^

'WUN SË ‑NAƆ 'SËËDHƐ

Dan: 'WUN SË ‑NAƆ 'SËËDHƐ New Testament

copyright © 1991 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Dan
Dialect: Western
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2020-11-17

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 29 Jan 2022

74f67de7-5f93-5988-92e9-b1a45247636e

Matiö

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

'Wuntaɔsë

'ö ‑gban Yesu Klito ‑bha 'ö

Matiö

‑ya ꞊blɛɛ

1

Yesu 'bhɛma ‑nu 'tɔ ‑bhüö

(Lukö 3.23-38)

1 Yesu Klito 'bhɛma ‑nu 'tɔ ‑bhüö 'ö ꞊nɛɛ: ‑A 'bhɛma ‑nu 'wo bhë ‑an ꞊va ‑peedë 'wo tɔɔ Ablaamö waa‑ Davidö.

2 Ablaamö 'ö bhë ‑a gbö tɔɔ Izaakö, Izaakö gbö tɔɔ Zakɔbö, Zakɔbö gbö ‑nu tɔɔ Zuda waa‑ ö dhegluzë ‑nu. 3 Zuda gbö ‑nu tɔɔ Falɛ waa‑ Zala 'ö ‑an dhe ‑yö ‑kë Tamaa 'ka. Falɛ gbö tɔɔ Esilɔmë, Esilɔmë gbö tɔɔ Alamë, 4 Alamë gbö tɔɔ Aminadabö, Aminadabö gbö tɔɔ Naasɔn, Naasɔn gbö tɔɔ Saamɔ, 5 Saamɔ gbö tɔɔ Boozö 'ö‑ dhe ‑yö ‑kë Laabö 'ka. Boozö gbö tɔɔ Obɛdö 'ö‑ dhe ‑yö ‑kë Lutö 'ka. Obɛdö gbö tɔɔ Zese, 6 Zese gbö tɔɔ ‑gludë Davidö.

Davidö gbö tɔɔ Salomɔ 'ö‑ dhe ‑yö ‑kë Üli bɔɔ 'ka 'dhiö ‑bezë. 7 Salomɔ gbö tɔɔ Loboamü, Loboamü gbö tɔɔ Abia, Abia gbö tɔɔ Aza, 8 Aza gbö tɔɔ Zozafa, Zozafa gbö tɔɔ Zolamë, Zolamë gbö tɔɔ Ozia, 9 Ozia gbö tɔɔ Zoatan, Zoatan gbö tɔɔ Akazö, Akazö gbö tɔɔ Ezekiasö, 10 Ezekiasö gbö tɔɔ Manase, Manase gbö tɔɔ Amɔ, Amɔ gbö tɔɔ Zoziasö, 11 Zoziasö ‑yö Zekoniasö waa‑ ö dhegluzë ‑nu 'kpɔ ‑dë 'ka. ‑Yö ‑kë 'töng 'wo Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu kun ‑a 'ka 'wo dho ‑an 'ka Babilɔnë bhë ‑a 'ka.

12 ꞊Dhɛ 'ö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ꞊wa 'go Babilɔnë ꞊wa nu, Zekoniasö ‑yö Salatiɛlö ‑kpɔ ‑a 'ka, Salatiɛlö gbö tɔɔ Zolobabɛlö. 13 Zolobabɛlö gbö tɔɔ Abiudö, Abiudö gbö tɔɔ Eliakimë, Eliakimë gbö tɔɔ Azɔɔ. 14 Azɔɔ gbö tɔɔ Sadɔkö, Sadɔkö gbö tɔɔ Akimë, Akimë gbö tɔɔ Eliudö, 15 Eliudö gbö tɔɔ Eleazaa, Eleazaa gbö tɔɔ Matan, Matan gbö tɔɔ Zakɔbö. 16 Zakɔbö gbö tɔɔ Zozɛfu. Zozɛfu 'ö bhë yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ Mali ꞊gɔn. Mali 'ö 'dhö bhë ꞊nɛ 'ö Yesu 'ö 'wo‑ ‑dhɛ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ bhë 'ö‑ kpɔ.

17 Mɛ ‑nu 'wo bhë 'saadhö ‑an 'bhɛma 'plɛ ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö sü Ablaamö ‑bha 'ö dho 'ö yöë Davidö ‑bha ‑yö ‑kë 'gɔɔ‑ do ö ga ‑yiisië; 'ö sü Davidö ‑bha 'pö, 'ö dho 'ö yöë 'töng 'wo Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu kun ‑a 'ka, 'wo dho ‑an 'ka Babilɔnë ‑a ‑bha, ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑kë 'gɔɔ‑ do ö ga ‑yiisië. 'Ö sü 'töng 'ö 'dhö ‑a ‑bha 'zü 'ö dho 'ö yöë ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ bhɔ ‑yi ‑bha, ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑yö ‑kë 'gɔɔ‑ do ö ga ‑yiisië 'zü.

Yesu bhɔ ‑sü

(Lukö 2.1-7)

18 Yesu Klito bhɔ ‑kɔ ꞊ga 'ö ꞊nɛɛ: Mali 'ö ‑kë ‑a dhe 'ka bhë ‑a ‑bha ‑zo ‑tën ‑a ‑dhë ‑mɛ ‑yö ‑kë Zozɛfu 'ka. ‑Wo ‑to 'töng bhë ‑a 'ka kö ‑an ‑bha 'kɔ yaa kë do ꞊kun, 'ö Mali ‑yö 'gu ‑sü ‑Zuu 'slööslö ‑bha ꞊faan' ꞊kwaa' kö waa wo 'ko 'sü ꞊kun. 19 ‑A ‑bha ‑zo ‑tën ‑a ‑dhë ‑mɛ Zozɛfu 'ö ‑kë gɔɔn‑ kpengdhö 'ka bhë yaa 'we ‑a ‑bha kö ‑yaan ‑a ‑wun yö plaan, 'kɛɛ ‑ya ‑ya ö ‑zo 'piö ꞊zian' kö wo ‑bha ‑zo ‑tën 'ko ‑dhë ‑sü ‑yö 'kan ‑bindhe 'gü.

20 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ ‑yö ‑kë ö ‑zo ‑ta ‑a 'gü ꞊dhia bhë, 'ö kwa Dëmɛ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö ‑wo ‑a ‑ta yiö ꞊zian', 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «Zozɛfu, bhi 'ü Davidö ꞊suu'‑ 'gü 'në 'ka, kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ü ‑kë, Mali ‑sü ü bɔɔ 'ka ꞊dhia, bhii 'gu 'ö‑ ‑gɔ bhë, ‑yö ‑ya ‑a ‑bha ‑Zuu 'slööslö ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa'. 21 ‑Yö ‑dho 'në gɔɔn‑ do kpɔ, ‑bhöë 'tɔ 'kpɔ Yesu 'ka, bhii ‑yö ‑dho ö bha 'sɛgɔgümɛ ‑nu dha ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑gɔ.»

22 Pë ‑nu 'wo 'dhö bhë, ‑wo ‑kë 'dhö kö pë 'ö kwa Dëmɛ ‑Zlan ‑ya pö 'ö bɔ ‑a 'ka ö ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑ta bhë ‑yaan kë. Bhii ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: 23 'Nëdhezë do 'ö yaa gɔɔn‑ ‑wun ꞊tɛi' dɔ ꞊kun, ‑yö ‑dho 'gu sü, 'ö 'në gɔɔn‑ do kpɔ, ‑wo ‑dho ‑a ‑dhɛ Emanuɛlö. ('Tɔ bhë ‑a ‑gɛn tɔɔ «‑Zlan ‑yö kwa 'piö»).

24 ꞊Dhɛ 'ö Zozɛfu ‑yö ‑büö, ‑ya ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö kwa Dëmɛ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya pö ‑a 'ka ‑a ‑dhë bhë ‑a 'dhö; 'yö Mali sü ö bha dhebɔ 'ka. 25 'Kɛɛ waa wɔ wo 'ko 'piö 'yö dhoë 'ö yöë yi 'ö Mali ‑yö 'në gɔɔn‑ bhë ‑a kpɔa ‑a ‑bha. 'Yö Zozɛfu ‑ya 'tɔ kpɔ Yesu 'ka.

2

'Wunbhokoudɔmɛ ‑nu 'wo go lan‑ ꞊luu' ꞊zian', ‑wo ‑nu 'yan ‑dɔ Yesu ‑bha ꞊dhia

1 Yesu ‑yö ‑bhɔ Zude ‑pö do 'wo‑ ‑dhɛ Betelɛmë ‑a 'gü, 'töng 'ö Elɔdö ‑yö ‑kë ‑a 'ka ‑gludë 'ka bhë ‑a 'ka.

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wunbhokoudɔmɛ ‑nu 'ö ‑an 'yan ‑yö ‑kë 'susongga ‑nu 'piö bhë, ‑wo ‑go 'sɛgɔ 'ö lan‑ ꞊luu'‑ ꞊zian' ‑a 'ka, 'wo nu Zeluzalɛmë. 2 'Wo mɛ ‑nu ꞊dhɛɛ' kpɔ ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «'Në 'ö dho kë Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë 'ka 'yö bhɔ bhë, ‑yö më ꞊ɛ? 'Susongga 'ö‑ ‑zɔn ꞊nɛ ꞊ya bhɔ bhë ‑yö ‑wo yi ‑ta 'ma, 'yi‑ yö yi ‑sɛ 'gü. ‑A ‑wun 'gü 'yi nu kö 'yiën‑ ‑a gba bhë.»

3 ꞊Dhɛ 'wun bhë 'ö ‑gludë Elɔdö ‑ya ma, ‑a 'wun ‑ya ‑kun, 'ö 'suö ‑yö ‑da ‑a 'gü. ‑Kɔ do bhë 'ö ꞊kaa' Zeluzalɛmë ‑mɛ ‑nu 'töüdhö ‑gɔ 'pö. 4 'Ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu 'wo‑ ‑gɔ 'sɛ 'ö bhë ‑a 'gü, 'yö ‑an 'plɛ ꞊dhɔɔ ‑kë wo 'ko ꞊bhaa, 'yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ bhɔ ‑dhɛ ‑wun 'ka. 5 'Ö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Yö ‑dho bhɔ Betelɛmë, Zude ‑sɛ 'gü. Bhii pë 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑ya ‑ya ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö ꞊nɛɛ: 6 Ka gia‑ 'pö, 'ka Betelɛmë ‑mɛ ‑nu 'ka, 'ö 'ka Zude ‑sɛ 'gü, ka ‑bha pödhɛ bhë 'yaa pödhɛ 'tee 'ka Zude ‑pö ꞊vava ‑nu ziën. Bhii ‑gludë do ‑yö ‑dho go ka ziën kö ‑yaan yö ma 'sɛgɔgümɛ ‑nu 'ka Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu 'ka ka ‑dhë 'dhiö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑tuë ‑maakëmɛ 'dhö yö ‑na ‑a 'ka ö bha ‑tuë ‑nu ‑dhë 'dhiö bhë ‑a 'dhö. »

7 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Elɔdö ‑yö 'wunbhokoudɔmɛ ‑nu ‑dhɛ ‑dhɛ ꞊taa, 'yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ kpinngdhö 'töng 'ö 'susongga ‑yö ꞊woë' ‑an ‑ta bhë ‑a ‑wun 'ka kö ‑wa ꞊blɛɛ'‑ ö ‑dhë. 8 'Go mü 'yö ‑an bɔ Betelɛmë ꞊woë' ꞊nɛɛ: «‑Ka 'dho 'ka 'në 'ö bhë 'ka‑ ꞊mɛɛ' ‑së 'ka! ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka‑ yö, ‑ka nu 'ka‑ ꞊blɛɛ'‑ n ‑dhë kö ma ‑de 'pö 'aan‑ 'dho ‑a gba ꞊dhia.»

9-10 ꞊Dhɛ ‑gludë ‑wo 'ö bhë ꞊waa‑ ma, 'wo dho. ‑An ‑bha 'dho ‑sü 'ka, 'susongga do 'wo‑ yö wo ‑gɔ 'sɛ 'gü bhë, ‑wa yö 'zü. 'Susongga bhë ‑yö 'ta ‑sü ‑an 'dhiö 'ö 'wo dhoë 'dhö. ꞊Dhɛ 'wo ‑lo 'kɔ 'ö Yesu 'blë ‑kë ‑a 'gü bhë ‑a 'trüün 'ka, 'ö 'susongga bhë 'ö ꞊gbaannu. 'Ö ‑an ꞊zuö' 'glu ‑yö ‑dhi 'sönggö ‑sönggö. 11 'Wo dho 'wo ‑da 'kɔ 'ö bhë ‑a 'gü, 'wo 'në 'blë bhë waa‑ ö dhe Mali 'wo ‑an yö, 'wo ‑lo wo kpɔn 'gü, 'ö 'në 'blë bhë 'wo‑ gba. 'Go mü 'wo wo ‑bha ꞊kwɛɛ‑ ‑nu 'dhi ‑po, 'wo yö gbaɔ ‑nu kë ‑a ‑dhë ‑sü 'gü: 'Sënng ‑nu, pë 'bhaa 'ö waa‑ 'güö ‑pë 'tëë ‑sëëzë 'wo‑ ‑dhɛ ansaan waa‑ pë 'yi 'tëë ‑sëëzë 'wo‑ ‑dhɛ 'miilö bhë, 'wo ‑an nu ‑a ‑dhë.

12 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑Zlan ‑yö 'wunbhokoudɔmɛ ‑nu ꞊kpaɔ yiö ꞊zian' ꞊nɛ kö ꞊kun 'wo ‑yɛ wo 'zü 'wo dho Elɔdö 'piö, 'kɛɛ 'wo bɔ zian gbɛ 'ka 'wo dho wo ꞊plöö.

Zozɛfu 'dhö, Mali waa‑ Yesu ‑an ‑bha ꞊duë ‑sü 'wo dhoë Ezitö ‑sɛ 'gü

13 ꞊Dhɛ 'ö 'wunbhokoudɔmɛ ‑nu ꞊wa 'dho, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö ‑wo Zozɛfu ‑ta yiö ꞊zian', 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu'‑, 'ü 'në bhë waa‑ ö dhe 'ü ‑an 'sü, 'ka ꞊duë 'ka 'dho Ezitö ‑sɛ 'gü! ‑Ka 'to 'ma ‑yö 'dho ‑yö yöë yi 'a dho ‑a pöë ü ‑dhë 'ü 'yɛ ü 'zü 'ü nu ‑a 'ka ‑a ‑bha! Bhii Elɔdö ‑dho 'në 'ö ꞊nɛ ‑a ꞊mɛɛ' kö ‑yaan ‑a zë.»

14 'Ö Zozɛfu ‑yö ꞊luu, 'yö 'në waa‑ ö dhe 'wo bhë ‑an sü gbeng, 'wo dho Ezitö ‑sɛ 'gü. 15 'Wo to Ezitö 'ö dho 'ö yöë Elɔdö ‑bha ga ‑yi ‑bha. Pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑wo ‑kë kö pë 'ö kwa Dëmɛ ‑Zlan ‑ya ꞊blɛɛ 'ö bɔa ö ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑ta bhë ‑an 'dhiö ‑yaan ‑mɔ 'kuë ꞊nɛɛ: A n Gbö ‑dhɛ, 'yö go Ezitö ‑sɛ 'gü.

Elɔdö ‑bha 'në ‑nu zë ‑sü 'ö Zude ‑sɛ 'gü

16 ꞊Dhɛ 'ö Elɔdö ꞊yaa‑ dɔa ꞊nɛ 'wunbhokoudɔmɛ ‑nu waa nu gbɔ, 'ö ‑naadhe ꞊va ‑yö ‑da ‑a 'gü. 'Yö‑ pö ö bha 'dhasi ‑nu ‑dhë kö ‑wo 'në gɔɔn‑ ꞊suu'‑ 'saadhö 'ö sü 'në 'blë ‑nu ‑bha 'ö yöë ‑an ‑mɛ 'ö ‑an ‑kwɛ dho yö ‑kwɛ ꞊plɛ ‑bha, 'wo Betelɛmë ‑dhɛ waa‑ ‑a ‑zütodhɛ ‑nu ‑bha, ‑wo ‑an 'plɛ zë. 'Ö tɔɔ kö ꞊ya 'töng 'ö 'wunbhokoudɔmɛ ‑nu ‑wo 'susongga ‑wo ‑an ‑ta ‑yi ꞊blɛɛ ‑a 'ka ‑a ‑dhë bhë ꞊yaa‑ ‑ya 'ko 'dhiö kë 'saadhö. 17 ‑Kɔ bhë ‑a 'ka, pë 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Zelemi ‑ya pö bhë, 'ö‑ 'dhiö ‑yö ‑mɔ 'kuë. 18 ‑Ya ‑pö: ‑Wo 'gbla ‑wo ‑nu ma ‑na Lama ‑pö 'gü, 'gbo ‑zuö ‑nu waa‑ ‑de ꞊maamadhe ꞊va ‑nu ‑an 'ka. Lasɛlö ꞊nɛ 'ö 'gbo bɔ ‑na ö ‑bha 'në ‑nu ‑wun 'gü bhë; 'yaa‑ 'piö kö ‑wa ‑dhiaga bho, bhii 'ö tɔɔ ‑an 'gü ꞊ya ꞊siö'‑.

Zozɛfu ‑nu ‑bha ‑yɛ 'zü ‑sü 'wo go Ezitö ‑sɛ 'gü

19 ꞊Dhɛ 'ö Elɔdö 'gü ꞊ya ꞊siö'‑, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö ‑wo Zozɛfu ‑ta yiö ꞊zian' Ezitö ‑sɛ 'gü, 20 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu'‑, 'ü 'në waa‑ ö dhe ‑an 'sü, 'ka 'yɛ ka 'zü 'ka 'dho Izlaɛlö ‑sɛ 'gü, bhii mɛ ‑nu 'wo‑ 'piö ‑be kö 'në bhë ‑waan ‑a zë bhë 'waa ‑dhö gbɔ.»

21 'Ö Zozɛfu ‑yö ꞊luu, 'ö 'në waa‑ ö dhe bhë 'yö ‑an sü, 'wo ‑yɛ wo 'zü 'wo nu Izlaɛlö ‑sɛ 'gü. 22 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö Zozɛfu ꞊yaa‑ ma ꞊nɛ, Akelaisö, 'ö ‑kë ‑gludë Elɔdö gbö 'ka bhë, ꞊ya kë ‑gludë 'ka ö dë pin ꞊taa Zude ‑sɛ 'gü, 'ö 'suö ‑ya ‑kë ‑to Zude ‑sɛ 'gü ꞊dhia. ꞊Dhɛ 'ö ‑Zlan ꞊yaa‑ ꞊kpaɔ, 'yö dho Galile ‑sɛ 'gü ꞊zian', 23 'yö ‑ya ‑a 'kwipö do 'wo‑ ‑dhɛ Nazalɛtë ‑a 'gü. ‑Yö ‑kë 'dhö kö pë 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wa pö, ‑a 'dhiö ‑yaan ‑mɔ 'kuë ꞊nɛɛ: ‑Wo ‑dho ‑a ‑dhɛ Nazalɛtë mi.

3

Zan Batisö ‑bha ‑Zlan ‑wo pö ‑sü

(Maakö 1.1-8; Lukö 3.1-18; Zan 1.19-28)

1 'Töng 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka, mɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Zan Batisö ‑yö ‑nu 'yënng ꞊taa Zude ‑sɛ 'gü, 'ö yö 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü, 2 'ö‑ pö: «‑Ka ka ꞊kwaa' ka ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑zü, 'ka ka ꞊zuö' ꞊dhië' ‑Zlan 'piö, bhii ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö dhang‑ 'gü bhë, ꞊ya yö ꞊klöö'!» 3 Zan ‑yö ‑kë mɛ 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑yö 'wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: Gɔɔn‑ do ‑yö ‑dhoo bho ‑sü 'gü 'yënng ꞊taa ꞊nɛɛ: ‑Ka kwa Dëmɛ ‑bha zian ‑gblooga ‑nu ‑pë kë, ‑wo dɔ kpengdhö ‑a 'ka!

4 Zan ‑da ‑bha ‑sɔ ‑yö ‑kë ‑yɔɔnmia kaa‑ 'wo‑ bɔ ‑a 'ka, 'ö ‑du kwi dɔ ö bha sɔ ‑ta, 'ö‑ ‑bhöpë ‑nu ‑wo ‑kë ‑kpaa waa‑ 'zɔ 'yɔn ‑nu ‑an 'ka.

5 Mɛ ‑nu 'saadhö 'wo ‑kë Zeluzalɛmë, 'wo ‑kë Zude ‑sɛ 'gü waa‑ mɛ ‑nu 'wo bɔ 'yiga 'wo‑ ‑dhɛ Zuudɛn ‑a 'piö ꞊zian', ‑an 'plɛ ‑wo ‑nu ‑a 'piö mü, 6 'ö 'wo wo ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑wun ‑nu ꞊blɛɛ mɛ ‑nu wö 'dhiö mü. 'Ö Zan ‑yö ‑an ‑bɔ yiö Zuudɛn ꞊bhaa.

7 ꞊Dhɛ 'ö Zan ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑wo nu ‑na ꞊va ö 'piö, kö ‑yaan ‑an ‑bha ‑go ꞊sɔɔn yaa 'gü ‑bɔyiödhe kë, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ꞊suu'‑ yaazë ‑nu 'ka ꞊nɛ ꞊mɛɛ 'në ‑nu 'dhö ꞊nɛ, dö 'yö‑ pö ka ‑dhë ka ‑dho dha ‑Zlan ‑bha ‑naazuëdhe 'gbee‑ 'yö 'dhoë‑ nu bhë ‑a ‑gɔ ‑ɛ? 8 ‑Ka pë ‑nu kë kö ‑ya ‑zɔn ꞊nɛ 'ka ka ꞊zuö' ꞊dhië'‑! 9 'Iin kö ꞊kun 'ka ka ‑zo ta ‑a pö ‑sü 'ka ka ‑de 'gü ꞊nɛɛ: ‹Ablaamö ꞊suu'‑ ‑mü yi 'ka›, bhii a‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë: ‑Zlan ‑yö ‑mɔa kö ‑guö ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑yö ‑an kë Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu 'ka! 10 ꞊Dua ꞊ya ‑pë kë 'saadhö kö ‑yaan 'lü ‑nu bho 'sɛidhö. 'Lü 'saadhö 'ö yaa 'dho bha ö bhɛ ‑së 'ka, ‑wo ‑dho ‑a ꞊kaan'‑ 'wo‑ güö.»

11 'Ö Zan ‑ya pö 'zü: «Ma ‑zë a ka ‑bɔ yiö 'yi 'ka kö ‑yaan ‑a ‑zɔn ꞊nɛ 'ka ka ꞊zuö' ꞊dhië'‑, 'kɛɛ mɛ do ‑yö nu ‑na n ꞊zlöö, yö ‑zë ‑yö ‑dho ka pa ‑Zuu 'slööslö waa‑ 'siö 'ö mɛ ‑kë 'slööslö ‑an 'ka. ‑A 'pii ꞊yö 'gbee‑ 'ö ‑ziö ‑a 'ka n ‑ta. Yaa n ‑ma 'kun kö 'a 'dho ‑a 'dhiö 'aan‑ ‑a ‑bha ‑sakpa bho ‑a ‑gɛn ‑bha. 12 'Dhaa‑ do ‑ya kwɛɛ, pë ‑piö ‑pë 'ka kö ‑yaan ö bha ‑mlü ‑piö, kö ‑a ‑gbo ‑yaan 'go ‑a ga ‑nu ziën. ‑Yö ‑dho ö bha ‑mlüga ‑nu ‑lo ö ‑gɔ 'slëëdhö, 'ö ‑mlü ‑gbo ‑nu ‑güö 'siö 'ö 'yaa ꞊dhuu'‑ 'gbɛɛdhö ‑a 'gü.»

Yesu ‑bɔ yiö ‑sü

(Maakö 1.9-11; Lukö 3.21-22)

13 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑go Galile ‑sɛ 'gü, 'yö nu 'yiga 'wo‑ ‑dhɛ Zuudɛn ‑a ꞊bhaa, Zan 'piö kö ‑yaan ö bɔ yiö. 14 'Kɛɛ Zan yaa 'we ‑a ‑bha, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Bhi 'pö, 'a dho bɔ yiö ‑sü yö ü kwɛɛ ꞊zian' bhë, 'yö 'ü nu ma ‑zë n 'piö kö 'a ü bɔ yiö ꞊a?»

15 'Yö Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö 'we ‑a ‑bha kö ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö ꞊kun. Bhii ‑kɔ bhë ꞊nɛ 'ö pë 'ö ‑Zlan ‑ya pö 'kwa dho ‑a kaa.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Zan ‑yö ‑we ‑a ‑bha, 'ö Yesu ‑bɔ yiö. 16 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya yën Yesu ‑bɔ yiö ‑sü ‑bha 'ö ꞊luu' ‑na yiö, 'ö dhang‑ 'dhi ‑yö ‑po 'ö ‑Zuu 'slööslö 'ö go ‑Zlan 'piö bhë 'ö‑ yö kö ‑yö ꞊yɔɔ' ‑na ‑a ‑ta; 'kɛɛ ‑yö ‑kë ‑tönggö 'ka 'ö nu 'ö ‑ya ‑a ‑ta 'dhö. 17 'Ö ‑wo ‑wo do ‑yö go dhang‑ 'gü 'wo‑ ma ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ma 'në 'ö‑ ‑dhɔ ‑yö n ‑kë, yö ꞊nɛ 'ö n ‑ma ꞊zuögludhi ‑wun 'plɛ 'dhö ‑ya ‑sü 'ka ‑a 'gü.»

4

'Güdandhe ‑bha ‑nu Yesu ‑ta ‑sü

(Maakö 1.12-13; Lukö 4.1-13)

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, ‑Zuu 'slööslö ‑yö yö Yesu ‑dhë 'dhiö, 'yö dho ‑a 'ka 'yënng ꞊taa, 'ö dü ‑ya ‑püö ‑sü 'gü dan. 2 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya ö ‑bɛn 'to, ‑dhɛkpaɔyi 'gɔɔ‑ ‑yiisië waa‑ gbeng 'gɔɔ‑ ‑yiisië 'ka, 'ö din ‑ya kun.

3 'Ö dü ‑yö ꞊yɔɔn Yesu ‑bha, 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zlan Gbö ‑mü ü 'ka, ‑bhö ‑a pö ‑guö ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ‑dhë ‑wo 'gla ꞊bluu'‑ 'gü kö 'ü ‑an ‑bhö!»

4 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: Mɛbheedhe 'ka 'dho ‑tosiadhe kë ‑bhöpë ‑de 'sloo ‑ta. 'Kɛɛ ‑yö ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha 'pö kö ‑yö ‑tosiadhe kë ‑wo 'saadhö 'ö 'go ‑na ‑Zlan 'dhiö bhë ‑a ‑ta. »

5 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö dü ‑ya sü 'ö dho ‑a 'ka Zeluzalɛmë 'wo‑ ‑dhɛ pödhɛ 'slööslö bhë ‑a ‑bha, 'yö‑ ‑ya ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü 'kɔ tuö. 6 'Ö‑ pö ‑a ‑dhë: «'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zlan Gbö ‑mü ü 'ka, ü ꞊kwaa'‑ ü ‑de ‑zü 'ü ü ‑de ‑zuö sia‑ ‑de! Bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö: ‑Zlan ‑dho ö ‑bha bɔmɛ ‑nu bɔ, kö ‑wo wo ‑kɔ kpɔ ü ‑gɔ, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö pë pin dho to ü ‑gɛn ‑bha. »

7 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö 'pö: Kö ꞊kun 'ü ü Dëmɛ ü ‑bha ‑Zlan 'gü dan! »

8 'Ö dü ‑ya sü 'zü 'ö dho ‑a 'ka ‑tɔn do ꞊gbiin tuö. 'Ö ‑gludëdhɛ ‑pö ‑nu 'wo 'kpongtaa zö waa‑ ‑an ‑bha 'tɔbhɔdhe ‑an ‑zɔn Yesu ‑dhë, 9 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ 'bha 'gblü n 'dhiö n gba ‑sü 'ka, pë ‑nu 'wo bhë 'töüdhö a ‑dho ‑an 'plɛ nu ü ‑dhë.»

10 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Dü, ‑bhö yö 'ma 'ü 'go n 'sɔɔ, bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö: ‑Bhö ü Dëmɛ, ü ‑bha ‑Zlan dosɛn 'kpaan gba, 'ü yuö kë yö dosɛn ‑a ‑dhë! »

11 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö zlöö, 'ö dü ‑yö ‑kan ‑a ‑bha. 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo nu ‑a 'piö, 'wo‑ gbaa pë 'ö‑ ‑wun ‑ya ‑kë ‑a 'ka.

Yesu ‑yö ö bha yuö zü ‑dɔ Galile ‑sɛ 'gü

(Maakö 1.14-15; Lukö 4.14-15)

12 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊yaa‑ ma ꞊nɛ ꞊wa Zan ‑da ‑kanso 'gü, 'ö dho Galile ‑sɛ 'gü. 13 Yaa 'to Nazalɛtë gbɔ, 'kɛɛ ‑yö ‑dho 'ö ‑ya Kapɛɛnaɔmë, pödhɛ 'ö ‑ya ‑sü 'ka 'yipuë 'ö Galile 'sɔɔ, Zabilɔn waa‑ Nɛfutali ‑an ‑sɛ 'gü. 14 ‑Yö ‑kë 'dhö, kö ‑wo 'ö go ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai dhiö bhë kö ‑yaan ‑mɔ 'kuë ꞊nɛɛ: 15 Zabülɔnë ‑sɛgümɛ waa‑ Nɛfutali ‑sɛgümɛ 'wo 'yoo 'piö 'sɛ 'ö Zuudɛn ꞊zlöö ꞊zian' ‑a 'gü, mɛ ‑nu 'kaa Zuifö 'ka Galile ‑sɛ 'gü, a‑ ‑pö ka ‑dhë: 16 Mɛ ‑nu 'wo wo ‑bha ‑tosiadhe kë ‑na ‑dhɛtiidhɛ 'gü bhë, ‑wo ‑dho ‑dhɛpuudhɛ ꞊va yö; 'ö mɛ ‑nu 'wo wo ‑bha ‑tosiadhe kë ‑na, ‑dhɛ 'ö ga ꞊ya ‑dhɛ trö ‑a ‑dhɛ ‑bha bhë, ‑dhɛpuudhɛ ‑dho bhü mü.

17 ꞊Dhɛ ꞊ya 'sü yi 'ö 'dhö bhë ‑a ‑bha, Yesu ‑yö ‑yö 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ'‑ ‑sü ‑bha 'ö‑ pö: «‑Ka ka bo ka wɔ ‑kɔ yaa 'ka, 'ka ka ꞊zuö' ꞊dhië' ‑Zlan 'piö, bhii ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö dhang‑ 'gü bhë ꞊ya yö ꞊klöö'!»

Yesu ‑yö 'yiblükëmɛ ‑yiisië ꞊dhɔɔ ‑kë

(Maakö 1.16-20; Lukö 5.1-11)

18 Yesu ‑yö ‑kë 'ta 'sü ꞊dhia Galile 'yipuë 'kpong 'dhiö, 'yö ‑kpën dheglu 'nëgɔɔnzë ꞊plɛ 'wo ‑kë 'yiblükëmɛ ‑nu 'ka ‑an ‑bha. Mɛ ꞊plɛ 'wo bhë 'wo tɔɔ Simɔ ('wo‑ ‑dhɛ Piɛɛ) waa‑ ö dheglu Andre; ‑wo ‑kë 'yi ‑blü kë ꞊dhia wo ‑bha 'kplö ‑zuö 'yipuë ꞊bhaa ‑sü 'ka. 19 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ziö n 'piö; a ‑dho ka kë 'kplö ‑zuö mɛ ‑nu ‑gɔ ‑mɛ 'ka!»

20 ‑Dhɛ do bhë 'wo to ‑a ‑bha, 'wo wo ‑bha 'kplö ‑nu to mü, 'wo ‑ziö ‑a 'piö.

21 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya ꞊yɔɔn 'dhiö 'dɛdɛ, 'yö ‑kpën dheglu 'nëgɔɔnzë ꞊plɛ 'bhaa 'ö 'wo ‑an ‑dhɛ Zakö waa‑ Zan 'wo ‑kë Zebede gbö ‑nu 'ka ‑an ‑bha. Waa‑ wo dë Zebede ‑nu ‑wo ‑kë wo ‑bha 'yitagɔ 'gü, wo ‑bha 'kplö ‑nu ‑yuö kë ꞊dhia. 'Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë. 22 ‑Dhɛ do bhë 'wo to ‑a ‑bha, 'wo wo ‑bha 'yitagɔ waa‑ wo dë ‑an to mü, 'wo ‑ziö Yesu 'piö.

23 Yesu ‑yö ‑bɔ Galile ‑sɛ 'saadhö ‑a 'gü, ‑Zlan ‑wo ‑pö mɛ ‑nu ‑dhë ‑sü 'ka Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü. 'Ö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha 'yö‑ ꞊blɛɛ. Kö mɛ ‑nu 'ö 'yua ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ ‑yö ‑an ‑kë, waa‑ ꞊niɔɔmɛ ‑nu ‑an ‑dhɛ bo ‑na. 24 ‑A 'tɔ ‑yö ‑pɛn Sili ‑sɛ 'saadhö ‑ta. 'Ö mɛ ‑nu ‑wo nu mɛ ‑nu 'ö ‑an 'yënng 'dho bhɔ ‑na 'yua ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ ꞊kwaa' ‑an 'ka; 'wo tɔɔ mɛ ‑nu 'ö 'puɛ‑ ‑yö ‑an kë ‑nu, 'tinngmɛ ‑nu, waa‑ mɛ ‑nu 'ö ‑zuu yaa 'dho ‑an 'piö ‑nu, ‑wo ‑kë ‑an ziën mü. 'Ö Yesu ‑yö ‑an ‑dhɛ bo. 25 Mɛ ‑gbaa ꞊va 'wo go Galile oo, pö‑ 'gɔɔ‑ do ‑sɛ oo, Zeluzalɛmë pö‑ oo, Zude waa‑ mɛ ‑nu 'wo 'sɛ 'pian 'ö Zuudɛn ꞊zlöö ꞊zian', ‑wo ‑kë ‑ziö ‑a 'piö ꞊dhia.

5

Yesu ‑bha mɛ ꞊daan' 'ö‑ wo ‑tɔn tuö

1 ꞊Dhɛ mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo ꞊nɛ 'ö Yesu ꞊ya ‑an yö, 'yö ‑an to ‑tɔn ꞊gɛnngdhö, 'ö ‑da ‑tɔn bhë ‑a tuö, 'ö ꞊yaannu. 'Yö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo dho ‑a 'piö mü. 2 'Ö Yesu ‑yö yö ‑Zlan ‑wo ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ‑sü ‑bha ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ:

3 «Mɛ ‑nu 'wo wo ‑de ‑wun ‑da sia‑ ‑Zlan 'dhiö, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, bhii 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö dhang‑ ‑nu 'gü, ‑yö ‑an ‑bha 'ka.

4 Mɛ ‑nu 'ö 'wo 'gbo bɔ ‑na, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, bhii 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑dho ‑an 'yënng ꞊dhuë'‑.

5 Mɛ ‑nu 'wo 'lëëlë, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, bhii ‑Zlan ‑dho 'kpongtaadhɛ nu ‑an ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'tɔ go ‑a 'ka ‑an ‑dhë bhë ‑a 'dhö.

6 Mɛ ‑nu 'ö ‑kë kpengdhö ‑sü ‑dhɔ 'dhö ‑an kë ‑na bhë, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, bhii 'ö tɔɔ ‑wo ‑dho ‑a yö ꞊va.

7 Mɛ ‑nu 'wo mɛ ‑nu 'yena yö ‑na, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, bhii 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑an 'yena yö 'pö.

8 Mɛ ‑nu 'ö ‑an ꞊zuöpiödhɛ 'dhö 'puu, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, bhii 'ö tɔɔ ‑wo ‑dho ‑Zlan yö.

9 Mɛ ‑nu 'wo ‑nëng 'kuë‑ kë ‑na mɛ ‑nu 'ka, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, bhii 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑dho ‑an ‑dhɛ ö bha 'në ‑nu.

10 Mɛ ‑nu 'wo ‑an 'klo bhɔ ‑na ‑Zlan ꞊dhɔɔbhaa kë ‑sü ‑wun 'gü, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö ‑an ‑bha 'ka.

11 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ꞊wa 'si ‑nu bho ka ‑gɔ, ꞊wa ka 'klo ‑nu bhɔ 'iin ꞊sua ‑nu kë ka ‑gɔ 'wun yaa ‑blɛɛ ka ‑gɔ ‑sü 'ka, ka ‑bha ‑kë n bha ꞊guë' ‑nu 'ka ‑sü ‑wun 'gü, ka ‑bha ꞊yö ‑së, 12 ka ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi ꞊va, bhii ka 'kian ꞊va ‑yö ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ ‑nu 'gü. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'wo ‑kë ka 'dhiö, 'wo ‑an 'klo bhɔa 'pö.»

'Wun 'ö ‑gban kweezö waa‑ ‑dhɛpuudhɛ ‑an ‑bha

(Maakö 9.50; Lukö 14.34-35)

13 'Yö Yesu ‑ya pö 'zü: «'Kpongtaamɛ ‑nu ziën, ka ‑kë ꞊nɛ kweezö 'ö ꞊ya kë pë ‑bha 'ö pë 'yaa bu bhë ‑a 'dhö. 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ kweezö din 'yaa‑ ‑bha gbɔ, ‑wo ‑dho ‑a ‑kɔklë kö ‑a din ‑yaan kë ‑a ‑bha 'zü ‑dëüwo ꞊e? Kö ‑a ꞊kaa' ‑pë gbɛ 'yaa ‑dhö gbɔ, ‑a ꞊zong' 'wo dho ‑a wo plaan zlöö, 'ö mɛ ‑nu ‑wo ꞊taa ‑a ‑ta.

14 Ka 'ka tɔɔ 'kpongtaamɛ ‑nu ‑bha ‑dhɛpuudhɛ. Kwa‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ pödhɛ 'ö dɔ ‑sü 'ka ‑tɔn tuö 'yaa ‑bin. 15 'Waa ꞊labang dɔ kö ‑waan dɔ 'gbonggbo ꞊löö. ‑Abi', ‑wa ‑dɔ ꞊labang ‑dɔ ‑a ‑ta dhuö ‑pë ‑ta, 'ö ‑dhɛ ‑po mɛ ‑nu 'wo kɔɔ 'saadhö ‑an ‑ta. 16 ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö ka ‑bha ‑dhɛpuudhɛ dho bhü ‑a 'ka mɛ ‑nu 'dhiö. ‑Yö kë 'dhö, kö ka ‑bha 'wun ‑së kë ‑sü 'ö bhë ‑waan ‑a yö, kö ka Dë ‑Zlan 'ö dhang‑ ‑nu 'gü bhë ‑waan ‑a 'tɔ kë ꞊va.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban Moizö ‑bha tɔng ‑bha

17 'Ö‑ pö ‑an ‑dhë 'zü: «Kö ꞊kun 'ö ‑kë ka ‑zo 'piö ꞊nɛ, a ‑nu kö tɔng ‑nu 'ö Moizö ‑ya dɔ bhë 'aan‑ ‑a 'gü ꞊siö'‑, 'iin mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wa nu kwa ‑dhë bhë kö 'aan‑ ‑an 'gü ꞊siö'‑, 'kɛɛ a ‑nu kö 'aan‑ ‑an 'dhiö ‑mɔ 'kuë. 18 Bhii a‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë giagia 'ka, ‑a kë ꞊yië' kö dhang‑ waa‑ 'sɛ ‑waan ziö, tɔng ‑nu 'saadhö 'wo ꞊nɛ ‑a do ꞊bɛɛn' ‑pin 'iin ‑a pë 'tee do ‑yö 'ka 'dho go ö pin ꞊taa, 'ö dhö to 'dhö 'ö yöë pë ‑nu 'plɛ 'dhiötoyi ‑bha. 19 ‑A ‑wun 'gü, tɔng ‑nu 'wo ꞊nɛ, 'kö ‑kë ‑a 'teezë 'ka, mɛ 'ö yaa‑ ꞊bhlë ‑ya 'iin 'ö‑ pö mɛ ‑nu ‑dhë ‑wa kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, ‑yö ‑dho kë mɛ 'teezë 'ka, ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü dhang‑ ‑nu 'gü. 'Kɛɛ mɛ 'ö 'dhoë‑ tɔng ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ꞊bhlë ‑ya, kö ‑yaan mɛ ‑nu ‑daan ‑a 'ka, kö ‑waan ‑a kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, ‑yö ‑dho kë mɛ ꞊va 'ka ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü dhang‑ ‑nu 'gü. 20 A‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö dhang‑ 'gü bhë, ka ‑dho ‑da ‑a 'gü, 'kɛɛ kö ka ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü bhë ꞊ya ziö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑bha ‑ta.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban ‑naazuëdhe kë ‑sü ‑bha

21 'Yö‑ pö 'zü: «Pë 'ö ‑Zlan ‑ya pö ka 'bhɛma ‑nu ‑dhë 'ö tɔɔ ꞊nɛɛ: Kö ꞊kun 'ü mɛ zë; mɛ 'oo mɛ 'ö 'dhoë‑ mɛ zë, ‑wo ‑dho ‑a 'ka zakanmɛ 'dhiö 'ö ka gia‑ 'ka‑ ma. 22 'Kɛɛ ma ‑zë, a‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Mɛ 'oo mɛ 'ö 'dhoë‑ ‑da ‑naazuëdhe 'gü ö dheglu ‑mɛ buëndhö, ‑wo ‑dho dho ‑a 'ka 'ö za ‑yö dɔ ‑a ‑bha. Mɛ 'ö ꞊yaa‑ pö ö dheglu ‑mɛ ‑dhë: ‹Laka!› (꞊Waa‑ pö 'dhö kö ‑wa ‑pö: Wü ‑mü ü 'ka), ‑wo ‑dho ‑a 'ka zakanmɛ ꞊va 'dhiö, 'iin mɛ 'ö 'dhoë‑ pö ö dheglu ‑dhë: ‹Somɛ ‑mü ü 'ka›, kö pë 'ö‑ ‑ma kun 'ö tɔɔ ‑a 'klo ‑yaan bhɔ ꞊glöötiaandhö 'siö 'gü.

23 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'bha nu gbaapë ‑nu 'ka ‑Zlan wö 'dhiö, ‑a ‑bha slabhodhɛ ‑bha, 'ö ü ‑zo ꞊ya ‑büö ꞊nɛ 'wun 'bhaa ‑yö ü dheglumɛ ‑zuëë ü buëndhö, 24 ‑bhö ü ‑bha gbaapë ‑nu bhë, ‑an 'to slabhodhɛ 'dhiö mü 'ü 'dho ꞊kun 'ü ꞊zuögludhi ‑da kaa‑ ü dheglu ‑mɛ bhë ka ziën, kö 'üën‑ nu ü bha gbaapë ‑nu bhë ‑a 'ka ‑Zlan wö 'dhiö.

25 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya 'wun ‑ya ü ‑bha, 'ö 'ka 'dho ‑na zadɔdhɛ ‑bha 'wun bhë ‑a ꞊blɛɛ' ꞊dhia, ‑bhö ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ'‑ kö ka ‑wo ‑yö ‑mɔ 'kuë 'dhiö zian ‑gbloo 'piö, kö ꞊kun 'ö dho ü dɔ zakanmɛ ‑nu kwɛɛ, kö zakanmɛ ‑nu ‑de 'pö ‑waan ü ‑dɔ 'dhasi ‑nu kwɛɛ, kö ‑waan ü ‑zuö ‑kanso 'gü. 26 A‑ ‑pö ü ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Ü 'ka 'dho go mü 'gbɛɛdhö, ‑a 'ke ü 'ka mɛ 'ö 'dhö bhë ‑a ‑bha pë 'ö ü ‑bha bhë ‑a ‑yöë piën‑ nu ‑a ‑dhë.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban dhe 'ö gwaan 'iin gɔɔn‑ 'ö dhe 'dhoë‑ ‑gɔ ‑an ‑bha ꞊sɔɔn kë ‑sü ‑bha

27 'Ö Yesu ‑ya pö: «'Ka‑ ma 'saadhö ꞊nɛ ‑Zlan ‑wo ‑ya pö: Kö ꞊kun 'ö 'ka ‑da dhe 'piö 'iin 'ka ‑da ka 'bha dhe ‑bha gɔɔn‑ 'piö, 28 'kɛɛ ma ‑zë a‑ pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Mɛ 'oo mɛ 'ö 'dhoë‑ dhebɔ ‑ga ö buën‑ ‑a ‑dhɔ ‑yaan ‑a kë kö ꞊ya ‑da ‑a 'piö ö ꞊zuö' 'gü 'saadhö. 29 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü ꞊kwɛɛ‑ 'gü 'yanga 'ö‑ ‑kë ü ‑püö ꞊sɔɔn yaa 'gü, kö ‑bhö ‑a bho mü 'ü‑ ꞊zong' ü 'ka ꞊gbiin! ꞊Yö ‑së kö ü bun ‑dhɛ 'bhaa ‑yö 'go ü ‑bha 'yö ꞊zië' ü bun ‑bha ‑to 'dhö ‑sü 'wo ü ꞊zong' ꞊glöötiaandhö 'siö 'gü ‑a ‑ta. 30 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü ꞊kwɛɛ‑ 'gü ‑kɔ ꞊nɛ 'ö ü ‑püö ꞊sɔɔn yaa 'gü, kö ‑bhö ‑a 'klu 'kan 'ü‑ ꞊zong' ü 'ka ꞊gbiin! Bhii ꞊yö ‑së ü ‑bha 'ka kö ü ‑gbiö do 'iin ü ‑gɛn do ‑yö 'kan ü ‑bha, 'ö ꞊zië' ü bun ‑to 'dhö ‑sü 'ü dhoë ꞊glöötiaandhö 'siö 'gü bhë ‑a ‑ta.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban dhe ‑bho 'blü ‑sü ‑bha

(Matiö 19.9; Maakö 10.11-12; Lukö 16.18)

31 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö 'dhoë‑ ö bha dhebɔ bho 'blü, ‑yö ‑dho ‑a ‑bho 'blü 'sëëdhɛ kpa ‑a ‑bha. 32 'Kɛɛ ma ‑zë, a‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Mɛ 'oo mɛ 'ö 'dhoë‑ ö bha dhebɔ kë, 'ö yaa 'to ö ‑wo ‑ta, ꞊ya 'dho gɔɔn‑ gbɛ 'piö kö ‑a gɔɔn‑ zii bhë yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë 'ö dhebɔ bhë 'ö ‑kë ꞊sɔɔnkëdhe 'ka. 'Go mü 'pö, mɛ 'ö 'dhoë‑ ö ‑kɔ kpɔ dhe 'ö 'dhö bhë ‑a ‑gɔ kö ‑yaan ‑a 'sü 'pö, kö ‑dadhepiömɛ ‑mü ‑a 'ka.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban ‑wo ‑bhö ‑sü ‑bha

33 'Yö‑ pö 'zü: «Pë 'ö 'ka‑ ma, 'ö‑ ꞊blɛɛ kwa 'bhɛma ‑nu ‑dhë 'ö tɔɔ: Kö ꞊kun 'ü ü ‑wo ‑bhö ꞊sua 'ka, 'go mü 'zü: Kö ꞊kun 'ü ‑wo ‑bhö ꞊sua 'ka; 'kɛɛ pë 'ü dho ‑a kë 'ö tɔɔ 'wun 'ü ü ‑wo ‑bhö ‑a ‑wun 'ka kwa Dëmɛ wö 'dhiö bhë, ‑bhö ‑a kë! 34 'Kɛɛ ma ‑zë, a‑ ‑pö ka ‑dhë: Kö ꞊kun 'ka ka ‑wo ‑bhö 'gbɛɛdhö! Kö ꞊kun 'ka ka ‑wo ‑bhö dhang‑ 'gü ‑dhɛ 'tɔ 'ka! Bhii 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha 'gɔ ‑gbloo ‑mü ‑a 'ka. 35 'Iin 'ka ‑wo ‑bhö sia‑ ‑dhɛ 'tɔ 'ka bhii 'ö tɔɔ yö ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑gɛn ‑lo ‑a ‑ta ‑pë 'ka. 'Iin kö 'ka ‑wo ‑bhö Zeluzalɛmë ‑dhɛ 'tɔ 'ka, bhii 'ö tɔɔ ‑yö ‑gludë ꞊va ‑bha pödhɛ 'ka. 36 Kö ꞊kun 'ka ka ‑wo ‑bhö ka ‑gɔ 'tɔ 'ka, bhii 'ö tɔɔ ü ‑kɔ 'ka 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'ü ü ‑bha wun ga do kë ü ‑de ‑dhë 'puu 'iin tii. 37 'Kɛɛ a‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë: Ka ‑bha ꞊ii‑ ‑yö kë ꞊ii‑ 'ka, 'iin ka ‑bha ‑abi' ‑yö kë ‑abi' 'ka. ꞊Ya 'go mü, pë ‑nu 'ö mɛ ‑nu 'dho ‑a pö ‑na ‑a 'piö zlöö bhë ‑yö ‑go dü 'piö.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban ‑de ‑gbɔ bho ‑sü ‑bha

(Lukö 6.29-30)

38 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü: «Pë 'ö 'ka‑ ma 'zü 'ö tɔɔ ꞊nɛɛ: Mɛ 'ö ꞊ya ö 'bhamɛ 'yan wü, ‑wa ‑bha 'wü 'pö 'iin mɛ 'ö ꞊ya ö 'bhamɛ 'sɔn ga 'yɛ, ‑wa ‑bha 'yɛ 'pö. 39 'Kɛɛ ma ‑zë a‑ ‑pö ka ‑dhë: Kö ꞊kun 'ka ka ‑de ‑gbɔ bho mɛ 'ö 'wun yaa ‑kë ka 'ka bhë ‑a ‑ta! 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ü ꞊kwɛɛ‑ 'gü 'to ‑ma, ‑bhö ü ꞊kwaa‑ 'gü ‑bha ‑zɔn ‑a ‑dhë ‑ya ‑a ‑ma 'pö! 40 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya kë ‑dhö ꞊ya 'dho ü 'ka zakanmɛ 'dhiö kö ‑yaan ü bha sɔ 'në 'kun ü ‑gɔ, ‑bhö sɔ 'në 'ö 'dhö waa‑ ü bha gblang ‑a 'plɛ 'to ‑a ‑gɔ! 41 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ 'ö ‑wogbiindhɛ 'dhö ‑a ‑gɔ, ‑a mɛ do ꞊yaa‑ pö ü ‑dhë 'ü ꞊kwɛɛ‑ 'gbiin‑ bun 'ü 'ta 'sü ‑a 'ka 'kilong do 'piö, ‑bhö ‑a bun 'ü 'dho ‑a 'ka 'kilong ꞊plɛ ‑naa ‑bha! 42 Mɛ ꞊ya pë ‑dhɛ ü ‑gɔ, ‑bhö ‑a nu ‑a ‑dhë! 'Go mü, mɛ ꞊ya pë 'sënng ‑dhɛ ü ‑gɔ, kö ꞊kun 'ü ‑kɔ ‑a ‑dhë ‑a ‑ta!»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban ‑a ‑dhɔ ‑kë ö yaagümɛ 'ka ‑sü ‑bha

(Lukö 6.27-28, 32-36)

43 'Yö‑ pö 'zü: «Pë 'ö 'ka‑ ma 'zü 'ö tɔɔ ꞊nɛɛ: Ü ‑dho ‑a ‑dhɔ kë ü ‑ya 'yɔɔ 'ka, 'ü ü yaagümɛ ‑san zë, 44 'kɛɛ ma ‑zë, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Kaa ‑dhɔ kë ka yaagümɛ 'ka, ['ka 'dhuë‑ 'kpɔ mɛ ‑nu 'wo 'kpöü ‑ya ka ‑bha ‑an ‑bha! ‑Ka pë ‑së kë mɛ ‑nu 'wo ka ‑san zë ‑na ‑an ‑dhë!] 'Go mü 'ka ꞊bhɛa' mɛ ‑nu ['wo 'wun yaa kë ‑na 'ö] 'wo ka 'klo bhɔ ‑na ‑an ‑wun 'gü! 45 ‑Yö kë 'dhö kö 'kaan‑ kë ka Dë 'ö ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ ‑nu 'gü bhë ‑a gbö ‑nu 'ka. Bhii 'ö tɔɔ ‑yö ö bha lan‑ ‑bhü 'pö ‑së 'ka, 'wunyaakëmɛ ‑nu ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ bhü ‑a 'ka mɛ këwunsëëzë ‑nu ‑ta ‑a 'dhö. 'Yö ö bha dha ‑nu ban mɛ ‑nu 'wo 'wun ‑kë yaa ‑an ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ ban mɛ ‑nu 'wo 'wun ‑së ‑kë ‑an ‑ta bhë ‑a 'dhö 'pö.

46 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ka‑ ‑dhɔ kë mɛ ‑nu 'wo‑ ‑dhɔ ‑kë ka 'ka bhë ‑an 'ka, ‑Zlan ‑dho ka 'kian nu ‑kɔklë ꞊ɛ? ‑A mɛ 'kö bhë, mɛ këwun yaazë 'wo ꞊nɛ 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑nu 'dhö bhë, wo ‑de 'pö, ‑wa ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ gia‑ bhë ‑a 'dhö. 47 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ka ‑mɛɛ kë ka dhegluzë ‑nu 'sloo 'ka, kö pë 'gblüünzë 'pö 'ka‑ ‑kë bhë ꞊a? Mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka, wo gia‑ ‑wa ‑kë 'dhö 'pö! 48 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö ꞊nɛ, ‑ka 'wun ‑nu yö 'ko 'dhiö kpengdhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ka Dë 'ö ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ ‑nu 'gü bhë 'ö‑ kë ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö.»

6

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban gbaɔ ‑kë 'yenamɛ ‑nu ‑dhë ‑sü ‑bha

1 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö ka ka ‑bha ‑Zlan gba ‑kɔ ‑nu ‑wun 'gü, kö ꞊kun 'ö dho kë mɛ ‑nu 'yaan 'kun ‑sü 'ka! ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka‑ kë mɛ ‑nu 'yaan 'kun ‑sü 'ka, ka 'ka 'dho ka 'kian gbɛ yö, ka Dë 'ö ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ ‑nu 'gü bhë ‑a 'piö.

2 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'bha 'wëüga nu 'yenamɛ ‑dhë, kö ꞊kun 'ü‑ ‑kë 'ö mɛ 'yan 'yö ‑da ‑a 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö mɛ 'yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu 'dhoë‑ kë ‑na ‑a 'ka ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü, 'iin ‑kpinngga 'piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha bhë ‑a 'dhö! ‑Wa ‑kë 'dhö kö mɛ ‑nu ‑waan wo 'tɔ ‑blü. A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Wo ‑zë ꞊wa wo 'kian yö 'saadhö. 3 'Kɛɛ bhi ‑zë, ü 'dhoë‑ 'wëüga nu 'yenamɛ ‑dhë, ‑bhöë kë kö ꞊kun 'ö ü 'bhamɛ ‑de 'ö ü 'sɔɔ, 'ö‑ 'wun dɔ! 4 ‑Yö kë 'dhö kö gbaɔ 'ü‑ ‑kë bhë ‑yö 'to ‑bin ‑sü 'gü, kö ü Dë 'ö pë ‑nu 'ü‑ kë ‑na ‑bin ‑sü 'gü 'ö ‑an yö bhë kö ‑yaan ü 'kian nu.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban ꞊bhɛa' ‑kɔ ‑bha

(Lukö 11.2-4)

5 'Yö‑ pö 'zü: «Ka ꞊bhɛa' ‑na kö ꞊kun 'ka‑ ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu 'dhö; ꞊wa ‑dhɔ ‑kë ‑dɔ ‑gɛan ‑sü, 'wo ꞊bhɛa Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü, 'iin ‑kpinngga 'to 'dhiö ‑dhɛ ‑nu ‑bha ‑a 'ka kö mɛ ‑nu 'yan ‑yaan ‑da wo 'gü ‑an 'dhö. A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Wo ‑zë ꞊wa wo 'kian yö 'saadhö. 6 'Kɛɛ bhi ‑zë, ü 'dhoë‑ ꞊bhɛa'‑, ‑bhö ‑da ü ‑gɔ kɔɔ 'ü 'kwɛɛ ta ü ‑blü 'ü ꞊bhɛa'‑! ꞊Ya kë 'dhö ü Dë (‑Zlan) 'yö ü 'piö ‑bin ‑sü 'gü bhë, 'ö pë ‑nu 'ü‑ kë ‑na 'dhö 'ö‑ yö bhë, ‑yö ‑dho ü 'kian nu.

7 Ka 'dhoë‑ ꞊bhɛa'‑, kö ꞊kun 'ka 'dhi ‑wo ‑yaan ꞊plëëzë ꞊blɛɛ ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan dɔ ‑an ‑bha ꞊bhɛa' ‑kɔ 'dhö! ‑Yö ‑an ‑zo 'piö ꞊nɛ, mɛ ꞊ya 'wun ꞊blɛɛ'‑ ꞊va, yö ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑yö ö 'to ‑kë ‑a ‑wo ‑bha, 'ö‑ ‑bha ꞊bhɛa' ‑wo ‑daa ‑kë. 8 ‑Abi', kö ꞊kun 'ka‑ ‑kë ꞊nɛ ‑an 'dhö! 'Ö tɔɔ kö ‑a ‑de kaa pë ‑dhɛ ka Dë ‑gɔ ꞊kun, pë 'ö ka ‑bha ‑wun ‑yö yö ‑a ‑bha, kö ꞊yaa‑ dɔ 'saadhö.

9 ꞊Bhɛa' ‑kɔ 'ö 'ka dho ꞊bhɛa ‑a 'ka 'ö ꞊nɛɛ:

Yi Dë, bhi 'ü ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ ‑nu 'gü, ü 'tɔ 'slööslö bhë ‑a ꞊bhlë ‑yö kë ‑dhö ‑dhɛ 'saadhö 'gü.

10 Ü bha 'tɔbhɔdhe ‑yö nu. Ü ꞊dhɔɔbhaa ‑yö kë 'kpongtaa ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka dhang‑ 'gü bhë ‑a 'dhö.

11 ‑Bhöpë 'ö ‑mɔ yi ꞊tian' ꞊dɛɛ, ‑bhö ‑a nu yi ‑dhë!

12 ‑Bhö ziö yi ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'yi ‑ziö ‑a 'ka mɛ ‑nu ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta 'pö bhë ‑a 'dhö!

13 Kö ꞊kun 'ü ‑kan yi ‑bha 'güdandhe ‑zian ‑ta, 'kɛɛ ‑bhö yi bho këpëyaamɛ ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa'‑. [Bhii bhi ꞊nɛ 'ö ‑gludëdhɛ, 'piigbeedhɛ waa‑ 'tɔbhɔdhe 'dhö ü ‑gɔ ꞊toëpö 'ka. Amɛn.]

14 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu 'wo‑ ‑kë ka 'ka bhë 'ka ziö ‑a ‑ta, ka Dë 'ö dhang‑ 'gü, ‑yö ‑dho ziö ka ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta 'pö. 15 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ kaa ziö mɛ ‑nu ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta, ka Dë ‑de 'pö yaa 'dho ziö ka ‑bha ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban ‑bɛn 'to ‑kɔ ‑bha

16 'Yö‑ pö 'zü: «꞊Ya kë ꞊nɛ ka ka ‑bɛn 'to ‑na, kö ꞊kun 'ka ka wöödhɛ ‑kë 'güüzë ꞊nɛ mɛ 'yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu 'dhö! 'Ö 'wo wo wö ‑siö kö mɛ 'plɛ ‑waan dɔa ꞊nɛ ‑wo wo ‑bɛn 'to ‑sü 'gü. A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Wo ‑zë ꞊wa wo 'kian yö 'saadhö. 17 'Kɛɛ bhi ‑zë, ü ü ‑bɛn 'to ‑na, ‑bhö ü wöödhɛ 'zlu, 'ü ü ‑bha wun ‑nu ‑piö ‑së 'ka! 18 ‑Yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö mɛ ‑nu dho ‑a ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ ü ü ‑bɛn 'to ‑sü 'gü. Ü Dë dosɛn 'ö ‑bin ‑sü 'ka ü 'piö mü bhë, yö ꞊nɛ 'ö dho ‑a dɔ. ꞊Ya kë 'dhö pë ‑nu 'ü‑ kë ‑na ‑bin ‑sü 'gü bhë, yö 'ö‑ dɔ bhë yö ꞊nɛ 'ö dho ü 'kian nu.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban ꞊bhɔɔpë ‑nu 'wo dhang‑ 'gü ‑an ‑bha

(Lukö 12.33-34)

19 'Yö‑ pö: «Kö ꞊kun 'ö ka ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu 'kpuɛkpɔdhɛ ‑yö ‑kë 'kpongtaa zö, bhii 'kpongtaadhɛ 'ö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑dhɛ 'ö 'lɔɔn ‑nu waa‑ 'kaɔ 'wo pë 'gü ꞊siö ‑a ‑bha, 'ö ꞊kwaanmɛ ‑nu ‑wo 'kɔ kpong wü, 'wo ꞊kwaan ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha! 20 'Kɛɛ ‑ka ka ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu 'kpuɛ‑ 'kpɔ dhang‑ 'gü, ‑dhɛ 'ö 'lɔɔn ‑nu waa‑ 'kaɔ 'waa pë 'gü ꞊siö'‑ ‑a ‑bha, 'ö ꞊kwaanmɛ ‑nu wo 'ka 'dho 'kɔ kpong wü ‑waan pë ꞊kwaan ‑a ‑bha! 21 Bhii ‑dhɛ 'ö ü bha ꞊bhɔɔpë ‑nu 'dhö ‑a ‑bha, yö ꞊nɛ 'ö ü ꞊zuö' 'dhö ‑a ‑bha 'pö!»

Bun ‑bha ‑dhɛpuudhɛ

(Lukö 11.34-36)

22 'Yö‑ pö 'zü: «'Yanga ‑yö ‑kë ꞊nɛ bun ‑bha ‑dhɛpuudhɛ 'dhö. ‑Potaasü ꞊ya kë 'yanga ‑gɔ, 'ö ü bun 'gü ‑dhɛ 'plɛ ‑yö ‑kë 'puu. 23 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ü 'yanga ꞊ya kë yaa, kö ü bun 'plɛ 'dho ‑sü ‑mü ‑dhɛtiidhɛ 'gü. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ pë 'ö dho ü gbaa ‑dhɛpuudhɛ 'ka, ‑yö ‑dhɛtiidhɛ 'gü, kö ‑dhɛtiidhɛ 'ö bhë ‑yö ‑dho trö ꞊gbaɔnsü.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban ‑Zlan waa‑ 'wëüga ‑to ‑an mɛ do 'piö ‑sü ‑bha

(Lukö 16.13)

24 'Yö‑ pö 'zü: «Mɛ gbɛ yaa 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan yuö kë ‑gɔmɛ ꞊plɛ 'piö. ‑Yö ‑dho ‑a mɛ do ‑san zë, 'ö‑ mɛ do ‑dhɔ ‑kë. ‑Yö ‑dho kpa mɛ do ‑bha, 'ö ‑kan mɛ do ‑bha. ‑A ‑wun 'gü, ka 'ka 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'kaan‑ yuö kë ‑Zlan waa‑ 'wëüga ‑an ‑dhë 'ko ꞊yië'.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑bha

(Lukö 12.22-31)

25 «꞊Dhɛ 'ö 'pö, a‑ ‑pö ka ‑dhë: Kö ꞊kun 'ka dɔ pë 'ka dho ‑a ‑bhö waa‑ pë ‑nu 'ö 'ka dho ‑a mü kö 'kaan‑ ‑tosiadhe kë ‑a ‑ta, 'iin sɔ ‑nu 'ö 'ka dho ‑a ‑da ka ‑bha ‑an ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta! ‑Tosiadhe kë ‑sü ‑wun ‑yö 'gbee‑ 'ö ꞊zië' ‑bhöpë ‑ta, 'ö bun ‑wun 'dhö 'gbee‑ 'ö ꞊zië' sɔ ‑wun ‑ta, 'wun gia‑ 'yaa ‑mü ‑a?

26 ‑Ma ‑nu 'wo ziö ‑na dhang‑ 'gü ꞊nɛ, ‑ka ‑an ‑ga! 'Waa pë gbɛ ta, ‑an ‑kɔ këpë ‑nu gbɛ 'yaa 'dhö, 'iin ‑bhöpë ‑nu 'wo dho ‑a ‑lo wo ‑bha 'slëëdhɛ ‑nu ‑bha 'yaa 'dhö. 'Kɛɛ ka Dë 'ö ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ 'gü, ‑yö ‑bhöpë ‑nu ‑an ‑dhë. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ꞊nɛ, ka ‑wun 'yaa 'gbee‑ yaa ꞊zië' ‑ma ‑nu 'wo bhë ‑an ‑ta ‑a? 27 Dö ‑mü ka ziën 'ö‑ ‑bha ‑zotadhe 'gü 'ö dho ‑dhɛkpaɔyi 'bhaa ‑da ö ‑bha ‑tosiadhe yi ‑ta ‑ɛ?

28 'Ö bhii ꞊dhɛ ꞊ya kë 'dhö ꞊nɛ, ‑më 'ö ‑kë 'yö 'ka ‑ya sɔ 'ö 'ka dho ‑a kë ka ‑bha, ‑a ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta ‑i? ꞊Blëë' 'bin ‑nu 'wo kë ‑na ꞊bhlöö‑ ꞊nɛ, ‑ka ‑an ‑ga bhë 'dhɛ! 'Waa yuö gbɛ kë, 'iin 'waa sɔ gbɛ bɔ. 29 ‑Yö 'dhö, a‑ ꞊blɛɛ' ‑na ka ‑dhë ꞊nɛ ‑gludë Salomɔ ‑de gia‑, ‑a ‑bha 'tɔbhɔdhe 'gü, ꞊bhɔɔpë ꞊va 'ö ‑kë ‑a ‑gɔ bhë ‑a 'ka, sɔ 'ö dho kë ‑së ꞊nɛ ꞊blëë' 'bin ‑nu 'wo bhë ‑an do 'dhö yaa kë ‑a ‑gɔ do. 30 ‑Zlan 'ö sɔ ‑së ‑da ‑na ꞊blëë' 'bin ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊bhlöödhɛ ‑nu ‑bha, 'ö ꞊dhia' 'piö 'wo dho ‑an kan kö wo ‑an güö ‑an ‑bha bhë, ‑a ‑kɔ 'pö yaa 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö (ka 'ö ka ‑wun 'dhö ‑a ‑gɔ 'gbee‑ bhë) ‑yaan sɔ nu ka ‑dhë bhë ꞊a? Ka‑ ‑yö bhë ꞊a, kë ka ‑bha ‑zoyösü ‑yö ‑ya wo 'tee bhë yö ‑mü. 31 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, kö ꞊kun 'ka ‑ya ka ‑de ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‹‑Më ‑nu 'yi dho ‑a ‑bhö ‑e? ‑Më 'yi dho ‑a mü ꞊i? 'Iin ‑më ‑nu 'yi dho ‑a kë yi bun ‑bha ‑ɛ?› 32 Mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan dɔ wo ꞊nɛ 'ö pë ‑nu 'wo 'dhö bhë 'wo‑ ꞊mɛɛ ‑kplawo. 'Kɛɛ ka Dë 'ö ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ 'gü bhë ‑ya ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ka ‑bha ‑wun ‑yö ‑yö ‑an ‑bha. 33 ‑Ka ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ waa‑ ‑tosiadhe 'ö kpengdhö ‑an ꞊mɛɛ' 'dhiö ‑blɛɛzë, kö pë ‑nu 'wo to, ‑Zlan gia‑ ‑yaan ‑an nu ka ‑dhë, ‑a ‑ta 'kpɔ 'ka. 34 ‑A ‑wun 'gü, kö ꞊kun 'ka ‑ya ‑dhɛ 'ö dho kpaɔ ꞊dhia' ‑a ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta! 'Ö tɔɔ ‑dhɛkpaɔyi 'saadhö 'ö ‑dhö, ‑a ‑bha ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun ‑yö ‑dhö do do 'ka. ‑Dhɛ do 'ö ꞊kpaɔ ‑na bhë ‑a ‑bha ꞊sëëbhodhe ‑yö ‑mɔ ‑a 'ka.»

7

'Wun ö ‑gban za ‑dɔ mɛ ‑bha ‑sü ‑bha

(Lukö 6.37-38, 41-42)

1 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë 'zü: «Kö ꞊kun 'ka za dɔ mɛ gbɛ ‑bha! ‑Yö kë 'dhö, kö ꞊kun 'ö ‑Zlan dho za ‑lo ka tuö. 2 Bhii ‑Zlan ‑dho za ‑lo ka tuö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'ka za dɔ ‑a 'ka mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑bha ‑a 'dhö. 'Ka za dɔ mɛ ‑bha 'gbee‑ 'ka, ‑Zlan ‑dho za ‑lo ka tuö 'pö 'gbee‑ 'ka. 3 ‑Më 'ö ‑kë 'ö 'lü ‑gba ꞊va 'yö ‑sɔ ü 'yënngdhö bhë 'ö 'bhaa‑ yö, 'ö‑ pë 'ö dho ü dheglu 'yënngdhö bhë, 'yö 'ü ‑dhɛ ‑ga ‑a 'piö e? 4 Ü ‑dho ‑a pö ü dheglu ‑dhë ‑kɔklë: ‹Dɔ, 'a pë 'ö bhë 'a‑ bho ü 'yënngdhö!›, 'kɛɛ kö ü ‑bha 'lü ‑gba ꞊va ‑yö ü 'yënngdhö 'sa? 5 Mɛ 'yaan‑ 'kun ‑mɛ, ‑bhö ü ‑bha 'lü ‑gba bho ü 'yënngdhö poo ꞊e, kö 'üën‑ ‑dhɛ yö ‑së 'ka, 'üën‑ ü dheglu ‑bha bho ‑a 'yënngdhö 'pö! 6 Kö ꞊kun 'ö pë 'ö 'slööslö 'ka‑ nu gbɛn‑ ‑nu ‑dhë! ‑Yö kë 'dhö, kö ꞊kun 'wo dho ꞊dhië' ka 'piö ‑waan ka 'gü ꞊siö'‑. Kö ꞊kun 'ka ka ‑bha ‑zlɔɔ ‑nu 'ö ‑an ꞊bhlë 'dhö ꞊va, ‑an ‑zuö ‑bhɔtii ‑nu 'dhiö! 'Yö 'wo ꞊taa' ‑a ‑ta dhuö.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban pë ‑dhɛ ‑sü, pë ꞊mɛɛ' ‑sü waa‑ 'kwɛɛ ‑ta ‑ma ‑sü ‑an ‑bha

(Lukö 11.9-13)

7 'Yö‑ pö 'zü: «'Ka pë ‑dhɛ, ka ‑dho ‑a yö! 'Ka pë ꞊mɛɛ'‑, ka ‑dho ‑a yö! 'Ka 'kwɛɛ ‑ta ‑ma, ‑wo ‑dho ‑a po ka ‑gɔ! 8 Bhii mɛ 'oo mɛ 'ö pë ‑dhɛ, ‑ya yö, 'ö mɛ 'ö pë ꞊mɛɛ 'ö‑ yö, 'ö 'wo 'kwɛɛ ‑po mɛ 'ö 'kwɛɛ ‑ta ‑ma ‑a ‑gɔ. 9 Mɛ 'bhaa ‑yö ‑dhö ka ziën zö, 'ö‑ ‑bha 'në ꞊ya ꞊bluu'‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ, 'ö ‑guö kpö nu ‑a ‑dhë ‑a? 10 'Iin 'ö dhö ꞊mɛɛ 'në sü 'ö‑ nu ‑a ‑dhë kö ꞊ya 'yuö‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ‑e? 11 ꞊Dhɛ mɛ 'ö 'ka mɛ ‑nu këwunyaazë ‑nu 'ka, 'ka dɔ pë ‑sɛɛbɔ ‑nu ka ‑bha 'në ‑nu ‑dhë ‑dhɛ ‑dɔ bhë, kö ‑sama 'sama, ‑më 'ö ‑kë ka Dë 'ö dhang‑ 'gü, 'yaa 'dho pë ‑sɛɛbɔ ‑nu nu mɛ 'wo‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ‑an ‑dhë ‑ɛ? 12 Pë 'ka‑ 'piö kö mɛ ‑nu ‑wa kë ka ‑dhë bhë, ‑kaa kë ‑an ‑dhë 'pö! Bhii pë 'ö Moizö ‑bha tɔng waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑bha 'sëëdhɛ ‑wa ‑zɔn ‑a 'ka yö ‑mü.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban 'kɔdhi 'sɔɔsɔ ‑bha

(Lukö 13.24)

13 'Yö‑ pö 'zü: «‑Da 'kɔdhi 'gbɛa ‑bha ‑sü 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, ꞊yö 'pëëpë 'dhö; 'kɛɛ yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ zian ‑gblooga 'gbɛa 'ö dho mɛ 'bhee‑ 'ka 'gü ꞊siö' ‑zian 'piö; yö ꞊nɛ 'ö mɛdhɛvadhɛ dhö ‑a ‑zian ‑ta bhë. ꞊Dhɛ 'ö 'dhö ꞊nɛ, ‑ka ‑da 'kɔdhi 'sɔɔsɔ ‑bha ꞊zian'! 14 'Kɛɛ 'kɔdhi 'sɔɔsɔ bhë, yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ 'kɔdhi 'ö‑ ‑da mü ‑sü 'dhö 'gbee‑ 'ka. Yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ zian ‑gblooga 'ö dho ꞊toëpö ‑këdhösü ‑zian 'piö, 'ö mɛ ‑nu 'wo‑ ‑ta, 'wo 'tee.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban 'lü waa‑ ö bhɛ ‑an ‑bha

(Lukö 6.43-44)

15 'Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü: «‑Ka ka ‑de kë 'slë 'ka ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ꞊suazë ‑gɔ! 'Bhla kwi ꞊nɛ 'wo‑ ‑da wo ‑bha 'ö 'ka ‑an ‑ga, 'wo ‑kë 'bhla 'ka ka ‑dhë bhë, 'kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë: ꞊N 'n; wo ‑zë, ꞊laa' ‑mü ‑an 'ka 'dhɛ! 16 Ka ‑dho ‑an dɔ ‑an këpë ‑nu ‑bha. 'Waa lɛzɛn ‑kpa bho 'kpa dan ‑kpɔɔ 'gü, 'iin 'waa figö bhɛ bho dhetii 'ginng 'gü. 17 'Lü 'ö 'lü ‑së 'ka, ‑yö ‑bha ö bhɛ ‑së 'ka, 'ö 'lü mɛ 'ö‑ yaa 'ka, 'yö bha ö bhɛ yaa ‑nu 'ka 'pö. 18 'Lü 'ö 'lü ‑së 'ka, 'yaa bha ö bhɛ yaa ‑nu 'ka; 'ö 'lü 'ö 'lü yaa 'ka, 'yaa bha 'pö ö bhɛ ‑së ‑nu 'ka. 19 'Lü 'oo 'lü 'ö yaa bha ö bhɛ ‑së ‑nu 'ka, ‑a 'kan ꞊nɛ 'wo dho ‑a wo ‑waan ‑a ‑zuö siöö. 20 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka, ka dho ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊suazë ‑nu dɔ ‑a 'ka ‑an këyuö ‑nu ‑bha.»

(Lukö 13.25-27)

21 'Yö‑ pö: «Yaa kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö 'wo dho ‑a pö ‹N Dëmɛ, n Dëmɛ› 'töüdhö bhë ꞊nɛ 'ö 'wo dho ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü dhang‑ 'gü; 'kɛɛ dosɛn mɛ 'ö 'dhoë‑ n Dë 'ö ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ ‑nu 'gü, pë 'ö‑ 'piö 'ö‑ kë. 22 ‑Zlan ‑bha zakanyi 'ka, mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dho ‑a pö n ‑dhë ꞊nɛɛ: ‹N Dëmɛ, n Dëmɛ, yi ‑Zlan 'dhi ‑wo ‑pö ü 'tɔ 'gü, yi ‑zuu yaa ‑nu ‑kë mɛ ‑nu 'gü ü 'tɔ 'gü, 'ö 'yi ‑dhidhaa ꞊plëëzë ‑nu ‑kë ü 'tɔ 'gü›. 23 'Kɛɛ a ‑dho ‑a pö ‑an ‑dhë 'sönggö ‑sönggö: ‹N 'ka ka dɔ 'gbɛɛdhö, ka 'ö ka ‑bha ‑yö ‑kë 'wun yaa kë ‑sü 'ka ‑kplawo bhë, ‑ka ꞊yɔɔn 'ma, 'ka 'go n 'sɔɔ!› »

'Kɔ dɔ ‑dhɛ ꞊plɛ

(Lukö 6.47-49)

24 'Yö‑ pö 'zü: «'Ö mɛ 'oo mɛ 'ö ö 'to to 'wun ‑nu 'ka 'go ‑na ‑a ma ꞊dhia ꞊nɛ ‑a ‑bha, 'ö‑ kun ‑a 'kun ‑kɔ gia‑ 'ka, ‑yö ‑dho bhɔ mɛ do 'wun ‑bho 'kou dɔ ‑sü ‑zë, 'ö ö ‑bha 'kɔ dɔ ‑guö ‑ta ‑a ‑bha. 25 'Ö dha ‑yö ban, 'ö 'yiga ‑nu ‑wo pa, 'ö 'tëë ‑yö ‑ziö 'gbee‑ 'ka 'kɔ bhë ‑a ‑bha, 'kɛɛ yaa ‑lo, bhii 'ö tɔɔ ‑a ‑gɛn ‑yö ‑gban ‑sü 'ka ‑guö ‑ta. 26 'Kɛɛ mɛ 'oo mɛ 'ö 'wun 'ka 'go ‑na ‑a ma ꞊dhia ꞊nɛ, ꞊yaa‑ ma 'ö yaa‑ 'kun ‑a 'kun ‑kɔ ‑së 'ka, ‑yö ‑dho bhɔ mɛ do 'ö 'yaa 'wun ‑bho 'kou dɔ 'ö ö ‑bha 'kɔ dɔ 'yënng 'gü ‑a ‑bha. 27 'Yö dha ‑nu ‑wo ‑ban, 'ö 'yiga ‑nu ‑wo pa, 'ö 'tëë ‑nu ‑wo ‑ziö 'gbee‑ 'ka 'kɔ bhë ‑a ‑bha, 'yö ‑lo. 'Ö 'kɔ 'ö 'dhö bhë, 'ö‑ ꞊siö' 'töüdhö.»

Yesu ‑bha ‑wogbiindhɛ

28 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊ya yën 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ꞊blɛɛ'‑ ‑sü ‑bha, mɛ gbung ‑nu 'wo ‑kë mü bhë, 'tetundhe ꞊va ‑yö ‑da ‑an 'gü, ‑a ‑bha mɛ ꞊daan' ‑kɔ ꞊suu'‑ bhë ‑a ‑wun 'gü. 29 Bhii 'ö tɔɔ yaa kë ꞊nɛ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑bha mɛ ꞊daan' ‑kɔ 'dhö, 'kɛɛ ‑yö mɛ ‑nu ‑daan ‑wogbiindhɛ 'ka.

8

Yesu ‑bha ꞊wee ꞊yuamɛ do ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Maakö 1.40-45; Lukö 5.12-16)

1 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya 'go ‑tɔn tuö, mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑ziö ‑a 'piö. 2 'Ö ꞊wee ꞊yuamɛ do ‑yö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, 'ö ‑lo ö kpɔn 'gü ‑a 'dhiö 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya dhi ü ‑dhë, ‑bhö n ‑dhɛ bo!»

3 'Ö Yesu ‑yö ö ‑kɔ pa ‑a 'ka, 'ö‑ pö: «‑Yö ‑dhi n ‑dhë; ü ‑dhɛ ‑yö bo!»

‑Dhɛ do bhë 'wo to ‑a ‑bha, 'ö‑ ‑bha ꞊wee ꞊yua' ‑yö go ‑a ‑bha, 'ö‑ bun ‑kë 'slööslö.

4 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ü 'to 'to ‑së 'ka, 'wun 'ö bhë kö ꞊kun 'ü‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë! ‑Bhö 'dho 'ü ü ‑de ‑zɔn ‑Zlan ‑bha slabhomɛ ‑dhë, ‑kɔ 'ü‑ 'ka zlöö bhë ‑a ‑zɔn ‑sü 'ka! 'Go mü, 'ü sla‑ bho ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Moizö ‑ya ‑zɔn ‑a 'ka ‑a 'dhö, kö ‑yaan ‑zɔn mɛ 'plɛ ‑dhë ꞊nɛ ü ‑dhɛ ꞊ya bo!»

Yesu ‑bha Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑bha 'dhasi ‑gɔmɛ ‑bha yuökëmɛ ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Lukö 7.1-10)

5 Yesu ‑yö ‑kë ‑da ꞊dhia Kapɛɛnaɔmë plöö, 'ö Wlɔmë 'dhasi ꞊këng' do ‑gɔmɛ do ‑yö ‑yɔɔn ‑a ‑bha, ‑a ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ‑sü 'ka kö ‑yö nu ö ‑dhë, 6 'Ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, n bha yuökëmɛ ‑yö wɔ ‑sü 'ka kɔɔ, 'tinng ꞊yua' ꞊yaa‑ 'kun, 'ö‑ 'yënng 'dhö bhɔ ‑na ꞊gbaɔnsü.»

7 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «A ‑dho ‑lo ü ‑gɔ kɔɔ kö 'a‑ 'dhɛ bo.»

8 'Kɛɛ 'dhasi ꞊këng' do ꞊kɔɔnmɛ 'ö bhë ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, yaa n ‑ma 'kun kö 'ü ‑da n ‑gɔ kɔɔ, 'kɛɛ ‑bhö ü ‑wo dosɛn 'kpaan pö, ma yuökëmɛ bhë ‑a ‑dhɛ ‑dho bo. 9 Ma gia‑, n ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑wo ‑dhö, 'ö 'a 'dhasi 'bhaa ‑nu ꞊kɔɔn 'pö. ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ma‑ pö mɛ do ‑dhë ‑yö 'dho, 'yö dho n ‑wo 'ka; 'ö 'ma‑ pö ‑a 'bhaa ‑dhë ‑yö nu, 'ö nu n ‑wo 'ka, 'ö 'ma‑ pö ma yuökëmɛ ‑dhë: ‹‑Bhö pë 'ö ꞊nɛ ‑a kë!› 'Ö‑ kë n ‑wo 'ka.»

10 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊yaa‑ ‑wo 'ö bhë ‑a ma, 'ö‑ ‑ga ‑kpɛ 'ka, 'yö‑ pö mɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑a 'piö bhë ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka, ‑zoyösü ꞊suu'‑ 'ö ꞊nɛ, n 'ka‑ yö Izlaɛlö ‑sɛ 'gü do. 11 A‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dho go lan‑ bhɔ ꞊zian', 'wo go lan‑ ‑püö ꞊zian', 'ö 'wo ‑yadhɛ sü Ablaamö 'dhö, Izaakö 'dhö, 'ö Zakɔbö 'dhö ‑an 'piö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü dhang‑ ‑nu 'gü, 'wo pë ‑nu ‑bhö wo 'ko ꞊bhaa. 12 'Kɛɛ mɛ ‑nu 'wo dho kë ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ‑bha 'ka ‑bezë, 'ö waa kë ‑a 'ka gbɔ bhë, ‑wo ‑dho ‑an ‑zuö plaan ‑dhɛtiidhɛ 'gü, 'ö ‑dhɛ bhë ‑a 'gü 'wo 'gbo ‑nu bɔ, 'wo wo 'sɔn ‑nu ‑bhö ‑a ‑bha.»

13 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö 'dhasi ꞊këng' do ꞊kɔɔnmɛ bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö 'dho ü ‑gɔ kɔɔ, ‑yö ‑dho kë ü ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ 'ü ü ‑zo yöë bhë ‑a 'dhö!»

'Ö 'dhasi ꞊këng' do ꞊kɔɔnmɛ 'ö bhë 'ö‑ ‑bha yuökëmɛ ‑dhɛ ‑yö bo 'töng gia‑ bhë ‑a 'ka.

Yesu ‑bha 'yuamɛ ꞊plëëzë ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Maakö 1.29-34; Lukö 4.38-41)

14 Yesu ‑yö ‑dho Piɛɛ ‑gɔ kɔɔ; 'yö Piɛɛ ꞊da yö kö ‑yö ꞊waannu ꞊süë', 'ö tɔɔ 'gii‑ ‑kɔ ‑yö ‑kë ‑a kwi ꞊löö. 15 'Ö Yesu ‑yö pa ‑a ‑kɔ 'ka, 'ö to mü 'ö‑ ‑bha 'yua ‑yö bo 'ö ꞊luu 'ö yö ‑bhöpë ‑kë ‑an ‑dhë ‑sü ‑bha.

16 ꞊Dhɛ 'ö 'yinia ‑dhɛ ꞊ya dɔ, 'ö mɛ ‑nu ‑wo nu, mɛ 'ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑an 'gü ꞊plëëzë 'ka bhë ‑an 'ka Yesu 'piö. 'Yö ‑zuu yaa ‑nu 'wo bhë, Yesu ‑yö ‑an ‑kë mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'gü ö ‑wo 'ka; 'ö 'yuamɛ ‑nu 'wo ‑kë mü 'töüdhö, 'yö ‑an 'plɛ ‑dhɛ bo. 17 ‑Ya ‑kë 'dhö, kö pë 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑ya ꞊blɛɛ bhë, ‑a 'dhiö ‑yaan ‑mɔ 'kuë. ‑Ya ‑pö: ‑Yö yi 'tɔ ‑siö ‑dhɛ ‑nu ‑bho yi ‑bha, 'ö yi ‑bha 'yua ‑nu bho yi 'gü.

Mɛ 'wo‑ 'piö kö ‑wo ziö Yesu 'piö

(Lukö 9.57-62)

18 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑yö mɛ gbung ‑nu 'wo ‑kë ‑a ‑zü bhë ‑an yö, 'yö‑ pö ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë kö ‑wo bɔ 'yi 'kpong gbɛ 'dhiö ꞊zian'. 19 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya kë 'dhö, 'ö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ do ‑yö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ‑dhɛ 'saadhö 'ü dhö dho ‑a ‑bha, a ‑dho ziö ü 'piö.»

20 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «Diɔng ‑nu ‑wɔ ‑a 'gü ‑du ‑yö ‑dhö, 'ö ‑ma ‑nu ‑wɔ ‑a 'gü ‑kɔ 'dhö ‑dhö, 'kɛɛ ‑dhɛ 'ö dho kë ma Mɛgbö n wɔ ‑dhɛ 'ka, kö 'aan‑ n 'tɛɛ pa ‑a ‑bha 'yaa ‑dhö.»

21 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu mɛ do ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ‑bhö 'we ‑a ‑bha 'dhiö n ‑gɔ, kö 'a 'dho n dë ‑bin ꞊dhia. 'Ma 'go mü kö 'a nu 'a ziö ü 'piö.»

22 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «‑Bhö ziö n 'piö 'ü ü ꞊kwaa' gamɛ ‑nu ‑zü, ‑wo wo 'ko ‑bin 'sa!»

Yesu ‑bha 'buu ‑dho sia‑ ‑kɔ

(Maakö 4.35-41; Lukö 8.22-25)

23 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑da 'yitagɔ do 'gü, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑ziö ‑a 'piö. 24 'Kan 'wo‑ wo wo ‑ta ꞊nɛ, 'ö 'buu 'gbee‑ ‑yö yö ziö ‑sü 'gü, 'yipuë ꞊va bhë ‑a ‑ta kö 'yi ‑yö ‑ma ‑na 'yitagɔ bhë ‑a ‑bha 'gbee‑ 'ka, kö 'yi kpö ‑nu ‑wo ꞊luu' ‑na ‑dhɛ 'saadhö 'gü, kö 'yi ‑yö ‑lo ‑na 'yitagɔ 'ö bhë ‑a 'gü. Yesu 'pö, ‑yö ‑kë yi zë ‑dhiadhö. 25 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, 'wo pa ‑a ‑bha, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi Dëmɛ, ‑bhö kwa dha, kwa 'dhoë‑ ga!»

26 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Më 'ö ‑kë 'ka ‑suö ꞊duö 'dhö e? Kë 'ö ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑ya wo 'tee bhë, ‑yö ya ꞊dhɛɛ!»

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö ꞊luu 'yö 'wun ꞊blɛɛ 'gbee‑ 'ka 'buu waa‑ 'yi kpö ‑nu ꞊va bhë ‑an 'ka, 'ö ‑dhɛ ‑ga diin ꞊va ‑yö ‑kë ‑dhö.

27 'Ö 'tetundhe ‑yö ‑da ‑an 'plɛ 'gü, 'ö 'wo‑ pö: «Mɛ ꞊suu'‑ ‑mlë 'ö ꞊nɛ 'ö 'buu ‑nu, 'yi kpö ‑nu ‑de gia‑, ‑wo 'wun ma ‑a ‑ta ꞊nɛɛ ꞊ɛ?»

Yesu ‑bha gɔɔn‑ ‑nu ꞊plɛ 'ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑an 'gü ‑an ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Maakö 5.1-20; Lukö 8.26-39)

28 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊ya ‑lo Galile 'yipuë bhë ‑a zlöö, Gadaleni ‑sɛ 'gü ꞊zian', 'ö gɔɔn‑ ‑nu ꞊plɛ ‑wo ‑go blɔɔn‑ ꞊taa ꞊zian', 'wo nu ‑a ‑gɔ zian‑. Mɛ ꞊plɛ 'wo bhë ‑zuu yaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑an 'gü; 'ö‑ ‑wun 'gü ‑wo ‑kë ‑suö ‑an ‑dhë ꞊dhia zian bhë ‑a ‑ta; ‑dhɛ 'to ‑na zlöö, kö bɔ ‑dhɔ 'yaa mɛ gbɛ kë ‑na zian ‑gblooga 'ö bhë ‑a 'ka gbɔ; 29 'wo yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'gü 'wo‑ pö: «‑Më 'ü 'dhoë‑ kë yi 'ka bhë ꞊ɛ, ‑Zlan Gbö, ü ‑nu zö kö 'üën‑ yi 'klo bhɔ ‑a 'töng 'yö dho kaa bhë ‑a 'dhiö a?»

30 ‑Bhɔtii ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑kë wo ‑bha ‑bhöpë ꞊mɛɛ' ꞊dhia ‑an 'ka ꞊gbiin 'dɛdɛ 'ka. 31 ꞊Dhɛ ‑ya ‑kë 'dhö, 'ö ‑zuu yaa ‑nu 'wo bhë ‑wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë 'wo‑ pö: «꞊Ya kë ꞊nɛ ü ‑dho yi kë, kö ‑bhö yi bɔ ‑bhɔtii ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'gü!»

32 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka 'dho!» 'Ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo go gɔɔn‑ ‑nu ꞊plɛ 'wo bhë ‑an 'gü, 'wo dho ‑bhɔtii ‑nu 'wo bhë ‑an 'gü. 'Ö to mü, ‑bhɔtii ‑nu 'wo bhë 'ö ‑an ‑blazë, ‑wo ꞊yɔɔ goo ‑bha, 'ö 'wo nu 'wo ‑püö 'yipuë bhë ‑a ꞊bhaa 'töüdhö, 'ö ‑an 'plɛ 'gü ‑yö ‑siö yiö.

33 'Ö gɔɔn‑ ‑nu 'wo ‑kë ‑bhɔtii ‑maakëmɛ ‑nu 'ka bhë, 'wo ꞊duë 'wo dho plöö, 'ö pë ‑nu 'wo kë 'saadhö waa‑ 'wun 'ö ‑gban gɔɔn‑ ‑nu ꞊plɛ 'ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑an 'gü ‑be ‑a ‑bha bhë, 'wo‑ ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë. 34 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö mɛ ‑nu 'töüdhö 'wo go pö‑ bhë ‑a 'gü, 'wo yö plaan, 'wo dho Yesu ‑gɔ zian‑. ꞊Dhɛ 'ö 'wo‑ yö, 'wo ꞊bhɛa ‑a ‑dhë kö ‑yaan 'go wo ‑bha 'sɛgɔ bhë ‑a ‑ta.

9

Yesu ‑bha 'tinngmɛ do ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Maakö 2.1-12; Lukö 5.17-26)

1 Yesu ‑yö ‑da 'yitagɔ 'gü, 'yö 'yipuë ꞊va bhë 'yö‑ ‑kan 'zü, 'yö nu ö ‑gɔ plöö. 2 'Ö mɛ ‑nu ‑wo nu 'tinngmɛ do 'ö ‑kë wɔ ‑sü 'ka ꞊sɛɛ' ‑ta ‑a 'ka ‑a ꞊dhia. ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊ya gɔɔn‑ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ö ‑bha ‑sü yö, 'yö‑ pö 'tinngmɛ bhë ‑a ‑dhë: «Ma 'në, ü 'gü dɔ ü ‑de ‑gɔ 'gbee‑, 'ma ziö ü bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta!»

3 ꞊N 'n, ꞊dhɛ ‑kë 'dhö, 'ö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo yö ‑a pö ‑sü 'gü wo ꞊zuö' 'piö ꞊nɛɛ: «'Ö, gɔɔn‑ bhë ꞊ya ꞊daɔn pö ‑Zlan ‑dhë.»

4 Yesu ‑yö ‑an ‑bha ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun ‑dɔ. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë 'ö ‑zotadhe yaa ꞊suu'‑ ‑nu 'wo ꞊nɛ 'wo ‑kë ka 'gü i? 5 ‑A pö ‑sü ‹ü bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑wun ꞊ya yën› 'pö 'pëëpë, 'iin ‑a pö ‑sü ‹‑bhö ꞊luu'‑ 'ü 'ta 'sü› bhë yö 'pö 'ö 'pëëpë e? 6 'Kɛɛ a‑ 'piö kö 'ka‑ dɔa ꞊nɛ, ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑yö ma, Mɛgbö, n ‑gɔ 'kpongtaa zö kö 'a ziö mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ pö 'tinngmɛ bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu'‑ 'ü ü ‑bha ꞊sɛɛ' 'sü 'ü 'dho ü ‑gɔ kɔɔ!» 7 'Ö gɔɔn‑ 'ö bhë 'ö ꞊luu, ('ö ö ‑bha ꞊sɛɛ' sü,) 'ö dho ö ‑gɔ kɔɔ.

8 ꞊Dhɛ 'ö mɛ gbung ‑nu 'wo ‑kë mü ꞊wa pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an yö, 'suö ‑yö ‑da ‑an 'gü, 'wo yö ‑Zlan 'tɔ ‑blü ‑sü ‑bha, ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü ꞊suu'‑ 'ö‑ nu mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑dhë 'dhö bhë ‑a ‑wun 'gü.

Yesu ‑bha Matiö ꞊dhɔɔ kë ‑kɔ

(Maakö 2.13-17; Lukö 5.27-32)

9 Yesu ‑yö ‑go ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha. 'Ö‑ ‑bha ziö ‑sü 'ka, kö ꞊ya ö 'bhle 'tee ꞊yɔɔn 'dhiö, ‑yö ‑kpën gɔɔn‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Matiö ‑a ‑bha kö ‑yö ‑ya ‑sü 'ka 'nii‑ ꞊sɔnng' ‑bho ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ziö n 'piö!» 'ö Matiö ‑yö ꞊luu 'yö ‑ziö ‑a 'piö.

10 Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑kë pë ‑bhö ‑sü 'gü Matiö ‑gɔ kɔɔ. 'Nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑nu ꞊plëëzë waa‑ mɛ ‑nu 'ö ‑an 'tɔ 'gü ꞊ya ꞊siö' ‑an këpë yaa ‑nu ‑wun 'gü, ‑wo ‑kë ‑an 'piö mü pë ‑bhö ꞊dhia 'pö.

11 ꞊Dhɛ 'ö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo 'wun 'ö bhë ‑a yö, 'yö 'wo‑ pö Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «‑Më 'ö ‑kë 'ö ka ‑gɔmɛ waa‑ 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'ö ‑an 'tɔ 'gü ꞊ya ꞊siö'‑ ‑an këpë yaa ‑nu ‑wun 'gü, 'wo pë ‑bhö ‑na wo 'ko ꞊bhaa bhë ꞊ɛ?»

12 Yesu ‑yö ‑an ‑wo ‑ma; 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ‑nu 'ö 'yua 'yaa ‑an ‑bha bhë, ‑an ‑bha ‑wun 'yaa ꞊dhɔngtrɔ ‑bha; 'kɛɛ mɛ ‑nu 'ö 'yua 'dho ‑an ‑bha ꞊nɛ 'wo nu ꞊dhɔngtrɔ 'piö. 13 ‑Wo kpö 'në 'bhaa ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü. ‑Ka 'dho 'ka‑ pö, 'ka ka ‑zo 'ta ‑a ‑gɛn ‑wun 'gü kö 'kaan‑ ‑a dɔ. ‑Wo bhë ‑ya pö: Mɛ 'yena yö ‑sü 'ö tɔɔ pë 'ö‑ ‑dhɔ ‑yö n ‑kë. 'Kɛɛ 'maa slapë ‑nu 'piö. » 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü: «Bhii n 'ka nu mɛ ‑nu 'wo kpengdhö ‑an ‑dhɛ ꞊dhia, 'kɛɛ mɛ ‑nu 'ö 'wo ꞊sɔɔnyaamɛ ‑nu 'ka ꞊zian' 'yö 'a nu ‑an ‑dhɛ.»

'Wun 'ö ‑gban ‑bɛn 'to ‑sü ‑bha ‑a ꞊blɛɛ'‑ 'ö Yesu ‑ya wo

(Maakö 2.18-22; Lukö 5.33-39)

14 Zan Batisö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑yɔɔn Yesu ‑bha, 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Më 'ö ‑kë 'ö yië‑ Falizi ‑mɛ ‑nu 'yi yi ‑bɛn to ‑kplawo, 'ö ü ‑bha ꞊guë' ‑nu 'waa‑ kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö 'pö e?»

15 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Mɛ ‑nu 'wo ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, dhe 'sü 'wlaan‑ ‑ta, ‑an wö 'ka 'dho ‑siö kö dhe 'sü ‑gɔɔn ‑yö ꞊tun ‑an 'piö. 'Kɛɛ 'töng ‑dho nu kö ‑waan dhe 'sü ‑gɔɔn 'sü ‑an ‑gɔ; 'töng 'ö 'dhö bhë 'wo dho wo ‑bɛn to ‑a 'ka.

16 Mɛ gbɛ 'yaa sɔ 'klu ‑dëü ꞊nëng sɔ 'klu zii ‑bha ‑yaan ‑an ‑wɔ. ꞊Ya kë 'dhö, sɔ 'klu ‑dëüzë ‑yö ‑dho dho 'kou, 'ö ziizë ‑gan, 'ö 'blë ‑dhɛ ‑yö ‑kë 'zü ꞊va. 17 'Go mü 'zü, yɔ 'ö 'vuu dho ‑da ‑na, 'waa‑ yö 'pö ꞊puu' zii 'gü. ꞊Ya kë 'dhö 'puu bhë ‑yö ‑wü, 'ö yɔ ‑yö 'daawo. 'Ö kö pë 'plɛ 'gü ꞊ya ꞊siö'‑. Pë 'wo‑ ‑kë 'ö tɔɔ yɔ ‑dëü yö 'wo‑ wo ꞊puu' ‑dëü 'gü, 'ö ‑an 'plɛ ‑wo to ‑së 'ka.»

Zuifö ‑nu ꞊kɔɔnmɛ 'dhu do waa‑ dhebɔ 'yö pa Yesu ‑bha sɔ 'ka

(Maakö 5.21-43; Lukö 8.40-56)

18 Yesu ‑yö ‑to 'wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ‑sü 'gü, 'ö Zuifö ‑nu ꞊kɔɔnmɛ do ‑yö ‑nu 'yö ‑lo ö kpɔn 'gü Yesu 'dhiö, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «N 'dhu 'gü ꞊ya ꞊siö' 'piöklöözë ꞊nɛ, 'kɛɛ ‑bhö nu 'ü ü ‑kɔ kpa ‑a ‑ta kö ‑yö ‑büö.»

19 Yesu ‑yö ꞊luu 'ö waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu 'wo ‑ziö ‑a 'piö.

20 Dhebɔ do 'ö fɛi yën ꞊yua' ‑yö ‑kë ‑a 'yënng bhɔ ꞊dhia ‑kwɛ 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'piö bhë ‑yö ‑yɔɔn Yesu ‑bha, ‑bɔ ‑a ꞊zlöö ‑sü 'ka, 'yö pa ‑a ‑bha sɔ 'to 'dhiö 'ka. 21 Bhii ‑ya ‑pö ö ‑de 'gü ꞊nɛɛ: «'Ma n 'gü dɔ 'gbee‑ ꞊sia 'ma 'pa ‑a ‑bha sɔ 'to 'dhiö 'kpaan ‑de 'ka, n ‑dhɛ dho bo.»

22 Yesu ‑yö ‑dhië ö ‑zü, 'ö‑ yö, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Ü 'gü dɔ 'gbee‑, n 'dhu! Ü ‑bha ‑zo yö ‑sü ꞊ya ü ‑dhɛ bo.»

'Ö ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü 'ö‑ ‑dhɛ ‑yö bo.

23 Yesu ‑yö ‑lo Zuifö ‑nu ꞊kɔɔnmɛ do bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ. ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya ‑kpën 'truupiömɛ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu gbung 'wo ‑kë 'gbo bɔ ꞊dhia wo ‑de ꞊maa 'ma ‑sü 'ka bhë ‑an ‑bha, 24 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka 'go zö 'ka yö plaan, bhii 'nëdhezë bhë yaa ga, yi 'ö‑ zë ‑na bhë.»

'Ö 'wo yö wo ‑wo ‑lo ‑a 'ka ‑sü 'gü. 25 ꞊Dhɛ ꞊waa‑ pö mɛ gbung 'ö bhë ‑an ‑dhë ‑wo 'dho plaan, 'ö ꞊wa yö plaan, 'ö Yesu ‑yö ‑da kɔɔ mü, 'yö ‑ya 'nëdhezë 'ö bhë ‑a ‑kɔ ‑bha; 'ö ꞊dhɛ ꞊ya ‑büö, 'ö ꞊luu. 26 'Ö 'wun bhë 'ö‑ ‑taɔ ‑yö ‑pɛn 'sɛgɔ 'pian 'ö bhë ‑a ‑ta.

Yesu ‑bha 'yënngtiimɛ ꞊plɛ ‑dhɛ bo ‑kɔ

27 Yesu ‑yö ‑go ‑dhɛ bhë ‑a 'gü. ‑Yö ‑kë bɔ ꞊dhia ‑dhɛ 'bhaa ‑bha, 'ö 'yënngtiimɛ ꞊plɛ ‑wo yö ‑ziö ‑a 'piö ‑sü ‑bha ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Bhö yi 'yena yö e, Davidö gbö!»

28 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊ya ‑lo kɔɔ, 'ö 'yënngtiimɛ ꞊plɛ 'wo bhë 'wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha 'zü; 'ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «Ka‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ, a ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'aan‑ ka ‑dhɛ bo ꞊a?»

'Ö 'wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'wo‑ pö: «꞊Ii dhö, yi ü ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, yi ‑Gɔmɛ.»

29 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑yö ö ‑kɔ yö ‑an wö ‑bha ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Kö ‑yö kë ka ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'ka ka ‑zo yöë n ‑ma bhë ‑a 'dhö!»

30 'Ö ‑an 'yan ‑yö ‑dhɛ yö. 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë, ‑gbaɔn ‑a ‑ta dhuö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Ka ka 'to 'to ‑së 'ka, 'wun 'ö ꞊nɛ kö ꞊kun 'ka‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë!»

31 'Kɛɛ ‑wo ‑dho, 'ö 'wo Yesu ‑wun ꞊blɛɛ 'sɛgɔ 'pian 'ö zian bhë ‑a 'ka bhë ‑a ‑ta, ‑dhɛ 'saadhö 'gü.

Yesu ‑bha 'tuunmɛ do ‑dhɛ bo ‑kɔ

32 Yesu ‑yö ‑kë 'dho ꞊dhia, 'ö 'wo nu gɔɔn‑ do 'ö 'tuunmɛ 'ka ‑a ꞊dhia; pë ‑kë 'ö ‑kë 'dhö bhë 'ö tɔɔ ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a 'gü. 33 ꞊Dhɛ ‑zuu yaa bhë 'ö Yesu ꞊yaa‑ kë, ꞊ya 'go ‑a 'gü, 'ö 'tuunmɛ bhë 'yö yö 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑sü ‑bha. 'Tetundhe ‑yö ‑da mɛ ‑gbaa ꞊va 'wo ‑kë mü bhë ‑an 'gü, 'ö 'wo‑ pö: «Kwaa pë 'ö ꞊suu'‑ 'dhö ꞊nɛ ‑a yö Izlaɛlö ‑sɛ ꞊nɛ ‑a 'gü do!»

34 'Kɛɛ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑zë ‑wa ‑pö: «‑Zuu yaa ‑nu ‑gɔmɛ ꞊nɛ 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü nu Yesu ‑dhë, 'yö ‑zuu yaa ‑nu 'wo bhë 'yö ‑an kë ‑na ‑a 'ka bhë.»

Yesu ‑bha mɛ ‑gbaa ‑nu 'yena yö ‑sü

35 Yesu ‑yö ‑bɔ 'kwi ‑pö ‑nu waa‑ pödhɛ ‑nu 'gü, 'yö mɛ ‑nu ꞊daan Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü, 'wuntaɔsë 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑bha ‑a ꞊blɛɛ'‑ ‑sü 'ka, kö ‑yö 'yuamɛ 'saadhö waa‑ 'tɔsiömɛ ‑nu ‑an ‑dhɛ bo ‑na. 36 'Ö mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo ‑kë ‑a 'piö bhë, ‑an 'yena ꞊va ‑yö ‑da ‑a 'gü, bhii 'ö tɔɔ ‑an 'gü ꞊ya ga. 'Go mü ꞊faan' 'yaa ‑an 'gü gbɔ, 'ö ꞊wa kë ꞊nɛ 'bhla ‑nu 'ö ‑an ‑maakëmɛ 'yaa 'dhö 'ö ꞊wa ‑pɛn ‑an 'dhö. 37 ‑A ‑wun 'gü 'ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «‑Mlü ꞊ya ga ꞊va 'kɛɛ yuökëmɛ ‑nu 'waa ꞊va; 38 kö ‑ka ꞊bhɛa' bhlö‑ dëmɛ ‑dhë kö ‑yö yuökëmɛ ‑nu 'bhaa bɔ kö ‑waan ‑a ‑bha ‑mlü ‑nu 'kan!»

10

Yesu ‑bha ö ‑bha bɔmɛ ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ꞊dhɔɔ kë ‑sü

(Maakö 3.13-19; Lukö 6.12-16)

1 Yesu ‑yö ö bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, 'yö ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü nu ‑an ‑dhë kö ‑waan ‑zuu yaa ‑nu bho ‑a 'ka mɛ ‑nu 'gü, ‑waan 'yuamɛ ‑nu 'saadhö waa‑ ꞊niɔɔmɛ ‑nu ‑an ‑dhɛ bo. 2 Yesu ‑bha bɔmɛ 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑an 'tɔ 'ö ꞊nɛ: Mɛ ‑blɛɛzë 'ö tɔɔ Simɔ 'wo‑ 'tɔ kpɔ Piɛɛ 'ka, waa‑ ö dheglu Andre; Zakö waa‑ ö dheglu Zan, 'wo ‑kë Zebede gbö ‑nu 'ka; 3 Filipö, Baatelemi, Toma, Matiö 'yö ‑kë 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ 'ka ‑be; Zakö 'ö ‑kë Alefe gbö 'ka; Taade, 4 Simɔ 'yö ‑kë 'yënngsiömɛ 'ka ö ‑bha 'sɛgɔ ‑wun 'gü, Zuda Ikaliɔtö 'ö dho zlöö 'ö Yesu dɔ ö yaagümɛ ‑nu kwɛɛ.

Yesu ‑bha ö bha bɔmɛ ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑an bɔ 'ö‑ wo

(Maakö 6.7-13; Lukö 9.1-6)

5 Yesu ‑yö ö bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑an ‑bɔ, ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Kö ꞊kun 'ka dho 'sɛgɔ 'ö mɛ ‑nu 'wo‑ 'gü, 'waa Zuifö 'ka bhë ‑an 'gü, 'iin kö ꞊kun 'ka ‑da Samali ‑mɛ ‑nu ‑gɔ pödhɛ ‑nu 'gü! 6 ‑Ka 'dho ꞊zian' 'bhla ‑tuë ‑nu 'wo ꞊dhɔng' ‑sü 'ka Izlaɛlö ‑sɛ 'gü ‑an 'piö! 7 Ka ‑bha 'ta 'ö bhë ‑a 'gü, ‑ka ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ'‑ ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‹‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö dhang‑ ‑nu 'gü bhë, ‑a 'töng ꞊ya yö ꞊klöö'.› 8 ‑Ka 'yuamɛ ‑nu ‑dhɛ bo, 'ka mɛ ‑nu bho ga 'gü, ‑ka ꞊wee ꞊yuamɛ ‑nu ‑dhɛ bo, 'ka ‑zuu yaa ‑nu bho mɛ ‑nu 'gü! 'Piigbeedhɛ 'ö ‑Zlan ‑ya nu ka ‑dhë kö pë ‑nu 'wo bhë 'ka ‑an kë ‑a 'ka bhë, ‑ya gbaɔ ka ‑gɔ 'kpaan. Ka ‑de 'pö, ‑ka 'wunsë ‑nu 'wo bhë ‑an kë mɛ ‑nu ‑dhë 'kpaan. 9 Kö ꞊kun 'ka 'wëü‑ 'dhɛ ‑nu, 'iin 'wëü‑ 'sɛɛn‑ ‑nu ‑an gbɛ sü ka ‑kɔ 'piö! 10 'Go mü, kö ꞊kun 'ka pë ‑da ‑a 'gü ‑pë 'wo dho ‑a 'ka 'ta ‑nu 'gü ‑nu, 'bhɛi kë ꞊plɛ ‑naa ‑nu, ‑yö ‑gɛan ‑sakpa ‑nu, 'iin 'lünë gbɛ ‑nu sü ka ‑kɔ 'piö! 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, yuökëmɛ ꞊dua' ‑mü kö pë 'ö‑ ‑bha ‑wun 'dhö ‑a ‑bha ‑a nu ‑a ‑dhë.

11 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka ‑da 'kwi ‑pö 'iin pödhɛ ‑nu 'gü, ‑ka mɛ 'ö ‑dhɔ ꞊kaa', kö ‑yaan ka ‑nia 'kun ‑a ꞊mɛɛ', kö 'ka 'dho ‑a ‑gɔ kɔɔ; ‑ka 'to mü, ‑yö 'dho ‑yö yöë ka ‑bha ‑go pödhɛ bhë ‑a 'gü ‑yi ‑bha. 12 'Kɔ 'saadhö 'ka dho ‑da ‑a 'gü, ‑ka ‑a pö ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu ‑dhë: ‹꞊Zuöyagluu ‑yö kë ka ‑gɔ!› 13 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'kɔ bhë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu ꞊wa ka ‑nia 'kun, ka ‑bha ꞊zuöyagluu ‑mɛɛ bhë ‑yö 'to ‑an ‑ta. 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ waa ka ‑nia 'kun, ka ‑bha ꞊zuöyagluu ‑mɛɛ 'ö bhë ‑ka ‑a 'sü 'ka ziö ka ‑bha pë 'ka! 14 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'kɔ 'bhaa 'gü, 'iin 'kwipö 'bhaa 'gü, waa 'we ‑a ‑bha ‑waan ka ‑nia 'kun, 'iin ‑waan wo 'to kë ka ‑wo ‑bha, ‑ka 'go ‑dhɛ bhë ‑a 'gü; 'kɛɛ ‑ka ka ‑gɛn ꞊kpënng ‑yö kë 'dhö kö ‑büö ‑bi 'ö to ka ‑gɛn ‑bha pödhɛ bhë ‑a 'gü bhë ‑yö 'go mü. 15 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka, ‑Zlan ‑bha zakanyi 'ka, Sodɔmë ‑mɛ ‑nu waa‑ Gomɔɔ ‑mɛ ‑nu, pë 'ö dho kë ‑an 'ka, yö 'ka 'dho kë pë gbɛ 'ka ‑yaan zië pödhɛ 'ö 'dhö bhë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu ‑bha ‑ta.»

'Klobhɔdhe ‑yö ‑dho nu

(Maakö 13.9-13; Lukö 21.12-17)

16 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë 'zü: «‑Ka ka 'to 'to, a ka ‑bɔ ꞊nɛ 'bhla ‑nu 'dhö ꞊laa' ‑nu ziën. ‑A ‑wun 'gü, ‑ka kë ‑glengzë, 'ka kë mɛ ‑nu 'ö 'wun yaa 'yaa ‑an 'gü ‑an 'ka! 17 ‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö mɛ ‑nu ‑gɔ, bhii ‑wo ‑dho bɔ ka 'ka za ‑dɔ ‑a 'gü ‑kɔ ‑nu 'gü; 'go mü 'wo dho ka ‑ma ‑klaaga ‑nu 'ka, Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü. 18 ‑Wo ‑dho dho ka 'ka mɛ ‑gɔ ꞊taa ‑mɛ ‑nu waa‑ ‑gludë ‑nu ‑an 'dhiö n ‑wun 'gü; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ‑yö ‑kë 'dhö kö 'kaan‑ ka ‑bha ‑tɔmɔdhɛ ‑nu kë ‑an wö 'dhiö 'iin mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an wö 'dhiö. 19 'Ö ꞊wa ka 'kun ꞊wa 'dho ka 'ka za ‑dɔ ‑a 'gü ‑kɔ ‑nu 'gü, kö ꞊kun 'ka ‑ya pë 'ka dho ‑a ꞊blɛɛ'‑ ‑a ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta 'iin ‑kɔ 'ö 'ka dho 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑a 'ka ‑a ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta! ‑Wo 'ö 'ka dho ‑a ꞊blɛɛ'‑ ‑an wö 'dhiö, ‑yö ‑dho dɔ ka 'dhi 'töng gia‑ bhë ‑a 'ka. 20 ‑Wo ‑nu 'wo bhë waa 'dho go ka 'gü, 'kɛɛ ‑Zuu 'slööslö 'ö go ka Dë ‑Zlan 'piö ꞊nɛ, 'ö dho bɔ ka 'gü ‑yaan ‑an ꞊blɛɛ'‑.

21 Dhegluzë ‑nu ‑wo ‑dho wo 'ko dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ 'wo ‑an zë. ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka, 'ö 'në dë ‑nu dho ‑a kaa wo bha 'në ‑nu 'ka 'pö. 'Në ‑nu ‑wo ‑dho dɔ wo mɛ ‑nu ‑gɔ, 'ö 'wo ‑an dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ 'wo ‑an zë. 22 Mɛ ‑nu 'saadhö ‑wo ‑dho ka ‑san zë n ‑wun 'gü, 'kɛɛ mɛ 'ö 'dhoë‑ ö 'gü dɔ 'gbee‑ ‑kplawo ‑yaan 'dho ‑yaan yöë ‑a 'dhiötoyi ‑bha, ‑yö ‑dho dha. 23 ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊wa ka 'klo bhɔ 'kwi ‑pö do 'gü, ‑ka ꞊duë 'ka 'dho ‑a gbɛ 'gü, 'ka dhoë 'dhiö ‑kplawo! A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Ka 'ka 'dho yën ‑bɔ Izlaɛlö 'kwipö 'plɛ 'gü ‑sü ‑bha kö ma Mɛgbö 'ma nu.

24 ꞊Guë' 'në gbɛ 'yaa ꞊va ö ‑gɔmɛ ‑ta. 'Go mü, yuökëmɛ 'yaa ꞊va ö ꞊kɔɔnmɛ ‑ta. 25 Pë dho kë 'ö tɔɔ ꞊guë' ‑yö ‑dho kë ꞊nɛ ö ‑gɔmɛ 'dhö, 'ö yuökëmɛ ‑yö ‑kë 'pö ꞊nɛ ö ꞊kɔɔnmɛ 'dhö. ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ꞊wa 'kɔ ꞊kɔɔnmɛ ‑dhɛ Bɛɛzebilö kö ‑wo ‑dho 'tɔ 'ö ‑ziö ‑a mɛ 'ö bhë ‑a ‑ta, ‑a nu ‑a 'piö ‑mɛ ‑nu ‑dhë.»

'Wun 'ö ‑gban mɛ 'wo dho suö ‑a ‑dhë ‑a ‑bha

(Lukö 12.2-7)

26 'Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü: «'Kɛɛ kö ꞊kun 'ka ‑suö mɛ ‑nu ‑dhë! Bhii 'ö tɔɔ pë 'ö ‑bin ‑sü 'ka 'ö dho kun ‑yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü ‑sü 'ka 'yaa 'dhö, 'ö 'sloo 'ka ‑wun 'ö mɛ ‑nu dho kun ‑a ꞊tɛi' dɔ ‑sü 'ka 'yaa 'dhö. 27 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö bhë, 'wun ‑nu 'a‑ ꞊blɛɛ'‑ ‑na ka ‑dhë ‑bin ‑blü ꞊nɛ, ‑ka ‑a ꞊blɛɛ'‑ ‑dhɛbongdhɛ 'gü, 'iin 'wun ‑nu 'a‑ ꞊blɛɛ'‑ ‑na ka ‑dhë 'sloo 'ka bhë, ‑ka gblaa 'gbee‑ 'ka 'dhëëdhɛ ‑nu ‑bha, ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka! 28 Kö ꞊kun 'ka ‑suö mɛ ‑nu 'wo dho ka bun zë, 'ö ‑an ‑kɔ yaa 'dho ‑mɔ ka nii zë ‑sü ‑bha bhë ‑an ‑dhë! ‑Ka 'suö ꞊zian' ‑Zlan 'ö‑ ‑kɔ ‑yö ‑mɔ ka bun waa‑ ka nii ‑an zë ‑sü ‑bha kö ‑yö ‑an ‑zuö ꞊glöötiaandhö 'siö 'gü bhë ‑a ‑dhë! 29 Kë 'ö‑ wo ꞊nɛ 'waa ꞊zöng' ꞊plɛ 'dhɔɔ dɔ ‑su ga do ‑bha ‑a? ('Ö bhii ‑an ꞊bhlë 'yaa ꞊va); 'kɛɛ kö ‑an do ‑de 'yaa ‑püö sia‑ ‑a 'ke 'ö ka Dë yaa 'we ‑a ‑bha ‑a 'ka.

30 'Kɛɛ ꞊ya kë ka ‑zë ka ‑bha 'ka, ka Dë ‑yö ö ‑zo ‑kë ka 'piö ‑së 'ka, ‑a ‑de ka ‑bha wun ga ‑de gia‑ ‑nu 'wo ka tuö bhë, 'yö ‑an 'plɛ ‑da 'kuë‑ ‑sü dɔ. 31 ‑A ‑wun 'gü, kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ka ‑kë; ka ‑wun ꞊yö 'gbee‑ 'yö ꞊zië' ꞊zöng' ‑nu ꞊plëëzë ‑ta.

(Lukö 12.8-9)

32 Mɛ 'oo mɛ 'ö 'dhoë‑ pö mɛ ‑nu wö 'dhiö ꞊nɛ ‑yö ‑bɔ n 'ka, ma ‑de 'pö, n Dë 'ö ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ ‑nu 'gü bhë ‑a wö 'dhiö, a ‑dho ‑a pö ‑yö n ‑ma 'ka 'pö. 33 'Kɛɛ mɛ 'ö 'dhoë‑ pö mɛ ‑nu wö 'dhiö 'yaa n dɔ, ma ‑de 'pö, a ‑dho ‑a pö n Dë 'ö ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ ‑nu 'gü bhë ‑a wö 'dhiö ꞊nɛ 'maa‑ dɔ 'pö.»

Yesu ‑bha nu ‑gɛn 'ö yö gia‑ 'ö‑ ꞊blɛɛ

(Lukö 12.51-53; 14.26-27)

34 'Yö‑ pö: «Kö ꞊kun 'ö ‑kë ka ‑zo 'piö ꞊nɛ a ‑nu dhidhe ‑wun 'ka 'kpongtaamɛ ‑nu ꞊dhia. N 'ka nu ‑dhi 'kuë 'ka, 'kɛɛ ‑siödhe 'a nuë. 35 Bhii a ‑nu 'gügludhe ‑da ꞊dhia 'në gɔɔn‑ waa‑ ö dë, 'në dhe waa‑ ö dhe, dhe 'në waa‑ ö ꞊da ‑an ziën. 36 ‑Siökuëdhe ‑yö ‑dho ‑da 'kɔ do 'gü ‑mɛ ‑nu giagia ziën. 37 Mɛ 'ö 'dhoë‑ ö dë waa‑ ö dhe ‑an ‑dhɔ kë ‑yaan zië n ‑dhɔ 'ö‑ 'gü ‑a ‑ta kö 'yaa ma mɛ 'ka. Mɛ 'ö 'dhoë‑ ö gbö 'iin ö 'dhu ‑an ‑dhɔ kë ‑yaan zië n ‑ta 'zü kö yaa‑ ‑ma 'kun kö ‑yaan kë ma mɛ 'ka. 38 Mɛ 'ö yaa ö ‑bha ‑gaatalü 'sü yaa zië n 'piö kö yaa‑ ‑ma 'kun ‑yaan kë ma mɛ 'ka. 39 Mɛ 'ö‑ 'piö kö 'ö ö ‑bha ‑tosiadhe ‑së kë ö ‑de ‑dhë, ‑a 'gü ‑dho ꞊siö' ‑a ‑gɔ; 'kɛɛ mɛ 'ö 'dhoë‑ ö ‑bha ‑tosiadhe 'gü ꞊siö' n ‑wun 'gü, ‑yö ‑dho ‑a yö.»

'Wun 'ö ‑gban 'kian ‑nu ‑bha

(Maakö 9.41)

40 'Yö‑ pö: «Mɛ 'ö 'dhoë‑ ka ‑nia kun, kö ꞊ya n ‑nia 'kun. 'Ö mɛ 'ö 'dhoë‑ n ‑nia kun kö ꞊ya mɛ 'ö n bɔ bhë ‑a ‑nia 'kun. 41 Mɛ 'ö 'dhoë‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nia kun, ‑a ‑bha ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ 'ka ‑sü ‑wun 'gü, 'kian 'ö ‑Zlan dho ‑a nu ö ‑wodhiölomɛ ‑dhë bhë ‑yö ‑dho ‑a nu ‑a ‑dhë 'pö. 'Ö mɛ 'ö 'dhoë‑ mɛ kpengdhö ‑nia kun, ‑a ‑bha ‑kë mɛ kpengdhö 'ka ‑sü ‑wun 'gü, 'kian 'ö ‑Zlan dho ‑a nu mɛ kpengdhö 'ö bhë ‑a ‑dhë bhë ‑yö ‑dho ‑a ‑bha nu ‑a mɛ ‑dhë 'pö. 42 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛɛ: 'Kö ‑kë ꞊nɛ ma mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑a mɛ do 'ö‑ ꞊bhlë 'yaa‑ ‑bha yö ‑mü, mɛ 'ö 'yi ‑saa ‑kɔɔ do 'kpaan nu ‑a ‑dhë, ‑a ‑bha ‑kë ma mɛ 'ka ‑sü ‑wun 'gü, ‑yö ‑dho ö 'kian yö.»

11

Zan Batisö ‑bha bɔmɛ ‑nu

(Lukö 7.18-35)

1 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën 'paanbhodhe ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ‑nu ö bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑an ‑dhë ‑sü ‑bha, 'yö go ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha, 'yö dho ö bha mɛ ‑nu ꞊daan' ‑wo waa‑ ‑Zlan ‑wo pö ‑sü ‑an 'ka pödhɛ ‑nu ‑bha 'sɛ bhë ‑a ‑ta. 2 Zan Batisö ‑yö ‑to ‑kanso 'kɔɔdhö, 'ö yuö 'ö Klito 'dhö ‑a kë ‑na bhë ‑ya ‑taɔ ‑ma.

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö ö bha ꞊guë' ‑nu 'bhaa bɔ, 3 kö ‑waan Yesu ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ꞊nɛɛ: «Ü mɛ 'ö 'yi‑ dɔa ꞊nɛ ‑yö ‑dho nu bhë ‑a 'ka, 'iin yi ‑dho ‑ya mɛ gbɛ 'bhaa ‑gɔ ee?»

4 Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'yö‑ pö: «‑Ka 'dho, pë ‑nu 'ka ‑an ‑wun ma 'ö 'ka 'yan ‑kpën ‑a ‑bha 'nö bhë, 'ka‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑ Zan ‑dhë ꞊nɛɛ: 5 'Yënngtiimɛ ‑nu ‑wo ‑dhɛ yö ‑na, ‑gɛnlomɛ ‑nu ‑wo 'ta ‑sü ‑na, ꞊wee ꞊yuamɛ ‑nu bun ꞊ya kë 'slööslö, 'totamɛ ‑nu ‑wo 'wun ma ‑na, gamɛ ‑nu ‑wo 'go ‑na ga 'gü, 'ö 'yenamɛ ‑nu ꞊wa 'wuntaɔsë ma. 6 ꞊Zuögludhi ‑yö kë mɛ yaa 'dho ö bo ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü 'ka bhë ‑a ‑gɔ!»

7 ꞊Dhɛ 'ö Zan ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊wa ziö ꞊wa 'dho, 'ö Yesu ‑yö 'wun 'ö ‑gban Zan ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ mɛ gbung ‑nu 'wo ‑kë mü bhë ‑an ‑dhë, 'ö‑ pö: «‑Më 'ka dho ‑a ‑ga ꞊dhia 'yënng ꞊taa ꞊ɛ? 'Lü 'në 'ö ꞊tuun' ‑na 'tëë ꞊kwaa' yö ‑mü ‑a? (‑Yö ‑kë n 'gü ꞊nɛ 'yaa ‑mü). 8 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, ‑më 'ö 'ka dho ‑a ‑ga ꞊dhia ꞊ɛ? Gɔɔn‑ do 'ö sɔ ‑së 'dhö ‑a ‑bha yö ‑mü ‑a? 'Kɛɛ yö ꞊ga 'ö mɛ ‑nu 'wo sɔ ‑së kë ‑na wo ‑bha bhë 'sa, ‑wo ‑kë ‑gludë ‑nu ‑gɔ kɔɔ ‑dhɛ ‑nu ‑bha. 9 ꞊Ɛɛ, ‑më 'ö 'ka dho ‑a ‑ga ꞊dhia 'sa? ‑Zlan ‑wodhiölomɛ do ‑mü ‑a? A‑ ‑pö ka ‑dhë, ꞊ii‑, ‑a ‑de ‑a ꞊bhlë ꞊yö ꞊va 'ö ‑ziö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑ta. 10 Bhii Zan ‑yö mɛ 'ö ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑wo ‑yö 'wun ‑gban ‑a ‑bha yö ‑mü ‑a 'ka ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑ya ‑pö: ‑Dhɛ ‑ga zö, 'ma ma bɔmɛ do bɔ ü 'dhiö kö ‑yaan ü bha zian ‑gblooga ‑yuö kë. 11 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Mɛ ‑nu 'wo bhɔ 'kpongtaa zö ‑a mɛ 'ö‑ ‑gɔ dho ꞊luu'‑ ‑yaan zië Zan Batisö ‑ta 'yaa 'dhö. 'Kɛɛ kö mɛ 'ö mɛ 'tee 'ka ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö dhang‑ 'gü bhë ‑a 'gü, ‑yö Zan ‑bha ꞊va. 12 'Ö sü 'töng 'ö Zan Batisö ‑yö ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ ‑a 'ka ‑a ‑bha, 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha, ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö dhang‑ ‑nu 'gü, ꞊ya kë 'gü ‑dɔ ‑de ‑gɔ 'gbee‑ ‑sü ‑wun 'ka; bhii 'gü ‑dɔ ‑de ‑gɔ 'gbee‑ ‑mɛ ꞊faanzë ꞊nɛ 'yö dho kë ‑a ‑bha. 13 ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'saadhö waa‑ tɔng ‑nu 'ö Moizö ‑yö ‑an nu kwa ‑dhë bhë, 'wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö bhë ‑a ‑bha, ‑wa ‑blɛɛ 'ö nu 'ö yöë Zan Batisö ‑bha 'töng ‑bha. 14 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ, ka 'to ‑yö n ‑ma, kö ‑kaa ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛɛ: Zan ‑yö Eli 'ö‑ ‑bha nu ‑sü ‑wun ‑yö ꞊blɛɛ ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑a 'ka. 15 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka 'wun ma ‑to ‑yö ‑dhö, kö 'wun ꞊nɛ, ‑kaa ‑gɛn ma bhoo‑!»

16 'Ö Yesu ‑ya pö: «Dö 'a dho ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu ‑zɔn ‑a 'ka ɛ? ‑Wo ‑bhɔ 'në 'sɛɛn‑ ‑nu 'wo ‑ya ‑sü 'ka pö‑ 'dhëëdhö ‑dhɛ ‑nu ‑bha, 'ö 'wo 'we ‑na wo 'ko 'piö ‑an ‑bha 17 ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‹Yi 'truu ‑nu ‑piö ka ‑dhë, 'ö kaa 'tan kë, 'ö 'yi ga ‑gbo bɔ ka ‑bha 'ö kaa ‑da 'yena 'gü!› 18 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka Zan ‑bha ‑këdhösü 'gü, yaa pë ꞊plëëzë gbɛ ‑bhö, 'iin yaa ‑drɔɔn gbɛ mü, 'ö mɛ ‑nu ‑wa pö: ‹‑Zuu yaa ‑ya 'gü!› 19 'Ö ma Mɛgbö 'a nu 'a pë ‑nu ‑bhö, 'a ‑drɔɔn ‑nu mü, 'ö mɛ ‑nu ‑wa pö: ‹‑Ka ‑dhɛ ‑ga, gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun 'ö tɔɔ ‑bhöpë ‑wun waa‑ ‑drɔɔn mü ‑sü; ‑yö 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑nu waa‑ këwunyaamɛ ‑nu 'bhamɛ 'ka!› 'Kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑bha 'wunbhokoudɔdhe ‑yö ö ‑de ‑zɔn kpengdhö ö këpë ‑nu 'gü.»

Pödhɛ mɛ ‑nu 'ö waa Yesu ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑

(Lukö 10.13-15)

20 'Ö Yesu ‑yö yö 'we ‑sü 'gü pödhɛ ‑nu 'ö ‑dhidhaapë ꞊plëëzë ꞊va ‑dhɛ ‑kë ‑an 'gü bhë ‑an 'gü ‑mɛ ‑nu ‑dhë, 'ö tɔɔ waa wo ꞊zuö' ꞊dhië'‑ ‑Zlan 'piö, 'ö‑ pö: 21 «Kolazɛn ‑mɛ ‑nu, 'wun 'yenazë ‑yö ‑dho nu ka ‑ta; Betesaida ‑mɛ ‑nu, 'wun 'yenazë ‑yö ‑dho ‑lo ka ‑ta 'pö! Bhii ‑dhidhaapë ‑nu 'a ‑an kë ka ꞊plöö 'ma bhë, ꞊ya kë ‑bezë ꞊nɛ, ‑yö ‑kë Tii ‑dhɛ ‑bha 'iin Sidɔn ‑dhɛ ‑bha ‑be, ‑wo ‑dho to mü 'wo wo ꞊zuö' ꞊dhië ‑Zlan 'piö. ‑Wo ‑dho ꞊bhɔɔ' 'kaazë ‑da wo ‑bha 'wo 'yoo ‑kë wo ‑bha ‑bezë kö ‑waan ‑zɔn ꞊nɛ wo wö ‑yö ‑siö ‑sü 'ka wo ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑wun 'gü. 22 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Zlan ‑bha zakanyi 'ka, Tii ‑dhɛ waa‑ Sidɔn ‑dhɛ ‑an ‑bha 'klobhɔdhe ‑yö ‑dho kë 'tee 'ö ꞊zië' ka ‑bha ‑ta. 23 Kapɛɛnaɔmë ‑mɛ ‑nu, ka ‑de 'pö, ‑yö ka ‑zo 'piö ꞊nɛ, ka ‑gɔ ‑dho ꞊luu'‑, 'ö yö ‑a 'ka dhang‑ ‑bha ‑a? Pë dho kë ka 'ka 'ö tɔɔ ka ‑gɔ dho ꞊yɔɔ'‑ 'ö dho ‑a 'ka ꞊glöötiaandhö 'siö 'gü. Bhii ꞊ya kë ꞊nɛ ‑dhidhaapë ‑nu 'wo ‑kë ka ꞊plöö ꞊nɛ ‑wo ‑kë Sodɔmë ‑bezë, kö Sodɔmë ‑mɛ ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑dho kë ‑dhö dɔ 'kwa‑ wo ꞊dɛɛ ‑yi 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü. 24 Ka ‑zë 'pö, ka n ‑wo ‑ma ‑së 'ka, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Zlan ‑bha zakanyi 'ka, pë 'ö ‑kë Sodɔmë 'ka bhë ‑yö 'tee.»

‑Ka nu n 'piö kö 'ka 'tɛɛ pa ‑sü yö

(Lukö 10.21-22)

25 Yesu ‑yö ‑to ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü yi bhë ‑a 'ka, 'ö yö ꞊bhɛa' ‑sü ‑bha 'ö‑ pö: «'Oo, n Dë, n Dëmɛ, 'ö dhang‑ waa‑ 'kpongtaadhɛ ꞊kɔɔn, a ü zuö ‑pö, bhii pë 'ö ‑bin ‑sü 'ka mɛ 'kpaakpa ‑nu waa‑ pëdɔmɛ ‑nu ‑an ‑gɔ bhë 'ü‑ ‑zɔn 'në 'sɛɛn‑ ‑nu ‑dhë. 26 ꞊Ii‑, n Dë, ‑yö kë ‑sü 'ka 'dhö, 'yö tɔɔ ü ‑zo 'kun ‑wun ‑mü.»

27 'Go mü 'ö‑ pö 'zü ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «N Dë ꞊ya pë 'plɛ 'saadhö ‑lo n kwɛɛ. Mɛ gbɛ 'yaa ma ‑Zlan Gbö n dɔ, ‑a 'ke yaa kë n Dë ‑de 'ka. 'Ö mɛ gbɛ 'yaa n Dë dɔ, ‑a 'ke yaa kë ma ‑Zlan Gbö waa‑ mɛ ‑nu 'ö 'a‑ 'piö, 'ö 'wun ‑nu 'ö 'wo bhë 'a‑ ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑a 'ka.

28 Mɛ ‑nu 'saadhö 'ö ka 'gü ꞊ya ga ꞊kwɛɛ‑ bun ‑sü 'ka, ‑ka nu n 'piö; a ‑dho ka gbaa 'tɛɛ pa ‑sü 'ka! 29 ‑Ka ma tɔng ‑nu 'kun, 'ka ka ꞊kwaa' ka ‑de ‑wun ‑zü, 'a ka ꞊daan' 'wundɔdhe 'ka, bhii ma 'wun ꞊yö ‑së, 'ö n ꞊zuö' 'dho ‑saa. ꞊Ya kë 'dhö, ka ‑dho ka 'tɛɛpasü yö. 30 Ma tɔng 'a dho ‑a nu ka ‑dhë 'kaan‑ ‑a bun bhë ‑yö 'föngfö, 'ö ꞊kwɛɛ‑ 'a dho ‑a nu ka ‑dhë 'pö 'yö 'föngfö.»

12

'Wun 'ö ‑gban ꞊glooyi ‑bha

(Maakö 2.23-28; Lukö 6.1-5)

1 ꞊Dhɛ 'töng 'bhaa ꞊ya ziö, Yesu ‑yö ‑kë ziö ‑dhiadhö 'blee‑ 'ö 'wo 'bluu‑ ‑pë ‑kë ‑a 'ka ‑a ‑bhlö ‑nu 'gü Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi 'ka. Din ‑yö ‑kë ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑bha. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'wo yö 'blee‑ 'ö bhë ‑a ‑kpa ‑nu 'bhaa 'kan ‑sü ‑bha 'ö 'wo‑ ꞊kia' ‑nu bho ‑a ‑bha, 'wo‑ ‑bhö. 2 ꞊Dhɛ 'ö Falizi ‑mɛ ‑nu ꞊wa ‑an yö, 'wo‑ pö Yesu ‑dhë: «‑Bhö ‑dhɛ ‑ga, pë giagia 'ö kwa ‑bha tɔng ‑ya pö kö ꞊kun 'kwa‑ ‑kë ꞊glooyi 'ka bhë 'ö ü bha ꞊guë' ‑nu 'wo‑ kë ‑na bhë!»

3 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Pë 'ö Davidö ‑ya ‑kë kö yö 'dhö waa‑ ö ‑bha mɛ ‑nu, din ꞊ya ‑an 'kun, 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka bhë kaa‑ pö ꞊a? 4 ‑Yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑yö ‑da ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ; yö 'dhö waa‑ ö ‑bha mɛ ‑nu 'dhö, 'wo ꞊bluu'‑ 'wo ‑Zlan gba ‑na ‑a 'ka bhë 'wo‑ sü 'wo‑ ‑bhö, 'kɛɛ kö ‑an ꞊dua' 'yaa ‑mü kö ‑waan ‑a ‑bhö. Bhii 'ö tɔɔ kwa ‑bha tɔng ‑ya ‑pö sla‑ ‑bho ‑Zlan ‑dhë ‑mɛ ‑de 'sloo ꞊nɛ 'wo dho ‑a ‑bhö. 5 'Go mü 'zü 'ö ‑ya ‑sü 'ka Moizö ‑bha tɔng 'gü ꞊nɛ, kwa ‑bha ꞊glooyi 'ka, sla‑ ‑bho ‑Zlan ‑dhë ‑mɛ ‑nu 'ö yuö 'dhö ‑an kwɛɛ, ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, tɔng 'ö ‑gban ꞊glooyi ‑bha bhë 'waa‑ 'kun bhë 'wun gbɛ 'yaa ‑an ‑bha. ‑A mɛ bhë 'kaa‑ ‑wo pö ꞊a? 6 'Kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë: Pë do 'bhaa ‑yö zö 'ö ꞊va 'ö ꞊zië' ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ‑ta. 7 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ pë 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü, ka‑ ‑gɛn dɔ ‑bezë kö mɛ ‑nu 'ö 'wun 'yaa ‑an ‑bha, ka 'ka 'dho za ‑lo ‑an tuö. Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka bhë 'ö tɔɔ: 'Glusë kë ‑sü 'ö tɔɔ pë 'ö‑ ‑dhɔ ‑yö n ‑kë, 'kɛɛ n 'to 'yaa ka ‑bha slapë ‑nu ‑dhë. 8 Bhii ma Mɛgbö 'a ꞊nɛ, 'a tɔɔ ꞊glooyi gia‑ 'ö bhë ‑a ‑gɔmɛ.»

'Wun 'ö sü gɔɔn‑ 'ö‑ ‑kɔ ‑yö ga ‑a ‑bha bhë ‑a ‑ta

(Maakö 3.1-6; Lukö 6.6-11)

9 'Yö Yesu ‑yö go ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha, 'yö dho Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ do 'gü. 10 Gɔɔn‑ do 'ö‑ ‑kɔ ‑yö ga ‑a ‑bha ‑yö ‑kë mü. 'Ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü, 'wo Yesu ꞊dhɛɛ' kpɔ 'wo‑ pö: «Kwa ‑bha tɔng ‑yö ‑we ‑a ‑bha kö 'kwa mɛ ‑dhɛ bo ꞊glooyi 'ka a?» ‑Wa ‑kë 'dhö kö 'waan‑ 'wun ‑dɔ ‑a ‑bha ‑dhɛ yö.

11 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ, mɛ ꞊ya kë ‑dhö ka ziën, 'ö 'bhla do ꞊ya kë ‑a ‑gɔ, 'ö‑ ‑bha 'bhla bhë ꞊ya ‑püö ‑glu 'dhi ꞊gbiin do 'gü ꞊glooyi 'ka, yö 'ka 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ‑a bho ‑glu 'dhi bhë ‑a 'gü a? ꞊Ii‑, ‑a mɛ 'kö bhë za 'yaa‑ ‑bha, ‑yö ‑dho ‑a bho mü. 12 Mɛ 'bhee‑ ‑wun 'pö ‑yö 'gbee‑ 'yö ꞊zië' 'bhla ‑ta! 'Ö bhii, kö ‑dhɛ 'ö 'dhö bhë, kö kwa ‑bha tɔng ‑yö ‑we ‑a ‑bha 'sa kö 'kwa 'wun ‑së kë mɛ ‑dhë ꞊glooyi 'ka.»

13 'Ö Yesu ‑ya pö gɔɔn‑ bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö ü ‑gbiö 'po!» 'Yö ö ‑gbiö ‑po, 'ö‑ ‑gbiö ‑yö bo 'yö ‑kë ꞊nɛ ‑a do 'ö to bhë ‑a 'dhö. 14 'Ö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo dho 'wo yö mɛ ‑gɔ ꞊taa ‑mɛ ‑nu ‑bha, ‑kɔ 'wo dho ‑a kaa kö 'waan‑ Yesu zë ‑a ‑wun 'gü.

'Wun 'ö ‑gban yuökëmɛ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya ‑de ‑ta ‑a ‑bha

15 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑yö ö zë ‑wun ma, 'yö go ‑dhɛ 'ö bhë ‑a ‑bha. Mɛ ‑gbaa ‑wo ‑ziö ‑a 'piö. 'Yuamɛ ‑nu ‑wo ‑kë mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ziën 'pö, 'yö ‑an 'plɛ ‑dhɛ bo. 16 'Kɛɛ ‑yö 'wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «Kö ꞊kun mɛ 'ö 'a‑ 'ka ꞊nɛ, 'ka‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë!» 17 ‑Yö ‑kë 'dhö kö ‑wo 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑ya ꞊blɛɛ bhë ‑a 'dhiö ‑yaan ‑mɔ 'kuë. ‑Wo bhë ‑ya ‑pö ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑ya ‑pö: 18 Ma yuökëmɛ 'a‑ sü, yö ꞊ga 'ö ꞊nɛ! Yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑dhɔ ‑yö n ‑kë, 'a n ‑ma ꞊zuögludhi ‑wun 'plɛ ‑ya ‑a kwɛɛ, yö ꞊nɛ 'a dho n ‑Zuu ‑ya ‑a 'gü; ma za 'a dho ‑a kan bhë ‑yö ‑dhoë ‑wun ꞊blɛɛ'‑ 'kpongtaamɛ ‑nu ‑dhë. 19 Waa‑ mɛ gbɛ waa 'dho ‑dɔn bho, 'iin yaa 'dho ꞊gblaa gbla; waa 'dho ‑a yö 'wun ‑blɛɛ 'gbee‑ ꞊dhia ‑kpinngga ‑nu 'piö. 20 Yaa 'dho ‑të 'lü 'ö ꞊wüü' ‑sü 'ka ‑a yɛ; yaa 'dho ꞊labang 'ö‑ 'bhü ꞊ya 'to 'tee ‑a ꞊dhuu'‑, 'ö dho 'ö yö ‑a ‑bha ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑sü 'wun kpengdhö 'gü ‑yi ‑bha.

21 'Ö 'kpongtaamɛ ‑nu 'saadhö dho wo ‑zo yö ‑a ‑bha.

Yesu ‑bha za 'wo‑ dɔ ‑a ‑bha bhë ‑a ‑daa kë ‑kɔ

(Maakö 3.22-30; Lukö 11.14-23)

22 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo nu gɔɔn‑ 'yënngtiizë do 'ö 'yaa 'we bhii 'ö tɔɔ ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a 'gü bhë ‑a 'ka Yesu 'piö. Yesu ‑yö gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a ‑dhɛ ‑bo, 'ö yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha, 'ö‑ 'yan ‑yö ‑dhɛ yö 'pö. 23 Mɛ gbung ‑nu 'wo ‑kë mü bhë, 'wun bhë ‑yö ‑an 'te tun, 'ö 'wo‑ pö: «‑Yö ‑dho kë Davidö gbö ('ö kwa ‑ya ‑a ‑gɔ ꞊nɛ ‑a) 'ka.»

24 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö Falizi ‑mɛ ‑nu ꞊wa ‑an ‑wo ma, 'wo‑ pö: «Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑zuu yaa kë 'ö‑ wo ‑na bhë ‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ Bɛɛzebilö 'ö ‑zuu yaa ꞊kɔɔnmɛ 'ka bhë ꞊nɛ 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü nu ‑a ‑dhë.»

25 'Kɛɛ ‑an ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun bhë Yesu ‑ya ‑dɔ. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Gludëdhɛ ‑pö mɛ 'ö ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu 'dho ‑glu gɔn ‑na wo 'ko 'ka bhë ‑an 'dhiötodhɛ do 'ö tɔɔ 'güsiödhe. 'Go mü 'zü, pödhɛ 'saadhö, 'iin 'kɔ 'saadhö 'ö‑ 'gü ‑mɛ ‑nu 'wo dɔ kö ‑wo ‑ya wo 'ko ‑gɔ 'yënng bhë, 'ka‑ yö do ꞊nɛ ‑an ‑bha ‑kë 'kuë‑ ‑sü ꞊ya 'dho 'dhiö a? 26 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ Satan ꞊ya ‑ya ö ‑bha 'sɛgümɛ ‑nu ‑bha ‑glu 'ka, kö ꞊ya ‑glu gɔn ö ‑de 'ka. ‑Yö ka ‑de 'gü ꞊nɛ, 'sɛgɔ 'ö 'dhö bhë ꞊glɔɔsü ‑dho kë ‑a ‑gɔ ‑a? 27 'Ö ꞊ya kë 'zü ꞊nɛ 'ma ‑zuu yaa kë ‑zuu yaa ꞊kɔɔnmɛ 'ka, kö ka ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑dho ‑a kë ‑më 'ka 'pö e? ‑A mɛ bhë 'ma 'go ‑a 'gü, wo gia‑ ‑ga 'wo dho za ꞊siö ka ‑gɔ. 28 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zuu 'slööslö 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ꞊nɛ 'a ‑zuu yaa ‑kë ‑a 'ka, kö ‑kaa dɔa ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ꞊ya yö ka ‑bha 'saadhö ‑o! 29 ('Wun 'ö ‑gban ma ‑zuu yaa kë ‑sü ‑bha mɛ ‑nu 'gü bhë a‑ ‑pö ka ‑dhë:) Dö 'ö‑ ‑kɔ dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ‑da gɔɔn‑ 'gü 'gbeezë ‑gɔ kɔɔ ‑yaan ‑a ‑bha 'kɔɔpë ‑nu 'sü kö yaa gɔɔn‑ 'gü 'gbeezë 'ö 'dhö bhë ‑a ‑lö 'dhiö e? 'Kɛɛ ꞊yaa‑ ‑lö 'püë‑ wo 'dhiö, 'yö dho ‑mɔ ‑a ‑bha pë ‑nu 'sü ‑sü ‑bha. 30 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö a‑ ‑pö 'ka ‑dhë: Mɛ 'ö yaa nu n ‑dhë kö ‑yö ‑nu n ‑gɔ. 'Ö mɛ yaa nu n ‑dhë, ma pë ‑nu ‑kpɔ 'kuë‑ ‑sü 'gü, kö ‑yö ‑nu ma pë ‑pɛn ꞊dhia. 31 ‑A ‑wun 'gü a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Zlan ‑dho ziö mɛbheedhe ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu waa‑ ‑an 'dhi ‑wo yaa ‑nu 'saadhö ‑ta. 'Kɛɛ mɛ 'ö 'dhoë‑ 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ ‑Zuu 'slööslö ‑gɔ, ‑Zlan 'ka 'dho ziö ‑a ‑bha 'wun 'dhö bhë ‑a ‑ta. 32 Mɛ 'ö 'dhoë‑ 'wun ꞊blɛɛ'‑ ma Mɛgbö n 'ka, ‑Zlan ‑dho ziö ‑a ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü bhë ‑a ‑ta, 'kɛɛ mɛ 'ö 'dhoë‑ 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ ‑Zuu 'slööslö ‑gɔ, ‑Zlan 'ka 'dho ziö ‑a ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü 'ö bhë ‑a ‑ta 'töng 'ö ꞊nɛ 'iin 'töng 'ö dho nu ‑an 'gü.»

'Wun 'ö ‑gban 'lü waa‑ ö bhɛ ‑an ‑bha

(Lukö 6.43-45)

33 'Yö‑ pö 'zü: «'Lü ‑së ‑yö ‑bha ö bhɛ ‑së 'ka, 'ö 'lü yaa ‑yö bha ö bhɛ yaa 'ka. 34 ꞊Mɛɛ ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu 'ka ꞊nɛ, ka këwun ‑yö ya, ka ‑dho 'wun ‑së ꞊blɛɛ'‑ ‑kɔklë ꞊ɛ? Bhii pë 'ö mɛ ꞊zuö' 'gü, yö ꞊nɛ 'ö 'dhi ‑ya ꞊blɛɛ. 35 Mɛ këwunsëëzë ꞊zuögüdhɛ ‑yö pa ‑sü 'ka 'wun ‑së 'ka. ‑A ‑bha 'wun ‑së 'sü ‑dhɛ 'ö bhë, ꞊ya kë 'ö‑ ꞊blɛɛ. Mɛ këwunyaazë ꞊zuögüdhɛ ‑yö pa ‑sü 'ka 'wun yaa 'ka. 'Yö 'ö 'wun yaa ‑sü ‑dhɛ bhë ‑a 'gü 'pö 'yö‑ ꞊blɛɛ. 36 A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑bha zakanyi 'ka, mɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo ꞊blɛɛ'‑ ‑wun ‑nu 'flëëflëë 'wo‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a 'plɛ ‑lo sia‑ ‑Zlan 'dhiö. 37 Bhii ü ‑de ‑wo 'ö dho go ü dhiö 'kpongtaa zö bhë, ꞊yö ‑së o, ꞊yö yaa o, yö ꞊nɛ 'ö dho ü ‑bha za kan.»

Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dhidhaa kë ‑sü ‑dhɛ Yesu ‑gɔ

(Maakö 8.11-12; Lukö 11.29-32)

38 'Ö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu mɛ 'bhaa ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö Yesu ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ, yi‑ 'piö kö 'ü ‑dhidhaapë do kë yi ‑dhë.» 39 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «꞊Dɛɛ ‑yi ꞊nɛ ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu këwunyaazë ‑nu, 'ö 'waa 'to wo ‑wo 'gü ‑Zlan ‑dhë, ‑wo ‑dhidhaapë ‑dhɛ ‑na, 'kɛɛ ‑dhidhaapë gbɛ yaa 'dho ‑zɔn ‑an ‑dhë zö, ‑a 'ke yaa kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Zonasö ‑bha ‑dhidhaapë 'ka. 40 Bhii ‑kɔ do 'ö Zonasö ‑yö ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ꞊kaa' 'yuö‑ do ꞊va 'guu bhë, 'ö ma Mɛgbö 'a dho ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga kaa 'sɛidhö. 41 ‑Zlan ‑bha zakanyi 'ka, mɛ ‑nu 'wo Ninivö plöö, ‑wo ‑dho ꞊luu' 'wo dɔ ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü mɛ ‑nu 'dhiö, 'wo za ‑ya ‑an ‑bha; bhii ꞊dhɛ 'ö Zonasö ‑yö ‑Zlan ‑wo ‑blɛɛ Ninivö ‑mɛ ‑nu ‑dhë, ‑wo wo ‑kwaa wo ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑zü, 'wo wo ꞊zuö' ꞊dhië ‑Zlan 'piö. 'Kɛɛ kö ka ‑bha 'ka, mɛ 'ö 'a ꞊bhlë 'dhö ꞊va 'ö ꞊zië' Zonasö ‑ta, ‑yö ka 'piö zö. 42 'Go mü 'zü ‑Zlan ‑bha zakanyi 'ka, dhebɔ 'ö ‑kë ‑gludë 'ka 'ö 'sɛ 'ö kwa ‑bha 'sɛgɔ goo ꞊zian' 'ö go ‑a 'gü, ‑yö ‑dho dɔ mɛ ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü ‑an 'dhiö, 'ö za ‑ya ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu ‑bha. Bhii ‑yö ‑go 'sɛgɔ ꞊gbiin 'gü, 'ö nu 'ö ö 'to to Salomɔ ‑bha 'wun ‑bho 'kou dɔ ‑wo ‑bha. 'Ö ꞊dhɛ ‑kë 'dhö, mɛ 'ö‑ ꞊bhlë 'dhö ꞊va 'ö ꞊zië' Salomɔ ‑ta, ‑yö ka 'piö zö.»

'Wun 'ö ‑gban ‑zuu yaa ‑bha ‑yɛ 'zü ‑sü, 'ö nu ꞊faan' 'ka ‑a ‑bha

(Lukö 11.24-26)

43 'Yö‑ pö 'zü: «꞊Ya kë ꞊nɛ ‑zuu yaa ꞊ya 'go mɛ 'gü, ‑yö ‑nië 'yënng ꞊taa, ‑dhɛ 'ö dho ö 'tɛɛ pa ‑a ‑bha ‑a ꞊mɛɛ' ‑sü 'ka. ꞊Ya kë ꞊nɛ 'yaa‑ yö ‑na, 44 'yö‑ pö ö ‑de ‑dhë ꞊nɛɛ: ‹A ‑dho yɛ n 'zü, 'a dho ma 'kɔ 'a go ‑a 'gü bhë ‑a 'gü.› 'Yö nu 'ö kɔɔdhɛ yö 'kpaan, kö ‑dhɛ ‑yö ‑go ‑sü 'ka, 'kö pë 'plɛ ‑yö ‑dho 'kuë‑ dhö ‑sü 'ka. 45 ꞊Ya kë 'dhö 'yö dho, 'yö ‑zuu yaa 'slaplɛ 'wo ‑ziö ‑a ‑ta, 'ö ‑an ‑dhɛ 'ö 'wo nu wo 'kuë, 'wo wo ‑ya ‑dhɛ kun mü. ꞊Ya kë 'dhö zlöö kö mɛ 'ö bhë ‑a këwun ꞊ya kë yaa ꞊ya zië ‑a mɛ 'ö 'dhiö ‑a ‑ta. ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka 'yö dho kaa, mɛ këwunyaazë 'wo ꞊dɛɛ ‑yi ꞊nɛ ‑a 'gü bhë ‑an ‑gɔ.»

Yesu dhe waa‑ ‑a dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu

(Maakö 3.31-35; Lukö 8.19-21)

46 Yesu ‑yö ‑to 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑sü 'gü mɛ gbung ‑nu ‑dhë 'ö‑ dhe waa‑ ‑a dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo ‑nu, 'wo dɔ plaan, 'wo ‑kë ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ' ꞊dhia kö 'waan‑ 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑a ‑dhë. 47 'Ö mɛ do ‑ya pö Yesu ‑dhë: «‑Dhɛ ‑ga 'dhɛ, ü dhe waa‑ ü dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo plaan, ‑wa 'piö kö 'wo 'wun ꞊blɛɛ'‑ ü ‑dhë.»

48 'Ö Yesu ‑ya pö mɛ bhë ‑a ‑dhë: «Dö ‑nu 'pö 'wo tɔɔ n dhe waa‑ n dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu ‑i?»

49 'Yö ö ‑kɔ ‑zɔn ö bha ꞊guë' ‑nu 'ka 'ö‑ pö: «‑Ka ‑dhɛ ‑ga, n dhe waa‑ n dhegluzë ‑nu ꞊ga 'wo ꞊nɛ. 50 Bhii mɛ ‑nu 'ö 'wo n Dë 'ö ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ ‑nu 'gü ‑a ‑zo 'kun ‑wun kë bhë, wo ꞊nɛ 'wo tɔɔ n dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu, n dheglu 'në dhoo ‑nu waa‑ n dhe.»

13

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban pëga ‑pɛn ‑mɛ ‑bha

(Maakö 4.1-9; Lukö 8.4-8)

1 Yi 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka, Yesu ‑yö ‑go kɔɔ, 'yö dho, 'yö ‑ya 'yipuë ꞊va 'kpong 'dhiö kö ‑yaan mɛ ‑nu ꞊daan'‑. 2 'ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo nu 'wo ꞊nië ‑a ‑zü. ꞊Dhɛ 'wo‑ ꞊nëng ‑na, 'ö ‑da 'yitagɔ do 'gü, 'yö ꞊yaannu. 'Ö mɛ ‑gbaa ‑nu ‑wo to sia‑ 'yi 'kpong 'dhiö.

3 'Yö 'wun ꞊plëëzë ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 'wun ꞊zuan' 'ka, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Gɔɔn‑ do ‑yö ‑dho ö bha pëga ‑pɛn ꞊dhia ꞊nɛ ‑kɔ 'wo ‑mlü ‑pɛn ‑na ‑a 'ka, 'ö 'wo‑ ‑ya ‑na bhë ‑a 'dhö. 4 Pëga ‑nu 'ö kë ‑an ‑pɛn ‑sü 'gü ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑ bhë, ‑a 'bhaa ‑nu ‑wo ‑püö zian ‑gbloo 'piö. 'Ö ‑ma ‑nu ‑wo nu 'wo‑ ‑bhö. 5 'Ö‑ ga 'bhaa ‑nu ‑wo ‑püö gwa ‑ta; 'kɛɛ 'sɛ 'yaa kë mü ꞊va. Pëga ‑nu 'wo bhë 'wo bhɔ 'zodhö, bhii waa 'dho 'sɛidhö ꞊gbiin. 6 ꞊Dhɛ 'ö lan‑ ‑yö yö 'bhü ‑sü ‑bha, 'ö‑ 'plüün 'plɛ ‑wo ga 'ö 'wo 'kpɛa kun, 'ö tɔɔ ‑an yun ‑nu waa 'dho 'sɛidhö ꞊gbiin. 7 'Ö‑ ga 'bhaa ‑nu ‑wo ‑püö ꞊blëë' 'ginngzë ‑nu 'gü, 'ö ꞊blëë' 'ginngzë ‑nu ‑yö ꞊kpɛa, 'yö pëga ‑së 'yö bhɔ bhë 'wo sɔ ‑a ‑ta, 'ö 'wo‑ ꞊siö. 8 'Kɛɛ ‑a ga 'bhaa ‑nu ‑wo ‑püö 'sɛ ‑së 'gü, 'wo ꞊kpɛa, 'ö ‑an ‑kpa ‑yö ‑kë. ‑A 'bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ꞊këng' do; ‑a 'bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë 'gɔɔ‑ 'slado, 'ö‑ 'bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë 'gɔɔ‑ ‑yaaga.»

9 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ: «'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka 'wun ma ‑to ‑yö ‑dhö, 'wun 'a‑ ꞊blɛɛ ꞊nɛ kö ‑ka ‑a ma ‑së 'ka!»

'Wun 'ö ‑gban Yesu ‑bha 'wun ‑blɛɛ 'wun ꞊zuan' 'ka ‑sü ‑gɛn pö ‑sü ‑bha

(Maakö 4.10-12; Lukö 8.9-10)

10 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑yɔɔn ‑a ‑bha ‑a ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Më ‑kë 'ü 'wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 'wun ꞊zuan' 'gü i?»

11 'Yö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Ka ‑zë, 'wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö dhang‑ ‑nu 'gü ‑a ‑bha 'ö 'bin ‑sü 'ka, 'ka‑ yö; 'kɛɛ wo ‑zë, waa‑ yö. 12 Bhii mɛ 'ö pë 'dhö ‑a ‑gɔ, ‑a ꞊taɔ' ‑dho kë, kö pë ‑yö kë ‑a ‑gɔ ꞊va ‑yö ziö ‑mü. 'Kɛɛ mɛ 'ö pë gbɛ 'yaa‑ ‑gɔ, ‑a 'bhle 'tee 'ö‑ ‑gɔ bhë ‑yö ‑dho kun ‑a ‑gɔ. 13 ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö 'a 'wun ꞊blɛɛ' ‑na ‑an ‑dhë 'wun ꞊zuan' ‑zɔn ‑sü 'ka bhë; bhii ‑wo pë ‑nu ‑ga, 'kɛɛ 'waa‑ yö; 'ö 'wo wo 'to to 'wun ‑nu ‑bha, 'waa‑ ‑gɛn ma, ‑waan 'dho ‑a ‑bho 'kou dɔ. 14 ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö pë 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑ya pö bhë 'ö‑ 'dhiö dho ‑mɔ ‑a 'ka 'kuë; 'yö‑ pö: ‑Zlan ‑ya pö: Ka ‑dho 'wun ma, 'kɛɛ ka 'ka 'dho ‑a ‑gɛn dɔ; ka ‑dho ‑dhɛ ‑ga, 'kɛɛ ka 'ka 'dhodhɛ yö. 15 Bhii 'sɛ ꞊nɛ ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu ꞊zuö' 'yaa 'wun gbɛ dɔ gbɔ. ꞊Wa wo 'to ‑nu ‑ta, ꞊wa wo 'yan ‑nu kpö ‑ta, ‑yö ‑kë 'dhö kö ꞊kun 'ö ‑an 'yan dho ‑dhɛ yö, 'ö ‑an 'to dho 'wun ma, 'ö ‑an ꞊zuö' dho 'wun dɔ, 'iin 'wo dho ꞊dhië' n 'piö kö 'aan‑ dha.

16 ꞊Ya 'to ma ꞊guë' ‑nu ka ‑bha, ꞊zuögludhi ‑yö kë ka ‑gɔ. Bhii ka 'yan ‑nu ꞊wa ‑dhɛ yö, ka 'to ‑nu ꞊wa 'wun ma. 17 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑dhɛvadhɛ waa‑ ‑Zlan ‑bha mɛ kpengdhö ‑nu ‑wa ‑dhɔ ‑kë, pë ‑nu 'ka‑ yö ‑na ꞊nɛ kö ‑waan ‑a yö, 'kɛɛ waa‑ yö. 'Iin pë ‑nu 'ka‑ ma ‑na ꞊nɛ kö ‑waan ‑a ma, 'kɛɛ waa‑ ma.»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban pëga ‑pɛn ‑mɛ ‑bha bhë Yesu ‑ya ‑gɛn ‑pö

(Maakö 4.13-20; Lukö 8.11-15)

18 'Yö‑ pö: «꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ‑ka ka 'to 'to, 'wun ꞊zuan' 'ö ‑gban pëga ‑pɛn ‑mɛ ‑bha bhë ‑a ‑gɛn ‑bha! 19 Mɛ ‑nu 'wo wo 'to to ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑bha 'ö 'waa ‑a ‑gɛn ma bhë, ‑wo ‑bhɔ mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑bha ‑Zlan ‑wo 'kun ‑kɔ ‑yö ‑bhɔ zian ‑gbloo 'piö ‑dhɛ 'ö pëga ‑nu ‑wo ‑püö ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha. 'Ö ꞊ya kë 'ö dü ‑yö nu, 'ö ‑Zlan ‑wo mɛ 'ö ta ‑an ꞊zuö' 'piö bhë 'yö‑ bho mü.

20 'Ö mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha ‑Zlan ‑wo 'kun ‑kɔ ‑yö bhɔ 'sɛ 'ö gwa ‑ta 'ö pëga ‑yö ‑püö ‑a ‑ta bhë ‑a ‑bha. ꞊Wa ‑Zlan ‑wo ma, 'wo to mü 'ö‑ kun ꞊zuögludhi 'ka, 21 'kɛɛ 'waa wo ꞊kwaa' ‑a ‑zü, ‑a yun 'yaa ziö ‑an 'gü, 'wo kpa ‑a ‑bha 'töng 'bhaa 'ka, 'kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ 'yënngbhɔdhe waa‑ 'klobhɔdhe ꞊wa nu ‑an ‑ta, ‑Zlan ‑wo 'wo‑ kun bhë ‑a ‑wun 'gü, 'wo wo ꞊kwaa ‑zo yö ‑sü ‑zü.

22 Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo mü 'zü, 'ö ‑an ‑bha ‑Zlan ‑wo 'kun ‑kɔ ‑yö ‑bhɔ ꞊blëë' 'ginngzë 'gü ‑dhɛ 'ö pëga ‑nu 'dhö ‑püö ‑na ‑an ziën bhë ‑a ‑bha. 'Ö 'wo ‑Zlan ‑wo ma, 'kɛɛ ‑ya ‑de ꞊zɔnng' ‑ta ‑sü 'ö 'kpongtaapë ‑wun 'gü waa‑ ‑ya ꞊bhɔɔpë 'ö ‑an ‑püö ‑pë 'ka, ‑an ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta ‑sü ‑yö ‑kë 'ginng ‑nu 'ka; 'wo sɔ ‑Zlan ‑wo 'ö 'wo‑ ma ‑na bhë ‑a ‑ta, 'ö ‑an ‑kpa gbɛ 'yaa kë ‑dhö. 23 Mɛ 'bhaa ‑nu ‑de 'pö ‑an ‑bha ‑Zlan ‑wo 'kun ‑kɔ ‑yö bhɔ 'sɛ ‑së 'ö pëga ‑yö ‑püö ‑a 'gü bhë ‑a ‑bha: ꞊Wa ‑Zlan ‑wo ma, 'ö 'wo‑ ‑gɛn ma. ꞊Ya kë 'dhö, 'ö 'wo ‑dhi, 'ö ‑an ‑kpa ‑yö ‑kë. ‑An 'bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ꞊këng' do, ‑an 'bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë 'gɔɔ‑ 'slado, 'ö ‑an 'bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë 'gɔɔ‑ ‑yaaga.»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban ꞊blëë' yaa ‑bha

24 Yesu ‑yö ‑ko 'zü 'yö 'wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 'wun ꞊zuan' ‑zɔn ‑sü 'ka, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ‑dhɛ ‑ga, pë 'ö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö dhang‑ 'gü 'ö bhɔ ‑a ‑bha ꞊ga ꞊nɛ: Gɔɔn‑ do ‑bha pëga ‑së ‑bhlö ‑yö ‑kë ‑dhö. 25 'Ö gbeng ‑yi do ‑yö dɔ, kö mɛ ‑nu ꞊wa yi zë, 'ö gɔɔn‑ 'ö bhë 'ö‑ yaagümɛ ‑yö nu, 'yö pëga yaa ‑pɛn ‑a ‑bha tapë ‑bhlö bhë ‑a 'gü 'ö to 'ö ‑ziö. 26 ꞊Dhɛ 'ö 'blee‑ ga ‑nu waa‑ pëga yaa 'ö bhë ‑nu 'wo bhɔ wo 'kuë‑, 'ö 'blee‑ ga ‑nu 'dho 'wü ‑na 'ö ꞊blëë' yaa ‑nu ‑de 'pö 'wo yö ꞊luu' ‑sü ‑bha.

27 'Yö ꞊bhlöödhɛ dëmɛ ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑wo nu 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: ‹Yi ‑Gɔmɛ, pëga ‑së ‑nu kun yi‑ ‑pɛn ü ‑gɔ ꞊bhlöö‑ ‑a, ꞊ya kë 'dhö kö ꞊blëë' yaa ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑wo ‑go më ꞊ɛ?› 28 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: ‹N yaagümɛ ꞊nɛ 'ö‑ 'wun ‑kë bhë!› 'Ö‑ ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: ‹Ü‑ 'piö kö 'yi 'dho 'yi ꞊blëë' yaa ‑nu bhë 'yi ‑an bho mü ꞊a?› 29 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: ‹‑Abi', bhii ꞊blëë' yaa ‑nu ‑wo ‑sü 'ka, ka ‑dho 'blee‑ 'lü ‑nu ꞊nëng ‑an ‑bha, 'ö 'ka ‑an bho ‑a 'ka 'pö. 30 ‑Ka ka ꞊kwaa' ‑an ‑zü, ‑wo ꞊kpɛa' wo 'kuë, ‑yö 'dho ‑yö yöë ‑an 'kan ‑yi ‑bha! ꞊Ya kë 'dhö, a ‑dho ‑a pö ‑an 'kan ‑mɛ ‑nu ‑dhë: ‑Ka ꞊blëë' yaa ‑nu ꞊woo'‑ ꞊kun, 'ka ‑an kpa 'kuë‑ 'ka ‑an 'lü ꞊kaan'‑, 'ka ‑an 'güö! 'Go mü kö 'ka 'blee‑ ga ‑nu ‑lo n ‑gɔ 'slëëdhö!› »

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban mutaadö ‑bha

(Maakö 4.30-32; Lukö 13.18-19)

31 Yesu ‑yö 'wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 'zü 'wun ꞊zuan' ‑zɔn ‑sü 'ka, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö dhang‑ 'gü ‑yö ‑kë ꞊nɛ mutaadö ga 'dhö. ‑A ga 'ö bhë ‑yö ‑bhɔ ꞊kplɔɔ' ga 'ö gɔɔndë do ‑ya ta ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑ ‑a ‑bha. 32 Yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ tapëga ‑nu 'saadhö ‑an 'teezë, 'kɛɛ ꞊ya ꞊kpɛa'‑, 'too ‑lü ‑nu 'wo 'toodhɛɛdhö, ‑a mɛ 'ö dho kë ꞊va ‑a ‑bha 'yaa 'dhö; 'ö ꞊ya 'to zlöö kö ‑ma ‑nu ‑wo wo 'kɔ ‑nu dɔ ‑na ‑a ‑kɔ ‑nu ‑ta.»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban ꞊bluubhɛɛpë ‑bha

(Lukö 13.20-21)

33 Yesu ‑yö 'wun ꞊zuan' gbɛ 'bhaa ‑zɔn ‑an ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö dhang‑ 'gü ‑yö ‑bhɔ ꞊bluubhɛɛpë 'ö dhebɔ ‑nu 'dho ‑a ‑da ‑na ꞊bluu'‑ ‑bi 'piö bhë ‑a ‑bha. ꞊Waa‑ ‑da ꞊bluu'‑ ‑bi 'kilong 'gɔɔ‑ ꞊plɛ ö ga 'sɔɔdhu 'piö, 'yö ꞊bluu'‑ ꞊bhɛɛ 'yö ꞊luu 'yö pë 'wo‑ ‑da ‑a 'gü bhë 'ö‑ pa.»

Yesu ‑bha 'wun ꞊zuan' ‑zɔn ‑kɔ

(Maakö 4.33-34)

34 Yesu ‑yö 'wun ‑blɛɛ mɛ gbung ‑nu ‑dhë 'wun ꞊zuan' ‑zɔn ‑sü 'ka; 'yaa 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë 'kpaan 'ka. 35 ‑Ya kë 'dhö, kö pë 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑ya ꞊blɛɛ 'dhiö bhë ‑yaan kë ꞊nɛɛ: A ‑dho 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë 'wun ꞊zuan' ‑zɔn ‑sü 'ka, 'ö pë ‑nu 'wo ‑kë ‑bin ‑sü 'ka 'ö ‑sü 'kpongtaadhɛ kë yi ‑bha 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha, 'a‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë.

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban ꞊blëë' yaa ‑bha bhë Yesu ‑ya 'zü ‑pö

36 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ö ‑kwaa mɛ gbung ‑nu 'wo bhë ‑an ‑zü, 'ö yö ‑zë 'yö dho kɔɔ. 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban ꞊blëë' yaa 'ö gɔɔn‑ do yaagümɛ ‑ya ‑pɛn ‑a ‑gɔ ꞊bhlöö‑ bhë ‑a ‑bha bhë, ‑a 'zü pö yi ‑dhë 'kwee‑!»

37 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Mɛ 'ö pëga ‑së ta 'ö tɔɔ ma Mɛgbö. 38 ꞊Bhlöödhɛ 'ö tɔɔ 'kpongtaadhɛ, pëga ‑së 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü ‑mɛ ‑nu 'ka bhë; ꞊blëë' yaa bhë 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'wo këpëyaamɛ ‑bha 'ka. 39 ‑A yaagümɛ 'ö ꞊blëë' yaa ‑pɛn 'ö tɔɔ dü; tapë 'kan ‑sü 'ö tɔɔ 'kpongtaadhɛ 'dhiötoyi. 'Ö yuökëmɛ ‑nu 'wo tapë 'kan ‑mɛ ‑nu 'ka, 'wo ‑kë ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'ka. 40 ‑Kɔ do 'ö 'wo ꞊blëë' yaa ‑nu ꞊woë' tapë ‑nu ziën 'wo‑ ‑zong ‑a 'ka 'siö 'gü bhë, ‑kɔ do bhë 'yö dho kaa 'kpongtaadhɛ 'dhiötoyi 'ka. 41 Ma Mɛgbö, a ‑dho ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu bɔ, 'ö 'wo mɛ ‑nu 'wo mɛ ‑püö ‑na ꞊sɔɔn yaa 'gü waa‑ 'wunyaakëmɛ ‑nu ‑an bho n ‑ma ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü, 42 'ö 'wo ‑an ‑zuö 'siö 'gü. ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü, ‑wo ‑dho 'gbo ‑nu bɔ, 'wo wo 'sɔn ‑nu ‑bhö. 43 'Kɛɛ mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan ‑bha mɛ kpengdhö 'ka, ‑wo ‑dho bhü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö lan‑ ‑yö bhüë ‑a 'dhö wo Dë ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ, ka 'wun ma ‑to ‑yö ‑dhö, kö 'wun 'ö ꞊nɛ ‑kaa ma ö ‑gɛn 'ka!»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban ꞊bhɔɔpë 'ö ‑bin ‑sü 'ka ‑a ‑bha

44 'Yö Yesu ‑yö dho 'wun ꞊zuan' ‑zɔn ‑sü 'ka 'dhiö ꞊woë' ꞊nɛɛ: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑yö ‑bhɔ 'zü ꞊bhɔɔpë 'ö ‑bin ‑sü 'ka ꞊bhlöö‑ ‑a ‑bha. Gɔɔn‑ do ‑yö ö 'yan dɔ ꞊bhɔɔpë 'ö ‑bin ‑sü 'ka bhë ‑a ‑bha; 'yö dho 'yö‑ ‑bin 'zü. 'Ö dho ꞊zuögludhi 'ka, 'yö ö bha pë ‑nu 'plɛ 'dhɔɔ dɔ, 'yö dho 'ö ꞊bhlöödhɛ bhë 'ö‑ dhɔ.»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban ‑zlɔɔ ‑bha

45 'Yö‑ pö 'zü: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑yö ‑bhɔ 'zü 'dhɔɔdɔmɛ do 'yö ‑zlɔɔ ‑së ꞊mɛɛ ‑a ‑bha. 46 ꞊Dhɛ 'ö‑ mɛ 'ö‑ ꞊sɔnng' 'dhö 'gbee‑ 'ö‑ yö, 'yö dho 'ö pë ‑nu 'wo‑ ‑gɔ 'ö ‑an 'plɛ 'dhɔɔ dɔ, 'ö nu 'ö ‑zlɔɔ bhë 'ö‑ dhɔ.»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban 'kplö ‑bha

47 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑yö ‑bhɔ 'zü 'kplö 'wo‑ ‑zuö ‑na 'yipuë ꞊va ꞊bhaa, 'ö 'wo 'yuö‑ ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ 'kun ‑na ‑a 'ka bhë ‑a ‑bha. 48 ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊ya pa, 'ö 'yiblükëmɛ ‑nu ‑wo ‑nu 'ö 'wo‑ ‑gan 'wo dho ‑a 'ka 'kpongtaa; 'wo ꞊yaannu, 'wo 'yuö‑ ‑nu zë 'gü; 'wo‑ ‑sɛɛbɔ ‑nu ‑lo wo ‑gɔ ꞊sɛn 'gü. 'Ö‑ mɛ 'ö ‑an 'kun ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö bhë 'wo ‑an ‑lo yiö. 49 ‑Kɔ do bhë 'yö dho kë ‑a 'ka 'kpongtaadhɛ 'dhiötoyi 'ka. ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑dho nu 'wo mɛ këwunyaazë ‑nu bho mɛ këwunsëëzë ‑nu 'piö, 50 'wo ‑an ‑zuö 'siö 'gü. ‑Dhɛ bhë 'wo dho 'gbo ‑nu bɔ, 'wo wo 'sɔn ‑nu ‑bhö ‑a ‑bha.»

'Wun 'ö ‑gban ꞊bhɔɔpë ‑dëü waa‑ ‑a zii ‑an ‑bha

51 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «'Wun ‑nu 'a ‑an ꞊blɛɛ ꞊nɛ, ka ‑an ‑ma ‑së 'ka a?» 'Wo‑ pö: «꞊Ii‑.»

52 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, mɛ ‑nu 'wo tɔnggɔmɛ ‑nu 'ka 'saadhö, 'ö 'wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha, 'wo‑ ‑bho 'kou dɔ bhë, ‑wo ‑bhɔ 'kɔ dëmɛ do 'ö ö bha pë ‑dëü waa‑ pë zii 'ö‑ ‑bha ‑wun yö ‑a ‑bha, 'ö‑ sü ö bha ꞊bhɔɔpë 'gü ‑a ‑bha.»

Mɛ ‑nu 'wo Nazalɛtë waa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑

(Maakö 6.1-6; Lukö 4.16-30)

53 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊ya yën 'wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë 'wun ꞊zuan' 'ka ‑sü ‑bha, 'ö go ‑dhɛ bhë ‑a 'gü, 54 'yö dho pödhɛ 'ö ꞊kpɛa ‑a ‑bha ‑a 'gü, 'ö yö mɛ ‑nu ꞊daan' ‑sü ‑bha Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü. 'Ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü 'töüdhö, 'tetundhe ‑yö ‑da ‑an 'gü, 'ö 'wo‑ pö: «‑Yö ‑go 'wunbhokoudɔdhe 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka më ꞊ɛ? ‑Ya ‑kɔklë 'ö ‑dhidhaapë ‑nu 'wo ꞊nɛ 'yö ‑an ‑kë ‑ɛ? 55 'Lüyanmɛ gbö ꞊nɛ 'yaa ‑mü ‑a? Mali 'yaa ‑mü ‑a dhe 'ka a? Zakö 'dhö, Zozɛfu 'dhö, Simɔ 'dhö, Zude 'dhö 'waa ‑mü ‑a dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu 'ka a? 56 'Iin ‑a dheglu 'në dhoo ‑nu 'waa kwa 'piö zö ꞊a? ‑Kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü 'yö‑ ‑gɔ ꞊nɛ 'yö go ‑a 'ka më ꞊ɛ?» 57 'Wun ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑a ‑wun 'gü waa Yesu ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑.

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Wo ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊bhlë ‑ya ‑dhɛ 'saadhö 'gü, 'kɛɛ ‑a 'kpɔ ‑pö 'gü ‑mɛ ‑nu waa‑ ‑a ‑gɔ 'kɔɔmɛ ‑nu 'waa‑ ꞊bhlë ‑ya.» 58 ‑Dhɛ bhë Yesu yaa ‑dhidhaa ‑kë mü ꞊va zlöö, ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü yaa kë ‑an ‑gɔ bhë ‑a ‑wun 'gü.

14

Zan Batisö ‑bha ga ‑sü

(Maakö 6.14-29; Lukö 9.7-9)

1 'Töng 'dhö bhë ‑a 'ka, Elɔdö ‑yö ‑kë ‑gludë 'ka Galile ‑sɛ 'gü, ‑yö Yesu ‑wun ‑ma. 2 'Yö‑ pö ö bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhë: «Mɛ 'ö ꞊nɛ Zan Batisö ‑mü, bhii 'go 'ö‑ wo ga 'gü bhë, 'yö ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü 'dhö ‑a ‑gɔ 'yö ‑dhidhaapë ‑nu kë ‑na bhë.»

3 Kë‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ Elɔdö ‑yö Zan ‑kun, 'ö‑ ‑lö 'ö‑ ‑zuö ‑kanso 'gü. ‑A kë 'ö‑ wo 'dhö bhë ‑yö ‑sü Elɔdö ‑bha ö dheglu Filipö bɔɔ Elɔdiadö 'kun 'ö‑ wo ‑a ‑gɔ bhë ‑a ‑wun ‑bha. 4 'Yö‑ ‑wun 'gü, 'ö Zan ‑ya pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ 'yaa ‑së kö ‑yö ö 'zlaa‑ bɔɔ 'kun ‑a ‑gɔ kö ‑ya 'sü ö bɔɔ 'ka. 5 ‑A ‑wun 'gü Elɔdö ‑ya 'piö kö ‑yö Zan zë, 'kɛɛ ‑yö ‑suö 'sɛgümɛ ‑nu ‑dhë, bhii 'ö tɔɔ mɛ 'plɛ ‑wo Zan ‑dɔ ꞊nɛ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑mü.

6 ꞊Dhɛ 'ö Elɔdö ‑bha bhɔ ‑yi 'wlaan‑ kë ‑yi ꞊ya ‑lo, Elɔdiadö 'dhu ‑yö ꞊troo' do kë mɛ ‑nu 'wo nu 'wlaan‑ ‑ta bhë ‑an 'dhiö, 'yö ‑kë Elɔdö ‑dhë ‑së. 7 'Yö ö ‑wo ‑bhö ‑a ‑dhë ‑a pö ‑a ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛ pë 'saadhö 'ö‑ ‑dhɛ ö ‑gɔ, 'ö dho ‑a nu ‑a ‑dhë. 8 'Nëdhezë 'ö bhë, ‑wo 'ö‑ dhe ‑ya pö ‑a ‑dhë bhë, 'yö dɔ ‑a ‑ta 'ö‑ pö: «‑Dhɛ do 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü, a‑ 'piö kö 'ü Zan Batisö ‑gɔ ‑da 'tia‑ 'gü 'ü n gbaa.»

9 'Yö ‑kë ‑gludë Elɔdö ‑dhë yaa; 'kɛɛ ö ‑wo 'ö‑ ‑bhö mɛ ‑nu 'ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë 'wlaan‑ ‑ta ‑an 'dhiö bhë ‑a ‑wun 'gü, 'yö‑ pö ö ‑bha mɛ ‑nu ‑dhë ‑wo nu Zan Batisö ‑gɔ 'ka ‑a ꞊dhia. 10 'Ö mɛ do bɔ ‑kanso 'kɔɔdhö kö ‑yaan Zan Batisö ‑gɔ 'kan. 11 'Ö mɛ 'ö bhë 'ö dho 'ö Zan ‑gɔ 'kan 'ö nuë 'tia‑ do 'gü 'ö‑ nu 'nëdhezë 'ö bhë ‑a ‑dhë, 'ö dhoë ö dhe ꞊dhia. 12 'Ö Zan ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo nu 'wo‑ ꞊glöö sü, 'wo dhoë 'wo‑ ‑bin. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo dho, 'wun ‑nu bhë 'saadhö 'wo‑ ꞊blɛɛ Yesu ‑dhë.

Yesu ‑bha mɛ ‑lü ‑vuu 'sɔɔdhu 'dhi gba ‑kɔ

(Maakö 6.30-44; Lukö 9.10-17; Zan 6.1-14)

13 ꞊Dhɛ Yesu ‑yö 'wun ‑nu 'wo bhë ‑an ma, 'yö go ‑dhɛ 'ö bhë ‑a ‑bha, 'yö ‑da 'yitagɔ do 'gü ö ‑de 'sloo 'ka, 'yö dho ‑dhɛ do 'ö dho ‑potaasü yö ‑a ‑dhɛ ‑bha ‑a 'gü.

'Kɛɛ mɛ ‑nu ‑wo Yesu ‑wun ‑ma, 'wo go pödhɛ ‑nu 'gü 'wo ‑ziö ‑a 'piö 'ta 'sü ‑sü 'ka 'yi 'kpong 'dhiö. 14 Yesu ‑bha ‑go 'yitagɔ 'gü ‑sü 'ka, ‑a 'yan ‑yö ‑da mɛ ‑nu 'wo nu bhë ‑an ‑ta, 'ö ‑an 'yena ‑yö ‑da ‑a ꞊zuö' 'gü, 'ö yö ‑an ‑bha 'yua ‑nu bo ‑an ‑bha ‑sü 'gü.

15 ꞊Dhɛ 'ö 'yinia ‑dhɛ ꞊ya dɔ, 'ö Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «'Bin ꞊ya 'më 'saadhö, 'ö ‑dhɛ 'kwa‑ ‑bha ꞊nɛ mɛ gbɛ 'yaa zö ꞊nɛ, ‑bhö ‑a pö mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ‑dhë ‑wo 'dho pödhɛ ‑nu 'gü kö ‑waan wo ‑bhöpë ‑nu 'dhɔ!»

16 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «'Yaa ‑së kö ‑wo 'dho; ka gia‑, ‑ka ‑bhöpë nu ‑an ‑dhë!»

17 'Yö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Pë 'ö yi ‑gɔ zö 'ö tɔɔ ꞊bluu'‑ bhɛ 'sɔɔdhu waa‑ 'yuö‑ ꞊plɛ!» 18 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka nu ‑an 'ka n ꞊dhia zö!»

19 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ pö mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë ‑wo ꞊yaannu 'kpaa‑ ‑ta. 'Go mü 'yö ꞊bluu'‑ bhɛ 'sɔɔdhu waa‑ 'yuö‑ ꞊plɛ 'wo bhë ‑an sü, 'yö ö 'yan ꞊luu dhang‑ 'gü, 'yö ꞊bhɛa ‑a ‑ta; 'ö ‑Zlan zuö pö. 'Yö ꞊bluu'‑ ꞊kaan, 'yö‑ nu ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë. 'Wo‑ ‑glu mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka. 20 Mɛ 'ö ‑dhö ‑yö pë ‑bhö, 'ö ‑bhöpë 'bhaa ‑yö to. 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo dho ‑a 'kluklu ‑nu 'wo to 'wo‑ ‑kpa 'kuë‑ ‑sü ꞊kpasɛn pa ‑sü 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'ka. 21 Gɔɔn‑ ‑nu 'wo ‑bhöpë ‑bhö 'dhö bhë ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü ꞊tɛi' ‑wo ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑vuu 'sɔɔdhu 'dhö kö waa dhoo ‑nu waa‑ 'në ‑nu ‑an ꞊dhong'.

Yesu ‑yö 'ta ‑sü 'yipuë ‑ta

(Maakö 6.45-52; Zan 6.15-21)

22 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa yën, ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü 'ö Yesu ‑yö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑da 'yitagɔ 'gü kö ‑waan 'yipuë ꞊va bhë ‑a 'kan ö 'dhiö, kö yö gia‑ ‑yaan ‑a pö mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë ‑wo 'yɛ wo 'zü ‑wo 'dho wo ‑gɔ plöö. 23 ꞊Dhɛ 'ö yën ‑an 'paan bho ‑sü ‑bha, 'ö yö ‑de 'pö, 'ö ‑da ‑tɔn 'në do tuö, 'yö ‑ya ꞊bhɛa' ‑sü ‑bha 'töng bhë ‑a 'ka. Yö do 'kpaan 'yö ‑kë mü, kö ‑dhɛ ꞊ya trö. 24 'Yitagɔ 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑kë ‑a 'gü bhë, ꞊dhɛ 'ö ꞊ya bhɔ 'kpong ‑dhë ꞊taa' ꞊gbiin, 'yö 'yi kpö ‑nu ‑wo yö ꞊luu' ‑sü ‑bha ‑dhɛ 'plɛ 'gü 'wo ‑ma ‑an ‑bha 'yitagɔ ‑bha ‑dhɛ 'plɛ 'gü, bhii 'ö tɔɔ 'buu ‑yö ‑kë ziö ꞊dhia. 25 ꞊Dhɛ 'kwa dɔ ‑dhɛkpaɔtadhɛ ꞊tɛi' 'ka, 'yö Yesu ‑yö ‑dho ö bha ꞊guë' ‑nu 'piö ꞊zian', ‑ta 'yi ‑ta ‑sü 'ka. 26 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'wo‑ yö kö ‑yö 'ta ‑na 'yi ‑ta, 'ö 'siö ‑yö ‑kan ‑an 'gluu 'wo‑ pö: «꞊N nn, mɛ ‑zii 'ö kë ‑na bhë!»

꞊Dhɛ 'suö 'dhö ‑an kë ‑na, 'wo yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'gü. 27 'Yö to mü, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ꞊zuö' kë ‑saa, ma ‑mü, kö ꞊kun 'ö 'ka ‑suö!»

28 'Ö Piɛɛ ‑ya pö: «N Dëmɛ, ꞊ya kë ꞊nɛ bhi ‑mü, kö ‑a pö n ‑dhë 'a 'ta 'sü 'yi ‑ta, 'a nu ü 'piö!» 29 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö nu!»

'Ö Piɛɛ ‑yö go 'yitagɔ 'gü, 'ö yö 'ta 'sü ‑sü 'gü 'yi ‑ta 'ö dhoë Yesu 'piö. 30 'Kɛɛ ꞊dhɛ ꞊ya yö ‑dhɛ 'bhaa 'gü, 'ö‑ ‑zo ‑to 'buu 'ö ziö ‑na bhë ‑a 'piö, 'ö 'suö ‑yö ‑da ‑a 'gü. ꞊Dhɛ 'ö 'më ‑na yiö, 'ö ‑gbla 'ö‑ pö: «N Dëmɛ, ‑bhö nu n ‑dhë ‑ɛ!»

31 'Ö to mü, Yesu ‑yö ‑ya ‑a ‑kɔ ‑bha, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Ü ‑bha ‑zo yö ‑sü ‑yö 'tee ꞊dhɛɛ! ‑Më 'ö ‑kë 'ö ü ꞊zuö' ‑yö 'zëzë ꞊kun ꞊i?»

32 ꞊Dhɛ 'wo‑ ‑bha ꞊plɛ ꞊dhɛ 'wo ‑da 'yitagɔ 'gü, 'ö 'buu ‑yö to mü 'yö ꞊gbaannu. 33 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑gblü ‑a 'dhiö 'yitagɔ 'gü mü, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Zlan Gbö giagia ‑mü ü 'ka!»

Yesu ‑bha 'yuamɛ ‑nu ‑dhɛ ‑bo Zenezalɛtö ‑sɛ 'gü ‑kɔ

(Maakö 6.53-56)

34 'Yipuë ꞊va bhë ‑wa ‑kan 'wo yö sia‑ Zenezalɛtö ‑sɛ 'gü. 35 Mɛ ‑nu 'wo zian bhë ‑a 'ka, ‑wo ‑to mü, 'wo Yesu dɔ. 'Ö‑ ‑bha nu ‑sü bhë, 'wo‑ ꞊blɛɛ ‑dhɛ 'plɛ 'gü; 'ö mɛ ‑nu 'wo nu wo ‑bha 'yuamɛ ‑nu 'ka‑ 'piö. 36 ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü 'zü, 'wo ꞊bhɛa ‑a ‑dhë kö ‑yö ö ꞊kwaa' wo ‑zü 'wo 'pa ‑a ‑bha gblang 'to 'dhiö 'kpaan 'ka; ('ö ‑we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ,) 'ö mɛ ‑nu 'wo pa ‑a ‑bha gblang 'to 'dhiö 'ka, 'ö ‑an ‑dhɛ ‑yö bo.

15

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö go Zuifö 'bhɛma ‑nu kwɛɛ

(Maakö 7.1-13)

1 Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo ‑go Zeluzalɛmë 'wo nu Yesu 'piö, 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: 2 «‑Më ‑kë 'ö mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö go kwa 'bhɛma ‑nu dhiö ꞊nɛ, ü bha ꞊guë' ‑nu 'waa‑ 'kun ꞊nɛ ꞊ɛ? Bhii 'waa wo ‑kɔ ‑nu 'zlu ꞊nɛ ‑kɔ 'ö kwa ‑bha wɔ ‑kɔ 'dhoë‑ 'ka bhë ‑a 'dhö kö ‑waan ꞊tun pë ‑bhö ‑na.»

3 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Ka ‑de 'pö, ‑më ‑kë 'ka ‑Zlan ‑bha tɔng ꞊bhlë ‑siö ka ‑de ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo 'kun ‑sü ‑wun 'gü i? 4 'Ö tɔɔ ‑Zlan ‑ya ‑pö: ‑Bhö ü dë waa‑ ü dhe ‑an ꞊bhlë ‑ya, 'ö go mü: Mɛ 'ö 'dhoë‑ 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ ö dë waa‑ ö dhe ‑an 'ka, ‑yö ‑dho kë zëmɛ 'ka. 5 'Kɛɛ ka ‑zë, ka mɛ ‑nu ‑daan ‑a pö ‑sü 'ka: 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊yaa‑ pö ö dë waa‑ ö dhe ‑an ‑dhë: ‹Ma pë ‑nu 'wo n ‑gɔ 'a dho nu ‑a 'ka ü ‑dhë ‑be bhë, 'ma‑ ‑ya ‑Zlan ‑bha gbaɔ 'ka›, 6 gɔɔn‑ 'ö 'dhö kö 'yaa‑ nu ö mɛ ‑nu ‑dhë gbɔ. ‑Kɔ do 'ö bhë ‑a 'ka, ka ‑Zlan ‑wo ꞊bhlë ‑bho ‑a ‑bha, 'ka‑ ꞊siö, 'ö ka ‑de ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo bhë 'ka‑ ‑zɔn mɛ ‑nu ‑dhë. 7 Mɛ ‑nu 'yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu 'ka ꞊nɛ! 'Wun 'ö ‑gban ka ‑bha 'ö Ezai ‑ya ꞊blɛɛ bhë 'wun gia‑ ‑mü.

8 'Ö tɔɔ: ‑Zlan ‑ya pö: 'Sɛgɔgümɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑wo n ꞊bhlë ‑ya wo 'dhi 'ka 'kpaan, 'kɛɛ ‑an ꞊zuö' ‑yö n 'ka ꞊gbiin. 9 ꞊Bhlëyadhe ‑nu 'wo nu ‑na ‑a 'ka n 'piö, ‑a 'plɛ ‑yö 'kpaan, bhii ‑wo mɛ ‑nu ‑daan tɔng 'ö go mɛ ‑nu dhiö ‑an 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'wo‑ pö ‑a ‑bha 'kpa ‑yö ‑go ma ‑Zlan n 'piö ‑a 'dhö. »

Pë ‑nu 'ö 'wo mɛ ‑nu ‑kë ‑dhuuzë

(Maakö 7.14-23)

10 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö mɛ gbung ꞊va ꞊dhɔɔ ‑kë, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka 'to 'to, kö 'wun 'a 'dhoë‑ ‑a ꞊blɛɛ'‑ ꞊nɛ, 'kaan‑ ‑a ma ö ‑gɛn 'ka! 11 Pë 'ö ‑da ‑na mɛ 'dhii bhë, 'yaa mɛ kë ‑dhuuzë. Pë 'ö mɛ ‑kë ‑dhuuzë 'ö tɔɔ pë ‑nu 'saadhö 'wo 'go ‑na mɛ 'dhii.»

12 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «'Bhaa‑ dɔa ꞊nɛ ü ‑wo 'ö bhë ‑yö ‑na Falizi ‑mɛ ‑nu ‑zuë ‑a?»

13 'Ö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Tapë 'saadhö 'ö n Dë 'ö dhang‑ 'gü yaa‑ ta, ‑an 'plɛ ‑wo ‑dho ‑wo, 'wo go 'sɛi. 14 ‑Ka ka ꞊kwaa' ‑an ‑zü, ‑yö mɛ ‑dhë 'dhiö ‑mɛ 'yënngtiizë ‑nu ‑mü ‑an 'ka! ꞊Ya kë ꞊nɛ 'yënngtiimɛ ꞊ya yö 'yënngtiimɛ ‑dhë 'dhiö, ‑dhɛ 'wo‑ ‑bha ꞊plɛ, ‑wo ‑dho ‑püö ‑glu 'dhi do 'gü!»

15 'Ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö 'wun ꞊zuan' bhë ‑a ‑gɛn pö yi ‑dhë!»

16 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka ‑de 'pö, ka ‑kɔ yaa ‑mɔ 'wun ‑gɛn ma ‑sü ‑bha ꞊kun ꞊a? 17 Kaa‑ ma ꞊nɛ ‑bhöpë 'ö ‑da ‑na mɛ 'dhii bhë, ‑yö ‑bɔ mɛ 'guu ꞊zian' 'ö dhoë 'blü 'dhiö a? 18 'Kɛɛ ‑a mɛ 'ö 'go ‑na mɛ 'dhii bhë, ‑yö ‑go mɛ ꞊zuö' 'piö, yö ꞊nɛ 'ö mɛ ‑kë ‑dhuuzë. 19 Bhii mɛ ꞊zuögüdhɛ ꞊nɛ 'ö ‑zotadhe yaa ‑nu 'wo go ‑a 'gü, 'wo mɛ ‑blü mɛ zë ‑sü ‑nu, dhebɔ 'kpɛɛkpɛ ꞊mɛɛ' ‑sü ‑nu, ꞊mlaabɔ 'kpɛɛkpɛ ꞊mɛɛ' ‑sü ‑nu, ꞊kwaan ‑sü ‑nu, ꞊sua kë ‑sü ‑nu, 'wun yaa ‑blɛɛ mɛ ‑gɔ ‑sü ‑nu ‑an ‑bha. 20 Pë ‑nu 'wo mɛ ‑nu ‑kë ‑dhuuzë 'wo bhë, 'kɛɛ pë ‑bhö ‑sü kö waa wo ‑kɔ 'zlu ꞊nɛ ‑kɔ 'ö kwa 'bhɛma ‑nu ‑bha wɔ ‑kɔ 'dhö ‑a 'ka ‑a 'dhö bhë, 'yaa mɛ kë ‑dhuuzë.»

Dhebɔ ‑nia do ‑bha Yesu ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü

(Maakö 7.24-30)

21 'Go mü Yesu ‑yö ‑go ‑dhɛ bhë ‑a 'gü, 'yö dho Tii waa‑ Sidɔn ‑pö 'gü ‑dhɛ ‑nu ‑bha. 22 Dhebɔ do 'yö go Kanaa ‑sɛ 'gü, 'yö ‑kë 'sɛ bhë ‑a 'gü, ‑yö ‑nu Yesu 'piö, 'yö‑ pö ‑a ‑dhë 'gbla ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «N Dëmɛ, Davidö gbö, ‑bhö n 'yena yö! ‑Zuu yaa ‑yö n 'dhu 'gü. 'Yaa ‑potaasü ꞊duö!»

23 'Kɛɛ yaa‑ ‑daa do kë ‑a ‑gɔ. 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Dhebɔ 'ö ꞊nɛ, ‑bhö ‑a kë ‑yö 'dho; ‑yö ziö ‑na kwa 'piö 'gbla ‑sü 'ka ‑kplawo!»

24 'Ö Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «‑Zlan ‑yö n ‑bɔ 'bhla ‑tuë ‑nu 'wo ꞊dhɔng ‑sü 'ka Izlaɛlö ‑sɛ 'gü ‑an ‑dhë.»

25 'Ö dhebɔ 'ö bhë ‑yö ‑nu 'ö ‑püö Yesu ꞊gɛɛndhö 'ö‑ pö: «N Dëmɛ, ‑bhö nu n ‑dhë!»

26 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «'Yaa ‑së kö ‑wo 'në ‑nu ‑bhöpë 'sü ‑waan ‑a nu gbɛn‑ ‑nu ‑dhë.» 27 'Ö dhebɔ bhë 'ö‑ pö: «'Wun gia‑ ‑mü, n Dëmɛ, 'kɛɛ ꞊ya kë ‑bhöpë 'peepee ‑nu 'wo 'go ‑na pë ‑bhö ‑ta ꞊gba ‑ta dhuö bhë, gbɛn‑ ‑nu ‑wa ‑bhö.»

28 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «'Öö, dhebɔ, ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊yö ꞊va 'dhɛ! ‑Yö kë ü ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ü ꞊zuö' 'piö bhë ‑a 'dhö!» 'Töng gia‑ bhë ‑a 'ka 'ö‑ 'dhu ‑dhɛ ‑yö boë.

Yesu ‑bha 'yuamɛ ꞊plëëzë ‑dhɛ bo ‑sü

29 Yesu ‑yö ‑go mü, 'yö dho Galile 'yipuë ꞊va 'kpong 'dhiö, 'yö ‑da ‑tɔn do tuö 'ö ꞊yaannu. 30 Mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑nu ‑a 'piö mü 'zü, wo ‑bha ‑gɛnlomɛ ‑nu, 'yënngtiimɛ ‑nu, ꞊niɔɔmɛ ‑nu, 'tuunmɛ ‑nu waa‑ 'yuamɛ ‑nu ꞊plëëzë ‑an 'ka Yesu 'piö, 'ö Yesu ‑yö ‑an ‑dhɛ bo, 31 kö 'tuunmɛ ‑nu ‑wo 'we ‑na, 'tɔsiömɛ ‑nu ‑dhɛ ‑yö bo ‑na, 'yënngtiimɛ ‑nu ‑wo ‑dhɛ yö ‑na bhë. ꞊Dhɛ ꞊waa‑ yö, 'ö 'tetundhe ‑yö ‑da ‑an 'gü, 'ö 'wo yö Izlaɛlö ‑bha ‑Zlan 'tɔ ‑blü ‑sü 'gü.

Yesu ‑yö mɛ ‑lü ‑vuu ‑yiisië 'dhi ‑gba

(Maakö 8.1-10)

32 Yesu ‑yö ö bha ꞊guë' ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'yena ‑yö n kë ‑na, bhii ‑a ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga 'ö ꞊nɛ ꞊dɛɛ, ‑wo n 'piö, 'ö ‑bhöpë gbɛ 'yaa ‑an ‑gɔ gbɔ; 'maa‑ 'piö kö 'a n ꞊kwaa' ‑an ‑zü ‑wo 'dho kö waa pë gbɛ ‑bhö. ꞊Faan' 'yaa ‑an 'gü gbɔ bhë, ꞊ya kë 'dhö, ‑wo ‑dho ‑püö zian ‑gbloo ‑nu 'piö ‑an ‑yɛ 'zü ‑sü 'ka.»

33 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «‑Dhɛ ‑mlë 'kwa dho mɛ gbung ꞊va ꞊suu'‑ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bhöpë yö ‑a ‑bha; ‑dhɛ 'ö mɛ gbɛ 'yaa‑ ‑bha zö ꞊nɛ ‑a 'gü i?»

34 'Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «꞊Bluu'‑ bhɛ ꞊dhë 'yö ka ‑gɔ ‑ɛ?» 'Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Bluu'‑ bhɛ 'slaplɛ waa‑ 'yuö‑ 'në 'sɛɛn‑ 'bhaa ꞊nɛ 'wo yi ‑gɔ.»

35 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö‑ pö mɛ gbung ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë ‑wo ꞊yaannu. 36 'Ö ꞊bluu'‑ bhɛ 'slaplɛ waa‑ 'yuö‑ ‑nu 'wo bhë 'yö ‑an sü, 'yö ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, 'yö ‑an ꞊kaan, 'ö‑ nu ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë, 'ö 'wo‑ ‑glu mɛ 'wo nu bhë ‑an 'ka.

37 Mɛ 'ö ‑dhö ‑yö pë ‑bhö, 'ö‑ 'gu ‑yö dɔ, 'ö‑ 'kluklu ‑nu ‑wo to. 'Yö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo dho 'wo‑ 'kluklu ‑nu 'wo bhë 'wo ‑an ‑kpa 'kuë‑ ‑sü ꞊kpasɛn pa ‑sü 'slaplɛ sü 'wo ꞊zië'. 38 Mɛ ‑nu 'ö ‑bhöpë bhë 'wo‑ ‑bhö ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑wo ‑mɔ gɔɔn‑ ‑nu ‑vuu ‑yiisië ‑bha kö waa dhoo ‑nu, 'në ‑nu ‑an ꞊dhong'. 39 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊ya ö ‑kwaa ‑an ‑zü, 'yö ‑da 'yitagɔ 'gü, 'yö dho Magadamë ‑sɛ 'gü.

16

Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dhidhaapë do ‑dhɛ

(Maakö 8.11-13; Lukö 12.54-56)

1 Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑nu Yesu 'piö kö ‑waan 'slë 'kan ‑a ‑gɔ, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë ‑yö ‑dhidhaapë do kë wo ‑dhë, kö ‑yaan ‑zɔn wo ‑dhë ꞊nɛ ‑a ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü ‑yö ‑go ‑Zlan 'piö. 2 'Kɛɛ Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Lan‑ ꞊ya ‑püö, dhang‑ 'gü ‑dhɛ ꞊ya kë 'zɛnzɛnzë, 'ö 'ka‑ pö: ‹‑Dhɛ ‑dho po ꞊dhia 'piö ‑së.› 3 'Ö ‑dhiadhiö tii 'gü, ‑dhɛ ꞊ya kë ‑gisaadhö, 'ka‑ pö: ‹Dha ‑yö 'dhoë‑ nu›. Pë ‑nu 'wo dho kë dhang‑ 'gü 'dhö, ka ‑an ꞊dɔa' ‑dɔ, ꞊dhɛ ‑kë 'dhö ꞊nɛ ‑më ‑kë 'ö ka ‑kɔ 'yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ꞊duakëpë ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü bhë, 'ka ‑an ‑bho 'kou dɔ ꞊ɛ? 4 Mɛ ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü 'ö ‑an këpë 'dhö yaa, 'ö 'waa 'to wo ‑wo 'gü ‑Zlan ‑dhë bhë ‑wo ‑dhidhaapë do ‑dhɛ, 'kɛɛ ‑dhidhaapë gbɛ 'ka 'dho kë ‑an ‑dhë ‑a 'ke yaa kë Zonasö ‑bha ‑dhidhaapë 'ka.» ꞊Dhɛ 'yö‑ pö 'dhö, 'ö to mü 'ö ‑ziö.

Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑bha ꞊bluubhɛɛpë

(Maakö 8.14-21)

5 Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑zlö ‑yö ‑trö ꞊bluu'‑ ‑nu 'sü ‑sü ‑bha. ꞊Dhɛ 'ö 'yipuë ꞊va bhë ꞊waa‑ 'kan ꞊wa 'dho ‑a ꞊zlöö, 6 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö, Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑an ‑bha ꞊bluubhɛɛpë ‑gɔ!»

7 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo yö 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑sü 'gü wo 'ko ziën ꞊nɛɛ: «꞊Bluu'‑ 'ö kwaa ‑a 'sü bhë, 'yö‑ ‑wun 'gü 'yö ‑wo 'ö bhë 'yö‑ ꞊blɛɛ'‑ ‑na bhë.»

8 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ ‑wo ꞊suu'‑ bhë ‑wa ꞊blɛɛ'‑ ‑na wo 'ko ‑dhë, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë 'ka‑ pö ka 'ko ziën ꞊nɛ ꞊bluu'‑ 'ö kaa‑ 'sü bhë yö ‑mü ‑i? ꞊N nn, ka ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ‑yö ꞊tun 'tee ꞊dhɛɛ! 9-10 Kaa‑ 'wun dɔ ꞊kun ꞊a? Ka ‑zo 'pö yaa ‑büö ꞊kun ꞊bluu'‑ bhɛ 'sɔɔdhu 'a ‑an ꞊kaan 'ö gɔɔn‑ ‑nu ‑vuu 'sɔɔdhu ‑dhë, 'wo‑ ‑bhö, 'ö‑ 'kluklu ꞊kpasɛn 'bhaa ‑nu 'wo to 'ka ꞊zië' bhë o, waa‑ ꞊bluu'‑ bhɛ 'slaplɛ 'a ‑an ꞊kaan gɔɔn‑ ‑vuu ‑yiisië, ‑wa ‑bhö, 'ö ‑an 'kluklu ꞊kpasɛn 'bhaa ‑nu 'wo to, 'ka ꞊zië' bhë, ka ‑zo yaa ‑büö ‑a ‑wun 'ka ꞊kun ꞊a? 11 ‑Më 'yö ‑kë 'kaa‑ dɔa ꞊nɛ n 'ka ꞊bluu'‑ ‑gɔ ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ‑ɛ? 'Kɛɛ pë 'a‑ 'piö 'ö tɔɔ 'ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö, Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑bha ꞊bluubhɛɛpë ‑gɔ.»

12 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö zlöö, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa ma ꞊nɛ Yesu yaa‑ pö ‑wo wo ‑zo kë wo ‑de 'piö ꞊bluubhɛɛpë ‑wun 'gü, 'kɛɛ ‑wo wo ‑zo ‑kë wo ‑de 'piö Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo ‑gɔ ꞊zian'.

Piɛɛ ‑ya ‑pö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü Yesu 'ka

(Maakö 8.27-30; Lukö 9.18-21)

13 ꞊Dhɛ ꞊wa 'go mü, Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑dho 'sɛgɔ do 'bhaa 'yö ‑kë Sezale Filipö bhë ‑a 'gü. ‑Wo ‑kë 'dho ꞊dhia, 'ö ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «Mɛ ‑nu ‑wa ‑pö dö ‑mü ma Mɛgbö n 'ka ɛ?»

14 'Wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa ‑pö Zan Batisö ‑mü ü 'ka, mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa ‑pö Eli ‑mü ü 'ka, 'ö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa ‑pö 'zü Zelemi 'iin ‑Zlan ‑wodhiölomɛ gbɛ ‑mü ü 'ka.»

15 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «꞊Ao', ka 'pö, ka‑ ‑pö dö ‑mü n 'ka ꞊ɛ?»

16 'Ö Simɔ Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Zlan 'ö 'bhee‑ ü‑ ‑bha ‑Yamɛ 'ka, 'ü‑ Gbö 'ka.»

17 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü ‑bha ꞊yö ‑së ꞊dhɛɛ, Simɔ, Zan gbö. Bhii mɛ 'bhee‑ ‑lü kun 'yö 'wun gia‑ 'ö ꞊nɛ 'ö‑ ‑zɔn ü ‑dhë, 'kɛɛ n Dë 'ö dhang‑ ‑nu 'gü bhë yö ‑mü. 18 ꞊Dhɛ 'ö 'pö, ma ‑zë, a‑ ‑pö ü ‑dhë: Bhi ü tɔɔ Piɛɛ, (‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ «‑guö»). ‑Guö 'ü‑ 'ka bhë 'a dho ma ‑Zlan ‑bha 'kɔ dɔ ü ‑ta. Ga ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü gia‑ ‑de yaa 'dho pë gbɛ kë 'kɔ 'a 'dhoë‑ dɔ bhë ‑a 'ka. 19 A ‑dho ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ꞊lakele nu ü ‑dhë. Pë 'ü 'dhoë‑ 'kɔdhi ta ‑a ‑gɔ 'kpongtaa zö kö ‑yö ‑ta ‑a ‑gɔ ‑sü 'ka dhang‑ ‑nu 'gü; 'ö pë 'ü 'dhoë‑ 'kɔdhi po ‑a ‑gɔ 'kpongtaa zö, kö ‑yö 'po ‑sü 'ka ‑a ‑gɔ dhang‑ ‑nu 'gü.»

20 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë kö ꞊kun 'wo‑ pö mɛ gbɛ ‑dhë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü ö 'ka.

Yesu ‑bha ö bha ga ‑sü waa‑ ö bha ‑go ga 'gü ‑sü ‑wun ‑blɛɛ 'ö‑ wo

(Maakö 8.31–9.1; Lukö 9.22-27)

21 'Ö sü ‑a yi 'ö 'dhö bhë ‑a ‑bha, Yesu ‑yö ‑yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha ‑a 'gü 'po ‑sü 'ka ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë ꞊nɛɛ: «A ‑dho dho Zeluzalɛmë; 'ö ‑dhɛ 'ö bhë ‑a 'gü, 'ö mɛ ziizii ‑nu, slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu, ‑wo n 'klo bhɔ giagiawo, 'wo n zë; 'ö‑ ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa bhë 'a goë ga 'gü.»

22 'Ö Piɛɛ ‑ya ‑dhɛ ö 'sloo 'ka, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Zlan ‑yö ü 'piö, n Dëmɛ, pë 'ö 'dhö bhë yaa 'dho kë ü 'ka!»

23 'Ö Yesu ‑yö ꞊dhië ö ‑zü 'ö ‑ta ‑yö Piɛɛ ‑bha ‑sü 'ka 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö 'go n 'sɔɔ 'ü 'dho ꞊gbiin, Satan, 'ü‑ ꞊mɛɛ' ‑na kö 'üën‑ n ‑püö ꞊sɔɔn yaa 'gü; bhii ü bha ‑zotadhe 'yaa ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha 'dhö; 'kɛɛ ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ 'bhee‑ ‑bha 'dhö ꞊zian'.»

24 'Go mü 'ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «Mɛ 'ö‑ 'piö kö 'ö ziö n 'piö, ‑yö ö ꞊kwaa' ‑zo 'ta ö ‑de ‑wun 'gü ‑sü ‑zü, ‑yö ö ‑bha ‑gaatalü 'sü ‑yö zië n 'piö! 25 Bhii mɛ 'ö‑ 'piö kö 'ö ö ‑bha ‑tosiadhe yö ö ‑de ‑ta, ‑yö 'ka 'dho ‑a yö; 'kɛɛ mɛ 'ö 'dhoë‑ ö ‑bha ‑tosiadhe 'gü ꞊siö n ‑wun 'gü, ‑yö ‑dho ꞊toëpö ‑këdhösü yö. 26 ‑Yö ‑dho yö ‑më ‑bha mɛbheedhɛ ‑gɔ, kö ‑yö 'kpongtaapë 'plɛ yö, 'go mü kö ‑a nii ‑yaan 'kun ꞊toëpö ‑këdhösü yö ‑sü 'ka ɛ? Pë 'bhaa ‑yö ‑dhö kö mɛ ‑ya nu kö ‑yaan ö nii ‑gɔ ‑ta ‑bɔa ‑a? 27 'Kɛɛ ma Mɛgbö a ‑dho nu n Dë ‑bha 'tɔbhɔdhe ꞊va 'ka waa‑ ma bɔmɛ ‑nu. ꞊Ya kë 'dhö, mɛ 'ö ‑dhö a ‑dho ‑a ꞊saan' bho ‑a ‑bha yuö kë ‑kɔ ‑bha. 28 A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Mɛ ‑nu 'wo zö ‑an mɛ 'bhaa ‑nu waa 'dho ga kö Mɛgbö ‑bha nu ‑sü kö ꞊ya kë ‑gludë 'ka bhë waa wo 'yan dɔ ‑a ‑bha.»

17

Yesu ‑bha ‑dhië bun gbɛ 'gü ‑sü

(Maakö 9.2-13; Lukö 9.28-36)

1 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛkpaɔyi 'slado ꞊ya ziö, 'ö Yesu ‑yö Piɛɛ 'dhö, Zakö 'dhö waa‑ ö dheglu Zan ‑an kpa ö ‑bha, 'wo dho ‑tɔn do ꞊gbiin tuö wo ‑de 'sloo 'ka. 2 'Ö Yesu ‑yö ꞊dhië ‑kwaa bun gbɛ 'gü ‑an wö 'dhiö mü; 'ö‑ wöödhɛ ‑yö yö 'bhü ‑sü ‑bha ꞊nɛ lan‑ 'bhü ‑kɔ 'dhö, 'go mü 'ö‑ ‑bha sɔ ‑nu ‑wo ‑kë 'puu ꞊nɛ ‑dhɛpuudhɛ ‑bha 'bhü ‑sü 'dhö. 3 'Ö to mü, 'ö ꞊guë' ‑nu ‑yaaga 'wo bhë 'wo Moizö waa‑ Eli ‑an yö Yesu 'piö mü, kö wo ‑nu ‑wo 'wun ꞊blɛɛ ‑na wo 'ko ꞊bhaa. 4 'Ö Piɛɛ ‑ya pö Yesu ‑dhë: «꞊Ii‑, n Dëmɛ, ꞊yö ‑së kö 'kwa 'to zö; ꞊ya kë ꞊nɛ 'bha 'we ‑a ‑bha, a ‑dho sɔ 'kɔ ‑yaaga dɔ zö, ü ‑bha do, Moizö ‑bha do, Eli ‑bha do.»

5 ‑Yö ‑to 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü, 'ö dha kpö 'bhü ‑sü ‑yö nu 'ö sɔ ‑an ‑ta. 'Ö ‑wo do ‑yö bɔ dha kpö bhë ‑a 'gü 'ö ‑we ꞊woë' ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö ꞊nɛ 'ö tɔɔ n Gbö (do 'ö n ‑gɔ) 'ö‑ ‑dhɔ ‑yö n ‑kë, 'ö n ꞊zuögludhi ‑wun 'plɛ 'dho ‑a kwɛɛ. ‑Ka ka 'to 'to ‑a ‑wo ‑bha!»

6 ꞊Dhɛ 'ö 'wo ‑wo ꞊nɛ 'wo‑ ma, 'ö 'suö ‑yö ‑da ‑an 'gü, 'wo ‑gblü sia‑. 7 'Yö Yesu ‑yö ꞊yɔɔn ‑an ‑bha, 'yö ö ‑kɔ pa ‑an 'ka 'ö‑ pö: «‑Ka ꞊luu'‑, kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ka ‑kë!»

8 'Wo wo ‑gɔ ꞊luu, 'kɛɛ Yesu dosɛn ꞊nɛ 'wo‑ yö dɔ ‑sü 'ka mü.

9 ‑Wo ‑kë ꞊yɔɔ' ꞊dhia kö ‑wo 'go ‑na ‑tɔn tuö, 'ö Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë ꞊nɛɛ: «Kö ꞊kun pë 'ö 'ka‑ yö ꞊nɛ 'ka‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë, ‑yö 'dho ‑yö yöë ma Mɛgbö n ‑ma ‑go ga 'gü ‑yi ‑bha!»

10 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «‑Më ‑kë 'ö kwa ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wa pö Eli ‑dho nu 'dhiö ꞊kun ‑i?»

11 'Yö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «‑Yö 'dhö, Eli ‑yö ‑dho nu 'dhiö kö ‑yaan pë 'plɛ 'dho 'ko ꞊bhaa. 12 'Kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Eli ꞊ya nu 'saadhö, bhii mɛ ‑nu waa‑ dɔ 'ö 'wo 'wun yaa ꞊kaa' ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑dhi ‑a 'ka ‑an ‑dhë ‑a 'dhö. ‑Kɔ do bhë 'ö 'wo dho ma Mɛgbö n 'klo bhɔa 'pö.»

13 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa dɔa ꞊nɛ Zan Batisö ꞊nɛ 'ö‑ ‑bha 'wun ꞊blɛɛ bhë.

Yesu ‑bha 'në do 'ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a 'gü ‑a ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Maakö 9.14-29; Lukö 9.37-43a)

14 ꞊Dhɛ 'ö 'wo nu 'wo ‑lo ‑dhɛ 'wo mɛ ‑gbaa ‑nu to ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha, 'ö gɔɔn‑ do ‑yö ꞊yɔɔn Yesu ‑bha, 'yö ‑lo ö kpɔn 'gü ‑a 'dhiö. 15 'Ö‑ pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ‑bhö n gbö 'yena ‑yö wo! 'Puɛ‑ ‑ya 'yënng bhɔ ‑na ꞊duö. 'Ö ꞊ya kë ‑nu wo 'ö ‑püö siö, 'iin 'ö ‑püö yiö ‑dhɛ ‑nu ‑bha. 16 'A nuë ü bha ꞊guë' ‑nu ꞊dhia, 'kɛɛ waa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑waan ‑an ‑dhɛ bo.»

17 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «'Ö mɛ ‑nu ꞊gɔü' 'gbeezë këwunyaazë, 'töng ‑mlë 'kwa dho kaa kwa 'ko ꞊bhaa ꞊ɛ? 'Iin 'zü 'töng ‑mlë 'a dho ka bun ‑a 'ka ɛ?» 'Yö‑ pö: «‑Ka nu 'në bhë ‑a 'ka n ꞊dhia zö!»

18 'Yö 'wun ‑blɛɛ 'gbee‑ 'ka ‑zuu yaa bhë ‑a 'ka, 'yö go 'në 'ö bhë ‑a 'gü, 'ö‑ ‑dhɛ ‑yö bo ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü.

19 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑yɔɔn ‑a ‑bha wo 'kuë 'wo‑ ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ꞊nɛɛ: «‑Më ‑kë 'ö yi ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑zuu yaa 'ö bhë ‑a kë ‑sü ‑bha ‑ɛ?»

20 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Pë 'ö ‑kë 'dhö bhë 'ö tɔɔ ka ‑bha ‑zoyösü ‑yö 'teete! A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: ꞊Ya kë ꞊nɛ ka ‑bha ‑zo yö ‑sü ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊kplɔɔ' ga 'dhö, ka ‑dho ‑a pö ‑tɔn 'ö ꞊nɛ ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö 'go ü pin 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha 'ü 'dho ‑de!›, ‑yö ‑dho go ö pin ‑bha. Pë gbɛ kë ‑sü yaa 'dho kë ka ‑kwaa 'gbee‑, 21 ['kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ‑zuu yaa ꞊suu'‑ 'ö bhë pë 'ö 'kwa dhoë‑ kë kö 'kwaan‑ ‑mɔ ‑a kë ‑sü ‑bha 'ö tɔɔ ꞊bhɛa' ‑sü waa‑ ‑bɛn 'to ‑sü].»

Yesu ‑yö ‑ko 'zü 'yö ö ‑bha ga ‑sü waa‑ ö ‑bha go ga 'gü ‑wun ‑blɛɛ

(Maakö 9.30-32; Lukö 9.43-45)

22 Yi do 'ka kö Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu 'plɛ ‑wo wo 'ko ꞊bhaa Galile ‑sɛ 'gü bhë, 'ö‑ ‑pö ‑an ‑dhë: «Ma Mɛgbö, ‑wo ‑dho n dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ 23 kö ‑waan n zë, 'kɛɛ ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ‑naa 'ka 'a dho go ga 'gü.»

'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu wö ‑yö ‑siö giagiawo.

'Nii‑ ꞊sɔnng' bho ‑sü ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü

24 ꞊Dhɛ 'ö Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊wa ‑lo Kapɛɛnaɔmë, 'ö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑yɔɔn Piɛɛ ‑bha ‑a ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Ka ‑gɔmɛ 'yaa ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ‑bha 'nii‑ ꞊sɔnng' bho ꞊a?» 25 'Ö Piɛɛ ‑ya pö: «꞊Ii‑, ‑ya ‑bho.» Piɛɛ ‑yö ‑kë ‑da ꞊dhia kɔɔ, 'yö Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: «Ü ü ‑zo ‑ta ‑kɔklë ꞊ɛ, Simɔ? Dö ‑nu 'ö ‑an 'gbee‑ ‑ta bho ‑sü 'dho ‑mü, kö ‑waan 'nii‑ ꞊sɔnng' nu 'kpongtaa ‑gludë ‑nu ‑dhë ‑ɛ? ‑An ‑bha ‑sɛ 'gü 'në ‑nu ‑mü, 'iin ‑nia ‑nu ‑mü e?» 26 'Ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Nia ‑nu ‑mü.» 'Ö Yesu ‑ya pö: «꞊Dhɛ ‑kë 'dhö bhë, kö 'sɛ 'gü 'në ‑nu ‑zë ‑an ꞊dua' 'yaa ‑mü 'wëü‑ bho ‑sü 'ka. 27 'Kɛɛ kö ꞊kun 'kwa mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ 'kwa 'wun ‑na ‑an ‑zuë. ꞊Dhɛ 'dhö bhë, ‑bhö 'dho 'yipuë ꞊va ꞊bhaa, 'ü ‑piöga ‑zuö yiö, 'yuö‑ ‑blɛɛzë 'ü 'dhoë‑ ‑a sü bhë, ‑bhö ‑a 'dhi 'po, ü ‑dho 'wëü‑ 'tama ga do 'ö ‑mɔ ‑a ‑bha ‑yaan ko ‑bha 'nii‑ ꞊sɔnng' bho ‑a yö. ‑Bhö ‑a 'sü 'ü nuë kö 'üën‑ ko ‑bha bho ‑an ‑dhë!»

18

Dö 'ö tɔɔ mɛ ꞊va ꞊ɛ?

(Maakö 9.33-37; Lukö 9.46-48)

1 ‑A 'töng gia‑ bhë ‑a 'ka, Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑yɔɔn ‑a ‑bha 'wo‑ ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ꞊nɛɛ: «Dö 'ö tɔɔ mɛ ꞊va ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü dhang‑ ‑nu 'gü i?»

2 'Ö Yesu ‑yö 'në 'tee do ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö‑ dɔ ‑an 'dhiö; 3 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: ꞊Ya kë ꞊nɛ kaa 'go ka pin ꞊taa kaa kë ꞊nɛ 'në 'sɛɛn‑ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'dhö, kaa 'dho ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü dhang‑ 'gü. 4 Mɛ 'ö mɛ ꞊va 'ka ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü, 'ö tɔɔ mɛ 'ö ö ‑de dho sia‑ ꞊nɛ 'në 'ö ꞊nɛ ‑a 'dhö. 5 Mɛ 'ö 'dhoë‑ 'në ‑nu 'ö ‑an ꞊suu'‑ 'dhö ꞊nɛ ‑an kun ‑së n ‑wun 'gü, kö ꞊ya ma gia‑ n 'kun ‑së.»

꞊Sɔɔn yaa ‑bha ‑kë yaa ‑sü

(Maakö 9.42-48; Lukö 17.1-2)

6 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü: «'Në ‑nu 'wo n ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë, mɛ 'ö 'dhoë‑ kë kö ‑a mɛ do ‑de ‑yaan ‑püö ꞊sɔɔn yaa 'gü, 'a, ‑a mɛ 'ö 'dhö bhë pë 'ö ‑dhi ‑a ‑bha 'ö tɔɔ ‑wo ‑güö kpö dun ‑a bhɔa‑ ‑wa ‑zuö 'yoo ꞊bhaa. 7 ꞊N 'n! ‑Yö 'yenazë 'kpongtaamɛ ‑nu ‑bha 'ka ꞊dhɛɛ, 'ö tɔɔ 'wun ‑nu ‑wo ‑dhö 'kpongtaa zö, 'ö 'wo mɛ ‑nu ‑da ꞊sɔɔn yaa kë ‑sü 'gü. Bhii 'wun ‑nu 'wo 'dhö bhë, ‑wo ‑dho kë ‑dhö ‑kplawo, 'kɛɛ mɛ 'ö 'dhoë‑ bɔ ‑a ‑ta kö ‑yaan kë bhë, ‑yö ‑dho kë 'yenazë ‑a ‑bha 'ka! 8 ꞊Ɛɛ, 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü ‑kɔ ‑wun 'iin ü ‑gɛn ‑wun 'ü dho ‑püö ‑a ‑dhë ꞊sɔɔn yaa 'gü, kö ‑bhö ‑an 'klu 'kan 'ü ‑an ‑zuö ü 'ka ꞊gbiin! ‑Yö ‑dho kë ‑së ü ‑bha 'ka kö 'ü ‑da ꞊toëpö ‑këdhösü 'gü ü ‑kɔ 'klu 'iin ü ‑gɛn 'klu 'ka 'ö ꞊zië' ü ‑kɔ ꞊plɛ waa‑ ü ‑gɛn ꞊plɛ ‑to ü ‑bha ‑sü 'ö 'wo ü ꞊zong ‑a 'ka ꞊glöötiaandhö 'siö 'ö ‑dhö ꞊toëpö 'ka bhë ‑a 'gü ‑sü ‑bha. 9 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'zü, ü 'yanga ‑wun 'ü dho ‑püö ‑a ‑dhë ꞊sɔɔn yaa 'gü, kö ‑bhö ‑a bho mü 'ü‑ ‑zuö ü 'ka ꞊gbiin! ꞊Yö ‑së ü ‑bha 'ka kö 'ü ‑da ꞊toëpö ‑këdhösü 'gü ü 'yanga dosɛn 'ka, 'yö ꞊zië' ü 'yanga ꞊plɛ ‑to mü ‑sü 'ö 'wo ü ꞊zong ‑a 'ka ꞊glöötiaandhö 'siö 'gü ‑sü ‑ta.»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban 'bhla 'ö ꞊dhɔng 'ö 'wo‑ yö 'zü ‑a ‑bha

(Lukö 15.3-7)

10 'Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö kö ꞊kun 'ka 'në ‑nu 'wo ꞊nɛ 'ka 'yan ꞊ziö' kë ‑a mɛ do 'ka! A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ‑yɔɔn ‑a ‑ta ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo ‑an ‑maa kë ‑na 'ö 'wo dhang‑ ‑nu 'gü, ‑wo dɔ ‑sü 'ka ‑kplawo n Dë wö 'dhiö. 11 [Bhii ma Mɛgbö, a ‑nu mɛ ‑nu 'wo dhɔng ‑sü 'ka ‑an dha ꞊dhia.]

12 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'bhla ꞊këng' do ꞊ya kë gɔɔn‑ do ‑gɔ, 'ö‑ do ꞊ya ꞊dhɔng, yaa 'dho ‑an 'gɔɔ‑ 'sɛisië ö ga 'sɛisië bhë ‑an to ‑tɔn tuö mü ‑yaan 'dho ‑a do 'ö ꞊dhɔng bhë ‑a ꞊mɛɛ' ꞊dhia ꞊a? 13 ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊yaa‑ yö, a‑ ‑pö ka ‑dhë gia‑ 'ka ꞊nɛɛ: ‑Yö ‑dho kë ‑a ‑gɔ ꞊zuögludhi ‑wun 'ka 'bhla do 'ö bhë ‑a ‑wun 'gü, 'ö ꞊zië' ‑an 'gɔɔ‑ 'sɛisië ö ga 'sɛisië 'ö waa ꞊dhɔng bhë ‑an ‑wun ‑ta; 'yaa 'dhö a? 14 ‑Kɔ do 'ö bhë ‑a 'ka, ka Dë 'ö ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ ‑nu 'gü 'yaa‑ 'piö kö 'në ‑nu 'wo bhë ‑an do 'kpaan ‑de ‑yö ꞊dhɔng.»

'Wun 'ö ‑gban dheglu ‑mɛ ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑kë ö dheglu 'ka ‑sü ‑bha

15 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü: «꞊Ya kë ꞊nɛ ü dheglu ‑mɛ ꞊ya 'wun yaa kë ü 'ka, ‑bhö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, 'ü‑ ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü bhë ‑a ‑zɔn ‑a ‑dhë; 'kɛɛ ‑yö kë ka 'sloo 'ka. ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊ya 'we ü ‑wo ‑bha kö 'bha ‑a bho 'wun yaa 'gü. 16 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊yaa‑ pö ö 'ka 'dho we ü ‑wo ‑bha, ‑bhö mɛ do 'iin mɛ ꞊plɛ 'sü ü 'piö, ‑yö kë 'dhö kö 'wun ‑dɔ mɛ ‑bha dhe 'ö dho kë, ‑a zü ‑yö dɔ mɛ ꞊plɛ 'iin mɛ ‑yaaga ‑bha ‑tɔmɔdhɛ kë ‑sü ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑a 'dhö. 17 'Kɛɛ ꞊yaa‑ pö ö 'ka 'dho we ka ‑wo ‑bha ‑kplawo, ‑bhö ‑a ꞊blɛɛ'‑ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu kpö 'gü! ꞊Ya kë ꞊nɛ 'zü ꞊yaa‑ pö ö 'ka 'dho we ‑an ‑wo ‑bha 'gbɛɛdhö, ‑kaa 'sü zlöö ꞊nɛ mɛ 'yaa ka 'piö, 'iin ꞊flüükëmɛ ‑nu mɛ do 'dhö.

18 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Mɛ 'oo mɛ 'ö 'ka 'dhoë‑ 'kɔdhi ta ‑a ‑gɔ sia‑ zö, kö 'kɔdhi ‑yö ‑ta ‑a ‑gɔ ‑sü 'ka dhang‑ 'gü. 'Iin mɛ 'oo mɛ 'ö 'ka 'dhoë‑ 'kɔdhi po ‑a ‑gɔ sia‑ zö, kö ‑yö 'po ‑sü 'ka ‑a ‑gɔ dhang‑ 'gü. 19 A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ: ‑Yö ‑kë mɛ ꞊plɛ 'ka ka ziën, 'ö ‑an ‑wo ‑yö kpɔ ‑a ‑bha pë 'wo‑ 'piö ‑a ‑dhɛ ‑sü 'ka ꞊bhɛa' ‑sü 'gü n Dë 'ö ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ ‑nu 'gü ‑a ‑gɔ, ‑yö ‑dho ‑a nu ‑an ‑dhë. 20 Bhii ‑dhɛ 'ö mɛ ꞊plɛ 'iin mɛ ‑yaaga 'wo wo 'ko ꞊bhaa ‑a ‑bha n 'tɔ 'gü, a ‑an 'piö mü.»

'Wun ꞊zuan' 'ö sü yuökëmɛ 'ö 'yaa‑ 'piö kö 'ö ö 'bha ‑bha ‑wun 'to ‑a ‑bha

21 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Piɛɛ ‑yö ꞊yɔɔn Yesu ‑bha, 'yö ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊nɛɛ: «N Dëmɛ, ꞊ya kë ꞊nɛ n dheglu ‑yö 'wun ꞊zaa' ‑sü kë ‑na n 'ka, ‑yö 'dho ‑na ‑a 'ka 'dhiö ‑kplawo, ‑a ‑gwaa kë ꞊dhë ‑naa 'a dho ziëë ‑a ‑ta ɛɛ? ‑Gwaa 'slaplɛ ꞊a?» 22 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Abi'! N 'ka‑ pö ü ‑dhë ‑gwaa 'slaplɛ, 'kɛɛ ‑gwaa 'gɔɔ‑ 'slaplɛ ‑gwaa 'slaplɛzë.»

23 ‑A ‑wun 'gü 'ö Yesu ‑ya pö 'zü: «‑Dhɛ ‑ga, pë 'ö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö dhang‑ 'gü 'ö bhɔ ‑a ‑bha 'yö ꞊nɛɛ: ‑Gludë do ‑yö ö bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhɛ, 'ö yuö 'wo‑ kë ‑na bhë, 'wo‑ 'wëüga 'kluën bho ‑a ‑bha.

24 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa ‑ya 'wëü‑ ꞊dhong' ‑sü ‑bha, 'wo nu mɛ do 'ö‑ ‑bha 'wëü‑ ‑vuu ꞊këng' ꞊plëëzë 'pë 'dho ‑a ‑bha ‑a 'ka. 25 Gɔɔn‑ 'ö bhë pë 'ö dho ‑a kë kö ‑yaan 'wëüga ‑nu 'wo bhë ‑an 'pë bhoë yaa kë ‑dhö. 'Ö‑ ‑gɔmɛ ‑ya pö: ‹Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ, ‑kaa 'dhɔɔ dɔ, yö 'dhö, ö bɔɔ 'dhö, ö ‑bha 'në ‑nu waa‑ pë ‑nu 'wo‑ ‑gɔ 'töüdhö; ‑ka ‑an 'plɛ 'dhɔɔ dɔ kö ‑waan kë ꞊nua ‑nu 'ka. ‑Yö kë 'dhö kö 'wëü‑ ‑nu 'wo bhë ‑yaan ‑an 'pë bho.›

26 'Ö yuökëmɛ bhë 'ö nu 'ö ‑lo ö kpɔn 'gü ö ‑gɔmɛ ꞊gɛɛndhö ‑bhɛa ‑a ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‹‑Bhö ü ꞊zuö' 'dho sia‑ n 'piö, a ‑dho ü bha 'pë 'plɛ bho!› 27 'Ö‑ 'yena ‑yö ‑da ‑a ‑gɔmɛ 'gü, 'yö ö ꞊kwaa 'pë mɛ 'ö bhë ‑a ‑zü, 'yö‑ pö ‑a ‑dhë ‑yö 'dho.

28 Yuökëmɛ 'ö bhë, ‑a ‑yö plaan ‑sü 'ka, 'yö ö 'bhamɛ do 'ö wo ‑nu 'wo yuö ‑kë ‑dhɛ do 'gü, 'ö‑ ‑bha 'wëü‑ 'ö dho kë ꞊nɛ pë ꞊këng' do 'dhö 'ö‑ 'pë 'dhoë‑ ‑bha, ‑a yö. 'Ö ‑lo ‑a bhɔa, 'ö to 'tee kö ‑yö ‑to ‑a kwɛɛ, ‑a pö ‑a ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‹‑Bhö n ‑ma 'pë 'ö ü ‑bha bhë ‑a bho!› 29 'Ö‑ 'bhamɛ ‑yö ‑püö ‑a ꞊gɛɛndhö ‑bhɛa ‑a ‑dhë ‑sü 'ka, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö ü ꞊zuö' 'dho sia‑ n 'piö, a ‑dho ü bha 'pë 'plɛ bho!› 30 'Kɛɛ yaa 'we ‑a ‑bha, 'yö‑ kun, 'yö‑ ‑zuö ‑kanso 'gü 'ö dho 'ö yöë ‑a ‑bha 'pë bho ‑yi ‑bha. 31 ꞊Dhɛ 'ö‑ 'bhamɛ ‑nu 'ö wo ‑nu 'wo yuö ‑kë ‑dhɛ do 'gü, ‑wo 'wun ‑nu 'wo bhë ‑an yö, 'ö ‑siö ‑an ‑dhë ꞊gbaɔnsü; 'ö 'wo dho 'wo‑ ꞊blɛɛ wo ‑gɔmɛ ‑dhë.

32 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑an ‑gɔmɛ ‑ya ꞊dhɔɔ ‑kë, 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹Yuökëmɛ 'gluyaazë! A ü bha 'pë ‑wun ‑to 'kpaan, 'ö tɔɔ ü ‑bhɛa n ‑dhë kö 'a‑ kë ü ‑dhë 'dhö. 33 Bhi ‑de 'pö, ü ꞊dua' ‑mü kö 'ü ü 'bhamɛ 'yena yö ꞊nɛ ‑kɔ 'a ü 'yena yöë bhë ‑a 'dhö 'pö!› 34 'Ö 'wun ‑yö ‑na ‑an ‑gɔmɛ 'ö bhë ‑a ‑zuë ꞊gbaɔnsü; 'yö yuökëmɛ 'ö bhë 'yö‑ ‑zuö ‑kanso 'gü kö ‑yaan 'klobhɔdhe yö ‑yaan 'dho ‑yaan yöë ‑a ‑bha 'pë 'plɛ bho ‑yi ‑bha.»

35 'Ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuöatadhe ‑kë ꞊nɛɛ: «‑Kɔ bhë ꞊nɛ, 'ö n Dë 'ö dhang‑ 'gü, 'ö dho ‑a kaa ka 'ka ‑a 'ke kaa ziö ka 'ko ‑nu ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta ka ꞊zuöga 'plɛ 'ka ‑a 'ka.»

19

Yesu ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban dhe ‑bho 'blü ‑sü ‑bha

(Maakö 10.1-12)

1 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha, 'yö go Galile ‑sɛ 'gü, 'yö dho Zude ‑sɛ 'pian mɛ 'ö bɔ 'yiga 'wo‑ ‑dhɛ Zuudɛn bhë ‑a ꞊zlöö ꞊zian' bhë ‑a 'gü. 2 Mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑ziö ‑a 'piö, 'yö ‑an ‑bha 'yuamɛ ‑nu ‑dhɛ bo.

3 Falizi ‑mɛ ‑nu 'bhaa ‑wo ‑yɔɔn Yesu ‑bha kö ‑waan 'slë 'kan ‑a ‑gɔ. 'Wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Kwa ‑bha tɔng ‑yö ‑we ‑a ‑bha kö gɔɔn‑ ‑yö ö bɔɔ bho 'blüü 'wun ‑gɛn ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ ‑wun 'gü a?»

4 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «‑Yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛɛ: ‑A zü dɔ ‑sü 'ka, ‑Zlan ‑yö gɔɔn‑ waa‑ dhe ‑an ‑da. ‑Wo bhë kaa‑ pö ꞊a? 5 'Go mü 'yö‑ pö: ‑A ‑wun 'gü, gɔɔn‑ ‑dho kan ö dë waa‑ ö dhe ‑an ‑bha 'ö waa‑ ö bɔɔ 'wo wo ‑bha ‑tosiadhe kë wo 'ko 'piö. 'Ö ‑dhɛ 'wo‑ ‑bha ꞊plɛ 'wo ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑lü do 'dhö. 6 ꞊Ya kë 'dhö kö 'waa ꞊plɛ gbɔ, 'kɛɛ kö ꞊wa kë mɛ do 'ka; kö ꞊kun 'ö pë 'ö ‑Zlan ꞊ya ‑an ꞊nëng 'kuë‑, 'yö mɛ ‑yö ‑an ‑kan 'kuë‑.»

7 'Ö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wa ꞊dhɛɛ' kpɔ 'zü ꞊nɛɛ: «‑Më 'ö ‑kë 'ö Moizö ‑ya pö gɔɔn‑ ‑yö ö bha dhe ‑bho 'blüü ‑sü 'sëëdhɛ kë ‑ya kpa ‑a ‑bha ‑ya kaa ꞊ɛ?»

8 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Pë 'yö ‑kë 'ö Moizö ‑ya pö 'dhö bhë 'ö tɔɔ ka ꞊gɔü' ‑yö 'gbee‑, 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑a züdɔyi 'ka yaa kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö. 9 A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Gɔɔn‑ ꞊ya ö bɔɔ bho 'blüü kö ‑a ‑gɛn yaa kë ꞊nɛ ꞊ya ꞊sɔɔn kë, 'ö ꞊ya dhe gbɛ 'sü kö ꞊ya ‑da dhe 'piö.»

10 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'wun 'ö 'dhö bhë ‑yö gɔɔn‑ waa‑ dhe ‑an ziën, kö ‑a ꞊fië' ‑to kö mɛ ‑nu ‑wo 'to 'kwɛa 'ka!»

11 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Mɛ ‑nu 'plɛ waa 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ꞊nɛ ‑wa ‑gɛn ma, ‑a 'ke yaa kë mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑ya ‑a ‑gɛn ma ‑sü ꞊faan' nu ‑an ‑dhë bhë ‑an 'ka. 12 'Wun ‑gɛn ꞊plëëzë ‑nu ‑wo ‑dhö, 'ö ‑an ‑wun 'gü, 'ö gɔɔn‑ ꞊plëëzë 'waa dhe 'sü. 'Ö tɔɔ mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha 'ka, ‑an 'bɔn ‑yö 'kan ‑sü 'ka 'wo bhɔa 'ö ‑an 'bhaa ‑nu 'bɔn 'dhö 'kan ‑sü 'ka ‑an ‑de ‑zo we ‑a ‑bha ‑wun 'ka. 'Yö‑ mɛ 'bhaa ‑nu 'wo to, 'waa dhe 'sü ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun 'gü kö ‑waan ‑Zlan ‑bha yuö kë ‑an ‑bha wo ‑de nu ‑sü 'plɛ 'ka. ꞊Ɛɛ, ꞊dhɛ 'ö 'dhö bhë, mɛ ꞊ya kë kö ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha ‑yaan mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑yö ‑we ‑an ‑wun ‑bha, kö ‑ya ma!»

Yesu ‑bha 'dhuë‑ ‑kpɔ 'në 'sɛɛn‑ ‑nu ‑bha ‑sü

(Maakö 10.13-16; Lukö 18.15-17)

13 ‑Dhɛ bhë ‑a ‑bha 'zü, mɛ ‑nu ‑wo ‑nu 'në 'sɛɛn‑ ‑nu 'ka Yesu ꞊dhia kö ‑yaan ö ‑kɔ kpa ‑an ‑ta, 'go mü kö ‑yaan ‑an ‑bha ꞊bhɛawodhe kë; 'kɛɛ ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu waa 'we ‑a ‑bha kö ‑wo ꞊yɔɔn Yesu ‑bha. 14 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ꞊kwaa' 'në 'sɛɛn‑ ‑nu ‑zü, ‑wo nu n 'piö! Kö ꞊kun 'ka ‑an ꞊kpaa, bhii ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö dhang‑ ‑nu 'gü bhë, ‑yö mɛ ‑nu 'wo ‑kë ꞊nɛ 'në ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'dhö, ‑an ‑bha 'ka.»

15 'Yö ö ‑kɔ kpa ‑an tuö, ('ö 'dhuë‑ kpɔ ‑an ‑bha). ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö ‑ziö.

'Wun 'ö ‑gban 'në gɔɔn‑ ꞊bhɔɔzë do ‑bha

(Maakö 10.17-31; Lukö 18.18-30)

16 Yi do 'ka, gɔɔn‑ do ‑yö ‑yɔɔn Yesu ‑bha, 'yö‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, ‑më ‑së 'a dho ‑a kë 'aan‑ ‑da ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑dhɛ ‑bha ‑ɛ?»

17 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Më 'yö ‑kë 'ü n ꞊dhɛɛ' kpɔ 'wun ‑së ‑wun 'ka ɛ? ‑Zlan do 'kpaan ꞊nɛ 'ö‑ këwun 'dho ‑së. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü‑ 'piö kö 'ü ‑da ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑dhɛ ‑bha, kö ‑bhö tɔng ‑nu ꞊bhlë ‑ya!» 18 'Ö‑ pö Yesu ‑dhë: «Tɔng ‑nu ‑mlë ‑ɛ?» 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «'Ö tɔɔ: Kö ꞊kun 'ü mɛ zë; kö ꞊kun 'ü dhebɔ 'iin ꞊mlaabɔ ‑an gbɛ ꞊mɛɛ; kö ꞊kun 'ü ꞊kwaan; kö ꞊kun 'ü ꞊sua kë ü ‑ya 'yɔɔ ‑gɔ; 19 ‑bhö ü dë waa‑ ü dhe ‑an ꞊bhlë 'kpɔ; 'ü ü ‑ya 'yɔɔ ‑dhɔ kë ꞊nɛ ü ‑de 'dhö! »

20 'Ö 'nëgɔɔnzë 'ö bhë 'ö‑ pö: «Tɔng ‑nu 'wo bhë a ‑an 'plɛ kun. ‑Më 'bhaa 'ö‑ ‑wun ‑yö to 'a dho a‑ kë 'zü i?» 21 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ ü‑ 'piö 'ü kë kpengdhö ö 'plɛ 'ka, ‑bhö 'dho 'ü ü ‑bha kɔɔpë ‑nu 'dhɔɔ dɔ, 'ü‑ 'wëüga bhë ‑a ‑glu 'fɛɛmɛ ‑nu 'ka, 'ü ziö n 'piö! ꞊Ya kë 'dhö ü ‑dho ü ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu yö dhang‑ 'gü.»

22 'Kɛɛ 'në gɔɔn‑ 'ö bhë ‑wo 'ö ꞊nɛ, ꞊dhɛ 'yö‑ ma, ‑yö dho wösiödhe 'ka, bhii 'ö tɔɔ ‑yö ‑kë ꞊bhɔɔzë ꞊duö.

23 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: ꞊Bhɔɔmɛ ‑bha ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü ‑sü 'ö dhang‑ 'gü, ‑yö ‑dho kë 'gbee‑. 24 'Ö ‑wo mɛ 'ö ꞊nɛ 'a‑ ‑pö ka ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ: ‑Yö 'gbee‑ ‑yɔɔnmia ‑bha 'ka kö ‑yö bɔ miiga 'dhi 'gü, 'kɛɛ ‑yö ‑dho kë 'zü 'gbee‑ ꞊bhɔɔmɛ ‑bha ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü ‑sü 'ka 'ö ꞊zië' ‑yɔɔnmia ‑bha ‑bɔ miiga 'dhi ‑bha ‑sü ‑ta.»

25 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊wa 'wun 'ö ꞊nɛ ‑a ma, 'ö 'tetundhe ꞊va ‑yö ‑da ‑an 'gü 'wo‑ pö: «꞊Ya kë 'dhö kö dö 'yö dho dha 'sa?»

26 'Ö Yesu ‑yö ‑an ‑ga, 'ö‑ pö: «‑Yö 'gbee‑ mɛ 'bhee‑ ‑bha 'ka 'dhö, 'kɛɛ ‑yö 'pëëpë ‑Zlan ‑bha 'ka, 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑kɔ ‑yö ‑mɔ 'wun 'plɛ kë ‑sü ‑bha.»

27 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü 'to 'to, yi yi ‑bha pë ‑nu 'plɛ ‑to sia‑ 'yi ‑ziö ü 'piö. ꞊Ya kë 'dhö, kö ‑më 'yi dho ‑a yö 'pö e?»

28 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Yi 'ö ma Mɛgbö 'a dho ‑ya ‑a 'ka n ma 'gɔ ‑gbloo 'tɔ bhɔ ‑sü ‑zë 'gü 'kpongtaadhɛ ‑dëü ‑bha, ka 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ, 'ka ‑ziö n 'piö ꞊nɛ, ka ‑de 'pö ka ‑dho ‑ya 'gɔ ‑gbloo ‑nu 'gü kö 'kaan‑ Izlaɛlö 'gunng 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑an ‑bha za 'kan. 29 'Go mü, mɛ 'oo mɛ 'ö 'dhoë‑ ö bha 'kɔ ‑nu, ö dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu, 'nëdhoo ‑nu, ö dë ‑nu waa‑ ö dhe ‑nu, ö bha 'në ‑nu, ö bha ꞊bhlöödhɛ ‑nu ‑an 'plɛ to n ‑wun 'gü, ‑yö ‑dho ‑a yö ‑gwaa ꞊këng' do ‑zë. 'Go mü, 'ö ꞊toëpö ‑këdhösü dho kë ‑an ‑bha 'ka. 30 'Kɛɛ mɛdhɛvadhɛ 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü bhë, ‑an mɛ ‑blɛɛzë ‑nu ‑wo ‑dho kë ‑tozlöömɛ ‑nu 'ka; 'ö mɛ ‑nu 'wo ‑tozlöömɛ ‑nu 'ka, 'wo dho kë mɛ ‑blɛɛzë ‑nu 'ka.»

20

'Wun 'ö ‑gban yuökëmɛ ‑nu 'wo lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö ‑an ‑bha

1 'Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Bhii pë 'ö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑yö bhɔ ‑a ‑bha, yö ꞊ga ꞊nɛ: Lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ do ‑yö ‑yö plaan ‑dhiadhiö tii 'gü. ‑Ya ‑kë 'dhö kö 'ö yuökëmɛ ‑nu ‑da ö ‑gɔ lɛzɛn ‑bhlö 'gü. 2 'Ö waa‑ yuökëmɛ ‑nu 'ö ‑an ‑wo ‑yö kpɔ ‑a ‑bha kö 'yaan‑ ‑an ꞊saan' bho ꞊nɛ ‑kɔ do 'ö 'wo mɛ ‑nu ꞊saan' bho ‑na ‑a 'ka ‑su ga do 'ka ‑dhɛkpaɔyi do ‑bha bhë ‑a 'dhö, 'yö ‑an bɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö yuö kë ꞊dhia. 3 'Yö ko 'zü 'yö yö plaan ‑dhiadhiö ‑lan 'tëë 'gbee‑ 'ka, 'yö mɛ 'bhaa ‑nu yö kö ‑wo ꞊gbaannu ‑sü 'ka 'dhëëdhɛ ‑nu ‑bha, bhii yuö 'yaa ‑an ‑gɔ, 4 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: ‹Ka ‑de 'pö, ‑ka 'dho 'ka yuö kë n ‑gɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö, a ‑dho ka ꞊saan' bho 'kpodhö.› 5 'Ö 'wo dho yuö kë ꞊dhia lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö. 'Ö ko 'zü, 'ö yö plaan lan‑ 'gü; 'go mü 'zü, 'yö yö plaan 'wɔ 'yɛ ‑lan 'ka, 'ö mɛ 'bhaa ‑nu yö; pë do bhë 'ö‑ pö ‑an ‑dhë, 'wo dho 'pö. 6 ꞊Dhɛ 'ö 'kwa dɔ 'dho ‑lan 'ka, 'yö yö plaan, 'yö mɛ 'bhaa ‑nu yö kö ‑wo dɔ ‑sü 'ka 'dhëëdhɛ ‑nu bhë ‑a ‑bha. 'Yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: ‹‑Më 'yö ‑kë 'ka ꞊gloo zö ‑dhɛkpaɔyi 'ö ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü, 'ö 'kaa yuö gbɛ kë ꞊ɛ?› 'Wo‑ pö ‑a ‑dhë: 7 ‹'Ö tɔɔ mɛ gbɛ 'yaa ‑dhö ‑yaan yi 'sü yuö 'gü.› 'Ö‑ pö ‑an ‑dhë: ‹꞊Dhɛ 'ö 'dhö, kö ‑ka 'dho 'ka yuö kë n ‑gɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö!›

8 ꞊Dhɛ 'ö 'yiniadhɛ ‑yö dɔ, 'yö ö bha mɛ ꞊saan' bho ‑mɛ ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö yuökëmɛ ‑nu ꞊saan' bho, ‑a zü dɔ mɛ ‑nu 'wo ‑da yuö 'dhiö zlöö bhë ‑an ‑ta 'ü 'dho 'ü yöë yuökëmɛ ‑nu 'wo ‑da mü 'dhiö bhë ‑an ‑bha!› 9 Mɛ ‑nu 'wo ‑da yuö 'dhiö 'dho ‑lan 'ka bhë ‑wo ‑nu, 'ö mɛ 'ö ‑dhö 'ö ö ‑bha ‑su ga do yö. 10 ꞊Dhɛ mɛ ‑nu 'wo ‑da yuö 'gü 'dhiö ‑blɛɛzë 'ka bhë ꞊wa nu, ‑wa ‑pö ‑bezë wo ‑bha ‑dho ziö mɛ ‑nu 'wo nu zlöö bhë ‑an ‑bha ‑ta, 'kɛɛ mɛ 'ö ‑dhö ‑wa ‑bha ‑su ga do do ‑nu ‑a ‑dhë. 11 ‑An ‑bha 'wëü‑ 'sü ‑sü 'ka, ‑wo 'wun ‑blɛɛ wo ‑wo ꞊löö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ bhë ‑a 'ka. 12 'Ö 'wo‑ pö: ‹Yuökëmɛ ‑nu 'wo nu zlöö, 'ö 'wo yuö ‑kë 'lɛlɛ do 'piö, 'ü ‑an ꞊saan' bho ꞊nɛ yi 'yi yuö ‑kë ‑dhɛkpaɔyi do 'piö, lan‑ 'bhü ‑sü ‑ta 'ö yi 'gü ꞊ya ga ꞊nɛ yi 'dhö a?› 13 'Kɛɛ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ‑ya ‑pö ‑a mɛ do ‑dhë: ‹N 'bhamɛ, n 'ka ü ‑püö, ü ‑we ‑a ‑bha 'ü yuö kë ‑su ga do ‑bha ‑dhɛkpaɔyi do 'ka, 'wun gia‑ 'yaa ‑mü ‑a? 14 Kö ‑bhö ü ꞊saan' bhë ‑a 'sü 'ü ü bha 'dho wo. Mɛ 'ö ‑da yuö 'gü zlöö bhë, a ‑dho ‑a ꞊saan' bho ꞊nɛ ‑kɔ do 'a ü ꞊saan' bho ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö 'pö. 15 N ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö pë 'ö ‑dhi n ‑dhë, 'a‑ kë n ‑ma 'wëüga 'ka a? 'Iin n ‑ma 'glusë ‑wun 'kö bhë 'ö ꞊druɛi ‑yö ‑da ‑a ‑dhë ü 'gü i?› »

16 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuöatadhe ‑kë 'zü ꞊nɛɛ: «Mɛ ‑nu 'wo ‑tozlöömɛ 'ka, ‑wo ‑dho kë mɛ ‑blɛɛzë ‑nu 'ka, 'ö mɛ ‑nu 'wo mɛ ‑blɛɛzë 'ka, 'wo dho kë ‑tozlöömɛ ‑nu 'ka.»

Yesu ‑yö ö ‑bha ga ‑sü waa‑ ö ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü ‑wun ‑blɛɛ 'zü ‑gwaa ‑yaaga ‑naa wo

(Maakö 10.32-34; Lukö 18.31-34)

17 Yesu ‑yö ‑kë 'dho ꞊dhia Zeluzalɛmë; 'yö ö bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ bhë 'yö ‑an ‑sü ‑de ‑ta, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: 18 «‑Ka ka 'to 'to, kwa ‑da ‑na Zeluzalɛmë kö ma Mɛgbö ‑waan n dɔ slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu kwɛɛ ‑waan ga za ‑lo n tuö. 19 'Go mü ‑waan n dɔ mɛ 'waa Zuifö 'ka ‑an kwɛɛ. ‑Wo ‑dho duö 'luu sü n ‑ma, 'wo n ‑ma ‑klaaga 'ka; ‑wo ‑dho n ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha, 'ö 'wo n zë. 'Kɛɛ ‑a ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ‑naa 'ö bhë ‑a 'ka, a ‑dho go ga 'gü.»

Zakö waa‑ Zan ‑an dhe ‑bha ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü

(Maakö 10.35-45)

20 'Ö Zebede bɔɔ waa‑ ö bha 'në ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn Yesu ‑bha. 'ö ‑an dhe ‑yö ‑gblü Yesu 'dhiö kö 'yaan‑ pë do 'bhaa ‑dhɛ ‑a ‑gɔ. 21 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Më 'ü‑ 'piö e?» 'Ö‑ pö Yesu ‑dhë: «‑Bhö ‑a kë kö ma 'në ‑nu ꞊plɛ 'wo ꞊nɛ, yi 'ü dho kaa ‑gludë 'ka, kö ‑a mɛ do ‑yö ‑ya ü ꞊kwɛɛ‑ 'gü, ‑a mɛ do ‑yö ‑ya ü ꞊kwaa‑ 'gü!» 22 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Pë 'ka‑ ‑dhɛ ‑na bhë, 'kaa‑ dɔ. Ka ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'yi 'güüzë 'a 'dhoë‑ ‑a mü ꞊nɛ 'kaa‑ ‑a mü ꞊a?» 'Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi ‑mɔ ‑a ‑bha.» 23 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü: «꞊Ii‑, ka ‑dho ma 'yi 'güüzë bhë ‑a mü, 'kɛɛ ma kun 'a dho mɛ 'ö dho ‑ya n ꞊kwɛɛ‑ 'gü 'iin n ꞊kwaa‑ 'gü ‑a ‑zɔn. ‑Ya dhɛ ‑nu 'wo bhë ‑wo mɛ ‑nu 'ö n Dë ‑yö ‑an ‑ya ‑an ‑bha 'ka bhë, ‑an ‑bha 'ka.»

24 ꞊Dhɛ ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do 'wo to bhë ꞊wa 'wun bhë ‑a ma, 'wo 'wun ꞊blɛɛ dhegluzë ꞊plɛ 'wo bhë ‑an 'ka ‑an ꞊taa ‑bha wo 'ko ‑nu ziën. 25 'Ö Yesu ‑yö ‑an 'plɛ ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka‑ ꞊dɔa' ꞊nɛɛ: ‑Gludë ‑nu ‑wo mɛ ‑nu 'gbee‑ ‑ta bho, 'ö mɛ ‑nu 'wo 'tɔbhɔmɛ ‑nu 'ka, 'wo mɛ ‑nu ꞊kɔɔn. 26 'Kɛɛ kö ꞊kun 'ö ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö ka ziën; ‑abi'! ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ‑yö ‑dhö ka ziën 'ö‑ 'piö kö 'ö kë mɛ ꞊va 'ka, kö ‑yö ö ‑de kë ꞊nua 'ka ka ‑dhë. 27 'Go mü 'zü, mɛ 'ö‑ 'piö kö 'ö kë mɛ ‑blɛɛzë 'ka, kö ‑yö ö ‑de kë yuö ‑kë mɛ 'plɛ 'dhiö ‑mɛ 'ka. 28 ‑Kɔ do bhë 'ö ma Mɛgbö 'a nuë; n 'ka nu kö ‑waan yuö kë n 'dhiö, 'kɛɛ kö ma ‑zë, 'aan‑ yuö kë mɛ ‑nu 'dhiö. 'Go mü, 'aan‑ n ‑ma ‑tosiadhe nu mɛdhɛvadhɛ ‑bho 'gan 'gü ‑sü ꞊sɔnng' 'ka.»

Yesu ‑bha 'yënngtiimɛ ꞊plɛ ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Maakö 10.46-52; Lukö 18.35-43)

29 ‑Wo ‑kë 'go ꞊dhia Zeliko, 'ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑ziö Yesu 'piö. 30 'Yënngtiimɛ ꞊plɛ ‑wo ‑kë ꞊yaannu ‑sü 'ka zian 'to 'dhiö. ꞊Dhɛ 'wo‑ ma ꞊nɛ Yesu ‑yö ziö ‑na, 'wo yö ‑we 'gbee‑ ‑sü 'gü, 'wo‑ pö: «Yi ‑Gɔmɛ, Davidö gbö, ‑bhö yi 'yena yö e!»

31 'Ö mɛ ‑gbaa ‑nu ‑wo yö 'wun ‑blɛɛ ‑an 'ka ‑sü 'gü, ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑wo wo 'dhi yö 'kuë‑. 'Kɛɛ ‑wo ‑yö 'we ‑sü 'gü 'gbee‑ 'ka 'zü ꞊nɛɛ: «Yi ‑Gɔmɛ, Davidö gbö, ‑bhö yi 'yena yö e!»

32 'Yö Yesu ‑yö ꞊gbaannu, 'ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, 'yö ‑an ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ꞊nɛɛ: «‑Më 'ka‑ 'piö kö 'a‑ kë ka ‑dhë ‑ɛ?»

33 'Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ, ‑bhö ‑a kë kö 'yi ‑dhɛ yö!»

34 'Ö ‑an 'yena ‑yö ‑da Yesu 'gü; 'ö ‑pa ‑an 'yan 'ka, 'ö ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü, mɛ ꞊plɛ 'wo bhë 'ö ‑an 'yan ‑yö ‑po, 'yö 'wo ‑ziö Yesu 'piö.

21

Yesu ‑bha ‑da Zeluzalɛmë ‑kɔ

(Maakö 11.1-11; Lukö 19.28-40; Zan 12.12-19)

1 ꞊Dhɛ 'wo ꞊yɔɔn ‑na Zeluzalɛmë ‑pö 'sɔɔ, 'wo bɔ Betefaze ‑pö 'ö Olivie ‑tɔn 'piö ꞊zian' bhë ‑a 'gü. Yesu ‑yö ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊plɛ bɔ ö 'dhiö ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: 2 «‑Ka 'dho pödhɛ 'ö kwa 'dhiö bhë ‑a 'gü, ka ‑dho ꞊soofang mu 'ö‑ 'në 'dho ‑a 'piö ‑an yö kö ‑wo ‑klu ‑sü 'ka. ‑Ka ‑an 'po 'ka nu ‑an 'ka n ꞊dhia! 3 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ 'bhaa ꞊ya ka ꞊dhɛɛ' 'kpɔ, ‑kaa pö ‑a ‑dhë: ‹Yi Dëmɛ ‑bha 'wun ‑yö ‑yö ‑an ‑bha.› ‑Yö ‑dhö ö ꞊kwaa' ka ‑zü 'ka nuë n ꞊dhia zö!»

4 Pë ‑nu 'wo bhë, ‑wo ‑kë 'dhö kö pë 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑ya pö 'dhiö bhë, ‑yaan ‑mɔ 'kuë ꞊nɛɛ: 5 ‑Bhö ‑a pö Siɔn ‑pö ‑dhë: ‑Dhɛ ‑ga, ü bha ‑gludë ‑yö nu ‑na ü 'piö, ‑yö pa ‑sü 'ka ‑kë 'lëëlë ‑sü 'ka; 'yö ‑ya ‑sü 'ka ꞊soofang 'në ꞊taa.

6 'Ö ꞊guë' ‑nu ꞊plɛ 'wo bhë 'wo dho 'wo‑ ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Yesu ‑ya pöë ‑an ‑dhë bhë ‑a 'dhö. 7 'Wo nu ꞊soofang mu waa‑ ö 'në bhë ‑an 'ka, 'wo wo ‑bha gblang ‑nu ‑lo ‑an ꞊taa, 'ö Yesu ‑yö ‑ya ꞊soofang 'në ꞊taa. 8 Mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo wo ‑bha gblang ‑nu ‑po zian ‑gbloo 'piö, 'ö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo 'dhɛ ‑saa ‑nu ‑yɛ, 'wo ‑an ‑po zian ‑gbloo 'piö. 9 Mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo yö Yesu ‑dhë 'dhiö waa‑ ‑an mɛ ‑nu 'wo ‑ziö ‑a 'piö, ‑wo ‑yö 'gɛi kë ‑sü 'gü 'gludhi 'ka ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Kwaa‑ 'yoo ‑mü! Kwaa‑ 'yoo ‑mü! 'Tɔbhɔdhe ‑yö 'to Davidö gbö ‑ta! 'Dhuë‑ ‑yö 'kpɔ mɛ 'ö nu kwa Dëmɛ 'tɔ 'gü ‑a ‑ta! ‑Zlan 'ö dhang‑ ‑nu 'gü ‑a 'tɔ ‑yö kë ꞊va!»

10 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑ya ‑da Zeluzalɛmë, 'ö plöömɛ ‑nu 'saadhö ‑wo yö wo 'ko ‑nu ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü 'gü ꞊nɛɛ: «Dö ‑mü gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka ɛ?» 11 'Ö mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo kë ziö Yesu 'piö ꞊dhia bhë, 'wo‑ pö: «Yesu, ‑Zlan ‑wodhiölomɛ 'ö 'go Nazalɛtë, Galile ‑sɛ 'gü bhë yö ‑mü!»

Yesu ‑bha ‑da ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü ‑kɔ

(Maakö 11.15-19; Lukö 19.45-48; Zan 2.13-22)

12 Yesu ‑yö ‑da ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'yö mɛ ‑nu 'wo ‑kë pë ‑nu 'dhɔɔ dɔ ꞊dhia waa‑ mɛ ‑nu 'wo ‑kë pë ‑nu 'dhɔ ꞊dhia mü bhë 'ö ‑an ‑kë, 'ö mɛ 'wo ‑kë 'wëü‑ ‑ta ‑bɔ ꞊dhia ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'wëü‑ 'ka ‑an ‑bha 'dhɔɔ dɔ ‑a ‑ta ꞊gba waa‑ ‑tönggö 'dhɔɔdɔmɛ ‑nu ‑bha ‑gbloo ‑nu ‑lo sia‑.

13 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: ‑Wo ‑dho n ‑ma 'kɔ ‑dhɛ ‑bhɛa ‑a 'gü ‑kɔ, 'kɛɛ ka ‑zë, 'ka‑ ‑kë ka ‑bha ꞊kwaanpë ‑bin ‑a 'gü ‑guö ꞊duudhɛ 'ka!»

14 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö 'yënngtiimɛ ‑nu waa‑ ‑gɛnlomɛ ‑nu ‑wo ‑nu Yesu 'piö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'yö ‑an ‑dhɛ bo.

15 ꞊Dhɛ slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑mɛ ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ꞊wa 'wun 'gblüünzë 'ö‑ ‑kë bhë ꞊waa‑ yö waa‑ 'në 'sɛɛn‑ ‑nu 'gbla ‑wo 'ö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ «Davidö gbö 'tɔ ‑yö kë ꞊va!» bhë 'ö ꞊waa‑ ma, 'ö 'wun ‑yö ‑na ‑an ‑zuë. 16 'Ö 'wo‑ pö Yesu ‑dhë: «'Gbla ‑kɔ ꞊suu'‑ 'wo‑ kaa‑ ꞊nɛ, 'ü‑ ‑ma ‑a?» 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «꞊Ii‑, a‑ ‑ma, 'kɛɛ ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛɛ: ‑We ü 'tɔ 'piö ‑sü ‑dho bɔ 'në 'sɛɛn‑ ‑nu waa‑ 'në 'puu ‑nu ‑an 'dhii. ‑Wo 'ö bhë kaa‑ pö do ꞊a?»

17 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö go ‑an 'piö pödhɛ bhë ‑a 'gü, 'ö dho Betani, 'yö ‑wɔ mü.

'Wun 'ö ‑gban Yesu ‑bha 'kpöü ‑ya figö ‑lü do ‑bha ‑sü ‑bha

(Maakö 11.12-14, 20-24)

18 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑ta ‑dhɛ ꞊ya 'po, kö Yesu ‑yö nu ‑na plöö ꞊zian', 'ö din ‑ya ‑kun. 19 ‑Yö figö ‑lü do ‑yö zian ‑gbloo 'dhiö, 'yö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha ‑a bhɛ ‑wun 'gü, 'kɛɛ ‑a 'dhɛ 'kpaan ꞊nɛ 'ö‑ yö. 'Ö‑ pö figö ‑lü bhë ‑a ‑dhë: «Ü bhɛ gbɛ 'ka 'dhö kë ‑dhö gbɔ!» 'Ö figö ‑lü bhë 'ö to ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü 'ö 'kpɛa kun. 20 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo 'wun 'ö ꞊nɛ ‑a ‑yö, 'ö 'tetundhe ‑yö ‑da ‑an 'gü, 'wo yö Yesu ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü 'gü ꞊nɛɛ: «‑Më 'ö ‑kë 'piöklöözë 'ö figö ‑lü ꞊nɛ 'ö 'kpɛa kun ꞊i?»

21 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊ya kë ka ‑gɔ, 'ö ‑zogɔndhe yaa kë ‑a 'gü, ka ‑dho pë 'a‑ ‑kë figö ‑lü 'ka ꞊nɛ, ‑a kë 'pö 'ö yaa 'dhö kë ‑a ‑de 'sloo 'ka, 'kɛɛ ka ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha 'zü 'kaan‑ ‑a pö ‑tɔn 'ö ꞊nɛ ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö 'go ü pin 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha 'ü 'dho 'ü ‑püö 'yoo ꞊bhaa!› ‑Yö ‑dho kë 'dhö 'gbɛɛdhö. 22 Pë ꞊suu'‑ 'saadhö 'ka‑ ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ ꞊bhɛa' ‑sü 'ka, 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ka‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ, ‑yö ‑dho kë, pë 'ka‑ ‑dhɛ bhë, ka ‑dho ‑a yö!»

Yesu ‑bha ‑wogbiindhɛ ‑yö ‑go më ꞊ɛ?

(Maakö 11.27-33; Lukö 20.1-8)

23 Yesu ‑yö ‑da ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'ö yö mɛ ‑nu ꞊daan' ‑sü ‑bha. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu 'wo Zuifö 'ka, ‑wo ‑yɔɔn Yesu ‑bha, 'wo yö ‑a ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü 'gü ꞊nɛɛ: «Pë ‑nu 'ü ‑an kë ‑na 'saadhö ꞊nɛ dö 'ö‑ pö ü ‑dhë 'ü‑ kë ꞊ɛɛ?»

24 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Ma ‑de 'pö, a ‑dho ꞊dhɛɛ' do kpɔ ka ‑gɔ. ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka‑ ‑daa kë n ‑gɔ ꞊sia, a ‑dho pë 'ö ‑kë 'a 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ 'a‑ kë ‑na bhë ‑a ‑gɛn pö ka ‑dhë. 25 Dö 'ö Zan bɔ ‑yaan mɛ ‑nu ‑bɔ yiö ꞊e? ‑Zlan ‑mü e, 'iin mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑mü e?»

'Kɛɛ ‑wo ‑yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha wo 'ko ‑dhë ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ, 'kwa‑ ‑daa kë ꞊nɛɛ: ‹‑Zlan 'yö‑ bɔ›, ‑yö ‑dho kwa ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: ‹‑Më 'ö ‑kë kaa Zan ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑ɛ?› 26 Kwaa 'dho ‑mɔa 'kwa‑ pö 'pö 'sa: ‹Mɛ 'bhee‑ ‑nu 'wo‑ bɔ›; bhii kwa ‑suö 'sɛgümɛ ‑nu ‑dhë, 'ö tɔɔ ‑an 'plɛ ‑wo wo ‑zo ‑ta ꞊nɛ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑mü Zan 'ka.»

27 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo‑ pö Yesu ‑dhë: «'Yiëë‑ dɔ.» 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'pö: «꞊Ɛɛ, ꞊dhɛ 'ö 'dhö, kö ma ‑de 'pö, n 'ka 'dho n ‑ma ‑gɛn pö ka ‑dhë 'pö.»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban gɔɔn‑ do ‑bha 'në ‑nu ꞊plɛ ‑bha

28 'Ö Yesu ‑ya pö ꞊nɛɛ: «'Wun mɛ 'ö ꞊nɛ ka ‑dhɛ ‑ga ‑a 'piö 'dhɛ: Gɔɔn‑ do ‑bha 'në ‑nu ꞊plɛ ‑wo ‑kë ‑dhö, 'yö‑ pö ‑a mɛ ‑blɛɛzë ‑dhë: ‹N gbö, ‑bhö 'dho yuö kë ‑dhiadhö ꞊dɛɛ n ‑gɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö!› 29 'Yö‑ ‑daa ‑kë 'ö‑ pö ö dë ‑dhë: ‹N 'kaa dho.› 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö 'töng pë 'bhle ꞊ya ziö, 'ö‑ ꞊zuö' ꞊ya ꞊kpaɔ, 'ö dho yuö bhë ‑a kë ꞊dhia. 30 'Go mü ‑an dë ‑yö pë do bhë 'ö‑ pö ö gbö mɛ 'ö to bhë ‑a ‑dhë. Ö‑ gbö mɛ 'ö bhë 'yö‑ pö ö dë ‑dhë: ‹꞊Ii‑, n dë, a ‑dho dho›, 'kɛɛ yaa 'dho gbɔ. 31 'Në ‑nu ꞊plɛ 'wo bhë ‑a dö ‑zë 'ö ö dë ‑wo ‑kë ‑ɛ?» 'Wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊nɛɛ: «‑A mɛ ‑blɛɛzë ‑mü.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: 'Nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑nu 'wo mɛ ‑nu ꞊flüübhömɛ ‑nu 'ka, waa‑ mɛ 'ö 'wo ꞊sɔɔnkëmɛ ‑nu 'ka ‑wo ‑dho ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü ka 'dhiö. 32 Bhii Zan ‑yö ‑nu ka 'piö, 'ö zian ‑gbloo 'ö kpengdhö 'ö‑ ‑zɔn ka ‑dhë, 'ö kaa‑ ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑, 'kɛɛ 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'wo ꞊sɔɔnkëmɛ ‑nu 'ka ‑wa ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑. Yö do bhë 'zü, pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an yö ‑sü 'ka, kaa 'go ka ‑bha ꞊sɔɔn yaa 'gü kö 'kaan‑ ‑a ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑.»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban lɛzɛn ‑bhlö ‑yuökëmɛ ‑nu ‑kë 'wun yaazë ‑bha

(Maakö 12.1-12; Lukö 20.9-19)

33 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü: «‑Ka ka 'to 'to, 'wun ꞊zuan' mɛ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha: Gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë ‑dhö, 'ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ. 'Ö ‑gla ꞊nië ‑a ‑zü, 'ö ‑glu do pɔn ‑drɔɔn 'yi bho ‑a 'gü ‑pë 'ka, 'ö 'gbu ‑kɔ do ‑dɔ mü; 'ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ bhë 'ö‑ nu lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ‑dhë, 'yö dho 'ta 'gü.

34 ꞊Dhɛ 'ö lɛzɛn ‑nu ‑kpa bho ‑yi ꞊ya ‑lo, 'yö ö bha yuökëmɛ ‑nu bɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu 'piö kö ‑waan ö bha lɛzɛn ‑kpa dɔ ‑an ‑gɔ, ‑waan nuë ö ꞊dhia. 35 'Kɛɛ mɛ ‑nu 'ö ‑an bɔ bhë ‑wo ‑an ‑kun. 'Ö 'wo ‑an mɛ do ‑ma, 'ö 'wo‑ mɛ do zë, 'ö 'wo ‑an mɛ ‑yaaga ‑naa ‑zuö ‑guö 'ka; 'ö 'wo‑ zë. 36 'Ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ‑yö ö bha bɔmɛ ‑nu 'bhaa 'ö 'wo ꞊va 'wo ꞊zië' ‑a mɛ ‑blɛɛzë ‑nu ‑ta, 'ö ‑an bɔ. Pë do 'ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ‑wa ‑kë bɔmɛ ‑blɛɛzë ‑nu 'wo 'dhiö bhë ‑an ‑gɔ bhë, 'yö 'wo‑ kë ‑an 'ka 'pö. 37 'Wun bhë kö ‑yaan yën, ‑yö ö gbö ‑bɔ ‑a ‑pö ö ‑de 'gü ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‹‑Wo ‑dho n gbö ꞊bhlë ‑ya.› 38 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ꞊waa‑ gbö yö, 'wo‑ pö wo 'ko ziën ꞊nɛɛ: ‹Dɔ, ‑ka ‑dhɛ ‑ga, mɛ 'ö pë ‑nu 'wo ꞊nɛ 'wo dho to ‑a ‑gɔ 'dhiö ꞊zian' bhë 'ö ꞊nɛ! ‑Kwa 'dho 'kwa‑ zë kö pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑waan 'to kwa ‑gɔ!› 39 'Ö 'wo ‑lo ‑a ‑ta, 'wo‑ kun, 'wo dho ‑a 'ka lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ꞊taa ‑bha, 'wo‑ zë.»

40 'Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ nu ‑yi 'ka, ‑më 'ö dho ‑a kë yuö ‑kë ‑a ‑gɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö ‑mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka ɛ?»

41 'Wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'wo‑ pö: «Gɔɔn‑ ‑nu këwunyaazë ‑nu 'wo bhë ‑yö ‑dho ‑an 'plɛ zë, yaa 'dho ‑an 'yena yö; 'go mü, 'yö dho lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ 'ö bhë ‑a dɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu gbɛ 'ö yi 'ö lɛzɛn ‑kpa bho ‑yi ꞊ya ‑lo, 'wo dho ‑an bho ‑waan nu ‑a ‑bha 'ka bhë ‑an kwɛɛ.»

42 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Wo do ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛɛ: ‑Guö kpö 'ö 'kɔdɔmɛ ‑nu ‑wa ‑ga ‑guö yaa 'ka, 'wo‑ ꞊zong' bhë yö ꞊nɛ 'ö ꞊ya kë ‑guö 'ö dɔ ‑sü 'ka ‑guö gia‑ 'ka 'kɔ ‑gɔ kpinngdhö ‑a 'ka. Pë bhë ꞊nɛ 'ö kwa Dëmɛ ‑ya ‑kë; ‑yö kwa ‑bha pë 'gblüünzë 'ka. ‑Wo mɛ 'ö bhë kaa‑ pö do ‑a?» 43 'Yö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuö ‑a ‑ta dhe ‑kë ꞊nɛɛ: «‑A ‑wun 'gü a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö ‑dho kun ka ‑gɔ, 'yö nu 'sɛ gbɛ 'gü ‑mɛ ‑nu 'ö ‑an kë ‑sɔɔn dhö ‑a ꞊zuan' ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö ‑an ‑bha 'ka bhë ‑an ‑dhë 'dhɛ. 44 Mɛ 'ö 'dhoë‑ ‑püö ‑guö kpö 'ö ꞊nɛ ‑a ‑ta, ‑yö ‑dho ö pë 'bhaa yɛ; 'kɛɛ mɛ 'ö ‑guö kpö ‑zë bhë ꞊ya ‑püö ‑a ‑ta, ‑yö ‑dho ‑a zɔn ꞊trüütrüüdhö.»

45 ꞊Dhɛ 'ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu, ꞊wa Yesu ‑wo 'ö ꞊nɛ ‑a ma, 'wo‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ wo ‑de gia‑ 'ö wo ‑bha 'wun ꞊blɛɛ' ‑na bhë. 46 'Yö 'wo yö ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ' ‑sü ‑bha kö 'waan‑ Yesu 'kun, 'kɛɛ 'suö ‑yö ‑kë ‑an kë ꞊dhia mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo Yesu sü ꞊nɛ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ 'dhö bhë ‑an ‑dhë.

22

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban dhe 'sü 'wlaan‑ ‑bha

(Lukö 14.15-24)

1 Yesu ‑yö ‑ko 'zü, 'yö 'wun ꞊blɛɛ 'wun ꞊zuan' ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü 'ka, 'to ‑to ö ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑dhë 'ö‑ pö: 2 «Pë 'ö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö bhɔ ‑a ‑bha 'ö tɔɔ: ‑Gludë do ‑yö ö gbö ‑bha dhe 'sü 'wlaan‑ yi ‑da 'dhuu. 3 'Yö ö bha yuökëmɛ ‑nu 'bhaa bɔ mɛ ‑nu 'yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë 'wlaan‑ ‑ta bhë ‑an ‑dhë kö ‑waan nu. 'Kɛɛ waa 'we ‑a ‑bha kö ‑waan nu. 4 'Yö ö bha yuökëmɛ ‑nu 'bhaa bɔ, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: ‹‑Kaa pö mɛ ‑nu 'a ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë bhë ‑an ‑dhë: ‑Bhöpë ꞊ya ma; 'ma ma ‑du ‑nu waa‑ ma ‑tuë 'ö‑ 'yɔn ꞊ya kë bhë, 'ma ‑an zë, pë 'plɛ 'dhiö ꞊ya ‑mɔ 'kuë; ‑ka nu dhe 'sü 'wlaan‑ 'ö bhë ‑a ‑ta!› 5 'Kɛɛ 'wlaan‑ bhë ‑a ‑wun yaa kë ‑an 'gü 'wun gbɛ 'ka, 'ö 'wo dho wo kë yuö ‑nu ꞊taa. Mɛ ꞊ya ꞊luu'‑, 'dho 'ö‑ wo ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑, 'ö‑ mɛ 'bhaa ꞊ya ꞊luu'‑ ‑de, 'dho 'ö‑ wo ö bha pë 'dhɔɔ dɔ ꞊dhia. 6 'Ö‑ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo yuökëmɛ ‑nu 'wo bhë ‑an kun. ꞊Dhɛ 'wo ‑an 'klo bhɔ, 'wo ‑an zë.

7 'Ö 'wun ‑yö ‑na ‑gludë ‑zuë, 'yö ö bha 'dhasi ‑nu bɔ, 'ö mɛzëmɛ ‑nu 'wo bhë 'wo ‑an zë, 'wo ‑an ‑bha pödhɛ ‑güö. 8 'Go mü 'ö‑ pö ö bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhë: ‹Dhe 'sü 'wlaan‑ ‑pë ꞊ya ‑mɔ, 'kɛɛ mɛ ‑nu 'a ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë bhë, waa nu gbɔ. ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, yaa ‑an ‑bha 'kun kö ‑waan ‑a ‑bhö. 9 ‑Ka 'dho ‑kpinngga ꞊vava ‑nu 'piö, mɛ 'saadhö 'ka 'dhoë‑ ‑an yö, ‑ka ‑an ꞊dhɔɔ kë, ‑wo nu 'wlaan‑ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑ta!› 10 'Ö yuökëmɛ ‑nu ‑wo dho zian ‑gbloo 'piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha, 'wo mɛ këwunsëëzë ‑nu, mɛ këwunyaazë ‑nu, 'wo ‑an ꞊kpaa kpa 'kuë‑, 'wo nu ‑an 'ka, 'ö 'wlaan‑ ‑kë ‑a 'gü ‑kɔ ‑yö pa.

11 'Ö ‑gludë ‑yö ‑da kɔɔ kö mɛ ‑nu 'ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë bhë, ‑yaan ö 'yan dɔ ‑an ‑bha. ‑A 'yan ‑yö ‑da gɔɔn‑ do 'ö dhe 'sü 'wlaan‑ ‑sɔ yaa kë ‑a ‑bha ‑a ‑ta. 12 'Ö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹N 'bhamɛ, ü‑ ‑kë ‑kɔklë 'ü ‑da kɔɔ, 'kɛɛ kö dhe 'sü 'wlaan‑ ‑sɔ 'yaa ü ‑bha ‑ɛ?› Gɔɔn‑ bhë, ꞊dhɛɛ' 'ö kpɔ ‑a ‑gɔ bhë, yaa‑ ‑daa kë.

13 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑gludë ‑ya pö ö bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhë: ‹‑Ka ‑a ‑gɛn ‑nu ‑lö, 'ka‑ ‑kɔ ‑nu ‑lö, 'ka‑ ‑zuö ‑dhɛtiidhɛ 'gü plaan, ‑dhɛ bhë ‑a 'gü, 'yö dho 'gbo ‑nu bɔ, 'yö ö 'sɔn ‑nu ‑bhö ‑a ‑bha.› »

14 'Ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuöatadhe ‑kë 'ö‑ pö: «Bhii ‑wo mɛ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë ꞊va, 'kɛɛ ‑an mɛ ‑nu 'wo dho sü ‑an 'gü ꞊wo 'tee.»

'Nii‑ ꞊sɔnng' ‑bho Sezaa ‑dhë ‑sü

(Maakö 12.13-17; Lukö 20.20-26)

15 Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo 'kuë‑, 'wo 'slë ꞊mɛɛ kö ‑waan Yesu 'kun ö ‑de ‑wo ‑ta. 16 'Ö 'wo wo ‑bha mɛ 'bhaa ‑nu waa‑ Elɔdö ‑bha mɛ 'bhaa ‑nu bɔ Yesu 'piö, 'ö 'wo Yesu ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Yi ‑Gɔmɛ, yi‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ ü 'wun gia‑ ‑blɛɛ, 'ö 'ü mɛ ‑nu ‑daan 'wun giagia 'ö zian 'ö dho ‑Zlan 'piö 'ö‑ ‑zɔn ‑a 'ka; 'bhaa 'suö mɛ 'bhee‑ ‑bha ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun ‑dhë, bhii ü ‑zo 'yaa kë mɛ ‑nu 'yan 'dhiö ‑pë 'piö. 17 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, 'wun 'ö ꞊nɛ ‑kɔ 'ü ü ‑zo ꞊taa' ‑a 'gü ‑a ꞊blɛɛ'‑ yi ‑dhë, 'ö tɔɔ kwa ‑bha tɔng ‑yö ‑we ‑a ‑bha kö 'kwa 'nii‑ ꞊sɔnng' bho ‑gludë Sezaa ‑dhë ee, 'iin ‑daa ee?»

18 Yesu 'yö ‑an ‑bha ‑zotadhe yaa 'ö ‑an 'gü ‑a ‑dɔ bhë, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ‑nu 'yan ‑ta ‑wun kë ‑mɛ ‑nu 'ka ꞊nɛ! ‑Më 'yö ‑kë 'ka n 'gü dan ꞊ɛ? 19 ‑Ka 'wëü‑ 'wo 'nii‑ ꞊sɔnng' bho ‑na ‑a 'ka bhë, ‑kaa do nu n ‑dhë 'a‑ ‑ga 'kwee‑!» 'Ö 'wo dönie ga do nu ‑a ‑dhë. 20 'Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «Dö 'ö‑ ‑gɔ 'bin waa‑ ‑a 'tɔ 'wo ‑ya ‑sü 'ka zö ꞊nɛ ꞊ɛ?» 'Wo‑ pö ‑a ‑dhë: 21 «Sezaa ‑mü.»

'Ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Kö pë 'ö Sezaa ‑bha 'ka, ‑ka ‑a nu Sezaa ‑dhë; 'ka pë 'ö ‑Zlan ‑bha 'ka, 'ka‑ nu ‑Zlan ‑dhë!»

22 ꞊Dhɛ 'ö 'wun ‑daa ꞊suu'‑ kë ‑kɔ 'ö bhë ꞊waa‑ ma, 'ö ‑an 'te giagia ‑yö tun 'gbönggböng, 'yö 'wo‑ to mü, 'wo ‑ziö.

꞊Dhɛɛ' do 'ö ‑gban ‑go ga 'gü ‑sü ‑bha

(Maakö 12.18-27; Lukö 20.27-40)

23 ‑Dhɛkpaɔyi gia‑ bhë ‑a 'ka, Saduse ‑mɛ ‑nu 'wo‑ pö ‑na gamɛ ‑nu 'ka dho go ga 'gü bhë, ‑wo ‑nu Yesu 'piö, 'wo yö ‑a ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü ‑bha ‑kɔ ꞊suu'‑ ꞊nɛ ‑a 'ka: 24 «Yi ‑Gɔmɛ, Moizö ‑ya ‑pö yi ‑dhë: ‹꞊Ya kë ꞊nɛ gɔɔn‑ yaa 'në 'kpɔ, ꞊ya ga, ‑a dheglu 'nëgɔɔnzë ꞊nɛ 'ö dho ‑a ‑bha ꞊gɛandhe bhë ‑a sü, 'ö 'wo 'në kpɔ ö dheglu 'ö ga bhë ‑a pin ꞊taa.› 25 'Kɛɛ yi 'piö zö dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu 'slaplɛ ‑wo ‑kë ‑dhö, 'ö‑ mɛ ‑blɛɛzë ‑yö dhe sü, 'ö yaa 'në 'kpɔ 'ö ga, 'ö ꞊gɛandhe 'ö bhë 'yö to ‑a dheglu 'në gɔɔn‑ ‑gɔ. 26 ‑Kɔ do bhë 'ö ꞊kaa' ‑a mɛ kë ꞊plɛ ‑naa ‑gɔ; 'ö ꞊kaa' 'zü ‑a mɛ kë ‑yaaga ‑gɔ, 'ö dhegluzë 'slaplɛ 'wo bhë 'ö ‑kë ‑an 'plɛ ‑gɔ 'dhö.

27 ꞊Dhɛ 'ö ‑an 'plɛ ꞊wa ga, 'yö dhebɔ ‑de 'pö, 'ö ga. 28 ‑Go ga 'gü ‑yi 'ka, mɛ 'slaplɛ 'wo bhë, dö ‑zë 'yö dho kë ‑a bɔɔ 'ka ɛ? Bhii ‑dhɛ 'wo‑ ‑bha 'töüdhö ‑yö ‑kë ‑an 'plɛ bɔɔ 'ka.»

29 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Ka ‑de ‑püö 'ka ‑a wo bhë, 'ö tɔɔ 'kaa pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü waa‑ ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ ‑an gbɛ dɔ. 30 Bhii ‑go ga 'gü ‑yi 'ka, 'kosüdhe 'ka 'dho kë gɔɔn‑ waa‑ dhe ‑an ziën, 'kɛɛ ‑wo ‑dho kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo dhang‑ 'gü bhë ‑an 'dhö. 31 'Kɛɛ ‑a mɛ 'ö ‑gban mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑dhö gbɔ waa‑ ‑an ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü ‑bha bhë, 'wun do ‑yö ‑dhö 'ö ‑kë ‑Zlan ‑wo 'ka, 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑bha 'sëëdhɛ 'gü. ‑A mɛ bhë kaa‑ pö ꞊a? ‑Ya ‑pö: 32 A Ablaamö ‑bha ‑Zlan 'ka, a Izaakö ‑bha ‑Zlan 'ka, 'ö 'a Zakɔbö ‑bha ‑Zlan 'ka. ‑Zlan ‑yö mɛ ‑nu 'wo 'bhee‑ ꞊toëpö 'ka ‑an ‑bha ‑Zlan 'ka, 'yaa gamɛ ‑nu ‑bha ‑Zlan 'ka.»

33 Mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo‑ ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö bhë ‑a ma, 'tetundhe ꞊va ‑yö ‑da ‑an 'gü.

Tɔng mɛ 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑

(Maakö 12.28-34; Lukö 10.25-28)

34 ꞊Dhɛ Falizi ‑mɛ ‑nu ꞊waa‑ ma ꞊nɛ Yesu ‑bha 'wun ‑daa kë ‑kɔ bhë ꞊ya Saduse ‑mɛ ‑nu 'dhi yö 'kuë‑, ꞊wa ziö, 'ö 'wo dho wo 'ko ꞊bhaa. 35 'Ö ‑an ziën Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ do ‑yö go ‑an 'piö, 'ö‑ ‑kë kö 'yaan‑ 'slë 'kan Yesu ‑gɔ. 'Yö‑ ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë 'ö‑ pö: 36 «N ‑Gɔmɛ, kwa ‑bha tɔng ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑a ‑mlë 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑ ‑e?» 37 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü ‑dho ü Dëmɛ, ü ‑bha ‑Zlan, ‑dhɔ kë ü ꞊zuöga 'plɛ 'ka, ü nii 'plɛ 'ka, ü ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun ‑nu 'plɛ 'ka! 38 Yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ tɔng ꞊vaazë 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑. 39 'Go mü ‑a mɛ 'ö yö ‑a 'piö 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑ 'ö bhɔ ‑a ‑blɛɛzë bhë ‑a ‑bha 'ö ꞊nɛɛ: Ü ‑ya 'yɔɔ ‑dhɔ ‑yö ü kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'ü ü ‑de ‑dhɔ ꞊kaa' ‑a 'dhö! 40 Moizö ‑bha tɔng 'saadhö waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo 'saadhö 'wo bhë ‑an 'plɛ ‑wo ‑gban tɔng ꞊plɛ 'wo ꞊nɛ ‑an ‑bha.»

'Wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ waa‑ Davidö ‑an ‑bha

(Maakö 12.35-37; Lukö 20.41-44)

41 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑kë wo 'ko ꞊bhaa bhë, 'ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ, 'ö‑ pö: 42 «Ka ka ‑zo ‑ta ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑wun 'gü ‑kɔklë ꞊ɛ? ‑Yö ‑go dö ꞊suu'‑ ‑ta 'gü i?» 'Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Yö ‑go Davidö ꞊suu'‑ ‑ta 'gü.»

43 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «꞊Dhɛ 'ö 'dhö, ‑më 'ö ‑kë 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö 'dhiö sü Davidö 'ka, 'ö Davidö ‑ya ‑dhɛ ö Dëmɛ ‑ɛ? Bhii Davidö ‑ya pö ꞊nɛɛ: 44 N Dëmɛ (‑Zlan), ‑ya pö n Dëmɛ ‑dhë: ‑Bhö ‑ya ‑yadhɛ ꞊bhlëzë 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha, ‑yö ‑dho ‑yö yöë yi 'a dho toë ‑a 'gbee‑ 'ka ü yaagümɛ ‑ta ‑sü nu ü ‑dhë bhë ‑a ‑bha! 45 ꞊Dhɛ 'ö Davidö gia‑ ‑ya ‑dhɛ ö Dëmɛ, ‑yö ‑kɔklë 'ö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑zë ‑yö go Davidö ꞊suu'‑ ‑ta 'gü i?»

46 Mɛ do gia‑ yaa kë ‑dhö kö ‑yaan ‑a ‑daa kë ‑a ‑gɔ. 'Yö sü ‑a yi 'ö 'dhö bhë ‑a ‑bha, mɛ gbɛ ‑zo yaa ‑gban gbɔ kö ‑yaan ꞊dhɛɛ' gbɛ 'kpɔ ‑a ‑gɔ.

23

Yesu ‑bha 'wun 'ö ‑gban ‑zo ‑kë ‑de 'piö ‑sü 'ö tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑gɔ ‑sü bhë ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü

(Maakö 12.38-39; Lukö 11.43, 46; 20.45-46)

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya ‑pö mɛ ‑gbaa ‑nu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ‑an ‑dhë: 2 «Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑yö ‑dɔ ‑an kwɛɛ ‑sü 'ka kö ‑waan Moizö ‑bha tɔng bho 'kou ‑an ‑dhë. 3 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, pë 'töüdhö 'wo dho ‑a pö ka ‑dhë bhë, ‑kaa kë! 'Kɛɛ kö ꞊kun 'ka 'wun ‑kë ꞊nɛ ‑an ‑bha 'wun kë ‑kɔ 'dhö! Bhii pë 'wo mɛ ‑nu ꞊daan' ‑na ‑a 'ka bhë, wo ‑zë 'waa ‑a kë. 4 ‑Wo ꞊kwɛɛ‑ 'gbiin‑ ‑sü, 'wo‑ dɔ mɛ ‑nu gban tuö, 'kɛɛ 'waa 'we ‑a ‑bha kö ‑wo wo ‑kɔnëga do gia‑ ‑de dɔ ‑an ‑gɔ, ‑nu ‑an ‑dhë ‑sü 'ka. 5 'Wo wo ‑bha 'wun ‑nu ‑kë, kö mɛ ‑nu ‑wo wo 'yan bɔ ‑an 'piö. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ ‑a 'ka 'ö ‑Zlan ‑wo kpö kpö ‑nu 'wo ‑da ‑na wü kwi ꞊bhɔɔ' 'gü, 'wo‑ ‑ya ‑na wo ‑kpong ‑nu waa‑ wo ‑gbiö ‑nu ‑bha bhë 'wo‑ ‑kë 'gbɛagbɛa. 'Ö ꞊ya kë 'zü, 'wo wo ‑bha gblang 'saa ‑nu ‑kë ꞊gbiingbiin. 6 'Wo ‑yadhɛ ꞊vava ‑nu sü pë ‑bhö ‑dhɛ ‑nu ‑bha, 'ö 'wo ‑yadhɛ ‑sɛɛbɔ ‑nu sü Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü. 7 'Ö 'wo‑ ‑dhɔ ‑kë ‑mɛɛ ‑kë wo 'ka ꞊bhlë 'ka ‑sü 'gü 'dhëëdhɛ ꞊vava ‑nu ‑bha, 'iin kö mɛ ‑nu ‑waan wo ‑dhɛ wo ‑gɔmɛ. 8 'Kɛɛ ka ‑zë, kö ꞊kun 'ka‑ ‑kë 'wo ka ‑dhɛ ‑gɔmɛ. 9 Kö ꞊kun 'ka mɛ gbɛ ‑dhɛ 'kpongtaa ka dë. Bhii ka dë ‑yö dosɛn 'kpaan, 'yö 'ö dhang‑ 'gü. 10 Kö ꞊kun 'ka‑ ‑kë 'wo ka ‑dhɛ ꞊kɔɔnmɛ. Bhii ka ꞊kɔɔnmɛ ‑yö do, 'yö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ. 11 Mɛ 'ö dho kë mɛ ꞊va 'ka ka ziën, ‑yö kë ka 'dhiö ‑yuökëmɛ 'ka. 12 Mɛ 'ö 'dhoë‑ ö ‑de ꞊luu'‑, ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑a dho sia‑, 'ö mɛ 'ö 'dhoë‑ ö ‑de sü 'tee, 'ö ‑Zlan dho ‑a ꞊luu'‑.»

Yesu ‑yö 'wun ‑blɛɛ tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑an 'ka ‑an ‑bha mɛ 'yan ‑ta ‑pë ‑nu kë ‑sü ‑wun 'gü

(Maakö 12.40; Lukö 11.39-42, 44, 52; 20.47)

13 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü: «'Yena ‑wun ꞊ya kë Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu kaa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu 'ö 'ka mɛ ‑nu 'yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu 'ka, ka 'ka! Bhii ka ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'dhi ‑ta mɛ ‑nu ‑gɔ. Ka gia‑ ‑de, 'ö ka 'ka 'dhö ‑da ‑a 'gü bhë 'ö 'kaa 'we ‑a ‑bha kö mɛ ‑nu 'wo‑ 'piö kö ‑wo ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü bhë, ‑wo ‑da ‑a 'gü.

14 ['Yena ‑wun ‑dho kë Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu kaa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ka 'ka! Mɛ ‑nu 'yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu! Ka ꞊gɛandhoo ‑nu ‑bha pë 'plɛ ‑kun ‑an ‑gɔ! ꞊Ya 'go mü, 'ö 'ka ꞊bhɛawodhe ꞊gbiingbiin ‑kë kö 'kaan‑ kë mɛ ‑nu wö 'dhiö mɛ kpengdhö 'ka. ‑A ‑wun 'gü 'klobhɔdhe ꞊va ‑yö ‑dho wɔ ka ‑ta!]

15 Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu kaa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu, ka ‑bha ‑yö 'yenazë; 'ö tɔɔ mɛ 'yaankunmɛ ‑mü kaa. 'Ka ꞊luu' ꞊nëdhö kö ka 'dho ‑sü ‑mü ‑dhɛ 'saadhö 'gü 'kpongtaa 'yootadhɛ ‑nu ‑bha kö mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka bhë, 'kaan‑ kë ‑waan ‑da ka ‑bha ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ‑kɔ bhë ‑a 'gü. 'Ö ꞊ya kë mɛ ‑nu 'wo bhë, ꞊wa kë ‑dhö ka ‑gɔ 'dhö, ka ‑ko 'zü 'ka ‑an ‑kë ꞊glöötiaandhö 'siö 'gü ‑mɛ 'ka ‑gwaa ꞊plɛ ‑naa wo 'wo ꞊zië' ka ‑ta.

16 'Yena ‑wun ‑yö kë ka 'ka, ‑yö mɛ ‑dhë 'dhiö ‑mɛ ‑nu 'yënngtiizë! Ka‑ ‑pö mɛ ꞊ya ‑wo ‑bhö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'tɔ 'ka, kö yaa ‑wo ‑bhö ꞊kun; 'kɛɛ mɛ 'ö ꞊ya ‑wo ‑bhö 'sënng 'ö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü bhë ‑a 'tɔ 'ka, kö ꞊ya ‑sö gia‑ ‑bhö. 17 'Kaa 'wun ‑bho 'kou dɔ, 'yënngtiimɛ ‑nu! Pë ꞊plɛ 'wo bhë, ‑a ‑mlë 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑ ‑e? 'Sënng ‑mü ee, 'iin ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ‑mü ee? Bhii ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ꞊nɛ 'ö 'sënng ‑kë 'slööslö. 18 'Ka‑ pö 'zü: Mɛ ꞊ya ‑wo ‑bhö ‑Zlan ‑bha slabhodhɛ 'tɔ 'ka kö yaa ‑wo ‑bhö, 'kɛɛ ꞊ya ‑wo ‑bhö gbapë 'ö slabhodhɛ ‑bha bhë ‑a 'tɔ 'ka kö ꞊ya ‑wo gia‑ ‑bhö ꞊nɛ bhë. 19 'Yënngtiimɛ ‑nu, pë 'plɛ 'wo bhë, ‑a ‑mlë ‑zë 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑ ‑e? Gbapë ‑mü ‑i, 'iin slabhodhɛ 'ö gbapë ‑kë 'slööslö bhë yö ‑mü ‑i? 20 'Kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë: Mɛ 'ö ‑wo ‑bhö ‑na slabhodhɛ 'tɔ 'ka bhë, kö ꞊ya ‑wo ‑bhö gbapë waa‑ pë ‑nu 'ö ‑an ‑ta dhuö 'töüdhö ‑an 'tɔ 'ka. 21 Mɛ 'ö ꞊ya ‑wo ‑bhö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'tɔ 'ka, kö ꞊ya ö ‑wo ‑bhö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ waa‑ ‑Zlan gia‑ 'ö 'kɔ bhë ‑a 'gü bhë ‑an 'tɔ 'ka. 22 Mɛ ꞊ya ‑wo ‑bhö dhang‑ 'gü ‑dhɛ 'tɔ 'ka, kö ꞊ya ‑wo ‑bhö ‑Zlan ‑bha 'gɔ ‑gbloo waa‑ ‑Zlan gia‑ 'ö ‑ya ‑na ‑a 'gü bhë ‑an 'tɔ 'ka.

23 'Yena ‑wun ꞊ya kë tɔnggɔmɛ ‑nu kaa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ka 'ka! Mɛ ‑nu 'yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu! 'Ka ka ‑bha tapë ‑nu 'tëëtëzë 'wo 'toodhɛɛdhö ‑a kë 'gɔɔ‑ do ‑naa nu ‑Zlan ‑dhë, 'kɛɛ 'ka mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑, ‑Zlan ‑bha tɔng 'ka bhë, 'ka‑ ‑san zë, 'ka ka ‑ta yö ‑kë kpengdhö ‑sü, mɛ 'yena yö ‑sü waa‑ ‑to ‑wo 'gü ‑sü ‑an ‑bha, 'kɛɛ kö wo ꞊nɛ 'ö 'ka dho ‑an 'kpuɛ‑ kpɔ ‑së 'ka. 'Go mü, kö ꞊kun 'ka ‑an mɛ ‑nu 'wo to, 'ka ‑an ‑san zë! 24 Ka 'ö 'ka 'yënngtiimɛ 'ka, 'ka‑ pö 'ka yö 'yënngtiimɛ ‑dhë 'dhiö a? Ka ka ‑bha ‑drɔɔn ‑nu ‑kë 'slööslö, 'kɛɛ kö ꞊kun 'ö 'ka zɛnpë bho ‑a ꞊bhaa, 'ö ka ‑yɔɔnmia ‑to ‑a ꞊bhaa 'ö 'ka‑ ꞊yɔɔ!

25 'Yena ‑wun ‑dho kë ka 'ka! Tɔnggɔmɛ ‑nu kaa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu 'ö 'ka mɛ ‑nu 'yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu 'ka ꞊nɛ! Ka ka ‑bha 'yi ‑mü ‑a 'gü ‑pë waa‑ pë ‑bhö ‑a 'gü ‑pë ‑nu plaan ‑dhɛ ‑zlu, 'kɛɛ ‑an 'gü ꞊zian' ‑wo pa ‑sü 'ka ka ‑bha ꞊kwaanpë ‑nu, ka ꞊dhɔɔbhaapë yaa ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka. 26 Falizi ‑mɛ 'yënngtiizë ‑nu! Ü ‑bha pë ‑bhö ‑a 'gü ‑pë ‑nu 'gü 'zlu 'dhiö ‑blɛɛzë kö 'üën‑ ꞊tun ‑an plaandhɛ 'zlu ‑na kö ‑yaan kë 'puu.

27 'Yena ‑wun ‑dho kë Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu kaa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ka 'ka! Mɛ ‑nu 'yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu! Ka ‑bhɔ blɔɔn‑ 'wo‑ ‑flö 'yɔɔ 'ka kö ‑yaan kë ‑së ‑a ‑bha, 'kɛɛ ‑an 'gü ꞊zian' bhë, mɛ ga ga 'lü ‑de 'sloo waa‑ pë 'bu ‑sü ꞊nɛ 'wo ‑an pa. 28 Ka ‑de gia‑, ka bun ‑bha, ka ‑kë mɛ ‑nu wö 'dhiö ‑së, 'kɛɛ ka 'gü ꞊zian', ka pa ‑sü 'ka mɛ 'yan ‑ta ‑wun kë ‑sü waa‑ pë yaa ‑an 'ka.»

Yesu ‑bha 'klobhɔdhe 'ö dho nu ‑a ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü

(Lukö 11.47-51)

29 'Go mü 'zü 'ö Yesu ‑ya pö: «'Yena ‑wun ‑dho kë Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu kaa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ka 'ka! Mɛ ‑nu 'yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu! 'Ka ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu blɔɔn‑ ‑dɔ ‑së 'ka, 'ö 'ka mɛ ‑nu 'wo ‑kë kpengdhö, 'ka ‑an blɔɔn‑ ‑yuö ‑kë ‑së 'ka. 30 'Ö 'ka‑ pö: ‹꞊Ya kë ꞊nɛ yi ‑kë yi 'bhɛma ‑nu ‑bha 'töng 'ka ‑be, yi 'ka 'dho kë ꞊nɛ ‑an 'dhö, kö yi 'plɛ 'yiën‑ kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu zëmɛ ‑nu 'ka›. 31 ꞊Ya kë 'dhö kö ka ka ‑de ‑dɔ ꞊nɛ, ka mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu zë bhë ‑an ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu 'ka! 32 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, ‑ka 'dho ka 'dhiö, 'ka yuö 'ö ka 'bhɛma ‑nu 'wo 'dhiö ꞊zian' 'wo‑ kë bhë, 'ka‑ 'dhiö 'to! 33 ꞊Mɛɛ ‑nu, ꞊bhöü‑ 'në 'sɛɛn‑ ‑nu 'ka ꞊nɛ! Ka ‑dho ‑a kë ‑kɔklë kö ꞊kun 'ö 'ka dho 'klobhɔdhe 'ö ꞊glöötiaandhö 'siö 'gü bhë ‑a yö ꞊ɛ? 34 ‑A ‑wun 'gü, ‑ka ka 'to 'to! A ‑dho ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu, mɛ 'kpaakpa ‑nu, mɛ ‑nu 'wo pë dɔ ‑nu, ‑an bɔ ka ‑dhë; ka ‑dho ‑a mɛ 'bhaa ‑nu zë, 'ka‑ mɛ 'bhaa ‑nu dɔ ‑gaatalü ‑bha, 'ka ‑an mɛ 'bhaa ‑nu ‑ma ‑klaa 'ka, ka ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü, 'ö 'ka dho ziö ‑an 'piö pödhɛ ‑nu 'wo dhö bɔ ‑an ‑bha ‑a 'gü kö 'kaan‑ ‑an 'klo bhɔ. 35 ‑Kɔ 'ö bhë ‑a 'ka, ka 'klo ‑dho bhɔ mɛ ‑nu 'ö waa pë gbɛ kë 'ö mɛ ‑nu ‑wo ‑an zë, 'ö‑ zü ‑yö dɔ Abɛlö 'ö kpengdhö ‑a ‑ta, 'ö dho 'ö yöë Zakali 'ö Balasi gbö 'ka, 'ö 'ka ‑an zë ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ waa‑ slabhodhɛ ‑an ziën bhë ‑a ‑bha. 36 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛɛ: Mɛ zë ‑sü 'klobhɔdhe ‑nu 'wo bhë ‑an 'plɛ ‑wo ‑dho nu mɛ ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü bhë ‑an ‑ta.»

'Wun 'ö ‑gban Zeluzalɛmë ‑a ꞊blɛɛ' 'ö Yesu ‑ya wo

(Lukö 13.34-35)

37 'Yö Yesu ‑ya pö: «Zeluzalɛmë, Zeluzalɛmë, bhi 'ü ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu zë ‑na, 'ü mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan 'dhö ‑an bɔ ‑na, 'ü ‑an zë ‑na ‑guö 'ka! ‑A ‑gwaa kë ꞊dhë ‑naa 'a‑ 'piö kö 'a ü 'gü ‑mɛ ‑nu 'kpɔ 'kuë‑ n 'piö ꞊nɛ ‑tɔ mu ‑yö ö bha 'në ‑nu kpɔa 'kuë‑ ö gban ꞊löö bhë ‑a 'dhö, 'kɛɛ ü 'ka 'we ‑a ‑bha. 38 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, kö ‑Zlan ‑kwaa ü bha 'kɔ ‑wun ‑zü ‑sü ‑mü ö 'plɛ 'ka. 39 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, a‑ ‑pö ka ‑dhë: 'Go ꞊dɛɛ ‑bha zlöö, ka 'ka 'dhö n yö gbɔ 'ö dho 'ö yöë yi 'ö 'ka dho ‑a pöë: ‹'Dhuë‑ ‑yö 'to mɛ 'ö nu ‑na kwa Dëmɛ 'tɔ 'gü ‑a ‑ta!› bhë ‑a ‑yi ‑bha.»

24

Yesu ‑yö ‑Zlan ‑bha 'kɔ 'wü ‑sü ‑wun ‑blɛɛ

(Maakö 13.1-2; Lukö 21.5-6)

1 Yesu ‑yö ‑go ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü. ‑Yö ‑kë 'dho ꞊dhia, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑yɔɔn ‑a ‑bha kö ‑waan ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ‑nu ‑kë ‑së ‑kɔ bhë ‑a ‑zɔn ‑a ‑dhë. 2 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Pë ‑nu 'wo ꞊nɛ, ka ‑an ‑yö ‑a? A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: ‑Guö ‑nu gbɛ 'ka 'dho to wo 'ko ‑ta dhuö zö, ‑an 'plɛ ‑wo ‑dho ‑lo.»

'Yena ‑wun 'yö dho ‑kë 'kpongtaadhɛ ‑bha yën ‑yi 'dhiö

(Maakö 13.3-13; Lukö 21.7-19)

3 Yesu ‑yö ‑dho Olivie ‑tɔn tuö, 'ö ꞊yaannu; 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑de 'sloo ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, 'wo ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ‑a ‑gɔ ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Pë ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑dho kë 'töng ‑mlë 'ka, 'iin ꞊duakëpë ‑mlë 'yö dho kë kö ‑yaan ü bha nu ‑yi waa‑ 'kpongtaadhɛ 'dhiötoyi ‑an ‑zɔn ‑ɛ?»

4 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö kö ꞊kun mɛ gbɛ‑ ka ‑püö! 5 Bhii mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dho nu n 'tɔ 'ka 'ö 'wo‑ pö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü wo 'ka. ‑Wo ‑dho mɛdhɛvadhɛ ‑püö. 6 Ka ‑dho ‑glu ‑drinng ‑nu ma ka 'sɔɔ ‑dhɛ ‑nu ‑bha; 'ka ‑glu ‑wun ‑taɔ ma ka 'ka ꞊gbiin. Kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ka ‑kë 'gbɛɛdhö! Pë ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑dho kë, 'kɛɛ kö 'kpongtaadhɛ 'dhiötoyi 'yaa ‑mü ꞊kun. 7 'Sɛgɔ ‑dho ‑glu gɔn ö 'bha 'sɛgɔ 'ka, 'ö ‑gludëdhɛ ‑kpa 'kuë‑ ‑sü nu dho ‑glu gɔn ‑an ‑kpa 'kuë‑ ‑sü gbɛ 'ka. Din ‑bha ‑da dhe waa‑ 'sɛ ‑bha ꞊zluun ‑sü ‑nu ‑dho kë 'sɛgɔ 'bhaa ‑nu 'gü. 8 Pë ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑dho kë ꞊nɛ 'në 'kpɔ ‑sü ‑bha 'yënngbhɔdhe zü dɔ ‑sü 'dhö dhebɔ ‑gɔ.

9 ꞊Ya kë 'dhö 'sɛgümɛ ‑nu 'saadhö ‑wo ‑dho ka ‑san zë; n ‑wun 'gü ‑wo ‑dho ka dɔ mɛ ‑gɔ ꞊taa ‑mɛ ‑nu kwɛɛ kö ‑waan ka 'klo bhɔ, 'go mü ‑waan ka zë.

10 'Ö‑ 'töng 'dhö bhë ‑a 'ka, mɛdhɛvadhɛ ‑dho kan ‑zo yö ‑sü ‑bha; ‑wo ‑dho wo 'ko ‑püö, 'ö 'wo wo 'ko ‑nu ‑san zë. 11 ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊suazë ‑nu ‑wo ‑dho nu, 'wo mɛdhɛvadhɛ ‑püö. 12 'Wun yaa kë ‑sü ‑dho dho 'dhiö 'ö sa ‑dhɛ 'saadhö ‑a 'gü. ꞊Ya kë 'dhö zlöö kö ‑a ‑dhɔ ‑kë 'ko 'ka ‑sü ‑dho kan mɛ ‑nu ‑ta. 13 'Kɛɛ mɛ 'ö 'dhoë‑ dɔ gɛnngdhö ‑yaan 'dho ‑yaan yöë ‑a 'dhiötoyi ‑bha, ‑a mɛ 'ö bhë ‑yö ‑dho dha. 14 'Wuntaɔsë 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑bha bhë ‑yö ‑dho ꞊blɛɛ'‑ 'sɛ 'saadhö ‑a 'gü; ‑yö ‑kë 'dhö kö 'kpongtaamɛ ‑nu 'saadhö ‑waan ‑a ma. ꞊Ya kë 'dhö zlöö, 'ö 'kpongtaadhɛ ‑yö yën.»

Pë yaa ꞊lɔɔzë

(Maakö 13.14-23; Lukö 21.20-24)

15 'Yö Yesu ‑ya pö 'zü: «Ka ‑dho pë 'wo‑ ‑dhɛ «pë yaa ꞊lɔɔzë» 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Daniɛlö ‑ya ‑wun ꞊blɛɛ bhë, ‑a yö kö ‑yö dɔ ‑sü 'ka ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ ‑bha. Mɛ 'ö 'sëëdhɛ ‑be 'ö Daniɛlö ‑ya ꞊bɛɛn, 'yö‑ pö ‑na bhë ‑ya ‑gɛn ma ‑së 'ka! 16 ꞊Ya kë 'dhö, mɛ ‑nu 'wo Zude ‑sɛ 'gü ‑wo ꞊duë, 'wo dho ‑tɔn ‑nu 'piö ꞊zian'. 17 ‑A 'töng bhë ‑a 'ka, mɛ 'ö 'dhoë‑ kë ö ‑gɔ 'kɔ tuö, ꞊ya ꞊yɔɔ', kö ꞊kun 'ö dho kɔɔ kö ‑yaan pë ‑nu 'sü ‑yaan zië. 18 Mɛ 'ö 'dhoë‑ kë ö ‑gɔ ꞊bhlöödhɛ ‑nu ‑bha, kö ꞊kun 'ö nu kɔɔ kö ‑yaan ö bha gblang 'sü. 19 ꞊N 'n, ‑më 'yena ‑wun 'ö bhë yi 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka, dhoo ‑nu 'wo 'guzë waa‑ ‑an mɛ ‑nu 'wo 'bëë‑ 'ka ‑an ‑bha 'ka ‑o! 20 'Kɛɛ ‑ka ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë kö ꞊kun 'ö ka ‑bha ꞊duë ‑yi ‑yö ‑kë 'nɛnɛ nu 'töng, 'iin ꞊glooyi ‑an 'ka! 21 Bhii 'töng 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka, 'klobhɔdhe ‑yö ‑dho kë ꞊gbaɔnsü, 'yö ꞊zië' ‑an mɛ ‑nu 'wo kë 'kpongtaadhɛ züdɔyi 'ka, 'ö nu 'ö yöë ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ‑bha bhë ‑an ‑ta, 'ö‑ ꞊suu'‑ gbɛ 'ka 'dho kë gbɔ. 22 ꞊Ya kë ꞊nɛ ‑Zlan yaa ‑dhɛkpaɔyi ‑nu 'wo bhë ‑an 'bhaa bho 'piö ‑bezë, kö ‑kë ‑a 'gü ‑mɛ gbɛ 'yaa 'dhö kë ‑dhö. 'Kɛɛ ‑yö ‑dhɛkpaɔyi ‑bhɔ züë ö bha mɛ ‑nu 'ö ‑an sü bhë ‑an ‑wun 'gü.

23 'Töng 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka mɛ ꞊yaa‑ pö ka ‑dhë: ‹‑Dhɛ ‑ga zö, ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑yö zö!› 'iin ‹‑yö ‑de!›, kö ꞊kun 'ka‑ ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑! 24 Bhii ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ꞊suazë ‑nu waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊suazë ‑nu ‑wo ‑dho nu ‑waan wo ‑bha ꞊duakëpë ‑nu waa‑ ‑dhidhaapë ‑nu ‑an kë kö ‑waan mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ꞊ya ‑an 'sü 'saadhö bhë ‑an ‑püö ‑sü ꞊mɛɛ'‑. 25 ꞊Dhɛ 'ma‑ yi 'to 'dhiö 'ma‑ ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë bhë kö 'ka kë 'slë 'ka!

26 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊waa‑ pö ka ‑dhë: ‹‑Ka ‑dhɛ ‑ga zö, ‑yö 'yënng ꞊taa!›, kö ꞊kun 'ka dho 'ma! 'Go mü 'zü, mɛ ‑nu ꞊waa‑ pö ka ‑dhë: ‹‑Yö ‑bin ‑sü 'ka kɔɔ zö›, kö ꞊kun 'ka‑ ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑! 27 ‑Kɔ do 'ö dha 'dhö 'ö 'yan bɔ ‑na ‑a 'ka lan‑ ꞊luu'‑ ‑zian waa‑ lan‑ ‑püö ‑zian ‑an 'ka bhë, ‑kɔ do bhë ‑a 'ka 'pö, 'ö ma Mɛgbö 'a dho nuë. 28 Bhii ‑dhɛ 'ö pë ꞊glöö ‑nu 'dhö ‑a ‑bha, ‑dhɛ bhë 'ö 'gblübhaa ‑nu ‑wo dho wo 'kuë‑ ‑a ‑bha.»

Mɛgbö ‑bha nu ‑sü

(Maakö 13.24-27; Lukö 21.25-28)

29 'Yö Yesu ‑ya pö: «'Yënngbhɔyi ‑nu 'wo bhë ꞊wa ziö, lan‑ ‑dho trö, 'su ‑de 'pö yaa 'dho bhü, 'susongga ‑nu ‑wo ‑dho go dhang‑ ‑nu ‑bha, 'wo ‑püö, 'ö 'piigbeedhɛ ‑nu 'wo dhang‑ ‑nu 'gü, 'wo ꞊zluu. 30 Kö ma Mɛgbö n ‑ma ꞊duakëpë ‑wo ‑sü ‑mü dhang‑ 'gü. 'Sɛgümɛ ‑nu 'saadhö ‑wo ‑dho ma Mɛgbö n yö kö a nu ‑na dha kpö ‑nu ‑ta dhang‑ 'gü 'piigbeedhɛ waa‑ 'tɔbhɔdhe ꞊va ‑an 'ka. ꞊Ya kë 'dhö, ‑wo ‑dho 'gbo bɔ wo ‑de ꞊maa 'ma ‑sü 'ka. 31 'Truu 'we ‑wo ꞊va ‑yö ‑dho kë. ꞊Ya kë 'dhö, ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo n 'piö bhë, a ‑dho ‑an bɔ 'kpongtaadhɛ 'pian ‑yiisië ‑ta, ‑waan n ‑ma mɛ ‑nu 'ö 'a ‑an sü 'kpongtaadhɛ 'dhiötodhɛ do do 'ö ‑dhö ‑a ‑bha bhë, ‑an kpɔ 'kuë‑ ‑dhɛ do 'gü.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban figö ‑lü ‑bha

(Maakö 13.28-31; Lukö 21.29-33)

32 'Yö‑ pö 'zü: «Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban figö ‑lü ‑bha ꞊nɛ, ‑kaa ‑ga bhë 'dhɛ: 'Ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ ‑a ‑kɔ ‑nu ‑wo ꞊kpɛa' ‑na, ‑a 'dhɛ ‑nu ‑wo bhɔ ‑na, kö 'ka‑ dɔa ꞊nɛ ꞊kpɔɔ ꞊ya yö ꞊klöö'. 33 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka, 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ 'ka ‑an yö, kö ‑kaa dɔa ꞊nɛ ma Mɛgbö n nu ‑yi ꞊ya yö ꞊klöö'.

34 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Mɛ ‑nu 'wo 'bhee‑ ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü zö ꞊nɛ, pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑wo ‑dho kë kö ‑an 'plɛ waa ga ꞊kun. 35 Dhang‑ waa‑ 'kpongtaadhɛ ‑wo ‑dho ziö, 'kɛɛ n ‑wo ‑nu 'ka 'dho ziö 'gbɛɛdhö»

‑Zlan dosɛn ꞊nɛ 'ö 'kpongtaadhɛ 'dhiötoyi dɔ

(Maakö 13.32-37; Lukö 17.26-30, 34-36)

36 'Yö‑ pö 'zü: «'Kɛɛ mɛ gbɛ 'yaa‑ yi ‑nu, ‑a 'lɛlɛ ‑nu gbɛ dɔ; ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑de 'wo dhang‑ 'gü, ma ‑de 'a‑ Gbö 'ka bhë, 'yiëë‑ yi dɔ; n Dë dosɛn ꞊nɛ 'ö‑ yi dɔ. 37 Pë do 'yö ‑kë Noe ‑bha 'töng 'ka bhë, pë do bhë 'ö dho kë 'zü, 'töng 'ö ma Mɛgbö 'a dho nuë bhë ‑a 'ka. 38 ‑A 'töng 'ö bhë ‑a 'ka kö 'yi ꞊va yaa pa ꞊kun, mɛ ‑nu ‑wo ‑kë pë ‑nu ‑bhö ‑sü 'gü, müpë ‑nu mü ‑sü 'gü; gɔɔn‑ ‑nu ‑wo ‑kë dhe ‑nu 'sü ‑sü 'gü, 'ö mɛ ‑nu ‑wo wo ‑bha 'në dhoo ‑nu dɔ gwaan 'ö dho 'ö yöë yi 'ö Noe ‑yö ꞊daa' 'yitagɔ 'gü ‑a ‑bha. 39 ‑An ‑zo yaa kë 'wun 'gbee‑ 'yö dhö nu ‑an ‑ta bhë ‑a 'piö, 'ö dho 'ö yöë yi 'ö 'yi ꞊va ‑yö nuë, 'ö sɔ ‑an 'plɛ ‑zü ‑a ‑bha. ‑Kɔ do bhë 'yö dho kaa ma Mɛgbö n nu ‑yi 'ka 'pö.

40 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'zü: ‑A yi bhë ‑a 'ka, mɛ ꞊plɛ ‑wo ‑dho kë ꞊bhlöö‑, ‑a mɛ do ‑dho sü, 'ö‑ mɛ do ‑yö to. 41 Dhoo ‑nu ꞊plɛ ‑wo ‑dho kë pë zɔn ‑dhiadhö, ‑a mɛ do ‑dho sü, 'ö‑ mɛ do ‑yö to. 42 ‑Ka ‑ya ka 'yaan, bhii 'kaa yi 'ö ka Dëmɛ dho nuë ‑a dɔ. 43 'Wun mɛ 'ö ꞊nɛ ‑ka ‑a ‑gɛn ma ‑së 'ka! 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'kɔdëmɛ ‑yö 'töng 'ö ꞊kwaanmɛ dho nuë gbeng ‑a ‑dɔ ‑bezë, kö ‑yö ‑dho ‑ya ö 'yaan kö ꞊kun 'ö dho ‑da ö ‑gɔ kɔɔ ‑wun 'gü.

44 ‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö! Bhii ma Mɛgbö, a ‑dho nu 'lɛlɛ 'ö ka ‑zo 'yaa‑ ‑dhë bhë ‑a 'ka.»

Yuökëmɛ ‑towogüsüzë waa‑ ‑a mɛ 'ö 'yaa 'to ö ‑wo 'gü

(Lukö 12.41-48)

45 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü: «Dö 'pö 'ö tɔɔ yuökëmɛ ‑towogüsüzë 'ö 'wun dɔ ꞊ɛ? 'Ö tɔɔ mɛ 'ö‑ dëmɛ ‑yö ö bha yuökëmɛ ‑nu ‑lo ‑a kwɛɛ ‑yaan ö ‑zo kë ‑an 'piö, kö ‑yaan ‑an 'dhi gba ‑an 'dhi ‑gba 'töng 'ka bhë. 46 ꞊Ɛɛ, yuökëmɛ 'ö‑ dëmɛ ‑yɛ 'zü ‑sü 'ka, ‑yaan nu ö plöö, 'ö dho ‑a yö kö ‑a ‑zo ‑yö yuö ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑an 'piö bhë, ꞊zuögludhi ‑yö kë ‑a ‑gɔ. 47 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: ‑A dëmɛ ‑yö ‑dho ö ‑bha pë ‑sɛɛbɔ ‑nu 'ö‑ ‑gɔ bhë ‑a 'plɛ ‑lo ‑a kwɛɛ. 48 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ yuökëmɛ këwunyaazë ‑mü ‑a 'ka, ‑yö ‑dho ‑a pö ö ‑de 'gü ꞊nɛɛ: ‹N dëmɛ 'yaa nu ‑na 'siö‑›, 49 'ö dho ‑ya ö 'bhamɛ ‑nu 'ö ‑an ‑bha yuö 'dhö do ‑an ma ‑sü ‑bha; 'go mü 'ö waa‑ yɔ 'yi mü ‑mɛ ‑nu 'wo pë ‑nu ‑bhö, 'wo yɔ ‑nu mü wo 'ko ꞊bhaa, 50 ‑a dëmɛ ‑dho nu yi 'ö 'yaa‑ dɔ, 'iin 'lɛlɛ 'ö 'yaa‑ dɔ ‑a 'ka. 51 ‑Yö ‑dho yuökëmɛ 'ö 'dhö bhë ‑a 'klo bhɔ ꞊gbaɔnsü 'ka, 'ö‑ bɔ mɛ 'yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu 'piö. ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü 'ö ‑an 'plɛ dhö 'gbo ‑nu bɔ ‑waan wo 'sɔn ‑nu ‑bhö ‑a ‑bha.»

25

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban 'nëdhoo ‑nu 'gɔɔ‑ do ‑bha

1 'Ö Yesu ‑ya pö: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'yö dhang‑ 'gü bhë ‑yö bhɔ 'në dhoo ‑nu ‑dadhëü 'gɔɔ‑ do 'wo wo ‑bha ꞊labang sü 'wo dho dhe 'sü ‑gɔɔn ‑gɔ zian‑ ‑an ‑bha. 2 ‑An mɛ 'sɔɔdhu 'waa 'kpaakpa, 'kɛɛ ‑an mɛ 'sɔɔdhu ‑wo 'kpaakpa. 3 'Ö ‑an mɛ 'sɔɔdhu 'waa 'kpaakpa bhë 'wo wo bha ꞊labang sü, 'kɛɛ waa 'siö 'yi 'wo dho ‑a kun wo ‑kɔ 'piö ‑a 'sü. 4 'Ö ‑an mɛ 'wo 'kpaakpa bhë 'wo wo ‑bha 'siö 'yi sü ‑sandhe 'gü, 'wo‑ kpa woë‑ ꞊labang ‑bha.

5 'Në dhoo ‑nu 'gɔɔ‑ do 'wo bhë, yi ‑yö ‑an ‑kun 'ö 'wo yi zë kö dhe 'sü ‑gɔɔn yaa nu ꞊kun.

6 ꞊Dhɛ ꞊wa dɔ gbeng ziën, 'ö ‑wo do ‑yö ‑we 'wo‑ ma: ‹Dhe ‑gɔn ꞊ya nu! ‑Ka yö plaan 'ka 'dho ‑a ‑gɔ zian‑!› 7 'Ö 'në dhoo ‑nu 'gɔɔ‑ do 'wo bhë 'wo ‑büö 'wo yö plaan, 'wo yö wo ‑bha ꞊labang ‑nu 'yan ꞊luu' ‑sü ‑bha. 8 'Ö ‑an mɛ ‑nu 'waa 'kpaakpa bhë 'wo‑ pö ‑an mɛ 'wo 'kpaakpa bhë ‑an ‑dhë: ‹‑Ka 'siö 'yi pë 'tee nu yi ‑dhë ‑ɛ, yi ‑bha ꞊labang ‑nu ‑wo ꞊dhuu' ‑na!› 9 'Ö ‑an mɛ 'kpaakpazë ‑nu 'wo bhë 'wo‑ pö: ‹‑Abi', bhii yaa 'dho ‑mɔ kwa ‑bha. ‑Ka 'dho 'siö 'yi 'dhɔɔdɔmɛ 'piö 'ka ka ‑bha 'dhɔ!›

10 'Ö ‑an mɛ ‑nu 'waa 'kpaakpa bhë 'wo dho wo ‑bha 'siö 'yi 'dhɔ ꞊dhia, 'kɛɛ 'töng gia‑ bhë ‑a 'ka, 'ö dhe ‑gɔn ‑yö nu. 'Në dhoo ‑nu 'sɔɔdhu mɛ 'ö 'wo wo ‑de ‑pë ‑kë bhë, 'ö waa‑ dhe ‑gɔn ‑nu 'wo ‑da dhe 'sü ‑kɔ 'gü, 'ö mɛ ‑nu ‑wo 'kwɛɛ ta ꞊lakele 'ka.

11 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑dhɛ 'bhle 'tee ꞊ya ꞊glɔɔ, 'ö 'në dhoo ‑nu 'sɔɔdhu 'wo to bhë 'wo nu, 'wo yö 'gbla ‑sü 'gü ꞊nɛɛ: ‹Yi ‑gɔmɛ, yi ‑gɔmɛ, ‑bhö 'kwɛɛ 'po yi ‑gɔ ‑ɛ!› 12 'Kɛɛ dhe ‑gɔn ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: ‹A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka 'maa kaa dɔ!› »

13 'Ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuöatadhe kë ꞊nɛɛ: «‑Ka ‑ya ka 'yaan, bhii 'kaa‑ yi ‑nu 'iin 'lɛlɛ ‑nu ‑an gbɛ dɔ!»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban yuökëmɛ ‑yaaga ‑bha

(Lukö 19.11-27)

14 'Ö Yesu ‑ya pö: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö dhang‑ 'gü bhë ‑yö ‑dho bhɔ gɔɔn‑ do 'yö dho 'ta 'gü ‑a ‑bha. 'Yö ö bha yuökëmɛ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë, 'yö ö bha pë ‑nu ‑lo ‑an kwɛɛ. 15 'Yö 'sënng 'tama ꞊këng' 'sɔɔdhu nu ‑a mɛ do ‑dhë, 'ö‑ mɛ kë ꞊plɛ bhë 'yö‑ ꞊këng' ꞊plɛ nu ‑a ‑dhë; ‑a mɛ kë ‑yaaga bhë 'yö‑ ꞊këng' do nu ‑a ‑dhë. ‑Ya ‑nu ‑an ‑dhë mɛ 'ö ‑dhö ‑a ‑bha 'dhɔɔ ‑siögüdhe kë ‑kɔ ꞊faan' ‑bha.

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö‑ to 'ö dho. 16 Yuökëmɛ 'ö 'sënng 'tama ꞊këng' 'sɔɔdhu yö bhë 'yö dho 'ö‑ ‑siögüdhe ‑kë, 'ö 'sënng 'tama ꞊këng' 'sɔɔdhu 'bhaa yö. 17 Mɛ 'ö‑ ‑bha ‑yö ‑kë 'pö ꞊këng' ꞊plɛ bhë, 'yö‑ ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ do bhë ‑a 'dhö; 'yö‑ ꞊këng' ꞊plɛ 'bhaa yö 'pö. 18 'Kɛɛ mɛ 'ö‑ ‑bha ‑yö ‑kë ꞊këng' do bhë ‑yö ‑dho, 'yö 'sɛ pɔn, 'yö ö ‑gɔmɛ ‑bha 'wëü‑ bhë 'yö‑ ‑bin.

19 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ, yuökëmɛ ‑nu 'wo bhë 'ö ‑an ‑gɔmɛ ‑yö nu, 'wo yö yuö ‑nu 'wo‑ ‑kë bhë ‑a 'kluën bho ‑sü ‑bha.

20 Yuökëmɛ 'ö 'sënng 'tama ꞊këng' 'sɔɔdhu ‑yö nu ‑a ‑dhë bhë, ‑yö ‑nu 'sënng 'tama ꞊këng' 'sɔɔdhu gbɛ 'ka, 'ö‑ pö ö ‑gɔmɛ ‑dhë: ‹N ‑gɔmɛ, 'sënng 'tama ꞊këng' 'sɔɔdhu ꞊nɛ 'ü‑ nu n ‑dhë, 'kɛɛ ‑a ꞊këng' 'sɔɔdhu 'bhaa 'a‑ yö ‑a 'piö 'ö ꞊nɛ.› 21 'Ö‑ ‑gɔmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹꞊Yö ‑së, ma yuökëmɛ këwunsëëzë, ‑zo ‑tën ‑a ‑dhë ‑mɛ ‑mü ü 'ka; ü ü ‑zo ‑kë pë ‑nu 'ö ‑an 'tɔ 'gian 'yaa ‑an ‑bha ‑an 'piö; a ‑dho ‑an mɛ 'ö ‑an 'tɔ 'dho ‑an ‑bha ‑a nu ü ‑dhë. ‑Bhö nu 'ü ꞊zuögludhi kë n 'piö!›

22 'Ö yuökëmɛ mɛ 'ö 'tama ꞊këng' ꞊plɛ ‑yö nu ‑a ‑dhë bhë, 'ö ꞊yɔɔn ö ‑gɔmɛ ‑bha 'ö‑ pö: ‹N ‑gɔmɛ, 'sënng 'tama ꞊këng' ꞊plɛ 'ü‑ nu n ‑dhë bhë, ‑dhɛ ‑ga, ‑a ꞊këng' ꞊plɛ 'bhaa 'a‑ yö ‑a 'piö ꞊ga ꞊nɛ!› 23 'Ö‑ ‑gɔmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹꞊Yö ‑së, yuökëmɛ këwunsëëzë, ‑zo ‑tën ‑a ‑dhë ‑mɛ ‑mü ü 'ka; 'ö tɔɔ pë ‑nu 'ö‑ 'tɔ 'gian 'yaa 'dhö ‑a 'gü, ü ü ‑zo ‑kë ‑an 'piö. ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, pë ‑nu 'ö ‑an 'tɔ 'dho 'gian ‑a nu ü ‑dhë. ‑Bhö nu, 'ü ꞊zuögludhi kë n 'piö!›

24 'Ö yö 'sabla yuökëmɛ mɛ 'ö 'tama ꞊këng' do ‑yö nu ‑a ‑dhë bhë ‑a ‑bha, 'ö ꞊yɔɔn ö ‑gɔmɛ ‑bha 'ö‑ pö: ‹N ‑gɔmɛ, a‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ ü mɛ 'ö 'gbee‑ ‑a 'ka, pë 'ö ü 'ka‑ ta, ü‑ ‑bho, 'ö pëga 'ö ü 'ka‑ ta, 'ü‑ ‑kan. 25 'Ö 'suö ‑yö n ‑kë. ‑A ‑wun 'gü 'a dho 'a ü bha 'wëüga bhë 'a‑ ‑bin 'sɛidhö. ‑Dhɛ ‑ga zö, ü bha pë bhë ꞊ga ꞊nɛ.› 26 'Ö‑ ‑gɔmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹Yuökëmɛ yaa, ü 'fiasü, ü‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ pë 'ö n 'ka‑ ta, a‑ ‑bho, 'ö pëga n 'ka‑ ta, 'a‑ ‑kan. 27 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, ü ꞊dua' ‑mü ‑be kö ma 'wëü‑ bhë 'ü‑ ‑da 'wëü‑ ‑da ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, kö n ‑yɛ 'zü ‑sü 'ka, ma gia‑ 'aan‑ ‑a bho mü kö ‑a ꞊truën ‑yaan kë ‑a ‑ta!› 28 'Ö‑ pö ö bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhë: ‹'Sënng 'tama ꞊këng' do bhë ‑kaa 'kun ‑a ‑gɔ 'ka‑ nu mɛ 'ö 'sënng 'tama ꞊këng' 'sɔɔdhu 'dho ‑a ‑gɔ bhë ‑a ‑dhë. 29 Bhii mɛ 'oo mɛ 'ö pë 'dhoë‑ ‑gɔ, ‑wo ‑dho ‑a ꞊taɔ' nu ‑a ‑dhë, 'ö pë ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊va, 'kɛɛ mɛ 'ö pë 'yaa‑ ‑gɔ, ‑a pë 'bhle 'tee 'yö‑ ‑gɔ, ‑wo ‑dho ‑a kun ‑a ‑gɔ. 30 ꞊Ya 'to yuökëmɛ 'ö‑ ꞊truën gbɛ 'yaa ‑dhö ꞊nɛ ‑a ‑bha 'ka, ‑kaa ꞊zong' plaan ‑dhɛtiidhɛ 'gü! ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü, 'yö dho ö 'sɔn ‑nu ‑bhö ‑a ‑bha, ‑yaan 'gbo ‑nu bɔ ‑a ‑bha.› »

‑Zlan ‑bha zakanyi ‑kaanta

31 'Go mü 'zü 'ö Yesu ‑ya pö: «Yi 'ö ma 'a Mɛgbö 'ka 'a dho nuë ‑gludë 'ka, yië‑ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'saadhö yi ‑dho nu. ‑A yi bhë ‑a 'ka a ‑dho ‑ya ma ‑gludëdhɛ kë 'gɔ ‑gbloo 'gü. 32 'Sɛgɔ 'saadhö 'gü ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dho dho wo 'kuë‑ n wö 'dhiö, 'a mɛ ‑nu zë 'gü do do 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑tuëmaakëmɛ 'dho 'bhla ‑nu bho ‑na 'ka ‑bho ‑nu ziën bhë ‑a 'dhö. 33 A ‑dho 'bhla ‑nu bɔ n ꞊kwɛɛ‑ 'gü ꞊zian', 'a ‑bho ‑nu bɔ n kwaa‑ 'gü ꞊zian'.

34 ꞊Ya kë 'dhö, ma ‑gludëmɛ, a ‑dhoë pö mɛ ‑nu 'ö 'wo n ꞊kwɛɛ‑ 'gü ꞊zian' bhë ‑an ‑dhë: ‹‑Ka nu, mɛ ‑nu 'ö n Dë ꞊ya 'dhuë‑ 'kpɔ ka ‑bha, 'ö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö‑ ‑ya 'kpongtaadhɛ kë ‑yi züdɔyi 'ka bhë, ‑yö ‑ya ka ‑bha 'ka. 35 Bhii din ‑yö ‑kë n kë ꞊dhia, 'ö 'ka n gbaa ‑bhöpë 'ka. 'Yi mü ‑dhɔ ‑yö ‑kë n kë ꞊dhia, 'ö 'ka n gbaa 'yi 'ka. A ‑kë ‑nia 'ka, 'ö 'ka n ‑nia 'kun ‑së. 36 A ‑kë n 'kpaan 'ka, 'ö 'ka sɔ ‑da n ‑ma. 'Yua ‑yö ‑kë n kë ꞊dhia, 'ö 'ka ka ‑zo ‑kë n 'piö. A ‑kë ‑kanso 'gü, 'ö 'ka bhɔ n ꞊dhia.›

37 Mɛ kpengdhö ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑dho ‑a pö n ‑dhë: ‹Yi Dëmɛ, yi ü ‑yö 'më kö din ‑yö ü kë ‑na, 'yi ü gbaa ‑bhöpë 'ka ɛ? 'Yi ü yö 'më kö 'yi mü ‑dhɔ ‑yö ü kë ‑na, 'yi ü gbaa 'yi 'ka ɛ? 38 Yi ü ‑yö 'më kö ü ‑nia 'ka, 'yi ü ‑nia kun ‑së ‑ɛ? Ü ‑kë ü 'kpaan 'ka 'më, 'yi sɔ ‑da ü ‑bha ‑ɛ? 39 Yi ü ‑yö 'yua 'gü 'më, 'ö 'yi ü yö ‑kanso 'gü 'më, 'yi ‑bhɔdhia ‑kë ü ‑gɔ ‑ɛ?› 40 ꞊Ya kë 'dhö, ma ‑gludëmɛ, a ‑dho ‑a pö ‑an ‑dhë: ‹A‑ ‑pö ka ‑dhë giagia 'ka: Pë ‑së 'saadhö 'ö 'ka‑ ‑kë mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑an ꞊bhlë ‑ya 'ö 'wo n dheglu 'ka ‑a mɛ do ‑dhë bhë, kö ma ꞊nɛ 'ö 'ka‑ ‑kë n ‑dhë.›

41 'Go mü 'zü, ma ‑gludëmɛ, a ‑dho ‑a pö mɛ ‑nu 'wo n ꞊kwaa‑ 'gü ꞊zian' bhë ‑an ‑dhë: ‹‑Ka bhɔ n ‑dhë ꞊taa', mɛ 'ö ‑Zlan ꞊ya 'dhangga ‑ya ka ‑bha! ‑Ka 'dho ꞊toëpö 'siö 'ö ꞊glöötiaandhö ‑dhɛ 'ka 'ö ‑ya ‑sü 'ka dü waa‑ ö bha bɔmɛ ‑nu ‑an ‑dhë bhë ‑a 'gü! 42 Bhii din ‑yö ‑kë n kë ꞊dhia, kaa n gbaa ‑bhöpë 'ka, 'yi mü ‑dhɔ ‑yö n ‑kë, kaa n gbaa 'yi 'ka. 43 A ‑kë ‑nia 'ka, kaa n ‑nia 'kun, a ‑kë n 'kpaan 'ka, kaa sɔ ‑da n ‑ma. A ‑kë 'yua 'gü, a ‑kë ‑kanso 'gü, kaa bhɔ n ꞊dhia.›

44 ‑Wo ‑dhoë pö: ‹Yi Dëmɛ, yi ü ‑yö 'më kö din ‑yö ü kë ‑na, kö 'yi mü ‑dhɔ ‑yö ü kë ‑na, kö ü ‑nia 'ka, kö ü 'kpaan 'ka, kö ü 'yua 'gü, kö ü ‑kanso 'gü, 'ö yiëë nu ü ‑dhë ‑ɛ?›

45 ꞊Ya kë 'dhö, ma ‑gludëmɛ, a ‑dho ‑a ‑daa kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛɛ: ‹A‑ ‑pö ka ‑dhë giagia 'ka: Pë ‑nu 'ö kaa‑ kë mɛ ‑nu 'waa ‑an ꞊bhlë ‑ya ꞊nɛ ‑a mɛ do ‑dhë bhë, ma ꞊nɛ 'ö kaa‑ kë n ‑dhë.› 46 Mɛ ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑wo ‑dho dho ꞊toëpö 'klobhɔdhɛ ‑bha. 'Ö mɛ kpengdhö ‑nu ‑wo dho 'pö ꞊toëpö ‑këdhösü ‑dhɛ ‑bha.»

26

Mɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑wo ‑dho Yesu ‑klu 'gü

(Maakö 14.1-2; Lukö 22.1-2; Zan 11.45-53)

1 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën 'wun ‑nu bhë ‑an ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha, 'ö‑ pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: 2 «Ka‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ, Paakö 'wlaan‑ ‑dho kë ‑dhɛkpaɔyi ꞊plɛ ‑bha, ma Mɛgbö, n dɔ ‑sü ‑mü mɛ ‑nu kwɛɛ kö ‑waan n dɔ ‑gaatalü ‑bha.»

3 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ 'sɛgümɛ ‑nu mɛ ziizii ‑nu 'wo Zuifö 'ka, ‑wo ‑nu wo 'ko ꞊bhaa slabhomɛ ꞊va 'wo‑ ‑dhɛ Kaifö bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ. 4 'Ö ‑an ‑wo ‑yö kpɔ 'kuë‑, kö ‑waan Yesu 'kun ‑bin ‑blü 'waan‑ zë; 5 'wo‑ pö: «Kwa 'ka 'dho ‑a kun 'wlaan‑ kë ‑yi 'ka. ꞊Ya kë 'dhö, 'sɛgümɛ ‑nu ‑dho ꞊luu' 'wo nu kwa ‑gɔ.»

Dhebɔ do ‑yö pë 'yi 'tëë ‑sëëzë 'daawo Yesu ‑gɔ ‑ta

(Maakö 14.3-9; Zan 12.1-8)

6 Yesu ‑yö ‑kë Betani, Simɔ 'ö ꞊wee ꞊yua' ‑ya ‑kë ‑be bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ. 7 'Ö dhebɔ do ‑yö ꞊yɔɔn ‑guö ‑kpo 'lü 'ö pë 'yi 'tëë ‑sëëzë ꞊sɔnng' 'gbeezë ‑ya pa bhë ‑a 'ka ‑a ‑bha. ꞊Dhɛ Yesu 'dhö pë ‑bhö ‑na, 'yö‑ 'daawo ‑a ‑gɔa.

8 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊waa‑ yö, yaa dhi ‑an ‑dhë, 'wo‑ pö: «Pë 'gü ꞊siö' ‑sü 'kpaan kun ꞊nɛ ꞊a? 9 Pë 'yi 'tëë ‑sëëzë ꞊nɛ ‑wa 'dhɔɔ dɔ ꞊sɔnng' 'gbee‑ 'ka ‑bezë, 'ö‑ 'wëü‑ ‑nu bhë 'wo‑ nu 'fɛɛmɛ ‑nu ‑dhë kö 'yaa ‑së ‑a!»

10 Bhii ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ Yesu ‑yö 'wun 'wo ‑kë ‑a ꞊blɛɛ' ꞊dhia bhë ‑a ‑ma bhë, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë 'ö dhebɔ ꞊nɛ 'ka‑ ꞊kɔɔ' ꞊yɛɛ ꞊ɛ? Pë 'ö‑ ‑kë n ‑dhë bhë ꞊yö ‑së. 11 Bhii 'fɛɛmɛ ‑nu ‑wo ‑dho kë ka 'piö zö ‑kplawo, 'kɛɛ ma ‑zë n 'ka 'dho to ka 'piö zö. 12 Dhebɔ ꞊nɛ ‑yö pë 'yi 'tëë ‑sëëzë ꞊nɛ ‑a ‑lo n ‑ma n ꞊glöö ꞊baa' ‑pë 'ka. 13 A‑ ‑pö ka ‑dhë giagia 'ka: ‑Dhɛ 'saadhö 'wo 'dhoë‑ 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑a ‑bha 'kpongtaadhɛ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü, pë 'ö dhebɔ ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë bhë ‑wo ‑dho ‑a ꞊blɛɛ'‑, 'ö ‑an ‑zo ‑yö ‑büö ‑a ‑wun 'ka.»

Zuda ‑ya 'piö 'yö Yesu dɔ slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu kwɛɛ

(Maakö 14.10-11; Lukö 22.3-6)

14 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑a mɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Zuda Ikaliɔtö bhë, 'yö dho 'ö yö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu ‑bha, 15 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Ma Yesu dɔ ka kwɛɛ ꞊sia, ‑më 'ka dhoë‑ nu n ‑dhë ‑ɛ?» 'Ö 'wo 'wëü‑ 'puu 'tama 'gɔɔ‑ ‑yaaga ꞊dhong, 'wo‑ nu ‑a ‑dhë. 16 'Ö sü yi bhë ‑a ‑bha, Zuda ‑yö ‑kë ‑a ꞊mɛɛ' ꞊dhia kö 'yaan‑ Yesu dɔ ‑an kwɛɛ.

Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ‑wo Paakö 'wlaan‑ ‑pë ‑bhö wo 'kuë‑

(Maakö 14.12-21; Lukö 22.7-14, 21-23; Zan 13.21-30)

17 'Dhɔɔgɔ 'ö 'wo 'bluu‑ 'ö‑ ꞊bhɛɛpë 'yaa‑ 'piö, 'wo‑ ‑bhö ‑na ‑a 'ka bhë, ‑a ‑dhɛkpaɔyi ‑blɛɛzë 'ka, 'yö ꞊guë' ‑nu 'wo Yesu ꞊dhɛɛ' ‑kpɔ, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Dhɛ ‑mlë 'ü‑ 'piö kö 'yi ü bha Paakö 'wlaan‑ ‑bhöpë kë ‑a ‑bha ‑ɛ?»

18 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ‑wo 'dho plöö; ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa ‑da plöö ‑wo yö gɔɔndë do ‑bha; ‑wa ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊woë' ꞊nɛɛ: «Yi ‑gɔmɛ ‑ya ‑pö ö ‑bha 'lɛlɛ ꞊ya yö ꞊klöö'; 'kɛɛ ‑dhɛ 'ö ü ‑gɔ kɔɔ ꞊nɛ 'ö waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu 'wo dho Paakö 'wlaan‑ ‑pë ‑bhö ‑a ‑bha.»

19 'Ö ꞊guë' ‑nu ‑wa ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Yesu ‑ya pöë ‑an ‑dhë bhë ‑a 'dhö. 'Wo dho 'wo Paakö ‑bhöpë ‑yuö ‑kë 'kɔ bhë ‑a 'gü.

20 ꞊Dhɛ 'yiniadhɛ ꞊ya dɔ, Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑wo ‑dho pë ‑bhö ‑a ‑ta ꞊gba 'dhiö. 21 ‑Wo ‑kë pë ‑bhö ꞊dhia, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë giagia 'ka: Mɛ do ‑yö ka ziën, yö ꞊nɛ 'ö dho n dɔ n yaagümɛ ‑nu kwɛɛ.»

22 ‑A ‑bha ꞊guë' ‑nu wöödhɛ ‑yö ‑siö ꞊gbaɔnsü, 'wo yö ‑a ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü ‑bha do do 'ka ꞊nɛɛ: «N Dëmɛ, ma ‑mü ‑a?»

23 'Ö Yesu ‑ya pö: «Mɛ 'yö ö bha ꞊bluu'‑ ‑sɔ n 'piö pë ‑bhö ‑a 'gü 'tia‑ 'gü ꞊nɛ yö ‑mü. 24 Ma Mɛgbö, a ‑dho ga ꞊nɛ ‑kɔ 'ö pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü n ‑wun 'gü 'ö‑ 'ka‑ 'dhö. 'Kɛɛ ‑më 'yena ‑wun 'yö ꞊nɛ gɔɔn‑ 'ö 'dhoë‑ ma Mɛgbö n dɔ n yaagümɛ ‑nu kwɛɛ bhë ‑a ‑bha 'ka! Gɔɔn‑ 'ö 'dhö yaa bhɔ ‑bezë, kö ꞊yö ‑së ‑a ‑bha 'ka!»

25 Zuda 'ö dho ‑a dɔ ö yaagümɛ ‑nu kwɛɛ bhë, 'ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, ma ‑mü ‑a?» 'Ö Yesu ‑ya pö: «Ü‑ ‑kpɔ ü ‑de 'yaan.»

‑Bhöpë 'slööslö

(Maakö 14.22-26; Lukö 22.15-20; 1 Kolɛntö 11.23-25)

26 ‑Wo ‑kë pë ‑bhö ꞊dhia, 'ö Yesu ‑yö ꞊bluu'‑ ‑sü; ꞊dhɛ 'ö ꞊ya ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, 'yö‑ ꞊kaan, 'ö‑ nu ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Kaa 'sü, 'ka‑ ‑bhö, ‑a mɛ ꞊nɛ tɔɔ n bun.»

27 'Ö ‑drɔɔn ‑kɔɔ do sü; ꞊dhɛ ꞊ya ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, 'yö‑ nu ‑an ‑dhë ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Ka 'plɛ ‑kaa mü! 28 Bhii ‑a mɛ ꞊nɛ tɔɔ n fɛi. Fɛi bhë ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑bha ‑dhi 'kuë‑ gën 'ka. Yö ꞊nɛ 'ö ‑lo ‑ziö mɛdhɛvadhɛ ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑ta ‑pë 'ka. 29 A‑ ‑pö ka ‑dhë: N 'ka ‑dho ‑drɔɔn mü ka 'piö gbɔ, 'ö dho 'ö yöë ‑drɔɔn ‑dëü gbɛ 'a dho ‑a mü ka 'piö n Dë ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü bhë ‑a yi ‑bha.»

30 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo 'wlaan‑ ‑ta 'tan ‑nu bho, 'wo dho Olivie ‑tɔn tuö.

Piɛɛ ‑bha ꞊kploo ö‑ wo Yesu 'ka

(Maakö 14.27-31; Lukö 22.31-34; Zan 13.36-38)

31 'Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «Gbeng ‑yi gia‑ ꞊nɛ ‑a 'gü, ka 'plɛ ka ‑dho n to 'ka ‑ziö, bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: A ‑dho 'bhla ‑maakëmɛ zë, 'ö 'bhla ‑tuë ‑nu ‑wo ‑pɛn ‑dhɛ 'saadhö ‑a 'gü. 32 'Kɛɛ 'ma 'go ga 'gü, a ‑dho dho ka 'dhiö Galile ‑sɛ 'gü.»

33 'Ö Piɛɛ ‑ya pö: «'Kö ‑kë ꞊nɛ mɛ 'plɛ ‑wo ü ‑to, ma ‑zë, n 'ka 'dho ü to 'gbɛɛdhö.»

34 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «A‑ ‑pö ü ‑dhë giagia 'ka: Gbeng ‑yi gia‑ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü, ‑a kë ‑sü 'ka kö ‑tɔ gɔn ‑yaan 'we, ü ‑dho ‑a pö ‑gwaa ‑yaaga ‑zë ꞊nɛ 'bhaa n dɔ.»

35 'Ö Piɛɛ ‑ya pö: «'Kö ‑kë ꞊nɛ ko zë ‑wun ‑mü 'dhee, n 'ka 'dho ‑a pö 'gbɛɛdhö 'maa ü dɔ!» 'Ö pë do bhë mɛ 'wo to 'wo‑ pö 'pö.

Yesu ‑bha ꞊bhɛa' 'ö‑ wo Zesemane

(Maakö 14.32-42; Lukö 22.39-46)

36 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu 'wo ‑lo ‑dhɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Zesemane bhë ‑a ‑bha, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ꞊yaannu zö, kö 'a 'dho ‑de ꞊bhɛa' ꞊dhia!» 37 Piɛɛ 'dhö, Zebede gbö ‑nu ꞊plɛ 'dhö, 'yö ‑an sü ö 'piö. 'Yö ‑wɛɛ ‑yö ‑kpɔ ‑a ‑ta. 38 'Ö‑ pö ‑an ‑dhë: «N ꞊zuö' ꞊ya pa ga ‑sü 'yena bhë ‑a 'ka. ‑Ka 'to zö, 'kwa ‑ya kwa 'yaan!»

39 ꞊Dhɛ 'ö bhɔ ‑an ‑dhë ꞊taa' 'bhe 'ka, 'ö ö ‑gɔ ‑gblü 'sɛi 'ö ꞊bhɛa ö ‑wo ‑ta ꞊nɛɛ: «N Dë, ‑a këdhɛ ꞊ya kë ‑dhö, 'yi 'güüzë 'ö ꞊nɛ, ‑a bhɔ n ‑dhë ꞊taa'! Kë‑ wo 'dhö 'püë‑ wo bhë n 'ka‑ pö, ma 'pö n 'yi ꞊kaan ‑dhë ‑wun, 'kɛɛ bhi ‑zë, ü 'yi ꞊kaan ‑dhë ‑wun ‑yö kë.»

40 'Ö ‑yɛ ö 'zü 'ö nu ö bha ꞊guë' ‑nu ‑yaaga bhë ‑an 'piö, 'ö ‑an yö kö ‑wo yiö, 'ö‑ pö Piɛɛ ‑dhë: «'E! Kaa ‑ya ka 'yaan n 'piö 'lɛlɛ do gia‑ 'ka a? 41 ‑Ka ‑ya ka 'yaan, 'ka ꞊bhɛa'‑, kö ꞊kun 'ö 'ka dho ‑püö 'güdandhe 'gü, a‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ka‑ 'piö 'ka ‑ya ka 'yaan, kë‑ wo 'ö ꞊faan' 'yaa bun ‑gɔ bhë yö ‑mü.»

42 'Ö bhɔ ‑an ‑dhë ꞊taa' ‑gwaa kë ꞊plɛ ‑naa wo, 'ö ꞊bhɛa ‑wo 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka: «N Dë, 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'yi 'güüzë ‑kɔɔ 'ö ꞊nɛ yaa 'dho bhɔ n ‑dhë ꞊taa', kö ü 'yi ꞊kaan ‑dhë ‑wun ‑yö kë!» 43 'Ö nu ö bha ꞊guë' ‑nu 'piö, 'yö ‑an yö kö ꞊wa yi zë 'zü, bhii 'ö tɔɔ yi ‑yö ‑kë ‑an 'yënngdhö.

44 'Ö Yesu ‑yö go ‑an 'piö 'zü, 'yö dho ꞊bhɛa' ꞊dhia ‑gwaa ‑yaaga ‑naa wo, ‑wo do bhë ‑a 'ka. 45 'Ö nu ö bha ꞊guë' ‑nu 'piö, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka yi zë ‑na ‑kplawo ꞊a? Ka ka 'tɛɛ ‑nu pa ‑na ‑a? ‑Ka ‑dhɛ ‑ga: 'Lɛlɛ ꞊ya ‑lo kö ma Mɛgbö 'aan‑ dɔ ꞊sɔɔnyaamɛ ‑nu kwɛɛ. 46 ‑Ka ꞊luu'‑ 'kwa 'dho! Gɔɔn‑ 'yö dho n 'dhɔɔ dɔ bhë, ꞊ya ‑lo zö 'saadhö!»

Yesu 'kun ‑sü

(Maakö 14.43-50; Lukö 22.47-53; Zan 18.3-12)

47 Yesu ‑yö ‑to 'wun ꞊blɛɛ' ꞊dhia, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑a mɛ do 'ö Zuda 'ka bhë, waa‑ mɛ ‑gbaa ꞊va 'ö ‑blaan ‑nu, 'lü 'klu ‑nu 'dhö ‑an ‑gɔ, ‑wo ‑kë ‑a 'piö 'wo nu. Mɛ ‑nu 'wo nu bhë, slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö mɛ ziizii ‑nu ꞊nɛ 'wo ‑an bɔ. 48 Zuda 'ö Yesu dɔ ö yaagümɛ ‑nu kwɛɛ bhë, ‑yö ꞊duakëpë 'wo dho Yesu kun ‑a ‑bha ‑a ‑zɔn mɛ ‑gbaa ꞊va bhë ‑an ‑dhë ꞊nɛɛ: «Mɛ 'a 'dhoë‑ ‑a 'kpeng mü bhë 'ö tɔɔ mɛ 'ka‑ 'piö bhë kö ‑kaa 'kun!» 49 'Yö Zuda ‑yö ꞊yɔɔn Yesu ‑bha 'ö‑ pö: «'Bha ꞊büee, n ‑Gɔmɛ!»

'Ö to mü 'ö‑ 'kpeng mü. 50 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N 'bhamɛ, pë 'ü nu kö 'üën‑ ‑a kë bhë, ‑bhö ‑a kë!»

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo ꞊yɔɔn Yesu ‑bha, 'ö 'wo‑ kun.

51 'Yö mɛ ‑nu 'wo ‑kë Yesu 'piö bhë ‑a mɛ do ‑yö ö ‑bha ‑blaan ‑gan ‑kloo 'gü, 'ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑bha yuökëmɛ zaa ö 'tonëga ‑bha, 'ö‑ 'klu ‑kan. 52 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ü bha ‑blaan ‑da ‑kloo 'gü, mɛ 'saadhö 'wo ‑blaan 'sü ‑na bhë, ‑wo ‑dho to ‑blaan ꞊kwaa'. 53 'Bhaa‑ dɔa ꞊nɛ a ‑mɔ ‑a ‑bha 'a‑ ‑dhɛ n Dë ‑gɔ kö ‑yö nu n ‑dhë, kö ‑dhɛ do ꞊nɛ ‑a 'gü 'yö ö bha bɔmɛ ‑nu 'wo ‑ziö ‑vuu 'gɔɔ‑ 'slaplɛ ö ga ꞊plɛ ‑ta bɔ n ‑dhë ‑a? 54 'Kɛɛ ꞊ya kë 'dhö ‑bezë, pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑a 'dhiö ‑dho ‑mɔ 'kuë ‑kɔklë ꞊ɛ? Bhii ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ꞊nɛ pë ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑dho kë ꞊nɛ ‑kɔ ꞊nɛ ‑a 'dhö.»

55 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë 'ka nu n 'kun ꞊dhia ‑blaan ‑nu, 'lü 'klu ‑nu ‑an 'ka ꞊nɛ ꞊dhɛ 'wo‑ pö ‑a ‑bha 'kpa pëyaakëmɛ ‑mü n 'ka ‑a 'dhö e? Yi 'saadhö 'ka, a ‑kë ꞊yaannu ‑sü 'ka ka 'piö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü mɛ ‑nu ꞊daan' ‑sü 'ka, 'ö kaa n 'kun. 56 'Kɛɛ pë ‑nu 'wo bhë 'saadhö, ‑wo ‑kë kö pë 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wa ꞊blɛɛ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë, ‑a 'dhiö ‑yaan ‑mɔ 'kuë.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu 'plɛ ‑wo ꞊duë 'wo ‑kan ‑a ‑zü 'kuë‑.

Yesu ‑bha ‑dho zakanmɛ ꞊va 'dhiö ‑sü

(Maakö 14.53-65; Lukö 22.54-55, 63-71; Zan 18.13-14, 19-24)

57 Mɛ ‑nu bhë ꞊dhɛ 'wo Yesu kun, ‑wo ‑nu ‑a 'ka Kaifö 'ö ‑kë slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ꞊va 'ka bhë ‑a 'dhiö. ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ ‑an ‑bha mɛ ziizii ‑nu ‑wo ‑kë wo 'kuë‑ mü. 58 Piɛɛ ‑yö ‑ziö Yesu 'piö, ‑gɛntozlöödhe 'ka, 'ö nu 'ö ꞊daa' slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ꞊va ‑gɔ 'kwɛandhö, 'ö waa‑ 'yan ‑to 'kɔ ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑wo ꞊yaannu mü, kö ‑kɔ 'ö 'wun bhë 'ö dho yën ‑a 'ka, 'yaan‑ ‑a dɔ.

59 Slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ 'wo zakanmɛ ꞊vava 'ka bhë waa‑ zakanmɛ ꞊vava 'wo to, ‑wo ꞊sua ‑wun 'wo dho ‑a dɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan kë 'wun ‑dɔadhe 'ka ‑waan ‑za ‑lo ‑a tuö ‑yaan kë ‑a zë ‑gɛn 'ka bhë, ‑wo ‑kë ‑a ꞊mɛɛ' ꞊dhia. 60 ‑Wo ‑bɔ mü 'dhö do do 'ka wo ‑bha ꞊sua ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka, 'ö ‑an ‑wo yaa 'ö 'ko 'sü. 'Ö mɛ ‑kaanta ꞊plɛ ‑wo nu 61 'wo‑ pö: «Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑ya pö ‑yö ‑dho ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ꞊wüü'‑, 'ö‑ ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga 'ka 'ö‑ gbɛ dɔ.» 62 'Ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ꞊va 'yö ꞊luu, 'ö‑ pö Yesu ‑dhë: «'Wun 'ö mɛ ‑nu ꞊nɛ 'wo‑ ꞊blɛɛ' ‑na ü ‑gɔ bhë, ü 'ka 'dho ‑a gbɛ ‑daa kë ꞊a?»

63 'Kɛɛ Yesu yaa ‑daa kë ‑a ‑gɔ. 'Ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ꞊va ‑ya pö ‑a ‑dhë 'zü: «‑Zlan 'ö 'bhee‑ ‑a 'tɔ 'ka, a‑ ‑dhɛ ü ‑gɔ kö 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑a Gbö, ‑a ‑bha ‑Yamɛ ‑mü ü 'ka 'ü‑ ꞊blɛɛ'‑ yi ‑dhë ‑wo ‑bhö ‑sü 'ka!»

64 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «꞊Ii‑, yö gia‑ 'ü‑ ꞊blɛɛ bhë, 'kɛɛ a‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë: 'Ö sü ꞊dɛɛ ‑bha zlöö, ka ‑dho ma Mɛgbö n yö kö 'a ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan 'piigbeezë ‑bha ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ‑bha. Ka ‑dho n yö 'zü dha kpö ‑nu 'gü kö a nu ‑na.»

65 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, slabhomɛ ꞊va ‑yö ö ‑bha gblang ‑blë ‑naazuëdhe 'ka 'ö‑ pö: «‑Më 'kwa ‑yaa ‑gɔ ‑ɛ? ꞊Ya 'si bho ‑Zlan ‑gɔ! Kwa ‑bha ‑wun 'yaa ‑tɔmɔ ‑bha gbɔ, 'wun 'ö 'go ‑na ‑a ꞊blɛɛ' ꞊dhia ‑Zlan 'ka bhë, ka‑ ‑ma. 66 Ka ‑bha ‑zotadhe tɔɔ ‑më ‑ɛ?» 'Wo‑ ‑daa ‑kë 'wo‑ pö: «꞊Ee‑, ‑a zë ‑sü ‑ya ‑ma ‑kun!»

67 'Wo wo 'dhee ‑nu ‑suö ‑a wöödhö, 'wo‑ ‑ma ‑kɔ kpö 'ka kö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa 'to ‑ma ‑na ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: 68 «‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ, mɛ 'ö ü ‑ma bhë, ‑a 'tɔ pö yi ‑dhë!» (Bhii ꞊dhɛ kë ‑na 'dhö kö ꞊wa sɔ ‑klu ‑a woë‑.)

Piɛɛ ‑bha ‑kploo Yesu ‑wun 'ka ‑sü

(Maakö 14.66-72; Lukö 22.56-62; Zan 18.15-18, 25-27)

69 Piɛɛ ‑yö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka plaan 'kwɛandhɛ bhë ‑a 'yasa 'gü ‑dhɛ ‑bha, 'ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑bha yuökëdhe do ‑yö ꞊yɔɔn Piɛɛ ‑bha 'ö‑ pö: «Bhi ‑de 'pö, ü ‑kë Yesu 'ö go Galile bhë ‑a 'piö!»

70 'Ö Piɛɛ ‑yö ꞊kploo Yesu ‑wun 'ka mɛ 'plɛ wö 'dhiö mü 'ö‑ pö: «Pë 'ü‑ 'piö kö 'ü‑ ꞊blɛɛ'‑ bhë 'maa‑ dɔ!»

71 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'ö Piɛɛ ‑yö dho ‑yö plaan ‑zian 'ka, 'ö ‑ko 'zü 'ö yuö kë 'në dhe do 'bhaa ‑ya yö 'ö‑ pö mɛ ‑nu 'wo kë mü ‑an ‑dhë: «Mɛ ꞊nɛ ‑yö ‑kë Yesu, Nazalɛtë mi bhë ‑a 'piö!»

72 'Ö Piɛɛ ‑yö ꞊kploo 'zü ‑dëüwo 'ö‑ pö: «A‑ ‑blɛɛ ‑Zlan ‑dhë ꞊nɛ, gɔɔn‑ 'ö bhë 'maa‑ dɔ!»

73 ꞊Dhɛ 'töng pë 'tee ꞊ya ziö, mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü, 'wo ꞊yɔɔn Piɛɛ ‑bha, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Giagia 'ka, mɛ ‑nu 'wo bhë ü ‑an mɛ do 'ka, bhii ü 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo ‑yö ü 'godhɛ ‑zɔn yi ‑dhë.»

74 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'ö Piɛɛ ‑yö yö ‑wo ‑bhokuëdhe kë ‑sü ‑bha ꞊nɛɛ: «꞊Ya kë ꞊sua 'ka, ‑Zlan ‑yö n 'klo bhɔ! A‑ ‑blɛɛ ‑Zlan ‑dhë ꞊nɛ, gɔɔn‑ bhë 'maa‑ dɔ!» ‑Dhɛ bhë 'ö to ‑a ‑bha 'ö ‑tɔgɔn ‑yö ‑we. 75 'Ö Piɛɛ ‑zo ‑yö ‑büö, ‑wo 'ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë bhë ‑a 'ka ꞊nɛɛ: «‑A kë ‑yi 'ka, ‑tɔgɔn ‑yaan 'we, ü ‑dho ꞊kploo n ‑wun 'ka ‑gwaa ‑yaagazë ꞊nɛ, 'bhaa n dɔ.» 'Ö yö plaan 'ö 'gbo bɔ 'yenazë 'ka.

27

'Dho 'wo‑ wo Yesu 'ka Pilatö 'dhiö waa‑ Zuda ‑bha ga ‑kɔ

(Maakö 15.1; Lukö 23.1-2; Zan 18.28-32)

1 ‑Dhiadhiö tii 'gü, slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu 'töüdhö waa‑ Zuifö mɛ ziizii ‑nu ‑wo ‑kpɔ wo 'kuë‑ kö 'waan‑ Yesu zë. 2 'Wo‑ ‑lö 'wo dhoë 'wo‑ dɔ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ Pilatö kwɛɛ.

3 ꞊Dhɛ Zuda 'ö Yesu 'dhɔɔ dɔ bhë ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ ꞊wa za ‑lo Yesu tuö, 'ö‑ ꞊zuö' ‑yö za dɔ ‑a ‑bha, 'ö ‑yɛ ö 'zü, 'ö dho 'wëü‑ 'puu ga 'gɔɔ‑ ‑yaaga bhë ‑a 'ka slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu ‑an ꞊dhia, 4 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Sɔɔn yaa 'a‑ ‑kë mɛ yaa 'wun yaa kë bhë, 'a‑ dɔ ka kwɛɛ 'kaan‑ ‑a zë bhë ‑a 'ka.» 'Kɛɛ ‑wa ‑pö ‑a ‑dhë: «Yi ‑bha 'wun gbɛ 'yaa‑ 'gü, bhi ꞊nɛ 'ö ü bha 'wun 'dhö ‑mü!»

5 'Ö Zuda ‑yö 'wëü‑ bhë 'yö‑ ‑pɛn sia‑ ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü mü, 'ö ‑ziö 'ö dho, 'yö ö ‑de dun 'lü ‑bha.

6 'Ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu ‑wo 'wëüga bhë ‑a sü 'wo‑ pö: «Kwa ‑bha tɔng ‑ya ‑pö kö ꞊kun 'kwaa fɛi ꞊sɔnng' ‑da ꞊gbëü 'ö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü bhë ‑a 'gü. Bhii 'ö tɔɔ mɛ 'wo‑ zë ‑a ꞊sɔnng' ‑mü.»

7 ꞊Dhɛ 'ö ‑an ‑wo ꞊ya 'kpɔ ‑a ‑bha, 'wëüga bhë 'wo gbɔdɔmɛ ‑bha ꞊bhlöödhɛ dhɔ ‑a 'ka, 'ö ‑kë ‑nia ‑nu mɛ ꞊wa ga ‑an ‑bindhɛ 'ka. 8 ‑A ‑wun 'gü ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü, ‑wo ꞊tun ‑dhɛ bhë ‑a ‑dhɛ «mɛ fɛi ‑dhɛ». 9 ‑Kɔ 'ö ꞊kaa' 'ö ‑wo 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Zelemi ‑ya pö 'kpa 'ö‑ 'dhiö ‑yö ‑mɔ ‑a 'ka 'kuë 'ö bhë. Bhii ‑ya ‑pö: ‑Wo 'wëü‑ 'puu 'gɔɔ‑ ‑yaaga 'ö ‑kë 'wëü‑ 'ö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑kpɔ 'kuë‑ do kö ‑waan dhɔa bhë ‑wa ‑sü, 10 'wo gbɔdɔmɛ ‑bha ꞊bhlöödhɛ dhɔ ‑a 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö kwa Dëmɛ ‑Zlan ‑ya ꞊blɛɛ ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö.

Pilatö ‑bha Yesu ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü

(Maakö 15.2-5; Lukö 23.3-5; Zan 18.33-38)

11 Yesu ‑yö ‑dho 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ Pilatö 'dhiö, 'yö‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë ‑mü ü 'ka a?» 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü‑ ꞊blɛɛ bhë.»

12 Go mü ꞊dhɛ 'ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu 'dho 'wun dɔ ‑na ‑a ‑bha, yaa‑ ‑daa kë gbɔ. 13 'Ö Pilatö ‑ya pö ‑a ‑dhë: «'Wun ‑nu 'wo‑ dɔ ‑na ü ‑bha ꞊nɛ, 'bhaa‑ ma ꞊a?»

14 'Kɛɛ Yesu yaa‑ ‑daa do gbɛ 'sü ‑a 'gü, yaa‑ kë ‑a ‑gɔ. ‑A ‑wun 'gü 'tetundhe ꞊va ‑yö ‑da 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ Pilatö 'gü.

Yesu ‑bha ‑da 'klobhɔdhe 'gü ‑kɔ

(Maakö 15.6-15; Lukö 23.13-25; Zan 18.39–19.16)

15 Paakö 'wlaan‑ 'saadhö ‑a 'ka, 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ Pilatö ‑yö mɛ 'ö 'sɛgümɛ ‑nu 'dho ‑a 'piö, ‑a ‑bho ‑kanso 'gü ‑an ‑dhë. 16 Gɔɔn‑ do 'ö mɛ 'plɛ ‑wa dɔ 'wo‑ ‑dhɛ Balaba, ‑yö ‑kë ‑kanso 'gü mü. 17 'Ö Pilatö ‑ya pö mɛ ‑nu 'wo nu wo 'ko ꞊bhaa ‑a wö 'dhiö mü bhë ‑an ‑dhë: «Dö 'ka‑ 'piö kö 'a‑ bho mü ꞊i? Balaba 'iin Yesu 'wo‑ ‑dhɛ Klito bhë e?» 18 Bhii ‑ya ꞊dɔa' ꞊nɛ ‑wo Yesu ‑dɔ ö kwɛɛ ꞊druɛi 'ö ‑da ‑an 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü.

19 Pilatö ‑yö ‑kë zadɔkɔ 'gü, 'ö‑ ‑bha dhebɔ ‑yö mɛ ‑bɔ ‑a ‑dhë 'ö‑ pö: «Kö ꞊kun 'ü pë gbɛ ‑kë gɔɔn‑ 'ö 'wun yaa gbɛ 'yaa‑ ‑bha bhë ‑a 'ka! Bhii yiö ꞊zian' ꞊dɛɛ, n ꞊sëë'‑ ‑yö ‑bho ‑a ‑wun 'gü ꞊duö.»

20 'Kɛɛ slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑wo ‑gban mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo bhë ‑an ‑bha, kö ‑wo Balaba bho mü, kö ‑wo Yesu ‑zë zë. 21 'Ö Pilatö ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'zü 'ö‑ pö: «Mɛ ꞊plɛ 'wo bhë, ‑a dözë 'ka‑ 'piö kö 'a‑ bho mü ꞊i?» 'Ö 'wo‑ pö: «Balaba ꞊nɛ 'yi‑ 'piö!» 22 'Ö Pilatö ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Kö 'a ‑më kë Yesu 'ö‑ 'tɔ ‑yö ‑kë Klito 'ka bhë ‑a 'ka ɛ?»

'Ö ‑an 'plɛ ‑wa ‑pö: «‑A dɔ ‑gaatalü ‑bha!»

23 'Ö Pilatö ‑ya pö: «‑Më ‑wun yaa 'ö gɔɔn‑ ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë ‑ɛ?»

'Kɛɛ ‑wo ‑yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'gü wo ꞊faan' 'plɛ 'ka ꞊nɛɛ: «‑Bhö ‑a dɔ ‑gaatalü ‑bha!»

24 ꞊Dhɛ 'ö Pilatö ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ ö ‑wo 'yaa ‑mɔ ‑na, 'kɛɛ ‑an ‑wo 'dho ‑na 'dhiö ‑kplawo, 'ö 'yi sü 'yö ö ‑kɔ ‑zlu, mɛ ‑gbaa ‑nu 'plɛ wö 'dhiö mü, 'ö‑ pö: «N ‑kɔ 'yaa gɔɔn‑ 'ö kpengdhö ꞊nɛ ‑a zë ‑sü ‑wun 'gü, ‑a mɛ bhë ka ‑bha 'wun ‑mü!»

25 'Ö mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo bhë 'wo‑ pö: «‑A fɛi ‑wun ‑yö ‑lo yi ‑nu, yië‑ yi ‑bha 'në ‑nu, yi tuö!»

26 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Pilatö ‑yö Balaba bho ‑kanso 'gü 'sɛgümɛ ‑nu ‑dhë, 'ö Yesu nu 'dhasi ‑nu ‑dhë, 'wo‑ ‑ma. 'Go mü, 'ö‑ dɔ ‑an kwɛɛ kö 'waan‑ ‑a dɔ ‑gaatalü ‑bha.

'Dhasi ‑nu ‑wo duö 'luu ‑sü Yesu ‑bha

(Maakö 15.16-20; Zan 19.2-3)

27 'Dhasi ‑nu ‑wo ‑dho Yesu 'ka Pilatö ‑gɔ kɔɔ, 'ö 'dhasi ‑nu mɛ 'wo to 'ö ‑an 'plɛ ‑wo nu wo 'ko ꞊bhaa mü. 28 'Wo Yesu ‑bha sɔ ‑nu bho ‑a ‑bha, 'wo gblang nuɛazë do ‑da ‑a ‑bha, 29 'wo 'ginng ‑gbloo ꞊gblaa' do ‑kë, 'wo‑ ‑kë ‑a ‑bha 'gɔ ꞊gblaa' 'ka, 'wo‑ ‑ya ‑a tuö, 'ö 'wo 'lünë do dɔ ‑a ꞊kwɛɛ‑ 'gü ‑kɔ 'gü. 'Go mü, 'wo ‑lo wo kpɔn 'gü ‑a 'dhiö duö 'luu ‑sü ‑a ‑bha ‑sü 'ka, 'wo‑ pö: «Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë, 'bha ꞊büee!»

30 'Wo wo 'dhee bho ‑a ‑bha, 'ö 'wo 'lü 'wo‑ dɔ ‑a kwɛɛ bhë, 'wo‑ kun ‑a ‑gɔ, 'wo‑ ꞊maa' ‑a ‑gɔ ‑bha.

31 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa yën duö 'luu 'sü ‑sü ‑bha ‑a 'ka, 'ö gblang bhë 'wo‑ bho ‑a ‑bha, 'wo‑ ‑bha sɔ ‑nu ‑da ‑a ‑bha; 'wo dho ‑a 'ka kö ‑waan dɔ ‑gaatalü ‑bha.

Yesu ‑bha ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü

(Maakö 15.21-32; Lukö 22.26-43; Zan 19.17-27)

32 ꞊Dhɛ 'wo 'dho ‑na, 'ö 'wo ‑kpën gɔɔn‑ do 'ö go Silɛnë, 'wo‑ ‑dhɛ Simɔ ‑a ‑bha, 'wo‑ 'gbee‑ ‑ta bho kö ‑yö Yesu ‑bha ‑gaatalü bun. 33 'Wo dho 'wo ‑lo ‑dhɛ do 'bhaa 'wo‑ ‑dhɛ «Gɔɔgota» ‑a ‑bha, ‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ «mɛ ‑gɔ ‑klëë ‑lo ‑dhɛ».

34 ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü, 'wo ‑drɔɔn 'wo pë 'këü 'yi 'güüzë ꞊kaan ‑a 'ka bhë 'wo‑ nu ‑a ‑dhë. ꞊Dhɛ 'ö ꞊yaa‑ dan, yaa 'we ‑a ‑bha gbɔ kö ‑ya mü. 35 'Wo‑ dɔ ‑gaatalü ‑bha ꞊taan ‑nu ‑gban ‑a ‑gɛn waa‑ ‑a ‑kɔ ‑nu ‑an ‑ta ‑sü 'ka. 'Go mü 'wo‑ ‑bha sɔ ‑nu ‑glu wo 'ko 'ka 'töü‑ ‑bhö ‑sü 'ka, 36 'wo ‑ya mü, wo 'yan ‑to ‑a ‑bha ‑sü 'ka. 37 ‑A ‑gɔ ‑ta dhuö pë 'ö‑ zë ‑gɛn 'ka, 'wo‑ ‑ya mü 'ö tɔɔ: «Mɛ ꞊nɛ 'ö tɔɔ Yesu 'ö Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë 'ka.» 38 ‑Wo ꞊kwaan ‑gludamɛ ‑nu ꞊plɛ ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha Yesu 'pian 'piö mü; ‑a mɛ do ‑yö ‑kë ‑a ꞊kwɛɛ‑ 'gü, 'ö‑ mɛ do ‑yö ‑kë ‑a ꞊kwaa‑ 'gü.

39 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë ziö ꞊dhia mü, ‑wo wo ‑gɔ zë 'gü 'si ‑nu ‑bho Yesu ‑gɔ ‑sü 'ka. 40 ‑Wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia ‑a ‑dhë: «Bhi 'ü‑ ‑kë kö 'üën‑ ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'wü, kö ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga 'piö 'üën‑ ‑a gbɛ dɔ bhë, ‑bhö ü ‑de dha; 'ö 'go mü, ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zlan Gbö ‑mü ü 'ka, ‑bhö 'go ‑gaatalü ‑bha 'ü yö sia‑ 'sa!»

41 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka slabhomɛ ‑gɔmɛ ꞊vava ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu, 'wo yö duö 'luu ‑sü ‑a 'ka ‑sü 'gü 'pö, ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: 42 «Mɛ ‑nu dha 'yö‑ wo, 'kɛɛ 'yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö ö ‑de dha! 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ Izlaɛlö ‑bha ‑gludë ‑mü ‑a 'ka, kö ‑yö ö ‑de bho ‑gaatalü ‑bha kö 'yiën‑ ‑a ‑wo ‑dhɛ 'wun giagia. 43 ‑Yö ö ‑zo yö ‑Zlan ‑bha 'ö‑ pö: ‹A ‑Zlan Gbö 'ka›; ꞊dhɛ 'ö 'dhö, ‑kwa ‑a ‑ga kö ‑a ‑dhɔ ‑dho ‑Zlan kë, 'yö‑ dha 'sabla kɔ.»

44 'Ö ꞊kwaan ‑gludamɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑gaatalü ‑bha ‑a 'piö mü bhë, 'wo 'si ‑nu ‑bho ‑a ‑gɔ ꞊nɛ ‑kɔ do bhë ‑a 'dhö 'pö.

Yesu ‑bha ga ‑sü

(Maakö 15.33-41; Lukö 23.44-49; Zan 19.28-30)

45 ꞊Dhɛ 'kwa dɔ lënngü, 'ö ‑dhɛ ‑yö ‑trö 'sɛ ‑dhɛ 'saadhö ‑ta, 'ö dho 'ö yöë 'wɔ 'yɛ ‑lan ‑bha. 46 ꞊Dhɛ 'kwa dɔ 'wɔ 'yɛ ‑lan 'ka, 'ö Yesu ‑yö ‑gbla ‑wo 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «Eli, Eli, lema sabasötani!» (‑A ‑gɛn 'ö tɔɔ «n ‑ma ‑Zlan, n ‑ma ‑Zlan, ‑më 'yö ‑kë 'ü ü ꞊kwaa n ‑wun ‑zü ‑i?»)

47 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü, ‑a mɛ do do ‑nu ‑wa ‑wo ‑ma, 'ö 'wo‑ pö: «‑Yö Eli ꞊dhɔɔ kë ‑na!»

48 'Ö mɛ do ‑yö go ‑an 'gü ‑bla 'ka, 'yö dho 'yö ꞊fuu'‑ sü, 'ö‑ zë ‑drɔɔn 'yi ꞊gliisü 'ka, 'yö‑ ‑ya 'lünë 'dhiö, 'yö‑ ꞊yɔɔn Yesu 'dhi 'sɔɔ kö ‑yaan ‑a mü. 49 'Kɛɛ ‑an mɛ 'wo to ‑wa pö: «‑Bhö dɔ, 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ Eli ‑dho nu 'ö‑ dha kö 'kwaan‑ ‑a yö.»

50 'Ö Yesu ‑gbla ‑dëüwo 'gbee‑ 'ka 'ö ga.

51 'Ö to mü, ‑dun 'kɔdhi ‑bha ‑sɔ 'ö ‑kë ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü bhë, 'ö ‑pɛ dhuö 'ö nu 'ö yöë sia‑ ‑tɛidhö; 'ö 'sɛ ‑nu ‑wo ꞊zluun, 'ö ‑guö ‑tɔn ‑nu ‑wo 'fa bho. 52 'Ö blɔɔn‑ ‑nu 'dhi ‑yö ‑po, 'ö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ö 'wo ga 'dhiö, 'ö ‑an ꞊plëëzë ꞊glöö ‑wo go ga 'gü, 53 'wo go blɔɔn‑ 'gü 'wo yö plaan. ꞊Dhɛ Yesu ‑yö go ga 'gü, 'ö mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo nu Zeluzalɛmë plöö, 'ö mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑an yö.

54 Wlɔmë mi 'ö ‑kë 'dhasi ꞊këng' do ‑gɔmɛ 'ka waa‑ 'dhasi ‑nu mɛ 'wo ‑kë wo 'yan ‑to Yesu ‑bha ꞊dhia bhë ‑wo 'sɛ ꞊zluun ‑kɔ waa‑ pë ‑nu 'wo ‑kë 'töüdhö bhë ‑an ‑yö. 'Ö 'suö ꞊va ‑yö ‑da ‑an 'gü 'wo‑ pö: «Mɛ 'ö ꞊nɛ ‑yö ‑Zlan Gbö giagia 'ka!» 55 Dhoo ‑nu ꞊plëëzë 'wo dɔ ꞊gbiin 'wo ‑dhɛ ‑ga, ‑wo ‑kë ‑ziö Yesu 'piö ꞊dhia kö ‑yö Galile, 'wo yuö ‑nu ‑kë ‑a ‑dhë. 56 Mali 'go Madala 'dhö, Mali Zakö waa‑ Zozɛfu ‑an dhe, waa‑ Zebede bɔɔ ‑wo ‑kë mü, dhoo ‑nu 'wo bhë ‑an ziën.

Yesu ‑da ꞊gluudhö ‑sü

(Maakö 15.42-47; Lukö 23.50-56; Zan 19.38-42)

57 ꞊Dhɛ 'yiniadhɛ ‑yö dɔ, gɔɔn‑ do ꞊bhɔɔzë 'yö ‑kë Alimate mi 'ka 'wo‑ ‑dhɛ Zozɛfu, yö ‑de 'pö ‑yö ‑kë Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu mɛ do 'ka, 58 'Ö dho Pilatö 'piö, 'yö Yesu ꞊glöö ‑dhɛ ‑a ‑gɔ. 'Ö Pilatö ‑yö ‑we ‑a ‑bha kö ‑wo Yesu ꞊glöö nu ‑a ‑dhë.

59 'Ö Zozɛfu ‑yö Yesu ꞊glöö dhu sɔ 'puu ‑dëü do 'ka, 60 'ö‑ ‑bin ‑guö ‑du do ‑dëü 'yö‑ pɔn ö ‑de ‑bha blɔɔn‑ 'ka bhë ‑a 'gü. 'Go mü 'yö ‑guö 'fa 'gbiin‑ do ꞊glöng glö 'ö‑ yö ‑guö ‑du bhë ‑a 'dhiö, 'ö‑ to 'ö dho. 61 Mali 'go Madala waa‑ Mali kë ꞊plɛ ‑naa, ‑wo ‑kë ‑ya ‑sü 'ka blɔɔn‑ bhë ‑a wö 'dhiö mü.

‑Zo ‑kë blɔɔn‑ 'piö ‑mɛ ‑nu

62 ꞊Dhɛ Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ‑de ‑pë kë ‑yi ꞊ya ziö, 'ö‑ ‑ta ‑dhɛ ꞊ya 'po, 'ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo dho wo 'kuë‑ 'wo dho Pilatö 'piö. 63 'Ö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi dëmɛ, yi ‑zo ꞊ya ‑büö bhii ꞊suamɛ 'ö bhë kö yaa ga ꞊kun, ‑ya ‑pö ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa 'ka, ‑yö ‑dho go ga 'gü. 64 ‑Bhöë pö 'dhasi ‑nu ‑dhë ‑wo wo ‑zo ‑kë ‑a blɔɔn‑ 'piö ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga 'ka, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu dho nu ‑waan ‑a ꞊glöö ꞊kwaan, kö ‑waan pö 'sɛgümɛ ‑nu ‑dhë ꞊ya 'go ga 'gü. Kwaa‑ kë 'dhö, ꞊sua ‑wun ‑mɛ 'ö bhë ‑yö ‑dho kë ꞊gbaɔnsü 'ö ꞊zië' ‑a ‑blɛɛzë ‑ta.»

65 'Ö Pilatö ‑ya pö ‑an ‑dhë: «'Dhasi ‑nu 'wo dho wo 'yan to ‑a blɔɔn‑ ‑bha 'wo ꞊nɛ. ‑Ka 'dho, ‑kɔ 'wo dho wo ‑zo kaa ‑a 'piö ‑së 'ka ka ‑dhë, 'ka‑ kaa!»

66 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö blɔɔn‑ 'dhitapë bhë ꞊bhüö' ‑ziö ‑a 'dhiö, 'wo‑ ꞊dua' ‑kë, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö‑ 'dhi dho po. 'Go mü, 'wo 'dhasi ‑nu ‑ya ‑a ‑maa.

28

Yesu ‑bha ‑go ga 'sü ‑sü

(Maakö 16.1-10; Lukö 24.1-12; Zan 20.1-10)

1 ꞊Dhɛ 'ö Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ꞊ya ziö, ‑dhɛ mɛ 'ö ‑po ‑a 'piö, ‑a ‑dhiadhiö tii 'gü bhë 'ö Mali 'go Madala waa‑ Mali kë ꞊plɛ ‑naa bhë 'wo nu blɔɔn‑ ꞊taa. 2 'Ö to mü 'sɛ ‑yö yö ꞊zluun ‑sü ‑bha 'gbee‑ 'ka, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö go dhang‑ 'gü 'yö nu mü, 'ö ‑guö bhë 'yö‑ ‑blü 'pian 'piö, 'ö dho ‑a ‑ta dhuö, 'yö ꞊yaannu. 3 'Ö‑ 'bhü ‑yö yö ꞊nɛ dha ‑bha 'yan bɔ ‑sü 'bhü 'dhö, 'ö‑ ‑bha sɔ ‑nu ‑wo ‑kë 'puu ꞊nɛ bhlo kpö 'dhö.

4 'Dhasi ‑nu ‑wo ‑zluun 'suö 'ka, 'ö ꞊dhɛ to zlöö kö ꞊wa kë ꞊nɛ mɛ ꞊wa ga ‑an 'dhö.

5 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya pö dhoo ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ka ‑kë! Bhii a‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ Yesu 'wo‑ dɔ ‑gaatalü ‑bha bhë 'ka‑ ꞊mɛɛ. 6 'Yaa zö gbɔ, ꞊ya 'go ga 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ pöë ka ‑dhë 'dhiö bhë ‑a 'dhö. ‑Ka nu ‑dhɛ 'ö ‑wɔ ‑a ‑bha bhë 'ka‑ ‑ga!» 7 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ: «‑Ka 'dho ‑bla 'ka 'ka‑ pö ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: ‹꞊Ya 'go ga 'gü, ‑yö 'dho ‑na ka 'dhiö Galile ‑sɛ 'gü. ‑Dhɛ bhë 'ka dho ‑a yö ‑a ‑bha›. 'Wun 'yö ‑kë n ‑gɔ 'aan‑ ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë bhë 'ö bhë.»

8 Waa ꞊glɔɔ mü gbɔ, ‑wo ‑go blɔɔn‑ ꞊taa mü, 'suö waa‑ ꞊zuögludhi ꞊va 'yö ‑an pa bhë ‑a 'ka. 'Wo ‑bla sü, 'wo dho 'wuntaɔsë 'ö bhë ‑a 'ka Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊dhia.

9 ‑Wo ‑kë 'dho ꞊dhia, 'ö 'kan 'wo‑ wo ‑ta, kö Yesu ‑yö nu ‑na ‑an ‑gɔ zian‑, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Ka ꞊büee!»

'Wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, 'wo pa ‑a ‑gɛn 'ka, ‑gblü ‑a ꞊gɛɛndhö ‑sü 'ka. 10 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ka ‑kë! ‑Ka 'dho 'ka‑ pö n dhegluzë ‑nu ‑dhë ‑wo 'dho Galile, ‑dhɛ bhë 'wo dho n yö ‑a ‑bha.»

Pë ‑nu 'wo ‑kë bhë, 'dhasi ‑nu ‑bha ‑a ꞊blɛɛ' ‑kɔ

11 Kö dhoo ‑nu 'wo bhë ꞊wa ‑da zian ‑ta, 'dhasi ‑nu 'wo wo ‑zo ‑kë Yesu blɔɔn‑ 'piö bhë, ‑an mɛ 'bhaa ‑nu, ‑wo ‑dho plöö, 'ö pë ‑nu 'wo ‑kë 'töüdhö bhë, 'wo‑ ꞊blɛɛ slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu ‑dhë. 12 'Yö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑wo yö mɛ ziizii ‑nu ‑bha, 'ö ‑an ‑wo ‑yö kpɔ ‑a ‑bha, 'wo 'wëüga ꞊va sü 'wo‑ nu 'dhasi ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë, 13 'Ö 'wo‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka ‑dho ‑a pö mɛ ‑nu ‑dhë: ‹‑A ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑nu gbeng, 'wo‑ ꞊glöö sü kö yi yiö.› 14 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊yaa‑ ma, yi ‑dho 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑a ‑dhë, 'ö 'yi ka bho 'wun bhë ‑a 'gü.»

15 'Ö 'dhasi ‑nu ‑wo 'wëü‑ bhë 'wo‑ sü, 'ö 'wo‑ ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'wo‑ pöë ‑an ‑dhë bhë ‑a 'dhö. 'Ö ‑an ‑bha ‑a ꞊blɛɛ' ‑kɔ bhë, 'ö‑ ‑taɔ ‑yö ‑pɛn ‑dhɛ 'saadhö 'gü, 'ö dho 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha.

Yesu ‑yö ö ‑de ‑zɔn ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë

(Maakö 16.14-18; Lukö 24.36-49; Zan 20.19-23; Këyuö ‑nu 1.6-8)

16 ꞊Guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga do 'wo bhë ‑wo ‑dho Galile ‑tɔn do 'ö Yesu ‑ya ‑zɔn ‑an ‑dhë bhë ‑a tuö. 17 ꞊Dhɛ 'ö ꞊waa‑ yö, 'wo ‑gblü ‑a ꞊gɛɛndhö; 'kɛɛ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑an ziën yaa ‑an ‑zo 'kun ꞊nɛ Yesu gia‑ ‑mü ‑a 'ka. 18 Yesu ‑yö ‑yɔɔn ‑an ‑bha, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'saadhö ‑yö ‑nu n ‑dhë ‑sü 'ka dhanggüdhɛ waa‑ 'kpongtaadhɛ ‑an ‑ta. 19 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, ‑ka 'dho mɛ ‑nu 'piö 'sɛ 'saadhö 'gü, 'ka ‑an kë ma ꞊guë' ‑nu 'ka! 'Go mü, 'ka ‑an ‑bɔ yiö n Dë ‑Zlan 'dhö, ‑a Gbö 'dhö, ‑Zuu 'slööslö 'dhö ‑an 'tɔ 'gü! 20 ‑Ka ‑an ꞊daan'‑, ‑wo ‑nu 'saadhö 'a ka ꞊daan ‑an 'ka bhë ‑an 'ka, kö ‑wo ‑an 'kun! 'Go mü, 'ka‑ dɔa ꞊nɛ a ka 'piö ‑dhɛkpaɔyi 'saadhö 'ka, 'ö dho 'ö yöë 'kpongtaadhɛ 'dhiötoyi ‑bha.»

Maakö

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

'Wuntaɔsë

'ö ‑gban Yesu Klito ‑bha 'ö

Maakö

‑ya ꞊blɛɛ

1

Zan Batisö ‑bha ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü

(Matiö 3.1-12; Lukö 3.1-18; Zan 1.19-28)

1 'Wuntaɔsë 'ö ‑gban ‑Zlan Gbö Yesu Klito ‑bha bhë ‑a zü dɔ ‑kɔ ꞊ga ꞊nɛ. 2 ‑Yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑ya ‑pö: ‑Dhɛ ‑ga, a ‑dho n ‑ma bɔmɛ do bɔ ü 'dhiö, kö ‑yaan ü ‑bha zian ‑gblooga ‑yuö kë. 3 Gɔɔn‑ do ‑yö ‑dhoo bho ‑na 'yënng ꞊taa, ‑ya ‑pö ꞊nɛɛ: ‑Ka kwa Dëmɛ ‑bha zian ‑gblooga ‑yuö kë, 'ka‑ dɔ kpengdhö!

4 ‑Kɔ do bhë ꞊nɛ 'ö mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Zan ‑yö nuë 'yënng ꞊taa. ‑Yö mɛ ‑nu ‑bɔ yiö, 'go mü 'yö ‑dhoo bho mɛ ‑nu ꞊dhɔɔ kë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Ka ka ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü ꞊dhië' ‑kwaa, 'ka bɔ ‑Zlan 'ka kö ‑wo ka ‑bha ‑go ꞊sɔɔn yaa 'gü bɔyiödhe kë! ‑Yö kë 'dhö kö ‑yaan ziö ka këwun yaa ‑nu ‑ta!»

5 'Ö mɛ ‑nu 'saadhö 'wo ‑kë Zude ‑mɛ ‑nu 'ka waa‑ mɛ ‑nu 'wo go Zeluzalɛmë plöö 'wo ‑nu ‑a 'piö mü, 'wo wo këwun yaa ‑wun ‑nu ꞊blɛɛ. 'Ö Zan ‑yö ‑an ‑bɔ yiö 'yiga 'wo‑ ‑dhɛ Zuudɛn bhë ‑a ꞊bhaa.

6 Zan ‑bha ‑dasɔ ‑yö ‑kë ‑yɔɔnmia kaa‑ 'wo‑ bɔ ‑a 'ka, 'ö‑ ‑du kwi do ‑yö ‑kë ‑dɔ ‑a ‑bha sɔ ‑ta ‑pë 'ka, 'ö‑ ‑bhöpë ‑nu ‑wo ‑kë ‑kpaa waa‑ 'zɔ 'yɔn ‑nu ‑an 'ka. ('Ö tɔɔ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'wo ‑kë 'töng 'ö bhë ‑a 'ka bhë ‑an ‑da ‑sɔ waa‑ ‑an ‑bhöpë ‑nu 'wo bhë). 7 'Yö‑ pö mɛ ‑nu 'wo nu bhë ‑an ‑dhë: «Mɛ 'ö 'dhoë‑ nu n ꞊zlöö bhë ‑a 'pii ꞊yö 'gbee‑ 'ö ‑ziö ‑a 'ka n ‑ta. Ma ‑de yaa n ‑ma 'kun kö 'aan‑ ꞊kloo'‑ ‑a 'dhiö 'aan‑ ‑a ‑bha ‑sakpa yun ‑bhüö ‑nu 'po 'aan‑ bho ‑a ‑gɛn ‑bha. 8 Ma 'pö a ka ‑bɔ yiö 'yi 'ka, 'kɛɛ yö ‑zë ‑yö ‑dho ka pa ‑Zuu 'slööslö 'ka.»

Yesu ‑bɔ yiö ‑sü waa‑ 'güdandhe ‑bha ‑nu ‑a ‑ta ‑sü

(Matiö 3.13–4.11; Lukö 3.21-22; 4.1-13)

9 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑yö go Galile pö‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Nazalɛtë bhë ‑a 'gü 'ö nu Zan 'piö. 'Ö Zan ‑ya ‑bɔ yiö Zuudɛn ꞊bhaa. 10 ꞊Dhɛ 'ö Yesu 'dho 'go ‑na yiö, 'ö dho ‑dhɛ ‑ga kö dhang‑ 'dhi ꞊ya 'po 'ö ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö 'ö ꞊yɔɔ ‑a ‑ta; ‑yö ‑kë ‑tönggö 'ka 'ö nu 'ö ‑ya ‑a ‑ta. 11 'Ö‑ 'to ‑yö ‑da ‑Zlan ‑wo 'ö ‑kë 'we ꞊dhia dhang‑ 'gü bhë ‑a 'gü ꞊nɛɛ: «Bhi ꞊nɛ 'ü tɔɔ n Gbö do; ü ‑dhɔ ‑yö n ‑kë ꞊duö. Bhi ꞊nɛ 'ö n ꞊zuögludhi ‑wun 'plɛ 'dhö ü 'gü.»

12 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö yö ‑a ‑dhë 'dhiö 'ö dho ‑a 'ka 'yënng ꞊taa. 13 ‑Dhɛkpaɔyi 'gɔɔ‑ ‑yiisië 'yö‑ ‑kë 'yënng ꞊taa mü. 'Ö Satan ‑ya 'gü dan. Waa‑ 'blü ‑wü ‑nu ‑wo ‑kë wo 'ko ꞊bhaa mü. 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo nu, pë 'ö‑ ‑bha ‑wun ‑ya ‑kë ‑a 'ka, ‑a ꞊dhia.

Yesu ‑yö 'yiblükëmɛ ‑yiisië ꞊dhɔɔ ‑kë

(Matiö 4.12-22; Lukö 4.14-15; 5.1-11)

14 ꞊Dhɛ ꞊wa Zan ‑da ‑kanso 'gü, 'ö Yesu ‑yö dho Galile ‑sɛ 'gü 'ö yö 'wuntaɔsë 'ö go ‑Zlan 'piö ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha. 15 'Yö‑ pö mɛ ‑nu ‑dhë: «'Töng ꞊ya ‑lo kö pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑dhë bhë ‑yaan ‑a 'gü ‑pë kë; bhii ‑a ‑bha ‑gludëdhɛ ꞊ya yö ꞊klöö'. ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, ‑ka ka bo ka këwun yaa ‑nu 'ka, ('ka bɔ ‑Zlan 'ka,) 'ka 'wuntaɔsë ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑!»

16 Yi do 'ka kö Yesu ‑yö ‑kë 'ta 'sü ꞊dhia 'yipuë 'kpong 'dhiö Galile ‑sɛ 'gü, 'yö ‑kpën 'yiblükëmɛ ꞊plɛ 'wo ‑an ‑dhɛ Simɔ waa‑ ö dheglu Andre ‑an ‑bha. ‑Wo ‑kë wo ‑bha 'kplö ‑zuö ꞊dhia 'yuö‑ ‑gɔ 'yipuë bhë ‑a ꞊bhaa. 17 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ziö n 'piö, a ‑dho ka kë ma 'kplö ‑zuö mɛ ‑nu ‑gɔ ‑mɛ 'ka kö 'kaan‑ nu ‑an 'ka n 'piö.»

18 ‑Dhɛ do bhë 'wo to ‑a ‑bha 'wo wo ‑bha 'kplö ‑nu to sia‑ mü 'wo ‑ziö ‑a 'piö.

19 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya ö 'bhe 'tee ꞊yɔɔn 'dhiö, 'ö ‑kpën Zakö waa‑ ö dheglu Zan 'wo ‑kë Zebede gbö nu 'ka bhë ‑an ‑bha. ‑Wo ‑kë wo ‑bha 'yitagɔ 'gü, wo ‑bha 'kplö 'blë ‑dhɛ ‑wɔ ‑dhiadhö. 20 'Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë. 'Wo wo dë Zebede waa‑ ö ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑an to 'yitagɔ 'gü mü 'wo ‑ziö Yesu 'piö.

Yesu ‑bha ‑zuu yaa ‑kë gɔɔn‑ do 'bhaa 'gü ‑kɔ

(Lukö 4.31-37)

21 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑luu 'wo dho Kapɛɛnaɔmë ‑pö 'gü. Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi 'ka, ‑wo ‑da ‑an ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü, 'ö Yesu ‑yö yö ‑an ꞊daan' ‑sü ‑bha. 22 Mɛ ‑nu 'wo‑ ‑wo bhë ‑a ma, ‑an 'te ‑yö ‑tun ‑a ‑bha mɛ ꞊daan' ‑kɔ bhë ‑a ‑wun 'gü. Bhii ‑a ‑wo 'yaa kë ꞊nɛ ‑an ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo 'dhö, 'ö tɔɔ ‑yö mɛ ‑nu ‑daan ‑wogbiindhɛ 'ka.

23 Yi bhë ‑a 'ka gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë mü; ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a 'gü, 'ö ‑gbla ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: 24 «‑Më ‑kë ‑ɛ? Yesu, Nazalɛtë mi, ü ‑nu yi 'gü ꞊siö' ꞊dhia ꞊a? A‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ, ü mɛ 'slööslö 'ö ‑Zlan ‑ya bɔ ‑a 'ka!»

25 ꞊Dhɛ ‑kë 'pö 'ö Yesu ‑yö ‑gbla ‑a ‑ta, ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Dhɛ ga ü ‑ta kö 'ü 'go gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü!»

26 'Yö ‑zuu yaa ‑yö gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a ꞊zaan 'zan 'gbee‑ 'ka 'ö go ‑a 'gü ‑gbla ‑sü 'ka 'gbee‑ 'ka. 27 'Wun 'ö ꞊nɛ ‑yö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an 'te ‑tun 'wo yö ꞊dhɛɛ' ‑nu 'kpɔ ‑sü ‑bha wo 'ko ziën ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö ꞊nɛ ‑yö mɛ ‑nu ‑daan ‑wogbiindhɛ 'ka 'dhɛ! Mɛ ꞊daan' ‑kɔ ꞊suu'‑ ‑dëü ‑mlë 'ö ꞊nɛ 'zü ‑i! Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ꞊ya 'gbla ‑zuu yaa ‑nu ‑de ‑ta, ‑wo 'wun ma ‑a ‑ta 'dhɛ!»

28 ꞊Dhɛ ‑kë 'pö 'ö Yesu 'tɔ ‑yö yö ‑pɛn ‑sü ‑bha ‑dhɛ 'saadhö 'gü Galile ‑sɛ 'gü.

Yesu ‑bha Simɔ ꞊da ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Matiö 8.14-17; Lukö 4.38-41)

29 ꞊Dhɛ ‑kë 'pö 'ö 'wo go Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü, 'wo dho Simɔ waa‑ Andre ‑an ‑gɔ kɔɔ. Zakö waa‑ Zan ‑wo ‑kë ‑an 'piö. 30 Simɔ ꞊da ‑yö ‑kë ꞊waannu ꞊süë' 'ö tɔɔ 'gii‑ ‑kɔ ‑yö ‑kë ‑a ‑bha. ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊ya ‑wo, 'ö 'wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha, 'wo‑ ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë. 31 'Yö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, 'yö ‑yaa ‑kɔ ‑bha 'ö‑ ꞊luu. ‑Dhɛ do bhë ‑a ‑bha 'ö‑ ‑bha 'gii‑ ‑yö bo, 'ö ‑bhöpë ‑kpa ‑an ‑dhë.

32 ꞊Dhɛ 'ö 'yinia ‑dhɛ ꞊ya dɔ kö lan‑ ꞊ya ‑püö, mɛ ‑nu ‑wo ‑nu 'yuamɛ ꞊plëëzë waa‑ mɛ ‑nu 'ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑an 'gü ‑an 'ka Yesu 'piö. 33 Mɛ ‑nu 'saadhö 'wo ‑kë pö‑ bhë ‑a 'gü, ‑wo ‑nu 'kɔ 'dhiö mü. 34 Yesu ‑yö 'yuamɛ ꞊plëëzë 'ö 'yua ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ ‑yö ‑an ‑kë, ‑an ‑dhɛ bo. 'Ö ‑zuu yaa ꞊plëëzë ‑nu ‑kë mɛ ‑nu 'gü. Yaa 'we ‑a ‑bha kö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo 'wun ꞊blɛɛ'‑, 'ö tɔɔ ‑wo Yesu dɔ.

Yesu ‑bha ‑ziö Galile ‑sɛ 'gü ‑kɔ

(Lukö 4.42-44)

35 ‑Dhɛ mɛ 'ö ‑po ‑a 'piö ‑a ‑dhiadhiö tii 'gü bhë, Yesu ‑yö ‑yö plaan, 'ö bhɔ pödhɛ ‑dhë ꞊taa', 'yö dho ‑dhɛ 'ö mɛ gbɛ 'yaa‑ ‑bha ‑a ‑bha, ꞊bhɛa' ‑dhiadhö ‑Zlan ‑dhë.

36 Simɔ waa‑ ö 'bhamɛ ‑nu mɛ 'wo to, ‑wo ‑dho ‑a ꞊mɛɛ' ꞊dhia. 37 ꞊Dhɛ 'ö ꞊waa‑ yö, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Mɛ 'plɛ ‑wo ü ꞊mɛɛ' ‑sü 'gü.» 38 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Yö 'dhö; 'kɛɛ ‑kwa 'dho pödhɛ ‑nu 'wo kwa 'sian 'piö ꞊nɛ ‑an 'gü 'pö kö 'aan‑ ‑Zlan ‑wo pö ‑an ‑dhë, bhii pë 'a nu ‑a ‑wun 'gü 'ö bhë.»

39 'Yö Yesu ‑yö dho 'yö bɔ Galile ‑sɛ 'saadhö 'gü, 'yö 'wuntaɔsë ‑blɛɛ Zuifö ‑nu ‑dhë, ‑an ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü, 'yö ‑zuu yaa ‑nu bho mɛ ‑nu 'gü.

Yesu ‑bha ꞊weemɛ do ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Matiö 8.1-4; Lukö 5.12-16)

40 Yi do 'ka ꞊weemɛ do ‑yö ‑nu Yesu 'piö 'yö ‑lo ö kpɔn 'gü ‑a 'dhiö ꞊bhɛa' ‑sü 'ka ‑a ‑dhë, 'yö‑ pö: «N Dëmɛ, a ‑nu kö 'üën‑ n dha. ꞊Ya kë ꞊nɛ 'bha 'we ‑a ‑bha, ‑bhö n bun kë 'slööslö!» 41 'Ö‑ ‑wo 'yena ‑yö Yesu ‑kë, 'yö ö ‑kɔ paa, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «A ‑we ‑a ‑bha, ü ‑dhɛ ‑yö bo!»

42 ‑Dhɛ do bhë ‑a 'gü 'ö ꞊wee ‑yö go gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a ‑bha, 'ö‑ ‑dhɛ ‑yö bo. 43 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ꞊ya pö ‑a ‑dhë ‑yö 'dho. 'Kɛɛ ‑yö 'wun ‑blɛɛ ‑a ‑dhë 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: 44 «Ü 'to 'to ‑së 'ka: Kö ꞊kun 'ö 'wun ꞊nɛ 'ü‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë, 'kɛɛ ‑bhö 'dho, ‑kɔ 'ü‑ 'ka zlöö ꞊nɛ 'ü‑ ‑zɔn slabhomɛ ‑dhë! 'Go mü 'ü sla‑ 'ö Moizö ‑ya ‑zɔn 'kpa bhë 'ü‑ bho kö ‑yaan ‑zɔn mɛ 'plɛ ‑dhë ꞊nɛ ü bha 'yua ꞊ya bo.»

45 'Kɛɛ gɔɔn‑ bhë, 'dho 'ö‑ wo ꞊zian', 'ö 'wun 'ö Yesu ‑ya ‑kë ‑a ‑dhë bhë 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑dhɛ 'saadhö 'gü. 'Ö‑ ‑wun 'gü Yesu yaa ö ‑de ‑zɔn plöö ‑dhɛ ‑nu gbɛ ‑bha gbɔ, 'ö to zlöö pö‑ ꞊taa ‑dhɛ ‑nu 'iin ‑dhɛ 'ö mɛ gbɛ 'yaa‑ ‑bha ‑a ‑bha. 'Ö mɛ ‑nu ‑wo go ‑dhɛ 'saadhö 'gü 'wo nu ‑a 'piö mü.

2

Yesu ‑bha 'tinngmɛ do ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Matiö 9.1-8; Lukö 5.17-26)

1 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛkpaɔyi 'dɛdɛ ꞊ya ziö 'ö Yesu ‑yö nu 'zü Kapɛɛnaɔmë ‑pö 'gü. 'Ö mɛ ‑nu ‑wa ma ꞊nɛ ‑yö 'kɔ do 'gü. 2 'Ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo dho kɔɔ 'ma, 'ö‑ ‑dhɛ to zlöö kö dɔ ‑dhɛ gbɛ 'yaa 'kɔ 'dhiö plaan gbɔ. 'Ö Yesu ‑yö 'wuntaɔsë 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑a ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë.

3 'Wo dho ‑dhɛ ‑ga kö mɛ 'bhaa ‑nu ꞊wa nu 'tinngmɛ do 'ö mɛ ‑yiisië ‑wa bun ‑a 'ka. 4 'Kɛɛ ‑a këdhɛ gbɛ yaa kë ‑an ‑gɔ kö ‑waan dhoë Yesu 'dhiö kɔɔ, mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo 'kɔ 'dhiö bhë ‑an ‑wun 'gü. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ‑wo ‑da ‑a 'ka 'kɔ tuö 'ö 'wo 'kɔ ꞊gba 'dhi bho Yesu 'trüün 'ka ‑dhɛ gia‑ ‑bha. 'Ö ‑dhɛ 'dhi 'wo‑ bho bhë, 'wo 'tinngmɛ bhë ‑a to ö ‑wɔ ‑a ‑ta ꞊sɛɛ' ‑ta, 'wo‑ ꞊yɔɔ kɔɔ 'ma Yesu 'dhiö ‑dhɛ gia‑ ‑bha.

5 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ ‑zo yö ‑sü ‑yö ‑an ‑gɔ ꞊nɛ yö ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑ya ‑dhɛ bo, 'yö‑ pö 'tinngmɛ bhë ‑a ‑dhë: «Ma 'në, 'ma ziö ü bha ꞊sɔɔn yaa ‑wun ‑nu ‑ta.»

6 Tɔnggɔmɛ ‑nu 'wo ‑kë ꞊yaannu ꞊süë' mü, ‑zotadhe ‑yö ‑kë ‑an 'gü ꞊nɛɛ: 7 «‑Më 'ö ‑kë 'ö gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ 'ö ꞊daɔn pö ‑Zlan ‑dhë ꞊nëdhö ꞊nɛɛ? Dö 'ö dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ziö mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta, ‑a 'ke yaa kë ‑Zlan dosɛn 'kpaan 'ka ɛ?» 8 Yesu ‑yö ‑to ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü mü 'ö ‑an ‑bha ‑zotadhe dɔ; ꞊dhɛ ‑kë 'dhö, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë 'ö ‑zotadhe ꞊suu'‑ 'ö ꞊nɛ 'ö ‑kë ka 'gü ‑i? 9 ‑A ‑pö 'tinngmɛ ‑dhɛ ‑sü: ‹'Ma ziö ü ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑wun ‑nu ‑ta› 'ö 'gbee‑ ‑e, 'iin ‑a pö ‑sü 'zü: ‹‑Bhö ꞊luu'‑ 'ü ü ‑bha ꞊sɛɛ' 'sü 'ü 'ta 'sü› yö 'pö 'ö 'gbee‑ ‑e? 10 'Kɛɛ a ‑dho 'slë 'bhaa kë kö 'kaan‑ ‑a dɔa ꞊nɛ ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑yö ma 'a Mɛgbö 'ka n ‑gɔ 'kpongtaa zö kö 'aan‑ ziö mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ pö 'tinngmɛ bhë ‑a ‑dhë: 11 «A‑ ‑pö ü ‑dhë: ‑Bhö ꞊luu'‑ 'ü ü bha ꞊sɛɛ' 'sü 'ü 'dho ü ‑gɔ kɔɔ!»

12 ‑Yö ‑to mɛ 'plɛ wö 'dhiö, ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü mü 'ö ꞊luu 'yö ö bha ꞊sɛɛ' sü 'ö dho. 'Wun 'ö 'dhö bhë ‑yö mɛ 'plɛ 'te ‑tun, 'wo yö ‑Zlan 'tɔ bhɔ ‑sü ‑bha ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Yiëë pë 'ö‑ ꞊suu'‑ 'dhö ꞊nɛ ‑a yö do!»

Yesu ‑bha Levi ꞊dhɔɔ ‑kë ‑kɔ

(Matiö 9.9-13; Lukö 5.27-32)

13 Yesu ‑yö ‑yɛ ö 'zü 'ö nu Galile 'yipuë ꞊va 'piö ꞊zian'. Mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑nu ‑a 'piö mü 'yö ‑an ꞊daan ‑Zlan ‑wo 'ka. 14 ‑A ‑bha ziö ‑sü 'ka, ‑yö Alefe gbö Levi ‑yö kö ‑yö ‑ya ‑sü 'ka 'nii‑ ꞊sɔnng' ‑bho ‑a 'gü ‑kɔ 'gü ‑a yö. 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu'‑ 'ü ziö n 'piö!» 'ö Levi ‑yö ꞊luu 'ö ‑ziö ‑a 'piö.

15 ꞊Dhɛ ‑kë 'pö Yesu ‑yö pë ‑bhö Levi ‑gɔ kɔɔ. 'Nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑nu ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ 'iin mɛ ‑nu 'ö ‑an 'tɔ ꞊ya ꞊siö'‑ ‑an këpë yaa ‑wun ‑nu 'gü waa‑ Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑kë pë ‑bhö ‑sü 'gü mü 'pö wo 'ko ꞊bhaa, 'ö tɔɔ ꞊suu'‑ yaa ‑mɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑ziö ꞊dhia Yesu 'piö bhë ‑an ‑gwaa ‑yö ‑kë ꞊plëëzë. 16 ꞊Dhɛ tɔnggɔmɛ ‑nu 'wo ‑kë Falizi ‑mɛ ‑nu ‑bha mɛ ‑nu 'ka, ‑wo Yesu ‑yö kö waa‑ mɛ ‑nu 'ö ‑an 'tɔ ꞊ya ꞊siö'‑ ‑an këpë ‑wun ‑nu 'gü, waa‑ 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑nu, ‑wo pë ‑bhö ‑na wo 'kuë‑, 'ö 'wo‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊dhɛɛ' kpɔ ‑a pö ‑sü 'ka: «‑Më ‑kë 'ö ka ‑gɔmɛ waa‑ 'tɔsiömɛ ‑nu 'wo pë ‑bhö wo 'kuë‑ ‑ɛ?»

17 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑yö ‑an ‑wo ma, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ‑nu 'ö 'yua 'yaa ‑an ‑bha 'waa 'dho ꞊dhɔngtrɔ 'piö. 'Kɛɛ mɛ ‑nu 'ö 'yua 'dhö ‑an ‑bha ꞊nɛ 'ö ‑an ‑bha ‑wun ‑yö yö ꞊dhɔngtrɔ ‑bha. N 'ka nu mɛ ‑nu 'wo kpengdhö ‑an dha ꞊dhia, 'kɛɛ mɛ ‑nu 'ö 'waa kpengdhö 'a nu ‑an dha ꞊dhia ꞊zian'.»

Yesu ‑yö 'wun 'ö ‑gban ‑bɛn 'to ‑sü ‑bha ‑a ‑blɛɛ

(Matiö 9.14-17; Lukö 5.33-39)

18 Yi do 'ka Zan ‑bha ꞊guë' ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑kë wo ‑bɛn 'to ꞊dhia, 'ö mɛ ‑nu ‑wo nu 'wo Yesu ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ꞊nɛɛ: «‑Më 'ö ‑kë 'ö Zan waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑an ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo wo ‑bɛn to 'ö ü ‑bha ꞊guë' ‑nu 'waa wo ‑bɛn 'to 'pö ꞊nɛ ꞊ɛ?»

19 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Ka ka ‑zo ‑ta ꞊nɛ, dhe 'sü ‑gɔɔn 'bhamɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo ‑bɛn to, ‑a ‑bha dhe 'sü 'wlaan‑ yi 'ka, 'kɛɛ kö ‑yö ꞊tun ‑an 'piö a? ꞊Ii‑, 'kɛɛ ‑abi' i? ‑Abi'. 'Töng waa‑ dhe 'sü ‑gɔɔn 'wo dhoë‑ kë wo 'ko ꞊bhaa bhë, ‑wo ‑dho pë ‑bhö ‑kplawo, ('ö tɔɔ ‑an ꞊zuö' 'glu dhi ‑sü ‑mü). 20 'Kɛɛ yi do ꞊ya dɔ, dhe ‑gɔn ꞊ya 'go ‑an 'piö, 'ö‑ yi bhë ‑a 'ka 'wo dho wo ‑bɛn toë ('ö tɔɔ ‑wo ‑dho kë 'yenazë).

21 Mɛ gbɛ 'yaa sɔ 'klu ‑dëü ‑wɔ sɔ zii 'ka. ꞊Ya kë 'dhö sɔ 'klu ‑dëü ‑yö ‑dho dho 'kou 'ö‑ zii 'blë ‑pin ‑yö ‑kë 'zü ꞊va. 22 'Ö 'go mü 'zü mɛ gbɛ 'yaa yɔ 'gbee‑ 'ö 'vuu 'dhö ‑da ‑na ‑a yö ꞊puu' zii 'gü. ꞊Ya kë 'dhö ‑yö ‑dho ꞊puu' bhë ‑a wü, 'ö yɔ waa‑ ꞊puu' ‑an 'plɛ 'gü ‑yö ꞊siö. Pë 'wo‑ ‑kë ꞊zian' 'ö tɔɔ yɔ 'gbee‑ yö 'wo‑ wo ꞊puu' ‑dëü 'gü.»

Yesu ‑yö 'wun 'ö ‑gban ꞊glooyi ‑bha ‑a ‑blɛɛ

(Matiö 12.1-8; Lukö 6.1-5)

23 Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi do 'ka, Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑kë ziö ꞊dhia 'blee‑ ‑bhlö do 'gü. 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo yö ‑a ‑kpa ‑nu 'kan ‑sü ‑bha zian ‑gbloo 'piö. 24 ꞊Dhɛ 'ö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑an yö, 'wo‑ pö Yesu ‑dhë: «‑Më 'ö ‑kë 'ö pë 'ö kwa ‑bha tɔng ‑ya pö kö ꞊kun 'kwa‑ ‑kë ꞊glooyi 'ka bhë 'ö ü ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa ‑kë ‑ɛ?»

25 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Pë 'ö Davidö ‑ya ‑kë 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü kö din ‑yö yö gia‑ waa‑ ö ‑bha mɛ ‑nu ‑an kë ‑na bhë kaa‑ pö ꞊a? 26 ‑Yö ‑kë 'dhö kö Abiataa ‑yö slabhomɛ ꞊va 'ka; 'ö Davidö ‑yö ‑da ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü 'ö ꞊bluu'‑ 'wo ‑Zlan gba ‑na ‑a 'ka bhë 'ö‑ ‑bhö. 'Kɛɛ kö kwa ‑bha tɔng ‑ya pö slabhomɛ ‑nu ‑de 'sloo ꞊nɛ 'wo dho ꞊bluu'‑ 'ö 'dhö ‑a ‑bhö, 'kɛɛ Davidö ‑ya ‑sü 'ö‑ ‑bhö 'ö‑ 'bhaa nu ö ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhë 'pö, 'wo‑ ‑bhö.»

27 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ: «‑Zlan ‑yö ꞊glooyi ‑da mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑dhë 'kɛɛ yaa mɛ 'bhee‑ ‑nu kë ꞊glooyi ‑dhë. 28 Ma 'a Mɛgbö 'ka bhë ma ‑de ꞊nɛ 'a pë 'plɛ waa‑ ꞊glooyi gia‑ 'ö bhë ‑an ‑gɔmɛ 'ka 'zü.»

3

‑Kɔ 'ö Yesu ‑yö gɔɔn‑ 'ö‑ ‑gbiö ‑yö ga ‑a ‑bha ‑a dha ‑a 'ka

(Matiö 12.9-14; Lukö 6.6-11)

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑yɛ ö 'zü 'ö nu Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü. Gɔɔn‑ do 'ö‑ ‑gbiö ‑yö ga ‑a ‑bha ‑yö ‑kë mü. 2 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü, ‑an 'yan ‑yö ‑kë Yesu 'piö dosɛn 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑yö ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a ‑gbiö bo ꞊glooyi 'ka ‑a ‑wun 'gü. Bhii ‑wa 'piö kö 'wo 'wun dɔ ‑a ‑bha ꞊nɛ, ꞊ya kë 'dhö kö ꞊ya pë yaa kë, ‑an ‑bha tɔng 'gü ꞊siö' ‑sü 'ka. 3 'Ö Yesu ‑ya pö gɔɔn‑ 'ö‑ ‑gbiö ‑yö ga ‑a ‑bha bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu'‑ mɛ 'plɛ wö 'dhiö zö!» 'Ö gɔɔn‑ bhë 'ö ꞊luu.

4 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, mɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑a ‑ga ꞊dhia bhë, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Më 'ö kwa ‑bha tɔng ‑ya pö 'kwa‑ kë ꞊ɛ? 'Kwa 'wun ‑së kë ꞊glooyi 'ka, 'iin 'kwa 'wun yaa kë e? 'Kwa mɛ dha, 'iin 'kwa mɛ 'gü ꞊siö'‑ e?»

'Kɛɛ waa 'we ‑a ‑bha kö ‑waan ‑daa kë ‑a ‑gɔ. 5 'Ö Yesu ‑yö ‑an ‑ta ‑ga, 'ö 'wun bhë 'ö ‑siö ‑a ‑dhë. 'Go mü 'ö‑ wö ‑yö ‑siö ꞊gbaɔnsü 'ka ‑an ‑bha ꞊zuö' yaa bhë ‑a ‑wun 'gü.

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ pö gɔɔn‑ bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö ü ‑gbiö 'po!»

'Yö ö ‑gbiö ‑po, 'ö‑ ‑gbiö to mü 'yö bo.

6 'Ö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo go Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü mü 'wo yö plaan 'ö 'wo dho 'ö waa‑ Elɔdö ‑bha mɛ ‑nu 'wo ‑yakuëdhe do ‑kë, ‑kɔ 'wo dho ‑a kaa 'waan‑ Yesu zë ‑a ‑wun 'gü.

Mɛ ‑gbaa ‑nu ‑bha ‑nu Yesu 'piö ‑sü

7 ꞊Dhɛ Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu 'wo go pö‑ bhë ‑a 'gü, ‑wo ‑dho Galile 'yipuë ꞊va 'piö ꞊zian'. 'Ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑ziö ‑an 'piö: Galile ‑sɛgümɛ, Zude ‑sɛgümɛ, 8 Zeluzalɛmë plöömɛ waa‑ Idume ‑sɛgümɛ, 'pian mɛ 'ö bɔ 'yiga 'wo‑ ‑dhɛ Zuudɛn ‑a ꞊zlöö ꞊zian' ‑mɛ, pödhɛ ‑nu 'wo bɔ Tii ‑pö waa‑ Sidɔn ‑pö ‑an 'piö ꞊zian' ‑mɛ, ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'wo bhë ‑wo ‑nu Yesu 'piö, kö pë ‑nu 'ö Yesu 'dhö ‑an kë ‑na bhë kö ‑waan yö. 9 'Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë ‑wo 'yitagɔ do ꞊yɔɔn ö ‑bha, 'yaan‑ 'dho ‑a 'gü, ‑yö ‑kë 'dhö kö ꞊kun 'ö 'wo dho ꞊taa'‑ ö ‑ta. 10 Kë‑ wo 'dhö bhë, 'ö tɔɔ ꞊dhɛ 'ö mɛ ‑nu ꞊plëëzë ‑dhɛ bo ‑na 'ö mɛ ‑nu 'saadhö 'ö 'yua ‑yö ‑kë ‑an 'yënng bhɔ ꞊dhia 'wo yö wo 'ko ꞊blüü 'blü ‑sü 'gü, ‑pa ‑a 'ka ‑sü ‑wun 'gü. 11 Mɛ ‑nu 'ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑an 'gü bhë, ꞊wa Yesu yö, ‑püö 'wo‑ wo ‑a ꞊gɛɛndhö, ‑gbla 'gbee‑ ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Zlan Gbö ‑mü ü 'ka!» 12 'Yö ꞊dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö 'wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë 'gbee‑ ꞊nɛ kö ꞊kun 'ö mɛ 'ö‑ 'ka 'wo‑ ꞊blɛɛ.

Yesu ‑bha ö bha bɔmɛ 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'sü ‑sü

(Matiö 10.1-4; Lukö 6.12-16)

13 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑dho ‑tɔn tuö, 'ö mɛ ‑nu 'ö‑ 'piö kö ‑wo ziö ö 'piö bhë 'ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö 'wo nu ‑a 'piö. 14 'Ö mɛ ‑lü 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ sü mɛ ‑nu 'wo nu bhë ‑an 'gü kö ‑waan kë ö 'piö 'ö ‑an 'tɔ kpɔ ö bha bɔmɛ ‑nu 'ka, 'yö ‑an sü kö 'yaan‑ ‑an bɔ ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ꞊dhia. 15 'Ö ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü nu ‑an ‑dhë kö ‑waan ‑zuu yaa bhoë mɛ ‑nu 'gü. 16 Mɛ 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'ö ‑an sü bhë ‑an 'tɔ 'ö ꞊nɛ: Simɔ 'ö Yesu ‑ya 'tɔ kpɔ Piɛɛ 'ka, (‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ «‑guö»,) 17 Zakö waa‑ ö dheglu Zan 'wo ‑kë Zebede gbö ‑nu 'ka 'ö Yesu ‑yö ‑an 'tɔ kpɔ Boanɛɛzë 'ka (‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ «mɛ ‑nu 'wo bhɔ dha ‑bha 'gbla ‑wo ‑bha»), 18 Andre, Filipö, Baatelemi, Matiö, Toma, Zakö 'ö ‑kë Alefe gbö 'ka, Taade, Simɔ 'wo‑ 'tɔ kpɔ 'yënngsiömɛ 'ka ö ‑bha 'sɛgɔ ‑wun 'gü, 19 waa‑ Zuda Ikaliɔtö 'ö Yesu dɔ ‑a yaagümɛ ‑nu kwɛɛ zlöö bhë.

Yesu 'piö kɔɔmɛ ‑nu ‑wa 'piö 'wo 'dho ‑a 'ka

20 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑nu kɔɔ. Mɛ ‑nu gbung ꞊va ‑wo ‑nu mü 'zü ‑dëüwo, 'ö‑ ‑dhɛ to ꞊zlöö kö 'töng ‑de gbɛ 'yaa Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ‑an ‑gɔ kö ‑waan pë ‑bhö ‑dhɛ yö. 21 'Wun 'ö bhë ꞊dhɛ 'ö Yesu 'piö kɔɔmɛ ‑nu ꞊waa‑ ma, 'wo dho ‑a 'kun ꞊dhia, 'ö tɔɔ ‑wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia 'dhö ꞊nɛɛ: «꞊Ya kë 'blɔɔnzë.»

Za 'wo‑ ‑lo Yesu tuö bhë ‑a ‑daa kë ‑kɔ 'ö‑ ꞊kaa'

(Matiö 12.22-32; Lukö 11.14-23; 12.10)

22 Yi do 'ka Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo ‑go Zeluzalɛmë plöö 'wo nu 'wo ‑lo ‑dhɛ 'ö Yesu ‑yö ‑kë ‑a ‑bha bhë ‑a 'gü, 'wo‑ pö: «Bɛɛzebilö 'ö dü 'ka bhë ‑ya 'gü.» Kö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö ‑na: «‑Zuu yaa ‑nu ‑gɔmɛ ꞊nɛ 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü nu ‑a ‑dhë 'ö ‑zuu yaa ‑nu kë ‑na ‑a 'ka bhë!»

23 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë 'yö 'wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë, 'wun ꞊zuan' ‑zɔn ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Yö ‑kɔklë 'ö Satan ‑yö ö ‑de ‑kë 'zü i? 24 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo 'sɛgɔ do ꞊kɔɔnmɛ ‑nu 'ka, ꞊wa ‑glu gɔn wo 'kuë, 'sɛgɔ 'ö 'dhö bhë yö 'ka 'dho dho 'dhiö. 25 'Iin 'go mü 'zü, ꞊ya kë ꞊nɛ 'kɔ do 'gü ‑mɛ ‑nu ꞊wa 'ko zë wo 'kuë, mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑bha ‑kë 'kuë‑ ‑sü yaa 'dho dho 'dhiö. 26 ‑Kɔ do 'ö bhë ‑a 'ka, ꞊ya kë ꞊nɛ Satan ꞊ya ‑glu gɔn ö 'piö ‑mɛ ‑nu 'ka kö 'gügludhe yaa ‑da ‑an ziën ꞊a? ꞊Ya kë 'dhö ‑a ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü yaa 'dho ꞊glɔɔ gbɔ; 'kɛɛ pë dho kë 'ö tɔɔ ‑a 'tinng ‑dho yën.

27 ‑A ‑ga 'ka‑ wo bhë: Dö 'ö dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ‑da gɔɔn‑ 'gügbeezë ‑gɔ kɔɔ kö ‑yaan ‑a ‑bha 'kɔɔpë ‑nu 'sü kö yaa gɔɔn‑ 'ö 'dhö bhë ‑a ‑lö ‑e? Mɛ 'ö 'gbee‑ 'ö ‑ziö ‑a 'ka ‑a ‑ta ꞊nɛ 'ö dho ‑da ‑a ‑gɔ kɔɔ.» 28 'Ö Yesu ꞊ya pö ‑an ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: ‑Zlan ‑dho ziö mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑bha këwun yaa ‑nu waa‑ ‑an ꞊blɛɛ'‑ ‑wun yaa ‑nu bhë ‑an ‑ta. 29 'Kɛɛ mɛ 'ö 'dhoë‑ 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ ‑Zuu 'slööslö ‑gɔ, ‑Zlan 'ka 'dho ziö ‑a ‑bha këwun yaa ‑nu bhë ‑a ‑ta. Bhii kö kë pë yaa 'ö dho to ‑a ‑bha bhë kö ꞊yaa‑ kë.»

30 Pë 'ö ‑kë 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'dhö bhë 'ö tɔɔ ‑wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia: «‑Zuu yaa ‑ya 'gü.»

Yesu dhe waa‑ ‑a dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu ‑bha Yesu ‑dhɛ ‑sü

(Matiö 12.46-50; Lukö 8.19-21)

31 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu dhe waa‑ ‑a dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo ‑nu; 'wo dɔ plaan, 'wo mɛ bɔ kɔɔ kö ‑yaan ‑a ꞊dhɔɔ kë. 32 Mɛ kpö ꞊va ‑wo ‑kë ꞊yaannu ꞊dhia Yesu ‑zü, wo 'to ‑to ‑a ‑wo ‑bha ‑sü 'ka. 'Ö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Ü‑ 'to 'to, ü dhe waa‑ ü dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo plaan, ‑wa ‑pö 'ü nu!»

33 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Dö tɔɔ n dhe waa‑ n dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu ‑i?»

34 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑a ‑zü bhë 'ö ‑an ‑ta ‑ga, 'ö‑ pö: «‑Ka ‑dhɛ ‑ga, n dhe waa‑ n dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu ꞊ga 'wo ꞊nɛ! 35 Bhii mɛ 'ö ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun kë ‑na bhë 'ö tɔɔ n dheglu 'në gɔɔn‑, n dheglu 'në dhe waa‑ n dhe.»

4

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban kekëmɛ ‑bha

(Matiö 13.1-9; Lukö 8.4-8)

1 Yesu ‑yö ‑yö 'zü mɛ ‑nu ꞊daan' ‑sü ‑bha ‑Zlan ‑wo 'ka, Galile 'yipuë ꞊va 'kpong 'dhiö. ꞊Dhɛ 'ö mɛ gbung ꞊va ꞊wa ꞊nië' ‑a ‑zü, 'ö dho 'yitagɔ do 'gü 'ö ꞊yaannu, 'ö bhɔ ‑an ‑dhë ꞊taa' 'yi ꞊bhaa ꞊zian'; ‑yö kë 'dhö kö mɛ gbung ꞊va 'wo sia‑ 'yi 'kpong 'dhiö bhë ‑waan ‑a yö, 'iin kö 'wun 'ö‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë ‑waan ‑a ma. 2 'Yö ‑Zlan ‑wo pö ‑an ‑dhë ꞊plëëzë 'ka 'wun ꞊zuan' ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü 'ka, 'ö‑ pö: 3 «‑Ka ka 'to 'to, gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë ‑dhö, 'yö ‑ziö 'ö dho ö bha ‑dhɛ ‑ya ꞊dhia. 4 ‑Yö ‑kë ö ‑bha pëga ‑nu ‑pɛn ꞊dhia ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑, 'ö pëga 'bhaa ‑nu ‑wo ‑püö zian ‑gbloo 'piö, 'ö ‑ma ‑nu ‑wo nu 'wo‑ ‑bhö. 5 'Ö‑ ga 'bhaa ‑nu ‑wo ‑püö gwa ‑ta, ‑dhɛ 'ö 'sɛ 'yaa mü ꞊va ‑a ‑ta. 'Wo to mü 'wo bhɔ ‑a ga ‑nu ‑bha 'dho waa‑ wo 'sɛidhö ꞊gbiin bhë ‑a ‑wun 'gü. 6 'Kɛɛ ‑dhɛ 'ö lan‑ ꞊ya 'bhü ‑a ‑bha 'ö‑ 'plüün 'plɛ ‑wo ga, 'wo 'kpɛa kun, bhii 'ö tɔɔ ‑an yun yaa 'dho ꞊gbiin 'sɛidhö. 7 'Ö‑ ga 'bhaa ‑nu ‑wo ‑püö ꞊blëë' 'ginngzë ‑nu ziën, 'ö ꞊blëë' 'ginngzë ‑nu ‑wo ꞊kpɛa 'ö 'wo sɔ pë 'plüün ‑sëëzë bhë ‑a ‑ta 'ö‑ ‑yöë ‑pë gbɛ yaa kë ‑dhö gbɔ. 8 'Kɛɛ ‑a ga 'bhaa ‑nu ‑wo ‑püö 'sɛ ‑së 'gü, 'wo bhɔ 'wo ꞊kpɛa. 'Ö‑ 'bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë 'gɔɔ‑ ‑yaaga, 'ö‑ 'bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë 'gɔɔ‑ 'slado, 'ö‑ 'bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ꞊këng' do.»

9 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑ya pö: «'Wun 'a‑ ꞊blɛɛ ꞊nɛ mɛ 'ö‑ 'wun ma ‑to 'dhö ‑dhö ‑ya ma!»

Pë ‑kë 'ö Yesu ‑yö 'wun ꞊blɛɛ 'wun ꞊zuan' 'ka bhë ‑a ‑gɛn 'ö ꞊nɛ

(Matiö 13.10-17; Lukö 8.9-10)

10 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya 'dho mɛ gbung ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka ꞊gbiin, 'ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑a 'piö waa‑ ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë, 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ kö ‑yaan 'wun ꞊zuan' ‑nu bhë ‑an ‑gɛn pö wo ‑dhë. 11 'Ö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Ka ‑zë, 'ka 'wun ‑nu 'wo ‑bin ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha ‑a yö, 'kɛɛ mɛ ‑nu 'wo to, ‑wo wo ‑bha ‑ma 'wun ꞊zuan' 'gü. 12 ‑Yö kë 'dhö kö ‑wo ‑dhɛ ‑ga ‑së 'ka 'kɛɛ ‑waan 'kun ‑dhɛ yö ꞊süë'; kö ‑wo 'wun ma, 'kɛɛ ‑waan 'kun ‑a ‑gɛn dɔ ꞊süë'. 'Ö yaa pö ‑be kö ‑wo ‑dho ꞊dhië' ‑Zlan 'piö, 'ö ‑Zlan ‑yö ‑ziö ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta.»

Yesu ‑bha 'wun ꞊zuan' 'ö ‑gban pëgatamɛ ‑bha ‑a ‑gɛn pö ‑na

(Matiö 13.18-23; Lukö 8.11-15)

13 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «'Wun ꞊zuan' 'ö ꞊nɛ ꞊dhɛ 'kaa‑ ‑gɛn dɔ ꞊nɛ, kö ka ‑dho ‑a kë ꞊dhë kö ‑an mɛ ‑nu 'wo to 'kaan‑ ‑an ‑gɛn dɔ ꞊ɛ? 14 Pëga 'ö mɛ ‑ya ‑pɛn 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑wo. 15 Mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha ‑Zlan ‑wo 'kun ‑kɔ ‑yö ‑bhɔ zian ‑gbloo 'piö ‑dhɛ, 'ö pëga ‑nu 'dhö ‑püö ‑na ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha. ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊waa‑ ma, 'ö Satan ‑yö nu 'ö ‑Zlan ‑wo mɛ 'ö ta ‑an 'gü bhë 'ö‑ bho mü.

16 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka 'ö mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha ‑Zlan ‑wo 'kun ‑kɔ ‑yö bhɔa pëga 'ö ‑püö 'sɛ 'ö gwa ‑ta dhuö bhë ‑a ‑bha. ꞊Dhɛ 'ö 'wo ‑Zlan ‑wo ma, ‑wo ‑to mü 'wo‑ kun ꞊zuögludhi 'ka. 17 'Kɛɛ 'waa wo ꞊kwaa' ‑a ‑zü, 'yaa ö yun ziö ‑an 'gü. 'Wo ꞊nëng ‑a ‑bha 'töng 'bhaa 'ka; 'kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊sëëbhodhe waa‑ 'klobhɔdhe ꞊ya nu ‑an ‑ta, ‑Zlan ‑wo 'wo‑ ma bhë ‑a ‑wun 'gü, 'ö 'wo wo ꞊kwaa ‑zo yö ‑sü ‑zü 'wa 'sengdhö.

18 Mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha ‑Zlan ‑wo 'kun ‑kɔ ‑yö bhɔ 'ginng 'gü ‑dhɛ 'ö pëga ‑së ‑yö ‑püö ‑a ‑bha, ‑a ‑bha. 'Wo ‑Zlan ‑wo kun, 19 'kɛɛ ‑dɔ ‑de ꞊zɔnng' ‑ta ‑sü ‑wun 'gü ‑sü ‑nu, ꞊bhɔɔpë 'ö‑ mɛ ‑püö ‑pë 'ka ‑nu waa‑ ‑ya pë ‑dhɔ 'ka ‑sü, ‑ya ‑kë zlöö 'wo sɔ ‑Zlan ‑wo bhë ‑a ‑ta 'ö ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ yaa kë ‑dhö gbɔ.

20 Mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha ‑Zlan ‑wo 'kun ‑kɔ ‑yö ‑bhɔ 'sɛ ‑së 'ö pëga ‑yö ‑püö ‑a 'gü bhë ‑a ‑bha. ꞊Wa ‑Zlan ‑wo ma, 'ö 'wo‑ kun ‑së 'ka, 'ö‑ ‑kpa ‑nu ‑wo ‑kë. 'Ö‑ 'bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë 'gɔɔ‑ ‑yaaga, 'ö‑ 'bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë 'gɔɔ‑ 'slado, 'ö‑ 'bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ꞊këng' do.»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban ꞊labang ‑bha

(Lukö 8.16-18)

21 'Go mü 'zü Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ꞊ya nu ꞊labang 'kun ‑sü 'ka, 'yaa‑ dɔ 'gbonggbo ꞊löö; 'iin 'yaa‑ dɔ ꞊gba ꞊löö; 'kɛɛ ‑dhɛ 'ö‑ dɔ ‑a ‑bha 'yö kun tɔɔ ꞊labang ‑dɔ ‑a ‑ta dhuö ‑pë ‑a? 22 ‑Kɔ bhë ‑a 'ka pë 'ö ‑bin ‑sü 'ka 'ö dho kun ‑yö ‑dhɛgbɛadhɛ ‑bha ‑sü 'ka 'yaa ‑dhö 'iin 'wun 'ö ‑bin ‑sü 'ka 'ö dho kun ‑yö ‑dhɛgbɛadhɛ ‑bha ‑sü 'ka 'yaa ‑dhö 'pö. 'Ö mɛ ꞊daan' ‑wo 'a ka ꞊daan' ‑na ‑a 'ka kwa 'sloo 'ka ꞊nɛ, 'ka dho ‑an ‑gɛn pö mɛ ‑nu ‑dhë ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü. 23 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑yö ‑dhö 'ö‑ 'wun ma ‑to 'dhö ‑dhö, kö ‑ya ma!»

24 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö, 'wun ‑nu 'ka ‑an ma ‑na ꞊nɛ ‑an ‑wun 'gü! 'Ö tɔɔ ‑Zlan ‑yö ‑dho gbaɔ ‑nu dan ka 'ka ꞊nɛ ‑kɔ ka gia‑ 'ka‑ kë ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö. 25 Bhii mɛ 'ö pë 'dhoë‑ ‑gɔ ꞊va ‑a 'bhaa ‑dho nu ‑a ‑dhë, 'kɛɛ mɛ 'ö pë gbɛ 'yaa‑ ‑gɔ, ‑a 'bhe 'tee ‑de 'ö‑ ‑gɔ, ‑yö ‑dho kun ‑a ‑gɔ.»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban tapë 'ö bhɔ ö ꞊deë' ‑a ‑bha

26 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü ꞊nɛɛ: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö ‑bhɔ pëga bhɔ ‑kɔ waa‑ ‑a ꞊kpɛa' ‑kɔ ‑bha. Gɔɔn‑ do ‑yö pëga ‑nu ‑ya ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑. 27 Gbeng ‑dhɛ ꞊ya dɔ 'yö ö bha yi zë, 'ö ‑dhɛ ꞊ya 'po 'ö ꞊luu, 'ö 'wun 'ö ‑gban pëga ‑bha bhɔ ‑kɔ ‑nu, ‑a ꞊kpɛa' ‑kɔ ‑nu ‑bha, 'ö 'yaa‑ gbɛ ‑gɛn dɔ. 28 'Sɛ ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë 'ö pëga ‑yö bhɔ, 'ö‑ ‑lü ‑yö ꞊kpɛa, 'yö wü, 'ö‑ ‑kpa ‑yö ga.

29 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya ga, 'ö gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ 'ö ‑ya ö bha yuö ‑bha ‑an ‑kan ‑dhaanë 'ka ‑sü 'ka, bhii 'ö tɔɔ ‑a ‑bha pëga 'ö bhë ‑a 'kan ‑yi ꞊ya ‑lo.»

'Wun ꞊zɔan' 'ö ‑gban mutaadö ga ‑bha

(Matiö 13.31-32; Lukö 13.18-19)

30 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü: «‑Më 'ö 'kwa dho ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ‑zɔn ‑a 'ka ɛ? 'Iin 'wun ꞊zuan' ‑mlë 'kwa dho ‑a ‑gban ‑a ‑bha 'kwaan‑ ‑a ‑zɔn ‑ɛ? 31 ‑Yö ‑bhɔ mutaadö ('ö‑ ga ‑yö bhɔ ꞊kplɔɔ' ga ‑bha bhë ‑a) ‑bha; yö ꞊nɛ 'ö tapëga ‑nu 'wo 'kpongtaa ‑an 'teezë 'ka. 32 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊waa‑ ta, 'ö ꞊kpɛa 'ö ‑kë 'too ‑lü ‑nu 'wo 'toodhɛɛdhö ‑an ꞊vaazë 'ka. 'Ö‑ ‑kɔ ‑nu ‑wo ꞊kpɛa 'wo ‑kë ꞊vava, 'ö ‑ma ‑nu 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑waan wo 'kɔ ‑nu dɔ ‑a ‑kɔ ‑nu ‑ta ‑a 'dhɛ 'bin ‑nu ꞊löö.»

33 ‑Kɔ 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka 'ö Yesu ‑yö ‑Zlan ‑wo pöë mɛ ‑nu ‑dhë, ‑a ‑zɔn 'wun ꞊zuan' ꞊plëëzë 'ka ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑a mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'dhö. ‑A mɛ 'ö 'to to ‑a ‑wo ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑kɔ dho ‑mɔ ‑a ‑gɛn ma ‑sü ‑bha ꞊nɛ 'ö‑ ‑zɔn ‑an ‑dhë. 34 'Yaa 'wun ꞊blɛɛ'‑ 'kpaan ‑a 'ke yaa‑ kë 'wun ꞊zuan' 'ka ‑a 'ka, 'kɛɛ ꞊dhɛ waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ꞊wa 'to wo 'sloo 'ka 'yö 'wun 'plɛ bho 'kou ‑an ‑dhë.

Yesu ‑bha 'buu 'gbee‑ ‑dho sia‑ ‑sü

(Matiö 8.23-27; Lukö 8.22-25)

35 Yi gia‑ bhë ‑a 'yinia 'ka, Yesu ‑ya ‑pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «‑Kwa 'dho 'yipuë ꞊zlöö!»

36 'Ö 'wo go mɛ ‑nu gbung 'gü mü, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa sü 'yitagɔ gia‑ 'ö ‑kë ‑a 'gü bhë ‑a 'gü, 'wo dho. 'Yitagɔ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑a 'sian 'piö mü.

37 'Ö to mü 'buu 'gbee‑ ‑yö yö ziö ‑sü ‑bha, 'ö 'yi kpö ‑nu ‑wo yö ‑lo ‑sü ‑bha ‑an ‑bha 'yitagɔ bhë ‑a 'gü, 'ö 'yi ‑yö yö 'yitagɔ pa ‑sü ‑bha. 38 ꞊Dhɛ 'ö kë ‑na 'dhö kö Yesu ‑yö yi zë ‑sü 'gü 'yitagɔ bhë ‑a 'gü ‑a ꞊zlöö ꞊zian' ö ‑gɔ dɔ ‑sü 'ka ‑gɔ ‑dɔatapë ‑ta. 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑pa ‑a ‑bha 'ö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi Dëmɛ, ga 'kwa 'dhoë‑ ‑a wo ꞊nɛ, bhi ‑zë 'yaa ü ‑dhë pë gbɛ 'ka a?»

39 'Ö Yesu ‑yö ‑büö 'ö ꞊luu 'ö 'wun ꞊blɛɛ 'gbee‑ 'ka 'buu waa‑ 'yipuë ꞊va bhë ‑an 'ka, 'ö‑ pö: «‑Ka ka ‑ta ga, 'ka ꞊gbaannu!»

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö 'buu ‑yö ꞊gbaannu 'ö ‑dhɛ ‑ta ‑yö ga diindhö.

40 'Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «‑Më ‑kë 'ö 'suö ‑yö ka ‑kë ‑ɛ? ‑Zo ‑yö n ‑ma ‑sü yaa kë ka ‑gɔ ꞊kun ꞊a?»

41 'Kɛɛ 'suö ꞊va ‑yö ‑kë ‑an 'gü, 'ö 'wo‑ pö wo 'ko ziën ꞊nɛɛ: «Dö ‑mü gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka, 'ö 'buu waa‑ 'yipuë ‑nu ‑de gia‑ 'wo 'wun ma ‑na ‑a ‑wo ‑ta ꞊nɛ ꞊ɛ?»

5

Yesu ‑bha gɔɔn‑ do 'ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a 'gü ‑a ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Matiö 8.28-34; Lukö 8.26-39)

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ‑wo Galile 'yipuë ‑kan, 'wo dho 'wo ‑lo Zelazeni ‑sɛ 'gü.

2 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑yö go 'yitagɔ 'gü 'ö yö sia‑ 'ö to mü 'ö gɔɔn‑ do ‑yö go blɔɔn‑ ꞊taa ꞊zian' 'ö nu ‑a ‑gɔ zian‑. 3 Gɔɔn‑ 'ö bhë ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a 'gü 'ö‑ këdhɛ ‑yö ‑kë blɔɔn‑ ꞊taa ‑dhɛ ‑nu ‑bha. Mɛ gbɛ ‑kɔ 'yaa ‑mɔ ‑a 'kun ‑sü ‑bha kö ‑yaan ‑a ‑lö ‑piö ꞊yɔɔ' giagia ‑de 'ka. 4 Bhii ‑a 'bhaa ‑nu ꞊ya kë, ‑wa ‑gɛn ‑yö ‑piö 'lü 'gü, 'wo‑ ‑kɔ ‑nu ‑lö ‑piö ꞊yɔɔ' ‑nu 'ka. 'Kɛɛ ꞊yɔɔ' 'wo bhë 'yö ‑an ‑kaan 'ö ‑piö bhë 'ö‑ wü. 'Ö mɛ 'gbee‑ gbɛ yaa kë ‑dhö kö ‑yaan kuënnu. 5 'Ö yi 'saadhö ‑a 'ka, gbeng waa‑ lënng ‑yö ‑to 'gbla ‑sü ‑bha blɔɔn‑ ꞊taa ‑dhɛ ‑nu waa‑ ‑tɔn 'piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha, kö ‑yö ö ‑de ‑gi ‑na ‑guö kpö ‑nu 'ka.

6-8 Gɔɔn‑ 'ö bhë ‑yö ‑dɔ ꞊gbiin 'ö Yesu yö. 'Yö ‑bla sü 'ö nu ‑a ‑gɔ zian‑.

꞊Dhɛ 'ö ‑lo ‑a 'piö mü 'ö Yesu ‑yö 'wun ꞊blɛɛ ‑zuu yaa 'ö‑ 'gü bhë ‑a ‑dhë 'ö‑ pö: «‑Bhö 'go gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü!»

꞊Dhɛ ‑kë 'pö 'yö gɔɔn‑ bhë 'yö ‑lo ö kpɔn 'gü Yesu 'dhiö, 'yö ‑gbla ‑wo 'gbee‑ 'gü ꞊nɛɛ: «‑Më 'ü 'dhoë‑ ‑a kë n 'ka bhë ꞊ɛ, ‑Zlan 'ö ‑ziö pë 'plɛ ‑ta ‑a Gbö Yesu? ꞊Bhɛa'‑ 'a‑ wo ü ‑dhë ‑Zlan wö 'dhiö kö ꞊kun 'ö 'ü n 'klo‑ bhɔ!»

9 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Ü tɔɔ dö ꞊e?»

'Ö ‑zuu yaa ‑yö bɔ gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a 'gü, 'ö‑ pö: «N tɔɔ «Mɛ gbung ꞊va» 'ö tɔɔ yi ꞊plëëzë.»

10 'Ö ꞊bhɛa Yesu ‑dhë ꞊naazë 'ka ꞊nɛɛ: «Kö ꞊kun 'ü yi ‑kë, 'yi go 'sɛgɔ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑ta!»

11 ‑Bhɔtii ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑kë ‑tɔn 'piö mü 'pö, wo ‑bha ‑bhöpë ‑nu ꞊mɛɛ' ꞊dhia. 12 'Ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë, 'wo‑ pö: «‑Bhö yi bɔ ‑bhɔtii ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'gü!»

13 Yesu ‑yö ‑we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ, 'ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo go gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a 'gü, 'wo dho ‑bhɔtii ‑nu 'gü. 'Ö ‑bhɔtii ‑gbaa 'wo dho ‑mɔ ‑vuu ꞊plɛ ‑bha bhë ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑wo ꞊yɔɔ goo ‑bha 'ö ‑an 'plɛ ‑wo më 'yipuë ꞊va ꞊bhaa 'wo to yiö.

14 Gɔɔn‑ ‑nu 'wo kë ‑bhɔtii ‑maa kë ꞊dhia bhë 'wo ꞊duë 'wo dho 'wun ‑taɔ 'ö bhë ‑a 'ka ‑an ‑bha pödhɛ ꞊va waa‑ pödhɛ 'sɛɛn‑ ‑nu ‑bha. 'Ö mɛ ‑nu ‑wo nu kö 'waan‑ wo 'yan dɔ pë ‑nu 'wo ‑kë bhë ‑an ‑bha. 15 'Wo nu 'wo ‑lo Yesu 'piö kö gɔɔn‑ 'ö ‑zuu yaa ꞊plëëzë ‑nu ‑wo ‑kë ‑a 'gü bhë ‑yö mü. ‑Yö ‑kë ꞊yaannu ꞊süë' ‑potaasü 'gü kö sɔ ‑nu ‑wa ‑bha, kö 'wun ‑bho 'kou dɔ ‑sü ꞊ya kë ‑a ‑gɔ ‑së 'ka. 'Ö 'suö ‑yö ‑da ‑an 'gü. 16 Gɔɔn‑ 'ö ‑zuu yaa ‑kë ‑a 'gü bhë waa‑ ‑bhɔtii ‑nu, pë 'ö ‑kë ‑an 'ka bhë, mɛ ‑nu 'ö ‑an 'yan dɔ ‑a ‑bha, ‑wa ‑wun ꞊blɛɛ mɛ ‑nu 'wo nu bhë ‑an ‑dhë 'pö.

17 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yö ziö, ‑yö 'go wo ‑gɔ 'sɛ 'gü.

18 ꞊Dhɛ 'ö Yesu 'dho ‑da ‑na 'yitagɔ 'gü, 'ö gɔɔn‑ 'ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo go ‑a 'gü bhë ‑ya pö ‑a ‑dhë 'ö 'to ‑a 'piö. 19 Yesu yaa 'we ‑a ‑bha ‑a ‑gɔ, 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö 'yɛ ü 'zü, 'ü 'dho ü ‑mɛ ‑nu 'piö, 'ü pë 'ö kwa Dëmɛ ‑ya ‑kë ü ‑dhë ü 'yena yö ‑sü 'ka bhë, 'ü‑ ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë!»

20 'Yö gɔɔn‑ bhë 'yö dho, 'ö bɔ 'sɛgɔ 'ö‑ pödhɛ 'dhö 'gɔɔ‑ do bhë ‑a 'gü, pë 'ö Yesu ‑ya ‑kë ‑a ‑dhë bhë ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka. 'Ö mɛ ‑nu 'saadhö 'wo 'wun ‑nu 'wo bhë 'wo‑ ma, 'ö ‑an 'te ‑yö tun 'gbönggböng.

Zailusö 'dhu waa‑ dhebɔ 'ö pa Yesu ‑bha sɔ 'ka

(Matiö 9.18-26; Lukö 8.40-56)

21 Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑da 'yitagɔ 'gü 'ö 'yipuë bhë 'wo‑ ‑kan 'zü. 'Ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo nu 'wo ꞊nië ‑a ‑zü 'yi 'kpong 'dhiö mü. 22 ‑Wo ‑kë ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha, 'ö Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ꞊kɔɔnmɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Zailusö ‑yö ꞊gbëü; 'ö‑ 'yan ‑da Yesu 'gü. ꞊Dhɛ ‑kë 'pö 'ö nu 'ö ‑lo ö kpɔn 'gü ‑a 'dhiö, 23 'Ö‑ ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yö nu ö ‑dhë ꞊naazë 'ka ꞊nɛɛ: «N 'dhu 'ö 'dhoë‑ ga, ꞊bhɛa'‑ 'a‑ wo ü ‑dhë, ‑bhö nu 'ü ü ‑kɔ pa ‑a 'ka kö ‑a ‑dhɛ ‑yö bo, kö ‑kë ‑a 'gü ‑sü ‑yaan kë ‑a ‑gɔ!»

24 ꞊Dhɛ ‑kë 'pö, Yesu ‑yö ‑ziö ‑a 'piö. 'Ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑to ‑a 'piö, 'ö ‑an 'dho ‑sü 'ka, 'wo ‑kë ꞊maa 'ma ꞊dhia ‑a ‑bha zian 'plɛ 'ka.

25 ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü dhebɔ do 'ö fɛi yën ꞊yua' ‑ya ‑kë 'ö ‑kwɛ ‑ya kë 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ‑yö ‑kë mü. 26 ‑A 'yënng ‑ya bhɔ ꞊duö ꞊dhɔngtrɔ ‑nu 'piö, yö do bhë 'zü, ‑ya ö bha 'wëüga ‑nu 'plɛ 'gü ꞊siö' 'kɛɛ ‑a ‑dhɛ bhë yaa bo. Pë 'ö ‑kë ꞊zian' 'ö tɔɔ 'dho 'ö‑ ‑bha 'yua ‑ya wo 'dhiö ‑kplawo. 27 ‑Yö Yesu ‑wun ‑ma 'ö nu mɛ ‑nu gbung 'gü mü, 'ö pa ‑a ‑bha sɔ 'ka ‑a ꞊zlöö ꞊zian'. 28 Bhii ‑yö ‑kë ‑a pö ꞊dhia ö ‑de ꞊zuö' 'piö ꞊nɛɛ: «꞊Ya kë ꞊nɛ 'ma 'pa ‑a ‑bha sɔ 'kpaan ‑de 'ka ꞊sia, n ꞊dhɛ ‑dho bo.» 29 'Ö to mü, 'ö‑ ‑bha fɛi yën ꞊yua' ‑yö ꞊gbaannu, 'ö yö gia‑ 'ö‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ ö ‑dhɛ ꞊ya bo.

30 ‑Dhɛ do bhë ‑a 'gü, Yesu ‑ya ꞊dɔa' ꞊nɛ 'gügbeedhɛ do ꞊ya 'go ö 'gü. 'Ö ꞊dhië ö ‑zü mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo bhë ‑an ziën, 'ö‑ pö: «Dö 'ö pa ma sɔ 'ka ꞊nɛ ꞊ɛ?»

31 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'wo‑ pö: «Bhi gia‑, 'ü‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ, mɛ ‑gbaa ‑nu ‑wo ꞊maa 'ma ‑na ü ‑bha zian 'plɛ 'ka, 'ü ꞊dhɛɛ' kpɔ 'zü ꞊nɛ dö 'ö pa ü 'ka a?»

32 'Kɛɛ Yesu ‑yö ‑dhɛ ‑ga ö ‑zü 'to ‑dhɛ ‑nu ‑bha kö mɛ 'ö pë ‑kë bhë 'yaan‑ ‑a yö. 33 Dhebɔ 'ö bhë 'siö‑ ‑kaan ‑a 'gluu 'ö yö ꞊zluun ‑sü ‑bha, bhii yö gia‑ ‑ya ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ pë 'ö ‑kë bhë ö ‑dhɛ ꞊ya bo. 'Ö nu 'ö ‑lo ö kpɔn 'gü Yesu 'dhiö, 'yö ‑kɔ 'ö ‑kë ‑a 'ka bhë 'ö‑ 'plɛ ꞊blɛɛ, ‑a ‑yö sia‑ ‑sü 'ka. 34 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N 'dhu, ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊ya ü ‑dhɛ bo, ‑bhö 'dho ꞊zuöyagluu 'ka; 'yua bhë ö 'ka 'dho ü kë gbɔ!»

35 Yesu ‑yö ‑to 'wun bhë ‑a ꞊blɛɛ' ꞊dhia, 'ö bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑go Zailusö ‑gɔ kɔɔ, 'wo nu 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Ü 'dhu 'yan ga; kö ꞊kun 'ü kwa ‑gɔmɛ bho piën‑ 'kpaan!»

36 'Kɛɛ Yesu 'to yaa kë ‑an ‑wo ‑nu 'piö, 'ö‑ pö Zailusö ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ü ‑kë, ‑bhö ‑zo yö n ‑ma dosɛn!»

37 'Ö Yesu yaa 'we ‑a ‑bha mɛ gbɛ ‑gɔ kö ‑yaan ziö ö 'piö ‑a 'ke yaa kë Piɛɛ 'dhö, Zakö waa‑ ö dheglu Zan ‑an 'ka.

38 'Wo dho 'wo ‑lo Zailusö ‑gɔ kɔɔ. 'Ö Yesu ‑yö ‑kpën mɛ gbung ‑nu 'wo ‑kë ‑zuö dɔ ꞊dhia waa‑ mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'gbo ‑nu bɔ ꞊dhia ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'ka ‑an ‑bha.

39 ꞊Dhɛ ꞊ya ‑da kɔɔ 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më 'ö ‑kë 'ka ‑zuö ‑nu dɔ, 'ka 'gbo ‑nu bɔ ꞊ɛ? 'Në 'ö ꞊nɛ yaa ga, yi 'kpaan 'ö‑ zë.»

40 'Ö 'wo yö ‑kaan ‑a ‑bha ‑sü 'gü.

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö‑ pö mɛ 'plɛ ‑dhë ‑wo yö plaan, 'yö 'në dë waa‑ ‑a dhe 'dhö, ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑yaaga 'wo bhë 'dhö, 'ö ‑an sü ö 'piö, 'wo ‑da ‑wɔ ‑a 'gü ‑kɔ 'dhi mɛ 'ö 'në ꞊glöö ‑yö ‑kë ‑a 'gü bhë ‑a 'gü. 41 'Ö Yesu ‑yö ‑ya 'në 'ö bhë ‑a ‑kɔ ‑bha 'ö‑ pö Eblö ‑wo 'gü: «Talita kumi!» ‑A ‑gɛn 'ö tɔɔ: «'Nëdhezë, a‑ ‑pö ü ‑dhë, 'ü ꞊luu'‑!»

42 ‑Dhɛ do bhë 'ö to ‑a ‑bha, 'ö ꞊luu 'ö yö 'ta ‑sü ‑bha. ('Nëdhezë bhë ‑a ‑kwɛ ‑yö ‑kë ꞊nɛ pë 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'dhö.)

꞊Dhɛ 'wun ‑nu ꞊nɛ ꞊wa ‑an yö, 'tetundhe ꞊va ‑yö ‑da ‑an 'gü. 43 'Kɛɛ Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë 'gbee‑ 'ka ꞊nɛ kö ꞊kun 'wo‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë, 'ö‑ pö ‑a ‑bha mɛ ‑nu ‑dhë: «‑Ka ‑bhöpë nu ‑a ‑dhë, ‑ya ‑bhö!»

6

Mɛ ‑nu 'wo Nazalɛtë waa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑

(Matiö 13.53-58; Lukö 4.16-30)

1 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑yö go ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha, 'ö dho pödhɛ 'ö ꞊kpɛa ‑a ‑bha bhë ‑a 'gü. Waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊nɛ 'wo dho. 2 'Ö Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi 'ka, 'yö yö ‑an ꞊daan' ‑sü ‑bha ‑Zlan ‑wo 'ka Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü. Mɛ ‑nu 'wo ‑kë wo 'to 'to ꞊dhia mü bhë, ‑an ꞊plëëzë 'te ‑tun, 'ö 'wo‑ pö: «‑Yö ‑go 'wun kë ‑kɔ ‑nu, 'kpaakpadhɛ 'yö‑ ‑gɔ, waa‑ ‑dhidhaapë ‑nu 'ö‑ kë ‑na ꞊nɛ ‑an ‑gɛn 'ka 'më ‑o! 3 Yö ꞊kun 'ö 'lüyanmɛ 'ka ꞊naa, 'ö‑ dhe tɔɔ Mali, 'ö‑ dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo ‑kë Zakö, Zozö, Zudë, Simɔ ‑an 'ka ꞊naa. 'Go mü ‑a dheglu 'në dhoo ‑nu 'waa kwa 'piö zö ꞊a?» 'Wun ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ‑wun 'gü, ‑a 'mɔnɛ waa‑ ‑naadhe ‑yö ‑më ‑an 'gü, 'ö waa 'we ‑a ‑bha kö ‑wa ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑.

4 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Wo ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊bhlë ‑ya ‑dhɛ 'saadhö 'gü, 'kɛɛ ‑a 'kpɔ ‑pö 'gü ‑mɛ ‑nu, mɛ ‑nu 'ö wo ‑nu 'wo ‑mɛɛ ‑zë waa‑ ‑a ‑gɔ 'kɔɔmɛ ‑nu 'waa‑ ꞊bhlë ‑ya.» 5 ‑A ‑wun 'gü Yesu yaa ‑dhidhaapë ‑nu kë mü ꞊va gbɔ, ‑a 'ke yaa kë ö ‑kɔ 'ö‑ 'kpa 'yuamɛ ‑nu mɛ do do ‑ta, 'ö ‑an ‑bha 'yua bo ‑a 'ka. 'Ö tɔɔ 'waa wo ‑zo yö ‑a ‑bha. 6 Yesu 'te ‑tun 'sönggö ‑sönggö ‑an ꞊zuö' ‑bha ‑kë 'glɔɔglɔ ‑sü ‑wun 'gü.

Yesu ‑bha ö bha ꞊guë' ‑nu dan 'ö‑ wo ꞊plɛ ꞊plɛ 'ö ‑an bɔ

(Matiö 10.5-15; Lukö 9.1-6)

꞊Dhɛ ‑kë 'dhö Yesu ‑yö ‑bɔ pödhɛ ‑nu 'wo 'sian 'piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha bhë ‑an 'gü ‑an ‑daan ‑Zlan ‑wo 'ka ‑sü 'ka. 7 'Yö ö bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë 'ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö ‑an dan ꞊plɛ ꞊plɛ, 'ö ‑an bɔ, 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü nu ‑an ‑dhë kö ‑waan ‑zuu yaa ‑nu kë mɛ ‑nu 'gü ‑a 'ka. 8 'Kɛɛ ‑yö ‑dhio dɔ ‑an ‑dhë 'ö‑ pö: «'Ta 'ka 'dhoë‑ dho ‑a 'gü bhë, ka 'dho ‑na kö ꞊kun 'ka ꞊kwɛɛ‑ 'kpaan gbɛ sü ka ‑kɔ 'piö; ka ka ‑bha ‑gbangɔlü 'sü, ‑ka ziö! Kö ꞊kun 'ka ‑bhöpë ‑nu, 'ta 'sü ꞊bhɔɔ' ‑nu sü! 'Go mü 'ka 'wëüga ‑nu gbɛ ‑da ka ‑gɔ sɔ 'yuö‑ 'gü! 9 ‑Ka ‑sakpa ‑nu yö ka ‑gɛn ‑bha, 'kɛɛ kö ꞊kun 'ka sɔ 'në ‑da 'ko ‑ta dhuö ꞊plɛ!»

10 'Ö‑ pö ‑an ‑dhë 'zü: «꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka ‑da pödhɛ do 'gü, ‑ka 'to 'kɔ 'wo 'dhoë‑ ka ‑nia kun ‑a 'gü bhë ‑a 'gü, ‑yö 'dho ‑yö yöë ka ‑go ‑dhɛ 'ö bhë ‑a 'gü ‑yi ‑bha! 11 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑dhɛ 'bhaa ‑nu 'gü, mɛ ‑nu ꞊waa‑ pö wo 'ka 'dho ka ‑nia kun 'iin wo 'to to ka ‑wo ‑bha, ‑ka 'go ‑dhɛ 'ö 'dhö ‑a 'gü; 'kɛɛ kö 'ka ka ‑gɛn ꞊kpënng kö ‑büö ‑bi ‑yö 'go ka ‑gɛn ‑nu ‑bha. ‑Yö ‑dho kë ‑an ‑zo ‑büö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ pë mɛ 'ö 'ka nu ‑a ‑wuën bhë, 'ka‑ kë 'saadhö, 'kɛɛ 'wun yaa 'wo‑ kë ‑na bhë.»

12 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo dho, 'wo ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë ꞊nɛ ‑wo wo ꞊zuö' ꞊dhië'‑ ‑Zlan 'piö. 13 'Wo ‑zuu yaa ꞊plëëzë ‑nu ‑kë mɛ ‑nu 'gü, 'ö 'wo 'yuamɛ ‑nu ꞊plëëzë ‑nu ‑dhɛ bo 'yɔn ‑yö ‑an tuö ‑sü 'ka.

Zan Batisö ‑bha ga ‑sü

(Matiö 14.1-12; Lukö 9.7-9)

14 ‑A 'töng 'dhö bhë ‑a 'ka, ‑gludë Elɔdö ‑yö Yesu ‑wun ‑ma, bhii 'ö tɔɔ Yesu 'tɔ ‑yö ‑kë ‑pɛn ‑dhiadhö ‑dhɛ 'saadhö ‑a 'gü. Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia: «Zan Batisö 'ö go ga 'gü bhë, pë 'ö ‑kë 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü 'dhö ‑a ‑gɔ 'ö ‑dhidhaapë ‑nu kë ‑na bhë 'ö bhë.»

15 'Kɛɛ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa ‑pö: «‑Zlan ‑wodhiölomɛ Eli 'ö ‑kë 'dhiö zian yö ‑mü.»

'Ö‑ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö 'zü: «‑Zlan ‑wodhiölomɛ do ‑mü ꞊nɛ ‑an mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'dhiö bhë ‑an 'dhö.»

16 ꞊Dhɛ Elɔdö ꞊ya 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ma 'ö‑ pö: «Zan Batisö 'a‑ ‑gɔ ‑kan ꞊nɛ 'ö go ga 'gü bhë!» 17 Pë 'ö ‑kë 'dhö bhë 'ö tɔɔ Elɔdö gia‑ ‑yö Zan ‑kun, 'ö‑ ‑lö, 'ö‑ ‑zuö ‑kansokɔ 'gü. (‑A zë ‑gɛn 'ö tɔɔ ‑më ‑ɛ?) Elɔdö ‑yö ö dheglu Filipö bɔɔ Elɔdiadö 'kun ‑a ‑gɔ. 18 'Yö Zan Batisö ‑ya ‑pö Elɔdö ‑dhë: «'Yaa ‑së kö 'ü ü dheglu bɔɔ 'kun ‑a ‑gɔ!» 19 ‑Naazuëdhe yaa ‑yö ‑da Elɔdiadö 'gü Zan buën‑, 'yö ‑kë ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ' ꞊dhia kö 'ö‑ zë, 'kɛɛ yaa‑ këdhɛ gbɛ yö Elɔdö ‑wun 'gü. 20 Elɔdö ‑yö ‑suö Zan ‑dhë, bhii 'ö tɔɔ ‑yö Zan ‑sü mɛ kpengdhö, 'ö 'slööslö ‑a 'ka; 'ö‑ ‑wun 'gü 'ö ö ‑zo ‑kë ‑a 'piö. ꞊Ya Zan ‑dhɛ, ꞊ya nu, ꞊ya ö 'to 'to ‑a 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo ‑bha, ꞊zuö' ‑kaan 'kuë ‑sü ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ‑yö ‑kë ‑a ‑dhë ‑së kö ‑yö ö 'to 'to ‑a ‑wo ‑bha.

21 'Ö yi Elɔdö ‑yö ‑ö bha bhɔ ‑yi 'wlaan‑ ꞊kaa', 'yö ‑kë Elɔdiadö ‑bha 'wunbɔdhɛ 'ka kö ‑yaan Zan zë. Elɔdö ‑yö ö bha yuö ‑kë ‑a 'piö ‑mɛ ‑nu, 'tɔ bhɔ ‑sü ‑zë ‑nu, 'dhasi ‑nu, 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu waa‑ mɛ 'tɔ ‑zë ‑nu 'wo Galile ‑sɛ 'gü ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë 'wlaan‑ 'ö bhë ‑a ‑ta. 22 'Ö Elɔdiadö 'dhu ‑yö ‑da kɔɔ 'ö yö 'tan kë ‑sü 'gü. ‑Yö ‑kë Elɔdö waa‑ mɛ ‑nu 'ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë 'wlaan‑ ‑ta bhë ‑an ‑dhë ‑së. 'Ö ‑gludë Elɔdö ‑ya pö 'nëdhezë 'ö bhë ‑a ‑dhë: «Pë 'ü‑ ‑dhɔ ꞊kaa' ‑a ‑dhɛ n ‑gɔ, a ‑dho ‑a nu ü ‑dhë!»

23 'Ö Elɔdö ‑yö ö ‑wo ‑bhö ‑a ‑dhë 'ö‑ pö: «A‑ ‑zë ‑Zlan ‑dhë ꞊nɛ, pë 'ö‑ ‑dhɔ ‑yö ü ‑kë 'ü‑ ‑dhɛ n ‑gɔ, a ‑dho ‑a nu ü ‑dhë, 'kö ‑kë ꞊nɛ ma ‑gludëdhɛ këdhɛ ‑kɔ 'pian do ‑mü, a ‑dho ‑a nu ü ‑dhë.»

24 ‑Dadhëü 'nëdhezë 'ö bhë ‑yö ‑yö plaan, 'ö dho 'ö 'wun bhë 'ö‑ ꞊blɛɛ ö dhe ‑dhë, 'ö‑ pö: «‑Më 'a dho ‑a ‑dhɛ ‑ɛ?»

'Ö‑ dhe ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö Zan Batisö ‑gɔ ‑dhɛ!»

25 ꞊Dhɛ ‑kë 'pö 'ö ‑yɛ ö 'zü 'ö nu ‑bla 'ka ‑gludë 'piö 'ö pë 'ö‑ 'piö 'ö‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «A‑ 'piö 'piöklöözë ꞊nɛ kö 'ü‑ pö 'dhasi ‑nu ‑dhë ‑wo Zan Batisö ‑gɔ 'kan, ‑wa ‑da 'tia‑ 'gü, 'wo n gbaa ‑a 'ka!»

26 ‑Yö ‑kë Elɔdö ‑dhë yaa, 'kɛɛ yaa ‑kɔ ‑a ‑dhë, ‑sö 'ö‑ ‑bhö mɛ ‑nu 'ö ‑an ꞊dhɔɔ kë 'wlaan‑ ‑ta bhë ‑an 'dhiö bhë ‑a ‑wun 'gü. 27 'Yö ö bha 'kɔdhi ‑maa kë 'dhasi do bɔ 'wa vɛɛdhö ‑kansokɔ 'gü kö ꞊yaa‑ pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ ‑yö nu Zan Batisö ‑gɔ 'ka ö ꞊dhia. 'Ö 'dhasi bhë 'ö dho ‑kansokɔ 'gü 'ma, 'ö Zan Batisö ‑gɔ ‑kan. 28 'Ö‑ ‑gɔ ‑da 'tia‑ do 'gü, 'ö nuë 'ö‑ nu 'nëdhezë bhë ‑a ‑dhë, 'ö dhoë ö dhe ꞊dhia.

29 ꞊Dhɛ 'ö Zan Batisö ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊waa‑ ma, 'wo nu 'wo‑ ꞊glöö sü 'wo dhoë 'wo‑ ‑bin.

Yesu ‑bha mɛ ‑lü ‑vuu 'sɔɔdhu 'dhi ‑gba ‑sü

(Matiö 14.13-21; Lukö 9.10-17; Zan 6.1-14)

30 Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑nu Yesu 'piö 'ö pë ‑nu 'wo‑ ‑kë waa‑ ‑Zlan ‑wo 'wo mɛ ‑nu ꞊daan ‑a 'ka bhë 'wo‑ 'plɛ ‑wun ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë. 31 Mɛ ‑nu ‑wo ‑kë nu ꞊dhia kö ‑an 'bhaa ‑nu ‑wo 'dho ‑na, ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑wo ‑kë ꞊va. 'Ö‑ ‑wun 'gü Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ‑a këdhɛ ‑de yaa kë ‑an ‑gɔ kö ‑waan pë ‑bhö. 'Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «‑Ka nu 'kwa 'dho ‑de 'sloo 'ka, ‑dhɛ 'kwa dho ‑potaasü yö ‑a ‑bha ‑a 'gü kö 'kaan‑ ka 'tɛɛ pa!»

32 'Ö wo ‑de 'sloo 'wo ‑da 'yitagɔ do 'gü, 'wo dho ‑dhɛ do 'wo dho ‑potaasü yö ‑a ‑bha ‑a 'gü. 33 'Kɛɛ mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑an ‑yö kö ‑wo 'dho ‑na 'ö 'wo ‑an dɔ. 'Ö 'wo ‑bla sü 'wo goë pödhɛ ‑nu 'gü, 'wo dho 'wo ‑lo Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ‑an 'dhiö, ‑dhɛ 'wo dho ‑a ‑bha bhë ‑a 'gü.

34 Yesu ‑bha ‑go 'yitagɔ 'gü ‑sü kö ‑yaan yö sia‑ ‑a 'yan ‑yö ‑da mɛ gbung ꞊va 'wo bhë ‑an ‑ta. 'Ö ‑an 'yena ‑yö ‑da ‑a ꞊zuö' 'gü, bhii 'ö tɔɔ ‑wo ‑bhɔ ‑a ‑dhë 'bhla ‑tuë ‑nu 'ö‑ ‑maakëmɛ gbɛ 'yaa ‑dhö ‑an ‑bha. 'Ö yö ‑Zlan ‑wo ꞊plëëzë ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü ‑bha.

35 ꞊Dhɛ 'ö 'bin 'dhö 'më ‑na, 'ö Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «'Bin ꞊ya bhɔ 'më ‑sü ‑bha 'ö ‑dhɛ 'kwa‑ ‑bha ꞊nɛ, mɛ gbɛ 'yaa zö. 36 ‑Bhö ‑a pö mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ‑dhë ‑wo 'dho 'kangbaa 'gü ‑dhɛ ‑nu, pödhɛ ‑nu 'wo kwa 'sian 'piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha zö ꞊nɛ ‑an 'gü kö ‑wo wo ‑bhöpë 'dhɔ!»

37 'Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka gia‑, ‑ka ‑bhöpë nu ‑an ‑dhë!»

'Wo Yesu ꞊dhɛɛ' kpɔ 'wo‑ pö: «Ü‑ 'piö kö 'yi 'dho 'yi dönie ꞊këng' ꞊plɛ ꞊bluu'‑ 'dhɔ 'yi nuë ‑an ꞊dhia kö ‑waan ‑bhö ‑a?»

38 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka 'dho 'ka ꞊kpɔɔ' 'ma kö ꞊bluu'‑ bhɛ ꞊dhë 'ö 'ma kɔ.»

꞊Dhɛ 'ö ꞊wa 'dho ꞊wa ꞊bluu'‑ ꞊mɛɛ' 'ö 'wo ‑yɛ wo 'zü 'wo nu 'wo pö Yesu ‑dhë: «꞊Bluu'‑ bhɛ 'sɔɔdhu waa‑ 'yuö‑ ꞊plɛ 'yi ‑an yö.»

39 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ‑wa pö mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë ‑wo ꞊yaannu wo kpö kpö 'ka 'kpaa‑ ‑ta. 40 'Ö 'wo ‑an ‑ya wo ‑bhüö 'ka ‑an dan ‑sü 'ka ꞊këng' do 'iin 'gɔɔ‑ 'sɔɔdhu 'ka.

41 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑yö ꞊bluu'‑ bhɛ 'sɔɔdhu waa‑ 'yuö‑ ꞊plɛ 'wo bhë ‑an sü, 'yö ö 'yan ꞊luu dhang‑ 'gü, 'yö ꞊bhɛa ‑a ‑ta, 'ö ‑Zlan zuö pö. 'Ö ꞊bluu'‑ bhë 'ö‑ ꞊kaan 'ö‑ nu ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë kö ‑waan ‑glu mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka. 'Ö ‑kɔ do bhë 'ö‑ ꞊kaa' 'yuö‑ ꞊plɛ 'wo bhë ‑an 'ka, 'ö 'wo‑ ‑glu ‑an 'ka 'zü 'töüdhö. 42 Mɛ 'ö ‑dhö ‑yö ö ‑bha ‑bhö, 'ö‑ 'bhaa ‑yö to. 43 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo dho ꞊bluu'‑ 'kluklu waa‑ 'yuö‑ 'kluklu ‑kpa 'kuë‑ ‑sü ꞊kpasɛn pa ‑sü 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'ka. 44 Gɔɔn‑ ‑nu 'wo ‑bhöpë bhë 'wo‑ ‑bhö ‑an ‑kpa 'kuë‑ ‑sü ‑wo ‑kë ‑vuu 'sɔɔdhu 'ka, dhoo ‑nu waa‑ 'në 'sɛɛn‑ ‑nu ‑wo ‑kë mü pë ‑bhö ꞊dhia, 'kɛɛ waa ‑an ꞊dhong' gɔɔn‑ nu 'piö.

Yesu ‑yö 'ta ‑sü 'yipuë ꞊va ‑ta

(Matiö 14.22-33; Zan 6.15-21)

45 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë ‑wo ‑da 'yitagɔ do bhë ‑a 'gü, ‑wo 'dho ö 'dhiö 'yipuë ꞊va 'ö bhë ‑a ꞊zlöö ꞊zian' pödhɛ 'wo‑ ‑dhɛ Betesaida bhë ‑a 'gü, kö yö gia‑ 'ö ö ‑wo ‑da mɛ gbung ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë kö ‑waan 'dho.

46 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa 'kan wo 'kuë‑ ꞊ya 'go mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'piö 'ö ‑da ‑tɔn do tuö kö 'yaan‑ ꞊bhɛa'‑.

47 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛ 'dhö trö ‑na, kö 'yitagɔ 'ö Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑kë ‑a 'gü bhë ꞊ya yö 'yipuë ꞊va bhë ‑a ziën, kö Yesu ‑zë ‑yö ꞊tun 'yi 'kpong 'dhiö. 48 'Yö‑ yö ꞊nɛ ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊sëë'‑ ‑yö bho ‑na 'yitagɔ ‑blü ‑sü 'gü 'buu 'yö ‑kë ‑ziö ꞊dhia ‑an ‑bha bhë ‑a ‑wun 'gü.

꞊Dhɛ 'ö ꞊wa dɔ ‑dhɛ ‑bha 'po ‑sü ꞊tɛi' 'ka bhë, 'ö Yesu ‑yö dho ‑an 'piö ꞊zian' ‑ta 'yi ‑ta ‑sü 'ka, 'ö‑ ‑kë kö 'yaan‑ ziö ‑an ‑ta. 49 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö ꞊waa‑ yö kö ‑yö 'ta ‑na 'yi ‑ta dhuö bhë 'wo‑ pö wo ꞊zuö' 'piö ꞊nɛ mɛ ‑zii ‑mü. 'Ö 'wo yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'gü. 50 Bhii mɛ ‑nu 'wo‑ yö bhë ‑wo ‑yö zë ‑zë kun ‑sü ‑bha 'suö 'ka.

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, ‑dhɛ do bhë ‑a ‑bha, 'ö Yesu ‑yö 'wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 'ö‑ pö: «‑Ka ka ‑zo ‑gban, ma ‑mü, kö ꞊kun 'ka ‑suö!»

51 'Ö ‑da ‑an 'piö 'yitagɔ 'gü 'ö 'buu ‑yö ꞊gbaannu. 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu 'dhi ‑yö pa, 52 bhii waa ‑dhidhaapë 'ö‑ ‑kë ꞊bluu'‑ ‑ta bhë ‑a ‑gɛn dɔ, 'ö tɔɔ ‑an ‑bha 'wundɔdhe ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑waan ‑a ‑gɛn dɔ.

Yesu ‑bha 'yuamɛ ‑nu ‑dhɛ ‑bo Zenezalɛtö ‑sɛ 'gü ‑kɔ

(Matiö 14.34-36)

53 ꞊Dhɛ ꞊wa 'yi 'kan ꞊wa ‑lo 'yipuë ꞊va bhë ‑a 'kpong 'dhiö Zenezalɛtö ‑sɛ 'gü, 'wo wo ‑bha 'yitagɔ ‑klu 'yi 'kpong 'dhiö mü. 54 ‑An ‑bha ‑go 'yitagɔ 'gü ‑sü 'ka, mɛ ‑nu ‑wo ‑to mü 'wo Yesu dɔ. 55 'Wo ‑bla sü 'wo dhoë pödhɛ 'saadhö ‑a 'gü. 'Ö mɛ ‑nu ‑wo ‑nu wo ‑bha 'yuamɛ ‑nu 'ka ‑an ‑bun ꞊sɛɛ' 'gü ‑sü 'ka ‑dhɛ 'ö 'wo Yesu 'tɔ ma ‑a ‑bha. 56 'Ö ‑dhɛ 'saadhö 'ö Yesu ‑yö dho ‑a ‑bha, pödhɛ 'sɛɛn‑ ‑nu, pödhɛ ꞊vava ‑nu, 'kangbaa 'gü ‑dhɛ ‑nu, 'wo nu wo ‑bha 'yuamɛ ‑nu 'ka 'wo‑ ‑da 'dhëëdhɛ ꞊va ‑bha. ꞊Ya kë 'dhö 'wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yö 'we ‑a ‑bha wo ‑gɔ 'wo 'pa ‑a ‑bha sɔ 'to 'dhiö 'kpaan 'ka. 'Ö mɛ ‑nu mɛ 'wo pa ‑a ‑bha sɔ 'to 'dhiö 'ka 'ö ‑an ‑dhɛ ‑yö bo.

7

Mɛ ‑nu ꞊daan' ‑wo 'ö go mɛ ziizii ‑nu dhiö

(Matiö 15.1-9)

1 Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ 'bhaa ‑nu 'wo go Zeluzalɛmë plöö, ‑wo ‑nu 'wo dho wo 'ko ꞊bhaa Yesu 'piö mü. 2 'Wo‑ yö ꞊nɛ ‑a ‑bha ꞊guë' 'bhaa ‑nu 'waa wo ‑kɔ 'zlu ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑an 'bhɛma ‑nu ‑bha wɔ ‑kɔ 'dhö ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö ‑waan ꞊tun pë ‑bhö ‑na, 3 'kɛɛ kö Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Zuifö mɛ ‑nu 'wo to ‑wo wo ‑kɔ ‑zlu 'papadhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑an wɔ ‑kɔ 'dhö ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö ‑waan ꞊tun pë ‑bhö ‑na. Bhii 'ö tɔɔ ‑wo wo ‑bha mɛ ziizii ‑nu wɔ ‑kɔ ꞊bhlë ‑ya. 4 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa 'go 'dhɔɔ 'gü ꞊wa nu, 'ö waa wo ‑kɔ 'zlu ꞊kun ꞊nɛ ‑kɔ 'wo‑ pö ‑a 'ka ‑an ‑dhë ‑a 'dhö 'waa pë ‑bhö. 'Ö ‑an ‑bha wɔ ‑kɔ ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ bhë, 'wo‑ ꞊bhlë ‑ya ‑an 'kun ‑sü 'ka; 'ö‑ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑kɔ ꞊ya kë 'wo wo ‑bha 'yi ‑mü ‑a 'gü ‑kɔɔ ‑nu, ‑an ‑bha gbɔ ‑nu, zën ‑piö gbɔ ‑nu, waa‑ ‑an ‑wɔ ‑a ‑ta ‑pë ‑nu ‑an ‑zlu ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö.

5 ‑Dhɛ bhë ‑a ‑bha Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo Yesu ꞊dhɛɛ' ‑kpɔ 'wo‑ pö: «‑Më 'ö ‑kë 'ö ü bha ꞊guë' ‑nu 'waa mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö go kwa 'bhɛma ‑nu kwɛɛ bhë 'waa ‑a 'kun, 'ö 'waa wo ‑kɔ ‑nu 'zlu ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'kwa‑ wo ‑a 'ka ‑a 'dhö, 'wo pë ‑bhö ‑e?»

6 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ‑nu 'yan ‑ta ‑wun kë ‑mɛ ‑nu, 'wun ‑gban ka ‑bha 'ö Ezai ‑ya ꞊blɛɛ 'dhiö bhë ‑yö 'wun gia‑ 'ka, bhii 'ö tɔɔ ‑ya ‑ya 'ö‑ pö: ‑Zlan ‑ya pö: 'Sɛgümɛ ‑nu ‑wo n ꞊bhlë ‑ya wo ‑wo 'kpaan 'ka, 'kɛɛ ‑an ꞊zuö' ‑yö n 'ka ꞊gbiin. 7 ꞊Bhlëyadhe ‑nu 'wo nu ‑na ‑a 'ka n 'piö bhë, ‑a 'plɛ ‑yö 'kpaan, bhii ‑wo mɛ ‑nu ‑daan ‑wo 'ö go mɛ ‑nu dhiö ‑a 'ka ꞊nɛ, pë 'wo‑ pö ‑yö ‑go ‑Zlan 'dhi ‑a 'dhö. 8 Ka ‑Zlan ‑bha tɔng ‑nu ‑blü zian gbɛ 'ka kö 'kaan‑ mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'ö 'go ‑na mɛ ‑nu 'gü bhë ‑a 'ka.»

9 'Ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuöatadhe ‑kë 'zü 'ö‑ pö: «'Ka ‑Zlan ‑bha tɔng ‑da zian gbɛ 'ka kö 'kaan‑ ka ‑zo kë ka ‑de ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'piö! 10 Bhii Moizö ‑ya pö: ‑Bhö ü dë waa‑ ü dhe ‑an ꞊bhlë ‑ya! 'Go mü: Mɛ 'ö 'dhoë‑ 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ ö dë 'iin ö dhe ‑gɔ, ‑wo ‑dho ‑a zë. 11 'Kɛɛ ka ‑zë, ka ‑pö mɛ ‑nu ‑dhë ꞊nɛ 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya kë ‑dhö ꞊yaa‑ pö ö dë 'iin ö dhe ‑dhë: ‹Ma pë ‑nu 'wo n ‑gɔ, 'a dho nuë ka ‑dhë bhë, a‑ ‑ya ö ‑de ‑ta ‑Zlan ‑bha gbaɔ 'ka›, 12 'kaa 'we ‑a ‑bha ‑a ‑gɔ gbɔ ‑yö pë ‑nu nu ö dë waa‑ ö dhe ‑an ‑dhë. 13 ‑Kɔ 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka, 'ka ‑Zlan ‑wo ꞊bhlë ꞊siö ‑a 'ka, ka ‑bha mɛ ‑nu ꞊daan' ‑wo ‑nu 'ka ka 'ko ‑dhë. 'Go mü, 'ka pë ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ 'ö bhɔ ‑a mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ‑bha bhë, 'ka‑ ‑kë.»

Pë ‑nu 'wo mɛ ‑nu ‑kë ‑dhuuzë

(Matiö 15.10-20)

14 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo bhë ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë wo 'ko ꞊bhaa 'zü ‑dëüwo, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka 'plɛ, ‑ka ka 'to 'to n ‑ma, 'wun ꞊nɛ 'ka‑ ‑ya ka ꞊zuö' 'piö: 15 ‑Bhöpë 'ö 'go ‑na plaan 'ö ‑da ‑na mɛ ‑nu 'gü bhë 'yaa mɛ ‑nu kë ꞊sɔɔnyaamɛ 'ka ‑Zlan wö 'dhiö, 'kɛɛ pë 'ö go ‑an ꞊zuö' 'gü bhë ꞊nɛ 'ö ‑an ‑kë ꞊sɔɔnyaamɛ 'ka. 16 ‑Ka ka 'to 'to ‑së 'ka! 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka 'wun ma ‑to ‑yö ‑dhö kö 'wun 'a‑ ꞊blɛɛ ꞊nɛ, ‑kaa ‑gɛn ma!»

17 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya 'go mɛ ‑nu gbung 'gü mü, ꞊ya 'dho kɔɔ, ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑yɔɔn ‑a ‑bha 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ 'wun ꞊zuan' 'ö‑ ‑zɔn bhë ‑a ‑gɛn 'ka. 18 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka ‑de 'pö, ka ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'kaan‑ 'wun ‑gɛn dɔ ꞊a? ‑Kaa dɔa ꞊nɛ, pë gbɛ yaa 'dho go plaan ꞊zian' kö ‑yaan ‑da mɛ 'gü ‑yaan ‑a kë ‑dhuuzë. 19 Bhii 'ö tɔɔ pë 'ö 'dhö bhë 'yaa 'dho ‑a ꞊zuö' 'gü, ‑dhɛ 'ö dho ‑a ‑bha ꞊zian' 'ö tɔɔ ‑a 'guu, 'ö dhoë 'blü 'dhiö.»

(‑Wo ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'gü bhë ꞊nɛ 'ö Yesu ‑ya ꞊zuan' ꞊nɛ, ‑wo ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑wo ‑bhöpë ‑nu 'plɛ ‑bhö.)

20 'Ö‑ pö 'zü ꞊nɛɛ: «‑Bhöpë 'yaa mɛ 'bhee‑ kë ꞊sɔɔnyaamɛ 'ka 'kɛɛ 'wun 'ö 'go ‑na ‑a ꞊zuö' 'gü bhë 'ö‑ ‑kë ꞊sɔɔnyaamɛ 'ka ‑Zlan wö 'dhiö. 21 Bhii mɛ ꞊zuögüdhɛ ꞊nɛ 'ö ‑zotadhe yaa 'ö mɛ ‑blü ‑da dhe 'piö ‑sü, 'nuëbɔ 'kun ‑sü, ꞊mlaabɔ 'kun ‑sü, ꞊kwaan ‑sü waa‑ mɛ zë ‑sü ‑an 'ka. 22 Yö ꞊nɛ 'ö nu 'zü, dheagɔmɛ ‑bha dhe 'kpɛɛkpɛ ꞊mɛɛ' ‑sü, gwaandhe ‑bha gɔɔn‑ 'kpɛɛkpɛ ꞊mɛɛ' ‑sü, ‑ya mɛ gbɛ ‑bha pë ‑dhɔ 'ka ‑sü, këpë yaa kë ‑sü, mɛ ‑püö ‑sü, 'wun ‑dɔ 'gü ‑sü, ꞊druɛi kë ‑sü, 'wun yaa ‑blɛɛ mɛ ‑gɔ ‑sü, ‑de ‑sü ꞊va kë ‑sü waa‑ ‑kë 'yaa 'wun dɔ ‑mɛ 'ka ‑sü 'wo bhë 'saadhö ‑an 'ka. 23 Pë yaa ‑nu 'töüdhö 'wo bhë ‑wo ‑go mɛ ‑nu ꞊zuö' 'gü, 'ö 'wo mɛ ‑kë ꞊sɔɔnyaamɛ 'ka.»

Dhebɔ ‑nia do ‑bha Yesu ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü

(Matiö 15.21-28)

24 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑go mü 'ö dho Tii ‑pö ‑nu 'gü. ꞊Dhɛ ꞊ya 'dho ꞊ya ‑lo 'ma, ‑yö ‑da 'kɔ do 'gü, bhii yaa kë ‑a 'piö kö mɛ gbɛ ‑ya ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ ö mü. 'Kɛɛ ‑a këdhɛ gbɛ yaa kë ‑dhö kö ‑a ‑dhɛ ‑yö ‑bin. 25 Bhii 'ö tɔɔ dhebɔ do 'ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a 'dhu 'gü, ‑yö Yesu ‑wun ‑ma. 'Ö nu 'ö ‑gblü Yesu 'dhiö. 26 Dhebɔ 'ö bhë yaa kë Izlaɛlö ‑sɛ 'gü 'në 'ka, ‑yö ‑go Fenisi, Sili ‑sɛ 'gü; 'yö ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yaan ‑zuu yaa bho ö 'dhu 'gü. 27 'Yö Yesu ‑yö 'wun ꞊zuan' ‑zɔn dhebɔ bhë ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: «‑Bhö ü ꞊kwaa' 'në ‑nu ‑zü ꞊kun, ‑wo ‑bhöpë ‑bhö, bhii 'yaa ‑së kö ‑wo 'në ‑nu ‑bhöpë 'sü ‑an 'dhiö ‑wa nu gbɛn‑ ‑nu ‑dhë.»

28 'Ö dhebɔ bhë 'ö‑ pö Yesu ‑dhë: «'Wun gia‑ ‑mü, n ‑Gɔmɛ, 'kɛɛ ꞊ya kë gbɛn‑ ‑nu 'wo pë ‑bhö ‑a ‑ta ꞊gba ꞊löö bhë, 'në ‑nu ‑bhöpë 'pee ‑nu 'wo ‑püö ‑na sia‑ bhë ꞊ya kë ‑wa ‑bhö.»

29 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑A ‑daa 'ü‑ ‑kë bhë ‑a ‑wun 'gü, ‑bhö 'yɛ ü 'zü 'ü 'dho ü ‑gɔ kɔɔ, ‑zuu yaa ꞊ya 'go ü 'dhu 'gü 'saadhö.»

30 ꞊Dhɛ 'ö ‑yɛ ö 'zü 'ö dho ö ‑gɔ kɔɔ, 'yö ö 'dhu yö kö ‑yö ꞊waannu ꞊süë', kö ‑zuu yaa ꞊ya 'go ‑a 'gü.

Yesu ‑bha gɔɔn‑ do 'ö‑ 'to 'dhö ta ‑sü 'ka 'ö 'yaa 'we ‑a ‑dhɛ bo ‑sü

31 Yesu ‑yö ‑go Tii ‑sɛ 'gü, 'ö bɔ Sidɔn ‑sɛ 'gü, 'ö nu Galile 'yipuë 'piö ꞊zian' ‑bɔ pödhɛ 'gɔɔ‑ do ‑sɛ 'gü ‑sü 'ka. 32 ‑Wo ‑nu gɔɔn‑ do 'ö‑ 'to 'dhö ta ‑sü 'ka, 'go mü 'ö 'yaa 'we ‑a 'ka ‑a ꞊dhia. 'Wo ꞊bhɛa ‑a ‑dhë kö ‑yö ö ‑kɔ kpa ‑a ‑ta kö ‑yaan ‑a ‑dhɛ bo.

33 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑yö bhɔ ‑a 'ka mɛ gbung 'wo bhë ‑an ‑dhë ꞊taa' wo ‑de 'sloo 'ka, 'yö ö ‑kɔnëga ꞊plɛ ‑sɔ ‑a 'to ꞊plɛ bhë ‑a 'gü, 'go mü 'ö 'dhee ‑suö ö ‑kɔnëga ‑bha 'ö‑ pa ‑a nɛ‑ 'ka.

34 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑dhɛ ‑ga dhang‑ 'gü ꞊bhɛa' ‑sü 'ka. 'Yö ö ‑zo ta ‑a ‑bha 'yena ‑wo 'gü 'ö ö ‑zo ‑lo, 'ö‑ pö: «Efata!» (‑A ‑gɛn 'ö tɔɔ: «‑Bhö 'po!»)

35 ‑Dhɛ do bhë ‑a ‑bha 'ö gɔɔn‑ 'ö bhë 'ö‑ 'to ‑nu ‑wo ‑po, 'ö‑ nɛ‑ gën ‑yö ‑kan, 'ö yö 'wun ‑nu ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha ‑së 'ka.

36 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa 'yɛ wo 'zü ꞊wa nu, mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo sia‑ ‑an 'piö 'ö Yesu ‑ya pö ‑an 'plɛ ‑dhë kö ꞊kun 'wo 'wun ‑nu 'wo bhë 'wo‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë. 'Kɛɛ 'wun bhë mɛ 'bha ‑nu ‑wa ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë. ('Wun ‑nu 'wo bhë ‑an ‑bindhɛ gbɛ yaa kë ‑dhö) 'ö bhii ‑ya pö ‑na kö ꞊kun 'ka‑ ꞊blɛɛ' kö ‑wa ꞊blɛɛ' ‑na. 37 'Tetundhe ꞊va ‑yö ‑kë ‑an ‑gɔ 'wo‑ pö: «Pë ‑nu 'saadhö 'ö‑ kë ‑na ꞊nɛ ‑a 'plɛ ꞊wo ‑së! ‑Yö mɛ ‑nu ‑de gia‑ 'ö ‑an 'to 'dhö ta ‑sü 'ka ‑an 'to 'dhi ‑po, 'ö mɛ ‑nu 'waa 'we 'ö 'wo ‑we!»

8

Yesu ‑bha mɛ ‑lü ‑vuu ‑yiisië 'dhi ‑gba ‑sü

(Matiö 15.32-39)

1 ‑A 'töng 'dhö bhë ‑a 'ka, mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑nu 'zü ‑dëüwo, 'wo ꞊nië Yesu ‑zü. ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ, ‑bhöpë gbɛ 'yaa kë ‑an ‑gɔ bhë, 'ö Yesu ‑yö ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: 2 «Mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ, ‑an 'yena ‑yö n kë ‑na, bhii ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa 'ö ꞊nɛ, 'wo n 'piö zö, 'ö ‑bhöpë gbɛ 'yaa ‑an ‑gɔ gbɔ. 3 ꞊Ya kë ꞊nɛ ‑bhöpë gbɛ yaa kë ‑an ‑gɔ ꞊sia, 'ö ꞊wa 'to din 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka, 'ma‑ pö ‑an ‑dhë ‑wo 'dho wo ꞊plöö ‑dhɛ ‑nu ‑bha, ‑wo ‑dho ‑püö zian ‑gbloo ‑nu 'piö, kë 'ö ꞊waa‑ wo 'tëëtë bhë ‑a ‑wun 'gü, bhii mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑go 'ma ꞊gbiin.»

4 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «Kwa ‑dho go mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ 'töüdhö ‑an ‑bhöpë 'ka 'më, ‑dhɛ 'ö mɛ gbɛ 'yaa‑ ‑bha zö ꞊nɛ ‑a 'gü i?»

5 'Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ꞊nɛɛ: «꞊Bluu'‑ bhɛ ꞊dhë 'ö ka ‑gɔ ‑ɛ?»

'Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Bluu'‑ bhɛ 'slaplɛ.»

6 'Ö‑ pö mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë ‑wo ꞊yaannu sia‑. 'Go mü 'ö ꞊bluu'‑ bhɛ 'slaplɛ bhë 'ö‑ sü, 'ö ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, 'ö‑ ꞊kaan, 'ö‑ nu ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë kö ‑waan ‑glu mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka. 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa ‑glu ‑an 'ka. 7 'Yuö‑ 'në 'sɛɛn‑ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑an ‑gɔ mü. ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑yö ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, 'ö‑ pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë, ‑wa ‑glu mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka 'zü. 8 Mɛ 'ö ‑dhö ‑yö pë ‑bhö, 'ö‑ 'bhaa ‑yö to, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo dho ‑bhöpë 'kluklu ‑nu 'wo to bhë ‑an ꞊kpasɛn pa ‑sü 'slaplɛ 'ka. 9 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑wo ‑mɔ mɛ ‑lü ‑vuu ‑yiisië ‑bha. ꞊Dhɛ ꞊wa yën 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ‑wo 'dho. 10 ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ 'wo to ‑a ‑bha, 'ö Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu 'wo ‑da ‑a ‑bha 'yitagɔ 'gü, 'wo dho Dalimanuta ‑sɛ 'gü.

Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dhidhaapë do ‑dhɛ Yesu ‑gɔ

(Matiö 16.1-4)

11 Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑nu kö 'waan‑ 'slë 'kan Yesu ‑gɔ, 'ö waa‑ Yesu ‑nu 'wo yö 'wun ‑blɛɛ wo 'ko ‑dhë ‑sü 'gü mü, 'wo‑ ‑dhɛ Yesu ‑gɔ kö ‑yö ‑dhidhaapë do 'ö dho ‑a ‑zɔn ꞊nɛ ‑a ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü ‑yö ‑go ‑Zlan 'piö, ‑a kë.

12 'Ö Yesu ‑yö ö ‑zo ‑lo 'piö ꞊gbiinzë 'ka 'ö‑ pö: «‑Më ‑de 'ö ‑kë 'ö ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu 'wo‑ 'piö kö 'wo ‑dhidhaapë do yö ꞊nɛ ꞊ɛ? A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: ‑Dhidhaapë do gbɛ 'ka 'dho kë ‑an ‑dhë!»

13 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö go ‑an 'piö mü, 'ö ‑da 'yitagɔ 'gü, 'ö dho 'yipuë ꞊va bhë ‑a ꞊zlöö ꞊zian' 'pian gbɛ 'ka.

Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Elɔdö, ‑an ‑bha ꞊bluubhɛɛpë

(Matiö 16.5-12)

14 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑zlö ‑yö ‑trö ꞊bluu'‑ ‑nu 'sü ‑sü ‑bha. ‑A bhɛ do 'kpaan ꞊nɛ 'ö ‑kë ‑an ‑gɔ 'yitagɔ 'gü mü. 15 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka kë 'slë 'ka, 'ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Elɔdö ‑an ‑bha ꞊bluubhɛɛpë ‑gɔ!»

16 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa pö wo 'ko ‑nu ‑dhë ꞊nɛɛ: «꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ kwaa ꞊bluu'‑ 'sü bhë, 'yö‑ pö ‑na 'dhö bhë.»

17 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya 'wun 'wo‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë ‑a ma, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më 'ö ‑kë 'ka‑ pö ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ꞊bluu'‑ kaa‑ 'sü bhë, yö ‑mü ‑i? Kaa 'wun ‑nu 'a‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë bhë, ‑an ‑gɛn dɔ ꞊kun ꞊a? Kë‑ wo ka ‑gɔ ꞊nɛ, kë 'pö ka ‑bha 'wunbhokoudɔdhe 'dhi ‑ya wo ta ‑sü 'ka bhë ee? 18 Ka 'yan ‑nu ‑wo ‑dhö; ‑yö ‑kë ꞊dhë 'ö 'kaa ‑dhɛ yö ꞊nɛɛ, 'ö ka 'to ‑nu 'dho ‑dhö, 'ö 'kaa 'wun ma ꞊nɛɛ? Ka ‑zo 'yaa ‑büö ꞊nɛ 19 ꞊dhɛ 'ma ꞊bluu'‑ bhɛ 'sɔɔdhu ꞊kaan' gɔɔn‑ ‑nu ‑vuu 'sɔɔdhu 'ka ‑waan ‑an ‑bhö, ‑a 'kluklu ‑nu ‑wo to ‑a ꞊kpasɛn pa ‑sü ꞊dhë 'ö 'ka dhoë ꞊ɛ?» 'Wo‑ ‑daa ‑kë 'wo‑ pö: «‑A ꞊kpasɛn 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ.» 20 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü: «꞊Dhɛ 'ma ꞊bluu'‑ bhɛ 'slaplɛ ꞊kaan' gɔɔn‑ ‑nu ‑vuu ‑yiisië 'ka, ‑a 'kluklu ‑nu 'wo to ‑a ꞊kpasɛn pa ‑sü ꞊dhë 'ka dhoë ꞊ɛ?» 'Wo‑ ‑daa ‑kë 'zü 'wo‑ pö: «‑A ꞊kpasɛn 'slaplɛ.»

21 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «'Ö ꞊dhɛ 'ö 'kwa yö më 'ö 'ka‑ pö ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ꞊bluu'‑ kaa‑ 'sü bhë, yö ‑mü ‑i?»

‑Kɔ 'ö Yesu ‑yö 'yënngtiimɛ do ‑dhɛ boë Betesaida

22 ‑Wo ‑dho 'wo ‑lo Betesaida. ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü, 'ö mɛ ‑nu ‑wo nu 'yënngtiimɛ do 'ka Yesu ꞊dhia, 'ö 'wo ꞊bhɛa ‑a ‑dhë kö ‑yaan 'pa ‑a 'ka.

23 'Ö gɔɔn‑ 'yënngtiizë 'ö bhë 'ö Yesu ‑yö ‑yaa ‑kɔ ‑bha, 'ö dhoë pö‑ ꞊taa ‑bha. 'Yö ö 'dhee ‑kan ‑a 'yënngdhö, 'go mü 'yö ö ‑kɔ ‑kpa ‑a ‑ta ‑a ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Ü pë ‑nu ‑yö ‑a?»

24 'Ö gɔɔn‑ 'yënngtiizë 'ö ꞊sia bhë, 'yö ö 'yan po 'ö‑ pö: «A mɛ ‑nu ‑yö ꞊nɛ 'lü ‑nu 'dhö, 'kɛɛ pë 'ö ‑kë tɔɔ ‑wo 'ta ‑sü.»

25 'Ö Yesu ‑yö ö ‑kɔ kpa 'zü ‑dëüwo gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a 'yan ‑ta. ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya ö ‑kɔ bho mü, 'ö gɔɔn‑ 'ö bhë 'ö ‑dhɛ ‑ga ö 'dhiö 'wa vɛɛdhö, 'ö‑ 'yan ‑yö bo, 'ö ‑dhɛ yö ‑së 'ka. 26 'Ö Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö 'dho ü ‑gɔ kɔɔ vɛɛdhö kö ꞊kun 'ü dho plöö ꞊zian'.»

Piɛɛ ‑bha ‑a pö 'ö‑ wo ꞊nɛ Yesu 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ

(Matiö 16.13-20; Lukö 9.18-21)

27 Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑dho Filipö Sezale ‑pö ‑nu 'gü. ‑Wo ‑kë 'dho ꞊dhia, 'ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «Mɛ ‑nu ‑wa ‑pö dö ‑mü n 'ka ɛ?»

28 'Wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'wo‑ pö: «Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö Zan Batisö ‑mü ü 'ka, mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö 'zü Eli ‑mü ü 'ka, mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ do 'bhaa 'ö ‑kë 'dhiö ꞊zian' ‑yö ‑mü ü 'ka.» 29 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka ‑de 'pö, ka‑ ‑pö dö ‑mü n 'ka ɛ?»

'Ö Piɛɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «Ü ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'ka.»

30 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ kö ꞊kun pë 'ö Piɛɛ ‑ya ꞊blɛɛ 'ö ‑gban ö ‑bha bhë, 'wo‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë.

Yesu ‑yö ö ‑bha ga ‑sü waa‑ ö ‑go ga 'gü ‑sü ‑wun ‑blɛɛ

(Matiö 16.21-28; Lukö 9.22-27)

31 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑yö ‑zobüödhe ‑nu ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë ‑sü ‑bha 'ö‑ pö: «Pë dho kë 'ö tɔɔ ma 'a Mɛgbö 'ka, n 'klo‑ ‑dho bhɔ ꞊va. ‑A ‑gɛn 'ö tɔɔ mɛ ziizii ‑nu, slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa 'dho we n ‑wun ‑bha. ‑A ‑wun 'gü, ‑wo ‑dho n zë. ‑A ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga bhë 'a dho go ga 'gü.»

32 ‑Yö 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑a ‑blɛɛ ‑an ‑dhë, 'ö bɔa plöö ö ꞊gɛan'.

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Piɛɛ ‑ya ‑dhɛ ö 'sloo 'ka, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ö 'wun ꞊suu'‑ 'ö ꞊nɛ 'ü‑ ꞊blɛɛ!» 33 'Kɛɛ Yesu ‑yö ‑dhië ö ‑zü, 'yö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑ta ‑ga, 'go mü 'ö‑ pö Piɛɛ ‑dhë 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «‑Bhö yö 'ma 'ü 'go n 'sɔɔ, Satan, bhii ü ‑bha ‑zotadhe 'yaa kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha 'dhö, 'kɛɛ ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ 'bhee‑ ‑bha ‑zotadhe 'dhö ꞊zian'!»

34 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö mɛ ‑gbaa ‑nu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ‑ya 'piö kö ‑yö ziö n 'piö, kö ‑yö ö bo ‑zo ‑ta ö ‑de ‑wun 'gü ‑sü 'ka, yö do bhë 'zü, ‑yö ꞊wa ‑bhö ꞊nɛ ‑kɔ 'a dho ꞊wa ‑bhö ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö. 35 Bhii mɛ 'ö‑ 'piö kö 'yö ‑kë ‑a 'gü ‑sü kë ö ꞊deë', yö 'ka 'dho ‑a yö, 'kɛɛ mɛ 'ö 'dhoë‑ ö ‑zo bho ö ‑de ‑wun 'piö n ‑wun waa‑ 'wuntaɔsë ‑an ‑wun 'gü, ‑yö ‑dho ‑kë ‑a 'gü ‑sü yö. 36 ‑Yö ‑dho kë ‑së mɛ 'bhee‑ ‑bha 'ka kö ‑yö 'kpongtaapë 'plɛ yö, kö ‑a nii ‑zë 'gü ꞊ya ꞊siö'‑ ‑a? 37 ‑Më 'wo dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑waan ‑a nu mɛ 'bhee‑ ‑dhë kö ‑yaan ö nii ‑ta bɔ ‑a 'ka ɛ? 38 'Ö mɛ ꞊ya lë‑ kë n ‑gɔ, 'iin n ‑wo ‑nu ‑gɔ, ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu 'waa 'to wo ‑wo ‑ta ‑Zlan ‑dhë 'ö 'wo 'wun yaakëmɛ ‑nu 'ka bhë ‑an ziën, ꞊ya kë 'dhö 'pö, ma Mɛgbö ‑de 'pö, yi 'a dho nuë n Dë ‑bha 'tɔbhɔdhe, waa‑ ‑a ‑bha bɔmɛ ‑nu 'slööslö ‑an 'ka, a ‑dho lë‑ kë mɛ bhë ‑a ‑dhë 'pö.»

9

1 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun giagia 'ka ꞊nɛɛ: Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ka 'piö zö, waa 'dho ga kö ‑an 'yan yaa ‑kpën ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ këdhɛpö ‑bha ‑nu 'piigbeedhɛ 'ka ‑sü ‑bha.»

Yesu ‑bha ‑dhië bun gbɛ 'gü ‑sü

(Matiö 17.1-13; Lukö 9.28-36)

2 ꞊Dhɛ ‑dhɛkpaɔyi 'slado ꞊ya ziö, 'ö Yesu ‑yö Piɛɛ 'dhö, Zakö 'dhö, waa‑ Zan, 'ö ‑an sü ö 'piö, 'wo dho ‑tɔn do ꞊gbiin tuö wo 'sloo 'ka. 'Ö Yesu ‑yö ‑dhië bun gbɛ 'gü ‑an wö 'dhiö mü, 3 'ö‑ ‑bha sɔ ‑nu ‑wo ‑kë 'puu; ‑a ‑bha ‑kë 'puu ‑sü bhë, mɛ ‑kɔ ‑mɔa ‑pë 'yaa ‑mü 'kpongtaa zö kö ‑yaan sɔ 'zlu ‑yaan bhɔ ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö. 4 'Ö to mü, ꞊guë' ‑nu ‑yaaga 'wo bhë, 'wo Eli waa‑ Moizö ‑an yö kö waa‑ Yesu ‑nu ‑wo 'wun ꞊blɛɛ' ‑na wo 'ko ꞊bhaa. 5 'Ö Piɛɛ ‑ya pö Yesu ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ꞊yö ‑së kö 'kwa to zö. ‑Kwa sɔ 'kɔ ‑yaaga dɔ, ü ‑bha ‑yö kë do, Moizö ‑bha ‑yö kë do, Eli ‑bha ‑yö kë do.» 6 Pë 'ö dhoë‑ ‑a ꞊blɛɛ'‑ yaa‑ dɔ ö ‑de ‑gɔ, bhii ꞊guë' ‑nu ꞊plɛ 'wo to waa‑ yö gia‑, 'siö ꞊va ‑yö ‑kan ‑an 'gluu.

7 'Ö dha kpö do ‑yö nu, 'ö‑ 'bin ‑yö sɔ ‑an ‑ta. 'Ö ‑wo do ‑yö bɔ dha kpö bhë ‑a 'gü 'ö ‑we ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö ꞊nɛ 'ö tɔɔ n Gbö (do 'ö n ‑gɔ) 'ö‑ ‑dhɔ ‑yö n ‑kë ꞊duö. ‑Ka ka 'to 'to ‑a ‑wo ‑bha!»

8 ‑Dhɛ do bhë ‑a 'gü, ö ꞊guë' ‑nu 'wo bhë 'wo ‑dhɛ ‑ga wo ‑zü 'to; waa mɛ gbɛ yö gbɔ, ‑a 'ke yaa kë Yesu ‑de 'sloo 'ka wo 'piö mü.

9 ‑Wo ‑kë 'go ꞊dhia ‑tɔn bhë ‑a tuö kö ‑wo ꞊yɔɔ' ‑na, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ö pë ‑nu 'ka ‑an yö ꞊nɛ, 'ka‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë, ‑yö 'dho ‑yö yöë ma 'a Mɛgbö 'ka, n ‑ma ‑go ga 'gü ‑yi ‑bha.»

10 'Ö ‑wo bhë 'wo‑ ma ‑a ‑ta. 'Kɛɛ ‑wa ‑pö wo 'ko ‑nu ziën ꞊nɛɛ: «‑Go ga 'gü ‑sü ꞊nɛ, ‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ ‑më ‑ɛ?»

11 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo Yesu ꞊dhɛɛ' kpɔ 'wo‑ pö: «‑Më 'ö ‑kë 'ö kwa ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ꞊waa‑ pö Eli ‑dho nu kö pë mɛ 'ö dho kë ‑yaan ꞊tun kë ‑na ‑ɛ?»

12 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Eli ‑de ‑yö ‑dho nu 'dhiö ꞊kun kö ‑yaan pë 'plɛ ꞊baa', 'kɛɛ ‑më ‑kë 'ö ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑wo ‑ya pö Mɛgbö 'klo‑ ‑dho bhɔ ꞊gbaɔnsü, 'go mü 'ö mɛ ‑nu dhö 'yan ꞊ziö' ꞊kaa' ɛ? 13 'Kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Eli ‑de ꞊ya nu 'saadhö. 'ö mɛ ‑nu ‑wa kun yaa ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊dhië' ‑an ‑dhë ‑a 'dhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn ‑sü 'ka ‑a ‑wun 'gü ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑a 'dhö.»

‑Kɔ 'ö Yesu ‑yö ‑zuu yaa bhoë 'në do 'gü

(Matiö 17.14-21; Lukö 9.37-43a)

14 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa nu, ꞊wa ‑lo ꞊guë' mɛ ‑nu 'wo to ‑an 'piö, ‑wo mɛ gbung ꞊va waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑yö ‑an 'piö mü, kö ‑wo 'wun ‑nu ꞊blɛɛ' ‑na wo 'ko 'piö.

15 ꞊Dhɛ 'ö ‑an 'yan ꞊ya ‑kpën Yesu ‑bha, (bhii ‑a ‑bha nu mü ‑sü bhë yaa kë ‑an 'yaan 'ka), 'wo ‑bla sü 'wo dhoë ‑a ‑gɔ zian‑ kö ‑waan ‑mɛɛ kaa.

16 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ‑lo ö bha ꞊guë' ‑nu 'piö, 'ö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «‑Më ‑wun 'ö kaa‑ mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ, 'ka‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë ꞊ɛ?»

17 'Ö gɔɔn‑ do 'ö ‑kë mɛ gbung 'gü mü, 'ö‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, a ‑nu n gbö 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka ü ꞊dhia, bhii 'ö tɔɔ ‑zuu yaa ‑ya 'gü, 'ö 'yaa 'we ‑a ‑bha ‑a ‑gɔ kö ‑yö 'we. 18 'Ö ‑dhɛ 'saadhö 'ö ꞊ya ‑püö ‑a ‑ta ‑a ‑bha, 'ö‑ ‑zuö sia‑. ꞊Ya kë 'dhö 'ö‑ 'dhee 'vuu dɔ ‑a dhiö 'wa ‑gbɔudhö kö ‑yö ö 'sɔn ‑nu ‑bhö ‑na, kö ꞊ya dɔ zɛɛndhö. 'Ö 'a ꞊bhɛa ü bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë kö ‑waan ‑a bho ‑a 'gü, 'kɛɛ ‑an ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a bho ‑a 'gü ‑sü ‑bha.»

19 'Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «'E, ꞊zuö' 'glɔɔglɔ ‑mɛ ‑nu 'ka ꞊nɛ! 'Töng ꞊dhë 'a dho ‑a sü kö 'kwaan‑ kaa kwa 'ko ꞊bhaa ꞊ɛ? 'Töng ꞊dhë 'a dho ‑a sü 'zü kö 'aan‑ ka bun ‑a 'ka ɛ?»

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ pö: «‑Ka nu 'në bhë ‑a 'ka n ꞊dhia!»

20 'Ö mɛ ‑nu ‑wo nu 'në bhë ‑a 'ka, ‑a ꞊dhia. ꞊Dhɛ 'ö ‑zuu yaa ꞊ya ö 'yan dɔ Yesu ‑bha, 'ö 'në bhë 'ö‑ ꞊zaan 'zan 'gbee‑ 'ka, 'ö‑ ‑zuö sia‑ 'ö yö ꞊glöng 'glö ‑sü 'gü kö ‑a 'dhee 'vuu ꞊ya dɔ ‑gbɔudhö.

21 'Ö Yesu ‑ya dë ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «꞊Dhɛ 'ö ‑ya ‑a ‑bha ꞊nɛ, ‑a ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ ꞊a?»

'Ö‑ pö: «‑Yö ‑ya ‑a ‑bha ‑a 'nëdhɛ 'gü. 22 'Ö‑ 'bhaa ‑nu ꞊ya kë 'ö ‑zuu yaa ‑ya ‑zuö 'siö 'iin yiö ‑dhɛ ‑nu ‑bha kö 'yaan‑ ‑a zë. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü ‑kɔ ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha 'üën‑ pë 'bhaa kë, ‑bhö nu yi ‑dhë, n dë, 'ü yi 'yena yö!»

23 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü‑ ‑pö n ‑dhë, n ‑kɔ ‑mɔ ‑a ‑bha ‑i? Ma ꞊nɛ 'a dho ü ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊zian' ꞊nɛ, ü ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑kɔ ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha ‑a? 'Kɛɛ ‑yö kë ü 'yaan: Mɛ 'ö ‑Zlan ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, ‑yö ‑dho pë 'plɛ kë.»

24 ‑Dhɛ do bhë ‑a 'gü 'ö 'në bhë 'ö‑ dë ‑yö ‑gbla 'ö‑ pö: «'Ma ‑Zlan ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'kɛɛ ‑bhö nu n ‑dhë, bhii 'ö tɔɔ n ‑ma ‑zo yö ‑sü bhë ꞊yö 'tee!»

25 ꞊Dhɛ Yesu ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ mɛ ‑gbaa ‑nu ‑wo nu ‑na ‑bla 'ka wo 'piö mü, 'ö 'wun ꞊blɛɛ ‑zuu yaa bhë ‑a 'ka 'gbee‑ 'ka 'ö‑ pö: «‑Zuu yaa 'ö 'yaa 'we ‑a ‑bha 'në ꞊nɛ ‑a ‑gɔ kö ‑yö 'we, 'iin kö ‑yö 'wun ma ꞊nɛ, a‑ ‑pö ü ‑dhë 'ü 'go 'në 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü! 'Go mü kö ꞊kun 'ü nu ‑a 'gü gbɔ!»

26 'Ö ‑zuu yaa 'ö bhë 'ö yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'gü, 'ö 'në bhë 'ö‑ ꞊zaan zan 'gbee‑ 'ka ‑yaan ꞊tun 'go ‑na ‑a 'gü. 'Në 'ö bhë ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ga ‑a 'dhö, 'ö ꞊dhɛ 'to zlöö kö mɛ 'bhaa ‑nu 'wo ‑kë mü ‑wa pö ‑na: «꞊Ya ga.» 27 'Ö Yesu ‑yö ‑ya ‑a ‑kɔ ‑bha, 'ö‑ ꞊luu; 'yö ꞊luu 'ö dɔ ö ‑gɛn ‑ta.

28 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya 'dho ꞊ya ‑lo kɔɔ, 'ö waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ꞊wa 'to wo 'sloo 'ka, 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «‑Më 'ö ‑kë 'ö yi ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑zuu yaa 'ö bhë ‑a kë ‑sü ‑bha ‑ɛ?»

29 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ ‑pö: «꞊Bhɛa' ‑sü dosɛn 'kpaan ꞊nɛ 'ö dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ‑zuu yaa ꞊suu'‑ 'ö ꞊nɛ ‑a kaa mɛ ‑nu 'gü.»

Yesu ‑bha ö bha ga ‑sü waa‑ ö bha ‑go ga ‑sü ‑wun ‑blɛɛ 'zü ‑dëüwo ‑sü

(Matiö 17.22-23; Lukö 9.43-45)

30 ‑Wo ‑go ‑dhɛ 'ö bhë ‑a 'gü 'wo dho; 'kɛɛ ‑wo ‑bɔ Galile ‑sɛ 'gü. 'Ö Yesu 'yaa‑ 'piö kö ‑dhɛ 'ö‑ ‑bha mɛ ‑nu ‑wa dɔ. 31 Bhii ‑yö ‑kë ö bha ꞊guë' ‑nu ꞊daan' ‑sü 'gü, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ma 'a Mɛgbö 'ka, ‑wo ‑dho n dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ, 'ö 'wo n zë; 'ö‑ ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ‑naa bhë 'a goë ga 'gü.»

32 'Kɛɛ ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu waa ‑wo 'ö bhë ‑a ‑gɛn dɔ, 'ö 'suö ‑yö ‑an ‑kë 'zü ‑a ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑dhiadhö.

Dö 'ö tɔɔ mɛ ꞊va ꞊ɛ?

(Matiö 18.1-5; Lukö 9.46-48)

33 'Wo dho 'wo ‑lo Kapɛɛnaɔmë. ꞊Dhɛ ꞊wa 'dho ꞊wa ‑sɔ kɔɔ, 'ö Yesu ‑yö ö bha ꞊guë' ‑nu ꞊dhɛɛ' ‑kpɔ 'ö‑ pö: «‑Më ‑wun ‑nu 'ka ‑kë ‑a ꞊blɛɛ' ꞊dhia zian ‑gbloo 'piö ꞊nɛɛ ꞊ɛ?» 34 'Kɛɛ ‑wo wo 'dhi ‑yö 'kuë‑, bhii zian ‑gbloo 'piö, ‑wo ‑kë mɛ 'ö dho kë mɛ ꞊va 'ka wo ziën ‑a ‑wun ꞊blɛɛ' ꞊dhia.

35 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ꞊yaannu, 'ö ö bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë, 'yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑yö ‑dhö kö ‑yö kë mɛ ꞊va 'ka, kö ‑yö kë ‑de ‑dho sia‑ ‑mɛ, waa‑ yuö ‑kë mɛ 'plɛ 'dhiö ‑mɛ 'ka.»

36 'Go mü 'ö 'në 'tee do sü, 'ö‑ dɔ ‑an wö 'dhiö, 'ö‑ sü 'ö‑ ‑ya ö 'gban ‑ta dhuö, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: 37 «Mɛ 'ö 'dhoë‑ mɛ ‑nu 'ö ‑an ꞊suu'‑ ‑yö ‑kë ꞊nɛ 'në ꞊nɛ ‑a 'dhö, ‑a mɛ do ‑nia kun n ‑wun 'gü, kö ꞊ya ma gia‑ n ‑nia 'kun. 'Ö mɛ 'ö 'dhoë‑ n ‑nia kun, kö ma do kun 'yö n ‑nia kun, 'kɛɛ kö mɛ 'yö n bɔ bhë, ꞊yaa‑ ‑nia 'kun.»

Mɛ 'ö yaa nu kwa ‑gɔ kö kwaa‑ mɛ ‑mü

(Lukö 9.49-50)

38 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Zan ‑ya pö Yesu ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ, yi gɔɔn‑ do ‑yö kö ‑yö ‑zuu yaa bho ‑na mɛ 'gü ü 'tɔ 'ka, 'ö 'yi‑ pö ‑a ‑dhë kö ꞊kun 'ö‑ ‑kë 'dhö gbɔ, 'ö tɔɔ 'yaa kwaa‑ mɛ 'ka.»

39 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «Kö ꞊kun 'ka‑ pö ‑a ‑dhë ‑abi', bhii mɛ 'ö ‑dhidhaapë ‑kë n 'tɔ 'ka yaa 'dhö to ‑dhɛ do bhë ‑a ‑bha kö ‑yaan 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ n ‑gɔ. 40 'Ö tɔɔ mɛ yaa nu kwa ‑gɔ, kö kwa ‑mɛ ‑mü. 41 'Ö mɛ 'ö 'dhoë‑ 'yi ‑kɔɔ do nu ka ‑dhë ka ‑bha ‑kë Klito ‑bha mɛ ‑nu 'ka ‑sü ‑wun 'gü, a‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: ‑A 'kian 'ka 'dho kun ‑këdhösü 'ka.»

꞊Sɔɔn yaa ‑bha ‑dho 'dhiö ‑sü

(Matiö 18.6-9; Lukö 17.1-2)

42 'Yö Yesu ‑ya pö 'zü: «Mɛ ‑nu 'wo wo ‑zo yö n ‑ma bhë, mɛ 'ö 'dhoë‑ ‑a 'në do 'kpaan ‑de ‑dian, ‑yaan ‑püö ꞊sɔɔn yaa 'gü, ꞊yö ‑së ‑a ‑bha 'ka kö ‑wo ‑guö kpö ꞊va do ‑klu ‑a bhɔ ‑bha, ‑wa ‑zuö 'yoo ꞊bhaa. 43 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü ‑kɔ 'ö ü ‑da ꞊sɔɔn yaa 'gü, kö ‑bhö ‑a 'klu 'kan! ꞊Yö ‑së ü ‑bha 'ka kö ü ‑da ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑dhɛ ‑bha ü ‑kɔ do 'ka 'ö ꞊zië' ü ‑kɔ ꞊plɛ ‑bha ‑to mü ‑sü 'ü dhoë ꞊glöötiaandhö, 'siö 'ö 'yaa ꞊dhuu' 'gbɛɛdhö ‑a 'gü ‑sü ‑ta. 44 [‑Dhɛ bhë ‑a 'gü ꞊nɛ 'ö nɔ ‑nu 'wo mɛ bun ‑bhö 'ö 'waa ga, waa‑ 'siö 'ö 'yaa ꞊dhuu' 'gbɛɛdhö bhë 'wo‑ ‑bha.] 45 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü ‑gɛn 'ö ü ‑da ꞊sɔɔn yaa 'gü, kö ‑bhö ‑a 'klu 'kan! ꞊Yö ‑së ü ‑bha 'ka kö 'ü ‑da ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑dhɛ ‑bha ü ‑gɛn do 'ka 'ö ꞊zië' ü ‑gɛn ꞊plɛ ‑këdhösü 'ü dhoë ꞊glöötiaandhö ['siö 'ö 'yaa ꞊dhuu' 'gbɛɛdhö ‑a 'gü bhë ‑a ‑ta. 46 ‑Dhɛ bhë nɔ ‑nu ‑wo mɛ ‑nu bun ‑bhö 'ö 'waa ga, waa‑ 'siö 'ö 'yaa ꞊dhuu' 'gbɛɛdhö bhë ‑wa ‑bha.]

47 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü 'yanga 'ö ü ‑da ꞊sɔɔn yaa 'gü, kö ‑bhö ‑a bho mü; ꞊yö ‑së ü ‑bha 'ka kö 'ü ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü ü 'yanga do 'ka, 'ö ꞊zië' ü 'yanga ꞊plɛ ‑to ü ‑bha ‑sü, 'ü ꞊zong ‑a 'ka ꞊glöötiaandhö 'siö 'gü bhë ‑a ‑ta. 48 ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü, nɔ ‑nu 'wo mɛ bun ‑bhö 'ö 'waa ga, waa‑ 'siö 'ö 'yaa ꞊dhuu' 'gbɛɛdhö bhë, ‑wa ‑bha. 49 Bhii ‑kɔ do 'ö kweezö 'dhö pë ‑nu 'kun ‑na ‑a 'ka bhë, 'ö 'siö ‑dho ‑a kë ‑a 'ka mɛ ‑nu 'gü. 50 Kweezö ‑yö pë do ‑së 'ka, 'kɛɛ 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ kweezö din 'yaa‑ ‑bha, ka ‑dho ‑a kë ‑kɔklë kö ‑a din ‑yö kë ‑a ‑bha 'zü ‑i? ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, kö ka ‑bha kweezö ‑yö kë ka 'gü, 'ka ‑tosiadhe kë ka 'ko ‑nu ziën ꞊zuöyagluu 'ka.»

10

Yesu ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban gɔɔn‑ waa‑ dhebɔ ‑an ‑go 'ko 'piö ‑sü ‑bha

(Matiö 19.1-12; Lukö 16.18)

1 Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑go ‑dhɛ 'ö bhë ‑a 'gü, 'ö 'wo dho Zude ‑sɛ 'gü. 'Go mü 'ö 'wo dho 'yiga 'wo‑ ‑dhɛ Zuudɛn ‑a ꞊zlöö ꞊zian'. ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü 'zü ‑dëüwo, mɛ ‑gbaa ꞊va 'wo ꞊nië ‑a ‑zü mü. 'Ö Yesu ‑yö yö mɛ ‑nu ꞊daan' ‑sü ‑bha 'zü ꞊nɛ ‑kɔ ꞊ya kë 'ö‑ ꞊kaa' ‑kplawo bhë ‑a 'dhö.

2 Falizi ‑mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑yɔɔn ‑a ‑bha kö 'waan‑ 'slë 'kan ‑a ‑gɔ, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Kwa ‑bha tɔng ‑yö ‑we ‑a ‑bha kö gɔɔn‑ ‑yö ö bɔɔ bho 'blü a?»

3 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊dhɛɛ' ‑kpɔ ‑an ‑gɔ ‑sü 'ka 'ö‑ pö: «‑Më 'ö Moizö ‑ya pö 'ka‑ kë ꞊ɛ?»

4 'Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Moizö ‑ya ‑pö gɔɔn‑ ‑yö 'dhoë‑ dhebɔ bho 'blü ‑ya ‑bho 'blü 'sëëdhɛ kë ‑ya kpa ‑a ‑bha ‑ya kaa.»

5 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Moizö ‑yö tɔng 'ö 'dhö bhë ‑a ‑nu ka ‑wun 'gü 'dhö 'ö tɔɔ ka ꞊gɔü' ꞊yö 'gbee‑. 6 'Kɛɛ ‑a züdɔyi 'ka ꞊dhɛ ‑Zlan ꞊ya pë 'plɛ ‑kë, pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö tɔɔ ‑yö gɔɔn‑ waa‑ dhe ‑an ‑da. 7 ‑A ‑wun 'gü gɔɔn‑ ‑dho kan ö dë waa‑ ö dhe ‑an ‑bha, 'ö waa‑ ö bɔɔ 'wo ‑tosiadhe ‑kë wo 'ko 'piö, 8 'Ö ‑dhɛ 'wo‑ ‑bha ꞊plɛ 'wo ‑kë mɛ ‑lü do 'ka.» 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü: «꞊Ya kë 'dhö kö 'waa ꞊plɛ gbɔ, 'kɛɛ kö ꞊wa kë mɛ ‑lü do 'ka ꞊zian'. 9 Kö ꞊kun 'ö pë 'ö ‑Zlan ꞊yaa‑ ꞊nëng 'kuë‑ bhë 'ö‑ mɛ gbɛ ‑ya ‑kan 'kuë‑!»

10 ꞊Dhɛ ꞊wa 'dho kɔɔ, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa ꞊dhɛɛ' kpɔ 'wun bhë ‑a 'ka 'zü ‑dëüwo. 11 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Gɔɔn‑ 'oo gɔɔn‑ 'ö ꞊ya ö bɔɔ kë ꞊ya dhebɔ gbɛ 'sü, kö ꞊ya ꞊sɔɔn yaa kë dhebɔ ‑blɛɛzë 'ö‑ ‑kë ‑a ‑gɔ bhë ‑a 'ka. 12 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka 'pö, dhebɔ ꞊ya 'go ö ꞊gɔn 'piö ꞊ya gɔɔn‑ gbɛ 'sü, kö ꞊ya ꞊sɔɔn yaa kë ö ‑gɔn ‑blɛɛzë bhë ‑a 'ka 'pö.»

Yesu ‑bha 'dhuë‑ ‑kpɔ 'në 'sɛɛn‑ ‑nu ‑bha ‑sü

(Matiö 19.13-15; Lukö 18.15-17)

13 Mɛ ‑nu ‑wo ‑nu wo ‑bha 'në ‑nu 'ka Yesu 'piö kö ‑yaan ö ‑kɔ kpa ‑an ‑ta 'dhuë‑ ‑kpɔ ‑an ‑bha ‑sü 'ka, 'kɛɛ Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu waa 'we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ.

14 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ‑an yö, ‑yö ‑kë ‑a ‑dhë yaa ö bha ꞊guë' ‑nu buën‑ ꞊zian' 'ö‑ pö: «‑Ka ka ꞊kwaa' 'në 'sɛɛn‑ ‑nu ‑zü ‑wo nu n 'piö, kö ꞊kun 'ka ‑an ‑kë! Bhii ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö mɛ ‑nu 'wo ‑kë ꞊nɛ ‑an 'dhö ‑an ‑bha 'ka. 15 A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛɛ: Mɛ 'oo mɛ 'ö yaa 'we ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑bha ꞊nɛ 'në ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'dhö, yaa 'dho ‑da ‑a 'gü 'gbɛɛdhö.»

16 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö 'në ‑nu 'wo bhë, 'ö ‑an ‑sü 'ö ‑an kpa ö ‑tong ‑ta 'ö ö ‑kɔ kpa ‑an ‑ta do do 'ka 'dhuë‑ ‑kpɔ ‑an ‑bha ‑sü 'ka.

'Wun 'ö ‑gban ꞊bhɔɔmɛ ‑bha ‑da ‑gludëdhɛ 'gü ‑sü ‑bha

(Matiö 19.16-30; Lukö 18.18-30)

17 ꞊Dhɛ Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu 'wo dhoë‑ ‑da zian ‑ta, gɔɔn‑ do ‑yö ‑nu ‑bla 'ka, 'ö ‑lo ö kpɔn 'gü ‑a 'dhiö, 'ö ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «N ‑gɔmɛ këwunsëëzë, ‑më 'a dho ‑a kë kö 'aan‑ ‑da ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑dhɛ ‑bha ‑ɛ?»

18 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Më 'ö ‑kë 'ü n ‑dhɛ mɛ këwunsëëzë ‑ɛ? ꞊Ya 'kan ‑Zlan ‑bha, këpësëmɛ gbɛ 'yaa ‑dhö.»

19 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë 'zü: «Tɔng ‑nu 'wo ‑kë ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü: Kö ꞊kun 'ü mɛ zë, 'ü dhebɔ gbɛ ꞊mɛɛ 'iin 'ü gɔɔn‑ gbɛ ꞊mɛɛ, 'ü ꞊kwaan, 'ü ꞊sua ‑kë ü ‑ya 'yɔɔ ‑gɔ, 'ü pë sü ü ‑ya 'yɔɔ ‑nu ‑gɔ ‑an ‑püö ‑sü 'ka; 'ö‑ 'bhaa ‑yö ‑kë 'zü ‑bhö ü dë waa‑ ü dhe ‑an ꞊bhlë ‑ya bhë 'ü ‑an ‑dɔ ‑a?»

20 'Ö gɔɔn‑ 'ö bhë 'ö‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «N ‑gɔmɛ, a tɔng ‑nu 'wo bhë ‑an 'plɛ ‑kun n 'nëdhɛ 'gü 'ö dhoë 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha.»

21 'Ö Yesu ‑ya ‑ga ‑dhɔ 'ka, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Pë do ‑wun ‑yö ꞊tun ü ‑gɔ mü, 'ö tɔɔ 'ü 'dho 'ü ü bha pë ‑nu 'wo ü ‑gɔ 'ü ‑an 'dhɔɔ dɔ, 'ü‑ 'wëüga ‑nu bhë 'ü‑ ‑glu 'fɛɛmɛ ‑nu 'ka, 'ü nu 'ü ziö n 'piö! ꞊Ya kë 'dhö, ü bha ꞊bhɔɔpë ‑nu ‑wo ‑dho kë dhang‑ 'gü!»

22 'Kɛɛ gɔɔn‑ 'ö bhë ꞊dhɛ Yesu ‑wo ‑nu 'wo ꞊nɛ ꞊ya ‑an ma, 'ö‑ ꞊zuö' ‑yö ꞊kaan 'kuë, 'ö ‑ziö wösiödhe 'ka, bhii 'ö tɔɔ ‑yö ‑kë ꞊bhɔɔzë ꞊duö. 'Ö yaa 'we ‑a ‑bha kö ö ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu 'dhɔɔ dɔ.

23 'Ö Yesu ‑yö mɛ ‑nu 'wo ꞊nië ‑a ‑zü bhë ‑an ‑ta ‑ga. 'Go mü 'ö‑ pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «꞊Bhɔɔmɛ ‑bha ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü ‑sü ꞊yö 'gbee‑!»

24 'Ö 'tetundhe ꞊va ‑yö ‑kë ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑gɔ 'wun ‑nu 'ö‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ‑wun 'gü.

'Kɛɛ Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë 'zü: «Ma 'në ‑nu, ꞊bhɔɔmɛ ‑bha ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü ‑sü ꞊yö 'gbee‑! 25 ‑Yɔɔnmia ‑bha ‑bɔ miiga 'dhi 'gü ‑sü ꞊yö 'gbee‑ 'dhö, 'kɛɛ ꞊bhɔɔmɛ ‑bha ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü ‑sü ꞊yö 'gbee‑ 'zü 'ö ꞊zië' ‑yɔɔnmia ‑bha ‑bɔ miiga 'dhi ‑bha ‑sü ‑ta.»

26 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑bha 'tetundhe ‑yö ‑ziö ꞊gɔü' 'zü ꞊gbaɔnsü 'ka, 'wun ‑nu 'ö‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë ‑an ‑wun 'gü, 'wo yö wo 'ko ꞊dhɛɛkpɔdhe kë ‑sü ‑bha ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «꞊Dhɛ 'ö 'dhö kö dö 'ö tɔɔ dhamɛ 'sa?»

27 'Ö Yesu ‑yö ‑an ‑ga, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Yö pë 'ö mɛ ‑nu ‑kɔ 'yaa ‑mɔ ‑a ‑bha ‑a 'ka, 'kɛɛ ‑Zlan ‑kuënkapë 'yaa 'dhö, bhii 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑yö ‑mɔ pë 'plɛ kë ‑sü ‑bha.»

28 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Piɛɛ ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ü 'to 'to, 'yië yi ‑bha pë 'plɛ 'to sia‑, 'ö 'yië ziö ü 'piö!»

29 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka mɛ 'oo mɛ ꞊ya ö bha 'kɔ 'to, ꞊ya ö dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu, 'nëdhoo ‑nu, ö dhe, ö dë, ö bha 'në ‑nu, ö ‑bha ꞊bhlöödhɛ ‑nu 'to n ‑wun waa‑ 'wuntaɔsë ‑an ‑wun 'gü, 30 ‑yö ‑dho 'kɔ ‑nu, dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu, 'nëdhoo ‑nu, ö dhe ‑nu, ö bha 'në ‑nu, ö ‑bha ꞊bhlöödhɛ ‑nu, ‑an ‑gwaa ꞊këng' do ‑zë ‑nu yö. 'Ö 'go mü ka 'klo‑ dho bhɔ n ‑wun 'gü, 'ö 'töng mɛ 'ö nuë‑ 'zü bhë, 'ö dho ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑sü yö ‑a ‑dhɛ ‑bha. 31 'Kɛɛ mɛ ‑nu ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ 'wo 'dhiö ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü, ‑wo ‑dho kë ‑tozlöömɛ ‑nu 'ka, 'ö mɛ ‑nu 'wo ‑tozlöömɛ ‑nu 'ka, 'wo dho kë 'dhiömɛ ‑nu 'ka.»

Yesu ‑bha ga ‑sü waa‑ ö ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑gwaa kë ‑yaaga ‑naa wo

(Matiö 20.17-19; Lukö 18.31-34)

32 'Yö 'wo ‑da zian 'ö dho Zeluzalɛmë plöö ‑a ‑ta, Yesu ‑yö ‑kë 'ta 'sü ‑sü 'gü ö bha ꞊guë' ‑nu 'ö 'suö ꞊ya ‑da ‑an 'plɛ 'gü bhë ‑an 'dhiö. 'Yö ö bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑an sü wo 'sloo 'ka, 'ö pë ‑nu 'wo 'dhoë‑ kë ö 'ka bhë 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 33 'ö‑ pö: «‑Ka ka 'to 'to! Kwa ‑da ‑na Zeluzalɛmë ‑dhɛ, 'ö ma 'a Mɛgbö 'ka, 'a dho kë slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu, waa‑ kwa ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu 'wo bhë ‑dɔ ‑an kwɛɛ ‑mɛ 'ka, ‑wo ‑dho ga ‑sü ‑za ‑lo n tuö, 'go mü 'wo n dɔ mɛ ‑nu 'waa ‑Zlan ‑bha mɛ 'ka ‑an kwɛɛ. 34 'Ö mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo duö 'luu sü n ‑ma, 'wo wo 'dhee ‑nu ‑pɛn n ‑ma, 'wo n ‑ma ‑klaa 'ka, ‑waan ꞊tun n zë ‑na, 'ö‑ ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ‑naa bhë 'a goë ga 'gü.»

Zakö waa‑ Zan ‑an ‑bha pë ‑dhɛ ‑sü

(Matiö 20.20-28)

35 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Zakö waa‑ Zan 'wo ‑kë Zebede gbö ‑nu 'ka bhë, 'wo nu Yesu 'sɔɔ, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ, yi‑ 'piö kö pë 'yi dhoë‑ ‑a ‑dhɛ ü ‑gɔ ꞊nɛ, 'ü‑ kë yi ‑dhë.» 36 'Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «‑Më 'ka‑ 'piö kö 'a‑ kë ka ‑dhë ‑ɛ?»

37 'Ö 'wo‑ pö: «Yi 'ü 'dhoë‑ dhoë ü ‑bha 'tɔbhɔdhɛ këdhɛ ‑bha, ‑bhö 'we ‑a ‑bha yi ‑gɔ kö 'yi ‑ya ü 'sɔɔ. N dheglu ‑yö ‑ya ü ꞊kwɛɛ‑ 'gü, kö ma ‑de 'pö 'a ‑ya ü ꞊kwaa‑ 'gü.»

38 'Yö Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «Pë 'ka‑ ‑dhɛ bhë, 'kaa‑ dɔ ꞊dhɛɛ! Ka ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'yi 'güüzë 'a 'dhoë‑ mü bhë, 'kaan‑ ‑a mü ꞊a, 'iin 'klobhɔdhe 'yi ꞊suu'‑ 'a 'dhoë‑ ‑da ‑a ꞊bhaa ꞊nɛ, 'kaan‑ ‑da ‑a ꞊bhaa ꞊a?»

39 'Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Ii‑, yi ‑kɔ ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha.»

'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «'Wun giagia 'ka, ka ‑dho 'yi 'güüzë 'a 'dhoë‑ mü ꞊nɛ ‑a mü 'pö, 'ö 'go mü, 'klobhɔdhe ‑yi 'a 'dhoë‑ ‑da ‑a ꞊bhaa, ka ‑dho ‑da ‑a ꞊bhaa 'pö. 40 'Kɛɛ ma kun 'a dho ‑ya ‑dhɛ 'ö n ꞊kwɛɛ‑ 'gü waa‑ ‑a mɛ 'ö n ꞊kwaa‑ 'gü, ‑a nu mɛ ‑dhë; ‑yadhɛ 'wo 'dhö bhë, ‑wo mɛ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya ‑an ꞊tian' ‑an ‑bha 'ka.»

41 ꞊Dhɛ 'ö ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do 'wo to ꞊wa 'wun 'wo‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ma, 'wo yö 'wun ‑blɛɛ Zakö waa‑ Zan ‑an 'ka ‑sü 'gü ‑naadhe 'ka.

42 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑an 'plɛ ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ, mɛ ‑nu 'wo ‑an ‑ga ‑na ꞊nɛ, 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu 'dhö bhë, ‑wo 'plɔɔ ‑dhɛ ‑da mɛ ‑nu ‑ta. 'Ö mɛ ‑nu 'wo 'tɔbhɔmɛ ‑nu 'ka, 'wo mɛ ‑nu ꞊kɔɔn 'wo ꞊zië' ‑naa 'gü, wo ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü 'ka. 43 'Kɛɛ ‑kɔ 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka, yaa 'dho kaa ka ziën, ka ‑bha 'ka dho ‑a kë 'ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑ya 'piö 'ö kë mɛ ꞊va 'ka ka ziën, kö ‑yö ‑dho kë yuö ‑kë ka 'dhiö ‑mɛ 'ka. 44 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka ziën mɛ ‑ya 'piö 'ö kë mɛ 'ö dho kë 'dhiö ‑a 'ka, kö ‑yö ‑dho kë yuö ‑kë mɛ 'plɛ 'dhiö ‑mɛ 'ka. 45 Bhii ma 'a Mɛgbö 'ka, n 'ka nu kö ‑waan yuö kë n 'dhiö, 'kɛɛ kö 'aan‑ yuö kë mɛ ‑nu 'dhiö, 'go mü kö 'aan‑ n ‑ma ‑kë ‑a 'gü ‑sü nu mɛdhɛvadhɛ ‑bho 'gan 'gü ‑sü ꞊sɔnng' 'ka.»

'Wun 'ö ‑gban Yesu ‑bha 'yënngtiimɛ Batimɛɛ 'yan 'po ‑kɔ ‑bha

(Matiö 20.29-34; Lukö 18.35-43)

46 ꞊Dhɛ ꞊ya 'go mü Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑dho 'wo ‑lo Zeliko. ꞊Dhɛ Yesu 'dhö ö bha ꞊guë' ‑nu waa‑ mɛ ‑nu ‑gbaa 'wo go ‑na pödhɛ bhë ‑a 'gü, 'yënngtiimɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Batimɛɛ, 'ö ‑kë Time gbö 'ka, ‑yö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka zian ‑gbloo 'dhiö pë ‑gba ‑dhɛ ‑sü 'ka.

47 ꞊Dhɛ 'ö ꞊yaa‑ ma ꞊nɛ Yesu 'go Nazalɛtë ‑mü, 'ö ‑yö ‑we 'gbee‑ 'sü 'gü ꞊nɛɛ: «Yesu, Davidö gbö, ‑bhö n 'yena yö ꞊ee!»

48 Mɛdhɛvadhɛ ‑wo 'wun ꞊blɛɛ ‑a 'ka, 'ö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë ‑yö ö 'dhi yö 'kuë‑; 'kɛɛ ‑yö ‑we 'zü 'gbee‑ 'ka 'ö‑ pö: «Davidö gbö, ‑bhö n 'yena ‑yö wo ꞊e!»

49 'Ö Yesu ‑yö ꞊gbaannu 'ö‑ pö: «‑Ka ‑a ꞊dhɔɔ ‑kë!» 'Ö 'yënngtiimɛ bhë 'wo‑ ꞊dhɔɔ ‑kë ‑a ‑pö ‑a ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Bhö ü 'gü dɔ 'gbee‑ 'ü ꞊luu'‑! Yesu ‑yö ü ꞊dhɔɔ kë ‑na.»

50 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö ö ‑bha gblang ‑zuö sia‑ ‑yɛidhö, 'ö ꞊luu 'ö dɔ ö ‑gɛn ‑ta, 'ö nu Yesu 'piö. 51 'Ö Yesu ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «‑Më 'ü‑ 'piö kö 'a‑ kë ü ‑dhë ‑ɛ?» 'Ö 'yënngtiimɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, ‑bhö ‑a kë kö 'a ‑dhɛ yö 'zü ‑dëüwo!»

52 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö 'dho! Ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊ya ü ‑dhɛ bo.»

‑Dhɛ do bhë ‑a 'gü 'yö‑ 'yan ‑yö ‑dhɛ yö, 'ö ‑ziö Yesu 'piö.

11

Yesu ‑bha ‑da Zeluzalɛmë ‑sü

(Matiö 21.1-11; Lukö 19.28-40; Zan 12.12-19)

1 ꞊Dhɛ 'wo ꞊yɔɔn ‑na Zeluzalɛmë ‑dhɛ 'sɔɔ, zian 'ö bɔ Bɛtefaze ‑pö waa‑ Betani ‑pö ‑an 'piö ꞊zian' ‑a 'ka, 'wo dho 'wo ‑lo ‑tɔn 'wo‑ ‑dhɛ Olivie ‑tɔn bhë ‑a ꞊gɛɛndhö. 'Ö Yesu ‑yö ö bha ꞊guë' ‑nu ꞊plɛ bɔ ö 'dhiö ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: 2 «‑Ka 'dho plöö ‑dhɛ 'ö kwa 'dhiö ꞊nɛ ‑a 'gü! 'Ka ‑lo mü ꞊sia, ka ‑dho ꞊soofang 'në 'ö mɛ gbɛ yaa ‑ya ‑a ꞊taa do ꞊kun, ‑a yö kö ‑yö ‑klu ‑sü 'ka. ‑Ka ‑a 'po 'ka nuë n ꞊dhia zö! 3 ꞊Ya kë ꞊nɛ, mɛ ꞊ya ka ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ꞊sia ꞊nɛɛ: ‹Dö 'ö‑ pö ka ‑dhë 'ka‑ 'po e?›, ‑kaa pö ‑a ‑dhë: ‹Yi Dëmɛ ‑bha ‑wun ꞊ya yö ‑a ‑bha›. ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊ya yën ‑a ‑bha, ‑yö ‑dho ü ‑bha pë yɛ 'zü.»

4 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo dho; 'ö 'wo ꞊soofang 'në do yö kö ‑yö ‑klu ‑sü 'ka 'kɔ 'dhiö, ‑kpinngga 'piö ‑dhɛ do ‑bha, ‑wo ‑kë ‑a 'po ꞊dhia, 5 'ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü, 'wo ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «‑Më 'ka‑ kë ‑na bhë ꞊ɛ? Dö 'yö‑ pö ka ‑dhë 'ka ꞊soofang 'në bhë, 'ka‑ 'po e?»

6 'Ö 'wo‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛ ‑kɔ ‑de 'ö Yesu ‑ya pöë ‑an ‑dhë bhë ‑a 'dhö. 'Ö 'wo wo ꞊kwaa ‑an ‑zü, 'wo dho ꞊soofang 'në 'ö bhë ‑a 'ka.

7 'Wo dho ‑a 'ka Yesu ꞊dhia, 'wo wo ‑bha gblang ‑nu kpɔ ꞊soofang 'në ꞊taa, 'ö Yesu ‑yö ‑ya ‑a ‑ta dhuö. 8 'Ö mɛdhɛvadhɛ ‑wo wo ‑bha gblang ‑nu ‑po zian ‑gbloo 'piö. 'ö mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha ‑yö ‑kë 'dhɛ ‑saa ‑nu 'wo ‑an ‑yɛ ‑an 'ka, 'wo‑ kpɔ zian ‑gbloo 'piö. 9 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'ta 'sü ‑dhiadhö ‑a 'dhiö waa‑ mɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑a ꞊zlöö ꞊zian', ‑wo ‑kë 'gɛi kë ‑sü 'gü ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Kwaa‑ 'yoo ‑mü! Kwaa‑ 'yoo ‑mü! ‑Zlan 'tɔ kë ꞊va! ‑Zlan ‑yö 'dhuë‑ 'kpɔ mɛ 'ö nu ‑a 'tɔ 'gü ‑a ‑bha! 10 ‑Zlan ‑yö 'dhuë‑ 'kpɔ ‑gludëdhɛ 'ö dho nu 'ö kwa dë Davidö ‑bha 'ka bhë ‑a ‑bha, ‑Zlan 'ö dhang‑ 'gü, ‑a 'tɔ ‑yö kë ꞊va!»

11 ‑Kɔ 'ö ꞊nɛ 'ö Yesu ‑yö ꞊daa' Zeluzalɛmë plöö, 'ö dho ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü. ꞊Dhɛ ꞊ya yën ‑dhɛ ‑nu ‑ga ö ‑zü 'to ‑sü ‑bha, 'go mü, ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ 'bin ‑yö 'më ‑na, 'ö waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë 'wo dho Betani plöö.

Yesu ‑bha 'kpöü ‑ya figö ‑lü do ‑bha ‑sü

(Matiö 21.18-19)

12 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛ ꞊ya 'po ‑an ‑bha ‑go Betani ‑sü 'ka, din ‑yö Yesu ꞊kun. 13 ꞊Dhɛ 'ö dɔ ꞊gbiin, 'ö figö ‑lü do 'ö‑ 'dhɛ ‑nu ‑wo ‑kë ‑a tuö, 'ö‑ yö, 'ö dho ‑kpɔɔ ‑a bhɛ ‑nu ‑wun 'gü ꞊dhia. 'Kɛɛ ‑dhɛ 'ö ꞊ya ‑lo ‑a ‑lü ꞊gɛɛndhö, ‑a 'dhɛ 'kpaan 'ö‑ yö, 'ö tɔɔ yaa kë figö bha 'töng 'ka.

14 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö figö ‑lü bhë ‑a ‑dhë: «Ü bhɛ gbɛ 'ka 'dho kë ‑dhö gbɔ kö mɛ ‑yaan ‑bhö!»

'Ö‑ ‑wo 'ö bhë, 'ö ‑da ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu 'toodhö.

Yesu ‑bha ‑da ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü ‑kɔ

(Matiö 21.12-17; Lukö 19.45-48; Zan 2.13-22)

15 'Wo nu 'zü, 'wo ‑lo Zeluzalɛmë. 'Ö Yesu ‑yö dho 'ö ‑da ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'ö yö mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'ma, pë ‑nu 'dhɔɔ dɔ ‑sü waa‑ pë ‑nu 'dhɔ ‑sü 'gü bhë ‑an kë ‑sü ‑bha. 'Ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'wëü‑ ‑ta ‑bɔ ꞊dhia ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'wëü‑ 'ka 'ö ‑an ‑bha 'dhɔɔ dɔ ‑a ‑ta ꞊gba waa‑ ‑tönggö 'dhɔɔdɔmɛ ‑nu ‑bha ‑gbloo ‑nu ‑an ‑lo sia‑. 16 'Ö yaa 'we ‑a ‑bha mɛ gbɛ ‑gɔ, kö ‑wo bɔ pë 'vlaan 'vlaan ‑nu gbɛ 'ka, ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü.

17 'Go mü 'ö mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'ka 'ö‑ pö: «‑Yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛɛ: 'Ma 'kɔ 'yö kë 'kpongtaamɛ ‑nu 'kpɛkpɛ ‑bhɛa ‑a 'gü ‑kɔ 'ka, 'yaa 'dhö a? ‑Yö ‑kë ꞊dhë 'ö ka 'pö 'ka‑ kë ka ‑bha ꞊kwaanpë ‑bin ‑a 'gü ‑guö ꞊duudhɛ 'ka!»

18 ꞊Dhɛ 'wun bhë 'ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wa ma, 'wo yö pë 'wo dho ‑a kë 'waan‑ Yesu zë ‑a ꞊mɛɛ' ‑sü 'gü. 'Kɛɛ ‑wo ‑suö ‑a ‑dhë, bhii 'ö tɔɔ ‑a ‑bha mɛ ‑nu ꞊daan' ‑wo bhë ‑yö mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo ‑kë ‑ziö ‑a 'piö ꞊dhia bhë ‑an 'te tun, 'go mü, 'ö ‑kë ‑an ‑dhë ‑së.

19 ꞊Dhɛ 'ö 'yiniadhɛ ꞊ya dɔ, Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑go plöö, 'wo dho ‑dhɛ do 'bhaa 'gü.

'Wun 'ö ‑gban figö ‑lü 'ö Yesu ‑yö 'kpöü ꞊yaa' 'ö 'kpɛa kun ‑a ‑bha

(Matiö 21.20-22)

20 ꞊Dhɛ 'wo ziö ‑na ‑dhiadhiö tii 'gü, zian ‑gbloo 'piö, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu 'yan ‑yö ‑kpën figö ‑lü 'ö Yesu ‑yö 'kpöü ꞊yaa' bhë ‑a ‑bha kö ꞊ya 'kpɛa 'kun, ꞊ya 'dho ꞊ya yöë ö yun ‑nu 'plɛ ‑bha. 21 'Ö Piɛɛ ‑zo ‑yö ‑büö pë ‑nu 'wo ‑kë 'dhiö bhë ‑an 'ka, 'ö‑ pö Yesu ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ‑bhö ‑dhɛ ‑ga, figö ‑lü 'ü 'kpöü ꞊yaa' bhë, ‑a ‑dhɛ 'plɛ ꞊ya 'kpɛa 'kun!»

22 'Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu 'plɛ ‑dhë: «A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka ‑zo yö ‑sü ‑mü ‑Zlan ‑bha, ka ‑kɔ ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan pë 'plɛ kë. 23 ꞊Ya kë 'dhö, ka ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha 'kaan‑ pö ‑tɔn 'ö ꞊nɛ ‑a ‑dhë: ‹'Godhɛ 'ü dɔ ‑a ‑bha bhë ‑a 'gü, 'ü 'dho 'ü ‑püö 'yoo ꞊bhaa!› 'Ö ‑zogɔndhe yaa kë ka ꞊zuö' 'piö, pë 'ö 'ka‑ pö bhë, 'ka‑ ‑dhɛ 'wun gia‑, kö ‑yö ‑dho kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö. 24 ‑A ‑wun 'gü a‑ ‑pö ka ‑dhë: 'Ka pë ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ ꞊bhɛa' ‑sü 'ka, 'ka‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ 'ka‑ yö; pë 'ö 'dhö bhë 'ö‑ ‑de dho nu ka ‑dhë.

25 'Go mü 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka ꞊bhɛa' ‑na, 'wun ꞊ya kë ka ‑zuë mɛ buëndhö, ‑a ‑bha pë yaa ‑kë ka 'ka ‑sü ‑wun 'gü, ‑ka ziö ‑a ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü 'ö bhë ‑a ‑ta, ka ꞊bhɛa' ‑wo 'gü! ꞊Ya kë 'dhö, ka Dë 'ö dhang‑ 'gü bhë ‑yö ‑dho ziö ka ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta 'pö. 26 ['Kɛɛ 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ, kaa ziö mɛ ‑nu ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta, kö ka Dë ‑de 'pö 'ö dhang‑ 'gü bhë, yaa 'dho ziö ka ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta 'pö.]»

Yesu ‑bha ‑wogbiindhɛ 'godhɛ

(Matiö 21.23-27; Lukö 20.1-8)

27 ‑Wo ‑yɛ wo 'zü 'wo dho Zeluzalɛmë plöö 'zü ‑dëüwo. Yesu ‑yö ‑kë ꞊nië' ꞊dhia ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu ‑wo ‑nu Yesu 'piö, 28 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ, 'wo‑ pö: «Pë ‑nu 'ü‑ kë ‑na ꞊nɛ, dö‑ pö ü ‑dhë 'ü‑ kë ꞊ɛɛ?»

29 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Ma ‑de 'pö, a ‑dho ꞊dhɛɛ' do kpɔ ka ‑gɔ. 'Ka‑ ‑daa kë n ‑gɔ ꞊sia, a ‑dho pë 'ö ‑kë 'a pë ‑nu 'wo bhë 'a ‑an kë ‑na bhë ‑a ‑gɛn pö ka ‑dhë. 30 ꞊Dhɛɛ' bhë 'ö tɔɔ: Dö 'ö Zan Batisö bɔ ꞊ɛ? ‑Zlan ‑mü 'iin mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑mü e? ‑Kaa ‑daa do kë n ‑gɔ!»

31 'Kɛɛ ‑wo ‑yö 'wun ‑blɛɛ wo 'ko ‑dhë ‑sü 'gü 'wo‑ pö: «꞊Ya kë ꞊nɛ 'kwa‑ pö ꞊sia, ‑Zlan 'yö‑ bɔ, ‑yö ‑dho kwa ꞊dhɛɛ kpɔ ꞊nɛ, ‑më 'ö ‑kë kaa‑ ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑ɛ? 32 'Iin 'kwa‑ pö 'zü ꞊sia, mɛ ‑nu ꞊nɛ 'wo‑ bɔ, ꞊aa' ‑n!...»

(Bhii ‑wo ‑suö 'sɛgümɛ ‑nu ‑dhë, 'ö tɔɔ mɛ 'plɛ ‑wo Zan ‑sü ‑Zlan ‑wodhiölomɛ giagia 'ka.)

33 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo‑ ‑daa ‑kë Yesu ‑gɔ 'wo‑ pö: «'Yiëë‑ dɔ.» 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'pö: «꞊Ɛɛ, ꞊dhɛ 'ö 'dhö, kö ma ‑de 'pö, n 'ka 'dho pë ‑nu 'a ‑an kë bhë ‑a ‑gɛn gbɛ pö ka ‑dhë.»

12

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu 'gluyaazë ‑nu ‑bha

(Matiö 21.33-46; Lukö 20.9-19)

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑yö 'wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ‑sü ‑bha, 'wun ꞊zuan' ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü 'ka 'ö‑ pö: «Gɔɔn‑ do ‑bha lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yö ‑kë ‑dhö. 'Ö ‑guö ‑gla ꞊nië ‑a ‑zü, 'ö ‑glu do pɔn ‑drɔɔn 'yi bho ‑dhɛ 'ka, 'ö 'gbu 'kɔ do dɔ mü, 'ö‑ dɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu kwɛɛ, 'ö‑ to 'ö dho 'ta 'gü.

2 ꞊Dhɛ 'ö lɛzɛn ‑kpa ‑nu bho 'töng ꞊ya ‑lo, 'yö ö bha yuökëmɛ do bɔ mɛ ‑nu 'wo yuö kë ‑na lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö bhë ‑an 'piö, kö ‑waan ö ‑bha ‑kpa nu ö ‑dhë.

3 'Wo yuökëmɛ 'ö‑ dëmɛ ‑ya bɔ bhë 'wo‑ kun 'wo‑ ‑ma; 'go mü 'wo‑ ‑kë 'ö ‑yɛ ö 'zü ö ‑kɔ 'kpaan 'ka.

4 'Ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ‑yö ö bha yuökëmɛ gbɛ bɔ. Yuökëmɛ mɛ 'ö nu 'zü bhë 'wo‑ kun 'zü, 'wo‑ ‑ma ö ‑gɔ ‑bha, 'wo 'si ‑nu bho ‑a ‑gɔ, 'wo‑ ‑kë 'pö.

5 'Ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ‑yö ö bha yuökëmɛ kë ‑yaaga ‑naa bɔ 'zü. 'Ö mɛ 'ö bhë 'wo‑ kun 'wo‑ zë. ‑Kɔ do bhë 'wo yuökëmɛ ꞊plëëzë 'wo nu, 'wo‑ ‑kë ‑an ‑gɔ 'pö, ‑an mɛ 'bhaa ‑ma ‑sü waa‑ ‑an mɛ 'bhaa ‑nu zë ‑sü 'ka.

6 Mɛ do 'kpaan 'ö to lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ‑gɔ zlöö, 'ö tɔɔ ‑a gbö ‑dhɔkësüzë. Yö 'ö tɔɔ mɛ ‑kaanta 'yö‑ bɔ zlöö, ‑a ‑pö ö ‑de 'gü ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‹N gbö 'ö ꞊nɛ, ‑wo ‑dho ‑a ꞊bhlë ‑ya.›

7 'Ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ‑wa pö wo 'ko ziën ꞊nɛɛ: ‹Mɛ 'ö pë ‑nu 'wo ꞊nɛ 'wo dho to ‑a ‑gɔ 'dhiö ꞊zian' 'ö ꞊nɛ, ‑kwaa zë kö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ 'ö ꞊nɛ ‑yö 'to kwa ‑gɔ!› 8 'Wo ‑püö ‑a gbö ‑ta, 'wo‑ zë, 'wo‑ ꞊glöö bho lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö, 'wo‑ ‑zong.

9 ꞊Ya kë 'dhö, ‑më 'ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ bhë 'ö dho ‑a kë ꞊ɛ? Pë 'ö dho ‑a kë 'ö tɔɔ nu 'ö dhoë‑ wo, 'ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu 'wo bhë 'yö ‑an zë, 'yö ö bha lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ bhë 'ö‑ nu yuökëmɛ ‑nu gbɛ ‑dhë.»

10-11 'Ö ko 'zü, 'ö Yesu ‑ya pö mɛ ‑nu 'wo ‑kë wo 'to 'to ꞊dhia ‑a ‑wo ‑bha bhë ‑an ‑dhë: «‑Guö kpö 'ö 'kɔdɔmɛ ‑nu ‑wa ‑ga ‑guö yaa 'ka, 'wo‑ ꞊zong bhë, ꞊ya kë 'kɔ kuënnu ‑guö gia‑ 'ka. Pë 'ö bhë kwa Dëmɛ 'ö‑ ‑kë, ‑yö kwa ‑bha pë 'gblüünzë 'ka. ‑Yö ‑ya ‑sü 'ka 'dhö ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü. Kaa‑ pö ꞊kun ꞊a?»

12 ꞊Dhɛ 'ö 'wun ꞊nɛ Zuifö ‑nu ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ꞊waa‑ ma, ‑wa këdhɛ ‑mɛɛ kö 'waan‑ 'kun, 'ö tɔɔ wo gia‑ ‑wa ꞊dɔa' ꞊nɛ 'wun ꞊zuan' 'ö‑ ‑zɔn bhë, ‑yö ‑gban wo gia‑ wo ‑bha. 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ, ‑wo ‑suö mɛ ‑nu gbung 'wo ‑kë mü ‑an ‑dhë bhë, waa pë gbɛ kë Yesu 'ka gbɔ, 'wo‑ to 'wo ‑ziö.

'Nii‑ ꞊sɔnng' ‑bho Sezaa ‑dhë ‑sü

(Matiö 22.15-22; Lukö 20.20-26)

13 ‑Wo Falizi ‑mɛ 'bhaa ‑nu waa‑ Elɔdö ‑bha mɛ 'bhaa ‑nu ‑bɔ Yesu 'piö kö 'waan‑ 'kun, 'wo 'slë ‑kan ‑a ‑gɔ ꞊dhɛɛ' ‑nu ‑kpɔ ‑a ‑gɔ ‑sü 'ka. 14 'Wo nu 'wo‑ pö Yesu ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ, 'yi‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ 'wun gia‑ ꞊blɛɛ'‑ ‑mɛ ‑mü ü 'ka, 'bhaa 'suö mɛ ‑nu ‑dhë, bhii ü ‑zo gbɛ 'yaa kë mɛ ‑nu 'yan 'dhiö ‑pë ‑nu 'piö; pë 'ü‑ ‑kë ꞊zian' 'ö tɔɔ ü mɛ ‑nu ‑daan 'wun gia‑ 'ö ‑Zlan 'dhö ‑a 'piö mɛ ‑nu ‑bha ‑tosiadhe ꞊paa' ‑a 'ka. 'Kɛɛ yi‑ 'piö kö 'wun 'ö ꞊nɛ 'ü‑ bho yi ‑dhë 'kou. 'Ö tɔɔ kwa ‑bha tɔng ‑yö ‑we ‑a ‑bha kö 'kwa 'nii‑ ꞊sɔnng' bho ‑gludë Sezaa ‑dhë ‑a? Kwa ‑dho ‑a bho, 'iin kö ꞊kun 'kwa‑ bho e?»

15 'Kɛɛ Yesu ‑yö ‑an ‑bha mɛ 'yan ‑kpaa 'kun ‑sü ‑dɔ.

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më 'ö ‑kë 'ka nu n 'gü dan ꞊dhia ꞊ɛ? ‑Ka nu n ꞊dhia dönie ga do 'ka, 'a‑ ‑ga!»

16 'Wo nu ‑a ga do 'ka ‑a ꞊dhia. ꞊Dhɛ Yesu ꞊yaa‑ ‑ga, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Dö 'ö‑ ‑gɔ 'bin waa‑ ‑a 'tɔ 'wo ‑ya ‑sü 'ka zö ꞊nɛ ꞊ɛ?» 'Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Sezaa ‑mü.»

17 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Pë 'ö Sezaa ‑bha 'ka, ‑kaa nu ‑a ‑dhë; 'ka pë 'ö ‑Zlan ‑bha 'ka, 'ka‑ nu ‑Zlan ‑dhë 'pö!»

'Ö 'tetundhe ‑yö ‑an 'plɛ pa ‑a ‑daa 'ö‑ ‑kë bhë ‑a ‑wun 'gü.

꞊Dhɛɛkpɔdhe do 'ö ‑gban ‑go ga 'gü ‑sü ‑bha

(Matiö 22.23-33; Lukö 20.27-40)

18 Saduse mɛ ‑nu 'ö 'wo‑ pö gamɛ yaa 'dhö go ga 'gü bhë ‑a mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑nu Yesu 'piö, 'wo ꞊dhɛɛ' ꞊suu'‑ ꞊nɛ ‑a kpɔ ‑a ‑gɔ 'wo‑ pö: 19 «N ‑Gɔmɛ, ‑bhö ‑dhɛ ‑ga, pë 'ö Moizö ‑ya ꞊bɛɛn yi ‑dhë ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö tɔɔ: ꞊Ya kë ꞊nɛ gɔɔn‑ do ꞊ya kë ‑dhö, 'ö‑ dheglu 'në gɔɔn‑ do 'dhö ‑dhö. ꞊Ya ga, ‑a bɔɔ ꞊ya 'to ‑a ꞊zlöö, 'ö 'në gbɛ yaa kë ‑an ‑gɔ, ‑yö ‑dho kë ‑së kö ‑a dheglu 'në gɔɔn‑ bhë ‑ya bɔɔ ꞊gɛandhe bhë ‑a 'sü, ‑wo 'në kpɔ ‑a dheglu mɛ 'ö ga bhë ‑a pin ꞊taa. 20 'Kɛɛ 'töng do 'ka, dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu 'slaplɛ ‑wo ‑kë ‑dhö. 'Ö‑ mɛ ‑blɛɛzë ‑yö dhe sü, 'ö waa 'në 'kpɔ, 'ö gɔɔn‑ bhë 'ö ga. 21 'Ö‑ mɛ kë ꞊plɛ ‑naa ‑yö ꞊gɛandhe bhë 'ö‑ sü ö bɔɔ 'ka, 'ö waa 'në 'kpɔ, 'ö yö ‑de 'pö 'ö ga. ‑Kɔ do bhë 'ö ꞊kaa' mɛ ‑kë ‑yaaga ‑naa ‑gɔ. 22 'Ö dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu 'slaplɛ 'wo bhë 'ö dhebɔ bhë 'ö ‑kë ‑an 'plɛ bɔɔ 'ka, 'kɛɛ waa 'në gbɛ 'kpɔ, 'ö ‑an 'plɛ ‑wo ga. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö dhebɔ ‑de 'pö 'ö ga. 23 ꞊Ya kë 'dhö, yi 'ö gamɛ ‑nu ‑dho go ‑a 'ka ga 'gü, dö 'ö dhebɔ bhë 'ö dhö kë ‑a bɔɔ 'ka kpinngdhö ꞊e? Bhii ꞊dhɛ 'wo‑ ‑bha 'slaplɛ ‑an 'plɛ ‑wo ‑kë ‑a ꞊gɔn 'ka!»

24 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Ka ‑de ‑püö 'ka‑ wo bhë, 'ö tɔɔ pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü waa‑ ‑a ‑bha 'piigbeedhɛ 'kaa ‑an gbɛ dɔ. 25 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛɛ: Gamɛ ‑nu ‑bha ‑go ga 'gü ‑yi 'ka, gɔɔn‑ ‑nu waa‑ dhoo ‑nu wo 'ka 'dho wo 'ko sü gbɔ. Pë dhö kë 'ö tɔɔ ‑an kë ‑kɔ ‑dho kë zlöö ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'dhö dhang‑ 'gü. 26 'Kɛɛ ‑a mɛ 'ö ‑gban mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑dhö gbɔ, waa‑ ‑an ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü ‑bha bhë; 'wun do 'ö ‑kë ‑dhö, 'ö Moizö ‑ya ‑ya 'ö ‑gban 'ginng ‑kpɔɔ kpö ‑wun ‑bha, ‑a 'sëëdhɛ ‑wo kpö bhë kaa‑ pö ꞊a? 'Yö ‑Zlan ‑ya pö Moizö ‑dhë: A Ablaamö ‑bha ‑Zlan 'ka, 'a Izaakö ‑bha ‑Zlan 'ka, 'ö 'a Zakɔbö ‑bha ‑Zlan 'ka.» 27 'Go mü 'ö Yesu ‑ya pö 'zü: «‑Zlan ‑yö 'wun 'dhö bhë ‑a ‑blɛɛ Moizö ‑dhë kö mɛ 'wo bhë ꞊wa ga 'saadhö, ‑a ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, kwa‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ‑Zlan 'yaa gamɛ ‑nu ‑bha ‑Zlan 'ka, 'kɛɛ ‑yö mɛ ‑nu 'wo 'bhee‑ ꞊toëpö 'ka, ‑an ‑bha ‑Zlan 'ka. ‑A ‑wun 'gü, ꞊ya kë ꞊nɛ 'ka ‑zo 'ta ꞊nɛ gamɛ ‑nu 'waa 'go ga 'gü, kö ka ‑de ‑püö 'ka‑ wo 'sönggö ‑sönggö!»

Tɔng mɛ 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑

(Matiö 22.34-40; Lukö 10.25-28)

28 Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ do ‑yö ‑an ‑wo ‑ma, 'ö dɔa ꞊nɛ Yesu ‑yö ꞊dhɛɛ' 'ö Saduse ‑mɛ ‑nu ‑wa kpɔ bhë ‑a ‑daa ‑së ‑kë ‑an ‑gɔ. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ꞊yɔɔn Yesu ‑bha, 'ö‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «Tɔng ‑nu 'saadhö 'wo bhë ‑a ‑mlë 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑ ‑e?»

29 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ, 'ö‑ pö: «Tɔng mɛ 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑ 'ö tɔɔ: Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu, ‑ka ka 'to 'to, kwa Dëmɛ, kwa ‑bha ‑Zlan ꞊nɛ, ‑yö 'dhö dosɛn, mɛ 'plɛ Dëmɛ 'ka. 30 ‑Bhö ü Dëmɛ, ü bha ‑Zlan, ‑dhɔ kë ü ꞊zuöga 'plɛ 'ka, ü nii 'plɛ 'ka, ü ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun 'plɛ 'ka, ü ꞊faan' 'plɛ 'ka! 31 'Go mü, ‑a mɛ 'ö yö ‑a 'piö 'ö tɔɔ: ‑Bhö ü ‑ya 'yɔɔ ‑dhɔ kë ꞊nɛ ü ‑de 'dhö! Tɔng 'waa gbɛ 'ö‑ 'wun dho kë 'gbee‑ ‑yaan zië tɔng ꞊plɛ 'wo ꞊nɛ ‑an ‑ta 'yaa ‑dhö.»

32 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya kë 'dhö, 'ö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ 'ö bhë, 'ö‑ pö Yesu ‑dhë 'zü: «꞊Yö ‑së, n ‑Gɔmɛ, 'wun 'ü‑ ꞊blɛɛ bhë 'wun gia‑ ‑mü, kwa Dëmɛ ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑Zlan do 'kpaan, 'ö ‑Zlan 'waa gbɛ 'yaa ‑dhö ‑a 'piö. 33 Mɛ ‑nu ꞊dua' ‑mü kö ‑wo ‑Zlan ‑dhɔ kë wo ꞊zuöga 'plɛ 'ka, ‑an ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun 'plɛ 'ka, ‑an ꞊faan' 'plɛ 'ka; 'iin ‑wa ‑dhɔ kë wo ‑ya 'yɔɔ 'ka ꞊nɛ wo ‑de 'dhö. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü ꞊yö ‑së ꞊duö 'ö ꞊zië' sla‑ ꞊bhoë' ‑tuë ‑güö ‑Zlan ‑dhë ‑sü waa‑ ‑Zlan gba ‑kɔ 'saadhö 'wo to bhë ‑an ‑ta.»

34 ꞊Dhɛ Yesu ꞊yaa‑ yö 'pö ꞊nɛ ꞊yaa‑ ‑daa kë 'wundɔdhe 'gbloo 'piö, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «'Bhaa ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ka ꞊gbiin gbɔ.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö zlöö, ‑zogbanmɛ gbɛ yaa kë ‑dhö gbɔ kö ‑yaan ꞊dhɛɛ' ꞊suu'‑ gbɛ kpɔ ‑a ‑gɔ.

'Wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ waa‑ Davidö ‑an ‑bha

(Matiö 22.41-46; Lukö 20.41-44)

35 Yesu ‑yö ‑kë mɛ ‑nu ꞊daan' ꞊dhia, ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'yö ꞊dhɛɛ' do ‑kpɔ mü 'ö‑ pö: «‑Më ‑kë 'ö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wa pö: ‹‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑yö ‑go Davidö ꞊suu'‑ ‑ta 'gü› ii? 36 'Kɛɛ kö Davidö bhë, ‑Zlan ‑bha ‑Zuu 'slööslö ‑yö 'dhiö ‑sü ‑a 'ka, 'ö yö gia‑ 'ö‑ pö: ‑Zlan ‑ya pö n Dëmɛ ‑dhë: ‑Bhö ‑ya n ‑ma ‑yadhɛ ꞊bhlëzë 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha, ‑yö 'dho ‑yö yöë yi 'ü dho toë ‑a 'gbee‑ 'ka ü yaagümɛ ‑nu ‑ta ‑a ‑bha! » 37 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü: «Ka gia‑, ka‑ ‑yö bhë ꞊a? Davidö gia‑ ‑ya ‑dhɛ ö Dëmɛ; ꞊ya kë 'dhö, ‑yö ‑kɔklë 'ö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑zë ‑yö go Davidö ꞊suu'‑ ‑ta 'gü i? 'Wun mɛ bhë ‑ka ‑a ꞊blɛɛ'‑ n ‑dhë 'kwee‑!»

Yesu ‑ya ‑pö mɛ gbung ‑nu ‑dhë ‑wo wo ‑zo kë wo ‑de 'piö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑gɔ

(Matiö 23.1-36; Lukö 20.45-47)

Mɛ gbung ꞊va ‑wo ‑kë wo 'to ‑to Yesu ‑bha ꞊dhia 'gludhidhe 'ka. 38 ‑Yö ‑kë ‑a pö ꞊dhia mɛ ‑nu 'ö ‑kë ‑an ꞊daan' ꞊dhia bhë ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö tɔnggɔmɛ ‑nu 'wo‑ ‑dhɔ ‑kë ‑nië gblang ꞊gbiingbiin 'ka ‑sü 'ka wo ‑bha ‑de ‑sü ꞊va ‑wun 'gü, 'iin kö mɛ ‑nu ‑wo ‑mɛɛ kë wo 'ka ꞊bhlë 'gü, mɛ ‑nu ziën 'dhëëdhɛ ꞊vava ‑bha bhë ‑an ‑gɔ. 39 'Ö 'wo‑ ‑dhɔ ‑kë ‑yadhɛ ꞊bhlëzë 'ö mɛ ‑nu 'yan ‑ya kun ‑a 'ka, ‑an ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü, 'iin 'wo ‑yadhɛ 'gianzë ‑nu ‑bha 'wlaan‑ ‑bhöpë ‑nu ꞊taa. 40 ꞊Wa ꞊gɛandhoo ‑nu ‑bha pë ‑nu 'kun ‑an ‑gɔ, 'wo‑ ‑kë wo ‑bha 'ka. ꞊Wa 'go mü, 'wo ꞊bhɛadhe ꞊gbiin ‑nu ‑kë, kö ‑waan kë mɛ ‑nu këwunsëëzë 'ka mɛ ‑nu 'yan 'dhiö. 'Kɛɛ 'klobhɔdhe ꞊va ‑ziögɔüsüzë ‑yö ‑dho nu ‑an ‑ta.»

'Wun 'ö ‑gban ꞊gɛandhe 'fɛɛzë do ‑bha gbaɔ 'ö‑ ‑kë ‑a ‑bha

(Lukö 21.1-4)

41 Yesu ‑yö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ꞊gbaa' 'wëüga ‑da ‑a 'gü ‑pë 'ö ‑kë ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü bhë, ‑a 'trüün 'ka ‑dhɛ gia‑ ‑bha. ‑Yö ‑kë mɛ ‑gbaa 'wo ‑kë mü bhë ‑an ‑bha 'wëüga ‑da mü ‑kɔ ‑ga ꞊dhia. ꞊Bhɔɔmɛ ‑nu ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ ‑wo 'wëüga ꞊vava ‑da mü. 42 ꞊Gɛandhe 'fɛɛzë do ‑yö ‑kë mü, 'ö nu 'ö 'wëü‑ 'puu 'tama ga 'sɛɛn‑ ꞊plɛ, 'ö dho ‑mɔ ‑a ‑bha ‑yaan kë ‑su ga do 'ka bhë 'yö ‑an ‑zuö mü.

43 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑yö ö bha ꞊guë' ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: ꞊Gɛandhe 'fɛɛzë 'ö ꞊nɛ pë 'ö‑ ‑da ‑Zlan ‑bha 'wëüga ‑da ‑a 'gü ‑pë 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü bhë, ‑a ꞊bhlë ꞊yö ꞊va, 'ö ꞊zië' ‑a 'ka mɛ ‑nu 'saadhö ‑an ‑bha 'wo‑ ‑da mü bhë ‑an ‑ta. 44 Bhii mɛ ‑nu 'wo bhë, 'wëüga 'ö ‑an ‑bha ‑wun 'yaa‑ ‑bha gbɔ, 'wo‑ nu, 'kɛɛ yö ‑zë, ‑a ‑bha 'fɛɛdhɛ 'gü ‑pë ‑nu 'ö‑ ‑zo 'dhoë‑ ‑dhë waa‑ pë ‑nu 'ö dho ‑tosiadhe kë ‑a ‑ta bhë 'ö‑ 'plɛ nu bhë.»

13

Yesu ‑bha ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'wü ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü

(Matiö 24.1-2; Lukö 21.5-6)

1 Yesu ‑yö ‑kë 'go ꞊dhia ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu mɛ do ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ‑bhö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ kë ‑së ‑kɔ ‑ga bhë 'dhɛ! ‑Guö ‑nu kë ‑sɛɛbɔ ‑kɔ ‑ga!»

2 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «'Kɔ ‑nu 'wo bhë ‑wo ꞊vava 'wun gia‑ 'ka, 'kɛɛ ‑an dɔ ‑guö ‑nu gbɛ 'ka 'dho to 'ko ‑ta dhuö zö, ‑an 'plɛ ‑wo ‑dho ‑lo, 'wo go wo 'ko ‑ta dhuö.»

(Matiö 24.3-14; Lukö 21.7-19)

3 Yesu ‑yö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka Olivie ‑tɔn tuö, ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'trüün 'ka, ‑dhɛ gia‑ ‑bha. 'Ö Piɛɛ 'dhö, Zakö 'dhö, Zan waa‑ Andre 'wo nu, 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ 'wo‑ pö: 4 «‑Bhö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'wü ‑yi waa‑ ꞊duakëpë 'ö dho pë ‑nu 'saadhö 'ü ‑an ꞊blɛɛ yi ‑dhë bhë, ‑an kë ‑yi 'töng ‑zɔn, ‑a ꞊blɛɛ'‑ yi ‑dhë!»

5 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö, ‑yö kë 'dhö, kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ dho ka ‑püö! 6 Bhii mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dho nu n 'tɔ 'gü 'wo‑ pö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü wo 'ka; 'wo mɛdhɛvadhɛ ‑püö. 7 'Ka ‑glu ‑drinng ma ka 'sɔɔ ‑dhɛ ‑nu ‑bha, 'iin 'ka ‑glu ‑taɔ ‑nu ma, kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ka ‑kë! Pë ‑nu 'wo bhë, ‑wo ‑dho kë 'gbɛɛdhö; 'kɛɛ kö 'kpongtaa 'dhiötoyi yaa ‑mü ꞊kun. 8 'Sɛgɔ ‑dho 'ko zë ö 'bha 'sɛgɔ 'ka, 'ö ‑gludëdhɛ ‑nu ‑kpa 'kuë‑ ‑sü dho ‑glu gɔn ‑an ‑kpa 'kuë‑ ‑sü gbɛ 'ka. 'Ö 'sɛ ‑bha ꞊zluun ‑sü ‑yö ‑kë 'sɛgɔ 'bhaa ‑nu 'gü; 'ö din ‑nu dho ‑da. ‑Yö ‑dho kë ꞊nɛ dhe ‑bha 'në 'kpɔ ‑sü ‑bha 'yënngbhɔdhe zü dɔ ‑sü 'dhö. 9 'Kɛɛ ka ‑zë, ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö! Bhii mɛ ‑nu ‑wo ‑dho dho ka 'ka za ‑dɔ ‑a 'gü ‑kɔ ‑nu 'gü, 'wo ka ‑ma ‑nu wo 'to. ‑Wo bɔ ka 'ka 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu waa‑ ‑gludë ‑nu ‑an 'dhiö n ‑wun 'gü kö 'kaan‑ ka ‑bha ‑tɔmɔdhɛ ‑nu kë ‑an wö 'dhiö. 10 'Kɛɛ pë dho kë 'dhiö ꞊kun 'ö tɔɔ 'wuntaɔsë 'ö bhë ‑yö ꞊blɛɛ'‑ 'sɛgɔ 'saadhö 'gü.

11 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa ka 'kun, ꞊wa 'dho ka 'ka zakanmɛ ‑nu 'dhiö, kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ka ‑kë, 'wun ‑nu 'ö 'ka dho ‑a ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑wun 'gü, bhii ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü, 'wun ‑nu 'saadhö 'yö ‑da ka dhiö, ‑ka ‑a ꞊blɛɛ'‑; 'ö tɔɔ 'wun ‑nu 'wo bhë waa 'dho go ka gia‑ ka 'gü, 'kɛɛ mɛ 'ö go ‑a 'gü 'ö tɔɔ ‑Zuu 'slööslö.

12 Mɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo ‑de dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ kö ‑waan ‑an zë. ‑Kɔ do bhë, 'ö 'në dë ‑nu dho ‑a kaa wo ‑bha 'në ‑nu 'ka 'pö. 'Në ‑nu ‑de 'pö, ‑wo ‑dho dɔ wo mɛ ‑nu ‑gɔ 'yënng, 'wo wo mɛ ‑nu dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ, 'ö 'wo ‑an zë 'pö. 13 Mɛ ‑nu 'saadhö ‑wo ‑dho ka ‑san zë n ‑wun 'gü, 'kɛɛ mɛ 'ö dho ꞊wa ‑bhö ‑yaan yöë ‑a 'dhiötoyi ‑bha, ‑yö ‑dho dha.»

Pë yaa ꞊lɔɔzë

(Matiö 24.15-28; Lukö 21.20-24)

14 'Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü: «Ka ‑dho pë 'ö mɛ ‑nu ‑wa ‑dhɛ ‹pë yaa ꞊lɔɔzë› ‑a yö kö ‑yö dɔ ‑sü 'ka ‑dhɛ 'ö 'yaa‑ dɔ ‑dhɛ 'ka ‑a ‑bha. Mɛ ‑nu 'ka pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an pö ‑na, ‑ka ꞊kpɔɔ' ‑a 'gü, 'ka‑ ‑gɛn ma ‑së 'ka.»

'Yö‑ pö 'zü: «꞊Ya kë 'dhö, kö mɛ ‑nu 'wo Zude ‑sɛ 'gü ‑wo ꞊duë 'wo dho ‑tɔn ‑nu 'piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha. 15 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya kë ö ‑gɔ 'kɔ tuö ö 'tɛɛ pa ꞊dhia, ‑yö ꞊duë; 'kɛɛ kö ꞊kun 'ö ö bha kɔɔpë gbɛ sü ‑yaan zië. 16 'Go mü, mɛ ꞊ya kë ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑, kö ꞊kun 'ö ‑yɛ ö 'zü kö ‑yaan nu ö ‑gɔ kɔɔ ö bha gblang 'sü ‑dhiadhö. 17 ꞊N nnn! ‑Më 'yena ‑wun 'ö 'pö ‑a yi ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑an 'ka, dhoo ‑nu 'wo 'guzë waa‑ dhoo ‑nu mɛ 'wo 'bëë‑ 'ka ‑an ‑bha 'ka oo! 18 'Kɛɛ ‑ka ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë, kö ꞊kun 'ö pë ‑nu 'wo 'dhö bhë 'wo ‑kë 'nɛnɛ nu 'töng 'ka! 19 Bhii ‑a yi ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑an 'ka 'yënngbhɔdhe ‑nu ‑dho kë ꞊va, 'wo ꞊zië' ‑an mɛ ‑nu 'ö mɛ ‑nu ‑wo ‑an dɔ, 'go 'kpongtaadhɛ züdɔyi ‑bha kö ‑Zlan ꞊ya pë 'plɛ kë, 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha bhë ‑an ‑ta. 'Ö 'yënngbhɔdhe ꞊suu'‑ mɛ 'ö dho kë ꞊nɛ ‑a mɛ 'ö bhë ‑a 'dhö yaa 'dhö kë ‑dhö gbɔ. 20 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ kwa Dëmɛ gia‑ yaa‑ yi ‑nu 'kan ‑ta ‑bezë, kö ‑kë ‑a 'gü ‑mɛ gbɛ 'ka 'dho kë ‑dhö. 'Kɛɛ ‑ya yi ‑nu ‑kan ‑ta ö bha mɛ ‑nu 'ö ‑an sü kö ‑waan kë ö ‑bha 'ka bhë ‑an ‑wun 'gü.

21 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊yaa‑ pö ka ‑dhë: ‹‑Ka ‑dhɛ ‑ga, ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑yö zö› 'iin ‹‑ka ‑dhɛ ‑ga, ‑yö ‑de›, kö ꞊kun 'ka‑ ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑! 22 Bhii ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ꞊suazë ‑nu waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊suazë ‑nu ‑wo ‑dho nu, 'wo ꞊duakëpë ‑nu, ‑dhidhaapë ‑nu ‑kë, kö mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ꞊yaa‑ ‑an 'sü 'saadhö bhë ‑waan ‑püö 'gbɛɛdhö.

23 ꞊Dhɛ 'ma‑ yi ‑nu 'to 'dhiö, 'ma ka 'paan bho bhë kö ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö!»

'Wun 'ö ‑gban Mɛgbö ‑bha nu ‑sü ‑bha

(Matiö 24.29-31; Lukö 21.25-28)

24 'Kɛɛ yi ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑an 'ka kö 'yënngbhɔdhe ‑nu 'wo bhë ꞊wa ziö bhë, lan‑ ‑dho trö, 'ö 'su ‑de 'pö yaa 'dho bhü gbɔ. 25 'Susongga ‑nu ‑wo ‑dho go dhang‑ ‑bha, 'wo ‑püö, 'ö 'piigbeedhɛ 'wo dhang‑ 'gü, 'wo ꞊zluun.

26 ꞊Ya kë 'dhö, ‑wo ‑dho ma 'a Mɛgbö 'ka, n yö dha kpö ‑nu ‑ta kö a nu ‑na 'piigbeedhɛ waa‑ 'tɔbhɔdhe ꞊va ‑an 'ka. 27 A ‑dho ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu bɔ 'kpongtaadhɛ 'pian 'saadhö ‑ta kö ‑a ‑bha mɛ ‑nu 'ö ‑an sü 'kpongtaa 'saadhö bhë ‑waan ‑an 'dho 'kuë‑.

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban figö ‑lü ‑bha

(Matiö 24.32-35; Lukö 21.29-33)

28 ꞊Dhɛ ꞊ya 'go mü, 'ö Yesu ‑ya pö 'zü: «Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban figö ‑lü ‑bha bhë ‑ka ka ‑zo 'to ‑a 'piö! 'Ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ ‑a ‑kɔ ‑nu ‑wo ꞊kpɛa' ‑na, ‑a 'dhɛ ‑nu ‑wo bhɔ ‑na kö 'ka‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ ꞊kpɔɔ ꞊ya yö ꞊klöö'. 29 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka 'wun ‑nu 'ö 'a ‑an ꞊blɛɛ bhë, 'ka ‑an yöë, kö ‑kaa dɔa ꞊nɛ, pë ‑nu 'a‑ ‑wun ꞊blɛɛ ꞊nɛ, ‑an kë ‑yi ꞊ya yö ꞊klöö'.

30 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Mɛ ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü 'wo 'bhee‑, ‑an 'plɛ wo 'ka 'dho ga kö pë ‑nu 'wo ꞊nɛ waa kë ꞊kun. 31 Dhang‑ waa‑ 'sɛ ‑wo ‑dho ziö, 'kɛɛ n ‑wo ‑nu 'wo ꞊nɛ wo 'ka 'dho ziö 'gbɛɛdhö.»

‑Zlan dosɛn ꞊nɛ 'ö pë 'plɛ 'dhiötoyi dɔ

(Matiö 24.36-44)

32 'Ö Yesu ‑ya pö: «Mɛ gbɛ 'yaa pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an kë ‑yi waa‑ ‑a 'lɛlɛ ‑nu dɔ; ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu, 'iin ma ‑de gia‑ 'a‑ Gbö 'ka yiëë‑ dɔ. N Dë dosɛn ꞊nɛ 'ö‑ dɔ. 33 ‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö, 'ka ‑ya ka 'yaan, bhii 'kaa pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an nu 'töng dɔ.

34 ‑Yö ‑dho kë ꞊nɛ gɔɔn‑ do ‑bha ‑dho 'ta 'gü ‑sü 'dhö: ‑A ‑go ö ‑gɔ kɔɔ ‑sü 'ka, 'yö ö bha yuökëmɛ ‑nu 'yan to ö bha pë ‑nu ‑bha; 'ö mɛ 'ö ‑dhö, yuö 'ö dho ‑a kë, 'ö‑ nu ‑a ‑dhë. 'Go mü, 'ö‑ pö 'yan ‑to 'kɔ ‑bha ‑mɛ ‑dhë ‑yö ö ‑zo kë 'kɔ 'piö.» 35 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü: «꞊Dhɛ 'ö 'dhö, ‑ka ‑ya ka 'yaan, bhii yi 'ö 'kɔdëmɛ dho nu ‑a 'ka, 'kaa‑ dɔ. ‑Yö ‑dho nu 'yinia oo, gbeng ziën oo, ‑tɔgɔn bhɔ ‑bhla 'töng 'ka oo, 'iin kö ‑dhɛ ꞊ya 'po oo, 'kaa‑ dɔ. 36 ‑Yö kë 'dhö, ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya nu kö ꞊kun 'yö dho ka yö yiö. 37 'Wun 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na ka ‑dhë ꞊nɛ ‑yö mɛ 'saadhö ka ‑bha 'ka: 'Ka ‑ya ka 'yaan!»

14

Slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ‑bha ‑dho 'kuë‑ Yesu ‑gɔ ‑sü

(Matiö 26.1-5; Lukö 22.1-2; Zan 11.45-53)

1 ꞊Dhɛ 'ö Paakö waa‑ ꞊bluu'‑ 'ö‑ ꞊bhɛɛpë 'yaa‑ 'gü, ‑an 'wlaan‑ kë yi ꞊ya 'to ꞊nɛ pë 'plɛ 'dhö, 'ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo yö ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ' ‑sü 'gü kö 'waan‑ Yesu 'kun ‑bin ‑blü kö 'waan‑ ‑a zë. 2 'Ö 'wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia wo 'ko ‑nu ‑dhë ꞊nɛɛ: «Kwa ‑kɔ yaa 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'kwa‑ 'kun 'wlaan‑ ‑yi 'ka. ꞊Ya kë 'dhö, 'sɛgümɛ ‑nu ‑wo ‑dho vin 'ö 'wo nu kwa ‑gɔ.»

Dhebɔ do ‑bha pë 'yi 'tëë ‑sëëzë ‑lo Yesu tuö ‑sü

(Matiö 26.6-13; Zan 12.1-8)

3 Yesu ‑yö ‑kë Simɔ 'ö ꞊wee ‑yö ‑kë ‑a ‑bha ‑be bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ Betani. ‑Yö ‑to pë ‑bhö ꞊dhia, 'ö dhebɔ do ‑yö ‑da kɔɔ ‑guö ‑kpo 'lü 'ö ‑kë pa ‑sü 'ka pë 'yi 'tëë ‑sëëzë ꞊sɔnng' ꞊vaazë 'wo‑ ‑dhɛ 'naa‑ bhë ‑a 'ka. 'Ö ‑guö ‑kpo 'lü bhë 'ö‑ 'to 'dhiö bho, 'ö pë 'yi 'tëë ‑sëëzë bhë 'ö‑ 'daawo Yesu tuö. 4 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü bhë 'wun ‑na ‑an mɛ 'bhaa ‑nu ‑zuë, 'wo‑ pö wo 'ko ‑nu ‑dhë: «Pë 'yi 'tëë ‑sëëzë 'ö ꞊nɛ, ‑a 'gü kun 'ö ‑siö ꞊nɛ ꞊a; ‑a ꞊truën 'ö tɔɔ ‑më ‑ɛ? 5 ‑Wo ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha 'wo‑ 'dhɔɔ dɔ dönie ꞊këng' ‑yaaga 'ka ‑be, 'wo‑ 'wëüga bhë 'wo‑ nu 'fɛɛmɛ ‑nu ‑dhë!» 'Wo yö dhebɔ 'ö bhë ‑a ꞊tɔɔ kë ‑sü 'gü 'gbee‑ 'ka. 6 'Kɛɛ Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ꞊kwaa' ‑a ‑zü 'sengdhö! ‑Më 'ö ‑kë 'ka‑ 'gü ga ꞊ɛ? Pë 'ö‑ ‑kë n ‑dhë bhë ꞊yö ‑së. 7 'Fɛɛmɛ ‑nu 'ka ‑an ‑ga ‑na bhë, ‑wo ‑dho kë ka 'piö 'töng 'saadhö 'ka. 'Ö‑ yi mɛ ꞊ya dhië ka ‑dhë, 'ka dho 'wun ‑së kë ‑an ‑dhë. 'Kɛɛ ma ‑zë, n 'ka 'dho kë ka 'piö zö 'töng 'saadhö 'plɛ 'ka. ‑A ‑wun 'gü, ꞊dhɛ 'a ꞊tun ka 'piö bhë, ‑ka ka ‑bha n ‑dhɔ ‑zɔn n ‑dhë. 8 ‑A ‑bha 'ö‑ ‑kɔ ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha 'ö‑ ‑kë bhë, n bun 'ö 'dhoë‑ dho ꞊gluudhö bhë, 'ö‑ ꞊baa pë 'yi 'tëë ‑sëëzë ‑lo ‑a ‑bha ‑sü 'ka ꞊klöödhö bhë. 9 A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'wun giagia 'ka: ‑Dhɛ 'saadhö 'wo 'dhoë‑ 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ'‑ ‑a ‑bha 'kpongtaadhɛ 'saadhö ‑a 'gü, 'wun 'ö dhebɔ 'ö ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë ꞊nɛ, ‑wo ‑dho ‑a ‑wun ꞊blɛɛ'‑, 'ö ‑an ‑zo ‑yö ‑büö dhebɔ 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka.»

Zuda ‑ya 'piö 'ö Yesu dɔ slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu kwɛɛ

(Matiö 26.14-16; Lukö 22.3-6)

10 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë, ‑a mɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Zuda Ikaliɔtö bhë, 'ö dho 'ö‑ pö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu ‑dhë ꞊nɛ ö‑ 'piö kö 'ö Yesu dɔ ‑an kwɛɛ.

11 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑wo bhë ꞊waa‑ ma, ‑an ꞊zuö' 'glu ‑yö ‑dhi, 'wo‑ pö ‑wo ‑dho 'wëüga nu ‑a ‑dhë. 'Ö Zuda ‑yö yö Yesu ‑dɔ ‑an kwɛɛ 'töng ‑së ꞊mɛɛ' ‑sü 'gü.

Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ‑wo Paakö ‑bhöpë ‑bhö wo 'ko ꞊bhaa

(Matiö 26.17-25; Lukö 22.7-14, 21-23; Zan 13.21-30)

12 ꞊Bluu'‑ 'ö‑ ꞊bhɛɛpë 'yaa‑ 'piö bhë, ‑a 'wlaan‑ kë ‑yi ‑blɛɛzë 'ö ‑kë Paakö ‑waamayi, 'ö ꞊ya kë 'ö 'wo 'bhlanë ‑gbɔng ‑nu zë ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'ka, 'ö Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa ꞊dhɛɛ' kpɔ 'wo‑ pö: «‑Dhɛ ‑mlë 'ü‑ 'piö kö 'yi dho ‑a ‑bha ü ‑bha Paakö ‑bhöpë ‑yuö kë ꞊dhia ꞊ɛ?»

13 'Ö Yesu ‑yö ö bha ꞊guë' ‑nu ꞊plɛ bɔ, ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Ka 'dho plöö; 'ka 'dho, 'ka ‑dho ‑kpën gɔɔn‑ do ‑bha kö 'yi ‑gbɔ ‑ya ‑gɔ; ‑ka ziö ‑a 'piö! 14 Ka 'plɛ ‑ka ‑da 'kɔ 'ö 'dhoë‑ ‑da ‑a 'gü bhë ‑a 'gü 'ka‑ pö 'kɔ 'ö bhë ‑a dëmɛ ‑dhë: ‹Yi Dëmɛ ‑yö ü ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑na ꞊nɛɛ: Ö bha 'kɔdhi 'ö waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu 'wo dho Paakö ‑bhöpë ‑bhö ‑a 'gü bhë, ‑yö më ꞊ɛ?› 15 ‑Yö ‑dho 'kɔdhi do 'ö‑ 'gü ‑dhɛ 'dhö ꞊va 'ö ‑dɔ kɔɔpë ‑nu 'dhiö ꞊ya ‑mɔ 'kuë ‑a 'gü bhë ‑a ‑zɔn ka ‑dhë, 'kɔ 'ö dɔ 'kɔ ‑ta dhuö bhë ‑a 'gü. ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ, 'ka dho kwa ‑bha ‑bhöpë ‑yuö kë ‑a ‑bha.»

16 'Ö ꞊guë' ‑nu ꞊plɛ 'wo bhë 'wo dho, 'wo pë ‑nu 'wo bhë 'wo‑ yö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ ‑a 'ka ‑an ‑dhë bhë ‑a 'dhö, 'ö 'wo Paakö ‑bhöpë ‑yuö ‑kë mü.

17 ꞊Dhɛ 'kwa dɔ 'yinia, 'ö Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu 'wo to bhë, 'wo dho ‑dhɛ bhë ‑a 'gü.

18 ‑Wo ‑kë pë ‑bhö ‑sü 'gü, 'ö Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Mɛ 'ka pë ‑bhö ‑na n 'piö zö ꞊nɛ, mɛ do ‑yö ka ziën 'ö dho n dɔ n yaagümɛ ‑nu kwɛɛ.»

19 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu wöödhɛ ‑yö ‑siö, 'wo yö ‑a ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü ‑bha do do 'ka ꞊nɛɛ: «Ma ‑mü ‑a?»

20 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Mɛ 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'ka ꞊nɛ, mɛ do ‑mü ka ziën, mɛ 'ö 'yi yi ‑kɔ ‑sɔ ‑na gbɔ dɔ 'gü yi 'kuë bhë yö ‑mü. 21 Ma Mɛgbö, n ga ‑sü ‑mü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka n ‑wun 'gü ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü, 'ö‑ pöë bhë ‑a 'dhö. 'Kɛɛ 'yena ‑wun ꞊ya kë gɔɔn‑ 'ö 'dhoë‑ n dɔ n yaagümɛ ‑nu kwɛɛ bhë ‑a 'ka! Mɛ 'ö bhë yaa bhɔ ‑bezë, ‑yö ‑dho kë ‑a ‑gɔ ‑së!»

‑Bhöpë 'slööslö

(Matiö 26.26-30; Lukö 22.15-20; 1 Kolɛntö 11.23-25)

22 ‑Wo ‑kë pë ‑bhö ‑sü 'gü, 'ö Yesu ‑yö ꞊bluu'‑ ‑sü. ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, 'ö‑ ‑kaan 'ö‑ nu ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë 'ö‑ pö: «‑A mɛ 'ö ꞊nɛ, ‑kaa 'sü, 'ka‑ ‑bhö, yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ n bun.»

23 'Ö ‑drɔɔn ‑kɔɔ do sü. ꞊Dhɛ ꞊ya yën ‑Zlan zuö pö ‑sü ‑bha ‑a ‑ta 'zü, 'ö‑ nu ‑an ‑dhë, 'yö ‑an 'plɛ ‑wa mü. 24 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑A mɛ 'ö ꞊nɛ 'ö tɔɔ n fɛi, 'ö ‑Zlan waa‑ mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑an ‑bha ‑dhi 'kuë gën 'ka; ‑yö ‑lo 'dhö mɛdhɛvadhɛ ‑wun 'gü. 25 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: N 'ka 'dho ‑drɔɔn gbɛ mü gbɔ 'ö dho 'ö yöë ‑drɔɔn ‑dëü gbɛ 'a dho ‑a mü ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü yi ‑bha ‑a ‑bha.»

26 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo 'wlaan‑ ‑ta ‑tan ‑nu bho. 'Go mü, 'wo dho Olivie ‑tɔn tuö.

Yesu ‑yö Piɛɛ ‑bha ‑kploo ö 'ka ‑sü ‑wun ‑blɛɛ

(Matiö 26.31-35; Lukö 22.31-34; Zan 13.36-38)

27 'Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «Ka 'plɛ, ka ‑dho n to 'töüdhö, 'ka ꞊duë. Bhii ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛɛ: A ‑dho 'bhla ‑maakëmɛ zë, 'ö 'bhla ‑nu ‑wo ‑kan 'kuë‑, 'wo ‑pɛn. » 28 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü: «'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ, 'ma 'go ga 'gü, a ‑dho dho ka 'dhiö Galile ‑sɛ 'gü.»

29 'Ö Piɛɛ ‑ya pö Yesu ‑dhë: «'Kö ‑kë ꞊nɛ mɛ 'wo to ‑wo ü ‑to, 'wo ꞊duë 'dhee, ma ‑zë, n 'ka 'dho go ü 'piö 'gbɛɛdhö.»

30 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «A‑ ‑blɛɛ ü ‑dhë giagia 'ka ꞊nɛ, ꞊dɛɛ ꞊nɛ, ‑a gbeng ‑yi gia‑ 'gü, ‑a kë ‑yi 'ka kö ‑tɔgɔn ‑yaan 'we ‑gwaa ꞊plɛzë, ü ‑dho ‑a pö ‑gwaa ‑yaagazë 'bhaa n dɔ.»

31 'Kɛɛ Piɛɛ ‑ya ‑pö 'zü 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «'Kö ‑kë ꞊nɛ, ko zë ‑sü ‑wun ‑mü 'dhee, n ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'a‑ pö 'maa ü dɔ!»

'Ö ꞊guë' ‑nu mɛ 'wo to 'wo pë do bhë 'wo‑ pö 'pö.

Yesu ‑yö ‑bhɛa Zesemane

(Matiö 26.36-46; Lukö 22.39-46)

32 ‑Wo ‑dho 'wo ‑lo ‑dhɛ 'wo‑ ‑dhɛ Zesemane bhë ‑a ‑bha. 'Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «‑Ka ‑ya zö kö 'a 'dho ꞊bhɛa' ꞊dhia!»

33 'Ö Piɛɛ 'dhö, Zakö waa‑ Zan 'yö ‑an sü ö 'piö, 'wo dho. 'Ö ‑bɔ 'klobhɔdhe 'gü ‑sü ‑wɛɛ ꞊va ‑yö ‑lo ‑a ‑ta; 'ö‑ ꞊zuö' ‑yö ‑da 'yena 'gü. 34 'Ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ga 'yena ꞊ya n ꞊zuö' pa. ‑Ka 'to zö 'ka ‑ya ka 'yaan!»

35 'Yö ö 'bhe 'tee ꞊yɔɔn 'dhiö, 'ö ‑püö sia‑ ꞊bhɛa' ‑sü 'ka kö ‑yö kë 'dhö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑a këdhɛ ‑dho kë ‑dhö kö ꞊kun 'ö 'yënngbhɔdhe dho nu ö ‑ta ‑a 'ka.

36 'Ö‑ pö: «'Aa, n Dë! Ü ‑kɔ ‑yö ‑mɔ pë 'plɛ kë ‑sü ‑bha. A‑ 'piö kö 'yi 'güüzë 'ö ꞊nɛ 'ü‑ bhɔ n ‑dhë ꞊taa', 'kɛɛ 'maa‑ 'piö kö n ‑zo 'kun ‑wun ‑yö kë, pë 'a‑ 'piö 'yö tɔɔ bhi ‑zë, ü ‑zo 'kun ‑wun ‑yö kë.»

37 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö nu ö bha ꞊guë' ‑nu ‑yaaga 'wo bhë ‑an 'piö, 'ö ‑an yö kö ꞊wa yi zë, 'ö‑ pö Simɔ Piɛɛ ‑dhë: «Simɔ, 'bha yi zë 'saadhö ꞊a? Ü 'ka ‑mɔa kö 'ü 'to ü 'yaan 'lɛlɛ do gia‑ 'piö a? 38 ‑Ka ‑ya ka 'yaan 'ka ꞊bhɛa'‑, kö ꞊kun 'ka dho ‑püö 'güdandhe 'gü! A‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ka‑ 'piö 'ka ‑ya ka 'yaan, 'kɛɛ ꞊faan' 'yaa ka bun ‑gɔ.»

39 'Ö ‑yɛ ö 'zü ‑dëüwo, 'ö dho 'ö ꞊bhɛa, ‑wo do 'ö bhë ‑a 'ka.

40 'Ö ko 'zü, 'ö nu ö bha ꞊guë' ‑nu 'piö. 'Yö ‑an yö kö ‑wo yiö; bhii ‑an ‑kɔ yaa ‑mɔa kö ‑wo 'to wo 'yaan. 'Ö pë 'wo dho ‑a pö Yesu ‑dhë waa‑ dɔ.

41 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya nu ‑gwaa kë ‑yaaga ‑naa wo, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka ꞊tun yi zë ꞊a? Ka ka 'tɛɛ pa ‑na ‑a? ‑Yö 'to 'pö, 'lɛlɛ ꞊ya ‑lo. ‑Ka ‑dhɛ ‑ga, ma Mɛgbö, n dɔ ‑sü ‑mü ꞊sɔɔnyaamɛ ‑nu kwɛɛ. 42 ‑Ka ꞊luu'‑ 'kwa ziö, bhii mɛ 'yö dho n dɔ ‑an kwɛɛ bhë 'yaa 'ma ꞊gbiin gbɔ.»

Yesu 'kun ‑sü

(Matiö 26.47-56; Lukö 22.47-53; Zan 18.3-12)

43 Yesu ‑yö ‑to 'wun ꞊blɛɛ' ꞊dhia, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë, ‑a mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Zuda bhë 'ö ‑wo. Mɛ ‑gbaa 'ö ‑blaan ‑nu, 'lü 'klu ‑nu 'dhö ‑an ‑gɔ bhë ‑wo ‑kë ‑a 'piö. Mɛ ‑nu 'wo ‑an bɔ 'wo tɔɔ slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔng ‑gɔmɛ ‑nu, waa‑ ‑an ‑bha mɛ ziizii ‑nu. 44 Zuda 'ö Yesu dɔ ö yaagümɛ ‑nu kwɛɛ bhë ‑yö ꞊duakëpë 'ö dho ‑a kë ‑a ‑zɔn mɛ ‑nu 'ö wo ‑nu 'wo nu bhë ‑an ‑dhë 'ö‑ pö: «Mɛ 'a 'dhoë‑ ‑a 'kpeng mü ꞊sia, 'ö tɔɔ mɛ 'a‑ dɔ ka kwɛɛ bhë. ‑Kaa 'kun, 'ka dhoë ‑zo ‑kë ‑a 'piö ‑sü 'ka ‑së 'ka!»

45 ꞊Dhɛ Zuda ꞊ya ‑lo, 'ö ꞊yɔɔn Yesu ‑bha, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ!» 'ö to mü 'ö‑ 'kpeng mü.

46 'Ö mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo ‑ya Yesu ‑bha, 'wo‑ kun. 47 'Kɛɛ mɛ ‑nu 'wo ‑kë Yesu 'piö mü bhë, ‑a mɛ do ‑yö ö ‑bha ‑blaan ‑gan ö ‑kloo 'gü, 'ö slabhomɛ ꞊va ‑bha yuökëmɛ 'to 'klu ‑kan ‑a 'ka. 48 'Ö Yesu ‑ya pö mɛ ‑nu 'wo nu ‑a 'kun ꞊dhia bhë ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë 'ka nu n 'kun ꞊dhia, ‑blaan waa‑ 'lü ‑nu ‑an 'ka ꞊nɛ ꞊dhɛ 'wo‑ pö ‑a ‑bha 'kpa pëyaakëmɛ ‑mü n 'ka ‑a 'dhö e? 49 ‑Dhɛkpaɔyi 'saadhö 'ka, a ‑kë ka 'piö, kwa ‑bha ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, mɛ ‑nu ꞊daan' ꞊dhia, 'ö kaa n 'kun. 'Kɛɛ 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑wo ‑kë 'dhö kö pë ‑nu 'wo ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑waan kë.»

50 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu 'plɛ ‑wa to, 'wo ꞊duë.

51 ‑Dadhëü gɔɔn‑ do ö ‑kpatasɔ do 'kpaan ‑yö ‑kë ‑a ‑bha, ‑yö ‑kë ‑ziö Yesu 'piö ꞊dhia. 'Ö mɛ ‑nu ‑wo ‑lo ‑a ‑bha ‑waan ‑a 'kun, 52 'kɛɛ ‑yö ö ‑bha ‑kpatasɔ ‑to ‑an kwɛɛ, 'ö ꞊duë ö bun 'kpaan 'ka.

Yesu ‑yö zakanmɛ ꞊vava 'dhiö

(Matiö 26.57-68; Lukö 22.54-55, 63-71; Zan 18.13-14, 19-24)

53 ‑Wo ‑dho Yesu 'ka slabhomɛ ꞊va 'dhiö, ‑dhɛ 'ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ 'saadhö, mɛ ziizii ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu 'wo nu ‑a ‑bha wo 'ko ꞊bhaa bhë ‑a ‑bha.

54 Piɛɛ ‑yö ‑ziö Yesu 'piö ‑gɛntozlöödhe 'ka, 'ö dho, 'ö ‑da slabhomɛ ꞊va bhë ‑a ‑gɔ 'kwɛandhö. 'Ö waa‑ 'yan ‑to 'kɔ ‑bha ‑mɛ ‑nu 'wo ‑kë ꞊yaannu ꞊dhia mü, 'nɛnɛ ‑bho ꞊dhia 'siö ‑bha.

55 Slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu 'wo zakanmɛ ‑nu ꞊vava 'ka waa‑ zakanmɛ ‑nu ꞊vava 'saadhö 'wo to, ‑wo ‑yö 'wun 'wo dho ‑a dɔ Yesu ‑bha kö 'waan‑ zë ‑a ‑wun 'gü ‑a ꞊mɛɛ' ‑sü ‑bha, 'kɛɛ waa‑ yö. 56 'Ö tɔɔ mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑yö ꞊sua ‑wun ‑dɔ Yesu ‑bha ‑sü 'gü, 'kɛɛ ‑an ‑wo yaa kë do wo 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo 'gü.

57 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑luu, 'wo yö ꞊sua ‑wun ‑dɔ ‑a ‑bha ‑sü 'gü 'wo‑ pö: 58 «Yi‑ ‑ma ‑a 'dhii ꞊nɛ, ‑yö ‑dho ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'ö mɛ ‑nu ‑wa dɔ bhë ‑a wü, 'ö ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga 'ka 'ö‑ gbɛ 'ö yaa 'dho kë mɛ ‑nu ꞊kwaa' 'ö‑ dɔ.»

59 'Kɛɛ ‑dhɛ 'ö bhë ‑a ‑bha 'zü ‑an ‑wo yaa kë do.

60 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö slabhomɛ ꞊va ‑yö ꞊luu mɛ 'plɛ wö 'dhiö mü, 'ö yö Yesu ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü ‑bha 'ö‑ pö: «'Wun ‑nu 'wo‑ ꞊blɛɛ' ‑na ü ‑gɔ ꞊nɛ, ü 'ka 'dho ‑a gbɛ ‑daa kë ꞊a?» 61 'Kɛɛ Yesu ‑yö ö 'dhi ‑yö 'kuë‑, yaa‑ gbɛ ‑daa kë ‑a ‑gɔ.

'Ö slabhomɛ ꞊va ‑yö Yesu ꞊dhɛɛ' kpɔ 'zü, 'ö‑ pö: «‑Zlan 'ö ‑ziö pë 'plɛ ‑ta bhë, ü‑ Gbö 'ö ü ‑ya bhë ‑a 'ka a?»

62 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «꞊Ii‑, a‑ 'ka. 'Ö go mü, ka ‑dho ma Mɛgbö n yö kö a ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan 'piigbeezë ‑bha ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ‑bha, 'ka dho n yö 'zü, kö a nu ‑na dha kpö ‑nu 'gü dhang‑ 'gü.»

63 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö slabhomɛ ꞊va ‑yö ö bha gblang ‑blë (‑naazuëdhe 'ka, 'ö tɔɔ 'wun 'ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ bhë ‑a ‑bha 'ka, ‑yö 'si ‑bho ‑Zlan ‑gɔ ‑sü 'ka). 'Ö‑ pö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an ‑dhë: «‑Më 'kwa‑ ‑yaa ‑bha ‑ɛ? Kwa 'ka 'dho ‑tɔmɔ gbɛ ꞊mɛɛ' gbɔ! 64 'Wun 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑Zlan ‑gɔ bhë ka gia‑ ka‑ ‑ma. Ka ka ‑zo ‑ta ‑kɔklë ꞊ɛ?»

'Ö ‑an 'plɛ ‑wa pö ꞊ya kë 'wuën‑ ‑bha ‑mɛ 'ka, pë dho kë tɔɔ ‑wa zë.

65 'Ö ‑an ziën, mɛ ‑nu ‑wo yö wo 'dhee ‑bho Yesu ‑bha ‑sü 'gü, 'wo sɔ ‑klu ‑a wö ‑bha, 'wo yö ‑a ‑ma ‑sü 'gü wo ‑kɔ kpö ‑nu 'ka; 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö yië‑ ‑dɛ bɔ, dö 'ö ü ‑ma bhë ꞊ɛ?»

'Ö 'yan ‑to 'kɔ ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑wo Yesu sü, 'wo yö ‑a 'to ‑ma ‑sü 'gü.

Piɛɛ ‑bha ‑kploo Yesu 'ka ‑sü

(Matiö 26.69-75; Lukö 22.56-62; Zan 18.15-18, 25-27)

66 Piɛɛ ‑yö ‑kë 'kwɛandhɛ bhë ‑a 'dhëëdhö mü. ꞊Dhɛ 'ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ꞊va ‑bha yuökëdhe ꞊ya nu, 67 'ö‑ 'yan ‑yö ‑da Piɛɛ 'ö ‑kë ‑ya 'siö 'piö ꞊dhia bhë, ‑a ‑ta. ꞊Dhɛ ꞊yaa‑ ‑ga ‑së 'ka 'ö‑ pö: «Bhi ‑de 'pö ü ‑kë Yesu, Nazalɛtë mi bhë, ‑a 'piö.»

68 'Kɛɛ Piɛɛ ‑yö ‑kploo Yesu ‑wun 'ka 'ö‑ pö: «'Maa‑ ꞊tɛi' dɔ, 'iin pë 'ü‑ 'piö kö 'ü‑ ꞊blɛɛ'‑ bhë 'maa‑ ‑gɛn dɔ.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö go 'kwɛandhɛ gia‑ ‑bha, 'ö dho 'ö dɔ ‑da 'kwɛandhö ‑dhɛ 'dhi ‑bha. 'Ö ‑tɔgɔn do ‑yö ‑we.

69 'Kɛɛ yuökëdhe bhë ‑ya ‑yö, 'ö yö ‑a ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü, mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an ‑dhë ꞊nɛɛ: «Mɛ 'wo bhë ‑a mɛ do ‑mü gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka!»

70 'Ö Piɛɛ ‑yö ‑kploo 'zü ‑dëüwo.

꞊Dhɛ 'töng pë 'bhe ꞊ya ziö, 'ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü, 'wo‑ pö Piɛɛ ‑dhë 'zü: «'Wun gia‑ 'ka, ü mɛ ‑nu 'wo bhë ‑a mɛ do 'ka, bhii 'ö tɔɔ bhi ‑de 'pö Galile mi ‑mü ü 'ka!»

71 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Piɛɛ ‑ya pö: «꞊Ya kë ꞊sua 'ka, ‑Zlan ‑yö n 'klo bhɔ, a n ‑wo ‑bhö ꞊nɛ gɔɔn‑ 'ka‑ ‑bha 'wun ꞊blɛɛ' ‑na bhë 'maa‑ dɔ.»

72 ‑Dhɛ do bhë ‑a 'gü, 'ö ‑tɔgɔn ‑yö ‑we ‑gwaa ꞊plɛ ‑naa wo. 'Ö Piɛɛ ‑zo ‑yö ‑büö, 'wun 'ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë 'ö‑ pö ‑a kë ‑sü 'ka kö ‑tɔgɔn ‑yö 'we ‑gwaa ꞊plɛzë, ‑yö ‑dho ‑a pö ‑gwaa ‑yaagazë, 'yaa ö dɔ bhë ‑a 'ka. 'Ö yö 'gbo bɔ ‑sü 'gü.

15

Yesu ‑yö Pilatö 'dhiö

(Matiö 27.1-2, 11-14; Lukö 23.1-5; Zan 18.28-38)

1 ‑Dhiadhiö tii 'gü bhë, slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu, mɛ ziizii ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ zakanmɛ ‑nu ꞊vava 'saadhö 'wo to, ‑wo ‑dho wo 'ko ꞊bhaa kö 'wun ‑dhɛ 'yö ‑an ‑wo dhö to ‑a ‑bha do, ‑waan ‑a 'sü, 'wo Yesu ‑lö, 'wo nuë Pilatö ꞊dhia.

2 'Ö Pilatö ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ, 'ö‑ pö: «Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë ‑mü ü 'ka a?»

'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «'Bha‑ ꞊blɛɛ'‑.»

3 'Ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ꞊vava ‑nu ‑wo yö 'wun ‑nu ꞊plëëzë ‑dɔ Yesu ‑bha ‑sü 'gü. 4 'Ö Pilatö ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ 'zü ‑dëüwo 'ö‑ pö: «'Wun ‑nu 'wo‑ dɔ ‑na ü ‑bha ꞊nɛ 'bhaa‑ ma ꞊a? Ü 'ka 'dho ‑a gbɛ ‑daa kë ꞊a?»

5 'Kɛɛ Yesu yaa‑ gbɛ ‑daa kë gbɔ, 'ö‑ ‑wun 'gü, 'tetundhe ꞊va ‑yö ‑da Pilatö ꞊zuö' 'gü.

Ga ‑wun ‑za ꞊ya ‑lo Yesu tuö

(Matiö 27.15-26; Lukö 23.13-25; Zan 18.39–19.16)

6 Paakö 'wlaan‑ ‑yi 'saadhö 'ka, mɛ 'ö 'sɛgümɛ ‑nu 'dhö ‑a 'piö, kö Pilatö ‑ya bho ‑kanso 'gü wo ‑dhë, ‑ya bho ‑an ‑dhë ‑kanso 'gü. 7 ‑A 'töng 'dhö bhë ‑a 'ka, gɔɔn‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Balaba waa‑ këpëyaamɛ ‑nu 'wo mɛ zë ‑a 'ka 'töng 'wo dɔa 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑gɔ 'yënng ‑a 'ka bhë ‑yö ‑kë ‑kanso 'gü.

8 'Ö 'sɛgümɛ ‑nu ‑gbaa ‑wo dho Pilatö 'piö. 'Ö pë ꞊ya kë 'ö‑ ‑kë ‑an ‑dhë ‑kplawo bhë 'wo‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ kö ‑yaan kë wo ‑dhë. 9 'Ö Pilatö ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka‑ 'piö kö 'a Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë ꞊nɛ, 'a‑ bho mü ka ‑dhë ‑a?» 10 Bhii yö gia‑ ‑ya ꞊dɔa' ‑së 'ka ꞊nɛ ꞊druɛi ‑yö slabhomɛ ‑gɔmɛ ꞊vava ‑nu 'gü, 'ö tɔɔ 'sɛgümɛ ‑nu ‑wo Yesu ‑dhɔ ‑kë, pë 'ö ‑kë 'wo‑ dɔ ö kwɛɛ bhë 'ö bhë.

11 'Kɛɛ slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ꞊vava ‑nu ‑wo ‑gban 'sɛgümɛ ‑nu gbung bhë ‑an ‑bha kö ‑wa pö Pilatö ‑dhë ‑yö Balaba bho ‑kanso 'gü wo ‑dhë ꞊zian'.

12 Pilatö ‑yö ‑ko 'zü 'ö‑ pö mɛ gbung 'wo bhë ‑an ‑dhë: «‑Më 'ka‑ 'piö kö 'a‑ kë mɛ 'ka‑ ‑dhɛ Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë ꞊nɛ ‑a 'ka ɛ?»

13 'Wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Bhö ‑a zë, ‑a ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü 'ka!»

14 'Ö Pilatö ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «‑Më ‑wun yaa 'ö‑ ‑kë ‑ɛ?»

'Kɛɛ ‑an 'plɛ ‑wo ‑yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'gü 'gbee‑ 'ka 'zü ꞊nɛɛ: «‑Bhö ‑a zë ‑a ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü 'ka!»

15 'Yö mɛ gbung ‑nu ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun ‑kë ‑an ‑dhë 'ö Balaba bho ‑kanso 'gü.

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ pö 'dhasi ‑nu ‑dhë ‑wo Yesu ‑ma ‑klaa 'ka. 'Go mü, 'ö‑ ‑dɔ ‑an kwɛɛ kö ‑waan zë, ‑a ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü 'ka.

'Dhasi ‑nu ‑wo duö 'luu ‑sü Yesu ‑bha

(Matiö 27.27-31; Zan 19.2-3)

16 'Dhasi ‑nu ‑wo ‑dho Yesu 'ka 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ Pilatö ‑gɔ 'kwɛandhɛ 'gbɛa 'wo‑ ‑dhɛ pletua bhë ‑a ‑bha. 'Wo wo 'bhamɛ ‑nu 'plɛ ꞊dhɔɔ ‑kë wo 'ko ꞊bhaa mü. 17 'Wo gblang nuɛazë ('ö ‑kë ꞊nɛ ‑gludë ‑nu ‑bha gblang 'dhö bhë, 'wo‑) ‑da Yesu ‑bha. Kö ‑a ꞊tɛi' ‑yö ‑kë ꞊nɛ woë‑ ‑gludë 'dhö, kö 'waan‑ duö 'luu ‑sü ‑a ‑bha. 'Wo 'ginng 'gɔ ꞊gblaa' do ‑kë, 'wo‑ ‑kë ‑a ‑bha 'gɔ ꞊gblaa' 'ka, 'wo‑ ‑ya ‑a ‑gɔ ‑bha. 18 'Wo yö ‑mɛɛ ‑kë ‑a 'ka ‑sü 'gü 'wo‑ pö: «Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë, 'bha ꞊büee!»

19 'Go mü 'wo‑ ‑ma 'lü 'në 'ka ö ‑gɔ ‑bha, 'wo wo 'dhee ‑nu bho ‑a ‑bha, 'wo ‑lo wo kpɔn 'gü ‑a 'dhiö, 'wo wo ‑de ꞊yɔɔn sia‑, ‑gblü ‑a 'dhiö ‑sü 'ka.

20 ꞊Dhɛ ꞊wa yën duö 'luu ‑sü ‑a ‑bha ‑sü ‑bha, 'ö gblang nuɛazë bhë 'wo‑ bho ‑a ‑bha, 'wo‑ ‑de ‑bha sɔ ‑nu ‑da ‑a ‑bha, 'wo‑ sü, 'wo dhoë plaan kö 'waan‑ dɔ ‑gaatalü ‑bha.

Yesu ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü

(Matiö 27.32-44; Lukö 23.26-43; Zan 19.17-27)

21 ꞊Dhɛ 'wo 'dho ‑na kö gɔɔn‑ do 'ö ‑kë Silɛnë mi 'ka 'wo‑ ‑dhɛ Simɔ, 'ö ‑kë Alezandrë waa‑ Lifisö ‑an dë 'ka bhë, ‑wa ‑yö kö ‑yö ziö ‑na zian bhë ‑a ‑ta 'pö. ‑Yö ‑kë 'go ꞊dhia bhlö‑ ‑gbaa 'to ‑dhɛ ‑nu ‑bha. 'Ö 'dhasi ‑nu ‑wa 'gbee‑ ‑ta bho; 'ö Yesu ‑bha ‑gaatalü bun.

22 'Wo dhoë ‑dhɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Gɔɔgota ‑a ‑bha, ‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ «mɛ ‑gɔ ‑klëë ‑lo ‑dhɛ». 23 ‑Drɔɔn 'wo 'miilö ꞊kaan ‑a 'ka bhë, 'wo‑ nu Yesu ‑dhë kö ‑yaan mü, (kö ‑a ‑bha 'klobhɔdhe ‑gɔ pë 'tee ‑yaan ga,) 'kɛɛ Yesu yaa‑ mü.

24 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo‑ dɔ ‑gaatalü ‑bha, ꞊taan ‑gban ‑a ‑kɔ waa‑ ‑a ‑gɛn ‑nu ‑ta ‑sü 'ka. 'Wo‑ ‑bha sɔ ‑nu ‑glu wo 'ko 'ka 'töü‑ ‑bhö ‑sü 'ka kö mɛ 'ö ‑dhö ‑yaan ‑a mɛ 'ö dho kë ö ‑bha 'ka ‑a dɔ.

25 ꞊Dhɛ 'wo‑ dɔ ‑na ‑gaatalü ‑bha kö 'kwa dɔ ‑dhiadhiö ‑lan 'tëë 'ka. 26 Pë 'ö ‑kë ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a zë ‑gɛn ‑wun 'gü, ‑a ‑gɔ ‑ta dhuö 'ö tɔɔ «Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë 'ö ꞊nɛ».

27 ‑Wo mɛzëmɛ ꞊plɛ ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha 'pö Yesu 'piö mü; ‑a mɛ do ‑yö ‑kë ‑a ꞊kwɛɛ‑ 'gü, 'ö‑ mɛ do ‑yö ‑kë 'pö ‑a ꞊kwaa‑ 'gü ꞊zian'. 28 [‑Kɔ 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka, 'ö pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a ‑wun 'gü ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'yö ꞊kaa' ꞊nɛɛ: ‑Wa ‑da këpëyaamɛ ‑nu ‑bhüö 'gü.]

29 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë ziö ꞊dhia mü, ‑wo wo ‑gɔ ‑zë 'gü, 'si ‑nu ‑bho ‑a ‑gɔ ‑sü 'ka, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «'Ii, ü 'dhɛ bhë! Bhi 'ü‑ pö 'ü ‑dhö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ wü, kö ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga 'ka 'üën‑ ‑a gbɛ dɔ bhë! 30 Ü ‑de dha 'ü ꞊yɔɔ'‑ 'ü 'go ‑gaatalü ‑bha 'sa!»

31 'Ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo duö 'luu sü Yesu ‑bha 'pö, 'wo‑ pö wo 'ko ziën ꞊nɛɛ: «Mɛ 'waa ‑nu dha 'yö‑ wo, 'kɛɛ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö ö ‑de dha! 32 Bhi 'ü‑ pö ü ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü ü 'ka, 'ü Izlaɛlö ‑bha ‑gludë 'ka, ‑bhö ꞊yɔɔ'‑ 'ü 'go ‑gaatalü ‑bha 'sabla 'sa! ꞊Ya kë ꞊nɛ, 'bha ꞊yɔɔ'‑ ꞊sia, yi ‑dho ü ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑!»

'Ö mɛ ‑nu 'wo ‑an dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑a 'piö mü bhë 'wo 'si ‑nu bho ‑a ‑gɔ 'pö.

Yesu ‑bha ga ‑sü

(Matiö 27.45-56; Lukö 23.44-49; Zan 19.28-30)

33 ꞊Dhɛ 'ö lënng 'gü ‑dhɛ ꞊ya dɔ, 'ö ‑dhɛ ‑trö 'sënsëndhö 'kpongtaadhɛ 'plɛ ‑bha. ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛ 'dhö 'po ‑na kö 'kwa dɔ 'wɔ 'yɛ ‑lan 'ka. 34 'Ö 'wɔ 'yɛ ‑lan gia‑ bhë ‑a 'ka Yesu ‑yö ‑gbla 'gbee‑ 'ka, Eblö ‑wo 'gü 'ö‑ pö: «Eloi, Eloi, lama sabasötani?» (‑A ‑gɛn 'ö tɔɔ: «N ‑ma ‑Zlan, n ‑ma ‑Zlan, ‑më ‑kë 'ü ü ꞊kwaa n ‑wun ‑zü ‑i?»)

35 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü, ‑a mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa ‑wo ‑ma 'wo‑ pö: «‑Ka ka 'to 'to, ‑yö Eli ꞊dhɔɔ kë ‑na!»

36 'Ö ‑an ziën mɛ do ‑yö dho ‑bla 'ka, 'ö ꞊fuu'‑ zë ‑drɔɔn 'yi ꞊gliisü, 'ö ‑kë 'dhasi ‑nu müpë 'ka bhë ‑a 'ka. 'Ö‑ ‑ya 'lü 'në 'dhiö, 'ö nuë 'ö‑ ‑zɔn Yesu 'dhi 'ka kö ‑yaan ‑a 'yi mü, 'ö‑ pö: «‑Ka dɔ, ꞊ya kë ꞊nɛ Eli ‑dho nu 'ö‑ bho ‑gaatalü ‑bha kö 'kwaa‑ yö!»

37 'Kɛɛ Yesu ‑yö ‑gbla 'gbee‑ 'ka, 'ö to mü, 'ö ga.

38 'Ö ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ waa‑ ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ ꞊duö, ‑an 'gü ‑kan 'gü ‑sɔ 'ö plöö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü bhë, 'ö ‑pɛ dhuö kpengdhö 'ö nu 'ö ‑zuö ‑a 'ka sia‑.

39 Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑bha 'dhasi ‑gɔmɛ 'ö ‑kë dɔ ‑sü 'ka Yesu 'dhiö ‑dhɛ gia‑ ‑bha bhë, ‑tɔn tuö mü bhë, ꞊dhɛ ꞊yaa‑ ga ‑kɔ yö 'ö‑ pö: «Mɛ 'ö ꞊nɛ ‑Zlan Gbö giagia ‑mü!»

40 Dhoo ‑nu 'bhaa ‑nu 'wo dɔ ꞊gbiin, ‑dhɛ ‑ga ꞊dhia, ‑wo ‑kë mü. 'Ö ‑an ziën Mali 'yö go Madala, waa‑ Zoze waa‑ ö 'zlaa‑ Zakö ‑an dhe Mali, waa‑ Salome ‑wo ‑kë mü. 41 ‑Wo ‑kë ‑ziö Yesu 'piö ꞊dhia kö ‑yö Galile ‑sɛ 'gü, 'wo yuö ‑nu ‑kë ‑a 'dhiö. 'Ö ‑dhɛ 'ö bhë ‑a 'gü 'zü, dhoo ‑nu ꞊plëëzë gbɛ 'wo nu ‑dɔ ‑a ‑gɔ ꞊dhia Zeluzalɛmë plöö, 'wo ‑kë mü.

Yesu ‑da ꞊gluudhö

(Matiö 27.57-61; Lukö 23.50-56; Zan 19.38-42)

42 ꞊Dhɛ 'yinia ‑dhɛ ꞊ya dɔ, 'ö ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑yö ‑kë Paakö 'wlaan‑ ‑de ‑pë kë ‑yi, 'ö ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ‑waamayi 'ka ‑a 'ka, 43 Zozɛfu 'ö go Alimate ‑yö ‑kë zakanmɛ ꞊va do 'ö mɛ ‑nu ‑wa ꞊bhlë ‑ya ‑a 'ka. Yö ‑de 'pö, ‑yö ‑kë ‑ya ꞊dhia ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha nu ‑sü ‑gɔ. 'Yö ‑nu 'ö ö ‑zo dɔ 'gbee‑, 'ö dho Pilatö 'piö, 'ö Yesu ꞊glöö ‑dhɛ ‑a ‑gɔ.

44 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö Pilatö ‑ya ma ꞊nɛ Yesu ꞊ya ga 'saadhö, ‑a 'te ‑yö ‑tun, 'ö mɛ bɔ 'dhasi ‑gɔmɛ ‑dhë. 'Ö nu, 'yö‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛ ꞊dhɛ Yesu ‑yö ga bhë, ‑a ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ ꞊a?

45 ꞊Dhɛ 'ö 'dhasi ‑gɔmɛ ꞊yaa‑ ‑daa kë ‑a ‑gɔ, 'ö ‑we ‑a ‑bha Zozɛfu ‑gɔ kö ‑yö Yesu ꞊glöö 'sü.

46 Zozɛfu ‑yö 'glöö 'puu ‑dhɔ, 'ö Yesu ꞊glöö bho ‑gaatalü ‑bha, 'ö dhoë mɛ ‑bin ‑guö ‑du do 'wo yuö ‑kë ‑a 'gü, 'ö ‑guö 'fa ꞊va do 'ö ‑kë ‑a ‑te 'ka, 'yö‑ ꞊glöng glö, 'ö‑ yö ‑du bhë ‑a 'dhiö.

47 Mali 'go Madala waa‑ Mali Zakö dhe ‑wo ‑kë mü 'ö ‑dhɛ 'wo Yesu ‑bin ‑a ‑bha bhë 'wo‑ ‑yö.

16

Yesu ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü

(Matiö 28.1-8; Lukö 24.1-12; Zan 20.1-10)

1 Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi bhë, ‑a 'yinia 'piö (kö 'waa ꞊glooyi ‑bha tɔng ꞊löö gbɔ), 'ö Mali 'go Madala 'dhö, Zakö dhe Mali 'dhö, waa‑ Salome ‑nu 'wo pë 'yɔn 'tëë ‑sëëzë ‑nu dhɔ kö 'waan‑ dhoë 'waan‑ kë Yesu ꞊glöö ‑bha.

2 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑ta ‑dhɛ ꞊ya 'po, ‑dhiadhiö kö lan‑ ‑yö ꞊luu'‑ ‑na bhë, 'wo ‑ziö 'wo dho blɔɔn‑ ꞊taa 'ma.

3 ‑An 'dho ‑sü 'ka, ‑wa ‑pö wo 'ko ‑dhë: «Dö 'ö dho ‑guö 'fa 'ö blɔɔn‑ 'dhiö ꞊nɛ, ‑a bho kwa ‑dhë mü ꞊i?»

4 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö ꞊wa ‑lo mü, 'wo ‑dhɛ ‑ga, 'ö 'wo ‑guö 'fa ꞊va 'ö blɔɔn‑ 'dhi ta bhë, 'wo‑ yö kö ꞊ya 'go ‑a 'dhiö, ‑yö wɔ ‑sü 'ka 'pian gbɛ 'ka.

5 'Wo ‑sɔ ꞊duudhö mü; 'wo ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do 'ö gblang 'puu ‑yö ‑kë ‑a ‑bha, ‑a yö kö ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ‑an ꞊kwɛɛ‑ 'gü ꞊zian'. 'Ö 'siö‑ ‑kan ‑an 'gluu.

6 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun 'siö‑ ‑kan ka 'gluu! Yesu, Nazalɛtë mi 'ö mɛ ‑nu ‑wa dɔ ‑gaatalü ‑bha bhë 'ka‑ ꞊mɛɛ ꞊a? ꞊Ɛɛ, 'kɛɛ ꞊ya 'go ga 'gü, 'yaa zö gbɔ. ‑Ka ‑dhɛ ‑ga, ‑dhɛ 'wo‑ ‑wɔ ‑a ‑bha yö ꞊ga ꞊nɛ! 7 ‑Ka 'dho 'ka‑ pö ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë, 'go mü 'zü, 'ka‑ pö Piɛɛ gia‑ ‑dhë: ‑Yö 'dho ‑na ka 'dhiö Galile, ‑dhɛ bhë 'ka dho ö yö ‑a ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ 'yö‑ ꞊blɛɛ ‑a 'ka ka ‑dhë 'dhiö bhë ‑a 'dhö.»

8 'Wo yö plaan 'wo ꞊duë, 'wo dho blɔɔn‑ bhë ‑a 'ka ꞊gbiin. Bhii 'ö tɔɔ ‑wo ‑kë ꞊zluun ‑sü 'gü 'suö 'ka, 'ö waa‑ ꞊blɛɛ'‑ mɛ gbɛ ‑dhë, 'suö 'ö ‑kë ‑an 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü.

Yesu ‑bha ö ‑de ‑zɔn Mali 'go Madala ‑dhë ‑kɔ

(Matiö 28.9-10; Zan 20.11-18)

9 [꞊Dhɛ Yesu ꞊ya 'go ga 'gü 'dhö, ‑dhiadhiö bhë ‑a 'ka, ‑yö ö ‑de ‑zɔn ‑blɛɛzë 'ka Mali 'go Madala, 'ö ‑zuu yaa 'slaplɛ bho ‑a 'gü 'dhiö bhë ‑a ‑dhë.

10 'Ö dho 'ö‑ ꞊blɛɛ Yesu ‑bha mɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑a 'piö 'dhiö bhë ‑an ‑dhë. ‑Wo ‑kë 'gbo bɔ ꞊dhia 'yenazë 'ka, Yesu ‑bha ga ‑sü ‑wun 'gü. 11 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö Mali ‑wo ꞊nɛ ꞊waa‑ ma ꞊nɛ ‑ya ‑pö «Yesu ꞊ya 'go ga 'gü 'ya ‑kpën ‑a ‑bha» waa‑ ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑.

Yesu ‑yö ö ‑de ‑zɔn ö 'piö ‑mɛ ‑nu ꞊plɛ ‑dhë

(Lukö 24.13-35)

12 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ö ‑de ‑zɔn ö bha ꞊guë' ꞊plɛ 'wo ‑kë 'dho ꞊dhia ‑dhɛ 'bhaa ‑bha ‑an ‑dhë ‑kɔ 'bhaa 'gü.

13 'Wo nu 'wo‑ ꞊blɛɛ mɛ 'wo to ‑an ‑dhë, 'kɛɛ wo ‑de 'pö, waa ‑an ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑ 'pö.

Yesu ‑bha ö ‑de ‑zɔn ö bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga do 'wo bhë ‑an ‑dhë ‑kɔ

(Matiö 28.16-20; Lukö 24.36-49; Zan 20.19-23; Këyuö ‑nu 1.6-8)

14 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ö ‑de ‑zɔn ö bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga do 'wo to bhë ‑an ‑dhë kö ‑wo pë ‑bhö ‑sü 'gü. ‑Yö 'wun ‑blɛɛ ‑an 'ka, ‑zo yö ö ‑bha ‑sü yaa kë ‑an ‑gɔ, 'ö ‑an ꞊gɔü' ‑yö ‑kë 'gbee‑ bhë ‑a ‑wun 'gü, 'ö tɔɔ mɛ ‑nu ‑wo ö 'bhee‑ ‑yö, 'wo‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë bhë 'ö waa ‑an ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑. 15 'Go mü 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka 'dho 'kpongtaadhɛ 'saadhö ‑a 'gü, 'ka 'wuntaɔsë 'ö ꞊nɛ 'ka‑ ꞊blɛɛ'‑ mɛ 'kpɛkpɛ ‑dhë! 16 Mɛ 'ö ꞊ya n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'wo dho ‑a bɔ yiö n 'tɔ 'ka, ‑yö ‑dho dha; 'kɛɛ mɛ yaa n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, za ‑dho ‑lo ‑a tuö, 'yö‑ 'klo ‑yö bhɔ. 17 'Go mü ‑dhidhaapë 'ö mɛ ‑nu ꞊wa n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'wo dho ‑an kë 'ö tɔɔ: ‑Wo ‑dho ‑zuu yaa bho mɛ ‑nu 'gü n 'tɔ 'ka, 'wo dho 'wun ‑nu ꞊blɛɛ'‑ ‑wo 'waa gbɛ ‑nu 'gü. 18 ‑Wo ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha 'wo ꞊mɛɛ sü wo kwɛɛ, 'iin ꞊ya kë ꞊nɛ 'yi ꞊suu'‑ 'saadhö 'ö mɛ zë ‑pë 'dhö ‑a ꞊bhaa, ꞊waa‑ mü, pë gbɛ 'ka 'dho kë ‑an 'ka; ‑wo ‑dho wo ‑kɔ ‑nu kpa 'yuamɛ ‑nu ‑ta, 'ö ‑an ‑bha 'yua ‑nu ‑wo bo.»

(Lukö 24.50-53; Këyuö ‑nu 1.9-11)

19 ꞊Dhɛ 'ö kwa Dëmɛ Yesu ꞊ya yën 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha, 'ö ‑Zlan ‑ya ꞊luu, 'ö dho dhang‑ 'gü, 'ö ‑ya ‑Zlan ‑bha ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ‑bha.

20 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo dho, 'wo ‑ya 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha ‑dhɛ 'saadhö 'gü. Kwa Dëmɛ gia‑ ‑yö yuö ‑kë ‑an ‑kɔ 'piö ‑dhidhaapë ‑nu kë ‑sü 'ka kö ‑yaan ‑zɔn ꞊nɛ 'wuntaɔsë 'wo‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë 'wun gia‑ ‑mü.]

Lukö

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

'Wuntaɔsë

'ö ‑gban Yesu Klito ‑bha 'ö

Lukö

‑ya ꞊blɛɛ

1

1 Ma mɛ ‑wungbeezë Teofilö, mɛdhɛvadhɛ ꞊waa‑ këdhɛ ꞊mɛɛ'‑ kö 'wun ‑nu 'wo ‑kë yi ‑sɛ 'gü 'ö ‑gban Yesu Klito ‑bha bhë ‑waan ‑ya 'sëëdhɛ 'gü. 2 'Wun ‑nu 'wo ‑kë 'ma bhë ‑wo ‑nu 'wo‑ ꞊blɛɛ yi ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑a züdɔyi 'ka, 'ö ‑kë ‑an 'yaan, 'ö ‑Zlan ‑wo pö ‑sü ‑yö ‑kë ‑an ‑bha yuö 'ka, 'wo‑ ꞊blɛɛ ‑a 'dhö. 3 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, ma ‑de 'pö a ꞊dhɛɛ' ‑nu ‑kpɔ; 'ö ma ꞊dhɛɛ' ‑nu ‑wo ‑gban pë ‑nu 'wo ‑kë ‑a züdɔyi 'ka kpinngdhö ‑an ‑bha. 'Yö ꞊dhɛ 'a‑ ‑ga ‑a 'gü bhë, n dë, n ‑ma 'ka, ‑yö ‑kë n ‑dhë ‑së kö 'aan‑ ꞊blɛɛ'‑ ü ‑dhë, ‑a ‑ya 'sëëdhɛ ‑ta ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑kɔ ‑de bhë ‑a 'dhö. 4 ‑Yö ‑kë 'dhö kö 'üën‑ 'wun gia‑ dɔ mɛ ꞊daan' ‑wo 'wo ü ꞊daan 'ka bhë ‑a ‑bha.

‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö Zan Batisö ‑bha bhɔ ‑sü ‑wun ‑blɛɛ

5 'Töng 'ö Elɔdö ‑yö ꞊kaa' ‑gludë 'ka Zude ‑sɛ 'gü, slabhomɛ 'wo‑ ‑dhɛ Zakali ‑yö ‑kë mü, ‑yö ‑kë Abia ‑bha slabhomɛ kpö 'ö bhë ‑a 'gü ‑mɛ do 'ka. ‑A ‑bha dhebɔ Elizabɛtö ‑de 'pö ‑yö ‑kë Aalɔn 'yö ‑kë slabhomɛ ꞊va 'ka bhë ‑a ꞊suu'‑ ‑ta 'në dhe do 'ka. 6 ꞊Dhɛ 'wo‑ ‑bha ꞊plɛ ‑wo ‑kë ‑Zlan wö 'dhiö kpengdhö; 'wo 'wun ma ‑Zlan ‑bha tɔng ‑nu waa‑ ‑a ‑bha ‑dhiodɔwo ‑nu 'töüdhö ‑an ‑ta 'fɛfɛdhö. 7 'Kɛɛ 'në gbɛ yaa kë ‑an ‑gɔ, bhii 'ö tɔɔ Elizabɛtö ‑yö ‑kë 'bhüödhe 'ka; yö do bhë 'zü, kö ‑dhɛ 'wo‑ ‑bha ꞊plɛ ꞊wa kë ꞊klöö.

8 Yi do 'ka Zakali ‑yö ‑kë yuö 'dhiö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, bhii ‑yö ‑kë slabhomɛ ‑nu kpö mɛ 'ö ‑kë ‑a 'gü bhë ‑an ‑bha yi 'ka. 9 ‑A yi bhë ‑a 'ka ‑wo 'töü‑ ‑bhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑an ‑bha slabhomɛ ‑nu ‑bha wɔ 'dho ‑a 'ka ‑a 'dhö. 'Ö 'töü‑ ‑yö Zakali sü, 'yö dho ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ 'gü pë 'tëë ‑sëëzë 'wo‑ ‑dhɛ ansaan bhë ‑a 'güö ꞊dhia. 10 Zuifö ‑nu gbung ‑wo ‑kë plaan ꞊bhɛa' ꞊dhia 'yasa 'gü 'lɛlɛ 'yö ansaan ‑güö ‑a 'ka bhë ‑a 'ka. 11 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö ‑wo Zakali 'dhiö mü, ‑Zlan ‑bha sla‑ ‑bho ‑a ‑ta ‑pë 'wo ansaan ‑güö ‑na ‑a ‑ta bhë ‑a 'pian 'ö ꞊kwɛɛ‑ 'gü ꞊zian' ‑a 'ka. 12 ꞊Dhɛ 'ö Zakali ‑ya yö, 'yö 'siö ‑yö ‑kan ‑a 'gluu, 'ö 'suö ‑ya ‑kë. 13 'Yö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ü ‑suö, Zakali, bhii ‑Zlan ꞊ya ü bha ꞊bhɛa' ‑wo ma 'saadhö, ü bha dhebɔ Elizabɛtö ‑dho 'në gɔɔn‑ do kpɔ ü ‑gɔ; ü ‑dho ‑a ‑dhɛ Zan. 14 ‑Yö ‑dho kë ü ꞊zuögludhi ‑wun 'ka, 'go mü mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dho ‑a ‑bha bhɔ ‑sü 'gludhi kë, 15 bhii ‑yö ‑dho kë mɛ ꞊va do 'ka ‑Zlan wö 'dhiö. Yö 'ka 'dho ‑drɔɔn 'iin müpë ‑nu 'dhiözë gbɛ mü; ‑yö ‑dho pa ‑Zuu 'slööslö 'ka, 'yö bhɔa. 16 ‑Yö ‑dho nu Izlaɛlö 'në ‑nu ꞊va 'ka Dëmɛ wo ‑bha ‑Zlan 'piö; 17 yö gia‑ ‑de ‑yö ‑dho 'ta ‑sü ‑a 'dhiö ‑Zuu 'slööslö waa‑ 'piigbeedhɛ 'ö ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Eli 'gü 'pö bhë ‑a 'ka kö ‑yaan 'në ‑nu waa‑ wo dë ‑nu ‑an kë do, kö ‑yaan nu mɛ ‑nu 'wo dɔ ‑Zlan ‑gɔ 'yënng ‑mɛ 'ka ‑an 'ka ‑waan kë 'kpaakpa ꞊nɛ mɛ kpengdhö ‑nu 'dhö. ‑Yö ‑dho 'sɛgümɛ ‑nu ‑ya 'yaan Dëmɛ ‑bha 'ka.»

18 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'ö Zakali ‑ya ‑pö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ bhë ‑a ‑dhë: «‑Yö ‑dho kë ‑kɔklë kö 'wun 'ö ꞊nɛ 'aan‑ ‑dhɛ 'wun gia‑, 'kɛɛ kö ma 'dhö, ma dhebɔ 'dhö 'yië kë ꞊klöö 'saadhö ꞊nɛ ꞊ɛ?» 19 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «N tɔɔ Gabliɛlö, ma ꞊nɛ a dɔ ‑sü 'ka ‑Zlan wö 'dhiö kö 'aan‑ ‑a ‑bha yuö kë; ‑yö n ‑bɔ kö ‑naɔ ‑së 'ö bhë 'aan‑ bɔ ü ‑gɔ. 20 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ 'wun ‑nu 'ö 'a ‑an ‑blɛɛ ü ‑dhë bhë, ü 'ka ‑an ‑dhɛ 'wun gia‑, 'kɛɛ kö ‑a 'töng ꞊ya ‑lo ꞊sia, ‑an ‑de ‑dho kë bhë, ‑a ‑wun 'gü ü ‑dho kë 'tuunmɛ 'ka; ü ‑kɔ yaa 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'üën‑ 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑yaan 'dho ‑yaan yöë pë ‑nu 'wo bhë ‑an kë ‑yi ‑bha.»

21 ꞊Dhɛ kë ‑na 'pö zlöö kö mɛ gbung ‑nu 'wo ‑kë ꞊bhɛa' ꞊dhia plaan 'yasa 'gü bhë ‑an 'te ꞊ya tun ꞊glɔɔ 'ö Zakali ꞊yaa‑ wo ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü. 22 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö yö plaan, yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö 'wun ꞊blɛɛ'‑, 'ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü 'wo‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ Zakali ꞊ya 'yanpiöpë do 'bhaa yö ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ bhë ‑a 'gü. 'Ö Zakali ‑yö 'wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë ö ‑kɔ 'gü, 'yö to 'tuunmɛ 'ka.

23 Yi 'ö Zakali dho ö bha yuö kaa ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ mü bhë, ꞊dhɛ ꞊ya yën, ‑yö ‑dho ö ‑gɔ kɔɔ. 24 ꞊Dhɛ 'töng 'bhaa ꞊ya ziö, 'ö Elizabɛtö 'yö ‑kë ‑a bɔɔ 'ka bhë, 'ö 'gu sü, 'yö ö ‑de ‑bin 'su 'sɔɔdhu 'piö, ‑a ‑pö ö ‑de ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: 25 «Pë 'ö n Dëmɛ ‑ya ‑kë n ‑wun 'gü bhë, ‑kaa ‑ga 'dhɛ: ‑Yö ‑kë ‑a ‑dhë ‑së kö pë 'ö ‑kë ma lë‑ ‑wun 'ka mɛ 'bhee‑ ‑nu wö 'dhiö bhë ‑yaan ‑a bho n ‑ma.»

‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑bha Yesu ‑bha bhɔ ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü

26 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö ‑a 'su kë 'slado ‑naa bhë, 'ö ‑Zlan ‑yö ö bha bɔmɛ Gabliɛlö ‑bɔ Galile ‑pö do 'wo‑ ‑dhɛ Nazalɛtë ‑a 'gü. 27 'Yö dho 'nëdhezë 'ö yaa gɔɔn‑ ‑wun ꞊tɛi' dɔ ꞊kun, 'ö‑ ‑bha ‑zo ‑tën ‑a ‑dhë ‑mɛ bhë 'wo‑ ‑dhɛ Zozɛfu, 'ö ‑kë ‑gludë Davidö ‑gɔ 'kɔɔmɛ ‑nu ꞊suu'‑ ‑ta do 'ka bhë ‑a 'piö. 'Nëdhezë 'yö bhë ‑a tɔɔ Mali. 28 ꞊Dhɛ 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö ‑da ‑a ‑gɔ kɔɔ, 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «'Bha ꞊büee! ‑Zlan ꞊ya 'wun ‑së ꞊va kë ü ‑dhë! Dëmɛ ‑yö ü 'piö!»

29 'Ö 'siö ‑yö ‑kan Mali 'gluu ‑büödawo ꞊suu'‑ 'ö bhë ‑a ‑wun 'gü, 'yö‑ pö ö ꞊zuö' 'piö: «‑Büödawo ꞊suu'‑ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑gɛn tɔɔ ‑më ‑ɛ?» 30 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ü ‑kë, Mali, bhii ‑Zlan ꞊ya ö 'yan ‑së bɔ ü 'piö. 31 Ü ‑dho 'gu sü, 'ü 'në gɔɔn‑ do kpɔ; 'ü ‑dho ‑a ‑dhɛ Yesu. 32 ‑Yö ‑dho kë ꞊va, 'ö mɛ ‑nu dho ‑a ‑dhɛ ‑Zlan 'ö ‑ziö pë 'plɛ ‑ta bhë ‑a Gbö. Dëmɛ ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑a kë ‑gludë 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'bhɛma Davidö ꞊kaa' 'dhiö bhë ‑a 'dhö. 33 'Go mü ‑yö ‑dho Izlaɛlö ‑sɛ ꞊kɔɔn ꞊toëpö 'ka; ‑a ‑bha mɛkɔɔnsü 'ö bhë, ‑a 'dhiötodhɛ yaa 'dho kë ‑dhö.»

34 'Ö Mali ‑ya pö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ bhë ‑a ‑dhë: «'Wun ꞊nɛ ‑a kë ‑kɔ ‑dho kë ‑kɔklë, 'kɛɛ kö n 'ka gɔɔn‑ ‑wun ꞊tɛi' dɔ ꞊kun ꞊nɛɛ?»

35 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Zuu 'slööslö ‑yö ‑dho nu ü 'gü, 'ö ‑Zlan 'ö ‑ziö pë 'plɛ ‑ta bhë, 'ö‑ ‑bha 'piigbeedhɛ dho kpa ü ‑ta ꞊nɛ ‑dhɛbiëndhɛ 'dhö. Pë 'ö ‑kë 'ö 'në 'ö 'dhoë‑ bhɔ bhë 'wo dho ‑a ‑dhɛ: Mɛ 'ö 'slööslö 'yö ‑Zlan Gbö 'ka bhë 'ö bhë. 36 Elizabɛtö 'ö ka ‑nu 'ka ‑mɛɛzë bhë, yö ‑de 'pö ‑yö 'guzë, 'kɛɛ kö ꞊ya kë ꞊klöö; 'ö yö do bhë 'zü, mɛ ‑nu ‑wa pö ‑be ö 'ka 'dho 'në kpɔ bhë, ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü ‑yö 'guzë ‑a 'su 'slado 'ö ꞊nɛ. 37 Bhii ‑Zlan ‑kɔ ‑kun ‑a 'ka ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö.»

38 'Ö Mali ‑ya pö: «꞊Ɛɛ, a n Dëmɛ ‑bha yuökëdhe 'ka, kö ü ‑wo 'ö bhë ‑yö kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ü‑ pöë bhë ‑a 'dhö!»

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö go ‑a 'piö mü 'ö ‑ziö.

Mali ‑dho ‑büö ‑da ꞊dhia Elizabɛtö ‑dhë

39 ꞊Dhɛ 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö go mü, ‑a ‑dhɛ yaa ꞊glɔɔ, 'ö Mali ‑yö ‑da zian ‑ta, 'ö dho 'zozodhö pödhɛ do 'yö ‑tɔn 'piö Zude ‑sɛ 'gü bhë ‑a 'gü. 40 'ö dho, 'yö ‑da Zakali ‑gɔ kɔɔ, 'yö ‑büö ‑da Elizabɛtö ‑dhë. 41 ꞊Dhɛ 'ö ‑büödawo 'ö bhë Elizabɛtö ꞊yaa‑ ma, 'ö 'në 'yö‑ ‑guzë bhë, 'yö pa ö ‑deë. 'Ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö Elizabɛtö pa, 42 'yö ‑we 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «‑Zlan ꞊ya 'dhuë‑ 'kpɔ ü ‑bha, dhoo ‑nu 'plɛ ziën, 'ö‑ ‑bha 'dhuë‑ 'dho ‑ya ‑sü 'ka 'në 'ü 'dhoë‑ ‑a kpɔ bhë ‑a ‑ta! 43 Dö ‑mü n 'ka 'ö n Dëmɛ dhe ‑yö nu n ‑gɔ kɔɔ ꞊ɛ? 44 Bhii ‑bhö ‑dhɛ ‑ga, ü ‑büödawo 'a‑ ma bhë, 'në 'a‑ ‑guzë ꞊nɛ ‑yö ‑pa ö ‑deë 'gludhi 'ka n 'guu. 45 Bhi 'ö 'wun 'ö go kwa Dëmɛ 'piö, 'ü‑ ma, 'yö 'ü‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ, ‑yö ‑dho kë bhë, 'dhuë‑ ‑yö ü ‑ta!»

Mali ‑bha 'tan

46 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Mali ‑ya pö: «N nii ‑yö n Dëmɛ ‑bha ‑kë ꞊va ‑sü 'tɔ bhɔ, 47 n ꞊zuögludhi ‑sü 'ka n Dhamɛ ‑Zlan ‑wun 'gü!

48 Bhii ‑yö ö 'yan ‑bɔ ma 'a‑ ‑bha yuökëdhe ‑de ‑dho sia‑ ‑sü ‑zë 'ka n 'piö.

'Ö ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü mɛ 'bhee‑ ‑nu 'saadhö 'wo dho ‑a pö 'dhuë‑ ‑yö n ‑ta, 49 bhii ‑Zlan 'piigbeezë ꞊ya 'wun ‑së ꞊va kë n ‑dhë; ‑a 'tɔ ꞊yö 'slööslö!

50 Mɛ ‑nu 'wo ‑suö ‑a ‑dhë ‑a ꞊bhlë 'kpɔ ‑sü 'ka bhë, ‑yö ‑dho ‑an 'yena yö 'töng 'saadhö 'ka. 51 ꞊Ya ö bha yuö kë ö ‑kɔ 'piigbeezë 'ka, 'ö mɛ ‑nu 'ö ‑de ‑sü ꞊va ‑yö ‑an ꞊zuö' pa bhë ‑an ‑zuö ö ‑kɔ 'yan ꞊taa.

52 ꞊Ya ‑gludë ‑nu bho ‑an ‑bha 'gɔ ‑gbloo 'gü, ꞊ya ‑yadhɛ ꞊bhlëzë nu ‑de ‑dho sia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dhë.

53 'Ö mɛ ‑nu 'ö din 'dho ‑an kë ‑na bhë, pë 'ö ‑an ‑bha ‑wun 'dho ‑a ‑bha, ꞊yaa‑ nu ‑an ‑dhë ꞊va 'ka, 'ö ꞊ya ꞊bhɔɔmɛ ‑nu kë, ꞊wa 'dho wo ‑kɔ 'kpaan 'ka.

54-55 ꞊Ya nu ö bha yuökëmɛ Izlaɛlö ‑bha 'në ‑nu ‑dhë, bhii 'ö tɔɔ ‑a ‑zlö 'yaa trö Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta ‑mɛ ‑nu 'yena yö ‑sü ‑wun 'ka ꞊toëpö 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'yö‑ ꞊blɛɛ ‑a 'ka kwa 'bhɛma ‑nu ‑dhë bhë ‑a 'dhö.»

56 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Mali ‑yö ‑to Elizabɛtö 'piö mü 'su ‑yaaga 'ka ‑yaan ꞊tun 'dho ‑na ö ꞊plöö.

Zan Batisö ‑bha bhɔ ‑sü

57 ꞊Dhɛ 'töng 'ö Elizabɛtö dho 'bë bhoë ꞊ya ‑lo, 'yö 'në gɔɔn‑ do kpɔ. 58 ꞊Dhɛ 'ö ‑a dɔmɛ ‑nu waa‑ ‑a ‑gɔ 'kɔɔmɛ ‑nu ‑wa ma ꞊nɛ, Dëmɛ ꞊ya 'glusë kë Elizabɛtö 'ka, 'wo nu 'ö wo 'plɛsɛn 'wo ꞊zuögludhi ‑kë wo 'ko ꞊bhaa mü. 59 ꞊Dhɛ 'ö 'në bhë ‑a bhɔ ‑dhɛkpaɔyi ꞊ya kë 'slɛaga, 'wo dhoë 'wo‑ ‑kë 'bɔn 'ka; 'wo‑ ‑kë ‑bezë kö ‑a dë Zakali 'tɔ bhë ‑waan ‑a 'kpɔ ‑a ‑bha. 60 'Yö‑ dhe ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «‑Daa, ‑a tɔɔ Zan!»

61 'Ö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Zan 'yaa ü ‑gɔ 'kɔɔmɛ ‑nu 'gü!»

62 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'wo yö ‑a dë ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü ‑bha wo ‑kɔ 'gü kö ‑kɔ 'yö dho ö bha 'në bhë ‑a 'tɔ kpɔa kö ‑waan ‑a dɔ. 63 'Ö Zakali ‑yö pë ‑bɛɛn ‑a ‑ta ‑pë do ‑dhɛ ‑an ‑gɔ, 'ö Zan ‑tɔ bhë 'ö‑ ‑ya. 'Ö ‑an 'plɛ 'te ‑yö tun. 64 ‑Dhɛ do bhë ‑a 'gü, 'ö Zakali ‑wo ‑yö yö plaan 'zü ‑dëüwo; 'yö yö 'sabla ‑Zlan 'tɔ 'saa ‑blü ‑sü ‑bha. 65 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö 'suö ‑yö ‑da mɛ 'plɛ 'gü, 'ö 'pian 'yö bɔ ‑tɔn 'gü ꞊zian' Zude ‑sɛ 'gü bhë ‑a 'ka, 'wun ‑nu 'wo ‑kë ꞊nɛ 'wo‑ ꞊blɛɛ wo 'ko ‑nu ‑dhë. 66 'Ö mɛ ‑nu 'wo 'wun 'ö ‑kë bhë 'wo‑ ma, 'wo yö wo ‑zo 'ta ‑sü 'gü ꞊nɛɛ: «'Në 'ö ꞊nɛ ‑yö ‑dho kë dö 'ka ‑o?» Bhii Dëmɛ ‑yö ‑kë ‑a 'piö 'sönggö ‑sönggö.

Zakali ‑bha 'tan

67 Zakali 'yö ‑kë 'në bhë ‑a dë 'ka bhë, ‑Zuu 'slööslö ‑ya pa, 'yö yö ‑Zlan ‑wo 'dhiö ‑lo ‑sü ‑bha 'ö‑ pö: 68 «Kwa Dëmɛ 'tɔ ‑yö kë ꞊va, bhi ‑yö Izlaɛlö 'sɛgɔ ‑bha ‑Zlan 'ka! 'ö tɔɔ ‑yö ö ‑zo ‑kë ö bha 'sɛgɔ bhë ‑a 'piö, 'ö‑ bho 'gan 'gü.

69 ꞊Ya ‑gludë Davidö 'yö ‑kë ‑a ‑bha yuökëmɛ 'ka bhë, ‑a ꞊suu'‑ ‑ta ‑mɛ do 'ö kwa Dhamɛ 'piigbeezë 'ka, ‑a nu kwa ‑dhë.

70 Pë 'ö‑ ꞊blɛɛ ö ‑wodhiölomɛ 'slööslö ‑nu ‑dhë, 'yö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ yö ‑mü.

71 Yö gia‑ ‑ya 'tɔ ‑go kwa ‑dhë 'dhiö ꞊nɛ ö ‑dho kwa dha kwa yaagümɛ ‑nu waa‑ kwa ‑sanzëmɛ ‑nu ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑gɔ.

72 ‑Yö ‑dho kwa 'bhɛma ‑nu 'yena yö, 'ö‑ ‑zo dho ‑büö ‑a ‑bha ‑dhikuëdhe 'slööslö 'ö‑ ‑da kwa ‑nu kwa ziën bhë ‑a 'ka.

73 Bhii ‑yö ö ‑wo ‑bhö kwa 'bhɛma Ablaamö ‑dhë ꞊nɛ, 74 ö ‑dho kwa bho kwa yaagümɛ ‑nu ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü 'gü, kö 'kwa yuö kë ‑a ‑dhë ‑zogbandhe 'ka.

75 ‑Yö kë 'dhö kö 'kwa kë 'slööslö 'iin kpengdhö ‑a wö 'dhiö ‑dhɛkpaɔyi 'saadhö 'ka, kwa ‑bha ‑tosiadhe kë ‑sü 'ka.

76 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, ma 'në, ‑wo ‑dho ü ‑dhɛ ‑Zlan 'yö ‑ziö pë 'plɛ ‑ta ‑a ‑wodhiölomɛ, bhii ü ‑dho 'ta sü Dëmɛ 'dhiö, ‑a ‑bha zian ‑gblooga ‑nu ‑yuö kë ‑sü 'ka, 77 kö ‑yaan ‑a ‑zɔn ‑a ‑bha 'sɛgümɛ ‑nu ‑dhë ꞊nɛ ‑yö ‑dho ‑an dha, ‑ziö ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta ‑sü 'ka.

78 Bhii kwa 'yena yö ‑sü 'gblüünzë bhë ‑a ‑wun 'gü, ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑dhɛpuudhɛ 'yö go dhuö ‑a bhü kwa ‑ta ꞊nɛ lan‑ ꞊luu' ‑kɔ 'ö 'bhü ‑na 'ka bhë ‑a 'dhö 79 kö ‑yaan ‑dhɛ 'po mɛ ‑nu 'wo ‑dhɛtiidhɛ 'gü waa‑ mɛ ‑nu 'wo ‑suö ga ‑dhë ‑an ‑ta, kö ‑yaan kwa ‑da ꞊zuöyagluu ‑zian ‑ta.»

80 'Në 'ö bhë ‑yö ‑kë ꞊kpɛa' ꞊dhia kö 'wundɔdhe ‑yö kë ‑na ‑a ‑gɔ; 'yö ‑kë ‑dhɛ 'ö mɛ gbɛ 'yaa‑ ‑bha ‑a ‑bha 'ö dho 'ö yöë yi 'yö ö ‑de ‑zɔn ‑a 'ka Izlaɛlö ‑sɛgümɛ ‑nu ‑dhë ‑a ‑bha.

2

Yesu bhɔ ‑sü

(Matiö 1.18-25)

1 'Töng 'dhö bhë ‑a 'ka, ‑gludë ꞊va Ogitö ‑yö tɔng ‑da kö mɛ ‑nu 'wo Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑bha tɔng ꞊löö ‑wo ‑an 'plɛ 'tɔ ‑ya. 2 'Tɔyadhe 'ö 'dhö bhë ‑a ‑blɛɛzë ‑yö ‑kë 'töng 'ö Kilinisö 'yö kë 'sɛgɔ 'wo‑ ‑dhɛ Sili, ‑a ꞊kɔɔnmɛ do 'ka bhë ‑a 'ka. 3 Mɛ ‑nu 'töüdhö ‑wo ‑dho wo 'tɔ ‑ya ꞊dhia, mɛ 'ö ‑dhö ‑a 'kpɔ ‑pö 'gü.

4 Zozɛfu ‑de 'pö ‑yö ‑go Nazalɛtë Galile ‑sɛ 'gü, 'yö dho Zude ‑sɛ 'gü, pödhɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Betelɛmë 'ö ‑gludë Davidö ‑yö bhɔ ‑a 'gü bhë ‑a ‑bha, bhii 'ö tɔɔ yö gia‑ ‑yö ‑go Davidö ꞊suu'‑ ‑ta 'gü. 5 Yö 'dhö waa‑ ö bha ‑zo ‑tën ‑a ‑dhë ‑mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Mali bhë ‑wo ‑dho 'wo wo 'tɔ ‑ya kö ‑yö 'guzë. 6 ‑Wo ‑kë Betelɛmë, 'ö‑ 'bëbhoyi ‑yö ‑lo, 7 'yö ö bha 'në ‑blɛɛzë kpɔ; ‑yö ‑kë 'në gɔɔn‑ 'ka; 'yö sɔ ꞊ploo ‑a 'ka, 'yö‑ ‑da ‑du ‑bha pë ‑bhö ‑a 'gü ‑pë 'gü, bhii 'ö tɔɔ waa wɔdhɛ yö ‑nia ‑nu ‑wɔ ‑a 'gü ‑kɔ 'gü.

‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö ‑wo ‑tuëmaakëmɛ ‑nu ‑ta

8 'Pian gia‑ bhë ‑a ‑ta ‑tuëmaakëmɛ ‑nu ‑wo ‑kë blöö mü gbeng wo ‑bha ‑tuë ‑maa kë ꞊dhia. 9 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö ‑wo ‑an ‑ta, 'ö ‑Zlan 'bhü ‑yö ꞊nië ‑an ‑zü. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö 'suö ꞊va ‑yö ‑da ‑an 'gü. 10 'Yö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ bhë 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ka ‑kë, bhii a ‑nu 'wuntaɔsë 'yö dho Izlaɛlö ‑sɛgümɛ ‑nu 'plɛ ꞊zuögludhi ꞊va bhë ‑a 'ka ka ꞊dhia: 11 Gbeng do ꞊nɛ ‑a 'gü, Davidö ‑gɔ plöö, ka Dhamɛ ꞊ya bhɔ, 'ö tɔɔ Dëmɛ 'ö Klito 'ka. 12 Pë 'yö dho kë ꞊duakëpë 'ka kö 'wun 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na ꞊nɛ 'kaan‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ 'ö tɔɔ: 'Ka 'dho, ka ‑dho 'në 'puu 'wo sɔ ꞊ploo ‑a 'ka ‑a yö kö ‑yö wɔ ‑sü 'ka ‑du ‑bha pë ‑bhö ‑a 'gü ‑pë 'gü.»

13 'Yö 'kan 'wo‑ wo wo ‑ta kö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑gbaa ꞊va ꞊wa 'go dhang‑ 'gü, ꞊wa nu ‑a ‑bha bɔmɛ 'ö ꞊sia ‑a 'piö, 'wo yö 'tan bho ‑Zlan 'piö ‑sü ‑bha 'wo‑ pö: 14 «'Tɔbhɔdhe ‑yö ‑Zlan 'yö dhang‑ 'gü 'ö ‑ziö pë 'plɛ ‑ta bhë ‑a ‑bha 'ka; ‑yö ö ‑bha ꞊zuöyagluu ‑nu mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑dhɔ ‑ya ‑kë 'kpongtaa zö ‑an ‑dhë.»

‑Tuëmaakëmɛ ‑nu ‑dho Betelɛmë

15 ꞊Dhɛ 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊wa 'go ‑an 'piö ꞊wa 'dho dhang‑ 'gü, 'ö ‑tuëmaakëmɛ ‑nu 'wo bhë 'wo‑ pö wo 'ko ‑nu ‑dhë: «Kö ‑kwa 'dho 'kwa ‑lo Betelɛmë, pë 'bhle 'yö ‑kë 'ö Dëmɛ ‑ya ‑zɔn kwa ‑dhë bhë 'kwa kwa 'yan dɔ ‑a ‑bha!»

16 'Wo ꞊luu 'wo ‑ziö 'wo dho 'zozodhö 'wo ‑kpën Mali 'dhö, Zozɛfu 'dhö waa‑ 'në 'yö ‑kë wɔ ‑sü 'ka ‑du ‑bha pë ‑bhö ‑a 'gü ‑pë 'gü bhë ‑an ‑bha. 17 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa ‑an yö, 'ö 'wun 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 'yö ‑gban 'në bhë ‑a ‑bha bhë 'wo‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë. 18 'Ö mɛ 'saadhö 'wo ‑tuëmaakëmɛ ‑nu ‑wo bhë 'wo‑ ma, ‑an 'te ‑yö ‑tun 'wun 'wo‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ‑wun 'gü. 19 'Kɛɛ Mali ‑yö 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'plɛ ‑kpɔ ö ꞊zuö' 'piö, 'ö yö ‑a ‑yö 'ko 'dhiö kë ‑sü ‑bha. 20 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, ‑tuëmaakëmɛ ‑nu 'wo bhë 'wo ‑yɛ wo 'zü wo 'gbloo ‑ta, 'wo ‑Zlan 'tɔ ‑kë ꞊va, 'go mü 'wo‑ 'tɔ 'saa ‑blü pë ‑nu 'wo‑ ma, 'wo ‑an yö bhë ‑an ‑wun 'gü, bhii ‑an 'plɛ ‑wo ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya ꞊blɛɛ ‑a 'ka ‑a 'dhö.

Yesu 'tɔ 'kpɔ ‑sü

21 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛkpaɔyi 'slɛaga ‑naa ꞊ya ‑lo, 'wo‑ ‑kë 'bɔn 'ka; 'wo‑ Yesu ‑tɔ kpɔ, bhii 'tɔ bhë ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya ‑zɔn 'dhiö Mali ‑dhë ‑yaan ꞊tun ‑a ‑gu 'sü ‑na.

Yesu ‑zɔn ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ ‑sü

22 ꞊Dhɛ yi 'ö ‑an ‑bha ‑kë 'slööslö ‑yi 'ka bhë ꞊waa‑ yö 'ko 'dhiö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Moizö ‑yö tɔng ‑zɔn ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö. 'Yö Zozɛfu waa‑ Mali ‑wo nu 'në 'ö bhë ‑a 'ka Zeluzalɛmë kö ‑waan ‑a ‑zɔn ‑Zlan ‑dhë. 23 Bhii ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha tɔng 'gü ꞊nɛɛ: 'Në ‑blɛɛzë 'wo 'kpɔ ‑na 'në gɔɔn‑ 'ka bhë, ‑wo ‑dho ‑a ‑ya ‑de ‑ta ‑Zlan ‑bha 'ka. 24 'Ö 'wo slabhopë 'ö ‑Zlan ‑bha tɔng ‑ya ‑zɔn bhë 'wo‑ nu slabhomɛ ‑dhë; ‑yö ‑kë ‑tönggö ꞊plɛ 'iin ‑an ꞊suu'‑ ‑bhloo ꞊plɛ 'ka.

25 Gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë Zeluzalɛmë 'wo‑ ‑dhɛ Simeɔn. Gɔɔn‑ 'ö bhë ‑yö ‑kë kpengdhö; 'yö ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya, 'ö ‑ya mɛ 'ö dho Izlaɛlö ‑sɛgümɛ ‑nu dha bhë ‑a ‑bha nu ‑sü ‑gɔ. ‑Zuu 'slööslö ‑yö ‑kë ‑a 'gü. 26 'Yö‑ pö ‑a ‑dhë ꞊nɛ ‑yö ‑dho ö 'yan dɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'ö dhoë‑ bɔ bhë ‑a ‑bha ‑yaan ꞊tun ga ‑na. 27 ‑Zuu 'slööslö 'ö bhë ‑yö 'dhiö ‑sü Simeɔn 'ka, 'yö nu ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ. ꞊Dhɛ Yesu ‑mɛ ‑nu ꞊wa nu ‑a 'ka, ‑yö kë 'dhö kö pë 'ö tɔng ‑ya pö ‑waan ‑a kë ‑a ‑wun 'gü, 28 'Ö Simeɔn ‑ya sü 'ö‑ kun ö kwɛɛ 'ö ‑Zlan zuö pö ꞊woë' ꞊nɛɛ: 29 «꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, n Dëmɛ, pë 'ü‑ 'tɔ go bhë 'bha‑ ‑de kë, ü ꞊kwaa' ma 'a ü bha yuökëmɛ 'ka n ‑zü, kö 'ü n 'sü ꞊zuöyagluu 'ka 'sabla, 30-31 bhii ü bha Mɛdhamɛ 'ö 'ü‑ ‑ya 'sɛgümɛ ‑nu 'plɛ 'dhiö 'ü‑ bɔ bhë, ma gia‑ n 'yan ꞊ya ‑kpën ‑a ‑bha. 32 Yö 'ö tɔɔ ‑dhɛpuudhɛ 'yö dho ü ‑zɔn 'kpongtaamɛ ‑nu 'saadhö ‑an ‑dhë. 'Go mü, 'yö dho 'tɔvadhɛ nu ü bha 'sɛgɔ Izlaɛlö ‑dhë.»

Simeɔn ‑bha ‑Zlan ‑wo 'dhiö ‑lo ‑sü

33 Yesu dë waa‑ dhe ‑an 'te ‑yö ‑tun 'wun 'ö Simeɔn ‑ya ꞊blɛɛ ‑a 'kluë‑ bhë ‑a ‑wun 'gü. 34 'Ö Simeɔn ‑yö 'dhuë‑ kpɔ ‑an ‑bha, 'go mü 'ö‑ pö Yesu dhe Mali ‑dhë: «‑Zlan ‑yö 'në ꞊nɛ ‑ya ‑ya kö ‑yaan kë Izlaɛlö 'gü ‑mɛ ‑nu ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ ‑bha ‑püö ‑gɛn 'ka, 'go mü 'zü ‑yaan kë ‑an mɛdhɛvadhɛ ‑nu ꞊luu' ‑mɛ 'ka. ‑Yö ‑dho kë ‑Zlan ‑bha ꞊duakëpë do 'ö mɛ ‑nu dho dɔ ‑a ‑gɔ 'yënng ‑a 'ka. 35 'Go mü 'yö dho mɛdhɛvadhɛ ‑bha ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun 'yö ‑bin ‑sü 'ka, ‑an 'plɛ yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü. Bhi ‑zë, dhebɔ, ꞊ya kë ü ‑bha 'ka, ꞊zuö' 'klobhɔdhe ‑dho ü ꞊zuö' pɛ ꞊nɛ ‑blaan ‑bha mɛ 'pɛ ‑kɔ 'dhö.»

Anë ‑yö ‑Zlan ‑wo 'dhiö ‑lo

36 Dhebɔ do ‑yö ‑kë ‑dhö 'pö, 'yö ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölodhe 'ka 'wo‑ ‑dhɛ Anë; ‑yö ‑kë Fanuɛlö 'yö go Asɛɛ ‑gɔ 'gunng 'gü bhë ‑a 'dhu 'ka. ‑Yö ‑kë mɛ ꞊klöö 'ka. ‑Kwɛ 'slaplɛ ꞊nɛ 'ö waa‑ ö ꞊gɔn 'wo ‑kë wo 'ko 'piö, 37 'Ö to ꞊gɛandhe 'ka, 'ö‑ ‑kwɛ ‑kë 'gɔɔ‑ 'slɛaga ö ga ‑yiisië ‑naa ‑yö ꞊loë'. 'Yaa 'go ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ 'gbɛɛdhö, 'yö yuö ‑kë ‑Zlan ‑dhë yi 'saadhö 'ka kö ‑yö ö ‑bɛn 'to ‑na kö ‑yö ꞊bhɛa' ‑na. 38 Yö ‑de 'pö ‑yö ‑wo mü, 'ö yö ‑Zlan zuö pö ‑sü ‑bha. 'ö 'wun 'ö ‑gban 'në bhë ‑a ‑bha 'yö‑ ꞊blɛɛ mɛ ‑nu 'saadhö 'wo ‑ya kö ‑Zlan ‑yö Zeluzalɛmë ‑dhɛ bho 'gan 'gü bhë ‑an ‑dhë.

‑An ‑bha ‑yɛ 'zü ‑sü 'wo dho Nazalɛtë

39 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑mɛ ‑nu ꞊wa yën pë 'ö Dëmɛ ‑bha tɔng ‑ya pö bhë ‑a kë ‑sü ‑bha, 'ö 'wo dho wo ‑gɔ plöö Nazalɛtë, Galile ‑sɛ 'gü. 40 'Në bhë ‑yö ‑kpɛa 'wundɔdhe waa‑ 'kpaakpadhɛ ‑an 'ka; 'ö ‑Zlan ‑kɔ ‑së ‑yö ‑kë ‑a ‑ta.

Yesu ‑bha 'dho 'ö‑ wo ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü kö ‑a ‑kwɛ ꞊ya kë 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ

41 ‑Kwɛ 'saadhö 'ka, Yesu ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dho Zeluzalɛmë Paakö 'wlaan‑ ‑ta. 42 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑kwɛ ꞊ya kë 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ, ‑wo ‑dho Paakö 'wlaan‑ ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ 'wo‑ ꞊kaa' ‑kplawo ‑a 'dhö. 43 ꞊Dhɛ 'ö 'wlaan‑ ꞊ya yën, 'ö Yesu ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑yɛ wo 'zü; Yesu ‑zë 'pö ‑yö ‑to Zeluzalɛmë, 'kɛɛ ‑a mɛ ‑nu waa‑ ꞊tɛi' dɔ. 44 'Ö ‑an ‑bha ‑zotadhe ‑ya pö ‑bezë, Yesu ‑dho kë wo ‑ta 'kuë ‑mɛ ‑nu 'piö; 'wo ‑dhɛkpaɔyi do ꞊kaa' 'ta 'sü ‑sü 'gü. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'wo yö ‑a ꞊mɛɛ' ‑sü ‑bha wo ‑mɛ ‑nu waa‑ wo dɔmɛ ‑nu ziën zian ‑ta, 45 'kɛɛ waa‑ yö. 'Yö 'wo ‑yɛ wo 'zü 'wo nu Zeluzalɛmë ‑a ꞊mɛɛ' ‑sü 'ka. 46 ‑Dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa bhë 'wo‑ yö kö ‑yö ‑ya ‑sü 'ka Zuifö ‑nu ‑bha mɛ ꞊daan' ‑mɛ ‑nu ziën, ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, ö 'to 'to ꞊dhia ‑an ‑wo ‑bha kö ‑yö ꞊dhɛɛ' ‑nu 'kpɔ ‑na ‑an ‑gɔ, kö yö ‑de 'pö, ‑yö ‑an ‑bha ꞊dhɛɛ' ‑nu ‑yɛ 'zü kë ‑na. 47 Mɛ ‑nu 'wo‑ ‑bha 'wun ‑daa ‑kë ‑kɔ ma, ‑an 'te ‑yö ‑tun ‑a ‑bha 'kpaakpadhɛ waa‑ 'wun ‑daa ‑nu 'yö‑ kë ‑na ‑an ‑gɔ bhë ‑a ‑wun 'gü. 48 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑mɛ ‑nu ꞊waa‑ yö, 'ö‑ ‑wun ‑yö ‑an kun, 'ö‑ dhe ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ma 'në, ‑më ‑kë 'ü‑ ‑kë yi ‑gɔ 'dhö e? Ü dë 'dhö, ma 'dhö, yi ꞊zuö' ꞊ya dɔ ‑gbɔudhö ü ꞊mɛɛ' ‑sü 'ka!»

49 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë 'ka n ꞊mɛɛ ꞊ɛ? 'Kaa‑ dɔa ꞊nɛ a ‑dho n ‑zo kë n Dë ‑bha yuö ‑nu 'piö a?»

50 'Kɛɛ 'wun 'yö‑ ꞊blɛɛ 'dhö bhë waa‑ ‑gɛn dɔ.

51 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö Yesu ‑yö ꞊luu, 'yö ‑ziö ‑an 'piö 'wo dho Nazalɛtë; ‑yö ‑kë 'wun ‑ma ‑an ‑ta ꞊dhia. ‑A dhe ‑yö 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'plɛ ‑kpɔ ö ꞊zuö' 'piö ‑dhɛ ꞊kpaɔ ꞊dhia' ‑dhë. 52 'Ö Yesu ‑yö ‑kë ꞊kpɛa ꞊dhia 'kpaakpadhɛ 'ka; 'yö ‑kë ‑Zlan waa‑ mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑an wö 'dhiö ‑së.

3

Zan Batisö ‑yö ‑Zlan ‑wo ‑blɛɛ

(Matiö 3.1-12; Maakö 1.1-8; Zan 1.19-28)

1 ‑Kwɛ 'gɔɔ‑ do ö ga 'sɔɔdhu ‑naa 'ö ‑kë ‑gludë ꞊va Tibɛɛ ꞊yënng 'gü bhë ‑a 'ka, Pɔnsö Pilatö ‑yö ‑kë Zude ‑sɛ ꞊kɔɔn ꞊dhia; Elɔdö ‑de 'pö ‑yö ‑kë Galile ‑sɛ ꞊kɔɔn ꞊dhia, 'ö‑ dheglu Filipö ‑de 'pö, ‑yö ‑kë Itule ‑sɛ waa‑ Trasonitö ‑sɛ ‑kpa 'kuë‑ ‑sü ꞊kɔɔn ꞊dhia; 'ö Lizania ‑yö ‑kë Abilɛnë ‑sɛ ꞊kɔɔn ꞊dhia, 2 'Ö Anë waa‑ Kaifö 'wo ‑kë slabhomɛ ꞊va 'ka. ‑A 'töng gia‑ bhë ‑a 'ka 'ö Zan 'ö ‑kë Zakali gbö 'ka bhë, 'ö ‑Zlan ‑yö 'wun ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë 'yënng ꞊taa. 3 'Ö Zan ‑yö dho 'pian 'ö bɔ 'yiga 'wo‑ ‑dhɛ Zuudɛn ga bhë ‑a 'piö ꞊zian', 'yö ‑dhoo bho 'ö‑ pö: «‑Ka nu 'ka ka ꞊zuö' ꞊dhië'‑ ‑Zlan 'piö, 'ka bɔ yiö kö ‑yaan ziö kaa‑ ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta!» 4 ‑Kɔ bhë 'ö ꞊kaa' ꞊nɛ pë 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑ya ꞊bɛɛn ‑a 'ka ö ‑gɔ 'sëëdhɛ 'gü ‑a 'dhö: Mɛ ‑wo 'ö ‑dhoo bho ‑na 'yënng ꞊taa bhë ‑ya ‑pö: ‑Ka Dëmɛ ‑bha zian ‑gblooga ‑nu ‑yuö kë, 'ka ‑an dɔ kpengdhö! 5 'Yi goo 'gü ‑dhɛ ‑nu 'plɛ 'gü ‑dho ‑blü; ‑tɔn ‑nu, goo ‑nu ‑wo ‑dho ꞊wüü'‑, 'ö ‑an ‑ta ‑yö ‑mɔ 'kuë. ‑Kpinng ꞊kloo' ‑dhɛ ‑nu 'plɛ ‑dho dɔ 'trüün 'piö, 'ö zian ‑gblooga ‑nu 'waa ‑së, 'ö‑ 'plɛ ‑dho kë ‑së. 6 Mɛ ‑nu 'saadhö ‑wo ‑dho kwa dha ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑yö kwa dhaa bhë ‑a yö.

7 Mɛ ‑gbaa ‑nu ‑wo ‑nu Zan 'piö kö ‑yö ‑an ‑bha ‑go ꞊sɔɔn yaa 'gü ‑bɔyiödhe kë, 'kɛɛ Zan ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «꞊Mɛɛziëmɛ ‑nu 'ka ꞊nɛ! ‑Yö ‑kë ka ‑zo 'piö ꞊nɛ ka ‑dho dha ‑Zlan ‑bha za 'ö 'dhoë‑ nu bhë ‑a ‑gɔ ‑a? 8 ‑Ka 'wun ‑nu 'yö dho ‑a ‑zɔn ꞊nɛ 'ka ka ꞊zuö' ꞊dhië ‑Zlan 'piö ‑an kë; kö ꞊kun 'ka‑ pö ka ‑de ‑dhë ꞊nɛɛ: ‹Yi dë 'ö tɔɔ Ablaamö,› bhii a‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ꞊nɛ ‑Zlan ‑kɔ ‑yö ‑mɔa kö ‑yaan ‑guö kpö ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an kë mɛ 'ka ‑waan kë Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu 'ka! 9 ꞊Dua ‑yö ‑pë kë ‑sü 'ka kö mɛ ‑yaan 'lü bɔa. 'Lü 'ö 'yaa bha ö bhɛ ‑së 'ka, ‑yö ‑dho bɔ 'yö ‑lo 'siö 'gü.»

10 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö mɛ gbung ‑nu 'wo bhë 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Dhɛ 'ö 'dhö ꞊nɛ, kö ‑më 'yi dho ‑a kë ꞊ɛ?»

11 'Yö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Mɛ 'ö ‑da ‑bha ‑sɔ ꞊plɛ 'dho ‑a ‑gɔ, ‑ya do nu mɛ 'ö‑ gbɛ 'yaa‑ ‑gɔ ‑a ‑dhë. 'Go mü, mɛ 'ö ‑bhöpë 'dho ‑a ‑gɔ, ‑ya ‑glu mɛ 'ö 'yaa ‑an ‑gɔ ‑an 'ka!»

12 'Ö 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑nu ‑de 'pö, 'wo nu Zan 'piö kö ‑yaan ‑an bɔ yiö, 'ö 'wo Zan ꞊dhɛɛ' kpɔ 'wo‑ pö: «Yi ‑Gɔmɛ, yi ‑de 'pö, yi ‑dho ‑a kë ꞊dhë ꞊ɛ?»

13 'Yö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Kö ꞊kun 'ka bho ‑pë 'ö tɔng ‑ya pö 'kwa‑ bho bhë 'ö 'ka ‑lö ‑a ‑naa ‑zü!»

14 'Ö 'dhasi ‑nu ‑de 'pö, 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ 'wo‑ pö: «Yi ‑de 'pö 'dhee, ‑më 'yi dho ‑a kë ꞊ɛ?»

'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ka 'wëü‑ gbɛ kun mɛ ‑nu ‑gɔ 'gügbeedhɛ 'ka, ‑kpla ‑ya ‑an ‑bha ‑sü 'ka; ‑ka ka ‑zo kë ka ꞊saan' 'wo‑ bho ‑na bhë ‑a 'piö!»

15 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ 'sɛgümɛ ‑nu ‑wo ‑ya ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑bha nu ‑sü ‑gɔ 'yan ‑to zian‑ ‑sü 'ka bhë, ‑a ‑wun 'gü mɛ 'ö ‑dhö 'yö ‑kë ‑a ‑zo 'piö ꞊nɛ Zan 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ. 16 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Zan ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «Mɛ 'ö‑ 'pii 'dhö 'gbee‑ 'ö ꞊zië' n ‑ta, ‑yö ‑dho nu; yaa n ‑ma 'kun poo kö 'aan‑ ꞊kloo'‑ ‑a 'dhiö 'aan‑ ‑a ‑bha ‑sakpa yun ꞊bhüö' 'po. Ma ‑zë a ka ‑bɔ yiö, 'kɛɛ yö ‑zë ‑yö ‑dho ka pa ‑Zuu 'slööslö waa‑ 'siö ‑an 'ka. 17 ‑Yö ‑dho 'dhaa‑ kun ö kwɛɛ, pë ‑piö ‑pë 'ka kö ‑yaan ‑mlü ‑gbo bho ‑a 'flee‑ ‑nu ziën. ‑Yö ‑dho ö bha ‑mlü 'flee‑ ‑nu ‑lo ö ‑gɔ 'slëëdhö, 'yö ‑mlü ‑gbo ‑güö 'siö 'yaa ꞊dhuu 'gbɛɛdhö bhë ‑a 'gü.»

18 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka, 'ö Zan ‑yö 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ ‑a 'ka 'sɛgümɛ ‑nu ‑dhë, ‑an ꞊faan' 'më ‑wo ꞊plëëzë ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë ‑sü 'ka. 19 'Töng 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka, Zan ‑yö za ‑kpa 'sɛdë Elɔdö ‑bha, Elɔdiadö 'yö ‑kë ‑a dheglu bɔɔ 'ka bhë ‑a 'kun 'ö‑ wo ‑a ‑gɔ waa‑ 'wun ‑nu 'ö 'waa ‑së 'yö ‑an ‑kë bhë ‑a ‑wun 'gü. 20 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Elɔdö ‑yö ko 'zü, 'ö 'wun yaa 'bhaa do kë, 'ö tɔɔ Zan 'kun 'yö‑ wo 'yö‑ ‑da ‑kanso 'gü.

Yesu ‑bɔ yiö ‑sü

(Matiö 3.13-17; Maakö 1.9-11)

21 'Sɛgümɛ ‑nu ‑wo ‑dho 'wo ‑an bɔ yiö. Yesu ‑de 'pö, 'yö dho, 'ö Zan ‑ya bɔ yiö. ꞊Dhɛ 'ö ꞊bhɛa' ‑na, 'yö dhang‑ 'dhi ‑yö ‑po, 22 'Ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö go dhang‑ 'gü; 'kɛɛ ‑yö ‑kë ‑tönggö 'ka 'ö nu 'ö ꞊yɔɔ ‑a ‑ta dhuö; 'ö ‑wo ‑yö bɔ dhang‑ 'gü 'yö ‑we 'ö‑ pö: «Ü n Gbö 'ö‑ ‑dhɔ ‑yö n ‑kë ‑a 'ka, bhi ꞊nɛ 'ö n 'yi ‑kan ‑a ‑dhë ‑wun 'plɛ 'dho ü 'gü.»

Yesu 'bhɛma ‑nu

(Matiö 1.1-17)

23 ꞊Dhɛ Yesu ‑kwɛ ꞊tɛi' ꞊ya kë ꞊nɛ pë 'gɔɔ‑ ‑yaaga 'dhö, 'ö ‑ya ö bha yuö zü dɔ ‑sü ‑bha. Pë 'ö mɛ ‑nu ‑wo wo ‑zo ‑ta ‑a 'gü 'ö tɔɔ Zozɛfu gbö ‑mü ‑a 'ka. Zozɛfu ‑yö ‑kë Eli gbö 'ka, 24 yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Matatö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Levi gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Mɛlisi gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Zanai gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Zozɛfu gbö 'ka, 25 yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Matatiasö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Amɔsö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Naɔmë gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Esili gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Nagai gbö 'ka, 26 yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Maatö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Matatiasö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Semeinë gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Zozɛsö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Zoda gbö 'ka, 27 yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Zoana gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Lesa gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Zolobabɛlö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Salatiɛlö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Neli gbö 'ka, 28 yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Melisi gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Adi gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Kosamë gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Elimadamë gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Elö gbö 'ka, 29 yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Yesu gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Eliezɛɛ gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Zɔlimë gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Matatö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Levi gbö 'ka, 30 yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Simeɔn gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Zuda gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Zozɛfu gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Zonamë gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Eliakimë gbö 'ka, 31 yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Melea gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Mɛna gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Matata gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Natan gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Davidö gbö 'ka, 32 yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Zese gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Obɛdö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Boozö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Saala gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Naasɔn gbö 'ka, 33 yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Aminadabö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Ademinë gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Aani gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Esilɔmë gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Falɛ gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Zuda gbö 'ka, 34 yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Zakɔbö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Izaakö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Ablaamö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Tala gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Nasɔɔ gbö 'ka, 35 yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Selusö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Lagau gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Falɛkö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Ebɛlö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Saala gbö 'ka, 36 yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Kainamë gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Aafazadö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Sɛmë gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Noe gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Lamɛkö gbö 'ka, 37 yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Matuzala gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Enɔkö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Zalɛdö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Maleleɛlö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Kainamë gbö 'ka, 38 yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Enɔsö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Sɛtö gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë Adan gbö 'ka, yö ‑de 'pö 'yö ‑kë ‑Zlan gbö 'ka.

4

'Güdandhe 'ö nu Yesu ‑ta

(Matiö 4.1-11; Maakö 1.12-13)

1 Yesu 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya pa bhë ‑a ‑go Zuudɛn ꞊bhaa ‑sü 'ka, 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö yö ‑a ‑dhë 'dhiö, 'ö dhoë ‑dhɛ 'ö mɛ gbɛ 'yaa‑ ‑bha bhë ‑a 'gü. 2 ‑Dhɛkpaɔyi 'gɔɔ‑ ‑yiisië ꞊nɛ 'yö‑ ‑kë mü. 'Töng 'ö 'dhö bhë yaa pë gbɛ ‑bhö ‑a 'ka. ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛkpaɔyi 'gɔɔ‑ ‑yiisië 'wo bhë 'ö ꞊wa ziö, 'ö din ‑ya kun. 'Ö Satan ‑ya 'gü dan, 3 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ ‑Zlan Gbö ‑mü ü 'ka, ‑bhö ‑guö 'ö ꞊nɛ ‑a 'gla ‑bhöpë 'gü kö 'ü‑ ‑bhö!»

4 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Abi', bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö tɔɔ: Mɛ 'bhee‑ 'ka 'dho ‑tosiadhe kë ‑bhöpë ‑de 'sloo ‑ta!»

5 'Yö‑ ‑sü 'yö ꞊daa' ‑tɔn tuö 'yö 'kpongtaa ‑gludëdhɛ ‑pö 'plɛ ‑zɔn ‑a ‑dhë, 6 'Ö‑ pö ‑a ‑dhë: «A ‑dho ü gbaa ‑wogbiindhɛ waa‑ 'tɔbhɔdhe ‑an 'ka ‑gludëdhɛ ‑pö ‑nu ‑bha zö, bhii 'ö tɔɔ pë ‑nu 'wo zö ‑wo n ‑gbaa ‑a 'plɛ 'ka, a ‑dho ‑a nu mɛ 'ö ‑dhi n ‑dhë ‑a ‑dhë. 7 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'bha 'gblü n 'dhiö, ‑a 'plɛ ‑dho kë ü ‑bha 'ka.»

8 'Ö Yesu ‑ya pö: «Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'ö tɔɔ: ‑Bhö ü Dëmɛ, ü ‑bha ‑Zlan dosɛn 'kpaan gba 'ü yuö kë yö dosɛn 'kpaan ‑a ‑dhë.»

9 'Ö Satan ‑ya sü 'zü, 'yö dhoë Zeluzalɛmë, ‑Zlan ‑bha 'kɔ ꞊va tuö, 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ ‑Zlan Gbö ‑mü ü 'ka, 'go dhuö zö 'ü ‑püö sia‑ ‑de, 10 bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö tɔɔ: ‑Zlan ‑dho ‑a pö ö bha bɔmɛ ‑nu ‑dhë ‑wo wo ‑kɔ 'kpɔ ü ‑gɔ zian‑ kö ꞊kun pë gbɛ dho kë ü 'ka. 11 'Go mü 'zü ‑wo ‑dho ü bun ‑së 'ka kö ꞊kun ü ‑gɛn dho ‑zuö ‑guö ‑bha. »

12 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'pö 'ö tɔɔ: Kö ꞊kun 'ü ü Dëmɛ ü ‑bha ‑Zlan 'gü dan! »

13 ꞊Dhɛ ꞊ya Yesu 'gü dan ‑kɔ ꞊suu'‑ 'saadhö ‑ta 'ö yaa‑ 'kundhɛ gbɛ yö, 'yö ‑ziö 'ö dho 'ö yöë yi gbɛ ‑bha.

Yesu ‑bha ö bha yuö zü ‑dɔ Galile ‑sɛ 'gü ‑sü

(Matiö 4.12-17; Maakö 1.14-15)

14 Yesu ‑yö ‑yɛ ö 'zü 'ö dho Galile, pa ‑sü 'ka ‑Zuu 'slööslö ‑bha 'piigbeedhɛ 'ka. ‑Wo ‑yö ‑a 'tɔ 'saa ‑blü ‑sü 'gü 'sɛgɔ 'ö bhë ‑a ‑dhɛ 'saadhö 'gü. 15 ‑Yö ‑kë mɛ ‑nu ꞊daan' ꞊dhia Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü. 'Ö mɛ ‑nu ‑wa 'tɔ ‑kë ꞊va ‑dhɛ 'saadhö ‑a ‑bha.

‑Wo Yesu ‑kë Nazalɛtë

(Matiö 13.53-58; Maakö 6.1-6)

16 Yesu ‑yö ‑go mü 'yö nu Nazalɛtë, ‑dhɛ 'ö ꞊kpɛa ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha. 'Ö Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi 'ka 'yö ‑da ‑an ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü ꞊nɛ ‑kɔ ꞊ya kë 'yö‑ ꞊kaa' ‑kplawo bhë ‑a 'dhö; 'yö ꞊luu kö ‑yaan pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a pö. 17 'Wo nu ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑bha 'sëëdhɛ ‑be 'ka ‑a ꞊dhia. 'Sëëdhɛ ‑be bhë, ꞊dhɛ 'ö‑ 'dhi ‑po, 'ö‑ 'yan ‑yö ‑kpën pë 'ö ‑kë ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka‑ ‑bha ꞊nɛɛ: 18 ‑Zuu 'slööslö 'ö go n Dëmɛ 'piö ‑yö n 'piö, ‑yö n ‑sü 'yö n bɔ kö 'aan‑ nu 'wuntaɔsë 'ka 'yenamɛ ‑nu ꞊dhia. ‑Yö n ‑bɔ kö 'aan‑ mɛ ‑nu bho 'gan 'gü, 'aan‑ 'yënngtiimɛ ‑nu ‑dhɛ bo; 'go mü 'aan‑ mɛ ‑nu 'wo 'klobhɔdhe 'gü ‑an bho ‑a 'gü, 19 kö ‑kwɛ 'ö Dëmɛ dho ö bha 'glusë kaa bhë, 'aan‑ ‑a ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë.

20 'Yö Yesu ‑yö 'sëëdhɛ ‑be bhë ‑a kpa 'kuë‑, 'yö‑ nu yuökëmɛ ‑dhë, 'ö ꞊yaannu kö ‑yaan ‑an ꞊daan'‑. Mɛ ‑nu 'töüdhö 'wo ‑kë ‑bhɔkuëkɔ 'gü mü 'saadhö, ‑an 'yan ‑yö ꞊dhië Yesu 'piö dosɛn. 21 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Wun ‑dhɛ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka, 'ka 'go ‑na ma ꞊dhia bhë, ‑a ‑de ‑ya kë ꞊dɛɛ 'töng gia‑ 'ka‑ ‑maa bhë ‑a 'ka.»

22 Mɛ ‑nu 'wo kë mü ‑wo ‑we ‑a ‑wo ‑bha, 'ö ‑an 'te ‑yö tun 'wun ‑sɛɛbɔ 'yö 'go ‑na ‑a dhiö bhë ‑a ‑wun 'gü, 'wo‑ pö wo 'ko ‑nu ‑dhë ꞊nɛɛ: «'E! Zozɛfu gbö ꞊nɛ 'yaa ‑mü ‑a?»

23 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka ‑dho 'wun ꞊zuan' 'ö ꞊nɛ ‑a ‑zɔn n ‑dhë: ‹꞊Dhɔngtrɔ, ‑bhö ü ‑de dha!› 'Ka dho ‑a pö 'zü n ‑dhë: ‹Pë ‑nu 'ü‑ ‑kë Kapɛɛnaɔmë 'saadhö 'yi‑ ‑ma bhë, ‑bhö ‑an 'plɛ kë ü ‑de ‑gɔ plöö zö!› »

24 'Go mü 'zü 'yö‑ pö: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: 'Waa ‑Zlan ‑wodhiölomɛ gbɛ ꞊bhlë ‑ya ö ‑de ‑gɔ plöö. 25 A ‑yɔɔn ‑a ‑ta dhuö ka ‑dhë 'zü ꞊nɛ kö Eli ‑yö ꞊tun ‑dhö bhë, ꞊gɛandhoo ‑nu ‑wo ‑kë ‑dhö ꞊va Izlaɛlö ‑sɛ 'gü zö, 'töng 'ö dha yaa ban ‑a 'ka ‑kwɛ ‑yaaga waa‑ 'su 'slado ‑an ‑bha. 'Yö‑ 'töng bhë ‑a 'ka 'yö din ꞊va ‑yö ‑da 'sɛ ꞊nɛ ‑a ‑ta, 26 'kɛɛ ‑Zlan yaa Eli bɔ ꞊gɛandhoo ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑an mɛ gbɛ 'piö ‑a 'ke yaa kë ꞊gɛandhe do 'yö ‑kë Salɛta, Sidɔn ‑sɛ 'ö 'sɛ gbɛ 'ka bhë ‑a 'gü ‑a 'ka. 27 'Go mü 'zü, 'ö ꞊weemɛ ‑nu ‑wo ‑kë ꞊va Izlaɛlö ‑sɛ 'gü 'töng 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Elize ‑yö ꞊kaa' mü ‑a 'ka, 'ö ‑an mɛ gbɛ ‑dhɛ yaa bo ‑a 'ke yaa kë Naama 'yö go Sili ‑dhɛ 'ö 'sɛ gbɛ 'ka bhë ‑a 'gü ‑a 'ka.»

28 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑bhɔkuëkɔ 'gü mü 'töüdhö bhë, 'wun ‑yö ‑na ‑an ‑zuë 'wun 'ö‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ‑wun 'gü. 29 'Wo ꞊luu 'wo‑ kun 'wo‑ ꞊gbɔɔ gbɔ 'wo bɔa woë‑ pödhɛ 'ö ‑kë ‑tɔn 'kluë‑ bhë ‑a ‑bha, 'wo dhoë ‑tɔn gia‑ bhë ‑a tuö kö ‑waan ‑a ‑zuö goo 'gü. 30 'Kɛɛ Yesu ‑yö ‑bɔ ‑an ziën 'yö dho.

Yesu ‑bha gɔɔn‑ 'ö ‑zuu yaa ꞊yaa‑ 'tu bhɔ, ‑a ‑dhɛ bo ‑sü

(Maakö 1.21-28)

31 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö dho Kapɛɛnaɔmë plöö, Galile ‑sɛ 'gü, 'ö yö mɛ ‑nu ꞊daan' ‑sü ‑bha Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi 'ka. 32 'Ö ‑an 'te ‑yö ‑tun ‑a ‑bha mɛ ꞊daan' ‑kɔ bhë ‑a ‑wun 'gü, bhii 'ö tɔɔ ‑yö 'wun ‑blɛɛ ‑wogbiindhɛ 'ka.

33 Gɔɔn‑ do 'ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a 'gü bhë, ‑yö ‑kë ‑bhɔkuëkɔ 'gü mü 'pö, 'ö yö 'we ‑sü 'gü 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: 34 «'Aa! ‑Më ‑mü ‑i, Yesu 'go Nazalɛtë? Ü ‑nu kö 'üën‑ yi 'gü ꞊siö' ꞊a? A‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ, ü mɛ 'slööslö 'ö ‑Zlan ‑ya bɔ ‑a 'ka!»

35 'Ö Yesu ‑yö 'wun ꞊blɛɛ ‑zuu yaa bhë ‑a 'ka 'gbee‑ 'ka 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Ü 'dhi yö 'kuë‑ 'ü 'go gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü!»

'Yö ‑zuu yaa ‑yö gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a ‑zuö sia‑ mɛ 'plɛ wö 'dhiö mü 'ö go ‑a 'gü; yaa pë yaa gbɛ kë ‑a 'ka. 36 'Ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an 'te ‑yö tun, 'ö 'wo‑ pö wo 'ko ‑nu ‑dhë: «'Wun ꞊blɛɛ'‑ ‑wo ꞊suu'‑ ‑mlë 'ö ꞊nɛ ꞊ɛ? 'E, gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑yö 'wun ‑blɛɛ ‑zuu yaa ‑nu 'ka ‑wogbiindhɛ waa‑ 'piigbeedhɛ 'ka, 'ö 'wo go mɛ ‑nu 'gü 'dhö e?»

37 'Ö Yesu 'tɔ ‑yö ‑pɛn 'pian 'ö 'dhö bhë ‑a ‑ta mɛ 'plɛ 'dhi.

Yesu ‑yö 'yuamɛ ‑nu ꞊plëëzë ‑dhɛ ‑bo

(Matiö 8.14-17; Maakö 1.29-34)

38 Yesu ‑yö ‑go ‑bhɔkuëkɔ 'gü mü 'ö dho Simɔ ‑gɔ kɔɔ. Simɔ ꞊da ‑ta yaa kë 'po ‑sü 'ka, 'ö tɔɔ 'gii‑ ‑kɔ ‑yö ‑kë ‑a ‑bha 'gbee‑ 'ka; 'ö mɛ ‑nu ‑wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yaan ‑a ‑dhɛ bo. 39 'Ö Yesu ‑yö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, 'yö 'wun ꞊blɛɛ 'gbee‑ 'ka 'gii‑ bhë ‑a 'ka, 'ö go ‑a 'gü, 'ö to mü 'ö ꞊luu 'ö yö ‑an ‑bhöpë ‑yuö kë ‑sü ‑bha ‑an ‑dhë.

40 ꞊Dhɛ lan‑ ꞊ya ‑püö, 'ö 'wo nu mɛ ‑nu 'ö 'yua ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ ‑yö ‑an ‑kë ‑an 'ka Yesu 'piö; 'yö ‑an ‑dhɛ bo ö ‑kɔ ‑kpa ‑an ‑ta dhuö ‑sü 'ka. 41 'Ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo go mɛ ‑nu ꞊plëëzë 'gü ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Zlan Gbö ‑mü ü 'ka!» 'Kɛɛ Yesu ‑yö 'wun ꞊blɛɛ ‑an 'ka, kö ꞊kun 'wo dho 'wun gbɛ ꞊blɛɛ'‑, bhii 'ö tɔɔ wo gia‑ ‑wa ꞊dɔa' ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü ‑a 'ka.

Yesu ‑yö ‑Zlan ‑wo ‑blɛɛ Zude ‑sɛ 'gü

(Maakö 1.35-39)

42 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑dhɛ ꞊ya 'po, Yesu ‑yö ‑go plöö 'yö dho ö ‑de 'sloo 'ka ‑dhɛ do 'bhaa ‑bha. 'Ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo yö ‑a ꞊mɛɛ' ‑sü 'gü. ꞊Dhɛ 'ö ꞊waa‑ yö, 'wo‑ kuënnu kö ‑yaan 'to wo 'piö mü. 43 'Kɛɛ Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «A ‑dho 'wuntaɔsë 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha, ‑a ꞊blɛɛ pödhɛ mɛ ‑nu 'wo to ‑an 'gü; bhii pë 'ö ‑Zlan ‑yö n bɔ ‑a ‑wun 'gü bhë 'ö bhë.»

44 'Yö ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü Zude ‑sɛ 'gü.

5

Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑blɛɛzë 'sü ‑sü

(Matiö 4.18-22; Maakö 1.16-20)

1 Yi do 'ka Yesu ‑yö ‑kë Zenezalɛtö 'yipuë 'kpong 'dhiö, 'ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo nu 'wo ꞊nië ‑a ‑zü zian 'plɛ 'ka kö ‑waan wo 'to ‑to ‑Zlan ‑wo ‑bha. 2 ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü 'yitagɔ ꞊plɛ ‑wo ‑kë 'yi 'kpong 'dhiö kö mɛ ‑nu 'wo 'yiblükëmɛ ‑nu 'ka, ꞊wa 'go ‑a 'gü ꞊wa 'dho wo ‑bha 'kplö 'zlu ꞊dhia. 3 'Ö Yesu ‑yö ‑da 'yitagɔ mɛ 'ö ‑kë Simɔ ‑bha 'ka bhë ‑a 'gü, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë ‑ya 'bhe 'tee ꞊yɔɔn 'yi ‑ta; 'ö ꞊yaannu ‑a 'gü 'ö yö ‑an ꞊daan' ‑sü ‑bha.

4 ꞊Dhɛ ꞊ya yën 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha, 'ö‑ pö Simɔ ‑dhë: «‑Bhö ꞊yɔɔn 'yitagɔ 'ka 'yi ziëndhɛ gia‑ ‑bha kö bhi 'dhö, ü 'bhamɛ ‑nu 'dhö 'ka ka ‑bha 'kplö ‑zuö yiö 'kaan‑ 'yuö‑ 'sü!»

5 'Ö Simɔ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, yi 'yi ‑blü ‑kë gbenggbeng, 'kɛɛ yiëë pë gbɛ yö. ꞊Ao', ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ bhi gia‑ 'ü‑ pö 'a‑ kë bhë kö a ‑dho ‑a kë ü ‑wo 'ka.»

6 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo 'kplö ‑zuö yiö, 'ö 'yuö‑ ‑yö ‑an ‑bha 'kplö pa, ꞊dhɛ 'to ‑na zlöö kö ‑yö ꞊kaan' ‑na. 7 'Ö 'wo ꞊üü‑ ‑blü wo 'bhamɛ ‑nu 'wo ‑kë 'yitagɔ gbɛ 'gü bhë ‑an ‑gɔ kö ‑waan nu wo ‑dhë. 'Ö 'wo nu 'wo 'yitagɔ ꞊plɛ bhë 'wo ‑an 'plɛ pa 'yuö‑ 'ka, ꞊dhɛ 'to ‑na zlöö kö 'yitagɔ ‑nu 'wo bhë ‑wo 'dho ‑na 'yi ꞊löö.

8 ꞊Dhɛ 'ö Simɔ Piɛɛ ꞊ya pë ‑nu 'wo bhë ‑an yö, 'yö nu 'yö ‑lo ö kpɔn 'gü Yesu 'dhiö, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «N Dëmɛ, ‑bhö ꞊yɔɔn 'ma 'ü 'go n 'sɔɔ; ma 'a ꞊nɛ 'wunyaakëmɛ ‑mü n 'ka!»

9 Pë 'ö ‑kë 'ö‑ pö 'dhö bhë 'ö tɔɔ 'suö ‑yö ‑da yö gia‑ waa‑ mɛ ‑nu 'wo to ‑an 'gü 'yuö‑ ꞊va 'wo‑ sü bhë ‑a ‑wun 'gü. 10 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka 'ö ꞊kaa' Simɔ 'bhamɛ ‑nu Zakö waa‑ Zan 'wo ‑kë Zebede gbö ‑nu 'ka bhë ‑an ‑gɔ 'pö. 'Kɛɛ Yesu ‑ya ‑pö Simɔ ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ü ‑kë! 'Go ꞊dɛɛ ‑bha zlöö a ‑dho ka kë 'kplö ‑zuö mɛ ‑nu ‑gɔ ‑mɛ 'ka kö 'ka nu ‑an 'ka n ꞊dhia.»

11 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'wo nu wo ‑bha 'yitagɔ 'ka 'yi 'kpong 'dhiö, 'ö 'wo pë 'plɛ to mü 'wo ‑ziö Yesu 'piö.

Yesu ‑yö ꞊weemɛ do ‑dhɛ ‑bo

(Matiö 8.1-4; Maakö 1.40-45)

12 Yesu ‑yö ‑kë pödhɛ do 'bhaa 'gü, 'ö mɛ do 'ö ꞊wee ‑ya ‑kë bhë 'yö nu. ꞊Dhɛ ꞊ya Yesu yö, 'yö ‑gblü ‑a 'dhiö 'yö ꞊bhɛa ‑a ‑dhë 'ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑yö ü ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun 'ka, ‑bhö n bun kë 'slööslö!»

13 'Ö Yesu ‑yö ö ‑kɔ ‑po 'ö pa ‑a 'ka 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «A ‑we ‑a ‑bha, ü bun kë 'slööslö!»

‑Dhɛ do bhë ‑a 'gü, 'ö ꞊wee ‑yö go gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a ‑bha. 14 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «'Wun 'ö ꞊nɛ kö ꞊kun 'ü‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë, 'kɛɛ ‑bhö 'dho 'ü ü ‑de ‑zɔn slabhomɛ ‑dhë 'ü ü bun ‑kë 'slööslö ‑sü sla‑ bho ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Moizö ‑ya ꞊blɛɛ ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö kö ‑yaan ‑a ‑zɔn mɛ 'plɛ ‑dhë ꞊nɛ ü ‑dhɛ ꞊ya bo!»

15 'Ö Yesu 'tɔ ‑yö ‑pɛn ‑dhɛ 'saadhö 'gü; mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑kë ‑nu ‑a 'piö ꞊dhia mü kö ‑waan wo 'to 'to ‑a ‑wo ‑bha, kö ‑yö mɛ 'bhaa ‑nu dha ‑na ‑an ‑bha 'yua ‑nu ‑gɔ. 16 'Kɛɛ Yesu ‑yö ‑go ‑an ziën mü, 'yö dho ö 'sloo 'ka ‑dhɛ ‑nu ‑bha kö ‑yaan ꞊bhɛa'‑.

Yesu ‑yö 'tinngmɛ do ‑dhɛ ‑bo

(Matiö 9.1-8; Maakö 2.1-12)

17 Yi do 'ka Yesu ‑yö ‑kë mɛ ‑nu ꞊daan' ꞊dhia. ‑Dhɛ bhë ‑a ‑bha Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu 'wo go Galile waa‑ Zude ‑pö ‑nu 'gü 'iin Zeluzalɛmë plöö ‑wo ‑kë ꞊yaannu ‑sü 'ka ‑a 'sɔɔ mü. Dëmɛ ‑bha 'piigbeedhɛ ‑yö ‑kë Yesu 'gü, 'yö‑ ‑kë 'ö mɛ ‑nu ‑bha 'yua bo ‑a 'ka. 18 Mɛ ‑nu ‑wo gɔɔn‑ do 'yö 'tinng ꞊yua' ‑ya ‑kë ‑a bun 'nuu 'gü 'wo nuë; 'wo‑ këdhɛ ꞊mɛɛ kö 'waan‑ dhoë Yesu 'dhiö kɔɔ. 19 'Kɛɛ bɔdhɛ gbɛ yaa kë ‑dhö ‑an ‑gɔ mɛ gbung 'wo ‑kë 'kɔ 'dhiö bhë ‑a ‑wun 'gü. 'Yö 'wo ‑da ‑a 'ka 'kɔ tuö, 'wo ‑dhɛ 'dhi do bho 'wo‑ to ö ‑bha 'nuu 'gü, 'wo‑ ꞊yɔɔ mɛ ‑nu gbung 'gü kɔɔ mü Yesu 'dhiö ‑dhɛ gia‑ ‑bha. 20 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊ya mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ö ‑bha ‑sü yö, 'yö‑ pö 'yuamɛ bhë ‑a ‑dhë: «N 'bhamɛ, 'ma ziö ü bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta.»

21 'Ö tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo yö wo 'ko ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü ‑bha ꞊nɛɛ: «Dö ‑mü gɔɔn‑ ꞊nɛ ‑a 'ka 'yö 'wun ꞊blɛɛ ‑Zlan ‑gɔ ꞊nëdhö e? Dö dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ziö mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta ‑a 'ke yaa kë ‑Zlan dosɛn 'kpaan 'ka ɛ?»

22 'Kɛɛ ‑zotadhe 'yö ‑kë ‑an 'gü bhë, Yesu ‑ya ‑dɔ; ꞊dhɛ ‑kë 'dhö, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë 'ö ‑zotadhe ꞊suu'‑ ‑nu 'wo ꞊nɛ 'wo ‑kë ka 'gü i? 23 ‑A pö ‑sü ‹'ma ziö ü ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta› 'iin ‹‑bhö ꞊luu'‑ 'ü 'ta 'sü› bhë ‑a ‑mlë 'ö 'pëëpë ‑ɛ? 24 'Kɛɛ a‑ 'piö kö 'ka‑ dɔa ꞊nɛ ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑yö ma 'a Mɛgbö 'ka n ‑gɔ 'kpongtaa zö kö 'aan‑ ziö mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ pö 'tinngmɛ bhë ‑a ‑dhë: «A‑ ‑pö ü ‑dhë, ‑bhö ꞊luu'‑ 'ü ü bha 'nuu 'sü 'ü 'dho ü ‑gɔ kɔɔ!»

25 ‑Dhɛ do bhë ‑a 'gü, gɔɔn‑ 'ö bhë 'yö ꞊luu 'ö dɔ ö ‑gɛan mɛ 'kpɛkpɛ wö 'dhiö mü, 'yö ö bha 'nuu sü 'yö dhoë ö ‑gɔ kɔɔ 'tan ‑bho ‑Zlan 'tɔ 'piö ‑sü 'ka. 26 ‑An 'te ‑yö ‑tun, 'wo yö ‑Zlan 'tɔ 'saa ‑blü ‑sü ‑bha, 'kɛɛ 'suö ‑yö ‑da ‑an 'gü 'wo‑ pö: «'Yië pë 'gblüünzë yö ꞊dɛɛ!»

Yesu ‑yö Levi ꞊dhɔɔ ‑kë

(Matiö 9.9-13; Maakö 2.13-17)

27 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑go pödhɛ bhë ‑a 'gü; ‑a ‑bha 'dho ‑sü 'ka, ‑yö 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Levi ‑a ‑yö kö ‑yö ‑ya ‑sü 'ka 'nii‑ ꞊sɔnng' ‑kun ‑a 'gü ‑kɔ 'gü. 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu'‑ 'ü ziö n 'piö!»

28 'Yö Levi ‑yö ꞊luu, 'yö pë 'plɛ to sia‑, 'yö ‑ziö ‑a 'piö.

29 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Levi ‑yö Yesu ꞊bhlë ‑kë ö ‑gɔ kɔɔ. 'Nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ waa‑ mɛ 'waa gbɛ ‑nu, ‑wo ‑kë ‑an 'piö pë ‑bhö ꞊dhia mü. 30 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë Falizi ‑mɛ ‑nu 'ka waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo 'wun ‑blɛɛ ‑wo ꞊löö wo 'ko ‑dhë, 'ö 'wo‑ pö Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «‑Më ‑kë 'ö 'ka pë ‑bhö, 'ka müpë mü 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑nu waa‑ 'wunyaakëmɛ ‑nu ‑an 'piö e?»

31 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Mɛ ‑nu 'ö 'yua 'yaa ‑an ‑bha bhë, ‑an ‑bha ‑wun 'yaa ꞊dhɔngtrɔ ‑bha, 'kɛɛ mɛ ‑nu 'ö 'yua 'dho ‑an ‑bha ꞊nɛ 'wo ꞊dhɔngtrɔ ꞊mɛɛ. 32 N 'ka nu mɛ ‑nu 'wo kpengdhö ‑an 'piö, 'kɛɛ mɛ ‑nu 'waa kpengdhö ꞊nɛ 'a nu ‑an 'piö kö ‑waan wo ꞊zuö' ꞊dhië'‑ ‑Zlan 'piö.»

Yesu ‑yö 'wun 'ö ‑gban ‑bɛn 'to ‑sü ‑bha ‑a ‑wun ‑blɛɛ

(Matiö 9.14-17; Maakö 2.18-22)

33 Yi do 'ka, mɛ ‑nu ‑wa ‑pö Yesu ‑dhë 'zü: «꞊Ya kë Zan ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo wo ‑bɛn ‑to, 'ö ꞊ya kë 'wo ꞊bhɛa. ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka, 'ö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa ꞊kaa'; 'kɛɛ ü bha ꞊guë' ‑nu 'waa wo ‑bɛn 'to.»

34 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Ka ‑dho ‑mɔa kö mɛ ‑nu 'wo ‑an ꞊dhɔɔ kë ‑na dhe 'sü 'wlaan‑ ‑ta bhë 'kaan‑ pö ‑an ‑dhë kö ꞊kun 'ö 'wo pë ‑bhö, 'kɛɛ kö dhe ‑gɔn ‑yö ‑an 'piö a? ‑Yö ‑dho kë ka ‑de 'gü 'dhö! 35 'Kɛɛ ‑abi', yi 'ö dhe ‑gɔn dho go ‑a 'ka ‑an 'piö ꞊ya ‑lo, 'ö 'wo dho wo ‑bɛn to.»

36 'Ö Yesu ‑yö 'wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 'zü 'wun ꞊zuan' 'ka 'ö‑ pö: «Mɛ gbɛ yaa 'dho ‑mɔa kö ‑yaan sɔ ‑dëü 'klu 'kan ‑yaan yö sɔ zii 'blëdhɛ ‑bha ‑yaan ‑a ‑wɔ. ꞊Ya kë 'dhö kö ꞊ya sɔ ‑dëü ꞊siö'‑; 'go mü sɔ ‑dëü waa‑ ‑a zii waa dhi wo 'kuë‑. 37 'Iin 'zü mɛ gbɛ 'ka 'dho yɔ 'gbee‑ yö ꞊puu' 'wɔɔnwɔn 'gü ‑yaan ‑a 'dhi ‑ta. ꞊Ya kë 'dhö yɔ ‑dho ꞊puu' 'ö 'dhö bhë ‑a wü 'ö 'daawo 'ö ‑an 'plɛ 'gü‑ ꞊siö. 38 'Kɛɛ ‑abi'! ‑Ka yɔ 'gbee‑ yö ꞊puu' ‑dëü 'gü! 39 'Ö mɛ gbɛ 'yaa‑ ‑dhɔ kë yɔ 'slëënslën 'ka kö ꞊ya 'go yɔ 'gbee‑ mü ꞊dhia, bhii ‑wa pö: ‹Yɔ 'gbee‑ ꞊nɛ 'ö ‑së!› »

6

Yesu ‑yö 'wun 'ö ‑gban ꞊glooyi ‑bha ‑a ‑blɛɛ

(Matiö 12.1-8; Maakö 2.23-28)

1 ꞊Glooyi do 'ka Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑kë bɔ ꞊dhia 'blee‑ 'wo ꞊bluu'‑ kë ‑na ‑a 'ka ‑a ‑bhlö ‑nu 'gü. 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ꞊bluu'‑ ‑kpa 'bhaa ‑nu bho 'wo‑ ꞊sii si wo kwɛɛ 'ö 'wo‑ ga ‑nu ‑bhö. 2 Falizi ‑mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë mü, 'wo‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë 'ö pë kwaa‑ tɔng ‑ya pö kö ꞊kun 'kwa‑ ‑kë ꞊glooyi 'ka 'ö 'ka‑ ‑kë ‑ɛ?»

3 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛɛ, yi do 'ka Davidö waa‑ ö bha mɛ ‑nu din ‑yö ‑an ‑kun bhë kaa‑ pö ꞊a?

4 ‑Ya ‑pö yi bhë ‑a 'ka ‑yö ‑dho 'yö ‑da ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ, 'yö ꞊bluu'‑ 'wo‑ ‑ya ‑Zlan ‑bha 'ka bhë 'ö slabhomɛ ꞊va ‑ya nu ‑a ‑dhë 'yö‑ ‑bhö 'yö‑ 'bhaa nu ö bha mɛ ‑nu ‑dhë, 'kɛɛ kö kwa ‑bha tɔng ‑ya ‑pö sla‑ ‑bho ‑Zlan ‑dhë ‑mɛ ‑nu ‑de 'sloo ꞊nɛ 'wo dho ꞊bluu'‑ bhë ‑a ‑bhö. ꞊Ya kë 'dhö kö pë ma ꞊guë' ‑nu ‑wa ‑kë bhë, 'yaa 'wun yaa ꞊va 'kpaan 'ka.»

5 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü ꞊nɛɛ: «Ma Mɛgbö, 'a tɔɔ ꞊glooyi ‑de gia‑ bhë ‑a ‑gɔmɛ.»

Mɛ‑ ‑gbiö ‑yö ga ‑a ‑bha

(Matiö 12.9-14; Maakö 3.1-6)

6 ꞊Glooyi do 'bhaa 'ka Yesu ‑yö ‑da Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ do 'gü, 'ö yö ‑an ꞊daan' ‑sü ‑bha. Gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë mü, 'ö‑ ꞊kwɛɛ‑ 'gü ‑gbiö ‑yö ga ‑a ‑bha. 7 Tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu 'yan ‑yö ‑kë Yesu ‑bha, kë ꞊nɛ ‑yö ‑dho mɛ ‑dhɛ bo ꞊glooyi 'ka kö ‑waan ‑a dɔ, bhii pë 'wo ‑kë ‑a ꞊mɛɛ' ꞊dhia 'ö tɔɔ 'wun 'wo dho ‑a dɔ ‑a ‑bha ꞊nɛ ꞊ya 'wun yaa kë. 8 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ Yesu ‑yö ‑an ‑bha ‑zotadhe ‑dɔ bhë, 'yö‑ pö mɛ 'yö‑ ‑gbiö ‑yö ga ‑a ‑bha bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu'‑ 'ü dɔ ü ‑gɛan mɛ 'plɛ 'dhiö zö!»

Mɛ 'ö bhë 'yö ꞊luu 'yö dɔ ö ‑gɛan mü. 9 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «A ‑dho ka ꞊dhɛɛ' kpɔ: ‑Më 'ö kwa ‑bha tɔng ‑ya pö 'kwa‑ kë ꞊ɛ? ‑Wo 'wun ‑së kë ꞊glooyi 'ka i 'iin ‑wo 'wun yaa kë e? ‑Wo mɛ dha ꞊i 'iin ‑wo mɛ 'gü ꞊siö'‑ e?»

10 ꞊Dhɛ 'yö ‑an 'plɛ ‑ta ‑ga, 'yö‑ pö mɛ 'ö bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö ü ‑gbiö 'po!»

'Yö ö ‑gbiö ‑po 'ö‑ ‑gbiö ‑yö to mü 'ö bo. 11 'Ö 'wun ‑yö ‑na mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an ‑zuë 'sönggö ‑sönggö, 'wo yö pë 'wo dho ‑a kë Yesu 'ka ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha wo 'ko ‑nu ‑dhë.

Yesu ‑bha ö bha bɔmɛ ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'sü ‑sü

(Matiö 10.1-4; Maakö 3.13-19)

12 'Töng 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka, Yesu ‑yö ‑dho ‑tɔn tuö kö ‑yaan ꞊bhɛa'‑; 'ö gbeng ‑yi do sü 'ö ꞊bhɛa ‑a 'ka ‑Zlan ‑dhë. 13 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑dhɛ ꞊ya 'po, 'yö ö bha ꞊guë' ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë, 'yö ‑an 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ sü ‑an 'gü; 'yö ‑an 'tɔ kpɔ bɔmɛ ‑nu 'ka. 14 Mɛ 'wo 'dhö bhë ‑an 'tɔ 'ö ꞊nɛ: Simɔ 'yö‑ 'tɔ kpɔ Piɛɛ 'ka waa‑ ö dheglu Andre, Zakö, Zan, Filipö, Baatelemi, 15 Matiö, Toma, Zakö Alefe gbö, Simɔ 'wo‑ 'tɔ kpɔ 'yënngsiömɛ 'ka ö ‑bha 'sɛgɔ ‑wun 'gü. 16 Zakö gbö Zudë waa‑ Zuda Ikaliɔtö 'yö dho zlöö 'yö ‑kë Yesu 'dhɔɔdɔmɛ 'ka.

Yesu ‑bha mɛ ‑nu ꞊daan' ‑sü waa‑ ‑a ‑bha 'yuamɛ ꞊plëëzë ‑dhɛ bo ‑sü

(Matiö 4.23-25)

17 Yesu waa‑ mɛ ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑go ‑tɔn tuö 'wo dho 'wo ꞊gbaannu ‑dhɛ 'kpɛkpɛ ‑dhɛ do ‑bha. ‑A ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑kë mü. 'Go mü 'zü 'ö mɛ ‑gbaa ꞊va 'wo go Zude ‑sɛ ‑nu, Zeluzalɛmë plöö ‑dhɛ ‑nu 'iin pödhɛ ‑nu 'wo ‑an ‑zütodhɛ ‑nu 'gü ‑nu, Tii ‑dhɛ waa‑ Sidɔn ‑dhɛ ‑nu 'wo 'yoo 'kpong 'dhiö, 18 ‑wo ‑nu ‑a 'piö mü kö 'waan‑ wo 'to 'to ‑a ‑wo ‑bha, 'iin kö ‑yö ‑an ‑bha 'yua ‑nu bho ‑an 'gü. 'Ö mɛ ‑nu 'ö ‑zuu yaa ꞊ya ‑an 'tu bɔ bhë 'yö ‑an ‑dhɛ bo 'pö. 19 Mɛ 'plɛ ‑wa këdhɛ ‑mɛɛ kö 'waan‑ 'pa ‑a 'ka, bhii 'ö tɔɔ ꞊ya kë 'dhö 'piigbeedhɛ ‑yö ‑go ‑a 'gü, 'yö ‑an 'plɛ ‑dhɛ bo.

Yesu ‑yö mɛ ‑daan ‑tɔn do tuö

(Matiö 5.1-12)

20 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ö bha ꞊guë' ‑nu ‑ga, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Zuögludhi ‑yö kë mɛ ‑nu 'ka 'yenazë ka ‑gɔ, bhii 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö ‑dho kë ka ‑bha 'ka.

21 ꞊Zuögludhi ‑yö kë mɛ ‑nu 'ö din 'dho ka kë ‑na bhë ka ‑gɔ, bhii 'ö tɔɔ ‑bhöpë ‑nu ‑dho kë ka ‑gɔ ꞊va.

꞊Zuögludhi ‑yö kë mɛ ‑nu 'ka 'gbo bɔ ‑na bhë ka ‑gɔ, bhii 'ö tɔɔ ka ‑dho 'yee to 'dhiö ꞊zian'.

22 ꞊Zuögludhi ‑yö kë ka ‑gɔ, 'kö ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ‑wo ‑ya ka ‑san 'ka, 'ö 'wo ‑kan ka ‑bha, 'iin 'wo 'si ‑nu bho ka ‑gɔ, 'ö 'wo ka bho yunng, ma 'a Mɛgbö 'ka n 'tɔ ‑wun 'gü 'dhee!

23 ‑Ka ꞊zuögludhi kë yi 'ö pë ‑nu 'wo bhë 'wo dho kaa ka 'ka ‑a 'ka; ‑ka ‑lö ꞊zuögludhi 'ka, bhii 'ö tɔɔ ka 'kian ꞊va ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ka ‑gɔ dhang‑ 'gü. ‑Kɔ do 'ö bhë ‑a 'ka, 'ö ‑an 'bhɛma ‑nu ‑wa ꞊kaa' ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'ka 'pö 'dhiö ‑be.

24 'Kɛɛ 'yena ‑wun ‑yö ‑dho kë ꞊bhɔɔmɛ ‑nu ka 'ka, bhii 'ö tɔɔ 'ka ka ‑bha 'wun ‑së ‑nu 'plɛ yö 'saadhö.

25 'Yena ‑wun ‑dho kë pëyagɔmɛ ‑nu ka 'ka, bhii 'ö tɔɔ din ‑yö ‑dho ka kë! 'Yena ‑wun ‑yö ‑dho kë mɛ ‑nu 'ka 'yee 'to ‑na ka 'ka, bhii 'ö tɔɔ ka ‑dho kë ꞊zuö' 'klobhɔdhe waa‑ 'gbo bɔ ‑sü ‑an 'gü!

26 'Yena ‑wun ‑yö ‑dho kë mɛ ‑nu 'ö mɛ 'plɛ 'dho 'wun ‑së ꞊blɛɛ' ‑na ka ‑gɔ bhë ka 'ka, bhii 'ö tɔɔ ‑kɔ do 'ö bhë ‑a 'ka 'ö ‑an 'bhɛma ‑nu ‑wa ꞊kaa' ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊suazë ‑nu ‑gɔ!

(Matiö 5.38-48; 7.12a)

27 'Kɛɛ mɛ ‑nu 'ka ka 'to 'to ‑na n ‑ma ꞊nɛ, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Ka ka yaagümɛ ‑nu ‑dhɔ kë, 'ka 'wun ‑së kë mɛ ‑nu 'wo ka ‑san zë ‑na bhë ‑an ‑dhë. 28 ‑Ka 'dhuë‑ 'kpɔ mɛ ‑nu 'wo 'wun 'kpöü ‑ya ‑na ka ‑bha bhë ‑an ‑bha, 'ka ꞊bhɛa'‑ mɛ ‑nu 'wo 'wun 'gbee‑ wɔ ‑na ka ‑ta bhë ‑an ‑wun 'gü. 29 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ü 'to ‑ma, ‑bhö ‑a kë ꞊plɛ ‑naa ‑zɔn ‑a ‑dhë, 'iin mɛ ꞊ya ü bha gblang 'sü, ‑bhö ü ꞊kwaa' ‑a ‑zü ‑yö ü bha ‑dasɔ 'sü 'pö. 30 Mɛ ꞊ya pë ‑dhɛ ü ‑gɔ, ‑bhö ‑a nu ‑a ‑dhë, 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya pë 'sü ü ‑gɔ, kö ꞊kun 'ü‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ gbɔ. 31 Pë 'ka‑ 'piö kö mɛ ‑ya kë ka ‑dhë bhë, ‑kaa kë 'pö ‑an ‑dhë.

32 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka‑ ‑dhɔ kë mɛ 'ö ka ‑dhɔ ‑kë ‑a 'ka, ‑a ꞊truën ‑dho kë ka ‑gɔ ‑më 'ka ɛ? 'Kɛɛ kö 'wunyaakëmɛ ‑nu ‑wa ‑dhɔ ‑kë mɛ ‑nu 'wo ‑an ‑dhɔ ‑kë ‑an 'ka ꞊nɛ ‑kɔ do bhë ‑a 'dhö 'pö. 33 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ka 'wun ‑së kë mɛ 'ö 'wun ‑së ‑kë ka ‑dhë ‑a ‑dhë, ‑a ꞊truën ‑dho kë ka ‑gɔ ‑më 'ka ɛ? 'Kɛɛ kö 'wunyaakëmɛ ‑nu ‑wa ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ do bhë ‑a 'dhö! 34 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ka 'pë dɔ mɛ 'ka‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ, ‑yö ‑dho ka ‑bha 'pë bho ‑a ‑bha, ‑a ꞊truën ‑dho kë ka ‑gɔ ‑më 'ka ɛ? 'Wunyaakëmɛ ‑nu ‑wo 'pë ‑dɔ wo 'ko ‑nu ‑bha. ‑Yö ‑kë 'dhö kö 'pë ‑nu 'wo‑ dɔ wo 'ko ‑nu ‑bha bhë, ‑waan ‑a ‑yɛ 'zü kë wo 'ko ‑nu ‑dhë! 35 ‑Abi'! Ka ‑bha 'ka, ‑kaa ‑dhɔ kë ka yaagümɛ ‑nu 'ka, 'ka 'wunsë kë ‑an ‑dhë. 'Go mü 'ka pë ‑nu nu ‑an ‑dhë, kö ꞊kun 'ka ka ‑zo ‑kë ‑a ‑yɛ 'zü 'piö. ꞊Ya kë 'dhö ka ‑dho ka 'kian ꞊va yö, 'ö 'ka dho kë ‑Zlan 'ö ‑ziö pë 'plɛ ‑ta bhë ‑a ‑bha 'në ‑nu 'ka, bhii ‑a këwun ꞊yö ‑së mɛ ‑nu 'waa mɛ ‑ya 'ti kë waa‑ 'gluyaamɛ ‑nu ‑an 'ka. 36 Ka 'pö, ‑ka pa mɛ ‑nu 'yena yö ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ka Dë ‑Zlan 'dho pa ‑sü 'ka mɛ ‑nu 'yena yö ‑sü 'ka bhë ‑a 'dhö!

(Matiö 7.1-5)

37 Kö ꞊kun 'ka za dɔ mɛ gbɛ ‑bha, ‑yö ‑kë 'dhö kö ꞊kun 'ö ‑Zlan ‑dho za dɔ ka ‑bha. Kö ꞊kun 'ka za ‑lo mɛ gbɛ tuö, ‑yö ‑kë 'dhö kö ꞊kun 'ö ‑Zlan dho za ‑lo ka tuö. ‑Ka ziö mɛ ‑nu ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta, ꞊ya kë 'dhö, ‑Zlan dho ziö ka ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta 'pö. 38 ‑Ka pë nu mɛ ‑nu ‑dhë, ꞊ya kë 'dhö ‑Zlan ‑yö ‑dho pë nu ka ‑dhë 'pö; ‑yö ‑dho pë dan papasü 'ö‑ ‑lo ka ‑bha gblang 'yuö‑ 'gü, bhii 'ö tɔɔ ‑yö ‑dho ö bha gbaɔ dan 'yö‑ nu ka ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ 'ka‑ nuë ka 'ko ‑nu ‑dhë bhë ‑a 'dhö.»

39 'Ö Yesu ‑yö 'wun ꞊zuan' do ‑zɔn ‑an ‑dhë 'zü 'ö‑ pö: «꞊Ya kë ꞊nɛ 'yënngtiimɛ ‑nu ꞊wa 'dhiö ‑sü wo 'ko 'ka, ‑dhɛ 'wo‑ ‑bha ꞊plɛ wo 'ka 'dho ‑püö ‑glu 'kpa 'dhi do 'gü a? 40 ꞊Guë' gbɛ 'yaa ꞊va yaa zië ö ‑gɔmɛ ‑ta, 'kɛɛ ꞊guë' mɛ 'ö ꞊ya pë dɔ ꞊duö ‑së 'ka, ‑yö ‑dho kë ꞊nɛ ö ‑gɔmɛ 'dhö.

41 ‑Më 'yö‑ ‑kë 'ö ꞊blëë' 'yö ü dheglu 'yënngdhö bhë 'ü‑ ‑ga, 'kɛɛ kö ü ‑bha 'lü ‑gba ‑yö ü 'yënngdhö ꞊e? 42 Ü ‑dho ‑a pö ‑kɔklë ü dheglu ‑dhë: ‹N dheglu, dɔ! 'A ꞊blëë' bho ü 'yënngdhö›, kö bhi ‑de 'pö ü ‑bha 'lü ‑gba ‑yö ü 'yënngdhö ꞊e? Mɛ 'yan ‑ta ‑wun kë ‑mɛ, ‑bhö ü ‑bha 'lü ‑gba 'yö ü 'yënngdhö bhë ‑a bho mü ꞊kun kö 'ü ‑dhɛ yö ‑së 'ka 'üën‑ ꞊tun ü dheglu ‑bha ꞊blëë' bho ‑a 'yënngdhö ‑süë.

(Matiö 7.16-20; 12.33-35)

43 'Lü ‑së 'yaa bha ö bhɛ yaa 'ka 'iin 'lü yaa ‑de 'pö 'yaa bha ö bhɛ ‑së 'ka. 44 'Lü 'ö ‑dhö ‑wa ‑dɔ ö bhɛ ‑bha. 'Waa figö bhɛ bho 'ginng ‑kpɔɔ 'gü 'iin 'waa lɛzɛn ‑kpa bho dankpɔɔ 'gü. 45 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka 'ö mɛ këwunsëëzë ‑yö ö ‑bha pë ‑së sü ö ꞊zuö' 'gü, 'ö mɛ këwunyaazë ‑de 'pö 'yö ö bha 'wun yaa sü ö ꞊zuö' 'gü, bhii 'wun 'yö mɛ ꞊zuö' pa, ö 'dhi ‑ya ꞊blɛɛ.»

'Wun 'ö ‑gban 'kɔ ꞊plɛ ‑bha

(Matiö 7.24-27)

46 'Ö‑ pö: «‑Më 'ö ‑kë 'ka n ‑dhɛ ka Dëmɛ, 'ö pë 'a‑ pö ka ‑dhë 'kaa‑ kë ꞊ɛ? 47 A ‑dho mɛ 'yö n ‑wo ma 'yö‑ kun ‑së 'ka, ‑a ‑bhɔa ‑zɔn ka ‑dhë: 48 ‑Yö ‑bhɔ mɛ 'ö dho ö bha 'kɔ dɔ ꞊dhia, 'yö 'sɛ pɔn ꞊gbiin, 'yö dho 'ö yöë ‑guö ‑bha ‑a zü ꞊luu'‑ ‑sü 'ka ‑a ‑bha. 'Kö ‑kë ꞊nɛ 'yiga ‑nu ‑wo ‑pa, 'wo ‑ma 'kɔ 'dhö bhë ‑a ‑bha, ‑dɔ gɛnngdhö ‑sü ‑ya ‑gɔ, bhii 'ö tɔɔ 'kɔ bhë ‑yö ‑dɔ ‑së 'ka. 49 'Kɛɛ mɛ 'yö ö 'to to n ‑wo ‑bha 'ö yaa‑ 'kun, ‑yö ‑bhɔ mɛ 'ö dho ö bha 'kɔ dɔ ꞊dhia, 'yö‑ zü ‑gban 'sɛ ‑ta dhuö ‑dhɛ gia‑ ‑bha 'ö 'yaa 'sɛidhö ‑a ‑bha. ꞊Dhɛ 'ö 'yiga ‑nu ꞊wa pa, 'ö 'yi ‑nu ‑wo ‑ma ‑a ‑bha 'ö to mü 'ö ‑lo; 'yö‑ 'plɛ ‑yö ꞊wüü 'töüdhö.»

7

Yesu ‑yö Wlɔmë 'dhasi ‑gɔmɛ ‑bha yuökëmɛ ‑dhɛ ‑bo

(Matiö 8.5-13)

1 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën 'wun 'ö bhë ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha 'sɛgümɛ ‑nu ‑dhë, 'yö dho Kapɛɛnaɔmë. 2 ‑Dhɛ bhë ‑a ‑bha, Wlɔmë 'dhasi ‑gɔmɛ do ‑yö ‑kë mü, 'yö‑ ‑bha yuökëmɛ do ‑wungbeezë ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ. Yuökëmɛ 'ö bhë 'yua ‑yö ‑kë ‑a kë ꞊dhia, 'ö‑ ‑wun 'gü ꞊ya 'to 'tee kö ‑yaan ga. 3 ꞊Dhɛ 'ö 'dhasi ‑gɔmɛ 'ö bhë ꞊ya Yesu 'tɔ ma, 'yö Zuifö ‑nu ‑bha mɛ zii 'bhaa ‑nu bɔ kö ‑waan pö Yesu ‑dhë ‑yö nu ‑yaan ö bha yuökëmɛ bhë ‑a ‑dhɛ bo. 4 'Wo dho 'wo ‑lo Yesu 'piö, 'wo yö ‑bhɛa ‑a ‑dhë ‑sü ‑bha ꞊naazë 'ka, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Gɔɔn‑ 'ö bhë, ‑nu ‑a ‑dhë ‑sü ‑ya ‑ma ‑kun, 5 'ö tɔɔ yië‑ 'sɛgümɛ ‑nu ‑dhɔ ‑ya ‑kë, 'go mü 'zü yö ꞊nɛ 'yö yië‑ ‑bhɔkuëkɔ dɔ.»

6 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑ziö ‑an 'piö. ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa yö 'kɔ 'ka ꞊klöö', 'ö 'dhasi ‑gɔmɛ bhë 'yö ö 'bhamɛ ‑nu bɔ kö ‑waan pö ‑a ‑dhë ö ‑wo 'ka ꞊nɛɛ: «N ‑Gɔmɛ, kö ꞊kun 'ü ü ‑de ꞊sëë' bho 'kpaan, 'ö tɔɔ yaa n ‑ma 'kun kö 'üën‑ ‑da n ‑gɔ kɔɔ. 7 ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ 'a n ‑de yö ꞊nɛ yaa n ‑ma 'kun kö 'a nu ü 'dhiö, 'kɛɛ ‑bhö ü ‑wo 'kpaan pö, ꞊ya kë 'dhö ma yuökëmɛ ‑dho dha. 8 Ma ‑de gia‑ n ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑wo ‑dhö, 'ö go mü ma 'dhasi ‑nu 'a ‑an ꞊kɔɔn 'wo ‑dhö. 'Ö 'ma‑ pö ‑a mɛ do ‑dhë: ‹‑Bhö 'dho!› 'ö dho n ‑wo 'ka; 'ö 'ma‑ pö ‑a mɛ do 'bhaa ‑dhë 'zü: ‹‑Bhö nu!› 'ö nu n ‑wo 'ka; 'ö 'ma‑ pö yuökëmɛ ‑dhë: ‹Pë 'ö ꞊nɛ, ‑bhö ‑a kë!› 'ö‑ ‑kë n ‑wo 'ka.»

9 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊yaa‑ ‑wo 'ö ꞊nɛ ‑a ma, 'yö 'dhasi ‑gɔmɛ ‑wun ‑ya 'te tun, 'ö ꞊dhië mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo ‑ziö ‑a 'piö bhë ‑an 'piö ꞊zian', 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë n 'ka ‑zo yö n ‑ma ‑sü 'ö ꞊suu'‑ 'dhö ꞊nɛ ‑a yö do, ‑abi', ‑a mɛ gbɛ 'yaa 'dhö Izlaɛlö ‑sɛ ‑de 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü!»

10 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑yɛ wo 'zü 'wo dho 'dhasi ‑gɔmɛ bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ, 'ö 'wo yuökëmɛ 'ö ꞊sia 'wo‑ yö kö ‑a ‑bha 'yua ꞊ya bo.

Yesu ‑yö ꞊gɛandhe do ‑bha 'në ‑bho ga 'gü

11 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑dho pödhɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Nainë bhë ‑a 'gü. ‑A ‑bha ꞊guë' ‑nu waa‑ mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑ziö ‑a 'piö. 12 ꞊Dhɛ 'wo ꞊yɔɔn ‑na ‑da plöö ‑dhɛ 'sɔɔ kö mɛ ‑nu ‑wo 'dho ‑na mɛ do 'ö ga bhë ‑a ‑bin ꞊dhia. Gɔɔn‑ 'ö bhë ‑yö ‑kë dhe 'ö ꞊gɛandhe 'ka ‑a ‑bha 'në dosɛn 'kpaan 'yö‑ ‑gɔ ‑a 'ka. Mɛ ‑gbaa ꞊va 'wo go pödhɛ 'ö bhë ‑a 'gü, ‑wo ‑kë dhebɔ 'ö bhë ‑a 'piö mü. 13 ꞊Dhɛ 'ö dhebɔ 'ö bhë Dëmɛ ꞊yaa‑ yö, 'ö‑ 'yena ‑ya ‑kë 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ü 'gbo bɔ gbɔ!»

14 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑yö ꞊yɔɔn ꞊glöö ‑bun ‑a 'gü ‑pë bhë ‑a ‑bha 'yö pa ‑a 'ka 'ö mɛ ꞊glöö bun ‑mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo ꞊gbaannu, 'ö Yesu ‑ya pö: «'Në gɔɔn‑ 'ü ꞊nɛ, a‑ ‑pö ü ‑dhë, ‑bhö ꞊luu'‑!»

15 'Ö mɛ 'ö ga bhë 'yö ꞊luu 'ö ‑ya ö ‑gɛan 'ö yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha, 'ö Yesu ‑ya nu ö dhe ‑dhë.

16 'Suö ‑yö ‑da mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an 'plɛ 'gü, 'ö 'wo yö ‑Zlan 'tɔ 'saa ‑blü ‑sü ‑bha 'wo‑ pö: «‑Zlan ꞊ya ö ‑wodhiölomɛ do ꞊va bɔ kwa ‑dhë!» 'Go mü 'wo‑ pö 'zü: «‑Zlan ꞊ya nu ‑dɔ ö bha 'sɛgümɛ ‑nu ‑gban ‑gɔ ꞊dhia!»

17 'Ö 'wun 'ö Yesu ‑ya ‑kë bhë 'ö ‑pɛn Zude ‑sɛ waa‑ ‑a ‑zütodhɛ ‑nu 'saadhö 'gü.

Zan Batisö ‑bha bɔmɛ ‑nu

(Matiö 11.2-19)

18 Zan Batisö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑nu, 'ö 'wun ‑nu bhë 'wo‑ 'plɛ ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë. 'Ö Zan ‑yö ‑an mɛ ꞊plɛ ꞊dhɔɔ ‑kë, 19 'yö ‑an bɔ Dëmɛ 'piö kö ‑waan ‑a ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ꞊nɛɛ: «Ü mɛ 'yi‑ dɔa ꞊nɛ ‑yö ‑dho nu bhë ‑a 'ka i, 'iin 'yi ‑ya mɛ gbɛ ‑gɔ e?» 20 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa 'dho ꞊wa ‑lo Yesu 'piö, 'ö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Zan Batisö 'ö yi bɔ kö 'yiën‑ ü ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ꞊nɛɛ ü mɛ 'yi ‑ya ‑a ‑bha nu ‑sü ‑gɔ bhë ‑a 'ka i, 'iin yi ‑dho ‑ya mɛ gbɛ ‑gɔ e?»

21 ‑Dhɛ do bhë ‑a 'gü, 'ö Yesu ‑yö yö 'yuamɛ ꞊plëëzë waa‑ 'tɔsiömɛ ‑nu ‑an ‑dhɛ bo ‑sü ‑bha, kö ‑yö ‑zuu yaa bho ‑na mɛ ‑nu 'gü, kö ‑yö 'yënngtiimɛ ‑nu ꞊plëëzë 'yan 'po ‑na. 22 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'ö Yesu ‑ya pö Zan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑dhë: «‑Ka 'dho, pë 'ka‑ yö 'iin 'ka‑ ma ꞊nɛ 'ka‑ ꞊blɛɛ Zan ‑dhë ꞊nɛɛ: 'Yënngtiimɛ ‑nu ‑wo ‑dhɛ yö ‑na, ‑gɛntɔsiömɛ ‑nu ‑wo 'ta ‑na, ꞊weemɛ ‑nu ‑bha ꞊wee ‑yö 'go ‑na ‑an ‑bha, 'totamɛ ‑nu ‑wo 'wun ma ‑na, gamɛ ‑nu ‑wo 'go ‑na ga 'gü, 'wuntaɔsë ‑yö ꞊blɛɛ' ‑na 'yenamɛ ‑nu ‑dhë. 23 ꞊Ao'! ꞊Zuögludhi ‑yö kë mɛ 'ö yaa 'dho go ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü 'gü ‑a ‑gɔ!»

24 ꞊Dhɛ 'ö Zan ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊wa 'yɛ wo 'zü ꞊wa 'dho, 'ö 'wun 'ö ‑gban Zan ‑bha, 'ö Yesu ‑yö yö ‑a ‑blɛɛ mɛ gbung 'wo bhë ‑an ‑dhë ‑sü ‑bha 'ö‑ pö: «'Yënngtaadhɛ 'ö Zan ‑yö ‑kë ‑a ‑bha bhë, 'dho 'ö 'ka‑ wo ‑a ‑bha bhë, ‑më 'ö 'ka dho ‑a ‑ga ꞊dhia 'ma ɛ? 'Lü 'në 'ö 'tëë 'dho ‑a ꞊tuun' ‑na bhë 'ö 'ka dho ‑a ‑ga ꞊dhia ꞊a? 25 'Yaa 'dhö, ‑më 'ka dho ‑a ‑ga ꞊dhia ꞊ɛ? Gɔɔn‑ do 'ö sɔ ‑së 'dho ‑a ‑bha yö ‑mü ‑a? 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'a ‑ga ‑a 'gü bhë, ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö sɔ ꞊sɔnng' 'gbeezë 'dho ‑an ‑bha bhë, ‑an këdhɛ 'ö tɔɔ ‑dhɛ ‑së ‑dhɛ 'gü, ‑wo ‑kë ‑gludë ‑nu ‑bha wɔ ‑a 'gü ‑kɔ 'gü. 26 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö ꞊nɛ, ‑më 'ka dho ‑a ‑ga ꞊dhia 'sa? ‑Zlan ‑wodhiölomɛ do ‑mü ‑a? A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛɛ: ꞊Ii‑, 'ö ‑de, mɛ 'ka‑ yö bhë, ‑yö ‑ziö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑ta, 27 bhii Zan 'ö bhë pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö ‑gban ‑a ‑bha ‑ya ‑pö: ‑Zlan ‑ya ‑pö: 'Ma ma bɔmɛ do bɔ ü 'dhiö, kö ‑yaan ü bha zian ‑gblooga ‑pë kë. »

28 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ: «A‑ ‑pö ka ‑dhë: Mɛ 'ö‑ 'tɔ dho kë ꞊va ‑yaan ꞊zië' Zan ‑ta 'yaa 'dhö, 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, mɛ 'ö 'gügaazë ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü, ꞊yö ꞊va 'yö ꞊zië' ‑a ‑ta.»

29 'Sɛgümɛ ‑nu waa‑ 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑nu, 'ö 'wo wo 'to to ‑a ‑wo ‑bha; 'ö 'wo‑ dɔa ꞊nɛ ‑Zlan 'ö bhë ‑yö kpengdhö, 'ö 'wo nu Zan 'piö, 'yö ‑an ‑go ꞊sɔɔn yaa 'gü ‑bɔyiödhe ‑kë. 30 'Kɛɛ Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa 'we ‑a ‑bha kö Zan ‑yaan wo bɔ yiö. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, pë 'ö ‑Zlan dho ‑a kë ‑an ‑dhë ‑be bhë, ‑wa ‑bhɔ wo ‑dhë ꞊taa'.

31 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «꞊Dhɛ 'ö 'dhö ꞊nɛ, a ‑dho mɛ ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ‑yi ꞊nɛ ‑a 'gü, ‑an ‑zɔn dö 'ka ɛ? ‑Wo ‑bhɔ dö ‑bha ‑ɛ? 32 ‑Wo ‑bhɔ 'në ‑nu 'wo ‑ya ‑sü 'ka pö‑ 'dhëë ziën 'wo 'we ‑na wo 'ko ‑nu 'piö ‑an ‑bha: ‹'Ö 'yië 'truu 'piö kö 'kaan‑ 'tan kë ‑a ‑bha 'ö 'kaa 'tan kë! 'Ö 'yië gaa‑ ‑tan bho kö 'kaan‑ 'gbo bɔ 'ö 'kaa 'gbo bɔ ꞊nɛ!› 33 ‑A ‑gɛn 'ö tɔɔ: Zan Batisö ‑yö ‑nu, 'ö 'yaa ‑bhöpë 'waa gbɛ ‑bhö, 'iin 'yaa ‑drɔɔn mü, 'ö 'ka‑ pö ꞊nɛɛ: ‹‑Zuu yaa ‑ya 'gü!› 34 'Ö ma 'a Mɛgbö 'ka, 'a nu 'a pë ‑bhö 'ö 'a ‑drɔɔn mü 'ö 'ka‑ pö: ‹Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑yö 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑nu waa‑ 'wunyaakëmɛ ‑nu ‑an 'bhamɛ 'ka; yö do bhë ꞊yö ‑siözë!› 35 'Kɛɛ ‑Zlan ‑bha 'kpaakpadhɛ bhë mɛ ‑nu 'ö ꞊waa‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑wa dɔ ꞊nɛ ‑yö kpengdhö.»

Yesu ‑yö ‑dho Simɔ 'ö ‑kë Falizi ‑mɛ 'ka bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ

36 Falizi ‑mɛ do ‑yö Yesu ꞊dhɔɔ ‑kë yi do 'ka kö 'waan‑ pë ‑bhö wo 'ko ꞊bhaa, 'ö Yesu ‑yö dho gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ kö 'waan‑ pë ‑bhö. 37 Pödhɛ 'ö bhë ‑a 'gü ꞊sɔɔnkëdhe do ‑yö ‑kë mü. ꞊Dhɛ 'ö ꞊yaa‑ ma ꞊nɛ Yesu ‑yö pë ‑bhö ꞊dhia Falizi ‑mɛ bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ, 'yö dho ‑guö ‑kpo 'lü 'bhlöngbhlöng 'ö pë 'yi 'tëë ‑sëëzë ‑ya pa bhë ‑a 'ka, 38 'yö bɔ Yesu ꞊zlöö ꞊zian' 'yö dho ‑a ‑gɛn 'piö 'ö 'gbo bɔ, 'ö‑ 'yënng ‑yö ‑lo Yesu ‑gɛn 'dhɛadhö. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö ö bha wun ‑ta ‑a ‑gɛan 'yö ö ‑bɛn ‑yɛ ‑a ‑gɛn ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ 'wo mɛ 'kpeng mü ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö, 'yö pë 'yi 'tëë ‑sëëzë bhë 'yö‑ ꞊kpënng ‑a ‑gɛn ‑ta dhuö. 39 ꞊Dhɛ 'ö Falizi ‑mɛ 'ö Yesu ꞊dhɔɔ ‑kë bhë 'ö pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ꞊yaa‑ yö, 'yö‑ pö ö ‑de ꞊zuö' 'piö ꞊nɛɛ: «'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑mü 'gbödhö, kö ‑yö ‑dho dhebɔ 'yö paa ꞊nɛ ‑a dɔ, 'go mü 'ö mɛ 'ö‑ 'ka 'yö‑ dɔ, bhii ‑yö ꞊sɔɔnkëdhe 'ka.»

40 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö Falizi ‑mɛ bhë ‑a ‑dhë: «Simɔ, 'wun do 'bhaa ‑yö n ‑gɔ kö 'aan‑ ꞊blɛɛ'‑ ü ‑dhë.» 'Ö Simɔ ‑ya pö: «N ‑Gɔmɛ, ‑bhöë ꞊blɛɛ'‑!»

41 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «'Pëdɔmɛ do ‑bha 'wëü‑ ‑yö ‑kë mɛ ꞊plɛ ‑bha, mɛ do ‑bha 'ö tɔɔ dönie ꞊këng' 'sɔɔdhu, 'ö mɛ do ‑bha ‑yö ‑kë 'pö ‑a 'gɔɔ‑ 'sɔɔdhu 'ka. 42 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ mɛ ꞊plɛ 'wo bhë ‑an ‑kɔ yaa 'dho ‑mɔ ‑a bho ‑sü ‑bha, 'yö ö bo ‑dhɛ 'wo‑ ‑bha ꞊plɛ ö bha 'pë 'yö ‑an ‑bha bhë ‑a 'ka. ꞊Ya kë 'dhö mɛ ꞊plɛ 'wo 'pë dɔ ‑an ‑bha bhë, dö 'ö dho ‑a ‑dhɔ kë 'pëdɔmɛ 'ka ꞊duö ꞊e?»

43 'Ö Simɔ ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «A n ‑zo ‑ta ꞊nɛ, mɛ 'ö ‑a ‑bha 'wëü‑ ‑yö ‑kë ꞊va, 'ö ö ꞊kwaa ‑a ‑wun ‑zü bhë ꞊nɛ, 'yö dho ‑a ‑dhɔ kë ‑a 'ka ꞊duö.»

'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «'Wun gia‑ 'ü‑ ꞊blɛɛ.»

44 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ꞊sië dhebɔ 'ö bhë ‑a 'piö, 'yö‑ pö Simɔ ‑dhë ꞊nɛɛ: «Dhebɔ ꞊nɛ ü‑ ‑yö ‑a? Nu 'a‑ wo ü ‑gɔ kɔɔ ꞊nɛ, ü 'ka 'yi nu n ‑dhë kö 'aan‑ n ‑gɛn 'zlu ‑a 'ka (꞊nɛ ‑kɔ 'ö kwa ‑bha wɔ ‑kɔ 'dhö ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö), 'kɛɛ yö 'pö ‑yö n ‑gɛn ‑zlu ö 'yënng 'ka, 'yö ö bha wun ‑ta ‑a ‑bha. 45 Ü 'ka nu n ‑gɔ zian‑ n 'kpeng mü ‑sü 'ka, 'kɛɛ 'yö sü n ‑ma ‑da ü ‑gɔ kɔɔ ‑sü ‑bha ꞊sia, yaa ö bo ö ‑bɛn ‑yɛ n ‑gɛn ‑bha ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'wo mɛ 'kpeng mü ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö; 46 ü 'ka 'yɔn gbɛ ‑lo n tuö, 'kɛɛ yö 'pö ‑yö pë 'yi 'tëë ‑sëëzë ‑lo n ‑gɛn ‑ta dhuö. 47 ‑A ‑wun 'gü 'a‑ pö ü ‑dhë: ‑Dhɔ ꞊va 'yö‑ ‑zɔn bhë ‑ya ‑zɔn ꞊nɛ ‑Zlan ꞊ya ziö ‑a ‑bha ꞊sɔɔn yaa ꞊plëëzë ‑nu 'plɛ ‑ta, 'kɛɛ mɛ 'ö ‑Zlan ꞊ya ziö ‑a ‑bha 'wun yaa 'bhe 'tee ‑ta, ‑a ‑bha ‑Zlan ‑dhɔ ꞊yö 'tee.»

48 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö dhebɔ bhë ‑a ‑dhë: «'Ma ziö ü bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta!»

49 'Ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑a 'piö pë ‑bhö ꞊dhia bhë, 'wo‑ pö wo ‑de ꞊zuö' 'piö ꞊nɛɛ: «Dö ‑mü gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka 'yö ziö ‑na mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta ꞊nɛɛ?» 50 Yesu ‑yö ‑to mü 'yö‑ pö dhebɔ bhë ‑a ‑dhë: «Ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊ya ü dha, ‑bhö 'dho ꞊zuöyagluu 'ka!»

8

Dhoo ‑nu ‑wo ‑ziö Yesu 'piö

(Maakö 15.40-41)

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑dho pö‑ ꞊vava waa‑ pö‑ 'sɛnsɛn 'gü ‑dhɛ ‑nu ‑bha ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka; 'yö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha, 'yö‑ ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë. ‑A ‑bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑wo ‑kë ‑a 'piö. 2 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka 'ö dhoo ‑nu 'bhaa ‑nu 'yö ‑zuu yaa ‑nu bho ‑an 'gü waa‑ ‑a mɛ ‑nu 'yö ‑an ‑bha 'yua ‑nu bho ‑an 'gü bhë, 'wo ‑ziö ‑a 'ka ‑a 'piö 'pö. ‑A mɛ 'bhaa ‑nu 'tɔ 'ö ꞊nɛ: Mali 'ö go Madala 'ö Yesu ‑yö ‑zuu yaa 'slaplɛ bho ‑a 'gü 'dhiö ‑be bhë, 3 Zanë 'yö ‑kë Elɔdö ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑gɔmɛ Suza bɔɔ 'ka bhë oo, Sizanë waa‑ dhoo ‑nu ꞊plëëzë 'ö 'wo pë ‑nu 'wo ‑kë ‑an ‑gɔ, 'wo‑ nu Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë, ‑nu ‑an ‑dhë ‑sü 'ka.

'Wun ꞊zuan' 'yö ‑gban pëgatamɛ ‑bha

(Matiö 13.1-9; Maakö 4.1-9)

4 Pö‑ 'saadhö ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑go mü, 'wo nu Yesu 'piö. ꞊Dhɛ mɛ ‑gbaa ꞊va ꞊wa nu wo 'ko ꞊bhaa ‑a 'piö mü bhë, Yesu ‑yö 'wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 'wun ꞊zuan' 'ka 'ö‑ pö: 5 «Mɛ do ‑yö ‑dho ö bha pëga ‑pɛn ꞊dhia ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑. ‑Yö ‑kë ö bha pëga ‑pɛn ꞊dhia, 'ö ‑a ga 'bhaa ‑nu ‑wo ‑püö zian ‑gbloo 'piö, 'ö mɛ ‑nu ‑wo ꞊taa ‑a ‑ta, 'ö ‑ma ‑nu ‑wa ‑bhö. 6 'Ö‑ ga 'bhaa ‑nu ‑wo ‑püö 'sɛ 'ö gwa ‑ta dhuö ‑a ‑ta. ꞊Dhɛ 'ö ‑a 'plüün ‑nu ꞊wa bhɔ 'dhö, 'wo 'kpɛa kun, 'ö tɔɔ ‑dhɛ bhë 'yaa ‑saa. 7 'Ö‑ ga 'bhaa ‑nu ‑wo ‑püö 'zü ꞊blëë' 'ginngzë 'plüün 'gü, 'ö waa‑ pëga ‑së ꞊sia 'wo ꞊kpɛa wo 'ko ꞊yië', 'ö ꞊blëë' 'ginngzë ‑yö sɔ ‑a ‑ta. 8 'Kɛɛ ‑a ga 'bhaa ‑nu ‑wo ‑püö 'sɛ ‑dhɛ ‑së ‑dhɛ 'gü; 'wo bhɔ 'wo ꞊kpɛa, 'ö‑ ‑kpa ‑yö ‑ya; ‑a 'bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ꞊këng' do.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö 'zü ꞊nɛɛ: «‑Ka ka 'to 'to ‑së 'ka, ꞊ya kë ꞊nɛ ka 'wun ma ‑to ‑yö ‑dhö, kö 'wun ꞊nɛ, ‑kaa ‑gɛn dɔ!»

Yesu ‑bha 'wun ꞊zuan' ‑zɔn ‑gɛn

(Matiö 13.10-17; Maakö 4.10-12)

9 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa ꞊dhɛɛ' kpɔ, 'wun ꞊zuan' 'yö‑ ‑zɔn bhë ‑a ‑gɛn 'ka. 10 'Yö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Ka 'pö, 'wundɔdhe 'yö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha 'yö ‑bin ‑sü 'ka, 'ma ‑dhɛ 'po ‑a ‑ta kö 'kaan‑ ‑gɛn dɔ; 'kɛɛ mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑bha 'ka, a‑ ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ‑a ‑zɔn 'wun ꞊zuan' 'gü ‑sü 'ka; ‑yö kë 'dhö kö ‑waan ‑a ‑ga 'kɛɛ kö ‑waan 'kun ‑a yö ‑sü 'ka, 'iin kö ‑waan ‑a ma 'kɛɛ kö ‑waan 'kun ‑a ‑bho 'kou dɔ ‑sü 'ka.»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban pëgatamɛ ‑bha bhë ‑a ‑gɛn

11 'Ö‑ pö: «'Wun ꞊zuan' 'a‑ ‑zɔn bhë ‑a ‑gɛn ꞊ga ꞊nɛ: Pëga 'wo‑ ‑pɛn ‑na bhë 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑wo. 12 Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑bhɔ zian ‑gblooga 'ö pëga ‑yö ‑püö ‑a ‑ta bhë ‑a ‑bha; 'wo ‑Zlan ‑wo ‑ma, 'kɛɛ dü ‑yö nu 'yö ‑Zlan ‑wo bho ‑an ꞊zuö' 'piö. ‑Yö kë 'dhö kö ꞊kun 'wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü waa‑ dha ‑sü dho kë ‑an ‑gɔ.

13 Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑bhɔ gwatadhɛ 'ö pëga ‑nu ‑wo ‑püö ‑a ‑ta bhë ‑a ‑bha. ꞊Wa ‑Zlan ‑wo ma 'wo‑ kun ꞊zuögludhi 'ka, 'kɛɛ ‑an yun 'yaa 'dhö; ‑wo 'wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'töng 'bhaa 'ka; ꞊ya kë ꞊nɛ 'güdandhe ꞊ya nu ‑an ‑ta, 'wo wo ꞊kwaa ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑zü.

14 ‑Dhɛ ꞊blëë' 'ginngzë 'dho ‑a ‑bha, 'ö pëga ‑nu ‑wo ‑püö ‑a ‑bha bhë ‑ya ‑zɔn mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan ‑wo ma 'wo wo ꞊kwaa wo ‑de ‑zü wo ‑bha ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun, ꞊bhɔɔpë ‑wun, waa‑ ‑de ꞊dhɔɔbhaapë 'ö 'kpongtaa ‑a ‑wun 'gü, 'wo ꞊nëng 'ö‑ ‑kpa ‑nu 'waa kë ‑dhö.

15 'Sɛ ‑dhɛ ‑së ‑dhɛ 'ö pëga ‑nu ‑wo ‑püö ‑a ‑ta bhë, ‑ya ‑zɔn mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan ‑wo ma, 'wo‑ ‑da wo ꞊zuö' 'gü, ‑a ‑kun ‑së ‑sü 'plɛ 'ka, 'wo to wo ‑wo 'gü 'ö ‑an ‑kpa ‑yö ‑kë ‑dhö.»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban ꞊labang ‑bha

(Maakö 4.21-25)

16 'Ö‑ pö: «Mɛ gbɛ 'yaa ꞊labang dɔ, 'yaa 'gbonggbo 'gblü ‑a ‑ta, 'iin 'yaa‑ dɔ ꞊gba ꞊löö, 'waa‑ kë 'dhö. Pë ꞊ya kë 'wo‑ ‑kë 'ö tɔɔ ‑a dɔ 'wo‑ wo ‑a ‑dɔ ‑a ‑ta dhuö ‑pë ‑ta. ‑Yö kë 'dhö mɛ 'kpɛkpɛ 'wo ‑da ‑na kɔɔ kö ‑waan ‑dhɛpuudhɛ yö. 17 'Ö pë 'ö ‑dhö 'ö ‑bin ‑sü 'ka, 'yö dho kun ‑yö ‑dhɛgbɛadhɛ ‑bha ‑sü 'ka 'yaa 'dhö. Yö do bhë 'zü, 'sloo 'ka ‑wun 'yö dho kun ‑yö ‑dhɛgbɛadhɛ ‑bha ‑sü 'ka 'yaa 'dhö.

18 ‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö ka ‑bha 'wun ma ‑kɔ ‑wun 'gü! Bhii mɛ 'ö pë 'dhoë‑ kë ‑a ‑gɔ ‑a 'bhaa ‑dho ‑da ‑a ‑ta; 'kɛɛ mɛ 'ö pë gbɛ 'yaa‑ ‑gɔ, ‑a pë 'bhe 'tee 'ö ö ‑zo 'ta ‑na ‑a ‑wun 'gü bhë, ‑yö ‑dho kë ‑kun ‑a ‑gɔ ‑pë 'ka.»

Yesu dhe waa‑ ‑a dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo ‑nu ‑a 'piö

(Matiö 12.46-50; Maakö 3.31-35)

19 Yesu dhe waa‑ ‑a dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo ‑nu wo 'yan dɔ ‑a ‑bha ꞊dhia, 'kɛɛ ‑a këdhɛ gbɛ yaa kë ‑dhö ‑an ‑gɔ kö ‑waan ‑lo ‑a 'piö mɛ gbung ꞊va 'wo ‑kë mü bhë ‑a ‑wun 'gü. 20 'Ö mɛ ‑nu ‑wo ‑an ‑bha nu ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ Yesu ‑dhë 'wo‑ pö: «Ü dhe waa‑ ü dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo plaan, ‑wa 'piö kö ‑wo wo 'yan dɔ ü ‑bha.»

21 'Yö Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «N dhe waa‑ n dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu 'wo tɔɔ mɛ ‑nu 'wo wo 'to to ‑Zlan ‑wo ‑bha 'ö 'wo‑ ‑wo ‑kë.»

Yesu ‑yö 'buu 'gbee‑ ‑dho sia‑

(Matiö 8.23-27; Maakö 4.35-41)

22 Yi do 'ka Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑da 'yitagɔ do 'gü, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Kwa 'yipuë 'kan 'kwa 'dho ‑a ꞊zlöö ꞊zian'!» 'Ö 'wo dho.

23 ‑An ‑bha 'dho ‑sü 'ka, Yesu ‑yö yi zë. 'Kan 'wo‑ wo wo ‑ta ꞊nɛ kö 'buu 'gbee‑ ‑yö ziö ‑sü 'gü 'yipuë bhë ‑a ‑ta; 'yitagɔ ‑yö ‑kë pa ‑dhiadhö 'yi 'ka, 'ö‑ ‑dhɛ ‑yö to 'tee kö ‑wo ‑dho 'yi ꞊löö. 24 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha 'wo pa ‑a ‑bha, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ! Yi ‑Gɔmɛ! Kwa 'dhoë‑ ga ‑ɔ!» 'Ö Yesu ‑yö ‑büö, 'yö 'wun ꞊blɛɛ 'buu waa‑ 'yikpö ꞊vava ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka 'gbee‑ 'ka, 'ö 'buu ‑yö dho sia‑, 'ö 'yi ‑yö ꞊gbaannu, 'ö ‑dhɛ ‑yö ga diindhö. 25 'Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «'Öö! Ka ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ‑yö 'më ꞊ɛ?»

'Kɛɛ 'suö ‑yö ‑da ‑an 'plɛ 'gü 'ö ‑an 'te ‑yö tun 'wo‑ pö wo 'ko ‑nu ‑dhë: «Dö ‑mü gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka, 'ö 'wun ꞊blɛɛ 'buu waa‑ 'yi gia‑ ‑de ‑an ‑dhë, 'ö 'wo 'wun ma ‑a ‑wo ‑ta ꞊nɛɛ?»

Yesu ‑yö ‑zuu yaa ‑nu ‑bho mɛ do 'gü

(Matiö 8.28-34; Maakö 5.1-20)

26 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'wo ‑lo Zelazeni ‑sɛ 'ö ‑ya ‑sü 'ka Galile ‑sɛ wöödhö 'yi ꞊zlöö ꞊zian' bhë ‑a ‑bha. 27 ꞊Dhɛ Yesu ‑yö ꞊yɔɔ, mɛ do ‑yö ‑go plöö ꞊zian' 'yö nu ‑a ‑gɔ zian‑. Mɛ 'ö bhë ‑zuu yaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑a 'gü. ꞊Dhɛ 'ö yaa sɔ kë ö ‑bha ‑a ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ. 'Yaa wɔ kɔɔ gbɔ, ‑a këdhɛ ‑nu 'wo tɔɔ blɔɔn‑ ꞊taa ‑dhɛ ‑nu. 28 ꞊Dhɛ ꞊ya Yesu yö, ‑yö ‑gbla 'gbee‑ 'ka 'yö nu 'yö ‑gblü ‑a ꞊gɛɛndhö 'ö‑ pö 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «‑Më ‑mü ‑i, ‑Zlan 'ö ‑ziö pë 'plɛ ‑ta ‑a Gbö Yesu? ꞊Bhɛa'‑ 'a‑ wo ü ‑dhë kö ꞊kun 'ü n ‑dɔ ‑gbɔudhö!»

29 Pë ‑kë 'yö‑ pö 'dhö bhë ‑a ‑gɛn tɔɔ Yesu ‑ya ‑pö ‑zuu yaa 'ö mɛ 'ö bhë ‑a 'gü bhë ‑a ‑dhë 'dhiö ‑yö 'go ‑a 'gü. Mɛ bhë ꞊ya kë ‑wa ‑kɔ ‑nu ‑lö, 'ö 'wo‑ ‑gɛn ‑nu ‑lö ꞊yɔɔ' 'ka kö ‑waan kuënnu, 'kɛɛ ‑zuu yaa ꞊ya nu ‑a ‑ta, ‑yö ꞊yɔɔ' bhë ‑ya 'plɛ ꞊kaan 'ö‑ sü 'ö dhoë ‑dhɛ ‑nu 'ö mɛ gbɛ 'yaa‑ ‑bha ‑a ‑bha. 30 'Ö Yesu ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «Ü tɔɔ dö poo ꞊e?» 'Yö‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «N tɔɔ yi ꞊va!» Pë ‑kë 'yö‑ pö 'dhö bhë 'ö tɔɔ ‑zuu yaa ‑nu ꞊plëëzë ‑wo ‑kë ‑a 'gü. 31 'Ö ‑zuu yaa ‑nu 'wo bhë 'wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ꞊kun 'yö dho wo kë ‑waan 'dho ‑glu 'kpa 'dhi ꞊va 'gü.

32 ‑Bhɔtii ‑gbaa ‑nu ‑wo ‑kë wo ‑bha ‑bhöpë ‑nu ꞊mɛɛ' ꞊dhia ‑tɔn 'piö mü. 'Ö ‑zuu yaa ‑nu 'wo bhë 'wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yö 'we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ 'wo 'dho ‑bhɔtii ‑nu 'wo bhë ‑an 'gü. 'Yö ‑we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ. 33 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑zuu yaa ‑nu 'wo bhë 'wo go gɔɔn‑ bhë ‑a 'gü, 'wo dho ‑bhɔtii ‑nu ‑an 'gü. 'Ö ‑bhɔtii ‑gbaa ‑nu ‑blazë 'wo ꞊yɔɔ ‑tɔn ‑bha, 'yö ‑an 'plɛsɛn ‑wo dho 'wo ‑lo yiö 'töüdhö.

34 ꞊Dhɛ ‑bhɔtii ‑nu ‑maakëmɛ ‑nu ꞊wa 'wun 'ö bhë ‑a yö, 'yö ‑an 'plɛ ‑wo ꞊duë 'wo dho 'wuntaɔ 'yö bhë ‑a 'ka ꞊plöö, 'ö 'wo dho bhlö‑ ‑gbaa 'gü ‑dhɛ ‑nu ‑bha ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka. 35 'Ö mɛ ‑nu ‑wo ‑ziö, 'wo dho pë 'ö ‑kë bhë ‑a ‑ga ꞊dhia. ꞊Dhɛ 'wo dho, 'wo ‑lo Yesu 'piö ‑dhɛ gia‑ bhë ‑a ‑bha, 'ö mɛ 'ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo go ‑a 'gü bhë, 'wo‑ yö kö ‑yö ‑ya ‑sü 'ka Yesu ꞊gɛɛndhö kö ꞊ya ö bha sɔ ‑nu ‑da ö ‑bha, kö ꞊ya ö ‑de dɔ, 'ö 'suö ‑yö ‑da ‑an 'gü. 36 Pë ‑nu 'wo ‑kë bhë mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑a 'töng 'ka, ‑wo gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a ‑bha ‑zuu yaa ‑nu ‑bho ‑a 'gü ‑kɔ bhë, ‑a ‑wun ‑blɛɛ mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë.

37 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, mɛ ‑nu 'wo go Zelazeni ‑sɛ 'gü bhë, 'suö ‑yö ‑da ‑an 'gü 'wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yö 'go wo ꞊plöö. 'Ö Yesu ‑yö ‑da 'yitagɔ 'gü 'yö dho.

38 'Ö gɔɔn‑ 'ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo go ‑a 'gü ꞊sia bhë, 'yö ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yö 'we ‑a ‑bha 'yö 'to ‑a 'piö, 'kɛɛ Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: 39 «‑Bhö 'yɛ ü 'zü 'ü 'dho ü ‑gɔ kɔɔ kö pë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë ü ‑dhë ꞊nɛ 'ü‑ ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë.» 'Ö gɔɔn‑ bhë 'yö dho, 'ö pë 'ö Yesu ‑ya ‑kë ‑a ‑dhë bhë 'yö‑ ꞊blɛɛ plöödhɛ bhë ‑a ‑dhɛ 'saadhö ‑a 'gü.

Zailusö 'dhu ‑bho ga 'gü ‑sü waa‑ dhebɔ 'yö ‑pa Yesu ‑bha sɔ 'to 'dhiö 'ka

(Matiö 9.18-26; Maakö 5.21-43)

40 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑yö ‑lo 'yipuë ꞊zlöö zian gbɛ 'ka bhë, mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo ‑kë ‑dɔ ‑a ‑gɔ ꞊dhia, 'yö 'wo ‑nu ‑a ‑gɔ zian‑ ‑kpɛ 'ka. 41 'Yö mɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Zailusö 'yö ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëgɔmɛ do 'ka bhë, 'yö nu 'yö ‑püö Yesu ꞊gɛɛndhö 'yö ꞊bhɛa ‑a ‑dhë kö ‑yö nu ö ‑gɔ kɔɔ, 42 'Ö tɔɔ ‑a 'dhu 'yö ‑kë ‑a ‑bha 'në do 'ka, 'ö‑ ‑kwɛ ꞊ya ‑mɔ 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ‑bha, ‑yö 'dhoë‑ ga.

꞊Dhɛ Yesu 'dhö 'dho ‑na ‑a ‑gɔ kɔɔ, mɛ ‑gbaa ‑nu ‑wo ‑ziö ‑a 'piö ‑glüü ‑a ‑bha ‑sü 'ka zian 'plɛ 'ka.

43 Dhebɔ do 'ö fɛi yën ꞊yua' ꞊yaa‑ 'yënng bhɔ ‑kwɛ 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'piö ‑yö ‑kë mü. Pë ‑nu 'wo ꞊naɔpë 'ka ‑a ‑gɔ kɔɔ, ꞊yaa‑ 'plɛ 'gü ꞊siö' ꞊dhɔngtrɔ ‑nu 'piö, 'kɛɛ mɛ gbɛ ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑dhɛ bo ‑sü ‑bha. 44 'Ö bɔ Yesu ꞊zlöö ꞊zian', 'yö pa ‑a ‑bha sɔ 'to 'dhiö 'ka, 'yö‑ ‑bha 'yua ‑yö bo ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü. 45 'Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «Dö 'yö pa n 'ka bhë ꞊ɛ?»

'Yö ‑an 'plɛ ‑wa pö 'waa ‑mü. 'Ö Piɛɛ ꞊ya pö: «N ‑Gɔmɛ, bhi 'ö mɛ 'plɛ ꞊wa ꞊nië' ü ‑zü, ꞊wa ü ꞊nëng zian 'saadhö ‑a 'ka bhë 'ö 'ü ꞊dhɛɛ' kpɔ a?»

46 'Yö Yesu ‑ya ‑pö: «Mɛ do ꞊ya pa n 'ka, bhii a‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ 'piigbeedhɛ do 'bhaa ꞊ya 'go n 'gü.»

47 ꞊Dhɛ dhebɔ 'ö bhë ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ ö ‑ta 'ka 'dho ‑bin, 'yö nu 'yö ‑püö Yesu ꞊gɛɛndhö ꞊zluun ‑sü 'ka. Pë 'ö ‑kë 'ö pa Yesu ‑bha sɔ 'to 'dhiö 'ka, 'iin ‑kɔ 'yö‑ ‑bha 'yua ‑yö to mü 'ö boë bhë, 'yö‑ 'plɛ ꞊blɛɛ mɛ ‑nu wö 'dhiö mü. 48 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N 'dhu, ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊ya ü dha, ‑bhö 'dho ꞊zuöyagluu 'ka!»

49 Yesu ‑yö ‑to 'wun bhë ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü, 'ö bɔmɛ do ‑yö ‑go Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑gɔmɛ ‑gɔ kɔɔ, 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ü ‑Gɔmɛ ꞊sëë' bho 'kpaan, ü 'dhu ꞊ya ga 'saadhö.»

50 Yesu ‑yö ‑wo bhë ‑a ‑ma; ꞊dhɛ ‑kë 'dhö 'ö‑ pö Zailusö ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ü ‑kë, ‑bhö ü ‑zo yö n ‑ma dosɛn, pë gbɛ 'ka 'dho ü 'dhu kë.»

51 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya 'dho ꞊ya ‑lo kɔɔ, yaa 'we ‑a ‑bha kö mɛ gbɛ ‑yaan ziö ö 'piö ‑a 'ke yaa kë Piɛɛ 'dhö, Zan 'dhö, Zakö 'dhö waa‑ 'në bhë ‑a dë waa‑ ‑a dhe ‑an 'ka. 52 Mɛ 'plɛ ‑wo ‑kë 'gbo bɔ ‑sü 'gü ‑wo ‑de ꞊maa 'ma ‑sü 'ka 'në bhë ‑a ‑wun 'gü. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ka 'gbo bɔ, 'në bhë yaa ga; 'kɛɛ yi ꞊nɛ 'ö‑ zë ‑na bhë.»

53 'Ö 'wo wo ‑wo ‑lo ‑a 'ka, bhii 'ö tɔɔ ‑an 'plɛ ‑wa ꞊dɔa' ꞊nɛ 'në bhë ꞊ya ga 'saadhö. 54 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö Yesu ‑yö ‑ya ‑a ‑kɔ ‑bha 'ö‑ pö ‑a ‑dhë 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «'Nëdhezë, ‑bhö ꞊luu'‑!»

55 'Ö‑ ‑zuu ‑yö ‑yɛ ö 'zü 'yö nu ‑a 'gü, 'yö to mü 'ö ꞊luu. 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑mɛ ‑nu ‑dhë: «‑Kaa gbaa ‑bhöpë 'ka!» 56 'Ö 'në bhë 'ö ‑a ‑mɛ ‑nu 'te ‑yö tun. 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë kö ꞊kun 'wo 'wun 'yö‑ ‑kë bhë 'wo‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë.

9

Yesu ‑yö ö bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ‑bɔ

(Matiö 10.5-15; Maakö 6.7-13)

1 Yesu ‑yö ö bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, 'yö ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü waa‑ ‑wogbiindhɛ nu ‑an ‑dhë kö ‑waan ‑zuu yaa ‑nu 'plɛ bho ‑a 'ka mɛ ‑nu 'gü, 'go mü kö ‑waan mɛ ‑nu ‑dhɛ bo. 2 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö ‑an bɔ kö 'wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha bhë ‑waan ‑a ꞊blɛɛ'‑ 'iin kö ‑waan 'yua ‑nu bho mɛ ‑nu 'gü. 3 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ka ‑taatalü ‑nu, 'tasübhɔɔ ‑nu, 'bluu‑ ‑nu, 'wëüga ‑nu, ‑dabhasɔ kë ꞊plɛ ‑naa ‑nu, ‑an gbɛ sü ka ‑bha 'ta 'sü ‑pë 'ka! 4 ‑Dhɛ 'saadhö ‑bha, 'kɔ 'wo 'dhoë‑ ka ‑nia kun ‑a 'gü bhë, ‑ka 'to 'kɔ do bhë ‑a 'gü ‑yö 'dho ‑yö yöë ka ‑go mü ‑yi ‑bha. 5 'Ö pö‑ 'oo pö‑ 'ö 'wo 'ka dho ka ‑nia kun ‑a 'gü bhë, ‑ka 'go ‑a 'gü. 'Go mü, ka 'dho ‑na, ‑ka ka ‑gɛn ꞊kpënng ‑büö ‑bi ‑yö 'go ka ‑gɛn ‑nu ‑bha, ‑yö ‑dho kë ‑an ‑zo ‑büö ‑an ‑de ‑wun 'ka ‑sü ꞊duakëpë do ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü 'ka.»

6 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo dho 'wo bɔ 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑sü waa‑ mɛ ‑nu ‑dha 'yua ‑gɔ ‑sü 'ka pödhɛ 'saadhö 'plɛ 'gü.

Elɔdö ‑bha ‑dɔ ‑de ꞊zɔnng' ‑ta ‑sü

(Matiö 14.1-12; Maakö 6.14-29)

7 'Töng 'dhö bhë ‑a 'ka, Elɔdö 'ö ‑kë 'sɛdë 'ka, ‑yö pë ‑nu 'wo‑ ‑kë 'töüdhö bhë ‑a ‑ma; 'yö ‑ya ö ‑zo 'ta ‑sü ‑bha, bhii 'ö tɔɔ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa ‑pö: «Zan Batisö ꞊ya 'go ga 'gü!»

8 'Ö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö ꞊nɛɛ: «Eli 'ö ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ 'ka 'kpa bhë yö ꞊nɛ 'ö nu bhë!»

'Ö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö 'zü ꞊nɛɛ: «‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'wo ‑kë 'dhiö bhë 'ö‑ mɛ do ‑yö go ga 'gü bhë!»

9 'Yö Elɔdö ‑ya ‑pö: «Zan 'pö 'ma‑ ‑gɔ 'kan 'saadhö, ꞊dhɛ ‑kë 'dhö ꞊nɛ gɔɔn‑ ‑mlë 'wo‑ ‑bha 'wun ‑nu ꞊blɛɛ' ‑na ‑kplawo ꞊nɛ ꞊ɛ?» ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'yö‑ këdhɛ ꞊mɛɛ kö ‑yaan ‑kpën Yesu ‑bha.

Yesu ‑bha mɛ ‑vuu 'sɔɔdhu 'dhi ‑gba ‑sü

(Matiö 14.13-21; Maakö 6.30-44; Zan 6.1-14)

10 Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑yɛ wo 'zü, 'ö pë ‑nu 'wo‑ ‑kë 'ma 'töüdhö bhë 'wo‑ ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë. 'Yö ‑an sü 'wo ‑ziö, 'wo dho wo ‑de 'sloo 'ka pö‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Betesaida ‑a ‑zian 'ka. 11 'Kɛɛ mɛ ‑gbaa ‑nu ‑wa ‑bha 'dho ‑sü ‑wun ‑ma, 'wo nu 'wo ‑ziö ‑a 'piö. 'Ö ‑an nu ‑sü 'yi ‑yö ‑kan Yesu 'dhi; 'yö yö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ‑sü ‑bha, 'ö mɛ ‑nu 'ö 'yua ꞊ya ‑an ꞊sëë' bho, 'yö ‑an ‑dhɛ bo.

12 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ꞊waa‑ yö ꞊nɛ 'bin ‑yö 'më ‑na, 'wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ü ꞊kwaa' mɛ gbung 'wo ꞊nɛ ‑an ‑zü kö ‑wo 'dho pödhɛ ‑nu waa‑ bhlö‑ ‑gbaa 'gü ‑dhɛ ‑nu ‑bha kwa ‑zü 'to kö ‑waan wɔdhɛ ‑nu waa‑ ‑bhöpë ‑nu ꞊mɛɛ'‑, bhii ‑dhɛ 'ö ꞊nɛ mɛ gbɛ 'yaa‑ ‑bha.»

13 'Ö Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «Ka gia‑, ‑ka ‑bhöpë nu ‑an ‑dhë!»

'Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Pë 'ö yi ‑gɔ zö 'ö tɔɔ ꞊bluu'‑ bhɛ 'sɔɔdhu waa‑ 'yuö‑ ꞊plɛ. Ü‑ 'piö kö 'yi 'dho mɛ gbung 'ö ꞊nɛ ‑an ‑bha ‑bhöpë 'dhɔ ꞊dhia ꞊a?»

14 Gɔɔn‑ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an ꞊tɛi' ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑lü ‑vuu 'sɔɔdhu 'dhö. 'Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «‑Kaa ‑an ‑ya kpöë ‑an dan ‑sü 'ka 'gɔɔ‑ 'sɔɔdhu 'gɔɔ‑ 'sɔɔdhu!»

15 'Ö 'wo‑ ‑kë 'dhö, 'wo ‑an 'plɛ ꞊yaannu. 16 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'ö Yesu ‑yö ꞊bluu'‑ bhɛ 'sɔɔdhu waa‑ 'yuö‑ ꞊plɛ 'wo bhë ‑an sü, 'yö ö 'yan ꞊luu dhang‑ 'gü ꞊bhɛa' ‑sü 'ka, 'yö ‑Zlan zuö pö ‑bhöpë bhë ‑a ‑ta, 'yö ‑an 'klu ꞊kaan, 'ö‑ nu ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë kö ‑waan ‑a ‑glu mɛ gbung bhë ‑an 'ka. 17 ‑An 'plɛ ‑wa ‑bhö 'ö ‑an 'gu ‑yö dɔ. ‑A 'kluklu ‑nu 'wo to, 'wo ꞊kpasɛn 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ pa, 'wo dho ‑a 'ka.

Piɛɛ ‑ya ‑pö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü Yesu 'ka

(Matiö 16.13-28; Maakö 8.27–9.1)

18 Yi do 'ka Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑dho wo 'sloo 'ka, 'ö Yesu ‑yö ‑bhɛa. 'Yö ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «Mɛ ‑nu ‑wa ‑pö dö ‑mü n 'ka ɛ?»

19 'Wo ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'wo‑ pö: «Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö Zan Batisö ‑mü ü 'ka; mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa ‑pö Eli ‑mü ü 'ka, 'ö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö 'zü ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'wo 'dhiö bhë ‑a mɛ do 'yö go ga 'gü yö ‑mü ü 'ka.» 20 'Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'zü 'ö‑ pö: «'Kɛɛ ka 'pö 'dhee, ka‑ ‑pö dö ‑mü n 'ka ɛ?»

'Ö Piɛɛ ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü ü 'ka!»

Yesu ‑bha ö bha ga ‑sü waa‑ ö ‑go ga 'gü ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü

21 'Ö Yesu ‑yö ‑an 'paan bho 'gbee‑ 'ka ꞊nɛ kö ꞊kun mɛ 'ö‑ 'ka 'wo‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë. 22 'Yö‑ pö 'zü ꞊nɛɛ: «Ma 'a Mɛgbö 'ka n 'yënng ‑dho bhɔ ꞊va, 'ö tɔɔ mɛ ziizii ‑nu, slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu waa 'dho 'we n ‑wun ‑bha; ‑wo ‑dho n zë; 'ö‑ ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa bhë 'a goë ga 'gü.»

23 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö‑ pö ‑an 'plɛ ‑dhë: «Mɛ 'ö‑ 'piö kö 'ö ziö n 'piö, kö ‑yö ö ꞊kwaa' ‑zo ‑ta ö ‑de ‑wun 'gü ‑sü ‑zü, ‑yö ö ‑bha ‑gaatalü 'sü ‑dhɛkpaɔyi 'saadhö 'ka, ‑yö ziö n 'piö. 24 Bhii mɛ 'ö‑ 'piö kö 'ö ö ‑de ‑bha ‑tosiadhe kë ö ‑de ‑ta, ‑yö ‑dho ‑a 'gü ꞊siö'‑ 'kpaan, 'kɛɛ mɛ 'ö 'dhoë‑ ö bha ‑tosiadhe 'gü ꞊siö'‑ n ‑wun 'gü, ‑yö ‑dho dha ‑sü yö. 25 ‑A ꞊truën ‑dho kë ‑më 'ka kö 'kpongtaapë 'plɛ ‑yö ‑kë mɛ ‑gɔ, 'kɛɛ kö ‑an 'gü ‑yö ꞊siö'‑ ‑sü 'ka ɛ? 26 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya lë‑ kë n ‑gɔ 'iin n ‑wo ‑nu ‑gɔ, ma 'a Mɛgbö 'ka, ma ‑de 'pö a ‑dho lë‑ kë ‑a ‑gɔ yi 'a 'dhoë‑ nuë ma 'tɔbhɔdhe waa‑ n Dë waa‑ ‑a ‑bha bɔmɛ ‑nu 'slööslö 'wo n 'piö ‑an ‑bha 'tɔbhɔdhe 'ka ‑a 'ka. 27 A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Mɛ ‑nu 'wo zö ꞊nɛ, ‑an 'bhaa ‑nu waa 'dho ga kö waa ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ yö ꞊kun.»

Yesu ‑bha ‑dhië bun gbɛ 'gü ‑sü

(Matiö 17.1-8; Maakö 9.2-8)

28 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑dhɛkpaɔyi ‑kë ꞊nɛ pë 'slɛaga 'dhö kö ꞊ya yën 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha bhë, 'ö Yesu ‑yö Piɛɛ 'dhö, Zan 'dhö waa‑ Zakö 'dhö ‑an kpa ö ‑bha, 'wo dho ‑tɔn tuö ꞊bhɛa' ꞊dhia. 29 ‑Wo ‑kë ꞊bhɛa' ꞊dhia, 'ö‑ wöödhɛ ‑yö ꞊dhië ‑kwaa, 'ö‑ ‑bha sɔ ‑nu ‑wo ‑kë 'puu 'ö ꞊zië' ‑naa 'gü. 30 ꞊Dhɛ 'wo‑ ‑ga kö mɛ ꞊plɛ ꞊wa nu Yesu 'piö mü, kö wo ‑nu ‑wo 'wun ꞊blɛɛ' ‑na wo 'ko ꞊bhaa. Mɛ ꞊plɛ 'wo bhë 'wo tɔɔ Moizö waa‑ Eli 'wo dhang‑ 'gü 'wo nu ‑a 'piö mü. 31 'Ö 'wo nu ‑dhɛpuudhɛ 'bhü ‑sü 'ö go dhang‑ 'gü bhë ‑a 'gü. Waa‑ Yesu ‑nu ‑wo 'wun ꞊blɛɛ wo 'ko ꞊bhaa ‑kɔ 'ö Yesu dho ö bha yuö 'dhiö ꞊mɔa' 'kuë ‑a ga ‑kɔ 'ka Zeluzalɛmë bhë ‑a ‑wun 'gü. 32 'Yö Piɛɛ waa‑ ö 'bhamɛ ‑nu ‑wo ‑püö yië‑ ‑ziögɔüsüzë. 'Kɛɛ ꞊dhɛ ꞊wa ‑büö, ‑wo Yesu ‑bha ‑dhɛpuudhɛ 'bhü waa‑ mɛ ꞊plɛ 'wo ‑kë ‑a 'piö mü bhë ‑an ‑yö. 33 ꞊Dhɛ mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo 'go ‑na Yesu 'piö (kö waa 'dho ꞊gbiin ꞊kun), 'ö Piɛɛ ‑ya pö Yesu ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ꞊yö ‑së kö 'kwa 'to zö, 'kwa sɔ 'kɔ ‑yaaga dɔ, ‑a do‑ kë ü ‑bha 'ka, ‑a do‑ kë Moizö ‑bha 'ka, ‑a do‑ kë Eli ‑bha 'ka!» 'Wun ‑nu 'yö‑ ꞊blɛɛ bhë yaa‑ gbɛ dɔ ö ‑de ‑gɔ.

34 ‑Yö ‑to 'wun 'ö bhë ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü, 'yö dha kpö ‑yö ‑nu ‑an ‑ta dhuö, 'yö‑ 'bin ‑yö sɔ ‑an ‑zü. 'Ö 'suö ‑yö ‑da ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu 'gü, dha kpö 'ö sɔ ‑an ‑ta bhë ‑a ‑wun 'gü. 35 ‑Wo do 'bhaa ‑yö ‑we dha kpö bhë ‑a 'gü, 'ö ‑we ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö ꞊nɛ 'ö tɔɔ n Gbö (do 'ö n ‑gɔ,) 'a‑ ‑ya; ‑ka ka 'to kë ‑a ‑wo ‑bha!»

36 ꞊Dhɛ 'ö ‑wo 'ö bhë ꞊ya yën, Yesu dosɛn 'kpaan ꞊nɛ 'wo‑ yö zlöö; 'yö ‑an 'dhi ‑yö kun. 'Ö go 'töng 'ö 'dhö bhë ‑a ‑bha, 'ö pë 'wo‑ yö bhë waa‑ ꞊blɛɛ'‑ mɛ gbɛ ‑dhë.

Yesu ‑bha ‑zuu yaa ‑bho 'në do 'gü ‑sü

(Matiö 17.14-18; Maakö 9.14-27)

37 ‑Dhɛkpaɔyi mɛ 'ö yö ‑a 'piö, ‑wo ‑yɔɔ 'wo go ‑tɔn bhë ‑a tuö, 'ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo nu Yesu ‑gɔ zian‑. 38 Mɛ do ‑yö ‑kë mɛ ‑gbaa ‑nu ziën mü, 'ö yö 'gbla ‑sü ‑bha ꞊woë' ꞊nɛɛ: «N ‑Gɔmɛ, ꞊bhɛa'‑ 'a‑ wo ü ‑dhë, ‑bhö ma 'në 'ö ꞊nɛ ‑a ‑ga, ma 'në ga do 'kpaan ‑mü! 39 ꞊Ya kë ‑zuu yaa ‑yö ‑püö ‑a ‑ta, 'ö ꞊gblaa gbla, 'go mü 'yö‑ ꞊zaan zan 'gbee‑, 'yö‑ 'dhee 'vuu ‑yö dɔ ‑gbɔudhö; 'yö‑ 'yënng bhɔ; 'ö ‑a ‑go ‑a 'gü ‑sü ‑yö ‑kë 'gbee‑. 40 A‑ ‑bhɛa ü bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë kö ‑waan ‑a bho ‑a 'gü, 'kɛɛ ‑an ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha.»

41 'Ö Yesu ‑ya pö: «Mɛ ‑nu 'ö ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü 'yaa ka ‑gɔ, 'ö ka këwun 'dhö ya, 'töng ꞊dhë 'a dho ‑a sü 'zü 'kwaan‑ kaa‑ kwa 'ko ꞊bhaa ꞊ɛ? 'Töng ꞊dhë 'a dho ‑a sü 'zü 'aan‑ dɔ ‑a 'ka ka ‑gban ‑gɔ ‑ɛ?» ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ pö mɛ 'ö bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö nu ü bha 'në bhë ‑a 'ka!»

42 ꞊Dhɛ 'ö 'në bhë 'ö ꞊yɔɔn ‑na Yesu 'sɔɔ, 'ö ‑zuu yaa ‑ya ‑zuö sia‑, 'yö‑ ꞊zaan zan 'gbee‑ 'ka. 'Ö Yesu ‑yö 'wun ꞊blɛɛ 'gbee‑ 'ka ‑zuu yaa bhë ‑a 'ka, 'yö go 'në bhë ‑a 'gü, 'yö dha, 'yö‑ nu ö dë ‑dhë. 43 'Ö ‑an 'te ‑yö tun ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ ‑kë ꞊va ‑sü ‑wun 'gü.

Yesu ‑yö ö bha ga ‑sü waa‑ ö bha ‑go ga 'gü ‑sü ‑wun ‑blɛɛ 'zü ‑dëüwo

(Matiö 17.22-23; Maakö 9.30-32)

꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑an 'plɛ 'te ꞊ya 'tun pë 'saadhö 'ö Yesu ‑ya ‑kë ‑a ‑wun 'gü bhë, 'ö Yesu ‑ya ‑pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: 44 «‑Ka ka ‑zo kë 'wun ‑nu 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na ka ‑dhë ꞊nɛ ‑a 'piö: Ma 'a Mɛgbö 'ka, ‑wo ‑dho n dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ.»

45 'Kɛɛ 'wun 'ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ bhë, waa‑ ‑gɛn gbɛ dɔ; ‑a ‑gɛn giagia 'wo dho ‑a dɔ ‑yö ‑kë ‑bin ‑sü 'ka ‑an ‑gɔ; 'ö 'suö ‑yö ‑an ‑kë Yesu ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü 'ka 'wun 'yö‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ‑gɛn ‑wun 'ka.

Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑bha wo 'ko 'kun ‑sü mɛ 'ö dho kë mɛ ꞊va 'ka wo ziën ‑a ‑wun 'gü ‑sü

(Matiö 18.1-5; Maakö 9.33-37)

46 Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑yö za ‑ya wo 'ko ‑bha ‑sü 'gü mɛ 'ö dho kë mɛ ꞊va 'ka wo ziën ‑a ‑wun 'gü. 47 'Kɛɛ ‑an ‑bha ‑zotadhe bhë Yesu ‑ya ‑dɔ. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'yö 'në 'tee do sü 'yö‑ dɔ ö 'sɔɔ, 48 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ 'ö 'dhoë‑ 'në 'tee 'ö ‑kë ꞊nɛ mɛ ꞊nɛ ‑a 'dhö ‑a kun ‑së n ‑wun 'gü, kö ꞊ya ma gia‑ n 'kun ‑së; 'ö mɛ 'yö 'dhoë‑ n kun ‑së, kö ꞊ya mɛ 'ö n bɔ, ‑a 'kun ‑së 'pö; bhii mɛ 'ö ‑de ‑sü 'tee ‑mɛ 'ka ka 'plɛ ka ziën bhë ꞊nɛ 'ö tɔɔ kaa‑ mɛ ꞊va ‑Zlan wö 'dhiö.»

Mɛ 'ö yaa nu ka ‑gɔ kö kaa‑ mɛ ‑mü

(Maakö 9.38-40)

49 Zan ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, yi mɛ do ‑yö kö ‑yö ‑zuu yaa ‑nu bho ‑na mɛ ‑nu 'gü ü 'tɔ 'ka, 'ö 'yi‑ pö ‑a ‑dhë kö ꞊kun 'ö‑ ‑kë 'dhö gbɔ, bhii 'yaa kwa 'piö.»

50 'Ö Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «‑Ka ka ꞊kwaa' ‑a ‑zü, bhii mɛ yaa nu kwa ‑gɔ kö kwaa‑ mɛ ‑mü.»

Samali pö‑ do 'gü ‑mɛ ‑nu ‑bha ‑kɔ Yesu ‑bha ‑da plöö ‑sü 'ka ‑sü

51 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑bha ‑dho dhang‑ 'gü ‑yi 'dho yö ‑na ꞊klöö', kö ‑dho Zeluzalɛmë ‑sü ꞊yaa‑ ‑kaan wo; 'yö ‑da zian‑. 52 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'yö mɛ ‑nu bɔ ö 'dhiö, 'wo dho 'wo ‑da Samali ‑pö do 'gü kö ‑waan ‑a ‑bha wɔdhɛ ‑wun 'yan bhɔ. 53 'Kɛɛ pö‑ bhë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu waa 'we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ kö ‑wo wɔ ‑an ‑gɔ plöö, bhii ‑wo ‑kë 'dho ꞊dhia Zeluzalɛmë ꞊zian'. (Kë‑ wo 'dhö bhë ‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ Samali ‑mɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu 'waa wo 'ko ‑dhë ‑së.) 54 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, Zakö waa‑ Zan 'wo‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu 'ka bhë 'wo‑ pö: «Yi Dëmɛ, ü‑ 'piö kö 'yi 'siö ‑dhɛ 'yö go dhang‑ 'gü kö ‑yaan ‑an 'gü ꞊siö'‑ ‑a?»

55 Yesu ‑yö ‑dhië ‑an 'piö 'ö 'wun ꞊blɛɛ ‑an 'ka giagiawo, ['ö‑ pö: «‑Zuu 'ö ka 'gü 'ö 'ka pë kë ‑na ‑a ꞊kwaa' bhë 'kaa‑ dɔ. 56 'Ö tɔɔ ma Mɛgbö, n 'ka nu kö mɛ ‑nu 'gü ‑yaan ꞊siö; 'kɛɛ a ‑nu kö ‑waan dha ꞊zian'.»] 'Ö 'wo go mü, 'wo dho pödhɛ gbɛ 'gü.

‑Ziö Yesu 'piö ‑sü ‑dhɔ

(Matiö 8.19-22)

57 ‑Wo ‑kë zian ‑gbloo 'piö, 'ö mɛ do ‑ya ‑pö Yesu ‑dhë: «‑Dhɛ 'saadhö 'ü dho ‑a ‑bha, a ‑dho ziö ü 'piö.»

58 Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü‑ ꞊dua' ꞊nɛ diɔng ‑wɔ ‑a 'gü ‑du ‑yö ‑dhö, 'ö ‑ma ‑nu ‑wɔ ‑a 'gü ‑kɔ 'dhö ‑dhö, 'kɛɛ ma 'a Mɛgbö 'ka, ma ‑dhɛ do 'a dho wɔ ‑a ‑bha kö 'aan‑ n 'tɛɛ pa 'yaa ‑dhö.»

59 'Ö Yesu ‑ya pö mɛ do 'bhaa ‑dhë: «‑Bhö ziö n 'piö!»

'Kɛɛ mɛ 'ö bhë ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «N Dëmɛ, ‑bhö 'we ‑a ‑bha n ‑gɔ, 'a 'dho poo ꞊kun 'a ‑ya n dë 'sɔɔ kö ‑yaan 'dho n 'yaan!»

60 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «‑Bhö ü ꞊kwaa' gamɛ ‑nu ‑zü, ‑wo wo 'ko ‑bin, bhi 'pö 'ü 'dho 'ü ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë!»

61 Mɛ do 'bhaa ‑ya pö 'zü ꞊nɛɛ: «A ‑dho ziö ü 'piö, n Dëmɛ; 'kɛɛ ‑bhö 'we ‑a ‑bha n ‑gɔ, 'a 'dho 'a n ‑wo ‑da n ‑mɛ ‑nu ‑dhë.»

62 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Mɛ 'ö ꞊ya ‑ya ‑dhɛ ‑ya ‑sü ‑bha, 'go mü 'ö ‑dhɛ ‑ga ‑na ö zlöö bhë, yaa ‑mɔa kö ‑yö yuö kë ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha 'ka.»

10

Yesu ‑yö ö bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ 'slaplɛ ö ga ꞊plɛ ‑bɔ

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑yö ö bha ꞊guë' ‑nu 'bhaa ‑sü; ‑wo ‑kë 'gɔɔ‑ 'slaplɛ ö ga ꞊plɛ, 'yö ‑an dan ꞊plɛ ꞊plɛ, 'yö ‑an bɔ ö 'dhiö pödhɛ ‑nu 'saadhö waa‑ ‑dhɛ ‑nu 'töüdhö 'ö yö gia‑ 'ö dho bɔ ‑a ‑bha ‑a 'gü. 2 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Mlü ꞊ya ga ꞊va, 'kɛɛ ‑a 'kanmɛ ‑nu ‑wo 'tee. ‑Ka ꞊bhɛa'‑ bhlö‑ dëmɛ ‑dhë kö ‑yö yuökëmɛ 'bhaa bɔ kö ‑waan ‑a ‑bha ‑mlü 'kan. 3 ‑Ka 'dho! A ka ‑bɔ ꞊nɛ 'bhlanë ‑nu 'dhö ‑tɔn ‑bha gbɛn‑ ‑nu ziën. 4 Kö ꞊kun 'ka 'wëüga ‑nu gbɛ sü; kö ꞊kun 'ka 'ta 'sü ꞊bhɔɔ' ‑nu gbɛ sü; kö ꞊kun 'ka ‑sakpa gbɛ sü; kö ꞊kun 'ka ꞊gbaannu 'ka ‑mɛɛ ‑kë mɛ gbɛ 'ka zian ‑gbloo ‑nu ‑ta. 5 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ka ‑da 'kɔ do 'gü, ‑kaa ‑a pö ‑blɛɛzë 'ka: ꞊Zuöyagluu ‑yö kë 'kɔ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü! 6 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ 'bhaa 'ö dho we ka ‑bha 'dhuë‑ ‑wun ‑bha ꞊ya kë mü, ka ‑bha 'dhuë‑ ‑yö 'to ‑a ‑ta; 'yaa 'pö ka ‑bha 'dhuë‑ bhë ‑yö 'to ka ‑gɔ. 7 ‑Ka wɔ ka ‑nia ‑kun ‑a 'gü ‑kɔ 'gü 'ka ‑bhöpë ‑nu 'ö mɛ ‑nu 'dhoë‑ nu ka ‑dhë bhë 'ka‑ ‑bhö, bhii ‑yö yuökëmɛ ‑bha 'ka kö ‑waan ‑a ꞊saan' bho. Kö ꞊kun 'ka ‑nië kɔɔtodhɛ ‑nu ‑bha! 8 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka ‑da pödhɛ do 'gü, 'ö ꞊wa ka ‑nia 'kun, ‑ka ‑bhöpë ‑nu 'ö mɛ ‑nu dho nuë ka ꞊dhia bhë ‑an ‑bhö. 9 ‑Ka mɛ ‑nu ‑dhɛ bo pödhɛ bhë ‑a 'gü, 'go mü 'ka‑ pö pö‑ 'ö bhë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu ‑dhë: ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ꞊ya yö ka 'ka ꞊klöö'. 10 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ 'ka ‑da pödhɛ 'bhaa 'gü 'ö waa 'we ‑a ‑bha kö ‑wo ka ‑nia 'kun, ‑ka ‑da zian ‑ta 'ka‑ pö ‑an ‑dhë: 11 'Sɛ ‑de 'yö to yi ‑gɛn ‑bha bhë 'yi‑ bho ‑na yi ‑gɛn ‑bha pë 'ka‑ ‑kë bhë ‑a ‑wun 'gü ꞊nɛ, 'kɛɛ ‑kaa dɔa ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ꞊ya yö ka 'ka ꞊klöö'. 12 A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë: ‑Zlan ‑bha zakanyi 'ka, pö‑ 'ö 'dhö bhë ‑a ‑bha 'klobhɔdhe ‑yö ‑dho kë ꞊va 'giasü 'ö ꞊zië' Sodɔmë ‑mɛ ‑nu 'ö 'wo ‑kë 'kpa ꞊zuö' yaa ‑mɛ ‑nu 'ka bhë ‑an ‑bha ‑ta!»

Pödhɛ ‑nu mɛ 'ö ‑an 'gü ‑mɛ waa 'we Yesu ‑wun ‑bha

(Matiö 11.20-24)

13 'Yö Yesu ‑ya pö 'zü: «'Yena ‑wun ꞊ya kë ka 'ka, Kolazɛn ‑mɛ ‑nu! 'Yena ‑wun ꞊ya kë ka 'ka, Betesaida ‑mɛ ‑nu! Bhii ‑dhidhaapë ‑nu 'wo ‑kë ka ꞊plöö ꞊nɛ, ‑wo ‑kë Tii ‑dhɛ waa‑ Sidɔn ‑dhɛ ‑nu ‑an ‑bha ‑bezë, kö pödhɛ ‑nu bhë ‑an 'gü ‑mɛ ‑nu ꞊wa wo ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü ꞊dhië' ‑kwaa ‑a ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ 'saadhö, 'iin kö ꞊wa ꞊bhɔɔ' 'kaazë ‑da wo ‑bha 'iin ꞊wa 'yoo ‑lo wo ‑bha.

14 ‑A ‑wun 'gü, ‑Zlan ‑bha zakanyi 'ka, ka ‑bha 'klobhɔdhe ‑yö ‑dho kë ꞊va 'giasü 'ö ꞊zië' Tii ‑dhɛ waa‑ Sidɔn ‑dhɛ ‑an ‑bha ‑ta. 15 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö bhi 'dhee, Kapɛɛnaɔmë, ‑yö ‑kë ü ‑de 'gü ꞊nɛ ü ‑gɔ ‑dho yö dhang‑ ‑bha! 'Kɛɛ ‑abi'! Ü ‑gɔ ‑dho ꞊yɔɔ'‑ ꞊glöötiaandhö 'siö 'gü.»

16 'Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë 'zü: «Mɛ ꞊ya ö 'to kë ka ‑wo ‑bha, kö ꞊ya ö 'to kë n ‑wo ‑bha; mɛ yaa bɔ ka 'ka kö yaa bɔ n 'ka ꞊nɛ bhë; 'ö mɛ yaa bɔ n 'ka, kö mɛ 'ö n bɔ bhë ꞊nɛ yaa bɔ ‑a 'ka bhë.»

꞊Guë' ‑nu 'wo bhë ‑an ‑bha ‑yɛ 'zü ‑sü

17 ꞊Guë' ‑nu 'gɔɔ‑ 'slaplɛ ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑wo ‑yɛ wo 'zü 'wo nu ꞊zuögludhi 'ka, 'ö 'wo‑ pö Yesu ‑dhë: «Yi Dëmɛ, ‑zuu yaa ‑nu ‑de 'yië 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑an 'ka ü 'tɔ 'gü, ‑wo 'wun ‑ma yi ‑ta 'wo go mɛ ‑nu 'gü.»

18 'Ö Yesu ꞊ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «A Satan ‑bha ‑go dhang‑ 'gü ‑sü 'yö ‑püö bhë ‑a ‑yö ꞊nɛ pë ‑bha 'yan bɔ ‑sü 'dhö. 19 'Kɛɛ ‑ka ka 'to 'to: A ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü ‑nu ka ‑dhë kö 'kaan‑ ꞊taa'‑ ꞊mɛɛ ‑nu, gian ‑nu ‑an ‑ta, 'iin 'kaan‑ dü ‑bha 'piigbeedhɛ 'plɛ 'gü ꞊siö'‑; 'go mü pë gbɛ yaa 'dho pë 'dhiö‑ kë ka 'ka. 20 'Kɛɛ kö ꞊kun 'ö ka ꞊zuö' 'glu ‑yö 'dhi, ‑zuu yaa ‑bha 'wun ‑ma ka ‑ta ‑sü ‑wun 'gü; ka ꞊zuögludhi ꞊zian' ka 'tɔ ‑bha ‑ya ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑sü ‑wun 'gü!»

Yesu ‑bha ꞊zuögludhi ‑wun

(Matiö 11.25-27; 13.16-17)

21 'Töng gia‑ 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka, Yesu ‑yö ‑pa ꞊zuögludhi 'ka ‑Zuu 'slööslö ꞊kwaa' 'yö‑ pö: «O n Dë, 'ü dhang‑ waa‑ 'kpongtaadhɛ ꞊kɔɔnmɛ 'ka, a ü zuö ‑pö pë 'ü‑ ‑bin mɛ ‑nu 'wo 'kpaakpa waa‑ 'wundɔmɛ ‑nu ‑an ‑gɔ, 'ü‑ ‑zɔn mɛ ‑nu 'wo wo ‑de ‑sü 'tee ‑an ‑dhë bhë ‑a ‑wun 'gü; ꞊ii‑, n Dë, ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, bhii 'ö tɔɔ bhi gia‑ ü 'yi ‑kan ‑a ‑dhë ‑wun ‑mü.»

22 'Go mü 'yö‑ pö: «N Dë ‑yö pë 'plɛ ‑lo n kwɛɛ; mɛ gbɛ 'yaa ma 'a‑ Gbö 'ka n dɔ ‑a 'ke yaa kë n Dë 'ka. 'Ö go mü mɛ gbɛ 'yaa n Dë dɔ ‑a 'ke yaa kë ma 'a‑ Gbö 'ka waa‑ mɛ ‑nu 'ö 'a‑ ‑zɔn ‑na ‑an ‑dhë bhë ‑an 'ka.»

23 ꞊Dhɛ Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ꞊wa 'to wo 'sloo 'ka, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Zuögludhi ‑yö kë ka ‑gɔ, pë ‑nu 'ö 'ka ‑an yö bhë ‑an ‑wun 'gü, 24 bhii a‑ ‑pö ka ‑dhë mɛdhɛvadhɛ 'wo ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'ka waa‑ ‑gludë ‑nu 'wo 'dhiö ‑be, ‑wa ‑dhɔ ‑kë kö n këpë ‑nu 'ö 'ka ‑an yö ‑na ꞊nɛ 'waan‑ ‑an yö 'kɛɛ waa ‑an yö; 'iin pë ‑nu 'ka ‑an ma ꞊nɛ 'waan‑ ‑an ma 'ö waa ‑an ma.»

'Wun ꞊zuan' 'yö ‑gban Samali mi këwunsëëzë ‑bha

25 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, tɔnggɔmɛ do ‑yö ‑luu 'yö Yesu 'gü dan ‑a ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü 'ka 'ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, a ‑dho ‑a kë ꞊dhë kö ꞊toëpö ‑këdhösü ‑yaan kë n ‑gɔ ‑ɛ?»

26 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Më 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha tɔng 'gü i? 'Bha ‑a pö, ü‑ ‑ma ‑kɔklë ꞊ɛ?»

27 'Ö gɔɔn‑ bhë 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'ö tɔɔ: ‑Bhö ü Dëmɛ ü ‑bha ‑Zlan ‑dhɔ kë ü ꞊zuöga 'plɛ 'ka, ü nii 'plɛ 'ka, ü ꞊faan' 'plɛ 'ka, ü ‑zo ‑ta 'gü ‑wun 'plɛ 'ka! 'Go mü, ‑bhö ü ‑ya 'yɔɔ ‑dhɔ kë ꞊nɛ ü ‑de 'dhö!»

28 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «Ü‑ ‑daa ‑kë ‑së, ‑bhö ‑a kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö bhë ‑a 'dhö, ü ‑dho kë ‑dhö ꞊toëpö 'ka!»

29 'Kɛɛ tɔnggɔmɛ 'ö bhë 'yaa‑ 'piö kö za ‑yö ö 'kun. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö Yesu ꞊dhɛɛ' kpɔ 'zü ꞊nɛɛ: «Dö tɔɔ n ‑ya 'yɔɔ ꞊ɛ?»

30 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'wun ꞊zuan' ‑zɔn ‑a ‑dhë ‑sü 'ka, 'ö‑ pö: «Gɔɔn‑ do ‑yö ‑go Zeluzalɛmë, 'yö ‑kë 'dho ꞊dhia Zeliko. ꞊Dhɛ 'ö këpëyaamɛ ‑nu ꞊wa ‑lo ‑a ‑ta zian‑, 'wo‑ ‑bha pë ‑nu 'plɛ kun ‑a ‑gɔ 'wo‑ ‑ma, 'ö to ‑an kwɛɛ 'ö ꞊fuë. 'Wo‑ to sia‑ mü 'wo ‑ziö. 31 ‑Zlan ‑bha slabhomɛ do ‑yö ‑kë zian bhë ‑a ‑ta 'pö ziö ‑dhiadhö. ꞊Dhɛ ꞊ya gɔɔn‑ bhë ‑a yö, 'yö bɔ ‑kpinng 'to 'pian gbɛ ‑ta, 'ö ‑ziö.

32 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka 'ö mɛ do 'yö go Levi ‑nu ꞊suu'‑ 'gü 'yö nuë. ꞊Dhɛ ꞊ya yö ‑a ꞊tɛi' 'ka, 'yö ꞊yɔɔn gɔɔn‑ bhë ‑a ‑bha. ꞊Dhɛ 'ö ꞊yaa‑ yö, 'yö saan 'yö bɔ ‑kpinng 'to gbɛ ‑ta 'ö ‑ziö.

33 'Kɛɛ Samali (‑sɛ 'ö‑ 'gü ‑mɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu 'waa wo 'ko ‑dhë ‑së bhë ‑a) mi do 'yö ‑kë 'dho ꞊dhia 'ta 'gü; ‑yö ‑kë zian ‑gblooga do bhë ‑a ‑ta; 'yö ‑wo ‑a ‑ta mü. ꞊Dhɛ 'ö ꞊yaa‑ yö, 'yö‑ 'yena ‑yö ‑da ‑a 'gü, 34 'yö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, 'yö ‑drɔɔn waa‑ 'yɔn yö ‑a ‑bha bhüö ‑nu 'gü, 'yö ‑an ‑lö sɔ 'pɛn 'ka. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö‑ ‑ya ö bha ꞊soofang ꞊taa 'yö dhoë ‑wɔ ‑a 'gü ‑kɔ 'wo‑ ꞊saan' bho ‑na bhë ‑a do 'gü. ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü, 'yö ö ‑zo ‑kë ‑a 'piö. 35 ꞊Dhɛ 'ö ‑a ‑tadhɛ ꞊ya 'po, 'yö dönie ꞊plɛ sü 'yö‑ nu ‑wɔ ‑a 'gü ‑kɔ bhë ‑a ‑gɔmɛ ‑dhë ‑a pö ‑a ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‹‑Bhö ü ‑zo kë mɛ 'ö ꞊nɛ ‑a 'piö; ꞊ya kë ꞊nɛ a 'yɛ ‑na n 'zü a 'dho ‑na n ꞊plöö, pë ‑nu 'ü 'dhoë‑ kë ‑a ‑wun 'gü 'töüdhö bhë a ‑dho ü ‑bha ‑yɛ 'zü kë.› »

36 'Yö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë 'zü: «꞊Ya kë 'dhö kö mɛ ‑yaaga 'wo bhë ‑a dö ‑zë 'yö tɔɔ mɛ 'ö këpëyaamɛ ‑nu ‑wa ‑ma bhë ‑a ‑ya 'yɔɔ ꞊ɛ?»

37 'Ö tɔnggɔmɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «'Ö tɔɔ mɛ 'ö‑ 'yena yö bhë.»

꞊Dhɛ ‑kë 'dhö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Kö ‑bhö 'dho 'ü‑ kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö!»

Yesu ‑bha ‑dho Maatö waa‑ Mali ‑an ‑gɔ kɔɔ ‑sü

38 ꞊Dhɛ Yesu waa‑ ö bha ꞊guë' ‑nu ꞊wa ‑da zian ‑ta, ‑wo ‑dho 'wo ‑da pödhɛ do 'gü. Dhebɔ do ‑yö ‑kë mü, 'wo‑ ‑dhɛ Maatö; 'yö Yesu ‑nia kun ö ‑gɔ kɔɔ. 39 ‑A dheglu 'nëdhe 'wo‑ ‑dhɛ Mali, ‑yö ‑kë ꞊yaannu ꞊süë' Dëmɛ ꞊gɛɛndhö ö 'to ‑to ‑a ‑bha ‑mɛ ꞊daan' ‑wo ‑bha ꞊dhia. 40 Maatö ‑yö ‑kë yuö ꞊plëëzë kë ꞊dhia, 'yö nu 'ö‑ pö: «N Dëmɛ, kö n dheglu ‑yö yuö ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑ya 'plɛ 'to n ‑kɔ ‑ta ꞊nëdhö ꞊nɛ, 'yaa ü ‑dhë pë gbɛ 'ka a? ‑Bhöë pö ‑a ‑dhë ‑yö nu n ‑dhë!»

41 'Yö Dëmɛ ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: «Maatö, Maatö, ‑zo ‑ta 'wun 'gü ‑sü waa‑ pë ꞊plëëzë kë ‑dhɔ ‑yö ü ‑kë, 42 'kɛɛ 'wun do ‑yö mü, 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑. Yö ꞊nɛ 'ö Mali 'dhoë‑ 'piö bhë; yaa 'dho 'go ‑a ‑gɔ gbɔ.»

11

'Wun 'ö ‑gban ꞊bhɛa' ‑kɔ ‑bha ‑a ꞊blɛɛ'‑ 'ö Yesu ‑ya wo

(Matiö 6.9-13; 7.7-11)

1 Yi do 'ka Yesu ‑yö ‑dho ꞊bhɛa' ꞊dhia ‑dhɛ do 'gü. ꞊Dhɛ ꞊ya yën ꞊bhɛa' ‑sü ‑bha, 'yö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu mɛ do ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N Dëmɛ, ‑bhö yi ꞊daan' ꞊bhɛa' ‑kɔ 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Zan ‑yö ö bha ꞊guë' ‑nu ꞊daan ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö!»

2 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka 'dhoë‑ ꞊bhɛa'‑, ‑kaa pö:

Yi Dë, ü 'tɔ 'slööslö bhë, mɛ ‑nu ‑wa ꞊bhlë ‑ya.

Ü ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö kë 'kpongtaa.

3 ‑Dhɛkpaɔyi 'saadhö 'ka, ‑bhöpë 'ö ‑mɔ yi ꞊tian' ‑a nu yi ‑dhë!

4 ‑Bhö ziö yi ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ 'yi ꞊zië' mɛ ‑nu ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta bhë ‑a 'dhö.

Kö ꞊kun 'ü ü ꞊kwaa yi ‑zü 'ö dü ‑yö yi ‑püö!»

5 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ: «‑Ka ka ‑zo 'ta 'wun 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü, ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ do ꞊ya kë ‑dhö ka ziën, ‑a 'bhamɛ ꞊ya kë ‑dhö, ꞊ya 'dho ‑a 'piö gbeng ziën ‑yaan pö ‑a ‑dhë: ‹N 'bhamɛ, ‑bhö 'bluu‑ bhɛ ‑yaaga 'pë dɔ n ‑ma, 6 bhii 'ö tɔɔ n 'bhamɛ do 'yö go 'ta 'gü, 'yö ‑wo n ‑ta ꞊nɛ, pë gbɛ 'yaa n ‑gɔ kö 'aan‑ nu ‑a ‑dhë.› 7 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ, ‑a 'bhamɛ ꞊ya bɔ kɔɔ ꞊yaa‑ pö ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö ü ꞊kwaa' n ‑zü 'sengdhö! 'Ma 'kwɛɛ ta 'saadhö ꞊lakele 'ka, yië‑ ma 'në ‑nu 'yië ꞊waannu, n ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'a ꞊luu'‑ 'aan‑ 'bluu‑ nu ü ‑dhë!›

8 ꞊Ao', a‑ ‑pö ka ‑dhë yaa 'dho ꞊luu' ‑yaan 'bluu‑ nu ‑a ‑dhë, ‑an ‑bha ‑kë 'kobaɔngzë 'ka ‑sü ‑wun 'gü, 'kɛɛ ‑yö ‑dho ꞊luu'‑ 'ö pë 'ö ‑dhɔ ꞊kaa' bhë 'ö‑ nu ‑a ‑dhë 'kwɛɛ ‑ta 'ö ‑ma ‑na ‑kplawo bhë ‑a ‑wun 'gü. 9 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ma ‑zë a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Ka pë ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ, ‑yö ‑dho ‑a nu ka ‑dhë; ‑ka pë ꞊mɛɛ' ‑Zlan 'piö, ka ‑dho ‑a yö; ‑ka 'kwɛɛ ‑ta ‑ma, ‑Zlan ‑yö ‑dho 'kwɛɛ po ka ‑gɔ. 10 Bhii mɛ 'oo mɛ 'ö pë ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ, ‑ya ‑nu ‑a ‑dhë; 'ö mɛ 'ö pë ꞊mɛɛ ‑a 'piö, 'yö‑ yö; 'ö 'kwɛɛ ‑po mɛ 'yö 'kwɛɛ ‑ta ‑ma ‑a ‑gɔ. 11 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka ziën mɛ do ‑yö ‑dhö 'ö‑ ‑bha 'në 'dho ‑dhö, ꞊ya 'yuö‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ, ‑yö ‑dho ꞊mɛɛ nu ‑a ‑dhë ‑a? 12 'Iin ꞊ya pë ‑yan ‑dhɛ ‑a ‑gɔ, ‑yö ‑dho gian nu ‑a ‑dhë ‑a? 13 'Wunyaakëmɛ ‑nu 'ka dɔ ꞊nɛ, ka pë ‑së ‑nu kaa‑ 'në ‑nu ‑dhë ‑dhɛ ‑dɔ. ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, ‑më 'yö ‑kë 'ö ka Dë 'yö ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ 'gü, yaa 'dho ‑Zuu 'slööslö nu mɛ 'ö‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ‑a ꞊dhë ꞊ɛ?»

'Wun 'wo‑ dɔ Yesu ‑bha bhë ‑a ‑daa 'yö‑ ‑kë ‑an ‑gɔ

(Matiö 12.22-30; Maakö 3.22-27)

14 Mɛ do ‑yö ‑kë 'tuunzë, bhii ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a 'gü. ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑ya bho ‑a 'gü, 'yö yö 'we ‑sü ‑bha. 'Ö mɛ gbung 'wo ‑kë mü bhë 'ö ‑an 'te ‑yö tun. 15 'Kɛɛ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë mü 'wo‑ pö: «Bɛɛzebilö 'ö tɔɔ dü 'ö ‑zuu yaa ‑nu ‑gɔmɛ 'ka bhë, 'yö ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü nu ‑a ‑dhë, 'ö ‑zuu yaa ‑nu kë ‑na ‑a 'ka bhë!»

16 'Ö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa ‑kë kö 'waan‑ ‑a 'gü dan 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ‑dhidhaapë do 'yö dho ‑a ‑zɔn ꞊nɛ ü bha ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü bhë ‑yö ‑go ‑Zlan 'piö ‑a kë!» 17 Yesu ‑yö ‑an ‑bha ‑zotadhe ‑dɔ. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Sɛgɔ ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ 'wo 'ko zë ‑na wo 'ko 'ka ‑an 'dhiötodhɛ 'ö tɔɔ ‑an 'gü ꞊siö' ‑sü, ‑an ‑bha 'kɔ ‑nu ‑wo ‑dho ‑lo. 18 ꞊Ya kë ꞊nɛ dü ꞊ya 'ko zë ö ‑de 'ka, ‑a ‑bha 'sɛgɔ ‑dho ꞊glɔɔ ‑kɔklë ꞊ɛ? Bhii ka‑ ‑pö ꞊nɛɛ a ‑zuu yaa ‑kë mɛ ‑nu 'gü, 'ö tɔɔ Bɛɛzebilö ꞊nɛ 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü nu n ‑dhë. 19 ꞊Ya kë 'dhö kö dö 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü nu ka ‑bha mɛ ‑nu ‑dhë 'wo ‑zuu yaa ‑kë ‑a 'ka ɛ? Ka ‑de ‑bha mɛ ‑nu ‑wa ‑zɔn ꞊nɛ za yaa ‑yö ka 'piö. 20 'Wun gia‑ 'ka, ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊nɛ 'a ‑zuu yaa ‑kë ‑a 'ka, kö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ꞊ya nu ka 'piö 'saadhö.

21 Bhii ꞊ya kë ꞊nɛ gɔɔn‑ 'gügbeezë 'ö 'ko ꞊zaa' ‑piö 'dhoë‑ ‑gɔ, ꞊ya ö ‑zo kë ö bha 'kɔ 'piö, ‑a ‑bha kɔɔpë 'plɛ ‑dho ꞊waannu ‑së 'ka.

22 'Ö gɔɔn‑ do 'yö‑ 'gü 'dho 'gbee‑ 'yö ‑ziö ‑a ‑ta, ꞊ya ‑wo 'ö ꞊ya 'to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑a ‑ta, ‑ya ‑bha 'ko ꞊zaa' ‑piö 'yö ö ‑zo yö ‑a ‑bha bhë ‑ya 'plɛ ‑sü ‑a ‑gɔ; 'go mü 'yö‑ ‑bha pë ‑nu 'yö‑ sü bhë, 'yö‑ ‑glu ö ‑bha mɛ ‑nu 'ka.

23 A‑ ‑pö ka ‑dhë: Mɛ 'yaa n 'piö, kö ma mɛ 'yaa ‑mü; 'go mü mɛ 'ö yaa nu n ‑dhë ma pë ‑kpɔ 'kuë‑ ‑sü 'gü, kö ‑yö ‑nu n ‑ma pë 'pɛn ꞊dhia.»

'Wun 'ö ‑gban ‑zuu yaa ‑bha ‑yɛ 'zü ‑sü ‑bha ‑a ꞊blɛɛ'‑ 'ö Yesu ‑ya wo

(Matiö 12.43-45)

24 'Yö Yesu ‑ya pö: «‑Zuu yaa ꞊ya 'go mɛ ‑nu 'gü, 'yö dho 'ö ꞊nië nië ‑dhɛ 'ö mɛ gbɛ 'yaa‑ ‑bha ‑a ‑bha kö ‑yaan ö ‑yadhɛ ꞊mɛɛ'‑. ꞊Ya kë ꞊nɛ 'yaa‑ yö ‑na, 'yö‑ pö ö ‑de ‑dhë ꞊nɛɛ: ‹A ‑dho yɛ n 'zü 'a dho n ‑yadhɛ 'a go ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha.› 25 'Ö ‑yɛ ö 'zü 'yö nu; 'yö ‑dhɛ mɛ 'ö ‑kë ‑a ‑bha 'dhiö bhë ‑a yö kö ꞊ya kë ꞊nɛ 'kɔ 'ö ‑a 'gü ‑dhɛ 'dho go ‑sü 'ka, 'ö pë 'plɛ 'dho ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ka ‑a 'gü bhë ‑a 'dhö. 26 ꞊Ya kë 'dhö 'ö ‑zuu yaa 'slaplɛ 'ö ‑an këwun 'dho ya 'ö ꞊ziö' ‑a ‑ta bhë 'yö ‑an kpa ö ‑bha, 'ö wo 'plɛ 'wo nu 'wo wo ‑yadhɛ kun ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha. ꞊Ya kë 'dhö zlöö kö gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a ‑bha 'wun kë ‑kɔ ꞊ya kë ya, ꞊ya ziö ‑a mɛ 'ö 'dhiö ‑a ‑ta.»

꞊Zuögludhi ‑wun giagia

27 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën 'wun 'ö bhë ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha, 'ö dhebɔ do ‑yö ‑bɔ mɛ gbung 'gü, 'yö‑ pö: «꞊Zuögludhi ‑yö kë dhebɔ 'yö ü ‑gu sü 'yö ü gbaa 'yɔn 'ka bhë ‑a ‑gɔ!»

28 'Ö Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «꞊Zuögludhi ‑yö kë ꞊zian' mɛ 'wo ‑Zlan ‑wo ma 'ö 'wo‑ ꞊bhlë ‑ya ‑an ‑gɔ.»

‑Dhidhaapë do ‑dhɛ ‑sü

(Matiö 12.38-42)

29 ꞊Dhɛ 'ö mɛ ‑nu 'dho bhɔ ‑na 'kuë‑ ꞊va Yesu ‑zü, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ 'bhee‑ ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü ꞊nɛ ‑an këwun 'yaa ‑së; wo 'ö 'wo 'dhö bhë, 'wo ‑dhidhaapë 'yö dho kë ꞊duakëpë 'yö go ‑Zlan 'piö 'wo‑ ꞊mɛɛ, 'kɛɛ ‑dhidhaapë gbɛ 'ka 'dho kë ‑a 'ke yaa kë Zonasö ‑bha ‑dha ga ‑gɔ ‑sü 'ka; ('kɛɛ kö ꞊ya ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga kë 'yuö‑ 'guu). 30 ‑Kɔ do 'ö Zonasö ‑yö ꞊kaa' ꞊duakëpë do 'ka, mɛ ‑nu 'wo Ninivö ‑an ‑bha 'ka 'dhiö ‑be bhë, ‑kɔ do bhë ‑a 'ka 'ö ma 'a Mɛgbö 'ka 'a dho kaa mɛ ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑an ‑bha ꞊duakëpë do 'ka. 31 ‑Zlan ‑bha zakanyi 'ka, ‑gludhe 'yö ‑kë Seba ‑sɛ ꞊kɔɔnmɛ 'ka bhë ‑yö ‑dho ꞊luu'‑ mɛ 'bhee‑ ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü ‑an ‑gɔ, 'yö za ‑lo ‑an tuö; bhii 'ö tɔɔ ‑yö ‑go 'sɛ ꞊gbiin gbɛ ‑ta, 'yö nu 'yö ö 'to to Salomɔ ‑wo 'ö 'kpaakpadhɛ 'ö ‑Zlan ‑ya nu ‑a ‑dhë bhë ‑a ‑bha. Yö do bhë 'zü, ‑dhɛ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü mɛ do 'yö ꞊va 'ö ꞊zië' Salomɔ ‑ta ‑yö zö. 32 'Go mü ‑Zlan ‑bha zakanyi 'ka, mɛ ‑nu 'wo Ninivö ‑wo ‑dho ꞊luu'‑ mɛ 'bhee‑ ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑an ‑gɔ, 'wo za ‑lo ‑an tuö, bhii 'ö tɔɔ ꞊dhɛ Zonasö ꞊ya ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë, ‑wo wo ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü ꞊dhië ‑kwaa ‑Zlan 'piö, 'kɛɛ kö mɛ 'yö ꞊va 'yö ꞊zië' Zonasö ‑ta 'yö zö.»

Bun ‑bha ‑dhɛpuudhɛ

(Matiö 5.15; 6.22-23)

33 'Ö‑ pö: «'Waa ꞊labang dɔ kö ‑waan ‑a ‑bin, 'iin kö ‑waan 'gbonggbo 'gblü ‑a ‑ta. ‑Abi'! ‑Wa ‑dɔ ꞊zian' ö ‑dɔ ‑a ‑ta dhuö ‑pë ‑ta; ‑yö ‑kë 'dhö kö mɛ ‑nu 'wo ‑da ‑na kɔɔ bhë ‑waan ‑dhɛpuudhɛ yö. 34 Mɛ 'yan ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ bun ‑bha ꞊labang 'dhö. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑potaasü ꞊ya kë ‑an ‑gɔ, kö bun ‑yö ‑dhɛpuudhɛ 'gü; 'kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ‑potaasü 'yaa ‑an ‑gɔ kö bun ‑yö ‑dhɛtiidhɛ 'gü. 35 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö kö ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö, kö ꞊kun 'ö ‑dhɛpuudhɛ 'yö ka 'gü bhë 'yö ‑kë ka ‑gɔ ‑dhɛtiidhɛ 'ka. 36 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka bun ‑dhɛ 'saadhö ꞊ya 'bhü, 'ö ‑a ‑dhɛ gbɛ yaa 'to ‑dhɛtiidhɛ 'gü, ‑dhɛpuudhɛ ‑dho ‑a pa ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊labang 'dho ö bha 'bhü ‑sü yö ‑na ‑a 'ka kɔɔ bhë ‑a 'dhö 'papadhö.»

Yesu ‑yö Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu këwun ‑nu ‑blɛɛ

(Matiö 23.1-36; Maakö 12.38-40)

37 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha 'dhö, 'ö Falizi ‑mɛ do ‑ya ꞊dhɔɔ ‑kë ö ‑gɔ kɔɔ kö 'waan‑ pë ‑bhö. Yesu ‑yö ‑dho ‑a ‑gɔ kɔɔ, 'yö‑ ‑nia kun kö ‑waan pë ‑bhö. 38 Falizi ‑mɛ bhë ‑a 'te ‑yö ‑tun ‑kɔ 'ö Yesu yaa‑ 'zlu ꞊nɛ ‑an ‑bha wɔ 'dhö ‑yaan ꞊tun pë ‑bhö ‑na bhë ‑a ‑wun 'gü. 39 'Ö Dëmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Pë 'ö Falizi ‑mɛ ‑nu, 'ka ‑a 'ka, ꞊ga 'ö ꞊nɛ: Ka 'yi mü ‑kɔɔ ‑nu waa‑ 'tia‑ ‑nu ‑an bun 'kpaan ‑zlu 'kɛɛ 'kaa ‑an 'gü ‑dhɛ 'zlu; ka ‑de ꞊zuö' 'piö, ka ‑ya ‑sü 'ka ꞊kwaan ‑sü waa‑ 'glu yaa ‑an ‑wuën! 40 'Wun ‑yö 'yaan ‑mɛ ‑nu 'ka ꞊nɛ! ‑Zlan 'yö pë plaan ‑dhɛ ‑pë ‑kë bhë, yö do kun 'ö pë 'gü ‑dhɛ ‑yuö ‑kë 'pö a? 41 ‑Ka pë ‑nu nu ka ꞊zuöga 'plɛ 'ka ꞊zian', 'ka pë ‑nu 'wo ka ‑gɔ ‑an nu 'yenamɛ ‑nu ‑dhë; ꞊ya kë 'dhö ka ‑bha pë 'plɛ ‑dho kë 'slööslö.

42 'Yena ‑wun ‑dho kë ka 'ka, Falizi ‑mɛ ‑nu, 'ö tɔɔ ka ka ‑bha pë 'gɔɔ‑ do ‑naa ‑bho ka ‑bha 'too ꞊dhɛɛ' ‑pë 'sɛnsɛn 'plɛ 'ka, 'ö 'kaa ka ‑zo ‑kë ka ‑de 'piö, ‑kë kpengdhö ‑sü 'ka waa‑ ‑Zlan ‑dhɔ ‑ya ka ꞊zuö' 'piö ‑sü 'ka bhë. Pë 'ö 'ka dho ‑a kë ‑bezë 'ö bhë, kö ‑yaan 'to ‑an mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑bha.

43 'Yena ‑wun ‑dho kë ka 'ka, Falizi ‑mɛ ‑nu, 'ö tɔɔ ka‑ ‑dhɔ ‑kë ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ‑nu 'ö 'wo ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü bhë ‑an 'ka 'iin kö mɛ ‑nu ‑wo ‑mɛɛ kë ka 'ka ꞊bhlë 'gü 'dhëëdhɛ ‑nu 'gü.

44 'Yena ‑wun ‑dho kë ka 'ka, 'ö tɔɔ ka ‑kë ꞊nɛ blɔɔn‑ 'ö mɛ gbɛ 'yan 'yaa‑ yö 'ö 'wo ꞊taa ‑a ‑ta, 'waa ‑a ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ mɛ ꞊glöö 'buu ‑ya 'gü bhë ‑a 'dhö!»

45 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'ö tɔnggɔmɛ do ‑ya pö Yesu ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ü 'wun ꞊blɛɛ' ‑na ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö kö 'si 'ü‑ bho ‑na yi ‑de 'pö yi ‑gɔ bhë!» 46 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «'Yena ‑wun ‑dho kë tɔnggɔmɛ ‑nu ka ‑de 'pö ka 'ka! Bhii 'ö tɔɔ ka ꞊kwɛɛ‑ ꞊va ‑sü 'ka‑ dɔ mɛ ‑nu tuö 'ö 'kaa nu ‑an ‑dhë 'bhe 'tee wo kö 'kaan‑ ‑an ‑bha ꞊kwɛɛ‑ ‑nu bho ‑an ‑ta.

47 'Yena ‑wun ‑dho kë ka 'ka! Bhii 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'ö ka 'bhɛma ‑nu ‑wo ‑an zë bhë ka‑ blɔɔn‑ ‑ta dhuö ‑dhɛ ‑pë ‑kë. 48 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'gü ka‑ ‑zɔn ꞊nɛ ka 'bhɛma ‑nu ‑bha yuö kë ‑kɔ 'yi‑ ‑kan ka 'dhii! Bhii wo ‑zë ‑wo ‑an ‑zë, 'ö ka ‑zë 'ö 'ka 'kɔ ‑nu dɔ ‑an blɔɔn‑ ‑ta. 49 Bhii ‑Zlan ‑ya ‑blɛɛ ö ‑bha 'kpaakpadhɛ 'ka 'dhiö ‑be ꞊nɛɛ: A ‑dho ma ‑wodhiölomɛ ‑nu waa‑ ma bɔmɛ ‑nu bɔ ‑an ‑dhë; ‑wo ‑dho ‑a mɛ 'bhaa ‑nu zë 'ö 'wo‑ mɛ 'bhaa ‑nu 'klo bhɔ.

50 'Kɛɛ pë dho kë 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü bhë, ‑an 'klo ‑dho bhɔ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'wo ‑an zë 'ö sü 'kpongtaadhɛ züdɔyi ‑bha bhë ‑a ‑wun 'gü 51 'Ö sü Abɛlö zë ‑yi 'ö ‑kë mɛ zë ‑sü ‑blɛɛzë 'ka 'kpongtaa zö bhë ‑a ‑bha ‑yö yöë Zakali 'wo‑ zë sla‑ bho ‑dhɛ waa‑ ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ ꞊duö ‑an ziën bhë ‑a ‑wun 'gü. A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë giagia 'ka ꞊nɛɛ: Mɛ ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ, ‑an 'klo ‑dho bhɔ mɛ zë 'ö ‑an 'bhɛma ‑nu ‑wa wo bhë ‑a ‑wun 'gü.

52 'Yena ‑wun ‑dho kë ka 'ka, tɔnggɔmɛ ‑nu, bhii 'ö tɔɔ 'ka ꞊lakele 'yö dho 'kwɛɛ po mɛ ‑nu ‑gɔ kö ‑waan ‑Zlan ‑bha 'wun ‑nu dɔ bhë, 'ka‑ sü 'ö ka 'ö ka 'ka 'dho ‑da kɔɔ bhë, 'ka‑ ‑kë 'ö mɛ ‑nu 'wo‑ ‑dhɔ ꞊kaa' kö 'waan‑ ‑da kɔɔ bhë, 'kaa 'we ‑a ‑bha kö ‑wo ‑dakɔɔdhɛ yö.»

53 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊ya 'go ‑dhɛ bhë ‑a 'gü, tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo yö ‑ziö ‑a 'piö ‑sü 'gü ‑naazuëdhe 'ka, 'ö 'wo ꞊dhɛɛ' ‑nu kpɔ ‑a ‑gɔ 'wun ‑nu ꞊plëëzë ‑gɛn 'ka; 54 'kɛɛ ‑yö ‑kë 'slë 'ka 'wo‑ ‑kan ‑a ‑gɔ ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ' ‑sü 'ka kö ‑waan ‑a 'kun ö ‑wo ‑nu ‑ta.

12

‑Zo ‑kë ‑de 'piö mɛ 'yan ‑ta ‑wun kë ‑mɛ ‑nu ‑gɔ ‑sü

(Matiö 10.26-27)

1 ‑A 'töng bhë ‑a 'ka, mɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo 'ko ꞊bhaa ‑vuu ꞊plëëzë 'ka. 'Ö ꞊dhɛ to zlöö kö ‑wo ꞊taa' ‑na wo 'ko ‑nu ‑gɛn 'dhɛ ‑ta, 'ö Yesu ‑yö ꞊dhië ö bha ꞊guë' ‑nu 'piö, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö Falizi ‑mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑bha 'wun kë ‑kɔ ‑yö ‑kë ꞊nɛ ꞊bluubhɛɛpë 'dhö bhë ‑an ‑gɔ, 'ö tɔɔ mɛ 'yan ‑ta ‑wun kë ‑mɛ ‑nu ‑mü ‑an 'ka! 2 Pë 'yö ‑bin ‑sü 'ka ‑a 'plɛ ‑yö ‑dho yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü; 'ö 'sloo 'ka ‑wun 'yö ‑bin ‑sü 'ka 'yö dho yö plaan. 3 ‑A ‑wun 'gü, 'wun ‑nu 'ka dho ‑a ꞊blɛɛ'‑ ‑dhɛtiidhɛ 'gü, 'wo dho ‑a ma ‑dhɛ 'po ‑sü 'gü; 'ö 'wun ‑nu 'ka dho ‑an ꞊blɛɛ'‑ ka 'ko 'toodhö ka ‑gɔ kɔɔdhɛ ‑nu ‑bha, 'wo dho ‑a ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ziën.»

‑Suö ‑a ‑dhë ‑mɛ

(Matiö 10.28-31)

4 «'Wun mɛ 'ö ꞊nɛ a‑ ‑blɛɛ mɛ 'ka n 'bhamɛ ‑nu 'ka ka ‑dhë: Kö ꞊kun 'ka ‑suö mɛ ‑nu 'wo dho ka zë, 'ö 'go mü waa 'dho pë 'waa gbɛ kë gbɔ bhë ‑an ‑dhë. 5 A ‑dho mɛ 'ka dho suö ‑a ‑dhë ‑a ‑zɔn ka ‑dhë: ‑Ka 'suö ‑Zlan 'ö ꞊ya mɛ 'sü 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü 'dhoë‑ ‑gɔ kö ‑yaan mɛ ‑zuö ꞊glöötiaandhö 'siö 'gü bhë ‑a ‑dhë. ꞊Ii‑, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Ka 'suö ‑a ‑dhë 'dhɛ!

6 Kë 'kwa‑ wo ꞊nɛ 'waa ꞊zöng' 'sɔɔdhu 'dhɔɔ dɔ 'wëü‑ 'tama ga ꞊plɛ ‑bha ‑a? 'Kɛɛ kö ‑Zlan ‑zlö 'yaa trö ‑a do ‑de ‑bha. 7 'Go mü 'ö ka tuö ‑wun 'plɛ 'dho ꞊dhong' ‑sü 'ka. Kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ka ‑kë, ka ‑wun ꞊yö 'gbee‑ 'yö ꞊zië' ꞊zöng' ‑nu ‑ta!»

‑We Yesu ‑wun ‑bha ‑sü 'iin ‑kploo ‑a ‑wun 'ka ‑sü

(Matiö 10.32-33; 12.32; 10.19-20)

8 'Ö‑ pö: «A‑ ‑pö ka ‑dhë: Mɛ 'oo mɛ 'yö 'dhoë‑ ‑a pö mɛ ‑nu ziën ‑yö n ‑ma 'ka, ma 'a Mɛgbö 'ka 'pö a ‑dho ‑a pö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑dhë ‑yö n ‑ma 'ka. 9 'Kɛɛ mɛ 'oo mɛ 'ö 'dhoë‑ pö mɛ ‑nu ziën 'yaa n dɔ, ma 'a Mɛgbö 'ka 'pö, a ‑dho ‑a pö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑dhë 'maa‑ dɔ.

10 Mɛ 'oo mɛ 'ö 'dhoë‑ 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ ma 'a Mɛgbö 'ka n 'ka, ‑Zlan ‑dho ziö ‑a ‑bha 'wun yaa 'ö 'dhö bhë ‑a ‑ta; 'kɛɛ mɛ 'ö 'dhoë‑ 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ ‑Zuu 'slööslö ‑gɔ, yö 'ka 'dho ziö ‑a ‑bha 'wun yaa 'ö 'dhö bhë ‑a ‑ta.

11 ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊wa ka 'kun, 'to 'ka‑ wo ‑na n 'piö bhë ‑a ‑wun 'gü, 'ö ꞊wa 'dho ka 'ka Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü, 'iin 'dhiö ‑sü ‑mɛ 'ka ‑mɛ ‑nu, 'iin 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑an 'dhiö kö ‑waan 'wun dɔ ka ‑bha, kö ꞊kun 'ka dɔ pë 'ka dho ‑a ꞊blɛɛ'‑ ‑a ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta ka ‑de ‑gɔ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü; 12 bhii ‑Zuu 'slööslö ‑dho 'wun 'ka dho ‑a ꞊blɛɛ'‑ ‑a ‑zɔn ka ‑dhë 'töng gia‑ bhë ‑a 'ka.»

'Wun ꞊zuan' 'yö ‑gban ꞊bhɔɔmɛ 'ö 'yaa 'wun dɔ ‑a ‑bha

13 'Töng bhë ‑a 'ka, mɛ do ‑yö ‑bɔ mɛ gbung ziën 'ö‑ pö Yesu ‑dhë: «N Dëmɛ, ‑bhö ‑a pö n dheglu ‑dhë, pë ‑nu 'ö yi dë ‑ya to yi ‑gɔ bhë 'yi ‑an ‑glu!»

14 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «Gɔɔn‑ ꞊nɛ, dö 'ö n ‑ya kö 'aan‑ kë ü bha za ‑nu 'kan ‑mɛ 'ka, 'iin 'aan‑ kaa‑ pë ‑nu ‑glu ka 'ka ɛ?»

15 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ pö ‑an 'plɛ ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ka ‑klu ꞊bhɔɔpë ‑nu ‑bha, bhii mɛ ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü yaa 'dho yö ꞊bhɔɔpë ‑nu ‑bha ‑kë ‑a ‑gɔ ‑sü ‑bha, 'kö ‑kë ꞊nɛ ‑yö ꞊bhɔɔzë ꞊duö 'dhee.»

16 'Yö Yesu ‑yö 'wun ꞊zuan' do ‑zɔn ‑an ‑dhë 'ö‑ pö: «Gɔɔn‑ ꞊bhɔɔzë do 'ö tapë ‑nu ‑wo ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊va ‑yö ‑kë ‑dhö; 'yö pë ‑yö ‑dhi ‑a ‑gɔ. 17 'Yö ö ‑zo ‑ta 'ö‑ pö ö ꞊zuö' 'piö ꞊nɛɛ: ‹A ‑dho ‑a kë ‑kɔklë ꞊oo? ꞊Dhɛ 'a dho ma pë ‑nu ‑lo ‑a ‑bha, 'maa‑ yö ‑na!› 18 'Yö‑ pö ö ꞊zuö' 'piö 'zü ꞊nɛɛ: ‹Pë 'a dho ‑a kë 'ö ꞊nɛ: A ‑dho ma 'slëëdhɛ ‑nu wü 'a‑ gbɛ ꞊va kë, 'ö 'a ma ‑mlü ‑nu waa‑ ma pë ‑sɛɛbɔ 'töüdhö 'a ‑lo ‑a 'gü. 19 ꞊Ya kë 'dhö kö ma pë 'plɛ 'dhiö ꞊ya ‑mɔ, bhii kö n ‑bhöpë ‑nu ꞊wa kë ꞊va ‑kwɛ ꞊plëëzë ‑bha 'ka, kö n ꞊yaannu ‑sü ‑mü 'aan‑ n 'tɛɛ pa, 'aan‑ ‑bhöpë ‑nu ‑bhö 'aan‑ müpë ‑nu mü ꞊zuögludhi 'ka.›

20 'Kɛɛ ‑Zlan ‑ya ‑pö mɛ 'ö 'dhö bhë ‑a ‑dhë: ‹Gɔɔn‑ 'ö 'yaa‑ 'wun dɔ ꞊nɛ, gbeng ‑yi do 'ö ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü ꞊nɛ ü bha 'të ‑sü ‑yö ‑dho ꞊gbaannu, ꞊ya kë 'dhö pë ‑nu 'ü ‑an ꞊waannu ü ‑bha 'ka ꞊nɛ, dö 'yö dho to ‑a ‑gɔ ‑ɛ?› »

21 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü ꞊nɛɛ: «‑Kɔ do 'ö ꞊nɛ 'yö dho kë ‑a 'ka mɛ 'yö ö ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu 'kpuɛ‑ 'kpɔ ‑na yö gia‑ ö ‑bha 'ka ö ‑de ‑yö ꞊bhɔɔzë ‑sü 'ka bhë ‑a 'ka, 'kɛɛ kö ‑yö 'fɛɛzë ‑Zlan wö 'dhiö.»

‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü

(Matiö 6.25-34)

22 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «‑A ‑wun 'gü a‑ ‑pö ka ‑dhë: Kö ꞊kun 'ka dɔ ‑bhöpë 'ka dhoë ‑bhö 'kaan‑ ‑tosiadhe kë ‑a ‑ta ‑a ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta, 'iin sɔ ‑nu 'ka dhoë ‑da ka ‑bha ‑an ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta 'pö, 23 bhii ‑kë ‑a 'gü ‑sü ‑wun ꞊yö 'gbee‑ 'ö ꞊zië' ‑bhöpë ‑wun ‑ta, 'ö kwa bun ‑wun 'dho 'gbee‑ 'ö ꞊zië' sɔ 'ka dho ‑a ‑da ka ‑bha ‑a ‑wun ‑ta. 24 ‑Ka mua‑ ‑nu ‑ga! 'Waa pë gbɛ ta ‑waan 'dho ‑a 'kan, 'ö ‑an ‑bha 'siödhɛ 'iin 'slëëdhɛ gbɛ 'yaa ‑dhö, 'kɛɛ ‑Zlan ‑yö ‑bhöpë ‑nu ‑an ‑dhë 'sa. Ka ‑wun ꞊yö 'gbee‑ 'ö ꞊zië' ‑ma ‑nu ‑ta! 25 Dö ‑mü ka ziën 'yö dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ö ‑de ‑bha yi ‑da 'dhiö ‑a ‑bha ‑dɔ ‑de ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta ‑sü ‑wun 'gü i? 26 ꞊Dhɛ 'ö ka ‑kɔ gbɛ 'ka 'dho ‑mɔ pë 'sɛnsɛn ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an kë ‑sü ‑bha ꞊nɛ, ‑më ‑kë 'ka dɔ ka ‑de ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta pë ‑nu 'wo to ‑a ‑wun 'gü i? 27 ‑Ka 'lübin ‑kë ‑së ‑kɔ ‑nu ‑ga bhë 'dhɛ! 'Waa yuö gbɛ kë 'iin 'waa ꞊yee'‑ ꞊zloo'‑ ‑waan 'dho sɔ bɔ, 'kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë ka gia‑, ka Salomɔ 'ö ‑kë ‑gludë 'ka 'kpa bhë ‑a ‑bha ‑kë ꞊bhɔɔzë ‑kɔ ‑wun ‑dɔ. ‑Yö ‑kë 'dhö 'kɛɛ sɔ 'yö 'yan dho kë ‑së ꞊nɛ 'lübin ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an do 'dhö yaa kë ‑a ‑gɔ. 28 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'lübin 'ö bhlö‑ lënng ꞊nɛ, ‑Zlan ꞊yaa‑ ‑kë ‑së, 'kɛɛ kö ꞊dhia' ‑wo ‑dho ‑a ‑güö, ‑më 'yö‑ ‑kë ka ‑de 'pö yaa 'dho ö ‑zo kë ka buënpë ‑nu ‑wun 'piö 'pö e? Ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë, kë 'ö‑ wo 'tee bhë yö ‑mü! 29 Kö ꞊kun 'ka dɔ pë 'ka dho ‑a ‑bhö waa‑ pë 'ka dho ‑a mü ‑a ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta ‑an ꞊mɛɛ' ‑sü 'ka ‑kplawo, 'iin kö ꞊kun 'ka ka ‑zo ‑ta pë gbɛ ‑wun 'gü, 30 bhii 'kpongtaamɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan dɔ bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑wun 'gü 'wo pë ‑nu bhë 'wo ‑an ꞊mɛɛ' ‑na ‑kplawo bhë. 'Kɛɛ ka ‑zë ka Dë ‑ya ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ pë ‑nu 'wo bhë ka ‑bha ‑wun ‑ya ‑bha. 31 'Wun ‑nu 'wo ‑gban ‑Zlan ‑bha, ‑kaa ‑an ꞊mɛɛ' 'dhiö ꞊kun; ꞊ya kë 'dhö, ‑yö ‑dho pë ‑nu 'wo to ‑an nu ka ‑dhë.»

꞊Bhɔɔpë ‑nu 'wo dhang‑ 'gü

(Matiö 6.19-21)

32 'Ö‑ pö: «Ma ꞊guëzë ‑nu, 'kö ‑kë ꞊nɛ ka 'tee 'dhee, kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ka ‑kë, bhii ‑yö ‑kë ka Dë ‑dhë ‑së kö 'ka kë ‑a ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü ‑në ‑nu 'ka! 33 Ka ‑bha pë ‑nu 'wo ka ‑gɔ, ‑ka ‑an 'dhɔɔ dɔ, 'ka‑ ꞊naɔ ‑nu nu 'fɛɛmɛ ‑nu ‑dhë. ‑Ka ka ‑bha ꞊naɔ ‑da ‑a 'gü ‑pë ‑nu 'ö‑ 'gü 'yaa ꞊siö'‑ ‑a ‑yuö kë, 'ka ka ‑bha ꞊naɔ ‑nu ‑da dhang‑ 'gü ‑dhɛ 'ö‑ 'gü ‑yö 'ka 'dho ꞊siö'‑ 'gbɛɛdhö bhë ‑a 'gü, bhii ꞊kwaanmɛ gbɛ 'ka 'dho ‑wo 'ma 'iin 'lɔɔn ‑nu gbɛ 'yaa 'ma ‑yaan ‑a ꞊siö'‑. 34 Bhii ‑dhɛ 'ö ü bha ꞊naɔpë ‑nu 'dho ‑a ‑bha, 'ö ü ꞊zuö' 'dhoë‑ ‑bha 'pö.»

Yuökëmɛ ‑nu 'wo ‑ya wo 'yaan

35 'Ö‑ pö: «‑Ka ‑zo kë ka ‑de 'piö, 'ka ka ‑bha ‑du kwi dɔ sɔ ‑ta, 'ka ka ‑bha ꞊labang dɔ! 36 ‑Ka kë ꞊nɛ yuökëmɛ ‑nu 'wo ‑ya wo ‑gɔmɛ ‑gɔ ‑an 'dhö! 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑an ‑gɔmɛ ꞊ya 'go 'wlaan‑ ‑ta ꞊ya nu yi 'oo yi 'ka, 'ö ꞊ya 'kwɛɛ ‑ta ‑ma kö ‑waan 'to mü ‑waan 'kwɛɛ 'po ‑a ‑gɔ. 37 ꞊Zuögludhi ‑yö kë yuökëmɛ ‑nu 'ö ‑an ‑gɔmɛ ꞊ya nu, 'ö dho ‑an yö ‑ya 'yaan ‑sü 'ka ‑an ‑gɔ! Bhii a‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ‑an ‑gɔmɛ ‑yö ‑dho ö bha ‑du kwi dɔ sɔ ‑ta 'yö ‑yadhɛ nu ‑an ‑dhë kö ‑waan pë ‑bhö, 'yö ‑bhöpë nu ‑an ‑dhë. 38 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya nu gbeng ziën 'iin 'töng gbɛ 'ka, ꞊ya ‑an yö ‑ya 'yaan ‑sü 'ka, kö ꞊zuögludhi ‑yö kë mɛ ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑an ‑gɔ! 39 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ 'kɔdëmɛ ‑yö ꞊kwaanmɛ nu ‑yi ‑dɔ ‑bezë, yaa 'dho ö ꞊kwaa' ‑a ‑zü kö ‑yaan ‑da kɔɔ. 40 Kö ka ‑de 'pö, ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö, bhii ma 'a Mɛgbö 'ka, n ‑yɛ 'zü ‑yi 'a dho nuë bhë 'kaa‑ dɔ!»

Yuökëmɛ ‑to ‑wo 'gü ‑sü ‑zë waa‑ yuökëmɛ 'ö 'yaa 'to ö ‑wo 'gü

(Matiö 24.45-51)

41 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Piɛɛ ‑ya ‑pö: «N Dëmɛ, 'wun ꞊zuan' 'ö ꞊nɛ ü‑ ‑zɔn yi ‑de 'sloo yi ‑dhë, 'iin ü‑ ‑kë mɛ 'saadhö yi ‑dhë e?»

42 'Ö Dëmɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «Yuökëmɛ 'ö to ö ‑wo ‑ta 'yö 'wun dɔ, 'ö tɔɔ mɛ 'ö‑ ‑gɔmɛ 'dho 'wun 'plɛ ‑lo ‑na ‑a kwɛɛ kö mɛ ‑nu 'wo to ‑yaan ‑an ‑bha ‑bhöpë nu ‑an ‑dhë 'töng 'wo dho ‑bhöpë ꞊bhöë' ‑a 'ka bhë. 43 ꞊Zuögludhi ‑yö kë yuökëmɛ 'ö‑ ‑gɔmɛ ‑yɛ 'zü 'töng 'ka ‑yaan nu ö ꞊plöö 'yö dho ‑a yö yuö ‑nu 'yö‑ nu ‑a ‑dhë bhë ‑a 'dhiö bhë ‑a ‑gɔ. 44 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: ‑A ‑gɔmɛ ‑yö ‑dho ö bha pë ‑nu 'saadhö ‑a 'kluën bho ‑a ‑bha. 45 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ yuökëmɛ 'ö 'dhö bhë ꞊yaa‑ pö ö ‑de 'gü ꞊nɛɛ: ‹N ‑gɔmɛ 'yaa nu ‑na 'siö‑›, 'ö ꞊ya ‑ya yuökëgɔɔn ‑nu 'iin yuökëdhoo ‑nu mɛ 'wo to ‑an ‑ma ‑sü 'gü, 'ö ‑ya ö ‑de nu pë ‑bhö ‑sü waa‑ ‑drɔɔn 'yi mü ‑sü ‑an ‑dhë, 46 ‑a ‑gɔmɛ ‑dho nu yi 'ö 'yaa‑ dɔ 'iin 'lɛlɛ 'yaa‑ dɔ 'pö ‑a 'ka. ‑Yö ‑dho yuökëmɛ 'ö bhë ‑a 'klo bhɔ 'gbee‑ 'ka, 'yö‑ ‑kë 'yö dho mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan ‑bha mɛ 'ka ‑an 'piö.

47 Yuökëmɛ 'ö pë 'yö‑ ‑gɔmɛ 'dho ‑a 'piö 'yö‑ dɔ, 'kɛɛ 'ö 'yaa‑ 'piö kö 'yö ‑an kë bhë, ‑a 'klo ‑dho bhɔ ‑klaa ‑yan ꞊plëëzë ‑sü ‑a ‑bha ‑sü 'ka, 48 'Ö ꞊zië' yuökëmɛ 'ö pë 'ö‑ ‑gɔmɛ 'dhoë‑ 'piö 'yaa‑ dɔ, 'kɛɛ 'ö 'wun ‑nu 'ö 'waa ‑së 'ö ‑an ‑kë, 'ö‑ ‑bha ‑klaa ‑yan ‑dho kë 'tee bhë ‑a ‑ta. Mɛ 'ö 'wo pë nu ‑a ‑dhë ꞊va ꞊nɛ, 'wo dho pë ‑dhɛ ‑a ‑gɔ 'pö ꞊va. 'Ö mɛ 'wo pë 'kluën bho ‑a ‑bha ꞊va, 'wo dho ‑a ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ꞊va 'zü!»

Yesu ‑yö ‑kë 'gügludhe 'ö dho ‑da mɛ ‑nu ziën bhë ‑a ‑bɔa ‑ta 'ka

(Matiö 10.34-36)

49 'Yö‑ pö 'zü: «A ‑nu 'siö ‑da ꞊dhia 'kpongtaa. ‑Më 'kpaan 'ö dho kë n ‑dhë ‑së ‑yaan zië ‑a ‑bha 'kun ‑sü ‑ta ‑ɛ! 50 'Kɛɛ 'dhiö ‑blɛɛzë a ‑dho bɔ 'yënngbhɔdhe 'gü; n ꞊zuö' ꞊ya ‑da ‑dewo ‑a 'yena 'gü ‑yaan 'dho ‑yaan yöë ‑a 'dhiö ‑mɔ 'kuë ‑yi ‑bha! 51 ‑Yö ‑kë ka ‑zo 'piö ꞊nɛ a ‑nu ꞊zuöyagluu nu ꞊dhia 'kpongtaamɛ ‑nu ‑dhë ‑a? A‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Abi', 'kɛɛ 'gügludhe ‑da ka ziën ‑sü ‑mü ꞊zian', bhii 'ö tɔɔ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑dho we n ‑wun ‑bha, 'ö ‑an 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kɔ n ‑wun 'ka. 52 ꞊Dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü zlöö, 'gügludhe ‑yö ‑dho ‑da 'kɔ do 'gü ‑mɛ ‑nu 'wo wo 'kuëdhö 'sɔɔdhu ‑an ziën; mɛ ‑yaaga ‑wo ‑dho ‑trö mɛ ꞊plɛ ‑bha, 'ö mɛ ꞊plɛ ‑wo ‑ya mɛ ‑yaaga ‑bha. 53 'Nëdë ‑dho dɔ ö bha 'në ‑gɔ 'yënng, 'ö 'në ‑de 'pö 'yö dɔ ö dë ‑gɔ 'yënng; 'ö dhe dho dɔ ö 'dhu ‑gɔ 'yënng, 'ö‑ 'dhu ‑de 'pö 'yö dho dɔ ö dhe ‑gɔ 'yënng. 'Në gɔɔn‑ dhe ‑dho dɔ ö bha 'në bɔɔ ‑gɔ 'yënng, 'ö 'në bɔɔ ‑de 'pö 'yö dɔ 'në gɔɔn‑ dhe ‑gɔ 'yënng.»

꞊Duakëpë ‑nu dɔ ‑sü

(Matiö 16.2-3)

54 Yesu ‑ya ‑pö 'zü mɛ gbung 'wo ‑kë mü ‑an ‑dhë: «'Sɛ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü, ꞊ya kë ꞊nɛ dha ꞊ya nu lan‑ ‑püö ꞊zian', 'ö 'ka to mü 'ka‑ pö dha 'dhoë‑ ban; ꞊ya kë 'ö‑ ‑de ‑kë. 55 'Ö 'ka‑ ma ꞊nɛ 'tëë ‑yö ‑piö ‑na lan‑ 'sian 'piö ꞊kwɛɛ‑ 'gü ꞊zian', 'ka‑ pö 'siö 'dhoë‑ dɔ, ꞊ya kë 'ö‑ ‑de ‑kë. 56 'Ö, mɛ 'yan ‑ta ‑wun kë ‑mɛ ‑nu! Ka ‑kɔ ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha 'ka ꞊duakëpë ‑nu 'wo dho kë sia‑ 'iin dhang‑ 'gü ‑an dɔ; ꞊dhɛ ꞊ya kë 'dhö, ‑më 'yö‑ ‑kë 'wun ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü bhë 'ö 'kaa‑ ‑gɛn kpinngdhö dɔ ꞊ɛ?

Dhidhe 'ü dho ‑a ꞊mɛɛ' kaa‑ ü yaagümɛ ka ziën

(Matiö 5.25-26)

57 ‑Më ‑kë ka gia‑ 'kaa 'wun 'ö kpengdhö ‑a ‑bho 'kou dɔ ꞊nɛɛ? 58 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya 'wun dɔ ü ‑bha, 'ka 'dho ‑na zakanmɛ ‑nu 'dhiö, ‑bhöë këdhɛ ꞊mɛɛ' ka ‑wo ‑yö ‑mɔ 'kuë kö ka ꞊tun zian ‑ta; ‑yö ‑kë 'dhö kö ꞊kun 'ö dho ü dɔ zakanmɛ ‑nu kwɛɛ, kö zakanmɛ ‑nu ‑de 'pö ‑waan ü dɔ 'dhasi ‑nu kwɛɛ, kö 'dhasi ‑nu ‑de 'pö ‑waan ü ‑zuö ‑kanso 'gü. 59 A‑ ‑pö ü ‑dhë ꞊nɛɛ: Ü'ka 'dho go ‑kanso 'kɔɔdhö ‑a 'ke ü 'ka ‑su ga 'pë 'ö to ü ‑bha bhë ‑a 'dhiö 'to nu ‑a 'ka!»

13

‑Ka ka ‑ta yö ka wɔ ‑kɔ yaa ‑bha 'ka ꞊sië'‑ ‑Zlan 'piö

1 'Töng 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka, mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑nu Yesu 'piö, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Pilatö ‑yö Galile ‑mɛ 'bhaa ‑nu ‑zë 'töng 'ö 'wo sla‑ bhoë ‑Zlan ‑dhë bhë ‑a 'ka!» 2 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «‑Yö ‑kë ka 'gü ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo Galile 'wo ‑an zë bhë, ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ꞊yö ꞊va 'ö ꞊zië' Galile ‑mɛ ‑nu mɛ 'wo to bhë ‑an ‑ta, 'ö‑ ‑wun 'gü 'ö 'klobhɔdhe ꞊suu'‑ bhë 'ö nu ‑an ‑ta ‑a? 3 A‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Abi', 'kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ kaa ka ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü ꞊dhië' ‑kwaa, ka 'plɛ ka ‑dho ga 'töüdhö ꞊nɛ ‑an 'dhö! 4 'Iin ꞊dhɛ 'ka‑ ‑ga ‑a 'gü 'sengdhö bhë, mɛ ‑lü 'gɔɔ‑ do ö ga 'slɛaga 'ö böü‑ 'kplong 'ö Siloe 'ö ‑an zë 'töng 'ö ꞊loë' ‑a 'ka bhë 'wun ‑bha ‑to ‑an tuö ‑sü bhë, ‑yö ꞊gbaɔnsü 'yö ꞊zië' mɛ ‑nu mɛ 'wo to 'wo Zeluzalɛmë bhë ‑an ‑ta ‑wun ‑mü ‑a? 5 A‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Abi', 'kɛɛ kaa ka ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü ꞊dhië' ‑kwaa, ka 'plɛ ka ‑dho ga ꞊nɛ ‑an 'dhö 'pö 'töüdhö!»

'Wun ꞊zuan' 'yö ‑gban figö ‑lü 'ö 'wo‑ ta 'ö‑ ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö bhë ‑a ‑bha

6 'Go mü, Yesu ‑yö 'wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë 'wun ꞊zuan' 'ka 'ö‑ pö: «Mɛ do ‑yö ö ‑bha figö ‑lü do ‑ta ö ‑bha lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö; 'yö nu ‑kpɔɔ ‑a bhɛ ‑wun 'gü ꞊dhia, 'kɛɛ yaa‑ bhɛ gbɛ yö ‑a tuö. 7 'Yö‑ pö yuö ‑kë ‑a 'gü ‑mɛ ‑dhë: ‹‑Bhö ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ! Figö ‑lü 'ö ꞊nɛ, ꞊dhɛ 'a yö ‑kpɔɔ ‑a bhɛ ‑wun 'gü ‑sü ‑bha, ‑a ‑kwɛ kë ‑yaaga; 'kɛɛ n 'ka‑ bhɛ gbɛ yö ‑a tuö do. ‑Bhöë 'kan! ‑Më 'bhaa 'yö‑ kë ‑na ‑dhɛ 'ö dɔ ‑a ‑bha ꞊nɛ ‑a ‑bha ‑kplawo bhë ꞊ɛ?› 8 'Yö yuö ‑kë ‑a 'gü ‑mɛ ‑ya pö: ‹N ‑Gɔmɛ, ‑bhö ü ꞊kwaa' ‑a ‑zü ‑kwɛ mɛ 'ö ꞊nɛ ‑yö ziö, a ‑dho 'sɛ pɔn 'a ꞊nië ‑a 'ka ‑a ‑zü 'a 'dunng ‑lo ‑a 'piö. 9 ꞊Ya kë 'dhö 'ma ‑dhɛ ‑ga, ‑kwɛ mɛ 'ö 'dhoë‑ kë ꞊kwɛa, ‑yö ‑dho ö bhɛ ‑ya, 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ yaa bha, to 'a‑ ꞊kaan.› »

Yesu ‑yö dhebɔ do 'ö‑ 'tɔ‑ ‑siö, ‑a ‑dhɛ ‑bo Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi 'ka

10 Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi do 'ka, Yesu ‑yö ‑kë mɛ ‑nu ꞊daan' ꞊dhia ‑an ‑bha ‑bhɔkuëkɔ do 'gü. 11 Dhebɔ do 'ö‑ 'tɔ‑ ‑siö ‑zuu yaa ꞊kwaa', 'ö‑ ‑kwɛ ꞊ya kë 'gɔɔ‑ do ö ga 'slɛaga, 'ö 'yaa ‑dɔ zɛnngdhö ‑dhɛ yö ‑yö ‑kë mü.

12-13 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑ya yö, 'yö‑ ꞊dhɔɔ ‑kë 'yö ö ‑kɔ ‑lo ‑a tuö ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Dhebɔ, ü 'tɔsiödhɛ ꞊ya bo!» ‑Dhɛ do bhë 'wo to ‑a ‑bha, 'yö ‑po zɛnngdhö, 'yö yö 'tan ‑bho ‑Zlan 'tɔ 'piö ‑sü ‑bha. 14 'Kɛɛ Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑gɔmɛ bhë, 'wun bhë yaa kë ‑a ‑dhë ‑së 'ö bhii kö Yesu ꞊ya mɛ ‑dhɛ bo 'ö‑ wo wo ‑bha ꞊glooyi 'ka bhë. 'Yö‑ pö mɛ gbung 'wo ‑kë mü bhë ‑an ‑dhë: «‑Dhɛkpaɔyi 'slado ꞊nɛ 'ö tɔɔ yuö kë ‑yi, ‑ka nu ‑a ‑bha kö ‑waan ka ‑dhɛ bo, kö ꞊kun 'ka nu ꞊glooyi 'ka!»

15 'Ö Dëmɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «Mɛ 'yan ‑ta ‑wun kë ‑mɛ ‑nu 'ka ꞊nɛ! ꞊Glooyi 'ka, ka ka ‑bha ‑du ‑nu 'iin ꞊soofang ‑nu ‑po 'ka dho ‑an 'ka 'yi mü ꞊dhia! 16 'Yö ꞊dhɛ 'ö 'dhö ꞊nɛ, ‑më ‑kë 'ö dhebɔ 'ö Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta ‑në 'ka 'ö Satan ‑ya ‑lö 'ö ‑kwɛ ꞊ya kë 'gɔɔ‑ do ö ga 'slɛaga ꞊nɛ, 'yaa ‑së kö 'a ꞊bhüö' 'wo ꞊löë' bhë ‑a 'po ꞊glooyi 'ka ɛ?»

17 ‑A ‑daa 'ö Yesu ‑ya ‑kë bhë, ‑yö lë‑ ‑kpɔ ‑dɔ ‑a ‑gɔ 'yënng ‑mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑ta; 'ö mɛ gbung 'wo ‑kë mü bhë 'yö ‑an ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi 'wun ‑sɛɛbɔ ‑nu 'ö ‑an kë bhë ‑a ‑wun 'gü.

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban mutaadö ga ‑bha

(Matiö 13.31-32; Maakö 4.30-32)

18 Yesu ‑dho 'dhiö ö bha mɛ ꞊daan' ‑sü 'ka, 'ö‑ pö: «‑Më 'ö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö bhɔ ‑a ‑bha ‑ɛ? 'Iin ‑më 'a dho ‑a ꞊zuan' ꞊ɛ? 19 ‑Yö ‑kë ꞊nɛ mutaadö 'ö bhɔ ꞊kplɔɔ' ga ‑bha, 'ö mɛ do ‑ya ‑da 'sɛidhö ö bha pë ta ‑dhiadhö ‑a 'dhö; 'yö bhɔ, 'ö ꞊kpɛa 'ö ‑ma ‑nu ‑wo wo 'kɔ dɔ ‑a ‑kɔ ‑nu ‑ta, ‑a ‑bha kë ꞊va ‑sü ‑wun 'gü.»

'Wun ꞊zuan' ‑yö ‑gban ꞊bluubhɛɛpë ‑bha

(Matiö 13.33)

20 Yesu ‑ya ‑pö 'zü ꞊nɛɛ: «‑Më 'a dho ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑zɔn ‑a 'ka ɛ? 21 A ‑dho ‑a ‑zɔn ꞊bluubhɛɛpë 'ö dhebɔ do 'dho ‑a ‑da ‑na 'bluubi 'kilong 'gɔɔ‑ ꞊plɛ ö ga 'sɔɔdhu 'piö 'ö ꞊yaa‑ 'yi bho 'ö ‑da ‑na bhë ‑a 'ka.»

'Kɔdhi 'sɔɔsɔ

(Matiö 7.13-14, 21-23)

22 Yesu ‑yö ‑bɔ pödhɛ ꞊vava ‑nu waa‑ pödhɛ 'sɛɛn‑ ‑nu ‑an 'gü mɛ ‑nu ꞊daan' ‑sü 'ka, 'ö dhoë Zeluzalɛmë ꞊zian'. 23 'Yö mɛ do ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «N ‑Gɔmɛ, mɛ ‑nu 'wo dho dhasü yö bhë, ‑wo 'teete ‑a?» 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: 24 «‑Ka ka 'gü dɔ ka ‑de ‑gɔ 'gbee‑ 'ka ‑da kɔɔ 'kɔdhi 'sɔɔsɔ ‑bha, bhii a‑ ‑pö ka ‑dhë mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dho ‑a kë ‑dhë ꞊mɛɛ', 'kɛɛ wo 'ka 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha.

25 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ 'kɔ dëmɛ ꞊ya ö bha 'kɔdhi ta ꞊lakele 'ka, ka ‑zë ka ‑dho to plaan 'ö 'ka yö 'kwɛɛ ‑ta ‑ma ‑sü 'gü ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‹Yi Dëmɛ, ‑bhö 'kwɛɛ 'po yi ‑gɔ!› 'Kɛɛ ‑yö ‑dhoë pö ka ‑dhë: ‹'Maa ka dɔ!› 26 ꞊Ya kë 'dhö ka ‑dho ‑a pö ‑a ‑dhë: ‹Kwa pë ‑bhö 'kwa müpë ‑nu mü kwa 'ko ꞊bhaa, 'ö 'ü yi ꞊daan ‑kpinngga ‑nu 'piö yi ‑gɔ pödhɛ ‑nu ‑bha!› 27 ‑Yö ‑dhoë pö ka ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ: ‹A‑ ‑pö ka ‑dhë 'maa ka dɔ; ‑ka bhɔ n ‑dhë ꞊taa'! 'Wunyaakëmɛ ‑nu ‑mü ka 'ka!› 28 'Ö yi 'ka dho Ablaamö 'dhö, Izaakö 'dhö, Zakɔbö 'dhö waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'töüdhö 'wo ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü ‑an yö, ka ‑zë ka ‑dho ꞊zong plaan, 'ö ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha 'ka 'gbo ‑nu bɔ 'ka ka 'sɔn ‑nu ‑bhö mü. 29 Mɛ ‑nu ‑wo ‑dho go ‑dhɛ 'saadhö 'gü 'kpongtaa, 'ö 'wo ‑yadhɛ sü ‑Zlan 'piö ‑dhɛ ‑bha. 30 ‑Kaa dɔa ꞊nɛ mɛ 'bhaa ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü 'wo zlöö bhë 'wo dho kë mɛ ‑blɛɛzë 'ka, 'ö mɛ 'bhaa ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü 'wo mɛ ‑blɛɛzë 'ka bhë, 'wo dho kë ‑tozlöömɛ 'ka.»

Yesu ‑yö Zeluzalɛmë ‑wo ‑kpɔ

(Matiö 23.37-39)

31 'Töng 'dhö bhë ‑a 'ka, Falizi ‑mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn Yesu ‑bha, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö 'go zö 'ü 'dho ‑dhɛ gbɛ 'gü, bhii 'ö tɔɔ Elɔdö ‑ya 'piö kö 'yö ü zë!» 32 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «‑Ka 'dho 'ka‑ pö 'slëkanmɛ ‑gɔmɛ bhë ‑a ‑dhë: A ‑zuu yaa bho ‑na mɛ ‑nu 'gü, a 'wun ‑yö 'ko 'dhiö ‑sü ‑zë kë ‑na mɛ ‑nu ‑dhɛ bo ‑sü 'ka ꞊dɛɛ waa‑ ꞊dhia', 'ö‑ ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa 'ka bhë 'a dho ma yuö 'dhiö to ‑a 'ka. 33 ‑Yö ‑kë ‑kɔ 'oo ‑kɔ ‑ta, a ‑dho ‑da zian ‑ta ꞊dɛɛ waa‑ ꞊dhia' 'ö dho 'ö yöë ‑dhɛkpaɔyi mɛ 'ö yö ‑a 'piö ‑a ‑bha. Bhii 'yaa ‑së kö ‑wo ‑Zlan ‑wodhiölomɛ zë ‑dhɛ gbɛ 'gü ‑a 'ke yaa kë Zeluzalɛmë plöö ‑dhɛ ‑bha.»

34 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ pö: «Zeluzalɛmë ‑mɛ ‑nu, Zeluzalɛmë ‑mɛ ‑nu, ka 'ka ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu zë, 'ka mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an bɔ ka ‑dhë 'ka ‑an zë ‑an ‑zuö ‑guö 'ka ‑sü 'ka ꞊nɛ, ‑a ‑gwaa ꞊ya kë ꞊plëëzë, 'ö 'ma‑ kë kö 'aan‑ ka ꞊kpaakpa 'kuë‑ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑tɔ mu 'dhö ö 'në ‑nu ꞊kpaakpa ‑na 'ka 'kuë‑ ö gban ꞊löö bhë ‑a 'dhö! 'Kɛɛ kaa 'we ‑a ‑bha! 35 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, ‑Zlan ‑dho ö ꞊kwaa' ka ‑bha 'kɔ ‑nu ‑wun ‑zü zlöö ö 'plɛ 'ka. 'Kɛɛ ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ kaa 'dho n yö gbɔ 'ö dho 'ö yöë yi 'ka ‑dho ‑a pö ‑a 'ka ꞊nɛɛ: ‹‑Zlan ‑yö 'dhuë‑ 'kpɔ mɛ 'ö 'dhoë‑ nu ‑a 'tɔ 'gü ‑a ‑bha!› »

14

Yesu ‑yö 'yuamɛ do ‑dhɛ ‑bo

1 Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi 'ka, Yesu ‑yö ‑da Falizi ‑mɛ ‑nu ‑gɔmɛ do ‑gɔ kɔɔ kö ‑waan pë ‑bhö. Mɛ ‑nu 'wo ‑kë kɔɔ ‑an 'yan ‑yö to ‑a 'piö. 2 'Yö mɛ do 'ö ‑bhla ꞊yua' ‑ya ‑kë, 'yö ‑kë Yesu 'dhiö mü. 3 'Ö Yesu ‑yö tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü bhë ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «Kwa ‑bha tɔng ‑ya 'piö kö 'kwa mɛ ‑dhɛ bo ꞊glooyi 'ka i, 'iin ꞊dhë ꞊ɛ?»

4 'Kɛɛ ‑an 'dhi ‑yö ‑kun 'ö waa 'we ‑a ‑bha ‑waan ‑a ‑daa kë ‑a ‑gɔ. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö 'yuamɛ bhë ‑a ‑bha 'yua ‑bo 'ö‑ pö ‑a ‑dhë ‑yö 'dho. 5 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka ziën zö, mɛ do ‑bha 'në 'iin ‑a ‑bha ‑du ꞊ya ‑püö ‑klɔng ‑glu 'gü ꞊glooyi 'ka, yaa 'dho ‑a gan mü ꞊a?»

6 Mɛ gbɛ ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ꞊dhɛɛ' 'yö‑ kpɔ bhë ‑yaan ‑a ‑daa kë ‑a ‑gɔ.

‑Kë 'wlaan‑ ‑ta ‑sü

7 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, mɛ ‑nu ‑wo ‑nu pë ‑bhö ꞊dhia. Mɛ ‑nu 'wo ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë 'wlaan‑ ‑ta bhë, ‑an ‑bha ‑yadhɛ ‑sɛɛbɔ 'sü ‑kɔ bhë, Yesu 'yan‑ ‑to ‑a 'piö. 'Yö‑ pö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü 'töüdhö bhë ‑an ‑dhë 'wun ꞊zuan' 'ka ꞊nɛɛ: 8 «Mɛ ꞊ya ü ‑dhɛ dhe 'sü 'wlaan‑ ‑ta, kö ꞊kun 'ü dho 'ü ‑ya ‑yadhɛ ‑së ‑bha, bhii ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ do 'bhaa 'ö‑ 'tɔ 'dhö ‑a ‑bha 'ö ꞊zië' ü ‑ta, ꞊waa‑ ꞊dhɔɔ kë 'pö, ꞊ya nu 9 kö mɛ 'ö ka ꞊dhɔɔ ‑kë bhë ‑ya pö ü ‑dhë: ‹‑Bhö ꞊luu'‑ 'ü 'go mɛ ꞊nɛ ‑a ‑gɔ ‑gbloo 'gü, ‑yö ‑ya mü, bhi ‑zë 'dho 'ü ꞊yaannu zlöö ‑de!› ꞊Ya kë 'dhö kö lë‑ ꞊ya 'kpɔ ü ‑ta. 10 ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊wa ü ꞊dhɔɔ kë 'wlaan‑ ‑ta, ‑bhö 'dho 'ü ‑ya ‑yadhɛ mɛ 'ö zlöö ‑a ‑bha. ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ 'ö ü ꞊dhɔɔ ‑kë bhë ꞊ya nu ꞊yaa‑ pö ü ‑dhë: ‹N 'bha, ‑bhö nu dhuö 'nö 'ü ‑ya ‑yadhɛ ‑së ‑dhɛ ‑bha!› ꞊Ya kë 'dhö ‑yö ‑dho kë ü ꞊bhlë 'kpɔ ‑wun ꞊va 'ka, mɛ ‑nu 'wo 'dhoë‑ kë ü 'piö pë ‑bhö ‑a ‑ta ꞊gba ‑ta bhë ‑an ‑dhë. 11 Bhii mɛ 'oo mɛ 'ö ö ‑de ꞊luu', ‑yö ‑dho dho sia‑; 'ö mɛ 'yö 'dhoë‑ ö ‑de ꞊yɔɔn sia‑, 'ö dho ꞊luu'‑ 'dhuu.»

12 'Go mü 'ö Yesu ‑ya pö mɛ mɛ ꞊dhɔɔ ‑kë bhë ‑a ‑dhë: «'Bha mɛ ‑nu ꞊dhɔɔ kë kö 'kaan‑ pë ‑nu ‑bhö ka 'ko ꞊bhaa, kö ꞊kun 'ü ü 'bhamɛ ‑nu, ü dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu, mɛ ka ‑nu 'ka ‑mɛɛzë ‑nu 'iin ü dɔmɛ ꞊bhɔɔzë ‑nu gbɛ ꞊dhɔɔ ‑kë, bhii wo ‑de 'pö ‑wo ‑dho ü ꞊dhɔɔ kë 'pö; ꞊ya kë 'dhö kö 'wun ‑së 'ü‑ ‑kë bhë ꞊wa ü ‑bha ‑yɛ 'zü kë. 13 'Kɛɛ ü 'dhoë‑ mɛ ꞊dhɔɔ kë ü bha 'wlaan‑ ‑ta, ‑bhö 'yenamɛ ‑nu, 'tɔsiömɛ ‑nu, 'yënngtiimɛ ‑nu ‑an ꞊dhɔɔ kë. 14 Ü ꞊zuö' 'glu ‑dho dhi, bhii 'ö tɔɔ waa 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑waan ü ‑bha ‑yɛ 'zü kë, 'kɛɛ ü ‑bha ‑yɛ 'zü ‑yö ‑dho kë yi 'ö mɛ ‑nu 'wo kpengdhö 'wo dho goë ga 'gü bhë ‑a 'ka.»

'Wun ꞊zuan' 'yö ‑gban 'wlaan‑ ꞊va ‑bha

(Matiö 22.1-10)

15 ꞊Dhɛ 'ö 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ ꞊wa bhɔ ‑a ma ‑sü ‑bha, mɛ ‑nu 'wo ‑kë pë ‑bhö ꞊dhia bhë 'ö‑ mɛ do ‑ya pö Yesu ‑dhë: «'Gludhi ‑yö kë mɛ 'ö 'dhoë‑ ‑bhöpë ‑bhö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü bhë ‑a ‑gɔ!»

16 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Mɛ do ‑yö ö bha 'wlaan‑ ꞊va ‑yi ‑da 'dhuu, 'yö mɛ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë ꞊va 'ka kö ‑waan nu ‑a ‑ta. 17 ꞊Dhɛ 'ö pë ‑bhö 'töng ꞊ya ‑lo, 'yö ö bha yuökëmɛ bɔ mɛ ‑nu 'yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë bhë ‑an 'piö kö ‑ya pö ‑an ‑dhë: ‹N ‑gɔmɛ ‑ya ‑pö 'ka nu, bhii pë 'plɛ 'dhiö ꞊ya ‑mɔ 'kuë!› 18 'Ö mɛ 'ö ‑dhö 'yö‑ pö ꞊nɛɛ: ‹‑A ‑bha 'gën ‑mü, n 'ka nu gbɔ.› 'Ö‑ mɛ ‑blɛɛzë ‑ya pö bɔmɛ bhë ‑a ‑dhë: ‹'Ma ma ꞊bhlöödhɛ do 'dhɔ, a ‑dho dho ‑wo mü ꞊dhia, ꞊bhɛa'‑ 'a‑ wo ‑a ‑dhë ‑yö 'dho ö 'dhiö!› 19 'Ö‑ mɛ do ‑ya pö 'zü: ‹'Ma ma ‑du 'gɔɔ‑ do 'dhɔ, a 'dho ‑na yuö kë ‑kɔ ‑ga ꞊dhia, ‑yö 'dho ö 'dhiö!› 20 'Ö mɛ do 'bhaa ‑ya pö 'zü: ‹A ‑go ma dhe 'sü ꞊dhia 'piöklöözë ꞊nɛ; ꞊dhɛ ‑kë 'dhö n 'ka 'dho nu, ‑yö 'dho ö 'dhiö!› 21 'Ö bɔmɛ ‑yö ‑yɛ ö 'zü, 'yö nu ‑a ‑yɛ 'zü 'ka ö ‑gɔmɛ ꞊dhia. 'Ö 'wun ‑yö na ‑gɔmɛ ‑zuë, 'ö‑ pö ö bha yuökëmɛ bhë ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö 'dho 'siösiö 'dhɔɔkuëdhɛ ‑nu, plöö ‑kpinng 'piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha, 'ü nu 'yenamɛ ‑nu, 'tɔsiömɛ ‑nu, 'yënngtiimɛ ‑nu ‑an 'ka!›

22 ꞊Dhɛ 'ö 'töng 'bhe 'tee ꞊ya ziö, 'ö‑ ‑bha yuökëmɛ ‑yö nu 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹N ‑Gɔmɛ, ‑wo 'ü‑ pö bhë, ‑a 'plɛ ꞊ya kë, 'kɛɛ ‑yadhɛ 'bhaa ‑yö ꞊tun ‑dhö.› 23 'Ö‑ ‑gɔmɛ ‑ya pö 'zü ö bha yuökëmɛ ‑dhë: ‹‑Bhö 'yɛ ü 'zü, 'ü 'dho zian ‑gbloo ‑nu 'piö, bhlö‑ ‑gbaa ‑nu 'gü; mɛ 'oo mɛ 'ü 'dhoë‑ ‑a yö, ‑bhö ‑gban ‑a ‑bha ꞊naazë 'ka ‑yö nu. ‑Yö ‑kë 'dhö kö ‑yadhɛ mɛ 'wo to bhë ‑waan pa. 24 A‑ ‑pö ka ‑dhë: Mɛ ‑nu 'a ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë 'dhiö bhë, ‑a mɛ gbɛ yaa 'dho ma ‑bhöpë 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bhö gbɔ.› »

Pë Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë ‑wa kë

(Matiö 10.37-38)

25 Mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑kë ‑ziö Yesu 'piö ꞊dhia. 'Yö Yesu ‑yö ꞊dhië ö ‑zü 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: 26 «Mɛ 'ö nu n 'piö 'ö ꞊ya ö dë 'dhö, ö dhe 'dhö, ö bɔɔ 'dhö, ö bha 'në ‑nu 'dhö, ö dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu, 'nëdhoo ‑nu 'dhö, ö ‑de ‑wun gia‑ 'dhö ‑an ‑dhɔ kë ‑yaan ziö n ‑wun ‑ta, kö yaa 'dho kë ma ꞊guë' 'ka. 27 Mɛ 'ö yaa ö bha ‑gaatalü 'sü, ‑yaan ziö n 'piö, kö yaa 'dho kë ma ꞊guë' 'ka. 28 Bhii ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ do ‑yö ‑dhö ka ziën, 'yö dho ö bha 'kɔ ꞊va do dɔ, ‑yö ‑dho ꞊yaannu poo ꞊kun 'yö ö ‑zo ‑ta ‑a ꞊sɔnng' ‑yö 'ko 'dhiö ‑sü 'ka; 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü 'sengdhö 'wëü‑ ꞊ya kë ‑a ‑gɔ ꞊va kö ‑yaan yuö 'ö bhë ‑a 'dhiö 'to, 'ö‑ yuö zü dɔ. 29 'Yaa 'dhö ‑yö ‑dho 'kɔ zü ꞊luu'‑, 'ö‑ ‑kɔ yaa 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ‑a böü‑ 'kplong ꞊luu'‑. ꞊Ya kë 'dhö mɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo 'dhi ‑sü ‑a 'gü 'wo‑ pö: 30 ‹꞊N n, gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ 'kɔ 'ö‑ zü dɔ bhë ‑a ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a 'dhiö 'to ‑sü ‑bha gbɔ!›

31 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka, ‑gludë ‑yö 'dhoë‑ dho ‑glu gɔn ꞊dhia ö 'bha ‑gludë 'ka, ‑yö ꞊yaannu 'yö ö ‑zo ‑ta kö ‑yö ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö waa‑ ö bha mɛ ‑lü ‑vuu 'gɔɔ‑ do 'wo bhë ‑wo ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'waan‑ 'ko zë ö yaagümɛ 'ö nu ‑na ö ‑gɔ 'pö mɛ ‑lü ‑vuu 'gɔɔ‑ ꞊plɛ 'ka bhë ‑an 'ka ‑a ‑wun 'gü. 32 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ yaa 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha, 'yö mɛ ‑nu bɔ ‑gludë mɛ 'ö nu ‑na ‑a ‑gɔ bhë ‑a ‑dhë kö ‑yö ꞊tun 'ma ꞊gbiin; ‑yö kë 'dhö, kö 'yö dhidhe ꞊mɛɛ'‑ ‑a 'piö.»

33 'Ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuö ‑a ‑ta dhe ‑kë, 'ö‑ pö: «‑Yö 'dhö ‑kɔ do bhë ‑a 'ka 'dhö: Mɛ gbɛ yaa 'dho kë ‑dhö ka ziën ‑yaan kë ma ꞊guë' 'ka ‑a 'ke yaa ö ꞊kwaa' pë ‑nu 'ö‑ ‑wun 'dho ‑a ‑gɔ 'gbee‑ ‑a ‑wun ‑zü.»

Kweezö 'ö‑ 'kun ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö gbɔ

(Matiö 5.13; Maakö 9.50)

34 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü: «Kweezö ‑yö pë do ‑së 'ka, 'kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ‑a din ꞊ya 'go ‑a ‑bha kö ‑a këdhɛ yaa 'dho kë ‑dhö kö ‑yö kë ‑së gbɔ. 35 Wo 'ka 'dho ‑a ‑pɛn sia‑ 'püë‑ wo poo kö ‑yaan kë pëdhipë 'ka, 'kɛɛ ‑a ꞊zong' 'wo dho ‑a wo 'kpaan 'ka. ‑Ka ka 'to 'to, 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka 'wun ma ‑to ‑yö ‑dhö kö 'kaan‑ ‑a ‑gɛn dɔ!»

15

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban 'bhla 'yö ꞊dhɔng ‑a ‑bha

(Matiö 18.12-14)

1 'Nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'ö ‑an 'tɔ ꞊ya ꞊siö'‑, ‑wo ‑yɔɔn Yesu ‑bha kö 'waan‑ wo 'to 'to ‑a ‑wo ‑bha. 2 ‑Dhɛ bhë ‑a ‑bha Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo 'wun ꞊blɛɛ wo ‑wo ꞊löö 'wo‑ pö: «Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑yö 'wunyaakëmɛ ‑nu 'yi ‑kan, 'ö wo ‑nu 'wo pë ‑bhö wo 'ko ꞊bhaa.»

3 'Ö Yesu ‑yö 'wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 'wun ꞊zuan' 'ka 'ö‑ pö: 4 «Mɛ do ꞊ya kë ‑dhö ka ziën 'ö 'bhla ꞊këng' do ꞊ya kë ‑a ‑gɔ, 'ö‑ do ꞊ya ꞊dhɔng ‑an ziën, yaa 'dho ‑a 'gɔɔ‑ 'sɛisië ö ga 'sɛisië 'wo bhë ‑an to ‑an këdhɛ ‑bha ‑yaan 'dho ‑a do 'ö ꞊dhɔng bhë ‑a ꞊mɛɛ' ꞊dhia ‑yaan 'dho ‑yaan ‑a yö ꞊a? 5 ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊yaa‑ yö, ꞊zuögludhi ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ, ꞊ya kë 'dhö, 'ö 'bhla bhë 'yö ‑da ö ‑gban ‑ta, 6 'yö nuë ö ‑gɔ kɔɔ, 'yö ö 'bhamɛ ‑nu, ö dɔmɛ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: ‹‑Kwa ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi, bhii 'ö tɔɔ ma 'bhla 'ö ꞊dhɔng bhë 'ma‑ yö!› 7 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ꞊Zuögludhi ‑yö ‑dho kë dhang‑ 'gü mɛ do 'yö 'dhoë‑ go ö bha ꞊sɔɔn yaa 'gü ‑a ‑bha 'ka 'ö ‑ziö mɛ ‑lü 'gɔɔ‑ 'sɛisië ö ga 'sɛisië 'wo wo ‑de ‑sü kpengdhö 'ö 'waa wo ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü ꞊dhië' ‑Zlan 'piö bhë ‑an ‑ta!»

'Wëü‑ 'yö ꞊dhɔng 'go mü 'ö yö

8 'Ö‑ pö: «'Go mü 'zü ꞊ya kë ꞊nɛ dhebɔ do ꞊ya ö bha 'wëü‑ 'tama 'gɔɔ‑ do ꞊waannu, 'ö‑ do ꞊ya ꞊dhɔng, ‑yö ‑dho ꞊labang dɔ 'yö ‑dhɛ ‑go 'kɔbhongtodhɛ ‑nu 'plɛ ‑bha 'ö‑ ꞊mɛɛ ꞊naazë 'ka, 'yö dho 'ö‑ yö. 9 ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊yaa‑ yö, 'yö ö 'bhamɛ ‑nu, ö dɔmɛ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: ‹Kwa ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi, bhii 'ö tɔɔ ma 'wëü‑ 'tama ga 'yö ꞊dhɔng bhë, 'ma‑ yö!› 10 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ꞊Zuögludhi ‑yö ‑dho kë ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑gɔ, mɛ do 'kpaan 'yö 'dhoë‑ go ö bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü!»

'Në dho 'sɛ 'piö

11 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü ‑an ‑dhë: «Mɛ do ‑yö ‑kë ‑dhö, 'ö‑ ‑bha 'në ‑nu ꞊plɛ ‑wo ‑kë ‑dhö. 12 'Ö‑ 'teezë ‑ya pö ö dë ‑dhë: ‹N dë, pë ‑nu 'ü dho ‑a nu n ‑dhë 'dhiö ꞊zian' bhë, ‑bhö ‑an nu n ‑dhë ꞊klöödhö!› 'ö ‑an dë ‑yö pë 'ö‑ ‑bha pë 'ka bhë 'yö‑ ‑glu ö bha 'në ‑nu ‑peedë 'wo bhë ‑an 'ka. 13 ꞊Dhɛ 'töng pë 'bhle ꞊ya ziö, 'ö‑ 'teezë ‑yö ö bha pë ‑nu 'wo bhë 'yö ‑an 'plɛ sü, 'yö dho ‑a 'ka 'sɛgɔ ꞊gbiin gbɛ 'gü. 'Sɛ bhë ‑a 'gü 'yö ‑ya ꞊naɔ 'ö bhë ‑a 'gü ꞊siö' ‑sü ‑bha 'wun yaya ‑nu 'gü. 14 ꞊Dhɛ pë ‑nu 'wo‑ ‑gɔ ꞊yaa‑ 'plɛ 'gü ꞊siö' 'töüdhö, 'ö din ‑yö ‑da 'sɛgɔ 'ö bhë ‑a 'gü, 'ö pë ‑wun ‑saan ‑yö yö ‑a kë ‑sü ‑bha. 15 'Ö dho 'ö ‑da yuö 'gü 'sɛ bhë ‑a 'gü mi do 'piö, 'ö 'wo‑ bɔ ꞊bhlöö‑ kö ‑yaan ‑bhɔtii ‑nu ‑maa kë. 16 ‑Ya ‑dhɔ ‑kë ‑a 'ka kö ‑bhöpë ‑nu 'wo‑ nu ‑na ‑a 'ka ‑bhɔtii ‑nu ꞊dhia bhë kö ‑waan ö ‑bha nu, 'kɛɛ mɛ gbɛ 'yaa‑ nu ‑a ‑dhë. 17 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'ö ‑ya ö ‑zo 'ta ‑sü ‑bha ö ‑de kë ‑kɔ ‑wun 'gü, 'yö‑ pö ö ꞊zuö' 'piö ꞊nɛɛ: ‹‑Bhöpë ‑yö n dë ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑gɔ ꞊va, 'ö 'waa‑ 'plɛ ‑bhö, 'ö ma 'pö 'a 'dhoë‑ ga din ‑dhë zö 'kpaan ꞊nɛ! 18 A ‑dho dho n dë 'piö kö 'a‑ pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: N dë, 'ma ꞊sɔɔn yaa kë ‑Zlan 'ka, 'go mü, 'ma‑ kë ü 'ka, 19 yaa n ‑ma 'kun gbɔ kö 'üën‑ n ‑dhɛ ü bha 'në, ‑bhö n 'sü zlöö ꞊nɛ ü bha yuökëmɛ do 'dhö!› 20 ꞊Dhɛ ꞊ya ö ‑zo 'ta 'dhö, 'ö ꞊luu 'ö dho ö dë 'piö.

‑Yö ‑to ꞊gbiin, 'ö‑ dë ‑ya yö, 'ö‑ 'yena ‑yö ‑da ‑a 'gü, 'yö dho ‑a ‑gɔ zian‑ ‑bla 'ka 'ö wü ‑a ‑bha ‑a 'kpeng mü ‑sü 'ka.

21 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ gbö ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹N dë, 'ma ꞊sɔɔn yaa kë ‑Zlan 'ka, 'go mü 'ma‑ kë ü 'ka, yaa n ‑ma 'kun gbɔ kö 'ü n ‑dhɛ ü bha 'në!› 22 'Yö‑ dë ‑ya ‑pö ö bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhë: ‹‑Kaa kë 'siösiö 'ka nu sɔ ‑së do 'ka kö 'a‑ ‑da ‑a ‑bha, 'ka ‑vaaga do yö ‑a ‑kɔ ‑bha, 'ka ‑sakpa ‑nu yö ‑a ‑gɛn ‑bha! 23 ‑Ka nu ‑du ‑gbɔng 'ö 'kwa‑ ‑to bhë ‑a 'ka, 'ka‑ zë, 'kwa 'wlaan‑ kë! 24 Bhii ma 'në 'ka‑ ‑ga ‑na ꞊nɛ, ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ga ‑a 'dhö, 'kɛɛ ꞊ya 'go ga 'gü; ‑yö ‑dhɔng 'kɛɛ 'ma‑ yö!› 'Ö ꞊zuögludhi 'wlaan‑ zü ‑yö dɔ.

25 ꞊Dhɛ 'wo‑ kë ‑na 'dhö kö mɛ bhë ‑a ‑bha 'në ‑blɛɛzë ‑yö ꞊bhlöö‑. ꞊Dhɛ 'yö 'go ‑na ꞊bhlöö‑, 'ö ꞊yɔɔn ‑na 'kɔ 'sɔɔ, 'ö 'tan bho ‑wo ‑nu, ꞊troo' ‑drinng ‑nu ma. 26 'Ö yuökëmɛ do ꞊dhɔɔ ‑kë, 'yö‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ pë 'wo‑ kë ‑na bhë ‑a ‑gɛn 'ka. 27 'Ö yuökëmɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊nɛɛ: ‹Ü dheglu 'yö nu bhë, 'yö ü dë ‑yö ‑du 'në ‑gbɔng 'ö 'kwa‑ ‑to bhë 'yö‑ zë, 'ö tɔɔ ‑yö ö gbö ‑yö ‑potaasü 'ka.› 28 'Ö 'wun ‑yö na ‑a gbö ‑blɛɛzë ‑zuë, 'yö‑ pö ö 'ka 'dho ‑da kɔɔ. 'Ö‑ dë ‑yö yö plaan, 'yö ꞊bhɛa ‑a ‑dhë kö ‑yö nu kɔɔ. 29 'Kɛɛ ‑a gbö ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö ü 'to 'to, ‑a ‑kwɛ ꞊plëëzë 'ö ꞊nɛ 'ö 'a yuö kë ‑na ü 'dhiö, 'ö ü ‑wo ‑nu 'ü‑ pö n ‑dhë 'ö n 'ka‑ gbɛ 'to, 'ö ü 'ka ‑bho 'në do gia‑ nu n ‑dhë kö yië‑ n 'bhamɛ ‑nu 'yiën‑ 'wlaan‑ kë yi 'ko ꞊bhaa ‑a 'ka, 30 'kɛɛ ꞊ya kë ü gbö 'ö nu, 'ö ü bha 'kɔɔpë ‑nu 'plɛ ꞊siö ꞊sɔɔnkëdhe ‑nu ‑bha 'töüdhö bhë ‑a ‑bha 'ka, 'ü ‑du ‑gbɔng 'ö 'kwa‑ ‑to bhë 'ü‑ zë ‑a ‑dhë!›

31 'Ö‑ dë ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹Ma 'në, bhi 'pö ü n 'piö zö ‑kplawo, 'ö pë ‑nu 'wo n ‑ma 'ka, 'ö‑ 'plɛ 'dhö ü bha pë 'ka. 32 'Kɛɛ kwa ꞊dua' ‑mü kö 'kwa ꞊zuögludhi 'wlaan‑ kë, 'go mü kwa ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi, bhii ü dheglu 'ü‑ ‑ga ‑na 'ö ‑kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ga ‑a 'dhö bhë, ꞊ya 'go ga 'gü, ‑yö ‑dhɔng 'kɛɛ 'ma‑ yö!› »

16

‑Zo ‑kë ꞊naɔpë 'piö ‑sü

1 Yesu ‑yö 'wun ‑blɛɛ 'ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë 'wun ꞊zuan' 'gü 'zü 'ö‑ pö: «꞊Bhɔɔmɛ do ‑bha ‑zo ‑kë ꞊naɔpë 'piö ‑mɛ do ‑yö ‑kë ‑dhö. 'Ö mɛ ‑nu ‑wo nu 'wo‑ ‑pö ꞊bhɔɔmɛ ‑dhë: ‹Ü ‑bha ‑zo ‑kë ü ‑bha ꞊naɔpë 'piö ‑mɛ 'yö bhë ‑yö ü ‑bha pë ‑nu ꞊siö' ‑na.› 2 'Yö‑ ꞊dhɔɔ ‑kë 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹‑Më ‑wun ‑nu 'a‑ ma ‑na ü 'piö ꞊nɛɛ ꞊ɛ? ‑Bhö pë ‑nu 'a‑ to ü ‑gɔ 'töüdhö bhë ‑kɔ 'ü‑ ‑kë ‑a 'ka ‑a 'kluën bho n ‑ma, bhii ü 'ka 'dho kë 'yan ‑to ma ꞊naɔpë ‑bha ‑mɛ 'ka gbɔ.› 3 'Ö ‑zo ‑kë ꞊naɔpë 'piö ‑mɛ ‑ya pö ö ‑de ꞊zuö' 'piö ꞊nɛɛ: ‹N 'gü 'yaa 'gbee‑ ꞊duö kö 'aan‑ yuö ‑nu kë ꞊bhlöödhɛ ‑nu ‑bha, 'ö pë ‑gba ‑dhɛ mɛ ‑nu ‑gɔ ‑sü dho kë n ‑dhë lëzë ꞊nɛɛ. 4 'Yö bhë! Pë 'a dho ‑a kë 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa n bho ma ‑yadhɛ bhë ‑a ‑bha kö mɛ ‑nu ‑waan wo ‑kɔ 'kpɔ n ‑gɔ 'ma‑ yö!›

5 'Ö mɛ ‑nu 'ö‑ ‑gɔmɛ ‑bha 'pë 'dho ‑a ‑bha, 'yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë do do; 'yö‑ pö ‑a mɛ ‑blɛɛzë ‑dhë: ‹N ‑gɔmɛ ‑bha ‑më 'ö 'pë 'dho ü ‑bha ‑ɛ?› 6 'Ö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹'Yɔn ꞊baligo ꞊këng' do.› 'Ö ‑zo ‑kë ꞊naɔpë 'piö ‑mɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹'Pë 'yö ü ‑bha bhë ‑a 'sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ, ‑bhö ꞊yaannu 'siösiö 'ü 'gɔɔ‑ 'sɔɔdhu ‑ya!›

7 'Go mü 'yö‑ pö ‑a mɛ do 'bhaa ‑dhë ꞊nɛɛ: ‹Bhi ‑de 'pö, ü ‑bha ‑yö ꞊dhë ꞊ɛ?› 'Ö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹'Blee‑ 'kaa ꞊bhɔɔ' ꞊këng' 'sɔɔdhu.› 'Ö ‑zo ‑kë ꞊naɔpë 'piö ‑mɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë 'pö: ‹Ü bha 'pë 'ü dho ‑a bho 'ö bhë ‑a 'sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ, ‑bhö ꞊këng' ‑yiisië ‑ya!› 8 'Ö ‑zo ‑kë ꞊naɔpë 'piö ‑mɛ 'ö ꞊flüübhömɛ 'ka bhë, ‑a ‑gɔmɛ ‑yö yö ‑a 'tɔ dhi ‑sü ‑bha ‑a ‑bha ‑kë ‑glengzë ‑sü ‑wun 'gü, bhii 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'waa ‑Zlan dɔ bhë, ‑wo wo ‑bha 'wun ‑nu ‑yö 'ko 'dhiö këdhɛ ‑dɔ wo 'ko ‑nu ziën 'wo ꞊zië' mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan ‑bha 'ka ‑an ‑ta.»

9 'Ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuö ‑a ‑ta dhe ‑kë ꞊nɛɛ: «Ma 'pö, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Ka 'bhadhɛ 'kun ꞊bhɔɔpë ‑nu 'wo 'kpongtaa zö ‑an 'ka, ‑yö ‑kë 'dhö kö yi 'ö dho yën ‑a 'ka ka ‑gɔ, kö ‑Zlan ‑yö ö ‑kɔ 'kpɔ ka ‑gɔ ꞊toëpö ‑tosiadhe këdhɛ ‑bha.

10 Mɛ 'ö ‑to ö ‑wo 'gü ‑mɛ 'ka 'wun pë 'sɛɛn‑ ‑nu 'gü, ‑yö ‑to ö ‑wo 'gü 'pö 'wun ꞊vava ‑nu 'gü; 'ö mɛ 'yaa 'to ö ‑wo 'gü 'pö 'wun pë 'sɛɛn‑ ‑nu 'gü bhë, 'ö 'yaa 'to ö ‑wo 'gü 'pö 'wun ꞊vava ‑nu 'gü. 11 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ kaa kë 'kpëdhö ꞊naɔ ‑nu 'wo 'kpongtaa zö ‑a kë ‑kɔ ‑wun 'gü, dö 'yö dho ‑Zlan ‑bha ꞊naɔ ‑nu giagia 'kluën bho ka ‑bha ‑ɛ? 12 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ kaa kë 'kpëdhö mɛ gbɛ ‑bha pë ‑nu ‑wun 'gü, ‑Zlan ‑yö ‑dho pë 'ö‑ ‑ya ka ‑bha 'ka ‑a nu ka ‑dhë ‑kɔklë ꞊ɛ?

13 Yuökëmɛ yaa 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö yuö kë ‑gɔmɛ ꞊plɛ 'piö; ‑yö ‑dho 'yan ꞊ziö' kë ‑a mɛ do 'ka, 'ö‑ mɛ do ‑dhɔ ‑ya ‑kë; ‑yö ‑dho to ö ‑wo 'gü mɛ do ‑dhë, 'ö‑ 'yan ‑yö ‑ziö ‑a mɛ do 'gü. Mɛ gbɛ yaa 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö ‑Zlan waa‑ ꞊naɔ ‑an ‑dhɔ kpa 'kuë‑ do ö ꞊zuö' 'gü.»

Yesu ‑bha 'wun ‑gwaa ꞊plëëzë ꞊blɛɛ' ‑sü

(Matiö 11.12-13; 5.31-32; Maakö 10.11-12)

14 ꞊Dhɛ Yesu ‑wo bhë 'ö Falizi ‑mɛ ‑nu ꞊waa‑ ma, 'wo ꞊kaan ‑a ‑wo ‑bha, bhii 'ö tɔɔ ‑wo ‑kë mɛ 'dönggö ‑dönggö ‑nu 'ka. 15 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka mɛ ‑nu 'wo wo ‑de sü 'wun kpengdhö kë ‑mɛ 'ka ‑an 'ka mɛ ‑nu wö 'dhiö, 'kɛɛ kö ‑Zlan ‑yö ka ꞊zuögüdhɛ ‑dɔ; bhii pë 'ö mɛ ‑nu 'dho ‑a ‑ga ‑na ꞊nɛ pë ‑wun 'gbeezë 'dhö bhë, ‑Zlan ‑ya ‑san ‑zë. 16 'Töng 'ö ‑Zlan ‑yö tɔng nu ‑a 'ka Moizö ‑dhë bhë waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo ‑yö ‑glɔɔ 'ö dho 'ö yöë Zan Batisö ‑bha nu ‑yi ‑bha. 'Ö sü 'töng 'ö 'dhö bhë ‑a ‑bha, 'wuntaɔsë 'yö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑bha ‑yö ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü; ‑a kë 'dhö ‑sü 'gü, mɛ 'ö ‑dhö ‑ya këdhɛ ꞊mɛɛ' ‑na 'gbee‑ 'ka kö ‑yö ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'ö bhë ‑a 'gü. 17 'Kɛɛ dhang‑ waa‑ 'sɛ ‑an ‑bha ziö ‑sü ‑yö ‑dho kë 'pëëpë 'ö ꞊zië' tɔng 'bin pë 'tee do ‑bha ziö ‑sü ‑ta. 18 Gɔɔn‑ 'oo gɔɔn‑ 'ö 'dhoë‑ ö bɔɔ kë, 'go mü ‑yaan dhe gbɛ 'sü kö ꞊ya ‑da dhe 'piö; 'ö gɔɔn‑ 'ö 'dhoë‑ dhebɔ 'ö‑ ꞊gɔn ‑ya ‑kë ‑a sü ö bɔɔ 'ka kö ꞊ya ‑da dhe 'piö 'pö.»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban ꞊bhɔɔmɛ waa‑ Lazaa ‑an ‑bha

19 'Ö‑ pö: «꞊Bhɔɔmɛ do ‑yö ‑kë ‑dhö, 'yö ꞊ya kë 'ö ö dhu sɔ ‑sɛɛbɔ 'ka. 'Ö yi 'saadhö ‑a 'ka, 'yö ‑kë ö bha 'gludhi kë ꞊dhia 'wlaan‑ kë ‑sü 'ka ‑kplawo. 20 Gɔɔn‑ 'yenazë do 'wo‑ ‑dhɛ Lazaa 'ö bhüö ‑yö ‑kë ‑lo ‑sü 'ka ‑a kwi ‑dhɛ 'saadhö 'gü, ‑yö ‑kë wɔ ꞊dhia 'pö ꞊bhɔɔmɛ 'ö bhë ‑a ‑gɔ 'kɔ 'dhiö. 21 ‑Bhöpë 'peepee ‑nu ꞊ya kë 'wo 'go ‑na ꞊bhɔɔmɛ ‑gɔ pë ‑bhö ‑a ‑ta ꞊gba ‑ta, 'wo ‑püö ‑na sia‑ bhë ꞊nɛ ꞊ya kë 'yö‑ ‑bhö. 'Go mü gbɛn‑ ‑nu ‑wo ‑nu 'wo‑ ‑bha bhüögüdhɛ ‑nu pa. 22 'Yenamɛ 'ö bhë ꞊dhɛ 'yö ga, ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wa sü 'wo dho ‑a 'ka Ablaamö 'piö dhang‑ 'gü. 'Ö ꞊bhɔɔmɛ ‑de 'pö, 'yö ga 'wo‑ ‑bin. 23 ꞊Bhɔɔmɛ 'klo ‑yö ‑kë bhɔ ꞊dhia ꞊glööbɔɔ, 'yö ‑dhɛ ꞊ya ‑ga dhuö ꞊zian', 'yö ‑dhɛ ‑ga 'ma ꞊gbiin, 'yö Ablaamö yö kö Lazaa ‑ya 'piö. 24 'Yö ‑gbla 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: ‹N dë Ablaamö, ‑bhö n 'yena yö, 'ü Lazaa bɔ n ‑dhë kö ‑yö ö ‑kɔnëga zë 'yi 'ka ‑ya 'yɛ n nɛ‑ ‑bha kö ‑yaan n ꞊zuötadhɛ pë 'tee kë ‑saa, bhii n 'klo ‑yö bhɔ ‑sü 'gü 'siö 'gü zö yaa 'ka.› 25 'Ö Ablaamö ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: ‹Ma 'në, ü ‑zo ‑yö ‑büö ꞊nɛ ü ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü 'ka 'kpongtaa, ü pë ‑sɛɛbɔ ‑nu ‑yö, 'kɛɛ Lazaa ‑bha 'ka 'yena ‑yö ‑kpɔ ‑a ‑ta ꞊va; 'kɛɛ ꞊dɛɛ ‑yi 'ö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑a 'yënng ꞊dhuë' ‑yi kö bhi 'pö, ü 'klo ‑yö bhɔ ‑na. 26 'Go mü 'zü, 'ö ‑glu 'kpa 'dhi ꞊va 'dho kwa ziën; mɛ 'ö dho go zö ‑yaan nu ka 'piö 'yaa 'dhö, 'iin mɛ gbɛ yaa 'dho kë ‑dhö ‑yaan 'go ka 'piö 'ma ‑yaan nu ‑dhɛ 'yi‑ ‑bha 'nö ꞊nɛ ‑a ‑bha.› 27 'Ö ꞊bhɔɔmɛ ‑ya pö: ‹꞊Dhɛ 'ö 'dhö bhë, ꞊bhɛa'‑ 'a‑ wo ü ‑dhë, n dë, ‑bhö Lazaa bɔ n dë ‑gɔ kɔɔ 28 ‑dhɛ 'ö n dheglu 'në gɔɔn‑ 'sɔɔdhu ‑nu 'wo‑ ‑bha bhë ‑a 'gü, kö ‑yö ‑an ‑zo ‑büö kö ꞊kun 'wo dho nu ‑dhɛ 'ö n 'klo 'dho bhɔ ‑na ‑a ‑bha ꞊nɛ ‑a ‑bha.› 29 'Ö Ablaamö ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹Ü dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu 'wo 'ma bhë, ‑Zlan ‑bha tɔng 'ö Moizö ‑ya nu waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑bha 'sëëdhɛ ‑nu ‑wo ‑an 'piö kö ‑waan ‑an ‑zo ‑büö; ‑wo wo 'to 'to ‑an ‑wo ‑bha!› 30 'Ö ꞊bhɔɔmɛ ‑ya pö: ‹Yaa 'dho ‑mɔ, n dë Ablaamö, 'kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ do ꞊ya 'go ꞊glööbɔɔ zö ꞊ya 'dho ꞊ya ‑an yö, ꞊ya kë 'dhö ‑wo ‑dho wo ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü ꞊dhië' ‑kwaa.› 31 'Kɛɛ Ablaamö ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: ‹'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ waa wo 'to 'to Moizö waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑bha 'sëëdhɛ ‑wo ‑bha, 'ö mɛ do ‑yö go ꞊glööbɔɔ 'ö dho ‑an 'piö 'dhee, waa 'dho we ‑a ‑wo ‑bha.› »

17

‑Ziö mɛ ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑ta ‑sü

(Matiö 18.6-7, 21-22; Maakö 9.42)

1 Yesu ‑ya ‑pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «Pë 'yö dho kë mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑da ꞊sɔɔn yaa 'gü ‑pë 'ka, ‑yö ‑dho kë ‑kplawo, 'kɛɛ 'yena ‑wun ‑yö ‑dho kë mɛ 'ö dho bɔ ‑a ‑ta ‑a 'ka! 2 ꞊Yö ‑së ‑a ‑bha 'ka kö ‑wo ‑guökpö ꞊va do dun ‑a bhɔ ‑bha, ‑wa ‑zuö 'yoo ꞊bhaa 'yö ꞊zië' ma mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑a mɛ do ‑püö 'wun yaa 'gü ‑sü ‑ta. 3 ‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö ‑së 'ka! ꞊Ya kë ꞊nɛ ü dheglu ꞊ya 'wun yaa kë ü 'ka, ‑bhö 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑a ‑dhë ‑së 'ka. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya 'gën nu ü ‑dhë, ‑bhö ziö ‑a ‑bha 'wun yaa ‑nu bhë ‑an ‑ta. 4 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya 'wun yaa kë ü 'ka ‑gwaa 'slaplɛzë ‑dhɛkpaɔyi do 'ka, 'ö go mü ‑gwaa 'slaplɛzë ꞊ya nu ꞊yaa‑ pö ü ‑dhë: ‹Ü bha 'gën ‑mü›, ‑bhö ziö ‑a ‑bha 'wun yaa ‑nu bhë ‑an ‑ta!»

‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü

5 'Ö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö yi ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ꞊taɔ' kë!»

6 'Ö Dëmɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «'Kö kë ꞊nɛ ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü pë 'tee 'ö ‑kë ꞊nɛ mutaadö ga 'dhö ꞊ya kë ka ‑gɔ, ka ‑dho ‑a pö 'lü ꞊va 'ö ꞊nɛ ‑a ‑dhë: ‹'Lü ꞊va dɔ ꞊nɛ, ‑bhö wo 'ü 'dho 'ü ‑gban 'yoo ꞊bhaa!›, ‑yö ‑dho kë ka ‑wo 'ka.»

Pë 'ö yuökëmɛ dho ‑a kë

7 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü ꞊nɛɛ: «꞊Ya kë ꞊nɛ ka ziën mɛ do ‑bha yuökëmɛ ꞊ya kë ‑dhö, ‑yö ‑kë ‑dhɛyamɛ 'ka o, 'iin ‑tuëmaakëmɛ 'ka o, ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya 'go ꞊bhlöö‑ ꞊ya nu, ‑yö ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö nu 'siösiö 'ü pë ‑bhö› ‑a? 8 'Kɛɛ ‑abi', ‑yö ‑dho ‑a pö ‑a ‑dhë ꞊zian' ꞊nɛɛ: ‹‑Bhö ma ‑bhöpë ‑yuö kë 'ü sɔ gbɛ 'sü 'ü‑ ‑da 'ü nu ma ‑bhöpë 'ka! ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ma pë ‑bhö, 'ma 'yi mü 'ma yën 'üën‑ ꞊tun pë ‑bhö ‑na 'pö!› 9 Yaa 'dho yuö 'ö‑ nu ö bha yuökëmɛ ‑dhë 'ö‑ kë bhë ‑a zuö pö ‑a ‑wun 'gü, ꞊sua ‑mü ‑a? 10 ‑Kɔ do bhë 'ö dho kaa ka ‑bha 'ka. ꞊Ya kë ꞊nɛ pë 'wo‑ pö 'ka‑ kë bhë, 'ka yën ‑a ‑bha, ‑kaa pö: ‹Yuökëmɛ 'kpaan ‑mü yi 'ka, pë yi ‑bha kö 'yiën‑ ‑a kë 'yi‑ ‑kë bhë.› »

Yesu ‑yö ꞊weemɛ 'gɔɔ‑ do ‑dhɛ ‑bo

11 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ‑da zian ‑ta kö ‑yö 'dhoë‑ Zeluzalɛmë, ‑yö ‑bɔ Samali ‑sɛ waa‑ Galile ‑sɛ ‑an ziën. 12 ‑Yö ‑kë ‑da pödhɛ do 'gü ꞊dhia, 'ö ꞊weemɛ 'gɔɔ‑ do ‑wo dɔ ꞊gbiin 'wo‑ yö, 13 'wo yö 'gbla ‑sü 'gü ꞊nɛɛ: «Yesu, yi ‑Gɔmɛ, ‑bhö yi 'yena yö ꞊ee!»

14 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka 'dho 'ka ka ‑de ‑zɔn slabhomɛ ‑nu ‑dhë!» ꞊Dhɛ 'wo 'dho ‑na, 'ö ‑an 'plɛ ‑dhɛ ‑yö bo zian‑. 15 ꞊Dhɛ 'ö‑ mɛ do ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ ö ‑dhɛ ꞊ya bo, 'yö ‑yɛ ö 'zü 'ö nu ‑Zlan zuö pö ‑sü 'ka ö ‑wo ‑ta dhuö 'gbee‑ 'ka, 16 'yö‑ ‑püö Yesu ꞊gɛɛndhö 'yö ‑gblü 'sɛi ‑a zuö pö ‑sü 'ka. Mɛ 'ö 'dhö bhë ‑yö ‑kë Samali mi 'ka. 17 'Ö Yesu ‑ya pö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an ‑dhë: «Mɛ 'gɔɔ‑ do 'wo bhë ‑an 'plɛ ‑dhɛ ‑yö ‑bo ‑kɛ, 'kɛɛ ‑a mɛ 'sɛisië 'wo to bhë, ‑wo më ꞊ɛ? 18 ‑A mɛ gbɛ ‑zo yaa ‑büö giawo ‑yaan 'yɛ ö 'zü yaa nu ‑yaan ‑Zlan zuö pö ‑a 'ke yaa kë ‑niagɔɔn 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka a?»

19 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu'‑ 'ü 'dho, ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊ya ü ‑dhɛ bo!»

‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha nu ‑sü

(Matiö 24.23-28, 37-41)

20 Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo Yesu ꞊dhɛɛ' ‑kpɔ 'wo‑ pö: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö ‑dho nu yi ‑mlë 'ka ɛ?» 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha nu ‑sü bhë 'yan ‑dɔ ‑a ‑bha ‑pë 'yaa ‑mü. 21 Waa 'dhoë‑ pö: ‹‑Ka ‑dhɛ ‑ga, ‑yö zö!› 'iin ‹‑yö ‑dhɛ 'ö ‑de ‑a 'gü!›, bhii ‑kaa ꞊dɔa' ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö ka ziën.»

22 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «Yi do ‑yö nu ‑na 'ö 'ka dho ‑a ‑dhɔ kë kö ma 'a Mɛgbö 'ka, 'ka ka 'yan dɔ n ‑ma 'zü ‑dëüwo, 'kɛɛ ka 'ka 'dho n yö. 23 ‑Wo ‑dho ‑a pö ka ‑dhë: ‹‑Ka ‑dhɛ ‑ga, ‑yö zö!› 'iin: ‹‑ka ‑dhɛ ‑ga, ‑yö ‑de!›, 'kɛɛ kö ꞊kun 'ka 'dho, kö ꞊kun 'ka ziö ‑an 'piö! 24 ‑Kɔ 'ö dha 'dhö 'yan bhɔ ‑na ‑a 'ka, 'ö‑ 'bhü 'dho yö ‑na dhang‑ ‑dhɛ 'saadhö 'gü bhë, ‑kɔ do bhë 'ö ma 'a Mɛgbö 'ka 'ö n nu ‑sü dho kaa. 25 'Kɛɛ 'dhiö ꞊kun ‑yö n ‑ma kö n 'yënng ‑yö bhɔ ꞊va; mɛ ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü ‑wo ‑dho n ‑zuö wo ‑kɔ 'yan ꞊taa. 26 Pë 'ö ‑kë Noe ‑bha 'töng 'ka bhë, 'ö dho kë ma 'a Mɛgbö 'ka n nu ‑yi 'ka 'pö. 27 Mɛ ‑nu ‑wo ‑kë pë ‑bhö ꞊dhia, müpë ‑nu mü ꞊dhia, dhe ‑nu 'sü ꞊dhia, 'go mü 'wo ‑kë wo ‑bha 'nëdhoo ‑nu ‑dɔ gwaan ꞊dhia, 'ö dho 'ö yöë Noe ‑bha ‑da 'yitagɔ ꞊va 'gü ‑yi ‑bha; 'ö ꞊dhɛ 'yi pa ‑sü ꞊ya nu, 'ö ‑an 'plɛ 'gü ‑yö ꞊siö. 28 ‑Yö ‑dho kë 'zü ꞊nɛ Lɔtö ‑bha 'töng 'dhö: Mɛ ‑nu ‑wo ‑kë pë ‑bhö ꞊dhia, 'yi mü ꞊dhia, pë ‑nu 'dhɔ ꞊dhia, pë ‑nu 'dhɔɔ dɔ ꞊dhia, pë ‑nu ta ꞊dhia, 'iin 'kɔ ‑nu dɔ ꞊dhia. 29 'Kɛɛ yi 'ö Lɔtö ‑yö go ‑a 'ka Sodɔmë, 'siö waa‑ blɔɔn ‑wo ‑go dhang‑ 'gü 'wo ‑lo ‑an ‑ta ꞊nɛ dha ‑bha ban ‑sü 'dhö, 'ö ‑an 'plɛ 'gü‑ ꞊siö. 30 ‑Kɔ do bhë 'yö dho kaa ma 'a Mɛgbö 'ka, ma nu ‑yi 'ka 'pö.

31 ‑A yi 'dhö bhë ‑a 'ka, mɛ 'ö 'dhoë‑ kë ö ‑gɔ 'kɔ tuö, yaa 'dho ꞊yɔɔ'‑ ‑yaan 'dho kɔɔ ö bha pë ‑nu 'sü ꞊dhia. ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka 'ö mɛ 'ö 'dhoë‑ kë ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑ bhë, yaa 'dho yɛ ö 'zü ‑yaan nu ö ‑gɔ kɔɔ. 32 Ka ‑zo ‑yö ‑büö Lɔtö bɔɔ ‑wun 'ka! 33 Mɛ‑ 'piö kö ‑yö ö ‑de dha, yö 'ka 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha; 'kɛɛ mɛ 'ö dhoë ö ꞊kwaa' ö ‑bha ‑tosiadhe ‑zü, ‑yö ‑dho ‑a yö. 34 'Ö 'a‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë ꞊nɛɛ: ‑A gbeng 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka, mɛ ꞊plɛ ‑wo ‑dho kë ꞊sɛɛ' do ‑ta, ‑a mɛ do ‑yö ‑dho sü 'ö‑ mɛ do ‑yö to. 35 Dhebɔ ꞊plɛ ‑wo ‑dho kë pë zɔn ‑dhiadhö, ‑a mɛ do ‑yö ‑dho sü 'ö‑ mɛ do ‑yö to. 36 [Gɔɔn‑ ‑nu ꞊plɛ ‑wo ‑dho kë ꞊bhlöö‑, ‑a mɛ do ‑yö ‑dho sü, 'ö‑ mɛ do ‑yö to.]»

37 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «Yi Dëmɛ, ‑dhɛ ‑mlë 'ö pë ‑nu 'wo ꞊nɛ 'wo dho kë ‑a ‑bha ‑ɛ?»

'Ö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö ‑pö: «‑Dhɛ 'ö pë ꞊glöö 'dhoë‑ kë ‑a ‑bha bhë, 'ö 'gblübhaa ‑nu dho dho wo 'kuë‑ ‑a ‑bha.»

18

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban ꞊gɛandhe waa‑ zakanmɛ ‑an ‑bha

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö 'wundankuëdhe do ‑kë ‑an ‑dhë 'wun ꞊zuan' 'ka, ‑yö kë 'dhö kö ‑wo ꞊bhɛa' ‑sü ‑wun 'kun 'gbee‑ 'iin kö ꞊kun 'ö ‑an 'gü ‑yö ga; 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: 2 «Pödhɛ do 'gü, mɛ do 'ö ‑kë zakanmɛ 'ka 'ö 'yaa kë 'suö ꞊dhia ‑Zlan ‑dhë 'iin 'yaa kë mɛ gbɛ ꞊bhlë ‑ya ꞊dhia, ‑yö ‑kë mü. 3 'Ö pödhɛ bhë ‑a 'gü, ꞊gɛandhe do ‑yö ‑kë mü 'pö. 'Ö ꞊ya kë 'yö nu ‑a 'piö ‑kplawo kö ‑yaan ö bha za 'kan 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹A‑ 'piö 'ü za 'kan yië‑ n yaagümɛ ‑nu yi ziën.› 4 'Ö‑ wo 'dhö ‑kplawo, 'kɛɛ zakanmɛ 'ö bhë 'yaa‑ ‑daa kë ‑a ‑gɔ 'gbɛɛdhö; 'yö ꞊dhɛ 'ö yö mü 'ö zakanmɛ bhë 'yö‑ pö ö ꞊zuö' 'piö ꞊nɛɛ: ‹'Wun gia‑ 'ka, 'maa 'suö ‑Zlan ‑dhë 'iin 'maa mɛ gbɛ ꞊bhlë ‑ya, 5 'kɛɛ ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ꞊gɛandhe 'ö ꞊nɛ ‑yö n 'piö kë ‑na ‑kplawo ꞊nɛ, a ‑dho ‑a ‑bha za 'ö ꞊nɛ ‑a kan, 'yaa 'dhö ‑yö ‑dho nu 'dhö ‑kplawo 'ö n ‑kë 'muamua.› »

6 'Ö Dëmɛ ‑ya pö 'zü ꞊nɛɛ: «'Wun 'ö zakanmɛ yaa ‑ya ꞊blɛɛ bhë ka‑ ‑ma! 7 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑ya ö ‑bha 'ka, ꞊wa 'we ‑a 'piö ‑kplawo bhë, yaa 'dho ‑an ‑bha pë ‑nu kë ‑an ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka kpengdhö ‑a 'dhö ‑a? ‑Yö ‑dho ‑an ‑wo bho ö 'tou ‑kplawo ꞊a? 8 A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ꞊nɛɛ: ‑Abi', ‑yö ‑dho ‑an ‑bha 'wun ‑nu kë kpengdhö ‑an ‑dhë 'zodhö. 'Kɛɛ ma 'a Mɛgbö 'ka, n nu ‑yi 'ka, a ‑dho ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü gia‑ do yö 'kpongtaa 'gbödhö ꞊a?»

'Wun ꞊zuan' 'yö ‑gban Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑an ‑bha

9 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü bhë, ‑an mɛ 'bhaa ‑nu 'wo wo ‑de yö kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö, 'wo ꞊zië' mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑ta ‑wo ‑kë ‑an ziën mü 'pö, 'wo yö ‑an ‑san zë ‑sü ‑bha. 'Ö Yesu ‑yö 'wun ‑gban ‑an ‑bha, ö‑ pö: 10 «Mɛ ꞊plɛ ‑wo ‑kë ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ ꞊bhɛa' ꞊dhia. ‑A mɛ do ‑yö ‑kë Falizi ‑mɛ 'ka, 'ö‑ mɛ do ‑yö ‑kë 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ 'ka. 11 Falizi ‑mɛ ‑yö ‑dɔ ‑gɛan, 'ö ꞊bhɛa ö ꞊zuö' 'piö ꞊nɛɛ: ‹Oo ‑Zlan, a ü zuö ‑pö, kë n 'ka‑ wo ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo to 'wo ‑kë ꞊kwaanmɛ ‑nu, mɛ këwunyaazë ‑nu, 'iin ‑dadhepiömɛ ‑nu ‑an 'dhö bhë ‑a ‑wun 'gü. A ü zuö ‑pö 'zü, kë n 'ka‑ wo ꞊nɛ 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ 'ö ꞊nɛ ‑a 'dhö bhë ‑a ‑wun 'gü. 12 A n ‑bɛn ‑to ‑dhɛkpaɔyi ꞊plɛ 'ka 'dhɔɔgɔ do 'gü, 'go mü pë ‑nu 'wo n ‑ma 'ka 'a‑ kë 'gɔɔ‑ do ‑naa ‑nu ü ‑dhë.›

13 'Ö 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑de 'pö 'yö dɔ zian gbɛ 'ka, 'yaa ö wö ꞊luu'‑ ‑dewo dhang‑ 'gü, 'yö ö ‑tong ‑ta ‑ma 'ö ‑pö: ‹Oo ‑Zlan, ma 'pö a 'wunyaakëmɛ 'ka, ‑bhö n 'yena yö!› » 14 'Ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuöatadhe ‑kë ꞊nɛɛ: «A‑ ‑pö ka ‑dhë: Mɛ 'ö bhë ‑Zlan ‑yö ‑ziö ‑a ‑bha këwun yaa ‑nu ‑ta ‑yaan ꞊tun 'dho ‑na ö ‑gɔ kɔɔ, 'kɛɛ Falizi ‑mɛ ‑bha 'ka, ‑a ‑bha këwun ‑yö ‑to ‑a ‑bha. Bhii 'ö tɔɔ mɛ 'yö ö ‑de ꞊luu'‑, ‑a ‑gɔ ‑yö ‑dho dho sia‑, 'ö mɛ 'yö ö ‑de 'dho sia‑, 'ö‑ ‑gɔ dho ꞊luu'‑.»

Yesu ‑yö 'dhuë‑ ‑kpɔ 'në 'sɛɛn‑ ‑nu ‑bha

(Matiö 19.13-15; Maakö 10.13-16)

15 Mɛ ‑nu ‑wo ‑nu 'në 'sɛɛn‑ ‑nu 'ka Yesu ꞊dhia kö ‑yaan 'dhuë‑ 'kpɔ ‑an ‑bha. ꞊Dhɛ Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊wa ‑an yö, 'wo yö 'wun ‑blɛɛ ‑an 'ka ‑sü 'gü. 16 'Ö Yesu ‑ya ‑pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «‑Ka ka ꞊kwaa' ‑an ‑zü, ‑wo nu n 'piö! Kö ꞊kun 'ka ‑an ‑kë! Bhii 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'wo wo ‑de ‑kë 'tee ꞊nɛ 'në 'sɛɛn‑ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'dhö, ‑wo ‑dho ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü. 17 A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Mɛ 'ö yaa 'we ‑Zlan ‑wun ‑bha ö ‑de ‑kë 'tee ‑sü 'ka ꞊nɛ 'në 'sɛɛn‑ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'dhö, yaa 'dho ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü.»

'Wun 'ö ‑gban gɔɔn‑ ꞊bhɔɔzë ‑bha ‑a ꞊blɛɛ'‑ 'ö Yesu ‑ya wo

(Matiö 19.16-30; Maakö 10.17-31)

18 Zuifö ‑nu ꞊kɔɔnmɛ do ‑yö Yesu ꞊dhɛɛ' ‑kpɔ 'ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ këwunsëëzë, a ‑dho ‑a kë ꞊dhë kö 'a ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑sü yö ꞊e?»

19 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Më 'yö ‑kë 'ü n ‑dhɛ këwun ‑së ‑mɛ ‑ɛ? Mɛ gbɛ këwun 'yaa ‑së ‑a 'ke yaa kë ‑Zlan dosɛn 'ka. 20 Tɔng ‑nu 'wo ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'wo ꞊nɛ: Kö ꞊kun 'ü ‑da dhe 'piö; kö ꞊kun 'ü mɛ gbɛ ‑bha gɔɔn‑ ꞊mɛɛ; kö ꞊kun 'ü mɛ zë; kö ꞊kun 'ü ꞊kwaan; kö ꞊kun 'ü ꞊sua ‑kë mɛ gbɛ ‑gɔ; ‑bhö ü dë waa‑ ü dhe ‑an ꞊bhlë 'kpɔ, ü ‑an ‑dɔ ‑a?»

21 'Ö gɔɔn‑ bhë 'ö‑ ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «Tɔng ‑nu 'wo bhë 'ö sü n 'tee 'gü ‑bha a ‑an 'plɛ ‑kun.»

22 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: «Pë do 'bhaa ‑wun ‑yö ꞊tun ü ‑bha: ‑Bhö ü ‑gɔ pë ‑nu 'plɛ 'dhɔɔ dɔ 'ü‑ 'wëü‑ ‑nu bhë 'ü‑ ‑glu 'fɛɛmɛ ‑nu 'ka; 'go mü 'ü nu 'ü ziö n 'piö! ꞊Ya kë 'dhö ü ‑dho ꞊bhɔɔpë ‑nu yö dhang‑ 'gü.»

23 'Kɛɛ gɔɔn‑ 'ö bhë, ꞊dhɛ ‑wo 'ö ꞊nɛ ꞊yaa‑ ma, 'ö‑ wö ‑yö ꞊siö, bhii 'ö tɔɔ ‑yö ‑kë ꞊bhɔɔmɛ ꞊va 'ka. 24 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a wöödhɛ ꞊ya ꞊siö'‑, 'yö‑ pö: «‑Yö 'gbee‑ ꞊bhɔɔmɛ ‑nu ‑bha 'ka kö ‑waan ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü. 25 ‑Yö 'pëëpë ‑yɔɔnmia ‑bha 'ka kö ‑yaan bɔ miiga 'dhi 'gü 'ö ꞊zië' ꞊bhɔɔmɛ ‑bha ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü ‑sü ‑ta.»

26 'Yö mɛ ‑nu 'wo ‑kë wo 'to 'to ꞊dhia bhë 'wo‑ pö: «꞊Ya kë 'dhö kö dö 'yö dho dha ‑a 'gü 'sa?»

27 Yesu ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «Pë 'ö mɛ ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha bhë, ‑Zlan ‑kɔ ‑yö ‑mɔa.»

28 'Ö Piɛɛ ‑ya pö ꞊nɛɛ: «‑Dhɛ ‑ga, yi yi ‑bha pë ‑nu 'plɛ ‑to 'yi ziö ü 'piö!»

29 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ꞊nɛɛ: «A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Mɛ ꞊ya ö bha 'kɔ 'dhö 'iin ö bha dhebɔ, ö 'zlaa‑ ‑nu, ö ‑mɛ ‑nu, ö bha 'në ‑nu 'to ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun 'gü, 30 ‑yö ‑dho ‑a ꞊truën ꞊va yö 'töng 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü, 'go mü 'yö dho ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑sü yö ‑dhɛ ꞊kpaɔ ꞊dhia' ‑bha.»

Yesu ‑yö ö ‑bha ga ‑sü waa‑ ö ‑go ga 'gü ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ ‑gwaa kë ‑yaaga ‑naa wo

(Matiö 20.17-19; Maakö 10.32-34)

31 Yesu ‑yö ö bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑an ‑sü ö 'piö 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Kwa ‑da ‑sü ‑mü Zeluzalɛmë kö pë 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wa ꞊bɛɛn ma 'a Mɛgbö 'ka n ‑wun 'gü bhë, ‑a 'dhiö ‑yaan ‑mɔ 'kuë. 32 ‑Wo ‑dho n dɔ mɛ ‑nu 'waa ‑Zlan dɔ ‑an kwɛɛ, 'wo 'yee to n ‑ma, 'wo 'si bho n ‑gɔ, 'wo wo 'dhee ‑nu bho n ‑ma, 33 ‑wo ‑dho n ‑ma ‑klaa 'ka, 'go mü 'wo n zë; 'ö‑ ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa bhë 'a go ‑a 'ka ga 'gü.»

34 'Kɛɛ ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu waa‑ ‑gɛn gia‑ dɔ; bhii ‑yö ‑kë ‑bin ‑sü 'ka ‑an ‑gɔ, 'go mü 'ö 'wun 'ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ bhë waa‑ ‑gɛn 'zü dɔ.

Yesu ‑yö 'yënngtiimɛ do ‑dhɛ ‑bo

(Matiö 20.29-34; Maakö 10.46-52)

35 ‑Wo ‑kë ꞊yɔɔn ꞊dhia Zeliko ‑dhɛ 'sɔɔ. 'Yënngtiimɛ do 'ö ‑kë ‑gba ‑dhɛ mɛ ‑nu ‑gɔ ꞊dhia, ‑yö ‑kë ꞊yaannu ꞊dhia zian 'sɔɔ. 36 ꞊Dhɛ 'ö mɛ ‑gbaa ‑nu 'dho ziö ‑na, 'yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ ‑an ziö ‑gɛn 'ka. 37 'Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yesu 'go Nazalɛtë ꞊nɛ 'ö nu ‑na bhë.» 38 'Yö ‑gbla 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «Yesu Davidö gbö, ‑bhö n 'yena yö ꞊ee!»

39 'Ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'ta ꞊dhia Yesu 'dhiö bhë 'wo 'wun ꞊blɛɛ ‑a 'ka ‑a pö ‑sü 'ka‑ ‑dhë ‑yö ö 'dhi yö 'kuë‑, 'kɛɛ ‑yö ‑gbla 'zü 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «Davidö gbö, ‑bhö n 'yena yö ꞊ee!»

40 'Ö Yesu ‑yö ꞊gbaannu 'ö‑ ‑pö ‑an ‑dhë ‑wo nu ‑a 'ka ö ꞊dhia. ꞊Dhɛ 'ö 'yënngtiimɛ 'ö bhë ꞊ya nu ‑a 'sɔɔ, 'ö Yesu ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: 41 «‑Më 'ü‑ 'piö kö 'a‑ kë ü ‑dhë ‑ɛ?»

'Ö 'yënngtiimɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N Dëmɛ, a‑ 'piö kö n 'yan ‑yö ‑dhɛ yö 'zü ‑dëüwo.»

42 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü 'yan 'dhi ‑yö 'po! Ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊ya ü ‑dhɛ bo!»

43 ‑Dhɛ do bhë ‑a 'gü, 'ö‑ 'yan ‑yö ‑po, 'ö ‑dhɛ yö, 'yö ‑ziö Yesu 'piö ‑Zlan 'tɔ kë ꞊va ‑sü 'ka. ꞊Dhɛ 'ö mɛ ‑gbaa ‑nu ‑de 'pö 'wun 'ö ꞊nɛ ꞊waa‑ yö, 'wo yö ‑Zlan zuö pö ‑sü 'gü.

19

Zase ‑yö ‑kpën Yesu ‑bha

1 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊ya ‑da Zeliko plöö, ‑yö ‑kë ziö ‑sü 'gü, 2 gɔɔn‑ ꞊bhɔɔzë do 'wo‑ ‑dhɛ Zase 'yö ‑kë 'nii‑ ꞊sɔnng' 'kun ‑mɛ ‑nu ‑gɔmɛ 'ka bhë 'yö ‑kë mü. 3 'Yö‑ këdhɛ ꞊mɛɛ kö mɛ 'ö Yesu 'ka 'yaan‑ ‑a dɔ. 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö kë ꞊nɛ ‑yö ‑kë ꞊klöö', yaa 'dho Yesu yö mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë bhë, 4 'Ö ‑bla sü 'ö dho ‑an 'dhiö 'ö ‑da 'lü do tuö, kö ꞊ya kë ꞊nɛ Yesu ‑yö ziö ‑na ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha kö 'yaan‑ ‑a yö. 5 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ‑lo ‑dhɛ bhë ‑a ꞊tɛi' 'ka, 'yö ö 'yan ꞊luu 'ö‑ pö Zase ‑dhë: «‑Bhö ꞊yɔɔ'‑ 'siösiö, Zase, ꞊dɛɛ tɔɔ ꞊dɛɛ, a ‑dho dho ü ‑gɔ kɔɔ!»

6 'Ö Zase ‑yö ꞊yɔɔ ‑bla 'ka, 'yö‑ ‑nia kun ꞊zuögludhi 'ka ö ‑gɔ kɔɔ. 7 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑wo 'wun ‑blɛɛ wo ‑wo ꞊löö 'wo‑ pö: «Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ꞊ya 'dho ꞊ya wɔ 'wunyaakëmɛ ‑gɔ kɔɔ!»

8 'Ö Zase ‑yö ꞊luu 'ö‑ pö Dëmɛ ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ‑bhö ü 'to 'to 'dhɛ! A ‑dho ma pë ‑nu 'wo n ‑gɔ, ‑a ‑kɔ 'pian do nu 'fɛɛmɛ ‑nu ‑dhë, 'go mü 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑yö ‑dhö 'a pë kun ‑a ‑gɔ ꞊flüü 'ka, 'a dho ‑a ‑bha ‑yɛ 'zü kë ‑gwaa ‑yiisië ‑zë.»

9 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Dha ‑sü ꞊ya ‑da ü ‑gɔ kɔɔ ꞊dɛɛ bhii 'ö tɔɔ ü Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta ‑mɛ do 'ka 'pö. 10 Bhii ma 'a Mɛgbö 'ka, a ‑nu mɛ ‑nu 'ö ‑an nii ꞊ya dɔ 'gü ꞊siö' ‑zian ‑ta ‑an ꞊mɛɛ' ꞊dhia kö 'a ‑an dha.»

'Wun ꞊zuan' 'yö ‑gban 'sënng 'tama ‑nu ‑bha

(Matiö 25.14-30)

11 Yesu ‑yö 'wun ‑blɛɛ 'wun ꞊zuan' 'ka mɛ ‑nu 'wo go 'wun 'ö‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ma ꞊dhia bhë ‑an ‑dhë. ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ kö ꞊ya ꞊yɔɔn Zeluzalɛmë ‑dhɛ 'sɔɔ bhë, ‑yö ‑kë ‑an ‑zo 'piö ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑dhö to mü 'ö ‑lo wo ‑ta ꞊klöödhö.

12 'Kɛɛ pë 'yö‑ pö ꞊ga ꞊nɛ: «‑Gludë ꞊suu'‑ ‑ta do 'gü ‑mɛ ‑yö ‑dho 'sɛ do ꞊gbiin 'gü kö ‑waan ‑a kë ‑gludë 'ka. ꞊Ya kë 'dhö kö ‑yaan 'yɛ ö ‑zü ‑yaan nu ö ‑gɔ 'sɛ 'gü. 13 ‑A kë ‑sü 'ka kö ‑yaan 'dho, ‑yö ö bha yuökëmɛ ‑nu 'gɔɔ‑ do ꞊dhɔɔ ‑kë, 'yö mɛ 'ö ‑dhö 'ö 'sënng 'wëü‑ 'tama ga do do nu ‑a ‑dhë ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‹‑Ka pë ‑nu 'dhɔ 'ka ‑an 'dhɔɔ dɔ 'wëü‑ 'a‑ nu ka ‑dhë bhë ‑a 'ka ‑yö 'dho ‑yö yöë n nu ‑yi ‑bha!› 14 'Kɛɛ ‑a ‑bha 'sɛgümɛ ‑nu ‑wa ‑san ‑zë, 'ö 'wo wo ‑bha bɔmɛ ‑nu bɔ ‑a 'piö kö ‑waan ‑a pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ 'waa‑ 'piö kö ‑yö kë ‑gludë 'ka wo ‑gɔ 'dhiö.

15 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya 'yɛ ö 'zü ꞊ya nu kö ꞊waa‑ ‑ya ‑gludë 'ka ö ‑gɔ 'sɛ 'gü, 'yö ö bha yuökëmɛ ‑nu 'ö 'wëü‑ nu ‑an ‑dhë bhë ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë kö mɛ 'ö ‑dhö pë 'yö‑ yö ‑yaan ‑a ‑zɔn.

16 'Ö mɛ ‑blɛɛzë ‑yö nu 'ö‑ pö: ‹N ‑Gɔmɛ, 'sënng 'tama 'gɔɔ‑ do 'a‑ yö, ‑a mɛ 'ü‑ nu n ‑dhë bhë ‑a ‑yö ‑a 'piö 'ka.› 17 'Ö ‑gludë ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹꞊Yö ‑së, ma yuökëmɛ këwunsëëzë. ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑wa ‑mɔa 'wo wo ‑zo tën ü ‑dhë pë ‑nu 'ö ‑an 'tɔ 'gian 'yaa ‑an ‑bha ‑an 'gü bhë, a ‑dho ü ‑ya pödhɛ 'gɔɔ‑ do ꞊kɔɔnmɛ 'ka.›

18 'Ö yuökëmɛ kë ꞊plɛ ‑naa ‑yö nu 'ö‑ pö: ‹N ‑Gɔmɛ, 'sënng 'tama 'sɔɔdhu 'a‑ yö ‑a mɛ 'ü‑ nu n ‑dhë bhë ‑a ‑yö ‑a 'piö 'ka.› 19 'Ö ‑gludë ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹Bhi ‑de 'pö, a ‑dho ü ‑ya pödhɛ 'sɔɔdhu ꞊kɔɔnmɛ 'ka.›

20 'Ö‑ ‑bha yuökëmɛ do 'bhaa ‑yö nu 'ö‑ pö: ‹N ‑Gɔmɛ, ü bha 'sënng 'wëüga bhë 'ö ꞊nɛ; a‑ ‑bin ‑ta wöödhö ‑sɔ 'gü, 21 bhii a ‑suö ü ‑dhë, 'ö tɔɔ ü gɔɔn‑ 'dhiözë 'ka, pë 'ö ü 'ka‑ ꞊waannu ü ‑de ꞊kwaa' 'ü‑ ‑sü, 'ö pë 'ö ü 'ka‑ ta ü ‑de ꞊kwaa' 'ü‑ kan.› 22 'Ö ‑gludë ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹Yuökëmɛ yaa, ü ‑de ‑wo 'ü‑ pö bhë 'a dho ü ‑bha za kan ‑a ‑bha; bhi gia‑ ü‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ a mɛ 'dhiözë 'ka, 'ö pë 'yaa n ‑ma 'ka, 'a‑ sü, 'iin pë 'ö n 'ka‑ ta n ‑de ꞊kwaa', 'a‑ ‑kan! 23 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö ꞊nɛ, ‑më ‑kë ü 'ka dho ma 'wëüga bhë ‑a 'ka ü 'ka‑ ‑da 'wëükɔ 'gü kö n nu ‑yi 'ka ma gia‑ 'aan‑ ‑a bho mü n ‑de ꞊kwaa' kö n ꞊truën ‑yaan kë ‑dhö ‑e?›

24 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'ö ‑gludë ‑ya pö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an ‑dhë: ‹'Sënng 'wëüga do 'yö‑ ‑gɔ bhë, ‑kaa 'kun ‑a ‑gɔ 'ka‑ nu mɛ 'ö 'sënng ga 'gɔɔ‑ do 'dhö ‑a ‑gɔ bhë ‑a ‑dhë!› 25 'Wo‑ pö: ‹Yi ‑Gɔmɛ, mɛ 'ö bhë ‑a 'gɔɔ‑ do ꞊ya nu ‑a ‑dhë 'saadhö!› 26 'Ö ‑gludë ‑ya pö: ‹A‑ ‑pö ka ‑dhë mɛ 'ö pë 'dhoë‑ ‑gɔ, ‑a ‑taɔ ‑dho kë; 'kɛɛ mɛ 'ö pë 'yaa‑ ‑gɔ ꞊va, ‑a 'bhe 'tee ‑de 'ö bhë ‑yö ‑dho kun ‑a ‑gɔ. 27 'Ö go mü, ‑ka mɛ ‑nu 'wo n yaagümɛ 'ka 'ö waa 'we ‑a ‑bha kö a ‑kë wo ‑bha ‑gludë 'ka bhë, ‑ka nu ‑an 'ka 'ka ‑an zë n 'dhiö zö!› »

Yesu ‑yö ‑da Zeluzalɛmë

(Matiö 21.1-11; Maakö 11.1-11; Zan 12.12-19)

28 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha 'dhö, 'ö zian 'ö dho Zeluzalɛmë 'yö ‑da ‑a ‑ta. 29 ꞊Dhɛ 'ö ꞊yɔɔn ‑na Betefaze ‑dhɛ waa‑ Betani ‑dhɛ, 'ö ‑tɔn 'ö mü 'wo‑ ‑dhɛ Olivie ‑tɔn bhë ‑a 'sɔɔ, 'yö ö bha ꞊guë' ꞊plɛ bɔ ö 'dhiö, 30 'Ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka 'dho pödhɛ 'ö kwa 'sian 'piö zö ꞊nɛ ‑a 'gü. 'Ka ‑lo ꞊sia, ka ‑dho ꞊soofang 'në do 'ö mɛ gbɛ yaa ‑ya ‑a ꞊taa do ꞊kun ‑a yö kö ‑yö ‑klu ‑sü 'ka, ‑kaa 'po 'ka nu ‑a 'ka! 31 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ 'bhaa ꞊ya ka ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ꞊sia ꞊nɛɛ: ‹‑Më ‑kë 'ka‑ po ꞊e?›, ‑kaa pö ‑a ‑dhë: ‹Yi Dëmɛ ‑bha ‑wun ‑ya ‑bha›.»

32 'Yö bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑dho; 'ö pë ‑nu 'wo bhë 'wo‑ yö ꞊nɛ ‑kɔ ‑de gia‑ 'ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ ‑a 'ka ‑an ‑dhë bhë ‑a 'dhö. 33 ‑Wo ‑to ꞊soofang 'në bhë ‑a 'po ꞊dhia, 'ö‑ dëmɛ ‑nu ‑wa pö: «‑Më ‑kë 'ka ꞊soofang 'në bhë 'ka‑ po ꞊e?»

34 'Wo‑ pö ‑an ‑dhë: «Yi Dëmɛ ‑bha ‑wun ‑ya ‑bha.»

35 'Ö 'wo nu ꞊soofang 'në bhë ‑a 'ka Yesu ꞊dhia, 'ö 'wo wo ‑bha gblang ‑nu ‑po ‑a ꞊taa, 'ö 'wo Yesu sü 'wo‑ ‑yaa ꞊taa. 36 ‑Yö ‑kë 'dho ꞊dhia, 'ö mɛ ‑nu ‑wo wo ‑bha gblang ‑kpɔ zian ‑gblooga ‑ta ‑a 'dhiö. 37 ꞊Dhɛ 'ö ꞊guë' ‑nu ‑gbaa bhë 'wo ꞊yɔɔn ‑na Zeluzalɛmë plöödhɛ 'sɔɔ, zian 'yö ꞊yɔɔ Olivie ‑tɔn 'piö ꞊zian' ‑a 'ka bhë, 'yö ꞊zuögludhi ‑yö ‑an pa; 'yö 'wo yö 'gɛi kë ‑sü 'gü ‑Zlan 'tɔ 'saa ‑blü ‑sü 'ka 'gbee‑ 'ka ‑dhidhaapë ‑nu 'yö ‑an ‑kë 'wo‑ yö bhë ‑an ‑wun 'gü, 38 'wo‑ pö: «Kwaa‑ 'yoo ‑mü! Kwaa‑ 'yoo ‑mü! 'Dhuë‑ ‑yö 'kpɔ ‑gludë 'ö nu Dëmɛ 'tɔ 'gü ‑a ‑bha, ꞊zuöyagluu ‑yö kë dhang‑ 'gü, 'go mü ‑Zlan 'tɔ‑ kë ꞊va!»

39 'Ö Falizi ‑mɛ 'bhaa ‑nu 'wo ‑kë mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an ziën bhë, 'wo‑ pö Yesu ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ, ‑bhöë pö ü bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë ‑wo wo 'dhi yö 'kuë‑ ‑ɛ!»

40 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë: ꞊Wa wo 'dhi ‑yö 'kuë‑ ꞊sia, ‑guö ‑nu ‑wo ‑dho gbla!»

Yesu ‑yö 'gbo ‑bɔ Zeluzalɛmë ‑dhɛ ‑wun 'gü

41 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊ya ꞊yɔɔn pödhɛ 'sɔɔ, 'ö ꞊ya ö 'yan ‑da pö‑ ‑ta 'ö yö 'gbo bɔ ‑sü 'gü Zeluzalɛmë ‑wun 'gü, 42 'Ö‑ pö: «'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ dɔ 'ö 'kwa‑ wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ, pë 'yö dho ü gbaa ꞊zuöyagluu 'ka ü‑ ‑dɔ ‑bezë, kö ꞊yö ‑së ꞊dhɛɛ, 'kɛɛ yö ꞊ga ꞊ya ‑bin ü ‑gɔ bhë, 43 bhii yi ‑nu ‑wo ‑dho nu ü ‑bha 'ka, ü yaagümɛ ‑nu ‑wo ‑dho ꞊nië' ü ‑zü, 'wo pë ‑nu dɔ 'kuëdhö ‑waan bɔ böü‑ 'kplong ‑zü; ‑wo ‑dho sɔ ü ‑ta 'ö 'wo ü ‑nëng zian 'saadhö 'ka. 44 Bhi 'dhö, ü 'gü ‑mɛ ‑nu 'dhö, ‑wo ‑dho ka 'gü ꞊siö'‑ 'fɛfɛdhö, ‑guö gbɛ yaa 'dho to ö 'bha ‑guö ‑ta zö. Bhii 'töng 'ö ‑Zlan ‑yö nuë ü ‑dhë bhë ü 'ka‑ dɔ!»

Yesu ‑yö 'dhɔɔdɔmɛ ‑nu ‑kë ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ

(Matiö 21.12-17; Maakö 11.15-19; Zan 2.13-22)

45 Yesu ‑yö ‑da ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ, 'ö yö 'dhɔɔdɔmɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an kë ‑sü 'gü 46 ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya pö: Ma 'kɔ ‑yö ‑dho kë ‑bhɛa ‑a 'gü ‑kɔ 'ka, 'kɛɛ ka 'pö, 'ka‑ ‑kë ka ‑bha ꞊kwaanpë ‑bin ‑a 'gü ‑guö ꞊duudhɛ 'ka!»

47 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑ya mɛ ‑nu ꞊daan' ‑sü ‑bha ‑dhɛkpaɔyi 'saadhö 'ka ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ. Slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ mɛtɔzë ‑nu ꞊ya kë, ‑wa këdhɛ ‑mɛɛ kö 'waan‑ Yesu zë, 48 'kɛɛ ‑a kë ‑kɔ 'wo dho ‑a kaa waa‑ dɔ, bhii 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'saadhö ‑wo wo 'to ‑to Yesu ‑wo ‑bha kpinngdhö wo ‑zo ‑kë ‑a 'piö ‑sü 'ka.

20

Yesu ‑bha ‑wogbiindhɛ 'godhɛ

(Matiö 21.23-27; Maakö 11.27-33)

1 ‑Dhɛkpaɔyi do 'ka Yesu ‑yö ‑kë mɛ ‑nu ꞊daan' ꞊dhia ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü. 'Yö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu ‑wo ‑nu, 2 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Pë ‑nu 'ü‑ kë ‑na ꞊nɛ, dö 'ö‑ pö ü ‑dhë 'ü‑ kë ꞊ɛ?»

3 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Ma ‑de 'pö, a ‑dho ꞊dhɛɛ' do kpɔ ka ‑gɔ: 4 Dö 'ö Zan bɔ kö ‑yaan mɛ bɔ yiö ꞊e? ‑Zlan ‑mü ‑i, 'iin mɛ ‑nu ‑mü ‑i?»

5 'Kɛɛ ‑wo ‑yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü wo 'ko ‑dhë 'wo‑ pö: «'Kwa‑ ‑daa kë ꞊sia ꞊nɛ ‑Zlan 'yö‑ bɔ, ‑yö ‑dhoë pö kwa ‑dhë ‑më ‑kë kwaa‑ ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑ɛ? 6 'Iin 'kwa‑ pö ꞊sia 'zü ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo‑ bɔ, mɛ ‑nu 'töüdhö ‑wo ‑dho kwa ‑zuö ‑guö 'ka 'wo kwa zaa, bhii 'ö tɔɔ mɛ 'plɛ ‑wo Zan ‑ya 'ti ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ 'ka.»

7 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo‑ pö: «Mɛ 'ö‑ bɔ kö ‑yaan mɛ bɔ yiö bhë 'yiëë‑ dɔ.» 8 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «꞊Dhɛ 'ö 'dhö bhë kö ma ‑de 'pö, mɛ 'ö‑ pö n ‑dhë 'a pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an kë bhë, n 'ka 'dho ‑a 'tɔ pö ka ‑dhë 'pö.»

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ yuökëmɛ 'gluyaazë ‑nu ‑bha

(Matiö 21.33-46; Maakö 12.1-12)

9 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö 'wun ‑blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë 'wun ꞊zuan' 'ka 'ö ‑pö: «Gɔɔndë do ‑yö ö bha lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑kë, 'ö‑ ‑lo lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ yuökëmɛ ‑nu kwɛɛ, 'ö‑ to 'ö dho 'ta 'gü ‑glɔɔ 'ma ‑dhiadhö.

10 ꞊Dhɛ 'ö lɛzɛn bho ‑yi ꞊ya ‑lo, 'yö ö bha yuökëmɛ do bɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ yuökëmɛ ‑nu ‑dhë kö ‑waan ö ‑bha ‑kpa bɔ ö ‑dhë. 'Kɛɛ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ‑wa ‑kun 'wo‑ ‑ma 'wo‑ ‑yɛ 'zü ö ‑kɔ 'kpaan 'ka.

11 'Ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ‑yö ö bha yuökëmɛ do bɔ 'zü, 'ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ‑wa kun, 'wo‑ ‑ma, 'wo 'si ‑nu bho ‑a ‑gɔ, 'wo‑ ‑yɛ 'zü ö ‑kɔ 'kpaan 'ka 'pö.

12 'Yö ö ‑bha yuökëmɛ ‑gwaa kë ‑yaaga ‑naa bɔ; ‑a mɛ bhë ‑wa ‑gi 'wo‑ bho lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö, 'wo‑ ‑zuö zian gbɛ 'ka.

13 'Ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ‑ya pö: ‹‑Më 'a dho ‑a kë ꞊o? Dɔ, 'a n gbö ‑dhɔkaasüzë ꞊duö ꞊nɛ ‑a bɔ, ‑yö ‑kë yö ‑zë ‑wo ‑dho lë‑ ‑kë ‑a ‑gɔ.›

14 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö yuö ‑kë lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö ‑mɛ ‑nu ꞊waa‑ yö, 'wo‑ pö wo 'ko ‑nu ‑dhë: ‹Mɛ 'ö pë ‑nu 'wo ꞊nɛ 'wo dho to ‑a ‑gɔ 'dhiö ꞊zian' ö ꞊ga 'ö ꞊nɛ! ‑Kwaa zë kö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ 'ö ꞊nɛ ‑yaan 'to kwa ‑gɔ!› 15 'Ö 'wo‑ kun, 'wo‑ bho lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö 'wo‑ zë.»

'Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «꞊Ya kë 'dhö, lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ꞊ya nu, ‑më 'yö dho ‑a kë ꞊ɛ? 16 A‑ ‑pö ka ‑dhë: Pë 'ö dho ‑a kë 'ö tɔɔ ‑yö ‑dho nu 'ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu 'wo bhë 'yö ‑an zë, 'yö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ bhë 'yö‑ nu mɛ 'waa gbɛ ‑nu ‑dhë.»

꞊Dhɛ 'ö mɛ ‑nu ꞊waa‑ ‑wo 'ö bhë ‑a ma 'wo‑ pö: «'Wun mɛ 'ö ꞊suu'‑ 'dhö bhë kö ꞊kun 'ö‑ ‑kë!»

17 'Kɛɛ Yesu ‑yö ‑an ‑ga ‑piindhö 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Dhɛ 'ö ‑kë 'dhö, ‑më ‑kë 'ö ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑wo ‑ya pö: ‑Guö 'ö 'kɔdɔmɛ ‑nu ‑wa ꞊zong 'dhiö ‑be bhë, yö gia‑ bhë 'ö ‑kë 'kɔ kuënnu ‑guö 'ka zlöö bhë ꞊ɛ?» 18 'Ö Yesu ‑yö ꞊yɔɔn ö ‑wo ‑ta 'ö‑ pö: «Mɛ 'oo mɛ 'ö 'dhoë‑ ‑püö ‑guö 'ö bhë ‑a ‑ta, ‑yö ‑dho ö ‑de yɛ, 'ö mɛ 'oo mɛ 'ö ‑guö bhë ꞊ya ‑püö ‑a ‑ta, ‑yö ‑dho ‑a ꞊wüü'‑.»

'Nii‑ ꞊sɔnng' ‑bho 'sɛgɔ ꞊kɔɔnmɛ ‑dhë ‑sü

(Matiö 22.15-22; Maakö 12.13-17)

19 Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu ‑wa këdhɛ ‑mɛɛ kö 'waan‑ Yesu 'kundhɛ gia‑ bhë ‑a 'gü, bhii 'ö tɔɔ wo gia‑ ‑wa ꞊dɔa' ꞊nɛ 'wun ꞊zuan' 'ö Yesu ‑ya ‑kë bhë ‑ö ‑gban lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ waa‑ ö dëmɛ ‑nu ‑an ‑bha bhë, ‑yö ‑gban wo gia‑ wo ‑bha, 'kɛɛ 'suö ‑yö ‑an ‑kë 'sɛgümɛ ‑nu ‑dhë. 20 'Yö 'wo yö naɔ ‑kë Yesu ‑bha ‑sü 'gü; 'wo mɛ ‑nu bɔ kö ‑waan naɔ kë ‑a ‑bha. Mɛ ‑nu 'wo bhë ‑wo wo ‑de ‑kë mɛ ‑nu këwunsëëzë 'ka kö 'waan‑ 'slë 'kan ‑a ‑gɔ ꞊dhɛɛ' ‑nu ‑kpɔ ‑a ‑gɔ ‑sü 'ka. Bhii pë 'yö dho kë ‑a ‑bɔ ‑a ‑ta 'ka kö 'waan‑ ‑a dɔ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ kwɛɛ bhë ꞊nɛ 'wo‑ ꞊mɛɛ'. 21 'Ö 'wo ꞊dhɛɛ' kpɔ Yesu ‑gɔ 'wo‑ pö: «Yi ‑Gɔmɛ, yi‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ 'wun ‑nu 'ü‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë o, 'iin ü ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo bhë o, ‑an 'plɛ ‑wo kpengdhö; 'ö 'bhaa mɛ ‑nu zë 'gü kë, 'kɛɛ ü mɛ ‑daan 'ko 'trüün 'piö 'wun giagia 'ö ‑Zlan ‑bha zian ‑ta ‑a 'ka. 22 Kwa ‑bha tɔng ‑ya ‑pö 'kwa 'nii‑ ꞊sɔnng' bho ‑gludë Sezaa ‑dhë e, 'iin kö ꞊kun 'kwa‑ bho ‑a ‑dhë e?»

23 'Kɛɛ Yesu ‑yö ‑an ‑bha 'slëkanwo bhë ‑a ꞊tɛi' ‑dɔ; 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: 24 «‑Ka dönie ga do ‑zɔn n ‑dhë! Dö 'ö‑ 'tɔ waa‑ ‑a ‑gɔ 'bin 'dho ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑ta ꞊nɛɛ?» 'Ö 'wo‑ pö: «Sezaa ‑mü.»

25 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «꞊Dhɛ 'ö 'dhö, pë 'ö Sezaa ‑bha 'ka, ‑kaa bho ‑a ‑dhë; 'ka pë 'ö ‑Zlan ‑bha 'ka, 'ka‑ bho ‑Zlan ‑dhë 'pö!»

26 Waa‑ 'kundhɛ yö gbɔ ö ‑wo ‑ta 'wun 'yö‑ ꞊blɛɛ mɛ ‑nu wö 'dhiö bhë ‑a ‑wun 'gü, 'kɛɛ pë 'ö ‑kë ꞊zian' 'ö tɔɔ ‑an 'te 'yö tun 'wun ‑daa kë ‑kɔ ꞊suu'‑ 'ö Yesu ‑ya ‑kë bhë ‑a ‑wun 'gü; 'ö ‑dhɛ ‑yö ga ‑an ‑ta diindhö.

꞊Dhɛɛ' do 'ö ‑gban ‑go ga 'gü ‑sü ‑bha

(Matiö 22.23-33; Maakö 12.18-27)

27 Saduse ‑mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑nu Yesu 'piö; wo ꞊nɛ 'wo‑ pö mɛ ꞊ya ga ö 'ka 'dho go ga 'gü gbɔ bhë, 'ö 'wo yö ‑a ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü ‑bha 28 'wo‑ pö: «Yi ‑Gɔmɛ, tɔng 'ö Moizö ‑ya nu yi ‑dhë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'ö ꞊nɛɛ: ꞊Ya kë ꞊nɛ gɔɔn‑ do 'ö‑ dhe 'dho ‑a ‑gɔ ꞊ya kë ‑dhö, ‑a dheglu 'në gɔɔn‑ ꞊ya kë ‑dhö; waa‑ ö bɔɔ waa 'në 'kpɔ gbɔ, ꞊ya 'to 'dhö ꞊ya ga kö ‑a bɔɔ ꞊gɛandhe bhë ‑yö ‑dho to ‑a dheglu 'piö, 'ö 'wo 'në kpɔ ‑a pin ꞊taa. 29 'Kɛɛ kö 'töng do 'ka bhë, dhegluzë 'slaplɛ ‑wo ‑kë ‑dhö; 'ö‑ mɛ ‑blɛɛzë ‑yö dhe sü, 'ö waa 'në gbɛ 'kpɔ 'ö ga. 30 'Ö‑ bɔɔ ꞊gɛandhe ‑yö to ‑a mɛ kë ꞊plɛ ‑naa bhë ‑a 'piö, 31 'ö to ‑a mɛ kë ‑yaaga ‑naa 'piö 'pö. ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka 'ö ‑dhɛ 'wo‑ ‑bha 'slaplɛ 'wo‑ ‑kë ‑a 'ka, 'ö waa 'në gbɛ 'kpɔ, 'ö ‑an 'plɛ ‑wo ga. 32 'Ö dhebɔ ‑de 'pö 'yö ga.

33 ꞊Ya kë 'dhö, yi 'ö gamɛ ‑nu dho go ‑a 'ka ga 'gü, ‑a dö 'yö dho kë ‑a ꞊gɔn 'ka kpinngdhö ꞊e? Bhii 'ö tɔɔ ‑dhɛ 'ö 'wo‑ ‑bha 'slaplɛ ‑wo ‑kë ‑a ꞊gɔn 'ka!»

34 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Gɔɔn‑ ‑nu, dhoo ‑nu ‑wo 'kpongtaa zö ‑wo wo 'ko ‑sü, 35 'kɛɛ gɔɔn‑ ‑nu, dhoo ‑nu, mɛ 'ö ‑an ‑ma ꞊kun kö ‑waan 'go ga 'gü kö ‑waan ‑kë ‑a 'gü ‑sü mɛ 'ö zlöö ꞊toëpö 'ka ‑a yö bhë, waa 'dho wo 'ko sü, 36 wo 'ka 'dho ga gbɔ, bhii kö waa‑ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑an ꞊suu'‑ ꞊ya kë do; kö ꞊wa kë ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu 'ka, bhii 'ö tɔɔ ꞊wa 'go ga 'gü. 37 'Go mü 'zü Moizö ‑ya ‑zɔn 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛ gamɛ ‑nu ‑wo ‑dho go ga 'gü, bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a ‑bha 'sëëdhɛ 'gü, 'wun 'ö ‑gban 'ginngkpɔɔ ‑bha, 'ö tɔɔ ‑yö kwa Dëmɛ ‑dhɛ Ablaamö ‑bha ‑Zlan, Izaakö ‑bha ‑Zlan waa‑ Zakɔbö ‑bha ‑Zlan. 38 Kö ‑kaa dɔa ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑bha ‑Zlan 'ka, 'yaa gamɛ ‑nu ‑bha ‑Zlan 'ka, bhii mɛ 'wo 'bhee‑ bhë ‑wo 'bhee‑ 'dhö ‑a ‑bha 'ka.»

39 'Yö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö: «Ü‑ ‑blɛɛ ‑së, yi ‑Gɔmɛ!»

40 Bhii 'ö tɔɔ ꞊dhɛɛ' gbɛ 'kpɔ ‑dhɔ yaa ‑an kë ‑a ‑gɔ zlöö gbɔ.

꞊Dhɛɛkpɔdhe ‑nu 'wo ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑bha

(Matiö 22.41-46; Maakö 12.35-37)

41 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Yö ‑kɔklë 'wo‑ pö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'pö ‑yö ‑go Davidö ꞊suu'‑ ‑ta 'gü i? 42 'Kɛɛ kö Davidö gia‑ ‑ya ‑pö 'Tan 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛɛ: N Dëmɛ (‑Zlan) ‑ya ‑pö n Dëmɛ ‑dhë: ‑Bhö ‑ya ‑yadhɛ ꞊bhlëzë 'gü ꞊zian' 43 ‑yö 'dho ‑ö yöë yi 'a dho ü yaagümɛ ‑nu kaa ü ‑gɛn ‑ta ‑a ‑ta dhuö ‑pë 'ka ‑a ‑bha. 44 ꞊Dhɛ Davidö gia‑ ‑ya ‑dhɛ ö Dëmɛ, ‑yö ‑kɔklë 'ö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑yö ‑go ‑a ꞊suu'‑ ‑ta 'gü 'zü i?»

‑Kë 'slë 'ka ‑sü 'ö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu 'piö

(Matiö 23.1-36; Maakö 12.38-40)

45 Mɛ gbung 'wo ‑kë mü bhë ‑an 'plɛ 'to ‑ya ‑wo ‑bha. 'Yö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: 46 «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu 'wo‑ ‑dhɔ kë ‑na ꞊nië gblang ꞊gbiin ‑nu 'ka ‑sü 'ka, 'ö 'wo‑ 'piö kö ‑wo ‑mɛɛ ‑nu kë wo 'ka ꞊bhlë 'gü 'dhëëdhɛ ꞊vava ‑nu ‑bha, 'ö 'wo ‑ya ‑gbloo ‑sɛɛbɔ ‑ta ‑an ‑gɔ ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü, 'wo ‑yadhɛ ‑sɛɛbɔ sü 'wlaan‑ ‑nu ‑ta; 47 wo bhë ‑wo ꞊gɛandhoo ‑nu ‑bha pë ‑nu 'ö ‑an ‑gɔ ‑a kun ‑an ‑gɔ, 'ö ꞊wa 'go mü 'wo ꞊bhɛa ꞊gbiin kö 'waan‑ kë mɛ ‑nu këwunsëëzë 'ka mɛ ‑nu wö 'dhiö. Bhii ‑wo ‑dho 'klobhɔdhe ꞊va ‑ziögɔüsüzë yö.»

21

꞊Gbaapë 'yö go ꞊gɛandhe 'fɛɛzë kwɛɛ

(Maakö 12.41-44)

1 Yesu ‑yö ‑dhɛ ‑ga ö ‑zü 'to, 'ö‑ 'yan ‑yö ‑da ꞊bhɔɔmɛ ‑nu 'wo wo ‑bha ꞊gbaapë ‑da ‑na ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑pë 'gü, ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ bhë ‑an ‑ta. 2 'Ö‑ 'yan ‑yö ‑da 'zü ꞊gɛandhe 'fɛɛzë do 'bhaa ‑ta kö ‑yö 'wëü‑ 'sɛɛn‑ ga ꞊plɛ ‑da ‑na ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑pë 'ö bhë ‑a 'gü 'pö.

3 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü bhë ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Dhebɔ 'fɛɛzë 'ö ꞊nɛ 'wëü‑ 'ö‑ ‑da mü bhë, ꞊yö ꞊va 'ö ꞊zië' mɛ ‑nu 'wo to 'saadhö ‑an ‑bha ‑ta. 4 Bhii mɛ ‑nu 'wo bhë 'wëü‑ 'ö‑ nu ‑sü 'yaa 'më ‑an 'ka bhë ꞊nɛ 'wo‑ ‑kë gbaɔ 'ka; 'kɛɛ yö 'pö, ‑a ‑bha 'fɛɛdhɛ 'gü pë 'ö to ‑a ‑gɔ ‑tosiadhe këpë 'ka bhë 'ö‑ 'plɛ ‑nu bhë.»

Yesu ‑yö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'wü ‑wun ‑blɛɛ

(Matiö 24.1-2; Maakö 13.1-2)

5 Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo 'wun ‑blɛɛ ‑Zlan ‑bha 'kɔ bhë ‑a ‑bha 'wo‑ pö: «‑Guö ‑nu 'wo 'kɔ dɔa ꞊nɛ ꞊wo ‑së ꞊dhɛɛ! 'Ö pë ‑nu 'wo‑ nu ꞊gbaapë 'ka 'wo‑ 'gü bhë, ‑wo ‑së 'pö ꞊dhɛɛ!» 6 'Ö Yesu ‑ya pö: «Pë ‑nu 'ka ‑an ‑ga ‑na bhë, yi do ‑yö nu ‑na, ‑guö gbɛ yaa 'dho to ö 'ko ‑ta dhuö mü, ‑an 'plɛ ‑wo ‑dho ‑lo.»

'Yena ‑wun ‑nu ‑dho kë 'kpongtaa yën ‑yi 'dhiö

(Matiö 24.3-14; Maakö 13.3-13)

7 'Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Pë ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑wo ‑dho kë yi ‑mlë 'ka ɛ? ꞊Duakëpë ‑mlë 'yö dho pë ‑nu 'wo bhë ‑an yi ‑zɔn ‑ɛ?»

8 'Ö Yesu ‑ya pö: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö! Kö ꞊kun 'ka ka ꞊kwaa' ka ‑de ‑zü 'wo ka ‑püö! Bhii mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dho nu n 'tɔ 'gü, 'wo‑ pö: ‹Ma 'pö, ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü n 'ka! Ma nu 'töng ꞊ya ‑lo!›, 'kɛɛ kö ꞊kun 'ka ‑ziö ‑an 'piö! 9 'Ka ‑glu gɔn ‑wun ‑nu 'iin ‑dɔ 'ko ‑gɔ 'yënng ‑wun ‑nu ma, kö ꞊kun 'ö 'siö ‑yö ‑kan ka 'gluu! Pë ‑nu 'wo 'dhö ‑wo ‑dho kë 'dhiö ‑blɛɛzë, 'kɛɛ yaa 'dho kë 'kpongtaadhɛ 'dhiö 'to ‑sü 'ka.»

10 'Go mü 'yö‑ pö 'zü ꞊nɛɛ: «'Sɛgɔgümɛ ‑nu ‑wo ‑dho 'ko zë wo 'bha 'sɛgɔgümɛ ‑nu 'ka, ö ‑gludë dho ‑glu ‑da ö 'bha ‑gludë ‑ta; 11 'sɛ ‑bha ꞊zluun ‑sü 'gbee‑ ‑dho kë ‑dhö, 'ö din ‑nu, ‑sü 'kuë‑ ꞊yua' ‑nu dho nu 'sɛgɔ 'bhaa ‑nu 'gü, 'siö ‑kan mɛ 'gluu ‑pë waa‑ ꞊duakëpë ‑wo ‑dho kë dhang‑ 'gü. 12 'Kɛɛ ‑a kë ꞊yië' kö pë ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑waan kë, mɛ ‑nu ‑wo ‑dho ka kun, 'wo pë 'dhiö‑ ‑nu kë ka 'ka, 'wo ka dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü, 'wo dho ka ‑zuö ‑kanso 'gü ‑waan za dɔ ka ‑bha ‑gludë ‑nu waa‑ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑an 'dhiö n ‑wun 'gü. 13 ‑Yö ‑dho kë ka ‑bha bɔdhɛ 'ka kö 'kaan‑ kë n ꞊goo‑ ‑nu 'ka. 14 ‑Ka ka ‑zo ‑gban kö ꞊kun 'ka dɔ ka ‑de ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta za 'ö dɔ ka ‑bha bhë, ka ‑bha ꞊blɛɛ' ‑sü ‑wun 'gü, 15 bhii ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ꞊wa 'dho ka 'ka zakanmɛ ‑nu 'dhiö, ma gia‑, a ‑dho ‑wo 'ö 'kpaakpadhɛ 'ö ka yaagümɛ gbɛ 'ka 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha 'iin ‑yaan dɔ ‑a ‑gɔ ‑a dɔ ka 'dhii. 16 Ka dë ‑nu, ka dhe ‑nu, ka dheglu ‑nu, ka mɛ ‑nu, ka 'bhamɛ ‑nu ‑de gia‑, ‑wo ‑dho ka dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ, 'wo mɛ 'bhaa ‑nu zë ka 'gü. 17 Mɛ 'saadhö ‑wo ‑dho ka ‑san zë n ‑wun 'gü, 18 'kɛɛ ka tuö ‑wun ga do 'ka 'dho ꞊dhɔng. 19 ‑Ka ka 'gü dɔ 'gbee‑, 'ka‑ kë 'dhö, 'ka dho ka ‑bha ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑sü yö.»

Yesu ‑yö Zeluzalɛmë ꞊siö' ‑wun ‑blɛɛ

(Matiö 24.15-21; Maakö 13.14-19)

20 'Ö‑ pö: «Yi 'ka dho Zeluzalɛmë ‑dhɛ yöë kö ‑glugɔnmɛ ‑nu ꞊wa ꞊nië' ‑a ‑zü bhë, ‑kaa dɔa ꞊nɛ ‑a 'gü ꞊siö'‑ ‑yi ꞊ya yö ꞊klöö'. 21 ꞊Ya kë 'dhö mɛ ‑nu 'wo Zude ‑wo ‑dho ꞊duë, ‑wo 'dho ‑tɔn ‑nu 'piö ꞊zian'; mɛ ‑nu 'wo dho kë Zeluzalɛmë plöödhɛ ‑bha, ‑wo ‑dho go wo pin ‑bha; mɛ ‑nu 'wo dho kë zian ‑gbloo ‑nu 'piö, kö ꞊kun 'wo ‑da plöö, 22 bhii ‑yö ‑dho kë 'klobhɔdhe ‑yi 'ka. ‑Yö kë 'dhö, kö pë ‑nu 'wo ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑an 'dhiö ‑nu ‑waan ‑mɔ 'kuë. 23 ‑Më 'yena ‑wun 'ö dho kë yi 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka, dhoo ‑nu 'wo 'guzë waa‑ dhoo ‑nu 'wo 'bëë‑ 'ka ‑an ‑bha 'ka ‑oo! Bhii ꞊zuö' ‑da 'yenagüdhe ꞊va ‑yö ‑dho kë 'sɛ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü, 'ö 'wun ‑yö na ‑Zlan ‑zuë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu buëndhö. 24 ‑Wo ‑dho ‑an zë ‑blaan 'ka, 'wo ‑an kun 'gan 'ka, 'wo dho ‑an 'ka 'sɛgɔ 'gü ‑dhɛ 'saadhö ‑bha, 'ö mɛ ‑nu 'waa ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka 'wo dho Zeluzalɛmë ‑pö ꞊siö' ‑yaan 'dho ‑yaan yöë 'töng 'ö ‑Zlan ‑ya nu ‑an ‑dhë bhë ‑a yën ‑yi ‑bha.»

Mɛgbö ‑dho nu

(Matiö 24.29-31; Maakö 13.24-27)

25 'Ö‑ pö: «꞊Duakëpë ‑nu ‑dho kë lan‑ 'gü, 'yö ‑kë 'su 'gü, 'yö ‑kë 'susongga ‑nu 'gü; 'ö sia‑ zö, 'kpongtaamɛ ‑nu ꞊zuö' dho ‑da ꞊wabhödhe 'gü, 'ö 'suö ꞊va dho ‑da mɛ ‑nu 'gü, 'yoo ‑drinng 'gbee‑ ‑bha dɔ ‑sü waa‑ 'yoo kpö ‑bha ‑ma ‑sü ‑wun 'gü. 26 Mɛ ‑nu ‑dho ga 'suö ‑dhë, ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑pë 'ö dho kë 'kpongtaa zö bhë ‑a ‑wun 'gü, bhii 'piigbeedhɛ ‑nu 'wo dhang‑ 'gü ‑wo ‑dho ꞊zluun. 27 ꞊Ya kë 'dhö ‑wo ‑dho ma 'a Mɛgbö 'ka n yö kö a nu ‑na dha kpö ‑ta 'piigbeedhɛ waa‑ 'tɔbhɔdhe ꞊va 'ka. 28 'Töng 'ö pë ‑nu 'wo bhë 'wo dho kaa, ‑ka ka ‑zo ‑gban 'ka ka ‑gɔ ‑nu ꞊luu'‑, bhii kö ka ‑bha ‑go 'gan 'gü ‑sü ꞊ya yö ꞊klöö'.»

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban figö ‑lü ‑bha

(Matiö 24.32-35; Maakö 13.28-31)

29 Yesu ‑yö 'wun ꞊zuan' do ‑zɔn ‑an ‑dhë 'ö‑ pö: «‑Ka figö ‑lü waa‑ 'lü mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑ga! 30 'Ka ‑an 'dhɛ ‑dëü ‑nu yö, kö ꞊ya kë ka 'yaan ꞊nɛ ꞊kpɔɔ ꞊ya yö ꞊klöö'. 31 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka pë ‑nu 'wo bhë 'ka ‑an yö, ‑kaa dɔa ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha nu ‑sü ꞊ya yö ꞊klöö'. 32 A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Pë ‑nu 'wo 'dhö ‑wo ‑dho kë kö mɛ ‑nu 'wo 'töng ꞊nɛ ‑a 'gü ꞊nɛ ‑an 'plɛ waa ga ꞊kun. 33 Dhang‑ waa‑ 'sɛ ‑wo ‑dho ziö, 'kɛɛ n ‑wo 'ka 'dho ziö 'gbɛɛdhö.»

‑Ya 'yaan ‑gɛn

34 'Ö‑ pö: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö! Kö ꞊kun 'ö 'ka ka ‑de 'bɔn ‑kan ‑bhöpë ꞊vava ‑bhö ‑sü ‑nu, yɔ 'yi ꞊vava mü ‑sü ‑nu waa‑ ‑zo ‑ta 'kpongtaapë ‑wun 'gü ‑sü ‑an ꞊kwaa', 'yaa 'dhö n nu ‑yi ‑dho ‑wo ka tii 'ka. 35 Bhii ‑yö ‑dho ‑lo ka ‑ta ꞊nɛ 'kplö 'dhö 'kpongtaamɛ 'plɛ ‑ta. 36 ‑Ka ‑ya ka 'yaan, ‑ka ꞊bhɛa'‑ 'töng 'saadhö ‑a 'ka, kö ka 'gü ‑yaan kë 'gbee‑ 'kaan‑ dha pë ‑nu 'wo 'dhoë‑ nu 'töüdhö bhë ‑an ‑gɔ, 'iin 'kaan‑ dɔ ka ‑gɛan ma 'a Mɛgbö 'ka n 'dhiö.»

37 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö yi 'saadhö 'ka, Yesu ‑yö mɛ ‑nu ‑daan ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü; 'yö 'bin ꞊ya 'më, 'yö dho Olivie ‑tɔn tuö ‑wɔ 'ma ꞊dhia. 38 'Ö ‑dhiadhiö 'ö mɛ ‑nu ‑wo ‑so 'wo nu ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü ‑waan wo 'to 'to ‑a ‑wo ‑bha.

22

Slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo 'kuë‑ Yesu ‑gɔ

(Matiö 26.1-5; Maakö 14.1-2; Zan 11.45-53)

1 'Bluu‑ 'ö‑ ꞊bhɛɛpë 'yaa‑ 'piö bhë ‑a 'wlaan‑ kë ‑yi 'wo‑ ‑dhɛ Paakö bhë, ꞊dhɛ 'ö‑ yi ꞊ya yö ꞊klöö', 2 'Ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wa këdhɛ ꞊mɛɛ kö 'waan‑ Yesu zë, 'kɛɛ 'suö ‑yö ‑an ‑kë 'sɛgümɛ ‑nu ‑dhë.

Zuda ‑mɔ ‑a 'gü ‑sü ‑mü kö ‑yaan Yesu dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ

(Matiö 26.14-16; Maakö 14.10-11)

3 'Ö Zuda 'wo‑ ‑dhɛ Ikaliɔtö, 'yö ‑kë Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑a mɛ do 'ka bhë, 'ö Satan ‑yö ‑da ‑a ꞊zuö' 'gü. 4 'Yö Zuda ‑yö ‑luu 'yö dho 'yan ‑to ‑Zlan ‑bha 'kɔ ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑gɔmɛ 'piö 'ö ‑kɔ 'ö dhoë kaa kö 'yaan‑ Yesu dɔ ‑an kwɛɛ bhë, 'yö‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë. 5 'Ö ‑an ꞊zuö' 'glu ‑yö ‑dhi giagiawo, 'wo 'wëüga 'tɔ go ‑a ‑dhë. 6 Zuda ‑yö ‑we ‑a ‑bha; 'yö yö ‑a 'slë ꞊mɛɛ' ‑sü 'gü kö ‑yaan Yesu dɔ ‑an kwɛɛ ‑ziö ‑a 'piö ‑mɛ ‑nu tii.

Yesu ‑yö mɛ ‑bɔ kö pë 'ö dho ‑bhö Paakö ‑ta ‑waan ‑a ‑yuö kë

(Matiö 26.17-25; Maakö 14.12-21; Zan 13.21-30)

7 Paakö 'ö 'wlaan‑ ‑yi do 'ö ꞊ya kë 'wo 'bhlanë ‑gbɔng zë 'wo‑ ‑bhö ꞊bluu'‑ 'ö‑ ꞊bhɛɛpë 'yaa‑ 'piö ‑a yi 'ka bhë, ꞊dhɛ ꞊ya ‑lo, 8 'Ö Yesu ‑yö Piɛɛ waa‑ Zan ‑an bɔ 'ö‑ pö: «‑Ka 'dho 'ka kwa ‑bha pë 'kwa dho ‑a ‑bhö Paakö ‑ta, ‑a ‑yuö kë!»

9 'Ö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Dhɛ ‑mlë 'ü‑ 'piö kö 'yi‑ ‑yuö kë ‑a ‑bha ‑ɛ?»

10 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka 'to 'to! Ka ‑bha ‑da Zeluzalɛmë plöö ‑sü 'ka, ka ‑dho ‑kpën gɔɔn‑ do 'ö 'yi ‑gbɔ 'dho ‑a ‑gɔ ‑a ‑bha. ‑Ka 'to ‑a 'piö, 'ka 'dho 'kɔ 'ö 'dhoë‑ ‑sɔ ‑a 'gü bhë, 'ka ‑sɔ ‑a 'gü 11 'ka‑ pö 'kɔ dëmɛ ‑dhë: ‹Yi ‑gɔmɛ ‑yö ꞊dhɛɛkpɔdhe do ‑dɔ yi ‑gɔ kö 'yiën‑ ‑a 'kpɔ ü ‑gɔ; ‑ya ‑pö 'kɔdhi ‑mlë 'ö waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu 'wo dho Paakö ‑pë ‑bhö ‑a 'gü i?› 12 ‑Yö ‑dho 'kɔdhi do ꞊va 'ö ‑dɔ kɔɔpë 'plɛ ꞊ya ‑mɔ ‑a 'gü ‑a ‑zɔn ka ‑dhë 'kɔ ‑ta dhuö ‑kɔ 'gü. ‑Dhɛ bhë 'ka dho ‑bhöpë ‑nu ‑yuö kë ‑a ‑bha.»

13 'Ö 'wo dho 'wo pë ‑nu 'wo bhë 'wo ‑an yö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ ‑a 'ka ‑an ‑dhë bhë ‑a 'dhö; 'ö 'wo ‑bhöpë 'ö dho kë Paakö ‑ta bhë 'wo‑ ‑yuö ‑kë.

‑Bhöpë 'slööslö

(Matiö 26.26-30; Maakö 14.22-26; 1 Kolɛntö 11.23-25)

14 ꞊Dhɛ 'ö 'töng ꞊ya ‑lo, 'ö Yesu waa‑ ö bha bɔmɛ ‑nu ‑wo dho pë ‑bhö ꞊dhia, 15 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Yö ‑kë n ‑dhë ‑së ꞊duö kö 'kwa Paakö ‑bhöpë 'ö ꞊nɛ 'kwa‑ ‑bhö kwa 'ko ꞊bhaa n 'klo yaa ꞊tun bhɔ ‑na. 16 Bhii a‑ ‑pö ka ‑dhë: N 'ka 'dho ‑a gbɛ ‑bhö gbɔ 'ö dho 'ö yöë Paakö sla‑ bho ‑sü 'ö bhë ‑a ‑gɛn ‑yö 'ko 'dhiö ‑yi ‑bha ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü.»

17 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑drɔɔn ‑kɔɔ ‑yaan do sü 'ö ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta 'ö‑ nu ‑an ‑dhë 'ö‑ pö: «Pë ꞊nɛ, ‑kaa ‑a 'sü 'ka‑ ‑glu ka 'kuë 'ka‑ mü, 18 bhii a‑ ‑pö ka ‑dhë 'ö sü ꞊dɛɛ ‑bha n 'ka 'dho ‑drɔɔn mü gbɔ 'ö dho 'ö yöë ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ nu ‑yi ‑bha.»

19 ꞊Dhɛ ꞊yaa‑ pö 'dhö, 'yö 'bluu‑ sü; ꞊dhɛ ꞊ya ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, 'yö‑ 'klu ‑kan 'yö‑ nu ‑an ‑dhë 'ö‑ pö: «Pë ꞊nɛ tɔɔ n bun, 'a‑ nu ka ‑wun 'gü. Ka‑ ‑bhö ‑na, ka ‑zo ‑yö ‑büö n ‑wun 'ka!»

20 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka; 'ö ‑drɔɔn ‑kɔɔ ‑yaan do nuë ‑an ‑dhë kö ꞊wa yën pë ‑bhö ‑sü ‑bha, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Drɔɔn ‑kɔɔ ‑yaan 'ö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑dhikuëdhe ‑dëü 'ö bɔ n fɛi ‑ta 'ö ‑lo ka ‑wun 'gü. 21 'Kɛɛ ‑ka ‑dhɛ ‑ga, mɛ 'ö dho n 'dhɔɔ dɔ, ‑yö n 'piö pë ‑bhö ꞊dhia zö! 22 Ma 'a Mɛgbö 'ka, a ‑dho ga ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑ya yö ‑a 'ka 'ko 'dhiö kö ‑yaan kaa ‑a 'dhö; 'kɛɛ gɔɔn‑ 'ö 'dhoë‑ n 'dhɔɔ dɔ bhë 'yena ‑wun ꞊ya kaa ꞊dhɛɛ!»

23 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo yö wo 'ko ‑nu ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü ‑bha, mɛ 'ö dho 'wun ꞊suu'‑ 'ö 'dhö bhë ‑a kë ‑a ‑wun 'gü.

Dö 'yö tɔɔ mɛ ꞊va ꞊ɛ?

24 ‑A ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo za ‑ya wo 'ko ‑bha, mɛ dho kë mɛ ꞊va 'ka wo ziën ‑a ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka. 25 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «'Kpongtaa zö, ‑gludë ‑nu ‑wo mɛ ‑nu ‑kɔɔn, mɛ ‑nu ꞊nuadhɛ ‑kë wo ‑sü 'ka, 'ö mɛ ‑nu 'ö ‑wogbiindhɛ 'dho ‑an ‑gɔ, 'wo ‑an ‑dhɛ mɛ këpësëëzë ‑nu, 26 'kɛɛ ka ‑bha 'ka, yaa 'dho kë 'dhö. Pë 'ö dho kë ꞊zian' 'ö tɔɔ mɛ 'ö mɛ ꞊va 'ka ka ziën, kë 'ö dho ‑a wo ꞊nɛ 'në 'tee 'dhö; 'ö mɛ 'ö mɛ ꞊kɔɔnmɛ 'ka, 'yö dho kë ꞊nɛ yuö ‑kë mɛ 'dhiö ‑mɛ 'dhö. 27 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ꞊nɛ dö 'ö tɔɔ mɛ ꞊va ꞊ɛ? Mɛ 'ö pë ‑bhö ꞊dhia ꞊i, 'iin mɛ 'ö ‑an gbaa ‑na ‑bhöpë 'ka i? Mɛ 'ö pë ‑bhö ꞊dhia 'yaa ‑mü ‑a? 'Kɛɛ ma 'pö, a ka ziën ꞊nɛ mɛ 'dhi gbamɛ 'dhö. 28 'Ka ꞊glɔɔ n 'piö piindhö 'wun 'gbee‑ ‑nu 'wo nu n ‑ta ‑a 'gü. 29 ‑Kɔ do 'ö n Dë ‑yö ö ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑lo ‑a 'ka n kwɛɛ bhë, 'ö 'a dho ka ‑da ‑a 'ka n 'piö, 30 kö 'kwa pë ‑nu ‑bhö, 'kwa müpë ‑nu mü kwa 'ko ꞊bhaa ‑Zlan 'piö; 'go mü 'ka dho ‑ya 'gɔ ‑gbloo 'gü 'ö 'ka Izlaɛlö 'gunng ‑gɔ 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑an ‑bha za kan.»

Yesu ‑yö ꞊kploo 'ö Piɛɛ dho ‑a wo ö ‑wun 'ka bhë ‑a ‑wun ‑blɛɛ

(Matiö 26.31-35; Maakö 14.27-31; Zan 13.36-38)

31 'Ö Yesu ‑ya pö Piɛɛ ‑dhë: «Simɔ, Simɔ, ‑bhö ü 'to 'to! Satan ꞊yaa‑ ‑dhɛ kö ‑yaan ka ꞊zaan 'zan ꞊nɛ mɛ ‑mlü ‑piö, 32 'kɛɛ 'ma ꞊bhɛa'‑ ü ‑wun 'gü, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü dho go ü ‑gɔ. ꞊Ya kë ꞊nɛ 'bha 'yɛ ü 'zü 'bha nu n 'piö, ‑bhö ü dheglu ‑nu ꞊faan' 'më!»

33 'Ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N Dëmɛ, n ‑mɔ ‑a 'gü ‑sü ‑mü kö mɛ 'plɛ ‑waan ko ‑da ‑kanso 'gü kö 'koën‑ ga ko 'kuë.»

34 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «A‑ ‑pö ü ‑dhë, Piɛɛ, ‑a kë ‑sü 'ka gbeng do 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü kö ‑tɔgɔn ‑yaan 'we, ü ‑dho ‑a pö ‑gwaa ‑yaagazë ꞊nɛ 'bhaa n dɔ.»

Yesu ‑bha 'wun 'ö ‑gban 'wëü‑ ‑da ‑a 'gü ‑pë 'dhö, ꞊bhɔɔ' 'dhö, ‑blaan 'dhö ‑an ‑bha ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü

35 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka bɔ 'a‑ wo 'dhiö ‑be, 'a‑ pö kö ꞊kun 'ka 'wëü‑ ‑da ‑a 'gü ‑pë ‑nu, ꞊bhɔɔ' ‑nu, ‑sakpa ‑nu gbɛ sü bhë, ꞊dhɛ 'ka 'dho, ‑më 'ö‑ ‑wun ‑yö ka ‑kë ‑ɛ?» 'Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Daa 'dee‑!»

36 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Kɛɛ zlöö ꞊nɛ bhë, mɛ 'ö‑ ‑bha 'wëü‑ ‑da ‑a 'gü ‑pë 'dhö ‑dhö ‑ya 'sü. ‑Kɔ do bhë 'ö mɛ 'ö‑ ‑bha ꞊bhɔɔ' 'dhö ‑dhö ‑ya 'sü, mɛ 'ö ‑blaan 'yaa‑ ‑gɔ, ‑yö ö bha gblang 'dhɔɔ dɔ, ‑yö ‑blaan do 'dhɔ! 37 Bhii a‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛɛ: ‑Wa ‑kpa këpëyaamɛ ‑nu ‑bha. 'Wun ‑nu 'wo bhë ‑an 'plɛ 'dhiö ‑dho ‑mɔ 'kuë; pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka n ‑wun 'gü, ‑a 'plɛ 'dhoë‑ kë.»

38 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «Yi Dëmɛ, ‑blaan ꞊plɛ 'wo ꞊nɛ!» 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Yö 'to 'pö.»

Yesu ‑yö ‑bhɛa Olivie ‑tɔn tuö

(Matiö 26.36-46; Maakö 14.32-42)

39 Yesu ‑yö ‑yö plaan, 'yö dho Olivie ‑tɔn tuö ꞊nɛ ‑kɔ 'yö‑ ꞊kaa' ‑kplawo bhë ‑a 'dhö. ‑A ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑ziö ‑a 'piö. 40 ꞊Dhɛ ꞊wa 'dho ꞊wa ‑lo ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ꞊bhɛa'‑, ‑yö ‑kë 'dhö kö ꞊kun 'ö Satan dho ka ‑püö!»

41 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö bhɔ ‑an ‑dhë ꞊taa' 'dɛdɛ 'ka, 'yö ‑lo ö kpɔn 'gü 'yö ꞊bhɛa 42 ‑wo 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka 'ö‑ pö: «N Dë, 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'bha 'we ‑a ‑bha, ‑bhö 'yi 'güüzë 'ö ꞊nɛ ‑a bhɔ n ‑dhë ꞊taa', 'kɛɛ n 'ka‑ pö ma 'pö n ꞊dhɔɔbhaa ‑yö kë, bhi ‑zë, ü ‑zo 'kun ‑wun ‑yö kë ꞊zian'!»

43 ['Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö go dhang‑ 'gü 'yö nu kö ‑yaan ꞊faan' nu ‑a ‑dhë.] 44 'Ö‑ ꞊zuö' ‑yö ‑da ga 'siö ‑bha mɛ 'sü ‑sü 'gü, 'yö ‑bhɛa ö ꞊faan' 'plɛ 'ka, ꞊dhɛ 'to ‑na zlöö kö föyi 'yö go ‑na ‑a ‑bha, 'yö ban ‑na sia‑ bhë, ꞊ya kë fɛi 'ka.

45 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya yën ꞊bhɛa' ‑sü ‑bha, 'ö ꞊luu 'ö nu 'zü ö bha ꞊guë' ‑nu 'piö, 'yö ‑an yö kö ꞊wa yi zë ‑an ꞊zuö' 'yö ‑kaan 'kuë bhë ‑a ‑wun 'gü, 46 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë 'ka yi zë ꞊ɛ? ‑Ka ꞊luu'‑ 'ka ꞊bhɛa'‑, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö Satan dho ka ‑püö!»

Yesu 'kun ‑sü

(Matiö 26.47-56; Maakö 14.43-50; Zan 18.3-11)

47 Yesu ‑yö ‑to 'wun ꞊blɛɛ' ꞊dhia, 'ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo nu. ‑A ‑bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑a mɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Zuda ꞊nɛ 'ö yö mɛ ‑gbaa 'wo bhë ‑an ‑dhë 'dhiö, 'ö ꞊yɔɔn Yesu ‑bha 'ö‑ 'kpeng mü (‑a ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü 'ka). 48 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Zuda, ma 'a Mɛgbö 'ka n ‑püö ‑kɔ 'ö tɔɔ n 'kpeng mü ‑sü ‑a?»

49 ꞊Dhɛ mɛ ‑nu 'wo ‑kë Yesu 'piö ꞊waa‑ dɔa ꞊nɛ ‑wo ‑nu ‑a 'kun ꞊dhia, 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Yi Dëmɛ, 'yi ‑an ‑zë yi ‑bha ‑blaan ‑nu 'ka a?»

50 'Ö to mü ‑a mɛ do ‑yö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ꞊va ‑bha yuökëmɛ zë ‑blaan 'ka, 'ö‑ ꞊kwɛɛ‑ 'gü 'tonëga ‑kan. 51 'Ö Yesu ‑ya pö: «Ü ꞊kwaa' ‑a ‑zü, 'wun mɛ bhë ‑yö 'to 'dhö!»

'Ö Yesu ‑yö pa gɔɔn‑ bhë ‑a 'to 'ka 'yö‑ bo.

52 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu, ‑Zlan ‑bha 'kɔ ‑maakëmɛ ‑gɔmɛ ‑nu, waa‑ mɛ ziizii ‑nu, 'wo nu ‑a 'kun ꞊dhia bhë ‑an ‑dhë: «‑Më 'ö ‑kë 'ka nu n ‑gɔ ‑blaan waa‑ 'lü 'klu ‑nu 'ka ꞊nɛ ꞊dhɛ 'wo‑ pö ‑a ‑bha 'kpa 'wunyaakëmɛ ‑mü n 'ka ‑a 'dhö e? 53 ‑Dhɛkpaɔyi 'saadhö a ‑kë ka 'piö ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ, 'ö kaa n ꞊mɛɛ' 'iin kaa n 'kun; 'kɛɛ yi 'ö ꞊nɛ 'ö tɔɔ yi 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya kö 'kaan‑ n kuën, ‑yö ‑dhɛtiidhɛ ‑bha 'piigbeedhɛ ‑zɔn ‑yi 'ka 'pö.»

Piɛɛ ‑yö ‑kploo Yesu ‑wun 'ka

(Matiö 26.57-58, 69-75; Maakö 14.53-54, 66-72; Zan 18.12-18, 25-27)

54 ‑Wo Yesu ‑kun 'wo dhoë slabhomɛ ‑gɔmɛ ꞊va ‑gɔ kɔɔ. Piɛɛ ‑yö ‑ziö ‑an 'piö ‑gɛntozlöödhe 'ka. 55 ‑Wo 'siö 'gba ‑ya 'kwɛandhɛ bhë ‑a ziëndhɛ gia‑ ‑bha. Piɛɛ ‑yö ‑kë mɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑ya 'siö ‑blü ꞊dhia mü bhë ‑an 'piö. 56 Yuökëdhe do ‑ya ‑yö kö ‑yö ‑ya ‑sü 'ka 'siö 'piö. ꞊Dhɛ 'ö‑ 'yan ꞊ya ‑da Piɛɛ ‑ta, 'ö‑ pö: «Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑yö ‑kë ‑a 'piö 'pö!»

57 'Ö Piɛɛ ‑yö ꞊kploo 'ö‑ pö: «Dhebɔ, mɛ 'ü 'we ‑na ‑a 'ka bhë 'maa‑ dɔ!»

58 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑dhɛ pë 'tee ꞊ya ꞊glɔɔ, 'ö mɛ do 'bhaa 'yan ‑yö ‑da Piɛɛ ‑ta, 'yö‑ pö: «Bhi ‑de 'pö, ‑a ‑bha mɛ do ‑mü ü 'ka!»

'Ö Piɛɛ ‑ya pö gɔɔn‑ bhë ‑a ‑dhë: «‑Abi', 'maa ‑mü!»

59 ꞊Dhɛ 'ö pë 'yö ‑mɔ 'lɛlɛ do ‑bha ꞊ya ziö, 'ö mɛ do 'bhaa ‑yö pë do bhë 'ö‑ pö ‑wo 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «'Wun gia‑ 'ka, gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑yö ‑kë ‑a 'piö 'pö, bhii Galile mi ‑mü ‑a 'ka!»

60 'Ö Piɛɛ ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «Gɔɔn‑ ꞊nɛ, pë 'ü‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë 'wun gia‑ 'yaa ‑mü!» ‑Yö ‑to 'wun ꞊blɛɛ' ꞊dhia 'ö ‑tɔgɔn ‑yö ‑we. 61 'Ö Dëmɛ ‑yö ꞊dhië ö ‑zü 'ö Piɛɛ ‑ga piindhö. 'Ö Piɛɛ ‑zo ‑yö ‑büö Dëmɛ ‑wo 'ö‑ pö ‑a ‑dhë 'dhiö bhë ‑a 'ka ꞊nɛɛ «‑a kë ‑yi 'ka gbeng do 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü kö ‑tɔgɔn ‑yaan 'we, ü ‑dho ‑a pö ‑gwaa ‑yaagazë ꞊nɛ 'bhaa n dɔ» 'ka. 62 'Ö Piɛɛ ‑yö yö plaan 'gbo 'yenazë bɔ ‑sü 'ka.

'Si 'wo‑ bho Yesu ‑gɔ waa‑ ‑a ‑ma 'wo‑ wo

(Matiö 26.67-68; Maakö 14.65)

63 Mɛ ‑nu 'wo wo 'yan ‑kë Yesu ‑bha bhë, ‑wo 'yee ‑nu ‑to ‑a ‑bha 'wo‑ ‑ma ‑nu wo, 64 'Ö 'wo sɔ ‑klu ‑a 'yan ‑bha 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ 'wo‑ pö: «Mɛ 'ö ü ma bhë, ‑bhöë 'tɔ pö!»

65 'Go mü 'wo 'si ‑nu bho ‑a ‑gɔ ꞊plëëzë 'ka.

Yesu ‑yö zakanmɛ ꞊vava 'dhiö

(Matiö 26.59-66; Maakö 14.55-64; Zan 18.19-24)

66 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛ ꞊ya 'po, Zuifö ‑nu ‑bha mɛ ziizii ‑nu 'wo 'sɛgɔ bhë 'wo‑ 'gü, slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo 'kuë‑ do 'wo‑ pö ‑wo 'dho Yesu 'ka zakanmɛ ꞊vava 'dhiö. 67 'Ö 'wo yö Yesu ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü ‑bha 'wo‑ pö: «꞊Ya kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü ü 'ka, ‑bhö ‑a ꞊blɛɛ'‑ yi ‑dhë!»

'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ma‑ pö ka ‑dhë ꞊ii‑, ka 'ka 'dhoë‑ ‑dhɛ 'wun gia‑, 68 'iin 'ma ꞊dhɛɛ' do 'kpɔ ka ‑gɔ 'wun 'ö ꞊nɛ ‑a ‑wun 'gü, ka 'ka 'dho ‑a ‑daa kë n ‑gɔ. 69 'Ö sü ꞊dɛɛ ‑bha, ma 'a Mɛgbö 'ka, n ‑ya ‑sü ‑mü ‑Zlan 'piigbeezë ‑bha ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ‑bha.»

70 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'yö ‑an 'plɛ ‑wa pö ‑a ‑dhë: «꞊Ya kë 'dhö kö ‑Zlan Gbö ‑mü ü 'ka a?»

'Ö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «꞊Ii‑, ‑a Gbö ‑mü n 'ka.»

71 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo‑ pö: «꞊Aa! Kwa gia‑ 'kwa‑ ‑de ‑wo ma; kwa 'ka 'dho ꞊goo‑ gbɛ ꞊mɛɛ' gbɔ!»

23

‑Wo ‑dho Yesu 'ka Pilatö 'dhiö

(Matiö 27.1-2, 11-14; Maakö 15.1-5; Zan 18.28-38)

1 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö mɛ ‑nu 'wo dho wo 'ko ꞊bhaa bhë ‑wo ‑luu 'wo dho Yesu 'ka Pilatö 'dhiö. 2 ꞊Dhɛ 'wo ‑lo, 'wo yö 'wun ‑dɔ ‑a ‑bha ‑sü ‑bha ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ, yi‑ ‑yö kö ꞊ya kwaa‑ wɔ ‑kɔ 'plɛ bho zian; ‑ya ‑pö mɛ ‑nu ‑dhë kö ꞊kun 'wo 'nii‑ ꞊sɔnng' bho ‑gludë Sezaa ‑dhë 'iin 'go mü ‑ya ‑pö yö gia‑ 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'ö ‑gludë 'ka.»

3 'Ö Pilatö ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë ‑mü ü 'ka a?»

'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «꞊Ii‑.»

4 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Pilatö ‑ya ‑pö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ gbung 'wo bhë ‑an ‑dhë: «Mɛa‑, 'wun yaa 'ö mɛ 'ö ꞊nɛ dho ‑a kë kö ‑yaan kë ‑a 'klo bhɔ ‑gɛn 'ka 'yaa 'dhö!»

5 'Kɛɛ ‑wo ‑yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü ‑wo ꞊faan' 'ka 'wo‑ pö: «꞊Ya 'sɛgümɛ ‑nu ‑blü dɔ 'yënng ‑sü 'ka ö bha mɛ ꞊daan' ‑wo bhë ‑a 'ka, ‑ya zü ‑dɔ Galile 'ö bɔ ‑a 'ka Zude 'sɛgɔ 'saadhö 'gü, ö ꞊ga 'ö ꞊ya nu ꞊ya ꞊loë' zö bhë.»

Yesu ‑bha ‑dho Elɔdö 'dhiö ‑sü

6 ꞊Dhɛ 'ö Pilatö ꞊ya ‑an ‑wo ma, 'yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «Gɔɔn‑ ꞊nɛ Galile mi ‑mü ‑a?»

7 'Ö ꞊dhɛ 'ö ꞊yaa‑ ma ꞊nɛ ‑yö go 'pian 'ö Elɔdö ‑ya ꞊kɔɔn bhë ‑a 'ka, 'ö‑ bɔ Elɔdö 'yö ‑kë Zeluzalɛmë 'töng 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka bhë ‑a ‑dhë. 8 Elɔdö ꞊zuö' 'glu ‑yö ‑dhi kö waa‑ Yesu ‑waan ‑kpën wo 'kuë‑, bhii 'ö tɔɔ ‑yö Yesu 'tɔ ‑ma 'ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ. ‑Ya ‑ya ꞊zuö' 'piö kö ‑yaan ‑kpën ‑a ‑bha, ‑yö kë 'dhö kö ‑yaan ‑dhidhaapë do kë ö 'yaan 'ka. 9 'Ö ꞊dhɛɛ' ꞊plëëzë kpɔ ‑a ‑gɔ, 'kɛɛ Yesu yaa‑ gbɛ ‑daa kë. 10 Slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu 'wo ‑kë mü, ‑wo ‑kë 'wun dɔ ꞊dhia Yesu ‑bha 'gbee‑ 'ka. 11 Elɔdö waa‑ ö bha 'dhasi ‑nu ‑wo 'yan ꞊ziö' ꞊kaa', 'wo lë‑ ‑kpɔ ‑a ‑ta. ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa sɔ do 'gianzë ‑së ‑da ‑a ‑bha, 'yö 'wo‑ bɔ Pilatö ‑dhë 'zü. 12 Yi gia‑ 'ö bhë ‑a 'ka, 'ö Elɔdö waa‑ Pilatö 'wo kaa 'bhazë 'ka, 'kɛɛ 'dhiö ‑bezë, ‑siödhe ‑kë ‑an ziën.

꞊Wa 'wun ‑lo Yesu tuö kö ‑waan ‑a zë

(Matiö 27.15-26; Maakö 15.6-15; Zan 18.39–19.16)

13 Pilatö ‑yö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu, 'dhiö ‑sü mɛ 'ka ‑mɛ ‑nu, waa‑ 'sɛgümɛ ‑nu ‑an 'plɛ ꞊dhɔɔ ‑kë wo 'ko ꞊bhaa, 14 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ka‑ ‑kun 'ka nuë n ꞊dhia, 'ö 'ka‑ pö ꞊nɛɛ ꞊ya 'sɛgümɛ ‑nu bho zian ‑ta, 'kɛɛ n dë, ‑a ꞊dhɛɛ' 'a‑ ‑kpɔ ka 'plɛ ka wö 'dhiö ꞊nɛ pë yaa 'yö dho ‑a kë kö ‑a ‑wun ‑yaan ‑lo ‑a tuö 'maa‑ yö ‑na. 15 Elɔdö ‑de 'pö yaa 'wun yaa gbɛ yö ‑a ‑bha. Pë ‑kë 'yö‑ bɔ kwa ‑dhë bhë. Kö gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ 'wun yaa gbɛ 'ö dho kë ‑a 'kun ‑gɛn ‑waan zë 'yaa 'dhö. 16 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö kö ‑yö ‑dho ‑ma ‑klaa 'ka kö 'aan‑ n ꞊kwaa'‑ ‑a ‑zü.»

17 ['Töng bhë ‑a 'ka, Paakö ‑yi 'saadhö 'ka, Pilatö ꞊dua' ‑mü kö ‑yö mɛ do bho ‑an ‑dhë ‑kanso 'gü.]

18 'Yö ‑an 'plɛ ‑wo ‑gbla wo 'kuë ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö ꞊nɛ, ‑bhö ‑a zë 'ü Balaba ‑zë bho mü ꞊zian' yi ‑dhë!»

19 Balaba 'ö bhë ‑yö ‑dho ‑kanso 'gü dɔ 'yö‑ wo mɛ ‑nu ‑gɔ 'yënng pö‑ do 'gü waa‑ mɛ zë 'yö‑ wo bhë ‑an ‑wun 'gü. 20 ꞊Dhɛ kë ꞊nɛ Pilatö ‑ya ‑kë kö 'yö ö ꞊kwaa' Yesu ‑zü bhë, 'yö 'wun ꞊blɛɛ 'zü ‑dëüwo mɛ gbung 'wo bhë ‑an ‑dhë. 21 'Kɛɛ ‑an 'plɛ ‑wo ‑we ‑a 'piö 'gbla ‑sü 'ka 'wo‑ pö: «‑Bhö ‑a dɔ ‑gaatalü ‑bha! ‑Bhö ‑a dɔ ‑gaatalü ‑bha!»

22 'Ö Pilatö ‑ya pö ‑an ‑dhë ‑gwaa kë ‑yaagazë ꞊nɛɛ: «Pë yaa ‑mlë 'ö‑ ‑kë ‑ɛ? 'Wun yaa gbɛ 'ö dho kë ‑a zë ‑gɛn 'ka, 'maa‑ yö ‑na. A ‑dho ‑a kë 'wo‑ ‑ma ‑klaa 'ka kö 'aan‑ n ꞊kwaa'‑ ‑zü.»

23 'Kɛɛ ‑wa ‑pö ‑kplawo wo ‑wo 'gbee‑ 'ka ꞊nɛ Yesu ‑yö dɔ ‑gaatalü ‑bha. 'Ö ‑an ‑wo ‑yö dho 'ö to ‑a ‑bha. 24 'Ö Pilatö ‑yö ‑we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ kö pë 'wo‑ ‑dhɛ 'yaan‑ ‑a nu ‑an ‑dhë. 25 'Ö gɔɔn‑ 'ö dɔ 'yënng 'go mü 'yö mɛ zë 'wo‑ 'tɔ pö bhë 'yö ö ꞊kwaa‑ ‑zü, 'yö Yesu dɔ ‑an kwɛɛ kö pë 'yö ‑dhi ‑an ‑dhë ‑waan kaa.

Yesu ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü

(Matiö 27.32-44; Maakö 15.21-32; Zan 19.17-27)

26 ꞊Dhɛ 'wo 'dho ‑na Yesu 'ka, ‑wo ‑kpën mɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Simɔ 'ö go Silɛnë ‑a ‑bha kö ‑yö 'go ‑na ꞊bhlöö‑; 'wo‑ kun 'gbeetadhɛ 'ka 'ö Yesu ‑dɔ ‑a ‑ta ‑lü bhë 'wo‑ nu ‑a ‑dhë kö ‑ya bun ‑a 'piö.

27 Mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑ziö ‑a 'piö, 'ö dhoo ‑nu 'wo ‑kë ‑an 'piö 'wo 'gbo bɔ wo ‑de ꞊maa 'ma ‑sü 'ka Yesu ‑wun 'gü. 28 Yesu ‑yö ꞊dhië dhoo ‑nu bhë ‑an 'piö, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Zeluzalɛmë dhoo ‑nu, kö ꞊kun 'ka 'gbo bɔ n ‑wun 'gü! ‑Ka 'gbo bɔ ꞊zian' ka gia‑ waa‑ kaa‑ 'në ‑nu ka ‑wun 'gü, 29 bhii yi ‑nu ‑wo ‑dho nu, 'ö 'töng 'dhö bhë ‑a 'ka mɛ ‑nu ‑dhoë pö: ‹Dhoo ‑nu 'wo 'bhüödhe 'ka 'ö waa 'në 'kpɔ 'ö waa 'yɔn ‑da 'në 'dhii ‑an 'glu ‑yö dhi!› 30 ‑A yi 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka, mɛ ‑nu ‑wo ‑dho ‑a pö ‑tɔn ‑nu ‑dhë: ‹‑Ka ‑püö yi ‑ta zö!› 'Wo‑ pö 'zü goo ‑nu ‑dhë: ‹‑Ka yi ‑ta ‑kpa!› 31 Bhii 'wun ꞊suu'‑ ꞊nɛ ‑a kë 'wo‑ wo ‑na 'lü ‑saa 'ka ꞊nɛ kö 'lü 'kpɛazë, ‑më wo 'ka 'dho kë ‑a 'ka ɛ?»

32 ‑Wo ‑kë 'dho ꞊dhia gɔɔn‑ ‑nu ꞊plɛ këpëyaazë 'ka, 'wo ‑an kpa Yesu ‑bha kö ‑waan ‑an zë 'pö. 33 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa ‑lo ‑dhɛ 'wo‑ ‑dhɛ «mɛ ‑gɔ ‑klëë» ‑a ‑bha, 'wo Yesu dɔ ‑gaatalü ‑bha, 'wo ꞊taan ‑gban ‑a ‑kɔ ‑nu waa‑ ‑a ‑gɛn ‑nu ‑ta. ‑Wo këpëyaamɛ ꞊plɛ 'wo bhë ‑wo ‑an ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha 'pö, ‑a mɛ do ‑yö ‑kë ‑a ꞊kwɛɛ‑ 'gü, 'ö‑ mɛ do ‑yö dɔ ‑a ꞊kwaa‑ 'gü. 34 'Ö Yesu ‑ya pö: «N Dë, ‑bhö ü ‑zo bho ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'piö, bhii pë ‑nu 'wo‑ kë ‑na bhë 'waa‑ dɔ wo ‑de ‑gɔ.»

'Wo‑ ‑bha sɔ ‑glu wo 'kuë 'töü‑ ‑bhö ‑sü 'ka. 35 Mɛ ‑nu ‑wo ‑kë mü ‑a ‑ga ‑sü 'gü, 'ö Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑wo yö duö 'luu ‑sü ‑a ‑bha ‑sü 'gü, 'wo‑ pö: «Yö 'ö mɛ 'waa ‑nu dha ꞊nɛ, ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'ö‑ sü yö ‑mü ‑a 'ka kö ‑yö ö ‑de dha 'pö ee!»

36 'Dhasi ‑nu ‑de 'pö ‑wo duö 'luu ‑sü ‑a ‑bha, 'wo ‑drɔɔn ꞊gliisü 'yi sü 'wo ꞊yɔɔn ‑a 'ka, ‑a 'dhi 'sɔɔ, 37 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë ‑mü ü 'ka, ‑bhö ü ‑de dha 'kwa‑ ‑ga!»

38 ‑A ‑gɔ ‑ta dhuö ‑gaatalü ‑bha, pë 'wo‑ ꞊bɛɛn 'ö tɔɔ: «Mɛ ꞊nɛ 'ö tɔɔ Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë».

39 Këpëyaamɛ ‑nu 'wo ‑an dɔ ‑gaatalü ‑bha bhë 'yö‑ mɛ do ‑yö ö 'dhi sü Yesu 'gü 'ö‑ pö: «Ü 'ka‑ pö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü ü 'ka a? ‑Bhö ü ‑de dha 'ü yi dha 'pö ee!»

40 'Yö‑ mɛ do ‑yö 'wun ‑blɛɛ ö 'bhamɛ bhë ‑a 'ka 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «Bhi 'ö 'klobhɔdhe do bhë 'ü‑ 'gü ꞊nɛ ‑a 'dhö, 'suö 'yaa ü kë ‑Zlan ‑dhë ‑a? 41 Ko ‑bha 'ka, koë‑ 'klobhɔdhe ‑yö ko ‑ma ‑kun, bhii 'ö tɔɔ pë ‑nu 'ko‑ ‑kë bhë 'ko‑ ꞊truën yö ‑na bhë; 'kɛɛ yö ‑zë, yaa pë yaa gbɛ kë.»

42 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö‑ pö Yesu ‑dhë: «Yesu, ü ‑zo ‑yö ‑büö n 'ka 'töng 'ü 'dhoë‑ nuë ü bha 'tɔbhɔdhe 'gü bhë ‑a 'ka!»

43 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «A‑ ‑pö ü ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: ‑Dhɛkpaɔyi gia‑ 'ö ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'ka, 'ü dho kaa n 'piö 'tɛɛpadhɛ 'ö ‑Zlan 'piö ‑a ‑bha.»

Yesu ‑bha ga ‑sü

(Matiö 27.45-56; Maakö 15.33-41; Zan 19.28-30)

44-45 ꞊Dhɛ 'ö lan‑ ꞊ya dɔ 'dhëë ziën, 'ö‑ ‑bha 'bhü ‑sü ‑yö ꞊gbaannu, 'ö ‑dhɛ ‑yö ‑trö 'sɛ ‑ta 'ö dho 'ö yöë 'wɔ 'yɛ ‑lan ‑bha; 'yö ‑dun 'kɔdhi ‑bha ‑sɔ 'ö ‑kë ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ bhë 'yö ‑pɛ ziën. 46 'Ö Yesu ‑yö ‑gbla ‑wo 'gbee‑ 'ka 'ö‑ pö: «N Dë, 'ma n nii ‑lo ü kwɛɛ!»

꞊Dhɛ 'ö ꞊ya ö bo ‑wo 'ö bhë ‑a pö ‑sü 'ka, 'ö‑ ‑bha 'të ‑sü ‑yö ꞊gbaannu. 47 ꞊Dhɛ 'wun bhë 'dhasi ‑gɔmɛ ꞊yaa‑ yö, 'ö yö ‑Zlan 'tɔ 'saa ‑blü ‑sü ‑bha 'ö‑ pö: «'Wun gia‑ 'ka, gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ 'wun 'kpaan 'wo‑ dɔ ‑a ‑bha!»

48 'Ö mɛ ‑gbaa 'wo kë mü bhë 'ö 'wun ‑nu bhë 'ö ‑kë ‑an 'yaan. ꞊Dhɛ 'go mü, ‑wo ‑yɛ wo 'zü 'wo dho wo ‑gɔ kɔɔ wo ‑tong ‑ta ‑ma ‑sü 'ka. 49 Yesu 'bhamɛ ‑nu waa‑ dhoo ‑nu 'wo ‑kë ‑a 'piö kö ‑yö Galile bhë, ‑wo ‑dɔ ꞊gbiin 'ö pë ‑nu 'wo ‑kë bhë 'wo ‑an yö.

Yesu ‑da ꞊gluudhö ‑sü

(Matiö 27.57-61; Maakö 15.42-47; Zan 19.38-42)

50-51 Mɛ do ‑yö ‑kë mü, 'wo‑ ‑dhɛ Zozɛfu 'yö go Zuifö ‑pö do 'wo‑ ‑dhɛ Alimate ‑a 'gü. Mɛ 'ö bhë ‑yö ‑kë mɛ këwunsëëzë 'ö kpengdhö ‑a 'ka 'ö dɔ mɛ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya Mɛdhamɛ 'ka, ‑a ‑bha nu ‑sü ‑gɔ. ‑Yö ‑kë zakanmɛ ‑nu ꞊vava bhë ‑an mɛ do 'ka, 'kɛɛ ‑a ‑wo yaa kë zakanmɛ ‑nu 'wo 'dhö ‑an ‑wo 'yö kpɔ 'wun 'ö bhë ‑a kë ‑sü ‑bha bhë ‑an 'piö. 52 'Ö ‑ziö 'ö dho Pilatö 'piö, 'ö Yesu ꞊glöö ‑dhɛ ‑a ‑gɔ. 53 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ꞊glöö bho ‑gaatalü ‑bha, 'ö sɔ do ꞊ploo ‑a 'ka 'ö‑ sü 'yö‑ ‑da ‑guö ‑du do 'ö 'pɔn ‑sü 'ka, 'ö waa mɛ ꞊glöö gbɛ ‑da mü do ꞊kun ‑a 'gü. 54 ‑Yö ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ‑waamayi 'ö ‑an ‑bha ꞊glooyi züdɔyi 'ka bhë ‑a 'ka.

55 Dhoo ‑nu mɛ 'wo go Galile ‑sɛ 'gü 'wo ‑ziö Yesu 'piö bhë, ‑wo ‑ziö Zozɛfu 'piö, 'wo ‑dhɛ ‑ga ‑glu 'ö bhë ‑a 'gü, 'ö ‑kɔ 'ö Yesu ꞊glöö ‑yö ꞊wɔa' bhë 'wo‑ yö. 56 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo nu wo ꞊plöö 'wo 'yɔn ‑nu, pë 'yi 'tëë ‑sëëzë ‑nu ‑pë ‑kë kö 'waan‑ ‑lo Yesu ꞊glöö ‑ta. 'Ö ꞊glooyi 'ka 'wo wo 'tɛɛ pa ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑an ‑bha tɔng 'dhö ‑a 'ka ‑a 'dhö.

24

Yesu ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü

(Matiö 28.1-10; Maakö 16.1-8; Zan 20.1-10)

1 ꞊Dhɛ Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ꞊ya ziö, ‑dhɛkpaɔyi mɛ 'ö yö ‑a 'piö bhë ‑a ‑dhiadhiö tii 'gü, dhoo ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑dho ‑a blɔɔn‑ ꞊taa; ‑wo ‑dho 'yɔn ‑nu, pë 'yi 'tëë ‑sëëzë ‑nu, 'wo‑ ‑yuö ‑kë bhë ‑a 'ka; 2 'yö ꞊dhɛ ꞊wa ‑lo 'ma, 'wo ‑guö 'fa 'yö yö ‑glu bhë ‑a 'dhiö bhë 'wo‑ yö kö ꞊ya 'go ‑glu 'dhi 'dhiö. 3 'Ö 'wo ‑da ꞊gluudhö mü, 'kɛɛ waa Dëmɛ Yesu ꞊glöö yö.

4 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa ‑dhɛ ‑ga 'wun bhë ‑a 'gü 'sengdhö 'ö 'waa‑ 'slë gbɛ yö ‑na wo ‑de ‑gɔ, 'ö gɔɔn‑ ‑nu ꞊plɛ 'ö sɔ 'bhü ‑sü 'dhö ‑an ‑bha bhë, 'wo ‑wo ‑an 'dhiö mü. 5 'Ö 'suö ‑yö ‑da ‑an 'gü, 'ö 'wo wo ‑gɔ ‑gblü 'sɛi. 'Ö gɔɔn‑ ‑nu 'wo bhë 'wo‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë 'ö mɛ 'ö 'bhee‑ 'ka‑ ꞊mɛɛ gamɛ ziën ꞊ɛ? 6 'Yaa zö gbɔ ꞊ya 'go ga 'gü, ka ‑zo ‑yö ‑büö 'wun 'ö‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë kö ‑yö ꞊tun Galile bhë ‑a 'ka. Kë‑ wo bhë ‑ya pö: 7 Mɛgbö ‑dho dɔ 'wunyaakëmɛ ‑nu kwɛɛ kö ‑wa dɔ ‑gaatalü ‑bha. 'Go mü kö ‑yaan 'go ga 'gü ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa 'ka!»

8 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö ‑an ‑zo ‑yö ‑büö Yesu ‑wo 'ö bhë ‑a 'ka. 9 'Ö 'wo go ‑glu bhë ‑a 'gü, 'wo dho 'wo‑ ꞊blɛɛ ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga do 'wo bhë waa‑ mɛ 'bhaa ‑nu 'wo to ‑an ‑dhë. 10 Dhoo ‑nu 'wo bhë 'wo tɔɔ Mali 'ö go Madala 'dhö, Zanë 'dhö waa‑ Mali Zakö dhe 'dhö, 'iin dhoo ‑nu 'bhaa ‑nu 'wo ‑kë ziö ꞊dhia ‑an 'piö bhë, wo 'plɛ 'wo 'wun 'ö ꞊nɛ 'wo‑ ꞊blɛɛ Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑dhë. 11 'Kɛɛ 'yö ‑kë ‑a ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊zuö' 'piö ꞊nɛ pë 'kpaandhö, waa ‑an ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑. 12 'Ö Piɛɛ ‑yö ꞊luu 'ö dho ‑bla 'ka blɔɔn‑ ꞊taa 'ma, 'yö ꞊kloo ö ‑dhɛ ‑ga kö sɔpɛn 'wo‑ ꞊ploo Yesu 'ka bhë ‑a 'flëë ꞊nɛ 'ö mü. 'Yö ‑yɛ ö 'zü 'yö nu ö ‑gɔ kɔɔ 'tetundhe ꞊va 'ka, pë 'yö ‑kë bhë ‑a ‑wun 'gü.

Yesu ‑yö ö ‑de ‑zɔn ö bha ꞊guë' ‑nu ꞊plɛ ‑dhë ‑kɔ 'ö ꞊kaa' Emaisö ‑zian 'piö

(Maakö 16.12-13)

13 Yi gia‑ bhë ‑a 'ka 'ö Yesu ‑bha ꞊guë' ꞊plɛ ‑wo ‑da zian 'ö dho Emaisö plöö ‑dhɛ 'ö 'go mü 'dho Zeluzalɛmë 'yö dho ‑mɔ 'kilong 'gɔɔ‑ do ö ga do ‑bha bhë ‑a ‑ta. 14 ‑An ‑bha 'dho ‑sü 'ka, 'wun ‑nu 'wo ‑kë 'saadhö bhë, ‑wo kë ‑a ‑ta 'dɔɔ dɔ ꞊dhia. 15 ‑Wo ‑to 'wun ꞊blɛɛ' ꞊dhia, 'ö Yesu gia‑ ‑yö ‑yɔɔn ‑an ‑bha 'ö 'wo 'ta ‑da ‑bhüö 'gü. 16 ‑Wa ‑yö, 'kɛɛ pë do 'bhaa ‑ya ‑kë 'ö waa‑ dɔ ‑a ‑bha ‑kë Yesu 'ka ‑sü 'ka. 17 'Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «‑Më ‑wun 'ö 'ka‑ ꞊blɛɛ' ‑na ka 'ko ‑dhë 'ka 'ta 'sü ‑sü 'ka ꞊nɛɛ?» 'Ö mɛ ꞊plɛ 'wo bhë, ‑an ꞊zuö' ‑yö ‑da 'yena 'gü, 'yö 'wo ꞊gbaannu.

18 'Ö‑ mɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Kleopa bhë 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «Ü ‑dho kë do 'ö Zeluzalɛmë plöö, 'ö pë ‑nu 'wo kë yië ꞊plɛ ꞊nɛ 'ö 'bhaa‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊a?» 19 'Yö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Më ‑wun ‑nu 'wo ‑kë ‑ɛ?»

'Ö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Pë 'ö ‑kë Yesu 'go Nazalɛtë 'yö ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ 'piigbeezë 'ka ö bha yuö ‑nu waa‑ 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo ‑nu 'gü ‑Zlan waa‑ 'sɛgümɛ ‑nu ‑an 'dhiö bhë 'bhaa‑ dɔ ꞊a? 20 Yi ‑bha slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ 'dhiö ‑sü yi 'ka ‑mɛ ‑nu ‑wa ‑kun 'wo‑ dɔ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu kwɛɛ 'wo‑ zë ‑a ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü 'ka. 21 Yi yi ‑zo ‑gɔn ‑be ꞊nɛ, mɛ 'ö dho Izlaɛlö bho 'gan 'gü 'yö ‑mü ‑bezë; 'kɛɛ ꞊dhɛ pë ‑nu 'wo bhë 'wo ‑kë ꞊nɛ ‑a ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga 'ö ꞊nɛ. 22 'Ö dhoo ‑nu 'bhaa ‑nu 'wo yi 'piö 'wo yi dɔ ‑gbɔudhö 'zü ꞊nɛɛ, 'ö bhii ꞊dhɛ ꞊wa ‑so ‑dhiadhiö tii 'gü ꞊wa 'dho ‑a blɔɔn‑ ꞊taa, 23 waa‑ ꞊glöö yö; 'yö 'wo nu 'wo‑ pö yi ‑dhë wo ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑yö, 'ö 'wo‑ pö wo ‑dhë ꞊nɛ ꞊ya 'go ga 'gü. 24 Yö do bhë 'zü, gɔɔn‑ 'bhaa ‑nu 'wo yi kpö 'gü ‑wo dho 'wo ‑lo ‑a blɔɔn‑ ꞊taa 'ma 'ö pë ‑nu 'wo bhë 'wo‑ yö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö dhoo ‑nu ‑wa ꞊blɛɛ ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö, 'kɛɛ Yesu 'pö waa‑ yö.»

25 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «'Oo gɔɔn‑ ‑nu 'ö 'wunbhokoudɔdhe gbɛ 'yaa ‑an ‑gɔ, 'ö pë ‑nu 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'dho ‑a ꞊blɛɛ' ‑na, 'ö 'kaa‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ 'siö‑! 26 'Yaa 'dhö ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'yënng ‑dho bhɔ ‑yaan ꞊tun ‑da ‑na ö ‑bha 'tɔbhɔdhe 'gü a?»

27 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö 'wun 'ö ‑gban ö ‑bha 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'ö‑ zü ‑yö dɔ Moizö ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö dho 'ö yöë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'saadhö ‑an ‑bha 'sëëdhɛ ‑be ‑bha, 'yö‑ ‑gɛn pö ‑an ‑dhë.

28 ꞊Dhɛ 'ö 'wo ꞊yɔɔn ‑na pödhɛ 'wo 'dho ‑na ‑a 'gü bhë ‑a 'sɔɔ, 'ö Yesu ‑ya kë ꞊nɛ mɛ 'ö 'dhoë‑ pödhɛ gbɛ 'gü ‑a 'dhö. 29 'Yö 'wo‑ ‑gban ‑a ‑bha 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö 'to yi 'piö, lan‑ ꞊ya ‑püö 'saadhö, 'bin ꞊ya bhɔ 'më ‑sü ‑bha!» 'Ö to ‑an 'piö 'wo dho ‑an ‑gɔ kɔɔ. 30 ꞊Dhɛ ꞊wa 'dho pë ‑bhö ꞊dhia, 'ö ꞊bluu'‑ sü, 'yö ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, 'yö‑ 'klu kan 'ö‑ nu ‑an ‑dhë. 31 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑an 'yan 'dhi ‑yö ‑po, 'ö 'wo‑ dɔa Yesu 'ka. 'Yö to mü 'yö ꞊dhɔng ‑an wö 'dhiö mü. 32 'Wo yö ‑a ‑pö wo 'ko ‑dhë ‑sü ‑bha ꞊nɛɛ: «Pë ‑nu 'wo ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka, ꞊dhɛ 'ö ‑an ‑gɛn pö ‑na ko ‑dhë zian ‑gbloo 'piö ꞊sia bhë, pë 'ö ‑kë ꞊nɛ ꞊zuögludhi 'dhö ‑a 'siö ‑yö ‑ya n ꞊zuö' 'gü, (꞊yaa‑ kë ü ‑gɔ 'dhö 'pö a)?»

33 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo ꞊luu 'wo dho Zeluzalɛmë plöö, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga do 'wo bhë waa‑ wo 'bhamɛ ‑nu 'wo ‑an yö wo 'ko ꞊bhaa mü, 34 'wo‑ pö mɛ ꞊plɛ 'wo bhë ‑an ‑dhë: «Dëmɛ ꞊ya 'go ga 'gü giagiawo, ‑yö ö ‑de ‑zɔn Simɔ ‑dhë!»

35 'Ö wo ‑de 'pö pë ‑nu 'wo ‑kë zian ‑gbloo 'piö waa‑ ‑kɔ 'wo Yesu dɔ ‑a 'ka kö ꞊ya ꞊bluu'‑ 'klu 'kan bhë, 'wo‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 'pö.

Yesu ‑yö ö ‑de ‑zɔn ö bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë

(Matiö 28.16-20; Maakö 16.14-18; Zan 20.19-23; Këyuö ‑nu 1.6-8)

36 ‑Wo ‑to 'wun ꞊blɛɛ' ꞊dhia, 'ö Yesu gia‑ ‑yö ‑wo ‑an ziën mü, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Zuöyagluu ‑yö kë ka ‑gɔ!»

37 'Yö 'siö ‑yö ‑kan ‑an 'plɛ 'gluu, 'ö 'suö ‑yö ‑da ‑an 'gü, bhii pë 'ö ‑kë ‑an ꞊zuö' 'gü ‑bezë 'ö tɔɔ 'wa mɛ ‑zii yö. 38 'Ö Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë 'ö 'siö ‑yö ‑kan ka 'gluu i? ‑Më ‑kë 'ka dɔ 'dudhö ꞊e? 39 ‑Ka n ‑kɔ ‑nu waa‑ n ‑gɛn ‑nu ‑an ‑ga 'dhɛ! ꞊Taanga pin ‑nu 'waa ‑mü ‑a? Ma gia‑ ‑mü! ‑Ka 'pa n 'ka, 'ka n ‑ga, bhii mɛ ‑zii kwi waa‑ ‑a ga 'waa ‑dhö ꞊nɛ ‑kɔ 'a‑ 'ka ꞊nɛ ‑a 'dhö!»

40 'Wun bhë ‑ya ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ö ‑kɔ ‑nu, ö ‑gɛn ‑nu ‑a ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü 'ka. 41 ꞊Dhɛ 'ö‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ ö ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü yaa kë ‑an ‑gɔ ‑së 'ka ꞊kun bhë, ꞊zuögludhi ꞊va waa‑ 'tetundhe 'yö ‑kë ‑an 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Bhöpë 'bhaa ‑yö ka ‑gɔ zö ꞊a?»

42 'Ö 'wo 'yuö‑ ‑pla ‑sü 'klu do nu ‑a ‑dhë. 43 'Yö‑ sü 'ö‑ ‑bhö ‑an wö 'dhiö mü. 44 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Pë 'a‑ pö ka ‑dhë kö a ꞊tun ka 'piö yö ꞊ga 'ö ꞊nɛ: Pë 'yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka n ‑wun 'gü tɔng 'ö Moizö ‑ya nu ‑a 'gü, ‑a mɛ 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑bha 'sëëdhɛ 'gü, ‑a mɛ 'ö 'Tan 'sëëdhɛ 'gü, ‑an 'plɛ 'dhiö ‑dho ‑mɔ 'kuë.»

45 'Ö ‑an ꞊zuö' 'dhi ‑po 'wunbhokoudɔdhe ‑gɔ kö ‑waan pë ‑nu 'wo ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka bhë ‑an ‑gɛn dɔ. 46 'Ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Pë 'yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü, yö kun tɔɔ: ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'yënng ‑dho bhɔ, 'ö ga, 'ö‑ ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa bhë 'yö goë ga 'gü. 47 Pë 'ö dho kë 'ö tɔɔ mɛ ‑nu ‑dho 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ'‑ ‑a 'tɔ 'gü 'sɛgümɛ 'saadhö ‑an ‑dhë; ‑a zü ‑dho dɔ Zeluzalɛmë plöö ‑waan mɛ ‑nu ꞊dhɔɔ kë kö ‑waan wo ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü ꞊dhië' ‑Zlan 'piö kö ‑yaan ziö ‑an ‑bha ‑wun yaa ‑nu ‑ta. 48 Ka 'ka tɔɔ pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ꞊goo‑. 49 'Ö ma gia‑ 'a dho pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go ka ‑dhë bhë ‑a bɔ ka ‑dhë. 'Kɛɛ ‑ka 'to plöö zö ‑yö 'dho ‑yö yöë 'piigbeedhɛ 'ö go ‑Zlan 'piö ‑a ‑bha ‑yɔɔ ka ‑ta ‑yi ‑bha.»

Yesu ‑dho dhang‑ 'gü

(Maakö 16.19-20; Këyuö ‑nu 1.9-11)

50 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑yö ‑an sü 'ö go ‑an 'ka plöö 'ö dho ‑an 'ka 'pian 'ö bɔ Betani ꞊zian' ‑a 'ka. ‑Dhɛ bhë ‑a ‑bha 'yö ö ‑kɔ ꞊luu 'ö 'dhuë‑ kpɔ ‑an ‑bha. 51 ‑Yö ‑to 'dhuë‑ ‑kpɔ ‑an ‑bha ꞊dhia, 'ö go ‑an 'piö mü 'ö dho dhang‑ 'gü. 52 Wo 'pö ‑wa 'tɔ 'saa ‑blü, 'wo ‑yɛ wo 'zü, 'wo nu Zeluzalɛmë ꞊zuögludhi ꞊va 'ka; 53 ‑wo ‑to zlöö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü ‑a 'tɔ 'saa ‑blü ‑sü 'ka.

Zan

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

'Wuntaɔsë

'ö ‑gban Yesu Klito ‑bha 'ö

Zan

‑ya ꞊blɛɛ

1

‑Wo 'ö ‑dhɛpuudhɛ waa‑ ‑këdhösü 'wo‑ 'gü

1 'Dhiö ‑blɛɛzë kö 'kpongtaadhɛ yaa kë ꞊kun, mɛ 'ö‑ 'tɔ ‑yö ‑kë ‑wo 'ka, ‑yö ‑kë ‑dhö. 'Yö ‑wo 'ö 'dhö bhë 'yö ‑kë ‑Zlan 'piö; kë‑ wo 'dhö bhë, ‑wo bhë ‑yö ‑kë ‑Zlan 'ka. 2 ꞊Ya kë 'dhö kö ‑wo 'ö bhë ‑yö ‑kë ‑dhö ‑Zlan 'piö 'kpa 'pë‑, ‑a züdɔyi 'ka. 3 'Ö pë 'saadhö 'ö ‑Zlan ‑ya ‑da, ‑yö ‑bɔ ‑wo bhë ‑a ‑ta 'ö‑ 'plɛ ‑kë. Pë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑da ‑yaan 'kun ‑a ‑kë ‑wo bhë ‑a 'ka ꞊süë' 'yaa 'dhö. 4 ‑Wo 'ö bhë ꞊nɛ 'ö ‑këdhösü giagia 'dhoë‑ ‑gɔ; 'ö ‑këdhösü 'ö bhë 'pö, 'ö ‑kë mɛ 'bhee‑ ‑bha ‑dhɛpuudhɛ 'ka. 5 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ‑dhɛpuudhɛ 'ö bhë ‑a 'bhü ‑yö ‑yö ‑dhɛtiidhɛ 'gü, 'yö mɛ ‑nu 'wo këdhɛ ‑dhɛtiidhɛ 'gü, waa 'we ‑a ‑wun ‑bha.

6 'Yö 'töng 'bhaa 'ka, 'yö ‑Zlan ‑yö gɔɔn‑ do bɔ. ‑A tɔɔ Zan; 'yö nu. 7 Gɔɔn‑ bhë ‑yö ‑nu 'dhö kö ‑dhɛpuudhɛ 'ö bhë, 'wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha, ‑yaan ‑tɔmɔdhe kë 'iin kö ‑a ꞊blɛɛ' ‑wun ‑bha, mɛ 'saadhö ‑waan ‑dhɛpuudhɛ 'ö bhë ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 8 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, yö gia‑ kun 'ö ‑kë ‑dhɛpuudhɛ 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka; 'wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha, yö ꞊nɛ 'ö‑ ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë.

9 Mɛ 'ö ‑dhɛpuudhɛ 'ka bhë, ‑dhɛpuudhɛ 'ö giagia, 'ö‑ ‑bha nu ‑sü 'ka, 'yö ‑dhɛ ‑po mɛ 'töüdhö ‑an ‑ta, yö ‑mü.

10 ‑Wo 'ö bhë ‑yö ‑kë 'kpongtaa. Yö ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑yö 'kpongtaadhɛ ꞊kaa'. 'Kɛɛ 'kpongtaamɛ ‑nu waa 'we ‑a ‑wun ‑bha. 11 ‑Yö ‑nu ö ‑de ꞊plöö; 'yö‑ ‑de ‑mɛ ‑nu waa wo ‑kɔ 'kpɔ ‑a ‑gɔ. 12 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, mɛ kpö 'dɛdɛ ‑wo wo ‑kɔ ‑kpɔ ‑a ‑gɔ 'ö 'wo‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, ‑wo bhë, 'yö‑ ‑kë 'ö 'wo ‑kë ‑Zlan ‑bha 'në 'ka. 13 Kë 'wo‑ wo ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu 'ka bhë yaa kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka 'kpongtaa zö 'ö 'kwa‑ pö ‑na ‑a 'ka mɛ ꞊nɛ ‑yö gɔɔn‑ ꞊nɛ ‑a gbö 'ka bhë ‑a 'dhö. 'Wun 'ö go ‑Zlan ‑de ‑zo 'kun ‑wun 'gü yö ‑mü.

14 'Yö ꞊dhɛ ‑kë 'dhö, ‑wo bhë 'yö ‑kë mɛ 'bhee‑ 'ka, 'ö nu 'ö ‑kë kwa 'piö zö. ‑A 'glu ‑yö ‑kë ‑së. Yö 'ö bhë ‑yö ‑kë 'wun gia‑ ‑gɔgodhɛ 'ka. Yi 'yan ‑yö ‑dɔ ‑a ‑bha 'tɔbhɔdhe ‑bha. 'Tɔbhɔdhe 'ö 'dhö bhë, Dë ‑ya ‑nu ö Gbö do 'ö bhë ‑a ‑dhë. Pë 'ö‑ 'piö bhë, ꞊dhɛ 'yi‑ dɔ ‑a ‑bha ꞊nɛ ‑yö ‑go ‑a Dë 'piö, 'ö yö 'ö ö Dë ‑bha 'në dosɛn 'kpaan 'ka bhë 'ö‑ yö bhë 'ö bhë. 15 Yö ꞊nɛ 'ö Zan ‑yö 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑dhoo bho ‑sü 'ka, 'ö‑ pö: «Yö ꞊nɛ 'ö 'wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha, a‑ ‑blɛɛ 'dhiö ‑be ꞊nɛɛ: Mɛ do ‑yö nu ‑na n ꞊zlöö; ꞊yö ꞊va 'ö ‑ziö n ‑ta. 'Ö tɔɔ ‑yö ‑kë ‑dhö 'dhiö ‑be kö n 'ka bhɔ ꞊kun.»

16 ‑Yö ö ‑bha 'wunsë ‑yö 'ko 'piö 'ö ‑kë kwa 'plɛ kwa ‑dhë 'ö 'dhuë‑ kpɔ kwa ‑bha ‑kplawo. 17 Kë‑ wo 'kpa bhë, tɔng 'ö ‑Zlan ‑ya dɔ kwa ‑dhë bhë, ‑yö ꞊bɔa' Moizö 'gü. 'Kɛɛ dɔ 'kwa‑ wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ bhë, ‑a ‑bha 'glusë ‑wun waa‑ 'wun 'ö 'wun gia‑ 'ka 'ö ‑kë kwa ‑dhë bhë, ‑yö bɔa Yesu Klito 'gü. 18 ‑Zlan bhë mɛ gbɛ yaa ö 'yan dɔ ‑a ‑bha do. 'Kɛɛ ‑a Gbö dosɛn 'kpaan, Gbö 'ö ‑Zlan 'ka bhë, yö 'ö ‑ya ‑sü 'ka ö Dë 'sɔɔ bhë, ꞊yaa‑ kë 'kwa‑ dɔ.

Zan ‑bha ‑tɔmɔdhɛ kë ‑sü

(Matiö 3.1-12; Maakö 1.1-8; Lukö 3.1-18)

19 'Töng bhë ‑a 'ka, Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu 'wo Zeluzalɛmë, ‑wo slabhomɛ ‑nu waa‑ Levi ‑gɔ 'gunng 'gü ‑mɛ ‑nu 'ö 'wo yuö kë ‑na ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü bhë ‑an 'bhaa ‑nu ‑bɔ, 'wo nu 'wo ꞊dhɛɛ' kpɔ Zan ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Dö ‑mü ü 'ka ɛ?»

20 'Kɛɛ yaa 'kun ‑a ‑daa kë ‑sü 'ka ‑an ‑gɔ, ‑a ‑ta pö ‑sü 'ka 'puu 'ka mɛ 'plɛ wö 'dhiö ꞊nɛɛ: «‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'yaa ‑mü n 'ka.»

21 'Yö 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ 'zü ꞊nɛɛ: «꞊Dhɛ 'ö 'dhö, kö dö ‑mü ü 'ka ɛ? Eli ‑mü ü 'ka a?» 'Yö‑ ‑daa ‑kë ꞊nɛɛ: «‑Abi'! 'Maa ‑mü.» 'Wo ꞊dhɛɛ' 'bhaa kpɔ ꞊nɛɛ: «‑Zlan ‑wodhiölomɛ 'ö yi 'yan 'dhoë‑ ‑gɔ bhë yö ‑mü ü 'ka a?» 'Yö‑ pö 'zü: «‑Abi'!»

22 'Wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ zlöö ꞊nɛɛ: «꞊Ya kë 'dhö kö dö ‑mü ü 'ka ɛ? Bhi ‑de gia‑, ‑bhöë ‑daa 'kpëdhö ‑zë kë yi ‑dhë 'yi 'dho 'yi‑ pö yi bɔmɛ ‑nu ‑dhë.»

23 'Yö Zan ‑ya pö: «N tɔɔ gɔɔn‑ 'ö ‑dhoo bho ‑na 'yënng ꞊taa. Pë 'a‑ ‑dhoo bho ‑na 'ö tɔɔ: ‑Ka kwa Dëmɛ ‑bha zian ‑gbloo ‑pë kë; ‑yö dɔ kpengdhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑a 'dhö.»

24 Mɛ ‑nu 'ö Zuifö ‑nu ‑wo ‑an bɔ 'wo nu ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ꞊dhia Zan ‑gɔ bhë, Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑kë ‑an ziën. 25 Wo ‑de 'pö, ‑wo Zan ꞊dhɛɛ' ‑kpɔ, 'wo‑ pö: «꞊Dhɛ 'ö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'yaa ‑mü ü 'ka, 'ö 'bhaa Eli 'ka, 'iin 'bhaa ‑Zlan ‑wodhiölomɛ 'ka ꞊nɛ, ü ‑dɔ ꞊dhë 'yö ü mɛ ‑nu bɔ yiö ꞊ee?»

26 'Yö Zan ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ, 'ö‑ pö: «Ma 'pö, ka bɔ ꞊nɛ 'a‑ wo yiö; 'kɛɛ mɛ do ‑yö ka ziën 'ö 'kaa‑ dɔ. 27 ‑Yö nu ‑na n ꞊zlöö. 'Maa pë gbɛ 'ka ‑a 'dhiö ‑dewo poo kö 'aan‑ 'dho ꞊kloo'‑ ‑a 'dhiö 'aan‑ ‑bha ‑sakpa yun ꞊bhüö' 'po.»

28 'Wun ‑nu 'wo bhë, ‑wo ‑kë 'dhö Betani ‑pö mɛ 'ö 'yiga 'wo‑ ‑dhɛ Zuudɛn 'ö Zan ‑kë mɛ ‑bha ‑go ꞊sɔɔn yaa 'gü ‑bɔyiödhe kë ꞊dhia ‑a ꞊bhaa bhë ‑a ꞊zlöö ꞊zian'.

‑Tɔmɔdhɛ 'ö Zan ‑ya ‑kë Yesu ‑wun 'gü

29 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑ta ‑dhɛ ꞊ya 'po, 'ö Zan ‑yö Yesu yö kö ‑yö nu ‑na ö 'piö, 'yö‑ pö: «'Bhlanë 'ö dho kë sla‑ 'ka kö ‑Zlan ‑yaan bho mɛ 'kpɛkpɛ ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑bho ‑an ‑bha ‑pë 'ka yö ꞊ga 'ö nu ‑na ꞊nɛ! 30 Yö ꞊nɛ 'a 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'a‑ ꞊blɛɛ ꞊woë' ꞊nɛɛ: Mɛ do ‑yö nu ‑na n ꞊zlöö; ꞊yö ꞊va 'ö ꞊zië' n ‑ta, bhii ‑yö ‑kë ‑dhö n 'dhiö 'kpa 'pë‑ bhë, yö ꞊ga 'ö ꞊nɛ. 31 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë yaa kë ꞊nɛ pë 'ö dho kaa, ‑a dɔ 'a‑ wo bhë yö ‑mü, 'kɛɛ a ‑nu mɛ ‑nu ‑bɔ yiö ꞊dhia kö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑waan ‑a dɔ.»

32 'Yö Zan ‑ya pö 'zü: «A ‑Zuu 'slööslö ‑yö kö ‑yö 'go ‑na dhang‑ 'gü. ‑Yö ‑kë ‑tönggö 'ka, 'yö nu 'yö ‑ya ‑a ‑ta. 33 'Kɛɛ ‑a kë ‑sü 'ka kö pë ‑nu bhë ‑waan kë, mɛ 'yö‑ 'ka, kö n 'ka‑ dɔ ꞊kun. 'Yö ‑Zlan 'ö n bɔ kö 'aan‑ mɛ ‑nu bɔ yiö bhë, 'ö‑ pö n ‑dhë: ‹Mɛ 'ü 'dhoë‑ ‑Zuu 'slööslö yö kö ‑yö ꞊yɔɔ' ‑na ‑a ‑ta ‑yaan 'to ‑a ‑ta bhë, yö ꞊nɛ 'ö dho mɛ ‑nu pa ‑Zuu 'slööslö 'ka.› » 34 'Yö Zan ‑ya pö: «Pë 'ö 'dhö bhë a‑ ‑yö ('ö n 'yan ‑yö ‑da ‑a 'gü); a‑ ‑pö ꞊ya kë 'dhö kö mɛ bhë ‑Zlan Gbö ‑mü.»

Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑blɛɛzë

35 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑ta ‑dhɛ ꞊ya 'po; Zan waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu bhë ‑an mɛ ꞊plɛ ‑wo ‑kë ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü 'zü; 36 'wo Yesu yö kö ‑yö ziö ‑na; 'yö Zan ‑ya pö: «‑Ka ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ! ‑Zlan ‑bha 'bhlanë ꞊ga ꞊nɛ!»

37 Zan ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊plɛ 'wo bhë, ꞊dhɛ 'ö ‑wo bhë 'wo‑ ma, 'wo to mü 'wo ‑ziö Yesu 'piö. 38 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑yö ꞊dhië ö ‑zü, 'ö ‑an yö kö ‑wo ziö ‑na ö 'piö, 'yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «‑Më 'ka‑ ꞊mɛɛ?» 'Ö ‑an ‑bha ‑daa ‑yö ‑kë ꞊dhɛɛ' 'ka 'wo‑ kpɔ ꞊nɛɛ: «Labi, ü ‑bha 'kwɛandhɛ ‑yö mɛɛ?» (Labi ‑gɛn 'ö tɔɔ «‑Gɔmɛ».)

39 'Yö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «‑Ka nu 'kwa 'dho, kö 'ka‑ yö!» 'Yö 'wo to ‑a 'piö, 'wo dho 'wo wo 'yan dɔ ‑a ‑bha 'kwɛandhɛ ‑bha, 'ö 'wo to ‑a 'piö mü ꞊klöödhö ‑dhɛkpaɔyi mɛ bhë ‑a 'ka. (꞊Dhɛ 'ö pë ‑nu bhë 'wo kë ‑na 'dhö kö 'kwa dɔ 'wɔ 'yɛ ‑lan 'ka.)

40 Mɛ ꞊plɛ 'ö Zan 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo bhë 'wo‑ ma 'ö 'wo ‑ziö Yesu 'piö bhë, ‑a mɛ do tɔɔ Andre 'ö ‑kë Simɔ Piɛɛ 'zlaa‑ 'ka. 41 ꞊Dhɛ 'wo 'go ‑na Yesu ‑gɔ kɔɔ, Andre ‑blɛɛzë ꞊nɛ 'ö ö 'yan dɔ ö ꞊dhoo Simɔ Piɛɛ ‑bha; 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «'Yië yi 'yan dɔ Mesi ‑bha!» (꞊Waa‑ pö Mesi Eblö ‑wo 'gü, kö ‑wa ‑pö Glɛkö ‑nu ‑wo 'gü 'pö «Klito», ‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ «‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ».)

42 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, ‑yö ‑dho Simɔ 'ka Yesu 'piö. ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑yö Simɔ ‑ga ‑piindhö, 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «Ü tɔɔ Simɔ; Zan gbö ‑mü ü 'ka. 'Go ꞊dɛɛ ‑bha, ü tɔɔ Sefasö.» (꞊Waa‑ pö Sefasö Eblö ‑wo 'gü kö ‑wa ‑pö Glɛkö ‑nu ‑wo 'gü 'pö «Piɛɛ», ‑a ‑gɛn tɔɔ «‑guö gbɔng».)

Yesu ‑bha Filipö waa‑ Natanaɛlö ꞊dhɔɔ kë ‑sü

43 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑ta ‑dhɛ ꞊ya 'po, 'ö Yesu ‑yö ‑da zian ‑ta kö ‑yaan 'dho Galile ‑sɛ 'gü; 'yö ‑kpën gɔɔn‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Filipö ‑a ‑bha; 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ziö n 'piö!»

44 Filipö bhë, ‑yö ‑kë Betesaida mi 'ka. Betesaida ‑pö 'ö bhë ꞊nɛ 'ö Andre waa‑ Piɛɛ 'wo ‑kë ‑a ‑bha. 45 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Filipö ‑yö ‑kpën Natanaɛlö ‑bha; 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «Mɛ 'ö Moizö ‑ya ‑bha 'wun ꞊blɛɛ tɔng 'sëëdhɛ 'gü, 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wo 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'wo‑ ꞊blɛɛ 'pö bhë, 'yië‑ yö; 'ö tɔɔ Zozɛfu gbö Yesu 'ö go Nazalɛtë bhë.»

46 'Yö Natanaɛlö ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü‑ ‑pö dö! Nazalɛtë ‑pö ꞊nɛ, 'wunsë 'godhɛ ‑mü ꞊a?» 'Yö Filipö ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Bhi gia‑, ‑bhö nu 'ü ü 'yan dɔ ‑a ‑bha 'dhɛ!»

47 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊ya Natanaɛlö yö kö ‑yö nu ‑na ö 'piö, 'ö 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ 'ö‑ pö: «Izlaɛlö 'në giagia ꞊ga ꞊nɛ, 'ö bhii 'wun yaa gbɛ 'yaa‑ 'gü!»

48 'Ö Natanaɛlö ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «Ü n ‑dɔ ‑kɔklë ꞊ɛ?» 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «A ü ‑yö kö ü ‑ya ‑sü 'ka figö ‑lü ꞊löö kö Filipö yaa ü ꞊dhɔɔ kë ‑de wo ꞊kun.»

49 'Yö Natanaɛlö ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ‑Zlan Gbö ‑mü ü 'ka; bhi ꞊nɛ 'ü Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑bha ‑gludë 'ka!»

50 'Ö Yesu ‑ya ‑wo ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ 'ma‑ pö a ü ‑yö figö ‑lü ꞊löö bhë, 'ü n ‑wo yö 'wun gia‑ 'ka bhë ɔɔ‑; 'kɛɛ ‑yö kë ü 'yaan ꞊nɛ ü ‑dho 'wun 'gblüünzë ꞊plëëzë 'wo ‑ziö ‑a mɛ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑ta ‑an yö.»

51 'Yö‑ pö 'zü: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛɛ: 'Ö sü ꞊dɛɛ ‑bha, ka ‑dho dhang‑ yö zlöö ‑bha kö ‑a 'dhi ꞊ya 'po kö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑da ‑na 'iin kö ‑wo ꞊yɔɔ' ‑na ma 'a Mɛgbö 'ka ꞊nɛ n ‑ta.»

2

Yesu ‑bha ‑dhidhaapë ‑blɛɛzë 'ö ‑kë kö ꞊wa 'dho dhe 'sü 'wlaan‑ ‑ta Kana plöö

1 ꞊Dhɛ 'ö 'wun ‑nu bhë ꞊wa kë 'dhö, 'ö‑ ‑dhɛkpaɔyi ꞊ya kë ‑yaaga, 'ö dhe 'sü 'wlaan‑ ‑yö ‑kë Galile pö‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Kana ‑a 'gü. Yesu dhe ‑yö ‑dho 'wlaan‑ bhë ‑a ‑ta. 2 Yesu ‑de 'pö, yö 'dhö waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu, ‑wo ‑naɔ ‑bɔ ‑an ‑gɔ 'pö kö ‑wo nu mü. 3 ꞊Dhɛ 'ö 'wlaan‑ bhë 'wo‑ kë ‑na, 'ö kwa dɔ 'töng 'bhaa 'ka, 'ö yɔ ‑yö yën. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu dhe ‑yö Yesu ꞊dhɔɔ ‑kë plaan, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «'Wun ꞊nɛ ‑wo ‑dho ‑a kë ꞊dhë 'pö ꞊nɛ! Yɔ 'yi 'plɛ ꞊ya yën.»

4 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Dheklöö, ü‑ ‑pö ꞊dhɛɛ? Ü ꞊kwaa' n ‑zü. N ‑ma 'töng yaa ‑lo ꞊kun!»

5 'Ö‑ dhe ‑yö yuökëmɛ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka 'to zö; pë 'saadhö 'ö 'dhoë‑ pö ka ‑dhë, ‑kaa kë!»

6 ‑Guö 'lɔɔ‑ ꞊fië' 'slado ‑wo ‑kë dɔ ‑sü 'ka ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha. Yö ꞊nɛ 'ö ꞊ya kë 'ö Zuifö ‑wo 'yi sü ‑a 'gü 'wo‑ ‑kë wo ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ‑an wɔ ‑kɔ 'gü bhë ‑a 'dhö. ‑A do bhë pë dhö ‑mɔ 'yi 'litrö 'gɔɔ‑ 'slɛaga 'iin ꞊këng' do ‑bha ‑wo ‑mɔ ‑a ‑bha ‑wa yö ‑a 'gü. 7 'Yö ꞊dhɛ ‑kë 'dhö 'ö Yesu ‑ya pö yuökëmɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë: «‑Ka 'yi yö 'lɔɔ‑ ꞊fië' ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'gü, ‑yö ‑an pa!» 'Ö 'wo‑ ‑kë 'dhö. 8 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë 'zü: «'Yi bhë ‑kaa pë 'bhle 'sü ‑kɔɔ 'gü 'ka dhoë mɛ 'ö 'wlaan‑ ꞊nɛ ‑a ‑gbaan 'ka bhë, ‑a ꞊dhia!» 'ö 'wo‑ ‑kë 'dhö. 9 (Kö ‑wa ‑kë ꞊dhë 'ma, 'iin kö ‑wa ‑pö ‑a ‑dhë ꞊dhë, 'kɛɛ) ꞊dhɛ 'wo ‑lo 'ma 'ö gɔɔn‑ bhë 'ö 'yi bhë 'ö‑ dan, kö ꞊ya 'gla yɔ 'gü. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑dhɛ 'ö yɔ bhë 'ö go ‑a ‑bha yaa‑ dɔ ö ‑de ‑gɔ. Yuökëmɛ ‑nu 'wo bhë, wo ‑zë ꞊dhɛ 'ö yɔ bhë 'ö go ‑a ‑bha ‑wa ‑dɔ. 10 ꞊Dhɛ ꞊ya 'go mü, 'yö dhe ꞊gɔn ꞊dhɔɔ ‑kë 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Kë‑ wo ‑na ꞊nɛ, ꞊wa 'wlaan‑ kë 'ö 'wo dho yɔ yö mɛ ‑nu ‑dhë, ‑a din ‑sëëzë ꞊nɛ 'wo‑ nu ‑an ‑dhë, 'ö ꞊ya kë 'dhö zlöö, 'kwa dɔ 'töng 'bhaa 'ka kö mɛ ‑nu ꞊wa yɔ mü ꞊va 'ö 'wo‑ 'saadhö 'ö ‑dhö, 'wo‑ nu ‑an ‑dhë; 'kɛɛ bhi 'pö, yɔ ‑sëëzë ꞊nɛ 'ü‑ ꞊gbaannu ꞊nɛ, 'kwa‑ ma ꞊ɛɛ?»

11 ‑Kɔ 'ö ꞊kaa' Kana, Galile ‑sɛ 'gü, 'ö Yesu ‑yö ö ‑bha ‑dhidhaapë ‑blɛɛzë ꞊kaa' 'ö bhë. ꞊Dhɛ 'ö bhë ꞊nɛ 'ö Yesu ‑yö ö ‑bha 'tɔbhɔdhe ‑zɔn ‑a ‑bha, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo wo ‑zo yö ‑a ‑bha.

12 ꞊Dhɛ 'ö 'wlaan‑ bhë ꞊ya yën, waa‑ ö dhe 'dhö, 'ö dheglu ‑nu waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑dho Kapɛɛnaɔmë 'ö 'wo ‑dhɛkpaɔyi kpö 'bhle kë mü.

‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ꞊bhlë 'ö Yesu ‑gɔ

(Matiö 21.12-13; Maakö 11.15-17; Lukö 19.45-46)

13 ꞊Dhɛ 'ö Zuifö ‑nu ‑bha Paakö 'wlaan‑ kë ‑yi ꞊ya yö ꞊klöö', Yesu ‑yö ‑luu 'ö dho Zeluzalɛmë. 14 ꞊Dhɛ 'ö dho, 'ö ‑lo 'ma ('ö ‑da ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'dhëüdhö mü), kö ‑du ‑nu oo, 'bhla ‑nu oo, ‑tönggö ‑nu ('ö ꞊ya kë 'ö Zuifö ‑nu ‑wa dhɔ ‑waan kë woë‑ sla‑ ꞊bhoë' ‑pë 'ka bhë) ‑an 'dhɔɔdɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'wëü‑ ‑ta ‑bɔ ꞊dhia ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'wëü‑ 'ka mü bhë ‑an 'ka bhë ‑an 'plɛ ꞊wa wo ‑yadhɛ 'kun mü. 15 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ꞊bhüöga ‑nu sü 'ö‑ ‑kë ‑klaaga 'ka, 'ö 'dhɔɔdɔmɛ ‑nu waa‑ wo ‑bha 'bhla ‑nu, ‑du ‑nu ‑an ‑kë; kö ‑yö 'wëü‑ ‑tabhɔmɛ ‑nu ‑bha 'wëü‑ ‑pɛn ‑na kö ‑yö ‑an ‑bha 'dhɔɔ dɔ ‑a ‑ta ꞊gba ‑nu yö ‑na ꞊gɔa'. 16 'Yö‑ pö ‑tönggö 'dhɔɔdɔmɛ ‑nu ‑dhë: «Pë ‑nu 'wo ꞊nɛ, ‑ka ‑an bho zö; kö ꞊kun 'ka n Dë ‑bha 'kɔ kë 'dhɔɔkuëdhɛ 'ka.»

17 ꞊Dhɛ 'ö pë ‑nu kë ‑na 'dhö, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑zo ‑yö ‑büö ꞊nɛ 'wun ‑yö ‑gban pë ‑nu 'wo ‑kë bhë ‑an ‑bha ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛɛ: «‑Zlan, ü ‑bha 'kɔ ‑dhɔ 'ö n ‑gɔ bhë ‑yö ‑mɔa ‑bha ‑dewo ‑yö n zë.»

18 'Yö Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «‑Dhidhaapë do kë kö ‑ya ‑zɔn yi ‑dhë ꞊nɛ pë ‑nu 'ü‑ kë ‑na bhë ‑wo ü ꞊dua' 'ka.»

19 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ, 'ö‑ pö: «‑Zlan ‑bha 'kɔ ꞊nɛ, ‑kaa 'wü; a ‑dho ‑a gbɛ dɔ ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ‑bha.» 20 'Yö Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë 'zü: «'Kɔ ü ‑ga ‑na ꞊nɛ, ‑kwɛ 'gɔɔ‑ ‑yiisië ö ga 'slado ‑yuö ‑mü; dö ‑mü ü 'ka kö 'üën‑ pö yi ‑dhë ü ‑dho ‑a dɔ ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ‑bha ‑ɛ?»

21 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, pë 'ö‑ ‑dhɛ ‑Zlan ‑bha 'kɔ ('ö mɛ ‑nu waa‑ ‑gɛn ma ‑a ‑gɔ) bhë 'ö tɔɔ yö ‑de gia‑ ö ‑lü. 22 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö ꞊ya 'go ga 'gü, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑zo ‑yö ‑büö zlöö ‑a ‑wo ‑nu 'ka, 'wo‑ ‑gɛn ma; 'ö pë ‑nu 'wo ‑gban ‑a ‑bha 'wo ‑kë ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë 'wo‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑.

Yesu ‑yö kwa ꞊zuö' 'piö ‑wun ‑dɔ

23 Paakö 'töng 'ö Yesu ‑ya ‑kë Zeluzalɛmë 'ma bhë, mɛ ‑nu ‑wo wo ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ꞊plëëzë 'ka ‑dhidhaapë ‑nu 'ö‑ ‑kë bhë ‑a ‑wun 'gü. 24 'Kɛɛ yö 'pö, ‑yö ö ‑de ‑kë 'slë 'ka ‑an ‑gɔ 'ö tɔɔ ‑yö ‑an ‑dɔ; 25 bhii ‑a ‑bha ‑wun yaa kë ‑a ‑bha kö ‑wo mɛ 'bhaa ‑wun ꞊blɛɛ' ö ‑dhë. Mɛ 'ö ‑dhö 'wun 'ö‑ ꞊zuö' 'piö ‑wun 'ka, ‑ya ‑dɔ.

3

'Wun 'ö ‑gban Yesu ‑bha Nikodɛmö ꞊daan' 'ö‑ wo ‑a ‑bha

1 Gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë ‑dhö, 'wo‑ ‑dhɛ Nikodɛmö; ‑yö ‑kë Falizi ‑mɛ 'ka, 'go mü, ‑yö ‑kë Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ do 'ka. 2 'Yö gbeng ‑yi do 'ka, 'yö nu Yesu 'piö 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, yi‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ bhi ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑yö ü bɔ kö 'üën‑ yi ꞊daan'‑; 'yö tɔɔ mɛ gbɛ ‑kɔ 'ka 'dhö ‑mɔa kö ‑yö ‑dhidhaapë ‑nu kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö kö ‑Zlan 'yaa‑ ‑mɛ 'piö.»

3 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «A‑ ‑pö ü ‑dhë 'wun gia‑ 'ka, mɛ 'ö yaa bhɔ ‑dëüwo, yaa 'dhö ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ këdhɛ ‑bha.»

4 'Yö Nikodɛmö ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Mɛ ‑dho ‑mɔa kö ‑yö bhɔ ‑kɔklë kö ꞊ya kë zii ‑ii, 'iin kë‑ wo bhë ‑da 'pö 'dhoë‑ wo 'zü ö dhe ꞊zuö' 'piö kö ‑yaan bhɔ bhë ee?»

5 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «A‑ ‑pö 'zü ü ‑dhë giagia 'ka, ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ yaa bhɔ 'yi waa‑ ‑Zuu 'slööslö ‑an 'gü, yaa 'dhö ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ këdhɛ ‑bha. 6 'Ö tɔɔ mɛ 'ö bhɔ mɛbheedhe ꞊suu'‑ 'gü, kö mɛ bhë, mɛdhɛ ꞊zuöga ꞊nɛ 'ö‑ ‑gɔ; 'kɛɛ mɛ 'ö‑ ‑bha ‑këdhösü ‑gɛn ꞊ya 'go ‑Zuu 'slööslö 'gü, kö mɛ bhë ‑yö ‑Zuu ꞊suu'‑ ‑ta ‑mɛ 'ka. 7 Kö ꞊kun 'ö ü 'te ‑yö tun ‑a pö 'a‑ wo ü ‑dhë: ‑Bhö bhɔ 'zü ‑dëüwo bhë ‑a ‑wun 'gü. 8 'Tëë 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, ꞊dhɛ 'ö ‑dhi ‑a ‑dhë ꞊nɛ 'ö ‑piö ‑a ‑bha, 'ö ꞊ya kë kwa‑ ‑drinng ma. 'Kɛɛ 'kaa‑ 'go ‑zian 'iin 'dho ‑zian gbɛ dɔ. Pë do bhë ꞊nɛ 'ö mɛ 'ö ꞊ya bhɔ ‑Zuu 'slööslö 'gü 'ö‑ 'ka 'pö.»

9 'Yö Nikodɛmö ‑ya pö ‑a ‑dhë 'zü: «‑Bhɔ ‑Zuu 'slööslö 'gü ‑sü 'ö bhë, ‑a kë ‑kɔ ‑yö ꞊dhë ꞊ɛ?»

10 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «Bhi 'ü tɔnggɔmɛ ꞊va do 'ka Izlaɛlö 'sɛgɔ 'dhiö bhë, 'wun ꞊nɛ 'bhaa‑ dɔ ꞊a? 11 ꞊Ɛɛ, a‑ ‑pö ü ‑dhë giagia 'ka: Pë 'yi‑ dɔ ꞊nɛ 'ö 'yi‑ ‑wun ꞊blɛɛ; 'ö pë 'ö yi 'yan ‑yö ‑da ‑a 'gü 'yi‑ ‑tɔmɔdhɛ ‑kë; 'kɛɛ 'kaa yi ‑wo ‑nu ‑dhɛ 'wun gia‑ 'sa! 12 Pë ‑nu 'wo 'kpongtaa zö 'a ‑an ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na bhë, ‑a ‑wun 'kaa‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ, ‑a mɛ ‑nu 'wo dhang‑ 'gü bhë, a ‑dho ‑a ‑wun ꞊blɛɛ' ka ‑dhë 'ö 'ka‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑kɔklë ꞊ɛɛ? 13 A‑ ‑pö ü ‑dhë, mɛ gbɛ yaa 'dho dhang‑ 'gü, ‑a 'ke yaa kë ma 'a ‑Zlan Gbö 'ka, 'a ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ 'gü, 'a ꞊yɔɔ bhë n 'ka.

14 'Iin 'zü pë dho kë 'ö tɔɔ ‑wo Mɛgbö dɔ 'lü ‑bha dhuö ꞊nɛ ‑kɔ do gia‑ 'ö Moizö ‑yö zën ꞊mɛɛ 'në dun ‑a 'ka 'kpa 'lü ‑bha 'yënng ꞊taa bhë ‑a 'dhö. 15 ‑Yö kë 'dhö kö mɛ 'ö 'dhoë‑ ö ‑zo yö ‑a ‑bha, kö ‑këdhösü 'ö 'dhö ꞊toëpö 'ka bhë ‑yaan kë ‑a ‑gɔ. 16 'Ö tɔɔ 'kpongtaamɛ ‑nu ‑dhɔ ‑yö ‑Zlan ‑kë giagiawo; 'yö‑ ‑wun 'gü 'ö ö Gbö dosɛn bhë 'ö‑ bɔ, ‑yö kë 'dhö kö mɛ 'oo mɛ 'ö 'dhoë‑ ö ‑zo yö ‑a ‑bha bhë, kö ‑yaan 'kun ga ‑sü 'ka; 'kɛɛ kö ‑këdhösü 'ö ‑dhö ꞊toëpö 'ka bhë ‑yaan kë ‑a ‑gɔ. 17 Kë‑ wo 'dhö bhë ‑Zlan yaa ö Gbö bɔ 'kpongtaa kö ‑yaan za ‑lo 'kpongtaamɛ ‑nu ‑bha, 'kɛɛ ‑ya ‑bɔ ꞊zian' kö 'kpongtaamɛ ‑nu ‑waan bɔ ‑a ‑ta ‑waan dha ‑sü yö.

18 ꞊Ya kë 'dhö kö mɛ 'ö ꞊yaa‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ kö za 'ka 'dhö ‑lo ‑a tuö; 'kɛɛ mɛ 'ö ꞊ya ‑kɔ ‑a ‑wun 'ka, kö za bhë, ‑a ‑bha ꞊ya ‑lo ‑a tuö 'saadhö ꞊nɛ bhë. 'Ö bhii yaa 'we ‑Zlan Gbö dosɛn 'kpaan 'ö‑ ‑gɔ bhë ‑a ‑wun ‑bha. 19 Za ‑bha ‑lo mɛ tuö ‑gɛn ꞊ga ꞊nɛ: ‑Dhɛpuudhɛ ‑yö ‑nu 'kpongtaa ꞊zian', 'kɛɛ mɛ ‑nu ‑wo wo ‑ta ‑yö ‑a ‑bha, 'wo wo wö bɔ ‑dhɛtiidhɛ 'gü ‑pë ‑nu 'piö 'ö bhii ‑an këpë ‑nu ‑wo ‑kë yaya. 20 'Ö tɔɔ mɛ 'ö këpëyaamɛ 'ka, ‑yö ‑dhɛpuudhɛ ‑san ‑zë 'ö 'yaa nu mü, 'ö bhii kö ꞊kun 'ö‑ këwun ‑nu dhö yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü. 21 'Ö mɛ 'ö 'wun gia‑ 'gü ‑mɛ 'ka 'ö‑ ‑dhɔ ‑kë ‑dhɛpuudhɛ 'ka ‑yö kë 'dhö kö mɛ 'kpɛkpɛ ‑wa yö ꞊nɛ ‑a këpë ‑nu bhë ‑wo ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'gü.»

'Wun 'ö ‑gban Yesu ‑bha 'ö Zan ‑ya ꞊blɛɛ

22 ꞊Dhɛ 'ö Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊wa 'go mü, ‑wo wo ‑gɔ dɔ ꞊zian' Zude ‑sɛ 'gü. ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ 'wo 'töng kpö 'bhle ‑kë ‑a ‑bha, kö ‑yö mɛ ‑nu bɔ ‑na yiö. 23 Zan ‑de 'pö ‑yö ‑kë mɛ ‑nu bɔ yiö ꞊dhia 'pö pö‑ 'wo‑ ‑dhɛ Enɔɔ bhë ‑a 'gü Salimë ‑pö 'sɔɔ, 'ö tɔɔ 'yi ‑yö ‑kë mü ꞊va. 'Ö ꞊ya kë 'ö mɛ ‑nu ‑wo go ‑dhɛ 'saadhö 'gü, 'wo nu ‑a 'piö. 24 'Töng bhë ‑a 'ka, kö waa Zan ‑zuö ‑kanso 'gü ꞊kun.

25 'Yö yi do 'bhaa 'ka 'ö zaɔbhodhe ‑yö ‑da Zan ‑bha ꞊guë' ‑nu waa‑ Zuifö mi do ‑an ziën 'wun 'ö ‑gban bun ‑bha ‑kë 'slööslö ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑bha zian ‑ta, ‑a wɔ ‑kɔ 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü. 26 'Yö 'wo nu Zan 'piö, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ, mɛ 'ö kwa ‑nu 'kwa‑ ‑kë Zuudɛn zlöö ‑dëü 'ka, 'ü‑ ‑tɔmɔdhɛ ‑kë bhë, mɛ ‑nu ‑wo 'dho ‑na ‑a 'piö, ‑yö ‑an bɔ ‑na yiö 'pö ‑oo!»

27 'Ö Zan ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Pë yaa 'dhö kë mɛ ‑gɔ 'kpaan 'ka kö ‑Zlan yaa‑ nu ‑a ‑dhë. 28 Ka ‑de gia‑, ka n ꞊goo‑ 'ka, 'ö bhii a‑ ‑pö ka ‑dhë: 'Maa ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'ka, 'kɛɛ ‑Zlan ‑yö n ‑bɔ ‑a 'dhiö. 29 Dhe ‑gɔn ꞊nɛ 'ö tɔɔ mɛ 'ö dhe 'dhoë‑ ‑gɔ, 'kɛɛ mɛ 'ö dhe ‑gɔn 'bha 'ka, 'ö‑ 'to 'dhö ‑a ‑wo ‑bha, ‑a ꞊zuö' ‑yö ‑da 'gludhi ꞊va 'gü dhe ‑gɔn ‑wo 'ö‑ ma bhë ‑a ‑wun 'gü. ‑Kɔ 'ö n ꞊zuö' 'glu 'dhö dhi ‑na ‑a 'ka bhë 'ö bhë; 'ö‑ 'dhiö 'dhö ‑mɔ ‑sü 'ka 'kuë. 30 Pë dho kë tɔɔ ‑a ‑gɔ ‑dho ꞊luu 'ö ma ‑zë 'a dho sia‑.

31 Mɛ 'ö 'go ‑na dhuö bhë, ‑yö pë 'plɛ ‑gɔ ‑ta; 'ö mɛ 'ö 'kpongtaa zö bhë, 'ö 'kpongtaadhɛ ‑bha 'ka 'ö‑ 'wun ꞊blɛɛ ‑wo ‑nu ‑wo ‑kë 'kpongtaadhɛ ‑bha 'ka. ‑Yö 'dhö gia‑ 'ka ꞊nɛ mɛ 'ö go dhang‑ 'gü bhë, ‑yö pë 'plɛ ‑gɔ ‑ta, 32 'ö pë 'ö 'yan ‑ya yö 'ö‑ 'to ‑ya ma ꞊nɛ, 'ö‑ ‑tɔmɔdhɛ ‑kë; 'kɛɛ kö mɛ gbɛ 'to 'yaa‑ 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo ‑bha 'sa. 33 Mɛ 'oo mɛ 'ö ꞊yaa‑ ‑bha ‑tɔmɔdhɛ kë ‑wo bhë ‑a ‑dhɛ 'wun gia‑ kö ‑Zlan ‑bha 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü bhë, ꞊yaa‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ bhë; 34 'ö bhii mɛ 'ö ‑Zlan ‑ya bɔ bhë, ‑Zlan ‑wo ꞊nɛ 'ö‑ ꞊blɛɛ 'ö tɔɔ ‑Zlan ꞊ya ‑Zuu 'slööslö ‑ya ‑a 'gü ö 'plɛ 'ka. 35 Dë ‑yö ö Gbö ‑dhɔ ‑kë, yö ꞊ga 'ö Dë ꞊ya pë 'plɛ ‑lo ‑a kwɛɛ bhë. 36 Kö mɛ 'ö ‑ya Gbö ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, ꞊toëpö ‑këdhösü ‑ya ‑bha 'ka. 'Kɛɛ mɛ 'ö yaa Gbö ꞊bhlë ‑ya, yö 'ka 'dhö ‑da ‑këdhösü 'gü, 'kɛɛ ‑Zlan ‑bha ‑naazuëdhe ꞊nɛ 'ö dhoë‑ dɔ.»

4

'Wun 'ö ‑gban Samali ‑dhe ‑bha ‑kpën Yesu ‑bha ‑sü ‑bha

1 ꞊Dhɛ ‑kë 'pö, Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wa ‑ma ꞊nɛ Yesu ‑bha mɛ ‑nu ‑bɔ yiö ‑sü bhë, ꞊ya ziö Zan ‑bha ‑ta. 2 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, yaa kë ꞊nɛ pë 'wo‑ pö Yesu gia‑ ‑de ꞊nɛ 'ö mɛ bɔ yiö yö kun, 'kɛɛ ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑mü. 3 'Yö ꞊dhɛ 'ö Yesu ꞊yaa‑ 'wun dɔ ꞊nɛ 'wun ‑nu 'wo bhë 'saadhö, Falizi ‑mɛ ‑nu ꞊waa‑ ma, 'yö go Zude, 'yö ‑yɛ ö 'zü, 'yö dho Galile. 4 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë zian 'kpaan gbɛ 'ö dhoë sü ‑yaan 'kun ‑bɔ Samali ‑sɛ 'gü ‑süë 'yaa 'dhö.

5 ‑A ‑bha ‑bɔ Samali ‑sɛ bhë ‑a 'gü ‑sü 'ka, ‑yö ‑lo pö‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Sikaa ‑a 'sɔɔ. Pödhɛ 'ö bhë ‑yö dɔ ‑sü 'ka ꞊bhlöödhɛ 'ö Zakɔbö ‑ya nu ö gbö Zozɛfu ‑dhë bhë ‑a 'sɔɔ. 6 ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö ‑klɔng 'ö Zakɔbö ‑ya pɔn bhë 'ö ‑kë ‑a ‑bha. ‑Klɔng bhë ꞊nɛ 'ö Yesu ‑yö dho 'ö ‑ya ‑a 'kpong 'dhiö kö lan‑ ꞊ya dɔ mɛ ‑gɔ ziën, bhii kö 'ta 'ö‑ sü bhë ‑a ‑wun 'gü, ‑a 'gü ꞊ya ga.

7 'Yö dhebɔ do 'ö ‑kë Samali ‑dhe 'ka 'yö ‑wo mü ‑yaan 'yi 'tɔ. 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N gbaa 'yië 'a‑ mü!»

8 ꞊Dhɛ kë ‑na 'dhö kö ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊wa 'dho plöö ‑bhöpë ‑nu 'dhɔ ꞊dhia. 9 'Ö dhebɔ bhë 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Yö ‑kë ꞊dhë 'ö bhi 'ü Zuifö 'ka, 'ü 'yi ‑dhɛ n ‑gɔ, 'kɛɛ kö ma 'a ꞊nɛ Samali ‑dhe ‑mü n 'ka ꞊nɛ ꞊ɛ?»

(Kë‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ Zuifö ‑nu 'waa 'we Samali ‑mɛ ‑nu 'piö.) 10 'Yö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «꞊Ya kë ꞊nɛ ü ‑Zlan ‑bha gbaɔ waa‑ mɛ 'ö 'yi ‑dhɛ ‑na ü ‑gɔ ꞊nɛ ü‑ ‑dɔ ‑be, kö bhi ꞊nɛ 'ü dho 'yi ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ‑bezë. Kö 'yi 'ö ‑këdhösü 'dhoë‑ 'gü bhë, a ‑dhoë nu ü ‑dhë.»

11 'Yö dhebɔ bhë 'yö‑ pö: «N Dëmɛ, 'yi ꞊tɔa' ‑pë gbɛ 'yaa ü ‑gɔ 'ö ‑klɔng ‑glu 'dhö ꞊gbiin ꞊nɛ 'yi 'ö ‑këdhösü 'dhoë‑ 'gü bhë ü ‑dho ‑a tɔ 'më ɛɛ? 12 'Iin kë‑ wo ꞊nɛ, kë 'pö 'ü‑ wo ꞊va yi 'bhɛma Zakɔbö 'ö ‑klɔng ꞊nɛ 'ö‑ pɔn yi ‑dhë ‑a ‑bha 'pö bhë ee? 'Kɛɛ kö yö ‑de gia‑ ‑ya 'gü ‑yi ‑mü yö 'dhö, ö ‑bha 'në ‑nu waa‑ wo ‑bha ‑tuë ‑nu.»

13 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊woë' ꞊nɛɛ: «'Yi ꞊nɛ, mɛ 'oo mɛ 'ö ꞊yaa‑ mü, 'yi mü ‑dhɔ ‑yö ‑dho ‑a kë 'zü; 14 'kɛɛ 'yi 'a‑ nu ‑na mɛ ‑nu ‑dhë ꞊nɛ, mɛ 'ö ꞊ya ö ‑kɔ 'kpɔ ‑a ‑gɔ 'ö ꞊yaa‑ mü, 'yi mü ‑dhɔ 'ka 'dhoë‑ kë gbɔ. 'Ö tɔɔ 'yi 'a 'dhoë‑ nu ‑a ‑dhë bhë, ‑yö ‑dho kë ‑a ‑gɔ 'yigɔ 'ö dho bhɔ 'dhö ꞊toëpö ‑këdhösü 'gü ‑a 'ka.»

15 'Ö dhebɔ bhë 'ö‑ pö: «N Dëmɛ, 'yi bhë ‑a nu n ‑dhë kö 'aan‑ ‑a mü, kö ꞊kun 'ö 'yi mü ‑dhɔ dhö n kë 'zü 'ö 'a nu 'yi tɔ ꞊dhia zö.»

16 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «'Dho 'ü ü ꞊gɔn ꞊dhɔɔ kë kö 'ka nu zö.»

17 'Ö dhebɔ bhë 'ö‑ pö: «'Maa gwaan.» 'Yö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑A pö 'ü‑ wo 'bhaa gwaan bhë, ü‑ ‑pö ‑së; 18 'wun gia‑ ‑mü, 'ö bhii gɔɔn‑ 'ö 'ka ka 'ko 'piö bhë, ü ꞊gɔn 'yaa ‑mü. A‑ ꞊tɛi' dɔ 'pö ꞊nɛ kë‑ wo bhë 'bha 'dho gwaan ‑gwaa 'sɔɔdhu ‑zë wo.»

19 'Ö dhebɔ bhë 'yö‑ pö: «꞊Ee, ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑mü ü 'ka a, n ‑Gɔmɛ! 'Ma ü dɔ. 20 Kë‑ wo 'kpa bhë yi dë ‑nu ‑wo ‑Zlan ‑gba, ‑tɔn 'ö ꞊nɛ ‑a tuö; 'yö ka ‑zë, 'ka Zuifö 'ka, 'ka‑ pö, ‑dhɛ 'ö ‑Zlan gbadhɛ 'ka, ‑yö Zeluzalɛmë.»

21 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Dhebɔ, a‑ ‑pö ü ‑dhë, 'töng do 'bhaa ‑yö nu ‑na 'ö n Dë gbadhɛ yaa 'dhö kë ‑tɔn ꞊nɛ ‑a tuö 'iin Zeluzalɛmë. 22 Ka ‑zë pë 'ö 'kaa‑ dɔ ꞊nɛ 'ö 'ka‑ gba. Yi 'pö yi‑ ‑dɔ 'ö bhii dhasü 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, ‑yö ‑go Zuifö ‑nu 'piö. 23 'Kɛɛ 'töng 'bhaa 'ka, 'ö‑ ‑de ꞊ya ‑lo 'saadhö, mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan gbamɛ ‑nu giagia 'ka, ‑wo ‑dho n Dë gba ‑Zuu 'slööslö waa‑ 'wun giagia ‑an 'gü. 'Ö tɔɔ n Dë gbamɛ ‑nu ꞊suu'‑ bhë ꞊nɛ 'ö ‑an ‑wun 'yi ‑yö kan ‑a ‑dhë. 24 ‑Zlan bhë ‑Zuu ‑mü. ꞊Ya kë 'dhö, kö mɛ ‑nu 'wo‑ 'piö kö ‑wa gba bhë, ‑an ꞊dua' ‑mü kö ‑wa gba ‑Zuu 'slööslö waa‑ 'wun giagia ‑an 'gü.»

25 'Yö dhebɔ bhë 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «A‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ Mesi 'wo‑ ‑dhɛ Klito 'ö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'ka bhë, ‑yö ‑dho nu. ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊ya nu, yö ꞊nɛ 'ö ‑dho pë 'plɛ ‑zɔn kwa ‑dhë.»

26 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ma ‑mü, ma 'a 'wun ꞊blɛɛ' ‑na ꞊nɛ!»

27 'Yö to mü 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑lo; 'ö ‑an 'te ‑yö tun kö ‑wo Yesu yö kö waa‑ dhebɔ bhë ‑wo 'wun ꞊blɛɛ' ‑na wo 'ko ꞊bhaa. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, mɛ yaa kë ‑dhö ‑an ziën kö pë 'wo ‑kë ‑a ‑ta ‑wun ꞊blɛɛ' ꞊dhia bhë, ‑ya ‑wun ꞊dhɛɛ' kpɔ ‑a ‑gɔ.

28 'Yö dhebɔ bhë, 'ö ö ‑bha 'yi ‑tɔ ‑a 'gü ‑gbɔ to sia‑ mü 'ö dho plöö 'ö‑ pö mɛ ‑nu ‑dhë: 29 «‑Ka nu 'dhɛ! Gɔɔn‑ do ‑yö ‑de. Pë ‑nu 'a‑ ‑kë 'töüdhö bhë, ꞊yaa‑ 'plɛ ꞊blɛɛ'‑. ‑Ka nu 'dhɛ, ‑yö ‑dho kë ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'wo‑ ꞊wɔɔn ‑na bhë ‑a 'ka.»

30 'Yö 'wo ‑ziö 'töüdhö, 'wo go plöö 'wo dho ‑dhɛ 'ö ‑kë ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha.

31 ‑A 'töng bhë ‑a 'ka, ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑kë ‑gban ‑a ‑bha ‑sü 'gü ꞊nɛɛ: «Labi, ‑bhö pë ‑bhö ‑ee!» (꞊Waa‑ pö «Labi» Eblö ‑wo 'gü kö ‑wa ‑pö «‑Gɔmɛ».)

32 'Kɛɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «‑Bhöpë 'ö 'kaa‑ dɔ ‑yö n ‑gɔ.»

33 'Yö 'wo yö ‑a pö ‑süë wo 'ko ‑nu ‑dhë: «‑Yö ‑dho kë, mɛ 'bhaa ꞊ya nu ‑a ꞊dhia ‑bhöpë 'ka, ꞊yaa‑ ‑bhö.»

34 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ma ‑bhöpë 'ö tɔɔ mɛ 'ö n bɔ bhë kö 'aan‑ ‑a ‑zo 'kun ‑wun kë 'iin kö pë 'ö n bɔ ‑a ‑wun 'gü bhë, 'aan‑ ‑a 'dhiö ‑mɔ 'kuë. 35 Ka ‑zë, ka‑ ‑pö: ‹'Su ‑yiisië 'ö ꞊tun ‑dhö kö 'kwaan‑ 'blee‑ ‑kpa 'kan›. 'Kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Ka ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ, 'blee‑ ꞊bhlödhɛ ‑nu ꞊wa ga 'saadhö; ‑an 'kan ‑sü ‑mü. 36 Mɛ 'ö pë ta ‑na ‑yö ‑dho ö ꞊saan' yö. 'Ö mɛ 'ö pë 'ö mɛ bhë 'ö‑ ta bhë, 'ö‑ 'kan ‑na, 'ö‑ 'kpɔ ‑na 'kuë‑ 'slëëdhö bhë, 'yö dho ö ꞊saan' yö 'pö. ‑Kɔ do bhë 'ö‑ 'ka, mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan ‑bha yuö 'gü ꞊toëpö ‑këdhösü 'gbloo 'piö bhë ‑a 'gü 'pö 'ö ꞊ya kë 'ö ‑an ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi; 'ö tɔɔ mɛ 'ö pë ta waa‑ mɛ 'ö pë ‑kan kö mɛ 'ö ‑dhö ꞊ya ö ꞊saan' yö. 37 'Wun ꞊blɛɛ' ‑wo do ‑ya ‑pö: ‹Mɛ do ꞊yaa‑ ‑ya, 'ö mɛ 'waa gbɛ ‑ya ‑kan›. ‑Wo bhë ‑yö 'wun gia‑ 'ka. 38 'Ö tɔɔ 'ma ka bɔ kö ‑dhɛ 'ö kaa kë ‑a ‑bha ‑a züdɔyi 'ka, 'kaan‑ ‑a ‑ya bhë, kö 'kaan‑ ‑a 'kan. Mɛ 'kpaan gbɛ ‑nu ‑bha yuö bhë ꞊nɛ 'ö 'ka ka ‑de ‑da ‑a 'gü bhë.»

39 'Töng bhë ‑a 'ka, Samali ‑pö bhë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑kë ꞊va 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑; kë‑ wo 'dhö bhë, ‑yö ‑sü 'wun 'ö dhebɔ bhë 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë bhë ‑a ‑bha; 'ö tɔɔ ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: («Gɔɔn‑ ꞊nɛ,) pë ‑nu 'a‑ ‑kë 'dhiö 'saadhö bhë, ꞊ya bɔ ‑a 'plɛ 'gü ꞊yaa‑ ꞊blɛɛ'‑.» 40 'Yö ꞊dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Samali ‑mɛ ‑nu ‑wo nu 'wo‑ pö ‑a ‑dhë wo ‑nu ‑wo wo 'bhle ꞊waannu. 'Yö Yesu ‑yö ‑dhɛkpaɔyi ꞊plɛ ‑kë ‑an 'piö mü. 41 ‑Aa', kë‑ wo 'dhö zlöö bhë, mɛ ‑nu ‑wo ‑kë ꞊va giagiawo 'ö 'wo‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑wo ‑nu 'wo ‑kë ‑go ‑a dhiö ꞊dhia bhë ‑a ‑wun 'gü. 42 ꞊Dhɛ ꞊ya 'go mü, 'wo‑ pö dhebɔ bhë ‑a ‑dhë: «Yi ‑zo yö ‑sü ‑mü gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha ꞊nɛ yö 'ö tɔɔ 'kpongtaamɛ ‑nu Dhamɛ; 'yö 'dhö gia‑ 'ka; 'kɛɛ ꞊dhɛ 'yi‑ ‑ga ‑a 'gü zlöö bhë yaa kë ꞊nɛ 'wun ‑nu 'ü‑ ꞊blɛɛ yi ‑dhë bhë ꞊nɛ 'yi ‑gban ‑a ‑ta, 'ö bhii yi ‑de gia‑ ‑a ‑wo ‑nu ꞊wa ‑da yi 'toudhö, 'yië ‑an ma.»

Yesu ‑bha gɔɔn‑ ꞊bhlëzë do gbö ‑dhɛ bo 'ö‑ wo

43 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛkpaɔyi ꞊plɛ bhë, 'ö Yesu ꞊yaa‑ kë 'dhö mü, ‑yö ‑go mü 'ö dho Galile ‑sɛ 'gü ꞊zian'. 44 Kë‑ wo 'dhiö bhë, Yesu ‑ya ‑pö 'wun ꞊zuan' 'ka ꞊nɛɛ: «‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊bhlë 'yaa 'dhö ‑a ‑de ‑sɛ 'gü» bhë, 45 ꞊dhɛ ꞊ya 'dho ꞊ya ‑lo Galile ‑sɛ 'gü, 'ö 'wo‑ ‑nia kun ‑së 'ka giagiawo, 'ö bhii wo ‑de 'pö, Paakö 'wlaan‑ 'ö ‑kë Zeluzalɛmë bhë, ‑wo ‑kë ‑a ‑ta 'ö pë ‑nu 'ö‑ ‑kë 'töüdhö bhë 'ö ‑kë ‑an 'yaan 'ka.

46 ꞊Dhɛ ꞊wa ‑lo Galile ‑sɛ bhë ‑a 'gü, ‑wo ‑dho 'wo ‑da Kana plöö, ‑dhɛ 'ö 'yi ‑gla ‑a ‑bha yɔ 'gü bhë ‑a ‑bha. Pö‑ bhë ‑a 'gü, 'sɛdë ‑bha yuökëmɛ ꞊bhlëzë do ‑yö ‑kë mü. 'Yö gɔɔn‑ 'ö bhë 'ö‑ ‑bha 'në do ‑yö ‑kë 'yuazë; 'kɛɛ 'në bhë ‑yö ‑kë Kapɛɛnaɔmë. 47 'Yö ꞊dhɛ ꞊yaa‑ ma ꞊nɛ Yesu ꞊ya 'go Zude ‑sɛ 'gü ꞊ya nu Galile mü, 'yö dho ‑a 'piö 'ö ꞊bhɛa ‑a ‑dhë kö ‑yö 'dho Kapɛɛnaɔmë ‑yaan ö gbö 'ö ꞊ya bhɔ ga ‑sü ‑bha bhë ‑a ‑dhɛ bo. 48 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Kaa ‑mɔa 'ka 'wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'kpaan 'ka kö kaa ‑dhidhaapë ‑nu yö 'iin ka 'yan yaa ‑da 'wun 'gblüünzë ‑nu 'gü a!»

49 'Yö gɔɔn‑ bhë 'yö‑ pö Yesu ‑dhë: «N dë, ‑dhɛ 'ö ma 'në yaa ga kun ꞊nɛɛ, ‑bhö nu ꞊ii!»

50 'Yö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö 'dho, ü ‑bha 'në 'ka 'dho ga.» 'Yö gɔɔn‑ bhë, 'ö Yesu ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑, 'ö ‑ziö 'ö dho. 51 ‑Yö ‑kë 'dho ꞊dhia ö ꞊plöö, 'ö‑ ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑wo nu ‑a ‑gɔ zian‑, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Ü ‑bha 'në ‑yö 'bhee‑!»

52 'Yö ö ‑bha yuökëmɛ ‑nu ꞊dhɛɛ' kpɔ 'töng 'ö‑ gbö 'bhle ‑yö ꞊kaa' 'waa, ‑a ‑wun 'ka; 'ö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Yö ‑kë 'dhö kö lan‑ ꞊ya 'go kwa ‑gɔ ziën 'dɛdɛ 'ka yɛɛn, 'ö‑ kwigüdhɛ ‑yö kë ‑saa.»

53 'Yö gɔɔn‑ bhë 'ö‑ ‑zo ‑yö ‑lo 'töng 'ö Yesu ‑ya pö ‑a 'ka ‑a ‑dhë: «ü ‑bha 'në 'ka 'dho ga» ‑a ‑wun ‑ta; 'ö‑ yö ꞊nɛ 'wun ꞊plɛ 'wo bhë ‑wo ‑kë 'töng do 'ka. 'Yö 'wun bhë 'yö ‑kë ‑a ‑gɔ 'kɔɔmɛ ‑nu 'plɛ ‑bɔ ‑a ‑ta ‑wun 'ka 'yö 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑.

54 ‑Dhidhaa ‑wun kë ꞊plɛ ‑naa 'ö Yesu ‑ya ‑kë kö ꞊ya 'go Zude ꞊ya nu Galile 'ö bhë.

5

Yesu ‑bha gɔɔn‑ 'tɔsiösüzë ‑dhɛ bo ‑kɔ

1 ꞊Dhɛ ꞊ya 'go mü, Zuifö ‑nu ‑bha 'wlaan‑ ‑yö ‑kë ‑dhö, 'ö Yesu ‑yö ‑ziö 'ö dho Zeluzalɛmë.

2 Pödhɛ bhë ‑a 'gü, 'pian mɛ 'ö 'bhla ‑tuë ‑nu ‑yö plaan ‑dhɛ 'ka bhë, 'yipuë 'ö mɛ ‑nu ‑wa dho 'kuë‑ ‑yö ‑kë ‑a ‑bha; yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑dɔ dhɔngdhɛ ‑nu ‑bha ‑dhɛ 'dhi 'dhö 'sɔɔdhu. 'Yipuë bhë ꞊nɛ 'wo‑ ‑dhɛ Eblö ‑wo 'gü «Betesaida». 3 'Yipuë bhë, ‑a ‑da ‑a ꞊bhaa ‑zian 'sɔɔdhu 'wo bhë, 'yuamɛ ꞊plëëzë ‑nu 'wo ‑kë 'yënngtiimɛ ‑nu, ‑gɛntɔsiömɛ ‑nu, 'tinngmɛ ‑nu ‑an 'ka ‑wo ‑kë ‑lo ‑sü 'ka mü. [Pë 'wo ‑ya ‑a ‑gɔ ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha 'ö tɔɔ kö 'yi ‑yaan ꞊tuun'‑. 4 Kë‑ wo bhë 'ö tɔɔ, ꞊ya kë Dëmɛ ‑bha bɔmɛ do ‑yö ‑yɔɔ 'yi bhë ‑a ꞊bhaa 'ö 'yi ‑yö ꞊tuun. 'Ö ꞊ya kë 'dhö, 'yuamɛ ‑blɛɛzë 'ö ‑püö ‑na 'yi bhë ‑a ꞊bhaa bhë, 'yua ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ 'ö‑ ‑bha, ‑yö ‑bo.] 5 'Töng bhë ‑a 'ka, gɔɔn‑ do 'ö 'yua ꞊yaa‑ 'yënng bhɔ ‑kwɛ 'gɔɔ‑ ‑yaaga ö ga 'slɛaga 'piö ‑yö ‑kë mü. 6 Yesu ‑yö ‑kë ziö ꞊dhia, 'ö‑ 'yan ‑yö ‑kpën ‑a ‑bha. 'Ö ꞊dhɛ ꞊yaa‑ dɔa ꞊nɛ 'yua 'ö‑ ‑bha bhë ꞊yaa‑ 'kun ‑a ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ bhë, 'yö‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊woë' ꞊nɛɛ: «ü‑ 'piö kö ü ‑dhɛ ‑yö bo ꞊a?»

7 'Yö 'yuamɛ bhë 'yö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, mɛ gbɛ 'yaa n ‑gɔ, kö ꞊ya kë ꞊nɛ 'yi ꞊ya ꞊tuun' kö ‑yaan n ‑zuö ‑a ꞊bhaa. 'Yi ꞊ya ꞊tuun 'dhö, ‑a kë ꞊yië' kö 'aan‑ ꞊bɔɔ 'bɔ ‑an songdhö 'aan‑ ‑püö ‑a ꞊bhaa kö mɛ gbɛ ꞊ya ‑püö ‑a ꞊bhaa 'saadhö n 'dhiö.»

8 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu'‑; ü ‑bha ꞊sɛɛ' 'sü 'ü 'ta.»

9 ‑Dhɛ do bhë 'ö to ‑a ‑bha 'ö gɔɔn‑ bhë, 'ö‑ ‑dhɛ ‑yö bo; 'ö ö ‑bha ꞊sɛɛ' ‑be ‑kë 'ö yö 'ta 'sü ‑sü ‑bha.

Yi 'Ö 'wun bhë 'ö ꞊kaa' bhë, ‑yö ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi 'ka.

10 'Yö ꞊dhɛ ‑kë 'dhö, 'ö Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑wa pö gɔɔn‑ 'ö‑ ‑dhɛ ‑yö bo bhë ‑a ‑dhë: «꞊Glooyi kun tɔɔ ꞊dɛɛ ꞊a? 'Yö ꞊dhɛ ‑kë 'dhö ꞊nɛ ü ‑dɔ 'më 'ü ü ‑bha ꞊sɛɛ' bun ꞊i?»

11 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ 'ö n ‑dhɛ bo bhë ‑ya ‑pö n ‑dhë 'a n ‑ma ꞊sɛɛ' 'sü 'a 'ta.»

12 'Yö 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö‑ pö ü ‑dhë: ‹Ü ‑bha ꞊sɛɛ' 'sü, 'ü 'ta bhë› dö ‑mü poo ꞊e?»

13 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë gɔɔn‑ bhë, mɛ 'ö‑ ‑dhɛ bo bhë yaa‑ dɔ gbɔ 'ö bhii kö Yesu ꞊ya ‑da mɛ kpö 'gü mü.

14 ꞊Dhɛ 'ö pë ‑nu bhë ꞊wa kë 'dhö, ‑wo ‑dho ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü. ‑Dhɛ bhë Yesu 'yan ‑yö ‑dɔ 'zü gɔɔn‑ bhë ‑a ‑bha. 'Yö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ‑dhɛ ‑ga! Ü ‑dhɛ ꞊ya bo; ꞊ya kë 'dhö kö ꞊kun 'ü ꞊sɔɔn yaa ‑kë gbɔ, kö ꞊kun 'ö 'wun 'gbee‑ mɛ 'ö ‑ziö ‑a mɛ ꞊nɛ ‑a ‑ta 'ö dho ü yö.»

15 (‑Dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö gɔɔn‑ bhë 'ö dɔa ‑bha ꞊nɛ Yesu ꞊nɛ 'ö‑ ‑dhɛ bo,) 'yö 'ö ‑ziö 'ö dho Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu 'piö 'ö‑ pö ‑an ‑dhë ꞊nɛɛ Yesu ꞊nɛ 'ö‑ ‑dhɛ bo. 16 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü ‑wun 'gü, 'wo yö Yesu 'piö kë ‑sü 'gü kö ‑wo 'wun wɔ ‑a ‑ta 'ö bhii pë ‑nu 'ö‑ kë bhë ‑ya ‑kë 'dhö ꞊glooyi 'ka. 17 'Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «N Dë ‑yö ꞊tun yuö kë ‑sü 'gü ‑kplawo; 'ö ma ‑de, 'a yuö kë ‑sü 'gü 'pö.»

18 ‑Wo ‑nu 'wo go Yesu dhiö 'dhö bhë ‑a ‑wun 'gü, Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑wo ‑kë ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ' ꞊dhia zlöö kö ‑waan Yesu zë. 'Ö bhii ꞊ya ‑an ‑bha tɔng 'ö ‑gban ꞊glooyi ‑bha bhë ‑a ‑lö 'gü, ꞊ya 'go mü ꞊ya ö ‑de ‑zɔn ‑Zlan 'ka, ‑a pö 'ö‑ wo yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑Zlan Gbö gia‑ bhë ‑a ‑wun 'gü.

‑Zlan Gbö ‑bha ‑wogbiindhɛ

19 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛɛ: «A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'wun giagia 'ka ꞊nɛ ma 'a ‑Zlan Gbö 'ka bhë 'maa 'wun gbɛ 'sü n ‑de 'gü 'maa‑ kë; pë 'a n Dë yö ‑a kë ꞊dhia ꞊nɛ 'ö 'a‑ ‑kë. Pë 'saadhö 'ö n Dë ‑ya ‑kë, a‑ ‑kë 'pö. 20 'Ö bhii n Dë ‑yö n ‑dhɔ ‑kë, 'ö ö ‑de këpë ‑nu 'plɛ ‑zɔn n ‑dhë. ‑A këpë ‑nu 'wo ꞊va, 'wo ‑ziö ‑a mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ‑ta bhë, ‑yö ‑dho ‑an ‑zɔn n ‑dhë kö ‑yaan kë; 'ö ka 'te dhö tun. 21 'Ö tɔɔ ‑kɔ do 'ö n Dë 'dhö gamɛ ‑nu bho ‑na ‑a 'ka ga 'gü 'ö ‑këdhösü nu ‑na ‑a 'ka ‑an ‑dhë bhë, 'ö 'a ‑këdhösü nu ‑a 'ka mɛ ‑nu 'a‑ 'piö kö 'a‑ nu ‑an ‑dhë bhë ‑an ‑dhë 'pö. 22 N Dë 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, 'yaa za ‑lo mɛ gbɛ ‑bha; 'kɛɛ ꞊ya ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'plɛ nu n ‑dhë kö 'aan‑ ‑a kë, 23 ‑yö kë 'dhö kö mɛ 'plɛ ‑waan n ꞊bhlë ‑ya ꞊nɛ ‑kɔ 'wo n Dë ꞊bhlë ‑ya ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö. ꞊Ya kë 'dhö, kö mɛ 'ö yaa n ꞊bhlë ‑ya, kö yaa n Dë 'ö n bɔ bhë ‑a ꞊bhlë ‑ya ꞊nɛ bhë.

24 'Wun gia‑ 'ka, a‑ ‑pö ka ‑dhë: Mɛ 'ö ꞊ya ö 'to kë n ‑wo ‑bha, 'ö ꞊ya mɛ 'ö n bɔ bhë ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑sü ‑ya ‑bha 'ka. Za 'ö dhö kan bhë, yö 'ka 'dho ‑lo ‑a tuö gbɔ; 'kɛɛ kö ꞊ya 'go ga 'gü 'saadhö ꞊nɛ bhë. 25 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'zü 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛ 'töng ‑yö nu ‑na, 'ö‑ ‑de ꞊ya nu 'saadhö, 'ö mɛ ‑nu ꞊wa ga 'ö 'wo dho ma 'a ‑Zlan Gbö 'ka n ‑wo ma; mɛ ‑nu 'ö 'töng bhë ‑a 'ka 'ö 'wo dho n ‑wo ma, ‑wo ‑dho dha. 26 'Ö bhii ‑kɔ do 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'dhoë‑ 'ka n Dë ‑gɔ kö ‑yaan ‑kë ‑a 'gü ‑sü nu ‑a 'ka mɛ ‑nu ‑dhë bhë, 'ö ꞊kaa' ‑a ‑dhë ‑së kö 'a‑ yö 'pö kö 'aan‑ ‑kë ‑a 'gü ‑sü nu ‑a 'ka mɛ ‑nu ‑dhë. 27 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü nu n ‑dhë kö 'aan‑ za 'kan; 'ö tɔɔ ma ꞊nɛ 'a tɔɔ Mɛgbö. 28 Kö ꞊kun 'ö ka 'te ‑yö tun; 'kɛɛ ‑a yi ‑yö nu ‑na 'ö gamɛ ‑nu 'plɛ 'wo ga ‑glu ‑nu 'gü, 'wo dho n ‑wo ma, 29 kö ‑waan 'go ‑an 'gü ‑waan yö plaan. Mɛ ‑nu 'ö 'kpa, 'ö ‑an këwun ‑yö ‑kë ‑së, ‑wo ‑dho go ga 'gü ‑këdhösü 'ö ꞊toëpö 'ka ‑a 'gü; 'kɛɛ mɛ ‑nu 'ö ‑an këwun ‑yö ‑kë ya, ‑wo ‑dho go ga 'gü kö za ‑yaan ‑an 'kun ‑an 'klo ‑yaan bhɔ.»

Yesu ‑bha ‑wogbiindhɛ dɔ ‑kɔ

30 'Ö‑ pö 'zü: «Ka‑ ‑yö bhë ꞊a? ꞊Ya kë 'dhö kö n ‑kɔ yaa ‑mɔa ‑bha gbɔ 'a 'wun ‑nu 'sü n ‑de 'gü 'a‑ kë. Za 'a‑ dɔ ‑na bhë, ‑Zlan ꞊nɛ 'ö‑ pö n ‑dhë 'a‑ dɔ, 'ö‑ ‑de ma za 'a‑ dɔ ‑na bhë 'ö kpengdhö 'ö tɔɔ yaa kë ꞊nɛ n ꞊dhɔɔbhaa ‑wun 'a‑ ꞊mɛɛ'‑ kö 'aan‑ kë; 'kɛɛ mɛ 'ö n bɔ bhë ꞊nɛ 'a‑ ‑zo 'kun ‑wun ‑kë. 31 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ma ‑tɔmɔdhɛ kë n ‑de ‑bha, yaa ‑mɔ kö n ‑gɔ ‑wun ‑yaan kë 'wun gia‑ 'ka. 32 'Kɛɛ mɛ gbɛ ꞊nɛ 'ö ‑tɔmɔdhɛ ‑kë n ‑ma, 'ö ma gia‑ 'a‑ dɔ ꞊nɛ ‑tɔmɔdhɛ 'ö‑ kë ‑na n ‑blü 'gü bhë, ‑yö 'wun gia‑ 'ka. 33 Kë‑ wo bhë, kaa mɛ ‑nu bɔ Zan 'piö kö ‑yaan n dɔ ‑kɔ ꞊blɛɛ ka ‑dhë ‑a? 'Ö ‑ka ‑dhɛ ‑ga bhë! ‑Tɔmɔdhɛ 'ö‑ kë bhë ‑yö 'wun gia‑ 'ka. 34 Ma ‑zë, n ‑ma ‑wun 'yaa‑ 'ka mɛ ‑bha ‑tɔmɔdhɛ 'ka n ‑blü 'gü, 'kɛɛ 'wun ‑nu bhë a‑ ‑blɛɛ 'dhö kö 'kaan‑ dhasü yö. 35 Zan ‑yö ‑kë ꞊nɛ ꞊labang 'ö dɔ, 'ö 'bhü ‑na ‑a 'dhö. 'Ö 'ka‑ ꞊mɛɛ ꞊zian' kö 'ka ꞊zuögludhi kë ‑a ‑bha ‑dhɛpuudhɛ ‑bha 'töng kpö 'bhaa ‑bha. 36 'Kɛɛ ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ n ‑ma ‑tɔmɔdhɛ ꞊yö ꞊va 'ö ‑ziö ‑a 'ka Zan ‑bha ‑ta; bhii 'wun ‑nu 'ö n Dë ‑ya ‑lo n kwɛɛ kö 'aan‑ ‑an kë bhë, 'ö 'wo bhë, wo ꞊nɛ 'ö 'wo ‑tɔmɔdhɛ ‑kë n ‑blü 'gü ꞊nɛ n Dë 'ö n bɔ. 37 ‑A ‑de n Dë 'ö n bɔ bhë, yö ‑de gia‑ ꞊ya ‑tɔmɔdhɛ kë n ‑blü 'gü ꞊nɛ 'wun gia‑ ‑mü. Yö 'ö bhë, kaa‑ ‑wo ma do 'iin kaa‑ yö do. 38 'Kɛɛ ‑a ‑wo 'ö bhë, ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ 'yaa ka 'gü 'ö bhii mɛ 'ö‑ bɔ ('ö n 'ka bhë), 'kaa n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 39 Ka ‑kpɔɔ ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ ‑nu 'gü, 'ö bhii ‑yö ka ‑zo 'piö ꞊nɛ wo ꞊nɛ 'wo dho ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑sü nu ka ‑dhë; 'yö 'kaa‑ ꞊tɛi' dɔ 'sa ꞊nɛ wo ꞊nɛ 'wo ‑tɔmɔdhɛ ‑kë n ‑blü 'gü. 40 'Ö 'ka dɔ bhë 'ö 'kaa nu n 'piö kö 'kaan‑ ‑kë ‑a 'gü ‑sü giagia yö bhë, ꞊ao'!

41 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ, pë 'ö ‑kë ꞊bhlëyadhɛ 'ka 'ö go mɛ 'bhee‑ ‑nu 'gü bhë 'yaa ‑mü 'a‑ ꞊mɛɛ. 42 A ka ‑dɔ; 'ö tɔɔ a‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ‑Zlan ‑dhɔ 'yaa ka 'gü. 43 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ! Ma 'a ꞊nɛ, nu 'a‑ wo bhë, n Dë ꞊nɛ 'ö n bɔ; 'ö 'kaa n 'kun ‑së. 'Kɛɛ mɛ 'waa gbɛ ꞊ya ‑nu, ꞊ya 'wun ‑nu 'sü ö ‑de 'gü ꞊yaa‑ kë, 'ö 'ka‑ kun ‑së. Ka‑ ‑yö bhë ꞊a? 44 Ka‑ ‑dhɔ ‑kë kö mɛ ‑nu ‑wo ka ꞊bhlë ‑ya kö ka ‑de 'pö 'kaan‑ ‑an ꞊bhlë ‑ya; 'ö pë mɛ 'ö ‑kë ‑kë ꞊bhlëzë ‑sü 'ö go ‑Zlan 'ö dosɛn ‑a 'piö ‑a 'ka bhë 'ö 'kaa‑ ꞊mɛɛ'‑. ꞊Ɛɛ, 'ö ꞊ya kë 'dhö ka ‑dho 'wun gia‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑kɔklë 'sa 'ö 'ka dɔa bhë ꞊ɛɛ? 45 'Kɛɛ kö ꞊kun 'ö ‑kë ka ‑zo 'piö ꞊nɛ ma ꞊nɛ 'a dho za ‑lo ka tuö n Dë wö 'dhiö; mɛ 'ö dho za ‑lo ka tuö 'ö tɔɔ Moizö 'ö ka ‑zo ‑dɔ ‑a ‑bha ‑wun ‑nu 'plɛ ‑wo go ‑a 'gü bhë. 46 Moizö 'ö bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ ka‑ ‑wo ‑nu ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑bezë (gia‑ 'ka) kö ka ‑dho ka ‑zo yö n ‑ma, 'ö bhii ma ꞊nɛ 'ö 'wun ‑gban n ‑ma, 'ö‑ ꞊bɛɛn 'sëëdhɛ 'gü ka ‑dhë bhë. 47 ꞊Ɛɛ, 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'kaa pë ‑nu 'ö ꞊bɛɛn 'sëëdhɛ 'gü ka ‑dhë bhë ‑a ‑dhɛ 'wun gia‑ kö ka ‑dho n ‑wo ‑nu ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑kɔklë ꞊ɛɛ?»

6

Yesu ‑bha mɛ ‑lü ‑vuu 'sɔɔdhu 'dhi gba 'ö‑ wo

(Matiö 14.13-21; Maakö 6.30-44; Lukö 9.10-17)

1 ꞊Dhɛ 'wun ‑nu bhë ꞊wa kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑go mü 'ö dho Galile 'yipuë ('wo‑ ‑dhɛ Tibeliasë 'yipuë bhë) ‑a ꞊zlöö ꞊zian'. 2 Mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑ziö ‑a 'piö ‑dhidhaapë ‑nu 'yö ‑kë ‑a kë ꞊dhia bhë ‑a ‑wun 'gü, 'ö tɔɔ ‑yö ‑kë 'yuamɛ ‑nu ꞊plëëzë ‑dhɛ bo ꞊dhia. 3 'Yö Yesu ‑yö ‑da ‑tɔn do tuö, 'ö waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu 'wo ꞊yaannu. 4 ꞊Dhɛ pë ‑nu bhë 'wo kë ‑na 'dhö, kö Paakö 'ö ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha 'wlaan‑ 'ka bhë, kö ‑a yi ꞊ya yö ꞊klöö'. 5 'Yö ‑dhɛ 'ö Yesu ‑ya ‑ga kö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo nu ‑na ‑a 'piö; ꞊dhɛ ‑kë 'dhö 'ö‑ pö Filipö ‑dhë: «Mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ 'töüdhö, ‑dhɛ ‑mlë 'kwa dho ‑bhöpë yö ‑a ‑bha kö 'kwaan‑ 'dhɔ 'kwaan‑ nu ‑an ‑dhë ‑waan ‑bhö ‑ee?» 6 Kë‑ wo 'dhö bhë, ꞊dhɛɛ' bhë ‑ya ‑kpɔ 'dhö kö ‑kɔ 'ö‑ 'ka Filipö ꞊zuö' 'gü kö ‑yaan ‑dhɛ yö ‑a 'gü; 'yaa 'pö, yö ‑zë ‑ya 'slë ‑dɔ ö ‑de ‑gɔ.

7 'Yö Filipö ‑ya pö ‑a ‑dhë: «'Kö ‑kë ꞊nɛ 'wëü‑ ꞊va 'ö dho ‑mɔ dönie ꞊këng' ꞊plɛ ‑bha ‑a ꞊bluu'‑ ‑mü 'kwa‑ ‑dhɔ ‑dewo, yaa 'dho pë gbɛ sü ‑an ‑bha, kö mɛ 'plɛ ‑waan ‑a 'klu yö.»

8 'Yö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu 'wo bhë, ‑a mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Andre 'ö ‑kë Simɔ Piɛɛ 'zlaa‑ 'ka bhë, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: 9 «'Nëgɔɔnzë do ꞊ga 'ö dɔ ‑de, 'klën ꞊bluu'‑ bhɛ 'sɛnsɛn 'sɔɔdhu waa‑ 'yuö‑ ꞊plɛ ‑wa kwɛɛ. 'Kɛɛ ‑më tɔɔ ꞊bluu'‑ bhɛ 'sɛnsɛn 'sɔɔdhu waa‑ 'yuö‑ ꞊plɛ mɛ ‑gbaa ꞊va 'wo ꞊nɛ ‑an ‑bha 'ka ɛ?»

10 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö, 'ö Yesu ‑ya pö: «‑Ka ‑yadhɛ nu mɛ 'plɛ ‑dhë!»

'Wo ꞊yaannu 'kpaa ‑ta mü, bhii ‑dhɛ bhë ꞊blëë' ‑yö ‑kë ‑a ‑bha ꞊va. Mɛ ‑nu 'wo bhë gɔɔn‑ ‑nu 'wo ‑kë ‑an 'piö ‑wo ‑dho ‑mɔ mɛ ‑lü ‑vuu 'sɔɔdhu ‑bha. 11 'Yö Yesu ‑yö ꞊luu 'yö ꞊bluu'‑ bhɛ 'sɔɔdhu bhë ‑an sü. 'Yö ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta; 'yö‑ ‑glu mɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑ya ‑sü 'ka mü bhë ‑an 'ka. ‑Kɔ do bhë 'ö‑ ꞊kaa' 'yuö‑ ꞊plɛ 'wo bhë ‑an 'ka 'ö ‑an ‑zo kun 'pö. 12 ꞊Dhɛ wo 'plɛ ꞊wa yën pë ‑bhö ‑sü ‑bha ‑së 'ka, 'ö Yesu ‑ya pö ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «꞊Bluu'‑ 'kluklu ‑nu 'wo to bhë, ‑ka ‑an 'dho 'kuë‑ kö ꞊kun 'ö‑ 'bhaa ‑yö ‑kë 'gü ꞊siö'‑ ‑pë 'ka.»

13 'Wo‑ 'kluklu ‑nu 'wo to kö mɛ ‑nu ꞊wa yën pë ‑bhö ‑sü ‑bha bhë ‑an dho 'kuë‑, 'ö ꞊kpasɛn 'gɔɔ‑ do ö ꞊ga ꞊plɛ pa.

14 ꞊Dhɛ mɛ ‑nu 'yan ꞊ya ‑da ‑dhidhaapë 'ö Yesu ‑ya ‑kë bhë ‑a 'gü, 'wo‑ pö: «Mɛ ꞊nɛ, ‑Zlan ‑wodhiölomɛ 'wo‑ pö ‑yö ‑dho nu 'kpongtaa bhë, yö ‑mü!» 15 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ ‑wa 'piö kö 'wo ö ‑ya ‑gludë 'ka 'gbeetadhɛ 'ka, 'yö ꞊luu ‑an ziën mü, 'ö ‑da ö 'sloo 'ka ‑tɔn bhë ‑a tuö.

Yesu ‑bha 'ta ‑sü 'yipuë ꞊va ‑ta ‑sü

(Matiö 14.22-33; Maakö 6.45-52)

16 ꞊Dhɛ 'yiniadhɛ ꞊ya dɔ, 'ö Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ꞊yɔɔ, 'wo dho 'yipuë ꞊va bhë ‑a 'kpong 'dhiö. 17 'Wo ‑da 'yitagɔ do 'gü kö ‑waan 'yi 'kan ‑waan 'dho Kapɛɛnaɔmë ꞊zian'. ꞊Dhɛ kë ‑na 'dhö kö ‑dhɛ ꞊ya trö, kö Yesu ‑de 'pö yaa nu ‑an 'piö ꞊kun. 18 'Yi ‑yö ‑kë ‑ma ꞊dhiadhö 'gbee‑ 'ka, bhii 'buu ‑yö ‑kë ziö ꞊dhia 'gbee‑ 'ka. 19 'Yö ꞊dhɛ ꞊wa 'dho ꞊nɛ mɛ‑ dho 'kilong 'sɔɔdhu 'iin 'slado ‑naa ‑ta, ('wo dho ‑dhɛ ‑ga wo ꞊zlöö), kö Yesu ‑yö 'ta ‑na 'yi ‑ta, ꞊ya yö 'yitagɔ 'sɔɔ. 'Yö 'suö ‑yö ‑da ‑an 'gü. 20 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ka ‑kë, ma ‑mü!» 21 'Wo‑ ‑kë ꞊nɛ mɛ dho ꞊gbaannu kö Yesu ‑yaan ‑da wo 'piö 'yitagɔ 'gü mü. 'Kɛɛ 'yitagɔ ‑yö ‑gban 'ö bhii kö ꞊wa ‑lo 'yi 'kpong 'dhiö, ‑dhɛ 'wo ‑kë 'dho ꞊dhia ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha 'saadhö.

Mɛ ‑gbaa ‑nu ‑bha Yesu ꞊mɛɛ'‑ 'wo‑ wo

22 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛ ꞊ya 'po, mɛ ‑gbaa ‑nu mɛ 'wo to 'yipuë ꞊va bhë ‑a ꞊zlöö ꞊zian' bhë, ‑wa ‑yö ꞊nɛ kë 'wo‑ wo mü bhë, 'yitagɔ do ꞊nɛ 'ö ‑kë mü. 'Ö ꞊dhɛ 'ö Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu 'dho 'dho ‑na, Yesu gia‑ yaa kë ‑an 'piö 'yitagɔ 'gü mü, wo 'sloo ꞊nɛ 'wo dho. 23 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, 'yitagɔ gbɛ ‑nu ‑wo ‑go Tibeliasë plöö ꞊nɛ 'wo nu 'ö ‑dhɛ 'wo ꞊bluu'‑ ‑bhö ‑a ‑bha kö Yesu ꞊ya yën ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ‑sü 'ka bhë 'wo ‑gban ‑a 'sɔɔ. 24 'Yö ꞊dhɛ mɛ ‑gbaa ꞊va 'wo bhë waa Yesu yö 'iin ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu yö ‑dhɛ bhë ‑a 'gü, 'wo ‑da 'yitagɔ ‑nu 'wo bhë ‑an 'gü 'ö 'wo dho Kapɛɛnaɔmë ‑a ꞊mɛɛ' ꞊dhia.

Yesu ‑bha ‑kë ‑bhöpë 'ö ‑kë ‑a 'gü ‑sü nu mɛ ‑dhë ‑a 'ka ‑sü

25 ꞊Dhɛ ꞊wa 'dho ꞊wa ‑lo 'yipuë ꞊va bhë ‑a ꞊zlöö 'ma ꞊zian', ‑wo ‑kpën Yesu ‑bha 'ma; 'yö 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ 'wo‑ pö: «Yi ‑Gɔmɛ, ü ‑nu 'nö ‑më yië ꞊ɛɛ?»

26 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: ‑Yö 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛ ka ‑kë n ꞊mɛɛ' ꞊dhia; 'kɛɛ yaa kë ꞊nɛ ‑dhidhaapë ‑nu 'a‑ ‑kë bhë ‑a ‑wun ‑mü; n ꞊mɛɛ'‑ 'ka‑ wo ‑na bhë 'ö tɔɔ ka ꞊bluu'‑ ‑bhö 'ö ka 'gu ‑yö dɔ ‑së 'ka. 27 Kö ꞊kun 'ka yuö ‑kë ‑bhöpë 'ö‑ 'gü dho ꞊siö'‑ bhë ‑a ‑wun 'gü; ‑ka yuö kë ꞊zian' pë mɛ 'ka dhoë‑ ‑bhö, 'ö dho ꞊glɔɔ kö ‑yaan kë ka ‑gɔ ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑sü 'ka ‑a ‑wun 'gü. ‑Bhöpë 'ö bhë mɛ 'ö dhoë‑ nu ka ‑dhë 'ö tɔɔ Mɛgbö; 'ö tɔɔ kwa Dë ‑Zlan ꞊ya ö ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ꞊duakëpë ‑ya ‑a ‑bha.»

28 'Yö 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «‑Më 'yi dho ‑a kë kö 'yiën‑ ‑Zlan ‑bha yuö ‑nu kë ꞊ɛɛ?»

29 'Yö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Pë 'ö ‑Zlan ‑bha yuö 'gbloo 'piö, 'ö tɔɔ kö mɛ 'ö‑ bɔ bhë, 'ka‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑.»

30 'Yö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Kö ‑bhö ‑dhidhaapë do kë kö 'yiën‑ ü ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'sa! ‑Më ‑yuö 'ü dhoë‑ kë ꞊ɛɛ?» 31 'Ö ('wun bhë, 'wo‑ ꞊zuan' sü Moizö ‑bha kë 'ö‑ wo 'kpa wo 'bhɛma ‑nu ‑bha ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑mɛ 'ka ‑sü, ‑dhidhaapë ‑nu 'ö ‑kë bhë ‑a ‑wun 'gü bhë ‑a ‑bha) 'wo‑ ‑wun ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë, 'wo‑ pö: «Yi 'bhɛma ‑nu bhë, kë‑ wo 'kpa, ‑wo 'manë ‑bhö 'yënng ꞊taa. ‑A ‑dee 'wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha, ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛɛ: ꞊Bluu'‑ 'ö go dhang‑ 'gü ‑Zlan 'piö bhë, ‑Zlan ‑ya ‑nu ‑an ‑dhë 'wo‑ ‑bhö. »

32 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë giagia 'ka ꞊nɛ Moizö 'yaa ‑mü 'ö ꞊bluu'‑ 'ö go dhang‑ 'gü bhë 'ö‑ nu ka ‑dhë, 'kɛɛ n Dë ꞊nɛ 'ö ꞊bluu'‑ gia‑ 'ö go dhang‑ 'gü bhë 'ö ꞊ya kë 'ö‑ nu mɛ ‑dhë; 33 bhii ‑Zlan ‑bha ꞊bluu'‑ 'ö tɔɔ ‑a mɛ 'ö go dhang‑ 'gü 'ö ꞊yɔɔ kö ‑yaan ‑këdhösü nu 'kpongtaamɛ ‑nu ‑dhë bhë.»

34 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi Dëmɛ, ꞊bluu'‑ bhë ‑a nu yi ‑dhë ‑kplawo 'sa.»

35 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ma ꞊nɛ 'a tɔɔ ꞊bluu'‑ 'ö ‑këdhösü 'dhö n 'gü. Mɛ 'ö ꞊ya nu n 'piö, din 'ka 'dhoë‑ kë 'gbɛɛdhö, 'ö mɛ 'ö ꞊ya 'we n ‑wun ‑bha, 'yi mü ‑dhɔ 'ka 'dhoë‑ kë 'gbɛɛdhö. 36 'Kɛɛ a‑ pö ‑na ka ‑dhë 'zü: 'Ka ka 'yan dɔ n ‑ma, 'kɛɛ 'kaa n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 37 ‑Yö kë 'pö‑ wo ka 'yaan ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö n Dë ‑ya nu n ‑dhë bhë, ‑a mɛ 'kö ‑dhö, ‑yö ‑dhö nu n 'piö; 'ö mɛ 'ö ꞊ya nu n 'piö, 'ö n 'ka 'dho ‑a ‑wun ‑zuö ‑kɔ ꞊taa 'gbɛɛdhö; 38 'ö tɔɔ a ‑go dhang‑ 'gü kö mɛ 'ö n bɔ bhë, 'aan‑ ‑a ‑zo 'kun ‑wun kë; n 'ka nu n ‑de ‑zo 'kun ‑wun kë ꞊dhia. 39 Mɛ 'ö n bɔ bhë, pë 'ö‑ ‑zo 'kun ‑wun 'ka 'ö‑ 'piö kö 'a‑ kë bhë 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑wun ‑lo n kwɛɛ bhë, kö ꞊kun 'ö mɛ ‑yö ‑kë ‑an songdhö 'ö ‑kë 'gü ꞊siö' ‑mɛ 'ka, 'kɛɛ kö 'a ‑an 'plɛ bho ga 'gü yi ‑kaanta 'ka. 40 'Ö bhii ‑yö n Dë ‑zo 'kun ‑wun 'ka kö mɛ 'saadhö 'ö ‑an 'yan 'dhö dɔ ‑na ‑a Gbö ‑bha, 'ö 'wo‑ ‑wun ‑dhɛ ‑na 'wun gia‑ bhë, ‑wo ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑sü yö kö 'aan‑ ‑an bho ga 'gü yi ‑kaanta 'ka.»

41 ꞊Aa', 'wun bhë yaa dhi Zuifö ‑nu ‑dhë ‑a pö 'ö‑ wo ma ꞊nɛ 'a tɔɔ ꞊bluu'‑ 'a go dhang‑ 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü. 42 'Yö 'wo‑ pö: «Zozɛfu gbö do Yesu ꞊nɛ 'yaa ‑mü ‑a? Kwa‑ dhe ‑dɔ 'ö 'kwa‑ dë dɔ; 'ö ꞊dhɛ ‑kë 'dhö ꞊nɛ ‑dhɛ ‑mlë 'ö dɔ ‑a ‑bha 'ö‑ 'godhɛ ‑yö ‑kë dhang‑ 'gü ‑dhɛ 'ka ɛɛ?»

43 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka bo n ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka ka 'ko ‑nu ‑dhë ‑sü ‑wo ꞊löö; 44 mɛ yaa ‑mɔa ‑bha kö ‑yaan nu n 'piö ‑a 'ke n Dë 'ö n bɔ bhë, yaa‑ mɛ ‑dhɛ, kö ma 'pö, yi 'dhiötoyi 'ka, 'aan‑ bho ga 'gü. 45 'Ö bhii pë 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑gɔ 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: 'Wun ‑nu 'wo ‑gban ‑Zlan ‑bha, ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑an 'plɛ ꞊daan' ‑a 'ka. ꞊Ya kë 'dhö kö mɛ 'oo mɛ 'ö ꞊ya ö 'to kë n Dë ‑wo ‑bha 'ö ꞊ya ö ‑kɔ kpɔ ‑a ‑gɔ, ‑yö nu n 'piö. 46 Kë‑ wo bhë yaa kë ꞊nɛ kö mɛ 'wo bhë, Dë yö 'wo‑ wo bhë yö ‑mü. ‑A ‑de mɛ do 'kpaan 'ö go ‑Zlan 'piö bhë, yö do bhë ꞊nɛ 'ö‑ yö.

47 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛ mɛ 'ö ꞊ya 'we n ‑wun ‑bha, kö ꞊ya ꞊toëpö ‑këdhösü yö. 48 'Ö tɔɔ ma ꞊nɛ 'a tɔɔ ꞊bluu'‑ 'ö ‑këdhösü 'dhö n 'gü. 49 Ka 'bhɛma ‑nu bhë, kë‑ wo 'kpa bhë, 'manë 'ö ‑kë 'yënng ꞊taa bhë, ‑wa ‑bhö 'kɛɛ ‑wo ‑ga. 50 ꞊Ya kë 'dhö, kö ꞊bluu'‑ mɛ 'ö go (‑Zlan 'piö) dhang‑ 'gü bhë ‑yö ka ‑bha 'ka; kö mɛ 'ö ꞊yaa‑ ‑bhö, yö 'ka 'dho ga. 51 Ka‑ ‑yö bhë ꞊a! Ma ꞊nɛ 'a tɔɔ ꞊bluu'‑ 'a ‑këdhösü nu mɛ ‑nu ‑dhë, 'ö 'a go dhang‑ 'gü. ꞊Bluu'‑ 'a‑ 'ka bhë, mɛ 'ö ꞊ya n 'sü ö ‑bha 'ka, ‑këdhösü ‑yö ‑dho kë ‑a ‑gɔ ꞊toëpö 'ka. 'Ö ꞊bluu'‑ 'a dho ‑a nu bhë 'ö tɔɔ n ‑de nu 'a 'dhoë‑ wo kö 'kpongtaamɛ ‑nu ‑waan ‑këdhösü yö ‑a ‑ta bhë.»

52 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑yö 'wun ꞊blɛɛ 'dhö, Zuifö ‑nu ‑wo ‑yö vundhe ma ‑sü 'gü wo 'ko ‑nu songdhö ‑a pö ‑sü 'ka: «'Yö, ‑më ‑kë 'ö mɛ ꞊nɛ 'ö 'wun ꞊blɛɛ ꞊nëdhö ꞊nɛɛ? ‑Më tɔɔ ‑yö ‑dho ö bun nu kwa ‑dhë ‑bhöpë 'ka ɛ?»

53 'Yö Yesu ꞊ya pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka, ꞊ya kë ꞊nɛ Mɛgbö bun 'ö nu ka ‑dhë ‑bhöpë 'ka bhë kaa ka ‑kɔ 'kpɔ ‑a ‑gɔ 'iin ‑a fɛi 'ö dhoë‑ nu bhë kaa‑ 'kun, kö ‑këdhösü bhë ꞊ya dha ka ‑gɔ ꞊nɛ bhë. 54 'Ö tɔɔ mɛ 'ö ꞊ya ö ‑kɔ kpɔ n bun ‑gɔ 'ö ꞊ya n fɛi kun ‑yaan kë ö müpë 'ka, kö ‑këdhösü 'ö ‑dhö ꞊toëpö 'ka bhë, ꞊yaa‑ yö; 'ö kö mɛ bhë a ‑dho ‑a ‑bho ga 'gü yi ‑kaanta 'ka. 55 Bhii n bun bhë ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑bhöpë giagia, 'ö n fɛi 'dhö müpë giagia 'ka. 56 ꞊Ya kë 'dhö kö mɛ 'ö ꞊ya ö ‑kɔ 'kpɔ n bun ‑gɔ ‑bhöpë 'ka 'ö ꞊ya n fɛi 'kun müpë 'ka kö ‑yö ‑klu ‑sü 'ka n ‑ma, 'ö ma ‑de 'pö, 'a ‑klu ‑sü 'ka ‑a ‑bha. 57 Kö ‑kɔ do 'ö n Dë 'ö 'bhee‑ 'ö n bɔ ‑a 'ka 'ö 'a‑ 'ka 'bhee‑ ‑a 'sɛa‑ 'gü bhë ꞊nɛ 'ö mɛ 'ö ꞊ya ö ‑kɔ kpɔa n bun ‑gɔ ‑bhöpë 'ka 'ö‑ 'ka 'bhee‑ n sɛa‑ 'gü 'pö. 58 ꞊Bluu'‑ 'ö go dhang‑ 'gü 'ö nu ka ‑ta bhë, ꞊ya ‑lo. 'Yaa ꞊nɛ ‑a mɛ 'ö ka 'bhɛma ‑nu ‑wa ‑bhö 'kpa bhë ‑a 'dhö, 'ö bhii ꞊dhɛ ‑kë 'dhö ‑wo ‑ga. ꞊Bluu'‑ 'ö ꞊nɛ bhë, mɛ 'ö ꞊ya ö ‑kɔ 'kpɔ ‑a ‑gɔ ‑bhöpë 'ka, ‑yö ‑dho ‑këdhösü yö ꞊toëpö 'ka.»

59 'Wun ‑nu 'wo ꞊nɛ Yesu ‑yö ‑bɔ ‑a 'gü 'dhö kö ‑yö mɛ ‑nu ꞊daan' ‑na Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü Kapɛɛnaɔmë.

Mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'wo ‑gban ꞊toëpö ‑këdhösü ‑bha

60 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊ya 'wun ꞊blɛɛ'‑ ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu mɛdhɛvadhɛ ‑wo yö ‑a pö ‑sü 'gü ꞊nɛɛ: «'Wun mɛ bhë ‑a ma ‑sü ‑dho kë 'gbee‑; dö dho ö 'to kë ‑a ‑bha ‑ɛɛ?»

61 Kë‑ wo bhë, pë 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia wo 'ko ‑nu ‑dhë bhë, ‑ya ‑ma. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Wun bhë ꞊ya ka dɔ ‑gbɔudhö ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, 62 yi 'ö ma 'a Mɛgbö 'ka 'a dho ‑da ‑a 'ka dhang‑ 'gü, ‑dhɛ 'a ‑kë ‑a ‑bha ‑be bhë ‑a ‑bha, ka ‑dho kë mü ꞊dhë 'ö 'ka dɔ 'dhö ꞊nɛɛ? 63 'Ö tɔɔ ‑Zuu 'slööslö ꞊nɛ 'ö ‑këdhösü nu mɛ ‑dhë; bun 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na ꞊nɛ, ‑a ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö. ꞊Ya kë 'dhö kö 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo ‑nu 'ka‑ ma bhë ꞊nɛ 'wo ‑këdhösü 'ö go ‑Zlan 'piö bhë 'wo‑ nu mɛ ‑dhë, 64 'ö mɛ 'bhaa ‑nu 'wo ka songdhö 'ö 'waa‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë.» ‑A pö 'ö Yesu ‑ya wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ 'go ‑a züdɔyi ‑bha, mɛ ‑nu 'ö 'waa‑ ‑wo ‑nu ‑dhɛ 'wun gia‑ 'iin mɛ 'ö dho ö dɔ ö yaagümɛ ‑nu kwɛɛ bhë ‑yö ‑an dɔ.

65 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö‑ pö 'zü: «Pë 'ö ‑kë 'a‑ pö mɛ gbɛ yaa 'dhö ‑mɔa ‑yö nu n 'piö kö ‑Zlan yaa‑ ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü nu ‑a ‑dhë bhë 'ö bhë.»

66 ꞊Aa', ꞊dhɛ ‑kë 'dhö zlöö, 'ö sü 'töng bhë ‑a ‑bha, ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu 'wo bhë, ‑an ꞊plëëzë ‑wo ‑kan ‑a ‑bha. 67 ‑Dhɛ ‑kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ö ‑bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑an ‑dhë: «Ka‑ 'piö 'ka 'dho 'pö a?»

68 'Yö Simɔ Piɛɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «N Dëmɛ, dö 'kpaan 'yi dho dho ‑a 'piö ee? Bhi ꞊nɛ 'ö ‑wo 'ö ꞊wa bɔ ‑a ‑ta 'wo ꞊toëpö ‑këdhösü yö bhë 'ö ü ‑gɔ. 69 Yi ü ‑wo ‑nu ‑dhɛ 'wun gia‑ 'ö 'yi‑ dɔa ꞊nɛ bhi ꞊nɛ 'ü tɔɔ mɛ 'ö ‑Zlan ‑ya sü ö ‑bha 'ka.»

70 'Yö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Kë‑ wo bhë, mɛ 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'ka bhë, ma kun 'a ka ꞊dhɔɔ ‑kë n 'piö a? 'Kɛɛ mɛ do ‑yö ka ziën 'ö dü ‑bha mɛ 'ka 'sa!»

71 Mɛ 'ö 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ bhë 'ö tɔɔ Zuda, Simɔ Ikaliɔtö gbö. Zuda 'ö bhë, ‑yö ‑kë Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑a mɛ do 'ka 'dhö; 'kɛɛ yö ꞊nɛ 'ö ꞊dhɛ 'wo yö mü zlöö 'ö Yesu 'dhɔɔ dɔ.

7

Yesu dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu ‑bha ‑a ‑dhɛ 'ö waa‑ wo 'wun gia‑ bhë ‑a ‑wun

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑nië Galile ‑sɛ 'gü; yaa‑ ‑dhɔ kë gbɔ kö ‑yaan 'dho Zude ‑sɛ 'gü 'ö tɔɔ Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑wo ‑kë ‑a ꞊mɛɛ' ꞊dhia kö ‑waan ‑a zë. 2 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ Zuifö ‑nu ‑bha 'wlaan‑ ‑yi 'ö ‑kë sɔ 'kɔ ‑nu 'wlaan‑ ‑yi 'ka bhë, ꞊ya yö ꞊klöö', 3 'Ö Yesu dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö 'dho Zude kö ü ‑bha ꞊guë' ‑nu (mɛ 'wo to 'ma) ‑waan ü këyuö ‑nu yö 'pö. 4 'Ö tɔɔ mɛ 'ö‑ 'piö kö mɛ ‑nu ‑wa dɔ, 'yaa ö këyuö ‑nu ‑bin. ꞊Dhɛ ü këyuö ‑nu ꞊wa kë ꞊nëdhö bhë, kö ‑bhöë kë kö ‑an 'yan ‑yö dɔ ü ‑bha 'sa!»

5 Kë ‑de 'ö‑ wo bhë, ‑a dheglu ‑nu 'wo bhë, ‑a ‑wo ‑nu ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü yaa kë ‑an ‑gɔ. 6 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka ‑zë 'töng 'saadhö ‑yö ka ‑bha 'töng ‑së 'ka, 'kɛɛ ma ‑zë n ‑ma yaa ‑lo ꞊kun. 7 'Ö bhii 'kpongtaamɛ ‑nu 'ka 'dho ka ‑san zë; 'kɛɛ ma ‑zë ‑wo n ‑san ‑zë, 'ö tɔɔ ma ꞊nɛ ꞊ya kë 'a‑ pö ‑an ‑dhë ꞊nɛ ‑an këpë ‑nu ‑wo ya. 8 Ka ‑zë, ‑ka 'dho 'wlaan‑ bhë ‑a ‑ta. N 'kaa dho 'ma, 'ö tɔɔ n ‑ma 'töng ‑së yaa ‑lo ꞊kun.»

9 ꞊Dhɛ 'ö ꞊yaa‑ pö ‑an ‑dhë 'dhö, (yaa kpa ‑an ‑bha waa 'dho wo 'kuë 'wlaan‑ bhë ‑a ‑ta Zude,) ‑yö ‑to Galile.

Yesu ‑bha ‑dho Tabɛɛnaklö 'wlaan‑ ‑ta ‑kɔ

10 ꞊Dhɛ 'ö‑ dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu ꞊wa 'dho 'wlaan‑ bhë ‑a ‑ta, 'ö‑ ꞊zuö' ‑yö ꞊luu kö ‑yaan 'dho; 'ö yö ‑de 'pö, 'yö dho 'wlaan‑ bhë ‑a ‑ta; 'kɛɛ yaa ö ‑de ‑zɔn kö mɛ ‑nu ‑waan yö. 11 Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑wo ‑kë ‑a ꞊mɛɛ' ꞊dhia 'wlaan‑ bhë ‑a ‑ta ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Yö 'më?»

12 Mɛ ‑nu ‑wo ‑kë ‑a ‑wun ꞊blɛɛ' ꞊dhia ‑wo ꞊löö ꞊va 'ka mɛ gbung 'gü mü ꞊nɛɛ: «Mɛ bhë 'wunsëkëmɛ ‑mü», kö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö ‑na: «‑Abi'!» kö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö ‑na: «Mɛ ‑nu ‑püö ‑mɛ ‑mü.» 13 'Kɛɛ mɛ gbɛ yaa kë ‑dhö kö ‑zogbansü ‑yaan kë ‑a ‑gɔ kö ‑yaan ‑wun ꞊blɛɛ'‑, 'ö bhii 'suö ‑yö ‑an ‑kë Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑dhë.

14 ꞊Dhɛ 'ö 'wlaan‑ bhë ꞊wa dɔ ‑a yi ziën, 'ö Yesu ‑yö dho ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'ö yö mɛ ‑nu ꞊daan' ‑sü ‑bha. 15 Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ꞊zuö' 'bhaa ‑yö ‑bho, 'ö 'wo yö ‑a pö ‑sü 'gü wo 'ko ‑nu ‑dhë: «Mɛ 'ö yaa pë gbɛ ꞊daan' ꞊nɛ 'wun ꞊suu'‑ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑ya ‑dɔ ‑kɔklë ꞊ɛɛ?»

16 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'wo 'go ‑na n 'dhii bhë, waa 'go n 'gü 'kɛɛ ‑wo ‑go ‑Zlan 'ö n bɔ bhë ‑a kwɛɛ. 17 Mɛ 'ö ꞊ya ö ꞊zuö' 'dhi 'po kö ‑yaan ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun kë, ‑yö ‑dho ‑a 'wun dɔ kö ma mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu ‑wo ‑go ‑Zlan 'piö 'iin a‑ ‑sü n ꞊deë' 'a mɛ ꞊daan. 18 Mɛ 'ö ꞊luu' ‑na ö ꞊deë' 'ö mɛ ‑nu ꞊daan' ‑na bhë, 'tɔbhɔdhe ꞊nɛ 'ö‑ ꞊mɛɛ ö ‑de ‑bha 'ka; 'kɛɛ mɛ 'ö yuö kë ‑na mɛ 'ö‑ bɔ bhë ‑a 'tɔ ‑wun 'gü, 'wun gia‑ ꞊nɛ 'ö‑ ꞊blɛɛ, 'ö ꞊sua ‑wun 'yaa‑ 'gü. 19 ‑Yö 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛ Moizö ‑yö (‑Zlan ‑bha) tɔng ‑nu ‑nu ka ‑dhë. 'Kɛɛ ꞊dhɛ ‑kë 'dhö ꞊nɛ dö 'ö‑ kun ö 'kun ‑kɔ 'ka ɛɛ? ꞊Ya kë 'dhö ka‑ 'piö 'ka n zë ‑më ‑wun 'gü ii?»

20 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'ö mɛ gbung ‑nu 'wo bhë 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Zuu yaa ‑yö ü 'gü! 'Yaa 'dhö dö 'ö‑ 'piö 'ö ü zë ꞊ɛɛ?»

21 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Pë do 'kpaan 'a‑ ‑kë ꞊glooyi 'ka bhë yö kun 'ö ꞊ya ka dɔ ‑gbɔudhö bhë ꞊a! 22 Kë‑ wo bhë Moizö yaa‑ pö ka ‑dhë 'ka gɔɔn‑ ‑nu zë 'bɔng a? ('Kɛɛ kö 'wun bhë ꞊dhɛ 'ö ‑da ‑na kö yaa bhɔ ‑dewo ꞊kun); 'ö 'ka ‑we ‑a ‑bha 'ö ꞊glooyi 'ka, 'ka mɛ ‑nu zë 'bɔng. 23 Ka 'ö ka 'we ‑a ‑bha kö 'ka mɛ ‑nu zë 'bɔng ꞊glooyi 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'ka Moizö ‑bha tɔng ‑nu 'gü ‑a 'dhö, kö ꞊kun 'ö 'ka dho kë tɔng ‑lö 'gü ‑mɛ ‑nu 'ka bhë, ‑më ‑kë 'ö 'ka ka wö ‑siö n ‑ma mɛ ‑dhɛ bo 'a‑ wo ꞊glooyi 'ka, ‑a mɛbheedhɛ 'gü 'iin ‑a nii 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü 'sa? 24 Kö ꞊kun 'ka za dɔ mɛ ‑bha mɛ buënpë ‑wun 'gü, 'kɛɛ 'ka za ‑nu dɔ, ‑wo kë kpengdhö.»

'Wun 'ö ‑gban Yesu ‑bha ‑kë ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'ka ‑sü ‑bha

25 Zeluzalɛmë plöömɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia: «Gɔɔn‑ 'wo‑ ꞊mɛɛ' ‑na ‑waan zë ꞊nɛ kun ꞊nɛ ꞊a? 26 Yö ꞊ga 'ö mɛ ‑nu ꞊daan' ‑na mɛ gbung 'gü 'ö mɛ gbɛ 'yaa 'dhö kö ‑yö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha ꞊nɛ! Kë‑ wo bhë, kwa ‑gɔmɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑a dɔ 'pö 'wo‑ wo ꞊nɛ yö 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'pö bhë ee? 27 ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'ö bhë ꞊ya nu, mɛ gbɛ 'ka 'dho ‑a 'godhɛ dɔ, 'kɛɛ kö mɛ 'ö ꞊nɛ kwa‑ 'godhɛ ‑dɔ 'sa!»

28 Yesu ‑yö ‑kë mɛ ‑nu ꞊daan' ꞊dhia ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö ‑gbla ꞊woë' ꞊nɛɛ: «‑Yö 'dhö 'wun gia‑ 'ka, ka n ‑dɔ, 'ö 'ka n 'godhɛ dɔ. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë n 'ka nu n ꞊deë'. Mɛ bhë ‑yö ‑dhö giagia 'ka; ‑zo ‑tën ‑a ‑dhë ‑mɛ ‑mü. Yaa kë ꞊nɛ a ‑nu n ꞊deë'. Mɛ 'ö bhë 'kaa‑ dɔ. 29 Ma 'pö, 'a‑ dɔ 'ö tɔɔ a ‑go ‑a 'piö, 'ö yö ꞊nɛ 'ö n bɔ.»

30 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo‑ këdhɛ ꞊mɛɛ kö ‑waan ‑a 'kun; 'kɛɛ mɛ gbɛ yaa‑ 'kundhɛ yö, 'ö tɔɔ kö ‑a 'kun 'töng 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya ö ‑bha 'wun ‑nu ‑yö 'ko 'dhiö ‑kɔ 'ka bhë yaa ‑lo ꞊kun. 31 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë mɛ gbung 'gü mü, mɛ ‑nu ‑wo ‑kë ꞊va 'ö 'wo‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. ‑Wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia: «‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'ka‑ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya nu, ‑yö ‑dho ‑dhidhaapë ‑nu kë 'ö ‑ziö ‑a 'ka gɔɔn‑ ꞊nɛ ‑a ‑bha ‑ta ‑a?»

'Dhasi ‑nu 'wo ‑an bɔ kö ‑waan Yesu 'kun

32 ꞊Dhɛ 'ö ‑wo ‑nu 'ö mɛ ‑nu 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ mɛ gbung 'gü mü, 'wo ‑kë ꞊blɛɛ' ꞊dhia ‑wo ꞊löö bhë 'ö ꞊ya ‑da Falizi ‑mɛ ‑nu 'toudhö, 'wo kpa slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑bha, 'wo 'dhasi ‑nu bɔ ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha kö ‑waan Yesu 'kun. 33 'Yö Yesu ‑ya pö: «A ꞊tun ka 'piö 'töng 'dɛdɛ 'ka; ꞊ya 'go mü kö n 'dho ‑sü ‑mü mɛ 'ö n bɔ bhë ‑a 'piö. 34 Ka ‑dho n ꞊mɛɛ', 'kɛɛ ka 'ka 'dho n yö, bhii ka 'ka 'dho ‑mɔa 'kaan‑ 'dho ‑dhɛ 'a dho kë ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha.»

35 'Yö Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑wo yö wo 'ko ‑nu ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü ‑bha ꞊woë' ꞊nɛɛ: «‑Dhɛ ‑mlë 'ö dho dho ‑a ‑bha kö 'kwaan‑ 'kun ‑a yö ‑sü 'ka 'ö‑ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na ꞊nɛ ‑oo? Kö 'dho 'pö dhoë‑ wo Zuifö ‑nu 'wo ‑pɛn ‑sü 'ka Glɛkö ‑sɛ 'gü ‑dhɛ ‑nu ‑bha bhë ‑an 'piö kö ‑yaan Glɛkö ‑nu ꞊daan' bhë ee? 36 ‑A pö ‑de 'ö‑ wo ‹ka ‑dho n ꞊mɛɛ' 'kɛɛ ka 'ka 'dho n yö 'ö tɔɔ ka 'ka 'dho ‑mɔa ‑bha kö ‑dhɛ 'a dho kë ‑a ‑bha, 'kaan‑ 'dho ‑a ‑bha› bhë, ‑a ‑gɛn tɔɔ ‑më poo ꞊ee?»

Yesu ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'wo ‑gban 'yigɔ ‑nu ‑bha

37 Sɔ 'kɔ ‑nu 'wlaan‑ ‑yi ‑kaanta 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑ bhë, ꞊dhɛ 'ö ꞊ya ‑lo, ‑a yi bhë ‑a 'ka, Yesu ‑yö ‑dɔ mɛ gbung 'dhiö 'ö‑ pö ‑wo 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö 'yi mü ‑dhɔ 'dhoë‑ kë ‑na, ‑yö nu n 'piö, ‑yö 'yi mü. 38 Bhii ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛɛ: Mɛ 'ö ꞊ya n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, ‑kë ‑a 'gü 'yigɔ ‑nu ‑dho go ‑a ꞊zuö' 'gü 'wo ‑ziö.»

39 'Wun 'ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ 'dhö bhë ‑yö ‑gban ‑Zuu 'slööslö 'ö mɛ ‑nu 'wo‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'wo dho ‑a yö bhë ‑a ‑bha; 'ö tɔɔ pë ‑nu bhë, ꞊dhɛ 'wo kë ‑na 'dhö, kö ‑Zuu 'slööslö yaa nu ꞊kun mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑dhë, 'ö bhii kö Yesu yaa ‑da ꞊kun 'tɔbhɔdhe 'gü.

'Gügludhe 'ö ‑da Yesu Klito ‑wun 'gü

40 ꞊Dhɛ mɛ ‑nu 'wo ‑kë mɛ gbung 'gü mü, 'ö ‑wo ‑nu 'wo bhë ꞊waa‑ ma, ‑wo ‑yö ‑a pö ‑sü 'gü: «Mɛ 'ö ꞊nɛ, 'wun gia‑ 'ka, ‑Zlan ‑wodhiölomɛ 'ö kwa 'yan 'dhoë‑ ‑gɔ bhë yö ‑mü!»

41 Kö ‑an mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö ‑na: «‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü!» Kö‑ mɛ 'bhaa ‑nu ('ö‑ ‑de, ‑a ‑bha ‑bhɔ Betelɛmë, Zude ‑sɛ 'gü ‑sü bhë 'ö 'waa‑ dɔ bhë), kö ‑wo bɔ ‑na ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü ‑wa pö ‑na: «'Öö‑ 'öö, ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ bhë, mɛ dho go Galile yö ‑mü ‑a? 42 (Këpë 'yaa ‑mü,) 'ö tɔɔ pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ bhë ‑yö ‑go Davidö ꞊suu'‑ 'gü, 'ö dho bhɔ Betelɛmë ‑pö 'ö Davidö (‑de gia‑) ‑yö ‑kë ‑a 'gü bhë ‑a 'gü.»

43 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, ‑an ‑wo yaa 'dho ‑dhɛ do 'gü gbɔ 'wun ‑nu 'wo bhë ‑an ‑wun 'gü; 'yö 'gügludhe ‑yö ‑da ‑an ziën. 44 Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa ‑kë kö ‑waan ‑a 'kun 'kɛɛ waa‑ 'kundhɛ yö.

Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑bha ‑kɔ Yesu ‑wun 'ka ‑sü

45 ꞊Dhɛ 'wun ‑nu bhë ꞊wa kë 'dhö, 'dhasi ‑nu ‑wo ‑yɛ wo 'zü 'wo dho slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu 'piö; 'yö 'wo ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'pö ꞊nɛɛ: «‑Më ‑kë kaa‑ 'kun kaa nuë ꞊ɛ?»

46 'Yö 'dhasi ‑nu ‑wa pö: «'Wun ꞊blɛɛ' ‑kɔ ꞊suu'‑ 'ö gɔɔn‑ bhë 'ö‑ wo bhë, ‑a ‑mɛ yaa kë ‑dhö do!» 47 'Yö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wa pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑nu 'ka dɔa ꞊nɛ; ‑a 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo ‑nu ꞊wa ka ‑püö 'pö a? 48 Kwa ꞊kɔɔnmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu bhë, ‑a ‑ga 'ka‑ wo bhë, ‑a dö ‑zë 'pö 'ö 'wun ‑nu bhë 'ka‑ yö ꞊nɛ ꞊ya ‑an ‑dhɛ 'wun gia‑? 49 'Yö ꞊dhɛ ‑kë 'dhö ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑dɔ ꞊dhë 'ö 'wo wo ꞊kwaa wo ‑de ‑zü ‑ii? 'Waa pë gbɛ dɔ ‑Zlan ‑bha tɔng ‑bha ꞊dhɛɛ! ‑Zlan ‑bha 'dhangga ꞊ya ‑an 'kun.»

50 Falizi ‑mɛ do ‑yö ‑kë mü 'pö, 'wo‑ ‑dhɛ Nikodɛmö. Kë‑ wo bhë, yö ꞊nɛ 'ö yi do 'ka 'ö dho Yesu 'piö 'dhiö ꞊zian'. ꞊Dhɛ 'wun ‑nu bhë ꞊wa kë 'dhö, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: 51 «Kë‑ wo kwa ‑gɔ tɔng 'gü bhë, kwa ‑mɔa kö 'kwa za ‑lo mɛ tuö kö kwaa‑ ‑wo ‑nu ma 'iin kö pë ‑nu 'ö‑ kë ‑na kwaa‑ dɔ ꞊a?»

52 'Yö 'wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'wo‑ pö: «‑Më 'ü dɔa ꞊nɛɛ! Galile ‑mɛ ꞊suu'‑ 'wo bhë ü ‑an 'piö 'pö a? ꞊Kpɔɔ'‑ ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ ‑nu 'gü 'dhɛ! ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊ya 'go Galile do 'bha‑ ma ꞊a?»

53 [꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo ‑kan wo 'kuë‑ 'ö mɛ 'ö ‑dhö, 'ö dho ö ‑gɔ kɔɔ.]

8

'Wun 'ö ‑gban dhebɔ 'wo‑ kun gɔɔn‑ 'piö ‑a ‑bha

1 [꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑dho Olivie ‑tɔn tuö. 2 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑ta ‑dhɛ ꞊ya 'po, ‑a ‑dhiadhiö tii 'gü, ‑yö ‑dho ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'ö mɛ gbung ‑nu ‑wo ꞊nië ‑a ‑zü (‑waan wo 'to to ‑a ‑bha). 'Yö ꞊yaannu, 'ö yö ‑an ꞊daan' ‑sü ‑bha. 3 'Yö tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu 'wo nu dhebɔ do 'wo‑ kun gɔɔn‑ 'piö ‑a 'ka ‑a 'dhiö mɛ gbung 'gü mü. 4 'Ö 'wo‑ pö Yesu ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ, dhebɔ 'ö ꞊nɛ yi‑ ‑kun gɔɔn‑ 'piö. 5 'Yö pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka Moizö ‑bha tɔng 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö 'yi‑ ‑zuö ‑guö 'ka ‑yö 'to ‑a ꞊kwaa'. ‑Dhɛ 'ü‑ ‑ga ‑a 'gü bhë, 'yi‑ kë ꞊dhë ꞊ɛɛ?»

6 ꞊Dhɛɛ' bhë ‑wa ‑kpɔ ‑a ‑gɔ 'dhö 'kpënng‑ 'ka, kö ‑waan ‑a 'kundhɛ yö 'wun dɔ ‑a ‑bha ‑sü 'ka. 'Yö Yesu ‑yö ö ‑gɔ yö 'sɛi, 'ö yö pë ‑ya ‑sü ‑bha 'sia‑ ö ‑kɔnëga 'ka. 7 'Wo ꞊dhɛɛ' kpɔ ‑a ‑gɔ ꞊naazë 'ka. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ö ‑gɔ ꞊luu 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ‑nu 'ka nu 'saadhö ꞊nɛ, mɛ 'ö yaa ꞊sɔɔn yaa kë do, ‑yö ‑guö 'sü, dhebɔ ꞊nɛ ‑ya ‑zuö dɔ ‑a 'ka ‑sü zü dɔ 'kwee‑!»

8 ꞊Dhɛ ꞊yaa‑ pö 'dhö, 'yö ö ‑gɔ ‑gban 'sɛi 'zü, 'ö yö pë ‑ya ‑sü ‑bha 'zü. 9 ꞊Dhɛ mɛ ‑nu 'wo nu dhebɔ bhë ‑a 'ka, ꞊wa ‑wo ‑nu bhë ‑an ma 'dhö, 'yö 'wo ‑kan wo 'kuë‑ do do 'ka. ꞊Dhɛ 'ö mɛ ziizii ‑nu ꞊wa ziö 'dhiö, 'ö ‑dadhëü ‑nu ‑wo ‑ziö 'pö; 'ö Yesu waa‑ dhebɔ bhë, 'wo ‑an to 'sloo 'ka, kö yö ꞊tun dɔ ‑sü 'ka ‑a 'dhiö mü. 10 'Yö ö ‑gɔ ꞊luu 'ö‑ pö dhebɔ bhë ‑a ‑dhë: «Dhebɔ, mɛ ‑nu 'wo bhë ꞊wa 'dho 'më 'töüdhö ꞊ee? Waa za ‑lo ü ‑bha gbɔ ꞊a?» 11 'Ö dhebɔ bhë 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, waa za ‑lo n tuö gbɔ.» 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ma ‑de 'pö, n 'ka 'dho za ‑lo ü tuö 'pö; ‑bhö ü ‑bha 'dho wo; 'kɛɛ kö ꞊kun 'ü ꞊sɔɔn yaa ‑kë gbɔ.»]

Yesu ‑bha ‑kë 'kpongtaadhɛ ‑bha ‑dhɛpuudhɛ 'ka ‑sü

12 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ö ‑bha ‑dho 'dhiö mɛ gbung ‑nu 'wo ꞊sia bhë ‑an ꞊daan' ‑sü 'ka, 'ö‑ pö: «Ma ꞊nɛ 'a tɔɔ 'kpongtaamɛ ‑nu ‑bha ‑dhɛpuudhɛ; mɛ 'ö ꞊ya ziö n 'piö, ‑dhɛpuudhɛ 'ö ‑kë ‑a 'gü ‑sü 'ka bhë, ‑yö ‑dho 'ta sü ‑a 'gü; yaa 'dho ta ‑dhɛtiidhɛ 'gü 'gbɛɛdhö.»

13 'Ö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «Pë ‑nu 'ü‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë, ‑an ꞊bhlë gbɛ 'yaa 'dhö 'ö tɔɔ ü ‑de ‑gɔ ‑wun ꞊nɛ 'ü‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë.»

14 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «'Kö ‑kë ꞊nɛ ‑tɔmɔdhɛ 'a‑ kë ‑na bhë, ‑a ‑wun ‑yö ‑gban n ‑de ‑bha, ‑yö 'wun gia‑ 'ka, 'ö tɔɔ ‑dhɛ 'a go ‑a ‑bha, a‑ ‑dɔ n ‑de ‑gɔ, 'ö 'a n 'dhodhɛ dɔ; 'kɛɛ kö ka ‑zë, n 'godhɛ ‑nu, n 'dhodhɛ ‑nu 'kaa‑ gbɛ dɔ. 15 Ka ‑bha 'wun ‑yö 'ko 'dhiö ‑kɔ ‑nu ꞊ga 'wo ‑kë mɛ 'bhee‑ ‑bha 'ka bhë! ꞊Ao', ma 'pö 'maa za ‑lo mɛ gbɛ tuö. 16 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ 'ma‑ pö 'a za ‑lo mɛ tuö, kö ma za bhë ‑yö ö ‑wɔdhɛ ‑kun, 'ö tɔɔ za bhë 'maa‑ ‑lo mɛ tuö ‑mɛ 'ka 'dhö do. Yië‑ n Dë 'ö n bɔ bhë ꞊nɛ ꞊ya kë 'ö za bhë 'yi‑ ‑kan. 17 ‑Yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ka ‑bha tɔng 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ ‑tɔmɔdhɛ 'ö dho kë, ‑a kë ‑mɛ ‑nu ꞊wa kë ꞊plɛ kö ‑yö ꞊bhlëzë. 18 Ka gia‑, ‑ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ! Ma ‑de gia‑, a ‑tɔmɔdhɛ ‑kë n ‑de ‑bha, 'ö ꞊ya 'go mü 'ö n Dë gia‑ ‑de 'ö n bɔ bhë 'pö, 'yö ö ‑bha ‑kë n ‑ma.»

19 'Yö 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Ü dë ‑de 'kö ('ü‑ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na) bhë, ‑yö 'më poo ꞊ee?» 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Kaa n Dë dɔ 'iin 'kaa n dɔ. ꞊Ya kë ꞊nɛ ka n ‑dɔ ‑bezë kö ka ‑dho n Dë dɔ 'pö.»

20 'Wun ‑nu bhë Yesu ‑yö ‑an ‑blɛɛ ö ‑bha mɛ ‑nu ꞊daan' ‑sü 'ka kö ‑yö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'pian mɛ 'ö ꞊ya kë 'wo pë ‑nu gbaɔ ‑Zlan ‑dhë bhë ‑a ‑dhɛ ‑bha. 'Ö mɛ gbɛ yaa nu ‑yaan (pö ‑a ‑dhë ꞊ya 'wun ꞊zaa' ‑sü kë kö ‑yaan) ‑a 'kun, 'ö bhii kö 'töng 'ö ‑ya ‑a ‑bha 'ka bhë yaa ‑lo ꞊kun.

'Wun 'ö ‑gban Yesu 'dhodhɛ ‑bha, ‑a ‑wun 'ö‑ ꞊blɛɛ

21 'Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü: «A 'dhoë‑ dho; ka ‑dho n ꞊mɛɛ'‑ 'kɛɛ ka 'ka 'dho n yö; ka ‑dho ga ka ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'gü, 'ö tɔɔ ‑dhɛ 'a dho dho ‑a ‑bha bhë, kaa 'dho ‑mɔa 'kaan‑ ‑da ‑a ‑dhɛ ‑bha.»

22 'Yö Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑wo yö ‑a pö ‑sü ‑bha wo 'ko ‑nu ‑dhë: «‑A pö 'ö‑ wo ‹ka 'ka 'dho ‑da ‑dhɛ 'a dho dho ‑a ‑bha bhë ‑a ‑dhɛ ‑bha› ꞊nɛ kö ꞊ya kë 'dhö kö ö ‑de zë 'pö dhoë‑ wo bhë ee?»

23 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ, 'ö‑ pö: «Ka 'pö, ka 'kpongtaa zö, kaa 'go dhang‑ 'gü; 'kɛɛ ma ‑zë, 'maa 'kpongtaamɛ 'ka, a ‑go dhang‑ 'gü. 24 Pë 'ö ‑kë 'a‑ pö ka ‑dhë, ka ‑dho ga ka ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'gü bhë 'ö bhë; 'ö bhii ꞊ya kë ꞊nɛ kaa‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ ma ꞊nɛ 'a tɔɔ ‹mɛ 'ö ‑dhö›, kö ka ‑dho ga 'gbönggböng ka ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'gü.» 25 'Yö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Dö ‑mü ü 'ka ɛɛ?» 'Yö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «'Go ‑a züdɔyi ‑bha 'ö yö ꞊dɛɛ ‑bha ꞊nɛ, 'wun ‑nu 'a‑ ꞊blɛɛ bhë, waa ka ‑zo 'kun a? 26 'Wun ‑yö n ‑gɔ ꞊va kö 'aan‑ ꞊blɛɛ'‑ ka ‑blü 'gü. 'Kɛɛ ‑yö kë 'püë‑ wo ka 'yaan ꞊nɛ mɛ 'ö n bɔ bhë ‑yö 'wun gia‑ ‑blɛɛ; 'ö pë 'a‑ ꞊daan ‑a 'piö ꞊nɛ 'a 'kpongtaamɛ ‑nu ꞊daan ‑a 'ka.»

27 'Wun bhë ‑a ꞊blɛɛ'‑ 'ö‑ wo 'dhö bhë, ‑an ꞊zuö' yaa yö ‑a Dë 'ö kwa ‑bha ‑Zlan 'ka bhë ‑a ‑bha ꞊nɛ yö 'ö‑ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na bhë. 28 'Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Yi 'ö 'ka dho Mɛgbö dɔa ‑gaatalü ‑bha bhë, ‑a yi bhë ‑a 'ka ka ‑dho ‑a dɔa ꞊nɛ ma 'a tɔɔ ‹mɛ 'ö ‑dhö›; yi bhë ‑a 'ka, ka ‑dho ‑a ‑dhɛ yö ꞊nɛ pë ‑nu 'a ‑an kë ‑na ꞊nɛ, yaa 'go n ‑de 'gü. Pë ‑nu 'ö n Dë ‑yö n ꞊daan ‑a 'ka bhë ꞊nɛ 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na ꞊nɛ. 29 Mɛ 'ö n bɔ bhë ‑yö n 'piö. Yaa n 'to 'sloo 'ka 'ö bhii pë 'ö‑ ‑zo 'kun ‑wun 'ka ꞊nɛ ꞊ya kë 'a‑ ‑kë.»

30 'Wun bhë ‑a ꞊blɛɛ'‑ 'ö Yesu ‑ya wo 'dhö bhë, ‑yö ‑ya mɛ ꞊plëëzë ꞊zuö' ‑bha 'ö 'wo‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑.

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban ꞊nua ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'ö 'wo ‑potaasü ‑an ‑bha

31 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö mɛ ‑nu 'wo Zuifö 'ka 'wo‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë ‑an ‑dhë: «'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ma mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'a mɛ ꞊daan' ‑na ‑an 'ka bhë, 'ka‑ 'kun ö 'kun ‑kɔ 'ka kpinngdhö, ka ‑dho kë ma ꞊guë' ‑nu gia‑ 'ka; 32 ꞊ya kë 'dhö, ka ‑dho 'wun gia‑ dɔ; 'ö‑ ‑wun 'gü, 'ka dho kë ‑potaasü.»

33 'Yö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu 'ka; ꞊ya kë 'dhö kö yiëë kë do mɛ gbɛ ‑gɔ 'gan 'gü. ꞊Ya kë 'dhö kö yi ‑bha ‑go 'gan 'gü ‑sü kö ‑potaasü ‑yaan kë yi ‑gɔ bhë ‑yö ‑go 'më 'wun bhë ‑a 'gü ii?»

34 'Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Mɛ 'kö ꞊sɔɔn yaa ‑kë, kö ‑yö ꞊sɔɔn yaa ‑gɔ ꞊nuadhɛ 'gü ꞊nɛ bhë. 35 ꞊Nua 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, mɛ ‑mɛ 'yaa ‑mü. Mɛ 'ö mɛ ‑mɛ 'ka 'ö tɔɔ Mɛgbö; 'ö dho toë 'dhö. 36 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ 'ö mɛ ‑mɛ 'ka, 'kwa ‑we ‑a 'ka ‑Zlan Gbö 'ka bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya ka bho ꞊nuadhɛ 'gü, kö ‑potaasü giagia ꞊ya kë ka ‑gɔ. 37 Kë‑ wo bhë a‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu ‑mü kaa. 'Kɛɛ ka‑ 'piö 'ka n zë 'sa! 'Ö tɔɔ 'kaa ka ‑kɔ 'kpɔ ma mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu ‑gɔ. 38 Pë ‑nu 'ö n Dë ‑ya ‑zɔn n ‑dhë bhë ꞊nɛ 'a ‑we ‑a 'ka; 'kɛɛ ka ‑zë, pë ‑nu 'ö ka dë ‑ya pö ka ‑dhë bhë ꞊nɛ 'ka‑ ‑kë.»

39 'Yö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi dë 'ö tɔɔ Ablaamö.»

'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ ka ‑kë Ablaamö ‑bha 'në ‑nu gia‑ 'ka ‑be, ka ‑dho ‑a këpë ‑nu kë. 40 'Kɛɛ dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ, 'kö ‑kë ꞊nɛ 'wun gia‑ 'a goë ‑Zlan 'piö bhë a‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë, pë do 'ö ka ꞊zuö' 'piö 'ö tɔɔ 'ka n zë. ‑A ꞊ga 'ka‑ wo bhë, Ablaamö bhë, kë‑ wo ꞊nɛ ‑yö 'wun ꞊suu'‑ bhë ‑a ‑kë ‑a? 41 ꞊Ɛɛ, 'ö 'ka‑ ‑yö bhë ꞊a! Mɛ 'ö ka dë 'ka bhë ꞊nɛ 'ka 'to ‑a pin 'piö, 'ka pë ‑nu kë ‑na 'dhö bhë.»

'Yö 'wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'wo‑ pö: «'Yiëë 'në ‑nu 'ö mɛ ‑nu ‑wo ‑mɔa ‑wa pö ‑gbloo 'gü ‑në ‑nu ‑mü yi 'ka ‑an 'ka; yi dë ‑yö do ‑Zlan 'ka.»

42 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Zlan 'ka‑ ꞊wɔɔn ‑na bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ ‑yö ka dë 'ka 'wun gia‑ 'ka ‑bezë, n ‑dhɔ ‑yö ‑dho ka kë, 'ö tɔɔ nu 'a‑ wo zö ꞊nɛ, ‑Zlan ꞊nɛ 'ö n bɔ, 'a go ‑a 'piö 'a nu; yaa kë ꞊nɛ a ‑nu n ꞊deë' 'dhö, yö kun; yö ꞊nɛ 'ö n bɔ. 43 ꞊Ya kë 'dhö kö 'wun ‑nu 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na ka ‑dhë ꞊nɛ ‑a ma 'kaa‑ wo n ‑gɔ bhë 'ö tɔɔ n ‑wo ‑nu ma ‑to ꞊ya ta ka ‑gɔ. 44 Ka dë 'ö tɔɔ dü. Pë 'ö 'ka‑ 'piö 'ö tɔɔ ka dë 'ö bhë ‑a ‑zo 'kun ‑wun kë ‑sü. 'Go ‑a züdɔyi ‑de ‑bha, mɛ zë ꞊nɛ 'ö‑ wo ‑kplawo. Yaa dɔ 'wun gia‑ 'gbloo 'piö do, 'ö bhii 'wun gia‑ 'yaa‑ 'gü. ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊ya ꞊sua ‑wun ‑nu ꞊blɛɛ', 'yaa pë gbɛ 'ka yö ꞊ga ꞊suamɛ ‑mü ‑a 'ka, 'ö ꞊sua dë 'ka. 45 'Kɛɛ ma ‑zë, 'wun gia‑ ꞊nɛ 'a‑ ꞊blɛɛ; pë 'ö ‑kë 'ö 'kaa n ‑wo ‑nu ‑dhɛ 'wun gia‑ 'ö bhë. 46 ꞊Dhɛɛ' do ꞊ga ꞊nɛ: Dö ‑mü ka songdhö 'ö dho ‑mɔa kö ‑yaan ‑zɔn ꞊nɛ 'ma ꞊sɔɔn yaa kë ꞊ɛɛ? 'Ö ꞊ya kë 'dhö kö ‑më ‑kë 'ö 'ma 'wun gia‑ ꞊blɛɛ'‑, 'ö 'kaa‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛɛ? 47 'Kɛɛ kë‑ wo bhë ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛɛ: Mɛ 'ö ‑Zlan ‑bha mɛ 'ka, ‑yö ö 'to ‑kë ‑Zlan ‑wo ‑bha. Ka 'ö 'ka bhë, 'kaa ‑Zlan ‑bha mɛ 'ka bhë yö ꞊ga 'ö‑ kë ‑kɔ 'dhö bhë.»

'Wun 'ö ‑gban Yesu ‑bha ‑kë ꞊va Ablaamö ‑bha ‑sü ‑bha

48 'Yö Zuifö ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «‑A pö 'yi‑ wo Samali mi ‑mü ü 'ka, 'iin 'ö ‑zuu yaa ‑yö ü 'gü bhë, bhi gia‑, ‑dhɛ 'ü‑ ‑ga ‑a 'gü bhë, ꞊sua 'yi‑ ‑kë ‑a?» 49 'Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Zuu yaa 'yaa n 'gü. Pë 'a‑ ‑kë 'ö tɔɔ n Dë ꞊bhlë ‑ya 'a‑ wo; 'kɛɛ ka ‑zë, ka ‑kɔ n ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'ka. 50 'Maa 'tɔbhɔdhe ꞊mɛɛ'‑ n ‑de ‑bha 'ka; mɛ 'ö 'tɔbhɔdhe ꞊mɛɛ' ‑na n ‑ma 'ka bhë ‑yö ‑dhö. Yö ꞊nɛ ꞊ya kë 'ö za kan bhë. 51 'Kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛɛ: Mɛ 'ö ꞊ya n ‑wo ‑nu ꞊bhlë ‑ya, yö 'ka 'dho ga 'gbɛɛdhö.»

52 'Yö Zuifö ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «‑Aa ‑ba, 'yië ü ‑dhɛ yö 'sabla! ‑Zuu yaa do ‑yö ü 'gü! Ablaamö ꞊ya ga; ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ꞊wa ga; 'kɛɛ bhi ‑zë, ü‑ pö: ‹Mɛ 'ö ꞊ya n ‑wo ‑nu ꞊bhlë ‑ya, yö 'ka 'dho ga 'gbɛɛdhö.› 53 Yi dë Ablaamö bhë ꞊ya ga; ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'wo bhë ꞊wa ga 'pö. ꞊Ya kë 'dhö kö kë 'pö 'ü‑ wo ꞊va ‑an ‑bha 'pö bhë ee? ꞊Ya kë 'dhö kö ‑më ‑mü ü 'ka ɛ?»

54 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «꞊Ya kë ꞊nɛ n ‑de 'sü 'a‑ wo ꞊va ‑be, kö ‑a ‑yöë ‑pë gbɛ 'yaa ‑dhö. 'Kɛɛ mɛ 'ö n 'sü ‑na ꞊bhlëzë bhë 'ö tɔɔ n Dë 'ö 'ka‑ pö ‑na ‑yö ka ‑bha ‑Zlan 'ka bhë. 55 'Kɛɛ kö 'kaa‑ dɔ 'sa! Ma ‑zë a‑ ‑dɔ. ꞊Ya kë ꞊nɛ a‑ ‑pö ‑bezë 'maa‑ dɔ kö ꞊sua 'a‑ ‑kë ꞊nɛ ka 'dhö. 'Kɛɛ a‑ ‑dɔ ‑së 'ka, 'ö 'a‑ ‑wo ‑nu ꞊bhlë ‑ya. 56 Ka dë Ablaamö 'ö bhë, kë‑ wo 'kpa bhë, pë 'ö‑ ‑zo ‑kë ‑a ‑dhë 'ö tɔɔ kö 'ö ö 'yan dɔ n ‑ma. 'Ö‑ ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi nu 'a dho ‑a wo bhë ‑a ‑wun 'gü; 'ö ꞊dhɛ ꞊yaa‑ yö 'ö‑ ꞊zuö' 'glu ‑yö ‑dhi.»

57 'Yö Zuifö ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «Bhi 'ö ü ‑kwɛ yaa 'gɔɔ‑ 'sɔɔdhuzë ꞊kun bhë, 'ü ü 'yan ‑kpën Ablaamö ‑bha ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ 'fɛfɛ 'ka 'dhö a?»

58 'Yö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛɛ: Ablaamö bhë ‑a kë ꞊yië' ‑dewo kö ‑yaan bhɔ kö a ‑dhö, 'ö 'a ꞊tun ‑dhö ꞊nɛ.»

59 ꞊Dhɛ ꞊yaa‑ pö 'dhö, 'wo ‑guö ‑lö kö ‑waan ‑a ‑zuö ‑a 'ka. 'Kɛɛ Yesu ‑yö ‑bin 'ö ‑ziö 'ö go ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ mü 'ö dho.

9

Yesu ‑bha gɔɔn‑ 'ö bhɔ 'yënngtiimɛ 'ka ‑a ‑dhɛ bo 'ö‑ wo

1 Yesu ‑yö ‑kë ziö ꞊dhia yi do 'ka, 'ö ‑kpën gɔɔn‑ do 'ö‑ 'yënng ‑yö ‑kë tii 'ö bhɔa ‑a ‑bha. 2 'Yö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Yi ‑Gɔmɛ, ‑më ‑kë 'ö gɔɔn‑ ꞊nɛ 'ö‑ 'yënng ‑kë tii 'ö bhɔa ꞊ɛɛ? Kö kë‑ wo bhë, ‑yö ‑sü ‑a ‑de ꞊sɔɔn ‑bha ꞊ii, 'iin ‑yö ‑sü ‑a ‑mɛ ‑nu ꞊sɔɔn ‑bha ꞊ii?»

3 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Yaa yö ‑a ꞊sɔɔn 'iin ‑a ‑mɛ ‑nu ꞊sɔɔn ‑wun ‑bha. ‑Yö ‑bhɔ 'yënngtiimɛ 'ka 'dhö ‑yö kë 'dhö kö ‑Zlan ‑yaan bɔ ‑a 'gü ‑yaan pë ‑nu kë. 4 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑dhɛ 'dhö ꞊tun 'po ‑sü bhë, kwa ꞊dua' ‑mü kö mɛ 'ö n bɔ bhë, kwa‑ ‑bha yuö kë. Gbeng ‑yi 'yaa ꞊gbiin gbɔ, 'ö bhii 'kwa dɔ gbeng ꞊sia, kwa yuökëdhɛ gbɛ 'ka dho kë ‑dhö. 5 'Töng 'a‑ 'ka 'kpongtaa ꞊nɛ, a ‑dhɛpuudhɛ 'ka.»

6 ꞊Dhɛ ꞊yaa‑ pö 'dhö, 'yö ö 'dhee bho; 'yö‑ ꞊kaan 'sɛ 'ka 'ö‑ ꞊glüü gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a 'yënngdhö, 7 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «'Dho 'ü ü wöödhɛ 'zlu Siloe 'yi ‑glu ꞊bhaa.» (꞊Waa‑ pö Siloe kö ‑wa ‑pö «mɛ 'wo‑ bɔ».)

'Yö ꞊dhɛ gɔɔn‑ bhë ꞊ya 'dho ꞊ya ö wöödhɛ 'zlu, 'yö nu kö ‑a 'yan ꞊ya ‑dhɛ yö.

8 'Yö gɔɔn‑ bhë ‑a ‑zü 'to mɛ ‑nu 'wo ‑an ‑gɔ 'gunng 'gü bhë, ꞊dhɛ ꞊waa‑ yö, 'wo‑ pö: «Gɔɔn‑ ꞊nɛ 'yaa ‑mü 'ö ‑kë ꞊yaannu ‑sü 'ka ‑de, ‑gba ‑dhɛ ‑sü 'ka ꞊naa?»

9 Kö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö ‑na: «Yö ‑mü.»

Kö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö ‑na: «‑Abi', 'yaa ‑mü; 'kɛɛ ‑yö ‑bhɔ ‑a ‑bha.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö gɔɔn‑ bhë 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ma gia‑ ‑mü.»

10 'Yö 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «‑A kë ‑kɔ ‑yö ‑kë ꞊dhë 'ö 'ü ‑dhɛ yö ꞊ee?»

11 'Yö‑ ‑daa kë 'ö‑ pö: «Gɔɔn‑ 'wo‑ ‑dhɛ Yesu bhë ꞊nɛ 'ö pë ‑kë ꞊nɛ 'yɔɔ 'dhö 'ö‑ sü 'ö‑ ꞊glüü n 'yënggdhö, 'ö‑ pö n ‑dhë: ‹‑Bhö 'dho Siloe 'yi ‑glu ꞊bhaa 'ü ü wöödhɛ 'zlu›; 'yö ꞊dhɛ 'a yën n wöödhɛ 'zlu ‑sü ‑bha 'ö n 'yan ‑yö ‑dhɛ yö.»

12 'Yö 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Gɔɔn‑ bhë, ‑yö 'më ɛɛ?» 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Dhɛ 'ö‑ ‑bha 'maa‑ dɔ ‑ɔ.»

Falizi ‑mɛ ‑nu ‑bha gɔɔn‑ 'ö‑ 'yan 'dhi ‑yö ‑po bhë ‑a ꞊dhɛɛ' 'kpɔ 'wo‑ wo

13 ꞊Dhɛ 'wun ‑nu bhë ꞊wa kë 'dhö, 'ö gɔɔn‑ bhë 'wo dhoë Falizi ‑mɛ ‑nu ꞊dhia. 14 ‑A ‑gɛn tɔɔ 'töng 'ö Yesu ‑yö ö ‑kɔ ‑ziö ‑a 'ka ö 'dhee 'gü 'sɛ ‑kaan ‑a 'ka ‑sü 'ka kö ‑yaan gɔɔn‑ bhë ‑a 'yan 'dhi poë bhë, ‑yö ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi 'ka. 15 'Yö gɔɔn‑ bhë 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ‑kɔ 'ö ꞊kaa' bhë ‑a ‑wun 'ka kö wo gia‑ ‑waan yö. 'Yö‑ pö: «'Yɔɔ pë 'tee 'ö‑ bho 'ö ꞊glüü n 'yënngdhö, 'a dho 'a n wöödhɛ ‑zlu, 'yö n 'yan ‑yö ‑po ꞊nɛ.»

16 'Yö Falizi ‑mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo yö ‑a pö ‑sü 'gü ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö 'wun ‑kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha mɛ 'yaa ‑mü bhii yaa ꞊glooyi ‑bha tɔng 'kun.»

Kö ‑a mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö ‑na: «‑A ꞊ga 'ka‑ wo bhë ꞊sɔɔnyaamɛ ‑yö ‑mɔa kö ‑yö ‑dhidhaapë ꞊suu'‑ ꞊nɛ ‑a kë ꞊a?»

'Yö 'wun bhë ‑a ‑wun 'gü 'ö 'gügludhe ‑yö ‑da ‑an ziën.

17 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ꞊dhɛɛ' 'bhaa kpɔ gɔɔn‑ 'ö‑ 'yan ‑yö bo bhë ‑a ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Bhi gia‑ ‑de 'ö gɔɔn‑ bhë 'ö ü 'yan po bhë, 'bha ‑dhɛ ‑ga 'wun bhë ‑a 'gü, gɔɔn‑ bhë dö ‑mü ‑a 'ka ɛ?» 'Yö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑mü.»

18 'Kɛɛ 'wun bhë yaa Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑zo 'kun ꞊nɛ gɔɔn‑ bhë ‑yö kë 'dhiö ꞊zian' ‑be 'yënngtiimɛ 'ka, kö 'töng bhë ‑a 'ka ‑yö kë ‑dhɛ yö ‑mɛ 'ka. 'Wo‑ ‑mɛ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë; 19 'wo ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö ꞊nɛ kaa‑ 'në ‑mü ‑a? ꞊Dhɛ 'ö bhɔ bhë ‑a 'yënng‑ ‑kë tii ꞊a? ‑Më ‑wun 'ö ‑kë 'ö‑ 'yan ꞊ya 'po ꞊nɛɛ?»

20 'Yö‑ ‑mɛ ‑nu ‑wa ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'wo‑ pö: «Pë do 'yi‑ dɔ 'ö tɔɔ yi ‑bha 'në ‑mü, 'ö‑ 'yënng ‑kë tii 'ö bhɔa. 21 ‑A mɛ 'ö ‑kë gɔɔn‑ 'ö‑ ‑dhɛ bo waa‑ ‑kɔ 'ö ꞊kaa' zlöö 'ö‑ 'yan 'dhi ‑yö ‑po bhë 'yiëë‑ gbɛ dɔ. Ka gia‑, ‑kaa ꞊dhɛɛ' kpɔ 'dhɛ, ‑yö ‑mɔa ‑yö ö ‑de ‑ta ‑wun ꞊blɛɛ'; ꞊ya kë zii!»

22 Pë ‑kë 'ö‑ ‑mɛ ‑nu ‑wo 'wun ‑daa ‑kë 'dhö bhë, 'ö tɔɔ ‑wo ‑suö Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑dhë, bhii tɔɔ Zuifö ꞊wa ‑mɔa 'gü 'saadhö kö mɛ 'oo mɛ 'ö 'dhoë‑ pö Yesu tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑waan kë ‑yaan 'go wo songdhö wo ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü. 23 Pë ‑kë 'wo‑ pö: «꞊Ya kë zii 'saadhö; ‑yö ‑mɔa kö ‑yö ö ‑de ‑ta ‑wun ꞊blɛɛ'‑; ‑kaa ꞊dhɛɛ' kpɔ!» 'ö bhë.

24 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo gɔɔn‑ 'ö‑ 'yënng ‑yö ‑kë tii 'dhiö bhë ‑a ꞊dhɔɔ ‑kë 'zü ‑dëüwo 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «'Wun gia‑ ꞊blɛɛ'‑ ‑Zlan wö 'dhiö; gɔɔn‑ 'ö ü ‑dhɛ bo bhë yi‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ꞊sɔɔnyaakëmɛ ‑mü ‑a 'ka.»

25 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Yö ꞊sɔɔnyaamɛ 'ka oo, 'yaa‑ 'ka oo, 'maa‑ gbɛ ‑naa dɔ. Pë do 'a‑ dɔ 'ö tɔɔ a ‑kë 'yënngtiimɛ 'ka ‑be, 'kɛɛ ꞊dɛɛ ꞊nɛ 'ma ‑dhɛ ‑yö zlöö.»

26 'Wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «‑Më 'ö‑ ‑kë ü 'ka ɛɛ? ‑Yö ü 'yan ‑po ‑kɔklë ꞊ɛɛ?» 27 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka 'to 'pö kaa‑ kë n ‑ma bhë ꞊ee, 'iin ꞊dhë, 'yaa 'pö 'ma bɔ ‑a 'gü 'saadhö ka ‑dhë. ‑Më 'ö 'ka‑ 'piö kö 'a bɔ ‑a 'gü 'zü do ka ‑dhë ꞊nɛɛ 'iin 'ka‑ 'piö kö 'ka kë ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu 'ka 'pö bhë ee?»

28 'Wo yö 'wun ‑blɛɛ ‑a 'ka ‑sü ‑bha 'wo‑ pö: «Bhi ꞊nɛ 'ü tɔɔ gɔɔn‑ bhë ‑a ‑bha ꞊guë'. Yi ‑zë yi Moizö ‑bha ꞊guë' ‑nu 'ka. 29 Yi‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ kë‑ wo 'kpa bhë, ‑Zlan ‑yö 'wun ‑blɛɛ Moizö ‑dhë; 'kɛɛ mɛ ꞊suu'‑ ꞊nɛ 'yiëë‑ 'godhɛ ‑dee dɔ!»

30 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö gɔɔn‑ bhë 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Aan'‑, ka gia‑ ka‑ ‑yö bhë ꞊aa! Mɛ 'te 'tun ‑wun do kun bhë ꞊a; 'kaa‑ 'godhɛ dɔ, 'kɛɛ ꞊ya n ‑dhɛ bo 'sa! 31 Kwa‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ ‑Zlan 'yaa ö 'to kë ꞊sɔɔnyaamɛ ‑nu ‑bha, 'kɛɛ ‑yö ö 'to ‑kë mɛ 'ö‑ ꞊bhlë ‑ya, 'ö‑ ‑zo 'kun ‑wun ‑nu ‑kë ‑a ‑bha. 32 'Ka‑ ma do ꞊nɛ mɛ ꞊ya kë ‑dhö ꞊ya mɛ 'ö 'yënng 'dhö tii 'ö bhɔa ‑a 'yan 'dhi 'po ꞊a? 33 Gɔɔn‑ 'ö bhë ꞊ya kë ꞊nɛ yaa 'go ‑Zlan 'piö ‑be, yö 'ka 'dho pë gbɛ kë.»

34 'Yö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Më 'ü dɔa ꞊nɛɛ, bhi 'ü ꞊sɔɔn yaa 'gü ü ‑de 'böü 'ka 'ü bhɔa bhë, ü‑ 'piö 'ü yi ꞊daan'‑ 'pö a?» ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo‑ ‑kë 'ö go ‑an ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü mü.

'Wun mɛ 'ö 'yënngtiidhɛ 'ka ‑Zlan ‑bha zian ‑ta

35 'Wun bhë Yesu ‑ya ‑ma ꞊nɛ gɔɔn‑ bhë ꞊waa‑ kë. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö dho ‑a 'piö 'yö‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊woë' ꞊nɛɛ: «Ü Mɛgbö ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑a?» 36 'Ö gɔɔn‑ bhë 'yö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, mɛ bhë dö ‑mü ‑ii kö 'aan‑ ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑ɛ?»

37 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Yö ‑de gia‑ 'ö 'wun ꞊blɛɛ' ‑na ü ‑dhë ꞊nɛ!» 38 'Yö gɔɔn‑ bhë 'ö yö ö kpɔn 'gü Yesu 'dhiö, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «A ü ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, n Dëmɛ.»

39 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «A ‑nu 'kpongtaa zö za 'kan ‑wun 'ka, kö 'yënngtiimɛ ‑nu ‑waan ‑dhɛ yö, 'iin kö mɛ ‑nu 'wo ‑dhɛ yö kö ‑an 'yënng ‑yaan trö.»

40 Falizi ‑mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü 'pö bhë, ꞊dhɛ 'ö‑ mɛ 'bhaa ‑nu ꞊waa‑ ‑wo bhë ‑a ma, 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ, 'wo‑ pö: «Yi ‑de 'pö yi 'yënngtiimɛ ‑nu 'ka a?»

41 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ ka ‑kë 'yënngtiimɛ ‑nu 'ka ‑bezë kö za 'ka 'dho ka kun; 'kɛɛ ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ka‑ ‑pö ka ‑de ‑dhë ꞊nɛ ka 'yan ‑yö 'po ‑sü 'ka bhë, yö ꞊ga 'ö za ꞊ya ka kun bhë.»

10

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban 'bhla ‑tuëmaakëmɛ waa‑ ö ‑bha ‑tuë ‑nu ‑an ‑bha

1 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Mɛ 'ö dho ‑da ‑tuë ‑nu wɔdhɛ ‑bha, 'ö yaa bɔ ‑a 'dhi ‑bha, 'ö ꞊ya ‑lö ‑gla ‑zü, kö mɛ bhë ꞊kwaanmɛ ‑mü ‑a 'ka, kö këpëyaamɛ ‑mü ‑a 'ka. 2 'Kɛɛ mɛ 'ö ꞊ya bɔ 'kɔdhi ‑bha 'ö ꞊ya ‑da mü, kö ‑tuë ‑nu 'wo bhë ‑an ‑maakëmɛ ‑mü ‑a 'ka. 3 ꞊Ya kë 'dhö 'ö 'kɔ ‑maakëmɛ ‑yö 'kɔdhi ‑po ‑a ‑gɔ 'ö ‑da mü. ꞊Ya kë 'dhö 'ö ‑tuë ‑nu ‑wo 'wun ma ‑a ‑ta. Yö ꞊nɛ 'ö ꞊ya ‑tuë ‑nu 'wo bhë ‑an ꞊dhɔɔ kë ‑a mɛ 'ö ‑dhö ‑a 'tɔ 'ka, 'ö 'wo ‑ziö ‑a 'piö 'ö dho ‑an 'ka plaan. 4 Wo 'plɛ ꞊wa yö plaan, 'ö yö ‑an ‑dhë 'dhiö, 'wo ‑ziö ‑a 'piö 'ö bhii ‑wo wo ‑maakëmɛ ‑wo ‑dɔ. 5 'Kɛɛ waa 'dhö ‑mɔa ‑wo ziö mɛ 'ö 'waa‑ dɔ ‑a 'piö. ꞊Duë ꞊nɛ 'wo dho ‑a wo ‑a ‑dhë; 'ö tɔɔ 'waa‑ ‑wo dɔ.»

6 'Wun ꞊zuan' bhë ꞊dhɛ Yesu ꞊yaa‑ ‑zɔn ‑an ‑dhë 'dhö, waa‑ ‑gɛn ma.

Yesu ‑bha ‑kë ‑tuëmaakëmɛ ‑së 'ka ‑sü

7 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü: «A‑ ‑pö ka ‑dhë giagia 'ka ꞊nɛ ‑tuë ‑nu ‑bha 'kɔ bhë ‑a kpong wɔdhɛ ‑yö ‑a 'dhi ‑bha ‑pë 'ö tɔɔ ma. 8 Mɛ ‑nu 'wo nu n 'dhiö 'saadhö bhë, ꞊kwaanmɛ ‑nu ‑mü ‑an 'ka; këpëyaamɛ ‑nu ‑mü ‑an 'ka. 'Kɛɛ ‑tuë ‑nu waa 'to ‑an ‑wo ‑nu 'piö. 9 Ma ꞊nɛ 'a tɔɔ ‑yö 'kɔdhi ‑bha kpong. Mɛ 'ö ꞊ya bɔ n ‑ta ꞊ya ‑da kɔɔ, ‑yö ‑dho dha. ꞊Ya kë 'dhö, ‑yö ‑dho ‑mɔa ‑yö ‑da kɔɔ 'iin ‑yö yö plaan; ‑yö ‑dho ö ‑bha ‑bhöpë yö. 10 ꞊Kwaanmɛ 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, ‑yö ‑nu kö ‑yaan ö ‑bha ꞊kwaan, ‑yaan mɛ zë, ‑yaan pë 'gü ꞊siö'‑. ‑A ‑bha yuö ꞊nɛ bhë. 'Kɛɛ ma ‑zë a ‑nu kö ‑këdhösü ‑yaan kë mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑gɔ ö 'plɛ 'ka.

11 Ma ꞊nɛ 'a tɔɔ ‑tuëmaakëmɛ giagia. ‑Tuëmaakëmɛ giagia 'ö bhë ‑yö ö ‑de ‑nu ö ‑bha ‑tuë ‑nu ‑wun 'gü. 12 'Kɛɛ mɛ 'ö yuö ‑kë kö ‑waan ‑a ꞊saan' bho, 'ö 'yaa ‑tuëmaakëmɛ giagia 'ka bhë; ‑tɔan gbɛn‑ ꞊ya ‑wo yö, 'ö ‑tuë ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë 'dhiö bhë, ‑yö ‑duë 'ö dho 'ö ‑tɔan gbɛn‑ ‑yö kan ‑an 'gü 'ö 'bhla ‑nu ‑wo ‑pɛn. 13 ꞊Duë 'ö‑ wo bhë 'ö tɔɔ pë 'ö‑ ‑yuö kë ‑na bhë 'ö tɔɔ 'wëü‑; 'yaa ö ‑zo 'ta 'bhla ‑nu ‑wun 'gü. 14-15 Ma ꞊nɛ 'a tɔɔ ‑tuëmaakëmɛ giagia. ‑Kɔ do 'ö n Dë ‑yö n dɔa, 'ö ma ‑de 'pö 'a‑ dɔa bhë 'ö‑ 'ka 'pö yië‑ ma 'bhla ‑nu yi songdhö 'ö 'a n ‑de ‑nu ‑an ‑wun 'gü. 16 ‑Tuë 'bhaa ‑nu ‑wo n ‑gɔ 'ö 'waa ‑tuë wɔdhɛ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha. ꞊Yö ‑së kö 'a yö ‑an ‑dhë 'dhiö kö ‑wo ‑da mü 'pö. ‑Wo ‑dho n ‑wo ma, 'ö ‑an dho 'kuë‑ ‑sü ‑yö ‑kë do, 'ö ‑an ‑maakëmɛ ‑yö ‑kë do.

17 N Dë ‑yö n ‑dhɔ ‑kë; 'ö tɔɔ a n ‑ma ‑tosiadhe ‑nu kö ‑këdhösü ‑yaan kë n ‑gɔ 'zü. 18 Yaa kë ꞊nɛ n 'gbee‑ ‑ta 'wo‑ bho. A‑ ‑sü n ‑de 'gü 'a n ‑ma ‑tosiadhe nu. ‑Kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑yö n ‑gɔ kö 'aan‑ ‑a nu 'iin kö 'aan‑ ‑a yö 'zü. Pë 'ö n Dë ‑yö n bɔ ‑a ‑wun 'ka 'ö bhë.»

19 'Wun 'ö‑ ꞊blɛɛ' ‑kɔ ꞊suu'‑ ‑yö ‑kë 'dhö bhë, ‑yö 'gügludhe ‑da Zuifö ‑nu ziën 'zü. 20 ‑An mɛ ꞊plëëzë ‑wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia: «‑Zuu yaa do ‑ya 'gü! ‑Yö 'blɔɔnzë! Ka ka 'to ‑to ‑a ‑bha ‑më ‑wun 'gü ii?»

21 ‑An mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia 'pö: «Mɛ 'ö ‑zuu yaa 'dhoë‑ 'gü, ‑a 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo yaa kë ‑dhö. Kë‑ wo bhë, 'ka‑ ma do ꞊nɛ ‑zuu yaa ꞊ya 'yënngtiimɛ 'yan 'po do 'ka‑ yö ꞊a?»

Zuifö ‑nu ‑bha ‑kɔ Yesu ‑wun 'ka ‑sü

22 (꞊Dhɛ 'ö 'töng 'bhaa ꞊ya ziö,) mɛ ‑nu ‑wo ‑nu wo 'ko ꞊bhaa Zeluzalɛmë kö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ kë 'wo‑ wo 'slööslö 'kpa bhë ‑a 'wlaan‑ 'wo‑ kë ‑na ‑kwɛ ‑bha bhë, ‑waan ‑a wo 'zü. ‑Yö ‑kë 'dhö 'nɛnɛ 'töng 'ka. 23 Yesu ‑yö ‑kë ꞊ziö' 'ziö ꞊dhia ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'pian mɛ 'ö Salomɔ ‑bha ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ‑gban 'lü 'dhoë‑ 'ka bhë ‑a 'ka. 24 'Ö Zuifö ‑nu ‑wo ꞊nië ‑a ‑zü, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Më 'ü dɔ ‑a ‑gɔ kö 'üën‑ ü dɔ ‑kɔ ꞊blɛɛ' yi ‑dhë ɛɛ? ꞊Ya kë ꞊nɛ bhi ꞊nɛ 'ü ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'ka, ‑a pö yi ‑dhë do ꞊klöödhö kö yi ꞊zuö' 'go yi ꞊zlöö.»

25 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑A mɛ 'kö bhë, 'ma‑ ꞊blɛɛ' ka ‑dhë 'saadhö; kë‑ wo 'ö 'kaa n ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë yö ‑mü. Pë ‑nu 'a‑ kë ‑na n Dë 'tɔ 'gü bhë ‑wa ‑zɔn ꞊nɛ n ‑gɔ ‑wun ‑yö 'wun gia‑ 'ka. 26 'Kɛɛ n ‑wun ‑dhɛ 'kaa‑ wo ‑na 'wun gia‑ bhë 'ö tɔɔ ma 'bhla ‑tuë ‑nu bhë 'kaa ‑an kpö 'gü ‑mɛ ‑nu 'ka. 27 'Ö bhii ma 'bhla ‑nu 'wo bhë ‑wo wo 'to ‑to n ‑wo ‑bha. A ‑an ‑dɔ, 'ö ꞊ya kë 'ma ‑an ꞊dhɔɔ kë, 'wo nu n ꞊dhɔɔ ‑wo ‑bha. 28 A ‑dho ꞊toëpö ‑këdhösü nu ‑an ‑dhë; waa 'dho ga 'gbɛɛdhö, 'iin 'ö mɛ gbɛ 'ka 'dho ‑an bho n kwɛɛ. 29 N Dë 'ö pë nu n ‑dhë bhë ‑yö ꞊va 'ö ‑ziö pë 'plɛ ‑ta. Mɛ gbɛ 'ka 'dho pë gbɛ bho ‑a kwɛɛ. 30 Ma 'dhö, n Dë 'dhö, yi dosɛn.»

31 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Zuifö ‑nu ‑wo ‑guö ‑lö; 'wo‑ dho 'kuë‑ kö ‑waan ‑a ‑zuö ‑a 'ka. 32 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Kë 'a‑ wo zö ka ziën bhë, a 'wunsë ‑nu ‑kë ꞊va 'ka; 'ö 'a‑ ‑kë 'dhö n Dë ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa'. 'Wun ‑nu 'wo bhë ‑a ‑mlë ‑zë 'ö‑ ‑wun 'gü 'ka‑ 'piö 'ka n zë ‑guö 'ka ꞊nɛɛ?»

33 'Ö Zuifö ‑nu ‑wa pö: «Yaa kë ꞊nɛ 'wun ‑së 'ü‑ ‑kë bhë ꞊nɛ 'yi‑ 'piö 'yi ü zë ‑guö 'ka ‑a ‑wun 'gü; 'kɛɛ 'wun yaa 'ü‑ ꞊blɛɛ' ‑na ‑Zlan ‑gɔ bhë ‑a ‑wun ‑mü. 'Ö tɔɔ bhi 'ü mɛ 'bhee‑ 'kpaan 'ka bhë, ‑dhɛ 'kwa yö 'më 'ü ü ‑de ‑kë ‑Zlan 'ka ɛɛ?»

34 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ka ‑bha tɔng 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑ya ‑pö: Ka ‑zlan ‑nu 'ka. 35 'Ö kwa gia‑ 'kwa‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ pë mɛ 'kö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü kö ‑a ‑bho mü ‑dhɛ 'yaa 'dhö. Mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö 'wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë bhë ꞊nɛ 'ö ‑an ‑dhɛ ‑zlan ‑nu. 36 Ma ‑zë, ‑Zlan ‑yö n ‑sü 'ö n bɔ 'kpongtaa. ꞊Ya kë 'dhö kö ‑yö ‑kë ‑kɔklë zlöö 'ö 'ka‑ pö 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ 'a‑ wo ‑Zlan ‑gɔ ‑ɛ, ꞊dhɛ kë ꞊nɛ 'ma‑ pö ‑Zlan Gbö ‑mü n 'ka bhë ee? 37 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'maa n Dë ‑bha yuö ‑nu kë, kö kö ꞊kun 'ka n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 38 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ a n Dë ‑bha yuö ‑nu ‑kë, 'ö 'kaa n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑; kö pë ‑nu 'wo bhë ka ‑an ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'püë‑ wo ꞊nɛ ‑wo ‑go ‑Zlan 'piö kö ꞊ya 'go mü 'kaan‑ ‑a ꞊tɛi' dɔ zlöö ꞊nɛ a ‑go n Dë 'gü, 'ö n Dë 'dhö ‑ya ‑sü 'ka n 'gü i.»

39 'Yö 'wo yö ‑a 'slë ꞊mɛɛ' ‑sü ‑bha kö ‑waan ‑a 'kun, 'kɛɛ waa‑ këdhɛ gbɛ yö. ‑Yö ‑dha ‑an ‑gɔ.

40 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑yö dho Zuudɛn zlöö ꞊zian' 'zü ‑dëüwo, 'pian mɛ 'ö Zan ‑yö mɛ bɔ yiö ‑a 'ka 'dhiö ꞊zian' bhë ‑a 'ka; ‑dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö to ‑a ‑bha. 41 Mɛ ‑nu ‑wo ‑nu ‑a 'piö ꞊va 'ka. Pë 'ö ‑kë ‑an ‑wo 'ka 'ö tɔɔ: «Zan bhë kë‑ wo bhë, yaa ‑dhidhaapë gbɛ kë; 'kɛɛ 'wun ‑nu 'ö‑ ꞊blɛɛ 'saadhö gɔɔn‑ ꞊nɛ ‑a ‑blü 'gü bhë 'wun gia‑ ‑mü.»

42 ‑Dhɛ bhë mɛ ‑nu ‑wo ‑kë ꞊va 'zü, 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑a ‑bha.

11

Lazaa ‑bha ga ‑sü

1 Gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë ‑dhö, 'wo‑ ‑dhɛ Lazaa. ‑Yö ‑kë Betani. 'Yö 'yua ‑ya ‑kë. Waa‑ ö dheglu 'nëdhezë ꞊plɛ 'wo ‑an ‑dhɛ Mali waa‑ Maatö ‑wo ‑kë pö‑ bhë ‑a 'gü. 2 Mali bhë ꞊nɛ, 'ö 'dhiö bhë 'ö 'yi 'tëë ‑sëëzë sü 'ö‑ ‑lo kwa Dëmɛ ‑gɛn ‑nu ‑bha, 'ö ö ‑bha wun ‑nu sü 'ö‑ ‑ziö ‑a ‑gɛn ‑nu ‑bha. Yö ꞊nɛ 'ö 'kwa 'we ‑na ‑a dheglu Lazaa 'ka bhë. 3 'Yö dheglu 'nëdhezë ꞊plɛ 'wo bhë 'wo mɛ bɔ Yesu ‑dhë ꞊woë' ꞊nɛɛ: «Yi Dëmɛ, ‑bhö nu; 'yua ‑yö ü 'bhamɛ Lazaa kë ‑na!»

4 ꞊Dhɛ ‑naɔ bhë ꞊waa‑ bɔ Yesu ‑gɔ 'dhö, 'yö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Yua 'ö Lazaa ‑bha bhë, yaa 'dho pë gbɛ kaa. ‑Yö ‑yaa ‑bha 'dhö kö ‑Zlan ‑bha 'tɔbhɔdhe ‑yaan yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü; 'wun bhë ꞊nɛ 'ö dho kë ‑Zlan Gbö ‑bha 'tɔbhɔdhe ‑bɔ ‑a ‑ta 'ka 'pö.»

5 Mali waa‑ ö dheglu Maatö 'wo bhë waa‑ Lazaa ‑de gia‑, ‑an ‑dhɔ ‑yö Yesu ‑kë 'dhö, 6 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ꞊dhɛ 'ö‑ ma ꞊nɛ 'yua ‑yö Lazaa kë ‑na, yaa ꞊luu'‑ yaa 'dho, ‑yö ‑to ‑dhɛ 'ö ‑kë ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha, 'ö ‑dhɛkpaɔyi ꞊plɛ ‑kë mü, ‑yaan ꞊tun 'dho ‑na ‑an 'piö Betani. 7 'Yö‑ pö ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë: «‑Kwa 'yɛ kwa 'zü 'kwa dho Zude ‑sɛ 'gü.»

8 'Yö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ, ‑a ‑dhɛ yaa ꞊glɔɔ ꞊kun, Zuifö ‑nu ‑wo ‑kë ‑a 'slë ꞊mɛɛ' ꞊dhia kö ‑waan ü zë ‑guö 'ka, 'ö bhi 'ü bhë 'ü‑ 'piö kö 'kwa 'dho 'ma 'zü a?»

9 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «'Lɛlɛ 'yaa 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ‑dhɛkpaɔyi do 'gü a? Mɛ ꞊ya 'ta 'sü ‑dhɛ 'po ‑sü 'gü ‑a ‑gɛn 'yaa zuö bhë kun tɔɔ ‑a 'yan ‑yö ‑dhɛ ‑yö ‑dhɛ 'po ‑sü 'ö 'kpongtaa zö bhë ‑a 'gü a. 10 'Kɛɛ mɛ ꞊ya 'ta 'sü gbeng, ‑a ‑gɛn ‑yö ‑zuö 'ö bhii ‑dhɛ 'yaa 'po ‑sü 'ka.»

11 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë 'dhö, 'yö‑ pö 'zü: «Kwa dheglu Lazaa ꞊ya yi zë; 'kɛɛ ‑kwa 'dho kö 'aan‑ 'pa ‑a ‑bha.»

12 'Yö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «Yi Dëmɛ, ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya yi zë kö ‑a 'bhle ꞊ya kë 'waa; ‑a ‑dhɛ ‑dho bo.»

13 Kë‑ wo 'dhö bhë, ‑a pö 'ö Yesu ‑ya wo Lazaa ꞊ya yi zë bhë, ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu waa‑ ‑gɛn ma. ‑Wo wo ‑zo ‑to yi 'kpaan ꞊ya kë 'kwa‑ zë ‑na ꞊nɛ ‑a ‑dhë, 'kɛɛ kö ga 'ö Lazaa ‑ya wo bhë ꞊nɛ 'ö Yesu ‑yö ‑we ‑a 'ka. 14 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'puu 'ka zlöö: «Lazaa ꞊ya ga. 15 N ꞊zuö' 'glu dhi ‑sü ‑mü kë 'ö kaa‑ wo 'ma bhë ‑a ‑wun 'gü. ꞊Ya kë 'dhö, ka ‑dho n ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑; 'kɛɛ ‑kwa 'dho 'ma.»

16 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Toma 'wo‑ 'tɔ kpɔ «‑Flɛan» 'ka bhë 'ö‑ pö ö 'bhamɛ ꞊guë' ‑nu 'wo to bhë ‑an ‑dhë: «‑Kwa 'dho kö kwa ‑de 'pö, kwaa‑ kwa ‑Gɔmɛ ‑nu 'kwaan‑ ga 'pö!»

Yesu ‑bha ‑kë ‑go ga 'sü ‑sü waa‑ ‑këdhösü 'ka ‑sü

17 ꞊Dhɛ Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ꞊wa 'dho ꞊wa ‑lo 'ma, kö ꞊wa Lazaa ‑bin 'saadhö ‑a ‑dhɛkpaɔyi ꞊ya kë ‑yiisië. 18 'Go Betani 'ü 'dho Zeluzalɛmë ‑yö ‑kë ꞊nɛ 'kilong ‑yaaga 'dhö. 19 ‑A ‑wun 'gü, Zuifö ‑nu ‑wo ‑nu ꞊va Maatö waa‑ Mali ‑an ꞊plöö kö ‑waan ‑an ꞊zuö' ꞊dhuë'‑ ‑an dheglu 'ö ga bhë ‑a ‑wun 'gü.

20 ꞊Dhɛ 'ö Maatö ‑ya ma ꞊nɛ Yesu ‑yö zian ‑ta nu ꞊dhia, 'ö ꞊luu 'ö dho ‑a ‑gɔ zian‑. Mali ‑zë ‑yö ‑to kɔɔ. 21 'Ö Maatö ‑ya pö Yesu ‑dhë: «N Dëmɛ, ü ‑kë zö ‑bezë, n dheglu 'ka 'dho ga. 22 ꞊Ɛɛ, 'kɛɛ a‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ dɔ ‑de 'kwa‑ wo ꞊nɛ pë 'oo pë kö 'ü‑ ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ, ‑yö ‑dho ‑a nu ü ‑dhë.»

23 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü dheglu ‑yö ‑dho go ga 'gü.»

24 'Ö Maatö ‑ya ‑daa ‑kë ꞊woë' ꞊nɛɛ: «‑Yö n 'yaan 'ka 'püë‑ wo ꞊nɛ gamɛ ‑nu ‑bha ‑go ga 'gü ‑yi 'ka yi ‑kaanta 'ka, ‑yö ‑dho go ga 'gü 'pö.»

25 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ma ꞊nɛ 'a tɔɔ mɛ ‑bho ga 'gü ‑mɛ waa‑ ‑këdhösü ‑nu mɛ ‑dhë ‑mɛ. Mɛ 'ö ꞊ya n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, ‑yö ‑dho kë ‑dhö 'kö ‑kë ꞊nɛ ‑yö ‑ga 'dhee; 26 'Ö mɛ 'ö‑ ‑bha ‑tosiadhe kë ‑sü 'gü, 'ö ꞊ya n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'ö yö 'ka 'dho ga gbɔ. 'Wun bhë, ü‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑a?» 27 'Ö‑ ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «꞊Ii‑, n Dëmɛ, a‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ bhi ꞊nɛ 'ü tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ, 'ü ‑Zlan Gbö 'ö 'wo‑ pö ‑yö ‑dho nu 'kpongtaa bhë ‑a 'ka.»

Yesu ‑yö 'gbo ‑bɔ

28 ꞊Dhɛ Maatö ꞊ya 'wun ꞊blɛɛ'‑ ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, 'ö ‑ziö 'ö dho 'ö ö dhegludhe Mali ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë 'saan 'gü: «‑Gɔmɛ ꞊ya nu, ‑yö zö; ‑ya ‑pö 'ü nu.»

29 ꞊Dhɛ 'ö Mali ꞊ya ‑naɔ bhë ‑a ma, 'yö ‑ziö ‑bla 'ka 'ö dho Yesu 'piö. 30 ꞊Dhɛ kë ‑na 'dhö kö Yesu yaa ‑da plöö ꞊kun. 'Kɛɛ ‑dhɛ do 'ö Maatö ‑ya to ‑a ‑bha bhë 'ö to ‑a ‑bha. 31 ꞊Dhɛ 'ö Zuifö ‑nu 'wo ‑kë Mali ‑gɔ kɔɔ ‑a ꞊zuö' ꞊dhuë' ꞊dhia bhë ꞊waa‑ yö ꞊nɛ ziö 'ö‑ wo bhë, ‑yö ‑kë ‑bla ‑ta, 'wo ‑ziö ‑a 'piö. ‑Yö ‑kë ‑an ‑zo 'piö ꞊nɛ ‑yö ‑kë 'dho ꞊dhia blɔɔn‑ ꞊taa kö ‑yaan 'gbo bɔ.

32 ꞊Dhɛ 'ö Mali ꞊ya ‑lo ‑dhɛ 'ö Yesu ‑yö ‑kë ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha, 'ö‑ 'yan ‑yö ‑da ‑a ‑ta, 'yö ö ‑de ‑zuö sia‑ ‑a ꞊gɛɛndhö 'ö‑ pö: «N Dëmɛ, ü ‑kë zö ‑bezë, n dheglu 'ka 'dho ga.»

33 'Yö Yesu ‑ya yö ꞊nɛ ‑yö ‑kë 'gbo bɔ ꞊dhia, 'ö Zuifö ‑nu 'ö wo ‑nu 'wo nu bhë wo ‑de 'pö, ‑wo ‑kë 'gbo bɔ ꞊dhia; 'ö ‑wɛɛ ‑yö ‑lo ‑a ‑ta, 'ö‑ ꞊zuö' ‑yö ‑da 'yena 'gü. 34 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ, 'ö‑ pö: «Ka‑ ‑bin mɛɛ?» 'Yö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi Dëmɛ, ‑ko 'dho 'yi‑ ‑zɔn ü ‑dhë!»

35 'Ö Yesu ‑yö 'gbo bɔ. 36 'Yö Zuifö ‑nu ‑wo yö ‑a pö ‑sü 'gü: «'Oo nenu, ‑a ‑dhɔ ‑ya ‑kë ꞊duö ꞊dhɛɛ!»

37 'Kɛɛ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑an ziën mü 'pö, 'wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia: «Yö 'ö 'yënngtiimɛ 'yan ‑po ꞊nɛ, ka‑ ‑pö ‑a ‑kɔ 'pö yaa 'dhö ‑mɔa kö ꞊ya kë kö Lazaa ‑yö 'kun ga ‑sü 'ka 'pö a?»

Yesu ‑bha Lazaa ‑bho ga 'gü ‑sü

38 'Yö ‑wɛɛ ‑yö ‑lo Yesu ‑ta 'zü; ꞊dhɛ ‑kë 'dhö kö ‑yö 'dho ‑na blɔɔn‑ ꞊taa. ‑Yö ‑kë ‑guö ‑du 'ka 'ö 'wo ‑guö 'fa yö ‑a 'dhiö. 39 ꞊Dhɛ ꞊wa 'dho ꞊wa ‑lo 'ma 'ö Yesu ‑ya pö: «‑Guö 'fa ꞊nɛ, ‑kaa bho ‑a 'dhiö!»

'Ö Lazaa 'ö ga bhë ‑a dheglu Maatö ‑ya pö Yesu ‑dhë: «N Dëmɛ, ‑dhɛ 'wo‑ ‑bin bhë ‑a ‑dhɛkpaɔyi ꞊ya kë ‑yiisië; ‑a 'tëë ‑dhö kë dɔ ‑sü 'gü zlöö ‑bha.»

40 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N 'ka‑ pö ü ‑dhë, ꞊ya kë ꞊nɛ ‑zoyösü ꞊ya kë ü ‑gɔ, ü ‑dho ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ yö ꞊a?»

41 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa ‑guö 'fa bhë ‑a bho mü, 'ö Yesu ‑yö ‑dhɛ ‑ga dhang‑ 'gü, 'ö‑ pö: «N Dë, a ü ꞊sɛɛ‑ ‑pö 'ö tɔɔ ü ü 'to ‑kë n ‑wo ‑bha. 42 A‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ü ü 'to ‑kë n ‑wo ‑bha ‑kplawo; 'kɛɛ a‑ ‑pö 'dhö mɛ ‑nu 'wo ꞊nië n ‑zü 'to ꞊nɛ ‑an ‑wun 'gü, ‑yö kë 'dhö kö ‑waan ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ bhi ꞊nɛ 'ü n bɔ.»

43 ꞊Dhɛ ꞊yaa‑ pö 'dhö, 'yö ‑gbla 'gbee‑ 'ka 'ö‑ pö: «Lazaa, yö plaan!»

44 ꞊Dhɛ 'wo‑ ‑ga kö mɛ 'ö ga bhë ‑yö yö ‑na plaan, 'kɛɛ sɔ 'pɛn ‑nu 'wo‑ ꞊glöö bho ‑a 'ka bhë ‑wo ‑kë ‑a ‑kɔ ‑nu, ‑a ‑gɛn ‑nu, ‑a wöödhɛ ‑nu ‑an ‑bha. 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Kaa 'po 'ka ka ꞊kwaa'‑ ‑zü 'kwa ziö!»

Pë 'ö Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑wa ‑ya kö ‑waan kë Lazaa 'ka

(Matiö 26.1-5; Maakö 14.1-2; Lukö 22.1-2)

45 Mɛ ‑nu 'wo nu Mali 'yënng ‑bha bhë, Zuifö ‑nu 'wo ‑kë ‑an ziën bhë, ꞊dhɛ 'ö pë ‑nu 'ö Yesu ‑ya ‑kë bhë, ‑an 'yan ꞊ya ‑da ‑a 'gü, ‑an ꞊plëëzë ‑wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 46 'Kɛɛ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑an kpö 'gü 'wo ‑ziö 'wo dho Falizi ‑mɛ ‑nu 'piö, 'ö pë ‑nu 'ö Yesu ‑ya ‑kë 'töüdhö bhë 'wo‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë. 47 'Wun bhë ‑a ‑wun 'gü 'ö Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu 'wo ‑ya 'kuë‑ ‑kë. Wo ꞊nɛ 'ö 'wun ꞊vava ‑nu ꞊wa kë ‑dhö 'ö‑ ‑wun dho yö plaan, 'ö ꞊ya kë 'wo‑ ‑ya 'kuë‑ ‑kë. 'Yö 'wo‑ pö: «Kwa ‑dhoë kë ꞊dhë 'ö gɔɔn‑ ꞊nɛ 'ö ‑dhidhaapë ꞊plëëzë ‑nu kë ‑na ꞊nɛɛ? 48 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'kwa kwa ꞊kwaa'‑ ‑a ‑zü ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, mɛ ‑nu 'saadhö ‑wo ‑dho ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑; 'ö ꞊ya kë zlöö 'ö 'sɛkɔɔnmɛ ‑nu ('ö 'kwa ‑an ‑kɔ ꞊löö 'ö) 'wo Wlɔmë ‑sɛ 'ka bhë, 'wo ‑dho kwa ‑bha ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ꞊nɛ ‑a wü 'ö 'wo kwa ‑bha 'sɛ wü 'dhɛ!»

49 ‑An mɛ do ‑yö ‑kë mü 'wo‑ ‑dhɛ Kaifö. ‑Kwɛ bhë ‑a 'ka, yö ꞊nɛ 'ö ‑kë slabhomɛ ꞊va 'ka. 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Kaa ‑dhɛ yö 'wun bhë ‑a 'gü bhë yö ‑mü! 50 'Kaa‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ ‑yö 'gianzë kö mɛ do ‑yö ga 'sɛgümɛ ‑nu ‑wun 'gü, ‑yö ꞊zië' kwaa‑ 'sɛgümɛ ‑nu ‑todhösü 'gü ꞊siö' ‑sü ‑ta ‑a?» 51 'Wun bhë ‑ya ‑blɛɛ 'dhö ö tii ‑bha 'kpaan 'ka; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑yö ‑kë slabhomɛ ꞊va 'ka ‑kwɛ bhë ‑a 'ka, 'ö‑ ‑wun 'gü, 'ö ‑kë ‑Zlan ‑wo 'dhiö ‑lo ꞊dhia ꞊nɛ Yesu ‑yö ‑dho ga Zuifö ‑nu ‑wun 'gü. 52 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë yaa kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo 'sɛgɔ ꞊nɛ 'wo‑ 'gü ‑an ‑wun 'sloo ‑mü; ‑yö ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu 'wo ‑pɛn ‑sü 'ka ‑dhɛ 'saadhö ‑bha ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ka bun do 'gü bhë ‑an ‑wun ‑mü.

53 'Kan yi bhë ‑a ‑bha zlöö, Zuifö ‑nu ‑wo ‑kë ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ' ꞊dhia zlöö kö ‑waan Yesu zë. 54 ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö Yesu ‑yö ‑kan zlöö ꞊ziö' 'ziö ‑sü ‑bha mɛ gbung ‑nu 'gü Zuifö ‑nu ziën. 'Yö ꞊dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö ꞊luu 'yö dho pödhɛ 'wo‑ ‑dhɛ Eflaimë 'ö 'yënngtaadhɛ 'sɔɔ bhë ‑a 'gü. ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu 'wo to ‑a ‑bha.

55 Paakö 'wlaan‑ kë ‑yi bhë, ꞊dhɛ ꞊ya yö ꞊klöö', mɛ ‑nu ‑wo ‑dho ꞊va 'ka Zeluzalɛmë kö ‑waan wo ‑de kë 'slööslö. 56 ‑Wo ‑kë Yesu ꞊mɛɛ' ꞊dhia ‑dhɛ bhë ‑a 'gü. 'Yö ꞊dhɛ ꞊wa ‑da ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'wo wo 'ko ‑nu ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ꞊woë' ꞊nɛɛ: «‑Yö ka ‑zo 'piö ꞊nɛ ‑yö ‑dho nu 'wlaan‑ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑ta ‑a?»

57 'Töng bhë ‑a 'ka, slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wa ‑pö mɛ ‑nu ‑dhë ꞊nɛ mɛ ꞊ya kë ‑dhö kö ‑dhɛ Yesu 'dhoë‑ ‑bha ‑ya ‑dhɛ dɔ, kö ꞊ya kë kö ‑wa 'kun.

12

Mali ‑bha pë 'yi 'tëë ‑sëëzë ‑lo 'ö‑ wo Yesu ‑gɛn ‑bha

(Matiö 26.6-13; Maakö 14.3-9)

1 ꞊Dhɛ 'ö Paakö 'wlaan‑ kë ‑yi ꞊ya 'to ꞊nɛ pë 'slado 'dhö, Yesu ‑yö ‑dho Betani ‑pö 'ö Lazaa bho ga 'gü ‑a ‑bha bhë ‑a 'gü. 2 'Yö 'wo pë ‑kpa ‑a ‑dhë 'ö Maatö ‑yö nuë ‑a ꞊dhia. Mɛ ‑nu 'wo ‑kë Yesu 'piö pë ‑bhö ꞊dhia mü bhë, Lazaa ‑yö ‑kë ‑an 'piö. 3 (‑Wo ‑kë pë ‑bhö ꞊dhia) 'ö Mali ‑yö pë 'yi 'tëë ‑sëëzë ꞊sɔnng' 'gbeezë 'wo‑ ‑kë 'lüdhɛ 'wo‑ ‑dhɛ 'naa‑ ‑a 'ka 'ö dho ‑mɔ litrë 'gbu ‑bha ‑a sü 'ö‑ ‑lo Yesu ‑gɛn ‑nu ‑ta. 'Yö ꞊kloo, 'yö ö ‑bha wun sü, 'yö‑ ꞊taa ‑a ‑bha. 'Kɔ bhë ‑yö ‑pa pë 'yi bhë ‑a 'tëë 'ka. 4 Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu bhë ‑a mɛ do ‑yö ‑kë mü, 'wo‑ ‑dhɛ Zuda Ikaliɔtö. Yö ꞊nɛ 'ö ꞊dhɛ 'kwa yö mü, 'ö dho Yesu 'dhɔɔ dɔ. 'Yö‑ pö: 5 «꞊Öööö', pë 'yi 'tëë ‑sëëzë ꞊nɛ ꞊yö ‑së ‑be kö ‑wa 'dhɔɔ dɔ dönie 'wëüga bhɛ 'ö dho ‑mɔ ꞊këng' ‑yaaga ‑bha ‑a ‑bha kö ‑a 'wëü‑ bhë ‑wa ‑glu 'fɛɛmɛ ‑nu 'ka.»

6 Kë‑ wo 'dhö bhë yaa kë ꞊nɛ 'wun bhë ‑ya ‑blɛɛ ö ‑wo 'kpɔ ‑sü 'ka 'fɛɛmɛ ‑nu ‑wun 'gü yö kun! ‑Ya ‑blɛɛ 'dhö ö ‑bha ‑kë ꞊kwaanmɛ 'ka ‑sü ‑wun 'gü. 'Ö tɔɔ 'wëü‑ ‑nu 'wo ‑kë ‑an ‑gɔ bhë, yö ꞊nɛ 'ö ‑kë ‑a ꞊waannumɛ 'ka; 'ö ꞊ya kë 'dhö 'ö ö ‑kɔ ‑da ‑a 'gü. 7 'Yö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü ꞊kwaa' ‑a ‑zü! Ü ꞊kwaa' ‑a ‑zü kö pë mɛ 'ö ‑dhi ‑a ‑dhë ‑ya ꞊waannu n ‑ma 'ka yi 'ö 'wo dho n ꞊glöö bhoë bhë ‑a ‑gɔ 'sa! 8 'Fɛɛmɛ ‑nu 'ka ‑an ‑ga ‑na bhë, ‑wo ka 'piö yi 'saadhö 'ka; 'kɛɛ ma ‑zë, n 'ka 'dho to ka 'piö zö ‑kplawo.»

'Wun 'wo‑ yö 'ko 'dhiö Lazaa ‑gɔ

9 Zuifö ‑nu gbung ꞊va 'wo ‑kë mü bhë, ‑wa ‑ma ꞊nɛ Yesu ꞊ya nu Betani. 'Yö 'wo dho 'ma. 'Kɛɛ yaa kë ꞊nɛ Yesu do 'sloo ꞊nɛ 'wo‑ ‑bha 'dho wo bhë; Lazaa 'ö Yesu ‑ya bho ga 'gü bhë 'wo dho kö ‑waan wo 'yan dɔ ‑a ‑bha. 10 (꞊Dhɛ ꞊wa 'dho ꞊wa wo 'yan dɔ ‑a ‑bha 'dhö,) 'ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑wa ‑yö 'ko 'dhiö ‑kë ꞊nɛ ‑wo ‑dho Lazaa zë 'pö, 11 'ö tɔɔ ‑a ‑wun 'gü Zuifö ‑nu ‑wo ‑kë ꞊va 'ö ꞊ya kë 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑.

Yesu ‑bha ‑da Zeluzalɛmë plöö ‑sü

(Matiö 21.1-11; Maakö 11.1-11; Lukö 19.28-40)

12 ꞊Dhɛ pë ‑nu bhë ꞊wa kë 'dhö, 'ö‑ ‑ta ‑dhɛ ꞊ya 'po, 'ö mɛ gbung ‑nu 'wo nu Paakö ‑ta bhë 'wo‑ ma 'zü ꞊nɛ Yesu ‑yö ‑dho nu Zeluzalɛmë. 13 'Yö 'wo ꞊glaa‑ ‑paa ‑nu bho, 'wo dho ‑a 'ka ‑a ‑gɔ zian‑. 'Wo yö 'gɛi kë ‑sü 'gü ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Kwaa‑ 'yoo ‑mü! Kwaa‑ 'yoo ‑mü! ‑Zlan 'tɔ‑ kë ꞊va! Mɛ 'ö nu Dëmɛ 'tɔ 'gü bhë, ‑Zlan ‑yö 'dhuë‑ 'kpɔ ‑a ‑bha! Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑bha ‑gludë bhë, ‑Zlan ‑yö 'dhuë‑ 'kpɔ ‑a ‑bha!»

14 Yesu 'yan ‑yö ‑kpën ꞊soofang 'në ‑gbɔng do ‑bha; 'yö ‑ya ‑a ꞊taa ꞊nɛ ‑kɔ 'ö pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö. 15 ‑Yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: Siɔn 'gü ‑mɛ ‑nu, kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ka ‑kë! ‑Ka ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ, ka ‑bha ‑gludë ‑yö nu ‑na, ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ꞊soofang 'në ‑gbɔng ꞊taa. 16 'Wun ‑nu 'wo bhë 'saadhö, ‑wo ‑kë 'dhö 'kɛɛ ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu waa ‑dhɛ gbɛ yö ‑an 'gü. 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö ‑Zlan ꞊ya 'tɔbhɔdhe ‑nu Yesu ‑dhë, 'ö ‑an ‑zo ‑yö ‑büö pë 'ö ‑kë ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑a 'ka, kö ‑a 'dhiö ꞊ya ‑mɔ 'kuë.

17 Mɛ ‑nu 'ö 'wo ‑kë Yesu 'piö yi 'ö Yesu ‑yö Lazaa ꞊dhɔɔ ꞊kaa' blɔɔn‑ ꞊taa kö ‑yö yö plaan 'ö ‑kë Lazaa ‑bho ga 'gü ‑sü 'ka bhë, pë ‑nu 'wo ‑kë bhë ‑wo ‑kë ‑an ꞊blɛɛ' ꞊dhia. 18 'Yö‑ ‑wun 'gü 'ö mɛ ‑nu ‑wo nu ‑a ‑gɔ zian‑ ꞊va 'ka, 'ö bhii kö ꞊waa‑ ma ꞊nɛ yö ꞊nɛ 'ö ‑dhidhaapë bhë 'ö‑ ‑kë. 19 'Yö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo yö ‑a pö ‑sü 'gü wo 'ko ‑nu ‑dhë: «‑Ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ, ka ‑kɔ gbɛ yaa ‑mɔa ‑bha 'ö bhii mɛ 'saadhö ‑wo ziö ‑na ‑a 'piö!»

Glɛkö ‑mɛ ‑nu kpö 'dɛdɛ ‑bha Yesu ꞊mɛɛ' 'wo‑ wo

20 Glɛkö ‑mɛ ‑nu kpö 'bhle 'dɛdɛ 'ö waa kë Zuifö 'ka ‑wo ‑kpa mɛ ‑nu 'wo ‑nu Zeluzalɛmë 'wlaan‑ 'töng 'ka bhë ‑an ‑bha, 'ö 'wo nu kö ‑waan ‑Zlan gba 'pö. 21 'Yö ꞊dhɛ 'wun ‑nu bhë ꞊wa kë 'dhö, 'wo ꞊yɔɔn gɔɔn‑ do 'ö go Betesaida, Galile ‑sɛ 'gü, 'wo‑ ‑dhɛ Filipö bhë ‑a ‑bha, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «N Dë, yi‑ 'piö kö 'yi yi 'yan dɔ Yesu ‑bha.»

22 'Yö Filipö ‑yö dho 'yö‑ ꞊blɛɛ Andre ‑dhë, 'ö mɛ ꞊plɛ 'wo bhë 'wo kpa wo 'kuë‑ 'wo dho 'wo‑ ꞊blɛɛ Yesu ‑dhë. 23 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «'Töng 'ö ‑ya kö Mɛgbö ‑yaan 'tɔbhɔdhe yö ‑a 'ka bhë ꞊ya ‑lo. 24 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛɛ: 'Blee‑ ga 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na bhë ‑yö ‑mɔa ‑yö 'to do 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'ka‑ suö ‑a 'dhö; 'kɛɛ kö yaa 'pa 'sɛ 'ka, 'iin kö yaa ga. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ꞊ya ga, ‑yö ‑dho ö ga 'bhaa ‑nu kë ꞊va 'ka. 25 Mɛ 'ö‑ ‑dhɔ ‑kë ‑tosiadhe 'ö 'kpongtaa zö ‑a 'ka, ‑yö ‑dho ꞊siö'‑ ‑a ‑gɔ; 'kɛɛ mɛ 'ö‑ ‑bha ‑tosiadhe 'ö 'kpongtaa zö, 'ö 'yaa‑ ‑dhë pë gbɛ 'ka bhë, ‑yö ‑dho ‑a yö ‑këdhösü 'ö‑ 'yaa yën bhë ‑a 'ka. 26 Mɛ ꞊ya kë ‑dhö, 'ö‑ 'piö kö 'ö yuö kë n ‑dhë, kö ‑yö 'to n 'piö. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö ‑dhɛ 'a dho dho ‑a ‑bha bhë, 'ö yö ‑de 'pö 'ö dho kë ‑a ‑bha n 'piö 'pö. Mɛ 'ö yuö kë ‑na n ‑dhë bhë, n Dë ‑ya ꞊bhlë ‑ya.»

Yesu ‑bha ö ‑bha ga ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ'‑ 'ö‑ wo

27 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë 'zü: «'Kɛɛ dɔ 'a‑ wo ꞊nɛ, n ꞊zuö' ꞊ya ꞊kaan' 'kuë. ꞊Ɛɛ, 'ö ꞊ya kë 'dhö, ‑a pö 'pö 'a dhoë‑ wo: N Dë, 'wun 'gbee‑ 'ö nu ‑na ꞊nɛ, ‑bhö n dha ‑a ‑gɔ 'pö bhë ee? 'Kɛɛ kö pë 'a nu ‑a ‑wun 'gü 'ö bhë 'sa! A ‑nu kö 'wun 'gbee‑ 'ö bhë 'aan‑ bɔ ‑a 'gü.» 28 'Yö‑ pö: «N Dë, ‑bhöë kë kö ü 'tɔ ‑yö bhɔ!»

'Yö ‑wo do ‑yö we dhang‑ 'gü 'ö‑ pö: «'Ma 'tɔbhɔdhe nu ‑a ‑dhë 'saadhö, 'kɛɛ a ꞊tun ‑a nu ‑a ‑dhë.»

29 Mɛ gbung 'wo ‑kë mü bhë ‑wo bhë ‑wa ‑ma; 'wo‑ pö: «Dha 'we ‑wo ‑mü 'dhɛ!»

Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia: «‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ꞊nɛ 'ö 'wun ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë bhë!»

30 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Wo bhë yaa 'we n ‑dhë; ‑yö ‑we ka ‑dhë. 31 'Töng 'ö ‑ya kö za ‑yaan 'kan 'kpongtaadhɛ ‑bha bhë ꞊ya ‑lo. Mɛ 'ö ‑kë ka ‑gɔ ꞊taa 'kpongtaa zö bhë, 'dho 'ö ‑Zlan 'dhoë‑ kë bhë. 32 'Kɛɛ ma ‑zë, ꞊ya kë ꞊nɛ n Dë ꞊ya n ꞊luu'‑, 'ma 'go 'kpongtaa zö, a ‑dho mɛ 'plɛ gan n ꞊bhaa.»

33 'Wun bhë ‑a ꞊blɛɛ' 'ö‑ wo 'dhö bhë ‑yö ‑kë ö ‑bha ga ‑kɔ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka. 34 'Yö mɛ gbung 'wo ‑kë mü bhë, 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Pë 'yi‑ ꞊daan yi ‑gɔ tɔng 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö ꞊nɛɛ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'ö dho nu bhë, ‑yö ‑dho kë ‑dhö ꞊toëpö 'ka. ꞊Ya kë 'dhö, ‑dhɛ ‑mlë 'kwa yö ‑a ‑bha 'ü‑ pö Mɛgbö ‑yö ‑dho ꞊luu' ꞊ii? Dö ‑de 'pö tɔɔ Mɛgbö bhë poo ꞊ee?»

35 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Dhɛpuudhɛ ‑yö ꞊tun ka ziën zö; 'kɛɛ yaa 'dho to zö ꞊glɔɔsü gbɔ. ‑Ka ꞊luu' 'ka 'ta, ꞊dhɛ 'ö ‑dhɛ 'dhö ꞊tun 'puu ‑a 'ka, ꞊kun ‑kë 'ö ‑dhɛtiidhɛ dhö ‑lo ka tii ꞊ii. 'Ö tɔɔ mɛ 'ö 'ta ‑na ‑dhɛtiidhɛ 'gü, 'yaa ö 'dhodhɛ dɔ. 36 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛpuudhɛ 'ö ꞊tun ka ‑gɔ ꞊nɛ, ‑ka ka ‑kɔ 'kpɔ ‑a ‑gɔ kö 'kaan‑ kë mɛ ‑nu 'wo ‑dhɛpuudhɛ 'gü ‑an 'ka ɛ.»

Zuifö ‑nu ‑bha 'kun 'wo‑ wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü 'ka

꞊Dhɛ 'ö Yesu ꞊ya 'wun ꞊blɛɛ'‑ ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, 'yö ‑ziö 'ö dho ‑dhɛ do 'bhaa 'gü ‑an 'ka ꞊gbiin, 'ö ‑bin. 37 Yesu ‑yö ‑dhidhaapë ꞊plëëzë ‑kë ‑an wö 'dhiö mü, 'kɛɛ waa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑; 38 'kɛɛ pë ‑nu bhë ‑wo ‑kë 'dhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ pë 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑ya ꞊blɛɛ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a ‑wun 'gü ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë, 'ö‑ 'ka bhë ‑a 'dhö. ‑Ya ‑pö: Dëmɛ, dö 'ö yi ‑wo ‑nu ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑ɛɛ? Dö ‑nu 'pö Dëmɛ ‑yö ö ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑ɛɛ? 39 Yesu ‑wun 'ö waa‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë ‑yö ‑kë 'dhö 'zü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Ezai ‑ya pöë bhë ‑a 'dhö ꞊nɛɛ: 40 ‑Zlan ꞊ya ‑an 'yënng trö, ꞊ya ‑an ‑bha 'wundɔdhe 'dhi ta, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö ‑an 'yan ‑yö ‑dhɛ yö 'iin 'wo 'wun ‑nu 'gü dɔ, kö ‑waan 'kun ‑dhië ‑an 'piö ‑sü 'ka, kö ‑yaan ‑an ‑dhɛ bo. 41 'Wun 'ö Ezai ‑ya ꞊blɛɛ 'dhö bhë 'ö tɔɔ kö ꞊ya Yesu ‑bha 'tɔbhɔdhe yö; 'ö‑ ‑wun 'gü 'ö 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ bhë.

42 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, Zuifö ‑gɔmɛ ‑nu ziën, mɛ ‑nu ‑wo ‑kë ꞊va 'ö 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 'Kɛɛ ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑wo ‑suö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑dhë, ‑wo wo ‑de ‑kë 'slë 'ka, kö ꞊kun 'wo dho wo kë ‑waan 'go ‑an ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü. 43 Pë mɛ 'ö 'wo to ‑a 'piö bhë 'ö tɔɔ 'wun 'ö mɛ ‑zo 'kun ‑wun 'ka 'ö ꞊zië' ‑a mɛ 'ö ‑Zlan ‑zo kun ‑a ‑ta.

Za 'kan ‑sü 'ö dho bɔ Yesu ‑wo ‑ta

44 'Yö ꞊dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑yö 'wun ꞊blɛɛ 'gbee‑ 'ka ꞊woë' ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö ꞊ya n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ kö ma do 'sloo kun 'ö n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë; 'kɛɛ mɛ 'ö n bɔ bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'pö. 45 'Ö mɛ 'ö ꞊ya n yö, kö mɛ 'ö n bɔ bhë ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ bhë 'pö. 46 Ma 'a ‑dhɛpuudhɛ 'ka, a ‑nu 'kpongtaa, ‑yö kë 'dhö kö mɛ 'ö ꞊ya n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑yaan kë ‑dhɛpuudhɛ 'gü. 47 Mɛ 'ö ꞊ya n ‑wo ‑nu ma 'ö yaa 'wun ma ‑a ‑ta, kö ma kun 'a dho za ‑lo ‑a tuö; ‑a ‑de n 'ka nu kö 'aan‑ za ‑lo 'kpongtaamɛ ‑nu tuö, 'kɛɛ a ‑nu kö 'aan‑ ‑an dha ꞊zian'. 48 Mɛ 'ö ꞊ya n 'sü ‑kɔ 'bhaa 'gü, 'ö ꞊ya n ‑wo ‑nu bho yunng kö pë 'ö dho za ‑lo ‑a tuö 'ö tɔɔ mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'wo go n dhiö bhë. Yö ꞊nɛ 'ö dho za ‑lo ‑a tuö yi ‑kaanta 'ka. 49 'Ö tɔɔ n ‑wo ‑nu 'wo bhë waa 'go n ‑de 'gü, 'kɛɛ ‑wo ‑go n Dë 'ö n bɔ bhë ‑a kwɛɛ. Yö ꞊nɛ 'ö pë ‑nu 'a dho ‑a ꞊blɛɛ' 'ö ‑an ‑ya n 'dhii. 50 Kë‑ wo 'dhö bhë, ma ‑de gia‑ a‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ pë ‑nu 'ö‑ pö n ‑dhë 'a ‑an kë bhë ꞊nɛ 'wo ꞊toëpö ‑këdhösü nu mɛ ‑nu ‑dhë. Kö ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ pë ‑nu 'wo go ‑na n 'dhii bhë, n Dë (‑Zlan) ꞊nɛ 'ö ‑an dɔ n 'dhii.»

13

Yesu ‑bha ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑gɛn 'zlu 'ö‑ wo

1 ꞊Dhɛ 'kwa dɔ 'töng bhë ‑a 'ka, kö Paakö 'wlaan‑ ꞊ya 'to ꞊nɛ ꞊dhia 'dhö, kö Yesu ꞊yaa‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ ö 'go ‑sü ‑mü 'kpongtaa zö ‑yaan 'dho ö Dë 'piö. ‑A ‑bha mɛ 'wo 'kpongtaa zö bhë ‑an ‑dhɔ ‑yö ‑kë ‑a ‑bha ‑kplawo; 'ö‑ ‑de ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ 'dhö 'ö ꞊toë' 'dhö 'ö yöë ‑a ‑bha ‑tosiadhe 'dhiötoyi ‑bha zö.

2 Waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑kë 'yinia 'piö ‑pë ‑bhö ꞊dhia, 'kɛɛ kö ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu 'wo bhë ‑a mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Zuda 'ö ‑kë Simɔ Ikaliɔtö gbö 'ka bhë, kö dü ꞊yaa‑ 'sü ö ‑bha 'ka kö ‑yaan Yesu 'dhɔɔ dɔ ö yaagümɛ ‑nu ‑gɔ. 3 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, Yesu ‑de gia‑ ‑ya ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ ö ‑go ‑Zlan 'piö; ꞊ya 'go mü, ‑yö ‑dho yɛ ö 'zü 'ö dho ‑Zlan 'piö, 'ö bhii ‑ya dɔ ꞊nɛ ‑Zlan ‑ya pë 'plɛ ‑lo ö kwɛɛ. 4 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ꞊luu 'ö ö ‑bha sɔ ‑ta ‑sɔ bho ö ‑bha, 'ö 'zlu ‑sɔ do sü ö‑ ‑klu ö vɛɛdhö. 5 'Yö 'yi sü 'ö‑ ‑lo 'tia‑ 'gbɛa do 'gü, 'ö yö ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑gɛn 'zlu ‑sü ‑bha. 'Ö‑ mɛ 'ö ꞊ya yën ‑a ‑gɛn 'zlu ‑sü ‑bha, 'ö 'zlu ‑sɔ 'ö‑ vɛɛdhö ꞊sia bhë, 'ö‑ sü 'ö‑ ‑ziö ‑a ‑gɛn ‑nu ‑bha. 6 'Ö ꞊dhɛ ꞊ya yö Simɔ Piɛɛ ‑bha, 'ö Simɔ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N Dëmɛ, bhi ꞊nɛ 'ü dho n ‑gɛn ‑nu zlu ꞊a, ‑abi'!»

7 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Pë 'a‑ ‑kë ‑a ‑dhë 'dhö bhë, 'bhaa‑ ‑gɛn dɔ, 'kɛɛ 'dhiö ꞊zian' ü ‑dho ‑a ‑gɛn dɔ.»

8 'Ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N 'ka 'we ‑a ‑bha, ü 'ka 'dho n ‑gɛn zlu 'gbɛɛdhö!»

'Yö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ n 'ka ü ‑gɛn ‑nu 'zlu, ü 'ka 'dho pë gbɛ yö n kwɛɛ gbɔ.»

9 'Ö Piɛɛ ‑ya pö: «꞊Ya kë ꞊nɛ ‑yö 'dhö 'wɛa‑, kö ꞊kun ‑kë 'ü n ‑gɛn ‑nu 'sloo zlu, ‑bhö n ‑kɔ ‑nu waa‑ n ‑gɔ ‑an 'plɛ 'zlu ꞊klöödhö ‑wa!»

10 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Mɛ 'ö ꞊ya ö zlu ‑be 'saadhö, 'yaa‑ ‑bha kö ‑yö ö ‑de 'böü 'zlu 'zü; bhii ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya ö ‑gɛn 'zlu, kö ꞊ya bhɔ 'papadhö ꞊nɛ bhë. Dɔ 'ka‑ wo bhë, 'ka bhɔ ‑Zlan wö 'dhiö ꞊nɛ bhë; 'kɛɛ ka 'plɛ kun 'ö 'ka bhɔ ‑sü 'ka.»

11 ‑A pö 'ö Yesu ‑ya wo «'kɛɛ ka 'plɛ kun 'ö 'ka bhɔ ‑sü 'ka» bhë 'ö tɔɔ mɛ 'ö dho ‑a 'dhɔɔ dɔ ö yaagümɛ ‑nu ‑gɔ bhë ‑ya ‑dɔ.

12 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën ‑an ‑gɛn ‑nu 'zlu ‑sü ‑bha, 'ö ꞊luu 'ö ö ‑bha sɔ ‑ta ‑sɔ ‑nu ‑da ö ‑bha; ꞊dhɛ ꞊ya 'dho ꞊ya ‑ya ö ‑bha ꞊guë' ‑nu 'piö pë ‑bhö ‑a ‑ta ꞊gba 'dhiö, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Pë 'a 'go ‑na ‑a kë ꞊dhia bhë, ka‑ ‑gɛn ‑dɔ ‑a? 13 Ka n ‑dhɛ ka ‑Gɔmɛ, 'ö 'ka n ‑dhɛ ka Dëmɛ; ‑yö 'wun gia‑ 'ka, a‑ ‑de 'ka. 14 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ! Ma 'a ka Dëmɛ, ka ‑Gɔmɛ 'ka bhë, 'ma ka ‑gɛn ‑nu 'zlu ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, kö ‑yö ka ‑bha kö 'ka ka 'ko ‑nu ‑gɛn 'zlu. 15 ‑A kë 'a‑ wo 'dhö bhë, ‑yö 'wun ꞊zuan' 'ka, 'a‑ ‑kë 'dhö kö 'ka 'to ‑a kë ‑sü 'piö ka 'ko ‑nu ziën. 16 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛ yuökëmɛ 'yaa ꞊va ö ‑gɔmɛ ‑bha, 'iin bɔmɛ yaa ꞊va mɛ 'ö‑ bɔ bhë ‑a ‑bha. 17 ꞊Dhɛ 'wun mɛ bhë 'ka‑ dɔ zlöö bhë, ‑yö n 'gü ꞊nɛ 'ka‑ 'kun ‑a 'kun ‑kɔ 'ka ꞊zuögludhi ‑dho kë ka ‑gɔ.»

18 'Yö‑ pö 'zü: «'Wun 'a‑ ꞊blɛɛ bhë, yaa yö ka 'saadhö ka ‑bha; mɛ ‑nu 'ö 'wo n ‑ma 'ka 'ö 'a ‑an sü, a ‑an ‑dɔ. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, 'wun bhë ‑yö ‑kë 'dhö kö pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü, ‑a 'dhiö ‑yaan ‑mɔ 'kuë. ‑Yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: Mɛ 'ö yi ‑nu 'yi pë ‑bhö ‑kplawo yi 'ko ꞊bhaa bhë, ꞊ya dɔ n ‑gɔ 'yënng. 19 'Wun bhë a‑ ‑to 'dhiö 'a‑ ꞊blɛɛ ‑yö kë 'dhö kö yi 'ö ‑a 'gü ‑pë dho kaa bhë, 'kaan‑ ‑a ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ ma ꞊nɛ 'a tɔɔ mɛ 'ö ‑dhö. 20 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛɛ: Ma bɔmɛ bhë, mɛ ꞊yaa‑ ‑nia 'kun, kö ma ꞊nɛ 'ö n ‑nia kun bhë; 'ö mɛ 'ö ꞊ya n ‑nia 'kun bhë; 'ö mɛ 'ö ꞊ya n ‑nia 'kun, kö mɛ 'ö n bɔ bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑nia kun bhë.»

Zuda ‑bha Yesu 'dhɔɔ dɔ ‑sü ‑wun 'ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ

(Matiö 26.20-25; Maakö 14.27-31; Lukö 22.31-34)

21 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha 'dhö, 'ö‑ ꞊zuö' ‑yö ‑kaan 'kuë, ꞊dhɛ ‑kë 'dhö 'ö‑ pö: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛɛ: Mɛ do ‑yö ka ziën 'ö dho n 'dhɔɔ dɔ n yaagümɛ ‑nu kwɛɛ.»

22 'Ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo yö wo 'ko ‑ga ‑sü 'gü 'wun 'ö‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ‑wun 'gü, 'ö bhii waa‑ ‑gɛn gbɛ dɔ. 23 ꞊Dhɛ kë ‑na 'dhö, Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu 'wo bhë ‑a mɛ 'ö‑ ‑dhɔ ‑ya ‑kë ꞊duö bhë, ‑yö ‑kë Yesu 'sɔɔ. 24 'Yö Simɔ Piɛɛ ‑yö ö 'yan zë ‑a ‑dhë kö ‑yö Yesu ꞊dhɛɛ' kpɔ mɛ 'ö bhë ‑a ‑wun 'ka. 25 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö mɛ bhë 'ö ö ‑gɔ ꞊yɔɔn Yesu ‑bha, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë 'saan 'gü: «N Dëmɛ, dö ‑mü ‑ii?»

26 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö n ‑ga 'dhɛ! A ‑dho ꞊bluu'‑ 'klu sü 'a‑ zë 'too 'ka 'tia‑ 'gü; mɛ 'a 'dhoë‑ nu ‑a ‑dhë bhë 'ö tɔɔ mɛ bhë.»

'Yö Yesu ‑yö ꞊bluu'‑ 'klu sü, 'ö‑ zë 'too 'ka, 'ö‑ nu Zuda 'ö ‑kë Simɔ Ikaliɔtö gbö 'ka bhë ‑a ‑dhë. 27 ꞊Dhɛ Zuda ‑yö ö ‑kɔ kpɔ ꞊bluu'‑ 'klu bhë ‑a ‑gɔ, 'ö‑ kun, 'ö Satan ‑yö ‑da ‑a ꞊zuö' 'piö. 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Pë 'ü dhoë‑ kë bhë, ‑bhöë kë 'siö‑ siö‑!»

28 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu waa 'wun gbɛ dɔ ‑a ‑bha. 29 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ Zuda ꞊nɛ 'ö ‑kë ‑an ‑bha 'wëü‑ ‑kɔ 'dhiö 'ka bhë, 'yö ‑kë ‑an ‑zo 'piö ꞊nɛ Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë ‑yö 'dho ‑bhöpë 'wo dho 'wlaan‑ kë ‑a 'ka ‑a 'dhɔ ꞊dhia 'iin 'zü ꞊nɛ ‑yö 'dho ‑yö gbaɔ kë 'fɛɛmɛ ‑nu ‑dhë. 30 'Yö Zuda ‑yö ꞊bluu'‑ 'klu bhë ‑a sü 'ö to mü 'ö yö plaan. ‑Dhɛ ‑yö ‑kë tii.

'Wun 'ö ‑gban tɔng ‑dëü ‑bha

31 ꞊Dhɛ 'ö Zuda ꞊ya yö plaan, 'ö Yesu ‑ya pö: «'Go 'töng ꞊nɛ ‑a ‑bha, ma Mɛgbö, n 'tɔbhɔsü ‑mü zlöö; 'ö ‑Zlan ‑bha 'tɔbhɔdhe dhö bɔ ‑a ‑ta. 32 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha 'tɔbhɔdhe ꞊ya bɔ Mɛgbö 'ö bhë ‑a 'gü kö ‑Zlan ‑de gia‑ ‑yö ‑dho ‑a kë 'ö‑ Gbö ‑bha 'tɔbhɔdhe ‑yö bɔ ö ‑ta. Pë 'ö‑ ‑de dho kë ‑dëü yö ‑mü. 33 Ma 'në ‑nu, 'töng 'ö n ‑gɔ 'a‑ 'ka ka 'piö zö bhë ꞊ya 'to 'teete 'kpaan. Ka ‑dho n ꞊mɛɛ', 'kɛɛ ‑dhɛ 'a dho dho ‑a ‑bha bhë, kaa 'dho ‑mɔa ‑bha 'ka ‑da mü. Ka gia‑ ka‑ ꞊tɛi' ‑dɔ. ‑A mɛ 'kö bhë 'ma‑ ꞊blɛɛ' Zuifö ‑nu ‑dhë 'dhiö 'saadhö. 34 'Kɛɛ a ka 'paan bho ‑na, ‑yö tɔng ‑dëü 'ka, 'a‑ dɔ ꞊nɛɛ: ‑Ka ka 'ko ‑nu ‑dhɔ kë. Ka ꞊dua' ‑mü 'ka ka 'ko ‑nu ‑dhɔ kë ꞊nɛ ‑kɔ 'a ka ‑dhɔ ꞊kaa' bhë ‑a 'dhö. 35 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka ka 'ko ‑nu ‑dhɔ kë, mɛ 'saadhö ‑wo ‑dho ‑a ‑dhɛ yö ꞊nɛ ka ma ꞊guë' ‑nu 'ka.»

꞊Kploo 'ö Piɛɛ dhoë‑ wo ‑a ‑wun 'ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ

(Matiö 26.31-35; Maakö 14.27-31; Lukö 22.31-34)

36 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya 'wun ꞊blɛɛ'‑ ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, 'ö Piɛɛ ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «N Dëmɛ, ü ‑dho mɛɛ?»

'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö 'to bhë! ‑Dhɛ 'a 'dho ‑na ‑a ‑bha bhë, ü ‑kɔ yaa ‑mɔa ‑bha kö 'ü 'to n 'piö 'ko 'dho mü, 'kɛɛ ü ‑dho ziö n 'piö 'dhiö ꞊zian'.»

37 'Ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N Dëmɛ, ‑më ‑kë 'ö n 'ka dho ziö ü 'piö 'töng mɛ ꞊nɛ ‑a 'ka ɛɛ? N ‑mɔa 'gü ‑sü ‑mü kö 'a ziö ü 'piö 'kö ‑kë ꞊nɛ ‑wo ‑dho n zë 'dhee!»

38 'Ö Yesu ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ, 'ö‑ pö: «Ü ‑dho pë 'saadhö kë 'kö ‑kë ꞊nɛ ‑wo ‑dho ü zë ‑a 'ka a? ꞊Ao'! A‑ ‑pö ü ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛɛ: ‑A kë ‑yi 'ka kö ‑tɔ gɔn ‑yaan 'we, ü ‑dho ‑a pö ‑gwaa ‑yaagazë ꞊nɛ 'bhaa n dɔ.»

14

Yesu ꞊nɛ 'ö tɔɔ zian 'ö dho kwa kwa Dë 'piö

1 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü: «Kö ꞊kun 'ö ka ꞊zuö' ‑yö to zlöö. ‑Ka ka ‑zo yö ‑Zlan ‑bha, 'ka n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'pö. 2 ‑Yadhɛ 'ö n Dë 'piö dhang‑ 'gü ‑yö ꞊va; a 'dho ‑na kö 'aan‑ ka ‑bha ‑pë kë. ꞊Ya kë ꞊nɛ 'yaa 'wun gia‑ 'ka ‑bezë, n 'ka 'dho ‑a ‑wun ꞊blɛɛ' ka ‑dhë. 3 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ma 'dho, 'ma ka ‑yadhɛ ‑pë kë, a ‑dho yɛ n 'zü 'a nu ka 'sü ‑dhiadhö kö 'kwaan‑ 'dho 'ma; ‑yö kë 'dhö kö ka ‑de 'pö 'kaan‑ kë ‑dhɛ 'a‑ ‑bha ‑a ‑dhɛ ‑bha. 4 ‑Dhɛ 'a 'dho ‑na ‑a ‑bha bhë, ka‑ ‑zian ‑dɔ.»

5 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Toma ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N Dëmɛ, 'yiëë ü 'dhodhɛ dɔ. ꞊Ya kë 'dhö yi ‑dho ‑a ‑zian dɔ ‑kɔklë ꞊ɛ?»

6 'Yö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «Ma ꞊nɛ 'a tɔɔ zian 'ö dho ‑Zlan 'piö, 'wun gia‑ ‑gɔ 'godhɛ waa‑ ꞊toëpö ‑këdhösü ‑nu mɛ ‑dhë ‑mɛ. Mɛ yaa 'dho ‑mɔa ‑bha kö ‑yö 'dho n Dë 'piö kö yaa bɔ n ‑ta. 7 ꞊Ya kë ꞊nɛ ka n ‑dɔ kö ka ‑dho n Dë dɔ 'pö. ‑A ‑de dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ 'ka‑ yö, 'ö 'ka‑ dɔ 'saadhö.»

8 'Ö Filipö ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N Dëmɛ, kwa Dë 'ö bhë, ‑bhöë ‑zɔn yi ‑dhë kö yi ꞊zuö' ‑yaan 'dho sia‑ ‑ɛ.»

9 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Filipö, 'kwa ꞊glɔɔ kwa 'kuë‑ ꞊duö 'ö 'bhaa n dɔ ꞊nɛ, ‑yö 'yenazë ꞊dhɛɛ! Mɛ 'ö ꞊ya n yö kö ꞊ya ö 'yan dɔ n Dë ‑bha. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ꞊nɛ ‑më tɔɔ ‹kwa Dë 'ö bhë ‑bhöë ‑zɔn yi ‑dhë› ‑ɛ? 10 'Bhaa‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ a n Dë 'gü 'ö n Dë 'dhö n 'gü a? 'Wun ‑nu 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na ka 'saadhö ka ‑dhë ꞊nɛ ‑a gbɛ yaa 'go n ‑de 'gü. N Dë 'ö ‑ya ‑sü 'ka n 'gü bhë ꞊nɛ 'ö bɔ ‑na n 'gü 'ö ö ‑de ‑gɔ ‑yuö ‑nu kë ‑na bhë. 11 ‑A pö 'a‑ wo ‑na ka ‑dhë a n Dë 'gü 'ö n Dë 'dhö ‑ya ‑sü 'ka n 'gü bhë, ‑kaa ‑dhɛ 'wun gia‑. 'Ö‑ ‑de kë ꞊nɛ 'yaa 'dhö, ka ‑mɔa yuö ‑nu 'ö bɔ ‑na n 'gü 'ö‑ kë ‑na bhë ‑a ‑wun 'gü, ka‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ 'püë‑ wo ꞊nɛ Dë ‑yö ‑ya ‑sü 'ka n 'gü 'ö ma ‑de 'pö 'a‑ 'gü. 12 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛɛ: Mɛ 'oo mɛ 'ö ꞊ya n ‑wo ‑nu ‑dhɛ 'wun gia‑, pë ‑nu 'a‑ kë ‑na ꞊nɛ ‑yö ‑dho ‑an kë 'pö. 'Ö‑ ‑de 'ö dho pë ‑nu kë 'ö ‑ziö ‑a 'ka mü, bhii a 'dho ‑na n Dë 'piö. 13 Pë 'saadhö 'ka dho ‑a ‑dhɛ n 'tɔ 'gü, a ‑dho ‑a 'plɛ kë ‑yö kë 'dhö kö ma 'a‑ Gbö 'ka bhë, ‑yaan kë n ‑ma n Dë 'tɔ kë ꞊va ‑sü 'ka. 14 Pë 'oo pë 'ka dhoë‑ ‑dhɛ n ‑gɔ, kwa ‑nu kwa ‑bha ‑klu 'kuë‑ ‑sü ‑wun 'gü, a ‑dho ‑a kë.»

Yesu ‑bha ‑Zuu 'slööslö 'tɔ 'go ‑sü

15 'Ö Yesu ‑ya pö 'zü: «꞊Ya kë ꞊nɛ n ‑dhɔ ‑yö ka ‑kë, kö ‑ka ma tɔng ‑nu 'kun. 16 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, a ‑dho ‑a ‑dhɛ n Dë ‑gɔ kö ‑yö mɛ 'waa gbɛ bɔ ka ‑dhë kö ‑yaan nu ka ‑dhë. Mɛ bhë 'ö tɔɔ ‑Zuu 'ö 'wun gia‑ ‑yö go ‑a 'gü. Yö ꞊nɛ 'ö dho kë ka 'piö ‑kplawo. 17 'Kpongtaamɛ ‑nu 'ka 'dhö ‑mɔa kö ‑wo wo ‑kɔ 'kpɔ ‑a ‑gɔ wo ꞊zuö' 'gü; 'ö tɔɔ waa 'dho wo 'yan dɔ ‑a ‑bha kö ‑waan 'dhoë‑ dɔ. 'Kɛɛ ka ‑zë ka‑ ‑dɔ; 'kɛɛ ka ‑zë, ka ‑nu ka ka 'ko 'piö, 'ö ‑ya ‑sü 'ka ka 'gü.»

18 'Yö‑ pö: «N 'ka 'dho ka to 'sloo 'ka; a ‑dho yɛ n 'zü 'a nu ka 'piö. 19 'Töng 'yaa ꞊gbiin gbɔ kö 'aan‑ 'go 'kpongtaamɛ ‑nu 'yan 'dhiö; 'kɛɛ ka ‑zë, ka ‑dho ka 'yan dɔ n ‑ma, 'ö tɔɔ a 'bhee‑, 'ö ka ‑de 'pö, 'ka dho kë 'bhee‑. 20 Yi 'ö bhë ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya ‑lo, ka ‑dho ‑a ‑dhɛ yö ꞊nɛ a ‑ya ‑sü 'ka n Dë 'gü, 'go mü, 'ka ‑ya ‑sü 'ka n 'gü; 'ö ma ‑de 'pö, 'a ka 'gü.

21 Mɛ 'ö ꞊ya ma tɔng ‑nu 'kun, kö mɛ bhë n ‑dhɔ ‑ya ‑kë. Mɛ bhë ꞊nɛ 'ö n Dë ‑ya ‑dhɔ ‑kë. Ma ‑de 'pö, ‑a ‑dhɔ ‑dho n kë 'ö 'a n ‑de ‑zɔn ‑a ‑dhë.»

22 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu bhë ‑a mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Zudë bhë, (n 'ka‑ pö Zuda Ikaliɔtö,) 'ö Yesu ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «N Dëmɛ, ‑yö ‑kë ꞊dhë 'ö 'ü dho ü ‑de ‑zɔn yi ‑dhë, 'ö ü 'ka 'dhoë‑ wo 'kpongtaamɛ ‑nu ‑dhë ‑ɛɛ?»

23 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Mɛ 'ö n ‑dhɔ 'dhoë‑ 'gü, ‑yö ‑dho n ‑ma tɔng ‑nu kun. Mɛ bhë n Dë ‑dhoë ‑dhɔ kë, 'ö ma 'dhö, n Dë 'dhö, 'yi kpa yi 'kuë‑ 'ö 'yi dho 'yi ‑ya ‑a ‑gɔ kɔɔ. 24 Yö ꞊ga 'ö mɛ 'ö n ‑dhɔ 'yaa‑ 'gü 'pö, 'ö 'yaa n ‑wo ‑nu ꞊bhlë ‑ya. ‑Wo ‑nu 'wo 'go ‑na n dhiö 'ka‑ ma ‑na bhë, waa 'go n ‑de 'gü; 'kɛɛ n Dë 'ö n bɔ bhë ꞊nɛ 'wo go ‑a 'gü.

25 ‑Wo ‑nu 'wo bhë 'saadhö ꞊nɛ 'töng 'ö ꞊tun n ‑gɔ ka 'piö zö bhë, 'a ka ꞊daan ‑an 'ka. 26 Mɛ 'ö dho nu kö ‑yaan nu ka ‑dhë, ‑wo ‑nu 'wo bhë, ka ‑zo ‑büö ‑sü 'iin ka ‑daan ‑an 'ka ‑sü 'ka bhë 'ö tɔɔ ‑Zuu 'slööslö 'ö n Dë dhoë‑ bɔ ka ‑dhë n 'tɔ 'gü bhë.

27 N 'dho ‑sü ‑mü; 'kɛɛ ꞊zuöyagluu 'a‑ nu ka ‑dhë. ‑Yö n ‑de ‑bha ꞊zuöyagluu 'ka, 'a‑ nu ka ‑dhë. 'Yaa ꞊nɛ ‑a mɛ 'ö 'kpongtaa zö ‑a 'dhö. Kö ꞊kun 'ö ka ꞊zuö' ‑yö to zlöö 'iin 'ö 'siö ‑yö ‑kan ka 'gluu. 28 'Wun 'a‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë ꞊nɛɛ ‹a 'dho ‑na, 'kɛɛ a ‑dho yɛ n 'zü› bhë, ka‑ ma ‑a! ꞊Ya kë 'dhö, ꞊ya kë ꞊nɛ n ‑dhɔ ‑yö ka ‑bha ‑be, kö ka ꞊zuö' 'glu ‑dho dhi ‑a ma ‑sü 'ka ꞊nɛ a ‑dho n Dë 'piö 'ö bhii n Dë ‑yö ꞊va n ‑ta. 29 'Wun ‑nu 'wo bhë a ‑an ‑to 'dhiö 'a ‑an ‑wun ꞊blɛɛ ka ‑dhë, ‑yö kë 'dhö kö yi 'ö 'wo dho kë ‑a 'ka bhë 'kaan‑ n ‑wo ‑nu ‑dhɛ 'wun gia‑. 30 'Töng 'yaa n ‑gɔ ꞊va gbɔ kö 'kwaan‑ ‑ya kwa 'ko ꞊bhaa ꞊nɛ ‑kɔ ꞊suu'‑ ꞊nɛ ‑a 'dhö, kö 'aan‑ 'wun ‑nu ꞊blɛɛ' ka ‑dhë, 'ö tɔɔ ‑gludë 'ö 'kpongtaamɛ ‑nu ꞊kɔɔn ‑na bhë ‑yö nu ‑na. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ‑a ‑kɔ 'yaa ‑mɔ n ‑ma. 31 'Kɛɛ a‑ 'piö kö 'a pë 'ö n Dë ‑ya pö 'a‑ kë bhë 'aan‑ kë; 'yaa n 'gbee‑ ‑ta bho ‑sü 'ka; ‑yö ‑kë 'dhö kö 'kpongtaamɛ ‑nu ‑waan ‑a dɔa ꞊nɛ n Dë ‑dhɔ ‑yö n ‑kë. ꞊Ao', ‑ka ꞊luu', 'kwa ziö!»

15

Yesu ‑bha ‑kë lɛzɛn ‑lü giagia 'ka ‑sü

1 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë 'dhö, 'yö 'wun ꞊zuan' do 'bhaa ‑zɔn ‑an ‑dhë ꞊nɛɛ: «'Ma 'wun 'sü lɛzɛn 'wo ‑drɔɔn kë ‑na 'ka bhë ‑a ‑bha ꞊nɛ ma 'a tɔɔ lɛzɛn ‑lü giagia 'ö n Dë 'dhö ‑a tamɛ 'ka. 2 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö n Dë ‑yö nu, 'ö lɛzɛn ‑lü 'a‑ 'ka bhë 'ö‑ ‑kɔ ‑nu mɛ 'ö 'waa wo ‑kpa ‑ya bhë 'ö ‑an ‑kan 'ö ‑an bho mü; 'ö‑ mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑kpa dhö ‑dhö bhë 'ö ‑an ‑ta ‑kan ‑yö kë 'dhö kö ‑an ‑kpa 'bhaa ‑yaan ‑ya 'zü. 3 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ: Mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'a‑ nu ka ‑dhë bhë waa ka kë ꞊nɛ pë ‑ta 'kan ‑sü 'dhö kaa kë 'slööslö ‑a? 4 ‑Ka 'to ‑klu ‑sü 'ka n ‑ma ꞊nɛ ‑kɔ 'a‑ 'ka ka ‑bha bhë ‑a 'dhö. ꞊Dhɛ 'ka‑ ‑ga 'wun bhë ‑a 'gü bhë, ka ‑mɔa 'ka‑ pö lɛzɛn ‑lü ‑kɔ ‑yö ‑mɔa ‑a ‑kpa ‑yö ‑ya 'sloo 'ka kö 'yaa ‑gban ‑sü 'ka ö 'lü gia‑ ‑bha ‑a? ꞊Ɛɛ, 'ö ‑kɔ do bhë 'ö‑ 'ka 'pö kaa ‑mɔa ka ‑yö ‑a ‑bha ‑pë ‑yö kë ‑dhö ‑Zlan ‑bha zian ‑ta kö kaa 'to ‑klu ‑sü 'ka n ‑ma.

5 Ma ꞊nɛ 'a tɔɔ lɛzɛn ‑lü, 'ö ka ꞊nɛ 'ka tɔɔ lɛzɛn ‑lü 'ö bhë ‑a ‑kɔ ‑nu. Mɛ ꞊ya 'to ‑klu ‑sü 'ka n ‑ma kö 'aan‑ kë ‑klu ‑sü 'ka ‑a ‑bha, ‑a ‑yö ‑a ‑bha ‑pë ‑nu ‑dho kë ꞊plëëzë 'ka ‑Zlan ‑bha zian ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ 'ö lɛzɛn ‑lü bhë 'ö‑ ‑kpa ‑nu 'dhoë‑ 'ka bhë ‑a 'dhö, 'ö bhii kaa ‑mɔa 'ka pë gbɛ kë kö kaa 'to ‑klu ‑sü 'ka n ‑ma. 6 Mɛ 'ö yaa 'to ‑klu ‑sü 'ka n ‑ma, ‑yö ‑dho kë ‑zuö plaan ‑mɛ 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka 'lü ‑kɔ 'ö 'yaa ö ‑lü ‑bha ‑a 'dhö; 'ö ꞊ya kë 'ö 'kpɛa kun. Ka gia‑ ka‑ ‑dɔ ꞊nɛ 'lü ‑kɔ 'kpɛa ‑nu bhë ꞊wa ‑an 'dho 'kuëdhö, kö 'dho 'wo 'dhoë‑ ‑an güö bhë. 7 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka 'to ‑klu ‑sü 'ka n ‑ma, 'ö n ‑wo ‑nu ꞊wa ‑ya ka 'gü, pë 'oo pë 'ö 'ka dhoë‑ ‑dhɛ, ka ‑dhoë yö. 8 N Dë ‑bha 'tɔbhɔdhe 'ö bhë ‑a ‑wo ‑kɔ ꞊ga 'ö bhë; 'ö bhii ꞊ya kë ꞊nɛ ka ‑yö ‑a ‑bha ‑pë ꞊ya kë ‑dhö ‑Zlan ‑bha zian ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ 'ö lɛzɛn ‑kpa ‑nu 'dho ‑ya ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö kö 'ka‑ ‑zɔn ꞊nɛ ka n ‑ma ꞊guë' ‑nu 'ka. 9 A ka ‑dhɔ ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö n Dë ‑yö n ‑dhɔ ꞊kaa' bhë ‑a 'dhö. ‑Ka 'to ma ‑dhɔ 'gü! 10 ‑A kë ‑kɔ ꞊ga ꞊nɛ: ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka ma tɔng ‑nu 'kun, ka ‑dho to ma ‑dhɔ 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ma ‑de 'pö 'a n Dë ‑bha tɔng ‑nu kuën 'ö‑ ‑wun 'gü, 'a‑ 'ka ‑a ‑bha ‑dhɔ 'gü bhë ‑a 'dhö.

11 'Wun bhë a‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'dhö ‑yö kë 'dhö kö ꞊zuögludhi 'ö n ‑gɔ bhë ‑yö ‑ya ka 'gü kö 'go mü ka ꞊zuö' 'glu ‑yaan dhi 'fɛfɛdhö. 12 Ma tɔng bhë 'ö tɔɔ: ‑Ka ka 'ko ‑nu ‑dhɔ kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'a ka ‑dhɔ kë ‑na ‑a 'ka ꞊nɛ ‑a 'dhö. 13 Ka gia‑, ka‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ pë 'kö mɛ dhoë‑ kë kö ‑yaan ‑zɔn ö 'bha ‑dhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑dhɔ ‑kë ꞊duö 'ö tɔɔ 'we 'ö dho ‑a wo ‑a ‑bha kö ‑yaan ga ‑a ‑wun 'gü. 14 ꞊Ya kë ꞊nɛ pë ‑nu 'a‑ pö ka ‑dhë 'töüdhö bhë 'ka‑ 'kun, kö ka n 'bhamɛ ‑nu 'ka. 15 N 'ka 'dho ka ‑dhɛ ‑dewo poo ma yuökëmɛ ‑nu zlöö, 'ö tɔɔ mɛ 'ö yuö ‑kë ö ‑gɔmɛ ‑dhë, pë ‑nu 'ö‑ ‑gɔmɛ 'dhoë‑ kë ‑na 'yaa‑ dɔ. A ‑dho ka ‑dhɛ zlöö n 'bhamɛ ‑nu, bhii pë ‑nu 'a‑ ꞊daan 'saadhö n Dë 'piö bhë, 'ma‑ 'plɛ ‑zɔn ka ‑dhë, 'ka‑ dɔ. 16 Ka kun 'ka n sü; 'kɛɛ ma ꞊nɛ 'a ka ꞊dhɔɔ ‑kë n ꞊bhaa, 'ö 'a‑ pö ka ‑dhë 'ka 'dho kö 'ka yuö kë, ‑a ‑yö ‑a ‑bha ‑pë ‑nu ‑wo kë ‑Zlan ‑bha zian ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ 'ö lɛzɛn ‑lü ‑kpa 'dhö kë ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö. 'Ö ka këyuö ‑nu 'wo bhë 'ö ‑an ‑yö ‑a ‑bha ‑pë ‑nu 'wo bhë 'wo dho ꞊glɔɔ. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, pë 'oo pë 'ka‑ ‑dhɛ n Dë ‑gɔ n 'tɔ 'gü, ‑yö ‑dho ‑a nu ka ‑dhë. 17 'Kɛɛ pë 'ö 'a‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ 'ö tɔɔ kö 'ka ka 'ko ‑nu ‑dhɔ kë.»

'Kpongtaamɛ ‑nu ‑bha Yesu waa‑ ö ‑bha mɛ ‑nu ‑san zë 'wo‑ wo

18 'Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü: «꞊Ya kë ꞊nɛ 'kpongtaamɛ ‑nu ꞊wa ka ‑san zë kö ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ‑wo n ‑san ‑zë 'dhiö ‑be ‑waan ꞊tun yö ‑na ka ‑bha bhë. 19 ꞊Ya kë ꞊nɛ ka ‑kë 'kpongtaamɛ ‑nu 'ka 'pö ‑be, ‑wo ‑dho ka ‑dhɔ kë, 'ö bhii kö ka ‑an ‑mɛ 'ka. 'Kɛɛ 'ma ka 'sü, 'ma ka bho 'kpongtaamɛ ‑nu ziën; 'kaa 'kpongtaamɛ ‑nu 'ka gbɔ; pë 'ö‑ ‑wun 'gü 'ö 'wo ka ‑san zë ‑na 'ö bhë. 20 Kë‑ wo bhë n 'ka‑ pö ka ‑dhë 'dhiö ꞊nɛɛ yuökëmɛ 'yaa ꞊va ö ‑gɔmɛ ‑bha ‑a? ꞊Ɛɛ, 'ö ꞊dhɛ ꞊wa n 'klo bhɔ bhë, kö ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ‑wo ‑dho ka 'klo bhɔ 'pö. ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊wa 'wun ma n ‑ma mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu ‑ta, kö ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ‑wo ‑dho 'wun ma ka ‑bha ‑nu ‑ta 'pö. 21 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, pë ‑nu 'wo dhoë‑ kë ka 'ka 'dhö bhë, ‑wo ‑dho ‑a kë kaa n ‑wun 'gü, 'ö bhii mɛ 'ö n bɔ bhë 'waa‑ dɔ. 22 ꞊Ya kë ꞊nɛ n 'ka nu ‑be kö 'aan‑ 'wun ꞊blɛɛ' ‑an ‑dhë, za ‑bha ‑an 'kun ‑sü gbɛ 'ka 'dho kë ‑dhö, ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑wun 'gü. 'Kɛɛ dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ (꞊wa yën n ‑wo ‑nu ma ‑sü ‑bha; ꞊ya kë 'dhö,) ‑a 'slë gbɛ 'ka 'dho kë ‑an ‑gɔ gbɔ ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑wun 'gü. 23 Mɛ 'ö ꞊ya n ‑san zë, kö ꞊ya n Dë ‑san zë ꞊nɛ bhë. 24 ꞊Ya kë ꞊nɛ pë ‑nu 'a‑ ‑kë 'kpɛɛdhö, 'ö mɛ gbɛ yaa‑ kë do kun bhë, n 'ka‑ kë 'dhö ‑bezë, za 'ka 'dhö ‑an kun. 'Kɛɛ ꞊dɛɛ, ‑an 'yan ꞊ya ‑da n këyuö ‑nu 'gü; yö ꞊ga 'ö 'wo ma 'dhö, n Dë 'dhö, yi ‑san zë ‑na bhë. 25 'Kɛɛ pë ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑kë 'dhö kö pë ‑nu 'wo ‑ya ‑sü 'ka ‑an ‑bha tɔng 'sëëdhɛ 'gü ‑an 'dhiö ‑yaan ‑mɔ 'kuë. Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö: ‑Wo n ‑san ‑zë 'kpaan 'ka; ‑a ‑gɛn gbɛ 'yaa 'dhö. »

26 'Yö‑ pö: «Mɛ 'ö dho nu ka ‑dhë bhë, ‑yö ‑dho nu. 'Yö tɔɔ ‑Zuu 'slööslö 'ö go n Dë 'piö; yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ 'wun gia‑ ‑gɛn 'godhɛ. Ma ꞊nɛ 'a dho ‑a bɔ ka ‑dhë. 'Kɛɛ ‑yö ‑go n Dë 'piö. Yö ꞊nɛ 'ö dho n ‑wun ꞊blɛɛ' ka ‑dhë. 27 ꞊Ya kë 'dhö, ka ‑de 'pö, 'ka n ‑wun ꞊blɛɛ' mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑dhë, 'ö bhii ka ꞊nɛ 'ö 'ka ‑kë n 'piö ‑a züdɔyi 'ka 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha.»

16

1 'Yö Yesu ‑ya pö 'zü: «A‑ ‑pö ka ‑dhë 'dhö, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ka dho ka bo ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü 'ka. 2 ‑Wo ‑dho ka kë, 'wo ka bho ‑an ziën wo ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü. ‑A ‑de 'töng 'bhaa 'ka, mɛ ‑nu ‑wo ‑dho ka zë ‑a pö ‑sü 'ka wo ‑de ꞊zuö' 'piö ꞊nɛ ‑wo ‑Zlan ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun kë ‑na. 3 ‑A kë 'wo dhoë‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ waa n Dë dɔ 'iin waa n dɔ. 4 ‑A pö 'a‑ wo ‑na ka ‑dhë 'dhö bhë 'ö tɔɔ kö yi 'ö ‑an ‑bha 'töng dho ‑lo ‑a 'ka kö ‑waan pë ‑nu kë ka 'ka ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, kö ka ‑zo ‑yaan ‑büö ꞊nɛ 'ma‑ 'to 'dhiö 'ma‑ ꞊blɛɛ' ka ‑dhë 'saadhö. 'Wun ‑nu 'wo bhë ‑a ꞊blɛɛ' 'ö n 'ka‑ wo ka ‑dhë 'dhö ‑blɛɛzë 'ka bhë 'ö tɔɔ kö a ꞊tun ka 'piö.»

Yuö 'ö ‑Zuu 'slööslö dhoë‑ kë

5 'Yö Yesu ‑yö dhoë 'dhiö, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ n 'dho ‑sü ‑mü mɛ 'ö n bɔ ‑a 'piö bhë ꞊nɛ, 'a 'wun ꞊blɛɛ ka ‑dhë 'dhö bhë. ‑A ‑wun 'gü 'ka ‑ya diindhö, 'ö mɛ 'yaa ‑dhö ka ziën kö ‑yö n ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ꞊nɛɛ: ‹Ü ‑dho mɛɛ?› 'ka bhë, 6 'ö tɔɔ ‑wɛɛ ꞊ya 'kpɔ ka ‑ta 'wun ‑nu 'wo bhë ‑a ‑wun 'gü. 7 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, a‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛɛ: ꞊Yö ‑së ka ‑bha 'ka kö 'a 'dho ka 'dhiö, 'yaa 'dhö mɛ 'ö dho nu kö ‑yaan nu ka ‑dhë bhë yaa 'dho ‑lo ka ‑ta. ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ma 'dho, yö ꞊nɛ 'a dho ‑a bɔ ka ‑dhë. 8 Yö bhë ꞊nɛ 'ö ꞊ya nu, 'ö dho ‑a ‑zɔn 'kpongtaamɛ ‑nu ‑dhë ꞊nɛ 'wun 'ö ‑gban ꞊sɔɔn yaa ‑wun ‑bha, 'wun 'ö ‑gban pë 'ö kpengdhö ‑a ‑bha, 'wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha za 'ö dho ‑a dɔ ‑a ‑bha, ‑kɔ 'ö‑ 'ka ‑an ꞊zuö' 'piö bhë 'yaa 'dhö; wo ‑de ‑püö 'wo‑ wo ‑na bhë. 9 Wo ‑de ‑püö 'wo‑ wo ‑na 'wun 'ö ‑gban ꞊sɔɔn yaa ‑bha ‑a ‑wun 'ka bhë 'ö tɔɔ 'waa n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 10 Wo ‑de ‑püö 'wo‑ wo ‑na 'wun 'ö ‑gban pë 'ö kpengdhö ‑a ‑wun 'ka bhë 'ö tɔɔ n 'dho ‑sü ‑mü n Dë 'piö; ka 'ka 'dho n yö gbɔ; 11 'iin 'zü, wo ‑de ‑püö 'wo‑ wo ‑na 'wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha za 'ö dho ‑a kan ‑a ‑wun 'ka bhë 'ö tɔɔ 'kpongtaamɛ ‑nu ꞊kɔɔnmɛ bhë ‑a ‑bha za ꞊ya 'kan 'saadhö, ‑a ‑gɔ ꞊ya 'toë‑ 'gü.»

12 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë 'zü: «'Wun ‑yö n ‑gɔ ꞊va kö 'aan‑ ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë; 'kɛɛ 'ma ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü ‑së 'ka, ‑an 'plɛ 'ka 'dho to ka 'toë‑, dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ ‑a 'gü. 13 ‑Zuu 'ö 'wun gia‑ ‑go ‑a 'gü ‑mɛ 'ka bhë ꞊ya nu, yö ꞊nɛ 'ö dho yö ka ‑dhë 'dhiö 'wun gia‑ ‑zian ‑ta. Yö ꞊nɛ ꞊ya nu, 'ö pë ‑nu 'ö‑ ma 'iin pë ‑nu 'wo dho kë, 'ö dho ‑an 'plɛ ꞊blɛɛ' ka ‑dhë. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, yaa 'dho kë yö ‑de 'sloo ‑a ‑de ‑ta ‑wun 'ka. 14 ‑Yö ‑dho n 'tɔ kë ꞊va, 'ö tɔɔ ma ꞊nɛ 'a dho n ‑wo ‑nu ‑lo ‑a kwɛɛ kö ‑yaan nu ‑yaan ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë. 15 Pë 'saadhö 'ö n Dë ‑bha 'ka, kö ma pë ‑mü. Pë 'ö ‑kë 'a‑ pö ‑Zuu 'slööslö 'ö bhë a ‑dho n ‑wo ‑nu ‑lo ‑a kwɛɛ kö ‑yaan nu ‑yaan ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë 'ö bhë.»

'Yena ‑wun ‑bha ‑gla ꞊zuögludhi ‑wun 'gü ‑kɔ 'ö dho kë

16 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë 'zü: «'Töng 'ö n ‑gɔ ka 'piö zö bhë 'yaa ꞊va gbɔ; n ‑go ka 'yan 'dhiö ‑sü ‑mü kö 'aan‑ 'dho; 'ö ꞊ya 'go mü, ‑a ‑dhɛ yaa 'dhö ꞊glɔɔ 'ö 'ka ‑kpën n ‑ma 'zü.»

17 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu 'bhaa ‑nu ‑wo yö ‑a pö ‑sü ‑bha wo 'ko ziën ꞊nɛɛ: «‑Wo ‑nu 'ö‑ ꞊blɛɛ 'saadhö ꞊nɛ ‹'töng 'ö n ‑gɔ ka 'piö zö bhë yaa ꞊va gbɔ; n ‑go ka 'yan 'dhiö ‑sü ‑mü kö 'aan‑ 'dho, 'ö ꞊ya 'go mü, ‑a ‑dhɛ 'ka 'dho ꞊glɔɔ 'ö 'ka ‑kpën n ‑ma 'zü›, 'ö‑ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‹'ö tɔɔ n 'dho ‑sü ‑mü n Dë 'piö› 'wo bhë 'saadhö, ‑an ‑gɛn tɔɔ ‑më, 'kwa dɔa ꞊nɛɛ? 18 ‹'Töng 'yaa ꞊va gbɔ› ‑de 'kö‑ pö ‑na ꞊nɛ ‑a ‑gɛn tɔɔ ‑më poo ꞊ee? Pë ‑nu 'ö‑ pö ‑na 'saadhö bhë, 'kwaa‑ ‑gɛn ma 'sa!»

19 ꞊Dhɛ Yesu ꞊yaa‑ ‑dhɛ yö ꞊nɛ ‑wa 'piö 'wo ꞊dhɛɛkpɔdhe kë ö ‑gɔ, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë: 'Töng 'ö n ‑gɔ ka 'piö zö bhë 'yaa ꞊va gbɔ; n 'go ‑sü ‑mü ka 'yan 'dhiö kö 'aan‑ 'dho, ꞊ya 'go mü, ‑a ‑dhɛ yaa 'dhö ꞊glɔɔ 'ö 'ka ‑kpën n ‑ma 'zü; 'wun bhë 'pö 'ka‑ ‑ta ꞊dhɛɛ' kpɔ ka 'ko ‑nu ‑gɔ bhë ee? 20 A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Ka ‑dho 'gbo ‑nu bɔ 'yenazë 'ka; 'kɛɛ 'kpongtaamɛ ‑nu ꞊zuö' 'glu ‑dho dhi. Ka ‑dho kë 'yenazë 'dhö, 'kɛɛ ka ‑bha 'yena ‑wun bhë ‑yö ‑dho gla ꞊zuögludhi ‑wun 'gü. 21 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ! 'Wun bhë ‑a ꞊tɛi' ꞊ga ꞊nɛ: Koyiga ꞊ya dhebɔ 'kun, ‑a ꞊zuö' ‑yö ‑kaan 'kuë; 'ö tɔɔ 'töng 'ö‑ 'yënng dho bhɔa bhë ꞊ya ‑lo. 'Kɛɛ ꞊ya yën 'bë bho ‑sü ‑bha, 'ö‑ ‑zlö ‑yö ‑trö 'yënngbhɔdhe bhë ‑a 'ka, 'ö tɔɔ ‑a ꞊zuö' 'glu ꞊ya dhi mɛ 'bhee‑ 'ö‑ ‑da 'kpongtaa bhë ‑a ‑wun 'gü. 22 ‑Kɔ do gia‑ bhë 'ö‑ 'ka 'pö ꞊dɛɛ. 'Ö tɔɔ ka ‑de 'pö ka ꞊zuö' ꞊ya ꞊kaan' 'kuë. 'Kɛɛ a ‑dho yɛ n 'zü. ‑Yö n 'gü ꞊nɛ ‑a yi bhë ‑a 'ka, ka ꞊zuö' 'glu ‑dho dhi; mɛ gbɛ ‑kɔ 'ka 'dho ‑mɔa kö ꞊zuögludhi 'ö dho kë ka ‑gɔ bhë, ‑ya 'kun ka ‑gɔ.

23 Yi bhë ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya ‑lo, ꞊dhɛɛkpɔdhe gbɛ 'ka 'dho kë ‑dhö 'wun gbɛ ‑wun 'gü gbɔ. A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka: Pë 'oo pë 'ka‑ ‑dhɛ n Dë ‑gɔ n 'tɔ 'gü, ‑yö ‑dho ‑a nu ka ‑dhë. 24 'Ö yö ꞊dɛɛ ‑bha, kaa pë gbɛ ‑dhɛ n Dë ‑gɔ do n 'tɔ 'gü ꞊kun. ‑Ka pë ‑gba ‑dhɛ 'dhɛ! Ka ‑dho ‑a yö; ꞊ya kë 'dhö ka ‑bha ꞊zuögludhi ‑dho ‑mɔ 'kuë.»

Yesu ‑bha ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑sü 'ö 'kpongtaadhɛ ‑ta

25 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü: «'Wun ‑nu 'a‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë 'saadhö bhë, a ‑an ‑kë 'dhö 'wun ꞊zuan' 'ka. 'Kɛɛ ‑a 'töng ‑yö nu ‑na 'ö n 'ka 'dho 'wun ꞊zuan' ‑zɔn ka ‑dhë, 'wun ‑blɛɛ ka ‑dhë ‑sü 'ka; ‑a yi bhë ‑a 'ka, 'wun ‑nu 'wo ‑gban n Dë ‑bha, a ‑dho ‑an ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë 'puu 'ka. 26 Yi bhë ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya ‑lo, ka ‑dho pë ‑nu ‑dhɛ n Dë ‑gɔ n 'tɔ 'gü; n ‑ma ‑wun 'ka 'dho kë ‑a ‑bha ‑dewo kö 'a ꞊bhɛa' ‑a ‑dhë 'zü pë 'ka‑ ‑dhɛ bhë ‑a ‑wun 'gü kö ‑yaan ꞊tun ‑a nu ‑na ka ‑dhë, 27 'Ö tɔɔ n Dë ‑de gia‑ ‑yö ka ‑dhɔ ‑kë. Ka ‑dhɔ ‑ya ‑kë, 'ö tɔɔ n ‑dhɔ ‑yö ka ‑kë, 'ö 'ka‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ a ‑go ‑Zlan 'piö. 28 A ‑go n Dë 'piö, 'a nu 'kpongtaa zö. 'Kɛɛ a 'go ‑na 'kpongtaa, a 'dho ‑na n Dë 'piö.»

29 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «꞊Nnn'‑, 'wun ꞊ga 'ü‑ ꞊blɛɛ' ‑na 'puu 'ka bhë. ‑A mɛ bhë 'yaa 'wun ꞊zuan' 'ka. 30 Dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ, ꞊ya kë yi 'yaan 'sabla ꞊nɛ ü pë 'plɛ ‑dɔ, 'ö ü ‑bha ‑wun 'yaa‑ ‑bha kö 'yi ü ꞊dhɛɛ' 'kpɔ 'zü 'wun 'bhaa ‑wun 'ka. ‑A ‑wun 'gü, yi‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ ü ‑go ‑Zlan 'piö 'ü nu.»

31 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛɛ: «'Ka‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'sabla ‑a? 32 ꞊Ao'; 'kɛɛ ‑a yi ‑yö nu ‑na, 'ö‑ ‑de ꞊ya ‑lo 'saadhö, 'ö 'ka dho kan n ‑zü, mɛ 'ö ‑dhö, ‑yaan 'dho ö ꞊plöö kö 'kaan‑ n 'to 'sloo 'ka. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, 'maa n 'sloo 'ka, 'wun gia‑ 'ka, bhii n Dë ‑yö n 'piö. 33 Pë ‑nu 'wo bhë, a‑ ‑pö ka ‑dhë 'dhö 'saadhö ‑yö kë 'dhö kö ka ‑bha ‑klu n ‑ma ‑sü 'gü, ꞊zuöyagluu ‑yaan kë ka ‑gɔ. Ka 'yënng ‑dho bhɔ 'kpongtaa zö. 'Kɛɛ ‑ka ka 'gü dɔ 'gbee‑! 'Ma 'to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑gludë 'ö 'kpongtaa zö bhë ‑a ‑ta.»

17

Yesu ‑bha ‑bhɛa ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wun 'gü ‑sü

1 ꞊Dhɛ ꞊ya 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë 'dhö, 'ö ‑dhɛ ‑ga dhang‑ 'gü ꞊zian', 'ö‑ pö: «N Dë, 'töng 'ü‑ ‑ya bhë ꞊ya ‑lo. ‑Bhö 'tɔbhɔdhe nu ü Gbö ‑dhë kö ü Gbö ‑yaan 'tɔbhɔdhe nu ü ‑dhë 'pö. 2 Bhii 'bha ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü nu ‑a ‑dhë mɛ 'kpɛkpɛ ‑ta, ‑yö kë 'dhö kö mɛ ‑nu 'ü ‑an nu ‑a ‑dhë 'saadhö bhë ‑yaan ꞊toëpö ‑këdhösü nu ‑an ‑dhë. 3 ꞊Toëpö ‑këdhösü 'ö bhë 'ö tɔɔ kö ‑waan ü dɔ, bhi 'ü ‑Zlan dosɛn 'ö giagia 'ka bhë 'iin kö Yesu Klito 'ü‑ bɔ bhë ‑waan ‑a dɔ 'pö. 4 'Ma‑ kë, ü 'tɔ ꞊ya bhɔ 'kpongtaa. Yuö 'ü‑ dɔ n kwɛɛ kö 'aan‑ kë bhë ꞊ya yën. 5 'Kɛɛ n Dë, 'tɔbhɔdhe 'ö ‑kë n ‑gɔ ü 'piö 'ma kö 'kpongtaadhɛ ‑de yaa kë ꞊kun bhë, ‑a nu n ‑dhë ü wö 'dhiö zö.

6 Mɛ ‑nu 'ü ‑an bho 'kpongtaa 'ü ‑an nu n ‑dhë bhë, 'ma‑ kë ꞊wa ü dɔ. ‑Wo ‑kë ü ‑bha 'ka ‑be; 'ö ꞊dhɛ 'bha ‑an nu n ‑dhë bhë, ꞊wa ü ‑wo ‑nu ꞊bhlë ‑ya. 7 ꞊Ya kë ‑an 'yaan ꞊nɛ pë ‑nu 'ü‑ nu n ‑dhë 'saadhö bhë ‑yö ‑go ü 'piö, 8 bhii ‑wo ‑nu 'ü‑ 'kluën bho n ‑ma ‑an ‑bha 'ka bhë, ‑a 'plɛ ꞊ya ‑lo ‑an ‑ta; 'yö ꞊wa wo ‑kɔ 'kpɔ ‑a ‑gɔ. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ꞊waa‑ yö 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛ a ‑go ü 'piö, bhi ꞊nɛ 'ü n bɔ.

9 A ‑bhɛa ü ‑dhë ‑an ‑wun 'gü. N 'ka‑ pö 'kpongtaamɛ ‑nu. A‑ ‑pö mɛ ‑nu 'ü ‑an nu n ‑dhë bhë, bhii ‑wo ü ‑bha 'ka. 10 Pë ‑nu 'wo n ‑gɔ 'saadhö, ‑wo ü ‑bha 'ka; 'ö pë ‑nu 'wo ü ‑gɔ 'pö 'saadhö, 'wo n ‑ma 'ka. 'Go mü 'ö n ‑ma 'tɔbhɔdhe ‑yö bɔ ‑an 'gü. 11 'Maa 'kpongtaa zö gbɔ, 'kɛɛ wo ‑zë, ‑wo ꞊tun zö. A nu ‑na ü 'piö 'ma. ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, n Dë 'slööslö, ü ‑zo kë ‑an 'piö, ü 'tɔ 'piigbeezë bhë ‑a 'ka, ‑yö kë 'dhö kö ‑waan kë do ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'ko‑ 'ka do bhë ‑a 'dhö. 12 ꞊Dhɛ 'a ꞊tun ‑an 'piö, 'tɔ 'ü‑ nu n ‑dhë bhë ꞊nɛ 'a n ‑zo ‑kë ‑an 'piö ‑a ‑bha 'piigbeedhɛ 'ka. A n ‑zo ‑kë ‑an 'piö, 'ö ‑an mɛ gbɛ yaa ꞊dhɔng, ‑a 'ke yaa kë mɛ 'ö dho kë dhɔng ‑mɛ 'ka bhë ‑a 'ka, ꞊nɛ ‑kɔ 'ö pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö‑ pöë bhë ‑a 'dhö. 13 'Kɛɛ a nu ‑na ü 'piö 'ma. 'Wun ‑nu 'wo ꞊nɛ a ‑an ‑blɛɛ 'dhö ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ a ꞊tun 'kpongtaa zö bhë, ‑yö kë 'dhö kö ma ꞊zuögludhi 'ö 'fɛfɛdhö bhë ‑yö kë ‑an ‑gɔ. 14 ‑Wo ‑nu 'ü‑ 'kluën bho n ‑ma bhë ꞊nɛ 'a‑ ‑lo ‑an kwɛɛ. Yö ꞊ga 'ö 'kpongtaamɛ ‑nu 'dhö ‑an ‑san zë ‑na bhë, bhii ‑dhɛ 'ö ꞊wa wo ‑kɔ 'kpɔ ‑a ‑gɔ bhë, 'waa 'kpongtaadhɛ ‑bha 'ka gbɔ ꞊nɛ ‑kɔ do 'a‑ 'ka bhë ‑a 'dhö. 15 A ‑bhɛa ü ‑dhë. N 'ka‑ pö 'ü ‑an ‑bho 'kpongtaamɛ ‑nu ziën, 'kɛɛ a‑ ‑pö 'ü ‑an ‑maa kë dü ‑gɔ. 16 'Waa 'kpongtaadhɛ ‑bha 'ka ꞊nɛ ‑kɔ gia‑ 'ö 'maa‑ 'ka 'kpongtaadhɛ ‑bha 'ka bhë ‑a 'dhö. 17 ‑Bhöë kë kö ‑wo kë ü ‑bha 'ka ö 'plɛ 'ka, ü ‑wo 'ö 'wun gia‑ 'ka bhë ‑a 'ka. 18 'Ma ‑an bɔ 'kpongtaamɛ ‑nu ziën ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'ü n bɔa 'kpongtaa bhë ‑a 'dhö. 19 'Ma n ‑de nu ü ‑dhë n 'plɛ 'ka (kö pë 'ö ‑dhi ü ‑dhë 'ü‑ kë n 'ka), ‑an ‑bha 'wun ‑së ‑wun 'gü, ‑yö kë 'dhö kö wo ‑zë ‑wo ‑ya ‑de ‑ta.

20 ꞊Bhɛa' 'a‑ wo ‑na ꞊nɛɛ, 'yaa wo do 'sloo ‑an ‑wun 'gü; a ‑bhɛa mɛ ‑nu 'ö 'wo dho n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, ‑an 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo ‑bha bhë ‑an ‑wun 'gü 'pö. 21 A ꞊bhɛa kö wo 'saadhö ‑wo kë mɛ ‑lü do 'ka. N Dë, ‑bhöë kë kö ‑wo kpa kwa ‑bha, 'kwa kë ꞊nɛ mɛ ‑lü do 'dhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ü‑ 'ka ‑ya ‑sü 'ka n 'gü, 'ö ma ‑de 'pö 'a‑ 'ka ü 'gü bhë ‑a 'dhö. ‑Wo kë do kö 'kpongtaamɛ ‑nu ‑waan ‑a ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ bhi ꞊nɛ 'ü n bɔ. 22 'Tɔbhɔdhe 'ü‑ nu n ‑dhë bhë, 'ma‑ nu ‑an ‑dhë ‑yö kë 'dhö kö ‑waan kë do ꞊nɛ ‑kɔ 'ö bhi 'dhö, ma 'dhö, 'ko‑ 'ka bhë ‑a 'dhö. 23 'Ö bhii a ‑ya ‑sü 'ka ‑an 'gü, 'ö bhi ‑de 'pö, ü ‑ya ‑sü 'ka n 'gü kö ‑waan kë mɛ ‑lü do 'ka 'iin kö 'kpongtaamɛ ‑nu ‑waan ‑a yö ‑an ‑gɔ ꞊nɛ bhi ꞊nɛ 'ü n bɔ 'ö 'ü ‑an ‑dhɔ ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'ü n ‑dhɔ ꞊kaa' bhë ‑a 'dhö.

24 N Dë, 'bha ‑an nu n ‑dhë. ‑Yö 'dhö, 'kɛɛ a‑ 'piö kö ‑dhɛ 'a dho ‑da ‑a ‑bha bhë, ‑wo ‑da mü, kö 'tɔbhɔdhe 'ü‑ nu n ‑dhë bhë ‑waan ‑a ‑dhɛ yö, 'ö tɔɔ ü n ‑dhɔ ‑kë ‑a ‑de kö 'kpongtaadhɛ yaa kë ꞊kun. 25 N Dë, bhi 'ü kpengdhö, 'kpongtaamɛ ‑nu 'waa ü dɔ; 'kɛɛ ma ‑zë, a ü ‑dɔ. 'Go mü mɛ ‑nu 'ü‑ nu n ‑dhë, 'ö 'wo ꞊nɛ bhë, ‑wa ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ bhi ꞊nɛ 'ü n bɔ. 26 'Ma‑ kë ꞊wa ü dɔ 'ö 'a dho dhoë 'dhiö, ‑yö kë 'dhö kö ‑dhɔ 'ö ü ‑gɔ n buëndhö bhë, ‑yö kë ‑an 'gü 'iin kö ma ‑de gia‑ 'aan‑ ‑ya ‑an 'gü.»

18

'Wun 'ö ‑gban Yesu 'kun ‑sü ‑bha

(Matiö 26.47-56; Maakö 14.43-50; Lukö 22.47-53)

1 ꞊Dhɛ Yesu ꞊ya 'wun ꞊blɛɛ'‑ 'dhö, yö 'dhö, ö ‑bha ꞊guë' ‑nu 'dhö, ‑wo ‑ziö 'wo dho 'yiga 'wo‑ ‑dhɛ Sedrɔn bhë ‑a ꞊zlöö ꞊zian'. 'Lüdhɛɛdhɛ do ‑yö ‑kë 'ma ('ö ꞊ya kë 'ö mɛ ‑nu ‑wo dho wo 'tɛɛ pa ꞊dhia ‑a 'gü). ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu 'wo dho ‑a ‑bha. 2 Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu 'wo bhë ‑a mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Zuda, 'ö yö ꞊nɛ 'ö Yesu 'dhɔɔ dɔ bhë, ‑dhɛ bhë ‑ya ‑dɔ 'pö, 'ö tɔɔ 'dhiö ꞊zian', waa‑ Yesu ‑nu ꞊ya kë ‑wo ‑dho mü ‑kplawo wo 'kuë. 3 'Yö Zuda ‑yö dho 'lüdhɛɛdhɛ bhë ‑a ‑bha, yö 'dhö, 'dhasi ‑nu 'dhö, waa‑ ‑dhɛ ‑maakëmɛ ‑nu 'ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wa yö ‑an 'piö bhë ‑nu, 'wo dho. 'Gbia ‑nu, ꞊labang ‑nu, ‑piö ‑nu, ‑wo ‑kë ‑an kwɛɛ 'wo dhoë. 4 Kë‑ wo 'dhö bhë, pë ‑nu bhë Yesu ‑yö ‑an 'plɛ ‑naa ‑dɔ. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ꞊yɔɔn ‑an ‑bha, 'ö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Dö 'pö 'ka‑ ꞊mɛɛ' ‑na bhë ꞊ɛ?»

5 'Wo‑ ‑da ‑kë ‑a ‑gɔ, 'wo‑ pö: «Nazalɛtë mi 'wo‑ ‑dhɛ Yesu bhë 'yi‑ ꞊mɛɛ' ‑na bhë.»

'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ma ꞊ga 'a ꞊nɛ!»

Zuda 'ö‑ 'dhɔɔ dɔ bhë, ‑yö ‑kë mɛ 'wo nu bhë ‑an 'piö mü 'pö. 6 ꞊Dhɛ Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë «ma ꞊ga 'a ꞊nɛ,» 'yö 'wo bhɔ wo züë 'ö 'wo ‑püö sia‑. 7 'Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'zü ‑dëüwo ꞊nɛɛ: «Dö 'pö 'ka‑ ꞊mɛɛ' ‑na bhë?»

'Wo‑ pö: «Nazalɛtë mi 'wo‑ ‑dhɛ Yesu.»

8 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «'Ma‑ pö ka ‑dhë 'saadhö ꞊nɛ ma ‑mü. ꞊Ɛɛ, 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ ma 'ka n ꞊mɛɛ' ‑na bhë kö ‑ka ka ꞊kwaa'‑ mɛ ‑nu 'wo to ꞊nɛ ‑an ‑zü ‑wo 'dho.»

9 'Wun ꞊blɛɛ' ‑kɔ ꞊suu'‑ bhë, Yesu ‑ya ‑wo 'dhö ‑yö kë 'dhö ‑a ‑de ‑wo 'ö‑ pö 'dhiö 'ö ‑kë: «N Dë, mɛ ‑nu 'ü‑ nu n ‑dhë bhë, n 'ka n ꞊kwaa'‑ ‑an ‑zü ‑an mɛ do ‑de 'gü yaa ꞊siö'‑» 'ka bhë, kö ‑a 'dhiö ‑yaan ‑mɔ 'kuë. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö ꞊kaa', 'ö ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑wo bhë 'ö‑ ‑wun 'dhiö ‑yö ‑mɔ ‑a 'ka 'kuë. 10 ꞊Dhɛ 'ö 'wun ‑nu bhë 'wo kë ‑na 'dhö, ‑blaan do ‑yö ‑kë Simɔ Piɛɛ ‑gɔ. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö‑ ‑gan; ‑a ‑zuö 'ö‑ wo bhë 'ö slabhomɛ ꞊va ‑bha yuökëmɛ 'wo‑ ‑dhɛ Maakisö bhë 'ö ‑a ꞊kwɛɛ‑ 'gü 'tonëga 'kan 'wa 'dödhö. 11 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö Piɛɛ ‑dhë: «‑Bhö ü ‑bha ‑blaan ‑da ö ‑kloo 'gü. ‑Yö ü ‑zo 'piö ꞊nɛ 'yënngbhɔdhe 'yi ‑kɔɔ 'ö n Dë ‑ya nu n ‑dhë bhë n 'ka 'dhoë‑ mü ꞊a?»

‑Wo ‑dho Yesu 'ka Anë 'dhiö

12 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö 'dhasi ‑nu 'wo nu bhë waa‑ wo ‑gɔmɛ 'dhö, 'yan ‑kë ‑dhɛ ‑bha ‑mɛ ‑nu 'wo bhë 'dhö, wo 'plɛ 'wo ‑lo Yesu ‑bha, 'wo‑ ‑lö ꞊bhüö' 'ka. 13 'Wo dho ‑a 'ka Anë ‑gɔ kɔɔ ‑blɛɛzë 'ka. Anë bhë, Kaifö 'ö ‑kë slabhomɛ ꞊va 'ka ‑kwɛ bhë ‑a 'ka bhë ‑a bɔɔ dë ‑mü. 14 'Yö Kaifö bhë, yö ‑de 'pö, kë‑ wo 'dhiö bhë, yö ꞊nɛ 'ö‑ pö Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑dhë ꞊nɛɛ: «꞊Yö ‑së kö mɛ do ‑yö ga 'ö ꞊zië' 'sɛgɔ ‑todhösü 'gü ‑mɛ ‑nu ꞊siö' ‑sü ‑ta.»

Piɛɛ ‑bha ꞊kploo 'ö‑ wo Yesu 'ka

(Matiö 26.69-70; Maakö 14.66-68; Lukö 22.55-57)

15 ꞊Dhɛ 'wo 'dho ‑na Yesu 'ka, Simɔ Piɛɛ waa‑ ꞊guë' ‑nu 'wo bhë ‑a mɛ do ‑wo ‑to ‑an 'piö. Mɛ 'ö waa‑ Piɛɛ 'wo to wo 'ko 'piö 'wo dho bhë, slabhomɛ ꞊va ‑ya ‑dɔ. Pë ‑kë 'ö ‑dhɛ 'wo ‑da ‑na Yesu 'ka 'kwɛandhö mü, 'ö yö ‑de 'pö 'ö ‑da kɔɔ 'ö bhë. 16 'Kɛɛ Piɛɛ ‑yö ‑to plaan 'kɔ 'dhiö; 'ö ꞊guë' mɛ 'ö ‑da kɔɔ ꞊sia bhë, 'ö dho 'yan ‑to 'kɔdhi ‑bha ‑dhe 'ö ‑kë mü ‑a 'piö plaan, 'ö 'wun ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë, 'ö ‑da Piɛɛ 'ka 'kwɛandhö mü. 17 'Yö dhebɔ bhë 'yö Piɛɛ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊woë' ꞊nɛɛ: «Bhi ‑de 'pö, gɔɔn‑ ꞊nɛ ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu bhë ‑an do kun ü 'ka a?» 'Ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Abi', 'maa‑ 'piö.»

18 ꞊Dhɛ 'ö 'nɛnɛ 'dhö kë ‑na 'gbee‑, 'ö yuökëmɛ ‑nu waa‑ 'kɔdhi ‑maakëmɛ ‑nu ‑wo 'siö 'gba ‑da 'ö wo 'plɛ 'wo dho ‑a ‑maa 'nɛnɛ bho ꞊dhia. Piɛɛ ‑yö ‑kë ‑an 'piö mü 'pö 'nɛnɛ bho ꞊dhia.

Slabhomɛ ꞊va ‑bha Yesu ꞊dhɛɛ' 'kpɔ 'ö‑ wo

(Matiö 26.59-66; Maakö 14.55-64; Lukö 22.66-71)

19 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Anë 'ö ‑kë slabhomɛ ꞊va zii 'ka bhë, 'yö Yesu ꞊dhɛɛ' kpɔ ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wun waa‑ ‑a ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'ka. 20 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «A 'wun ‑blɛɛ 'dhëëdhɛ ‑nu 'gü mɛ 'plɛ ‑dhë; ‑dhɛ ‑nu ꞊ya kë 'ö Zuifö ‑wo dho ‑a ‑bha 'kuëdhö ꞊nɛ ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'iin ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü ‑dhɛ ‑nu 'dhö bhë ꞊nɛ ꞊ya kë 'a 'wun ‑nu ꞊blɛɛ ‑an ‑bha. N 'ka 'wun gbɛ ꞊blɛɛ'‑ ‑bin ‑blü. 21 ꞊Ya kë 'dhö, ‑më ‑wun ü‑ ꞊dhɛɛ' ‑gban n ‑ma 'gbödhö ꞊ee? Mɛ ‑nu 'wo wo 'to to n ‑wo ‑nu ‑bha bhë ‑an ꞊dhɛɛ' 'kpɔ 'dhɛ! 'Wun ‑nu 'a‑ ꞊blɛɛ, ‑wa ‑dɔ ‑së 'ka.»

22 ‑Yö ‑to 'wun ꞊blɛɛ' ꞊dhia 'ö 'yan ‑to 'kɔdhi ‑bha ‑mɛ do ‑ya ‑gɔ ‑ma 'wa 'gböüdhö, ‑a ‑kë 'fɛfɛ ‑sü 'ka, 'ö‑ pö: «'Wun ‑daa kë ‑kɔ ꞊suu'‑ bhë ü‑ ‑wo 'dhö ꞊dhë slabhomɛ ꞊va ‑gɔ ꞊ɛɛ?»

23 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Wo ‑mlë 'ö 'wun ‑daa kë ‑kɔ yaa 'ka mü ii? ‑A ‑zɔn n ‑dhë, 'yaa 'dhö kö ü n ‑gɔ ‑ma 'kpaan?»

24 'Wun bhë ‑a ‑gɔ yaa kë ‑dhö gbɔ, 'ö Anë ‑ya to ‑lö ‑sü 'ka 'dhö 'ö‑ bɔ Kaifö 'ö ‑kë slabhomɛ ꞊va 'ka ‑kwɛ bhë ‑a 'ka bhë ‑a ‑dhë.

Piɛɛ ‑bha ꞊kploo ꞊plɛ 'ö‑ wo 'zü

(Matiö 26.71-75; Maakö 14.69-72; Lukö 22.58-62)

25 ꞊Dhɛ pë ‑nu bhë 'wo kë ‑na 'dhö, kö Piɛɛ ‑yö 'nɛnɛ bho ꞊dhia. 'Wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Bhi ‑de 'pö 'bhaa gɔɔn‑ ꞊nɛ ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu do 'ka a?»

'Ö Piɛɛ ‑yö ꞊kploo ꞊woë' ꞊nɛɛ: «‑Abi', 'maa‑ 'piö.»

26 Gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë mü, 'ö ‑kë slabhomɛ ꞊va ‑bha yuökëmɛ do 'ka. Yö ꞊nɛ 'ö Piɛɛ ‑ya dheglu 'tonëga 'klu ‑kan bhë. 'Yö Piɛɛ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Kaa‑ gɔɔn‑ bhë ka ‑nu kaa kë ka 'ko 'piö 'lüdhɛɛdhö; 'yaa 'dhö a?»

27 'Yö Piɛɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'zü ꞊nɛɛ: «'Wun gia‑ 'yaa ‑mü.» ‑Dhɛ do bhë 'wo to ‑a ‑bha 'ö ‑tɔ gɔn ‑yö ‑we.

'Dho 'wo‑ wo Yesu 'ka Pilatö 'dhiö

(Matiö 27.1-2, 11-14; Maakö 15.1-5; Lukö 23.1-5)

28 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo go Yesu 'ka Kaifö ‑gɔ kɔɔ, 'wo dho ‑a 'ka 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ 'ö Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑wa ‑ya 'sɛgɔ 'ö bhë ‑a ‑ta bhë ‑a ‑gɔ 'kwɛandhö. ꞊Dhɛ 'wun ‑nu bhë 'wo kë ‑na 'dhö, kö 'kwa dɔ ‑dhiadhiö tii 'gü. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, Zuifö ‑gɔmɛ ‑nu waa ‑da ‑a 'ka Pilatö ‑gɔ kɔɔ mü 'ö bhii kö ꞊wa wo ‑de kë ‑dhiizë ‑be wo ‑bha wɔ ‑kɔ 'gü ‑Zlan wö 'dhiö; kö wo 'ka 'dho Paakö 'wlaan‑ ‑bhöpë ‑bhö ꞊nɛ bhë. 29 'Ö‑ ‑wun 'gü, 'ö 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ Pilatö ‑yö yö plaan, 'ö dho ‑an ‑gɔ zian‑, 'ö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «‑Më ‑wun 'ö 'ka‑ dɔ gɔɔn‑ ꞊nɛ ‑a ‑bha ‑ɛ?»

30 'Wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'wo‑ pö: «Yaa kë këpëyaamɛ 'ka ‑bezë, yi 'ka 'dho nuë ü ꞊dhia.»

31 'Ö Pilatö ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka ‑de gia‑ ka dhoë, 'ka‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ka ‑bha tɔng ‑nu 'dhoë‑ 'ka bhë ‑a 'dhö.» 'Ö Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «Tɔng yaa‑ pö yi ‑dhë 'yi mɛ zë.»

32 Kë‑ wo 'dhiö ꞊zian' bhë, Yesu ‑yö 'wun ‑gban ö ‑bha ga ‑kɔ ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ; yö ꞊nɛ 'ö ‑de 'dhoë‑ kë bhë. 33 'Yö Pilatö ‑yö ‑sɔ kɔɔ, 'ö Yesu ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Ü Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë 'ka a?»

34 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «‑A pö 'ü‑ wo 'dhö bhë ü ‑zo 'pö 'ü‑ ‑ta 'wun bhë ‑a 'gü yö ‑mü 'iin ü‑ ‑pö ꞊nɛ ‑kɔ 'wo‑ ꞊blɛɛ ‑a 'ka ü ‑dhë ‑a 'dhö ee?»

35 'Ö Pilatö ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «'Maa Zuifö 'ka; bhi gia‑ ü‑ ‑yö; 'kɛɛ ü ‑sɛgümɛ ‑nu waa‑ slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu ‑wo nu ü 'ka 'wo ü dɔ n kwɛɛ 'sa; ꞊ya kë 'dhö kö ‑më 'ü‑ ‑kë ‑ɛɛ?»

36 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «Ma ‑gludëdhɛ yaa 'go 'kpongtaa zö. ꞊Ya kë ꞊nɛ ma ‑gludëdhɛ ‑yö ‑go 'kpongtaa zö ‑bezë, ma yuökëmɛ ‑nu ‑wo ‑dho 'ko ‑zë ‑be mɛ ‑nu 'wo nu kö ‑waan n 'kun bhë ‑an 'ka, kö ꞊kun 'wo dho n dɔ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu kwɛɛ. 'Kɛɛ ‑abi', ma ‑gludëdhɛ yaa 'go 'kpongtaa zö.»

37 'Ö Pilatö ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊woë' ꞊nɛɛ: «꞊Ya kë 'dhö kö ‑gludë ‑mü ü 'ka a?» 'Ö Yesu ‑ya pö: «꞊Ii‑, ‑gludë ‑mü n 'ka. A ‑bhɔ 'a nu 'kpongtaa zö kö 'aan‑ 'wun gia‑ 'gü ‑wun ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë. Mɛ 'ö 'ta sü 'wun gia‑ 'gü, ‑yö ö 'to ‑kë n ‑wo ‑bha.» 38 'Yö Pilatö ‑ya pö: «‑Më tɔɔ 'wun gia‑ 'gbödhö ꞊e?»

Ga ‑za ‑bha ‑lo 'ö‑ wo Yesu tuö

(Matiö 27.15-31; Maakö 15.6-20; Lukö 23.13-25)

꞊Dhɛ Pilatö waa‑ Yesu ꞊wa 'dɔɔ 'bhle dɔ 'dhö, 'ö Pilatö ‑yö yö plaan Zuifö ‑nu 'piö, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Maa 'wun 'ö dho kë ga ‑za ‑lo gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑a tuö ‑gɛn 'ka ‑a yö ‑na. 39 'Kɛɛ ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑kwɛ 'saadhö 'ka, ka‑ ‑dhɛ n ‑gɔ kö 'a mɛ do bho ‑kanso 'gü ka ‑dhë ka ‑bha Paakö 'wlaan‑ ‑yi 'ka bhë, ka‑ 'piö kö Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë bhë 'a n ꞊kwaa' ‑a ‑zü ka ‑dhë ‑a?»

40 ꞊Aa', 'wo yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü ‑bha ꞊nɛɛ: «‑Abi', ‑abi', 'yiëë‑ 'piö! ‑Bhö Balaba ‑zë bho mü yi ‑dhë!» Balaba 'ö bhë, kë‑ wo bhë, ‑yö ‑kë këpëyaamɛ 'ka.

19

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Pilatö ‑ya pö 'dhasi ‑nu ‑dhë ‑wo 'dho Yesu 'ka, ‑wa ‑ma ‑klaa 'ka. 2 'Yö 'dhasi ‑nu ‑wo 'ginng 'gɔ ꞊gblaa' ‑pë ‑kë 'wo‑ ‑ya Yesu tuö; 'wo gblang nuɛazë do sü 'wo‑ ‑da ‑a ‑bha (‑gludëdhɛ ‑kwaa). 3 ꞊Dhɛ ꞊waa‑ kë 'dhö, 'wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë, 'bha ꞊büee!» ꞊Waa‑ kë 'dhö, ꞊waa‑ kë 'dhö, 'wo‑ ‑gɔ ‑ma.

4 'Ö Pilatö ‑yö yö plaan 'zü ‑dëüwo, 'ö‑ pö mɛ gbung 'wo ‑kë mü bhë ‑an ‑dhë: «‑Ka ka 'to 'to, a 'dhoë‑ nuë ka ꞊dhia plaan zö kö ka ‑de 'kaan‑ yö ꞊nɛ 'maa za ‑lo ‑a tuö ‑gɛn yö ‑na kö ‑yaan kë ‑a zë ‑gɛn 'ka bhoo‑!»

5 'Wo nu Yesu 'ka ‑an 'dhiö mü; 'gɔ ꞊gblaa' ‑yö ‑kë ‑a tuö, sɔ nuɛazë ‑yö ‑kë ‑a ‑bha. 'Ö Pilatö ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Yö ꞊ga ꞊nɛ! ‑Kaa ‑ga bhë 'dhɛ!»

6 'Yö ꞊dhɛ slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ 'yan ‑to 'kɔdhi ‑bha ‑mɛ ‑nu ꞊waa‑ yö, 'wo yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü ‑bha ꞊woë' ꞊nɛɛ: «‑A dɔ ‑gaatalü ‑bha! ‑A dɔ ‑gaatalü ‑bha!»

'Ö Pilatö ‑ya pö ‑an ‑dhë: «꞊Ɛɛ, ka gia‑ ‑kaa 'kun, 'ka dhoë, 'ka‑ dɔ ‑gaatalü ‑bha, 'ö bhii ma ‑zë 'maa‑ zë ‑gɛn yö ‑na.»

7 'Yö Zuifö ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «Tɔng do ‑yö yi ‑gɔ 'ö ꞊yaa‑ ‑lö 'gü; yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑a zë ‑gɛn; 'ö bhii ‑ya pö yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑Zlan Gbö.»

8 ꞊Dhɛ ‑wo bhë Pilatö ꞊yaa‑ ma, 'ö 'suö ‑yö ‑kan ‑a 'gluu. 9 'Yö ‑da kɔɔ 'ö Yesu ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Ü ‑go 'më 'ü nu ꞊ii?»

'Kɛɛ Yesu yaa ‑daa gbɛ kë ‑a ‑gɔ. 10 'Ö Pilatö ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü 'ka 'dho we n ꞊woë' ꞊a? 'Kɛɛ ‑yö kë ü 'yaan ꞊nɛ ma do ꞊nɛ, ‑dhɛ 'ü dɔ ‑a ‑bha zlöö ꞊nɛ 'a ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'a ‑potaasü nu ü ‑dhë 'iin 'a‑ pö mɛ ‑nu ‑dhë ‑wo ü dɔ ‑gaatalü ‑bha.»

11 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü ‑kɔ 'yaa ‑mɔ pë gbɛ ‑bha ‑a 'ke yaa kë 'wun ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑wun ‑lo ü kwɛɛ ‑an 'ka. Pë 'ö ‑kë 'ö mɛ 'ö n dɔ ü kwɛɛ bhë 'ö za ‑bha ‑lo ‑a tuö ‑sü bhë 'ö ‑ziö ü ‑bha ‑ta 'ö bhë.»

12 ꞊Dhɛ Yesu ‑yö 'wun ꞊blɛɛ 'dhö zlöö, Pilatö ‑yö ‑kë ‑a 'slë ꞊mɛɛ' ꞊dhia zlöö kö ‑yaan ‑potaasü nu Yesu ‑dhë. 'Kɛɛ ꞊dhɛ ꞊ya 'dho Zuifö ‑nu 'dhiö 'zü 'wun do bhë ‑a 'ka 'yö 'wo yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü ‑bha ꞊woë' ꞊nɛɛ: «꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ bhë 'bha ü ꞊kwaa'‑ ‑a ‑zü, kö 'bhaa ‑gludë ꞊va 'bhamɛ 'ka gbɔ! 'Ö bhii mɛ 'oo mɛ 'ö‑ pö ö ‑gludë 'ka kö ꞊ya kë ‑gludë ꞊va 'ö Wlɔmë bhë ‑a yaagümɛ 'ka ꞊nɛ bhë!»

13 ꞊Dhɛ Pilatö ꞊ya ‑wo ‑nu bhë ‑an ma 'dhö, 'ö‑ pö ‑wo nu Yesu 'ka 'dhëëdhö. 'Ö yö ‑zë 'ö ꞊yaannu zakanmɛ ‑bha ‑gbloo 'gü. ‑Dhɛ bhë ‑wa ‑dhɛ Eblö ‑wo 'gü «Gabata». 14 ‑Yö ‑kë Paakö ‑waamayi 'ka, kö lan‑ ꞊ya dɔ mɛ ‑gɔ ziën. 'Yö Pilatö ‑ya pö Zuifö ‑nu ‑dhë: «Ka ‑bha ‑gludë bhë ꞊ga ꞊nɛ!»

15 'Yö 'wo yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü ‑bha 'zü ꞊woë' ꞊nɛɛ: «‑A zë! ‑A zë! ‑A dɔ ‑gaatalü ‑bha!»

'Yö Pilatö ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Ka‑ 'piö kö 'a ka ‑bha ‑gludë dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑a?»

'Ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑wa ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊nɛɛ: «꞊Ya 'kan ‑gludë ꞊va 'ö Wlɔmë ‑a ‑bha, ‑gludë gbɛ 'yaa yi ‑gɔ.»

16 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Pilatö ‑yö Yesu dɔ ‑an kwɛɛ kö ‑wo 'dho ‑a 'ka, ‑wa dɔ ‑gaatalü ‑bha.

Yesu ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü

(Matiö 27.32-44; Maakö 15.21-32; Lukö 23.26-43)

'Wo dho Yesu 'ka. 17 Yesu gia‑ ꞊nɛ 'yö ö ‑bha ‑gaatalü bun kö ‑wo 'dho ‑na pö‑ ꞊taa. 'Wo dho 'wo ‑lo ‑dhɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Eblö ‑wo 'gü «Gɔɔgota» bhë ‑a ‑bha (꞊waa‑ pö 'dhö kö ‑wa ‑pö «mɛ ‑gɔ ‑klëë ‑lo ‑dhɛ»). 18 ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö 'dhasi ‑nu ‑wo Yesu dɔ ‑a ‑bha ‑gaatalü ‑bha. Mɛ ꞊plɛ 'waa gbɛ ‑wo ‑kë mü, 'ö 'wo ‑an dɔ ‑gaatalü ‑bha 'pö; 'wo mɛ do dɔ Yesu ꞊kwɛɛ‑ 'gü, 'wo‑ mɛ do dɔ ‑a ꞊kwaa‑ 'gü.

19 'Yö Pilatö ‑ya pö ‑wo 'lü 'fa 'sü ‑wa zë ‑gɛn ‑yaa ‑ta kö ‑wo ꞊taanga ‑gban ‑a ‑ta ‑a ‑gɔ dhuö zian ꞊woë' ꞊nɛɛ: «Yesu, Nazalɛtë mi, Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë.» 20 Zuifö ‑nu ‑wo ‑kë ꞊va 'ö ‑wo bhë 'wo‑ pö 'ö bhii ‑dhɛ 'wo Yesu dɔ ‑a ‑bha ‑gaatalü ‑bha bhë, yaa kë pö‑ 'ka ꞊gbiin; 'ö pë 'wo‑ ‑ya 'pö bhë 'ö ‑kë Eblö ‑wo 'gü, 'wo‑ ‑ya Latɛn ‑wo 'gü, 'wo‑ ‑ya Glɛkö ‑wo 'gü 'zü. 21 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑wo dho Pilatö 'piö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Wo 'ü‑ ‑ya ‹Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë› 'ka bhë, kö ꞊kun 'ü‑ to 'dhö; pë 'ü dhoë‑ ‑ya ‑be 'ö tɔɔ ‹gɔɔn‑ ꞊nɛ ‑ya ‑pö: Ma ꞊nɛ 'a tɔɔ Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë›.»

22 'Ö Pilatö ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Pë 'ö 'ma‑ ‑ya 'saadhö, ‑yö ‑dho to ‑ya ‑sü 'ka 'dhö!»

23 ꞊Dhɛ 'dhasi ‑nu ꞊wa yën Yesu ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü ‑bha, 'wo‑ ‑bha sɔ ‑nu sü 'wo‑ ‑kan 'kou ‑yiisië, 'ö mɛ 'ö ‑dhö 'ö ö ‑bha sü. 'Yö 'wo‑ ‑bha gblang sü 'pö. Gblang 'ö bhë ‑a ‑wɔ ‑pin gbɛ yaa kë ‑a ‑bha. ‑Yö ‑kë bɔ ‑sü 'ka 'dhö do 'ö goë dhuö 'ö yöë sia‑. 24 'Yö ꞊dhɛ ꞊waa‑ ‑dhɛ yö 'dhö, 'wo‑ pö wo 'ko ‑nu ‑dhë: «‑Ka dɔ; sɔ mɛ ꞊nɛ, kö ꞊kun 'kwa‑ ‑blë, 'kɛɛ ‑kwa 'töü‑ ‑bhö kö mɛ 'ö dho to ‑a ‑gɔ, 'kwaan‑ dɔ.»

‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö pë 'ö ‑kë ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü, 'ö‑ 'dhiö ‑mɔ ‑a 'ka 'kuë, 'ö bhii ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‑Wo ma sɔ ‑nu ‑glu wo 'kuë, 'wo 'töü‑ ‑bhö ma sɔ ‑ta.

25 ꞊Dhɛ 'wo Yesu dɔ ‑gaatalü ‑bha, ‑a dhe 'dhö, ‑a dhe dheglu 'nëdhe 'dhö, Mali 'ö ‑kë Kleopasö bɔɔ 'ka bhë 'dhö, waa‑ Mali 'ö go Madala ‑wo ‑kë dɔ ‑sü 'ka ‑a 'sɔɔ. 26 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑yö ‑kpën ö dhe ‑bha kö ‑a ‑bha ꞊guë' ‑nu 'wo bhë ‑a mɛ 'ö‑ ‑dhɔ ‑ya ‑kë ꞊duö ‑yö dɔ ‑sü 'ka ‑a 'sɔɔ mü, 'yö‑ pö ö dhe ‑dhë: «N dhe, ü gbö ꞊ga dɔ bhë.»

27 'Yö‑ pö 'pö ꞊guë' 'ö bhë ‑a ‑dhë: «Ü dhe ꞊ga 'ö bhë.»

‑Dhɛ 'ö go ‑a ‑bha 'ö ꞊guë' 'ö bhë 'ö Yesu dhe kpa ö ‑bha, 'ö to ‑a ꞊plöö zlöö 'ö bhë.

Yesu ‑bha ga ‑sü

(Matiö 27.45-56; Maakö 15.33-41; Lukö 23.44-49)

28 ꞊Dhɛ 'wun ‑nu bhë ꞊wa kë 'dhö, 'ö Yesu yö ‑de gia‑ ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ pë 'plɛ 'dhiö ꞊ya ‑mɔ 'kuë 'ö‑ pö: «A ‑dho 'yi mü» ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka (‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü) ‑a 'dhö.

29 ‑Guö 'lɔɔ‑ ꞊fië' do 'ö ‑drɔɔn 'yi ‑ya pa ‑yö ‑kë mü. 'Wo 'lü 'wo‑ ‑dhɛ izɔpö bhë 'wo‑ ‑kɔ 'në sü, 'wo ꞊fuu'‑ ‑ya ‑a 'dhiö. ꞊Dhɛ ꞊waa‑ zë ‑drɔɔn 'yi bhë ‑a 'ka, 'wo‑ ‑zɔn ‑a 'dhi ‑dhë, 30 'Ö ‑yɛ ‑a nɛ‑ ‑bha, 'ö‑ pö: «Pë 'plɛ 'dhiö ꞊ya ‑mɔ 'kuë.»

꞊Dhɛ ꞊yaa‑ pö 'dhö, 'ö‑ ‑gɔ ꞊yɔɔ, 'ö ga.

'Dhasi do ‑bha 'dü ‑sɔ Yesu 'sɛn 'piö ‑sü

31 'Wun ‑nu bhë ‑wo ‑kë 'dhö Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ‑waamayi 'ka, 'ö waa 'we ‑a ‑bha kö Yesu waa‑ mɛ ‑nu 'wo bhë ‑wo 'to ‑gaatalü ‑bha mü kö ꞊glooyi ‑yö ‑lo ‑a 'ka; 'ö tɔɔ ꞊glooyi mɛ 'ö bhë ‑a ‑wun ‑yö ‑kë ‑an ‑gɔ 'gbee‑. 'Yö 'wo dho Pilatö 'piö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë ‑ya pö ö ‑bha 'dhasi ‑nu ‑dhë ‑wo mɛ ‑nu 'wo dɔ ‑sü 'ka ‑gaatalü ‑bha bhë ‑an 'gban 'yɛ, kö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa ga, ‑waan ‑an bho ‑gaatalü ‑bha. 32 'Yö ö ‑bha 'dhasi ‑nu bɔ, 'wo dho; 'yö ꞊dhɛ mɛ ꞊plɛ 'wo ‑an dɔ ‑gaatalü ‑bha Yesu 'sɔɔ bhë 'ö ꞊wa ‑an 'gban 'yɛ. 33 'Ö ꞊wa yö Yesu ‑bha, 'wo‑ yö ꞊nɛ ꞊ya ga 'saadhö. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, waa‑ ‑a ‑gɛn ‑nu 'yɛ gbɔ. 34 'Kɛɛ 'dhasi do ‑yö ö ‑bha 'dü ‑gban ‑a 'sɛn 'piö 'ö‑ zlɔa 'Ö to mü 'yi waa‑ fɛi 'wo go ‑a 'sɛn 'piö 'wo ‑lo. 35 Mɛ 'ö pë ‑nu 'wo ꞊nɛ 'ö ‑an ‑ya ꞊nɛ, ‑wo pë ‑nu bhë ‑a ‑kë ‑a 'yaan 'ka; 'ö pë ‑nu 'ö ‑an ‑ya bhë, 'ö 'wo 'wun gia‑ 'ka. Yö gia‑ ‑ya ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ 'wun gia‑ ‑mü. 'Ö ‑an ‑ya 'dhö kö ka ‑de 'pö 'kaan‑ bɔ ‑a ‑ta 'kaan‑ ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 36 Bhii pë ‑nu 'wo bhë ‑wo kë 'dhö kö pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑a 'dhiö ‑yaan ‑mɔ 'kuë. 'Ö tɔɔ ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: Waa 'dho ‑a dɔ gbɛ yɛ ‑a ‑bha. 37 'Yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑dhɛ 'bhaa 'gü 'zü ꞊nɛɛ: Mɛ 'ö 'wo‑ zlɔa 'dü 'ka ‑a 'sɛn ‑bha bhë ꞊nɛ 'ö ‑an 'yan dho to ‑a 'piö.

Yesu ‑da blɔɔn‑ 'gü ‑sü

(Matiö 27.57-61; Maakö 15.42-47; Lukö 23.50-56)

38 ꞊Dhɛ pë ‑nu bhë ꞊wa kë 'dhö, gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë ‑dhö 'wo‑ ‑dhɛ Zozɛfu, 'ö ‑kë Alimate mi 'ka; ‑yö ‑nu Pilatö 'piö 'ö Yesu ꞊glöö ‑dhɛ ‑a ‑gɔ kö ‑yaan 'dho ‑yaan ‑a ‑bin. Zozɛfu 'ö bhë ‑yö ‑kë ‑to Yesu 'piö ‑mɛ do 'ka, 'kɛɛ ‑ya ‑kë 'dhö ‑bindhɛ 'gü, 'ö tɔɔ ‑yö ‑suö Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑dhë. 'Ö Pilatö ‑yö ‑we ‑a ‑bha ‑a ‑gɔ. 'Ö dho 'ö Yesu ꞊glöö sü 'ö ‑ziö ‑a 'ka. 39 Gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë mü 'pö 'wo‑ ‑dhɛ Nikodɛmö. Yö ꞊nɛ 'ö dho yi do 'ka Yesu 'piö gbeng ꞊dhɛɛ' 'ka bhë. Yö ‑de 'pö, yi ‑de gia‑ bhë ‑a 'ka, 'yɔn 'wo‑ 'kpɔ ‑na wo ‑bha ꞊nɛ ‑a ꞊suu'‑ do 'bhaa ꞊sɔnng' 'gbeezë 'ö ‑kë aloɛ waa‑ 'miilö ‑an 'ka bhë, ‑ya 'kilong 'gɔɔ‑ ‑yaaga ‑sü 'ö dho ‑a 'ka Zozɛfu 'piö. 40 'Yö 'wo ‑lo 'kuë‑ 'wo pë 'yi bhë 'wo‑ sü, 'wo sɔ 'pɛn sü, 'wo Yesu ꞊glöö ꞊baa ‑a 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'wo‑ kë ‑na ‑a 'ka Zuifö ‑nu wɔ ‑kɔ 'gü bhë ‑a 'dhö. 41 ꞊Dhɛ 'ö 'wo Yesu dɔ ‑a ‑bha ‑gaatalü ‑bha bhë, 'lüdhɛɛdhɛ do ‑yö ‑kë ‑a 'sɔɔ mü. 'Lüdhɛɛdhɛ bhë ꞊nɛ 'ö ‑guö ‑du do ‑dëü 'ö waa mɛ ‑bin ‑a 'gü do ꞊kun ‑yö ‑kë ‑a 'gü. 42 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑yö ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ‑waamayi 'ka, 'ö ‑guö ‑du bhë yaa kë 'ma ꞊gbiin, 'wo dho Yesu ꞊glöö 'ka 'wo‑ ‑wɛɛ bho.

20

Yesu ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü

(Matiö 28.1-8; Maakö 16.1-8; Lukö 24.1-12)

1 ꞊Dhɛ 'ö Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ‑ta ‑dhɛ ꞊ya 'po, 'ö Mali 'go Madala ‑yö ‑so ‑dhiadhiö tii 'gü, 'ö dho blɔɔn‑ ꞊taa. ꞊Dhɛ ꞊ya 'dho ꞊ya ‑lo 'ma, 'ö‑ yö ꞊nɛ ‑guö 'fa 'ö 'wo‑ yö ‑guö ‑du bhë ‑a 'dhiö bhë, ꞊ya 'go ‑a 'dhiö. 2 'Yö ‑ziö ‑bla 'ka 'ö dho Simɔ Piɛɛ waa‑ ꞊guë' mɛ 'ö‑ ‑dhɔ ‑yö Yesu ‑kë ꞊duö bhë ‑an 'piö, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Wa kwa Dëmɛ bho ‑a blɔɔn‑ 'gü ꞊wa dhoë ‑dhɛ gbɛ 'gü, 'ö 'kwaa‑ ‑dhɛ dɔ 'pö 'sa.»

3 'Yö Piɛɛ waa‑ ꞊guë' mɛ bhë 'wo ‑ziö, 'wo dho blɔɔn‑ ꞊taa. 4 'Dho 'wo ‑kë ‑a wo ꞊dhia bhë, ‑yö ‑kë ‑bla 'ka 'wo‑ sü; 'kɛɛ ꞊guë' 'ö bhë ‑yö ö ‑bha ‑sü 'gbee‑ 'ka 'ö dhoë Piɛɛ 'dhiö blɔɔn‑ ꞊taa. 5 ꞊Dhɛ ꞊ya ‑lo 'ma, 'yö ꞊kloo 'ö ‑dhɛ ‑ga ‑guö ꞊duudhö mü. 'Yö sɔ 'pɛn ‑nu 'wo‑ ꞊ploo Yesu 'ka bhë, 'yö‑ yö sia‑ mü. 'Kɛɛ yaa 'to mü yaa ‑da kɔɔ. 6 'Ö Simɔ ‑yö ‑lo mü, 'yö ‑da blɔɔn‑ 'gü; 'yö sɔ 'pɛn ‑nu bhë ‑an yö sia‑ mü. 7 Sɔ 'wo‑ kpa Yesu ‑gɔ ‑bha 'pö bhë ‑yö ‑kë mü 'pö, 'kɛɛ yaa kë sɔ 'pɛn ‑nu 'wo bhë ‑an 'piö. ‑Yö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka kpöë ‑de ‑ta ‑dhɛ gbɛ 'gü. 8 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ꞊guë' mɛ 'ö ‑lo 'dhiö ꞊sia bhë, 'ö ‑da blɔɔn‑ 'gü mü 'pö. ꞊Dhɛ 'ö‑ 'yan ‑ya ‑da pë ‑nu 'wo bhë ‑an ‑ta 'dhö, 'ö‑ ꞊tɛi' dɔ ö ꞊zuö' 'gü ꞊nɛ Yesu ꞊ya 'go ga 'gü. 9 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑yan 'ö ‑kë Yesu ‑yö ‑dho go ga 'gü 'ka bhë, ꞊guë' ‑nu 'wo bhë kö waa‑ ‑gɛn ma ‑a ‑gɛn ma ‑kɔ gia‑ 'ka ꞊kun. 10 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ꞊guë' ‑nu ꞊plɛ 'wo bhë 'wo ‑yɛ wo 'zü, 'wo dho wo ꞊plöö.

Yesu ‑bha ö ‑de ‑zɔn Mali 'go Madala ‑dhë ‑sü

(Matiö 28.9-10; Maakö 16.9-11)

11 ꞊Dhɛ pë ‑nu 'wo bhë ꞊wa kë 'dhö, Mali 'go Madala bhë, ‑yö ‑dho 'ma 'zü; 'ö dɔ plaan 'gbo bɔ ‑sü 'ka. 'Yö ꞊kloo kö ‑yaan ‑dhɛ ‑ga blɔɔn‑ 'gü. 12 'Yö‑ 'yan ‑yö ‑da ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊plɛ ‑ta kö ‑wo ‑ya ‑sü 'ka ‑dhɛ 'ö Yesu ꞊glöö ‑yö ‑kë ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha; sɔ 'puu ‑yö ‑kë ‑an ‑bha. ‑A mɛ do ‑yö ‑kë ‑dhɛ 'ö bɔ Yesu ‑gɔ bɔ ‑dhɛ 'ka bhë ‑a ‑bha, 'ö‑ mɛ do 'bhaa ‑yö ‑kë 'pian 'ö Yesu ‑gɛn ‑yö bɔa bhë ‑a 'ka. 13 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wa ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊woë' ꞊nɛɛ: «Dhebɔ, ‑më 'ü‑ ‑gbo bɔ ꞊ɛ?»

'Ö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «N Dëmɛ bho 'wo‑ wo zö ꞊nɛ, ‑dhɛ 'wo dhoë ‑a ‑bha, 'maa‑ dɔ.»

14 'Yö ꞊dhɛ ꞊yaa‑ pö 'dhö, 'yö ‑dhɛ ‑ga ö ꞊zlöö; 'ö Yesu yö kö ‑yö ꞊gbaannu ꞊süë' mü, 'kɛɛ yaa‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ Yesu ‑mü. 15 'Ö Yesu ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «Dhebɔ, ‑më 'ü‑ ‑gbo bɔ ‑na ꞊nɛ ꞊ɛ? Dö 'ü‑ ꞊mɛɛ?»

꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, ‑yö ‑kë ‑a ‑zo 'piö ꞊nɛ 'lüdhɛɛdhɛ bhë ‑a ‑yuökëmɛ ‑mü; 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ bhi ꞊nɛ 'ü‑ sü 'ü ‑ziö ‑a 'ka, ‑bhöë pö n ‑dhë kö 'aan‑ dho 'aan‑ 'sü.»

16 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Mali!»

꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'ö ꞊luu 'ö ꞊sië ‑a 'piö, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë Eblö ‑wo 'gü: «Labuni!» (꞊Waa‑ pö 'dhö kö ‑wa ‑pö «‑Gɔmɛ».)

17 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ü n kuënnu, bhii n 'ka dho n Dë 'piö dhuö ꞊kun. 'Kɛɛ ‑bhö 'dho 'ü‑ pö n dhegluzë ‑nu ‑dhë a 'dho ‑na n Dë 'ö ka Dë 'ka, n ‑ma ‑Zlan 'ö ka ‑bha ‑Zlan 'ka 'pö bhë ‑a 'piö.»

18 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Mali 'ö go Madala bhë 'ö ‑ziö, 'ö dho ꞊guë' ‑nu 'piö 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Ma Dëmɛ yö!»

'Ö 'wun ‑nu 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë bhë 'ö‑ 'plɛ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë.

Yesu ‑bha ö ‑de ‑zɔn ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë ‑sü

(Matiö 28.16-20; Maakö 16.14-18; Lukö 24.36-49)

19 Yi gia‑ bhë ‑a 'yinia 'piö, Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑kë wo 'kuë‑ 'kɔ do 'gü. 'Yö 'wo 'kɔdhi ‑nu ‑zuö wo ‑blü bhii 'suö ‑yö ‑an ‑kë Zuifö ‑nu ‑dhë. ꞊Dhɛ 'wo dho ‑a ‑ga kö Yesu ꞊ya ‑wo ‑an ziën mü. 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Zuöyagluu ‑yö kë ka ‑gɔ!»

20 ꞊Dhɛ ꞊ya 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë 'dhö, 'ö ö ‑kɔ ‑nu waa‑ ö 'sɛn 'piö ‑dhɛ ‑zɔn ‑an ‑dhë. 'Ö ‑an ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi Dëmɛ yö 'wo‑ wo bhë ‑a ‑wun 'gü. 21 'Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë 'zü: «꞊Zuöyagluu ‑yö kë ka ‑gɔ! ‑Kɔ do gia‑ 'ö n Dë ‑yö n bɔ ‑a 'ka 'a nuë ka 'piö bhë, ma ‑de 'pö 'ma ka bɔ.»

22 ꞊Dhɛ ꞊ya ‑wo ‑nu 'wo bhë ‑a pö ‑an ‑dhë 'dhö, 'ö 'tëë ‑piö ‑an ‑bha 'ö‑ pö: «‑Zuu 'slööslö 'a‑ nu ka ‑dhë bhë! 23 Mɛ ‑nu 'ö 'ka 'dhoë‑ ziö ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta, ‑Zlan ‑dho ziö ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa 'ö bhë ‑a ‑ta; mɛ ‑nu 'ö 'ka dho ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑wun ‑nu ‑lo ‑an tuö, ‑Zlan 'ka 'dhö ziö ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa 'ö bhë ‑a ‑ta.»

Yesu ‑bha ö ‑de ‑zɔn Toma waa‑ ꞊guë' ‑nu mɛ 'wo to ‑an ‑dhë ‑sü

24 ꞊Dhɛ 'ö pë ‑nu bhë 'wo kë ‑na 'dhö, kö Yesu ꞊ya nu ö ‑bha mɛ ‑nu ziën bhë, ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ꞊ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑a mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Toma 'wo‑ 'tɔ kpɔ ‑Flɛan 'ka bhë, yaa kë mü. 25 ꞊Dhɛ ꞊ya 'yɛ ö 'zü ꞊ya nu, 'ö‑ 'bhamɛ ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «'Yië kwa Dëmɛ yö.»

'Yö Toma ‑ya pö: «꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊taanga pin ‑nu 'wo‑ ‑kɔ ‑nu ‑bha n 'ka n 'yan dɔ ‑an ‑bha, 'ö n 'ka n ‑kɔnëga ‑sɔ ‑a pin ‑nu 'wo bhë ‑an 'piö, 'iin ‑a 'sɛn 'piö ‑dhɛ 'wo‑ zlɔa bhë 'ö n 'ka n ‑kɔ ‑sɔ ‑a 'piö, kö pë 'ka‑ pö ‑na bhë n 'ka‑ ‑dhɛ 'wun gia‑.»

26 ꞊Dhɛ 'dhɔɔgɔ do ꞊ya ziö, Yesu ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑kë wo 'kuë‑ 'zü 'kɔ bhë ‑a 'gü kö ꞊wa 'kɔdhi ‑nu ‑zuö wo ‑blü, 'ö Yesu ‑yö ‑da ‑an 'piö kɔɔ 'ö dɔ ‑an ziën. Toma ‑yö ‑kë ‑an 'piö yi bhë ‑a 'ka. 'Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «꞊Zuöwaannudhe ‑yö kë ka ‑gɔ!»

27 'Yö‑ pö Toma ‑dhë: «‑Dhɛ ‑ga zö 'dhɛ! Ü ‑kɔnëga 'pa ma bhüö pin ‑nu 'ka n kwɛɛ 'dhɛ! Ü ‑kɔ ‑sɔ n 'sɛn 'piö 'dhɛ! ‑Bhö ü bo ‑kɔ pë ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü 'ka 'ü n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑!»

28 'Yö Toma ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «N Dëmɛ, ma ‑Zlan!»

29 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ 'bha n yö bhë, 'ü n ‑ma ‑go ga 'gü ‑sü ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë ɔɔ? 'Kɛɛ mɛ ‑nu 'ö waa n yö 'ö 'wo n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së!»

'Sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑gɔ 'dhodhɛ

30 Kë‑ wo bhë Yesu ‑yö ‑dhidhaapë ꞊plëëzë 'bhaa ‑nu ‑kë ö ‑bha ꞊guë' ‑nu 'yan 'dhiö, 'kɛɛ 'waa ‑ya ‑sü 'ka 'sëëdhɛ ꞊nɛ ‑a 'gü. 31 'Kɛɛ ‑an mɛ ‑nu 'wo ‑ya ‑sü 'ka zö bhë, ‑wo ‑ya 'dhö kö Yesu ‑bha ‑kë ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ, ‑a Gbö 'ka ‑sü 'ö bhë 'kaan‑ ‑dhɛ 'wun gia‑, 'iin kö ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü do 'ö bhë 'kaan‑ bɔ ‑a ‑ta kö ꞊toëpö ‑këdhösü bhë 'kaan‑ ‑a yö.

21

Yesu ‑bha ö ‑de ‑zɔn ö ‑bha ꞊guë' ‑nu 'slaplɛ ‑dhë ‑sü

1 ꞊Dhɛ 'töng 'bhaa ꞊ya ziö, Yesu ‑yö ö ‑de ‑zɔn 'zü ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë, Tibeliasë 'yipuë 'kpong 'dhiö. ‑Kɔ 'ö 'wun bhë 'ö ꞊kaa' ꞊ga ꞊nɛɛ: 2 Yi bhë ‑a 'ka, Simɔ Piɛɛ 'dhö, Toma ('wo‑ 'tɔ kpɔ ‑Flɛan 'ka) 'dhö, Natanaɛlö ('ö ‑kë Kana mi 'ka Galile) 'dhö, Zebede gbö ‑nu 'dhö waa‑ Yesu ‑bha ꞊guë' ꞊plɛ 'bhaa ‑wo ‑kë wo 'ko 'piö. 3 'Ö Simɔ Piɛɛ ‑ya pö: «'Ma 'dho 'kplö ‑zuö ꞊dhia.»

'Yö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Kwa ‑nu 'plɛ 'kwa dho dho.»

'Ö wo 'plɛ 'wo dho 'wo ‑da 'yitagɔ 'gü. 'Kɛɛ ꞊dhɛ ꞊wa 'kplö ‑zuö gbeng ‑yi bhë ‑a 'ka, waa pë gbɛ 'sü. 4 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑dhɛ 'dhö 'po ‑na, 'ö Yesu ‑yö nu 'yi 'kpong 'dhiö mü. 'Kɛɛ ꞊guë' ‑nu waa‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ yö ‑mü. 5 'Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Dadhëü ‑nu 'ka ‑de, ka 'yuö‑ ‑sü ‑a?» 'Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Abi'!»

6 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka 'kplö ‑zuö 'yitagɔ ꞊kwɛɛ‑ 'gü ꞊zian' 'dhɛ, ka ‑dho 'yuö‑ sü.»

'Yö 'wo 'kplö ‑zuö, 'kɛɛ ‑an ‑kɔ yaa ‑mɔa ‑bha gbɔ kö ‑wa 'gan yiö bhii kö 'yuö‑ ꞊yaa‑ pa. 7 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö ꞊guë' mɛ 'ö‑ ‑dhɔ Yesu ‑kë ꞊duö bhë, 'ö‑ pö Piɛɛ ‑dhë: «Dëmɛ ‑mü!»

꞊Dhɛ Simɔ Piɛɛ ꞊yaa‑ ma 'dhö, 'ö ö ‑bha gblang ‑da ö ‑bha ‑bla 'ka, 'ö ‑püö 'yiëë‑, 'ö nu 'kpong 'dhiö ꞊zian'. 8 ꞊Guë' ‑nu mɛ 'wo to bhë 'wo nu zlöö 'yitagɔ 'gü 'kplö 'ö 'yuö‑ ‑ya pa bhë ‑a 'gan ‑sü 'ka, 'ö bhii ‑dhɛ 'wo ‑kë ‑a ‑bha bhë ‑yö ‑mɔa ‑yö ‑lo ‑gɛn wang ꞊këng' do ‑naa ꞊taa 'yi 'kpong 'dhiö ‑dhɛ 'ka. 9 ꞊Dhɛ ꞊wa ‑lo 'kpong 'dhiö, kö 'siö ‑yö ‑da ‑sü 'ka, kö 'yuö‑ waa‑ ꞊bluu'‑ 'klu ‑wo siöö. 10 'Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «'Yuö‑ ‑nu 'ka 'go ‑na ‑an 'sü ꞊dhia bhë, ‑ka nu ‑a 'bhaa ‑nu 'ka 'kwee‑!»

11 'Yö Simɔ Piɛɛ ‑yö dho 'ö 'kplö 'ö 'yuö‑ ꞊vava ‑nu ‑wa pa bhë, 'ö‑ ‑gan sia‑; ‑wo ‑kë 'yuö‑ bhɛ ꞊këng' do ö ‑kɔ 'sɔɔdhu waa‑ 'yuö‑ ‑yaaga ‑an 'ka. 'Kɛɛ mɛ 'te 'tun ‑wun 'ö ‑kë mü 'ö tɔɔ 'yuö‑ bhë ‑yö ‑kë ꞊va giagiawo, 'kɛɛ 'kplö bhë yaa 'blë 'sa. 12 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka nu 'kwa pë ‑bhö.» 'Kɛɛ mɛ gbɛ yaa kë ‑dhö ‑an ziën kö ‑yaan ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ꞊nɛɛ: «Dö ‑mü ü 'ka ɛ?» 'Ö tɔɔ kö ꞊waa‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ Dëmɛ ‑mü. 13 'Yö Yesu ‑yö dho, 'yö ꞊bluu'‑ bhë 'ö‑ sü, 'ö‑ nu ‑an ‑dhë; 'ö 'yuö‑ nu ‑an ‑dhë 'pö.

14 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑yö go ga 'gü bhë, ‑a ‑bha ö ‑de ‑zɔn ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑dhë ‑sü kë ‑yaaga ‑naa ꞊nɛ 'wo ꞊kaa' bhë.

Yesu waa‑ Piɛɛ

15 ꞊Dhɛ ꞊wa yën pë ‑bhö ‑sü ‑bha, 'ö Yesu ‑ya pö Simɔ Piɛɛ ‑dhë: «Simɔ, Zan gbö, n ‑dhɔ ‑yö ü ‑kë 'ö ‑ziö ‑a 'ka mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑ta ‑a?» 'Ö Simɔ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «꞊Ii‑, n Dëmɛ; bhi ‑de gia‑ ü‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ü ‑dhɔ ‑yö n ‑kë.» 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü ‑zo kë ma 'bhla 'në ‑nu 'piö.»

16 'Yö‑ pö ‑a ‑dhë 'zü ‑gwaa kë ꞊plɛ ‑naa wo: «Simɔ, Zan gbö, n ‑dhɔ ‑yö ü ‑kë ‑a?»

'Ö Piɛɛ ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «꞊Ii‑, n Dëmɛ; bhi gia‑ ü‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ü ‑dhɔ ‑yö n ‑kë.» 'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü ‑zo kë ma 'bhla ‑nu 'piö.»

17 'Yö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë 'zü ‑gwaa kë ‑yaaga ‑naa wo: «Simɔ, Zan gbö; n ‑dhɔ ‑yö ü ‑kë ‑a?»

'Ö Piɛɛ ‑yö ‑da ꞊zuötozlöödhe 'gü 'tetundhe 'ka ‑a pö 'Ö Yesu ‑ya wo ‑a ‑dhë ‑gwaa ‑yaaga ‑naa wo «n ‑dhɔ ‑yö ü ‑kë ‑a?» bhë ‑a ‑wun 'gü. 'Kɛɛ ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «N Dëmɛ, ü pë 'plɛ ‑dɔ; ü‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ü ‑dhɔ ‑yö n ‑kë.»

'Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü ‑zo kë ma 'bhla ‑nu 'piö. 18 A‑ ‑pö ü ‑dhë gia‑ 'ka ꞊nɛɛ: ꞊Dhɛ 'ü ꞊tun ‑dadhëü 'ka, (yi mɛ ꞊ya dhi ü ‑dhë,) 'bha ü ‑bha ‑du kwi ‑klu sɔ ‑ta, kö ü 'dho ‑sü ‑mü ‑dhɛ 'ö ‑dhi ü ‑dhë ‑a ‑bha; 'kɛɛ 'bha kë ꞊klöö ꞊sia, ü ‑dho ü ‑kɔ ꞊luu'‑ 'ö mɛ 'kpaan gbɛ ‑yö nu 'ö ü ‑bha ‑du kwi ‑klu ü vɛɛdhö. ꞊Ya kë 'dhö, ‑yö ‑dho dho ü 'ka ‑dhɛ 'ö 'yaa ü ‑zuë ‑a 'ka ‑a ‑bha.»

19 'Wun bhë ‑a ꞊blɛɛ' 'ö Yesu ‑ya wo 'dhö bhë, ‑yö ‑kë ‑kɔ 'ö Piɛɛ dhö gaa waa‑ ‑a ‑gɔ ‑wun ‑bha ‑kë ‑Zlan 'tɔ bhɔ ‑gɛn 'ka ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ' sü 'ka. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «Ziö n 'piö!»

Yesu waa‑ ‑a ‑bha ꞊guë' mɛ 'ö‑ ‑dhɔ ‑ya ‑kë

20 ꞊Dhɛ Piɛɛ ꞊ya ꞊dhië' ö ‑zü, 'ö ꞊guë' mɛ 'ö‑ ‑dhɔ ‑yö Yesu ‑kë ꞊duö bhë 'ö‑ yö kö ‑yö nu ‑na wo 'piö. Yö bhë ꞊nɛ kë‑ wo 'töng 'bhaa 'ka kö ‑wo pë ‑bhö ‑na bhë, 'ö waa‑ Yesu 'wo wo ‑gɔ dun, 'ö ꞊dhɛɛ' kpɔ Yesu ‑gɔ 'saan 'gü ꞊nɛɛ: «N Dëmɛ, dö 'ö dho ü 'dhɔɔ dɔ ꞊ɛ?» 21 ꞊Dhɛ Piɛɛ ꞊yaa‑ yö 'dhö kö ‑yö nu ‑na wo 'piö, 'ö‑ pö Yesu ‑dhë: «N Dëmɛ, mɛ mɛ 'ö ꞊nɛ 'dhe, ‑më 'ö dho kë ‑a 'ka ɛ?»

22 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «꞊Ya dhi n ‑dhë kö ‑a 'yan ‑yö 'to ‑a 'gü ‑yö 'dho ‑yö yöë n ‑yɛ 'zü ‑sü ‑bha, ü ‑bha ‑më ‑wun 'ö‑ 'gü i? Bhi ‑zë, ‑bhö ziö n 'piö!»

23 Kö dö 'pö dho 'ö ‑taɔ ‑pɛn 'iin kö ‑wa ‑kë ꞊dhë, 'kɛɛ ‑wa ‑pö ‑yö ‑kë dhegluzë ‑nu 'wo bhë ‑an ziën ꞊nɛ ꞊guë' mɛ 'ö bhë yö 'ka 'dho ga. 'Kɛɛ kö Yesu yaa‑ pö Piɛɛ ‑dhë: «Yö 'ka 'dho ga,» 'kɛɛ ‑ya pö ꞊zian': «꞊Ya dhi n ‑dhë kö ‑a 'yan ‑yö 'to ‑a 'gü ‑yö 'dho ‑yö yöë n ‑yɛ 'zü ‑sü ‑bha, ü ‑bha ‑më ‑wun 'ö‑ 'gü i?»

24 ꞊Guë' gia‑ bhë ꞊nɛ 'ö 'wun ‑nu 'wo bhë 'saadhö 'ö‑ ‑ya 'sëëdhɛ ꞊nɛ ‑a 'gü; kë‑ wo 'dhö bhë, kwa‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ pë ‑nu 'ö‑ ‑gɛn bho 'saadhö bhë ‑wo 'wun gia‑ 'ka.

‑Wo ‑kaanta ‑nu

25 Yesu ‑yö 'wun ꞊plëëzë 'bhaa ‑nu ‑kë. ꞊Ya kë ꞊nɛ 'kwa‑ pö ‑a 'plɛ ‑yö ‑ya 'sëëdhɛ 'gü, ‑yö ‑kë n 'gü ꞊nɛ ‑a 'sëëdhɛ ‑be ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dadhɛ 'ka 'dho kë ‑dhö 'kpongtaa.

Këyuö ‑nu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu

Këyuö ‑nu

'sëëdhɛ

1

‑Zuu 'slööslö 'tɔ ‑go Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑dhë ‑sü

1 N dheglu Teofilö, ma 'sëëdhɛ ‑be ‑blɛɛzë 'a‑ ꞊bɛɛn ‑a mɛ 'ö ꞊nɛ ‑a 'dhiö bhë Yesu këyuö ‑nu 'töüdhö waa‑ ‑a ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'wo bhë ꞊nɛ, 'a ‑an ‑ya ‑a 'gü, 'ö sü ‑a ‑bha yuö züdɔyi ‑bha 2 'ö yöë yi 'ö ‑Zlan ‑ya ꞊luu ‑a 'ka 'ö dhoë dhang‑ 'gü ‑a ‑bha, a‑ 'plɛ ‑blɛɛ 'sëëdhɛ ‑be bhë ‑a 'gü. ꞊Dhɛ 'ö 'dhoë‑ dho dhang‑ 'gü, ‑yö ö ‑wo ‑to mɛ ‑nu 'ö ‑an sü ö bha bɔmɛ ‑nu 'ka sia‑ zö bhë ‑an ‑gɔ ‑Zuu 'slööslö ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa'. 3 ꞊Dhɛ ꞊ya 'go ga 'gü, ‑yö ö ‑de ‑zɔn ‑an ‑dhë ꞊plëëzë 'ka kpinngdhö, ‑dhɛkpaɔyi 'gɔɔ‑ ‑yiisië 'piö ‑a ‑zɔn ‑sü 'ka ‑an ‑dhë ꞊nɛ ö 'bhee‑. 'Wo‑ yö 'ö 'wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë. 4 Yi do 'ka kö Yesu ꞊ya nu ‑an 'piö 'zü ‑dëüwo, wo ‑nu ‑wo ‑kë wo 'ko ꞊bhaa pë ‑bhö ꞊dhia, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka 'to Zeluzalɛmë zö, 'ka ka 'yan 'to pë 'ö n Dë ‑ya 'tɔ go ka ‑dhë, 'a‑ ‑wun ꞊blɛɛ ka ‑dhë bhë ‑a ‑gɔ! 5 Bhii Zan ‑yö mɛ ‑nu ‑bɔ yiö 'yi 'ka, 'kɛɛ ka ‑zë, ‑a yi 'yaa ꞊gbiin gbɔ, ‑Zlan ‑dho ‑a kë 'ö ka pa ‑Zuu 'slööslö 'ka!»

Yesu ‑yö ‑dho dhang‑ 'gü

6 'Yö mɛ ‑nu 'ö waa‑ Yesu ‑nu 'wo ‑kë wo 'ko ꞊bhaa bhë, 'wo‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ 'wo‑ pö: «Yi Dëmɛ, ü‑ ‑pö ‑a yi ꞊ya ‑lo kö 'üën‑ ‑gludëdhɛ nu Izlaɛlö 'në ‑nu ‑dhë kö ‑wo 'sɛ 'bhaa ‑nu ꞊kɔɔn ‑a 'ka 'zü ‑dëüwo ꞊a?» (꞊Dhɛɛ' 'ö bhë, ‑wa ‑kpɔ 'dhö 'ö tɔɔ ‑a 'töng bhë ‑a 'ka, ‑wo ‑kë Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑kɔ ꞊löö.)

7 'Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «‑Abi', 'go mü 'zü ka ꞊dua' 'yaa ‑mü kö 'ka‑ yi ‑nu waa‑ ‑an 'töng ‑nu 'kaan‑ ‑an dɔ, 'ö tɔɔ n Dë ‑de 'sloo ꞊nɛ 'ö 'wun bhë 'ö‑ kë ‑yi ‑nu, ‑a kë 'töng ‑nu 'plɛ dɔ. 8 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zuu 'slööslö ꞊ya nu ka ‑ta ꞊sia, ‑Zlan ‑yö ‑dho 'piigbeedhɛ nu ka ‑dhë, kö 'wun 'ö ‑gban n ‑ma 'kaan‑ ‑a ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu 'wo Zeluzalɛmë zö, Zude ‑sɛ 'saadhö 'gü ‑mɛ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'wo Samali ‑sɛ 'gü 'ö dho 'ö yöë 'sɛ ‑nu 'wo 'ma ꞊gbiin ‑an 'gü ‑mɛ ‑nu ‑dhë.»

9 ꞊Dhɛ Yesu ‑yö yën 'wun ‑nu 'wo bhë ‑an ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha, 'ö ꞊luu ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa' 'ö dho dhang‑ 'gü. ‑Wo ‑to ‑a ‑ga ꞊dhia 'ö dha kpö do ‑yö sɔ ‑a ‑zü.

10 ‑An 'yan ‑yö ‑to dhuö, zian 'ö Yesu ‑yö dhoë bhë ‑a 'ka ‑piindhö. ꞊Dhɛ 'wo ‑ga zlöö wo 'sɔɔ, kö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊plɛ ‑wo ꞊gbaannu ꞊süë' mü. 11 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊plɛ 'wo bhë 'wo‑ pö ‑an ‑dhë: «Galile ‑mɛ ‑nu 'ka ꞊nɛ, ‑më 'ö ‑kë 'ö 'ka ‑dhɛ ‑ga ‑na dhang‑ 'gü ‑kplawo ꞊nɛ ꞊ɛ? Yesu 'ö 'go ‑na ka ziën 'ö 'dho ‑na dhang‑ 'gü bhë, ‑yö ‑dho yɛ ö 'zü 'ö nu ꞊nɛ ‑kɔ gia‑ 'ö 'dho ‑na ‑a 'ka 'ö 'ka‑ ꞊gaa' ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö.»

‑Yö Zuda piën‑ ‑mɛ

12 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑go ‑tɔn 'wo‑ ‑dhɛ Olivie ‑tɔn bhë ‑a tuö, 'wo ‑yɛ wo 'zü, 'wo dho Zeluzalɛmë plöö. 'Go Zeluzalɛmë 'ü 'dho Olivie ‑tɔn bhë ‑a tuö ‑yö ‑mɔ 'kilong do ‑bha. 13 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa ‑lo Zeluzalɛmë, 'wo dho 'kɔ ‑ta dhuö, 'kɔdhi 'ö ꞊dhɛ ꞊tun 'dhiö, ꞊ya kë 'wo dho wo 'ko ꞊bhaa ‑a 'gü bhë ‑a 'gü. Mɛ 'wo dho mü bhë ‑an 'tɔ ꞊nɛ: Piɛɛ, Zan, Zakö, Andre, Filipö, Toma, Batelemi, Matiö, Zakö 'ö ‑kë Alefe gbö 'ka, Simɔ 'ö 'wo‑ ‑dhɛ 'yënngsiömɛ waa‑ Zudë 'ö Zakö gbö 'ka. 14 ꞊Dhɛ 'wo‑ ‑bha 'saadhö, ‑an ꞊zuö' ‑kë do ꞊bhɛa' ‑sü 'gü ‑kplawo wo 'ko ꞊bhaa. Yesu dhe Mali oo, Yesu dhegluzë ‑nu waa‑ dhoo ‑nu 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑an 'piö.

15 Yi do 'ka kö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo dho ‑mɔ mɛ ‑lü ꞊këng' do ö ‑kɔ ꞊plɛ ‑bha ꞊wa 'dho 'ko ꞊bhaa bhë, 'ö Piɛɛ ‑yö ꞊luu ‑an 'plɛ 'dhiö mü 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: 16 «N dhegluzë ‑nu, pë 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya ꞊blɛɛ 'dhiö 'ö bɔa Davidö ‑ta 'ö ꞊bɛɛn' ꞊süë' ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö ‑gban Zuda 'ö 'dhiö sü mɛ ‑nu 'wo Yesu kun ‑an 'ka ‑a ‑bha bhë pë 'ö dho kë yö ‑mü. 17 Zuda 'ö bhë ‑yö ‑kë mɛ ‑nu 'kwa ‑kë Yesu 'piö bhë ‑a mɛ do 'ka, 'ö tɔɔ Yesu ‑ya ‑sü kö kwa ‑nu kwa ‑bha yuö 'kwa dho ‑a kë ‑Zlan ‑dhë kö ‑yaan kë do. 18 'Wëüga 'ö ‑kë ‑a ‑bha mɛ zë ꞊saan' 'ka bhë, ‑yö ꞊bhlöödhɛ do ‑dhɔ ‑a 'ka. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö, 'ö dho ö ‑gɔ bhlöödhɛ 'ö bhë ‑a ‑bha, ('ö ö ‑de dun). ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, ‑yö ‑püö sia‑, 'ö‑ bun ‑yö wü, 'ö‑ gblëën‑ 'plɛ ‑yö ‑lo plaan 'ö ga. 19 Mɛ ‑nu 'wo Zeluzalɛmë 'töüdhö, ‑wo 'wun 'ö bhë ‑a ma. Pë 'ö ‑kë 'ö ꞊bhlöödhɛ 'ö bhë 'wo‑ ‑dhɛ wo ‑wo 'gü Akɛlödama (‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ ꞊bhlöödhɛ 'ö mɛ fɛi ‑yö ‑lo ‑a 'gü). 20 Bhii 'wun 'ö ‑gban Zuda ‑bha ‑yö ‑kë ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'Tan 'sëëdhɛ ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'dhiö ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‑Wo wo ꞊kwaa'‑ ‑a ‑bha 'kɔ ‑wun ‑zü, 'ö tɔɔ 'kɔ bhë ‑a ꞊kɔɔnmɛ 'yaa 'dhö gbɔ. 'Ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'zü ꞊nɛɛ: Mɛ do ‑yö yö ‑a piën‑! » 21-22 'Yö Piɛɛ ‑ya pö 'zü: «꞊Dhɛ 'ö 'pö, kö mɛ do ‑yö kpa kwa ‑bha kö ‑yaan kë kwa Dëmɛ Yesu ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü ꞊goo‑ do 'ka. Mɛ 'ö 'dhö bhë ‑yö kë mɛ 'ö ‑kë kwa ziën 'töng 'saadhö 'ö kwa Dëmɛ Yesu ‑ya ‑kë 'ö bɔa 'sɛ ‑nu 'gü, 'ö sü yi 'ö Zan ‑ya ‑bɔa yiö 'ö yöë yi 'ö goë kwa ziën 'ö ‑Zlan ‑ya ꞊luu ‑a 'ka dhang‑ 'gü ‑a ‑bha bhë ‑a mɛ do 'ka.»

23 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo mɛ ꞊plɛ 'tɔ sü: ‑A mɛ do tɔɔ Zozɛfu 'wo‑ ‑dhɛ Baasaba 'wo‑ 'tɔ kpɔ Zutusö 'ka waa‑ Matiasö. 24 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya kë 'dhö 'wo ꞊bhɛa, 'wo‑ pö: «Yi Dëmɛ, bhi 'ü mɛ ‑nu 'saadhö ‑an ꞊zuö' dɔ, ‑bhö mɛ ꞊plɛ 'wo ꞊nɛ ‑a mɛ 'ü‑ sü ‑a ‑zɔn yi ‑dhë 25 kö ‑yaan yö Zuda piën‑! Bhii 'ö tɔɔ Zuda ‑yö ‑go ö ‑bha yuö 'ö ‑kë ü ‑bha bɔmɛ ‑yuö 'ka bhë ‑a 'dhiö, 'ö dho ‑dhɛ 'ö‑ ꞊tɛi' 'ka bhë ‑a ‑bha.»

26 'Ö 'wo 'töü‑ ‑bhö, kö mɛ ꞊plɛ 'wo bhë, mɛ 'ö 'töü‑ ꞊yaa‑ 'sü kö ‑waan 'sü. 'ö 'töü‑ ‑yö ‑püö Matiasö ‑ta, 'ö ‑da Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga do 'wo bhë ‑an 'piö ('wo ‑kë 'zü 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ).

2

‑Zuu 'slööslö ‑bha nu ‑sü

1 ꞊Dhɛ 'ö Zuifö ‑nu ‑bha 'wlaan‑ ‑yi 'wo‑ ‑dhɛ Pantëkɔtö ‑yi bhë ꞊ya ‑lo, Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'saadhö ‑wo ‑kë wo 'ko ꞊bhaa 'kɔ do 'gü. 2 ‑Dhɛ do bhë 'wo to ‑a ‑bha 'ö ‑zuö 'ö‑ ‑vinng ‑yö ‑kë ꞊nɛ 'buu 'gbee‑ ‑vinng 'dhö bhë 'ö go dhang‑ 'gü ꞊zian', 'ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'kɔ bhë ‑a ‑dhɛ 'saadhö 'gü, wo 'plɛ 'wo‑ ma 'gbee‑ 'ka. 3 'Ö pë ‑nu 'wo ‑kë ꞊nɛ 'siö nɛ‑ ‑nu 'dhö bhë 'wo‑ yö, 'ö ‑ya ‑an tuö do do 'ka. 4 'Ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö ‑da ‑an 'gü, 'ö ‑an 'plɛ pa, 'wo yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha ‑wo 'waa gbɛ ‑nu 'gü ‑a ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa'.

5 ‑A yi bhë ‑a 'ka, Zuifö ‑nu 'wo go Zeluzalɛmë plöö waa‑ ‑an mɛ ‑nu 'wo go 'sɛ 'saadhö 'gü 'wo ‑kë ‑Zlan gbamɛ ‑nu 'ka, ‑wo ‑kë Zeluzalɛmë mü. 6 ꞊Dhɛ ‑zuö 'ö bhë ꞊waa‑ ma, 'ö‑ mɛ gbung ꞊va ‑wo nu 'kɔ bhë ‑a 'dhiö mü, ‑zuö 'ö dɔ ‑na kɔɔ bhë ‑a ‑wun 'gü. ꞊Dhɛ 'wo‑ ‑bha 'saadhö 'wo ‑da 'tetundhe ꞊va 'gü, bhii 'ö tɔɔ ‑wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑yö kö ‑a mɛ 'ö ‑dhö ‑yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑na mɛ 'ö ‑dhö ‑a ‑de ‑wo 'gü do do 'ka. 7 'Yö 'wo‑ pö wo 'ko ‑nu ‑dhë: «'E, ‑ka ka 'to 'to 'dhɛ! Mɛ ‑nu 'wo 'wun ꞊blɛɛ' ‑na ꞊nɛ, Galile ‑mɛ ‑nu 'waa ‑mü ‑an 'ka a? 8 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë 'pö ꞊nɛ ‑yö ‑kɔklë 'ö 'wo 'wun ꞊blɛɛ' ‑na kwa ‑dhë, ‑dhɛ 'kwa‑ ‑bha 'töüdhö kwa ‑de ‑wo 'gü do do 'ka ꞊nɛɛ? 9 'Kɛɛ kö kwa ziën, mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑go 'sɛgɔgüdhɛ ‑nu 'wo ‑kë Paatö ‑sɛ, Medi ‑sɛ, Elamë ‑sɛ, Mezopotami ‑sɛ, Zude ‑sɛ, Kapadɔsö ‑sɛ, Pɔng ‑sɛ, Azi ‑sɛ, 10 Flizi ‑sɛ, Panfili ‑sɛ, Ezitö ‑sɛ waa‑ Libi ‑pö ‑nu 'wo Silɛnë ‑pö ‑zü 'to ‑an 'gü. Mɛ ‑nu 'wo go Wlɔmë ‑nu, 11 mɛ ‑nu 'wo Zuifö giagia 'ka ‑nu, mɛ ‑nu 'wo wo ꞊zuö' ꞊dhië Zuifö ‑nu ‑bha ꞊bhɛa' ‑kɔ 'gü ‑nu, mɛ ‑nu 'wo go Klɛtö waa‑ Alabi ‑dhɛ ‑an ‑bha ‑nu, 'ö mɛ ‑nu 'wo 'wun ꞊blɛɛ' ‑na bhë 'kwa ‑an ‑wo ma kwa ‑de ‑wo ‑nu 'gü kö ‑Zlan këwun ‑nu ‑së 'wo bhë ‑wa ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na bhë ‑ɔɔ.»

12 ‑An 'plɛ ‑wo ‑kë pa ‑sü 'ka 'tetundhe 'ka, 'ö pë 'wo dho ‑a ꞊blɛɛ waa‑ dɔ. 'Ö 'wo‑ pö wo 'ko ‑nu ‑dhë: «꞊Ya kë 'dhö kö 'wun 'ö ꞊nɛ ‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ ‑më ‑ɛ?»

13 'Kɛɛ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë duö 'luu 'sü ꞊dhia, Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑bha ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «'Ma, yɔ ꞊ya ‑an 'kun!»

Piɛɛ ‑bha 'wun ‑gɛn bho ‑sü

14 'Yö Piɛɛ waa‑ Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga do 'wo to 'wo dho mɛ gbung ‑nu 'wo bhë ‑an 'dhiö, 'ö Piɛɛ ‑yö ‑ya 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha ‑wo 'gbee‑ 'ka 'ö‑ pö: «Mɛ ‑nu 'ka Zeluzalɛmë zö 'saadhö waa‑ ‑mɛ ‑nu 'ka go ‑dhɛ gbɛ 'gü 'ka nu, ‑ka ka 'to 'to n ‑ma ‑së 'ka kö 'wun 'ö kë ‑na bhë 'a‑ ‑gɛn pö ka ‑dhë! 15 Bhii 'ö tɔɔ 'töng 'kwa dɔa ꞊nɛ ‑yö 'lɛlɛ 'sɛisië 'ka ‑dhiadhiö; gɔɔn‑ ‑nu 'wo ꞊nɛ yɔ yaa ‑an kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'ka ka ‑zo ꞊taa' bhë ‑a 'dhö ('lɛlɛ 'sɛisië ‑naa 'ka ‑dhiadhiö bhë 'ö tɔɔ Zuifö ‑nu ‑bha ꞊bhɛa' 'töng kö waa pë gbɛ ‑bhö ꞊kun. ‑A 'tɔ ꞊va ‑yaan 'dho kë yɔ ‑mü ‑sü 'ka kö yɔ ‑yaan ‑an kë). 16 'Kɛɛ pë 'ö ‑Zlan ‑yö bɔa ö ‑wodhiölomɛ Zoɛlö ‑ta 'ö‑ ꞊blɛɛ 'dhiö bhë 'ö‑ ‑de 'dho kë ‑na ꞊dɛɛ bhë. 17 'Ö tɔɔ ‑Zlan ‑ya ‑pö pë 'ö dho kë 'töng ‑kaanta 'gü 'ö ꞊nɛɛ: ‑Ya ‑pö ö ‑dho ö ‑bha ‑zuu ‑da mɛ ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ ‑an 'gü 'töüdhö, kö ka gbö ‑nu, ka 'dhu ‑nu ‑waan ö 'dhi ‑wo ꞊blɛɛ'‑, kö kaa‑ ‑dadhëü ‑nu ‑waan 'yanpiöpë 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha 'wun giagia ‑bha ‑a yö; 'go mü 'zü, ka ‑bha mɛ zii ‑nu ‑wo ‑dho ‑Zlan ‑bha 'wun giagia ‑nu yö yiö. 18 'Yö‑ pö ‑a ‑de ‑a yi 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka, ö ‑dho ö ‑bha ‑zuu ‑da ö ‑bha yuökëgɔɔn ‑nu waa‑ ö ‑bha yuö kë ‑dhoo ‑nu ‑an 'gü kö ‑waan ö 'dhi ‑wo ꞊blɛɛ'‑. 19 'Ö dho pë 'gblüünzë ‑nu kë dhuö dhang‑ 'gü, 'ö ‑dhidhaapë ‑nu ‑kë 'kpongtaa. Fɛi ‑nu, 'siö ‑nu waa‑ 'siɔn 'tëë ‑nu ‑wo ‑dho kë ‑dhö. 20 Lan‑ ‑dho trö, 'ö 'su ‑yö ‑kë nuɛazë ꞊nɛ fɛi 'dhö, 'dhiö kö yi 'ö kwa Dëmɛ ‑Zlan ‑ya ‑ya ö ‑de ‑zo 'kun ‑wun 'ka kö ‑yaan ö ‑bha za kaan bhë ‑yaan ꞊tun ‑lo ‑na. Yi bhë ‑yö ‑dho kë yi ꞊va 'ka. 21 ꞊Ya kë 'dhö mɛ ꞊ya kwa Dëmɛ ‑dhɛ, ‑yö ‑dho nu ‑a ‑dhë kö ‑ya dha.»

22 'Ö Piɛɛ ‑yö 'wun ꞊blɛɛ 'ö dho ‑a 'ka 'dhiö 'ö‑ pö: «Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu, ‑ka ka 'to 'to n ‑wo ‑bha! Yesu 'ö 'go Nazalɛtë bhë, ‑Zlan 'yö‑ bɔ kwa ‑dhë. 'Ö ‑dhidhaapë ‑nu waa‑ pë 'gblüünzë ‑nu ‑kë, ‑bɔ ‑a ‑ta ‑sü 'ka, ‑a ‑zɔn ‑sü 'ka ꞊nɛ yö giagia 'ö‑ bɔ kwa ‑dhë. Pë ‑nu 'wo bhë ka gia‑ ka‑ ‑dɔ 'ö tɔɔ ‑yö ‑kë kwa ziën. 23 'Kɛɛ ka ka ‑kɔ ‑bho ‑a ‑loo 'gü, 'ka‑ dɔ ꞊sɔɔnyaamɛ ‑nu kwɛɛ, 'ka‑ ‑kë 'wo‑ zë ‑a ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü 'ka. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö, mɛ bhë ‑a dɔ 'wo‑ wo ka kwɛɛ bhë, ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö bhë ‑a 'dhö. 24 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö ꞊wa yën ‑a 'klo bhɔ ‑sü ‑bha 'ö ꞊ya ga, ‑Zlan ‑ya ‑bho ga 'gü, bhii ‑a këdhɛ gbɛ 'yaa ‑dhö kö ga ‑bha 'piigbeedhɛ ‑ya kuënnu 25 ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Davidö ‑ya ꞊blɛɛ ‑a 'ka 'dhiö bhë ‑a 'dhö. ‑Ya ‑pö: A‑ ꞊tɛi' ꞊dua' ꞊nɛɛ n Dëmɛ ‑yö n 'piö ‑kplawo, 'ö n ‑maa kë ‑na. ꞊Dhɛ ‑kë 'pö kö n yaagümɛ ‑nu 'ka 'dho pë 'dhiö‑ gbɛ kë n 'ka. 26 ‑A ‑wun 'gü, n 'gludhi ‑sü ‑mü, 'ö 'a 'wun ‑nu ꞊blɛɛ 'gludhi 'ka. Ma 'a dho ga ‑dhɛkpaɔyi do 'ka bhë, a n ‑zo 'tën ‑na ‑kplawo pë 'ö ‑Zlan ‑ya pö ö ‑dho ‑a kë n ‑dhë bhë ‑a ‑dhë. 27 'Ö tɔɔ a‑ ‑pö ‑Zlan ‑dhë: Ü 'ka 'dho ü ꞊kwaa'‑ n nii ‑wun ‑zü ꞊glööbɔɔ, 'ö 'go mü 'zü, ü 'ka 'dho we ‑a ‑bha kö ü ‑bha yuökëmɛ 'slööslö bun ‑yö 'bu. 28 'Bha ꞊toëpö ‑këdhösü ‑zian 'po n ‑dhë. N ꞊zuögludhi ‑sü ꞊va ‑mü ‑kplawo, ü ‑bha ‑kë n 'piö ‑sü bhë ‑a ‑wun 'gü. »

29 'Ö Piɛɛ ‑yö 'wun ꞊blɛɛ 'ö dhoë 'dhiö ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «N dhegluzë ‑nu, ‑ka 'we ‑a ‑bha n ‑gɔ kö 'wun 'ö ‑gban kwa 'bhɛma ‑wungbeezë Davidö ‑bha 'a‑ ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë 'kpakpadhö. 'Ö tɔɔ Davidö 'ö bhë ‑yö ‑ga, 'wo‑ ‑bin, 'ö‑ blɔɔn‑ ‑de 'dhö kwa ‑gɔ zö. 30 'Kɛɛ kö ‑yö ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ 'ka, 'ö‑ dɔa ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö 'wun ‑blɛɛ ö ‑dhë ‑wo ‑bhö ‑sü 'ka ꞊nɛ yö ‑dho ‑a ꞊suu'‑ ‑ta 'gü ‑mɛ ‑nu do ‑ya ‑a ‑bha 'gɔ ‑gbloo 'gü, ‑gludë 'ka ꞊nɛ Davidö 'dhö 'pö. 31 Ka ‑dhɛ ‑yö bhë ꞊a! ‑Kɔ 'ö Davidö ‑yö pë ‑nu 'wo dho kë ꞊nɛ ‑a ꞊tɛi' dɔa 'dhiö bhë yö ‑ga 'ö bhë. 'Yö‑ ‑wun 'gü, 'ö 'wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü ‑bha bhë 'yö‑ ꞊blɛɛ 'ö‑ pö: ‑Zlan yaa ö ꞊kwaa' ‑a ‑wun ‑zü ꞊glööbɔɔ kö ‑a bun ‑yaan 'bu.

32 ‑Zlan ‑bha Yesu 'a‑ ‑bha 'wun ꞊blɛɛ' ‑na ꞊nɛ ‑a ‑bho ga 'gü ‑sü bhë, mɛ 'plɛ 'yi‑ ꞊goo‑ 'ka. 33 'Ö ‑Zlan ‑ya ‑kë 'gianzë 'ö‑ ‑ya ö ‑bha ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ‑bha ö 'sɔɔ. 'Ö Yesu ‑yö ‑Zuu 'slööslö 'ö‑ Dë ‑Zlan ‑ya 'tɔ go bhë ‑a yö, 'ö‑ ꞊yɔɔ yi ‑ta ꞊dɛɛ. ‑Kɔ 'ö ꞊kaa' 'ö 'ka pë ‑nu 'wo ꞊nɛ 'ka ‑an yö ‑na 'iin 'ka ‑an ma ‑na bhë 'ö bhë. 34 Bhii Davidö yaa ‑da dhang‑ 'gü ꞊nɛ Yesu 'dhö; 'kɛɛ ‑ya ‑pö ‑a ‑wun 'gü ꞊nɛɛ: N Dëmɛ ‑Zlan ‑ya ‑pö n dëmɛ ‑dhë: ‑Bhö ‑ya ma ‑yadhɛ ꞊bhlëzë 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha. 35 ‑Yö toë 'dhö ‑yö yöë yi 'a dho ü toë ‑a 'gbee‑ 'ka ü yaagümɛ ‑nu ‑ta bhë ‑a ‑bha! 36 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö 'ö‑ pö: Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu 'saadhö, ‑kaa dɔa giagia 'ka ꞊nɛɛ: Yesu 'ö 'ka‑ dɔ ‑gaatalü ‑bha bhë, yö ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë mɛ 'plɛ Dëmɛ 'ka. Yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑a ‑bha ‑Yamɛ.»

37 ꞊Dhɛ ꞊wa Piɛɛ ‑wo ma, 'ö ‑yɛ ‑an ꞊zuö' ‑bha ꞊nɛ 'siö 'dhö, (bhii kö ꞊waa‑ ꞊tɛi' dɔa ꞊nɛ 'wa 'wun yaa kë ‑Zlan 'ka). 'Ö Piɛɛ waa‑ Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo to bhë 'wo ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'wo‑ pö: «Dhegluzë ‑nu, ‑më 'yi dhoë‑ kë ꞊ɛ?»

38 'Ö Piɛɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Mɛ 'ö ‑dhö, ‑yö 'go ö ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'gü, ‑yö ꞊dhië'‑ ‑Zlan 'piö, ‑wa bɔ yiö Yesu 'tɔ 'ka kö ‑Zlan ‑yaan ziö ‑a ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta! ꞊Ya kë 'dhö ‑Zuu 'slööslö 'ö ‑Zlan ‑ya gbaɔ ‑kë bhë ka ‑dho ka ‑bha yö. 39 Bhii ‑Zlan ‑ya 'tɔ ‑go ꞊nɛ ‑yö ‑dho ‑Zuu 'slööslö bɔ ka 'dhö, kaa‑ 'në ‑nu 'dhö ka ‑dhë. ‑Ya 'tɔ ‑go 'dhö 'pö mɛ ‑nu 'wo 'ma ꞊gbiin ‑an ‑dhë 'wo tɔɔ mɛ ‑nu 'töüdhö 'ö kwa Dëmɛ kwa ‑bha ‑Zlan dho ‑an ꞊dhɔɔ kë ‑waan kë ‑a ‑bha 'në ‑nu 'ka bhë.»

40 Piɛɛ ‑yö 'wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 'zü ꞊va 'ka, ‑dhio ‑dɔ ‑an ‑dhë ‑sü, ‑an ꞊faan' 'më ‑sü 'ka kö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa 'we dha ‑sü ‑wun ‑bha, ‑waan 'go ꞊sɔɔnyaamɛ ‑nu 'wo Yesu zë 'ö ‑an 'klo‑ dho bhɔ bhë ‑an 'piö.

41 ‑Zlan ‑wo 'ö Piɛɛ ‑ya pö bhë mɛdhɛvadhɛ ‑wa ‑dhɛ 'wun gia‑, 'ö 'wo ‑an ‑bɔ yiö Yesu 'tɔ 'ka. 'Ö mɛ ‑lü ‑vuu ‑yaaga ‑wo ‑da Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'piö yi do gia‑ 'ö bhë ‑a 'ka. 42 ꞊Faan' ‑yö ‑kë ‑an 'plɛ ‑gɔ ‑kplawo 'to ‑to mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'ö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑an ꞊daan' ꞊dhia ‑a 'ka bhë ‑a ‑bha. 'Ö ‑an ꞊zuö' ‑yö ‑kë do. 'Wo pë ‑nu ‑bhö wo 'ko ꞊bhaa. 'Go mü 'wo ꞊bhɛa' ‑nu wo ‑Zlan ‑dhë wo 'ko ꞊yöë'.

‑Tosiadhe kë ‑kɔ 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ziën

43 'Suö ‑yö ‑kë mɛ 'saadhö 'gü, 'ö 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ꞊bhlë ‑ya, bhii 'ö tɔɔ Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑kë ‑dhidhaapë ꞊plëëzë kë ꞊dhia. 44 Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑kë wo 'ko ꞊bhaa dosɛn. 'Ö ‑an ‑gɔ ‑pë 'plɛ ‑wo ‑kë do. 45 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ do ‑bha ‑wun ꞊ya yö pë 'bhaa ‑bha ‑an ziën 'ö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo wo ‑bha ꞊bhlöödhɛ ‑nu 'iin 'kwɛandhɛ ‑nu waa‑ pë ‑nu 'ö ‑an ‑gɔ ‑pë ‑nu 'ka ‑nu, 'wo ‑an 'dhɔɔ dɔ, 'ö mɛ 'ö‑ ‑bha ‑wun ‑yö yö pë ‑bha bhë, 'wo pë 'ö ‑mɔ ‑a ‑bha ‑a ꞊tian' 'wo‑ nu ‑a ‑dhë. 46 'Ö ‑dhɛkpaɔyi 'saadhö 'ka 'wo dho wo 'ko ꞊bhaa, ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü; 'ö 'wo pë ‑nu ‑bhö wo 'ko 'piö wo ‑gɔ kɔɔ, ꞊zuögludhi waa‑ ꞊zuö' ‑së 'ka. 47 ‑Wo ‑Zlan 'tɔ ‑blü, 'ö 'go mü 'sɛgümɛ ‑nu ‑wo ‑an ‑dhɔ ‑kë. 'Ö ‑dhɛkpaɔyi 'saadhö 'ka 'ö mɛ ‑nu 'ö kwa Dëmɛ Yesu 'dho ‑an dha ‑na bhë 'ö ‑an ‑da ‑an 'piö.

3

Gɔɔn‑ do ‑gɛnlosüzë ‑dhɛ bo ‑kɔ

1 Yi do 'ka Piɛɛ waa‑ Zan ‑wo ‑kë 'dho ꞊dhia ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'wɔ 'yɛ ‑lan 'ö ‑kë 'sɛgümɛ ‑nu ‑bha ꞊bhɛa' 'töng 'ka bhë ‑a 'ka. 2 'Wo ‑gɛnlomɛ do yö kö ‑yö ꞊yaannu ‑sü 'ka 'kɔdhi mɛ 'wo‑ ‑dhɛ 'kɔdhi ‑sëëzë bhë ‑a 'dhiö. Gɔɔn‑ 'ö bhë ‑yö ‑bhɔ 'yua bhë ‑a 'ka. 'Ö ‑dhɛkpaɔyi 'saadhö ‑a 'ka, 'wo nuë 'wo‑ ‑ya mü, kö ‑yaan 'wëü‑ ‑gba ‑dhɛ, mɛ ‑nu 'wo ‑da ‑na ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü bhë ‑an ‑gɔ. 3 ꞊Dhɛ 'ö Piɛɛ waa‑ Zan ‑an yö kö ‑wo 'dhoë‑ ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'yö ‑gba ‑dhɛ ‑an ‑gɔ. 4 'Ö Piɛɛ waa‑ Zan 'wo‑ ‑ga ‑piindhö, 'ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö yi ‑ga!»

5 'Yö gɔɔn‑ bhë 'ö ‑an ‑ga ‑së 'ka, bhii ‑a 'yan ‑yö pë 'wo dho ‑a nu ‑a ‑dhë zlöö ‑a ‑gɔ. 6 'Ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë 'zü: «'Wëü‑ 'yaa n ‑gɔ kö 'aan‑ nu ü ‑dhë, 'kɛɛ pë 'bhaa ‑yö n ‑gɔ, 'a dho ‑a nu ü ‑dhë; ö tɔɔ: Yesu Klito 'ö go Nazalɛtë bhë ‑a 'tɔ 'gü, ‑bhö ꞊luu'‑ 'ü 'ta 'sü!»

7 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö 'ö ‑ya ‑a ꞊kwɛɛ‑ 'gü ‑kɔ ‑bha 'ö‑ ꞊luu. ꞊Dhɛ do bhë 'wo to ‑a ‑bha 'ö gɔɔn‑ 'ö bhë 'ö‑ ‑gɛn ‑nu ‑wo ‑po, 'wo ‑kë 'gɛngɛn. 8 'Ö ꞊luu 'budhö, 'ö dɔ ö ‑gɛan, 'ö yö 'ta 'sü ‑sü ‑bha. 'Ö waa‑ Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo ‑da wo 'kuë ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü kö ‑yö 'ta 'sü ‑na ꞊löö 'lö ‑sü 'ka ‑Zlan 'tɔ ‑blü ‑sü 'ka. 9 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü 'töüdhö ‑wa ‑yö kö ‑yö 'ta 'sü ‑na ‑Zlan 'tɔ ‑blü ‑sü 'ka. 10 ꞊Dhɛ ꞊waa‑ ‑ga 'ö 'wo‑ dɔ 'sabla ꞊nɛ gɔɔn‑ 'ö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'kɔdhi ‑sëëzë 'dhiö, ‑gba ‑dhɛ ‑sü 'ka bhë yö ‑mü. 'Ö ‑dhɛ 'wo‑ ‑bha 'saadhö 'wo pa 'suö waa‑ 'tetundhe ‑an 'ka, pë 'ö ‑kë ‑a ‑dhë bhë ‑a ‑wun 'gü.

Piɛɛ ‑yö 'wun ‑blɛɛ ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü

11 Gɔɔn‑ 'ö bhë yaa 'go Piɛɛ waa‑ Zan ‑an 'piö. 'Ö mɛ ‑gbaa 'wo ‑kë ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü bhë, 'ö ‑an 'te ‑yö tun, 'ö ‑an 'plɛ 'wo ‑bla sü 'wo nuë ‑an 'piö, 'kɔdɔɔdɔdhɛ ꞊vaazë 'wo‑ ‑dhɛ Salomɔ ‑bha 'kɔdɔɔdɔdhɛ bhë ‑a 'gü.

12 ꞊Dhɛ mɛ ‑nu 'wo bhë 'ö Piɛɛ ꞊ya ‑an yö, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu, ‑më ‑kë ka 'te‑ tun mɛ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑dhɛ 'ö bo ꞊nɛ ‑a ‑wun 'gü i? ‑Më 'ö ‑kë 'ö 'ka yi ‑ga ꞊nɛ pë 'wo‑ pö yi ꞊nɛ 'yi gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ 'yi‑ ‑dhɛ bo yi ‑de ‑bha 'piigbeedhɛ waa‑ yi ‑bha ‑klu ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑wun 'gü ‑a 'dhö e? 13 Ablaamö 'dhö, Izaakö 'dhö waa‑ Zakɔbö ‑an ‑bha ‑Zlan 'ö kwa 'bhɛma ‑nu ‑bha ‑Zlan 'ka bhë, yö ꞊nɛ 'ö 'tɔbhɔdhe nu ö ‑bha yuökëmɛ Yesu ‑dhë.

Yesu bhë ꞊nɛ 'ö Zuifö ‑nu ka gia‑ 'ka‑ kun, 'ka‑ dɔ kaa‑ mɛ ‑nu 'ö ‑wogbiindhɛ 'dhö ‑an ‑gɔ ‑an kwɛɛ, 'ö 'ka 'wun yaa ‑nu dɔ ‑a ‑bha Pilatö 'dhiö, 'kɛɛ kö Pilatö ‑zë, ‑yö ‑kë ‑a 'piö kö 'ö ö ꞊kwaa'‑ ‑zü. 14 'Yö mɛ 'ö 'slööslö, 'ö kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö bhë, kaa 'we ‑a ‑wun ‑bha, 'ö mɛ 'ö ‑kë mɛzëmɛ 'ka bhë, 'ka‑ ‑dhɛ Pilatö ‑gɔ kö ‑ya bho ‑kanso 'gü ka ‑dhë. 15 Mɛ 'ö ‑kë ‑a 'gü ‑sü gia‑ nu mɛ 'kpɛkpɛ ‑dhë bhë, ‑a kë ‑kɔ 'ka‑ ‑kë 'ka‑ zë bhë yö ꞊ga 'ö bhë. 'Kɛɛ ‑Zlan ‑ya ‑bho ga 'gü 'ö 'yi‑ ꞊goo‑ 'ka. 16 ‑Zo ‑yö Yesu 'tɔ 'piigbeezë ‑bha ‑sü 'ö ꞊faan' nu, gɔɔn‑ 'ka‑ dɔ 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na ꞊nɛ ‑a ‑dhë. ‑Zo ‑yö Yesu ‑bha ‑sü bhë 'ö gɔɔn‑ ꞊nɛ 'ö‑ ‑dhɛ bo ö 'plɛ 'ka, ka 'plɛ 'töüdhö ka 'yaan 'ka ꞊nɛ.

17 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö bhë, n dhegluzë ‑nu, a‑ dɔa ꞊nɛ 'wun yaa 'ka‑ ‑kë Yesu 'ka 'dhö bhë, ka ‑nu oo, ka ‑gɔmɛ ‑nu oo, kaa‑ ‑gɛn dɔ bhë yö ‑mü. 18 'Kɛɛ ‑kɔ 'ö bhë ‑a 'ka, 'ö pë 'ö ‑Zlan ‑ya pö 'dhiö ‑be 'ö bɔa ö ‑wodhiölomɛ ‑nu 'saadhö ‑ta, 'ö‑ ꞊blɛɛ yö ‑mü; 'ö‑ ‑kë 'dhö kö ‑yaan 'dhiö ‑yaan ‑mɔ 'kuë bhii ‑ya pö ö bha ‑Yamɛ 'klo‑ ‑dho bhɔ.

19 ‑A ‑wun 'gü ‑ka ka ‑bha ‑tosiadhe ꞊dhië' ‑kwaa, 'ka ꞊dhië'‑ ‑Zlan 'piö kö ‑yö ziö ka ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta. 20 'Go mü 'zü kö ‑yaan 'tɛɛpadhe ‑nu nu ka nii ‑nu ‑dhë kö ‑a ‑bha ‑Yamɛ 'ö ꞊yaa‑ 'sü ka ‑bha 'ka 'saadhö, 'ö Yesu 'ka bhë, ‑yaan ‑a bɔ ka ‑dhë. 21 'Go mü 'zü pë dho kë 'ö tɔɔ Yesu Klito ‑dho to dhang‑ 'gü ꞊kun 'ö dhoë 'ö yöë 'töng 'ö ‑Zlan dho pë 'plɛ kaa ‑dëü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑a 'ka 'ö bɔa ö ‑wodhiölomɛ 'slööslö ‑nu ‑ta 'ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ bhë ‑a 'dhö. 22 'Wun 'ö ‑gban Yesu ‑wun ‑bha, Moizö ‑ya ꞊blɛɛ 'yö‑ pö: Kwa Dëmɛ, kwa ‑bha ‑Zlan ‑yö ‑dho ö ‑wodhiölomɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ n 'dhö, 'yö dho go ka ꞊suu'‑ ‑ta 'gü 'ö‑ bɔ ka ‑dhë. 'Wun ‑nu 'saadhö 'ö 'dhoë‑ ꞊blɛɛ' ka ‑dhë bhë, ‑kaa ma ‑a ‑ta! 23 Mɛ 'oo mɛ 'ö yaa dho 'wun ma ‑a ‑ta, ‑yö ‑dho go ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ziën, 'ö 'wo‑ zë. 24 ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'töüdhö 'ö goë Samiɛlö ‑bha 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha, ‑an 'plɛ 'wun 'ö ‑gban yi 'ö 'kwa‑ 'gü ꞊nɛ ‑a ‑bha, ‑wa ꞊blɛɛ. 25 Pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go 'ö bɔa ö ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑ta bhë, ‑yö ka ‑bha 'ka, 'ö 'go mü ‑dhi 'kuë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑da waa‑ ka 'bhɛma ‑nu wo ziën, 'ö ka ‑bha 'ka 'pö; 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑ya ‑pö Ablaamö ‑dhë: ‹A ‑dho 'dhuë‑ kpɔ ü ꞊suu'‑ ‑ta 'në ‑nu ‑bha, 'ö 'a dho bɔ ‑an 'gü kö 'aan‑ 'dhuë‑ kpɔ 'kpongtaamɛ ‑nu 'saadhö ‑bha.› 26 ‑Kɔ 'ö ꞊kaa' 'ö ‑Zlan ‑yö ö bha yuökëmɛ Yesu sü 'ö‑ bɔa ka ‑dhë 'dhiö ꞊kun bhë 'ö bhë. ‑Ya ‑bɔ 'dhö kö ‑yaan 'dhuë‑ 'kpɔ ka ‑bha 'ö‑ ‑kë kö mɛ 'ö ‑dhö ‑yö 'go ö ‑bha këpë yaa ‑nu ‑zian ‑ta.»

4

Piɛɛ waa‑ Zan ‑wo zakanmɛ ꞊va 'dhiö

1 Piɛɛ waa‑ Zan ‑wo ‑to 'wun ꞊blɛɛ' ꞊dhia 'sɛgümɛ ‑nu ‑dhë, 'ö slabhomɛ ‑nu, 'yan ‑to ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ‑bha ‑mɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑wo. 2 Yaa dhi ‑an ‑dhë kö Yesu ‑bha bɔmɛ ꞊plɛ 'wo bhë ‑wo 'sɛgümɛ ‑nu ‑daan, ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛ Yesu Klito ‑yö ‑go ga 'gü, kö ‑a ‑gɛn ‑yaan kë ꞊nɛ gamɛ ‑nu ‑wo ‑dho go ga 'gü. (Bhii 'ö tɔɔ Saduse ‑mɛ ‑nu 'waa ‑go ga 'gü ‑sü ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑.) 3 'Wo ‑an kun 'wo ‑an ‑zuö ‑kanso 'gü 'wo ‑wɔ mü 'ö ‑dhɛ ‑yö ꞊kpaɔ ‑a 'ka. Bhii 'ö tɔɔ ꞊dhɛ 'wo ‑an 'kun ‑na kö 'bin ꞊ya 'më 'saadhö.

4 ꞊Dhɛ 'ö kë ‑na 'dhö kö 'wuntaɔsë 'ö Piɛɛ waa‑ Zan 'wo‑ ꞊blɛɛ bhë mɛ ‑nu 'wo‑ ma, ‑an mɛdhɛvadhɛ ꞊wa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 'Ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑kpa 'kuë‑ ‑sü ‑yö ‑kë ꞊va 'ö dho 'ö yöë mɛ ‑lü ‑vuu 'sɔɔdhu ‑bha.

5 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑ta ‑dhɛ ꞊ya 'po, Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ ‑an ‑bha mɛ ziizii ‑nu, waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo 'ko ꞊bhaa Zeluzalɛmë plöö. 6 'Ö ‑dhɛ bhë ‑a 'gü slabhomɛ ꞊va 'wo‑ ‑dhɛ Anë waa‑ Kaifö 'dhö, Zan 'dhö, Alezandrë 'dhö waa‑ slabhomɛ ꞊va ‑gɔ 'kɔɔmɛ ‑nu 'töüdhö 'dhö ‑wo ‑kë mü. 7 'Ö 'wo nu Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka ‑an 'dhiö, 'ö 'wo ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'wo‑ pö: «‑Gɛnlomɛ 'ö ꞊nɛ 'ka‑ ‑dhɛ ‑bo ‑kɔklë ꞊ɛ? 'Piigbeedhɛ ‑mlë 'ö 'ka 'yua ꞊nɛ 'ka‑ boë ꞊ɛ? Dö ‑de 'ka 'yua ꞊nɛ 'ka‑ bo ‑a 'tɔ 'gü i?»

8 'Ö to mü ‑Zuu 'slööslö ‑yö Piɛɛ pa, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu, mɛ ziizii ‑nu, 9 'ka nu yi 'ka ꞊dɛɛ zakanmɛ 'dhiö zö, nu 'yi‑ wo ‑gɛnlomɛ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑dhë ‑a ‑dhɛ bo ‑sü 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü, 'go mü 'ö ‑kɔ 'ö dha ‑a 'ka, 'ö 'ka‑ ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑na yi ‑gɔ bhë. 10 'Kɛɛ pë 'ö dho kë 'ö tɔɔ ka 'dhö, Izlaɛlö ‑sɛgümɛ ‑nu 'dhö, ka 'plɛ ka‑ dɔa ꞊nɛɛ gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ꞊ya ‑potaasü yö 'fɛfɛdhö Yesu Klito 'go Nazalɛtë 'ö 'ka‑ zë ‑a ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü 'ka, 'ö ‑Zlan ‑ya bho ga 'gü bhë ‑a 'tɔ 'piigbeezë bhë ‑a 'ka. 11 Yesu bhë ꞊nɛ 'ö 'wun ‑yö ‑gban ‑a ‑bha 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛɛ: ‑Guö 'ö 'kɔdɔmɛ ‑nu 'ka‑ ꞊zong bhë, ꞊ya 'yɛ 'zü ꞊ya kë 'kɔ ‑gɛn ‑gban ‑a ‑ta ‑guö gia‑ 'ka. 12 Yö dosɛn 'kpaan ꞊nɛ 'ö dhasü ‑yö go ‑a 'gü. Bhii 'tɔ 'waa gbɛ 'ö ‑Zlan dho ‑a nu mɛ ‑nu ‑dhë 'kpongtaa kö 'kwaan‑ bɔ ‑a ‑ta 'kwaan‑ dha 'yaa ‑dhö.»

13 ꞊Dhɛ ꞊wa Piɛɛ waa‑ Zan ‑an ‑bha 'wun ꞊blɛɛ' ‑kɔ 'ö ‑kë ‑zo ‑gban ‑sü 'gü bhë ‑a yö, 'ö ‑an 'te ‑yö ꞊tun, 'ö tɔɔ ‑wo ‑kë ꞊nɛ 'sɛgümɛ ‑nu mɛ 'wo to ‑an 'dhö, 'waa mɛ ‑nu 'wo dhoë‑ pö ‑kwaa ‑an ꞊bhlë ‑ya ‑an 'ka 'pö 'sa. 'Go mü 'zü waa ‑an ꞊daan'‑ kö ‑waan 'wunbhokou dɔ. 'Ö 'wo ‑an dɔ ꞊nɛ ‑wo ‑kë Yesu 'piö ‑be. 14 'Yö 'wo gɔɔn‑ 'ö‑ ‑dhɛ ‑yö bo bhë ‑a yö kö ‑yö dɔ ‑sü 'ka ‑an 'sɔɔ mü, 'ö pë 'wo dho ‑a ꞊blɛɛ'‑ waa‑ dɔ.

15 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö 'wo‑ pö Piɛɛ waa‑ Zan ‑an ‑dhë ‑wo yö plaan. ꞊Dhɛ ꞊wa 'kan wo 'kuë‑, 'ö zakanmɛ ‑nu 'wo wo 'ko yö, pë 'wo dho ‑a kë Piɛɛ waa‑ Zan ‑an 'ka ‑a ‑wun 'gü. 16 'Wo‑ pö wo 'ko ‑nu ‑dhë: «‑Më 'ö 'kwa dho ‑a kë mɛ 'wo ꞊nɛ ‑an 'ka ɛ? Bhii mɛ ‑nu 'saadhö 'wo Zeluzalɛmë plöö zö, ‑wa ꞊dua' ‑së 'ka ꞊nɛ, ‑dhidhaapë 'gblüünzë 'ö ‑kë ꞊nɛ wo ꞊nɛ 'wo‑ ‑kë, 'ö kwa gia‑ kwa 'ka 'dho ‑a ꞊kploo wo. 17 'Kɛɛ ‑kwa yö ‑an ‑gɔ 'sɛi ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü 'ka kö ꞊kun 'ö 'wo 'wun ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë gbɔ Yesu 'tɔ 'ka, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö 'wun ꞊nɛ, 'ö‑ ‑taɔ ‑yö ‑pɛn.»

18 'Ö 'wo Piɛɛ waa‑ Zan ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, 'wo‑ pö ‑an ‑dhë, ‑wo wo bo ö 'plɛ 'ka 'wun ‑blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë ‑sü waa‑ ‑an ꞊daan' Yesu 'ö bhë ‑a 'tɔ 'ka ‑sü 'ka.

19 'Yö Piɛɛ waa‑ Zan 'wo‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka gia‑, 'ka ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü, ꞊yö ‑së ‑Zlan wö 'dhiö kö 'yi ka ꞊bhlë 'kpɔ 'yi ziëë ‑Zlan ‑ta ‑a? 20 ‑Abi', yi 'ka 'dho ‑mɔa 'yi yi bo 'wun 'yi‑ yö, 'yi‑ ma bhë ‑an ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka!»

21 'Ö zakanmɛ ‑nu ‑wo 'suö ‑da ‑an 'gü 'zü 'ö ꞊zië' ‑a mɛ 'wo‑ ‑da ‑an 'gü 'dhiö bhë ‑a ‑ta, 'ö 'wo wo ꞊kwaa ‑an ‑zü, 'ö 'wo dho. 'Ö waa këdhɛ gbɛ yö kö ‑waan ‑an 'klo bhɔ 'ö tɔɔ 'sɛgümɛ ‑nu 'saadhö ‑wo ‑kë ‑Zlan 'tɔ ‑blü ꞊dhia, pë 'ö ‑kë bhë ‑a ‑wun 'gü. 22 Gɔɔn‑ 'ö‑ ‑dhɛ ‑yö bo ‑dhidhaazë 'ka bhë, ‑a ‑kwɛ ‑yö ‑ziö 'gɔɔ‑ ‑yiisië 'gü.

Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑bha ꞊bhɛa' ‑sü

23 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa wo ꞊kwaa' ‑an ‑zü, 'ö Piɛɛ waa‑ Zan 'wo dho woë‑ mɛ ‑nu 'piö, 'ö 'wun ‑nu 'ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu 'wo‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë bhë, 'wo bɔ ‑a 'plɛ 'gü 'wo‑ ‑gɛn bho ‑an ‑dhë 'pö. 24 'Yö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑wo ꞊bhɛa ‑Zlan ‑dhë ꞊zuö' do 'ka 'wo‑ pö: «Yi ‑Gɔmɛ, bhi ꞊nɛ 'ö dhang‑ 'dhö, 'sɛ 'dhö, 'yi waa‑ ‑an 'gü ‑pë ‑nu 'saadhö ‑an ‑kë. 25 Bhi ꞊nɛ 'ö ‑Zuu 'slööslö ꞊kwaa' 'ü bɔ yi 'bhɛma ü ‑bha yuökëmɛ 'ö ‑kë Davidö 'ka bhë ‑a ‑ta 'ü‑ pö: ‑Më 'ö ‑kë 'ö mɛ 'waa Zuifö 'ka 'ö ‑naadhe ꞊va ꞊suu'‑ 'ö ꞊nɛ 'ö ‑da ‑an 'gü ‑desüvadhe 'ka ɛ? 'Ö 'wo 'slë 'ö‑ ‑yöë ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö bhë 'wo‑ kan kwa Dëmɛ ‑gɔ ‑ɛ? 26 'Kpongtaa ‑gludë ‑nu ꞊wa dɔ ‑a ‑gɔ 'yënng. 'Go mü mɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ꞊wa 'dho wo 'ko ꞊zlöö kwa Dëmɛ ‑Zlan waa‑ ö ‑bha ‑Yamɛ ‑an ‑gɔ. 27 ‑Yö 'wun giagia 'ka ꞊nɛ Elɔdö 'dhö, Pɔnsö Pilatö 'dhö, mɛ 'bhaa ‑nu 'waa Zuifö 'ka waa‑ Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu 'dhö, ‑an 'plɛ 'töüdhö, ‑wo ‑dho wo 'kuë‑, pödhɛ bhë ‑a 'gü, ü bha yuökëmɛ 'slööslö Yesu 'ö ü ‑bha ‑Yamɛ ka bhë ‑a ‑gɔ. 28 ‑Kɔ 'ö bhë ‑a 'ka, ‑wo pë 'saadhö 'ü ‑we ‑a ‑bha 'dhiö ü ‑bha 'piigbeedhɛ 'ka kö ‑yaan kë ü ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun 'ka bhë ‑wa ‑kë.

29 ꞊Dhɛ 'ö 'pö bhë, n Dëmɛ, ‑an ‑bha 'suö ‑da mɛ 'gü ‑wo ‑nu ꞊nɛ ‑bhöë ma, ‑bhö 'we ‑a ‑bha yi 'yi ‑kë ü ‑bha yuökëmɛ ‑nu 'ka bhë yi ‑gɔ, kö 'yi ü ‑bha 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑zo ‑gban ‑sü 'ka! 30 ‑Bhö ü ‑bha 'piigbeedhɛ ‑zɔn mɛ ‑nu ‑dhë, mɛ ‑dhɛ bo ‑sü waa‑ ‑dhidhaapë ‑nu kë ‑sü 'ka, ü ‑bha yuökëmɛ 'slööslö Yesu 'tɔ 'ka.»

31 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa yën ꞊bhɛa' ‑sü ‑bha, 'ö ‑dhɛ 'wo ‑kë ‑a ‑bha bhë, 'ö yö ꞊zluun ‑sü ‑bha; 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö ‑an pa 'töüdhö 'ö 'wo yö ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha ‑zogbandhe 'ka mɛ ‑nu ‑dhë.

Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑bha wo ‑bha pë ‑nu ‑glu wo 'kuë ‑sü

32 Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu gbung 'wo bhë ‑an ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun waa‑ ‑an ‑dhi ‑an ‑dhë ‑wun ‑yö ‑kë do. Mɛ do gbɛ 'yaa‑ pö: «Pë ‑së ‑nu 'wo ꞊nɛ, ma do ma pë ‑mü.» 'Kɛɛ mɛ 'ö ‑dhö ‑yö ö ‑gɔ ‑pë ‑nu ‑glu mɛ 'kpaan ‑nu 'wo to ‑an 'ka. 33 'Piigbeedhɛ ꞊nɛ 'ö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo kwa Dëmɛ Yesu ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü ‑tɔmɔdhɛ ‑kë ‑a 'ka. 'Ö ‑Zlan ‑yö 'dhuë‑ kpɔ ‑an ‑bha ꞊va 'ka 'töüdhö. 34 'Ö ‑an ziën pë ‑wun ‑saan 'yaa mɛ gbɛ kë. Bhii 'ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö ꞊bhlöödhɛ ‑nu, 'kɔ ‑nu 'dhö ‑an ‑gɔ, ꞊waa‑ 'dhɔɔ dɔ 35 'wo dho 'wëü‑ 'ö bhë ‑a 'ka Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊dhia, 'wo‑ ꞊waannu kö ‑waan ‑glu mɛ ‑nu 'ka. 'Ö mɛ 'ö ‑dhö, ‑kɔ 'ö‑ ‑bha ‑wun ‑yö yöë 'wëüga ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ 'ö‑ mɛ 'ö‑ ꞊tian' 'wo‑ gbaa ‑a 'ka.

36 ‑A ‑de Zozɛfu 'ö ‑kë Levi ‑bha 'gunng 'gü 'në do 'ka, 'ö bhɔ Siplë 'ö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wa 'tɔ kpɔ Baanabasö 'ka (‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ Glɛkö ‑wo 'gü «gɔɔn‑ 'ö mɛ ꞊faan' më»), 37 ‑yö ö ‑bha ꞊bhlöödhɛ do 'dhɔɔ ‑dɔ, 'yö nu ‑a 'wëüga bhë ‑a 'ka Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊dhia.

5

Ananiasö waa‑ Safila ‑an ‑bha ꞊sua ‑kë ‑Zlan wö 'dhiö ‑sü

1 Gɔɔn‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Ananiasö waa‑ ö bɔɔ 'wo‑ ‑dhɛ Safila ‑wo ‑kë ‑an kpö 'gü ‑mɛ ‑nu 'ka 'pö. 'Ö yö 'dhö waa‑ ö bɔɔ 'dhö 'ö ‑an ‑wo ‑yö ‑kë do, 'wo wo ‑bha ‑dhɛ do 'dhɔɔ dɔ. 2 'Ö‑ 'wëü‑ bhë 'ö‑ 'bhaa sü 'ö‑ ‑bin ö ‑bha 'ka, 'ö‑ mɛ to, 'ö dhoë Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊dhia; ‑yö ‑kë ‑a bɔɔ 'yaan 'ka ‑wun 'ka.

3 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö 'ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ananiasö, ‑më ‑kë 'ü ü ‑kwaa dü ‑zü 'ö ‑ya ü ꞊zuö' 'piö 'ö 'ü ꞊sua ‑kë ‑Zuu 'slööslö ‑gɔ, 'ö ‑dhɛ 'ü‑ 'dhɔɔ dɔ bhë 'ü‑ 'wëüga 'bhaa ‑bin ‑i? 4 Dö 'ö ü 'gbee‑ ‑ta bho kö 'üën‑ ü bha ‑dhɛ 'dhɔɔ dɔ ꞊ɛ? ‑A 'wëüga bhë, ü bha ‑pë 'yaa ‑mü ‑a? ‑Më 'ö ‑kë 'ö 'slë ꞊suu'‑ 'ö bhë 'ö ‑da ü 'gü i? ꞊Sua 'ö ꞊nɛ ü 'ka‑ kë mɛ 'bhee‑ ‑gɔ, ‑Zlan ꞊nɛ 'ü‑ ‑kë ‑a ‑gɔ.»

5 ꞊Dhɛ 'ö ‑wo bhë Ananiasö ꞊yaa‑ ma, 'ö to mü 'ö ‑püö sia‑ 'ö ga. 'Ö mɛ 'saadhö 'wo 'wun bhë 'wo‑ ma, 'ö 'suö ꞊va ‑yö ‑da ‑an 'gü. 6 'Ö ‑dadhëü 'në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo nu 'wo sɔ më ‑a ‑bha 'wo dhoë 'wo‑ ‑bin.

7 ꞊Dhɛ 'ö pë ‑mɔ 'lɛlɛ ‑yaaga ‑bha ꞊ya ziö, 'ö Ananiasö ‑bha dhebɔ ‑yö ‑da kɔɔ. 'Wun 'ö ‑kë bhë yaa‑ gbɛ ꞊tɛi' dɔ. 8 'Ö Piɛɛ ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «‑Bhö 'wun gia‑ ꞊blɛɛ'‑ n ‑dhë! 'Wëüga 'ö 'ka ka ‑bha ‑dhɛ 'dhɔɔ dɔ ‑a ‑bha bhë 'ö ꞊nɛ ꞊a?» 'Ö‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Ii‑, ‑a 'wëü‑ 'ö bhë.» 9 'Ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: «‑Më ‑kë ka ꞊zuö' ‑yö ‑kë do kö 'kaan‑ ‑Zlan ‑bha ‑Zuu 'gü dan ꞊ɛ? ‑Dhɛ ‑ga, mɛ ‑nu 'wo go ü ꞊gɔn ‑bin ꞊dhia, ‑wo 'kɔ 'dhiö kö ‑waan 'dho ü 'ka 'pö.»

10 ‑Yö ‑to ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü 'pö, 'ö ‑püö Piɛɛ ꞊gɛɛndhö mü, 'ö ga. 'Ö 'në gɔɔn‑ ‑nu 'wo ꞊sia 'zü, 'wo ‑da kɔɔ 'wo‑ yö kö ꞊ya ga 'pö; 'ö 'wo dhoë 'wo‑ ‑bin ‑a ꞊gɔn 'sian 'piö.

11 ꞊Dhɛ 'ö 'wun 'ö ꞊nɛ 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'saadhö waa‑ mɛ ‑nu 'wo to 'ö ꞊waa‑ ma, 'suö ꞊va ‑yö ‑da ‑an 'gü.

‑Dhidhaapë ‑nu ꞊plëëzë ‑nu kë ‑sü

12 Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑dhidhaapë ꞊plëëzë ‑nu ‑kë 'sɛgümɛ ‑nu wö 'dhiö. Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ꞊ya kë ‑wo ‑dho wo 'ko ꞊bhaa 'kɔdɔɔdɔdhɛ ꞊va mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Salomɔ ‑bha 'kɔdɔɔdɔdhɛ bhë ‑a 'gü. 13 Mɛ ‑nu 'waa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka bhë, ‑a ‑dhɔ 'yaa kë ‑an ‑bha kö ‑wo 'dho ‑an 'piö, kö 'wo kpa ‑an ‑bha. ‑Yö ‑kë 'dhö 'kɛɛ ‑wo ‑an 'tɔ ‑blü ‑an këwun ‑nu ‑wun 'gü. 14 'Ö mɛ gbung ‑nu, gɔɔn‑ ‑nu, dhoo ‑nu ‑wo nu; ‑wo kë ꞊va 'ö 'wo kwa Dëmɛ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'ö 'wo ‑da Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑bhüö 'gü.

15 ‑Dhidhaapë 'ö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑kë ‑a kë ꞊dhia bhë ‑an ‑wun 'gü mɛ ‑nu ‑wo nu wo ‑bha 'yuamɛ ‑nu 'ka, zian ‑gblooga 'ö Piɛɛ dho bɔ ‑a ‑ta bhë ‑a 'piö, 'wo ‑an ‑da ꞊gba ‑nu, ꞊sɛɛ' ‑nu ‑ta kö ꞊ya kë ꞊nɛ Piɛɛ ‑yö ziö ‑na kö ‑a 'bin 'kpaan ‑ya kpa 'yuamɛ ‑nu 'wo bhë ‑an mɛ 'bhaa ‑nu ‑ta kö ‑an ‑dhɛ ‑yaan bo. 16 Mɛ ‑gbaa ꞊va 'wo go 'pö pödhɛ ‑nu 'wo Zeluzalɛmë ‑zü ‑zü 'to ‑dhɛ ‑nu ‑bha ‑an 'gü, 'wo nu wo ‑bha 'yuamɛ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'ö ‑zuu yaa ‑nu ‑kë ‑an 'gü ‑an 'ka, 'ö ‑an 'plɛ ‑dhɛ ‑yö bo; ‑zuu yaa ‑nu ‑wo ‑go ‑an 'gü 'pö.

'Klobhɔdhe ‑da Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑ta ‑sü

17 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö slabhomɛ ꞊va waa‑ ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë Saduse ‑mɛ ‑nu 'ka, ‑wo pa ꞊druɛi 'ka Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo bhë ‑an buëndhö. 'Wo‑ pö ‑wo ‑dho pë 'bhaa kë ‑an 'ka; 18 'wo Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu kun, 'wo ‑an ‑da ‑kanso 'kɔɔdhö.

19 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa dɔ gbeng, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö nu 'yö ‑kanso 'kɔdhi ‑po ‑an ‑gɔ, 'ö ‑an yö plaan, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: 20 «‑Ka 'dho ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'ka ‑tosiadhe kë ‑kɔ ‑dëü ‑zian 'ö bhë ‑a ‑wun ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë!»

21 'Ö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo 'wun ma ‑a ‑wo ‑ta. 'Ö ‑dhiadhiö tii 'gü 'wo dho ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü 'wo yö mɛ ‑nu ꞊daan' ‑sü ‑bha.

'Ö slabhomɛ ꞊va waa‑ mɛ ‑nu 'saadhö 'wo ‑kë ‑a 'piö, 'wo Zuifö mɛ ziizii ‑nu 'saadhö ꞊dhɔɔ ‑kë wo 'ko ꞊bhaa kö ‑waan ‑ya 'kuë‑ kë. ('Yan ‑to ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑yö ‑kë ‑an ziën mü 'pö.)

꞊Dhɛ ꞊ya ‑kë 'pö, 'wo 'dhasi ‑nu bɔ kö ‑waan 'dho Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhɛ ꞊dhia ‑kanso 'kɔɔdhö.

22 'Kɛɛ ꞊dhɛ ꞊wa 'dho ꞊wa ‑lo ‑kanso 'kɔɔdhö, waa ‑an yö. 'Wo ‑yɛ wo 'zü 'wo nu, 'ö 'wun 'ö ‑kë 'ma bhë 'wo‑ ꞊blɛɛ, 23 'wo‑ pö: «꞊Dhɛ 'yi ‑lo 'ma, yi ‑kanso 'kɔdhi ‑nu ‑yö kö ‑wo ta ‑sü 'ka ‑së 'ka. 'Yi 'yan ‑to 'kɔdhi ‑bha ‑mɛ ‑nu yö kö ‑wo dɔ ‑sü 'ka ‑kanso 'kɔdhi ‑nu ‑bha. 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'yi 'kwɛɛ ‑po 'yi ꞊kpɔɔ kɔɔ, yië mɛ gbɛ yö.»

24 ꞊Dhɛ 'ö 'yan ‑to ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑gɔmɛ waa‑ slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu ꞊wa 'wun bhë ‑a ma, 'ö‑ ‑wun ‑yö ‑an 'te tun, Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑bha ꞊dhɔng 'wo‑ wo ‑kanso 'kɔɔdhö bhë ‑a ‑wun 'gü. 'Ö pë 'wo dho ‑a kë waa‑ dɔ. 'Ö 'wo‑ pö wo 'ko ‑nu ‑dhë: «‑Më 'ö 'dhoë‑ kë bhë ‑o?» 25 ‑Wo ‑to mü, 'ö mɛ do ‑yö ‑wo, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka dɔ! Mɛ ‑nu 'ö 'ka ‑an kun, 'ka ‑an ‑da ‑kanso 'gü bhë, ‑wo ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü ‑de, mɛ ‑nu ꞊daan' ꞊dhia!»

26 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö 'yan ‑to ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑gɔmɛ waa‑ ö bha mɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑an ziën mü bhë 'wo dho 'wo ‑an kun, 'wo nu ‑an 'ka. 'Kɛɛ waa pë 'dhiö‑ gbɛ kë ‑an 'ka, bhii ‑wo ‑suö kö ꞊kun 'ö 'sɛgümɛ ‑nu dho wo ‑zuö ‑guö 'ka.

27 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa ‑lo, 'wo dho ‑an 'ka ‑yakuëkëmɛ ‑nu 'dhiö. 'Ö slabhomɛ ꞊va ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ, 28 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Yiëë ka tɔng dɔ, yiëë‑ pö kö ꞊kun 'ka mɛ gbɛ ꞊daan gbɔ mɛ 'ö bhë ‑a 'tɔ 'ka a? 'Yö ꞊dhɛ ‑kë 'dhö, ‑më 'ö 'ka‑ kë ‑na ꞊nɛ ꞊ɛ? 'Ka ka ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu sa Zeluzalɛmë plöö ‑dhɛ 'plɛ 'gü; 'yö gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a ‑bha ga ‑sü bhë 'ka‑ 'piö kö 'kaan‑ ‑a ‑wun ‑lo yi tuö.» 29 'Ö Piɛɛ waa‑ Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo to, 'wo ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'wo‑ pö: «Yi ‑dho 'wun ma ‑Zlan ‑ta 'ö ꞊zië' mɛ 'bhee‑ ‑ta! 30 Yesu 'ka‑ zë, ‑a ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü 'ka bhë, kwa 'bhɛma ‑nu ‑bha ‑Zlan ꞊yaa‑ bho ga 'gü, 31 ꞊yaa‑ ꞊luu' ö 'piö ꞊yaa‑ ‑ya ö bha ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ‑bha. 'Go mü 'ö‑ ‑ya ‑Gɔmɛ waa‑ Mɛdhamɛ 'ka, 'ö‑ ‑kë kö Izlaɛlö 'sɛgümɛ ‑nu ‑waan bɔ ‑a ‑ta ‑waan wo ‑bha ‑tosiadhe ꞊dhië' ‑kwaa kö ‑wo ꞊dhië'‑ ‑a 'piö kö ‑Zlan ‑yaan ziö ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta. 32 'Wun ‑nu 'wo bhë yi ‑an ‑tɔmɔ 'ka. 'Ö ‑Zuu 'slööslö 'ö ‑Zlan ‑ya nu mɛ 'wo 'wun ma ‑a ‑ta ‑an ‑dhë bhë, 'ö‑ ‑tɔmɔ 'ka 'pö.»

33 ꞊Dhɛ 'ö ‑yakuëkëmɛ ‑nu ꞊wa ‑wo 'ö bhë ‑a ma, 'ö 'wun ‑yö na ‑an ‑zuë ꞊duö, 'ö 'wo ‑kë ‑a 'piö kö 'wo Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu zë. 34 'Kɛɛ ‑an ziën, Falizi ‑mɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Gamaliɛlö 'ö ‑kë tɔnggɔmɛ do 'ö 'sɛgümɛ ‑nu ‑wa ꞊bhlë ‑ya ꞊va 'ka ‑a 'ka, ‑yö ‑kë mü. 'Ö ꞊luu ‑yakuëkëmɛ ‑nu ziën, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë ‑wo Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu yö plaan.

35 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö, 'ö‑ pö ‑yakuëkëmɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë: «Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu, ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö, pë 'ka dho ‑a kë mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü 'dhɛ! 36 ‑A ‑dhɛ yaa ꞊glɔɔ ꞊kun 'ö mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Tëuda bhë, ‑yö nu 'ö ö ‑de sü mɛ 'gianzë 'ka. 'Ö mɛ 'wo ‑mɔ mɛ ‑lü ꞊këng' ‑yiisië ‑bha 'wo ‑ziö ‑a 'piö. 'Kɛɛ ‑wa ‑zë. 'Ö ꞊dhɛ ꞊waa‑ zë 'ö mɛ 'töüdhö 'wo ‑kë ‑a 'piö 'wo ‑pɛn 'ö ‑an 'plɛ ‑wo ‑kan wo 'kuë‑. 37 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, mɛ ꞊dhong' ‑kwɛ 'töng 'ka 'zü, 'ö Galile mi 'wo‑ ‑dhɛ Zuda, 'ö nu 'ö mɛ ꞊plëëzë ‑gan ö 'piö, 'ö 'wo‑ zë 'pö; 'kɛɛ mɛ ‑nu 'saadhö 'wo ‑ziö ‑a 'piö bhë 'wo ‑pɛn 'zü. 38 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë 'dhö ꞊nɛ, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Ka ka ‑zo bho gɔɔn‑ ‑nu 'wo bhë ‑an 'piö, 'ka ka ꞊kwaa'‑ ‑an ‑zü, ‑wo 'dho! Bhii 'ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ ‑an ‑bha 'slë waa‑ ‑an këyuö ‑nu bhë ‑wo ‑go mɛ 'bhee‑ 'gü, kö ‑yö ‑dho wü. 39 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ‑yö ‑go gia‑ wo ‑Zlan 'piö, ka ‑kɔ 'ka 'dho ‑mɔa kö 'ka‑ 'gü ꞊siö'‑. ‑Kaa kë 'slë 'ka kö ꞊kun 'ka 'ko zë ‑Zlan 'ka!»

'Ö ‑yakuëkëmɛ ‑nu 'wo bhë 'wo ‑we Gamaliɛlö ‑wo ‑bha. 40 'Ö 'wo Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo bhë 'wo ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë. 'Wo‑ pö 'dhasi ‑nu ‑dhë ‑wo ‑an ‑ma. ꞊Dhɛ ꞊wa ‑an ‑ma, 'wo‑ pö ‑an ‑dhë kö ꞊kun 'wo 'wun ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë gbɔ Yesu 'tɔ 'ka; 'ö 'wo wo ꞊kwaa ‑an ‑zü.

41 'Ö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo go ‑ya 'kuë‑ bhë ‑a ‑ta, ꞊zuögludhi ꞊va 'ka, bhii ‑yö wo ‑ma 'kun ‑wun 'ka kö wo 'klo ‑yaan bhɔ Yesu 'tɔ ‑wun 'gü. 42 'Ö yi 'saadhö 'ka, ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ‑dhɛ waa‑ kɔɔdhɛ ‑nu ‑bha, 'wo mɛ ‑nu ꞊daan ‑kplawo 'wuntaɔsë 'ö ‑gban Yesu 'ö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'ka ‑a ‑bha.

6

Mɛ ‑lü 'slaplɛ 'wo‑ sü kö ‑waan nu Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑dhë

1 ꞊Dhɛ 'ö 'töng 'bhaa ꞊ya ziö, kö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑wo kë ‑na ꞊va ‑kplawo, 'wun ‑blɛɛ ‑wo ꞊löö ‑sü ‑yö ‑da Zuifö ‑nu 'wo bhë ‑an mɛ ‑nu 'wo Glɛkö ‑wo ma 'wo bhɔ 'sɛ gbɛ 'gü waa‑ Zuifö 'në giagia ‑nu ‑an ziën. ‑An mɛ ‑nu 'wo bhɔ 'sɛ gbɛ 'gü bhë ‑wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia 'waa ‑bhöpë nu wo ‑bha ꞊gɛandhoo ‑nu ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ 'wo‑ nu ‑na ‑a 'ka ‑a mɛ 'wo to ‑an ‑dhë bhë ‑a 'dhö, pë ꞊bhöü‑ 'wo‑ ‑glu ‑na yi 'saadhö 'ka bhë ‑a 'ka.

2-3 'Ö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë 'wo ‑to Yesu 'piö ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ꞊dhɔɔ ‑kë wo 'ko ꞊bhaa, 'wo‑ pö ‑an ‑dhë: «Yi dhegluzë ‑nu, yaa 'dho kë ‑së kö 'yiën‑ yi ꞊kwaa'‑ ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü ‑zü kö 'yiën‑ yi ‑zo kë ‑bhöpë ‑wun 'piö! ꞊Dhɛ ‑kë 'pö, ‑ka mɛ 'slaplɛ 'ö mɛ 'plɛ ‑wo ‑an 'tɔ ‑së to 'ö ‑Zuu 'slööslö 'dhö ‑an pa ‑sü 'ka, 'ö 'kpaakpadhɛ 'dho ‑an ‑gɔ ‑an 'sü ka ziën kö 'yiën‑ yuö 'ö bhë ‑a kpɔ ‑an kwɛɛ. 4 ꞊Ya kë 'pö, 'yi ‑dho ‑mɔa kö 'yiën‑ 'töng 'plɛ 'sü 'yiën‑ dhoë 'dhiö, ꞊bhɛa' ‑sü waa‑ ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka.»

5 'Ö ‑an 'saadhö 'plɛ ‑wo ‑we ‑an ‑wo bhë ‑a ‑bha. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'wo Etiɛnë 'ö pa ‑sü 'ka ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü waa‑ ‑Zuu 'slööslö 'ka bhë, 'wo‑ sü. 'Wo Filipö sü, 'wo Plokɔlö sü, 'wo Nikanɔɔ sü, 'wo Timɔ sü, 'wo Paamenasö sü, 'ö Nikola 'ö go Antiɔsö 'ö ö ꞊zuö' ꞊dhië Zuifö ‑nu ‑bha ꞊bhɛa' ‑kɔ 'gü 'dhiö ‑be bhë, 'wo‑ sü. 6 'Wo ‑an ‑zɔn Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑dhë; 'wo ꞊bhɛa ‑an ‑wun 'gü wo ‑kɔ ‑kpa ‑an ‑ta ‑sü 'ka, ‑yö kë 'dhö kö ‑wo ‑ya ‑de ‑ta ‑Zlan ‑bha 'ka yuö bhë ‑a kë ‑sü 'ka.

7 ‑Zlan ‑wo ‑yö ‑kë 'dho ꞊dhia 'dhiö, kö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑yö kë ꞊dhia ꞊va ‑kplawo Zeluzalɛmë plöö; slabhomɛ ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ ‑wo ‑we ‑a ‑bha kö ‑wo wo ‑zo yö Yesu ‑bha 'pö.

Etiɛnë 'kun ‑kɔ 'wo‑ kuën waa‑ 'wun ‑gɛn 'ö‑ bho

8 Etiɛnë 'ö ‑Zlan ‑bha 'dhuë‑ waa‑ ‑bha 'piigbeedhɛ ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ bhë, ‑yö ‑dhidhaapë ꞊vava ‑nu ‑kë mɛ ‑nu wö 'dhiö. 9 'Yö Zuifö ‑mɛ ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü ‑mɛ ‑nu 'ö 'wo ‑an ‑dhɛ «‑go 'gan 'gü ‑mɛ ‑nu» 'wo go Silɛnë ‑sɛ 'gü 'dhö oo, ‑a mɛ ‑nu ‑wo go Alezandri ‑sɛ 'gü waa‑ Zuifö mɛ 'bhaa ‑nu gbɛ 'ö 'wo go Silisi ‑dhɛ waa‑ Azi ‑dhɛ ‑an 'gü 'wo yö zaɔdhe kë ‑sü ‑bha Etiɛnë 'ka. 10 'Kɛɛ ‑an 'dhi ‑yö ‑kun 'ö ‑an ‑kɔ yaa ‑mɔa ‑bha kö ‑waan 'wun ꞊blɛɛ'‑ 'zü, bhii Etiɛnë ‑yö 'wun ‑blɛɛ 'kpaakpadhɛ 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya nu ‑a ‑dhë bhë ‑a 'ka.

11 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'wo më mɛ ‑nu 'piö 'wëü‑ 'ka kö ‑waan ‑a pö: «Yi‑ ‑wo ‑ma kö ‑yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑na Moizö waa‑ ‑Zlan ‑an ‑gɔ.»

12 ‑Kɔ 'ö 'wo 'sɛgümɛ ‑nu, mɛ ziizii ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu 'wo ‑an zü ꞊blüë' bhë 'ö bhë. 'Ö 'wo ‑lo Etiɛnë ‑ta 'wo‑ kun 'wo dho ‑a 'ka zakanmɛ ꞊va ‑nu 'dhiö. 13 'Yö 'wo nu mɛ ‑nu 'wo dho ꞊sua ‑wun dɔ Etiɛnë ‑bha bhë ‑an 'ka 'ö mɛ ‑nu bhë 'wo‑ pö: «Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ 'yaa ö bo 'wun ꞊blɛɛ' kwa ‑bha ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'slööslö waa‑ Moizö ‑bha tɔng ‑nu ‑bha ‑sü 'ka. 14 Yi‑ ‑wo ‑nu ‑ma ꞊nɛ Yesu 'ö go Nazalɛtë bhë ‑yö ‑dho ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü ꞊siö' 'ö kwa wɔ ‑kɔ 'ö Moizö ‑ya nu kwa 'bhɛma ‑nu ‑dhë bhë 'ö‑ bho piin.»

15 Mɛ ‑nu 'saadhö 'wo ‑kë za 'kënng 'gü mü, 'wo wo 'yan bɔ Etiɛnë 'piö, 'wo‑ ‑ga ‑piindhö 'ö 'wo‑ wöödhɛ yö kö ‑yö 'bhü ‑na ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ wöödhɛ 'dhö.

7

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö slabhomɛ ꞊va ‑yö Etiɛnë ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «'Wun ‑nu 'wo‑ pö ü‑ ‑blɛɛ bhë, ü‑ ‑blɛɛ 'dhö gia‑ 'ka a?» 2 'Ö Etiɛnë ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «N dë ‑nu, n dhegluzë ‑nu, ‑ka ka 'to 'to! ‑Zlan 'tɔbhɔsüzë ‑yö ö ‑de ‑zɔn kwa 'bhɛma Ablaamö ‑dhë kö ‑yö ꞊tun Mezopotami ‑sɛ 'gü kö ‑yaan ꞊tun 'dho ‑na ‑ya ꞊dhia pödhɛ 'wo‑ ‑dhɛ Kalan bhë ‑a ‑bha. 3 'Ö ‑Zlan ‑ya ‑pö Ablaamö ‑dhë: Bhi 'dhö, ü bha 'kɔɔmɛ ‑nu 'dhö, ‑ka 'go kaa‑ 'kɔɔmɛ ‑nu waa‑ kaa‑ 'sɛgümɛ ‑nu ‑an 'piö, 'ka 'dho 'sɛ 'a 'dhoë‑ ‑a ‑zɔn ka ‑dhë bhë ‑a 'gü! 4 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Ablaamö ‑yö ‑go Kalidee ‑sɛ 'gü, 'ö dho 'ö ‑ya Kalan. ‑Dhɛ 'ö bhë 'ö Ablaamö dë ‑yö ga ‑a ‑bha. 'Ö ‑Zlan ‑yö Ablaamö bɔ 'sɛ 'ö 'ka‑ 'gü zlöö ꞊nɛ ‑a 'gü. 5 ‑Zlan yaa ‑dhɛ gbɛ nu ‑a ‑dhë mü. ‑Dhɛ pë 'tee gia‑ 'ö dho kë ꞊nɛ kwa ‑gɛn pin 'dhö yaa‑ do nu ‑a ‑dhë kö ‑yaan kë ‑a ‑de ‑bha 'ka. 'Kɛɛ ‑Zlan ‑yö pë 'tɔ ‑go ‑a ‑dhë ꞊woë' ꞊nɛ ‑yö ‑dho 'sɛgɔ bhë ‑a nu ‑a ‑dhë, 'ö‑ nu ‑a ꞊suu'‑ ‑ta 'në ‑nu ‑dhë 'pö. 'Kɛɛ kö ‑a 'töng 'dhö bhë ‑a 'ka kö 'në gbɛ yaa kë Ablaamö ‑gɔ ꞊kun. 6 ‑Wo 'ö ‑Zlan ‑ya ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë yö ꞊ga 'ö ꞊nɛ: Ü ꞊suu'‑ ‑ta 'gü ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dho ‑tosiadhe kë ‑nia ‑dhɛ 'gü 'sɛ gbɛ ‑ta. ‑Wo ‑dho kë ꞊nua 'ka mü; 'ö mɛ ‑nu ‑wo ‑an 'klo bhɔ ‑kwɛ ꞊këng' ‑yiisië 'piö. 7 'Kɛɛ a ‑dho 'klobhɔdhe ‑da 'sɛgümɛ ‑nu 'wo 'dhoë‑ ‑an kë wo ‑bha ꞊nua 'ka bhë ‑an ‑ta. ꞊Ya kë 'dhö, ‑wo ‑dho go 'sɛ 'wo ‑kë ‑a 'gü bhë ꞊nua 'ka bhë ‑a ‑bha kö ‑waan nu zö n gba ꞊dhia. »

8 'Ö Etiɛnë ‑yö dho 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka 'dhiö 'ö‑ pö: «꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, ‑Zlan ‑yö ‑dhikuëdhe ‑kun Ablaamö 'ka, 'ö‑ ꞊dua' ‑yö ‑kë 'bɔn zë ‑sü 'ka. 'Ö Ablaamö ‑yö ö gbö Izaakö kpɔ, 'ö‑ zë 'bɔng kö ‑ya bhɔ ‑a ‑dhɛkpaɔyi ꞊ya kë 'slɛaga. ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka 'pö, 'ö Izaakö ‑yö Zakɔbö zaa 'bɔng, 'ö Zakɔbö ‑de 'pö 'ö ö ‑bha 'në ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo ‑kë kwa 'bhɛma ‑wun 'gbeezë 'ka 'ö ‑an zaa 'bɔng.

9 'Yö kwa 'bhɛma ‑nu ‑wo ꞊druɛi ‑kë wo dheglu Zozɛfu ‑bha, 'wo‑ 'dhɔɔ dɔ kö ‑yaan kë ꞊nua 'ka Ezitö ‑sɛ 'gü. 'Kɛɛ ‑Zlan ‑yö ‑kë ‑a 'piö, 10 'ö‑ bho ‑a ‑bha ꞊sëëbhodhe 'plɛ 'gü, 'ö 'kpaakpadhɛ nu ‑a ‑dhë 'ö 'sla kpɔ ‑a ‑ta Falaɔn 'ö Ezitö ‑mɛ ‑nu ‑bha ‑gludë 'ka bhë ‑a 'dhiö. 'Ö Falaɔn ‑yö Zozɛfu ‑ya Ezitö ‑sɛ waa‑ ‑a ‑bha ꞊bhɔɔpë 'plɛ ꞊kɔɔnmɛ 'ka.

11 'Ö din ‑yö ‑da Ezitö ‑sɛ waa‑ Kana ‑sɛ ‑an 'gü. 'Ö ꞊sëëbhodhe ‑yö ‑kë ꞊gbaɔnsü, 'ö pë kwa 'bhɛma ‑nu 'wo dho ‑a yö ‑waan ‑bhö yaa kë ‑dhö.

12 ꞊Dhɛ 'ö Zakɔbö ꞊yaa‑ ma ꞊nɛ 'blee‑ 'wo‑ ꞊bluu'‑ kë ‑na bhë ‑yö ꞊tun Ezitö ‑sɛ 'gü, 'ö ö bha 'në ‑nu 'wo kwa 'bhɛma ‑nu 'ka bhë ‑an bɔ 'ma kö ‑waan 'blee‑ 'dhɔ. 13 ‑A kë ‑peedë ‑naa 'wo dhoë zlöö bhë 'ö Zozɛfu ‑yö ö ‑de ‑zɔn ö dhegluzë ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë, 'ö Falaɔn ‑yö Zozɛfu ‑bha 'kɔɔmɛ ‑nu dɔ 'sabla.

14 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö 'ö Zozɛfu ‑yö ‑naɔ dɔ ö dhegluzë ‑nu 'wo bhë ‑an ‑gɔ kö ‑waan dɔ wo dë Zakɔbö ‑gɔ kö ‑an dë waa‑ ö bha 'kɔɔmɛ ‑nu 'ö ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑yö ‑kë mɛ ‑lü 'gɔɔ‑ 'slaplɛ ö ga 'sɔɔdhu 'ka bhë kö ‑waan nu.

15 ꞊Dhɛ 'ö ‑naɔ bhë ꞊waa‑ dɔ wo dë ‑gɔ, 'ö ‑an dë Zakɔbö waa‑ ö bha 'kɔɔmɛ ‑nu 'wo dho Ezitö ‑sɛ 'gü. 'Ö Zakɔbö ‑nu 'wo bhë 'wo to 'sɛ bhë ‑a 'gü 'ö yöë ‑an ‑bha ga ‑yi ‑bha. 16 ꞊Dhɛ 'ö Zakɔbö ‑nu ꞊wa ga 'wo dho ‑an ꞊glöö 'ka Ablaamö ‑bha mɛ ‑bin ‑dhɛ 'ö‑ dhɔ Emɔɔ ‑bha 'në ‑nu ‑gɔ, Sikɛmë ‑pö 'gü bhë ‑a ‑bha. ‑Dhɛ do bhë 'wo kwa 'bhɛma ‑nu ‑bin ‑a ‑bha 'pö.

17 ꞊Dhɛ pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go Ablaamö ‑dhë, 'ö‑ yi 'dhö 'to ‑na 'tee kö ‑yaan kë, kö kwa 'bhɛma ‑nu ‑wo ꞊bhɛɛ ‑na. 'Yö 'wo ‑kë ꞊plëëzë Ezitö ‑sɛ 'gü. 18 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö, ‑gludë gbɛ 'ö yaa Zozɛfu dɔ ꞊nɛ Falaɔn 'dhö bhë 'ö yö Falaɔn pin ꞊taa Ezitö ‑sɛ ꞊kɔɔn ‑sü 'ka. 19 'Ö ‑gludë mɛ bhë 'yö kwa 'bhɛma ‑nu ‑püö 'ö ‑an 'klo bhɔ, 'ö ‑an 'gbeedhɛ bho kö ‑waan wo ‑bha 'në 'puu ‑nu ‑lo blöö, ‑wo wo ꞊kwaa'‑ ‑an ‑zü ‑wo ga.

20 'Töng gia‑ bhë ‑a 'ka 'ö Moizö ‑yö bhɔa. ‑Yö ‑kë 'në 'puu ‑së ꞊duö 'ö‑ ‑wun 'yi ‑yö ‑kan ‑Zlan ‑dhë ‑a 'ka. 'Ö‑ 'kpɔmɛ ‑nu ‑wa to kɔɔ 'su ‑yaaga 'piö 'wo wo ‑zo ‑kë ‑a 'piö ‑bin ‑blü kö ꞊kun Falaɔn dho ‑a ꞊tɛi' dɔ. 21 ꞊Dhɛ 'ö‑ 'kpɔmɛ ‑nu ꞊wa 'në bhë ꞊waa‑ dɔ blöö, ꞊wa wo ꞊kwaa'‑ ‑a ‑wun ‑zü, 'ö Falaɔn 'dhu ‑yö ‑kpën ‑a ‑bha 'ö‑ sü 'ö dhoë 'ö‑ ‑kë ö ‑bha 'në 'ka, 'ö ö ‑zo ‑kë ‑a 'piö. 22 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo Moizö ꞊daan Ezitö ‑mɛ ‑nu ‑bha 'wunbhokoudɔdhe 'saadhö 'plɛ 'ka, 'ö‑ 'pii ‑yö ‑kë 'gbee‑ ö 'dhi ‑wo waa‑ ö këpë ‑nu 'gü.

23 ꞊Dhɛ 'ö Moizö ‑kwɛ ꞊ya kë 'gɔɔ‑ ‑yiisië, 'ö‑ ꞊zuö' ‑yö ꞊luu kö ‑yaan 'dho ö dhegluzë ‑nu 'ö 'wo Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu 'ka bhë ‑an 'piö kö ‑an ‑kë ‑a 'gü ‑kɔ ‑nu 'wo bhë ‑yaan dɔ. 24 ꞊Dhɛ 'ö dho, kö Ezitö mi do ‑yö mɛ ‑nu 'wo bhë ‑a mɛ do 'klo bhɔ ‑na 'kpaan; 'yö dho mɛ 'wo‑ 'klo bhɔ ‑na bhë ‑a ‑dhë, ‑a ‑zo bho ‑sü 'ka 'yö Ezitö mi bhë 'yö‑ zë. 25 ‑Yö ‑kë ‑a ‑zo 'piö ‑bezë ꞊nɛ ö dheglu ‑nu 'wo Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu 'ka bhë ‑wo ‑dho ‑a ‑gɛn dɔ ꞊nɛ, ‑Zlan ‑yö ‑dho bɔ ö ‑ta 'ö ‑an bho 'gan 'gü; 'kɛɛ waa ‑dhɛ gbɛ yö 'wun bhë ‑a 'gü. 26 ‑A ‑dhɛ mɛ 'ö ‑po ‑a 'piö bhë Moizö ‑yö Izlaɛlö ‑mɛ ꞊plɛ ‑yö kö ‑wo 'ko zë ‑na 'ö‑ ‑kë kö 'ö ‑an dhi 'kuë ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü 'ka: ‹Mɛ 'ka ꞊nɛ, ‑abi', kö ꞊kun 'ka 'ko zë ka 'kuë! 'Ö tɔɔ dhegluzë ‑mü ka 'ka!› 27 'Kɛɛ ‑a mɛ 'ö‑ ‑bha za 'dhö ya bhë ‑yö Moizö ‑kë ꞊woë' ꞊nɛɛ: ‹Yö 'ma ‑zian 'dhɛ! Dö 'ö ü ‑ya ‑gɔmɛ 'ka 'iin zakanmɛ 'ka yi ‑ta ‑ɛ? 28 Ü‑ 'piö kö 'ü n zë ꞊nɛ ‑kɔ 'ü Ezitö mi zaa yɛɛn bhë ‑a 'dhö a?› 29 ‑Wo bhë ꞊dhɛ 'ö ‑da Moizö 'toodhö, 'yö ꞊duë 'ö dho 'ö ‑ya Madian ‑sɛ 'gü. ‑Dhɛ 'ö bhë ꞊nɛ 'ö to ‑a ‑bha 'ö 'në gɔɔn‑ ꞊plɛ kpɔ.

30 ꞊Dhɛ 'ö ‑kwɛ 'gɔɔ‑ ‑yiisië ꞊ya ziö, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö ö ‑de ‑zɔn Moizö ‑dhë 'yënngtaadhɛ 'ö ‑kë Sinai ‑tɔn 'sɔɔ bhë ‑a ‑bha; 'siö 'ö ‑kë ‑kpɔɔ kpö do 'güö ꞊dhia bhë ‑a 'gü. 31 'Yö Moizö 'te ‑yö tun, pë 'ö‑ yö bhë ‑a ‑wun 'gü. ꞊Dhɛ 'ö ꞊yɔɔn ‑na ‑kpɔɔ kpö 'ö bhë ‑a 'ka ꞊klöö' kö ‑yaan ‑a ‑ga 'papadhö, 'ö kwa Dëmɛ ‑Zlan ‑wo ma kö ‑ya pö ‑na: 32 Ma 'a tɔɔ ü 'bhɛma ‑nu ‑bha ‑Zlan, Ablaamö ‑bha ‑Zlan, Izaakö ‑bha ‑Zlan waa‑ Zakɔbö ‑bha ‑Zlan.

'Ö Moizö ‑yö yö ꞊zluun ‑sü ‑bha 'suö ‑dhë. 'Ö ‑dhɛ ‑ga 'ma ‑sü ‑yö ‑kë ‑a ‑dhë ‑ziizë. 33 'Ö kwa Dëmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö ü bha ‑sakpa bho ü ‑gɛan, bhii ‑dhɛ ü dɔ ‑a ‑bha bhë ꞊yö 'slööslö. 34 'Yënngbhɔdhe kë ‑na ma mɛ ‑nu ‑gɔ Ezitö ‑sɛ 'gü bhë, a‑ ‑yö, a ‑an 'gbo ‑wo ‑ma; pë ‑kë 'a ꞊yɔɔ 'aan‑ ‑an bho 'gan 'gü bhë 'ö bhë. ‑Bhö nu, ‑a yi ꞊ya ‑lo kö 'aan‑ ü bɔ Ezitö ‑sɛ 'gü 'sabla!› »

35 'Ö Etiɛnë ‑yö dho 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka 'dhiö 'ö‑ pö: «Moizö 'ö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu waa 'we ‑a ‑wun ‑bha 'ö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: ‹Dö ü ‑ya yi ‑gɔmɛ waa‑ yië zadɔmɛ 'ka› bhë, yö do gia‑ bhë ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑ya bɔ kö ‑yaan kë ‑an ‑bho 'gan 'gü ‑mɛ waa‑ ‑an ‑gɔmɛ 'ka. ‑Zlan ‑bha bɔmɛ 'ö ö ‑de ‑zɔn ‑a ‑dhë, ‑kpɔɔ kpö 'ö kë 'güö ꞊dhia ‑a 'gü bhë, yö ꞊nɛ 'ö nu ‑a ‑dhë kö ‑yaan kë Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑gɔmɛ waa‑ ‑an ‑bho 'gan 'gü ‑mɛ 'ka. 36 Moizö ꞊nɛ 'ö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu bho Ezitö ‑sɛ 'gü ‑dhidhaapë ‑nu kë ‑sü 'ka 'sɛ 'ö bhë ‑a 'gü, 'yoo nuɛazë 'dhiö waa‑ ‑kwɛ 'gɔɔ‑ ‑yiisië kë ‑sü 'ka 'yënng ꞊taa. 37 Moizö bhë 'zü ꞊nɛ 'ö‑ pö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑dhë: ‑Zlan ‑yö ‑dho ö ‑wodhiölomɛ do 'ö dho kë ꞊nɛ n 'dhö 'ö dho go ka ꞊suu'‑ 'gü ‑a bɔ ka ‑dhë. 38 Moizö bhë 'zü ‑yö ‑kë Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ziën 'yënng ꞊taa. Yö ꞊nɛ 'töng 'wo‑ ꞊kaa' mü bhë 'ö ‑kë ‑Zlan ‑bha bɔmɛ waa‑ kwa 'bhɛma ‑nu ziën, 'ö ꞊ya kë 'ö ‑Zlan ‑wo 'ö ꞊toëpö ‑këdhösü nu mɛ ‑nu ‑dhë bhë 'ö ꞊yaa‑ ma 'dhö Sinai ‑tɔn tuö 'ö ꞊ya kë 'ö nu 'ö‑ 'dhiö ‑lo kwa 'bhɛma ‑nu ‑bha.

39 'Kɛɛ kwa 'bhɛma ‑nu waa 'we ‑a ‑bha kö 'wo 'wun ma Moizö ‑ta. 'Ö 'wo ‑kɔ Moizö 'ka; 'wo‑ ‑dhɔ ꞊kaa' kö 'wo 'yɛ wo 'zü, 'wo 'dho Ezitö ‑sɛ 'gü. 40 'Ö 'wo‑ pö Aalɔn ‑dhë: ‹‑Bhö kwa ‑bha gbapë ‑nu 'wo dho 'ta sü kwa 'dhiö ‑an kë! Bhii Moizö 'ö kwa bho Ezitö ‑sɛ 'gü bhë, pë 'ö ‑kë ‑a 'ka 'kwaa‑ dɔ!› 41 'Ö 'wo 'sënng ‑du 'në do ‑kë 'ö 'wo sla‑ bho wo ‑bha gbapë bhë ‑a ‑dhë. 'Ö wo ꞊kwaa' ‑pë bhë, 'wo‑ 'wlaan‑ ‑kë. 42 'Ö ‑Zlan ‑yö ö ‑ta yö ‑an ‑bha 'ö ‑an ‑bha ‑yɛ 'zü ‑yö ‑kë 'susong ‑nu gba ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑a 'dhö ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑ya ‑pö: Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu, ka wü ‑zë 'ka sla‑ ‑nu bhoë ‑kwɛ 'gɔɔ‑ ‑yiisië 'piö 'yënng ꞊taa, 'kɛɛ n ‑ma sla‑ 'yaa ‑mü. 43 Ka ‑bha ‑zlan Mɔlɔkö 'yö 'ka‑ ‑bha sɔ 'kɔ sü, 'ka dhoë ‑dhɛ 'plɛ 'ö 'ka dho ‑a ‑bha ‑a 'ka, 'ö kaa‑ ‑zlan 'ö‑ 'tɔ ‑kë Lefan 'ka 'ö‑ ꞊dua' ‑yö ‑kë 'susong 'bin 'ka bhë, 'ka‑ sü 'pö. Gbapë ‑nu 'wo bhë ka ‑an ‑kë ka ꞊kwaa'; 'ö 'ka ‑an gba. ‑A ‑wun 'gü a ‑dho ‑a kë kö ‑waan 'dho ka 'ka ꞊gbiin Babilɔnë ‑dhɛ ꞊zlöö.

44 ꞊Dhɛ 'ö kwa 'bhɛma ‑nu ‑wo ‑kë 'yënng ꞊taa bhë, sɔ 'kɔ 'ö‑ ‑zɔn ‑an ‑dhë ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö wo 'piö, 'ö ‑guö 'fa ‑nu 'ö tɔng dɔ ‑wo ‑nu 'dhö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a ‑ta ‑wo ‑kë ‑a 'gü bhë ‑yö ‑kë ‑an ‑gɔ mü. Sɔ 'kɔ 'ö bhë ‑wa ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑ya ꞊blɛɛ ‑a 'ka Moizö ‑dhë, 'ö‑ ‑zɔn ‑a 'ka ‑a ‑dhë bhë ‑a 'dhö. 45 'Ö sɔ 'kɔ bhë 'ö dɔ 'pö kwa 'bhɛma ‑nu 'wo yö ‑an 'piö bhë ‑an kwɛɛ. 'Ö Zozue ‑yö yö ‑an ‑dhë 'dhiö, 'wo sɔ 'kɔ bhë 'wo‑ sü 'wo dhoë Kanaa ‑sɛ 'gü. ‑An ‑lo mü ꞊yië', kö ‑Zlan ‑ya 'sɛ bhë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu kë ‑an 'dhiö; 'yö 'wo ‑an ‑bha 'sɛ kun ‑an ‑gɔ. 'Ö sɔ 'kɔ bhë 'ö to ‑an ‑gɔ, 'sɛ 'wo‑ kun bhë ‑a 'gü, 'ö dhoë 'ö yöë Davidö ‑bha yi ‑bha. 46 Davidö ‑wun ‑yö ‑Zlan ‑zo ‑kun. 'Ö Davidö ‑ya ‑dhɛ ö ‑bha ‑Zlan 'ö ‑kë ö 'bhɛma Zakɔbö ‑bha ‑Zlan 'ka bhë ‑a ‑gɔ kö ‑yaan ‑a ‑bha 'kɔ dɔ. 47 'Kɛɛ Salomɔ ꞊nɛ 'ö 'kɔ bhë 'ö‑ dɔ zlöö.

48 'Kɛɛ a‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë giagia 'ka ꞊nɛ ‑Zlan 'yö ꞊va, 'yaa ‑ya 'kɔ ‑nu 'ö mɛ 'bhee‑ ‑nu 'wo‑ dɔ ‑an 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ ‑wodhiölomɛ ‑ya ꞊blɛɛ ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö ꞊nɛɛ: Kwa Dëmɛ (‑Zlan) ‑ya ‑pö: 49 Dhang‑ 'gü ‑dhɛ 'ö tɔɔ ma 'gɔ ‑gbloo 'gü ‑dhɛ, 'ö 'sɛ 'dhö n ‑gɛn ‑gban ‑a ‑ta ‑pë 'ka. ꞊Dhɛ 'ö 'pö, 'kɔ ꞊suu'‑ ‑mlë 'ö 'ka dho ‑a dɔ n ‑dhë ‑ɛ? 'Iin ‑dhɛ ‑mlë 'a dho n 'tɛɛ ‑nu pa ‑a ‑bha ‑ɛ? 50 Ma ‑de kun 'a pë ‑nu 'wo bhë 'a ‑an 'plɛ ‑kë ‑a? »

51 'Go mü 'zü 'ö Etiɛnë ‑ya pö: «꞊Dhɛ 'ö ‑kë 'dhö ꞊nɛ mɛ ꞊gɔü' 'gbeezë 'ka ꞊nɛ, 'ö ka ꞊zuö' ‑nu, ka 'to ‑nu, ꞊wa ta ‑Zlan ‑wo ‑gɔ, 'ö 'kaa 'we ‑a ‑bha kö 'kaan‑ 'wun ma ‑Zuu 'slööslö ‑ta ‑kplawo bhë, ka bhɔ ka 'bhɛma ‑nu ‑bha giagiawo ꞊dhɛɛ! 52 ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'wo bhë, ‑a dö ‑zë 'ö ka 'bhɛma ‑nu waa ‑a 'klo bho ꞊ɛ? 'Ö mɛ ‑nu 'wo mɛ kpengdhö do ‑bha nu ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ'‑ bhë, 'wo ‑an zë. Mɛ kpengdhö 'ö bhë 'ö 'ka‑ dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ, 'wo‑ zë. 53 ‑Zlan ‑yö tɔng ‑nu ka ‑dhë 'ö bɔa ö ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑ta; 'ö tɔng 'dhö bhë kaa‑ ꞊bhlë 'kpɔ.»

Etiɛnë ‑bha ga ‑kɔ

54 ꞊Dhɛ zakanmɛ ‑nu ꞊wa Etiɛnë 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo ma, 'yö 'wun ‑yö ‑na ‑an ‑zuë ꞊gbaɔnsü. 55 'Kɛɛ Etiɛnë 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya pa bhë 'ö ‑dhɛ ‑ga dhang‑ 'gü, 'ö ‑Zlan ‑bha 'tɔbhɔdhe 'bhü yö; 'ö Yesu yö kö ‑yö dɔ ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha ‑dhɛ ꞊bhlëzë ‑bha, 56 'ö‑ pö: «‑Ka dɔ 'dhɛ, dɔ 'a‑ wo ꞊nɛ, 'ma ‑kpën dhang‑ ‑nu ‑bha, ‑an 'dhi ‑yö 'po ‑sü 'ka; Mɛgbö 'ö dɔ ꞊süë' ‑Zlan ‑bha ‑dhɛ ꞊bhlëzë ‑bha bhë a‑ ‑yö 'pö.»

57 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'wo yö ‑gbla 'gbee‑ 'ka ‑sü ‑bha, 'wo wo ‑kɔ yö wo 'toë‑, wo 'to ta ‑sü 'ka (kö ‑waan 'kun 'wun 'ö‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ma ‑sü 'ka ‑a ‑zɔn ‑sü 'ka ꞊nɛ pë 'ö‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë ‑yö ‑Zlan ‑sü ya ‑sü 'ka). 'Ö ‑an 'plɛ ‑wo ꞊luu wo 'kuë, 'wo dho 'wo ‑lo Etiɛnë ‑ta. 58 'Wo‑ ꞊gblëë 'wo dhoë pö‑ ꞊taa ‑bha 'wo yö ‑a ꞊zëë ‑zë ‑guö 'ka ‑sü 'gü kö ‑waan ‑a zë. 'Ö mɛ ‑nu 'wo ‑tɔmɔdhɛ ‑kë Etiɛnë ‑bha zadɔyi 'ka bhë, 'wo wo ‑bha ‑da sɔ ‑ta dhuö ‑sɔ bho wo ‑bha, 'wo‑ nu 'nëgɔɔnzë ‑dadhëü 'wo‑ ‑dhɛ Sɔlö bhë ‑a ‑dhë kö ‑yaan ö 'yan 'to ‑a ‑bha kö 'woë‑ wo ‑bha ‑guö ‑zuö ‑dhɛ yö.

59 ꞊Dhɛ 'wo Etiɛnë zë ‑na ‑guö 'ka bhë, ‑yö ‑bhɛa 'ö‑ pö: «N Dëmɛ Yesu, 'ma n ‑de ‑wun ‑lo ü kwɛɛ.» 60 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë 'pö 'ö ‑lo ö kpɔn 'gü 'ö ‑gbla 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «N Dëmɛ, ü ‑bha 'gën ‑mü; ü ‑zo bho ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa bhë ‑a 'piö!»

꞊Dhɛ 'ö‑ pö 'dhö 'ö‑ ‑zo ‑yö dɔ.

8

1-2 Etiɛnë zë ‑sü bhë, Sɔlö ‑zo ‑yö ‑we ‑a ‑bha. 'Ö mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya 'wo Etiɛnë ‑bin, 'ö 'wo 'gbo bɔ ꞊va ‑a ‑wun 'gü.

Sɔlö ‑bha Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'klo ‑bhɔ ‑sü

Yi gia‑ bhë ‑a 'ka, ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo Zeluzalɛmë 'ö ‑an ‑bha 'klobhɔdhe ꞊va zü yö dɔa. 'Ö ‑kan Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑bha, Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'plɛ ‑wo ‑pɛn, 'wo dho Zude ‑sɛ waa‑ Samali ‑sɛ 'gü ‑dhɛ ‑nu ‑bha.

3 Sɔlö ‑zë, ‑yö ö ꞊faan' sü kö ‑yaan ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'tiin yën. 'Ö ‑sɔ kɔɔdhɛ ‑nu ‑bha, 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu, gɔɔn‑ ‑nu, dhoo ‑nu ‑an kun 'ö ‑an ‑zuö ‑kanso 'gü.

Filipö ‑yö Yesu ‑bha 'wuntaɔsë ‑blɛɛ Samali ‑sɛ 'gü

4 Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo ‑pɛn bhë, ‑wo 'wuntaɔsë ‑blɛɛ 'wo dhoë ‑dhɛ 'plɛ 'gü. 5 Filipö ‑yö ‑dho Samali ‑pö do 'gü, 'ö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë. 6 Mɛ gbung ‑nu 'wo ‑kë mü bhë, 'wun 'ö Filipö ‑yö ‑kë ‑a ꞊blɛɛ' ꞊dhia bhë, ‑an 'plɛ 'töüdhö ‑wo ‑kë wo 'to 'to ꞊dhia ‑a ‑bha ‑së 'ka, ‑dhidhaapë ‑nu 'ö ‑kë ‑a kë ꞊dhia 'ö 'wo ‑an yö bhë ‑an ‑wun 'gü. 7 Bhii 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑an 'gü bhë, ‑zuu yaa ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑kë ‑go ‑an 'gü ꞊dhia ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'ka 'gbee‑ 'ka; 'tinngmɛ ‑nu waa‑ ‑gɛntɔsiömɛ ‑nu 'wo ‑kë mü bhë 'ö ‑an ‑dhɛ ‑yö bo 'pö. 8 'Ö pö‑ bhë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu 'glu ‑yö ‑dhi ꞊va 'ka.

9 Gɔɔn‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Simɔ ‑yö ‑kë pödhɛ bhë ‑a ‑bha. ‑Yö ‑kë ‑dɛbɔmɛ 'gbee‑ do 'ka, ‑a ‑wun kë ‑kɔ ‑wun 'gü, 'ö Samali ‑sɛgümɛ ‑nu 'te tun, 'yö ö ‑de ‑kë ꞊bhlëzë. 10 'Ö mɛ ‑nu 'wo plöö mü 'töüdhö, 'ö yöë mɛ 'giangian ‑nu ‑ta, 'wo wo 'to to ‑a ‑bha ‑së 'ka 'wo‑ pö: «Kwa ‑bha ‑Zlan ꞊va bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑bha 'piigbeedhɛ ‑yö ‑kë Simɔ 'ka 'ö ꞊yɔɔ kwa 'piö bhë.»

11 ‑Wo wo 'to ‑to Simɔ ‑bha ‑së 'ka. 'Ö‑ ‑bha ‑dɛ 'ö‑ bɔ ‑na mü ‑kplawo 'ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ bhë, 'ö‑ ‑wun ‑yö ‑an 'te tun. 12 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ waa‑ Yesu Klito ‑an ‑bha, 'ö Filipö ꞊yaa‑ ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë, 'ö gɔɔn‑ ‑nu, dhoo ‑nu 'bhaa ‑nu 'wo plöö mü, 'wo‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'ö 'wo ‑an bɔ yiö Yesu 'tɔ 'ka. 13 'Ö Simɔ ‑de gia‑ 'pö, 'yö Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 'Ö 'wo‑ bɔ yiö. 'Yö to Filipö 'piö; ‑dhidhaapë ꞊vava ‑nu 'ö Filipö 'dhö ‑an kë ‑na bhë 'ö ‑an yö 'ö‑ ‑wun ‑ya 'te tun.

14 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo ‑kë Zeluzalɛmë ‑wa ma ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo Samali, ꞊wa ‑Zlan ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑, 'wo Piɛɛ waa‑ Zan ‑an bɔ ‑an ‑dhë.

15 ꞊Dhɛ mɛ 'wo bhë ꞊wa 'dho ꞊wa ‑lo Samali ‑sɛ 'gü, 'ö 'wo ꞊bhɛa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑wun 'gü, ‑yö kë 'dhö kö ‑waan ‑Zuu 'slööslö yö. 16 Bhii 'ö tɔɔ kö waa ‑Zuu 'slööslö yö ꞊kun. ‑An bɔ 'wo‑ wo yiö 'kpaan 'ka kwa Dëmɛ Yesu 'tɔ 'ka. 17 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Piɛɛ waa‑ Zan 'wo wo ‑kɔ kpa ‑an ‑ta, 'ö 'wo ‑Zuu 'slööslö yö.

18 ꞊Dhɛ 'ö Simɔ ‑ya yö ꞊nɛ ‑Zlan ꞊ya ‑Zuu 'slööslö nu Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dhë, Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑bha ‑kɔ 'wo‑ ‑kpa ‑an ‑ta bhë ‑a ‑wun 'gü, 'ö 'wëü‑ nu Piɛɛ waa‑ Zan ‑an ‑dhë, 19 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü bhë, ‑kaa nu n ‑dhë, ‑yö kë 'dhö kö mɛ 'a 'dhoë‑ n ‑kɔ kpa ‑a ‑ta ‑yaan ‑Zuu 'slööslö yö 'pö!»

20 'Yö Piɛɛ ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «Bhi 'dhö, ü ‑bha 'wëü‑ 'dhö, ka 'gü ‑yö ꞊siö'‑! 'Ö tɔɔ ü ü ‑zo ‑ta ꞊nɛ 'bha 'wëü‑ nu yi ‑dhë, ‑Zlan ‑dho ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü nu ü ‑dhë, 'wëü‑ bhë ‑a ꞊truën 'ka kö 'üën‑ ‑Zuu 'slööslö nu ‑a 'ka mɛ ‑nu ‑dhë. 21 Ü ‑bha 'wun gbɛ 'yaa pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ‑wun 'gü. Bhii 'ö tɔɔ 'bhaa 'kpëdhö ‑Zlan wö 'dhiö. 22 ‑Bhö ü ‑ta yö ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun yaa ‑nu ‑bha 'ü ꞊bhɛa'‑ kwa Dëmɛ ‑dhë kö ‑yaan ziö ü ‑bha ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun yaa ‑nu 'ö 'wo 'dhö bhë ‑an ‑ta! 23 Bhii a‑ ‑yö ꞊nɛɛ ü pa ‑sü 'ka 'wun yaa ꞊va 'ka. 'Go mü ü ꞊sɔɔn yaa ‑gɔ 'gan 'gü.»

24 'Ö Simɔ ‑ya pö Piɛɛ waa‑ Zan ‑an ‑dhë: «Ka gia‑, ‑ka ꞊bhɛa' Dëmɛ ‑dhë n ‑wun 'gü, kö ꞊kun 'ö pë ‑nu 'ka‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë 'ö‑ gbɛ dho kë n 'ka!»

25 ꞊Dhɛ 'ö Piɛɛ waa‑ Zan pë 'wo‑ dɔ Yesu Klito ‑wun 'gü ꞊waa‑ ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë, 'ö ꞊wa kwa Dëmɛ ‑bha 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ'‑, 'wo ‑yɛ wo 'zü, 'wo dho Zeluzalɛmë. 'Ö ꞊dhɛ 'wo 'dho ‑na, 'wo 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ pödhɛ ‑nu 'wo ‑kë bɔ ꞊dhia ‑an 'gü Samali bhë ‑an 'gü.

Filipö waa‑ ꞊lamɛ do 'ö go Etiopi ‑sɛ 'gü

26 (Filipö ‑yö ‑kë Zeluzalɛmë, 'ö) kwa Dëmɛ ‑bha bɔmɛ ‑ya pö Filipö ‑dhë: «‑Bhö 'dho goo ꞊zian', ‑kpinngga 'ö go Zeluzalɛmë 'ö dho Gaza bhë ‑a 'ka! ‑Kpinngga 'ö bhë 'yaa mɛ ‑nu 'gbloo 'ka ꞊duö gbɔ.»

27 'Ö Filipö ‑yö ꞊luu 'ö dho. 'Ö‑ ‑bha 'dho ‑sü 'ka, 'ö yö gɔɔn‑ do 'ö 'yaa ‑gbabhö ‑a ‑bha zian‑. Gɔɔn‑ 'ö bhë ‑yö ‑kë ꞊lamɛ ꞊va do 'ö go Etiopi ‑sɛ 'gü 'ö ö ‑zo ‑kë Etiopi ‑sɛ ꞊kɔɔndhe 'wo‑ ‑dhɛ Kandasö bhë, ‑a ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu 'saadhö ‑an 'piö ‑a 'ka. ‑Yö ‑nu Zeluzalɛmë ‑Zlan gba ꞊dhia. 28 ‑Yö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka ö ‑bha ‑yaagüpë 'ö ꞊soo ‑nu ‑wa ‑gan ‑a 'gü kö ‑yö 'dho ‑na ö ꞊plöö. ‑Yö ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑bha 'sëëdhɛ ‑be pö ꞊dhia.

29 'Ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya pö Filipö ‑dhë: «‑Bhö 'dho ‑yaagüpë bhë ‑a 'sɔɔ!»

30 'Ö Filipö ‑yö ‑dho ‑bla 'ka 'ö yö Etiopi mi 'ö bhë ‑a ‑bha. 'Ö Ö‑ ‑wo ma kö ‑yö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑bha 'sëëdhɛ ‑be pö ‑na. 'Ö‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Pë 'ü‑ pö ‑na bhë 'ü‑ ‑gɛn ‑ma ‑a?»

31 'Ö gɔɔn‑ bhë 'ö‑ ‑daa ‑kë 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ gbɛ yaa‑ ‑gɛn pö n ‑dhë, a ‑dho ‑a dɔ ‑kɔklë ꞊ɛ?»

'Ö‑ pö Filipö ‑dhë: «‑Bhö ‑da n 'piö!» 'Ö Filipö ‑yö ‑da ‑a 'piö. 32 Pë 'ö ‑kë ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü, 'ö Etiopi mi ‑yö ‑kë ‑a pö ꞊dhia dhö bhë ‑ya pö: ‑Yö ‑kë ꞊nɛ 'bhla 'wo 'dho ‑na ‑a 'ka ‑a zë ꞊dhia ‑a 'dhö. 'Ö ‑kë ꞊nɛ 'bhlanë 'ö 'wo‑ kaa‑ bho ‑na ‑a ‑bha 'ö 'yaa 'we ‑a 'dhö. Yaa ö 'dhi 'po. 33 Mɛ ‑nu ‑wo 'yan ꞊ziö' ꞊kaa' ö waa 'wun gia‑ ꞊blɛɛ'‑, ‑a ‑bha za dɔ ‑sü 'gü. Mɛ gbɛ 'yaa ‑mɔa ‑bha kö ‑ya ꞊suu'‑ ‑ta 'në ‑nu ‑wun ꞊blɛɛ'‑, bhii ‑wa ‑zë. 34 'Ö Etiopi mi 'ö bhë 'ö Filipö ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «꞊Bhɛa' 'a‑ wo ü ‑dhë, dö 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑yö 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ ꞊nɛɛ? Yö gia‑ 'yö ö ‑de ‑wun ꞊blɛɛ e, 'iin 'wun 'ö bhë ‑yö ‑gban mɛ gbɛ ‑bha e?»

35 'Ö Filipö ‑yö dɔ 'wun kpö 'ö‑ pö bhë ‑a ‑ta, 'ö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban Yesu ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë. 36 ‑Wo ‑kë 'dho ꞊dhia 'ö 'wo yö 'yipuë do 'sɔɔ; 'ö Etiopi mi 'ö bhë 'ö‑ pö: «'Yi ꞊ga ꞊nɛ; ‑më 'bhaa 'ö n ‑ma 'zü 'ö dhoë‑ kë kö 'üën‑ 'kun n ‑bɔ yiö ‑sü 'ka ɛ?»

37 ['Ö Filipö ‑ya pö ‑a ‑dhë: «'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü ꞊ya kë ü ‑gɔ ü ꞊zuöga 'plɛ 'ka, kö ü ‑dho ‑mɔa ‑bha 'ü ‑bɔ yiö.»

'Ö gɔɔn‑ 'ö bhë 'ö‑ pö: «A‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ Yesu Klito bhë ‑Zlan Gbö ‑mü.»]

38 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö 'ö Etiopi mi 'ö bhë 'ö‑ pö mɛ 'ö ‑yaagüpë ‑blü ‑na bhë ‑a ‑dhë ‑yö ꞊gbaannu. ꞊Dhɛ 'ö ꞊gbaannu, 'ö Etiopi mi waa‑ Filipö 'wo yö sia‑, 'ö ‑dhɛ 'wo‑ ‑bha ꞊plɛ 'wo ꞊yɔɔ 'yi ꞊bhaa, 'ö Filipö ‑yö Etiopi mi ‑bɔ yiö Yesu 'tɔ 'ka.

39 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa 'go yiö 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö Filipö sü ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü 'ö dho ‑a 'ka. 'Ö Etiopi mi 'ö bhë yaa‑ yö gbɔ. 'Kɛɛ yö ‑zë, ‑yö ‑dho ö ‑bha 'ta 'ka 'dhiö 'gludhi 'ka. 40 Filipö ‑zë ꞊dhɛ 'ö dho ‑a ‑ga kö ‑yö Azo ‑pö 'gü. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'ö dho ö ‑bha 'ta 'ka 'dhiö, 'ö 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ pödhɛ ‑nu 'gü 'ö dhoë 'ö ꞊loë' Sezale plöö.

9

Sɔlö ‑bha ꞊zuö' ‑dhië ‑Zlan 'piö ‑kɔ

(Këyuö ‑nu 22.6-16; 26.12-18)

1 'Töng 'ö bhë ‑a 'ka, Sɔlö ‑yö ‑kë 'suö ‑da ꞊dhia kwa Dëmɛ ‑bha ꞊guë' ‑nu 'gü, ‑an zë ‑sü ‑wun 'ka ‑kplawo. 2 'Ö dho slabhomɛ ꞊va 'piö, 'yö 'wo wo ‑kɔ pin ‑kë 'sëëdhɛ ‑nu ‑ta kö ‑ya ‑zɔn ꞊nɛ ‑an ‑zo 'kun ‑wun ‑mü kö 'yaan‑ dhoë Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑gɔmɛ ‑nu 'wo Damasö plöö ‑an ꞊dhia. ‑Yö ‑kë 'dhö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ya gɔɔn‑ ‑nu 'iin dhoo ‑nu ‑an yö kwa Dëmɛ ‑bha zian ‑ta kö 'yaan‑ ‑an 'kun 'yaan‑ nu ‑an 'ka Zeluzalɛmë.

3 'Ö ‑da zian 'ö dho Damasö ‑a ‑ta. ꞊Dhɛ 'ö ꞊yɔɔ' ‑na pödhɛ bhë ‑a 'sɔɔ, 'kan 'ö‑ wo ‑ta 'ö ‑dhɛpuudhɛ 'ö go dhang‑ 'gü ‑a 'bhü ꞊ya ꞊nië' ‑a ‑zü. 4 'Ö go ö ‑bha ꞊soo ꞊taa 'ö ‑püö sia‑. 'Ö mɛ do ‑wo ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Sɔlö, Sɔlö, ‑më 'ö ‑kë 'ü n 'yënng bhɔ 'dhö e?»

5 'Ö Sɔlö ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ, 'ö‑ pö: «Dö ‑mü ü 'ka ɛ, n Dëmɛ?»

'Ö kwa Dëmɛ Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ma Yesu, 'ü n 'yënng bhɔ ‑na bhë ['ko zë 'ü‑ wo ‑na n 'ka bhë, pë 'dhiö 'ü‑ kë ‑na ü ‑de 'ka bhë ‑ɔɔ!» 'Ö 'suö ꞊va ‑yö ‑da ‑a 'gü, 'yö yö ꞊zluun ‑sü ‑bha, 'ö‑ pö: «N Dëmɛ, ‑më 'ü‑ 'piö kö 'a‑ kë ꞊ɛ?» 'Ö kwa Dëmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë:] 6 «‑Bhö ꞊luu'‑ 'ü 'dho pödhɛ 'ö ü 'dhiö bhë ‑a ‑bha! Pë 'ü dhoë‑ kë bhë, ‑dhɛ bhë ꞊nɛ 'wo ‑dho ‑a ꞊blɛɛ'‑ ü ‑dhë ‑a ‑bha.»

7 Gɔɔn‑ ‑nu 'ö waa‑ Sɔlö ‑nu 'wo ‑kë 'dho ꞊dhia bhë, ‑an 'te ‑yö ꞊tun 'ö pë 'wo dho ‑a kë waa‑ dɔ, bhii ‑wo 'ö ‑kë we ꞊dhia bhë ‑wa ‑ma, 'kɛɛ waa mɛ gbɛ yö.

8 Sɔlö ‑yö ‑luu sia‑, 'yö ö 'yan ‑po; 'kɛɛ yaa ‑dhɛ yö. 'Wo ‑yaa ꞊kwɛɛ' ‑bha, 'ö 'wo dho ‑a 'ka Damasö plöö. 9 ‑A 'yënng ‑yö ‑to trö ‑sü 'ka ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga 'piö. 'Töng 'dhö bhë ‑a 'ka, yaa pë gbɛ ‑bhö 'iin yaa 'yi mü.

10 ‑Dhɛ 'ö Damasö bhë, Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Ananiasö ‑yö ‑kë mü. 'Ö kwa Dëmɛ ‑yö 'wun ‑blɛɛ ‑a ‑dhë 'yanpiöpë 'gü, 'ö‑ pö: «Ananiasö!» 'Yö Ananiasö ‑ya pö: «Ma ꞊ga 'a ꞊nɛ, n Dëmɛ!»

11 'Ö kwa Dëmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu'‑ 'ü 'dho ‑kpinngga 'ö 'wo‑ ‑dhɛ ‑kpinngga 'ö dɔ kpengdhö ‑a ‑ta, 'ü 'dho 'ü ‑da Zuda ‑gɔ kɔɔ, 'ü gɔɔn‑ 'ö go Taasö, 'wo‑ ‑dhɛ Sɔlö bhë 'ü‑ ꞊mɛɛ'‑! ‑Yö kɔɔ mü ꞊bhɛa' ‑sü 'gü. 12 ꞊Ya 'yanpiöpë yö. ‑A ‑bha 'yanpiöpë bhë ‑a 'gü, ꞊ya gɔɔn‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Ananiasö ‑a yö kö ꞊ya ‑da ‑a ‑gɔ kɔɔ; ꞊ya ö ‑kɔ kpa ‑a ‑ta, ‑yö kë 'dhö kö ‑yö ‑dhɛ yö 'zü ‑dëüwo.»

13 'Ö Ananiasö ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «N Dëmɛ, mɛdhɛvadhɛ ꞊wa 'wun 'ö ‑gban gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a ‑bha ‑a ꞊blɛɛ'‑ n ‑dhë, 'ö 'wun yaa ꞊suu'‑ 'ö‑ ‑kë ü ‑bha mɛ ‑nu 'wo Zeluzalɛmë ‑an 'ka, ‑wa 'plɛ ‑blɛɛ n ‑dhë. 14 ‑A ‑bha ‑nu zö ‑sü 'ka, slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu ‑wo ‑wogbiindhɛ ‑nu ‑a ‑dhë kö ‑yaan mɛ ‑nu 'wo ꞊bhɛa ü 'tɔ 'ka ‑an 'kun ‑yaan ‑an ‑da ‑kanso 'gü.»

15 'Yö kwa Dëmɛ ‑ya ‑pö Ananiasö ‑dhë: «‑Bhö 'dho 'dhɛ! Bhii gɔɔn‑ bhë, 'ma‑ 'sü kö ‑yaan n ‑wun ꞊blɛɛ'‑, 'sɛgɔgümɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka waa‑ wo ‑bha 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ waa‑ Izlaɛlö ‑sɛgümɛ ‑nu ‑an ‑dhë. 16 Ma gia‑, 'yënngbhɔdhe ‑nu 'ö dho bɔ ‑an 'gü n 'tɔ ‑wun 'gü bhë, a ‑dho ‑an ‑wun ꞊blɛɛ' ‑a ‑dhë, 'ö ‑an dɔ.»

17 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö 'ö Ananiasö ‑yö dho. 'Yö dho 'ö ‑lo 'kɔ bhë ‑a 'gü, 'yö ö ‑kɔ kpa Sɔlö ‑ta 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Sɔlö, n dheglu, kwa Dëmɛ Yesu 'ö ö ‑de ‑zɔn ü ‑dhë zian ‑gblooga 'ü nuë bhë ‑a ‑ta bhë, yö ꞊nɛ 'ö n bɔ ü 'piö kö 'üën‑ ‑dhɛ yö 'zü ‑dëüwo, 'go mü kö 'ü pa ‑Zuu 'slööslö 'ka.»

18 ‑Dhɛ do bhë ꞊nɛ 'wo to ‑a ‑bha, 'ö pë ‑nu 'ö 'wo ‑kë ꞊nɛ 'yuö‑ ꞊kia' ‑nu 'dhö 'ö 'wo go Sɔlö 'yënngdhö, 'wo ‑lo sia‑; 'ö ‑dhɛ yö 'zü 'ö 'wo‑ ‑bɔ yiö Yesu 'tɔ 'ka. 19 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö 'ö pë ‑bhö, 'ö ꞊faan' sü 'zü ‑dëüwo.

Sɔlö ‑bha Yesu ‑wun ‑blɛɛ Damasö plöö ‑sü

Waa‑ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dhɛkpaɔyi kpö ‑kë wo 'ko ꞊bhaa Damasö mü. 20 Sɔlö ‑yö ‑to ‑dhɛ bhë ‑a 'gü, 'ö yö ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü, ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛ Yesu ‑yö ‑Zlan Gbö 'ka. 21 Mɛ ‑nu 'saadhö 'wo‑ ‑wo bhë 'wo‑ ma, 'tetundhe ‑yö ‑da ‑an 'gü, 'wo‑ pö: «Gɔɔn‑ ꞊nɛ yö kun 'ö ‑kë mɛ ‑nu 'wo Yesu 'piö ‑an zë ‑sü 'gü Zeluzalɛmë ꞊nɛ ꞊a? Yaa nu zö ‑yaan ‑an 'kun ‑yaan 'dho ‑an 'ka slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu ꞊dhia ꞊a?»

22 'Kɛɛ Sɔlö ‑yö ‑Zlan ‑wo ‑blɛɛ ‑kplawo 'piigbeedhɛ 'ka. ꞊Dhɛ 'ö ꞊yaa‑ ‑zɔn Zuifö ‑nu 'wo ‑kë Damasö ‑an ‑dhë ꞊nɛ Yesu ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'ka, 'ö pë 'wo dho ‑a kë waa‑ dɔ wo ‑de ‑gɔ.

23 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛkpaɔyi kpö 'bhle ꞊ya ziö, 'ö Zuifö ‑nu ‑wo dho wo 'ko ꞊bhaa, 'ö ‑an ‑wo ‑yö ‑kë ‑a 'gü do kö 'wo Sɔlö zë. 24 'Ö 'wo wo 'yan to böü‑ 'kplong 'dhi ‑nu 'ö mɛ ‑nu ‑wo ‑da ‑a 'ka plöö bhë ‑a ‑bha, lënng ‑nu, gbeng ‑nu 'plɛ 'ka kö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa Sɔlö yö kö ‑yö bɔ ‑na ‑a 'ka, ‑waan 'kun ‑waan zë. 'Kɛɛ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo Sɔlö ‑zo ‑büö Zuifö ‑nu ‑bha 'slë 'wo‑ ‑kan ‑a ‑gɔ bhë ‑a 'ka.

25 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö, Sɔlö waa‑ ö ‑bha ꞊guë' ‑nu ‑wo ‑da böü‑ 'kplong 'ö ꞊nië pö‑ ‑zü bhë ‑a tuö gbeng, 'wo Sɔlö ‑da ꞊kpasɛn 'gü, 'wo‑ ꞊yɔɔ ‑a ꞊zlöö ꞊zian' 'Ö Sɔlö ‑yö dho.

Sɔlö ‑yö ‑dho Zeluzalɛmë plöö

26 ꞊Dhɛ Sɔlö ꞊ya ‑lo Zeluzalɛmë, ‑ya këdhɛ ‑mɛɛ kö 'yaan‑ 'dho Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'piö, 'kɛɛ 'suö ‑yö ‑kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'gü, bhii 'ö tɔɔ Sɔlö ‑bha ‑kë Yesu ‑bha ꞊guë' 'ka ‑sü bhë waa‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 27 'Ö Baanabasö ‑ya sü 'ö wo ‑nu 'wo dho Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'piö, 'yö ‑kɔ 'ö Sɔlö ‑yö kwa Dëmɛ yöë Damasö ‑kpinngga 'piö waa‑ ‑kɔ 'ö kwa Dëmɛ ‑yö 'wun ꞊blɛɛ ‑a 'ka ‑a ‑dhë bhë 'ö Baanabasö ‑ya 'plɛ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë. 'Ö ko 'zü, ‑kɔ 'ö Sɔlö ‑yö 'wun ꞊blɛɛ ‑a 'ka, ‑zo ‑gban ‑sü 'ka, Yesu 'tɔ 'ka Damasö ‑mɛ ‑nu ‑dhë bhë 'ö‑ ꞊blɛɛ 'zü ‑an ‑dhë.

28 'Yö sü ‑a yi 'ö 'dhö bhë ‑a ‑bha, Sɔlö ‑yö ‑kë ‑an 'piö zlöö ‑kplawo, 'wun 'saadhö 'plɛ 'gü ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka kwa Dëmɛ 'tɔ 'gü ‑zogbandhe 'ka Zeluzalɛmë plöö. 29 Waa‑ Zuifö ‑nu mɛ 'wo Glɛkö ‑wo ma, ‑wo zaɔdhe ‑kë wo 'ko 'ka 'siösiö, 'kɛɛ wo ‑zë ‑wo ‑kë ‑a 'piö kö 'wo‑ zë.

30 ꞊Dhɛ 'ö‑ dhegluzë ‑nu ꞊waa‑ zë ‑wun ma, 'wo dho ‑a 'ka Sezale ‑pö 'gü 'wo‑ bɔ 'ö dho Taasö plöö.

31 ꞊Zuöyagluu ‑yö ‑kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'wo Zude ‑dhɛ ‑nu, Galile ‑dhɛ ‑nu, Samali ‑dhɛ ‑nu 'gü ‑an ‑gɔ. ꞊Faan' ‑yö ‑kë ‑an ‑gɔ, 'wo wo ‑bha ‑tosiadhe ‑kë kwa Dëmɛ ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'ka, kö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑wo kë ‑na ꞊va, 'ö dhoë 'dhiö, ‑Zuu 'slööslö ‑bha ‑nu ‑an ‑dhë ‑sü 'ka.

Ene ‑dhɛ bo ‑sü

32 Piɛɛ ‑yö ‑kë ꞊nië'‑ ꞊dhia, 'sɛ bhë ‑a ‑dhɛ 'saadhö 'gü. Yi do 'ka ‑yö ‑dho Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo Lida plöö ‑an 'piö.

33 'Ö gɔɔn‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Ene 'ö 'tinng ꞊yua' ‑ya ‑kë 'ö‑ ‑kwɛ ꞊ya kë 'slɛaga bhë 'ö‑ yö kö ‑yö ꞊waannu ‑sü 'ka ꞊gba ‑ta. 34 'Ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ene, Yesu Klito ꞊ya ü ‑dhɛ bo. ‑Bhö ꞊luu'‑, 'ü ü ‑bha ꞊gba 'dho 'kuë‑ dhö!»

‑Dhɛ do bhë ‑a 'gü 'ö Ene ‑yö ꞊luu ‑a ‑bha. 35 'Ö mɛ ‑nu 'saadhö 'wo ‑kë Lida ‑pö waa‑ Salɔn ‑sɛ 'gü, 'wo‑ yö 'wo wo ꞊zuö' ꞊dhië kwa Dëmɛ 'piö 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑.

Dɔɔkasö ‑bho ga 'gü ‑sü

36 Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑dhe do 'wo‑ ‑dhɛ Tabita 'ö Glɛkö ‑mɛ ‑nu ‑wa ‑dhɛ wo ‑wo 'gü «Dɔɔkasö» ‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ «‑zloo» ‑yö ‑kë Zope ‑pö 'gü. ‑Yö 'wun ‑së ‑kë mɛ ‑nu ‑dhë ꞊va, 'go mü ‑yö ‑nu 'fɛɛmɛ ‑nu ‑dhë. 37 'Ö 'töng gia‑ bhë ‑a 'ka, 'ö dho ‑a 'ka sia‑ 'yua 'ka; 'ö ga.

꞊Dhɛ ꞊wa yën ‑a ꞊glöö 'zlu ‑sü ‑bha, 'wo‑ ‑da 'kɔdhi do 'ö 'kɔ ‑ta dhuö bhë ‑a 'gü. 38 Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo ‑kë Zope, ‑wa ‑ma ꞊nɛ Piɛɛ ‑yö Lida ‑dhɛ 'ö Zope ‑dhɛ 'sɔɔ mü bhë ‑a 'gü, 'wo mɛ ꞊plɛ bɔ 'ma ‑naɔ ‑dɔ ‑an ‑gɔ ‑sü 'ka kö ‑wa pö Piɛɛ ‑dhë ꞊nɛɛ: «Yi ‑bhɛa ü ‑dhë, kö 'ü nu yi ‑gɔ plöö 'nö 'zodhö; kö ꞊kun 'ü ꞊glɔɔ 'ma!»

39 Piɛɛ ‑yö ‑to mü 'yö ‑ziö ‑an 'piö 'wo dho. ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa 'dho ꞊wa ‑lo, 'wo dho ‑a 'ka 'kɔdhi 'ö dɔ 'kɔ ‑ta dhuö bhë ‑a 'gü. ꞊Gɛandhoo ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn Piɛɛ ‑bha 'ö 'wo sɔ 'në ‑nu, sɔ ‑ta dhuö ‑sɔ ‑nu 'ö Dɔɔkasö ‑yö ‑an ‑wɔ 'ö ‑an nu ‑an ‑dhë kö ‑yö ꞊tun 'bhee‑ ꞊kun bhë ‑a ‑zɔn ‑a ‑dhë 'gbo bɔ ‑sü 'ka. 40 'Yö Piɛɛ ‑yö mɛ 'plɛ ‑yö plaan. 'Ö ‑lo ö kpɔn 'gü, 'ö ꞊bhɛa ‑Zlan ‑dhë. 'Go mü 'ö ꞊dhië ꞊glöö ꞊kpëü 'piö ꞊zian' 'ö‑ pö: «Tabita, ‑bhö ꞊luu'‑!»

'Yö ö 'yan ‑po. ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya Piɛɛ yö, 'ö ‑ya ö ‑gɛan. 41 'Ö Piɛɛ ‑yö ö ‑kɔ ‑da ‑a 'gü 'ö‑ ꞊luu. 'Ö ꞊gɛandhoo ‑nu waa‑ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo to bhë, 'ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë 'kɔ 'ö bhë ‑a 'gü, 'ö dhebɔ 'ö ga bhë 'ö‑ ‑zɔn ‑an ‑dhë kö ꞊yö 'bhee‑.

42 'Wun 'ö bhë ‑wa ‑ma Zope ‑pö 'plɛ 'gü, 'ö mɛdhɛvadhɛ ‑wo kwa Dëmɛ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 43 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, Piɛɛ ‑yö ꞊glɔɔ Zope plöö, wü kwi ‑yuökëmɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Simɔ bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ.

10

Piɛɛ waa‑ Kɔɔnɛɛ

1 Gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë Sezale ‑pö 'gü, 'wo‑ ‑dhɛ Kɔɔnɛɛ. ‑Yö ‑kë Wlɔmë 'dhasi ꞊këng' do ‑gɔmɛ 'ka, 'dhasi kpö ‑nu 'wo‑ ‑dhɛ Itali 'dhasi kpö bhë ‑a 'gü. 2 Gɔɔn‑ 'ö bhë waa‑ ö ‑bha 'kɔɔmɛ ‑nu ‑wo ‑kë ‑Zlan gbamɛ 'ö 'wo ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya ‑an 'ka; ‑yö ‑nu Zuifö ‑nu 'wo 'fɛɛzë 'sɛ 'ö bhë ‑a 'gü ‑an ‑dhë, 'ö ꞊bhɛa ‑Zlan ‑dhë ‑dhɛkpaɔyi 'saadhö 'ka.

3 Yi do 'ka bhë ꞊dhɛ 'kwa dɔ 'wɔ 'yɛ ‑lan 'ka, 'ö 'yanpiöpë do yö. 'Ö 'yanpiöpë bhë ‑a 'gü, 'ö ‑kpën ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ö ‑da ‑a 'piö kɔɔ ‑a ‑bha. 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ bhë 'ö yö ‑a 'tɔ ‑bha, 'ö‑ pö: «Kɔɔnɛɛ!»

4 'Ö Kɔɔnɛɛ ‑ya ‑ga ‑piindhö, 'ö 'siö ‑yö ‑kan ‑a 'gluu, 'ö‑ pö: «Ü‑ ‑pö ꞊dhɛɛ, n Dëmɛ?»

'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Zlan ꞊ya ü ‑bha ꞊bhɛa' ‑wo ma, ‑a ꞊zuö' 'glu ꞊ya ‑dhi ü ‑bha ‑nu 'fɛɛmɛ ‑nu ‑dhë ‑sü ‑wun 'gü, 'ö ko 'zü, 'ö‑ ꞊zuö' ꞊ya nu ü 'piö. 5 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö 'sabla, ‑bhö mɛ ‑nu bɔ Zɔpe ‑pö 'gü kö ‑waan pö gɔɔn‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Simɔ 'wo‑ 'tɔ kpɔ Piɛɛ 'ka bhë ‑a ‑dhë kö ‑yö nu. 6 ‑Yö wü kwi ‑yuökëmɛ 'wo‑ ‑dhɛ Simɔ 'ö‑ ‑bha 'kɔ ‑yö dɔ 'yoo 'sɔɔ bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ.»

7 ꞊Dhɛ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ 'ö 'wun ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë bhë ꞊ya ziö, 'ö Kɔɔnɛɛ ‑yö ö ‑bha yuökëmɛ ‑nu 'wo‑ ‑gɔ kɔɔ bhë ‑an ꞊plɛ waa‑ ö ‑bha 'dhasi ‑nu 'wo bhë ‑a mɛ do 'ö ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë. 8 'Ö 'wun ‑nu 'wo ‑kë 'töüdhö bhë 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö, 'ö ‑an bɔ Zɔpe.

9 ‑A ‑dhɛ mɛ 'ö ‑po ‑a 'piö kö ꞊wa ‑da zian ‑ta, ‑wo ꞊yɔɔn ‑na Zɔpe ‑dhɛ 'sɔɔ, lënnggüdhɛ ꞊tɛi' 'ka, 'ö Piɛɛ 'ö to plöö bhë, 'yö ‑da 'kɔ ‑ta dhuö kö ‑yaan ꞊bhɛa'‑, (bhii 'ö tɔɔ 'kɔ 'ö bhë ‑a ‑ta dhuö ‑dhɛ ‑yö ‑kë 'gbɛgbɛ ‑së 'ka). 10 Din ‑ya ‑kun, ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü. Mɛ ‑nu 'ö ‑kë ‑an ‑gɔ kɔɔ bhë ‑wo ‑kë ‑a ‑bha ‑bhöpë ‑yuö kë ‑sü 'gü, 'yö 'yanpiöpë do ‑yö. 11 'Ö dhang‑ yö kö ‑a 'dhi ꞊ya 'po, kö pë do 'bhaa ‑yö 'go ‑na dhang‑ 'gü ‑yö ꞊yɔɔ' ‑na. Pë bhë ‑yö ‑kë ꞊nɛ sɔ ꞊va ꞊suu'‑ do 'bhaa 'ö‑ 'to 'dhiö ‑dhɛ ‑yiisië 'dhö mɛ kwɛɛ ‑a 'dhö, ‑yö ‑yɔɔ sia‑ 'sengdhö. 12 'Ö pë bhë ‑a 'gü, wü ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ 'ö 'wo ‑kë ꞊soo ‑ta ‑wü ‑nu, ‑gblëë 'gu ‑ta ‑wü ‑nu, waa‑ ‑ma ‑nu ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ 'ka ‑wo ‑kë mü. 13 'Ö ‑wo do ‑yö ‑we 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Piɛɛ, ‑bhö ꞊luu'‑, 'ü ‑an zë, 'ü ‑an ‑bhö!»

14 'Yö Piɛɛ ‑ya pö: «‑Abi', n Dëmɛ, pë 'ö yië‑ tɔng ‑ya pö kö ꞊kun 'yi‑ ‑bhö bhë, n 'ka‑ ‑bhö do ꞊kun.»

15 'Ö ‑wo do bhë 'ö‑ pö ‑a ‑dhë 'zü: «Pë mɛ 'ö ‑Zlan ‑ya pö ꞊yö ‑së kö ‑wa ‑bhö, kö ꞊kun 'ü‑ pö 'yaa ‑së kö ‑wa ‑bhö!» 16 ‑Yö ‑kë 'dhö ‑gwaa ‑yaaga, 'ö pë ‑nu 'wo bhë 'wo ꞊luu, 'wo dho dhang‑ 'gü 'zü.

17 Piɛɛ ‑yö ‑kë ö ‑de ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑dhiadhö 'yanpiöpë 'ö‑ yö bhë ‑a ‑gɛn ‑wun 'gü. 'Kɛɛ ‑a 'töng gia‑ bhë ‑a 'ka kö Kɔɔnɛɛ ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊wa ‑lo plöö, ‑wo Simɔ ‑bha 'kɔ ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑na mɛ ‑nu ‑gɔ. 'Wo dho 'wo ‑lo Simɔ ‑gɔ 'kɔ 'dhiö. 18 'Wo 'kɔdëmɛ ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö 'wo ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Simɔ 'wo‑ 'tɔ kpɔ Piɛɛ 'ka bhë ‑yö zö ꞊a?»

19 Piɛɛ ‑yö ‑kë ö ‑zo 'ta ꞊dhia ‑kplawo, 'yanpiöpë 'ö‑ yö bhë ‑a ‑wun 'gü, 'ö to mü 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Dɔ, gɔɔn‑ ‑nu ‑yaaga ‑wo ü ꞊mɛɛ' ‑na. 20 ‑Bhö 'go 'kɔ ‑ta dhuö, 'ü yö sia‑, 'ü ziö ‑an 'piö, kö ꞊kun ü ꞊zuö' ‑yö to zlöö, bhii 'ö tɔɔ ma ꞊nɛ 'a ‑an bɔ!»

21 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Piɛɛ ‑yö ꞊yɔɔ, 'ö dho mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'piö. 'Ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ 'ka‑ ꞊mɛɛ' ‑na bhë 'ö tɔɔ ma. ‑Më 'ö ‑kë ‑ɛ?»

22 'Ö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Glukɔɔnmɛ Kɔɔnɛɛ ꞊nɛ 'ö yi bɔ. ‑Yö gɔɔn‑ 'kpëdhö 'ö ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya ‑a 'ka. 'Go mü 'ö Zuifö ‑nu 'plɛ 'wo‑ ‑bha ‑tɔmɔdhɛ ‑së ‑kë. ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë ‑ya pö ü ‑dhë 'ü nu ‑a ‑gɔ kɔɔ kö 'yaan‑ ö 'to 'to 'wun 'ü dho ‑a ꞊blɛɛ'‑ ‑a ‑bha!»

23 'Ö Piɛɛ ‑yö ‑an ‑da kɔɔ 'ö ‑an gbaa wɔdhɛ 'ka, 'wo ‑wɔ mü.

꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛ ꞊ya 'po 'ö waa‑ Piɛɛ ‑nu 'wo ‑da zian ‑ta. 'Ö dhegluzë 'bhaa ‑nu 'wo go Zope mü, 'wo dho dɔ ‑an ‑gɔ ꞊dhia. 24 ‑A ‑ta ‑dhɛ mɛ 'ö ꞊kpaɔ ‑a 'piö, 'wo ‑lo Sezale ‑pö 'gü. Kɔɔnɛɛ waa‑ ö dheglu ‑nu 'iin ö 'bhamɛ ‑nu kpinngdhö 'yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë bhë wo 'plɛ ‑wo ‑kë ‑ya Piɛɛ ‑gɔ ꞊dhia.

25 ꞊Dhɛ 'ö Piɛɛ 'dhö ‑da ‑na kɔɔ, Kɔɔnɛɛ ‑yö ‑dho ‑a ‑gɔ zian, 'yö yö ö kpɔn 'gü ‑a 'dhiö ‑a ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'ka. 26 'Ö Piɛɛ ‑ya ꞊luu ‑a ‑pö ‑a ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Bhö ꞊luu'‑, bhii mɛ 'bhee‑ ‑mü n 'ka 'pö ꞊nɛ ü 'dhö!»

27 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö yö 'wun ‑blɛɛ Kɔɔnɛɛ ‑dhë ‑sü 'gü, 'wo dho 'wo ꞊daa' kɔɔ, 'ö‑ 'yan ‑yö ‑da mɛ ‑nu ꞊plëëzë 'wo ‑kë wo 'ko ꞊bhaa bhë ‑an ‑ta, 28 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka gia‑ ka‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ Zuifö ‑nu ‑bha tɔng 'gü, waa‑ ‑nia ‑nu 'waa kë wo 'kuë‑, 'iin 'waa ‑da ‑an ‑gɔ kɔɔ. 'Kɛɛ ‑Zlan ‑ya ‑pö n ‑dhë ꞊nɛɛ kö ꞊kun 'a mɛ gbɛ sü mɛ yaa 'ka 'a ‑kan ‑a ‑bha. 29 'Ö tɔɔ 'wun 'ö ‑Zlan ‑ya ‑blɛɛ n ‑dhë ‑a ‑wun 'gü ꞊nɛ, ꞊dhɛ 'ö 'ka n ꞊dhɔɔ ‑kë, n 'ka ꞊dhɛɛ' gbɛ 'kpɔ, 'a nu. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ꞊nɛ, ‑më 'ö 'ka n ‑dhɛ ‑a 'ka ɛ?»

30 'Ö Kɔɔnɛɛ ‑ya pö: «‑A ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga 'ö ꞊nɛ 'töng gia‑ ꞊nɛ ‑a 'ka, a ‑kë n ‑gɔ kɔɔ 'wɔ 'yɛ ‑lan ꞊bhɛa' ‑wo ꞊dhia, 'ö to mü 'ö gɔɔn‑ do 'ö sɔ 'bhü ‑sü 'dhö ‑a ‑bha, 'yö ‑wo n 'dhiö mü, 31 'ö‑ pö n ‑dhë: ‹Kɔɔnɛɛ, ‑Zlan ꞊ya ü ‑bha ꞊bhɛawo ma, 'ö ü ‑bha nu 'ü‑ wo ‑na 'fɛɛmɛ ‑nu ‑dhë bhë, ꞊yaa‑ yö 'pö. 32 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, ‑bhö mɛ bɔ Zope kö mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Simɔ 'wo‑ 'tɔ kpɔ Piɛɛ 'ka bhë kö ‑yö nu. ‑Yö Simɔ mɛ 'ö ‑kë wü kwi ‑yuökëmɛ 'ka, 'ö‑ ‑bha 'kɔ dɔ 'yoo 'dhiö bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ!› 33 Pë ‑kë 'a mɛ bɔ vɛɛdhö ü 'piö, 'ö 'ü‑ ‑kë 'glusë 'gü 'ü nu bhë 'ö bhë. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, mɛ 'plɛ kwa ‑Zlan wö 'dhiö zö, yi 'to ‑yö ü ‑bha kö ‑wo 'ö kwa Dëmɛ ꞊ya dɔ ü 'dhii kö 'ü‑ ꞊blɛɛ'‑ yi ‑dhë.»

'Wun 'ö Piɛɛ ‑ya ꞊blɛɛ Kɔɔnɛɛ ‑gɔ kɔɔ

34 'Ö Piɛɛ ‑yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü zü dɔ, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Ma‑ dɔ giagia 'ka zlöö ꞊nɛ, ‑Zlan 'yaa mɛ gbɛ zë 'gü ö ‑bha 'wun ‑nu kë ‑sü 'gü. 35 Mɛ 'oo mɛ 'ö go 'sɛ ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ ‑ta 'ö ꞊yaa‑ ꞊bhlë ‑ya, 'go mü 'ö 'wun kpengdhö ‑nu kë ‑na bhë, ‑a ‑mɛ ‑yö ‑Zlan ‑dhë ‑së. 36 ‑Wo 'ö ‑Zlan ‑ya bɔ Izlaɛlö ‑sɛgümɛ ‑nu ‑dhë bhë 'ka‑ ‑dɔ. Yö ꞊nɛ 'ö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban ꞊zuöyagluu 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë yö ‑zë waa‑ mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑an ziën, ‑bɔa Yesu Klito ‑ta ‑sü 'ka bhë 'ö‑ ꞊blɛɛ. Yesu Klito bhë ‑yö mɛ 'plɛ kwa Dëmɛ 'ka. 37 'Wun ‑gɔ ‑nu 'wo ‑kë ‑blɛɛzë 'ka Galile ‑sɛ 'gü 'ö ‑kë 'zü Zude ‑sɛ ‑dhɛ 'saadhö 'gü kö 'wun 'ö ‑gban ‑bɔyiödhe kë ‑sü 'ö Zan ‑ya ꞊blɛɛ ‑a ‑bha bhë ka‑ ‑dɔ. 38 'Go mü 'zü ‑kɔ ‑Zlan ‑yö Yesu 'go Nazalɛtë süë 'ö‑ ‑kë kö ‑Zuu 'slööslö ‑yö ‑da ‑a 'gü 'ö 'piigbeedhɛ nu ‑a ‑dhë bhë, ka‑ ‑yö. 'Ö 'go mü 'zü, ‑kɔ 'ö Yesu ‑yö ꞊nië ‑a 'ka kwaa‑ 'sɛ ‑ta, 'wun ‑së kë ‑sü waa‑ mɛ ‑nu 'ö dü ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'dhö ‑an ‑ta, ‑an ‑dhɛ bo ‑sü 'ka bhë, 'ka‑ yö. 'Wun ‑nu 'wo bhë ‑a kë 'ö‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑yö ‑kë ‑a 'piö. 39 Pë ‑nu 'saadhö 'ö‑ ‑kë Zeluzalɛmë waa‑ Zuifö 'sɛgɔ ‑nu mɛ 'wo to ‑an 'gü, yi‑ ꞊goo‑ 'ka. Mɛ ‑nu ‑wo Yesu 'ö bhë ‑a ‑zë ‑a ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü 'ka. 40 'Kɛɛ ‑Zlan ‑ya ‑bho ga 'gü ‑a ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa 'ka. 'Ö‑ ‑kë 'ö ö ‑de ‑zɔn ꞊nɛ ö 'bhee‑ mɛ ‑nu ‑dhë. 41 Mɛ ‑nu 'wo 'dhö bhë 'waa ‑mü 'sɛgümɛ ‑nu 'ka 'kɛɛ mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö yi sü 'dhiö 'ö yi ‑ya kö 'yiën‑ kë ‑a ꞊goo‑ 'ka ‑a yi 'ka bhë yö ꞊nɛ 'ö ö ‑de ‑zɔn yi ‑dhë. 'Ö ko 'zü, ꞊dhɛ 'ö ‑Zlan ‑ya bho ga 'gü, yi ‑bhöpë ‑nu ‑bhö, 'yi müpë ‑nu mü yi 'ko ꞊bhaa. 42 'Ö Yesu ‑ya pö yi ‑dhë 'yi 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' Zuifö ‑nu ‑dhë. 'Go mü 'yi‑ pö ‑an ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ, yö ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑yö ö ‑ya kö 'yaan‑ mɛ 'bhee‑ ‑nu 'wo 'kpongtaa zö waa‑ ‑an mɛ ‑nu 'ö ꞊wa ga ‑yaan ‑an ‑bha za 'kan. 43 Yesu 'ö bhë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'plɛ ‑wo 'wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha, 'wo‑ ꞊blɛɛ; 'wo‑ pö ꞊nɛɛ mɛ 'oo mɛ 'ö ꞊yaa‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑a 'tɔ ‑wun 'gü, ‑Zlan ‑yö ‑dho ziö ‑a ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta.»

Mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑bha ‑Zuu 'slööslö yö ‑kɔ

44 Piɛɛ ‑yö ‑to 'wun ꞊blɛɛ' ꞊dhia 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö ꞊yɔɔ mɛ 'saadhö 'wo ‑kë wo 'to ‑to ‑a ‑wo ‑bha ꞊dhia bhë ‑an ‑ta. 45 Zuifö mɛ ‑nu 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka 'ö waa‑ Piɛɛ ‑nu 'wo nu bhë, ꞊dhɛ 'wun 'ö bhë ꞊waa‑ yö, 'yö 'tetundhe ‑yö ‑da ‑an 'gü ‑Zlan ‑bha ö ‑bha ‑Zuu 'slööslö nu 'ö‑ wo mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑dhë 'pö bhë ‑a ‑wun 'gü. 46 Bhii ‑wo ‑an ‑wo ‑ma kö ‑wo 'wun ‑nu ꞊blɛɛ' ‑na ‑wo 'waa gbɛ 'gü; 'go mü kö ‑wo ‑Zlan ‑bha ‑kë ꞊va ‑sü 'tɔ ‑blü ‑na. ꞊Dhɛ ꞊ya ‑kë 'pö 'ö Piɛɛ ‑ya pö: 47 «Mɛ ‑nu 'ö ‑Zuu 'slööslö ꞊ya nu ‑an ‑ta ꞊nɛ kwa 'dhö wo ꞊nɛ, kwa 'ka 'dho we ‑an ‑bha ‑bɔ yiö ‑sü ‑wun ‑bha ‑a?»

48 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë ‑wo ‑an bɔ yiö Yesu Klito 'tɔ 'ka. 'Ö 'wo ‑an bɔ yiö. 'Ö mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo‑ pö Piɛɛ ‑dhë ‑yö ‑dhɛkpaɔyi 'bhe 'tee kë wo 'piö mü. 'Ö Piɛɛ ‑yö ‑we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ.

11

Piɛɛ ‑bha ö ‑bha 'ta 'sü ‑kɔ ‑wun ‑blɛɛ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo Zeluzalɛmë ‑an ‑dhë ‑sü

1 Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu waa‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo Zude ‑sɛ 'gü, ‑wa ‑ma ꞊nɛ mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an mɛ 'bhaa ‑nu ꞊wa ‑Zlan ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑. 2 ꞊Dhɛ Piɛɛ ꞊ya 'yɛ ö 'zü ꞊ya nu Zeluzalɛmë 'ö Zuifö ‑nu 'wo Klito ‑bha mɛ ‑nu 'ka mü bhë, 'wo yö 'wun ‑blɛɛ ‑a 'ka ‑sü 'gü, 3 'wo‑ pö: «‑Da 'ü‑ wo mɛ ‑nu 'ö 'waa kwa ‑sɛgümɛ ‑nu 'ka ‑an ‑gɔ kɔɔ 'ö 'ka pë ‑bhö ka 'kuë‑ bhë, yaa yi ‑zo 'kun!»

4 'Yö 'wun ‑nu 'wo‑ ‑kë 'töüdhö bhë, Piɛɛ ‑yö bɔ ‑a 'plɛ 'gü, 'yö‑ ‑bho 'kou ‑kë ‑an ‑dhë 'ö‑ pö: 5 «A ‑kë Zope plöö, 'ö ꞊dhɛ 'a ꞊bhɛa' ‑na, 'a 'yanpiöpë yö; 'ö pë do 'bhaa 'ö ‑kë ꞊nɛ sɔ ꞊va 'ö‑ 'to 'dhiö ‑dhɛ ‑yiisië, ‑wo ‑kë mɛ ‑nu kwɛɛ 'ö go dhang‑ 'gü 'yö ꞊yɔɔ 'sengdhö 'ö nu n 'sɔɔ mü, 'a‑ yö. 6 'Ö 'a ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü ‑së 'ka, 'ö n 'yan ‑yö ‑kpën ꞊soo ‑ta ‑wü ‑nu, 'blü ‑wü ‑nu, ꞊gblëë 'gu ‑ta ‑wü ‑nu, waa‑ ‑ma ‑nu ‑an ‑bha. 7 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö 'we ‑wo do ‑ya pö n ‑dhë: ‹‑Bhö ꞊luu'‑, Piɛɛ, 'ü ‑an zë, 'ü ‑an ‑bhö!› 8 'Ö 'a‑ pö: ‹‑Abi', n Dëmɛ, bhii pë 'ö yië‑ tɔng ‑ya pö kö ꞊kun 'yi‑ ‑bhö, n 'ka‑ ‑bhö do ꞊kun.› 9 'Ö 'we ‑wo do bhë 'yö bɔ dhang‑ 'gü 'zü, 'ö‑ pö n ‑dhë: ‹Pë mɛ 'ö ‑Zlan ‑ya pö ꞊yö ‑së kö ‑wa ‑bhö, kö ꞊kun 'ü‑ pö 'yaa ‑së kö ‑wa ‑bhö!› 10 ‑Yö ‑kë 'dhö ‑gwaa ‑yaagazë 'ö pë ‑nu 'wo bhë 'ö ‑an 'plɛ ‑wo ‑yɛ wo 'zü 'wo ‑da dhang‑ 'gü. 11 ‑A 'töng gia‑ bhë ‑a 'ka, 'ö mɛ ‑yaaga 'wo ‑an bɔ n ‑dhë 'wo go Sezale bhë, 'wo nu 'kɔ 'a ‑kë ‑a 'gü bhë ‑a 'dhiö. 12 'Ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya pö n ‑dhë 'a ziö ‑an 'piö 'yi 'dho, kö ꞊kun n ꞊zuö' ‑yö to zlöö. Gɔɔn‑ ‑nu 'slado 'ö yi ‑nu 'yi nu ꞊nɛ, ‑wo ‑ziö n 'piö 'yi dho Sezale, 'ö mɛ 'plɛ 'yi dho, 'yi ‑da Kɔɔnɛɛ ‑gɔ kɔɔ. 13 'Ö ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ yöë ö ‑gɔ kɔɔ bhë, 'ö‑ ꞊blɛɛ yi ‑dhë. ‑Zlan ‑bha bɔmɛ bhë ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö mɛ bɔ Zope, Simɔ 'wo‑ 'tɔ kpɔ Piɛɛ 'ka bhë ‑a ‑dhë, ‑yö nu; 14 kö ‑wo ‑nu, 'ö bhi 'dhö, ü ‑bha 'kɔɔmɛ ‑nu 'dhö, 'ka dho bɔ ‑a ‑ta 'kaan‑ dha ‑ya ꞊blɛɛ'‑ ü ‑dhë!› 15 ꞊Dhɛ 'ö 'ma 'wun ꞊blɛɛ ‑sü zü dɔ, 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö ꞊yɔɔ ‑an ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊yɔɔ ‑a 'ka kwa ‑ta 'dhiö bhë ‑a 'dhö. 16 'Ö n ‑zo ‑yö ‑büö kwa Dëmɛ ‑wo 'ö‑ pö ꞊nɛɛ: ‹Zan ‑yö mɛ ‑nu ‑bɔ yiö 'yi 'ka, 'kɛɛ ka ‑zë, ka ‑dho pa ‑Zuu 'slööslö 'ka.› 17 ‑Zlan ‑yö gbaɔ do 'ö bhë ‑a ‑kë ‑an ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ do 'ö‑ ꞊kaa' kwa ‑dhë kö 'kwa kwa Dëmɛ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë ‑a 'dhö 'pö. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, ‑më ‑mü n 'ka kö 'a dɔ ‑Zlan ‑bha pë ‑nu 'ö‑ 'piö kö 'ö‑ kë ‑an ‑gɔ ‑ɛ?»

18 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑wo ‑nu 'wo bhë ꞊waa‑ ma, 'ö ‑dhɛ ‑yö ga ‑an ‑ta, 'wo yö ‑Zlan 'tɔ 'blü ‑sü 'gü ꞊nɛɛ: «‑Zlan ꞊ya 'we ‑a ‑bha, mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑gɔ 'pö kö ‑wo wo ꞊zuö' ꞊dhië' ö 'piö kö ‑waan ‑kë ‑a 'gü ‑sü giagia yö.»

‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Antiɔsö

19 'Klobhɔdhe 'ö ‑kë 'töng 'wo Etiɛnë zë ‑a 'ka bhë, ‑ya ‑kë 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑pɛn. 'Ö ‑an mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑dho Fenisi ‑sɛ 'gü, 'ö ‑an 'bhaa ‑nu ‑wo dho Siplë ‑sɛ 'gü, 'ö ‑an 'bhaa ‑nu ‑wo ‑dho Antiɔsö ‑pö 'gü, 'kɛɛ Zuifö ‑nu ‑de 'sloo ꞊nɛ 'wo Yesu ‑bha 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë. 20 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ do do ‑nu 'wo ‑kë Siplë ‑dhɛ waa‑ Silɛnë ‑dhɛ ‑an ‑bha, ‑wo ‑dho Antiɔsö plöö, 'wo yö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban kwa Dëmɛ Yesu ‑bha ‑a ꞊blɛɛ, mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka bhë ‑an ‑dhë ‑sü ‑bha 'pö. 21 Kwa Dëmɛ ‑bha 'piigbeedhɛ ‑yö ‑kë ‑an 'piö, 'ö mɛdhɛvadhɛ ‑wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'ö 'wo wo ꞊zuö' ꞊dhië kwa Dëmɛ 'piö.

22 ꞊Dhɛ 'ö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Zeluzalɛmë ‑ya 'wun ‑taɔ 'ö bhë ‑a ma, 'wo Baanabasö bɔ Antiɔsö.

23 ꞊Dhɛ ꞊ya 'dho ꞊ya ‑lo, ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑yö 'glusë ꞊kaa' Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo mü ‑an 'ka bhë ‑ya ‑yö. 'Ö‑ ꞊zuö' 'glu ‑yö ‑dhi; 'yö ‑an ꞊faan' më kö ‑wo wo ‑zo kë wo ‑de 'piö kwa Dëmɛ ‑bha zian ‑ta ‑a ‑wun ‑kun 'gbee‑ ‑sü 'ka wo ꞊zuö' 'plɛ 'ka. 24 Baanabasö ‑yö ‑kë mɛ këwunsëëzë 'ö pa ‑sü 'ka ‑Zuu 'slööslö waa‑ ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ka ‑a 'ka. 'Ö mɛdhɛvadhɛ ‑wo wo ꞊zuö' ꞊dhië kwa Dëmɛ 'piö.

25 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Baanabasö ‑yö ‑dho Taasö plöö kö ‑yaan Sɔlö ꞊mɛɛ'‑. 26 ꞊Dhɛ 'ö ꞊yaa‑ yö 'ö nu ‑a 'ka Antiɔsö. 'Ö ‑dhɛ 'wo‑ ‑bha ꞊plɛ waa‑ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo Antiɔsö plöö, ‑wo ‑kwɛ do ‑kë wo 'ko ꞊bhaa mü. 'Ö Baanabasö waa‑ Sɔlö 'wo mɛdhɛvadhɛ ꞊daan 'wun ‑nu 'wo ‑gban ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑nu ‑bha ‑an 'ka. Antiɔsö ‑dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dhɛ ‑a ‑bha «Kletiɛn» (‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ «‑to Klito 'piö ‑mɛ ‑nu»). Kletiɛn ‑tɔ 'ö bhë, ‑dhɛ 'ö Antiɔsö 'wo‑ kpɔ ‑a ‑bha ‑blɛɛzë.

27 ‑A 'töng 'ö bhë ‑a 'ka, ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wo ‑go Zeluzalɛmë 'wo nu Antiɔsö. 28 Mɛ do ‑yö ‑kë ‑an ziën 'wo‑ ‑dhɛ Agabusö; 'yö ꞊luu 'ö 'wun ꞊blɛɛ ‑Zuu 'slööslö ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa' ꞊nɛ yi do 'ka, din ꞊va ‑yö ‑dho ‑da 'kpongtaadhɛ 'saadhö 'plɛ ‑bha. (Din 'ö 'dhö bhë ‑yö ‑da 'kpongtaa 'töng 'ö Klodö ‑yö ꞊kaa' ‑gludë 'ka bhë ‑a 'ka). 29 'Ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑yö ‑kë ‑a 'gü do wo ziën, kö mɛ 'ö ‑dhö, pë 'ö‑ ‑kɔ ‑yö ‑mɔa ‑bha ‑ya nu kö ‑waan nuë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo Zude ‑sɛ 'gü ‑an ꞊dhia. 30 'Ö 'wo‑ ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ gia‑ bhë ‑a 'dhö, 'ö 'wo gbaɔ bhë 'wo‑ dɔ Baanabasö waa‑ Sɔlö ‑an ‑gɔ, 'wo dhoë mɛ ziizii ‑nu 'wo Klito ‑bha mɛ ‑nu 'wo Zude ‑sɛ 'gü ‑an ziën bhë, ‑an ꞊dhia.

12

Zakö zë ‑sü waa‑ Piɛɛ ‑da ‑kanso 'gü ‑sü

1 'Töng 'dhö bhë ‑a 'ka, 'yö ‑gludë Elɔdö ‑yö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu mɛ 'bhaa ‑nu 'klo bhɔ ‑sü zü dɔa. 2 'Yö Zan dheglu Zakö ‑gɔ ‑kan. 3 'Go mü ꞊dhɛ 'ö ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ Zakö zë ‑sü 'ö bhë ‑a ‑wun 'yi ‑yö ‑kan Zuifö ‑nu 'dhii, 'ö Piɛɛ kun 'pö. (‑Yö ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha 'wlaan‑ 'ö 'wo‑ ‑dhɛ 'wlaan‑ 'wo ꞊bluu'‑ 'ö‑ ꞊bhɛɛpë 'yaa‑ 'piö 'wo‑ ‑bhö ‑na bhë ‑a 'töng 'ka.)

4 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa Piɛɛ 'kun, 'ö Elɔdö ꞊yaa‑ ‑da ‑kanso 'gü, 'ö 'dhasi 'gɔɔ‑ do ö ga 'slado sü 'ö ‑an kpö dan ‑yiisië ‑yiisië 'ö 'wo wo 'ko ‑ta bho 'yan ‑to Piɛɛ ‑bha ‑sü 'ka do do 'ka. Bhii Elɔdö ‑yö ‑mɔa 'gü kö ꞊ya kë ꞊nɛ Paakö 'wlaan‑ ꞊ya zië kö ‑yaan 'dho ‑a 'ka 'sɛgümɛ ‑nu 'dhiö kö ‑wa zë ‑sü ‑za dɔ ‑a ‑bha. 5 'Dhasi ‑nu ‑wo ‑kë wo 'yan ‑to Piɛɛ ‑bha ꞊dhia, ‑kanso 'kɔɔdhö, 'kɛɛ 'töng 'ö bhë ‑a 'ka, Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu kpö ‑wo ‑kë ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ꞊dhia ꞊faan' 'ka Piɛɛ ‑wun 'gü.

Piɛɛ ‑bha ‑go ‑kanso 'gü ‑kɔ

6 Yi 'ö Elɔdö dho dhoë Piɛɛ 'ka 'sɛgümɛ ‑nu 'dhiö bhë ‑a gbeng ‑yi bhë ‑a 'ka, Piɛɛ ‑yö ‑kë yi zë ꞊dhia 'dhasi ‑nu ꞊plɛ ziën. 'Dhasi ‑nu ꞊plɛ 'wo bhë, mɛ 'ö ‑dhö 'ö Piɛɛ ‑kɔ do ‑klu ö ‑bha ꞊yɔɔga 'ka, 'ö‑ ꞊bhüö' ‑klu ö ꞊kwɛɛ' dhö 'pö. 'Go mü 'dhasi 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë wo ‑dɔ ‑dhɛ ‑bha ‑kanso 'kɔdhi mɛ 'ö Piɛɛ ‑yö ‑kë ‑a 'gü bhë ‑a 'dhiö. 7 'Ö to mü, kwa Dëmɛ ‑bha bɔmɛ do ‑yö ꞊gbëü, 'ö ‑dhɛpuudhɛ ‑yö bhü, ‑kanso 'kɔdhi bhë ‑a 'gü. 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö pa Piɛɛ ‑bha ‑a gban ‑ta ‑ma ‑sü 'ka 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu'‑ 'siösiö!»

'Ö to mü, 'ö ꞊yɔɔ' ‑nu ‑wo go ‑a ‑kɔ ‑bha. 8 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya pö Piɛɛ ‑dhë 'zü: «‑Bhö ü ‑bha ‑du kwi dɔ ü ‑bha sɔ ‑ta, 'go mü 'ü ü ‑bha ‑sakpa yö ü ‑gɛn ‑bha!»

'Ö Piɛɛ ‑ya ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö. 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë 'zü: «‑Bhö ü ‑bha gblang 'sü 'ü‑ ‑da ü ‑bha 'ü ziö n 'piö!»

9 'Yö Piɛɛ ‑yö ‑ziö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ bhë ‑a 'piö, 'wo goë ‑kanso 'kɔdhi bhë ‑a 'gü; ‑ya ‑pö ‑bezë ꞊nɛ pë ‑nu 'wo kë ‑na 'töüdhö bhë 'yanpiöpë ‑mü. 10 'Wo ‑ziö 'dhasi kpö ‑blɛɛzë ‑ta, 'ö 'wo dho 'wo ziö ‑an mɛ 'wo yö ‑an 'piö ‑an ‑ta, 'wo dho 'wo yö ‑piö kpong 'wo ‑kanso 'kɔdhi ta ‑na ‑a 'ka bhë ‑a ‑bha kö ‑waan yö plaan. 'Ö kpong 'ö bhë 'ö ‑po ö ꞊deë' ‑an wö 'dhiö, 'ö 'wo yö plaan. ꞊Dhɛ 'wo 'ta ‑na ‑kpinngga do 'piö, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö to mü 'yö ꞊dhong Piɛɛ ‑gɔ. 'Ö Piɛɛ ‑yö to ö ‑de 'sloo 'ka.

11 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Piɛɛ ‑ya 'wun dɔ ꞊nɛ, pë 'ö ‑kë bhë 'yanpiöpë 'yaa ‑mü, 'kɛɛ 'wun giagia ‑mü, 'ö‑ pö: «'Ma‑ dɔa 'sabla giagia 'ka ꞊nɛ, n Dëmɛ 'yö ö ‑bha bɔmɛ bɔ kö ‑yaan n bho Elɔdö ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ waa‑ 'wun yaa 'ö Zuifö ‑nu 'wo‑ 'piö kö 'wo‑ kë n 'ka bhë ‑an kwɛɛ.»

12 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya ö ‑de ‑kë ‑a 'gü ‑kɔ dɔ 'ö dho Zan 'wo‑ 'tɔ kpɔ Maakö 'ka bhë ‑a dhe Mali ‑gɔ kɔɔ. Mɛ ‑nu ‑wo ‑kë wo 'ko ꞊bhaa mü ꞊va 'ka ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ꞊dhia, ‑a ‑wun 'gü. 13 ꞊Dhɛ Piɛɛ ꞊ya ‑lo, 'ö kpong ‑ta ‑ma; 'ö yuökëdhe do 'wo‑ ‑dhɛ Lɔdö bhë, 'yö ꞊yɔɔn kpong 'sɔɔ kö 'yaan‑ ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ꞊nɛ dö 'ö kpong ‑ta ‑ma ‑ɛ? 14 'Ö Piɛɛ ‑wo dɔ, 'ö‑ ‑bha ꞊zuögludhi 'gü, kö ‑yö kpong 'po ꞊zian' bhë 'ö ‑bla sü 'ö dho kɔɔ 'ö‑ pö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an ‑dhë Piɛɛ ‑yö 'kɔdhi ‑bha. 15 'Ö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «'Blɔɔn‑ 'ö ‑da ü 'gü a? Piɛɛ ‑yö ‑kanso 'kɔɔdhö, yaa ‑mɔa ‑bha kö ‑yö nu 'kɔdhi zö!» 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë ‑yɔɔn ö ‑wo ‑ta ‑sü 'ka ꞊nɛ Piɛɛ ‑yö 'kɔ 'dhiö mü. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö 'wo‑ pö: «‑Zlan ‑bha bɔmɛ 'ö bɔ Piɛɛ 'piö ‑kplawo bhë yö ‑mü.»

16 ꞊Dhɛ kë ‑na 'dhö kö Piɛɛ ‑yö kpong ‑ta ‑ma ‑na ‑kplawo. ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa kpong 'po zlöö, 'ö ‑an 'yan ‑yö ‑da ‑a ‑ta, 'ö 'tetundhe ꞊va ‑yö ‑da ‑an 'gü. 17 'Ö Piɛɛ ‑yö ö ‑kɔ ‑ta zë ‑an ‑dhë kö ‑waan wo 'dhi yö 'kuë‑. 'Ö ‑kɔ 'ö kwa Dëmɛ ‑ya bhoë ‑kanso 'kɔɔdhö bhë 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 'zü kö 'wun bhë, ‑wa ꞊blɛɛ'‑ Zakö waa‑ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑dhë. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Piɛɛ ‑yö ‑ziö 'ö dho ‑dhɛ gbɛ 'gü.

18 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑dhɛ ꞊ya 'po, 'suö ꞊va ‑yö ‑da 'dhasi ‑nu 'wo ‑kë wo 'yan ‑to Piɛɛ ‑bha ꞊dhia, ‑kanso 'kɔɔdhö bhë ‑an 'gü, 'wo yö wo ‑de ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑sü 'gü ꞊nɛ Piɛɛ ‑yö ‑bɔ 'më 'ö ꞊duë ꞊ɛ? 19 Elɔdö ‑yö ‑ko 'zü 'ö Piɛɛ ꞊mɛɛ, 'kɛɛ yaa‑ yö. 'dhasi ‑nu 'wo wo 'yan to ‑a ‑bha bhë, 'ö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ ‑a ‑wun 'ka. ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛ 'ö Piɛɛ 'dhö ‑a ‑bha waa‑ dɔ kpinngdhö, 'ö‑ pö 'dhasi gbɛ ‑nu ‑dhë ‑wo 'dhasi ‑nu 'wo bhë ‑an zë.

꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Elɔdö go Zude ‑sɛ 'gü, 'ö dho Sezale plöö. ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü 'ö 'töng 'dɛdɛ ‑kë mü.

Elɔdö ‑bha ga ‑sü

20 ‑Naadhe ꞊va ‑yö ‑kë Elɔdö 'gü, Tii ‑mɛ ‑nu waa‑ Sidɔn ‑mɛ ‑nu ‑an buëndhö. 'Ö mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo wo ‑wo kpɔ 'kuë‑ do kö 'waan‑ wo ‑de ‑zɔn Elɔdö 'dhiö, 'ö 'wo bɔ ‑gludë ‑bha 'yan ‑to ‑a ‑bha 'kɔ ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑gɔmɛ 'wo‑ ‑dhɛ Blatusö ‑a ‑ta, 'wo dho ‑gludë Elɔdö 'piö, 'wo dhidhe ‑da wo ‑nu wo ziën. Bhii 'ö tɔɔ ‑an ‑bha 'sɛgümɛ ‑nu ‑bha ‑bhöpë ‑yö ‑go ‑gludë kwɛɛ.

21 ꞊Dhɛ 'ö yi 'ö Elɔdö ‑ya kpɔ bhë ꞊ya ‑lo, 'yö ö ‑bha ‑gludëdhɛ ‑sɔ ‑da ö ‑bha, 'ö dho 'ö ‑ya ö ‑bha 'gɔ ‑gbloo 'gü, 'ö yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha mɛ ‑nu 'plɛ wö 'dhiö mü. 22 'Ö 'sɛgümɛ ‑nu ‑wo ‑gbla 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö 'wun ꞊blɛɛ' ‑na bhë, mɛ 'bhee‑ 'yaa ‑mü, ‑zlan do 'bhaa ‑mü!»

23 'Kɛɛ ‑dhɛ do bhë 'ö to ‑a ‑bha 'ö kwa Dëmɛ ‑bha bɔmɛ do ‑ya ‑kë 'ö 'yua ‑yö Elɔdö kun, 'ö ꞊bhüö' 'në ‑nu ‑wa ‑bhö 'ö ga. Bhii 'ö tɔɔ ‑yö 'tɔbhɔdhe ‑nu ö ‑de ‑dhë, 'yö ö ‑de sü ‑Zlan 'ka.

24 'Ö mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑Zlan ‑wo ma, 'ö 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'wo dhoë 'dhiö.

25 ꞊Dhɛ 'ö Baanabasö waa‑ Sɔlö ꞊wa yën 'wun ‑nu 'ö 'wo ‑kë ‑a 'piö kö 'wo‑ kë bhë ‑a ‑yö 'ko 'dhiö kë ‑sü ‑bha Zeluzalɛmë, 'wo ‑yɛ wo 'zü 'wo dho Antiɔsö. 'Ö Zan 'wo‑ 'tɔ kpɔ Maakö 'ka bhë, 'wo‑ kpa wo ‑bha 'ö wo ‑nu 'wo dho.

13

Baanabasö waa‑ Sɔlö ‑an 'sü ‑sü

1 ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu waa‑ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ꞊daan' ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Antiɔsö plöö ‑a 'gü. Mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'tɔ tɔɔ Baanabasö, Simɔ 'wo‑ 'tɔ kpɔ «mɛ tii» 'ka, Lusiusö 'ö go Silɛnë ‑sɛ 'gü, Manaɛ 'ö ‑kë ‑gludë Elɔdö 'bhamɛ kpinngdhö 'wo ꞊kpɛa wo 'kuë 'kɔ do 'gü ‑a 'ka, waa‑ Sɔlö 'dhö. 2 Yi do 'ka, ‑wo ‑kë kwa Dëmɛ ‑bha yuö kë ‑sü 'gü, kö ‑wo wo ‑bɛn 'to ‑na bhë, 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka Baanabasö waa‑ Sɔlö ‑an ‑ya ‑de ‑ta kö yuö 'a ‑an ꞊dhɔɔ ꞊kaa' bhë ‑waan ‑a kë!»

3 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo wo ‑bɛn to 'ö 'wo ꞊bhɛa, 'ö 'wo wo ‑kɔ ‑nu kpa ‑an ‑ta, 'dhuë‑ kpɔ ‑an ‑bha ‑sü 'ka, 'ö 'wo wo ꞊kwaa ‑an ‑zü, 'wo dho.

Baanabasö waa‑ Sɔlö ‑wo ‑dho Siplë ‑sɛ 'gü

4 Baanabasö waa‑ Sɔlö 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö ‑an bɔ bhë, ‑wo ‑dho Selösi plöö. ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ, 'wo ‑ya ‑a ‑bha 'yitagɔ 'gü, 'wo dho 'sɛgɔ ‑dhɛ 'ö ‑ya ‑sü 'ka 'yi ziën 'wo‑ ‑dhɛ Siplë bhë ‑a 'gü. 5 ꞊Dhɛ ꞊wa 'dho ꞊wa ‑lo Siplë, pö‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Salaminö bhë ‑a 'gü, 'wo yö ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü. Zan Maakö ‑yö ‑kë ‑an 'piö, ‑nu ‑an ‑dhë ‑sü 'ka.

6 'Sɛgɔ 'ö ‑ya ‑sü 'ka 'yi ziën bhë 'wo bɔ ‑a 'gü, 'wo dho 'wo loë Pafɔsö plöö. ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü 'wo ‑kpën Zuifö mi do 'wo‑ ‑dhɛ Baa Yesu 'ö ‑kë ‑dɛbɔmɛ do 'ka ‑a ‑bha mü. Mɛ 'ö bhë ‑yö ö ‑de ‑sü ‑Zlan ‑wodhiölomɛ do 'ka. 7 'Go mü 'zü ‑yö ‑kë 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ 'wo‑ ‑dhɛ Sɛɛziusö Pɔlusö bhë ‑a 'bhamɛ 'ka. 'Sɛ ꞊kɔɔnmɛ bhë ‑yö ‑kë mɛ 'kpaakpa 'ka; 'yö Baanabasö waa‑ Sɔlö 'ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, bhii 'ö tɔɔ ‑ya 'piö kö 'ö ‑Zlan ‑wo ma. 8 'Kɛɛ ‑dɛbɔmɛ ('wo‑ 'tɔ kpɔ Glɛkö ‑wo 'gü «Elimasö») bhë yaa 'we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ; 'ö‑ këdhɛ ꞊mɛɛ kö 'yaan‑ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊zuö' bho ‑zo ‑yö Yesu ‑bha ‑sü ‑zian ‑ta.

9 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Sɔlö 'wo‑ 'tɔ kpɔ 'pö Pɔlö 'ka bhë, 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya pa, 'yö ö 'yan ꞊dhië ‑a 'piö 'ö‑ ‑ga ‑piindhö, 10 'yö‑ pö ‑a ‑dhë: «'Yö Satan gbö, 'wun ‑sɛɛbɔ ‑nu yaagümɛ, 'ü pa ‑sü 'ka 'slë yaa ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ 'ka; këpëyaamɛ ‑mü ü 'ka! Bhi kun 'ü‑ pö mɛ ‑nu ‑dhë ꞊nɛ 'wun giagia 'ö ‑gban yi Dëmɛ ‑bha ‑yö ꞊sua 'ka a? 11 Dɔ, ü 'to 'to! ‑A 'töng ꞊ya ‑lo kö yi Dëmɛ ‑yö ü 'klo bhɔ; ü 'yënng‑ ‑dho trö, ü 'ka 'dho ‑dhɛ yö 'töng 'bhaa 'piö!»

‑Dhɛ do bhë 'wo to ‑a ‑bha 'ö Elimasö 'yënng ‑yö ‑trö; 'yö ö ‑de yö ‑dhɛtiidhɛ 'gü. 'Ö ö ‑kɔ ‑ta ö ‑zü 'to kö mɛ 'ö dho zian bho ö 'ka 'yaan‑ ‑a yö.

12 ꞊Dhɛ pë ‑kë Elimasö 'ka bhë 'ö 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊yaa‑ yö, 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'ö kwa Dëmɛ ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo bhë 'ö‑ ‑wun ‑ya 'te tun.

Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑an ‑bha ‑dho Antiɔsö ‑pö 'ö Pisidi ‑sɛ 'gü bhë ‑a 'gü ‑sü

13 Pɔlö waa‑ ö 'bhamɛ ‑nu ‑wo ‑da 'yitagɔ 'gü Paafɔsö plöö, 'wo dho Pɛɛzö ‑pö 'ö Panfili ‑sɛ 'gü bhë ‑a 'gü; 'ö Zan Maakö ‑yö go ‑an 'piö 'ö ‑yɛ ö 'zü 'ö dho Zeluzalɛmë.

14 'Ö 'wo dho wo ‑bha 'ta 'ka 'dhiö, 'wo go Pɛɛzö plöö, 'wo dho 'wo ‑lo Antiɔsö ‑pö 'ö Pisidi ‑sɛ 'gü bhë ‑a 'gü. 'Ö Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi 'ka, 'wo ‑da ‑an ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü 'wo ꞊yaannu.

15 ꞊Dhɛ ꞊wa yën ‑Zlan ‑bha tɔng ‑nu 'bhaa ‑nu waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wo 'bhaa ‑nu pö ‑sü ‑bha ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü, 'ö ‑bhɔkuëkɔ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑wa ‑dhɛ Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑an ‑gɔ ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Dhegluzë ‑nu, ꞊ya kë ꞊nɛ 'wun 'bhaa ‑yö ka ‑gɔ kö 'kaan‑ ‑a ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu 'wo dho wo 'kuë‑ ꞊nɛ ‑an ‑dhë ‑an ꞊faan' 'më ‑wo 'ka kö ‑potaasü ‑yö ka ‑gɔ 'sabla.»

16 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë 'pö, 'ö Pɔlö ‑yö ꞊luu 'ö ö ‑kɔ ‑ta zë ‑an ‑dhë, 'go mü 'ö‑ pö: «Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'kaa Izlaɛlö ‑mɛ 'ka, 'ö 'ka ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya, ‑ka ka 'to 'to n ‑ma! 17 Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu, kwa ‑bha ‑Zlan ‑yö kwa 'bhɛma ‑nu ‑sü 'ö ‑an ꞊bhɛɛ kö ‑wo ꞊tun ‑nia 'ka Ezitö ‑sɛ 'gü. 'Ö 'go mü 'zü 'yö ‑an bho Ezitö ‑sɛ 'gü ö ‑bha 'piigbeedhɛ 'ka. 18 'Yö ‑an bun 'töng 'ö ‑mɔ ‑kwɛ 'gɔɔ‑ ‑yiisië ‑bha ‑an 'piö 'yënng ꞊taa. 19 'Yö Kanaa 'sɛgɔ 'slaplɛ 'gü ꞊siö, ‑glu 'ö Izlaɛlö 'në ‑nu ‑wo nuë 'sɛgɔ 'ö bhë ‑a ‑gɔ bhë ‑a 'ka. 'Ö ‑an ‑bha 'sɛgɔ ‑nu 'wo bhë 'yö‑ nu kwa 'bhɛma ‑nu ‑dhë kö ‑waan kë mü. 'Ö 'wo ‑kwɛ ꞊këng' ‑yiisië waa‑ ‑kwɛ 'gɔɔ‑ 'sɔɔdhu ‑kë ‑a 'gü mü.

20 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö zakanmɛ ‑nu ‑ya kwa 'bhɛma ‑nu ‑gɔ ‑ta, 'ö dho 'ö yöë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Samiɛlö ‑bha 'töng ‑bha. 21 'Ö 'wo ‑gludë do ‑dhɛ Samiɛlö ‑gɔ, 'ö ‑Zlan ‑yö Saulö 'ö ‑kë Kisö gbö 'ka 'ö go Bɛnzamɛ ‑gɔ 'gunng 'gü bhë ‑a nu ‑an ‑dhë. 'Ö Izlaɛlö ‑sɛ ꞊kɔɔn ‑kwɛ 'gɔɔ‑ ‑yiisië 'piö.

22 ꞊Dhɛ 'ö ‑Zlan ꞊ya ö ꞊kwaa' Saulö ‑wun ‑zü, 'ö ko 'zü 'yö Davidö nu ‑an ‑dhë ‑gludë 'ka. 'Ö‑ ‑bha ‑tɔmɔdhɛ ‑kë 'ö‑ pö: Zese gbö Davidö bhë, n ꞊dhɔɔbhaa ‑mɛ ‑mü. Yö ꞊nɛ 'ö dho n ꞊dhɔɔbhaa ‑wun 'plɛ kë. 23 Davidö 'ö bhë ‑a ꞊suu'‑ ‑ta 'në do ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya Izlaɛlö ‑sɛgümɛ ‑nu Dhamɛ 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ pöë bhë ‑a 'dhö. Mɛdhamɛ 'ö bhë 'ö tɔɔ Yesu. 24 Kö Yesu ‑yaan ꞊tun nu ‑na, Zan ‑yö ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ, 'ö Izlaɛlö ‑sɛgümɛ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë ö ‑wo 'ka ꞊nɛ ‑wo wo ꞊kwaa' wo ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑zü kö ‑wo ‑an bɔ yiö. 25 ꞊Dhɛ 'ö Zan ‑bha yi ꞊ya yö ꞊klöö' 'kpongtaa, 'yö‑ pö: ‹Ka ‑zo 'piö, dö ‑mü n 'ka ɛ? ‑Ka ka 'to 'to, 'maa mɛ ö 'ka ‑ya ‑a ‑gɔ bhë ‑a 'ka; 'kɛɛ mɛ 'ö bhë ‑yö nu ‑na n ꞊zlöö. Mɛ 'ö 'dhö bhë ‑a ꞊bhlë ꞊yö ꞊va 'ö ꞊zië' n ‑ta, 'ö n ‑kɔ yaa ‑mɔa ‑bha kö 'aan‑ ‑a ‑bha ‑sakpa yuun ‑bhüö ‑nu 'po 'aan‑ ‑a bho ‑a ‑gɛn ‑bha.› »

26 'Ö Piɛɛ ‑ya pö 'zü: «Dhegluzë ‑nu, ka 'ö 'ka ‑kë Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta 'në ‑nu 'ka, waa‑ mɛ ‑nu 'kaa Zuifö 'ka, 'ö 'ka ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya, kwa ꞊nɛ 'ö 'wuntaɔsë 'ö ‑kë dha ‑sü 'ka bhë, 'ö yö kwa ‑bha. 27 Mɛ ‑nu 'wo Zeluzalɛmë waa‑ ‑an ꞊kɔɔnmɛ ‑nu waa Yesu dɔ wo Dhamɛ 'ka; 'ö 'go mü ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wo 'wo‑ pö ‑na ꞊glooyi 'saadhö 'ka bhë, waa‑ ‑gɛn ma. 'Kɛɛ pë 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wa ꞊blɛɛ 'ö ‑kë ‑a zë ‑sü ‑wun 'ka bhë ꞊nɛ 'wo‑ ‑kë. 28 ‑A zë ‑gɛn gbɛ yaa kë ‑dhö, 'kɛɛ ‑wa ‑dhɛ Pilatö ‑gɔ kö ‑ya zë. 29 'Wun ‑nu 'wo ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö ‑gban Yesu ‑bha 'klobhɔdhe waa‑ ‑a ‑bha ga ‑sü ‑wun ‑bha, ꞊dhɛ 'ö ꞊wa ‑an 'plɛ 'dhiö ‑mɔ 'kuë, 'wo‑ bho ‑gaatalü ‑bha, 'ö 'wo‑ ‑da ‑guö ꞊duudhö. 30 'Kɛɛ ‑Zlan ‑ya ‑bho ga 'gü. 31 'Ö ‑dhɛkpaɔyi ꞊plëëzë 'ka, 'yö ö ‑de ‑zɔn mɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑ziö ‑a 'piö ‑mɛ ‑nu 'ka 'dhiö, 'wo goë Galile ‑sɛ 'gü, 'wo dho 'wo yöë Zeluzalɛmë bhë ‑an ‑dhë. Mɛ ‑nu 'wo 'dhö bhë, wo ꞊nɛ 'ö zlöö ꞊nɛ 'wo‑ ꞊goo‑ 'ka kö ‑waan Yesu ‑wun ꞊blɛɛ'‑ Izlaɛlö ‑sɛgümɛ ‑nu ‑dhë. 32 'Ö yi gia‑, 'yi nu 'wuntaɔsë 'ka ka 'piö. 'Wuntaɔsë bhë 'ö tɔɔ pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go kwa 'bhɛma ‑nu ‑dhë 'dhiö bhë. 33 ꞊Yaa‑ kë kwa 'ö 'kwa ‑an ‑bha 'në ‑nu 'ka kwa ‑dhë, Yesu ‑bho ga 'gü ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'tan ꞊plɛ ‑naa 'ö 'Tan 'sëëdhɛ 'gü ‑a 'dhö ꞊nɛɛ: (‑Zlan ‑ya ‑pö Yesu ‑dhë:) Ü n Gbö 'ka. 'Ö n ‑ma ‑kë ü Dë 'ka ‑sü bhë ꞊dɛɛ 'a‑ ꞊blɛɛ mɛ 'plɛ ‑dhë 'töüdhö ‑a ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ n Gbö ‑mü ü 'ka. 34 'Ö ‑Zlan ‑ya pö ꞊nɛ yö ‑dho ‑a bho ga 'gü; yö 'ka 'dho ga gbɔ. 'Yö‑ pö ꞊nɛɛ: A ‑dho 'dhuë‑ 'slööslö ‑nu 'ö 'a‑ 'tɔ go Davidö ‑dhë bhë ‑a kpɔ ka ‑bha. 'Dhuë‑ ‑nu 'wo bhë, a ‑dho ‑an kpɔ ka ‑bha 'wun gia‑ 'ka. 35 'Wun 'ö bhë ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ ‑dhɛ 'bhaa 'gü 'pö, 'ö tɔɔ mɛ 'ö 'Tan 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn bhë ‑ya ‑pö ‑Zlan ‑dhë: Ü 'ka 'dho we ‑a ‑bha kö ü ‑bha yuökëmɛ 'slööslö bun ‑yö 'bu.

36 ‑Wo 'ö ꞊nɛ yaa Davidö ‑bha 'wun ꞊blɛɛ'‑, 'kɛɛ Davidö ‑zë, yuö 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya ‑a ‑bha 'ka ‑ya ‑kë. 'Go mü 'yö ga, 'yö 'wo‑ ‑bin ö 'bhɛma ‑nu 'piö, 'ö‑ bun ‑yö ‑bu. 37 'Kɛɛ mɛ 'ö ‑Zlan ‑ya bho ga 'gü bhë ‑a bun yaa 'bu. 38 N dhegluzë ‑nu, ka 'plɛ ‑kaa dɔa ꞊nɛɛ pë 'ö Yesu ‑ya ‑kë bhë ‑a ‑wun 'gü, yi ‑mɔa ‑bha kö 'yi‑ pö mɛ ‑nu ‑dhë ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö ‑dho ziö ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta. 39 Moizö ‑bha tɔng yaa 'dho ka kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö; 'kɛɛ 'ka Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'ka dho kë kpengdhö ‑a wö 'dhiö. 40 ‑A ‑wun 'gü, ‑ka kë 'slë 'ka! ‑Yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö pë 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wa ꞊blɛɛ bhë 'ö‑ ‑de dho kë ka 'ka: 41 ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wa ‑pö: (‑Zlan ‑ya pö:) Mɛ ‑nu 'ö 'ka 'wun gia‑ ‑san zë ꞊nɛ, ‑ka ‑dhɛ ‑ga: 'Tetundhe ‑yö ‑dho ‑da ka 'gü, 'ka ga. Bhii ka ‑bha 'töng 'ka, a ‑dho yuö do 'ö ꞊waa‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë, 'ö ka 'ka 'dho ‑a ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë ‑a kë. »

42-43 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa yën ‑bhɔ 'kuë‑ kë ‑sü ‑bha 'ö mɛ ‑nu ‑wa pö Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑an ‑dhë ‑wo nu 'zü ꞊glooyi mɛ 'ö nu ‑na bhë ‑a 'ka kö 'wun ‑nu 'wo bhë ‑waan ‑an 'bhaa ꞊blɛɛ'‑ wo ‑dhë 'zü.

꞊Dhɛ 'ö Pɔlö waa‑ Baanabasö 'wo 'dho ‑na bhë 'ö Zuifö ꞊plëëzë waa‑ mɛ ‑nu 'wo wo ‑de ‑kë Zuifö 'ka ‑nu 'wo ‑ziö ‑an 'piö. Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑wo 'wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ‑an ꞊faan' 'më ‑sü 'ka kö ‑wo wo ‑bha ‑tosiadhe kë ‑Zlan ‑bha 'glusë 'gü kö ‑wo 'dhoë‑ 'dhiö.

44 Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi mɛ 'ö yö ‑a 'piö, 'ö mɛ ‑nu ‑wo bhɔ 'kuë‑ ꞊va 'ö‑ ‑wun to 'tee kö pö‑ bhë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu mɛ gbɛ yaa 'to kɔɔ; ‑wo ‑nu wo 'ko ꞊bhaa 'dhö kö ‑waan kwa Dëmɛ ‑wo ma. 45 ꞊Dhɛ Zuifö ‑nu ꞊wa mɛ gbung bhë ‑an yö, 'ö ꞊druɛi ‑yö ‑da ‑an 'gü 'ö 'wo‑ pö: «'Wun 'ö Pɔlö 'dhoë‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë ꞊sua ‑wun ‑mü.» 'Go mü 'zü 'wo 'wun yaa ꞊blɛɛ ‑a ‑gɔ mɛ ‑nu ‑dhë. 46 'Kɛɛ Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑wo 'wun ‑blɛɛ Zuifö ‑nu ‑dhë ‑zogbandhe 'ka 'zü ꞊nɛɛ: «Pë mɛ 'ö këpë 'ka 'ö tɔɔ kö ‑Zlan ‑wo ‑yö ‑dho ꞊blɛɛ'‑ ka ‑blɛɛzë ka ‑dhë. 'Kɛɛ ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ kaa 'we ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü ‑bha, 'ö 'ka‑ ‑zɔn ‑na ꞊nɛɛ yaa ka ‑ma 'kun kö 'ka ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑sü yö bhë. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö bhë, yi ‑dho ziö 'yi dho mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka ‑an 'piö. 47 Bhii pë 'ö kwa Dëmɛ ‑ya pö yi ‑dhë 'ö tɔɔ: A ü ‑ya 'sɛgümɛ ‑nu ‑bha ‑dhɛpuudhɛ 'ka. ‑Yö kë 'dhö kö 'ü 'dho dhasü 'ö bhë ‑a 'ka 'sɛ ‑dhɛ ‑nu 'wo 'ma ꞊gbiin ‑an 'gü. »

48 ꞊Dhɛ 'ö mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka, 'wo ‑an ‑wo bhë 'wo‑ ma, 'ö ‑an ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi; 'ö 'wo‑ pö: «Kwa Dëmɛ ‑wo 'ö bhë ꞊yö ‑së!» 'Ö mɛ ‑nu 'saadhö 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an sü kö ‑waan ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑sü yö bhë, 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑.

49 'Ö kwa Dëmɛ ‑wo ‑yö ‑pɛn 'sɛgɔ 'ö bhë ‑a ‑dhɛ 'saadhö 'gü. 50 'Kɛɛ mɛ ‑nu 'wo Zuifö 'ka, ‑wo dhebɔ ‑nu ꞊bhlëzë 'ö pö‑ bhë 'wo‑ 'gü 'ö ‑Zlan ‑dhɔ ‑yö ‑an ‑kë, waa‑ pö‑ ꞊kɔɔnmɛ ‑wo ‑an 'zü ‑blü 'ö 'wo‑ ‑kë kö mɛ ‑nu ‑wo Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑an 'klo bhɔ; 'ö 'wo ‑an ‑kë, 'wo go 'sɛ ‑ta. 51 'Ö mɛ ꞊plɛ 'wo bhë 'wo 'sɛ 'ö go pö‑ 'ö bhë ‑a 'gü, 'wo‑ bho wo ‑gɛn ‑bha, ‑a ‑zɔn pömɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛ pë ‑nu 'wo‑ ‑kë bhë wo ꞊nɛ 'ö ‑an ‑bha 'wun 'dhö ‑mü. 'Ö 'wo dho Ikɔnë ‑pö 'gü.

52 Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo Antiɔsö, ‑wo ‑kë pa ‑sü 'ka ꞊zuögludhi waa‑ ‑Zuu 'slööslö 'ka.

14

Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑wo Ikɔnë

1 ꞊Dhɛ Pɔlö waa‑ Baanabasö ꞊wa ‑lo Ikɔnë plöö, 'wo ‑da Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü 'zü, 'ö 'wo Yesu ‑bha 'wuntaɔsë ‑blɛɛ mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an ‑dhë. 'Ö Zuifö ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ ‑wo ‑kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka. 2 'Kɛɛ Zuifö 'bhaa ‑nu waa 'we‑ ‑bha kö ‑wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'ö 'wo‑ pö mɛ 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑dhë ‑wo dɔ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑gɔ 'yënng. 3 'Kɛɛ Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑wo ꞊glɔɔ Ikɔnë plöö, 'wo 'wun 'ö ‑gban 'wuntaɔsë 'ö ‑gban Yesu ‑bha 'wo kë ‑a ꞊blɛɛ' ꞊dhia ‑zogbandhe 'ka. Kwa Dëmɛ ‑ya ‑zɔn ‑an ‑dhë mɛ ‑nu wö 'dhiö ꞊nɛ 'wun ‑nu 'ö ‑gban ö ‑bha 'glusë ‑wun ‑bha 'wo‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë 'wun gia‑ ‑mü, 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü nu ‑an ‑dhë kö ‑waan ‑dhidhaapë ‑nu kë ‑a 'ka.

4 'Ö 'gügludhe ‑yö ‑da pömɛ ‑nu ziën, 'ö mɛ ‑kɔ 'pian do ‑yö ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha 'ka, 'ö mɛ ‑kɔ 'pian do 'bhaa ‑yö ‑kë Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑bha 'ka. 5 Zuifö ‑nu waa‑ mɛ 'waa Zuifö 'ka waa‑ wo ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑an ‑wo ‑yö ‑mɔ ‑a 'gü kö 'waan‑ Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑an zë ‑an ‑zuö ‑guö 'ka ‑sü 'ka. 6 ꞊Dhɛ 'ö mɛ ꞊plɛ 'wo bhë ꞊waa‑ ꞊tɛi' dɔ 'wo ꞊duë, 'wo dho Lekaɔni ‑sɛ 'gü, pödhɛ 'wo‑ ‑dhɛ Litrë waa‑ Dɛɛbö, 'iin ‑an ‑zütodhɛ ‑nu ‑an ‑bha. 7 'Ö 'wo yö 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü mü.

Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑wo Litrë plöö

8 ‑Dhɛ 'ö Litrë bhë gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë ꞊yaannu ꞊süë' mü, bhii 'ö tɔɔ 'tinng ꞊yua' ‑yö ‑kë ‑a ‑gɛn 'gü, 'ö bhɔa, 9 ‑yö ‑kë ö 'to 'to ꞊dhia 'wun 'ö Pɔlö ‑kë ‑a ꞊blɛɛ' ꞊dhia bhë ‑a ‑bha. ꞊Dhɛ 'ö Pɔlö ‑ya dɔa ꞊nɛ ‑zo ‑yö Yesu ‑bha ‑sü ‑ya ‑gɔ kö 'yaan‑ ‑a ‑dhɛ bo, 'yö‑ ‑ga ‑piindhö 10 'ö‑ pö ‑a ‑dhë ‑wo 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «‑Bhö ꞊luu'‑ 'ü dɔ ü ‑gɛn ‑ta zengdhö!» 'Yö ꞊luu 'budhö, 'ö yö 'ta ‑sü ‑bha.

11 ꞊Dhɛ pë 'ö Pɔlö ‑ya ‑kë bhë mɛ gbung ‑nu ꞊waa‑ yö, 'wo ‑gbla wo ‑bha 'sɛ 'gü ‑wo 'ö ‑kë Likaɔni ‑wo 'ka bhë ‑a 'gü 'wo‑ pö: «‑Zlan ‑nu ꞊wa mɛbheedhe bun 'sü, ꞊wa go dhang‑ 'gü, ꞊wa nu kwa 'piö!» 12 'Ö 'wo Baanabasö 'tɔ kpɔ wo ‑bha ‑zlan ꞊bhlëzë 'wo‑ ‑dhɛ Zösö bhë ‑a 'ka. 'Wo Pɔlö 'tɔ kpɔ 'pö wo ‑bha ‑zlan do 'bhaa 'wo‑ ‑dhɛ Ɛɛmɛsö bhë ‑a 'ka. Bhii 'ö tɔɔ mɛ ꞊plɛ 'wo nu bhë, Pɔlö ꞊nɛ 'ö ‑kë 'wunblɛɛmɛ 'ka ꞊nɛ wo ‑bha ‑zlan Ɛɛmɛsö bhë ‑a 'dhö Zösö ‑wo 'dhiö ‑lo ‑sü 'ka. 13 ‑An ‑bha ‑zlan 'wo‑ ‑dhɛ Zösö bhë ‑a ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ‑yö ‑kë ‑daplöödhɛ gia‑ ‑bha. 'Ö‑ slabhomɛ ‑yö nu, ‑du ‑nu 'wo 'lü 'bin ꞊bhüö' ‑kë 'wo‑ ꞊nië ‑a bhɔ ‑zü ‑a 'ka, böü‑ 'kplong 'ö ꞊nië pö‑ ‑zü bhë ‑a 'dhi do ‑bha. 'Ö Zösö ‑bha slabhomɛ waa‑ mɛ gbung ‑nu 'wo ‑kë mü, ‑wa ‑ya wo ꞊zuö' 'piö kö ‑wo sla‑ bhoë Baanabasö waa‑ Pɔlö ‑an ‑dhë.

14 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'wun bhë 'ö Baanabasö waa‑ Pɔlö ꞊waa‑ ꞊tɛi' dɔ, 'wo wo ‑bha gblang ‑dhɛ 'bhaa ‑nu ꞊pɛɛ, ‑a ‑zɔn mɛ ‑nu ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛ waa 'we‑ ‑bha kö ‑wa kë 'dhö. 'Ö 'wo ‑bla sü 'wo dhoë mɛ gbung ‑nu 'gü ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: 15 «Mɛ 'ka ꞊nɛ, ‑më 'ö ‑kë ka ‑gɔ 'ka 'wun ‑kë 'dhö e? Mɛ 'bhee‑ ‑nu kwa ꞊suu'‑ ‑yö do, ‑zlan 'yaa ‑mü yi 'ka! 'Wuntaɔsë 'ö ‑gban Yesu Klito ‑bha ꞊nɛ 'yi nuë ka ꞊dhia, ‑a ‑blɛɛ ka ‑dhë ‑sü 'ka kö 'ka ka ꞊kwaa' gbapë 'kpaan ‑wun 'wo bhë ‑an ‑zü kö 'ka ꞊dhië'‑ ‑Zlan 'ö 'bhee‑ 'ö dhang‑ 'dhö, 'sɛ 'dhö, 'yoo 'dhö waa‑ ‑an 'gü ‑pë ‑nu 'plɛ ‑kë bhë ‑a 'piö kö 'kaan‑ ‑a gba! 16 'Töng ‑nu 'wo ‑ziö bhë ‑a 'gü, ‑yö ö ‑kwaa mɛ ‑nu ‑zü 'wo wo ‑zo 'kun ‑wun ‑nu ‑kë. 17 'Kɛɛ ‑ya ‑zɔn ka ‑dhë ‑kplawo ꞊nɛ ö ‑Zlan 'glusë ‑zë 'ka, pë ‑së ‑nu ‑kë ka ‑dhë ‑sü 'ka ‑kplawo. Bhii 'ö tɔɔ ‑yö ka ‑gba dha 'yi 'ka. 'Go mü 'zü 'ö‑ ‑kë 'ö kaa‑ tapë ‑nu ‑wo ‑dhi wo 'töng 'ka, 'ö ka gbaa ‑bhöpë ‑nu 'ka, 'go mü 'yö ka pa ꞊zuögludhi 'ka.» 18 'Kɛɛ ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑kɔ gia‑ 'ö bhë ‑a 'dhö, Baanabasö waa‑ Pɔlö ‑an ꞊sëë'‑ ‑yö ‑bho kö ꞊kun mɛ gbung ‑nu 'wo bhë 'wo dho sla‑ bhë ‑a bho wo ‑dhë.

19 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë 'pö, Zuifö ‑nu 'bhaa ‑nu ‑wo ‑go Antiɔsö ‑dhɛ, 'ö Pisidi ‑sɛ 'gü waa‑ Ikɔnë plöö 'wo nu, 'wo mɛ gbung ‑nu 'wo bhë 'wo ‑an ꞊zuö' bɔ wo 'piö. 'Wo yö Pɔlö ‑zuö ‑guö 'ka ‑sü 'gü, 'go mü 'wo‑ ꞊gblëë, 'wo dhoë pö‑ ꞊taa ‑bha, 'wo‑ to mü 'ö tɔɔ ‑wo wo ‑zo ‑ta ‑be ꞊nɛ ꞊ya ga. 20 'Kɛɛ ꞊dhɛ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑lo ‑a 'piö mü, 'ö ꞊wa ꞊nië' ‑a ‑zü, 'ö ꞊luu, 'ö wo ‑nu 'wo ‑da plöö. ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛ ꞊ya 'po, 'ö waa‑ Baanabasö 'wo dho Dɛɛbö ‑pö 'gü.

Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑wo ‑yɛ 'zü 'wo dho Antiɔsö 'ö Sili ‑sɛ 'gü ‑a 'gü

21 Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑wo Yesu ‑bha 'wuntaɔsë ‑blɛɛ Dɛɛbö plöö, 'ö 'wo‑ ‑kë 'ö mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka mü. 'Go mü 'wo ‑yɛ wo 'zü 'wo dho Litrë ‑dhɛ, Ikɔnë ‑dhɛ waa‑ Antiɔsö 'ö Pisidi ‑sɛ 'gü ‑an 'gü. 22 'Wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ꞊faan' më kö ‑wo kë ꞊faanzë ‑zo ‑yö Yesu ‑bha ‑sü 'gü. 'Ö 'wo‑ pö ‑an ‑dhë: «Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'plɛ 'klo ‑dho bhɔ ꞊va ‑an ‑bha ‑tosiadhe 'gü 'kpongtaa zö kö ‑waan ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'gü 'töng 'ö 'dhiö, 'ö nu ‑na bhë ‑a 'ka.»

23 'Ö 'wo mɛ ziizii ‑ya Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'saadhö 'gü. 'Ö ꞊dhɛ Pɔlö waa‑ Baanabasö ꞊wa yën wo ‑bɛn 'to ‑sü waa‑ ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ‑sü ‑bha, 'wo mɛ ‑nu 'wo mü bhë, 'wo ‑an ‑wun ‑lo kwa Dëmɛ 'wo‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë ‑a kwɛɛ.

24 'Ö 'wo bɔ Pisidi ‑sɛ 'gü, 'wo dho Panfili ‑sɛ 'gü. 25 'Wo ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ mɛ ‑nu 'wo Pɛɛzö plöö ‑an ‑dhë. 'Go mü 'wo dho Atali plöö.

26 ꞊Dhɛ ꞊wa 'go mü, 'wo 'yitagɔ sü, 'wo dho Antiɔsö plöö, ‑dhɛ 'wo woë‑ 'ta zü dɔ ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha. ꞊Dhɛ 'wo 'dhoë‑ dho 'ta 'gü, ‑dhɛ 'ö bhë ꞊nɛ 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo mü, 'wo ‑an ‑wun ‑lo ‑a ‑bha ‑Zlan kwɛɛ kö ‑yaan ö ‑zo kë ‑an 'piö, kö yuö ‑nu 'wo 'dho ‑na ‑an kë ꞊dhia bhë kö ‑waan ‑an kë.

27 ꞊Dhɛ ꞊wa ‑lo Antiɔsö, 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dhɛ wo 'ko ꞊bhaa, 'ö pë ‑nu 'ö ‑Zlan ‑ya kë 'saadhö wo ꞊kwaa', waa‑ ‑kɔ 'ö 'kwɛɛ ꞊poë' mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑gɔ kö ‑waan Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë 'wo‑ 'plɛ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë. 28 'Ö 'wo 'töng 'bhaa ‑kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'piö mü.

15

Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu kpö 'ö Zeluzalɛmë

1 Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑go Zude ‑sɛ 'gü 'wo nu Antiɔsö plöö, 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü, 'wo yö ‑an ꞊daan' ‑sü 'gü, 'wo‑ pö: «‑A 'ke kaa 'dho 'bɔng ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Moizö ‑yö ‑Zlan ‑bha tɔng ꞊daan ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö, kaa 'dho dha.» 2 'Kɛɛ 'wun bhë yaa Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑an ‑zo 'kun; 'ö wo ‑nu 'wo yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü waa‑ zaɔdhe kë ‑sü ‑bha. 'Ö 'gbɛɛdhö 'wo‑ yö ‑së 'ka kö 'wo mɛ 'bhaa ‑nu 'wo go Antiɔsö 'wo ‑an yö Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑an 'piö, ‑wo 'dho Zeluzalɛmë kö 'wun 'ö bhë Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo ‑kë mü waa‑ mɛ ziizii ‑nu ‑waan ‑a ‑bhokou kë wo 'ko ‑dhë.

3 Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu kpö bhë, ‑wo ‑an ‑dɔ zian, 'ö 'wo dho. 'Wo bɔ Fenisi ‑dhɛ waa‑ Samali ‑sɛ ‑an 'gü, ‑kɔ 'ö mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka 'wo wo ꞊zuö' ꞊dhië ‑a 'ka ‑Zlan 'piö bhë ‑a ꞊blɛɛ'‑ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an ‑dhë ‑sü 'ka. 'Wun 'ö bhë ‑yö ‑kë ‑an ‑dhë ꞊zuögludhi ‑wun ꞊va 'ka.

4 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa ‑lo Zeluzalɛmë plöö, Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'dhö, Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu 'wo ‑kë mü, ‑wo ‑an ‑nia ‑kun. 'Ö wo ‑de 'pö, 'ö pë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë ‑an ꞊kwaa' wo ‑bha 'ta bhë ‑a 'gü bhë, 'wo‑ ꞊blɛɛ 'pö ‑an ‑dhë. 5 'Yö Falizi ‑mɛ 'bhaa ‑nu 'wo ‑kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka bhë 'wo ꞊luu, 'wo‑ pö: «‑Kwaa pö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka bhë ‑an ‑dhë ‑wo 'dho 'bɔng, 'go mü ‑wo tɔng 'ö Moizö ‑ya nu kwa ‑dhë bhë ‑wa 'kun.»

6 'Ö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu 'wo dho wo 'ko ꞊bhaa kö 'waan‑ ‑dhɛ ‑ga 'wun 'ö bhë ‑a 'gü.

7 ꞊Dhɛ 'ö ꞊waa‑ dan 'kuë 'piö ꞊gbiinzë, 'ö Piɛɛ ‑yö ꞊luu 'ö‑ pö: «Dhegluzë ‑nu, ka gia‑ ka‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö n ‑sü ka ziën ‑a ‑wo nu ‑sü ‑blɛɛzë 'ka kö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban Yesu ‑bha bhë 'aan‑ ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑dhë; ‑yö kë 'dhö kö ‑waan ‑a ma, kö ‑waan ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 8 'Ö ‑Zlan 'ö mɛ 'bhee‑ ‑nu ꞊zuö' dɔ bhë 'yö‑ ‑zɔn ꞊nɛ ‑yö ‑we ‑an ‑bha Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü ‑bha, ‑Zuu 'slööslö ‑nu ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛ kwa 'dhö 'pö. 9 Yaa mɛ bho 'kou kë mɛ 'kwa Zuifö 'ka waa‑ mɛ 'waa Zuifö 'ka kwa ziën. 'Ö ‑an ‑bha Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü bhë ‑a ‑wun 'gü 'ö ‑ziö ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta, 'ö ‑an sü mɛ kpengdhö 'ka ö wö 'dhiö.

10 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, ‑më ‑kë pë 'ö ‑Zlan ‑ya pö kö ꞊kun 'kwa‑ ‑kë 'ö 'ka‑ ‑kë ‑ɛ? ‑Zlan 'gü dan kun 'ka‑ wo bhë ꞊a? Tɔng 'ö kwa 'bhɛma ‑nu 'iin kwa gia‑ kwaa‑ 'kun, ‑a ‑bha ‑kë 'gbee‑ ‑sü ‑dhë bhë 'ö 'ka‑ 'piö kö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka, ‑wa kun i? 11 Kwaa‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ kwa Dëmɛ Yesu ‑bha 'glusë bhë ‑a ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö 'kwa dhasü yö. ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka 'wo dhasü yö ‑a 'ka 'pö.»

12 ꞊Dhɛ Piɛɛ ꞊ya yën 'wun bhë ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha, 'ö ‑dhɛ ‑yö ga mɛ ‑nu 'wo ‑kë wo 'ko ꞊bhaa bhë ‑an ‑ta. 'Wo wo 'to to Baanabasö waa‑ Pɔlö ‑an ‑bha, 'ö ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑yö bɔa ‑an ‑ta 'ö ‑dhidhaapë ‑nu ꞊kaa' wo ‑bha 'ta bhë ‑a 'gü, mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka ‑an ziën bhë, 'wo‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë.

13 ꞊Dhɛ ꞊wa yën 'wun ‑nu 'wo bhë ‑an ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha, 'ö Zakö ‑ya pö: «Dhegluzë ‑nu, ‑ka ka 'to 'to n ‑ma! 14 ‑Kɔ 'ö ‑Zlan ‑yö ö ‑zo ꞊kaa' mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an 'piö ‑a ‑wo ‑lo ‑yi 'ka kö 'yaan‑ mɛ ‑nu 'sü ‑an ziën, ‑waan kë ö ‑bha 'sɛgümɛ ‑nu 'ka bhë, Simɔ ‑ya ꞊blɛɛ. 15 'Go mü 'zü 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wo 'wun 'ö bhë ‑a ꞊blɛɛ 'pö. Bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: 16 Kwa Dëmɛ ‑ya ‑pö: 'Wun ‑nu 'wo ꞊nɛ ꞊wa ziö, a ‑dho yɛ n 'zü 'a nu. 'Ö 'a Davidö ‑bha 'gunng 'ö wü bhë 'a‑ dɔ 'zü. ‑A ꞊wüü' ‑dhɛ ‑nu 'wo bhë a ‑dho ‑an 'plɛ ‑yuö kë kö ‑yö ‑gban 'zü ‑dëüwo. 17 ‑Yö kë 'dhö kö mɛ ‑nu 'wo to, ma 'a‑ Dëmɛ 'ka bhë ‑wo n 'piö ꞊mɛɛ'; 'ö mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka 'ö 'a ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë kö ‑waan kë n ‑ma 'ka, 'wo dho kë n ‑ma 'ka. 18 Kwa Dëmɛ 'yö ö ‑bha pë ‑nu 'wo bhë ‑an ‑zɔn mɛ ‑nu ‑dhë 'ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ bhë, pë 'ö‑ pö bhë 'ö bhë.»

19 'Ö Zakö ‑yö ö ‑wo ‑zuö ‑a ‑ta dhe ‑kë 'ö‑ pö ꞊nɛɛ: «Pë ‑nu 'wo bhë ‑a ‑wun 'gü, a‑ ‑yö ‑së kö ꞊kun 'kwa ꞊sëëbhodhe nu mɛ 'ö 'waa Zuifö 'ka 'ö ꞊wa wo ꞊zuö' ꞊dhië'‑ ‑Zlan 'piö bhë ‑an ‑dhë! 20 'Kɛɛ ‑kwa 'sëëdhɛ bɔ ‑an ‑dhë ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ kö ꞊kun 'wo ‑köpë ‑nu 'wo sla‑ bho ‑na ‑an 'ka gbapë ‑nu ‑dhë bhë 'wo ‑an ‑bhö! Kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö ‑da ö 'bha ‑bha dhe 'piö; kö ꞊kun dhebɔ gbɛ ‑yö ‑da ö 'bha dhe ‑bha gɔɔn‑ 'piö, kö ꞊kun ‑dadhëü ‑nu ‑wo wɔ ‑kɔ yaa ‑kë wo 'ko 'piö! 'Go mü kö ꞊kun 'wo wü 'ö‑ fɛi yaa ‑lo 'wo‑ ‑bhö, 'ö tɔɔ ꞊nëng 'ö‑ wo 'ö to mü 'ö ga. 'Go mü 'zü kö ꞊kun 'wo fɛi ‑bhö! 21 Bhii 'ö go kwa 'bhɛma ‑nu ‑bha 'töng ‑bha, 'ö dho 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha, mɛ ‑nu ‑wo Moizö ‑bha tɔng ‑wun ‑blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë pödhɛ 'plɛ 'gü; 'ö tɔɔ tɔng 'ö bhë Zuifö ‑nu ‑wa ‑pö wo ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü, ‑an ‑bha ꞊glooyi 'saadhö 'ka.»

'Sëëdhɛ 'wo‑ bɔ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑dhë

22 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo ‑kë Zeluzalɛmë plöö, mɛ ziizii ‑nu waa‑ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo to, ‑an 'plɛ ‑wo ‑yö ‑kë ‑a 'gü do, 'ö 'wo mɛ 'bhaa ‑nu sü wo ziën, 'wo ‑an yö Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑an 'piö, 'wo ‑an bɔ Antiɔsö. Mɛ ‑nu 'wo ‑an sü bhë 'wo tɔɔ Zudë 'wo‑ 'tɔ kpɔ Baazaba waa‑ Silasö. Mɛ ꞊plɛ 'wo bhë ‑wogbiindhɛ ‑yö ‑kë ‑an ‑gɔ wo dhegluzë ‑nu ziën. 23 'Sëëdhɛ 'wo‑ dɔ ‑an ‑gɔ 'wo dhoë Antiɔsö ‑mɛ ‑nu ꞊dhia bhë, pë 'wo‑ ‑yaa 'gü 'ö tɔɔ: «Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu, mɛ ziizii ‑nu waa‑ ka dhegluzë ‑nu, 'yië 'we mɛ ‑nu 'ö 'ka Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ö 'kaa Zuifö 'ka, 'ka Antiɔsö ‑pö, Sili ‑sɛ waa‑ Silisi ‑sɛ ‑an 'gü, ka 'ka! 24 Yi‑ ‑ma ꞊nɛ mɛ 'bhaa ‑nu 'wo go yi 'piö Zeluzalɛmë 'nö, ꞊wa ꞊zuökaankuëdhe waa‑ ‑zotadhe ꞊va ‑da ka 'gü wo ꞊blɛɛ'‑ ‑wun ‑nu 'ka; 'kɛɛ yiëë yi ‑wo ‑nu gbɛ dɔ ‑an ‑gɔ kö ‑wa kë 'dhö. 25 ꞊Dhɛ 'yië 'dho yi 'ko ꞊bhaa, 'yië ‑dhɛ ‑ga 'wun 'ö bhë ‑a 'gü, 'ö yi ‑wo ‑yö ‑kë do, 'yi bɔmɛ ‑nu sü, 'yi ‑an yö kwa ‑bha mɛ ‑nu ‑wun 'gbeezë Baanabasö waa‑ Pɔlö ‑an 'piö, 'ö 'yi ‑an bɔ ka ‑dhë. 26 Mɛ ‑nu 'wo bhë kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑bha yuö 'wo‑ ‑kë bhë ‑a ‑wun 'gü, mɛ ‑nu ‑wo 'wun 'gbee‑ ‑wɔ ‑an ‑ta, 'ö 'wo‑ pö 'wo ‑an zë. 27 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë 'dhö, 'yi Zudë waa‑ Silasö 'yi ‑an bɔ ka ‑dhë kö 'wun ‑nu 'yi ‑an ꞊blɛɛ 'sëëdhɛ 'gü bhë kö ‑waan ‑an ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë wo dhiö 'pö. 28 Bhii ‑yö ‑kë ‑Zuu 'slööslö waa‑ yi gia‑ yi ‑dhë ‑së, 'ö 'yiëë‑ 'piö kö 'yi ꞊kwɛɛ‑ gbɛ nu ka ‑dhë ‑a 'ke yaa kë tɔng 'ö ‑gban pë ‑nu 'ö 'ka dho ka ꞊kwaa'‑ ‑zü ‑an 'ka. 29 'Ö tɔɔ kö ꞊kun 'ö ‑köpë ‑nu 'wo sla‑ bho ‑na ‑an 'ka gbapë ‑nu ‑dhë bhë 'ka ‑an ‑bhö, kö ꞊kun 'ka fɛi ‑bhö! Kö ꞊kun 'ö wü 'ö‑ fɛi yaa ‑lo 'ka‑ ‑bhö, 'ö tɔɔ ꞊nëng 'ö‑ wo 'ö to mü 'ö ga 'iin 'wo fɛi ‑bhö. 'Go mü kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö ‑da ö 'bha ‑bha dhe 'piö, kö ꞊kun dhebɔ gbɛ ‑yö ‑da ö 'bha dhe ‑bha gɔɔn‑ 'piö, kö ꞊kun ‑dadhëü ‑nu ‑wo wɔ ‑kɔ yaa ‑kë wo 'ko 'piö! ‑Kwa yi 'bhaa 'ka!»

30 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo wo ꞊kwaa Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑zü, 'ö 'wo dho Antiɔsö.

꞊Dhɛ ö ꞊wa ‑lo 'ma, 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'plɛ ‑dhɛ wo 'ko ꞊bhaa, 'wo 'sëëdhɛ bhë 'wo‑ nu ‑an ‑dhë.

31 ꞊Dhɛ ꞊wa yën 'sëëdhɛ bhë ‑a pö ‑sü ‑bha, 'ö ‑an ꞊zuö' 'glu ‑yö ‑dhi ‑an ꞊faan' 'më ‑wo 'wo‑ bɔ ‑an ‑dhë bhë ‑a ‑wun 'gü.

32 Zudë waa‑ Silasö 'wo ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'ka bhë ‑wo 'wun ‑blɛɛ piindhö wo dhegluzë ‑nu 'wo mü bhë ‑an ‑dhë, ‑an ꞊faan' 'më ‑sü 'ka ‑an ‑bha ‑zo ‑yö Yesu ‑bha ‑sü 'gü.

33 ꞊Dhɛ ꞊wa 'töng 'bhaa kë mü, 'ö mɛ ‑nu 'wo bhë 'ö ‑an mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo wo ‑wo ‑da dhegluzë ‑nu 'wo 'ma ‑an ‑dhë kö ‑waan 'yɛ wo 'zü. 'Ö dhegluzë ‑nu 'wo bhë, 'wo ‑an dɔ ‑zian ‑we ‑an 'ka ‑sü waa‑ 'dhuë‑ ‑kpɔ ‑an ‑bha ‑sü 'ka. 'Kɛɛ Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑wo ‑to mü.

34 ['Ö Silasö ‑ya pö ‑to mü ‑sü ‑yö ö ‑dhë ‑së 'pö; 'ö to mü. 'Ö mɛ 'wo dho bhë 'wo nu mɛ ‑nu 'wo ‑an bɔ bhë ‑an 'piö Zeluzalɛmë.]

35 Pɔlö 'dhö, Baanabasö 'dhö waa‑ mɛ 'bhaa ‑nu 'wo ‑to Antiɔsö bhë, ‑wo mɛ ꞊daan ‑Zlan ‑wo 'ka. 'Go mü 'wo 'wuntaɔsë 'ö kwa Dëmɛ ‑wo 'ka 'wo‑ ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë.

Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑an ‑bha ‑kan 'kuë‑ ‑sü

36 ꞊Dhɛ 'töng 'bhaa ꞊ya ziö, 'ö Pɔlö ‑ya pö Baanabasö ‑dhë: «‑Ko 'yɛ ko 'zü, 'ko bɔ pö‑ ‑nu 'gü, 'ko 'dho dhegluzë ‑nu, 'ko kwa Dëmɛ ‑wo ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë bhë ‑an 'piö! Kö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑wo 'dho ‑na 'dhiö ‑an ‑bha ‑zo ‑yö Yesu ‑bha ‑sü 'gü, kö 'koën‑ ‑a ꞊tɛi' dɔ!»

37 Baanabasö ‑yö ‑kë ‑a 'piö kö Zan 'wo‑ 'tɔ kpɔ Maakö 'ka bhë ‑yö ziö wo 'piö. 38 'Ö Pɔlö yaa 'we‑ ‑bha kö ‑yö ziö ‑an 'piö, bhii 'ö tɔɔ ‑yö ‑go ‑an 'piö 'dhiö kö ‑wo Panfili ‑sɛ 'gü, 'ö yaa 'to ‑an 'piö yuö ‑nu 'wo‑ ‑kë bhë ‑an 'dhiötoyi 'ka. 39 'Ö zaɔdhe ꞊va ‑yö ‑da Pɔlö waa‑ Baanabasö ‑an ziën, 'ö 'wo ‑kan wo 'kuë‑. 'Ö Baanabasö ‑yö Maakö sü ö 'piö, 'wo ‑da 'yitagɔ 'gü, 'wo dho 'sɛgɔ 'ö ‑ya ‑sü 'ka 'yi ziën 'wo‑ ‑dhɛ Siplë ‑a 'gü.

40 'Ö Pɔlö ‑yö Silasö sü ö 'piö 'pö. 'Ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo Antiɔsö, 'wo Pɔlö waa‑ Silasö 'wo ‑an ‑lo ‑Zlan kwɛɛ kö ‑yaan ö ‑zo kë ‑an 'piö, 'ö 'wo dho. 41 'Ö 'wo bɔ Sili ‑dhɛ waa‑ Silisi ‑dhɛ ‑an 'gü, Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo 'ma ‑an ꞊faan' 'më ‑sü 'ka, ‑an ‑bha ‑zo ‑yö Yesu ‑bha ‑sü ‑wun 'gü.

16

Timote ‑dho dɔ Pɔlö waa‑ Silasö ‑an ‑gɔ

1 Pɔlö ‑yö ‑dho 'ö ‑lo Dɛɛbö plöö. 'Go mü 'yö dho Litrë plöö. 'Ö ‑dhɛ bhë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Timote ‑yö ‑kë mü. ‑Yö Zuifö dhebɔ do 'ö ‑kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ka ‑a gbö 'ka, 'kɛɛ ‑a dë ‑yö ‑kë Glɛkö mi 'ka. 2 Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo ‑kë Litrë ‑dhɛ waa‑ Ikɔnë ‑wo ‑tɔmɔdhɛ ‑së ‑kë Timote ‑bha. 3 'Ö ‑kë Pɔlö ‑dhë ‑së kö ‑yö ziö ö 'piö. 'Ö‑ sü ö 'piö, 'ö‑ zë 'bɔng Zuifö ‑nu 'wo ‑kë 'sɛ bhë ‑a 'gü bhë ‑an ‑wun 'gü kö ꞊kun 'ö ‑an ꞊zuö' dho to zlöö. Bhii pë 'ö ‑kë 'ö yaa 'dho 'bɔng kö ‑yö ꞊tun 'tee bhë 'ö tɔɔ ‑a dë ‑yö ‑kë Glɛkö mi 'ka, 'ö mɛ 'plɛ ‑wa 'wun dɔa 'dhö.

4 'Ö pödhɛ ‑nu 'wo bɔ ‑an 'gü bhë, 'wun ‑nu 'ö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu 'wo Zeluzalɛmë 'ö ‑an ‑wo ‑yö ‑mɔa 'gü bhë, 'ö 'wo‑ pö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dhë kö ‑wo 'ta 'sü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö bhë ‑a 'dhö. 5 Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑wo ‑kë 'gbee‑ ‑zo ‑yö Yesu ‑bha ‑sü 'gü. 'Ö ‑dhɛkpaɔyi 'saadhö 'ka, mɛ ‑nu ‑wo ‑da ‑an ‑ta.

Pɔlö ‑yö 'yanpiöpë ‑yö Trɔasö plöö

6 ‑Zuu 'slööslö yaa 'we‑ ‑bha ‑an ‑gɔ kö ‑wo ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ'‑ Azi ‑pö ‑nu 'gü. 'Yö 'wo bɔ Flizi ‑sɛ waa‑ Galatö ‑sɛ ‑an 'gü. 7 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa ‑lo Misi ‑dhɛ 'sɔɔ, 'wo‑ 'slë ꞊mɛɛ kö 'waan‑ 'dho Bitini ‑sɛ 'gü; 'kɛɛ ‑Zuu 'slööslö yaa 'we‑ ‑bha ‑an ‑gɔ 'zü kö ‑waan 'dho 'ma. 8 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë 'dhö 'wo bɔ Misi ‑sɛ 'gü, 'wo dho Trɔasö plöö.

9 ꞊Dhɛ 'ö 'wo dɔ gbeng 'ö Pɔlö ‑yö 'yanpiöpë do yö. 'Yö gɔɔn‑ do 'ö go Maseduanë yö kö ‑yö dɔ ‑sü 'ka ‑a wö 'dhiö. 'Ö‑ pö Pɔlö ‑dhë: «‑Bhö bɔ Maseduanë zö kö 'ü nu yi ‑dhë!»

10 ꞊Dhɛ 'ö Pɔlö ꞊ya 'yanpiöpë yö 'dhö, 'ö 'yi‑ këdhɛ ꞊mɛɛ, 'yi dho Maseduanë ‑sɛ 'gü. Bhii yi‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö yi ꞊dhɔɔ ‑kë 'ma kö 'yiën‑ 'dho Yesu ‑bha 'wuntaɔsë 'ka mɛ ‑nu 'wo zian 'ö 'ma bhë ‑a ‑ta ‑an ꞊dhia.

Lidi ‑yö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ Filipö plöö

11 Yi ‑da 'yitagɔ 'gü, 'yi go Trɔasö, 'yi dho vɛɛdhö 'sɛ 'ö 'yi ziën 'wo‑ ‑dhɛ Samotrasë bhë ‑a 'gü ꞊zian'.

꞊Dhɛ ‑dhɛ ꞊ya 'po, 'yi go mü, 'yi dho Neapoli ‑pö 'gü. 12 'Ö 'yi go mü 'zü, 'yi 'ta sü 'yi dho Filipö ‑pö 'gü. Filipö ‑pödhɛ 'ö bhë ‑yö ‑kë pödhɛ ‑nu 'wo ‑kë Maseduanë ‑sɛ ‑a 'gü bhë ‑a ꞊bhlëzë 'ka, bhii ‑yö ‑kë dɔ ‑sü 'ka mɛ ‑nu 'wo go Wlɔmë ‑an kwɛɛ.

Yi ‑dhɛkpaɔyi 'dɛdɛ ‑kë mü. 13 'Ö Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi 'ka 'yi go plöö, 'yi dho pö‑ ꞊taa ‑bha, 'yiga do 'kpong 'dhiö, bhii pë 'yi‑ ‑ya yi ꞊zuö' 'piö 'ö tɔɔ Zuifö ‑nu ‑bha ꞊bhɛadhɛ do ‑yö ‑dho kë mü. 'Yi ‑lo mü 'ö 'yi ꞊yaannu, 'yi 'wun ꞊blɛɛ dhoo ‑nu 'wo ‑kë wo 'ko ꞊bhaa mü ‑an ‑dhë. 14 Dhebɔ do 'wo‑ ‑dhɛ Lidi 'yö go Tiatii, ‑yö ‑kë dhoo ‑nu 'wo bhë ‑an ziën mü. ‑Yö ‑kë ꞊yeega sɔ nuɛazë ꞊sɔnng' 'gbeezë 'dhɔɔdɔdhe 'ka. 'Go mü ‑yö ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya. 'Ö kwa Dëmɛ ‑ya ꞊zuö' 'dhi ‑po kö ‑yaan ö 'to 'to ‑së 'ka Pɔlö ‑wo ‑bha. 15 'Ö yö 'dhö, ö ‑bha 'kɔɔmɛ ‑nu 'dhö, 'wo ‑an bɔ yiö Yesu 'tɔ 'ka. 'Go mü 'ö‑ pö yi ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ, 'ma Dëmɛ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, kö ‑ka nu n ‑gɔ kɔɔ, 'ka 'to mü!»

'Yö ‑gban yi ‑bha kö 'yi 'we‑ ‑bha ‑a ‑gɔ.

Mɛ ‑nu ‑wo Pɔlö waa‑ Silasö ‑da ‑kanso 'gü

16 Yi do 'ka kö yi 'dho ‑na Zuifö ‑nu ‑bha ꞊bhɛa' ‑dhɛ ‑bha, yi yuökëdhe do ‑yö zian ‑ta. Dhebɔ bhë ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a 'gü 'ö ꞊ya kë 'ö 'wun ‑nu 'wo dho kë mɛ ‑nu 'ka, 'ö‑ to 'dhiö 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑a ‑mɛ ‑nu ‑dhë. 'Ö‑ ‑bha ‑dɛ bɔ ‑sü bhë ‑a 'gü, 'ö nu 'wëü‑ ꞊vava ‑nu 'ka ö ‑gɔmɛ ‑nu ꞊dhia. 17 Dhebɔ bhë 'ö yö ‑ziö yië‑ Pɔlö ‑nu yi 'piö ‑sü 'gü, 'gbla ‑sü 'ka mɛ ‑nu ‑dhë ꞊nɛɛ: «Mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑wo ‑Zlan 'ö ꞊va 'ö ‑ziö ‑zlan ‑nu 'wo to ‑an 'plɛ ‑ta ‑a ‑bha yuökëmɛ ‑nu 'ka! ‑Kɔ 'ö ‑Zlan ‑yö mɛ dha ‑a 'ka bhë ꞊nɛ 'wo‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë!»

18 ‑Ya ‑kë 'dhö ‑dhɛkpaɔyi ꞊plëëzë 'ka. 'Ö 'wun ‑yö ‑na Pɔlö ‑zuë, 'ö‑ pö ‑zuu yaa 'ö ‑kë dhebɔ bhë ‑a 'gü bhë ‑a ‑dhë: «A‑ ‑pö ü ‑dhë, Yesu Klito 'tɔ 'ka: ‑Bhö 'go dhebɔ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü!» 'Ö ‑zuu yaa ‑yö go ‑a 'gü ‑dhɛ do bhë ‑a ‑bha.

19 ꞊Dhɛ ‑dɛbɔdhe bhë ‑a ‑gɔmɛ ‑nu ꞊waa‑ dɔa ꞊nɛ wo 'ka 'dho 'wëüga gbɛ yö ‑a 'gbloo 'piö gbɔ, 'wo Pɔlö waa‑ Silasö ‑an kun, 'wo ‑an ꞊gblëë 'dhëëdhö, mɛ ‑nu 'ö ‑wogbiindhɛ 'dhö ‑an ‑gɔ ‑an wö 'dhiö mü. 20 'Wo dho ‑an 'ka 'zü, mɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ꞊vava 'wo Wlɔmë ‑mɛ ‑nu 'ka ‑an ꞊dhia 'wo‑ pö: «Gɔɔn‑ ‑nu 'wo ꞊nɛ ꞊wa nu pö‑ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü, mɛ ꞊zuö' ‑kaan 'kuë ‑wun 'ka! Zuifö ‑nu ‑mü ‑an 'ka! 21 Pë ‑nu kwaa‑ tɔng ‑ya pö mɛ 'kwa Wlɔmë ‑mɛ 'ka kö ꞊kun 'kwa ‑we ‑a ‑bha bhë ‑wo mɛ ‑nu ꞊daan' ‑na ‑an 'ka kö ‑wa kë.» 22 'Ö mɛ gbung ‑nu ‑de 'pö, 'wo yö Pɔlö waa‑ Silasö ‑an 'klo bhɔ ‑sü ‑bha. 'Ö mɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ꞊vava ‑wa pö wo ‑bha 'dhasi ‑nu ‑dhë ‑wo ‑an ‑bha sɔ ‑nu bho ‑an ‑bha kö ‑wo ‑an ‑ma ‑klaa 'ka.

23 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa ‑klaa ‑yaan ꞊plëëzë 'sü ‑an ‑bha, 'wo ‑an ‑zuö ‑kanso 'gü. 'Ö mɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ꞊vava ‑wa pö 'yan ‑to ‑kanso 'kɔdhi ‑bha ‑mɛ ‑dhë ‑yö ö 'yan 'to ‑an ‑bha ‑së 'ka.

24 ꞊Dhɛ 'ö 'yan ‑to ‑kanso 'kɔdhi ‑bha ‑mɛ ꞊ya ‑wo 'ö bhë ‑a ma, 'yö dho mɛ ꞊plɛ 'wo bhë ‑an 'ka, ‑kanso 'kɔdhi mɛ 'wo‑ ‑maa ‑kë ꞊duö bhë ‑a 'gü, 'wo ‑an ‑gɛn yö 'lü 'gü.

25 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa dɔ gbeng ziën, Pɔlö waa‑ Silasö ‑wo yö ꞊bhɛa' ‑sü 'gü kö ‑wo 'tan ‑nu bho ‑na ‑Zlan 'tɔ 'piö. ‑Kanso 'kɔɔmɛ 'wo ‑kë mü, ‑wo wo 'to ‑to ‑an ‑wo ‑bha. 26 'Yö 'sɛ ‑yö yö ꞊zluun ‑sü ‑bha 'gbee‑ 'ka, 'ö ‑kanso 'kɔ kpong 'plɛ ‑wo ‑po, 'ö mɛ ‑nu 'saadhö 'wo ‑kanso 'kɔɔdhö 'ö ‑an 'plɛ ‑bha ꞊yɔɔ' ‑yö go ‑an ‑bha. 27 'Ö 'yan ‑to ‑kanso 'kɔdhi ‑bha ‑mɛ ‑yö ‑büö.

꞊Dhɛ 'ö ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ ‑kanso 'kɔdhi ‑ta kpong 'plɛ ꞊wa 'po, 'yö ö ‑bha ‑dhaa sü kö ‑yaan ö ‑de zë. Bhii ‑yö ö ‑zo ‑ta ꞊nɛ ‑kansogümɛ ‑nu 'plɛ ꞊wa ꞊duë. 28 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö Pɔlö ꞊yaa‑ 'wun dɔ, ‑yö ‑gbla ö ꞊faan' 'plɛ 'ka 'ö‑ pö: «Kö ꞊kun 'ü pë yaa ‑kë ü ‑de 'ka! Yi 'plɛ yi ‑kanso 'kɔɔdhö zö!»

29 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö 'yan ‑to ‑kanso 'kɔdhi ‑bha ‑mɛ ‑ya pö ‑wo 'siö dɔ, 'ö ‑bla sü 'ö dhoë 'kɔdhi mɛ 'ö Pɔlö waa‑ Silasö 'wo ‑kë ‑a 'gü bhë ‑a 'gü ꞊zluun ‑sü 'ka. 'Yö ‑lo ö kpɔn 'gü ‑an 'dhiö, 30 'yö ‑an yö plaan. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «N dë ‑nu, ‑më 'a dho ‑a kë kö 'aan‑ dhasü yö ꞊ɛ?»

31 'Ö 'wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'wo‑ pö: «‑Bhö yi Dëmɛ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑! ꞊Ya kë 'dhö, bhi 'dhö, ü ‑bha 'kɔɔmɛ ‑nu 'dhö, ka ‑dho dha.»

32 'Ö 'wo kwa Dëmɛ ‑wun ꞊blɛɛ yö 'dhö, mɛ ‑nu 'saadhö 'wo ‑kë ‑a ‑gɔ kɔɔ ‑an ‑dhë. 33 'Yö dho ‑an 'ka 'lɛlɛ do gia‑ bhë ‑a 'ka gbeng, 'yö ‑an ‑bha bhüö ‑nu ‑zlu. 'Ö ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü, yö 'dhö, ö ‑bha 'kɔɔmɛ ‑nu 'dhö, 'wo ‑an bɔ yiö Yesu 'tɔ 'ka. 34 'Ö dho Pɔlö waa‑ Silasö ‑an 'ka ö ‑gɔ kɔɔ, 'ö ‑bhöpë nu ‑an ‑dhë. Gɔɔn‑ 'ö bhë waa‑ ö ‑bha 'kɔɔmɛ ‑nu ‑an ꞊zuö' 'glu ‑yö ‑dhi ꞊va 'ka, bhii 'ö tɔɔ ‑wo ‑Zlan ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑.

35 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊kpaɔ, 'ö mɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊vava 'wo Wlɔmë ‑mɛ ‑nu 'ka bhë 'wo 'dhasi ‑nu bɔ 'yan ‑to ‑kanso 'kɔdhi ‑bha ‑mɛ ‑dhë, ‑a ‑pö ‑a ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑yö ö ꞊kwaa' mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑zü ‑wo 'dho.

36 'Yan ‑to ‑kanso 'kɔdhi ‑bha ‑mɛ 'ö bhë ‑yö ‑nu, 'ö‑ pö Pɔlö ‑dhë ꞊nɛɛ: «Mɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊vava ‑nu, ‑wo wo ‑wo ‑bɔ ꞊nɛ 'a n ꞊kwaa' ka ‑zü. ꞊Dhɛ 'ö 'pö, ‑ka kaa‑ 'dho wo ꞊zuöyagluu 'ka!»

37 'Kɛɛ Pɔlö ‑ya ‑pö 'dhasi ‑nu 'wo ‑an bɔ bhë ‑an ‑dhë ꞊nɛɛ: «Yi 'yi Wlɔmë 'në ‑nu 'ka bhë, waa za dɔ yi ‑bha kö ‑yaan 'dho yi kun, 'ö 'wo yi ‑ma mɛ 'kpɛkpɛ wö 'dhiö, 'go mü 'wo yi ‑zuö ‑kanso 'gü. 'Wo‑ 'piö zlöö kö 'wo yi bho ‑kanso 'gü ‑bin ‑blü ‑a? ‑Abi'! Wo gia‑ ‑wo nu, ‑wo yi bho mü!»

38 'Ö mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo dho Pɔlö ‑wo 'ö bhë ‑a 'ka mɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ꞊vava ꞊dhia. ꞊Dhɛ mɛ ‑nu 'wo bhë ꞊waa‑ ma ꞊nɛ Pɔlö waa‑ Silasö Wlɔmë 'në ‑nu ‑mü ‑an 'ka, 'ö 'siö ‑yö ‑kan ‑an 'gluu. 39 'Ö 'wo nu 'wo ‑wo ‑së pö ‑an ‑dhë. 'Go mü 'wo ‑an bho ‑kanso 'kɔɔdhö, 'ö 'wo ꞊bhɛa ‑an ‑dhë kö ‑wo 'go pö‑ 'ö bhë ‑a 'gü.

40 ꞊Dhɛ Pɔlö waa‑ Silasö ꞊wa 'go ‑kanso 'gü, ‑wo ‑dho Lidi ‑gɔ kɔɔ. ꞊Dhɛ ꞊wa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo mü ‑an yö, 'wo ‑an ꞊faan' më. ꞊Dhɛ ‑kë 'pö, 'wo go pödhɛ 'ö bhë ‑a 'gü 'wo dho.

17

Pɔlö waa‑ Silasö ‑wo Tesalɔnikö plöö

1 ‑Wo ‑bɔ Anfipoli ‑pö waa‑ Apoloni ‑pö ‑an 'gü, 'wo dho 'wo ‑lo Tesalɔnikö ‑pö 'ö Zuifö ‑mɛ ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ do 'dhö ‑a ‑bha bhë ‑a 'gü. 2 Pɔlö ‑yö ‑dho Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü ꞊nɛ ‑kɔ ꞊ya kë 'ö‑ ꞊kaa' ‑kplawo bhë ‑a 'dhö. 'Ö ‑Zlan ‑wo 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka, 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë, 'ö waa‑ mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo‑ ‑ta ꞊dhɛɛ' kpɔ, kö ‑ya ‑daa kë ‑na; 'wo‑ ꞊kaa' 'dhö Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ‑yaaga 'ka. 3 'Yö‑ ‑gɛn ‑nu pö ‑an ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑a 'dhö ‑a ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑yö 'yena ꞊kaa', 'ö ga, 'ö goë ga 'gü bhë ‑a 'dhö. 'Yö‑ pö ‑an ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ: «‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'a‑ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na ka ‑dhë bhë 'ö tɔɔ Yesu.»

4 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, mɛ do do ‑nu ‑wo go ‑an ziën 'ö 'wo ‑Zlan ‑wo 'ö Pɔlö ‑ya ꞊blɛɛ bhë 'wo‑ ‑dhɛ 'wun gia‑; 'ö 'wo nu Pɔlö waa‑ Silasö ‑an 'piö. ‑Kɔ do bhë 'ö mɛ kpö ꞊va 'wo ‑kë Glɛkö ‑nu 'ka, 'wo ‑kë ‑Zlan gbamɛ ‑nu 'ka waa‑ dhebɔ ‑nu ꞊bhlëzë ꞊plëëzë 'wo ‑kë pödhɛ bhë ‑a 'gü 'wo‑ ꞊kaa' 'pö.

5 'Ö ꞊druɛi ‑yö Zuifö ‑nu ‑kë, 'ö tɔɔ yaa ‑kë ‑an ‑dhë ‑së kö mɛ ‑nu ‑wo 'dho Pɔlö waa‑ Silasö ‑an 'piö ꞊va 'ka ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö. 'Ö 'wo këpëyaamɛ ‑nu ꞊kpaa kpa 'kuë‑ ‑kpinngga ‑nu 'piö, 'wo yö mɛ ‑gbaa ‑nu ꞊blüü 'blü ‑sü 'gü, 'wo pömɛ ‑nu ꞊zuö' ‑kan 'kuë. 'Ö 'wo nu gɔɔn‑ 'wo‑ ‑dhɛ Zazɔn bhë ‑a ‑gɔ 'kɔ 'dhiö, 'ö 'wo‑ ‑bha 'kɔ kpong ‑nu wü, Pɔlö waa‑ Silasö ‑an ꞊mɛɛ' ‑sü 'ka, 'ö tɔɔ ‑wo ‑kë ‑a 'piö kö 'waan‑ 'dho ‑an 'ka 'sɛgümɛ ‑nu 'dhiö.

6 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ waa ‑an yö, 'wo Zazɔn waa‑ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'bhaa ‑nu ꞊gaan 'gan, 'wo dho ‑an 'ka pö‑ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu 'dhiö. 'Wo yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'gü ꞊nɛɛ: «Gɔɔn‑ ‑nu 'wo mɛ ‑nu dɔ ‑gbɔudhö, ‑dhɛ 'saadhö 'gü bhë ꞊wa nu ꞊wa ‑lo plöö zö! 7 Zazɔn ꞊nɛ 'ö ‑an ‑nia kun ö ‑gɔ kɔɔ! 'ö‑ ‑nia ‑nu 'wo bhë, ‑dhɛ 'wo‑ ‑bha 'töüdhö 'ö 'wo tɔng ‑nu 'ö kwa ‑bha 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va ‑ya ‑zɔn bhë 'wo ‑an 'plɛ ꞊siö, bhii ‑wa ‑pö ‑gludë gbɛ 'wo‑ ‑dhɛ Yesu ‑yö ‑dhö!»

8 ‑Wo ‑nu 'wo bhë ‑wo mɛ gbung waa‑ pö‑ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ꞊zuö' ‑luu. 9 'Ö Zazɔn waa‑ mɛ ‑nu 'wo dho ‑an 'ka pö‑ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu 'dhiö bhë, 'wo tɔng ‑kë pö‑ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë, 'kɛɛ kö waa pë yaa gbɛ kë. ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa yën tɔng kë ‑sü ‑bha 'ö 'wo wo ꞊kwaa ‑an ‑zü, 'wo dho.

Pɔlö waa‑ Silasö ‑wo ‑dho Bele plöö

10 ꞊Dhɛ 'wo dɔ gbeng 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑wo wo ‑kwaa Pɔlö waa‑ Silasö ‑an ‑zü, 'wo dho Bele. ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa ‑lo mü, 'wo dho Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü. 11 Mɛ ‑nu 'wo mü bhë 'to ‑to Pɔlö waa‑ Silasö ‑bha ‑sü ‑yö ‑dhi ‑an ‑dhë, 'ö ꞊ziö' ‑a 'ka Zuifö ‑mɛ ‑nu 'wo Tesalɔnikö plöö ‑an ‑ta. 'Ö 'wo ‑Zlan ‑wo kun wo ꞊zuöga 'plɛ 'ka. 'Ö yi 'saadhö 'ka, 'wo ‑Zlan ‑wo 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka bhë 'wo‑ ‑wo pö wo 'ko ꞊bhaa kö ꞊ya kë ꞊nɛ pë 'ö Pɔlö ‑ya pö bhë 'wun gia‑ ‑mü, kö 'waan‑ ‑a dɔ. 12 'Ö Zuifö ‑nu ꞊plëëzë ‑wo go ‑an ziën 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 'Go mü 'zü Glɛkö dhoo ‑nu ꞊bhlëzë waa‑ Glɛkö gɔɔn‑ ‑nu ꞊plëëzë ‑wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'pö.

13 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö Zuifö ‑nu 'wo Tesalɔnikö ꞊waa‑ ma ꞊nɛ Pɔlö ‑yö ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü Bele, 'wo nu 'wo mɛ gbung bhë 'wo 'wun 'vlanvlan ‑da ‑an 'toüdhö. 'Go mü 'wo‑ ‑kë 'ö mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo Pɔlö 'klo bhɔ.

14 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo Bele bhë, 'wo Pɔlö waa‑ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'bhaa ‑nu bɔ 'yoo 'piö ꞊zian' ‑bla 'ka, 'ö 'wo wo ꞊kwaa'‑ ‑an ‑zü 'wo dho. 'Kɛɛ Silasö waa‑ Timote ‑wo ‑to Bele. 15 Mɛ ‑nu 'wo dho Pɔlö ‑dɔ zian‑ ꞊dhia, ‑wo ‑dho 'wo ‑lo ‑a 'ka Atɛnë plöö. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo ‑yɛ wo 'zü Silasö waa‑ Timote ‑an ‑bha ‑naɔ 'ö Pɔlö ‑ya dɔ ‑an ‑gɔ ꞊nɛɛ, ‑wo nu 'zodhö, ‑wo yö ö ‑bha bhë ‑a 'ka.

Kë 'ö Pɔlö ‑ya wo Atɛnë plöö

16 'Töng 'ö Pɔlö ‑yö ꞊kaa' dɔ ‑sü 'ka Silasö waa‑ Timote ‑an ‑gɔ Atɛnë bhë, ‑a 'yan ‑yö ‑da gbapë ‑nu ‑ta Atɛnë mü ꞊va; 'ö 'wun ‑yö naa‑ ‑zuë. 17 ‑A 'töng bhë ‑a 'ka, ꞊ya kë Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü, mɛ ‑nu 'wo Zuifö 'ka waa‑ mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka 'ö 'wo ‑kë ‑Zlan ꞊bhlëyamɛ ‑nu 'ka waa‑ Pɔlö ‑nu, ‑wo 'dɔɔ ‑nu ‑dɔ wo 'ko ꞊bhaa ‑Zlan ‑wo 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a ‑ta. 'Ö mɛ ‑nu 'ö Pɔlö ꞊ya ‑kpën ‑an ‑bha 'dhëëdhɛ ꞊va 'gü, 'ö wo ‑nu 'wo 'wun dan 'kuë. 18 'Ö ‑zo ‑ta 'wun 'gü ‑mɛ 'bhaa ‑nu mɛ 'wo ‑we 'wun 'ö Epikulö mɛ ꞊daan ‑a 'ka bhë waa‑ mɛ 'bhaa ‑nu 'wo ‑we Zenɔ ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo ‑bha 'ö 'wo ‑an ‑dhɛ Sitoisiɛn, 'wo yö 'wun ‑blɛɛ Pɔlö ‑dhë ‑sü 'gü. 'ö‑ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö: «‑Më ‑wun 'ö ‑zuödɔmɛ 'ö ꞊nɛ 'ö‑ ꞊blɛɛ' ‑na ꞊nɛ ꞊ɛ?» 'ö‑ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö 'zü: «‑Yö ‑kë ‑Zlan ‑nia ‑nu 'ö ‑an ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na bhë.» Pë 'ö ‑kë 'wo‑ pö 'dhö bhë 'ö tɔɔ Pɔlö ‑yö ‑kë Yesu ‑wun waa‑ mɛ ‑nu ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ' ꞊dhia.

19 'Ö 'wo Pɔlö kpa wo ‑bha, 'wo dho ‑a 'ka mɛ ziizii ‑nu ‑bha ‑yakuëdhe 'ö 'wo‑ ‑dhɛ Aleopazö ‑yakuëdhe bhë ‑a ‑ta. 'Ö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi‑ 'piö kö mɛ ꞊daan' ‑wo ‑dëü 'ü‑ ‑zɔn ‑na bhë 'yi‑ dɔ. 20 Bhii 'wun ‑nu 'wo bhë yiëë ‑an ma do. Pë 'ö ‑kë 'ö 'yi‑ 'piö kö yi‑ ‑gɛn ma 'ö bhë.» 21 Bhii 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'saadhö 'wo Atɛnë ‑mɛ ‑nu 'ka waa‑ ‑nia ‑nu 'wo ‑kë pö‑ bhë ‑a 'gü mü, ‑wo 'töng 'plɛ ‑sü wo 'to ‑to 'wun ‑taɔ ‑dëü ‑nu waa‑ ‑an ꞊blɛɛ' ‑sü ‑nu ‑bha.

22 'Ö Pɔlö ‑yö ꞊luu mɛ ziizii ‑nu 'wo Aleopazö ‑bha ‑yakuëdhe ‑ta bhë ‑an wö 'dhiö, 'ö‑ pö: «Atɛnë ‑mɛ ‑nu, a‑ ‑dɔ ꞊nɛ, ka ‑zlan ‑nu ꞊plëëzë ‑gba. 23 Bhii n ‑ma ꞊nië' ‑sü 'ka, ka ‑gɔ pödhɛ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü, 'ma ‑dhɛ ‑ga ka ‑bha ‑Zlan ‑nu gbadhɛ ꞊plëëzë ‑bha; a slabhodhɛ do 'bhaa ‑yö. Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka mü 'ö tɔɔ: ‹‑Zlan 'ö 'yiëë‑ dɔ, ‑a ‑bha sla‑ ‑bho ‑a ‑ta ‑pë 'ö ꞊nɛ.› ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, a ‑nu kö ‑Zlan 'ö 'ka‑ gba ‑na 'ö 'kaa‑ dɔ bhë 'aan‑ ‑a ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë. 24 ‑Zlan 'ö bhë 'ö 'kpongtaadhɛ waa‑ ö 'gü ‑pë ‑nu 'töüdhö 'wo ‑kë ꞊blëë' 'dhɛ ‑nu, wü ‑nu, ‑ma ‑nu waa‑ 'yuö‑ ‑nu 'ka bhë 'ö ‑an ‑kë. Yö 'ö ‑kë dhang‑ waa‑ 'sɛ ‑an ꞊kɔɔnmɛ 'ka bhë yaa 'dho 'go mü 'zü ‑yaan kë ‑a ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ‑nu 'ö mɛ ‑nu ‑wa dɔ wo ‑kɔ 'ka ‑a 'gü. 25 'Go mü 'zü, ‑Zlan ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü 'yaa ‑gban pë 'ö mɛ 'bhee‑ ‑nu dho ‑a nu ‑a ‑dhë, ‑a ‑bha yuö kë ‑sü 'ka ‑a ‑bha. Bhii yö ꞊nɛ 'ö ‑kë ‑a 'gü ‑sü, 'të ‑sü waa‑ pë ‑nu 'saadhö 'ö mɛ ‑bha ‑wun ‑yö yö ‑a ‑bha ‑a nu ‑an ‑dhë. 26 ‑Zlan ‑yö gɔɔn‑ do ‑da 'dhiö. Gɔɔn‑ 'ö bhë 'ö 'kpongtaamɛ ‑nu 'plɛ ‑wo go ‑a 'gü, 'ö‑ ‑kë kö mɛ ‑nu 'wo bhë ‑wo ꞊bhɛɛ 'kpongtaadhɛ 'plɛ ‑bha. Kö ‑Zlan ‑yaan ꞊tun mɛ ‑nu ‑da ‑na, 'töng 'wo dho ‑a kë 'kpongtaa waa‑ ‑an ‑bha ‑yadhɛ ‑nu 'wo dho kë ‑a ‑bha, ‑yö ‑an 'plɛ ‑kë 'dhiö. 27 Pë ‑nu 'wo bhë 'töüdhö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑kë kö mɛ ‑nu ‑waan wo ꞊faan' 'sü ö ꞊mɛɛ' ‑sü 'ka, ‑dhɛ ꞊plëëzë ‑bha kö ‑waan ö yö. ‑Yö 'dhö, 'kɛɛ kë 'kwa‑ wo 'dhö do do 'ka bhë ‑Zlan 'yaa mɛ gbɛ 'ka ꞊gbiin. 28 Bhii kwa ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü 'dhö, kwa ‑bha ‑go piën‑ ‑sü waa‑ pë 'kwa‑ 'ka, ‑an 'plɛ ‑wo ‑go ‑a 'gü. Ka ‑bha 'dhikanmɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑wo do ‑pö, 'ö bhɔ ‑wo 'a‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë zö bhë ‑a ‑bha 'wo‑ pö: ‹‑Zlan ꞊nɛ 'ö kwa ‑da, 'ö‑ ‑wun 'gü 'kwa‑ ‑bha 'në ‑nu 'ka.› 29 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ, kwa ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu 'ka bhë kö kwa 'ka 'dho kwa ‑zo ta ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö ‑kë ꞊nɛ pë 'bin 'wo‑ ‑kë 'sënng 'dhö, zëng waa‑ ‑guö 'dhö 'ö mɛ 'ö‑ këdhɛ dɔ ‑së 'ka 'ö‑ kë ‑na 'ka bhë ‑a 'dhö. Bhii 'ö tɔɔ pë ‑nu 'wo bhë pë 'bin 'kpaan 'ö ‑këdhösü 'yaa ‑an ‑gɔ yö ‑mü ‑an 'ka. 30 'Töng 'ö waa 'wun dɔa ‑Zlan ‑bha bhë, ‑Zlan ‑zo ‑de 'yaa‑ ‑wun 'piö kö ‑waan 'dhoë‑ pö ‑yö ‑kë ‑a 'piö kö 'ö mɛ ‑nu ‑bha za 'kan. 'Kɛɛ zlöö ꞊nɛ ‑yö mɛ 'plɛ ꞊dhɔɔ kë ‑na, ‑dhɛ 'saadhö 'gü kö ‑wo wo ꞊kwaa'‑ wo ‑bha ‑tosiadhe yaa ‑nu ‑zü, kö ‑wo ziö ö 'piö. 31 ‑Yö yi do 'ö dho za kan ‑a 'ka 'kpongtaamɛ 'saadhö ‑an ‑bha ö ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü 'gü ‑a ‑kpɔ, 'ö bɔa mɛ do 'ö‑ ‑ya bhë ‑a ‑ta. 'Wun 'ö 'dhö bhë ‑ya ‑zɔn mɛ 'plɛ ‑dhë ꞊nɛ ö ‑dho ‑a kë 'dhö, mɛ 'ö‑ ‑ya bhë ‑a ‑bho ga 'gü ‑sü 'ka.»

32 'Wun 'ö ‑kë mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü ‑wun 'ka bhë, ꞊dhɛ 'ö ꞊waa‑ ma, 'ö mɛ ‑nu ‑wo duö 'luu sü ‑a 'ka, kö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa pö ‑na: «‑Yö 'to 'dhö; ꞊dɛɛ ‑bha ꞊ya ‑mɔ!»

33 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Pɔlö ‑yö go mü 'ö ‑ziö. 34 'Kɛɛ ‑an mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑ziö Pɔlö 'piö, 'wo ‑Zlan ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑. Mɛ ‑nu 'wo 'dhö bhë, Dönisö 'ö ‑kë zakanmɛ 'ö Aleopazö ‑mɛ do 'ka, dhebɔ do 'wo‑ ‑dhɛ Damalisö waa‑ mɛ 'bhaa ‑nu 'wo to, ‑wo ‑kë mü 'wo ‑kë ꞊zuö' ‑dhië ‑Zlan 'piö ‑mɛ ‑nu 'ka.

18

Pɔlö ‑yö Kolɛntö plöö

1 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya kë 'dhö Pɔlö ‑yö ‑go Atɛnë, 'yö ‑ziö 'ö dho Kolɛntö plöö. 2 'Yö ‑kpën Zuifö mi do 'wo‑ ‑dhɛ Akilasö, 'ö bhɔ Pɔng ‑sɛ 'gü waa‑ ö bɔɔ Plisilö ‑an ‑bha kö ꞊wa 'go Itali ‑sɛ 'gü, ꞊wa nu Kolɛntö ‑pö 'gü ‑a ‑dhɛ yaa ꞊glɔɔ ꞊kun, bhii 'ö tɔɔ Itali ‑sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va Klodö ‑ya ‑pö Zuifö ‑nu ‑wo 'go Wlɔmë ‑pö 'gü. 'Ö Pɔlö ‑yö ‑wo ‑an 'piö. 3 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ waa‑ Pɔlö ‑nu ‑an këyuö ‑yö do bhë (‑wo ‑kë sɔkɔdɔmɛ 'ka), 'yö to ‑an ‑gɔ kɔɔ, 'ö wo ‑nu 'wo yuö ‑kë wo 'kuë‑. 4 'Ö Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi 'saadhö 'ka, Pɔlö waa‑ mɛ ‑nu 'wo Zuifö 'ka waa‑ Glɛkö ‑nu 'wo ‑Zlan ‑wo dan 'kuë Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü. 'Ö Pɔlö ‑yö ‑an ꞊kɔɔ' ꞊yɛɛ ö ꞊faan' 'plɛ 'ka kö ‑waan Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑.

5 ꞊Dhɛ Silasö waa‑ Timote ꞊wa 'go Maseduanë ꞊wa nu, Pɔlö ‑yö 'töng 'plɛ ‑sü, 'yö ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ ‑a ‑zɔn Zuifö ‑nu ‑dhë kpinngdhö ‑sü 'ka ꞊nɛ Yesu ꞊nɛ tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ. 6 Zuifö ‑nu waa 'we ‑a ‑bha kö 'wo 'we Pɔlö ‑wo ‑bha. 'Ö 'wo 'si ‑nu bho ‑a ‑gɔ, 'ö Pɔlö ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'gbee‑ 'ka ö ‑bha sɔ ‑nu ꞊kpënng ‑sü 'ka (‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ wo ‑nu wo ‑wo 'yaa‑ 'gü do) 'ö‑ pö: «꞊Ya kë ꞊nɛ kaa dha, kö ka gia‑ kaa‑ 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu kë ‑sü ‑mü, kö ‑a ‑wun 'yaa n tuö. ꞊Dhɛ 'ö 'pö, 'go ꞊dɛɛ ‑bha a ‑dho go ka 'piö kö 'aan‑ 'dho mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka ‑an 'piö kö 'aan‑ ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë.»

7 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö, 'ö go ‑an 'piö, 'ö dho gɔɔn‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Titusö Zutusö 'ö ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya, 'ö‑ ‑bha 'kɔ 'dhö Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'sɔɔ bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ. 8 Klipusö 'ö ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ꞊kɔɔnmɛ 'ka bhë waa‑ ö ‑bha 'kɔɔmɛ ‑nu ‑wo Dëmɛ ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑. 'Ö Kolɛntö ‑mɛ ‑nu ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ 'wo Pɔlö ‑wo ma, ‑wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'wo ‑an ‑bɔ yiö Yesu 'tɔ 'ka.

9 Gbeng ‑yi do 'ka, Pɔlö ‑yö 'yanpiöpë do ‑yö. 'Ö Dëmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ü ‑kë! ‑Bhö 'dho ü 'dhiö 'wun ‑blɛɛ mɛ ‑nu 'wo zö ‑an ‑dhë ‑sü 'ka, kö ꞊kun 'ü ü 'dhi yö 'kuë‑! 10 Bhii a ü 'piö; mɛ gbɛ 'ka 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö ü 'kun kö ‑yö pë yaa kë ü 'ka. 'Ö tɔɔ mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dho go pö‑ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü kö ‑waan 'we n ‑wun ‑bha.»

11 Pɔlö ‑yö ‑kwɛ do waa‑ ö 'gbu ‑kë Kolɛntö ‑mɛ ‑nu ‑gɔ pö‑ bhë ‑a 'gü. 'Ö mɛ ‑nu ꞊daan ‑Zlan ‑wo 'ka.

12 'Töng 'ö Galiɔn ‑yö ꞊kaa' ‑gludë 'ka, Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑gɔ 'sɛ 'ö‑ 'tɔ ‑yö ‑kë Akai 'ka bhë ‑a 'ka, Zuifö ‑nu ‑wo ‑dho wo 'ko ꞊bhaa Pɔlö ‑gɔ, 'wo‑ kun 'wo dho ‑a 'ka mɛkɔɔnmɛ 'dhiö kö ‑yö za ‑lo ‑a tuö. 13 'Wo‑ pö mɛkɔɔnmɛ Galiɔn ‑dhë: «Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑ya 'piö kö ‑Zlan gba ‑kɔ gbɛ 'ö 'yaa kwa ‑bha tɔng 'piö 'ö mɛ ‑nu ꞊daan ‑a 'ka.»

14 ꞊Dhɛ Pɔlö ‑ya ‑kë kö 'yaan‑ 'wun ꞊blɛɛ'‑, 'ö Galiɔn ‑ya pö Zuifö ‑nu ‑dhë: «Mɛ 'ka ꞊nɛ, ‑më 'ö‑ ‑kë ‑ɛ? ꞊Ya kë ꞊nɛ 'wun 'yaa 'kpëdhö 'ö‑ ‑kë, 'iin 'wun yaa 'bhaa ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë ‑bezë, kö a ‑dho 'töng sü 'a n 'to toë ‑së 'ka. 15 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ ‑yö ‑gban 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'kpaan 'dhö, mɛ 'tɔ ‑wun waa‑ ka ‑bha tɔng ‑wun ‑nu ‑bha yö ‑mü bhë, kö a ‑kɔ 'wun mɛ 'ö 'dhö bhë ‑a 'kan ‑sü 'ka. Ka gia‑, ‑ka ka ‑bha pë 'kan!»

16 'Yö ö ‑bha 'dhasi ‑nu bɔ 'wo ‑an ‑kë, 'wo go zadɔkɔ 'gü mü.

17 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, Sɔtɛnë 'ö ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ꞊kɔɔnmɛ 'ka, 'wo‑ kun, 'wo‑ ‑ma za dɔ ‑a 'gü ‑kɔ 'dhiö mü. 'Kɛɛ yaa kë Galiɔn 'gü pë gbɛ 'ka.

Pɔlö ‑bha ‑yɛ ö 'zü ‑sü 'yö dhoë Antiɔsö

18 Pɔlö ‑yö ꞊glɔɔ Kolɛntö, Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo mü ‑an 'piö. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö go mü 'yö ö ‑bha ꞊kwɛɛ‑ dhu kö yö 'dhö, Plisilö 'dhö, Akilasö 'dhö, ‑waan 'dho Sili ‑sɛ 'gü. ‑Wo ‑kë Sënkle plöö 'ö Pɔlö ‑yö ö ‑gɔ bho kö waa ꞊tun ‑da ‑na 'yitagɔ 'gü, bhii 'ö tɔɔ ‑yö pë do 'tɔ ‑go ‑Zlan ‑dhë.

19 'Wo dho 'wo ‑lo Efɛzö. ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü Pɔlö ‑yö ‑kan Akilasö waa‑ Plisilö ‑an ‑bha, 'ö dho Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü, 'ö waa‑ Zuifö ‑nu 'wo 'wun ‑nu ꞊blɛɛ wo 'ko ꞊bhaa mü. 20 'Wo‑ pö ‑a ‑dhë ‑yö ꞊glɔɔ wo 'piö mü. 'Kɛɛ yaa 'we‑ ‑bha ‑an ‑gɔ. 21 'Yö ö ‑wo ‑da ‑an ‑dhë ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «꞊Ya kë ꞊nɛ ‑Zlan ꞊ya 'we‑ ‑bha, a ‑dho nu ka 'piö yi do 'ka.» ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑da 'yitagɔ 'gü, 'ö go Efɛzö 'ö dho.

22 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya ‑lo Sezale, 'yö ö ꞊kwɛɛ‑ ꞊yɔɔ mü, 'ö ‑ta sia‑, 'ö dhoë Zeluzalɛmë. ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya ‑lo 'ma, 'ö ‑büö ‑da Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'wo 'ma ‑an ‑dhë. 'Go mü 'yö dho Antiɔsö.

23 ꞊Dhɛ ꞊ya 'töng 'dɛdɛ kë mü, 'ö dho. 'Yö bɔ Galatö ‑sɛ waa‑ Flizi ‑sɛ ‑an 'gü, Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ꞊faan' 'më ‑sü 'ka ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü.

Apolɔsö ‑bha ‑bɔ Efɛzö ‑dhɛ waa‑ Kolɛntö ‑dhɛ ‑an 'gü ‑sü

24 Zuifö mi do 'wo‑ ‑dhɛ Apolɔsö 'ö bhɔ Alezandri ‑pö 'gü, ‑yö ‑nu Efɛzö plöö. ‑Yö ‑kë 'dhikanmɛ 'ka, 'ö ‑Zlan ‑wo 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'ö‑ dɔ ‑së 'ka. 25 'Go mü 'wun 'ö ‑gban Dëmɛ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü ‑bha, ‑ya ‑daan ꞊va. 'Ö ko 'zü, 'ö pa ‑sü 'ka 'yënngsiödhɛ 'ka, 'ö ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë, 'go mü 'ö ‑an ꞊daan 'wun giagia 'ö ‑gban Yesu ‑bha ‑a 'ka. 'Kɛɛ 'wun 'ö ‑gban ‑bɔ yiö ‑sü ‑bha bhë, Zan ‑bha ‑de 'sloo ꞊nɛ 'ö‑ dɔ. 26 'Ö yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü, Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü ‑zo ‑gban ‑sü 'ka. 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö Plisilö waa‑ Akilasö ‑waa ‑wo ma, 'wo‑ ‑dhɛ wo ‑gɔ kɔɔ, 'wo‑ ꞊daan ‑Zlan ‑bha zian kpinngdhö 'ka. 27 ꞊Dhɛ ‑kë 'pö, 'ö Apolɔsö ‑ya pö ö‑ 'piö kö 'ö bɔ Akai ‑sɛ 'gü. 'Ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo Efɛzö bhë, 'wo 'sëëdhɛ ‑kë, 'wo‑ dɔ ‑a ‑gɔ kö ‑yö dhoë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo 'ma ‑an ꞊dhia kö ‑waan ‑a ‑nia 'kun.

꞊Dhɛ ꞊ya 'dho ꞊ya ‑lo, mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑bha 'glusë 'gü ꞊wa kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ka ‑an 'piö, 'ö ‑an ꞊faan' më ꞊va 'ka. 28 'Kɛɛ ‑yö ‑to Zuifö ‑nu ‑ta ö ‑wo 'ka ‑a ‑zɔn mɛ 'plɛ ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛ Zuifö ‑nu ‑wo wo ‑de ‑püö ‑sü 'gü. 'Ö 'yö‑ ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ Yesu 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑a 'dhö.

19

Pɔlö ‑bha ‑bɔ Efɛzö plöö ‑sü

1 Apolɔsö ‑yö ‑kë Kolɛntö; Pɔlö ‑de 'pö ‑yö ‑bɔ Azi ‑sɛ 'gü, 'ö dho 'ö ‑lo Efɛzö ‑pö 'gü. 'Yö ‑kpën Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'bhaa ‑nu ‑bha mü. 2 'Ö ꞊dhɛɛ' kpɔ ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «꞊Dhɛ 'ka Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ, 'ka ‑Zuu 'slööslö yö ꞊a?»

'Wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'wo‑ pö: «Yiëë‑ ma do ꞊kun ꞊nɛ ‑Zuu 'slööslö ‑yö ‑dhö kö 'yiën‑ 'dho ‑a yö.»

3 'Ö Pɔlö ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «‑Bɔ yiö ‑sü ꞊suu'‑ ‑mlë 'ka‑ wo ꞊e?»

'Ö 'wo‑ ‑daa ‑kë 'wo‑ pö: «‑Bɔ yiö ‑sü 'ö Zan ‑ya ‑wun ꞊blɛɛ bhë 'ö 'yi‑ wo.»

4 'Ö Pɔlö ‑ya pö ‑an ‑dhë ꞊nɛɛ: «Mɛ ‑nu 'ö 'wo ‑we ‑a ‑bha 'wo go wo ‑bha ꞊sɔɔn yaa 'gü bhë ꞊nɛ 'ö Zan ‑yö ‑an ‑bɔ yiö. 'Go mü 'ö‑ pö Izlaɛlö ‑sɛgümɛ ‑nu ‑dhë, ‑wo mɛ 'ö 'dhoë‑ nu ö ꞊zlöö bhë ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑; mɛ bhë 'ö tɔɔ Yesu.»

5 ꞊Dhɛ 'ö 'wun 'ö bhë ꞊waa‑ ma, 'ö 'wo ‑we ‑a ‑bha 'wo ‑an ‑bɔ yiö Dëmɛ Yesu 'tɔ 'ka. 6 'Ö Pɔlö ‑yö ö ‑kɔ kpa ‑an ‑ta ꞊bhɛa' ‑sü 'ka, 'ö 'wo ‑Zuu 'slööslö yö. 'Ö 'wo yö 'wun ‑nu ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha ‑wo 'waa gbɛ 'gü. 'Go mü 'wo yö ‑Zlan 'dhi ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha mɛ ‑nu ‑dhë. 7 Mɛ ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑yö ‑kë mɛ 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'ka.

8 Pɔlö ‑yö ‑dho Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü, 'ö 'wun ꞊blɛɛ ‑zo ‑gban ‑sü 'ka. 'Ö 'su ‑yaaga 'piö 'ö 'wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ; 'yö‑ këdhɛ ꞊mɛɛ mɛ ‑nu 'wo wo 'to to ‑a ‑wo ‑bha bhë ‑an ꞊kɔɔ' ꞊yɛɛ' ‑sü 'ka kö 'wun 'ö‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë kö ‑waan ‑a ‑dhɛ 'wun gia‑. 9 'Kɛɛ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ꞊gɔü' 'gbee‑ ‑kë, 'ö waa 'we ‑a ‑bha kö ‑wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 'Go mü 'zü 'wo 'dhi yaa 'gü ‑wun ꞊blɛɛ kwa Dëmɛ ‑bha zian 'ö ‑dho ꞊toëpö 'ka bhë ‑a ‑bha, mɛ gbung 'wo ‑kë mü ‑an wö 'dhiö. 'Ö Pɔlö ‑yö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an kpa ö ‑bha 'ö 'wo go mɛ gbung 'gü mü. 'Ö yö ‑an ꞊daan' ‑sü ‑bha ‑dhɛkpaɔyi 'saadhö 'ka, 'kɔdhi ꞊va 'ö gɔɔn‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Tilanusö 'ö 'wun ꞊blɛɛ 'sɛgümɛ ‑nu ‑dhë ‑a 'gü bhë ‑a 'gü. 10 'Wo‑ ꞊kaa' 'dhö ‑kwɛ ꞊plɛ ‑bha. Pë 'ö ‑kë 'ö mɛ ‑nu 'wo bɔ Azi ‑sɛ 'gü ꞊zian' 'töüdhö 'wo Zuifö 'ka, 'iin 'waa Zuifö 'ka, 'ö ‑an 'plɛ ‑wo 'wun 'ö ‑gban Dëmɛ ‑bha ‑wa ma bhë 'ö bhë.

Seva ‑bha 'në ‑nu

11 ‑Zlan ‑yö ‑kë ‑dhidhaapë 'gblüünzë ‑nu ‑kë Pɔlö ꞊kwaa' ꞊dhia. 12 ‑A 'bhaa ‑nu ꞊ya kë, sɔ pë ‑nu 'iin ‑ta wöödhö sɔ ‑nu mɛ 'ö pa Pɔlö bun 'ka, 'wo ꞊nuë' 'yuamɛ ‑nu ꞊dhia, 'wo‑ pa ‑an 'ka, 'ö ‑an ‑bha 'yua ‑nu ‑wo bo, 'ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo go ‑an 'gü.

13 Zuifö 'bhaa ‑nu 'wo ‑kë ꞊nië ꞊dhia, ‑zuu yaa ‑nu ‑bho mɛ ‑nu 'gü ‑sü 'ka, ‑wa këdhɛ ‑mɛɛ kö ‑waan kë Dëmɛ Yesu 'tɔ 'ka 'pö. 'Ö 'wo‑ pö ‑zuu yaa ‑nu ‑dhë ꞊nɛɛ: «Yi‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë Yesu 'ö Pɔlö 'dhö ‑a ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na bhë ‑a 'tɔ 'ka, ‑ka 'go mɛ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü!» 14 (Mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'wun 'dhö ‑a kë ꞊dhia bhë, ‑wo ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha slabhomɛ ꞊va do 'wo‑ ‑dhɛ Seva bhë ‑a ‑bha 'në gɔɔn‑ ‑nu 'slaplɛ 'ka.) 15 'Yö ‑zuu yaa 'ö ‑kë gɔɔn‑ bhë ‑a 'gü ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «A Yesu ‑dɔ, 'ö mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Pɔlö bhë 'a‑ dɔ 'pö; 'kɛɛ ka ‑zë, ka ‑go 'më ɛ?»

16 'Ö gɔɔn‑ 'ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a 'gü bhë, 'ö ‑püö ‑an ‑ta, 'ö yö ‑an ‑ma ‑sü 'gü, 'ö 'wo ꞊duë, 'wo go ‑a ‑gɔ kɔɔ wo bun 'kpaan waa‑ bhüö ‑nu 'ö to ‑an ‑bha bhë ‑a 'ka. 17 Mɛ 'saadhö 'wo ‑kë Efɛzö mü, ‑a Zuifö oo, ‑a mɛ 'waa gbɛ ‑nu oo, 'wo 'wun 'ö bhë 'wo‑ ma, 'suö ‑yö ‑da ‑an 'gü, 'ö 'wo yö Dëmɛ Yesu 'tɔ ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'gü ꞊va 'ka, 'ö ꞊zië' ‑a 'tɔ ꞊bhlë mɛ 'wo‑ ‑ya 'dhiö bhë ‑a ‑ta. 18 Mɛdhɛvadhɛ 'ö 'wo kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka, 'töng 'ö bhë ‑a 'ka, ‑wo ‑nu 'ö 'wo wo këpë ‑nu zii ‑nu ‑wun ꞊blɛɛ mɛ ‑nu wö 'dhiö mü. 19 'Ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑dɛbɔmɛ ‑nu 'ka ‑bezë bhë, ‑an ꞊plëëzë ‑wo nu wo ‑bha 'sëëdhɛ ‑be ‑nu 'wo ‑dɛ bɔ ‑kɔ ‑ya 'gü ‑an 'ka, 'wo ‑an ‑güö mɛ ‑nu wö 'dhiö ‑an ꞊suu'‑ ‑bho sia‑ ‑sü 'ka. 'Ö 'sëëdhɛ ‑be ‑nu 'wo 'dhö 'ö ‑an ꞊sɔnng' 'dhö 'gbee‑ bhë 'wo ‑an ꞊sɔnng' ‑ya 'ko 'dhiö ‑kë, 'ö‑ 'wëü‑ ‑yö ‑kë zën 'tama ‑vuu 'gɔɔ‑ 'sɔɔdhu 'ka.

20 Kwa Dëmɛ ‑wo ‑pɛn ‑kɔ 'ö ‑kë ‑pɛn ꞊dhia ‑a 'ka ‑a ‑bha 'piigbeedhɛ ‑zɔn ‑sü 'ka bhë 'ö‑ 'bhaa 'dhö bhë.

꞊Zuökaankuëdhe ‑da ‑kɔ 'ö‑ ꞊daa' Efɛzö plöö

21 ꞊Dhɛ 'wun ‑nu 'wo bhë ꞊wa ziö, 'ö Pɔlö ‑yö ꞊luu 'ö 'dho Zeluzalɛmë. ‑A ‑bha 'dho ‑sü 'ka, 'yö ‑bɔ Maseduanë ‑dhɛ waa‑ Akai ‑dhɛ ‑an 'gü. ‑Yö ‑kë ‑a pö ꞊dhia ö ‑de 'gü ꞊nɛɛ: «'Ma 'dho Zeluzalɛmë ꞊sia, a ‑dho yɛ n 'zü 'a dho Wlɔmë, 'ö tɔɔ a‑ 'piö kö 'a n 'yan dɔ ‑a ‑bha.»

22 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö ‑nu ‑a ‑dhë ‑mɛ ꞊plɛ Timote waa‑ Elatö 'yö ‑an bɔ Maseduanë ‑sɛ 'gü; 'ö yö ‑zë 'ö 'töng 'dɛdɛ 'bhaa ‑kë Azi 'zü.

23 ‑A 'töng gia‑ bhë ‑a 'ka, 'ö ꞊zuökaankuëdhe ꞊va ‑yö ‑da Efɛzö plöö Dëmɛ ‑wo ‑wun 'gü. 24 Mɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Demetriusö 'ö ‑kë zëndɔmɛ 'ka 'ö ‑zlan dhebɔ do 'wo‑ ‑dhɛ Atemi ‑a ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'bin ‑kë zën ‑nu 'ka. 'Ö ꞊ya kë 'ö 'wëüga ꞊va yö yuö 'dhö bhë ‑a 'gü, 'ö ö ‑bha yuökëmɛ ‑nu ꞊saan' bhoë. 25 Demetriusö 'ö bhë 'yö ö ‑bha yuökëmɛ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'ö wo ‑nu wo ‑bha yuö ‑yö ‑kë do bhë ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë wo 'ko ꞊bhaa; 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Gɔɔn‑ ‑nu, ka gia‑, ka‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ kwa ‑bha ꞊naɔ ‑nu ‑wo ‑go yuö 'ö 'kwa‑ kë ‑na ꞊nɛ ‑a 'gü. 26 'Kɛɛ gɔɔn‑ 'wo‑ ‑dhɛ Pɔlö bhë, pë 'ö‑ kë ‑na ꞊nɛ, 'kaa‑ yö ꞊a? Bhii ‑ya ‑blɛɛ 'ö‑ pö ‑zlan ‑nu 'ö mɛ 'bhee‑ ‑lü 'dhö ‑an kë ‑na bhë 'waa ‑zlan giagia 'ka. Mɛdhɛvadhɛ ‑wa ‑dhɛ ‑na 'wun gia‑, 'ö 'yaa ‑dhɛ 'ö Efɛzö zö ꞊nɛ ‑a ‑dhɛ ‑de 'sloo 'ka, ꞊ya 'to 'tee kö ‑yaan mɛdhɛvadhɛ ꞊zuö' ꞊sië'‑, ‑yaan ‑an bho kwa ‑bha ‑zlan 'piö Azi ‑sɛ ‑dhɛ 'saadhö 'gü. 27 'Wun 'ö 'dhö bhë 'yaa kwa ‑bha yuö 'tɔ ‑gɔ zë ‑sü 'sloo 'ka, 'kɛɛ kö pë 'ö mü 'zü, 'ö tɔɔ kwaa‑ ‑zlan dhebɔ ꞊va 'wo‑ ‑dhɛ Atemi ‑a ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ ꞊bhlë 'yaa mɛ gbɛ 'gü gbɔ. ꞊Ya kë 'dhö 'pö, kö ‑a ‑bha 'tɔbhɔdhe 'ö mɛ ‑nu 'saadhö 'wo Azi ‑sɛ 'gü waa‑ 'kpongtaamɛ 'saadhö 'wo‑ ma bhë ꞊ya 'to 'kpaan.»

28 ꞊Dhɛ 'ö 'to ‑to ‑a ‑wo ‑bha ‑mɛ ‑nu ꞊waa‑ ‑wo bhë ‑a ma, 'ö 'wun ‑yö ‑siö ‑an ‑dhë, 'wo yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'gü ‑a ‑pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «꞊Vadhɛ ‑yö kë Efɛzö ‑mɛ ‑nu yi ‑bha Atemi ‑bha 'ka!»

29 ‑Zuö 'ö bhë ‑yö ‑pɛn plöö ‑dhɛ 'saadhö 'gü. 'Ö mɛ ‑nu ‑wo Gayusö waa‑ Alitaakö ‑an ꞊gaan gan wo 'piö (mɛ ꞊plɛ 'wo bhë ‑wo go Maseduanë, 'wo ‑kë ‑ziö Pɔlö 'piö ‑mɛ ‑nu 'ka); 'wo dho ‑bla 'ka ‑an 'ka 'dhëëdhö. 30 'Ö Pɔlö ‑ya ‑kë kö 'yaan‑ nu mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo ‑kë wo 'ko ꞊bhaa bhë ‑an 'dhiö. 'Kɛɛ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü waa 'we ‑a ‑bha ‑a ‑gɔ. 31 'Ö mɛ ꞊bhlëzë 'bhaa ‑nu 'wo ‑kë ‑a 'bhamɛ ‑nu 'ka 'wo go Azi ‑sɛ 'gü, 'wo ‑kë mü 'wo mɛ bɔ ‑a ‑dhë, ‑bhɛa ‑a ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛ kö ꞊kun 'ö dho 'dhëëdhö.

32 ꞊Zuökaankuëdhe ꞊va ‑yö ‑kë mɛ ‑nu 'wo dho wo 'ko ꞊bhaa bhë ‑an ziën, 'wo ‑kë ‑zuö ꞊va dɔ ꞊dhia. Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'gü ‑kɔ 'bhaa 'gü, 'ö mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha 'we ‑kɔ ‑yö ‑kë ‑kɔ gbɛ ‑ta. 'Ö ‑an mɛdhɛvadhɛ 'wo ‑kë ‑an ziën waa wo ‑dho 'kuë‑ ‑gɛn dɔ. 33 Mɛ 'bhaa ‑nu 'wo ‑kë mɛ gbung 'gü mü, ‑wo wo ‑zo ‑ta ꞊nɛ Alezandrë 'ö nu ‑zuö dɔ ‑su bhë ‑a 'ka 'ö tɔɔ ‑wo Zuifö ‑nu ‑yö kö ‑wo Alezandrë yö ‑na 'dhiö. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Alezandrë ‑yö ö ‑kɔ ‑ta zë kö ‑yaan ö ‑ta ‑wun ꞊blɛɛ'‑ mɛ gbung ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë. 34 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö ꞊waa‑ dɔa ꞊nɛ Zuifö ‑mü ‑a 'ka, 'ö ‑an 'plɛ ‑wo dho wo 'kuë‑, 'wo yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'gü wo 'ko ꞊yöë', pë 'ö ‑mɔ 'lɛlɛ ꞊plɛ ‑bha ‑a 'piö ꞊woë' ꞊nɛɛ: «꞊Vadhɛ ‑yö kë Efɛzö ‑mɛ ‑nu yi ‑bha Atemi ‑bha 'ka!»

35 ꞊Dhɛ ꞊waa‑ kë 'dhö, 'ö 'wunyanbhɔmɛ do 'ö pö‑ bhë ‑a 'gü, ‑yö mɛ gbung ‑nu bhë ‑an ‑ta ga, 'yö‑ pö: «Efɛzö ‑mɛ ‑nu, mɛ 'plɛ kwa‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ mɛ 'ö 'kwa Efɛzö zö ꞊nɛ, 'ö 'kwa kwaa‑ ‑zlan dhebɔ ꞊va Atemi ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ waa‑ ‑a 'bin 'ö go dhang‑ 'gü 'ö ‑püö sia‑ bhë 'ö 'kwa ‑an ‑maa ‑kë ‑mɛ 'ka. 36 'Ö mɛ gbɛ 'yaa ‑dhö kö ‑yö ꞊kploo 'wun ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka. ꞊Dhɛ 'ö 'pö kö ‑ka dɔ diindhö, 'ka ka ꞊kwaa' ‑zuö dɔ ‑sü ‑zü! 37 Bhii gɔɔn‑ ‑nu 'wo ꞊nɛ ka ‑an ‑kun 'ka nu ‑an 'ka zö, 'kɛɛ kö waa gbapë gbɛ 'sü kwa ‑bha ‑zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'iin waa 'wun gbɛ ꞊blɛɛ'‑ kwa ‑bha ‑zlan dhebɔ 'ka. 38 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ Demetriusö waa‑ ö ‑bha yuökëmɛ ‑nu 'wun ‑yö ‑an ‑gɔ mɛ ‑nu buëndhö kö zakanyi ‑yö ‑dhö; 'go mü mɛ ‑nu 'ö ‑wogbiindhɛ 'dhö ‑an ‑gɔ 'wo ‑dhö. ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö ‑an ꞊dua' 'dhö ‑mü kö ‑waan 'dho wo ‑bha 'wun 'ka ‑a ‑bha! 39 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'wun 'bhaa ‑yö ka ‑gɔ kö 'kaan‑ ‑a ꞊blɛɛ'‑, kö ‑ka dhoë mɛ ‑nu 'wo pödëmɛ ‑nu 'ka ‑an 'dhiö, wo 'wo tɔng ‑nu dɔ bhë ꞊nɛ 'wo dho ‑a ‑bho 'kou kë. 40 Kö ꞊kun 'ka ‑zuö dɔ ꞊nɛ pë 'ö bhë ‑a 'dhö gbɔ! 'Ö tɔɔ pë 'ka‑ ‑kë ꞊dɛɛ bhë 'yaa ‑së. 'Go mü 'zü, 'wun bhë Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ꞊waa‑ ma, ‑wo ‑dho za dɔ kwa ‑bha ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛ yi 'sɛgümɛ ‑nu ꞊zuö' ꞊luu' ‑na 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va ‑gɔ. Bhii ‑dho 'kuë‑ ‑kɔ mɛ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑gɛn kpinngdhö 'ö dho za ‑së nu kwa ‑dhë 'yaa 'dhö. ꞊Ya 'go mü 'zü, kwa ‑kɔ 'ka 'dho ‑mɔa ‑bha kö ‑a ‑gɛn 'ö dho mɛ 'to kun 'kwa‑ ꞊blɛɛ'‑.»

41 ꞊Dhɛ 'ö Efɛzö 'wunyanbhɔmɛ bhë ꞊ya yën 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha, 'ö‑ pö mɛ gbung ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë ‑wo 'dho.

20

Pɔlö ‑bha 'ta 'ö dhoë Maseduanë ‑dhɛ waa‑ Glɛkö ‑dhɛ ‑an ‑bha

1 ꞊Dhɛ 'ö ‑zuö ‑nu 'wo bhë ꞊wa 'kan, 'ö Pɔlö ‑yö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë 'ko ꞊bhaa, 'yö 'wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë, ‑an ꞊faan' 'më ‑sü 'ka. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ö ‑wo ‑da ‑an ‑dhë 'ö dho Maseduanë ‑sɛ 'gü. 2 'Yö bɔ 'sɛ 'ö bhë ‑a 'gü, Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo mü ‑an ꞊faan' 'më ‑sü 'ka, ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊plëëzë 'ka. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö dho Glɛkö ‑sɛ 'gü. 3 ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö 'su ‑yaaga ‑kë ‑a ‑bha. 'Yö ö ꞊kwɛɛ‑ ‑nu dhu kö 'yaan‑ 'dho Sili ‑sɛ 'gü. 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö ꞊yaa‑ ma ꞊nɛ Zuifö ‑nu ꞊wa 'dho wo 'ko ꞊zlöö ö ‑gɔ kö ‑waan ö zë, 'ö ‑yɛ ö 'zü, 'ö dho Maseduanë ‑sɛ 'gü. 4-5 Mɛ 'bhaa ‑nu yi ‑dɔ Pɔlö ‑gɔ, 'yi ꞊loë' Azi ‑sɛ 'gü; 'ö Pilusö gbö Sopatɛɛ 'yö go Bele 'dhö, Alitaakö waa‑ Sekundusö 'wo go Tesalɔnikö 'dhö, Gayusö 'yö go Dɛɛbö 'dhö, Timote 'dhö, Tisikö waa‑ Trofimë 'ö ‑kë Azi 'në gia‑ 'ka, 'wo go yi ziën, 'wo dho yi 'dhiö Trɔasö ‑pö 'gü. ‑Dhɛ bhë 'wo dɔ ‑a ‑bha yi ‑gɔ mü.

6 ꞊Dhɛ 'ö 'wlaan‑ 'ö 'wo‑ ‑dhɛ 'wlaan‑ 'wo ꞊bluu'‑ 'ö‑ ꞊bhɛɛpë 'yaa‑ 'piö 'wo‑ ‑bhö ‑na bhë ꞊ya ziö, 'ö 'yi yi ‑bha ꞊kwɛɛ‑ dhu, 'yi ‑da 'yitagɔ 'gü Filipö ‑pö 'gü. 'Ö 'yi ‑dhɛkpaɔyi 'sɔɔdhu ‑kë zian‑, 'ö 'yi yö ‑an ‑bha Trɔasö plöö; 'ö yi ‑nu 'yi 'dhɔɔgɔ do ‑kë mü.

Pɔlö ‑bha 'ta ‑kaanta 'ö dhoë Trɔasö ‑pö 'gü

7 Zuifö ‑bha ꞊glooyi 'yinia 'piö, yi ‑kë yi 'ko ꞊bhaa kö 'yiën‑ ‑bhöpë 'slööslö 'sü. 'Ö Pɔlö ‑yö 'wun ꞊blɛɛ mɛ ‑nu 'wo ‑kë wo 'ko ꞊bhaa bhë ‑an ‑dhë. ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ ‑dhɛ ꞊ya 'po, ‑yö ‑dho dho bhë, 'yö 'wun ꞊blɛɛ 'ö dhoë 'ö gbeng ziën ‑dhɛ ꞊loë'. 8 'Kɔdhi 'yi ‑kë ‑a 'gü yi 'ko ꞊bhaa, 'kɔ ‑dɔ 'ko ‑ta dhuö ‑dhɛ 'gü bhë ꞊labang ‑nu ‑wo ‑kë mü ꞊va. 9 ‑Dadhëü 'nëgɔɔnzë 'wo‑ ‑dhɛ ötisö ‑yö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka 'kɔ föödhɛ ‑bha kö Pɔlö ‑yö ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑na 'piö ꞊gbiinzë 'ka; 'ö yi ‑yö ‑ziö ‑a 'ka. 'Ö go 'kɔ ‑dɔ 'kɔ ‑ta dhuö ‑dhɛ ‑yaaga ‑naa 'yi ‑kë ‑a 'gü bhë ‑a 'gü, 'ö ‑püö sia‑. ‑A ꞊luu'‑ 'wo‑ wo ꞊nɛ kö ꞊ya ga. 10 'Ö Pɔlö ‑yö ꞊yɔɔ, 'ö ꞊kloo, 'ö‑ kpa ö ‑tong ‑ta. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö 'ö‑ pö: «Kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ka ‑kë; ‑yö 'bhee‑!» 'Ö‑ to mɛ ‑nu 'wo to ‑an kwɛɛ kö ‑yö 'bhee‑.

11 'Go mü 'ö Pɔlö ‑da dhuö 'ö ꞊bluu'‑ ꞊kaan 'ö waa‑ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo‑ ‑bhö. ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya 'wun ꞊blɛɛ'‑ 'zü 'piö ꞊gbiinzë wo, 'ö ‑dhɛ ꞊ya poë 'ö ö ‑wo ‑da 'ö dho. 12 'Nëgɔɔnzë 'ö ꞊sia ‑a 'bheezë ꞊nɛ 'ö mɛ ‑nu ‑wo dho ‑a 'ka ‑a ‑gɔ kɔɔ 'ö ‑kë ‑an 'plɛ ‑bha 'yënng ꞊dhuë' ‑wun ꞊va 'ka.

'Ta 'ö Pɔlö dhoë Trɔasö 'ö bɔa mü 'ö dhoë Mile

13 Yi ‑dho 'dhiö, 'yi ‑da 'yitagɔ 'ö dho yi 'ka pödhɛ 'wo‑ ‑dhɛ Asɔsö bhë ‑a 'gü. ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö Pɔlö dho ‑da ‑a ‑bha 'yitagɔ 'gü yi 'piö; bhii 'ö tɔɔ ‑ya ‑pö yi ‑dhë ö ‑dho ta sia‑ 'ö nuë. 14 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya nu, ꞊ya yö yi ‑bha mü, 'ö 'yi‑ sü yi ‑bha 'yitagɔ 'yi nuë bhë ‑a 'gü, 'yi dho Mitilɛnë plöö. 15 'Yi go ‑dhɛ bhë ‑a 'gü, 'ö ‑dhɛkpaɔyi mɛ 'ö yö ‑a 'piö, yi ꞊loë' Sio ‑dhɛ 'sɔɔ. ‑A ‑dhɛ mɛ 'ö ‑po ‑a 'piö 'zü, 'yi dho Samɔsö plöö; 'ö ‑dhɛkpaɔyi mɛ 'ö yö ‑a mɛ bhë ‑a 'piö 'zü, 'yi dho Mile ‑pö 'gü. 16 Pɔlö ‑ya ‑pö 'yi bɔ Efɛzö ‑pö 'sɔɔ; 'kɛɛ kö ꞊kun 'yi ꞊gbaannu mü, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö 'töng dho ‑ziö yi ‑ta Azi ‑sɛ 'gü. 'Siö ‑yö ‑kë ‑kpa ‑a ‑ta ꞊dhia, bhii ‑yö kë ‑a 'piö kö 'yiën‑ ‑lo Zeluzalɛmë, Pantëkɔtö 'wlaan‑ ‑yi gia‑ 'ka.

Pɔlö ‑yö 'wun ‑blɛɛ mɛ ziizii 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo Efɛzö plöö ‑an ‑dhë

17 ꞊Dhɛ 'yië ‑lo Mile plöö, 'ö Pɔlö ‑yö mɛ bɔ mɛ ziizii ‑nu 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'gü Efɛzö plöö ‑an ‑dhë kö ‑wo nu. 18 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa nu ꞊wa ‑lo ‑a 'piö, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka gia‑, ka n kë ‑kɔ 'a n ‑de ꞊kaa' 'töng 'a ꞊kaa' ka 'piö 'ö sü yi ‑blɛɛzë 'a nuë Azi ‑sɛ 'gü ‑a ‑bha 'ö dho 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha bhë ‑a ‑yö: 19 A yuö ‑kë Dëmɛ ‑dhë, ‑de ‑dho sia‑ ‑sü, 'gbo bɔ ‑sü waa‑ ‑bɔ 'wun 'gbee‑ 'gü ‑sü 'ka, Zuifö ‑nu ‑bha ꞊sua ‑wun 'wo dhoë wo 'ko ꞊zlöö n ‑gɔ bhë ‑a 'gü. 20 Ka‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ pë ‑nu 'ö dho 'wun ‑zɔn ka ‑dhë ka ‑bha dha ‑sü 'gü, n 'ka‑ gbɛ ‑bin ka ‑gɔ, 'kɛɛ a ka ꞊daan ‑an 'ka mɛ 'plɛ wö 'dhiö 'iin 'zü ka ‑gɔ kɔɔdhɛ ‑nu ‑bha. 21 A mɛ ‑nu 'wo Zuifö 'ka, waa‑ mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë ꞊woë' ꞊nɛ ‑wo 'go wo ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'gü, ‑wo ꞊dhië'‑ kwa ‑bha ‑Zlan 'piö ꞊zian', 'go mü ‑wo Dëmɛ Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 22 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, a 'dho ‑na Zeluzalɛmë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya pö 'a‑ kaa bhë ‑a 'dhö, 'kɛɛ kö pë 'ö dho kë n 'ka 'dhiö 'ma, 'maa‑ dɔ. 23 Pë do 'a‑ dɔ 'ö tɔɔ ‑dhɛ 'saadhö 'a bɔ ‑na ‑a ‑bha, ‑Zuu 'slööslö ‑ya ‑pö n ‑dhë ꞊nɛɛ ‑dho ‑kanso 'kɔɔdhö ‑sü 'iin 'yënngbhɔdhe ‑wo ‑ya ‑sü 'ka n ‑ma 'ka. 24 Pë 'a‑ dɔ 'ö tɔɔ n ‑ma ‑kë ‑a 'gü ‑sü ꞊bhlë 'yaa ‑dhö, ma gia‑ n ‑ma 'ka. 'Kɛɛ pë dho kë 'ö tɔɔ a ‑mɔ Dëmɛ Yesu ‑bha yuö 'yö‑ dɔ n kwɛɛ bhë ‑a 'dhiö 'to ‑sü ‑bha. Yuö bhë 'ö tɔɔ 'wuntaɔsë 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha 'glusë 'ö‑ ‑kë mɛ 'bhee‑ ‑nu 'ka, ‑a ‑wun ‑bha bhë 'a‑ ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë.

25 A ‑kë ka ziën 'dhiö 'wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha bhë ‑a ꞊blɛɛ ka ‑dhë ‑sü 'ka. 'Kɛɛ a‑ ꞊dɔa' zlöö ꞊nɛ mɛ gbɛ 'yaa ‑dhö ka ziën gbɔ kö ‑yö ö 'yan dɔ n ‑ma, 'ö tɔɔ a 'dhoë‑ 'go ka 'piö. 26 Pë 'ö ‑kë 'ö ꞊dɛɛ ꞊nɛ 'a‑ pö ‑na ka ‑dhë ‑kɔ ꞊yɔɔn ‑a ‑ta ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: Mɛ 'ö 'dhoë‑ ö ‑de ꞊dhɔng zian kpengdhö ꞊nɛ ‑a ‑ta ka ziën kö n ‑kɔ 'yaa‑ 'gü bhë 'ö bhë. 27 Bhii pë ‑nu 'wo ‑gban ‑Zlan ‑bha ka dha ‑sü 'ö‑ yö 'ko 'dhiö ö ‑de ꞊zuö' 'piö bhë ‑a ‑bha, a‑ 'plɛ ‑blɛɛ ka ‑dhë, n 'ka‑ gbɛ ‑bin ka ‑gɔ. 28 ‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö, 'ka ka ‑zo kë ‑tuë ‑pë 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö ka ‑ya ‑an ‑maakëmɛ ‑nu 'ka ‑an 'piö! 'Go mü 'zü, ‑ka ka ‑zo kë ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü, 'ö yö gia‑ 'ö‑ dhɔ ö ‑de Gbö fɛi 'ö‑ ‑lo ‑an ‑wun 'gü bhë ‑an 'piö 'pö! 29 Bhii a‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ ꞊ya kë ꞊nɛ 'ma 'dho, mɛ ‑nu 'wo dho bhɔ ‑tɔn ‑bha gbɛn‑ 'dhiözë ‑nu ‑bha, 'ö 'wo dho 'wun yaa ‑nu kë 'bhla ‑tuë ‑nu 'ka, ‑wo ‑dho nu ka ziën. 30 'Ö ka ziëndhɛ gia‑ 'gü mɛ 'bhaa ‑nu dho ꞊luu'‑ ‑waan ꞊sua ‑wun ‑nu ꞊blɛɛ'‑, ‑waan Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ bho zian kpengdhö ‑ta kö ‑waan ziö wo 'piö. 31 ‑A ‑wun 'gü ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö! 'Go mü 'zü, ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ a ‑kë ka 'piö ‑kwɛ ‑yaaga 'piö. 'Töng 'saadhö 'ka, 'a ‑dhio dɔ ka ‑dhë, bhii a ‑kë ‑ya ‑sü 'ka ka ꞊wuën' kö a 'gbo ‑nu bɔ ‑na.

32 Zlöö ꞊nɛ bhë, 'ma ka 'kluën bho ‑Zlan ‑bha kö ‑yaan ö ‑zo kë ka 'piö. 'Go mü 'zü 'wuntaɔsë 'ö ‑gban ‑a ‑bha 'glusë ‑bha, ‑yö ‑dho ö ‑zo kë ka 'piö 'pö. ‑Kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü ‑yö ‑Zlan ‑gɔ kö ‑yaan ka ꞊faan' 'më, 'go mü kö ‑yaan pë ‑sɛɛbɔ ‑nu 'ö ‑an 'tɔ go, 'ö ‑an ‑ya mɛ ‑nu 'saadhö 'wo‑ ‑bha 'ka ‑an ‑gɔ bhë ‑yaan nu ka ‑dhë. 33 N ‑zo yaa kë mɛ gbɛ ‑bha 'wëü‑ ‑nu, 'sënng ‑nu, sɔ ‑nu ‑an gbɛ 'piö. 34 Ka gia‑, ka‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ ma gia‑ n ꞊kwaa' ‑yuö ꞊nɛ 'a‑ ‑kë 'ö ma 'dhö, n 'piö ‑mɛ ‑nu 'dhö, pë 'ö yi ‑bha ‑wun ‑yö yö ‑a ‑bha 'a‑ yö. 35 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, a‑ ‑zɔn ka ‑dhë ꞊nɛ, 'ka yuö kë kö 'kaan‑ nu 'yenamɛ ‑nu ‑dhë, kö kwa ‑zo ‑yö ‑büö kwa Dëmɛ Yesu ‑wo 'ö ‑kë ꞊nɛɛ: ‹Ü ‑bha pë ‑nu mɛ ‑dhë ‑sü ‑yö ü ‑bha 'wun ‑së ꞊va 'ka 'ö ꞊zië' mɛ ‑bha pë ‑nu ü ‑dhë ‑sü ‑ta.› »

36 ꞊Dhɛ 'ö Pɔlö ꞊ya yën 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha, 'ö waa‑ mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo ‑lo wo kpɔn 'gü, 'wo ꞊bhɛa ‑Zlan ‑dhë. 37 ꞊Dhɛ ö ꞊wa yën ꞊bhɛa' ‑sü ‑bha, 'wo wo ‑wo ‑da Pɔlö ‑dhë 'gbo 'ka, 'ö tɔɔ Pɔlö ‑dhɔ ‑yö ‑an ‑kë ꞊duö. 38 ‑An 'plɛ wöödhɛ ‑yö ‑kë ‑siö ‑sü 'ka ꞊duö, ‑a pö 'ö Pɔlö ‑ya wo ꞊nɛ wo 'ka 'dho wo 'yan dɔ ö ‑bha gbɔ bhë ‑a ‑wun 'gü. 'Ö 'wo‑ dɔ zian, 'wo dho 'wo ꞊loë' 'yitagɔ ꞊taa.

21

Pɔlö ‑bha ‑dho Zeluzalɛmë ‑sü

1 ꞊Dhɛ 'yië ‑kan yi 'kuë‑, 'yi ‑da 'yitagɔ 'gü, 'yi dho vɛɛdhö Kɔsö ‑sɛ 'gü. ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑ta ‑dhɛ ꞊ya ꞊kpaɔ, 'yi dho Lɔdö, 'ö 'go mü 'zü, 'yi dho Patala plöö. 2 'Ö 'yitagɔ do 'ö ‑kë dho ꞊dhia Fenisi ‑sɛ 'gü, 'yi‑ yö. 'Ö 'yi ‑yaa 'gü 'yi dho. 3 'Yi dho 'yi ‑lo 'sɛgɔ 'ö 'yi ziën 'wo‑ ‑dhɛ Siplë ‑a 'sɔɔ; 'sɛgɔ bhë yi ‑to 'yitagɔ 'gü, 'yi‑ yö yi 'dhiö. 'Ö 'yi‑ to yi ꞊kwaa‑ 'gü ꞊zian', 'yi dho Sili ‑sɛ 'gü ꞊zian'. 'Yi dho 'yi ‑lo Tii, ‑dhɛ 'ö 'yitagɔ dho ꞊kwɛɛ‑ ꞊yɔɔ'‑ ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha, 'yi ꞊yɔɔ mü.

4 Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'wo ‑kë mü bhë, ꞊dhɛ 'yi ‑an yö, 'yi 'dhɔɔgɔ do ‑kë ‑an 'piö mü. 'Ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö bɔ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo 'ma bhë ‑an ‑ta, 'wo‑ pö Pɔlö ‑dhë kö ꞊kun 'ö dho Zeluzalɛmë. 5 ꞊Dhɛ 'yi 'dhɔɔgɔ do 'dhiö pa ‑an 'piö mü, 'ö 'yi 'dhoë‑ dho yië‑ 'ta 'ka 'dhiö, 'ö wo ‑nu, wo ‑bha dhoo ‑nu, wo ‑bha 'në ‑nu, 'wo yi dɔ zian‑ 'yi goë plöö, 'yi ꞊loë' 'yoo 'dhiö. ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü, 'yi ‑lo yi kpɔn 'gü 'yi ꞊bhɛa. 6 ꞊Dhɛ 'yië yën ‑wo ‑da yi 'ko ‑nu ‑dhë ‑sü ‑bha, 'ö 'yi ‑da ‑na 'yitagɔ 'gü, kö wo ‑de 'pö ‑wo 'dho ‑na wo ‑gɔ plöö.

7 'Ö 'yi dho yi ‑bha 'ta 'ka 'dhiö, 'yi ꞊loë' Tolemaisö plöö. 'Ö 'yi ‑büö ‑da dhegluzë ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an ‑dhë, 'ö ‑dhɛkpaɔyi mɛ bhë 'yi‑ ‑kë ‑an 'piö mü.

8 ꞊Dhɛ ‑dhɛ ꞊ya 'po, 'ö 'yi dho yi ‑bha 'ta 'ka 'dhiö, 'yi dho 'yi ‑lo Sezale plöö. ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü 'yi ‑da ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑mɛ Filipö ‑gɔ kɔɔ, 'ö 'yi wɔ mü. Filipö bhë ‑yö ‑kë mɛ ‑lü 'slaplɛ 'wo ‑an ‑ya Zeluzalɛmë bhë ‑a mɛ do 'ka. 9 'Ö‑ 'dhu ‑dɔ 'püë‑ ‑nu ‑yiisië ‑wo ‑kë ‑Zlan 'dhi ‑wo ꞊blɛɛ'‑ ‑mɛ ‑nu 'ka. 10 Yi ‑dhɛkpaɔyi ꞊plëëzë ‑kë mü. 'Ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Agabusö 'ö go Zude ‑sɛ 'gü, 'ö nu yi 'piö. 11 'Ö Pɔlö ‑bha ‑dɔ sɔ ‑ta ‑du kwi sü, 'yö ö ‑gɛn ‑nu, ö ‑kɔ ‑nu ‑lö ‑a 'ka, 'ö‑ pö: «'Wun 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya ꞊blɛɛ 'ö ꞊nɛɛ: ‹Gɔɔn‑ 'ö‑ ‑bha ‑du kwi 'dhö ꞊nɛ, Zuifö ‑nu ‑wo ‑dho ‑a ‑lö Zeluzalɛmë ꞊nɛ ‑kɔ ꞊nɛ ‑a 'dhö. 'Go mü 'wo dho ‑a dɔ mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an kwɛɛ.› »

12 ꞊Dhɛ ‑wo ‑nu 'wo bhë 'yië‑ ma, yi gia‑ ‑nu, mɛ ‑nu gia‑ 'wo ‑kë Sezale, 'yi‑ pö Pɔlö ‑dhë kö ꞊kun 'ö dho Zeluzalɛmë. 13 'Yö‑ ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «‑Më 'ö ‑kë 'ka 'gbo ‑nu bɔ kö n ꞊zuö' 'klo ‑yaan bhɔ ꞊ɛ? Pë 'ö n ‑zo 'piö bhë ‑a 'plɛ 'yaa ‑mü tɔɔ n ‑lö ‑wun, 'kɛɛ ‑yö n ‑dhë ‑së 'pö kö 'a ga Zeluzalɛmë Dëmɛ Yesu ‑wun 'gü.» 14 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ Pɔlö 'yaa 'we ‑na yi ‑wo ‑bha, 'ö 'yi yi bo ‑a ‑pö ‑a ‑dhë ‑sü 'ka kö ꞊kun 'ö dho, 'ö 'yi‑ pö: «Pë 'ö kwa Dëmɛ ‑zo 'kun ‑wun 'ka, ‑yö kë!»

15 ꞊Dhɛ 'yië ‑dhɛkpaɔyi 'bhaa kë mü, 'yi yi ‑bha ꞊kwɛɛ‑ dhu 'yi dho Zeluzalɛmë. 16 Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'bhaa ‑nu 'wo go Sezale, ‑wo ‑dɔ yi ‑gɔ yië‑ 'ta 'sü ‑sü ‑nu 'gü. 'Wo dho yi 'ka gɔɔn‑ 'wo‑ ‑dhɛ Nasɔn 'ö go 'sɛgɔ 'ö 'yi ziën 'wo‑ ‑dhɛ Siplë ‑a 'gü, 'ö ‑kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ zii 'ka bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ, 'ö 'yi ‑wɔ mü.

Pɔlö ‑bha ‑bhɔdhia ‑kë Zakö ‑gɔ ‑sü

17 ꞊Dhɛ 'yië 'dho 'yië ‑lo Zeluzalɛmë, yi dhegluzë ‑nu 'wo mü ‑wo yi ‑nia ‑kun ꞊zuögludhi 'ka. 18 ꞊Dhɛ ‑dhɛ ꞊ya 'po, yië‑ Pɔlö ‑nu 'yi dho Zakö ‑gɔ kɔɔ, ‑dhɛ 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo 'ma ‑an ‑bha mɛ ziizii ‑nu ‑wo nu ‑a ‑bha wo 'ko ꞊bhaa mü bhë ‑a 'gü. 19 'Ö Pɔlö ‑yö ‑büö ‑da ‑an ‑dhë, 'go mü 'ö pë ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö bɔ ‑a 'ka Pɔlö ‑ta 'ö‑ ‑kë mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an ziën bhë, 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë do do 'ka.

20 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑wo ‑nu 'wo bhë ꞊waa‑ ma, 'wo yö ‑Zlan 'tɔ ‑blü ‑sü 'gü. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'wo‑ pö Pɔlö ‑dhë: «Yi dheglu, ‑bhö ü 'to 'to yi ‑wo ‑bha! Pë ‑nu 'wo kë ‑na Zeluzalɛmë plöö zö 'wo ꞊nɛ: Zuifö ‑vuu ꞊plëëzë ꞊wa kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ka. ‑An 'plɛ, ‑Zlan ‑bha tɔng ‑nu 'ö Moizö ‑ya nu kwa ‑dhë bhë, ‑wa ‑kun ‑së 'ka. 21 'Kɛɛ ‑wa ‑ma ꞊nɛ ü Zuifö ‑nu 'wo ‑pɛn ‑sü 'ka 'sɛ gbɛ ‑nu 'gü, ü ‑an ‑daan ꞊nɛ ‑wo wo ꞊kwaa'‑ Moizö ‑bha tɔng ‑nu ‑zü, 'go mü kö ꞊kun 'wo wo ‑bha 'në ‑nu zë 'bɔng, 'iin kö ꞊kun 'wo 'ta sü Zuifö ‑nu ‑bha wɔ ‑kɔ 'ka. 22 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö kö kwa ‑dho ‑a ‑kɔklë ꞊ɛ? Yi‑ dɔ ꞊nɛ mɛ ‑nu ‑wo ‑dho dho wo 'kuë‑ dhö ꞊va 'ka. Bhii ‑wo ‑dho ‑a ma ꞊nɛ 'bha nu zö. 23 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö pë 'yi 'dhoë‑ ‑a pö ü ‑dhë ꞊nɛ, ‑bhöë kë! Gɔɔn‑ ‑nu ‑yiisië 'ö 'wo pë do 'tɔ go ‑Zlan ‑dhë ‑wo yi ‑gɔ zö. 24 'Dho ‑an 'piö kö kaa‑ mɛ ‑nu 'wo bhë 'kaan‑ ‑bhɔkuëdhe 'ö dho ka kë 'slööslö ‑Zlan wö 'dhiö ‑a kë ka 'ko ꞊bhaa! 'Go mü 'zü 'üën‑ ‑an ‑bha ‑kë 'slööslö ‑sü slabhoëpë 'wëüga nu! ꞊Ya kë 'dhö, mɛ 'plɛsɛn dho ‑a 'wun dɔ ꞊nɛ pë ‑nu 'wo‑ ꞊blɛɛ ü ‑gɔ bhë, 'wun gia‑ 'yaa ‑mü, 'kɛɛ ü ü ‑bha ‑tosiadhe ‑kë Moizö ‑bha tɔng 'kun ‑sü 'ka. 25 ‑A mɛ 'ö ‑gban mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka, 'ö ꞊wa kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka bhë, pë 'ö 'yi‑ yö ‑së ‑an ‑bha 'ka 'yi‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 'sëëdhɛ 'gü, 'yi‑ bɔ ‑an ‑dhë 'ö tɔɔ: Kö ꞊kun 'wo ‑köpë ‑nu 'wo sla‑ bho ‑na ‑an 'ka gbapë ‑nu ‑dhë bhë 'wo‑ ‑bhö; kö ꞊kun 'wo fɛi ‑bhö! 'Go mü kö ꞊kun 'wo wü 'ö‑ fɛi yaa ‑lo 'wo‑ ‑bhö, 'ö tɔɔ ‑yö ‑ga ꞊nëngdhe 'gü. 'Go mü 'zü kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö ‑da ö 'bha ‑bha dhe 'piö; kö ꞊kun dhebɔ gbɛ ‑yö ‑da ö 'bha dhe ‑bha gɔɔn‑ 'piö, kö ꞊kun ‑dadhëü ‑nu ‑wo wɔ ‑kɔ yaa ‑kë wo 'ko 'piö!»

26 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Pɔlö waa‑ gɔɔn‑ ‑nu ‑yiisië 'wo bhë 'wo dho. ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛ ꞊ya ꞊kpaɔ, 'ö wo 'plɛ 'wo ‑kë 'slööslö ‑sü ‑bhɔkuëdhe bhë ‑a ‑kë wo 'kuë‑. 'Yö Pɔlö dho ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'ö 'töng 'ö ‑kë 'slööslö ‑sü bhë 'ö dho yën ‑a 'ka bhë 'ö‑ pö mɛ ‑nu ‑dhë. 'Ö tɔɔ yi 'ö 'dhö bhë, 'ö dho mɛ ‑nu ‑yiisië 'wo bhë ‑an ‑bha slabhopë ꞊sɔnng' nuë.

Pɔlö ‑kun ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü ‑kɔ

27 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛkpaɔyi 'slaplɛ 'ö Pɔlö ‑ya ‑wun ꞊blɛɛ bhë ‑yö 'dhoë‑ ‑lo, 'ö Zuifö ‑mɛ 'bhaa ‑nu 'wo go Azi ꞊zian', 'wo Pɔlö yö ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü. 'Ö 'wo mɛ ‑gbaa ꞊zuö' ꞊luu Pɔlö ‑gɔ kö ‑waan ‑a kun. 28 'Wo yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'gü ꞊woë' ꞊nɛɛ: «Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu, ‑ka nu yi ‑dhë! ‑Ka ‑dhɛ ‑ga, gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑yö ‑bɔ ‑dhɛ 'saadhö 'plɛ 'gü, 'ö mɛ 'plɛ ‑daan ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ mɛ 'yi Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu 'ka, Moizö ‑bha tɔng ‑nu waa‑ ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'ö ꞊nɛ yi ꞊bhlë 'yaa ‑dhö! 'Go mü 'zü, ꞊ya ‑da mɛ 'yaa Zuifö 'ka ‑a 'ka kwa ‑bha ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü; ‑dhɛ 'ö 'slööslö bhë ꞊yaa‑ kaa ‑dhuuzë!» 29 (Pë ‑kë 'wo‑ pö 'dhö bhë 'ö tɔɔ Trofimë 'ö go Efɛzö bhë, ‑wa ‑yö Pɔlö 'piö, pö‑ bhë ‑a 'gü, 'ö 'wo wo ‑zo ‑ta ꞊nɛ Pɔlö ‑yö ꞊daa' ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü.) Kë 'ö‑ wo 'dhö bhë ‑a ‑gɛn tɔɔ mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an ꞊dua' 'yaa ‑mü kö ‑wo ‑da Zuifö ‑nu ‑bha ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü. 30 'Ko ꞊blüüblüdhe ‑yö ‑mɔ pö‑ bhë ‑a 'gü. 'Ö pö‑ bhë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑bla sü, 'wo goë ‑dhɛ 'saadhö ‑bha, 'wo nu 'wo Pɔlö kun 'ö 'wo‑ ꞊gbɔɔ gbɔ, 'wo‑ bho ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü. 'Wo to mü, 'wo 'kwɛɛ ‑nu ‑ta. 31 ‑Wo ‑kë ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ' ꞊dhia ‑be kö ‑waan Pɔlö zë. 'Ö to mü, 'ö 'wun bhë 'ö‑ ‑taɔ ‑yö ‑lo Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑bha 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va 'ö ‑kë Zeluzalɛmë plöö mü ‑a ‑ta ꞊nɛɛ, 'ko ꞊blüüblüdhe ꞊ya ‑da plöömɛ ‑nu ziën ‑de. 32 ‑Dhɛ do bhë 'ö to ‑a ‑bha 'ö 'dhasi ‑gɔmɛ waa‑ 'dhasi ‑nu ‑an sü ö 'piö, 'wo dho mɛ ‑gbaa 'gü 'ma. ꞊Dhɛ 'ö ‑an 'yan ꞊ya ‑kpën 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va waa‑ 'dhasi ‑nu gia‑ 'wo bhë ‑an ‑bha, 'wo wo bo Pɔlö ‑ma ‑sü 'ka.

33 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va ‑yö ꞊yɔɔn Pɔlö ‑bha 'ö‑ pö ö ‑bha 'dhasi ‑nu ‑dhë ‑wo Pɔlö 'kun, ‑wa ‑lö ꞊yɔɔga ꞊plɛ 'ka. 'Go mü 'yö mɛ ‑nu 'wo ‑kë Pɔlö ‑zü 'to bhë 'ö ‑an ꞊dhɛɛ' kpɔ pë 'ö‑ 'ka 'iin pë 'ö‑ ‑kë ‑an ‑wun 'ka. 34 'Kɛɛ mɛ ‑gbaa ‑nu 'wo bhë ‑an ziën mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'gü 'wun gbɛ 'ka, kö‑ mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha ‑yö kë ‑na 'wun gbɛ 'ka. ꞊Dhɛ 'ö ‑wo do kpengdhö 'ö 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va dhoë‑ ma yaa kë ‑dhö ‑an ziën, 'yö‑ pö ö ‑bha 'dhasi ‑nu ‑dhë ‑wo 'dho Pɔlö 'ka ‑an ‑bha ‑yadhɛ ‑bha. 35 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa ‑lo 'kɔ 'kpan 'dhiö 'ö 'dhasi ‑nu ‑de gia‑ ‑wo Pɔlö ‑bun wo ‑kɔ ‑ta dhuö, mɛ gbung ‑nu ‑gɔ dɔ 'wo‑ wo 'yënng ‑a ‑gɔ bhë ‑a ‑wun 'gü. 36 Bhii 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'saadhö 'wo ‑kë ‑ziö ‑an 'piö ꞊dhia, ‑wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia ‑wa zë.

Pɔlö ‑bha ö ‑de ‑ta ‑za dɔ ‑sü

37 'Dhasi ‑nu ‑wo ‑kë 'dho ꞊dhia Pɔlö 'ka wo ‑gɔ ‑yadhɛ ‑bha, 'ö Pɔlö ‑ya pö ‑an ‑bha ꞊lamɛ ꞊va bhë ‑a ‑dhë Glɛkö ‑wo 'gü ꞊nɛɛ: «A ‑mɔa ‑bha kö 'a 'wun 'bhaa ꞊blɛɛ ü ‑dhë ‑a?»

'Ö 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va bhë ‑ya ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «Ü Glɛkö ‑wo ‑ma ‑a? 38 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö bhë kö 'bhaa Ezitö mi 'ö nu mɛ ‑nu ꞊zuö' ꞊luu' ‑sü 'ka 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑gɔ bhë, 'ö dho mɛzëmɛ ‑nu ‑vuu ‑yiisië 'ka 'yënng ꞊taa zö ꞊nɛ ‑a 'ka a?»

39 'Ö Pɔlö ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «Zuifö ‑mü n 'ka, 'ö 'a Taasö ‑pö 'ö Silisi ‑sɛ 'gü 'ö‑ 'tɔ 'dhö bhɔ ‑sü 'ka bhë 'a‑ 'gü 'në 'ka. ‑Bhö 'we ‑a ‑bha n ‑gɔ kö 'a 'wun ꞊blɛɛ'‑ mɛ gbung ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ‑dhë!»

40 'Ö 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va 'ö bhë 'yö ‑we ‑a ‑bha ‑a ‑gɔ. 'Ö Pɔlö ‑yö dɔ 'kɔ 'kpan ‑ta, 'ö ö ‑kɔ ‑ta zë mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë.

꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛ ‑ta ꞊ya ga diindhö, 'ö Pɔlö ‑yö 'wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë ‑an ‑de ‑gɔ Eblö ‑wo 'gü 'ö‑ pö:

22

1 «N dhegluzë ‑nu, n dë ‑nu, ‑ka ka 'to 'to n ‑de ‑bho ka kwɛɛ ‑wun 'a 'dhoë‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë ꞊nɛ ‑a ‑bha!»

2 ꞊Dhɛ 'ö ꞊waa‑ ‑bha 'wun ‑blɛɛ wo ‑wo 'gü ‑sü ma, 'ö ‑dhɛ ‑yö ga diindhö 'zü ꞊duö ‑an ‑ta. 'Ö Pɔlö ‑yö 'wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 'ö dho ‑a 'ka 'dhiö 'ö‑ pö: 3 «Zuifö ‑mü n 'ka, a ‑bhɔ Taasö ‑pö 'ö Silisi ‑sɛ 'gü bhë ‑a 'gü, 'kɛɛ 'a ꞊kpɛa Zeluzalɛmë zö. 'Ö n ꞊daanmɛ ‑yö ‑kë Gamaliɛlö 'ka, 'yö n ꞊daan ‑së 'ka kwa 'bhɛma ‑nu ‑bha tɔng 'kun ‑kɔ 'ka. A ‑pa ‑kë 'siözë ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha yuö kë ‑sü 'gü ꞊nɛ ‑kɔ ka gia‑ 'ka‑ 'ka ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'dhö 'pö. 4 A mɛ ‑nu 'wo kwa Dëmɛ ‑bha 'wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑zian ‑dëü gbɛ 'ö bhë ‑a sü, a ‑an 'klo ‑bhɔ, 'a ‑an zë ‑a 'ka. A gɔɔn‑ ‑nu, dhoo ‑nu ‑an ‑kun, 'a ‑an ‑zuö ‑kanso 'gü. 5 Slabhomɛ ꞊va waa‑ mɛ ziizii ‑nu 'wo Zeluzalɛmë zö, ‑wo ‑dho ꞊yɔɔn n ‑wo ‑ta ꞊nɛ 'wun gia‑ 'a‑ ꞊blɛɛ. Mɛ gia‑ 'wo bhë ‑wo 'sëëdhɛ ‑nu n ‑dhë kö 'a dhoë 'aan‑ ‑zɔn kwa dhegluzë ‑nu 'wo Zuifö 'ka 'wo Damasö plöö ‑an ‑dhë. 'A dho kö 'aan‑ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo 'ma ‑an 'kun, 'aan‑ nu ‑an 'ka Zeluzalɛmë kö ‑an 'klo ‑yaan bhɔ.

(Këyuö ‑nu 9.1-19; 26.12-18)

6 ꞊Dhɛ 'ma ‑da zian ‑ta, 'a ꞊yɔɔn ‑na Damasö ‑dhɛ 'sɔɔ, 'ö to mü kö lënng 'gü ‑dhɛ ꞊ya dɔ bhë, 'ö ‑dhɛpuudhɛ ꞊va ‑yö go dhang‑ 'gü, 'ö bhü n ‑zü 'to, 7 'a ‑püö sia‑, 'ö 'a ‑wo do ma. 'Ö 'we ‑wo bhë 'ö‑ pö: ‹Sɔlö, Sɔlö, ‑më 'yö ‑kë 'ü n 'klo bhɔ ꞊ɛ?› 8 'A‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ 'a‑ pö: ‹Dö ‑mü ü 'ka ɛ, n Dëmɛ?› 'Ö‑ pö n ‑dhë: ‹Ma Yesu 'go Nazalɛtë 'ü n 'klo bhɔ ‑na bhë.› 9 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë n 'piö, ‑wo ‑dhɛpuudhɛ bhë ‑a ‑yö, 'kɛɛ 'we ‑wo 'ö 'wun ꞊blɛɛ n ‑dhë bhë waa‑ ma. 10 'A‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ 'zü 'a‑ pö: ‹‑Më 'a dho ‑a kë ꞊ɛ, n Dëmɛ?› 'Yö‑ pö: ‹‑Bhö ꞊luu'‑ 'ü 'dho Damasö! ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü ꞊nɛ pë 'ö ‑Zlan 'dhö ‑a 'piö kö 'ü‑ kë bhë, 'wo dho ‑a ꞊blɛɛ'‑ ‑a ‑bha ü ‑dhë.› 11 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ n 'yënng ‑yö ‑trö ‑sü 'ka, ‑dhɛpuudhɛ 'bhü 'ö yö n 'yënng bhë ‑a ‑wun 'gü, n ‑ma mɛ ‑nu ‑wo ‑ya n ꞊kwɛɛ' ‑bha, 'wo ‑da n 'ka Damasö plöö.

12 Gɔɔn‑ do 'wo‑ ‑dhɛ Ananiasö 'ö ‑Zlan ꞊bhlëyamɛ giagia 'ka, 'ö ‑kë mɛ 'ö kwa ‑bha tɔng ‑nu kun ‑a 'ka, 'ö Zuifö ‑nu 'wo Damasö plöö 'wo‑ ‑wun ‑sɛɛbɔ ‑nu ꞊blɛɛ bhë ‑yö ‑kë mü. 13 ‑Yö ‑nu 'yö n yö, 'ö‑ pö n ‑dhë: ‹Sɔlö, n dheglu, ü 'yan ‑yö ‑dhɛ yö 'zü ‑dëüwo!› 'Ö to mü, 'a ‑dhɛ yö 'zü 'ö 'a‑ ‑ga. 14 'Ö‑ pö n ‑dhë: ‹Kwa 'bhɛma ‑nu ‑bha ‑Zlan ‑yö ü ‑sü 'dhiö kö 'üën‑ pë 'ö‑ ‑zo 'kun ‑pë 'ka ‑a dɔ kö mɛ 'ö mɛ do 'kpaan 'ö kpengdhö 'ö‑ Gbö 'ka bhë 'üën‑ yö, 'go mü kö 'üën‑ ‑a dhiö ‑wo ‑nu ma. 15 Bhii ü ‑dho kë ‑a ‑bha ‑tɔmɔ 'ka, kö pë 'ü‑ yö ‑waa pë 'ü‑ ma, ‑a ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu 'saadhö wö 'dhiö. 16 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, ‑më 'ü ‑ya ‑a ‑gɔ ‑ɛ? ‑Bhö ꞊luu'‑, 'ü‑ kë kö ‑wo ü ‑bɔ yiö, 'ü‑ kë 'zü kö ‑Zlan ‑yö ziö ü ‑bha 'wun yaa ‑nu ‑ta Dëmɛ ‑dhɛ ‑sü 'ka kö ‑yaan nu ü ‑dhë.› »

'Dho ‑kɔ 'ö Pɔlö ‑yö dhoë mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an 'piö bhë, ‑ya ‑wun ‑blɛɛ

17 Pɔlö ‑yö 'wun ‑blɛɛ 'ö dho ‑a 'ka 'dhiö 'ö‑ pö: «꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, a ‑yɛ n 'zü 'a nu Zeluzalɛmë. Yi do 'ka, ꞊dhɛ 'a ‑kë ꞊bhɛa' ‑sü 'gü ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü bhë, 'ö 'a 'yanpiöpë do ‑yö. 18 'Yanpiöpë 'ö bhë ‑a 'gü, a kwa Dëmɛ ‑yö, 'ö‑ pö n ‑dhë: ‹‑A kë 'siösiö 'ü 'go Zeluzalɛmë ‑dhɛ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha! Bhii ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu waa 'dho we n ‑wun 'ü‑ ꞊blɛɛ' ‑na ‑an ‑dhë bhë ‑a ‑bha.› 19 'A‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'a‑ pö: ‹N Dëmɛ, wo gia‑ ‑wa ꞊dɔa' ꞊nɛ, mɛ ‑nu 'wo ü ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑, a ‑an ‑zuö ‑kanso 'gü. 'Go mü 'zü 'a‑ ‑kë 'wo ‑an ‑ma ‑klaa 'ka Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü. 20 'Ö go mü, yi 'wo Etiɛnë 'ö ü ‑bha 'wun ‑nu ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë bhë 'wo‑ zaa bhë, a ‑kë mü, 'ö ma ‑de 'pö 'ö‑ 'yi ‑yö ‑kan n ‑dhë 'ö 'a ‑an ‑bha gblang ‑nu ꞊waannu.› 21 'Kɛɛ kwa Dëmɛ ‑ya ‑pö n ‑dhë: ‹‑Bhö 'dho, bhii a ü ‑bɔ 'ma ꞊gbiin mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an 'piö!› »

Pɔlö waa‑ Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑bha 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va

22 Mɛ gbung ‑nu 'wo bhë ‑wo wo 'to ‑to ‑a ‑wo ‑bha 'ö dhoë 'ö 'wun ‑nu bhë 'ö‑ 'plɛ ꞊blɛɛ ‑a 'ka. 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö‑ ‑wo ‑kaanta 'ö ‑kë ‑a ‑bha 'dho ‑sü mɛ 'waa Zuifö 'ka ‑an 'piö bhë 'wo‑ ma, 'ö ‑an 'plɛ ‑wo yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'gü ꞊nɛɛ: «Gɔɔn‑ bhë, ‑kaa zë, 'ka‑ bho mɛ ‑nu 'yan 'dhiö! ‑Tosiadhe kë ‑sü yaa‑ ‑ma 'kun!»

23 'Wo yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'gü kö ‑wo wo ‑bha sɔ ‑nu ꞊pɛɛ' ‑na wo ‑de ‑bha, 'go mü kö ‑wo ‑büöbi ‑nu ‑pɛn ‑na 'dhuu, 'ö tɔɔ kö Pɔlö ꞊ya 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ ‑Zlan ‑gɔ wo 'gü.

24 'Ö 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va ‑ya pö ö ‑bha 'dhasi ‑nu ‑dhë ‑wo 'dho Pɔlö 'ka wo ‑yadhɛ ‑bha, 'go mü kö ‑wa ‑ma ‑klaa 'ka kö pë 'ö ‑kë 'ö mɛ gbung ‑nu 'dhö ꞊gblaa 'gbla ‑na ‑a 'piö bhë ‑yaan ‑a ꞊blɛɛ'‑. 'Ö 'wo dho ‑a 'ka 'dhasi ‑nu ‑gɔ ‑yadhɛ ‑bha. 25 'Yö ꞊dhɛ 'ö ꞊waa‑ ‑lö kö ‑waan ‑a ‑ma ‑klaa 'ka, 'ö Pɔlö ‑ya pö 'dhasi ‑nu ‑gɔmɛ 'ö ‑kë mü bhë ‑a ‑dhë: «Wlɔmë 'në ‑mü n 'ka; ka ꞊dua' ‑mü kö Wlɔmë 'në 'ö za 'yaa‑ 'kun, 'ka‑ ‑ma ‑klaa 'ka a?»

26 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑wo bhë ꞊yaa‑ ma, 'ö dho 'ö‑ ꞊blɛɛ 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va ‑dhë 'ö‑ pö: «'E, ‑më 'ü 'dhoë‑ ‑a kë bhë ꞊ɛ? Mɛ bhë Wlɔmë 'në ‑mü ‑a 'ka!» 27 'Ö 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va gia‑ ‑yö nu Pɔlö 'piö, 'ö‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «꞊Ya kë ꞊nɛ Wlɔmë 'në ‑mü ü 'ka, ‑bhö ‑a ꞊blɛɛ'‑ n ‑dhë!»

'Ö Pɔlö ‑ya pö ‑a ‑dhë: «꞊Ii‑, Wlɔmë 'në ‑mü n 'ka.»

28 'Ö 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ma 'pö 'wëüga ꞊va 'a‑ go 'aan‑ ꞊tun kë ‑na Wlɔmë 'në 'ka.» 'Ö Pɔlö ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ma 'pö, n 'ka 'wëüga nu 'aan‑ ꞊tun kë ‑na ‑a 'gü 'në 'ka, 'kɛɛ 'a ‑bhɔ ‑a 'ka.»

29 ꞊Dhɛ do bhë 'wo to ‑a ‑bha 'ö mɛ 'wo‑ ‑kë 'waan‑ ‑a ‑ma kö ‑yaan 'wun ꞊blɛɛ'‑ bhë, 'wo bhɔ ‑a ‑dhë ꞊taa'. 'Ö 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va ‑de 'pö, ꞊dhɛ 'ö ꞊yaa‑ 'wun dɔ ꞊nɛ Pɔlö 'ö Wlɔmë 'në 'ka bhë, 'ya‑ ‑lö ꞊yɔɔ' 'ka, 'suö ‑yö ‑da ‑a 'gü, 'ö tɔɔ Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑bha 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va ‑yö ‑dho za dɔ ‑a ‑bha pë 'ö‑ ‑kë bhë ‑a ‑wun 'gü.

Pɔlö ‑yö ‑dho zakanmɛ ꞊va 'dhiö

30 'Kɛɛ 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va ‑yö ‑kë ‑a 'piö kö pë 'bhle 'ö ‑kë 'ö Zuifö ‑nu ‑wo 'wun dɔ Pɔlö ‑bha bhë 'ö‑ ‑gɛn ma. ‑A ‑wun 'gü, ꞊dhɛ ‑dhɛ ꞊ya ꞊kpaɔ, 'ö ꞊yɔɔ' bho Pɔlö ‑bha, 'yö ö ‑wo pö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha ‑yakuëkëmɛ ‑nu ‑an ‑dhë 'wo nu wo 'ko ꞊bhaa. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö 'wo Pɔlö sü 'wo nuë 'wo‑ dɔ ‑an ziën.

23

1 'Ö Pɔlö ‑yö ‑yakuëkëmɛ ‑nu 'plɛ ‑ga, 'go mü 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Dhegluzë ‑nu, n ‑ma ‑tosiadhe 'a‑ ‑kë 'ö dho 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha ‑Zlan wö 'dhiö bhë, a‑ ‑kë ꞊zuö' 'puu 'ka.»

2 'Ö slabhomɛ ꞊va Ananiasö ‑ya pö mɛ ‑nu 'wo ‑kë Pɔlö 'sɔɔ bhë ‑wa 'dhi ‑ma. 3 'Ö Pɔlö ‑ya pö: «‑Zlan ꞊nɛ 'ö dho ü ‑ma, bhi 'ü ‑kë ꞊nɛ 'kɔ bun 'ö 'wo 'yɔɔ 'puu ‑da ‑a ‑bha bhë ‑a 'dhö 'ü ꞊nɛ! Ü ‑ya ‑dhɛ bhë ‑a 'gü kö 'üën‑ za 'ö tɔng ‑ya ‑zɔn ‑a dɔ n ‑ma, 'ö‑ mɛ yaa bhɔ tɔng ‑bha, 'ü‑ ‑kë ü ‑wo ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛ, ‑wo n ‑ma ‑a!»

4 'Ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë Pɔlö 'sɔɔ 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «'Bha 'si bho ‑Zlan ‑bha slabhomɛ ꞊va ‑gɔ!»

5 'Ö Pɔlö ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «Dhegluzë ‑nu, n 'ka‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ slabhomɛ ꞊va ‑mü, 'ö tɔɔ pë 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: Kö ꞊kun 'ü 'wun yaa ꞊blɛɛ ü ‑bha 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ 'ka! »

6 Pɔlö ‑ya ꞊dɔa' ꞊nɛ ‑ya za 'gü ‑mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an mɛ ‑kɔ 'pian do ‑wo ‑kë Saduse ‑mɛ ‑nu 'ka, 'ö ‑an mɛ ‑kɔ 'pian do 'dhö Falizi ‑mɛ ‑nu 'ka 'pö. ‑A ‑wun 'gü 'yö ‑we 'gbee‑ 'ka ‑an 'dhiö mü 'ö‑ pö: «Dhegluzë ‑nu, Falizi ‑mɛ ‑mü n 'ka, 'ö n dë ‑yö ‑kë Falizi ‑mɛ 'ka 'pö. A ‑ya ‑sü 'ka n ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑yö ‑dho ‑a kë kö gamɛ ‑nu ‑wo 'go ga 'gü. Pë 'yö ‑kë 'wo za ‑ya ‑na n ‑ma bhë 'yö bhë.»

7 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya yën 'wun bhë ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha, 'ö Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑wo yö zaɔdhe ‑kë wo 'kuë ‑sü 'gü. 'Ö 'gügludhe ‑yö ‑da ‑yakuëkëmɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ziën. 8 Bhii 'ö tɔɔ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑wa ‑pö gamɛ ‑nu wo 'ka 'dho go ga 'gü, 'iin ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu, ‑zuu ‑nu ‑an gbɛ 'waa 'dhö, 'kɛɛ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo 'wun ‑nu 'wo bhë ‑an 'plɛ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 9 'Ö ‑an 'plɛ ‑bha 'we ‑wo ‑yö dho 'dhiö 'gbee‑ 'ka. 'Ö tɔnggɔmɛ ‑nu 'bhaa ‑nu 'wo ‑kë Falizi ‑mɛ ‑nu 'ka bhë, 'wo ꞊luu bhii ‑an ‑wo yaa ‑mɔ 'kuë 'gbönggböng 'wo‑ pö: «'Wun yaa 'ö gɔɔn‑ ꞊nɛ 'ö dho ‑a kë 'yaa ‑dhö. ‑Yö ‑dho kë ‑zuu 'bhaa 'iin ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ꞊nɛ 'ö 'wun ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë.»

10 ꞊Dhɛ 'ö 'toë‑ zlöö kö ‑an ‑bha zaɔdhekëwo ꞊ya kë 'gbee‑, 'ö 'suö ‑yö ‑da 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va 'gü kö ꞊kun 'wo dho Pɔlö ꞊gaan gan ‑yaan 'to ‑an kwɛɛ ‑yaan ga. ‑A ‑wun 'gü 'yö‑ pö ö ‑bha 'dhasi ‑nu ‑dhë ꞊nɛ ‑wo ꞊yɔɔ'‑ mɛ ‑nu gbung 'gü 'ma, ‑wo Pɔlö bho ‑an ziën, ‑wo dhoë ‑an ‑gɔ ‑yadhɛ ‑bha.

11 ‑A gbeng ‑yi mɛ 'ö yö ‑a 'piö, 'ö kwa Dëmɛ ‑yö ö ‑de ‑zɔn Pɔlö ‑dhë 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ü 'gü dɔ 'gbee‑! 'Ö tɔɔ 'bha n ‑ma ‑tɔmɔdhɛ kë Zeluzalɛmë zö. ‑Yö ü ‑bha 'pö kö 'ü 'dho 'ü n ‑ma ‑tɔmɔdhɛ kë 'pö Wlɔmë plöö.»

Zuifö ‑nu ‑bha ‑dho 'ko ꞊zlöö ‑sü kö ‑waan 'wun yaa kë Pɔlö 'ka

12-13 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛ ꞊ya ꞊kpaɔ, ‑a ‑dhiadhiö bhë, Zuifö ‑nu ‑wo ‑dho wo 'ko ꞊zlöö, 'ö ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑yö ‑ziö mɛ ‑lü 'gɔɔ‑ ‑yiisië ‑ta; 'yö 'wo wo ‑wo ‑bhö ꞊nɛ wo 'ka 'dho müpë gbɛ mü, 'iin wo 'ka 'dho ‑bhöpë gbɛ ‑bhö, ‑a 'ke 'wa Pɔlö zë kö yö. 14 'Wo dho 'wo bɔ slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu ‑an 'piö, 'wo‑ pö ‑an ‑dhë: «'Yië 'dho yi 'kuë‑ 'yië yi ‑wo ‑bhö yi ‑de 'piö ꞊nɛ, yi 'ka 'dho pë gbɛ ‑bhö 'ö dho 'ö yöë ‑a 'ka Pɔlö zë ‑yi ‑bha. 15 ꞊Dhɛ 'ö 'pö, ka gia‑ kaa‑ zakanmɛ ꞊va, ‑kaa ‑dhɛ 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va ‑gɔ kö ‑yö nu Pɔlö 'ka ka ꞊dhia, ‑a ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛ, kaa‑ 'piö kö 'wun 'ö bhë 'ka ka ‑bha giagia ma. Yi ‑zë, yi ‑mɔa 'gü ‑sü ‑mü kö 'yiën‑ ‑a 'to zian ‑ta, 'yiën‑ zë.»

16 'Kɛɛ Pɔlö dheglu 'nëdhezë do gbö ‑yö Zuifö ‑nu ‑bha ‑dho 'ko ꞊zlöö ‑sü bhë ‑a ‑ma. 'Ö dho 'dhasi ‑nu ‑bha ‑yadhɛ ‑bha 'ma, 'ö ‑da kɔɔ 'ö‑ ‑gɛn ‑bho Pɔlö ‑dhë. 17 'Ö Pɔlö ‑yö 'dhasi ‑gɔmɛ ‑nu 'wo bhë ‑a mɛ do ꞊dhɔɔ ‑kë 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö 'dho ‑dadhëü 'në gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va 'piö! 'Wun ‑ya ‑gɔ kö ‑yaan ‑a ꞊blɛɛ'‑ ‑a ‑dhë.»

18 'Ö 'dhasi ‑gɔmɛ bhë, 'ö yö ‑a ‑dhë 'dhiö, 'ö dhoë 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va 'piö, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Pɔlö 'yö ‑kanso 'kɔɔdhö bhë ‑ya ‑dhɛ n ‑gɔ kö 'a nu ‑dadhëü 'në gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka ü 'piö, 'ö tɔɔ 'wun ‑ya ‑gɔ kö ‑yaan ‑a ꞊blɛɛ'‑ ü ‑dhë.»

19 'Ö 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va ‑yö ‑ya ‑dadhëü 'në gɔɔn‑ bhë ‑a ‑kɔ ‑bha, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë ‑wo 'dho wo 'sloo 'ka, 'yö‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ 'ö‑ pö: «‑Më ü‑ 'piö kö 'ü‑ ꞊blɛɛ'‑ n ‑dhë ‑ɛ?»

20 'Ö‑ ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «꞊Dhia' Zuifö ‑nu ‑dho nu ü 'piö; 'ö tɔɔ ꞊wa 'dho wo 'ko ꞊bhaa kö ‑waan Pɔlö ‑dhɛ ü ‑gɔ, ‑yaan nu ‑an ‑bha ‑yakuëkëmɛ nu 'dhiö wo ‑wo 'ka ꞊nɛ, ‑yakuëkëmɛ ‑nu ‑wa 'piö kö 'wun 'ö bhë 'wo wo ‑bha kpinngdhö ma ‑a 'gü. 21 'Kɛɛ kö ꞊kun 'ü‑ ‑dhɛ 'wun gia‑! Bhii mɛ 'wo ‑ziö mɛ ‑lü 'gɔɔ‑ ‑yiisië ‑ta bhë, ꞊wa ‑bin kö ‑waan ‑püö ‑a ‑ta zian ‑ta, ‑waan ‑a zë 'ö tɔɔ ꞊wa wo ‑wo 'kpɔ 'kuë‑ do, ‑wo ‑bhö ‑sü 'ka ꞊nɛ wo 'ka 'dho pë ‑bhö, 'iin müpë mü, ‑a 'ke 'ö waa‑ zë ‑a 'ka. ꞊Wa ‑mɔa 'gü 'saadhö, pë 'wo ‑yaa ‑gɔ zlöö 'ö tɔɔ ü ‑bha ‑we ‑a ‑bha ‑sü kö 'üën‑ ‑a bɔ.»

22 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë 'pö 'ö 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va ‑ya pö ‑dadhëü 'nëgɔɔnzë bhë ‑a ‑dhë: «'Wun 'ü‑ ꞊blɛɛ n ‑dhë ꞊nɛ kö ꞊kun 'ü‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë!» 'Yö ö ꞊kwaa‑ ‑zü 'ö dho.

Pɔlö ‑bɔ 'sɛdë Felisö ‑dhë ‑sü

23 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö 'dhasi ꞊lamɛ ꞊va ‑yö ö ‑bha 'dhasi ‑nu ‑gɔmɛ ꞊plɛ ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka 'dhasi ꞊këng' ꞊plɛ ‑dhɛ 'ko ꞊bhaa! 'Go mü 'zü 'ka ‑ya ꞊soo ꞊taa ‑mɛ ‑nu 'gɔɔ‑ 'slaplɛ 'sü; 'ka mɛ ꞊këng' ꞊plɛ 'ö 'dü 'dhö ‑an ‑gɔ ‑an 'sü! 'Ta ‑mü, 'ka dho ‑a sü 'kaan‑ dhoë Sezale 'lɛlɛ 'sɛisië ‑naa 'ka gbeng; ‑ka ka ‑de ‑pë kë! 24 ‑Ka Pɔlö ‑nu ‑bha ꞊soo ‑nu ꞊plëëzë ‑nu 'sü ka 'piö kö 'kaan‑ 'ta ‑së sü 'kaan‑ 'dho 'kaan‑ ꞊loë' 'sɛdë Felisö 'piö.»

25 'Ö 'sëëdhɛ ‑kë ö ‑wo 'ka ꞊nɛɛ: 26 «Ma Klodö Lisia, 'a 'sëëdhɛ ꞊nɛ ‑a bɔ. N ‑gɔtaamɛ ꞊bhlëzë, 'sɛdë Felisö, 'bha ꞊büee! 27 Zuifö ‑nu ꞊wa gɔɔn‑ 'a‑ bɔ ü ‑dhë 'ma bhë ‑a 'kun kö 'waan‑ ‑a zë. 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ma‑ ma ꞊nɛ Wlɔmë 'në gia‑ ‑mü ‑a 'ka, 'ö 'a ma 'dhasi ‑nu bɔ 'wo ‑sɔ ‑an ziën 'ö 'wo‑ bho mü. 28 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ a ‑kë ‑a 'piö kö pë 'ö ‑kë 'ö Zuifö ‑nu ‑wo 'wun dɔ ‑a ‑bha bhë 'aan‑ ‑a ma, 'a dho ‑a 'ka ‑an ‑bha ‑yakuëkëmɛ ‑nu 'dhiö. 29 Pë 'a‑ ma mü 'ö tɔɔ ‑wo za ‑dɔ ‑a ‑bha, 'wun 'ö ‑gban ‑an ‑de ‑bha tɔng ‑nu ‑wun ‑bha ‑a ‑wun 'gü. 'Kɛɛ 'wun 'bhaa 'wo dho ‑a dɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan kë ‑a ‑zuö ‑kanso 'gü ‑gɛn 'iin ‑a zë ‑gɛn 'ka yaa kë ‑dhö. 30 'Ö 'go mü 'zü, ꞊dhɛ ꞊waa‑ pö n ‑dhë Zuifö 'bhaa ‑nu ꞊wa 'dho wo 'kuë‑ ‑a ‑gɔ, 'ö 'a to mü 'a‑ bɔ ü ‑dhë, 'a‑ pö mɛ ‑nu 'wo za dɔ ‑a ‑bha bhë ‑an ‑dhë ‑wo nu wo ‑bha za bhë ‑a 'ka ü 'dhiö 'ma.»

31 'Ö ‑wo 'ö ꞊lamɛ ꞊va ‑ya pö ‑an ‑dhë bhë, 'wo‑ ‑kë. 'Wo Pɔlö sü gbeng ‑yi gia‑ bhë ‑a 'gü, 'wo dho ‑a 'ka Antipatrisö ‑pö 'gü. 32 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛ ꞊ya 'po, 'dhasi ‑nu mɛ 'wo 'ta sü wo ‑gɛn ‑ta bhë, ‑wo ‑yɛ wo 'zü 'wo nu Zeluzalɛmë plöö, 'ö ‑an mɛ 'wo ꞊soo ꞊taa bhë waa‑ Pɔlö ‑nu 'wo dho 'ta 'ka 'dhiö.

33 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa 'dho ꞊wa ‑lo Sezale plöö, 'ö 'dhasi ‑nu ‑wo 'sëëdhɛ bhë ‑a nu 'sɛdë ‑dhë, 'ö 'wo Pɔlö ‑lo ‑a kwɛɛ. 34 'Ö 'sɛdë ‑yö 'sëëdhɛ bhë ‑a pö. 'Go mü 'ö Pɔlö ꞊dhɛɛ' kpɔ 'sɛ 'pian mɛ 'ö go ‑a ‑ta bhë ‑a ‑wun 'ka. ꞊Dhɛ 'ö ꞊yaa‑ ma ꞊nɛ ‑yö ‑go Silisi ‑sɛ 'gü, 35 'yö‑ pö Pɔlö ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo 'wun dɔ ü ‑bha bhë ꞊wa nu ꞊sia, a ‑dho n 'to to ka ‑bha.»

'Go mü 'yö‑ pö ö ‑bha 'dhasi ‑nu ‑dhë ‑wo 'dho Pɔlö 'ka, 'kɔ 'ö Elɔdö ‑ya dɔ bhë ‑a 'gü, ‑wo wo ‑zo kë ‑a 'piö.

24

Zuifö ‑nu ‑wo 'wun ‑dɔ Pɔlö ‑bha

1 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛkpaɔyi 'sɔɔdhu ꞊ya ziö, slabhomɛ ꞊va Ananiasö waa‑ mɛ ziizii 'bhaa ‑nu 'dhö waa‑ ‑an ‑gɔ 'dhiö ‑mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Tɛɛtulusö, ‑wo ‑dho Sezale, 'wo dho 'sɛdë Felisö 'dhiö kö 'waan‑ Pɔlö ‑ta ‑zɔn ‑a ‑dhë. 2 'Ö 'wo Pɔlö ꞊dhɔɔ ‑kë, 'yö nu. 'Ö Tɛɛtulusö ‑yö yö 'wun ‑dɔ Pɔlö ‑bha ‑sü 'gü 'ö‑ pö: 3 «Yi ‑gɔtaamɛ ‑wungbeezë, Felisö, ü ‑kë ‑gɔmɛ 'kpaakpa giagia 'ka; yi ‑potaasü 'ka 'sɛ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü 'töng ꞊va 'piö. 'Go mü 'zü, 'ü yi ‑bha ‑tosiadhe ‑kë ‑së ꞊duö 'sɛ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü. Pë 'ö 'yi‑ dɔ ꞊nɛ bhë, 'ö 'go mü mɛ ‑nu ꞊waa‑ dɔa. 4 'Kɛɛ 'maa‑ 'piö kö 'a ü 'kun sia‑ ꞊glɔɔsü. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ü ‑bha 'glusë ‑wun 'gü, ‑bhö ü 'to kë yi ‑bha 'bhe 'tee 'ka! 5 Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ yi‑ ꞊yöë' ꞊nɛ ‑yö mɛ ꞊zuö' ‑kaan 'kuë ‑mɛ 'ka. 'Go mü 'zü 'ö ‑kë mɛ ‑lü ꞊suu'‑ yaazë 'ka. Yö ꞊nɛ 'ö 'gügludhe ‑da Zuifö ‑nu ziën, 'sɛ ‑dhɛ 'saadhö 'gü. ‑Yö Nazalɛtë ‑mɛ ‑nu kpö ꞊kɔɔnmɛ 'ka. 6 ‑Ya 'piö kö 'ö kwa ‑bha ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'slööslö ꞊siö'. Pë 'ö ‑kë 'yi‑ kun bhë 'ö bhë. ['Ö 'yi‑ 'piö kö 'yi za dɔ ‑a ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ 'ö yi ‑de ‑bha tɔng ‑ya pö ‑a 'ka ‑a 'dhö. 7 'Kɛɛ yië‑ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ Lisiasö ‑yö ‑yö 'wun 'ö bhë ‑a 'gü, 'ö‑ bho yi kwɛɛ 'gbee‑ 'ka. 8 'Go mü 'zü 'ö Lisiasö ‑ya pö yi 'yi 'wun dɔ ‑na ‑a ‑bha bhë yi ‑dhë, 'yi nu ü 'dhiö.] ꞊Ya kë ꞊nɛ gɔɔn‑ bhë 'bha‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊sia, pë 'ö ‑kë 'yi 'wun dɔ ‑na ‑a ‑bha bhë, bhi gia‑ ü ‑dho ü ‑bha 'wun gia‑ yö ü ‑de kwɛɛ.» 9 'Ö Zuifö 'bhaa ‑nu 'wo to 'wo wo ‑wo ‑zuöatadhe ‑kë, wo ‑bha 'wun ‑dɔ ‑a ‑bha ‑wo bhë ‑a ‑ta ꞊nɛ 'wun 'ö Tɛɛtulusö ‑ya ꞊blɛɛ bhë ‑yö gia‑ 'ka.

Pɔlö ‑bha ö ‑de dha ‑wun ꞊blɛɛ Felisö 'dhiö ‑sü

10 'Ö 'sɛdë ‑ya pö Pɔlö ‑dhë ‑yö 'wun ꞊blɛɛ'‑, 'ö Pɔlö ‑ya pö: «A‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ, bhi 'ü tɔɔ zakanmɛ 'sɛgɔ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑ta, 'ö 'bha ‑kwɛ ꞊plëëzë kë ‑a 'gü. ‑A ‑wun 'gü n ‑zo ‑yö ‑gban ‑sü 'ka kö 'a n ‑de dha ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ü 'dhiö. 11 Bhi gia‑ ‑de 'pö, ‑bhö ‑dhɛ ‑ga 'wun 'a 'dhoë‑ ꞊blɛɛ'‑ ü ‑dhë bhë ‑a 'gü ‑së 'ka! 'Ö tɔɔ ‑a ‑dhɛkpaɔyi yaa ziö 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'gü ꞊kun, 'a nu Zeluzalɛmë zö yi ‑bha ‑Zlan gba ꞊dhia. 12 Waa n yö kö yië‑ mɛ gbɛ yi 'dhinaa kë ‑na, 'iin waa n yö kö a mɛ ‑nu ‑ya ‑na 'kuë‑ Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü, 'iin plöö ‑dhɛ ‑nu ‑bha. 13 'A‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ 'wun 'wo‑ dɔ ‑na n ‑ma bhë ‑a ‑gɛn 'yaa ‑dhö ‑an ‑gɔ kö ‑waan ‑a pö ü ‑dhë. 14 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, pë 'a‑ dɔ ü wö 'dhiö yö ꞊ga 'ö ꞊nɛ: 'Ö tɔɔ yi 'bhɛma ‑nu ‑bha ‑Zlan ꞊nɛ 'a‑ gba, 'go mü 'zü a yuö ‑kë ‑a ‑dhë 'ta 'sü ‑sü 'ka zian ‑gblooga 'wo‑ ‑wun ‑dhɛ ‑na ꞊sua bhë ‑a ‑ta ‑sü 'ka. 'Kɛɛ ‑Zlan ‑bha tɔng 'ö Moizö ‑ya nu yi ‑dhë 'iin ‑a ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wo 'saadhö 'wo ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü, a ‑an 'plɛ ‑dhɛ 'wun gia‑. 15 A n ‑zo ‑yö yi ‑bha ‑Zlan ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ wo gia‑ 'wo wo ‑zo yöë bhë ‑a 'dhö ꞊nɛ ‑yö ‑dho gamɛ ‑nu këwunsëëzë ‑nu waa‑ këwunyaamɛ ‑nu ‑an 'plɛ bho ga 'gü. 16 ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ 'a n 'gü dɔ n ‑de ‑gɔ 'gbee‑ kö ‑wo 'ö 'we ‑na n 'gü bhë kö ꞊kun 'ö dho ‑a pö n ‑dhë 'ma 'wun yaa kë ‑Zlan waa‑ mɛ ‑nu ‑an wö 'dhiö.

17 ꞊Dhɛ 'ma 'go Zeluzalɛmë 'ö‑ ‑kwɛ ꞊ya kë ꞊plëëzë 'ö 'a ‑yɛ n 'zü, 'a nu mü kö ‑yö kë 'dhö 'aan‑ nu 'wëüga 'ka kö 'aan‑ ‑a nu Zuifö 'bhaa ‑nu ‑dhë gbaɔ 'ka, 'go mü 'zü kö 'aan‑ sla‑ bho yi ‑bha ‑Zlan ‑dhë. 18 ꞊Dhɛ 'ö sla‑ bhë 'a‑ bho ‑na yi ‑bha ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü bhë, 'wo nu 'wo n yö ‑a ‑ta mü. Kö 'aan‑ ꞊tun ‑a kë ‑na 'dhö bhë kö 'ma n ‑kë 'slööslö ‑sü ‑bhɔkuëdhe kë 'saadhö. Mɛ ‑gbaa gbɛ yaa kë n 'piö, 'iin 'wun ‑kaan 'kuë ‑sü ‑zë gbɛ yaa kë mü. 19 'Kɛɛ mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü 'wo tɔɔ Zuifö ‑nu 'wo go Azi ‑sɛ 'gü, wo ꞊nɛ 'ö ‑an ꞊dua' 'dhö ‑mü kö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑an ‑bha 'wun ‑yö n ‑ma, ‑wo nu ‑a 'ka ü 'dhiö. 20 'Iin 'go mü 'zü mɛ 'wo nu ꞊nɛ 'wun yaa 'a‑ ‑kë 'ö za ‑yö n kun zakanmɛ ‑bha za ‑dɔ n ‑ma ‑yi 'ka ‑wa pö. 21 ꞊Ya 'kan 'wun 'a‑ ꞊blɛɛ n ‑wo ‑ta dhuö 'gbee‑ 'ka ‑an 'plɛ wö 'dhiö ‑a ‑bha 'ö ‑kë: ‹Gamɛ ‑nu ‑go ga 'gü ‑sü ‑wun 'a‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë, 'ö‑ ‑wun 'gü 'wo za dɔ ‑na n ‑ma bhë!› »

22 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ 'wun 'ö ‑gban Klito ‑bha Felisö ‑ya ‑gɛn dɔ ‑së 'ka bhë, 'yö 'kwamadhe kun, 'ö yi kpɔ ‑a 'gü ‑a ‑pö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «꞊Ya kë ꞊nɛ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ Lisiasö ꞊ya nu ‑wo do kpinngdhö ‑yö n ‑gɔ kö 'aan‑ ‑a ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë.»

23 'Ö‑ pö ö ‑bha 'dhasi ‑gɔmɛ ‑dhë ‑wo 'dho Pɔlö 'ka; 'kɛɛ kö ‑wo ‑potaasü nu ‑a ‑dhë ‑yö yö plaan ‑nu wo, 'iin kö ‑wo wo ꞊kwaa' ‑a 'bhamɛ ‑nu ‑zü, ‑wo nu ‑a ‑dhë pë 'ö‑ ‑bha ‑wun ‑yö yö ‑a ‑bha ‑a 'ka.

Pɔlö ‑yö Felisö waa‑ Drusilö ‑an 'dhiö

24 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛkpaɔyi 'bhaa ꞊ya ziö, 'ö Felisö waa‑ ö bɔɔ 'wo‑ ‑dhɛ Drusilö 'ö ‑kë Zuifö dhebɔ 'ka bhë 'wo nu. 'Ö Felisö ‑yö mɛ bɔ 'wo nu Pɔlö 'ka. 'Yö ö 'to to 'wun 'ö ‑gban ‑zo ‑yö Yesu Klito ‑bha ‑sü 'ö Pɔlö 'dhö ‑a ꞊blɛɛ' ‑na bhë ‑a ‑bha. 25 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ Pɔlö ‑yö 'wun 'ö ‑gban ‑kë kpengdhö ‑sü waa‑ mɛ ‑bha ö ‑de ꞊kɔɔn ‑sü waa‑ kwa ‑bha ‑Zlan ‑bha zadɔdhe 'ö dho kë 'dhiö ꞊zian', mɛbheedhɛ këwun ‑nu ‑bha ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü bhë, 'ö 'suö ‑yö ‑da Felisö 'gü 'ö‑ pö: «‑Bhö 'dho ꞊kun! ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ma 'töng yö to, 'a ü ꞊dhɔɔ ‑kë kö 'wun 'ö bhë 'üën‑ ‑a 'bhaa ꞊blɛɛ.»

26 ‑Yö ‑kë ‑a ‑zo 'piö ‑be ꞊nɛ Pɔlö ‑yö ‑dho më ö 'piö 'ö ö gbaa 'wëü‑ 'ka. Pë 'ö ‑kë 'ö ꞊ya kë 'ö‑ ꞊dhɔɔ ‑kë kö 'waan‑ 'dɔɔ dɔ wo 'ko ꞊bhaa bhë 'ö bhë.

27 ꞊Dhɛ 'ö ‑kwɛ ꞊plɛ ꞊ya ziö, 'ö Pɔɔsiusö Fetusö ‑yö yö Felisö pin ꞊taa 'sɛdë 'ka. Felisö ‑yö ‑kë ‑a 'piö kö 'ö Zuifö ‑nu ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun kë; 'yö Pɔlö to ‑kanso 'gü.

25

Pɔlö ‑ya 'piö kö 'ö 'wun ꞊blɛɛ'‑ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va 'dhiö

1 ꞊Dhɛ Fetusö ꞊ya ‑lo 'sɛ 'pian 'ö bhë ‑a ‑ta, ‑a ‑dhɛkpaɔyi ꞊ya kë ‑yaaga, 'ö go Sezale 'ö dho Zeluzalɛmë. 2 'Ö ‑dhɛ bhë ‑a 'gü slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu, waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha mɛ ꞊vava ‑nu 'wo dho 'wo Pɔlö ‑wun ‑kan Fetusö 'dhiö ‑a ‑pö ‑a ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ 3 ‑yö 'wun ‑së do kë wo ‑dhë, 'wo‑ 'piö kö ‑yö Pɔlö bɔ Zeluzalɛmë; bhii 'ö tɔɔ kö ꞊wa 'dho wo 'ko ꞊zlöö ‑waan Pɔlö zë zian ‑ta. 4 'Kɛɛ Fetusö ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'ö‑ pö: «Pɔlö ‑yö ‑kanso 'gü Sezale, 'go mü ma gia‑, a ‑dho 'ma ‑dhɛkpaɔyi ꞊nɛ ‑a 'ka.» 5 'Ö ko 'zü 'yö‑ pö ꞊nɛɛ: «‑Kaa kë kö ka ‑gɔmɛ ‑nu ‑wo ziö n 'piö, 'yi 'dho Sezale! ꞊Ya kë ꞊nɛ gɔɔn‑ bhë 'wun yaa 'ö‑ ‑kë kö ‑wo za dɔ ‑a ‑bha 'ma!»

6 Fetusö ‑yö pë 'ö ‑mɔ 'dhɔɔgɔ do ‑bha ‑a ‑kë ‑an 'piö Zeluzalɛmë plöö. 'Go mü 'yö dho Sezale. ꞊Dhɛ ‑dhɛ ꞊ya 'po 'ö dho za ‑dɔ ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'ö ꞊yaannu ö ‑bha zakanmɛ ‑bha ‑gbloo 'gü, 'yö‑ pö mɛ ‑nu ‑dhë ‑wo nu Pɔlö 'ka. 7 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa nu Pɔlö 'ka ꞊wa ‑lo, 'ö Zuifö ‑nu 'wo go Zeluzalɛmë bhë 'wo ꞊nië ‑a ‑zü, 'wo 'wun yaa ꞊va ꞊blɛɛ ‑a ‑gɔ. 'Kɛɛ waa ‑mɔa ‑bha kö 'wun yaa 'wo‑ ꞊blɛɛ ‑a ‑gɔ bhë kö ‑waan ‑a ‑gɛn pö. 8 'Kɛɛ Pɔlö ‑yö ö ‑de dha ‑wun ‑blɛɛ 'ö‑ pö: «N 'ka Zuifö ‑nu yi ‑bha tɔng gbɛ ‑lö 'gü. 'Go mü 'zü, n 'ka 'wun yaa kë yi ‑bha ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ waa‑ Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑bha 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va ‑an 'ka.»

9 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ Fetusö ‑yö ‑kë ‑a 'piö kö 'ö Zuifö ‑nu ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun kë, 'ö‑ pö Pɔlö ‑dhë: «Ü ‑dho ‑mɔa ‑bha kö 'ü nu Zeluzalɛmë kö 'aan‑ ‑dhɛ ‑ga 'wun bhë ‑a 'gü a? ꞊Ya kë ꞊nɛ za 'wo‑ dɔ ‑na ü ‑bha bhë ‑yö 'wun gia‑ 'ka kö 'aan‑ ‑a dɔ ꞊a?»

10 'Ö Pɔlö ‑ya ‑daa ‑kë 'ö‑ pö: «A dɔ ‑sü 'ka 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va ‑bha za ‑kan ‑a 'gü ‑kɔ 'gü; 'a‑ 'piö kö 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va gia‑ bhë ‑yö za bhë ‑a 'kan. Bhi gia‑ ü‑ ꞊dɔa' ‑së 'ka ꞊nɛ n 'ka 'wun yaa gbɛ kë Zuifö ‑nu 'ka. 11 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ma Zuifö ‑nu, yi ‑bha tɔng 'gü ꞊siö'‑, 'iin pë 'ö dho kë n zë ‑gɛn 'ka, 'ma‑ kë kö n 'ka ‑kɔ n zë ‑sü 'ka. 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ 'wun 'wo‑ ꞊blɛɛ' ‑na n ‑gɔ ꞊nɛ, 'wun gia‑ gbɛ 'yaa‑ 'gü, mɛ gbɛ yaa 'dho ‑mɔa ‑bha kö ‑yö n dɔ ‑an kwɛɛ. Mɛ 'a‑ 'piö kö za bhë ‑ya 'kan 'ö tɔɔ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va.»

12 ꞊Dhɛ 'ö Fetusö waa‑ ö ‑bha ‑ya za 'gü ‑mɛ ‑nu ꞊wa 'wun 'bhaa ꞊blɛɛ'‑ wo 'ko ziën, 'ö‑ ‑daa ‑kë 'ö‑ pö Pɔlö ‑dhë: «Pë 'ü‑ 'piö 'ö tɔɔ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va ‑yö za bhë ‑a 'kan a? ꞊Dhɛ 'ö 'pö kö ü ‑dho dho 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va bhë ‑a 'dhiö.»

Pɔlö ‑yö Aglipa waa‑ Belenisö ‑an 'dhiö

13 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛkpaɔyi 'bhaa ꞊ya ziö, 'ö ‑gludë Aglipa waa‑ Belenisö 'wo dho Sezale ‑pö 'gü kö ‑wo Fetusö 'sɛnɛ bho ‑a nu ‑sü ‑bha. 14 ‑Wo ‑kë mü, 'ö Pɔlö ‑bha 'wun bhë, 'ö Fetusö ‑ya ‑da ‑gludë 'dhiö, 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Gɔɔn‑ do 'ö Felisö ‑ya to ‑kanso 'kɔɔdhö ‑yö zö. 15 ꞊Dhɛ 'ma 'dho Zeluzalɛmë, 'ö Zuifö ‑nu ‑bha slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ ‑an ‑bha mɛ ziizii ‑nu 'wo nu ‑a ‑bha 'wun 'ka n 'dhiö. 'Ö 'wo‑ pö n ‑dhë 'a za ‑lo ‑a tuö. 16 A‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ 'a‑ pö: ‹Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑bha wɔ ‑kɔ 'gü, mɛ 'wo za dɔ ‑a ‑bha, 'waa‑ dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ kö ‑a mɛ gia‑ yaa dɔ mɛ ‑nu 'wo za dɔ ‑a ‑bha bhë ‑an wö 'dhiö, kö pë 'ö ‑kë 'wo za dɔ ‑a ‑bha bhë kö yaa ö ‑bha ꞊blɛɛ'‑.› 17 'Ö 'wo ‑ziö n 'piö 'yi nu zö; n 'ka 'töng gbɛ ziö 'wun bhë ‑a ‑ta. 'Ö ꞊dhɛ ‑dhɛ ꞊ya 'po, 'a dho za ‑dɔ ‑a 'gü ‑kɔ 'gü kö 'aan‑ za bhë ‑a 'kan. 'Yö 'a‑ pö mɛ ‑nu ‑dhë ‑wo nu gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a 'ka. 18 'Ö za ‑dɔ ‑a ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑wo nu, 'kɛɛ 'wun yaa ‑nu 'ö n ‑ma ‑zotadhe ‑yö dho ‑an 'piö ‑bezë bhë waa‑ gbɛ ꞊blɛɛ'‑. 19 'Wun do 'ö wo ‑nu 'wo‑ zaɔdhe kë 'ö tɔɔ ‑kɔ 'ö 'wo wo ‑bha ‑Zlan gba ‑a 'ka bhë 'yaa do. 'Go mü 'zü, mɛ do 'bhaa 'wo‑ ‑dhɛ Yesu 'ö ga 'ö Pɔlö ‑ya pö ꞊yɔɔn ö ‑wo ‑ta ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑yö 'bhee‑ bhë ‑a ‑wun ‑mü. 20 'Ö ‑kɔ 'a dho ‑a kaa kö 'wun ‑nu 'wo bhë 'aan‑ ‑dhɛ yö ‑an 'gü 'ö n 'ka‑ dɔ. ‑A ‑wun 'gü 'ö 'a Pɔlö ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛ 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑yö ‑dho 'we‑ ‑bha kö ‑yö 'dho Zeluzalɛmë kö 'aan‑ za bhë ‑a 'kan 'ma. 21 'Yö Pɔlö ‑ya pö 'gbönggböng ꞊nɛ ö‑ 'piö kö 'ö to ‑kanso 'gü kö 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va gia‑ ‑yö za bhë ‑a 'kan. 'Ö‑ ‑wun 'gü, 'a‑ pö n ‑ma 'dhasi ‑nu ‑dhë, ‑wo wo ‑zo kë ‑a 'piö, ‑yö 'dho ‑yö yöë yi 'a dho ‑a bɔa 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va 'dhiö ‑a ‑bha.»

22 'Ö Aglipa ‑ya pö Fetusö ‑dhë: «A‑ 'piö kö gɔɔn‑ 'ö bhë, ma gia‑ 'a‑ ‑wo ma.» 'Ö Fetusö ‑ya pö ‑a ‑dhë: «꞊Dhia' 'ü dho ‑a ‑wo ma.»

23 ꞊Dhɛ 'ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊kpaɔ, mɛ ‑nu ‑wo ‑ziö Aglipa waa‑ Belenisö ‑an 'piö ‑an ‑sü ꞊va ‑sü 'ka, 'wo nu 'wo ꞊daa' ‑bhɔkuëkëdhɛ ꞊va 'gü. 'Go mü 'dhasi ‑nu, 'dhasi ꞊lamɛ ‑nu waa‑ pö‑ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑wo ‑nu mü. 'Ö Fetusö ‑ya pö ö ‑bha 'dhasi ‑nu ‑dhë ‑wo nu Pɔlö 'ka; 'wo nuë. 24 'Ö Fetusö ‑ya pö mɛ ‑nu 'wo nu wo 'ko ꞊bhaa bhë ‑an ‑dhë: «‑Gludë Aglipa, mɛ ‑nu 'ka nu 'saadhö zö bhë, gɔɔn‑ 'ö Zuifö ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ ‑nu ‑wo za dɔ ‑a ‑bha 'wo nuë n 'dhiö Zeluzalɛmë ‑blɛɛzë 'ka, 'ö 'wo nuë ‑a kë ꞊plɛ ‑naa 'ka zö, 'ö 'wo ꞊gblaa gbla wo ‑wo 'ka ꞊nɛ ‑wa zë bhë, ‑a gɔɔn‑ bhë yö ꞊ga 'ö ꞊nɛ. 25 'Kɛɛ ma ‑zë, n ‑ma 'ka, pë yaa 'ö dho ‑a kë kö ‑yö kë ‑a zë ‑gɛn 'ka, n 'ka‑ yö. 'Kɛɛ ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ yö gia‑ ‑ya 'piö kö 'ö 'dho 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va 'dhiö bhë, a‑ ‑yö ‑së kö 'a‑ bɔ 'ma. 26 'Kɛɛ pë 'bhaa 'a dho ‑a ‑ya 'sëëdhɛ 'gü kö 'aan‑ ‑a bɔ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va ‑dhë, ‑a ‑bha 'wun 'ö bhë ‑a ‑wun 'gü 'maa‑ dɔ. Pë 'ö ‑kë 'a nuë ka 'dhiö, 'kɛɛ bhi ‑gludë Aglipa, 'a nuë ü 'dhiö vɛɛdhö kö ‑yö kë 'dhö kö ‑a ꞊dhɛɛ' ꞊ya 'kpɔ ꞊sia, pë 'a dho ‑a ꞊bɛɛn'‑, kö 'aan‑ ꞊tun ‑a ꞊bɛɛn' ‑na 'ö bhë. 27 ‑A ꞊truën gbɛ 'yaa ‑dhö kö 'a ‑kanso 'kɔɔmɛ bɔ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va ‑dhë kö za 'wo‑ dɔ ‑a ‑bha bhë, n 'ka‑ ‑gɛn ꞊blɛɛ'‑ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va ‑dhë ‑së 'ka.»

26

Pɔlö ‑yö ö ‑de ‑ta ‑za ‑dɔ Aglipa 'dhiö

1 'Ö Aglipa ‑ya pö Pɔlö ‑dhë: «‑Potaasü ‑yö ü ‑gɔ kö 'üën‑ ü ‑de ‑ta ‑wun ꞊blɛɛ'‑.» 'Ö Pɔlö ‑yö ö ‑kɔ ‑po ‑a ‑zɔn ‑sü 'ka ꞊nɛɛ ö 'dhoë‑ ö ‑de ‑ta ‑wun ꞊blɛɛ 'ö‑ pö: 2 «‑Gludë Aglipa, n ꞊zuögludhi ‑sü ‑mü kö ꞊dɛɛ 'a dɔ ü 'dhiö, 'a n ‑de ‑ta ‑wun 'ö ‑gban 'wun 'ö Zuifö ‑nu ‑wa dɔ n ‑ma ‑a ‑bha bhë 'a n ‑ma ꞊blɛɛ'‑ ü 'dhiö. 3 Bhii bhi gia‑ ü Zuifö ‑nu ‑bha wɔ ‑kɔ ‑dɔ. 'Go mü 'ü ‑an ‑bha zaɔdhe ‑kë ‑a 'gü ‑wun ‑nu dɔ. ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, a‑ ‑dhɛ ü ‑gɔ kö 'ü ü 'to kë n ‑ma ꞊zuösaadhɛ 'ka.

4 Zuifö ‑nu 'saadhö, n ‑ma ‑tosiadhe kë ‑kɔ 'a‑ ꞊kaa' 'ö sü ‑a 'ka n ‑ma ‑dadhëüdhɛ ‑bha 'ö dho 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha ‑wa ‑dɔ. 'Ö ‑kɔ 'a ‑tosiadhe ꞊kaa' n ‑ma 'sɛ 'gü waa‑ Zeluzalɛmë plöö, 'wo‑ dɔ 'pö. 5 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑wa 'piö kö 'wo n ‑ma ‑tɔmɔdhɛ kë kö ‑wo ‑dho ‑a pö, 'wun 'a‑ ꞊blɛɛ ꞊nɛ 'wun gia‑ ‑mü. 'Ö tɔɔ ‑wo n ‑dɔ Falizi kpö ‑nu 'ö 'wo Zuifö ‑nu ‑bha tɔng 'ö ‑an ‑bha ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'wo‑ kun wo ꞊faan' 'plɛ 'ka, 'wo ‑ziö ‑a 'ka mɛ 'bhaa ‑nu ‑ta, ‑a 'gü ‑mɛ do 'ka 'ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ. 6 'Ö zlöö ꞊nɛ bhë 'ma kë za ‑dɔ ‑a ‑bha ‑mɛ 'ka. Pë 'wo‑ ‑za ‑lo ‑na n tuö ‑a ‑wun 'gü bhë 'ö tɔɔ a ‑ya ‑sü 'ka pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go yi 'bhɛma ‑nu ‑dhë 'ö kë ꞊nɛ ‑a ‑bha ‑Yamɛ ‑dho nu bhë ‑a ‑gɔ. 7 Pë 'tɔ 'go ‑wo 'ö bhë, yi ‑bha 'gunng ‑gɔ 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑wo ‑ya ‑sü 'ka ‑a kë ‑yi ‑gɔ; 'yö 'wo yuö kë ‑na yi ‑bha ‑Zlan ‑dhë 'töng 'saadhö 'ka. Ü‑ ‑yö bhë ‑a, ‑gludë; 'wun 'ö bhë ‑a ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑wun do bhë 'ö Zuifö ‑nu ‑wo za dɔ ‑a ‑wun 'gü n ‑ma bhë.»

8 'Ö Pɔlö ‑yö ‑sië mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü bhë ‑an 'piö 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më 'ö ‑kë 'ö 'ka‑ pö ka 'ka 'dho ‑mɔa ‑bha kö kwa ‑bha ‑Zlan ‑bha mɛ ‑bho ga 'gü ‑sü bhë ka 'ka 'dho ‑a ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑ɛ?

9 Ma ‑zë, a‑ ‑ya n ‑zuë 'dhiö ‑be kö 'a pë yaa 'plɛ kë Yesu 'go Nazalɛtë 'ka. 10 Pë 'a ‑kë ‑a kë ‑dhiadhö Zeluzalɛmë ꞊nɛ 'ö bhë. Slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑wo ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü ‑nu n ‑dhë, 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu bhë, 'a ‑an ‑dhɛvadhɛ ‑da ‑kanso 'gü. 'Ö 'go mü ꞊wa za ‑lo ‑an tuö kö ‑waan ‑an zë, 'ö yi ‑wo ‑yö ‑kë ‑a 'gü do. 11 'Ö‑ 'bhaa ‑nu ꞊ya kë, 'a 'klobhɔdhe ‑wɔ ‑an ‑ta, Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu 'gü, 'a ‑gban ‑an ‑bha kö ꞊wa pö wo 'ka 'dho dho wo ‑bha ‑zo ‑yö Yesu ‑bha ‑sü 'ka 'dhiö gbɔ. N ‑ma ‑naazuëdhe ‑bha ‑kë 'gbee‑ ‑sü 'gü, a ‑dho 'kwipö gbɛ ‑nu 'gü 'ö 'a ‑an 'klo bhɔ 'ma.»

Pɔlö ‑bha ö ꞊zuö' ‑dhië ‑Zlan 'piö ‑kɔ ‑wun ‑blɛɛ ‑sü

(Këyuö ‑nu 9.1-19; 22.6-16)

12 'Ö Pɔlö ‑yö 'wun ꞊blɛɛ 'ö dhoë 'dhiö, 'ö‑ pö: «‑Kɔ do bhë ꞊nɛ 'ö ‑kë ‑a 'ka, 'ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑wo ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü nu n ‑dhë, 'wo n bɔ Damasö plöö. 13 'Yö 'a ‑da zian ‑ta; ꞊dhɛ 'kwa dɔ lënng 'gü, ‑gludë, 'ö ‑dhɛpuudhɛ 'ö go dhang‑ 'gü 'ö‑ 'bhü ‑yö ‑ziö lan‑ 'bhü ‑ta bhë, 'yö sɔ ma 'dhö, ma mɛ ‑nu 'yi ‑kë 'ta 'sü ‑sü 'gü bhë 'dhö yi ‑ta. 14 'Ö ‑dhɛ 'yi‑ ‑bha 'saadhö yi 'plɛ 'yi ‑püö sia‑. A 'we ‑wo do 'bhaa ‑ma. 'Ö 'we ‑wo bhë 'ö‑ pö n ‑dhë Eblö ‑wo 'gü: ‹Sɔlö, Sɔlö, ‑më 'ö ‑kë 'ü n 'klo bhɔ ꞊ɛ? 'Ko zë 'ü‑ wo ‑na n 'ka bhë, pë 'dhiö‑ 'ü‑ kë ‑na ü ‑de 'ka bhë ɔɔ!› 15 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'a‑ ꞊dhɛɛ' kpɔ 'a‑ pö: ‹Dö ‑mü ü 'ka ɛ, n Dëmɛ?› 'Ö Dëmɛ ‑ya pö: ‹Ma Yesu, 'ü n 'klo bhɔ ‑na bhë. 16 'Kɛɛ ‑bhö ꞊luu'‑, 'ü dɔ ü ‑gɛan! A n ‑de ‑zɔn ü ‑dhë kö 'üën‑ kë n ‑ma yuökëmɛ 'ka; ü ‑dho kë n ‑ma ꞊goo‑ 'ka kö ‑kɔ 'a n ‑de ꞊zuan' ü ‑dhë ꞊dɛɛ bhë 'üën‑ ‑a ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑dhë. 'Go mü, pë 'a dho ‑a ‑zɔn ü ‑dhë 'zü, 'ü dho ‑a ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë 'pö. 17 A ‑dho ü bɔ Zuifö ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an 'piö. ꞊Wa dɔ ü ‑gɔ 'yënng a ‑dho ü bho ‑an kwɛɛ kö ꞊kun 'wo dho ü zë. 18 A ü ‑bɔ kö 'üën‑ ‑an 'yan 'po kö ‑waan 'go ‑dhɛtiidhɛ 'gü ‑waan nu ‑dhɛpuudhɛ 'gü. 'Go mü 'zü kö ‑wo 'go Satan ‑kɔ ꞊löö ‑wo nu ‑Zlan 'piö. ‑Yö kë 'dhö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ kö ‑Zlan ‑yö ziö ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta, 'go mü kö ‑waan wo ‑bha ‑yadhɛ yö, mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an sü bhë ‑an ziën.› »

Pɔlö ‑yö ö ‑bha yuö kë ‑kɔ ‑wun ‑blɛɛ

19 'Ö Pɔlö ‑yö 'wun ꞊blɛɛ 'ö dhoë 'dhiö ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Kɔ 'ö bhë ‑a 'ka, ‑gludë Aglipa, 'ö 'yanpiöpë 'ö go dhang‑ 'gü 'a‑ yö bhë, 'ö 'a 'wun ma ‑a ‑ta. 20 'Ö 'a ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ mɛ ‑nu 'wo Damasö plöö ‑an ‑dhë. 'Ö 'a‑ ꞊blɛɛ mɛ ‑nu 'wo Zeluzalɛmë plöö ‑an ‑dhë. 'Go mü 'zü 'a‑ ꞊blɛɛ ‑an mɛ 'bhaa ‑nu 'wo Zude ‑sɛ ‑dhɛ 'saadhö 'gü ‑an ‑dhë. 'Ö 'a ‑yɛ n 'zü 'a‑ ꞊blɛɛ mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑dhë ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑wo wo ‑bha ‑tosiadhe ꞊dhië' ‑kwaa, ‑go wo ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'gü ‑sü 'ka kö ‑wo ꞊dhië'‑ ‑Zlan 'piö. 'Go mü ‑wo këpë ‑nu 'ö ‑dho ‑a ‑zɔn giagiawo ꞊nɛ ꞊wa wo ‑bha ‑tosiadhe ꞊dhië' ‑kwaa ‑an kë. 21 N 'kun 'ö Zuifö ‑nu ‑wa wo kö a yi ‑bha ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'ö 'wo‑ ‑kë kö ‑waan n zë bhë ‑a ‑gɛn 'plɛ ꞊nɛ bhë. 22 'Kɛɛ ‑Zlan ‑yö ‑nu n 'piö ‑kplawo, 'ö dho 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha kö 'aan‑ n ‑ma ‑tɔmɔdhɛ kë, mɛ ‑nu 'ö ‑an ꞊bhlë 'yaa ‑dhö waa‑ mɛ ‑nu 'ö ‑an ꞊bhlë 'dhö ‑dhö ‑an 'dhiö. N 'ka 'wun gbɛ 'bhaa ꞊blɛɛ'‑, ‑a 'ke 'ö yaa kë 'wun 'ö Moizö waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ 'wo‑ ꞊blɛɛ 'dhiö ‑a 'ka ꞊nɛɛ: 23 ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ 'klo dho bhɔ 'ö ga, 'ö ‑kë mɛ ‑blɛɛzë 'ö go ga 'gü ‑a 'ka kö ‑yaan dhasü 'ö ‑kë ꞊nɛ ‑dhɛpuudhɛ 'dhö bhë ‑a ‑wun ꞊blɛɛ'‑ Zuifö ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑dhë. »

Pɔlö ‑ya 'piö kö Aglipa ‑yö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑

24 Pɔlö ‑yö ‑kë ö ‑de dha ‑wun ꞊blɛɛ' ꞊dhia ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, 'ö Fetusö ‑yö ‑gbla 'ö‑ pö: «'Blɔɔn‑ ꞊ya ‑da ü 'gü a, Pɔlö! 'Sëëdhɛ ꞊daan' 'ü‑ wo ꞊duö bhë ꞊ya ü kë 'blɔɔnzë ‑a?»

25 'Ö Pɔlö ꞊ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: «'Blɔɔn‑ yaa ‑da n 'gü, 'sɛdë ꞊va. 'Wun ‑nu 'a ‑an ꞊blɛɛ' ‑na bhë, ‑wo 'wun giagia 'ka, 'ö 'wo 'kpaakpadhɛ ‑zian ‑ta. 26 ‑Gludë Aglipa ‑yö pë ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dɔ. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, a ‑dho ‑mɔa ‑bha 'a ‑an ꞊blɛɛ ‑potaasü 'ka ‑a wö 'dhiö. A‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ 'wun ‑nu 'wo bhë ‑yö ‑an 'plɛ ‑dɔ, bhii pë ‑nu 'wo bhë ‑a gbɛ yaa kë ‑bin ‑sü 'ka.» 27 'Go mü 'ö Pɔlö ‑ya pö ‑gludë Aglipa ‑dhë: «‑Gludë Aglipa, 'wun 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wa ꞊blɛɛ bhë, ü‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑a? A‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ ü‑ ‑dhɛ 'wun gia‑!»

28 'Ö Aglipa ‑ya pö Pɔlö ‑dhë: «‑Yö ü ꞊zuö' 'piö ꞊nɛ ü ‑dho n kë Klito ‑bha mɛ 'ka 'gbee‑ ‑ta ‑a? Ü 'ka 'dho ‑mɔa ‑bha!»

29 'Ö Pɔlö ‑ya pö: «'Kö ‑kë ꞊nɛ ‑yö ‑kë 'gbee‑ ‑ta, 'iin ‑yö ‑kë ü ‑de ꞊zuö', a ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë kö ꞊kun 'ö ‑kë bhi ‑de 'sloo ü 'ka, 'kɛɛ mɛ 'plɛ 'ka ka 'to 'to ‑na n ‑ma zö ꞊dɛɛ bhë kö ka 'plɛ 'ka kë Klito ‑bha mɛ 'ka ꞊nɛ n 'dhö. 'Kɛɛ 'maa‑ 'piö kö 'ka kë ‑kanso 'kɔɔmɛ 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'a dɔa ꞊nɛ ‑a 'dhö.»

30 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑gludë 'dhö, 'sɛdë 'dhö, Belenisö waa‑ mɛ ‑nu 'saadhö 'wo ‑kë wo 'ko ꞊bhaa mü bhë, 'wo ꞊luu. 31 'Ö ꞊dhɛ ꞊wa 'go wo pin ‑bha, 'wo‑ pö wo 'ko ziën ꞊nɛɛ: «Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ 'wun yaa 'ö dho kë ‑a kë ‑mɛ 'ka kö ‑yaan kë ‑a zë ‑gɛn 'ka, 'iin ‑a ‑da ‑kanso 'gü ‑gɛn 'ka 'yaa ‑dhö.»

32 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö Aglipa ‑ya pö Fetusö ‑dhë: «Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ ‑yö ‑kë ‑bezë ꞊nɛ yaa 'dho 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va 'dhiö ‑sü ‑dhɛ kwa ‑gɔ ‑bezë kö kwa ‑dho ‑mɔa ‑bha 'kwa ‑potaasü nu ‑a ‑dhë. ꞊Ɛɛ, ꞊dhɛ 'ö 'dhö bhë, ‑yö ‑dho to ‑kanso 'gü 'ö 'kwa‑ bɔ ‑a ‑dhë.»

27

‑Wo Pɔlö ‑bɔ Wlɔmë

1 ꞊Dhɛ 'ö 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑wo ꞊ya kë ‑a 'gü do ꞊nɛ, yi ‑dho 'yi ‑da 'yitagɔ 'gü 'yi dho Itali ‑sɛ 'gü, 'wo Pɔlö waa‑ ‑kanso 'kɔɔmɛ 'bhaa ‑nu ‑an ‑lo 'dhasi ‑gɔmɛ 'ö ‑kë Wlɔmë 'në 'ka 'wo‑ ‑dhɛ Zuliusö bhë ‑a kwɛɛ.

Zuliusö 'ö bhë ‑yö ‑kë 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va ‑bha 'dhasi kpö ‑nu ‑gɔmɛ do 'ka. 2 'Ö 'yi ‑da 'yitagɔ 'ö go Adramitö ‑pö 'gü ‑a 'gü, 'ö dho dho 'yitagɔ ꞊gbaannu ‑dhɛ mɛ 'ö Azi ‑sɛ 'gü ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha, 'ö 'yi dhoë. Alitaakö 'ö ‑kë Masedoni mi 'ka 'ö go Tesalɔnikö bhë, ‑yö ‑kë yi 'piö mü. 3 'Ö ‑dhɛkpaɔyi mɛ 'ö yö ‑a 'piö, 'yi ‑lo Sidɔn ‑pö 'gü. Zuliusö 'glu ‑yö ‑kë ‑së Pɔlö 'ka; 'yö ‑potaasü nu ‑a ‑dhë, 'ö bɔ ö 'bhamɛ ‑nu 'wo ‑kë mü ‑an 'piö, kö pë 'ö‑ ‑bha ‑wun 'dhö ‑a ‑bha ‑waan ‑a nu ‑a ‑dhë.

4 ꞊Dhɛ 'yië 'go mü, 'tëë ‑yö ‑kë ziö ꞊dhia. 'Ö‑ ‑wun 'gü, yi ‑bha 'ta 'yi‑ sü 'sɛgɔ 'ö 'yi ziën 'wo‑ ‑dhɛ Siplë ‑a 'sɔɔ bhë, 'yi dho ‑a 'pian mɛ 'ö 'tëë 'yaa ‑ma yië‑ 'yitagɔ ‑bha ‑a 'piö bhë ‑a 'ka. 5 'Yi 'yoo ‑kan Silisi ‑dhɛ waa‑ Panfili ‑dhɛ ‑an 'sɔɔ, 'yi nu 'yi ‑lo Mila ‑pö 'ö Lisi ‑sɛ 'gü bhë ‑a ‑bha. 6 ‑Dhɛ bhë ‑a 'gü ꞊nɛ 'ö 'dhasi ‑gɔmɛ bhë 'ö 'yitagɔ 'ö go Alezandri ‑pö 'gü, 'ö 'dho ‑na Itali ‑sɛ 'gü 'ö‑ yö ‑a ‑bha. 'Yi go yi ‑bha 'yitagɔ 'yi nuë bhë ‑a 'gü, 'yi ‑da ‑a mɛ 'ö bhë ‑a 'gü 'yi dhoë.

7 ꞊Dhɛ 'yië yi pë 'tee ꞊yɔɔn 'dhiö, 'ö 'buu ‑yö yö ziö ‑sü ‑bha yi ‑bha 'yitagɔ ‑bha 'gbee‑ 'ka. 'Yö ‑dhɛkpaɔyi ꞊plëëzë 'piö, 'yi yi ꞊zlɔa, 'yi dho 'ö 'yi ꞊loë' Kinidö plöö ‑dhɛ ꞊tɛi' 'ka, ꞊sëëbhodhe 'ka. ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ 'buu yaa 'we ‑a ‑bha yi ‑gɔ kö 'yi 'dho 'pian mɛ 'ö bhë ‑a ‑ta, yi ‑wa 'sɛ 'pian mɛ 'ö 'yi ziën 'wo‑ ‑dhɛ Klɛtö ‑sɛ bhë ‑a 'sɔɔ 'pian 'ö bɔ 'sɛ 'pian 'wo‑ ‑dhɛ Kapö Salëmɔne ‑a 'ka. 'Pian 'ö bhë 'buu 'yaa zië. 8 'Yitagɔ 'yi ‑kë ‑a 'gü bhë, ‑yö ‑wa 'kpong 'dhiö, 'ö 'yi ‑lo ꞊sëëbhodhe 'ka ‑dhɛ 'wo‑ ‑dhɛ 'yitagɔ ‑dɔdhɛ ‑së 'ö Lase ‑pö 'sɔɔ bhë ‑a ‑bha.

9 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛkpaɔyi ꞊plëëzë ꞊ya ziö yi ‑ta mü, 'ö 'ta ‑sü 'yi ‑ta ‑sü ‑yö ‑kë 'gbee‑, bhii 'ö tɔɔ ‑yö ‑kë ‑kwɛ 'dhiötoyi 'ka ꞊klöö'. 'Ö Zuifö ‑nu ‑bha 'wlaan‑ mɛ 'ö ꞊waa‑ kë 'wo‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ ‑Zlan ꞊ya ziö wo ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta bhë kö ꞊waa‑ kë 'saadhö. Bhii ꞊dhɛ 'ö kë ‑na 'dhö kö ꞊ya 'to 'tee kö 'buu 'gbee‑ ‑yaan nu. ‑A ‑wun 'gü, 'ö Pɔlö ‑yö ‑dhio dɔ ‑an ‑dhë ꞊nɛɛ: 10 «Gɔɔn‑ ‑nu, 'ma‑ yö ꞊nɛ 'ta 'ö ꞊nɛ 'kwa dhoë 'dhiö, ‑yö ‑dho kë kwa ‑bha 'gbee‑, 'ö tɔɔ 'yitagɔ waa‑ ꞊kwɛɛ‑ ‑nu, ‑an 'plɛ ‑wo ‑dho ꞊siö, 'go mü 'zü, 'yö dho kë kwa gia‑ kwa 'gü ꞊siö'‑ ‑gɛn 'ka.»

11 ‑Yö ‑kë 'dhö 'kɛɛ 'dhasi ‑gɔmɛ bhë ‑yö ö ‑zo ‑yö 'yitagɔ ‑yuökëmɛ ‑nu ‑gɔmɛ waa‑ 'yitagɔ dëmɛ ‑nu ‑bha 'ö ꞊zië' Pɔlö ‑ta. 12 'Yitagɔ ‑dɔdhɛ 'ö bhë yaa këdhɛ ‑së ‑dhɛ 'ka kö mɛ ‑nu ‑waan 'to mü 'buu 'gbee‑ bhë ‑a 'töng 'ka. 'Yö mɛ ‑nu 'ö waa‑ Pɔlö ‑nu 'wo 'ta ‑sü ‑na bhë ‑a mɛdhɛvadhɛ ‑wa ‑ya wo ꞊zuö' 'piö kö 'wo 'go mü, 'wo 'dho 'zü 'yoo ‑ta; 'wo‑ këdhɛ ꞊mɛɛ kö 'wo ‑lo 'yitagɔ ꞊gbaannu ‑dhɛ mɛ 'ö Fenisö 'ö Klɛtö ‑sɛ 'gü bhë ‑a ‑bha. Fenisö 'ö bhë ‑yö ‑kë lan‑ 'dho ꞊zian'. ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö ‑kë ‑an ‑dhë ‑së kö 'wo 'buu 'gbee‑ 'dhiö 'gan mü.

'Tëë pë 'tee ‑bha ‑ziö 'yoo ‑ta ‑sü

13 'Tëë pë 'tee 'ö go goo ꞊zian' ‑yö ‑kë ziö ꞊dhia. 'Yö 'wo yö wo ‑zo 'ta ‑sü 'gü ꞊nɛ 'wun 'wo‑ ‑ya 'ko 'dhiö ‑kë wo ꞊zuö' 'piö bhë, ‑a ‑de 'dhoë‑ kë. 'Wo ‑piö kpö 'gbiin‑ 'ö ‑kë 'yitagɔ ꞊gbaannu ‑a ‑bha ‑pë 'ka, 'ö 'yi ꞊löö bhë 'wo‑ bho ‑a ‑gɔ, 'ö 'yitagɔ ‑yö yö 'ta 'sü ‑sü 'gü 'tëë bhë ‑a ꞊kwaa'. 'Wo dhoë 'dhö, 'kɛɛ waa 'dho 'kpong 'dhiö ‑dhɛ 'ka ꞊gbiin. 14 ꞊Dhɛ 'ö 'töng pë 'tee ꞊ya ziö 'ö 'buu 'gbee‑ 'wo‑ ‑dhɛ 'buu 'ö go dhuö ꞊zian' 'ö go Klɛtö ‑sɛgɔ 'ö 'yi ziën bhë ‑a 'piö ꞊zian', 'ö ‑ya ziö ‑sü ‑bha 'gbee‑ 'ka 'pian 'ö bhë ‑a ‑ta. 15 'Ö yi ‑bha 'yitagɔ ‑zaan zan. Yi‑ këdhɛ ‑mɛɛ kö 'yiën‑ 'dho yi ‑bha 'ta 'ka 'dhiö 'buu 'go ꞊zian' 'kɛɛ yië ‑mɔa ‑bha. 'Ö 'yi yi ‑kwaa yi ‑bha 'yitagɔ ‑zü, 'ö 'buu ‑ya ‑blü zian 'ö 'dhi ‑a ‑dhë ‑a 'ka. 16 'Ö 'yi dho, 'ö 'yi ‑lo 'sɛ 'pian 'tete 'ö 'yi ziën 'wo‑ ‑dhɛ Koda ‑a 'sɔɔ. 'Ö 'yi bɔ ‑a 'pian mɛ 'ö 'buu 'yaa ‑maa 'ka ꞊duö bhë ‑a 'ka. 'Ö ‑dhɛ bhë ‑a 'gü 'ö 'yitagɔ 'tete 'ö ‑kë ‑klu ‑sü 'ka 'yitagɔ ꞊va ꞊zlöö bhë, 'yi‑ bho mü, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö 'yi kpö dho a wü; 'kɛɛ ‑a ‑bho mü ‑sü ‑yö ‑kë 'gbeegbee. 17 'Wo 'yitagɔ 'në 'tee bhë 'wo‑ ꞊luu, 'wo‑ dɔ ‑a ꞊va ‑ta. 'Wo ꞊bhüöga do ‑nië ‑a ꞊va ‑zü 'to kö ‑a 'lü 'pɛn ‑nu ‑waan to 'kuë‑ kpinngdhö. 'Ö zlöö ‑bha bhë, 'suö ‑yö yö ‑an ‑kë ‑sü ‑bha 'ta 'sü ‑sü 'ö 'yi ‑ta bhë ‑a 'ka. 'Ö tɔɔ ‑wo wo ‑zo ‑ta ꞊nɛɛ wo ‑bha 'yitagɔ ‑yö ‑dho ‑gban 'yënng ‑tɔn ‑nu 'wo 'yi ꞊löö Libi ‑sɛgɔ 'dhiö bhë ‑an ‑bha. 'Ö‑ ‑wun 'gü, 'wo 'lü 'pɛn 'gbɛa 'ö 'yitagɔ ꞊zlɔa ‑na bhë, 'wo‑ ‑da yiö. 'Ö 'wo wo ‑kwaa 'buu ‑zü, 'ö 'yitagɔ bhë 'ö‑ ‑blü zian 'ö 'dhi ‑a ‑dhë ‑a 'ka. 18 'Buu 'gbee‑ ‑yö ‑kë ‑ziö yi ‑bha ‑dhiadhö, 'ö dho ‑a 'ka 'dhiö 'gbee‑ 'ka. 'Yö ‑dhɛkpaɔyi 'ö yö ‑a 'piö, 'wo yö ꞊kwɛɛ‑ ‑nu 'wo 'yitagɔ 'gü, ‑an ‑lo yiö ‑sü ‑bha. 19 'Ö ‑dhɛkpaɔyi mɛ 'ö yö ‑a 'piö 'zü, 'ö wo gia‑ 'wo pë 'bhaa ‑nu 'wo 'yitagɔ 'ta 'sü ‑na bhë 'wo ‑an 'bhaa ‑nu ‑lo yiö. 20 'Ö ‑dhɛkpaɔyi ꞊plëëzë 'ka, ‑a këdhɛ gbɛ yaa kë ‑dhö yi ‑gɔ kö 'yi yi 'yan dɔ lan‑ waa‑ 'susongga ‑nu ‑an ‑bha; bhii wo ꞊nɛ 'ö 'yië ‑an ga ‑bezë 'ö yi dho yi 'go ‑zian 'iin yi 'dho ‑zian ‑nu dɔ. 'Buu ‑yö ‑kë ziö ‑sü 'gü 'gbee‑ 'ka ‑kplawo; ꞊dhɛ 'to ‑na zlöö kö yi yi ‑zo 'ta ‑na ꞊nɛ yi 'ka 'dho dha gbɔ.

21 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'yitagɔ 'gü waa ‑bhöpë ‑bhödhɛ gbɛ yö ‑dhɛkpaɔyi ꞊plëëzë 'ka. 'Ö Pɔlö ‑yö ꞊luu ‑an 'plɛ 'dhiö mü, 'ö‑ pö: «Gɔɔn‑ ‑nu, ka ka 'to ‑to n ‑wo ‑bha ‑bezë, ‑yö ‑dho kë ‑së; bhii kwa dho kwaa‑ to Klɛtö ‑bezë kö pë 'gü ꞊siö' ‑sü ꞊suu'‑ ꞊nɛ ‑a gbɛ yaa 'dho yö kwa ‑bha. 22 'Kɛɛ dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ, a ‑bhɛa ka ‑dhë kö 'ka ka 'gü dɔ 'gbee‑, bhii mɛ gbɛ yaa 'dho ga ka ziën, ‑a 'ke yaa kë 'yitagɔ ‑bha ꞊siö' ‑sü 'ka. 23 A‑ 'wun ‑dɔ 'dhö 'ö tɔɔ ‑Zlan 'a‑ ‑bha 'ka 'a yuö kë ‑na ‑a ‑dhë bhë, ‑a ‑bha bɔmɛ do ‑yö ‑wo n ‑ta gbeng ꞊dɛɛ, 24 'ö‑ pö n ‑dhë: ‹Pɔlö, kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ü ‑kë, ü ꞊dua' ‑mü kö 'ü 'dho 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va 'dhiö kö 'ü 'wun ‑nu ꞊blɛɛ'‑ ‑a ‑dhë. 'Go mü 'zü, ꞊dhɛ 'ö ‑Zlan 'glu 'dhö ‑së, ‑yö ‑dho 'wun ‑së kë ü ‑dhë, bhii 'ö tɔɔ ‑yö ‑dho mɛ ‑nu 'saadhö 'wo ü 'piö 'yitagɔ 'gü bhë, ‑an ‑dha 'pö.› » 25 Pɔlö ‑yö ‑dho 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka 'dhiö 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «'Wun 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya ꞊blɛɛ bhë ‑a ‑wun 'gü, gɔɔn‑ ‑nu, ‑ka ka ꞊faan' 'sü, bhii a n ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha; ‑yö ‑dho ‑a kë ꞊nɛ ‑kɔ gia‑ 'ö‑ pöë n ‑dhë bhë ‑a 'dhö. 26 'Kɛɛ yö 'ka 'dho kë 'pëëpë, bhii kwa ‑bha 'yitagɔ ‑yö ‑dho wü 'buu 'ö dho kwa ‑blü 'kpong 'piö ‑dhɛ do 'bhaa 'gü bhë ‑a ꞊kwaa'.»

27 ‑Yö ‑kë gbeng ‑yi 'gɔɔ‑ do ö ga ‑yiisië ‑naa 'ka, kö 'buu ‑yö ꞊tun dho yi 'ka, 'yoo 'wo‑ ‑dhɛ Meditɛlane bhë ‑a ‑ta ‑kplawo. ꞊Dhɛ gbeng ziën ‑dhɛ 'dhö dɔ ‑na, 'ö 'yitagɔ ‑yuökëmɛ ‑nu ‑wo wo ‑zo ‑ta ꞊nɛ yi ꞊yɔɔn ‑na 'sɛ 'sɔɔ. 28 'Ö 'wo ‑an ‑bha ꞊bhüöga 'wo 'yi ꞊löö ‑dhɛ dan ‑na ‑a 'ka bhë, 'wo‑ ꞊yɔɔ 'yi ꞊löö, 'ö 'yi ‑glu ꞊duan' ‑yö ‑kë ꞊nɛɛ 'mɛtrë 'gɔɔ‑ ‑yaaga ö ga 'slaplɛ 'dhö. 'Ö ꞊dhɛ ꞊wa ꞊yɔɔn 'dhiö, 'wo‑ ‑zuö yiö 'zü, 'ö 'yi ‑glu ꞊duan' ‑yö ‑kë ꞊nɛɛ 'mɛtrë 'gɔɔ‑ ꞊plɛ ö ga 'slɛaga 'dhö 'zü. 29 ‑Wo wo ‑zo ‑ta ꞊nɛ 'wa 'dho 'ta 'ka 'dhiö 'buu ‑yö ‑dho ‑an ‑bha 'yitagɔ ‑gban ‑guö ‑bha bhii 'ö tɔɔ 'yi ‑glu ꞊duan' yaa kë ꞊gbiin ꞊duö gbɔ. 'Ö 'wo wo ‑bha ‑piö kpö ‑yiisië 'ö ‑kë pë ꞊gbaannu ‑a ‑bha ‑pë 'ka bhë 'wo ‑an ꞊yɔɔ 'yitagɔ ꞊zlöö yiö ‑dhɛ bhë ‑a 'gü 'ö 'yitagɔ ‑yö ꞊gbaannu mü. 'Ö 'wo ꞊bhɛa wo ‑bha ‑zlan ‑dhë kö ‑dhɛ ‑yö 'po 'zodhö.

30 'Ö yië‑ 'yitagɔ ‑yuökëmɛ ‑nu ‑wa këdhɛ ‑mɛɛ kö 'wo ꞊duë 'wo 'go 'yitagɔ 'gü. 'Wo 'yitagɔ 'në 'tee 'ö ‑kë ‑a ꞊va ‑ta bhë 'wo‑ ꞊yɔɔ 'yi ‑ta, ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ wo‑ 'piö kö 'wo ‑ya ‑a 'gü kö 'wo 'dho, 'wo ‑piö kpö 'bhaa ‑nu ꞊yɔɔ'‑ yiö 'yitagɔ ꞊vazë 'dhiö. 31 'Yö Pɔlö ‑ya pö 'dhasi ꞊këng' do ‑gɔmɛ waa‑ 'dhasi ‑nu ‑dhë: «Kwaa‑ 'yitagɔ ‑yuökëmɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ waa 'to 'yitagɔ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü ꞊sia, mɛ 'plɛ ka 'gü ‑dho ꞊siö'‑.»

32 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö kö 'dhasi ‑nu ‑wo ꞊bhüöga 'ö 'yitagɔ 'në 'tee kun bhë ‑an 'kan ‑na kö 'yitagɔ 'në 'tee bhë ‑yö ꞊yɔɔ' ‑na yiö.

33 ꞊Dhɛ 'töng 'bhaa ꞊ya ziö, kö ‑dhɛ ‑yö 'po ‑na bhë, 'ö Pɔlö ‑yö ꞊bhɛa ‑an 'plɛ ‑dhë kö ‑wo pë ‑bhö, 'ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑A ‑dhɛkpaɔyi 'gɔɔ‑ do ö ga ‑yiisië ‑mü ꞊dɛɛ, 'ö 'ka ‑ya ‑sü 'ka ka ‑de ꞊zɔnng' ‑ta, 'ö 'kaa ‑bhöpë gbɛ ‑bhö. 34 ꞊Dhɛ 'ö 'pö, 'a ‑bhɛa ka ‑dhë kö 'ka pë ‑bhö. Bhii 'ö tɔɔ ka ‑bha ‑wun ‑yö pë ‑bhö ‑sü ‑bha kö 'kaan‑ ka ꞊faan' 'sü 'zü 'iin 'go mü 'zü kö 'kaan‑ dha. Pë 'dhiö‑ gbɛ 'ka 'dho kë mɛ gbɛ 'ka ka ziën.»

35 ꞊Dhɛ ꞊ya yën ‑a ‑pö 'dhö ‑sü ‑bha, 'ö ꞊bluu'‑ sü, 'ö ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë mɛ 'plɛ wö 'dhiö mü, ‑a zuö pö ‑sü 'ka ‑bhöpë 'ö‑ nu ‑an ‑dhë bhë ‑a ‑wun 'gü. 'Ö‑ ꞊kaan, 'ö yö ‑a ‑bhö ‑sü 'gü. 36 'Ö ‑an ꞊zuö' ‑yö ‑kë ‑saa, 'ö 'wo‑ ‑bhö 'pö. 37 Mɛ 'yi ‑kë 'yitagɔ 'gü yi ‑kë mɛ ‑lü ꞊këng' ꞊plɛ waa‑ mɛ ‑lü 'gɔɔ‑ 'slaplɛ ö ga 'slado 'ka.

38 ꞊Dhɛ 'ö mɛ 'ö ‑dhö 'ö‑ 'gü ꞊ya dɔ, 'ö 'blee‑ ꞊bhɔɔ' ‑nu 'ö ‑kë ‑an ‑gɔ 'yitagɔ 'gü bhë, 'wo‑ ‑lo yiö kö 'yitagɔ ‑yaan 'to 'föngfö.

'Yitagɔ ‑bha ‑to yiö ‑kɔ

39 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛ ꞊ya 'po, 'yi 'sɛ yö yi 'dhiö, 'kɛɛ yië‑ 'yitagɔ ‑yuökëmɛ ‑nu waa‑ dɔ. 'Kɛɛ ‑an 'yan ‑yö ‑kpan 'yi 'kpong 'dhiö ‑dhɛ ‑së 'ö ‑kë 'yoo ‑dhɛ 'ö dho 'kpong 'gü ‑a ‑bha. 'Ö 'wo‑ këdhɛ ꞊mɛɛ kö 'wo 'dho 'wo wo ‑bha 'yitagɔ ꞊gbaannu 'ma. 40 'Ö 'yitagɔ ‑yuökëmɛ 'bhaa ‑nu ‑wo pë ꞊gbaannu ‑a ‑bha ‑pë ꞊bhüöga ‑nu ‑kan, 'ö pë ꞊gbaannu ‑a ‑bha ‑pë ‑nu ‑wo to yiö. ꞊Dhɛ 'wo‑ kë ‑na 'dhö kö ‑a mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo 'lü 'pɛn ‑nu 'wo 'yitagɔ ꞊dɔɔ' ‑na ‑a 'ka 'ö 'wo ‑kë 'yitagɔ ꞊zlöö bhë kö ‑wo ꞊bhüöga 'po ‑na ‑a ‑bha, ‑yö 'to ‑na yiö. 'Ö 'wo sɔ 'pɛn do ꞊luu 'yitagɔ bhë ‑a 'dhiö ꞊zian', ‑yö kë 'dhö kö 'buu ‑yö 'yitagɔ ‑blü 'kpong 'dhiö. 41 'Kɛɛ yië‑ 'yitagɔ ‑yö ‑gban 'yënng ‑tɔn ‑bha yiö, 'ö ꞊gbaannu; kö ‑a 'pian mɛ 'ö 'dhiö zian bhë ꞊ya ꞊nëng 'yënng 'gü. 'Ö to mü, bhii 'ö tɔɔ ‑a ziödhɛ gbɛ yaa kë ‑dhö. 'Kɛɛ kö 'yitagɔ 'pian mɛ 'ö ꞊zlöö ꞊zian' bhë ‑yö 'wü ‑na, 'yi kpö 'ö ma ‑na ‑a ‑bha 'gbee‑ 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü.

42 'Ö 'dhasi ‑nu ‑wa ‑kë ‑bezë kö ‑waan ‑kanso 'kɔɔmɛ ‑nu zë, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'wo dho 'yi kë ‑waan wo ‑de dha. 43 'Kɛɛ 'dhasi ꞊këng' do ‑gɔmɛ 'ö‑ 'piö kö 'yö Pɔlö dha bhë, ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë ‑wo mɛ 'plɛ dha. 'Ö‑ pö mɛ ‑nu 'wo 'yi kë ‑dhɛ dɔ ‑an ‑dhë, ‑wo ‑püö 'yië‑ 'dhiö, ‑wo 'yi kë ‑wo dhoë 'kpongtaa. 44 'Go mü 'zü 'ö‑ pö mɛ ‑nu 'wo to ‑wo ziö ‑an 'piö ‑klu 'yitagɔ 'lü 'fa ‑nu waa‑ pë 'bhaa ‑nu 'wo 'go ‑na ‑a 'gü bhë ‑a ‑bha ‑sü 'ka. ‑Kɔ 'ö ꞊kaa' 'ö yi 'plɛ 'yi dhaa bhë 'ö bhë.

28

Pɔlö ‑yö Malütö 'sɛ 'ö 'yi ziën ‑a 'gü

1 ꞊Dhɛ 'ö yi 'plɛ 'yië dha, 'yi‑ ꞊tɛi' dɔ zlöö ꞊nɛ 'sɛ 'ö 'yi ziën 'yi bɔa 'yi dha bhë ‑a 'tɔ tɔɔ Malütö. 2 'Ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë mü 'wo wo ‑zo ‑kë yi 'piö 'gludhi ꞊va 'ka. ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ dha ‑yö ‑kë ban ‑sü 'gü kö 'nɛnɛ ꞊ya kë ꞊va bhë, ‑wo 'siö ꞊va ‑da, 'wo yi ꞊dhɔɔ ‑kë ‑a ‑bha mü. 3 'Ö Pɔlö ‑yö 'wɔ ‑kɔ 'në 'sɛɛn‑ 'bhaa ‑nu sü kö ‑yaan ‑a ‑lo 'siö‑. 'Ö ꞊mɛɛ ‑yö go 'wɔ ‑kɔ ‑nu 'wo bhë ‑an ziën, 'siö 'ö dɔ ‑na bhë ‑a ‑wun 'gü, 'ö Pɔlö kun ö ‑kwaa, 'yö duënu ‑a ‑kɔ ‑bha. 4 ꞊Dhɛ 'ö 'sɛ 'ö 'yi ziën mü bhë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu ꞊wa ꞊mɛɛ 'ö dun Pɔlö ‑kɔ ‑bha bhë ‑a yö, 'wo‑ pö wo 'ko ziën ꞊nɛɛ: «Gɔɔn‑ 'ö ꞊nɛ 'kwa dho, ‑yö ‑dho kë mɛzëmɛ 'ka. Bhii kwa ‑bha ‑zlan 'ö 'kwa‑ ‑dhɛ ‑kë kpengdhö ‑sü 'ö yö ꞊nɛ 'ö‑ dha 'yoo ‑gɔ bhë, 'yaa‑ 'piö kö ‑yö kë dhamɛ 'ka.» 5 'Kɛɛ Pɔlö ‑yö ö ‑kɔ ꞊kpënng 'siö ‑ta, 'ö ꞊mɛɛ bhë ‑yö go ‑a ‑kɔ ‑bha 'ö ‑püö siö, 'ö yaa pë 'dhiö‑ gbɛ kë ‑a 'ka. 6 Mɛ ‑nu ‑wa ‑pö ‑bezë, ‑yö ‑dho ‑bhla 'iin ‑yö ‑dho kan ‑a ‑ta 'ö ‑püö sia‑, 'ö ga ꞊mɛɛ bhë ‑a ꞊kwaa'. 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ, 'ö ꞊waa‑ yö ꞊nɛ pë 'dhiö‑ gbɛ yaa kë ‑a 'ka, 'wo wo ‑wo ꞊dhië ‑kwaa, 'wo yö ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö ꞊nɛ ‑zlan ‑mü ‑a 'ka.»

7 ‑Dhɛ bhë ‑a 'sɔɔ, 'sɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë mü. ‑Wo ‑kë Publiusö 'ö ‑kë 'sɛ bhë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu ‑gɔmɛ 'ka ‑a ‑bha 'sɛ 'ka. 'Ö Publiusö bhë 'ö yi ‑nia kun ‑dhɔ 'ka, 'yi ‑wɔ ‑a ‑gɔ kɔɔ ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga 'ka.

8 Publiusö dë ‑yö ‑kë ꞊waannu ꞊süë' 'ö tɔɔ 'gii‑ ‑yö ‑kë ‑a ‑bha, 'ö 'go mü 'zü, 'gu ꞊pio' ꞊yua' ‑yö ‑kë ‑a kë ꞊dhia. Pɔlö ‑yö ‑dho, 'ö ‑wo ‑a 'piö kɔɔ, 'ö ꞊bhɛa ö ‑kɔ ‑kpa ‑a ‑ta ‑sü 'ka, 'ö‑ ‑dhɛ ‑yö bo.

9 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yuamɛ ‑nu 'wo ‑kë 'sɛ bhë ‑a 'gü mü, ‑wo ‑nu 'ö ‑an ‑bha 'yua ‑yö bo. 10 'Wo yi ꞊bhlë kpɔ ‑kɔ ꞊suu'‑ 'saadhö ‑ta. 'Ö 'go mü, ꞊dhɛ 'yi 'dhoë‑ yi ‑bha ꞊kwɛɛ‑ ‑nu dhu, 'ö pë ‑nu 'saadhö yi ‑bha ‑wun dho yö ‑a ‑bha 'ta 'sü ‑pë 'ka, 'wo‑ nu yi ‑dhë.

Pɔlö ‑lo Wlɔmë plöö ‑kɔ

11 ꞊Dhɛ 'ö 'su ‑yaaga ꞊ya ziö, 'yi ‑ya 'yitagɔ 'ö go Alezandri ‑pö 'gü ‑a 'gü. 'Yitagɔ 'ö 'dhö bhë, ‑wa ‑dhɛ «‑zlan ‑nu ‑flɛanzë». Yö ꞊nɛ 'ö 'tëë 'gbee‑ 'töng ‑kë 'sɛ 'ö 'yi ziën bhë ‑a 'gü. 'Ö 'yi dho ‑a 'ka. 12 'Yi ‑lo Silakusö ‑pö 'gü; yi ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ‑kë mü. 13 ꞊Dhɛ 'yië 'go mü, 'yi ‑wa 'kpong 'dhiö, 'yi dho 'yi ‑lo Lezio plöö.

꞊Dhɛ ‑dhɛ ꞊ya 'po, 'ö 'tëë 'ö go goo ꞊zian' 'ö yö ziö ‑sü 'gü. 'Yi ‑dhɛkpaɔyi ꞊plɛ ‑kë 'yitagɔ 'gü 'yiëë‑ ꞊tun ‑lo ‑na Puzɔlö ‑pö 'ö 'yitagɔ ‑dɔdhɛ 'dhoë‑ ‑bha bhë ‑a 'gü. 14 'Ö pö‑ bhë ‑a 'gü 'yi ‑kpën Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha. 'Wo‑ pö 'yi 'dhɔɔgɔ do kë yi 'ko ꞊bhaa mü. 'Ö 'yi 'dhɔɔgɔ do kë ‑an 'piö mü 'yiën‑ ꞊tun 'dho ‑na Wlɔmë.

15 ꞊Dhɛ 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo ‑kë Wlɔmë, ꞊waa‑ ma ‑wa ‑pö 'ka ꞊nɛ yi zian ‑ta nu ‑sü 'gü, 'wo nu yi ‑gɔ zian‑, 'wo loë Apiusö 'dhɔɔkuëdhö.

꞊Dhɛ 'yi nu ‑na 'yi ‑lo pödhɛ 'wo‑ ‑dhɛ «‑Nia ‑kun ‑a 'gü ‑kɔ ‑yaaga», 'yi ‑kpën mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha 'zü kö ‑wo nu ‑na yi ‑gɔ zian‑.

꞊Dhɛ 'ö 'yië ‑kpën mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑bha, 'ö Pɔlö ‑yö ‑Zlan zuö pö; 'ö ꞊faan' sü, 'ö 'yi kpɔ yi 'kuë‑ 'yi dhoë Wlɔmë plöö. 16 ꞊Dhɛ 'yië ‑lo Wlɔmë, 'ö Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑wo ‑we Pɔlö ‑gɔ ‑a ‑bha kö ‑yö 'to ö ‑de ‑gɔ kɔɔ, 'kɛɛ 'dhasi do ‑yö ö ‑zo ‑kë ‑a 'piö, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö dho ꞊duë.

Pɔlö ‑bha ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ Wlɔmë plöö ‑sü

17 ꞊Dhɛ 'ö ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ꞊ya ziö, 'ö Pɔlö ‑yö Zuifö ‑nu mɛ ziizii ‑nu 'wo ‑kë Wlɔmë mü ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë.

꞊Dhɛ 'ö ꞊wa nu wo 'ko ꞊bhaa, 'ö Pɔlö ‑ya pö ‑an ‑dhë: «N dhegluzë ‑nu, n 'ka pë yaa gbɛ kë kwa ‑bha 'sɛgümɛ ‑nu 'ka, 'iin wɔ ‑kɔ 'ö kwa 'bhɛma ‑nu ‑wa nu kwa ‑dhë ‑a 'ka. 'Kɛɛ Zuifö ‑nu ‑wo n kun 'wo n ‑da ‑kanso 'gü Zeluzalɛmë, 'ö 'wo n ‑dɔ Wlɔmë ‑mɛ ‑nu kwɛɛ. 18 Mɛ 'wo bhë ‑wo n ꞊dhɛɛ' ‑kpɔ pë 'a‑ ‑kë ‑a 'ka, 'ö 'wo‑ ‑kë kö 'waan‑ wo ꞊kwaa'‑ n ‑zü, 'ö tɔɔ 'wun yaa 'a dho kë ‑a kë ‑mɛ 'ka kö ‑yaan kë n zë ‑gɛn 'ka yaa kë ‑dhö. 19 'Kɛɛ Zuifö ‑nu waa 'we ‑a ‑bha. 'Ö‑ ‑wun 'gü, n ꞊dua' ‑mü kö 'a‑ pö ꞊nɛ 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va 'yö dho za bhë ‑a 'kan. 'Kɛɛ pë 'bhaa 'ö‑ ‑wun 'gü 'ö za dho ‑ya ‑a ‑dhë, n ‑ma 'sɛgümɛ ‑nu ‑bha 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊va 'dhiö 'yaa ‑dhö. 20 Pë 'ö ‑kë 'a ka ꞊dhɔɔ ‑kë 'ö bhë. 'Wun 'ö ‑gban mɛ 'ö Izlaɛlö ‑sɛgümɛ ‑nu 'wo wo ‑zo yö ‑na ‑a ‑bha bhë ‑a ‑wun ꞊nɛ 'ö 'a‑ kë ‑a ‑dhë ka 'yaan 'dhiö zö ꞊nɛ ‑kansogümɛ 'dhö bhë.»

21 'Ö 'wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yiëë 'sëëdhɛ 'ö go Zude ‑sɛ 'gü 'ö ‑gban ü ‑bha ‑a gbɛ yö, 'go mü 'zü, yi dheglumɛ 'ö dho go 'ma kö ‑yaan 'wun ‑taɔ ꞊blɛɛ'‑ yi ‑dhë, 'iin ‑yaan 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ ü ‑gɔ yaa kë ‑dhö. 22 'Kɛɛ yi‑ 'piö kö 'ü ü ꞊zuö' 'piö ‑wun ‑nu ꞊blɛɛ' yi ‑dhë. Bhii 'ö tɔɔ yi‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ mɛ kpö 'ü ‑kë ‑a 'gü ‑mɛ do 'ka bhë, ‑dhɛ 'saadhö ‑a 'gü, mɛ 'plɛ ‑wa ‑wun yaa ‑blɛɛ.»

23 'Ö waa‑ Pɔlö ‑nu 'wo yi do kpɔ wo 'ko ‑nu ‑gɔ.

꞊Dhɛ yi bhë ꞊ya ‑lo, 'ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo nu ‑dhɛ 'ö Pɔlö ‑yö ‑ya ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha. 'Ö sü ‑dhiadhiö ‑bha 'ö dho 'ö yöë 'yinia ‑bha, Pɔlö ‑yö 'wun ‑nu 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludë ‑dhɛ ‑bha ‑a ‑gɛn ‑pö ‑an ‑dhë, ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ' ‑sü 'ka kö ‑waan 'we 'wun 'ö ‑gban Yesu ‑wun 'ö bɔa Moizö ‑bha tɔng ‑wo ‑nu waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑bha 'sëëdhɛ ‑be ‑wo ‑ta bhë ‑a ‑bha. 24 Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo 'wun 'ö Pɔlö ‑ya ꞊blɛɛ bhë ‑a ‑yö 'wun gia‑ 'ka, 'ö 'wo ‑we ‑Zlan ‑wo ‑bha. 'Ö mɛ 'bhaa ‑nu waa 'we ‑a ‑bha kö 'wo‑ ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑. 25 'Wo zaɔdhe ‑kë wo 'kuë ‑waan ꞊tun 'dho ‑na wo ‑gɔ kɔɔ, 'kɛɛ ‑an ‑wo yaa kë do. 'Ö Pɔlö ‑ya pö ‑an ‑dhë ꞊nɛɛ: «'Wun 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya ꞊blɛɛ ka 'bhɛma ‑nu ‑dhë 'ö bɔa ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑ta bhë 'wun giagia ‑mü. 26 Bhii 'ö tɔɔ ‑ya ‑pö ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑ya ‑pö: ‑Bhö 'dho 'sɛ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu 'piö, 'ü‑ pö ‑an ‑dhë: Ka ‑dho ka 'to to ‑së 'ka giagiawo, 'kɛɛ kaa 'dho ‑a ‑gɛn ma. 'Go mü 'zü, ka ‑dho ‑dhɛ ‑ga ‑së 'ka, 'kɛɛ kaa 'dho ‑dhɛ yö. 27 'Ö tɔɔ 'sɛ bhë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu waa 'we ‑a ‑bha kö 'wun 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë ‑wa ‑gɛn ma. ꞊Wa wo 'to ta, 'go mü 'zü ꞊wa wo 'yan ta. Waa‑ ‑kë 'dhö ‑bezë, kö ‑an 'yan ‑yö ‑dho ‑dhɛ yö 'ö ‑an 'to ‑yö 'wun ma, 'go mü 'ö ‑an ꞊zuö' ‑yö 'wun ‑bho 'kɔu dɔ; 'ö ꞊ya kë 'dhö 'wo dho ꞊dhië'‑ n 'piö kö 'aan‑ ‑an dha.» 28 'Ö Pɔlö ‑yö ö ‑wo ‑zuöatadhe ‑kë 'ö‑ pö: «꞊Dhɛ ‑kë 'dhö a‑ ‑pö ka ‑dhë zlöö ‑bha, ‑Zlan ‑yö ö ‑bha mɛ dha ‑sü ‑wun bɔ ‑na mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka ‑an 'piö. Wo ‑zë, ‑wo ‑dho wo 'to to ‑a ‑wo ‑bha.»

29 [꞊Dhɛ Pɔlö ꞊ya yën 'wun 'ö bhë ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha, Zuifö ‑nu ‑wo ‑dho wo ‑gɔ kɔɔ zaɔdhe ꞊va kë ‑sü 'ka wo 'kuë.]

30 ‑Kwɛ ꞊plɛ 'ö Pɔlö ‑ya ‑kë 'kɔ 'ö‑ sü bhë ‑a 'gü. 'Ö mɛ ‑nu 'saadhö 'wo nu ‑lo ‑a 'piö ꞊dhia 'wo‑ yö mü. 31 'Yö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha, 'yö 'wun 'ö ‑gban kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑wun ‑bha bhë, 'yö mɛ ꞊daan ‑a 'ka ‑zogbandhe ꞊va waa‑ ‑potaasü ‑an 'ka.

Wlɔmë

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

'Sëëdhɛ 'ö Pɔlö ‑ya bɔ

‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo

Wlɔmë

plöö ‑an ‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

1 'Sëëdhɛ ö ꞊nɛ, ma Pɔlö, 'a Yesu Klito ‑bha yuökëmɛ 'ka, ma 'ö ‑Zlan ‑yö n sü 'ö n ‑ya kö 'aan‑ kë ‑a ‑bha bɔmɛ 'ka ‑a ‑bha 'wuntaɔsë bhë ‑a ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka bhë ꞊nɛ 'a‑ bɔ ka ‑dhë.

2 'Wuntaɔsë 'ö bhë ‑Zlan ‑ya ‑wun ‑blɛɛ 'kpa, ꞊bɔa' ö 'dhiwopömɛ ‑nu 'gü ‑sü 'ka; 'ö 'dhö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a ‑bha 'sëëdhɛ 'slööslö 'gü. 3 'Wuntaɔsë 'ö bhë ‑yö ‑gban ‑a Gbö 'ö kwa Dëmɛ Yesu Klito 'ka, yö 'ö‑ ‑bha mɛ ‑dhɛ 'gü ꞊zian' 'ö bhɔ ‑gludë Davidö ꞊suu'‑ 'gü bhë ‑a ‑bha. 4 Yö bhë ꞊nɛ 'wun ‑nu 'wo ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑an 'gbloo 'piö 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑bha ‑a ‑bho ga 'gü ‑sü 'ö ‑kë 'piigbeedhɛ 'ka bhë 'ö‑ ‑zɔn ꞊nɛ ‑yö ‑Zlan Gbö 'ka bhë. 5 Yö 'ö bhë ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑yö bɔ ‑a 'gü, 'glusë ‑kë n 'ka ‑sü 'ka ‑a ‑bha bɔmɛ Klito 'tɔ bhɔ ‑sü ‑wun 'gü kö 'aan‑ pö 'sɛ 'saadhö 'gü ‑mɛ ‑nu ‑dhë, ‑wo 'wuntaɔsë bhë ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'iin kö ‑wo 'wun ma ‑Zlan ‑ta. 6 Mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë kö ‑waan kë Klito ‑bha 'ka bhë, mɛ ‑nu 'ka Wlɔmë ka ‑an kpö 'gü 'pö.

7 Mɛ ‑nu 'ö 'ka Wlɔmë 'ö ka ‑dhɔ ‑yö ‑Zlan ‑kë 'ö‑ ‑wun 'gü 'ö ka ꞊dhɔɔ ‑kë kö 'kaan‑ ka ‑bha ‑tosiadhe kë ‑a ‑bha 'ka bhë, ka ꞊nɛ 'ö 'sëëdhɛ ꞊nɛ 'a‑ bɔ ka ‑dhë. Kö kwa Dë ‑Zlan waa‑ kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑wo 'glusë kë ka 'ka, ‑wo ka gbaa ꞊zuöyagluu 'ka.

Pɔlö ‑ya 'piö kö 'ö 'dho ‑bhɔdhia kë Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑gɔ

8 Pë ‑blɛɛzë 'a dhoë‑ kë 'ö tɔɔ ma ‑Zlan zuö 'a dhö ‑a pö ꞊bɔa' Yesu Klito ‑ta ‑sü 'ka 'ö tɔɔ ka 'plɛ ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ö bhë, ‑dhɛ 'saadhö 'gü 'kpongtaa zö, mɛ ‑nu ‑wa ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü. 9-10 ‑Zlan 'a‑ ‑bha yuö kë ‑na n ꞊zuö' 'plɛ 'ka, 'wuntaɔsë 'ö ‑gban ‑a Gbö ‑bha ‑a ‑blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë ‑sü 'ka bhë, yö gia‑ ‑ya ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ a ꞊bhɛa' ‑na, n ‑zo ‑yö ‑büö ka ‑wun 'ka ‑kplawo. ‑A ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ 'ö 'ma‑ ‑ya n ꞊zuö' 'piö kö 'aan‑ nu ka 'piö. A‑ ‑dhɛ ‑na ‑Zlan ‑gɔ kö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya kë ‑a ‑zo 'kun ‑wun 'ka, kö 'aan‑ nu ‑bhɔdhia kë ka ‑gɔ ꞊dhia. 11 'Ö tɔɔ ‑nu ka 'piö ‑sü ‑dhɔ ꞊ya n 'kun, ‑yö kë 'dhö kö ‑Zuu 'slööslö ‑bha gbaɔ bhë 'kaan‑ ka ‑bha yö; ‑yö ‑dho ka ꞊faan' ‑më ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑bha. 12 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, n nu ‑sü 'ö ka ziën 'ma bhë, ‑a ‑gɛn ‑blɛɛzë 'ö tɔɔ kö 'pian ꞊plɛ 'ö 'kwa‑ ‑bha bhë, mɛ 'ö ‑dhö ‑a ꞊faan' ‑yö 'më ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑bha.

13 N dhegluzë ‑nu, a‑ 'piö kö ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ, ꞊ya kë a‑ ‑ya n ꞊zuö' 'piö kö 'aan‑ nu ka 'piö 'ma; 'kɛɛ 'wun bhë ‑a 'kundhɛ n 'ka‑ yö ꞊kun bhë yö ‑mü. N ‑nu 'ma ‑sü ‑gɛn ꞊ga tɔɔ kö 'aan‑ Yesu ‑wun ꞊blɛɛ'‑ kö mɛ ‑nu ‑waan 'we ‑a ‑wun ‑bha 'pö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka 'sɛ mɛ ‑nu 'wo to ‑an 'gü bhë ‑a 'dhö. 14 Bhii ‑yö n ‑ma kö 'a‑ 'wun ꞊blɛɛ' 'sɛgümɛ ‑nu 'saadhö, ‑an mɛ ‑nu 'ö kwa ‑nu kwa wɔ ‑kɔ 'dhö do waa‑ mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑bha 'dhö ‑de ‑ta oo, mɛ ‑nu 'wo pë dɔ waa‑ mɛ ‑nu 'ö 'waa pë dɔ, 'wo bhë 'saadhö ‑an ‑dhë. 15 ‑Ya 'ö 'ma‑ wo ‑nu ka ꞊plöö Wlɔmë 'ma ‑sü ꞊wuën' kö 'aan‑ 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë bhë, ‑a ‑gɛn ꞊ga bhë.

'Piigbeedhɛ 'ö 'wun ‑taɔ 'piö ‑pë 'ka

16 'Wuntaɔsë 'ö bhë lë‑ 'yaa n kë ‑a ꞊blɛɛ'‑ sü ‑wun 'gü; bhii a‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ 'piigbeedhɛ 'ö ‑Zlan ‑yö bɔ ‑a ‑ta 'ö mɛ ‑nu dha yö ‑mü; mɛ 'saadhö 'ö 'dhoë‑ ö ‑zo yö ‑a ‑bha ‑yö ‑dho dha. Kë‑ wo 'dhö bhë, ‑Zlan ‑ya ‑kë 'dhö kö ‑yaan Zuifö ‑nu dha ‑blɛɛzë 'ka, kö ꞊ya 'go mü, mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka kö ‑waan dha 'pö. 17 'Ö bhii ‑ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'sa, mɛ ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü 'ö ‑Zlan wö 'dhiö bhë, 'wuntaɔsë bhë ꞊nɛ 'ö zian ‑zɔn kwa ‑dhë ꞊nɛ ‑yö mɛ ‑kë kpengdhö mɛ ‑nu ‑bha ‑zo yö ‑sü do 'kpaan ‑wun 'gü. ‑A ‑de pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑a ꞊wuën' ‑ya ‑pö: Mɛ 'ö‑ ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü 'ö ‑Zlan 'dhiö 'ö ‑kë bɔa ‑a ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑ta, ‑këdhösü 'ö 'yaa yën ('ö ‑dhö ꞊toëpö 'ka bhë), ‑yö ‑dho kë ‑a ‑gɔ.

Mɛ ‑nu ‑bha za yaa 'sü ‑kɔ 'ö ‑Zlan wö 'dhiö

18 Ka gia‑, ‑Zlan 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, ꞊ya ‑ya dhang‑ 'gü, ‑dhɛ 'ö mɛ ‑nu 'dhoë‑ ‑bha, 'ö ‑an këwun ‑nu yaya waa‑ ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑wun 'gü, 'ö 'wun 'ö 'wun gia‑ 'ka 'ö 'yaa ö këdhɛ yö bhë, ‑dhɛ bhë ‑Zlan ‑bha ‑naadhe 'yaa 'kan ‑a ‑bha; 19 'ö ꞊ya kë 'ö mɛ ‑nu bhë 'ö ‑an 'klo bhɔ; 'ö tɔɔ 'wun ‑nu 'wo ‑gban ‑Zlan ‑bha, 'ö mɛ dho ‑mɔa kö ‑ya dɔ, ꞊waa‑ dɔ 'saadhö; bhii ‑Zlan gia‑ ꞊nɛ 'ö‑ ‑zɔn ‑an ‑dhë. 20 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö poo bhë, ‑Zlan 'ö bhë ‑yö 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛ mɛ gbɛ 'yaa‑ yö. 'Kɛɛ yö ꞊ga 'sa 'ö yö 'ö bhë, 'ö 'go 'töng 'ö 'kpongtaadhɛ ꞊kaa' ‑a ‑bha 'ö yö ꞊dɛɛ ‑bha, ‑a ‑bha 'gügbeedhɛ 'ö ‑dhö ꞊toëpö 'ka waa‑ ‑a ‑bha ‑kë ‑Zlan 'ka ‑sü 'ö bhë, mɛ 'bhee‑ ‑nu kwa‑ ‑yö ‑a ‑kɔ këpë ‑nu ‑bha. ꞊Ɛɛ, ꞊ya kë 'pö kö ‑ziö mɛ ‑ta ‑sü gbɛ 'yaa ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha gbɔ. 21 Wo 'ö 'wo bhë ‑wo ‑Zlan ‑dɔ; 'kɛɛ 'waa‑ ꞊bhlë ‑ya 'iin 'waa‑ zuö pö pë ‑nu 'ö‑ ‑kë bhë ‑a ‑wun 'gü; 'kɛɛ ‑an ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun ‑nu ꞊nɛ 'wo ‑kë yaya; 'ö ‑an ‑bha 'waa 'wun dɔ bhë ‑a ‑wun 'gü ꞊wa wo ‑de ‑da ‑dhɛtiidhɛ 'gü. 22 ‑Wo wo ‑de ‑sü 'wundɔmɛ ‑nu 'ka 'kɛɛ kö 'waa pë gbɛ dɔ. 23 'Ö tɔɔ ‑wo wo ‑ta ‑yö ‑Zlan 'tɔbhɔsüzë 'ö ‑dhö ꞊toëpö 'ka bhë ‑a ‑dhɔ kë ‑sü ‑bha 'ö 'wo dho ꞊zian' mɛ 'bhee‑ 'ö ‑kë gapë 'ka bhë, yö 'dhö, ‑ma ‑nu 'dhö, ꞊sootawü ‑nu waa‑ wü ‑nu 'ö 'wo ‑kë ꞊nɛ ꞊mɛɛ ‑nu 'iin 'yuö‑ ‑nu ‑an 'dhö bhë ‑an gba ‑dhiadhö.

24 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, ‑Zlan ꞊ya ö ‑kɔ bho ‑an 'gü; ꞊wa 'to wo ‑de ‑ta wo ‑de ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun kë ‑sü 'ka. Wɔ ‑kɔ yaa ꞊nɛ 'wo‑ kë ‑na wo 'kuë zlöö. 25 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, pë 'wo‑ kë ‑na zlöö 'ö tɔɔ ꞊sua ‑wun ‑nu ‑yö 'wun 'ö 'wun gia‑ 'ka ‑a pin ꞊taa ‑sü. Pë ‑nu 'wo ‑Zlan ‑kɔ këpë ‑nu 'ka bhë ꞊nɛ 'wo ‑an gba ‑na zlöö; 'wo wo ‑ta yö pë 'kpɛkpɛ ‑da ‑mɛ gia‑ 'ö 'dhuë‑ 'dhoë‑ 'tɔ ‑ta ꞊toëpö 'ka bhë ‑a ‑bha, ꞊ii‑. ‑Zlan bhë ꞊nɛ 'ö 'dhuë‑ 'dhoë‑ 'tɔ ‑ta giagia 'ka. 26 'Yö ‑Zlan ꞊ya ö ‑kɔ bho ‑an 'gü, ꞊wa 'to wo 'sloo 'ka wo këpë ‑nu lëzë bhë ‑an 'gü. 'Ö bhii pë 'wo‑ kë ‑na zlöö 'ö tɔɔ dhoo ‑nu 'wo bhë wɔ ꞊nɛ 'wo‑ wo ‑na wo 'ko 'piö. 27 ‑A gɔɔn‑ ‑nu gia‑ ‑de 'pö pë mɛ 'ö ‑kë 'kpongtaa wɔ 'ka 'ö ‑kë dhe ꞊mɛɛ' ‑sü 'ka bhë, ꞊wa wo ‑ta ‑yö ‑a ‑bha; pë 'wo‑ kë ‑na zlöö 'ö tɔɔ wɔ 'wo‑ wo ‑na wo 'ko 'piö 'kɛɛ kö ‑yö lëzë. Kë ‑kɔ 'ö ꞊kaa' 'ö 'klobhɔdhe 'ö ‑an ꞊tian' 'wo‑ yö ‑na bhë 'ö bhë.

28 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑Zlan dɔ ‑sü ‑wun yaa ‑an ‑kaan wo bhë, 'ö ‑Zlan ‑yö ö ‑kɔ bho ‑an 'gü, 'wo to wo ‑de 'sloo 'ka wo ‑bha 'wundɔdhe 'ö‑ ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö bhë ‑a 'gü 'ö pë 'ö 'yaa këpë 'ka 'ö 'wo‑ kë ‑na zlöö bhë. 29 ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö 'wun yaa ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ ‑dhɔ ‑yö ‑an ‑kë bhë. ‑An 'glu ‑yö ya; ‑an ‑bha ꞊naɔ ‑wun ‑yö 'gbee‑ 'ö ‑ziö ‑a 'ka pë 'plɛ ‑ta. 'Wun yaa ‑kë wo 'bhamɛ ‑nu 'ka ‑sü ꞊nɛ 'wo‑ 'piö; ‑kë ꞊gluɛngzë ‑sü, mɛ zë ‑sü, 'dhinaa kë ‑sü, 'kpënng‑ ‑kë mɛ ‑gɔ ‑sü 'wo mɛ ‑püö bhë. 30 Mɛ ‑nu ‑wun yaa ‑pɛn ‑sü ꞊nɛ 'ö ‑an 'gü. ꞊Wa kë zlöö ‑Zlan yaagümɛ 'ka; ‑an 'dhi ‑wo ꞊ya kë ya; ‑wo wo ‑de ‑sü ꞊va. ꞊Wa ꞊yaannu ꞊nëdhö kö pë 'wo dhoë‑ kë ‑waan pë yaa kë mɛ ‑nu 'ka, kö ‑wa yö ‑na 'ko 'dhiö. Wo 'wo bhë 'waa wo ‑mɛ ‑nu ꞊bhlë ‑ya. 31 ‑An ꞊zuö' 'yaa 'dhö 'iin 'waa 'to wo ‑wo 'gü mɛ ‑nu ‑dhë: ‑Kɔ do 'wo‑ 'ka 'dhiö wo ‑de ‑dhë bhë ꞊nɛ 'waa mɛ 'yena yöë 'pö. 32 ‑Zlan ‑bha za 'ö dhoë‑ kan bhë, ‑yö ‑an 'yaan 'ka ‑wun 'ka 'ö bhii ‑wa ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo ‑tosiadhe ꞊suu'‑ bhë 'wo‑ kë ‑na bhë, ‑an 'dhiötodhɛ 'ö tɔɔ ga. 'Kɛɛ 'kö ‑kë ꞊nɛ ‑yö 'dhö, ‑wo wo 'to ‑dɔ 'gbee‑ 'wo 'dho ‑na ‑a 'ka 'dhiö bhë. Mɛ ‑nu ‑de 'wo 'wun ꞊suu'‑ bhë 'wo‑ kë ‑na bhë, ‑an ꞊faan' ꞊nɛ 'wo‑ më.

2

'Wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha mɛ ‑bha za 'kan ‑sü ‑bha

1 Dö ‑mü ü 'ka 'ü za dɔ mɛ ‑nu ‑bha ‑ɛ? ‑Yö kë ü 'yaan ꞊nɛ ‑ziö ü ‑ta ‑sü 'ka dho kë, 'ö tɔɔ bhi 'ü za dɔ ‑na mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑bha bhë, pë do 'wo‑ kë ‑na bhë ꞊nɛ 'ü‑ ‑kë 'pö; ꞊ya kë 'dhö kö za 'ü‑ ‑lo ü ‑de tuö bhë. 2 Kwa‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö wɔ ‑kɔ ꞊suu'‑ bhë 'wo‑ wo ‑na bhë, ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑an ‑bha za kan ‑an këwun ‑nu ꞊tian' 'wun gia‑ 'gbloo 'piö. 3 ‑Yö ü ‑zo 'piö ꞊nɛ bhi 'ü za dɔ ‑na mɛ ‑nu 'ö wɔ ‑kɔ ꞊suu'‑ bhë 'wo‑ wo ‑na ‑an ‑bha, 'kɛɛ kö bhi ‑de 'pö ü‑ 'gü bhë, ‑Zlan ‑bha 'klobhɔdhe bhë ‑yö ‑dho san ü 'ka a, 4 'iin kë‑ wo bhë ‑Zlan ‑bha 'glusë ꞊va bhë, ‑a ‑bha ꞊zuösaadhɛ waa‑ ‑a ‑bha ꞊zuö' ‑kun sia‑ ‑sü 'wo bhë, ü ‑kaan 'pö yaa‑ wo bhë ee? ꞊Ao', ‑yö kë ü 'yaan 'püë‑ wo ꞊nɛ ‑a ‑bha 'glusë bhë ‑a ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö yaa ü 'klo bhɔ ꞊kun bhë. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, yi ꞊nɛ 'ö‑ 'to ‑na ü ‑gɔ kö 'üën‑ ü ꞊zuö' ꞊dhië'‑ ‑a 'piö bhë. 5 ꞊Ɛɛ, 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, kö ‑yö kë ü 'yaan 'püë‑ wo ꞊nɛ ü ꞊gɔü' ‑bha ‑kë 'gbee‑ ‑sü waa‑ ü ‑bha ‑kë ꞊sɔɔn yaa 'gü ‑sü 'ö 'bhaa 'we ‑a ‑bha kö 'ü ü ꞊zuö' ꞊dhië' bhë ‑a ‑wun 'gü, ü 'klobhɔdhe ‑nu dɔ ‑na 'kuë‑ ü ‑de ‑gɔ kö yi 'ö ‑Zlan dho ö ‑bha ‑naazuëdhe yö ‑a 'ka plaan ö ‑bha za kpengdhö 'kan ‑yi 'ka bhë ‑waan nuë ü ‑ta bhë. 6 Yi bhë ‑a 'ka, mɛ 'ö ‑dhö, ‑a ꞊saan' ‑dho bho ‑a yuö kë ‑kɔ 'ö yuö ꞊kaa' 'kpongtaa zö ‑a ‑bha. 7 Yi bhë ‑a 'ka, mɛ ‑nu 'wo wo ‑de dɔ 'wun 'ö kpengdhö ‑a kë ‑sü ‑bha, 'ö 'wo ‑kë 'tɔbhɔdhe, ꞊bhlëyadhe waa‑ ‑këdhösü 'ö 'yaa yën bhë ‑a kë ‑mɛ 'ka bhë ‑yö ‑dho ‑këdhösü gia‑ 'ö 'yaa yën bhë ‑a nu ‑an ‑dhë. 8 'Kɛɛ mɛ ‑nu 'ö 'wo dɔ 'yënng ‑a ‑gɔ, 'ö 'wun 'ö 'yaa 'wun gia‑ 'ka 'wo 'wun ma ‑a ‑ta, 'ö pë 'ö ya, 'wo wo ‑de nu ‑a ‑dhë 'ö yö ‑an ‑dhë 'dhiö bhë, ‑yö ‑dho ö ‑bha ‑naazuëdhe ‑zɔn ‑an ‑dhë 'ö 'wun bho ‑an 'kwi. 9 Mɛ 'saadhö 'ö 'wo 'wun yaa kë ‑na bhë, 'klobhɔdhe ‑dho nu ‑an ‑ta, 'ö 'suö ꞊va ‑yö ‑da ‑an 'gü. ‑Yö ‑dho kë 'dhö Zuifö ‑nu 'ka ꞊kun, 'ö ꞊ya 'go mü 'ö mɛ 'waa Zuifö 'ka 'wo yö mü 'sabla. 10 'Kɛɛ mɛ 'saadhö 'ö ‑an këwun ‑nu 'dhö ‑së bhë ‑Zlan ‑dho 'tɔbhɔdhe, ꞊bhlëyadhe waa‑ ꞊zuöyagluu nu ‑an ‑dhë. ‑Yö ‑dho kë 'dhö Zuifö ‑nu ‑dhë 'dhiö ‑yaan ꞊tun ‑a kë ‑na mɛ 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑dhë 'pö, 11 'ö tɔɔ ‑Zlan 'yaa mɛ gbɛ ‑zë 'gü dhe kë.

12 Mɛ 'saadhö 'wo ꞊sɔɔn yaa kë ‑na kö tɔng 'ö ‑Zlan ‑ya nu Moizö ‑dhë kö ‑yaan dɔ bhë, ‑an 'gü ‑dho ꞊siö' 'kɛɛ yaa 'dhö sü Moizö ‑bha tɔng ‑bha; mɛ 'kö Moizö ‑bha tɔng dɔ 'ö ꞊sɔɔn yaa kë bhë, ‑a ‑bha za ‑dho kan ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka Moizö ‑bha tɔng 'gü bhë ‑a 'dhö. 13 Bhii yaa kë ꞊nɛ mɛ 'ö 'wo wo 'to to tɔng ‑wo ‑bha 'kpaan 'ka 'wo kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö ‑a 'dhö, 'kɛɛ mɛ 'wo‑ ma, 'ö 'wo‑ 'kun ö 'kun ‑kɔ 'ka ꞊nɛ 'wo kpengdhö. 14 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ 'waa Zuifö 'ka ꞊wa pë 'ö tɔng ‑ya pö ‑a 'sü wo ‑de 'gü ꞊waa‑ kë, kö ꞊wa kë wo ‑de ‑dhë tɔng 'ka, 'kö ‑kë ꞊nɛ 'waa ‑Zlan ‑bha tɔng 'ö‑ nu Zuifö ‑nu ‑dhë bhë ‑a dɔ. 15 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka kö ꞊waa‑ ‑zɔn ꞊nɛ wɔ ‑kɔ gia‑ 'ö ꞊waa‑ wo 'ö ‑yö 'ko 'dhiö ‑sü 'ka tɔng ‑dhë bhë ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ‑an ꞊zuö' 'gü; 'ö bhii ‑wo 'ö 'we ‑na ‑an ꞊zuö' 'gü bhë waa‑ ‑an ‑zo ‑ta 'gü ‑wun ‑nu 'ö ꞊ya kë 'wo ‑dhio ‑nu dɔ ‑na ‑an ‑ta bhë ꞊nɛ, 'ö 'wo‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë. 16 Yi 'ö ‑Zlan dho mɛ ‑nu ‑bha za kan ‑a 'ka ꞊bɔa' Yesu Klito 'gü ‑sü 'ka, pë ‑nu 'ö 'wo ‑bin ‑sü 'ka mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑bha ‑tosiadhe 'gü ‑a ‑bha, ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'wuntaɔsë 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na ꞊nɛ 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑a 'ka ‑a 'dhö bhë, pë ‑nu 'wo dho kë 'wo bhë.

'Wun 'ö ‑gban Zuifö ‑nu waa‑ Moizö ‑bha tɔng ‑an ‑bha

17 Bhi 'ü‑ pö ‑na ü ‑de ‑dhë ü Zuifö 'ka, 'ü ü zü ‑gban ‑na tɔng ‑ta, 'ü ü ‑de 'sü ‑na ꞊va ü ‑bha ‑kë ‑Zlan ‑bha mɛ 'ka ‑sü ‑wun 'gü, 18 bhi 'ü‑ ‑zo 'kun ‑wun dɔ, 'ö ü ꞊daan tɔng 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü 'ü ‑mɔa kö pë 'ö ‑së 'ü‑ dɔ 'wun ‑nu 'gü, 19 ‑yö ü ‑zo 'piö ꞊nɛ 'bha kë 'dhiö ‑sü 'yënngtiimɛ ‑nu 'ka ‑mɛ 'ka a? 'Bha kë ꞊nɛ 'siö 'bhü ‑sü 'dhö ‑dhɛtiidhɛ 'gü mɛ ‑nu ‑dhë ‑a? 20 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha tɔng 'ö 'wundɔdhe waa‑ 'wun gia‑ 'wo‑ 'gü bhë ‑wo ka ‑daan ‑a 'ka 'ö 'ka‑ dɔ bhë, ‑yö ka ‑zo 'piö ꞊nɛ ꞊ya kë 'dhö kö ka ‑kɔ ‑yö ‑mɔa 'ka pë ‑zɔn mɛ ‑nu 'waa pë gbɛ dɔ ‑an ‑dhë 'iin 'wun ‑nu 'wo ‑gban ‑Zlan ‑bha, 'ka 'në 'sɛɛn‑ ‑nu ꞊daan ‑a 'ka ‑oo? 21 ꞊Ɛɛ, 'ö ‑më ‑kë 'ö bhi 'ü mɛ ‑nu ꞊daan bhë 'ö 'bhaa ü ‑de ꞊daan'‑ 'sa? ꞊Ya kë 'dhö bhi 'ü‑ pö ‑na kö ꞊kun 'ö mɛ ‑yö ꞊kwaan bhë, ‑më ‑kë 'ü‑ wo ꞊ee? 22 'Ö bhi 'ü‑ pö ‑na kö ꞊kun 'ö mɛ ‑yö ‑da ö 'bha ‑bha dhe 'piö 'iin 'ö dhebɔ ‑yö ö 'bha dhe ꞊gɔn ꞊mɛɛ'‑, ‑a kë 'ü‑ wo ‑na ꞊nɛ ‑a ‑gɛn tɔɔ ‑më ‑ɛ? Ü‑ ‑pö 'sa ü gbaapë gba ‑sü ‑san ‑zë, 'yö ‑më 'ü‑ ꞊mɛɛ' ‑na ‑kplawo ‑an gbadhɛ ‑nu 'gü ꞊nɛ ꞊ɛ? Ü ‑kwaan mü ‑kɔklë ꞊ɛ? 23 Ü ü ‑de ‑sü ꞊va tɔng ‑bha ‑kë ü ‑gɔ ‑sü ‑wun 'gü 'kɛɛ kö tɔng gia‑ bhë ü‑ ‑dɔ 'gü ‑Zlan ꞊bhlë ‑siö ‑sü 'ka. 24 Yö ꞊ga 'ö‑ ‑wun 'gü ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑yan 'bhaa ‑ya ‑pö: Mɛ 'ka Zuifö 'ka, ka ꞊nɛ 'ka‑ ‑kë 'ö 'sɛgümɛ ‑nu 'wo to 'ö 'wo 'wun yaa ꞊blɛɛ' ‑na ‑Zlan ‑gɔ bhë.

25 'Wun mɛ 'ö ‑gban ‑kë Zuifö 'ka ‑sü ‑bha bhë, ‑kwa ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü 'dhɛ! ꞊Ya kë ꞊nɛ 'bha tɔng 'kun ö 'kun ‑kɔ 'ka, kö ü ‑bha ‑dho 'bɔng ‑sü ꞊bhlë ‑yö ‑dhö; 'kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ü ‑bha ꞊ya kë tɔng ‑dɔ 'gü ‑sü 'ka, kö ü ‑bha ‑kë ‑kwɛa 'ka ‑sü ‑yö ꞊nɛ ꞊druɛn 'dhö. 26 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, mɛ 'ö yaa 'go 'bɔng 'kɛɛ 'ö tɔng ‑wo ‑nu kun ö 'kun ‑kɔ 'ka, ‑Zlan ‑dho ‑a ‑ga ꞊nɛ mɛ 'ö ꞊ya 'go 'bɔng ‑a 'dhö. 27 ‑A ‑ga 'ü‑ wo bhë, mɛ 'ö ꞊druɛn 'ka 'ö 'wun ma tɔng ‑ta bhë, bhi 'ü ‑kwɛa 'ka, 'ö tɔng 'dhö ü ‑gɔ 'ö 'kɛɛ 'bhaa‑ 'kun ö 'kun ‑kɔ 'ka bhë, yaa 'dhö za ‑lo ü tuö ꞊a? 28 'Ö tɔɔ ‑kë Zuifö gia‑ 'ka ‑sü 'ka‑ ‑ga ‑na bhë yaa kë ꞊nɛ pë 'wo‑ pö ꞊wa mɛ ‑ga 'wo‑ pö ‑yö Zuifö 'ka yö kun, 'iin yaa yö mɛ ‑bha ‑kë ‑kwɛa 'ka ‑sü 'ö mɛ bun 'gü 'kpaan 'ka bhë ‑a ‑bha. 29 Mɛ 'ö Zuifö gia‑ 'ka 'ö tɔɔ mɛ 'ö‑ 'ka ö ꞊zuö' 'gü, 'ö‑ ‑bha ‑kë ‑kwɛa 'ka ‑sü bhë, 'ö‑ ꞊zuö' 'piö ꞊zian', ‑Zuu 'slööslö ‑bha yuö kë mɛ ꞊zuö' 'piö ‑sü ꞊kwaa'; ‑kë Zuifö gia‑ 'ka ‑sü yaa yö tɔng 'ö dɔ 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑bha. Mɛ 'ö Zuifö gia‑ 'ka bhë, ‑a ‑bha ꞊bhlë 'yaa 'go mɛ ‑nu 'gü, 'kɛɛ ‑yö ‑go ‑Zlan 'piö.

3

1 ‑Yö 'dhö 'püë‑ wo ꞊nɛ ‑kɔ 'kwa‑ pöë bhë ‑a 'dhö, 'kɛɛ ‑kwa ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü ‑së 'ka 'dhɛ! ‑Më 'ö tɔɔ ‑kë Zuifö 'ka ‑sü ꞊truën ꞊ɛn? ‑Dho 'bɔng ‑sü 'ö bhë ‑a ꞊bhlë ‑yö ‑kë ‑më 'ka ɛ? 2 ‑A ‑ga 'ka‑ wo ‑na bhë ‑a ꞊bhlë ꞊yö ꞊va ‑kɔ ꞊suu'‑ 'saadhö ‑ta. ‑Kwaa 'piö ‑ga ‑së 'ka 'dhɛ! Pë 'tɔ 'go ‑wo ‑nu bhë, Zuifö ‑nu ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑lo ‑an kwɛɛ. 3 ꞊Ɛɛ, 'ö ꞊ya kë 'dhö kö Zuifö 'bhaa ‑nu 'ö ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü yaa kë ‑an ‑gɔ bhë, kwa ‑dho ‑a pö ꞊dhë 'pö ee? ‑A ‑wun 'gü 'pö ‑Zlan 'ka 'dho to ö ‑wo 'gü pë ‑nu 'ö 'tɔ go bhë ‑a 'gü bhë ꞊ee? 4 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ‑Zlan 'yaa pë ‑nu kë 'dhö. ‑Yö ‑Zlan ‑bha kö ‑yö pë ‑nu kë 'wun gia‑ 'gbloo 'piö 'kö ‑kë ꞊nɛ mɛ 'plɛ ‑wo ꞊sua ‑zian ‑ta 'dhee. ‑A ‑wun 'gü, ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka (‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü) ꞊nɛɛ: Ü pö ‑pë ‑nu 'wo bhë ‑wo gia‑ 'ka. 'Wun ꞊ya ‑da kaa‑ mɛ ka ziën, ü ‑bha ꞊nɛ 'ö to ‑a ‑bha.

5 'Ö ‑ya kë 'dhö 'sa kö kwa ‑dho ‑a pö ꞊dhë 'pö bhë? Kö kwa këpë yaa ‑nu 'wo bhë ‑wa ‑zɔn ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö kpengdhö e? Kwa 'klo 'ö ‑Zlan 'dhoë‑ bhɔ ‑na kö 'kwa pë yaa kë bhë 'pö‑ ‑wun 'gü 'ö 'yaa kpengdhö bhë ee? ꞊Dhɛɛ' 'ö bhë 'a‑ ‑kpɔ 'dhö 'ö tɔɔ mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑zo 'ta ‑kɔ ꞊nɛ 'ö bhë. 6 'Yaa yö 'dhö! Bhii ‑Zlan ka‑ ‑ga ‑na bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ 'yaa kpengdhö ‑be, kö ‑a ‑bha 'kpongtaadhɛ ‑bha za 'kan ‑sü ‑yö ‑yö 'më 'sa?

7 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ! 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ma ꞊sua kë, 'ö ‑Zlan ꞊ya n 'klo bhɔ ‑a ‑wun 'gü, kö ‑Zlan ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü yaa yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü a. ‑A 'tɔ bhɔ ‑gɛn kun bhë ꞊a? ꞊Ɛɛ, 'ö ꞊ya kë 'dhö, kö za ‑bha n 'kun ‑sü n ‑ma ‑kë ‑pë yaa kë ‑mɛ 'ka ‑sü ‑yö ‑go 'më 'sa? 8 ꞊Ya kë 'dhö kö ‑më ‑kë 'kwaa‑ pö ꞊klöödhö: «‑Kwa 'wun yaa kë kö ‑yaan 'gla 'wun ‑së 'gü.» ‑A ‑de mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ma Pɔlö ‑mɛ n ‑wun yaa ꞊blɛɛ' ‑na ꞊nɛ 'wun ꞊suu'‑ bhë ꞊ya 'go n 'dhii. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë mɛ ‑nu bhë, za ‑dho ‑an kun 'ö ‑an 'klo ‑yö bhɔ; pë 'ö‑ ‑de dho kë ‑yö ‑mü bhii ‑yö ‑an ‑ma ‑kun!

Mɛ gbɛ 'yaa kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö

9 ‑Ka dɔ! Ka‑ ‑pö ꞊dhë! Ka‑ ‑pö mɛ 'kwa Zuifö 'ka, kwa 'gianzë mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑bha ‑ee? ‑Abi' bhoo‑! ‑A mɛ 'kö bhë 'ma ‑dhɛ ta 'po ‑a ‑ta 'saadhö ꞊nɛ Zuifö waa‑ mɛ ‑nu 'wo to kwa 'saadhö kwa ꞊sɔɔn yaa ‑kɔ ꞊löö. 10 ‑Yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛɛ: Mɛ kpengdhö 'yaa 'dhö; mɛ do ‑de yaa ‑mɔa ‑yö ö ‑gɔ ‑zɔn ‑dhɛ bhë ‑a 'gü. 11 Mɛ 'ö dho kë 'wunmamɛ 'ka 'yaa 'dhö. Mɛ gbɛ 'yaa ‑Zlan ꞊mɛɛ' ꞊dhia. 12 Mɛ 'plɛ ꞊wa 'go ‑Zlan ‑bha zian ‑ta, ꞊wa 'dho wo 'kuëdhö ‑Zlan 'ka ꞊gbiin. 'Wunsëkëmɛ 'yaa 'dhö. ‑A mɛ do ‑de 'yaa 'dhö. 13 ꞊Wa wo ꞊za ga 'dhi 'po ꞊nëdhö, ‑an 'dhi ‑wo ‑taɔ ꞊ya kë ꞊nɛ pë 'busü 'tëë 'dhö blɔɔn‑ ꞊taa; ‑an nɛga ꞊ya dɔ kö ‑yaan mɛ ‑nu ‑püö; ‑an ‑wo ‑nu ꞊wa kë 'dhiö‑ ꞊nɛ ꞊mɛɛ 'yi 'dhö. 14 ‑An 'dhi ‑wo ꞊ya kë 'dhangga ‑ya mɛ ‑bha ‑wo yaa 'ka. 15 ‑An ‑kɔ 'dhee ꞊ya kë 'siö mɛ zë ‑sü 'gü. 16 ‑Dhɛ 'saadhö ꞊wa bɔ ‑a ‑bha, pë 'güsiödhe waa‑ ꞊zuökaankuëdhe ꞊nɛ 'wo‑ to mü. 17 Zian 'ö ‑kë ꞊zuöyagluu ‑zian 'ka bhë waa‑ dɔ do. 18 ‑An ‑bha ‑tosiadhe 'gü, 'suö do 'yaa ‑an ꞊zuö' 'piö ‑Zlan buëndhö.

19 ‑Yö kë kwa 'yaan ꞊nɛɛ: Mɛ 'ö 'yi Zuifö 'ka, 'ö 'yi tɔng ꞊löö bhë, ‑wo ‑nu 'wo bhë ‑wo yi ‑bha 'ka 'pö, ‑yö kë 'dhö kö ‑de ‑gɔ ‑wun ‑za 'kan ‑sü ‑yaan 'kun ‑këdhösü 'ka 'iin ‑an 'dhi ‑yaan yö 'kuë‑. Mɛ 'plɛ ‑wo dɔ ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha zakanyi ‑gɔ. 20 'Ö tɔɔ mɛ gbɛ 'ka 'dho kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö ‑a ‑bha tɔng 'kun ‑sü ‑wun 'gü. 'Ö bhii tɔng 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, ‑a këyuö 'ö tɔɔ pë 'ö 'wun yaa 'ka bhë ‑a ‑zɔn mɛ ‑dhë ‑sü ꞊nɛ 'wun yaa 'ö ꞊nɛ.

'Wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha mɛ ‑kë kpengdhö ‑kɔ ‑bha

21 'Kɛɛ dɔ 'ö 'kwa‑ wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ bhë, ‑Zlan ‑bha mɛ ‑kë kpengdhö ö wö 'dhiö ‑kɔ 'ö‑ wo kwa 'ka bhë, ꞊yaa‑ ‑zɔn kwa ‑dhë. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, 'wun bhë tɔng ‑kɔ yaa kë ‑a 'gü. Pë 'ö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka tɔng 'sëëdhɛ 'gü 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑wo 'wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha ‑a ꞊blɛɛ yö ‑mü. 22 'Yö 'wo‑ pö ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö mɛ ‑kë kpengdhö (ö wö 'dhiö); 'kɛɛ ‑yö ‑sü ‑an ‑bha ‑zo ‑yö Yesu Klito ‑bha ‑sü ‑bha. Pë 'ö dhö bhë 'yaa mɛzëgüdhe kë ‑a 'gü; 'kɛɛ mɛ 'saadhö 'ö 'wo Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑yö ‑an ‑bha 'ka. 23 'Ö tɔɔ mɛ 'plɛ ‑wo ꞊sɔɔnyaamɛ 'ka; 'ö ‑kë ‑Zlan ‑bha 'tɔbhɔdhɛ 'gü ‑sü 'ö bhë 'ö 'yaa mɛ gbɛ ꞊tian' ‑be. 24 'Kɛɛ ‑Zlan 'ö bhë ‑a 'glu 'ö ‑kë ‑së ꞊duö bhë yö ꞊ga 'ö ꞊ya mɛ ‑nu kë kpengdhö 'kpaan ‑bɔa Yesu Klito 'gü ‑sü 'ka bhë, 'ö bhii yö ꞊nɛ 'ö mɛ ‑nu bho ꞊sɔɔn yaa ‑gɔ 'gan 'gü. 25-26 Kë‑ wo 'dhö bhë, ‑Zlan ‑yö Klito ‑nu sla‑ bhoë ‑pë 'ka 'dhö ‑yö kë 'dhö kö ‑a ‑bha ga ‑sü 'gü, ‑ziö mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑ta dhe 'ö dho kë mɛ ‑nu 'wo ‑we ‑a ‑wun ‑bha ‑an ‑bha 'ka bhë, ‑yaan bɔ ‑a 'gü. ‑Zlan ‑ya ‑kë 'dhö kö ‑a ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü bhë, ‑yaan ‑a ‑zɔn 'ö tɔɔ kë‑ wo 'kpa bhë ‑a ꞊zuö' ‑yö ‑kë ‑saa 'ö ö ‑zo bho mɛ ‑nu ‑bha këwun yaa ‑nu ‑dhë; 'kɛɛ dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ, ‑a ‑bha mɛ ‑kë kpengdhö ö wö 'dhiö ‑kɔ bhë, ꞊yaa‑ ‑zɔn kwa ‑dhë; 'ö tɔɔ ‑ya 'piö kö ‑a ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü bhë ‑yö 'to pin ꞊taa 'iin kö mɛ ‑nu 'ö 'wo 'dhoë‑ Yesu ‑bha ga 'ö‑ wo ‑an ‑wun 'gü bhë ‑a ‑dhɛ 'wun gia‑, kö ‑yaan ‑an kë kpengdhö 'pö.

27 ꞊Ɛɛ, 'ö ꞊dhɛ pë ‑nu 'wo bhë ꞊wa kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö bhë, kö mɛ ‑yö ‑dho dɔ 'më gbɔ kö ‑yaan ö ‑de 'sü ꞊va ꞊ɛɛ? ‑A këdhɛ do 'yaa 'dhö. Yaa kë ꞊nɛ ‑yö ‑sü ‑an ‑bha ‑gɔ 'wo‑ dho tɔng ‑dhë sia‑ bhë ‑a ‑bha 'kɛɛ Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wo ‑wo 'wun gia‑ bhë yö ‑mü. 28 'Ö tɔɔ kwa ‑bha 'ka, mɛ ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü 'ö ‑Zlan wö 'dhiö yaa yö pë 'ö tɔng dɔ ‑wo 'ka ‑a 'kun ‑sü ‑bha; yö ‑sü ‑zo yö ‑sü ‑bha. 29 'Iin kö kë 'püë‑ wo bhë, ‑Zlan bhë kë‑ wo Zuifö ‑nu dosɛn ‑bha ‑Zlan 'ka bhë ee? 'Yaa 'sɛgümɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑bha ‑Zlan 'ka 'pö aa? ‑Abi' ii, ‑an 'saadhö ‑an ‑bha ‑Zlan ‑mü. 30 'Ö tɔɔ ‑Zlan ‑yö dosɛn. Mɛ ‑nu 'wo Zuifö 'ka ‑yö ‑dho ‑an kë kpengdhö ‑an ‑bha ‑zo yö ‑sü ‑wun 'gü; 'yö dho mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an yö ö wö 'dhiö kpengdhö ‑zo yö ‑sü do 'ö bhë ‑a ‑wun 'gü 'pö. 31 ‑Ka dɔ, 'wun do ‑yö mü. Yaa kë ꞊nɛ kö ꞊ya kë 'dhö kö kwa ‑bha ‑zo yö ‑sü ‑wun 'gü 'kwa tɔng ꞊bhlë bho ‑a ‑bha yö kun. Pë 'kwa‑ ‑kë ꞊zian' 'ö tɔɔ ‑a ꞊bhlë giagia ꞊nɛ 'kwa‑ ‑ya ‑a ‑bha.

4

'Wun ꞊zuan' 'ö sü Ablaamö ‑bha ‑kë kpengdhö ‑kɔ 'ö ꞊kaa' ‑Zlan wö 'dhiö ‑a ‑bha

1-2 Mɛa‑, 'wun mɛ 'ö ‑kë mɛ ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü 'ka bhë, kwa 'ö 'kwa Zuifö 'ka bhë, ‑kwa kwa 'bhɛma Ablaamö 'piö ꞊gaa' 'bhlewo 'dhɛ! ‑A ꞊bhlë 'ö 'wun bhë ‑a 'gü 'ö tɔɔ ‑më ‑ɛ? (Mɛdhɛvadhɛ ‑wa ‑pö mɛ ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü ‑yö ‑sü mɛ këwun ‑nu ‑bha). 'Yö ꞊dhɛ 'ö 'kwa‑ ‑ga Ablaamö 'piö bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ 'dhö ‑bezë kö yö 'ka 'dho ö ‑de sü ꞊va ‑be ‑a! ꞊Ɛɛ, 'kɛɛ 'wun bhë 'yaa pë gbɛ 'ka kö ‑yaan dho kë ‑de ‑sü ꞊va ‑wun 'ka ‑Zlan wö 'dhiö! 3 ‑Yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: Ablaamö ‑yö ö ‑zo yö ‑Zlan ‑bha, 'ö‑ ‑wun 'gü 'ö ‑Zlan ꞊ya yö kpengdhö ö wö 'dhiö. 4 Kë‑ wo bhë mɛ 'ö yuö ‑kë, ‑a ꞊saan' ꞊nɛ 'wo‑ bho. Yaa kë ꞊nɛ gbaɔ 'wo‑ ‑kë ‑a ‑dhë 'kpaan 'ka ‑a 'ka; 'kɛɛ pë 'ö‑ ꞊dua' 'ka yö ‑mü. 5 Mɛ 'ö yaa ö ‑zo yö ö këwun ‑nu ‑bha ꞊nɛ ‑kë kpengdhö ‑kɔ ꞊nɛ 'ö bhë, 'ö ꞊ya ö ‑zo yö ‑Zlan 'ö ꞊sɔɔnyaamɛ 'piö ‑ga bhë ‑a ‑bha, ‑a ‑bha ‑zo yö ‑sü 'ö bhë ‑a ‑wun 'gü, ‑Zlan ‑ya ‑yö kpengdhö ö wö 'dhiö. 6 ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö Davidö ‑yö 'wun ꞊gbaan' mɛ ‑bha 'wunsë ‑bha 'ö‑ pö ‑Zlan ‑ya yö kpengdhö 'kɛɛ 'yaa ö ‑zo 'to mɛ këwun ‑nu 'piö ꞊woë' ꞊nɛɛ: 7 ꞊Zuögludhi ‑yö mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ꞊ya ziö ‑an ‑bha 'wun yaa ‑nu ‑ta 'ö ꞊ya ö ‑zo bho ‑an 'piö bhë ‑an ‑gɔ! 8 ꞊Zuögludhi ‑yö mɛ 'ö Dëmɛ 'yaa‑ ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑wun 'kun ö ꞊zuö' 'piö ‑a ‑gɔ!

9 Kë‑ wo poo ꞊nɛ 'wunsë 'ö bhë, Zuifö ‑nu 'ö ꞊wa 'go 'bɔng bhë wo 'sloo 'ö ‑gban ‑an ‑bha ‑a? 'Iin kë‑ wo bhë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö 'wo to bhë 'yaa ‑an ‑bha 'ka 'pö a? Ka gia‑, ‑ka ‑dhɛ ‑ga 'wun bhë ‑a 'gü ‑së 'ka 'dhɛ! Kwa kun 'kwa 'goë‑ pö ꞊dhia 'piöklöözë ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑yö Ablaamö ‑kë kpengdhö ö wö 'dhiö ‑a ‑bha ‑zo yö ‑sü ‑wun 'gü ꞊nɛ ꞊a? 10 ꞊Ɛɛ, 'ö ꞊dhɛ ‑kë 'dhö, 'wun bhë ‑yö ‑kë 'töng ‑mlë 'ka ɛɛ? ‑Yö ‑kë kö Ablaamö ꞊ya 'dho 'bɔng 'iin kö yaa kaa ꞊kun ee? 'Kɛɛ ‑yö 'to ka 'yaan ꞊nɛ ꞊dhɛ 'ö kë ‑na 'dhö kö yaa 'dho 'bɔng ꞊kun. 11 Pë 'ö ‑kë ‑dho 'bɔng ‑sü 'ka bhë, ‑yö ‑yö zlöö Ablaamö ‑bha ꞊nɛ ꞊duakëpë 'dhö ꞊nɛ mɛ bhë ‑Zlan ꞊yaa‑ kë kpengdhö ö wö 'dhiö ‑a ‑bha ‑zo yö ‑sü ‑wun 'gü; ‑kɔ 'ö ꞊kaa' zlöö 'ö Ablaamö ‑yö to zlöö mɛ ‑nu 'ö 'wo wo ‑zo yö ‑Zlan ‑bha bhë ‑an dë 'ka 'ö bhë; ‑yö 'dhö 'kö ‑kë ꞊nɛ waa 'dho 'bɔng 'dhee, ‑wo ‑Zlan wö 'dhiö kpengdhö. 12 ‑Yö mɛ ‑nu 'ö ꞊wa 'go 'bɔng 'pö ‑an dë 'ka. 'Ma‑ 'pö mɛ 'ö ꞊wa 'go 'bɔng kö a‑ ‑pö mɛ ‑nu 'ö ꞊dhɛ 'wo go 'bɔng 'ö ‑an 'dhiö yaa 'to bhë 'kɛɛ 'wo to kwa dë Ablaamö pin 'piö, 'wun 'ö ‑gban ‑zo yö ‑sü ‑bha ‑a 'ka kö yaa kë ‑kwɛa 'ka ꞊kun bhë.

'Wun 'ö ‑gban Ablaamö ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑bha

13 ‑Zlan ‑yö pë 'tɔ 'go ‑wo ‑nu Ablaamö waa‑ ö ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu ‑an ‑dhë ꞊nɛ 'kpongtaamɛ ‑nu 'saadhö ‑wo ‑dho kë ‑an ‑bha 'ka. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë yaa kë ꞊nɛ, ꞊dhɛ 'ö pë 'ö tɔng ‑ya pö 'ö Ablaamö ‑ya ‑kë, 'ö pë 'tɔ 'go ‑wo bhë 'ö ‑kë ‑a ‑dhë. 'Kɛɛ ‑Zlan ‑ya ‑kë ‑a ‑dhë 'dhö 'ö tɔɔ ‑yö ‑kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö ö ‑bha ‑zo yö ‑sü ‑wun 'gü. 14 Kë‑ wo bhë ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö 'wo tɔng kun ꞊nɛ 'ö wo 'sloo 'ö ‑to mɛ ‑gɔ ‑pë bhë 'ö dho kë ‑an ‑bha 'ka ‑be, kö ‑zo yö ‑sü ‑wun ‑yö 'kpaan, 'iin kö pë 'ö ‑Zlan ‑yö 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'ö‑ ‑wo ‑bhö ‑wo 'ka bhë, ‑a ꞊bhlë 'yaa 'dhö. 15 'Ö tɔɔ tɔng 'ö‑ 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, ‑a 'piö ‑pë 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑naazuëdhe; 'kɛɛ ‑dhɛ 'ö tɔng 'yaa‑ ‑bha kö tɔng ‑lö 'gü dhe 'yaa‑ ‑bha kö ‑waan 'dhoë‑ pö 'ka yö ‑Zlan ‑naa ‑bha. ꞊Ya kë 'dhö kö 'wun 'ö ‑gban ‑kë kpengdhö ‑sü 'ö ‑Zlan wö 'dhiö ‑a ‑bha bhë tɔng ‑ya ‑dhɛ kun bhë.

16 ꞊Ya kë 'dhö kö pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go bhë, ‑yö ‑kë 'dhö ‑zo yö ‑sü ‑wun 'gü, ‑yö kë 'dhö kö ‑yaan kë gbaɔ 'kpaan 'ö ‑kë ‑a 'ka 'iin kö ‑a ꞊bhlë ‑yaan kë ‑dhö, mɛ ‑nu 'saadhö 'wo go Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta 'gü ‑an ‑dhë; 'yö kë‑ wo 'dhö bhë 'ö bhii 'yaa mɛ ‑nu 'ö 'wo tɔng kun bhë wo 'sloo ‑an ‑bha 'ka. 'Kɛɛ ‑yö mɛ 'saadhö 'wo 'wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ Ablaamö 'dhö bhë, ‑an ‑bha 'ka 'pö. Ablaamö bhë ꞊nɛ 'ö tɔɔ kwa 'saadhö kwa dë 17 ꞊nɛ ‑kɔ 'ö pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö‑ pöë ‑a 'dhö ꞊nɛɛ: (‑Zlan ‑ya ‑pö: Ablaamö,) 'ma ü kë 'sɛgɔ ꞊va dë 'ka. ‑Zlan 'ö yö bhë 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'dhoë‑ ‑gɔ kö ‑yaan ‑këdhösü nu mɛ ‑nu 'ö ꞊wa ga ‑an ‑dhë 'iin kö pë 'ö 'yaa ‑dhö ‑yaan ‑da bhë, ‑a wö 'dhiö Ablaamö ‑yö kwa dë 'ka. ‑A ‑de, ‑Zlan bhë, Ablaamö ‑yö ö ‑zo ‑yö ‑a ‑bha. 18 ‑Zlan ‑ya ‑pö Ablaamö ‑dhë: Ü ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu ‑dho kë ꞊va ꞊nɛ ‑kɔ ꞊nɛ ‑a 'dhö. 'Yö ꞊dhɛ ‑kë 'dhö 'yö Ablaamö ‑yö ‑kë 'sɛgɔ ꞊va dë 'ka 'ö tɔɔ Ablaamö bhë, ‑yö ö ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha, 'ö ö ‑zo to pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go ‑a ‑dhë bhë ‑a ‑gɔ 'kɛɛ kö ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha, ('wun gia‑ 'ka, ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑dhɛ pë 'tee ‑de yaa kë mü). 19 ꞊Dhɛ 'ö 'wun ‑nu bhë 'wo kë ‑na 'dhö kö Ablaamö ‑kwɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊këng' do 'dhö; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑a ꞊zuö' yaa 'to zlöö ‑a ‑bha ‑kë zii ꞊duö ‑sü 'iin Saala ‑bha ö 'ka 'dho 'në kpɔ gbɔ bhë ‑a ‑wun 'gü. 20 Pë ‑nu bhë ‑wo ‑kë 'dhö gia‑ 'ka 'kɛɛ ‑a ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑kɔ yaa yö züë‑, 'iin ‑a ꞊zuö' yaa 'zëzë 'kun pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go ‑a ‑dhë bhë ‑a ‑wun ‑bha. Pë 'ö ‑kë ꞊zian' 'ö tɔɔ ‑a ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ‑a ꞊faan' ꞊nɛ 'ö më 'ö ‑Zlan 'tɔ ‑kë ꞊va. 21 ‑Yö ‑kë ‑a 'yaan ꞊nɛ pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go bhë, ‑a ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'plɛ ‑ya ‑gɔ kö ‑yaan kë. 22 Kë ‑kɔ 'ö ꞊kaa' 'ö Ablaamö ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑wun 'gü 'ö 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑yan ‑ya pöë: ‑Yö ‑kë kpengdhö ‑Zlan wo 'dhiö bhë 'ö bhë. 23 'Kɛɛ ‑wo kpö 'ö ‑kë «‑yö ‑kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö» 'ka bhë, waa ‑ya, yö do ‑a ‑bha ‑ya 'ka. 24 Mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan dho kwa yö kpengdhö 'pö ö wö 'dhiö bhë, ‑wo kpö bhë ‑yö kwa ‑bha 'ka, kwa 'ö ‑Zlan 'ö kwa Dëmɛ Yesu bho ga 'gü bhë 'ö kwa‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë. 25 Yesu 'ö bhë, ga 'ö‑ wo bhë, ‑yö ‑ga kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑wun 'gü. 'Kɛɛ ꞊dhɛ ‑kë 'dhö ‑yö ‑go ga 'gü kö 'kwaan‑ kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö.

5

꞊Dhɛ 'ö 'kwa ‑kë kpengdhö bhë, dhidhe 'ö kwaa‑ ‑Zlan ‑nu kwa ziën bhë, 'wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha

1 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ kwa ‑zo ‑yö Klito ‑bha ‑sü ‑mü bhë, yö ꞊ga 'ö 'kwa kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö bhë. ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ 'ö 'kwa ꞊zuöyagluu 'gü ‑a wöödhö kwa ‑bha ‑klu kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑bha ‑sü 'gü bhë. 2 Yesu ꞊nɛ 'kwa bɔ ‑a ‑ta 'ö 'kwa ‑da ‑Zlan ‑bha 'glusë 'gü, 'ö 'kwa ‑yaa 'gü bhë. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ‑yö ‑sü kwa ‑bha ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü ‑bha. 'Yö pë 'ö kwa ꞊zuögludhi ‑gɛn 'ka bhë 'sa 'yö ‑kë ‑Zlan ‑bha 'tɔbhɔdhe 'ö 'dhiö 'ö kwa ‑zo 'dhö ‑a ‑dhë ꞊nɛ kwa ‑dho kë ‑a 'gü bhë ‑a 'ka. 3 'Ö‑ ‑de 'kö ‑kë ꞊nɛ kwa 'klobhɔdhe 'gü 'dhe, ‑a ꞊zuögludhi ‑yö kwa ‑gɔ; bhii 'klobhɔdhe ‑nu 'wo bhë ‑an 'piö ‑pë ‑nu 'wo 'wun ‑së ‑nu 'ka ‑wo ‑dhö; 'ö tɔɔ wo ꞊nɛ 'kwa bɔ ‑an 'gü 'ö ꞊zuösaadhɛ waa‑ ‑dɔ diindhö ‑sü 'wo ‑kë kwa ‑gɔ. 4 Yö ꞊ga 'ö ꞊zuösaadhɛ 'ö bhë 'pö, 'ö‑ ‑kë 'ö 'kwa dɔ gɛnngdhö 'güdandhe ‑nu 'gü 'ö kwa ‑bha 'yan ‑to ‑a ‑gɔ ‑pë bhë 'ö dɔ 'pö gɛnngdhö. 5 Kwa ‑bha 'yan ‑to ‑a ‑gɔ ‑pë ‑de 'pö 'ö 'yaa kwa ‑kɔ yö züë 'ö tɔɔ ꞊dhɛ ‑kë 'dhö, ‑Zlan ‑bha ‑a ‑dhɔ ‑kë kwa 'ka ‑sü bhë, ꞊yaa‑ ‑ya kwa ꞊zuö' 'gü; 'yö‑ ‑kë 'dhö ‑Zuu 'slööslö 'ö‑ nu kwa ‑dhë bhë ‑a ꞊kwaa'.

6 Kë‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ ꞊dhɛ 'ö ꞊tun ‑be kö ꞊faan' gbɛ 'yaa kwa ‑gɔ bhë, yi 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya bhë, ꞊dhɛ 'ö ‑lo, Klito ‑yö ‑ga mɛ 'ö kwa ꞊sɔɔn 'dhö ya bhë kwa ꞊wuën'. 7 ‑Yö 'dhö 'püë‑ wo; 'kɛɛ 'kwa ‑dhɛ ‑ga 'wun bhë ‑a 'gü ‑së 'ka, ‑yö ‑dho kë 'gbee‑ kö mɛ ‑yö ö ‑de nu kö ‑yö ga mɛ 'ö kpengdhö ‑a ꞊wuën'; 'iin kö mɛ 'ö‑ këwun 'dhö ‑së, mɛ ‑yö ö ‑de nu ‑a ꞊wuën' 'pö. 8 'Kɛɛ kwa 'ö 'kwa bhë, ‑Zlan ‑ya ‑zɔn kwa ‑dhë ꞊nɛ ö kwa ‑dhɔ ‑kë giagiawo, 'ö tɔɔ kwa ‑kë ꞊sɔɔnyaamɛ 'ka, 'ö Klito ‑yö ga kwa ꞊wuën'. 9 'Yö‑ ‑bha ga ‑sü bhë ꞊nɛ kwa bɔ ‑a ‑ta 'ö 'kwa ‑kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö; ꞊ya kë 'dhö kö mɛ ꞊suu'‑ 'ö bhë yaa 'dho kwa dha ‑Zlan ‑bha ‑naazuëdhe ‑gɔ ‑a? 10 Kwa ‑kë ‑be ‑Zlan yaagümɛ 'ka; 'kɛɛ ꞊dɛɛ ꞊nɛ ꞊yaa‑ kë 'kwa bɔ ‑a Gbö ‑ta, ꞊ya kwa dhi ö 'ka. ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya 'we ‑a ‑bha kwa ‑nu 'kwa dhi 'kuë‑ bhë, ‑më 'pö dho dɔ kwa ‑gɔ zian‑ kö 'kwaan‑ 'kun dhasü 'ka ꞊bɔa' ‑a Gbö ‑bha ‑tosiadhe ‑ta ‑sü 'ka ɛ? 11 Pë 'bhaa 'ö mü 'zü 'ö tɔɔ kwa ꞊zuögludhi ‑sü ‑mü kwa ‑bha ‑Zlan 'piö ꞊bɔa' kwa Dëmɛ Yesu Klito 'ö ꞊ya kwa dhi (kwa Dë) ‑Zlan 'ka bhë ‑a ‑ta ‑sü 'ka.

‑Dankuëdhe 'ö Adan waa‑ Klito ‑an ziën

12 Kë‑ wo 'kpa bhë, ꞊sɔɔn yaa ‑yö ‑da 'kpongtaa mɛ do ꞊kwaa'‑. Mɛ 'ö bhë 'ö tɔɔ Adan. 'Yö ꞊sɔɔn yaa 'ö 'dhö bhë 'pö, 'ö nu ga 'ka 'kpongtaa. ‑Kɔ 'ö ꞊kaa' ꞊zlöö 'ö mɛ 'plɛ 'dho ga ‑na 'ö bhë 'ö bhii mɛ 'plɛ ‑wo ꞊sɔɔn yaa kë. 13 ‑A kë ꞊yië' kö ‑Zlan ‑yaan tɔng ‑nu nu Moizö ‑dhë, kö ꞊sɔɔn yaa ꞊ya ‑da 'kpongtaa 'saadhö; 'kɛɛ ꞊dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ tɔng yaa kë ‑dhö 'töng bhë ‑a 'ka, ‑yö ö ‑zo ‑bho ꞊sɔɔn yaa 'ö ‑kë ‑a 'töng bhë ‑a 'ka bhë ‑a ‑dhë. 14 'Kɛɛ kö kë‑ wo 'dhö bhë 'sa, 'go Adan ‑bha 'töng ‑bha 'ö yöë Moizö ‑bha 'töng ‑bha, ga ‑yö ‑kë yuö 'piö; 'ö‑ ‑de 'ö mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa yaa kë ꞊nɛ Adan 'ö ‑Zlan ‑wo ‑lö 'gü ‑a ‑bha 'dhö bhë, 'yö ‑kë ‑an 'sü ꞊dhia.

Adan 'ö bhë, mɛ 'ö dho nu 'ö Klito 'ka bhë, ‑yö ‑kë ‑a 'bin 'ka. 15 ‑Yö 'dhö 'püë‑ wo 'kɛɛ Adan 'ö bhë, ‑a ‑bha ꞊sɔɔn yaa 'ö bhë kwaa ‑mɔa 'kwa‑ ‑zɔn gbaɔ 'ö ‑kë kwa ‑dhë bhë ‑a 'ka, ‑a ‑bha ‑kë ‑ziögɔüsüzë ‑wun 'gü. 'Ö tɔɔ 'kö ‑kë ꞊nɛ mɛ 'plɛ ‑wo ga ‑sü 'ka mɛ do bhë ‑a ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑wun 'gü, ‑Zlan ‑bha 'glusë 'ö‑ ‑kë kwa 'ka bhë, ꞊yö ꞊va ‑ziögɔüsüzë; yö do bhë 'zü 'ö‑ ‑bha gbaɔ 'ö‑ ‑kë ('kpaan 'ka) mɛ 'plɛ ‑dhë ꞊bɔa' Yesu Klito dosɛn 'kpaan 'gü ‑sü 'ka bhë, 'ö ꞊bhlëzë. 16 Pë 'bhaa 'ö mü 'zü 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha gbaɔ 'ö‑ kë bhë, ‑a këyuö ꞊yö gbɛ. 'Yaa ꞊nɛ mɛ do ‑bha ꞊sɔɔn yaa 'ö ‑kë bhë ‑a 'piö ‑pë 'dhö; 'ö tɔɔ za 'ö mɛ do ‑bha ꞊sɔɔn yaa 'ö‑ ‑kë bhë 'ö‑ 'piö ‑pë 'ka bhë 'ö tɔɔ mɛ 'kun ‑sü 'ö mɛ ‑da 'klobhɔdhe 'gü, 'kɛɛ kö ‑Zlan ‑bha gbaɔ 'ö‑ ‑kë 'kpaan 'ka kö ꞊sɔɔn yaa ꞊plëëzë ꞊ya kë bhë, ‑a 'piö ‑pë 'ö 'dhö mü 'pö bhë 'ö tɔɔ ‑ziö ꞊sɔɔn yaa ‑ta dhe 'ö mɛ ‑kë kpengdhö. 17 ‑Yö 'wun gia‑ 'ka, ga 'ö bhë ‑yö ‑da 'dhö mɛ do ꞊kwaa', mɛ do 'ö 'dhö bhë ‑a ‑wun 'gü. 'Kɛɛ kwa ‑bɔ Yesu Klito dosɛn 'kpaan ‑ta 'ö 'kwa pë yö ꞊va. 'Ö tɔɔ mɛ 'saadhö 'ö ‑Zlan ‑bha 'glusë ꞊gbaɔnsü 'ö‑ kë ‑na mɛ ‑nu 'ka 'ö 'wo ‑da ‑na ‑a 'gü 'iin 'ö‑ ‑bha pë ‑nu ‑kë kpengdhö ‑sü 'gü 'ö 'wo bɔ ‑na ‑a 'ka bhë, ‑këdhösü ‑yö ‑dho kë ‑an ‑gɔ 'ö 'wo ‑gludëdhɛ kë Klito ‑wun 'gü.

18 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, ‑kɔ do 'ö mɛ 'plɛ ‑wo bɔa Adan mɛ do bhë ‑a ‑bha këwun yaa ‑ta 'ö za ‑yö ꞊loë' ‑an tuö bhë 'ö mɛ 'plɛ ‑wo goë 'gan 'gü ꞊bɔa' Yesu Klito mɛ do bhë ‑a këwun ‑ta, 'ö ‑këdhösü ‑yö ꞊kaa' ‑an ‑gɔ. 19 ‑Kɔ do 'ö mɛ do ‑bha ‑Zlan ‑wo ‑lö 'gü ‑sü ‑yö mɛ ꞊plëëzë ꞊kaa' ꞊sɔɔnyaamɛ 'ka bhë, 'ö mɛ do ‑bha 'wun ‑ma ‑Zlan ‑ta ‑sü ‑yö mɛ ꞊plëëzë ꞊kaa' kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö.

20 Tɔng 'ö bhë, ‑yö ‑da 'wun bhë ‑a 'gü 'dhö ‑yö kë 'dhö kö ꞊sɔɔn yaa ‑yaan yöë ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü. 'Yö ꞊dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö 'ö ꞊sɔɔn yaa ‑yö ‑da ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü; 'ö ‑dhɛ bhë, 'ö ‑Zlan ‑bha 'glusë ‑yö ‑wo ‑a ‑bha 'ö ‑ziö ‑a 'ka ꞊sɔɔn yaa këyuö ‑ta. 21 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë 'dhö, ‑kɔ do 'ö ꞊sɔɔn yaa ‑yö yuö ꞊kaa' ga ꞊kwaa' bhë, 'ö ‑Zlan ‑bha 'glusë bhë 'ö ö ‑bha kë ‑na ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha 'wun ‑nu ‑kë kpengdhö ‑sü 'gü, 'ö‑ 'tɔ 'dhö bhɔ ‑na kö ‑yaan kwa ‑da ‑këdhösü 'ö 'yaa yën ‑a 'gü ꞊bɔa' kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑ta ‑sü 'ka bhë.

6

꞊Dhɛ 'ö 'wun 'ö ‑gban ꞊sɔɔn yaa ‑bha 'ö 'kwa ga ‑sü 'ka ‑a ‑gɔ bhë, ‑këdhösü ‑yö kwa ‑gɔ Klito 'gü

1 'Wun ‑nu 'wo bhë ꞊wa kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, kö kwa dɔ ‑kɔ ‑yö ‑dho kë ꞊dhë mü? 'Dho 'pö 'kwa dhoë‑ wo kwa ‑bha ‑tosiadhe 'ka kwa 'dhiö ꞊sɔɔn yaa 'gü ‑yö kë 'dhö kö ‑Zlan ‑bha 'glusë ꞊gbaɔnsü bhë ‑yaan ‑wo ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha 'pö bhë ee? 2 ‑Abi' bhoo‑! 'Kwa ga kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa kë ‑sü ‑gɔ 'saadhö. 'Ö ꞊ya kë 'dhö kwa ‑to ꞊sɔɔn yaa 'gü ‑gɛn 'ö mü 'ö tɔɔ ‑më ‑ɛ? 3 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ mɛ ‑nu 'saadhö 'ö 'wo kwa bɔ yiö kö 'kwaan‑ 'to ‑klu ‑sü 'ka Klito ‑bha bhë, kwa ‑nu kwa ‑klu ‑sü 'ka 'kuë‑ 'dhö 'ö 'kwa bɔa ga 'gü ꞊nɛ bhë. 4 ꞊Ya kë 'dhö, kö kwa ‑bha ‑bɔ yiö ‑sü 'gü, kwa ‑nu ꞊nɛ 'ö 'kwa ga 'kuë 'ö 'wo kwa ‑bin bhë, ‑yö kë 'dhö kö ‑kɔ do 'ö Klito ‑yö goë ga 'gü kwa Dë (‑Zlan) ‑bha 'piigbeedhɛ 'gblüünzë ꞊kwaa' bhë 'ö kwa ‑de 'pö 'kwa dho ‑wo ‑a 'ka 'pö kö 'kwaan‑ kaa ‑tosiadhe ‑dëü kë ‑sü 'gü.

5 'Ö bhii ‑kɔ do 'ö kwa ‑nu 'kwa ꞊kaa' ‑a 'gü do ga do 'ö‑ wo bhë ‑a 'gü bhë 'ö 'kwa dho kaa ‑a 'gü do ‑a 'ka ‑go ga 'gü ‑sü do 'ö‑ wo bhë ‑a 'ka 'pö. 6 'Wun do ‑yö mü 'ö ‑kɔnëga ‑glüü ‑a ‑ta ‑sü 'dhö ‑së; 'ö tɔɔ kwa ‑bha ‑tosiadhe 'ö 'kwa ‑kë ‑a 'gü 'dhiö ‑be bhë, waa‑ Klito ꞊waa‑ ‑an dɔ ‑gaatalü ‑bha, ꞊wa ga ‑yö kë 'dhö kö kwa mɛdhɛ ꞊sɔɔn yaazë bhë ‑a 'gü ‑yaan ꞊siö' kö 'kwaan‑ 'go ꞊sɔɔn yaa ‑gɔ 'gan 'gü. 7 'Ö tɔɔ mɛ 'ö wo ‑nu ꞊wa ga wo 'kuë‑ kö mɛ bhë ꞊ya 'go ꞊sɔɔn yaa ‑gɔ 'gan 'gü ꞊nɛ bhë. 8 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ (giagia 'ka) kwaa‑ Klito ‑nu ꞊nɛ 'kwa ga kwa 'kuë, kö ‑yö kë kwa 'yaan ꞊nɛ kwa ‑nu kwa ‑dho kë ‑këdhösü 'gü kwa 'kuë. 9 'Ö bhii Klito 'ö 'kwa‑ ‑ga ‑na bhë, ꞊dhɛ 'ö ꞊ya 'go ga 'gü, yaa 'dhö ga gbɔ 'gbɛɛdhö, 'ö tɔɔ ga ‑kɔ gbɛ 'yaa ‑mɔ ‑a ‑bha gbɔ. 10 Ga 'ö‑ wo bhë 'ö tɔɔ ga dosɛn 'ö‑ wo ꞊sɔɔn yaa ‑wun 'gü. 'Kɛɛ ‑këdhösü mɛ 'ö‑ kë ‑na zlöö bhë, ‑ya ‑kë ‑Zlan ‑bha kë 'ka. 11 ‑Kɔ do bhë ꞊nɛ 'ö 'ka dho ka ‑de süë 'pö ꞊nɛ ka ga ‑sü 'ka ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑gɔ; 'kɛɛ ka 'bhee‑ ‑Zlan ‑bha 'ka ka ‑bha ‑kpa Yesu Klito ‑bha ‑sü 'gü.

12 ꞊Ya kë 'dhö kö ꞊sɔɔn yaa ꞊dua' 'yaa ‑mü kö ‑yö ‑ya ka ‑ta kö ‑yaan kë kö bun 'ö‑ 'gü dho ꞊siö' 'ö ka ‑gɔ bhë, 'kaan‑ 'to ‑a ‑zo 'kun ‑wun ‑nu 'piö. 13 ꞊Ya kë 'dhö kö ka dɔ 'toutou ‑nu 'wo ka ‑bha bhë, ꞊kun ‑kë 'ka ‑an to 'wo ‑kë ꞊sɔɔn yaa ꞊kaa' ‑pë 'ka. 'Kɛɛ ‑ka ka ‑de nu ꞊zian' ka 'böü 'ka ‑Zlan ‑dhë bhii 'ka 'go ga 'gü, kö 'kaan‑ kë 'wun ‑nu kpengdhö ꞊kaa' ‑pë ‑nu 'ka. 14 ꞊Sɔɔn yaa ꞊dua' 'yaa ‑mü kö ‑yö ‑ya ka ‑ta bhii 'kaa tɔng ꞊löö; ka ‑Zlan ‑bha 'glusë ꞊löö ꞊zian'.

'Wun 'ö ‑gban ‑kë kpengdhö ‑sü waa‑ ‑kë ꞊sɔɔn yaa 'gü ‑sü ‑an ‑bha ꞊nuadhɛ ‑wun ‑bha

15 ‑Ka dɔ! 'Wun ‑yö 'wun bhë ‑a 'gü, yaa kë ꞊nɛ ꞊dhɛ 'kwaa tɔng ꞊löö gbɔ 'ö 'kwa ‑Zlan ‑bha 'glusë 'gü zlöö bhë kö pë 'ö 'kwa dho ꞊sɔɔn yaa kë (‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛ 'kwa ꞊sɔɔn yaa kë, ‑Zlan 'ka 'dho to mü ‑yaan kwa 'klo ‑bhɔ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'dhiö ‑a 'dhö) yö kun. 16 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ziö 'kwa‑ wo ‑na bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ 'kwa kwa ‑de nu mɛ ‑dhë ꞊nɛ ꞊nua 'dhö kö 'kwaan‑ 'wun ma ‑a ‑ta kö 'kwa ‑da ‑a ‑gɔ ꞊nuadhɛ giagia 'gü ‑a këpë ‑nu 'gü ꞊nɛ bhë. ‑Yö ꞊sɔɔn yaa 'ö‑ 'dhiö‑ to ga ‑bha oo, ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun kë ‑sü 'wo dho mɛ 'ka zian kpengdhö ‑ta oo, kö 'kwa ‑da ‑a 'gü ꞊nɛ bhë. 17 'Kɛɛ ‑Zlan 'tɔ ‑yö kë ꞊va 'ö bhii ꞊dhɛ 'ö ka 'ö 'ka ‑kë ꞊sɔɔn yaa ‑bha ꞊nuadhɛ 'gü ‑be bhë 'ö 'ka ka bo ꞊sɔɔn yaa kë ‑sü 'ka, 'ka ka ‑de nu 'wun 'ö 'ka‑ ma bhë ‑to ‑a ꞊zuan' 'piö ‑sü ‑dhë 'ö 'ka‑ kun kpinngdhö. 18 'Ka 'go ꞊sɔɔn yaa ‑gɔ 'gan 'gü, 'ka ‑da ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun ‑gɔ ꞊nuadhɛ 'gü. 19 Mɛa‑, ‑ka ziö n ‑ta. ꞊Nuadhɛ ‑wun 'ö bhë, n 'dhi ‑yö ‑zuö ‑a ‑bha ‑yö kë 'dhö kö ‑yö ꞊sɔɔn yaa 'piö oo, ‑yö ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'piö oo, kö 'wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha, 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na ꞊nɛ kö ‑a ‑gɛn ma ‑sü ‑yö kë ka ‑gɔ ‑së 'ka. Kë‑ wo 'dhö ꞊zian' ‑be bhë, ka ka ‑de ‑nu pë 'ö ‑dhiizë ‑a kë ‑sü ‑dhë ka ꞊zuö' 'plɛ 'ka, 'yö 'ka ‑kë ‑tosiadhe yaa yaa kë ‑sü 'gü ꞊nɛ mɛ‑ ‑kë ꞊nuadhɛ 'gü; kö ‑kɔ do bhë ‑a 'ka, zlöö ꞊nɛ ‑ka ꞊daa' ka ꞊zuö' 'plɛ 'ka ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'gü ꞊nɛ pë 'wo‑ pö ‑a ‑bha 'kpa 'ka ‑da zian kpengdhö ‑bha ꞊nuadhɛ 'gü kö ‑tosiadhe 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑de ‑ta ‑Zlan ‑bha 'ka bhë, 'kaan‑ ‑a wo ꞊e.

20 ꞊Dhɛ 'ö 'ka ꞊tun ꞊sɔɔn yaa ‑gɔ ꞊nuadhɛ 'gü, pë ‑nu 'wo ‑kë ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'ka, ‑an ‑bha 'wun yaa kë ka ‑bha. 21 Kë ‑de 'ka‑ wo ꞊sɔɔn yaa 'ö‑ lë‑ ‑nu 'dhö ka kë ‑na zlöö ꞊nɛ ‑a 'gü bhë, ‑a ꞊tɛi' 'pö kaa‑ ‑dɔ ꞊nɛ ‑a ꞊truën 'ö tɔɔ ga bhë ee? 22 'Kɛɛ dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ, 'ka 'go ‑a ‑gɔ 'gan 'gü, 'ka ‑da ‑Zlan ‑bha yuö 'gü. Pë 'ö‑ 'piö ‑pë 'ka ka ꞊truën 'gbloo 'piö ꞊zian' 'ö tɔɔ ‑dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö 'ka dho ‑tosiadhe ö ‑de ‑ta ‑Zlan ‑bha 'ka ‑a wo ‑a ‑bha kö yi ‑kaanta ‑nu 'ka, kö ‑këdhösü 'ö ‑dhö ꞊toëpö 'ka bhë ‑yaan kë ka ‑gɔ. 23 'Ö bhii pë 'ö ꞊sɔɔn yaa 'piö ‑pë 'ka ö tɔɔ ga. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë pë mɛ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë kwa ‑dhë gbaɔ 'ka 'ö 'yaa ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑yɛ 'zü ‑gɔ bhë 'ö tɔɔ ꞊toëpö ‑këdhösü 'ö 'kwa ‑mɔa 'kwa‑ yö kwa ‑bha ‑kpa kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑bha ‑sü 'gü ‑sü 'ka bhë.

7

1 'Wun ꞊zuan' mɛ 'ö n 'dhi 'dhoë‑ ‑zuö bhë ‑yö ‑dho kë ꞊nɛ 'ka‑ ma do; 'ö bhii 'wun 'ö ‑gban tɔng ‑bha bhë, ‑a ‑bha ‑kɔ ‑mɔ mɛ ‑bha ‑sü 'ö bhë, ‑yö kwa 'gü kö kwa ꞊tun 'bhee‑ 'kpongtaa zö bhë ka‑ ‑dɔ. 2 ‑A ꞊tɛi' ‑yö ‑kë ꞊nɛ dhe waa‑ ö ꞊gɔn, 'wun 'ö ‑gban ‑an ‑bha ‑a 'dhö; dhe 'ö bhë, waa‑ ö ꞊gɔn ‑an ‑bha ‑kë 'ko 'piö ‑sü 'ö tɔng 'gü bhë, ‑yö 'gbee‑ 'kɛɛ kö mɛ ꞊plɛ 'wo bhë ‑wo ꞊tun 'bhee‑. 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊plɛ 'wo bhë ‑a mɛ do ꞊ya ga, kö tɔng 'ö ‑an ‑kë dhe waa‑ ꞊gɔn ‑an 'ka bhë, ꞊ya ‑potaasü nu ‑a mɛ 'ö to bhë ‑a ‑dhë. Kwa ‑mɔa 'kwa‑ pö, ꞊ya kë ꞊nɛ ‑a mɛ ꞊plɛ 'wo bhë, ‑a gɔɔn‑ ‑zë ꞊nɛ 'ö ga kö ‑potaasü ꞊ya kë dhebɔ bhë ‑a ‑gɔ. 3 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö, mɛ ꞊plɛ 'wo bhë ‑an 'yan ꞊ya 'to ‑a 'gü, ‑a mɛ do ꞊ya ö ‑kɔ ‑da mɛ 'bhaa gbɛ 'gü kö mɛ bhë, ꞊ya ꞊sɔɔn kë 'gbönggböng. ꞊Ya kë dhebɔ 'ka, ‑yö ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö kë mɛ 'waa gbɛ ‑bha dhebɔ 'ka kö ‑yaan 'kun ‑kë ꞊sɔɔnkëdhe 'ka ‑sü 'ka kö ‑a ꞊gɔn ‑blɛɛzë 'yaa‑ 'gü gbɔ. 4 N dhegluzë ‑nu, pë do bhë 'ö‑ 'ka; gwaan mɛ 'ö 'ka ‑kë ‑a 'gü ‑be bhë, ꞊dhɛ 'ö ka ‑bha ‑kpa Klito ‑bha ‑sü 'gü 'ö 'ka ga bhë, kaa‑ tɔng ‑nu, 'kaa ka 'kuë‑ gbɔ; ‑potaasü ꞊ya kë ka ‑gɔ kö 'kaan‑ kë mɛ 'waa gbɛ ‑bha 'ka. ꞊Dhɛ 'ö 'ka ga 'dhö bhë, mɛ 'ö go ga 'gü bhë ꞊nɛ 'ö 'ka‑ ‑bha 'ka zlöö, kö këwun ‑së ‑nu 'wo ‑dhö, 'kaan‑ ‑an kë ‑Zlan ‑dhë. 5 'Ö tɔɔ ꞊dhɛ 'ö 'kwa ꞊tun kwa mɛbheedhe ‑wɔ wo ꞊dhia pë ‑nu kë ‑sü 'gü pë ‑nu 'ö tɔng ‑yö ‑an ‑dhio dɔ bhë ‑an 'gü bhë, 'dho ꞊nɛ 'kwa ‑kë ‑a wo ꞊dhia ga ‑zian ‑ta bhë. 6 'Kɛɛ dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ kwa ‑potaasü ‑mü tɔng buëndhö; 'ö tɔɔ pë 'ö 'kwa ‑kë ‑a ‑gɔ 'gan 'gü bhë, kwa ‑ga ‑a ‑gɔ. ꞊Ya kë 'dhö zlöö kö kwa ‑mɔa 'kwa yuö ‑kë ‑Zlan ‑dhë ‑kɔ ꞊suu'‑ ‑dëü ‑ta, ‑Zuu 'slööslö ‑bha ‑yö kwa ‑dhë 'dhiö ‑sü 'ka. Yaa 'dhö kë zlöö wɔ ‑kɔ zii ‑bha, tɔng 'ö ꞊ya ‑sü 'ka bhë ‑a ꞊kwaa'.

'Wun 'ö ‑gban tɔng waa‑ ꞊sɔɔn yaa ‑an ‑bha

7 ‑Yö 'dhö 'wun gia‑ 'ka; 'kwa 'wun ‑gban tɔng ‑bha ꞊va 'kwa‑ ꞊blɛɛ. Kö ꞊ya kë 'dhö, kö tɔng bhë kë 'pö‑ wo ꞊sɔɔn yaa 'ka bhë ꞊ee? ‑Abi'! 'Kɛɛ tɔng bhë ‑a këpë 'ö tɔɔ ꞊sɔɔn yaa ‑zɔn 'ö‑ wo n ‑dhë. 'Ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ tɔng yaa ‑ya pë ‑dhɔ 'ka ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ' ‑be kö n 'ka 'dhoë‑ dɔ ‑dewo poo kö 'aan‑ ‑ya ‑a ꞊wuën', 'ö tɔɔ tɔng ‑ya pö: Kö ꞊kun 'ü ‑ya pë ꞊wuën'. 8 ꞊Sɔɔn yaa yö ‑bɔ 'wun ‑ta 'ö ‑ya pë ‑dhɔ 'ka ‑sü 'saadhö 'ö tɔng ‑ya ‑wun ꞊blɛɛ ‑a ‑ya n ꞊zuö' ‑bha; 'ö bhii tɔng 'yaa 'dhö kö ꞊sɔɔn ‑wun 'ka 'dho ꞊luu'‑. 9 Kë‑ wo 'kpa bhë, n ‑ma 'ka, a ‑kë ‑tosiadhe kë ꞊dhia kö tɔng yaa ‑da ꞊kun. 'Yö ꞊dhɛ 'ö tɔng ‑yö nu zlöö 'ö ꞊sɔɔn yaa ‑yö yö 'sɛi, 10 'ö 'a ‑kë gamɛ 'ka zlöö; 'ö bhii tɔng 'ö ‑da kö ‑yaan kë mɛ ‑bɔ ‑a ‑ta ‑pë 'ka ‑yaan dha bhë, ꞊ya kë n ‑gɔ zlöö n ‑ma ga ‑sü ‑bɔ ‑a ‑ta 'ka; 11 'yö ꞊sɔɔn yaa ‑yö bɔ 'wun 'gü 'yö n 'bɔn ‑kan tɔng 'gü; 'yö bɔ tɔng do bhë ‑a ‑ta 'yö n ‑kë gamɛ 'ka.

12 'Yaa 'dhö, tɔng bhë yö ‑de ‑yö kpengdhö, 'ö‑ dɔ ‑wo 'dhö kpengdhö; ꞊yö ‑së. 13 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, yaa kë ꞊nɛ kö pë ‑së 'ö bhë yö 'pö ꞊nɛ 'ö ‑kë n ‑gɔ n ‑bɔ ‑a ‑ta ‑pë 'ka 'a ga bhë. ꞊Sɔɔn yaa ꞊nɛ 'ö 'wun ‑kë n 'ka bhë. Pë 'ö ‑së bhë ꞊nɛ 'ö ꞊sɔɔn yaa ‑yö bɔ ‑a ‑ta 'ö n pɔn bhë. Ka gia‑, ka‑ ‑yö bhë ꞊aa! ‑Kɔ 'ö ꞊kaa' zlöö 'ö ꞊sɔɔn yaa ‑bha ‑bɔ tɔng ‑ta ‑sü ‑wun 'gü 'ö‑ ‑bha yaadhɛ ya yöë ‑a 'ka 'sɛi bhë yö ꞊ga bhë.

'Wun 'ö ‑gban mɛ ‑bha ‑kë tɔng ꞊löö ‑sü ‑bha

14 ‑Yö 'wun gia‑ 'ka 'ö 'kwa‑ dɔa ꞊nɛ tɔng ‑yö ‑go ‑Zlan 'piö; 'kɛɛ ma 'pö mɛ 'bhee‑ ‑mü n 'ka, 'ö 'a 'tëëtë. Ma bhë ꞊nɛ 'ö n 'dhɔɔ ‑yö dɔ ꞊sɔɔn yaa ‑gɔ. 15 'Ö tɔɔ pë ‑nu 'a ‑an kë ‑na bhë 'maa‑ dɔ n ‑de ‑gɔ. 'Yö 'go mü 'zü, pë 'a‑ 'piö, 'yö 'maa‑ kë 'sa; 'yö pë 'ö‑ ‑dhɔ 'yaa n ‑ma 'gbönggböng bhë 'ö ‑kë n këpë 'ka ꞊zian'. 16 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ pë 'a‑ kë ‑na bhë, 'yaa n ‑dhë ‑së, kö n ‑wo ‑ya 'gü do ꞊nɛ tɔng ꞊yö ‑së. 17 ꞊Ya kë 'dhö zlöö kö ma kun 'ö 'a pë ‑nu kë ‑na bhë; 'kɛɛ ꞊sɔɔn yaa 'ö n 'gü bhë yö ‑mü; 18 'Ö bhii 'ma‑ ꞊tɛi' dɔ 'saadhö ꞊nɛ pë 'ö 'wun ‑së 'ka, 'yaa n mɛbheedhɛ bun 'gü, 'ö tɔɔ 'kö ‑kë ꞊nɛ a ‑ya pë ‑së kë ‑sü ꞊wuën' 'dhe, ‑a kë ‑sü ‑faan 'yaa kë n ‑gɔ. 19 Pë 'ö 'wun ‑së 'ka bhë, a‑ 'piö 'dhö; 'kɛɛ 'maa ‑mɔ ‑a ‑bha 'sa; 'yö pë 'ö 'wun yaa 'ka 'ö 'maa‑ 'piö bhë, 'a‑ ‑kë ꞊zian'. 20 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑dhɛ ‑ga ‑dhɛ pë 'bhle ‑yö ‑mü: ꞊Ya kë ꞊nɛ pë 'ö 'maa‑ 'piö ꞊nɛ 'a‑ ‑kë, kö ma kun 'a‑ ‑kë gbɔ. Mɛ 'ö‑ ‑kë 'ö tɔɔ ꞊sɔɔn yaa 'ö n 'gü bhë.

21 'Ma ‑dhɛ ‑ga 'wun bhë ‑a 'piö ‑së 'ka, 'wun do 'bhaa ‑yö mü; 'ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ 'ma‑ ‑ya n ꞊zuö' 'piö kö 'a 'wun ‑së kë, 'maa ‑mɔa ‑bha, 'ö bhii 'wun yaa ‑yö n 'sɔɔ ‑kplawo. 22 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑Zlan ‑bha tɔng 'ö bhë ‑a 'yi‑ ‑kan n 'dhi giagia 'ka, 23 'kɛɛ tɔng do 'bhaa gbɛ ‑yö n bun 'gü ꞊zian'; 'yö ‑gɔn gɔn ‑na tɔng 'ö 'a‑ ma ‑na 'wun ‑bho 'kou ‑dɔ ‑sü 'ka bhë ‑a 'ka. Yö ꞊nɛ 'ö n kë ‑na 'gan 'ka ꞊sɔɔn yaa ‑bha tɔng 'ö n bun 'gü bhë ‑a ‑dhë bhë. 24 ‑Më 'a dɔa 'yenazë 'ka ꞊nɛ! Dö dho n bho bun 'ö n ꞊wië 'wië ‑na ga 'gü ꞊nɛ ‑a ‑gɔ ‑oo? 25 Kwa Dëmɛ Yesu Klito 'tɔ 'gü, ‑Zlan 'tɔ ‑yö kë ꞊va ‑a ‑bha 'glusë ‑wun 'gü 'ö bhii ꞊ya n bho 'gan bhë ‑a 'gü.

'Wun ‑nu 'kwa 'goë‑ ꞊blɛɛ' ꞊dhia 'saadhö bhë, 'wun mɛ 'ö 'kwa dho to ‑a ‑ta 'ö tɔɔ n ꞊zuöga 'plɛ 'ka, a ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha tɔng ‑wun 'ka, 'kɛɛ n mɛbheedhe ‑bun 'gü ꞊sɔɔn yaa ‑bha tɔng ‑yö 'wun kë ‑na n 'ka.

8

1 ꞊Ya kë 'dhö zlöö, kö mɛ 'ö waa‑ Yesu Klito 'wo ‑nëng 'kuë‑ 'gü, kö ‑a ‑bha 'klobhɔdhe 'yaa ‑dhö gbɔ (‑Zlan 'piö). 2 Bhii ‑Zuu 'slööslö 'ö ‑këdhösü nu mɛ ‑nu ‑dhë ꞊bɔa' Yesu Klito 'gü ‑sü 'ka bhë, ‑a ‑bha tɔng ꞊ya n 'po ꞊taa' ꞊sɔɔn yaa ‑bha tɔng waa‑ ga ‑an ‑gɔ. 3 Pë 'ö kwa ‑bha 'wun ‑ma tɔng ‑ta ‑sü ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha, mɛ 'bhee‑ ꞊gɔü' ‑bha ‑kë 'gbee‑ ‑sü ‑wun 'gü bhë, ‑Zlan ‑ya ‑kë; 'ö bhii ꞊sɔɔn yaa 'ö bhë, ‑a 'klo ꞊ya ‑bhɔ mɛbheedhɛ ‑bun 'gü. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, ‑yö ö ‑de Gbö ‑bɔ kö ‑yaan ꞊sɔɔn yaa ‑nu bho mɛ ‑nu ‑bha; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑yö ‑nu bun 'ö bhɔ kwa bun 'ö ꞊sɔɔn yaa ꞊ya ziö ‑a 'gü ꞊nɛ ‑a 'ka. 4 'Wun 'ö 'dhö bhë, ‑yö ‑kë 'dhö kö tɔng ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü 'dhiö ‑yaan ‑mɔ 'kuë mɛ 'ö 'kwa 'ta 'sü ‑na ‑Zuu 'slööslö 'gü 'ö 'kwaa 'ta 'sü kwa ‑de ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu 'gü bhë kwa 'ka. 5 'Ö tɔɔ mɛ 'ö wo 'ta 'sü ‑na wo ‑de ꞊dhɔɔbhaa 'ka, pë ‑nu 'wo bhë ꞊nɛ 'wo dɔ ‑a ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta, kö mɛ ‑nu 'wo 'ta sü ‑Zuu 'slööslö ‑zo 'kun ‑wun 'ka bhë, ‑wo dɔ ‑na ꞊zian' pë ‑nu 'wo ‑Zuu 'slööslö ‑ya ‑zɔn ‑an ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta. 6 ('Kɛɛ ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ) pë 'ö ‑zo ‑to pë 'piö ‑sü 'ö ‑de ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu 'ka bhë ‑a 'piö ‑pë 'ka, 'ö tɔɔ ga; 'kɛɛ pë 'wo to ‑a 'piö ‑Zuu 'slööslö 'gü bhë, ‑a 'piö ‑pë 'ö mü 'ö tɔɔ ꞊toëpö ‑këdhösü waa‑ ꞊zuöyagluu. 7 ‑To pë 'piö ‑sü 'ö mɛ 'bhee‑ ꞊dhɔɔbhaa 'gü bhë ‑yö ‑Zlan yaagümɛ 'ka; 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'wo‑ kë ‑na 'dhö bhë 'waa ‑Zlan ‑bha tɔng kun 'ö bhii ‑an ‑kɔ 'yaa ‑mɔa. 8 'Yö‑ ‑kë 'dhö ‑sü ‑wun 'gü, mɛ ‑nu 'ö 'wo ‑de ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu ‑gɔ ꞊nuadhɛ 'gü bhë 'ö ‑an ‑wun 'yi 'yaa 'kan ‑Zlan ‑dhë.

9 Ka ‑bha 'ka, 'kaa ka ‑bha ‑tosiadhe kë mɛ 'bhee‑ ꞊dhɔɔbhaa 'ka, 'kɛɛ ka‑ ‑kë ‑Zuu 'slööslö ‑zo 'kun ‑wun 'ka ꞊zian' 'ö bhii ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ka 'gü. ‑Zuu 'ö go (‑Zlan waa‑) Klito ‑an 'piö bhë, mɛ 'ö 'yaa ‑ya ‑sü 'ka ‑a 'gü, kö mɛ bhë 'yaa Klito ‑bha 'ka. 10 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ Klito ‑yö ka 'gü, ‑yö 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛ ka bun ‑yö ga ‑sü 'ka ꞊sɔɔn yaa ‑gɔ, 'kɛɛ ‑këdhösü ‑yö ka ‑gɔ ‑Zlan ‑bha ka kë 'ö‑ wo kpengdhö ö wö 'dhiö bhë ‑a ‑wun 'gü. 11 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zlan 'ö Yesu Klito bho ga 'gü bhë, ‑Zuu 'ö go ‑a 'piö ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ka 'gü, kö yö 'ö Klito bho ga 'gü bhë ‑yö ‑dho ‑këdhösü nu ka bun 'ö dho ga bhë ‑a ‑dhë ‑Zuu 'ö go ‑a 'piö 'ö ‑ya ‑sü 'ka ka 'gü bhë ‑a ꞊kwaa'.

12 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'wun bhë 'kwa‑ 'piö ‑ga ‑së 'ka, n dhegluzë ‑nu, kö pë 'ö ‑kë ꞊nɛ 'pë 'dhö ‑yö kwa ‑bha; 'kɛɛ yaa kë ꞊nɛ kwa mɛbheedhɛ bun 'ö ꞊ya kë 'ö‑ kë ‑na 'ö 'kwa ‑tosiadhe kë ‑na ‑a ꞊dhɔɔbhaa 'ka bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑bha 'pë 'dhö kwa ‑bha. 13 ꞊Ya kë ꞊nɛ ka ka ‑bha ‑tosiadhe ‑kë ka ‑de ꞊dhɔɔbhaa 'ka, kö ka ‑dho ga; 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zuu ('ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑a) ‑bha ‑kë ka 'gü ‑sü ‑wun 'gü, ‑de ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu ꞊wa kë ka ‑dhë gapë ‑nu 'ka, kö ka ‑dho ‑këdhösü yö. 14 'Ö tɔɔ mɛ 'saadhö 'ö ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö 'ö 'dhiö sü ‑an 'ka, kö ‑wo ‑Zlan gbö ‑nu 'ka. 15 'Go mü 'zü, ‑Zuu ('ö go ‑Zlan 'piö) 'ö 'ka‑ yö bhë, 'yaa ‑Zuu 'ö dho ka ꞊nuadhɛ ‑kë wo ‑a 'ka, kö ‑a ‑wun 'gü 'kaan‑ dɔ ka ‑de ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta; 'kɛɛ ‑Zuu 'ö bhë 'ö tɔɔ ‑Zuu 'ö ka ‑kë ‑Zlan gbö ‑nu giagia 'ka. Yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë 'ö 'kwa ‑mɔa kö ('wun ꞊ya yö kwa ‑bha) 'kwaan‑ pö ‑Zlan ‑dhë: «N Dë!» 16 ‑Zuu 'ö bhë ꞊nɛ ('ö ꞊ya kë kwa 'gü) 'ö kwa ‑zo ‑büö ꞊nɛ kwa ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu 'ka. 17 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, kö 'kwaan‑ kë ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu 'ka kö pë 'ö ꞊bhɔɔpë ‑nu 'ka 'ö ꞊ya kë 'ö Dë ‑ya to ö ‑bha 'në ‑nu ‑gɔ bhë kwa ꞊nɛ 'ö dhoë‑ nu kwa ‑dhë 'sa. 'Yö kë‑ wo 'dhö bhë, kwaa‑ Klito ‑nu ꞊nɛ 'ö dho to kwa ‑gɔ 'kɛɛ kö kwa ‑nu 'kwa ꞊wa ‑bhö kwa 'ko ꞊yië' kö kwa 'tɔ ‑yaan bhɔ 'ko ꞊yië'.

'Tɔbhɔdhe 'ö 'dhiö 'ö dho nu

18 Pë do 'a‑ dɔ 'ö tɔɔ 'yena 'kwa‑ kë ‑na 'töng 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü bhë, ‑dankuëpë 'yaa ‑mü 'tɔbhɔdhe ('ö ‑Zlan 'piö) 'ö ‑bin ‑sü 'ka 'kɛɛ ö ‑dhɛ ‑ta dhö po ‑a ‑ta kwa ‑dhë 'ö dho nu bhë ‑a 'ka. 19 Yö do bhë 'zü, ‑Zlan ‑kɔ këpë 'saadhö dɔ ‑sü ‑mü 'siökpaatadhe 'ka 'töng 'ö ‑Zlan dho ö gbö ‑nu yö ‑a 'ka ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü bhë ‑a ‑gɔ. 20 'Ö tɔɔ 'kpongtaadhɛ 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, yaa kë ꞊nɛ ‑püö 'ö‑ wo ziö ‑pë ‑nu 'ö ‑an 'dhiötodhɛ dho kë ga 'ka ‑a 'gü bhë, ‑yö ‑go yö ‑de ‑a 'gü yö ꞊kun, 'kɛɛ ‑yö ‑sü ‑Zlan 'ö‑ ‑da ‑a 'gü bhë ‑a ‑bha. 21 ‑Yö ‑kë 'dhö 'püë‑ wo 'kɛɛ pë do 'ö 'yan ‑to ‑a ‑gɔ ‑pë 'ka zlöö 'ö tɔɔ: Yi do ‑yö nu ‑na, 'ö ‑Zlan dho ö ‑kɔ këpë ‑nu 'saadhö bho 'güsiödhe ‑gɔ ꞊nuadhɛ 'gü kö ‑potaasü ‑yaan kë ‑an ‑gɔ 'pö kö ‑waan kë ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu 'piö ‑an ‑bha 'tɔbhɔdhe 'gü. 22 'Kɛɛ kö kwa gia‑ dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ kwa‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ‑a ‑kɔ këpë ‑nu 'saadhö 'wo bhë ‑wo wo ‑wo 'kpɔ ‑na, ‑wo dɔ ‑na wo ‑de ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta ‑yaan 'dho ‑yaan yöë yi 'ö ‑potaasü dho kaa ‑an ‑gɔ ꞊nɛ dhe 'ö 'dhoë‑ 'bë bho ‑a 'dhö. 23 ‑Kɔ do bhë ꞊nɛ 'ö‑ 'ka. Mɛ 'ö ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö 'ö kwa ‑gɔ ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha gbaɔ ‑blɛɛzë 'dhö bhë, kwa 'plɛ kwa kwa ‑wo 'kpɔ ‑na, yi 'ö ‑Zlan dho kwa ‑bha ‑kë ‑a ‑bha 'në ‑nu 'ka ‑sü ‑wun yö ‑a 'ka 'ko 'dhiö, waa‑ kwa bun dha ‑yi bhë ‑a ‑lo ‑yi ‑wun 'ka. 24 Bhii dhasü 'ö kwa ‑gɔ bhë ‑yö pë 'ö kwa 'yaan ꞊nɛ ‑yö ‑dho kë 'ö kwa 'yan 'dhoë‑ ‑gɔ ‑a 'ka. 'Kɛɛ kö 'wun 'ö mü 'pö 'ö tɔɔ pë 'ö mɛ 'yan 'dhoë‑ ‑gɔ 'ö yaa kë ꞊kun bhë kö pë 'ö mɛ 'yan 'dhiö 'yaa ‑mü 'ö bhii pë 'ö kwa 'yan 'dhiö, kwa ‑dho dɔ ‑a ‑gɔ ‑kɔklë ꞊ɛɛ? 25 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ 'kwa kwa 'yan 'to pë 'ö 'yaa kwa 'yan 'dhiö ‑a ‑gɔ zian‑, yö ꞊nɛ 'ö ꞊ya kë 'ö 'kwa dɔ ‑a ‑gɔ kwa ꞊zuöga 'plɛ 'ka.

26 ‑Kɔ do 'ö mɛ ‑nu 'ö 'kwa ‑Zlan ‑bha 'ka 'ö pë 'ö 'yan ‑to ‑a ‑gɔ ‑pë 'ka bhë 'ö‑ kë ‑na 'ö kwa bɔ ‑na 'wun 'gbee‑ ‑nu 'gü bhë, 'ö‑ 'ka 'pö; ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑yö ‑nu kö ‑yaan nu mɛ ‑nu 'ö 'kwa 'tëëtë bhë kwa ‑dhë. 'Ö tɔɔ ꞊dhɛ 'kwaa ꞊bhɛa' ‑dhɛ dɔ ꞊bhɛa' ‑kɔ gia‑ 'ka bhë, ‑Zuu 'ö bhë ꞊ya kë 'ö pë 'ö 'waa ‑mɔa ‑wa 'gü ꞊bhɛa'‑ wo ‑Zlan ‑dhë bhë, yö ꞊nɛ 'ö ‑kë ‑zo ‑lo ‑wo ‑nu 'ka ‑Zlan ‑dhë kwa ‑bha 'ka. 27 ‑Zlan 'ö ‑dhɛ yö mɛ ‑nu ꞊zuö' 'piö bhë, 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑bha ‑zotadhe waa‑ pë 'ö dho ‑a ‑dhɛ ‑a ‑gɔ 'yö‑ dɔ; bhii ‑Zuu ‑yö ‑bhɛa mɛ 'wo ‑Zlan ‑bha 'ka ‑an ‑wun 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ‑Zlan ‑dhë ‑së ‑a 'dhö.

28 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑dhɔ ‑yö ‑an ‑kë 'ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë ‑a ‑bha 'wun ‑yö 'ko 'dhiö ‑kɔ 'gbloo 'piö bhë, 'wun 'saadhö 'ö nu ‑na ‑an ‑ta, ‑yö ‑kë ‑an ‑bha 'wun ‑së 'ka ('ö ‑Zlan ‑ya kë ‑an ‑dhë). 29 'Ö tɔɔ mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an sü 'dhiö bhë, ‑ya ‑kë 'dhö kö ‑waan bhɔ ö Gbö ‑bha; ‑yö kë 'dhö ‑a Gbö 'ö bhë ‑yaan kë Dë do 'gü dhegluzë ‑nu ꞊plëëzë 'wo bhë 'saadhö, ‑an ꞊dhoo 'ka. 30 Mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö 'wun 'ö ꞊nɛ ‑a yö 'ko 'dhiö ‑an ‑bha 'ka bhë, ‑yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë; mɛ ‑nu 'ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë 'dhö bhë, ‑yö ‑an ‑kë kpengdhö ö wö 'dhiö; 'yö mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑kë kpengdhö 'dhö bhë, 'yö ‑an ‑da ö ‑bha 'tɔbhɔdhe 'gü.

‑Dhɔ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë kwa 'ka bhë ‑a ‑bha ‑kë ꞊va ‑kɔ

31 'Wun mɛ 'ö kwa 'dhi dho ‑zuö ‑a ‑bha zlöö ꞊ga tɔɔ: ꞊Dhɛ 'ö ‑Zlan 'dhö kwa ‑bha 'ka ꞊nɛ, kö mɛ gbɛ yaa 'dho dɔ kwa ‑gɔ. 32 Yö 'ö yaa ö ‑de Gbö kuënnu ö ꞊bhaa, 'ö‑ nu mɛ 'plɛ ‑wun 'gü bhë, ‑a ga 'ka‑ wo bhë ‑më 'kpaan 'pö dho dɔ ‑a ‑gɔ kö ‑yaan 'kun pë 'plɛ ‑nu kwa ‑dhë ‑sü 'ka ɛɛ? 33 Dö 'kpaan 'ö dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö za ‑lo mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑ya ö ‑bha 'ka bhë ‑an tuö ee, 'ö bhii yö do ꞊nɛ 'ö ‑mɔ ‑a ‑bha ‑ya pö mɛ ꞊nɛ ‑yö kpengdhö, (‑a mɛ ꞊nɛ 'wun ‑ya ‑bha). 34 ꞊Ya kë 'dhö kö mɛ gbɛ 'yaa ‑mɔa kö ‑yö za ‑lo ‑an tuö ‑yaan kë ‑an 'gü ꞊siö' ‑gɛn 'ka 'ö bhii Yesu Klito ꞊nɛ 'ö ga; 'kɛɛ ꞊dhɛ 'ö ga, ‑yö ‑go ga 'gü. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ꞊ya 'dho dhang‑ 'gü ö Dë ‑Zlan 'piö; ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ‑a ꞊kwɛɛ‑ 'gü; ‑dhɛ bhë ‑yö ꞊bhɛa' ‑na ‑a ‑bha kwa ‑wun 'gü. 35 (꞊Ya kë 'dhö kö) mɛ gbɛ 'ka 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö kwa 'kan ‑dhɔ 'ö Klito ‑ya ‑kë kwa 'ka bhë ‑a ‑bha; ‑yö ‑kë ꞊saan ‑sü ‑wun 'ka oo, ‑yö ‑kë ꞊zuökaankuëdhe 'ka oo, 'iin ‑yö ‑kë 'wun ‑wɔ mɛ ‑ta sü 'ka oo, ‑yö ‑kë din 'ka oo, ‑yö ‑kë 'fɛɛdhɛ 'ka oo, ‑yö ‑kë 'wun 'gbee‑ 'ka oo, 'iin ‑yö ‑kë ga 'ka oo, ‑an gbɛ ‑kɔ 'ka 'dho ‑mɔa. 36 ‑A ‑wun 'gü, ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: Ü ‑wun ꞊ga, ‑dhɛ 'po ‑sü 'gü, 'yi bɔ ‑na ga ‑glu 'dhiö, yö ꞊ga 'wo yi kë ‑na ꞊nɛ mɛ dho 'bhla ‑tuë 'ka wü zë ‑dhɛ 'gü bhë. 37 'Kɛɛ ‑Zlan 'ö kwa ‑dhɔ ‑kë bhë, kwa kwa zü ‑gban ‑a 'gü 'ö 'kwa to ‑a 'gbee‑ 'ka 'fɛfɛdhö bhë. 38 Bhii a‑ ꞊tɛi' ‑dɔ 'gbönggböng ꞊nɛ pë gbɛ 'ka 'dho ‑mɔa kö ‑dhɔ 'ö‑ ‑kë kwa 'ka bhë ‑yaan kwa 'kan ‑a ‑bha. ‑Yö ‑kë ga 'ka oo, ‑yö ‑kë ‑tosiadhe (‑së 'ö 'kpongtaa zö ‑a) 'ka oo, ‑yö ‑kë ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'ka oo, ‑yö ‑kë 'gügbeedhɛ ‑nu 'wo dhang‑ 'gü ‑nu ‑an 'ka oo, ‑yö ‑kë pë 'ö kë ‑na ꞊dɛɛ 'iin pë mɛ dho kë ꞊dhia' 'piö ‑an 'ka oo, 39 ‑yö mɛkɔɔnmɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa zö ‑an 'ka oo, ‑yö ‑kë pë ‑nu 'wo dhang‑ ‑nu 'gü 'iin pë ‑nu 'wo kwa ꞊löö zö ‑an 'ka 'iin ‑yö ‑kë këpë ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑da ‑an 'ka, ‑an gbɛ ‑kɔ 'ka 'dho ‑mɔa 'gbɛɛdhö kö ‑dhɔ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë kwa 'ka kwa Dëmɛ Yesu Klito 'gü bhë, ‑wo kwa 'kan ‑a ‑bha.

9

1 'Wun 'a 'dhoë‑ ꞊blɛɛ'‑ ꞊nɛ 'wun gia‑ ‑mü, 'ö bhii 'ma kë Klito ‑bha 'ka; n 'ka 'dho ꞊sua kë, ‑wo 'ö 'we ‑na n ꞊zuö' 'piö ‑Zuu 'slööslö ꞊kwaa' bhë ‑yö n ‑zo ‑gban ‑a ‑bha ꞊nɛ 'wun gia‑ ‑mü. 2 'Ö tɔɔ n ꞊zuö' ‑yö ‑kaan 'kuë ‑sü 'ka 'ö 'wun ('ö ‑gban n dheglu Zuifö ‑nu ‑bha bhë) 'ö n ꞊zuö' 'dhö ꞊wa ‑bhö ‑sü 'gü ‑kplawo. 3 'Kö ‑kë ꞊nɛ ‑wa ‑pö ‑dewo ‑Zlan ‑dho 'dhangga ‑ya n 'ka kö 'a 'kan Klito ‑bha n dhegluzë ‑nu, n ‑sɛgümɛ ‑nu ‑wun 'gü, a ‑dho we ‑a ‑bha, ‑an ‑bha dha ‑sü ‑wun 'gü. 4 Wo 'ö 'wo Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu 'ka, 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑kë ö ‑bha 'në ‑nu 'ka, 'ö ‑an ‑ya ö ‑bha 'tɔbhɔdhe 'gü, 'ö wo ‑nu 'plɛ 'wo ‑kë ‑dhi 'kuë do 'gü, 'ö tɔng dɔ ‑an ‑dhë, 'ö ö ‑wo pö ‑sü waa‑ ö gba ‑sü ‑ya ‑an 'gü, 'ö pë 'tɔ go ‑an ‑dhë bhë ꞊nɛ 'a ‑we ‑an 'ka. 5 'Wo tɔɔ kwa dë ziizii ‑nu 'kpɔ 'në ‑nu 'ö waa‑ Klito 'ö mɛbheedhɛ 'gü ꞊zian', 'ö wo ‑nu 'ö ‑an ‑bha 'sɛ 'dhö do 'kɛɛ kö yö Klito 'ö bhë ‑yö pë 'plɛ ‑gɔ 'dhiö 'sa; yö bhë ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑Zlan. Kö ‑a 'tɔ ‑yö kë ꞊va ꞊toëpö 'ka. Amɛn.

6 Kë‑ wo 'dhö bhë yaa kë ꞊nɛ a‑ ‑pö kö ‑Zlan ‑bha pë 'tɔ go ‑wo bhë ‑a ‑wun ꞊ya 'to 'kpaan. Ka gia‑, ka‑ ‑yö bhë, yaa kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo go Izlaɛlö 'gü ‑an 'plɛ ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑ga Izlaɛlö 'në ‑nu giagia 'ka. 7 'Iin Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu 'wo bhë ‑an 'plɛ 'waa ‑a ‑bha 'në ‑nu giagia 'ka bhii ‑Zlan ‑ya ‑pö Ablaamö ‑dhë: Mɛ ‑nu 'wo Izaakö ‑bha 'në ‑nu 'ka ꞊nɛ 'wo tɔɔ ü ‑bha ‑nu giagia. 8 Yaa kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo bhɔ mɛ 'bhee‑ ꞊dhɔɔbhaa ‑wun 'ka 'wo tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑nu, 'kɛɛ 'në ‑nu 'wo bhɔ ‑Zlan ‑bha pë 'tɔ go ‑wo 'ka bhë 'wo Izlaɛlö 'gü 'në ‑nu 'ka, 'ö 'wo tɔɔ ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu giagia. 9 Pë 'tɔ 'go ‑wo bhë yö ꞊ga ꞊nɛɛ: 'Töng 'kwa‑ 'gü ꞊nɛ, ('kwa dɔ ‑a 'gü ꞊kwɛa,) ‑a kë ꞊yië' kö 'aan‑ nu, Saala dho 'në gɔɔn‑ do kpɔ.

10 'Go mü 'zü ‑kɔ do bhë 'ö Lebeka ‑bha ꞊kaa' 'dhö 'yö ‑flɛan do 'wo ‑kë gɔɔn‑ 'ka, 'ö ‑an kpɔa kwa 'bhɛma Izaakö ‑gɔ. 11-12 'Yö kë‑ wo 'dhö bhë, ‑Zlan ‑yö 'dhoë‑ mɛ sü, ‑a ‑bha 'wun ‑yö 'ko 'dhiö ‑kɔ ‑yö ‑dhö; ‑yö ‑sü ‑a ‑bha ꞊dhɔɔ kë ‑wo ‑bha; yaa 'sü ‑an këwun ‑nu ‑bha kö 'në ‑nu 'wo dho bhɔ bhë waa bhɔ kun, kö ‑waan 'dhoë‑ pö ‑a mɛ ꞊nɛ ‑a këwun ‑yö ya 'iin ꞊yö ‑së; 'yö ‑Zlan ‑ya pö Lebeka ‑dhë: Ü ‑bha 'në ‑nu 'wo bhë, ‑a ꞊vazë ‑yö ‑dho yuö kë ‑a 'teezë ‑dhë. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑Zlan ‑ya pö 'dhö kö ‑yaan ‑zɔn ꞊nɛ pë 'ö ꞊yaa‑ yö 'ko 'dhiö 'saadhö ö ꞊zuö' 'piö yö ‑mü; 'ö‑ ‑de ‑kë 'gbɛɛdhö. 13 ‑A ‑wun 'gü, ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: Zakɔbö 'a‑ sü; 'a Ezau to.

14 Kö kë‑ wo 'dhö bhë kwa dhoë‑ pö ‑Zlan 'yaa kpengdhö ꞊a? ‑Abi' bhoo‑! 15 Bhii ‑ya pö Moizö ‑dhë: Mɛ 'a‑ 'piö 'a‑ 'yena ‑yö wo ꞊nɛ 'a‑ 'yena ‑yö wo. 16 ꞊Ya kë 'dhö kö 'wun bhë yaa yö mɛ 'bhee‑ ꞊dhɔɔbhaapë ‑bha 'iin mɛ kë ‑kɔ ‑nu ‑bha, 'kɛɛ ‑yö ‑sü ‑Zlan do 'ö mɛ 'yena yö bhë ‑a ‑bha. 17 ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü, ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka mü ꞊nɛ ‑Zlan ‑ya ‑pö ‑gludë 'ö ‑kë Ezitö ‑sɛgɔ 'dhiö bhë ‑a ‑dhë ꞊nɛ: Pë 'a ü ‑ya ‑a ‑dhë ‑gludë 'ka bhë 'ö tɔɔ kö 'a ma 'piigbeedhɛ ‑zɔn mɛ ‑nu ‑dhë ü 'gü kö 'aan‑ kë ‑waan n dɔ 'kpongtaadhɛ 'saadhö 'gü. 18 'Wun bhë ‑a kë ‑kɔ ꞊ga bhë; kö ‑yö 'to kwa 'yaan ꞊nɛ mɛ 'ö ‑Zlan 'dhoë‑ 'piö 'ö 'yena yö ꞊nɛ 'ö‑ 'yena yö, 'ö mɛ 'ö‑ 'piö 'ö‑ ꞊gɔü' kë 'gbee‑, 'ö‑ ꞊gɔü' ‑kë 'gbee‑.

'Wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑naazuëdhe waa‑ ‑a ‑bha mɛ 'yënng yö ‑kɔ ‑bha

19 ‑Yö 'dhö 'kɛɛ ꞊dhɛɛ' ‑dhö kë mɛ ‑nu ‑gɔ kö ‑waan 'kpɔ n ‑gɔ ꞊woë' ꞊nɛ: «Kö ꞊ya kë 'dhö ‑dhɛ ‑mlë 'ö ‑Zlan ‑yö yö ‑a ‑bha zlöö 'ö mɛ 'bhee‑ ‑bha ꞊sɔɔn ‑kë yaa ‑sü ‑yö ‑kë ‑a ‑dhë ya ꞊ɛɛ? Bhii pë mɛ 'ö ꞊yaa‑ ‑ya ö ꞊zuö' 'piö kö ‑yaan kë, ‑a kuënnumɛ gbɛ 'yaa 'dhö.» 20 'Oo, mɛ 'bhee‑, ‑më ‑mü ü 'ka kö 'üën‑ dɔ ‑Zlan ‑wo ‑gɔ ‑ɛ? (꞊Dhɛ 'ka bhɔ ꞊nɛ) 'ka‑ ma do ꞊nɛ 'sɛ gbɔ ꞊ya ö këmɛ ꞊dhɛɛ' 'kpɔ do ꞊nɛ ‑më ‑kë 'ü n kë ꞊nëdhö ꞊a? 21 Pë 'ö ‑dhi gbɔdɔmɛ ‑dhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë gbɔ 'sɛ kpö 'ka; 'ö tɔɔ ‑a 'bhaa ‑nu ꞊ya kë, gbɔ 'në ‑nu 'ö ‑an ꞊bhlë 'dhö ‑dhö ꞊nɛ 'ö ‑an ‑kë, 'ö‑ 'bhaa ‑nu ꞊ya kë 'pö 'ö‑ mɛ ‑nu 'wo yuö 'saadhö ꞊kaa' 'ö ‑an ‑kë, 'kɛɛ kö ‑an kë ‑sɛ ‑yö do 'sa.

22 ‑Kɔ do bhë ꞊nɛ 'ö‑ 'ka ‑a ‑zo 'kun ‑wun 'gü, ꞊ya kë 'dhö kö ‑më 'ö ka ‑gɔ kö 'kaan‑ pö ‑Zlan ‑bha ‑ɛ? 'Ö bhii 'pian do 'piö, ‑yö ö ‑bha ‑naadhe waa‑ ö ‑bha 'piigbeedhɛ ‑zɔn mɛ ‑nu ‑dhë; ‑a ‑wun 'gü, ‑a ꞊zuö' ‑kë ‑saa giagiawo, 'ö mɛ ‑nu 'ö‑ ‑bha 'klobhɔdhe ‑yö ‑an ‑ma kun kö ‑an 'gü ‑yaan ꞊siö'‑ bhë 'yö ö ‑zo ‑kë ‑an 'piö; 23 'Ö ꞊dhɛ ꞊ya dhi ‑a ‑dhë 'pö 'ö ö ‑bha 'tɔbhɔdhe bhë ‑a 'piö ‑pë ‑nu ‑zɔn mɛ ‑nu 'ö kwa 'yena ‑ya ‑kë bhë kwa ‑dhë. 'Ö bhii pë 'ö ꞊yaa‑ ‑pë kë 'ö ‑ya ‑sü 'ka kwa ‑bha 'ka kö 'kwaan‑ ‑da ‑a 'gü yö ‑mü. 24 'Ö tɔɔ mɛ ‑nu 'ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë kö 'kwaan‑ kë ‑a ‑bha 'ka bhë 'wo tɔɔ mɛ ‑nu 'wo go Zuifö ‑nu ziën waa‑ mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka 'ö 'waa ‑Zlan dɔ ‑an ziën, 'ö kwa dho 'kuë‑. 25 'Yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka 'dhö 'sëëdhɛ ‑be mɛ 'ö Ose ‑ya ‑ya bhë ‑a 'gü ꞊nɛ: Mɛ ‑nu 'ö 'waa ma 'sɛgɔgümɛ ‑nu 'ka, a ‑dho ‑an ‑dhɛ ma 'sɛgɔgümɛ ‑nu, 'ö 'sɛ mɛ 'ö 'yaa n ‑zo 'kun ‑sɛ 'ka ‑be, 'a‑ ‑dhɛ n ‑dhɔ ꞊kaa' ‑sɛ. 26 'Ö ‑dhɛ 'wo‑ pö ‑a ‑bha ‑an ‑dhë: 'Kaa n ‑ma 'ka, 'wo dho ‑a pö ‑an ‑dhë 'zü ‑dhɛ do bhë ‑a ‑bha ꞊nɛ wo ꞊nɛ 'wo tɔɔ ‑Zlan 'ö 'bhee‑ ‑a gbö ‑nu. 27 Ezai ‑de 'pö ‑yö 'wun ‑blɛɛ Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu buëndhö ꞊woë' ꞊nɛ: 'Kö ‑kë ꞊nɛ Izlaɛlö 'sɛgɔgümɛ ‑nu ‑wo ‑kë ꞊va 'ö 'wo dho ‑an ‑zɔn ‑dewo 'yënng 'ö ꞊wee ‑yi 'kpong 'dhiö bhë ‑a ga ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ka 'dhee, ‑an mɛ ‑nu 'wo dho dha ‑an songdhö bhë, ‑an kpö ‑yö 'tee 'kpaan; 28 bhii Dëmɛ ‑dho ö ‑de ‑wo kë ö 'plɛ 'ka 'zodhö 'kpongtaa zö. 29 'Ö tɔɔ Ezai ‑yö 'wun ‑blɛɛ 'dhiö ꞊zian' 'ö‑ pö: 'Ö ꞊ya kë Dëmɛ 'piigbeezë yaa kwa ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu 'bhaa 'to ‑bezë kö kwa ‑dho kë ꞊nɛ Sodɔmë 'dhö 'iin kö kwa ‑dho bhɔ Gomɔɔ ‑dhɛ ‑bha ‑bezë.

'Wuntaɔsë 'ö Izlaɛlö ‑mɛ ‑wa ma

30 Pë mɛ 'ö to zlöö 'kwa dho ‑mɔa pö ‑sü ‑bha 'ö tɔɔ: Mɛ 'ö 'waa Zuifö 'ka 'ö waa kë ‑a ꞊mɛɛ' ꞊dhia ‑be 'ta 'sü ‑kɔ kpengdhö 'ka bhë, ꞊wa kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü ‑wun 'gü; 31 'kɛɛ kö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu 'ö tɔng 'ö dho ‑an kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö 'wo ‑kë ‑a ꞊mɛɛ' ꞊dhia bhë, wo 'dhö, tɔng 'dhö, ‑an 'kun ‑pë gbɛ yaa kë ‑dhö gbɔ. 32 Kë‑ wo 'dhö bhë, 'ö tɔɔ waa kë ‑a ꞊mɛɛ' ꞊dhia, kö wo 'yi ‑yö 'kan ‑Zlan ‑dhë wo ‑bha ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü ‑wun 'gü. Pë 'ö ‑kë ‑an ‑zo 'piö ‑bezë 'ö tɔɔ wo këpë ‑nu. Kë‑ wo 'dhö bhë, pë 'wo yö ‑a ‑bha bhë 'ö tɔɔ ‑guö kpö 'ö mɛ ‑gɛn 'dhö ‑zuö ‑na ‑a ‑bha, 'wo ‑püö ‑na bhë. 33 ‑A ‑de, ‑guö kpö 'ö bhë, 'wun ‑yö ‑gban ‑a ‑bha ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: ‑Ka ‑dhɛ ‑ga! ‑Guö kpö 'ö mɛ ‑gɛn ꞊ya ‑zuö ‑a ‑bha 'wo ‑püö ‑na bhë, a‑ do ‑ya ‑na Siɔn ‑pö 'gü; ‑guö kpö 'ö bhë ‑a mɛ ‑püö ‑dhɛ 'yaa ꞊gbiin; 'kɛɛ mɛ 'ö ꞊ya ö ‑zo yö ‑a ‑bha, yö 'ka 'dho to ö ‑kɔ 'kpaan 'ka.

10

1 N dhegluzë ‑nu, pë 'ö n ‑dhë ‑së giagia, 'a‑ ‑dhɛ ‑na ‑Zlan ‑gɔ Zuifö ‑nu ‑bha 'ka 'ö tɔɔ kö ‑wo dha. 2 Ma gia‑, ‑a mɛ 'kö bhë a ‑mɔa 'a‑ pö; 'ö tɔɔ ‑wo 'siözë ‑Zlan ‑bha 'wun ‑nu 'gü. Kë‑ wo 'ö ‑an ‑bha ‑kë 'siözë ‑sü 'ö bhë 'ö 'wundɔdhe 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha bhë, 'yaa ‑mɔ 'kuë ‑sü ‑zë 'ka ‑an ‑gɔ bhë yö ‑mü. 3 ‑Zlan ‑bha mɛ ‑kë kpengdhö ‑kɔ bhë waa‑ dɔ; 'wo wo ‑de ‑gɔ 'slë ꞊mɛɛ kö ‑waan wo ‑de kë kpengdhö yö ꞊ga 'ö 'wo dhoë zlöö 'ö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑kë kpengdhö ‑kɔ gia‑ ('ö bɔ Klito ‑ta) bhë 'ö ꞊wa wo ‑ta yö ‑a ‑bha bhë. 4 'Ö tɔɔ Klito 'ö tɔɔ Moizö ‑bha tɔng ‑gɔ, mɛ ‑nu 'ö 'wo wo ‑zo yö ‑Zlan ‑bha ‑an ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü 'gü.

Dhasü ‑yö mɛ 'oo mɛ 'ö kwa Dëmɛ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑a ‑bha 'ka

5 ‑A ‑wun 'gü, 'wun 'ö ‑gban ‑kë kpengdhö ‑sü 'ö bɔ tɔng ‑ta ‑a ‑bha bhë, Moizö ‑yö 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'ö‑ ꞊bɛɛn ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: Mɛ 'ö 'dhoë‑ tɔng ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an kun ‑an 'kun ‑kɔ 'ka, ‑yö ‑dho ‑këdhösü yö. 6 'Kɛɛ ‑kë kpengdhö ‑sü 'ö ‑gban ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑bha bhë ‑a ‑zian do 'bhaa ꞊ga ꞊nɛ: 'Waa‑ pö wo ‑de ꞊zuö' 'piö ꞊nɛ: Dö 'pö dho ‑da dhang‑ 'gü kö ‑yaan ꞊yɔɔ' Klito 'ka ɛ? 7 'Iin 'waa‑ pö 'pö: Dö ‑dho ‑mɔa kö ‑yö 'dho gamɛ ‑nu ꞊plöö kö ‑yö nu Klito 'ka 'kpongtaa ꞊ɛɛ ? 8 'Ö ꞊ya kë 'dhö kö ‑wa ‑pö ꞊dhë 'sa? ‑Wa ‑pö: ‑Zlan ‑wo ‑yö ü 'sɔɔ, ‑yö ü dhiö, ‑yö ü ꞊zuö' 'gü, bhii ‑wo 'ö go ‑zo yö ‑sü 'gü bhë ꞊nɛ 'yi‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë. 9 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'bha‑ bho ü 'dhii, ꞊ya ‑da mɛ ‑nu 'toodhö ꞊nɛ 'ü‑ pö Yesu ꞊nɛ 'ö tɔɔ kwa Dëmɛ 'iin 'ö 'bha‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ ‑Zlan ‑ya ‑bho ga 'gü, ü ‑dho dha. 10 Bhii ꞊wa 'wun ‑dhɛ 'wun gia‑ wo ꞊zuö' 'gü 'ö 'wo ‑kë kpengdhö; ꞊wa wo 'dhi bho 'wun ‑ta ꞊nɛ ‑wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'ö 'wo dha ‑sü yö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑a 'dhö ꞊nɛ: 11 Mɛ 'ö ꞊ya ö ‑zo yö ‑a ‑bha, 'yaa 'to ‑kɔ 'kpaan 'ka. 12 ꞊Ya kë 'dhö zlöö, kö ‑naa gbɛ 'yaa mɛ 'ö Zuifö 'ka waa‑ mɛ 'ö 'yaa Zuifö 'ka ‑an ziën gbɔ; 'ö bhii kö ‑an Dëmɛ ꞊ya kë do; yö 'ö bhë ꞊nɛ 'ö ö ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu nu mɛ ‑nu 'wo‑ ꞊mɛɛ' ‑na ‑an ‑dhë, 13 ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑a 'dhö ꞊nɛ: Bhii mɛ 'oo mɛ 'ö 'dhoë‑ Dëmɛ ꞊dhɔɔ kë, (‑yö ‑dho nu ‑a ‑wo ‑bha,) 'ö‑ dha.

14 'Yö ꞊dhɛ 'kwa‑ ‑ga ‑së 'ka bhë, ‑wo ‑dho ‑a ꞊dhɔɔ kë ‑kɔklë kö waa‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑ɛ? 'Wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha, mɛ 'ö waa‑ ꞊blɛɛ' ‑wo ma do, ‑wo ‑dho ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑kɔklë ꞊ɛ? ‑Wo ‑dho ‑a ‑wo ma ‑kɔklë kö ‑a ‑wo pö ‑mɛ ‑nu 'waa 'dhö ee? 15 'Iin ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dho kë ‑dhö ‑kɔklë kö waa ‑an bɔ ꞊ɛɛ? ‑A ‑de ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: Mɛ 'ö 'wo ꞊zuöyagluu ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na 'ö 'wo 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑na ꞊nɛ, ‑an ‑da plöö ‑sü ‑kpɛ ꞊ga ꞊nɛ! 16 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö 'pö bhë yaa kë ꞊nɛ ‑dhɛ 'wo‑ ma bhë, mɛ 'plɛ ‑wo wo ‑gɔ ‑dho ‑a ‑dhë sia‑. Ezai ‑ya ‑to 'dhiö 'ö 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'ö‑ pö: Ü ‑wo ‑nu 'yi‑ ꞊blɛɛ bhë, dö ‑nu 'pö 'wo‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑ɛɛ, n Dëmɛ? 17 Bhii kë‑ wo bhë ‑zo yö ‑sü ‑yö ‑go 'wun 'ö mɛ ‑ya ma ‑a 'gü, 'ö 'wun 'ö mɛ ‑ya ma yö ‑de 'pö 'ö go Klito ‑wo 'gü.

18 ꞊Ya kë 'dhö kö ꞊dhɛɛ' 'ö dho kë n ‑gɔ mü 'ö tɔɔ: Kö kë‑ wo 'dhö bhë, 'wun bhë ‑a ma 'pö waa‑ wo bhë ee? 'Kɛɛ ꞊ii‑; ‑wa ‑wun ‑ma 'ö bhii ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑yan ‑ya ‑pö: ‑An ‑wo ‑yö ‑da 'kpongtaamɛ ‑nu 'saadhö 'toodhö, 'ö ‑an ꞊blɛɛ' ‑wun ‑nu ‑wo ‑lo 'sɛgɔgüdhɛ ‑nu 'wo 'ma ꞊gbiin ‑an 'gü ‑dhɛ ‑nu ‑bha, 'kpongtaa ‑an ‑ta. 19 A ꞊tun ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛ: Kö kë‑ wo bhë ꞊nɛ 'wun bhë ‑a ma 'pö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu waa‑ wo bhë ee? 'Kɛɛ 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑yan 'gü Moizö ‑ya ‑yɛ 'zü ‑kë 'ö‑ pö ‑Zlan ‑ya ‑pö: A ‑dhoë kë 'ö 'ka ‑kë ꞊druɛizë 'sɛgɔ mɛ 'ö 'yaa 'sɛgɔ gia‑ 'ka ‑a 'ka 'ö 'a bɔ 'sɛgɔ 'ö 'yaa 'wun dɔ ‑a 'gü 'a 'wun ‑së ‑kë ‑an ‑dhë 'ö yö ka ‑naa ‑bha. 20 ꞊Dhɛɛ' do 'ö bhë Ezai ‑ya ‑daa 'dhiözë ‑kë 'pö 'ö‑ pö 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑yan 'gü ꞊nɛ: ‑Zlan ‑ya ‑pö: Mɛ ‑nu 'ö waa kë n ꞊mɛɛ' ꞊dhia bhë, ‑wo n ‑yö; 'ö 'a n ‑de ‑zɔn mɛ ‑nu 'ö waa pë gbɛ ‑dhɛ n ‑gɔ bhë ‑an ‑dhë. 21 'Yö ꞊dhɛ 'ö yö Izlaɛlö ‑wun ‑bha 'ö‑ pö: ‑Zlan ‑ya ‑pö: 'Töng 'saadhö 'ka, a n ‑kɔ ‑po 'sɛ do 'gü ‑mɛ ‑nu ‑gɔ; 'kɛɛ ‑an ꞊gɔü' ‑bha ‑kë 'gbee‑ ‑sü 'gü, ‑wo ‑dho wo ꞊taa 'ka ꞊zian'.

11

‑Zlan yaa ö ‑kɔ bho Izlaɛlö 'gü

1 'Wun bhë ꞊ya kë 'dhö, kö ‑Zlan ‑kɔ 'pö‑ bho ö ‑bha 'sɛgɔ 'gü bhë ꞊ee? 'Kɛɛ 'ma ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü, ‑abi'! Ma gia‑ 'a ꞊nɛ, Izlaɛlö mi ‑mü n 'ka; 'ö 'a Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta ‑në 'ka. A ‑go Bɛnzamɛ ‑gɔ 'gunng 'gü. 2 'Sɛgɔ 'ö ‑Zlan ꞊yaa‑ pö 'saadhö 'dhiö ꞊zian' ꞊nɛ ö ‑bha ‑mü bhë, yaa 'dho ö ‑kɔ bho ‑a 'gü. ‑Ka dɔ 'dhɛ! 'Sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑yan ‑dhɛ 'bhaa 'gü, ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Eli ‑yö ‑kë Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑ta ‑zɔn ꞊dhia ‑Zlan ‑dhë. 3 'Yö‑ pö: N Dëmɛ, ꞊wa ü ‑wodhiölomɛ ‑nu zë, ꞊wa ü ‑bha slabhodhɛ ‑nu 'güö. 'Yö 'ma 'to do 'kpaan, 'kɛɛ ‑wa ꞊mɛɛ' ‑na kö ‑waan n zë 'pö. 4 'Yö ‑Zlan ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö‑ pö: 'Ma mɛ ‑lü ‑vuu 'slaplɛ 'bhaa ‑ya ‑de ‑ta n ‑ma 'ka 'kpa 'pë‑; mɛ 'wo bhë waa ‑lo wo kpɔn 'gü ‑zlan 'wo‑ ‑dhɛ Baalö bhë ‑a 'dhiö. 5 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka, dɔ ‑de 'kwa‑ wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ, mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑dhö 'ö ‑Zlan ‑bha 'glusë 'gü 'ö ꞊ya ‑an 'sü ꞊ya ‑an ‑ya ‑de ‑ta. 6 ‑An ‑ya 'ö‑ wo ‑de ‑ta bhë, ‑yö ‑go ‑a 'gü ‑a ‑bha 'glu ‑kë ‑së ‑sü ‑wun 'gü; yaa 'sü ‑an këwun ‑nu ‑bha. 'Ö bhii 'yaa 'dhö ‑bezë kö ‑Zlan ‑bha 'glusë bhë 'wun ‑ya 'gü.

7 Kö kwa ‑dhoë pö ꞊dhë 'pö bhë? Kö kë 'püë‑ wo ꞊nɛ, pë 'ö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑kë ‑a ꞊mɛɛ' ꞊dhia bhë, ‑a yö 'pö waa‑ wo bhë ee, 'iin ꞊dhë? Kë‑ wo bhë, mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an sü 'ö ‑an ‑ya ‑de ‑ta ö ‑bha 'ka bhë ꞊nɛ wo 'sloo 'wo‑ yö. Mɛ ‑nu 'wo to 'saadhö, ‑an ‑kɔ 'yaa ‑mɔ ‑a ma ‑sü ‑bha 8 ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑a 'dhö ꞊nɛ: ‑Zlan ꞊ya ‑an ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun ‑nu 'plɛ yö yaan; bhii ꞊wa pë ‑nu ‑ga, 'waa ‑dhɛ yö ‑a 'gü 'iin ꞊wa 'wun ‑nu ma, 'yaa 'to ‑an 'toodhö; 'ö‑ 'ka 'dhö dɔ 'kwa‑ wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü. 9 'Yö Davidö ‑ya pö 'pö: ‑An ‑de ‑bha 'wlaan‑ këdhɛ ‑nu ‑wo ‑kë ‑an 'kundhɛ 'ka, ‑yö ‑kë ‑an ‑gɔ 'sɔ 'ka ‑wo ‑püö ‑a 'gü; ‑an 'klo ‑yö bhɔ; 10 ‑an 'yënng ‑yö trö kö ꞊kun 'ö 'wo ‑dhɛ yö. ‑Bhö ‑a kë kö ‑wo 'to ‑kplawo ꞊nɛ mɛ‑ ‑kë ꞊nuadhɛ 'gü.

11 'Yö ꞊ya kë 'dhö kö Zuifö ‑nu 'wo bhë ‑an ‑gɛn ꞊ya ‑zuö 'wun ‑nu 'gü, ꞊wa ‑püö, kö ‑püö 'plɛ 'wo‑ wo bhë ꞊ee? ‑Yö n 'gü ꞊nɛ ‑abi'! 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑an ‑bha këwun yaa bhë ‑a ‑wun 'gü yö ꞊ga 'ö 'sɛgɔ mɛ ‑nu 'ö 'wo to 'ö ꞊wa dhasü yö bhë. ‑Yö kë 'dhö kö Zuifö ‑nu ‑waan kë ꞊druɛizë bhë. 12 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ Zuifö ‑nu ‑bha ‑kun ‑a 'ka ‑sü ꞊ya kë 'sɛgümɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑bɔ ‑a ‑ta ‑pë 'ka kö ‑waan 'wun ‑së yö, ka gia‑ ‑ka ‑dhɛ ‑ga mü 'dhɛ! ‑Yö ‑dho kë ꞊dhë mü kö wo 'wo bhë, ‑wo kë dhamɛ 'ka, 'ö tɔɔ ‑a 'piö ‑pë 'ö dho kë bhë ‑yö ‑dho kë ‑së 'gblüünzë.

Dhasü 'ö mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka 'ö ‑an ‑bha 'ka

13 Mɛ 'kaa Zuifö 'ka, ‑ka ka 'to 'to! 'Ma ꞊dhië' ka 'piö. N ‑ma ‑kë Yesu Klito ‑bha bɔmɛ 'ka ‑sü 'ö mɛ 'kaa Zuifö 'ka 'a‑ 'ka ka ziën bhë, ‑yö n ꞊zuö' 'glu ‑dhi. 14 ‑Yö n ꞊zuö' 'piö ꞊nɛ ‑a ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, ‑yö ‑dho yɛ n ‑sɛgümɛ ‑nu 'bhaa ‑nu ‑bha kö ‑waan kë ꞊druɛizë. ꞊Ya kë 'dhö, ‑wo ‑dho wo ꞊zuö' ꞊dhië'‑, 'ö‑ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo dha. 15 'Ö tɔɔ ꞊dhɛ 'ö 'wo ‑kan ‑Zlan ‑bha 'ö ö ‑kɔ bho ‑an 'gü 'töng kpö 'bhle ‑bha, ꞊nɛ 'ö 'kpongtaamɛ 'wo to, 'wo ‑dhi ‑Zlan 'ka. Pë 'ö‑ kë ‑kɔ 'dhö bhë, ka gia‑ 'ka ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü, yi 'ö ‑Zlan dho ö ‑kɔ kpɔa ‑an ‑gɔ bhë, ‑a ꞊tɛi' ka 'dho kë ꞊nɛ gamɛ ‑nu ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü 'dhö aa?

16 'Wun ꞊zuan' do ꞊ga ꞊nɛ: ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊bluu'‑ 'wo dho ‑a nu ‑Zlan ‑dhë, ꞊waa‑ 'klu 'sü ‑a ‑ta ꞊waa‑ nu ‑a ‑dhë, kö ‑a ‑to 'dhö ‑sü ‑bha ‑kë ‑a ‑bha 'ka ‑sü bhë yaa kë mɛ 'plɛ 'yaan aa! 'Iin ꞊wa 'lü yun 'sü ꞊waa‑ ‑zɔn ‑Zlan ‑dhë, kö ‑më 'ö to zlöö kö 'lü 'ö bhë ‑a ‑kɔ ‑nu ‑waan 'kun ‑kë ‑Zlan ‑bha 'ka ꞊süë' ɛɛ! 17 Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu 'ö 'ka ‑an ‑ga ‑na bhë, ‑wo ꞊nɛ olivie ‑lü 'wo‑ ta 'ö‑ ‑kɔ ‑nu bhë 'ö ꞊wa ‑an 'kan ‑a 'dhö; 'yö bhi 'ö 'bhaa Zuifö 'ka, 'ü ꞊nɛ 'blü olivie ‑lü ‑kɔ 'ö 'wo‑ sü 'ö 'wo‑ yö ‑a pin ꞊taa ‑a 'dhö (꞊nɛ ‑kɔ 'ö pë ta ‑kɔ ‑zɔn ‑mɛ ‑nu 'dhoë‑ kë ‑na ‑a 'ka 'manglo ‑lü ‑nu 'ka bhë ‑a 'dhö). 'Yö ꞊dhɛ 'wo ü ‑ya mü bhë, pë ‑nu 'ö olivie ‑lü bhë 'wo‑ 'gü bhë, ꞊wa kë ü ‑bha 'ka zlöö. 18 ‑A ‑wun 'gü ü ꞊dua' 'yaa ‑mü kö olivie ‑lü 'ö bhë ‑a ‑kɔ ‑nu 'wo ‑an 'kan bhë ü ‑an bho yunng. 'Ö bhii (‑a ‑kɔ ‑nu 'wo ‑an ‑kan bhë) waa kë ‑dhö kö ‑waan ‑an 'kan 'üën‑ ‑ya ‑an pin ꞊taa, ü ‑dhoë kë ꞊dhë ‑bezë 'ö 'ü ü ‑de 'sü ‑na ꞊va ꞊nɛɛ. 'Kɛɛ ‑yö kë ü 'yaan ꞊nɛ 'lü bhë ‑a yun ‑nu ꞊nɛ 'wo ü bun 'ü ꞊yaa' bhë; bhi kun 'ü‑ yun ‑nu bun.

19 Ü ‑dho ‑mɔa 'ü‑ pö: «‑Wa ‑kɔ ‑nu ‑kan kö 'aan‑ ‑ya ‑an pin ꞊taa.» 20 ‑Yö 'wun gia‑ 'ka. ‑Dhɛ 'ö ‑kë ‑an ‑bha ‑yadhɛ 'ka ‑bezë bhë, 'go 'wo‑ wo ‑a ‑bha bhë 'ö tɔɔ Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü yaa kë ‑an ‑gɔ. Ü ‑ya mü ‑kɔ ꞊ga 'ö bhë, bhii bhi ‑zë ü ‑we Yesu Klito ‑wun ‑bha. 'Kɛɛ ‑bhö ü ‑de 'kun ‑de ‑sü ꞊va ‑gɔ. ‑A kë ‑së. 21 'Ö tɔɔ Zuifö 'ö ‑an pin gia‑ 'dhö ‑mü bhë, ꞊dhɛ 'wo ‑an bho ‑na mü bhë kö ‑yö kë ü 'yaan ꞊nɛ 'bhaa pë gbɛ 'ka mü. 22 Bhi gia‑, ‑bhö ‑dhɛ ‑ga bhë 'sa. ‑Zlan 'ö bhë ‑a ‑bha 'glu ‑kë ‑së ‑kɔ waa‑ ‑a ‑bha ‑kë kpengdhö ‑kɔ ꞊ga 'ö bhë. ‑Yö 'dhiö‑, mɛ ‑nu 'ö 'waa‑ ꞊bhlë ‑ya ‑an 'ka 'kɛɛ bhi ‑zë ‑yö 'lëëlë ü 'ka. Kö ‑dhɛ 'ü‑ ‑bha ‑a ‑bha 'glusë 'gü bhë, ü ‑zo kë ü ‑de 'piö 'yaa 'pö ü ‑dho go mü ꞊nɛ 'lü ‑kɔ 'wo‑ ‑kan ‑a 'dhö. 23 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ Zuifö ‑nu ꞊wa 'go wo ‑bha ꞊gɔü' 'gbee‑ 'gü, ‑wo ‑dho ‑an ‑ya ‑an ‑yadhɛ 'wo ‑kë ‑a ‑bha 'dhiö bhë ‑a ‑bha. 'Ö tɔɔ ‑Zlan ‑kɔ ‑mɔa kö ‑yö ‑an ‑ya wo ‑yadhɛ ‑blɛɛzë bhë ‑a ‑bha ꞊nɛ 'lü ‑kɔ 'dhö 'zü. 24 'Wun ‑nu bhë ‑a mɛ 'ö ‑dhö, ‑kwaa 'piö ‑ga ‑së 'ka. Bhi 'ö 'bhaa Zuifö 'ka bhë, ü ‑kë ꞊nɛ 'blü olivie ‑lü ‑de ‑kɔ gia‑ 'dhö. 'Yö 'wo ü ‑kan 'wo ü ‑ya olivie ‑lü 'wo‑ ta wo ‑de ꞊kwaa' bhë ‑a ‑bha ‑a 'dhö, 'kɛɛ kö ü ‑bha ‑kë 'kpongtaa ‑sü 'ka, ü ‑bha ‑ya ‑dhɛ gia‑ 'yaa kë 'dhö. 'Ö Zuifö ‑nu 'dhö olivie ‑lü 'wo‑ ta bhë ‑a ‑de ‑kɔ ‑nu 'ka. ꞊Ya kë 'dhö kö ‑an ‑yö ‑an pin ꞊taa ‑sü 'yaa 'gbee‑.

Dhasü ‑kaanta 'ö dho kë Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑bha 'ka

25 Dhegluzë ‑nu, 'wun do 'a‑ 'piö kö 'a ‑dhɛ 'po ‑a ‑ta ka ‑dhë, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö 'ka dho ka ‑de sü ꞊va 'ö tɔɔ: Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑kɔ 'pian do 'to ‑ya ta; 'waa ‑mɔa kö 'wun 'ö 'wun gia‑ 'ka ‑wa ma. 'Kɛɛ ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ‑a 'piö 'ka 'dho kë ꞊gbiin gbɔ, ‑yaan 'dho ‑yaan yöë mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka 'ö 'wo dho kë dhamɛ 'ka, ‑an 'dhiö ‑mɔ 'kuë ‑yi ‑bha. 26 Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑todhösü dha ‑kɔ 'wo dho dhaa 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö tɔɔ: ‑Zlan ‑ya ‑pö: Mɛdhamɛ ‑dho go Siɔn 'gü, 'yö dho 'wun yaa ꞊suu'‑ 'saadhö bho Zakɔbö ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu ‑bha. 27 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ma ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa bho ‑an ‑bha kö ‑dhi 'kuë‑ 'ö dho kë yi ‑nu yi ziën bhë, kö ꞊ya yö 'sɛi ꞊nɛ bhë.

28 ‑Kwa ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ! ꞊Dhɛ 'ö Zuifö ‑nu ‑wo ‑kɔ 'wuntaɔsë ('ö ‑gban Yesu Klito ‑bha ‑a) 'ka bhë, yö kun 'ö 'wo ‑kë zlöö ‑Zlan yaagümɛ 'ka bhë ꞊a! 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë 'wun bhë ‑yö ‑kë zlöö ka ‑bha 'wun ‑së 'ka. 'Kɛɛ ꞊ya kë ‑a mɛ 'ö ‑gban mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑ya ‑de ‑ta ‑a ‑wun 'ka, wo ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑dhɔ ‑kë ‑an 'bhɛma ‑nu 'ka. 29 'Ö tɔɔ mɛ 'ö ‑Zlan ꞊ya ö ‑kɔ 'yɛ ‑a ‑bha, 'ö ꞊yaa‑ ꞊dhɔɔ kë kö ‑yaan kë ‑a ‑bha 'ka, 'ö ꞊ya pë 'tɔ 'go ‑a ‑dhë, 'iin ꞊ya pë ‑nu nu ‑a ‑dhë, 'yaa ö ‑wo bho ‑a ‑gɔ 'zü pin ꞊taa. 30 Kë‑ wo 'kpa bhë, ka ‑Zlan ‑wo ‑lö 'gü; 'kɛɛ zlöö ꞊nɛ 'ka ‑da ‑Zlan ‑bha mɛ 'yena 'gü 'ö bhii Zuifö ‑nu ('wo kë ‑a 'gü bhë) ‑wa ‑wo ‑lö 'gü. 31 'Yö ꞊dhɛ 'wo ‑Zlan ‑wo ‑lö 'gü 'dhö ꞊nɛ 'ö 'ka ‑da ‑Zlan ‑bha mɛ 'yena yö ‑sü 'gü; 'kɛɛ ‑yö kë 'dhö kö wo ‑de 'pö ‑an 'yena ‑yö wo ‑sü bhë ‑waan ‑a dɔ. 32 'Wun ‑nu bhë ‑wo ‑kë 'dhö bhii ‑Zlan ‑yö ‑we ‑a ‑bha kö mɛ 'plɛ ‑wo kë ‑a ꞊bhlë ‑siö ‑mɛ 'ka ‑yö kë 'dhö kö ‑yaan ‑a ‑zɔn mɛ 'plɛ ‑dhë ꞊nɛ 'ö mɛ ‑nu 'yena ‑yö.

33 ‑Zlan ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu bhë, ‑wo 'gblüünzë ꞊dhɛɛ! ‑A ꞊ga 'ka‑ wo ‑na bhë, ‑a ‑bha 'kpaakpadhɛ waa‑ ‑bha 'wundɔdhe bhë ‑an 'piö ꞊yö ꞊gbiin 'dhɛ! Dö dho ‑mɔa kö ‑yaan pö pë mɛ ꞊nɛ ‑Zlan ‑ya ‑kë ꞊nëdhö ꞊e? Dö 'ö dho ‑mɔa kö ‑Zlan ‑bha 'wun ‑nu 'ö‑ yö ‑na 'ko 'dhiö bhë ‑yö ‑dhɛ yö ‑an 'gü ii? 34 ‑A ‑wun 'gü, ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: Dö 'ö ‑Zlan ꞊zuö' 'piö ‑wun dɔ ꞊ɛɛ? Dö dho ‑mɔa kö ‑yö kë ‑Zlan ‑zlakpaɔmɛ 'ka ɛɛ? 35 Dö 'ö ꞊ya dɔ 'dhiö do ꞊ya pë ‑nu nu ‑Zlan ‑dhë kö ‑a ‑yɛ 'zü ‑wun ‑yaan kë ‑a ‑bha ‑ɛɛ? 36 'Ö bhii pë 'plɛ ‑yö ‑go ‑a kwɛɛ; yö ꞊nɛ 'ö pë 'plɛ ‑da, 'ö pë 'plɛ 'dhoë‑ ‑bha 'ka; kö ‑Zlan 'tɔ ‑yö bhɔ ꞊toëpö 'ka! Amɛn.

12

‑Tosiadhe ‑dëü 'wo‑ ‑kë ‑Zlan ‑bha 'ka

1 N dhegluzë ‑nu, ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha mɛ 'yena yö ‑sü bhë 'ka ‑da ‑a 'gü bhë, a‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ kö 'ka ka ‑de ‑ya ‑de ‑ta ‑Zlan ‑bha 'ka ka ‑bha ‑tosiadhe kë ‑sü 'ka ‑a ‑zo 'kun ‑wun 'ka. Sla‑ 'ö 'ka dho ‑a bho zlöö bhë 'ö bhë. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑a ‑dhɔ kë ‑sü giagia 'ö 'ka dhoë‑ wo. 2 Kö ꞊kun 'ö 'ka ka ‑de to 'kpongtaapë ‑nu 'wo zö ‑an 'piö; 'kɛɛ ‑ka ka ꞊kwaa'‑ ka ‑de ‑zü ‑Zlan kwɛɛ kö ‑yaan ka ꞊dhië' ‑kwaa ka ‑bha 'wundɔdhe 'gü ꞊zian' ö 'plɛ 'ka. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö ꞊ya kaa 'ö 'ka dho ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun dɔa, 'ö bhii ka ‑dho pë 'ö ‑së 'ö‑ ‑wun ‑ya ‑zo kun 'ö 'wun ꞊zaa' ‑sü 'yaa‑ ‑bha ‑a dɔ.

3 Mɛa‑, ‑ka ka 'to kë n ‑ma, n ‑ma ‑kë ka ꞊daan' ‑mɛ 'ka ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'glusë 'gü; a‑ ‑pö ka 'saadhö ka ‑dhë: Kö ꞊kun 'ö ‑zotadhe ‑nu ‑wo ‑kë ka 'gü ꞊nɛ ka 'gianzë 'wun 'bhaa 'gü; 'kɛɛ 'ka 'wun ‑nu dan 'kuë ka ꞊zuö' 'gü, ‑yö kë ‑zo yö ‑sü 'ö ‑Zlan ‑ya nu ka ‑dhë bhë ‑a ‑naa 'gü. 4 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ! Kwa mɛdhɛ bun 'gü, kwa dɔ ‑nu ‑wo kwa ‑bha ꞊va; 'ö‑ mɛ 'ö ‑dhö, 'ö‑ këyuö 'dhö ‑dhö ‑de ‑ta. 5 ‑Kɔ do bhë 'ö‑ 'ka kwa 'ka; kwa ꞊plëëzë; 'kɛɛ kwa ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑yö do kwa ‑bha ‑kpa Yesu Klito ‑bha ‑sü 'gü, 'ö 'kwa‑ 'ka 'dhö ꞊nɛ bun do dɔ ꞊plëëzë ‑nu 'dhö. 6 Mɛ 'ö 'kwa bhë 'saadhö, mɛ 'ö ‑dhö, gbaɔ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë ‑a ‑dhë 'kpaan 'ka, ‑yö ‑dhö, 'ö 'kwa dho yuö kaa. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑ya gbaɔ kë ü ‑dhë kö 'üën‑ ‑Zlan ‑wo 'dhiö ‑lo, kö ‑bhöë kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ü ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'dhoë‑ 'ka bhë ‑a 'dhö. 7 Mɛ 'ö ‑Zlan ꞊ya gbaɔ kë ‑a ‑dhë kö ‑yaan pë ‑nu kë mɛ ‑nu ‑dhë, kö ‑ya kë. Mɛ 'ö dho mɛ ꞊daan'‑, kö ‑ya kë. 8 Mɛ 'ö ‑Zlan ꞊ya gbaɔ kë ‑a ‑dhë kö ‑yaan mɛ ‑nu 'wo to ‑an ꞊faan' 'më, kö ‑a ꞊dua' ‑mü ‑ya kë. Kö mɛ 'ö‑ ‑bha ‑kë pë ‑nu ‑nu mɛ ‑nu ‑dhë ‑sü 'ka, ‑ya kë 'kpaan 'ka ö ꞊zuöga 'plɛ 'ka; kö mɛ 'ö‑ ‑bha ‑kë 'dhiö ‑sü mɛ 'ka ‑sü 'ka ‑ya ‑kë 'slë 'ka. Kö mɛ 'ö‑ ‑bha ‑kë ‑nu 'yenamɛ ‑nu ‑dhë ‑sü 'ka, ‑yö ö ‑bha kë ꞊zuögludhi 'ka.

9 ‑Dhɔ 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, ‑a ꞊dua' ‑mü kö ‑yö kë ꞊zuö' 'puu 'ka. ‑Ka 'kan 'wun yaa ‑bha, 'ka ‑klu ꞊zian' 'wun ‑së ‑bha. 10 ‑Ka ka 'ko ‑nu ‑dhɔ kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö dhegluzë ‑nu 'dhoë‑ kë ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö, 'iin kö 'ka kë 'siözë ka 'ko ‑nu ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'gü. 11 ‑Ka pë ‑nu kë ‑zɛi ‑zɛidhö; kö ꞊kun 'ö 'ka ‑kë 'fiasü. ‑Ka yuö kë kwa Dëmɛ ‑dhë ka ꞊zuöga 'plɛ 'ka! 12 Ka ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi pë 'ö ka 'yan 'dhoë‑ ‑gɔ bhë ‑a ‑wun 'gü. Ka ꞊zuö' ‑yö kë ‑saa, ka ‑bha ‑bɔ 'wun 'gbee‑ ‑nu 'gü ‑sü 'gü. ‑Ka kë ꞊naazë ꞊bhɛa' ‑sü 'gü! 13 ‑Ka nu ka dhegluzë ‑nu 'ö pë ‑wun ‑ya yö ‑an ‑bha ‑an ‑dhë, kö mɛ ‑nu 'wo nu ‑na ka plöö 'ma bhë, 'ka ‑an ‑nia 'kun ‑së!

14 ‑Kaa ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ kö ‑yö 'dhuë‑ 'kpɔ mɛ ‑nu 'ö 'wo 'wun wɔ ‑na ka ‑ta bhë ‑an ‑bha; kö ꞊kun 'ö 'ka‑ pö ‑yö 'dhangga ‑ya ‑an 'ka. 15 Mɛ ‑nu 'ö 'wo ‑kpɛ 'gü, ka ‑nu ka ꞊zuögludhi kë 'ko ꞊bhaa! Mɛ ‑nu 'ö ‑an ꞊zuö' 'dhö ‑kaan 'kuë ‑sü 'ka, ‑ka ‑an ꞊zuö' ꞊dhuë'. 16 Mɛ ‑nu 'ö ka ‑nu 'ka ka 'kuëdhö bhë, ka ‑nu ‑ka dhi ka 'kuëë; kö ꞊kun 'ö 'ka ka ‑de sü ꞊va, 'kɛɛ ‑ka kpa mɛ ‑nu 'waa wo ‑de 'sü ꞊va ‑an ‑bha! Kö ꞊kun 'ö 'ka ka ‑de sü mɛ 'kpaakpa ‑nu 'ka!

17 Kö ꞊kun 'ö 'ka 'wun yaa 'pë bho mɛ ‑gɔ 'wun yaa 'ka; ‑kaa këdhɛ ꞊mɛɛ'‑ ꞊zian' kö 'kaan‑ 'wun ‑së kë mɛ 'plɛ wö 'dhiö. 18 ‑Ka ka 'gü dɔ 'gbee‑ kö ꞊zuöyagluu ‑bha ‑kë kaa‑ mɛ ‑nu ka ziën ‑sü bhë, ‑yö 'go ka 'gü. 19 N dhegluzë ‑nu, kö ꞊kun 'ka ka ‑de ‑wun ‑ta ‑ko zë; 'kɛɛ ‑kaa 'to ‑Zlan ‑gɔ ‑a ‑bha ‑naazuëdhe ‑ya kë, 'ö tɔɔ ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: Kwa Dëmɛ ‑ya ‑pö: Ma ꞊nɛ 'a dho ü ‑ta ‑ko zë, 'ö pë 'wo‑ ‑kë bhë, 'a dho ‑a 'pë bho ‑an ‑gɔ. 20 'Yö‑ pö 'zü: ꞊Ya kë ꞊nɛ ü yaagümɛ ꞊ya ‑ya din 'ka, ‑bhö ‑bhöpë nu ‑a ‑dhë ‑ya ‑bhö; 'yi mü ‑dhɔ ꞊yaa‑ 'kun, 'yi nu ‑a ‑dhë ‑yö ‑fö bho ö ‑bha. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, ‑a ꞊tɛi' ‑yö ‑kë ꞊nɛ ꞊dhɛ ü 'siö ꞊dhuu ‑da ‑a ‑bha 'kuëdhö ‑a tuö ‑a 'dhö. ('Ö bhii pë 'ö‑ ‑kë ü 'ka bhë, ‑a lë‑ ‑dhoë kë.) 21 Kö ꞊kun 'ö 'ü ü ꞊kwaa‑ ü ‑de ‑zü 'ö 'wun yaa ‑yö sɔ ü ‑ta. Ü ‑bha 'wun ‑së kë ‑sü 'gü, ‑bhö 'to 'wun yaa ‑ta ‑a 'gbee‑ 'ka.

13

'Wun ‑ma ‑wogbiinmɛ ‑nu ‑ta ‑sü 'sɛ 'gü

1 Mɛ 'saadhö ꞊dua' ‑mü kö ‑yö ö ‑gɔ ꞊yɔɔ'‑ mɛ 'ö ‑wogbiindhɛ 'dhö ‑an ‑gɔ 'sɛ 'gü ‑an ‑dhë 'ö tɔɔ ‑wogbiindhɛ mɛ 'kö ‑dhö, kö ‑Zlan ꞊nɛ 'ö‑ ‑ya. ‑An 'plɛ ‑wo ‑go ‑Zlan 'piö. 2 ꞊Ya kë 'dhö kö mɛ 'ö ꞊ya ꞊gɔügbeedhɛ kë ‑wogbiindhɛ 'ö 'sɛ 'gü ‑a ‑ta kö mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑ya 'sɛ ꞊kɔɔn ‑sü 'ka bhë, ꞊ya dɔ ‑an ‑gɔ 'yënng ꞊nɛ bhë. Mɛ 'oo mɛ 'ö 'dhoë‑ dɔ mɛ ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑an ‑gɔ 'yënng kö ꞊ya ‑Zlan ‑bha za ‑lo ö ‑de tuö ꞊nɛ bhë. 3 'Ö tɔɔ 'dhiö ‑sü mɛ 'ka ‑mɛ ‑nu 'wo bhë, yaa kë ꞊nɛ 'suö 'wo dhoë‑ wo ‑an ‑dhë 'kpaan 'ka yö kun. 'Kɛɛ mɛ 'ö 'wo 'wunyaakëmɛ 'ka ꞊nɛ, 'wo dho suö mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'bhaa‑ 'piö kö 'ü suö ‑wogbiindhɛ ‑nu 'wo 'sɛ 'gü ‑an ‑dhë, kö ‑bhö 'wun ‑së kë kö ü ‑wun 'yi ‑yaan 'kan ‑an 'dhi. 4 'Ö tɔɔ mɛ ‑nu 'wo ‑ya 'dhö bhë, ‑wo ‑ya ‑Zlan ‑bha yuö 'dhiö ü ‑bha 'wun ‑së 'gbloo 'piö. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'bha 'wun yaa kë, kö ‑bhö 'suö ‑an ‑dhë. Bhii ‑ya 'wo‑ wo ka ‑gɔ 'dhiö 'ö 'wo 'wunyaakëmɛ ‑nu 'klo bhɔ ‑na 'ö 'ka ‑an ‑ga ‑na bhë, waa ‑ya 'kpaan. 'Ö tɔɔ ‑Zlan ꞊nɛ 'ö ‑an ‑ya kö ‑a ‑bha ‑naazuëdhe ‑yaan nu mɛ ‑nu 'ö 'wo 'wun yaa kë ‑na bhë ‑an ‑ta. 5 ‑A ‑wun 'gü, ‑mɛ 'ö ‑dhö ‑a ꞊dua' ‑mü kö ‑yö 'wun ma ‑wogbiindhɛ ‑nu 'wo 'sɛ 'gü ‑an ‑ta kö ‑Zlan ‑bha ‑naazuëdhe ‑yaan 'san ‑an 'ka 'iin kö ꞊zuöyagluu ‑yaan kë ‑an ‑gɔ.

6 Pë 'ö‑ ‑wun 'gü 'ö 'ka 'nii‑ ꞊sɔnng' bho ‑na 'ö bhë, 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'ö 'wo‑ ‑yuö 'piö bhë, ‑Zlan ‑bha yuö ꞊nɛ 'wo‑ 'gü kö ‑waan ‑a kë ‑a kë ‑kɔ 'ka. 7 Mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑bha 'pë 'dhö ka ‑bha, ‑kaa bho ‑an ‑dhë. Mɛ ‑nu 'ö 'ka dho 'nii‑ ꞊sɔnng' bho ‑an ‑dhë, ‑kaa bho ‑an ‑dhë. Mɛ ‑nu 'ö 'wo ꞊bhlëyamɛ 'ka, ‑kaa ‑an ꞊bhlë ‑ya, 'iin mɛ ‑nu 'wo ‑sü ꞊va ‑mɛ ‑nu 'ka, ‑kaa ‑an 'sü ꞊va.

‑Dhɔ ‑kë 'kuë ‑sü

8 Kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑bha 'pë‑ ‑kë ka ‑bha ‑a 'ke yaa kë ‑dhɔ 'ö 'ka dhoë‑ kë ka 'ko ‑nu 'ka, ‑a 'pë 'ka. Mɛ 'ö ꞊yaa‑ ‑dhɔ kë mɛ ‑nu 'wo to ‑an 'ka, kö pë 'ö tɔng ‑ya pö bhë ꞊yaa‑ ꞊bhlë ‑ya. 9 'Ö tɔɔ tɔng dɔ ‑wo ‑nu 'wo ‑kë kö ꞊kun 'ü ‑ziö mɛ gbɛ ‑bha dhe 'piö, 'iin 'ü ü ꞊gɔn to 'ü ‑ziö ü 'bha dhe ‑bha gɔɔn‑ 'piö 'ka bhë, 'ö‑ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë kö ꞊kun 'ü mɛ zë, kö ꞊kun 'ü ꞊kwaan, kö ꞊kun ü ‑ya pë 'ö mɛ gbɛ ‑gɔ ‑a ‑dhɔ 'ka bhë waa‑ ‑a mɛ ‑nu 'wo to 'saadhö, ‑wo ‑mɔa ‑wo ‑an 'dho 'kou do tɔng dɔ ‑wo do 'ka, ‑wa pö: ‑Bhö ü ‑ya 'yɔɔ ‑dhɔ kë ꞊nɛ ü ‑de 'dhö.

10 Mɛ 'ö ꞊yaa‑ ‑dhɔ kë mɛ 'ka, kö 'wun yaa ‑kë mɛ 'ka ‑mɛ 'yaa ‑mü. Mɛ ꞊yaa‑ ‑dhɔ kë mɛ 'ka, kö tɔng dɔ ‑wo ꞊nɛ 'ö‑ ꞊bhlë ‑ya ö 'plɛ 'ka bhë.

‑De ‑pë kë ‑sü 'ö ‑dhö Klito ‑bha nu ‑sü ‑wun 'gü

11 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ 'töng 'ö 'kwa dɔa ꞊nɛ, ‑yö ka 'yaan ꞊nɛ 'töng ‑kaanta ‑mü bhë, kö ‑a 'töng ꞊ya ‑lo kö mɛ 'ö ‑dhö ‑yö 'go yiö, ‑yö ‑ya ö 'yaan. 'Ö tɔɔ 'töng 'ö 'kwa dɔa ꞊nɛ ‑a 'gü, dhasü ꞊ya yö kwa 'ka ꞊klöö'. 'Yaa ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka 'dhiö kö 'kwa Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë ‑a 'dhö. 12 Gbeng ꞊ya 'dho ꞊gbiin, ‑dhɛ 'po ‑sü ꞊ya yö ꞊klöö'. Pë ‑nu 'kwa ‑kë ‑an 'gü kö kwaa kë pë dɔ ꞊dhia ꞊kun ꞊nɛ mɛ‑ ‑kë ‑dhɛtiidhɛ 'gü bhë, ‑kwa 'kan ‑an ‑bha; 'ö ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ kwa 'yan ꞊ya 'po ꞊nɛ pë 'wo‑ pö kwa ‑dhɛpuudhɛ 'gü ‑a 'dhö bhë, kö 'kwa kë ꞊nɛ mɛ‑ ‑kë ‑dhɛpuudhɛ 'gü 'ko zë ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'ko ꞊zaa' ‑piö ‑nu 'ka. 13 Kwa 'ta ‑sü ‑kɔ ‑yö kë kpengdhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ‑dhɛ 'po ‑sü 'gü ‑a 'dhö. ‑Kwa kwa ‑de 'kun pë ‑nu ‑kë ‑ziögɔüsüzë ‑gɔ; ‑kwa 'kan ‑de ‑nu yɔ 'yi ‑dhë ‑sü ‑bha; ‑kwa kwa bo pë yaa kë ‑sü 'wo dho ‑a 'ka bhë ‑a 'ka 'dhiö bhë ‑a 'ka, ‑to pë yaa ‑nu din 'piö ‑sü ‑nu 'dhinaa ‑nu, ꞊druɛi ‑nu ‑an 'ka. 14 'Kɛɛ ‑këdhösü ‑dëü 'ö kwa Dëmɛ Yesu Klito 'gü bhë ‑kwaa kë kwa ‑bha ꞊nɛ sɔ 'dhö. Kö ꞊kun 'kwa kwa ꞊kwaa kwa ‑de ‑zü 'ö kwa mɛ ‑dhɛ ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu yaya ‑wo sɔ kwa ‑ta.

14

Kö ꞊kun 'kwa za dɔ kwa dheglumɛ ‑bha

1 Mɛ 'ö 'tëëtë ‑zo yö ‑sü 'gü bhë, ‑ka 'we ‑a ‑wun ‑bha ka kpö 'gü ‑kpɛ 'ka! Kö ꞊kun 'ka‑ ‑wun ꞊blɛɛ ‑a 'wun yö 'ko 'dhiö ‑kɔ ‑wun 'gü 'iin ‑a këpë ‑nu ‑wun 'gü. 2 'Ö tɔɔ mɛ 'bhaa ‑yö ‑dho kë ‑dhö 'ö ‑mɔa 'ö pë 'plɛ ‑bhö kö ‑a 'tian 'yaa 'dhö; 'kɛɛ kö mɛ 'ö 'tëëtë ‑zo yö ‑sü 'gü bhë, 'toodhɛ ‑nu ꞊nɛ 'wo tɔɔ ‑a ‑bhö ‑pë. 3 ꞊Ya kë 'dhö kö mɛ 'ö pë 'plɛ ‑bhö, ‑a ꞊dua' 'yaa ‑mü kö mɛ 'ö 'yaa pë 'bhaa ‑nu ‑bhö bhë, ‑ya ‑wun yaa ꞊blɛɛ'‑ 'iin ‑ya bho yunng; 'iin 'zü kö mɛ 'ö 'yaa pë 'plɛ ‑bhö bhë, ‑a ꞊dua' 'yaa ‑mü kö mɛ 'ö pë 'plɛ ‑bhö ‑mɛ 'ka bhë, ‑yö za dɔ ‑a ‑bha. 'Ö tɔɔ mɛ 'wo 'dhö bhë 'saadhö, ‑Zlan ‑yö ö ‑kɔ ‑kpɔ ‑an ‑gɔ ö 'piö. 4 Mɛ ‑gwaa ꞊plɛ ‑zë 'wo bhë, ‑kwaa ‑an ‑zɔn yuö ‑kë mɛ ‑dhë ‑mɛ 'ka, 'kwa‑ ‑ga 'kwee‑! Ü ‑bha ‑më ‑wun 'ö 'gü, 'ü za dɔ ‑an ‑bha ‑ɛɛ? ‑Yö yuö kë oo, ‑yö 'fia ‑sü oo, ‑a ‑gɔmɛ ‑ta ‑wun ‑mü. 'Kɛɛ kë‑ wo bhë, ‑yö ‑dho yuö kë ö ‑gɔmɛ ‑dhë 'ö tɔɔ kwa Dëmɛ ‑kɔ ‑mɔa kö ‑yö nu ‑a ‑dhë.

5 Mɛ 'bhaa ‑wa ‑pö ‑dhɛkpaɔyi ‑nu ‑wo ‑dhö 'ö ‑an ‑wun 'dhö 'gbee‑ ‑an 'bhaa ‑nu ‑bha. 'Kɛɛ kö mɛ 'waa gbɛ ‑nu ‑wo ‑dhö 'pö 'ö 'wo‑ pö ‑na ‑dhɛkpaɔyi ‑nu 'plɛ ‑wo dosɛn. Mɛ 'ö 'ka bhë 'saadhö ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ka ꞊zuö' 'piö 'ö ka ꞊zuö' 'dhö ꞊waannu ꞊süë' ‑a ‑wun 'gü bhë, ‑kaa kaa! 6 Mɛ 'ö ‑dhɛkpaɔyi ‑nu 'bhaa ‑wun kë ‑na 'gbee‑ 'ö ‑ziö ‑a 'ka ‑a 'bhaa ‑nu ‑ta bhë, ‑ya ‑kë 'dhö kwa Dëmɛ ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'ka. Mɛ 'ö pë 'plɛ ‑bhö ‑mɛ 'ka bhë 'pö, ‑ya ‑kë 'dhö kwa Dëmɛ ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'ka, 'ö bhii ‑yö ‑Zlan zuö ‑pö ö ‑bha ‑bhöpë bhë ‑a ‑wun 'gü. 'Yö mɛ 'ö 'yaa pë 'plɛ ‑bhö, yö ‑de 'pö, ‑ya ‑kë 'dhö kwa Dëmɛ ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'ka; ꞊ya kë 'dhö, ‑yö ‑Zlan zuö ‑pö 'pö. 7 'Ö tɔɔ ziö 'kwa‑ wo ‑na 'saadhö bhë, mɛ gbɛ 'yaa ‑tosiadhe kë ö ‑de ‑bha 'ka 'iin mɛ gbɛ 'yaa ga ö ‑de ‑bha 'ka. ꞊Ya kë ꞊nɛ kwa ‑dhö, kö kwa ‑dhö kwa Dëmɛ ‑bha 'ka; 8 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'kwa ga, kö kwa ‑ga kwa Dëmɛ ‑bha ga 'ka. 'Kö ‑kë ꞊nɛ kwa ‑tosiadhe ‑kë oo, kwa ‑ga oo, kwa 'saadhö kwa kwa Dëmɛ ‑bha 'ka. 9 'Ö tɔɔ Klito ‑yö ‑ga, 'ö go ga 'gü kö ‑yaan kë mɛ ‑nu 'wo 'bhee‑ waa‑ mɛ ‑nu 'wo ga 'gü ‑an ‑bha Dëmɛ 'ka. 10 'Kɛɛ bhi ‑zë, ü dɔ ꞊dhë 'ü za dɔ ü dheglu ‑bha ‑ɛɛ? 'Ö bhi ‑de 'pö 'dhee, ü ü dheglu ‑san ‑zë ‑kɔklë ꞊ɛ? ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ kwa 'plɛ kwa ‑dho ‑wo ‑Zlan 'dhiö kö ‑yaan kwa ‑bha za 'kan, 11 bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: Dëmɛ ‑ya ‑pö: A 'bhee‑, a ‑dhö. Mɛ 'oo mɛ 'ö ‑dhö, ‑yö ‑dho yö ö kpɔn 'gü n 'dhiö, 'ö mɛ 'ö ‑dhö, 'ö ma ‑Zlan n ‑ma ‑kë 'piigbeezë ‑sü bhë, 'ö dhoë‑ bho ö 'dhi ꞊nɛ 'wun gia‑ ‑mü. 12 ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö mɛ 'ö ‑dhö 'ö dho ö ‑de ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ‑a 'ka ‑Zlan wö 'dhiö.

'Wun 'ö ‑gban ‑kɔ dɔ dhegluzë ‑nu 'wo ꞊tun zlöö ꞊kun ‑an ‑gban ‑gɔ ‑sü ‑bha

13 ꞊Ya kë 'dhö kö ‑kwa kwa bo za ‑dɔ kwa 'ko ‑nu ‑bha ‑sü 'ka. Pë 'ka dhoë‑ ‑ya ka ꞊zuö' 'gü ꞊zian' 'ö tɔɔ: Pë mɛ 'kö dho kë n dheglu ‑gɛn ‑zuö ‑a ‑bha ‑pë 'ka, 'iin ‑a ‑püö ‑gɛn 'ka, n 'ka 'dhoë‑ kë. 14 N ‑ma ‑kë ‑klu kwa Dëmɛ Yesu ‑bha ‑sü 'ka, pë 'ö n ꞊zuö' ‑bha 'a‑ dɔ 'kpakpadhö 'ö tɔɔ pë 'ö dho kë ‑dhö kö ‑yö kë ‑dhiizë, 'yaa 'dhö. 'Kɛɛ pë mɛ 'ö mü 'ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊yaa‑ ‑ya ö ꞊zuö' 'piö ꞊nɛ pë ꞊nɛ ‑yö ya, kö ꞊ya kë ya 'gbönggböng ‑a ‑bha 'ka ꞊nɛ bhë. 15 ꞊Ya kë ꞊nɛ ü ‑bhöpë ‑nu ‑wun 'gü, ü dheglu ꞊zuö' 'yaa ꞊waannu ꞊süë', kö 'ta ‑sü ‑kɔ 'ö ‑dhɔ 'gü bhë 'bhaa‑ ‑zian ta gbɔ ꞊nɛ bhë, 'yaa ‑së; bhii ü dheglu bhë, ‑a ‑wun ꞊ya kë 'gbee‑ 'ö tɔɔ Klito ‑yö ga ‑a ‑wun 'gü; kö ꞊kun 'ü‑ ‑kë 'ö ‑da 'gü ꞊siö' ‑zian ‑ta ü ‑bhöpë ‑nu ‑wun 'gü. 16 Pë 'ö ‑së ka ‑bha 'ka kö ꞊kun 'ö 'ka‑ ‑kë 'ö mɛ ‑nu 'wo to 'wo‑ ‑kë ka ‑wun yaa ꞊blɛɛ ‑a ‑ta ‑gɛn 'ka. 17 'Ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun yaa yö ‑bhöpë ‑wun 'iin müpë ‑nu ‑wun ‑bha. ‑A ‑wun ‑yö ‑sü ‑kë kpengdhö ‑sü, ꞊zuöyagluu waa‑ ꞊zuögludhi 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya nu bhë ‑an ‑bha. 18 Mɛ 'ö ꞊ya yuö kë Klito ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, ‑a ‑wun 'yi ‑yö ‑kan ‑Zlan 'dhii, 'ö‑ ‑wun ‑yö mɛ ‑nu ‑zo kun.

19 ꞊Ya kë 'dhö kö pë mɛ 'ö 'kwa dhoë‑ ꞊mɛɛ'‑ 'ö tɔɔ pë 'ö kwa ‑bha ‑wun 'dhoë‑ ‑bha 'ö dho ‑mɔa kö ‑yaan ꞊zuöyagluu nu kwa ‑dhë 'iin kö ‑yö kwa 'saadhö kwa ‑zo ‑gban kwa ‑bha ‑zo yö ‑sü 'gü. 20 Kö ꞊kun 'ü ‑Zlan ‑bha yuö 'gü ꞊siö 'kpaan ‑bhöpë ‑wun 'gü. ‑Yö 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛ ‑wo ‑mɔa ‑wo pë 'plɛ ‑bhö. 'Kɛɛ ‑yö ya kö ‑bhöpë 'ö 'dhö bhë, 'ka‑ ‑bhö 'kɛɛ kö ka‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ‑yö ‑dho ka dheglu ‑püö ꞊sɔɔn yaa 'gü. 21 Pë 'ö ‑së 'ö tɔɔ kö ꞊kun 'ka ‑köpë ‑bhö, 'ka ‑drɔɔn 'yi mü, 'iin 'ka pë 'waa gbɛ ‑kë, kö pë ‑nu 'wo bhë, ‑wo pë 'wo ‑mɔa ‑wo ka dheglu ‑püö ‑an 'ka. 22 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'wun 'bhaa yö ü ‑bha pë mɛ ꞊nɛ 'bhaa‑ kë 'iin ‑a mɛ ꞊nɛ 'ü‑ kë bhë ‑a ‑bha, kö ‑bhöë kuënnu bhi do ü ‑bha 'ka ü ‑bha ‑Zlan wö 'dhiö. ꞊Zuögludhi ‑yö kë mɛ 'ö ꞊ya pë ‑nu yö 'ko 'dhiö ö ꞊zuö' 'piö ‑yaan kë 'ö‑ ꞊zuö' 'yaa 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑a 'ka bhë ‑a ‑gɔ. 23 'Kɛɛ mɛ 'ö‑ ꞊zuö' 'dhö ‑to zlöö ‑sü 'ka pë mɛ 'ö dhoë‑ ‑bhö ‑a ‑wun 'gü, kö ‑yö kë ‑a 'yaan ꞊nɛ ꞊ya ‑bhöpë bhë ‑a ‑bhö, kö ‑Zlan ‑bha za ꞊ya ‑lo ‑a tuö ꞊nɛ bhë, 'ö bhii 'yaa pë ‑nu kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ ‑bha ‑zo yö ‑sü 'dhoë‑ 'ka bhë ‑a 'dhö. Bhii pë 'oo pë 'ö yaa 'go mɛ ‑bha ‑zo yö ‑sü 'gü kö ꞊sɔɔn yaa ‑mü.

15

Kö ꞊kun 'kwa kwa ‑de ꞊dhɔɔbhaa ‑wun 'sloo kë

1 Mɛ 'ö 'kwa dɔ ‑sü 'ka gɛnngdhö ‑zo yö ‑sü 'gü, kwa ꞊dua' ‑mü 'kwa nu mɛ ‑nu 'ö 'wo 'tëëtë bhë ‑an ‑dhë. Kwa ꞊dua' 'yaa ‑mü kö 'kwa pë ‑nu kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑dhi ‑a 'ka kwa ‑dhë ‑a 'dhö. 2 ‑Kwaa këdhɛ ꞊mɛɛ'‑ kö mɛ 'ö ‑dhö ‑yö dhi ö 'bha ‑dhë ‑a këwun ‑së ‑wun 'gü; ‑a ‑kë 'dhö ‑sü ‑dho ‑a ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑dhö ‑da 'dhiö. 3 'Ö tɔɔ 'töng 'ö Klito ‑yö ꞊kaa' 'kpongtaa zö bhë yaa kë ö ‑de ꞊dhɔɔbhaapë kë ꞊dhia. 'Kɛɛ pë 'ö ‑kë ꞊zian' yö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: Mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'si ‑nu ‑bho ü ‑gɔ ꞊dhia bhë, ‑an 'si ‑nu bho ‑wo bhë, ‑yö ‑lo n ‑ta 'nö ‑a 'dhö. 4 Pë ‑nu 'ö 'kwa ‑an pö ‑na ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'dhiö ꞊zian' bhë, ‑an 'plɛ ‑wo ‑ya 'dhö kö ‑yaan kwa ꞊daan'‑, ‑yö kë 'dhö kö kwa ‑bha ꞊zuö' ‑kë ‑saa ‑sü 'gü, kwa 'yan ‑to ‑a ‑gɔ ‑pë ‑yaan kë ‑dhö, kö kwa ꞊faan' ‑yaan 'më. ('Ö bhii ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ bhë ꞊nɛ 'ö pë ‑nu bhë 'wo go ‑a 'gü.) 5 Kö ‑Zlan 'ö ꞊zuösaadhɛ waa‑ ꞊faan' ‑an nu mɛ ‑nu ‑dhë bhë, ‑ya ‑kë kö ‑kë 'kuë‑ ‑sü 'ö 'kowogümadhe 'gü ‑yö kë ka ‑gɔ ka ‑bha 'wun ꞊zuan' ‑sü Yesu Klito ‑bha ‑sü 'ka. 6 ‑Yö kë 'dhö, kö ka ‑bha ‑dho 'kuëdhö ‑sü 'ka, kö ‑Zlan 'ö kwa Dëmɛ Yesu Klito Dë 'ka bhë, 'kaan‑ ‑a 'tɔ bhɔ; ‑yö kë ꞊nɛ mɛ do ‑wo 'dhö ‑yö ꞊luu'‑.

'Wuntaɔsë 'ö 'kpongtaamɛ ‑nu 'plɛ ‑bha 'ka

7 ꞊Ya kë 'dhö, ‑ka ka ‑kɔ 'kpɔ ka 'ko ‑nu ‑gɔ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Klito ‑yö ö ‑kɔ kpɔa ka ‑gɔ kö ka ‑nu 'plɛ 'kaan‑ kaa ‑Zlan ‑bha 'tɔbhɔdhe 'gü bhë ‑a 'dhö. 8 'Ö tɔɔ Klito 'ö bhë ‑yö ö ‑de ‑kë yuö ‑kë Zuifö ‑nu ‑dhë ‑mɛ 'ka, ‑yö kë 'dhö kö ‑Zlan ‑bha pë ‑nu 'ö‑ 'tɔ go kwa 'bhɛma ‑nu ꞊va ‑dhë bhë kö ‑yaan ‑a 'dhiö ‑mɔ 'kuë ‑a kë ‑sü 'ka 'iin ‑a ‑zɔn ‑sü 'ka ꞊nɛ pë 'ö ‑Zlan ꞊yaa‑ pö bhë, ‑ya ‑de ‑kë. 9 ‑Yö ‑nu 'dhö 'pö kö mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka kö ‑waan ‑Zlan 'tɔ bhɔ 'pö ‑a ‑bha 'glusë ‑wun 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑a 'dhö ꞊nɛ: ‑A ‑wun 'gü a ‑dho ü 'tɔ bhɔ 'sɛgümɛ ‑nu ziën; 'a dho 'tan bho ü 'tɔ 'piö. 10 'Yö ‑ya ‑sü 'ka 'zü ꞊nɛ: 'Sɛgümɛ ‑nu 'saadhö, 'sɛgɔ 'ö ‑Zlan ‑ya sü bhë, ka ‑nu ‑ka ꞊zuögludhi kë ka 'ko ꞊bhaa ꞊ɛɛ! 11 'Yö mü 'zü ꞊nɛ: Mɛ ‑nu 'ka 'sɛgɔ 'saadhö 'gü, ‑ka kwa Dëmɛ 'tɔ bhɔ. Mɛ 'plɛ ‑wa 'tɔ bhɔ; (kö ꞊kun 'ö mɛ do ‑yö to)! 12 'Yö Ezai ‑yö bɔ 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑yan ‑dhɛ 'bhaa 'gü mü 'pö ('ö 'wun ‑gban Yesu ‑bha) 'ö‑ pö: Zese ꞊suu'‑ ‑ta 'në ‑yö nu ‑na; ‑yö ‑dho nu kö ‑yaan 'sɛgɔ 'saadhö ‑an ꞊kɔɔn. ‑Wo ‑dho wo ‑zo 'tën ‑a ‑bha.

13 Kö ‑Zlan 'ö ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑pë ‑ya mɛ ꞊zuö' 'gü bhë, ‑yö ka gbaa ꞊zuögludhi waa‑ ꞊zuöyagluu 'ka (꞊va 'ka) ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü 'ö ka ‑gɔ bhë ‑a ꞊kwaa', ‑yö kë 'dhö kö pë 'ö ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑pë 'ka bhë 'kaan‑ ka ꞊zuöga 'plɛ 'to ‑a ‑gɔ zian‑ ‑Zuu 'slööslö ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa'.

'Sɛ 'ö ꞊nɛ ‑a bɔ ‑gɛn

14 N dhegluzë ‑nu, ma ‑de gia‑ a‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ka 'glu ꞊yö ‑së 'ö pë 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha 'ö mɛ dhoë‑ dɔ, 'ö‑ 'plɛ 'dhö ka 'yaan. A‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ ka ‑mɔa kö 'ka ka 'ko ‑nu 'paan bho. 15 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë 'sa, 'ma 'sëëdhɛ bɔ ka ‑dhë. 'Sëëdhɛ bhë ‑a ‑dhɛ ꞊plëëzë 'gü, a ‑yɛ 'zü 'ö pë ‑nu 'ma‑ ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë 'saadhö 'ö 'a bɔ ‑a 'piö 'zü ka ‑zo ‑büö ‑sü 'ka. ‑A ‑ya 'a‑ wo 'dhö bhë, ‑yö ‑kë ‑Zlan ‑bha 'glusë 'ö‑ kë n 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü. 16 'Yö n sü kö 'aan‑ kë Yesu Klito ‑bha yuökëmɛ 'ka, mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an ziën bhë ‑a ‑wun 'gü. Yuö 'ö 'a‑ kë ‑na bhë, ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ‑de ‑ta; 'ö tɔɔ kö ‑Zlan ‑bha 'wuntaɔsë bhë 'aan‑ ‑a ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑dhë kö ‑an ‑bha ‑tosiadhe ‑yaan kë ꞊nɛ slapë 'wo‑ kë ‑na gbaɔ 'ka 'ö‑ 'yi dho 'kan ‑na ‑Zlan ‑dhë ‑a 'dhö. 'Ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö ‑an ‑kë 'slööslö ‑a ‑bha 'ka. 17 ꞊Ya kë 'dhö kö n ‑ma ‑kpa Yesu Klito ‑bha ‑sü 'gü, a ‑mɔa 'a ‑kë 'gɔugɔ ma yuö 'a‑ kë ‑na ‑Zlan ‑dhë bhë ‑a ‑wun 'gü. 18 'Ö bhii 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'a dho 'wun ꞊blɛɛ'‑, kö pë 'ö Klito ‑ya ‑kë n ‑dhë bhë, yö dosɛn ꞊nɛ 'a dhoë‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑ kö mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka bhë ꞊waa‑ ma, ‑waan ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya. Pë 'ö 'dhö bhë, Klito ‑ya ‑kë ö ‑wo 'ka, 'go mü 'ö‑ ‑kë këpë ‑nu 'ka, 19 ꞊duakëpë ‑nu 'piigbeezë ‑nu, ‑dhidhaapë ‑nu 'ka ꞊bɔa' ‑Zuu 'slööslö ‑bha 'piigbeedhɛ ‑ta ‑sü 'ka. ‑Kɔ bhë 'ö ꞊kaa' 'ö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban Klito ‑bha bhë, 'a‑ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na ö 'plɛ 'ka 'sɛ ‑nu 'gü 'go Zeluzalɛmë 'ö 'dho 'ö yöë Ilili 'sɛgɔ ‑bha bhë. 20 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, a‑ ‑ya n ꞊zuö' 'piö kö ꞊dhɛ 'ö waa Klito ‑wun ma ‑a ‑bha do ꞊kun bhë 'a 'dho ‑a ‑bha ꞊zian' kö 'a‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑, kö ꞊kun 'ö‑ ꞊tɛi' ‑yö kë ꞊nɛ ꞊dhɛ 'a 'kɔ dɔ ‑a ‑bha 'kɔ 'kpan 'ö mɛ gbɛ ‑ya ‑pë ‑kë ‑a ‑ta ‑a 'dhö. 21 'Kɛɛ kö 'aan‑ pë ‑nu kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑a 'dhö ꞊nɛ: Mɛ ‑nu 'ö waa‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë, ‑wo ‑dhoë yö, 'ö mɛ 'ö waa‑ ‑wun ma do, 'wo dhoë‑ ma.

'Ta 'ö Pɔlö dho dho ‑a 'gü Wlɔmë bhë, 'wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha 'ö ꞊nɛ

22 Pë 'ö‑ 'bhaa ‑nu ꞊ya kë 'ö 'maa nu ‑a ‑dhë ka ꞊plöö 'ma bhë 'ö bhë. 23 'Kɛɛ dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ, yuö 'ö ‑kë n ‑gɔ 'nö kö 'aan‑ kë bhë, 'ma yën ‑a ‑bha. ‑A ‑kwɛ ꞊ya kë ꞊plëëzë 'ö 'a‑ 'piö kö 'a nu ka plöö 'ma ‑bhɔdhia kë ꞊dhia ka ‑gɔ. 24 'Kɛɛ n ‑ma 'dho ‑sü 'ka Ɛsüpanyiö ‑sɛ ('ö ‑kë 'kwi ‑sɛ 'ka bhë ‑a) 'gü, a ‑dho bɔ ka 'piö 'ma; 'ö tɔɔ ‑yö n ‑zo 'piö kö n ‑ma ‑bɔ ka 'piö 'ma ‑sü 'gü, kö 'kaan‑ nu n ‑dhë kö 'aan‑ 'dho 'sɛ bhë ‑a 'gü kö 'ma 'töng kpö kë ka 'piö 'ma. 25 'Kɛɛ dɔ 'a‑ wo ꞊nɛ n 'dho ‑sü ‑mü Zeluzalɛmë kö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo 'ma bhë, 'aan‑ 'dho ‑nu ‑an ‑dhë pë 'ka ‑an ꞊dhia. 26 'Ö tɔɔ Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo Maseduanë ‑dhɛ waa‑ Glɛkö ‑sɛ 'gü ‑dhɛ ‑an ‑bha bhë, ꞊wa 'dho wo 'kuë‑ kö ‑waan 'wëü‑ bho mɛ ‑nu 'wo 'fɛɛzë 'kɛɛ 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka, 'wo Zeluzalɛmë bhë ‑an ‑dhë. 27 ‑Wa ‑sü wo ‑de 'gü 'wo‑ ‑kë. 'Kɛɛ 'kwa ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü ‑së 'ka, ‑yö ‑an ꞊dua' 'ka kö ‑wa kë ‑an ‑dhë 'dhö; 'ö tɔɔ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo Zuifö 'ka 'wo Zeluzalɛmë bhë, 'wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha bhë, ‑wa ‑kë 'ö mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka 'wo‑ dɔ. ꞊Ya kë 'dhö kö mɛ 'waa Zuifö 'ka, ‑an ꞊dua' ‑mü kö ‑wo nu ‑an ‑dhë pë ‑nu 'wo ‑kë 'wëü‑ ‑nu, sɔ ‑nu, ‑bhöpë ‑nu 'ka bhë ‑an 'ka ‑an ‑dhë. 28 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ma yën 'wun ꞊nɛ ‑a ‑bha 'nö, 'ö 'ma 'dho ‑kɔ ‑da 'kuë‑ bhë ‑a 'ka ‑an ꞊dhia, kö n zian 'sü ‑sü ‑mü Ɛsüpanyiö ꞊zian'; 'kɛɛ a ‑dho bɔ ka ꞊plöö 'ma. 29 ‑Yö n 'gü ꞊nɛ Klito ‑bha 'dhuë‑ ‑yö ‑dho kë n ‑ta ö 'plɛ 'ka, 'a nuë 'ma.

30 N dhegluzë ‑nu, pë 'a‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ kwa Dëmɛ Yesu Klito 'tɔ 'ka ‑dhɔ 'ö ‑Zuu 'slööslö 'gü bhë ‑a ꞊kwaa' 'ö tɔɔ: ‑Ka kpa n ‑ma kö 'ko bhë, 'kwa 'dhoë‑ ‑bha ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ‑sü 'ka; ‑ka ꞊bhɛa' ‑Zlan ‑dhë n ‑wun 'gü ka ꞊faan' 'plɛ 'ka. 31 ‑Ka ꞊bhɛa' ‑Zlan ‑dhë n ‑wun 'gü 'zü ‑yö kë 'dhö kö mɛ ‑nu 'ö 'waa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka 'wo Zude ‑sɛ 'gü bhë 'a dha ‑an ‑gɔ, 'iin kö pë 'ö 'a 'dho ‑na ‑a 'ka Zeluzalɛmë bhë, ‑a ‑së ‑yaan ‑lo ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo ma ‑an ‑ta. 32 ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö 'a dho ‑lo ‑a 'ka ka ꞊plöö ꞊zuögludhi ꞊va 'ka, 'kɛɛ kö ꞊ya kë ‑Zlan ‑we ‑a ‑bha ‑wun 'ka, ‑yö kë 'dhö kö 'ma ‑lo 'ma 'aan‑ n 'tɛɛ 'bhle pa. 33 Kö ‑Zlan ö ꞊zuöyagluu nu mɛ ‑nu ‑dhë bhë, ‑yö kë ka 'saadhö ka 'piö! Amɛn.

16

꞊Wekadhe 'ö dho mɛ ‑nu 'wo Wlɔmë ‑an 'piö

1 Yi dheglu ‑mɛ dhebɔ 'ö ‑kë Febe 'ka 'ö yuö kë ‑na Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Sankle ‑a 'gü bhë, a‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ kö 'ka ka ‑zo kë ‑a 'piö ‑së 'ka. 2 ‑Kaa ‑nia 'kun ‑së 'ka kwa Dëmɛ 'tɔ 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'wo‑ kë ‑na ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu kpö 'gü bhë ‑a 'dhö; ‑ka nu ‑a ‑dhë 'wun 'saadhö 'ö‑ ‑bha ‑wun ‑yö yö ‑a ‑bha ‑a 'gü. ‑A ‑de Febe 'ö bhë, ‑a ꞊zuö' ꞊yö ‑së mɛ 'plɛ 'ka 'ö dho 'ö yöë n ‑ta.

3 'Ma 'we n yuökëyɔɔ ‑nu Plisilö waa‑ Akilasö 'ö yi ‑nu 'plɛ 'yi Yesu Klito ‑bha yuö 'gü bhë ‑an 'ka. 4 Wo 'wo bhë ꞊nɛ 'ö to 'tee kö ‑wo ‑an ‑zë n ‑wun 'gü 'ö 'a ‑bɔ ‑a ‑ta 'a ꞊tun 'bhee‑ ꞊nɛ; 'ö yaa kë ꞊nɛ 'wun bhë ma do 'sloo, 'ö‑ ‑wun 'gü 'a ‑an zuö pö ‑na bhë 'yaa ‑mü; ‑yö 'dhö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑todhösü 'wo 'kpongtaa zö 'ö 'waa Zuifö 'ka bhë, ‑an 'piö 'pö. 5 Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo ‑ya 'kuë‑ kë ‑na ‑an ‑gɔ kɔɔ bhë, 'ma 'we ‑an 'ka 'pö. N dheglu ‑wungbeezë Epanɛtö, 'ö yö ꞊nɛ 'ö ‑kë mɛ ‑blɛɛzë 'ö ‑we Yesu Klito ‑wun ‑bha Azi ‑sɛ 'gü bhë, 'ma 'we ‑a 'ka. 6 Mali 'ö yuö kë ka 'dhiö ꞊duö bhë, 'ma 'we ‑a 'ka. 7 N dhegluzë ‑nu Andronikusö waa‑ Zuniasö 'ö yi ‑nu 'yi ‑kanso ‑kë 'kuë bhë, 'ma 'we ‑an 'ka. ‑An ‑ga 'ka‑ wo ‑na bhë, ‑an ‑dhɔ ‑yö mɛ ‑nu ‑kë ꞊duö Yesu Klito ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ziën. ‑Wo ‑we Yesu Klito ‑wun ‑bha n 'dhiö.

8 N 'bhamɛ Anpliatusö 'ö kwa Dëmɛ 'gü bhë, 'ma 'we ‑a 'ka. 9 Yi yuökëyɔɔ Uubɛn waa‑ n dheglu ‑wungbeezë Takisö, 'wo bhë 'ma 'we ‑an 'ka. 10 Apelɛsö 'ö‑ ‑bha ‑zo yö Klito ‑bha ‑kɔ bhë 'ö 'ka‑ dɔ bhë, 'ma 'we ‑a 'ka. Mɛ ‑nu 'saadhö 'wo Alitobulö ‑gɔ kɔɔ, 'ma 'we ‑an 'ka. 11 'Ma 'we n dheglu Elodiɔn 'ka. Mɛ ‑nu 'wo Naasisö ‑gɔ kɔɔ, 'wo ‑we kwa Dëmɛ ‑wun ‑bha, 'ma 'we ‑an 'ka. 12 Trifɛnë waa‑ Trifɔzö 'wo kwa Dëmɛ ‑bha yuö kë ‑na bhë, 'ma 'we ‑an 'ka; 'ma 'we n dheglu ‑dhe Pɛɛsidö 'ö yuö kë giagiawo kwa Dëmɛ ‑dhë bhë ‑a 'ka. 13 Lifisö, 'ö ꞊ya yuö kë kwa Dëmɛ ‑dhë 'ö mɛ ‑zo kun bhë, 'ma 'we ‑a 'ka. 'Ma 'we ‑a dhe 'ö n dhe 'ka 'pö bhë ‑a 'ka. 14 Dhegluzë Asɛnklitö ‑nu, Flegɔn ‑nu, Ɛɛmɛsö ‑nu, Patrobasö ‑nu, Ɛɛmasö ‑nu 'ö wo ‑nu 'wo 'ma, 'ma 'we ‑an 'ka. 15 'Ma 'we Filolɔgö waa‑ Zoli, Nele waa‑ ö dheglu 'nëdhezë ‑an 'ka; 'ma 'we Olɛnpasö waa‑ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ö wo ‑nu 'wo wo 'ko ꞊bhaa 'ma 'saadhö bhë ‑an 'ka.

16 ‑Ka ka 'ko ‑nu ꞊tua bho ka 'ko 'sɛnɛ bho ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ‑së kö dhegluzë ‑nu ‑wa kaa bhë ‑a 'dhö. Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü kpökpö ‑nu 'wo 'nö ‑dhɛ ‑nu ‑bha ꞊wa 'we kaa ꞊duö.

'Paanbhodhe ‑kaanta

17 N dhegluzë ‑nu, ka ‑bha za ꞊yö ‑së giagiawo; mɛ ‑nu 'ö 'wo 'gügludhe ‑da ‑na ka ziën 'iin 'ö 'wo ka bho ‑na zian ‑së ‑ta mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu gbɛ 'wo ka ꞊daan' ‑na ‑an 'ka bhë ‑a 'ka bhë, ‑ka ka ‑de dhɛ 'kan ‑an ‑gɔ! ‑Ka 'kan ‑an ‑bha ‑dewo! 18 'Ö tɔɔ mɛ ꞊suu'‑ ‑nu 'wo bhë, yaa kë ꞊nɛ kwa Dëmɛ Klito 'wo‑ ‑bha yuö kë ‑na bhë 'dhɛ! ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ wo ‑de ‑bhöpë ꞊nɛ 'wo‑ 'gü ‑pë kë ‑na 'dhö bhë. ꞊Wa ꞊yaannu ꞊nëdhö, kö ‑wo 'wun tiitii ‑nu yö ‑na 'ko 'dhiö kö mɛ ‑nu 'ö 'waa 'wun dɔ bhë, ‑waan ‑an dɔ 'dudhö. 19 ‑Ya 'ka‑ wo 'ma bhë, ka ‑bha ‑gɔ ‑dho sia‑ ‑sü 'ö kwa Dëmɛ ‑dhë bhë, mɛ 'plɛ ‑wa 'wun ‑dɔ. 'Wun bhë, ‑yö n ꞊zuögludhi ‑wun 'ka; 'kɛɛ a‑ 'piö kö 'kpaakpadhɛ ‑yö kë ka ‑gɔ, kö pë 'ö 'wun 'ö ‑së 'ka 'ö kpengdhö, 'kaan‑ ‑a kë ꞊zian', 'iin kö 'ka ka ‑ta yö 'wun yaa ‑bha. 20 'Kɛɛ ‑ka dɔ 'dhɛ! ‑Zlan 'ö ꞊ya kë 'ö ꞊zuöyagluu nu mɛ ‑dhë bhë, ‑yö ‑dho Satan pɔn ka ‑dhë kö 'kaan‑ ‑ya ‑a ‑ta. Kö kwa Dëmɛ Yesu ‑bha 'glusë ‑yö 'to ka 'piö!

21 N yuökëyɔɔ Timote 'ö yi ‑nu 'yi 'nö ꞊ya 'we kaa ꞊duö. N dheglu ‑nu Lusiusö 'dhö, Zazɔn 'dhö waa‑ Zozipatɛɛ wo ‑de 'pö ꞊wa 'we kaa.

22 Öö ma ‑de gia‑ Tɛɛtiusö 'ö 'sëëdhɛ ꞊nɛ 'ö Pɔlö ‑ya pö n ‑dhë 'a‑ ꞊bɛɛn' bhë, kö, 'ma 'we kaa (kwa Dëmɛ) Klito 'tɔ 'gü.

23 Mɛ 'ö n ‑nia kun 'nö 'pö 'wo‑ ‑dhɛ Gayusö bhë, 'ö ꞊ya kë 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö 'nö, 'ö ‑ya 'kuë‑ ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ kɔɔ bhë ꞊ya 'we kaa. 'Wëü‑ ‑kɔ 'dhiö Elatö 'ö plöö 'nö waa‑ kwa dheglu Kwatusö ꞊wa 'we kaa ꞊duö.

24 [Mɛa‑, kö kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑bha 'glusë ‑yö kë ka 'piö ‑kplawo! Amɛn.]

‑We ‑Zlan 'tɔ 'piö ‑sü

25 ‑Kwa ‑Zlan 'tɔ bhɔ, bhii yö ꞊nɛ 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'dhoë‑ ‑gɔ kö ‑yö ka ꞊faan' 'më ka ‑bha ‑zo yö ‑sü 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka 'wuntaɔsë 'ö ‑gban Yesu Klito ‑bha 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na ꞊nɛ ‑a 'dhö. 'Wundɔdhe 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha, 'wun 'ö ‑kë ‑bin ‑sü 'ka ꞊glɔɔsü 'ö 'kwa‑ yö bhë, 'ö tɔɔ Yesu Klito. 26 'Kɛɛ dɔ 'kwa‑ wo zlöö ꞊nɛ, ꞊ya yö kwa ‑dhë ‑dhɛpuudhɛ 'gü 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑yan 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wo 'ka bhë ‑a 'gü. ‑Zlan ‑de gia‑ ꞊nɛ 'ö‑ pö ‑yö kë 'dhö kö mɛ 'saadhö 'wo 'kpongtaa ‑wa ma, kö ‑wa ‑dhɛ 'wun gia‑ kö ‑waan wo ‑gɔ 'dho ‑a ‑dhë sia‑.

27 ‑Zlan dosɛn 'ö 'kpaakpadhɛ 'plɛ ‑yö go ‑a 'gü bhë, 'tɔbhɔdhe ‑yö kë ‑a ‑bha 'ka Yesu Klito 'gü 'töng 'saadhö 'ka! Amɛn.

1 Kolɛntö

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

'Sëëdhɛ ‑blɛɛzë

'ö Pɔlö ‑ya bɔ

‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo

Kolɛntö

plöö ‑an ‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

1 'Sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ, ma Pɔlö 'ö ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'ka, 'yö n sü kö 'aan‑ kë Yesu Klito ‑bha bɔmɛ 'ka bhë ꞊nɛ 'ö yië‑ kwa dheglu 'nëgɔɔnzë Sɔtɛnë 2 'yi‑ bɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka Kolɛntö, dhegluzë ‑nu 'saadhö 'ö ‑Zlan ‑bha ꞊dhɔɔ ‑yö yö ka ‑bha kö 'kaan‑ kë ‑a ‑bha 'ka 'ö 'ka‑ ‑bha 'ka, kaa‑ Yesu Klito ‑nu ka ‑bha ‑kë do ‑sü 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü, waa‑ mɛ ‑nu 'saadhö 'ö ‑dhɛ 'töüdhö 'gü 'ö 'ka ꞊bhɛa' Dëmɛ Yesu Klito, ka Dëmɛ 'ö yi Dëmɛ 'ka 'pö bhë ‑a 'tɔ 'gü bhë ka ‑dhë. 3 Kö kwa Dë ‑Zlan, waa‑ kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑wo 'dhuë‑ 'kpɔ ka ‑bha, ‑wo ka gbaa ꞊zuöyagluu 'ka.

‑Zlan zuö pö ‑wo 'ö ‑kë 'wun ‑së ‑nu ‑wun 'gü

4 A ma ‑Zlan zuö ‑pö ‑kplawo ka ‑wun 'gü 'wun ‑së ‑nu 'ö‑ ‑kë ka ‑dhë ꞊bɔa' Yesu Klito 'gü ‑sü 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü. 5 'Ö tɔɔ kaa‑ Yesu Klito ‑nu ka ‑bha ‑kë do ‑sü 'gü, 'ka kë ꞊bhɔɔzë gbaɔ ‑nu ‑wun 'gü; 'kɛɛ gbaɔ ‑nu mɛ 'wo ‑gban ‑a ‑wo ꞊blɛɛ' ‑wo waa‑ 'wundɔdhe ‑an ‑bha bhë wo ‑mü. 6 ‑Tɔmɔdhɛ 'ö ‑kë Klito ‑bha bhë, ‑a ‑wun bhë ‑gban 'ö‑ wo kpinngdhö ka 'gü bhë, 7 yö ꞊ga 'ö mɛ ‑nu 'ö 'ka ‑ya kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑bha nu ‑yi ‑gɔ bhë 'ö ‑Zlan ‑bha gbaɔ ‑nu bhë 'ö‑ gbɛ yaa 'kun ka 'ka bhë. 8 Yö ꞊nɛ 'ö dho ‑a kë kö 'kaan‑ dɔ gɛnngdhö kö ‑yö 'dho ‑yö yöë ‑a 'dhiötodhɛ ‑bha; ‑yö kë 'pö kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ dho 'wun yö ka ‑bha, kwa Dëmɛ Yesu Klito nu ‑yi 'ka. 9 ‑Zlan 'yö ka ꞊dhɔɔ ‑kë kö kaa‑ ‑a Gbö Yesu Klito, kwa Dëmɛ 'kaan‑ kë do bhë, ‑yö ‑Zlan 'ö to ö ‑wo ‑ta ö ‑bha 'tɔ 'go ‑pë ‑nu 'gü ‑a 'ka.

'Gügludhe 'ö ‑da ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ziën Kolɛntö

10 N dhegluzë ‑nu, a‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ kwa Dëmɛ Yesu Klito 'tɔ 'ka, kö ‑kë do ‑sü ‑yö kë ka ‑gɔ; kö ꞊kun 'ö 'gügludhe ‑yö ‑da ka ziën. ‑Kë do ‑sü ‑yö kë ka ‑gɔ 'fɛfɛdhö, kö ka ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun waa‑ ka ‑bha 'wun 'dho 'gbloo ‑waan kë do. 11 'Wun 'a‑ ꞊blɛɛ 'dhö bhë, n dhegluzë ‑nu, 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'wo go Kloe ‑gɔ kɔɔ ꞊nɛ 'wo nu 'ö 'wun ‑nu 'wo ‑gban 'dhinaa 'ö ‑kë 'ma bhë ‑a ‑bha 'wo‑ ꞊blɛɛ n ‑dhë. 12 'Ö tɔɔ mɛ ꞊ya ꞊luu' ‑de 'ö‑ pö: «A ‑bɔ Pɔlö 'ka»; ‑a mɛ 'bhaa ꞊ya ꞊luu' 'nö 'ö‑ pö: «A ‑bɔ Apolɔsö 'ka»; 'ö‑ mɛ 'bhaa ‑yö bɔ ‑de 'ö‑ pö: «A ‑bɔ Piɛɛ 'ka»; 'ö mɛ gbɛ 'bhaa ‑yö bɔ ‑de ꞊zian' 'zü 'ö‑ pö: «A ‑bɔ Klito 'ka.» 13 Kö kë‑ wo ka ‑gɔ bhë, Klito ‑yö ‑glu ‑sü 'ka 'pian ꞊plëëzë 'ka e? 'Iin ma Pɔlö ꞊nɛ 'pö 'a ga ‑gaatalü ‑bha ka ꞊wuën' ꞊e? 'Iin ‑wo ka ‑bɔ yiö n 'tɔ 'ka e?

14 A ‑Zlan zuö ‑pö, mɛ gbɛ bɔ 'ö n 'ka‑ wo yiö Yesu 'tɔ 'ka ka ziën ‑a 'ke yaa kë Klipusö waa‑ Gayusö ‑an 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü. 15 Bhii ꞊ya kë 'pö mɛ gbɛ yaa 'dho ‑a pö ma ꞊nɛ 'wo ka bɔ yiö n 'tɔ 'ka. 16 Mɛ mɛ 'ö n ‑zlö 'dhoë‑ trö ‑a 'ka bhë 'ö tɔɔ Sefanasö waa‑ ö ‑bha 'kɔɔmɛ ‑nu. 'Kɛɛ ꞊ya 'kan ‑a ‑bha n 'ka mɛ 'waa gbɛ bɔ yiö. 17 Kë‑ wo 'dhö bhë, Klito yaa n bɔ kö 'aan‑ mɛ bɔ yiö; ‑yö n ‑bɔ ꞊zian' kö 'aan‑ 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ'‑; 'iin kö ꞊kun 'a‑ ‑gban mɛbheedhe ‑bha 'kpaakpadhɛ ‑ta, ‑yö kë 'pö kö ꞊kun 'ö Klito ‑bha ‑ga ‑gaatalü ‑bha ‑sü 'ö bhë 'ö‑ ‑wun dho to 'kpaan.

Yesu Klito ‑bha ‑kë ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ waa‑ ‑a ‑bha 'kpaakpadhɛ 'ka ‑sü

18 'Wun ꞊blɛɛ' ‑wo 'ö ‑gban Klito ‑bha ‑ga ‑gaatalü ‑bha ‑sü ‑bha bhë, mɛ ‑nu 'ö 'wo 'gü ꞊siö' ‑zian ‑ta bhë, ‑yö ‑an ‑dhë 'blɔɔn‑ ‑wun 'ka. 'Kɛɛ mɛ ‑nu 'ö 'kwa dha ‑zian ‑ta bhë, ‑yö kwa ‑dhë ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ 'ka. 19 Bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: A ‑dho mɛ ‑nu 'wo 'kpaakpa ‑an ‑bha 'kpaakpadhɛ 'gü ꞊siö'‑, 'a 'wundɔmɛ ‑nu ‑bha 'wunbhokoudɔdhe ‑zuö ‑kɔ ꞊taa. 20 ꞊Ya kë 'pö ‑më 'kpaan 'ö mɛ 'ö 'kpaakpa 'ö dho ‑a pö 'zü i? ‑Më 'kpaan 'ö 'wundɔmɛ ‑nu dho ‑a pö 'pö e? 'Iin 'ö zaɔdhekëmɛ 'ö 'kpongtaa zö 'ö dho ‑a pö ꞊e? Bhii 'ö tɔɔ 'kpaakpadhɛ 'ö 'kpongtaa zö bhë, ‑Zlan ꞊ya ‑dhɛ 'po ‑a ‑ta ‑a ‑zɔn ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑yö 'blɔɔn‑ ‑wun 'ka.

21 'Ö tɔɔ 'kpongtaamɛ ‑nu ‑bha 'kpaakpadhɛ ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑ya pö ‑Zlan ‑bha 'kpaakpadhɛ 'ö ꞊nɛ, kö ‑dhɛ 'ö ‑Zlan 'dhoë‑ ‑bha, ‑yaan ‑zɔn mɛ ‑nu ‑dhë. ‑A ‑wun 'gü 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë 'ö‑ ‑bha 'kpaakpadhɛ 'ö mɛ ‑nu ‑wa ‑dhɛ 'blɔɔn‑ ‑wun bhë 'ö 'kwa‑ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na kö mɛ ‑nu ‑waan dha ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü 'ka bhë. 22 'Ö bhii pë 'ö Zuifö ‑nu 'dhoë‑ 'piö 'ö tɔɔ ‑dhidhaapë, kö 'wo ‑gban ‑a ‑ta; yö ꞊nɛ 'ö Glɛkö ‑nu ‑bha ‑yö ‑kë 'kpaakpadhɛ 'ka 'pö. 23 'Kɛɛ ꞊ya kë kwa ‑bha 'ka, Klito 'ö dɔ ‑gaatalü ‑bha bhë ꞊nɛ 'ö 'kwa‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑. 'Wun bhë ‑yö ‑yö yaan ‑sü 'ka Zuifö ‑nu ‑dhë 'ö 'blɔɔn‑ ‑wun 'ka mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑bha 'ka. 24 ‑Yö 'dhö, 'kɛɛ mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, ‑wo Zuifö 'ka 'iin 'waa Zuifö 'ka, Klito 'ö bhë, ‑yö ‑an ‑dhë ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ waa‑ ‑a ‑bha 'kpaakpadhɛ 'ka. 25 Bhii ‑Zlan ‑bha 'wun 'ö mɛ ‑nu ‑dhë 'blɔɔn‑ ‑wun 'ka bhë, ‑yö 'kpaakpa ‑wun 'ka 'ö ꞊zië' mɛ ‑nu ‑bha ‑ta; 'ö‑ ‑bha pë 'ö 'tëëtë mɛ ‑nu wö 'dhiö bhë, 'ö ꞊faanzë 'ö ꞊zië' mɛ ‑nu ꞊faan' ‑ta.

26 Ka gia‑, ‑ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ, n dhegluzë ‑nu; mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ka ꞊dhɔɔ ‑kë 'ö ka kpö 'dhö do bhë, ‑ka ‑an ‑ga mɛ mɛdhɛ ‑bha bhë 'dhɛ! Ka ziën 'wundɔmɛ ‑nu, mɛ ‑nu 'ö ‑wogbiindhɛ 'dhö ‑an ‑gɔ 'iin mɛ ‑nu 'wo go 'gunng ‑gɔ ꞊vava ‑nu 'gü 'waa ꞊va. 27 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, pë 'ö 'kpongtaamɛ ‑nu ‑wa ‑dhɛ 'blɔɔn‑ ‑pë bhë ‑Zlan ‑ya ‑sü 'ö lë‑ kpɔa mɛ ‑nu 'wo 'kpaakpa zö bhë ‑an ‑ta, 'ö pë 'ö ꞊faan' 'yaa‑ 'gü 'kpongtaamɛ ‑nu ‑dhë bhë, 'ö‑ sü 'yö lë‑ kpɔa 'gü 'gbee‑ ‑mɛ ‑nu ‑ta. 28 Pë 'ö 'kpongtaamɛ ‑nu ‑dhë pë 'ö‑ ‑wun 'yaa 'gbee‑, 'ö 'wo ‑mɔa ‑waan ‑zuö wo ‑kɔ ꞊taa 'ö 'yaa ‑an ‑dhë pë gbɛ 'ka bhë, ‑Zlan ‑ya ‑sü 'ö pë 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑ ‑a wö 'dhiö 'ö‑ 'gü ꞊siö ‑a 'ka. 29 ꞊Ya kë 'dhö kö mɛ gbɛ yaa 'dhö ‑mɔa kö ‑yö ö ‑de 'sü ꞊va ‑Zlan wö 'dhiö. 30 'Kɛɛ ‑Zlan ꞊ya ka kpa Yesu Klito ‑bha, ꞊ya ka kë do; 'go mü 'ö ꞊yaa‑ kë kwa ‑bha 'kpaakpadhɛ ‑go ‑a 'gü ‑mɛ 'ka; kwa ‑bɔ Klito ‑ta 'ö kwa ‑kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö, 'ö kwa ‑kɔ ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'kwa ‑tosiadhe kë ‑Zlan ‑bha 'ka; 'go mü 'yö kwa bho këpëyaamɛ ‑gɔ 'gan 'gü. 31 ‑A ‑wun 'gü pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ꞊ya pö: Mɛ 'ö‑ 'piö kö 'yö ö ‑de kë 'gɔugɔ, kö ‑yö ‑dho ö ‑de kë 'gɔugɔ pë 'ö kwa Dëmɛ ‑ya ‑kë ‑a ‑wun 'ka.

2

'Wun 'ö ‑gban Klito 'ö dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑a ‑bha

1 N dhegluzë ‑nu, nu 'a‑ wo ka ꞊plöö 'ma bhë, 'wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha 'wun giagia 'ö ‑bin ‑sü 'ka bhë, ‑a ꞊blɛɛ'‑ 'a‑ wo bhë, n 'ka‑ kë 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo 'ö‑ 'gü ma ‑sü 'dhö 'gbee‑ 'iin 'wun ‑yö 'ko 'dhiö ‑kɔ ꞊suu'‑ 'bhaa gbɛ 'ka; 2 'ö tɔɔ 'töng 'a ꞊kaa' ka 'piö 'ma bhë, n ‑zo yaa kë 'wun gbɛ 'waa 'piö ‑a 'ke yaa kë Yesu Klito ‑wun 'ka. 'Ma‑ pö 'dhö kö a‑ ‑pö Yesu Klito 'wo‑ dɔ ‑gaatalü ‑bha bhë. 3 ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö nu 'a‑ wo 'ma bhë 'a n ‑de ‑kë 'tee 'iin 'ö 'suö ꞊va ‑yö ‑kë n ‑ma. 4 Yö ꞊ga 'ö ma mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu waa‑ n ‑ma ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑wo ‑nu 'wo bhë 'ö waa ‑gban mɛ 'bhee‑ ‑bha 'kpaakpadhɛ ‑ta, 'kɛɛ 'wo ‑gban ‑Zuu 'slööslö ‑bha 'wun ‑ga mɛ 'gü ‑sü 'ö ‑kë ‑dhidhaapë ‑nu 'ö ‑kë 'ö mɛ 'plɛ 'yan ‑yö ‑da ‑a 'gü 'ö‑ ‑gɛn go ‑Zlan 'piö bhë ‑a ‑ta. 5 ‑Yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö 'ka dho ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑gban mɛ 'bhee‑ ‑bha 'kpaakpadhɛ ‑ta 'kɛɛ kö ‑yaan ‑gban ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ ‑ta ꞊zian'.

‑Zlan ‑bha 'kpaakpadhɛ

6 Kë 'ö‑ wo 'dhö bhë, yi 'kpaakpadhɛ ‑wun ‑blɛɛ mɛ ‑nu 'ö ꞊wa kë mɛ ‑dee ‑nu 'ka ‑Zlan ‑bha 'wun ‑nu 'gü bhë ‑an ‑dhë. 'Kɛɛ yaa kë ꞊nɛ 'kpaakpadhɛ 'ö go 'kpongtaa 'iin 'piigbeedhɛ ‑nu 'ö 'wo ‑ya ‑sü 'ka 'kpongtaamɛ ‑nu ‑gɔ 'dhiö 'ö 'wo ‑ya ‑sü 'ka kö ‑an 'gü ‑yö ꞊siö'‑ bhë ꞊nɛ 'yi ‑an ‑bha 'kpaakpadhɛ ‑wun ꞊blɛɛ. 7 ‑Abi'; ‑a mɛ 'yi‑ ꞊blɛɛ 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha 'kpaakpadhɛ 'ö ‑bin ‑sü 'ka mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑gɔ bhë; ‑Zlan ‑ya ‑ya 'dhö 'dhiö kö 'kpongtaadhɛ yaa kë ꞊kun kö ‑yaan kë kwa ‑bha 'tɔbhɔdhe 'ka yi 'ö 'kwa dho ‑da ‑a 'ka ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑sü bhë ‑a 'gü bhë ‑a 'ka. 8 Yö ꞊ga 'ö 'piigbeedhɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa zö bhë 'ö ‑an gbɛ yaa‑ dɔ bhë; 'ö bhii ꞊ya kë ꞊nɛ ‑wa ‑dɔ ‑bezë, kö waa 'dho kwa Dëmɛ 'tɔbhɔsüzë bhë, ‑a dɔ ‑gaatalü ‑bha. 9 ‑A ‑wun 'gü, pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: Pë 'ö mɛ gbɛ 'yan yaa ‑da ‑a 'gü do, 'ö yaa‑ ‑taɔ ma do, pë 'ö mɛ gbɛ ‑zo yaa ‑lo ‑a ‑ta 'gbɛɛdhö bhë, ‑Zlan ꞊yaa‑ ‑wun yö 'ko 'dhiö ö ‑bha mɛ ‑nu 'wo‑ ‑dhɔ ‑kë ‑a 'ka bhë ‑an ‑dhë. 10 Pë 'ö 'dhö bhë, ‑Zlan ‑yö bɔ ‑Zuu 'slööslö 'gü 'ö 'dhɛ bho ‑a ‑ta kwa ‑dhë; ka gia‑ ka‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ‑Zuu 'slööslö 'ö bhë ‑yö ‑dhɛ ‑yö 'wun ‑nu 'saadhö 'gü; ‑kɔ do bhë 'ö ‑dhɛ yöë ‑Zlan ‑bha 'wun ‑nu 'ö‑ yö 'ko 'dhiö 'ö 'wo ‑bin ‑sü 'ka 'fɛfɛdhö ‑an 'gü. 11 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'kwa mɛ ‑nu 'sü do do 'ka, mɛ 'ö ‑dhö, 'wun 'ö‑ ꞊zuö' 'gü bhë, mɛ 'kpaan gbɛ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha ‑yaan dɔ, 'ö yaa kë yö ‑de gia‑ ‑a 'ka, ‑kɔ do bhë 'ö‑ 'ka ‑Zlan ‑bha 'ka 'pö; ‑Zuu 'slööslö 'ö go ‑a 'piö bhë ꞊nɛ 'ö 'wun ‑nu 'wo ‑gban ‑a ‑bha bhë 'ö ‑an dɔ. 12 Yö ꞊ga 'ö kwa 'kwa bhë, ‑Zuu kwa ‑gɔ bhë, 'yaa 'kpongtaa ‑zuu 'ka. ‑Yö ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö ‑a 'ka ‑yö kë 'pö kö pë 'saadhö 'ö ‑Zlan ‑ya nu kwa ‑dhë bhë 'kwaan‑ dɔ. 13 'Ö 'yi mɛ ‑nu ꞊daan' ‑na ‑an ‑wun 'ka bhë; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë mɛ ‑nu ꞊daan' 'yi‑ wo ‑na bhë 'yiëë‑ kë mɛ 'bhee‑ ‑bha 'wundɔdhe 'gbloo 'piö; ‑yö ‑kë ꞊zian' 'wun ‑nu 'ö ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö bhë 'ö‑ dɔ ‑na yi 'dhii bhë ‑a 'ka. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö ꞊ya kë 'ö 'yi 'wun giagia ‑nu 'wo ‑gban ‑Zlan ‑bha bhë 'ö 'yi ‑an 'zü pöë mɛ ‑nu 'ö ‑Zuu bhë 'ö ‑an 'gü bhë ‑an ‑dhë.

14 ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö bhë, mɛ 'ö 'yaa‑ 'gü, yaa ‑mɔa kö 'wun giagia ‑nu 'wo go ‑Zuu bhë ‑a 'gü ‑yö ‑an ‑gɛn ma, 'ö tɔɔ ‑a ‑bha 'ka 'wun ‑nu 'wo bhë ‑wo 'blɔɔn‑ ‑wun ‑nu 'ka; yaa 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑ya ‑gɛn ma, bhii ‑wo 'wun ‑nu ‑bho 'kou ‑kë ‑Zuu 'ö bhë ‑a ꞊kwaa'. 15 Mɛ 'ö ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö bhë 'ö‑ 'gü, ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan 'wun ‑nu 'saadhö ‑bho 'kou kë, 'kɛɛ mɛ gbɛ yaa 'dho ‑a ‑bha 'wun ‑dan 'kuë ‑kɔ ‑ga. 16 Bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: Mɛ 'ö dhö kwa Dëmɛ ‑bha ‑zotadhe dɔ kö ‑yaan pë ‑zɔn ‑a ‑dhë 'yaa 'dhö. ‑Yö 'dhö, 'kɛɛ 'ö kwa 'kwa bhë, Klito ‑bha ‑zotadhe ‑yö kwa 'gü; ka‑ ‑yö bhë ꞊a?

3

'Wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑bha

1 N dhegluzë ‑nu, 'wun gia‑ 'ka, 'wun ‑nu 'a‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë bhë, n 'ka‑ ꞊blɛɛ' ꞊nɛ mɛ 'wun ꞊blɛɛ mɛ ‑nu 'ö ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö 'ö ‑an 'gü bhë ‑an ‑dhë; 'a‑ ‑blɛɛ ka 'ka ꞊nɛ ‑dhɛ 'wo‑ pö ‑a ‑bha 'kpa mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan dɔ wo ‑mü 'iin 'në 'sɛɛn‑ ‑nu ‑mü ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü ‑a 'dhö. 2 ‑A ꞊tɛi' ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'wo 'në ‑nu 'dhi gba ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö. 'Nɔnɔ ꞊nɛ 'a‑ nu ka ‑dhë; n 'ka ‑bhöpë giagia nu ka ‑dhë, bhii ka ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bhö ‑sü ‑bha; 'ö dɔ ‑de 'kwa‑ wo ꞊nɛ 'ö ka ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha ꞊kun. 3 ‑A ‑gɛn tɔɔ ka ꞊tun 'ta sü ꞊nɛ mɛ 'ö 'waa ‑Zlan dɔ ‑an 'dhö. Pë ‑kë 'a‑ pö 'dhö bhë 'ö tɔɔ ꞊druɛi ‑kë 'kuë‑ ‑sü waa‑ ‑dɔn ‑bho 'kuë ‑sü ‑wo ꞊tun ka ziën. Pë ‑nu 'wo bhë, ‑wa ‑zɔn ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan dɔ ‑an 'ta 'sü ‑kɔ 'ö 'ka‑ ‑ta bhë; 'ö‑ ‑de 'dhö 'dhö bhii mɛ 'bhee‑ wɔ ‑kɔ yaa ꞊nɛ 'ö bhë. 4 Ka ziën mɛ ꞊ya bɔ ‑de ꞊yaa‑ pö: «A ‑bɔ Pɔlö 'ka», 'iin ‑a mɛ do 'bhaa ꞊ya bɔ ‑de ꞊yaa‑ pö: «A ‑bɔ Apolɔsö 'ka» kö ka 'wun kë ‑kɔ 'yaa ꞊tun ꞊nɛ mɛ 'bhee‑ kë ‑kɔ 'dhö a?

5 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'kwa ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü ‑së 'ka, dö ‑mü Apolɔsö 'ka 'iin dö ‑mü Pɔlö 'ka 'pö e? ‑Zlan ‑bha yuökëmɛ ‑nu 'kpaan, 'ka bɔ ‑an ‑ta 'ka Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ wo ‑mü. Mɛ 'ö ‑dhö pë 'ö dɔ ‑a ꞊tian' 'ö kwa Dëmɛ ‑ya nu ‑a ‑dhë kö ‑yaan kë ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë. 6 ‑Kwaa ‑zɔn pë ta ‑sü 'ka, 'kwa ‑dhɛ ‑ga ‑a 'piö 'dhɛ! N ‑ma tɔɔ 'lü 'në ta ‑sü. Apolɔsö ꞊nɛ 'ö 'yi ‑lo ‑a ‑ta; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ‑Zlan ꞊nɛ 'yö‑ ‑kë 'ö 'lü 'në ‑nu 'wo bhë, 'wo ꞊kpɛa. 7 ꞊Ya kë 'dhö kö mɛ 'ö pë ta waa‑ mɛ 'ö 'yi ‑lo pë ‑ta ‑an ‑bha ‑dɔ ‑dhɛ gbɛ 'yaa‑ 'gü. Bhii ‑Zlan do ꞊nɛ 'ö‑ 'plɛ ‑gɛn ‑yö go ‑a 'gü, 'ö tɔɔ yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë 'ö 'lü 'në ‑nu 'wo bhë 'wo ꞊kpɛa. 8 Kö mɛ 'ö pë ta waa‑ mɛ 'ö 'yi ‑lo pë ‑ta waa kë mɛ do 'ka e? Bhii mɛ gbɛ yaa ziö ö 'bha ‑ta. Mɛ 'ö ‑dhö ‑Zlan ‑dho ‑a 'kian nu ‑a yuö kë ‑kɔ ‑bha. 9 Yi 'pö, yi ‑nu 'ko ‑dhë ‑mɛ ‑nu 'ka ‑Zlan ‑bha yuö kë ‑sü 'gü, 'ö ka ‑zë, 'ka ‑Zlan ‑bha ꞊bhlöödhɛ 'ka; 'ö 'ka‑ ‑bha 'kɔ 'ka 'pö. 10 Kë‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑yö ö ‑bha yuö ‑sü 'ö‑ dɔ n kwɛɛ 'ö yuö bhë 'a‑ ‑kë ꞊nɛ 'kɔdɔmɛ ꞊kwɛɛ' ‑së ‑zë 'dhö, 'ö 'kɔ bhë 'a‑ ꞊gban 'lü ‑nu ‑gban. ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö, 'ö mɛ gbɛ ‑yö nu 'ö 'kɔ bhë 'ö‑ dɔ. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë mɛ 'ö ‑dhö, ‑yö ö ‑zo ‑kë ö ‑de 'piö 'kɔ ꞊luu' ‑kɔ ‑wun 'gü. 11 Bhii mɛ 'ö 'kɔ ‑gban 'lü ‑nu 'dhö ‑gban ‑sü 'ka ‑a 'gü 'ö tɔɔ Yesu Klito. ꞊Ya kë 'dhö kö mɛ gbɛ yaa 'dho ꞊gban 'lü ‑nu gbɛ ‑gban gbɔ 'kɔ bhë ‑a dɔ ‑sü 'gü. 12 Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑dho 'sënng ‑nu, 'wëü‑ ‑nu waa‑ ‑guö 'yanbhɔsüzë ‑nu sü kö ‑waan dɔ 'kɔ ‑gban 'lü ‑nu bhë ‑an ‑ta, 'ö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo 'lü ‑nu waa‑ ‑mlü ‑gbo ‑nu sü 'wo 'kɔ dɔa. 13 'Kɛɛ mɛ 'ö ‑dhö, ‑a ‑bha yuö ꞊kaa' ‑pë ‑nu ‑wo ‑dho yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü ‑Zlan ‑bha zakanyi 'ka; 'ö tɔɔ ‑an 'plɛ ‑dho bɔ siöö yi bhë ‑a 'ka 'ö mɛ 'ö ‑dhö 'ö‑ ‑bha yuö pin ‑yö yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü. 14 'Ö tɔɔ mɛ 'ö 'kɔ dɔ 'kɔ ‑gban 'lü ‑nu bhë ‑an ‑ta, 'ö ꞊ya bɔ siöö, 'ö‑ 'gü yaa ꞊siö', kö ‑a 'kian ‑dho nu. 15 'Kɛɛ mɛ 'ö‑ ‑bha 'kɔ dɔ pë ‑nu bhë 'ö ‑an 'gü ꞊ya ꞊siö'‑ 'siö ꞊kwaa' kö ‑a 'kian 'yaa 'dhö; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, yö gia‑ ‑yö ‑dho dha; 'kɛɛ ‑a ꞊tɛi' ‑yö ‑dho kë ꞊nɛ ꞊dhɛ 'ö dha ‑a ‑bha 'siö ‑gɔ ‑a 'dhö.

16 ‑Yö ka 'yaan 'ka ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha 'kɔ ‑mü ka 'ka; 'ö ‑Zlan ‑bha ‑Zuu 'dhö ‑ya ‑sü 'ka ka 'gü. 17 Kö ‑kaa dɔa ꞊nɛ mɛ ꞊ya ‑Zlan ‑bha 'kɔ bhë ‑a 'wü, ‑Zlan ‑dho mɛ 'ö 'dhö bhë ‑a 'gü ꞊siö' 'pö bhii ‑Zlan ‑bha 'kɔ ‑yö 'slööslö, 'ö 'ka‑ ‑bha 'kɔ 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka.

18 ꞊Kun ‑kë 'ö mɛ gbɛ ‑yö ö ‑de ‑püö ‑a pö ‑sü 'ka ö ‑de ꞊zuö' 'gü ꞊nɛ ö 'kpaakpa. ꞊Yö ‑së ꞊zian' kö ‑yö ö ‑de kë ꞊nɛ mɛ 'ö 'yaa 'kpaakpa ‑a 'dhö 'kpongtaamɛ ‑nu wö 'dhiö kö 'kpaakpadhɛ 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑yaan kë ‑a ‑gɔ. 19 Bhii 'kpaakpadhɛ 'ö 'kpongtaa zö bhë ‑yö 'blɔɔn‑ ‑pë 'ka ‑Zlan wö 'dhiö. ‑A ‑wun 'gü pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: ‑Zlan ‑yö 'kpaakpamɛ ‑nu ‑kun 'sɔ 'gü wo ‑de ‑gɔ 'kplaakpladhɛ ‑ta. 20 'Ö‑ pö 'zü: Kwa Dëmɛ ‑ya ꞊dɔa' ꞊nɛ 'kpaakpamɛ ‑nu ‑bha ‑zotadhe ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö. 21 ‑A ‑wun 'gü, kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö ö ‑bha ‑kë 'gɔugɔ ‑sü ‑gɛn ‑gban mɛ 'bhee‑ 'gü; bhii pë 'saadhö ‑yö ‑dɔ ka ‑bha 'ka. 22 ‑Yö Pɔlö 'piö oo, ‑yö Apolɔsö 'piö oo, ‑yö Piɛɛ 'piö oo, ‑yö 'kpongtaadhɛ, ‑këdhösü, ꞊dɛɛ ‑pë waa‑ ꞊dhia' 'piö ‑pë, waa‑ ga ‑nu ‑an 'plɛ ‑wo ka ‑bha 'ka. 23 'Kɛɛ ka ‑zë, ka Klito ‑bha 'ka, 'ö Klito ‑de 'pö 'ö ‑Zlan ‑bha 'ka.

4

'Wun 'ö ‑gban Klito ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑bha

1 ꞊Ya kë 'dhö kö ka ꞊dua' ‑mü 'kaan‑ yi ‑ga ꞊nɛ Klito ‑bha yuökëmɛ ‑nu 'ö 'wun giagia ‑nu 'wo ‑gban ‑Zlan ‑bha 'ö 'wo ‑bin ‑sü 'ka 'wo dɔ ‑sü 'ka yi kwɛɛ kö 'yiën‑ ‑an ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ‑an 'dhö. 2 Pë ꞊ya kë 'wo‑ ‑dhɛ mɛ 'ö 'wun 'dho ‑lo ‑sü 'ka ‑a kwɛɛ ‑a ‑gɔ 'ö tɔɔ ‑yö kë ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑mɛ 'ka. 3 ꞊Ya kë n ‑ma 'ka, za ‑dɔ mɛ ‑bha ‑sü 'ö go ka 'piö 'iin 'ö go zadɔmɛ ‑nu 'piö bhë yaa 'dho n ꞊zuö' 'to zlöö. Kë 'ö‑ wo 'pö bhë yaa kë ꞊nɛ za 'ö n ‑ma bhë ma ‑de ꞊nɛ 'a‑ ‑kan. 4 ‑Yö 'wun gia‑ 'ka 'pö ꞊nɛ n ꞊zuö' yaa za dɔ n ‑ma 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë yaa kë ꞊nɛ pë 'wo‑ pö kö ꞊ya kë 'dhö kö 'wun 'yaa n ‑ma yö ‑mü ‑a 'dhö. Kwa Dëmɛ ꞊nɛ 'ö tɔɔ mɛ 'ö‑ 'yan 'dhö n ‑ma. 5 ‑A ‑wun 'gü kö ꞊kun 'ö 'ka za 'kan ‑sü yi to 'dhiö 'ö 'ka za ‑lo mɛ tuö; ‑ka kwa Dëmɛ 'dhiö 'gan kö ‑yö nu; 'ö tɔɔ yi bhë ‑a 'ka pë 'ö ‑bin ‑sü 'ka ‑dhɛtiidhɛ 'gü, ‑yö ‑dho ‑a yö ‑dhɛpuudhɛ 'gü, 'ö mɛ 'bhee‑ ‑nu ꞊zuö' 'gü ‑wun ‑nu 'wo ‑bin ‑sü 'ka, 'ö ‑an yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü. Yi bhë ‑a 'ka, mɛ 'ö ‑dhö ‑a ‑bha 'tɔbhɔdhe 'ö ‑Zlan 'piö, ‑yö ‑dho ‑a yö.

6 N dhegluzë ‑nu, 'wun ‑nu 'a go ‑na ‑a ꞊blɛɛ' ꞊dhia ꞊nɛ, a‑ ‑gban yië‑ Apolɔsö yi ‑bha 'ö 'a‑ ꞊blɛɛ 'dhö kö ‑yaan kë ka ‑bha 'wun kë ‑kɔ ꞊zuan' 'ka. Kë‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ a‑ 'piö kö 'wun ꞊zuan' 'ö bhë 'ka bɔ ‑a ‑ta kö ka 'ta 'sü ‑kɔ ‑yö kë ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑wo ‑naa 'gü. Kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑bha ‑de ‑sü ꞊va ‑bɔa 'ka ‑mɛ ‑yö ‑kë ‑dhö, 'ö 'ka mɛ 'bhaa bho yunng (‑an dan 'ka‑ wo 'kuë ‑an ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo ‑bha bhë ‑a ‑wun 'gü). 7 Kë ‑dewo poo bhë, ü ‑kë ꞊bhlëzë mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑ta ꞊dhë ꞊ɛ? ‑Më 'ö ü ‑gɔ 'ö ‑Zlan yaa ü gbaa ꞊ɛ? ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ꞊nɛ ‑më ‑kë 'ü ü ‑de sü ꞊va pë ‑nu 'wo ü ‑gɔ ‑a ‑wun 'gü ꞊nɛ pë 'wo‑ pö gbaɔ 'yaa ‑mü ‑a 'dhö e?

8 ꞊Ao, 'ma‑ ma. Pë 'ö 'ka ‑ya ‑a ꞊wuën', ꞊ya kë ka ‑gɔ 'saadhö! 'Ka kë ꞊bhɔɔzë 'saadhö! 'Ka kë ‑gludë ‑nu 'ka, 'kɛɛ kö yi ‑zë 'yiëë‑ 'ka. ꞊Ɛɛ, ꞊ao'! ‑Gludëdhɛ 'ö bhë ‑kaa ‑a ‑de kë kö 'yiën‑ kpa ka ‑bha 'kwaan‑ kë kwa 'ko ꞊bhaa. 9 Bhii ‑yö ‑kë n 'gü ꞊nɛ, mɛ 'yi Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'ka ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö yi ‑ya ‑dɔdhɛ ‑kaanta ‑bha. Yi ꞊tɛi' ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö ga ‑sü ‑za ꞊ya ‑lo ‑an tuö mɛ 'kpɛkpɛ wö 'dhiö ‑an 'dhö. 'Yië kë 'kpongtaamɛ ‑nu 'plɛ waa‑ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'plɛ ‑an ‑bha ‑ga ‑pë 'ka. 10 Yi 'blɔɔnmɛ 'ka Klito ‑wun 'gü; 'kɛɛ ka ‑zë, ka 'kpaakpa Klito 'gü ꞊zian'; yi 'pö ꞊faan' 'yaa yi ‑gɔ, 'kɛɛ ka ‑zë ka 'gü ꞊ya kë 'gbee‑; yi 'pö, ‑wo 'yan ꞊ziö' ‑kë yi 'ka, 'kɛɛ ka ‑zë ‑wo ka ꞊bhlë ‑ya. 11 Dɔ 'kwa‑ wo ꞊dɛɛ ‑yi ꞊nɛ ‑a 'gü yi 'klo ꞊tun bhɔ din waa‑ 'yi mü ‑dhɔ ‑an ‑wun 'gü; ‑kë ‑bha ‑sɔ 'yaa yi ‑gɔ; yi ‑ma ꞊nɛ 'wo ꞊tun ‑a wo; ꞊ziö' 'ziö ꞊nɛ 'yi‑ wo ꞊nëdhö, 'ö tɔɔ yi ‑ya ‑dhɛ kpinngdhö 'yaa 'dhö. 12 ꞊Sëëbhodhe ꞊nɛ 'yi‑ sü yuö kë ‑sü 'ka kö 'yiën‑ yi ‑bha ‑tosiadhe ‑kë ‑a ‑ta ‑pë yö ‑a 'gü. ꞊Wa 'si bho yi ‑gɔ, 'dhuë‑ ꞊nɛ 'yi‑ kpɔ ‑an ‑bha; ꞊wa 'klobhɔdhe wɔ yi ‑ta, yi‑ ‑bun; 13 ꞊wa 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ yi 'ka, ‑a ‑daa kë ꞊nɛ 'yi‑ wo ‑an ‑gɔ 'bha ‑dhɛ 'gü. ‑Wo ꞊tun yi ‑ga ꞊nɛ mɛ ꞊suu'‑ yaazë 'wo 'kpongtaa 'ö ‑an ꞊bhlë gbɛ 'yaa ‑an ‑bha ‑an 'dhö.

14 N 'ka 'sëëdhɛ ꞊nɛ ‑a bɔ kö lë‑ ‑yaan 'kpɔ ka ‑ta, 'kɛɛ kö 'aan‑ ka 'paan bho ꞊nɛ ma 'në ‑nu 'ö ‑an ‑dhɔ ‑yö n ‑kë ‑an 'dhö. 15 Bhii 'kö ‑kë ꞊nɛ 'dhiö ‑sü ka 'ka ‑mɛ ‑wo ‑vuu 'gɔɔ‑ do Klito 'gü, ‑yö kë ka 'yaan 'püë‑ wo ꞊nɛ ka dë ‑yö do; 'ö tɔɔ 'wun 'ö ‑gban ka ‑bha ‑këdhösü 'ö Yesu Klito 'gü ‑a ‑bha bhë, ma ꞊nɛ 'a tɔɔ ka dë 'ö 'wuntaɔsë bhë 'ö bɔ n ‑ta 'ö 'ka‑ ma. 16 ꞊Dhɛ 'ö 'pö, pë 'a‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ 'ö tɔɔ 'ka n 'sü ka ‑bha 'wun ꞊zuan' 'ka ka wɔ ‑kɔ 'gü. 17 Pë 'ö ‑kë 'ö n gbö ‑dhɔkësüzë Timote 'ö ‑klu ‑sü 'ka Dëmɛ ‑bha bhë 'ö 'a‑ bɔ ‑na ka ‑dhë 'ma 'ö bhë, ‑yö kë 'dhö kö ‑yö ka ‑zo ‑büö ma 'wun 'zü ‑gbandhɛ ‑nu 'wo 'dhiö 'sü ‑na n 'ka Yesu Klito 'gü bhë ‑an 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'a ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'saadhö ꞊daan' ‑na ‑a 'ka ‑dhɛ 'saadhö 'gü ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ziën bhë ‑a 'dhö.

18 Mɛ 'bhaa ‑nu 'wo ka ziën ‑wo wo ‑de 'sü ‑na ꞊va ꞊nɛ n 'ka 'dho nu ka 'piö 'ma. 19 'Kɛɛ a nu ‑na 'ma ‑dëüwo, kö kwa Dëmɛ ꞊ya 'we ‑a ‑bha, ‑yö kë 'dhö kö ‑desüvamɛ ‑nu 'ö 'a ‑an ‑wo ma ‑na bhë kö 'aan‑ ‑an dɔ; 'aan‑ ‑an ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü dɔ 'pö, 20 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun 'plɛ kun tɔɔ 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo ‑nu 'kpaan, ‑ya këpë ‑nu 'ka 'pö. 21 ꞊Ɛɛ, 'kwa‑ ma. ꞊Dhɛɛ' ‑yö n ‑gɔ 'aan‑ 'kpɔ. Ka‑ 'piö kö 'a nu ka 'piö 'ma ‑klaaga 'ka 'iin 'a nu n ‑kɔ 'kpaan 'ka ‑dhɔ waa‑ ‑kë 'lëëlë ‑sü ‑an 'ka e? (‑A ‑mlë 'ka‑ 'piö e?)

5

'Wun ‑go zian‑ ‑sü ‑zë ‑bha ‑da ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ ‑sü

1 'Wun 'a‑ ma ‑na ‑dhɛ 'saadhö 'gü ꞊nɛ, ‑yö 'wun 'ö ꞊sɔɔn yaa ‑go zian ‑sü ‑zë 'ö mɛ ‑nu ‑de 'waa ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka 'ö waa 'dho ‑a ka bhë ‑a 'ka ka ziën. 'Ö tɔɔ mɛ do ‑yö ka ziën 'ö waa‑ ö dë bɔɔ 'wo wo 'ko 'piö. 2 'Ö 'wun ꞊suu'‑ bhë, 'ka‑ ꞊gaa' 'dhö 'ö 'ka ka ‑de sü ꞊va. Pë 'ka dho ‑a kë ‑bezë ꞊zian' 'ö tɔɔ 'më 'ö dhoë‑ wo ka 'ka 'ö ꞊ya kë 'dhö mɛ bhë 'ka‑ bho ka ziën. 3-4 ꞊Ya 'to n ‑ma, 'kö ‑kë ꞊nɛ a ka 'ka ꞊gbiin n mɛdhɛ 'gü, n ꞊zuö' ‑yö ka 'piö 'ma. 'Kɛɛ mɛ 'ö pë ‑nu ‑kë 'dhö bhë, ‑a ‑wun bhë 'ma‑ 'kan 'saadhö kwa Dëmɛ Yesu 'tɔ 'gü ꞊nɛ ꞊dhɛ 'wo‑ pö ‑a ‑bha giagia 'ka ꞊nɛ a ka 'piö 'ma ‑a 'dhö; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ꞊ya kë ꞊nɛ 'ka 'dho ka 'ko ꞊bhaa 'ö ma ‑de 'pö 'ma kë ka 'piö 'ma n ꞊zuö' 'gü, 'piigbeedhɛ 'ö go kwa Dëmɛ Yesu 'piö bhë ‑yö ‑dho kë kwa ziën. 5 Kwa ‑wo ‑yö kë do kö mɛ bhë 'kwaan‑ dɔ Satan kwɛɛ kö ‑yaan 'klo bhɔ ‑a bun 'gü, ‑yö kë 'dhö kö ‑a nii ‑yaan dha kwa Dëmɛ Yesu ‑bha zakanyi 'ka.

6 'Wun 'ö 'ka‑ kë ‑na ka ‑bha ‑de ‑sü ꞊va ‑wun 'ka bhë 'yaa ‑së. Kë‑ wo bhë ‑a ꞊tɛi' 'pö kaa‑ dɔ ꞊nɛ ꞊bluubhɛɛpë 'teete ‑yö 'bluu‑ ‑bhla bhë ꞊ee? 7 ‑Ka ꞊bluubhɛɛpë zii 'ö ꞊sɔɔn yaa 'ka bhë ‑a bho ka ‑bha kö 'kaan‑ kë 'slööslö! ꞊Ya kë 'pö ka ‑dho kë ꞊nɛ 'bluu‑ 'yi ‑dëü 'ö‑ ꞊bhɛɛpë 'yaa‑ 'piö bhë ‑a 'dhö. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ma 'pö a‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ ka‑ ‑mɛ ‑nu 'ka. Bhii 'ö tɔɔ kwa ‑bha Paakö 'wlaan‑ kë ‑sü zü ꞊ya dɔ 'saadhö; yö ꞊ga 'ö Klito ꞊ya kë sla‑ bhë ‑a ꞊bhoë' 'bhlanë 'ö ‑ziö kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑ta bhë ‑a 'ka bhë. 8 Kö ‑kwa ꞊zuögludhi kë; 'kɛɛ ꞊kun ‑kë 'kwa‑ ‑kë ꞊bluu'‑ 'ö‑ ꞊bhɛɛpë zii 'ö ‑kë ꞊sɔɔn yaa waa‑ 'wun ‑go zian‑ ‑sü ‑zë 'ka bhë 'ö‑ 'piö bhë ‑a 'ka. ‑Kwa kë ꞊zian' ꞊nɛ ꞊bluu'‑ 'ö‑ ꞊bhɛɛpë 'yaa‑ 'gü 'ö ‑kë ꞊bluu'‑ 'ö ‑de ‑ta, 'ö 'wun giagia 'ka bhë ‑a 'ka.

9 'Sëëdhɛ 'a‑ bɔ ka ‑dhë bhë, pë 'a ‑ya ‑a 'gü yö kun tɔɔ kö ꞊kun 'ka 'bhadhɛ kun mɛ ‑nu 'wo ‑tosiadhe kë ‑na 'wun ‑go zian‑ ‑sü ‑zë kë ‑sü 'gü bhë ‑an 'ka a? 10 N ‑ma ‑zotadhe kun tɔɔ mɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa, 'wo 'wun ‑gɔ ‑bho zian‑ ‑mɛ ‑nu, ‑ya pë ‑dhɔ 'ka ‑mɛ ‑nu, ꞊kwaanmɛ ‑nu, waa‑ gbapë gbamɛ ‑nu ‑an 'ka bhë, 'ka ziö ka 'ko ‑nu ‑ta, 'ka 'san giagia 'ka ka 'ko ‑nu 'ka. N ‑ma ‑zotadhe yaa 'dho 'dhö. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑yö 'dhö ‑bezë kö ka ‑dho go 'kpongtaa. 11 'Kɛɛ pë 'a‑ 'piö 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'wo wo ‑de ‑dhɛ ‑na Klito ‑bha mɛ ‑nu 'ö 'wo 'wun ‑nu ‑gɔ ‑bho zian‑ ‑mɛ ‑nu, ‑ya pë ‑dhɔ 'ka ‑mɛ ‑nu, gbapë gbamɛ ‑nu, 'si ‑bho mɛ ‑gɔ ‑mɛ ‑nu, yɔmümɛ ‑nu waa‑ ꞊kwaanmɛ ‑nu ‑an 'ka bhë, 'ka 'kan ‑an ‑bha ꞊zian'! Kö ꞊kun 'ö ka ‑nu 'ka pë ‑nu ‑bhö ka 'ko ꞊bhaa ‑dewo poo.

12-13 Ma ‑më ‑de 'ö mɛ ‑nu 'waa Klito ‑bha mɛ 'ka 'ö ‑an ‑bha kö 'aan‑ za dɔ ‑an ‑bha; ‑Zlan ꞊nɛ 'ö dho ‑an ‑bha za kan. Mɛ ‑nu 'ö 'ka dho ‑dhɛ ‑ga ‑an këwun ‑nu 'piö 'wo tɔɔ ka kpö 'gü ‑mɛ ‑nu ꞊zian'; bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: ‑Ka mɛ 'gluyaazë kë ‑yö 'go ka ziën.

6

Mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan dɔ ‑an ‑bha mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan ‑bha 'ka ‑an ‑bha za 'kan ‑sü

1 ‑Më ‑kë 'ö mɛ ꞊ya kë ka ziën, 'ö‑ ‑bha 'wun ꞊ya kë ö dheglumɛ ‑bha, 'ö 'yaa dhoë ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'piö, 'ö dhoë ꞊zian' zakanmɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan dɔ ‑an 'piö e? 2 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑wo ‑dho za dɔ 'kpongtaamɛ ‑nu ‑bha za kan. Ka 'ö 'ka dho 'kpongtaamɛ ‑nu ‑bha za 'kan bhë, ‑yö ‑kë ꞊dhë 'sa 'ö 'wun pë 'toutou ‑nu bhë 'wo ‑kë ka ziën 'ö 'kaa ‑mɔ ‑a ‑bha 'ka ‑an 'kan ꞊nɛɛ? 3 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ kwa ‑dho ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑bha za kan; 'yö mɛ 'ö 'kwa bhë, ‑më ‑kë 'ö kwaa 'dho ‑mɔ 'wun ‑nu 'wo 'kpongtaa zö ‑an ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha ‑ɛ? 4 'Kɛɛ kö 'wun ‑nu ꞊wa ‑da ka ziën 'sa, 'ö zakanmɛ ‑nu 'ö ‑an ‑bha pë gbɛ 'yaa ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑bha 'piö bhë 'ka ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë! 5 A‑ ‑blɛɛ 'dhö! 'Wun bhë ‑yö ka ‑bha lë‑ ‑wun 'ka. A‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ mɛ 'ö 'kpaakpa 'ö ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö 'wun ‑nu bho dhegluzë ‑nu ziën ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö kë ka ziën 'ma. 6 ꞊Ya kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, kö ‑yö ‑dhɛ ‑ma ‑kun zlöö kö 'wun ꞊ya ‑da dhegluzë ‑nu ziën, kö ‑wo 'dho wo 'ko ‑nu 'ka zakanmɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan dɔ ‑an 'dhiö a?

7 Ɛɛ, 'ö ka‑ ‑yö bhë ꞊a! ‑A ‑de pë ‑nu 'kwa 'we ‑na ‑an 'ka bhë ‑an ‑bha ‑da ka ziën ‑sü bhë ‑ya ‑zɔn ꞊nɛ ka ‑kɔ ꞊ya 'kun 'wun kë ‑sü 'ka. 'Ö bhii ‑më ‑kë 'ö 'wun 'toutou ‑nu 'wo bhë 'kaa ‑an 'to ka ziën 'iin 'ö 'kaa ka ꞊kwaa' ka ‑de ‑zü 'waa ka ꞊kwaan ꞊ɛn? 8 'Ö ka ‑zë 'ö 'wun 'yaa kpengdhö 'ka ‑an ‑kë; 'ö 'ka ꞊kwaan ‑nu wo ka dhegluzë ‑nu ‑gɔ ꞊zian' 'zü a! 9 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ pë yaakëmɛ ‑nu waa 'dho ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü. A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë 'dhö ‑wa! 'Wun ‑gɔ ‑bho zian‑ ‑mɛ ‑nu, kwiga gbamɛ ‑nu, ‑dadhepiömɛ ‑nu, mɛ ‑nu ‑bha gɔɔn‑ ꞊mɛɛ' ‑dhe ‑nu, 10 gɔɔn‑ ‑nu ‑bha ‑wɔ 'kuë ‑sü kë ‑mɛ ‑nu, ꞊kwaanmɛ ‑nu, ‑ya pë ‑dhɔ 'ka ‑mɛ ‑nu, yɔmümɛ ‑nu, 'sibhomɛ ‑nu, mɛzëmɛ ‑nu 'wo bhë 'töüdhö, ‑a mɛ gbɛ yaa 'dho ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü. 11 Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ka ziën 'ö ‑an wɔ ‑kɔ ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ ꞊suu'‑ bhë ‑a 'dhö kö waa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊kun. 'Kɛɛ 'ka kë 'slööslö ꞊sɔɔn yaa ‑gɔ; 'ka kë ‑ya ‑de ‑ta ‑mɛ 'ka ‑Zlan ‑bha 'ka; 'ka bɔ kwa Dëmɛ Yesu Klito 'tɔ waa‑ ‑Zuu 'ö go kwaa‑ ‑Zlan 'piö bhë ‑an ‑ta, 'ka kë kpengdhö ‑Zlan ‑bha 'ka.

'Wun 'ö ‑gban ‑zo ‑kë ‑de bun 'piö ‑sü ‑bha ‑Zlan ‑bha 'ka

12 Mɛ ꞊plëëzë ‑wo ka ziën 'ö ꞊ya kë 'wo‑ pö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, pë 'ö ‑dhi mɛ ‑dhë, ‑wo ‑mɔ ‑a ‑bha ‑wa kë. ‑Yö 'dhö, 'kɛɛ pë 'saadhö 'plɛ kë ‑sü 'yaa ‑së. A ‑mɔa kö 'a‑ pö 'dhö 'püë‑ wo; 'kɛɛ n 'ka 'dho n ‑de kë pë gbɛ ‑bha ꞊nua 'ka. 13 'Wun ꞊zuan' do 'bhaa 'ö tɔɔ 'wun 'ö ‑gban ‑bhöpë ‑bha bhë; 'ö ꞊ya kë ka‑ ‑pö: «‑Bhöpë 'dhodhɛ tɔɔ kwa 'guu; kö 'gu ‑bha tɔɔ ‑bhöpë.» ‑Yö 'dhö, 'kɛɛ kwaa 'dho pë ‑bhö 'kwaan‑ ‑a ziö ꞊gɔü'; 'ö tɔɔ ‑bhöpë 'ö bhë pë 'ö‑ ‑wun 'dho 'gbee‑ 'ö ‑ziö ‑a 'ka pë 'plɛ ‑ta yö kun; bhii pë ꞊plɛ 'wo bhë ‑Zlan ‑dho ‑an 'gü ꞊siö'‑ do do 'ka. Mɛ 'bhee‑ bun 'ö bhë 'pö yaa ‑da kö ‑yaan kë 'wun ‑nu ‑gɔ ‑bho zian ‑sü ‑zë ‑nu ꞊kaa' ‑pë 'ka. ‑Yö ‑dɔ kwa Dëmɛ ‑bha dɔ 'ka 'ö Dëmɛ ‑de 'pö 'ö bun ꞊kɔɔnmɛ 'ka. 14 ꞊Ya kë 'dhö bun 'ö ‑Zlan ‑yö kwa Dëmɛ ‑bha bho ga 'gü bhë, ‑yö ‑dho kwa ‑bha bho ga 'gü 'pö 'ö ‑këdhösü nu ‑a ‑dhë ö ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa'.

15 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ka bun ‑nu 'wo tɔɔ Klito dɔ ‑nu. ꞊Ya kë 'pö kö a ‑dho Klito bun dɔ ‑nu do sü 'aan‑ kë ꞊sɔɔn yaa ꞊kaa' ‑pë 'ka a? 16 ‑Abi' 'gbɛɛdhö! 'Ö tɔɔ gɔɔn‑ 'ö waa‑ ꞊sɔɔnkëdhe ꞊wa wɔ wo 'ko 'piö kö ꞊wa kë mɛ ‑lü do 'ka ꞊nɛ bhë bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: Mɛ ꞊plɛ 'wo bhë ‑wo ‑dho kë mɛ ‑lü do 'ka. 17 Yö ꞊ga 'ö mɛ 'ö ꞊ya kpa kwa Dëmɛ ‑bha 'ö wo ‑nu 'wo ‑kë ‑Zuu do 'ka.

18 ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö 'ka dho ꞊duë 'wun ‑yö yaan ‑sü kë ‑sü ‑dhë 'ö tɔɔ ꞊sɔɔn yaa mɛ 'ö pin dho to mɛ ‑lü ‑bha ‑yaan ziö ‑a mɛ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑ta 'yaa 'dhö; bhii mɛ ꞊ya ꞊sɔɔn kë kö ꞊ya ꞊sɔɔn yaa kë ö ‑de bun 'ka. 19 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ka bun 'ö tɔɔ ‑Zuu 'slööslö ‑bha 'kɔ. ‑Zuu bhë ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑ya nu ka ‑dhë 'ö ‑ya ‑sü 'ka ka 'gü; ꞊ya kë 'dhö kö 'kaa ka ‑de ‑bha 'ka gbɔ. 20 Bhii ‑Zlan ꞊ya ka 'dhɔ ꞊sɔnng' ꞊va 'ka, kö ‑ka ka bun ‑nu kë ‑Zlan 'tɔ ‑bhɔ ‑a 'ka ‑pë ‑nu 'ka.

7

'Wun 'ö ‑gban gɔɔn‑ waa‑ dhe ‑an ‑bha wo 'ko 'sü ‑sü ‑bha

1 'Kwa yö 'wun 'ö ka‑ 'gü ꞊dhɛɛ' kpɔ n ‑gɔ 'sëëdhɛ 'ka‑ bɔ n ‑dhë ‑a 'gü bhë ‑a ‑bha; 'wun mɛ 'ö ‑gban dhe 'sü ‑sü ‑bha bhë, ꞊yö ‑së kö gɔɔn‑ 'ö ‑dhö ‑yö 'to 'kwɛa 'ka. 2 'Kɛɛ ꞊sɔɔn kë ‑sü 'ö ꞊ya ‑pɛn ꞊duö bhë ‑a ‑wun 'gü, ꞊yö ‑së kö gɔɔn‑ 'ö ‑dhö, ‑a bɔɔ ‑yö kë ‑dhö, kö dhebɔ 'ö ‑dhö, ‑a ꞊gɔn ‑yö kë ‑dhö. 3 Dhe ꞊gɔn ‑yö ‑dho pë 'ö dho ‑a kë ö bɔɔ ‑dhë ‑a kë; ‑kɔ do bhë ꞊nɛ 'ö dhebɔ ‑de 'pö 'yö dho pë 'ö‑ ꞊dua' 'ka ö ꞊gɔn buëndhö ‑a kaa ‑a ‑dhë. 4 Dhebɔ yaa 'dho ö ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun kë ö bun 'ka, 'ö tɔɔ ‑yö ‑ya ‑a ꞊gɔn ‑bha 'ka; ‑kɔ do bhë 'ö‑ 'ka 'pö gɔɔn‑ 'piö ꞊zian' bhii ‑a bun ‑ya bɔɔ ‑bha 'ka. 5 ‑A 'ke yaa kë ꞊nɛ ‑mɔ 'ka‑ wo ‑a 'gü 'ö 'ka 'töng sü 'ö 'ka ꞊bhɛa ‑a 'ka ‑Zlan ‑dhë, kö ꞊kun 'ö 'ka ‑kan 'kuë‑ 'ö mɛ 'ö ‑dhö 'ö ‑wɔ ‑dhɛ gbɛ 'gü. ꞊Ya kë ꞊nɛ 'töng bhë ꞊ya ziö, ka ‑bha ꞊sɛɛ' ‑yö kë do 'zü ‑dëüwo; ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö kaa ka ꞊zuökuënnudhɛ gbɛ yö gbɔ, 'ö Satan ‑yö ka ‑püö.

6 ‑A pö 'a‑ wo 'dhö bhë, yaa kë ꞊nɛ ka 'gbee‑ ‑ta 'a‑ wo ꞊nɛ ‑kaa kë ꞊nëdhö 'iin ‑a mɛ mɛ ꞊nɛ ‑kaa kë ‑kɔ 'bhaa mɛ ꞊nɛ ‑a 'gü. ‑Yö ka 'paanbhowo 'ka. 7 ‑Yö n ‑zo 'piö ‑be kö mɛ ‑nu 'saadhö ‑wo kë ꞊nɛ n 'dhö; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑Zlan ‑yö gbaɔ ‑kë kwa ‑dhë do do 'ka. Mɛ 'ö ‑dhö pë 'ö‑ ꞊tian' ꞊nɛ 'ö‑ yö.

8 Mɛ 'wo ꞊tun 'kwɛa 'ka waa‑ dhoo ‑nu 'ö 'wo ꞊gɛandhoo ‑nu 'ka bhë, ‑yö ‑dho kë ‑së kö ‑wo 'to 'dhö ꞊nɛ n 'dhö. 9 'Kɛɛ 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ waa ‑mɔ wo ꞊zuö' kuënnu ‑sü ‑bha, kö ‑wo wo 'kosüdhe waa‑ ꞊gɔɔn ‑an 'ka; 'ö tɔɔ 'yaa ‑së kö 'ka 'to 'kwɛa 'ka 'iin ꞊gɛan 'ka 'kɛɛ kö dhe ‑wun 'iin gɔɔn‑ ꞊ya ‑da ka ꞊zuö' 'gü.

10 Dhoo ‑nu kaa‑ ka ꞊gɔn ‑nu, ‑ka ka 'to kë ‑së 'ka ‑dhiodɔwo 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha; n ‑wo 'yaa ‑mü. Kwa Dëmɛ ‑ya ‑pö kö ꞊kun 'ö dhebɔ 'ö gwaan 'ö ‑kan ö ꞊gɔn ‑bha! 11 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑an ‑bha gwaan ꞊ya 'kan, kö ꞊kun 'ö ꞊gɔn gbɛ sü gbɔ; 'yaa 'pö kö ‑yö 'yɛ ö 'zü ‑yö nu ö ꞊gɔn 'piö. ‑Kɔ do bhë 'ö‑ 'ka ꞊gɔn 'piö 'pö. Yö 'ka 'dho ö bɔɔ bho 'blü!

12 Mɛ 'ka to, a‑ ‑pö ka ‑dhë n ‑de ꞊woë' ꞊nɛ: Mɛ 'ö Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ka, 'ö‑ bɔɔ 'yaa Klito ‑bha mɛ 'ka 'kɛɛ kö ‑a bɔɔ bhë ‑ya 'piö kö ‑wo 'to wo 'ko 'piö bhë, kö ꞊kun 'ö‑ bho 'blüü! 13 ‑Kɔ do bhë 'ö‑ 'ka dhebɔ 'ö Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑dhe 'ka 'ö‑ ꞊gɔn 'yaa‑ Klito ‑bha mɛ 'ka bhë ‑a 'piö 'pö. Yaa 'dho go ö ꞊gɔn 'piö 'kɛɛ kö yö ‑zë ‑ya 'piö kö 'wo 'to wo 'ko 'piö. 14 Bhii ‑Zlan 'yan ‑yö gɔɔn‑ 'yaa Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ka bhë ‑a ‑bha, ‑a ‑bha ‑to ö bɔɔ 'piö ‑sü 'gü ‑an ‑bha ‑kë dhe waa‑ ꞊gɔn ‑an 'ka ‑sü ‑wun 'gü; ‑kɔ do bhë 'ö‑ 'ka dhe 'ö 'yaa Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë ‑a ‑bha 'ka 'pö, 'ö bhii 'yaa 'pö ‑be kö ‑an ‑bha 'në ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑dho kë mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan ‑bha 'ka ‑an 'ka. 'Kɛɛ kö 'kwa ‑dhɛ ‑ga ‑a 'piö ‑së 'ka, ‑Zlan ‑kɔ ‑së ‑yö ‑an 'piö. 15 'Ö ꞊ya kë 'zü ꞊nɛ 'pian ꞊plɛ 'wo bhë ‑an 'piö, mɛ mɛ 'ö 'yaa Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë ꞊nɛ 'ö‑ 'piö kö 'ö 'kan ö 'bha ‑bha, kö ‑ya kë 'pö; 'kɛɛ Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ö bhë 'yaa ꞊nëng ‑sü 'ka 'wun ‑dhɛ mɛ bhë ‑a 'gü; 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑yö kwa ꞊dhɔɔ ‑kë kö 'kwaan‑ kë ꞊zuöyagluu 'gü. 16 Bhii 'ö tɔɔ bhi 'ü dhebɔ 'ka bhë, ü ‑dho ‑a ꞊tɛi' dɔ ‑më ‑bha ꞊nɛ ü ‑dho ‑a kë kö ü ꞊gɔn ‑yaan dha ꞊ɛ, 'iin bhi 'ü gɔɔn‑ 'ka bhë, ‑më 'ü dho ‑a dɔ ‑a ‑bha ꞊nɛ ü bɔɔ ‑dho dha ꞊ɛɛ?

'Ta ‑sü ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'gü

17 ꞊Ya 'kan 'wun mɛ bhë ‑a ‑bha, mɛ 'ö ‑dhö, ‑a wɔ ‑kɔ ‑yö kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö kwa Dëmɛ ‑ya ꞊yaa' ‑a ꞊zuö' ‑bha kö ꞊yaa‑ ꞊dhɔɔ kë ‑yaan kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ka bhë ‑a 'dhö. ‑Dhiodɔwo 'a‑ dɔ ‑na Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑nu 'gü ‑dhɛ 'saadhö ‑bha 'ö bhë. 18 Mɛ 'ö go 'bɔng kö yaa kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ka ꞊kun, 'ö ꞊ya kaa zlöö bhë kö ꞊kun 'ö ö ‑de ‑kë ꞊zuö' ‑to zlöö ‑mɛ 'ka Zuifö ‑nu ‑bha wɔ ‑kɔ 'ö ‑kë ‑dho 'bɔng ‑sü 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü. 'Iin mɛ 'ö ‑Zlan ‑ya ꞊dhɔɔ ‑kë kö yaa 'dho 'bɔng ꞊kun bhë, kö ꞊kun 'ö ö ‑de ‑kë ‑dho 'bɔng ‑mɛ 'ka. 19 Bhii ü ‑dho 'bɔng oo, ü 'ka 'dho 'bɔng oo, ‑Zlan 'to 'yaa‑ gbɛ ‑bha. Pë mɛ 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑ 'ö tɔɔ ‑a ‑bha tɔng ‑nu 'kun ‑sü. 20 Mɛ 'ö ‑dhö ‑yö 'to ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊kaa' kö ‑Zlan ꞊yaa‑ ꞊dhɔɔ kë bhë ‑a 'dhö. 21 ꞊Ya kë ꞊nɛ ü ‑kë ꞊nua 'ka ‑Zlan ‑yaan ꞊tun ü ꞊dhɔɔ kë ‑na, kö ꞊kun 'ö ü ꞊zuö' ‑yö to zlöö. 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ü ‑bɔ ‑a ‑ta ‑pë ꞊ya kë ‑dhö kë 'üën‑ 'go 'gan 'gü, kö ‑bhö ‑a 'kun 'gbee‑ kö ‑potaasü ‑yaan kë ü ‑gɔ! 22 Kë‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ mɛ 'ö to ꞊nua 'ka 'ö kwa Dëmɛ ‑ya ꞊dhɔɔ ‑kë kö ‑potaasü ‑ya ‑gɔ, 'go mü 'ö‑ ‑bha 'wun 'plɛ ‑yö ‑gban kwa Dëmɛ ‑bha. ‑Kɔ do bhë 'ö‑ 'ka mɛ 'ö ‑potaasü ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ 'ö Klito ‑ya ꞊dhɔɔ ‑kë bhë ‑a ‑bha 'ka 'pö, bhii kö ꞊ya kë ‑a ‑bha ꞊nua 'ka. 23 ‑Zlan ꞊ya ka 'dhɔ ꞊sɔnng' ꞊vaazë 'ka 'saadhö (Klito fɛi 'ka); ꞊kun ‑kë 'ka ‑kë mɛ 'bhee‑ ‑gɔ ꞊nuadhɛ 'gü! 24 N dhegluzë ‑nu, a‑ ‑pö ka ‑dhë: Mɛ 'ö ‑dhö ‑yö to ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊kaa' kö ‑Zlan ‑yaan ꞊tun ‑a ꞊dhɔɔ kë ‑na bhë ‑a 'dhö.

'Wun 'ö ‑gban mɛ ‑nu 'wo 'kwɛa 'ka ‑an ‑bha

25 'Wun mɛ 'ö ‑gban mɛ ‑nu 'ö 'waa gwaan 'iin 'ö waa dhe 'sü ‑an ‑bha bhë, tɔng yaa 'go kwa Dëmɛ 'piö ‑a ꞊wuën'; 'kɛɛ a ‑mɔa 'aan‑ ‑wun ꞊blɛɛ' 'ö tɔɔ kwa Dëmɛ ‑bha 'glusë 'gü ꞊yaa‑ kë 'ma kë mɛ 'ö mɛ ‑nu ‑wo wo ‑zo tën n ‑dhë ‑a 'ka.

26 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ 'töng 'ö 'kwa‑ 'gü ꞊nɛ ‑yö 'wun 'gbee‑ ‑nu ‑bha 'töng 'ka bhë, n ‑ma ‑zotadhe 'ö tɔɔ ꞊yö ‑së gɔɔn‑ ‑bha 'ka kö ‑yö ö bha 'to ꞊nɛ ‑kɔ 'yö‑ 'ka bhë ‑a 'dhö. 27 ꞊Ya kë ꞊nɛ dhe ‑yö ü ‑gɔ, kö ꞊kun 'ü‑ bho ü 'piö; 'ö ꞊ya kë 'zü ꞊nɛ dhe 'yaa ü ‑gɔ, kö ꞊kun 'ü ü ‑de ‑kë dhe 'sü ‑dhɔ 'ka! 28 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, yaa kë ꞊nɛ kö mɛ 'ö ꞊ya dhe 'sü 'iin 'nëdhezë 'ö ꞊ya 'dho gwaan kö ꞊ya ꞊sɔɔn yaa kë 'yaa ‑mü. ‑A pö 'a‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ 'në gɔɔn‑ waa‑ 'nëdhezë 'wo wo 'ko 'sü ‑na dhe waa‑ ꞊gɔn ‑an 'ka bhë, ‑an 'yënng ‑dho bhɔ ꞊va ‑an ‑bha ‑kë 'ko 'piö ‑sü bhë ‑a 'gü. Pë 'ö ‑kë 'a‑ 'piö kö ‑yö 'san ka 'ka bhë 'ö bhë.

29 ‑A pö 'a‑ wo 'dhö bhë, n dhegluzë ‑nu, 'ö tɔɔ ‑tosiadhe 'ö 'kpongtaa zö bhë, ‑a 'dhiötoyi 'yaa ꞊gbiin gbɔ bhë. ‑A ‑wun 'gü 'go ꞊dɛɛ ‑bha, mɛ 'ö dhe 'dhö ‑a ‑gɔ, ‑yö kë ꞊nɛ mɛ 'ö 'yaa‑ ‑gɔ ‑a 'dhö, 'wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑a 'gü ('ö tɔɔ ꞊kun ‑kë ö ‑gɔ kɔɔ ‑wun ‑yö ‑kë ‑a ‑bha ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun do 'ka). 30 Kö mɛ ‑nu 'wo 'gbo bɔ ‑na, ‑wo kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö 'waa 'gbo bɔ ‑na ‑an 'dhö; kö mɛ ‑nu 'wo 'yee 'to ‑na, ‑wo kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö ‑kpɛ 'yaa ‑an ‑bha ‑an 'dhö; kö mɛ ‑nu 'ö 'wo pë 'dhɔ ‑na ‑wo kë ꞊nɛ mɛ 'ö pë 'wo‑ dhɔ bhë 'ö 'yaa ‑an ‑gɔ ‑an 'dhö; 31 kö mɛ ‑nu 'ö 'kpongtaapë ‑sɛɛbɔ 'dhö ‑an ‑gɔ, ‑wo kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö 'yaa ‑an ‑gɔ ‑an 'dhö; bhii 'kpongtaadhɛ 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, yaa 'dhö ꞊glɔɔ ꞊duö gbɔ.

32 A‑ 'piö kö 'ka ka bo ‑dɔ pë ‑nu ꞊zɔnng' ‑ta ‑sü 'ka. 'Ö tɔɔ mɛ 'ö dhe 'yaa‑ ‑gɔ, pë 'ö‑ ‑wun 'dho ‑a ‑bha 'ö tɔɔ kwa Dëmɛ ‑bha yuö. Pë 'ö‑ ‑zo 'dhö ‑a ‑dhë 'ö tɔɔ kö ö 'yi ‑yö 'kan ‑a 'dhii. 33 'Kɛɛ kö mɛ 'ö dhe 'dhö ‑a ‑gɔ bhë ‑yö 'kpongtaapë ‑nu 'piö bhii 'ö tɔɔ ‑ya 'piö kö ö ‑wun 'yi ‑yö 'kan ö bɔɔ ‑dhë. 34 ‑A ‑dɔ 'wun ꞊plɛ ꞊zɔnng' ‑ta ‑gɛn ꞊ga 'ö bhë; ‑kɔ do bhë 'ö‑ 'ka 'ö dhe 'ö 'yaa gwaan 'iin 'nëdhezë 'ö yaa 'dho gwaan 'ö ö ‑zo ꞊kaa' kwa Dëmɛ ‑bha 'wun ‑nu 'piö ‑a 'ka; bhii ‑ya 'piö kö 'ö kë kwa Dëmɛ ‑bha 'ka ö ꞊zuö' 'gü ‑wun ‑nu waa‑ ö kë ‑kɔ ‑nu ‑an 'plɛ 'gü. 'Kɛɛ kö dhe 'ö gwaan ‑yö dɔ ö ‑de ꞊zɔnng' ‑ta 'kpongtaapë ‑nu ‑wun 'ka; 'ö‑ 'piö kö ö 'yi ‑yö 'kan ö ꞊gɔn 'dhi.

35 A‑ ‑blɛɛ ka ‑bha 'wunsë 'ka; n 'ka ka 'gbee‑ ‑ta bho; 'ö tɔɔ a‑ 'piö kö 'ka kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ka ‑ma kun ‑a 'ka ‑së 'ka bhë ‑a 'dhö, 'kɛɛ kö 'ka 'to ‑klu ‑sü 'ka 'fɛfɛdhö kwa Dëmɛ ‑bha yuö kë ‑sü ‑bha.

36 'Kwa yö 'wun mɛ 'ö ‑gban ‑zo ‑tën 'ko ‑dhë ‑mɛ 'ö 'wo dho wo 'ko sü ‑be 'kɛɛ 'wo‑ pö zlöö wo 'ka 'dho wo 'ko sü bhë ‑a ‑bha; n ‑ma ‑zotadhe 'ö ꞊nɛ: ꞊Ya kë ꞊nɛ 'në gɔɔn‑ ꞊ya ‑dhɛ ‑ga 'wun bhë ‑a 'gü ‑së 'ka 'ö ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ 'ya‑ kë 'dhö kö 'ya pë yaa kë ö 'bha 'ka 'iin 'ö ꞊yaa‑ yö 'zü ꞊nɛ ö ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑to 'dhö ‑sü ‑bha, 'ö‑ 'piö 'zü kö 'wo wo 'ko 'sü, kö 'yaa 'wun yaa 'ka; ‑wo wo 'ko 'sü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ‑an ‑dhë ‑së bhë ‑a 'dhö. 37 'Iin ꞊ya kë ꞊nɛ ‑kɔ do bhë ‑a 'dhö 'ö‑ ‑ya ö ‑de ꞊zuö' 'gü 'gbönggböng ꞊nɛ wo 'ka 'dho wo 'ko sü, 'ö ꞊ya ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü 'ö dho ‑mɔ ‑a ‑bha, ‑a mɛ bhë kö ꞊yö ‑së. 38 Kö 'kwa ‑dhɛ ‑ga ‑a 'piö ‑së 'ka mɛ 'ö waa‑ ö ꞊dhɔɔbhaadhe 'wo wo 'ko sü bhë, ‑ya ‑kë ‑së. 'Kɛɛ mɛ 'ö dho zlöö 'ö waa‑ dhe 'ö waa wo 'ko 'sü gbɔ bhë, ‑ya ‑kë ‑së 'zü ('ö ꞊zië' ‑a mɛ ‑blɛɛzë ‑ta).

39 Dhe 'ö gwaan, ‑a ‑klu ‑sü ‑mü ö ꞊gɔn ‑bha 'töng 'ö ꞊tun ‑a 'ka 'bhee‑ 'gü bhë ‑a 'ka; 'kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ 'yaa ‑dhö gbɔ kö ‑potaasü ‑yö dhe 'ö ꞊ya 'to ꞊gɛan 'ka bhë ‑a ‑gɔ kö ‑yaan gwaan 'kpɔ mɛ 'waa gbɛ ‑gɔ 'zü; 'kɛɛ kö ‑yö kë Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka ꞊zian'. 40 ‑Yö 'dhö 'kɛɛ ‑yö ‑dho kë ‑a ‑gɔ ꞊zuögludhi ‑wun 'ka kö ‑yö 'to 'dhö zlöö. ‑Wo ‑kaanta 'ö bhë, ‑yö n ‑de ꞊zuö' 'gü ‑wun 'ka 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö ‑yö n 'gü 'püë‑ wo!

8

'Wun 'ö ‑gban ‑köpë 'wo sla‑ bho ‑a 'ka ‑a ‑bha

1 'Wun mɛ 'ö ‑gban ‑köpë 'wo sla‑ bhoë gbapë ‑nu ‑dhë ‑an ‑bha bhë, 'kwa yö ‑a ‑bha. ‑A pö 'ka‑ wo: 'Wundɔdhe ‑yö kwa 'saadhö kwa ‑gɔ bhë, ‑yö 'wun gia‑ 'ka. 'Kɛɛ 'wundɔdhe 'ka‑ ‑ga ‑na bhë ‑yö mɛ ‑kë ‑desüvamɛ 'ka; 'ö ‑dhɔ ‑zë 'yö‑ ‑kë ꞊zian' 'ö kwa ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑yö ‑da 'dhiö. 2 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ mɛ 'ö‑ pö ‑na ö ‑de ‑dhë ꞊nɛ 'wundɔdhe ‑yö ö ‑gɔ bhë kö 'wundɔdhe 'yaa‑ ‑gɔ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö dho ‑a dɔa bhë ‑a 'dhö. 3 'Kɛɛ mɛ 'ö ‑Zlan ‑dhɔ 'dho ‑a ‑bha bhë, ‑Zlan ‑ya ‑mɛ ‑ga ꞊nɛ mɛ 'ö‑ ‑bha 'ka ‑a 'dhö.

4 ꞊Dhɛɛ' bhë 'ö tɔɔ: ‑Köpë 'wo sla‑ bhoë bhë, ‑wo ‑mɔa 'wo‑ ‑bhö ‑a? 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë kwa‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ pë 'ö dho kë gbapë ‑yö ‑a ‑bha ‑pë 'ka 'kpongtaa zö 'yaa 'dhö; 'ö 'kwa‑ dɔa 'pö ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö 'dhö do. 5 'Kö ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ‑wa ‑pö ‑zlan ‑nu ‑wo ‑dhö ꞊va 'kpongtaa waa‑ dhang‑ 'gü ‑dhɛ ‑nu ‑an ‑bha, 'wun 'ö ‑dee 'dhö 'wun gia‑ 'ka, 'ö ‑an dëmɛ ‑nu 'dhö ‑dhö 'pö, 6 kwa ‑bha 'kwa‑ dɔ 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑yö do kwa Dë 'ka. Yö ꞊nɛ 'ö pë 'saadhö 'plɛ ‑da; 'ö 'kwa ‑tosiadhe ‑kë ‑a ‑bha kë 'ka. Kwa ‑bha 'ka 'pö, kwa Dëmɛ ‑yö do Yesu Klito 'ka. Yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë 'ö pë 'saadhö 'wo ‑kë ‑dhö 'ö kwa ‑de 'pö 'kwa ‑tosiadhe ‑kë.

7 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë 'wun bhë ‑a ‑bha ‑kë 'wun gia‑ 'ka ‑sü bhë, mɛ 'plɛ 'waa‑ dɔ; yö ꞊ga mɛ 'bhaa ‑nu 'wo ‑dhö 'ö gbapë ‑bha ‑kë mɛ ‑gɔ ‑sü ꞊ya 'to ‑an kë ‑kɔ 'ka bhë 'ö ‑köpë 'wo sla‑ bho ‑na ‑a 'ka bhë 'wo‑ ‑bhö ‑na zlöö ꞊nɛ pë 'wo‑ pö 'kpa ‑an ‑mɔ ‑a 'gü ‑sü ‑mü bhë ‑a 'dhö bhë. Bhii ꞊ya kë 'dhö 'ö ‑an ꞊zuö' ‑yö to zlöö. 8 Yö ꞊ga 'pö 'sa, 'ö 'yaa ‑bhöpë 'ö dho kwa ꞊yɔɔn ‑Zlan ‑bha ‑a 'ka bhë, bhii ꞊ya kë ꞊nɛ 'kwaa ‑a ‑bhö, ‑a ‑bha 'pë 'yaa kwa ‑bha; 'iin 'kwa‑ ‑bhö 'pö, 'kwaa pë gbɛ yö ‑a 'gbloo 'piö.

9 Kö ‑ka ka ‑zo kë ka 'wun kë ‑kɔ ‑nu 'piö ‑potaasü 'ö ka ‑gɔ bhë ‑a 'ka, ꞊kun ‑kë 'ö mɛ ‑nu ‑wo to ka 'piö 'ö 'wo ‑da wɔ ‑kɔ yaa kë ‑sü 'gü ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑bha ‑kë 'tee ‑sü ‑wun 'gü. 10 Mɛ 'ö‑ ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'dhö 'tee, ꞊ya ‑kpën bhi 'ö 'wundɔdhe 'dhö ü ‑gɔ bhë ü ‑bha kwiga ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, ‑a ꞊faan' 'ka 'dho më kö ‑yö ‑köpë ‑nu 'wo sla‑ bho ‑na ‑a 'ka bhë ‑yaan ‑a ‑bhö ‑a? 11 ꞊Ya kë 'pö, dheglu ‑mɛ 'ö‑ ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'dhö 'tee 'ö Klito ‑yö ga ‑a ‑wun 'gü bhë kö ü 'ka‑ ‑püö ü ‑bha 'wundɔdhe ꞊kwaa' ꞊a? 12 ꞊Ya kë ꞊nɛ dhegluzë 'ö‑ ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'dho 'tee bhë, 'bha‑ kë 'dhö kö 'bha pë yaa kë ‑a 'ka ‑a ꞊zuö' 'gü kö 'bha ꞊sɔɔn yaa kë Klito gia‑ 'ka. 13 ꞊Ya kë 'dhö, 'kö ‑kë ꞊nɛ n ‑ma pë 'ö 'wo sla‑ bho ‑a 'ka bhë ‑a ‑bhö ‑sü ‑yö n dheglu ‑püö ‑gɛn 'ka, kö n 'ka dho ‑a ‑bhö gbɔ.

9

Pë 'ö dɔ Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊tian' 'ö Pɔlö yaa‑ sü waa‑ pë ‑nu 'ö ‑an ꞊dua' 'dhö ‑mü kö ‑waan kë

1 Ma 'ka n ‑ga ‑na ꞊nɛ Yesu ‑bha bɔmɛ ‑mü n 'ka; kö ‑potaasü ‑yö n ‑gɔ. A ‑kpën kwa Dëmɛ Yesu ‑bha; yuö 'a‑ ‑kë kwa Dëmɛ ‑dhë bhë, ka ꞊nɛ 'ka tɔɔ ‑a ‑yö ‑a ‑bha ‑pë. 2 'Kö ‑kë ꞊nɛ mɛ 'bhaa ‑nu 'waa n 'sü ꞊nɛ Yesu ‑bha bɔmɛ 'dhö, ka ‑zë, ‑yö n 'gü ꞊nɛ ka ‑dho n dɔa. ‑A ‑de ka ‑bha ‑kë Dëmɛ 'gü ‑sü bhë ‑ya ‑zɔn ꞊nɛ a‑ ‑bha bɔmɛ 'ka.

3 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ! ‑A 'bhaa ‑nu ꞊ya kë, ‑kɔ 'a n ‑de ‑ta ꞊kɔɔ' ‑na ‑a 'ka ‑nu wo, n ꞊tɔɔkëmɛ ‑nu ‑gɔ bhë 'ö ꞊nɛ: 4 Yuö 'a‑ kë ‑na ꞊nɛ bhë pë 'ö n ꞊dua' 'ka, ‑bhöpë ‑nu waa‑ müpë ‑nu 'ka 'yaa 'dhö a? 5 N ꞊dua' 'yaa ‑mü kö 'a dhe 'sü kwa dhegluzë ‑nu ziën 'a‑ kë n bɔɔ 'ka, 'iin kö 'a‑ kpa n ‑ma 'ta 'bhaa ‑nu 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Yesu ‑bha bɔmɛ mɛ 'wo to ‑a 'dhö ꞊nɛ, kwa Dëmɛ dhegluzë ‑nu waa‑ Piɛɛ ‑nu 'wo‑ kë ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö a? 6 'Iin kë‑ wo 'dhö bhë ꞊nɛ yië‑ Baanabasö yi ‑de 'sloo ꞊nɛ 'yi dho yuö kë kö 'yiën‑ yi ‑bha ‑tosiadhe ‑kë ‑a ‑ta ‑pë yö ‑a 'gü kö mɛ gbɛ ‑yaan 'kun ‑nu yi ‑dhë ‑sü 'ka a? 7 'Ka‑ ma do ꞊nɛ 'dhasi ‑yö ‑dho ö ‑bha 'sɛ ‑glu gɔn ꞊dhia ö ‑de ‑gɔ ꞊naɔ 'ka a? 'Iin dö 'ö dho 'ö 'lü ta 'ö 'yaa‑ bhɛ ‑bhö ‑ee? 'Iin dö 'ö ‑tuë ‑to 'ö 'yaa‑ 'yɔn 'yi dan ꞊ɛn?

8 Kö ꞊kun 'ö ‑kë ka ‑zo 'piö ꞊nɛ mɛbheedhe 'ta 'sü ‑kɔ 'ö 'a‑ 'bhaa ‑nu sü 'wun ꞊zuan' 'ka yö ‑mü; 'ö tɔɔ Moizö ‑bha tɔng ‑ya ‑blɛɛ ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö 'pö. 9 Tɔng 'sëëdhɛ bhë ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'gü ꞊nɛ: Kö ꞊kun 'ü ‑piö 'klang yö ‑du 'ö 'blee‑ ga zɔn ‑na bhë ‑a 'dhi ‑bha! Kë 'ö‑ wo 'dhö bhë dɔ 'pö 'ö ‑Zlan 'dhoë‑ woë‑ ‑du ‑nu ꞊zɔnng' ‑ta bhë ꞊ee? 10 ‑Abi'! Kwa ‑wun ꞊nɛ 'ö 'wun bhë 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑a ‑wun 'gü ꞊zian'. 'Kɛɛ ‑yö 'wun gia‑ 'ka; bhii 'ö tɔɔ mɛ 'ö ‑dhɛ ‑ya ‑na ‑yö ‑dho ‑a ‑pë kan, 'ö mɛ 'ö ꞊bluu'‑ ‑kpa ‑ma ‑na 'ö dho ö ‑bha ga yö 'pö. 11 'Wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha, ‑a ta kun 'yi‑ wo ka 'gü bhë ꞊a? ꞊Ya kë 'pö kö ka ‑gɔ ‑pë ‑nu 'wo bhë yi ‑dhë sü 'gbee‑ ‑ta 'ka a? 12 Mɛ mɛ ‑nu 'ö 'wo to, kë 'ö‑ wo ‑na ‑an ꞊dua' 'ka 'ö 'ka‑ kë ‑na ‑an ‑dhë bhë, kö yi 'dhe, yi 'më 'ö yi ‑bha 'yaa ziö ‑an ‑bha ‑ta bhë ɛɛ?

'Kɛɛ kö kë‑ wo 'dhö bhë, pë 'ö yi ꞊dua' 'ka bhë, yië ‑a gbɛ ‑dhɛ; pë 'yi‑ ‑kë ꞊zian' 'ö tɔɔ 'to 'yi‑ wo 'dhö ‑yö kë 'dhö kö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban Klito ‑bha bhë, ꞊kun ‑kë 'ö‑ kuënnupë dho kë ‑dhö (‑yaan 'to zlöö). 13 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo yuö kë ‑na ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ bhë, ‑bhöpë 'ö mü bhë ꞊nɛ 'wo‑ nu ‑an ‑dhë, 'iin mɛ ‑nu 'wo sla‑ bho ‑na bhë sla‑ ‑bho ‑a 'ka ‑pë bhë ‑an ‑bha ‑yö ‑kë ‑dhö. 14 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka kwa Dëmɛ ‑ya ‑blɛɛ 'ö‑ pö mɛ ‑nu 'wo 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑na bhë, kö ‑wo ‑tosiadhe kë ‑a 'gü ‑pë ‑ta.

15 'Kɛɛ yö ꞊ga 'ö pë ‑nu bhë, 'ö n 'ka‑ gbɛ ‑dhɛ; 'iin yaa kë 'pö ꞊nɛ 'sëëdhɛ 'a‑ bɔ ‑na ꞊nɛ, a‑ ‑bɔ kö 'kaan‑ ‑a 'gü ‑pë kë 'dhö yö kun; 'kö ‑kë ꞊nɛ a ‑dho ga, kö ga 'a dho ‑a wo n ‑ma 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü, 'kɛɛ n 'ka dho pë gbɛ ‑dhɛ. N ‑ma ‑kë 'gɔugɔ ‑sü 'ö bhë, mɛ gbɛ 'ka dho ‑a bho n ‑ma. 16 'Ö kë‑ wo 'dhö bhë, n ‑ma 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑sü bhë n 'ka 'dho n ‑de sü ꞊va ‑a ‑wun 'gü. Pë 'ö n ꞊dua' 'ka, 'a dho ‑a kë yö ‑mü. ‑A 'ke n 'ka‑ ꞊blɛɛ', 'wun 'gbee‑ ‑yö ‑dho kë n 'ka. 17 ꞊Ya kë ‑be ꞊nɛ ma gia‑ 'a‑ pö a ‑dho kë 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑mɛ 'ka, kö a ‑dho ‑ya n ꞊saan' ꞊wuën'. 'Kɛɛ yaa kë 'dhö gbɔ 'sa. Yö ꞊ga 'ö ‑kë n ꞊dua' 'ka bhë; kö pë 'ö n ꞊dua' 'ka kö 'aan‑ kë bhë ꞊nɛ 'a‑ kë ‑na 'kpaan 'ka bhë. 18 ꞊Ya kë 'dhö n ꞊saan' ‑yö ‑dho kë ‑më 'ka ɛ? 'Ö tɔɔ ‑kpɛ 'ö n ‑ta 'ö 'a 'wuntaɔsë ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na ‑a 'ka 'kpaan 'ka 'ö pë 'ö n ꞊dua' 'ka 'ö 'maa‑ ‑dhɛ bhë.

19 Ka‑ ‑yö bhë ꞊a, ‑potaasü ‑yö n ‑gɔ, bhii mɛ gbɛ ‑bha 'pë 'yaa n ‑ma. 'Kɛɛ a n ‑de kë mɛ 'plɛ ‑bha ꞊nua 'ka, mɛ ‑nu ‑waan nu ꞊va n 'piö 'wuntaɔsë 'gbloo 'piö. 20 ꞊Ya kë ꞊nɛ a yuö kë ‑na Zuifö ‑nu ziën, n wɔ ‑kɔ ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑an ‑bha 'dhö, 'kɛɛ kö kë‑ wo 'dhö bhë ‑wo mɛ ‑nu 'wo wo ‑gɔ dho sia‑ Moizö ‑bha tɔng ‑dhë bhë, 'ö 'maa ‑an ‑mɛ 'ka, 'kɛɛ a‑ ‑kë 'dhö kö ‑waan 'we 'wuntaɔsë ‑wun ‑bha ꞊va 'ka. 21 ‑Kɔ do bhë 'a‑ ꞊kaa' 'pö mɛ ‑nu 'ö 'waa Moizö ‑bha tɔng dɔ bhë ‑an ziën; a‑ 'slë ‑mɛɛ kö 'yi yi 'ko ‑wo 'gü 'ma. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑naa ‑yö ‑dhö ‑a mɛ 'ö ‑gban tɔng ‑bha bhë ‑a ‑bha, bhii a ‑klu ‑sü 'ka Klito ‑bha tɔng ‑bha; ‑yö kë 'dhö kö ‑waan 'we 'wuntaɔsë ‑wun ‑bha. Yaa kë ꞊nɛ pë 'wo‑ pö 'maa ‑Zlan ‑bha tɔng ꞊bhlë ‑ya n ‑ma ‑gɔ ‑dho sia‑ Klito ‑bha tɔng ‑dhë ‑sü ‑wun 'gü bhë yö ‑mü. 22 Mɛ ‑nu 'wo 'tëëtë ‑zo ‑yö Yesu ‑bha ‑sü 'gü bhë 'ma kë ‑an ziën, a pë ‑nu ‑kë ‑an ‑bha ‑naa ‑bha kö ‑waan 'we 'wuntaɔsë ‑wun ‑bha. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'a n ‑de ꞊kaa' ‑dhɛ 'saadhö 'gü, kö ‑kɔ 'wo‑ ‑bha, 'ma n ‑de kë ꞊nɛ ‑an 'dhö kö ‑an mɛ 'bhaa ‑nu ‑waan 'we 'wuntaɔsë ‑wun ‑bha. 23 'Wun ‑nu 'wo bhë a‑ 'plɛ ‑kë 'wuntaɔsë ‑wun 'gü, ‑yö kë 'pö kö ‑a 'gü ‑pë ‑së ‑nu 'wo ‑dhö bhë n ‑ma ‑yö kë ‑dhö.

24 (‑A ꞊tɛi' ‑yö ‑kë ꞊nɛ 'wun 'ö ‑gban ‑bla 'sü ‑sü ‑bha bhë ‑a 'dhö.) ‑Yö ka 'yaan ꞊nɛ ‑blasümɛ ‑nu 'saadhö ‑an 'plɛ ‑wo ‑lo ‑bla ‑bha 'töüdhö wo 'kuë; 'kɛɛ ꞊ya kë 'dhö 'ö mɛ do ‑yö ‑kë ‑an ‑gɔtaamɛ 'ka 'ö 'wo‑ 'kian nu. Kö ‑bla bhë ‑a 'sü ‑kɔ 'ka dho ‑a süë kö ‑waan ka ‑bha ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑sü 'kian nuë bhë ‑a kaa. 25 Mɛ ‑nu 'wo bhɔmɛ ‑nu 'ka bhë ꞊wa 'dho bhɔ ‑sü 'ö 'dhö ‑a ꞊daan' ꞊dhia, mɛ 'ö ‑dhö ‑yö ‑dhio ‑dɔ ö ‑de ‑ta 'ö ö ‑de 'gbee‑ ‑ta bho ‑yö kë 'dhö kö ‑yö ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka 'gɔ ꞊gblaa' yö; 'kɛɛ kö pë 'ö 'dhö bhë 'sa 'gɔ ꞊gblaa' 'ö bhë ꞊glɔɔpë 'yaa ‑mü. Kwa ‑zë, kwa kwa ‑bha ‑kë, ‑yö kë 'dhö kö 'gɔ ꞊gblaa' 'ö ꞊glɔɔsü bhë ‑yaan kë kwa ‑gɔ. 26 ‑A ‑wun 'gü, ma ‑bla 'sü ‑sü 'gü, n 'yan ‑yö 'wun ‑gɔ 'dhodhɛ ‑bha. N kë ‑kɔ ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ kpö ‑zuö ‑mɛ 'ö 'yaa ‑kɔ kpö ‑zuö piöng 'piö 'kpaan ‑a 'dhö. 27 Kë‑ wo 'dhö bhë, a n ‑de bun 'gbee‑ ‑ta ‑bho, 'ö 'a n ꞊zuö' ‑we ‑a ‑bha ‑wun ‑nu ‑kë; ‑yö kë 'dhö kö ma 'ö 'a 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë bhë, ꞊kun 'a dho kë bo ‑mɛ 'ka ‑an ziën.

10

'Wun 'ö ‑gban gbapë ‑nu ‑bha ‑kë ya ‑sü ‑bha

1 N dhegluzë ‑nu, a‑ 'piö kö kwa 'bhɛma ‑nu 'ö waa‑ Moizö ‑nu 'wo 'ta sü wo 'kuë 'kpa bhë, pë 'ö ‑kë ‑an 'ka bhë, 'a ka ‑zo ‑yö ‑büö ‑a 'ka. ꞊Dhɛ 'wo‑ ‑bha 'töüdhö, 'dhuu kpö ‑yö ‑an ‑ta ‑kpa, 'ö ‑an 'plɛ ‑wo 'yoo nuɛazë ‑kan. 2 ‑An ‑bha ‑kpa Moizö ‑bha ‑sü 'gü, 'ö 'wo 'yoo ‑kan bhë ‑yö ‑më yiö ‑sü 'ka 'ö 'wo‑ wo 'dhuu kpö waa‑ 'yoo ‑an 'gü ꞊nɛ ‑wo ‑mɔ ‑a 'gü do ꞊nɛ Moizö ꞊nɛ 'wo dho to ‑a 'piö. 3-4 ‑Bhöpë 'ö ‑Zlan ‑ya bɔ ‑an ‑dhë bhë wo 'plɛ ‑wa ‑bhö, 'ö 'yi 'ö‑ nu ‑an ‑dhë bhë 'ö wo 'plɛ 'wo‑ mü. 'Yi bhë ‑yö ‑go ‑guö gbɔng 'gü. ‑Guö gbɔng 'ö 'dhö bhë 'ö tɔɔ Klito 'ö ‑kë ‑an 'piö. 5 ‑Wo ꞊kaa' 'dhö 'kɛɛ ‑an 'plɛ ‑wun 'yi yaa 'kan ‑Zlan 'dhi. Pë ‑de 'ö ‑kë 'ö ‑an ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ ‑wo ga 'yënng ꞊taa 'ö bhë.

6 Ka‑ ‑yö bhë ꞊a! 'Wun ‑nu 'wo 'dhö bhë, ‑wo ‑kë 'dhö kwa ‑bha 'wun ꞊zuan' ‑nu 'ka, ‑yö kë 'pö ꞊kun ‑kë kwa ‑dho 'wun yaa ‑nu kuënnu kwa ꞊zuö' 'piö 'kwaan‑ kaa ꞊nɛ ‑an 'dhö. 7 Kö ꞊kun 'ka ka ‑de nu gbapë ‑nu gba ‑sü ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑an mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa ꞊kaa' ‑an ziën bhë ‑a 'dhö; yö ꞊ga 'ö‑ ‑wun 'gü 'ö pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö‑ pö: 'Sɛgümɛ ‑nu ‑wo ꞊yaannu, 'wo pë ‑bhö 'ö 'wo müpë ‑nu mü. ꞊Dhɛ 'wo yën, 'wo ꞊luu 'wo ‑ya 'tan kë ‑sü ‑bha. 8 Kwa 'ka 'dho kwa ‑de nu mɛ ‑gɔ ‑bho zian‑ ‑pë kë ‑sü 'ö dhe waa‑ gɔɔn‑ ‑an ‑bha ꞊sɔɔn kë ‑sü 'ka bhë ‑a ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑an mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa ꞊kaa' bhë ‑a 'dhö. Yö ꞊ga 'ö ‑an mɛ ‑lü ‑vuu 'gɔɔ‑ ꞊plɛ ö ga ‑yaaga 'wo ga ‑dhɛkpaɔyi do 'ka bhë. 9 Kwa 'ka 'dho kwa Dëmɛ 'gü dan ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑an mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa ꞊kaa' 'ö 'wo ga ꞊mɛɛ ‑bha ‑an 'kun 'ö‑ wo bhë ‑a ꞊kwaa' bhë ‑a 'dhö. 10 ꞊Kun ‑kë 'ka ‑Zlan ‑wun yaa ꞊blɛɛ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑an mɛ 'bhaa ‑nu ‑wa ꞊kaa' 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö ‑an 'gü ꞊siö ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö.

11 'Wun ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑kë ‑an 'ka 'dhö 'ö ‑ya ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'dhö kö ‑yaan kë kwa ‑bha 'wun ꞊zuan' 'ka. Bhii 'kpongtaadhɛ 'dhiötoyi ꞊ya yö ꞊klöö'. 12 ‑A ‑wun 'gü, mɛ 'ö dɔ ‑sü 'ka ö ‑gɛn ‑ta, ‑yö ö ‑zo kë ö ‑de 'piö kö ꞊kun 'ö dho ‑püö. 13 'Güdandhe ‑nu 'ka bɔ ‑an 'gü bhë ‑an 'plɛ ‑wo mɛ 'bhee‑ ꞊tian'; 'ö tɔɔ ‑Zlan 'ö ‑to ‑wo ‑ta ‑mɛ 'ka ö ‑bha pë ‑nu 'ö ‑an 'tɔ go bhë ‑a ‑ta bhë, yaa 'dho ö ꞊kwaa' 'güdandhe 'ö ‑ziö kwa ꞊faan' ‑ta ‑a ‑zü kö ‑yö nu kwa ‑ta. Yi 'ö 'güdandhe dho nu ‑a 'ka bhë, ‑yö ‑dho ꞊faan' nu kwa ‑dhë kö 'kwaan‑ ‑a bun, 'kwaan‑ to ‑a ‑ta 'gbee‑ 'ka.

14 ‑A ‑wun 'gü, n 'bhamɛ ‑nu, ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö 'wun 'ö ‑gban gbapë ‑nu ‑bha ‑an 'gü; ‑ka 'kan ‑a ‑bha! 15 ‑Yö n 'gü ꞊nɛ ka ꞊zuö' ‑yö ‑bɔ 'wun 'gü, 'ö 'ka dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'wun ‑nu 'wo bhë 'ka ‑dhɛ ‑ga ‑a 'piö 'dengdhö, 'ka‑ ‑yö 'ko 'dhiö kë. 16 'Dhuë‑ ‑drɔɔn ‑kɔɔ 'ö ‑ya kë 'kwa ‑Zlan zuö pö ‑na ‑a ‑wun 'gü bhë ka gia‑ ‑kaa ‑ga bhë 'dhɛ! ꞊Ya kë ꞊nɛ kwa‑ mü ‑na, pë 'kwa‑ pö 'ö tɔɔ 'kwa ‑kë do Klito fɛi 'ö ‑lo kwa ‑wun 'gü bhë ‑a 'gü, 'iin ꞊bluu'‑ 'kwa‑ ‑glu ‑na kwa 'kuë 'kwa‑ ‑bhö ‑na bhë 'ö tɔɔ kwa ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑mü do Klito bun 'gü. 17 'Kö ‑kë ꞊nɛ kwa ꞊plëëzë, ꞊bluu'‑ bhë ‑yö do; kwa ‑dho kwa 'kou bun do 'gü bhii kwa ‑dho kwa 'kuë‑ 'ö ꞊bluu'‑ bhɛ do bhë 'kwa‑ ‑bhö.

18 Ka gia‑, ‑ka Izlaɛlö 'në ‑nu ‑ga bhë! Pë ꞊ya kë 'wo sla‑ bhoë bhë, mɛ 'wo‑ ‑bhö ‑na bhë, ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑mü do ‑Zlan ‑bha 'ka. 19 Kö ꞊kun 'ö ‑kë ka ꞊zuö' 'piö ꞊nɛ pë 'a‑ pö bhë 'ö tɔɔ kö gbapë ‑nu 'iin pë ‑nu 'ö mɛ ‑nu 'waa ‑Zlan ‑bha 'ka, 'wo sla‑ bho ‑na ‑a 'ka bhë kö ‑an ꞊bhlë ‑yö ‑dhö. 20 'Yaa ‑mü. Pë 'a‑ pö ꞊zian' 'ö tɔɔ pë 'ö mɛ ‑nu 'waa ‑Zlan dɔ, 'wo sla‑ bho ‑na 'ka bhë, ‑zuu yaa ‑nu ꞊nɛ 'wo‑ ‑kë ‑an ‑dhë, waa‑ kë ‑Zlan ‑dhë; 'kɛɛ kö 'maa‑ 'piö 'sa kö 'ka kë 'kou do ‑zuu yaa ‑nu gba ‑sü 'gü. 21 Yaa 'dhö kë ‑së kö 'ka kwa Dëmɛ ‑bha ‑drɔɔn mü kö 'ka 'go mü 'ka 'dho ‑zuu yaa ‑nu ‑bha mü ꞊dhia 'pö; 'iin 'yaa ‑së kö kaa‑ kwa Dëmɛ ‑nu 'ka pë ‑bhö ka 'kuë‑ kö 'ka 'go mü, kaa‑ ‑zuu yaa ‑nu 'ka ‑ya ‑bhöpë do ꞊taa 'zü. 22 Kö ꞊kun 'ka kwa Dëmɛ ꞊woo' ꞊mɛɛ 'ö ‑da ꞊druɛi 'gü. ‑A ‑ga 'ka‑ wo bhë ka 'gü ‑yö 'gbee‑ 'ö ‑ziö ‑a 'ka ‑a ‑ta ‑a?

'Wun 'ö ‑gban ‑Zlan 'tɔ bhɔ ‑sü 'ö 'wun 'saadhö 'gü

23 ꞊Ya kë ‑wa ‑pö: «Kwa ‑mɔ pë 'saadhö 'plɛ kë ‑sü ‑bha.» ‑Yö 'dhö 'püë‑ wo 'kɛɛ pë 'plɛ kë ‑sü 'yaa ‑së. Kwa ‑mɔ ‑a ‑bha 'kwa pë 'saadhö 'plɛ ‑kë 'kɛɛ ‑a 'plɛ kë ‑sü 'yaa ‑së kwa ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gbloo 'piö. 24 ꞊Kun ‑kë 'ö mɛ gbɛ ‑yö ö ‑de ꞊truën ꞊mɛɛ; 'kɛɛ ‑yö kë mɛ gbɛ ‑bha 'ka, ‑ya ꞊mɛɛ'‑.

25 ‑Potaasü ‑yö ka ‑gɔ kö ‑köpë ‑nu 'wo‑ 'dhɔɔ dɔ ‑na 'dhɔɔkuëdhö bhë 'ka‑ 'dhɔ 'ka‑ ‑bhö; ꞊kun ‑kë 'ka‑ 'godhɛ ‑nu, ‑a zë ‑kɔ ‑nu, ‑an gbɛ ꞊mɛɛ ka ꞊zuö' 'gü, kö 'kaan‑ ꞊tun ‑a ‑bhö ‑na. 26 Bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: 'Kpongtaadhɛ waa‑ ö ‑ta ‑pë 'plɛ ‑wo kwa Dëmɛ ‑bha 'ka.

27 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ 'ö 'yaa Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊ya ka ‑dhɛ ‑bhöpë 'ka, 'ö 'ka 'we ‑a ‑bha, pë 'saadhö 'ö‑ nu ka ‑dhë ‑bhöpë 'ka, ‑kaa ‑bhö; kö ꞊kun 'ka ꞊dhɛɛ' gbɛ kpɔ ka ꞊zuö' ‑to zlöö ‑wun 'ka. 28 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊yaa‑ pö ka ‑dhë: «Wü 'ö ꞊nɛ ‑yö pë 'wo sla‑ bho ‑a 'ka ‑a 'ka», kö ‑a mɛ bhë kö ꞊kun 'ka‑ ‑bhö mɛ 'ö 'wun ꞊blɛɛ bhë ‑a ‑wun 'gü, kö ꞊kun 'ö‑ ꞊zuö' dho to zlöö. 29 N 'kaa‑ pö ka ‑bha ꞊zuö' ‑to zlöö ‑wun ‑bha, 'kɛɛ mɛ 'ö bhë ‑a ‑bha. ꞊Dhɛɛkpɔdhe ‑dho kë ‑mü ꞊nɛ: ‑Më ‑kë 'ö n ‑ma ‑po ꞊taa' ‑wun 'ö 'a dho ‑a kë 'ö sü mɛ gbɛ ‑bha ꞊zuö' ‑to zlöö ‑wun ‑bha ‑ɛɛ? 30 'Ö ꞊ya kë 'zü ꞊nɛ pë 'a dho ‑a ‑bhö, 'ma ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, mɛ 'kpaan gbɛ ‑dho dɔ ꞊dhë kö ‑yaan n ‑wun yaa ꞊blɛɛ' ‑a ‑wun 'gü ii?

31 Pë dho kë 'ö tɔɔ ka pë ‑bhö oo, ka müpë ‑mü oo, pë 'oo pë 'ka dho ‑a kë, ‑a 'plɛ ‑yö kë ‑Zlan 'tɔ ‑bhɔ ‑a 'gü ‑pë 'ka. 32 ꞊Kun ‑kë ka ‑bha ‑tosiadhe kë ‑kɔ ‑yö ‑kë mɛ 'wo Zuifö 'ka, ‑a mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka waa‑ mɛ 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ka 'wo bhë 'ö ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛ 'lü ꞊kpëü 'ö ‑ziö ‑an ‑gɔ zian‑ ‑a 'dhö 'ö 'wo ‑kpën ‑a ‑bha. 33 ‑Kaa kë ꞊nɛ n 'dhö bhii a n ‑de 'gbee‑ ‑ta ‑bho kö n këpë ‑yö kë mɛ ‑nu 'saadhö ‑an ‑dhë ‑së. 'Maa n ‑de ‑bha pë ꞊mɛɛ'‑; 'kɛɛ mɛ 'plɛ ‑bha pë, ‑yö kë 'dhö kö ‑an 'plɛ ‑wo dha.

11

1 ‑Ka ziö n 'wun kë ‑kɔ 'piö ꞊nɛ ‑kɔ ma ‑de gia‑ 'a‑ 'ka Klito 'piö bhë ‑a 'dhö.

Wɔ ‑kɔ ‑së 'ö mɛ ‑nu ‑nu dhoë‑ wo ‑bhɔ 'kuë‑ këdhɛ ‑nu 'gü

2 N ꞊zuögludhi ‑sü ‑mü 'ö tɔɔ ka ‑zlö 'yaa trö n 'ka 'wun 'saadhö waa‑ 'ta ‑sü ‑Zlan ‑bha zian ‑ta ‑kɔ 'a ka ꞊daan ‑a 'ka 'ö 'ka‑ wo ‑na bhë ‑a ‑wun 'gü giagiawo. 3 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë 'wun do 'bhaa ‑yö ‑dhö 'ö 'a‑ 'piö kö ‑yö kë ka 'yaan; 'ö tɔɔ: Klito ‑yö gɔɔn‑ 'ö ‑dhö ‑a ꞊kɔɔnmɛ 'ka; gɔɔn‑ 'ö ‑dhö, 'ö ö bɔɔ ꞊kɔɔnmɛ 'ka; 'ö ‑Zlan ‑yö ‑kë Klito ꞊kɔɔnmɛ 'ka. 4 ꞊Ya kë ꞊nɛ ‑bhɔ 'kuë‑ kë ‑sü 'gü, gɔɔn‑ ꞊ya ‑kpla 'to ö tuö ꞊ya ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑a 'ka 'iin ꞊ya ꞊bhɛa' ‑a 'ka, kö ꞊ya Klito ꞊bhlë ‑siö. 5 ‑Kɔ do bhë ꞊nɛ dhebɔ ‑gɔ ‑ta 'yaa ‑kpa ‑sü 'ka, kö ‑a ‑gɔ ‑yö 'to 'pö ‑yö ‑Zlan 'dhi ‑wo pö 'iin kö yö ꞊bhɛa'‑ ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü, kö ꞊ya ö ꞊gɔn ꞊bhlë ‑siö. Bhii kö ꞊ya kë ꞊nɛ dhebɔ 'wo‑ ‑gɔ bho ‑a 'dhö. 6 'Ö dhebɔ mɛ 'ö 'yaa‑ 'piö kö ‑yö ö ‑gɔ ‑ta ‑kpa, kö ꞊yö ‑së kö ‑wa ‑bha wun bho. 'Kɛɛ kö kë‑ wo 'dhö 'pö bhë 'sa, lë‑ ‑wun ‑mü dhebɔ ‑bha 'ka kö ‑wa ‑bha wun bho 'iin kö ‑a ‑gɔ ‑yö ‑lo. Kö ꞊dhɛ 'ö 'pö, ‑yö ö ‑gɔ ‑ta ‑kpa. 7 ‑A pö 'a‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ gɔɔn‑ ꞊nɛ 'ö ‑Zlan 'bin 'ka; yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑bha 'tɔbhɔdhe 'bhü 'dhö ‑a 'gü. 'Yö dhebɔ ‑zë, 'yö gɔɔn‑ ‑bha 'tɔbhɔdhe ‑yö ‑kë ‑a 'gü. 8 'Ö tɔɔ dhebɔ ꞊nɛ 'ö go gɔɔn‑ 'gü; gɔɔn‑ kun 'ö go dhebɔ 'gü. 9 Yö do bhë 'zü, gɔɔn‑ yaa ‑da dhebɔ ‑dhë; dhebɔ ‑zë ꞊nɛ 'ö ‑da gɔɔn‑ ‑dhë. 10 ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu wö 'dhiö, 'ö dhebɔ dho ö ‑gɔ ‑ta kpa kö ‑yaan ‑zɔn ꞊nɛ ‑yö ö ‑gɔ ‑dho sia‑ ö ꞊gɔn ‑dhë. 11 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ꞊ya kë kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑bha zian ‑ta dhebɔ 'yaa 'dhö kö gɔɔn‑ 'yaa 'dhö ‑de ‑ta 'iin gɔɔn‑ ‑de 'pö 'yaa 'dhö kö dhebɔ 'yaa 'dhö ‑de ‑ta. 12 'Ö tɔɔ ‑kɔ do 'ö ‑Zlan ‑yö dhebɔ sü ‑a 'ka gɔɔn‑ 'gü 'ö‑ ꞊kaa' bhë, 'yö dhebɔ ‑de 'pö 'ö gɔɔn‑ kpɔ ‑a 'ka. Ka‑ ‑yö bhë ꞊a! 'Wun bhë ‑a 'plɛ ‑go ‑Zlan 'gü.

13 Ka gia‑, ka ‑dhɛ ‑ga 'wun bhë ‑a 'gü ‑së 'ka 'dhɛ! ‑A ‑ga 'ka‑ wo bhë, ꞊yö ‑së kö dhebɔ ‑yö ö ‑gɔ 'to 'kpaan ‑bhɔ 'kuë‑ ‑nu 'gü kö ‑yö ꞊bhɛa'‑ ‑a? 14 'Kö ‑kë ꞊nɛ ‑dewo poo 'kpongtaa wɔ 'gü, ‑yö lë‑ ‑wun 'ka kö gɔɔn‑ ‑bha wun ‑yö 'to ꞊gbiin, 15 'kɛɛ kö ‑yö dhebɔ ‑zë ‑bha ꞊bhlë ‑wun 'ka; 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑yö dhebɔ ‑bha wun ‑kë ꞊gbiin 'ka 'dhö kö ‑yaan kë ‑a ‑gɔ ‑ta kpa ‑pë 'ka. 16 ꞊Ɛɛ, kö 'wun bhë ‑a ‑bho 'piö ‑mɛ ꞊ya kë ‑dhö, kö ‑ya bho 'piö; 'kɛɛ pë 'a mɛ ‑nu ꞊daan' ‑na ‑a 'ka 'ö bhë; 'ö‑ 'ka 'dhö 'pö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu mɛ 'wo ‑ya ‑sü 'ka ‑de ‑ta bhë ‑an ziën.

'Wun 'ö ‑gban ‑kɔ ‑da 'ko 'piö ‑bhöpë waa‑ ‑a mɛ 'ö ‑gban kwa Dëmɛ ‑bha ‑bhöpë 'slööslö ‑an ‑bha

(Matiö 26.26-29; Maakö 14.22-25; Lukö 22.15-20)

17 'Wun mɛ 'a yö ‑a ‑bha zlöö ꞊nɛ, ka zuö pö ‑dhɛ gbɛ 'yaa‑ ‑bha, bhii 'ö tɔɔ ka ‑bha ‑dho 'ko ꞊bhaa ‑sü bhë, 'yaa ka 'dho 'dhiö; ka 'to ꞊nɛ 'ö‑ wo zlöö ꞊zian'. 18 ‑Blɛɛzë 'ka, ꞊waa‑ pö n ‑dhë 'saadhö ꞊nɛ 'ka 'dho ka 'ko ꞊bhaa, 'gügludhe ‑yö ‑da ka ziën. ‑A mɛ 'kö bhë a‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha ‑yö kë 'dhö. 19 'Ma ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü ‑së 'ka, 'gügludhe ‑yö ‑da ka ziën ‑yö kë 'dhö kö mɛ ‑nu 'ö ‑an kë ‑kɔ ‑nu 'dhö ‑së giagiawo bhë kö 'kwaan‑ ‑an dɔ. 20 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka bhɔ ka 'ko ꞊bhaa kö 'kaan‑ pë ‑bhö, pë 'ka‑ kë ‑na bhë, 'yaa kwa Dëmɛ ‑bha ‑bhöpë 'sü ‑sü 'ka; 21 'Ö tɔɔ ‑bhöpë ꞊ya bhɔ, mɛ 'ö ‑dhö 'siö 'ö kpa ‑a ‑ta ö ‑de ‑kpapë ‑bhö ‑wun 'gü. ꞊Ya kë 'dhö zlöö kö mɛ ‑nu 'ö pë 'yaa ‑an ‑gɔ bhë kö ꞊wa 'to din 'ka, 'kɛɛ kö mɛ ‑nu 'wo 'dhiö bhë ‑wo ‑bhöpë ‑nu ‑bhö ‑na ‑ziögɔüsüzë 'ka. 22 ‑Yö ‑dho kë 'dhö ‑bezë kö mɛ 'ö ‑dhö ‑yö ‑dho to ö ‑de ‑gɔ kɔɔ ‑yaan pë ‑bhö, ‑yaan müpë mü. Kë‑ wo bhë ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑san 'pö ka ‑bha bhë ꞊ee 'iin ka‑ kë kö lë‑ ‑yaan 'kpɔ mɛ ‑nu 'ö pë gbɛ 'yaa ‑an ‑gɔ bhë ‑an ‑ta ‑ee? ‑Më 'pö 'ka‑ 'piö kö 'a‑ pö bhë ꞊ɛ? ‑Yö ‑kë ka ‑zo 'piö ‑be ꞊nɛ a ‑dho ka zuö pö ꞊a! ‑Abi', n 'ka 'dho ka zuö gbɛ pö.

23 Bhii 'ö tɔɔ kwa Dëmɛ ‑yö mɛ ꞊daan' ‑wo dɔ n kwɛɛ kö 'aan‑ ka ꞊daan'‑ ‑a 'ka ꞊nɛɛ: Gbeng ‑yi 'wo kwa Dëmɛ Yesu kun ‑a 'ka bhë, ‑yö ꞊bluu'‑ ‑sü; 24 'ö ꞊dhɛ 'ö ꞊ya ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, 'ö‑ 'klu ‑kan 'ö‑ pö: «Pë ꞊nɛ 'ö tɔɔ n bun; ‑yö ka ‑bha 'ka. ‑Kaa kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, ‑zo ‑büö n 'ka ‑pë 'ka.» 25 ‑Kɔ do bhë 'ö ‑drɔɔn ‑kɔɔ do ‑sü ‑a 'ka kö ꞊wa yën pë ‑bhö ‑sü ‑bha, 'ö‑ pö: «‑Drɔɔn ‑kɔɔ 'ö ꞊nɛ 'ö tɔɔ n fɛi 'ö ‑Zlan ‑bha dhidhe ‑wun ‑dëü 'ka ka ‑nu ka ziën. ꞊Ya kë ꞊nɛ ka‑ mü ‑na, ka ‑zo ‑büö n ‑wun 'ka!» 26 'Ö tɔɔ kö ‑yö 'dho ‑yö yöë kwa Dëmɛ ‑bha nu ‑yi ‑bha, ka ꞊bluu'‑ ‑bhö ‑na, 'iin ka ‑drɔɔn mü ‑na ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, ‑a ‑bha ga ‑sü bhë, kö ka ‑a ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na.

27 ‑A ‑wun 'gü, mɛ ꞊ya kwa Dëmɛ ‑bha ꞊bluu'‑ waa‑ ‑a ‑bha ‑drɔɔn bhë ꞊yaa‑ 'sü ‑kɔ 'bhaa 'gü, kö ꞊ya ꞊sɔɔn yaa ‑wun ‑za ‑lo ö ‑de tuö kwa Dëmɛ bun waa‑ ‑a fɛi buëndhö. 28 Kö mɛ 'ö ‑dhö 'ö dho ꞊bluu'‑ waa‑ ‑drɔɔn bhë ‑an sü, ‑yö ö ‑de ‑ga ‑së 'ka! 29 Bhii mɛ ꞊ya ꞊bluu'‑ waa‑ ‑drɔɔn bhë ‑a 'sü 'kɛɛ kö ‑a ‑zɔn kwa Dëmɛ bun 'ka ‑sü 'ö bhë yaa‑ ꞊bhlë ‑ya, kö ꞊ya za ‑lo ö ‑de tuö. 30 ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö ka ziën 'ö 'yua ꞊ya mɛ ꞊plëëzë ‑nu kë 'tëëtë, 'ö mɛ 'bhaa ‑nu ꞊wa ga bhë. 31 'Kɛɛ kë‑ wo bhë, kwa kwa ‑de 'piö ‑ga ‑bezë, kwa ‑dho dha ‑Zlan ‑bha za ‑bha ‑lo kwa tuö ‑sü ‑gɔ. 32 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë kwa Dëmɛ 'yan ‑yö kwa kë ‑kɔ ‑nu ‑bha 'ö ꞊ya kë 'ö kwa 'klo bhɔ ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö kwaa‑ 'kpongtaamɛ ‑nu 'ö za dho ‑lo kwa tuö.

33 ꞊Dhɛ 'ö 'pö, n dhegluzë ‑nu, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka nu ka 'ko ꞊bhaa kö 'kaan‑ kwa Dëmɛ ‑bha ‑bhöpë 'sü, ‑ka dɔ ka 'ko ‑nu ‑gɔ. 34 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ din ꞊ya kë mɛ 'bhaa ‑bha, kö ‑yö pë ‑bhö ö ‑gɔ kɔɔ; ‑yö kë 'dhö ꞊kun ‑kë 'ö ka ‑bha ‑nu 'ko ꞊bhaa ‑sü 'gü, 'ka dho ‑Zlan wö ‑siö ka buëndhö. 'Wun mɛ ‑nu 'wo to bhë, 'ma nu ka 'piö 'ma, kwa ‑dho ‑a yö 'ko 'dhiö.

12

'Wun 'ö ‑gban ‑Zuu 'slööslö ‑bha gbaɔ ‑nu ‑bha

1 ‑Kwa ꞊sië'‑ 'wun 'ö ‑gban ‑Zuu 'slööslö ‑bha gbaɔ ‑nu bhë ‑an 'piö 'sabla. N dhegluzë ‑nu, a‑ 'piö kö 'wun 'ö ‑gban 'wun bhë ‑a ‑bha ‑yö kë ka 'yaan. 2 Ka gia‑ ‑yö ka 'yaan ꞊nɛ ꞊dhɛ 'ö ꞊tun ‑be kö ka ꞊tun mɛ 'ö waa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑an 'ka bhë, ‑zuu yaa ‑nu ‑wo kë ka 'gbee‑ ‑ta bho ꞊dhia 'ö gbapë ‑nu 'ö 'waa 'we bhë 'ka ‑an ‑gba; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑a 'slë gbɛ yaa kë ka ‑gɔ. 3 ‑A ‑wun 'gü, a‑ 'piö kö ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ: ‑A mɛ gbɛ 'yaa ‑dhö kö ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑yö 'dhiö 'sü ‑a 'ka, 'go mü kö ‑ya pö: «'Dhangga ‑yö 'kpɔ Yesu 'ka!» 'iin mɛ gbɛ 'yaa ‑dhö kö ‑ya pö Yesu tɔɔ ö Dëmɛ, kö ‑Zuu 'slööslö 'yaa‑ 'gü.

4 Gbaɔ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑gwaa ‑yö ꞊plëëzë. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ‑Zuu 'slööslö do bhë ꞊nɛ 'ö ‑an 'plɛ ‑wo go ‑a kwɛɛ. 5 Yuö kë ‑kɔ ꞊plëëzë ‑yö ‑dhö, 'kɛɛ kwa Dëmɛ do ꞊nɛ 'wo‑ ‑kë ‑a ‑dhë. 6 Yuö ‑kë ‑Zlan ‑dhë ‑sü bhë, ‑a kë ‑kɔ ‑gwaa ‑yö ꞊va. 'Kɛɛ mɛ 'ö ‑an kë ꞊faan' ‑da mɛ 'plɛ 'gü bhë, ‑yö 'dhö do ‑Zlan 'ka. 7 ‑Zuu 'slööslö ‑yö mɛ 'ö ‑dhö ‑a ‑bha yuö 'ö dho kë mɛ 'plɛ ‑bha 'wunsë 'ka bhë ‑a ‑nu ‑a ‑dhë. 8 'Ö tɔɔ ‑Zuu ‑yö mɛ 'bhaa ‑bha ‑kë 'kpaakpadhɛ 'ka 'ö‑ gbaɔ ‑a ‑gɔ, 'ö mɛ 'bhaa ‑bha ‑yö ‑kë 'wundɔdhe 'ka 'kɛɛ kö ‑Zuu ö bhë ‑yö 'dhö do 'sa. 9 ‑Zuu do gia‑ bhë 'zü ꞊nɛ 'ö mɛ gbaa ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ('ö ꞊ya kë mɛ ‑gɔ 'wo 'wun ‑nu kë ‑na ‑a 'ka bhë ‑a) 'ka; 'go mü 'zü 'ö mɛ gbaa ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'ka kö ‑yaan 'yua ‑nu bho ‑a 'ka mɛ ‑nu ‑bha. 10 ‑Zuu ‑yö mɛ 'bhaa ‑nu gbaa ‑na ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'ka kö ‑waan ‑dhidhaapë ‑nu kaa kö mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha ‑yö kë ‑na ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑sü 'ka; kö mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha ‑yö kë ‑na ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö waa‑ ‑zuu yaa ‑an ‑bho 'kou kë ‑sü 'ka. Mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha ‑yö kë ‑na 'wun ‑nu ‑blɛɛ ‑wo 'waa gbɛ 'ö 'waa‑ ꞊daan' ‑a 'gü ‑sü 'ka, kö mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha ‑yö kë ‑na ‑wo gbɛ 'ö 'dhö bhë ‑a 'dhiö ‑lo ‑sü 'ka. 11 ‑Zuu do 'ö 'dhö bhë ꞊nɛ 'ö pë ‑nu 'wo bhë 'ö ‑an 'plɛ ‑kë. Mɛ 'ö ‑dhö gbaɔ ‑de ‑dhë ‑zë ꞊nɛ 'yö‑ nu ‑a ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑dhi ‑a 'ka ‑a ‑dhë ‑a 'dhö.

12 'Wun ‑nu bhë ‑wo 'dhö bhii ‑kɔ do 'ö kwa bun 'dhoë‑ 'ka do 'ö kwa dɔ ‑nu 'dhö kë ‑na 'ka ꞊plëëzë 'ka kwa bun ‑bha bhë ꞊nɛ 'ö Klito ‑bha 'dhoë‑ 'ka. 13 Kwa 'saadhö, Zuifö ‑nu, mɛ 'waa Zuifö 'ka, mɛ 'wo 'gan 'gü, mɛ 'waa 'gan 'gü ‑nu, 'kwa pa ‑Zuu 'slööslö bhë ‑a 'ka kö ‑yaan kwa kë bun do 'ka ‑a ꞊kwaa', 'ö ‑dhɛ 'kwa‑ ‑bha 'töüdhö 'ö ‑Zuu do 'ö bhë 'kwa‑ yö (꞊nɛ ‑kɔ 'ö mɛ 'dhö 'yi mü ‑na ‑a 'ka 'ö‑ 'gu 'dhö dɔ ‑na bhë ‑a 'dhö).

14 Kwa bun 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, ‑a dɔ ‑nu 'wo‑ ‑bha ‑wo ꞊plëëzë; yaa kë ꞊nɛ pë 'wo‑ pö ‑yö do yö ‑mü. 15 ꞊Ya kë ꞊nɛ ‑gɛn ꞊yaa‑ pö ‑be: «‑Kɔ 'dhɛ 'yaa ‑mü n 'ka, kö 'maa bun ‑bha.» Kö pë 'ö dho ‑a kan bun ‑bha yö 'pö bhë ꞊ee? 16 'Ö 'tonëga ꞊yaa‑ pö: «'Yan kun n 'ka; ꞊dhɛ 'ö 'pö, kö 'maa bun ‑bha.» Kö pë 'pö bhë 'ö dho ‑a kan bun ‑bha bhë ꞊ee? 17 ꞊Ya kë ꞊nɛ bun ‑dhɛ 'saadhö ꞊ya kë 'yan 'ka, kö ‑yö ‑dho 'wun ma ö ‑më 'ka ɛɛ? 'Iin ꞊ya kë 'zü ꞊nɛ ‑a ‑dhɛ 'saadhö ꞊ya kë 'tonë 'ka, kö ‑yö ‑dho pë 'tëë ma ‑kɔklë ꞊ɛ? 18 'Ö tɔɔ dɔ mɛ 'ö ‑dhö, ‑Zlan ‑ya ‑ya ‑a ‑yadhɛ ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑dhi ‑a 'ka ‑a ‑dhë ‑a 'dhö. 19 ꞊Ya kë 'zü ꞊nɛ dɔ do 'ö ‑dhö ‑be, kö bun 'ka 'dho kë ‑dhö. 20 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë bun ‑yö do 'ö‑ dɔ ‑nu 'wo ꞊plëëzë.

21 ‑A mɛ gbɛ yaa ziö ö 'bha ‑ta. ‑A ‑wun 'gü 'yan yaa ‑mɔ ‑a ‑bha ꞊ya pö ꞊nɛ ö ‑mawun 'yaa bun ‑bha; 'iin ‑gɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑ya pö ‑gɛn ‑nu ‑dhë ꞊nɛ ö ‑mawun 'yaa ‑gɛn ‑bha. 22 ꞊Ya 'go mü bun ‑gbaan mɛ 'ö ꞊faan' 'yaa‑ ‑gɔ bhë, ‑a ‑bha këpë ‑nu ‑wo ‑dhö 'pö. 23 Dɔ ‑dhɛ mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑to plaan ‑sü 'yaa ‑së bhë ꞊nɛ 'ö 'kwa kwa ‑zo ‑kë ‑an 'piö ‑së 'ka 'ö ꞊zië' ‑an mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑ta. ‑An mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑wun ꞊blɛɛ' ‑dhɛ 'yaa ‑dhö bhë ꞊nɛ 'ö 'kwa kwa ‑zo ‑kë ‑an 'piö ꞊duö. 24 'Kɛɛ kö ‑an mɛ ‑nu 'ö 'waa lë‑ ‑pë 'ka bhë, 'ö 'kwaa sɔ ‑nu kë ‑an ‑bha. Kë‑ wo 'dhö bhë, ‑Zlan ‑yö bun ‑kë, kö ‑a dɔ ‑nu mɛ 'ö ‑an ‑zo ‑kë ‑an 'piö ‑sü ‑yö ‑an ‑ma kun ꞊duö 'kɛɛ kö ‑an ꞊bhlë 'yaa ‑dhö bhë ‑yö kë ‑a ‑bha. 25 ꞊Ya kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, 'gügludhe yaa 'dho ‑da dɔ ‑nu ziën bun 'gü. Pë 'wo dho ‑a kë 'ö tɔɔ, dɔ 'wo dho ‑a wo wo 'ko ‑nu ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta. 26 ꞊Ya kë ꞊nɛ bun ‑gbaan do ‑yö bɔ ‑na 'wun 'gbee‑ 'gü, ‑an mɛ 'wo to ‑an 'plɛ ‑wo ‑kpa ‑a ‑bha 'wo bɔ ‑a 'gü. ‑A mɛ do ꞊bhlë ꞊ya 'kpɔ, ‑an mɛ ‑nu 'wo to ‑wo ‑kpa ‑a ‑bha 'wo 'gludhi ‑kë.

27 Ka 'saadhö, ka ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑yö Klito bun 'ka, 'ö mɛ 'ö ‑dhö 'ö bun bhë 'ö ‑a ‑gbaan do 'ka. 28 ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ziën, 'ö ‑Zlan ‑yö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑ya ‑blɛɛzë 'ka; 'yö ö 'dhiwopömɛ ‑nu ‑ya ꞊plɛ ‑naa 'ka, 'ö mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑ya ‑yaaga ‑naa 'ka, 'wo ‑kë mɛ ꞊daan' ‑mɛ ‑nu 'ka. 'Ö ꞊ya 'go mü zlöö, 'ö mɛ ‑nu 'ö 'wo ‑dhidhaakëpë ‑nu gbaɔ yö, ‑a mɛ 'wo mɛ ‑nu ‑dhɛ bo gbaɔ yö, ‑nu mɛ ‑dhë ‑mɛ ‑nu, 'dhiö ‑sü mɛ 'ka ‑mɛ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'wo 'wun ꞊blɛɛ ‑wo gbɛ 'gü 'wo bhë 'töüdhö 'wo yö mü. 29 Mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'plɛ 'waa Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'ka, 'waa ‑Zlan 'dhiwopömɛ ‑nu 'ka 'iin 'waa mɛ ꞊daan' ‑mɛ ‑nu 'ka. ‑An 'plɛ waa ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü yö kö ‑waan ‑dhidhaapë ‑nu kë, 30 'iin kö ‑waan 'yuamɛ ‑nu ‑dhɛ bo, 'iin kö ‑waan 'wun ‑nu ꞊blɛɛ'‑ ‑wo gbɛ ‑nu 'gü, 'iin kö 'wun 'ö ꞊blɛɛ ‑wo gbɛ 'gü bhë kö ‑waan ‑a 'dhiö ‑lo. 31 Yuö ‑nu 'wo ‑gban gbaɔ ‑nu 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya kë bhë ‑a ‑bha bhë, ‑an mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑wun 'dhö 'gbee‑, ‑ka ‑ya ‑an ꞊wuën', 'ka ‑an ꞊mɛɛ'‑!

Gbaɔ ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑kë 'dhö 'kɛɛ ‑ka dɔ! A ‑dho pë do 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑ ‑a ‑wun ꞊blɛɛ' ka ‑dhë.

13

'Wun 'ö ‑gban ‑dhɔ ‑bha

1 'Kö ‑kë ꞊nɛ ‑Zuu 'slööslö ‑yö gbaɔ ‑kë n ‑dhë kö 'a 'wun ꞊blɛɛ'‑ mɛ 'bhee‑ waa‑ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑an ‑wo 'gü, kö n 'ka ‑an ꞊daan', 'ö mɛ ‑nu 'wo to 'ö ‑an ‑dhɔ 'yaa n kë, kö ma 'wun ‑nu ꞊blɛɛ' ‑sü ‑yö ꞊nɛ ꞊tang'‑ ‑wo 'kpaan 'iin 'zü ꞊nɛ gɔnggɔng 'wo‑ ‑ma ‑na, ‑an 'we ‑wo 'kpaan 'dhö. 2 A ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'a ‑Zlan 'dhi ‑wo pö, kö 'wundɔdhe 'saadhö ‑yö kë n ‑gɔ, kö 'wun ‑nu 'wo ‑bin ‑sü 'ka, ‑an ‑gɛn ma ‑sü ‑yö kë n ‑gɔ. A ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ö ꞊ya kë mɛ ‑gɔ 'wo ‑mɔ ‑a ‑bha ‑wa pö ‑tɔn ‑dhë ‑yö 'go ö pin ꞊taa, 'ö ‑tɔn bhë 'ö ‑vin bhë, ‑a ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ꞊va bhë ‑yö kë n ‑gɔ; 'kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ‑dhɔ 'yaa n 'gü, kö a pë 'kpaan 'ka. 3 'Kö ‑kë ꞊nɛ pë ‑nu 'wo n ‑gɔ, a‑ ‑glu 'fɛɛmɛ ‑nu 'ka, 'a dho ‑dewo 'a n ‑de dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ 'wo n ‑güö, kö mɛ ‑nu ‑dhɔ 'yaa n 'gü, kö n ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa ‑dhö.

4 Mɛ 'ö ‑dhɔ 'dhö ‑a 'gü, ‑a ꞊zuö' ‑yö ‑saa; ‑a 'glu ꞊yö ‑së; 'yaa ‑ya mɛ 'kpaan gbɛ ‑bha pë ‑dhɔ 'ka; 'yaa ö ‑de ‑wun ꞊blɛɛ'‑ 'dhi ꞊va 'gü; 'yaa ö ‑de 'sü ꞊va. 5 Mɛ 'ö ‑dhɔ 'dhö ‑a 'gü, 'yaa lë‑ ‑pë gbɛ kë; 'yaa pë bɔ ö 'ka; 'yaa ‑naadhe kë, 'yaa mɛ ‑wun ‑da ö ꞊zuö' 'piö ‑pë kë. 6 Mɛ 'kpaan gbɛ 'yaa pë yaa kë 'yaa kë ‑a ‑dhë ‑së; pë 'yö ö ‑së ‑kë ‑a ꞊wuën' 'ö tɔɔ 'wun 'ö kpengdhö 'ö mɛ ‑ya ‑kë ‑a 'yaan 'ka ꞊zian'. 7 ‑Dhɔ ꞊ya kë mɛ 'gü, ‑ya ‑kë 'ö mɛ bhë 'ö ö ꞊zuö' kuënnu 'wun 'saadhö 'gü; ‑ya ‑kë 'ö ‑zo dɔ ‑sü waa‑ ꞊zuösaadhɛ ‑wo kë mɛ ‑gɔ 'ö ꞊ya kë 'wo wo ‑zo yö ‑Zlan ‑bha 'wun 'saadhö 'gü.

8 ‑Dhɔ bhë ‑yö ‑dho to 'dhö ꞊toëpö 'ka. 'Kɛɛ ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑sü 'ö bhë ‑a 'töng ‑yö ‑dhö 'ö ꞊ya kë 'dhö ꞊waa‑ ꞊blɛɛ'‑ 'ö‑ 'töng bhë ꞊ya ziö kö ‑a ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö gbɔ. 'Wun ‑nu ‑blɛɛ ‑wo gbɛ 'gü ‑sü bhë ‑yö ‑dho yën, 'ö 'wundɔdhe ‑yö yën. 9 'Ö tɔɔ 'töng 'ö 'kwa‑ 'gü ꞊nɛ, kwa ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑na, 'kwaa‑ pö 'fɛfɛdhö, 'ö kwa ‑bha pë dɔ ‑sü 'ö bhë 'pö 'ö 'yaa ‑mɔ ‑sü 'ka 'fɛfɛdhö. 10 'Kɛɛ pë 'ö 'fɛfɛdhö ꞊ya nu ꞊sia kö ‑a mɛ 'ö 'yaa ‑mɔ ‑sü 'ka 'kuë bhë ‑a ziö ‑sü ‑mü.

11 Ka gia‑, ‑ka ‑dhɛ ‑ga bhë! ꞊Dhɛ 'a ꞊tun 'në 'ka, n 'wun ‑nu ꞊blɛɛ' ‑kɔ ‑nu, n ‑zo 'ta ‑kɔ ‑nu waa‑ n 'wun ‑nu ‑yö 'ko 'dhiö ‑kɔ ‑nu ‑wo ‑kë ꞊nɛ 'në ‑nu ‑bha 'dhö. 'Kɛɛ dɔ 'a‑ wo zlöö 'ö 'ma kë mɛ ‑de 'ka ꞊nɛ, 'ma n ꞊kwaa' 'në ‑bha 'wun kë ‑kɔ ‑zü. 12 'Töng ꞊nɛ ‑a 'gü pë ‑nu 'kwa ‑kpën ‑na ‑an ‑bha bhë ‑wo pë 'bin 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'wo ‑dhɛ ‑ga ‑na ‑a 'ka 'sëë‑ 'yan 'bhluubhluzë 'gü bhë ‑a 'dhö. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑a 'töng ꞊ya ‑lo ꞊sia, (kwa ‑dho ꞊dhië' ‑zü) 'ö kwaa‑ Klito ‑nu 'kwa dɔ kwa 'ko wö 'dhiö 'ö 'kwa‑ yö. Dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ 'wun ‑nu 'wo ‑gban ‑Zlan ‑bha bhë ‑an dɔ 'a‑ wo bhë 'yaa 'fɛfɛdhö. 'Kɛɛ yi bhë ꞊ya ‑lo ꞊sia, a ‑dho ‑a dɔ 'fɛfɛdhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑yö n dɔ ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö.

13 ꞊Ya kë 'dhö kö 'wun ‑yaaga 'ö 'wo dho to 'wo tɔɔ: ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü, ‑zo ‑dɔ ‑Zlan ‑bha ‑sü waa‑ ‑dhɔ. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö, pë ‑yaaga 'wo bhë, ‑a mɛ 'ö ‑an ‑gɔ ‑ta 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑ 'ö tɔɔ ‑dhɔ.

14

1 Kö ‑dhɔ ‑kë mɛ 'ka ‑sü bhë, ‑ka ‑ya ‑a ꞊wuën'! 'Kɛɛ gbaɔ ‑nu 'ö ‑Zuu 'slööslö 'dhö ‑a nu ‑na mɛ ‑nu ‑dhë bhë, ‑ka ‑an ꞊mɛɛ' 'pö; 'kɛɛ ‑yö ‑dho kë ‑së kö ‑yö kë ‑a mɛ 'ö ‑kë ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑sü 'ka bhë ‑a 'ka. 2 Mɛ 'ö 'wun ꞊blɛɛ' ‑na ‑wo gbɛ 'gü bhë, yaa‑ ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë, 'kɛɛ ‑ya ‑blɛɛ ‑Zlan ‑dhë, bhii mɛ gbɛ 'yaa‑ ma. 'Wun ‑nu 'wo ‑bin ‑sü 'ka ‑a ꞊blɛɛ' 'ö‑ wo ‑na bhë, ‑Zuu 'slööslö ꞊nɛ 'ö ‑kë ‑a ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü ꞊kwaa'. 3 'Kɛɛ mɛ 'ö ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑na bhë, ‑ya ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë kö ‑yö ‑an ꞊faan' 'më ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü, ‑yaan ‑an ꞊faan' 'më 'iin kö ‑yaan ‑an ꞊zuö' ꞊dhuë'‑. 4 Mɛ 'ö 'wun ꞊blɛɛ' ‑na ‑wo gbɛ 'gü bhë, ö ‑de 'sloo ꞊faan' ꞊nɛ 'ö‑ më ‑zo yö ‑sü 'gü, 'kɛɛ kö mɛ 'ö ‑Zlan 'dhi ‑wo ꞊blɛɛ' ‑na bhë, ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑todhösü ꞊nɛ 'ö ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ꞊faan' më.

5 A‑ 'piö kö ka 'plɛ 'ka 'wun ‑nu ꞊blɛɛ'‑ ‑wo gbɛ 'gü; 'kɛɛ kë‑ wo bhë, ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑sü ꞊yö ‑së, 'ö tɔɔ mɛ 'ö ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑na bhë, ‑yö ꞊bhlëzë 'ö ꞊zië' 'wun ‑blɛɛ ‑wo gbɛ 'gü ‑mɛ ‑nu ‑ta. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, mɛ ꞊ya kë ‑an ziën 'ö ꞊ya ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'wun 'ö ꞊blɛɛ ‑wo gbɛ 'gü bhë, ‑ya kë kö mɛ 'plɛ ‑wa ma, kö ‑ya ꞊dhië' ‑kwaa ‑yö kë 'dhö kö ‑yö ‑an ꞊faan' 'më ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü. 6 N dhegluzë ‑nu, ꞊dhɛɛ' do 'ö ꞊nɛ: ꞊Ya kë ꞊nɛ n ‑ma ‑nu ka 'piö ‑sü bhë, 'ma 'wun ‑nu ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë ‑wo gbɛ 'ö 'kaa‑ ma ‑a 'gü, 'ka ‑dhɛ ‑ga 'gü, ‑më ‑së 'ö dho ‑a kë ka ‑dhë ‑ɛɛ? ‑A ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ yaa 'dhö kë ‑dhö ka ‑gɔ, ‑a 'ke yaa kë 'wun 'ö ‑kë ‑bin ‑sü 'ka 'ö ‑Zlan ‑ya ‑zɔn ‑a ꞊blɛɛ' ‑wo, 'wundɔdhe ꞊blɛɛ' ‑wo, ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑sü waa‑ mɛ ꞊daan' ‑wo ‑an 'ka.

7 'Wun ꞊zuan' do ꞊ga ꞊nɛ; ‑yö ‑sü ꞊troo' ‑kë ‑a ‑bha ‑pë ‑nu, 'wo ꞊nɛ ‑bhɔng ‑nu, kɔng ‑nu ‑an 'dhö bhë ‑a ‑bha. ꞊Ya kë ꞊nɛ ‑a mɛ 'ö ‑dhö ‑a ‑wobɔatadhe yaa kë ‑dhö, ‑dhɛ 'wo‑ ‑bha do do 'ka bhë, ‑wo ‑dho ‑an ‑wo ‑dho 'ko 'piö dɔ ‑më ‑bha ‑ɛɛ? 8 'Ö ꞊ya kë 'pö ꞊nɛ 'truu 'ö ꞊waa‑ ‑piö, 'ö ‑glugɔnmɛ ‑nu 'dho ‑na 'kuëdhö bhë, ‑a ‑piö mɛ 'yaa‑ ‑piö ‑a ‑piö ‑kɔ 'ka, ‑glugɔnmɛ ‑nu ‑wo dho wo ‑de ‑pë kë ‑kɔklë ꞊ɛɛ? 9 Ka gia‑, ‑ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ! ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka, 'ka ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑wo gbɛ 'gü, ‑wo ‑dho ‑a ‑gɛn ma ‑kɔklë ꞊ɛɛ? ꞊Ya kë 'dhö kö pë 'ka‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë ‑a ‑gɔ 'yaa ‑dhö, ka‑ ‑blɛɛ 'kpaan. 10 ‑Wo ꞊plëëzë ‑nu ‑wo ‑dhö 'kpongtaa zö, 'kɛɛ ‑a mɛ 'ö dho kë ‑dhö kö ꞊waa‑ ꞊blɛɛ' ‑waan pö ‑a ‑gɛn ma ‑mɛ 'yaa 'dhö, 'yaa ‑dhö. 11 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, mɛ ꞊ya 'wun ꞊blɛɛ'‑ n ‑dhë ‑wo 'ö 'maa‑ ma ‑a 'gü, kö mɛ bhë, yi ‑nu 'yië kë yi 'ko ‑dhë ‑nia 'ka. 12 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ ka ‑ya ‑sü 'ka ‑a ꞊wuën' giagiawo kö ‑Zuu 'slööslö ‑bha yuö ‑nu ‑wo dɔ ka kwɛɛ bhë, kö ‑wo kë ka ‑gɔ ꞊va 'ka ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑da 'dhiö ‑pë 'ka, ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü 'gü.

13 Mɛ 'ö 'wun ꞊blɛɛ ‑wo gbɛ 'gü bhë, ‑a ꞊dua' ‑mü kö ‑ya ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ kö (yö gia‑) ‑a 'dhiö ‑lo ‑sü ‑yö bɔ ‑a ‑ta. 14 'Ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ a ꞊bhɛa' ‑na ‑wo gbɛ 'gü, 'kö ‑kë ꞊nɛ n 'nii‑ ‑yö ꞊bhɛa' ‑sü 'piö, n 'wunbhokoukëdhe gbɛ 'yaa 'dhö. 15 ꞊Ya kë 'dhö kö pë 'a dho ‑a kë zlöö 'ö tɔɔ ‑kɔ do 'ö n nii 'dhoë‑ 'ka ꞊bhɛa' ‑sü 'gü bhë, 'ö 'töng gbɛ 'ka 'pö 'ö n ‑ma 'wunbhokoukëdhe dho kaa 'pö ꞊bhɛa' ‑sü 'gü; 'iin ‑kɔ do 'ö n ‑zo 'plɛ dho kaa 'tan bho ‑sü 'gü bhë 'ö n ‑ma 'wunbhokoukëdhe dhö kaa 'pö ‑a 'piö. 16 Bhi gia‑, ꞊dhɛ 'ü‑ ‑ga ‑a 'gü bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ 'bha ‑Zlan zuö pö dosɛn ‑wo 'waa gbɛ 'gü, mɛ 'kpaan ‑dho kë ‑dhö ‑bhɔkuëkëdhɛ 'gü mü kö ‑yö amɛn pö ꞊a? 'Ö tɔɔ ü ‑bha ‑Zlan zuö pö ‑sü 'gü, pë ‑nu 'ü‑ ꞊blɛɛ' bhë 'yaa‑ ma. 17 'Kö ‑kë ꞊nɛ ü ‑bha ‑Zlan zuö ‑pö ‑a 'gü ‑wun ꞊yö 'kpëdhö, yaa 'dho mɛ gbɛ ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ꞊faan' më.

18 A ‑Zlan zuö ‑pö 'ö tɔɔ a 'wun ‑blɛɛ ‑wo gbɛ 'gü ꞊va 'ka 'a ꞊zië' ka 'saadhö ka ‑ta. 19 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ꞊wa 'dho wo 'kuë‑, ‑yö ‑kë n 'gü ‑së kö ‑wo kpö 'sɔɔdhu 'wo dho ‑a ‑gɛn ma, 'a‑ pö kö ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑yaan ‑da 'dhiö 'ö ꞊zië' ‑wo kpö ‑vuu ꞊plëëzë ‑pö ‑wo gbɛ 'gü ‑sü ‑ta.

20 N dhegluzë ‑nu, kö ꞊kun 'ö ka 'wun ‑nu ‑yö 'ko 'dhiö ‑kɔ ‑nu ‑wo ‑kë ꞊nɛ 'në ‑nu ‑bha 'dhö; 'wun 'ö ‑gban 'wun ‑nu kë ‑sü 'gbloo 'piö ‑bha bhë, ‑ka kë mɛ ‑dee ‑nu 'ka ‑an 'gü! Pë 'ö 'ka dho kë ‑a 'gü ꞊nɛ 'në ‑nu 'dhö 'ö tɔɔ pë ‑nu 'wo ‑gban 'wun yaa kë ‑sü ‑bha bhë ꞊zian' 'ö bhii 'kaa pë gbɛ dɔ ‑a ‑bha. 21 Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: Kwa Dëmɛ ‑ya ‑pö ꞊nɛɛ: A ‑dho 'wun ꞊blɛɛ'‑ 'sɛgɔ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu ‑dhë; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë a ‑dho ‑a ꞊blɛɛ'‑ ꞊bɔa' ‑wo gbɛ pö ‑mɛ ‑nu ‑ta ‑sü 'ka. 22 ꞊Ya kë 'dhö, gbaɔ 'ö ‑gban 'wun ‑blɛɛ ‑wo gbɛ 'gü ‑sü ‑bha bhë, ‑yö 'wun ꞊zuan' 'ka mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan ‑bha 'ka bhë ‑an ‑dhë (‑a ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑Zlan ꞊ya ö ‑ta yö ‑an ‑bha); 'kɛɛ mɛ 'ö 'wo ‑Zlan ‑bha 'ka ‑an ‑bha 'wun 'yaa yö 'dhö; pë 'ö mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan ‑bha 'ka 'ö ‑an ‑dhë 'wun ꞊zuan' 'ka 'ö tɔɔ gbaɔ mɛ 'ö ‑kë ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑sü 'ka (‑a ‑zɔn ‑sü 'ka ꞊nɛ 'ö ‑an ziën). 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö 'pö bhë 'yaa 'dhö mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan ‑bha 'ka bhë ‑an ‑bha 'ka.

23 Ka gia‑, ‑ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ! ꞊Ya kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ꞊wa 'dho wo 'ko ꞊bhaa, wo 'plɛ ꞊wa yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha ‑wo gbɛ 'gü, mɛ ‑nu 'waa pë gbɛ dɔ 'wun bhë ‑a ‑bha waa‑ mɛ ‑nu 'ö 'waa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka, ꞊wa ‑da ka kpö 'gü mü, wo 'ka 'dhoë‑ pö 'blɔɔn‑ ꞊ya ‑da ‑an 'gü a? 24 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ka 'plɛ 'ka yö ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑sü ‑bha, mɛ ‑nu 'ö 'waa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka bhë waa‑ 'to 'to ‑mɛ 'kpaan ꞊wa ‑da ka ziën, 'wun bhë ‑yö ‑dho ‑gban ‑an ‑bha, 'ö yö ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑bha, 'wun 'ö 'wo‑ ma ‑na bhë ‑a ‑wun 'gü; 'ö ꞊ya kë 'ö ‑an ꞊zuö' ‑yö za dɔ ‑an ‑bha, 25 kö ‑an ꞊zuö' 'gü ‑wun ‑nu 'wo ‑bin ‑sü 'ka 'fɛfɛdhö bhë ꞊wa yö ‑dhɛpuudhɛ 'gü. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö ꞊ya kaa 'ö mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo ‑gblü ‑Zlan ‑wo 'dhiö ‑a ‑dhɔ kë ‑sü 'ka ꞊woë' ꞊nɛɛ: «'Wun gia‑ ‑mü. ‑Zlan ‑yö ka ziën.»

'Wun ‑mɔ 'kuë ‑kɔ ‑së 'ö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ziën

26 'Wun mɛ 'a dho kan ‑a ‑ta zlöö, n dhegluzë ‑nu, ö tɔɔ: ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka 'dho ka 'ko ꞊bhaa, mɛ ꞊ya kë ka ziën 'ö 'tan ꞊ya nu ‑a ꞊zuö' 'piö, kö mɛ gbɛ ‑bha ‑yö kë mɛ ꞊daan' ‑wo 'ka, kö mɛ 'waa gbɛ ‑bha ‑yö kë pë 'ö 'bin ‑sü 'ka 'ö‑ yö ‑a 'ka, mɛ ‑yö bɔ ‑de ‑a ‑bha ‑yö kë 'wun ‑blɛɛ ‑wo 'waa gbɛ 'gü ‑sü 'ka, ‑a mɛ 'bhaa ‑bha ‑yö kë ‑a ‑dhië ‑kwaa ‑sü 'ka 'ö 'ka dho ‑a kë, ‑a 'plɛ ‑yö kë ka ‑zo ‑gban ‑pë 'ka. 27 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ꞊wa kë ‑dhö kö ‑waan 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑wo gbɛ 'gü, kö ‑wo kë mɛ ꞊plɛ 'iin mɛ ‑yaaga 'ka, 'kɛɛ kö ‑a ‑dhië ‑kwaa ‑sü ‑yö kë ‑dhö; mɛ 'ö ‑dhö, ‑yö yö mü do do 'ka. 28 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ 'yaa ‑dhö kö ‑wo ‑nu bhë ‑yö ‑an ‑gɛn pö, kö mɛ 'ö ‑dhö ‑yö ꞊bhɛa'‑ ‑wo ꞊löö ö ‑de 'sloo ö ‑bha 'ka ‑Zlan ‑dhë; kö ꞊kun 'ö‑ ‑wo ‑yö yö plaan mü. 29 Kë ꞊nɛ ꞊ya 'to ‑Zlan 'dhiwopömɛ ‑nu ‑bha, ‑wo kë mɛ ꞊plɛ 'iin mɛ ‑yaaga 'ka kö ‑wo 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑wo ‑ta; kö mɛ ‑nu 'wo to, ‑wo wo 'to 'to ‑a ‑bha ‑wo ‑dhɛ ‑ga ‑a 'piö. 30 'Ö mɛ ꞊ya kë mü 'pö 'ö ‑Zuu 'slööslö ꞊ya 'wun bho ‑bin ‑blü ‑a ‑dhë kö ‑yaan ‑a ꞊blɛɛ'‑, kö ‑yö dɔ mɛ 'ö 'dhiö bhë ‑yö yën ö ‑bha ‑bha. 31 ‑Yö kë 'dhö kö ka 'plɛ 'kaan‑ ‑Zlan 'dhi ‑wo pö, mɛ do ‑yö yö mü; ꞊ya yën 'ö mɛ 'waa gbɛ ‑yö yö mü 'pö kö mɛ 'plɛ ‑waan ‑a ma kö ‑an ꞊faan' ‑yaan 'më. 32 Mɛ 'ö ꞊ya kë 'wo ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑na bhë, ‑an ꞊dua' ‑mü kö ‑wo kë 'wun 'ö dɔ ‑an 'dhi bhë mɛ 'ö 'wo‑ 'kun ‑kɔ dɔ ‑an 'ka; 33 'ö tɔɔ ‑Zlan yaa kwa ꞊dhɔɔ kë kö 'kwaan‑ pë ‑nu kë ‑kungkuëdhɛ ‑kwaa; 'kɛɛ kö ‑yö kë ꞊zian' ꞊zuöyagluu 'gü.

‑Ka ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ! ꞊Ya kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ziën, ‑dhɛ 'saadhö 'gü ‑kɔ 'ö kë ‑na ‑a 'ka 34 dhebɔ ‑nu 'piö ꞊zian' 'ö tɔɔ ‑ya 'wo‑ wo diindhö. 'Yaa ‑së ‑an ‑bha 'ka kö ‑wo 'wun ‑nu ꞊blɛɛ'‑ ‑bhɔkuëdhe ‑nu 'gü; ‑wo kë dhoo ‑nu 'wo wo ‑gɔ dho sia‑ wo ꞊gɔn ‑nu ‑dhë ‑an 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑bha tɔng ‑ya pöë bhë ‑a 'dhö. 35 ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑ya kë ‑an ‑gɔ 'wun 'bhaa ‑bha, kö ‑wo wo ꞊gɔn ‑nu ꞊dhɛɛ' 'kpɔ kɔɔ ꞊zian'. 'Yaa ‑së dhebɔ ‑bha 'ka kö ‑yö 'wun ‑nu ꞊blɛɛ'‑ ‑bhɔ 'kuë‑ ‑nu 'gü.

36 'Ö bhii ka gia‑, ‑ka ‑dhɛ ‑ga bhë! Yaa kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑wo 'ö bhë ‑dhɛ 'ö ka ꞊plöö 'ma bhë ꞊nɛ 'ö ‑wo ‑a ‑bha 'iin ka ‑de 'sloo ꞊nɛ 'ka‑ yö. 37 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü ‑Zlan 'dhiwopömɛ 'ka 'iin gbaɔ 'ö go ‑Zlan 'piö ‑yö ü ‑gɔ kö 'wun ‑nu 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na 'sëëdhɛ ꞊nɛ ‑a 'gü bhë ‑yö kë ü 'yaan ꞊nɛ, ‑yö tɔng 'ö kwa Dëmɛ ‑ya dɔ ‑a 'ka. 38 Mɛ 'ö 'yaa‑ ꞊bhlë ‑ya, kö mɛ bhë kö ꞊kun 'ö 'ka‑ ‑ga ka kpö 'gü ‑mɛ 'ka.

39 N dhegluzë ‑nu, ꞊ya kë 'dhö kö pë mɛ 'ö 'ka dho ‑ya ‑a ꞊wuën' 'ö tɔɔ kö 'kaan‑ ‑Zlan 'dhi ‑wo pö. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ꞊kun ‑kë 'ka‑ pö ‑an ‑dhë kö ꞊kun 'wo 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo gbɛ 'gü. 40 Pë 'ö 'ka dho ‑a kë, ‑yö kë ‑a kë ‑kɔ 'ka, ‑yö kë ö pin ꞊taa.

15

'Wun 'ö ‑gban Klito ‑bha ‑go ga 'sü ‑sü ‑bha

1 N dhegluzë ‑nu, a ka ‑zo ‑büö ‑na 'zü 'wuntaɔsë 'a‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë 'ö 'ka‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'ö ka ‑bha ‑zo yö ‑sü ‑yö ‑gban ‑a ‑ta gɛnngdhö bhë ‑a 'ka. 2 Yö ꞊nɛ 'ka bɔ ‑a ‑ta 'ka dha, kö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ka‑ 'kun ꞊nɛ ‑kɔ 'a‑ ꞊blɛɛ ‑a 'ka ka ‑dhë bhë ‑a 'dhö. ꞊Ya kë ꞊nɛ 'yaa 'dhö kö ka ‑bha 'wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü bhë ‑yö 'flëë.

3 Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö bhë ꞊nɛ 'ö 'a‑ ‑wun ꞊blɛɛ ka ‑dhë kö 'ma‑ yö; yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑, 'ö tɔɔ Klito ‑yö ‑ga kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑wun 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑a 'dhö. 4 'Wo‑ ‑bin; 'yö go ga 'gü ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa 'ka ꞊nɛ ‑kɔ do 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑a 'dhö; 5 'yö ö ‑de ‑zɔn Piɛɛ ‑dhë, 'ö Piɛɛ ‑ya yö; 'go mü 'yö ö ‑de ‑zɔn ꞊guë' ‑nu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo bhë ‑an mɛ ‑nu 'wo to bhë ‑an ‑dhë. 6 ꞊Dhɛ ꞊ya 'go mü, 'yö ö ‑de ‑zɔn ö ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo dho ‑mɔ mɛ ‑lü ꞊këng' 'sɔɔdhu ‑bha ‑an ‑dhë ‑dhɛ do 'gü. ‑An mɛdhɛvadhɛ ‑wo ꞊tun ‑dhö. 7 ‑Yö ö ‑de ‑zɔn Zakö waa‑ ö ‑bha bɔmɛ ‑nu 'saadhö 'wo to bhë ‑an ‑dhë.

8 ꞊Dhɛ ꞊ya 'kan ‑an ‑bha, ‑yö ö ‑de ‑zɔn n ‑dhë 'pö; 'kɛɛ kö ma 'a bhë n ꞊tɛi' ‑yö ‑kë ꞊nɛ 'në 'ö yaa bhɔ ö bhɔ 'töng 'ka ‑a 'dhö. 9 Bhii Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo bhë ma ꞊nɛ 'a tɔɔ mɛ ‑kaanta, 'ö 'wun gia‑ 'ka, n ‑dhɛ Yesu ‑bha bɔmɛ ‑sü ‑de 'ö bhë yaa n ‑ma 'kun; 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'ö 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ka bhë, a ‑kë 'wun 'gbee‑ ‑kë ‑an 'ka ‑mɛ 'ka. 10 'Kɛɛ ‑Zlan ‑bha 'glusë 'gü, ma ꞊ga 'ö 'ma kë ꞊nɛ ‑kɔ ꞊nɛ ‑a 'dhö bhë; 'ö 'glusë 'ö‑ ‑kë n 'ka bhë, 'ö‑ 'gü ‑pë yaa 'to 'kpaan. 'Ö tɔɔ a yuö ‑kë 'a ‑ziö ‑a 'ka ‑an 'plɛ ‑ta; 'kɛɛ kö kwa ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü ‑së 'ka, ‑Zlan 'glusë 'ö n ‑ta bhë ꞊nɛ 'ö yuö ‑nu bhë 'ö ‑an ‑kë. 11 ꞊Ya kë 'dhö kö 'wun bhë ‑a ‑bha ‑go n kwɛɛ ‑sü 'iin ‑a ‑bha ‑go Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu mɛ 'wo to ‑an kwɛɛ ‑sü bhë yö kun 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑. Pë mɛ 'ö ‑dhö 'ö tɔɔ 'wun 'yi‑ ꞊blɛɛ'‑ 'ö 'ka‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë.

'Wun 'ö ‑gban ‑go ga 'gü ‑sü ‑bha

12 Pë 'ö yi‑ ꞊blɛɛ' ‑na 'ö tɔɔ Klito ‑yö ‑go ga 'gü 'kɛɛ kö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ka ziën 'ö 'wo‑ pö ‑sü 'gü ꞊nɛ ‑go ga 'gü ‑sü 'yaa ‑dhö, ‑yö ‑yö ka ‑gɔ ꞊dhë ꞊ɛ? 13 ꞊Ya kë ꞊nɛ pë 'wo‑ pö bhë ‑yö 'wun gia‑ 'ka, kö Klito yaa 'go ga 'gü ꞊nɛ bhë 'sa! 14 'Ö ꞊ya kë 'pö ꞊nɛ Klito yaa 'go ga 'gü, kö 'yaa yi ‑bha 'yi yi ‑de kë 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑mɛ 'ka; kö ka ‑bha 'wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü bhë ‑yö 'flëë ('ö bhii yi ꞊nɛ 'yi‑ pö ka ‑dhë Klito ‑yö ‑go ga 'gü, 'ö 'ka‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑). 15 ‑A ‑de 'kö ‑kë ꞊nɛ ‑yö 'dhö, kö pë 'ö ‑Zlan yaa‑ kë bhë, 'yië kë ‑a ‑wun ‑dɔ ‑a ‑bha ‑mɛ 'ka; 'ö tɔɔ yi‑ ‑pö ‑Zlan ꞊ya Klito bho ga 'gü 'kɛɛ kö yaa‑ kë 'dhö, kö ꞊ya kë ꞊nɛ 'kwa 'to ‑a ‑ta ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö ꞊wa ga bhë, 'waa 'go ga 'gü 'gbɛɛdhö. 16 'Ö bhii ꞊ya kë ꞊nɛ ‑dhɛ 'kwa‑ ‑ga ‑a 'gü ‑së 'ka bhë, mɛ ‑nu 'ö ꞊wa ga bhë 'waa 'go ga 'gü, kö Klito ‑de 'pö yaa 'go ga 'gü ꞊nɛ bhë 'sa. 17 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ Klito yaa 'go ga 'gü, kö ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ‑yö 'kpaan, 'iin kö ka ꞊tun ka ‑bha ꞊sɔɔn yaa 'gü ꞊nɛ bhë. 18 ꞊Ya kë 'dhö, kö mɛ ‑nu 'wo ga ‑zo ‑yö Klito ‑bha ‑sü 'gü bhë kö waa dha ꞊nɛ bhë 'sa! 19 Kö kë‑ wo bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ kwa ‑bha ‑zo ‑yö Klito ‑bha ‑sü 'ö bhë, pë 'ö‑ 'dhiö dho to 'kpongtaa zö yö ‑mü, kö kwa 'kwa tɔɔ mɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa zö ‑an 'yenazë.

20 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, 'wun gia‑ ‑mü ꞊nɛ Klito ‑yö ‑go ga 'gü, 'ö ‑këdhösü ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ ‑a ‑zɔn ‑sü 'ka ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo ga bhë, wo ‑de 'pö ‑wo ‑dho go ga 'gü. 21 'Ö tɔɔ ‑kɔ do 'ö ga ‑yö bɔa mɛ do 'gü 'ö ꞊daa' 'kpongtaa zö bhë ꞊nɛ 'ö gamɛ ‑nu ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü ‑yö bɔa mɛ do 'bhaa gbɛ 'gü 'pö. 22 ‑Kɔ do 'ö mɛ ‑nu 'saadhö ‑an ‑bha ‑kë Adan ꞊suu'‑ 'ka ‑sü ‑wun 'gü, 'ö 'wo ga ‑a 'ka bhë ꞊nɛ 'ö mɛ ‑nu dho go ‑a 'ka ga 'gü ‑an ‑bha ‑klu Klito ‑bha ‑sü ‑wun 'gü. 23 'Kɛɛ kö mɛ 'ö ‑dhö, ‑a ‑bha ‑dɔdhɛ ‑yö ‑dhö. Klito ꞊nɛ 'ö mɛ ‑blɛɛzë 'ka mɛ 'plɛ ‑ta; ꞊ya 'go mü, mɛ ‑nu 'wo Klito ‑bha 'ka, 'wo yö mü ‑a nu ‑yi 'ka. 24 ꞊Ya 'go mü zlöö 'ö yi ‑kaanta ‑yö ‑lo. Yi bhë ‑a 'ka, Klito ‑dho ‑wogbiindhɛ ‑nu, ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü waa‑ 'piigbeedhɛ ‑nu ‑an 'plɛ 'gü ꞊siö'‑. ꞊Ya kë 'dhö, 'ö ‑gludëdhɛ kë ‑sü ‑lo ö Dë ‑Zlan kwɛɛ. 25 'Ö tɔɔ ‑gbɔgbɔdhö Klito ‑yö ‑dhö ‑gludëdhɛ kë 'ö dho 'ö yöë ‑Zlan ‑bha ‑a ‑to ‑a yaagümɛ ‑nu ‑ta 'gbee‑ 'ka ‑sü, waa‑ ‑an ‑lo Klito ‑gɛn ꞊löö ‑sü ‑yi ‑bha. 26 Yaagümɛ ‑kaanta 'ö Klito dho ‑a 'gü ꞊siö'‑ 'ö tɔɔ ga. 27 'Ö tɔɔ pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: ‑Zlan ꞊ya pë 'plɛ ‑lo ‑a ‑gɛn ꞊löö. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë yaa kë ꞊nɛ ‑wo kpö 'ö ‑kë «pë 'plɛ 'saadhö» 'ka, 'ö 'kwa‑ pö bhë 'ö tɔɔ ‑Zlan 'ö pë 'plɛ ‑lo Klito ‑gɛn ꞊löö bhë, yö ‑de 'pö ‑yö ‑dho kë Klito ‑gɛn ꞊löö 'pö 'yaa ‑mü. 28 ꞊Ya kë ꞊nɛ pë 'saadhö 'plɛ ‑gɔ ꞊ya 'dho Klito ‑dhë sia‑ ꞊sia, 'ö Klito gia‑ ‑de 'ö ‑Zlan Gbö 'ka bhë, 'ö ö ‑gɔ dho sia‑ ‑Zlan 'ö pë 'plɛ ‑lo ‑a ‑gɛn ꞊löö bhë ‑a ‑dhë; kö ‑dhɛ 'saadhö 'gü ‑Zlan ‑yö ‑ya pë 'plɛ ‑gɔ ‑ta.

29 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ! Mɛ ‑nu 'wo ‑an 'më ‑na yiö Yesu 'tɔ 'gü mɛ ‑nu 'ö ꞊waa‑ wo 'ö ꞊wa ga ‑an pin ꞊taa bhë, ‑ka ka ‑zo 'ta ‑an ‑wun 'gü! Pë ‑nu 'wo‑ kë ‑na 'dhö bhë ‑a ‑yö ‑a ‑bha ‑pë ‑dho kë ‑më 'ka ɛɛ? 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ 'ö ꞊wa ga bhë 'waa go ga 'gü kö ‑më ‑kë 'ö 'wo bɔ yiö ‑an piën ꞊ɛɛn? 30 ꞊Ɛɛ, ꞊ya kë 'dhö kö ‑më ‑wun 'ö ꞊ya kë 'yi yi ‑de ‑da ‑a ‑dhë 'wun 'gbee‑ 'gü 'töng 'saadhö 'ka ꞊nɛɛ? 31 N dhegluzë ‑nu, a‑ ‑pö ka ‑dhë, yi 'saadhö 'ka, 'wun ꞊wa bɔ ‑a ‑ta 'wo ga bhë, a ‑bɔ ‑a 'gü; (‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ,) ‑a pö 'a‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ n ‑ma ‑kë 'gɔugɔ ‑sü bhë ‑a ‑gɛn ‑yö ‑gban ka 'gü, ka ‑bha ‑kë kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑bha zian ‑ta ‑sü ‑wun 'gü. 32 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊wa ga, 'waa 'go ga 'gü gbɔ, kö ‑Zlan ‑wo ‑ta ‑ko 'a‑ zë Efɛzö ‑pö ꞊nɛ ‑a 'gü ꞊nɛ mɛ pë zë wü 'dhiö ‑nu 'ka bhë, ‑a ꞊truën ‑dho kë ‑më 'ka ɛɛ? 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ko ꞊suu'‑ bhë, a‑ ‑zë 'kpongtaapë ‑wun 'gü kö ‑a zë ‑gɛn 'yaa 'dhö. ꞊Ya kë 'dhö kö a ‑dho ‑a pö 'pö 'wun ꞊zuan' 'ka ꞊nɛɛ: «꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ kwa ga ‑wun ‑yö ‑dhö ꞊dhia' bhë, kö ‑kwa pë ‑nu ‑bhö, 'kwa yɔ ‑nu mü 'sa!» ('Ö bhii ‑go ga 'gü ‑sü 'yaa 'dhö kö 'kwaan‑ dɔ kwa ‑de ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta ‑dhɛkpaɔ ꞊dhia' ‑bha.)

33 ‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö, 'ö tɔɔ ‑ta 'kuë ‑mɛ yaa ‑yö mɛ ‑gɔ bho zian ‑së ‑ta. 34 Kö ‑ka ka ‑zo 'ta giagiawo 'wun ‑nu 'piö kö 'ka pë ‑nu kë ‑a kë ‑kɔ 'ka; ‑ka ka bo ꞊sɔɔn yaa kë ‑sü 'ka ɛ! ‑Ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ! Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ka ziën 'ö 'waa ‑Zlan dɔ; 'wun bhë 'yaa ka ‑bha lë‑ ‑wun 'ka a?

Bun 'ö dho kë ‑gɔ ga 'gü ‑mɛ ‑nu ‑gɔ

35 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'wun bhë 'kwa 'to ‑a ꞊ii ‑ta ꞊nɛ gamɛ ‑nu ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü bhë 'wun gia‑ ‑mü, kö ꞊dhɛ 'ö ꞊dhɛɛ' dho go mü bhë, kö ꞊ya kë n 'yaan 'saadhö. Mɛ ‑dho kë mü 'ö‑ pö: «‑Wo ‑go ga 'gü ‑kɔklë ꞊ɛ? Bun ‑mlë 'wo dho go ‑a 'ka ga 'gü i?» 36 Mɛ 'ö 'dhö bhë 'wundɔdhe gbɛ 'yaa‑ ‑gɔ. 'Bha pëga ‑da 'sɛidhö, ‑a 'ke yaa 'bu, ‑a 'plüün 'yaa bhɔ, 'yaa 'dhö a? 37 Pëga 'ü‑ ‑da 'sɛidhö bhë, ‑yö ‑dho kë ‑mlüga 'iin pëga gbɛ 'kpaan 'ka, 'ö ꞊ya kë 'ö bhɔ; yaa kë ꞊nɛ ‑a 'në 'ö yaa bhɔ ꞊kun ꞊nɛ ü‑ ‑da 'sɛidhö. 38 'Ö ꞊ya kë 'dhö 'ö ‑Zlan ‑yö ‑a mɛ 'ö ‑dhö ‑a kë ‑kɔ 'ö dho kaa ‑a ‑nu ‑a ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ‑a ‑dhë ‑së bhë ‑a 'dhö. Pëga mɛ 'ö ‑dhö, ‑a bun 'ö‑ ‑ma kun ꞊nɛ 'ö‑ nu ‑a ‑dhë.

39 'Të ‑pë ‑nu 'kwa ‑an ‑ga ‑na 'saadhö bhë ‑an bun kë ‑kɔ 'yaa do. Mɛ 'bhee‑ bun ‑yö ‑de ‑ta, 'ö wü ‑nu ‑bha ‑yö ‑kë ‑de ‑ta 'pö; ‑ma ‑nu ‑bha ‑yö ‑de ‑ta, 'ö 'yuö‑ ‑nu 'wo yiö 'ö ‑an ‑bha ‑yö ‑kë ‑de ‑ta 'pö.

40 Pë ‑nu ‑wo ‑dhö dhang‑ 'gü, 'ö ‑an bun 'dhö ‑dhö, 'ö pë ‑nu 'dhö ‑dhö 'kpongtaa. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë pë ‑nu 'wo dhang‑ 'gü bhë ‑an bun ‑bha ‑sëdhɛ ‑yö ‑de ‑ta; 'ö 'kpongtaapë ‑nu ‑bha 'dhö ‑de ‑ta. 41 Lan‑ ‑bha ‑sëdhɛ ‑yö ‑dhö, 'ö 'dhö ‑de ‑ta 'sü ‑zë 'ka. 'Ö 'susongga ‑bha 'dhö ‑de ‑ta; ‑a ‑de 'susongga ‑nu 'wo bhë, ‑a mɛ 'ö ‑dhö ‑yö ‑de ‑ta.

42 ‑Kɔ do bhë 'ö dho kaa ‑go ga 'gü ‑yi 'ka. ꞊Wa 'dho mɛ bun 'ka ꞊waa‑ ‑bin, kö mɛ bhë ꞊ya ga; yi 'ö dho go ‑a 'ka ga 'gü bhë ꞊ya ‑lo, kö ꞊ya kë zlöö mɛ 'ö ö 'ka 'dho ga gbɔ ‑a 'ka. 43 ‑Wa ‑da 'sɛidhö kö ꞊ya kë ya 'iin kö ꞊faan' 'yaa‑ ‑gɔ gbɔ. 'Kɛɛ ‑a ‑bha ‑go ga 'gü ‑yi 'ka, ‑yö ‑dho kë ‑së 'ö‑ 'gü ‑yö ‑kë 'gbee‑. 44 ‑Wa ‑da ‑na 'sɛidhö ‑a bun 'ö‑ ‑gɔ bhë 'ö tɔɔ bun 'ö ꞊ya kë 'ö‑ 'gü ‑yö ꞊siö'‑, 'ö 'kpongtaa zö. 'Kɛɛ ꞊ya 'go ga 'gü, ‑yö ‑kë bun 'ö go ‑Zlan 'piö ‑a 'ka. ꞊Ya kë 'dhö kö bun 'ö 'kpongtaa zö, ‑yö ‑dhö, 'ö‑ mɛ 'ö ‑Zlan 'piö 'pö, 'ö ‑dhö. 45 Bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö: Mɛ ‑blɛɛzë 'ö ‑da Adan 'ka bhë, 'të ‑sü ‑yö ‑nu ‑a ‑dhë 'ö ‑kë 'bhee‑. 'Kɛɛ Adan mɛ 'ö nu zlöö bhë, ‑Zuu 'ö ‑këdhösü nu mɛ ‑nu ‑dhë, yö ‑mü ‑a 'ka. 46 Mɛ 'ö go ‑Zlan 'piö bhë kun 'ö nu 'dhiö, 'kɛɛ ‑a mɛ 'ö go 'kpongtaa zö bhë yö ꞊nɛ 'ö yö 'dhiö; ꞊ya 'go mü 'ö mɛ 'ö go ‑Zlan 'piö bhë 'ö yö ‑mü. 47 Mɛ ‑blɛɛzë 'ö ‑kë bhë ‑yö ‑kë 'sɛ 'ka, 'kɛɛ mɛ kë ꞊plɛ ‑naa bhë ‑yö ‑go dhang‑ 'gü. 48 Mɛ ‑nu 'wo 'kpongtaadhɛ ‑bha 'ka bhë ‑wo ‑kë ꞊nɛ mɛ 'ö ‑kë 'sɛ 'ka ‑a 'dhö. 'Ö‑ mɛ ‑nu 'wo dhang‑ 'gü ‑dhɛ ‑bha 'ka bhë, 'wo ‑kë ꞊nɛ mɛ 'ö go dhang‑ 'gü 'pö ‑a 'dhö. 49 ‑Kɔ do 'ö 'kwa bhɔ ‑a 'ka mɛ 'ö 'kpongtaa ‑a ‑bha bhë, 'ö 'kwa dho bhɔ ‑a 'ka mɛ 'ö go dhang‑ 'gü bhë ‑a ‑bha 'pö.

50 N dhegluzë ‑nu, 'wun 'a‑ 'piö kö 'a‑ pö 'ö tɔɔ: Bun 'ö kwa ‑gɔ 'kpongtaa zö 'ö ‑kë ꞊nëng waa‑ fɛi ‑an 'ka bhë, ö 'ka 'dho ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü; 'iin pë 'ö gapë 'ka waa‑ pë 'ö 'yaa gapë 'ka waa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑wo kë wo 'ko ꞊bhaa.

51 ‑Ka dɔ, 'a 'dhɛ bho ‑bin ‑wun do ‑ta ka ‑dhë 'dhɛ: Mɛ 'plɛ kwa 'ka 'dho ga; 'kɛɛ pë dho kë 'ö tɔɔ kwa 'saadhö kwa ‑dho ꞊dhië' ‑kwaa bun gbɛ 'gü. 52 ‑Yö ‑dho kë ꞊nɛ ‑dhɛ 'wo wo 'yan zë ‑a ‑bha ‑a 'dhö, 'truu ‑kaanta ‑bha 'we ‑sü 'ka. 'Ö tɔɔ 'truu bhë ꞊ya 'we, gamɛ ‑nu ‑dho go ga 'gü, ‑waan ꞊dhië'‑ ‑kwaa bun 'ö 'yaa ga bhë ‑a 'gü; 'kɛɛ kwa ‑zë, vin 'kwa dhoë‑ wo kö 'kwa ꞊dhië' ‑kwaa 'saadhö. 53 Bhii 'ö tɔɔ pë 'ö gapë 'ka bhë, ‑yö ‑dho pë 'ö 'yaa ga bhë ‑a ‑da ö ‑bha 'iin kö pë 'ö dho bu 'sɛ ꞊kwaa' bhë, ‑yö pë 'ö ö 'ka 'dho bu bhë ‑a ‑da ö ‑bha (꞊nɛ ‑kɔ 'ö sɔ 'dhö kë ‑na ‑a 'ka mɛ bun ‑bha bhë ‑a 'dhö). 54 ꞊Ya kë ꞊nɛ pë 'ö gapë 'ka bhë ꞊ya pë 'ö 'yaa ga ‑a ‑da ö ‑bha, kö pë 'ö 'bupë 'ka ‑yö pë 'ö 'yaa 'bu ‑a ‑da ö ‑bha, ‑a yi bhë ‑a 'ka ꞊nɛ 'ö pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë 'ö‑ ‑de 'dhiö dho ‑mɔ ‑a 'ka 'kuë. Bhii ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka mü ꞊nɛ: Ga 'gü ꞊ya ꞊siö'‑; ‑këdhösü ꞊ya 'to ‑a 'gbee‑ 'ka ga ‑ta. 55 'Yö, ga, ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑sü 'ö ‑kë ü ‑gɔ bhë ꞊ya dho 'më 'ü dɔa bhë ꞊ɛ? Ü ‑bha pë 'ü bɔ ‑na ‑a ‑ta 'ü mɛ ‑nu zë ‑na ‑a 'ka bhë ꞊ya 'to 'më ꞊ɛ? 56 Ga ‑bha pë 'ö bɔ ‑na ‑a ‑ta 'ö mɛ ‑nu zë ‑na ‑a 'ka bhë 'ö tɔɔ ꞊sɔɔn yaa. 'Ö ꞊sɔɔn yaa ‑de 'pö, 'ö‑ ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü ‑yö ‑kë ‑dhö tɔng ‑bha ‑këdhösü ‑wun 'gü. 57 'Kɛɛ ‑Zlan 'tɔ‑ kë ꞊va, bhii 'ö tɔɔ ‑yö ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑sü ‑nu kwa ‑dhë ꞊sɔɔn yaa ‑ta ꞊bɔa' kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑ta ‑sü 'ka.

58 ꞊Dhɛ 'ö 'pö, n dheglu ‑wungbeezë ‑nu, ‑ka dɔ gɛnngdhö, kö ꞊kun 'ka 'zëzë kun! ‑Ka kë 'siözë, 'ka kwa Dëmɛ ‑bha yuö kë! 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ yuö 'ka‑ kë ‑na kaa‑ kwa Dëmɛ ‑nu ka ‑bha ‑klu 'kuë‑ ‑sü ‑wun 'gü bhë, yaa 'dho to 'kpaan.

16

‑Zlan ꞊gbaapë 'ö ‑kë dhegluzë ‑nu 'wo Zeluzalɛmë ‑an ‑bha 'ka

1 'Wun 'ö ‑gban ‑Zlan ꞊gbaapë 'ka‑ kë ‑na ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo Zeluzalɛmë ‑an ‑bha 'ka ‑a ‑bha bhë, a ‑dho paa; 'ö tɔɔ ‑kaa kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo Galatö ‑sɛ 'gü 'a ‑an ꞊daan ‑a 'ka 'ö 'wo‑ kë ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö. 2 Kö mɛ 'ö ‑dhö, ꞊glooyi 'ka, 'wëü‑ 'ö dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ‑a nu, ꞊ya ꞊waannu ‑de ‑ta ö ‑gɔ kɔɔ, ‑yö kë 'pö kö ꞊kun 'ö 'ka dho ‑ya ma nu ‑sü ‑gɔ kö 'kaan‑ ꞊tun kɔlɛtö kë ‑süë! 3 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ma nu, mɛ ‑nu 'ö ka gia‑ 'ka ‑an ‑ya 'ö 'wo dho dho, a ‑dho 'sëëdhɛ kë 'a‑ dɔ ‑an ‑gɔ, 'ö 'wo‑ kpa gbaɔ ‑nu 'ka‑ ‑kë bhë ‑an ‑bha 'ö 'wo dho ‑a 'ka Zeluzalɛmë. 4 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ n ‑ma 'dho ‑sü 'ö 'ma bhë, ꞊ya 'to ‑a ‑bha, ‑wo ‑dho kpa n ‑ma 'ö yi ‑nu, 'yi nu.

‑Dhɛ ‑nu 'ö Pɔlö dho bɔ ‑a ‑bha waa‑ pë ‑nu 'ö dho ‑a kë ‑a yö 'ö‑ wo 'ko 'dhiö

5 A nu ‑na ka ꞊plöö 'ma. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, a ‑dho bɔ Maseduanë 'aan‑ ꞊tun nu ‑na 'ma. 6 A ‑dho 'töng kpö 'bhaa kë ka 'piö 'ma; ‑a ‑de 'ö ꞊ya kë ‑to ‑a ‑bha ‑pë 'ka, a ‑dho ꞊kpɔɔ 'töng 'plɛ kë 'ma, ‑yö kë 'dhö kö ‑dhɛ ‑nu 'a dho bɔ ‑a ‑bha bhë, ‑an ‑zian ‑nu, 'yi 'kan ‑kɔ ‑nu 'wo bhë 'kaan‑ 'slë 'bhaa ‑nu ‑yö 'ko 'dhiö kë n ‑dhë. 7 'Ö tɔɔ 'maa‑ 'piö kö 'a ziö ka ‑ta 'vüdhö. ‑Yö n ‑zo 'piö kö 'a 'töng kpö 'bhaa kë ka 'piö 'ma 'kɛɛ kö ꞊ya kë kwa Dëmɛ ‑we ‑a ‑bha ‑wun 'ka.

8 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, a‑ 'piö kö 'a 'to Efɛzö zö, kö ‑yö 'dho ‑yö yöë Pantëkɔtö yi ‑bha. 9 'Ö tɔɔ 'kö ‑kë ꞊nɛ n yaagümɛ ‑nu ‑wo zö ꞊va, 'töng ‑së ‑yö n 'dhiö kö 'aan‑ kwa Dëmɛ ‑bha yuö ꞊va kë.

10 ꞊Ya kë ꞊nɛ Timote ꞊ya nu 'ma, ‑kaa ‑nia 'kun ‑së 'ka kö ‑yö kë ka 'piö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö dho kaa ö ‑de plöö ‑a 'dhö; 'ö tɔɔ kwa Dëmɛ ‑bha yuö do 'a‑ kë ‑na ꞊nɛ, 'ö‑ 'dhiö 'pö bhë. 11 ꞊Ya kë 'dhö, ꞊kun ‑kë 'ö mɛ ‑yö 'yan ꞊ziö' ꞊kaa'! ‑Kaa kë ꞊zian' kö ‑yö 'to ꞊zuöyagluu 'gü, ‑a ‑së ‑yö nu ‑yö ‑lo n ‑ta 'nö bhii dhegluzë mɛ ‑nu 'ö 'wo 'nö, yi ‑nu 'plɛ yi 'yan ‑ya ‑gɔ zian‑.

12 ꞊Ya kë kwa dheglu Apolɔsö ‑bha 'ka, a n ‑wo ‑bho 'kuë‑ ‑a ‑dhë kö waa‑ dhegluzë 'bhaa ‑nu ‑waan nu ka 'piö 'ma; 'kɛɛ ‑ya 'piö kö 'ö ö 'bhle dɔ ꞊kun pë 'tee wo. 'Kö ‑kë ꞊nɛ ‑yö ‑kë 'pö 'dhe, 'töng ‑së ꞊ya ‑lo ‑a ‑gɔ ꞊sia, ‑yö ‑dho nu.

‑Wo ‑da ‑wo ‑nu ‑kaanta waa‑ ꞊wekadhe ‑nu

13 ‑Ka ‑ya ka 'yaan; ‑dɔ gɛnngdhö ‑sü ‑yö kë ka ‑gɔ ka ‑bha ‑zo yö ‑sü 'gü; ‑ka kë ꞊faanzë; 'gü ‑dɔ 'gbee‑ ‑sü ‑yö kë ka ‑gɔ! 14 Pë 'saadhö 'ka dho ‑a kë, ‑yö kë ‑dhɔ 'gü.

15 Ka gia‑, ka Sefanasö waa‑ ö ‑gɔ 'kɔɔmɛ ‑nu ‑dɔ, 'ö 'ka‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ wo ꞊nɛ 'wo ‑kë mɛ ‑blɛɛzë ‑nu 'ka Glɛkö ‑sɛ 'gü, 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'ö go mü 'wo yö yuö kë ꞊süë' ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ziën. ꞊Ɛɛ, ꞊dhɛ 'ö 'dhö, a‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ, n dhegluzë ‑nu, 16 mɛ ‑nu ꞊suu'‑ 'wo 'dhö bhë waa‑ wo ‑bha mɛ ‑nu 'ö wo ‑nu 'wo ‑Zlan ‑bha yuö kë ‑na wo ꞊zuö' 'plɛ 'ka bhë, ‑ka ka ꞊kwaa'‑ ‑an ‑zü ‑wo 'dhiö 'sü ka 'ka!

17 Sɛfanasö 'dhö, Fɔɔtunatusö 'dhö waa‑ Akaikusö ‑an ‑bha nu ‑sü 'ö bhë ‑yö n ꞊zuö' 'glu ‑dhi bhii kaa kë n 'piö 'nö bhë, pë ‑nu 'ö ‑an ‑wun ‑yö ‑kë n ‑ma 'nö bhë, ꞊wa 'plɛ kë n ‑dhë; 18 kö ꞊ya kë kwa 'plɛ kwa ꞊zuö' ‑dho sia‑ ‑wun 'ka. Mɛ ꞊suu'‑ ‑nu 'wo bhë ꞊nɛ 'ö ‑an ‑wun 'yi dho kan ka 'dhi.

19 ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo Azi ‑sɛ 'gü ꞊wa 'we kaa! Akilasö 'dhö, Plisilö waa‑ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ö ꞊ya kë 'wo ‑bhɔ 'kuë‑ kë ‑na ‑an ‑gɔ kɔɔ ꞊wa 'we kaa ꞊duö Yesu Klito 'tɔ 'gü. 20 Dhegluzë ‑nu 'wo n 'piö 'nö wo 'saadhö ꞊wa 'we kaa! ‑Ka ka 'ko ‑nu ꞊tua bho ka 'ko ‑nu 'sɛnɛ bho ‑sü 'ka dhegluzë ‑dhɛ 'gü.

21 ꞊Wekadhe ꞊bɛɛn' ‑yan mɛ 'ö ꞊nɛ ma Pɔlö, ma ‑de gia‑ n ‑kɔ pin ‑mü: 'Ma 'we kaa ꞊duö!

22 'Dhangga ‑yö 'kpɔ mɛ 'ö kwa Dëmɛ ‑dhɔ 'yaa‑ ‑bha ‑a 'ka! ‑Kwaa pö: «Malanata!» (꞊Waa‑ pö 'dhö Alamiɛ ‑wo 'gü kö ‑wa ‑pö: «Kö 'go kwa Dëmɛ ‑yö nu!»)

23 Kö kwa Dëmɛ Yesu ‑bha 'glusë ‑yö 'to ka 'piö.

24 ('Ma 'we ka 'saadhö ka 'ka,) ka ‑dhɔ 'ö n 'gü bhë ‑a ꞊paa' kwa Dëmɛ Yesu Klito 'gü.

2 Kolɛntö

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

'Sëëdhɛ ꞊plɛ ‑naa

'ö Pɔlö ‑ya bɔ

Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo

Kolɛntö

plöö ‑an ‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

1 'Sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ ‑yö ‑go ma Pɔlö 'ö ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'ka 'ö 'a Yesu Klito ‑bha bɔmɛ 'ka bhë ma 'dhö yië‑ kwa dheglu Timote yi 'piö. ‑Yö ‑dho Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö 'ka Kolɛntö plöö waa‑ ‑Zlan ‑bha 'sɛgɔgümɛ ‑nu 'slööslö 'ka Glɛkö 'saadhö ka 'piö. 2 'Go, kwa Dë ‑Zlan waa‑ kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑wo 'dhuë‑ 'kpɔ ka ‑bha, ‑wo ka gbaa ꞊zuöyagluu 'ka.

Pɔlö ‑bha ‑Zlan ꞊sɛɛ‑ bho ‑sü

3 ‑Kwa kwa Dëmɛ Yesu Klito Dë ‑Zlan 'tɔ ‑blü, bhii yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ 'glusë Dë, yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑Zlan 'ö mɛ 'yënng ꞊dhuë' 'töng 'saadhö 'ka. 4 ‑Yö kwa 'yënng ꞊dhuë' 'yena ‑wun 'saadhö 'ö nu kwa ‑ta ‑a 'gü, ‑yö kë 'dhö kö kwa ‑de 'pö mɛ ‑nu 'wo to 'wo bɔ ‑na 'klobhɔdhe ꞊suu'‑ 'saadhö 'gü kö pë do 'ö‑ ‑kë kwa 'yënng ꞊dhuë' ‑pë 'ka 'ö go ‑Zlan 'piö bhë kö 'kwaan‑ ‑an 'yënng ꞊dhuë' ‑a 'ka 'pö. 5 Bhii ‑kɔ do 'ö kwa 'klo 'dho bhɔ ‑na ‑a 'ka Klito ‑wun 'gü bhë, 'ö kwa 'yënng ꞊dhuë' dhe ꞊va yö ‑a 'ka ꞊bɔa' Klito ‑ta ‑sü 'ka. 6 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga! Yi 'klo 'ö bhɔ ‑na ꞊nɛ ‑yö ‑bhɔ 'dhö kö 'kaan‑ 'yënngdhuëdhe waa‑ dhasü ‑an yö. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'yië 'yënngdhuëdhe yö kö ‑yö ‑kë 'dhö kö 'yië ka 'yënng ꞊dhuë' kö 'klobhɔdhe ‑nu do 'ö 'yi bɔ ‑na ‑a 'gü bhë kö ka ‑de 'pö 'kaan‑ bɔ ‑a 'gü ꞊zuösaadhɛ 'ka. 7 Yi ‑zo yö ‑sü ‑mü ꞊nɛ ‑kɔ do ö 'klobhɔdhe ‑nu 'dho nu ‑na ‑a 'ka yi ‑ta bhë 'ö ka ‑bha dho kë ‑a 'ka 'pö bhë, ‑kɔ do bhë 'ö 'yënngdhuëdhe 'ö 'yi‑ 'gü, 'ö ka ‑bha 'dho kë ‑a 'ka 'pö. 8 Yi‑ 'piö, dhegluzë ‑nu, kö 'klobhɔdhe ꞊suu'‑ 'yi‑ yö Azi ‑sɛ 'gü bhë 'yi‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë. ‑Yö ‑kë ꞊va, ꞊dhɛ 'to ‑na zlöö kö ‑to 'bhee‑ ‑sü 'yaa yi 'yaan gbɔ. 9 'Kɛɛ yi ‑we ‑a ‑wun ‑bha 'ö 'yi yi ꞊kwaa yi ‑de ‑wun ‑zü ‑yö kë 'dhö kö 'yi yi ‑zo bho yi ‑de ꞊faan' 'piö, 'yi yi ‑zo yö ꞊zian' ‑Zlan 'yö gamɛ ‑nu bho ga 'gü bhë ‑a ‑bha. 10 Yö ꞊nɛ 'ö yi bho 'wun 'gbee‑ 'ö ‑kë ga ‑wun 'ka bhë ‑a 'gü; pë 'ö ‑kë 'yö ‑kë yi 'yaan ꞊nɛ 'wun 'gbee‑ ꞊suu'‑ ‑nu 'wo bhë ‑yö ꞊tun yi bho ‑an 'gü 'zü bhë 'ö bhë. 11 'Ö tɔɔ ka giagia, ka ‑dho nu yi ‑dhë ‑bhɛa yi ‑wun 'gü ‑sü 'ka bhii ꞊ya kë 'dhö ‑Zlan ‑yö ‑dho ꞊bhɛa' ‑wo ꞊plëëzë 'ö 'dhoë‑ kë yi ‑wun 'gü bhë ‑a ‑daa kë. ꞊Ya kë 'dhö ‑yö ‑dho we 'wun ‑nu 'yö 'dhoë‑ kë 'dhö bhë ‑a ‑wun ‑bha kö zuöpödhe ꞊va ‑yö kë yi ‑wun 'gü.

Pë ‑nu 'ö Pɔlö 'dho ‑a 'piö kö 'yö ‑an kë ‑a ꞊dhië ‑kwaa ‑sü

12 Pë 'yi dho ‑mɔa ‑dewo kö 'yiën‑ kë ‑a 'gü 'gɔugɔ ö ꞊ga tɔɔ ‑wo 'ö 'we ‑na yi 'gü bhë ‑ya ‑zɔn yi ‑dhë ꞊nɛ yi ‑bha 'ta 'sü ‑kɔ 'ö 'kpongtaa zö 'iin 'ö ka buëndhö ‑yö ‑kë 'puu 'ö ‑kë 'wun gia‑ 'ö go ‑Zlan 'piö ‑a 'gü ‑pë ‑nu kë ‑sü 'ka. 'Yaa mɛ 'bhee‑ ‑bha 'wundɔdhe 'ka, 'kɛɛ ‑Zlan ‑bha 'glusë 'ö‑ ‑kë mɛ ‑dhë ꞊zian' yö ‑mü. 13 Bhii kë‑ wo bhë, 'sëëdhɛ ‑nu yi‑ bɔ ‑na bhë, 'wun ‑nu 'wo ‑ya ‑sü 'ka ‑an 'gü bhë 'wun 'kpaan gbɛ 'yaa‑ 'gü ‑a 'ke yaa kë pë ‑nu 'ka‑ pö ‑na, 'ö 'ka‑ ma ‑a 'gü bhë ‑a 'ka. ‑Kaa 'sü ꞊nɛ ‑kɔ gia‑ 'ö 'ka‑ pöë bhë ‑a 'dhö, bhii 'wun gbɛ 'yaa‑ ꞊löö. A‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ yi do 'ka, ka ‑dho ‑a ‑gɛn ma 'fɛfɛdhö. 14 Dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ ka‑ ‑ma ö 'pian do 'ka. 'Kɛɛ yi 'ö kwa Dëmɛ Yesu dho nuë bhë 'ö 'ka dho ‑dhɛ yö 'wun ‑nu bhë ‑an 'gü 'fɛfɛdhö; yi bhë ꞊nɛ 'ö 'ka dho kaa 'gɔugɔ yi ‑wun 'gü ꞊nɛ ‑kɔ do 'ö dho kaa yi ‑gɔ ka ‑wun 'gü bhë ‑a 'dhö. 15 N ‑ma ‑zo yö ‑sü 'gü a‑ ‑dhɔ ꞊kaa' kö 'aan‑ nu ka 'piö 'ma 'dhiö ‑be, ‑yö kë 'dhö kö ‑Zlan ‑yaan pë ‑së kë ka ‑dhë 'zü. 16 A‑ ‑ya n ꞊zuö' 'piö ‑bezë kö 'aan‑ bɔ ka ꞊plöö 'aan‑ 'dho Maseduanë, 'go mü kö n 'go ‑sü 'ka Maseduanë 'aan‑ bɔ ka ꞊plöö 'zü kö 'kaan‑ nu n ‑dhë 'aan‑ 'dho n ‑ma 'ta 'ka 'dhiö Zude ꞊zian'. 17 ꞊Ya kë 'dhö kö 'wun bhë ‑a 'sü 'pö 'a‑ wo ‑kɔ ꞊taa 'dhö bhë ꞊ee? 'Iin a n ‑ma 'wun ‑nu yö ‑na 'ko 'dhiö, ‑a kë 'pö 'a‑ wo mɛbheedhɛ ‑kwaa ‑yö kë 'dhö kö 'aan‑ ꞊ii‑ waa‑ ‑daa 'dee‑ ‑an pö 'ko ꞊yië' bhë ꞊ee? 18 'Wun ‑nu 'wo bhë ꞊ii‑ waa‑ ‑daa 'dee‑ ‑wun 'yaa ‑mü kö 'yiën‑ ‑an ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë. ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ 'wun 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë 'wun gia‑ ‑mü. 19 ‑Zlan Gbö Yesu Klito 'ö ma 'dhö, Silivɛn 'dhö, Timote 'dhö, 'yi‑ ‑wun ꞊blɛɛ ka ziën bhë yaa kë ꞊ii‑ waa‑ ‑daa ‑an ‑wun 'ka, 'kɛɛ ‑yö ‑Zlan ‑bha ꞊ii‑ 'ka kwa ziën. 20 ꞊Ii‑ 'ö pë ‑nu 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go kwa ‑dhë bhë 'ö ‑an 'piö ‑pë 'ka yö ‑mü. Bhii yö ꞊nɛ 'ö ꞊ya kë 'kwa kwa ‑zo yö ‑a ‑bha 'ö 'kwa amɛn pö ‑Zlan 'tɔ ‑blü ‑sü 'ka. 21 Bhii ‑Zlan ‑de gia‑ ꞊nɛ 'ö kwa sü 'ö kwa ‑ya ‑de ‑ta 'ö ka 'dhö, yi 'dhö 'ö kwa kpa 'kuë‑ 'ö kwa dɔ gɛnngdhö Klito ‑bha zian ‑ta. 22 'Yö ꞊duakëpë ‑ya kwa ‑bha ꞊nɛ kwa‑ ‑bha 'ka, 'go mü 'yö ‑Zuu 'slööslö ‑ya kwa ꞊zuö' 'gü ‑a ‑zɔn ‑sü 'ka ꞊nɛ pë ‑nu 'ö‑ 'tɔ go kwa ‑dhë bhë ‑wo ‑to kwa ‑gɔ ‑pë 'ka.

23 ‑Zlan ‑de ‑yö n ꞊goo‑ 'ka. 'Wun dho ꞊gbaɔn ka ‑ta ‑be, 'ka dha ‑a ‑gɔ bhë 'ö tɔɔ n 'ka nu Kolɛntö 'ma gbɔ. A‑ kë 'dhö kö 'kaan‑ ‑ya ka ‑de 'flëë 'gü. 24 'Yiëë‑ 'piö kö pë 'ö ka ꞊dua' 'ka ‑zo yö ‑sü 'gü bhë 'yi ka 'gbee‑ ‑ta bho ‑a ‑wun 'ka, bhii ka gia‑ 'ka kë 'gɛngɛn ‑a 'gü. Yi‑ 'piö ꞊zian' kö kwa 'plɛ 'kwa 'dho kwa 'kuë‑ ka ‑bha ꞊zuögludhi 'gbloo 'piö.

2

1 Pë ‑kë 'ö n 'ka nu ka 'piö 'ma gbɔ bhë 'ö tɔɔ ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun ka wö dho ‑siö. 2 Ka ꞊nɛ 'ka tɔɔ ma ꞊zuögludhi ‑wun. ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ma ka wö ‑siö, ma 'gludhi ‑yö ‑dho 'go më 'zü ii? 3 Pë 'ö ‑kë 'a 'sëëdhɛ ꞊nɛ 'a‑ bɔ bhë 'ö bhë ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö 'a nu 'ma 'ö mɛ 'ö 'ka dho n ꞊zuögludhi bhë 'ö 'ka n wö ‑siö. Bhii ma ‑de gia‑ a‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ n ꞊zuö' 'glu ꞊ya dhi 'ö ka ‑de 'pö 'ö 'ka kë ꞊zuögludhi 'gü. 4 'Ma ꞊nëng giagiawo, n ꞊zuö' ‑yö 'zëzëdhe 'kun ‑na; 'gbo ‑de ‑yö ‑da ‑na n 'ka, 'ö tɔɔ 'sëëdhɛ ꞊nɛ n 'ka‑ bɔ kö ‑yaan ka ꞊zuö' ꞊kaan' 'kuë 'kɛɛ kö ‑yö kë 'dhö kö ‑dhɔ ꞊suu'‑ 'ö n 'gü ka buëndhö bhë 'kaan‑ 'zü yö.

Mɛ 'ö 'wun 'ö 'dhö bhë ‑a ‑kë ‑ziö ‑a ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑ta ‑sü.

5 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ wö ‑siödhe ‑wun bhë ‑a ‑gɛn ‑go ‑a ‑ta ‑mɛ ꞊ya kë ‑dhö kö ma kun 'ö n wö ‑siö; kö mɛ 'bhaa ‑nu ‑mü ka ziën ꞊zian'; ‑a ‑de 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ n 'dhi ꞊ya kë ‑së, a ‑dho ‑a pö kö ka 'plɛ ꞊nɛ 'ö ka wö ‑siö bhë. 6 'Kan 'ka‑ wo ‑a ‑zü bhë ꞊ya ‑mɔ ‑a ‑bha; 'klobhɔdhe ꞊va ‑mü 'ö ka‑ ‑wɔ ‑a ‑ta bhë kö kë ꞊nɛ ka 'plɛ 'kaa ‑mü, 'kɛɛ ka ꞊va 'ka ‑ziö mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑ta. 7 ‑Yö 'to 'dhö; pë 'ö 'ka dho ‑a kë ꞊zian' 'ö tɔɔ ‑ziö ‑a ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü 'ö bhë ‑a ‑ta ‑sü kö 'kaan‑ nu ‑a ‑dhë. ‑Yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö wösiödhe ꞊va dho ‑a ꞊faan' bho ‑a 'gü. 8 A‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ ꞊zian' kö 'ka 'dho ‑a 'piö ‑a ‑dhɔ 'ka. 9 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga, 'sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bɔ ka ‑dhë ‑gɛn ꞊ga ꞊nɛ: A‑ ‑ya n ‑zo 'piö kö 'a ka ꞊zuö' ‑ga 'kö ‑kë ꞊nɛ ka ꞊tun n ‑wo ꞊bhlë ‑ya kö 'aan‑ ꞊tɛi' dɔ. 10 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka ziö mɛ ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑ta, kö ma ‑de 'pö, a ‑dho ziö ‑a ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta. Bhii ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya kë ‑dhö 'aan‑ ziö ‑a ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑ta kö a‑ ‑kë ka ‑wun 'gü Klito wö 'dhiö, 11 ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö Satan ‑kɔ dho ziö kwa ‑gɔ, bhii 'ö tɔɔ kwa gia‑ kwa‑ këwun ‑nu ‑dɔ ‑së 'ka.

Pɔlö ‑bha ꞊zuö' ‑to zlöö ‑wun 'ö ‑kë Troasö

12 ꞊Dhɛ 'ma ‑lo Troasö kö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban Klito ‑bha 'aan‑ ꞊blɛɛ'‑, ‑yö ‑kë Dëmɛ ‑zo 'kun ‑wun 'ka, 'ö n 'yan ‑yö ‑da yuö do ‑ta mü kö 'aan‑ kë ‑bezë. ‑Yö ‑kë 'dhö, 'kɛɛ n ꞊zuö' ‑yö ‑kë ‑to zlöö ‑sü 'ka 'ö tɔɔ n 'ka ‑kpën kwa dheglu Titö ‑bha mü. 13 ꞊Dhɛ ‑kë 'pö kö a n ‑wo ‑da ‑na Troasö ‑mɛ ‑nu ‑dhë a 'dho ‑na Maseduanë.

‑To ‑a 'gbee‑ 'ka ‑sü 'ö Yesu Klito 'gü

14 'Kɛɛ ‑Zlan 'ö ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑sü nu ‑na bɔa Klito ‑ta ‑sü 'ka bhë ‑a 'tɔ ‑yö kë ꞊va. Yö ꞊nɛ 'ö kwa bɔ ‑dhɛ 'saadhö ‑a ‑bha kö 'kwaan‑ Klito 'tɔ ‑pɛn ꞊nɛ ‑kɔ 'ö pë 'yi 'tëë ‑sëëzë 'tëë 'dho ‑pɛn ‑na ‑a 'ka ‑dhɛ 'saadhö 'gü bhë ‑a 'dhö. 15 Kwa ‑kë ꞊nɛ 'güö ‑pë 'tëë ‑sëëzë 'ö Klito ‑ya nu ‑Zlan ‑dhë ‑a 'dhö. ‑A ‑de kwa‑ 'ka mɛ ‑nu 'ö ꞊wa dha waa‑ mɛ ‑nu 'ö waa dha ‑an ziën. 16 Mɛ ‑nu 'ö waa dha bhë, pë 'tëë ‑sëëzë 'ö 'kwa‑ 'ka bhë, kwa ‑an ‑gɔ mɛ zë ‑pë 'yi 'tëë 'ö dho mɛ 'ka ga ‑dhɛ ‑bha ‑a 'ka; 'ö mɛ ‑nu 'ö ꞊wa dha ‑an ‑bha 'ka, ‑yö ‑kë ‑a 'gü ‑sü pë 'yi 'tëë ‑sëëzë 'ö dho mɛ 'ka ‑kë ‑a 'gü ‑dhɛ ‑bha ‑a 'ka. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ꞊nɛ, dö 'ö‑ ‑kɔ ‑dho ‑mɔa ‑bha kö ‑yaan pë ꞊suu'‑ ꞊nɛ ‑a kë ꞊ɛɛ? 17 'Ö tɔɔ 'kwaa kë ꞊nɛ mɛ 'bhaa ‑nu 'wo pë ꞊mɛɛ ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü bhë ‑an 'dhö. ‑Abi'; ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑Zlan ꞊nɛ 'yö kwa bɔ ꞊zian', yö ꞊ga 'kwa 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑a 'dhiö kpengdhö ꞊nɛ Klito ‑bha yuökëmɛ ‑nu 'wun ꞊blɛɛ' ‑kɔ 'dhö bhë.

3

‑Dhikuëdhe ‑dëü 'gü ‑yuökëmɛ ‑nu

1 'Wun ꞊blɛɛ' ‑kɔ 'ö 'dhö bhë 'yië‑ wo 'dhö, yi ‑dho yɛ yi 'zü 'zü 'yi yi ‑de sü ꞊va ꞊a? 'Iin yi ‑dho ‑a kë 'zü ꞊nɛ mɛ 'bhaa ‑nu 'dhö, 'ö 'yi mɛ ꞊kɔɔn ‑wo 'sëëdhɛ bɔ ka ‑dhë, 'iin 'ka ꞊nɛ 'ö 'ka dho ka ‑bha bɔ yi ‑dhë ꞊ee? 2 Ka gia‑ 'ka tɔɔ yi ‑bha 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑yan 'ö ‑ya ‑sü 'ka yi ꞊zuö' 'piö; mɛ 'plɛ ‑wa ‑dɔ, 'go mü 'wo‑ pö; 3 ‑yö gia‑ 'ka ꞊nɛ ka Klito ‑bha 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑yan 'ö 'yi‑ bɔ ‑a 'ka. Yaa ꞊bɛɛn'‑ 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑pë 'yi 'ka, 'kɛɛ ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan 'ö 'bhee‑ ‑a ‑bha ‑Zuu 'slööslö 'ka. 'Yaa ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'zü ‑guö 'fa ‑bha 'kɛɛ mɛbheedhe ꞊zuö' 'gü. 4 Yi ‑yɔɔn 'wun 'ö bhë ‑a ‑ta ‑gɛn 'ö tɔɔ ‑zo 'tën ‑sü ‑yö yi ‑gɔ ‑Zlan ‑dhë Klito 'gü. 5 Pë 'ö mü 'ö tɔɔ yi 'ka 'dhoë‑ pö yi gia‑ yi ‑kɔ ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'yiën‑ pë ‑nu kë yi ‑de ꞊kwaa'. Pë 'ö‑ ‑gɛn ‑yö go ‑Zlan 'piö yö ꞊nɛ 'yi ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'yiën‑ ‑a kë. 6 Bhii yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë 'ö 'wun 'ö ‑gban ‑dhi 'kuë ‑dëü 'ö waa‑ tɔng 'ö ‑an ‑bha pë gbɛ 'yaa 'ko 'piö bhë, 'kɛɛ 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑bha 'wun 'piö bhë 'ö 'yi ‑kë ‑a ‑bha yuökëmɛ 'ka. ‑Ka ‑dhɛ ‑ga, tɔng ‑bha yuö tɔɔ mɛ zë ‑sü; 'kɛɛ ‑Zuu 'slööslö ‑zë, ‑kë ‑a 'gü ‑sü ꞊nɛ 'ö‑ nu mɛ ‑nu ‑dhë.

7 Tɔng ‑yö ‑bɛɛn pë ꞊bɛɛn' ‑yan do do 'ka ‑guö 'fa ‑nu ‑ta, 'ö ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ ‑yö bhü ‑a 'töng 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka; Moizö wöödhɛ 'bhü ‑kɔ 'ö ꞊kaa', 'ö Izlaɛlö ‑mɛ gbɛ yaa kë ‑dhö kö ‑yö ‑dhɛ ‑ga ‑a wöödhö, 'kɛɛ kö 'bhü ‑kɔ ꞊suu'‑ 'ö 'dhö bhë ‑yö kë ziö ‑pë 'ka 'ö bhë. ꞊Dhɛ tɔng 'ö‑ ‑bha yuö 'ö dho ‑a kë 'ö ‑kë ‑dho mɛ 'ka ga ‑zian 'piö ‑sü 'ka 'ö 'piigbeedhɛ ꞊suu'‑ ꞊nɛ 'ö ‑kë ‑a 'piö, 8 kö ‑Zuu 'slööslö ‑bha yuö ‑nu ‑mlë 'ö 'piigbeedhɛ ꞊va yaa 'dho kë ‑a 'gü i! 9 Yuö mɛ 'ö ‑kë mɛ ‑da 'gan 'gü ‑yuö 'ka ꞊nɛ, ꞊dhɛ 'ö‑ 'tɔ 'dho bhɔ ‑sü, kö yuö mɛ 'ö ‑kë mɛ ‑kë kpengdhö ‑sü ‑yuö 'ka ‑Zlan wö 'dhiö, 'tɔbhɔdhe ꞊suu'‑ ‑mlë 'ö dho kë ‑a 'piö ‑oo! 10 Kwa ‑dho ‑mɔa ‑bha 'kwa‑ pö 'tɔbhɔdhe 'ö ‑kë 'töng ‑nu mɛ 'ö ꞊wa ziö ꞊nɛ ‑a 'gü waa‑ 'tɔbhɔdhe mɛ 'ö ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü bhë ‑an ‑zɔn 'kuë ‑dhɛ gbɛ 'yaa 'dhö, bhii ‑a mɛ 'ö ꞊nɛ ꞊yö ꞊va. 11 Ka gia‑ ‑ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ! Pë 'ö 'töng 'bhe 'tee ‑kë, ꞊dhɛ 'ö 'tɔbhɔdhe 'dhö ‑kë ‑na ‑a ‑gɔ ꞊nɛ, kö ‑a mɛ 'yö dho ꞊glɔɔ ꞊toëpö 'ka bhë ‑a ‑bha 'tɔbhɔdhe ‑yö ‑dho kë mü ꞊dhë ꞊ɛɛ?

12 ‑Zogbandhe ꞊va ꞊suu'‑ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha ‑kë kwa ‑gɔ ‑sü ‑gɛn ‑yö ‑go ‑zoyösü ꞊suu'‑ 'ö kwa ‑gɔ pë ‑nu 'wo bhë ‑an ‑wun 'gü bhë ‑an 'gü. 13 'Kwaa ꞊nɛ Moizö 'dhö. Bhii 'ö tɔɔ 'kpa bhë, Moizö ‑yö sɔ ‑lo ö wöödhö ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu dho ‑a 'bhü 'ö dho ‑ziö bhë 'wo dho wo 'yan dɔ ‑a ‑bha. 14 'Kɛɛ dɔ 'ö 'kwa‑ wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ꞊wa 'dho zlöö ‑an ꞊zuöga ꞊ya kë 'glɔɔglɔ. Bhii ‑dhikuëdhe 'sëëdhɛ ‑be zii bhë ꞊waa‑ 'dhi 'po, ꞊waa‑ pö, 'waa‑ 'gü ma. ‑Yö kë ꞊nɛ pë 'wo‑ pö sɔ ‑yö ‑lo ‑sü 'ka ‑a ‑ta ‑a 'dhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö sɔ ‑yö ‑kë ‑lo ‑sü 'ka Moizö wöödhö bhë ‑a 'dhö. 'Kɛɛ sɔ 'ö ‑lo ‑sü 'ka ‑an wöë‑ bhë, 'yaa ‑mü mɛ 'ö ‑klu ‑sü 'ka Klito ‑bha ‑a ‑bha 'ka. 15 'Ö ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü bhë, Zuifö ‑nu ꞊wa Moizö ‑bha 'sëëdhɛ ‑be ‑nu pö, sɔ ‑yö ꞊tun ‑lo ‑sü 'ka ‑an ‑bha 'wundɔdhe ‑ta. 16 'Kɛɛ pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö: Mɛ 'ö ꞊ya ꞊dhië'‑ Dëmɛ 'piö kö sɔ 'ö bhë ꞊ya 'go mü. 17 Dëmɛ 'ö pë ꞊bɛɛn' ‑yan ‑yö 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ zö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑Zuu 'slööslö, 'ö ‑dhɛ ‑Zuu 'slööslö 'dhö ‑a ‑bha kö ‑dhɛ bhë ‑potaasü ‑ya ‑bha. 18 Mɛ ‑nu 'saadhö 'ö kwa 'yan ꞊ya 'po, kwa 'yan ꞊ya ‑kpën Dëmɛ ‑bha 'tɔbhɔdhe ‑bha; ‑kɔ bhë ꞊nɛ 'kwa dho ꞊dhië'‑ ‑a 'ka ‑kwaa kö 'kwaan‑ kaa ꞊nɛ Dëmɛ 'dhö, 'go mü 'kwaan‑ bɔ 'tɔbhɔdhe ‑nu 'gü 'kwaan‑ 'tɔbhɔdhe ꞊va yöë 'zü. Dëmɛ ‑bha ‑Zuu ‑bha ‑kë kwa 'gü ‑sü ꞊nɛ 'ö pë ‑nu bhë 'wo dho kë ‑a ꞊kwaa'.

4

'Wun 'ö ‑gban 'tɔbhɔdhe waa‑ lë‑ ‑wun ‑an ‑bha

1 ‑Zlan ‑bha 'glusë 'gü, ‑yö yuö 'ö ꞊nɛ ‑a ‑wun ‑sü 'ö‑ tën yi ‑bha. Pë 'ö ‑kë 'ö yi 'gü 'yaa ga bhë 'ö bhë. 2 Yi ‑kan këwun ‑nu 'wo ‑bin ‑sü 'ka yi 'gü 'ö 'wo lëzë bhë ‑an ‑bha; 'yiëë 'wun kë ‑gleng 'ö mɛ ‑püö ‑sü 'dho ‑a 'gü waa‑ ‑Zlan ‑wo ‑kë ꞊suazëmɛ ‑nu 'ka. Pë 'ö 'yi‑ ‑kë ꞊zian' 'ö tɔɔ 'wun giagia ꞊blɛɛ'‑ 'yi‑ wo kpengdhö. ‑Yö kë 'dhö kö mɛ 'ö ‑dhö ꞊ya ꞊yaannu diindhö ꞊ya ö ‑zo 'ta, ‑yaan yi këwun ‑nu 'iin yi pö ‑pë ‑nu ‑dhɛ 'wun gia‑. 3 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ꞊ya kë ꞊nɛ 'wuntaɔsë 'yi‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë ‑yö ‑bin ‑sü 'ka, 'ö‑ ‑gɛn ma ‑sü 'yaa 'dhö kö mɛ ‑nu 'ö 'wo 'gü ꞊siö' ‑zian ‑ta bhë, 'yö ‑an ‑dhë ‑bin ‑wun 'ka. 4 'Waa‑ ‑dhɛ 'wun gia‑, bhii 'ö tɔɔ dü 'ö ‑an ꞊kɔɔnmɛ 'gluyaazë 'ka 'kpongtaa zö bhë ꞊yaa‑ ‑an ‑bha 'wundɔdhe 'dhi ta. ‑Zlan 'gluyaazë 'ö 'dhö bhë 'yaa 'we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ kö ‑wo ‑dhɛpuudhɛ ‑wun 'ö‑ ꞊blɛɛ' ‑na 'ö ‑gban Klito 'ö ‑Zlan 'bin gia‑ 'ka bhë, ‑wa ‑bha 'tɔbhɔdhe 'bhü yö. 5 ꞊Ya kë ꞊nɛ yi ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑na, 'yiëë yi ‑de gia‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑; 'kɛɛ Yesu Klito 'yi 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'yi‑ ꞊blɛɛ ꞊nɛ yö 'ö tɔɔ kwa Dëmɛ; ꞊ya kë yi ‑zë yi 'ka, yi yi ‑de ‑kë yuö ‑kë ka 'dhiö ‑mɛ 'ka Yesu ‑wun 'gü. 6 ‑Zlan 'yö‑ pö ‑dhɛpuudhɛ ‑yö 'bhü ‑dhɛtiidhɛ 'gü bhë, yö gia‑ bhë ꞊nɛ 'yö ö ‑bha ‑dhɛpuudhɛ bhü kwa ꞊zuö' 'gü kö ‑kɔ 'ö‑ ‑bha 'tɔbhɔdhe 'dho 'bhü ‑na ‑a 'ka Klito wöödhö bhë ‑yaan ‑a ‑ta 'po kwa ‑dhë 'kwaan‑ dɔ.

7 'Kɛɛ kwa 'ö 'kwa ꞊bhɔɔpë 'ö ‑Zuu 'slööslö 'gü ꞊zian' 'kwa‑ bun ‑na bhë, kwa ‑kë ꞊nɛ 'sɛ gbɔ 'ö‑ 'wü ‑sü 'yaa ꞊gbiin bhë ‑a 'dhö, kö mɛ ‑nu ‑waan ‑a dɔa ꞊nɛ 'piigbeedhɛ 'gblüünzë bhë ‑yö ‑go ‑Zlan 'piö, yaa 'go kwa 'gü. 8 'Klobhɔdhe ꞊suu'‑ 'saadhö 'ö‑ bundhɛ 'dho 'gbee‑, ‑yö ‑nu yi ‑ta, 'kɛɛ 'yiëë 'to ‑a 'gü; ꞊ya kë 'ö yi ꞊zuö' ‑yö ‑to ꞊zlöö, 'kɛɛ ‑zoyösü 'yaa 'go yi 'gü. 9 Mɛ ‑nu ‑wo 'wun ‑wɔ yi ‑ta, 'kɛɛ ‑Zlan ‑zlö 'yaa trö yi ‑wun 'ka; mɛ ‑nu ‑wo yi ‑kun, 'wo yi zë ‑dhɛ ‑kë wo; 'kɛɛ 'yiëë 'to ‑an kwɛɛ sia‑ mü; yi ‑luu. 10 Yesu ‑bha ga ‑sü bhë ‑yö yi 'gü ‑kplawo; ‑yö kë 'dhö kö ‑a ‑bha ‑tosiadhe kë ‑kɔ ‑yö kë yi 'gü 'pö. 11 'Ö yi ‑bha ‑tosiadhe kë ‑sü 'gü 'yi dɔ ‑sü 'ka ga ‑sü kwɛɛ Yesu ‑wun 'gü, ‑yö kë 'dhö kö ‑a ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü ‑yö ‑tosiadhe kë yi 'sɛbun 'ö dho ga bhë ‑a 'gü. 12 ‑Kɔ 'ö bhë ꞊nɛ 'ö yi ‑bha ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü, 'yi dho ga 'kɛɛ kö ka ‑zë 'ka ‑kë ‑a 'gü ‑sü yö ‑a 'gü ꞊zian'.

13 Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö ꞊nɛɛ: 'Wun ‑dhɛ 'a‑ wo 'wun gia‑ bhë ꞊nɛ 'a ‑kë ‑a ‑dhë 'wun ꞊blɛɛ' ‑mɛ 'ka. ‑Kɔ do bhë ꞊nɛ, ꞊dhɛ 'ö 'yi Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'yi 'wun ‑nu ꞊blɛɛ' ‑na ‑a 'ka bhë. 14 Yi‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ ‑Zlan 'yö Dëmɛ Yesu bho ga 'gü bhë, ‑yö ‑dho yi bho ga 'gü yi ‑kpa Klito ‑bha ‑sü 'ka, 'ö mɛ 'plɛ 'kwa dho ‑a wö 'dhiö. 15 Pë ‑nu 'wo 'dhö 'saadhö bhë ‑wo ‑wo ka ‑wun 'gü. Bhii ‑kɔ 'ö ‑we ‑Zlan ‑wo ‑bha ‑mɛ ‑nu dho kaa ꞊va bhë, ‑kɔ gia‑ bhë ꞊nɛ 'ö ꞊sɛɛbhodhe ‑nu dho kaa ꞊va ‑yaan dhoë ‑Zlan 'piö ‑a ‑bha 'glusë ꞊va ‑wun 'gü, kö ‑yaan kë ‑a ‑bha 'tɔbhɔdhe 'ka.

‑Tosiadhe kë ‑sü 'ö ‑zo yö ‑sü 'gü

16 Pë 'ö ‑kë 'ö yi 'gü 'yaa ga bhë 'ö bhë. 'Kö ‑kë ꞊nɛ yi bun 'ö 'kpongtaa zö bhë ‑a 'gü ‑yö ‑siö 'dhee, ‑yö yi 'yaan 'ka ꞊nɛ ‑këdhösü 'ö ‑Zlan ‑ya nu yi ‑dhë bhë ‑yö ‑gla ‑dhɛkpaɔyi 'saadhö 'ka 'ö ‑kë ‑dëü ꞊zian'. 17 'Kö ‑kë ꞊nɛ 'klobhɔdhe 'tee ‑mü 'ö nu yi ‑ta 'töng 'tee ‑bha 'dhee, ‑a 'dhiö ‑to ‑kplawo 'tɔbhɔdhe ‑wun ꞊va 'ö dho kë ꞊toëpö 'ka ‑a 'ka yi ‑bha 'ka, 'ö‑ ꞊zuan' gbɛ 'yaa 'dhö. 18 Bhii kë‑ wo bhë, 'yiëë yi wö kë pë 'ö 'yan ‑bha ‑kpën ‑a ‑bha ‑pë 'ka‑ 'piö, 'kɛɛ pë 'ö 'yaa 'yan ‑dɔ ‑a ‑bha ‑pë 'ka ꞊zian'. Bhii pë 'ö 'yan ‑dɔ ‑a ‑bha ‑pë 'ka bhë 'yaa ꞊glɔɔ, 'kɛɛ pë 'ö 'yaa 'yan ‑dɔ ‑a ‑bha ‑pë 'ka bhë ‑yö ‑to 'dhö ꞊toëpö 'ka.

5

1 Kwa gia‑ kwa‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ 'kö ‑kë ꞊nɛ kwa 'sɛbun 'ö ‑kë ꞊nɛ sɔ 'kɔ 'ö 'yaa ꞊glɔɔ ‑a 'dhö bhë ‑yö ‑siö, kwa 'yan ‑yö pë do ‑bha; 'ö tɔɔ kwa ‑yadhɛ do 'ö 'yaa mɛbheedhe ‑kɔ këpë 'ka 'ö ‑Zlan ‑de gia‑ ꞊nɛ 'ö‑ dɔ bhë ‑yö ‑ya ‑sü 'ka kwa ‑gɔ dhang‑ 'gü. 2 Kwa ‑zo ꞊nɛ 'kwa‑ ‑lo ‑sü 'gü zlöö ‑bha, bhii 'ö tɔɔ pë 'kwa‑ 'piö zlöö 'ö tɔɔ 'kwa 'dho kwa ‑bha këdhɛ 'ö dhang‑ ‑nu 'gü ‑a ‑bha. 3 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, 'kwa ‑dho bun ‑dëü ‑da kwa ‑bha ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'kwa dho ‑lo 'ma kwa 'kpaan 'ka. 4 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'kwa 'to kwa 'sɛbun 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü ‑kplawo, kwa ‑dho kwa ‑zo ‑lo ꞊nɛ pë 'wo‑ pö 'kpa ‑yö ꞊kwɛɛ‑ 'gbiin‑ ꞊löö ‑a 'dhö. Yaa kë ꞊nɛ kwa‑ 'piö kö 'kwa kwa 'sɛbun 'ö‑ 'gü dho ꞊siö'‑ ꞊nɛ 'kwa 'go ‑a 'gü; 'kɛɛ pë 'kwa‑ 'piö 'ö tɔɔ kwa dhang‑ 'gü ‑bun 'ö‑ 'gü 'yaa ꞊siö' bhë ‑yö kë kwa ‑bha ‑yö kë 'dhö kö pë 'ö gapë 'ka kwa 'gü bhë, ‑yö ꞊slëë' ‑ta kö ‑kë ‑a 'gü ‑sü ‑yaan kë kwa ‑gɔ. 5 ‑Zlan gia‑ bhë ꞊nɛ 'yö kwa ‑ya kö ‑dhië ‑kwaa ‑kɔ ꞊suu'‑ 'ö bhë 'kwaan‑ bɔ ‑a 'gü, 'go mü 'yö ‑Zuu 'slööslö nu kwa ‑dhë kö ‑yaan ‑zɔn kwa ‑dhë ꞊nɛ pë ‑nu 'ö‑ ‑ya kwa ‑gɔ bhë ‑wo ‑dho kë ‑to kwa ‑gɔ ‑pë ‑nu 'ka. 6 Pë 'ö ‑kë 'ö ꞊faan' 'dho yi ‑gɔ ‑kplawo bhë 'ö bhë. Kwa gia‑ kwa‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ ‑a 'ke 'kwa ꞊tun kwa bun 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü kö kwa kwa Dëmɛ ‑bha këdhɛ 'ka ꞊gbiin. 7 Bhii 'ö tɔɔ 'ta 'sü ‑kɔ 'kwa‑ 'sü ‑na ‑a 'ka zö ꞊nɛ, kwa‑ ‑sü ‑zo yö ‑sü 'gü. Yaa kë ꞊nɛ pë 'wo‑ pö kwa 'yan ꞊ya dɔ ‑a ‑bha 'ö 'kwa 'dho ‑na ‑a ‑gɔ ‑a 'dhö. 8 ('Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë,) yi pa ‑sü 'ka ꞊faan' 'ka 'ö 'yi‑ 'piö kö 'yi 'go yi bun 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü kö 'yi 'dho kwa Dëmɛ 'piö ‑a ‑yadhɛ ‑bha. 9 'Kɛɛ pë mɛ 'ö‑ ‑wun 'dho 'gbee‑ yi ‑gɔ 'ö tɔɔ 'kö ‑kë ꞊nɛ yi ‑tun bun 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü oo 'iin yi ‑dho go ‑a 'gü oo, yi kë ‑Zlan wö 'dhiö 'kpëdhö. 10 Bhii 'ö tɔɔ kwa 'saadhö kwa ‑dho ‑wo Klito wö 'dhiö kö yö gia‑ ‑yaan kwa ‑bha za 'kan, ‑yö kë 'dhö kö mɛ 'ö ‑dhö, pë 'ö‑ ‑kë kö ‑yö ꞊tun bun ꞊nɛ ‑a 'gü bhë ‑yö pë ‑së 'ka oo, ‑yö pë yaa 'ka oo, kö pë mɛ 'ö dɔ ‑a ꞊tian', ‑yaan nu ‑a ‑dhë.

Dhidhe 'ö Klito ‑ya ‑da kwaa‑ ‑Zlan ‑nu kwa ziën

11 Pë 'wo‑ ‑dhɛ ‑suö Dëmɛ ‑dhë ‑sü bhë kwa 'saadhö kwa‑ ‑dɔ. Pë 'ö ‑kë 'ö 'kwa‑ këdhɛ ꞊mɛɛ' ‑na kö mɛ ‑nu ‑wo ‑Zlan ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë 'ö bhë. ‑Zlan ‑yö kwa ‑dɔ 'fɛfɛdhö; 'a n ‑zo 'ta ꞊nɛ ka ‑de gia‑ ka n ‑dɔ 'pö. 12 'Yië‑ 'piö kö 'yi yi ‑de kë ‑së ka wö 'dhiö kö 'kaan‑ bɔ yi 'ka 'kɛɛ pë 'yi‑ 'piö 'ö tɔɔ 'ka kë 'gɔugɔ yi ‑wun 'gü. ꞊Ya kë 'dhö mɛ ‑nu 'wo wo ‑de 'sü ‑na ꞊va, 'wo 'wun 'ö ‑gban mɛ 'bhee‑ plaan ‑dhɛ ‑bha 'wo‑ ‑ga ‑na ꞊bhlëzë mɛ ꞊zuö' 'piö ‑wun ‑bha bhë, 'ka dho 'wun ꞊blɛɛ' ‑an ‑dhë ‑kɔ dɔ. 13 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ yi 'blɔɔnzë kö yi‑ 'ka ‑Zlan ‑bha 'ka, 'kɛɛ 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ yi 'wun ‑dɔ, kö ka ‑bha ‑mü yi 'ka. 14 Bhii ‑dhɔ 'ö Klito ‑ya ‑kë kwa 'ka bhë, ‑a 'siö ‑yö dɔ ‑na yi ‑ta; pë 'ö ‑kë 'yi‑ ‑bha yuö kë ‑na bhë. 'Ö tɔɔ yi ‑zoyösü ‑mü ꞊nɛ yö Klito ‑mɛ dosɛn ꞊nɛ 'ö ga kwa 'saadhö kwa ‑wun 'gü; ꞊ya kë 'dhö kö ‑a ‑bha ga ‑sü bhë kwa 'saadhö, mɛ 'ö ‑dhö ꞊ya ö ‑bha wo. Kwa 'saadhö, 'wun bhë 'kwa ‑dhɛ yö ‑a 'gü, Klito ‑bha ‑dhɔ ‑yö ‑gɔ ‑dhɛ kë ‑na kwa 'gü. 15 ‑Yö ‑ga mɛ 'saadhö kwa ‑wun 'gü ‑yö kë 'dhö kö mɛ ‑nu 'wo ‑tosiadhe kë ‑na bhë kö ꞊kun 'wo dho ‑a kë wo ‑de ‑bha 'ka, 'kɛɛ kö ‑wa kë zlöö mɛ 'ö ga, 'go mü 'ö go ga 'gü bhë ‑a ‑bha 'ka ꞊zian'. 16 ꞊Ya kë 'dhö zlöö kö kwa 'ka 'dho mɛ gbɛ ‑ga ‑a mɛbheedhɛ 'ö plaan ꞊zian' ‑a ‑kwaa gbɔ; 'kö ‑kë ꞊nɛ kwa Klito ‑ga 'dhiö ꞊zian' ꞊nɛ ‑kɔ do bhë ‑a 'dhö ‑a ‑bha ‑kë mɛ 'gü ga ‑zë 'ka ‑sü ‑wun 'gü, ꞊ya kë kwa 'yaan ꞊nɛ 'yaa 'dhö 'gbönggböng, 'kwa‑ dɔa 'dhö. 17 Mɛ 'ö ꞊ya kpa Klito ‑bha kö ꞊ya kë mɛ ‑dëü 'ka, kö pë ziizii ‑nu 'wo 'dhiö ꞊wa ziö; kö ‑a ‑bha pë 'plɛ ꞊ya kë ‑dëü. 18 Pë ‑nu 'wo 'dhö 'saadhö bhë, ‑wo ‑go ‑Zlan 'ö dhidhe ‑da kwa ‑nu kwa ziën kwa ‑bha ‑kpa Klito ‑to ‑bha ‑sü 'ka, 'go mü 'ö yuö 'ö ‑gban ‑dhi 'kuë‑ ‑yuö ‑nu ‑bha 'ö‑ ‑wun tën yi ‑bha kö yö 'dhö waa‑ mɛ ‑nu 'wo to 'yiën‑ kë kö dhidhe ‑yaan ‑da wo ‑nu wo ziën. 19 Bhii ‑Zlan ‑yö ‑bɔ Klito 'gü kö ‑yaan dhidhe ‑da waa‑ mɛ ‑nu 'saadhö wo ziën ö ‑zo ‑bho mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu 'piö ‑sü 'ka; 'ö ‑dhi 'kuë‑ ‑yuö bhë 'ö‑ ‑wun tën yi ‑bha kö 'yiën‑ ‑a ‑wun ꞊blɛɛ'‑. 20 ꞊Dhɛ 'ö 'pö kö 'wun ‑nu 'yi‑ ꞊blɛɛ' ‑na ka ‑dhë bhë yi‑ ‑blɛɛ Klito ꞊woë' ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑de gia‑ ‑yö ka ꞊dhɔɔ ꞊kaa' ‑a ‑bɔ yi 'gü ‑sü 'ka bhë ‑a 'dhö. ꞊Dhɛ 'ö 'dhö ꞊bhɛa' 'yi‑ wo ka ‑dhë Klito 'tɔ 'ka kö 'ka dhi ‑Zlan 'ka. 21 ꞊Sɔɔn yaa gbɛ yaa kë Klito ‑bha, 'kɛɛ ‑Zlan ‑yö kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑wun ‑lo ‑a tuö kwa ‑wun 'gü, ‑yö kë 'dhö kö kwa ‑bha ‑kpa Klito ‑bha ‑sü 'gü kö 'kwaan‑ kë kpengdhö ꞊bɔa' pë 'ö ‑Zlan dhoë‑ kë kö ‑yaan Klito kë kpengdhö bhë ‑a ‑ta ‑sü 'ka.

6

1 ꞊Dhɛ 'ö 'pö mɛ ‑nu 'yi yuö kë ‑na ‑Zlan 'piö bhë, yi‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ kö ꞊kun 'ka ka ꞊kwaa 'glusë 'ö‑ ‑kë ka ‑dhë bhë ‑a ‑zü 'ö 'ka dho ‑bo ‑a 'gü. 2 Bhii ‑Zlan ‑wo 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö: 'Töng ‑së 'ka, a n 'to ‑kë ü ‑wo ‑bha; 'ö dha ‑yi 'ka 'ö 'a‑ dɔ ü ‑gban ‑gɔ. ꞊Dhɛ 'ö 'dhö ‑a 'töng ‑së 'ö bhë yö ꞊ga 'ö ꞊nɛ, ‑ka 'we ‑a ‑bha!

3 'Yiëë‑ 'piö kö mɛ ‑nu ‑wo 'wun yö yi 'ta ‑kɔ ‑bha kö ‑yaan 'dho kë ‑an ‑gɔ yi ‑bha yuö ‑zë 'dhi ‑gɛn 'ka, ‑a ‑wun 'gü ꞊nɛ 'yië‑ 'piö kö pë 'ö dho go yi 'piö ‑yaan kë ‑yɛ mɛ ‑bha ‑pë 'ka ‑yö kë 'dhö kö mɛ ‑nu ‑waan bɔ ‑a ‑ta ‑waan yi ‑wun ꞊blɛɛ'‑. 4 Pë 'yi‑ ‑zɔn ö 'plɛ 'ka 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑mü yi 'ka. Yi yi ꞊zuö' ‑kun sia‑ 'klobhɔdhe ‑nu 'gü, 'yena ‑wun ꞊va ‑nu 'gü 'iin 'siökangluudhe ꞊va ‑nu 'gü. 5 ‑Wo yi ‑ma, 'wo yi ‑zuö ‑kanso 'kɔɔdhö; ‑wo 'dhinaa ‑kë yi 'piö kö yi yuö 'gbee‑ ‑nu kë ‑na, ‑to 'yaan ‑sü ‑nu waa‑ din ‑nu ‑an 'ka. 6 Yi yi ‑de ‑zɔn ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑mü yi 'ka yi ‑bha ꞊zuö' ‑kë 'puu ‑sü, yi ‑bha 'wundɔdhe ‑nu, yi ‑bha ꞊zuösaadhɛ kë ‑sü, yi ‑bha 'wun ‑së ‑kë ‑Zuu 'slööslö ꞊kwaa' ‑sü waa‑ yi ‑bha ‑a ‑dhɔ ‑kë mɛ ‑nu 'ka ‑sü giagia, 7 yi ‑bha ‑Zlan ‑wo 'ö 'wun giagia 'ka bhë ‑a ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü waa‑ ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ ‑bha ‑nu yi ‑dhë ‑sü ‑nu ‑an 'ka. Pë 'ö kpengdhö ꞊nɛ 'yi‑ sü 'yi‑ ‑kë yi ‑bha ‑dhaa 'ka kö 'yië‑ dhoë mɛ ‑gɔ, 'iin kö ‑yaan kë yi bho pë yaa ‑gɔ ‑pë 'ka. 8 ‑A 'bhaa ‑nu ꞊ya kë ‑wo yi ꞊bhlë ‑ya, 'ö‑ 'bhaa ‑nu ꞊ya kë 'wo lë‑ kpɔ yi ‑ta; ꞊ya kë ‑wo 'wun ‑së ‑blɛɛ yi ‑gɔ, 'ö ꞊ya kë 'wo 'wun yaa ꞊blɛɛ yi ‑gɔ 'pö. ‑A 'bhaa ‑nu ꞊ya kë ‑wo yi ‑ga ꞊suakëmɛ ‑nu 'ka, 'kɛɛ kö 'wun gia‑ ꞊nɛ 'yi‑ ꞊blɛɛ, 9 ‑wo yi ‑ga ꞊nɛ mɛ 'ö 'waa ‑an dɔ ‑an 'dhö 'kɛɛ kö mɛ 'kpɛɛkpɛ ‑wo yi ‑dɔ; 'wo yi ‑ga ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö ꞊wa ga ‑an 'dhö 'kɛɛ kö yi 'bhee‑, 'ö ka gia‑ 'ka‑ yöë. ‑Wo za ‑lo yi tuö, 'wo yi 'klo bhɔ 'kɛɛ waa yi zë 'sa! 10 'Wo yi wö ‑siö 'kɛɛ yi ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi ‑sü 'ka ‑kplawo. ‑Wo yi ‑ga mɛ 'fɛɛzë ‑nu 'ka 'kɛɛ kö yi mɛ ‑nu ‑kë ꞊bhɔɔzë; ‑wo yi ‑ga ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö pë gbɛ 'yaa ‑an ‑gɔ ‑a 'dhö 'kɛɛ kö pë 'plɛ ‑yö yi ‑gɔ.

11 Dhegluzë ‑nu 'ka Kolɛntö, 'yië yi ꞊zuö' 'piö ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë. 12 Yiëë yi ꞊zuö' 'piö ‑wun ‑nu gbɛ ‑bin ka ‑gɔ, 'kɛɛ ka ‑zë ka ka ‑bha ‑bin yi ‑gɔ. 13 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, a ka ‑sü ꞊nɛ ma 'në ‑nu 'dhö; a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Ka ka ‑zo 'ta yi ‑wun 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö yi ‑zo 'dho ‑a 'ka ka 'piö bhë ‑a 'dhö!

‑De 'kun mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka ‑an ‑gɔ ‑sü

14 Kö ꞊kun 'ö mɛ ‑nu 'ö 'waa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka 'ö ka ‑nu kaa‑ pë ‑yö ‑kë do, bhii mɛ ‑nu 'ö ka ‑nu ka ‑bha 'wun dho kë do wo kun bhë. ‑Yö ‑dho kë ‑kɔklë kö pë 'ö kpengdhö waa‑ pë yaa ‑wo kë wo 'kuë‑ ‑ɛ? ‑Yö ‑dho kë ‑kɔklë kö ‑dhɛpuudhɛ waa‑ ‑dhɛtiidhɛ ‑wo kpa wo 'kuë‑ ‑ɛ? 15 ‑Yö ‑kɔklë 'ö Klito waa‑ dü 'wo 'wun ma wo 'ko ‑ta ‑ɛ? 'Go mü 'zü Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ waa‑ mɛ 'yaa‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ka ‑an ‑bha ‑më ‑wun 'ö dho kë 'kuë‑ do ꞊e? 16 ‑Yö ‑dho kë ‑kɔklë kö gbapë ‑nu gbadhɛ ‑yaan kë ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'ka ɛ? ‑Më 'ö dho ‑a ꞊mɛɛ' ꞊dhia 'ma ɛɛ? Bhii kwa 'kwa tɔɔ ‑Zlan 'ö 'bhee‑ ‑a ‑bha këdhɛ mü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö yö gia‑ 'ö‑ pöë ‑a 'ka 'dhö ꞊nɛɛ: «N këdhɛ waa‑ n ‑wɔdhɛ ‑yö ‑dho kë ‑an ziën, a ‑dho kë ‑an ‑bha ‑Zlan 'ka kö wo ‑zë ‑waan kë ma 'sɛgümɛ ‑nu 'ka.» 17-18 ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö Dëmɛ 'piigbeezë ꞊ya pö: «‑Ka 'go ‑an ziën, 'ka bhɔ ‑an ‑dhë ꞊taa', kö ꞊kun 'ö 'ka pa pë 'ö ‑dhuuzë ‑a 'ka! ꞊Ya kë 'dhö, ka ‑dho kë ma 'kɔɔmɛ ‑nu 'ka, 'a ‑kë ka Dë 'ka, 'ö 'ka ‑kë n gbö ‑nu, n 'dhu ‑nu ‑an 'ka.»

7

1 Pë 'tɔ 'go ‑wo ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'plɛ ‑wo kwa ‑bha pë ‑së 'ka, n dhegluzë ‑nu. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, ‑kwa kwa ‑de kë 'slööslö pë 'yö dho kwa bun waa‑ kwa nii ‑an kë ‑dhuuzë ‑an ‑gɔ, 'kwa kwa 'gü dɔ 'gbee‑ 'kwa ‑kë 'slööslö ‑sü ꞊mɛɛ'‑ 'kwa dhoë 'dhiö ‑kplawo kö kwa 'ta 'sü ‑kɔ ‑yö ‑kë ‑suö ‑Zlan ‑dhë ‑sü 'gü.

Pɔlö ‑bha ꞊zuögludhi ‑wun

2 ‑Ka ka ꞊zuö' 'dhi 'po yi ‑gɔ! Bhii yiëë pë yaa gbɛ kë mɛ 'ka, yiëë mɛ gbɛ ‑bha 'wun ‑nu 'gü ꞊siö'‑; yiëë 'wëü‑ sü mɛ gbɛ 'gü. 3 'Wun ‑nu 'wo ꞊nɛ n 'ka‑ ꞊blɛɛ'‑ kö 'aan‑ za ‑lo ka tuö. 'Ö tɔɔ 'ma‑ pö 'saadhö ꞊nɛ ka yi ‑bha mɛ ‑nu ‑wungbeezë ‑nu 'ö ‑kë ꞊nɛ dha ‑sü ‑wun ‑nu ‑mü oo, 'iin ga ‑sü ‑wun ‑nu ‑mü oo, 'ö 'kwa dho to kwa 'ko 'piö ‑an 'ka. 4 A n ‑zo ‑yö ka ‑bha, 'ö 'a 'gɔugɔ ka ꞊wuën'; ꞊faan' ‑yö n ‑gɔ, 'ö n ꞊zuö' 'glu 'dho dhi ‑sü 'ka ‑kplawo, 'kö ‑kë ꞊nɛ 'yena ‑wun ‑nu ‑wo ‑nu yi ‑ta 'dhee. 5 Bhii ꞊dhɛ 'yië 'dho 'yië ‑lo Maseduanë, yiëë yi 'tɛɛ pa. 'Wun ‑nu ‑wo yi ‑yö ‑kɔ 'saadhö 'plɛ ‑ta; 'wun ‑nu ‑wo ‑da ‑na yië‑ mɛ 'bhaa ‑nu yi ziën kö 'suö ‑yö ‑da ‑na yi ꞊zuö' 'gü. 6 'Kɛɛ ‑Zlan ꞊ya kë 'yö ꞊faan' nu ‑na mɛ ‑nu 'ö 'wun ꞊ya ‑an kun 'iin 'ö ‑an ꞊zuö' ꞊ya 'to zlöö 'wun 'bhaa ‑nu 'gü ‑an ‑dhë bhë ‑ya kë 'ö Titö ‑yö nu yi 'piö 'ö yi ꞊faan' më. 7 Yaa kë ꞊nɛ ‑a ‑bha nu ‑sü ‑wun do 'sloo ꞊nɛ 'ö yi ꞊faan' më; 'kɛɛ ‑a ꞊faan' 'më ‑kɔ 'ka‑ ꞊kaa' bhë 'ö nu 'ö‑ ‑wun ꞊blɛɛ 'nö, 'ö ‑kɔ 'ö 'ka ‑ya ‑sü 'ka kwa ‑bha ‑kpën 'kuë‑ ‑sü ꞊wuën', 'ö 'ka 'gbo ‑nu bɔ ‑na n ‑wun 'gü 'iin 'wun ‑nu 'wo ‑gban n ‑ma ‑kë ‑a 'gü 'siözë ‑sü ‑nu 'ö bhë, 'ma n ‑zo 'ta ‑a 'gü, ‑yö n ꞊zuö' 'glu dhi giagiawo.

8 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, 'kö ‑kë ꞊nɛ 'sëëdhɛ 'a‑ bɔ ka ‑dhë bhë ‑yö ka wö ‑siö ‑wun 'ka, dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ 'yaa n ꞊zuö' ‑to zlöö ‑wun 'ka gbɔ. ‑Yö ‑kë n ꞊zuö' ‑to zlöö ‑wun 'ka 'töng 'bhle 'ö ka wö ‑siö ‑a 'ka bhë ‑a 'ka. 9 Ka wö ‑siö ‑wun 'ö bhë yaa kë ꞊nɛ pë 'wo‑ pö ‑yö ‑kë n ‑dhë ‑së yö ‑mü, 'kɛɛ 'kö ‑kë ꞊nɛ ‑yö ‑kë ka wö ‑siö ‑wun 'ka, a ‑bɔ ‑a 'gü 'ö n ꞊zuö' 'glu ‑yö ‑dhi 'ö tɔɔ ‑ya ‑kë 'ö ka ‑bha 'ta 'sü ‑kɔ ‑yö yö zian ‑së ‑ta. Wösiödhe 'ö bhë ‑Zlan ‑yö ‑bɔ ‑a ‑ta 'yö ö ‑bha yuö ꞊kaa'. ꞊Ya kë 'dhö kö yiëë pë yaa gbɛ kë ka 'ka ꞊nɛ bhë 'sa. 10 Bhii wö ‑siö ‑wun mɛ 'ö ꞊yaa‑ 'sü ꞊ya yuö kaa ‑yö ‑gla ꞊zuö' ꞊dhië' ‑kwaa ‑sü 'ö dho mɛ 'ka dha ‑zian 'ka bhë ‑a ‑ta, 'ö mɛ gbɛ ꞊zuö' 'ka 'dho to zlöö ‑a ‑wun 'gü. 'Kɛɛ wö ‑siö ‑wun mɛ 'ö 'kpongtaadhɛ ‑bha 'ka, ‑yö ‑dho mɛ ‑nu 'ka ga ‑zian 'ka. 11 ‑Kɔ 'ö 'wun 'ö na ka ‑zuë, 'ö ‑Zlan ‑ya sü 'ö yuö ꞊kaa' bhë, ‑a ‑yɛ 'zü 'ö bhë ‑kaa ‑ga 'dhɛ! ‑Ka ‑kɔ 'ö ka ‑bha wö ‑siö ‑wun ‑yö ka ‑bha 'wun ‑nu ‑yö 'ko 'dhiö ‑kɔ ꞊kaa' ‑së 'ka, 'go mü 'ö 'ka ‑kë ꞊naazë kö 'kaan‑ ka ‑de dha ‑wun ‑nu kuën ka kwɛɛ bhë ka‑ ‑yö bhë ꞊a! ꞊Luu' 'ka‑ wo ka dɔ 'wun bhë ‑a ‑gɔ 'yënng bhë, 'ka ‑kë 'siözë ꞊zluun ‑sü 'ka ‑yö kë 'dhö kö 'kaan‑ ka 'yan dɔ n ‑ma kö 'wun yaakëmɛ bhë 'kwaan‑ 'klo bhɔ bhë, ka‑ ‑yö bhë ꞊a! ‑A kë 'ka‑ wo 'dhö bhë ‑ya ‑zɔn ꞊nɛ 'wun bhë ka ‑kɔ 'yaa‑ 'gü. 12 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ma 'sëëdhɛ bɔ ka ‑dhë kö n 'ka‑ bɔ 'wun yaakëmɛ 'iin ‑a ꞊kaa' ‑mɛ ‑an ‑wun 'gü, 'kɛɛ kö a‑ ‑kë 'dhö kö ‑kɔ 'ö 'ka ‑ya ‑sü 'ka n ꞊wuën' ‑Zlan wö 'dhiö bhë 'kaan‑ kë 'aan‑ dɔ. 13 Pë 'ö ‑kë 'ö pë ‑nu 'ka‑ kë bhë 'ö yi ꞊faan' më bhë 'ö bhë; yaa kë ꞊nɛ yi ꞊faan' ꞊nɛ 'ö më 'kpaan 'ka; 'kɛɛ Titö ‑bha ‑lo ‑sü 'ka 'nö, ‑kɔ 'ö ka 'saadhö 'ka‑ ꞊faan' më ‑a 'ka bhë, ꞊dhɛ 'yi‑ ‑wun ma, ‑yö ‑kë yi ‑bha ꞊zuögludhi ‑wun ꞊va 'ka. 14 Bhii 'wun ‑nu 'wo ‑gban ka ‑bha, a‑ ‑blɛɛ ‑a ‑dhë 'dhi ꞊va 'ka 'kɛɛ kaa 'kun n ‑wo 'ka. ‑Kɔ do gia‑ 'ö 'yi 'wun gia‑ ꞊blɛɛ' ‑na ‑a 'ka ka ‑dhë bhë ꞊nɛ 'ö 'a ka ‑wun ꞊blɛɛ ‑a 'ka Titö ‑dhë 'dhi ꞊va 'ka; 'kɛɛ ‑yö ‑dho 'yö ‑kë 'wun gia‑ 'ka. 15 ‑Kɔ 'ö 'ka ꞊mɔa' ‑a 'gü ꞊bhlëyadhe 'ka 'go mü 'ka‑ kuën 'suö ꞊va 'ka, ꞊ya ö ‑zo 'ta ‑a 'gü ‑yö ‑kë ka ‑dhɔ ‑wun ꞊va 'ka ‑a ‑gɔ. 16 N ꞊zuö' 'glu dhi ‑sü ‑mü, 'go mü 'ö n ‑zo yö ‑sü 'dhö ‑mü ka ‑bha 'wun 'plɛ 'gü.

8

Pë ‑nu ꞊zuö' ‑së 'ka ‑sü

1 Dhegluzë ‑nu, yi‑ 'piö kö pë 'ö ‑Zlan ‑bha 'glusë 'gü 'ö‑ ‑kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑nu 'wo Maseduanë ‑an ‑dhë bhë 'ka‑ dɔ. 2 ‑Kɔ 'ö ‑towotamɛ ‑nu ‑wo bɔa 'klobhɔdhe 'gü bhë ka‑ ‑yö; 'kɛɛ ‑an ‑bha 'gludhi ‑bha ‑kë ꞊va ‑sü 'gü ‑wo wo ‑zo ‑bho wo ‑bha 'fɛɛ 'gblüünzë bhë ‑a 'piö 'ö 'wo 'glusë ‑kë mɛ ‑nu 'ka. 3 A‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛ pë 'ö ‑an ‑kɔ ‑yö ‑mɔa ‑wa ‑nu. ‑A ‑de ‑wo pë ‑nu ‑nu ‑ziögɔüsüzë wo ‑de ꞊zuë'. 4 'Ö 'wo ꞊dhɛɛ' ‑nu kpɔ yi ‑gɔ ꞊naazë 'ka ꞊ya kë ꞊nɛ ‑wo ‑mɔa ‑bha 'wo gbaɔ bɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo Zude ‑sɛ 'gü bhë ‑an ‑dhë 'pö. 5 Pë ‑nu 'wo‑ ‑kë bhë ‑yö ‑ziö ‑kɔ 'yi yi ‑zo ꞊taa' ‑be bhë ‑a ‑ta. Bhii 'ö tɔɔ 'dhiö ‑blɛɛzë 'ka ‑wo wo ‑de ‑nu Dëmɛ ‑dhë; 'go mü 'zü, 'ö ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'ka, 'wo wo ‑de nu yi ‑dhë. 6 Pë 'ö ‑kë 'ö 'yi‑ pö Titö ‑dhë ‑yö 'dho ‑yö yuö kë ka ꞊plöö ꞊nɛ ‑kɔ 'yö‑ zü dɔ ‑a 'ka ‑a 'dhö 'ö bhë kö ‑yaan kë kö ka ‑bha 'glusë ‑yuö bhë, 'kaan‑ ‑a 'dhiö 'to. 7 Ka ꞊bhɔɔzë pë 'plɛ 'gü: ‑Zo yö ‑sü oo, 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü oo, pë dɔ ‑sü oo, ‑kë 'siözë ‑sü 'ö‑ ‑naa 'kan ‑dhɛ 'yaa ‑dhö waa‑ yi ‑dhɔ 'ö ka 'gü bhë; ‑a ‑wun 'gü yi‑ 'piö kö 'ka ka ‑de ‑zɔn ꞊bhɔɔmɛ ‑nu 'ka, ka ‑bha 'glusë ‑yuö ‑nu 'ka ‑an kë ‑na bhë ‑an 'gü 'pö. 8 Yaa kë tɔng ‑nu ka ‑dhë ‑wo 'ka; 'kɛɛ 'wun 'ö ‑gban mɛ 'waa gbɛ ‑nu ‑bha ‑kë 'siözë ‑kɔ ‑bha 'a‑ ‑wun ꞊blɛɛ kö ‑dhɔ 'ö ka 'gü bhë, 'kaan‑ ‑a 'gü ‑pë ‑nu kë, kö mɛ ‑nu ‑waan ‑an yö. 9 Bhii ka kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑bha 'glusë ‑dɔ! 'Ö tɔɔ yö 'ö ‑kë ꞊bhɔɔzë bhë ‑yö ö ‑de ‑kë 'fɛɛzë ka ‑wun 'gü, ‑yö kë 'dhö kö ‑a ‑bha ‑kë 'fɛɛzë ‑sü bhë, ka ‑zë 'kaan‑ bɔ ‑a ‑ta 'kaan‑ kë ꞊bhɔɔzë ꞊zian'.

10 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'ma n ‑zo 'ta 'wun bhë ‑a 'gü; pë 'a‑ yö mü 'ö tɔɔ kö pë 'ö 'ka‑ zü dɔ ‑kwɛ 'ö ‑ziö ꞊nɛ ‑a 'gü bhë 'ka‑ kë 'ka dhoë 'dhiö, bhii ka ꞊nɛ 'ka ‑kë mɛ ‑blɛɛzë ‑nu 'ka kɔlɛtö ‑wun bhë ‑a 'gü; 'ö yaa 'sü ka ‑bha ‑a 'gü ‑pë kë 'ka‑ wo ‑blɛɛzë 'ka bhë ‑a ‑wun ‑bha. 'Kɛɛ ‑yö ‑sü ka ‑bha kë 'ka‑ wo mɛ ‑nu 'wo ‑we ‑a ‑wun ‑bha ‑blɛɛzë 'ka bhë ‑a ‑bha. 11 ꞊Dhɛ 'ö 'pö, ‑kaa kë 'ka dhoë 'dhiö 'kaan‑ ‑a 'dhiö 'to. ‑Kɔ gia‑ 'ö 'ka ꞊weë' kɔlɛtö ‑wun bhë ‑a ‑bha bhë, ‑kɔ gia‑ bhë 'ö 'ka dho ‑a 'gü ‑pë kaa ‑yö kë 'dhö kö ꞊ii‑ waa‑ ö 'gü ‑pë ‑waan ‑mɔ wo 'kuë. Pë 'ö ka ‑kɔ dho ‑mɔ ‑a nu ‑sü ‑bha ꞊nɛ 'ka dho ‑a kaa. 12 Bhii mɛ ꞊ya pë nu mɛ ‑dhë ö ‑de ꞊kwaa', 'ö ‑Zlan ‑yö ‑we ‑a ‑bha gbaɔ 'ö bhë ‑a ‑wun ‑bha. ‑Yö ‑sü ‑kɔ 'ö pë ‑yö ꞊kaa' mɛ ‑gɔ 'ö 'wo gbaɔ ꞊kaa' bhë ‑a ‑bha. Yaa 'sü pë 'ö 'yaa mɛ ‑gɔ ‑a ‑bha. 13 Yaa kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë 'ö 'ka dho ꞊daa' pë ꞊mɛɛ' ‑sü 'gü 'zü, 'kɛɛ pë 'plɛ 'dhiö ‑yö ‑mɔ ka ‑gɔ 'kuë ꞊zian'. 14 Bhii 'töng 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü, pë ‑yö ka ‑gɔ ꞊va, 'ö 'ka ‑mɔa ‑bha kö 'ka nu mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑bha ‑wun 'dho pë ‑nu ‑bha ‑an ‑dhë. ꞊Ya kë 'dhö 'pö, yi 'ö ka ‑bha ‑wun dho yöë pë ‑bha, kö wo ‑zë pë ‑yö ‑an ‑gɔ ꞊va, ‑wo ‑dho nu ka ‑dhë 'pö. Pë ‑bha ‑mɔ 'kuë ‑sü bhë yö ꞊ga 'ö bhë. 15 Bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ('ö ‑gban Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu 'wo 'manë ‑lö 'kpa 'yënng ꞊taa ‑an ‑bha,) ‑ya ‑pö: Mɛ 'ö‑ sü ꞊va 'yaa 'to ‑a ‑gɔ; 'ö mɛ 'ö‑ sü 'tee 'ö‑ ‑bha ‑wun 'yaa yö ‑a gbɛ ‑bha 'pö.

Titö waa‑ ö 'bhamɛ ‑nu

16 ‑Zlan 'ö ‑kë 'siözë ‑sü nu Titö ‑dhë ka ‑wun 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'yi‑ 'ka ‑a 'dhö 'pö bhë ‑a 'tɔ ‑yö kë ꞊va! 17 ꞊Dhɛ 'yi‑ pö ‑a ‑dhë ‑yö nu ka 'piö 'ma, ‑a 'yi ‑yö ‑kan ‑a ‑dhë giagiawo; 'kö ‑kë ꞊nɛ yië‑ pö 'dhö ‑be, ‑yö ‑dho ‑a sü ö ꞊deë' 'ö nu 'ma bhii ka ‑kpɛ ‑ya ‑ta. 18 Dhegluzë do 'ö kpa ‑a ‑bha 'ö wo ‑nu 'wo nu ‑na 'ma bhë 'ö tɔɔ mɛ 'ö mɛ 'plɛ 'dho ‑a ‑wun ‑së ꞊blɛɛ' ‑na ‑Zlan ‑wo pö ‑kɔ waa‑ 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑kɔ ‑wun 'gü bhë. 19 ꞊Ɛɛ, mɛ 'ö nu ‑na 'ma bhë, Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑nu ꞊nɛ 'wo‑ sü 'wo‑ yö yi 'piö kö ‑yaan 'dho ‑dɔ yi ‑gɔ ꞊dhia, 'ta 'yi dho dho ‑a 'gü 'wun ‑së kë ‑sü 'ka Dëmɛ 'tɔ ‑kë ꞊va ‑sü 'ka, 'go mü 'yiën‑ 'sü 'yiën‑ nu mɛ ‑nu ‑dhë bhë ‑a 'gü. 20 Yi‑ 'piö kö ꞊kun 'ö mɛ ‑nu ‑wo yi 'tɔ ‑siö 'wëü‑ ꞊va 'ö bhë ‑kɔ 'yi dho pë ‑nu kaa ‑a ‑wun 'gü. 21 Yi‑ 'piö kö 'yi 'wun ‑së kë; ‑yö yi ꞊zuö' 'piö kö ‑yö kë Dëmɛ wö 'dhiö ‑së, 'kɛɛ kö ‑yö kë mɛ 'bhee‑ ‑nu wö 'dhiö ‑së 'pö. 22 Yi dheglu ‑mɛ do 'bhaa 'ö 'yië‑ 'piö ‑ga 'wun ꞊plëëzë 'gü 'ö‑ 'gü kpengdhö ꞊nɛ 'ö waa‑ mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo nu ‑na 'ma bhë. 'Kɛɛ zlöö ‑bha bhë ‑a ‑bha ‑kë 'siözë ‑sü ꞊ya 'dho 'dhiö ‑a ‑bha ‑zo ‑tën ka ‑dhë ‑sü ꞊va 'ö bhë ‑a ‑wun 'gü. 23 Titö 'ö bhë, ‑ziö n 'piö ‑mɛ 'ö yi ‑nu 'yi yuö ‑kë ka ‑dhë yö ‑mü; dhegluzë ‑nu mɛ 'wo‑ 'piö bhë, Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑nu 'wo 'nö ꞊nɛ 'wo ‑an bɔ kö ‑waan pë ‑nu kë ‑yaan kë Klito 'tɔ ‑blü ‑gɛn 'ka. 24 ‑Kaa ‑zɔn ‑an ‑dhë ꞊nɛ ‑an ‑dhɔ ‑yö ka 'gü giagiawo, ‑yö kë 'dhö kö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑nu ‑wa yö 'wun gia‑ 'ka, 'go mü kö ‑wo yi ‑bha ‑kë 'gɔugɔ ‑sü ‑wun ‑gɛn dɔ.

9

Pë 'wo nuë dhegluzë ‑nu ꞊dhia

1 'Ma ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü, ‑yö ‑zɔn n ‑dhë ꞊nɛ n 'ka 'dho 'sëëdhɛ bɔ ka ‑dhë pë ‑nu 'ka dho ‑a nu ‑Zlan ‑bha, mɛ ‑nu 'wo Zude ‑sɛ 'gü ‑an ‑dhë bhë ‑a ‑wun 'gü. 2 A ka ‑wun ‑blɛɛ 'dhi ꞊va 'gü Maseduanë ‑sɛgümɛ ‑nu ‑dhë n ‑de ‑kë 'gɔugɔ 'ka, bhii a ka ꞊zuö' 'piö ‑wun ‑sɛɛbɔ ‑nu ‑dɔ. Pë 'a‑ pö ‑an ‑dhë 'ö tɔɔ: «‑Kwɛ 'ö ‑ziö ꞊nɛ ‑a 'gü, dhegluzë ‑nu 'wo Glɛkö ‑sɛ 'gü bhë ‑wo ‑mɔa 'gü kö ‑waan pë ‑nu bɔ dhegluzë ‑nu 'wo Zude ‑an ‑dhë.» ‑Ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ! Ka ‑bha ‑kë 'siözë ‑sü bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë 'ö mɛdhɛvadhɛ ‑wo yö wo ‑bha nu ‑sü ‑bha bhë. 3 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, dhegluzë ‑nu 'wo ꞊nɛ, a ‑an ‑bɔ ka ‑dhë yi 'dhiö, ‑yö kë 'dhö kö ka ‑wun ‑së 'yi‑ ꞊blɛɛ 'wun 'ö bhë ‑a ‑wun 'gü bhë, kö ꞊kun 'ö‑ ‑wun dho to 'kpaan; 'kɛɛ pë 'a‑ 'piö 'ö tɔɔ 'ka ka ‑de ‑pë kë ꞊nɛ ‑kɔ 'a‑ ꞊blɛɛ ‑a 'ka ka ‑dhë bhë ‑a 'dhö. 4 'Yaa 'pö, yië‑ Maseduanë ‑mɛ ‑nu 'yië nu, 'ö waa ka yö ka ‑de ‑yuö kë ‑sü 'ka, ‑yö ‑dho kë yi ‑bha lë‑ ‑wun 'ka yi ‑zo 'yi‑ tën ka ‑dhë bhë ‑a ‑wun 'gü; 'ö 'go mü 'yö dho kë ka ‑bha lë‑ ‑wun ꞊va 'ka 'pö. 5 Pë 'ö ‑kë 'a‑ yö ‑së kö dhegluzë ‑nu 'wo bhë 'a ‑an bɔ kö ‑waan nu ka ꞊plöö n 'dhiö bhë 'ö bhë; ‑yö kë 'dhö kö ‑waan 'glusë gbaɔ 'ö 'ka‑ 'tɔ go bhë kö ‑waan ‑a 'dho 'kuë‑. ꞊Ya kë 'dhö, ‑a kë ‑yi 'ka kö 'aan‑ nu, kö ‑an 'plɛ 'dhiö ꞊ya ‑mɔ 'kuë kö 'aan‑ ‑a dɔa 'zü ꞊nɛ ka‑ ‑nu ka ꞊zuö' ‑së 'ka; kaa‑ kë ꞊zuötozlöödhe 'gü. 6 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛɛ: Mɛ ꞊ya pë ta 'tee, ‑yö ‑dho ‑a kan 'tee; 'ö mɛ 'ö ꞊ya pë ta ꞊va, 'ö ‑a kan ꞊va 'pö. 7 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, kö mɛ 'ö ‑dhö ‑yö pë ‑nu nu ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ‑a ꞊zuö' ‑bha ‑a 'dhö, kö ꞊kun 'yö‑ nu ꞊zuötozlöödhe 'ka 'iin ꞊nɛ pë 'wo‑ pö ‑a 'gbee‑ ‑ta 'wo‑ bho ‑a 'dhö. Bhii mɛ 'ö pë nu ꞊zuögludhi 'ka bhë, ‑a ‑dhɔ ‑yö ‑Zlan ‑kë. 8 ‑Zlan ‑kɔ ‑yö ‑mɔa kö ‑yaan pë ‑sɛɛbɔ ꞊suu'‑ 'saadhö nu ka ‑dhë ꞊va, ‑yö kë 'dhö kö pë ‑nu ‑wo kë ‑kplawo ka ‑gɔ ꞊va, kö ka ‑bha ꞊ya 'go ‑a 'gü, ‑a 'bhaa ‑yaan 'to kö 'kaan‑ gbaɔ ‑nu kë ‑an 'ka. 9 Bhii 'wun 'ö ‑gban ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha, 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö: «‑Yö pë ‑nu 'fɛɛmɛ ‑nu ‑dhë 'glusë 'gü; ‑a ‑bha 'wun ‑së kë ‑sü ‑yö ‑dho 'dhiö ꞊toëpö 'ka.» 10 ‑Zlan 'yö pëga nu pëgatamɛ ‑dhë, 'go mü 'yö ꞊bluu'‑ nu ‑a ‑dhë ‑bhöpë 'ka bhë, ‑yö ‑dho pëga 'saadhö 'ö ka ‑bha ‑wun 'dho ‑a ‑bha ‑a nu ka ‑dhë; 'yö ꞊kpɛa, ‑yö kë 'dhö kö ka ‑bha 'glusë kë ‑sü bhë ‑a bhɛ ‑yaan ‑ya ꞊va. 11 ‑Yö ‑dho ka kë ꞊bhɔɔzë 'töng 'saadhö 'ka, ‑yö kë 'dhö kö 'kaan‑ 'bhaa gbaɔ ‑nu kë. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö mɛdhɛvadhɛ dho ‑Zlan zuö pöë gbaɔ 'ka‑ ‑kë ‑an ‑dhë 'ö 'yi dhoë ‑an ꞊dhia bhë ‑a ‑wun 'gü. 12 Bhii yaa kë ꞊nɛ gbaɔ ‑nu 'wo bhë pë 'ö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑bha ‑wun ‑yö yö ‑a ‑bha bhë ‑a 'gü ‑pë 'sloo ‑mü, 'kɛɛ ‑yö ‑kë ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ‑sü ‑a zuö pö ‑sü ‑gɛn 'ka 'pö. 13 Gbaɔ 'ö 'dhö bhë ‑yö ka kë ‑kɔ ‑nu ‑zɔn ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü kö mɛ ‑nu ‑waan ‑Zlan 'tɔ kë ꞊va, 'wuntaɔsë 'ö ‑gban Klito ‑bha bhë, ‑a ‑dhɛ 'ka‑ wo 'wun gia‑ ꞊bhlëyadhe 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü; 'ö 'wo dho ‑Zlan 'tɔ bhɔ, ‑kɔ 'ö 'ka pë ‑nu ‑glu ‑a 'ka, ka 'dhö, wo 'dhö waa‑ mɛ ‑nu 'wo to ka ‑nu ka ziën 'glusë 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü. 14 ‑Wo ‑dho ꞊bhɛa'‑ ka ‑wun 'gü, 'ö ‑an ꞊zuö' ‑yö ‑kë ka 'piö 'glusë ꞊va 'gblüünzë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë ka 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü. 15 ‑Zlan 'tɔ ‑yö kë ꞊va gbaɔ 'ö‑ ꞊zuan' gbɛ 'yaa 'dhö, 'ö yö gia‑ 'ö‑ ‑kë kwa ‑dhë bhë ‑a ‑wun 'gü.

10

Pɔlö ‑yö ‑dɔ ö ‑bha yuö ‑gban ‑gɔ

1 Ma Pɔlö ‑mɛ, 'ö mɛ ‑nu ‑wa pö 'ma kë ka 'piö 'maa 'we, 'ö 'wo‑ pö a ‑dɔ kö yi 'ö 'maa ka 'piö kö 'aan‑ kë 'dhiözë bhë, a‑ ‑pö ka ‑dhë Klito ‑bha ‑kë 'lëëlë ‑sü waa‑ ‑a ‑bha 'wun ‑së ‑kë mɛ ‑dhë ‑sü 'ka: 2 Kö ꞊kun 'ka‑ ‑kë 'ö 'a 'wun ‑nu ‑kë 'dhiö yi 'a dho kaa ka ꞊plöö ‑a 'ka. Bhii a‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ a ‑dho ‑kë 'dhiözë ‑sü ‑zɔn mɛ ‑nu 'wo‑ pö ‑na yi pë ‑nu ‑kë mɛbheedhɛ ꞊kwaa' bhë ‑an ‑dhë. 3 ‑Yö 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛ kwa ‑tosiadhe ‑kë kwa mɛbheedhɛ ‑kwi 'gü; 'kɛɛ 'yiëë 'ko zë ꞊nɛ mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑bha 'ko zë ‑kɔ 'dhö. 4 'Ko ꞊zaa' ‑piö ‑nu 'yi 'ko zë ‑na ‑a 'ka bhë 'waa kë ꞊nɛ 'kpongtaamɛ ‑nu ‑bha 'dhö; 'kɛɛ ‑Zlan ‑bha 'ko ꞊zaa' ‑piö 'piigbeezë ‑nu ꞊nɛ 'wo‑ ‑kë 'yi ‑glu ‑gla ‑nu ꞊wüü ‑an 'ka; 'wo tɔɔ ꞊sua ‑wun. 5 'Ö ꞊ya kë 'ö pë ‑nu ꞊ya kë 'ö mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑bha ‑de ‑sü ꞊va 'gü, 'wo dɔ ‑na ‑Zlan ‑bha 'wundɔdhe ‑gɔ, 'yënng bhë yi ‑an ‑lo. Yi‑ ‑kë 'ö mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑bha ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun ‑nu ‑wo ‑kë Klito ꞊bhlë ‑ya ‑wun 'ka. 6 ‑A ‑de 'kwa yö ‑dhɛ 'bhaa 'gü ꞊sia mɛ mɛ 'ö ꞊ya pë yaa 'tee kë ‑yaan 'kun ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'ka, yi ‑dho ‑a 'klo bhɔ.

7 Ka pë ‑nu 'piö ‑ga mɛbheedhɛ ‑kwaa. 'Kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë, mɛ 'ö ö ‑de dɔ Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ka, ‑yö kë ‑a 'yaan ꞊nɛ ‑kɔ do 'ö‑ 'ka bhë, ‑kɔ do bhë 'yi‑ 'ka 'pö. 8 ‑A ‑de 'yaa‑ ‑bha kö lë‑ ‑yö n kë, kë 'a‑ wo 'gɔugɔ pë 'ö Dëmɛ ‑ya ‑lo yi kwɛɛ, kö 'yiën‑ ka ‑bha ‑zo yö ‑sü ꞊kpɛa'‑ 'ka 'dhiö bhë ‑a ‑wun 'gü, 'ö tɔɔ n 'ka 'wun yaa gbɛ kaa ka 'ka. 9 'Maa‑ 'piö kö 'a 'siö 'kan ka 'gluu 'sëëdhɛ ‑nu 'a‑ bɔ ‑na ka ‑dhë bhë ‑an 'gü. 10 Bhii mɛ ‑nu ‑wa ‑pö: «Pɔlö ꞊ya 'sëëdhɛ bɔ, ‑yö kë 'dhiö‑ ‑a 'gü, 'kɛɛ yö gia‑ ꞊ya kë kwa ziën, ‑yö ‑kë 'gügasüzë 'ka 'ö‑ ‑wo ‑nu ‑wo ‑kë 'lëëlë 'ka.» 11 Mɛ ‑nu 'ö 'wun ꞊suu'‑ bhë 'ö 'go ‑na ka dhiö bhë ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ: ‑Nii gbɛ 'yaa pë 'yi‑ ‑ya 'sëëdhɛ 'gü 'yi‑ bɔ ka ‑dhë waa‑ pë ‑nu 'yi dhoë‑ kë ka 'piö 'ma bhë ‑an ziën.

12 ꞊Ɛɛ, 'kɛɛ 'yiëë‑ 'piö kö 'yi yi ‑de ‑zɔn mɛ ‑nu 'ö ꞊wa wo ‑de ‑ga 'ö 'wo wo ‑de sü ꞊va bhë ‑an 'ka 'iin 'yi yi ‑de kë ꞊nɛ ‑an 'dhö; bhii 'kpaakpadhɛ 'yaa ‑an ‑gɔ. ‑Wo wo ‑de ‑bha 'wun kë ‑kɔ ‑nu ‑kë, kö 'waan‑ ‑kë wo ‑bha 'wun kë ‑kɔ ‑nu ꞊zuan' 'ka, 'ö tɔɔ ‑wo 'wun ꞊zuan' ‑sü wo ‑de ‑bha, 'go mü 'wo wo ‑zo gɔn wo ‑de ‑dhë. 13 ꞊Ya kë yi ‑zë yi ‑bha 'ka, yi 'ka 'dho yi ‑de kë 'gɔugɔ ‑yaan zië ‑naa 'gü. Yi ‑dho yi ‑bha kë ‑a ‑naa 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya ö ‑bha yuö kë ‑kɔ 'ö‑ ‑zɔn yi ‑dhë 'yi nu 'yi ꞊loë' ka ꞊plöö bhë ‑a 'ka. 14 Yiëë ‑lö ‑a ‑naa ‑zü ꞊nɛ ꞊dhɛ 'wo‑ pö ‑a ‑bha 'kpa kë‑ wo 'dhiö bhë yiëë ꞊loë' ka 'piö ‑a 'dhö. Bhii 'ö tɔɔ yi ‑nu 'yi ‑lo ka 'piö, 'ö 'yi Klito ‑bha 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ ka ‑dhë. 15 ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö 'yiëë ꞊löë' ‑a ‑naa 'ö ‑ya ‑sü 'ka bhë ‑a ‑zü; yiëë yi ‑de 'sü ꞊va yuö 'ö mɛ gbɛ ‑nu ‑wa ‑kë bhë ‑a 'gü. Pë 'ö yi ‑zo 'piö ꞊zian' 'ö tɔɔ ka ‑bha ‑zo yö ‑sü ‑yö 'dho 'dhiö, 'iin kö yuö ꞊va ‑wungbeezë 'ö ꞊tun ka ziën bhë 'yiën‑ kë ‑to ‑a ‑naa 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya bhë ‑a ‑bha ‑sü 'ka ‑kplawo. 16 ꞊Ya kë 'dhö 'yi ‑dho dho 'wuntaɔsë 'ö bhë ‑a 'ka 'sɛ ‑dhɛ mɛ 'wo to ‑an 'gü; ꞊ya kë 'dhö, yi 'ka 'dho yi ‑de sü ꞊va yuö 'ö mɛ 'waa gbɛ ‑nu ‑wa ‑kë bhë ‑a 'gü. 17 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, pë 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑ya ‑pö: «Mɛ 'ö‑ 'piö kö 'ö ö ‑de 'sü ꞊va, kö ‑yö ö ‑de 'sü ꞊va pë 'ö Dëmɛ ‑ya ‑kë ‑a ‑wun 'ka.» 18 Bhii mɛ 'ö‑ ‑wun ‑yö ‑Zlan ‑zo kun yö kun tɔɔ mɛ 'ö ö ‑de sü ꞊va ö ‑de këwun ‑nu 'gü 'kɛɛ mɛ 'ö Dëmɛ ‑ya ‑wun ‑së ꞊blɛɛ.

11

Pɔlö waa‑ bɔmɛ ꞊suazë ‑nu

1 Mɛa‑, ‑ka dɔ! ‑Ka 'we n ‑wun ‑bha n ‑ma ‑kë 'blɔɔnzë ‑sü ‑wun 'gü! 2 A ka ‑ta ꞊druɛi kë ‑na. 'Kɛɛ ma ꞊druɛi bhë ‑yö ‑go ‑Zlan 'piö. Bhii ka n ‑gɔ ꞊nɛ 'nëdhezë 'ö yaa gɔɔn‑ ‑wun ꞊tɛi' dɔ ꞊kun 'ö 'a‑ 'piö kö 'a‑ dɔ gwaan Klito ‑gɔ ‑a 'dhö. 3 'Kɛɛ pë 'ö‑ 'suö ‑yö n ‑kë 'ö tɔɔ kö ꞊kun 'ö ka ‑bha 'wundɔdhe ‑yö yö yaan 'ö kaa Klito ‑nu ka ‑bha ‑klu 'kuë‑ ‑sü 'puu 'ö bhë 'ö 'ka‑ ‑to ‑dhɛ gbɛ 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Ɛvö ‑yö ö ‑zo bhoë ö ‑de 'piö ꞊mɛɛ ‑bha ꞊sua ‑yö 'ko 'dhiö ‑sü ‑zë ‑kë ‑a ‑gɔ ‑sü ‑wun 'gü bhë ‑a 'dhö. 4 Bhii ka ka ‑kwaa mɛ 'bhaa ‑nu ‑zü 'ö 'wo nu 'ö Yesu 'ö 'yi‑ ‑wun ꞊blɛɛ ka ‑dhë bhë 'ö 'wo‑ 'bhaa gbɛ ‑wun ꞊blɛɛ ka ‑dhë; 'ö ‑Zuu 'slööslö 'ö 'ka‑ yö bhë, 'ö 'wo‑ 'bhaa gbɛ ‑wun ꞊blɛɛ ka ‑dhë 'ö 'wuntaɔsë 'ö 'ka‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë 'ö 'wo 'bhaa gbɛ ‑wun ꞊blɛɛ ka ‑dhë, 'ö 'ka ka ‑kɔ kpɔ ‑an ‑gɔ, 'ka ‑an ‑nia kun ‑së 'ka.

5 'Kɛɛ a‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ n ꞊bhlë ‑yö ‑dhö 'pö ꞊nɛ ka ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wungbeezë ‑nu bhë ‑an 'dhö, 'maa ‑an ꞊zlöö ꞊zian'. 6 ‑Yö ‑mɔa ‑bha kö ‑yö kë 'wun gia‑ 'ka ꞊nɛ n 'dhi 'yaa 'kan ‑sü ꞊duö; 'kɛɛ ‑a mɛ 'ö ‑gban 'wundɔdhe ‑bha, ka gia‑ ꞊nɛ 'ö ‑kë ka 'yaan 'ma, 'wun 'bhaa ‑nu 'gü. 7 Yi 'a ‑Zlan ‑bha 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ ‑a 'ka ka ‑dhë, n 'ka ‑kë 'wëüga ‑wun 'gü 'ö 'a n ‑de dho sia‑ ‑yö kë 'dhö kö ka ‑zë ka ‑gɔ ‑yaan ꞊luu'‑; 'ma‑ kë 'dhö kö 'wun yaa 'a‑ kë ꞊a? 8 A ‑we ‑a ‑bha Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'bhaa ‑nu ‑gɔ kö ‑wo n ꞊saan' ‑nu bho. ꞊Ya kë 'dhö kö ‑an ꞊kpoo' kun 'a‑ wo kö 'aan‑ ma ‑tosiadhe kë ‑a ‑ta ma yuö 'gü ka ziën bhë ꞊aa. 9 'Töng 'a ꞊kaa' ka ꞊plöö bhë, n 'ka kë mɛ gbɛ ‑kɔ ‑ta, n ‑ma ‑wun ‑yö ‑a ‑bha ‑pë ‑nu 'gü. Bhii dhegluzë ‑nu 'wo go Maseduanë ‑wo ‑nu n ꞊dhia n ‑ma ‑wun ‑kan ‑pë 'plɛ 'ka. A n ‑zo ‑kë n ‑de 'piö kö ꞊kun 'a dho 'wun wɔ ka ‑ta ‑kɔ 'saadhö 'ka. 'Yö 'a dho ‑a kaa 'dhö ‑kplawo. 10 'Wun bhë ‑yö 'wun gia‑ 'ka; Klito ‑de gia‑ ‑ya ꞊goo‑ 'ka. A‑ ‑pö ka ‑dhë 'wun mɛ bhë, ‑yö ‑gban n ‑ma ‑kë 'gɔugɔ ‑sü ‑bha; 'ö Glɛkö ‑sɛgümɛ gbɛ 'ka dho ‑mɔa ‑bha kö ‑ya bho n 'gü. 11 ‑A ‑pö 'dhö ‑gɛn tɔɔ ‑më 'gbödhö ꞊ee? Ka ‑dhɔ 'pö 'yaa n 'gü bhë ꞊ee? ‑Abi' 'sa! ‑Zlan ‑de ‑ya ꞊dɔa' ꞊nɛ ka ‑dhɔ ‑yö n ‑kë.

12 A ‑dho dho ‑a ‑kë 'dhö ‑sü 'ka 'dhiö ꞊nɛ ‑kɔ do bhë ‑a 'dhö, ‑yö kë 'dhö kö mɛ ‑nu 'wo zian ꞊mɛɛ' ‑na kö ‑waan wo ‑bha ‑de ‑sü ꞊va yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛ yi ‑nu yi yuö kë ‑kɔ ‑yö do bhë 'aan‑ zian 'ta ‑an ‑gɔ. 13 Mɛ ‑nu 'wo 'dhö bhë, bɔmɛ ‑nu ꞊suazë ‑mü ‑an 'ka. 'Waa wo këyuö giagia yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü 'ö 'wo wo ‑de ‑kë Klito ‑bha bɔmɛ ‑nu 'ka. 14 Mɛ 'te 'tun ‑wun gbɛ 'yaa ‑mü, bhii 'ö tɔɔ Satan gia‑ ‑yö ‑mɔa ‑bha kö ‑yö ö ‑de kë ‑Zlan ‑bha bɔmɛ 'ö ‑dhɛpuudhɛ 'gü ‑a 'ka. 15 ꞊Ya kë 'dhö kö ‑më 'ö ‑kë 'ö‑ ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑de 'pö waa 'dho wo ‑de kë yuö kpengdhö kë ‑mɛ ‑nu 'ka ɛɛ? 'Kɛɛ pë mɛ 'ö ‑ya ‑an ꞊tian' 'ö dho kë ‑an 'dhiötodhɛ 'ka ‑yö ‑dhö 'wa!

'Klobhɔdhe ꞊va ‑nu 'wo nu Pɔlö ‑ta ‑a ‑bha ‑kë Yesu ‑bha bɔmɛ 'ka ‑sü ‑wun 'gü

16 A‑ ꞊blɛɛ' ‑na 'zü do ꞊nɛ: Kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö n sü 'blɔɔnmɛ 'ka. 'Ö ꞊ya kë 'zü ꞊nɛ ka n ‑sü 'blɔɔnmɛ 'ka, kö ‑ka n ‑dhɛ 'blɔɔnmɛ 'gbönggböng. ‑Yö kë 'dhö kö 'a n ‑de 'sü ꞊va pë 'bhle wo. 17 ‑Yö 'dhö 'kɛɛ pë 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na zlöö bhë 'yaa pë 'ö Dëmɛ ‑zo 'kun ‑wun 'ka ‑a 'ka. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑tosiadhe ꞊suu'‑ ꞊nɛ, 'ma kë ‑a 'gü, kö a ‑dho n ‑de sü ꞊va 'ö 'a 'wun ꞊blɛɛ ꞊nɛ 'blɔɔnmɛ 'wun ꞊blɛɛ. 18 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo to ‑wo wo ‑de ‑sü ꞊va mɛbheedhɛ ‑pë ‑wun 'gü bhë kö ‑më 'a dɔ ‑a ‑gɔ 'ö ma ‑de 'pö 'maa n ‑de 'sü ꞊va bhë ꞊ɛɛ? 19 Mɛa‑, mɛ 'ka 'kpaakpa 'ö 'ka ka ꞊kwaa 'blɔɔnmɛ ‑nu ‑zü 'wo wo ‑bha 'blɔɔn‑ ‑zɔn ka ‑dhë bhë, ‑ka ka 'gü dɔ ‑a ‑bha 'gbee‑! 20 Bhii ‑yö ka ‑dhë ‑së kö mɛ ‑nu ‑wo ka ꞊nuadhɛ ‑kë wo, kö ‑wo ka ‑bha ꞊naɔ ‑nu 'sü 'kpaan, kö ‑wo ka ‑püö, kö ‑wo ꞊taa'‑ ka ‑gɛn ‑ta, kö ‑wo lë‑ kpɔ ka ‑ta. 21 Ka ‑bha lë‑ ‑wun kun bhë ꞊a! ꞊Faan' yaa kë yi ‑gɔ kö 'yiën‑ 'wun ꞊suu'‑ ‑nu 'wo bhë ‑an kë bhë yö ‑mü.

‑Ka ka 'to 'to ma ꞊ga 'a 'dhoë‑ 'blɔɔn‑ ‑wun ꞊blɛɛ' bhë! ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ‑yö ‑dhö kö ‑yaan ö ‑de 'sü ꞊va kö ma ‑de 'pö a ‑dho ‑a kë 'pö. 22 A Eblö mi 'ka ꞊nɛ ‑an 'dhö. A Izlaɛlö 'në 'ka ꞊nɛ ‑an 'dhö. A Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta 'ka ꞊nɛ ‑an 'dhö. 23 ‑Wo wo ‑de ‑kë yuö ‑kë Klito ‑dhë ‑mɛ 'ka; ‑ka dɔ, 'blɔɔnmɛ 'dhoë‑ 'wun ꞊blɛɛ'‑: 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ Klito ‑bha yuökëmɛ ‑mü ‑an 'ka, kö ma ‑de 'pö a‑ ‑mɛ 'ka 'a ꞊zië' ‑an ‑ta; ‑wo n ‑zuö ‑kanso 'gü ‑kplawo, ‑wo n ‑ma ꞊va 'ö ꞊zië' ‑an ‑ta; a ‑bɔ ga ‑dhɛ ‑bha ‑kplawo, 24 Zuifö ‑nu ‑wo ‑klaa ‑yaan 'gɔɔ‑ ‑yaaga 'ö ga 'sɛisië ‑sü n ‑ma ‑gwaa 'sɔɔdhu ‑zë. 25 Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑wo n ‑ma ‑gwaa ‑yaaga ‑zë; ꞊wa n ‑zuö ‑guö 'ka do kö ‑waan n zë; 'yitagɔ ‑yö ‑wüü n 'ka ‑gwaa ‑yaaga ‑zë, 'a ‑dhɛkpaɔyi do waa‑ gbeng ‑yi do ‑kë yiö do. 26 'Ö 'ta ꞊plëëzë 'a‑ sü bhë 'a bɔ ga ‑bha mɛ yö ‑dhɛ ‑nu ‑bha, 'wo ‑kë 'yi ‑bha pa ‑sü ‑nu, këpëyaamɛ ‑nu, n ‑de ‑sɛgümɛ ‑nu 'wo Zuifö ‑nu waa‑ ‑a mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑bha n zë ‑dhɛ ‑kë wo ‑sü ‑nu, ga ‑bha mɛ yö ‑dhɛ 'ö pödhɛ ‑nu 'gü ‑nu, ga ‑bha mɛ yö ‑dhɛ 'ö 'yënng ꞊taa ‑dhɛ ‑bha ‑a 'gü ‑nu, ga ‑bha mɛ yö ‑dhɛ 'ö 'yoo ‑ta ‑dhɛ ‑nu 'gü ‑nu, waa‑ ga ‑bha mɛ yö ‑dhɛ 'yö bɔ n dheglu ꞊suazë ‑ta ‑nu, a ‑bɔ ‑an 'plɛ 'gü. 27 A yuö 'gbegbe ‑nu ‑kë; 'ö 'a bɔ 'güdandhe 'gbee‑ ‑nu 'gü; 'ö‑ 'bhaa ‑nu ꞊ya kë 'maa yi zë, 'ö din ‑nu, 'yi mü ‑dhɔ ‑nu ‑wo n ‑kë. ‑A 'bhaa ‑nu ꞊ya kë ‑wo n 'gbee‑ ‑ta ‑bho ‑nu wo 'ö 'a to din 'ka ꞊plëëzë wo; 'nɛnɛ ‑nu ‑wo n ‑kë, bhii sɔ yaa kë n ‑gɔ. 28 'Ö ꞊ya kë 'ö n ꞊zuö' ‑yö to zlöö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'saadhö ‑wun 'gü. N 'dhi yaa ‑mɔa ‑bha kö ‑yö bɔ ‑a 'plɛ 'gü. 29 ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊faan' ‑yö yën ‑na mɛ 'bhaa 'gü, kö ma ‑de 'pö ꞊faan' ‑yö yën ‑na n 'gü. ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ 'bhaa ꞊ya 'wun yaa kë, ‑yö ‑më n 'ka ꞊duö.

30 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ma‑ pö 'a n ‑de 'sü ꞊va kö a ‑dho n ‑de sü ꞊va pë 'ö 'a 'tëëtë ‑a 'gü bhë ‑a ‑wun 'ka. 31 ‑Zlan kwa Dëmɛ Yesu Dë 'ö 'dhuë‑ 'dho ‑a 'tɔ ‑ta ꞊toëpö 'ka bhë yö gia‑ ‑ya ꞊dɔa' ꞊nɛ n 'ka ꞊sua kë. 32 ‑Ka dɔ 'dhɛ! A ‑kë Damasö 'ö 'sɛdë 'ö ‑kë yuö kë ‑dhiadhö ‑gludë Aleta 'dhiö bhë, 'yö 'yan ‑to 'kɔ ‑bha ‑mɛ ‑nu dɔ ‑da plöö 'kɔdhi ‑bha kö ‑waan n 'kun. 33 'Kɛɛ mɛ ‑nu ‑wo n ‑ya ꞊kpasɛn 'gü 'wo n bɔ böü‑ 'kplong 'ö ꞊nië pö‑ ‑zü bhë ‑a ‑du do ‑bha 'wo n ꞊yɔɔ ‑a ꞊zlöö ꞊zian'. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'a dhaa ‑a ‑gɔ.

12

'Yanpiöpë waa‑ pë ‑nu 'wo dho kë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑zɔn Pɔlö ‑dhë

1 ‑De ‑sü ꞊va ‑sü 'yaa ‑së 'kɛɛ ‑ka dɔ! 'Dho 'a 'dhoë‑ ‑de kë bhë. 'Yanpiöpë waa‑ pë ‑nu 'wo ‑kë ‑bin ‑sü 'ka 'ö Dëmɛ ‑yö ‑we ‑a ‑bha n ‑gɔ kö 'aan‑ ‑an yö bhë a 'dhoë‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑ bhë. 2 Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ do 'ö ‑Zlan ‑ya sü 'ö dho ‑a 'ka dhang‑ kë ‑yaaga ‑naa 'gü, a‑ ‑dɔ. ‑Yö ‑kë 'dhö ‑a ‑kwɛ 'gɔɔ‑ do ö ga ‑yiisië ‑mü ꞊dɛɛ; (kö kë‑ wo ꞊nɛ, ‑da 'pö‑ wo dhang‑ 'gü 'iin kö 'yanpiöpë 'kpaan 'pö‑ yö ee; ‑Zlan do ꞊nɛ 'ö ö ‑bha pë dɔ). 3 'Kɛɛ gɔɔn‑ bhë ‑yö ‑da 'ö dho 'tɛɛpadhɛ 'ö ‑Zlan 'piö ‑a ‑bha. (A‑ ‑pö 'zü ꞊nɛ, kë‑ wo bhë ‑da 'pö‑ wo, 'iin 'yanpiöpë 'kpaan 'pö‑ yö ee; ‑Zlan dosɛn ꞊nɛ 'ö ö ‑bha pë dɔ.) 4 'Yö ‑dhɛ bhë ‑a 'gü, 'ö ‑wo 'ö yaa ‑mɔ ‑bɔ ‑a 'piö ‑sü ‑bha 'ö‑ ma. ‑Wo 'ö bhë, ‑wo 'ö mɛ 'ö ꞊tun ö 'sɛbun 'gü, 'waa 'we ‑a ‑bha ‑a ‑gɔ kö ‑ya pö yö ‑mü. 5 A ‑dho n ‑de sü ꞊va gɔɔn‑ 'ö bhë ‑a ‑wun 'gü, 'kɛɛ n 'ka 'dho n ‑de sü ꞊va n ‑de ‑wun 'gü, ‑a 'ke yaa kë pë 'ö 'a 'tëëtë ‑a 'gü ‑a ‑wun 'gü. 6 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ma‑ pö 'a n ‑de ‑sü ꞊va, kö 'blɔɔnmɛ 'yaa ‑mü n 'ka, bhii pë 'a dho ‑a pö bhë 'wun gia‑ ‑mü. 'Kɛɛ 'maa‑ 'piö kö 'a n ‑de 'sü ꞊va. Bhii 'maa‑ 'piö kö mɛ ꞊ya n ‑ga n pö ‑pë ‑bha, 'a kë ‑a ‑zo 'piö ꞊va 'a zië ‑kɔ 'a‑ pë ‑nu kë ‑na 'ka 'iin 'a ‑Zlan ‑wo pö ‑na ‑a 'ka bhë ‑a ‑ta.

7 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'a dho pa ‑de ‑sü ꞊va 'ka 'wun 'gblüünzë ‑nu 'wo‑ yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü n ‑dhë bhë ‑a ‑wun 'gü. 'Ö‑ ‑wun 'gü, 'yua 'dhiözë do ‑yö nu n ‑ta ꞊nɛ pë 'wo‑ pö Satan ‑bha ‑naɔdɔmɛ ‑mü 'kpa ‑a 'dhö. ꞊Ya kë 'ö nu n ‑ta kö ꞊kun 'a dho pa ‑de ‑sü ꞊va 'ka. 8 A ‑bhɛa Dëmɛ ‑dhë ‑gwaa ‑yaaga ‑zë 'yua bhë ‑a ‑wun 'gü, 'ö 'a‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ kö ‑ya bho n ‑ma. 9 'Ö‑ ‑daa ‑kë n ‑gɔ 'ö‑ pö: «Ma 'glusë 'a‑ ‑kë ü ‑dhë 'ö bhë tɔɔ pë 'ö ü ‑bha ‑wun 'dhoë‑ ‑bha. Bhii a ma 'piigbeedhɛ ‑kë ü ꞊kwaa' 'töng 'ö ꞊faan' 'yaa‑ 'ka ü ‑gɔ bhë ‑a 'ka.» ꞊Dhɛ 'ö 'dhö kö a‑ 'piö n ꞊zuöga 'plɛ 'ka kö 'a n ‑de 'sü ꞊va n ‑ma ‑kë 'tëëtë ‑wun 'gü; ‑yö kë 'dhö kö Klito ‑bha 'piigbeedhɛ ‑yö kpa n ‑ta. 10 Pë 'ö ‑kë 'ö n ꞊zuö' 'glu ‑yö ‑dhi n ‑ma ‑kë 'tëëtë ‑sü, 'si ‑nu 'wo‑ bho ‑na n ‑gɔ ‑nu, ꞊zuö' ‑kaan 'kuë‑ ‑wun ‑nu, 'klobhɔdhe ‑nu, ꞊zuö' ‑bha 'zëzëdhe 'kun ‑sü ‑nu 'ö 'wo nu ‑na n ‑ta Klito ‑wun 'gü bhë 'ö bhë; bhii 'ö tɔɔ 'töng 'ö 'ma kaa 'tëëtë, 'töng bhë 'ö 'a ꞊kaa' ꞊faanzë (bhii kö n ‑klu ‑sü ‑mü ‑a ‑bha.)

'Suö ‑bha ‑da 'ö‑ wo Pɔlö 'gü Kolɛntö ‑mɛ ‑nu ‑wun 'gü

11 Ka‑ ‑yö bhë ꞊aa. Ka ꞊nɛ 'ka‑ ‑kë 'ö 'a 'wun ꞊blɛɛ' ‑na ꞊nɛ 'blɔɔnmɛ 'wun ꞊blɛɛ bhë. Ka ꞊nɛ 'ka dho n ‑ta za dɔ ‑be. Bhii 'kö ‑kë ꞊nɛ 'maa pë gbɛ 'ka, yaa kë ꞊nɛ pë 'wo‑ pö 'maa pë gbɛ 'ka ka ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wungbeezë ‑nu 'wo bhë ‑an 'sɔɔ yö kun. 12 N këyuö ‑nu 'wo‑ ‑zɔn ꞊nɛ Klito ‑bha bɔmɛ ‑mü n 'ka bhë ‑a 'plɛ ‑yö ‑kë ka ziën ma ꞊zuösaadhɛ 'ka. ‑Yö ‑kë 'dhö ꞊duakëpë ‑nu 'gblüünzë ‑nu waa‑ ‑dhidhaapë ‑nu ‑an kë ‑sü 'ka. 13 'Wun ꞊nɛ ‑a ‑mlë 'ö ka 'kun ‑kɔ ‑yö ‑kë ‑a 'gü ya, 'ö yaa kë ꞊nɛ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑nu 'wo to ‑an 'dhö ‑a 'ke yaa kë, kë 'ö n 'ka‑ wo ka ‑kɔ ‑ta bhë ‑a 'ka ɛɛ? ꞊Ɛɛ, kö ka ‑bha 'gën ꞊yö ‑së; ‑ka ziö n ‑ta!

14 ‑Ka n ‑ga, n ‑mɔa 'gü ‑sü ‑mü kö 'aan‑ nu ka ꞊plöö ‑gwaa kë ‑yaaga ‑naa wo; 'kɛɛ n 'ka 'dho kë ka ‑kɔ ‑ta; ka gia‑ ‑de ꞊nɛ 'ö n ‑ma ‑wun 'dho ka ‑bha; n ‑ma ‑wun 'yaa 'wëü‑ ‑bha. Bhii pë ꞊ya kë 'ö ‑kë yö kun 'ö tɔɔ 'në ‑nu ꞊nɛ 'wo 'wëü‑ ꞊mɛɛ kö ‑waan dɔa wo ‑mɛ ‑nu ‑gban ‑gɔ. 'Kɛɛ ‑an ‑mɛ ‑nu ‑mü ꞊zian'. 15 ꞊Ya kë ma ‑zë n ‑ma 'ka, pë 'ö n ‑gɔ ‑a 'plɛ ‑bha ‑dho ka ‑wun 'gü ‑sü, 'ö ma gia‑ 'a kpa ‑a ‑bha, ‑yö n ꞊zuö' 'glu ‑dhi; 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ma ka ‑dhɔ kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, n ‑dhɔ 'ö ka 'gü bhë yaa 'dho kë ꞊va ꞊a? 16 ꞊Ya kë 'dhö, ka gia‑ ka ‑dho ‑a pö 'maa ka ‑kɔ ‑ta kö n 'gbiin‑ ‑yaan 'dho ka kë. 'Kɛɛ mɛ 'bhaa ‑yö ‑dho ziö 'wun bhë ‑a 'piö ka ‑dhë ꞊woë' ꞊nɛ ‑gleng 'a‑ ‑kë kö 'aan‑ ka 'kun ꞊sua ‑wun ‑nu 'a 'dhoë‑ kë ka ‑gɔ bhë ‑a ‑wun 'gü. 17 Mɛ ‑nu 'ö 'a ‑an bɔ ka ‑dhë 'ma bhë, ‑a mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ꞊naɔ ‑sü ka 'gü a? 18 A ‑bhɛa Titö ‑dhë kö ‑yö nu ka ꞊plöö; 'ö dhegluzë do 'ö 'ka‑ dɔ, 'a‑ yö ‑a 'piö. Ka ‑dho ‑mɔa ‑bha 'ö 'ka‑ pö Titö ‑yö ꞊naɔ ‑sü ka 'gü a? Yö 'dhö, ma 'dhö, yi 'wun kë ‑kɔ waa‑ yi 'ta 'sü ‑kɔ waa kë do 'pö bhë ꞊ee?

19 ‑Yö ‑dho kë ka ꞊zuö' 'piö ꞊nɛ, ‑a ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ, 'ö 'yi‑ 'piö kö 'yi yi ‑de bho 'wun 'gü ka wö 'dhiö. 'Kɛɛ ‑abi'! Yi 'wun ‑blɛɛ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka Klito ‑dhë ‑së ‑Zlan wö 'dhiö bhë ‑a 'dhö, 'ö 'wun ‑nu 'wo 'dhö bhë 'yi ‑an ꞊blɛɛ ka ‑dhë 'dhö, dhegluzë ‑nu, kö 'kaan‑ ꞊kpɛa'‑ ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü. 20 Pë 'a ‑ya ‑a ꞊wuën' 'ö tɔɔ kö ꞊kun 'ö nu 'a 'dhoë‑ wo ka ꞊plöö 'ma 'ö 'a ka yö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'maa‑ 'piö kö 'a ka yöë bhë ‑a 'dhö, 'ö ka ‑de 'pö 'ka n ‑ga gbɛ. Pë 'ö‑ 'suö ‑yö n ‑kë 'zü 'ö tɔɔ kö ꞊kun 'a ‑dɔn bho ‑sü waa‑ ꞊druɛi kë ‑sü ‑nu oo, ‑naazuëdhe kë ‑sü waa‑ 'wun kë ‑sü 'wo ꞊zië' wo 'bha ‑ta ‑nu oo, 'si bho ‑sü ‑nu waa‑ ‑zuö dɔ ‑sü 'ö 'wun yaa ‑kë 'kuë ‑sü 'dho ‑a 'gü oo, ‑de ‑sü ꞊va ‑sü waa‑ pë 'plɛ ‑kaan 'kuë ‑sü ‑an yö 'ma. 21 Pë 'ö‑ 'suö ‑yö n ‑kë 'ö tɔɔ a‑ 'piö kö n ‑ma ‑nu ka ꞊plöö ‑sü mɛ 'ö 'dhoë‑ kë ꞊nɛ, kö ꞊kun 'ö n ‑ma ‑Zlan ‑yö n ‑gɔ dho sia‑ 'ö lë‑ ‑yö 'kpɔ n ‑ta ka wö 'dhiö, 'ö 'a 'gbo bɔ mɛdhɛvadhɛ 'wo ‑da pë yaa ‑nu 'gü 'ö 'waa‑ 'piö kö 'wo 'go wo ‑bha ‑dhuupë ‑wun ‑nu, ‑an ‑bha ꞊sɔɔn kë ‑sü ‑nu waa‑ ‑nëng pë 'plɛ ‑bha ‑sü ‑nu 'wo ‑an 'gü 'ö 'waa wo ꞊kwaa'‑ ‑an ‑wun ‑zü bhë ‑an ‑wun 'gü.

13

‑Zobüöwo ‑kaanta waa‑ ꞊wekadhe

1 ‑A ‑gwaa kë ‑yaaga ‑naa 'ö ꞊nɛ kö 'a nu ka ꞊plöö. 'Wun ‑dɔ mɛ ‑bha ‑sü 'ö dho kë, ‑a ꞊goo‑ ‑nu ‑dho kë ꞊plɛ 'iin ‑yaaga ꞊nɛ ‑kɔ 'ö pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö‑ pöë bhë ‑a 'dhö. 2 ‑Zo ‑büö ‑wo do ‑yö n ‑gɔ kö 'aan‑ pö mɛ ‑nu 'wo ꞊sɔɔn yaa ‑kë 'dhiö 'saadhö waa‑ mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑dhë. Ma ‑nu ka ꞊plöö ‑sü ꞊plɛ ‑naa 'ö ‑kë bhë, a‑ 'bhaa ‑blɛɛ. 'Kɛɛ a‑ 'piö kö 'a‑ ꞊blɛɛ' 'zü, ꞊dhɛ kë ꞊nɛ 'maa ka ziën bhë; 'ö tɔɔ n ‑ma nu ‑sü 'ö 'dhoë‑ kë zlöö bhë, mɛ gbɛ 'ka dho dha n ‑gɔ. 3 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ ka‑ 'piö kö 'ka Klito ‑bha 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑bɔ n ‑ta ‑sü 'ka bhë 'ka‑ yö bhë, kö ka ‑dho ‑a yö. Ka wö 'dhiö, Klito 'yaa mɛ 'ö ꞊faan' 'yaa‑ 'gü ‑a 'ka. ‑Yö ö ‑bha 'piigbeedhɛ ‑zɔn ka ziën. 4 Pë 'ö ‑kë 'ö tɔɔ ꞊dhɛ 'wo‑ dɔ ‑na ‑gaatalü ‑bha ꞊faan' yaa kë ‑a ‑gɔ, 'kɛɛ ‑yö ‑kë ‑a 'gü ‑sü kë ‑na ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa'. Yië‑ Klito ‑nu yi ‑bha ‑kë do ‑sü 'gü, ꞊faan' 'yaa yi ‑gɔ 'kɛɛ yi ‑nu yi ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü ‑yö ‑dho kë ka ‑wun 'gü, ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa'.

5 ‑Ka ka ‑de ‑bɔ 'wun ‑nu 'gü ‑kɔ ‑ga, 'ka ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü ‑së 'ka; 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑yö ka ‑gɔ, kö 'kaan‑ ‑a ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ Yesu Klito ‑yö ka 'gü. 'Yö ꞊dhɛ 'ka ka ‑de 'piö ‑ga bhë, ka mü ‑kɔklë ꞊ɛ? ‑A 'ke ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë, 'ka‑ ‑yö sia‑ ‑kɔ dɔ kö yö. 6 'Kɛɛ ‑yö n 'gü ꞊nɛ 'kaa yi 'sü ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑bha ‑zo yö ‑sü bhë 'waa‑ ‑gɛn ‑gban ‑kɔ dɔ ‑an 'dhö. 7 Yi ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ‑yö kë 'dhö kö ‑kun 'ka dho 'wun yaa gbɛ kë. 'Yië‑ 'piö kö pë 'yi‑ kë ‑mɛ 'ka, 'yi yi ‑de ꞊zuan'; 'kɛɛ pë 'yi‑ 'piö 'ö tɔɔ 'ka 'wun ‑së kë ‑sü 'kun 'gbee‑ 'kö ‑kë ꞊nɛ yi ‑zë yi ‑kɔ 'yaa ‑mɔa ‑bha kö yö ‑mü. 8 'Ö bhii ꞊ya kë ꞊nɛ 'ka 'ta 'sü ‑Zlan ‑bha 'wun giagia 'gü, yi 'ka dho pë 'kpaan kë; pë 'yi dho ‑a kë ꞊zian' 'ö tɔɔ ‑a mɛ 'yö‑ 'piö. 9 ꞊Ya kë ꞊nɛ yi ‑zë ꞊faan' ‑yö 'go ‑na yi 'gü, kö ka ‑zë ka 'gü ‑yö kë ‑na 'gbee‑, yi 'glu ‑yö ‑dhi. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka pë 'yi‑ ‑dhɛ yi ‑bha ꞊bhɛa' ‑sü 'gü ‑Zlan ‑gɔ, 'ö tɔɔ ka ‑bha 'wun 'plɛ ‑yö kë ‑Zlan 'gludhi ‑wun 'ka. 10 Pë 'ö ‑kë 'ö 'a ‑ya ka 'ka ꞊gbiin 'ö 'sëëdhɛ ꞊suu'‑ ꞊nɛ 'a‑ bɔ bhë ‑a ‑gɛn ꞊ga bhë, ‑yö ‑kë 'dhö kö 'töng 'a dho kaa ka ꞊plöö bhë, kö ꞊kun 'a dho pë 'ö Dëmɛ ‑ya pö 'a‑ kë bhë, 'a dho ka kun ‑a 'ka 'gbee‑. Bhii ‑ya ‑kë 'dhö kö 'ka ꞊kpɛa' ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü 'gü; yaa‑ kë kö ‑yaan ka 'gü ꞊siö'‑.

11 Dhegluzë ‑nu, ‑wo 'ö n 'dhiö dho to ‑a ‑ta 'ö tɔɔ 'ka kë ꞊zuögludhi 'gü; ‑ka 'dho ka 'dhiö ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun kë ‑sü 'ka, ‑ka ka 'ko ‑nu ꞊faan' 'më. Ka ꞊zuö' ‑yö kë do, 'ka ‑tosiadhe kë ꞊zuöyagluu 'ka. ‑Ya kë 'dhö ‑Zlan 'ö ‑dhɔzë 'go mü 'ö ꞊zuöyagluu nu mɛ ‑nu ‑dhë bhë, ‑yö ‑dho kë ka 'piö. 12 ‑Ka ‑mɛɛ ‑nu kë ka 'ko ‑nu 'ka ‑së 'ka ‑dhɔ 'gü dhegluzë ‑dhɛ ‑kwaa. ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'saadhö 'wo 'nö ꞊wa 'we kaa ꞊duö. 13 'Glusë 'ö kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑ya ‑kë ka 'ka bhë, waa‑ ‑kë do ‑sü 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya ‑nu ka ‑dhë bhë, ‑dhɔ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë ka 'ka bhë, ‑wo 'to ka 'saadhö ka 'piö.

Galatö

1

2

3

4

5

6

'Sëëdhɛ 'ö Pɔlö ‑ya bɔ

‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo

Galatö

‑sɛ ‑an ‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

꞊Wekadhe

1 Ma Pɔlö, 'ö n ‑ma ‑kë Yesu Klito ‑bha bɔmɛ 'ka ‑sü bhë 'ö yaa kë ꞊nɛ bɔ 'a‑ wo mɛ ‑ta 'iin mɛ 'ö n ‑ya, 'kɛɛ 'ö sü Yesu Klito waa‑ kwa Dë ‑Zlan 'ö‑ bho ga 'gü ‑an ‑ta bhë, ma ꞊nɛ 'ö 'sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ 'a‑ bɔ ka ‑dhë. 2 Dhegluzë ‑nu 'wo 'nö ‑wo ‑kpa yi ‑bha, 'ö 'sëëdhɛ ꞊nɛ, yi ‑nu 'yi‑ bɔ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka Galatö ‑sɛ 'gü ka ‑dhë ꞊woë' ꞊nɛɛ: 3 Kwa Dë ‑Zlan waa‑ kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑wo 'glusë kë ka 'ka, 'iin kö ‑wo ka gbaa ꞊zuöyagluu 'ka. 4 Klito gia‑ ‑yö ö ‑de ‑nu kö 'kwa dha kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑gɔ, kö ‑yaan kwa bho pë yaa ‑nu 'wo 'kpongtaa ꞊dɛɛ ‑an kwɛɛ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö kwa Dë ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'dhoë‑ 'ka bhë ‑a 'dhö. 5 ꞊Ɛɛ, 'tɔbhɔdhe ‑yö kë ‑Zlan ‑bha 'ka ꞊toëpö 'ka! Amɛn.

'Wuntaɔsë giagia

6 'Wun 'yö n 'te 'tun ‑wun giagia 'ka 'ö ꞊nɛ: Kö ‑yö ‑kë ꞊dhë 'ö 'ka ‑kan 'zodhö ‑Zlan 'ö ka ꞊dhɔɔ ‑kë Klito ‑bha 'glusë ꞊paa' bhë ‑a ‑bha 'ö 'ka ꞊dhië 'wun ‑taɔ gbɛ 'piö ee? 7 ‑A ‑de 'wuntaɔsë 'bhaa gbɛ 'yaa 'dhö. ‑A pö 'a‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ mɛ ‑nu ‑wo ‑dhö, 'wo‑ 'piö kö 'wo ka dɔ ‑gbɔudhö, bhii ‑wa 'piö kö ‑wo Klito ‑bha 'wuntaɔsë bho pin ꞊taa. 8 A‑ ‑pö ka ‑dhë: Kö ꞊kun 'ö 'ka mɛ gbɛ ‑bha 'wuntaɔ gbɛ ꞊blɛɛ' ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑. ‑A ‑de, 'kö ‑kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑mü 'ö go dhang‑ 'gü, 'ö nu, 'iin yi ‑de ꞊nɛ 'yi nu 'ö 'yi 'wun ‑taɔ gbɛ 'ö 'yaa‑ mɛ 'yi‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë bhë ‑a 'ka 'yi‑ ꞊blɛɛ, 'dhangga ‑yö yi 'kun. 9 Pë 'yië‑ ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë do yö ‑mü; 'kɛɛ a‑ 'piö kö 'a ziö‑ 'gü do ka ‑dhë ꞊nɛɛ: 'Wuntaɔsë 'ö 'yaa‑ mɛ 'ö 'ka ‑we ‑a ‑wun ‑bha bhë ‑a 'ka, mɛ 'ö ꞊yaa‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë, 'dhangga ‑ya 'kun.

10 Kë‑ wo 'dhö bhë, yaa kë ꞊nɛ n ‑de 'tɔ 'a‑ ꞊mɛɛ' ‑na bhë. ‑Zlan ꞊nɛ 'a‑ kë ‑na ꞊zian' kö n ‑wun 'yi ‑yö 'kan ‑a 'dhi bhë. ꞊Ya kë 'dhö, kö ‑a kë 'pö 'a‑ wo ‑na kö 'aan‑ kë mɛ ‑nu 'yan 'dhiö ‑së 'pö bhë ꞊ee? ꞊Ya kë ꞊nɛ ‑yö 'dhö ‑bezë kö n 'ka kë yuö ‑kë Klito ‑dhë ‑mɛ 'ka gbɔ ꞊nɛ bhë 'sa.

Pɔlö ‑bha ‑kë Dëmɛ ‑bha bɔmɛ 'ka ‑kɔ

11 N dhegluzë ‑nu, a‑ ‑pö ka ‑dhë: 'Wuntaɔsë 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë, mɛ 'bhee‑ ‑de ‑gɔ ‑zotadhe 'yaa ‑mü. 12 Yaa 'go mɛ gbɛ kwɛɛ kö ‑yaan ‑a nu n ‑dhë 'iin mɛ gbɛ kun 'ö n ꞊daan ‑a 'ka; 'kɛɛ Yesu Klito ꞊nɛ 'ö 'dhɛ bho ‑a ‑ta n ‑dhë.

13 Ka gia‑, ‑kɔ 'a ꞊kaa' kö a ꞊tun ‑klu ‑sü 'ka Zuifö ‑nu ‑bha ꞊bhɛa' ‑kɔ ‑bha bhë ka‑ ‑wun ‑ma; 'ö ‑kɔ 'a ‑kë 'wun ꞊wɔa' ꞊dhia ꞊faan' 'ka ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑ta kö 'aan‑ ‑an 'gü ꞊siö' bhë 'ka‑ ꞊tɛi' dɔ. 14 'Töng bhë ‑a 'ka, n 'bhamɛ ‑nu 'wo ‑kë Zuifö 'ka 'pö bhë, a ‑kë 'gbee‑ ‑an ‑bha, Zuifö ‑nu ‑bha ꞊bhɛa' ‑kɔ 'gü. N ꞊zuö' ‑de ‑yö ‑luu yi 'bhɛma ‑nu wɔ ‑kɔ ‑wun 'gü.

15 'Kɛɛ ‑Zlan ‑bha 'glusë 'gü, ‑yö n ‑sü 'ö n ‑ya ‑de ‑ta, ‑a ‑de kö a ꞊tun n dhe 'guu, 'yö n ꞊dhɔɔ ‑kë kö 'a yuö kë ö ‑dhë. 16 'Ö ꞊dhɛ 'ö yi 'ö‑ ‑ya kö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban ‑a Gbö ‑bha bhë, ‑yaan ‑a ‑ta 'po n ‑dhë kö 'aan‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑dhë bhë, 'ö ꞊ya ‑lo, n 'ka 'dho mɛ gbɛ 'piö kö ‑yaan n ꞊kpaɔ, 17 'iin n 'ka 'dho Zeluzalɛmë, mɛ ‑nu 'wo ‑kë Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'ka n 'dhiö bhë ‑an 'piö kö ‑waan n ꞊kpaɔ. 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'a go mü a ‑dho vɛɛdhö Alabi ‑sɛ 'gü ꞊zian' (n 'sloo 'ka); 'ö ꞊dhɛ 'a go mü, 'a dho Damasö. 18 ꞊Dhɛ 'ö ‑kwɛ ‑yaaga ꞊ya ziö, 'a dho Zeluzalɛmë kö yië‑ Piɛɛ 'yiën‑ ‑kpën yi 'kuë‑ 'yiën‑ yi 'ko dɔ. 'Ö yi ‑nu 'yi 'dhɔɔgɔ ꞊plɛ ‑kë yi 'kuë‑ mü. 19 Yesu ‑bha bɔmɛ 'bhaa gbɛ 'a dho ‑kpën ‑a ‑bha 'ma 'zü yaa ‑kë ‑dhö ‑a 'ke yaa kë kwa Dëmɛ dheglu Zakö 'ka.

20 Pë ‑nu 'a ‑an ‑ya 'sëëdhɛ ꞊nɛ ‑a 'gü bhë, 'wun gia‑ ‑mü; ‑Zlan ‑de ‑yö n ꞊goo‑ 'ka.

21 ꞊Dhɛ 'ma 'go mü, a ‑dho Sili ‑sɛ waa‑ Silisi ‑sɛ ‑an 'gü ‑dhɛ ‑nu ‑bha. 22 'Töng bhë ‑a 'ka, kö Klito ‑bha mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'wo Zude ‑sɛ 'gü bhë, ‑an 'yan yaa ‑kpën n ‑ma ꞊kun. 23 Pë do 'ö ‑da ‑an 'toudhö 'wo‑ dɔ 'ö tɔɔ ‑wa ‑pö 'ö bɔ ‑na mɛ ‑nu 'dhii do do 'ka ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö ‑kë 'wun wɔ ꞊dhia ‑be kwa ‑ta 'wuntaɔsë ‑wun 'gü bhë, yö ꞊nɛ 'ö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban ‑zo ‑yö Yesu ‑bha ‑sü ‑bha bhë 'ö‑ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na zlöö bhë; 'kɛɛ kö ‑yö ‑kë 'slë ꞊suu'‑ 'saadhö ꞊mɛɛ' ꞊dhia ‑be kö ‑yaan ‑an 'gü ꞊siö'‑.» 24 'Ö ꞊ya kë 'dhö, 'wo ‑Zlan 'tɔ ‑kë ꞊va n ‑wun 'gü.

2

Pɔlö ‑bha ‑dho Zeluzalɛmë ‑gɛn

1 ꞊Dhɛ 'ö ‑kwɛ 'gɔɔ‑ do ö ga ‑yiisië ꞊ya ziö, a ‑yɛ n 'zü 'a dho Zeluzalɛmë ‑dëüwo, yië‑ Baanabasö yi 'ka, 'ö 'a Titö kpa n ‑ma. 2 'Dho 'a‑ wo bhë 'ö tɔɔ ‑Zlan ꞊nɛ 'ö‑ pö n ‑dhë 'dhö. 'Yö ꞊dhɛ 'a dho 'a ‑lo 'ma, 'ö yië‑ 'dhiö ‑sü mɛ 'ka ‑mɛ ‑nu 'yi ‑ya 'kuë‑ ‑kë yi 'sloo 'ka, 'ö 'wuntaɔsë 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na mɛ 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑dhë bhë, 'ö‑ ‑gɔgɔ ‑nu 'wo‑ ‑ta, 'a‑ sü 'a‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë; ‑yö ‑kë 'dhö kö yi ‑nu yi ‑wo ‑yaan kë ‑a 'gü do, ꞊kun ‑kë 'ö ma yuö ‑nu dho to 'kpaan. 3 'Kɛɛ Titö, 'yö ‑kë n 'piö, 'yö ‑kë Glɛkö 'ka bhë waa‑ 'gbee‑ ‑ta bho kö ‑yaan 'dho 'bɔng. 4 'Kɛɛ dhegluzë ꞊suazë ‑nu ‑wo ‑kaan yi 'ka ‑yö kë 'dhö kö mɛ ‑nu ‑waan 'dho 'bɔng, dhasü 'gbloo 'piö. Mɛ ‑nu 'wo bhë, ‑wo ‑da yi ziën ꞊nɛ ‑glunaɔkëmɛ ‑nu 'dhö kö ‑potaasü 'ö yi ‑gɔ Yesu Klito 'gü bhë ‑waan ‑a 'piö ‑ga; bhii pë 'ö ‑kë ‑an ‑zo 'piö ‑be 'ö tɔɔ kö 'yiën‑ kë ‑an ‑kɔ ꞊löö. 5 'Kɛɛ yiëë 'töng 'bhe 'tee gbɛ nu ‑an ‑dhë, ‑yö kë 'dhö kö 'wuntaɔsë 'ö 'wun gia‑ 'ka bhë 'yiën‑ ‑a ‑wun 'to pin ꞊taa ka ‑dhë.

6 'Kɛɛ mɛ ‑nu 'ö 'wo ‑kë ꞊nɛ 'dhiö ‑sü mɛ 'ka ‑mɛ ‑nu 'dhö bhë, pë 'wo dho ‑a ꞊blɛɛ'‑ n ‑dhë ‑yaan kë pë ‑dëü 'ka yaa kë ‑dhö. ‑A ‑de pë 'wo‑ 'ka, n 'to ‑de yaa kë ‑a 'piö, bhii ‑Zlan 'yaa mɛ ‑ga mɛbheedhɛ bun ‑bha. 7 'Kɛɛ ‑wa ‑yö ꞊zian' ꞊nɛ ‑Zlan ꞊ya 'wuntaɔsë bhë ‑a ‑wun ‑lo n kwɛɛ kö 'a‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ do gia‑ 'ö‑ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü tën ‑a 'ka Piɛɛ ‑bha Zuifö ‑nu ‑bha 'ka bhë ‑a 'dhö, 8 bhii ‑Zlan ‑yö n ‑ya kö mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka bhë 'aan‑ kë bɔmɛ 'ka ‑an 'piö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Piɛɛ ꞊yaa' kö ‑yaan kaa bɔmɛ 'ka Zuifö ‑nu 'piö bhë ‑a 'dhö. 9 Zakö 'dhö, Piɛɛ 'dhö waa‑ Zan 'ö ‑an ‑ya 'ti ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑gɔmɛ ‑nu 'dhö bhë, wo gia‑ ‑wa ‑dɔ ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö yuö 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑de ‑ta bhë ‑a ‑wun ‑tën n ‑ma. 'Yö 'wo wo ‑kɔ ‑sɔ ma 'dhö, Baanabasö 'dhö yi kwɛɛ, ‑a ‑zɔn ‑sü 'ka ꞊nɛ yi ‑mɔ ‑sü 'ka ‑a 'gü do kö 'yiën‑ 'kan yi 'kuë‑ kö 'yiën‑ 'dho mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an 'piö, kö wo ‑zë ‑waan 'dho Zuifö ‑nu 'piö. 10 'Yö 'wo‑ pö yi ‑dhë yi ‑zo ‑yö ‑büö wo ‑bha 'fɛɛmɛ ‑nu ‑wun 'ka. Pë 'a‑ ‑de ‑kë yö ‑mü.

Pɔlö ‑bha ‑we Piɛɛ ‑dhë ‑gɛn

11 ꞊Dhɛ 'ö Piɛɛ ‑yö nu Antiɔsö, a 'wun ‑blɛɛ ‑a 'ka mɛ gbung 'gü 'ö tɔɔ ‑yö ‑kë 'wun ꞊zaa' ‑sü 'gü. 12 ‑A ‑kë 'dhö ‑gɛn tɔɔ: ꞊Dhɛ 'ö mɛ ‑nu 'ö Zakö ‑yö ‑an bɔ bhë 'ö waa ‑lo ꞊kun, ‑yö ‑kë pë ‑bhö ꞊dhia dhegluzë ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka ‑an 'piö; 'kɛɛ ꞊dhɛ 'ö mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo ‑lo, 'yö ‑kan pë ‑bhö ‑an 'piö ‑sü ‑bha, bhii ‑yö ‑suö mɛ ‑nu 'wo Zuifö 'ka 'ö 'wo bɔ 'wun 'ö ‑gban ‑dho 'bɔng ‑sü ‑wun ‑bha ‑a 'ka bhë ‑an ‑dhë. 13 'Yö dhegluzë ‑nu 'wo Zuifö 'ka bhë, 'wo yö ‑ziö Piɛɛ 'piö ‑sü ‑bha 'suö 'ka. Baanabasö ‑de 'pö ‑yö ‑to ‑an 'piö ‑an ‑bha 'suö bhë ‑a 'gü. 14 ꞊Dhɛ 'a‑ yö ꞊nɛ 'waa 'ta 'sü ‑kɔ kpengdhö kë ‑na ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'wun gia‑ 'dhoë‑ 'ka 'wuntaɔsë 'gü bhë ‑a 'dhö, 'a‑ pö Piɛɛ ‑dhë mɛ 'plɛ wö 'dhiö mü ꞊nɛɛ: «Bhi 'ü Zuifö 'ka, 'ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ 'ö 'bhaa Zuifö ‑nu ‑bha tɔng ꞊löö gbɔ ‑potaasü 'ö ü ‑gɔ 'wuntaɔsë ‑wun 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü, ‑yö ‑kë ꞊dhë 'ü‑ 'piö kö mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑wo Zuifö ‑nu ‑bha tɔng ꞊bhlë ‑ya 'zü ii?»

'Wun 'ö ‑gban dha ‑kɔ ‑bha

15 Yi gia‑ 'yi Zuifö 'ka 'yi bhɔa, 'yiëë tɔng ‑lö 'gü ‑mɛ ‑nu 'ka ꞊nɛ 'sɛgɔ gbɛ 'gü ‑mɛ ‑nu 'dhö. 16 'Kɛɛ yi‑ ‑dɔ ꞊nɛ mɛ ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü 'ö ‑Zlan wö 'dhiö bhë ‑yö ‑sü dosɛn ‑a ‑bha ‑zo ‑yö Yesu Klito ‑bha ‑sü ‑bha, yaa 'sü ‑a ‑bha tɔng 'kun ‑sü ‑bha. Yi ‑de 'pö, pë 'yi‑ ‑kë kö 'yiën‑ ꞊tun kë ‑na kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö yö kun tɔɔ tɔng 'kun ‑sü; 'kɛɛ 'we 'yi‑ wo Yesu Klito ‑wun ‑bha 'ö 'yi yi ‑zo yö ‑a ‑bha bhë ‑a ‑wun ‑mü; 'ö tɔɔ mɛ gbɛ 'ka 'dho kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö ö ‑bha tɔng 'kun ‑sü ‑wun 'gü. 17 ꞊Ya kë ꞊nɛ yi 'ö 'yi‑ këdhɛ ꞊mɛɛ' ‑na kö 'yiën‑ kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö, yiëë‑ Klito ‑nu yi ‑bha ‑kë do ‑sü ‑wun 'gü bhë, 'yië kë ꞊sɔɔnyaakëmɛ ‑nu 'ka, kö Klito ꞊ya kë ꞊sɔɔn yaa ‑gɛn ‑gban ‑dhɛ 'ka; 'wun ‑yö ꞊gɔa' ‑kɔ 'yaa kë 'dhö! 18 ꞊Ya kë ꞊nɛ pë ‑nu 'a‑ ꞊wüü bhë, 'ma‑ pö 'a‑ dɔ 'zü, kö kë 'pö 'a‑ wo 'wun ‑ma tɔng ‑ta ‑mɛ 'ka bhë ꞊aa? 19 'Wun mɛ 'ö ‑gban tɔng ‑bha bhë, a ga ‑sü 'ka ‑a ‑gɔ, 'ö bhii ꞊dhɛ 'maa tɔng ꞊bhlë ‑ya bhë, tɔng ‑de gia‑ ꞊ya za ‑lo n tuö, kö ‑yö kë 'dhö kö 'a ‑kë ‑a 'gü ‑sü kë ‑Zlan ‑bha 'ka. Yië‑ Klito ꞊nɛ 'wo yi dɔ ‑gaatalü ‑bha, 'yi ga bhë; 20 ꞊ya kë 'dhö kö ma gia‑ 'maa ‑tosiadhe kë ‑sü 'gü gbɔ, 'kɛɛ Klito ꞊nɛ 'ö ‑tosiadhe kë ‑na n 'gü bhë. ‑Tosiadhe 'yö n ‑gɔ zlöö bhë, a‑ ‑kë ‑zo ‑yö ‑Zlan Gbö 'ö n ‑dhɔ ‑kë 'ö ö ‑de nu n ‑wun 'gü bhë ‑a ‑bha ‑sü 'ka. 21 N 'ka ꞊duë ‑Zlan ‑bha 'glusë ‑dhë. 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑bha ‑kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö ‑sü ‑yö ‑bɔ tɔng ‑ta, kö Klito ‑yö ‑ga 'kpaan 'sa!

3

‑Zoyösü waa‑ tɔng 'kun ‑sü, pë ꞊plɛ 'wo bhë ‑a ‑mlë 'ö dhasü ‑yö sü ‑a ‑bha ‑ɛ?

1 'Öö, Galatö ‑mɛ ‑nu, 'kaa 'wun dɔ ꞊dhɛɛ! Dö 'pö ka 'bɔnkan bhë? 'Kɛɛ kö ka 'ö 'ka bhë, Yesu ‑bha ‑ga ‑gaatalü ‑bha ‑sü bhë ‑a ‑wun ‑yö ‑bho 'kou ka ‑dhë 'papadhö ka 'yaan. 2 ꞊Dhɛɛ' do 'kpaan ‑yö n ‑gɔ. ‑Zuu 'slööslö 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑a yö 'ka‑ wo ꞊nɛ, tɔng 'kun 'pö 'ka‑ wo bhë yö ‑mü 'iin 'wuntaɔsë ‑dhɛ 'pö 'ka‑ wo 'wun gia‑ bhë yö ‑mü ‑ee? 3 Ka ‑dɔ ‑gbɔudhö ꞊dhë? ‑A zü 'ka‑ dɔ ‑së 'ka ‑Zuu 'slööslö 'ka bhë, ka ‑dho ‑a 'dhiö to zlöö ka ‑de ꞊faan' 'ka a? 4 'Wun ‑nu 'ka bɔ ‑an 'gü bhë, 'to 'pö 'dhoë‑ wo 'dhö 'kpaan bhë ꞊a? Këpë 'yaa ‑mü 'sa! 5 ‑Zuu 'slööslö 'ö ‑Zlan ‑ya nu ka ‑dhë, 'ö ‑dhidhaapë ‑nu kë ‑na ka ziën bhë, tɔng 'pö 'ka‑ kun bhë yö ‑mü 'iin 'wuntaɔsë ‑wun 'ka‑ ma 'ö 'ka‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë yö ‑mü ee?

6 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ! Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'ö ‑gban Ablaamö ‑bha ‑ya ‑pö: ‑Yö ö ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha 'ö ‑Zlan ‑ya yö mɛ kpengdhö 'ka; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑yö ‑sü ‑a ‑bha ‑zo yö ‑sü ‑bha. 7 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö ‑zo yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'dhoë‑ ‑an ‑gɔ bhë, Ablaamö gbö giagia ‑nu ꞊nɛ 'wo bhë. 8 Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö ‑Zlan ‑yö ‑dho mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an kë kpengdhö ö wö 'dhiö, 'kɛɛ ‑yö ‑dho sü ‑an ‑bha ‑zo yö ‑sü ‑bha; 'wunsë 'ö bhë 'yö‑ to 'dhiö 'ö‑ ꞊blɛɛ Ablaamö ‑dhë ꞊nɛ: ‑Zlan ‑yö ‑dho bɔ ü 'gü 'yö 'dhuë‑ kpɔ 'sɛgɔgümɛ ‑nu 'saadhö 'wo 'kpongtaa ‑an ‑bha. 9 'Wun bhë Ablaamö ‑ya ‑dhɛ 'wun gia‑; 'yö ‑Zlan ‑yö 'dhuë‑ kpɔ ‑a ‑bha. Mɛ ‑nu 'saadhö 'ö 'wo 'dhoë‑ wo ‑zo yö ‑Zlan ‑bha, 'dhuë‑ ‑dho kpɔ ‑an ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ 'ö kpɔa Ablaamö ‑bha bhë ‑a 'dhö.

10 Mɛ ‑nu 'wo wo ‑zo yö ‑na tɔng 'kun ‑sü ‑bha bhë, 'dhangga ‑yö ‑dho ‑an kun. Bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya pö: «Pë ‑nu 'wo ‑ya ‑sü 'ka tɔng 'sëëdhɛ ‑be 'gü bhë, mɛ 'ö yaa 'dho ‑a do ꞊bhlë ‑ya, 'dhangga ‑ya 'kun.» 11 ‑A ‑de ‑a ‑ta ‑yö 'po ‑sü 'ka ꞊nɛ mɛ gbɛ 'ka 'dho kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö ö ‑bha tɔng 'kun ‑sü ‑wun 'gü; bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö: Mɛ 'ö 'dhoë‑ kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö ö ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑wun 'gü, ‑yö ‑dho ‑kë ‑a 'gü ‑sü yö. 12 'Kɛɛ ‑kwa ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü ‑së 'ka; tɔng 'kun ‑sü ‑wun yaa 'go ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü. 'Ö tɔɔ pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö ꞊zian' ꞊nɛɛ: Mɛ 'ö 'dhoë‑ tɔng ꞊bhlë ‑ya ö 'plɛ 'ka, ‑a ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü ‑gɛn 'godhɛ ꞊nɛ 'ö bhë. ('Kɛɛ kö 'pian do 'piö, ꞊ya kë ꞊nɛ kwa ‑kɔ yaa ‑mɔa ‑bha, kö 'dhangga ‑yö kwa ‑ta.)

13 'Dhangga 'ö ‑ya kwa ‑bha ‑be bhë, ꞊ya ‑ya Klito ‑bha kwa pin ꞊taa. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö Klito ‑yö kwa dhaa 'dhangga 'ö kwa kun tɔng ‑wun 'gü bhë ‑a ‑gɔ; bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: Mɛ 'oo mɛ 'ö 'wo‑ dɔ ‑gaatalü ‑bha, kö 'dhangga ꞊yaa‑ 'kun. 14 ‑Yö ‑kë 'dhö kö 'dhuë‑ 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go Ablaamö ‑dhë ('ö ‑gban Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü ‑bha dhasü ‑wun 'gü) bhë ‑yaan nu 'pö mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑dhë ‑bɔ Yesu Klito ‑ta ‑sü 'ka 'iin kö kwa ‑bha ‑zo yö ‑sü 'gü kö ‑Zuu 'slööslö 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go kwa ‑dhë bhë, 'kwaan‑ yö.

Tɔng waa‑ pë 'tɔ 'go ‑wo ‑an dɔ ‑kɔ

15 N dhegluzë ‑nu, ‑ka ka 'to 'to 'dhɛ! 'Wun ꞊zuan' do ꞊ga ꞊nɛ: ꞊Ya kë ꞊nɛ gɔɔn‑ do ‑yö ö ‑bha 'wun ‑kaanta ‑nu ꞊blɛɛ' ‑na ‑mɔ 'kuë ‑sü ‑zë 'ka, mɛ gbɛ yaa 'dho kë ‑dhö kö ‑yaan yö züë‑ 'iin kö ‑yaan ‑wo 'waa gbɛ ‑zuö ‑a ‑ta. 16 ꞊Ao'! ‑Ka dɔ! ‑Zlan ‑yö ö ‑bha pë 'tɔ ‑go Ablaamö 'dhö waa‑ ö ꞊suu'‑ ‑ta ‑në ‑an ‑dhë. Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü yaa‑ pö: Kaa‑ ü ꞊suu'‑ ‑ta ‑në ka ‑dhë ꞊nɛ ꞊dhɛ 'wo‑ pö ‑a ‑bha 'kpa mɛ ꞊plëëzë ‑mü ‑a 'dhö. 'Kɛɛ ‑ya ‑pö: Kaa‑ ü ꞊suu'‑ ‑ta 'në ka ‑dhë. ꞊Yaa‑ pö 'dhö kö ‑ya ‑pö mɛ dosɛn; mɛ dosɛn bhë 'ö tɔɔ Klito. 17 'Ma‑ pö 'dhö kö a‑ ‑pö: ‑Zlan ‑yö pë 'tɔ 'go ‑wo ‑nu (Ablaamö ‑dhë), 'yö‑ pö ‑yö ‑dho to pin ꞊taa. Tɔng 'ö nu kö ‑kwɛ ꞊këng' ‑yiisië 'ö ‑kɔ ‑yaaga ꞊ya ziö bhë yö 'pö 'yö dho ‑Zlan ‑bha pë 'tɔ 'go ‑wo bhë ‑a yö züë‑ kö ‑yaan ‑a ‑bha pë 'tɔ 'go ‑wo ‑nu 'to 'kpaan bhë ꞊ee? 18 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ gbaɔ 'ö ‑Zlan dho ‑a nu ꞊nɛ ‑to mɛ ‑gɔ ‑pë 'dhö bhë ꞊ya 'sü tɔng ‑bha kö yaa 'sü pë 'tɔ 'go ‑wo ‑bha gbɔ ꞊nɛ bhë 'sa. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë 'tɔ ‑go mɛ ‑dhë ‑pë bhë ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑yö bɔ ‑a ‑ta 'yö ö ‑bha 'glusë ‑kë Ablaamö 'ka.

19 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ꞊nɛ tɔng ‑yö ‑dɔ ‑më ‑wun 'gü i? Nu 'ö tɔng ‑ya wo 'ö ‑daa ‑ta bhë, ‑yö ‑nu 'dhö kö 'wun ‑nu 'waa ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun ‑zian ‑ta bhë kö ‑yaan kë kö mɛ ‑nu ‑waan dɔ, ‑yaan kaa 'dhö ‑bezë ‑yaan 'dho ‑yaan yöë Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta ‑në 'ö 'wun ‑yö ‑gban ‑a ‑bha 'ö 'wo‑ 'tɔ go bhë, ‑a ‑bha nu ‑sü ‑bha. ‑A ‑de ‑Zlan ‑yö ‑bɔ ö ‑bha bɔmɛ ‑nu 'gü 'ö tɔng dɔ, 'ö mɛ do ‑ya ‑wun ‑lo mɛ ‑nu ‑bha; 20 'kɛɛ ‑dhɛ 'ö ‑Zlan 'dhoë‑ ö ‑bha pë 'tɔ go (Ablaamö ‑dhë), yaa bɔ mɛ gbɛ 'gü.

Tɔng ‑da ‑gɛn

21 Kë‑ wo 'dhö bhë, kë 'pö tɔng ‑ya wo ‑dɔ ‑Zlan ‑bha 'tɔ 'go ‑mɛ ‑dhë ‑pë ‑gɔ 'yënng ‑pë 'ka bhë ꞊a? Yaa 'dho kë 'dhö 'dhɛ! 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ tɔng ‑yö ‑kë ‑dhö 'ö mɛ ‑nu ‑wo bɔ ‑a ‑ta 'wo ‑kë ‑a 'gü ‑sü yö kö mɛ ‑yö ‑dho ‑mɔa ‑be ‑yö kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö tɔng 'kun ‑sü ‑wun 'gü. 22 'Kɛɛ pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö, 'kpongtaamɛ ‑nu 'töüdhö ‑wo ꞊sɔɔn yaa ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊löö, ‑yö kë 'dhö kö gbaɔ 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go bhë ‑yö kë mɛ ‑nu 'wo 'dhoë‑ wo ‑zo yö Yesu Klito ‑bha bhë ‑an ‑dhë.

23 ꞊Dhɛ 'ö ꞊tun ‑be kö ‑zo ‑yö Yesu Klito ‑bha ‑sü 'töng yaa ‑lo ꞊kun, kwa ‑kë tɔng ‑gɔ ‑kanso 'gü 'ö toë 'dhö 'ö ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑yö yöë plaan. 24 Tɔng ‑bha ‑kë 'yan ‑to kwa ‑bha ‑mɛ 'ka ‑gɛn 'ö ꞊kaa' bhë ö ꞊ga bhë. 'Yö‑ ꞊kaa' 'dhö 'ö dhoë 'ö yöë yi 'ö Klito ‑yö nuë 'ö 'kwa ꞊kaa' kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö kwa ‑bha ‑zo yö ‑sü ‑wun 'gü bhë ‑a ‑bha. 25 Zlöö ꞊nɛ, ‑zo ‑yö Yesu Klito ‑bha ‑sü 'töng ꞊ya ‑lo. Pë 'ö ö 'yan to kwa ‑bha ‑be bhë, 'kwaa‑ ‑kɔ ꞊löö gbɔ.

26 Ka 'saadhö ka ‑bha ‑kë ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu 'ka ‑sü ‑yö ‑bɔ ka ‑bha ‑zo ‑yö Yesu Klito ‑bha ‑sü ‑ta. 27 'Ö tɔɔ kë‑ wo bhë ka 'plɛ 'töüdhö ‑wo ka ‑bɔ yiö kö kaa‑ Yesu Klito ‑nu 'kaan‑ kë do; 'go mü 'zü, 'ö 'ka ‑tosiadhe ‑dëü 'ö Yesu Klito 'gü bhë, 'ka‑ ‑da ka ‑bha. 28 ꞊Ya kë 'dhö kö ‑nii gbɛ 'yaa Zuifö ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an ziën; 'yaa ꞊nua ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'ö ‑potaasü 'dho ‑an ‑gɔ ‑an ziën; 'yaa gɔɔn‑ ‑nu waa‑ dhoo ‑nu ‑an ziën. Ka 'saadhö ka ‑kpa 'kuë‑ ‑sü ‑mü do Yesu Klito 'gü. 29 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka kë Klito ‑bha 'ka kö ka Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu 'ka, 'ö ‑to mɛ ‑gɔ ‑pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go ‑a ‑dhë bhë 'ö 'ka dho ‑a yö.

4

1 ‑Ka dɔ, 'a 'wun ꞊zuan' do ‑zɔn. 'Në gɔɔn‑ 'ö‑ dë ‑bha pë ‑nu dho to ‑a ‑gɔ ‑yö ꞊nɛ ꞊nua 'dhö; bhii 'kö ‑kë ꞊nɛ yö ꞊nɛ 'ö ꞊ya 'to zlöö pë ‑nu 'wo bhë ‑an dëmɛ 'ka, ‑a ‑bha ‑kë 'tee ‑sü ‑wun 'gü, ‑a ‑kɔ 'yaa pë ‑nu 'wo bhë ‑an ‑ta. 2 'Töng 'ö‑ dë ‑ya ‑ya bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ yaa ‑lo ꞊kun, kö ‑yö ꞊tun mɛ ‑nu 'wo wo ‑zo kë ‑na ‑a 'piö bhë ‑an kwɛɛ, ‑a ‑bha ‑kë 'tee ‑sü ‑wun 'gü. 3 Kwa ‑de 'pö, ‑kɔ gia‑ bhë ꞊nɛ 'kwa ꞊kaa' kö kwa ꞊tun ꞊nɛ 'në 'sɛɛn‑ ‑nu 'dhö bhii kwa kwa ‑zo 'plɛ dɔ Zuifö ‑nu ‑bha tɔng ‑nu waa‑ ‑an ‑bha pë ‑nu kë ‑kɔ ‑nu ‑bha ('ö tɔɔ kwa ‑de 'pö ‑yö ‑kë kwa ‑zo 'piö ꞊nɛ pë ‑nu bhë ꞊nɛ 'wo dho kwa dha ‑be). 4 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö yi 'ö‑ kpɔ bhë ꞊ya ‑lo, ‑yö ö Gbö ‑bɔ; 'yö bɔ dhebɔ do 'gü 'yö bhɔ. Yö ‑de 'pö ‑yö ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha tɔng ꞊löö. 5 ‑Yö kë 'dhö kö mɛ ‑nu 'wo ‑kë tɔng ꞊löö bhë ‑yö ‑an bho 'gan 'gü, ‑kɔ bhë ꞊nɛ 'ö 'kwa ꞊kaa' ‑Zlan gbö ‑nu 'ka.

6 Pë 'ö‑ ‑zɔn ꞊nɛ ka ('dhö, yi 'dhö, kwa 'saadhö kwa) ‑Zlan gbö ‑nu 'ka bhë 'ö tɔɔ ‑Zuu 'slööslö 'ö go ‑a Gbö 'piö bhë ‑a ‑ya 'ö‑ wo kwa ꞊zuö' 'piö bhë; bhii kë‑ wo bhë, ‑Zuu 'slööslö bhë, ꞊ya kë ‑yö ‑we ꞊woë' ꞊nɛ: «N Dë!» 7 ꞊Ya kë 'dhö, kö 'kaa ꞊nua 'ka gbɔ, 'kɛɛ 'ka kë zlöö ‑a gbö ‑nu 'ka. 'Yö ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ 'ka kë ‑a gbö ‑nu 'ka bhë, ‑Zlan ‑yö ‑dho ka gbaa pë ‑sɛɛbɔ ‑nu 'wo‑ ‑gɔ 'wo ‑ya ‑sü 'ka ka ‑bha 'ka bhë ‑a 'ka.

'Wun 'ö Pɔlö ꞊zuö' ‑to zlöö ‑wun 'ka Galatö ‑mɛ ‑nu buëndhö

8 Kë‑ wo 'dhiö ꞊zian' ‑be bhë, kaa ‑Zlan dɔ; ka ‑kɔ këpë ‑nu ꞊nɛ 'ö 'ka ‑an ‑ga ‑Zlan 'ka, 'yö 'ka ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊nuadhɛ 'gü 'kɛɛ kö 'waa‑ 'ka. 9 Zlöö ꞊nɛ bhë, ꞊dhɛ 'ö 'ka ‑Zlan giagia dɔ, 'iin 'ö ‑Zlan ꞊ya ka dɔ bhë, ‑yö ‑kë ꞊dhë 'zü 'ö 'ka ꞊dhië ‑de nu ‑a ‑dhë ‑pë 'tëëtë ‑nu 'ö 'wo mɛ 'bhee‑ ‑bha wɔ ‑kɔ 'gü bhë ‑an 'piö e? ‑Yö ‑kë ꞊dhë 'ö 'ka dho ‑an 'piö 'zü kö ‑waan ka ꞊nuadhɛ ‑kë wo ꞊e? 10 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ! Ka ‑dhɛkpaɔyi 'bhaa ‑nu, 'su 'bhaa ‑nu, ‑kwɛ 'töng 'bhaa ‑nu waa‑ ‑kwɛ 'bhaa ‑nu ‑wun ‑kun 'gbee‑ ‑a 'bhaa ‑nu ‑bha. 11 'Suö ‑yö n ‑kë ka ‑wun 'gü 'ö tɔɔ ꞊ya kë a n ‑de ꞊dhɛɛ' kpɔ 'a‑ pö kö yuö ‑nu 'a‑ ‑kë ka ‑wun 'gü bhë 'to 'pö 'dhoë‑ wo 'kpaan bhë ꞊e?

12 N dhegluzë ‑nu, ꞊bhɛa'‑ 'a‑ wo ka ‑dhë; ‑ka kë ꞊nɛ ‑kɔ 'a‑ 'ka ꞊nɛ ‑a 'dhö bhii 'maa tɔng ꞊löö gbɔ.

13 Kaa 'wun yaa gbɛ kë n 'ka. Ka gia‑ ‑yö ꞊tun ka 'yaan ꞊nɛ 'töng 'ö 'wuntaɔsë bhë 'a‑ ꞊blɛɛ ‑a 'ka ka ‑dhë 'ma ‑blɛɛzë 'ka bhë, 'yua ‑yö ‑kë n kë ꞊dhia. 14 'Yua ‑bha n kë 'ö‑ wo 'töng bhë ‑a 'ka bhë, ‑yö ‑kë ka ‑gɔ 'wun 'gbee‑ 'ö nu ka ‑ta ‑a 'ka, 'kɛɛ kaa n ‑san zë. Pë 'ka‑ ‑kë ꞊zian' 'ö tɔɔ n ‑nia 'kun 'ö 'ka‑ wo ꞊nɛ ꞊dhɛ 'wo‑ pö ‑a ‑bha ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑mü 'iin Yesu Klito ‑mü ‑a 'dhö. 15 'Töng bhë ‑a 'ka, ꞊zuögludhi ‑yö ‑kë ka ‑gɔ. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, ‑më 'pö ‑kë kaa ꞊ɛ? 'Kɛɛ a ‑mɔa 'a‑ pö: 'Töng bhë ‑a 'ka, ꞊ya kë ꞊nɛ ka ‑kɔ ‑yö ‑mɔa ‑be, ka ‑dho ka 'yanga ‑nu bho mü 'ka n gbaa. 16 Dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ, kë 'pö 'ma‑ wo ka yaagümɛ 'ka 'wun gia‑ ꞊blɛɛ'‑ 'a‑ wo bhë ‑a ‑wun 'gü bhë ee?

17 Mɛ ‑nu 'wo‑ 'piö kö 'ka tɔng 'kun ö 'plɛ 'ka bhë, ka ‑wun ‑yö ‑an ‑gɔ 'gbee‑; 'kɛɛ ‑an ꞊zuö' 'piö ‑wun 'yaa ‑së. Pë 'wo‑ 'piö 'ö tɔɔ 'ka 'kan n ‑ma kö 'ka ka ꞊zuö' ꞊dhië'‑ ‑an 'piö. 18 ꞊Dhɛ 'a‑ ‑ga ‑a 'gü bhë, ꞊yö ‑së kö 'ka ka ‑zo 'tën pë ‑nu ‑dhë, 'kɛɛ ‑yö kë pë 'ö ‑së ‑a ‑wun 'gü 'iin kö ‑yö kë 'dhö ‑kplawo; kö ꞊kun 'ö ‑kë n ‑ma ‑kë ka ziën ‑sü 'töng 'sloo 'ka. 19 Ma 'në ‑nu ‑wungbeezë, n 'yënng ‑yö bhɔ ‑na ka ‑wun 'gü ꞊nɛ pë 'wo‑ pö 'në 'kpɔ ‑sü 'yënngbhɔdhe 'ö dhebɔ ‑gɔ ‑a 'dhö; 'kɛɛ ‑yö ‑dho toë 'dhö 'ö dhoë 'ö yöë yi 'ö Klito dho ‑kian ‑a 'ka ka 'gü bhë ‑a ‑bha. 20 Dɔ 'a‑ wo ꞊nɛ, n ‑ya ‑sü ‑mü ‑a ꞊wuën' kö 'a nu ka 'piö 'ma kö 'aan‑ 'wun ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë ‑kɔ 'bhaa gbɛ ‑ta bhii pë 'a dhoë‑ kë zlöö ka ‑dhë 'maa‑ dɔ.

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban Agaa waa‑ Saala ‑an ‑bha

21 Mɛ ‑nu 'ö 'ka‑ 'piö kö 'ka kë tɔng ꞊löö ꞊nɛ, ‑ka ka 'to 'to 'dhɛ! Pë 'ö tɔng ‑ya pö bhë, ka‑ ‑ma ‑a? 22 ‑Ya ‑pö Ablaamö ‑bha 'në ‑nu ‑wo ‑kë ꞊plɛ. ‑A mɛ do ‑yö ‑kë ꞊nuadhe do ('wo‑ ‑dhɛ Agaa), ‑a gbö 'ka, 'ö‑ mɛ do 'bhaa ‑yö ‑kë dhebɔ 'ö 'yaa ꞊nua 'ka ('wo‑ ‑dhɛ Saala bhë), ‑a gbö 'ka. 23 'Në gɔɔn‑ 'ö waa‑ ꞊nuadhe 'wo‑ kpɔ bhë ‑yö ‑bhɔ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊kaa' ‑an mɛdhɛ ꞊dhɔɔbhaa 'ka ‑a 'dhö; 'kɛɛ ‑a mɛ 'ö waa‑ dhebɔ 'ö yaa kë ꞊nua 'ka 'wo‑ kpɔ bhë, ‑yö ‑bhɔ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ goë Ablaamö ‑dhë bhë ‑a 'dhö. 24 'Wun bhë ‑wo ‑mɔa ‑wa ma ꞊nɛ 'wun ꞊zuan' 'dhö. 'Kwa ‑dhɛ ‑ga 'wun bhë ‑a 'piö, dhebɔ ꞊plɛ 'wo bhë, kwa ‑dho ‑an ‑zɔn ‑dhi 'kuë ꞊plɛ 'ka. ‑A do 'ö 'kwa‑ ‑zɔn dhebɔ mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Agaa ‑a 'ka bhë, yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑dhi 'kuë 'ö ‑kë Sinai ‑tɔn tuö. Yö ꞊nɛ 'ö 'në ‑nu kpɔ 'ö 'wo ‑kë ꞊nua 'ka. 25 Agaa bhë, yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ Sinai ‑tɔn 'ö Alabi ‑sɛ 'gü; yö ꞊nɛ 'ö 'töng 'kwa dɔa ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü 'ö tɔɔ Zeluzalɛmë 'ö waa‑ ö ‑bha 'në ‑nu 'ö 'wo (Moizö ‑bha tɔng ‑gɔ) ꞊nuadhɛ 'gü. 26 'Kɛɛ Zeluzalɛmë ‑dhɛ mɛ 'ö dhang‑ 'gü bhë ꞊nɛ 'ö ‑potaasü 'dhoë‑ ‑gɔ. Yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ kwa dhe. 27 Bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö: Dhebɔ, bhi ü 'ka 'në gbɛ 'kpɔ bhë, ‑bhö ꞊zuögludhi kë; bhi ü 'ka bɔ 'në 'kpɔ ‑sü 'yënngbhɔdhe 'gü do ꞊nɛ, ‑bhö 'we ꞊zuögludhi ‑tan ‑nu 'ka! Bhii ꞊saandhe bhë ‑a ‑bha 'në ‑nu ‑wo ‑dho kë ꞊va 'wo ꞊zië' dhebɔ mɛ 'ö ꞊tun kun ‑së bhë ‑a ‑ta.

28 'Kɛɛ n dhegluzë ‑nu, ka ‑zë ka 'në ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an 'tɔ go 'ö 'ka bhɔ ‑an 'ka ꞊nɛ Izaakö 'dhö. 29 Kë‑ wo 'kpa bhë, 'në 'ö bhɔ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊kaa' mɛ 'bhee‑ ꞊dhɔɔbhaa 'gü ‑a 'dhö bhë ‑yö ‑kë ‑a mɛ 'ö bhɔ ‑Zuu 'slööslö ꞊kwaa' bhë ‑a 'klo bhɔ ꞊dhia ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'dhö; 'ö 'dho ‑na ‑a 'ka 'dhö 'dhiö ‑kplawo bhë. 30 'Kɛɛ pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö: ‑Bhö ꞊nuadhe waa‑ ö ‑bha 'në ‑an kë; bhii ꞊nuadhe ‑bha 'në bhë, pë 'ö yö 'dhö waa‑ dhebɔ 'ö 'yaa ꞊nua 'ka, ‑a ‑bha 'në 'dhö 'ö ‑an dë ‑bha pë ‑nu 'ka, ‑a ‑bha 'yaa‑ 'gü. 31 ꞊Ya kë 'dhö kö, n dhegluzë ‑nu, 'kwaa ꞊nuadhe ‑bha 'në ‑nu 'ka, 'kɛɛ kwa dhebɔ ‑potaasüzë ‑bha 'në ‑nu 'ka. (꞊Ya kë 'dhö kö pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go bhë, kwa ‑dho ‑a yö.)

5

Mɛ ꞊kpaɔ ‑wo 'ö ‑gban ‑potaasü ‑bha

1 Klito ‑yö ‑potaasü ‑nu kwa ‑dhë kö ‑potaasü giagia ‑yaan kë kwa ‑gɔ. ‑Potaasü 'ö ka ‑gɔ bhë, ‑kaa ‑wun 'kun 'gbee‑, 'go mü 'ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö kö ꞊kun 'ka dho kë 'zü ꞊nua 'ka.

2 ‑Ka dɔ! Ma Pɔlö ‑mɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë: ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka 'dho 'bɔng (‑a pö ‑sü 'ka ka ꞊zuö' 'piö ꞊nɛ yö ꞊nɛ 'ka dho bɔ ‑a ‑ta kö 'kaan‑ dha), kö Klito ‑yöë ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö ꞊nɛ bhë 'sa. 3 A‑ 'piö 'a bɔ ‑a 'gü 'zü 'a‑ yö sia‑ ka ‑dhë ‑së 'ka ꞊nɛ: Mɛ 'oo mɛ 'ö 'dhoë‑ 'wun ‑yö 'ko 'dhiö ‑kɔ ꞊suu'‑ bhë ‑a kë ö ꞊zuö' 'piö kö ‑yaan 'dho 'bɔng, kö ‑a 'gbee‑ ‑ta bho ‑sü ‑mü kö ‑yaan tɔng ‑to 'dhö ‑sü 'plɛ 'kun. 4 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö 'ka‑ këdhɛ ꞊mɛɛ' ‑na kö 'kaan‑ kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö ka ‑bha tɔng 'kun ‑sü ‑wun 'gü bhë, 'ka 'dho Klito 'ka ꞊gbiin; ‑Zlan ‑bha 'glusë 'ö bhë 'ka ka ‑de 'kan ‑a ‑bha ꞊nɛ bhë. 5 Mɛ ‑nu 'kwa to bhë, kwa ‑zo yö ‑sü ‑mü ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö ‑dho kwa kë kpengdhö ö wö 'dhiö. Pë 'ö kwa ‑bha ‑zo yö ‑sü 'gü 'ö ‑Zuu 'slööslö 'dhoë‑ kë ‑na 'piigbeedhɛ 'ka kwa ꞊zuö' 'piö bhë 'ö bhë. 6 Bhii 'ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ 'kwa kë Yesu Klito ‑bha 'ka, 'kö ‑kë ꞊nɛ kwa ‑dho 'bɔng oo, kwaa 'dho 'bɔng oo, kwa 'to 'ka 'dho kë mü: Pë mɛ 'ö‑ ‑wun 'dho 'gbee‑ dha ‑sü 'ö bhë ‑a 'gü 'ö tɔɔ ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ö ꞊ya kë mɛ ‑gɔ 'ö 'wo pë ‑nu kë ‑na ‑dhɔ 'gü bhë.

7 ‑A zü dɔ ‑kɔ ‑blɛɛzë 'ka‑ zü dɔa bhë, ‑yö ‑kë ‑së. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ꞊nɛ dö 'pö‑ ‑kë 'ö 'ka ka bo 'wun gia‑ ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'ka ɛ? 8 Pë 'ö mɛ ‑nu ‑wa ꞊blɛɛ kö 'kaan‑ ka ‑zo tën ‑a ‑dhë bhë, ‑Zlan 'ö ka ꞊dhɔɔ kë ‑na bhë, yaa 'go ‑a 'piö. 9 Pë ‑de 'ö ‑kë 'ö mɛ ‑nu 'dho ‑piën bɔ ‑na 'wo‑ pö ‑na: «꞊Bluubhɛɛpë 'bhle 'tee ‑yö ꞊bluu'‑ ‑to 'dhö ‑sü ‑da 'ö bhë.» (Bhii mɛ do ꞊ya kë ka ziën kö ‑a këwun ‑yaan kë ya; ‑yö ‑dho mɛ 'plɛ ‑gɔ 'gü ꞊siö'‑.) 10 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑Zlan ‑yö ꞊zuöyagluu ‑nu n ‑dhë ka ‑wun 'gü bhii ‑ya ‑kë 'ö n ꞊zuö' ‑yö ‑kë ‑saa ꞊nɛ 'wun 'ö bhë, ka 'dhö, ma 'dhö, kwa ꞊zuö' ‑ya 'gü do. 'Kɛɛ mɛ 'oo mɛ 'ö ka ꞊zuö' ꞊kaan' ‑na 'kuë bhë, ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑a 'klo bhɔ.

11 Ka‑ ‑yö bhë ꞊a, n dhegluzë ‑nu; 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ kë‑ wo bhë ‑dho 'bɔng ‑sü ꞊nɛ 'a‑ ‑wun ꞊blɛɛ ‑bezë ꞊nɛ ‑a ‑wun ‑yö 'gbee‑ dha ‑sü 'gbloo 'piö, kö ‑wo ‑dho n 'klo bhɔ ‑be ‑a? ꞊Ya kë ꞊nɛ ‑yö ‑kë 'wun gia‑ 'ka ‑bezë kö 'wun 'ö ‑gban Klito ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü ‑bha bhë 'a‑ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na bhë kö yaa 'dho yɛ mɛ gbɛ ‑bha. 12 ‑A ‑de a‑ 'piö kö mɛ ‑nu 'wo bhë, ‑wo 'dho 'wun bhë ‑a 'ka ꞊gbiin ‑wa ziö ꞊gɔü', ‑wo wo bo ‑kë gɔɔn‑ 'ka ‑sü 'ka.

13 N dhegluzë ‑nu, ka ‑zë, ‑Zlan ‑yö ka ꞊dhɔɔ ‑kë kö 'kaan‑ kë ‑potaasü 'gü. 'Kɛɛ kö ꞊kun 'ö ‑potaasü 'ö bhë 'ka‑ ‑kë ꞊saandhepë 'ka ka ‑de ‑gɔ 'ö 'ka ka ‑bha ‑tosiadhe ꞊kaa' ka ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu 'gü. 'Kɛɛ ‑ka dɔ, ‑dhɔ ‑yö yö ka ‑dhë 'dhiö kö 'kaan‑ yuö kë ka 'ko ‑nu ‑dhë. 14 Bhii tɔng ‑nu 'wo bhë 'kwa ‑an 'plɛ 'dho 'kuë‑ ‑wo do 'ka, ‑ya ‑pö: ‑Bhö ü ‑ya 'yɔɔ ‑dhɔ kë ꞊nɛ ü ‑de 'dhö. 15 'Kɛɛ ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ka kë ‑kɔ ‑nu ꞊wa kë ꞊nɛ wü ‑nu kë ‑kɔ 'dhö ka 'ko ‑nu ‑gi ‑sü 'iin ka 'ko ‑nu 'yënng bhɔ ‑sü ‑nu 'ka bhë, kö ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö kö ꞊kun 'ö 'ka dho ka 'ko ‑nu 'gü ꞊siö'‑!

‑Zuu 'slööslö ‑bha ‑yö mɛ ‑dhë 'dhiö ‑sü

16 ꞊Ɛɛ, ꞊ya kë 'dhö, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Ka ka ꞊kwaa'‑ ‑Zuu 'slööslö ‑zü ‑yö yö ka ‑dhë 'dhiö ka ‑bha ‑tosiadhe 'gü; kö ꞊kun 'ka 'wun ma ka mɛbheedhe ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu ‑ta ka 'gü; 17 bhii 'ö tɔɔ mɛbheedhe ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu ‑wo ‑de ‑ta; 'waa ‑Zuu 'slööslö ‑bha zian ‑ta; ‑kɔ do bhë 'ö ‑Zuu 'slööslö 'dhoë‑ 'ka mɛbheedhe ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu 'ka; ‑wo ‑de ‑ta 'gbönggböng. ꞊Ya kë 'dhö ka 'ka 'dho ‑mɔa ‑bha kö pë 'ö ‑dhi ka ‑dhë 'kaan‑ kë. 18 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zuu 'slööslö ꞊nɛ 'ö yö ka ‑dhë 'dhiö, kö 'kaa tɔng ꞊löö.

19 Kwa gia‑, ‑kwa ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ! Mɛ 'ö ziö ‑na ö ‑de ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu yaa 'piö bhë, ‑a këpë ‑nu 'saadhö ‑wo ‑gban ꞊sɔɔn kë ‑sü, ‑dhuupë ‑nu, ꞊sɔɔn yaa kë ‑sü 'ö 'wo 'to ‑na ‑a din 'piö 'wo 'dho ‑na ‑a 'ka 'dhiö ‑kplawo, 20 pë gba ‑sü ‑nu waa‑ ‑dɛ bɔ ‑sü ‑nu; kö mɛ ‑nu ‑wo ꞊gluɛng' kë ‑na wo 'ko ‑nu ‑bha, ‑yö 'gla ‑na ‑an ‑gɔ ꞊druɛi 'gü, ‑wo ‑da ‑na ‑naazuëdhe 'gü wo 'ko ‑nu buëndhö, ‑wo 'dhinaa ‑nu kë ‑na, ‑wo kë ‑na yaagümɛ ‑nu 'ka wo 'ko ‑nu ‑dhë; kö 'gügludhe ‑yö ‑da ‑na ‑an ziën kö ‑wo 'pɛ ‑na 'gü. 21 ‑Wo ‑ya ‑sü 'ka mɛ 'waa gbɛ ‑bha pë ‑dhɔ 'ka; ‑wo wo ‑de ‑nu ‑drɔɔn mü ‑sü ‑dhë, ‑wo ꞊kian' yaa ‑nu ‑kë, 'wo 'wun 'vlanvlan 'bhaa ‑nu ‑kë ‑ziögɔüsüzë 'ka. 'Kɛɛ a ka ꞊kpaɔ ‑na 'zü ꞊nɛ ‑kɔ 'a‑ ꞊kaa' 'dhiö bhë ‑a 'dhö. Mɛ ‑nu 'wo wɔ ‑kɔ ꞊suu'‑ bhë, 'wo‑ kë ‑na bhë, wo 'ka 'dho ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü.

22 'Kɛɛ mɛ 'ö ‑Zuu 'slööslö 'dho 'dhiö 'sü ‑na ‑a 'ka ‑a këpë ‑nu 'wo tɔɔ ‑dhɔ, ꞊zuögludhi, ꞊zuöyagluu, ꞊zuösaadhɛ, këwun ‑së ‑nu, 'glusë, ‑to ‑wo 'gü ‑sü, ‑kë 'lëëlë ‑sü waa‑ ‑de kuënnu ‑sü. 23 Pë ‑nu 'wo bhë 'saadhö mɛ 'ö ꞊ya 'to ‑a 'gü, 'klobhɔdhe 'ö sü tɔng ‑bha bhë, yaa 'dhö nu ‑a ‑ta. 24 Mɛ ‑nu 'wo Yesu Klito ‑bha 'ka, mɛbheedhe ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu 'wo bhë ꞊wa ga ‑an ‑dhë 'ö bhii ꞊waa‑ kpa Yesu Klito ‑bha, ꞊waa‑ dɔ ‑gaatalü ‑bha. 25 ‑Zuu 'slööslö ꞊ya kwa gbaa ‑kë ‑a 'gü ‑sü 'ka; kö kwa ꞊dua' ‑mü 'kwa kwa ꞊kwaa'‑ ‑zü ‑yö yö kwa 'ta ‑sü ‑kɔ ‑dhë 'dhiö kwa ‑bha ‑tosiadhe 'gü 'pö 'sa. 26 Kö ꞊kun 'ö 'kwa ‑kë ‑desüvamɛ 'ka, 'ö 'kwa kwa 'ko ‑nu ꞊woo' ꞊mɛɛ 'iin 'ö 'kwa ‑ya kwa 'ko ‑nu ‑bha pë ‑nu ‑dhɔ 'ka.

6

‑Ka 'dho ka 'ko ‑nu ‑dhë

1 N dhegluzë ‑nu, ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa mɛ do 'kun 'wun ꞊zaa' ‑sü kë ‑sü ‑ta, mɛ 'ö ‑Zuu 'slööslö 'ö go ‑Zlan 'piö 'ö ka 'gü bhë, ‑kaa kë ‑yö yö zian kpengdhö ‑ta; 'kɛɛ ‑kaa kë 'lëëlë 'ka. ‑A 'bhaa tɔɔ: Mɛ 'ü ‑dhö, ü ‑zo kë ü ‑de 'piö kö ꞊kun 'ö 'ü zian ‑po 'güdandhe ‑gɔ 'ö bhi ‑de 'pö, 'ü ꞊sɔɔn yaa ‑kë. 2 ‑Ka 'dho ka 'ko ‑nu ‑dhë 'wun 'gbee‑ ‑nu 'gü; ‑kɔ bhë ꞊nɛ 'ö 'ka dho Klito ‑bha tɔng kun ‑a 'ka. 3 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ö ‑de sü pë 'bhaa 'ka 'kɛɛ kö 'yaa pë gbɛ 'ka, kö ö ‑de ‑püö 'ö‑ wo. 4 Mɛ 'ö ‑dhö, ‑yö ö ‑de 'ta ‑kɔ ‑ga; 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya ö ‑de 'ta ‑kɔ ‑ga 'ö dho kë 'gɔugɔ ‑a ‑wun 'gü kö ‑yö ‑dho ö ‑de ‑zɔn ö ‑de 'ka, 'kɛɛ yö 'ka 'dho ö ‑de ‑zɔn mɛ gbɛ 'ka; 5 'ö tɔɔ mɛ 'ö ‑dhö, ‑yö ‑dho ö ‑de ‑bha ꞊kwɛɛ‑ bun.

6 Mɛ 'ö 'wo ka ꞊daan' ‑na 'wuntaɔsë 'ka bhë, kwa ꞊dua' ‑mü kö pë ‑nu 'wo ka ‑gɔ bhë, 'ka ‑an ‑bha nu 'pö.

7 ꞊Ya kë 'dhö, (n dhegluzë ‑nu), ‑kaa kë 'slë 'ka ka ‑bha ‑tosiadhe kë ‑kɔ 'gü; 'ö tɔɔ 'waa 'yee 'to ‑Zlan ‑bha. ‑Ka ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ! Pë 'ö mɛ ‑ya ta ꞊nɛ 'ö‑ ‑kan. 8 ꞊Ya kë ꞊nɛ pë 'ö mɛbheedhɛ bun ‑dhë ‑së ꞊nɛ 'ö mɛ ‑ya ‑kë, kö yi 'dhiötoyi ꞊ya ‑lo, ‑a ‑bha ‑dho kë ga 'ka; 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ pë 'ö ‑dhi ‑Zuu 'slööslö ‑dhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë, kö ꞊toëpö ‑këdhösü ꞊nɛ 'ö dho kë ‑a ‑gɔ. 9 Kö ꞊kun 'ö kwa ‑kɔ 'yi ‑yö ga 'wun ‑së kë ‑sü 'ka. Bhii ‑kɔ bhë ꞊nɛ 'ö 'dhuë‑ ‑pë ‑nu 'wo ‑ya kwa ‑gɔ bhë ‑a yi ꞊ya ‑lo, 'kwa dhoë‑ yö; 'kɛɛ kö kwaa 'to zian 'kluë‑. 10 Kö ꞊dhɛ 'ö 'töng 'dhö ꞊tun kwa ‑gɔ bhë, ‑kwa 'wunsë kë mɛ 'plɛ ‑dhë; 'kɛɛ ꞊yö ‑së kö ‑yö kë dhegluzë ‑nu 'ö ‑zo ‑yö Yesu ‑bha ‑sü 'dhö ‑an ‑gɔ ‑an ꞊zian'.

‑Zo ‑kë ‑de 'piö ‑wo ‑nu waa‑ ꞊wekadhe

11 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ! N pë ꞊bɛɛn' ‑kɔ pin 'gblöögblöö ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑ka ‑an ‑ga bhë 'sa!

12 Mɛ ‑nu 'saadhö 'wo‑ 'piö kö ‑wo ‑gban ka ‑bha kö 'ka 'dho 'bɔng bhë, 'wo tɔɔ mɛ ‑nu 'ö 'wo‑ 'piö kö 'wo wo ‑de kë 'gianzë mɛ 'bhee‑ ‑nu wö 'dhiö. Kë‑ wo 'dhö bhë ‑wa ‑kë 'dhö kö ꞊kun 'ö mɛ ‑nu dho 'wun wɔ wo ‑ta Klito ‑bha ‑gaatalü ‑wun 'gü. 13 Mɛ ‑nu 'wo bɔ ‑dho 'bɔng ‑sü 'ka bhë wo ‑de gia‑ 'waa tɔng 'kun; 'kɛɛ ‑wa 'piö kö 'ka 'dho 'bɔng ‑yö kë 'dhö kö ‑yaan kë ‑an ‑bha ‑de ‑sü ꞊va ‑gɛn 'ka, ꞊duakëpë 'ö ‑kë ka kwi 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü. 14 N ‑ma 'ka, pë do 'ö‑ ‑wun 'gü 'a dho n ‑de kë 'gɔugɔ, 'ö tɔɔ Dëmɛ Yesu Klito ‑bha ‑gaatalü ‑wun. ‑A ‑gɛn tɔɔ Klito ‑bha ‑gaatalü ‑wun 'gü, 'kpongtaadhɛ 'yaa n ‑dhë pë gbɛ 'ka gbɔ. 'Ö ma ‑de 'pö, 'ö 'ma kë ‑bhaazë 'kpongtaadhɛ ‑dhë. 15 'Wun 'ö ‑gban ‑kë 'bɔn 'ka ‑sü waa‑ ‑kë ꞊druɛn 'ka ‑sü 'ö 'ka ‑an ‑ga ‑na bhë, n 'to 'yaa‑ gbɛ ‑dhë; pë mɛ 'ö‑ ꞊bhlë 'dhö ‑dhö ꞊zian' 'ö tɔɔ kë 'ö 'kwa‑ wo mɛ ‑lü ‑dëü 'ka bhë ‑a ‑wun. 16 'Wun mɛ 'ö ‑kë ‑kë mɛ ‑lü ‑dëü 'ka ‑sü ‑wun 'ka bhë, mɛ ‑nu 'saadhö 'wo 'to ‑na ‑a 'piö bhë, wo 'dhö waa‑ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu, kö ꞊zuöyagluudhe waa‑ ‑Zlan ‑bha 'glusë ‑wo 'to ‑an 'piö!

17 Kö ‑dhɛ ꞊kpaɔ ꞊dhia' ‑bha, kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö n 'yënng bhɔ gbɔ bhii 'ö tɔɔ 'kpa ‑nu 'wo yɔn n bun ‑bha ꞊nɛ, ‑wa ‑zɔn ꞊nɛ a Yesu ‑bha ꞊nua 'ka.

18 Dhegluzë ‑nu, kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑bha 'glusë ‑yö 'to ka 'piö! Amɛn.

Efɛzö

1

2

3

4

5

6

'Sëëdhɛ 'ö Pɔlö ‑ya bɔ

‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö

Efɛzö

plöö ‑a ‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

꞊Wekadhe

1 Ma Pɔlö 'ö ‑Zlan ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun 'ka, 'a Yesu Klito ‑bha bɔmɛ 'ka, 'ö 'sëëdhɛ ꞊nɛ 'a‑ bɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka Efɛzö 'ka ‑to ꞊wou' ‑sü 'ka, ‑klu Klito ‑bha ‑sü 'gü ka ‑dhë. 2 'Ka ꞊büee! ‑Zlan 'ö kwa Dë 'ka waa‑ kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑wo 'glusë kë ka 'ka, ‑wo ꞊zuöyagluu nu ka ‑dhë.

‑Zlan ‑bha 'dhuë‑ 'ö bɔa Yesu Klito ‑ta 'ö‑ kpɔ kwa ‑bha.

3 ‑Kwa kwa Dëmɛ Yesu Klito Dë ‑Zlan 'tɔ ‑blü! ꞊Ya 'dhuë‑ 'kpɔ kwa ‑bha kwa ‑bha ‑klu Klito ‑bha ‑sü 'gü; yö ꞊ga 'ö 'dhuë‑ ꞊suu'‑ 'saadhö kpɔ kwa ‑bha ‑Zuu 'slööslö 'gü ꞊zian' ‑dhɛ ‑nu 'wo dhang‑ ‑nu 'gü ‑an ‑bha bhë. 4 Bhii 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑yö kwa ‑sü 'dhiö ‑yaan ꞊tun 'kpongtaadhɛ kë ‑na; 'ö kwa ‑ya kö 'kwaan‑ kë Klito ‑bha mɛ ‑nu 'ka, ‑yö kë 'dhö 'kwaan‑ kë mɛ ‑nu 'wo 'slööslö 'ö 'wun ꞊zaa' ‑sü gbɛ 'yaa ‑an ‑bha ‑an 'ka ‑a wö 'dhiö. 5 Bhii kwa ‑dhɔ 'ö ‑Zlan ‑kë bhë ‑a ‑wun 'gü, 'yö kwa sü 'dhiö ꞊zian' kö 'kwaan‑ kë ‑a ‑bha 'në ‑nu 'ka ꞊bɔa' Yesu Klito ‑ta ‑sü 'ka; ‑yö ‑we ‑a ‑bha kö ‑yö kë 'dhö 'ö tɔɔ ‑yö ‑kë ‑a ‑dhë ‑së. 6 ‑Yö kë 'dhö kö ‑Zlan 'tɔ ‑yaan bhɔ 'glusë ꞊va 'ö‑ ‑kë kwa 'ka 'ö bɔa ö Gbö ‑dhɔkësüzë ‑ta bhë ‑a ‑wun 'gü.

7 Bhii Klito fɛi 'ö ‑lo ‑a ‑bha ga ‑sü 'ka bhë ꞊nɛ 'ö kwa bhoë 'gan 'gü 'ö ‑Zlan ‑yö ‑ziö kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑yö 'glusë ꞊va bhë ‑a ꞊zuan', 8 'ö 'wun ‑bho 'koukëdhe waa‑ 'kpaakpadhɛ ꞊suu'‑ 'saadhö ‑an nu kwa ‑dhë ꞊va 'ka. 9 Bhii ‑a ‑bha 'slë 'ö ‑kë ‑bin ‑sü 'ka 'yö ‑we ‑a ‑bha 'dhiö kö 'yaan‑ ‑a 'gü ‑pë kë ꞊bɔa' Klito ‑ta ‑sü 'ka bhë, ‑ya ‑zɔn kwa ‑dhë. 10 'Slë 'ö 'dhö bhë 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑dho pë ‑nu 'wo dhang‑ ‑nu 'gü waa‑ ‑an mɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa ‑an 'plɛ kpa 'kuë‑ kö ‑yaan ‑an ꞊kɔɔnmɛ kë do Klito 'ka. 'Slë 'ö bhë ‑ya ‑kë 'dhö kö ‑a yi ꞊ya ‑lo ‑yaan ‑a 'dhiö ‑mɔ 'kuë.

11 Mɛ ‑nu 'ö 'kwa ‑Zlan ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ka Zuifö ‑nu ziën bhë, kwa ‑bha ‑kpa Klito ‑bha ‑sü 'ka, pë ‑sɛɛbɔ ‑nu 'wo ‑ya ‑sü 'ka kwa ‑gɔ bhë 'kwa kwa ‑bha yö. Bhii ‑Zlan ‑yö kwa ‑sü 'dhiö yö gia‑ ö ‑bha 'slë ‑nu kë ‑kɔ 'ka; ‑Zlan ‑de bhë, ‑yö ö ‑bha 'wun ‑nu 'plɛ ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ ꞊yaa' ö ꞊zuö' 'piö bhë ‑a 'dhö. 12 ꞊Dhɛ 'ö 'pö, mɛ ‑nu 'ö 'kwa Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑blɛɛzë 'ka bhë kwa ‑bha ‑tosiadhe kë ‑sü ‑yö kë ‑Zlan 'tɔ ‑blü ‑gɛn 'ka!

13 Bhii mɛ 'kaa Zuifö 'ka, ka ‑de 'pö, ꞊dhɛ 'ka ka 'to 'to 'wun 'ö ‑gban 'wun gia‑ 'ö 'wuntaɔsë 'ö nu dha ‑sü 'ka ka ꞊dhia ꞊nɛ ‑a ‑bha, 'ka‑ ma, ka‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ Klito 'gü. ꞊Dhɛ 'ö 'pö ‑kaa dɔa ꞊nɛ ‑Zlan ꞊ya ꞊duakëpë ‑ya ka ‑bha ‑a 'tɔ 'gü ‑Zuu 'slööslö 'ö‑ 'tɔ go ka ‑dhë bhë ‑a ‑nu ka ‑dhë ‑sü 'ka. 14 ‑Zuu 'slööslö 'ö bhë ꞊nɛ 'ö tɔɔ pë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya kwa kwɛɛ ‑a ‑zɔn ‑sü 'ka ꞊nɛ pë 'ö‑ 'tɔ go kwa ‑dhë bhë ‑yö ‑dho ‑a ‑de kë. ‑Ya ‑pö ‑yö ‑dho kë ‑to kwa ‑gɔ ‑pë 'ö dho to kwa ‑gɔ yi 'ö kwa ‑bha ‑ya ‑de 'flëë 'gü ‑sü dho yöë 'ko 'dhiö ‑a 'ka. ꞊Dhɛ 'ö 'pö ‑kwa ‑Zlan ‑bha ‑kë ꞊va ‑sü 'tɔ ‑blü!

Pɔlö ‑bha ꞊bhɛa' ‑sü

15 Pë 'ö ‑kë 'ö ꞊dhɛ 'ö ka ‑bha ‑zo yö ‑sü 'ö Dëmɛ Yesu 'gü waa‑ ka ‑bha ‑a ‑dhɔ ‑kë ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'saadhö 'ka ‑sü bhë 'ma‑ ma, 16 n ‑zo ‑yö ‑büö ka ‑wun 'ka ‑kplawo ma ꞊bhɛa' ‑sü 'gü, 'ö ꞊ya kë 'dhö, 'maa n bo ‑Zlan zuö pö ꞊dhia ka ‑wun 'gü 'ö bhë. 17 ‑Yö kë 'dhö kö kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑bha ‑Zlan 'ö kwa Dë 'tɔ bhɔ ‑sü ‑zë 'ka bhë ‑yö ka gbaa 'wundɔdhe 'ka 'go mü ‑yaan ö ‑de ‑zɔn ka ‑dhë 'kaan‑ ‑a dɔ 'kpakpadhö. 18 'Go mü kö ‑yö ka ꞊zuö' 'yan 'dhi 'po, kö 'ka pë ‑nu 'wo‑ ‑bha ꞊dhɔɔ kë ‑wo 'piö ‑pë ‑nu waa‑ pë ‑nu 'tɔ bhɔ ‑sü ‑zë 'ö‑ ‑gɔ pë ‑nu 'ka 'ö‑ ‑ya ö ‑bha mɛ ‑nu ‑bha 'ka bhë 'kaan‑ ‑an dɔ, 19 kö 'piigbeedhɛ 'ö nu ‑sü 'ka mɛ ‑nu 'wo‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka ‑an ‑dhë kö ‑a ‑bha ‑kë 'gblüünzë ‑kɔ bhë 'kaan‑ ‑dɔ 'pö. 'Piigbeedhɛ gia‑ 'ö bhë 'ö ‑Zlan ‑ya sü 'ö ö ‑bha 'wun ‑nu ꞊kaa' 'gügbeedhɛ 'ka. 20 Bhii yö ꞊nɛ 'ö Klito bhoë ga 'gü 'ö‑ süë, 'ö‑ ꞊yaa' ö ‑bha ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ‑bha ‑dhɛ 'ö dhang‑ 'gü ‑a ‑bha. 21 ‑Dhɛ 'ö bhë ‑a 'gü, Klito ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ‑wogbiindhɛ 'saadhö, ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü 'saadhö, 'piigbeedhɛ ꞊suu'‑ 'saadhö 'wo 'kpongtaa waa‑ ‑an mɛ ‑nu 'wo dhang‑ ‑nu 'gü, ‑ya mɛ ‑gɔ ꞊taa ‑sü 'saadhö waa‑ 'tɔ 'saadhö 'ö 'yaa 'tɔ mɛ ‑nu 'wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü ‑an ‑de 'sloo 'ka 'kɛɛ 'tɔ mɛ ‑nu 'wo dho kë ‑dhö 'dhiö ꞊zian' ‑an 'plɛ ‑yö ‑ya ‑an ‑gɔ ꞊taa. 22 ‑Zlan ‑yö pë ‑nu 'saadhö ‑an 'plɛ ‑lo Klito ‑gɛn ꞊löö; 'go mü ꞊yaa‑ ‑ya ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑to 'dhö ‑sü ꞊kɔɔnmɛ ꞊va 'ka. 23 ‑An ‑to 'dhö ‑sü bhë ꞊nɛ 'ö tɔɔ Klito bun; ‑dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö Klito 'ö ‑dhɛ ꞊suu'‑ 'saadhö ‑a 'gü bhë 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑bha ö 'plɛ 'ka.

2

‑Bɔ ga 'gü ‑sü 'ö ‑kë ‑a 'gü ‑sü ‑yö ‑kë mɛ ‑gɔ

1 'Dhiö ‑be, ‑Zlan wö 'dhiö ꞊zian', ka ‑kë ga ‑sü 'ka ka ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü waa‑ ka ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑wun 'gü; 2 'ö 'ka 'ta sü ‑tosiadhe kë ‑kɔ yaa 'ö 'kpongtaa zö ‑a kë ‑kɔ 'ka; 'ka ꞊bhlëyadhe nu ‑zuu yaa ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ 'ö 'wo 'dhung‑ ‑ta ‑an ꞊kɔɔnmɛ ‑dhë. Dɔ 'ö 'kwa‑ wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü bhë, yö ꞊nɛ 'ö yuö kë ‑na mɛ 'bhee‑ ‑nu 'waa ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya ‑an 'gü bhë. 3 Kwa 'saadhö kwa ‑kë ꞊nɛ ‑an 'dhö 'dhiö ‑bezë; kwa ‑kë ‑tosiadhe 'ö ‑kë kwa ‑bha mɛbheedhɛ ‑bha ‑de ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu 'ka ‑an kë ꞊dhia; 'ö pë yaa ꞊suu'‑ 'saadhö 'ö kwa bun waa‑ kwa ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun ‑an ‑dhë ‑së, 'kwa ‑kë ‑an kë ꞊dhia. Pë 'ö 'kwa ꞊kaa' bhë ‑a ‑wun 'gü 'kwa ‑ya kö ‑Zlan ‑bha ‑naadhe ‑yö nu kwa ‑ta ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo to ‑an 'dhö.

4 'Kɛɛ ‑Zlan ‑bha kwa 'yena yö ‑sü ꞊yö ꞊va 'sönggö ‑sönggö. ‑Dhɔ 'ö‑ ‑kë kwa 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü, 5 mɛ 'ö kwa ‑kë ga ‑sü 'ka ‑a wö 'dhiö ꞊zian' ‑be kwa ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑wun 'gü bhë, ‑yö ‑ko 'zü 'ö ‑kë ‑a 'gü ‑sü nu kwaa‑ Klito ‑nu kwa ‑dhë. Bhii ‑Zlan ‑bha 'glusë 'ö‑ ‑kë kwa 'ka bhë ꞊nɛ 'ka bɔ ‑a ‑ta 'ö dhasü ‑yö ‑kë ka ‑gɔ. 6 Kwaa‑ Yesu Klito ‑nu kwa ‑bha ‑klu 'kuë‑ ‑sü 'gü, ‑Zlan ꞊ya kwa bho ga 'gü ‑a 'gü ꞊zian'. ꞊Ya kwa ‑ya dhang‑ 'gü kö kwaa‑ Klito ‑nu 'kwaan‑ ‑gludëdhɛ kë. 7 ‑Yö 'wun ‑së ‑kë kwa ‑dhë ꞊bɔa' Yesu Klito 'gü ‑sü 'ka, ‑yö kë 'dhö kö 'töng 'saadhö 'ö dho nu, kö 'glusë 'gblüünzë 'ö ‑ziö pë 'plɛ ‑ta 'yö‑ ‑kë kwa ‑dhë bhë ‑yaan ‑zɔn. 8 Bhii ‑Zlan ‑bha 'glusë bhë ꞊nɛ, 'ka bɔ ‑a ‑ta, 'ka dhasü yö, ka ‑bha ‑zo yö ‑sü 'ka. Dhasü 'ö bhë ‑a ‑gɛn yaa 'go ka 'gü. ‑Yö ‑Zlan ‑bha gbaɔ 'kpaan 'ö ‑kë ‑a 'ka. 9 'Yaa ‑de ‑bha yuö 'ka‑ ‑kë ‑a ꞊truën 'ka; ꞊dhɛ 'ö 'pö kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö ö ‑de sü ꞊va! 10 Bhii ‑Zlan ꞊nɛ 'ö kwa ‑yuö ‑kë; ‑yö ‑kë ‑a 'gü ‑sü ‑dëü ‑nu kwa ‑dhë ꞊bɔa' Yesu Klito ‑ta ‑sü 'ka ‑yö kë 'dhö kö yuö ‑së ‑nu 'ö ꞊ya ‑an kë ‑piö ‑nu 'dho 'kuë‑ ‑an ‑ya kwa ‑gɔ ‑sü 'ka bhë 'kwaan‑ ‑an kë ‑së 'ka.

‑Kë do ‑sü 'ö Yesu Klito 'gü

11 ꞊Dhɛ 'ö 'pö, mɛ ‑nu 'ö 'kaa Zuifö 'ka, ka 'ö Zuifö ‑nu ‑wo ka ‑dhɛ ꞊druɛn, 'kɛɛ kö wo ‑zë ‑wo wo ‑de ‑dhɛ ‑kwɛazë ‑nu, ꞊duakëpë 'ö mɛ 'bhee‑ ‑nu 'dho ‑a kë ‑na wo bun 'gü 'kpaan bhë ‑a ‑wun 'gü, ka ‑de 'pö ka ‑zo ‑yö ‑büö ‑kɔ 'ö 'ka ꞊kaa' 'dhiö ꞊zian' bhë ‑a 'ka. 12 'Töng 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka, ka ‑kë Klito 'ka ꞊gbiin, 'ö kaa kë ‑Zlan ‑bha 'sɛgɔ 'ö‑ sü ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu 'ka; ka ‑kë ‑Zlan ‑bha ‑dhi 'kuë 'ö‑ ‑kë ö ‑bha 'sɛgɔgümɛ ‑nu 'ka 'ö pë 'tɔ 'go ‑sü 'ka ‑an ‑dhë bhë ‑a ‑gɔ plaan ꞊zian'; ka ka ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑sü ‑kë 'kpongtaa ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö waa‑ mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan dɔ ‑an 'dhö. 13 'Kɛɛ zlöö ꞊nɛ kaa‑ Yesu Klito ‑nu ka ‑bha ‑kpa 'kuë‑ ‑sü 'gü, ka 'ka ‑kë 'ma ꞊gbiin ‑be bhë, 'ka ꞊yɔɔn ‑Zlan 'ka ꞊klöö' ‑bɔ Klito fɛi 'ö ‑lo ‑a ‑bha ga ‑sü 'ka bhë ‑a ‑ta ‑sü 'ka. 14 Bhii Klito ‑de gia‑ ꞊nɛ 'ö nu ꞊zuöyagluu 'ka kwa ꞊dhia; yö ꞊nɛ 'ö mɛ ‑nu 'wo Zuifö 'ka waa‑ mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑kë 'sɛgɔ do 'gü ‑mɛ 'ka. 'Go mü 'zü, 'ö pë 'ö ‑kë ꞊nɛ böü‑ 'kplong 'dhö 'ö‑ ‑naa ‑da ‑an ziën 'ö 'wo ‑kë yaagümɛ 'ka wo 'ko ‑nu ‑dhë bhë 'ö‑ ‑lo. 15 ꞊Ya Zuifö ‑nu ‑bha tɔng ‑nu, ö 'gü ‑dhiodɔwo ‑nu waa‑ ö 'kun ‑kɔ ‑nu 'gü ꞊siö'‑ 'fɛfɛdhö kö ‑yaan mɛ ꞊suu'‑ ‑ta ꞊plɛ 'wo bhë ‑an kë 'sɛgɔ do ‑dëü 'gü ‑mɛ ‑nu 'ka ‑kë do ‑sü 'gü ö 'piö kö ‑yaan kë ꞊zuöyagluu nu ‑sü 'ka. 16 Klito ‑bha ‑ga ‑gaatalü ‑bha ‑sü 'ka ꞊ya 'ko ‑san zë ‑sü 'plɛ yën, ‑an ‑kpa 'kuë‑ ‑sü 'ka ‑Zlan 'piö ꞊nɛ mɛ ‑lü dosɛn 'dhö. ꞊Ya dhidhe ‑da waa‑ ‑Zlan ‑an ziën. 17 ‑Kɔ 'ö bhë ꞊nɛ 'ö Klito ‑yö nuë ꞊zuögludhi ‑wuntaɔsë bhë ‑a 'ka mɛ ‑nu 'kaa Zuifö 'ka, 'ka kë ‑Zlan 'ka ꞊gbiin waa‑ mɛ ‑nu 'yi Zuifö 'ka 'yi‑ 'ka ꞊klöö', ‑a 'ka kwa 'plɛ kwa ꞊dhia. 18 Bhii Klito 'gü ꞊nɛ 'ö kwa 'saadhö, ü Zuifö 'ka oo, 'bhaa Zuifö 'ka oo, 'kwa dho ‑mɔa kö 'kwaan‑ 'dho ‑Zlan wö 'dhiö ‑Zuu 'slööslö do 'ö bhë ‑a ‑bha ‑nu kwa ‑dhë ‑sü 'ka.

19 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, mɛ ‑nu kaa kë Zuifö 'ka bhë, 'kaa ‑nia ‑nu 'iin mɛ ‑nu 'wo go plaan ‑an 'ka gbɔ. 'Kɛɛ ka zlöö ‑Zlan ‑bha 'sɛ 'gü 'në ‑nu, mɛ ‑nu 'wo‑ ‑gɔ 'kɔɔmɛ ‑nu 'ka ‑an 'ka 'pö. 20 Ka ‑de 'pö, 'kɔ 'ö dɔ 'ö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'dhö ‑a 'zü ‑gban ‑a tapë 'ka bhë, ka‑ dɔ ‑pë 'bhaa ‑nu 'ka; 'ö ‑an kuënnu ‑guö 'ö ꞊ya kë 'wo‑ ‑da ‑na 'kɔ 'bhong 'piö 'ö 'kɔ 'dho dɔ ‑na gɛnngdhö bhë 'yö ‑kë Yesu Klito gia‑ bhë ‑a 'ka. 21 Yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ 'kɔ 'ö bhë ‑a ‑gɛn 'gɛn‑ ‑gɛn; ‑yö kë 'dhö kö ‑yö 'dho dhuö ‑yaan kë ‑Zlan ‑bha 'kɔ 'slööslö 'ka Dëmɛ 'gü ꞊zian'. 22 Ka ‑bha ‑kpa 'kuë‑ ‑sü 'ka ‑a 'gü, ka ‑de 'pö 'ka kë 'kɔ 'pian mɛ ‑nu 'wo dho nu ‑waan kpa ‑a mɛ 'wo to ‑an ‑bha 'kaan‑ kë 'kɔ 'ö ‑Zlan 'dho ‑a 'gü ö ‑bha ‑Zuu 'slööslö 'ka ‑a 'ka.

3

Mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑bha yuö ‑wun ‑yö tën ‑sü 'ka Pɔlö ‑bha

1 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga! Ma Pɔlö ma ꞊ga 'ö ‑kë Klito ‑we ‑a ‑bha ‑wun 'ka 'a ‑ya ‑kanso 'gü yuö 'a‑ kë ‑na ‑a ‑dhë ka ziën bhë ‑a ‑wun 'gü ꞊nɛ. 'Kɛɛ mɛ ‑nu 'ö 'kaa Zuifö 'ka, a ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ka ‑wun 'gü. 2 'Ma ‑dhɛ ‑ga, yuö 'ö ‑Zlan ‑bha 'glusë 'gü 'ö‑ kpɔ n kwɛɛ ka ‑bha 'ka bhë, 'ka‑ ‑wun ma. 3 Bhii ‑Zlan ‑yö ‑we ‑a ‑bha 'yö n sü 'ö‑ ‑bha 'slë 'ö ‑kë ‑bin ‑sü 'ka bhë 'ö‑ ‑zɔn n ‑dhë. (A 'wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha ‑a 'bhaa ‑nu ‑ya dhuö zian. 4 ‑Yö kë 'dhö, ꞊ya kë ꞊nɛ ka‑ pö ‑na kö 'wunbhokoudɔdhe ꞊suu'‑ 'ö‑ nu n ‑dhë pë ‑nu 'wo ‑kë ‑bin ‑sü 'ka 'wo ‑gban Yesu Klito ‑bha ‑an 'gü bhë 'kaan‑ ‑a ꞊tɛi' dɔ.) 5 Pë 'ö ‑kë ‑bin ‑sü 'ka 'kpa bhë, yaa‑ ‑zɔn mɛ ‑nu ‑dhë; 'kɛɛ ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü, ‑Zlan ꞊yaa‑ yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü, ꞊yaa‑ ‑zɔn ꞊bɔa' ‑Zuu 'slööslö ‑ta ‑sü 'ka Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu waa‑ ö ‑wodhiölomɛ ‑nu 'ö 'wo ꞊dɛɛ ‑an ‑dhë. 6 Pë 'ö ‑kë ‑bin ‑sü 'ka bhë 'ö ꞊nɛ: 'Wuntaɔsë 'ö bhë mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka ꞊wa bɔ ‑a ‑ta ꞊wa yö mɛ ‑nu 'wo Zuifö 'ka ‑an ‑bha, ꞊wa kpa wo 'kuë‑; pë ‑sɛɛbɔ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya ö ‑bha 'sɛgɔgümɛ ‑nu ‑bha 'ka ꞊waa‑ yö. ꞊Wa kë bun do 'gü ‑mɛ 'ka; 'ö 'go mü ꞊wa kë ‑ziö pë 'tɔ 'go ‑wo 'ö ‑Zlan ‑yö bɔa 'wuntaɔsë 'ö ‑gban Yesu Klito ‑bha bhë ‑a 'gü bhë ‑a 'piö ‑mɛ 'ka ꞊waa‑ yö.

7 'Wuntaɔsë 'ö bhë 'ma kë ‑a ꞊blɛɛ'‑ ‑mɛ 'ka, gbaɔ do 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë n ‑dhë ö ‑bha 'glusë 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü. ‑Ya ‑kë n ‑dhë 'dhö ö ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa'. 8 A mɛ 'gügaüzë ‑nu ‑bha mɛ 'gügaüzë 'ka ‑Zlan ‑bha 'sɛgɔgümɛ ‑nu 'slööslö ziën; 'kɛɛ ‑Zlan ‑yö ‑we ‑a ‑bha n ‑gɔ kö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban pë ‑sɛɛbɔ ‑nu 'gblüünzë 'wo Klito 'gü bhë 'a‑ ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑dhë. 9 'Go mü 'zü kö 'aan‑ kë kö mɛ ‑nu 'töüdhö ‑waan ‑Zlan ‑bha 'slë 'ö ‑kë ‑bin ‑sü 'ka bhë ‑a kë ‑kɔ 'yö dho kaa kö ‑wa yö. ‑Zlan 'ö pë 'plɛ ‑da bhë ‑yö ‑kë 'slë 'ö bhë ‑a ‑bin ꞊dhia 'dhö ‑be ‑kplawo, 10 ‑yö kë 'dhö kö zlöö ‑bha ꞊nɛ bhë, ‑wogbiindhɛ ‑nu, 'piigbeedhɛ ‑nu 'wo këdhɛ 'ö dhang‑ 'gü ‑a ‑bha ‑waan ‑Zlan ‑bha 'kpaakpadhɛ ‑wun dɔ ‑kɔ ꞊suu'‑ 'saadhö ‑ta ꞊bɔa' Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü wɔ ‑kɔ ‑ta ‑sü 'ka. 11 ‑Zlan ‑ya ‑kë 'dhö bhii pë 'ö‑ ‑yö 'ko 'dhiö ‑kë ö ꞊zuö' 'piö ꞊toëpö 'ka, 'ö‑ ‑de ‑kë ꞊bɔa' kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑ta ‑sü 'ka yö ‑mü. 12 Kwa ‑bha ‑kë do ‑sü 'gü waa‑ kwa ‑bha ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü bhë ‑yö ‑potaasü ‑nu kwa ‑dhë kö 'kwaan‑ 'dho ‑Zlan wö 'dhiö ‑zo yö ‑sü giagia 'ka. 13 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö bhë a‑ ‑pö ka ‑dhë kö ꞊kun 'ö ‑kë ka ‑dhë ya 'ö ka 'gü ‑yö ga 'klobhɔdhe ‑nu 'wo nu ‑na n ‑ta ka ‑wun 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü; bhii yö ꞊nɛ 'ka dho bɔ ‑a ‑ta 'kaan‑ 'wun ‑së yö.

Yesu Klito ‑bha mɛ ‑dhɔ

14 Pë ‑nu 'ö kwa Dë ‑Zlan ‑ya ‑kë kwa ‑dhë 'töüdhö bhë, 'ma n ‑zo 'ta ‑a 'gü, a ‑lo n kpɔn 'gü ‑a wö 'dhiö ꞊bhɛa' ‑sü 'ka; 15 yö ꞊nɛ 'ö 'të ‑pë ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'saadhö 'wo dhang‑ ‑nu 'gü waa‑ ‑an mɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa 'ö ‑an ‑bha ‑këdhösü ‑yö go ‑a kwɛɛ. 16 A‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ kö ‑a ‑bha 'glusë ꞊va 'gü ‑yö ka ‑zo ‑gban ‑Zuu 'slööslö ꞊kwaa'; 17 kö Klito ‑yaan ‑ya ka ꞊zuö' 'gü ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü 'gü, kö ka ‑gɛn ‑yö ‑gban 'gbee‑ 'ka ‑dhɔ 'ö ‑Zlan ‑ya kë kaa bhë ‑a 'gü. 18 Bhii ‑kɔ bhë ꞊nɛ 'ö ka ‑bha ‑kpa ‑Zlan ‑bha 'sɛgɔgümɛ ‑nu 'slööslö ‑bha ‑sü 'ka, 'ka dho ‑mɔa kö ‑kɔ 'ö Klito ‑bha ‑dhɔ ‑ta 'dho ‑a 'ka 'gbɛa ꞊zian' 'plɛ 'ka, 'ö‑ dhuö ‑zian 'dho ꞊gbiin, 'ö‑ sia‑ ‑zian 'dho ꞊gbiin bhë 'kaan‑ ‑a ‑gɛn dɔ; 19 'go mü kö ‑a ‑bha ‑a ‑dhɔ ‑kë kwa 'ka ‑sü 'ö ziö mɛ 'bhee‑ ‑bha 'wundɔdhe ꞊suu'‑ 'saadhö ‑ta bhë kö 'kaan‑ ‑a 'zü yö ‑yaan dhoë 'dhö kö 'dhuë‑ 'saadhö 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑yaan ‑a nu ka ‑dhë ö 'plɛ 'ka.

20 ‑Zlan 'ö bhë ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑ya ‑gɔ kö ‑yaan pë ‑nu kë ‑yaan zië ꞊gbiin kwa ‑dhɛ ‑pë ‑nu 'iin kwa ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun ‑nu 'plɛ ‑ta 'piigbeedhɛ 'ö yuö kë ‑na kwa 'gü bhë ‑a ꞊kwaa'; 21 kö ‑yö ‑Zlan 'tɔ bhɔ, ‑yö kë ‑a ‑bha 'ka bɔa Yesu 'ö Mɛdhamɛ 'ka bhë ‑a ‑ta ‑sü 'ka, ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ziën 'töng 'saadhö 'ka, ꞊toëpö 'ka! Amɛn.

4

‑Kë do ‑sü 'ö bun 'gü

1 ꞊Dhɛ 'ö 'pö, ma 'a ‑kansogümɛ 'ka, Dëmɛ ‑bha yuö kë ‑sü ‑wun 'gü, a‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ kö 'ka 'ta ‑sü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ‑Zlan ‑dhë ‑së 'ö ka ꞊dhɔɔ ꞊kaa' bhë ‑a 'dhö. 2 ‑Ka kë ‑de ‑dho sia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka ‑kplawo ꞊zuö' ‑kë ‑saa ‑sü 'ka, ‑kë 'lëëlë ‑sü 'iin ‑dho mɛ ‑nu ‑dhë ‑sü 'gü. 'Ka ka 'ko ‑nu 'sü ‑së ‑dhɔ 'gü. 3 ‑Ka ka ‑de 'gbee‑ ‑ta bho kö ‑kë do ‑sü 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya nu ka ‑dhë bhë ‑yaan kë ka ‑gɔ, ꞊zuöyagluu 'ö go ‑Zlan 'piö 'yö ka ziën bhë ‑a ꞊kwaa'. 4 A‑ ‑pö 'dhö 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Klito bun 'ka bhë, ‑yö 'dhö do 'ka, 'ö ‑Zuu 'slööslö 'dhö do. ‑Kɔ do gia‑ bhë 'ö pë 'ö ‑Zlan ‑yö ka ꞊dhɔɔ ꞊kaa' 'ö ka ‑zo 'dhö ‑a ‑dhë bhë 'ö‑ 'ka do 'pö. 5 Kwa Dëmɛ ‑yö do; kwa ‑zo yö ‑a ‑bha ‑mɛ ‑yö do, 'ö ‑bɔ yiö ‑sü 'wo‑ wo Yesu 'tɔ 'ka bhë 'dhö do; 6 ‑Zlan 'ö pë 'kpɛkpɛ Dë 'ka, 'ö yö ꞊nɛ 'ö ‑gludëdhɛ ‑kë pë 'saadhö ‑ta, 'ö 'wun ‑nu ‑kë ꞊bɔa' kwa 'saadhö kwa ‑ta ‑sü 'ka, 'ö kwa 'saadhö kwa 'gü bhë, ‑yö do.

7 Mɛ 'ö ‑dhö kwa ziën, gbaɔ 'ö dan ‑sü 'ka ‑a ꞊tian', Klito ‑ya ‑nu ‑a ‑dhë. 8 Bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'ö ‑gban ‑a ‑bha ‑ya ‑pö: ꞊Dhɛ 'ö ‑da ‑na dhang‑ 'gü, kö ꞊ya 'to ‑a 'gbee‑ 'ka, ‑yö 'gan 'gü ‑mɛ ‑nu ‑sü ö 'piö. ꞊Dhɛ 'ö ‑lo 'ma, ‑yö gbaɔ ‑nu ‑kë mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑dhë. 9 «꞊Ya ‑da» 'ö bhë ‑a ‑gɛn tɔɔ ‑më poo ꞊e? ‑A ‑gɛn tɔɔ ‑yö ‑yɔɔ sia‑ ‑blɛɛzë 'ka. 10 Mɛ do 'ö ꞊yɔɔ bhë, yö do bhë ꞊nɛ 'ö ‑da dhang‑ 'gü, ‑yö kë 'dhö kö ‑yö ‑gludëdhɛ kë pë 'saadhö ‑ta. 11 Yö ꞊nɛ 'ö gbaɔ ‑nu dan 'ö‑ ‑kë mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑dhë; ‑ya ‑kë 'ö mɛ do do ‑nu ‑wo ‑kë ö ‑bha bɔmɛ ‑nu 'ka, 'ö mɛ do do kpö 'waa gbɛ ‑wo ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'ka; 'yö‑ ‑kë 'ö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑mɛ ‑nu 'ka; 'ö mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë pasütëë waa‑ mɛ ꞊daan' ‑mɛ ‑nu ‑an 'ka. 'ö 'go mü 'ö yuökëmɛ ‑nu 'wo bhë 'töüdhö ‑an ‑kë gbaɔ 'ka Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑dhë. 12 ‑Ya ‑kë 'dhö kö yuö 'ö ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu 'wo to ‑an ‑bha 'ka do do 'ka bhë, ‑waan ‑an ꞊daan'‑ ‑a kë ‑sü 'ka kö Klito bun 'ö bhë ‑yö ꞊kpɛa'‑ ‑zo yö ‑sü 'gü. 13 Bhii ‑kɔ bhë ꞊nɛ 'ö kwa ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü waa‑ kwa ‑bha ‑a Gbö dɔ ‑sü dho kaa do, 'ö 'kwa ‑dho kë mɛ ‑de ‑bɔ ‑nu 'ö ‑an ‑bha 'wun ‑dho 'dhiö ‑kɔ ‑yö bhɔ giagiawo Klito ‑bha ‑bha ‑an 'ka. 14 ‑Yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö 'kwa dho kë 'në 'sɛɛn‑ ‑nu 'ö 'wo ‑we 'wun ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ ‑bha bhë ‑an 'ka gbɔ ꞊nɛ 'yitagɔ 'ö 'tëë waa‑ 'yi kpö ‑nu 'wo dho ‑na ‑a 'ka ‑de 'iin ‑de zian bhë ‑a 'dhö. Bhii mɛ 'ö‑ ‑bha 'wundɔdhe 'dho 'tee ꞊nɛ 'në 'sɛɛn‑ ‑nu ‑bha 'dhö, ‑yö ‑ziö mɛ ꞊daan' ‑wo ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ 'piö 'ö ‑püö. 15 Pë 'kwa dho ‑a kë ꞊zian' 'ö tɔɔ 'wun gia‑ 'ö bhë kë 'kwa dho wo ‑a 'gü ‑dhɔ 'gü kö 'kwaan‑ dhoë 'dhiö pë ‑nu 'wo bhë 'saadhö ‑an 'gü 'kwaan‑ yöë Klito 'ö kwa ‑gɔ ꞊taa bhë ‑a ‑bha. 16 Yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë 'ö bun bhë 'ö‑ dɔ ‑nu 'wo‑ ‑bha 'wo dɔ gɛnngdhö ‑klu 'kuë‑ ‑sü 'ka; 'ö bun ‑dhɛ 'saadhö ꞊wa kpa wo 'kuë‑ kpinngdhö, 'ö dɔ 'ö ‑dhö ‑a ‑bha ꞊faan' 'ö‑ ‑gɔ 'ö nuë 'wo yö wo 'kuë‑ 'ö bun ‑yö ꞊kpɛa ‑dhɔ 'gü ꞊zian'.

‑Kë ‑a 'gü ‑sü ‑dëü 'ö Klito 'gü

17 ꞊Dhɛ 'ö 'pö, pë 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na kwa Dëmɛ 'tɔ 'gü 'ö ꞊nɛ: Kö ꞊kun 'ka 'ta sü zlöö ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan dɔ, 'ö 'wo 'ta 'sü ‑na wo ‑bha ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun 'ö 'kpaan 'ka bhë ‑a 'dhö, 18 'ö 'wundɔdhe gbɛ 'yaa ‑an ‑gɔ bhë ‑a 'dhö. ‑Kë ‑a 'gü ‑sü 'ö ‑Zlan ‑ya nu bhë ‑an ‑bha gbɛ 'yaa‑ 'gü, bhii 'ö tɔɔ 'waa 'wun gbɛ dɔ, 'go mü 'ö ‑an ꞊gɔü' ꞊ya kë 'gbee‑ ꞊gbaɔnsü. 19 Lë‑ ‑bha mɛ kë ‑sü gbɛ 'yaa ‑an ꞊zuö' 'piö gbɔ bhë, yö ꞊ga 'wo wo ‑de nu ‑na ‑kë ‑dhuuzë ‑sü ‑dhë, 'ö 'wo 'dho ‑na ‑a 'ka 'dhiö ‑kplawo bhë.

20 'Wun 'ö ‑gban Klito ‑bha 'ö 'ka‑ ma yö kun bhë. 21 'Ma ‑dhɛ ‑ga, 'wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha bhë ꞊waa‑ ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë, 'ö go mü, ka ‑bha ‑kë ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu 'ka ‑sü ‑wun 'gü, 'ö ꞊wa ka ꞊daan'‑ 'wun gia‑ 'ö ‑gban ‑a ‑bha bhë ‑a 'ka. 22 ꞊Dhɛ 'ö 'pö, kö ‑ka ka bo ka ‑bha wɔ ‑kɔ zii 'ö ka kë ‑kɔ 'ö 'dhiö ꞊zian' 'ö‑ yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü bhë ‑a bho ka ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ 'wo sɔ zii bho ‑na 'ka wo ‑bha 'wo‑ ꞊zong' ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö! Bhii wɔ ‑kɔ zii 'ö ‑kë ‑de ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu 'wo ‑kë mɛ ‑püö ‑pë ‑nu 'ka bhë ꞊nɛ 'wo dho mɛ ‑nu 'ka ꞊dhɔng ‑zian 'piö. 23 ‑Ka 'we ‑a ‑bha kö ‑Zlan ‑yö ꞊zuö' ‑dëü ‑ya ka 'gü ꞊zian' ‑Zuu 'slööslö ꞊kwaa'. 24 Wɔ ‑kɔ ‑dëü 'ö ‑Zlan ‑ya ‑da 'ö bhɔ ‑a wɔ ‑kɔ ‑bha bhë, ‑kaa kë ka ‑bha ꞊nɛ sɔ ‑dëü 'dhö ka ‑bha. Yö ꞊nɛ 'ö nu ‑kë ‑a 'gü ‑sü 'ö kpengdhö, 'ö 'slööslö, 'ö 'wun gia‑ 'gü bhë ‑a 'ka.

25 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, ‑ka ka ꞊kwaa'‑ ꞊sua ‑nu kë ‑sü ‑zü; mɛ 'ö ‑dhö ‑yö 'wun gia‑ ꞊blɛɛ'‑ ö ‑ya 'yɔɔ ‑dhë. Bhii kwa 'plɛ ꞊nɛ 'kwa 'dho kwa 'kuë‑ 'kwa kë Klito bun do 'ö bhë ‑a 'gü ‑mɛ 'ka bhë. 26 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'wun ꞊ya na ka ‑zuë ka 'ko ‑nu buëndhö, mɛ 'ö 'dhö ‑yö ö ‑zo kë ö ‑de 'piö ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö dho pë yaa kë; kö ꞊kun 'ö to ‑naazuëdhe 'ö bhë ‑a 'gü 'ö 'bin ‑yö maa. 27 Bhii ‑naazuëdhe 'ö bhë, 'ka‑ 'to ka 'gü kö 'ka ‑ya ‑dhɛ nu dü ‑dhë ka 'gü ꞊nɛ bhë! 28 Mɛ 'ö ꞊kwaanmɛ 'ka ‑yö ö ꞊kwaa'‑ ꞊kwaan ‑sü ‑zü; ‑yö yuö ‑nu kë ö ‑kɔ 'ka ꞊zian' kö pë ‑nu ‑waan kë ‑a ‑gɔ ‑yaan mɛ ‑nu 'wo 'yenazë ‑an ‑bha nu. 29 Kö ꞊kun 'ö 'wun yaa gbɛ ‑yö 'go ka 'dhi 'ö yö plaan! ‑A ‑dhɛ ꞊ya kë ‑a ‑bha, ‑ka 'wun ‑sɛɛbɔ ‑nu 'wo dho mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑zo ‑gban ‑zo yö ‑sü 'gü ‑an ꞊blɛɛ'‑ ꞊zian'. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa 'wun ‑sɛɛbɔ ‑nu ꞊blɛɛ'‑, mɛ ‑nu 'wo‑ ma ‑na bhë ‑yö pë ‑së ‑kë ‑an ‑gɔ. 30 Kö ꞊kun 'ö ka kë ‑kɔ ‑nu 'gü 'ö ‑Zuu 'slööslö 'ö ka 'gü bhë 'ka‑ wö ‑siö! Bhii ‑Zuu 'slööslö ‑yö ‑Zlan ‑bha ꞊duakëpë 'ö ka 'gü ‑a 'ka; ‑yö pë 'ö‑ dɔ kwa kwɛɛ, pë 'ö‑ yi ꞊ya ‑lo 'ö dho kwa bhoë 'gan 'gü ö 'plɛ 'ka ‑a 'ka. 31 ‑Ka ‑nu mɛ ꞊zuö' 'piö ‑wun 'güüzë, ‑dɔ mɛ ‑gɔ ‑sü ꞊suu'‑ 'saadhö ‑nu, ‑naazuëdhe ꞊suu'‑ 'saadhö ‑nu ‑an kë, ‑wo 'go ka ꞊zuö' 'gü! ꞊Gblaa 'gbla mɛ ‑nu ‑ta ‑sü, 'si ‑nu bho ‑sü waa‑ 'dhi ‑wo ‑ya mɛ ‑nu ‑bha ‑sü ‑Zlan 'tɔ 'ka ‑sü ‑nu 'wo bhë, ‑ka 'kan ‑an ‑bha! ‑Ka ka ‑de 'kun ꞊zuö' 'piö yaa ꞊suu'‑ 'saadhö ‑gɔ! 32 Pë 'ö 'ka dho ‑a kë ꞊zian' 'ö tɔɔ kë 'ka dho ‑a wo mɛ ‑nu këwunsëëzë 'wo pa ‑sü 'ka mɛ ‑nu 'yënng yö ‑sü 'ka wo 'ko ‑nu ziën ‑an 'ka! ‑Ka ziö mɛ ‑nu ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta ö 'plɛ 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑yö ꞊zië' ka ‑bha 'wun ꞊zaa' ‑sü ‑nu ‑ta ꞊bɔa' Klito ‑ta ‑sü 'ka bhë ‑a 'dhö.

5

‑Tosiadhe ‑kë ‑dhɛpuudhɛ 'gü ‑sü

1 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ ka ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu 'ö ‑an ‑dhɔ ‑kë ‑an 'ka, kö ‑kaa këdhɛ ꞊mɛɛ'‑ 'ka 'wun ‑nu kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'wun ‑nu kë ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö. 2 Kö ka ‑bha ‑tosiadhe kë ‑kɔ ‑yö 'go ‑Zlan ‑bha ‑dhɔ 'gü. ‑Yö bhɔ Klito 'ö‑ ‑dhɔ ‑kë kwa 'ka 'ö ö ꞊kwaa ö ‑de ‑wun ‑zü kwa ‑wun 'gü ꞊nɛ slabhoëpë 'ö‑ ‑wun ‑yö ‑Zlan ‑zo kun ‑a 'dhö bhë ‑a ‑bha.

3 Ka ‑bha ‑kë ‑Zlan ‑bha 'sɛgɔgümɛ 'ka ‑sü ‑wun 'gü, kö ꞊kun 'ö pë ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ 'ö ꞊sɔɔn kë ‑sü 'ka ‑nu, ‑dhuupë 'saadhö waa‑ mɛ gbɛ ‑bha pë ‑dhɔ ‑wun ‑yö ‑kë ka ziën. 4 'Yaa ‑së 'pö 'gbönggböng kö 'ka 'dhi ꞊va 'gü ‑wun 'iin 'dhi yaa 'gü ‑wun ꞊blɛɛ'‑, kö 'ka 'wun 'ö 'flëë 'iin 'wun ‑dhuuzë ‑nu ‑an ꞊blɛɛ'‑. 'Dhi 'ö 'ka 'wun yaa ‑nu ꞊blɛɛ' ‑na ‑a 'ka bhë, ‑kaa 'sü 'ka ‑Zlan zuö pö ‑a 'ka ꞊zian'. 5 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ꞊sɔɔnkëmɛ waa‑ mɛ ‑dhuuzë ‑an ‑bha pë 'bhaa yaa 'dho kë Klito waa‑ ‑Zlan ‑an ‑bha pë ‑sɛɛbɔ ‑nu 'wo ‑ya ‑sü 'ka kwa ‑gɔ ‑an ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü bhë ‑a ‑bha. Pë do bhë 'ö‑ 'ka 'pö, mɛ 'ö pë 'yaa‑ ‑zo kun, 'ö‑ 'bhaa ꞊mɛɛ' ‑na ‑kplawo bhë ‑a ‑bha 'ka (bhii ‑to pë ꞊mɛɛ' ‑sü 'piö ‑sü ‑kplawo 'ö bhë 'pö ‑yö pë gba ‑kɔ ꞊suu'‑ do 'ka 'pö.)

6 Kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö ka ‑püö ö ꞊blɛɛ' ‑wun ‑nu 'ö ‑an ‑gɛn gbɛ 'yaa ‑dhö ‑an 'ka! Bhii 'wun ꞊zaa' ‑sü 'ö‑ ꞊suu'‑ 'dhö bhë ꞊nɛ 'ö dho kë ‑Zlan ‑bha ‑naazuëdhe ‑gɛn 'ka mɛ ‑nu 'waa 'we ‑a ꞊bhlë ‑ya ‑wun ‑bha bhë ‑an buëndhö. 7 Kö ꞊kun 'ö mɛ ‑nu 'wo bhë 'ö ka ‑nu kaa‑ pë ‑yö ‑kë 'kuë‑! 8 Bhii 'ö tɔɔ ꞊dhɛ 'ö ꞊tun 'dhiö ꞊zian' ‑be, ka ‑kë ‑dhɛtiidhɛ 'gü, 'kɛɛ zlöö ꞊nɛ bhë kaa‑ Dëmɛ ‑nu ka ‑bha ‑kë do ‑sü 'gü, 'ka nu ‑dhɛpuudhɛ 'gü. ꞊Dhɛ 'ö 'pö kö ka 'ta 'sü ‑kɔ ‑yö kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo ‑dhɛpuudhɛ ‑bha 'ka ‑an 'ta 'sü ‑kɔ 'dhö! 9 Bhii pë 'ö ‑dhɛpuudhɛ 'piö 'ö tɔɔ këwun ‑së ꞊suu'‑ 'saadhö, ‑ta kpengdhö ‑sü waa‑ 'wun gia‑ ꞊blɛɛ' ‑sü. 10 ‑Ka ka ‑de 'gbee‑ ‑ta bho kö pë 'ö Dëmɛ ‑dhë ‑së 'kaan‑ ‑a kë! 11 Kö ꞊kun 'ö ‑dhɛtiidhɛ 'gü ‑mɛ ‑nu këpë 'ö‑ ‑yö ‑a ‑bha ‑pë ‑së gbɛ 'yaa 'dhö bhë 'ö ka ‑nu kaa‑ pë ‑yö ‑kë 'kuë‑! Pë ‑nu 'wo‑ kë ‑na bhë, ‑ka ‑an yö ꞊zian' ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü! 12 ('Wun ‑nu 'wo‑ kë ‑na ‑bin ‑blü 'gü bhë, ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü ‑de ‑yö lëzë.) 13 Bhii 'wun ‑nu 'wo 'dhö bhë ꞊wa yö ‑dhɛpuudhɛ 'gü, 'ö ‑an ‑bha ‑tosiadhe giagia ‑yö ꞊luu 'puu ‑së 'ka. ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ pë 'ö ꞊luu' ‑sü 'ka 'puu ‑së 'ka, 'yö ‑kë ‑dhɛpuudhɛ 'gü. 14 Bhii mɛ do ‑ya ‑pö: Bhi 'ü yi zë ‑na ꞊nɛ, ‑bhö ‑büö; ‑bhö ꞊luu'‑ 'ü 'go mɛ ‑nu 'wo gamɛ ‑nu 'ka ‑Zlan wö 'dhiö bhë ‑an ziën, kö Klito ‑yaan ‑dhɛ 'po ü ‑dhë!

15 ꞊Dhɛ 'ö 'pö, ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö ka 'ta ‑sü ‑kɔ ‑wun 'gü. Kö ꞊kun ka 'ta 'sü ‑kɔ ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö 'waa 'wun dɔ ‑an 'ta ‑sü ‑kɔ 'dhö. 'Kɛɛ ‑kaa kë ꞊zian' ꞊nɛ mɛ 'kpaakpa ‑nu ‑bha 'dhö. 16 'Wun ‑nu 'wo ‑wo ‑na ka wö 'dhiö bhë, ‑kaa kë ‑së, bhii yi ‑nu 'ö 'kwa ‑an 'gü ꞊nɛ ‑wo ya. 17 ‑A ‑wun 'gü, kö ꞊kun 'ka ‑kë mɛ ‑nu 'ö 'waa 'wun ‑gɛn ‑nu dɔ ‑an 'ka; 'kɛɛ 'wun 'ö Dëmɛ 'dho ‑a 'piö kö 'ka‑ kë bhë, 'ka ‑an ‑gɛn dɔ 'kaan‑ ‑an kë.

18 Kö ꞊kun 'ka ka ‑de nu yɔ 'yi ‑dhë! ‑Yö ‑dho ‑a kë 'ö 'ka ‑da ‑tosiadhe yaa kë ‑sü 'gü; 'kɛɛ ‑ka ka ‑de nu ‑Zuu 'slööslö ‑dhë! 19 ‑Ka ‑Zlan 'tɔ bhɔ ‑tan ‑nu bho ka 'ko ꞊bhaa; ‑yö ‑dho ka ꞊faan' më. ‑Ka 'Tan 'sëëdhɛ ‑tan ‑nu waa‑ 'tan ‑dëü ‑nu 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya ‑ya ka ꞊zuö' 'piö ‑an bho 'pö! ‑Ka 'tan ‑nu 'wo bhë ‑an bho, 'ka kwa Dëmɛ zuö pö ka ꞊zuöga 'plɛ 'ka! 20 ‑Ka Dë ‑Zlan zuö pö 'töng 'saadhö 'ka 'wun 'saadhö 'ö nu ‑na ka ‑ta ‑a ‑wun 'gü kwa Dëmɛ Yesu Klito 'tɔ 'gü!

Dhoo ‑nu waa‑ wo ꞊gɔn ‑nu

21 ‑Ka ka ‑gɔ 'dho ka 'ko ‑nu ‑dhë sia‑ ꞊bhlëyadhe 'ö Klito ‑bha 'ka ka 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü.

22 Dhoo ‑nu, ‑ka ka ‑gɔ 'dho sia‑ ka ꞊gɔn ‑nu ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ 'ka‑ ꞊kaa' Dëmɛ 'dhiö ‑a 'dhö. 23 Bhii gɔɔn‑ ꞊nɛ 'ö ö bɔɔ ꞊kɔɔn ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Klito 'dhö ‑a 'ka ö ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ꞊kɔɔnmɛ 'ka bhë ‑a 'dhö. Klito gia‑ ꞊nɛ 'ö tɔɔ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü Dhamɛ; yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑a bun. 24 ꞊Ya kë 'dhö, dhoo ‑nu dho wo ‑gɔ dho wo ꞊gɔn ‑nu ‑dhë sia‑ pë 'saadhö 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑yö ö ‑gɔ dhoë sia‑ ‑a ‑dhë bhë ‑a 'dhö.

25 Dhemɛdë ‑nu, mɛ 'ö ‑dhö, ‑yö ö bɔɔ ‑dhɔ kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Klito ‑yö ö ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑dhɔ ꞊kaa' 'ö ö ‑de nu ‑a ‑wun 'gü bhë ‑a 'dhö! 26 ‑Ya ‑kë 'dhö kö ‑kë ‑Zlan ‑bha 'ka ‑sü bhë ‑yaan ‑an ‑ma 'kun ‑an kë 'ö‑ wo 'slööslö ‑bɔ yiö ‑sü waa‑ ‑an ꞊daan'‑ 'ö‑ wo ‑Zlan ‑wo 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü. 27 ‑Yö kë 'dhö kö ‑yö ö ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü bhë ‑a ‑zɔn ö ‑de wö 'dhiö ö ‑bha ‑kë ‑së ‑sü, 'ö pë pin gbɛ 'yaa‑ ‑bha, 'ö 'yaa ꞊yuuyu 'kou ‑sü 'ka, 'ö ꞊zaadhɛ gbɛ 'yaa‑ ‑bha, 'ö 'slööslö ꞊zian' ‑a 'gü. 28 Dhegɔn ‑nu ꞊dua' ‑mü kö ‑waan wo bɔɔ ‑nu ‑dhɔ kë ꞊nɛ ‑kɔ 'wo wo ‑de bun ‑dhɔ ꞊kaa' ‑a 'dhö. Mɛ 'ö ꞊ya ö bɔɔ ‑dhɔ kë kö ꞊ya ö ‑de ‑dhɔ kë. 29 A‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ mɛ gbɛ 'yaa ö ‑de bun ‑san zë; pë 'ö‑ ‑kë 'ö tɔɔ ‑a 'dhi gba 'ö‑ wo, 'ö ö ‑zo ‑kë ‑a 'piö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Klito ‑ya ꞊kaa' ö ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑gɔ bhë ‑a 'dhö. 30 Bhii 'ö tɔɔ ‑a bun dɔ ‑nu 'ö 'kwa‑ 'ka bhë kwa do ‑a 'gü. 31 Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'ö ꞊nɛ: ‑A ‑wun 'gü gɔɔn‑ ‑dho kan ö dë waa‑ ö dhe ‑an ‑bha, 'ö waa‑ ö bɔɔ 'wo ‑to wo 'ko ꞊bhaa; 'ö ‑dhɛ 'wo‑ ‑bha ꞊plɛ 'wo ‑kë zlöö ꞊nɛ mɛ ‑lü dosɛn 'dhö. 32 ‑Yö pë 'ö‑ 'gü ‑wun 'dho ꞊va ‑a 'ka. N ‑zo 'piö pë 'a‑ yö ‑a 'gü 'ö tɔɔ ‑ya ‑zɔn Klito waa‑ ö ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑an 'ka. 33 'Kɛɛ ‑yö 'wun ꞊zuan' 'ö ‑zɔn ‑sü 'ka ka ‑dhë ‑a 'ka. Pë dho kë 'ö tɔɔ dhegɔn ‑yö ö bɔɔ ‑dhɔ kë ꞊nɛ ö ‑de 'dhö; 'go mü dhebɔ ‑de 'pö 'ö ‑dhö, ‑yö ö ꞊gɔn ꞊bhlë ‑ya.

6

'Në ‑nu waa‑ wo ‑mɛ ‑nu

1 'Në ‑nu, ‑yö ka ꞊dua' 'ka Dëmɛ wö 'dhiö kö 'ka ka 'kpɔmɛ ‑nu ꞊bhlë ‑ya, bhii ‑a ‑kë 'dhö ‑sü ‑yö kpengdhö. 2 Bhii tɔng 'ö ‑kë ‑bhö ü dë waa‑ ü dhe ‑an ꞊bhlë ‑ya 'ka bhë ꞊nɛ 'ö‑ 'piö ‑pë 'ö pë 'tɔ 'go ‑wo do 'ka 'ö‑ pö: 3 ‑Yö kë 'dhö kö ꞊zuögludhi ‑yö kë ü ‑gɔ, 'go mü kö 'ü ‑tosiadhe kë ꞊glɔɔsü 'kpongtaa.

4 'Në dë ‑nu, ka ‑de 'pö, kö ꞊kun 'ka ka ‑bha 'në ‑nu kun ya 'ö 'wo dɔ ka ‑gɔ 'yënng. 'Kɛɛ ‑ka ‑an ‑to ‑an ꞊daan' ‑sü 'ka 'wundɔdhe 'ö Dëmɛ 'gü ꞊zian' ‑a 'ka!

꞊Nua ‑nu waa‑ wo ‑gɔmɛ ‑nu

5 ꞊Nua ‑nu, ‑ka ka ‑gɔmɛ ‑nu ꞊bhlë ‑ya ‑suö ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ka ꞊zuö' ‑së 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ka dhoë kaa Klito ‑dhë ‑a 'dhö. 6 Kö ꞊kun 'ka ‑an 'yan 'dhiö ‑yuö ‑kë kö ‑yaan ‑zɔn ‑an ‑dhë ꞊nɛ ka këwun ꞊yö ‑së; 'kɛɛ ‑ka 'wun ‑nu 'ö ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'ka ꞊zian' ‑an kë ka ꞊zuöga 'plɛ 'ka ꞊nɛ Klito ‑bha 'gan ‑nu yuö kë ‑kɔ 'dhö. 7 ‑Ka ka ‑bha 'gandhɛ ‑yuö kë ka ꞊zuöga ‑së 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'wo yuö ‑kë ‑a ‑bha 'kpa Dëmɛ ‑dhë ‑a 'dhö; bhii kaa‑ kë mɛ ‑nu ‑de 'sloo ‑dhë! 8 Ka ‑zo ‑yö ‑büö ꞊nɛ, mɛ 'ü 'gan 'ka oo, 'iin 'ö ‑potaasü 'dhö ü ‑gɔ oo, pë 'ö Dëmɛ ‑ya ‑ya ü ꞊tian', ü ‑dho ‑a yö, ü këyuö ‑sɛɛbɔ ‑nu 'ü 'dhoë‑ ‑an kë bhë ‑a ‑wun 'gü.

9 ‑Gɔmɛ ‑nu, ka ‑de 'pö, ka 'ta 'sü ‑kɔ ‑yö kë ‑së kaa‑ ꞊nua ‑nu 'ka; ‑kaa kë 'slë 'ka kö ꞊kun 'ka ‑wo yaa pö ‑an ‑dhë; ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ‑an ‑gɔmɛ waa‑ ka ‑gɔmɛ ‑yö do dhang‑ ‑nu 'gü; 'ö ‑ziö 'ko ‑ta dhe gbɛ 'yaa ‑dhö ‑a wö 'dhiö.

‑Zlan ‑bha 'në ‑bha 'ko ꞊zaa' ꞊kwɛɛ‑ ‑nu

10 'Wun ‑kaanta 'a dho ‑a ꞊blɛɛ' ka ‑dhë 'ö tɔɔ kaa‑ Dëmɛ ‑nu, ka ‑bha ‑kë do ‑sü 'gü, ‑ka ꞊faan' 'sü ‑a ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊va bhë ‑a 'gü! 11 ‑Ka ‑piö 'saadhö 'ö ‑Zlan 'dhoë‑ nu ‑na ka ‑dhë bhë ‑an 'sü, ‑yö kë 'dhö kö 'ka dɔ gɛnngdhö dü ‑bha ‑gleng ‑nu ‑gɔ! 12 Bhii 'ko 'kwa 'dhoë‑ zë bhë, kwa 'ka 'dho ‑a zë mɛ 'bhee‑ ‑nu 'ka; 'kɛɛ ‑yö ‑dho zë ꞊zian' ‑zuu yaa ‑nu ‑bha 'piigbeedhɛ ‑nu 'wo 'dhung‑ ‑ta, ‑wogbiindhɛ ‑nu, ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü waa‑ wo ‑gɔmɛ ‑nu 'wo ‑dhɛtiidhɛ 'gü 'kpongtaa ‑an 'ka. 13 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö ‑ka ka ‑kɔ kë ‑Zlan ‑bha 'ko ꞊zaa' ‑piö ‑nu ‑bha! ‑Yö kë 'dhö kö 'kaan‑ dɔ ka yaagümɛ ‑gɔ 'yënng yi 'gbee‑ 'ka; bhii ka ‑dho dɔ gɛnngdhö 'to 'ka 'dhoë‑ wo ‑a 'gbee‑ 'ka ‑a ‑ta bhë ‑a ‑wun 'gü.

14 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö ‑ka ‑ya ka 'yaan; ‑ka ka 'dhu: 'Wun gia‑ ‑yö kë ka 'gü ꞊nɛ ‑du kwi 'dhö, 'ka‑ ‑klu ka vɛɛdhö, ‑kë kpengdhö ‑sü ‑yö kë ka ‑gɔ ꞊nɛ ‑glu gɔn ‑piö ‑da ‑sɔ 'në 'dhö! 15 Ka ‑bha ‑kë ꞊naazë ‑sü, ꞊zuöwaannu ‑wuntaɔsë 'ö bhë ‑a ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë ‑sü 'gü ‑yö kë ꞊nɛ ‑sakpa ‑nu 'dhö ka ‑gɛn ‑nu ‑bha! 16 ‑Zo yö ‑sü ‑yö kë ka ‑gɔ ‑kplawo ꞊nɛ ‑gluë 'dhaa‑ 'ö dho ka dha këpëyaamɛ ‑bha 'dü ‑nu 'ö 'siö 'dho ‑a ‑bha ‑a ‑gɔ ‑a 'ka. 17 ‑Ka dhasü ‑wun 'kun 'gbee‑ 'ka ꞊nɛ ‑gluë ‑piö ꞊gblaa' 'dhö ka tuö; 'ka ka ‑kɔ kë ‑Zlan ‑wo 'ö ‑Zuu 'slööslö 'dho ‑a dɔ ‑na ka 'dhi bhë ‑a ‑bha ꞊nɛ ‑dhaa 'dhö. 18 'Wun ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑ka ‑an kë ꞊bhɛa' ‑sü 'gü ‑a ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ ‑sü 'ka kö ‑yö nu ka ‑dhë; ‑Zuu 'slööslö ‑yö 'dhiö 'sü ka 'ka, 'ka ꞊bhɛa'‑ 'töng 'saadhö 'ö ꞊gbëü ka ‑ta ‑an 'gü! ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, ‑ka kë 'yënngsiömɛ ‑nu 'wo ‑to wo ‑wo 'gü ‑mɛ 'ka ‑an 'ka! ‑Ka ꞊bhɛa'‑ ‑Zlan ‑bha 'sɛgɔgümɛ ‑nu 'slööslö 'saadhö ‑wun 'gü! 19 ‑Ka ꞊bhɛa'‑ n ‑wun 'gü 'pö, ‑yö kë 'dhö kö ꞊ya kë ꞊nɛ a 'dhoë‑ 'wun ꞊blɛɛ'‑ kö ‑Zlan ‑yö 'wun kpengdhö dɔ n 'dhi, 'iin kö 'aan‑ 'wun 'ö ‑bin ‑sü 'ka 'wuntaɔsë 'gü bhë ‑a yö sia‑ ‑an ‑dhë ‑zogbandhe 'ka kö ‑waan dɔ 'wun giagia 'ka. 20 'Wuntaɔsë 'ö bhë, a‑ bɔmɛ 'ka, 'kö ‑kë ꞊nɛ a ‑kë ‑kanso 'gü 'dhee; ‑ka ꞊bhɛa'‑ n ‑wun 'gü kö 'a 'wun ‑nu ꞊blɛɛ'‑ ‑zogbandhe 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'a dho ‑a kaa bhë ‑a 'dhö.

꞊Wekadhe ‑kaanta

21 'Wun ‑nu 'wo ‑gban n ‑ma bhë kwa dheglu ‑dhɔ kë ‑sü ‑zë Tisikö 'ö ‑to ‑wo 'gü ‑mɛ 'ka Dëmɛ ‑bha yuö ‑nu 'gü bhë, ꞊ya nu 'ma, ‑yö ‑dho ‑a 'plɛ ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë. 22 A‑ ‑bɔ ka ‑dhë kö 'wun ‑nu 'wo yi ‑bha ‑tosiadhe 'gü 'nö kö 'kaan‑ ‑an dɔ, kö ‑yaan ka ꞊faan' 'më.

23 Kö kwa Dë ‑Zlan waa‑ kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑wo ꞊zuöyagluu, ‑dhɔ waa‑ ‑zo yö ‑sü nu dhegluzë ‑nu 'saadhö ‑an ‑dhë. 24 'Go mü ‑Zlan ‑bha 'glusë ‑yö kë mɛ ‑nu 'saadhö 'wo‑ ‑dhɔ ‑kë Dëmɛ Yesu Klito 'ka ‑dhɔ 'ö 'yaa yën ‑a 'gü ‑an ‑dhë!

Filipö

1

2

3

4

'Sëëdhɛ 'ö Pɔlö ‑ya bɔ

Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo

Filipö

plöö ‑an ‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

1 Ma Pɔlö, 'ö yië‑ Timote 'yi ‑kë Yesu Klito ‑bha yuökëmɛ 'ka bhë, 'ö 'sëëdhɛ ꞊nɛ 'yi‑ bɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'saadhö 'ka Filipö plöö, 'ka ‑klu ‑sü 'ka Yesu Klito ‑bha bhë ka ‑dhë. Yi‑ ‑bɔ 'pö mɛ 'ka ‑kë ‑Zlan ‑bha yuökëmɛ ꞊va ‑nu 'ka waa‑ ‑zo ‑kë ‑Zlan ‑bha 'kɔ 'piö ‑mɛ ‑nu 'ka ka ‑dhë. 2 ‑Zlan 'ö kwa Dë 'ka, waa‑ kwa ꞊kɔɔnmɛ Yesu Klito, ‑wo 'glusë kë ka 'ka, ‑wo ꞊zuöyagluu nu ka ‑dhë!

Pɔlö ‑bha ꞊bhɛa'‑ 'ö‑ wo ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo Filipö plöö ‑an ‑wun 'gü bhë 'ö ꞊nɛ

3-5 'Ma n ‑zo 'ta, ‑nu mɛ ‑dhë ‑kɔ ꞊suu'‑ 'ö 'kaa‑ wo n ‑dhë ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü 'ö goë ‑a zü dɔ ‑sü ‑bha 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha bhë ‑a ‑wun 'gü, a ‑Zlan zuö ‑pö. ꞊Ya kë a ꞊bhɛa' ‑na ka 'saadhö ka ‑wun 'gü, a‑ ‑wo ꞊zuögludhi 'ka. 6 A‑ ꞊dɔa' gia‑ 'ka ꞊nɛ, ‑Zlan 'ö yuö ‑së zü dɔ ka ꞊zuö' 'gü bhë, ‑yö ‑dho dhoë 'dhiö ‑kplawo, ‑yaan ‑a 'dhiö 'to Yesu Klito ‑bha ‑yɛ 'zü ‑yi 'ka.

7 ꞊Yö ‑së 'ka kö ‑zotadhe ꞊suu'‑ 'ö bhë ‑yö kë n ‑gɔ, ka 'saadhö ka buëndhö. Bhii ka ‑dhɔ ‑yö n ‑kë ꞊duö. 'Ö tɔɔ 'glusë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë n 'ka bhë, ꞊yaa‑ kë mɛ 'plɛ kwa 'ka. ꞊Dhɛ 'ö waa n ‑da ‑kanso 'gü ꞊kun, a ‑Zlan ‑wo ‑ta ‑za ‑dɔ kö 'aan‑ ‑zɔn mɛ ‑nu ‑dhë ꞊nɛ ‑Zlan ‑wo ‑yö 'wun gia‑ 'ka. ‑A ‑bha 'glusë bhë, ‑ya ‑kë kwa 'ka ‑kplawo, 'ö dho 'ö yöë ma ‑kë ‑kanso 'gü ‑sü 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha. 8 ‑Dhɔ 'ö go Yesu Klito 'piö ‑a ‑wun 'gü, ka 'plɛ, ka ‑wun ‑yö n ‑gɔ 'gbee‑ ꞊duö. ‑Zlan ‑ya ꞊dɔa' ꞊nɛ 'ma‑ pö 'dhö kö 'wun gia‑ ꞊nɛ 'a‑ ꞊blɛɛ.

9 Ma ꞊bhɛa' ‑wo 'ö ‑Zlan ‑dhë ka ‑wun 'gü 'yö ꞊nɛ: A‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ kö ‑Zlan ‑dhɔ waa‑ mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑dhɔ 'ö ka 'gü bhë ‑yö ꞊kpɛa'‑, ‑yö 'dho 'dhiö ‑kplawo, 'wun ‑nu 'wo kpengdhö ‑an dɔ ‑sü, waa‑ ‑an ‑gɛn ‑ma kpinngdhö ‑sü 'ka. 10 ‑Yö kë 'dhö kö 'kaan‑ 'wun ‑së waa‑ 'wun yaa ‑an dɔ kö 'kaan‑ ‑a ‑së ‑zë kë. ‑Yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ dho 'wun yaa yö ka ‑bha, Klito ‑bha nu ‑yi 'ka. 11 ꞊Ya kë 'pö, 'wun kpengdhö kë ‑sü 'ö go Yesu Klito 'piö ‑yö ‑dho kë ka ‑bha ‑tosiadhe 'gü; kö ka këwun ‑nu 'wo bhë, mɛ ‑nu ꞊wa ‑kpën ‑a ‑bha, ‑waan ‑Zlan 'tɔ kë ꞊va. 'Go mü 'zü ‑waan 'dhuë‑ 'kpɔ ‑a 'tɔ ‑bha.

Yesu 'ö tɔɔ ‑kë ‑a 'gü ‑sü

12 N dhegluzë ‑nu, a‑ 'piö kö 'ka‑ dɔa ꞊nɛ, 'wun 'gbee‑ ‑nu 'wo ‑kë n 'ka bhë yaa ‑Zlan ‑wo ꞊gbaannu 'kɛɛ ‑a kë 'ö‑ wo 'ö dho 'dhiö ꞊zian'. 13 ‑Kɔ bhë ‑a 'ka, 'ö 'yan ‑to ‑gludë ‑bha 'kɔ ‑bha ‑mɛ ‑nu 'wo zö waa‑ mɛ ‑dhɛ ‑nu 'wo to 'pö 'wo‑ ꞊tɛi' dɔa ꞊nɛ yuö 'a‑ kë ‑na Klito ‑dhë bhë ‑a ‑wun ꞊nɛ 'wo n ‑da ‑a ‑dhë ‑kanso 'gü bhë. 14 N ‑ma ‑kë ‑kanso 'gü ‑sü bhë, ‑ya ‑kë 'ö dhegluzë ‑nu ꞊plëëzë 'ö 'wo ‑klu ‑sü 'ka kwa Dëmɛ ‑bha 'ö ‑an ‑zo ‑yö ‑gban; 'ö 'wo ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ ꞊faan' 'ka mɛ ‑nu ‑dhë.

15-17 ꞊Ii‑, ‑yö 'dhö! Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo Klito ‑wun ‑blɛɛ ꞊gluɛng' 'ka n buëndhö, ‑yö kë 'dhö kö ‑wo mɛ ‑nu dɔ ‑gbɔudhö. Bhii 'waa Klito ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ꞊zuö' 'puu 'ka; ‑wa ‑kë pë ‑ta ꞊kɔɔ' ‑sü 'ka ꞊zian'. N ‑ma ‑kë ‑kanso 'gü ‑sü bhë ‑yö ‑kë ‑an ‑zo 'piö ꞊nɛ 'wa‑ kë 'dhö kö 'wa ma 'klobhɔdhe ꞊taɔ' kë. Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo wo ‑bha Klito ‑wun ‑blɛɛ wo ꞊zuö' 'puu 'ka. Bhii ‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ ‑wo n ‑dhɔ ‑kë 'ö 'wo‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ ‑Zlan ꞊ya yuö 'ö ‑kë ö ‑wo ‑ta ‑ko zë ‑sü 'ka bhë ꞊yaa‑ nu n ‑dhë.

18 'Kɛɛ pë ‑nu 'wo 'dhö bhë 'waa n 'gü pë gbɛ 'ka. 'Kö ‑kë ꞊nɛ ‑wa ‑kë wo ꞊zuö' 'puu ‑bha oo waa‑ kë ‑a ‑bha oo, n 'gludhi ‑sü ‑mü; 'ö ma ꞊zuögludhi bhë 'ö dho dho 'dhiö ‑kplawo, 'ö tɔɔ Klito ‑wun ‑yö ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü ‑kplawo. 19 Bhii a‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ, 'wun ‑nu 'wo bhë ‑an 'dhiötodhɛ ‑yö ‑dho kë ‑së n ‑ma 'ka, ka ‑bha ‑bhɛa n ‑wun 'gü ‑sü waa‑ Yesu Klito ‑bha ‑Zuu ‑bha ‑dɔ n ‑gban ‑gɔ ‑sü ‑wun 'gü. 20 Bhii a‑ ‑dɔ gia‑ 'ka ꞊nɛ, n ꞊dua' 'yaa ‑mü kö 'aan‑ kë ꞊nɛ mɛ 'ö lë‑ dho 'kpɔ ‑a ‑ta ‑a 'dhö. Pë 'ö dho kë zlöö ‑kplawo 'ö tɔɔ: ‑Zo ‑gban ‑sü 'yö dho kë n ‑gɔ kö 'aan‑ Klito ‑bha ‑kë ꞊va ‑sü 'tɔ bhɔ n ꞊zuö' 'plɛ 'ka ma ga ‑sü 'iin ma ‑këdhösü ‑an 'gü. 21 Bhii n ‑ma 'ka, ‑këdhösü 'ö tɔɔ Klito, ga ‑sü 'ö tɔɔ n ꞊truën.

22 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ma 'to ꞊kun 'sia‑ zö, a ‑dho yuö ‑së kë; 'ö ꞊ya kë 'zü ꞊nɛ 'ma ga, a ‑dho n ꞊truën yö ‑Zlan 'piö. 'Wun ꞊plɛ 'wo bhë ‑wo n 'gan ‑na zian ꞊plɛ 'ka, 23 'ma dɔ ‑a 'gü ‑gbɔudhö. 'Kɛɛ 'ma ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü 'sengdhö, ‑yö ‑dho kë ‑së kö 'aan‑ 'go 'kpongtaa kö 'aan‑ kë ‑a 'gü Klito 'piö. 24 'Kɛɛ ka ‑wun 'gü ꞊yö ‑së ꞊duö kö 'a ‑tosiadhe kë ka 'piö 'a dho ‑a 'ka 'dhiö.

25 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ a‑ ꞊dua' 'dhö gia‑ wo, 'ö 'go mü 'a‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ a ‑dho dho ma ‑tosiadhe kë ‑sü 'ka 'dhiö, a ‑dho kë ka 'saadhö ka 'piö kö 'aan‑ nu ka ‑dhë, kö ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑yaan kë ꞊va kö ka ‑bha 'gludhi ‑yaan 'dho 'dhiö.

26 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ma kë ‑dëüwo 'zü ka 'piö, ka ‑dho kë 'gɔugɔ 'zü ꞊duö n ‑wun 'gü Yesu Klito 'gü.

27 'Wun ‑nu 'wo 'dhö 'töüdhö bhë, ‑a ‑dhɛ 'ö 'gianzë 'ö tɔɔ kö ka ꞊sɔɔn ‑yö kë ‑së ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Klito ‑bha 'wuntaɔsë ‑ya ꞊blɛɛ ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö. ꞊Ya kë 'dhö, 'kö ‑kë ꞊nɛ a ‑nu ka 'piö oo, n 'ka nu oo, a‑ 'piö kö 'a‑ ma ꞊nɛ ka dɔ ‑sü 'ka kpinngdhö, 'ö ka ‑bha ‑zotadhe 'dhö do, 'ö ka ꞊zuö' ꞊ya kë do ‑zotëndhe 'ö ‑Zlan ‑ya nu 'ö bɔ ‑a 'ka 'wuntaɔsë ‑ta ‑a 'gü. ꞊Ya kë 'dhö kö 'kaan‑ ‑a ‑ta ‑ko zë 'wuntaɔsë yaagümɛ ‑nu 'ka.

28 Kö ꞊kun 'ka ‑suö mɛ ‑nu 'wo ka yaagümɛ ‑nu 'ka ‑Zlan ‑wo ‑wun 'gü bhë ‑an ‑dhë pë gbɛ ‑wun 'gü 'gbɛɛdhö! Bhii ꞊ya kë 'dhö, ‑yö ‑dho kë ‑an ‑bha ꞊duakëpë 'ka, yö ꞊nɛ 'yö dho ‑a ‑zɔn ‑an ‑dhë ꞊nɛ ‑Zlan ‑dho ‑an 'gü ꞊siö'‑, 'iin kö ‑waan ‑a ꞊dua' 'zü ꞊nɛ, ka ‑dho dha. 'Wun ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑go ‑Zlan 'piö. 29 Bhii ‑Zlan ꞊ya 'glusë kë ka 'ka; 'ka Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 'Ö 'glusë do 'ö bhë 'ö‑ ‑kë 'zü 'ö ka 'klo ‑yö bhɔ Klito 'tɔ ‑wun 'gü. 30 Zlöö ꞊nɛ bhë 'ka nu n ‑dhë kö 'kwaan‑ ‑glu gɔn ‑Zlan yaagümɛ ‑nu 'ka. ‑Glu do 'ö 'ka n yö kö a‑ gɔn ‑na 'dhiö ‑be, 'ö 'ka‑ dɔa ꞊nɛ a 'dho ‑na ‑a 'ka 'dhiö ‑kplawo bhë, yö ‑mü.

2

Klito ‑bha ö ‑de ꞊yɔɔn sia‑ ‑sü waa‑ ‑a ‑gɔ ‑bha ꞊luu' ‑sü

1 'Go ka ‑bha ‑klu Klito ‑bha ‑yi ‑bha 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha, Klito ‑yö ka ꞊faan' ‑më, 'ö‑ ‑bha ‑dhɔ bhë 'ö ka 'yënng ꞊dhuë'. 'Go mü 'zü 'ö 'ka ‑klu ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha ‑Zuu 'slööslö ‑bha. 'Ö 'ka‑ ‑dhɔ ‑kë ka 'kuë 'ö 'ka ka 'ko ‑nu 'yena ‑yö wo.

2 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, a‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ, kö 'ka n ꞊zuö' 'glu dhi ö 'plɛ 'ka, ka ‑wo ‑kë do ‑sü, ka ‑bha ‑dhɔ ‑kë 'kuë ‑sü, ka ‑bha ꞊zuö' ‑kë do ‑sü waa‑ ka ‑bha ‑zotadhe ‑kë do ‑sü ‑an 'plɛ 'ka. 3 Kö ꞊kun 'ka pë gbɛ ‑kë pë ‑ta ꞊kɔɔ' ‑sü waa‑ ‑de ‑sü ꞊va ‑sü ‑an 'ka! ‑Ka ka ‑de 'sü 'tee ka 'ko ‑nu ‑dhë! Mɛ 'ö ‑dhö ‑yö mɛ 'wo to ‑yö ‑an 'sü 'gianzë ö ‑de ‑bha! 4 Kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö ö ‑de 'sloo ö ꞊truën ꞊mɛɛ, 'kɛɛ ‑ka ka ‑zo 'ta 'pö, mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑wun 'gü!

5 Ka ‑bha 'wun kë ‑kɔ ‑nu 'ö do do 'ka ka 'ko 'piö, ‑yö bhɔ Yesu Klito ‑bha 'wun kë ‑kɔ ‑bha, 'ö tɔɔ: 6 Kö ‑yaan ꞊tun nu ‑sü ‑bha 'kpongtaa, ‑kɔ do 'ö ‑Zlan 'dhoë‑ 'ka bhë ꞊nɛ 'ö‑ 'ka 'pö. 'Kɛɛ yaa‑ ꞊mɛɛ' kö waa‑ ‑Zlan 'wo ‑mɔ wo 'kuë. 7 Pë 'ö‑ ‑kë ꞊zian' 'ö tɔɔ: ‑Yö ö ‑kwaa ö ‑bha pë ‑nu 'plɛ ‑wun ‑zü, 'ö ö ‑de ‑kë ꞊nua 'ka. 'Go mü 'zü 'ö ö ‑de ‑kë ꞊nɛ mɛ 'bhee‑ 'dhö. ‑A ‑bha ‑kë mɛ 'bhee‑ 'ka ‑sü bhë, 8 ‑yö ‑we ‑a ‑bha 'ö ö ‑de ꞊yɔɔn sia‑, 'ö ‑kë 'wun ‑ma ‑Zlan ‑ta ‑mɛ 'ka ö këwun 'saadhö 'gü, 'ö ‑we ‑a ‑bha kö mɛ ‑nu ‑waan zë. Ga 'ö‑ wo 'dhö bhë yaa kë ga 'kpaan 'ka 'kɛɛ ‑yö ‑kë ‑ga ‑gaatalü ‑bha ‑sü 'ö ga lëzë 'ka bhë ‑a 'ka. 9 Pë 'ö ‑kë 'ö ‑Zlan ‑ya bho ga 'gü 'ö‑ ꞊luu dhang‑ 'gü, 'ö‑ ‑ya 'gɔ ‑gbloo 'gü 'ö‑ gbaa 'tɔ 'ö 'gianzë 'ö ꞊zië' 'tɔ 'plɛ ‑ta ‑a 'ka bhë 'ö bhë. 10 ꞊Ya kë 'dhö kö 'të ‑pë 'saadhö 'wo dhang‑ ‑nu 'gü, 'wo 'sɛ ‑ta, 'wo 'sɛ ꞊löö, kö ‑wo wo ‑gɔ ꞊yɔɔ'‑ Yesu 'dhiö ‑a ꞊bhlë 'kpɔ ‑sü 'ka, 11 kö ‑an 'plɛ ‑waan pö ‑a Dë ‑Zlan 'tɔ bhɔ ‑sü 'ka, ‑dhɛ 'saadhö ‑a 'gü ꞊nɛ: Yi ꞊kɔɔnmɛ 'ö tɔɔ Yesu Klito.

‑Ka kë 'kpongtaamɛ ‑nu ‑bha ‑dhɛpuudhɛ 'ka

12 N dhegluzë ‑nu, ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ka 'wun ‑ma ‑Zlan ‑ta ‑kplawo bhë, kö ka ‑bha dhasü bhë, ‑kaa 'gü ‑yuö kë ‑süë ‑Zlan ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛ pë 'wo‑ pö ‑a ‑bha a ka 'piö ma ‑a 'dhö; ‑a ‑de ‑yö ziö mü 'kö ‑kë ꞊nɛ 'maa 'ma 'dhee.

13 Bhii ‑Zlan ‑yö yuö ‑kë ‑kplawo ka ꞊zuö' 'gü. Yuö 'ö 'dhö bhë 'ö tɔɔ ‑a ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun ‑nu kë ‑sü bhë ‑a ‑dhɔ ‑da ka 'gü ‑sü waa‑ ꞊faan' nu ka ‑dhë ‑sü kö ka ‑kɔ ‑yaan ‑mɔ 'wun ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑an kë ‑sü ‑bha.

14 Kö ꞊kun 'ka 'wun gbɛ ‑kë ‑wokpɔdhe waa‑ ꞊zuötozlöödhe ‑an 'ka! 15 ‑Yö kë 'dhö, 'kaan‑ kë ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu 'wo kpengdhö 'ö 'wun ꞊zaa' ‑sü gbɛ 'yaa ‑an ‑bha, 'ö ꞊sɔɔn yaa gbɛ 'yaa ‑an ꞊zuö' 'piö ‑an 'ka. ‑Tosiadhe ‑së 'ö 'dhö bhë, ka ‑dho ‑a kë mɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa ꞊dɛɛ ‑yi ꞊nɛ ‑a 'gü 'ö 'waa kpengdhö 'ö 'wo këpëyaamɛ ‑nu 'ka ‑an ziën. ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka 'ö 'ka dho ‑dhɛ po këpëyaamɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ziën ꞊nɛ 'gbia ‑nu ‑bha ‑dhɛ 'po ‑sü 'ö ‑dhɛtiidhɛ 'gü ‑a 'dhö, 16 ‑wo 'ö ꞊toëpö ‑kë ‑a 'gü ‑sü nu mɛ ‑nu ‑dhë bhë ‑a ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü 'ka. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ, 'ka‑ kë 'dhö, a ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'aan‑ kë 'gɔugɔ ka ‑wun 'gü Klito ‑bha nu ‑yi 'ka. Bhii kö ꞊yaa‑ ‑zɔn n ‑dhë ꞊nɛ n ‑ma yuö ‑nu waa‑ ꞊saan' ‑nu 'a‑ wo ka 'piö bhë waa 'to 'kpaan.

17 Ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ꞊tɛi' ‑yö kë ꞊nɛ sla‑ ‑bho ‑Zlan ‑dhë ‑sü 'dhö. 'Ö ‑de 'ö ‑kë ꞊nɛ a ‑to ‑kanso 'gü 'ö 'wo n zë, 'yaa n 'gü pë gbɛ 'ka. N ‑ma ga ‑sü 'ö bhë ‑yö ‑dho kë ka ‑bha sla‑ 'yoo ‑bho sia‑ ‑pë 'ka. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ, ‑kɔ 'ö 'a‑ ꞊blɛɛ ‑a 'ka bhë ꞊ya kë ‑a 'ka 'dhö, n ꞊zuö' 'glu ‑dho dhi ‑a ‑wun 'gü. 'Ö kwa 'plɛ 'kwa dho n ‑ma ꞊zuögludhi bhë ‑a kë kwa 'ko ꞊bhaa. 18 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka 'pö, ka ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi kö 'kaan‑ kpa n ‑ma 'kwaan‑ ‑a kë kwa 'ko ꞊bhaa.

Pɔlö ‑bha naɔ ‑wun 'ö ‑gban Timote waa‑ Epafloditö ‑an ‑bha, ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü

19 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ kwa Dëmɛ Yesu ꞊ya 'we ‑a ‑bha, a ‑dho Timote bɔ ka 'piö, dɔ 'ö 'kwa‑ wo ꞊nɛ ‑a 'gü, kö ‑a ‑bha ‑yɛ 'zü ‑sü 'ka, n ꞊faan' ‑yaan 'më, 'wuntaɔsë 'ö dho goë ka 'piö bhë ‑a ‑wun 'gü. 20 Yö dosɛn 'kpaan ꞊nɛ 'ö ꞊ya kë 'ö nu n ‑dhë, yuö 'a‑ kë ‑na kwa Dëmɛ Yesu ‑dhë bhë ‑a 'gü. 'Go mü 'zü 'ö ‑ya ka ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta giagiawo. 21 Mɛ ‑nu 'ö 'wo to 'waa wo ‑zo 'ta pë ‑nu 'ö 'wo dho Yesu Klito 'gbloo 'piö ‑an ‑wun 'gü, 'kɛɛ ‑an ‑de ‑bha pë ‑nu dosɛn ꞊nɛ 'ö 'wo wo ‑zo ‑ta ‑an ‑wun 'gü. 22 Timote ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü 'ö ö ‑de ‑zɔn ‑a 'ka bhë, ka gia‑ ‑de, 'ka‑ ꞊tɛi' dɔ. Bhii ‑yö ‑nu n ‑dhë, yuö 'ö ‑kë 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka mɛ ‑nu ‑dhë bhë ‑a 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'në waa‑ ö dë 'wo yuö kë ‑na ‑a 'ka wo 'kuë‑ bhë ‑a 'dhö. 23 ꞊Ya kë ꞊nɛ pë 'ö dho kë n 'ka ‑kanso 'gü zö, 'ma ‑dhɛ yö ‑a 'gü, a ‑dho to mü 'a‑ bɔ ka ‑dhë. 24 ‑Yö n 'gü ꞊nɛ kwa Dëmɛ dho ‑a kë kö 'aan‑ nu ‑wo ꞊dhia ka 'piö, dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ ‑a 'gü.

25 Kwa dheglu Epafloditö 'ö 'ka‑ bɔ n 'piö 'ö nu n ‑dhë ‑Zlan ‑bha yuö waa‑ ‑a ‑bha ‑glu gɔn ‑sü 'gü, 'ö pë 'ö n ‑ma ‑wun ‑yö yö ‑a ‑bha, 'ka‑ dɔ ‑a ‑gɔ 'ö nuë n ꞊dhia bhë, a‑ ‑yö ‑së kö 'aan‑ ‑a bɔ ka 'piö 'zü. 26 ‑A ma 'ö‑ wo ꞊nɛ, ka ‑da 'yena 'gü ö ‑bha 'yua ‑wun 'gü bhë, ‑a ꞊zuö' ‑yö ‑to zlöö; ‑a 'siö ‑de ‑yö kpa ‑na ‑a ‑ta kö ‑yaan nu ka 'saadhö ka 'piö kö ‑yaan ka ꞊zuö' wɔ sia‑. 27 'Yua ‑ya ‑kë 'dhö! 'Ö ꞊töng ga ‑sü 'ka ꞊klöö'. 'Kɛɛ ‑Zlan ‑ya 'yena ‑yö, 'ö‑ dha 'yua bhë ‑a ‑gɔ. Ma ‑de 'pö, ‑Zlan ‑yö n 'yena ‑yö ‑a ‑bha 'yua bhë ‑a 'gü. Bhii 'ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ, ‑yö ‑kë ‑a ‑bha ‑dhɛkpaɔyi 'dhiötoyi 'ka ‑be, ‑a 'wun bhë ‑yö ‑dho n ‑ma 'yena ꞊taɔ' kë. 'Kɛɛ ‑Zlan yaa 'we ‑a ‑bha kö 'wun 'ö 'dhö ‑yaan kë n 'ka. 28 'Wun ‑nu 'wo 'dhö 'töüdhö bhë ‑a ‑wun 'gü, 'siö ‑yö kpa ‑na n ‑ta kö 'aan‑ ‑a bɔ ka ‑dhë kö 'ka ka 'yan dɔ ‑a ‑bha, kö ka ꞊zuö' 'glu 'yaan‑ dhi ‑dëüwo 'zü, kö ma ‑de 'pö n ꞊zuö' ‑yö ꞊waannu. 29 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö bhë, ꞊ya nu ka 'piö 'ma, ‑kaa ‑nia 'kun ꞊zuögludhi 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'ka dho ka dheglu mɛ ‑nu 'wo kwa Dëmɛ 'gü ‑an ‑nia kuën bhë ‑a 'dhö. Mɛ ‑nu 'ö 'wo ‑kë ꞊nɛ Epafloditö 'dhö bhë, ‑ka ‑an ꞊bhlë ‑ya ꞊va 'ka! 30 Bhii ‑yö ‑yö ga ‑sü 'ka ꞊klöö' Klito ‑bha yuö ‑wun 'gü. 'Ö tɔɔ pë 'ö ka ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'ka‑ kë n ‑dhë bhë, yö ‑zë 'pö, ‑ya ‑kë.

3

'Wun 'ö ‑gban ‑kë kpengdhö ‑kɔ giagia 'ö ‑dhö ‑Zlan wö 'dhiö ‑a ꞊blɛɛ'‑ 'ö Pɔlö ‑ya wo

1 N dhegluzë ‑nu, ka ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi kwa Dëmɛ 'gü! 'Yaa n ‑gɔ 'gügasüzë kö 'wun ‑nu 'ö 'a ‑an ꞊blɛɛ ka ‑dhë 'dhiö ‑be bhë, 'aan‑ bɔ ‑a 'gü 'zü 'sëëdhɛ 'gü, bhii a‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ ‑yö ‑dho ka ‑zo ‑büö kö ‑yö ka ‑ya 'yaan, kö ꞊kun 'ö 'ka dho to mɛ ‑nu ‑püö ‑mɛ ‑nu ‑wo 'piö kö 'kaan‑ ‑püö. 2 ‑Zlan ‑bha yuö ‑kë yaa ‑mɛ ‑nu 'ö 'wo mɛ ‑nu ‑püö ‑na bhë, ‑ka ka ‑de kë ‑an ‑gɔ 'slë 'ka! Bhii ‑yö ‑kë ‑an ‑zo 'piö ꞊nɛ, ‑go 'bɔng ‑sü ꞊nɛ 'ö dho ‑an kë ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu 'ka. 3 'Kɛɛ kwa ꞊nɛ 'ö 'kwa tɔɔ ‑Zlan ‑bha 'në kpinngdhö, 'waa ‑mü? Bhii kwa ‑Zlan ‑gba ‑a ‑bha ‑Zuu ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa'. 'Go mü 'zü 'ö 'kwa Yesu Klito 'tɔ ‑kë ꞊va, pë ‑nu 'ö‑ ‑kë kwa ‑dhë bhë ‑a ‑wun 'gü; 'ö 'kwaa kwa ‑zo yö mɛ 'bhee‑ wɔ ‑kɔ ‑dhë.

4 'Ö ꞊ya kë ‑be ꞊nɛ, ‑zo ‑yö mɛ 'bhee‑ wɔ ‑kɔ ‑bha ‑sü bhë ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan mɛ 'bhee‑ kë ‑Zlan ‑bha 'në 'ka ‑be, kö ma ꞊nɛ 'ö n ‑ma kun ‑be. 5 Bhii 'ö tɔɔ ꞊dhɛ 'a bhɔ, ‑a ‑dhɛkpaɔyi ‑yö ‑kë 'slɛaga, 'ö 'a dho 'bɔn ꞊nɛ ‑kɔ 'ö kwa ‑bha tɔng 'dhö ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö. Izlaɛlö 'në giagia ‑mü n 'ka, 'ö 'a go Bɛnzamɛ ‑gɔ 'gunng 'gü. Eblö 'në giagia ‑mü n 'ka. ‑A ‑dhɛ 'ö ‑gban Zuifö ‑nu wɔ ‑kɔ ‑bha 'ö ‑kë kwa ‑bha tɔng 'ö ‑Zlan ‑ya nu Moizö ‑dhë ‑a 'kun ‑sü 'ka bhë, a‑ 'gü 'gbee‑ 'pö, 'ö tɔɔ Falizi ‑mɛ ‑nu, 'ö 'wo ‑kë tɔng 'ö 'dhö bhë ‑a 'kun ‑sü 'gü kpinngdhö bhë, ‑a mɛ do 'ka. 6 Tɔng 'ö 'dhö bhë, a‑ ‑kun ꞊faan' 'ka, 'ö 'a dhoë 'dhö, 'a Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'klo bhɔ. 'Go mü 'zü, ‑a ‑dhɛ 'ö ‑gban ‑tosiadhe ‑kë kpengdhö ‑sü 'ö tɔng 'gü ꞊zian', mɛ gbɛ 'yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö za dɔ n ‑ma. 7 Pë ‑nu 'wo bhë, a ‑an ‑ga ‑be ꞊nɛ pë 'ö‑ ꞊truën dho ‑kë ‑dhö ‑a 'dhö, 'kɛɛ Klito ‑wun 'gü, 'ma ‑an ‑ga zlöö, ‑wo ‑kë n 'gü ꞊nɛ pë 'flëë 'ö‑ ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö ‑a 'dhö. 8 Pë ‑nu 'ö 'wo 'dhö bhë, wo ‑de 'sloo 'waa ‑mü 'ö 'wo ‑kë n ‑dhë pë 'flëë 'ka; 'kɛɛ pë ‑nu 'saadhö 'ö 'wo n ‑gɔ a ‑an ‑ga ꞊nɛ ‑kɔ do bhë ‑a 'dhö, 'ö tɔɔ n Dëmɛ Yesu Klito dɔ ‑sü ‑yö 'gianzë 'ö ꞊zië' pë 'saadhö 'wo to bhë ‑an ‑ta. Yesu Klito 'ö bhë ‑a ‑wun 'gü, 'yö 'a ‑we ‑a ‑bha 'a n ‑kɔ bho pë 'saadhö ‑wun 'gü, 'ö 'a ‑an ‑ga ꞊nɛ 'dunngtaapë 'dhö, ‑yö kë 'dhö kö Yesu Klito ‑yaan kë n ꞊truën 'ka. 9 A‑ 'piö kö 'aan‑ ‑klu Yesu Klito ‑bha kpinngdhö. 'Maa n ‑zo 'ta gbɔ ꞊nɛ n ‑ma 'wun ‑ma Zuifö ‑nu ‑bha tɔng ‑ta ‑sü ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë 'a ‑kë kpengdhö, 'kɛɛ ‑zo ‑yö Klito ‑bha ‑sü ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë 'ö 'a ‑kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö. ‑Kë kpengdhö ‑sü 'ö bhë ‑yö ‑go ‑Zlan 'piö 'ö ꞊ya kë 'ö‑ nu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑dhë.

10 Pë dosɛn 'kpaan 'ö 'a‑ 'piö 'ö tɔɔ kö 'aan‑ Klito dɔ. 'Go mü 'zü kö 'aan‑ ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ 'ö‑ bho ga 'gü bhë kö 'a‑ dɔ 'pö. A‑ 'piö kö 'aan‑ ‑da ‑a ‑bha ꞊sëëbhodhe 'gü kö 'a kë ꞊nɛ ‑a 'dhö, ‑a ‑bha ga ‑sü 'gü. 11 ꞊Ya kë 'dhö, kö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ma ga, 'aan‑ go ga 'gü bun ꞊suu'‑ 'ö ‑kë Klito ‑gɔ 'ö goë ga 'gü bhë ‑a 'ka.

‑Bla 'sü ‑sü 'ö 'wo dhoë 'ö 'wo ꞊loë' ‑a 'dhiötodhɛ ‑bha

12 N 'ka‑ pö ꞊nɛ ‑bla 'a‑ 'sü ‑na bhë 'ma ‑lo ‑a 'dhiötodhɛ ‑bha, 'iin 'ma kë kpengdhö 'saadhö; 'kɛɛ a‑ ‑pö ꞊zian' ꞊nɛɛ, a 'dho ‑na 'dhiö ‑bla 'sü ‑sü 'ka ‑kplawo; 'a n 'gü dɔ ‑na 'gbee‑ kö 'aan‑ n ꞊saan' yö, bhii Yesu Klito ꞊ya n 'sü ö ‑bha 'ka 'saadhö.

13 N dhegluzë ‑nu, a‑ ‑pö ka ‑dhë 'zü ‑dëüwo ꞊nɛ, 'yaa n ma ‑zotadhe 'gü ꞊nɛ 'ma n ꞊saan' yö 'saadhö 'kɛɛ pë 'a‑ kë ‑na 'ö tɔɔ: Pë ‑nu 'saadhö 'wo n ꞊zlöö bhë, a n ‑zo bho ‑na ‑an 'piö, 'ö 'a n 'gü dɔ ‑na 'gbee‑ kö ‑a ‑dhɛ 'ö n 'dhiö bhë 'aan‑ yö ‑a ‑bha. 14 ‑Kɔ 'ö 'a ‑bla 'sü ‑na ‑a 'ka kö 'aan‑ ‑lo ‑a 'dhiötodhɛ ‑bha kö ꞊saan' 'ö ꞊toëpö ‑këdhösü 'ka dhang‑ 'gü, 'ö ‑Zlan ‑yö bɔa Yesu Klito 'gü 'ö kwa ꞊dhɔɔ kë ‑na ‑a 'ka bhë kö 'aan‑ n ‑ma yö bhë 'ö bhë.

15 Mɛ ‑nu 'ö 'kwa ‑kian ‑Zlan ‑wo 'gü bhë, ꞊yö ‑së kö ‑zotadhe ꞊suu'‑ 'a‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë bhë ‑yö kë kwa ‑gɔ. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ka ziën 'ö ‑zotadhe 'ö bhë 'yaa ‑an ‑gɔ, ‑Zlan ‑dho ‑a ‑bho 'kou kë ‑an ‑dhë 'papadhö. 16 ‑A mɛ 'ö 'gianzë 'ö tɔɔ zian 'ö 'kwa‑ sü 'dhiö 'ö 'kwa ꞊tun ‑a ‑ta ꞊nɛ kö 'kwa 'ta 'sü ‑a ‑ta ‑kplawo, 'kwa dhoë 'dhiö.

17 N dhegluzë ‑nu, ‑ka 'wun kë ‑kɔ 'sü n ‑ma, 'ka‑ 'sü 'pö n ‑ma ‑to n 'piö ‑mɛ ‑nu ‑bha! 'Ka mɛ ‑nu 'ö 'wo wo ‑bha ‑tosiadhe kë ‑na ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'yi‑ ‑zɔn ‑a 'ka ‑an ‑dhë ‑a 'dhö, ‑ka ‑an ‑ga kö 'ka ka ‑bha kë 'dhö 'pö! 18 'Wun mɛ 'ö nu ‑na ꞊nɛ ꞊ya kë a‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ‑kplawo. A bɔ ‑na ‑a 'piö 'zü ‑dëüwo 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na ka ‑dhë 'gbo 'ka ꞊nɛ: Mɛ ꞊plëëzë ‑nu ‑wo ka 'piö, 'ö ‑an ‑bha ‑tosiadhe kë ‑kɔ ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö 'wo Klito ‑bha ‑ga ‑gaatalü ‑bha ‑wun bhë 'wo‑ yaagümɛ ‑nu 'ka ‑an 'dhö. 19 Mɛ ‑nu 'wo 'dhö bhë, ‑an ‑bhöpë ‑yö ‑an ‑gɔ ꞊nɛ ‑an ‑bha ‑zlan 'dhö. 'Ö pë ‑nu 'ö‑ lë‑ dho ‑an kë ‑be bhë, 'ö 'wo wo ‑de sü ‑a 'gü ꞊va ꞊zian'. 'Wun ‑nu ꞊ya kë 'ö 'wo wo ‑zo ‑ta ‑a 'gü 'ö tɔɔ 'kpongtaa ‑wun dosɛn. ‑A mɛ ‑nu 'ö 'wo 'dhö bhë, ‑an 'dhiö ‑dho to ‑an 'gü ꞊siö' ‑sü ‑ta. 20 Mɛ ‑nu 'ö 'kwaa kwa ‑bha ‑tosiadhe kë ꞊nɛ ‑an 'dhö bhë, kwa ꞊nɛ 'ö 'kwa tɔɔ dhang‑ ‑nu 'gü 'në ‑nu, 'ö 'kwa ‑ya ‑sü 'ka kwa Dhamɛ 'ö kwa Dëmɛ Yesu Klito 'ka bhë ‑a ‑bha ‑go dhang‑ 'gü ‑yi ‑gɔ. 21 Yi 'ö dho nuë 'kpongtaa zö, ‑yö ‑dho ö bha 'piigbeedhɛ 'ö ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan pë 'saadhö 'gblü ‑a 'dhiö bhë ‑a sü kö ‑yaan kwa 'kpongtaa ‑bun 'yenazë 'ö ꞊nɛ ‑a 'gla ‑a 'ka kö ‑yaan ‑a kë ꞊nɛ ö bun 'bhü ‑sü 'ö bhë ‑a 'dhö.

4

Pɔlö ‑bha Filipö ‑mɛ ‑nu ꞊kpaɔ 'ö‑ wo

1 N dheglu ‑nu, ‑kɔ 'a‑ ꞊blɛɛ ‑a 'ka bhë, 'ka dho dɔ ‑a 'ka gɛnngdhö ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü, ‑klu kwa Dëmɛ ‑bha ‑sü 'ka. ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya kë 'dhö, a‑ 'piö 'sönggö ‑sönggö kö 'aan‑ n 'yan dɔ ka 'ö 'ka n ꞊zuö' 'glu dhi ‑na ꞊duö 'ö 'ka n ‑ma yuö ꞊truën 'ka bhë ka ‑bha.

2 Evodi kaa‑ Sɛntisö, a ‑bhɛa ka ‑dhë 'sönggö ‑sönggö kö ka ꞊zuö' ‑yaan kë do ꞊nɛ 'ta ‑sü kwa Dëmɛ 'piö ‑mɛ ‑nu ꞊zuö' 'dhö.

3 Bhi ‑de 'pö, n 'bhamɛ 'ö yuö do 'a‑ kë ‑na ꞊nɛ 'ü‑ kë ‑na 'pö ‑së 'ka bhë, a‑ ‑dhɛ ü ‑gɔ kö dhoo ‑nu ꞊plɛ 'wo bhë 'ü 'dho ‑an ‑dhë kö ‑waan 'wun ma wo 'ko ‑ta. Bhii dhoo ‑nu ꞊plɛ 'wo bhë oo, Klema oo, 'iin n ‑ma yuökëyɔɔ ‑nu 'töüdhö 'ö ‑Zlan ꞊ya ‑an 'tɔ ‑ya ꞊toëpö ‑këdhösü 'sëëdhɛ ‑be 'gü bhë, ‑wo ‑nu n ‑dhë 'ö 'yi 'wuntaɔsë ‑ta ‑ko zë, 'wuntaɔsë bhë ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka mɛ ‑nu 'saadhö ‑dhë kö ‑yaan 'dho 'dhiö.

4 Ka ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi ‑kplawo kwa Dëmɛ 'gü! A‑ ‑pö ka ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ: Ka ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi! 5 ‑Ka kë 'lëëlë mɛ 'saadhö buëndhö, bhii kwa Dëmɛ nu ‑yi 'yaa ꞊gbiin gbɔ! 6 Kö ꞊kun 'ka ‑ya pë gbɛ ꞊zɔnng' ‑ta, 'kɛɛ pë 'töüdhö 'ö ka ‑bha ‑wun ‑yö yö ‑a ‑bha yi 'oo yi 'ka, ‑kaa ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ ‑bhɛa ‑a ‑dhë ‑sü ꞊zuö' 'plɛ 'ka waa‑ ‑a zuö pö ‑sü 'ka!

7 ꞊Ya kë 'dhö, ‑Zlan ‑bha ꞊zuöyagluu 'ö ꞊va 'ö ꞊zië' mɛ 'bhee‑ ‑bha 'wundɔdhe 'saadhö ‑ta bhë, ‑yö ‑dho ‑a kë kö ka ꞊zuö' waa‑ ka ‑bha ‑zotadhe ‑yaan 'to Yesu Klito ‑bha zian ‑ta.

8 N dhegluzë ‑nu, pë 'a dho ‑a pö ka ‑dhë 'zü 'ö tɔɔ: Ka ‑bha ‑zotadhe ‑yö 'dho pë 'ö 'wun gia‑ 'ka, pë 'ö ꞊bhlë 'kpɔ ‑pë 'ka, pë 'ö kpengdhö, pë 'ö 'puu, pë 'ö ‑dhɔ ꞊kaa' ‑pë 'ka, pë 'ö 'gianzë, pë 'ö ‑së, pë 'ö‑ 'tɔ bhɔ ‑sü 'dhö ‑së ‑an 'piö ꞊zian'. 9 Pë ‑nu 'ö 'ka ‑an ꞊daan 'ö 'ka ‑an yö n 'piö, pë ‑nu 'ö 'ka ‑an ma n 'dhii waa‑ pë ‑nu 'ö 'ka n yö ‑an kë ꞊dhia bhë, pë ‑nu 'wo bhë 'saadhö, ‑ka ‑an kë! ꞊Ya kë 'dhö ‑Zlan 'ö ꞊zuöyagluu nu kwa ‑dhë bhë ‑yö ‑dho kë ka 'piö.

Pɔlö ‑bha Filipö ‑mɛ ‑nu zuö pö ‑sü gbaɔ 'wo‑ ‑kë ‑a ‑dhë bhë ‑a ‑wun 'gü

10 N ꞊zuö' 'glu ‑yö ‑dhi ꞊duö kwa Dëmɛ 'gü, bhii 'ö tɔɔ 'töng ꞊plëëzë 'ö ‑ziö bhë, ka ‑yɛ 'zü ‑dëüwo, 'ka ka ‑bha ‑dhɔ ‑zɔn n ‑dhë, ‑nu n ‑dhë ‑sü 'ka. 'Kö ‑kë ꞊nɛ ‑a ‑dhɛ ‑yö ꞊glɔɔ kaa nu n ‑dhë 'siö‑, a‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ kaa ka bo ‑ya n ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta ‑sü 'ka, 'kɛɛ ‑a kë ‑kɔ 'slë yaa kë ‑dhö ka ‑gɔ bhë yö ‑mü. 11 'Wun 'a‑ ꞊blɛɛ bhë, yaa kë ꞊nɛ n ‑ma ‑wun 'ö yö pë 'bhaa ‑bha, bhii ‑tosiadhe kë ‑sü 'ö ꞊zuögludhi 'ka, pë 'ö mɛ ‑gɔ 'iin 'yaa mɛ ‑gɔ ‑a ‑wun 'gü bhë, 'ma‑ ꞊daan'‑. 12 ‑Tosiadhe kë ‑sü 'ö 'fɛɛ 'gü waa‑ ‑a kë ‑sü 'ö ꞊bhɔɔ' 'gü, a ‑an 'plɛ këdhɛ ‑dɔ. 'Ö ‑kë ꞊nɛ ‑bhöpë ‑yö n ‑gɔ 'iin 'yaa n ‑gɔ, 'iin 'zü pë 'dhö n ‑gɔ ꞊va 'ö ‑lö n ‑zü oo, 'iin ‑yö n ‑gɔ 'tee 'ö yaa ‑mɔ n ‑ma oo, 'ma‑ 'plɛ kë ‑kɔ ꞊daan'‑; 'ö n 'glu ‑yö ‑dhi ‑a 'plɛ ‑wun 'gü, ‑dhɛ 'saadhö 'gü 'töng 'plɛ 'ka. 13 Pë ‑nu 'wo 'dhö 'töüdhö bhë, n ‑kɔ ‑yö ‑mɔ ‑an 'plɛ kë ‑sü ‑bha 'gügbeedhɛ 'ö Klito 'dhö ‑a nu ‑na n ‑dhë bhë ‑a ꞊kwaa'.

14 ꞊Ii‑, a‑ ꞊blɛɛ 'dhö 'kɛɛ nu 'ka‑ wo n ‑dhë n ‑ma 'wun 'gbee‑ 'gü bhë, ka‑ ‑kë ‑së. 15 Filipö ‑mɛ ‑nu, ka gia‑ ‑de ka‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ 'töng 'a go ‑a 'ka ka ‑gɔ Maseduanë ‑sɛ 'gü kö 'ma ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü zü dɔ, Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑nu 'ö 'wo ‑dhö 'töüdhö bhë, ka do 'kpaan ꞊nɛ 'ö ꞊ya kë 'ka pë ‑nu bɔ n ‑dhë. 16 Kö 'a ꞊tun Tesalɔnikö, pë ‑nu 'ö n ‑ma ‑wun ‑yö yö ‑a ‑bha, ka ‑an ‑bɔ n ‑dhë ‑gwaa ꞊plëëzë 'ka 'dhö. 17 'Kɛɛ, kö ꞊kun 'ö ‑kë ka ‑zo 'piö ꞊nɛ pë 'ö 'a‑ 'piö 'ö tɔɔ kö 'kaan‑ gbaɔ kë n ‑dhë ‑kplawo. 'Kɛɛ 'a‑ 'piö ꞊zian' kö pë ‑nu 'ö 'ka‑ kë ‑na n ‑dhë ‑kplawo bhë, ‑an ꞊truën ‑nu ‑waan kë ‑dhö ka ‑bha 'ka, 'iin kö ‑yö ‑da 'kuë‑ dhö, kö ‑yö kë ꞊va ‑Zlan 'piö. 18 Pë ‑nu 'töüdhö 'ö 'ka‑ dɔ Epafloditö ‑gɔ 'ö nuë n ꞊dhia bhë, ‑a 'plɛ ‑yö ‑lo n ‑ta. ‑Yö ‑mɔ n ‑ma 'ö‑ 'bhaa ‑yö to. 'Ö dɔ 'ö 'kwa‑ wo zlöö ꞊nɛ ‑a 'gü, pë ‑nu 'ö n ‑ma ‑wun ‑yö yö ‑a ‑bha 'dhiö ‑be bhë, 'ö‑ 'plɛ ꞊ya kë n ‑gɔ zlöö ꞊va 'ka. Ka ‑bha gbaɔ 'ö 'ka‑ ‑kë n ‑dhë bhë, ‑yö 'wun ‑së 'ö‑ ‑wun 'yi ‑yö ‑kan ‑Zlan 'dhi, 'ö ‑we ‑a ‑wun ‑bha ‑a 'ka; 19 (n ‑kɔ 'yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'a‑ ‑yɛ 'zü kë ka ‑dhë; 'kɛɛ) pë 'töüdhö 'ö ka ‑bha ‑wun ‑yö yö ‑a ‑bha, n ma ‑Zlan ‑bha ‑kë ꞊bhɔɔzë ‑sü ꞊duö bhë ‑a ‑wun 'gü, ‑yö ‑dho bɔ Yesu Klito 'gü 'ö‑ nu ka ‑dhë.

20 Kwa Dë ‑Zlan 'ö bhë ‑a 'tɔ ‑yö kë ꞊va ‑kplawo ‑yö dhoë 'dhiö. Amɛn.

꞊Wekadhe

21-22 ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'töüdhö, 'ö 'ka ‑klu ‑sü 'ka Yesu Klito ‑bha 'ö 'ka Filipö plöö, 'ma 'we kaa! Ka dhegluzë ‑nu 'wo kwa Dëmɛ 'gü 'ö yi ‑nu 'yi yi 'ko 'piö 'nö waa‑ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo to 'saadhö 'wo 'nö, ꞊wa 'we kaa! ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu mɛ 'ö 'wo ‑gludë Sezaa ‑gɔ kɔɔ, ꞊wa 'we kaa ꞊duö. 23 Kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑bha 'dhuë‑ ‑yö 'to ka 'saadhö ka 'piö!

Kolɔsö

1

2

3

4

'Sëëdhɛ 'ö Pɔlö ‑ya bɔ

Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo

Kolɔsö

plöö ‑an ‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

'Sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ ‑a ꞊bɛɛnmɛ

1 Ma Pɔlö, 'ö ‑kë ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'ka kö 'a kë Yesu Klito ‑bha bɔmɛ 'ka, yië‑ kwa dheglu 'nëgɔɔnzë Timote, 2 'yi 'sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ ‑a bɔ mɛ 'ka yi dhegluzë ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ka sü ö ‑bha 'ka 'ö 'ka ‑klu ‑sü 'ka Klito ‑bha 'kpëdhö, 'ö 'ka Kolɔsö plöö ka ‑dhë 'ö ꞊nɛ. Yië‑ Timote yi‑ 'piö kö kwa Dë ‑Zlan ‑yö 'glusë kë ka 'ka, kö ‑yö ka gbaa ꞊zuöyagluu 'ka.

Pɔlö waa‑ Timote ‑an ‑bha ‑Zlan zuö pö ‑sü waa‑ ‑bhɛa Kolɔsö ‑mɛ ‑nu ‑wun 'gü ‑sü

3 ꞊Ya kë yi ꞊bhɛa' ‑na, ‑Zlan 'ö kwa Dëmɛ Yesu Klito Dë 'ka bhë, 'yi‑ zuö pö ‑kplawo ka ‑wun 'gü. 4 Bhii 'ö tɔɔ ka ‑bha ‑zo ‑yö Yesu Klito ‑bha ‑sü waa‑ ka ‑bha ‑dhɔ, 'ka‑ ‑kë ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'kpɛkpɛ 'ka bhë, 'yië‑ ma (Epaflasö 'dhii).

5 ‑Zlan ‑bha 'wun giagia ‑naɔ 'ö ‑kë 'wuntaɔsë 'ka bhë, ꞊dhɛ 'ö ‑wo ka ‑ta ‑blɛɛzë 'ka, yö ꞊nɛ 'ö pë ‑nu 'ö ‑Zlan 'dhö ‑a ‑ya ‑na ka ‑gɔ dhang‑ 'gü 'ö ka ‑zo 'dhoë‑ ‑dhë bhë, 'ö‑ ‑zɔn ka ‑dhë.

‑Kɔ bhë ‑a 'ka, ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü waa‑ ka ‑bha ‑dhɔ ‑kë ka 'kuë ‑sü 'wo bhë 'ö ‑an ‑gɛn ‑yö ‑gban pë ‑nu 'ö ka 'yan 'dhö ‑a ‑gɔ, 'wo ‑kë pë ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑ya ka ‑gɔ bhë ‑a 'ka dhang‑ 'gü. 6 'Wuntaɔsë 'ö bhë ‑yö ‑pɛn ‑sü 'gü; ‑a 'piö ‑pë ‑nu 'wo ‑kë 'dhuë‑ 'ka, ‑wo 'kpɔ ‑na 'kpongtaamɛ ‑nu 'kpɛkpɛ ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ kë ‑na ‑a 'ka ka ‑gɔ 'sɛ 'gü bhë ‑a 'dhö, 'ö sü yi ‑blɛɛzë 'ö 'ka ‑Zlan ‑bha 'glusë 'ö bhë, 'ka‑ ‑wun ma ‑a ‑bha. Yi bhë ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑bha 'glusë bhë, 'ka‑ ꞊löö giagia ma ‑a 'ka 'fɛfɛdhö 'pö. 7 Epaflasö, 'ö yi ‑nu 'yi yuö kë ‑na yi 'kuë‑ 'nö bhë, yö ꞊nɛ 'ö ka ꞊daan 'wuntaɔsë 'ö bhë ‑a 'ka. Yuö 'ö‑ kë ‑na 'ma bhë, ‑ya ‑kë yi ‑bha kë 'ka, 'ö tɔɔ Klito ‑bha yuökëmɛ, 'ö mɛ ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö ö ‑zo yö ‑a këyuö ‑bha yö ‑mü ‑a 'ka. 8 Yö ꞊nɛ 'ö 'wun 'ö ‑gban ‑dhɔ 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya ‑ya ka 'gü 'ö 'ka‑ kë ‑na ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'kpɛkpɛ 'ka bhë, 'ö‑ ‑wun ꞊blɛɛ yi ‑dhë.

9 ‑A ‑wun 'gü, 'ö go 'töng 'ö 'wun ‑nu 'wo ‑gban ka ‑bha, 'yi‑ ma, 'ö dho 'ö yöë 'töng 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha, yi ꞊bhɛa' ‑na ka ‑wun 'gü ‑kplawo. Yi‑ ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ ꞊bhɛa' ‑sü 'ka kö ‑yö ka pa 'wundɔdhe 'ö ‑gban ‑a ‑zo 'kun ‑wun ‑bha ‑a 'ka. 'Go mü 'zü kö 'kpaakpadhɛ waa‑ 'wunbhokoudɔdhe 'ö go ‑Zuu 'slööslö 'piö ‑yö kë ka ‑gɔ. 10 ‑Yö kë 'dhö kö ka ‑bha ‑tosiadhe kë ‑kɔ ‑yaan kwa Dëmɛ ꞊bhlë ‑ya, kö 'kaan‑ ‑a ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun kë ka këwun ‑nu 'saadhö 'gü. ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka‑ kë 'dhö, ka ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ka këyuö 'saadhö ‑waan kë ‑së, kö 'kaan‑ 'dho 'dhiö ka ‑bha ‑Zlan dɔ ‑sü 'ka ‑kplawo. 11 Yi‑ ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ 'pö kö ‑yö ka ꞊faan' 'më ‑kɔ 'kpɛkpɛ ‑ta, ‑a ‑bha 'piigbeedhɛ 'ö‑ 'dhiötodhɛ 'yaa 'dhö bhë ‑a 'ka. ‑Yö kë 'dhö kö 'ka bɔ 'wun 'gbee‑ ‑nu 'kpɛkpɛ 'gü ꞊zuösaadhɛ 'ka.

12 ‑Ka kwa Dë ‑Zlan zuö pö 'gludhi 'ka! Bhii yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë, 'ö 'ka kë ‑a ‑bha kɔɔ 'në ‑nu 'ö pë ‑nu 'ö ‑an ‑ya mɛ ‑nu 'wo‑ ‑bha 'ka ‑an ‑gɔ, ‑gludëdhɛ ‑pö 'ö ‑dhɛpuudhɛ 'gü dhang‑ 'gü ‑a 'gü bhë, 'ö 'wo ‑kë ka ‑bha 'ka. 13 ‑Zlan ꞊nɛ 'yö kwa bho ‑dhɛtiidhɛ ‑bha 'piigbeedhɛ kwɛɛ, 'ö kwa ‑ya ö Gbö ‑dhɔkësüzë Yesu Klito ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha 'ka. 14 Yesu Klito bhë ꞊nɛ 'ö kwa ‑gɔ ‑ta ‑bɔ dü ‑gɔ, 'ö‑ 'sia‑ 'gü, 'ö ‑Zlan ‑yö ‑ziö kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta.

Mɛ 'ö Yesu Klito 'dhö ‑a 'ka waa‑ ‑a këyuö

15 Klito 'ö bhë, ‑Zlan 'ö mɛ gbɛ 'yan 'yaa ‑kpën ‑a ‑bha, ‑a 'bin ‑mü. Yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑Zlan 'ö kwa Dë 'ka bhë, ‑a ‑bha 'në ‑blɛɛzë; ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑kë ꞊kwaa' ‑pë 'kpɛkpɛ ꞊suu'‑ 'saadhö ‑ta dhuö ‑mɛ 'ka. 16 Bhii pë 'kpɛkpɛ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë, ‑ya ‑kë ‑bɔ Yesu 'gü ‑sü 'ka; ‑a mɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa 'iin 'wo dhang‑ ‑nu 'gü, ‑a mɛ ‑nu 'wo mɛ 'yan 'dhiö oo, ‑a mɛ ‑nu 'waa mɛ 'yaan 'dhiö oo, ‑zuu ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ 'ö 'piigbeedhɛ 'dhö ‑an ‑gɔ bhë, ‑Zlan ‑yö ‑an 'plɛsɛn ‑dɔ Yesu Klito kwɛɛ, 'yö ‑an ‑kë ‑a ‑bha 'ka. 17 Yesu Klito ‑yö ‑kë ‑dhö kö ‑Zlan yaa pë gbɛ ‑da ꞊kun. ‑A ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊nɛ 'ö‑ kë ‑na, 'ö pë 'kpɛkpɛ 'ö ‑an ‑kë 'ö 'wo 'to ‑sü 'ka wo pin ꞊taa. 18 ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'kpɛkpɛ ‑dho 'kuë‑ ‑sü ꞊tɛi' ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ 'bhee‑ ‑lü 'böü dosɛn 'kpaan 'dhö, 'ö Yesu Klito ‑yö ‑kë mɛ ‑lü 'böü 'ö bhë ‑a ‑gɔ 'ka. Yesu Klito 'ö bhë, 'yö tɔɔ pë 'kpɛkpɛ züdɔdhɛ. Yö do bhë 'zü, 'ö go ga 'gü ‑blɛɛzë 'ka, ‑yö kë 'dhö kö 'ö kë mɛ ‑blɛɛzë 'ö 'dhiö pë 'saadhö 'gü ‑a 'ka. 19 Bhii ‑a 'yi ‑yö ‑kan ‑Zlan ‑dhë kö 'ö kë ö Gbö Yesu Klito 'gü ö 'plɛ 'ka. 20 ‑Yö kë 'dhö kö 'ö bɔ ö Gbö 'gü kö waa‑ ö ‑kɔ këpë 'saadhö 'wo 'kpongtaa oo, 'iin 'wo dhang‑ ‑nu 'gü oo, kö 'wo dhi 'kuë kö ꞊zuöyagluu ‑yö kë ‑dhö. ꞊Zuöyagluu 'ö bhë ‑Zlan ‑yö ꞊bɔa' ö Gbö 'ö ga ‑gaatalü ‑bha, 'ö‑ fɛi ‑yö ‑lo bhë ‑a 'gü, 'ö‑ nu ö ‑kɔ këpë ‑nu 'saadhö 'wo bhë ‑an ‑dhë.

21 Ka ‑de 'pö, ka ‑kë ‑Zlan 'ka ꞊gbiin 'dhiö ‑bezë, 'ka ‑kë ‑Zlan yaagümɛ ‑nu 'ka, bhii ka ‑bha ‑zotadhe ‑nu waa‑ ka këyuö ‑nu ‑wo ‑kë yaya. 22 'Kɛɛ zlöö ꞊nɛ, ga 'ö‑ Gbö ‑ya wo ö mɛbheedhɛ ‑bun 'gü bhë, ‑Zlan ‑yö ‑bɔ ‑a 'gü, 'yö ‑dhi 'kuë ‑da ka ‑nu ka ziën. ‑Yö ‑ga 'dhö, kö ‑Zlan wö 'dhiö, 'kaan‑ kë ‑a ‑bha mɛ ‑nu 'ö ‑an sü 'ö ‑an ‑ya ‑de ‑ta ‑an 'ka, kö ka ꞊zuö' ‑yö kë 'puu; ꞊ya kë 'dhö 'wun yaa gbɛ 'ka 'dho kë ka ‑bha. 23 'Kɛɛ ka ꞊dua' ‑mü kö 'ka 'to ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ö‑ ‑gɛn 'dhö ‑gban ‑sü 'ka kpinngdhö bhë ‑a ‑ta.

'Ö go yi 'ka 'wuntaɔsë maa ‑a ‑bha, 'ö dho 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha kö ꞊kun 'ka bhɔ 'yan ‑to ‑a ‑gɔ ‑pë 'ö ka ‑bha 'ka ‑a ‑dhë ꞊taa'. 'Wuntaɔsë 'ö bhë 'wo‑ ꞊blɛɛ mɛ 'bhee‑ 'plɛsɛn 'wo 'kpongtaa zö ‑an ‑dhë. Ma Pɔlö, ma yuö ꞊nɛ 'ö tɔɔ 'wuntaɔsë 'ö bhë ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü.

꞊Wa 'ö Pɔlö ‑ya ‑bhö Yesu Klito ‑bha yuö 'piö

24 Dɔ 'ö 'kwa‑ wo ꞊nɛ, n ꞊zuögludhi ‑sü ‑mü ꞊wa 'a‑ ‑bhö ‑na ka ‑wun 'gü ‑Zlan ‑bha yuö 'gbloo 'piö bhë ‑a ‑wun 'gü. ‑A mɛ bhë, ‑a ꞊bhlë ꞊yö ꞊va. A‑ 'wun ‑dɔ ꞊nɛ Klito ‑bha mɛ ‑nu dho 'kuë‑ ‑sü 'plɛ ‑wun ꞊nɛ 'ö 'a‑ ꞊wa ‑bhö ‑na bhë. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'gü, ꞊wa 'ö mɛ ‑nu 'ö 'wo Yesu Klito ‑bha 'ka, 'ö 'wo dho ‑a ‑bhö ‑be bhë, 'ö ma gia‑ 'a n ‑ma ‑bhö ‑na ꞊klöödhö bhë.

25 ‑Zlan ‑yö n ‑sü kö 'a kë ö bha yuökëmɛ 'ka ‑a ‑bha mɛ ‑nu ziën; ‑ya 'kluën bho n ‑ma 'dhö kö 'aan‑ kë ka ‑dhë. Yuö bhë 'ö tɔɔ 'wun ‑nu 'wo ‑gban ‑a ‑bha 'wuntaɔsë ‑bha kö 'aan‑ ꞊blɛɛ'‑ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ‑a 'ka. 26 'Wun bhë 'ö tɔɔ pë 'ö ‑kë ‑bin ‑sü 'ka ‑bezë mɛ 'plɛ ‑gɔ ꞊kwɛzü 'mɔmɔ bhë, ꞊yaa‑ yö mɛ ‑nu 'wo‑ ‑bha 'ka ‑an ‑dhë ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü 'sabla. 27 Pë ‑kë 'ö 'yi Yesu Klito ‑wun ꞊blɛɛ mɛ 'saadhö ‑dhë bhë yö ꞊ga ꞊nɛ: ‑Yö ‑dhi ‑Zlan ‑dhë kö pë 'ö ‑kë ‑bin ‑sü 'ka 'ö 'gianzë ‑kɔ ꞊suu'‑ 'saadhö ‑ta 'ö‑ ꞊bhlë 'dhö ꞊va 'sönggö ‑sönggö bhë, ‑ya ‑zɔn ö ‑bha mɛ ‑nu ‑dhë. 'Wun 'ö bhë ‑yö 'kpongtaamɛ ‑nu 'kpɛkpɛ, 'wo 'sɛgɔ 'saadhö 'gü, ‑an ‑bha 'ka; 'ö tɔɔ Yesu Klito ‑yö ka ꞊zuö' 'gü. 'Yö‑ ‑kë 'ö 'ka ‑a 'wun giagia dɔ ꞊nɛɛ ‑Zlan ‑yö ‑dho ö ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑glu ka ‑nu ka 'ka.

28 Yi mɛ ‑nu ‑zo ‑büö, 'ö 'yi ‑an ꞊daan ‑gleng 'ka, pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'ka. ‑Yö ‑kë 'dhö kö mɛ ‑nu 'kpɛkpɛ 'wo ‑klu ‑sü 'ka Yesu Klito ‑bha, ‑wo kë mɛ ‑kiansü 'ka Klito 'gü. 29 Yuö ꞊suu'‑ 'ö bhë 'a‑ kë ‑na 'gbee‑ 'ka ꞊faan' ꞊va 'ö n 'gü 'ö go Yesu Klito 'gü 'ö‑ nu n ‑dhë bhë ‑a 'ka.

2

1 Mɛ ‑nu 'ö waa wo 'yan dɔ n ‑ma do ꞊nɛ Kolɔsö ‑mɛ ‑nu ka 'dhö, 'iin ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö 'wo Laodise ‑an 'dhö, a‑ 'piö kö 'ka‑ 'wun dɔ ꞊nɛ, yuö ꞊suu'‑ 'gbeezë 'a‑ kë ‑na ka ‑wun 'gü bhë, ꞊ya kë n ‑gɔ zlöö ꞊nɛ 'ko zë ‑sü 'dhö. 2 'Ko ꞊suu'‑ 'ö bhë, 'a‑ ‑zë 'dhö kö ka ꞊faan' ‑yaan 'më kö 'kaan‑ kë do ‑dhɔ ‑kë 'kuë ‑sü 'gü. 'Go mü 'zü, kö 'wun ‑nu 'wo ‑gban ‑Zlan ‑bha pë 'ö ‑bin ‑sü 'ka ‑an ‑bha, 'ka‑ ‑gɛn ma, kö 'ka ‑an dɔ kpinngdhö. Ka ꞊dua' ‑mü 'ka mɛ 'ö Klito 'dhö ‑a 'ka, 'ka‑ dɔ 'wundɔdhe ꞊va 'ka. 3 Bhii Klito do ꞊nɛ, 'ö‑ ‑kɔ ‑yö ‑mɔa ‑bha kö ‑yö 'wun bho 'kɔu dɔ ‑sü 'yö 'gianzë ꞊duö ‑a nu mɛ ‑nu ‑dhë, kö pë ‑nu 'ö 'wo 'wun giagia 'ka kö ‑waan dɔ.

4 'Wun ‑nu 'wo ꞊nɛ a ‑an ‑blɛɛ ka ‑dhë 'dhö 'ö tɔɔ 'maa‑ 'piö kö mɛ 'waa gbɛ ‑yö ꞊sua ‑wun 'nɛɛnɛɛ ‑nu ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë kö 'kaan‑ ‑püö. 5 'Kö ‑kë ꞊nɛ a ‑kë ka 'ka ꞊gbiin 'dhee, n ꞊zuö' ‑yö ka 'piö 'ma ‑kplawo. 'Go mü 'zü, n 'gludhi ‑sü ‑mü 'ö tɔɔ 'kaa pë gbɛ ꞊kaan' 'kuë 'iin ka ‑bha ‑zo ‑yö Klito ‑bha ‑sü bhë ‑yö 'kpëdhö.

‑Tosiadhe 'ö Klito 'gü

6 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑kë Yesu Klito, ‑yö kwa Dëmɛ 'ka, ꞊ya ka ‑zo 'kun bhë, kö ka 'ta ‑sü ‑kɔ ‑yö kë ꞊nɛ mɛ 'ö ‑klu ‑sü 'ka Yesu Klito ‑bha ‑a ‑bha 'dhö.

7 ‑Ka 'to ‑klu ‑sü 'ka ‑a ‑bha; ‑ka ka ‑bha ‑tosiadhe 'kpɛkpɛ ‑da Klito 'gü! 'Go mü 'zü, kö ka ‑bha ‑zoyösü ‑gɛn ‑yö ‑gban kpinngdhö Yesu ‑ta, ‑yö dhoë 'dhiö ‑kplawo ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'wo ka ꞊daan ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö. 'Go mü 'zü, ‑ka ‑Zlan zuö pö yi 'kpɛkpɛ 'ka, ka ꞊zuö' 'plɛ 'ka, pë 'plɛ ‑wun 'gü!

8 ‑Ka kë 'slë 'ka kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö ka ‑dian ‑kë ö ‑bha 'wundɔdhe 'flëë 'ö mɛ ‑nu ‑püö ‑wo 'ka bhë ‑a 'ka! Bhii 'wundɔdhe ꞊suu'‑ ‑nu 'wo bhë, ‑wo ‑go mɛ 'bhee‑ ‑nu 'kpaan 'wawa 'gü; 'ö tɔɔ 'wun ‑nu 'wo bhë, ‑wo ‑gban ‑zuu ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ 'ö 'piigbeedhɛ 'dhö ‑an ‑gɔ 'wo 'kpongtaa ‑an ‑gɔ. Waa 'go Klito 'piö. 9-10 Klito 'ö bhë, ‑zuu ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ 'ö 'piigbeedhɛ 'dhö ‑an ‑gɔ, ‑yö ‑an ꞊kɔɔnmɛ 'ka. Klito 'ö bhɔ mɛbheedhɛ ‑kwi 'gü bhë, yö ꞊nɛ 'ö ‑Zlan 'dhö ‑ya ‑sü 'ka ‑a 'gü ö 'plɛ 'ka. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ, 'ka ‑klu ‑a ‑bha, pë 'saadhö 'ö ‑Zlan ‑ya nu mɛ ‑nu ‑dhë bhë, ‑yö ‑dho kë ka ‑gɔ 'fɛfɛdhö.

11 Ka ‑bha 'klu Klito ‑bha ‑sü 'gü, 'ka go 'bɔng 'pö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Zuifö ‑nu ‑bha wɔ ‑kɔ 'dhö ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö. 'Kɛɛ 'bɔn 'yö bhë, yaa kë 'bɔn zë ‑sü 'ö mɛ bun ‑bha ‑a 'ka; 'kɛɛ Klito ꞊nɛ 'ö ka bho ka ‑bha wɔ ‑kɔ yaa ‑nu 'gü; ka bun 'plɛ 'yaa ꞊sɔɔn yaa ‑bha ꞊nuadhɛ 'gü gbɔ. 12 'Ö tɔɔ ꞊nɛɛ, ꞊wa ka bɔ yiö; ‑ya ‑zɔn ꞊nɛɛ kaa‑ Klito ‑nu 'ka ga. ꞊Wa ka ‑bin 'ö ‑Zlan ꞊ya ka ‑nu ka bho ga 'gü. Ka bho 'ö‑ wo ga 'gü bhë, ‑a ‑gɛn tɔɔ ka ka ‑zo ‑yö ‑Zlan 'ö Klito bho ga 'gü bhë, ‑a ‑bha 'piigbeedhɛ ‑a ‑bha. 13 'Dhiö ‑bezë (kö kaa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊kun bhë), ‑tosiadhe ‑dëü yaa kë ka ‑gɔ. Ka ꞊tɛi' ‑yö ‑kë ‑Zlan wö 'dhiö ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö ꞊wa ga ‑an 'dhö. 'Yö tɔɔ ka ‑kë ꞊sɔɔnyaamɛ ‑nu 'ka. 'Go mü 'zü, 'ö kaa kë ‑Zlan ‑bha 'sɛgümɛ ‑nu 'ka. 'Kɛɛ zlöö ꞊nɛ, kaa‑ Klito ‑nu ‑Zlan ꞊ya ka bho ga 'gü; ꞊ya ziö kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'kpɛkpɛ ‑ta. 14 Kë 'ö‑ wo 'dhiö ‑bezë bhë, ‑Zlan ‑bha za ‑yö ‑kë ‑lo ‑sü 'ka kwa tuö. ‑A ‑gɛn 'ö tɔɔ kwaa ‑Zlan ‑bha tɔng ‑nu ꞊bhlë ‑ya. 'Kɛɛ ‑Zlan ꞊ya kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'wo bhë, ꞊ya ziö ‑an ‑ta ‑an ‑lo ‑sü 'ka Klito ‑ta, 'töng 'wo‑ ꞊dua' ‑gaatalü ‑bha bhë ‑a 'ka. 15 'Töng 'ö Klito ‑yö ga ‑a 'ka ‑gaatalü ‑bha bhë, ‑yö ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka, ‑zuu yaa ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ 'ö 'piigbeedhɛ 'dhö ‑an ‑gɔ ‑an ‑ta, ‑a ‑zɔn ‑sü 'ka ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü 'kpongtaamɛ 'kpɛkpɛ wö 'dhiö ꞊nɛ yö ꞊nɛ 'ö 'piigbeedhɛ 'dhö ö ‑gɔ 'ö ꞊zië' ‑an 'plɛ ‑ta. 'Go mü 'zü 'ö‑ 'tɔ 'dhö ꞊va 'ö ꞊zië' ‑an 'plɛ ‑ta.

16 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya kë 'dhö bhë, kö ꞊kun 'ö 'ka 'we ‑a ‑bha 'ö mɛ 'waa gbɛ ‑yö za ‑nu dɔ ka ‑bha, ka ‑bha ‑bhöpë 'iin ka ‑bha müpë ‑nu ‑wun 'gü. 'Iin kö ꞊kun mɛ 'waa gbɛ ‑yö za ‑nu dɔ ka ‑bha 'zü, ‑a ‑pö ka ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‑Më ‑kë 'ö Zuifö ‑nu ‑bha 'wlaan‑ ‑nu 'wo ‑kwɛ ‑bha, 'wo 'su ‑bha, 'wo 'dhɔɔgɔ ‑bha, 'kaa ‑an ꞊bhlë ‑ya ‑ɛ? 17 Pë ‑nu 'wo bhë 'töüdhö, ‑wo kë ‑sü 'ka ꞊nɛ pë ‑nu 'ö 'wo dho nu 'kɛɛ 'ö waa nu ꞊kun ‑an 'bin ‑nu 'dhö. 'Kɛɛ Klito ꞊nɛ 'ö pë ‑nu 'wo bhë ‑a ‑de giagia 'ka. 18 Kö ꞊kun 'ka ‑we ‑a ‑bha kö mɛ 'waa gbɛ ‑yö za ‑lo ka tuö ‑a ‑pö ‑sü 'ka ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Ka ꞊dua' ‑mü kö 'ka ka ‑de 'sü 'tee 'iin kö 'ka ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu gba. 'Iin 'zü 'wo‑ pö ꞊nɛɛ ‑Zlan ꞊ya 'wun 'bhaa ‑nu ‑zɔn wo ‑dhë 'yanpiöpë 'gü. Mɛ ‑nu ꞊suu'‑ 'wo bhë, ‑wo wo ‑de ‑sü ꞊va 'kpaan 'wawa. ‑An ‑bha ‑zotadhe ‑yö ‑go 'kpongtaa zö ꞊zian'. 19 Mɛ ‑nu 'wo bhë 'waa 'we ‑a ‑bha kö 'wo ‑klu Klito 'ö ‑ya ‑sü 'ka ö ‑bha mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü kwa ‑gɔ 'dhiö bhë ‑a ‑bha. (Wo ‑de ‑püö 'wo‑ wo). Bhii ka ‑de gia‑ ka‑ ‑dɔ ꞊nɛ, mɛ 'oo mɛ 'ö ‑klu ‑sü 'ka Klito ‑bha bhë, ‑a ‑bha ꞊faan' ‑yö ‑go Klito 'gü, 'ö wo ‑nu 'wo ‑klu ‑sü 'ka wo 'kuë‑ bhii ‑naa gbɛ 'yaa ‑an ziën ꞊nɛ ‑kɔ 'ö mɛ 'bhee‑ dɔ ‑nu 'dhö ‑a 'ka mɛ buën‑ bhë ‑a 'dhö; pë 'ö ‑an ziën 'dhö bhë 'ö ‑kë ꞊nɛ mɛ ꞊mlëë waa‑ mɛ ‑gɛn ‑an ‑yö 'ko tuö ‑dhɛ ‑nu 'ö mɛ ga ‑nu ‑klu ‑na 'kuë‑ bhë ‑a 'dhö. Klito ‑yö ö ‑bha ‑to ö 'piö ‑mɛ ‑nu ‑lo 'kuë‑ kö ‑waan kë ꞊nɛ mɛ ‑lü dosɛn 'dhö. Yö ꞊nɛ 'ö Yesu ‑bha mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ka, ‑yö kë 'dhö kö ‑wo ꞊kpɛa' ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'gü bhë ‑a 'dhö.

20 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ kaa‑ Klito ‑nu 'ka ga bhë, kö 'ka 'go ‑zuu yaa ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ ‑nu 'ö 'piigbeedhɛ 'dhö ‑an ‑gɔ 'ö 'wo 'kpongtaa bhë ‑an 'piö. ‑Më 'ö ‑kë 'ö 'ka ka ‑bha ‑tosiadhe ‑kë ꞊nɛ 'kpongtaamɛ ‑nu 'ö ‑zuu yaa 'piigbeezë ‑yö ‑an ꞊kɔɔn ‑an 'dhö e? ‑Më 'yö ‑kë 'ö 'ka ‑we ‑a ‑bha 'ö 'wo ka 'gbee‑ ‑ta bho wo ‑bha tɔng ‑nu 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'ka ꞊tun ‑a 'ka 'kpongtaa ‑a 'dhö e? 'Ö tɔɔ ‑wa ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: 21 «Pë ꞊suu'‑ 'bhaa ‑nu 'wo ꞊nɛ kö ꞊kun 'ka ‑an sü, ‑an 'bhaa ‑nu 'wo ꞊nɛ kö ꞊kun 'ka ‑an ‑bhö, ‑an mɛ ‑nu 'wo ꞊nɛ kö ꞊kun 'ka pa ‑an 'ka!» 22 Tɔng ‑nu 'wo 'dhö bhë, ‑wo ‑go mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑bha ‑zotadhe 'gü, waa 'go ‑Zlan 'piö, 'wo tɔɔ pë ‑nu 'wo ‑gban ‑an mɛ 'ö wo 'ka dho to, 'wo ‑an dɔ ‑na ka ‑dhë bhë; ‑Zlan ‑yö ‑an ‑nu kwa ‑dhë, kö 'kwaan‑ ‑an kë ‑bhöpë 'ka 'iin kö 'kwa kwa ‑bha ‑wun kë ‑an 'ka. 23 'Wun gia‑ ‑mü, tɔng ꞊suu'‑ ‑nu 'wo bhë, ‑wo ‑kë mɛ 'bhee‑ ‑nu wö 'dhiö ꞊nɛ tɔng 'ö‑ 'kun ‑sü 'dhö ‑së ‑an 'dhö. Bhii ‑wa ‑kë kö ‑zuu 'piigbeezë ‑nu, 'ö 'waa mɛ gbɛ 'yan 'dhiö bhë kö mɛ ‑nu ‑wo ‑an gba ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑an ꞊zuö' 'piö bhë ‑a 'dhö. 'Iin 'zü, 'wo‑ ‑kë kö ‑waan wo ‑de ꞊yɔɔn sia‑. 'Go mü 'zü kö ‑waan wo ‑de bun 'klo bhɔ. 'Kɛɛ tɔng ‑nu 'wo bhë, ‑an ꞊bhlë 'yaa 'dhö, 'ö tɔɔ ‑kɔ ‑mɔa ‑bha ‑sü gbɛ 'yaa ‑an ‑gɔ kö ‑waan nu mɛ 'bhee‑ ‑dhë ‑zo ‑kë ‑de bun 'piö ‑sü ‑bha.

3

1 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ kaa‑ Klito ‑nu 'ka 'go ga 'gü bhë, kö pë ‑nu 'ö 'wo dhang‑ 'gü, ‑dhɛ 'ö Klito 'dhö ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ꞊kwɛɛgüdhɛ gia‑ 'ö ꞊bhlëzë ‑a ‑bha bhë, wo ꞊nɛ 'ka dho ‑an ꞊mɛɛ'‑ kö 'kaan‑ ‑an yö. 2 'Ka ka ‑zo bho 'kpongtaapë ‑nu 'piö kö 'ka ka 'yan ‑klu pë ‑nu 'wo dhang‑ 'gü bhë ‑an ‑bha! 3 Bhii ka ga ‑sü 'ka 'kpongtaapë 'kpɛkpɛ ‑nu ‑gɔ, 'ö tɔɔ ka ‑bha ‑tosiadhe ‑dëü waa‑ Klito ‑wo ‑bin ‑sü 'ka ‑Zlan 'gü. 4 Ka ‑bha ‑tosiadhe giagia 'ö tɔɔ Klito. 'Töng 'ö Klito dho ‑wo ‑a 'ka 'kpongtaamɛ ‑nu 'kpɛkpɛ 'yan 'dhiö bhë, ka ‑de 'pö, ka ‑nu ka ‑dho ‑wo ‑a 'ka 'kpongtaamɛ ‑nu 'plɛ 'yan 'dhiö; 'yö‑ ‑bha 'tɔbhɔdhe 'ö bhë, 'yö ka ‑nu 'ka dho kë ‑a 'gü.

'Wun 'ö ‑gban ‑tosiadhe zii waa‑ ‑tosiadhe ‑dëü ‑an ‑bha

5 ꞊Dhɛ 'ö 'ka ga 'kpongtaapë ‑nu ‑gɔ bhë, kö ‑ka ka ꞊kwaa'‑ pë yaa ꞊suu'‑ 'saadhö 'ö ‑kë ka ‑bha ‑tosiadhe 'gü ‑an ‑zü! ‑Yö ‑kë 'nuëbɔ 'kun ‑sü 'ka oo, ‑da dhe 'piö ‑sü 'ka oo, ꞊mlaabɔ 'kun ‑sü 'ka oo, ‑zotadhe yaa 'ö ‑gban ꞊sɔɔn kë ‑sü ‑bha oo, ꞊zuöyaadhɛ 'ö ‑kë ‑Zlan wö 'dhiö ꞊nɛ gbapë ‑nu gba ‑sü 'dhö, waa‑ ‑to pë ‑nu 'piö ‑ziögɔüsüzë 'ka ‑sü 'wo bhë 'saadhö, ‑ka ka ꞊kwaa' ‑an 'plɛ ‑zü! 6 Wɔ ‑kɔ ꞊suu'‑ ‑nu 'wo bhë, 'yö ‑an ‑wun 'gü, 'wun ‑yö na ‑Zlan ‑zuë, 'yö dho za ‑lo mɛ ‑nu 'ö 'waa‑ ꞊bhlë ‑ya bhë ‑an tuö. 7 ꞊Dhɛ 'ö 'ka ‑kë ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'wo bhë ‑an ‑bha 'gan 'gü ‑bezë, ka ‑kë wɔ ‑kɔ ꞊suu'‑ 'ö 'dhö bhë ‑a 'gü.

8 'Kɛɛ zlöö ꞊nɛ pë ‑nu 'ö 'wo ‑gban ‑naadhe ‑bha 'iin ꞊zuö' 'dhiö‑ ‑dhɛ ‑bha 'iin 'zü ꞊zuö' 'piö yaa ‑dhɛ ‑bha, ‑ka ka ‑kɔ bho ‑an 'gü! Kö ꞊kun mɛ gbɛ ‑yö 'si bho mɛ ‑gɔ 'iin kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö 'dhi yaa 'dɔɔ dɔ! 9 'Go mü 'zü kö ꞊kun 'ka ꞊sua ‑kë ka 'ko ‑nu ‑gɔ! 'Ö tɔɔ 'ka ka ‑loo zii waa‑ ö kë ‑kɔ ‑nu bho ka ‑bha. 10 'Ö ‑Zlan ‑yö ka gbaa ꞊sɔɔn ‑dëü 'yö dho ‑a ꞊dhië' ‑kwaa 'dhö ‑kplawo kö ‑yö 'dho, ‑yö kë ꞊nɛ yö 'ö mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑kë bhë ‑a ‑de ꞊sɔɔn 'dhö ‑a 'ka. Bhii ‑kɔ do bhë, 'ka dho dhoë kö 'ka ‑Zlan ꞊dɔa' 'fɛfɛdhö. 11 Mɛ 'oo mɛ 'ö bɔ zian ꞊suu'‑ 'ö ꞊nɛ ‑a ‑ta, ‑yö Zuifö 'ka oo, 'yaa Zuifö 'ka oo, ‑yö ‑go 'bɔn 'iin 'yaa 'go 'bɔng, 'iin mɛ ‑nu 'ö ‑an wɔ ‑kɔ 'yaa ꞊nɛ Glɛkö ‑mɛ ‑nu ‑bha 'dhö 'iin 'wo ‑wɔ ꞊nɛ ꞊kwɛzümɛ ‑nu 'dhö oo, ‑yö ‑kë ꞊nua 'ka 'iin 'yaa ꞊nua 'ka oo, pë ‑nu 'wo bhë ‑an ꞊bhlë gbɛ 'yaa 'dhö. Pë do 'ö 'gianzë 'ö ꞊zië' pë 'plɛ ‑ta 'ö tɔɔ Klito 'ö mɛ ‑nu ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ 'ö 'wo bhë 'ö 'wo ‑klu ‑sü 'ka ‑a ‑bha bhë, ‑yö ‑an 'gü.

12 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ka kë ‑Zlan ‑bha 'sɛgümɛ ‑nu 'ka, bhii ka ‑dhɔ ‑ya ‑kë, yö ꞊ga 'ö ka sü kö 'ka kë ‑a ‑bha 'ka bhë. Kö ka ‑bha wɔ ‑kɔ 'gü, ‑ka kë mɛ ‑nu 'yena yö ‑mɛ ‑nu 'ka, 'iin 'wunsëkëmɛ ‑nu 'ka. Ka kë ‑de ‑yɔɔn sia‑ ‑mɛ 'ka. 'Go mü 'zü kö 'ka kë mɛ 'lëëlë 'ka 'iin 'zü ꞊zuösaamɛ 'ka. 13 ‑Ka kë 'lëëlë ‑da ‑naadhe 'gü ꞊dhia ka 'ko ‑nu buëndhö! 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ 'bhaa ꞊ya 'wun yaa ‑kë ka 'ka, ‑kaa ‑bha ‑wun 'to ꞊nɛ ‑kɔ 'ö kwa Dëmɛ ‑yö ‑ziö ‑a 'ka ka ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta ‑a 'dhö! 14 'Kɛɛ pë 'ö‑ ꞊bhlë 'dhö ꞊va 'ö tɔɔ kö 'ka ka 'ko ‑nu ‑dhɔ kë. ‑Dhɔ ꞊suu'‑ 'ö bhë ꞊nɛ 'ö dho ka ‑klu 'kuë‑ 'kpëdhö. 15 ꞊Zuöyagluu 'ö Klito 'dhö ‑a nu ‑na ka ‑dhë bhë 'ö dho yö ka ‑dhë 'dhiö kö ka ‑bha 'ta 'sü ‑kɔ ‑nu 'ö ka 'ko ‑nu 'piö ‑yö kë ꞊zuöyagluu ꞊suu'‑ 'ö ‑Zlan ‑yö ka ‑dhɛ ‑a 'ka bhë ‑a 'gü. ꞊Ya kë 'dhö kö ka ‑dho kë dosɛn 'kpaan ꞊nɛ mɛ ‑lü do 'dhö. ‑Ka ‑Zlan zuö pö pë ‑nu 'wo bhë ‑an ‑wun 'gü! 16 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka 'dho ka 'ko ꞊bhaa, ‑ka 'we ‑a ‑bha kö ‑wo 'ö ‑gban Klito ‑bha ‑wa ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë ö 'plɛ 'ka! ‑Ka ka 'ko ‑nu ꞊daan'‑ ‑Zlan ‑wo 'ö bhë ‑a 'ka! 'Go mü 'zü kö 'ka ka 'ko ‑nu ꞊faan' 'më 'wun dɔ ‑sü 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑a 'ka. ‑Ka 'tan ‑nu bho ‑Zlan zuö pö ‑sü 'ö ka ꞊zuö' 'plɛ 'ka ‑a 'ka! ‑Ka 'Tan 'sëëdhɛ 'gü ‑tan bho ‑Zlan 'piö! 'Go mü 'zü, ‑ka 'tan 'ö dho Yesu 'tɔ kë ꞊va, 'ka‑ ‑da 'iin 'tan ‑dhɛ ‑nu 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya ‑zɔn ka ‑dhë, ‑ka ‑an ‑da 'pö! 17 Pë ‑dhɛ ‑nu 'ö 'wo dho kwa Dëmɛ Yesu 'tɔ bhɔ, ‑ka ‑an kë ka këyuö waa‑ ka ‑bha 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑nu 'plɛ 'gü! ‑Zlan 'ö kwa Dë 'ka bhë, ‑kaa zuö pö pë 'plɛ 'ö bɔ ‑a 'ka Yesu Klito ‑ta 'ö‑ nu kwa ‑dhë bhë ‑a ‑wun 'gü!

'Kɔɔmɛ ‑nu ‑bha wɔ ‑kɔ

18 Gwaan ‑dhoo ‑nu, ‑ka ka 'to 'to! Dhebɔ ꞊dua' ‑mü kö ‑yaan ö ‑gɔ ꞊yɔɔn ö ꞊gɔn ‑dhë sia‑. Bhii dhoo ‑nu 'wo ‑klu ‑sü 'ka kwa Dëmɛ ‑bha bhë, ‑a ‑kë 'dhö ‑sü ‑yö ‑an ‑ma ‑kun.

19 Dhe ‑mɛ dë ‑nu, ka ‑de 'pö, ‑ka ka 'to 'to! Gɔɔn‑ ꞊dua' ‑mü kö ‑a bɔɔ ‑dhɔ ‑ya kë; kö ꞊kun 'ö 'ka ‑an 'yënng bhɔ!

20 'Në ‑nu, ‑ka 'wun ma ka 'kpɔmɛ ‑nu ‑ta, pë 'saadhö 'plɛ 'gü! Bhii ‑a ‑kë 'dhö ‑sü ‑yö ‑dhi ‑Zlan ‑dhë, mɛ 'ö 'ka ‑klu ‑sü 'ka kwa Dëmɛ ‑bha ka ‑bha 'ka.

21 'Në dë ‑nu, kö ꞊kun 'ka ‑we 'në ‑dhë ‑kplawo ‑kplawo! ꞊Ya kë 'dhö, ‑an 'gü dho ga ka ‑wun 'ka ꞊tëë' ꞊tëëdhö.

22 ꞊Nua ‑nu, ‑ka 'wun ma ka ‑gɔmɛ ‑nu ‑ta, pë 'saadhö 'plɛ 'gü! Kö ꞊kun 'ka mɛ ‑nu 'yan 'dhiö ‑yuö ‑kë kö ‑waan ka ‑wun ‑së ꞊blɛɛ'‑, 'kɛɛ ‑ka kaa‑ yuö kë ꞊zuö' 'puu 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö mɛ ‑nu 'ka kwa Dëmɛ ꞊bhlë kpɔ 'ö ka ‑ma kuën bhë ‑a 'dhö. 23 ‑Yö ‑kë yuö ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ 'wo‑ nu ka ‑dhë ‑a 'ka, ‑kaa kë ka ꞊faan' 'plɛsɛn 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'ka kwa Dëmɛ ‑bha yuö ꞊kaa' ‑a 'dhö! 24 Bhii ka ‑gɔmɛ giagia 'ö 'ka yuö kë ‑na ‑a ‑dhë bhë, 'ö tɔɔ Klito; yö ꞊nɛ 'ö dho ka 'kian 'ö ‑kë pë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya ö ‑bha 'sɛgümɛ ‑nu ‑gɔ bhë ‑a nu ka ‑dhë. 25 Bhii 'wun yaakëmɛ ‑nu 'wo bhë, ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑a bho ‑an ‑gɔ, yö ꞊ga tɔɔ 'yaa mɛ gbɛ ‑zë 'gü.

4

1 ‑Gɔmɛ ‑nu, pë 'ö ka ‑bha ꞊nua ‑nu ꞊dua' 'ka, ‑kaa kë ‑an ‑dhë ö 'plɛ 'ka! Bhii ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ka ‑de 'pö, ka ‑gɔmɛ ‑yö ‑dhö; ‑yö dhang‑ 'gü.

2 ‑Ka 'dho 'dhiö ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ‑sü 'ka ‑kplawo! Kö ꞊kun ka 'gü ‑yö ga ‑Zlan zuö pö ‑sü 'ka! 3 ꞊Bhɛa' ‑sü 'ö 'dhö bhë, ka‑ wo ‑na, ‑kaa wo yi ‑wun 'gü 'pö, kö ‑Zlan ‑yaan zian 'dhi 'po yi ‑gɔ kö 'yiën‑ ‑a ‑wo ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë, pë 'ö ‑gban Klito ‑bha 'ö ‑bin ‑sü 'ka kö 'yiën‑ ‑a ‑gɛn pö mɛ ‑nu ‑dhë. Bhii pë 'a‑ ‑kë ‑kanso 'kɔɔdhö zö 'ö bhë. 4 ‑Ka ꞊bhɛa' 'dhö kö pë 'ö ‑kë ‑bin ‑sü 'ka bhë 'aan‑ ‑a ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë kö ‑waan ‑a ‑gɛn ma 'papadhö; bhii yuö 'ö ‑Zlan ‑ya 'kluën bho n ‑ma 'ö bhë.

5 ‑Ka kë 'kpaakpa mɛ ‑nu 'ö 'waa Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë ‑an 'piö! 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ kaa‑ mɛ ‑nu 'wo bhë, 'ka kë ka 'ko ꞊bhaa, kö ꞊kun 'ka‑ ‑kë 'ö 'töng bhë 'ö ‑ziö ka ‑ta 'kpaan 'wawa, 'kɛɛ ‑ka ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë! 6 Ka 'wun ꞊blɛɛ' ‑na, ka 'dhi ‑wo ‑nu ‑wo kë ‑së, ‑a din ‑yö 'to mɛ ‑nu 'dhii! 'Ka 'wun ‑nu ‑daa kë mɛ ‑nu ‑gɔ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'yi dho ‑kan ‑a 'ka ‑Zlan 'dhi ‑a 'dhö!

Pɔlö ‑nu ‑bha ‑we Kolɔsö ‑mɛ ‑nu 'ka ‑sü

7 Tisikö, kwa dheglu 'nëgɔɔnzë 'ö ‑kë Yesu ‑bha mɛ ‑nu ‑bha yuökëmɛ ‑to ‑wo 'gü ‑sü ‑zë 'ka, 'ö ‑kë n yuökëyɔɔ 'ka kwa Dëmɛ ‑bha yuö 'gü bhë, yö ꞊nɛ 'ö 'wun 'ö ‑gban n ‑ma, 'ö dho ‑a 'plɛ ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë. 8 A‑ ‑bɔ ka ‑dhë 'dhö kö ka ꞊faan' ‑yaan 'më yi ‑bha ‑tosiadhe ‑nu 'ö 'yi‑ kë ‑na 'nö bhë ‑a ꞊blɛɛ'‑ 'ö 'dhoë‑ wo ka ‑dhë bhë ‑a ‑wun 'gü. 9 Onezimë 'ö ‑kë kwa dheglu 'nëgɔɔnzë ‑to ‑wo 'gü ‑sü ‑zë 'ka, 'ö ‑kë Kolɔsö 'në 'ka bhë, 'ö waa‑ Tisikö 'wo dho nu ka 'piö 'wun 'saadhö 'ö kë ‑na zö, 'ö ‑gban yi ‑bha ‑a 'ka bhë.

10 Alitaakö 'ö yi ‑nu 'yi ‑kanso 'kɔɔdhö zö bhë, ꞊ya 'we kaa! Maakö 'ö ‑kë Baanabasö dë dheglu ‑bha 'në 'ka bhë, ꞊ya 'we kaa 'pö! ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊ya nu ka 'piö 'ma, ‑kaa ‑nia 'kun ‑së 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'a ka 'paan bhoë bhë ‑a 'dhö! 11 Yesu 'wo‑ ‑dhɛ ‑na Zutusö bhë, ꞊ya 'we kaa 'pö. Zuifö ‑nu ꞊plëëzë 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë ‑a mɛ ‑yaaga 'kpaan ꞊nɛ 'ö yi ‑nu 'yi ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ kë ‑sü ‑yuö kë ‑na. ‑An ‑bha yuö ‑kë n 'piö ‑sü 'ö bhë, ‑ya ‑kë 'ö n ꞊faan' ‑yö më ꞊duö.

12 Epaflasö, ka ‑de ‑gɔ 'sɛ 'gü 'në, ꞊ya 'we kaa! Yesu Klito ‑bha yuökëmɛ ‑mü ‑a 'ka. ‑A 'gü 'yaa ga 'gbɛɛdhö ꞊bhɛa' ka ‑wun 'gü ꞊faan' ꞊va 'ka ‑a 'ka. ‑Yö ꞊bhɛa'‑ 'dhö kö 'kaan‑ dɔ ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü, 'iin 'zü kö 'kaan‑ kë mɛ ‑kiansü 'ka ‑Zlan ‑bha zian ‑ta. 'Go mü zü kö 'kaan‑ ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'plɛsɛn dɔ 'fɛfɛdhö kö 'kaan‑ 'we ‑a kë ‑sü ‑bha. 13 A ‑mɔa ‑bha kö 'a ‑tɔmɔdhɛ kë Epaflasö ‑bha ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‑Yö ö ꞊faan' 'plɛ ‑sü 'ö ꞊bhɛa ‑a 'ka, ka 'dhö, ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo Laodise waa‑ ‑an mɛ ‑nu 'ö 'wo Ilapolisö ka 'plɛ ka ‑wun 'gü. 14 Lukö, kwa ‑bha ꞊dhɔngtrɔ 'glusëëzë waa‑ Demasö ꞊wa 'we kaa!

15 'Ma 'we kwa dhegluzë ‑nu 'wo Klito 'gü 'ö 'wo Laodise ‑an 'ka! 'Ma 'we Nɛfa waa‑ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo bhɔ 'kuë‑ kë ‑na ‑a ‑gɔ kɔɔ bhë ‑an 'ka! 16 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ 'ka yën ‑a pö ‑sü ‑bha, ‑ka ka ‑zo kë ‑a 'piö kö 'kaan‑ ‑a bɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo Laodise ‑an ‑dhë, kö wo ‑de 'pö ‑waan ‑a pö. Laodise ‑mɛ ‑nu ‑bha 'a‑ bɔ ‑an ‑dhë bhë, ‑wo ‑dho ‑a bɔ ka ‑dhë; ‑kaa pö 'pö! 17 ꞊Ya 'go mü, ‑kaa pö Asipö ‑dhë ꞊nɛ kwa Dëmɛ ‑bha yuö 'ö‑ 'kluën ‑yö bho ‑a ‑bha bhë, ‑yö ö ‑zo kë ‑a 'piö, ‑ya kë ‑së 'ka!

18 ꞊Wekawo 'ö ꞊nɛ n ‑de ‑kɔ pin giagia ‑mü: Ma Pɔlö, 'ma 'we kaa! Kö ꞊kun 'ö ka ‑zlö ‑yö ‑trö ꞊nɛ a ꞊tun ‑kanso 'kɔɔdhö!

‑Zlan ‑yö 'dhuë‑ kpɔ ka ‑bha!

1 Tesalɔnikö

1

2

3

4

5

'Sëëdhɛ ‑blɛɛzë

'ö Pɔlö ‑ya bɔ

Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo

Tesalɔnikö

plöö ‑an ‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

1 'Sëëdhɛ ꞊nɛ, ma Pɔlö 'dhö, Timote 'dhö, Silivɛn 'dhö, 'yi‑ bɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu, 'ka ‑klu ‑sü 'ka ‑Zlan 'ö kwa Dë 'ka waa‑ Yesu Klito 'ö kwa Dëmɛ 'ka ‑an ‑bha, 'ö 'ka Tesalɔnikö plöö ka ‑dhë.

'Glusë waa‑ ꞊zuöyagluu 'ö go ‑Zlan 'ö kwa Dë 'ka waa‑ Yesu Klito 'ö kwa Dëmɛ 'ka ‑an 'piö, ‑yö kë ka ‑gɔ!

Tesalɔnikö ‑mɛ ‑nu wɔ ‑kɔ waa‑ ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü

2 ꞊Ya kë yi ꞊bhɛa' ‑na ‑Zlan ‑dhë, yi ‑zo ‑yö ‑büö ka ‑wun 'ka ‑dhɛkpaɔyi 'plɛ 'ka, 'ö 'yi ‑Zlan zuö pö yi 'saadhö 'ka mɛ 'plɛ ka ‑wun 'gü. 3 Bhii ꞊ya kë ‑nu wo, kwa Dë ‑Zlan wöödhö, yi ‑zo ‑yö ‑büö ka ‑bha ‑Zlan ‑bha yuö kë ‑kɔ 'ö ‑zo yö ‑sü 'ka, waa‑ ka ‑bha ‑Zlan ‑dhɔ kë ‑sü 'iin ka ‑bha ‑dhɔ ‑kë 'kuë ‑sü 'ö ꞊ya ka kë ꞊faanzë ‑Zlan ‑bha yuö 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü. 'Go mü 'zü, ka ‑bha ‑zo yö ‑sü 'ö ‑kë ꞊nɛ kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑dho yɛ ö 'zü bhë ‑yö ka ‑dɔ ‑sü 'ka kpinngdhö.

4 Dhegluzë ‑nu, yi‑ 'wun ‑dɔ ꞊nɛ, ka ‑dhɔ ‑yö ‑Zlan ‑kë. ‑A ‑wun 'gü 'ö ka sü 'kpongtaamɛ ‑nu ziën kö 'ka kë ‑a ‑bha 'ka bhë. 5 Bhii 'ö tɔɔ 'wuntaɔsë 'ö ‑gban Yesu ‑wun ‑bha bhë, ‑lo 'yi‑ woë ka ꞊plöö 'ma bhë, yaa kë 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo 'kpaan 'ka, 'kɛɛ pë 'ö‑ 'gü ‑pë ‑yö ‑kë ka ꞊zuö' 'gü 'piigbeedhɛ 'ka yö mü 'dhö, ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑a ‑bha ‑nu yi ‑dhë ‑sü 'ka. 'Ö kë‑ wo 'dhö bhë 'pö 'ö ‑kë 'wun bhë ‑a ‑bha ‑ya yi ꞊zuö' 'piö kpinngdhö ‑sü ‑wun 'gü.

Ka ‑de, ka‑ 'wun ‑dɔ ꞊nɛ, yi ‑bha wɔ ‑kɔ 'ö 'yi ꞊kaa' ka ziën 'ma bhë, ‑yö ‑kë ka ‑bha 'wun ‑së 'ka.

6 'Wun ꞊zuan' ‑së 'ö 'yi‑ ‑zɔn ka ‑dhë 'ö kwa Dëmɛ 'ta ‑kɔ 'ka bhë, ka ‑ziö ‑a 'piö; ‑wo bhë 'ka‑ kun ꞊zuögludhi 'ö go ‑Zuu 'slööslö 'gü bhë ‑a 'ka, 'kɛɛ kö 'töng bhë ‑a 'ka, ka ‑kë bɔ ꞊dhia 'wun 'gbee‑ ‑nu 'gü. 7 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'gü, 'ka kë 'wun ꞊zuan' ‑së 'ka, ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'kpɛkpɛ 'wo Maseduanë ‑sɛ 'gü waa‑ ‑an mɛ ‑nu 'ö 'wo Akai ‑sɛ 'gü ‑an ziën.

8 ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö kwa Dëmɛ ‑wo bhë 'ö bɔa ka 'gü, 'ö mɛ ‑nu 'wo Maseduanë ‑sɛ waa‑ Akai ‑sɛ 'gü 'wo‑ yö ‑a 'ka giagia 'ka. 'Kɛɛ ‑a 'dhiö yaa 'to bhë. Ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ö bhë ‑a ‑taɔ ꞊ya sa ‑dhɛ 'plɛ 'gü. ‑A ‑wun 'gü, ‑a 'bhaa ‑nu ꞊ya kë yi ‑bha ‑wun 'yaa‑ ‑bha 'zü kö 'yiën‑ ‑a ‑wun ꞊blɛɛ'‑ zlöö mɛ ‑nu ‑dhë. 9 Yi ‑nia bun ‑kɔ 'ö 'ka‑ wo 'töng 'ö 'yi‑ ‑kë ka 'piö mü bhë ‑a 'ka bhë, mɛ 'plɛ ‑wa ‑tɔmɔdhɛ ‑kë. 'Ö ‑kɔ 'ö 'ka ka ‑bha gbapë ‑nu toë, 'ö 'ka ka ‑ta yöë ‑an ‑bha, 'ö 'ka ꞊dhië ‑Zlan 'piö kö ‑Zlan 'bhee‑ 'ö ‑Zlan giagia 'ka bhë 'ka‑ ‑bha yuö kë, ‑wa 'plɛ ‑tɔmɔdhɛ ‑kë 'pö. 10 'Go mü 'zü, ‑Zlan 'ö bhë ‑a Gbö Yesu, 'ö‑ bɔ ga 'gü, 'ö kwa bho ‑a ‑bha ‑naadhe 'ö dho nu ‑a ‑gɔ bhë, ka ka 'yan ‑to ‑a ‑bha ‑yɛ 'zü ‑yi 'ö dho goë dhang‑ 'gü bhë ‑a ‑gɔ.

2

Pɔlö ‑bha yuö 'ö‑ ‑kë Tesalɔnikö ‑sɛ 'gü

1 Ka ‑de gia‑, ka‑ 'wun ‑dɔ, dhegluzë ‑nu, yi ‑bha ‑nu ka 'piö 'ma ‑sü 'ö bhë yaa kë 'kpaan. 2 Ka‑ 'wun ‑dɔ, ‑wo yi 'klo ‑bhɔ Filipö 'yië ꞊tun ‑lo ‑na ka ꞊plöö Tesalɔnikö.

'Yö ꞊dhɛ 'yi ‑wo ka ‑sɛ 'gü, 'wo ‑nu yi ‑gɔ 'gbee‑ 'ka 'zü, ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ kö ꞊kun 'yi ‑Zlan ‑wo pö. 'Kɛɛ ‑Zlan ‑yö 'gü ‑dɔ 'gbee‑ ‑sü ‑nu yi ‑dhë, 'ö 'yi 'wuntaɔsë 'ö ‑gban dhasü 'ö go ‑Zlan 'piö ‑a ‑bha bhë, 'yi‑ ‑wun ꞊blɛɛ ka ‑dhë. 3 'Kɛɛ yi ‑bha ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü bhë 'yaa ‑gban 'wun ꞊zaa' ‑sü 'iin pë ‑nu 'waa kpengdhö ‑an ‑bha. 'Go mü, yiëë‑ kë kö 'yiën‑ mɛ ‑nu ‑püö. 4 'Kɛɛ 'wun 'kpɛkpɛ 'ö 'yi‑ ꞊blɛɛ' ‑na zö bhë 'wun 'ö ‑Zlan gia‑ ‑yö ‑we ‑a ‑bha ꞊zian' yö ‑mü. Bhii 'ö tɔɔ ‑a ‑de gia‑ ꞊zuö' 'glu ‑yö ‑dhi kö 'wun ‑nu 'ö ‑gban 'wuntaɔsë 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha, kö ‑ya ‑wun ‑lo yi kwɛɛ kö 'yi‑ ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, yiëë‑ ꞊mɛɛ'‑ kö 'yiën‑ kë mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑dhë ‑së, 'kɛɛ yi‑ ‑blɛɛ 'dhö ꞊zian' kö 'yi kë ‑Zlan ‑dhë ‑së; bhii yö ꞊nɛ 'ö yi ꞊zuö' 'piö ‑wun 'plɛ dɔ.

5 Ka‑ dɔa ‑së 'ka ꞊nɛɛ: Mɛ ‑dian kë ‑wo yaa bɔ yi 'dhii do yiëë‑ ꞊blɛɛ'‑; 'ö yi ‑bha 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü, 'wëü‑ yö ‑sü ‑dhɔ 'ö bhë, yië‑ 'slë kë. ‑Zlan ‑de ‑yö 'wun ‑nu 'wo bhë ‑an 'plɛ ‑tɔmɔ 'ka. 6 ꞊Bhlë 'ö go mɛ 'bhee‑ ‑nu 'piö yiëë‑ ꞊mɛɛ'‑ ka 'gü, 'iin mɛ 'kpaan gbɛ ‑nu 'wo to ‑an 'gü. 7 ꞊Ya kë ꞊nɛ yi‑ ‑mɛɛ ‑bezë, yi dhoë‑ kë tɔng 'ka 'yi‑ pö: ‑Ka yi ꞊bhlë ‑ya! 'Ö tɔɔ yi ‑kë Klito ‑bha bɔmɛ ‑nu 'ka. 'Töng 'ö 'yi ꞊kaa' ka 'piö mü, yi ‑kë 'lëëlë ka buën‑ ꞊zian', 'ö 'yi ‑kë 'wun ‑nu ‑kë ka 'ka ꞊dhia 'lëëlë ꞊nɛ ‑kɔ ꞊ya kë, 'ö dhebɔ ‑yö ö ‑bha 'në ‑nu kuën ‑së 'ka bhë ‑a 'dhö. 8 Ka ‑dhɔ 'ö yi 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü, yi‑ ‑ya yi ꞊zuö' 'piö kö 'yi yi ‑bha ‑tosiadhe kë ka ‑bha 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'yi 'wuntaɔsë 'ö go ‑Zlan 'piö 'yi‑ nu ‑a 'ka ka ‑dhë bhë ‑a 'dhö. 'Ö tɔɔ ka ‑wun ‑yö yi ‑gɔ 'gbee‑ 'töng 'plɛ 'ka.

9 Dhegluzë ‑nu, ka ‑zo ‑yö ‑büö ꞊nɛ 'töng 'yi ꞊kaa' ka 'piö bhë, yi yuö ‑kë yi ꞊kwaa' ꞊sëëbhodhe 'ka 'töng 'saadhö 'ka, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun yi ‑nia 'gbiin‑ dho më mɛ 'bhaa 'ka 'töng 'ö 'yi‑ sü kö 'wuntaɔsë 'ö go ‑Zlan 'piö 'yi‑ ꞊blɛɛ'‑ ‑a 'ka ka ‑dhë bhë ‑a 'ka.

10 Yi ‑bha wɔ ‑kɔ 'ö‑ ‑kë mɛ 'ka ‑Zlan ‑wo 'gü ka 'piö mü bhë, ‑yö ‑kë ‑Zlan ‑bha zian ‑ta; ‑yö ‑kë kpengdhö 'ö 'wun gbɛ yaa kë ‑a ‑bha. 'Wun 'ö bhë, ka‑ ‑tɔmɔ 'ka; 'ö ‑Zlan ‑de 'pö, 'ö‑ ‑tɔmɔ 'ka. 11 Ka‑ 'wun ‑dɔ ꞊nɛɛ, ‑kɔ ‑nu 'ö 'yi ka kun ‑a ‑bha 'ma bhë, ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'në dë ‑yö ö ‑bha 'në ‑nu kuën bhë ‑a 'dhö. 12 Yi ka ‑ta ‑kun, 'gü ‑dɔ 'gbee‑ ‑sü waa‑ ka ꞊zuö' ꞊dhuë' ‑sü 'ka, ‑dhio ‑dɔ ka ‑dhë ‑sü 'ka, ‑a ‑pö ka ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‑Ka 'ta 'sü ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'ka! Bhii ‑Zlan ‑yö ka ‑dhɛ ö ‑bha ‑gludëdhɛ waa‑ ö ꞊bhlë ‑ya ‑sü ‑wun 'gü.

13 Yi ‑Zlan zuö ‑pö 'töng 'plɛ 'ka 'wun do 'bhaa ‑wun 'ka; 'ö tɔɔ ꞊dhɛ 'ö 'yi ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ ka ‑dhë, kaa ‑dhɛ ‑ga yi ‑bha ‑kë mɛ 'bhee‑ 'ka ‑sü 'piö, 'kɛɛ ka ka 'to ‑to ‑wo 'yi‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ‑bha 'ö 'ka‑ ‑gɛn ma; 'ö 'ka‑ dɔ giagia 'ka ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑wo ‑mü, 'ö 'ka‑ sü ka ‑bha 'ka. ‑Yö 'dhö; ‑wo 'ö 'yi‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë bhë, ‑Zlan ‑wo giagia ‑mü. Bhii 'ö tɔɔ ‑wo 'ö bhë ‑yö yuö kë ‑sü 'gü mɛ ‑nu 'ö 'ka ‑Zlan ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë, ka ꞊zuö' 'piö. 14 ‑A pö 'a‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ, dhegluzë ‑nu, ‑kɔ dosɛn 'ö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'wo Zude ‑sɛ 'gü 'ö 'wo ‑klu ‑sü 'ka Yesu Klito ‑bha, 'wo bɔa 'wun ‑nu 'gü bhë, 'yö 'ka‑ wo bhë 'pö. 'Ö tɔɔ ka ‑saan ka ‑bha 'sɛgümɛ ‑nu 'dhiö ꞊nɛɛ ‑kɔ do 'ö 'wo ꞊saan ‑a 'ka Zuifö ‑nu 'dhiö bhë ‑a 'dhö. 15 Zuifö ‑nu 'wo bhë, wo ꞊nɛ 'wo kwa Dëmɛ Yesu zë. ‑An 'bhɛma ‑nu ꞊nɛ 'wo ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu zë ‑an ‑bha 'töng 'ka. Wo do 'wo bhë 'zü ‑an ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu ꞊nɛ 'wo yi 'klo bhɔ ‑na ꞊nɛ. ‑An këyuö 'ö bhë 'yaa ‑Zlan ꞊zuögludhi ‑wun 'ka. ‑Wo ‑kë 'zü mɛ 'kpɛkpɛ yaagümɛ 'ka. 16 ‑Wa 'slë ‑mɛɛ kö ‑wo yi 'dhi 'kun, dhasü ‑wun 'ö bhë ‑a ꞊blɛɛ mɛ ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka ‑an ‑dhë ‑sü ‑wun 'gü. 'Wun yaa ‑nu 'wo‑ ‑kë ‑a züdɔyi 'ka 'ö dho 'ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha bhë, 'wo‑ ‑takpatoodhe kë ‑na bhë; 'kɛɛ ‑Zlan ‑bha ‑naazuëdhe ꞊ya 'dho ‑an ‑ta 'saadhö.

Pɔlö ‑ya 'piö 'zü kö 'ö ‑kpën Tesalɔnikö ‑mɛ ‑nu ‑bha 'zü ‑dëüwo

17 Dhegluzë ‑nu, ‑a 'töng 'bhaa ꞊ya ziö kwaa kë kwa 'ko ‑nu 'piö kwa 'sɛbun 'gü; 'kɛɛ yi ‑zo ‑yö ka 'piö 'töng 'plɛ 'ka. ‑Kpën ka ‑bha ‑dëüwo ‑sü ‑yö yi ꞊zuö' pa ‑sü 'ka giagiawo. Pë 'ö ‑kë 'ö 'yi‑ 'slë ꞊mɛɛ' ‑na ‑kɔ 'plɛ ‑ta kö 'yiën‑ nu ka 'piö 'ö bhë. 18 Yi‑ 'piö kö 'yi 'yɛ yi 'zü kö 'yi nu ka 'piö 'ma 'zü do. Ma Pɔlö ‑mɛ ‑zë, a 'slë ‑mɛɛ ꞊plëëzë 'ka kö 'aan‑ nu ka 'piö, 'kɛɛ Satan ‑yö zian ‑ta yi ‑gɔ. 19 A‑ ‑pö ka, n 'ka‑ pö mɛ gbɛ; ka dosɛn 'kpaan ꞊nɛ 'ka tɔɔ yi ‑zo ‑yö ‑an ‑bha ‑mɛ waa‑ yi ‑bha ꞊zuögludhi ‑wun. Ka ‑kë 'zü yuö ‑nu 'ö yi‑ ‑kë ka ziën ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑sü 'ka bhë ‑a ꞊truën 'ö kwa Dëmɛ Yesu nu 'töng 'ka 'ö dho yi ‑gɛn kë ꞊vava ‑a wöödhö ‑a 'ka. 20 ꞊Ii‑, ‑yö 'wun giagia 'ka ꞊nɛ ka ꞊nɛ 'ka dho yi wö po, 'ö 'ka dho kë yi ‑bha ꞊zuögludhi ‑wun 'ka yi bhë ‑a 'ka.

3

1 ꞊Dhɛ 'ö ‑nu ka 'piö 'ma ‑sü 'ö bhë, 'yi‑ ‑zian ‑mɛɛ 'ö yaa ‑mɔ 'kuë, 'yi‑ pö: «꞊Ɛɛ, ‑kwa 'to Atɛnë zö ꞊klöödhö, 'yaa ya 'pö.» 2 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë 'yië Timote ‑zë bɔ ka ‑dhë 'ma. Yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ dheglu ‑mɛ 'ö yi ‑nu 'plɛ 'yi ‑Zlan ‑bha yuö kë ‑na 'wuntaɔsë 'ö ‑gban Klito ‑bha ‑a ‑blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë ‑sü 'ka bhë; yi‑ ‑bɔ ka ‑dhë kö ‑yö ka ꞊faan' 'më 'iin kö ‑yö nu ka ‑dhë, 'gü ‑dɔ 'gbee‑ ‑sü 'gü, ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü, 3 ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö ‑kë 'gü ga ‑mɛ 'ka, 'wun 'gbee‑ ‑nu 'wo‑ wɔ ‑na kwa ‑ta bhë ‑a 'gü. Ka ‑de gia‑, 'ka‑ ꞊tɛi' dɔ, 'wun ‑bha ‑wɔ kwa ‑ta ‑kɔ ꞊suu'‑ 'ö bhë ‑Zlan ‑de gia‑ ꞊nɛ 'ö ‑dhi ‑a ‑dhë kö ‑yö nu kwa ‑ta 'dhö. 4 Kë ‑de 'ö‑ wo bhë, ꞊dhɛ 'yi ꞊tun ka 'piö 'ma kö 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ waa kë ꞊kun, yi ‑kë ‑a pö ‑sü 'gü ka ‑dhë ꞊nɛɛ: ‑Wo ‑dho 'wun wɔ kwa ‑ta. ‑Kɔ giagia 'yi‑ ꞊blɛɛ ‑a 'ka bhë 'ö‑ ‑de ‑yö ꞊kaa' bhë; 'ö bhii ka 'yaan 'ka ‑wun ‑mü. 5 Pë 'ö ‑kë, ꞊dhɛ 'ö n 'ka nu 'ma gbɔ bhë 'a‑ yö zlöö ‑së kö 'a Timote bɔ ka ‑dhë kö ‑yö ‑naɔ ‑nu 'ö ‑gban ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑bha 'ö dho goë ka 'piö kö ‑yaan ꞊blɛɛ'‑ n ‑dhë 'ö bhë. ꞊Dhɛ ‑naɔ ‑nu 'ö go ka 'piö 'ö n 'ka‑ ma ꞊kun, 'suö ‑yö ‑kë n ‑ma ꞊nɛ dü ‑yö 'dhoë‑ ka ‑püö 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha yuö 'ö 'yi‑ ‑kë ka 'piö 'ma bhë ‑yö ‑dho ‑a 'gü ꞊siö'‑.

6 'Kɛɛ Timote 'ö go ka 'piö 'ma, ꞊ya ‑lo yi ‑ta zö, ‑naɔsë 'ö go ka 'piö 'ö ‑gban ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü waa‑ ka ‑bha ‑dhɔ 'ö 'ka‑ ‑kë ka 'kuë‑ bhë ꞊yaa‑ 'plɛ ꞊blɛɛ'‑ yi ‑dhë. ‑Ya ‑pö yi ‑dhë 'pö ꞊nɛ ka ꞊zuö' yaa bhɔ yi 'ka, ka ‑zo ‑ta yi ‑wuën ‑sü 'gü, ‑dhɔ giagia 'gü. ‑Kɔ do 'ö 'ka ‑ya ‑sü 'ka‑ ꞊wuën' kö 'kwa ‑kpën kwa 'kuë bhë ꞊nɛ 'ö yi ‑gɔ 'nö 'pö. 7 Dhegluzë ‑nu, ‑kɔ bhë ꞊nɛ 'kö ‑kë ꞊nɛ ꞊zuökaankuëdhe waa‑ ꞊saan' ‑nu ‑wo ‑nu yi ‑ta 'dhee, 'ö 'gü ‑dɔ 'gbee‑ ‑sü ‑yö ‑kë yi ‑gɔ. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ꞊nɛ 'ö yi ꞊faan' më. 8 Bhii dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ, yi ꞊faan' ꞊ya 'më 'zü ‑dëüwo ka ‑bha ‑klu kpinngdhö ‑sü 'ö kwa Dëmɛ ‑bha bhë ‑a ‑wun 'gü. 9 Yi kwa ‑bha ‑Zlan zuö ‑pö ꞊duö, ꞊zuögludhi ꞊va 'ö 'ka‑ nu yi ‑dhë kwa Dëmɛ wö 'dhiö bhë ‑a ‑wun 'gü. 10 'Töng 'saadhö 'ka, yi‑ ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ ꞊naa'‑ 'ka kö ‑yö 'we ‑a ‑bha kö 'yi ‑kpën ka ‑bha 'zü ‑dëüwo, ‑yö kë 'dhö kö pë ‑nu 'ö‑ ‑wun ‑yö ka ‑kë, ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü, kö 'yi‑ nu ka ‑dhë.

11 Yi‑ ‑dhɛ ‑Zlan ‑de gia‑ 'ö kwa Dë 'ka waa‑ kwa Dëmɛ Yesu ‑an ‑gɔ kö zian 'ö nu ka 'piö, ‑wa 'po yi ‑gɔ kö 'yiën‑ ‑wo ka 'piö 'ma. 12 Yi‑ ‑dhɛ 'pö kwa Dëmɛ ‑gɔ kö ‑dhɔ ‑kë 'kuë ‑sü waa‑ ‑a ‑dhɔ ‑kë mɛ 'plɛ 'ka ‑sü 'ö ka ziën bhë ‑wo ꞊kpɛa'‑, ‑wo 'dho 'dhiö ‑kplawo. Yi‑ ‑dhɛ kwa Dëmɛ ‑gɔ 'zü kö ‑dhɔ ‑kë 'kuë ‑sü 'ö ka ziën 'ma waa‑ ka ‑dhɔ 'ö yi 'gü 'nö 'pö, kö ‑an 'plɛ ‑wo kë do. 13 ꞊Ya kë 'dhö kwa Dëmɛ ‑yö ‑dho ka ꞊faan' më 'ö pë yaa 'kpɛkpɛ gbɛ 'ka 'dho kë ka ‑bha; kö 'kaan‑ kë kpengdhö kwa Dë ‑Zlan wö 'dhiö, kwa Dëmɛ Yesu waa‑ ö ‑bha mɛ ‑nu 'kpɛkpɛ ‑an nu ‑yi 'ka.

4

'Ta 'sü ‑kɔ 'ö ‑Zlan ꞊zuö' 'glu dhi

1 Dhegluzë ‑nu, 'ta 'sü ‑kɔ 'ö ‑Zlan ꞊zuögludhi ‑wun 'ka, 'yi ka ꞊daan ‑a 'ka bhë, 'ö 'ka‑ ‑de wo ‑na bhë. 'Kɛɛ pë 'ö 'yi‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ 'zü yi ꞊zuö' 'plɛ 'ka kwa Dëmɛ Yesu 'tɔ 'gü 'ö tɔɔ: Ka ‑bha 'ta 'sü ‑kɔ ‑yö kë ‑së ‑yö ꞊ziö' ‑a 'ka ‑a ‑blɛɛzë ‑ta. 2 Tɔng 'ö go kwa Dëmɛ Yesu 'piö 'ö ‑gban 'ta 'sü ‑kɔ 'ö bhë ‑a ‑bha, 'ö 'yi ka ꞊daan ‑a 'ka bhë, ka gia‑ ka‑ ‑dɔ. 3 Pë 'ö ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'ka 'ö tɔɔ 'ka kë 'slööslö 'ka ka ‑de dhɛ 'kan 'wun ‑gɔ ‑go zian ‑sü ‑zë ‑nu ‑gɔ! 4 Kö mɛ 'ö ‑dhö, 'ö dho dhe ‑sü, ‑a ‑bha ö ‑de ‑bha dhe 'sü ‑kɔ ‑yö kë ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'ka 'iin kö ‑yö kë ꞊bhlë 'ka. 5 Kö ꞊kun 'ka ka ꞊kwaa ka ‑de ‑zü 'ö 'wun yaa kë ‑sü 'ö ‑gban 'nuëbɔ ꞊mɛɛ' ‑sü 'iin ꞊mlaabɔ 'kun ‑sü ‑bha bhë 'ö‑ ‑dhɔ ‑yö dhebɔ 'bhaa 'iin gɔɔn‑ 'bhaa ‑kë; kö ꞊kun 'ö 'ka ka ꞊kwaa ka ‑de ‑zü 'ö pë ‑nu ‑wo ‑ziö ka 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö mɛ ‑nu 'waa ‑Zlan dɔ 'wo‑ kë ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö! 6 'Wun yaa 'ö bhë ‑a 'gü mɛ gbɛ yaa 'dho go ka ziën kö ‑yö za yaa 'sü ö dheglu 'ö ‑kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ka ‑a ‑bha, ‑a ‑bha pë ‑nu ‑kun ‑a ‑gɔ 'gbee‑ ‑ta ‑sü 'ka! 'Yië 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'yië‑ ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë ꞊duö ka ‑zo ‑büö ‑sü 'ka pinpiindhö ꞊nɛ: Mɛ ‑nu 'ö 'wun yaa ꞊suu'‑ bhë 'ö‑ kë ‑na, kwa Dëmɛ ‑Zlan ‑yö ‑dho 'wun wɔ ‑an ‑ta ‑a ‑wun 'gü. 7 ‑Zlan yaa kwa 'sü kö 'kwaan‑ kë ꞊sɔɔnkëmɛ ‑nu 'ka; ‑yö kwa ‑sü ꞊zian' kö 'kwa kwa ‑bha ‑tosiadhe kë ‑a 'sɛa‑ 'gü. 8 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban 'ta 'sü ‑kɔ 'ö ‑Zlan ꞊zuö' 'glu dhi 'ö 'yi ka ꞊daan ‑a 'ka ꞊nɛ, mɛ 'oo mɛ 'ö yaa ö 'to 'to ‑a ‑bha, kö yaa ö ‑ta yö mɛ 'bhee‑ ‑wo ‑bha, 'kɛɛ kö ‑Zlan 'ö ö ‑bha ‑Zuu 'slööslö nu ‑a ‑dhë bhë ꞊nɛ 'ö ö ‑ta yö ‑a ‑wo ‑bha bhë.

9 Ka ‑bha ‑wun 'yaa‑ ‑bha kö 'wun 'ö ‑gban ‑dhɔ ‑kë 'kuë ‑sü 'ö ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑mɛ ‑nu ka ziën kö 'yi‑ ꞊blɛɛ' ka ‑dhë 'sëëdhɛ 'gü. ‑Kɔ 'ö dhegluzë ‑nu 'ö 'ka dho ka 'ko ‑nu ‑dhɔ kaa, ‑Zlan ‑de ꞊nɛ 'ö ka ꞊daan ‑a 'ka. 10 ‑A ‑de ‑kɔ gia‑ bhë 'ö 'ka 'ta sü ‑a 'ka, ka dhegluzë ‑nu, 'ö 'wo Maseduanë ‑sɛ 'gü 'töüdhö, ‑an ‑dhɔ kë ‑sü 'ka. 'Kɛɛ, dhegluzë ‑nu, yi‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ 'zü kö 'ka‑ kë ‑së, 'ka ziö ‑a ‑blɛɛzë ‑ta! 11 ‑Ka ka 'gü dɔ 'gbee‑ kö 'ka ‑tosiadhe kë ꞊zuöyagluu 'gü! ‑Ka ka 'yan ‑klu ꞊zian' ka ‑de ‑gɔ 'wun ‑nu ‑bha! ‑Ka yuö kë, kö 'ka ka ‑de ‑gɔ ‑bhöpë ‑nu yö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'yi‑ ꞊blɛɛ ‑a 'ka ka ‑dhë bhë ‑a 'dhö! 12 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'gü, ka ‑dho kë ꞊bhlëzë, mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan dɔ ‑an wö 'dhiö, 'ö ka ꞊kwɛɛ‑ 'gbiin‑ 'ka 'dho mɛ 'waa gbɛ kë.

'Wun 'ö ‑gban kwa Dëmɛ ‑bha nu ‑sü ‑bha

13 Dhegluzë ‑nu, yi‑ 'piö kö 'yi‑ pö ka ‑dhë 'wun 'ö ‑gban mɛ ‑nu ('ö 'wo to ‑Zlan ‑bha zian ‑ta) 'ö 'wo ga bhë ‑a ‑wun yaa 'dho ka kun, 'ö 'ka ‑ya 'yena 'gü ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö ‑zo yö ‑sü ꞊nɛ wo ‑bha mɛ ‑nu 'wo ga bhë wo 'ka 'dho ‑an yö 'zü do ‑a 'dhö. 14 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑mɛ ‑nu, kwa‑ 'wun ‑dɔ giagia 'ka ꞊nɛ Yesu ‑yö ‑ga; 'ö go ga 'gü. ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka, kwa‑ 'wun ‑dɔ 'pö ꞊nɛ mɛ ‑nu 'kpɛkpɛ 'ö 'wo to Yesu ‑bha zian ‑ta 'ö 'wo ga bhë, ‑Zlan ‑yö ‑dho bɔ Yesu ‑ta 'ö ‑an bho ga 'gü.

15 ‑A pö 'a‑ wo ka ‑dhë 'dhö bhë 'ö tɔɔ 'wun do ‑yö ‑dhö 'ö kwa Dëmɛ ‑ya ꞊blɛɛ mɛ ꞊daan' wo 'ka; 'ö tɔɔ mɛ ‑nu 'ö 'kwa dho to 'bhee‑ 'kpongtaa, 'töng 'ö kwa Dëmɛ dho nu ‑a 'ka, kwa 'ka 'dho ‑da kwa Dëmɛ 'piö mɛ ‑nu 'ö 'wo to ‑Zlan 'piö 'ö ꞊wa ga bhë ‑an 'dhiö. 16 Kwa Dëmɛ gia‑ ‑bha ‑go dhang‑ 'gü ‑sü waa‑ ‑wo do 'ö dho we ꞊nɛɛ: «‑Ka nu ka 'kuëdhö!» waa‑ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑gɔmɛ do ‑bha ‑gbla 'gbee‑ 'ka ‑sü waa‑ ‑Zlan ‑bha 'truu ‑bha 'we ‑sü ‑an 'plɛ ‑dho kë 'kuë‑ dosɛn, 'yö mɛ ‑nu 'ö 'wo to Klito 'piö 'ö 'wo ga bhë 'yö 'wo go ga 'gü ‑blɛɛzë 'ka. 17 ꞊Ya 'go mü 'ö mɛ ‑nu 'ö 'kwa ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑mɛ ‑nu 'ka 'ö 'kwa to 'bhee‑ bhë waa‑ mɛ ‑nu 'wo go ga 'gü bhë 'ö 'kwa ‑lo 'kuë‑ do, 'yö ‑Zlan ‑yö kwa sü kwa Dëmɛ 'piö dha kpö ‑ta. Kwaa‑ kwa Dëmɛ ‑nu 'yö 'kwa dho to kwa 'ko 'piö ꞊toëpö 'ka. 18 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö kö ‑ka ka 'ko ‑nu ꞊faan' 'më ‑wo ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka!

5

1 Dhegluzë ‑nu, ka ‑bha ‑wun 'yaa‑ ‑bha zlöö kö 'wun ‑nu 'wo ‑gban 'töng 'iin ‑dhɛkpaɔyi 'ö pë ‑nu 'yi‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë bhë 'ö 'wo dho kaa bhë kö 'yiën‑ ‑a ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë 'sëëdhɛ 'gü. 2 'Ö tɔɔ ka ‑de gia‑ ka‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛɛ: Kwa Dëmɛ ‑bha zakanyi bhë ‑yö ‑dho kan kwa 'gü ꞊nɛ ꞊kwaanmɛ ‑bha ‑da mɛ 'piö kɔɔ ‑sü 'ö 'yaa mɛ ‑zo ‑büö 'ö nu gbeng ‑a 'dhö. 3 'Töng 'ö mɛ 'bhee‑ ‑nu 'wo dho ‑a pö ‑a 'ka: «‑Ya ‑de 'flëë‑ 'gü ‑sü 'töng ꞊ya ‑lo; 'wun 'gbee‑ gbɛ 'yaa 'dhö zlöö gbɔ» ‑a 'töng gia‑ bhë 'ö 'güsiödhe dho kan ‑an 'gü ‑a 'ka, wo 'ka 'dho dha ‑a ‑gɔ. ‑A ‑bha ‑wo ‑sü ‑yö ‑dho kë ‑kan mɛ 'gü ‑sü 'ka ꞊nɛ koyiga ‑bha ‑ya dheguzë ‑bha ‑sü 'dhö. 4 'Kɛɛ dhegluzë ‑nu, 'kaa ‑dhɛtiidhɛ 'gü zlöö gbɔ; kö ꞊kun 'ö ‑dhɛkpaɔyi bhë, 'ö ‑kan ka 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊kwaanmɛ ‑yö ‑da ‑a 'ka mɛ 'piö kɔɔ mɛ tii ‑a 'dhö. 5 ‑Kɔ 'ö 'ka‑ ‑bha 'kpɛɛdhö, ka ‑dhɛpuudhɛ 'gü 'në ‑nu 'ka; 'kwaa ‑dhɛtiidhɛ 'gü 'në ‑nu 'ka gbɔ. 6 ‑A ‑wun 'gü kwa ꞊dua' 'yaa ‑mü kö 'kwa yi zë ꞊nɛ mɛ 'waa ‑nu 'ö 'wo to ‑an 'dhö. 'Kɛɛ kwa ‑zë, kwa ꞊dua' ‑mü kö 'kwa ‑ya kwa 'yaan kö ‑zo ‑kë ‑de 'piö ‑sü ‑yö kë kwa ‑gɔ. 7 Gbeng ‑yi ꞊nɛ 'ö mɛ‑ yi zë; 'ö gbeng ‑yi ꞊nɛ 'ö yɔ ‑yö mɛ kun. 8 'Kɛɛ kwa ‑zë, kwa ‑dhɛpuudhɛ 'gü 'në ‑nu 'ka, kwa ꞊dua' ‑mü kö 'kwa kwa ‑de 'kun 'wun ‑nu 'gü. Kwa ꞊dua' ‑mü kö 'kwa ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü waa‑ ‑Zlan ‑dhɔ ‑an kë kwa ‑bha ꞊nɛ ‑piö 'bhɛi 'ö 'kwa‑ ‑da kwa ‑bha ꞊nɛɛ 'dhasi 'ö dho ‑glu 'piö ‑a 'dhö.

Kwa ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ꞊nɛ kwa ‑dho dha bhë, ‑yö kë kwa ‑gɔ ꞊nɛ ‑piö ꞊gblaa' 'dhö kö 'kwaan‑ ‑a ‑ya kwa ‑gɔ ‑bha 'pö. 9 'Ö tɔɔ ‑Zlan yaa kwa ‑dhɛ kö ‑a ‑bha ‑naazuëdhe ‑yaan wɔ kwa ‑ta; 'kɛɛ kö 'kwaan‑ dhasü yö ꞊zian', ‑bɔ kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑ta ‑sü 'ka. 10 Bhii Yesu Klito ‑yö ‑ga kwa ‑wun 'gü, ‑yö kë 'dhö kö 'kö ‑kë ꞊nɛ kwa ‑ga oo 'iin kwa ‑to kwa 'yaan oo, 'töng 'ö dho nu ‑a 'ka bhë kö kwa ‑nu 'kwa kë kwa 'ko ꞊bhaa ꞊toëpö 'ka.

11 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'gü, ‑ka ka 'ko ‑nu ꞊faan' 'më, 'ka ka 'ko ‑nu 'yënng ꞊dhuë' ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'ka‑ kë ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö!

‑Dhio ‑kaanta 'ö dɔ Tesalɔnikö ‑mɛ ‑nu ‑dhë waa‑ ꞊wekadhe

12 Dhegluzë ‑nu, yi‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ kö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo yuö kë ‑sü 'gü ka ziën 'ma bhë, 'ka ‑an ꞊bhlë ‑ya. Mɛ ‑nu 'wo bhë kwa Dëmɛ ‑yö ‑an ‑sü kö ‑wo ka ‑da ‑Zlan ‑bha zian ‑ta, 'iin kö ‑wo ka ꞊daan ‑Zlan ‑wo 'ka. 13 Mɛ ‑nu 'wo bhë, ‑an ꞊bhlë ‑yö kë ka 'gü ‑kɔ 'plɛ ‑ta; ‑an ‑dhɔ ‑yö ka kë ꞊va ‑Zlan ‑bha yuö ‑nu 'ö 'wo‑ kë ‑na ka ziën 'ma bhë ‑a ‑wun 'gü. ‑Ka ‑tosiadhe kë ꞊zuöyagluu 'ka ka 'ko ‑nu 'piö!

14 Yi ‑bhɛa ka ‑dhë, dhegluzë ‑nu, kö 'ka 'fiamɛ ‑nu ‑zo ‑büö! Mɛ ‑nu 'ö 'wo 'suö ‑sü, ‑ka ‑an ‑zo ‑gban; mɛ ‑nu 'ö 'wo 'tëëtë 'güdandhe ‑nu 'gü bhë, 'ka nu ‑an ‑dhë! Ka ꞊zuö' ‑yö kë ‑saa mɛ 'plɛ 'piö! 15 ‑Ka ka ‑de 'kun ‑së! Kö ꞊kun 'ö mɛ ‑yö 'wun yaa 'pë bho 'wun yaa 'ka; 'kɛɛ ‑ka 'wun ‑së ‑kë ka 'ko ‑nu ‑dhë ‑sü 'iin mɛ 'plɛ ‑dhë ‑sü ꞊mɛɛ'‑ kö ‑yö kë ka ‑gɔ 'töng 'saadhö 'ka!

16-18 Pë ‑nu 'ö ‑Zlan ‑ya ‑dhɛ ka ‑gɔ ka ‑bha ‑tosiadhe 'ö Yesu Klito 'piö ‑a 'gü 'ö tɔɔ: Ka ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi ‑kplawo! ‑Ka ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë 'töng 'plɛ 'ka! ‑Ka ‑Zlan zuö pö 'wun 'saadhö 'gü!

19 Kö ꞊kun 'ka zian ta ‑Zuu 'slööslö këyuö ‑gɔ! 20 Kö ꞊kun 'ka ‑wo 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö bɔ mɛ ‑nu 'gü 'ö‑ pö 'ka‑ bho yunng! 21 'Kɛɛ ‑ka pë 'plɛ 'piö ‑ga kö ‑a mɛ 'ö ‑së 'ka‑ 'sü ka ‑bha 'ka! 22 ‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö 'wun yaa ꞊suu'‑ 'saadhö ‑gɔ!

23 ‑Zlan 'ö ꞊zuöyagluu nu mɛ ‑dhë bhë, ‑yö ‑dhoë kë kö 'ka kë ‑a ‑bha 'ka ‑kɔ 'plɛ ‑ta. ‑Yö ‑dho ka ‑lü ‑de ‑maa kë bhii ka ‑zuu 'dhö, ka nii 'dhö, waa‑ ka bun 'dhö ‑yö ‑dho ‑an 'plɛ ‑maa kë. ‑Yö ‑dho ka kë 'slööslö. ꞊Ya kë 'dhö ‑dhuu gbɛ yaa 'dho to ka ‑bha 'yö yöë kwa Dëmɛ Yesu Klito nu 'töng ‑bha. 24 ‑Zlan 'ö ka ‑dhɛ kö 'ka ziö ‑a 'piö bhë, ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑Zlan ‑mü. ‑Yö ‑dho pë ‑nu 'wo bhë ‑an 'plɛ kë ka ‑dhë.

25 Dhegluzë ‑nu, ‑ka ꞊bhɛa'‑ yi ‑wun 'gü! 26 Dhegluzë ‑nu 'kpɛkpɛ 'wo to, 'yië 'we ‑an 'ka ꞊duö!

27 A ‑bhɛa ka ‑dhë kwa Dëmɛ 'tɔ 'gü, 'sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ ‑kaa ‑wo pö dhegluzë ‑nu 'kpɛkpɛ 'wo ka ziën 'ma bhë ‑an ‑dhë!

28 Kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑yö 'dhuë‑ 'kpɔ ka ‑bha!

2 Tesalɔnikö

1

2

3

'Sëëdhɛ ꞊plɛ ‑naa

'ö Pɔlö ‑ya bɔ

Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo

Tesalɔnikö

plöö ‑an ‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

1 Ma Pɔlö 'dhö, Silivɛn 'dhö, Timote 'dhö, 'yi 'sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ 'yi‑ bɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka ‑klu ‑sü 'ka ‑Zlan 'ö kwa Dë 'ka waa‑ Yesu Klito 'ö kwa Dëmɛ 'ka ‑an ‑bha, 'ka Tesalɔnikö plöö ka ‑dhë.

2 ‑Zlan 'ö kwa Dë 'ka waa‑ kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑wo 'glusë waa‑ ꞊zuöyagluu nu ka ‑dhë.

Za 'kan ‑sü 'ö dho kë Klito nu ‑yi 'ka

3 Dhegluzë ‑nu, yi ꞊dua' ‑mü kö 'yi ‑Zlan zuö pö 'töng 'plɛ 'ka ka ‑wun 'gü. ‑Yö kpengdhö kö 'yi‑ kë 'dhö 'ö tɔɔ ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑yö 'dho ‑na 'dhiö 'töng 'plɛ 'ka. 'Ö ka 'ko ‑nu ‑dhɔ 'ö ka ziën 'ma 'ö 'dho ‑na 'dhiö 'pö. 4 ‑A ‑wun 'gü, yi 'gɔugɔ (kwa Dëmɛ Yesu 'gü), ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑nu ziën ka ‑wun 'gü, 'ö bhii ka ‑bha ‑dɔ 'gbee‑ ‑sü 'ö 'wun 'gbee‑ 'kpɛkpɛ 'gü waa‑ ka ‑bha ‑dɔ 'gbee‑ ‑sü 'ö 'klobhɔdhe ‑nu 'ö 'wo‑ ‑wɔ ka ‑ta ‑an 'gü ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ka bhë ‑yö yi ꞊zuö' 'glu ‑dhi.

5 'Wun ‑nu 'wo bhë ‑wa ‑zɔn ka ‑dhë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha za 'kan ‑sü ‑yö ‑dho kë kpengdhö 'ö tɔɔ 'wun 'gbee‑ ‑nu 'kpɛkpɛ 'ö 'wo nu ‑na ka ‑ta, ka ‑bha ‑kë ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü ‑sü ‑wun 'gü 'ö 'ka dɔ 'gbee‑ ‑a 'gü bhë, yö ꞊nɛ 'ö dho ka kë ꞊bhlëzë kö 'ka kë ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ 'ö bhë ‑a 'gü 'në ‑nu 'ka. 6 'Wun giagia 'ka ‑Zlan 'ö bhë ‑yö kpengdhö, ‑yö ‑dho 'klobhɔdhe wɔ mɛ ‑nu 'wo ka 'klo bhɔ ‑na bhë ‑an ‑ta. 7-8 'Töng 'ö kwa Dëmɛ Yesu waa‑ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ 'gü 'gbeezë ‑nu 'wo dho go ‑a 'ka dhang‑ 'gü kö ‑wo ‑wo 'siö nɛ‑ kpö 'gü, ‑a 'töng 'dhö bhë ‑a 'ka, ‑Zlan ‑dho ‑ya ‑de 'flëë‑ 'gü ‑sü nu mɛ ‑nu 'ö 'ka ꞊saan' ‑na bhë ka ‑dhë; ‑yö ‑dho ‑ya ‑de 'flëë‑ 'gü ‑sü nu yi ‑dhë 'töng 'dhö bhë ‑a 'ka 'pö. ‑Yö ‑dho 'wun wɔ mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan dɔ 'ö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban kwa Dëmɛ Yesu ‑wun ‑bha 'ö 'waa‑ ꞊bhlë ‑ya bhë ‑an ‑ta. 9 'Wun 'ö dho wɔ ‑an ‑ta bhë, ‑yö ‑dho kë 'güsiödhe 'ö ꞊toëpö 'ka ‑a 'ka. ‑Wo ‑dho kë kwa Dëmɛ wöödhɛ 'ka ꞊gbiin, 'ö ‑an 'yan 'ka 'dho ‑da ‑a ‑bha 'gügbeedhɛ 'bhüzë bhë ‑a ‑ta. 10 'Wun ‑nu 'ö 'wo bhë ‑wo ‑dho kë ‑dhɛkpaɔyi 'ö kwa Dëmɛ dho nu ‑a 'ka bhë ‑a 'ka; mɛ ‑nu 'wo‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'ö 'wo‑ ‑bha 'ka, ‑wo ‑dho ‑a ꞊bhlë ‑ya, 'go mü 'wo‑ ‑ga ꞊zuögludhi 'ka. Ka ‑de 'pö, ka ‑dho kë mɛ ‑nu 'ö 'wo bhë ‑an ziën, 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑naɔ 'ö 'yi‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë bhë, ka‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'ö 'ka‑ ‑sü ka ‑bha 'ka.

11 'Wun ‑nu 'wo bhë ‑an ‑wun 'gü, yi ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ka ‑wun 'gü 'töng 'plɛ 'ka. Yi‑ ‑dhɛ kwa ‑bha ‑Zlan ‑gɔ kö ‑yö ka ꞊bhlë 'kpɔ ka ‑bha dha ‑sü 'ö ka ‑dhɛ ‑a 'ka bhë ‑a 'gü. Yi‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ 'zü kö ‑a ‑bha 'piigbeedhɛ 'gü, ka ꞊zuö' 'piö ‑wun 'ö ‑kë 'wun ‑së kë ‑sü 'ka, ‑ya kë ka ‑dhë; kö ka ‑bha yuö ‑nu 'ka‑ ‑kë ‑zo yö ‑sü 'ka bhë kö ‑yö nu ka ‑dhë kö 'ka‑ 'dhiö 'to ‑së 'ka. 12 ꞊Ya kë 'dhö, kwa Dëmɛ Yesu 'tɔ ‑dho bɔ ka ‑ta 'ö ‑kë ꞊bhlëzë 'ö ka ‑de 'pö, 'ka dho kë ‑a 'gü ꞊bhlëzë, kwa ‑bha ‑Zlan waa‑ kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑an ‑bha 'glusë ‑wun 'gü.

2

'Wun 'ö ‑gban këpëyaamɛ ‑bha nu ‑sü ‑bha

1 Dhegluzë ‑nu, 'wun ‑nu mɛ 'wo ‑gban kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑bha nu ‑sü waa‑ kwa ‑bha ‑kpa 'kuë‑ ‑sü 'ö‑ wöödhö ‑a ‑bha, yi ‑bhɛa ka ‑dhë ‑a ‑wun 'gü, 2 kö ꞊kun 'ka ka ꞊kwaa ka ‑de ‑zü 'siösiö 'ö ka ꞊zuö' ‑yö ‑kaan 'kuë 'iin 'ö 'siö ‑yö ‑kan ka 'gluu ꞊nɛ kwa Dëmɛ ‑bha zakanyi ꞊ya ‑lo. Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑dho ka ꞊zuö' ꞊kaan' 'kuë; ‑wo ‑dho ‑mɔa ‑bha kö ‑wo ꞊sua kë ka ‑gɔ ‑a ‑pö ka ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ ‑Zuu 'slööslö ꞊ya 'wun ꞊blɛɛ'‑ wo 'gü; ‑ya ‑pö kwa Dëmɛ ‑bha zakanyi ꞊ya ‑lo. ‑Wo ‑dho ‑mɔa ‑bha kö ‑wa pö ka ‑dhë 'zü ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü 'ka 'iin ‑wo ‑dhoë pö ka ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ 'yië 'sëëdhɛ bɔ ka ‑dhë ꞊nɛ kwa Dëmɛ ‑bha zakanyi ꞊ya ‑lo. 'Kɛɛ 'wun ‑nu 'wo bhë 'saadhö kö ꞊kun 'ka ‑an ‑ga 'wun gia‑ 'ka! 3 Kö ꞊kun 'ka ka ꞊kwaa ka ‑de ‑zü 'ö mɛ gbɛ ‑yö ka ‑dian ‑kë ‑kɔ 'bhaa ‑ta! ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ yi 'ö 'yi 'we ‑na ‑a ‑wun 'ka bhë, ‑a kë ‑sü 'ka kö ‑yö ‑wo mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑ta, ‑wo ‑dho wo ‑ta yö ‑Zlan ‑bha. 'Yö këpëyaamɛ 'wo‑ ‑dhɛ 'yaa tɔng 'kun, 'ö‑ ‑bha ‑tosiadhe 'dhiötodhɛ dho kë 'güsiödhe 'ka bhë, ‑yaan ꞊tun nu ‑süë ‑a 'töng 'ka. 4 Këpëyaamɛ 'ö bhë yö 'ka 'dho we ‑a ‑bha kö mɛ 'waa gbɛ ‑yö gbapë ꞊suu'‑ 'kpaan gbɛ 'sü ö ‑bha ‑Zlan 'ka kö ‑ya gba kö yaa kë yö dosɛn ö 'ka. ‑Yö ‑dho 'ko zë ‑zlan ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ 'ö 'wo 'kpongtaa ‑an 'ka. ‑Yö ‑dho dho ‑dewo 'ö ‑da ‑a 'ka ‑Zlan ('bhee‑) ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü 'ö ꞊yaannu ‑a 'gü, ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑Zlan.

5 'Wun ‑nu 'ö 'wo bhë 'ma‑ ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë 'töng 'ö 'a ꞊kaa' ka 'piö 'ma ‑a 'ka; 'yaa 'dhö a? A‑ ‑dɔ ꞊nɛ ka ‑zo yaa ‑büö ‑a 'ka. 6 'Wun do 'bhaa 'ö pë ‑nu 'wo bhë 'ö ‑an kë ‑sü to zlöö ‑yö ‑dhö. 'Wun 'ö bhë ka‑ ‑dɔ 'pö. ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑yö 'dhö, këpëyaamɛ 'ö bhë ‑yö ‑dho nu ‑a ‑bha nu 'töng 'ö ‑Zlan ‑ya kpɔ ‑a ‑gɔ ‑a 'ka. 7 'Wun yaa kë ‑sü 'ö ‑bin ‑sü 'ka ‑a ‑bha ꞊faan' ‑yö yuö kë ‑na; 'kɛɛ 'wun ‑nu 'ö 'yi‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë bhë ‑a kë ‑yi 'ka kö ‑yö kë, kö pë 'ö zian ta‑ ‑gɔ bhë kö ꞊ya zian 'po ‑a ‑gɔ. ꞊Ya kë 'dhö 'ö dho ziö.

8 ꞊Ya kë 'dhö kö këpëyaamɛ bhë ‑a nu 'töng ꞊ya ‑lo. 'Kɛɛ ‑a ‑bha yi 'dhiö 'to 'töng ꞊ya ‑lo, kwa Dëmɛ Yesu ‑dhoë zë ö 'tëë 'ö dho go ‑a dhiö ‑a 'ka; ‑yö ‑dho ‑a 'gü ꞊siö'‑ ö ‑bha mɛdhɛ 'bhü 'ö dho nuë 'piigbeedhɛ 'gü bhë ‑a 'ka ö nu 'töng 'ka. 9 Këpëyaamɛ 'ö bhë ‑a nu ‑yi 'ka, ‑yö ‑dho nu Satan ('ö dü 'ka bhë ‑a) ꞊faan' 'ka; 'yö 'slë ꞊suu'‑ 'plɛ ‑kë, ‑dhidhaapë ꞊suazë 'iin ꞊duakëpë ꞊suazë ‑nu waa‑ pë 'gblüünzë ꞊suazë ‑an kë ‑sü 'ka. 10 ‑Yö ‑dho 'wun yaa kë ‑kɔ ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ 'plɛ ‑ta kö mɛ ‑nu ('ö wo 'ka 'dho kë ‑Zlan ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka) 'ö 'wo dho kë dhɔng ‑mɛ ‑nu 'ka bhë, kö ‑yö ‑an ‑püö. Mɛ ‑nu 'wo bhë 'ö 'wo dho ꞊dhɔng 'ö tɔɔ 'wun giagia 'ö dho ‑an gbaa dha ‑sü 'ka bhë waa‑ ‑dhɔ kë ‑waan ‑a 'kun wo ꞊zuö' 'gü. 11 ‑A ‑wun 'gü mɛ ‑nu 'wo bhë ‑Zlan ‑dhoë kë kö ‑wo ‑püö ‑zo yö ‑sü 'ö ꞊suapë 'ka ‑a ‑bha ‑sü 'gü. 12 ‑Kɔ bhë ‑a 'ka mɛ 'kpɛkpɛ 'ö waa 'wun gia‑ 'sü wo ‑bha 'ka 'ö 'wo 'wun yaa kë ‑sü ‑dhɔ ‑kë wo ꞊zuö' 'gü, za ‑yö ‑dho ‑püö ‑an ‑ta.

‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ö ‑an sü kö ‑waan kë dhamɛ ‑nu 'ka

13 Dhegluzë ‑nu, ‑yö yi ‑bha kö 'yi ‑Zlan zuö pö 'töng 'plɛ 'ka ka ‑wun 'gü. Ka ‑dhɔ ‑yö kwa Dëmɛ ‑kë. Yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑wun 'gü, 'yö ka sü ‑a züdɔyi 'ka kö 'ka kë dhamɛ ‑nu 'ka ꞊bɔa' ‑Zuu 'slööslö ‑ta ‑sü 'ka. ‑Zuu 'slööslö 'ö bhë ꞊nɛ 'ö ka ‑kë ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka ka ‑bha ‑zo ‑yö 'wun gia‑ ‑bha ‑sü ‑wun 'gü. 14 'Wuntaɔsë ('ö ‑gban Yesu Klito ‑bha) 'ö 'yi‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë bhë, yö ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑yö bɔ ‑a ‑ta, 'ö ka ꞊dhɔɔ kë ‑yö ‑kë 'dhö 'tɔbhɔdhe 'ö kwa Dëmɛ Yesu Klito 'piö bhë 'kaan‑ ka ‑bha yö. 15 Dhegluzë ‑nu, ꞊dhɛ ‑kë 'dhö bhë, kö ‑ka dɔ 'gbee‑! 'Wun ‑nu 'ö 'yi ka ‑daan ‑a 'ka dhiö 'iin ‑a mɛ ‑nu 'ö 'yi‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë 'sëëdhɛ 'gü, ka ‑zo ‑yö 'to ‑an 'piö 'töng 'plɛ 'ka!

16 ‑Zlan 'ö kwa Dë 'ka yö ꞊nɛ 'ö kwa ‑dhɔ ‑ya ‑kë; pë 'ö ‑kë 'ö kwa gbaa ‑zo ‑yö ö ‑bha ‑sü ꞊nɛ kwa ‑dho dha, waa‑ 'gü ‑dɔ 'gbee‑ ‑sü, 'ö ꞊toëpö 'ka ‑an 'ka 'ö bhë. ‑Zlan 'ö bhë waa‑ kwa Dëmɛ Yesu Klito 17 ‑wo ka ꞊zuöga pa 'gü ‑dɔ 'gbee‑ ‑sü 'ka. Kö 'wun ‑së kë ‑sü 'ö 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü 'iin 'ö 'wun ‑nu kë ‑sü 'gü ‑yö ꞊faan' nu ka ‑dhë.

3

Pɔlö ‑nu ‑wa ‑dhɛ mɛ ‑nu 'wo Tesalɔnikö ‑an ‑gɔ ‑sü kö ‑wo ꞊bhɛa'‑ wo ‑wun 'gü

1 ꞊Ya 'kan ‑a ‑bha, dhegluzë ‑nu, yi‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ kö 'ka ꞊bhɛa'‑ yi ‑wun 'gü kö kwa Dëmɛ ‑wo 'ö bhë ‑yö 'dho 'dhiö, ‑yö ‑wo ‑dhɛ 'plɛ 'gü ‑bla 'ka kö ‑yö kë ꞊bhlëzë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊kaa' ka 'piö 'ma bhë ‑a 'dhö. 2 ‑Ka ꞊bhɛa'‑ 'zü kö ‑Zlan ‑yö yi bho mɛ ꞊suu'‑ yaazë ‑nu 'ö ‑an ꞊zuö' 'dhö ya ‑an kwɛɛ. 'Ö tɔɔ mɛ 'plɛ kun 'wo ‑we Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü ‑bha.

3 'Kɛɛ ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑mɛ ‑mü kwa Dëmɛ 'ka. Yö ꞊nɛ 'ö dho ka gbaa ꞊faan' 'ka. 'Go mü 'ö dho ka ‑maa kë këpëyaamɛ ('ö ‑kë dü 'ka bhë) ‑a ‑gɔ. 4 Kwa Dëmɛ 'ö bhë 'ö yi gbaa ‑zo ‑yö ka ‑bha ‑sü 'ka ꞊nɛ 'wun ‑nu 'ö 'yi‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë bhë, ka‑ kë ‑sü 'gü. 'Go mü 'ka dho dho ‑a 'ka 'dhiö. 5 Kwa Dëmɛ ‑ya kë kö ‑Zlan ‑dhɔ ‑yö ka kë, 'iin kö ꞊zuö' ‑saa ‑dhɛ 'ö go Klito 'gü ‑yö kë ka ‑gɔ!

'Wun 'ö ‑gban yuö kë ‑sü ‑bha ‑a ‑dhio 'ö Pɔlö ‑ya dɔ

6 Dhegluzë ‑nu, 'yi‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ kwa Dëmɛ Yesu Klito 'tɔ 'gü kö 'fiamɛ ‑nu 'ö pë ‑nu 'ö 'yi ‑an ‑daan ‑a 'ka 'ö 'waa 'we ‑na ‑a kë ‑sü ‑bha bhë kö 'ka 'kan ‑an ‑bha! 7 ‑Kɔ 'ö 'ka dhoë‑ kaa kö 'kaan‑ yi ‑bha 'wun ꞊zuan' 'sü, ka‑ kë ‑kɔ ‑dɔ; 'ö tɔɔ ꞊dhɛ 'yi tun ka 'piö mü yiëë kë 'fiasü. 8 Yiëë yi ꞊kwaa' yi ‑de ‑zü kö mɛ 'kpaan gbɛ ‑yö yi 'dhi gba 'kpaan kö yiëë pë 'bhaa nu ‑a ‑dhë. Yuö ꞊nɛ 'yi‑ ‑kë 'töng 'saadhö 'ka, 'ö 'yi bɔ 'gügadhe ꞊va ‑nu 'gü. ‑Yö ‑kë 'dhö kö ꞊kun 'ö yi 'gbiin‑ dho mɛ 'bhaa kë. 9 ‑A kë ‑nu 'ö 'yi‑ wo 'dhö bhë yaa kë ꞊nɛ kö yiëë ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'yi‑ pö ka ‑dhë 'ka nu yi ‑dhë; 'kɛɛ yi‑ kë 'dhö ꞊zian' kö ‑yö kë ka ‑bha 'wun ꞊zuan' 'ka. 10 'Ö bhii 'töng 'ö 'yi ꞊kaa' ka 'piö mü bhë, yi‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛ mɛ 'yaa‑ 'piö kö 'ö yuö kë bhë ‑a ꞊dua' 'yaa ‑mü kö ‑yö pë ‑bhö.

11 ‑A pö 'yi‑ wo ka ‑dhë 'dhö bhë 'ö tɔɔ yi‑ ‑ma ꞊nɛ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ka ziën 'ma 'ö 'waa yuö kë; 'ö ‑an ‑bha ‑tosiadhe ‑yö ‑kë ‑de ‑dɔ wo 'bhamɛ ‑nu ‑bha 'wun 'gü ‑sü 'ka. 12 Mɛ ‑nu ꞊suu'‑ 'wo bhë, yi‑ ‑dhɛ ‑an ‑gɔ tɔng ‑dɔ ‑an ‑dhë ‑sü 'ka kwa Dëmɛ Yesu Klito 'tɔ 'gü ꞊nɛ ‑wo yuö kë 'töng 'plɛ 'ka kö ‑wo wo ‑de giagia ‑bha ‑bhö ‑pë yö.

13 Dhegluzë ‑nu, kö ꞊kun ka 'gü ‑yö ga 'wun ‑së kë ‑sü 'ka! 14 'Wun ‑nu 'yi‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë 'sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü bhë mɛ yaa 'we ‑a ꞊bhlë ‑ya ‑sü ‑bha, ‑kaa 'piö ‑ga, 'ka ka ‑ta yö ‑a ‑bha, ‑yö kë 'dhö kö lë‑ ‑yö 'kpɔ ‑a ‑ta. 15 'Kɛɛ kö ꞊kun 'ö 'ka‑ sü ka yaagümɛ 'ka! ‑Ka ‑a ‑zo ‑büö ꞊zian' ꞊nɛ ka dheglu 'dhö.

16 Kwa Dëmɛ 'ö ꞊zuöyagluu nu mɛ ‑nu ‑dhë bhë, ‑yö ka gbaa ꞊zuöyagluu 'ka, 'töng 'plɛ 'ka, ‑kɔ 'plɛ ‑ta! Kwa Dëmɛ ‑yö 'to mɛ 'plɛ ka 'piö!

17 'Sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑wo 'ö 'a‑ ‑ya n ‑de giagia ‑kɔ 'ka 'yö ꞊nɛɛ: Ma Pɔlö, 'ma 'we kaa! ‑Kɔ 'ö 'a n ‑kɔ pin ꞊kaa' ma 'sëëdhɛ ‑nu 'plɛ ‑ta 'ö bhë. Ma 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑kɔ 'ö bhë.

18 Kö kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑yö 'dhuë‑ 'kpɔ ka ‑bha!

1 Timote

1

2

3

4

5

6

'Sëëdhɛ ‑blɛɛzë

'ö Pɔlö ‑ya bɔ

Timote

‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

꞊Wekadhe

1 Ma Pɔlö 'a Yesu Klito ‑bha bɔmɛ 'ka, kwa Dhamɛ ‑Zlan waa‑ Yesu Klito 'ö 'kwa ‑yaa ‑gɔ bhë ‑an ‑zo 'kun ‑wun 'gü bhë, 2 ma bhë ꞊nɛ 'ö 'sëëdhɛ ꞊nɛ 'a‑ bɔ bhi 'ü ‑kë ꞊nɛ n gbö 'dhö (‑Zlan ‑wo 'a‑ ꞊blɛɛ ü ‑dhë 'üën‑ ꞊tun ‑a ‑wun ‑dhɛ ‑na 'wun gia‑ ‑a ‑wun 'gü) bhë ü ‑dhë, kö kwa Dë ‑Zlan waa‑ kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑wo 'glusë kë ü 'ka, ‑wo ü 'yënng yö, ‑wo ü gbaa ꞊zuöyagluu 'ka.

‑Zo ‑kë ‑de 'piö ‑sü mɛ ꞊daan' ‑wo ꞊suazë ‑gɔ ‑sü

3 ‑Bhö 'to Efɛzö ꞊nɛ ‑kɔ 'a‑ pöë ü ‑dhë kö a 'dho ‑na Maseduanë bhë ‑a 'dhö. Bhii mɛ ‑daan ꞊sua ‑wun 'ka ‑mɛ ‑nu ‑wo mü; ‑bhö 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑an 'ka kö ‑waan ꞊gbaannu! 4 ‑Bhö ‑a pö ‑an ‑dhë ‑wo wo ꞊kwaa' ꞊kwɛzü ‑wun ‑nu waa‑ mɛ 'bhɛma ‑nu 'tɔ ‑bhüö ‑nu ‑yö 'ko 'dhiö ‑sü ‑nu 'ö ꞊ya kë 'wo nu zaɔdhe 'ka bhë ‑an ꞊blɛɛ' ‑sü ‑zü. ‑Zlan ‑bha mɛ dha ‑kɔ 'ö sü ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü ‑bha bhë, 'yaa‑ 'gbloo ‑ta. 5 ‑A pö 'a‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ a‑ 'piö kö ‑dhɔ 'ö ka 'gü bhë, ka‑ kë ka ꞊zuöga 'puu 'ka, kö 'ka pë ‑nu kë, ka ꞊zuö' ‑yö kë ꞊yaannu ꞊süë' 'iin kö ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë, ‑yö kë 'kpëdhö. 6 Mɛ 'bhaa ‑nu ꞊wa 'go zian bhë ‑a ‑ta ꞊wa 'to zaɔbhodhe 'flëëflëë ‑nu 'piö ꞊wa wo ‑de ‑püö. 7 ‑Wa 'piö 'wo kë ‑Zlan ‑bha tɔnggɔmɛ 'ka 'kɛɛ kö wo 'wo bhë, pë ‑nu 'wo 'go ‑na ‑an dhiö waa‑ pë ‑nu 'wo mɛ ‑nu ꞊daan' ‑na ‑a 'ka ‑zogbandhe 'ka bhë, ‑a 'zü 'ö‑ ꞊löö 'ö ꞊ya kë mɛ ‑nu ‑wa ma bhë, wo ‑de gia‑ 'waa‑ dɔ.

8 Tɔng 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, ꞊waa‑ 'kun ö 'kun ‑kɔ 'ka, ‑yö ‑kë ‑së; 'ö 'kwa‑ dɔa 'dhö. 9 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ tɔng yaa ‑da mɛ kpengdhö ‑nu ‑wun 'gü; ‑yö ‑da ꞊kian' yaa ‑mɛ ‑nu, ꞊gɔü' 'gbee‑ ‑mɛ ‑nu, 'gluyaamɛ ‑nu, ꞊sɔɔnyaakëmɛ ‑nu, mɛ ‑nu 'ö ‑yö ‑Zlan 'piö oo, ‑yö pë 'slööslö ‑nu 'piö oo, 'ö‑ gbɛ ꞊bhlë 'yaa ‑an 'gü ‑nu, mɛzëmɛ ‑nu, mɛ ‑nu 'wo wo 'kpɔmɛ ‑nu zë ‑na ‑nu, 10 ꞊sɔɔnkëmɛ ‑nu, gɔɔn‑ ‑nu 'sloo 'iin dhoo ‑nu 'sloo ‑bha ‑wɔ 'ko 'piö ‑mɛ ‑nu, ꞊nua 'dhɔɔdɔmɛ ‑nu, ꞊suakëmɛ ‑nu, ‑wobhömɛ ‑nu 'ö 'waa 'to wo ‑wo ‑ta waa‑ mɛ ‑nu 'saadhö 'ö mɛ ꞊daan' ‑wo giagia 'ö bhë 'ö 'waa‑ ‑zian ‑ta 'wo bhë 'saadhö ‑an ‑wun 'gü. 11 Mɛ ꞊daan' ‑wo bhë, ‑yö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban ‑Zlan 'tɔ bhɔ ‑sü ‑zë 'ö 'dhuë‑ 'dhoë‑ ‑ta bhë ‑a 'gü; 'ö‑ ‑wun ‑yö tën n ‑ma kö 'aan‑ mɛ ‑nu ꞊daan' ‑a 'ka.

‑Zlan zuö ‑pö ‑a ‑bha 'glusë ‑wun 'gü ‑sü

12 Kwa Dëmɛ Yesu Klito 'ö n pa ꞊faan' 'ka ‑Zlan ‑bha yuö 'gü bhë, a‑ zuö ‑pö. A‑ zuö ‑pö bhii ‑yö n ‑yö ‑zo ‑tën ‑a ‑dhë ‑mɛ 'ka, 'ö n sü kö 'aan‑ yuö kë ‑a ‑dhë, 13 'kö ‑kë ꞊nɛ kë‑ wo 'dhiö ‑be bhë a‑ ‑wun yaa ‑blɛɛ, 'a‑ 'klo bhɔ, 'ö 'a 'si ‑nu bho ‑a ‑gɔ 'dhee. 'Kɛɛ ‑yö n 'yënng ‑yö 'ö tɔɔ kë‑ wo 'dhiö bhë, pë ‑nu 'a ‑kë ‑an kë ꞊dhia bhë, n 'ka kë ‑a ‑bho 'kou dɔ ꞊dhia; ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü 'ö yaa kë n ‑gɔ bhë, yö ‑mü. 14 Kwa Dëmɛ ‑yö ö ‑bha gbaɔ ‑kë n ‑dhë ꞊va ‑ziögɔüsüzë 'ka, bhii ‑ya ‑kë 'ö ‑zo yö ‑sü waa‑ ‑a ‑dhɔ 'wo ‑kë n ‑gɔ yi ‑nu yi ‑bha ‑kë do ‑sü 'gü. 15 'Wun 'a 'dhoë‑ ꞊blɛɛ'‑ ꞊nɛ 'wun gia‑ ‑mü. ‑Ka dɔ 'dhɛ! 'O tɔɔ Yesu Klito ‑yö ‑nu 'kpongtaa kö ‑yaan ꞊sɔɔnyaamɛ ‑nu dha; 'ö waa‑ pö ꞊sɔɔnyaamɛ kö ‑wa ‑pö ma; ma 'a tɔɔ ‑a mɛ yaa ‑an ziën. 16 'Kɛɛ ‑Zlan ‑yö n 'yënng ‑yö; ‑ya ‑kë 'ö Yesu Klito ‑yö n sü kö 'aan‑ kë 'wun ꞊zuan' do 'ka, ‑a ‑zɔn ‑sü 'ka ꞊nɛ 'kö ‑kë ꞊nɛ ꞊sɔɔnyaamɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑mü n 'ka 'dhee, ‑a ꞊zuö' ‑yö ‑saa n 'piö, ‑yö kë 'dhö kö ‑dhɛkpaɔ ꞊dhia' ‑bha, mɛ ‑nu 'wo dho bɔ 'wun bhë ‑a ‑ta ‑waan ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë, kö ꞊toëpö ‑këdhösü ‑yaan kë ‑an ‑bha 'ka. 17 Mɛa‑, ꞊toëpö ‑gludë 'ö 'yaa ga, ‑Zlan do 'ö 'waa‑ yö bhë, ꞊bhlëyadhɛ waa‑ 'tɔbhɔdhe ‑wo kë ‑a ‑bha 'ka 'dhö ‑kplawo! Amɛn.

18 Timote, ma 'në, ‑dhio 'a‑ dɔ ‑na ü ‑dhë ꞊nɛ, a‑ ‑dɔ 'dhö 'wun 'ö ‑gban ü ‑gɔ ‑wun ‑bha 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wa ꞊blɛɛ ü ‑dhë 'dhiö bhë ‑a 'gbloo 'piö; ‑wo ‑nu 'wo bhë, ‑bhö ‑an kuënnu ü ꞊zuö' 'piö ꞊zian' kö 'ko 'ö kwa ‑gɔ ‑zo yö ‑sü 'gbloo 'piö bhë 'üën‑ ü ‑bha ‑së zë; 19 ‑zo yö ‑sü 'ö ü ‑gɔ bhë ‑a 'kun 'gbee‑; ‑wo 'ö 'we ‑na ü 'gü bhë, ‑bhö 'wun ma ‑a ‑ta ‑kplawo! Kö ꞊kun 'ö ü zuö 'dho za dɔ ü ‑bha. ‑Dhɛ ‑ga 'dhɛ! Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑dhö 'ö waa 'we ‑a ‑bha kö 'wo 'wun ma ‑wo 'ö 'we ‑na ‑an ꞊zuö' 'piö bhë ‑a ‑ta, 'ö ꞊wa dhoë 'dhö ꞊ya ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑kɔ yö zuë‑. 20 Imene waa‑ Alezandrë ‑wo ‑an 'piö, 'yö 'a ‑an 'kluën bho Satan ‑bha; bhii ꞊wa 'go mü, waa 'dho 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ ‑Zlan ‑gɔ gbɔ.

2

Mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban ꞊bhɛa' ‑sü ‑bha

1 Pë ‑blɛɛzë 'a dho ka ꞊kpaɔ ‑a ‑wun 'ka 'ö tɔɔ 'ka ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë; ‑ka pë ‑dhɛ ‑a ‑gɔ; ‑kaa zuö pö mɛ ‑nu 'saadhö ‑wun 'gü! 2 ‑Ka ꞊bhɛa'‑ 'sɛdë ‑nu waa‑ mɛgɔtamɛ ‑nu 'kpɛkpɛ ‑wun 'gü ‑yö kë 'dhö kö ‑ya diindhö ‑sü waa‑ ꞊zuöyagluu ‑wo kë ‑dhö kwa ‑bha ‑klu ‑Zlan ‑bha ‑sü waa‑ 'ta 'sü ‑kɔ 'ö ꞊wa 'ta ‑sü ‑a 'ka 'ö 'ko ꞊bhlëyadhe ‑yö ‑kë bhë ‑an ‑wun 'ka; 3 'wun ‑kë 'dhö ‑sü ꞊yö ‑së; 'ö‑ 'yi ‑yö ‑kan ‑Zlan 'ö kwa Dhamɛ 'ka bhë ‑a 'dhi. 4 Yö ꞊nɛ 'ö‑ 'piö kö mɛ 'plɛ ‑wo dha kö 'wun gia‑ 'ö ‑dhö bhë ‑wa dɔ bhë. 5 Bhii kë‑ wo bhë, ‑Zlan ‑yö dosɛn, 'ö mɛ 'ö ‑yö mɛ ‑nu waa‑ ‑Zlan ‑an ziën ‑mɛ 'ka 'ö 'dhö do Yesu Klito 'ö mɛ 'bhee‑ 'ka bhë ‑a 'ka. 6 Yö ꞊nɛ 'ö ö ‑de nu mɛ 'plɛ ‑gɔ ‑ta ‑bɔ ‑pë 'ka. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö yi 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya bhë, ꞊dhɛ 'ö ꞊ya ‑lo, 'ö pë 'ö‑ ‑zɔn ꞊nɛ ‑Zlan ‑ya 'piö kö 'ö mɛ 'plɛ dha bhë, 'ö nu ‑a 'ka. 7 Pë 'ö ‑kë 'ö ‑Zlan ‑yö n sü 'ö n ‑ya bɔmɛ 'ka kö 'wun 'ö ‑gban ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü waa‑ 'wun gia‑ 'ö ‑gban Yesu Klito ‑bha ‑an ‑bha bhë, kö mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka, 'aan‑ ‑an ꞊daan'‑ ‑a 'ka 'ö bhë. 'Wun 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na bhë 'wun gia‑ ‑mü.

8 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, a‑ 'piö kö gɔɔn‑ ‑nu 'wo dho ꞊bhɛa'‑, ‑dhɛ 'oo ‑dhɛ 'wo‑ ‑bha, ‑wo ꞊bhɛa'‑ ꞊zuö' 'puu 'ka. Kö ꞊kun 'wo ‑naa ‑wun 'iin 'wo 'dhinaa ‑kë 'kuë ‑sü ‑wun to wo ꞊zuö' 'piö 'ö 'wo ꞊bhɛa ‑a 'ka!

9 A‑ 'piö kö dhoo ‑nu ‑de 'pö, ‑wo 'dhoë‑ woë‑ sɔ ‑nu kë wo ‑bha, ‑yö kë ‑a kë ‑kɔ gia‑ 'ka; kö ꞊kun 'ö ‑kë ‑dɔ 'siö 'ka. Kö ꞊kun ‑kë 'ö 'wo wo ‑bha wun ‑nu ‑pë ‑kë 'ö dɔ ‑an ‑gɔ ‑bha ꞊nɛ 'yan ‑to ‑a 'piö ‑pë 'ka 'iin 'wo 'sënng ꞊baa' ‑pë ‑nu waa‑ ‑zlɔɔga ‑nu ‑kë wo ‑bha 'iin 'ö 'wo sɔ ꞊sɔnng' 'gbeezë ‑nu ‑kë wo ‑bha. 10 'Kɛɛ ‑an wɔ ‑kɔ ‑nu ‑sɛɛbɔ ‑nu ‑wo kë ꞊nɛ sɔ ‑nu 'dhö ‑an ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ 'ö dhoo ‑nu 'wo‑ 'piö kö ‑an ‑wun ‑yaan ‑Zlan ‑zo 'kun, 'ö ‑an ‑ma kuën bhë ‑a 'dhö. 11 Dhebɔ 'ö ‑dhö, ‑yö ö 'to 'to ‑na mɛ ꞊daan' ‑wo ‑bha, ‑ya diindhö ‑sü ‑yö kë ‑a ‑gɔ, ‑gɔ ‑yɔɔ sia‑ ‑sü 'ka! 12 N 'ka 'we ‑a ‑bha kö dhebɔ ‑yö mɛ ꞊daan'‑ 'iin kö ‑yö ‑ya gɔɔn‑ ‑gɔ 'dhiö; ‑a ꞊dua' ‑mü kö ‑dhɛ ‑yö ga ‑a ‑ta diindhö. 13 Bhii Adan ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑da ‑blɛɛzë 'ka ‑yaan ꞊tun Ɛvö ‑da ‑na; 14 yö do bhë 'zü, Adan kun 'ö‑ 'bɔn ‑yö ‑kan (‑blɛɛzë 'ka); dhebɔ ꞊nɛ 'ö‑ 'bɔn ‑yö ‑kan (‑blɛɛzë 'ka); 'ö tɔng 'ö ‑Zlan ‑ya ‑da bhë, 'ö yaa 'wun ma ‑a ‑ta. 15 Kë‑ wo 'dhö bhë ‑yö ‑dho dha 'në ‑nu 'ö dhoë‑ 'kpɔ bhë ‑a ‑wun 'gü. Dhebɔ ‑nu ‑wo ‑dho dha 'dhö ‑oo, 'kɛɛ kö ꞊wa kë ꞊naazë ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü, ‑dhɔ 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑a kë ‑sü 'ka, ‑kë 'slööslö ‑sü waa‑ wo ‑bha ‑de ‑sü 'tee ‑sü ‑wun 'gü.

3

'Dhiö ‑sü Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ka ‑mɛ ‑nu

1 ‑Wo 'ö 'wun gia‑ 'ka 'ö ꞊nɛ: 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑yö ‑dhö 'ö‑ 'piö kö 'yö kë 'dhiö ‑sü Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu kpö 'ka ‑mɛ 'ka kö yuö ‑së ꞊nɛ bhë. 2 'Kɛɛ ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ 'dhiö ‑sü mɛ 'ka ‑mɛ 'ö dho kë, ‑yö kë mɛ 'ö mɛ gbɛ 'ka 'dho 'wun yaa yö ‑a ‑bha ‑a 'ka; ‑yö kë dhe do 'kpaan ꞊gɔn 'ka; ‑yö kë mɛ 'ö 'yaa ‑de ‑nu yɔ ‑dhë ‑mɛ 'ka ‑a 'ka; ‑yö këdhɛ ‑ga 'wun 'gü ‑mɛ 'ö ö ‑de dɔ ‑a 'ka, ‑yö ‑kë ‑nia ‑kun ‑së ‑mɛ 'ka, ‑yö kë mɛ 'ö ‑mɔ mɛ ‑nu ꞊daan' ‑sü ‑bha ‑a 'ka; 3 kö ꞊kun 'ö ‑kë ‑de ‑nu yɔ 'yi ‑dhë ‑mɛ 'ka, 'iin mɛ 'ö‑ ‑kɔ dhɛi 'dhö 'siö‑, 'ö‑ 'dhi ‑wo 'dhö 'dhiö‑ ‑a 'ka, 'kɛɛ ‑yö kë mɛ 'ö 'lëëlë, 'ö ‑siökuëdhe ‑dhɔ 'yaa‑ kë ‑a 'ka. ‑Yö kë mɛ 'ö 'yaa pë 'plɛ bɔ yö do 'sloo ö 'ka ‑a 'ka. 4 ‑Yö kë mɛ 'ö ‑mɔ ö ‑de ‑gɔ 'kɔɔmɛ ‑nu ꞊kɔɔn ‑sü ‑bha 'ö‑ ‑bha 'në ‑nu ‑wa ꞊bhlë ‑ya ‑a 'ka. 5 Bhii 'ö tɔɔ mɛ 'ö‑ ‑kɔ 'yaa ‑mɔ ö ‑de ‑gɔ 'kɔɔmɛ ‑nu ꞊kɔɔn ‑sü ‑bha, ‑yö ‑dho ö ‑zo kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu kpö 'gü ‑mɛ ‑nu 'piö mü ꞊dhë ꞊ɛɛ? 6 Kö ꞊kun 'ö ‑kë mɛ 'ö ö ꞊zuö' ꞊dhië ‑Zlan 'piö ‑dëü ‑a 'ka; bhii ꞊ya kë 'dhö ‑yö ‑dho ö ‑de sü ꞊va 'ö za 'ö ꞊ya dü 'kun 'saadhö bhë 'ö‑ ‑bha ‑ya kun 'pö. 7 ‑Yö ‑dho kë mɛ 'ö mɛ ‑nu 'ö 'waa Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ka, 'wo ‑tɔmɔdhɛ ‑së ‑kë ‑a buëndhö ‑a 'ka, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö mɛ ‑nu dho ‑a ‑sanzë 'ö dho kë ‑a ‑bha ‑püö dü kwɛɛ ‑sü ‑gɛn 'ka.

‑Zo ‑kë ‑Zlan ‑bha 'kɔ 'piö ‑mɛ ‑nu

8 ‑Zo ‑kë ‑Zlan ‑bha 'kɔ 'piö ‑mɛ ‑de 'pö, ‑yö kë mɛ 'ö‑ ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'dhö ‑së ‑a 'ka; ‑yö kë 'wun gia‑ ꞊blɛɛ'‑ ‑mɛ 'ka. Kö ꞊kun 'ö 'wo yɔ mü ‑sü ‑ziö ꞊gɔü' 'iin 'ö 'wo ꞊naɔ ꞊mɛɛ ‑kɔ yaa 'ka. 9 ‑Wo 'to ‑klu ‑sü 'ka 'wun giagia 'ö ‑kë ‑bin ‑sü 'ka 'ö‑ ‑gɛn go ‑zo yö ‑sü 'gü bhë ‑a ‑bha, ꞊zuö' 'puu 'ka. 10 ‑Wo ‑dho ‑an 'piö ‑ga ꞊kun ‑blɛɛzë 'ka; 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ waa 'wun gbɛ yö ‑an ‑bha, kö ‑waan ꞊tun yuö zü dɔ ‑na 'sabla Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu kpö 'gü. 11 ‑An bɔɔ ‑nu ‑de 'pö, ‑wo kë dhoo ‑nu 'ö ‑an ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'dho ‑së ‑an 'ka; kö ꞊kun 'ö 'wo ‑kë ꞊tɔɔkëmɛ ‑nu 'ka; ‑an ‑kɔ ‑yö ‑mɔ wo ‑de ‑wun ‑bha; ‑wo kë mɛ ‑nu 'wo to wo ‑wo 'gü pë 'saadhö 'gü ‑an 'ka. 12 ‑Zo ‑kë ‑Zlan ‑bha 'kɔ 'piö ‑mɛ mɛ 'ö ‑dhö ‑yö kë dhebɔ do ꞊gɔn 'ka; ‑yö kë mɛ 'ö ö ‑bha 'në ‑nu waa‑ ö ‑bha 'kɔɔmɛ 'wo to 'ö ‑an ꞊kɔɔn ‑a 'ka. 13 Bhii ‑zo ‑kë ‑Zlan ‑bha 'kɔ 'piö ‑mɛ mɛ 'ö yuö kë ‑na ‑a kë ‑kɔ giagia 'ka bhë, ‑yö ‑kë ꞊bhlëzë, 'ö‑ ‑kɔ ‑yö ‑mɔa kö ‑yö 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑zogbandhe 'ka ‑zoyösü 'ö kwa ‑gɔ kwaa‑ Klito ‑nu kwa ‑bha ‑kë do ‑sü 'gü bhë ‑a 'ka.

Pë ꞊va 'ö ‑bin ‑sü 'ka

14 A ‑dho nu ü 'piö 'ma ‑dëü, 'a‑ dɔa 'dhö n ꞊zuö' 'gü; 'kɛɛ 'sëëdhɛ ꞊nɛ a‑ ‑bɔ ü ‑dhë 'dhö 'pö. 15 ꞊Ɛɛ, 'kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ a ꞊glɔɔ ‑na 'nö, 'sëëdhɛ 'a‑ bɔ ‑na ꞊nɛ, 'ö 'ta ‑sü ‑kɔ 'ü dho 'ta süë ‑Zlan ‑gɔ 'kɔɔmɛ ‑nu ziën bhë, ‑a yö ‑a 'gü. 'Ma‑ pö ‑Zlan ‑gɔ kɔɔmɛ ‑nu kö a‑ ‑pö ‑Zlan 'ö 'bhee‑ ‑a ‑bha Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö 'wun giagia ‑gban 'lü waa‑ ‑a kuënnupë 'ka. 16 Mɛa‑, kwa ‑bha ‑Zlan ‑bha wɔ ‑kɔ bhë, pë 'bhle 'ö‑ 'gü 'ö ‑bin ‑sü 'ka bhë, ‑yö 'gblüünzë. ‑A 'bhaa gbɛ 'ö dho ziö ‑a ‑ta 'yaa 'dhö. ‑Yö ‑nu mɛbheedhe bun 'gü 'yö ‑Zuu 'slööslö ‑ya ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü ‑zɔn. 'Yö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'yan ‑yö dɔ ‑a ‑bha. ‑A ‑wun ‑yö ꞊blɛɛ'‑ 'sɛgɔ 'saadhö 'gü 'ö 'kpongtaamɛ ‑nu ‑wa ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, ‑yö ‑da dhang‑ 'gü.

4

Mɛ ꞊daan' ‑mɛ ‑nu ꞊suazë

1 ‑Zuu 'slööslö ‑ya ‑pö ‑a ‑yö sia‑ ‑sü 'ka ꞊nɛ: Yi ‑kaanta ‑nu 'ka, mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑dho wo ‑ta yö ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑bha, ‑waan 'to mɛ ‑püö ‑zuu ꞊suazë ‑nu waa‑ ‑zuu yaa ‑nu ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'piö. 2 ‑Wo ‑dho wo ꞊kwaa' wo ‑de ‑zü 'ö mɛ 'yaan‑ 'kun ‑mɛ ‑nu 'iin ꞊suakëmɛ ‑nu 'ö ‑an ꞊zuö' 'yaa 'dhö gbɔ ꞊nɛ pë 'wo‑ pö ‑piö 'wo‑ ‑da siö 'ö ma ‑banbandhö 'ö 'wo‑ ‑yɛ ‑an ꞊zuö' ‑bha 'dhö bhë 'ö 'wo ‑an bho zian ‑ta ‑a 'dhö. 3 Mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo 'bhaa ‑nu tɔɔ: 'Yaa ‑së kö gɔɔn‑ waa‑ dhe ‑wo wo 'ko 'sü 'iin ‑bhöpë mɛ 'ö ꞊nɛ ‑yö ya 'iin ‑a mɛ 'ö ‑de ꞊zian' bhë 'yaa ‑së. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ‑bhöpë ꞊suu'‑ ‑nu 'wo bhë ‑Zlan ‑yö ‑an ‑da kö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑a ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ö 'wo 'wun gia‑ dɔ bhë ꞊waa‑ ‑bhö 'kɛɛ kö ꞊wa ꞊bhɛa'‑ ‑ta, kö ‑waan ‑a zuö pö ‑a ‑wun 'gü. 4 Bhii pë 'saadhö 'ö ‑Zlan ‑ya ‑da bhë, ꞊yö ‑së; ‑a gbɛ 'yaa ‑sanzë ‑pë 'ka. Kwa ꞊dua' ‑mü ꞊zian' kö 'kwa kwa ‑kɔ 'kpɔ ‑a 'plɛ ‑gɔ ‑Zlan zuö pö ‑sü 'ka. 5 Bhii ‑Zlan ‑wo waa‑ kwa ‑bha ꞊bhɛawodhe ‑nu 'wo bhë ‑wo pë 'plɛ ‑kë ‑Zlan wö 'dhiö ‑së.

'Wun 'ö ‑gban mɛ 'ö Yesu Klito ‑bha yuökëmɛ giagia ‑bha

6 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'bha dhegluzë ‑nu ꞊daan'‑ ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, ü ‑dho kë Yesu Klito ‑bha yuökëmɛ giagia 'ka, 'ö 'ü dho ‑a ‑zɔn ꞊nɛ pë 'ö ü ‑bhöpë 'ka ‑Zlan ‑bha zian ‑ta ꞊zian' 'ö tɔɔ ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑wo ‑nu waa‑ mɛ ꞊daan' ‑wo giagia 'ö 'wo ü ꞊daan ‑a 'ka bhë. 7 'Kɛɛ ꞊kwɛzü ‑wun ‑nu gbɛgbɛ 'ö 'wo ‑an ‑gɛn bho ‑na bhë, ‑bhö bhɔ ‑an ‑dhë ꞊taa' 'ö tɔɔ 'yaa ‑zo yö ‑sü 'gbloo 'piö. ‑Bhö 'to ꞊zian' ‑klu ‑sü 'ka ‑Zlan ‑wo ‑bha. 8 'Wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑wo 'kun ‑sü ‑bha bhë, ‑bhö ꞊yɔɔn ‑a ‑ta! Bun ‑kun ‑së ‑sü 'ö ‑gban ‑bla 'sü ‑sü, ‑lö ‑sü waa‑ ꞊gɔɔn ‑sü ‑nu ‑bha bhë, ꞊yö ‑së 'kɛɛ ‑a ꞊truën 'gian gbɛ 'yaa 'dhö. ‑A mɛ 'ö ‑kë ‑klu ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ka bhë, ꞊yö 'gianzë pë 'plɛ 'gü, bhii yö ꞊nɛ 'ö 'kwa dho bɔ ‑a ‑ta kö ‑tosiadhe 'ö zö waa‑ ‑kë ‑a 'gü ‑sü 'ö ‑dhɛkpaɔ ꞊dhia' ‑bha bhë 'kwaan‑ yö. 9 ꞊Yö ‑së kö 'ka ka 'to 'to 'wun bhë ‑a ‑bha, 'ka‑ ‑wun 'kun 'gbee‑ ka ꞊zuö' 'gü. 10 Pë 'ö ‑kë 'ö 'kwa yuö kë ‑na, 'ö 'kwa ‑glu gɔn ‑na bhë 'ö bhë; bhii 'ö tɔɔ 'kwa kwa ‑zo yö ‑Zlan 'ö 'bhee‑ 'ö 'kpɛkpɛ Dhamɛ 'ka, 'ö Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu Dhamɛ kpinngdhö 'ka bhë ‑a ‑bha. 11 'Wun ‑nu 'wo bhë, ‑bhö ‑an ꞊daan'‑ ‑a 'ka ü ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑ta ‑sü 'ka!

12 Kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö 'yan ꞊ziö' ‑kë ü 'ka, ü ‑bha ‑kë ‑dadhëü 'ka ‑sü ‑wun 'gü! ‑Bhö kë mɛ 'ö Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu dho 'wun ꞊zuan' ‑sü ‑a ‑bha 'ka, ü ‑bha 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑kɔ ‑nu, ü ‑bha 'ta 'sü ‑kɔ ‑nu, ‑dhɔ 'ö ü 'gü bhë 'dhö, ü ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü waa‑ ü ‑bha ‑kë 'slööslö ‑kɔ ‑nu ‑an ‑wun 'gü. 13 Ü ‑zo kë 'sëëdhɛ pö ‑sü ‑së 'piö mɛ ‑nu ‑dhë, 'ü ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë; 'ü ‑an ꞊daan'‑ ‑yö 'dho ‑yö yöë n ‑ma nu ‑yi ‑bha. 14 Gbaɔ 'ö ‑Zuu 'slööslö 'ö go ‑Zlan 'piö 'ö‑ nu ü ‑dhë yi 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wo 'wun ꞊blɛɛ ‑a 'ka 'ö mɛ ziizii ‑nu ‑wo wo ‑kɔ ‑nu kpa ‑a 'ka ü ‑ta ꞊bhɛa' ‑sü 'ka bhë, kö ꞊kun 'ü‑ ‑wun zuö ü ‑kɔ ꞊taa. 15 Pë ‑nu 'ö 'wo bhë, ‑bhö ü ‑de nu ‑an kë ‑sü ‑dhë kö ü ‑bha ‑dho 'dhiö ‑kɔ bhë mɛ ‑nu ‑waan ‑a yö giagia 'ka. 16 Ü ‑zo kë ü ‑de 'piö 'ü ü ‑zo kë 'pö ü ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'piö! ‑Bhö ‑ya ü 'yaan 'wun ‑nu bhë ‑an 'plɛ 'gü! 'Bha‑ kë 'dhö, ü ‑dho ü ‑de dha, 'ü mɛ ‑nu 'wo wo 'to 'to ‑na ü ‑bha bhë, 'ü ‑an dha 'pö.

5

Pë mɛ 'ö këpë 'ka 'ö 'dhiö ‑sü ‑Zlan ‑bha mɛ 'ka ‑mɛ ‑nu dhoë‑ kë ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu kpö 'gü

1 Gɔɔn‑ ꞊klöö 'ö pë 'bhaa ‑kë, 'ü dho 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑a 'ka, ‑bhöë kë 'lëëlë 'ka ꞊nɛ ꞊dhɛ 'wo‑ pö ‑a ‑bha ü dë ‑mü ‑a 'dhö. ‑Bhö ‑dadhëü 'në gɔɔn‑ ‑nu 'sü ꞊nɛ ü dhegluzë ‑nu 'dhö. 2 ‑Bhö dhoo ‑nu ‑deebɔ ‑nu 'sü ꞊nɛ ‑kɔ 'ü ü dhe 'sü ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö; 'ü 'në dhoo ‑nu ‑dadhëü ‑nu 'sü ꞊nɛ ü dheglu 'në dhoo ‑nu 'dhö. 'Në dhoo ‑nu 'wo bhë, ‑bhö kë ‑an 'piö 'slë 'ka!

3 ꞊Gɛandhoo ‑nu 'wo ꞊gɛandhoo ‑nu giagia 'ka bhë, ‑bhö ü ‑zo kë ‑an 'piö! 4 ꞊Gɛandhoo ‑nu mɛ 'ö ‑an ‑bha 'në ‑nu 'iin 'ö ‑an ‑bha 'në ‑bha 'në ‑nu 'dhö ‑dhö, ‑yö ‑an ꞊dua' 'ka kö 'në ‑nu 'wo bhë, pë mɛ 'ö ‑an ꞊dua' 'ka ‑Zlan wö 'dhiö wo 'kpɔmɛ ‑nu 'iin wo 'kpɔmɛ ‑nu 'kpɔmɛ ‑nu buëndhö bhë ‑wa kë, bhii ‑a kë 'dhö ‑sü 'yi ‑kan ‑Zlan ‑dhë. 5 Dhe 'ö ꞊gɛandhe giagia 'ka, 'ö ‑ya ‑sü 'ka ö ‑de ‑ta, ‑yö ö ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha, ‑yö ‑kë ꞊naazë ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ‑sü 'gü pë ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ‑sü 'ka gbeng waa‑ lënng. 6 'Kɛɛ ꞊gɛandhe 'ö ö ‑bha ‑tosiadhe kë ‑na ‑de ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu 'gü bhë, ‑a 'dhiö ‑ya ‑da ꞊nɛ bhë. 7 Pë 'ü dho ‑an ‑zo ‑büö ‑a 'ka 'ö bhë, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ dho 'wun yö ‑an ‑bha. 8 Mɛ 'oo mɛ 'ö ‑dhö, ‑yö ‑dho ö ‑zo kë ö ‑mɛ ‑nu 'piö; 'kɛɛ ‑yö ‑dho ‑a kë 'dhö ö ‑de ‑gɔ kɔɔmɛ ‑nu 'ka. Mɛ 'ö yaa‑ kë 'dhö, kö ꞊ya 'kan ‑zo yö ‑sü ‑bha; ‑a ‑de kö ꞊ya ziö mɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë ‑an ‑ta.

9 ꞊Gɛandhe 'ü dho ‑a 'tɔ ‑da ꞊gɛandhoo ‑nu 'tɔ ‑bhüö 'gü, ‑a ‑kwɛ ‑yö ‑mɔ 'gɔɔ‑ 'slado ‑bha; 'kɛɛ ‑yö kë dhe 'ö dho gwaan do 'kpaan ‑a 'ka. 10 ‑Yö kë mɛ 'wo‑ dɔ ö këwun ‑së ‑bha ‑a 'ka; ‑yö kë mɛ 'ö ö ‑bha 'në ‑nu ‑to ‑së 'ka, 'ö ‑nia ‑nu 'kun ‑së, 'ö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ꞊bhlë ‑ya, 'ö nu 'yenamɛ ‑nu ‑dhë ‑a 'ka. ‑Yö kë mɛ 'ö‑ këwun ‑nu ‑wo ‑kë ‑së ‑kɔ ꞊suu'‑ 'saadhö ‑ta ‑a 'ka.

11 'Kɛɛ ‑bhö ‑kɔ ꞊gɛandhoo ‑nu ‑dadhëü ‑nu 'ka! Bhii kë‑ wo bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ pë ‑dhɔ ‑yö ‑da ‑na ‑an ꞊zuö' 'piö, (kö ‑an 'kan ‑sü ‑mü pë mɛ 'wo wo ‑de ‑da 'gü Klito ‑bha zian ‑ta wo ‑bha ‑kë ꞊gɛan 'ka ‑sü 'gü bhë ‑a ‑bha); kö ‑an ‑dho gwaan ‑sü ‑mü. 12 Bhii waa‑ kë 'dhö kö pë ‑blɛɛzë 'wo wo ‑de ‑da ‑a 'gü, 'wo‑ pö wo ‑dho ‑a kë bhë, 'waa‑ 'gü gbɔ; ‑a ‑wun ꞊ya ‑an 'kun. 13 ꞊Ya kë 'dhö 'wo ꞊nië ꞊nɛ 'dhɛ ‑ta ‑ma 'dhö, 'wo bɔ 'kɔdhi ‑nu 'gü; 'ö 'yaa 'to ꞊nië' ‑sü ‑de 'sloo ‑bha, 'wo ‑kë 'dɔɔdɔmɛ 'ka; 'wo wo ‑de dɔ mɛ ‑nu ‑gɔ 'wun 'gü, 'ö 'wun 'yaa ꞊blɛɛ' ‑wun 'ka, 'wo‑ ꞊blɛɛ. 14 Pë 'ö ‑kë 'a‑ 'piö kö ꞊gɛandhoo ‑nu ‑dadhëü ‑nu ‑wo 'dho gwaan bhë 'ö bhë; ‑wo 'në ‑nu 'kpɔ; ‑wo wo ‑zo kë woë‑ 'kɔɔmɛ ‑nu 'piö, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö kwa yaagümɛ ‑nu dho bɔ ‑an ‑ta kö ‑waan 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ kwa ‑gɔ. 15 Kë‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ ꞊gɛandhoo ‑nu 'bhaa ‑nu ꞊wa 'go zian ‑së ‑ta 'saadhö ꞊wa ziö Satan 'piö. 16 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑dhe do ‑gɔ 'kɔɔmɛ ‑nu ziën, ꞊gɛandhe ‑yö mü, ‑a ꞊dua' ‑mü kö ‑yö nu ‑a ‑dhë. Kö ꞊kun 'ö‑ ‑wun to Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑kwaa, ‑yö kë 'dhö kö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑yaan nu ꞊gɛandhoo ‑nu 'wo wo ‑de ‑ta giagiawo bhë ‑an ‑dhë ꞊zian'.

17 Mɛ zii ‑nu 'wo 'dhiö 'sü ‑na Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ka, 'kɛɛ 'ö ‑an ‑zo 'dhö giagiawo ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü waa‑ ‑a ꞊daan' ‑sü 'piö bhë, ‑yö ‑an ꞊dua' 'ka kö ‑an ꞊saan' ‑yö kë ꞊va, 18 bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑ya ‑pö: ꞊Ya kë ꞊nɛ ‑du gɔn ‑yö ‑mlü ꞊sië' ‑na, kö ꞊kun 'wo‑ 'dhi kun, 'yö‑ pö 'zü: Yuökëmɛ ꞊saan' bho ‑sü ‑ya ‑ma ‑kun. 19 Kö ꞊kun 'wo 'wun dɔ mɛ zii ‑bha 'ö 'ü‑ ‑kë 'wun 'ka kö 'wun ‑dɔa ‑bha dhe ‑tɔmɔ ‑nu waa kë ꞊plɛ 'iin ‑yaaga. 20 Mɛ ꞊ya 'wun yaa kë, ‑bhö 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑a 'ka mɛ 'plɛ wö 'dhiö kö 'suö ‑yaan ‑da mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑bha.

21 A‑ ‑blɛɛ ü ‑dhë ‑zogbandhe 'ka ‑Zlan 'dhö, Yesu Klito waa‑ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'ö ‑an sü ‑an wö 'dhiö ꞊nɛɛ 'wun ‑nu 'wo bhë 'ü ü ‑zo kë ‑an 'piö kö ꞊kun 'ü ‑an ‑kë mɛ ‑zë 'gü ‑sü 'ka 'iin 'ü‑ ‑kë ‑dɔ mɛ 'piö ‑sü 'ka! 22 Kö ꞊kun 'ö 'siö ‑yö kpa ü ‑ta 'ü ü ‑kɔ kpa mɛ ‑ta ꞊bhɛa' ‑sü 'ka yuö ‑nu ‑a ‑dhë ‑sü 'ka ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ. Kö ꞊kun 'ü ‑da mɛ gbɛ 'piö 'ka ꞊sɔɔn yaa ‑kë. Ü ‑zo kë ü ‑de 'piö kö 'ü 'to 'slööslö!

23 Kö ꞊kun 'ü 'yi ‑de 'sloo mü ‑kplawo, 'kɛɛ ‑bhö ‑drɔɔn mü 'dɛdɛ 'ka ü 'guudhɛ ‑wun 'gü 'ö tɔɔ ü ‑ta 'yaa 'po ‑sü 'ka.

24 Mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑dhö 'ö ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑yö ‑kë ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü, 'ö mɛ 'plɛ 'yan ‑yö ‑da ‑a 'gü, 'ö ꞊ya kë 'dhö zlöö, 'wo‑ ‑wun ꞊blɛɛ; 'kɛɛ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑dhö 'pö, 'ö ꞊wa ꞊sɔɔn yaa kë, 'ö‑ ‑dhɛ ‑yö ꞊glɔɔ kö mɛ ‑nu ‑waan ꞊tun ‑a ‑wun ma ‑na. 25 ‑Kɔ do bhë 'ö këwun ‑së ‑nu 'dhoë‑ 'ka. ‑A 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë mɛ 'plɛ 'yan 'dhiö, 'ö‑ ‑de 'ö‑ 'bhaa ‑nu 'dhö mü; 'kö ‑kë ꞊nɛ 'waa mɛ 'yan 'dhiö ‑wun 'ka 'dhee, 'ö wo 'ka 'dho to ‑bin ‑blü 'wo ‑dhö.

6

1 Mɛ ‑nu 'saadhö 'wo ꞊nua 'ka, ‑an ꞊dua' ‑mü kö ‑wo wo ‑gɔmɛ ‑nu ꞊bhlë ‑ya. ‑Yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ dho 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ ‑Zlan waa‑ kwa ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu ‑gɔ. 2 ꞊Nua ‑nu mɛ 'ö ‑an ‑gɔmɛ 'dhö Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ 'ka bhë, ‑an ꞊dua' 'yaa ‑mü kö ‑wo 'kun ‑an ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'ka ꞊woë' ꞊nɛ wo ‑nu 'wa kë dhegluzë ‑nu 'ka. Pë 'wo dho ‑a kë ꞊zian' 'ö tɔɔ yuö 'wo dho ‑a kë ‑an ‑dhë ‑ziögɔüsüzë 'ka. Bhii mɛ ‑nu 'wo yuö kë ‑na ‑an ‑dhë bhë, Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑dhɔ ‑yö ‑an ‑kë wo ‑mü. Pë ‑nu 'ü dho mɛ ‑nu ꞊daan'‑ ‑a 'ka 'ö 'ü dho ‑an ꞊blɛɛ'‑ 'wo bhë. 3 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ‑yö mɛ ꞊daan' ‑na mɛ ꞊daan' ‑wo gbɛ 'ka, 'ö 'yaa ‑mɔ ‑a 'gü ‑sü 'ka kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑wo giagia ‑nu waa‑ mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban kwa ‑bha wɔ ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑wo 'gü ‑a ‑bha ‑an 'ka, 4 kö mɛ 'ö 'dhö bhë, ‑de ‑sü ꞊va ꞊yaa‑ pa, 'yaa pë gbɛ dɔ; ꞊ya ꞊yaannu ꞊nëdhö kö 'wun ‑nu 'wo ‑gban ‑wo kpö ‑nu ‑bha ‑a zaɔdhe ‑da ‑sü ‑ya 'kan ‑na kö ‑waan bɔ ‑a ‑ta ‑yaan kë ‑an ‑gɔ 'dhinaa 'ka. ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö pë ‑nu 'wo ꞊druɛi ‑nu, 'dhinaa ‑nu, 'si ‑nu bho ‑sü ‑nu, 'wun ‑nu ‑kun ꞊zuö' 'piö ‑sü ‑nu 'ö 'wo go ‑a ‑bha; 5 ‑Dhɛ do bhë ꞊nɛ 'ö zaɔdhe ‑nu 'ö‑ 'bhaa ‑nu ꞊ya kë 'waa yën mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑bha 'wundɔdhe ꞊ya yö yaan 'ö pë 'ö 'wun gia‑ 'ka, 'ö 'waa‑ dɔ ‑an ziën bhë 'wo go ‑a 'gü. Pë 'ö ‑an ‑zo 'piö 'ö tɔɔ 'wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha bhë, ꞊bhɔɔ' ꞊mɛɛ' ‑kɔ ꞊suu'‑ do 'bhaa ‑mü.

6 Kë‑ wo 'dhö bhë 'wun 'ö ‑gban ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑bha bhë, ‑yö ꞊bhɔɔpë ꞊va 'ka; 'kɛɛ ‑ya 'ka mɛ 'ö pë 'ö‑ ‑gɔ 'ö‑ ‑zo kun ‑a ‑bha 'ka. 7 Bhii 'ö tɔɔ kwaa nu pë gbɛ 'ka 'kpongtaa zö, 'ö kwa 'ka 'dho dho pë gbɛ 'ka. 8 ꞊Ya kë 'dhö ‑bhöpë waa‑ sɔ ‑nu ꞊wa kë kwa ‑gɔ, kwa ꞊dua' ‑mü kö kwa ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi. 9 'Kɛɛ mɛ 'wo‑ 'piö kö wo ‑kɔ ‑yö pa ꞊naɔ 'ka, ‑wo ‑püö 'güdandhe 'gü, 'ö 'wo wo ‑de ꞊nëng pë ‑dhɔ ‑nu ꞊plëëzë 'ö ‑an ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö 'ö ꞊ya kë 'wo dho mɛ 'ka dhɔng ‑zian waa‑ 'gü ꞊siö' ‑zian ‑ta bhë ‑an ‑ta. 10 Bhii 'wëüga ‑dhɔ 'ö tɔɔ pë yaa 'saadhö ‑a ‑gɛn 'godhɛ. 'Wëü‑ ‑dhɔ 'ö bhë ꞊nɛ 'ö mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha 'ka 'ö ꞊ya kë ‑an ‑bhɔ ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑dhë ꞊taa' ꞊gbiin ‑sü ‑gɛn 'ka 'ö ꞊wa wo ‑de ꞊zuö' ‑dɔ ‑gbɔudhö bhë.

'Paanbhowo mɛ 'ö Timote ‑de ‑bha 'ka

11 'Kɛɛ bhi ‑zë, (Timote), bhi 'ü ‑Zlan ‑bha mɛ 'ka bhë, ‑bhö bhɔ pë ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë ꞊taa'! ‑Bhö ‑kë kpengdhö ‑sü, ‑Zlan ‑wo ‑dhɔ kë ‑sü, ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü, ‑dhɔ 'ö go ‑Zlan 'piö ‑a kë ‑sü, ꞊zuösaadhɛ waa‑ ‑kë 'lëëlë ‑sü ‑an ꞊mɛɛ'‑. 12 Ü ‑bha 'ta ‑sü ‑Zlan ‑bha zian ‑ta ‑sü 'ö ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü 'ka bhë, ‑bhö ‑a ‑wo ꞊nɛ 'ko 'wo‑ zë 'ö 'wo to ‑a 'gü 'gbee‑ ‑a 'dhö! ꞊Toëpö ‑këdhösü bhë ‑a ‑wun 'kun 'gbee‑, bhii pë 'ö ‑Zlan ‑yö ü ꞊dhɔɔ ꞊kaa' 'ö bhë, 'ö 'ü ‑zo yö ‑sü ꞊goo‑ kun ‑tɔmɔ ꞊plëëzë wö 'dhiö. 13 ‑Zlan 'ö ‑këdhösü ‑nu pë 'plɛ ‑dhë bhë waa‑ Yesu Klito 'ö ‑tɔmɔdhɛ ‑së ‑kë Pilatö 'dhiö ö ‑bha 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü 'gü ‑zo ‑yö ‑sü 'gü bhë ‑an wö 'dhiö, a‑ ‑pö ü ‑dhë: 14 ‑Bhö ü ‑gɔ 'dho Klito ‑bha tɔng ‑dhë sia‑, 'ü ü ‑zo kë ‑a 'piö, ‑yö 'to 'slööslö ö pin ꞊taa. ‑Bhö ‑a 'kun ‑së 'ka kö ꞊kun 'ö mɛ ‑nu dho 'wun yö ‑a ‑bha, ‑yö 'dho ‑yö yöë kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑bha nu ‑sü ‑bha. 15 Yi 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya bhë ꞊ya ‑lo, ‑Zlan ‑de gia‑ ‑dho ‑a kë 'ö ‑wo. Bhii ‑Zlan bhë ꞊nɛ 'ö mɛgɔtamɛ ꞊va 'ö 'dhö do, 'ö 'dhuë‑ 'dhoë‑ ‑ta, ‑gludë ‑nu ‑bha ‑Gludë, dëmɛ ‑nu ‑bha Dëmɛ. 16 Yö do 'ö bhë ꞊nɛ 'ö 'yaa ga, 'ö ‑dhɛpuudhɛ 'ö mɛ gbɛ 'yaa ‑mɔa kö ‑yö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha bhë ꞊nɛ 'ö ‑ya ‑sü 'ka‑ 'gü. Mɛ gbɛ yaa ö 'yan dɔ ‑a ‑bha do, 'ö mɛ gbɛ 'ka 'dho ö 'yan dɔ ‑a ‑bha 'gbönggböng. ꞊Bhlëyadhe waa‑ 'piigbeedhɛ 'ö ‑dhö ꞊toëpö 'ka bhë, ‑wo kë ‑a ‑bha 'ka! Amɛn.

17 Mɛ ‑nu 'ö ꞊bhɔɔpë ‑nu 'wo 'kpongtaa zö bhë 'ö ‑an ‑gɔ bhë, ‑a pö ‑an ‑dhë kö ꞊kun 'wo ‑de ‑sü ꞊va ‑kë. ‑A pö ‑an ‑dhë kö ꞊kun 'ö 'wo wo ‑zo yö ‑an ‑bha, bhii yaa 'dho to ‑an ‑gɔ ꞊toëpö 'ka; 'kɛɛ ‑wo wo ‑zo yö ꞊zian' ‑Zlan 'ö pë 'plɛ nu ꞊va 'ka, 'ö ‑kë kwa ‑bha ꞊zuögludhi ‑wun 'ka bhë ‑a ‑bha. 18 ‑A pö ‑an ‑dhë ‑wo 'wun ‑së kë, ‑wo kë ꞊bhɔɔzë këwun ‑së ‑nu 'gü; ‑wo kë mɛ ‑nu 'ö ‑an 'glu 'dho ‑së 'ö pë ‑nu 'wo ‑an ‑gɔ, 'wo mɛ ‑nu ‑bha ‑nu ‑an 'ka. 19 ꞊Bhɔɔpë ꞊va 'ö ‑dhɛkpaɔyi ꞊dhia' ‑bha bhë, ‑an ‑bha ‑dho 'kuë‑ ‑kɔ ‑së ꞊ga 'ö bhë; 'yö 'wo dho bɔ ‑a ‑ta ‑waan ‑kë ‑a 'gü ‑sü giagia yö.

20 Timote, ü ‑zo kë ‑Zlan ‑wo 'ö‑ ‑wun ‑yö tën ü ‑bha bhë ‑a 'kun ‑kɔ giagia 'piö ‑së 'ka; ‑bhö 'kan 'wun ‑gɛn 'flëëflëë bho ‑sü ‑nu 'ö waa‑ ‑zo yö ‑sü 'ö ‑an ‑bha 'dho ‑kɔ 'yaa do bhë ‑nu waa‑ ‑da 'wun ‑nu 'gü ‑sü 'ö mɛ ‑nu 'waa‑ dɔ 'wo‑ ‑dhɛ 'wundɔdhe bhë ‑an ‑bha! 21 ‑A mɛ 'bhaa ‑nu 'wo‑ pö 'wundɔdhe 'ö bhë ‑yö wo ‑gɔ, ꞊wa 'kan ‑zo yö ‑sü ‑bha. Kö 'go, ‑Zlan ‑bha 'glusë ‑yö kë ka 'ka!

2 Timote

1

2

3

4

'Sëëdhɛ ꞊plɛ ‑naa

'ö Pɔlö ‑ya bɔ

Timote

‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

1-2 Timote, bhi 'ö ü ‑dhɔ ‑yö n ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö n ‑de gbö ‑dhɔ ‑yö n ꞊kaa' ‑a 'dhö, ma Pɔlö 'a 'sëëdhɛ ꞊nɛ 'a‑ bɔ ü ‑dhë. Yesu Klito ‑bha bɔmɛ ‑mü n 'ka, bhii ‑Zlan ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun ‑mü kö 'a kë ‑a 'ka. ‑Zlan ‑ya ‑pö n ‑dhë, pë 'ö‑ 'piö kö ‑yaan ‑a kë 'a‑ ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë. Pë 'ö bhë 'ö tɔɔ ꞊toëpö ‑këdhösü ‑yö ‑dho kë ‑an ‑bha 'ka, ‑klu Yesu Klito ‑bha ‑sü 'gü. A‑ ‑dhɛ kwa Dë ‑Zlan waa‑ kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑an ‑gɔ kö ‑wo ü 'yena yö, ‑wo 'glusë kë ü 'ka. ‑Wo ü gbaa wo ‑bha ꞊zuöyagluu 'ka.

Pɔlö ‑bha ‑Zlan zuö pö ‑sü waa‑ ‑a ‑bha mɛ ‑nu ꞊faan' ‑më ‑to ‑wo 'gü ‑sü ‑bha ‑sü

3 A ‑Zlan ‑bha yuö ‑kë, n ꞊zuö' 'puu 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö n 'bhɛma ‑nu ‑wa ꞊kaa' bhë ‑a 'dhö. A ü ‑bha ꞊bhɛawodhe ‑kë ‑kplawo ‑Zlan ‑dhë 'töng 'saadhö 'ka, 'ö 'a‑ zuö pö ü ‑wun 'gü. 4 A n ‑zo ‑ta 'töng 'ö 'kwa kaan kwa 'kuë‑ 'iin ü ‑bha 'gbo ‑nu 'ü‑ bɔ 'töng bhë ‑a 'ka bhë ‑a 'ka. A‑ 'piö kö 'ko ‑kpën ko 'kuë‑ 'zü. ꞊Ya kë 'dhö n ꞊zuö' 'glu ‑dho dhi 'sönggö ‑sönggö. 5 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'yö ‑kë ü 'na Loisö waa‑ ü dhe Nisö ‑an ‑gɔ bhë, ‑a ‑bha ‑kë ü ‑gɔ ‑sü 'ö bhë, 'ma n ‑zo 'ta ‑a 'gü a ‑Zlan zuö ‑pö 'sönggö ‑sönggö. 6 ‑A ‑wun 'gü 'a ü ‑zo ‑büö ‑kɔ ‑mɔ 'wun ‑bha ‑sü 'ö ‑Zlan ‑ya nu ü ‑dhë kö 'ma n ‑kɔ kpa ü ‑ta ꞊bhɛa' ‑sü 'ka bhë kö 'üën‑ ‑a 'kun 'gbee‑! ('Ö tɔɔ ‑Zlan ‑yö yuö 'bhaa waa‑ ‑a kë ‑sü ‑faan ‑nu ü ‑dhë kö 'üën‑ ‑a kë.) 7 Yuö ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an nu ü ‑dhë bhë kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ü ‑kë ‑an kë ꞊dhia, bhii ‑Zuu 'slööslö 'ö‑ nu kwa ‑dhë bhë ‑yö kwa ‑zo ‑gban 'yö‑ ‑kë kö ꞊kun 'ö 'kwa dho suö pë gbɛ ‑dhë, 'kɛɛ ‑ya ‑kë kö 'kwaan‑ kë mɛ ꞊faanzë, 'ö ‑Zlan waa‑ mɛ ‑nu ‑dhɔ ‑yö ‑an ‑kë waa‑ mɛ 'wo wo ‑de ꞊kɔɔn ‑an 'ka.

8 ‑A ‑wun 'gü kö ꞊kun 'ö lë‑ ‑yö ü ‑kë, 'wun 'ö ‑gban kwa Dëmɛ ‑bha ‑a ‑blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë ‑sü 'ka! Ma 'a ‑kanso 'gü 'wun 'ö ‑gban Yesu ‑bha ‑a ꞊blɛɛ' ‑sü ‑wun 'gü bhë, kö ꞊kun 'ö lë‑ ‑yö ü ‑kë n ‑dhë 'pö! 'Kɛɛ ‑bhö ꞊nëng n ‑ma, 'ü 'we ‑a ‑bha kö ko 'klo ‑yaan bhɔ, ko ‑bha 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑sü bhë ‑a ‑wun 'gü! 'Ö tɔɔ ꞊faan' 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑yö ‑dho ‑a kë kö 'klobhɔdhe 'ö bhë 'üën‑ ‑a bun. 9 ‑Zlan ‑yö kwa ‑dha 'ö‑ pö kwa ‑dhë 'kwa kë 'slööslö kö 'kwaan‑ kë ‑a ‑bha 'ka. Yaa kë ꞊nɛ kë 'kwa‑ wo 'wun ‑së kë mɛ ‑nu ‑dhë ‑mɛ 'ka. ‑Ya ‑kë 'dhö, bhii ‑ya 'piö kö 'ö 'wunsë kë kwa ‑dhë. 'Wunsë 'ö 'dhö bhë ꞊dhɛ 'ö‑ ‑ya ö ꞊zuö' 'piö ‑yaan kë kwa ‑dhë bhë ‑a ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ‑ya ‑kë kwa ‑dhë ꞊bɔa' Yesu Klito 'gü ‑sü 'ka. 10 'Kɛɛ ꞊dɛɛ bhë ꞊yaa‑ ‑zɔn kwa ‑dhë ꞊nɛ ö 'glu ꞊yö ‑së kwa 'ka kwa Dhamɛ Yesu Klito ‑bɔ kwa ‑dhë ‑sü 'ka. Yesu Klito ꞊ya lë‑ 'kpɔ ga ‑ta 'ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ 'kwa ga, pë yaa 'gbee‑ gbɛ 'ka 'dho kë kwa 'ka. 'Ö‑ pö kwa ‑dhë ꞊nɛ ꞊ya kë ꞊nɛ 'kwa‑ ‑bha 'wuntaɔsë 'ö bhë 'kwa‑ ma 'ö 'kwa 'we ‑a ‑wun ‑bha, ‑Zlan ‑yö ‑dho bun ‑dëü 'ö 'yaa ꞊siö' ‑a nu kwa ‑dhë kö ꞊toëpö ‑këdhösü ‑yaan kë kwa ‑bha 'ka.

11 ‑Zlan ‑yö 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'kluën ‑bho n ‑ma kö 'aan‑ ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë. ‑Yö n ‑sü kö 'aan‑ kë ‑a ‑bha bɔmɛ 'ka, 'go mü 'zü kö 'aan‑ mɛ ‑nu ꞊daan'‑ 'wun ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka.

12 Pë 'ö ‑kë 'ö n 'klo 'dho bhɔ ‑na ‑kanso 'gü ꞊dɛɛ bhë 'ö bhë. 'Kɛɛ 'kö ‑kë ꞊nɛ n 'klo ‑yö ‑bhɔ 'dhee, lë‑ 'ka 'dho n kë, bhii 'ö tɔɔ a Yesu Klito ‑dɔ, 'a n ‑zo yö ‑a ‑bha, 'ö 'a‑ ꞊tɛi' dɔa ꞊nɛ pë 'a‑ 'kluën bho ‑a ‑bha, ‑yö ‑dho ‑a ꞊waannu ‑së 'ka, 'ö dho 'ö yöë yi 'ö dho za dɔa mɛ ‑nu ‑bha bhë ‑a ‑bha.

13 Timote, ‑bhö 'dho Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü 'ka 'dhiö! 'Go mü 'zü ‑dhɔ ‑yö kë ü 'gü ‑yö kë ‑dhɔ ꞊kaa' do 'ö kwa ‑klu Yesu ‑bha ‑a 'ka! ꞊Ya kë ꞊nɛ 'bha 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë, ‑yö kë 'wun ‑taɔ gia‑ 'a‑ ꞊blɛɛ'‑ ü ‑dhë bhë ‑a 'ka. 14 'Wuntaɔsë 'ö ‑Zlan ‑ya 'kluën bho ü ‑bha kö 'üën‑ ‑a ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë bhë ‑a 'kun 'gbee‑! ‑Zuu 'slööslö 'ö kwa 'gü bhë ‑yö ‑dho ü gbaa ꞊faan' 'ka kö 'üën‑ ü ‑zo kë ‑a 'piö.

15 Ü‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'töüdhö 'wo Azi ‑sɛ 'gü ꞊wa wo bo n ‑wun 'ka. Fizɛdhö waa‑ Mozɛnë ‑nu ‑wo mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'piö. 16-18 (Nezifɔdhö ‑de 'pö ‑yö ö bo n ‑wun 'ka). 'Kɛɛ Nezifɔdhö ‑bha 'ö bhë, a‑ ‑dhɛ ‑na kwa Dëmɛ ‑gɔ kö yö 'dhö waa‑ ö ‑bha 'kɔɔmɛ ‑nu 'dhö ‑yö ‑an 'yena yö. 'Ö tɔɔ lë‑ 'yaa‑ kë ma 'a ‑kë ‑kansogümɛ 'ka bhë n ‑dhë. ꞊Dhɛ 'ö nu Wlɔmë plöö zö, ‑yö n ‑mɛɛ ö ꞊faan' 'ka 'tɛngdhö kö ‑yaan ꞊tun n yö ‑na. ‑Yö ‑nu 'ö ‑büö ‑da n ‑dhë, 'yö n ꞊faan' ‑më 'töng 'bhaa ‑nu 'ka ‑kanso 'kɔɔdhö zö. 'Go mü 'zü ‑kɔ 'ö nu n ‑dhë ‑a 'ka kö a Efɛzö plöö bhë 'ü‑ ‑dɔ. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü ‑wun 'gü a‑ ‑dhɛ kwa Dëmɛ ‑gɔ kö ‑ya 'yena yö, ‑a ‑bha zakanyi 'ka.

2

1 (Mɛdhɛvadhɛ ꞊wa 'kan n ‑ma; 'kɛɛ) Timote, bhi 'ü ‑kë ꞊nɛ n gbö 'dhö ü ‑bha ‑zo ‑yö Yesu Klito ‑bha ‑sü 'gü bhë, ‑bhö 'to ‑klu ‑sü 'ka ‑a ‑bha kö 'glusë 'ö‑ ‑kë kwa 'ka bhë ‑yaan ü gbaa ꞊faan' 'ka! 2 ‑Wo ‑nu 'ü‑ ma n dhiö mɛ ꞊plëëzë wö 'dhiö bhë, ‑bhö ‑a ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu 'wo ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑waan ‑a kuënnu ‑së 'ka bhë ‑an ‑dhë kö wo ‑de 'pö ‑waan mɛ ‑nu 'wo to ‑an ꞊daan'‑.

3 ‑Bhö 'we ‑a ‑bha 'pö kö ü 'klo ‑yaan bhɔ ꞊nɛ Yesu Klito ‑bha 'dhasi këwunsëëzë 'ö ꞊faan' 'dhoë‑ ‑gɔ 'ö ꞊wa ‑bhö ‑na ‑a 'dhö! ('Ö tɔɔ mɛ ‑nu 'ö 'wo mɛ ꞊daan 'wuntaɔsë bhë ‑a 'ka ‑së 'ka bhë, ‑an 'klo ‑yö ‑dho bhɔ. ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka, ‑bhö 'we ‑a ‑bha kö kwaa‑ mɛ ‑nu kwa 'klo ‑yaan bhɔ kwa ‑bha mɛ ‑daan 'wuntaɔsë 'ka ‑sü ‑wun 'gü.) 4 ‑Bhö kë ꞊nɛ 'dhasi 'ö‑ 'piö kö ö ‑gɔmɛ ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi ö 'piö ‑a 'dhö! Bhii ꞊ya kë ö ‑gɔmɛ 'piö, 'yaa ö ‑de ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun kë; 'kɛɛ 'wun 'ö‑ ‑gɔmɛ ‑zo 'kun ‑wun 'ka ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë. 5 ꞊Gɔɔnmɛ yaa 'dho ‑mɔa ‑bha ‑yaan 'to ‑a 'gbee‑ 'ka kö yaa ‑gɔn tɔng 'kun. (‑Kɔ do 'ö bhë 'ö bhi ‑de 'pö, 'ü dho Yesu Klito ‑bha yuö kaa ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ pöë bhë ‑a 'dhö kö 'üën‑ ‑a ꞊truën yö!) 6 'Go mü 'zü ü ‑bha yuö kë Yesu Klito ‑dhë ‑sü bhë, ‑a ꞊tɛi'‑ ‑kë ꞊nɛ pëtamɛ 'ö yuö ‑kë 'gbee‑ 'ö yö ‑blɛɛzë 'ö‑ ꞊dua' 'dhö ‑mü kö ö ‑bha tapë ‑nu 'wo bhë, ‑ya bhɛ dan bhë ‑a 'dhö. 7 'Wun ‑nu 'a‑ ꞊blɛɛ bhë, ‑bhö ü ‑zo 'ta‑ 'gü kö 'üën‑ ‑dhɛ yö ‑a 'gü! 'Ö tɔɔ kwa Dëmɛ ‑yö ‑dho ‑a ‑ta po ü ‑dhë kö ‑yaan kë ü ‑gɔ 'pëëpë.

8 Yesu Klito 'ö ‑kë ‑gludë Davidö ꞊suu'‑ ‑ta 'në 'ka bhë, ‑bhö ü ‑zo 'ta ‑a këwun ‑nu 'gü! ꞊Dhɛ 'ö ga ‑Zlan ‑ya ‑bho ga 'gü. 'Wuntaɔsë 'a‑ ꞊blɛɛ' ‑na mɛ ‑nu ‑dhë 'ö bhë. 9 Pë 'ö ‑kë 'a ꞊wa ‑bhö ‑na ꞊dɛɛ 'ö bhë. ‑Wo n ‑da ‑dëüwo ‑kanso 'gü zö ꞊nɛ mɛ mɛzëmɛ ‑da ‑kanso 'gü. 'Kö ‑kë ꞊nɛ ‑wa ‑kë 'dhö 'dhee, ma 'wo n ‑zuö kɔɔ, waa ‑Zlan ‑wo ‑zuö kɔɔ; (‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ'‑ ‑mɛ ‑nu 'bhaa ‑nu 'wo to, ‑wo mɛ ‑nu ꞊daan' ‑na ‑a 'ka ‑kplawo). 10 Pë ‑kë 'a ‑we ‑a ‑bha kö 'a bɔ 'wun 'gbee‑ ꞊suu'‑ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü 'ö bhë. ‑Yö kë 'dhö kö mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an sü ö ‑bha 'ka bhë, ‑waan dha 'pö, ‑zo ‑yö Yesu Klito ‑bha ‑sü 'gü kö ‑wo kë ‑a 'piö, ‑a ‑bha 'tɔbhɔdhe ‑dhɛ ‑bha ꞊toëpö 'ka.

11 (A ‑we ‑a ‑bha kö 'a ꞊wa ‑bhö 'pö, bhii 'ö tɔɔ) 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ 'wun gia‑ ‑mü. ꞊Ya kë ꞊nɛ 'kwa kwa ꞊kwaa'‑ kwa ‑bha ‑tosiadhe yaa ‑nu 'ö 'kwa ‑kë ‑an 'gü 'dhiö bhë ‑an ‑zü, ‑a ꞊tɛi' ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö kwaa‑ Yesu ‑nu 'kwa ga ‑a ‑bha, kwa 'ko yöë ‑a 'dhö. ꞊Dhɛ 'ö ‑kë 'dhö bhë kwaa‑ Yesu ‑nu kwa ‑dho kwaa‑ ‑tosiadhe kë kwa 'ko ꞊bhaa. 12 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'kwa 'we ‑a ‑bha kö 'kwaan‑ ꞊wa ‑bhö ꞊zuösaadhɛ 'ka, kwaa‑ Yesu ‑nu kwa ‑dho ‑gludëdhɛ kë. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'zü 'kwa‑ pö 'kwaa‑ dɔ, ‑yö ‑dho ‑a pö 'pö 'yaa kwa dɔ. 13 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'kwaa 'to kwa ‑wo 'gü, yö 'pö ‑yö ‑to ö ‑wo 'gü, 'ö pë 'ö‑ 'tɔ go mɛ ‑nu ‑dhë, 'ö‑ ‑kë, bhii 'ö tɔɔ ‑yö ‑to ö ‑wo 'gü ‑kplawo, pë 'ö‑ pö ‑a kë ‑sü 'ka.

14 'Wun ‑nu 'a‑ ꞊blɛɛ bhë, ‑bhö mɛ ꞊daan' ‑mɛ ‑nu ‑zo ‑büö ‑an 'ka! ‑Bhöë pö ‑an ‑dhë ‑Zlan wö 'dhiö, ü ‑wo ‑yɔɔn ‑a ‑ta ‑sü 'ka kö ꞊kun 'wo zaɔdhe ‑kë mɛ ‑nu 'ka, 'wun 'ö‑ ‑gɛn 'yaa 'dhö ‑a 'gü! 'Ö tɔɔ mɛ ꞊daan' ‑mɛ ‑nu ‑wo 'dhinaa kë ‑na, 'yaa pë ‑së kë mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑gɔ, 'kɛɛ pë ꞊siö'‑ 'ö‑ wo ‑an ‑gɔ. 15 ‑Bhö ü ꞊faan' 'plɛ 'sü kö 'üën‑ kë mɛ ꞊daan' ‑mɛ 'ö‑ ‑bha yuö ‑yö ‑Zlan ‑zo kun ‑a 'ka! ‑Bhö kë ꞊nɛ yuökëmɛ, 'ö lë‑ 'yaa‑ kë ö ‑bha yuö ‑nu kë ‑sü 'gü ‑a 'dhö! Ü ‑dho kë mɛ ꞊suu'‑ 'ö 'dhö bhë ‑a 'ka kö 'üën‑ mɛ ꞊daan'‑ kpengdhö, ‑Zlan ‑wo giagia 'ka. 16 Mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan ‑wo yaa ꞊blɛɛ' ‑na 'iin mɛ ‑nu 'wo 'wun ‑nu 'ö ‑an ‑gɔ 'yaa 'dhö 'wo ‑an ꞊blɛɛ' ‑na bhë, kö ꞊kun 'ü ꞊kaan ‑an 'ka! 'Ö tɔɔ 'wun ‑nu 'wo bhë mɛ ‑nu 'wo‑ ꞊blɛɛ' ‑na 'dhö bhë, ‑wo bhɔ ‑na ‑Zlan ‑dhë ꞊taa' ꞊gbiin ‑kplawo. 17 'Go mü 'zü ‑an ꞊blɛɛ'‑ ‑wun ‑yö pë yaa ‑kë, mɛ 'bhaa ‑nu ‑gɔ 'pö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö bhüö 'dho 'kan ‑na ‑a 'ka mɛ ‑nu ‑bha bhë ‑a 'dhö. Mɛ ꞊suu'‑ ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑an mɛ 'bhaa ‑nu 'wo tɔɔ Imene waa‑ Filɛtö. 18 ‑Wo mɛ ‑daan ꞊sua ‑wun ‑nu 'ka, ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛɛ kö ꞊kun 'ö 'wo ‑ya ‑Zlan ‑bha mɛ ‑bho ga 'gü ‑sü 'töng ‑gɔ gbɔ, bhii 'ö tɔɔ ‑Zlan ꞊ya mɛ bho ga 'gü 'saadhö. Mɛ ‑nu ꞊daan' ‑kɔ ꞊suu'‑ 'ö bhë, mɛ ‑nu 'wo‑ ma, ‑yö ‑an ‑dɔ ‑gbɔudhö, 'ö pë 'wo dho wo ‑zo yö ‑a ‑bha 'waa ‑a dɔ. 19 'Kɛɛ 'kö ‑kë ꞊nɛ pë ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑dhö 'dhee, ‑an ‑kɔ yaa 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö 'wuntaɔsë giagia 'ö go ‑Zlan 'piö bhë, ‑wa bho ö pin ‑ta. ‑Zlan ‑wo ‑yö ‑kë ꞊nɛ 'kɔ 'kpan 'dhö. ‑Kɔ do 'ö bhë ‑a 'ka 'pö, mɛ ‑daan ꞊sua ‑wun 'ka ‑sü 'ö bhë, yaa 'dho ‑mɔa ‑bha kö ‑yö ‑Zlan ‑wo bho 'gbloo. Bhii 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑wo ‑gban ‑a ‑ta ‑pë bhë, pë 'ö ‑gban ‑sü 'ka ‑a ‑bha 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü 'ö tɔɔ: Mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan ‑bha 'ka, ‑yö ‑an ‑dɔ. 'Go mü 'zü: Mɛ 'ö‑ pö ö ‑Zlan ‑bha 'ka, ‑yö ‑dho ö ꞊kwaa'‑ pë yaa ‑nu kë ‑sü ‑zü.

20 ꞊Naɔmɛ ‑gɔ kɔɔ, 'tia‑ ‑nu 'wo ‑kë 'sënng 'ka ‑wo mü, 'ö 'tia‑ ‑nu 'wo ‑kë zënng 'ka 'wo mü. ‑A 'bhaa ‑nu ‑wo mü 'wo ‑kë 'lü 'ka, 'ö‑ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë gbɔ 'sɛ kpö 'ka. 'Tia‑ mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'sënng ‑nu, zënng ‑nu 'ka, ‑wo ‑an ‑sü 'wlaan‑ ‑yi ꞊vava ‑nu 'ka. 'Ö ‑an mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'lü ‑nu 'ka 'iin 'sɛ kpö ‑nu 'ka, 'wo ‑an sü 'wun ‑nu 'ö ‑an ‑wun 'yaa 'gbee‑ ꞊duö ‑an ‑yuö ‑kë ‑a 'gü ‑pë 'ka.

21 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka, mɛ 'ö ‑kan pë yaya ‑nu ‑bha, ‑yö ‑dho kë mɛ 'ö ‑Zlan dho ‑a sü ‑yaan ‑a kë pë ‑wun 'gbeezë ‑kë ‑a 'ka ‑pë 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'wo 'tia‑ ‑së ꞊waannuë ‑de ‑dhë, 'ö 'wo‑ sü kö ‑wo pë 'giangian ‑nu ꞊suu'‑ 'saadhö kë ‑a 'gü bhë ‑a 'dhö.

22 ‑A ‑wun 'gü kö ꞊kun 'ü pë yaa 'ö ‑dadhëü ꞊plëëzë ‑nu 'dho ‑an kë ‑na bhë, 'ü ‑an kë! Bhi ‑zë, ü ‑de nu pë 'ö kpengdhö ‑a kë ‑sü ‑dhë! 'Go mü 'zü, ‑bhö 'dho ü 'dhiö Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü 'ka! ‑Zlan waa‑ mɛ ‑nu ‑dhɔ ‑yö ü ‑kë! Mɛ ‑nu 'ö 'wo ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya 'ö ‑an 'ta 'sü ‑kɔ 'dho kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö, ka ‑nu ‑ka ‑tosiadhe kë ꞊zuöyagluu 'ka ka 'ko ꞊bhaa!

23 ꞊Kun ‑kë 'ü zaɔdhe këwun ‑nu 'ö ‑an ‑gɔ 'yaa ‑dhö ‑an ꞊blɛɛ'‑ ‑mɛ ‑nu 'piö! Mɛ ‑nu 'wo bhë, 'waa 'wun ‑bho 'kou gbɛ dɔ. Kö ꞊kun 'ü‑ ‑kë 'dhö 'ö tɔɔ ü‑ ꞊tɛi' ꞊dɔa' ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo‑ kë ‑na 'dhö bhë, 'dhinaa ꞊nɛ 'ö ꞊ya kë 'ö ‑an 'dhiö dho to ‑a ‑ta. 24 'Kɛɛ kö Dëmɛ ‑bha yuökëmɛ ꞊dua' 'yaa ‑mü kö ‑yö 'dhinaa ‑nu kë. Pë 'ö dho ‑a kë 'ö tɔɔ ‑a 'glu ‑dho kë ‑së mɛ 'bhee‑ ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ 'ka! ‑Yö ‑dho kë 'zü, mɛ ꞊daan' ‑mɛ 'ö‑ ‑kɔ ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan mɛ ꞊daan' ‑së 'ka ꞊zuösaadhɛ 'ka ‑a 'ka! 25 Kö mɛ ‑nu 'ö 'wo zaɔdhe ‑da ‑Zlan ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo 'ka bhë kö ‑yaan ‑an ꞊dɔɔ'‑ ‑wo 'pëëpë 'ka. ‑Yö mü 'zü ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑a kë 'ö 'wo wo ‑ta yö wo ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑bha 'ö mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö bhë, 'wo‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ 'ö 'wo wo ‑zo yö ‑a ‑bha 'zü. 26 ꞊Ya kë 'dhö ‑an ‑kɔ ‑yö ‑dho ‑mɔa ‑bha kö ‑dhɛ ‑yö 'wun 'gü ‑sü ‑yaan kë ‑an ‑gɔ kö ‑waan 'go dü ‑bha 'piigbeedhɛ kwɛɛ. Dü 'ö bhë ꞊nɛ 'ö ‑an kë ö ‑zo 'kun ‑wun ‑nu ‑kë ‑an 'ka ‑pë 'ka ‑be.

3

'Wun ‑nu 'wo dho kë yi 'dhiötoyi 'ka

1 A‑ 'piö kö 'ü‑ 'wun dɔ ꞊nɛ 'kpongtaadhɛ 'dhiötoyi ‑yö 'to ‑na 'tee, yi 'gbee‑ ‑yö ‑dho kë ‑dhö. 2 'Töng bhë ‑a 'ka, ꞊zuöyaamɛ ‑nu 'ö 'wo wo ‑de ‑dhë ‑së, 'ö 'wëüga ‑dhɔ ‑yö ‑an ‑kë ꞊duö, ‑wo ‑dho kë ‑dhö. ‑Wo ‑dho wo ‑de ‑wun ꞊blɛɛ'‑; ‑wo ‑dho wo ‑de sü ꞊va; ‑wo ‑dho 'wun yaya ꞊blɛɛ'‑ ‑Zlan waa‑ wo mɛ ‑nu ‑an ‑gɔ. 'Në ‑nu ꞊gɔü' 'gbeezë ‑nu, ‑wo ‑dho kë ‑dhö. Mɛ ‑nu 'wo bhë wo 'ka 'dho 'wun 'slööslö gbɛ ꞊bhlë ‑ya; yö do bhë 'zü mɛ ‑zlö trö ‑sü ‑zë ‑nu ‑mü ‑an 'ka. 3 Mɛ ‑nu 'ö 'wo 'dhö bhë, ‑an ‑bha 'glu yaa ꞊duö bhë ‑a ‑wun 'gü, mɛ ‑nu 'yena yaa 'dhö kë ‑an 'gü. ꞊Sua ‑wun ‑nu ꞊nɛ 'wo 'dho ‑a dɔ mɛ ‑nu ‑bha; ‑wo ‑dho kë ꞊naazë ꞊duö, pë 'dhiö‑ ‑kë mɛ 'ka ‑mɛ ‑mü ‑an 'ka. 4 Wo 'ka 'dhö to mɛ ‑nu 'piö ‑dhɔ kpinngdhö 'ka; ‑zo ‑yö ‑an ‑bha ‑mɛ ‑nu 'waa ‑mü ‑an 'ka; ‑naazuëwunkëmɛ ‑mü ‑an 'ka. ‑Wo wo ‑de ‑sü ꞊va ꞊duö. ‑An ‑de 'yi ‑kan ‑an ‑dhë ‑wun ꞊nɛ 'wo‑ 'piö kö 'wo‑ kë, 'kɛɛ ‑Zlan 'yi ‑kan ‑a ‑dhë ‑wun ‑dhɔ 'yaa ‑an kë. 5 'Wo‑ ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya giagiawo ‑an 'dhö, 'kɛɛ ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ ('ö‑ 'piö kö 'ö‑ nu mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑dhë ‑waan ‑tosiadhe ‑së kë ‑a 'ka) bhë, 'waa 'we ‑a ‑bha kö ‑wo wo ‑zo kë ‑a 'piö. ‑Bhö 'kan mɛ ‑nu ꞊suu'‑ 'wo 'dhö bhë ‑an ‑bha! 6 ‑An mɛ 'bhaa ‑wo ꞊sua ‑kë 'slë 'ka, 'wo ‑da mɛ ‑nu ‑gɔ kɔɔ, 'ö 'wo dhoo ‑nu 'ö 'waa pë gbɛ dɔ, 'ö 'wo ꞊sua ‑wun ‑nu ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë kö ‑yö kë 'dhö kö ‑wo ‑an ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. Dhoo ‑nu 'wo bhë, pë yaa ꞊va kë ‑mɛ ‑nu ‑mü ‑an 'ka; 'ö pë yaa ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ ‑dhɔ ‑yö ‑an ‑kë. 7 ‑Wa 'piö kö 'wo kë 'wundɔmɛ 'ka ‑kplawo, 'kɛɛ ‑Zlan ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo kpengdhö ‑gɛn dɔ ‑sü 'ka 'dho kë ‑an ‑gɔ 'gbɛɛdhö. 8 Bhii 'ö tɔɔ mɛ ‑lü ꞊suu'‑ yaa‑ ‑zë ‑nu 'wo bhë, ‑wo ‑dɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo kpengdhö 'ö bhë ‑a ‑gɔ 'yënng mɛ ‑nu 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Zanɛsö waa‑ Zamblɛsö 'wo dɔ ‑a 'ka Moizö ‑gɔ 'yënng 'kpa bhë ‑a 'dhö. Mɛ ꞊suu'‑ ‑nu 'wo 'dhö bhë 'wun yaa dosɛn ꞊nɛ 'wo wo ‑zo ‑ta ‑a 'gü. ‑Zlan ꞊ya 'kan ‑an ‑bha, 'wun 'ö go ‑a 'piö ‑a ‑dhɛ 'waa‑ wo 'wun gia‑ bhë ‑a ‑wun 'gü. 9 Mɛ ‑nu ꞊plëëzë, waa 'dho ziö ‑an 'piö, 'ö tɔɔ ‑wo ‑dho ‑a ꞊tɛi' dɔ 'fɛfɛdhö ꞊nɛ, 'wunbhokoudɔdhe 'yaa ‑an ‑gɔ ꞊nɛ, ‑kɔ do 'ö mɛ ‑nu ‑wa yöë Zanɛsö waa‑ Zamblɛsö ‑an ‑gɔ 'kpa bhë ‑a 'dhö.

Pɔlö ‑bha Timote ‑zo ‑gban ‑wo

10 Bhi 'pö, ‑Zlan ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo 'a mɛ ‑nu ꞊daan ‑a 'ka bhë, ü‑ ‑dɔ 'fɛfɛdhö. ‑Kɔ 'a ‑tosiadhe ꞊kaa' bhë 'ü‑ dɔ. Pë 'a‑ yö ‑na 'ko 'dhiö n ꞊zuö' 'piö 'ü‑ dɔ. N ‑ma ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü, n ‑ma ꞊zuösaadhɛ, n ‑ma mɛ ‑nu waa‑ ‑Zlan ‑dhɔ kë ‑kɔ 'ü ‑an 'plɛ dɔ. 'Go mü 'zü 'ü‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ n 'ka n ꞊kwaa'‑ kwa Dëmɛ ‑bha 'wun ‑nu ‑zü 11 kö a ꞊wa ‑nu ‑bhö ‑sü 'gü. Mɛ ‑nu ‑wo n 'klo ‑bhɔ Tiɔsö, Ikɔnë waa‑ Litrë plöö: A ꞊wa ‑bhö mɛ ‑nu 'wo mü ‑an kwɛɛ, 'kɛɛ a n ‑kwaa n ‑de ‑wun ‑zü, ꞊wa bhë ‑a ‑bhö ‑sü 'gü. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, kwa Dëmɛ ‑yö n ‑bho 'klobhɔdhe ꞊suu'‑ ‑nu 'wo bhë ‑an 'gü 'töüdhö. 12 ‑Kwaa ꞊tɛi' dɔa ꞊nɛ mɛ 'töüdhö 'wo‑ 'piö kö ‑wo ‑klu Yesu Klito ‑bha ‑Zlan ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun kë ‑sü 'ka, ‑an 'klo ‑dho bhɔ. 13 ꞊Zuöyaamɛ ‑nu 'ö 'wo mɛ ‑nu ‑dian ‑na bhë ‑an ‑bha ꞊zuöyaadhɛ waa‑ ‑an ‑bha mɛ ‑dian ‑sü 'wo bhë 'dho 'ö dho ‑a wo 'dhiö ‑kplawo. ‑Wo ‑dho mɛ ‑nu ‑püö, 'ö dü ‑de 'pö 'ö ‑an ‑püö. 14 'Kɛɛ ü ‑bha 'ka, pë 'ü‑ ꞊daan, 'ö 'ü‑ ꞊tɛi' dɔa ꞊nɛ 'wun gia‑ ‑mü bhë, ‑bhö 'dho ü 'dhiö, ‑a ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü 'ka ‑kplawo! Bhi gia‑, ü mɛ ‑nu 'wo ü ꞊daan ‑Zlan ‑wo 'ka bhë, 'ü ‑an ‑dɔ. ('Go mü 'zü 'ü‑ ꞊tɛi' dɔa ꞊nɛ mɛ ꞊daan' ‑wo giagia ꞊nɛ 'wo ü ꞊daan ‑a 'ka.) 15 'Go ü 'nëdhɛ 'gü 'ö yö ꞊dɛɛ ‑bha, ‑wo 'slööslö 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü, ü‑ ‑dɔ. ‑Zlan ‑wo bhë ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö 'wun ‑bho 'kɔu dɔ dhe nu ü ‑dhë kö 'üën‑ dha Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü 'ka. 16 Pë 'saadhö 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü, ‑Zlan ‑yö ‑bɔ ‑Zuu 'slööslö 'gü 'ö‑ ‑ya mɛ ‑nu ꞊zuö' 'piö, 'ö 'wo‑ ‑ya 'sëëdhɛ 'gü. ‑Zlan ‑wo 'ö bhë ‑yö kwa ‑daan 'wun gia‑ 'ka. 'Go mü 'zü ‑ya ‑kë 'ö pë ‑nu 'ö 'waa kpengdhö 'kwa ‑an dɔ. ‑Zlan ‑wo 'ö bhë 'zü, ‑yö kwa ‑dɔɔ 'ö kwa ꞊daan pë ‑së kë ‑sü 'ka. 17 ‑Kɔ 'ö bhë ‑a 'ka, ‑Zlan ‑wo ‑ya ‑kë 'dhö kö mɛ 'ö ‑Zlan ‑bha 'ka, kö ‑a ‑kɔ ‑mɔ pë ‑së ꞊suu'‑ 'saadhö kë ‑sü ‑bha.

4

1 Yesu Klito ‑yö ‑dho nu 'zü 'kpongtaa kö ‑yaan ‑gludëdhɛ kë. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'gü ‑yö ‑dho mɛ ‑nu 'wo 'bhee‑ waa‑ mɛ ‑nu 'ö ꞊wa ga ‑an ‑bha za kan. ‑A ‑wun 'gü, a‑ ‑pö ü ‑dhë ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑ta ‑sü 'ka, ‑Zlan waa‑ Yesu Klito ‑an wö 'dhiö: 2 ‑Bhö mɛ ‑nu ꞊daan'‑ ‑Zlan ‑wo 'ka! ‑Kë 'siözë ‑sü ‑yö kë ü ‑gɔ ‑kplawo kö 'üën‑ ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë 'kö ‑kë ꞊nɛ yaa dhi ‑an ‑dhë 'dhee. ꞊Ya kë 'zü ꞊nɛ mɛ ‑nu ‑wo pë yaa kë ‑na, ‑bhö ‑an ꞊dɔɔ' ‑a ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü 'ka ꞊nɛ pë 'wo‑ kë ‑na bhë, ‑wo wo bo ‑a 'ka. ‑Bhö ‑an ꞊faan' 'më! ‑Bhö ‑an ꞊daan'‑ ꞊zuösaadhɛ 'ka! 3 'Ö tɔɔ yi ‑nu ‑wo nu ‑na, 'ö mɛ ‑nu waa 'dho we ‑a ‑bha kö ‑wo wo 'to 'to ‑Zlan ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo giagia ‑bha. 'Kɛɛ mɛ ꞊daan' ‑mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑wo dho ‑an ‑zo kun 'wo dho ‑an ꞊mɛɛ'‑. 'Ö tɔɔ ‑wa 'piö kö ‑wo pë yaya ꞊plëëzë ‑nu kë. 4 ‑A ‑gɛn 'ö tɔɔ wo 'ka 'dho kë ‑a 'piö kö 'wo wo 'to 'to, 'wun 'ö 'wun giagia 'ka ‑a ‑bha, 'kɛɛ ꞊kwɛzü ‑wun ‑nu 'wo dho to ‑a 'piö. 5 'Kɛɛ ꞊ya kë ü ‑bha 'ka, a ‑dhio ‑dɔ ü ‑dhë kö 'wun ‑ma ö ‑gɛn 'ka ‑sü ‑yö kë ü ‑gɔ, ‑kɔ ꞊suu'‑ 'saadhö 'plɛ ‑ta! ‑Bhö 'we ‑a ‑bha kö ü 'klo ‑yaan bhɔ! ‑Bhö 'wuntaɔsë 'ö ‑gban Yesu Klito ‑bha, ‑a ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë! Ü ‑bha yuö ‑nu 'wo ‑gban ‑Zlan ‑bha, ‑bhö ‑an 'plɛ kë ‑së 'ka!

6 ('Wun ‑nu 'wo bhë 'töüdhö a‑ ‑blɛɛ ü ‑dhë, 'ö tɔɔ n 'ka 'dhö kë ü 'piö ꞊glɔɔsü gbɔ 'kpongtaa zö kö 'aan‑ 'yɛ n 'zü 'aan‑ bɔ ‑a 'piö ü ‑dhë zlöö.) ‑A yi ꞊ya ‑lo kö 'aan‑ 'go 'kpongtaa. N ‑ma yuö ‑kë ‑Zlan ‑dhë ‑sü 'ö bhë ‑a ‑wun 'gü, mɛ ‑nu ‑wo ‑dho n zë. N ‑ma ga ‑sü 'ö bhë, ‑a ꞊tɛi' ‑yö ‑dho kë ꞊nɛ sla‑ bho ‑sü 'dhö. 7 Yesu Klito ‑bha yuö mɛ 'ö dɔ n ꞊tian', a n 'gü dɔ 'gbee‑ 'a‑ ‑kë ‑së 'ka. Pë 'ö ‑Zlan ‑yö ‑kë ‑a 'piö kö 'aan‑ kë, a‑ ‑kë ꞊nɛ ‑bla 'sü ‑mɛ 'ö zian ga 'ö dho ‑bla sü ‑a ‑ta, 'ö bɔ ‑a 'plɛ ‑bha ‑a 'dhö. A n ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha 'ö dho 'ö yöë ꞊dɛɛ 'ö ‑kë ‑a 'dhiötoyi 'ka bhë ‑a ‑bha. 8 ‑A ‑wun 'gü kwa Dëmɛ 'ö dho mɛ ‑nu ‑bha za kan kpengdhö bhë, ‑yö ‑dho n ‑ma ‑kë kpengdhö ‑sü 'gɔ ꞊gblaa' nu n ‑dhë, ‑a ‑bha mɛ ‑nu ‑bha zakanyi 'ka ('ö tɔɔ pë 'ö kpengdhö 'a‑ ‑kë ꞊nɛ ‑bla 'sü ‑mɛ 'ö 'to ‑a 'gbee‑ 'ka bhë ‑a 'dhö). Yaa 'dho ma do n ꞊saan' nu; mɛ 'saadhö 'wo dɔ ‑a nu ‑sü ‑gɔ, ‑a ‑dhɔ kë ‑sü 'ka, ‑yö ‑dho ‑an ‑bha nu 'pö.

'Wun 'ö ‑gban Pɔlö ‑de ‑bha

9-11 Mɛ ‑nu 'ö 'wo nu n ‑dhë 'dhiö bhë, Lukö do 'kpaan ꞊nɛ 'ö n 'piö zö zlöö. Demasö ꞊ya 'kan n ‑ma, ꞊ya 'dho Tesalɔnikö plöö; 'ö tɔɔ ‑yö 'kpongtaapë ‑nu ‑dhɔ ‑kë ꞊duö ('ö ‑ziö ‑a 'ka pë ‑nu 'wo ‑Zlan ‑bha 'ka ‑an ‑ta). Klesaan ꞊ya 'dho Galatö ‑sɛ 'gü; Titö ꞊ya 'dho Damasi ‑sɛ 'gü 'pö. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'gü, ‑bhöë këdhɛ ꞊mɛɛ'‑ kö 'üën‑ nu n 'piö zö 'zodhö. ꞊Ya kë ꞊nɛ ü nu ‑na, kaa‑ Maakö ‑ka nu! 'Ö tɔɔ n ‑ma ‑wun ‑yö ‑dho yö ‑a ‑bha nu n ‑dhë ‑sü 'ka kwa Dëmɛ ‑bha yuö 'gü. 12 'Ö tɔɔ 'ma Tisikö bɔ Efɛzö plöö. 13 Ü nu ‑na, ‑bhö nu n ‑ma gblang 'a‑ to Troasö plöö Kaapusö ‑gɔ kɔɔ bhë ‑a 'ka n ꞊dhia! ‑Bhö nu 'zü n ‑ma 'sëëdhɛ ‑be ‑nu bhë ‑an 'ka. 'Kɛɛ ‑a mɛ 'ö ‑kë wü kwi 'ka, 'a pë ‑nu ꞊bɛɛn' ‑na ‑a ‑ta bhë, 'ö n ‑ma ‑wun ‑yö yö ‑a ‑bha kpinngdhö.

14 Alezandrë 'ö ‑kë ‑piöbhomɛ 'ka bhë, ‑yö 'wun yaa ꞊gbaɔnsü ‑kë n 'ka. Kwa Dëmɛ ‑yö ‑dho za ‑lo ‑a tuö, pë yaa ‑nu 'ö ‑an ‑kë n 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü. 15 Bhi ‑de 'pö, ‑bhö ‑a kë 'slë 'ka kö ꞊kun 'ö dho pë yaa kë ü 'ka 'pö! 'Ö tɔɔ ‑Zlan ‑wo 'ö 'kwa‑ ꞊blɛɛ' ‑na mɛ ‑nu ‑dhë bhë, ‑dɔ ‑a ‑gɔ 'yënng ‑mɛ ‑mü ‑a 'ka.

16 'Dho ‑blɛɛzë 'a‑ wo zakanmɛ ‑nu 'dhiö bhë, mɛ gbɛ yaa kë n 'piö mü. ‑Wo n ‑to n ‑de 'sloo 'ka. 'Kɛɛ a‑ ‑dhɛ ‑na ‑Zlan ‑gɔ kö ꞊kun 'ö dho ‑an 'klo bhɔ. 17 ('Kö ‑kë ꞊nɛ mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑wo n ‑to do 'ka,) kwa Dëmɛ ‑yö ‑kë n 'piö; ‑yö ꞊faan' ‑nu n ‑dhë, 'ö 'a‑ ‑wo ꞊blɛɛ mɛ ‑nu 'waa Zuifö 'ka 'ö 'wo ‑kë mü ‑an wö 'dhiö 'fɛfɛdhö. 'Wun 'gbee‑ 'ö bhë ‑Zlan ‑yö n ‑dha ‑a ‑gɔ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö mɛ dha ‑na ‑a 'ka ꞊laa' 'dhi ‑gɔ bhë ‑a 'dhö. 18 'Go mü 'zü a‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ, ‑yö ‑dho n dha 'wun 'gbee‑ ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ 'wo dho nu n ‑ta ‑an ‑gɔ. ‑Yö ‑dho dho n 'ka 'zü, ‑kɔ ‑sëëzë ‑ta, dhang‑ 'gü ‑dhɛ 'ö ö ‑bha ‑gludëdhɛ kë ‑na ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha. ‑Kwaa 'tɔ bhɔ, 'kwa dhoë 'dhiö ‑kplawo! Amɛn.

'Wun 'a‑ ‑kë 'aan‑ ꞊blɛɛ'‑ ü ‑dhë bhë 'ö bhë

19 'Ma 'we Plisilö waa‑ Akilasö ‑an 'ka! 'Ma 'we Onezifɔɔ ‑gɔ 'kɔɔmɛ ‑nu 'ka! 20 Elatö ‑yö ‑to Kolɛntö plöö. A Trofimë ‑to Milɛtö plöö, 'ö tɔɔ yaa kë ‑potaasü 'ka. 21 Ü 'gü ‑gban kö 'ü nu n 'piö zö 'nɛnɛ 'töng 'dhiö! Bulusö, Pudan, Linisö, Klodia waa‑ kwa dhegluzë ‑nu mɛ 'wo to 'wo ‑klu ‑sü 'ka Yesu Klito ‑bha, ꞊wa 'we ü 'ka!

22 A‑ ‑dhɛ kwa Dëmɛ ‑gɔ kö ‑yö 'to ü 'piö, kö ‑yö 'dhuë‑ 'kpɔ ka 'plɛ ka ‑bha!

Titö

1

2

3

Pɔlö ‑bha 'sëëdhɛ 'ö‑ bɔ

Titö

‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

Pɔlö ‑bha ‑büö ‑da Titö ‑dhë ‑sü

1 Ma Pɔlö 'a ‑Zlan ‑bha yuökëmɛ waa‑ Yesu Klito ‑bha bɔmɛ 'ka, 'a 'sëëdhɛ ꞊nɛ 'a‑ bɔ ü ‑dhë. ‑Zlan ‑yö n ‑bɔ kö mɛ ‑nu 'ö ‑an sü ö ‑bha 'ka bhë, 'aan‑ ‑zo ‑yö ö ‑bha ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ‑an ‑dhë, kö ‑waan wo ‑zo yö ‑a ‑bha. 'Yö n bɔ 'pö kö 'aan‑ ‑an ꞊daan'‑, 'wun giagia 'ö‑ ‑gɛn go ‑a 'piö, 'ö dho wɔ ‑kɔ 'ö 'kwa dho wɔ ‑a 'ka kö ‑yaan ‑Zlan ‑zo 'kun ‑a ‑zɔn kwa ‑dhë. 2 A‑ ‑kë 'dhö kö mɛ ‑nu ‑wo ꞊toëpö ‑këdhösü ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. Bhii ‑Zlan 'ö 'yaa ꞊sua kë bhë, ꞊toëpö ‑këdhösü bhë, ‑ya 'tɔ ‑go kwa ‑dhë kö ‑yaan ꞊tun 'kpongtaadhɛ kë ‑na. 3 ‑Zlan 'ö kwa Dhamɛ 'ka bhë, ꞊toëpö ‑këdhösü ‑wuntaɔsë bhë, ‑ya ‑wun ‑lo n kwɛɛ kö 'aan‑ ‑a ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu ‑dhë. Bhii yi 'ö 'kwa‑ 'ka ꞊dɛɛ ꞊nɛ 'ö tɔɔ yi 'ö‑ kpɔ 'ö‑ ‑kë kö 'kwaan‑ ‑a dɔ.

4 [Titö bhi 'ö 'ü ‑kë ꞊nɛ n gbö 'dhö, 'ö tɔɔ ma 'a ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ ü ‑dhë kö 'üën‑ ꞊tun ‑a ‑wun ‑dhɛ ‑na 'wun gia‑, 'go mü 'zü 'ö ko ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'dhö do bhë,] a‑ ‑dhɛ ‑na ‑Zlan 'ö kwa Dë 'ka waa‑ Yesu Klito 'ö kwa Dhamɛ 'ka ‑an ‑gɔ kö ‑wo 'dhuë‑ 'kpɔ ü ‑bha, kö ‑wo ü gbaa wo ‑bha ꞊zuöyagluu 'ka.

Titö ‑bha yuö 'ö‑ ‑kë ‑Zlan ‑dhë Klɛtö ‑sɛ 'gü

5 A ü ‑to n ꞊zlöö Klɛtö ‑sɛ 'gü kö yuö 'ö n 'ka‑ 'dhiö 'to gbɔ, 'töng ‑bha ‑to 'tee ‑sü ‑dhë bhë, 'üën‑ ‑a kë. ‑Bhö mɛ ziizii ‑nu ‑ya ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑gɔ ‑ta do do 'ka pödhɛ ‑nu 'gü! Ü 'dhoë‑ mɛ ziizii ‑nu ‑ya ꞊dhia, ü ‑zo ‑yö ‑büö 'wun 'ö 'a‑ ꞊blɛɛ ü ‑dhë 'dhiö 'ö ‑gban ‑an ‑bha ‑a 'ka. 6 A‑ ‑pö mɛ 'ü dho ‑a sü ‑yö kë mɛ 'ö mɛ gbɛ yaa 'dho ‑mɔa ‑bha kö ‑ya ‑bha ‑tɔmɔdhɛ yaa kë ‑a 'ka. ‑Yö kë gɔɔn‑ 'ö‑ bɔɔ 'dhö do ‑a 'ka. ‑Yö kë 'zü mɛ 'ö‑ ‑bha 'në ‑nu ‑wo ‑kë Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka ‑a 'ka. Kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑ya ‑bha 'në ‑nu ‑bha ‑tɔmɔdhɛ ‑kë ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑a ‑bha 'në ‑nu ꞊sɔɔn ‑yö ya, 'iin 'waa 'wun ma wo ‑mɛ ‑nu ‑ta. 7 Bhii 'ö tɔɔ 'dhiö ‑sü mɛ 'ka ‑mɛ 'ö dho ‑Zlan ‑bha yuö kë ‑a ‑bha mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ziën, ‑yö ‑dho kë mɛ 'ö mɛ gbɛ 'ka 'dho 'wun yaa yö ‑a ‑bha ‑a 'ka. Yö 'ka 'dho kë ‑desüvamɛ, ‑naazuëdhekëmɛ, yɔmümɛ, 'wunpɛnmɛ, 'iin mɛ 'ö ꞊naɔ ꞊mɛɛ ꞊flüü kë ‑sü 'ka ‑a 'ka. 8 'Kɛɛ ‑yö kë mɛ 'ö ‑nia ‑nu kun ‑së, mɛ 'ö pë ‑së ‑dhɔ ‑ya ‑kë, mɛ 'ö‑ ꞊zuö' 'dhö ‑saa, mɛ 'ö kpengdhö, mɛ 'ö ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya 'iin mɛ 'ö ö ‑de ꞊kɔɔn ‑a 'ka. 9 ‑Yö kë 'wuntaɔsë kpengdhö 'ö go ‑Zlan 'piö 'ö 'yi ka ꞊daan ‑a 'ka bhë, ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑mɛ 'ka. ꞊Ya kë 'dhö ‑yö ‑dho mɛ ꞊faan' më ö ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö 'wun giagia 'ka bhë ‑a 'ka, 'ö dho ‑a ‑zɔn 'zü ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo mɛ ꞊daan ꞊sua ‑wun ‑nu 'ka bhë, wo ‑de ‑püö 'wo‑ wo.

10 ‑Bhö ‑a kë 'slë 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'a‑ pöë bhë ‑a 'dhö! 'Ö tɔɔ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ziën, mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dhö, 'ö 'waa mɛ gbɛ ꞊bhlë ‑ya, 'ö 'wun 'ö‑ ‑gɛn 'yaa 'dhö 'wo‑ ꞊blɛɛ, 'ö 'wo mɛ ‑nu ꞊daan ꞊suapë ‑nu 'ka. Mɛ ‑nu 'ö 'wo 'dhö bhë ‑an ꞊plëëzë ‑wo ‑kë Zuifö 'ka ‑be kö ‑waan ꞊tun Yesu ‑wun ‑dhɛ ‑na 'wun gia‑. 11 Mɛ ‑nu 'wo bhë, ‑bhö dɔ ‑an ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo bhë ‑a ‑gɔ 'yënng, 'ö tɔɔ ‑wo 'gügludhe ‑da ‑na ‑a 'ka kɔɔmɛ ‑nu ziën do do 'ka. ‑Wa ‑kë 'dhö mɛ ‑nu ‑waan 'wëüga nu ‑an ‑dhë. 'Wun ꞊suu'‑ 'ö ꞊nɛ, yaa ‑dhɛ ‑ma 'kun! 12 ‑A ‑de ‑an ‑de ‑gɔ 'wundɔmɛ do 'ö ‑kë Klɛtö mi 'ka ꞊nɛ ‑an 'dhö 'pö 'ö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka Klɛtö ‑sɛ gia‑ bhë ‑a 'gü, ‑yö 'wun ‑blɛɛ 'ö‑ pö: «Klɛtö ‑mɛ ‑nu ‑bha 'wun 'ö tɔɔ ꞊sua ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑kplawo. ‑Wo pë yaa ‑kë, mɛ ‑nu 'wo to ‑an 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö wü 'dhiö‑ 'dho pë yaa kë ‑na ‑a 'ka wü 'në 'sɛɛn‑ ‑nu 'wo to ‑an 'ka bhë ‑a 'dhö. ‑An ‑kɔ ‑mɔa ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö. ‑An ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun dosɛn 'ö tɔɔ pë ‑bhö ‑sü.»

13 Pë 'ö Klɛtö mi bhë 'ö‑ ꞊blɛɛ bhë 'wun gia‑ ‑mü. ‑A ‑wun 'gü 'ü dho ‑a pö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dhë 'gbee‑ 'ka ꞊nɛ kö ꞊kun 'ö 'wo wo 'to to ꞊sua ‑wun 'ö 'wo mɛ ꞊daan' ‑na ‑a 'ka bhë ‑a ‑bha; 'kɛɛ ‑wo wo ‑zo yö 'wun giagia 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑a ‑bha. 14 ‑Yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö 'wo dho wo 'to to ꞊kwɛzü ‑nu 'ö Zuifö ‑nu 'dho ‑an ꞊blɛɛ' ‑na bhë ‑an ‑bha kö ‑waan ‑an ‑dhɛ 'wun gia‑. 'Go mü 'zü kö ꞊kun 'wo dho 'wun ma mɛ 'bhee‑ ‑nu 'ö 'waa 'we ‑a ‑bha kö ‑wo ‑Zlan ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo kpengdhö kun bhë ‑an ‑bha tɔng ‑nu ‑ta; 15 'Ö bhii mɛ 'ö kpengdhö, pë 'plɛ ‑yö 'slööslö ‑a ‑bha 'ka. 'Kɛɛ mɛ 'ö 'yaa kpengdhö 'ö 'yaa 'wun ma ‑Zlan ‑ta, ‑yö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑bha ‑gɔ 'ö 'waa ‑a 'dho sia‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔng ‑dhë bhë waa‑ pë 'plɛ 'wo to ‑an yö ya. ‑An ‑bha ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun ‑yö ya, 'ö 'wun yaa kë ‑sü ‑dhɔ ‑yö ‑an ‑kë. 16 (Mɛ ‑daan ꞊sua ‑wun ‑nu 'ka ‑mɛ ‑nu 'wo bhë, ‑bhö ‑an ꞊gbaannu,) 'ö tɔɔ 'zü ꞊nɛɛ ‑wa ‑pö wo ‑Zlan ‑dɔ, 'kɛɛ kö ‑an këwun ‑nu ‑wa ‑zɔn ꞊nɛ 'waa ‑Zlan dɔ. Bhii 'ö tɔɔ 'waa 'wun ma ‑Zlan ‑ta; pë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑san zë 'wo‑ ‑kë; ‑an ‑kɔ 'yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑wo 'wun ‑së kë.

2

Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu wɔ ‑kɔ

1 Bhi ‑zë, ‑bhö mɛ ‑nu ꞊daan'‑ mɛ ꞊daan' ‑wo giagia 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑a 'ka!

2 ‑Bhö ‑a pö gɔɔn‑ ꞊klöö ‑nu ‑dhë kö ꞊kun 'wo ‑kë 'wun ‑nu ‑ziö ꞊gɔü' ‑mɛ ‑nu 'ka! ‑Wo kë mɛ 'ö mɛ ‑nu dho ‑an ꞊bhlë ‑ya ‑an 'ka! ‑Wo kë mɛ ‑nu 'ö 'wo 'wun dɔ ‑an 'ka, ‑an këwun ‑nu waa‑ ‑an ‑bha ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun ‑nu 'ka! ‑Wo kë mɛ ‑nu 'ö 'wo wo ‑zo yö giagiawo ‑Zlan ‑bha ‑an 'ka! ‑Zlan waa‑ mɛ ‑nu ‑dhɔ ‑yö ‑an kë kpinngdhö! ‑Wo kë ꞊zuö' ‑saa ‑mɛ ‑nu 'ka, (mɛ ‑nu 'ö 'wo pë yaa kë ‑na ‑an 'ka bhë ‑an buëndhö)!

3 ‑A pö dhe ꞊klöö ‑nu ‑de 'pö ‑an ‑dhë ꞊nɛ ‑an ‑bha ‑tosiadhe ‑yö kë ꞊nɛ dhoo ‑nu 'ö 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑an ‑bha 'dhö, bhii 'waa mɛ ‑nu 'tɔ 'gü ꞊siö'‑, 'wun yaa ‑blɛɛ ‑an ‑gɔ ‑sü 'ka! Kö ꞊kun 'wo ‑kë yɔmüdhe 'ka! ‑Wo yö mɛ ‑nu ‑dhë 'dhiö ꞊zian' 'wun ‑së kë ‑sü 'gü! 4 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, ‑wo ‑dho ‑a ‑zɔn ‑dadhëü dhoo ‑nu ‑dhë ꞊nɛ ‑wo wo ꞊gɔn ‑nu waa‑ woë‑ 'në ‑nu ‑dhɔ kë. 5 ‑Wo ‑dho wo ‑bha 'wundɔdhe ‑zɔn ‑an ‑dhë, ‑an këwun ‑nu waa‑ ‑an ‑bha ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun ‑nu 'ka. 'Go mü 'zü ‑wa pö ‑an ‑dhë ꞊nɛ kö ꞊kun 'ö 'wo wo ‑zo ta wo 'bhamɛ ‑nu ‑bha gɔɔn‑ ꞊mɛɛ' ‑sü 'iin ꞊mlaabɔ ꞊mɛɛ' ‑sü ‑wun 'gü. ‑Wo wo ‑bha kɔɔ ‑yuö ‑nu ‑wun 'kun 'gbee‑! ‑Wo wo ‑gɔ 'dho sia‑ wo ꞊gɔn ‑nu ‑dhë! ‑Dadhëü dhoo ‑nu 'wo bhë, ‑wo wo ‑de 'kun kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ dho ‑a pö ‑Zlan ‑wo 'yaa kpengdhö.

6 'Go mü 'zü 'ü‑ pö ‑dadhëü gɔɔn‑ ‑nu ‑dhë 'pö ꞊nɛ ‑wo kë mɛ 'ö 'wo 'wun dɔ, ‑an këwun ‑nu waa‑ ‑an ‑bha ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun ‑nu 'ka ‑an 'ka! 7 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ bhi ‑de 'pö ü ‑kë ‑dadhëü 'ka bhë, ‑bhö pë 'ö kpengdhö ‑a kë kö ü 'bhamɛ ‑nu 'wo to ‑waan wo wɔ ‑kɔ 'sü ü ‑bha. ꞊Ya kë ꞊nɛ 'bha kë mɛ ꞊daan' ꞊dhia, ‑bhö ‑an ꞊daan' 'wun gia‑ 'sloo 'ka! 'Go mü 'zü, ‑bhö ‑a 'slë ꞊mɛɛ'‑ kö mɛ ‑nu ‑waan ü ꞊bhlë ‑ya! 8 Ü ꞊blɛɛ'‑ ‑wun ‑nu ‑wo mɛ ‑nu ‑zo 'kun! ꞊Ya kë 'dhö, lë‑ ‑dho kpɔ kwa yaagümɛ ‑nu ‑ta, bhii 'ö tɔɔ waa 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑waan 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ kwa ‑gɔ.

9 ‑A pö yuö ‑kë mɛ 'piö ‑mɛ ‑nu ‑dhë ‑wo 'wun ma wo ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑ta ‑kplawo! Pë 'ö ‑an ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑zo kun ꞊nɛ 'wo dho ‑a kë! Kö ꞊kun 'wo 'yan ꞊ziö' ‑kë wo ꞊kɔɔnmɛ ‑nu 'ka! 10 Kö ꞊kun 'wo wo ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑bha pë ꞊kwaan! 'Kɛɛ ‑wo kë 'kpaakpa kö ‑waan wo ‑zo 'tën ‑an ‑dhë kö ‑an këwun ‑nu bhë mɛ ‑nu ꞊wa yö kö ‑wo 'wun ‑së ꞊blɛɛ'‑ mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ‑gban kwa Dhamɛ ‑Zlan ‑bha bhë ‑a ‑bha.

11 Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑bha ‑tosiadhe kë ‑kɔ ‑yö kë 'dhö, bhii ‑Zlan ‑ya ‑zɔn mɛ 'plɛ ‑dhë ꞊nɛ ‑yö ‑dho ö ‑bha 'glusë kë ‑an 'ka, ‑potaasü ‑nu ‑an ‑dhë ‑sü 'ka, kö ‑waan dha ‑sü yö ‑bɔ ö ‑ta ‑sü 'ka. 12 'Glusë 'ö bhë ‑a ‑wun 'gü, ‑Zlan ‑yö kwa ‑daan kö 'kwa kwa ꞊kwaa'‑ kwa wɔ ‑kɔ yaa ‑zü, 'ö kwa ꞊daan 'pö kö 'kwa kwa ꞊kwaa'‑ 'kpongtaapë 'ö 'yaa‑ ‑dhë ‑së, ‑a ‑dhɔ kë ‑sü ‑zü. 'Kɛɛ kwa ‑bha ‑tosiadhe 'gü 'kpongtaa zö kwa ‑dho kwa ‑de ꞊kɔɔn. 'Go mü 'zü kwa ‑dho ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya pë 'ö kpengdhö ‑a kë ‑sü 'ka. 13 ‑Kɔ do 'ö bhë ‑a 'ka 'pö ‑Zlan ‑yö kwa ‑daan, ‑dɔ pë ‑së 'ö 'dhiö 'ö 'kwa‑ ꞊tɛi' dɔa ꞊nɛ ‑yö ‑dho nu bhë ‑a ‑gɔ, ‑tosiadhe ‑kë ‑sü 'ka ꞊kun. Pë ‑së 'ö 'kwa dɔ ‑na ‑a ‑gɔ bhë 'ö tɔɔ kwa ‑bha ‑Zlan ꞊va 'ö ‑kë kwa Dhamɛ Yesu Klito 'ka bhë, ‑yö ‑dho nu ö ‑bha 'tɔbhɔdhe 'ka. 14 Yesu ‑yö ö ‑de ‑nu mɛ 'bhee‑ ‑nu kwa ‑wun 'gü, ‑yö kë 'dhö kö 'kwaan‑ 'go pë yaa ‑bha 'piigbeedhɛ kwɛɛ kö 'kwaan‑ kë 'slööslö yö do 'sloo ‑a ‑bha 'ka, 'go mü 'zü kö 'kwaan‑ kwa ‑de nu 'fɛfɛdhö pë ‑së kë ‑sü ‑dhë.

15 ‑Bhö mɛ ‑nu ꞊daan'‑ 'wun ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka! ‑Bhö ‑gban mɛ ‑nu ‑bha ‑an kë ‑sü 'ka! ‑Bhö 'we mɛ ‑nu 'ö 'waa 'we ‑a ‑bha kö ‑wa kë bhë ‑an 'piö. Pë ‑nu 'wo bhë, ‑bhö ‑an kë ‑wogbiindhɛ 'ka! Kö ꞊kun ‑kë 'ö mɛ gbɛ ‑ya pö ‑san 'ka ü ‑dhë ꞊nɛ 'bhaa mɛ 'ö dho mɛ ꞊daan' 'wun ‑nu ꞊suu'‑ 'wo bhë ‑an 'ka!

3

Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu wɔ ‑kɔ

1 ‑Bhö ‑a pö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dhë 'zü, ‑wo wo ‑gɔ 'dho 'sɛgɔ 'dhiö ‑mɛ ‑nu ‑dhë sia‑; ‑wo 'wun ma ‑an ‑ta. ‑Wo 'we ‑a ‑bha kö ‑wo kë 'wun ‑së kë ‑mɛ 'ka! 2 Kö ꞊kun 'wo 'wun yaa ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑gɔ! Kö ꞊kun 'wo ‑kë 'dhinaa kë ‑mɛ 'ka! ‑An ꞊zuö' ‑yö kë ‑së mɛ 'plɛ buëndhö! 'Go mü 'zü ‑wo mɛ 'plɛ ꞊bhlë ‑ya ‑kplawo! 3 'Ö tɔɔ kwa ‑de 'pö kwa ‑kë ꞊nɛ ‑an 'dhö 'pö. Kwaa pë gbɛ dɔ ‑Zlan ‑bha, 'ö 'wun ma ‑a ‑ta ‑sü yaa kë kwa ‑gɔ; kwa ꞊sua ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'ö kwa ‑dhɔkëpë ‑nu ‑wo ‑kë yaya. Kwa ‑kë ‑klu ‑sü 'ka pë yaa ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ ‑nu ‑bha, 'ö mɛ gbɛ ‑bha pë ‑dhɔ ‑yö kwa ‑kë; 'ö 'kwa ‑kë ‑ya ‑sü 'ka kwa 'ko ‑san 'ka. 4 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö‑ yi ꞊ya ‑lo, 'ö ‑Zlan 'ö kwa Dhamɛ 'ka bhë 'ö‑ ‑zɔn mɛ 'saadhö ‑dhë ꞊nɛ ö 'glu ꞊yö ‑së kwa 'ka, 'ö kwa ‑dhɔ ‑kë; 5 'ö kwa dha. Yaa kë ꞊nɛ ‑yö kwa ‑dha, kwa këwun ‑së ‑bha, 'kɛɛ ‑yö kwa ‑dha kwa 'yena ‑bha, kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑bho kwa ‑bha ‑sü 'ka, 'ö tɔɔ ‑Zuu 'slööslö ‑ya ‑kë kö 'kwa bhɔ ‑dëüwo kö 'kwa ‑tosiadhe ‑dëü kë. 6 ‑Zuu 'slööslö 'ö bhë ‑Zlan ‑ya ‑nu kwa ‑dhë ‑ziö ‑a ‑naa ‑ta ‑sü 'ka, ꞊bɔa' Yesu Klito 'ö ‑kë kwa Dhamɛ 'ka bhë ‑a 'gü ‑sü 'ka. 7 ‑Ya ‑kë 'dhö kö ‑a ‑bha 'glusëdhɛ 'ö bhë ‑a ‑wun 'gü, 'kwaan‑ kë kpengdhö ö wö 'dhiö kö ‑tosiadhe ‑dëü 'ö 'kwa kwa ‑zo yö ‑a ‑bha bhë ‑yaan ‑a nu kwa ‑dhë.

8 'Wun ‑nu 'a ‑an ꞊blɛɛ bhë 'wun gia‑ ‑mü; wo ꞊nɛ 'ü dho mɛ ‑nu ꞊daan' ‑an 'ka kpinngdhö. ‑Bhö ‑a kë 'dhö kö ‑Zlan ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑waan wo ꞊faan' 'sü ꞊va kö ‑waan 'wun ‑së kaa ‑kplawo. 'Wun 'ö bhë ‑a kë ‑sü ꞊yö ‑së; ‑yö ‑dho pë ‑së kë ‑an ‑gɔ. 9 Kö ꞊kun 'ü zaɔdhe ‑kë 'wun 'ö‑ ꞊truën 'yaa ‑dhö ‑a ‑wun 'gü, 'iin 'ü to mɛ 'bhɛma ‑nu wɔ ‑kɔ ‑bhüö 'piö! 'Go mü 'zü 'ü zaɔdhe ‑kë 'wun 'ö ‑gban Zuifö ‑nu yi ‑bha tɔng ‑nu ‑gɛn ‑bha bhë ‑a 'ka! Kö ꞊kun 'ü to 'wun ‑nu 'wo bhë ‑an 'piö, 'ö tɔɔ ‑an ꞊truën gbɛ 'yaa 'dhö. 10 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'gügludhe ‑da Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ziën ‑mɛ ꞊ya kë ka ziën, ‑bhö ‑a pö ‑a ‑dhë, ‑yö ö bo ‑a kë ‑sü 'ka! ꞊Ya kë ꞊nɛ 'yaa 'we ‑na ‑a ‑bha kö ‑yaan ö bo ‑a 'ka, 'yɛ ü 'zü 'ü‑ pö ‑a ‑dhë 'dhö! ꞊Ya kë ꞊nɛ 'yaa 'we ‑na ‑a ‑bha ‑kplawo kö ‑yaan ö boë, ‑bhö ‑a bho Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ziën! 11 ‑Bhö ‑a kë 'dhö, bhii ü‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ mɛ ꞊suu'‑ 'ö 'dhö bhë 'yaa ö ‑de nu 'wun kpengdhö kë ‑sü ‑dhë. ‑A ‑bha 'wun yaa ‑ya ‑zɔn ꞊nɛ ‑yö zian yaa ‑ta.

‑Wo ‑kaanta ‑nu

12 Atemasö waa‑ Tisikö 'wo bhë, a ‑dho ‑an mɛ do bɔ ü ‑dhë. Mɛ 'ö 'dhoë‑ nu bhë, ꞊ya ‑lo, ‑bhö 'to mü 'ü ü 'gü dɔ 'gbee‑ kö 'ü nu n 'piö Nikapoli plöö; 'ö tɔɔ a‑ 'piö kö 'a 'dho 'aan‑ 'nɛnɛ 'töng kë 'ma. 13 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'zü Zenasö 'ö tɔngdɔmɛ 'ka bhë waa‑ Apolɔsö ꞊wa ‑mɔ ‑a 'gü kö ‑wo 'dho 'dhiö wo ‑bha 'ta 'sü ‑sü 'ka, ‑bhö pë 'plɛ kë kö pë 'ö ‑an ‑bha ‑wun dho yö ‑a ‑bha, 'ü‑ këdhɛ ꞊mɛɛ'‑ kö ‑waan ‑a yö. 14 Yaa kë ꞊nɛ bhi do 'ü dho ‑a kë 'dhö, 'kɛɛ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'töüdhö ‑wo ‑dho gbaɔ kë ‑sü ꞊daan'‑ kö ‑dhɛ 'ö‑ ‑dhɛ 'dho ‑a ‑bha ‑waan nu mɛ ‑nu ‑dhë ‑a ‑dhɛ ‑bha, kö ‑an ‑bha ‑tosiadhe ‑yaan pë ‑së kë mɛ ‑nu ‑gɔ.

15 Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo n 'piö 'nö ꞊wa 'we ü 'ka. 'Yië 'we Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'wo ü 'piö 'ma 'ö yi ‑dhɔ ‑yö ‑an ‑kë kwa ‑bha ‑klu Yesu ‑bha ‑sü ‑wun 'gü ‑an 'ka!

‑Zlan ‑yö 'glusë kë ka 'ka!

Filemɔ

'Sëëdhɛ 'ö Pɔlö ‑ya bɔ

Filemɔ

‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

1 'Sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ ma Pɔlö 'a ‑kanso 'gü Klito ‑wun 'gü, 'ö yië‑ kwa dheglu Timote 'yi‑ bɔ ü ‑dhë. 'Yië 'we bhi Filemɔ, 'ü yi yuökëyɔɔ ‑wungbeezë 'ka bhë ü 'ka; 2 'yië 'we yi dheglu 'nëdhe Apia 'ka; 'yië 'we yi yuökëyɔɔ Asipö 'ka; 'yië 'we Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'saadhö 'ö 'ka ‑bhɔ 'kuë‑ kë ‑na ka 'ko ꞊bhaa ü ‑gɔ kɔɔ bhë ka 'ka. 3 Kö kwa Dë ‑Zlan waa‑ kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑wo 'glusë kë ka 'ka ‑wo ka gbaa ꞊zuöyagluu 'ka.

'Wun 'ö ‑gban ‑dhɔ ‑kë 'kuë ‑sü 'ö Filemɔ ‑gɔ waa‑ ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑bha

4 ꞊Ya kë a ꞊bhɛa' ‑na ‑Zlan ‑dhë, n ‑zo ‑yö ‑büö ü 'ka ‑kplawo, 'ö ꞊ya kë 'a‑ zuö pö ü ‑wun 'gü. 5 'Ö tɔɔ ü ‑bha ‑a ‑dhɔ ‑kë ‑Zlan ‑bha mɛ 'kpɛkpɛ 'ka ‑sü waa‑ ü ‑bha ‑zo ‑yö kwa Dëmɛ Yesu ‑bha ‑sü bhë, a‑ ‑wun ‑ma. 6 Pë 'a‑ ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ 'ö tɔɔ kwa ‑bha ‑kë 'ko ꞊bhaa ꞊zuö' do 'ka ‑sü 'ö kwa ꞊yɔɔn ‑na 'kuë‑ ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü kwa ‑bha ‑klu Klito ‑bha ‑sü 'gü bhë, 'iin kö pë ‑së ‑nu 'ö kwa ‑bha 'ka bhë 'kwaan‑ ‑an dɔ. 7 N dheglu, ü ‑bha ‑a ‑dhɔ ‑kë ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka ‑sü 'ö bhë, ‑yö n ꞊zuö' 'glu ‑dhi ꞊duö 'ö n ꞊faan' më, bhii ü Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ꞊faan' ‑më.

Pɔlö ‑bha ꞊bhɛa'‑ 'ö‑ wo Filemɔ ‑dhë Onezimë ‑wun 'gü

8 ‑A ‑wun 'gü, 'kö ‑kë ꞊nɛ ‑potaasü ‑yö n ‑gɔ Klito 'gü kö 'aan‑ ü ꞊kɔɔn, 9 a‑ 'piö ꞊zian' kö ‑dhɔ 'ö ü 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü, pë 'a 'dhoë‑ ‑dhɛ ü ‑gɔ ꞊nɛ 'ü ü 'to kë ‑a ‑bha. Ma Pɔlö, 'ma ꞊klöödhɛ 'kun, 'go mü ü‑ ‑ma ꞊nɛ a ‑kë ‑kanso 'gü Yesu Klito ‑wun 'gü ꞊nɛ ‑kɔ ꞊nɛ ‑a 'dhö. 10 Pë 'a 'dhoë‑ ‑dhɛ ü ‑gɔ bhë ‑yö ‑gban Onezimë ‑bha. ‑Yö n gbö 'ka Klito 'gü, 'ö tɔɔ ‑ya 'a‑ wo 'nö ‑kanso 'gü ꞊nɛ, 'ma kë ‑a dë 'ka Klito 'gü ('ö tɔɔ ma ꞊nɛ 'a Klito ‑wun ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë). 11 'Dhiö ‑bezë, ‑a ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ yaa kë ‑dhö ü ‑gɔ; 'kɛɛ zlöö ꞊nɛ ‑yö ‑dho yuö ‑së kë bhi 'dhö, ma 'dhö, ko ‑dhë. (꞊Waa‑ pö Onezimë ‑an 'töng bhë ‑a 'ka kö mɛ bhë ꞊nua ‑mü. 'Tɔ bhë ‑a ‑gɛn tɔɔ mɛ 'ö‑ ‑yö ‑a ‑bha ‑pë 'dhö ‑dhö.)

12 Yö ꞊nɛ 'a‑ bɔ ‑na ü ‑dhë 'zü ꞊nɛ n ‑de 'dhö bhë. 13 ‑Yö ‑kë n 'gü kö ‑yö 'to n 'piö 'nö, ‑dhɛ 'a‑ ‑bha 'wuntaɔsë ‑bha ‑kanso 'gü zö bhë ‑a ‑bha ü piën‑ kö ‑yaan yuö ‑nu kë n ‑dhë. 14 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë 'maa‑ 'piö kö 'a pë ‑nu kë kö ‑yö 'kun ‑kë ü ‑we ‑a ‑bha ‑wun 'ka ‑sü 'ka. A‑ 'piö ꞊zian' kö bhi gia‑, ‑yö kë ü ‑de 'gü ‑wun 'ka kö ‑yö kë 'wun ‑së 'ka 'ü‑ kë n ‑dhë. 'Maa‑ 'piö kö ‑yö kë ü 'gbee‑ ‑ta bho ‑sü 'ka.

15 ‑Yö mü kaa‑ Onezimë ka ‑kan 'kuë‑ 'töng kpö 'bhle ‑bha kö yi mɛ 'ö 'ka dho ‑kpën ‑a 'ka ka 'kuë‑ 'zü, 'kaan‑ 'to ka 'kuë‑ ‑kplawo, 16 ꞊ya kë 'dhö kö zlöö ꞊nɛ 'yaa ꞊nua 'waa 'ka gbɔ; 'kɛɛ ꞊ya kë kwa dheglu 'ö‑ ‑wun 'dhö kwa ‑gɔ 'gbee‑ ‑a 'ka. ‑A ‑wun ‑yö n ‑gɔ 'gbee‑; 'kɛɛ ‑a ‑wun ‑kë 'gbee‑ ü ‑gɔ ‑sü bhë ‑yö ‑mɔa kö ‑yö ziö n ‑ma ‑ta, 'ö bhii kö ꞊ya kë ü ‑gɔ ꞊nɛ ü ‑bha yuökëmɛ 'ö 'go mü 'ö ü dheglu 'ka kwa Dëmɛ 'gü ‑a 'dhö.

17 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü n ‑sü ꞊nɛ ü 'bhamɛ 'dhö, kö ‑bhö ü ‑kɔ 'kpɔ ‑a ‑gɔ ꞊nɛ ‑kɔ 'ü dhö n ‑nia kuën bhë ‑a 'dhö. 18 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya 'wun yaa kë ü 'ka 'iin 'ö ü ‑bha 'pë 'dhö ‑a ‑bha, ‑a 'plɛ dɔ n tuö. 19 ‑Wo kpö mɛ 'ö ꞊nɛ, ma Pɔlö giagia, n ‑kɔ pin ‑mü; a‑ ‑pö ‑kë ꞊nɛ ü ‑bha 'pë ‑nu ‑wo Onezimë ‑bha, a ‑dho ‑an 'plɛ bho. ('Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ü ‑bha ‑tosiadhe bhë, ‑a ‑wun ‑bha ‑tën n ‑ma ‑sü 'ö bhë, n 'ka dho ‑a ‑wun ꞊luu'‑.) 20 N dheglu, a ‑bhɛa ü ‑dhë, ‑bhö 'we ‑a ‑bha kwa Dëmɛ ‑dhɔ ꞊kaa' 'tɔ 'gü n ‑gɔ; ‑bhö n ꞊zuö' 'dho sia‑ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö dheglu 'ö Klito 'gü 'ö dhoë‑ kaa ‑a 'dhö.

21 ‑A ‑de, ‑ya ‑de 'a‑ wo ꞊nɛ, 'sëëdhɛ 'a‑ bɔ ‑na ü ‑dhë pë ‑dhɛ ü ‑gɔ ‑sü 'ka ꞊nɛ, ü ‑dho ‑a 'gü ‑pë kë. ‑Yö n 'yaan 'ka ꞊nɛ ü ‑dho ‑a kë ‑dewo 'ö ꞊zië' mü. 22 'Go mü 'zü, ‑bhö ma wɔdhɛ do ‑pë kë 'ö tɔɔ ‑yö n ‑zo 'piö ꞊nɛ ‑Zlan ‑dho we ka ‑bha ꞊bhɛa' ‑wo ‑bha kö 'aan‑ 'go ‑kanso 'gü, 'aan‑ nu ka 'piö 'ma.

꞊Wekadhe ‑kaanta

23 Epaflasö 'ö yi ‑nu 'yi ‑kanso 'kɔɔdhö Yesu Klito ‑wun 'gü 'nö bhë ꞊ya 'we ü 'ka. 24 Maakö 'dhö, Alitaakö 'dhö, Demasö waa‑ Lukö ‑nu 'wo ma yuökëyɔɔ ‑nu 'ka bhë, ꞊wa 'we ü 'ka.

25 Kö kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑yö 'dhuë‑ 'kpɔ ka ‑bha!

Eblö

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

'Sëëdhɛ 'ö dho ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo

Eblö

'ka ‑an 'piö 'ö ꞊nɛ

1

1 Kë‑ wo 'kpa bhë ‑Zlan ‑yö 'wun ‑blɛɛ kwa 'bhɛma ‑nu ‑dhë ꞊plëëzë 'ka ꞊bɔa' ö ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑ta ‑sü 'ka; 'yö kë‑ wo 'dhö bhë 'sa, ‑yö ꞊blɛɛ 'dhö ‑kɔ ꞊suu'‑ 'saadhö ‑ta. 2 Yö ꞊ga 'ö yi ‑kaanta 'kwa ‑an 'gü ꞊nɛ 'ö ꞊ya bɔ ö Gbö 'gü 'ö ꞊ya 'wun ꞊blɛɛ'‑ kwa ‑dhë 'zü bhë. ‑A Gbö 'ö 'dhö bhë ꞊nɛ 'ö bɔ ‑a 'gü 'ö pë 'plɛ ‑da, 'ö‑ sü 'ö‑ ‑ya pë 'plɛ Dëmɛ 'ka. 3 Yö ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑bha 'tɔbhɔdhe 'bhü 'dhö ‑a 'gü. Yö ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑bhɔa giagia 'ka, 'ö‑ ‑kɔ 'dhö pë 'plɛ ‑gɔ ‑a ‑wo 'piigbeezë bhë ‑a 'ka. Yö bhë ꞊nɛ, ꞊dhɛ 'ö ꞊ya yën mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑bha 'wun yaa ‑nu ‑bho ‑an ‑bha ‑sü ‑bha, 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'saadhö ‑ta bhë ‑a ‑kɔ ‑së 'gü dhang‑ 'gü.

'Wun 'ö ‑gban Yesu Klito ‑bha ‑kë ꞊va ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑ta ‑sü ‑bha

4 Yesu ‑bha ‑kë ꞊bhlëzë ‑sü 'ö ꞊zië' ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑ta ‑sü ‑bha bhë, ‑ya ‑kë 'ö ‑Zlan ‑yö 'tɔ 'ö ꞊va 'ö ‑ziö ‑an ‑bha ‑ta 'ö‑ nu ‑a ‑dhë. 5 Ka gia‑ ‑ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'sa! Kë‑ wo bhë, ‑Zlan yaa‑ pö do ö ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo bhë ‑a mɛ do ‑dhë do ꞊nɛɛ: Bhi ꞊nɛ 'ü n Gbö 'ka, 'kan ꞊dɛɛ ‑bha, 'ma kë ü Dë 'ka. Ka‑ ‑yö bhë ꞊a? Yaa ö ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo bhë ‑a mɛ do ‑wun ꞊blɛɛ'‑ do ꞊woë' ꞊nɛɛ: Ma ꞊nɛ 'a tɔɔ ‑a Dë, 'ö yö ‑de 'pö yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ n Gbö. 6 'Kɛɛ pë 'ö ‑kë ꞊zian' 'ö tɔɔ, ‑dhɛ 'ö ‑Zlan 'dhoë‑ ö Gbö do 'ö‑ ‑bha 'në ‑blɛɛzë 'ka bhë ‑a bɔ 'kpongtaa, ‑ya ‑pö: 'Go ‑Zlan ‑bha bɔmɛ 'plɛ ‑wo yö wo kpɔn 'gü ‑a 'dhiö ‑a gba ‑sü 'ka. 7 Pë mɛ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ꞊zian' ‑a ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wun 'gü 'ö tɔɔ: ‑A ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo‑ ‑bha yuökëmɛ ‑nu 'ka bhë, ꞊ya kë, ‑yö ‑an kë 'tëë ‑saa 'ka, 'ö‑ 'bhaa ‑nu ꞊ya kë, 'ö‑ ‑an ‑kë 'siö ꞊nɛ 'ka 'pö. 8 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö yö ö Gbö ‑bha 'yö‑ pö: Ü ‑bha ꞊bhɔɔ' 'gɔ ‑gbloo bhë ‑yö ‑gban ꞊toëpö 'ka, ‑Zlan; ü ‑bha ‑ya ü ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö bhë ‑a 'dhiö ‑sü bhë, ü‑ ‑kɔɔn ‑a ‑kɔɔn ‑kɔ kpengdhö 'ka. 9 Pë 'ö kpengdhö ꞊nɛ 'ö‑ ‑dhɔ ‑yö ü ‑kë; 'ö 'wun yaa ‑dhɔ 'yaa ü kë. Pë 'ö ‑kë 'ö ‑Zlan, 'ö ü ‑bha ‑Zlan ‑yö ü sü 'ö ꞊zuögludhi nu ü ‑dhë ü ‑ya ‑sü 'ka ‑dhɛ ꞊bhlëzë ‑dhɛ ‑bha 'ö bhë. ‑Dhɛ 'ö ‑ya ‑a ‑bha bhë, ‑yö ꞊bhlëzë 'ö ꞊zië' ‑a ‑dhɛ mɛ 'ö ü 'bha ‑nu ‑ya ‑a ‑bha bhë ‑a ‑ta. 10 'Yö‑ pö 'zü: Bhi ꞊nɛ, n Dëmɛ, 'ö 'töng züdɔyi 'ka, 'ü 'kpongtaadhɛ ‑kë; 'ö 'ü dhang‑ ‑pë ‑kë ü ‑kɔ 'ka. 11 Pë ‑nu 'wo bhë ‑an 'gü ‑dhö ꞊siö 'töüdhö; 'kɛɛ bhi ‑zë ü ‑dhö to 'dhö. Pë ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑dho kë zii ꞊nɛ sɔ ‑nu 'dhö; 12 ü ‑dho ‑an kpö kë ꞊nɛ mɛ ‑sɔ kpö ‑kë, 'ö‑ mɛ 'ö ꞊ya kë zii 'ü‑ bho mü 'ü‑ ‑dëü yö ‑a piën‑ ꞊nɛ mɛ ‑sɔ ‑kë wo ‑bha. 'Kɛɛ bhi ‑zë, ‑kɔ do 'ü‑ 'ka bhë ꞊nɛ 'ü dhö toë 'pö; ü 'ka 'dho kë zii 'gbɛɛdhö. 13 ‑A ‑ga 'ka‑ wo bhë ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo bhë ‑a dözë 'ö ‑Zlan ꞊yaa‑ pö ‑a ‑dhë do: ‑Ya n ‑kɔ ‑së 'gü, ‑yö 'dho ‑yö yöë yi 'a dho ü yaagümɛ ‑nu kaa ü ‑bha ‑taa ‑an ‑ta ‑pë 'ka ‑a ‑bha ‑ɛ? 14 ꞊Ya kë 'dhö kö bɔmɛ ‑nu 'wo bhë, ‑wo ‑zuu ‑nu ꞊suu'‑ ‑sëëzë 'ka 'ö ꞊ya kë 'wo yuö ‑nu ‑kë ‑Zlan ‑dhë; 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an bɔ kö mɛ ‑nu 'ö dhasü dho kë ‑an ‑gɔ bhë, ‑waan nu ‑an ‑dhë.

2

'Wun 'ö ‑gban dhasü 'gblüünzë bhë ‑a ‑bha

1 ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö 'wun giagia ('ö ‑gban Yesu Klito ‑bha) 'ö 'kwa‑ ma bhë, 'ö 'kwa dho to ‑klu ‑sü 'ka ‑a ‑bha gɛnngdhö, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö 'kwa dho dho ‑an 'ka ꞊gbiin kö 'kwaan‑ ‑da ꞊dhɔng ‑zian ‑ta; 2 Ö tɔɔ tɔng dɔ ‑wo 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo nuë yi bhë ‑a 'ka (Moizö ꞊dhia kö ‑ya dɔ Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑dhë) bhë, ‑a 'gü ‑wun ‑yö ‑kë; 'ö tɔɔ mɛ 'ö yaa‑ ‑ya 'ti kë 'iin 'ö yaa 'wun ma ‑a ‑ta, ‑a 'klo ‑yö ‑bhɔ. 3 ꞊Ɛɛ, 'ö ꞊ya kë 'dhö, 'klobhɔdhe 'ö bhë kwa ‑dho dha ‑a ‑gɔ ‑kɔklë 'kɛɛ kö dhasü ꞊va 'ö bhë 'kwa‑ ‑wun 'sü ‑kɔ ꞊taa ꞊ɛɛ? 'Kɛɛ kö ka gia‑ ‑yö ka 'yaan ꞊nɛ 'wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha bhë, kwa Dëmɛ gia‑ ‑de ‑ya ‑blɛɛ ‑blɛɛzë 'ka. Ö mɛ ‑nu 'wo‑ ma 'wo‑ ‑bha ‑kë ꞊bhlëzë ‑sü ‑zɔn kwa ‑dhë. 4 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, kö ‑Zlan ‑yö 'wun bhë ‑a ‑bha ‑kë 'wun gia‑ 'ka ‑sü 'gü ‑pë kë ‑na ꞊duakëpë ‑nu, ‑dhidhaapë ‑nu waa‑ 'wun 'gblüünzë ꞊plëëzë kë ‑sü 'ka. Yö do bhë 'zü 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑bha gbaɔ ‑nu ‑glu mɛ ‑nu 'wo‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑an 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑dhi ‑a 'ka ‑a ‑dhë ‑a 'dhö. 5 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ‑dhɛkpaɔ ꞊dhia' 'yi‑ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na bhë, ‑Zlan yaa ö ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑ya ‑a ‑gɔ 'dhiö ‑mɛ 'ka; (Yesu Klito ꞊nɛ 'ö ‑yadhɛ bhë ‑a ‑bha). 6 Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ꞊zian' 'wun bhë ‑a ‑wun 'gü ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: 'Aa, (n Dë ‑Zlan), mɛbheedhe ‑yö ‑kë ‑më 'ka 'yö ü ‑zo ‑yö ‑büö ‑a 'ka ɛ? 'Iin mɛbheedhe 'kpaan ‑yö ‑kë ‑më 'ka 'yö ü ‑ya ‑a ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta ‑ɛ? 7 'Bha‑ ‑gɔ ꞊yɔɔ' 'töng 'dɛdɛ 'ka ü ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊löö; 'bha 'tɔbhɔdhe waa‑ ꞊bhlëyadhe nu ‑a ‑dhë ‑gludëdhɛ ‑kwaa. 8 'Bha pë 'plɛsɛn ‑lo ‑a ‑kɔ ꞊löö. ꞊Waa‑ pö ‑Zlan ꞊ya pë 'plɛ ‑lo ‑a ‑kɔ ꞊löö, kö pë 'plɛ giagia ꞊nɛ 'wo ‑we ‑a 'ka; pë do 'yaa 'dhö kö ‑yaan 'kun ‑kë ‑a ‑kɔ ꞊löö ‑sü 'ka. ꞊Ɛɛ, 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë 'sa, dɔ 'ö 'kwa‑ wo ꞊nɛ pë 'plɛ ‑bha ‑kë ‑a ‑kɔ ꞊löö ‑sü 'ö bhë yaa kë ‑dhö ꞊kun kwa 'yaan 'ka. 9 'Kɛɛ pë do 'ö kwa 'yaan 'ö tɔɔ 'töng 'ö Yesu ‑yö ꞊kaa' 'kpongtaa zö bhë ‑Zlan ‑ya ‑kë 'tee 'ö dho ‑dewo 'ö‑ ‑kë ö ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊löö, 'ö‑ 'yënng ‑yö bhɔ, 'ö ga. ‑Zlan ‑ya ‑kë 'dhö ö ‑bha 'glusë 'gü kö ‑yaan ga mɛ 'plɛ ‑wun 'gü. Dɔ 'ö 'kwa‑ wo zlöö 'ö 'kwa‑ ‑ga ‑na ꞊bhlëzë 'ka 'ö‑ 'tɔ 'dhö bhɔ ‑na bhë, ‑dhɛ 'ö bɔ ‑a ‑bha bhë 'ö bhë. 10 Bhii 'wun ‑mɔ 'kuë ‑sü ‑zë 'ö mü 'ö tɔɔ ‑Zlan 'ö pë 'plɛsɛn ‑kë 'ö pë 'plɛ 'dhö ‑a kwɛɛ bhë, ‑yö Yesu ‑kë mɛ 'ö dho bɔ 'klobhɔdhe 'gü ‑a 'ka mɛ 'plɛsɛn ‑wun 'gü; 'ö ꞊dhɛ ꞊ya 'go mü 'dhö, 'yö‑ ‑kë mɛ 'ö 'wun ꞊zaa' ‑sü 'yaa‑ ‑bha, 'ö dhasü nu mɛ 'plɛ ‑dhë, kö mɛ ꞊plëëzë ‑waan kë ‑a ‑bha 'tɔbhɔdhe 'gü bhë ‑a 'ka.

11 'Ö tɔɔ mɛ 'ö mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu bho ‑an ‑bha waa‑ mɛ gia‑ 'wo bhë, ‑an ‑go ‑a 'gü ‑mɛ ‑yö do kwa Dë 'ka. Pë ‑de 'ö ‑kë 'ö lë‑ 'yaa Yesu kë ‑an ‑dhɛ ö dheglu ‑sü 'ö bhë. 12 'Ö tɔɔ ‑ya ‑pö: (N Dë ‑Zlan), a ‑dho ü ‑wun ꞊blɛɛ'‑ n dhegluzë ‑nu ‑dhë. A ‑dho 'tan bho ü 'tɔ 'piö ü ‑bha mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ziën. 13 'Yö‑ pö 'zü: A ‑dho n ‑zo yö ‑Zlan ‑bha. 'Yö ‑dhɛ 'bhaa 'gü 'zü, 'yö‑ pö: Ma ꞊ga 'ö yië‑ 'në ‑nu 'ö ‑Zlan ‑ya nu n ‑dhë 'yi ‑ya ꞊nɛ.

14 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö Yesu ‑yö ‑an ‑dhɛ ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu bhë, ‑wo ‑kë mɛbheedhe 'ka bhë, 'ö ö ‑de ‑kë mɛbheedhe 'ka ꞊nɛ ‑an 'dhö, ‑yö kë 'dhö kö ‑yaan bɔ ga ‑sü ‑ta kö mɛ 'ö ga ‑bha 'piigbeedhɛ 'dhoë‑ ‑gɔ bhë ‑yaan 'gü ꞊siö'‑. Mɛ bhë tɔɔ dü; 15 'iin kö mɛ ‑nu 'wo ‑kë wo ‑bha ‑tosiadhe 'gü ꞊nɛ mɛ‑ ‑kë ꞊nuadhɛ 'gü ‑an ‑bha ‑suö ga ‑dhë ‑sü ‑wun 'gü bhë ‑yaan kë ‑an dha ‑kɔ 'ka 'pö. 16 'Ö tɔɔ yaa kë ꞊nɛ mɛ 'wo ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'ka bhë ꞊nɛ 'yö nu ‑an ‑dhë; 'kɛɛ pë 'a‑ dɔ 'ö tɔɔ ‑yö ‑nu ꞊zian' mɛ 'wo Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu 'ka bhë ‑an ‑bha nu 'ka. 17 Kë ‑dewo 'dhö bhë poo, ‑ya ‑bha kö ‑yö bhɔ ö dhegluzë ‑nu ‑bha pë 'plɛ 'ka kö ‑yaan kë slabhomɛ ꞊va 'ö mɛ 'yena yö 'iin 'ö ‑to ‑wo 'gü ‑sü zë 'ka ‑a 'ka, ö ‑bha yuö ‑kë ‑Zlan ‑dhë ‑sü 'gü, kö ‑yaan ziö mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta; 18 bhii 'ö tɔɔ ‑yö ‑bɔ 'güdandhe 'gü 'ö‑ 'klo ‑yö bhɔ 'pö; ꞊ya kë 'dhö kö ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö nu mɛ ‑nu 'ö 'güdandhe 'dhö nu ‑na ‑an ‑ta bhë ‑an ‑dhë.

3

Klito 'ö ‑Zlan Gbö 'ka bhë ‑a ‑dɔdhɛ ꞊yö ꞊va 'ö ꞊zië' Moizö ‑ta

1 'Wun 'ö ‑gban Yesu ‑bha 'a 'go ‑na ‑a ꞊blɛɛ' ꞊dhia bhë ‑an ‑bha ‑kë 'dhö ‑sü ‑wun 'gü, n dhegluzë ‑nu 'ö 'ka Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka, ka 'ö 'ka 'we ‑Zlan ‑bha ꞊dhɔɔ ‑wo ‑bha bhë, Yesu 'ö‑ bɔ kwa ‑bha slabhomɛ ꞊va 'ka, 'kwa kwa ‑zo yö ‑a ‑bha 'ö 'kwa‑ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na bhë, ‑ka ka 'yan kë ‑a ‑bha! 2 Yö ꞊ga 'ö kë‑ wo 'dhö 'pö bhë 'sa, yuö 'ö ‑Zlan ‑ya ‑wun tën ‑a ‑bha bhë yaa ‑kɔ ‑a 'ka 'iin yaa 'kun ‑a 'ka ꞊nɛ ‑kɔ do 'ö Moizö ‑yö ö ‑bha yuö ‑nu ꞊kaa' ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ziën bhë ‑a 'dhö bhë. 3 ‑Kɔ do 'ö 'kɔdɔmɛ 'dhoë‑ 'ka ꞊va 'ö ꞊zië' 'kɔ 'ö‑ dɔ ‑a ‑ta bhë ꞊nɛ 'ö Yesu 'dhoë‑ 'ka ꞊bhlëzë 'ö ꞊zië' Moizö 'ö ‑Zlan ‑bha 'kɔ 'ö‑ dɔ bhë 'ö‑ 'gü ‑mɛ do 'ka bhë ‑a ‑ta. 4 ‑A pö 'a‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ 'kɔ 'ö ‑dhö, kö mɛ ꞊nɛ 'ö‑ dɔ; kö kë‑ wo 'dhö bhë 'sa, ‑Zlan ꞊nɛ 'ö pë 'plɛ ‑da. 5 Moizö ‑bha 'ka ‑yö ‑to ö ‑wo 'gü ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ ‑dhɛ 'saadhö 'gü; ‑yö ‑kë yuökëmɛ 'ö ꞊ya kë 'ö ‑Zlan ‑yö ‑bɔ ‑a 'gü 'ö 'wun ‑nu 'ö dhoë‑ kë 'ö‑ ꞊blɛɛ ö ‑bha mɛ ‑nu ‑dhë ‑a 'ka. 6 'Kɛɛ Klito ‑bha 'to 'ö‑ wo ö ‑wo 'gü bhë, ‑ya ‑wo 'dhö ‑a ‑bha ‑kë ‑Zlan Gbö 'ö ‑ya ‑sü 'ka ö Dë ‑bha 'kɔ ꞊kɔɔnmɛ 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü; 'yö kwa ꞊nɛ 'kwa tɔɔ 'kɔ 'ö 'dhö bhë. ‑Yö ‑dho kë kwa ‑bha ‑kë 'gɔugɔ ‑gɛn 'ka, 'kɛɛ kö ꞊ya kë ꞊nɛ 'kwa 'to ‑gban ‑sü 'ka gɛnngdhö 'iin 'kwa kwa ‑zo yö pë 'ö kwa 'yan 'dhö ‑a ‑gɔ bhë ‑a ‑bha 'dhö.

'Tɛɛpadhɛ 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑gɔ

7 (꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ Klito ‑yö ꞊va Moizö ‑ta bhë kö ‑kɔ do 'ö 'ka 'wun maa Moizö ‑ta bhë), ꞊ya kë ꞊nɛ 'ka ‑Zlan ‑wo ma ꞊dɛɛ, ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya pöë bhë ‑a 'dhö, 8 kö ꞊kun 'ö ka 'too ‑yö ‑kë 'gbee‑ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ka 'bhɛma ‑nu ‑wo dɔ ‑a 'ka n ‑gɔ 'yënng 'kpa 'ö 'wo n 'gü dan ‑a 'ka 'yënng ꞊taa bhë ‑a 'dhö. 9 'Ö tɔɔ yi bhë ‑a 'ka, ka 'bhɛma ‑nu ‑wo ‑kë n 'gü dan ꞊dhia n ꞊woo' ꞊mɛɛ' ‑sü 'ka; 'kɛɛ kö kë‑ wo 'dhö bhë, ‑an 'yan ‑yö ‑kë pë ‑nu 'a‑ ‑kë 'töüdhö bhë ‑a ‑bha, 'ö 'yi ꞊kaa' 'dhö ‑kwɛ 'gɔɔ‑ ‑yiisië 'piö. 10 Pë 'ö ‑kë 'ö 'ma ‑da ‑naadhe 'gü mɛ ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑an ‑bha 'ö bhë. 'Ö 'a‑ pö: ‑An ꞊zuöga ‑yö ꞊tun ‑an ‑da zian yaa ‑ta ‑an ‑zo 'ta ‑kɔ ‑nu 'gü. Ma tɔng ‑nu 'a‑ dɔ ‑na ‑këdhösü ‑wun 'gbloo 'piö bhë waa‑ dɔ ꞊kun 'gbɛɛdhö. 11 'Yö ꞊dhɛ ‑kë 'dhö a ‑da ‑naadhe 'gü, 'ö 'a n ‑wo ‑bhö ꞊woë' ꞊nɛ: 'Tɛɛpadhe 'ö n 'piö bhë, wo 'ka 'dho ‑da ‑a ‑dhɛ ‑bha 'gbɛɛdhö.

12 Kö n dhegluzë ‑nu, ‑kaa kë ‑së kö ꞊kun 'ö mɛ ‑yö ‑kë ka ziën 'ö ‑kë ꞊zuöyaamɛ 'ka 'iin 'ö‑ 'tou ‑yö ‑kë 'gbee‑; 'ö mɛ bhë 'yö ‑kan ‑Zlan 'ö 'bhee‑ ‑a ‑bha. 13 'Kɛɛ ‑ka ka 'ko ‑nu ꞊faan' 'më 'töng 'saadhö 'ka ‑dhɛkpaɔyi 'saadhö 'ö ‑po ‑a 'ka 'dhö ‑kplawo kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ dhö to ꞊sɔɔn yaa din 'piö 'ö ꞊sɔɔn yaa ‑yö ‑ziö ‑a ‑gɔ 'ö to ‑a 'gü 'ö‑ ꞊zuö' ‑yö ‑kë 'glɔɔglɔ. 14 'Ö tɔɔ kwa ‑dhö to Klito 'ö bhë ‑a 'piö 'kɛɛ kö ꞊ya kë ꞊nɛ kwa ‑bha ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü 'ö bhë ꞊ya 'to ‑gban ‑sü 'ka kpinngdhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊kaa' ‑a züdɔyi 'ka bhë ‑a 'dhö. 15 Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka ‑Zlan ‑wo ma ꞊dɛɛ, kö ꞊kun 'ö ka 'tou ‑yö ‑kë 'gbee‑ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊kaa' yi 'ö 'ka dɔ ‑a 'ka ‑Zlan ‑gɔ 'yënng bhë ‑a 'dhö. 16 'Ö bhii ka gia‑ ‑ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ! Dö 'kpaan 'ö dɔ ‑Zlan ‑gɔ 'yënng kö ꞊ya 'go ‑a ‑wo ma ꞊dhia ‑a 'ke yaa kë mɛ ‑nu 'ö Moizö ‑yö yö ‑an ‑dhë 'dhiö 'ö 'wo go Ezitö ‑sɛ 'gü bhë ‑an 'ka ɛ? 17 Dö ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑naadhe ‑kë ‑an ‑bha ‑kwɛ 'gɔɔ‑ ‑yiisië 'piö e? 'Wo tɔɔ mɛ ‑nu 'ö 'wo ꞊sɔɔn yaa ‑kë 'ö 'wo ga 'yënng ꞊taa bhë. 18 ‑Zlan ‑yö ö ‑wo ‑bhö ꞊woë' ꞊nɛ: Wo 'ka 'dho ‑da ma 'tɛɛpadhɛ ‑bha 'gbɛɛdhö n 'piö. ꞊Dhɛ 'ka‑ ‑ga ‑a 'gü bhë, dö ‑nu 'pö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑bha 'wun ꞊blɛɛ bhë ꞊ɛ? 'Wo tɔɔ mɛ ‑nu 'wo dɔ ‑a ‑gɔ 'yënng. 19 Pë 'ö‑ ‑de ‑kë yö ‑mü, bhii waa 'dho ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha gbɔ, 'wun bhë ‑a ‑dhɛ waa‑ wo 'wun gia‑ bhë ‑a ‑wun 'gü.

4

1 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'gü, ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go kwa ‑dhë 'ö ‑gban ‑ya ‑de 'flëë 'gü ‑dhɛ 'ö‑ 'piö ‑a ‑bha bhë, ‑a 'töng yaa ziö ꞊kun bhë, ‑kwa kwa ‑zo kë kwa ‑de 'piö, ꞊kun ‑kë 'ö mɛ ‑yö ‑kë ‑dhö kwa ziën 'ö ‑kë ‑tozlöömɛ 'ka. 2 'Ö tɔɔ 'wuntaɔsë 'ö bhë, 'kwa‑ ‑wun ma ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊kaa' mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'yënng ꞊taa ‑an ‑gɔ bhë ‑a 'dhö; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ‑a ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ yaa kë ‑dhö ‑an ‑bha 'ka, 'ö tɔɔ 'wun bhë ‑dhɛ 'wo‑ ma, ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü yaa kë ‑an ‑gɔ kö ‑waan 'dho wo ꞊zuö' 'dhi po ‑a ‑gɔ. 3 ‑Zlan ‑ya ‑pö: A ‑da ‑naadhe 'gü; 'yö ‑dhɛ ‑kë 'dhö 'a n ‑wo ‑bhö ꞊nɛ wo 'ka 'dho ‑da 'gbɛɛdhö 'tɛɛpadhɛ 'ö n 'piö bhë ‑a ‑bha. 'Tɛɛpadhɛ 'ö ‑Zlan ‑yö 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ bhë, kwa 'ö 'kwa‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë, kwa ‑dho ‑da ‑a 'gü; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, 'wun bhë ‑ya ꞊blɛɛ 'dhö kö ꞊ya yën ö ‑bha yuö ‑nu ‑bha 'kpongtaadhɛ züdɔyi 'ka. 4 ‑A pö 'a‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑yan 'bhaa ‑yö 'wun ‑gban ‑dhɛkpaɔyi kë 'slaplɛ ‑naa ‑bha, 'ö‑ pö: ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö ‑Zlan ‑yö ö 'tɛɛ pa ‑a ‑dhɛkpaɔyi 'slaplɛ ‑naa 'ka, kö ꞊ya yën yuö ‑nu bhë ‑an 'plɛ kë ‑sü ‑bha. 5 Pë do bhë 'ö ‑Zlan ‑yö 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'zü 'ö‑ pö: Wo 'ka 'dhö ‑da 'tɛɛpadhɛ 'ö n 'piö bhë ‑a ‑bha. 6 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë mɛ ‑blɛɛzë ‑nu 'ka 'ö 'wuntaɔsë bhë 'wo‑ ma bhë, waa ‑da 'tɛɛpadhɛ bhë ‑a ‑bha 'ö tɔɔ waa‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, dɔ 'kwa‑ wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ mɛ‑ ‑mɔ ‑a ‑bha ‑yö ‑da mü. 7 Pë 'ö ‑kë 'ö ‑Zlan ‑yö ꞊dɛɛ ‑yi ‑dëü 'bhaa ‑kë 'ö bhë. 'Yö ‑dhɛ 'ö 'töng ꞊plëëzë ꞊ya ziö, 'yö ‑bɔ Davidö ‑ta 'dhiö ꞊zian', 'ö‑ 'wun ꞊blɛɛ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ 'ö‑ ꞊bɛɛn' ‑yan 'bhaa ‑ya pöë bhë ‑a 'dhö ꞊nɛ: ꞊Ya kë ꞊nɛ 'ka ‑Zlan ‑wo ma ꞊dɛɛ, kö ꞊kun 'ö ka 'too ‑yö ‑kë 'gbee‑!

8 'Wun bhë ‑yö ‑kë 'dhö 'püë‑ wo 'kɛɛ Zozue ('ö yö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑dhë 'dhiö Moizö pin ꞊taa bhë) ꞊ya kë ꞊nɛ ‑ya ‑kë 'ö 'tɛɛ pa ‑sü bhë 'ö ‑kë ‑an ‑gɔ ‑bezë, kö ‑Zlan 'ka 'dho 'wun ‑gban yi gbɛ 'bhaa ‑bha ‑yaan ꞊blɛɛ'‑ 'zü. 9 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'gü, 'tɛɛpasü 'ö ‑kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ö 'tɛɛ pa 'ö‑ wo ‑dhɛkpaɔyi 'slaplɛ ‑naa 'ka ‑a 'dhö bhë, ‑yö mɛ ‑nu 'ö 'wo ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka ‑an ‑bha 'ka. 10 'Ö tɔɔ mɛ 'ö ‑da 'tɛɛpadhɛ 'ö ‑Zlan 'piö bhë ‑a ‑bha kö yuö 'ö‑ ‑kë bhë 'ö‑ 'gü 'tɛɛ pa ꞊nɛ ‑kɔ do 'ö ‑Zlan ‑ya ꞊kaa' ö ‑bha 'ka bhë ‑a 'dhö bhë. 11 ꞊Ya kë 'dhö, kö ‑kwa kwa 'gü dɔ 'gbee‑ kö 'tɛɛpadhɛ 'ö bhë 'kwa ‑da ‑a 'gü; kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö ‑kë kwa ziën 'ö ö ‑de ‑püö ꞊gɔügbeedhɛ 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'yënng ꞊taa 'kpa 'wo‑ ꞊kaa' 'ö waa ‑da 'tɛɛpadhɛ bhë ‑a 'gü gbɔ bhë ‑an 'dhö.

12 ‑Zlan ‑wo 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na bhë ‑yö 'bhee‑, 'ö 'wun 'plɛ ‑bɔa ‑ta 'ka. ‑A ‑bha ‑kë 'dhiözë ‑sü ‑de 'ö bhë, ‑yö ‑ziö ‑dhaa 'ö‑ 'dhiö 'dhö zian ꞊plɛ 'ka ‑a ‑ta. ‑A ‑bha ‑kë 'dhö ‑sü ‑wun 'gü, ‑yö ‑mɔa 'ö dho ‑dewo mɛbheedhe 'gü, ‑dhɛ 'ö mɛ nii waa‑ mɛ ‑zuu 'ö ‑an ‑naa 'ka bhë ‑a ‑bha. ‑Kɔ do bhë 'ö ‑mɔa 'pö 'ö ‑da mɛ bun 'gü kö ‑dhɛ 'ö mɛ ga ‑nu ‑yö 'ko tuö ‑dhɛ waa‑ mɛ 'yɔn ‑an ‑naa 'ka bhë, ‑yö ‑da ‑a ‑bha mü. Pë 'ö ꞊ya kë 'ö mɛ ‑ya ‑yö 'ko 'dhiö ‑kë ö ꞊zuö' 'piö ꞊nɛ pë ꞊nɛ a‑ 'piö kö 'a‑ kë 'iin mɛ ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun ‑nu bhë, ‑yö ‑dhɛ ‑yö ‑an 'plɛ 'gü 'ö ‑an 'piö ‑ga; 'ö ꞊ya kë 'ö yö ‑an ‑bha. 13 Pë 'bhle 'ö dho kë ‑bin ‑sü 'ka ‑Zlan ‑gɔ 'yaa 'dhö. Pë 'kö ‑Zlan ‑da ‑pë 'ka, ‑yö plaan 'ö 'dhɛ 'dhö ‑go ‑a ‑ta ‑sü 'ka, ‑a 'yan 'dhiö; ‑Zlan 'ö bhë ꞊nɛ 'ö 'kwa dho pë 'plɛ ‑gɛn bho ‑a ‑dhë.

Yesu Klito ‑bha ‑kë ꞊va ‑sü 'ö ‑ziö ‑a 'ka slabhomɛ ‑gɔmɛ 'wo ‑kë ‑dhikuëdhe zii 'gü ‑an ‑ta ‑sü

14 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'gü, ꞊dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ Yesu 'ö ‑Zlan Gbö 'ka, 'ö kwa ‑bha slabhomɛ ꞊va 'ka 'ö ꞊ya bɔ 'wun 'plɛ 'gü ꞊ya ‑da ‑Zlan wö 'dhiö bhë, yö 'ö ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü 'ö 'kwa‑ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na 'ö kwa ‑gɔ bhë, ‑kwa kwa 'gü dɔ 'gbee‑ kö 'kwa 'to ‑klu ‑sü 'ka ‑a ‑bha. 15 Slabhomɛ 'ö kwa ‑gɔ bhë 'yaa slabhomɛ 'ö‑ ‑kɔ ‑yö kun kwa 'yena yö ‑sü 'ka ‑yaan 'kun ‑nu kwa ‑dhë ‑sü 'ka ‑a 'ka kwa ‑bha ‑kë 'tëëtë ‑sü 'gü; yö 'ö bhë, ‑a 'gü ‑yö ‑dan 'ö bɔ 'wun 'gbee‑ 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊kaa' kwa ‑gɔ ‑a 'dhö; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, yaa ‑püö ꞊sɔɔn yaa 'gü. 16 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ kwa ‑bha slabhomɛ ꞊va ‑yö ‑dhö Yesu 'ka bhë kö ‑kwa bɔ ‑a ‑ta, 'kwa ꞊yɔɔn ‑zo ‑gban ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'tɔbhɔdhɛ këdhɛ 'ö ꞊tun ꞊ya ‑sü 'ka ‑a ‑bha 'glusë 'gü bhë ‑a ‑bha, kö 'kwaan‑ kë ‑a ‑bha kwa 'yena yö ‑sü 'gü 'iin kö ‑a ‑kɔ ‑së ‑bha ‑to kwa 'piö ‑sü ‑yaan kë kwa 'yaan yi 'gbee‑ ‑nu 'gü.

5

1 'Ö bhii mɛ 'oo mɛ 'kö ‑Zlan ‑ya ‑ya slabhomɛ ꞊va 'ka ö ‑gɔ kɔɔ bhë, ‑ya ‑ya 'dhö kö ‑yö mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑bha 'wun ‑nu ‑lo ö ‑ta 'iin kö ‑yö ‑an ‑bha sla‑ ‑nu bho ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑wun 'gü. 2 'Yö ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ yö ‑de 'pö, ‑kë 'tëëtë ‑sü 'ö bhë ‑yö ‑bɔ ‑a 'gü 'pö bhë, ‑a ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö mɛ ‑nu 'ö 'waa pë gbɛ dɔ 'ö 'wo ‑püö ‑na ꞊sɔɔn yaa 'gü bhë 'ö ‑mɔ ‑a ‑bha kö pë ‑nu 'ö kë ‑na ‑an 'ka bhë 'ö‑ ‑gɛn ma (kö 'yaan‑ kë 'lëëlë ‑an 'ka), 3 'iin yö do bhë 'zü, ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ yö ‑de 'pö ‑yö 'tëëtë bhë, ‑a ꞊dua' ‑mü kö ‑yö sla‑ bho yö ‑de gia‑ ö ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑wun 'gü; 'ö ꞊ya 'go mü zlöö 'ö‑ bho 'pö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑wun 'gü. 4 Mɛ gbɛ 'yaa ‑kë slabhomɛ ꞊va 'ka ‑sü ꞊bhlë ‑ya ö ‑de ‑bha ‑a 'ke yaa kë ‑Zlan ‑bha mɛ ꞊dhɔɔ kë ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊kaa' Aalɔn ‑bha 'ka ‑a 'dhö.

5 Pë do bhë 'ö‑ 'ka Klito ‑bha 'ka. 'Ö tɔɔ yaa ‑kë slabhomɛ ꞊va 'ka ‑sü 'tɔbhɔdhe nu ö ‑de ‑dhë. Mɛ 'ö‑ nu ‑a ‑dhë 'ö tɔɔ ‑Zlan 'ö‑ pö ‑a ‑dhë: Ü n Gbö 'ka, 'ma kë ü Dë 'ka ꞊dɛɛ. 6 'Yö 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑yan do 'bhaa 'gü 'zü, 'yö‑ pö: Ü ‑dho to slabhomɛ 'ka ꞊toëpö 'ka ꞊nɛ zian 'ö Mɛsisedɛkö ‑yö ꞊kaa' 'tɔbhɔsüzë 'ka bhë ‑a 'dhö.

7 Yesu bhë ꞊nɛ 'ö 'töng 'ö ꞊kaa' 'kpongtaa zö ö mɛbheedhɛ 'gü, 'ö ꞊bhɛa 'gbo 'ka ‑Zlan 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ kö ‑yaan ‑a dha ga ‑gɔ bhë ‑a ‑dhë. 'Yö ö 'to ‑kë Yesu ‑wo ‑bha, ‑a ‑bha 'wun ‑ma ‑a ‑ta ‑sü ‑wun 'gü. 8 Yesu 'ö bhë yaa zë ö ‑bha ‑kë ‑Zlan Gbö 'ka ‑sü ‑wun ‑dhë, 'kɛɛ 'wun 'gbee‑ ‑nu 'ö bɔ ‑an 'gü bhë, ‑yö ‑bɔ ‑an 'gü 'ö 'wun ‑ma ö Dë ‑ta ‑sü ꞊daan. 9 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya yën 'wun 'gbee‑ bhë ‑bɔ ‑a 'gü ‑sü ‑bha 'dhö, 'ö ‑Zlan ꞊yaa‑ 'wun dɔ ꞊nɛ ‑yö kpengdhö, 'wun gbɛ 'yaa‑ ‑bha, 'yö‑ sü 'ö‑ ‑ya ‑këdhösü 'yaa yën bhë, mɛ 'wo wo ‑gɔ dho ‑a ‑dhë sia‑ bhë, ‑a ‑nu ‑an ‑dhë ‑mɛ 'ka. 10 'Yö ‑Zlan ‑ya sü 'zü 'yö‑ ‑ya slabhomɛ ꞊va 'ka ꞊nɛ Mɛsisedɛkö 'dhö.

‑Zo ‑kë ‑de 'piö ‑sü 'ö ‑dhö ‑zo ‑yö Yesu ‑bha ‑sü 'gü

11 'Wun 'ö ‑gban Klito ‑bha ‑kë slabhomɛ ꞊va 'ka ‑sü ‑bha bhë, yi ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha ‑be 'yi 'wun ‑nu ‑gban ‑a ‑bha ꞊va 'yi‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë; 'kɛɛ yö ꞊ga 'ö kë‑ wo 'dhö bhë 'sa, 'ö‑ 'bhaa ‑nu 'dhö mü 'ö ‑an ‑gɛnmadhɛ dho kë 'gbee‑ ka ‑gɔ 'ö bhii ka ‑dho ‑a sü ‑kɔ 'yan ꞊taa 'ka. 12 ‑A pö 'a‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ zian 'ka‑ ‑ta bhë ‑a ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ 'ö 'ka‑ ‑ta. Ka 'ö dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ 'ö 'ka 'dhö kë ‑bezë mɛ ꞊daan' ‑mɛ ‑nu 'ka bhë, yö ꞊ga 'ö ka ꞊tun ‑ya ‑sü 'ka kö ‑wo ka ꞊daan'‑ pë ‑nu 'ö 'wo pë ‑blɛɛzë 'ka ‑Zlan ‑bha zian ‑ta ‑an 'ka bhë. Pë 'ö dhö kë ka ‑gɔ ꞊nɛ ‑bhöpë 'gbee‑ 'dhö bhë yö ꞊ga 'kaa‑ ‑bhö 'ö 'ka ꞊tun 'yɔn 'yi mü bhë. 13 Pë 'ö mü 'ö tɔɔ mɛ 'ö ꞊tun 'yɔn 'yi mü kö yaa bɔ 'wun ‑nu 'gü ꞊va ꞊kun kö ‑yaan 'dhö ‑a yaa dɔ 'iin ‑a kpengdhö dɔ, bhii kö ‑yö ꞊tun 'në 'ka. 14 'Kɛɛ kö ‑bhöpë 'gbee‑ 'ö bhë ‑yö mɛ ‑nu 'ö ꞊wa kë mɛ ziizii ‑nu 'ka, 'ö ꞊wa bɔ 'wun ‑nu 'gü, 'ö 'wo ‑dhɛ yö 'wun 'gü ‑dhɛ dɔ, ('ö 'wo pë ‑nu ‑bho 'kou kë ‑dhɛ dɔ) ‑an ‑bha 'ka.

6

1 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'gü, pë 'kwa dho ‑a kë ꞊zian' zlöö 'ö tɔɔ 'kwa kwa ꞊kwaa'‑ 'wun ‑dhɛ mɛ 'wo 'wun züdɔdhɛ 'ka Klito ‑bha zian ‑ta bhë ‑an ‑zü 'kwa kwaa‑ 'dho wo kwa 'dhiö, kö pë mɛ 'ö ‑kë mɛ 'wo mɛ ziizii 'ka Klito ‑bha zian ‑ta ‑an ‑bhöpë 'ka bhë 'kwa‑ ‑bhö. Kwa 'ka 'dho yɛ 'zü ‑dëüwo kö 'kwaan‑ pö ‑ka 'kan 'wun ‑nu 'ö ‑an ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö bhë ‑an ‑bha kö 'ka ‑Zlan ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑, 2 'iin kö mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'wo ‑gban ‑bɔ yiö ‑sü ‑bha ‑nu, ‑an mɛ ‑nu 'wo ‑kë, ‑kɔ 'wo‑ kpa ‑na mɛ ‑ta ꞊bhɛa' ‑sü 'ka bhë ‑nu, 'wun 'ö ‑gban gamɛ ‑nu ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü waa‑ ‑Zlan ‑bha za 'ö dho kan, kö mɛ 'ö ‑dhö ‑a ‑bha ‑dɔdhɛ 'ö dhö kë ꞊toëpö 'ka 'wo bhë ‑nu, kwa 'ka 'dho bhɔ kwa züë 'kwaan‑ nu ‑an ‑ta 'zü. 3 ‑Kwa 'dho kwa 'dhiö ꞊zian'! Pë 'kwa dho ‑a kë 'ö bhë kö ‑Zlan ꞊ya 'we ‑a ‑bha kwa ‑gɔ.

4 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'gü, mɛ ‑nu 'ö ‑an 'yan 'dhi ꞊ya 'po 'saadhö 'ö pë ‑nu 'wo ‑gban ‑Zlan ‑bha gbaɔ bhë ‑a ‑bha, 'ö ꞊wa kë ‑a 'gü ‑mɛ 'ka do ‑Zuu 'slööslö 'ö go dhang‑ 'gü ‑a 'gü bhë, 5 wo 'ö ‑Zlan ‑wo bhë ꞊waa‑ dɔ ꞊nɛ ‑yö pë ‑së 'ka, 'ö pë ‑nu 'ö 'piigbeedhɛ 'dhö ‑an ‑gɔ 'ö 'wo dho nu bhë 'ö ꞊waa‑ 'piö ‑ga bhë, 6 ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa wo ‑ta yö ‑zo yö ‑sü ‑bha, ‑an ꞊luu'‑ ‑dhɛ gbɛ 'ka 'dho kë ‑dhö gbɔ 'zü ‑dëüwo ‑waan 'go 'wun yaa 'gü. 'Ö tɔɔ ‑a ‑kë 'dhö ‑sü 'gü kö ‑Zlan Gbö 'ö bhë, ‑a dɔ ꞊nɛ 'wo‑ wo ‑na 'zü ‑gaatalü ‑bha bhë; ‑a ꞊bhlë ꞊siö ꞊nɛ 'wo‑ wo ‑na mɛ 'plɛ wö 'dhiö bhë.

7 ‑A pö 'a‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü bhë ‑yö ‑kë ꞊nɛ pë ta 'kwa‑ wo ‑na bhë ‑a 'dhö. ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊wa pë ta, 'ö dha ꞊ya ban ‑a ‑ta piindhö, kö pë 'wo‑ ta bhë ‑yö dhi ö tamɛ ‑gɔ, kö ꞊ya kë ‑a 'yaan ꞊nɛ 'sɛ bhë, 'sɛ ‑së 'ö ‑Zlan ‑bha 'dhuë‑ 'dhö ‑a ‑ta yö ‑mü. 8 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'sɛ bhë ꞊ya kë 'ginng ‑nu, ꞊blëë' ‑kpɔɔzë ‑nu ‑bhɔ ‑a ‑ta ‑dhɛ 'ka, kö ‑a ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö ꞊nɛ bhë; ‑Zlan ‑bha 'dhangga ‑ya ‑a 'ka ‑sü 'yaa 'ma ꞊gbiin gbɔ 'iin kö ‑yaan 'siö ‑da ‑a 'gü.

9 'Kö ‑kë ꞊nɛ yi 'wun ‑nu ‑blɛɛ ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, ‑yö yi 'yaan 'püë‑ wo ꞊nɛ ka 'ta 'sü ‑kɔ 'ö bhë ꞊yö ‑së; ‑yö dhasü 'gbloo 'piö. 10 'Ö tɔɔ ‑Zlan 'yaa mɛ 'wo dho ‑a pö 'yaa kpengdhö ‑a 'ka. Pë ‑nu 'ka‑ kë ‑na bhë, ‑a ‑zlö 'ka 'dho trö ‑a ‑bha; 'iin yaa kë ꞊nɛ ‑a ‑zlö ‑dho trö ka ‑bha ‑a ‑dhɔ ‑kë ‑a 'ka ‑sü 'ö ‑kë yuö ‑nu 'ka ꞊tun ‑dewo ‑a kë dhegluzë ‑nu 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka ‑an ‑dhë bhë ‑a 'ka. 11 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, yi‑ ‑dhɔ ꞊kaa' kö mɛ 'ö ‑dhö, yuö ‑nu kë ‑faan do 'ö ‑kë ‑a ‑gɔ ‑a züdɔyi 'ka bhë, ‑yö 'dho ‑a 'ka 'dhiö; ‑yö kë 'dhö kö pë 'ö ka 'yan 'dho ‑a ‑gɔ bhë, ‑a ‑de ‑yö kë ö 'plɛ 'ka. 12 'Ö tɔɔ 'yiëë‑ 'piö kö 'ka kë 'fiasü; yi‑ 'piö ꞊zian' kö pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go kwa ‑dhë ‑to mɛ ‑gɔ ‑pë 'ka bhë, mɛ 'ö 'wo ‑ya ‑sü 'ka‑ ‑gɔ ꞊zuösaadhɛ 'ka, ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü giagia 'ka bhë, 'ka ‑an kë ka ‑bha 'wun ꞊zuan' 'ka kö pë gia‑ 'ö bhë 'kaan‑ ka ‑bha yö.

Pë 'ö ‑Zlan ꞊yaa‑ 'tɔ go kö ‑yö ‑dhö ‑a ‑de kë

13 Kë‑ wo 'kpa bhë, ‑Zlan ‑yö pë 'tɔ ‑go Ablaamö ‑dhë; 'yö kë‑ wo 'dhö bhë 'sa, 'yö‑ ‑kë ‑wo ‑bhö ‑sü 'ka; 'kɛɛ ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ mɛ 'ö dho kë ꞊va ‑yaan ziö yö ‑Zlan ‑mɛ ö ‑ta yaa kë ‑dhö kö pë 'ö‑ 'tɔ go bhë ‑yaan ‑a 'gü ‑wo ‑bhö ‑a 'tɔ 'gü bhë, 'yö‑ ‑bhö ö ‑de 'tɔ 'gü 'ö‑ pö: 14 A‑ ‑blɛɛ ü ‑dhë giagia 'ka ꞊nɛ a ‑dho 'dhuë‑ kpɔ ü ‑bha, 'a dho ü ꞊suu'‑ ‑ta ꞊bhɛɛ. 15 ꞊Dhɛ 'ö ‑Zlan ‑ya pö ‑a ‑dhë 'dhö, Ablaamö ‑yö ö ꞊zuö' ‑kë ‑saa 'ö ‑ya pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go ‑a ‑dhë bhë ‑a ‑gɔ. 'Yö pë 'ö 'dhö bhë, 'ö‑ ‑de ‑yö ‑kë ‑a ‑dhë. 16 Mɛ 'bhee‑ ‑nu 'ka ‑an ‑ga ‑na bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa wo ‑wo ‑bhö, kö ‑wa ‑bhö mɛ 'ö ꞊va ‑an ‑bha ‑a 'tɔ 'gü kö ‑yaan ‑zɔn ꞊nɛ pë 'wo‑ pö ‑na bhë 'yaa ꞊troo' ꞊kaa' ‑pë 'ka, ‑yö kë 'dhö kö za ‑yaan 'go 'wun 'ö 'wo ‑wo ‑bhö ‑a ‑wun 'gü bhë ‑a 'gü. 17 'Kɛɛ kö ‑Zlan ‑bha 'ka, ‑wo bhë ‑a ‑bhö ‑sü 'ka, ‑ya ‑kë 'dhö kö ‑yaan ‑zɔn mɛ ‑nu 'ö pë 'tɔ go ‑an ‑dhë bhë ‑an ‑dhë ꞊nɛ 'yaa ‑lö ö ‑wo ‑zü 'gbɛɛdhö; ‑a ‑wun 'gü ꞊nɛ pë 'tɔ 'go ‑wo 'ö‑ ‑kë bhë, 'ö‑ ‑gɛn ‑gbaan ‑yö ‑kë ‑wo 'ö‑ ‑bhö bhë ‑a 'ka. 18 'Kɛɛ kö kwa ‑dhɛ ‑ga 'wun bhë ‑a 'gü ‑së 'ka, kwa dɔ ‑sü 'ka këwun ‑gɔ ꞊plɛ 'ö ‑ziö ‑a ‑ta ‑dhɛ 'yaa 'dhö, 'ö ‑kë pë 'tɔ 'go ‑pë waa‑ ‑wo ‑bhö ‑a 'gü ‑wun 'ka ‑an ziën. 'Wun ‑nu 'wo 'dhö 'ö ‑Zlan ꞊ya ‑mɔ ‑an kë ‑sü 'gü 'dhö bhë, ‑a këdhɛ 'yaa ‑dhö kö ‑yö ‑an ꞊dhië' ‑kwaa, bhii 'ö tɔɔ ‑yö ‑Zlan 'ö 'yaa ꞊sua kë ‑a 'ka. Mɛ 'ö 'kwa kwa ‑ya ‑dhɛ yö ‑a 'sɔɔ bhë, kwa ꞊faan' 'më ‑gɛn kun bhë ꞊a; ꞊ya kë 'dhö, ‑më 'kwa ‑ya ‑a ‑gɔ 'ö pë 'ö kwa 'yan 'dhö ‑a ‑gɔ bhë 'ö 'kwaa 'to ‑klu ‑sü 'ka ‑a ‑bha bhë ꞊ɛɛ? 19 Pë 'ö kwa 'yan 'dhö ‑a ‑gɔ bhë, ‑yö kwa ‑gɔ ꞊nɛ ‑piö kpö 'ö ꞊bhüö' 'dhö ‑a ‑bha 'ö ꞊ya kë 'yitagɔgümɛ 'dhoë‑ ꞊zuö' ‑na 'yi ꞊löö kö ꞊wa ꞊gbaannu ‑yö kë 'dhö kö ‑waan 'to pin ꞊taa gɛnngdhö 'tëë 'gbee‑ ‑nu ‑gɔ bhë ‑a 'dhö. ‑Zo ‑yö ‑a ‑bha ‑pë giagia 'ö‑ ‑gɛn ‑gban ‑a ‑ta ‑pë 'dhö 'gbee‑ yö ‑mü. ‑A ‑dee sɔ 'ö ‑klu ‑sü 'ka 'kɔ 'dhiö ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ bhë ‑yö ‑bɔ ‑a 'gü, 'yö dho slabhodhɛ 'slööslö bhë ‑a ‑bha. 20 ‑Dhɛ ‑de bhë ꞊nɛ 'ö Yesu ‑yö ‑da ‑a ‑bha kwa 'dhiö kwa ‑wun 'gü; 'yö ꞊ya kë slabhomɛ ꞊va 'ka ꞊toëpö 'ka ꞊nɛ Mɛsisedɛkö 'dhö.

7

'Wun 'ö ‑gban Mɛsisedɛkö ‑bha

1 Mɛsisedɛkö 'ö bhë ‑yö kë ‑gludë 'ka Salɛmë; 'kɛɛ ‑yö ‑kë 'pö ‑Zlan 'ö ‑ziö pë 'plɛ ‑ta bhë ‑a ‑bha slabhomɛ 'ka. Kë‑ wo 'kpa bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ Ablaamö ‑yö 'go ‑na ‑glu 'piö ‑to ‑a 'gbee‑ ‑sü 'ka ‑gludë ‑nu ‑ta, Mɛsisedɛkö ‑yö ‑dho ‑a ‑gɔ zian‑ 'yö 'dhuë‑ kpɔ ‑a ‑bha. 2 Yö ꞊nɛ 'ö Ablaamö ‑yö ö ‑gɔ ‑pë ‑nu 'gü ‑kan 'gü 'gɔɔ‑ do ‑naa 'wo‑ ‑dhɛ dimë bhë ‑a bho ‑a ‑dhë. ꞊Waa‑ pö Mɛsisedɛkö, kö ‑wa ‑pö ‑gludë 'ö kpengdhö, yö 'ö 'dhö bhë, 'ö ‑kë ‑gludë 'ka Salɛmë; ꞊waa‑ pö 'dhö 'pö kö ‑wa ‑pö ꞊zuöyagluu ‑gludë. 3 Kë‑ wo bhë, Mɛsisedɛkö dë waa‑ dhe 'iin ‑a ꞊suu'‑ ‑ta ‑mɛ 'ö dho kë ‑dhö kö mɛ ‑nu ‑waan pö 'wo kë ‑na ‑de, yi ‑an ‑dɔ waa kë ‑dhö. ‑A bhɔ ‑kɔ ‑nu, ‑a bhɔ ‑dhɛ ‑nu waa‑ ‑a ‑bha ga ‑sü ‑nu ‑an ‑wun yaa bɔ mɛ 'dhi do kö ‑waan pö ‑yö ‑kë ꞊nëdhö, yi‑ ‑dɔ, yaa kë ‑dhö. ‑A ‑bha sla‑ bho ‑yuö ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑Zlan Gbö ‑bha 'dhö; 'ö bhii ‑yö slabhomɛ 'ka 'dhö ꞊toëpö 'ka.

4 Ka gia‑, ‑ka ‑dhɛ ‑ga bhë! ꞊Waa‑ pö Ablaamö 'ö kwa 'bhɛma ꞊vava ‑nu 'wo bhë ‑a mɛ do 'ka, pë 'saadhö 'ö ‑kë ‑a yö ꞊dhia ‑glu ‑nu 'piö ‑ya 'gü ‑kan 'gü 'gɔɔ‑ do ‑naa ‑bho mɛ bhë ‑a ‑dhë, kö mɛ bhë ‑yö ꞊va giagia 'ka. 5 Levi 'ö ‑kë Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta 'ka bhë, ‑yö ‑de 'pö ‑a ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu 'wo bhë, ‑an mɛ ‑nu 'wo slabhomɛ ‑nu 'ka, ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka tɔng 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ ‑an ꞊dua' ‑mü kö 'sɛgümɛ ‑nu ‑wo wo ‑gɔ ‑pë ‑nu 'saadhö 'gü ‑kan 'gü 'gɔɔ‑ do ‑naa bho ‑an ‑dhë. 'Sɛgümɛ ‑nu 'wo bhë 'wo tɔɔ ‑an dhegluzë ‑nu 'kɛɛ kö wo 'wo 'dhö bhë ‑wo ‑go Ablaamö ꞊suu'‑ ‑ta 'gü. 6 Kë‑ wo bhë, Mɛsisedɛkö yaa 'go Levi ꞊suu'‑ ‑ta 'gü 'kɛɛ Ablaamö ‑yö ö ‑bha pë 'gɔɔ‑ do ‑naa ‑bho ‑a ‑dhë, 'yö ‑dhɛ ‑ya, 'go mü 'yö 'dhuë‑ kpɔ Ablaamö 'ö ‑Zlan ‑yö pë 'tɔ go ‑a ‑dhë bhë ‑a ‑bha. 7 'Kɛɛ kö kë‑ wo 'dhö bhë 'sa, 'kwa ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü ‑së 'ka, mɛ 'ö 'dhuë‑ kpɔ mɛ ‑bha bhë ‑yö ꞊va 'ö ꞊zië' mɛ 'ö 'dhuë‑ ‑yö kpɔ ‑a ‑bha bhë ‑a ‑ta. 8 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'kwa ꞊dhië'‑ slabhomɛ ‑nu 'wo ‑kë Levi ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu 'ka bhë ‑an 'piö ꞊zian', kwa‑ yö ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo pë 'gɔɔ‑ do ‑naa bho ‑na ‑an ‑dhë bhë, ‑wo mɛ ‑nu 'wo gamɛ 'ka ‑an 'ka, 'kɛɛ kö Mɛsisedɛkö ‑bha 'ö bhë, mɛ gbɛ yaa‑ ‑bha ga ‑sü ‑wun ma kö ‑waan 'dhoë‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑ bhë ꞊nɛ 'ö dimë ‑yö ‑bho ‑a ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑a 'dhö. 9 'Ö ꞊ya 'go mü, 'kwa ‑dhɛ ‑ga 'zü kwa 'dhiö ꞊zian', Ablaamö ‑yö ö ‑bha pë 'gɔɔ‑ do ‑naa ‑bho; 'kɛɛ Levi 'ö‑ ꞊suu'‑ ‑ta 'në ‑nu bhë 'ö mɛ ‑nu ‑wo dimë bho ‑an ‑dhë bhë, yö ‑de gia‑, ‑yö ö ‑bha ‑bho 'pö. 10 ‑A bho ‑kɔ 'ö bhoë bhë 'ö tɔɔ 'kö ‑kë ꞊nɛ ‑a 'töng bhë ‑a 'ka, kö yaa bhɔ ꞊kun, ‑yö ‑kë 'püë‑ wo ö 'bhɛma Ablaamö 'gü 'töng 'ö Mɛsisedɛkö ‑yö dho ‑a 'ka Ablaamö ‑gɔ zian bhë ‑a 'ka. (Kö ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ Ablaamö ‑yö ö ‑gɔ ‑pë ‑nu kë 'gɔɔ‑ do ‑naa ‑bho Mɛsisedɛkö ‑dhë bhë, kö Levi ‑de 'pö ꞊ya ö ‑bha bho ꞊nɛ bhë).

11 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ Levi waa‑ ö ‑gɔ kɔɔmɛ ‑nu Aalɔn ‑nu ‑an ‑bha sla‑ bho ‑sü 'ö ‑Zlan ‑dhë bhë ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan 'dhoë‑ 'piö kö ‑yö kaa ‑a 'dhö, kö slabhomɛ gia‑ 'ö dho kë ꞊nɛ Mɛsisedɛkö 'dhö, ‑a ‑wun 'ka 'dho ‑da ‑be, 'ö bhii 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha tɔng ‑nu 'wo‑ dɔ Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑dhë bhë ‑a ‑gɛn ‑yö ‑go Levi waa‑ ö ‑gɔ kɔɔmɛ ‑nu ‑an ‑bha sla‑ bho ‑Zlan ‑dhë ‑sü 'gü. 12 'Ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊waa‑ pö slabhomɛ ꞊suu'‑ ‑dëü ꞊ya nu kö tɔng gbɛ dɔ ‑sü ‑mü; 13 ‑ka dɔ 'dhɛ! Kwa Dëmɛ Yesu 'ö 'wun ‑nu 'wo bhë 'wo ‑gban ‑a ‑bha bhë, yaa 'go Levi ‑gɔ 'gunng 'gü, 'ö mɛ gbɛ yaa 'go do ‑a ‑gɔ 'gunng 'gü kö ‑yaan yuö kë slabhodhɛ ‑bha; 14 'ö tɔɔ ‑yö mɛ 'plɛ 'yaan ꞊nɛ yö 'ö bhë, ‑yö ‑bhɔ Zuda ‑gɔ 'gunng 'gü. 'Kɛɛ kö 'wun 'ö ‑gban sla‑ bho ‑sü ‑yuö ‑bha bhë, Moizö yaa Zuda 'tɔ bɔ ‑a 'gü do.

Slabhomɛ 'ö bhɔ Mɛsisedɛkö ‑bha

15 ‑Ka dɔ 'dhɛ! 'Wun do 'ö dho 'wun ꞊nɛ ‑a ‑ta po ka ‑dhë ꞊ga ꞊nɛ: Slabhomɛ do 'ö ‑kë ꞊nɛ Mɛsisedɛkö 'dhö ‑yö ‑nu. 16 ‑Ya 'ö‑ wo slabhomɛ 'ka bhë, yaa 'sü mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑bha 'wun ‑yö 'ko 'dhiö ‑sü 'ö‑ tɔng ‑nu 'dhö mü ꞊nɛ mɛ ꞊nɛ ꞊ya kë ꞊nëdhö, kö ‑kwaa ‑ya slabhomɛ 'ka ‑a 'dhö, yaa 'sü ‑a ‑bha; kë‑ wo slabhomɛ 'ka bhë, 'piigbeedhɛ 'ö go ‑këdhösü 'ö 'yaa yën ‑a 'gü bhë ꞊nɛ 'ö ‑kë ‑a ꞊kwaa'. 17 ‑A ‑de 'wun 'ö bhë ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑yan 'bhaa ‑yö ‑dhö 'ö‑ pö: Ü ‑dho kë slabhomɛ 'ka ꞊toëpö 'ka ꞊nɛ Mɛsisedɛkö 'dhö. 18 Tɔng zii 'ö ‑kë Moizö ‑bha tɔng 'ka 'ö dɔ 'ö ‑gban slabhomɛ ‑nu ‑bha bhë, ‑a 'go ‑kɔ 'ö goë ꞊ga 'ö bhë 'ö bhii yaa kë 'gbee‑ 'iin ‑a ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ yaa kë ‑dhö. 19 ꞊Dhɛ 'ö Moizö ‑bha tɔng bhë 'ö ꞊ya ziö 'dhö, ‑a ‑bha kwa ‑kë 'slööslö ‑sü 'ö ‑Zlan wö 'dhiö bhë ‑a ‑da 'ö yaa‑ wo 'dhiö bhë, yö ꞊ga 'ö ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑pë 'ö 'gianzë 'ö 'kwa bɔ ‑a ‑ta 'kwa ꞊yɔɔn ‑Zlan ‑bha bhë 'ö ꞊yaa‑ ‑da kwa ꞊zuö' 'piö bhë.

20 'Go mü 'zü ‑Zlan ‑yö ö ‑wo ‑bhö 'wun bhë ‑a 'gü. 'Kɛɛ kö mɛ ‑nu 'wo to bhë, ‑an ‑bha ‑kë slabhomɛ 'ka ‑sü bhë, ‑a ‑wo ‑bhö ‑sü ꞊suu'‑ 'ö bhë yaa kë mü. 21 'Kɛɛ Yesu ‑bha 'ka, ‑a kë ꞊yië' kö ‑yaan ‑ya slabhomɛ 'ka, ‑Zlan ‑yö ö ‑wo ‑bhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑a 'dhö ꞊nɛɛ: Pë 'ö Dëmɛ (‑Zlan) ꞊ya ‑wobhödhe kë ‑a 'gü kö pë 'ö‑ ‑de dho kë yö ‑mü 'ö bhii ‑ya ‑pö Yesu ‑dhë: «Ü ‑dho kë slabhomɛ 'ka ꞊toëpö 'ka»; 'ö yö 'ka 'dho ‑lö ö ‑wo ‑zü. 22 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, Yesu bhë yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ mɛ 'ö kwaa‑ ‑Zlan ‑nu kwa ‑bha ‑dhikuëdhe bhë 'ö ‑yö ‑a songmɛ 'gianzë 'ka.

23 Slabhomɛ ‑gwaa ꞊plɛzë 'wo bhë ‑an ‑bhokoudhɛ 'bhaa ‑yö mü 'zü. 'Ö tɔɔ slabhomɛ ‑nu 'wo ‑kë 'dhiö bhë, ‑wo ‑kë ꞊va; mɛ do ꞊ya ga, 'ö‑ mɛ 'bhaa gbɛ ‑yö yö ‑a pin ꞊taa kö ‑yaan 'dho ‑a kë ‑sü 'ka 'dhiö. 24 'Kɛɛ Yesu 'ö bhë ‑yö 'bhee‑ ꞊toëpö 'ka; 'ö 'go mü 'ö‑ ‑bha sla‑ bho ‑yuö bhë 'ö‑ ‑wun ‑lo mɛ 'bhaa gbɛ kwɛɛ ‑sü gbɛ 'yaa 'dhö. 25 ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö mɛ ‑nu 'wo bɔ ‑na ‑a ‑ta 'wo ꞊yɔɔn ‑na ‑Zlan ‑bha, 'ö ‑mɔa ‑bha kö ‑yö ‑an dha; ‑yö ꞊tun ‑an dha ꞊dɛɛ 'ö dho dhoë 'dhiö ‑kplawo, bhii ‑yö 'bhee‑, 'ö dhö toë 'dhö kö ‑yaan ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ‑an ‑wun 'gü.

26 'Kwa ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü ‑së 'ka, kö Yesu bhë ꞊nɛ 'ö tɔɔ slabhomɛ ꞊va 'ö‑ ‑wun 'dhö kwa ‑bha. ‑Yö 'slööslö, 'ö tɔɔ 'wun 'yaa‑ ‑bha. Yö 'ö bhë ‑yö ‑kan ꞊sɔɔnyaamɛ ‑nu ‑bha, 'ö sü 'dhuu, dhang‑ 'gü ‑Zlan 'piö. 27 'Yaa ꞊nɛ slabhomɛ ꞊vava ‑nu 'wo to ‑an 'dhö bhii ‑a ‑bha ‑wun 'yaa sla‑ ‑bho ‑sü ‑bha yi 'saadhö 'ka yö ‑de gia‑ ö ‑bha 'wun yaa ‑nu ‑wun 'gü, kö ‑yaan mɛ ‑nu ‑bha wo 'pö. Sla‑ 'ö‑ bho kö ꞊ya ö ‑de kë slabhoëpë 'ka bhë 'ö tɔɔ sla‑ do 'ö dho to 'dhö. 28 Tɔng 'ö Moizö ‑ya dɔ bhë, mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑bha ‑kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö ‑sü bhë 'ö 'yaa ‑mɔ 'kuë ‑sü 'ka bhë ꞊nɛ 'ö ‑an ‑ya slabhomɛ ꞊va 'ka. 'Kɛɛ ‑Zlan ‑wo 'ö‑ ‑bhö zlöö kö tɔng ꞊ya dɔ 'saadhö bhë, mɛ 'ö‑ ‑ya slabhomɛ ꞊va 'ka 'ö tɔɔ ö Gbö 'ö‑ ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü bhë 'ö‑ 'dhiö 'dhö ‑mɔ 'kuë ‑sü 'ka ꞊toëpö 'ka bhë, yö ‑mü.

8

1 'Wun 'ö 'kwa 'go ‑na ‑a ꞊blɛɛ' ꞊dhia ꞊nɛ ‑a ‑gɔ 'ö mü 'ö tɔɔ kwa ‑bha slabhomɛ ꞊va do ‑yö ‑dhö; ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'gɔ ‑gbloo 'ö dhang‑ 'gü bhë ‑a ꞊kwɛɛ‑ 'gü ꞊zian'. 'Gɔ ‑gbloo 'ö bhë ꞊nɛ ‑Zlan 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'ö ‑ziö pë 'plɛ ‑ta ‑a ‑gɔ bhë 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑ta. 2 Yesu ‑yö ö ‑bha ‑kë slabhomɛ ꞊va 'ka ‑sü ‑yuö kë ‑na slabhodhɛ 'slööslö 'gü. Slabhodhɛ 'ö bhë mɛ ꞊kwaa' ‑pë 'yaa ‑mü. Kwa Dëmɛ ‑de gia‑ ꞊nɛ 'ö‑ dɔ. Sla‑ ‑bho ‑a 'gü ‑kɔ 'ö bhë ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑a giagia 'ö‑ 'bin 'dhö 'kpongtaa.

3 Slabhomɛ ꞊va 'saadhö ‑yö ‑ya kö ‑yaan pë ‑nu gbaɔ kë 'iin kö ‑yaan sla‑ ‑nu bho; kö ‑yö kwa ‑bha slabhomɛ ꞊va ‑bha kö pë ‑nu ‑wo kë kö ‑yaan gbaɔ 'pö. 4 Kë ‑dewo poo bhë, ‑yö ‑kë 'kpongtaa zö ‑be, yö 'ka 'dho kë slabhomɛ 'ka; 'ö tɔɔ slabhomɛ ‑nu ‑wo zö bhë, ꞊ya kë ‑wo sla‑ ‑nu bho ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka Zuifö ‑nu ‑bha tɔng 'gü bhë ‑a 'dhö. 5 'Ö bhii pë ‑nu 'ö slabhomɛ ‑nu 'wo bhë 'wo‑ kë ‑na bhë, ‑wo pë ‑nu 'wo dhang‑ 'gü ‑an 'bin waa‑ ‑an ‑bhɔa 'ka; ‑yö pë 'ö ‑kë Moizö ‑bha 'töng 'ka bhë ‑a ꞊zuan' 'ka, 'ö tɔɔ ‑dhɛ 'ö 'dhoë‑ sɔ 'kɔ dɔ, ‑Zlan ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: Pë 'a‑ ‑zɔn ü ‑dhë ‑tɔn tuö bhë, ‑a kë ‑së 'ka kö 'üën‑ ‑a ‑bhɔa dɔ ꞊nɛ ‑kɔ gia‑ 'ü‑ yöë bhë ‑a 'dhö. 6 'Kɛɛ 'ö sü ꞊dɛɛ ‑bha, 'ö dhoë 'dhiö, yuö 'ö ꞊va 'ö ‑ziö ‑an ‑bha ‑ta, ‑a ‑wun ‑ya ‑lo Yesu kwɛɛ kö ‑yaan kë. 'Ö tɔɔ ‑dhikuëdhe 'ö ꞊va 'ö ‑ziö ‑a 'saadhö ‑ta 'ö ‑gban pë ‑nu ‑wungbeezë ‑nu 'tɔ 'go ‑wo ‑nu ‑ta bhë, yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑an mɛ 'ö ‑an ziën.

7 ‑Dhikuëdhe ‑blɛɛzë 'ö ‑kë bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ 'wun ‑go zian‑ ‑sü ‑zë yaa kë ‑a ‑bha ‑bezë, kö ‑a ‑peedë ‑naa ‑yö ‑a pin ꞊taa ‑wun ‑de 'ka 'dhö ‑da. 8 'Ö tɔɔ ‑Zlan ‑yö 'wun yaa ‑yö ö ‑bha 'sɛgɔgümɛ ‑nu ‑bha, 'ö 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka‑ 'ka‑ 'dhö ꞊nɛ: ‑Zlan ‑ya ‑pö: Yi ‑nu ‑wo nu ‑na 'a dho ‑dhikuëdhe ‑dëü kun Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu 'ka, 'ö 'a‑ ‑kë 'pö Zuda ‑mɛ ‑nu 'ka. 9 Yaa 'dho kë ꞊nɛ ‑dhikuëdhe 'a‑ ‑kë ‑an dë ‑nu 'ka kö 'ma ‑ya ‑an ‑kɔ ‑bha 'ö yi ‑nu 'yië go Ezitö ‑sɛ 'gü bhë ‑a 'dhö. 'Ö ‑Zlan ‑ya pö 'zü: ‑Dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑dhikuëdhe 'ö bhë waa‑ 'kun ‑kɔ ‑së kë bhë, yö ꞊ga 'ö ma ‑de 'pö 'ö 'a n ‑ta yö ‑an ‑bha bhë. 10 'Kɛɛ ‑dhikuëdhe 'a dho ‑a kun Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu 'ka bhë 'ö ꞊nɛ; 'ö Dëmɛ ‑ya pö: 'Töng ‑nu bhë ꞊wa ziö, a ‑dho ma tɔng ‑nu ‑da ‑an ‑bha 'wundɔdhe 'gü, 'ö dho to ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑an ꞊zuö' 'gü. A ‑dho kë ‑an ‑bha ‑Zlan 'ka, 'ö 'wo ‑kë ma 'sɛgɔ 'ka. 11 Yi ‑nu bhë ‑an 'ka, mɛ gbɛ 'ka 'dho pë ‑zɔn ö 'bha ‑dhë, 'iin mɛ gbɛ 'ka 'dho pë ‑zɔn 'ö dheglu ‑dhë ꞊woë' ꞊nɛɛ: ‑Bhö Dëmɛ dɔ! 'Ö tɔɔ, mɛ 'kpɛkpɛ ‑wo ‑dho n dɔ 'ö sü 'në 'sɛɛn‑ ‑nu ‑bha 'ö yöë mɛ ꞊vava ‑nu ‑bha. 12 'Yö tɔɔ a ‑dho ziö ‑an ‑bha 'wun yaa ‑nu ‑ta; 'ö n 'ka 'dho ‑an ‑bha ꞊sɔɔnyaa ‑wun ‑nu to n ‑zuë gbɔ. 13 Kë‑ wo 'dhö bhë, 'wun 'ö ‑gban ‑dhi 'kuë ‑dëü ‑bha, ‑Zlan ꞊yaa‑ ꞊blɛɛ' kö ‑a ‑blɛɛzë 'ö 'dhiö bhë ꞊ya kë zii ꞊nɛ bhë; 'kɛɛ kö ꞊waa‑ pö pë mɛ ꞊nɛ ꞊ya kë zii 'iin ꞊ya ꞊glɔɔ, kö pë bhë ‑a 'gü ꞊siö' ‑sü ‑mü.

9

1 ‑Dhikuëdhe ‑blɛɛzë bhë tɔng ‑nu 'wo ‑gban ‑Zlan gba ‑kɔ waa‑ ‑a ‑gba 'gü ‑kɔ 'ö ‑kë dɔ ‑sü 'ka 'kpongtaa zö bhë, ‑wo ‑kë ‑a 'gü. 2 Sɔ 'kɔ do ‑yö ‑kë dɔ ‑sü 'ka; ‑a 'gü ‑kë ‑glu ‑sü 'ka. ‑A 'gü ‑dhɛ ‑blɛɛzë bhë, 'wo‑ ‑dhɛ ‑dhɛ 'slööslö. ‑Dhɛ ‑blɛɛzë ‑dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö ꞊labang waa‑ sla‑ ꞊bhoë' ꞊gba 'ö ꞊bluu'‑ 'ö ꞊waa‑ gbaɔ 'ö‑ ‑ta bhë 'wo ‑kë ‑a ‑bha; 3 ‑a ‑dhɛ mɛ 'ö ‑dun 'kɔ 'dhiö ‑sɔ ꞊plɛ ‑naa ꞊zlöö bhë, 'ö 'wo‑ ‑dhɛ ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ ꞊duö. 4 ‑Dhɛ bhë sla‑ ‑bho ‑a ‑ta ‑pë 'ö ‑kë 'sënng 'ka 'ö 'wo pë 'tëë ‑sëëzë 'güö ‑na ‑a ‑ta bhë waa‑ tɔng ꞊gbëü 'ö 'sënng ‑yö ‑kë 'më ‑sü 'ka ‑a buën‑ ‑dhɛ 'saadhö 'gü bhë ‑wo ‑kë ‑a ‑bha. 'Ö 'sënng ‑gblɔng bhë ꞊nɛ 'ö 'sënng gbɔ 'në ‑yö ‑kë ‑a 'gü. Yö ꞊nɛ 'ö ꞊bluu'‑ ꞊suu'‑ 'ö go dhang‑ 'gü 'kpa 'wo‑ ‑dhɛ 'manë bhë 'ö ‑kë ‑a 'gü. Aalɔn ‑bha 'lü 'në 'ö‑ 'bin ‑yö bhɔ waa‑ ‑guö 'fa ‑nu 'ö ‑dhi 'kuë ‑wo ‑nu 'dhö ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑ta bhë 'wo ‑kë ꞊gbëü do bhë ‑a 'gü mü 'pö. 5 ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'tɔbhɔsüzë 'bin ‑yö ‑kë dɔ ‑sü 'ka ꞊gbëü bhë ‑a ‑ta dhuö ‑a ‑zɔn ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö ‑dhɛ bhë ‑a 'gü. Wo ꞊nɛ 'ö ‑an gban ‑nu 'dhö dɔ ‑sü 'ka ‑ziö mɛ ‑nu ‑bha këwun yaa ‑nu ‑dhɛ bhë ‑a ‑ta. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë pë ‑nu 'wo bhë ‑an ‑wun ‑blɛɛ ‑yö sia‑ ‑sü 'ka ‑sü ‑dhɛ 'yaa ‑mü ꞊nɛ.

6 Pë ‑nu 'wo bhë, ‑an 'plɛ dɔ ‑kɔ ꞊nɛ bhë; 'ö ꞊ya kë 'ö slabhomɛ ‑nu ‑wo ‑da ‑a kɔɔdhɛ ‑blɛɛzë ‑bha wo ‑bha yuö ‑nu kë ‑sü 'ka. 7 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö, 'kɔ bhë ‑a ‑dhɛ ‑peedë ‑naa bhë, slabhomɛ ꞊va ꞊nɛ 'ö ‑da mü. 'Kɛɛ ‑ya ‑kë 'dhö do ‑kwɛ ‑bha. Pë ꞊ya kë 'ö dhoë 'ma 'ö tɔɔ wü fɛi 'ö ꞊ya kë 'ö ‑Zlan gba ‑a 'ka, yö 'dhö waa‑ 'sɛgümɛ ‑nu 'saadhö wo ‑bha këpë yaa ‑nu ‑wun 'gü 'iin pë mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'waa pë dɔ ‑bha bhë ‑a ‑wun 'gü. 8 ‑Dhɛ bhë ‑a ‑bha ‑Zuu 'slööslö ‑ya ‑zɔn ꞊nɛ ‑dho ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ ꞊duö ‑zian 'dhi yaa 'po ꞊kun, kö 'töng bhë ‑a 'ka sɔ 'kɔ ‑yö ꞊tun ‑dhö. 9 'Wun bhë ‑yö 'wun ꞊zuan' 'ka 'töng ‑nu 'kwa‑ 'gü ꞊nɛ ‑an ‑bha 'ka. ‑A ‑gɛn tɔɔ gbaɔ ‑nu waa‑ sla‑ ‑bho ‑a 'ka ‑pë ‑nu ‑kë ‑Zlan ‑dhë ‑sü bhë waa 'dho ‑mɔa ‑bha kö pë ‑nu 'wo bhë ‑a këmɛ ‑nu ꞊zuögüdhɛ ‑yö kë 'slööslö, ‑an ꞊zuö' ‑bha ‑to zlöö ‑sü ‑wun 'gü. 10 Pë ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑gban ‑bhöpë ‑nu, müpë ‑nu 'iin 'wun ‑nu 'wo ‑gban mɛ bun ‑bha ‑kë 'slööslö ‑sü ‑nu ‑bha ‑an ‑bha. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, pë ‑nu 'wo bhë 'saadhö ‑wo mɛ bun ‑bha ‑pë ‑nu tɔng dɔ ‑sü 'ka 'dhö ꞊kun ‑yaan ꞊toë' 'dhö ‑yaan yöë 'töng 'ö ‑Zlan dho pë 'plɛ ꞊sië' ‑a 'ka bhë ‑a ‑bha.

11 'Kɛɛ yö ꞊ga 'sa 'ö Klito ꞊ya nu bhë; yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ pë ‑nu 'wo dho nu bhë, ‑a slabhomɛ ꞊va 'ö‑ ‑bha slabhodhɛ bhë 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑, 'ö 'slööslö 'ö ꞊zië' ‑a ‑blɛɛzë ‑ta. Mɛ ‑kɔ këpë ‑de 'yaa ‑mü kö ‑waan 'dhoë‑ pö ‑yö ‑go 'kpongtaa zö. 12 ‑Da do 'ö Klito ‑ya wo ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ ꞊duö 'gü bhë yaa kë ꞊nɛ ‑bho gɔn 'iin ‑du ‑nu ꞊nɛ 'ö sla‑ bho ‑an 'ka 'ö ‑an fɛi kë gbaɔ 'ka; 'kɛɛ yö ‑de gia‑ ꞊nɛ 'ö ö ‑de kë sla‑ ‑bho ‑a 'ka ‑pë 'ka 'ö ö ‑de fɛi ‑kë gbaɔ 'ka kö ‑yaan kwa ‑gɔ ‑ta dhɔa ꞊sɔɔn yaa ‑gɔ ꞊nuadhɛ 'gü, 'ö dhö toë 'dhö ꞊toëpö 'ka. 13 Bhii 'kpa bhë, ‑dhɛ 'ö ‑bho gɔn ‑nu, ‑du gɔn ‑nu fɛi waa‑ ‑du mu 'güö 'yoo ‑bi 'dhoë‑ ‑bha 'ö 'wo‑ kë ‑na mɛ ‑dhiizë ‑nu ‑bha kö bun ‑bha ‑kë 'slööslö ‑sü ‑yaan kë ‑an ‑gɔ bhë, 14 kö ‑yö ‑dho kë ꞊dhë mü Klito fɛi 'piö ee! 'Ö tɔɔ ‑Zuu 'slööslö 'ö ‑dhö ꞊toëpö 'ka, ‑ya ‑kë 'ö ö ‑de ‑kë sla‑ ꞊bhoë' pë 'ö‑ ꞊zaadhɛ gbɛ 'yaa‑ ‑bha bhë ‑a 'ka; 'yö ö ‑de gbaɔ ‑Zlan ‑dhë. ‑A fɛi bhë ꞊nɛ 'ö dho kwa ꞊zuöpiödhɛ kë 'slööslö pë ‑nu 'ö ‑an ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö bhë ‑an ‑gɔ, ‑yö kë 'dhö kö ‑Zlan 'ö 'bhee‑ bhë, 'kwaan‑ yuö ‑nu kë ‑a ‑dhë. 15 Klito 'ö bhë ‑a ‑bha ‑kë ‑dhikuëdhe ‑dëü 'ö bhë ‑a ‑da ‑mɛ 'ka ‑sü ‑gɛn ꞊ga 'ö bhë; ‑yö kë 'dhö kö mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë bhë, pë 'ö‑ 'tɔ go ‑an ‑dhë 'ö ‑dhö ꞊toëpö 'ka bhë, ‑waan yö. Kë‑ wo 'dhö bhë, ‑a ‑bha ‑kë ‑an ‑gɔ ‑sü 'ö bhë, ‑yö ‑sü ‑a ‑bha ga ‑sü 'ö ‑da 'wun bhë ‑a 'gü, kö ‑yaan mɛ ‑nu 'ö 'wo ‑kë ꞊sɔɔn yaa 'gü kö ‑wo ꞊tun ‑dhikuëdhe zii bhë ‑a ꞊löö bhë, ‑an ‑gɔ ‑ta 'dhɔ ‑sü 'ka ‑an ‑bha 'wun yaa ‑nu ‑gɔ.

16 'Wun ꞊zuan' do ga ꞊nɛ. 'Wun mɛ 'ö ‑gban pë ‑nu 'wo dho kë kö mɛ ꞊ya ga 'ö ‑kë mɛ ‑wo ‑kaanta 'ka ‑yaan ꞊tun ga ‑na bhë, ꞊waa‑ pö ‑wa ‑wun yö 'sɛi, kö mɛ 'ö 'wun ‑yö ‑gban ‑a ‑bha bhë ꞊ya ga. 17 'Ö tɔɔ 'wun 'ö ‑gban mɛ ‑wo ‑kaanta ‑bha 'ö dho kë, ‑a ‑wun ‑yö ‑yö 'sɛi 'kɛɛ kö mɛ 'ö 'dhö bhë ꞊ya ga, 'kɛɛ ‑a ‑wun ‑yö 'flëë kö ‑a ‑mɛ ‑yö ꞊tun 'bhee‑. 18 Pë 'ö ‑kë 'ö ‑dhikuëdhe ‑blɛɛzë bhë, ‑a kë ‑yi 'ka kö ‑yaan ‑gban, 'ö fɛi ‑yö ‑lo ‑a ‑wun 'gü 'ö bhë. 19 ‑Blɛɛzë 'ka, Moizö ‑yö tɔng ‑dhoo ‑bho Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'dhiö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö tɔng ‑nu 'dhoë‑ 'ka bhë ‑a 'dhö. ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya yën, ‑yö ‑du 'në ‑nu waa‑ ‑bho gɔn ‑nu ‑an fɛi ‑sü 'ö 'yi ꞊kaan ‑a 'ka; 'yö‑ 'bhaa ꞊kpënng tɔng ꞊bɛɛn' ‑wo ‑ta; 'ö‑ 'bhaa ‑kë 'sɛgümɛ ‑nu ‑bha; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, 'lü 'wo‑ ‑dhɛ izɔpö bhë, ‑a ‑gbiö do 'ö 'bhla kaa‑ nuɛazë ‑yö ‑kë ‑a 'dhiö bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë ‑a 'ka ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: 20 Pë 'ö ꞊nɛ 'ö tɔɔ fɛi 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë ‑dhikuëdhe 'ka 'ö‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë. 21 ‑Kɔ do bhë 'ö‑ ꞊kaa' sɔ 'kɔ waa‑ pë ‑nu 'ö 'wo ‑Zlan ꞊gbaa' ‑pë ‑nu ‑yuö ꞊kaa', 'ö‑ ‑Zlan gbadhɛ ‑bha bhë ‑an ‑bha, fɛi ‑kpëng ‑an ‑ta ‑sü 'ka 'pö. 22 ‑Wo pë 'plɛ ‑kë 'slööslö ‑Zlan wö 'dhiö fɛi bhë ‑a 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö tɔng ‑ya pöë bhë ‑a 'dhö; 'ö tɔɔ ‑a 'ke fɛi yaa ‑lo, ‑ziö ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta ‑sü 'ka 'dhö kë ‑dhö.

23 Pë ‑nu 'wo dhang‑ 'gü bhë ‑an 'bin ‑nu 'wo 'kpongtaa zö bhë ‑an ‑bha ‑kë 'slööslö ‑kɔ ꞊ga bhë. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ‑a gia‑ ‑nu 'wo dhang‑ 'gü bhë ‑an ‑bha ‑wun ‑yö sla‑ 'gianzë ‑nu ‑bha. Pë ‑kë 'ö Klito ‑yö ö ‑de ‑kë sla‑ 'ka bhë 'ö bhë. 24 'Ö tɔɔ yaa kë ꞊nɛ slabhodhɛ 'ö dhang‑ 'gü bhë ‑a 'bin 'ö mɛ ‑nu ‑wa dɔ wo ꞊kwaa' ꞊nɛ 'ö Klito ‑yö ‑da ‑a 'gü. ‑A gia‑ 'ö dhang‑ 'gü bhë ꞊nɛ 'ö ‑da ‑a 'gü; ‑dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö dɔ ‑sü 'ka ‑a ‑bha ‑Zlan wö 'dhiö kwa ꞊wuën'. 25 Zuifö ‑nu ‑bha slabhomɛ ꞊va ‑yö ‑da ‑kwɛ ‑bha do sla‑ bho ‑dhɛ 'gü wü fɛi 'ka; 'kɛɛ Klito ‑bha 'ka yaa ‑da mü ꞊plëëzë 'ka kö ‑yaan ö ‑de kë slabhoëpë 'ka. 26 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑yö 'dhö, kö ‑yö ‑dho bɔ 'klobhɔdhe 'gü ‑bezë ‑gwaa ꞊plëëzë 'ka, 'go 'kpongtaadhɛ züdɔyi ‑bha. 'Kɛɛ pë 'ö ‑kë ꞊zian' 'ö tɔɔ ‑dhɛ 'ö yi ‑kaanta ‑nu ꞊wa yö ꞊klöö', ‑yö ‑nu 'dhö do 'kpaan kö ‑yaan ꞊sɔɔn yaa 'gü ꞊siö'‑; yö ꞊ga 'ö‑ ‑de ‑kë 'dhö ö ‑de ‑nu slabhoëpë 'ka ‑sü 'ka bhë. 27 Mɛ 'oo mɛ 'ö ‑dhö, ‑yö ‑dho ga dosɛn 'kpaan; 'ö ꞊ya 'go mü 'ö ‑lo ‑Zlan 'dhiö kö ‑a ‑bha za ‑yaan 'kan. 28 ‑Kɔ do bhë ꞊nɛ 'ö Klito ‑yö ꞊kaa' do slabhoëpë 'ka kö ‑yaan mɛ 'bhee‑ ‑nu ꞊va ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu bho ‑an ‑bha. ‑Yö ‑dho nu 'zü; 'kɛɛ yaa nu kö ‑yaan mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa bho ‑an ‑bha; ‑yö ‑nu kö mɛ ‑nu 'wo ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑gɔ bhë, ‑an dha.

10

1 Zuifö ‑nu ‑bha tɔng 'yaa pë ‑nu 'ö 'wo 'dhö giagia 'ka ‑an ‑yö ‑an pin ꞊taa 'ka, ‑yö pë ‑sɛɛbɔ ‑nu 'wo dho nu ‑dhɛkpaɔ ꞊dhia' ‑bha bhë ‑an 'bin 'ka; 'ö yaa ‑mɔa kö mɛ ‑nu 'ö 'wo ꞊yɔɔn ‑na ‑Zlan ‑bha bhë, ‑yö ‑an kë 'slööslö. Kë ‑de 'ö‑ wo poo bhë ‑an ‑kë 'slööslö ‑kɔ ‑yö ‑dho kë 'më 'ka ɛɛ? Kö sla‑ ‑nu 'ö 'wo‑ bho ‑na do ‑kwɛ ‑bha 'ö 'waa yën ‑a kë ‑sü 'ka bhë yö ‑mü ꞊ee, 'iin ‑a ‑mlë ‑zë ‑mü? 2 ꞊Ya kë ꞊nɛ ‑Zlan gba ‑kɔ ꞊suu'‑ bhë, mɛ ‑nu 'wo‑ wo ‑na bhë, ‑wo ‑kë 'slööslö do ‑bezë ꞊klöödhö, wo ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑gɔ, kö waa 'dho wo ‑de ‑ga 'zü ꞊sɔɔnyaamɛ 'ka kö ‑waan 'dhö sla‑ bho 'zü. 3 Kë‑ wo 'dhö bhë giagia 'ka, sla‑ ‑nu 'wo bhë, pë 'ö ‑an këpë 'ka 'ö tɔɔ mɛ ‑nu ‑zo ‑büö 'ö‑ wo ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'ka ‑kwɛ 'saadhö 'ka, 4 'ö tɔɔ ‑du gɔn waa‑ ‑bho gɔn ‑nu fɛi yaa 'dhö mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa bho ‑an ‑bha 'gbɛɛdhö.

5 ‑A ‑wun 'gü, ‑dhɛ 'ö Klito 'dhoë‑ ‑da 'kpongtaa, ‑ya ‑pö ‑Zlan ‑dhë: 'Bhaa sla‑ 'piö 'iin 'bhaa gbaɔ gbɛ 'piö; 'kɛɛ 'bha n bun kë. 6 Gbaɔ 'ö ‑kë wü ‑nu 'wo ‑an 'güö ‑na slabhodhɛ ‑bha 'iin sla‑ 'ö ‑kë mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑bho ‑an ‑bha ‑pë 'ka bhë, ‑an ‑wun 'yi 'yaa 'kan ü 'dhii. 7 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö 'a‑ pö: Ma ꞊ga 'a ꞊nɛ, (n Dë) ‑Zlan; a nu ‑na kö 'aan‑ ü ‑zo 'kun ‑wun kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka tɔng 'sëëdhɛ 'gü n ‑gɔ ‑wun 'gü 'ö‑ pöë bhë ‑a 'dhö. 8 'Kɛɛ ‑a ‑ga 'ka‑ wo bhë, ‑ya ‑pö ꞊kun: Sla‑ nu, gbaɔ ‑nu, wü ‑nu 'wo ‑an 'güö ‑na slabhodhɛ ‑bha bhë ‑nu, waa‑ sla‑ ‑nu 'wo‑ bho ‑na mɛ ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑bho ‑a ‑bha ‑sü 'ka bhë ‑nu, 'bhaa ‑an gbɛ 'piö kö ‑waan 'dhoë‑ pö ‑a 'yi‑ ‑kan ü 'dhii. 'Kɛɛ kö sla‑ ‑nu 'wo bhë, ‑wa ‑bho ꞊nɛ ‑kɔ 'ö tɔng ‑wo 'dhö ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö. 9 ꞊Dhɛ ꞊ya 'go mü zlöö 'ö‑ pö: Ma ꞊ga 'a ꞊nɛ, (n Dë) ‑Zlan, a nu ‑na kö 'aan‑ ü ‑zo 'kun ‑wun kë. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑yö sla‑ zii nu 'plɛ bho ‑a 'ka sɛa‑, 'ö ꞊ya Klito ‑bha yö ‑an ꞊zian' dhö bhë. 10 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ pë 'ö ‑Zlan ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun 'ka, Yesu Klito ꞊yaa‑ ‑mɔ 'kuë bhë, kwa ‑bɔ sla‑ 'ö‑ bho ö bun 'gü do 'kpaan ö 'plɛ 'ka bhë ‑a ‑ta 'kwa kë 'slööslö kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑gɔ.

11 Kë‑ wo 'kpa bhë, slabhomɛ 'ö ‑dhö, ‑yö ‑dɔ ö ‑gɛn ‑ta yi 'saadhö 'ka kö ‑yaan ö ‑bha yuö kë; ‑a 'bhaa ‑nu ꞊ya kë, sla‑ 'ö ꞊yaa‑ bho do bhë 'ö ꞊ya kë 'ö‑ bho 'zü; 'kɛɛ kö waa ‑mɔ ‑a ‑bha ‑wo mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa bho ‑an ‑bha 'sa. 12 Klito ‑bha 'ka, sla‑ do 'kpaan ꞊nɛ 'ö‑ bho ꞊sɔɔn yaa ‑wun 'gü; 'yö‑ sla‑ 'ö 'dhö bhë, 'ö ‑kë yuö 'ö‑ 'piö ‑pë dhö ꞊glɔɔ ‑kplawo ‑a 'ka. ꞊Dhɛ 'ö ꞊yaa‑ bho 'dhö, ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ꞊kwɛɛ‑ 'gü ꞊zian'. 13 Dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ, pë 'ö ‑yaa ‑gɔ ‑dhɛ bhë ‑a 'gü zlöö 'ö tɔɔ kö ‑Zlan ‑yö ö yaagümɛ ‑nu kë ö ‑gɛn ꞊löö ‑pë 'ka. 14 'Ö tɔɔ sla‑ do 'kpaan 'ö Klito ‑ya bho bhë, ꞊yaa‑ kë mɛ 'ö ꞊wa dha wo ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑gɔ bhë ꞊wa kë 'puu 'fɛfɛdhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan 'dhoë‑ 'piö bhë ‑a 'dhö ꞊toëpö 'ka.

15 'Wun 'ö ‑gban ‑a ‑bha, ‑Zuu 'slööslö ‑ya ‑blɛɛ 'ö‑ pö ‑blɛɛzë 'ka: 16 'Yö kwa Dëmɛ ya pö: ‑Dhikuëdhe 'a dhoë‑ kë ‑an 'ka kö yi ‑nu 'wo bhë ꞊wa ziö ꞊ga ꞊nɛ: A ‑dho ma tɔng ‑nu ‑da ‑an ꞊zuö' 'gü, 'ö 'a‑ ‑ya ‑an ‑bha 'wundɔdhe ‑ta. 17 ꞊Dhɛ ꞊ya 'go mü, 'yö‑ pö: N 'ka 'dho ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu waa‑ ‑an këwun yaa ‑nu ‑wun kun n ‑zuë gbɔ. 18 Bhii ‑dhɛ 'ö ‑ziö ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta ‑sü 'dhö ‑a ‑bha, kö sla‑ ‑bho ꞊sɔɔn yaa ‑wun 'gü ‑sü gbɛ 'yaa mü gbɔ.

19 ꞊Ya kë 'dhö, n dhegluzë ‑nu, kö ‑potaasü ‑yö kwa ‑gɔ 'kwaan‑ ‑da ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ ꞊duö ‑bha Yesu fɛi 'ö ‑lo bhë ‑a ‑wun 'gü. 20 ꞊Ya zian ‑dëü 'ö ‑dhö ‑a ‑dëü 'gü bho kwa ‑dhë ‑dun 'kɔ 'dhiö ‑sɔ 'ö bhë, ꞊pɛɛ'‑ 'ö‑ wo bhë ‑a 'ka; ‑dun 'kɔ 'dhiö ‑sɔ 'ö bhë ꞊nɛ 'ö ‑dhɛ 'slööslö waa‑ ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ ꞊duö ‑an 'gü ‑kan 'gü ‑pë 'ka. ‑Kwa ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü ‑së 'ka, ‑yö Yesu bun 'bin 'ka kwa ‑dhë. 21 Kwa ‑bha slabhomɛ ꞊va ‑yö ‑dhö 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'kpɛkpɛ ‑gɔ 'dhiö. 22 ꞊Ya kë 'dhö kö ‑kwa ꞊yɔɔn ‑Zlan ‑bha, ꞊zuö' 'puu 'ka, ‑zo yö ‑sü 'ö‑ 'yan ‑toë ‑gɔ ‑pë 'dhö ‑gban ‑sü 'ka kpinngdhö ‑a 'gü bhë ‑a 'ka. Kö ꞊kun 'ö 'wun ‑yö to kwa ꞊zuö' ‑ta 'ö ‑kë kwa ‑gɔ ꞊zuö' ‑to zlöö ‑pë 'ka. Kwa bun ‑yö kë 'zlu ‑sü 'ka 'yi 'slööslö 'ka. 23 ‑Zo ‑tën ‑a ‑dhë ‑pë 'ö 'kwa‑ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na bhë, ‑kwaa ‑wun 'kun 'gbee‑, bhii ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ pë ‑nu 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go kwa ‑dhë bhë, ‑yö ‑dho ‑a ‑de kë. 24 ‑Kwa kwa ‑zo 'to kwa 'ko ‑nu 'piö kwa 'ko ‑nu ꞊faan' 'më ‑sü 'ka ‑dhɔ ‑kë 'kuë ‑sü ‑bha 'iin kö pë 'ö këpë ‑nu ‑së 'ka kö 'kwaan‑ kë. 25 Kö ꞊kun 'kwa kwa ‑ta yö ‑dho ‑bhɔkuëkëdhɛ ‑nu 'gü ‑sü ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ 'ö mɛ 'bhaa ‑nu 'dhoë‑ kë ‑na 'ka bhë ‑a 'dhö. Pë 'kwa dhoë‑ kë ꞊zian' 'ö tɔɔ 'kwa kwa 'ko ‑nu ꞊faan' 'më 'ö tɔɔ ka gia‑ ka‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ kwa Dëmɛ ‑bha nu ‑yi 'ö‑ ‑ya bhë ꞊ya yö ꞊klöö'.

26 Bhii ꞊ya kë ꞊nɛ 'wun giagia dɔ ‑sü ꞊ya kë kwa ‑gɔ 'ö 'kwa 'go ‑a 'gü 'kwa ꞊sɔɔn yaa kë kwa ‑de ꞊dhɔɔbhaa 'ka, kö ꞊kun 'ö ‑kë kwa ‑zo 'piö ꞊nɛ sla‑ ‑bho ꞊sɔɔn yaa ‑wun 'gü ‑sü 'bhaa ‑yö ‑dho kö ‑yaan kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu bho kwa ‑bha. 27 Pë 'ö ‑ya kwa ‑gɔ zlöö 'ö tɔɔ kö 'kwa dɔ kwa ‑de ‑wun ꞊zɔnng' ‑ta za 'gblüünzë waa‑ ö 'piö 'siö ꞊va 'ö dho ꞊gɔü' 'gbee‑ ‑mɛ ‑nu 'gü ꞊siö'‑ bhë ‑a ‑gɔ. 28 Kë‑ wo 'dhö bhë, mɛ 'ö Moizö ‑bha tɔng dɔ 'gü, kö ‑a ‑tɔmɔ ‑nu ‑wo kë ꞊plɛ 'iin ‑yaaga, ‑a zë ꞊nɛ 'wo‑ wo; ‑a 'yënng yö ‑sü gbɛ 'yaa kë ‑dhö. 29 Pë ‑nu 'wo bhë, ꞊wa kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, kö mɛ 'ö ‑Zlan Gbö giagia sü ‑bha ‑zë, 'ö‑ fɛi 'ö ‑lo ‑dhikuëdhe ‑pë 'ka 'ö ‑Zlan ‑yö bɔ ‑a ‑ta 'ö mɛ ‑ga 'slööslö bhë, ꞊yaa‑ sü ꞊nɛ pë 'ö‑ ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö ‑a 'dhö, 'ö ꞊ya ö 'dhi ‑ya ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö 'ö‑ ‑kɔ ‑së 'dhö kwa ‑ta bhë ‑a ‑bha, kö ‑a ‑mɛ bhë 'klobhɔdhe 'ö dho nu ‑a ‑ta bhë, 'ka ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü ‑yö ‑dho kë ‑a ‑gɔ mü ꞊dhë ꞊ɛɛ? Ka gia‑, 'ka ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü, yö 'ka 'dho kë ꞊gbaɔnsü mɛ 'ö bhë ‑a ‑bha 'ka a? 30 Bhii ‑Zlan 'ö 'wun ꞊blɛɛ 'ö‑ pö: Ma ꞊nɛ 'a dho n ‑de ‑gbɔ bho, ma ꞊nɛ 'a dho 'wun bho 'wunyaakëmɛ ‑nu 'gü bhë, kwa‑ dɔ. Yö do bhë ꞊nɛ 'ö‑ pö 'zü: Kwa Dëmɛ ‑dho ö ‑bha 'sɛgɔgümɛ ‑nu ‑bha za kan. 31 (N dhegluzë ‑nu,) ‑Zlan 'ö 'bhee‑ bhë, ‑da ‑a kwɛɛ ‑sü ꞊suu'‑ 'ö bhë ‑yö 'wun 'gblüünzë do 'bhaa 'ka.

32 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'gü, kö ꞊kun 'ö ka ‑zlö ‑yö ‑trö 'wun ‑nu 'ka bɔ ‑an 'gü kö 'ka ‑da ‑Zlan ‑wo 'gü, ꞊saan' ‑nu 'ka‑ wo kö ‑Zlan ‑bha ‑dhɛpuudhɛ 'ö bhë 'ka‑ yö, 'wun 'gbee‑ ‑nu ‑wo ‑nu ka ‑ta, 'kɛɛ 'ö 'ka to ‑a 'gbee‑ 'ka 'wun ‑nu bhë ‑an 'gü bhë ‑an 'ka; 33 kö ‑wo 'si ‑nu bho ‑na ka ‑gɔ, kö ‑wo pë 'dhiö‑ ‑nu kë ‑na ka 'ka mɛ 'kpɛkpɛ wö 'dhiö; 'ö‑ 'bhaa ‑nu ꞊ya kë, kö mɛ ‑nu 'wo pë kë ‑na ‑an 'ka 'dhö bhë kö ka 'dho ‑na ‑an ‑dhë; 34 'iin 'zü mɛ ‑nu 'ö 'wo ‑kanso 'gü, ka ‑da ‑na ‑an 'yënng 'gü; ka ‑bha pë ‑sɛɛbɔ ‑bho ka ‑gɔ ‑sü bhë, ka ‑we ‑a ‑bha 'gludhi 'ka. 'Ö tɔɔ ka‑ 'wun ‑dɔ ꞊nɛ pë ‑sɛɛbɔ 'gian ‑zë ‑nu 'ö 'wo dho ꞊glɔɔ ꞊toëpö 'ka ‑wo ka ‑gɔ. 35 ꞊Ya kë 'dhö, ‑zogbansü 'ö ka ‑gɔ bhë, kö ꞊kun 'ka kun ‑a 'ka; bhii ‑a 'piö ‑pë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya ka ‑gɔ ‑yö ‑dhö. 36 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ka ‑bha ‑wun ‑yö ‑kë ꞊naazë ‑sü ‑bha kö 'kaan‑ ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun kë ‑yö kë 'dhö kö pë 'ö‑ 'tɔ go bhë ‑yaan ‑a nu ka ‑dhë. 37 'Ö tɔɔ pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: ‑A 'töng ꞊ya 'to 'tee, 'tee giagia 'ka, kö mɛ 'ö dho nu bhë ‑yaan nu, yö 'ka 'dho lan‑ bhɔ nu ꞊dhia. 38 'Kɛɛ kö kë‑ wo 'dhö bhë mɛ 'ö kpengdhö n wö 'dhiö ‑yö ‑këdhösü 'ö n 'piö bhë ‑a yö ‑a ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü 'gü, 'kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya 'yɛ ö 'zü ꞊ya bhɔ ö züë ‑a ‑wun 'yi 'ka 'dho kan n 'dhii. 39 Kwa 'pö, 'kwaa ꞊nɛ mɛ 'ö 'wo bhɔ ‑na wo züë 'ö 'wo zian yaa 'sü ‑na bhë ‑an 'dhö. ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑yö kwa ‑gɔ; 'ö kwa dha ‑zian ‑ta.

11

'Wun 'ö ‑gban ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑bha

1 ‑Zo yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ö bhë, yö ‑mü ‑më 'ka ɛ? 'Ö tɔɔ pë ‑nu 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go, 'kɛɛ 'ö waa kë ꞊kun bhë ‑a ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü; 'ö tɔɔ pë ‑nu 'ö mɛ yaa‑ yö do ('kɛɛ 'ö‑ ‑wun 'dhö ‑dhö) bhë, 'yan ‑to ‑a ‑gɔ ‑sü. 2 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ꞊nɛ 'ö ‑kë 'dhiö mɛ ‑nu ‑gɔ 'ö ‑an ‑wun 'yi ‑yö ‑kan ‑Zlan 'dhii bhë.

3 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ꞊suu'‑ 'ö 'dhö bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë 'ö 'kwa‑ 'wun dɔ ꞊nɛ ‑yö 'kpongtaadhɛ ‑pë ‑kë ö ‑wo 'ka; kö ꞊ya kë 'dhö pë 'ö kwa 'yan 'dhoë‑ ‑bha bhë ‑yö ‑go pë 'ö 'kwaa‑ yö ‑a 'gü.

4 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü do bhë ꞊nɛ 'ö ‑kë Abɛlö ‑gɔ 'yö sla‑ ‑nu 'ö waa‑ ö ꞊dhoo Kaɛn 'wo‑ bho bhë, 'ö‑ ‑bha ‑yö ‑Zlan ‑zo kun 'ö ‑ziö ‑a 'ka Kaɛn ‑bha ‑ta. ‑A ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑wun 'gü, 'yö ‑Zlan ‑ya yö kpengdhö, 'ö‑ ‑bha gbaɔpë ‑nu kun ꞊zuö' ‑së 'ka. Abɛlö 'ö bhë 'kö ‑kë ꞊nɛ ꞊ya ga, ‑a ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ‑yö ꞊tun 'wun ꞊zuan' 'ka kwa ‑bha 'ka ꞊dɛɛ.

5 Enɔkö ‑de 'pö, ‑a ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑wun 'gü, ‑yö ‑to 'bhee‑, 'yö dho dhang‑ 'gü ‑Zlan 'piö; 'ö pë 'wo‑ ‑dhɛ ‑ga 'ö yaa‑ dɔ. Mɛ gbɛ yaa‑ yö gbɔ. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑yan ‑ya ‑pö ‑dhɛ 'bhaa 'gü mü ꞊nɛ: ‑A kë ‑sü 'ka kö ‑yaan 'dho dhang‑ 'gü, ‑a 'ta ‑sü ‑kɔ ‑wun 'yi ‑yö ‑kan ‑Zlan 'dhii. 6 'Ö tɔɔ mɛ gbɛ ‑wun 'yi yaa 'dhö kan ‑Zlan 'dhi 'kpaan 'ka kö ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü 'yaa mɛ bhë ‑a ‑gɔ. ‑A ‑gɛn ꞊ga tɔɔ mɛ 'ü dho ꞊yɔɔn ‑Zlan ‑bha, ü ꞊dua' ‑mü kö 'ü‑ ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö ‑dhö; 'ö ‑mɔa kö ‑yö 'wun ‑së kë mɛ 'ö‑ ꞊mɛɛ ‑a ‑dhë.

7 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ꞊nɛ 'ö ‑kë Noe ‑gɔ 'ö 'wun ‑nu 'ö ‑Zlan ‑ya to 'dhiö 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë bhë, 'ö‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'kɛɛ kö ‑a 'yan yaa ‑da ‑a 'gü ꞊kun. 'Yö‑ ‑wo ꞊bhlë ‑ya; 'yö 'wun bhë 'ö‑ to 'dhiö 'ö 'yitagɔ ‑pë ‑kë; 'ö ‑dhɛ 'ö 'yi ꞊ya pa, 'ö waa‑ ö ‑gɔ kɔɔmɛ ‑nu 'wo ‑da ‑a 'gü, 'wo dha. ‑A ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ‑a ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö za ‑yö ‑dhi ‑a ‑bha ‑Zlan wö 'dhiö, 'ö za ‑yö 'kpongtaamɛ ‑nu kun yi bhë ‑a 'ka, ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ö yaa kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛ Noe 'dhö bhë ‑a ‑wun 'gü.

8 Ablaamö ‑de 'pö, ‑a ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑wun 'gü ꞊nɛ, 'ö kë‑ wo 'kpa bhë, ‑a ꞊dhɔɔ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë 'ö‑ bɔ 'sɛgɔ 'ö dho kë ‑to ‑a ‑bha 'në ‑nu ‑gɔ ‑pë 'ka ‑a 'gü bhë, 'ö yaa ‑kɔ ‑a 'ka. 'Yö ꞊luu ö ‑de ‑gɔ 'sɛ 'gü 'ö dho, kö 'yaa ö 'dhodhɛ ‑de dɔ. 9 ‑A ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö ‑kë 'sɛ 'ö ‑Zlan ꞊ya 'tɔ go ‑a ‑dhë bhë ‑a 'gü ꞊nɛ ‑nia 'dhö bhë; 'ö 'wo ꞊kaa' 'dhö sɔ 'kɔ ‑nu 'gü mü yö 'dhö, Izaakö 'dhö waa‑ Zakɔbö 'ö wo ‑de 'pö 'ö pë 'tɔ 'go ‑wo do bhë 'ö ‑an ‑bha 'ka 'pö bhë. 10 'Ö tɔɔ Ablaamö 'yan ‑yö ‑kë pödhɛ 'ö ‑Zlan yö ‑de gia‑ 'ö dho ‑a dɔ, 'ö 'yaa 'wü bhë ‑a ‑gɔ.

11 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ö ‑kë ‑a ‑gɔ bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑wun 'gü 'ö yö Ablaamö ‑mɛ, 'ö waa‑ ö bɔɔ Saala 'ö ꞊wa ziö 'në 'kpɔ 'töng ‑ta bhë 'ö 'wo ‑mɔa ‑bha 'wo 'në kpɔ. 'Ö tɔɔ kë 'ö‑ wo 'dhö bhë ‑wa ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ 'wun 'kö ꞊ya 'go ‑Zlan 'dhi ꞊ya yö plaan pë 'tɔ 'go ‑wo 'ka, kö pë 'ö dho ‑a kë yö ‑mü. 12 ‑Kɔ 'ö ꞊kaa' zlöö 'ö Ablaamö 'ö ꞊ya kë zii ‑be, 'ö‑ 'nëkpɔdhɛ 'yaa ‑dhö gbɔ bhë 'ö 'në kpɔ, 'yö 'waa ‑mɔa kö ‑wa ꞊suu'‑ ‑ta ‑dho 'kuë‑ ‑sü dɔ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'susongga ‑nu 'dho ‑a 'ka dhang‑ ‑bha 'iin 'zü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'yënng ga ‑nu 'dhoë‑ 'ka 'yoo ꞊bhaa ‑a 'dhö bhë.

13 Mɛ ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑to ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü, ‑wo ‑ga, 'kɛɛ kö pë ‑nu 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go bhë waa‑ yö; kë‑ wo 'dhö bhë ‑an 'yan ‑yö ‑da ‑an 'gü 'ö 'wo to ꞊gbiin 'wo wo ‑kɔ ꞊luu ‑an ‑dhë; 'ö tɔɔ kö ꞊waa‑ 'wun dɔ ꞊nɛ wo ‑nia 'ka, ziö ‑mɛ ‑nu 'ka 'kpong ꞊nɛ ‑a ꞊taa. 14 Kë‑ wo 'dhö bhë mɛ ‑nu 'wo 'wun ꞊blɛɛ' ‑na 'dhö bhë, ‑wa ‑zɔn gia‑ 'ka ꞊nɛ ‑wo 'sɛ 'ö dho kë wo ‑de ‑gɔ ‑sɛ 'ka ‑a ꞊mɛɛ' ‑na. 15 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'sɛ 'wo go ‑a 'gü bhë ‑wo ‑kë wo ‑zo ‑ta ‑a 'gü ꞊dhia ꞊zuötozlöödhe 'ka ‑be, kö ‑wo ‑dho yɛ wo 'zü, 'wo dho ‑a 'gü. 16 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë pë 'ö ‑kë ‑an ꞊zuö' 'piö 'ö tɔɔ 'sɛgɔ 'ö ꞊bhlëzë 'ö ‑ziö ‑a 'ka ‑a mɛ 'wo go ‑a 'gü ‑a ‑ta bhë. Yö ꞊nɛ 'ö ‑kë ‑a mɛ 'ö dhang‑ 'gü bhë ‑a 'ka bhë. Pë 'ö ‑kë 'ö 'yaa ‑Zlan ‑bha lë‑ ‑wun 'ka kö ‑wa ‑dhɛ wo ‑bha ‑Zlan 'ö bhë 'ö bhii yö gia‑ ‑de ꞊nɛ 'ö ‑an ‑bha pö‑ dɔ 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑an ‑gɔ.

17 Ablaamö ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑wun 'gü, 'yö ö gbö Izaakö 'ö ‑kë ‑a ‑gɔ 'dhö do 'kpaan bhë 'ö‑ ‑kë slabhoëpë 'ka kö ‑Zlan ꞊yaa‑ ꞊zuö' ‑ga, kë ꞊nɛ ‑yö ö ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ kö ‑yaan ꞊tɛi' dɔ. 'Yö Ablaamö ‑ya ‑kë kö ‑yaan ö gbö bhë ‑a kë sla‑ 'ka 'kɛɛ kö ‑a gbö 'ö 'dhö bhë ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑yö 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'ö‑ ‑kë ‑a ‑dhë pë 'tɔ go ‑wo 'ka bhë. 18 'Kɛɛ kö ‑Zlan ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë 'dhiö: Izaakö bhë ꞊nɛ 'ö dho kë ü ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu ‑go ‑a 'gü ‑mɛ 'ka. 19 ‑Yö ‑kë Ablaamö 'yaan ꞊nɛ ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑yö ‑Zlan ‑gɔ, 'ö ‑mɔa ‑dewo 'ö mɛ ‑nu bho ga 'gü. Pë 'ö ‑kë 'ö ‑Zlan ‑yö Izaakö nu Ablaamö ‑dhë 'zü ‑dëüwo bhë 'ö bhë ꞊nɛ pë 'wo‑ pö mɛ 'ö ga bhë ꞊ya 'go ga 'gü, ꞊ya ‑wo ‑a 'dhö.

20 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü do bhë ꞊nɛ 'ö ‑kë Izaakö ‑gɔ, 'yö to 'bhee‑, 'yö 'dhuë‑ kpɔ ö gbö Zakɔbö waa‑ Ezau ‑an ‑bha 'wun dho kë ‑an 'ka ‑dhɛkpaɔ ꞊dhia' 'piö bhë ‑a ‑wun 'gü bhë. 21 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü do bhë ꞊nɛ 'ö ‑kë Zakɔbö ‑gɔ, 'ö‑ ‑wun 'gü 'ö Zozɛfu gbö ‑nu 'wo bhë 'ö 'dhuë‑ kpɔ ‑an ‑bha do do 'ka ‑yaan ꞊tun ga ‑na; yi bhë ‑a 'ka, ‑yö ö ‑bha 'lü 'në ‑gban ö ‑gɔ 'ö dɔ gɛnngdhö ö ‑gɛn ‑ta 'ö ‑Zlan gba.

22 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ꞊nɛ 'ö ‑kë Zozɛfu ‑gɔ 'ö ꞊dhɛ 'ö 'dhoë‑ ga, 'ö 'töng 'ö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu dho go ‑a 'ka Ezitö ‑sɛ 'gü bhë 'ö‑ to 'dhiö 'ö 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'ö‑ ꞊blɛɛ; 'ö 'wun ‑gban ‑kɔ 'wo dho ö ꞊glöö ga 'lü ‑nu kaa ‑nu 'ö‑ 'plɛ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë.

23 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë 'ö ‑kë Moizö 'kpɔmɛ ‑nu ‑gɔ 'ö 'wo‑ 'blë ꞊biin bin 'su ‑yaaga 'piö kö ꞊kun 'ö 'wo dho ‑a zë (꞊nɛ ‑kɔ 'ö Ezitö ‑gludë ‑ya pö ‑wa kaa Zuifö 'ka 'kpa bhë ‑a 'dhö); 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, waa 'suö ‑gludë 'ö bhë ‑a ‑dhë kö ‑wa ‑wo ꞊bhlë ‑ya ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ pöë bhë ‑a 'dhö 'në bhë ‑a ‑bha ‑kë ‑së ‑sü ‑wun 'gü.

24 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ꞊nɛ 'ö ‑kë Moizö ‑gɔ; 'yö ꞊dhɛ 'ö ꞊ya kë ꞊va, 'ö yaa 'we ‑a ‑bha gbɔ kö ‑wo ö ‑dhɛ Falaɔn 'dhu ‑bha 'në. 25 'Ö‑ ‑dhɔ ‑kë kö waa‑ ‑Zlan ‑bha 'sɛgɔgümɛ ‑nu wo 'klo ‑yö bhɔ 'ö ꞊zië' ‑kë ‑Zlan 'ka ꞊gbiin ‑sü 'ö 'wo ‑kë wo ‑de ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu 'ö dho ziö bhë ‑a 'gü ‑sü ‑ta. 26 'Yö lë‑ ‑kpɔ ‑a ‑ta ‑sü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊kaa' Klito 'ka ‑a 'dhö bhë, 'ö‑ yö 'gianzë 'ö ‑ziö ‑a 'ka ꞊bhɔɔpë ‑nu 'wo Ezitö bhë ‑an ‑ta. Kë‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ kö ‑a 'yan ‑yö pë 'ö dho kë ‑a ꞊saan' 'ka 'dhiö ꞊zian' ‑Zlan 'piö bhë ‑a ‑bha.

27 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ꞊nɛ 'ö ‑kë Moizö ‑gɔ 'ö yaa 'suö Ezitö ‑gludë ‑dhë; 'ö to ö ‑wo ‑ta 'ö go pödhɛ bhë ‑a 'gü ꞊nɛ pë 'wo‑ pö ‑Zlan 'ö mɛ gbɛ 'yaa‑ yö bhë, ‑ya 'yan 'dhiö ‑a 'dhö. 28 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ö ‑kë ‑a ‑gɔ bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑wun 'gü 'ö tɔng dɔ Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑dhë kö ‑wo Paakö 'wlaan‑ kë; 'ö 'go mü 'ö‑ pö ‑an ‑dhë 'bhlanë ‑nu 'wo dho ‑an zë bhë, ‑wo ‑an fɛi kë kpong ‑nu ‑bha ꞊kun ‑kë 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ 'ö dho nu pë 'gü ꞊siö' ꞊dhia bhë 'ö dho ‑da Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑gɔ kɔɔ ‑yaan 'në gɔɔn‑ 'saadhö 'ö dhe ‑bha 'në ‑blɛɛzë 'ka ‑a zë. (‑Kɔ 'ö ꞊kaa' zlöö 'ö Paakö 'wlaan‑ ‑yö ꞊daa' 'ö bhë.)

29 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ꞊nɛ 'ö ‑kë Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑gɔ 'ö‑ ‑wun 'gü, 'ö 'Yoo nuɛazë ‑yö ‑kan 'kuë‑ 'ö 'wo‑ ‑kan ꞊nɛ pë 'wo‑ pö ‑dhɛ 'kpɛa ‑dhɛ ‑mü ‑a 'dhö bhë, 'kɛɛ kö ꞊dhɛ 'ö Ezitö ‑mɛ ‑nu ‑wo yö mü 'ö ‑an 'plɛ ‑wo to yiö.

30 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ö ‑kë Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑gɔ bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë 'ö ꞊dhɛ 'ö ꞊wa ꞊nië' Zeliko ‑pö ‑zü 'to ‑dhɛkpaɔyi 'slaplɛ 'piö 'ö‑ böü‑ 'kplong 'ö‑ ‑zü 'to bhë, 'ö ‑lo. 31 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ö ‑kë Laabö 'ö ‑kë ꞊sɔɔnkëdhe 'ka ‑a ‑gɔ bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑wun 'gü 'ö mɛ ‑nu 'ö waa 'wun ma ‑Zlan ‑ta bhë 'ö wo ‑nu waa ga bhë 'ö tɔɔ ‑glunaɔkëmɛ ‑nu 'wo go Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ziën 'töng bhë ‑a 'ka bhë, ‑yö ‑an ‑nia ‑kun ‑së 'ka Zeliko plöö.

32 'Wun ‑yö n ‑gɔ ꞊va kö 'aan‑ ꞊blɛɛ' 'wun ꞊zuan' 'ka 'wun 'ö ‑gban ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑bha ‑a ‑bha; ‑a kë ꞊yië' 'aan‑ bɔ Zedeɔn ‑bha 'gü, 'aan‑ bɔ Balakö 'dhö, Sansɔn 'dhö, Zɛfüte 'dhö, Davidö 'dhö, Samiɛlö waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑bha ꞊blɛɛ'‑, kö 'kwa 'dho ꞊gbiin. 33 'Kɛɛ ‑yö kë kwa 'yaan poo ꞊nɛ ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ö ‑kë ‑an ‑gɔ bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë 'ö 'wo to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑gludë ‑nu ‑ta 'sɛgɔ ‑nu 'gü, 'ö 'wun kpengdhö kë ‑sü ‑yö ‑kë ‑an ꞊zuö' 'gü; 'ö‑ ‑wun 'gü 'ö pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go ‑an ‑dhë bhë, 'wo‑ yö. ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü do bhë ꞊nɛ 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü nu ‑an ‑dhë 'ö 'wo ꞊laa' ‑nu 'dhi yö ‑a 'ka 'kuë‑, 34 'ö 'wo 'siö ꞊vava ‑nu ꞊dhuu ‑an 'ka, 'ö 'wo dha ‑ga ‑dhaa ꞊kwaa' ‑sü ‑gɔ. ꞊Faan' yaa kë ‑an ‑gɔ 'kɛɛ ‑wo ‑kë ꞊faan' ‑zë (wo ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑wun 'gü). ‑Wo ‑kë 'gbee‑ ‑glu ‑nu 'gü 'ö 'wo to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑glugɔnmɛ ‑nu 'wo go 'sɛ gbɛ 'gü ‑an ‑ta. 35 ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ꞊nɛ 'ö ‑kë dhoo ‑nu 'bhaa ‑nu ‑gɔ 'kpa, 'ö ‑an ‑mɛ ‑nu 'wo ga, 'wo go ga 'gü ‑an ‑dhë.

‑Wo mɛ 'bhaa ‑nu ‑kun, 'wo ‑an zë ‑kë wo 'kɛɛ 'ö waa 'we ‑a ‑bha gbɔ kö 'wo 'go 'gan 'gü, ‑yö kë 'dhö kö ‑waan 'go ga 'gü ‑këdhösü 'gianzë ‑bha 'ka. 36 'Wun do bhë ‑a ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö 'wo 'yee to mɛ 'bhaa ‑nu ‑bha, 'ö 'wo ‑an 'bhaa ‑nu ‑ma, 'wo ꞊yɔɔ' yö ‑an ‑bha, 'ö 'wo ‑an ‑zuö ‑kanso 'gü, 37 kö ‑wo ‑an mɛ 'bhaa ‑nu ꞊zëë 'zë ‑na ‑guö 'ka, ‑wo 'to ‑na ‑a ꞊kwaa' kö ‑wa mɛ 'bhaa ‑nu 'klu 'kan ‑na 'sii‑ 'ka 'iin kö ‑wo ‑an ‑gɔ 'kan ‑na ‑dhaa 'ka; ‑wo ‑kë 'fɛɛzë; ‑an ‑ya ‑dhɛ kpinngdhö yaa kë ‑dhö; ‑wo 'bhla kwi ‑nu 'iin ‑bho kwi ‑nu ‑da wo ‑bha ꞊nɛ sɔ 'dhö; kö ‑an 'klo bhɔ ‑na. 38 Mɛ ‑nu 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, ‑wo ‑kë 'dhö 'yënng ꞊taa ‑dhɛ ‑nu ‑bha, ‑tɔn 'piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha, ‑guö ꞊duu' ‑dhɛ ‑nu waa‑ 'sɛi ‑dhɛ ‑nu ‑bha 'dhö, 'kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë ‑wo ꞊va 'ö‑ ‑de 'yaa 'kpongtaamɛ ‑nu ‑ma 'kun poo kö ‑wo kë ‑an ziën.

39 'Kɛɛ mɛ 'ö 'wo bhë 'saadhö, ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑wun 'gü, ‑an ‑wun 'yi ‑yö ‑kan ‑Zlan 'dhi, 'kɛɛ kö pë 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go bhë, waa‑ yö. 40 Bhii ‑Zlan ‑yö pë 'gianzë ‑ya kwa ‑gɔ. Pë 'ö ‑kë ‑an ‑bha dhasü yaa ‑da kwa 'dhiö bhë 'ö bhë, ‑yö kë 'dhö kö dhasü 'ö ‑dhö bhë 'kwaan‑ yö kwa 'kuë.

12

'Wun 'ö ‑gban mɛ 'kwa‑ ‑dhɛ kwa Dë ‑a ‑bha kwa 'kun ‑kɔ ‑bha

1 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'gü, ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑gbaa ꞊va ‑wo kwa ‑zü 'to ꞊va, 'ö ‑an 'yan 'dhö kwa ‑bha bhë, kö ‑kwa kwa ꞊kwaa' pë 'saadhö 'ö ꞊nɛ ꞊kwɛɛ‑ 'dhö, kwa ‑bha ‑ta ‑sü ‑Zlan ‑bha zian ‑ta ‑sü 'gbloo 'piö ‑a ‑bha; kö 'wun yaa 'ö ‑ziö kwa ‑gɔ ‑dhɛ 'yaa 'gbee‑ bhë, 'kwa 'kan ‑a ‑bha kö ‑bla 'ö kwa ‑gɔ bhë, 'kwa‑ 'sü ö 'sü ‑kɔ 'ka. 2 Yesu 'ö kwa ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ‑a ‑gbaan 'ö yö ꞊nɛ 'ö dho ‑a 'ka ‑a 'gü ‑pë kë ‑sü ‑bha ‑a 'ka bhë, ‑kwa kwa 'yan kë ‑a ‑bha. 'Ö tɔɔ yö 'ö bhë ꞊nɛ 'ö ‑we ‑a ‑bha kö ‑wo ö zë ‑a ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü 'ka; 'ö‑ lë‑ ꞊suu'‑ bhë yaa‑ kë, ꞊zuögludhi ꞊va 'ö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka‑ ‑gɔ bhë ‑a ‑wun 'gü. 'Yö dɔ 'kwa‑ wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ, 'yö ‑ya ‑sü 'ka ‑yadhɛ ꞊bhlëzë 'ö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑gbloo 'gü, ‑Zlan ꞊kwɛɛ‑ 'gü dhang‑ 'gü bhë ‑a 'gü.

3 ꞊Ya kë 'dhö, kö ꞊kun 'ö ka ‑zlö ‑yö ‑trö, 'ö ka 'gü ‑yö ga 'yan ‑to ‑a ‑gɔ ‑sü 'ka 'ö ka ꞊faan' ‑yö yën 'ta ‑sü ‑Zlan ‑bha zian ‑ta ‑sü 'ka; 'ö tɔɔ yö 'ö bhë, këpëyaamɛ ‑nu ‑wo 'wun ꞊suu'‑ 'saadhö 'ö ‑dhö ‑a ꞊kaa', 'yö bɔ ‑a 'gü; 4 bhii ‑yö 'dhö 'püë‑ wo, ‑ka ka ‑de ‑ta ꞊kɔɔ'‑, ꞊kun ‑kë 'ö ꞊sɔɔn yaa ‑dho ‑da ka ‑bha ‑tosiadhe 'gü 'kɛɛ 'ko 'ka dho ‑a zë, ‑yaan kë ka ‑gɔ ‑to ‑a 'gü ‑ko 'ka, kaa‑ zë do. 5 Mɛ ꞊faan' 'më ‑wo ‑nu 'ö ‑Zlan ‑ya ꞊blɛɛ ka ‑dhë ꞊nɛ mɛ pë ꞊blɛɛ 'në ‑nu ‑dhë bhë kö ꞊kun 'ö ka ‑zlö ‑yö ‑trö ‑an 'ka; 'ö bhii ‑ya pö: N gbö, kö ꞊kun 'ü Dëmɛ ‑bha mɛ ‑kun 'gbee‑ ‑sü ‑san ‑zë; kö ꞊kun 'ö ‑we ü ‑dhë ü ꞊dɔɔ' ‑sü 'ka 'ö 'ü ü ‑kɔ dho sia‑. 6 Bhii mɛ 'ö Dëmɛ ‑ya ‑dhɔ ‑kë ꞊nɛ 'ö‑ kun 'gbee‑, 'ö mɛ 'ö‑ dɔ ꞊nɛ ö gbö ‑mü bhë ꞊nɛ 'ö‑ 'klo bhɔ. 7 'Wun ‑nu 'wo wɔ ‑na ka ‑ta bhë ‑ka bɔ ‑an 'gü ꞊nɛ ꞊dhɛ 'ö mɛ dë ‑yö mɛ ꞊dɔɔ ‑a ‑bha ‑a 'dhö. ‑A ‑de 'wun ‑nu 'wo bhë ‑wa ‑zɔn ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö ka ‑sü ꞊nɛ ö gbö ‑nu 'dhö. ‑A ‑ga gia‑ 'ka‑ wo bhë, 'ka 'në dë yö kö 'yaa 'we ö gbö ‑dhë 'iin 'yaa ö gbö ‑ma ‑a? 8 'Kɛɛ ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ka ꞊dɔɔ' ‑sü 'yaa 'dhö, kö 'kaa‑ gbö ‑nu giagia 'ka. 9 Kwa gia‑ ‑kwa ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ! Kwa dë ‑nu 'wo 'kpongtaa zö bhë, ꞊ya kë ‑wo 'wun ‑wɔ kwa ‑ta kwa 'nëdhɛ 'gü kö 'kwaan‑ 'wun ma ‑an ‑ta. Kö kwa Dë 'ö dhang‑ 'gü bhë, ‑gɔ ‑yɔɔ ‑a ‑dhë ‑sü ꞊suu'‑ ‑mlë 'ö dho kë kwa ‑gɔ kö ‑këdhösü ‑yaan kë kwa ‑gɔ bhë ꞊ɛɛ! 10 Kë‑ wo bhë kwa dë ‑nu 'wo 'kpongtaa zö bhë ꞊wa kë, ‑wo 'wun ‑wɔ kwa ‑ta pë 'ö ‑an 'yan 'dhiö kpengdhö 'kpongtaa zö 'töng kpö 'bhle 'ka ‑a ‑wun 'gü. 'Kɛɛ ‑Zlan ‑bha 'ka, ꞊ya 'wun wɔ kwa ‑ta, kö ‑ya ‑kë 'dhö kwa ‑wun 'gü (kwa ‑bha 'wun ‑së 'ka ꞊toëpö 'ka), kö 'kwaan‑ ‑kë 'slööslö 'pö ꞊nɛ ö 'dhö. 11 'Yö 'wun ꞊ya wɔ kwa ‑ta, 'ö ‑kë kwa 'gü ‑a 'töng bhë ‑a 'ka ꞊nɛ ꞊zuö' ‑kaan 'kuë ‑wun 'dhö 'ö 'yaa kë kwa ‑bha ꞊zuögludhi ‑wun 'ka. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, mɛ ‑nu 'ö ꞊wa bɔ 'klobhɔdhe 'gü ꞊va, ‑a 'piö ‑pë bhë, ‑wa ‑kun 'yee 'ka. ‑A 'piö ‑pë 'ö 'dhö bhë 'ö tɔɔ ꞊zuöyagluu waa‑ ‑këdhösü 'ö kpengdhö.

'Wun 'ö ‑gban ‑zobüödhewo ‑nu ‑bha

12 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, ka ‑kɔ ‑nu 'ö ‑an 'gü ꞊ya ga bhë, ‑ka ‑an ꞊luu', 'ka ka kpɔngɔ ‑nu 'ö ꞊wa kë 'dhiö bhë ‑an gba ꞊faan' 'ka. 13 ‑Ka 'dho ka ‑bha ‑ta zian 'ö kpengdhö ‑a ‑ta ‑sü 'ka 'dhiö kö ꞊kun 'ö ka ‑gɛn mɛ 'ö ‑ziö 'kluë‑ ‑sü 'ka 'ö dho ka kë 'kɛɛ kö ‑yö bo ꞊zian'.

14 ‑Kaa këdhɛ ꞊mɛɛ'‑ kö ꞊zuöyagluu ‑yö kë ka ‑gɔ mɛ 'plɛ buëndhö 'iin kö ka wɔ ‑kɔ ‑yö kë 'slööslö, 'ö tɔɔ mɛ 'ö‑ wɔ ‑kɔ 'yaa 'slööslö yaa 'dhö ö 'yan dɔ kwa Dëmɛ ‑bha. 15 ‑Kaa kë 'slë 'ka ꞊kun ‑kë 'ö mɛ gbɛ ‑yö ö ‑ta yö ‑Zlan ‑bha 'glusë bhë ‑a ‑bha. ‑Ka kë 'slë 'ka kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö ‑kë ꞊nɛ 'blü 'dhɛ 'yi 'güüzësüzë 'dhö 'ö pë yaa ‑kë mɛ ꞊plëëzë 'ka ö ‑bha mɛ zë ‑pë 'ka. 16 ‑Ka kë 'slë 'ka kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö ‑kë 'wun ‑yö yaansüzë kë ‑mɛ 'ka 'iin 'ö pë ‑nu 'wo ‑ya ‑sü 'ka ‑de ‑ta bhë 'ö 'yaa ‑an ꞊bhlë ‑ya ꞊nɛ Ezai 'dhö; 'ö tɔɔ yö bhë ꞊nɛ 'ö 'dhuë‑ 'ö ‑an dë dhoë‑ kpɔ ‑a ‑bha ‑bezë ‑a ‑bha ‑kë mɛ ꞊va 'ka ‑sü ‑wun 'gü bhë, 'ö‑ ‑wun ‑zuö ö ‑kɔ ꞊taa ‑bhöpë do 'kpaan ‑wun 'gü zlöö. 17 Ka gia‑ 'wun bhë, ka‑ 'dhiö 'to ‑kɔ ‑dɔ! Yö bhë ꞊nɛ 'ö yi do 'ka zlöö 'ö‑ këdhɛ ꞊mɛɛ kö ö dë ‑yaan 'dhuë‑ 'kpɔ ö ‑bha; 'ö‑ dë yaa 'we ‑a ‑bha ‑a ‑gɔ; 'ö tɔɔ 'slë 'kpaan gbɛ yaa kë ‑dhö gbɔ kö pë 'ö‑ ‑kë 'dhiö bhë ‑yaan ‑a ꞊dhië' ‑kwaa ö ‑bha; 'kö ‑kë ꞊nɛ ‑yö 'gbo bɔ 'dhee.

18 'Wun 'ö ‑gban ‑yɔɔn ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑bha 'ö kwa ‑gɔ 'iin 'ö Zuifö ‑nu 'piö bhë, ‑kwa ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü 'kwee‑! Ka 'ö 'ka bhë yaa kë ꞊nɛ ‑tɔn 'ö mɛ ‑kɔ ‑mɔa ‑yö 'pa ‑a 'ka bhë ꞊nɛ 'ö 'ka ꞊yɔɔn ‑a ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑wa ꞊kaa' 'kpa bhë ‑a 'dhö; 'ö tɔɔ kë‑ wo bhë, ‑wo ‑kë ‑tɔn do 'wo‑ 'tɔ kpɔ Sinai 'ka bhë ‑a 'sɔɔ; yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑bha 'siö ‑ziizë 'dhö, ‑dhɛtiidhɛ ‑nu waa‑ 'buu ꞊va ‑wo ‑kë ‑dhö 'kpa. 19 Yö do bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑bha 'truu ‑piö ‑wo waa‑ pë 'wun ꞊blɛɛ' ‑wo ‑yö ‑kë ‑dhö. 'Yö ‑dhɛ 'ö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑wo bhë ‑a ma, 'wo‑ pö kö ꞊kun 'ö ‑wo 'bhaa ‑zuöatadhe ‑yö ‑kë ‑dhö 'zü. 20 Bhii ‑wo bhë ‑yö tɔng dɔ ‑wo do 'ö ‑kë ‑an ‑dhë ‑ziizë ‑a 'ka; 'ö tɔng dɔ ꞊woë' ꞊nɛ: 'Të ‑pë 'ö 'dhoë‑ pa ‑tɔn bhë ‑a 'ka, yö wü 'piö oo, ‑yö mɛ 'piö oo, ‑wo ‑dho ‑a ‑zuö ‑guö 'ka 'ö to ‑a ꞊kwaa'. 21 'Wun bhë ‑yö ‑kë ‑ziizë ꞊va yaazë 'ka. ‑A ‑de ‑a ‑wun 'gü Moizö ‑ya ‑pö: «A ꞊zluun ‑na 'siö ꞊va 'ö ‑kan n 'gluu bhë ‑a ꞊kwaa'.»

22 'Kɛɛ ka ‑zë Siɔn ‑tɔn waa‑ ‑Zlan 'ö 'bhee‑ 'ö dhang‑ 'gü bhë ‑a ‑bha pödhɛ 'ö waa‑ ö ‑bha bɔmɛ ‑vuu ꞊plëëzë ‑nu 'wo ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑bha, 'wo‑ ‑dhɛ Zeluzalɛmë ‑dhɛ mɛ 'ö dhang‑ 'gü bhë ꞊nɛ 'ö 'ka ꞊yɔɔn ‑a ‑bha bhë. 23 ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu kpö ‑blɛɛzë 'ö ꞊zuögludhi 'dhö ‑an ‑gɔ, 'ö ‑an 'tɔ 'dhö ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ 'gü bhë, ꞊yɔɔn ꞊nɛ 'ka‑ wo ‑an ‑bha bhë. ‑Zlan 'ö zakanmɛ 'ka, mɛ 'plɛ waa‑ mɛ ‑nu 'wo ‑kë kpengdhö 'kpongtaa zö 'ö ꞊wa ‑da ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ 'ö 'wun 'yaa mɛ ‑bha ‑a 'gü ‑an ‑ta bhë, yö ꞊nɛ 'ö 'ka ꞊yɔɔn ‑a ‑bha bhë. 24 Yesu 'ö ‑dhikuëdhe ‑dëü 'ö kwaa‑ ‑Zlan ‑nu kwa ziën ‑a song 'ka waa‑ ‑a fɛi 'ö 'wun ꞊blɛɛ' ‑na ‑kɔ ‑së 'gü 'ö ‑ziö ‑a 'ka ‑kɔ 'ö Abɛlö ‑bha 'dhoë‑ kë ‑naa 'ka bhë ‑a ‑ta bhë, yö ꞊nɛ 'ö 'ka ꞊yɔɔn ‑a ‑bha bhë.

25 ꞊Ya kë 'dhö kö ‑ka kë 'slë 'ka! Kö ꞊kun mɛ 'ö 'wun ꞊blɛɛ' ‑na ka ‑dhë bhë, 'ka ‑kɔ ‑a ‑wo 'ka! Mɛ 'ö ‑kë mɛ ‑nu 'paan bho ꞊dhia 'kpongtaa zö 'wun ‑nu 'wo ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑a ‑wun 'ka bhë, mɛ ‑nu 'wo ‑kɔ wo 'to ‑to ‑a ‑bha ‑sü 'ka bhë, waa dha 'klobhɔdhe ‑gɔ. Pë ‑nu 'wo 'kpongtaa zö, ‑an ‑bha ꞊ya kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, kö mɛ 'ö ‑ya ‑sü 'ka dhang‑ 'gü dhuö 'ma bhë, ‑më dho kë kwa 'ka kö 'kwa kwa ‑ta yö ‑a ‑bha ‑ɛ? 26 Kë‑ wo 'kpa bhë ‑a ‑wo ‑ya ‑kë 'ö 'sɛ ‑yö ꞊zluun. 'Kɛɛ dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ pë 'tɔ 'go ‑wo 'ö‑ ‑kë kwa ‑dhë 'ö tɔɔ: A ‑dho ‑a 'bhaa kë 'zü ‑dëüwo; 'sɛ ‑dho ꞊zluun 'dhö 'kɛɛ dhang‑ ‑dho ꞊zluun 'pö. 27 ‑Wo kpö 'ö ‑kë «'zü ‑dëüwo» 'ka bhë ‑ya ‑zɔn ꞊nɛ pë ‑nu 'wo ‑kë 'ö 'wo ‑da bhë ‑wo ‑dho vin 'ö ‑an 'plɛ 'gü ‑yö ‑siö kö ‑a mɛ 'ö 'yaa vinpë 'ka ‑yaan kë ‑dhö.

28 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, (n dhegluzë ‑nu,) ꞊dhɛ kë ꞊nɛ ‑Zlan ꞊ya kwa ‑ya ‑gludëdhɛ 'ö 'yaa vin ‑a 'gü ‑a këmɛ 'ka bhë, kö ‑yö 'to kwa 'yaan, kö yuö kë ‑kɔ 'kwa ‑dho ‑a kaa kö ‑yaan dhi ‑a ‑dhë bhë 'kwaan‑ kaa, ‑a ꞊bhlë ‑ya ‑sü waa‑ ‑suö ‑a ‑dhë ‑sü 'ka. 29 Bhii kwa ‑bha ‑Zlan 'ö bhë, ‑yö ‑kë ꞊nɛ 'siö 'dhö, 'ö ꞊ya kë 'ö pë ‑nu 'gü ꞊siö.

13

Kë ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑dhë ‑së

1 (N dhegluzë ‑nu,) kö ꞊kun 'ka ka bo ka 'ko ‑nu ‑dhɔ kë ‑sü 'ka Klito 'gü, ka ‑bha ‑kë dhegluzë ‑nu 'ka ‑sü ‑wun 'gü! 2 Kö ꞊kun 'ö ka ‑zlö ‑yö ‑trö ‑nia ‑nu 'wo nu ‑na ka ‑ta bhë ‑an ‑kun ‑së ‑sü 'ka; 'ö tɔɔ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑nia ‑kun wo ‑gɔ kɔɔ, 'kɛɛ waa‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑mü. 3 Ka ‑zo ‑yö ‑büö mɛ ‑nu 'wo ‑kanso 'gü bhë ‑an 'ka ꞊nɛ ‑dhɛ 'wo‑ pö ‑a ‑bha ka ‑nu ꞊nɛ ka ‑kanso 'gü ‑a 'dhö. Mɛ ‑nu 'wo ‑an 'klo bho ‑na, ka ‑zo ‑yö ‑büö ‑an 'ka ꞊nɛ ‑dhɛ 'wo‑ pö ‑a ‑bha ka ‑nu ꞊nɛ 'ö 'klobhɔdhe do bhë 'ka‑ 'gü ‑a 'dhö.

4 Dhe waa‑ ö ꞊gɔn ‑an ‑bha ‑kë 'ko 'piö ‑sü bhë, ‑yö kë pë 'ö mɛ 'plɛ ‑wa ꞊bhlë ‑ya ‑a 'ka; kö ꞊kun 'ö dhebɔ ‑yö ö ꞊gɔn to 'ö ꞊nië 'iin ö gɔɔn‑ ‑yö ö bɔɔ to 'ö ꞊nië. 'Ö tɔɔ ‑yö dhe 'piö o, ‑yö gɔɔn‑ 'piö o, ‑Zlan ‑bha za ‑yö ‑dho ꞊sɔɔnkëmɛ ‑nu kun.

5 Kö ꞊kun 'ö 'ka ka ꞊kwaa‑ ka ‑de ‑zü 'ö 'wëüga ‑dhɔ ‑yö ‑ziö ka 'gü ka 'ta 'sü ‑kɔ ‑nu 'gü. Pë ‑nu 'wo ka ‑gɔ ‑wo ka ‑zo 'kun bhii ‑Zlan ‑ya ‑pö: N ‑zlö 'ka 'dho trö ü ‑wun 'ka, n 'ka 'dho kan ü ‑bha 'gbɛɛdhö. 6 ꞊Ya kë 'dhö kö kwa ‑mɔa 'kwa kwa ‑zo yö ‑Zlan ‑bha ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛ: Kwa Dëmɛ bhë ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑nu n ‑dhë ‑mɛ; 'suö 'ka 'dho n kë. ꞊Ya kë 'dhö kö ‑më 'kpaan 'ö mɛbheedhe dhoë‑ kë n 'ka ɛ?

7 ‑Yö ka ‑gɔ 'dhiö mɛ zii ‑nu 'wo ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ ka ‑dhë bhë, ka ‑zo ‑yö ‑büö ‑an 'ka. ‑Kɔ 'ö ‑an ‑bha ‑tosiadhe 'gü 'kpongtaa zö 'ö ‑an wɔ ‑kɔ ‑yö ꞊kaa' 'iin 'ö 'wo ga bhë, ‑ka ka ‑zo 'ta ‑a 'gü kö ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑kɔ 'ö bhë 'ka‑ 'sü 'pö 'dhɛ! 8 'Ö tɔɔ Yesu Klito bhë, ‑kɔ do 'ö ꞊kaa' 'kpa bhë, 'ö‑ 'ka ꞊dɛɛ, 'ö dho toë 'dhö ‑kplawo. 9 Kö ꞊kun 'ö 'ka ka ꞊kwaa‑ mɛ ‑nu ‑zü 'ö 'wo nu ka ‑püö ꞊dhia ‑Zlan gba ‑kɔ ꞊suu'‑ ‑de dhe ‑zë ‑nu 'vlanvlan 'ka. ꞊Yö ‑së kö ‑Zlan ‑bha 'glusë ‑yö kwa ‑zo ‑gban; bhii yaa 'dhö kë tɔng dɔ ‑wo ‑nu 'wo ‑gban ‑bhöpë ‑nu ‑bha ‑an 'ka. Mɛ ‑nu 'wo wo ‑de nu ‑na 'wun ‑nu ꞊suu'‑ bhë ‑an ‑dhë bhë, waa pë gbɛ yö ‑a 'gü do.

10 Kë‑ wo bhë, slabhomɛ ‑nu 'wo 'dho ‑na Zuifö ‑nu ‑bha ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'ö 'wo sla‑ bho ‑na sla‑ ‑bho ‑a ‑ta ‑pë ‑ta bhë, pë ‑nu 'wo 'go ‑na kwa ‑bha sla‑ ‑bho ‑a ‑ta ‑pë ‑ta bhë ‑an ꞊dua' 'yaa ‑mü kö ‑wa ‑bhö. 11 'Ö bhii ꞊ya kë 'kpa, ‑an ‑bha slabhomɛ ꞊va ‑yö wü ‑nu 'wo bhë ‑an fɛi ‑sü 'ö dho ‑a 'ka ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ ꞊duö ‑bha, 'yö‑ ‑kë sla‑ 'ka mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑bho ‑an ‑bha ‑sü 'ka. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, wü ‑nu 'wo bhë, ‑wo ‑an ‑güö wo ‑bha pö‑ ꞊taa ‑bha. 12 Pë 'ö ‑kë 'ö Yesu ‑bha ga ‑sü bhë 'ö ‑kë pö‑ ꞊taa bhë 'ö bhë ‑yö kë 'dhö kö ‑yaan 'sɛgümɛ ‑nu kë 'slööslö ö ‑de fɛi 'ka. 13 ꞊Ya kë 'dhö, (n dhegluzë ‑nu,) ‑kwa ꞊luu'‑ 'kwa 'dho Yesu 'piö pö‑ ꞊taa kö 'wun ‑nu 'ö bɔ ‑an 'gü bhë, kwa ‑nu 'kwa bɔ ‑an 'gü kwa ‑bha ‑tosiadhe 'gü. 14 'Ö tɔɔ pödhɛ 'ö dho kë kwa ꞊plöödhɛ 'ka ꞊toëpö 'ka 'yaa 'kpongtaa zö. Kö ‑a mɛ 'ö dho kë ‑dhö ‑dhɛkpaɔ ꞊dhia' ‑bha bhë ꞊nɛ 'ö 'kwa‑ ꞊mɛɛ' ‑na bhë. 15 ꞊Ya kë 'dhö kö pë dho kë zlöö 'ö tɔɔ kwa ‑bha ‑Zlan bhë, ‑a 'tɔbhɔsü ꞊nɛ, 'kwa dhoë‑ wo ꞊nɛ gbaɔpë 'kwa bɔ ‑a 'ka Yesu ‑ta ‑kplawo ‑a 'dhö. 'Ma‑ pö 'dhö kö a‑ ‑pö 'kwa 'we ‑a 'tɔ 'piö ‑kplawo kwa 'dhi ‑wo 'ka. 16 Kö ꞊kun 'ö ka ‑zlö ‑yö ‑trö 'wun ‑së kë ‑sü waa‑ ‑nu ka 'ko ‑nu ‑dhë ‑sü 'gü. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü ꞊nɛ 'ö tɔɔ sla‑ giagia 'ö‑ ‑wun 'yi ‑yö ‑kan ‑Zlan 'dhi.

17 ‑Ka 'wun ma 'dhiö ‑sü mɛ 'ka ‑mɛ ‑nu ‑ta, 'ka ka ‑gɔ ꞊yɔɔ' ‑an ‑dhë bhii ‑wo wo ‑zo ‑kë ka ‑bha 'ta ‑sü ‑Zlan ‑bha zian ‑ta ‑kɔ 'piö; 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑dho ka ‑gɔ ‑wun ꞊dhɛɛ' kpɔ ‑an ‑gɔ. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'ka 'wun ma ‑an ‑ta, ‑wo ‑dho wo ‑bha yuö kë ꞊zuögludhi 'ka. 'Ka 'wun ‑nu kë 'pö ‑kɔ 'bhaa 'gü, ‑an ꞊zuö' 'glu 'kaa dhi; 'ö ꞊ya kë 'dhö ‑a ꞊truën‑ ‑dho kë ka ‑gɔ ‑më 'ka ɛ?

꞊Wekadhe waa‑ ‑wo ‑kaanta ‑nu

18 ‑Ka ꞊bhɛa' yi ‑wun 'gü ‑kplawo, bhii yi‑ 'wun ‑dɔ ꞊nɛ 'wun ‑dan 'kuë ‑kɔ ‑së ‑yö yi 'gü 'ö 'yi‑ 'piö kö yi kë ‑kɔ ‑yö kë ‑dhö ‑dhɛ 'saadhö 'gü, 'yi 'wun ‑së kë. 19 A‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ kö 'ka ꞊bhɛa' ‑Zlan ‑dhë giagia 'ka kö ‑yö 'we ‑a ‑bha, 'a 'yɛ n 'zü 'a nu ka 'piö 'ma 'zodhö.

20 ‑Zlan ‑yö kwa Dëmɛ Yesu 'ö kwa ‑maakëmɛ ꞊va 'ka bhë ‑a ‑bho ga 'gü. 'Kɛɛ ‑yö ꞊bɔa' ‑a fɛi 'ö ‑dhikuëdhe 'ö dho to 'dhö ꞊toëpö 'ka bhë ‑a ‑ta. 21 Yö 'ö ꞊zuöyagluu 'dhoë‑ ‑gɔ bhë ‑yö 'wun ‑së kë ‑sü ‑faan nu ka ‑dhë kö 'kaan‑ ‑a ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun kaa. Pë 'ö ‑dhi ‑a ‑dhë, ‑ya ‑kë kwa 'gü bɔa Yesu Klito 'gü ‑sü 'ka. Kö 'tɔbhɔdhe ‑yö kë Yesu Klito ‑bha 'ka ꞊toëpö 'ka! Amɛn.

22 N dhegluzë ‑nu, ꞊bhɛa' 'a‑ wo ka ‑dhë: Mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'a‑ ‑ya 'sëëdhɛ ꞊nɛ ‑a 'gü ꞊nɛ, ‑ka ka 'gü dɔ 'gbee‑ 'ka ‑an 'kun ‑an 'kun ‑kɔ 'ka, yö ꞊ga 'ö 'sëëdhɛ ꞊nɛ 'ö yaa ꞊gbiin bhë. 23 ꞊Ya 'go mü, ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ kwa dheglu Timote bhë ꞊ya 'go ‑kanso 'gü; ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya nu ꞊ya ‑lo n 'piö 'nö ‑dhɛkpaɔyi 'ö ꞊nɛ ‑a 'ka, yi ‑nu yi ‑dho nu ‑bhɔdhia kë ꞊dhia ka ꞊plöö 'ma.

24 ‑Yö ka ‑gɔ 'dhiö ‑mɛ ‑nu 'saadhö waa‑ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'saadhö 'ka 'ma, 'ma 'we kaa. Kwa dhegluzë ‑nu 'wo Itali ‑sɛ 'gü ꞊wa 'we kaa.

25 Kö ‑Zlan ‑bha 'dhuë‑ ‑yö 'to ka 'saadhö ka 'piö!

Zakö

1

2

3

4

5

'Sëëdhɛ 'ö

Zakö

‑ya bɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu

'wo ‑pɛn ‑sü 'ka ‑an ‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

1 'Sëëdhɛ ꞊nɛ, ma Zakö 'a ‑Zlan waa‑ kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑an ‑bha yuökëmɛ 'ka, 'a‑ ꞊bɛɛn. 'Ma 'we ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu, 'ka ‑pɛn ‑sü 'ka 'kpongtaadhɛ 'saadhö ‑bha, ka 'plɛ ka 'ka.

'Wun 'ö ‑gban ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü waa‑ 'kpaakpadhɛ ‑an ‑bha

2 N dhegluzë ‑nu, 'wun 'gbee‑ ꞊suu'‑ 'saadhö 'wo nu ‑na ka ‑ta bhë, ‑wo kë ka ‑gɔ ꞊zuögludhi ‑wun 'ka; 3 bhii ka gia‑ 'ka‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ ꞊ya kë ꞊nɛ 'wun 'gbee‑ ‑nu 'wo nu ‑na ka ‑ta bhë, 'ka bɔ ‑an 'gü ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑sü 'ka, ꞊zuösaadhɛ ‑yö ‑dhö kë ka ‑gɔ, ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ‑a 'gü. 4 ꞊Zuösaadhɛ 'ö ka ‑gɔ bhë, ‑ka ka 'gü dɔ 'gbee‑ kö ‑yö 'dho 'dhiö, ‑yö kë 'dhö kö ka ‑bha ‑kë Yesu Klito ‑bha mɛ 'ka ‑sü bhë ‑yö kë 'wun 'ö‑ 'gü 'dhö 'puu 'ö 'wun 'yaa‑ ‑bha ‑a 'ka 'iin 'ö pë gbɛ ‑wun 'yaa ka ‑bha ‑a 'ka. 5 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya kë ka ziën, 'ö 'kpaakpadhɛ 'yaa‑ ‑gɔ, kö ‑ya ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ. 'Kpaakpadhɛ 'ö bhë ‑Zlan ‑yö ‑dhoë nu ‑a ‑dhë; bhii ‑yö pë ‑nu mɛ 'plɛ ‑dhë ꞊zuö' 'puu 'ka, 'ö 'yaa 'wun gbɛ ꞊blɛɛ'‑ ‑an 'ka. 6 ‑Ka pë ‑gba ‑dhɛ! 'Kɛɛ kö ꞊kun 'ö‑ ‑kë ꞊zuötozlöödhe 'ka ꞊nɛ pë 'a‑ ‑dhɛ ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑a kë ꞊nɛ ‑kɔ 'a‑ ꞊dhɛa' bhë ‑a 'dhö 'gbödhö poo ꞊a; yö ꞊ga tɔɔ mɛ 'ö ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'yaa‑ ‑gɔ bhë, ‑yö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'yoo kpö ‑nu 'dhoë‑ 'ka 'ö ꞊wa ꞊luu'‑ ꞊nëdhö 'ö 'tëë 'dhö 'dho ‑na ‑a 'ka ꞊kwaa‑ 'gü, ꞊kwɛɛ‑ 'gü bhë ‑a 'dhö. 7 Mɛ ꞊suu'‑ 'ö 'dhö bhë, ‑yö kë ‑a 'yaan ꞊nɛ yö 'ka 'dho pë gbɛ yö kwa Dëmɛ kwɛɛ. 8 'Ö tɔɔ mɛ ꞊suu'‑ 'ö bhë, ꞊ya 'wun ‑nu ‑ya ö ꞊zuö' 'piö ‑yaan kë, ‑a 'töng ꞊ya ‑lo, 'ö‑ ‑kɔ 'yi ‑yö ga; 'iin 'ö ꞊ya kë 'ö‑ ꞊zuö' ‑yö to zlöö ‑a këpë ‑nu 'saadhö 'gü.

'Wun 'ö ‑gban ‑kë 'fɛɛzë ‑sü waa‑ ‑kë ꞊bhɔɔzë ‑sü ‑an ‑bha

9 N dhegluzë ‑nu, ꞊yö ‑së kö mɛ 'ö 'fɛɛzë ka ziën, ‑a ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi ('ö bhii ‑a ‑bha ‑kpa Klito ‑bha ‑sü 'gü) ‑Zlan ꞊yaa‑ kë ꞊bhlëzë, 10 'iin kö mɛ 'ö ꞊bhɔɔzë 'pö, ‑a ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi ‑a ‑gɔ 'ö ‑Zlan ‑ya ꞊yɔɔ bhë ‑a ‑wun 'gü; 'ö tɔɔ ꞊bhɔɔmɛ 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, ‑yö ‑kë ꞊nɛ ꞊blëë' 'bin 'dhö; 11 ꞊waa‑ pö: «꞊Ee'‑, ‑dhɛ ꞊ya 'po bhoo‑, ‑an 'bin ꞊ga ꞊nɛ; ‑a kë yië lan‑ ‑yaan 'bhü ‑a ‑bha do, ꞊plɛ, kö ꞊ya ga bhë ‑a 'dhö; kö ꞊blëë' 'ö ꞊ya ga bhë ‑a 'bin ‑bha ‑sëdhɛ 'yaa 'dhö gbɔ.» ‑Kɔ do bhë ꞊nɛ 'ö ꞊bhɔɔmɛ dho ‑lo ‑a 'ka kö ‑a ‑bha 'wun ‑nu ꞊wa yö ‑së.

'Wun 'ö ‑gban ‑bɔ 'wun 'gbee‑ 'gü ‑sü waa‑ 'güdandhe ‑an ‑bha

12 ꞊Zuögludhi ‑yö kë mɛ 'ö bɔ 'wun 'gbee‑ 'gü, 'ö‑ ‑gɔ yaa 'to ‑a 'gü bhë ‑a ‑gɔ, bhii ꞊toëpö ‑këdhösü 'gɔ ꞊gblaa' 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya mɛ 'ö‑ ‑dhɔ ‑yö ‑an ‑kë 'ö ꞊wa bɔ 'wun 'gbee‑ 'gü ꞊wa 'to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑an ‑gɔ bhë, ‑yö ‑dho ö ‑bha yö. 13 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'güdandhe ꞊ya nu mɛ 'ö ‑dhö ‑a ‑ta, kö ꞊kun 'ö‑ pö: «‑Zlan ꞊nɛ 'ö n 'gü dan bhë», 'ö tɔɔ 'wun yaa gbɛ 'yaa ‑mɔ ‑Zlan 'gü dan ‑sü ‑bha; yö ‑de 'pö 'yaa mɛ 'gü ‑dan. 14 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ 'güdandhe ꞊ya nu mɛ ‑ta, kö ‑a ꞊zuö' 'piö ‑wun ‑nu yaa 'ö 'yaa ö ꞊kwaa'‑ ‑an ‑zü bhë ꞊nɛ, 'wo 'wun ‑nu kë ‑na ‑a 'ka bhë. 15 ꞊Ya 'go mü zlöö, 'ö 'wun yaa 'wo‑ ‑ya 'ti ‑kë wo ꞊zuö' 'piö bhë, 'ö‑ 'piö ‑wun ‑yö ‑kë ꞊sɔɔn yaa 'ka; ꞊sɔɔn yaa ‑de 'pö ꞊ya kë zlöö, ꞊ya 'dho 'dhiö, 'ö ‑kë mɛ bhë ‑a ‑bɔ ‑a ‑ta ‑pë 'ka 'ö ga.

16 ‑Ka ka ‑de kë 'slë 'ka, n dhegluzë ‑nu; 17 'Ö tɔɔ ‑nu mɛ ‑dhë ‑pë 'saadhö 'ka, 'ö ‑së kö ‑yö ‑go dhang‑ 'gü. Kwa Dë ‑Zlan 'ö‑ ‑bha ‑kë ‑dhɛpuudhɛ 'ka, 'ö 'yaa 'go pin ꞊taa, 'ö ‑dhɛtiidhɛ 'gü ‑wun gbɛ 'yaa‑ 'gü bhë ꞊nɛ 'ö pë ‑nu bhë 'ö‑ ‑nu kwa ‑dhë. 18 Kë‑ wo bhë, ‑Zlan ‑yö ö ‑wo 'ö 'wun gia‑ 'ka bhë ‑a ‑da kwa 'gü, ‑këdhösü ‑dëü ‑nu kwa ‑dhë ‑sü 'ka ö ‑de ‑zo 'kun ‑wun 'ka kö 'kwaan‑ kë ‑a ‑kɔ këpë ‑nu 'wo bhë 'saadhö, mɛ ‑nu 'ö 'kwa ꞊nɛ ‑an ‑blɛɛzë 'dhö ‑an 'ka.

'Wun 'ö ‑gban 'to 'to ‑sü waa‑ 'wun kë ‑sü ‑an ‑bha

19 N dhegluzë ‑nu, ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ mɛ 'ö ‑dhö ‑yö ö 'to 'to ‑së 'ka, ‑yö ‑yö 'wun 'gü ‑kɔ dɔ; kö ꞊kun 'ö 'wun ‑yö naa‑ ‑zuë 'siösiö, 20 bhii mɛ 'ö ‑naazuëdhe kë ‑na bhë, pë 'ö kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö 'yaa‑ kë. 21 ‑A ‑wun 'gü ꞊nɛ 'ö 'ka dho kan pë 'ö mɛ ‑kë ‑dhuuzë waa‑ këwun yaa ꞊suu'‑ 'saadhö 'wo bhë ‑an ‑bha. 'Go mü 'zü, ‑Zlan ‑wo 'ö‑ ‑ya ka ꞊zuö' ‑bha bhë, ‑kaa 'kun ‑de ‑dho sia‑ ‑sü 'ka, bhii yö ꞊nɛ 'ö dho ka dha.

22 Kö ꞊kun 'ka ka ‑de ‑püö, 'to ‑to ‑Zlan ‑wo ‑bha ‑sü 'sloo 'ka, 'kɛɛ ‑wo 'ö bhë ‑kaa 'gü ‑pë ‑nu kë ꞊zian'. 23 Bhii mɛ 'ö ö 'to to ‑Zlan ‑wo ‑bha 'ö yaa‑ 'gü ‑pë kë, ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ 'ö ö ‑de ‑ga ‑dhɛgayan 'gü, 'yö ö ‑de yö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka ‑a 'dhö bhë ‑a 'dhö. 24 Yö ꞊ga, ꞊dhɛ ꞊ya ö ‑de ‑ga 'dhö, 'ö ‑dhɛgayan bhë ꞊yaa‑ ꞊waannu kö ‑a ‑zlö ꞊ya trö ‑kɔ 'ö ꞊kaa' bhë ‑a ‑bha. 25 Tɔng ‑nu 'wo go ‑Zlan 'piö bhë ꞊nɛ 'wo ‑potaasü nu kwa ‑dhë. Mɛ 'ö ꞊ya ‑klu ‑a ‑bha ‑zo yö ‑sü 'ka, 'ö 'yaa ö 'to to ‑a ‑bha 'kpaan 'ka, kö ‑a ‑zlö ‑yaan 'dho trö ‑a ‑bha, 'ö‑ kun ö 'kun ‑kɔ 'ka, ‑Zlan ‑dho 'dhuë‑ kpɔ ‑a këpë ‑nu ‑bha.

26 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ö ‑de ‑ga ‑Zlan ‑bha tɔng 'kun ‑mɛ 'ka, 'kɛɛ kö ‑a 'dhi ‑wo ‑yö ya, kö ö ‑de ‑püö 'ö‑ wo; kö ‑kë ‑Zlan ‑bha 'në 'ka ‑sü pin 'yaa‑ ‑bha. 27 Pë 'ö ‑Zlan 'ö kwa Dë 'ka bhë 'ö‑ ‑dhë ‑së ‑a ‑bha tɔng ‑wun ‑kun 'gbee‑ ‑sü 'gü 'ö tɔɔ: ‑Zo ‑kë ‑tenë ‑nu waa‑ ꞊gɛandhoo ‑nu 'wo ꞊wa ‑bhö ‑sü 'gü bhë ‑an 'piö ‑sü 'ka waa‑ ‑de ‑dhɛ 'kan ‑sü 'kpongtaadhɛ ‑bha mɛ ‑kë ‑dhuuzë ‑pë 'saadhö ‑an ‑gɔ ‑sü.

2

Kö ꞊kun 'kwa mɛ gbɛ zë 'gü

1 N dhegluzë ‑nu, ka 'ö 'ka ka ‑zo yö Yesu Klito 'ö kwa Dëmɛ 'tɔbhɔsüzë 'ka ‑a ‑bha bhë, kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑zë 'gü kë ‑sü ‑yö ‑kë ka 'gü. 2 ‑Kwa kwa 'yan kë 'wun bhë ‑a 'piö 'kwee‑! ‑Kwa mɛ ꞊plɛ dan 'kuë ka ‑bha ‑bhɔkuëkɔ 'gü. ‑A mɛ do bhë ꞊bhɔɔmɛ ‑mü 'ö 'sënng ‑vaaga do 'dhoë‑ ‑kwaa; 'ö sɔ ‑së ꞊duö 'dhoë‑ ‑bha; 'ö‑ mɛ kë ꞊plɛ ‑naa bhë, 'fɛɛmɛ ‑mü 'ö sɔ 'blësü yaa 'dhoë‑ ‑bha, 'wo nu mü. 3 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ 'ö sɔ ‑së 'dhoë‑ ‑bha bhë, 'ka‑ 'yi 'kan, 'ka‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö nu 'ü ꞊yaannu ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ꞊nɛ ‑a ‑bha!» 'Ö 'ka‑ pö 'fɛɛmɛ ‑zë ‑dhë: «Bhi ‑zë, ‑bhö dɔ ü ‑gɛan!» 'iin: «‑Bhö ꞊yaannu sia‑ n ꞊gɛɛndhö zö!» 4 kö 'ka mɛzëgüdhe kë ꞊nɛ bhë, kö ka ‑bha 'wun ‑yö 'ko 'dhiö ‑kɔ ꞊ya 'sü ꞊zuö' 'piö ‑wun yaa ‑bha ꞊nɛ bhë.

5 N dhegluzë ‑nu, ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ 'fɛɛmɛ ‑nu 'ka ‑an ‑ga ‑na 'kpongtaa zö bhë, ‑yö ‑an ‑ya 'dhö kö 'wun ‑nu 'wo ‑gban ‑zo ‑yö Yesu Klito ‑bha ‑sü ‑bha bhë, ‑waan kë mɛ ‑nu 'wo‑ kuënnu ‑kɔ dɔ ‑an 'ka, 'go mü 'zü kö ‑gludëdhɛ kë ‑sü 'ö‑ 'tɔ go ‑an ‑dhë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'wo‑ ‑dhɔ ꞊kaa', ‑yö ‑dho ‑a nu ‑an ‑dhë bhë kö ‑waan ‑a yö. 6 'Yö ka 'ö 'ka bhë, 'ka ‑an ‑san zë ꞊a? Ka gia‑, ‑dhɛ 'ka‑ ‑ga bhë, dö ‑nu 'kpaan 'ö ꞊ya kë 'wo ka 'gbee‑ ‑ta bho, 'wo dho ka 'ka zakanmɛ ‑nu 'dhiö 'ö yaa kë ꞊bhɔɔmɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka ɛɛ? 7 Wo do 'wo bhë ꞊nɛ 'ö 'tɔ ‑sëënë 'ö Yesu Klito ‑tɔ 'ka, 'ö ‑Zlan ‑ya nu kwa ‑dhë bhë 'ö ꞊ya kë 'wo‑ zë 'dhii.

8 Kë‑ wo bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ tɔng 'ö dɔ ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ‑bha 'ka, 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: ‑Bhö ü ‑ya 'yɔɔ ‑dhɔ kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ü ‑de ‑dhɔ ‑yö ü ꞊kaa' bhë ‑a 'dhö bhë, 'ka‑ 'kun ö 'kun ‑kɔ 'ka kö ka‑ ‑kë ‑së. 9 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ mɛzëgüdhe ꞊nɛ 'ka‑ kë ‑sü 'gü, kö ꞊sɔɔn yaa ꞊nɛ 'ö 'ka‑ kë ‑na bhë; 'ö kö tɔng ‑yö ‑dho ka kun, bhii kö 'ka‑ ‑lö 'gü. 10 'Ö tɔɔ mɛ 'oo mɛ 'ö ꞊ya tɔng ‑nu 'wo bhë ‑an do ‑lö 'gü kö ꞊ya ‑an 'plɛ ‑lö 'gü ꞊nɛ bhë. 11 Kë‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ mɛ gia‑ 'ö‑ pö: «Kö ꞊kun 'ü ‑da dhe 'piö 'iin kö ꞊kun 'ü mɛ gbɛ ‑bha dhe 'too bho ‑a ‑ta» bhë, yö do bhë ꞊nɛ 'ö‑ pö 'zü: «Kö ꞊kun 'ü mɛ zë». ꞊Ya kë 'dhö, 'kö ‑kë ꞊nɛ 'bhaa ‑da ü 'bha ‑bha dhe 'piö 'iin 'bhaa ü 'bha dhe ‑bha gɔɔn‑ 'too bho ‑a ‑ta, 'kɛɛ kö tɔng 'ö ‑gban «kö ꞊kun 'ü mɛ zë» ‑bha bhë, 'bha‑ ‑lö 'gü, kö tɔng ‑to 'dhö ‑sü ꞊ya ü 'kun ꞊nɛ bhë. 12 ꞊Ya kë 'dhö, ka 'wun ‑nu ꞊blɛɛ' ‑na 'iin ka pë ‑nu kë ‑na, kö ꞊kun 'ö ka ‑zlö ‑yö ‑trö ꞊nɛ tɔng 'ö ‑potaasü nu mɛ ‑nu ‑dhë bhë ‑a ‑bha za 'ö dho kan bhë ‑yö ꞊tun ka ‑gɔ zian‑; 13 bhii za 'ö dho kan bhë, mɛ 'yena yö ‑sü 'ka 'dho kë ‑a 'gü mɛ 'ö yaa mɛ 'yena yö ‑a ‑bha 'ka. 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ 'ka mɛ ‑nu 'yena yö, kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ka kë ‑Zlan ‑bha zakanyi ‑dhë, 'ö bhii ‑Zlan ‑yö ‑dho ka 'yena yö 'pö.

'Wun 'ö ‑gban ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü waa‑ 'wun kë ‑sü ‑an ‑bha

14 N dhegluzë ‑nu, ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊yaa‑ pö: «‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑yö n ‑gɔ», 'kɛɛ kö 'waa‑ yö ‑a këwun ‑nu ‑bha kö ‑a ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ‑a ‑yö ‑a ‑bha ‑pë ‑dho kë ‑më 'ka ɛɛ? Yö 'pö dhoë‑ dha ꞊ee? 15 'Wun ꞊zuan' do ꞊ga ꞊nɛ: 'Ka dho ka dheglumɛ ꞊plöö yi do 'ka, 'ö ka gia‑ ka 'yan ꞊ya ‑da ‑a 'gü ꞊nɛ ‑kpatasɔ ‑nu 'waa ‑an ‑gɔ 'iin ‑bhöpë ‑nu 'wo dho wɔ ‑a ‑ta yaa bɔ ‑an 'dhi, 16 ka gia‑, ‑dhɛ 'ka‑ ‑ga bhë ꞊yö ‑së kö 'ka ‑an 'to 'nɛnɛ waa‑ din bhë ‑an 'gü 'ka ka ‑wo ‑da ‑an ‑dhë ꞊nɛ: «N ‑kɔ ‑yö ka 'piö mü», 'iin: «‑Ka yiö ‑së bho» ꞊a? 17 ‑Kɔ do bhë 'ö‑ 'ka ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'piö 'pö. ‑A ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ 'ka 'dho kë ‑dhö; kö ‑yö ga ‑sü 'ka, bhii ‑a këpë gbɛ 'yaa 'dhö.

18 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, mɛ ꞊plɛ ꞊wa kë ‑dhö 'ö‑ mɛ do ꞊yaa‑ pö ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑yö ö ‑gɔ, 'ö‑ mɛ kë ꞊plɛ ‑naa ꞊yaa‑ pö 'pö ö 'wun ‑së ‑kë mɛ ‑nu ‑dhë, a dhoë‑ pö ‑an ‑dhë: ‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ö bhë, dɔ ‑kɔ 'ö dɔa kö ‑a 'piö ‑pë ‑nu 'wo ‑kë këwun ‑së ‑nu 'ka 'waa 'dhö bhë, ‑a ‑zɔn ‑dhɛ gbɛ 'yaa ‑dhö; 'ö tɔɔ ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü waa‑ ö këwun ‑nu ꞊nɛ 'ö 'wo dho wo 'ko 'piö. 19 ‑Yö ü ‑zo 'piö ꞊nɛ bhi do ꞊nɛ 'ü (kwa Dë) ‑Zlan ‑bha ‑kë do ‑sü ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'ö 'ü dɔ ü ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'sloo 'ka bhë ꞊a? ‑Zuu yaa ‑nu ‑de 'pö, ‑a mɛ 'kö bhë ‑wa ꞊tɛi' ‑dɔ, 'ö 'wo ꞊zluun ‑a 'dhiö 'suö ‑dhë. 20 Bhi 'bhaa 'wun dɔ 'ü ꞊nɛ, ü 'to 'to 'a 'wun ꞊zuan' do ‑zɔn ü ‑dhë 'dhɛ, bhii ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ü‑ ‑ga ‑na bhë, ‑a ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ 'yaa 'dhö kö waa‑ ‑ta ‑kpa wo këwun ‑nu 'ka. 21 Ablaamö kwa 'bhɛma 'ö bhë, ‑më 'ö‑ ‑kë 'ö ‑Zlan ‑ya dɔ ‑a ‑bha kpengdhö ꞊e? ‑Yö ‑sü ‑a këwun ‑nu ‑bha, 'ö tɔɔ yi do 'ka (‑a ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑wun 'gü), ‑yö ö gbö Izaakö gbaɔ ‑kë ‑Zlan ‑dhë slapë 'ka, ‑dhɛ 'ö dho ö ‑bha sla‑ bho ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha. 22 'Bha‑ yö ꞊a? ‑Kɔ 'ö‑ ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü waa‑ ‑a këpë 'wo dhoë wo 'ko 'piö bhë ‑a ‑ga bhë 'dhɛ! ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑yö ꞊kaa' 'dhiö ‑mɔ 'kuë ‑sü 'ka bhë; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ‑yö ‑sü ‑a këpë ‑nu 'wo ‑kë ‑a 'piö ‑pë ‑nu 'ka bhë ‑an ‑bha. 23 ‑Yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: Ablaamö ‑yö ö ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha, 'ö ‑Zlan ‑ya yö mɛ kpengdhö 'ka, ‑a ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑wun 'gü. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö ꞊kaa' 'ö pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'ö‑ 'dhiö ‑yö ‑mɔ ‑a 'ka 'kuë. Pë 'ö ‑kë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑dhɛ zlöö ö 'bha 'ö bhë. 24 Ka‑ ‑yö ꞊a; ꞊ya kë 'dhö kö mɛ ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü 'ö ‑Zlan wö 'dhiö bhë ‑yö ‑sü ‑a këpë ‑nu ‑bha; yaa 'sü ‑a ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'sloo ‑bha.

25 Pë do bhë 'ö ꞊kaa' Laabö, ꞊sɔɔnkëdhe ‑bha 'ka. Kë‑ wo bhë, ‑a ‑bha ‑kë kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö ‑sü bhë, ‑yö ‑sü ‑a këpë ‑nu ‑bha; 'ö tɔɔ ‑glunaɔkëmɛ ‑nu 'wo ‑kë Zuifö 'ka ('ö Zozue ‑yö ‑an bɔ ‑waan 'dho Zeliko ‑pö waa‑ ö ‑zütodhɛ ‑nu 'piö, ‑ga ‑binblü ꞊dhia) bhë, ‑yö ‑an ‑nia ‑kun 'ö nu ‑an ‑dhë 'ö 'wo dho wo ꞊plöö, zian gbɛ 'sü ‑sü 'ka kö ꞊wa yën. 26 ('Wun ‑nu 'wo bhë, a‑ ‑blɛɛ 'dhö ka ‑zo ‑büö ‑wun 'ka,) bhii ‑kɔ do 'ö bun 'dhoë‑ 'ka pë 'kpaan 'ka kö 'të ‑sü 'yaa‑ ‑gɔ bhë 'ö ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'dhoë‑ 'ka, kö ‑a 'piö ‑pë ‑nu 'wo ‑kë këpë ‑nu 'ka bhë, waa kë ‑dhö.

3

Mɛ nɛga ‑yö ‑kë ꞊nɛ 'siö 'dhö

1 N dhegluzë ‑nu, ‑kë mɛ ꞊daan' ‑mɛ 'ka ‑sü 'ö 'ka ‑yaa ꞊wuën' ꞊plëëzë 'ka bhë, kö ꞊kun 'ö 'ka ‑kë ꞊plëëzë ‑a 'gü, bhii ‑a ‑ga 'ka‑ wo ‑na bhë mɛ 'yi‑ 'gü bhë, za 'ö dho kan bhë, yi ‑bha ‑dho kë 'gbee‑ 'ö ‑ziö ‑a 'ka mɛ ‑nu 'ö 'waa‑ 'gü bhë ‑an ‑bha ‑ta. 2 Kwa 'plɛsɛn, kwa ‑püö 'wun ‑nu 'gü ‑kɔ ꞊plëëzë ‑ta 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë mɛ 'ö 'yaa ‑püö 'gbɛɛdhö ö ꞊blɛɛ' ‑wun ‑nu 'gü, kö yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ mɛ 'ö‑ ‑bha 'ta ‑kɔ 'dho ‑mɔ ‑sü 'ka 'kuë. Mɛ 'ö 'dhö bhë ‑a ‑kɔ ‑yö ‑mɔa kö ‑yö ö ‑de ꞊kɔɔn. 3 ‑Kwa ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü ‑së 'ka; 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'kwa 'klang ‑nu yö ꞊soo ‑nu dhiö kö pë 'kwa‑ ꞊mɛɛ kun tɔɔ kö ‑waan 'wun ma kwa ‑ta ‑a? ‑Kɔ bhë ꞊nɛ ꞊ya kaa zlöö, 'ö kwa ‑kɔ ‑ya ‑mɔ ꞊soo ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑an ‑bha. 4 'Iin 'zü ‑ka 'yitagɔ ꞊vava ‑nu ‑ga 'dhɛ! 'Kö ‑kë ꞊nɛ ‑wo ꞊va 'dhee, 'ö ꞊ya kë 'ö 'tëë ‑nu ‑wo dho ‑an 'ka ‑dhɛ 'saadhö 'gü, pë 'kö ꞊ya kë 'ö‑ ‑blümɛ ꞊yaa‑ 'pa ö ‑de ‑dhë, 'ö zian ‑zɔn ‑a ‑dhë bhë ‑yö 'teete 'kpaan 'ka. 5 ‑Kɔ do bhë 'ö mɛ nɛga 'dhoë‑ 'ka 'pö mɛ bun ‑bha. ‑Yö 'teete 'ka 'dhö mɛ ‑dhɛ mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑bha, 'kɛɛ ‑a ꞊blɛɛ' ‑wun ‑nu ‑wo ‑ziö ‑a ‑de ‑ta. Ka gia‑, ‑ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ; ‑kɔ do 'ö 'siö pë 'tee ‑de ‑yö ꞊mɔa' 'ö blii ‑to 'dhö ‑sü ꞊kaa' siën‑ ꞊bhaa ‑dhɛ 'ka bhë ꞊nɛ 6 'Ö nɛga 'dhoë‑ 'ka 'pö. 'Wun yaa 'kpɛkpɛ ‑yö nɛga 'ö kwa ‑gɔ bhë ‑a 'gü. ‑Yö kwa dɔ do 'ka 'dhö 'kɛɛ ‑a ‑kɔ ‑yö ‑mɔa ‑yö 'wun yaa ‑pɛn kwa bun 'gü ‑dhɛ 'plɛsɛn ‑bha. ꞊Ya kë 'ö 'siö 'ö 'go ‑na ꞊glöötiaandhö bhë 'ö‑ ‑da kwa ‑bha ‑tosiadhe 'plɛ 'gü. 7 Mɛ ‑kɔ ‑yö ‑mɔa kö wü ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ 'ö 'blü ‑ya ‑to, ‑yö 'wun ma ‑a ‑ta; ‑yö ‑ma ‑nu 'piö oo, ‑yö 'wun ‑nu 'wo ꞊gblëë wo 'gu ‑ta ‑an 'piö oo, ‑yö 'yuö‑ ‑nu 'piö oo, ‑a mɛ 'ö dho kun ‑a 'ka 'yaa 'dhö. 8 'Kɛɛ pë mɛ 'ö 'wo‑ ‑dhɛ mɛ nɛga bhë, mɛ yaa kë ‑dhö do ꞊kun kö ‑yaan ‑a pö: «N ‑kɔ ꞊ya ‑mɔ ‑a ‑bha». ‑Yö 'wun yaa ‑go ‑a 'gü ‑pë 'ka 'dhö; yö do bhë 'zü, pë 'ö mɛ ‑ya kuënnu ‑kɔ dɔ 'yaa ‑mü, ‑yö pa ‑sü 'ka mɛ zë ‑pë 'ka. 9 Yö ꞊nɛ ꞊ya kë 'kwa‑ sü 'ö 'kwa kwa Dëmɛ, kwa Dë zuö pö ‑a 'ka; 'yö yö do bhë 'zü ꞊nɛ 'ö ꞊ya kë 'kwa‑ sü 'pö 'ö 'kwa 'dhangga ꞊yaa' mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑da ö ‑bhɔa 'ka bhë ‑an ‑bha. 10 Ka gia‑ ka‑ ‑yö bhë ꞊a! 'Dhi do bhë, ꞊sɛɛ‑ pö ‑wo waa‑ 'dhangga ‑ya mɛ 'ka ‑wo ‑wo go ‑a 'gü ꞊dhɛɛ? N dhegluzë ‑nu, kö ꞊kun 'ö 'kwa‑ ‑kë 'dhö. 11 (꞊Dhɛ 'ö 'ka bhɔ ꞊nɛ,) 'ka‑ yö do ꞊nɛ 'yi 'güüzë waa‑ 'yi din ‑sëëzë ꞊wa bhɔ do 'yi 'tɔɔ‑ ‑gɔ do ꞊bhaa ꞊a? 12 'Iin 'zü olivö bhɛ ꞊ya ‑ya do figö ‑lü tuö 'iin figö bhɛ ꞊ya ‑ya do lɛzɛn ‑kpa 'lü 'wo ‑drɔɔn kë ‑na ‑a 'ka bhë ‑a ‑lü tuö, 'ka‑ yö a? N dhegluzë ‑nu, 'ö bhii ‑kɔ do bhë ꞊nɛ 'ö kweezö ‑yi bhë ꞊waa‑ 'tɔ 'yaa kë mɛ ‑gɔ 'yi din ‑sëëzë 'ka.

'Kpaakpadhɛ 'ö go ‑Zlan 'piö

13 ('Ö ꞊ya 'go mü 'zü, n dhegluzë ‑nu, a ‑dho ‑a pö ka ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ:) Kö mɛ ꞊ya kë ka ziën 'ö 'kpaakpa, 'ö 'wun ‑nu ‑yö 'ko 'dhiö ‑kɔ dɔ, kö ‑a 'ta ‑sü ‑kɔ ‑nu, ‑a ‑bha 'wun kë ‑kɔ ‑nu ‑wo kë ‑së; 'iin kö ‑yö ö ‑de sü 'tee ꞊nɛ mɛ 'ö 'kpaakpa ‑a 'dhö. 14 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊zuögüdhɛ yaa 'ö ꞊ya kë 'ö nu ꞊gluɛng' waa‑ pë ‑ta ꞊kɔɔ' ‑sü ‑an 'ka bhë ‑yö ka ‑gɔ, kö ꞊kun 'ka ka ‑de sü ꞊va ꞊nɛ ka 'kpaakpa, 'ka 'wun gia‑ to, 'ö 'ka ꞊sua ‑kë. 15 ꞊Ya kë 'dhö kö 'kpaakpadhɛ ꞊suu'‑ mɛ bhë, yaa 'go ‑Zlan 'piö, 'kɛɛ ‑yö 'kpongtaadhɛ waa‑ ö 'gü ‑mɛ ‑nu ‑an wɔ ‑kɔ ‑bha 'ka, kö ‑yö ‑go dü 'gü. 16 'Ö bhii ‑dhɛ 'oo ‑dhɛ kö ꞊gluɛng' waa‑ pë ‑ta ꞊kɔɔ' dhe 'wo‑ ‑bha, kö ‑dhɛ bhë pë ‑kaankuëdhe waa‑ pë yaa ꞊suu'‑ 'saadhö ‑wa ‑bha 'pö. 17 'Kɛɛ 'kpaakpadhɛ mɛ 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑yö ‑kë 'puu; ‑yö ꞊nɛ 'ö ꞊zuöyagluu 'dhö, ‑kë 'lëëlë ‑sü waa‑ 'kowogümadhe 'wo go ‑a 'gü. ‑A 'glu ꞊yö ‑së, 'ö‑ këwun ‑nu 'dhö ‑së; 'yaa pë ‑nu kë mɛ ‑nu ‑zë 'gü dhe ‑bha 'iin 'yaa pë ‑nu kë dɔ 'a‑ kë ꞊nëdhö ‑an 'yaan‑ kun ‑sü 'ka ‑sü ‑bha. 18 Mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑bha pë ‑nu kë ‑sü 'gü, 'wo kë ‑na ꞊zuöyagluu ‑gɛn 'ka mɛ ‑nu 'wo ‑an ‑zü 'to ‑an ‑dhë bhë, pë 'ö kë ‑na ‑an ꞊truën 'ka 'ö tɔɔ ‑tosiadhe 'ö kpengdhö.

4

‑Ka 'kan dü ‑bha, 'ka ziö ‑Zlan 'piö

1 (N dhegluzë ‑nu,) ‑dɔn ‑nu waa‑ 'dhinaa ‑nu 'wo ka ziën 'ö 'waa yën bhë, ‑wo ‑go ka ꞊zuö' 'piö ‑wun yaa ‑nu 'wo wo 'ko ꞊gaan 'gan ‑na bhë ‑an 'gü. 2 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ pë ‑dhɔ ‑yö ka kë ‑na, 'ö pë bhë 'kaa ‑mɔa 'ka‑ yö, kö 'ka bhɔ mɛ zë ‑sü ‑bha. ‑Kɔ do bhë 'ö‑ 'ka, kö 'ka kë 'dhinaakëmɛ 'ka. Kë‑ wo 'dhö 'ö pë bhë 'kaa‑ yö bhë, 'ö tɔɔ 'kaa‑ ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ. 3 ‑A ‑de ‑a ‑ga 'ka‑ wo bhë, 'kö ‑kë ꞊nɛ ka‑ ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ 'dhee, 'kaa‑ yö, bhii ka ꞊zuö' 'piö ‑wun ‑yö ya, 'ö tɔɔ pë 'ö 'ka‑ ‑dhɛ ‑na bhë, pë 'ö 'ka dho ka ‑de ꞊dhɔɔbhaapë kaa yö ‑mü. 4 Mɛ ‑nu 'kaa ‑to zian do 'piö ꞊nɛ, 'kaa‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ 'ka ‑klu 'kpongtaapë ‑nu ‑bha kö 'ka kë ‑Zlan yaagümɛ ‑nu 'ka a? 5 ‑Yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: ‑Zuu 'ö ‑Zlan ‑ya ‑da kwa 'gü bhë, ‑yö ꞊druɛi kë ‑na; ‑ya 'piö kö 'kwa kë ‑Zlan do 'sloo ‑bha 'ka. ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ ‑wo 'ö bhë yaa ‑ya 'sëëdhɛ 'gü 'dhö 'kpaan 'ka, ‑ya 'sëëdhɛ 'gü ‑dhɔ ‑bha. 6 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑Zlan wö ‑yö ꞊sië' ‑sü 'ka ‑kplawo kwa 'piö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü bhë ‑a 'dhö ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑yö ‑dɔ ‑desüvamɛ ‑gɔ 'yënng, 'kɛɛ ‑yö 'glusë ‑kë ‑de ‑sü 'tee ‑mɛ ‑nu 'ka. 7 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë 'dhö, ‑ka ka ‑gɔ 'dho ‑Zlan ‑dhë sia‑, 'ka dɔ dü ‑gɔ 'yënng; ꞊ya kë 'dhö, ‑yö ‑dho ꞊duë ka ‑dhë 'ö dho ꞊gbiin. 8 ‑Ka ꞊yɔɔn ‑Zlan ‑bha kö yö ‑de 'pö ‑yaan ꞊yɔɔn ka ‑bha. ‑Ka ka ‑kɔ bho 'wun yaa kë ‑sü 'gü; mɛ ‑nu 'kaa 'to zian do 'piö 'ka ꞊nɛ, ka ꞊zuö' ‑yö kë 'puu. 9 ‑Ka kë 'yenazë, ‑ka ka ‑de dɔ pë yaa kë mɛ 'ka ‑mɛ 'ka, 'ka 'gbo ‑nu bɔ. Pë 'ö ‑kë ka ‑gɔ ꞊zuögludhi ‑wun 'ka 'ö 'ka‑ 'yee ‑nu to bhë, ‑wo kë ka ‑gɔ 'gbo ‑gɛn 'ka. 10 ‑Ka ka ‑de 'dho sia‑ kwa Dëmɛ wö 'dhiö; ‑yö ‑dhö ka ꞊luu'‑.

Kö ꞊kun 'ka za dɔ ka dheglu ‑nu ‑bha

11 N dhegluzë ‑nu, kö ꞊kun 'ka ka 'ko ‑nu ‑wun yaa ꞊blɛɛ; bhii mɛ 'ö ꞊ya ö dheglu ‑wun yaa ꞊blɛɛ'‑, 'iin ꞊ya za dɔ ‑a ‑bha, kö ‑Zlan ‑bha tɔng ('ö‑ pö ‑kwa kwa 'ko ‑nu ‑dhɔ kë bhë) ꞊yaa‑ ‑wun yaa ꞊blɛɛ' ꞊nɛ bhë; kö ꞊ya za ‑ya ‑a ‑bha ꞊nɛ bhë. 'Kɛɛ kö kwa‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ mɛ 'ö ꞊ya za ‑ya tɔng ‑bha, kö tɔng bhë, ‑a 'kun ‑mɛ 'yaa ‑mü bhë. 12 ‑Zlan dosɛn 'kpaan 'yö tɔɔ tɔng ‑nu mɛ ‑dhë ‑mɛ; yö ꞊nɛ 'ö mɛ ‑bha za ‑kan; yö do gia‑ bhë ꞊nɛ 'ö za ꞊ya ‑ya mɛ ‑bha, 'ö ‑mɔa 'ö mɛ dha 'iin 'ö mɛ 'gü ꞊siö'‑. ꞊Ya kë 'dhö kö dö ‑mü ü 'ka 'ü za dɔ ü ‑ya 'yɔɔ ‑bha ‑ɛ?

Kö ꞊kun 'ka ka ‑de sü ꞊va

13 'Wun 'ö ‑gban ka ‑bha 'a 'dhoë‑ ꞊blɛɛ'‑ bhë; ‑ka ka 'to 'to n ‑ma. ꞊Ya kë ka‑ ‑pö: «꞊Dɛɛ 'iin ꞊dhia', yi ‑dho dho pö‑ mɛ ꞊nɛ ‑a 'gü kö 'yiën‑ 'dhɔɔ ‑nu dɔ ‑kwɛ do 'piö; yi ‑dho 'wëü‑ yö ꞊va 'ka 'ma.» 14 Ka‑ ‑pö 'dhö, 'kɛɛ pë mɛ 'ö dho kë kaa ꞊dhia', 'kaa‑ dɔ! Ka ‑bha ‑tosiadhe ‑yö ‑kë ꞊nɛ 'dhuu pë 'tee 'ö ꞊luu 'ö yaa ꞊glɔɔ 'ö to mü 'ö ‑ziö ‑a 'dhö. 15 Pë 'ka dho ‑a pö ꞊zian' 'ö tɔɔ: «꞊Ya kë Dëmɛ ‑zo 'kun ‑wun 'ka, kö 'yiën‑ ‑tosiadhe kë ꞊dhia', yi ‑dho pë mɛ ꞊nɛ ‑a kë.» 16 'Kɛɛ 'yaa kë 'dhö 'sa, 'ö 'ka 'dhi ꞊va 'gü ‑wun ꞊blɛɛ. ‑De ‑sü ꞊va ꞊suu'‑ mɛ 'ö bhë ‑yö ya. 17 ꞊Ɛɛ, ꞊aoo! 'Ma ka 'paan bho ꞊va ꞊nɛ bhë. ꞊Ya kë 'dhö kö mɛ 'ö pë 'ö‑ këpë 'ka 'ö‑ 'yaan ‑wun 'ka 'ö 'yaa kë bhë, kö ö ‑de ‑kë 'plɛ 'ö‑ wo ‑na ꞊sɔɔnyaakëmɛ 'ka bhë.

5

'Wun 'ö ‑gban ꞊bhɔɔmɛ ‑nu ‑bha

1 Mɛ 'ka ꞊bhɔɔmɛ 'ka, 'wun bhë ‑ya yö ka ‑bha 'sabla. ‑Ka 'gbo ‑nu bɔ ka ‑wo ‑ta 'gbee‑ 'ka, 'wun 'gbee‑ ‑nu 'wo dho nu ka ‑ta bhë ‑an ‑wun 'gü. 2 ‑A pö 'a‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ ꞊bhɔɔpë ‑nu 'wo ka ‑gɔ bhë ‑an 'plɛ ‑wo 'bu ‑sü 'ka 'ö ka ‑bha ‑kë ‑bha ‑sɔ ‑nu 'wo bhë 'pö 'ö pë 'bhee‑ ‑nu ꞊wa ‑an ‑bhö 'saadhö. 3 Kaa‑ 'sënng ‑nu waa‑ kaa‑ zën ‑nu 'wo bhë 'kaɔ ‑dho ‑an kun. 'Kaɔ 'ö bhë ꞊nɛ 'ö dhö ‑zɔn ꞊nɛ ka këwun ‑yö ya (wo ꞊nɛ 'ö 'ka dhö bɔ ‑an ‑ta kö za ‑yaan ka 'kun). Pë do 'ö 'kaɔ ‑ya ‑kë kaa‑ zën waa‑ kaa‑ 'sënng ‑nu ‑an 'ka bhë ꞊nɛ 'ö dhoë‑ kë ka 'ka 'pö ꞊nɛ pë 'wo‑ pö ‑a ‑bha 'güö 'ka‑ wo 'siö ꞊kwaa' ‑a 'dhö, 'ö tɔɔ 'töng ‑kaanta ‑nu ꞊wa yö ꞊klöö', 'ö 'ka ꞊tun ka ‑gɔ dɔ 'wëü‑ ꞊mɛɛ' ‑sü 'gü ꞊nëdhö bhë. 4 'Go mü, mɛ ‑nu 'wo yuö ‑nu kë ‑na ka ‑bha ꞊bhlöödhɛ ‑nu ‑bha bhë, kaa ‑an ꞊saan' bho. ‑Ka ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ! Wo ꞊ga 'ö ‑an 'we ‑zuö 'dho dɔ ‑na 'ma bhë; yö ꞊ga 'zü 'ö mɛ ‑nu 'wo ka ‑bha ꞊bhlöödhɛ ‑yuö kë ‑na bhë, 'ö ‑an ‑wo 'yena ‑zë bhë ꞊ya ‑lo kwa Dëmɛ ‑Zlan 'piigbeezë 'piö bhë. 5 Ka ka ‑bha ‑tosiadhe ‑kë ‑dhɛ ‑së ‑dhɛ 'gü 'kpongtaa zö 'ö 'ka ka ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu ‑kë; 'ka ‑ba ‑bhöpë ‑nu ‑së ‑gɔ ꞊nɛ pë 'wo‑ pö ‑du 'wo‑ 'dhi gba kö ‑waan zë ‑a 'dhö. 6 Mɛ 'ö kpengdhö 'ö yaa pë gbɛ kë, 'ka‑ kun 'ö 'ka‑ zë; 'yaa ö ‑de ‑ta ꞊kɔɔ' 'teete ‑dewo.

'Wun ‑nu 'wo ‑gban ꞊zuösaadhɛ waa‑ ꞊bhɛa' ‑sü ‑an ‑bha

7 N dhegluzë ‑nu (ka 'ö 'ka Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë), ka ꞊zuö' ‑yö kë ‑saa, ‑yö 'dho ‑yö yöë kwa Dëmɛ nu ‑yi ‑bha. ‑Ka kë ꞊nɛ pëtamɛ 'ö ö ‑bha tapë ‑nu ‑së dhi ‑yi 'dhiö ‑gan 'ö dho 'ö yöë ‑an bho ‑yi ‑bha ‑a 'dhö; ꞊ya kë 'dhö 'ö ö ꞊zuö' kë ‑saa 'ö dɔ 'ö dha 'yi ‑blɛɛzë ‑nu ‑wo yö sia‑, 'ö ꞊kpɔɔ ‑yö yö mü, 'ö toë 'dhö 'ö dha 'yi ‑kaanta ‑nu ‑wo ban, ‑yaan ꞊tun ö ‑kɔ ‑da ‑na ö ‑bha ꞊bhlöödhɛ 'gü. 8 Ka ‑de 'pö, ka ꞊zuö' ‑yö kë ‑saa, 'ka ka 'gü dɔ 'gbee‑, 'ö tɔɔ kwa Dëmɛ nu ‑yi ꞊ya yö ꞊klöö'.

9 N dhegluzë ‑nu, kö ꞊kun 'ka ka ‑wo kpɔ ka 'ko ‑nu ‑gɔ ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö ‑Zlan dho za ‑lo ka tuö. ‑A ‑de za bhë ‑a 'kanmɛ ꞊ya yö ꞊klöö'. 10 N dhegluzë ‑nu, ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'wo ‑kë 'dhiö ꞊zian' 'wun ꞊blɛɛ'‑ ꞊dhia kwa Dëmɛ 'tɔ 'gü bhë, ‑ka ‑an ‑ga 'dhɛ! ‑An ‑bha ꞊zuö' ‑kë ‑saa ‑sü ‑wun 'gü wo ‑bha 'klobhɔdhe ‑nu 'gü, ‑ka ‑an 'sü ka ‑bha 'wun ꞊zuan' 'ka. 11 Kwa ‑an ‑ya 'ti ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö 'dhuë‑ kpɔ ‑an ‑bha ‑an 'dhö, 'ö tɔɔ ‑wo 'yena ‑kë, 'kɛɛ ‑wo ‑to ‑klu ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha. 'Wun 'ö ‑gban Zɔbö ‑bha ꞊zuösaadhɛ ‑bha ka‑ ‑ma; 'go mü 'zü, 'wun ‑së 'ö kwa Dëmɛ ‑ya ‑kë ‑a ‑dhë ‑a ‑bha 'yena 'dhiötoyi 'ka bhë, ka‑ ‑taa ‑ma 'pö; 'ö bhii kwa Dëmɛ 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na bhë ‑a ‑bha mɛ 'yena yö ‑sü waa‑ ‑a ‑bha 'glusë ‑wo ꞊va giagiawo.

12 N dhegluzë ‑nu, ‑ka ka 'to 'to n ‑ma: Kö ꞊kun 'ka ka ‑wobhödhe kë (‑a ‑zɔn ‑sü 'ka ꞊nɛ pë 'ka‑ ‑wo ‑bhö bhë 'wun gia‑ ‑mü), 'ö 'ka‑ wo ‑Zlan 'ö dhang‑ 'gü ‑a 'tɔ 'ka, 'sɛ ‑tɔ 'ka, 'iin ‑kɔ ꞊suu'‑ 'saadhö ‑ta. 'Kɛɛ 'ka 'wun ꞊blɛɛ'‑, 'ö ꞊dhɛɛ' ꞊ya kë ‑a 'piö ꞊waa‑ 'kpɔ ka ‑gɔ, 'ö‑ ‑daa dho kë ‑dhö, ꞊ya kë ꞊ii‑ 'ka, ‑kaa ꞊ii‑ pö; 'ö ꞊ya kë ‑abi' 'ka, ‑kaa ‑abi' pö, ‑yö 'to 'dhö, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun ‑Zlan ‑bha za 'ö dhö kan mɛ 'plɛ ‑bha bhë, 'ö dho ka kun.

13 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya kë ka ziën 'ö ꞊ya kë ꞊wa ‑bhö ‑sü 'gü, kö ‑yö ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë; 'iin 'zü 'ö ꞊zuögludhi 'gü kö ‑yö 'tan ‑nu bho ‑Zlan 'tɔ 'piö. 14 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ 'bhaa ꞊ya kë ka ziën 'zü 'ö 'yaa 'po ‑sü 'ka ꞊taa', kö mɛ 'wo mɛ ziizii ‑nu 'ka ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ bhë, ‑yö ‑an ꞊dhɔɔ kë kö ‑waan ‑a 'dhiö ꞊bhɛa' wo ‑Zlan ‑dhë, 'yɔn ‑yö ‑a tuö ‑sü 'ka kwa Dëmɛ 'tɔ 'gü. 15 'Yö ꞊bhɛawodhe 'ö ‑kë kwa Dëmɛ ‑dhë bhë, ꞊ya kë ‑zo yö ‑sü 'ka, mɛ bhë kwa Dëmɛ ‑yö ‑dho ‑potaasü nu ‑a ‑dhë, 'ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'wun ‑ya ‑bha ‑tosiadhe 'gü, 'ö dho ziö ‑a ‑ta. 16 ‑Ka ka ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑wun ‑nu ꞊blɛɛ'‑ ka 'ko ‑nu ‑dhë; ('ö ꞊ya kë 'dhö 'ka ꞊bhɛa' ka 'ko ‑nu ‑wun 'gü,) 'ö ‑Zlan ‑yö ka ‑dhɛ bo; 'ö tɔɔ mɛ 'ö kpengdhö ‑Zlan wö 'dhiö bhë, ꞊ya ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ö ꞊zuö' 'plɛ 'ka, ‑a 'gü ‑pë ‑yö ‑kë 'gbönggböng. 17 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga 'dhɛ! 'Wun ꞊zuan' do ꞊ga ꞊nɛ. (‑Zlan ‑wodhiölomɛ do ‑yö ‑kë ‑dhö 'kpa, 'wo‑ ‑dhɛ Eli.) Eli bhë kë‑ wo 'kpa, ‑yö ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ö ꞊zuö' 'plɛ 'ka kö ꞊kun 'ö dha dho ban; 'ö‑ ‑de ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑dhɛ ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö; dha yaa ban 'dhö ‑kwɛ ‑yaaga waa‑ ö 'gbu ‑an 'piö; 'kɛɛ kö kë‑ wo 'dhö bhë 'sa, Eli ‑yö ‑kë mɛ 'bhee‑ 'ka ꞊nɛ kwa 'dhö 'pö. 18 'Yö ꞊dhɛ 'ö go mü, 'yö ꞊bhɛa 'zü, 'ö dha ‑yö ban 'ö tapë ‑nu ‑wo ‑dhi 'kpongtaa.

19 N dhegluzë ‑nu, ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya kë ka ziën 'ö ꞊ya 'go 'wun gia‑ ‑zian ‑ta, kö ‑kaa 'slë ꞊mɛɛ'‑ 'kaan‑ ‑da zian kpengdhö ‑ta; 20 bhii a‑ ‑pö ka ‑dhë, mɛ 'oo mɛ 'ö 'dhoë‑ mɛ 'ö ꞊ya ‑püö ꞊sɔɔn yaa 'gü ‑a bho zian 'ö‑ 'dhiötodhɛ ‑yö ‑kë ga 'ka bhë ‑a ‑ta, kö ꞊yaa‑ kë mɛ bhë ꞊ya ‑da ‑Zlan ‑bha zian ‑ta; ‑Zlan ‑yö ‑dho ziö mɛ bhë ‑a ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta.

1 Piɛɛ

1

2

3

4

5

'Sëëdhɛ ‑blɛɛzë 'ö

Piɛɛ

‑ya bɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu

'wo ‑pɛn ‑sü 'ka ‑an ‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

1 Ma Piɛɛ 'a Yesu Klito ‑bha bɔmɛ 'ka, 'a 'sëëdhɛ ꞊nɛ 'a‑ bɔ mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ka sü 'ö 'ka ‑nia 'ka, 'ka ‑ya ‑sü 'ka Pɔng ‑sɛ, Galatö ‑sɛ, Kapadɔsö ‑sɛ, Azi ‑sɛ waa‑ Bitini ‑sɛ 'gü ‑dhɛ ‑nu ‑bha bhë ka ‑dhë. 2 Ka 'sü 'ö kwa Dë ‑Zlan ‑ya wo 'dhö bhë, pë 'ö‑ ‑ya 'ti ‑kë ö ‑de ꞊zuö' 'piö ‑be yö ‑mü; 'yö‑ ‑kë 'dhö kö 'kaan‑ kë ‑a ‑bha 'ka ‑Zuu 'slööslö ꞊kwaa', kö 'kaan‑ 'wun ma Yesu Klito ‑ta, 'kaan‑ kë 'zü 'slööslö ‑a fɛi ꞊kwaa'. Kö ‑Zlan ‑bha 'glusë ‑yö kë ka 'piö, 'iin kö ‑yö ꞊zuöyagluu nu ka ‑dhë ‑kplawo.

'Yan 'to ‑a ‑gɔ ‑pë 'ö dhang‑ 'gü

3 ‑Kwa 'we kwa Dëmɛ Yesu Klito Dë ‑Zlan 'tɔ 'piö! Yö ꞊ga 'ö‑ ‑bha 'wun ‑së kë ‑sü ꞊va 'gü 'ö ꞊ya kwa gbaa ‑tosiadhe ‑dëü 'ka Yesu Klito ‑bho ga 'gü ‑sü 'ka bhë. Kwa 'yan ‑to ‑a ‑gɔ ‑pë bhë ‑a ‑bha ‑kë 'bhee‑ ‑kɔ ꞊ga 'ö bhë. 4 ꞊Yö ‑së kö kwa ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi ‑to mɛ ‑gɔ ‑pë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya ö ‑bha mɛ ‑nu ‑gɔ bhë ‑a ‑wun 'gü, bhii yö 'dhö bhë 'zü pë 'yaa ꞊siö', 'yaa ‑dhii 'kun 'iin 'ö‑ bun 'yan ‑bha bhɔ ‑sü 'yaa yën yö ‑mü. ‑To mɛ ‑gɔ ‑pë bhë ꞊nɛ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya ka ‑gɔ dhang‑ 'gü. 5 ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ ‑yö ‑dho to ka 'piö ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü ‑wun 'gü ‑yaan dhoë ‑yaan yöë yi 'ö‑ ‑ya yi ‑kaanta 'ka kö dhasü 'ö bhë ‑yaan ‑zɔn ‑a 'ka bhë ‑a ‑bha.

6 Pë 'ka‑ kë ‑na bhë, ꞊yö ‑së 'ö tɔɔ 'töng 'ö ka ‑gɔ 'kpongtaa zö bhë, kö ‑Zlan ꞊ya 'we ‑a ‑bha kö 'wun 'gbee‑ ‑nu ‑wo nu ka ‑ta, ka ꞊zuö' 'glu ‑yö ‑dhi. 7 Bhii kë‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ 'wun ‑nu 'wo nu ‑na ka ‑ta bhë, ‑wo ‑nu 'dhö kö ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑gɛn ‑gban ‑kɔ bhë 'piö ‑yaan ga. Ka ‑de gia‑ ka‑ ‑yö ‑o! Ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ö bhë ‑a ‑wun ‑yö 'gbee‑ 'ö ꞊zië' 'sënng ‑ta 'ö 'ka‑ dɔa 'pö ꞊nɛ 'sënng 'ö bhë pë 'ö‑ 'gü dho ꞊siö' yö ‑mü. 'Kɛɛ kö 'sënng 'ö bhë 'sa, ‑yö ‑bɔ 'siö 'gü kö ‑a ‑bha ‑kë 'sënng 'ka ‑sü bhë ‑yaan yö ‑dhɛpuudhɛ 'gü. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö ka 'tɔ dhö bhɔa, 'ö ‑Zlan dho ka ꞊sɛɛ‑ bhoë, ka ꞊zëë ‑zë 'tɔa ‑sü 'ka Yesu Klito nu ‑yi 'ka. 8 Yesu Klito 'ö bhë ‑a ‑dhɔ ‑yö ka ‑kë, 'kɛɛ kö kaa ka 'yan dɔ ‑a ‑bha do 'sa, 'ö 'ka‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'kɛɛ kö ka 'yan 'yaa‑ 'dhiö 'sa. ꞊Zuögludhi ꞊va 'ö 'dhi yaa ‑mɔ ‑a ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha bhë ‑a ‑gɛn ꞊ga bhë. 9 Bhii ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ‑a ꞊truën 'ö 'ka dhoë‑ yö 'ö tɔɔ ka nii ‑bha dha ‑sü.

10-11 Dhasü 'ö bhë, ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wo ‑dhɛ ‑ga ‑a 'piö, 'wo yuö ‑nu ‑kë ‑a ‑ta piindhö, kö ‑wo ꞊kpɔɔ' ‑na 'sëëdhɛ ‑nu 'gü, kö 'töng 'ö pë ‑nu 'wo bhë 'wo dho kaa 'iin 'wun ‑nu 'wo ‑gban pë ‑nu 'ö ‑Zuu 'ö go Klito 'piö 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë bhë, kö ‑wo ‑an ꞊mɛɛ' ‑na; kö 'glusë 'ö ‑Zlan dhoë‑ kë ka 'ka bhë, ‑wa ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na. ‑Zuu bhë 'pö, ‑yö ‑kë ‑an 'piö kö 'wun ‑nu 'wo ‑gban Klito ‑bha 'klobhɔdhe ‑nu waa‑ ‑a ꞊bhlë ‑nu 'wo dho kë bhë ‑ya ‑ta 'po ‑na ‑an ‑dhë. 12 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑Zlan ‑ya ‑ta ‑po ‑an ‑dhë ꞊nɛ 'wun ‑nu 'ö‑ dɔ ‑an 'dhi bhë ‑an ‑de ‑bha kun, 'kɛɛ ka ‑bha ‑mü. 'Yö 'wun 'ö 'dhö bhë, ꞊ya ‑lo ka ‑ta dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ ‑a 'gü, bhii 'wuntaɔsë ꞊blɛɛ' ‑mɛ ‑nu 'ö 'wo 'wun ꞊blɛɛ ‑Zuu 'slööslö 'ö ‑Zlan ‑ya bɔ 'ö go dhang‑ 'gü ‑a ꞊faan' 'ka bhë ꞊waa‑ ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë. ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu gia‑ ‑de 'pö ‑wa ‑kë kö 'wun bhë ‑waan dɔ.

‑Tosiadhe kpengdhö 'ö ‑Zlan ‑yö kwa ꞊dhɔɔ ꞊kaa'

13 ꞊Dhɛ 'ö 'pö, ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö; ‑ka ‑ya ka 'yaan, 'ka ka ‑zo 'to dosɛn gbaɔ 'ö dho kë ka ‑dhë yi 'ö Yesu Klito dho nuë bhë ‑a ‑dhë! 14 ‑Ka kë mɛ ‑nu 'wo 'wun ma ‑Zlan ‑ta ‑an 'ka; kö ꞊kun 'ö 'ka ‑kë ‑ya pë ‑dhɔ 'ka ‑sü 'gü gbɔ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan dɔ ‑sü yaa kaa ka ‑gɔ 'ö 'ka pë ‑nu ‑kë ‑kɔ gbɛ ‑ta bhë ‑a 'dhö. 15 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ ‑Zlan 'ö ka ꞊dhɔɔ ‑kë bhë ‑yö 'slööslö, kö ka ‑de 'pö, ‑ka kë 'slööslö ka këwun ‑nu 'saadhö 'gü!

16 Bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: ‑Ka kë 'slööslö, bhii a 'slööslö. 17 ꞊Ya kë ꞊nɛ ka ‑bha ꞊bhɛa' ‑sü ‑nu 'gü, kwa Dë 'tɔ 'ö bhë ka‑ ‑ya ‑Zlan 'ö mɛ 'saadhö ‑bha za ‑kan mɛ 'ö ‑dhö ‑a këwun ‑nu ‑bha, 'ö 'yaa mɛzëgüdhe gbɛ kë ‑a ‑bha bhë, kö ‑ka ka ‑de kë 'slë 'ka 'töng 'ö ꞊tun ka ‑gɔ ka ‑bha ‑tosiadhe kë ‑sü 'gü bhë ‑a 'gü ‑a ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'ka! 18 Bhii ka ‑de gia‑ ka‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ wɔ ‑kɔ ꞊suu'‑ 'ö ka 'bhɛma ‑nu ‑wo ‑kë ‑a 'gü 'ö‑ ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ yaa kë ‑dhö 'ö 'ka ‑da ‑a 'gü bhë, ‑kɔ 'ö ka bho ‑a 'ka ‑a 'gü bhë ka‑ ‑dɔ. 'Gü ꞊siö' ‑pë ‑nu 'wo ‑kë 'wëüga waa‑ 'sënng ‑nu ‑an 'ka 'waa ‑mü 'ö ka ‑gɔ ‑ta dhɔa. 19 ‑Abi'! Pë 'ö ka ‑gɔ ‑ta dhɔa bhë 'ö tɔɔ Klito fɛi 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑ bhë. Klito bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë ö ‑bha sla‑ ꞊bhoë' 'bhlanë 'ö‑ ‑dhɛ 'yaa‑ ‑bha 'iin 'ö ‑dhuu 'yaa‑ ‑bha ‑a 'ka. 20 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑yö Klito ‑ya ‑a ‑de kö 'kpongtaadhɛ zü yaa dɔ ꞊kun, kö 'töng ‑kaanta ‑nu 'kwa‑ 'gü ꞊nɛ kö ‑yaan ‑wun ‑zɔn ‑a 'ka; 'yö pë 'ö 'dhö bhë, 'yö‑ ‑kë 'dhö ka ‑bha 'dhuë‑ ‑wun 'gü. 21 Yö ꞊nɛ ka bɔ ‑a ‑ta 'ö ‑Zlan 'ö‑ bho ga 'gü 'ö 'tɔbhɔdhe nu ‑a ‑dhë bhë, 'ka‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü waa‑ ka ‑bha 'yan ‑to ‑a ‑gɔ ‑pë ‑nu 'wo bhë, 'ö ‑an ‑gɛn dho ‑gban ‑a 'ka ‑Zlan 'gü.

22 'Wun gia‑ 'ö ‑Zlan ‑wo 'gü bhë, ka ‑bha ‑a ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'gü, 'ka ka ‑de kë 'slööslö kö ka dhegluzë ‑nu 'wo ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü bhë, 'kaan‑ ‑an ‑dhɔ kë giagiawo. Kö ‑ka ka 'ko ‑nu ‑dhɔ kë ka ꞊zuö' 'plɛ 'ka; 23 'ö tɔɔ 'ka bhɔ ‑dëüwo; 'ö yaa kë ꞊nɛ pë 'ö ‑kë ka bhɔ ‑gɛn 'ka bhë ‑a 'gü ‑dho ꞊siö' yö kun. ‑A 'gü 'ka 'dho ꞊siö bhii ‑Zlan ‑wo 'ö 'bhee‑ 'ö ‑dhö ꞊toëpö 'ka bhë ‑ya 'gü. 24 'Ö tɔɔ pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ya ‑pö: Mɛ 'kpɛkpɛ ‑wo ziö ‑pë 'ka ꞊nɛ ꞊blëë' 'dhö, 'ö ‑an ‑bha 'tɔbhɔdhe ‑yö ‑kë ꞊nɛ ꞊blëë' 'bin 'dhö. ꞊Blëë' ‑yö ‑ga, 'ö‑ 'bin ‑yö ‑lo, 25 'kɛɛ kwa Dëmɛ ‑wo ‑yö ‑dho to 'dhö ꞊toëpö 'ka. ‑Wo 'ö bhë ꞊nɛ 'ö tɔɔ 'wuntaɔsë 'wo‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë bhë.

2

'Wun ꞊zuan' 'ö ‑gban 'kɔ 'bhong 'piö ‑guö 'ö 'bhee‑ ‑a ‑bha

1 ‑Ka 'kan ꞊kian' yaa ꞊suu'‑ 'kpɛkpɛ waa‑ ꞊sua kë ‑sü ‑an ‑bha; ‑ka 'kan mɛ 'yaan‑ 'kun ‑sü, ꞊druɛi kë ‑sü waa‑ 'dɔɔ yaya dɔ ‑sü ‑nu ‑an ‑bha. 2-3 Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: 'Ka‑ yö ꞊nɛ kwa Dëmɛ këwun ꞊yö ‑së. ꞊Dhɛ 'ö 'dhö ꞊nɛ kö ‑ka kë ꞊nɛ 'në 'blë 'puu ‑nu 'ö ‑an ‑bha 'yɔn 'yi ‑wun 'dhö 'gbee‑ bhë ‑an 'dhö 'sa; 'ö tɔɔ ‑an ‑bha ‑bhöpë ꞊nɛ bhë; bhii ‑bhöpë 'ö go ‑Zlan 'piö 'ö ‑kë ‑a ‑wo 'slööslö 'ka bhë ꞊nɛ 'ö 'ka 'dhoë‑ ‑bhö kö 'kaan‑ ꞊kpɛa' 'iin kö dhasü ‑yaan kë ka ‑gɔ.

4 Kwa Dëmɛ 'ö ‑guö 'bhee‑ 'ka 'ö mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑wa ‑wun bho yunng, 'kɛɛ 'ö ‑Zlan ‑ya sü ‑a ‑wun ‑kë 'gbee‑ ‑sü ‑wun 'gü bhë, ‑ka ꞊yɔɔn ‑a ‑bha. 5 ‑Ka ꞊yɔɔn ‑a ‑bha kö ka ‑de 'pö 'kaan‑ kë ꞊nɛ ‑guö 'bhee‑ ‑nu 'dhö kö ‑Zlan ‑bha 'kɔ bhë 'kaan‑ kë ‑a dɔpë ‑nu 'ka; ka ‑dho kë slabhomɛ ‑nu kpö 'gü ‑mɛ ‑nu 'ka, 'ö bhii ka ‑bha ‑tosiadhe ‑yö ‑dho kë ꞊nɛ sla‑ ‑së 'ka‑ bho ‑Zlan ‑dhë kö ‑yaan ‑a ‑zo 'kun ꞊bɔa' Yesu Klito ‑ta ‑sü 'ka bhë ‑a 'dhö, 6 bhii pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑ya ‑pö: ‑Guö 'ö‑ ‑wun 'dhö 'gbee‑ bhë 'ma‑ 'sü 'ma‑ këdhɛ 'bhong 'piö ‑guö 'ka Siɔn 'gü; lë‑ 'ka 'dho kpɔ mɛ 'ö ꞊yaa‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑a ‑ta. 7 Mɛ 'ö 'ka‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë, ‑guö bhë ‑yö ka ‑bha 'kpëdhö ‑wun 'ka. 'Kɛɛ mɛ 'ö 'waa‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë, (pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑an ‑bha 'ka 'ö tɔɔ:) ‑Guö 'ö 'kɔdɔmɛ ‑nu ‑wa ‑zuö wo ‑kɔ 'yan ꞊taa bhë, ꞊ya kë ‑guö 'gian 'ö 'wo dho ‑a ‑da ‑dhɛ 'bhong 'piö ‑a 'ka. 8 ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ ‑dhɛ 'bhaa 'gü 'zü ‑yö pö ‑sü 'ka ‑an ‑bha 'ka 'zü ꞊nɛ: ꞊Ya kë ‑guö 'ö mɛ ‑nu ‑gɛn ‑yö ‑zuö ‑a ‑bha, ‑guö gbɔng 'ö mɛ ‑nu ‑wo bɔ ‑a ‑ta 'wo ‑püö ‑a 'ka. 'Ö bhii ‑gban 'wo‑ wo ‑a ‑bha bhë 'ö tɔɔ ‑kɔ 'wo‑ wo 'wuntaɔsë bhë ‑a 'ka bhë; pë ‑de gia‑ 'ö ‑ya ‑an ꞊tian' 'ö bhë.

9 'Kɛɛ ka ‑zë ka ꞊nɛ 'ka tɔɔ mɛ ꞊suu'‑ do ‑zë ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ka sü, mɛ ‑nu 'ö 'ka 'sɛdë ‑bha slabhomɛ ‑nu 'ka, 'sɛgɔ 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑de ‑ta ‑Zlan ‑bha 'ka. Ka ‑gɔ ‑ta 'dhɔ 'ö‑ wo 'dhö bhë, ‑yö ‑kë 'dhö kö ‑Zlan 'ö ka bho ‑dhɛtiidhɛ 'gü 'ö ka ‑kë ö ‑bha ‑dhɛpuudhɛ 'gblüünzë 'ö bhë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu 'ka bhë, 'kaan‑ ‑a këwun ‑së ‑nu ‑wun ꞊blɛɛ'‑; 10 bhii ka 'ka bhë, kë‑ wo 'dhiö ‑be, kaa kë ‑Zlan ‑bha 'sɛgümɛ 'ka, 'kɛɛ zlöö ꞊nɛ 'ka kaa; ka 'ö 'dhiö ‑bezë kaa ‑Zlan ‑bha mɛ 'yena yö ‑sü dɔ bhë, zlöö ꞊nɛ 'ka‑ dɔ.

'Wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha yuökëmɛ ‑nu 'ta ‑kɔ ‑bha

11 N dhegluzë ‑nu, a‑ ‑dhɛ ka ‑gɔ, ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑nia ‑mü kaa, 'ö 'ka 'tasümɛ 'ka 'kpongtaa bhë, kö mɛbheedhe ꞊dhɔɔbhaapë yaya ‑nu 'ö ꞊ya kë 'wo 'ko ‑ya kwa nii ‑bha bhë, 'ka 'kan ‑an ‑bha! 12 Ka 'ta ‑kɔ ‑yö kë ‑së mɛ waa wo ꞊zuö' ꞊dhië'‑ ‑Zlan 'piö ꞊kun bhë ‑an ziën, kö ‑dhɛ 'ka‑ ‑bha, 'kö ‑kë ꞊nɛ ‑wo ka ‑wun yaa ‑blɛɛ 'wun ‑dɔ ka ‑bha ‑sü 'ka ꞊nɛ këpëyaamɛ ‑nu ‑mü ka 'ka, kö ‑wo ka këwun ‑sɛɛbɔ ‑nu yö, kö ‑wo ‑Zlan 'tɔ bhɔ yi 'ö dho ö ‑de ‑zɔn ‑a 'ka bhë ‑a 'ka.

13 ‑Ka 'wun ma ‑wogbiindhɛ 'kpɛkpɛ 'ö ‑ya mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑gɔ ‑ta ‑a ‑ta bhii kwa Dëmɛ ‑zo 'kun ‑wun ꞊nɛ 'ö bhë; ‑yö 'sɛdë 'piö 'dhee, bhii mɛ 'ö ‑ya ka ‑gɔ 'dhiö yö ‑mü, yö ꞊nɛ 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'plɛ 'dhoë‑ kwɛɛ. 14 ‑Yö 'sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu 'piö 'dhee, bhii 'sɛdë ꞊nɛ 'ö ‑an bɔ kö ‑waan këpëyaamɛ ‑nu 'klo bhɔ 'iin kö ‑waan 'wun ‑së kë ‑mɛ ‑nu ꞊faan' 'më. 15 Bhii pë 'ö ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'ka 'ö tɔɔ kö ka ‑bha 'wun ‑së ‑nu kë ‑sü 'ka, mɛ ‑nu 'ö 'waa 'wun dɔ, 'ö 'kpaakpadhɛ 'yaa ‑an ‑gɔ bhë ‑waan ‑kpën kö ‑waan dɔ diindhö. 16 ‑Potaasü ‑yö ka ‑gɔ; 'kɛɛ kö ꞊kun 'ö ka ‑bha ‑potaasü ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑kpa pë 'dhiö ‑pë 'dhö 'ö 'ka ꞊kian' yaa ‑ta kpaa; ‑ka 'wun kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑wo 'wun ‑kë. 17 ‑Ka mɛ 'plɛ ꞊bhlë ‑ya; ‑ka Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dhɔ kë; ‑ka 'suö ‑Zlan ‑dhë; 'ka 'sɛdë ꞊bhlë 'kpɔ!

'Wun ꞊zuan' 'ö sü Klito ‑bha 'klobhɔdhe ‑bha

18 Yuökëmɛ ‑nu, ‑ka ka ‑gɔ ꞊yɔɔ'‑ 'wlaan‑ 'ka ka ‑gɔmɛ ‑nu ‑dhë! Kö ꞊kun 'ö ‑kë ‑gɔmɛ ‑nu 'ö ‑an këwun 'dho ‑së, 'wo 'lëëlë wo ‑de 'sloo ‑an ‑dhë; ‑kaa kë 'dhö 'pö ‑a mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑bha 'wunkëdhɛ dhö 'gbee‑ wo ‑de 'pö ‑an ‑dhë. 19 Bhii ‑Zlan ‑yö 'wun ‑së ‑kë mɛ 'ö‑ 'klo ‑yö bhɔ, 'kɛɛ kö ‑a ‑de ꞊zuö' ‑bha bhë, yaa 'wun yaa gbɛ kë ‑Zlan wö 'dhiö ‑a ‑dhë. 20 Kë ‑dewo poo ꞊nɛ, ‑kë 'gɔugɔ ‑dhɛ ‑yö mü kö mɛ ‑yö pë yaa kë kö ‑wa 'klo bhɔ ꞊a? 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ 'ka 'wun ‑së kë 'ö ꞊wa 'go mü, ꞊wa ka 'klo bhɔ, kö ka ‑bha 'wun ‑së ꞊nɛ bhë ‑Zlan wö 'dhiö. 21 Pë 'ö ‑Zlan ‑yö ka ꞊dhɔɔ ‑kë ‑a ‑bha bhë 'ö bhë, bhii Klito ‑de 'pö, ‑a 'klo ‑yö ‑bhɔ ka ‑wun 'gü. ‑Yö 'wun ꞊zuan' 'ka ka ‑gɔ 'dhö kö 'kaan‑ 'to ‑a pin 'piö, 22 (꞊nɛ ‑kɔ 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ‑a 'dhö ꞊nɛ:) Yaa ꞊sɔɔn yaa gbɛ kë 'iin ꞊sua ‑wun yaa bɔ ‑a 'dhii do. 23 Yö bhë ꞊nɛ 'ö 'wo 'si bho ‑a ‑gɔ 'ö yaa ö ‑bha bho; 'wo‑ 'klo bhɔ, 'ö 'dhi ‑wo ‑yaan yaa 'go ‑a dhiö ꞊nɛ ö ‑dho ö ‑bha 'pë bho ‑a 'dhö. Pë 'ö‑ ‑kë ꞊zian' 'ö tɔɔ ꞊ya kë 'dhö, 'yö ö ‑de ‑wun ‑lo ‑Zlan 'ö za kpengdhö 'kan ‑na bhë ‑a kwɛɛ. 24 Yö ꞊nɛ 'ö kwa ‑bha ꞊sɔɔnyaa ‑wun ‑nu ‑wo ‑lo ‑a ‑ta ‑gaatalü ‑bha, ‑yö kë 'dhö kö 'kwaan‑ bɔ ‑ga ꞊sɔɔn yaa ‑bha ‑sü 'ö bhë ‑a ‑ta kö ‑tosiadhe 'ö kpengdhö bhë 'kwaan‑ kë; bhii ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: ‑A ‑bha ‑gi pin ‑nu bhë ꞊nɛ 'wo kwa ‑dhɛ bo. 25 'Ö tɔɔ kë‑ wo bhë, ka ‑kë ꞊nɛ 'bhla ‑nu 'wo ꞊dhɔng ‑an 'dhö; 'kɛɛ ka ‑yɛ ka 'zü 'ka nu mɛ 'ö 'bhla ‑maakëmɛ 'ka 'ö ‑zo ‑kë mɛ nii 'piö ‑mɛ 'ka bhë ‑a 'piö.

3

'Wun 'ö ‑gban dhe waa‑ ꞊gɔn ‑an ‑bha ‑kë 'ko 'piö ‑kɔ ‑bha

1 Dhoo ‑nu, ka ‑de 'pö, ‑ka 'wun ma ka ꞊gɔn ‑nu ‑ta! ‑Yö kë 'dhö kö ‑a mɛ 'bhaa ‑nu 'ö waa ‑Zlan ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊kun bhë, 'kö ‑kë ꞊nɛ waa 'wun ꞊blɛɛ' ‑an ‑dhë, kö ‑zoyösü ‑yaan kë ‑an ‑gɔ ka ‑bha 'ta ‑kɔ ‑wun 'gü. 2 Bhii kö ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya ‑kɔ 'ö 'puu ka 'ta ‑sü ‑kɔ 'gü bhë, ‑an 'yan ‑yö ‑da ‑a 'gü. 3 Kö ꞊kun 'ö 'ka ka ‑de ‑kë ‑së plaan ꞊zian' ꞊nɛ ka ‑bha wun kë ‑kɔ ‑nu, ka buënpë ‑nu 'wo ‑kë 'sënng ‑nu, sɔ ‑sɛɛbɔ ‑nu 'ö 'ka dhoë‑ ‑da ka ‑bha bhë ‑an 'ka! 4 'Kɛɛ ka ‑bha ‑kë ‑së ‑sü ‑yö kë ka ꞊zuö' 'gü ꞊zian'. ‑Yö kë ‑së ‑dhɛ 'ö‑ 'gü 'yaa ꞊siö' ‑a 'ka; yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ꞊zuö' ('ö ‑Zuu 'slööslö ꞊ya yuö kë ‑a 'gü), 'ö 'lëëlë, 'ö ‑ya diindhö ‑sü 'dhoë‑ ‑gɔ; yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑bha ‑sëdhɛ ꞊sɔnng' 'dhö ꞊va ‑Zlan wö 'dhiö. 5 Dhoo ‑nu 'wo ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya 'ö 'wo ‑kë 'dhiö ꞊zian', 'wo wo ‑zo dɔ ‑Zlan ‑bha (꞊nɛ pë 'ö‑ 'tɔ go ‑an ‑dhë bhë ‑wo ‑dho kë), 'ö 'wo wo ‑gɔ ꞊yɔɔ wo ꞊gɔn ‑nu ‑dhë bhë, ‑kɔ bhë ꞊nɛ 'wo wo ‑de ꞊kaa' ‑së. 6 ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö Saala ‑yö ꞊kaa'. ‑Yö 'wun ‑ma Ablaamö ‑ta, 'yö‑ ‑dhɛ ö dëmɛ. Yö ꞊nɛ 'ö 'ka go ‑a 'gü, 'ka ‑kë ‑a 'dhu ‑nu 'ka, ‑a 'ke 'ka 'wun ‑së kë 'ö kaa ka ꞊kwaa' ka ‑de ‑zü kö 'kaan‑ dɔ ‑gbɔudhö 'suö 'gü.

7 Gɔɔn‑ ‑nu, ka ‑bha ‑kë ka bɔɔ ‑nu 'piö ‑sü bhë, ‑ka kë 'lëëlë ‑an 'ka ‑an ‑bha ‑kë dhe 'ka ‑sü 'ö ‑an ‑kɔ 'yaa ‑mɔ pë 'gbeegbee ‑nu kë ‑sü ‑bha bhë ‑a ‑wun 'gü; ‑ka ‑an ꞊bhlë ‑ya, bhii gbaɔ 'ö ‑kë ‑këdhösü 'ö 'yaa yën 'ö ‑Zlan ‑ya nu ka ‑dhɛ bhɛ, ka ‑dho ka ‑bha kɛ 'ko ꞊bhaa. 'Ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ 'wun ꞊ya kë mü, ka ‑dho ꞊bhɛa' 'dhö 'kɛɛ ‑a ‑yɛ 'zü gbɛ 'ka 'dho kë ‑dhö.

'Wun 'ö këpë 'ka dhegluzë ‑nu ziën

8 ꞊Ɛɛ, ‑ka kë do ka ‑zo ‑ta 'gü ‑wun ‑nu waa‑ ka ‑bha 'wun ‑nu ‑dan 'kuë ‑kɔ ‑nu 'gü. ‑Dhɔ 'ö ꞊ya kë 'ö dhegluzë ‑nu ‑wa ‑kë wo 'kuë bhë ‑yö ‑ya ka 'gü 'iin kö ka 'ko ‑nu 'yena yö ‑sü waa‑ ‑de ‑dho sia‑ ‑sü ‑wo kë ka ‑gɔ. 9 Kö ꞊kun 'ka 'wun yaa 'pë bho 'wun yaa 'ka, 'ö 'ka 'si 'pë bho 'si 'ka; 'kɛɛ ‑kaa ‑yɛ 'zü kë 'dhuë‑ 'ka, bhii pë 'ö ‑Zlan ‑yö ka ꞊dhɔɔ ꞊kaa' bhë 'ö bhë, ‑yö kë 'dhö kö 'dhuë‑ ‑yaan kë ka ‑bha 'ka. 10 ‑A ‑de 'wun bhë ‑a ‑wun 'gü ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ 'bhaa ꞊yaa‑ ‑dhɔ kë ‑tosiadhe kë ‑sü 'ka, kö 'ö yi ‑së ‑nu yö, kö ‑yö 'ö nɛga kuënnu 'wun yaa ‑gɔ; ‑yö ö ‑bɛn ‑nu kuënnu mɛ ‑püö ‑wun ‑nu ‑gɔ; 11 ‑Yö bhɔ 'wun yaa ‑dhë ꞊taa', ‑yö 'wun ‑së kë; ‑yö ꞊zuöyagluu ꞊mɛɛ' 'kö ‑kë ꞊nɛ ‑yö ‑dho ‑a 'piö kë 'dhee. 12 Bhii Dëmɛ 'yan ‑yö mɛ kpengdhö ‑bha, 'ö‑ 'to 'dhö dɔ ‑sü 'ka diindhö ‑an ‑bha ꞊bhɛawo ‑nu ‑gɔ. 'Kɛɛ kwa Dëmɛ wö ‑siö ‑sü ‑mü pëyaakëmɛ ‑nu ‑bha kö ‑yaan ‑an 'klo bhɔ.

13 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ mɛ gbɛ yaa 'dho 'wun yaa kë ka 'ka kö 'ka ka ‑de nu 'wun ‑së kë ‑sü ‑dhë. 14 ‑A ‑de 'kö ‑kë ꞊nɛ ka 'yënng ‑yö ‑bhɔ ka këpë kpengdhö ‑nu ‑wun 'gü, ‑ka ꞊zuögludhi kë! ‑A ‑wun 'gü, ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: Kö ꞊kun 'ö 'suö gbɛ ‑yö ka ‑kë mɛ gbɛ ‑dhë 'iin 'ö 'ka dɔ ‑gbɔudhö! 15 'Kɛɛ Klito bhë ‑yö kë ‑dhö ka ꞊zuö' 'piö, 'ka‑ 'sü ka Dëmɛ 'ka. ‑Ka kë ꞊baa' ‑sü 'ka ‑kplawo kö mɛ ‑nu 'wo ka ꞊dhɛɛ' 'kpɔ ‑na ka ‑zo ‑dɔ ‑a ‑bha ‑pë 'ö ‑Zlan 'piö ‑a ‑gbaan 'ka bhë, kö 'kaan‑ ‑a ‑daa kë ‑an ‑gɔ; 16 ‑yö kë ꞊zuö' ‑së 'gü, 'iin ‑yö kë 'kwi 'suö 'ka ‑Zlan ‑dhë, 'iin kö ka ‑de ꞊zuö' 'gü 'ka ka ‑de dɔ kpengdhö; ‑yö kë 'dhö kö ka ‑bha 'ta ‑kɔ ‑së 'ö‑ 'ka ka ‑bha ‑kpa Klito ‑bha ‑sü 'gü bhë, mɛ 'wo 'wun yö ‑na ‑a ‑bha bhë, lë‑ ‑yaan 'kpɔ ‑an ‑ta. 17 'Ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya kë ‑Zlan ‑we ‑a ‑bha ‑wun 'ka kö ka 'yënng ‑yaan bhɔ, kö ꞊yö ‑së kö ‑yö kë 'wun ‑së kë ‑sü 'gü 'ö ꞊zië' ‑a ‑kë 'wun yaa 'gü ‑sü ‑ta. 18 'Ö bhii Klito 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, ‑yö ‑ga kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑wun 'gü; 'kɛɛ kö yö 'ö bhë ‑yö ‑kë kpengdhö, 'ö ga 'dhö 'sa mɛ 'ö 'waa kpengdhö ‑an ‑wun 'gü. Kë‑ wo 'dhö bhë, ga bhë ‑ya wo 'dhö dosɛn 'kpaan; ‑yö kë 'dhö kö ‑yaan 'dho kwa 'ka ‑Zlan wö 'dhiö; 'yö 'wo‑ zë ‑a mɛdhɛ ‑bun 'gü ꞊zian'. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö ‑yö ‑go ga 'gü ‑Zuu 'slööslö ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa'. 19 ‑Zuu 'slööslö do 'ö bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑bha 'piigbeedhɛ ‑yö dho ‑a 'ka 'ö 'wun ꞊blɛɛ mɛ ‑nu 'wo ‑kanso 'gü ꞊glööbɔɔ bhë ‑an ‑dhë. 20 Mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo tɔɔ mɛ ‑nu 'ö 'dhiö ‑bezë, 'wo ‑Zlan ‑wo ‑zuö ‑kɔ 'yan ꞊taa Noe ‑bha 'töng 'ka; 'wo to wo ‑wo ‑ta 'kɛɛ kö ‑Zlan ‑yö ‑kë ö ‑bha ꞊zuösaadhɛ 'gü; 'ö toë 'dhö 'ö yöë yi 'ö Noe ‑yö 'yitagɔ ꞊kaa' 'ö mɛ kpö 'dɛdɛ 'wo dho ‑mɔ mɛ 'slɛaga ‑bha 'wo ‑da ‑a 'gü 'ö 'wo dha ‑a ‑yi ‑bha. 21 'Wun bhë ‑yö ‑bɔ yiö Yesu 'tɔ 'ka ‑sü 'ka 'ö 'ka‑ wo 'ö 'ka dha ꞊dɛɛ bhë ‑a 'bin 'ka; ‑bɔ yiö ‑sü 'ö bhë 'yaa‑ mɛ 'ö mɛ bun ‑zlu ‑dhiipë ‑nu ‑gɔ ‑a 'ka 'kɛɛ ‑yö ꞊zuögüdhɛ ‑bha ‑kë 'puu ‑sü ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ ‑sü 'wo wo ‑de ‑da ‑a 'gü ‑a 'ka; yö ꞊nɛ 'ö 'ka bɔ ‑a ‑ta 'ö Yesu Klito ‑bha ‑go ga 'gü ‑sü ‑yö ka dha bhë. 22 Yesu Klito 'ö bhë ꞊ya 'dho dhang‑ 'gü. ‑Yö ‑ya ‑sü 'ka ‑Zlan ꞊kwɛɛ‑ 'gü. ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu, ‑wogbiindhɛ ‑nu, 'piigbeedhɛ ‑nu ‑wo wo ‑gɔ ‑yɔɔ ‑a ‑dhë, 'ö 'wo 'wun ma ‑a ‑ta.

4

'Wun 'ö ‑gban 'ta ‑kɔ ‑dëü ‑wun ‑bha

1 ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ Klito 'yënng ‑yö ‑bhɔ ö bun 'gü bhë, ka ‑de 'pö ‑zotadhe do bhë ‑yö kë ka 'gü, bhii mɛ 'ö‑ 'yënng ꞊ya bhɔ bun 'gü do bhë, ‑a ‑bha 'wun gbɛ 'yaa ꞊sɔɔn yaa ‑bha. 2 ꞊Ya kë 'dhö kö 'go ꞊dɛɛ ‑bha, 'töng 'ö ꞊tun ka ‑gɔ ka ‑bha ‑tosiadhe 'gü 'kpongtaa zö bhë, kö ꞊kun 'ö 'ka‑ ‑kë mɛ 'bhee‑ ꞊dhɔɔbhaapë ꞊kwaa'; 'kɛɛ kö ‑yö kë ꞊zian' ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'gü. 3 Kë‑ wo 'dhö bhë, ka ‑kë 'dhiö ‑bezë 'wun kë ꞊dhia ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö waa wo ꞊zuö' ꞊dhië'‑ ‑Zlan 'piö bhë ‑an kë ‑kɔ ‑nu 'dhö; 'ö 'ka pë ‑nu kë, 'waa kë tɔng 'gbloo 'piö; 'ka ‑ya pë ‑dhɔ 'ka ꞊nëdhö; 'ö 'ka yɔ ‑nu mü 'ö 'ka pë ‑nu ‑bhö ‑ziögɔüsüzë 'ka; 'ö kwiga ‑nu 'ö ‑an ‑wun 'yaa dhi ‑Zlan ‑dhë bhë 'wo ‑kë ka ‑gɔ. 4 Zlöö ꞊nɛ, ka 'bhamɛ ‑nu 'ö waa wo ꞊zuö' ꞊dhië' ꞊kun bhë, ‑an 'te ꞊ya 'tun kö ‑waan 'kun ka yö ‑sü 'ka ‑an 'piö 'wun ‑nu ‑ziögɔüsüzë ‑nu 'iin 'wun yaa ‑nu kë ꞊dhia. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, ‑wo 'wun ꞊blɛɛ' ‑na ka ‑bha, 'iin ‑wo 'yee ‑nu 'to ‑na ka ‑bha. 5 'Kɛɛ ‑ka ka ꞊kwaa' ‑an ‑zü! ‑Wo ‑dho 'wun ‑gɛn bho ‑Zlan 'ö ꞊ya dɔ kö mɛ 'bhee‑ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'ö ꞊wa ga ‑yaan ‑a ‑bha za 'kan bhë ‑a 'dhiö. 6 Pë ‑de 'ö ‑kë 'ö 'wuntaɔsë ‑yö ꞊blɛɛ mɛ ‑nu 'ö ꞊wa ga ‑an ‑dhë 'ö bhë; ‑yö kë 'dhö, 'kö ‑kë ꞊nɛ za ꞊ya ‑lo ‑an tuö ‑an mɛbheedhɛ ‑bun 'gü ga ꞊kwaa', kö ‑waan ‑kë ‑a 'gü ‑sü yö wo nii 'gü ꞊zian' ‑Zlan ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa'. 7 Pë 'plɛ 'dhiötoyi ꞊ya yö ꞊klöö'; 'ka 'wun ‑nu kë, ‑yö yö 'ko 'dhiö ‑së 'ka; ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö, 'ka ‑ya ka 'yaan kö 'kaan‑ ‑klu ꞊bhɛa' ‑sü ‑bha. 8 ‑Blɛɛzë 'ka, ‑ka 'dho ka 'ko ‑nu ‑dhɔ kë ‑sü 'ö ka ꞊zuö' 'plɛ 'ka bhë ‑a 'ka 'dhiö, bhii 'ko ‑dhɔ kë ‑sü 'ö 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, ‑yö ꞊sɔɔn yaa ꞊plëëzë ‑ta ‑kpa kwa 'ko ‑nu ziën. 9 ‑Ka ka 'ko ‑nu ‑nia 'kun ‑së; kö ꞊kun 'ö ‑kë 'wun ‑nu ‑blɛɛ ‑wo ꞊löö ‑sü 'ka. 10 Mɛ 'ö ‑dhö, ‑yö 'glusëgüpë ‑nu kë ö 'bha ‑nu ‑dhë ꞊nɛ mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑ya ö ‑bha gbaɔpë ‑nu 'dhiö ‑an 'dhö. 'Ö tɔɔ mɛ 'ö ‑dhö, ‑Zlan ꞊ya gbaɔ kë ‑a ‑dhë ‑a ꞊tian'. 11 Mɛ 'ö ‑Zlan ‑wo pö ‑na, ‑yö ‑Zlan ‑wo 'sloo ꞊blɛɛ'‑; mɛ 'ö pë ‑nu kë ‑na mɛ ‑nu ‑dhë, ‑ya kë ꞊faan' 'ö ‑Zlan ‑ya nu ‑a ‑dhɛ bhɛ ‑a 'ka. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka‑ ‑kë 'dhö giagiawo, kö ‑Zlan 'tɔ ‑yö bhɔ 'wun 'saadhö 'gü ꞊bɔa' Yesu Klito 'ö 'tɔbhɔdhe waa‑ 'piigbeedhɛ 'wo‑ ‑bha 'ka ꞊toëpö 'ka bhë ‑a ‑ta ‑sü 'ka, amɛn.

'Wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑bɔ 'wun ‑nu 'gü ‑kɔ ‑bha

12 N dhegluzë ‑nu, kö ꞊kun 'ö ka 'te ‑yö tun 'wun 'gbee‑ ‑nu 'wo nu ‑na ka ‑ta 'ö 'ka bɔ ‑na ‑an 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü ꞊nɛ pë 'wo‑ pö kë pë 'yaa ‑mü ‑a 'dhö. 13 ‑Ka ꞊zuögludhi kë ꞊zian' 'ö tɔɔ ‑kɔ 'ö 'wun ‑nu 'dho nu ‑na ‑a 'ka ka ‑ta bhë ꞊nɛ 'ö ꞊kaa' Klito ‑bha 'ka 'pö. ꞊Ya kë 'dhö 'ö 'ka dho ‑mɔa kö ‑kpɛ ꞊va ‑yaan kë ka ‑gɔ yi 'ö‑ ‑bha 'tɔbhɔdhe dho nu ‑a 'ka bhë ‑a 'ka. 14 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa 'si ‑nu bho ka ‑gɔ, ka ‑bha ‑kë Klito ‑bha ꞊guë' 'ka ‑sü ‑wun 'gü, ka ꞊zuö' 'glu ‑yö dhi bhii ‑Zuu 'tɔbhɔdhe ‑zë 'ö ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö ‑a 'ka bhë ‑yö ka ‑ta. 15 Kö ꞊kun 'ö mɛ ‑yö go ka ziën 'ö‑ mɛ zë ‑tɔ, ‑a ꞊kwaan ‑tɔ, ‑a këpë yaa ‑tɔ, 'iin ‑da mɛ 'kpaan gbɛ ‑bha 'wun 'gü ‑tɔ ‑yö ‑kë ‑dhö kö ‑a ‑wun 'gü 'wun ‑yaan wɔ ‑a ‑ta. 16 'Kɛɛ mɛ 'ö 'wun ꞊ya wɔ ‑a ‑ta ꞊zian' ‑a ‑bha ‑bɔ Klito 'ka ‑sü ‑wun 'gü, kö ꞊kun 'ö ‑kë ‑a ‑gɔ lë‑ ‑wun 'ka; ‑yö ‑Zlan 'tɔ bhɔ ꞊zian'.

17 Bhii ‑Zlan ‑bha zakanyi ꞊ya ‑lo. 'Yö za 'ö 'dhö bhë 'ö‑ zü dhö dɔ mɛ 'kwa ‑Zlan ‑bha 'kɔɔmɛ ‑nu 'ka kwa ‑ta. Za bhë ‑a zü dhoë dɔ; 'ö‑ ‑de 'ö‑ zü ꞊ya dɔ 'saadhö. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ za 'ö dho kan bhë ‑a zü ꞊ya dɔ kwa ('ö kwa‑ ‑bha 'në ‑nu 'ka kwa) ‑bha, kö mɛ ‑nu 'ö 'waa 'wun ma ‑Zlan ‑wo ‑ta bhë ‑an 'dhiötodhɛ ‑yö ‑dho kë mü ꞊dhë ꞊ɛɛ? 18 ‑A ‑de 'wun ‑yö ‑gban ‑a ‑bha ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: Mɛ ‑nu 'ö 'wo kpengdhö bhë ‑wo ‑dho dha. 'Kɛɛ ꞊dhɛ 'ö za 'ö ‑an ‑bha bhë 'ö kë ‑na 'gbee‑, kö 'gluyaamɛ ‑nu waa‑ ꞊kianyaamɛ ‑nu, ‑yö ‑dho kë mü ꞊dhë ‑an ‑bha 'ka ɛɛ? 19 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, mɛ ‑nu 'ö 'wun 'dho wɔ ‑na ka ‑ta ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun 'ka bhë, ‑ka 'dho ka këwun ‑së ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka 'dhiö 'iin 'ka ka ‑de ‑wun ‑lo ‑Zlan 'ö pë 'plɛ ‑da, 'ö to ö ‑wo 'gü ö ‑bha pë ‑nu 'ö‑ 'tɔ go mɛ ‑nu ‑dhë ‑a 'gü bhë ‑a kwɛɛ 'fɛfɛdhö.

5

'Wun 'ö ‑gban ‑zo ‑kë ‑Zlan ‑bha ‑tuë ‑nu 'piö ‑kɔ ‑bha

1 'Wun ‑yö n ‑gɔ kö 'aan‑ ꞊blɛɛ'‑ mɛ ‑nu 'wo mɛ ziizii ‑nu 'ka ka ziën ‑Zlan ‑bha ‑wun ‑nu 'gü bhë ‑an ‑dhë; a mɛ ‑dee 'ka ꞊nɛ ka 'dhö 'pö, 'ö Klito ‑bha 'klobhɔdhe ‑nu bhë 'ö n 'yaan ‑wun 'ka, 'ö 'tɔbhɔdhe 'ö dho kë 'dhiö ꞊zian' 'ö mɛ 'plɛ kwa‑ 'gü ‑mɛ ‑nu 'ka bhë, a‑ ‑pö ka ‑dhë: 2 Mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑wun tën ka ‑bha bhë, ‑ka ka ‑zo 'to ‑së 'ka ‑an 'piö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑tuëmaakëmɛ 'dhoë‑ kë ‑na ‑a 'ka 'bhla ‑tuë ‑nu ‑gɔ bhë ‑a 'dhö; ‑yö kë 'wun 'ö ka ‑zo kun 'ö 'ka‑ ‑kë ‑a 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan 'dhö ‑a 'piö kö ‑yö kaa ‑a 'dhö; kö ꞊kun 'ka‑ ‑kë ꞊zuö' ‑to zlöö 'ka. Kö ꞊kun 'ka ka ‑bha yuö ‑nu ‑kë ꞊nɛ 'wëü‑ yö ‑a 'gü ‑pë 'dhö, 'kɛɛ ‑ka pë ‑nu kë 'kpaan 'ka, ka ‑de ‑zo 'kun ‑wun 'plɛ 'ka. 3 Mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑wun 'dhö tën ‑sü 'ka ka ‑bha bhë, kö ꞊kun 'ö 'ka ‑kë ‑an ‑ta 'dhiö‑; ‑ka kë ꞊zian' ‑an ‑bha 'wun ꞊zuan' 'ka. 4 ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö yi 'ö ‑tuëmaakëmɛ ‑nu ‑gɔmɛ dho nuë bhë, 'ö 'tɔbhɔdhe 'gɔ ꞊gblaa' 'ö 'yaa ꞊siö'‑ bhë 'ö 'ka dho ‑a yö ‑a 'ka.

5 ‑Dadhëü ‑nu, ka ‑de 'pö, ‑ka 'wun ma mɛ ziizii ‑nu ‑ta! ‑De ‑dho sia‑ ‑sü ‑yö kë ka 'gü bhii ‑yö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ: ‑Zlan ‑yö zian ‑ta ‑desüvamɛ ‑gɔ 'ö 'glusë ‑kë ‑de ‑dho sia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dhë. 6 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö kö ‑ka ka ‑de ꞊yɔɔn sia‑ ‑Zlan ‑kɔ 'pii 'gbee‑ bhë ‑a ꞊löö kö ‑yaan ka ꞊luu'‑ yi 'ö‑ ‑ya bhë ‑a 'ka. 7 ‑Ka ka ‑bha ꞊zuö' ‑to zlöö ‑wun ‑nu ‑lo ‑a kwɛɛ bhii yö ꞊nɛ 'ö ö ‑zo ‑kë ka 'piö.

8 'Ka 'wun ‑nu kë, ‑yö kë ‑mɔ 'kuë ‑sü ‑zë; kö ꞊kun 'ö 'ka 'wun ‑nu ‑ziö ꞊gɔü'. ‑Ka ‑ya ka 'yaan bhii ka yaagümɛ, dü, ‑yö ꞊nië' ‑na ka ‑zü ꞊nɛ ‑tiɔn 'ö 'gbla ‑na pë 'ö dho ‑a ‑bhö ‑a ꞊mɛɛ' ‑sü 'ka kö ‑yaan 'kun bhë ‑a 'dhö. 9 ‑Ka dɔ ‑a ‑gɔ gɛnngdhö, ‑klu ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ka 'ö tɔɔ dhegluzë 'bhaa ‑nu ‑wo ‑dhö 'ö 'klobhɔdhe do 'ö bhë 'wo‑ 'gü 'sɛ ‑to 'dhö ‑sü ‑ta. 10 ‑Yö 'dhö 'kɛɛ kö ꞊kun 'ö ka ꞊zuö' ‑yö to zlöö; ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ 'glusë kë ‑Zlan 'ö ka ꞊dhɔɔ ‑kë ‑kpa Klito ‑bha ‑sü 'gü ö ‑bha ꞊toëpö 'tɔbhɔdhe ‑bha bhë, ꞊ya kë ꞊nɛ 'klobhɔdhe 'töng 'dɛdɛ bhë, 'ka bɔ ‑a 'gü ꞊sia, yö ‑de gia‑ bhë ‑yö ‑dho ka ‑zo ‑gban, 'yö dho ka ꞊faan' më kö ‑yaan ka ‑ya, 'ö 'ka ‑dho dɔ gɛnngdhö. 11 Kö 'piigbeedhɛ ‑yö kë ‑a ‑bha 'ka ꞊toëpö ꞊toëpö 'ka! Amɛn.

꞊Wekadhe ‑kaanta

12 'Sëëdhɛ ꞊nɛ ꞊yö ꞊klöö'; Silivɛn 'ö n ‑gɔ n dheglu 'ö ‑kpa n ‑ma ‑sü 'ka bhë ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë n ‑dhë 'ö 'a‑ bɔ ka ‑dhë ka ꞊faan' 'më ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha 'glusë 'ö 'ka ‑klu ‑sü 'ka ‑a ‑bha bhë ‑yö 'wun gia‑ 'ka.

13 ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'wo Babilɔnë 'nö, ꞊wa 'we kaa. N gbö Maakö 'ö kwa Dëmɛ 'gü ꞊ya 'we kaa 'pö. 14 ‑Ka ‑büö ‑nu pö ka 'ko ‑nu ‑dhë ka 'ko ‑nu 'sɛnɛ bho ‑sü 'ka dhegluzë ‑dhɛ ‑kwaa. ꞊Zuöyagluu ‑yö kë mɛ 'ö 'ka Klito 'gü ka ‑gɔ!

2 Piɛɛ

1

2

3

'Sëëdhɛ ꞊plɛ ‑naa 'ö

Piɛɛ

‑ya bɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑dhë bhë

'ö ꞊nɛ

1

1 'Sëëdhɛ ꞊nɛ ma Simɔ Piɛɛ 'a Yesu Klito ‑bha bɔmɛ 'ka bhë ꞊nɛ 'a‑ bɔ mɛ ‑nu 'ö kwa ‑bha ‑Zlan 'ö kwa Dhamɛ Yesu Klito 'ka 'ö 'yaa mɛzëgüdhe kë ‑a ‑wun 'gü 'ö kwa ‑nu kwa ‑bha ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü ‑wungbeezë bhë, 'ö‑ ‑ta 'dhö do bhë, ka ‑dhë. 2 Kö ‑Zlan waa‑ kwa Dëmɛ Yesu ‑an dɔ ‑sü 'gü, 'glusë 'ö 'wo‑ kë ‑na ka 'ka waa‑ ꞊zuöyagluu 'ö 'wo‑ nu ‑na ka ‑dhë bhë ‑wo 'dho 'dhiö ‑kplawo.

'Ta ‑kɔ ‑së 'ö ‑Zlan ‑bha zian ‑ta ‑a ‑gɔgɔ ‑nu 'wo‑ ‑ta

3 ‑A ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊ya kwa gbaa pë 'saadhö 'ö kwa ‑bha ‑tosiadhe ‑bha ‑wun ‑yö yö ‑a ‑bha ‑a 'ka kö 'kwaan‑ ‑kë ‑a 'gü ‑sü kë ‑klu ‑Zlan ‑bha ‑sü 'ka; 'ö ꞊yaa‑ kë mɛ 'ö kwa ꞊dhɔɔ ‑kë ‑a ‑de ‑bha 'tɔbhɔdhe waa‑ ‑a ‑bha këwun ‑së 'gü bhë 'kwa‑ dɔ. 4 Yö ꞊ga 'ö‑ ‑zo kun, 'ö 'tɔ ‑go mɛ ‑dhë ‑pë ‑nu ꞊vava 'ö ‑an ‑wun 'dhö 'gbee‑, 'ö ‑an nu kwa ‑dhë kö 'kaan‑ bɔ ‑an ‑ta 'kaan‑ 'kan ‑ya pë ‑dhɔ 'ka ‑sü yaya 'ö dho mɛ 'ka 'gü ꞊siö' ‑dhɛ ‑bha 'kpongtaa zö bhë ‑a ‑bha. ‑Yö kë 'dhö kö 'kaan‑ bhɔ ‑a ‑bha. 5 Pë ‑de 'ö ‑kë 'ka dho pë 'plɛ kë kö ka 'ta ‑kɔ ‑yö kë ‑së, ka ‑bha ‑zo yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü, 'ö 'ka dho ‑Zlan ‑bha 'wun ‑nu dɔ ‑sü ‑da ka 'ta ‑kɔ ‑së 'ö dho kë ‑a ‑ta 'ö bhë. 6 ‑Ka ‑de ‑kun 'wun ‑nu 'gü ‑sü ‑da ka ‑bha 'wundɔdhe 'ö ‑Zlan ‑bha 'wun ‑nu 'gü bhë ‑an ‑ta; 'wun ‑kë ‑de ꞊tian' ‑sü bhë, ka ‑dho ꞊zuösaadhɛ ‑da ‑a ‑ta; ka ‑dho ‑klu ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑da ꞊zuösaadhɛ ‑ta 'pö. 7 ꞊Ya 'go mü, dhegluzë ‑nu ‑bha 'ko ‑sü ‑së ‑sü bhë, ‑kaa ‑da ka ‑bha ‑klu ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë ‑a ‑ta. 'Ö ‑kaanta 'ka zlöö, 'ö ka ‑bha ka 'ko ‑sü ‑së ‑sü 'ö bhë, 'ka dho ‑dhɔ 'ö go ‑Zlan 'piö 'ö 'wo‑ ‑kë mɛ 'saadhö 'ka bhë ‑a ‑zuö ‑a ‑ta. 8 Bhii ‑kɔ bhë ꞊nɛ 'ö wɔ ‑kɔ ‑së ‑nu 'wo bhë 'ö ꞊wa kaa ka 'gü ꞊va 'ö ka 'ka 'dho kaa pë 'kpaan 'ka 'iin 'ö ka 'ka 'dhö ‑bo kwa Dëmɛ Yesu Klito dɔ ‑sü bhë ‑a 'gü. 9 'Kɛɛ mɛ 'ö wɔ ‑kɔ 'ö bhë 'yaa‑ 'gü, ꞊ya ‑dhɛ ‑ga, ‑a 'yan ‑nu 'waa ‑dhɛ yö 'ma ꞊gbiin ꞊nɛ 'yënngtiimɛ 'dhö, bhii kö ‑a ꞊zlöö ꞊ya trö ziö 'ö ‑Zlan ‑ya wo ‑a ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta bhë ‑a 'ka.

10 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, n dhegluzë ‑nu, ‑kaa 'slë ꞊mɛɛ'‑ kö 'ka dɔ gɛnngdhö ‑klu ‑sü 'ka ka ꞊dhɔɔ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë 'ö ka ‑ya bhë ‑a 'wun 'gü; 'ö tɔɔ ‑a ‑kë 'dhö ‑sü 'ka ꞊nɛ 'ö ka 'ka 'dho ‑püö 'wun yaa kë ‑sü 'gü. 11 ‑Kɔ bhë ꞊nɛ 'ö ‑Zlan dho 'kwɛɛ poë ka ‑gɔ 'gbɛa 'ka kö 'kaan‑ ‑da kwa Dëmɛ, kwa Dhamɛ Yesu Klito ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'ö 'tɔbhɔdhɛ 'dhoë‑ ‑bha ꞊toëpö 'ka bhë ‑a 'gü.

12 'Kö ‑kë ꞊nɛ 'wun ‑nu 'wo ꞊nɛ 'ka ‑an dɔ 'saadhö 'ö 'ka ‑ya ‑sü 'ka kpinngdhö 'wun gia‑ 'ö 'ka‑ ma bhë ‑a 'gü, a ‑dho n ‑zo kë ka ‑zo ‑büö ‑a 'ka ‑sü 'piö ‑kplawo. 13-14 Bhii kwa Dëmɛ Yesu Klito ꞊yaa‑ kë 'ma‑ dɔ ꞊nɛ ‑a yi 'yaa ꞊gbiin gbɔ kö 'aan‑ 'go bun 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü. ꞊Dhɛ 'ö ‑kë 'dhö, kö 'töng 'ö n ‑gɔ kö a ꞊tun ka 'piö 'kpongtaa zö bhë, a ‑dho ka ‑ya 'yaan ‑kplawo mɛ ‑zo ‑büö ‑wo ‑nu 'ka. 15 ‑Wo ‑nu 'wo bhë, a ‑dho pë 'saadhö 'plɛ kë kö ꞊ya kë ꞊nɛ 'maa ka 'piö zö gbɔ, kö ‑waan ‑ya ka ꞊zuö' ‑bha ‑kplawo.

'Wun 'ö ‑gban mɛ ‑nu 'wo Klito ‑bha 'bhü yö ‑an ‑bha

16 Kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑bha 'piigbeedhɛ waa‑ ‑a ‑bha nu ‑sü 'ö bhë, yaa kë ꞊nɛ ‑wo ‑go ꞊kwɛzü ‑wun ‑nu 'ö mɛ ‑nu ‑wa yö 'ko 'dhiö ‑a 'gü 'ö 'yi ka ꞊daan ‑a 'ka. ‑A ‑bha ‑kë 'gblüünzë ‑sü 'ö bhë yi‑ ‑yö yi 'yanga gia‑ 'ka. 17 Bhii yi 'ö kwa Dë ‑Zlan ‑yö ꞊bhlë waa‑ 'tɔbhɔdhe nu ‑a 'ka ‑a ‑dhë bhë, ‑yö ‑kë yi 'yaan, 'ö yi bhë ‑a 'ka 'ö ‑Zlan ‑bha 'bhü 'gblüünzë ‑yö ꞊yɔɔ ‑a ‑ta 'ö ‑wo do ‑yö ‑we 'ö‑ pö: Mɛ 'ö ꞊nɛ n Gbö ‑dhɔkaasüzë 'ö 'a n ‑zo 'kun ‑wun 'plɛsɛn ‑lo ‑a kwɛɛ yö ‑mü. 18 ‑Wo 'ö 'dhö bhë, yi‑ ‑ma 'dhö kö ‑yö 'we ‑na dhang‑ 'gü. ‑A yi bhë ‑a 'ka, yi ‑kë ‑tɔn 'slööslö tuö.

19 ꞊Ya kë 'dhö, 'wun 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wa ꞊blɛɛ bhë ‑yö 'dhö gia‑ 'ka. ꞊Ya kë 'dhö kö ꞊yö ‑së 'ka ka ‑zo 'to ‑an ‑dhë bhii ‑wo kë ꞊nɛ ꞊labang 'dhö ‑dhɛtiidhɛ 'gü, kwa ꞊zuö' 'gü. 'Yö ꞊ya kë 'ö ꞊labang ‑nu 'wo bhë 'wo bhü 'dhö gbeng gbeng 'ö ‑toë 'pö 'ö ‑dhiadhiö 'susongga ('ö Klito 'ka bhë) 'ö ‑wo ‑a 'ka 'ö ‑dhɛ ꞊poë' ka ꞊zuö' 'gü ('papadhö). 20 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ 'wun 'ö ‑Zlan ‑ya ꞊blɛɛ 'ö bɔa ö ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑ta 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka bhë, 'yaa pë 'ö mɛ ‑ya ‑gɛn pö ö ‑de ꞊kwaa' ‑wun 'ka ‑a 'ka. 21 Bhii ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑sü 'ka‑ ‑ga ‑na bhë, mɛ 'bhee‑ ‑de ꞊dhɔɔbhaa ‑wun 'yaa ‑mü 'kɛɛ ‑Zuu 'slööslö ꞊nɛ 'ö yö mɛ 'bhee‑ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑dhë 'dhiö 'ö 'wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha, 'ö 'wo‑ ꞊blɛɛ.

2

'Wun 'ö ‑gban mɛ ꞊daan' ‑mɛ ꞊suazë ‑nu ‑bha

(Zudë 4-13)

1 Kë‑ wo 'dhiö bhë, ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊suazë ‑nu ‑wo ‑kë ‑dhö; ‑kɔ do bhë ꞊nɛ 'ö mɛ ꞊daan' ‑mɛ ‑nu ꞊suazë 'dhoë‑ 'ka ka ziën. ‑Wo ‑dho mɛ ꞊daan' ‑wo ꞊suazë ‑nu 'ö dho kë mɛ 'gü ꞊siö'‑ ‑wun ‑nu 'ka‑ yö 'ko 'dhiö kö ‑waan ka ꞊daan'‑. ‑Wo ‑dho ‑kɔ kwa Dëmɛ 'ö ‑an dha bhë ‑a ‑wun 'ka 'ö 'wo wo ‑de ‑da 'güsiödhe 'ö nu ‑na mɛ ‑nu ‑ta 'zodhö bhë ‑a 'gü. 2 Mɛ ꞊plëëzë ‑wo ‑dho ziö ‑an ‑bha ‑tosiadhe 'ö 'wundɔdhe gbɛ 'yaa‑ 'gü bhë ‑a 'piö; 'ö ‑an kë ‑kɔ ‑wun 'gü 'ö mɛ ‑nu ‑wo 'wun yaa ꞊blɛɛ' 'wun gia‑ ‑zian ‑bha. 3 'Wëüga ‑wun 'gü, mɛ ꞊daan' ‑mɛ ꞊suazë ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑dho ka ‑püö ‑an ‑de ‑yö 'ko 'dhiö ‑wun ‑nu 'ka. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, za 'ö dho kan bhë, ‑an ‑bha ꞊ya ‑lo ‑an tuö 'saadhö 'kpa ‑pë. ‑An 'güsiömɛ ꞊ya ‑da zian‑.

4 Ka gia‑, ‑ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ! ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'ö 'wo ꞊sɔɔn yaa ‑kë bhë, yaa ‑an kuënnu ö 'piö, 'kɛɛ ‑yö ‑an ‑zuö ‑dhɛtiidhɛ ‑bha ‑glu 'kpa 'dhi ꞊va 'gü; 'ö 'wo dho to mü 'dhö kö ‑Zlan ‑bha zakanyi ‑yaan ‑lo ‑a 'ka. 5 Mɛ ‑nu 'wo ‑kë 'kpa bhë, ‑Zlan yaa ‑an 'to; 'kɛɛ ‑yö 'yi ꞊va ‑pa 'kpongtaadhɛ ‑dhiizë ‑ta 'ö mɛ 'plɛ ‑wo to ‑a 'gü ‑a 'ke yaa kë Noe 'ö ‑kë 'wun 'ö kpengdhö ‑a ꞊blɛɛ' ‑mɛ 'ka waa‑ mɛ 'slaplɛ 'bhaa 'ö 'wo dha 'yi bhë ‑a ‑gɔ 'pö ‑an 'ka. 6 ‑Zlan ‑yö Sodɔmë ‑pö waa‑ Gomɔɔ ‑pö ‑an 'gü ‑siö 'siö ꞊kwaa'. 'Wun ‑nu 'wo bhë ‑wo pë ‑nu 'wo dho kë këpëyaamɛ ‑nu 'wo dho nu bhë ‑an 'ka bhë ‑an ‑bha 'wun ꞊zuan' 'ka. 7-8 'Kɛɛ yö ꞊ga 'ö Lɔtö 'ö ‑kë mɛ kpengdhö 'ka, 'ö‑ ꞊zuö' ‑yö ‑da ‑wɛɛ 'gü mɛ ‑nu 'ö ‑kë ‑an ziën bhë ‑an wɔ ‑kɔ ‑nu 'ö‑ 'yan ‑yö ‑daa 'gü yi 'saadhö 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü bhë, ‑ya ‑dha. 9 Ka‑ ‑yö bhë ꞊a! ꞊Ya kë 'dhö kö mɛ ‑nu 'wo ‑klu ‑sü 'ka ‑a ‑bha bhë ‑yö ‑an dha 'güdandhe ‑gɔ, 'ö mɛ ‑nu 'ö 'waa kpengdhö bhë 'ö ‑an ‑ya 'klobhɔdhe ‑gɔ ‑Zlan ‑bha zakanyi 'ka. 10 ꞊Ii‑ 'kɛɛ mɛ ‑nu 'ö dho ‑an 'klo bhɔ 'wo tɔɔ mɛ ‑nu 'wo 'wun ‑nu kë ‑na mɛ 'bhee‑ ‑de ‑zo 'kun ‑wun ‑bha ‑de ‑kë ‑dhiizë ‑sü 'ka 'ö ‑Zlan ‑bha ‑kë kwa Dëmɛ 'ka ‑sü bhë 'ö 'yaa ‑an ‑dhë pë gbɛ 'ka bhë.

Mɛ ‑nu 'wo bhë, ‑wo wo ‑de ‑sü ꞊va 'ö 'wo wo ‑de ‑ga 'gianzë mɛ ‑nu 'wo to ‑an ‑ta; 'suö pë 'tee ‑de 'yaa ‑an ꞊zuö' ‑bha yö ꞊ga 'ö 'piigbeedhɛ 'tɔbhɔsüzë ‑nu 'wo dhang‑ 'gü bhë 'ö 'waa ‑an ꞊bhlë ‑ya bhë. 11 'Kɛɛ kö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑de 'wo dhang‑ 'gü kwa Dëmɛ 'dhiö 'ö 'wo ꞊faanzë, 'wo 'piigbeezë 'wo ꞊zië' mɛ ꞊daan' ‑mɛ ꞊suazë ‑nu 'wo bhë ‑an ‑ta 'waa 'wun yaa ꞊blɛɛ'‑ 'piigbeedhɛ 'tɔbhɔsüzë ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka Dëmɛ wö 'dhiö. 12 'Kɛɛ mɛ ‑nu 'wo bhë ‑wo 'wun ‑nu ‑kë wo ꞊zuö' tii ‑bha ꞊nɛ 'blü 'wü ‑nu 'wo ‑da kö ‑waan ‑dhaa ‑da ‑an bhɔɛɛ ‑an 'dhö. Pë 'ö 'waa‑ dɔ bhë, ‑wa ‑kë 'yee ‑to ‑a ‑bha ‑wun 'ka. 'Kɛɛ ‑wo ‑dho to wo ‑de këwun bhë ‑a 'gü, 'ö ‑an 'gü ‑yö ꞊siö ꞊nɛ wü ‑nu 'wo bhë ‑an 'dhö. 13 'Klobhɔdhe 'ö 'wo mɛ ‑nu ‑da ‑a 'gü bhë ꞊nɛ 'ö ‑an ꞊saan' dho bhoë. ‑Wo wo ‑de ꞊dhɔɔbhaapë ‑yö wo 'yi ‑kan ‑a ‑dhë pë ‑nu 'wo‑ kë ‑na ꞊dhɛ 'po ‑yi 'ka bhë ‑a 'gü. Mɛ ‑nu 'wo bhë ꞊wa kë ‑dhiizë; ‑an ‑bha ‑kë ka 'piö ‑sü 'gü ka ‑bha ‑kɔ ‑da 'ko 'piö ‑sü ‑nu 'gü ‑sü 'ö bhë, ‑yö lë‑ ‑wun 'ka, 'ö ya; bhii ‑yö ‑an ꞊zuö' ‑bha ‑waan wo ‑de kë kpengdhö ka wö 'dhiö ‑an ‑bha ‑kë ka 'piö ‑sü 'gü. 14 Pë 'ö ꞊ya ‑an 'yënng ‑dhɛ pa 'ö tɔɔ ‑dadheüsü. ‑An 'gü 'yaa ga ꞊sɔɔn yaa kë ‑sü 'ka; kö mɛ 'wo 'tëëtë ‑zo yö ‑sü 'gü ‑wo ‑an ‑püö ‑na. ‑An ꞊zuö' ‑yö ‑klu ‑sü 'ka 'slë 'wo dho ‑a kë ‑waan 'wëü‑ yö ‑a ‑bha; ꞊wa kë zlöö ‑bha mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑bha 'dhangga 'dhö ‑an ‑ta ‑an 'ka. 15 Mɛ 'wo bhë ꞊wa 'go zian ‑së ‑ta, ꞊wa wo ‑de ‑da 'blü Balaamö ‑bha zian ‑ta. Bozɔɔ gbö Balaamö 'ö bhë kë‑ wo 'kpa bhë, ‑yö ‑Zlan 'dhi ‑wo ‑pö; 'kɛɛ 'wëüga ‑dhɔ ‑yö ‑kë ‑a kë ꞊dhia giagiawo. 'Wun yaa ꞊nɛ 'ö‑ ‑kë 'ö ꞊ya kë 'ö 'wëüga yö. 16 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, 'wun ‑yö ‑blɛɛ ‑a 'ka ‑a ‑bha ꞊gɔügbeedhɛ bhë ‑a ‑wun 'gü; yö ꞊ga tɔɔ yi do 'ka, ꞊soofang mu do ‑yö 'wun ꞊blɛɛ mɛ 'bhee‑ ‑wo 'gü; ‑kɔ bhë ꞊nɛ 'ö mɛ bhë, 'ö‑ ‑bha 'wun ‑nu kë ‑sü 'ö 'wun dɔ ‑sü 'yaa‑ 'gü bhë, 'ö ꞊gbaannu ‑a 'ka.

17 Mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an kë ‑kɔ ‑nu ‑wo ‑kë ꞊nɛ ‑dhɛ 'ö dhoo ‑nu ‑wo dho ‑a ‑bha 'yi 'tɔɔ‑ ꞊bhaa 'ö 'wo‑ ‑yɛ ‑a ‑bha wo ‑kɔ 'flëë 'ka ‑a 'dhö, 'iin ꞊nɛ ‑dhɛ 'ö dha kpö ‑nu ‑wo nu ‑a ‑bha dhang‑ 'gü ‑a 'dhö; 'ö ‑dhɛ 'ö mɛ ‑nu 'dhö ‑kpɛ kë ‑na, 'ö 'tëë ‑nu ‑wo nu 'wo ‑ziö ‑an 'ka ‑a 'dhö. Pë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑ya ‑an ‑gɔ 'ö tɔɔ ‑dhɛtiidhɛ 'ö ‑trö 'sënsëndhö. 18 ꞊Wa 'wun ‑nu ꞊blɛɛ', ‑a ‑gɛn 'yaa kë ‑dhö 'ö 'wo‑ ꞊blɛɛ ‑de ‑sü ꞊va 'ka; 'ö mɛ 'bhee‑ ꞊dhɔɔbhaa ‑wun ‑nu ꞊lɔɔzë 'ö 'wundɔdhe ‑së 'yaa‑ 'gü bhë 'ö mɛ 'wo 'go ‑na dha ꞊dhia mɛ ‑nu 'wo ‑tosiadhe kë ‑na 'wun ꞊zaa' ‑sü 'gü ‑an ziën bhë, 'wo‑ ‑da ‑a ꞊zuö' ‑bha kö ‑wo ‑an ‑püö. 19 ‑Wo ‑potaasü 'tɔ go mɛ ‑nu ‑dhë 'kɛɛ kö wo gia‑, wɔ ‑kɔ yaa ‑nu 'wo dho mɛ 'ka 'gü ꞊siö' ‑dhɛ 'gü bhë, ‑wo ‑an ‑gɔ ꞊nuadhɛ 'gü. ‑A pö 'a‑ wo 'dhö bhë, 'ö tɔɔ mɛ 'ö ‑dhö, pë ꞊ya kë ‑dhö ‑yaan kë 'gbee‑ ‑a ‑ta, kö ‑ya ‑gɔ ꞊nuadhɛ 'gü. 20 Bhii 'ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ 'bhee‑ ‑nu ꞊wa bhɔ ꞊taa' ‑dhiipë ‑nu 'wo 'kpongtaa zö ‑an ‑dhë, kwa Dëmɛ, Mɛdhamɛ Yesu Klito dɔ ‑sü ‑wun 'gü, 'go mü ꞊wa 'yɛ wo 'zü ꞊wa 'dho 'kpongtaa ‑dhiipë ‑nu 'gü, kö ‑an kë ‑kɔ 'ö zlöö bhë ꞊ya ziö ꞊gɔü' ‑a mɛ 'ö ‑kë 'dhiö bhë ‑a ‑ta. 21 ‑Yö 'gian ‑an ‑bha 'ka ‑bezë kö ꞊kun 'ö 'wo zian kpengdhö dɔ 'ö ꞊zië' zian dɔ ‑sü, 'ö 'wo 'go ‑na tɔng 'slööslö 'wo‑ ꞊daan bhë ‑go ‑a ‑ta ‑sü ‑ta. 22 ‑Piën bɔ ‑wo do ‑ya ‑pö: Gbɛn‑ ‑yö 'yɛ ö 'zü 'ö 'dho ö ‑pe ꞊taa. 'Yö‑ pö 'zü: ‑Bhɔ tii 'ö ꞊ya 'zlu 'saadhö bhë, ꞊ya 'dho ‑dëüwo 'zü ꞊glöng 'glö ꞊dhia böü‑ 'gü. (Mɛ ‑nu 'wo bhë, pë 'ö ‑kë ‑an 'ka bhë, ‑ya ‑zɔn ꞊nɛ ‑piën 'ö bhë 'wun gia‑ ‑mü.)

3

Pë 'tɔ go ‑wo 'ö ‑gban Klito ‑bha nu ‑sü ‑bha

1 N dhegluzë ‑nu, ka‑ ‑yö bhë ꞊a! Ma 'sëëdhɛ kë ꞊plɛ ‑naa 'yaa ‑mü 'ö ꞊nɛ ꞊a; pë ‑nu 'a‑ ‑ya ‑an 'gü 'wo tɔɔ kö mɛ ꞊daan' ‑wo 'a ka ‑zo ‑büö ‑na ‑a 'ka ‑kplawo bhë ‑wa kë kö ka ꞊zuö' 'piö ‑wun ‑nu ‑wo kë 'kpëdhö, 2 ‑yö kë 'dhö kö ka ‑zo ‑yaan ‑büö 'wun 'ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu 'slööslö ‑wa ꞊blɛɛ 'kpa bhë waa‑ kwa Dëmɛ 'ö Mɛdhamɛ 'ka bhë ‑a ‑bha tɔng dɔ ‑wo ‑nu 'ö‑ ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo ka ‑daan ‑a 'ka bhë ‑an 'ka. 3 'Kɛɛ ‑yö kë ka 'yaan ‑blɛɛzë 'ka ꞊nɛ yi ‑kaanta ‑nu 'ka, 'yee ‑to mɛ ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dho kë ‑dhö; ‑wo ‑dho wo ‑de ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun ‑nu kë 'ta 'sü ‑sü 'ka ‑ya pë ‑dhɔ 'ka ‑sü 'ka. 4 ‑Wo ‑dho 'yee to ka ‑bha ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛ: «Kë‑ wo ꞊nɛ Yesu yaa‑ pö ö ‑dho yɛ ö 'zü 'ö nu ꞊a? 'Yaa 'dhö a? ‑Yö 'më 'sa 'ö ‑dhɛ ‑kë 'dhö ꞊nɛ 'ö mɛ ‑nu 'ö ‑wo bhë 'ö ‑we ‑an ‑dhë 'ö 'waa ‑dhö gbɔ, 'ö 'kpongtaadhɛ 'dhö ꞊tun ꞊nɛ ‑kɔ do 'ö ꞊kaa' ‑a züdɔyi 'ka ‑a 'dhö ꞊nɛ ꞊ɛ?» 5 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ‑an ‑zlö ꞊ya trö 'saadhö ꞊nɛ 'kpa bhë, ꞊dhɛ 'ö ‑Zlan ‑yö ‑we, 'ö dhang‑ ‑nu ‑wo ‑kë, 'ö 'yi ‑nu ‑wo dho wo 'kuë‑ 'pian do 'ka ‑dhɛ ‑nu 'gü, 'ö 'sɛ ‑yö ‑kë ‑dhö bhë, 6 'kpongtaadhɛ zii 'gü ‑yö ‑siö ‑kɔ do bhë ‑a 'ka 'yi ꞊va 'ö‑ pa bhë ‑a ꞊kwaa'. 7 ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka 'ö dɔ 'kwa‑ wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ 'ö 'kpongtaadhɛ waa‑ dhang‑ ‑nu 'dhö ‑ya ‑sü 'ka ‑a 'ka kö ‑an 'gü ‑yaan ꞊siö' 'siö ꞊kwaa' ‑Zlan ‑wo do bhë ‑a 'ka. ‑Yö ‑dho kë 'dhö yi 'ö za dho dɔa ꞊kian' yaa ‑mɛ ‑nu ‑bha kö ‑an 'gü ‑yaan ꞊siö' bhë ‑a 'ka.

8 'Kɛɛ n dhegluzë ‑nu, pë 'ö ka 'ka 'dho kun ‑a ‑wun dɔ ‑sü 'ka 'ö tɔɔ kwa Dëmɛ ‑bha 'ka, ‑dhɛkpaɔyi do ‑yö ꞊nɛ ‑kwɛ ‑vuu do 'dhö, 'ö ‑kwɛ ‑vuu do 'dhö ꞊nɛ ‑dhɛkpaɔyi do 'dhö. 9 'Wun ('ö ‑gban kwa Dëmɛ ‑bha nu ‑sü ‑bha) 'ö‑ 'tɔ go bhë, yaa kë ꞊nɛ ‑a yi ‑blü 'ö‑ wo 'dhiö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka mɛ 'bhaa ‑nu ꞊zuö' 'gü bhë ‑a 'dhö; 'kɛɛ kë‑ wo ꞊zian' ꞊zuösaadhɛ 'gü kwa buëndhö, bhii 'ö tɔɔ 'yaa‑ 'piö kö mɛ gbɛ 'gü ‑yö ꞊siö'; ‑ya ‑kë 'dhö ꞊zian' kö mɛ 'plɛ ‑waan 'go wo ‑bha ꞊sɔɔn yaa 'gü, kö ‑waan ꞊dhië'‑ ‑a 'piö.

10 Kwa Dëmɛ ‑dho nu ꞊nɛ ꞊kwaanmɛ ‑yö nu mɛ tii 'ka. ‑A yi bhë ‑a 'ka, dhang‑ ‑nu ‑wo ‑dho ziö 'wo dho; wo 'ka 'dho kë ‑dhö gbɔ. 'Kɛɛ ‑an 'dho ‑zuö ‑yö ‑dho kë ‑ziizë. ‑A yi bhë ‑a 'ka, pë ‑nu 'wo dhang‑ ‑nu 'gü, ‑an 'gü ‑dho ꞊siö' 'siö ꞊kwaa'; 'sɛ waa‑ ö ‑ta ‑pë ‑nu 'plɛ, ‑an ‑bha ‑këdhösü 'dhiö ‑dho toë yi bhë ‑a 'ka. 11 Ka‑ ‑yö bhë ꞊a! Kwa gia‑ ‑yö kwa 'yaan 'ka ‑wun 'ka ꞊nɛ pë 'plɛ 'gü ‑dho ꞊siö' ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö. ꞊Ya kë 'dhö kö 'ta ‑kɔ 'ö 'ka dho taa 'yaa ka 'yaan a? Yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑tosiadhe 'ö kpengdhö 'ö 'wo‑ ‑kë ‑klu ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü, 12 ‑ya ‑a ‑gɔ ‑sü 'ka, 'iin kö 'kwaan‑ kë kö ‑yaan nu 'zodhö kwa këpë ‑nu 'gü. Yi bhë ꞊nɛ 'ö dhang‑ ‑nu 'gü dho ꞊siö' 'siö ꞊kwaa' ‑a 'ka, 'ö pë ‑nu 'wo dhang‑ 'gü 'ö 'wo dho kpö 'siö bhë ‑a nɛ‑ ‑bha. 13 'Ö bhii pë 'kwa ‑ya ‑a ‑gɔ 'ö tɔɔ dhang‑ ‑nu ‑dëü waa‑ 'sɛ ‑dëü 'ö ‑kë kpengdhö ‑sü 'dhö ‑a ‑ta 'ö ‑Zlan ‑ya 'tɔ go bhë.

14 'Wun bhë ‑a ‑wun 'gü, n dhegluzë ‑nu, ꞊dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ kwa ‑ya pë ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑an ‑gɔ, ‑ka dɔ 'gbee‑ kö ‑waan ka yö mɛ 'ö ‑dhii 'yaa ‑an ‑bha, 'ö ꞊zuöyagluu 'dhö ‑an ‑gɔ ‑Zlan wö 'dhiö ‑an 'ka. 15 Kwa Dëmɛ ‑bha ꞊zuösaadhɛ bhë ‑yö kë ka ‑gɔ ꞊nɛ 'töng 'ö ꞊tun ka ‑gɔ kö 'kaan‑ ka ‑de ꞊baa'‑ dhasü 'gbloo 'piö ‑a 'dhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑bha 'kpaakpadhɛ 'gü 'ö Pɔlö, kwa dheglu ‑dhɔkaasüzë ‑ya ꞊bɛɛn ‑a 'ka 'ö‑ bɔa ka ‑dhë bhë ‑a 'dhö. 16 'Wun bhë ꞊nɛ 'ö 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'ö‑ ‑ya ö ‑bha 'sëëdhɛ 'plɛ 'ö‑ bɔ ‑na ka ‑dhë bhë ‑a 'gü. Yö ꞊ga ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑a ‑bha 'sëëdhɛ ‑wo 'bhaa ‑nu ‑gɛn ma ‑sü ‑yö 'gbee‑ bhë, 'ö mɛ ‑nu 'ö 'waa 'wun ‑gɛn dɔ 'ö ‑dɔ gɛnngdhö ‑sü 'yaa ‑an ‑gɔ ‑zo yö ‑sü 'gü bhë, 'wo‑ ‑gɛn bho 'gbloo 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'wo‑ kë ‑na ‑a 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ ꞊bɛɛn' ‑wo 'bhaa ‑nu 'gü bhë ‑a 'dhö bhë. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, wo ‑de ‑da 'wo‑ wo ‑na 'gü ꞊siö' ‑zian ‑ta bhë.

17 'Kɛɛ ka ‑zë, n dhegluzë ‑nu, ka 'paan ꞊ya bho 'saadhö ꞊nɛ bhë; ‑ka dɔ ka ‑de 'slë 'ka kö ꞊kun 'ö 'ka dho ka ꞊kwaa' ka ‑de ‑zü 'ö këpëyaamɛ ‑nu ‑bha 'wun ‑kun 'kuë ‑sü bhë 'ka ka ‑de to ‑a 'gü 'ö pë mɛ 'ö ꞊ya ‑ya ka 'gü bhë 'ö dha ka ‑gɔ. 18 ‑Ka 'dho 'dhiö ꞊zian' kwa Dëmɛ, kwa Dhamɛ Yesu Klito ‑bha 'glusë waa‑ ‑a ‑bha 'wun ‑gɛn dɔ ‑sü 'gü. Kö 'tɔbhɔdhe ‑yö kë ‑a ‑bha 'ka ꞊dɛɛ, ꞊toëpö 'ka! Amɛn.

1 Zan

1

2

3

4

5

'Sëëdhɛ ‑blɛɛzë 'ö

Zan

‑ya bɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑dhë 'ö ꞊nɛ

1

‑Wo 'ö ‑kë ‑a 'gü ‑sü nu mɛ ‑dhë

1 Mɛ 'ö ꞊toëpö ‑këdhösü ‑wo 'ka, 'ö ‑kë ‑dhö pë 'plɛ züdɔyi 'ka bhë ꞊nɛ 'ö 'yi 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'sëëdhɛ ꞊nɛ ‑a 'gü, 'yi‑ bɔ ka ‑dhë; yi‑ ‑wo ‑ma, 'ö yi 'yan ‑yö ‑dɔ ‑a ‑bha, 'ö ‑kë yi ‑bha ‑ga ‑pë ‑së 'ka. 'Ö 'yi yi ‑kɔ ‑nu pa ‑a 'ka. 2 Mɛ 'ö bhë, ꞊dhɛ 'ö nu, yi‑ ‑yö; ‑yö ‑kë kwa Dë 'piö ‑be; 'kɛɛ ꞊ya yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü yi ‑dhë. Yö ꞊nɛ 'yi 'wun ‑gban ‑a ‑bha 'yi‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë. 3 Yö 'ö yi 'yan ‑yö dɔ ‑a ‑bha, 'yi‑ ‑wo ma bhë ꞊nɛ 'yi‑ ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na ka ‑dhë 'pö bhë, ‑yö kë 'dhö ‑kë 'kou ‑sü 'ö yi ‑gɔ bhë, 'kaan‑ ‑da yi 'piö, 'kwaan‑ kaa kwa Dë (‑Zlan) waa‑ ö Gbö Yesu Klito ‑an 'piö. 4 'Sëëdhɛ ꞊nɛ, yi‑ ‑bɔ ka ‑dhë 'dhö kö 'gludhi 'ö kwa ‑gɔ bhë, ‑yaan ‑mɔ 'kuë.

‑Zlan ‑bha ‑kë ‑dhɛpuudhɛ 'ka ‑sü

5 Mɛ 'yi 'wun ‑gban ‑a ‑bha bhë 'ö tɔɔ Yesu Klito. ‑Naɔ 'ö yi ‑gɔ ka ‑bha 'ka 'ö go ‑a 'dhi 'ö tɔɔ: ‑Zlan ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑dhɛpuudhɛ; bhii ‑dhɛtiidhɛ 'gü ‑wun yaa gbɛ 'yaa‑ 'gü. 6 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'kwa‑ pö kwa ‑nu kwa kwa 'kou, 'kɛɛ kö kwa 'ta ‑sü ‑na 'wun yaa 'gbloo 'piö kö ꞊sua 'kwa‑ kë 'ö 'kwaa pë ‑nu kë 'wun gia‑ 'gü. 7 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ 'kwa 'ta 'sü ‑dhɛpuudhɛ 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑Zlan ‑de gia‑ 'ö‑ 'ka ‑dhɛpuudhɛ 'gü ‑a 'dhö, kö mɛ ‑nu 'ö 'kwa bhë, ‑kë do ‑sü ‑yö kwa ziën 'ö Yesu Klito 'ö‑ Gbö 'ka bhë 'ö‑ fɛi ꞊ya kwa 'zlu ꞊sɔɔn yaa 'plɛ ‑gɔ.

8 ꞊Ya kë ꞊nɛ 'kwa‑ pö 'kwaa ꞊sɔɔn yaa kë, kö kwa ‑de ‑püö 'kwa‑ wo; kö 'wun gia‑ 'yaa kwa 'gü. 9 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊zian' ꞊nɛ 'kwa kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ‑Zlan ‑dhë, kwa ‑mɔa 'kwa kwa ‑zo yö ‑a ‑bha bhii ‑yö kpengdhö; ‑yö ‑dho ziö kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta, 'ö dho kwa kë 'puu 'wun yaa 'saadhö ‑gɔ. 10 ꞊Ya kë 'zü ꞊nɛ 'kwa‑ pö kwaa ꞊sɔɔn yaa kë, kö 'kwa ‑Zlan kë ꞊suamɛ 'ka. ꞊Ya kë 'dhö kö ‑a ‑wo 'yaa kwa 'gü ꞊nɛ bhë.

2

Klito ‑bha ‑nu kwa ‑dhë ‑sü

1 Ma 'në ‑nu, 'sëëdhɛ ꞊nɛ a‑ bɔ ka ‑dhë 'dhö kö ꞊kun 'ö 'ka dho ꞊sɔɔn yaa kë gbɔ. 'Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ 'bhaa ꞊ya ꞊sɔɔn yaa kë, kö ‑yö kë ‑a 'yaan ꞊nɛ kwa ‑bha 'wun ‑faan 'sü ‑mɛ do ‑yö ‑dhö kwa Dë ‑Zlan 'piö; yö ꞊nɛ tɔɔ Yesu Klito, 'ö mɛ kpengdhö 'ka. 2 Bhii ‑yö ‑kë slapë 'ka kwa ꞊zian' dhö ‑yö kë 'dhö kö ‑Zlan ‑yaan ziö kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë kwa ‑de 'sloo 'kwaa ‑mü, mɛ 'kpɛkpɛ ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑wun ‑mü.

3 Pë 'ö‑ ‑zɔn ꞊nɛ kwa ‑Zlan dɔ 'ö tɔɔ kwa 'wun ma ‑a ‑bha tɔng ‑nu ‑ta. 4 'Kɛɛ mɛ 'bhaa ꞊yaa‑ pö ö ‑Zlan ‑dɔ 'kɛɛ kö 'yaa 'wun ma ‑a ‑bha tɔng ‑nu ‑ta, kö ꞊suakëmɛ ‑mü ‑a 'ka; 'wun gia‑ 'yaa‑ 'gü. 5 Mɛ ꞊ya 'wun ma ‑a ‑wo ‑ta kö mɛ bhë ‑dhɔ 'ö‑ 'gü ‑Zlan ‑bha 'ka bhë ‑yö 'kpëdhö.

‑Kɔ 'kwa dho ‑a kaa kö 'kwaan‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ kwa ‑klu ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha bhë 'ö ꞊nɛ: 6 Mɛ 'ö‑ pö 'ö ‑klu ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha bhë, kö ‑a 'ta ‑sü ‑kɔ ‑yö kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Yesu ‑yö ‑tosiadhe ꞊kaa' zö bhë ‑a 'dhö.

'Wun 'ö ‑gban tɔng ‑dëü ‑bha

7 N dhegluzë ‑nu, tɔng 'ö bhë 'yaa tɔng ‑dëü 'a‑ bɔ ka ‑dhë ‑a 'ka, 'kɛɛ tɔng zii do 'ö nu ka ‑dhë ‑a züdɔyi 'ka bhë yö ‑mü. Tɔng zii bhë ('ö tɔɔ: ‑Bhö ü ‑ya 'yɔɔ ‑dhɔ kë ꞊nɛ ü ‑de 'dhö, 'ö) 'ka‑ ma do. 8 'Kɛɛ ‑yö tɔng ‑dëü 'a‑ ‑ya, 'a‑ bɔ ka ‑dhë ‑a 'ka; ‑yö 'wun gia‑ 'ka Klito ‑bha 'ka, 'ö ka ‑bha 'ka 'pö; bhii ‑dhɛtiidhɛ ‑yö ziö ‑na; ‑dhɛpuudhɛ giagia ꞊ya yö 'bhü ‑sü ‑bha 'saadhö.

9 Mɛ 'ö‑ pö ö ‑dhɛpuudhɛ 'gü 'kɛɛ kö ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ö dheglu ‑san 'ka, kö ‑yö ꞊tun 'wun yaa 'gü. 10 Mɛ 'ö‑ ‑dhɔ ‑kë ö dheglu 'ka, kö ‑yö ‑dhɛpuudhɛ 'gü; ꞊ya kë 'dhö zlöö kö pë 'ö dho kë ‑a ‑bha ‑püö ꞊sɔɔn yaa 'gü ‑gɛn 'ka 'yaa ‑dhö gbɔ. 11 'Kɛɛ mɛ 'ö ‑ya ‑sü 'ka ö dheglu ‑san 'ka kö ‑yö ‑dhɛtiidhɛ 'gü; ‑yö 'ta 'sü ‑na ‑dhɛtiidhɛ 'gü 'ö 'yaa ö 'dhodhɛ dɔ bhii ‑a 'yaa ‑dhɛ yö ‑dhɛ bhë ‑a 'gü.

12 Ma 'në ‑nu, 'ka ‑zo ‑yö Klito ‑bha ‑sü 'gü, 'sëëdhɛ ꞊nɛ a‑ ‑bɔ ka ‑dhë 'dhö bhii 'ka bɔ Klito 'ka; ꞊ya ziö ka ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta. 13 Mɛ 'ka mɛ ziizii ‑nu 'ka Klito 'gü, 'sëëdhɛ ꞊nɛ a‑ ‑bɔ ka ‑dhë bhii mɛ 'ö ‑kë ‑dhö pë 'plɛ züdɔyi 'dhiö bhë, ka‑ ‑dɔ. Mɛ ‑nu 'ka ‑dadhëü ‑nu 'ka 'pö, a‑ ‑bɔ ka ‑dhë bhii 'ka 'to ‑a 'gbee‑ 'ka dü ‑ta.

14 ꞊Ɛɛ, 'në ‑nu, 'sëëdhɛ ꞊nɛ a‑ ‑bɔ ka ‑dhë 'dhö 'ö tɔɔ ka kwa Dë ‑dɔ. Mɛ ziizii ‑nu, a‑ ‑bɔ ka ‑dhë bhii mɛ 'ö ‑kë ‑dhö pë 'plɛ züdɔyi 'dhiö bhë, ka‑ ‑dɔ. ‑Dadhëü ‑nu, a‑ ‑bɔ ka ‑dhë 'ö tɔɔ ka 'gü ‑yö 'gbee‑, yö ꞊ga 'ka toë‑ 'gbee‑ 'ka dü ‑ta bhë; bhii ‑Zlan ‑wo ‑yö ka 'gü.

15 Kö ꞊kun 'ka 'kpongtaadhɛ waa‑ ö 'gü ‑pë ‑nu ‑dhɔ ‑kë! Bhii 'ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya 'kpongtaadhɛ ‑dhɔ kë kö ‑Zlan ‑dhɔ 'yaa‑ 'gü 'gbönggböng. 16 Pë ‑nu 'wo 'kpongtaapë ‑nu 'ka, 'wo ‑kë mɛbheedhe ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu yaya, 'ö mɛ 'yan ‑yö ‑da ‑a 'gü ‑a ‑dhɔ kë ‑sü waa‑ ‑de ‑sü ꞊va ‑sü 'kpongtaapë ‑nu ‑bha ‑kë mɛ ‑gɔ ‑sü ‑wun 'gü bhë, waa 'go kwa Dë (‑Zlan) 'piö, 'kɛɛ ‑wo ‑go 'kpongtaa zö. 17 Mɛ 'ka ꞊nɛ, 'kpongtaadhɛ ‑yö ziö ‑na ‑ɔɔ. Pë ‑nu 'wo 'kpongtaa 'wo mɛbheedhe ‑dhë ‑së ‑wo ziö ‑na 'pö. 'Kɛɛ mɛ 'ö ‑Zlan ‑zo 'kun ‑wun ‑kë ‑yö ‑dho kë ‑dhö ꞊toëpö 'ka.

'Wun 'ö ‑gban Klito yaagümɛ ‑bha

18 Ma 'në ‑nu, 'töng ‑kaanta ꞊ya yö ꞊klöö'! Pë 'ka‑ ma ‑be 'ö tɔɔ Klito yaagümɛ ‑dhö nu; 'yö dɔ 'kwa‑ wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ Klito yaagümɛ ‑nu ꞊wa nu ꞊va; ꞊ya kë 'dhö, kö ꞊ya kë kwa 'yaan ꞊nɛ 'töng ‑kaanta 'wo ꞊weë' bhë ꞊ya yö ꞊klöö'. 19 Mɛ ‑nu 'wo bhë, ‑wo ‑kë kwa 'piö ‑be; 'kɛɛ kë 'ö waa‑ wo kwa ‑bha mɛ giagia 'ka bhë ꞊nɛ 'ö 'wo go ‑a ‑dhë kwa ziën bhë, 'yaa 'pö ‑wo ‑dho to kwa ziën ‑bezë; 'kɛɛ ‑wo ‑go kwa ziën 'dhö kö ‑yö kë kwa 'yaan ꞊nɛ mɛ 'plɛ 'waa kwa ‑bha mɛ giagia 'ka.

20 ꞊Ya 'to mɛ ‑nu 'ka to ka ‑bha, ‑Zuu 'slööslö 'ö Klito ‑yö ka gbaa bhë 'ka‑ yö. ꞊Ya kë 'dhö kö ka 'plɛ 'ka 'wun gia‑ dɔ. 21 Kö 'sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ, n 'ka‑ bɔ ꞊nɛ 'waa 'wun gia‑ dɔ bhë ‑a ‑pë 'dhö. ‑A dɔ ‑de 'pö 'ka‑ wo bhë ꞊nɛ 'ö 'sëëdhɛ ꞊nɛ 'a‑ bɔ ka ‑dhë ‑a ‑wun 'gü bhë. Ka‑ ꞊tɛi' ‑dɔ 'pö ꞊nɛ ꞊sua ‑wun yaa ‑mɔa ‑yö 'go 'wun gia‑ 'gü.

22 ꞊Suakëmɛ bhë, yö ꞊nɛ tɔɔ mɛ 'ö ꞊kploo Yesu ‑bha ‑kë Klito Mɛdhamɛ 'ka ‑sü ‑wun 'ka; yö ꞊nɛ tɔɔ Klito yaagümɛ 'ö ꞊kploo ‑na kwa Dë (‑Zlan) waa‑ ‑a Gbö ‑an 'ka bhë. 23 ‑Yö kë ka 'yaan ꞊nɛ, mɛ 'oo mɛ 'ö ꞊kploo ‑na ‑Zlan Gbö 'ka bhë kö ꞊ya ꞊kploo kwa Dë ‑Zlan ‑de gia‑ 'ka 'pö. 'Ö mɛ 'ö ‑Zlan Gbö ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ kö ꞊ya kwa Dë ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ꞊nɛ bhë.

24 ‑A ‑wun 'gü, 'wun 'ö 'ka‑ ma ‑a züdɔyi 'ka bhë, ‑kaa ‑wun kuënnu ‑së 'ka ka ꞊zuö' 'piö; ꞊ya kë 'dhö kaa‑ ‑Zlan Gbö waa‑ kwa Dë (‑Zlan) ka ‑dho to ka 'kou. 25 Pë 'ö Klito ‑ya 'tɔ go kwa ‑dhë ꞊nɛ ö ‑dhö ‑a nu kwa ‑dhë bhë 'ö tɔɔ ꞊toëpö ‑këdhösü.

26 'Wun 'ö ‑gban Klito yaagümɛ ‑bha bhë, a‑ ‑bɛɛn, 'a‑ bɔ ka ‑dhë mɛ ‑nu 'wo‑ 'piö 'wo ka bho zian ‑ta bhë ‑an ‑wun 'gü. 27 Ka ‑bha 'ka, ‑Zuu 'slööslö 'ö Klito ‑yö ka gbaa bhë ‑yö ka 'gü. ꞊Ya kë 'dhö kö ka ‑bha ‑wun 'yaa‑ ‑bha gbɔ kö mɛ ‑yö ka ‑daan. Bhii ‑Zuu 'slööslö ‑yö ka ‑daan pë 'plɛ 'ka 'ö‑ ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo 'dhö 'wun gia‑ 'ka, 'yaa ꞊suazë. Pë 'ö ‑kë 'ö 'ka dho 'wun ma ‑Zuu ('slööslö) ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo ‑ta ‑kpa Klito ‑bha ‑sü 'gü bhë 'ö bhë.

28 Ma 'në ‑nu, ‑ka 'to ‑klu ‑sü 'ka Klito ‑bha ‑yö kë 'dhö kö yi 'ö dho ‑wo ‑a 'ka bhë, ‑zogbandhe ‑yaan kë kwa ‑gɔ, kö ꞊kun ‑kë 'ö‑ ‑bha nu ‑yi 'ka, 'ö lë‑ kpɔ kwa ‑ta ‑a 'dhiö. 29 Ka‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ Klito ‑yö kpengdhö. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ mɛ 'oo mɛ 'ö pë ‑nu ‑kë kpengdhö kö mɛ bhë ‑yö ‑go ‑Zlan 'gü.

3

'Wun 'ö ‑gban ‑kë ‑Zlan ‑bha 'në 'ka ‑sü ‑bha

1 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ! Kwa ‑dhɔ 'ö kwa Dë (‑Zlan) ‑ya ‑kë bhë ka‑ ‑yö bhë ꞊aa! ‑Wo kwa ‑dhɛ ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu; 'ö 'kwa‑ ‑de 'ka. ꞊Ya 'go mü, 'kpongtaamɛ ‑nu 'waa kwa dɔ bhë 'ö tɔɔ waa ‑Zlan dɔ. 2 N dhegluzë ‑nu, dɔ 'kwa‑ wo ꞊nɛ, 'kwa kë ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu 'ka. 'Kɛɛ pë 'ö 'kwa dho kaa kwaa‑ dɔ ‑së 'ka ꞊kun. ‑A mɛ 'ö kwa 'yaan 'ö tɔɔ: Klito ꞊ya ‑wo, kwa ‑dho kë ꞊nɛ ‑a 'dhö bhii kwa 'yan ‑dho ‑kpën ‑a ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ 'ka bhë ‑a 'dhö. 3 Mɛ 'oo mɛ 'ö ‑ya Klito ‑gɔ ‑kɔ ꞊suu'‑ 'ö bhë 'ö‑ wo ‑na ‑yö ö ‑de ‑kë 'slööslö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Yesu Klito ‑de gia‑ 'dhoë‑ 'ka bhë ‑a 'dhö.

4 Mɛ 'oo mɛ 'ö ꞊sɔɔn yaa ‑kë kö ꞊ya ‑Zlan ‑bha tɔng ‑lö 'gü, bhii ꞊sɔɔn yaa kë ‑sü 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha tɔng ‑lö 'gü ‑sü. 5 Bhii ka‑ ꞊tɛi' ‑dɔ ꞊nɛ Yesu Klito ‑yö ‑nu kö ‑yaan mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa bho ‑an ‑bha; ꞊sɔɔn yaa do yaa kë ‑a ‑bha. 6 ‑Yö ‑dho kë ‑së kö mɛ 'oo mɛ 'ö ‑klu ‑sü 'ka ‑a ‑bha, ‑yö ö bo ꞊sɔɔn yaa kë ‑sü 'ka. ‑Kɔ do bhë ‑a 'ka mɛ 'oo mɛ 'ö 'dho ‑na ꞊sɔɔn yaa kë ‑sü 'ka 'dhiö, kö ‑a 'yan yaa dɔ ‑a ‑bha; kö 'yaa‑ dɔ.

7 Ma 'në ‑nu, kö ꞊kun 'ö mɛ gbɛ ‑yö ka 'bɔn ‑kan. Mɛ 'ö‑ këwun ‑nu 'dho kpengdhö, kö ‑yö kpengdhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö Yesu Klito gia‑ 'dhoë‑ 'ka bhë ‑a 'dhö. 8 Mɛ 'ö ꞊sɔɔn yaa kë ‑na bhë kö ‑yö dü ‑bha 'ka; bhii 'go 'töng 'ö dü ‑yö ꞊sɔɔn yaa zü dɔa ‑a ‑bha, yaa ö bo ꞊sɔɔn yaa kë ‑sü 'ka do. 'Kɛɛ ‑Zlan Gbö ‑yö ‑nu kö ‑yaan dü këyuö ‑nu 'gü ꞊siö'‑.

9 Kö mɛ 'oo mɛ 'ö go ‑Zlan 'gü ‑yö ö ‑bo ꞊sɔɔn yaa kë ‑sü 'ka bhii ‑kë ‑a 'gü ‑sü 'ö 'piigbeedhɛ 'ö go ‑Zlan 'piö 'ö 'gü bhë ‑ya 'gü; 'ö ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑ya Dë 'ka bhë, ‑yö ‑dho go mü 'zü ‑yaan ꞊sɔɔn yaa kë ‑yaan dhoë 'dhiö ‑kɔklë ꞊ɛ? 10 Pë 'ö dho ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu dɔ ‑a ‑bha dü ‑bha 'në ‑nu ziën ꞊ga ꞊nɛ: Mɛ 'oo mɛ 'ö 'yaa kpengdhö ö këpë ‑nu 'gü 'iin 'ö 'yaa ö dheglu ‑dhɔ kë kö 'yaa ‑Zlan ‑bha 'në 'ka.

‑Dhɔ ‑kë 'kuë ‑sü

11 'Wun 'ö 'ka‑ ma ‑a züdɔyi 'ka bhë 'ö tɔɔ 'kwa kwa 'ko ‑nu ‑dhɔ kë. 12 Kö ꞊kun 'ö 'kwa ‑kë ꞊nɛ Kaɛn 'ö ö dheglu zë bhë ‑a 'dhö; bhii ‑yö ‑kë dü ‑bha 'ka. Pë 'ö Abɛlö zë ‑a ‑wun 'gü bhë 'ö tɔɔ ‑a ‑kɔ këpë ‑nu bhë kë 'wo‑ wo ya 'ö‑ dheglu ‑bha ‑nu ‑wo kë ‑së bhë. 13 ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka, dhegluzë ‑nu, kö ꞊kun 'ö ka 'te ‑yö tun 'kpongtaamɛ ‑nu ‑bha ka ‑san zë ‑sü ‑wun 'gü ('ö tɔɔ Kaɛn ꞊suu'‑ ‑nu ‑mü)! 14 Pë 'kwa‑ dɔ 'ö tɔɔ 'kwa 'go ga kwɛɛ 'kwa ‑da ‑kë ‑a 'gü ‑sü 'gü; bhii 'ö tɔɔ kwa dheglu ‑nu ‑dhɔ ‑yö kwa ‑kë. ‑A ‑kë 'dhö ‑sü 'ka mɛ 'ö ‑dhɔ 'yaa‑ 'gü mɛ gbɛ buëndhö bhë kö ‑yö ꞊tun ga kwɛɛ. 15 Mɛ 'oo mɛ 'ö ö dheglu ‑san zë bhë kö mɛzëmɛ ‑mü ‑a 'ka; 'ö ka gia‑ 'ka‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ ꞊toëpö ‑këdhösü 'yaa mɛzëmɛ ‑bha 'ka. 16 ‑Dhɔ 'ö bhë ‑kɔ 'ö 'kwa‑ dɔ ‑a ‑bha ꞊ga ꞊nɛ: Yesu Klito 'ö bhë ‑yö ö ‑de ‑nu kwa ‑wun 'gü; kö kwa ‑de 'pö, kwa ꞊dua' ‑mü kö 'kwa kwa ‑de nu kwa dheglu ‑nu ‑wun 'gü 'sa. 17 ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊bhɔɔmɛ ꞊ya kë ‑dhö, 'ö‑ dheglu ‑mɛ do 'dhö pë 'bhaa ‑wun 'gü 'kɛɛ kö ꞊ya ö ‑ta yö ‑a ‑bha, ‑a ‑kɔ ‑dho ‑mɔa kö ‑yaan pö ‑Zlan ‑dhɔ ‑ya ꞊zuö' 'gü aa? 18 Ma 'në ‑nu, kö ꞊kun 'ö ‑dhɔ 'ö 'wo‑ ‑kë mɛ 'ka bhë 'ö kwa ‑bha ‑yö ‑kë ‑wo ‑sɛɛbɔ ‑nu 'kpaan 'ka. ‑Yö ‑dho kë ‑dhɔ giagia 'ö 'wo‑ 'gü ‑pë ‑nu ‑kë ‑a 'ka. 19 Bhii ‑dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö 'kwa dho kwa ‑de dɔ ‑a ‑bha ꞊nɛ 'wun gia‑ kë ‑mɛ ‑nu ‑mü kwa 'ka 'ö ‑zogbandhe dho kë kwa ‑gɔ ‑Zlan wö 'dhiö. 20 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ kwa ꞊zuö' ꞊ya za ‑lo kwa tuö, ‑Zlan ‑yö ꞊va, 'ö ‑ziö kwa ꞊zuö' 'gü ‑wun ‑nu ‑ta; bhii ‑yö pë 'plɛ ‑dɔ. 21 N dhegluzë ‑nu, ꞊ya kë ꞊nɛ kwa ꞊zuö' 'yaa za ‑lo kwa tuö, kö ‑zo ‑gban ‑sü ‑yö kwa ‑gɔ ‑Zlan wö 'dhiö. 22 'Ö pë 'oo pë 'kwa‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ 'ö ꞊ya kë 'ö‑ nu kwa ‑dhë bhii kwa‑ ‑bha tɔng ‑nu ‑kun 'ö 'kwa‑ ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun ‑nu ‑kë. 23 Tɔng bhë 'ö tɔɔ: Kö 'kwa‑ Gbö Yesu Klito ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'iin kö 'kwa kwa 'ko ‑nu ‑dhɔ kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ ꞊kaa' tɔng 'ka 'ö‑ dɔa kwa ‑dhë bhë ‑a 'dhö. 24 Tɔng ‑nu 'wo go ‑Zlan 'piö bhë, mɛ 'ö ꞊ya ‑an 'kun, kö ‑yö ‑Zlan ‑bha 'ka, 'ö ‑Zlan 'dhö ‑a ‑bha 'ka 'pö. Bhii ‑kɔ bhë ꞊nɛ 'ö 'kwa dho ‑a dɔa ꞊nɛ ‑yö kwa 'gü ‑Zuu 'slööslö ꞊kwaa'.

4

'Wun 'ö ‑gban ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö waa‑ ‑a mɛ 'ö go Klito yaagümɛ 'piö ‑an song ‑bha

1 Kö ꞊kun 'ö ka ‑zuu ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑! 'Kɛɛ ‑kaa ‑an 'piö ‑ga 'dhɛ! ‑An mɛ 'wo ‑Zlan ‑bha 'ka giagia 'ka, ka ‑dho ‑dhɛ yö ‑a 'gü. Bhii ‑Zlan 'dhiwopömɛ ‑nu ꞊suazë ‑nu ꞊wa kë ꞊va 'sɛ 'gü. 2 ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö bhë, pë 'ö 'ka dho ‑a dɔ ‑a ‑bha ꞊ga ꞊nɛ: Mɛ 'oo mɛ 'ö Yesu Klito ‑bha ‑nu 'kpongtaa mɛbheedhɛ ‑bun 'gü ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na bhë ‑yö 'wun ‑blɛɛ ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö ‑a ꞊kwaa'. 3 'Kɛɛ mɛ 'oo mɛ 'ö 'yaa Yesu ‑wun ꞊blɛɛ', 'ö 'wun ꞊blɛɛ ‑zuu mɛ 'ö yaa 'go ‑Zlan 'piö ‑a ꞊kwaa' kö ‑zuu mɛ bhë, ‑yö ‑go Klito yaagümɛ 'ö 'ka‑ ‑wa ‑pö ma ꞊nɛ ‑yö nu ‑na bhë ‑a 'piö. ‑A ‑de ꞊ya ‑lo 'kpongtaa zö 'saadhö. 4 'Kɛɛ ka ‑zë, ma 'në ‑nu, ka ‑Zlan ‑bha 'ka, 'ka 'to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑Zlan 'dhiwopömɛ ‑nu ꞊suazë ‑nu 'wo bhë ‑an ‑ta, bhii ‑Zuu 'slööslö 'ö ‑ya ‑sü 'ka ka 'gü bhë, ‑a 'pii ‑yö 'gbee‑ 'ö ꞊zië' ‑a mɛ 'ö 'kpongtaa bhë ‑a ‑ta. 5 Wo ‑zë, ‑wo 'kpongtaa 'ö ‑an ꞊blɛɛ' ‑wun ‑nu 'dho 'kpongtaa ‑wun ‑nu 'ka; ‑a ‑wun 'gü 'ö 'kpongtaamɛ ‑nu 'wo wo 'to 'to ‑na ‑an ‑bha bhë. 6 'Kɛɛ kwa ‑zë, kwa ‑Zlan ‑bha 'ka. ꞊Ya kë 'dhö kö mɛ 'ö ‑Zlan dɔ ‑yö ‑dho ö 'to kë kwa ‑bha. 'Kɛɛ mɛ 'ö 'yaa ‑Zlan ‑bha 'ka 'yaa ö 'to kë kwa ‑bha. ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö 'wun gia‑ ‑Zuu waa‑ ꞊sua ‑zuu 'ö ‑an ‑bhokoudhɛ 'dhö ‑a ‑bha.

‑Zlan ‑yö ‑dhɔ ‑zë

7 N dhegluzë ‑nu, ‑kwa kwa 'ko ‑nu ‑dhɔ kë! Bhii ‑dhɔ ‑yö ‑go ‑Zlan 'piö, 'ö mɛ 'oo mɛ 'ö mɛ ‑nu ‑dhɔ ‑kë 'ö ‑Zlan 'kpɔnë 'ka, 'ö ‑Zlan dɔ. 8 Mɛ 'ö 'yaa mɛ ‑nu ‑dhɔ kë, kö 'yaa ‑Zlan dɔ bhii ‑Zlan 'ö tɔɔ ‑dhɔ ꞊kaa'. 9 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga bhë 'dhɛ! ‑Zlan ‑bha ‑a ‑dhɔ kë 'ö‑ wo kwa 'ka bhë, ‑a ‑yö sia‑ ‑kɔ 'ö mü bhë ‑kaa ‑ga bhë: ‑Yö ö Gbö dosɛn 'ö‑ ‑gɔ bhë ‑a ‑bɔ 'kpongtaa kö ‑këdhösü ‑yaan kë kwa ‑gɔ ꞊bɔa' ‑a ‑ta ‑sü 'ka. 10 'Yö ‑dhɔ 'ö 'dhö bhë, ‑a kë‑ wo kwa 'ka bhë, yaa kë ꞊nɛ ꞊dhɛ 'ö 'kwa‑ ‑dhɔ ‑kë 'ö‑ 'gü ‑pë ‑kë yö kun, 'kɛɛ ‑ya ‑sü ö ꞊deë' 'ö ‑kë ö Gbö nu 'ö‑ wo slapë 'ka 'ö ga kö ‑yaan kë ‑ziö kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta ‑pë 'ka bhë ‑a 'ka. 11 N dhegluzë ‑nu, ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zlan ꞊ya kwa ‑dhɔ kë ꞊nɛ ‑kɔ ꞊suu'‑ bhë ‑a 'dhö, ‑më ‑kë 'ö 'kwaa kwa 'ko ‑nu ‑dhɔ kë ꞊nɛɛ? 12 Mɛ gbɛ yaa ‑Zlan yö do. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ 'kwa kwa 'ko ‑nu ‑dhɔ kë, ‑Zlan ‑dho ‑ya kwa 'gü, 'ö‑ ‑bha ‑dhɔ ‑yö ‑ya kwa 'gü 'fɛfɛdhö. 13 Pë 'ö 'kwa‑ dɔa ‑bha ꞊nɛ kwa ‑Zlan ‑bha zian ‑ta 'ö yö ‑de 'pö 'ö ‑ya ‑sü 'ka kwa 'gü bhë 'ö tɔɔ ‑Zuu 'slööslö 'ö go ‑a 'piö 'ö‑ nu kwa ‑dhë bhë. 14 Kwa 'yan ‑yö ‑dɔ ‑a ‑bha 'ö 'kwa‑ ‑wun ‑taɔ ‑pɛn ‑na ‑dhɛ 'saadhö 'gü ꞊nɛ kwa Dë (‑Zlan) ꞊ya ö Gbö bɔ kö ‑yaan kë 'kpongtaamɛ ‑nu Dhamɛ 'ka. 15 Mɛ 'ö ꞊ya Yesu ‑bha ‑kë ‑Zlan Gbö 'ka ‑sü ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, 'ö ꞊yaa‑ ‑wun ꞊blɛɛ' kö ‑Zlan ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ‑a 'gü 'ö yö ‑de 'pö 'ö ‑Zlan ‑bha zian ‑ta. 16 ‑Dhɔ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑kë kwa 'ka bhë kwa‑ ‑dɔ, 'ö 'kwa‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. ꞊Ii‑, ‑Zlan ‑yö ‑dhɔzë; mɛ 'ö ‑dhɔ 'dhö ‑a 'gü kö ‑yö ‑klu ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'ö ‑Zlan 'dhö ‑ya ‑sü 'ka ‑a 'gü. 17 ‑Dhɔ ‑bha ‑kë 'fɛfɛdhö kwa 'gü ‑sü 'ö bhë ꞊ya ‑zɔn ꞊nɛ ‑zo ‑gban ‑sü giagia ‑yö ‑dho kë kwa ‑gɔ ‑Zlan ‑bha zakanyi 'ka bhii kwa ‑bha ‑tosiadhe 'ö ‑kë 'kpongtaa zö bhë ‑yö ‑bhɔ Yesu Klito ‑bha ‑bha. 18 'Suö 'yaa ‑dhɔ 'gü; ‑dhɔ 'ö ‑dhɔ giagia 'ka, ‑yö 'suö ‑da 'pian 'piö. Pë 'ö ‑kë mɛ 'ö 'suö 'dhö ‑a 'gü bhë 'ö‑ ‑bha ‑dhɔ kë ‑sü bhë 'ö 'yaa 'fɛfɛdhö bhë 'ö bhë, bhii 'suö 'ö bhë 'ö tɔɔ 'klobhɔdhe 'piö ‑pë. 19 Kwa ‑zë kwa ‑Zlan ‑dhɔ ‑kë bhii yö ꞊nɛ 'ö kwa ‑dhɔ ‑kë 'dhiö ‑blɛɛzë 'ka. 20 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊yaa‑ pö ö ‑Zlan ‑dhɔ ‑kë 'kɛɛ kö ‑yö ö dheglu ‑san ‑zë kö ꞊suamɛ ‑mü ‑a 'ka; bhii ‑a dheglu 'ö‑ 'yan 'dho ‑a ‑bha ꞊yaa‑ ‑san zë, ‑Zlan 'ö 'yaa‑ yö bhë ‑yö ‑dho ‑a ‑dhɔ kë ‑kɔklë ꞊ɛ? 21 Pë 'ö ‑kë 'ö Klito ‑yö tɔng dɔ 'ö bhë. Tɔng bhë ‑ya ‑pö: Mɛ 'ö ‑Zlan ‑dhɔ ‑kë, ‑a ꞊dua' ‑mü kö ‑yö ö dheglu ‑dhɔ kë 'pö.

5

‑Tɔmɔdhɛ 'ö ‑gban Yesu Klito ‑bha ‑kë ‑Zlan Gbö 'ka ‑sü ‑bha

1 Mɛ 'oo mɛ 'ö Yesu ‑bha ‑kë Mɛdhamɛ Klito 'ka ‑sü ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, kö ‑yö ‑Zlan 'kpɔnë 'ka. 'Ö mɛ 'oo mɛ 'ö‑ ‑dhɔ ‑kë ö Dë 'ka kö ‑ya ‑dhɔ ‑kë mɛ ‑nu 'wo go Dë 'gü ‑an 'ka 'pö. 2 Pë 'ö 'kwa dho ‑a dɔ ‑a ‑bha ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu ‑dhɔ ‑yö kwa ‑kë 'ö tɔɔ kwa‑ ‑dhɔ ‑kë ‑Zlan 'ka 'ö 'kwa‑ ‑bha tɔng ‑nu kun. 3 Kë‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑dhɔ kë ‑sü 'ö bhë, ‑yö ‑gban ‑a ‑bha tɔng ‑nu 'kun ‑sü ‑bha, 'ö tɔng ‑nu 'wo bhë 'waa 'gbee‑. 4 'Ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha 'në 'saadhö ‑kɔ ‑yö ‑mɔa kö ‑yö 'to ‑a 'gbee‑ 'ka 'kpongtaapë ‑nu ‑ta. Pë 'ö 'kwa dho bɔ ‑a ‑ta 'kwaan‑ 'to ‑a 'gbee‑ 'ka 'kpongtaapë ‑nu ‑ta 'ö tɔɔ kwa ‑bha ‑zo ‑yö Yesu ‑bha ‑sü. 5 Mɛ 'ö dho to ‑a 'gbee‑ 'ka 'kpongtaapë ‑nu ‑ta 'ö tɔɔ mɛ 'ö Yesu ‑bha ‑kë ‑Zlan Gbö 'ka ‑sü ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑.

6 Yesu Klito ‑yö ‑nu 'kpongtaa; 'kɛɛ ‑yö ‑nu 'yi waa‑ fɛi ‑an ‑wun 'ka. 'Yö nu 'ö‑ wo 'dhö bhë, yaa nu 'yi ‑wun 'sloo 'ka, ‑yö ‑nu 'yi waa‑ fɛi ‑an ‑wun 'ka. ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑yö 'wun bhë ‑a ꞊goo‑ 'ka; 'ö ‑Zuu ‑de 'ö bhë, 'ö 'wun gia‑ 'ka. 7 Bhii 'ö tɔɔ Dë 'dhö, ‑wo 'dhö waa‑ ‑Zuu 'slööslö ‑wo 'dhö ‑yaaga dhang‑ 'gü, 'ö pë ‑nu bhë 'wo‑ yö 'wun gia‑ 'ka. 8 ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö 'dhö, 'yi 'dhö, fɛi 'dhö, ‑wo ‑dhö ‑yaaga 'kpongtaa 'ö pë ‑nu 'wo bhë 'wo‑ yö 'wun gia‑ 'ka 'pö. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö pë ‑yaaga 'wo bhë, ‑an ‑wo ‑ya 'gü do. 9 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ 'kpongtaa zö kwa ‑we mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑bha ‑tɔmɔdhɛ ‑bha bhë kö ‑yö kë kwa 'yaan ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑yö ‑gban ‑sü 'ka kpinngdhö 'ö ꞊zië' mɛ ‑nu ‑bha ‑ta. Yö ꞊nɛ 'ö 'wun 'ö ‑gban ö Gbö ‑bha 'ö‑ ‑bha ‑kë 'wun gia‑ 'ka ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ. 10 ꞊Ya kë 'dhö kö mɛ 'ö ꞊ya ‑Zlan Gbö ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, kö ‑tɔmɔdhɛ 'ö ‑gban Yesu ‑bha ‑kë ‑Zlan Gbö 'ka ‑sü ‑bha bhë ‑ya 'gü. 'Kɛɛ mɛ 'ö 'yaa ‑Zlan ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑, kö ꞊ya ‑Zlan kë ꞊suamɛ 'ka, bhii kö 'wun 'ö ‑Zlan ‑ya ꞊blɛɛ 'ö ‑gban ‑a Gbö ‑bha bhë yaa‑ ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑. 11 ‑Tɔmɔdhɛ 'ö bhë 'ö tɔɔ: ‑Zlan ꞊ya kwa gbaa ꞊toëpö ‑këdhösü 'ka bɔa ö Gbö 'gü ‑sü 'ka. 12 Mɛ 'ö ꞊ya ‑Zlan Gbö 'sü ö ‑bha 'ka kö ‑këdhösü bhë ꞊yaa‑ yö. 'Kɛɛ mɛ 'ö yaa ‑Zlan Gbö 'sü ö ‑bha 'ka, kö ‑këdhösü 'ö bhë ꞊ya dha ‑a ‑gɔ. 13 Pë ‑nu 'wo bhë a‑ ‑bɛɛn ka ‑dhë 'dhö kö ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ mɛ 'ö 'ka ‑Zlan Gbö ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ bhë, ꞊toëpö ‑këdhösü ‑yö ka ‑gɔ. 14 Pë 'ö kwa ‑zo ‑gban ‑Zlan 'piö 'ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ 'kwa pë ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ‑a ‑zo 'kun ‑wun 'ka ‑yö ö 'to ‑kë kwa ‑bha. 15 'Ö bhii ꞊dhɛ 'kwa‑ ꞊tɛi' dɔ ꞊nɛ 'kwa pë ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ‑yö ö 'to ‑to kwa ‑bha bhë yö ‑ga 'ö ‑kë kwa 'yaan 'pö ꞊nɛ ꞊yaa‑ nu kwa ‑dhë 'saadhö bhë. 16 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ö dheglu yö kö ‑yö ꞊sɔɔn yaa 'gü, 'iin kö ꞊sɔɔn yaa 'ö‑ 'gü bhë, yaa 'dho dho ‑a 'ka ga 'gü, kö ‑yö ꞊bhɛa' ‑a ‑wun 'gü; ‑a dheglu 'ö 'dhö bhë, ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑këdhösü nu ‑a ‑dhë. A‑ ‑pö 'wun bhë ‑yö ‑gban mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa 'ka 'dho dho ‑an 'ka gamɛ ‑nu ‑bha ‑yadhɛ ‑bha bhë ‑an ‑bha. 'Kɛɛ ꞊sɔɔn yaa do 'ö kwa 'yaan 'ö ꞊ya kë 'ö ‑mɔ ‑a ‑bha 'ö dho mɛ 'ka ga 'gü bhë 'yaa ‑mü 'a‑ pö 'ka ꞊bhɛa' ‑a ‑wun 'gü. 17 'Wun ꞊zaa' ‑sü 'saadhö 'ö tɔɔ ꞊sɔɔn yaa. ꞊Ɛɛ, 'kɛɛ ‑a 'bhaa ‑nu ‑wo mü 'pö 'ö 'wo dho mɛ 'ka ga 'gü. 18 Kwa gia‑ kwa‑ ‑dɔ ꞊nɛ mɛ 'ö ‑Zlan 'kpɔnë 'ka 'yaa 'dho ꞊sɔɔn yaa kë ‑sü 'ka 'dhiö, 'ö tɔɔ ‑Zlan Gbö ‑ya 'piö ‑kplawo. ꞊Ya kë 'dhö kö këpëyaamɛ yaa 'dhö ‑mɔa ‑bha ‑yö pë yaa kaa. 19 Kwa‑ ‑dɔ ꞊nɛ kwa ‑Zlan ‑bha 'ka, 'ö 'kpongtaadhɛ 'dhö dü ‑kɔ ꞊löö. 20 Kwa‑ ‑dɔ 'pö ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö ö Gbö bɔ kö ‑yaan kwa 'yan 'dhi 'po, kö ‑Zlan 'ö 'wun gia‑ 'ka bhë, 'kwaan‑ ‑a dɔ. 'Ö ‑Zlan 'ö 'wun gia‑ 'ö 'dhö ‑a 'ka bhë 'kwa ‑klu ‑sü 'ka ‑a ‑bha ꞊bɔa' ‑a Gbö Yesu Klito ‑ta ‑sü 'ka. Yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑Zlan gia‑ 'ö ꞊toëpö ‑këdhösü 'dhö ‑a ‑gɔ. 21 Ma 'në ‑nu, gbapë ‑nu ('ö 'ka ‑an ‑ga ‑na bhë, 'waa ‑Zlan gia‑ 'ka), ‑ka 'kan ‑an ‑bha!

2 Zan

'Sëëdhɛ ꞊plɛ ‑naa 'ö

Zan

‑ya bɔ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu bhë 'ö ꞊nɛ

1

1 'Sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ, ma 'a mɛ zii 'ka Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ziën, 'a‑ bɔ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ka ‑ya ‑de ‑ta 'ma, 'ö ka ‑dhɔ ‑yö n ‑kë, 'wun gia‑ 'gü bhë ka ‑dhë. Kë‑ wo 'dhö bhë yaa kë ꞊nɛ ma ‑de 'sloo ꞊nɛ 'ö ka ‑dhɔ ‑yö n ‑kë, 'kɛɛ mɛ 'saadhö 'ö 'wo 'wun gia‑ dɔ wo ‑mü 'pö. 2 Bhii 'ö tɔɔ 'wun giagia ‑yö kwa 'gü 'ö dho kaa 'dhö ꞊toëpö 'ka. 3 ‑Zlan kwa Dë waa‑ Yesu Klito ‑a Gbö ‑wo 'glusë kë kwa 'ka, ‑wo kwa 'yënng yö 'iin kö ‑wo kwa gbaa ꞊zuöyagluu 'ka. 'Kɛɛ pë ‑nu 'wo bhë, ‑wo ‑dho kë kwa ‑gɔ ‑dhɔ waa‑ 'wun gia‑ ‑an 'gü.

'Wun 'ö ‑gban ‑dhɔ ‑kë 'kuë ‑sü ‑bha

4 N ꞊zuö' 'glu ‑yö ‑dhi giagiawo ‑a ma ‑sü 'ka ꞊nɛ mɛ 'bhaa ‑nu ‑wo ꞊tun ka ziën 'ma 'wo ꞊tun pë ‑nu ‑kë 'wun gia‑ 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö kwa Dë (‑Zlan) ‑bha tɔng ‑ya pöë bhë ‑a 'dhö. 5 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, kö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu 'ka 'ma, a‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ 'sëëdhɛ mɛ 'ö ꞊nɛ 'yaa tɔng ‑dëü 'ka; tɔng do 'ö dɔ ‑sü 'ka kwa ‑dhë ‑a züdɔyi 'ka bhë, yö ‑mü; 'ö tɔɔ 'kwa kwa 'ko ‑nu ‑dhɔ kë. 6 Bhii ‑dhɔ 'ö bhë ‑yö ‑gban 'ta 'sü ‑sü 'ö ‑Zlan ‑bha tɔng ‑nu 'kun ‑sü 'ka bhë ‑a ‑bha. Tɔng 'ö 'ka dho 'ta sü ‑a ‑ta 'ö bhë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'wo ka ꞊daan ‑a 'ka ‑a züdɔyi 'ka bhë ‑a 'dhö.

'Wun 'ö ‑gban mɛ ꞊daan' ‑mɛ ‑nu ꞊suazë ‑bha

7 ‑A pö 'a‑ wo 'dhö bhë 'ö tɔɔ mɛ 'bɔn 'kan ‑mɛ ꞊plëëzë ꞊wa ‑da 'kpongtaa, 'ö Yesu Klito ‑bha ‑kë mɛbheedhe 'ka ‑sü 'ö ꞊kaa' 'kpongtaa zö bhë 'ö 'waa‑ ‑dhɛ 'wun gia‑. Mɛ ‑nu 'wo bhë 'wo tɔɔ mɛ 'bɔn 'kan ‑mɛ 'ö 'wo Klito yaagümɛ 'ka. 8 ‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö kö ꞊kun 'ö yuö 'ö 'ka‑ ‑kë bhë 'ö‑ ‑yöë ‑bha ‑pë bhë 'ö dho dha ka ‑gɔ; 'kɛɛ kö ka ꞊saan' ꞊va bhë, 'kaan‑ yö. 9 Mɛ 'oo mɛ 'ö 'dho ‑na ꞊gbiin ö ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo ‑nu 'gü 'ö 'yaa Klito ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo 'gü kö 'yaa ‑Zlan ‑bha mɛ 'ka. 'Kɛɛ mɛ 'ö ꞊daan' ‑wo 'ö bhë 'ö‑ 'gü, kö ‑yö kwa Dë ‑Zlan ‑bha mɛ 'ka 'ö waa‑ Gbö 'wo wo 'kuë‑. 10 ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ 'bhaa ꞊ya nu ka ‑ta, 'ö mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö ꞊nɛ 'ö yaa nu ‑a 'ka, kö ꞊kun 'ka‑ ‑nia kun ka ‑gɔ kɔɔ. ‑A ‑de kö ꞊kun 'ö 'ka ‑mɛɛ ‑kë ‑a 'ka. 11 Bhii mɛ 'ö ‑mɛɛ ‑kë mɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka, kö wo ‑nu ꞊nɛ 'ö yuö yaa ‑nu 'wo ‑an kë ‑na bhë 'wo‑ 'gü. 12 'Wun ‑yö n ‑gɔ kö 'aan‑ ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë, 'kɛɛ n 'ka 'dho ‑a 'plɛ kë 'sëëdhɛ 'ka 'aan‑ bɔ ka ‑dhë; bhii a‑ 'piö kö 'a nu ka ꞊plöö 'ma kö ‑yaan 'go n dhiö ‑yö kë 'dhö kö kwa ‑bha ꞊zuögludhi ‑yaan kë 'fɛfɛdhö. 13 Dhegluzë ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑ya 'nö 'pö bhë ꞊wa 'we kaa.

3 Zan

'Sëëdhɛ ‑yaaga ‑naa 'ö

Zan

‑ya bɔ Gayusö ‑dhë bhë 'ö ꞊nɛ

1

1 'Sëëdhɛ ꞊nɛ, ma 'a mɛ zii 'ka ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ 'a‑ bɔ Gayusö, bhi 'ü n dheglu 'ka, 'ö 'ko ‑klu ‑sü 'ka 'kuë‑ Klito ‑bha 'wun gia‑ ‑bha bhë, ü ‑dhë. 2 N dheglu, a‑ 'piö kö 'ü 'dho 'dhiö pë 'plɛ 'gü, 'iin kö ‑potaasü ‑yö kë ü ‑gɔ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ü ꞊faan' 'dhö 'dho ‑na ‑a 'ka 'dhiö 'wun 'plɛ 'gü bhë ‑a 'dhö. 3 ꞊Dhɛ 'ö n dheglu ‑nu ‑wo go ü 'piö 'ö 'wo 'wun gia‑ 'ö ü 'gü waa‑ ü 'ta ‑sü ‑kɔ 'ö 'wun gia‑ 'gü 'wo‑ ‑wun ꞊blɛɛ n ‑dhë, n ꞊zuö' 'glu ‑yö ‑dhi giagiawo. 4 ꞊Zuögludhi ‑wun 'ö dho kë ꞊va ‑yaan zië 'wun 'ö ‑gban ma 'në ‑nu ‑bha 'ta 'sü ‑kɔ 'ö 'wun gia‑ 'gü ‑a ‑bha 'yaa ‑dhö.

'Wun 'ö ‑gban ‑nia ‑nu 'kun ‑kɔ ‑bha

5 N dheglu, pë ‑nu 'ü‑ kë ‑na dhegluzë ‑nu ‑dhë bhë, ‑yö kpengdhö. ‑A ‑de pë ‑nu 'ü‑ kë ‑na ‑nia ‑nu ‑gɔ 'pö ‑wo kpengdhö. 6 'Wun 'ö ‑gban ü ‑bha ‑dhɔ ‑bha bhë, ‑wa ‑wun ‑së ‑blɛɛ ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ziën. ‑Bhö nu ‑an ‑dhë kö ‑wo 'dho wo ‑bha 'ta 'ka 'dhiö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö dho dhi ‑a 'ka ‑Zlan ‑dhë ‑a 'dhö. 7 Bhii 'dho 'wo‑ wo bhë, ‑wo ‑dho Klito 'tɔ ‑wun 'gü. Pë ‑kë 'ö pë ‑nu 'ö mɛ ‑nu 'ö 'waa Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ 'ö 'wo‑ nu ‑an ‑dhë 'ö 'waa‑ 'kun 'ö bhë. 8 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö kö mɛ ‑nu 'wo 'dhö bhë, kwa ꞊dua' ‑mü 'kwa ‑an ‑nia ꞊kun kö kwa ‑nu 'kwaan‑ kë 'wun gia‑ ‑yuökëmɛ ‑nu 'ka. 9 A 'sëëdhɛ ‑bɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑dhë, 'kɛɛ Diotrɛfö 'ö‑ ‑dhɔ ‑kë ‑yö 'dhiö ‑sü 'ka pë 'plɛ 'gü bhë, 'sëëdhɛ bhë, ‑ya ‑wun ‑zuö ‑kɔ ꞊taa. 10 'Kɛɛ yi 'a dho nuë 'ma, pë ‑nu 'ö‑ kë ‑na bhë a ‑dho ‑a ‑wun ꞊blɛɛ'‑; bhii ꞊ya kë ‑yö yi ‑wun yaa ‑pɛn. ‑Ya ‑kë 'dhö 'kɛɛ 'yaa‑ ‑zo 'kun. ‑Yö ‑dho 'zü 'ö yö ‑de gia‑ 'ö ‑kɔ dhegluzë ‑nu 'wo nu ‑na 'ma bhë ‑an ‑nia 'kun ‑sü 'ka; 'ö mɛ ‑nu 'ö 'wo‑ 'piö kö 'wo wo ‑zo kë dhegluzë ‑nu 'wo bhë ‑an 'piö bhë, 'ö dɔ ‑an ‑gɔ 'yënng; 'ö‑ pö 'ö ‑an bho ‑Zlan ‑bha 'në ‑nu kpö 'gü. 11 N dheglu, kö ꞊kun 'ü to këpë yaa 'piö! ‑Bhö 'to 'wun ‑së kë ‑sü 'piö ꞊zian'! Bhii mɛ 'ö pë ‑së ‑kë ‑yö ‑Zlan ‑bha 'në 'ka; 'ö mɛ 'ö pë yaa ‑kë 'ö yaa ‑Zlan dɔ. 12 ꞊Ya 'go mü 'zü, mɛ 'plɛ ‑wo Demetriusö ‑wun ‑së ‑blɛɛ. ‑A ‑de, ‑a këwun ‑nu ‑wa ‑zɔn ꞊nɛ ‑yö 'wun gia‑ ‑zian ‑ta. Yi ‑de 'pö, yi‑ ‑wun ‑së ‑blɛɛ 'ö bhi gia‑ 'ü‑ dɔ ꞊nɛ 'yië 'wun ‑nu ꞊blɛɛ'‑ kö 'wun gia‑ ‑mü.

꞊Wekadhe ‑kaanta

13 'Wun ‑yö n ‑gɔ ꞊va 'aan‑ ꞊blɛɛ'‑, 'kɛɛ n 'ka 'dho ‑a 'plɛ kë 'sëëdhɛ 'ka. 14 A‑ 'piö kö 'ko ko 'ko yö ‑dhɛkpaɔyi ꞊nɛ ‑a 'ka kö 'kuë‑ 'wun 'bhaa ‑nu yö 'ko 'dhiö. 15 Kö ꞊zuöyagluu ‑yö kë ü ‑gɔ. Dhegluzë ‑nu 'wo 'nö ꞊wa 'we ü 'ka! 'Ma 'we ü 'ka; dhegluzë ‑nu 'wo ü 'piö 'ma, 'ma 'we ‑an 'ka do do 'ka!

Zudë

'Sëëdhɛ 'ö

Zudë

‑ya bɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑dhë bhë

'ö ꞊nɛ

1

1 'Sëëdhɛ ꞊nɛ ma ꞊nɛ 'a‑ bɔ ka ‑dhë. N tɔɔ Zudë, n dheglu tɔɔ Zakö. Yesu Klito ‑bha yuökëmɛ ‑mü n 'ka. A‑ ‑bɔ mɛ 'ö ‑Zlan ‑yö ka ꞊dhɔɔ ‑kë 'ö 'ka ‑tosiadhe kë ‑na kwa Dë ‑Zlan ‑bha ‑dhɔ 'gü 'ö Yesu Klito 'yan 'dhö ka ‑bha bhë ka ‑dhë.

2 Kö ‑a ‑bha mɛ 'yena yö ‑sü 'dhö, ‑a ‑bha ꞊zuöyagluu, waa‑ ‑a ‑bha ‑dhɔ bhë, ‑ya ‑da ka 'gü ‑kplawo.

'Wun 'ö ‑gban mɛ ꞊daan' ‑mɛ ꞊suazë ‑nu ‑bha

(2 Piɛɛ 2.1-17)

3 N dhegluzë ‑nu, a ‑kë pë 'plɛ kë ꞊dhia kö 'wun 'ö ‑gban dhasü 'ö kwa ‑klu 'kuë‑ do bhë 'aan‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ka ‑dhë 'sëëdhɛ 'gü; 'kɛɛ ꞊dhɛ 'a yö mü zlöö, ‑a mɛ mɛ 'ö ‑gban ‑zo yö ‑sü 'ö ꞊ya kë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑wun ‑lo ö ‑bha mɛ kwɛɛ dosɛn 'kpaan 'ö ka ‑gɔ bhë, 'ö‑ ‑wun ‑yö nu n ꞊zuö' 'piö. Yö ꞊nɛ 'a dho ‑a ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ka ‑zo ‑gban ‑sü 'ka kö 'kaan‑ ‑a ‑wun 'kun 'gbee‑. 4 'Ö tɔɔ mɛ ‑nu 'gluyaazë ꞊wa ‑da ka ziën ka tii 'ka; 'wun ꞊blɛɛ'‑ ‑wo 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha gbaɔ ‑bha bhë, ‑wa bho ‑na pin ꞊taa ‑a dan ‑sü 'ka wo 'ta sü ‑kɔ 'ö 'yaa 'trüün 'piö bhë ‑a 'ka kö ‑waan ‑a pö wo ‑bha ‑tosiadhe ‑yö kpengdhö. Wo do 'wo bhë, Yesu Klito 'ö kwa ‑gɔmɛ dosɛn 'kpaan 'ö kwa Dëmɛ 'ka bhë, 'waa‑ 'sü ꞊bhlëzë. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, za 'ö ‑an ‑bha bhë, pë 'ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ, 'ö‑ ‑wun 'dhö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha 'sëëdhɛ 'gü ꞊nɛ ‑yö ‑dho ‑an kun yö ‑mü.

5 'Kö ‑kë ꞊nɛ pë ‑nu 'wo bhë, 'ka ‑an 'plɛ dɔ ‑së 'ka 'saadhö 'dhee, a ‑dho ka ‑zo ‑büö ‑kɔ 'ö kwa Dëmɛ ‑yö Izlaɛlö ‑sɛgümɛ dha ‑a 'ka Ezitö ‑sɛ 'gü 'ö 'go mü, 'yö‑ ‑kë 'zü 'ö mɛ ‑nu 'wo ‑kɔ wo ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü 'ka bhë 'ö ‑an 'tiin ‑yö yën bhë ‑a ‑wun 'ka. 6 Ka ‑zo ‑yö ‑büö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu mɛ 'ö ‑an ꞊zuö' 'glu yaa dhi ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'ö nu ‑an ‑dhë bhë ‑a ‑wun 'gü 'ö 'wo go wo ‑de ‑ya ‑dhɛ ‑bha bhë ‑an 'ka. ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, ‑Zlan ‑yö ‑an ‑zuö ‑dhɛtiidhɛ 'ö 'sɛ ꞊löö bhë ‑a 'gü. ‑Wo ‑lö ‑sü 'ka 'ma ‑piö ꞊yɔɔga 'ö 'dhö ꞊toëpö 'ka bhë ‑a 'ka ‑yaan dhoë ‑yaan yöë ‑Zlan ‑bha zakanyi ꞊va bhë ‑a ‑bha. Yi bhë ‑a 'ka, za ‑dho ‑lo ‑an tuö. 7 Yö do bhë 'zü, mɛ ‑nu 'wo ‑kë Sodɔmë, ‑an mɛ ‑nu 'wo ‑kë Gomɔɔ waa‑ mɛ ‑nu 'wo ‑kë pödhɛ ‑nu 'gü ‑an ‑zü 'to mü, (pë ‑nu 'wo‑ ‑kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo bhë ‑an 'dhö bhë ka gia‑, ka‑ ‑yö ‑oo!) 'ö tɔɔ ‑yö ‑kë dhe 'ka oo, ‑yö ‑kë gɔɔn‑ 'ka oo, wo 'plɛ, ‑wo ‑kë wo ‑de nu ꞊dhia ꞊sɔɔn kë ‑sü ‑dhë 'ö ꞊sɔɔn mɛ 'ö‑ ‑bɔ mɛ 'dhi ‑sü ‑de 'yaa ‑së bhë, 'wo ‑kë ‑a kë ꞊dhia. 'Yö kë‑ wo 'dhö bhë 'ö ‑an 'gü ‑yö ꞊siö 'siö 'ö ‑dhö ꞊toëpö 'ka bhë ‑a ꞊kwaa'. 'Wun ꞊zuan' 'ö bhë ‑yö mɛ ‑zobüöwo 'ö 'yaa ‑bin ‑sü 'ka ‑a 'ka, 'ö nu mɛ 'plɛ ‑dhë.

8 ꞊Ɛɛ, ka gia‑, ka‑ ‑yö bhë! Mɛ ꞊daan' ‑mɛ ꞊suazë ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑an 'wun kë ‑kɔ ꞊suu'‑ ‑yö ꞊nɛ ‑kɔ do bhë ‑a 'dhö: Yiö ‑nu 'wo‑ bho ‑na bhë ꞊nɛ 'wo wo ‑zo tën ‑a ‑dhë 'ö pë 'ö 'yaa kë pë 'ka bhë 'wo‑ ‑kë wo ‑de 'ka; ‑Zlan ‑bha ‑kë ‑an ‑gɔ ‑ta dhuö ‑sü 'yaa kë ‑an ‑dhë pë gbɛ 'ka; kö ‑wo 'si ‑nu bho ‑na 'piigbeedhɛ ‑nu 'wo dhang‑ 'gü bhë ‑an ‑gɔ. 9 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë 'wun kë ‑kɔ ꞊suu'‑ do 'kö bhë Misɛlö 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'wo bhë ‑an ‑gɔtaamɛ do 'ka bhë, yö ‑de yaa‑ kë do. ‑A ‑de waa‑ dü, ‑dɔn 'ö 'wo‑ bho wo 'kuë mɛ 'ö Moizö bun dho to ‑a ‑gɔ ‑a ‑wun 'gü bhë, Misɛlö yaa 'si do ‑de bho ‑a ‑gɔ ‑a ꞊va ‑yaan 'dhö kë za ‑lo ‑a tuö ‑sü 'ka. Pë do 'ö‑ pö 'ö tɔɔ: «Dëmɛ ‑yö ü 'klo bhɔ»! 10 'Kɛɛ wo 'pö, 'wun ‑de 'ö 'waa‑ 'gü ma bhë, ‑wa ‑wun ‑blɛɛ 'dhi yaa 'ka; wo bhë 'ö 'wun ‑ya ‑da ‑an ‑gɔ 'gü 'ö 'waa wo ‑zo 'ta ‑a 'gü 'ö 'wo to ‑a 'piö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'blü ‑wü ‑nu 'ö 'waa 'wun ‑nu kë ö ‑gɛn 'ka bhë, 'wo kë ‑naa 'ka bhë ‑a 'dhö. ꞊Ɛɛ, 'kɛɛ pë gia‑ bhë ꞊nɛ 'ö ‑an ‑gɔ dho to ‑a 'gü. 11 ‑An ‑bha ‑yö 'yenazë, 'ö tɔɔ zian do 'wo‑ ‑ta bhë ꞊nɛ 'ö Kaɛn ‑ya sü 'kpa. ꞊Wa wo ‑gɔ ‑gban 'wëüga ‑sü ꞊flüü 'gü ‑sü 'gü ꞊nɛ Balaamö 'dhö. Mɛ 'wo 'dhö bhë ‑an 'gü ꞊ya ꞊siö'‑; 'ö tɔɔ ‑wo ‑dɔ ‑Zlan ‑gɔ 'yënng ꞊nɛ ‑kɔ do 'ö Kole ‑ya ꞊kaa' 'kpa bhë ‑a 'dhö. 12 ‑An ‑bha ‑kë ka ziën ‑sü 'ö ka ‑bha ‑kɔ ‑da 'ko 'piö ‑bhöpë ‑nu 'gü bhë, ‑yö 'wun ‑yö yaan ‑sü 'ka; 'ö ꞊ya kë 'ö ꞊zuögludhi 'ka‑ kë ‑na ka 'ko ꞊bhaa bhë, 'ö‑ lë‑ gbɛ 'yaa ‑an ‑kë bhii ‑an ‑zo 'yaa mɛ gbɛ 'piö, 'kɛɛ wo ‑de 'sloo ꞊nɛ 'ö ‑an ‑wun 'dhö wo ‑de ‑gɔ 'gbee‑. ‑Wo ‑kë ꞊nɛ dha kpö ‑nu 'ö ꞊ya kë 'ö 'tëë ‑nu 'dhö 'dho ‑na ‑an 'ka zian 'plɛ 'ka 'ö ‑an ‑kë dha 'ka ‑sü 'yaa ‑dhö kö ‑waan ban bhë ‑a 'dhö. ‑Wo ‑kë ꞊nɛ 'lü ‑nu 'ö ‑an ‑bha 'töng ꞊ya ‑lo, 'ö ‑an bhɛ 'yaa kë ‑dhö ꞊nɛ pë 'wo‑ pö 'tëë ꞊yaa‑ ‑an bho 'sɛi, ꞊wa ga 'fɛfɛdhö ‑an 'dhö. 13 ‑Kɔ do 'ö 'yoo kpö 'mëng 'gbeezë ‑nu ꞊wa vin 'ö ‑an ‑zuö 'dhö yën ‑na ‑an ‑dunng ꞊va 'gü pë yaa 'vlanvlan ‑nu 'ka bhë ꞊nɛ 'ö ꞊ya kë 'ö ‑an këwun yaa ‑nu ‑wo yö ‑a 'ka plaan. 'Wo ‑kë 'zü ꞊nɛ 'susongga ‑nu 'ö ‑an ‑yadhɛ kpinngdhö 'yaa 'dhö 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑bha ꞊toëpö ‑yadhɛ ‑pë ‑kë ‑dhɛtiidhɛ ꞊gbaɔnsü 'gü bhë ‑an 'dhö.

14 'Wun 'ö ‑gban ‑an ‑bha bhë, mɛ 'ö‑ to 'dhiö 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑Zlan 'dhi ‑wo 'ka ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ 'ö tɔɔ Enɔkö 'ö ‑kë Adan ‑dun kë 'slaplɛ ‑naa giagia 'ka bhë. 'Yö‑ pö: «Kwa Dëmɛ waa‑ ö ‑bha bɔmɛ ‑nu 'slööslö ‑vuu 'gɔɔ‑ ꞊plëëzë ‑wo ‑dho nu, 15 kö za 'ö mɛ 'plɛ ‑bha bhë ‑yaan dɔ; kö ꞊kian' yaa ‑mɛ ‑nu ‑bha ‑yaan ‑an 'kun ‑an këwun yaa ‑nu 'saadhö 'wo‑ ‑kë ‑an ‑bha ‑dɔ ‑Zlan ‑gɔ 'yënng ‑sü 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü, waa‑ 'wun yaa 'saadhö ‑nu 'ö ꞊sɔɔnyaakëmɛ ‑nu 'ö 'waa ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya 'ö 'wo‑ ꞊blɛɛ ‑Zlan ‑gɔ bhë ‑an ‑wun 'gü (kö ‑an 'klo ‑yaan bhɔ).» 16 Mɛ ‑nu 'wo 'dhö bhë, yi 'saadhö 'ka, ‑an ꞊zuö' 'glu 'yaa dhi ‑sü 'ka; ‑an 'ta ‑sü ‑kɔ ‑yö ‑go ‑an ꞊zuö' 'gü. ‑An ꞊blɛɛ'‑ ‑wo ‑nu ‑wo ‑de ‑sü ꞊va ‑wo ‑nu 'ka kö ‑wo ‑wo 'nɛɛnɛɛ ‑nu pö ‑na mɛ ‑nu ‑dhë kö ‑waan ‑an ‑ta ‑bhö.

17 'Kɛɛ ka ‑zë, n dhegluzë ‑nu, ka ‑zo ‑yö ‑büö ‑wo 'ö kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wa ꞊blɛɛ ka ‑dhë 'kpa bhë ‑a 'ka; 18 yö ꞊ga 'wo‑ pö: «Yi ‑kaanta ‑nu 'ka, mɛ ‑nu ‑wo ‑dho kë ‑dhö 'ö 'wo 'yee to ka ‑bha; ‑wo ‑dho kë ‑tosiadhe kë ꞊dhia wo ‑de ꞊dhɔɔbhaapë yaa ‑nu 'gü.» 19 Wo ꞊nɛ ꞊ya kë 'wo nu 'gügludhe ‑nu 'ka; mɛbheedhe kë ‑kɔ ꞊nɛ 'ö ‑an 'gü zlöö; 'yaa ‑Zuu 'ö go ‑Zlan 'piö ‑a 'ka. 20 Ka ‑zë, n dhegluzë ‑nu, ‑ka 'dho ka 'gü ‑dɔ ‑de ‑gɔ 'gbee‑ ‑sü 'ka ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'slööslö 'gü. ‑Ka ꞊bhɛa' ‑Zuu 'slööslö ‑bha 'piigbeedhɛ ꞊kwaa'. 21 Mɛ 'ö ‑dhö, ‑yö 'to ‑dhɔ 'ö go ‑Zlan 'piö bhë ‑a 'gü, kö kwa Dëmɛ Yesu Klito 'ö‑ ‑bha 'glusë 'gü 'ö dho ka gbaa ꞊toëpö ‑këdhösü 'ka bhë, 'kaan‑ ‑ya ‑a ‑gɔ.

22 Mɛ ‑nu 'ö ‑an ꞊zuö' 'yaa ꞊yaannu ‑sü 'ka ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü 'gü bhë, ‑ka ‑an 'yena yö, ('ka kë 'lëëlë ‑an 'ka)! 23 Mɛ ‑nu 'wo bhë ‑ka ‑an dha 'siö ‑gɔ; mɛ ‑nu 'wo to 'pö bhë, ‑ka ‑an 'yena ‑yö wo 'pö, 'kɛɛ ‑yö kë 'kwi 'suö ‑sü 'ka. 'Kɛɛ ‑a mɛ mɛ 'ö ‑gban ‑an 'ta ‑sü ‑kɔ ‑bha bhë, ‑ka kë 'slë 'ka 'ö tɔɔ ‑an 'ta 'sü ‑kɔ ‑nu ‑wun 'gü, ꞊wa kë ꞊nɛ 'gaa 'ö mɛ ‑bha ‑a 'dhö (bhii ‑a ‑bha sɔ ‑nu bhë, mɛ 'ö ꞊ya ꞊troo' kaa ꞊duö kö ꞊ya bhɔ 'gaa 'sü ‑sü ‑bha 'pö).

‑Zlan zuöpöwo ‑kaanta

24-25 ‑Zlan 'ö 'dhö do 'kpaan, yö 'ö kwa dha ꞊bɔa' kwa Dëmɛ Yesu Klito ‑ta ‑sü 'ka bhë, ‑a 'tɔ ‑yö bhɔ 'ö tɔɔ yö ꞊nɛ 'ö ꞊va, 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü waa‑ ‑wogbiindhɛ 'dhö ‑a ‑gɔ, 'ö ꞊tun ‑a ‑gɔ ꞊dɛɛ; 'ö dho kaa 'dhö ꞊toëpö 'ka. Bhii yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑kɔ dhö ‑mɔa kö ‑yö ka ‑maa kë kö ꞊kun 'ö ka ‑gɛn dho ‑zuö 'kaan‑ ‑püö ‑a ‑bha zian ‑ta, 'ö dho to ‑a 'ka 'dhö ‑yaan yö yi 'ka dho ‑da ‑a 'ka ‑a ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü ‑a ‑bha, kö ‑ya pö 'wun 'yaa ‑an ‑bha, 'ö dho ꞊zuögludhi ꞊va nu ka ‑dhë bhë; kö ‑a 'tɔ ‑yö bhɔ 'dhö gia‑ 'ka. Amɛn.

'Dhɛbhowunta

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

'Dhɛbhowunta 'sëëdhɛ

'ö Zan ‑ya ꞊bɛɛn 'ö ꞊nɛ

1

1 Pë 'ö ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'sëëdhɛ ‑be 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü 'ö tɔɔ pë ‑nu 'wo dho kë ‑dhɛkpaɔ ꞊dhia' ‑bha 'ö ‑Zlan ‑ya ‑wun ‑lo Yesu Klito kwɛɛ kö ‑yaan ‑a ‑zɔn ö ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhë. Klito ‑ya ‑zɔn 'ö bɔa ö ‑bha yuökëmɛ Zan 'gü, ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑bɔ ‑a ‑dhë ‑sü 'ka. 2 Pë ‑nu 'ö Zan ‑ya yö ꞊nɛ 'ö‑ ꞊blɛɛ. 'Wun 'ö‑ ꞊blɛɛ' ‑na zö ꞊nɛ 'ö tɔɔ 'wun ‑nu 'wo go ‑Zlan 'piö waa‑ 'wun gia‑ 'ö Yesu Klito ‑ya ‑zɔn. 3 ꞊Zuögludhi ‑yö kë mɛ 'ö 'sëëdhɛ ‑be 'ö ꞊nɛ 'ö 'dhoë‑ ‑a pö ‑a ‑gɔ! ꞊Zuögludhi ‑yö kë mɛ 'ö 'dhoë‑ ö 'to to ‑Zlan 'dhi ‑wo 'ö ꞊nɛ ‑a ‑bha, kö pë ‑nu 'wo ‑ya ꞊nɛ ‑yaan ꞊bhlë ‑ya ‑a ‑gɔ! Bhii 'töng 'ö ‑ya ‑sü 'ka kö pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑waan kaa bhë ꞊ya yö ꞊klöö'.

꞊Wekadhe 'ö dho Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'slaplɛ 'piö

4-5 Ma Zan ꞊nɛ 'ö 'sëëdhɛ ꞊nɛ 'a‑ bɔ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'slaplɛ 'ka Azi ‑sɛ 'gü ka ‑dhë: 'Ka ꞊büee. ‑Zlan 'ö ‑kë ‑dhö, 'ö ꞊tun ‑dhö, 'ö dhö nu 'dhö, ‑zuu 'slaplɛ 'wo‑ ‑bha 'gɔ ‑gbloo 'dhiö 'dhö, waa‑ Yesu Klito 'ö kwa ꞊goo‑ ‑towogüsüzë 'ka, Gbö ‑blɛɛzë, 'yö mɛ ‑blɛɛzë 'yö go ga 'gü ‑a 'ka, 'yö mɛ ꞊va 'ka ‑gludë ‑nu 'wo 'kpongtaa zö ‑an ‑ta, ‑wo 'glusë waa‑ ꞊zuöyagluu 'ö go ‑an 'piö ‑an kë ka 'ka. Yesu Klito ꞊nɛ 'ö kwa ‑dhɔ ‑ya ‑kë, 'yö kwa dha kwa ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑gɔ, ‑ga kwa ‑wun 'gü ‑sü 'ka. 6 'Ö 'kwa ‑kë ö ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö 'gü ‑mɛ ‑nu, slabhomɛ ‑nu 'ö 'kwa dho yuö kë ‑a Dë ‑Zlan ‑dhë ‑an 'ka. 'Tɔbhɔdhe waa‑ 'piigbeedhɛ ‑wo kë Yesu Klito ‑bha 'ka ꞊toëpö 'ka! (Amɛn!)

7 ‑Ka ‑dhɛ ‑ga, ‑yö nu ‑na dha kpö ‑nu ‑ta; mɛ ‑nu 'saadhö 'yan ‑dhö ‑da ‑a 'gü; mɛ ‑nu gia‑ 'wo‑ zlɔa 'dü 'ka bhë ‑an 'yan ‑dhö dɔ ‑a ‑bha 'pö. 'Sɛgümɛ ‑nu 'saadhö ‑wo ‑dho 'gbo ‑nu bɔ wo ‑de ꞊maa' ‑sü 'ka ‑a ‑wun 'gü. Pë 'ö ‑de dho kë yö ‑mü. Amɛn.

8 Kwa Dëmɛ ‑Zlan 'piigbeezë, 'ö ‑kë ‑dhö, 'ö ꞊tun ‑dhö, 'ö dho nu bhë ꞊nɛ 'ö 'wun ꞊blɛɛ 'ö‑ pö: «Ma ꞊nɛ 'a 'wun 'plɛ züdɔdhɛ waa‑ ‑a 'dhiötodhɛ 'ka.»

Zan ‑bha 'yanpiöpë 'ö ‑gban Klito ‑bha ‑a ‑sü

9 N tɔɔ Zan; a ka dheglu 'ka, 'ö 'kwa Yesu 'gü do; ma ꞊nɛ 'ö 'klobhɔdhe 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑bha, 'a ka 'piö do ‑a wo ‑sü 'gü, ‑dɔ ‑a ‑gɔ ‑sü 'ka ꞊zuösaadhɛ 'gü bhë. 'Yiziëndhɛ 'wo‑ ‑dhɛ Patemɔsö 'a ‑ya ‑a ‑bha ꞊nɛ, ‑Zlan ‑wo waa‑ 'wun gia‑ 'ö ‑kë ꞊bɛɛn' ‑sü 'ka 'ö Yesu ‑ya yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü bhë ‑an ꞊blɛɛ'‑ 'a‑ wo bhë ꞊nɛ 'ö 'wo n kun ‑a ‑wun 'gü 'wo nu n 'ka zö ꞊nɛ. 10 Dëmɛ ‑bha yi 'ka a ‑kë mü 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö pa n 'ka, 'ö 'a ‑wo do ma n ꞊zlöö ꞊zian'. 'Ö ‑wo bhë 'ö ‑kë 'gbee‑ 'ka ꞊nɛ ꞊dhɛ 'wo 'truu ‑piö ‑a ‑bha 'kpa ‑a 'dhö. 11 ‑Wo bhë ‑ya pö: «Pë ‑nu 'ü 'dhoë‑ yö ꞊nɛ ‑a ꞊bɛɛn' 'sëëdhɛ ‑be do 'gü, kö 'sëëdhɛ ‑be bhë 'ü‑ bɔ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Efɛzö, 'ö Simiinë, 'ö Pɛɛgamë, 'ö Tiatii, 'ö Saadö, 'ö Filadɛɛfi waa‑ ‑a mɛ 'ö Laodise ‑an ‑dhë. ‑An ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑yö 'slaplɛ.»

12 'A ꞊dhië n ‑zü, 'a ‑dhɛ ‑ga n ꞊zlöö kö mɛ 'ö 'wun ꞊blɛɛ' ‑na n ‑dhë bhë 'aan‑ yö. 'Ö 'a ꞊labang ‑dɔatapë 'slaplɛ 'ö 'sënng 'ka ‑a yö. 13 Kö pë do 'ö bhɔ mɛ 'bhee‑ ‑bha ‑yö dɔ ‑sü 'ka ‑an ziën. Gblang do ꞊gbiin 'ö nu 'ö yö ‑a ‑gɛn kpöödhö ‑yö ‑kë ‑a ‑bha; 'sënng ‑du kwi ‑yö ziö ‑sü 'ka ‑a ‑kënng 'gü. 14 ‑A ‑bha wun ‑nu ‑wo kë 'puu ꞊nɛ 'bhla kaa‑ 'puu 'dhö ꞊nɛ 'yɔɔ 'dhö, 'ö‑ 'yan ‑nu ‑wo bhü ꞊nɛ 'siö 'dhö. 15 ‑A ‑gɛn ‑nu ‑wo ‑bhü ꞊nɛ zën 'wo‑ bho 'ö 'wo‑ ‑kë 'drëëndrën ‑a 'dhö; 'ö‑ 'we ‑wo ‑zuö ‑kë ꞊va ‑kɔ ‑yö ‑kë ꞊nɛ 'yi ‑zuö ‑drinng 'dhö. 16 'Susongga 'slaplɛ ‑wo ‑kë ‑a ꞊kwɛɛ‑ 'gü ‑kɔ 'gü 'ö ‑dhaa 'dhiözë 'ö‑ 'dhiö 'dho zian ꞊plɛ 'ka 'ö go ‑a dhiö. ‑A wöödhɛ ‑yö ‑bhü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö lan‑ 'dho 'bhü ‑na ‑a 'ka, kö ꞊ya dɔ 'dhëë ziën bhë ‑a 'dhö. 17 ꞊Dhɛ 'ö n 'yan ‑yö ‑da ‑a 'gü, 'a ‑püö ‑a ꞊gɛɛndhö ꞊nɛ mɛ ꞊ya ga ‑a 'dhö. 'Yö ö ꞊kwɛɛ‑ 'gü ‑kɔ sü 'yö‑ ‑da n gban ‑ta ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Kö ꞊kun 'ö 'suö ‑yö ü ‑kë! Ma 'a tɔɔ mɛ ‑blɛɛzë; ma 'a tɔɔ mɛ ‑kaanta. 18 Ma 'a tɔɔ mɛ 'ö 'bhee‑; a ‑ga, 'kɛɛ ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a 'gü bhë, a 'bhee‑ ꞊toëpö 'ka zlöö. ‑Kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑yö n ‑gɔ ga waa‑ ꞊glööbɔɔdhɛ ‑an ‑ta. 19 Pë ‑nu 'wo kë ‑na ꞊nɛ waa‑ pë ‑nu 'wo dho kë ‑an 'piö 'ü ‑an yö ‑na ꞊nɛ, ‑bhö ‑a ‑ya 'sëëdhɛ 'gü! 20 ‑Dhɛ ‑ga 'zü, 'susongga 'slaplɛ 'ü‑ ‑ga ‑na n ꞊kwɛɛ‑ 'gü ꞊zian' ꞊nɛ waa‑ 'sënng ꞊labang ‑dɔatapë 'slaplɛ ‑wun ꞊nɛ ‑an ‑gɛn 'ö ‑bin ‑sü 'ka 'wo ꞊nɛ: 'Susongga 'slaplɛ 'ö 'wo ꞊nɛ 'wo tɔɔ ‑Zlan ‑bha yuökëmɛ 'slaplɛ 'wo 'dhiö ‑sü Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü kpö 'slaplɛ 'wo bhë ‑an 'ka ‑mɛ 'ka bhë ‑an ‑bha. 'Ö ꞊labang ‑dɔatapë 'slaplɛ 'wo ꞊nɛ 'wo Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü kpö 'slaplɛ bhë ‑an 'ka.»

2

'Sëëdhɛ 'ö dho Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Efɛzö ‑a 'piö

1 ꞊Dhɛ 'ö pë ‑nu 'wo bhë ꞊yaa‑ ‑gɛn ‑nu pö n ‑dhë 'dhö, 'yö‑ pö 'zü: «‑Bhö 'sëëdhɛ bɔ Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Efɛzö bhë ‑a ‑dhë 'ü‑ pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: Mɛ 'ö 'susongga 'slaplɛ 'dhoë‑ ꞊kwɛɛ‑ 'gü ꞊zian', 'ö 'ta 'sü ‑sü 'gü ꞊labang ‑dɔatapë 'slaplɛ 'wo 'sënng 'ka ‑an ziën bhë ‑ya ‑pö: 2 Pë ‑nu 'ü‑ kë ‑na 'töüdhö bhë a‑ ‑dɔ. A ꞊sëëbhodhe waa‑ ꞊zuösaadhɛ 'wo ü 'gü bhë ‑a ‑yö. A‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ kaa‑ 'gluyaamɛ ‑nu ka këwun ‑nu 'waa do; mɛ ‑nu 'wo wo ‑de ‑dhɛ ‑na Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu 'kɛɛ 'waa‑ 'ka bhë, ü ‑an 'piö ‑ga, 'ö 'ü‑ yö ꞊nɛ ꞊suamɛ ‑mü ‑an 'ka. 3 ꞊Zuö' kë ‑saa ‑sü ‑yö ü ‑gɔ; ü 'yënng ‑yö ‑bhɔ n ‑wun 'gü 'ö ꞊faan' yaa 'go ü 'gü. 4 'Kɛɛ pë 'ö n ‑zuë ü buëndhö 'ö ꞊nɛ: N ‑dhɔ 'yaa ü ‑bha gbɔ ꞊nɛ ‑kɔ 'ü‑ zü dɔa bhë ‑a 'dhö. 5 Ü ‑zo ‑yö ‑büö ‑dhɔ 'ö ‑kë ü 'gü 'dhiö ꞊zian' n buëndhö 'ö 'bha ü ꞊kwaa'‑ ‑a ‑zü bhë ‑a ‑wun 'ka! Dɔ 'ö 'kwa‑ wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ, ‑bhö ü kë ‑kɔ ‑ga 'dhɛ! 'Go ü bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'gü, 'ü ꞊dhië'‑ ‑Zlan 'piö, 'ü 'wun ‑nu kë ꞊nɛ ‑kɔ 'ü‑ ꞊kaa' 'dhiö ‑blɛɛzë 'ka bhë ‑a 'dhö. 'Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü 'ka 'go ü ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'gü, a ‑dho nu ü ‑gɔ 'a ü bha ꞊labang ‑dɔatapë bho piën‑. 6 ‑Yö 'dhö, 'kɛɛ 'wun mɛ 'ö n ‑zo 'kun ‑wun 'ka ü buëndhö 'ö tɔɔ: Pë 'ö Nikolaitö ‑nu 'dho ‑a kë ‑na bhë ü‑ ‑san ‑zë ꞊nɛ n 'dhö 'pö.

7 Kö mɛ 'ö‑ 'wun ma ‑to 'dhö ‑dhö, pë ‑Zuu 'slööslö 'dhoë‑ ꞊blɛɛ' ‑na Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑dhë ꞊nɛ ‑ya ma.

Mɛ ‑nu 'wo 'dhoë‑ to ‑a 'gbee‑ 'ka, a ‑dho ‑këdhösü ‑lü bhɛ 'ö ‑Zlan ‑bha 'tɛɛpadhɛ ‑bha ‑a nu ‑an ‑dhë, 'wo‑ ‑bhö.»

'Sëëdhɛ 'ö dho Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Simiinë ‑a 'piö

8 'Yö‑ pö: «‑Bhö 'sëëdhɛ bɔ 'dhiö ‑sü ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka ‑mɛ 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Simiinë ‑a 'gü bhë ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: Mɛ 'ö ga, 'ö ꞊ya 'go ga 'gü 'ö 'wun 'plɛ züdɔdhɛ waa‑ 'wun 'plɛ 'dhiötodhɛ 'ka bhë, ‑ya ‑pö: 9 A ü ‑bha 'yënngbhɔdhe ‑dɔ; 'a ü bha 'fɛɛdhɛ ‑dɔ. A‑ ‑pö 'dhö 'kɛɛ giagia 'ka ü ꞊bhɔɔzë! 'Wun 'ö mɛ ‑nu 'wo wo ‑de ‑dhɛ Zuifö ‑nu 'ö 'waa Zuifö 'ka 'wo‑ ꞊blɛɛ' ‑na ü ‑gɔ bhë a‑ ‑dɔ. Dü ‑bha mɛ ‑nu ‑mü. 10 Kö ꞊kun 'ü ‑suö ü 'yënng 'ö 'dhoë‑ bhɔ bhë ‑a ‑wun 'gü! Ü 'to 'to: 'Ö tɔɔ ka ‑dho ‑da 'güdandhe 'gü, dü ‑bha ka kpö 'gü ‑mɛ ‑nu 'bhaa ‑nu ‑da ‑kanso 'gü ‑sü 'ka; ka 'klo‑ ‑dho bhɔ ‑dhɛkpaɔyi 'gɔɔ‑ do 'piö. 'Kɛɛ ‑bhö 'to ‑klu ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha ‑yö 'dho ‑yö yöë ü ‑bha ga ‑yi ‑bha; a ‑dho ü gbaa kë ‑a 'gü ‑sü 'gɔ ꞊gblaa' 'ö dho ‑a ‑zɔn ꞊nɛ ü ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka bhë ‑a 'ka.

11 Kö mɛ 'ö‑ 'wun ma ‑to 'dhö ‑dhö, pë 'ö ‑Zuu 'slööslö 'dho ‑a ꞊blɛɛ' ‑na Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑dhë ꞊nɛ ‑ya ma. Mɛ ‑nu 'wo 'dhoë‑ to ‑a 'gbee‑ 'ka bhë, ga kë ꞊plɛ ‑naa yaa 'dho nu ‑an ‑ta.»

'Sëëdhɛ 'ö dho Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Pɛɛgamë ‑a 'piö

12 'Yö‑ pö 'zü: «‑Bhö 'sëëdhɛ bɔ 'dhiö ‑sü ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka ‑mɛ 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Pɛɛgamë ‑a 'gü bhë, ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: Mɛ 'ö ‑dhaa 'dhiözë 'ö‑ 'dhiö 'dho zian ꞊plɛ 'ka 'yö‑ kwɛɛ bhë ‑ya ‑pö: 13 A ü këdhɛ ‑dɔ; yö kun tɔɔ ‑dhɛ 'ö dü ‑bha 'gɔ ‑gbloo 'dhoë‑ ‑bha ‑a! 'Kɛɛ ü 'ka ü bo ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü 'ka; bhii ü ‑to ‑klu ‑sü 'ka n ‑ma ‑së 'ka, 'töng gia‑ ‑de 'ö n ꞊goo‑ 'ö 'yaa 'kan n ‑ma 'wo‑ ‑dhɛ Antipasö bhë 'wo‑ zaa plöö, ‑dhɛ 'ö dü 'dhoë‑ ‑bha bhë ‑a ‑bha. 14 'Kɛɛ ‑a ‑kë 'dhö ‑sü 'ka 'wun do ‑yö n ‑zuë ka buëndhö: Mɛ ‑nu ‑wo ü ꞊plöö 'ö 'wo ‑klu ‑sü 'ka Balaamö ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo ‑bha. Bhii Balaamö ‑yö ‑gleng ‑nu ‑da Balakö ꞊zuö' 'piö kö ‑ya këdhɛ ꞊mɛɛ'‑ ‑yaan Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑da ꞊sɔɔn yaa 'gü wü 'wo wo ‑bha gbapë ‑nu gba ‑na 'ka bhë ‑a ‑bhö ‑sü 'ka; 'go mü 'wo wo ‑de nu ꞊sɔɔn kë ‑sü ‑dhë. 15 ‑Kɔ do bhë ꞊nɛ 'ö mɛ 'bhaa ‑nu 'dhoë‑ 'ka ü ꞊plöö 'ma 'ö 'wo 'to ‑sü 'ka Nikolaitö ‑nu 'wo ‑kë gbapë 'vlanvlan gbamɛ ‑nu 'ka bhë ‑an këpë ‑nu 'piö. 16 ꞊Dhɛ 'ö 'pö, ‑bhö 'go ü bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'gü! 'Yaa 'pö a ‑dho nu ü ‑gɔ yi 'bhaa 'ka, 'a 'ko ‑zë mɛ ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑an 'ka (n ‑wo 'ö ‑kë) ‑dhaa 'ö 'go ‑na n 'dhii ‑a 'ka bhë ‑a 'ka.

17 Mɛ 'ö‑ 'wun ma ‑to 'dhö ‑dhö, 'wun 'ö ‑Zuu 'slööslö 'dhoë‑ ꞊blɛɛ' ‑na ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑dhë bhë ‑ya ma!

Mɛ ‑nu 'wo 'dhoë‑ to ‑a 'gbee‑ 'ka, a ‑dho 'manë 'ö ‑bin ‑sü 'ka bhë ‑a nu ‑an ‑dhë, 'go mü 'a dho ‑guö kpö 'puu, 'ö mɛ 'ö ‑dhö 'ö‑ 'tɔ 'dho ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑ta ‑a nu ‑a ‑dhë. 'Tɔ ‑dëü gbɛ 'ö mɛ gbɛ yaa‑ dɔ, ‑a 'ke yaa kë mɛ 'a‑ nu ‑a ‑dhë bhë ‑a 'ka 'ö dho kë ‑ya ‑sü 'ka ‑guö kpö bhë ‑a ‑ta yö ‑mü.»

'Sëëdhɛ 'ö dho Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Tiatii ‑a 'piö

18 'Yö‑ pö 'zü: «‑Bhö 'sëëdhɛ bɔ 'dhiö ‑sü ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka ‑mɛ 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Tiatii bhë ‑a 'piö ꞊woë' ꞊nɛɛ: ‑Zlan Gbö 'ö‑ 'yan 'dho 'bhü ‑na ꞊nɛ 'siö 'dhö, 'ö‑ ‑gɛn ‑nu 'dho 'bhü ‑na ꞊nɛ zën 'wo‑ bho 'wo‑ ‑kë 'drëëndrën ‑a 'dhö bhë ‑ya ‑pö: 19 A ü këyuö ‑nu ‑dɔ; ü ‑bha ‑Zlan waa‑ mɛ ‑nu ‑an ‑dhɔ kë ‑sü ‑nu, ü ‑bha ‑zo yö ‑sü ‑nu, ü ‑bha ‑to ‑klu ‑sü 'ka ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑nu, ü ‑bha ‑kë ꞊naazë ‑sü waa‑ ü ‑bha yuö ‑kaanta ꞊plëëzë 'ö ‑ziö ‑an ‑blɛɛzë ‑ta bhë a ‑an 'plɛ ‑dɔ. 20 'Kɛɛ pë 'ö n ‑zuë ü buëndhö 'ö tɔɔ: Dhebɔ 'wo‑ ‑dhɛ Zezabɛlö 'ö‑ pö ö ‑de ‑dhë ö ‑Zlan ‑wodhiölodhe 'ka bhë ‑a 'to 'ü‑ wo ka ziën bhë yaa kë n ‑dhë ‑së. ‑Yö ma yuökëmɛ ‑nu ‑daan ꞊sɔɔn kë ‑sü 'ka. ‑Ya ‑pö ‑an ‑dhë 'zü wü 'wo gbapë ‑nu gba ‑na ‑a 'ka bhë, ‑wa ‑bhö. 21 A 'töng ‑nu ‑a ‑dhë kö ‑yaan 'kan ꞊sɔɔn yaa kë ‑sü ‑bha, 'ö yaa 'pa ö ‑deë kö ‑yaan ö ꞊kwaa'‑ ö ‑bha ꞊sɔɔn kë ‑sü ‑zü bhë. 22 ꞊Dhɛ 'ö 'dhö, a ‑dho ‑a kë 'ö yö 'dhö waa‑ mɛ ‑nu 'wo ꞊sɔɔn bhë 'wo‑ 'gü 'wo dho sia‑ 'yua 'ka, ‑a 'ke waa wo bo wo wɔ ‑kɔ yaa ‑nu 'wo bhë ‑an 'ka. 23 A ‑dho ‑a ‑bha 'në ‑nu zë, ‑yö kë 'dhö kö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑nu 'saadhö ‑wa dɔa ꞊nɛ a mɛ 'ö mɛ ‑nu ‑bha ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun waa‑ ‑an ꞊dhɔɔbhaapë ‑nu dɔ ‑a 'ka. 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë ‑yö kë ka 'yaan ꞊nɛ mɛ 'ö ‑dhö ka ziën, ‑kɔ 'ö 'dhoë‑ pë ‑nu kaa bhë ꞊nɛ 'a dho ‑a ꞊saan' bhoë.

24 ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu, mɛ 'ka to Tiatii ꞊ya kë ka ‑bha 'ka, kaa 'to ‑an ‑bha mɛ ꞊daan' ‑wo 'ö bhë ‑a 'piö, 'ö pë 'ö mɛ ‑nu ‑wa ‑dhɛ Satan ‑bha ‑gleng ‑wun ‑nu 'piö ꞊gbiinzë 'wo ‑bin ‑sü 'ka 'ö kaa‑ ꞊daan'‑ bhë, a‑ ‑pö ka ‑dhë, n 'ka 'dho ‑wo ‑zuöatadhe 'waa gbɛ kë gbɔ. 25 'Kɛɛ pë mɛ ‑nu 'ö 'wo ka ‑gɔ ka ‑bha ‑zo yö ‑sü 'gü bhë, ‑kaa ‑an 'kun 'gbee‑ ‑yö 'dho ‑yö yöë n nu ‑yi ‑bha. 26-27 Mɛ 'ö 'dhoë‑ to ‑a 'gbee‑ 'ka, 'go mü 'zü 'ö 'dhoë‑ ö ‑zo kë ma yuö kë ‑kɔ ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an 'piö, a ‑dho ‑wogbiindhɛ nu ‑a ‑dhë 'sɛgɔgümɛ ‑nu ‑ta. ‑Yö ‑dho 'dhiö sü ‑an 'ka ‑piö 'gblɔɔngblɔn do 'ka; 'go mü 'yö dho ‑an ꞊wüü'‑ ꞊nɛ ‑kɔ 'wo gbɔ 'sɛ kpö ꞊wüü'‑ ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'ö go n Dë 'piö 'ö‑ 'ka n ‑gɔ bhë ‑a 'dhö. 28 A ‑dho ‑dhiadhiö 'susongga nu ‑a ‑dhë.

29 Kö mɛ 'ö‑ 'wun ma ‑to 'dhö ‑dhö, 'wun 'ö ‑Zuu 'slööslö 'dhoë‑ ꞊blɛɛ' ‑na Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑dhë bhë ‑ya ma.»

3

'Sëëdhɛ 'ö dho Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Saadö ‑a 'piö

1 'Yö‑ pö n ‑dhë: «‑Bhö 'sëëdhɛ bɔ 'dhiö ‑sü ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka ‑mɛ 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Saadö bhë ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: Pë 'ö mɛ 'ö ‑Zlan ‑bha ‑Zuu 'slaplɛ waa‑ 'susongga 'slaplɛ 'dho ‑a ‑gɔ 'ö‑ ꞊blɛɛ 'yö ꞊nɛ: Pë ‑nu 'ü‑ kë ‑na 'saadhö bhë a‑ ‑dɔ. A‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ mɛ ‑nu ‑wo ü ga ꞊nɛ mɛ 'ö 'bhee‑ ‑a 'dhö, 'kɛɛ kö ü ga ‑sü 'ka. 2 ‑Bhö ‑büö, 'ü ‑dɔ gɛnngdhö ‑sü nu mɛ ‑nu 'wo ꞊tun ü ‑gɔ, 'ö ꞊wa kë 'tëëtë bhë ‑an ‑dhë kö ꞊kun 'wo dho ga. Bhii 'ma‑ yö ꞊nɛ ü bha yuö ‑nu 'ü‑ kë ‑na bhë ‑a gbɛ 'yaa ‑yö 'ko 'dhiö ‑sü 'ka n ma ‑Zlan wö 'dhiö. 3 Ü ‑zo ‑yö ‑büö mɛ ꞊daan' ‑wo 'ü‑ ma bhë ‑a ‑wun 'ka! 'Go mü ü ‑zo ‑yö ‑büö 'zü ‑an ma ‑kɔ 'ü ‑an maa bhë ‑a 'ka. ‑Bhö 'wun ma mɛ ꞊daan' ‑wo bhë ‑a ‑ta, 'ü 'kan ü bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu bhë ‑an ‑bha. ‑A 'ke ü 'ka ‑büö 'gbɛɛdhö, a ‑dho nu ü tii 'ka ꞊nɛ ꞊kwaanmɛ ‑yö nu. 4 'Kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ü ‑bha mɛ 'bhaa ‑nu 'wo Saadö ‑dhɛ gia‑ ‑bha, waa wo ‑bha sɔ ‑nu kë ‑dhiizë. ‑Wo ‑dho kë n 'piö sɔ 'puu ‑kë wo ‑bha ‑sü 'ka. Bhii 'ö tɔɔ ‑yö ‑an ‑ma ‑kun kö ‑wo kë 'dhö. 5 Mɛ ‑nu 'wo 'dhoë‑ to ‑a 'gbee‑ 'ka, ‑kɔ bhë ꞊nɛ 'wo dho sɔ 'puu bhë ‑a ꞊daa' wo ‑bha 'pö, n 'ka 'dho ‑an 'tɔ bho ‑kë ‑a 'gü ‑sü 'sëëdhɛ ‑be 'gü; a ‑dho ‑a pö n Dë waa‑ ö ‑bha bɔmɛ ‑nu 'dhiö ꞊nɛ ‑wo n ‑ma 'ka.

6 Kö mɛ 'ö‑ 'wun ma 'to 'dhö ‑dhö, pë 'ö ‑Zuu 'slööslö 'dhoë‑ ꞊blɛɛ' ‑na Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑dhë ꞊nɛ ‑ya ma!»

'Sëëdhɛ 'ö dho Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Filadɛɛfi ‑a 'piö

7 'Yö‑ pö n ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ: «‑Bhö 'sëëdhɛ bɔ 'dhiö ‑sü ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka ‑mɛ 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Filadɛɛfi ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: Mɛ 'ö 'slööslö 'ö 'wun giagia 'ka, mɛ 'ö ‑gludë Davidö ‑bha ꞊lakele 'dhoë‑ ‑gɔ, 'ö ꞊ya 'kwɛɛ ta, 'ö‑ 'po ‑mɛ gbɛ 'yaa 'dhö, 'ö ꞊ya 'kwɛɛ 'po 'ö‑ ta ‑mɛ gbɛ 'yaa 'dhö bhë ‑ya ‑pö: 8 Pë ‑nu 'ü‑ kë ‑na 'töüdhö bhë a‑ ‑dɔ. A‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ ꞊faan' 'ö ü ‑gɔ bhë, ‑yö 'tee; 'kɛɛ kë‑ wo 'dhö bhë, ü 'wun ‑ma n ‑wo ‑ta, 'ü to ‑klu ‑sü 'ka n ‑ma; 'ma 'kwɛɛ do 'po ü ‑gɔ; mɛ gbɛ 'ka 'dho ‑mɔa ‑bha kö ‑ya 'dhi ta ü ‑gɔ. 9 Dü ‑bha ‑kpakuëmɛ ‑nu, ꞊suamɛ ‑nu 'wo wo ‑de kë ‑na Zuifö 'ka, 'kɛɛ kö 'waa Zuifö 'ka bhë, pë 'a dho ‑a kë ‑an 'ka 'ö tɔɔ: A ‑dho ‑an 'gbee‑ ‑ta bho 'wo nu 'wo ‑lo wo kpɔn 'gü ü 'dhiö ü ꞊bhlë ‑ya ‑sü 'ka. Bhii kö ꞊waa‑ dɔ ꞊nɛ ü ‑dhɔ ‑yö n ‑kë. 10 ꞊Dhɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ ü ü ‑zo ‑kë n ‑wo ‑nu 'a‑ nu bhë ‑an 'piö, ꞊zuö' ‑kë ‑saa ‑sü 'ka bhë, kö ma ‑de 'pö, a ‑dho n ‑zo kë ü 'piö 'yena 'yö 'dhoë‑ nu 'kpongtaa kö 'kpongtaamɛ ‑nu ‑waan bɔ 'güdandhe 'gü bhë ‑a 'töng 'yö dho kaa bhë ‑a 'ka. 11 A nu ‑na; pë ‑nu 'wo ü ‑gɔ bhë, ‑bhö ü ‑zo kë ‑an 'piö ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun mɛ 'kpaan gbɛ dho ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka 'gɔ ꞊gblaa' 'ö ‑ya ü ‑bha 'ka bhë ‑a kun ü ‑gɔ! 12 Mɛ 'ö 'dhoë‑ to ‑a 'gbee‑ 'ka, a ‑dhoë kë n ‑ma ‑Zlan ‑bha 'kɔ ‑gban 'lü 'ö yaa 'dho yö plaan gbɔ ‑a 'ka; a ‑dho n ‑ma ‑Zlan 'tɔ waa‑ n ‑ma ‑Zlan ‑bha pödhɛ 'tɔ ‑ya ‑a ‑bha. Pödhɛ bhë 'ö tɔɔ Zeluzalɛmë ‑dhɛ ‑dëü 'yö dho go dhang‑ 'gü, n ‑ma ‑Zlan 'piö. 'Tɔ ‑dëü 'ö n ‑ma zlöö ꞊nɛ a ‑dho ‑a ‑ya ‑a ‑bha 'pö.

13 Kö mɛ 'ö‑ 'wun ma ‑to 'dhö ‑dhö, 'wun 'ö ‑Zuu 'slööslö 'dhoë‑ ꞊blɛɛ' ‑na Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑dhë ꞊nɛ ‑ya ma!»

'Sëëdhɛ 'ö dho Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Laodise ‑a 'piö

14 'Yö‑ pö: «‑Bhö 'sëëdhɛ bɔ 'dhiö ‑sü ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka ‑mɛ 'ö Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö Laodise ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: Mɛ 'wo‑ ‑dhɛ Amɛn, 'yö ꞊goo‑ ‑to ‑wo 'gü ‑sü ‑zë 'ka, 'yö 'wungiamɛ 'ka, yö 'ö pë 'ö ‑Zlan ‑ya ‑da 'töüdhö 'yö‑ ‑bɔa ‑ta 'ka, ‑ya ‑pö: 15 Pë ‑nu 'ü‑ ‑kë 'töüdhö bhë a‑ ‑dɔ. A‑ ꞊dɔa' ꞊nɛ 'bhaa ‑saa 'iin 'bhaa 'siözë. ‑Yö ‑dho kë n ‑dhë ‑së ‑be kö pë ꞊plɛ 'wo bhë 'ü‑ do 'sü 'ü kaa 'gbönggböng. 16 'Kɛɛ 'ö ‑kë ꞊nɛ ü 'zɔzɔ, 'ö 'bhaa ‑saa 'iin 'bhaa 'siö‑ bhë kö a ‑dho ‑pe ü 'ka ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'yi 'zɔzɔ 'dhö ‑pë ‑da ‑na ‑a 'ka mɛ 'ka bhë ‑a 'dhö. 17 'Ö tɔɔ ü‑ ‑pö ü ꞊bhɔɔzë, 'go mü ü ‑bha 'wun ‑nu ‑wo 'dho ‑na 'dhiö, 'iin pë gbɛ ‑wun 'yaa ü kë. 'Kɛɛ ü 'yenazë, 'ö 'bhaa‑ ꞊tɛi' dɔ. Ü 'fɛɛzë, 'ü ü 'kpaan 'ka 'ö ü 'yënng 'dho tii. 18 ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö, 'a ü ꞊kpaɔ ‑na kö 'ü 'sënng 'ö ꞊ya kë 'slööslö 'siö 'ka bhë 'ü‑ 'dhɔ n ‑gɔ kö 'üën‑ kë ꞊bhɔɔzë giagiawo. ‑Bhö sɔ 'puu ‑nu 'dhɔ 'pö 'ü‑ kë ü ‑bha kö ‑yaan ü ‑bha ‑to 'kpaan ‑sü lë‑ ‑nu ‑ta ‑bin. 'Ü ‑yö 'yënng pë 'yi 'dhɔ 'ü‑ yö ü 'yënng kö 'üën‑ ‑dhɛ yö. 19 Mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑dhɔ ‑yö n ‑kë bhë a ‑an ‑kun 'gbee‑ 'a ‑an ꞊dɔɔ. ‑Bhö pë ‑nu kë, ‑kë ꞊naazë ‑sü 'ka, 'ü 'kan ü ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑bha! 20 ‑Bhö ‑dhɛ ‑ga, a dɔ ‑sü 'ka 'kɔdhi ‑bha, 'a 'kwɛɛ ‑ta ‑ma ‑na; ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya n ‑wo ma ꞊ya 'kwɛɛ 'po n ‑gɔ, a ‑dho ‑da ‑a ‑gɔ kɔɔ, 'a pë ‑bhö ‑a 'piö, 'ö yö ‑de 'pö 'ö pë ‑bhö n 'piö. 21 Mɛ ‑nu 'wo 'dhoë‑ to ‑a 'gbee‑ 'ka, a ‑dho we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ 'ö 'wo ‑ya n 'sian 'piö n ‑ma 'gɔ ‑gbloo 'gü ꞊nɛ ‑kɔ ma ‑de 'pö 'a toë 'gbee‑ 'ka, 'ö 'a ‑ya ‑sü 'ka ‑a 'ka n Dë 'sian 'piö, ‑a ‑bha 'gɔ ‑gbloo 'gü bhë ‑a 'dhö.

22 Kö mɛ 'ö‑ 'wun ma ‑to 'dhö ‑dhö, pë ö ‑Zuu 'slööslö 'dhoë‑ ꞊blɛɛ' ‑na Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑dhë ꞊nɛ, ‑ya ma!»

4

Mɛ 'ö ‑ya ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo 'gü bhë ‑a gba ‑kɔ 'ö dhang‑ 'gü

1 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya 'go mü a 'yanpiöpë do 'bhaa ‑yö. 'A 'kwɛɛ do yö, kö ‑yö 'po ‑sü 'ka dhang‑ 'gü; 'ö ‑wo do 'a‑ ma 'dhiö 'ö‑ ‑drinng ‑yö ‑kë ꞊nɛ 'truu ‑wo 'dhö bhë, 'a‑ ma 'zü 'ö‑ pö n ‑dhë: «‑Bhö ‑da 'ü nu zö kö pë ‑nu 'wo dho kë 'dhiö ꞊zian' 'aan‑ ‑zɔn ü ‑dhë!» 2 'Ö to mü 'ö ‑Zuu 'slööslö ‑yö pa n 'ka. 'Ö ꞊dhɛ 'a‑ ‑ga kö 'gɔ ‑gbloo do ‑yö dɔ ‑sü 'ka dhang‑ 'gü mü. Mɛ do ‑yö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo bhë ‑a 'gü; 3 'ö‑ wöödhɛ 'bhü ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑guö ‑wungbeezë ꞊suu'‑ 'wo‑ ‑dhɛ 'zasüpë 'ö‑ bun 'yan dho ‑gblɛibizë 'iin ‑guö ‑wungbeezë ꞊suu'‑ do 'wo‑ ‑dhɛ 'saaduanö 'ö‑ bun dho nuɛazë ‑an 'dhö. Dha ‑bhüö 'ö‑ 'yan 'dho 'bhü ‑sü 'ka ꞊nɛ ‑guö ‑wungbeezë ꞊suu'‑ gbɛ 'wo‑ ‑dhɛ emelodö 'ö‑ bun ‑yö ‑kë ‑gblɛibizë bhë ‑a 'dhö, ‑yö ‑nië ‑a ‑bha 'gɔ ‑gbloo ‑zü. 4 'Piö ‑bhɔ ꞊taa' ‑sü ‑zë 'ka ‑a ‑zü 'to, 'gɔ ‑gbloo 'gɔɔ‑ ꞊plɛ ö ga ‑yiisië 'bhaa gbɛ ‑wo ‑kë mü. 'Ö mɛ ziizii 'gɔɔ‑ ꞊plɛ ö ga ‑yiisië 'ö sɔ 'puu 'dhö ‑an ‑bha, 'go mü 'ö 'sënng ꞊gblaa' 'dho ‑ya ‑sü 'ka ‑an ‑gɔ ‑bha ‑wo ‑kë ‑ya ‑sü 'ka ‑an 'gü. 5 'Ö pë ‑nu 'wo ‑kë ꞊nɛ dha ‑bha 'yan bɔ ‑sü 'dhö ‑wo bɔ 'gɔ ‑gbloo ꞊vaazë 'gü 'ma ꞊zian' 'wo ‑ziö ‑blaandhö, 'ö pë ‑nu 'wo ‑kë ꞊nɛ dha ‑bha 'we ‑sü 'dhö 'wo bɔ ‑dhɛ do bhë ‑a 'gü ꞊zian' 'wo ‑we. 'Ö ‑zuö ‑nu ‑wo bɔ 'ma ꞊zian' 'pö 'wo ‑we. 'Gbia ‑be 'slaplɛ ‑wo ‑kë 'kun ꞊dhia 'gɔ ‑gbloo bhë ‑a 'dhiö mü. 'Gbia ‑be 'slaplɛ 'wo bhë 'wo tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑Zuu 'slaplɛ. 6 'Gɔ ‑gbloo 'dhiö mü, pë 'ö ‑kë ꞊nɛ pë 'wo‑ 'vɛdhɛ kë ‑na ‑a 'ka ‑a 'dhö bhë, ‑a 'yipuë ‑yö ‑kë mü, bhii mɛ 'yan‑ ‑bɔ ‑a 'gü ꞊nɛ 'yi 'slööslö 'dhö.

'Gɔ ‑gbloo ziën waa‑ ‑a 'sian 'piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha, pë 'bhee‑ ‑yiisië 'ö ‑an 'yan ‑nu 'dho ‑mɔ ‑sü 'ka ‑an buën‑ ‑an 'dhiö ꞊zian' waa‑ ‑an ꞊zlöö ꞊zian' ‑wo ‑kë mü. 7 Pë 'bhee‑ ‑nu 'wo bhë ‑a ‑blɛɛzë ‑yö ‑bhɔ ꞊laa' ‑bha; ‑a ꞊plɛ ‑naa ‑yö bhɔ ‑du 'në ‑bha; a‑ kë ‑yaaga ‑naa wöödhɛ ‑yö bhɔ mɛ 'bhee‑ ‑lü wöödhɛ ‑bha, 'ö‑ kë ‑yiisië ‑yö bhɔ 'gblübhaa 'ö ‑lö ꞊dhia ‑a ‑bha. 8 Pë 'bhee‑ ‑nu ‑yiisië 'wo bhë, ‑a mɛ 'ö ‑dhö ‑a gban ‑yö 'slado; 'ö ‑an 'yan ‑nu 'dhö ‑lo ‑sü 'ka ‑an gban ‑ta dhuö ‑dhɛ ‑nu waa‑ ‑an gban ꞊löö ‑dhɛ ‑nu ‑bha. 'Ö 'waa wo bo ‑a pö ‑sü 'ka ‑dhɛ 'po ‑sü waa‑ 'bin 'më ‑sü ‑an 'gü ꞊nɛɛ: «'Slööslö, 'slööslö, 'slööslö 'yö tɔɔ Dëmɛ ‑Zlan 'piigbeezë 'yö ‑kë ‑dhö, 'yö ‑dhö, 'yö nu ‑na.» 9 'Ö ꞊ya kë pë 'bhee‑ ‑nu ‑yiisië 'wo bhë ‑wo 'tan ‑nu bho ‑na kö mɛ 'ö ‑ya ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo 'gü, 'yö ‑dhö ꞊toëpö 'ka bhë ‑waan 'tɔ kë ꞊va, ‑waan ‑a ꞊bhlë ‑ya, 'go mü ‑waan zuö pö, 10 'Ö mɛ ziizii 'gɔɔ‑ ꞊plɛ ö ga ‑yiisië 'wo bhë 'wo ‑lo wo kpɔn 'gü, mɛ 'ö ‑ya ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo 'gü 'ö ‑dhö ꞊toëpö 'ka bhë ‑a wö 'dhiö 'ö 'wo‑ gba. 'Wo dho wo ‑bha 'gɔ ꞊gblaa' 'ka 'wo‑ ‑lo 'gɔ ‑gbloo 'dhiö ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: 11 «Yi Dëmɛ, yi ‑bha ‑Zlan, ‑yö ü ‑ma ‑kun kö 'tɔbhɔdhe, ꞊bhlëyadhe waa‑ 'piigbeedhɛ ‑wo kë ü ‑bha 'ka; bhii bhi ꞊nɛ 'ü pë 'plɛ ‑da, 'ö ‑dhi ü ‑dhë 'ü ‑këdhösü nu ‑an ‑dhë.»

5

'Sëëdhɛ ‑be 'dhipomɛ

1 A 'sëëdhɛ ‑be 'ö ‑kë ꞊nɛ pë ‑dho 'kou ‑sü ‑zë 'dhö ‑a ‑yö mɛ 'ö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo 'gü bhë ‑a ꞊kwɛɛ‑ 'gü ‑kɔ 'gü mü. Pë ‑yö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka ‑a 'gü ‑dhɛ waa‑ ‑a 'pian ꞊zian' ‑dhɛ ‑bha, 'yö 'sëëdhɛ ‑be 'dhi ta ‑sü ‑zë 'ö ꞊duakëpë 'slaplɛ 'dhö ‑a ‑ta ('ö mɛ do dho ‑a 'dhi po) ‑a 'ka. 2 'A ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do 'piigbeezë 'yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑na 'gbee‑ 'ka ‑a yö kö ‑ya pö ‑na: «Dö 'yö‑ ‑ma kun kö ‑yö ꞊duakëpë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ꞊wüü'‑ kö ‑yaan 'sëëdhɛ ‑be 'ö ꞊nɛ ‑a 'dhi 'po e?» 3 'Kɛɛ ‑a ‑mɛ gbɛ 'yaa ‑dhö, dhang‑ 'gü, 'kpongtaadhɛ, 'iin 'sɛ ꞊löö kö ‑yaan 'sëëdhɛ ‑be bhë ‑a 'dhi 'po ‑yaan ꞊kpɔɔ'‑ ‑a 'gü. 4 A 'gbo ‑bɔ ꞊va 'ka 'ö tɔɔ mɛ gbɛ yaa kë ‑dhö kö ‑yaan 'sëëdhɛ ‑be bhë ‑a 'dhi 'po ‑yaan ‑dhɛ ‑ga ‑a 'gü. 5 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö mɛ ziizii ‑nu 'wo bhë 'ö‑ mɛ do ‑ya pö n ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ü 'gbo bɔ! ‑Bhö ‑dhɛ ‑ga: ꞊Laa' 'ö Zuda ‑gɔ 'gunng 'gü, 'ö ‑gludë Davidö ꞊suutamɛ 'ka, yö ꞊nɛ 'ö 'to ‑a 'gbee‑ 'ka. Yö ꞊nɛ 'ö ‑mɔa kö ‑yö ꞊duakëpë 'slaplɛ bhë ‑an ꞊wüü'‑ kö ‑yaan 'sëëdhɛ ‑be 'ö ꞊nɛ ‑a 'dhi 'po.»

6 ꞊Dhɛ 'ö go mü, 'a 'bhlanë ‑gbɔng do yö kö ‑yö ‑dɔ ‑gɛn ‑ta ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo 'dhiö pë 'bhee‑ ‑nu ‑yiisië waa‑ mɛ ziizii ‑nu 'wo bhë ‑an ziën. 'Bhlanë bhë ‑yö ‑bhɔ pë 'wo‑ zë ‑a ‑bha. ‑A ‑sö ‑nu ‑wo 'slaplɛ, 'ö‑ 'yan ‑nu 'dhö 'slaplɛ; wo ꞊nɛ 'wo tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑Zuu ('slööslö) 'slaplɛ 'ö ‑an bɔ 'sɛ ‑dhɛ 'saadhö ‑a 'gü sia‑ bhë. 7 'Yö 'bhlanë bhë 'yö ‑yɔɔn 'sëëdhɛ ‑be bhë ‑a ‑bha, 'yö‑ sü mɛ 'yö ‑ya ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo 'gü bhë ‑a ꞊kwɛɛ‑ 'gü ‑kɔ 'gü. 8 ꞊Dhɛ 'ö ‑ya 'sëëdhɛ ‑be 'ö bhë ‑a 'sü, 'ö pë 'bhee‑ ‑nu ‑yiisië waa‑ mɛ ziizii ‑nu 'gɔɔ‑ ꞊plɛ ö ga ‑yiisië 'wo bhë 'ö ‑an 'plɛ ‑wo ‑lo wo kpɔn 'gü 'bhlanë bhë ‑a 'dhiö. Mɛ 'ö ‑dhö kɔng do, waa‑ 'sënng ‑kɔɔ ‑nu 'ö pë 'tëë ‑sëëzë 'ö ‑ya kë 'wo‑ ‑güö 'ö‑ pa ‑wo kë ‑an ‑gɔ. Pë 'tëë ‑sëëzë 'ö bhë 'ö tɔɔ ꞊bhɛa' ‑wo 'ö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑wa wo. 9 'Wo 'tan ‑dëü bho ꞊woë' ꞊nɛ: «‑Yö ü ‑ma ‑kun kö 'üën‑ 'sëëdhɛ ‑be 'ö ꞊nɛ ‑a 'sü, 'üën‑ ꞊duakëpë ‑nu 'wo bhë ‑an 'wü. Bhii ‑wo ü ‑zë, 'ö 'ü bɔ ‑a ‑ta 'ü mɛ ‑nu 'wo go 'gunng 'saadhö, ‑wo ꞊suu'‑ 'saadhö, 'sɛ 'saadhö waa‑ ö 'gü ‑mɛ ‑nu ‑an ‑gɔ ‑ta dhɔ kö ‑waan kë ‑Zlan ‑bha 'ka. 10 'Bha ‑an kë 'sɛgɔ do 'gü ‑mɛ ‑nu 'wo slabhomɛ 'ka ‑an 'ka ‑waan yuö kë kwa ‑bha ‑Zlan ‑dhë; ‑wo ‑dho ‑gludëdhɛ kë 'kpongtaa.»

11 'A ko 'zü 'a ‑dhɛ ‑ga; 'a ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'ö 'wo ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑vuu ꞊plëëzë ‑gwaa ‑vuu ꞊plëëzë 'dhö ‑an yö kö ‑wo mü. A ‑an ‑yö kö ‑wo ꞊nië' ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo, pë 'bhee‑ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu 'wo bhë ‑an ‑zü 'to. 12 ‑Wo ‑kë 'tan ‑nu bho ꞊dhia 'wo‑ pö ‑wo 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «'Bhlanë 'wo‑ zë bhë ‑ya ‑ma ‑kun kö ‑yaan 'piigbeedhɛ 'dhö, ꞊bhɔɔpë ‑nu, ‑kë 'kpaakpasü ‑nu waa‑ 'gügbeedhɛ ‑nu, ꞊bhlëyasü ‑nu, 'tɔbhɔdhe ‑nu waa‑ 'tɔblüsü ‑nu ‑waan kë ‑a ‑bha 'ka.»

13 'Go mü 'zü a pë ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑da, 'wo dhang‑ 'gü, 'wo 'kpongtaa, 'wo 'sɛ ꞊löö, 'wo 'yoo ꞊bhaa, pë ‑nu 'saadhö 'ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑da 'wo ‑dhɛ 'saadhö ‑a 'gü, ‑an ‑wo ‑ma kö ‑wo 'tan bho ‑na ꞊woë' ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö ‑ya ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo 'gü waa‑ 'bhlanë, 'tɔsaablüdhe, ꞊bhlëyadhe, 'tɔbhɔdhe waa‑ 'piigbeedhɛ ‑wo kë ‑an ‑bha 'ka ꞊toëpö 'ka.»

14 'Ö pë 'bhee‑ ‑yiisië 'wo bhë 'wo‑ pö: «Amɛn.» 'Ö mɛ ziizii ‑nu 'wo bhë 'wo ‑lo wo kpɔn 'gü, ('yö 'bhlanë waa‑ mɛ 'ö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo 'gü bhë,) 'wo ‑an gba.

6

꞊Duakëpë ‑nu

1 'Go mü 'zü 'a 'bhlanë bhë 'a‑ yö kö ꞊duakëpë 'slaplɛ bhë ꞊yaa‑ do 'wü; 'ö pë 'bhee‑ ‑nu ‑yiisië 'wo bhë 'a‑ do ‑wo ma kö ‑ya pö ‑na ‑wo 'gbee‑ 'ka ꞊nɛ dha ‑bha 'gbla ‑wo 'dhö ꞊nɛɛ: «‑Bhö nu!» 2 ꞊Dhɛ 'a‑ ‑ga bhë 'a ꞊soo 'puu do yö. Mɛ 'ö ‑kë ‑a ꞊taa bhë 'sɔɔn do ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ; 'ö 'wo 'gɔ ꞊gblaa' do nu ‑a ‑dhë. Yö 'ö ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑mɛ 'ka bhë, 'yö dho ‑yaan 'to ‑a 'gbee‑ 'ka 'zü.

3 'Ö 'bhlanë ‑yö ꞊duakëpë kë ꞊plɛ ‑naa wü; 'a pë 'bhee‑ ‑nu 'wo bhë ‑a kë ꞊plɛ ‑naa ‑wo ma kö ‑ya pö ‑na: «‑Bhö nu!» 4 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö 'ö ꞊soo do 'ö‑ bun 'dhö nuɛazë bhë 'yö ‑wo, 'ö mɛ 'ö ‑kë ‑a ꞊taa bhë, 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑yö nu ‑a ‑dhë kö ‑yaan ‑glu ‑da 'kpongtaa, ‑yö kë 'dhö mɛ ‑nu ‑waan wo 'ko ‑nu zë. 'Wo ‑dhaa do ꞊va nu ‑a ‑dhë.

5 'Ö 'bhlanë ‑yö ꞊duakëpë kë ‑yaaga ‑naa wü; 'ö 'a pë 'bhee‑ ‑nu bhë ‑a kë ‑yaaga ‑naa ‑wo ma kö ‑ya pö ‑na: «‑Bhö nu!» 'Ö ꞊dhɛ 'a‑ ‑ga, 'a ꞊soo tii do yö. Mɛ 'ö ‑kë ‑a ꞊taa bhë 'kilong kpö do ‑yö ‑kë ‑a kwɛɛ. 6 'Ö 'a 'we ‑wo do 'yö go pë 'bhee‑ ‑nu ‑yiisië 'wo bhë ‑an ziën ‑a ma ꞊nɛɛ: «꞊Bluu'‑ waa‑ 'klën ‑an ‑bi ‑wun ‑dho kë 'gbee‑. ꞊Bluu'‑ ‑bi 'kilong do ꞊sɔnng' ‑yö ‑dho kë ‑gɛn dɔ do ꞊saan' 'ka; kö 'klën ‑bi 'kilong ‑yaaga ꞊sɔnng' ‑yö kë ‑gɛn dɔ do ꞊saan' 'ka 'pö. 'Kɛɛ kö ꞊kun 'ka pa 'yɔn waa‑ ‑drɔɔn ‑an 'ka!»

7 ꞊Dhɛ 'ö 'bhlanë ‑yö ꞊duakëpë ‑yiisië ‑naa wü, 'ö pë 'bhee‑ ‑nu bhë ‑a ‑yiisië ‑naa ‑de 'pö 'a‑ ‑wo ma ꞊nɛɛ: «‑Bhö nu!» 8 ꞊Dhɛ 'a‑ ‑ga bhë 'a ꞊soo bun 'yuënyuënzë do yö. Mɛ 'ö ‑kë ‑a ꞊taa bhë ‑a 'tɔ tɔɔ ga, 'ö ꞊glööbɔɔ ‑yö ziö ‑a 'piö. 'Wo 'kpongtaamɛ ‑nu 'gbu ‑bha 'gbu nu ‑a ‑dhë kö ‑yaan pë yaa kë ‑an 'ka ‑dhaa, din ‑nu, 'yua ‑nu waa‑ wü 'dhiözë 'gügbeezë ‑nu ‑an ꞊kwaa'.

9 'Ö 'bhlanë ‑yö ꞊duakëpë 'sɔɔdhu ‑naa wü. 'Ö mɛ ‑nu 'wo ‑an zë wo ‑bha ‑Zlan ‑wo ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü waa‑ ‑a ‑wo ꞊blɛɛ' ‑sü ‑wun 'gü bhë, 'a ‑an nii yö ‑Zlan ‑bha sla‑ ‑bho ‑a ‑ta ‑pë ꞊löö. 10 ‑Wo ‑kë 'gbla ‑sü 'gü ꞊woë' ꞊nɛɛ: «Yi Dëmɛ, bhi 'ü 'slööslö, 'ü ‑dhö 'wun giagia 'ka, ü ‑dho 'kpongtaamɛ ‑nu ‑bha za kan, 'go mü kö 'üën‑ mɛ ‑nu 'wo 'wun ‑wɔ yi ‑ta, 'yi to ‑a ꞊kwaa' ꞊nɛ ‑an 'klo‑ bhɔ ‑më yië ꞊ɛ?» 11 'Ö mɛ 'ö ‑dhö 'wo gblang 'puu do nu ‑a ‑dhë, 'go mü 'wo‑ pö ‑an ‑dhë ‑wo wo ꞊fuë ꞊kun 'töng 'ö bhë ‑a 'ka, ‑yö 'dho ‑yö yöë ‑an dhegluzë ‑nu waa‑ ‑an 'bhamɛ ‑nu 'wo yuö do bhë ‑a 'gü 'wo dho ‑an zë ꞊nɛ ‑kɔ 'wo ‑an zaa ‑a 'dhö bhë ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'dhiö ‑mɔ 'kuë ꞊yië'.

12 ꞊Dhɛ 'a‑ ‑ga kö 'bhlanë ‑yö ꞊duakëpë kë 'slado ‑naa 'wü ‑na. 'Ö 'sɛzluundhe 'gbee‑ ‑yö ‑kë, 'ö lan‑ ‑yö ‑kë tii ꞊nɛ sɔ tii ga ꞊vaazë do 'dhö. 'Ö 'su ‑de 'pö 'yö ‑kë nuɛazë ꞊nɛ fɛi 'dhö. 13 'Ö 'susongga ‑nu ‑wo go dhang‑ ‑bha 'wo ‑püö 'sɛ ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ 'ö figö bhɛ 'ö ꞊tun ‑kpo 'ö 'tëë 'gbee‑ ꞊ya ‑ma ‑a ‑bha 'yö ꞊zaan 'zan ‑na 'ö ‑püö ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö. 14 'Ö dhang‑ ‑yö ꞊yɔɔn ö ꞊bhaa ꞊nɛ ‑kɔ 'wo 'sëëdhɛ ‑be kë ‑na ‑a 'ka (꞊nɛ ‑kɔ 'wo ꞊sɛɛ' ‑be kë ‑na ‑a 'ka bhë) ‑a 'dhö. 'Ö ‑tɔn ‑nu 'saadhö waa‑ 'sɛ ‑tɔn ‑nu 'wo 'yi ziën ‑an 'plɛ ‑wo go wo pin ꞊taa. 15 ‑Gludë ‑nu 'wo 'kpongtaa ‑nu, 'dhiö ‑sü mɛ 'ka ‑mɛ ‑nu, 'dhasi ꞊kɔɔnmɛ ‑nu, ꞊bhɔɔmɛ ‑nu, 'piigbeedhɛ ‑nu, mɛ ‑nu 'wo to ‑nu, mɛ ‑nu 'wo 'gan 'gü 'iin 'waa 'gan 'gü ‑nu, ‑wo ‑dho ‑bin ꞊duudhɛ ‑nu waa‑ ‑guö ‑tɔn 'gü ‑dhɛ ‑nu ‑an ‑bha. 16 'Ö 'wo‑ pö ‑guö kpö ‑nu 'iin ‑tɔn ‑nu ‑dhë: «‑Ka ‑lo yi ‑ta mɛ 'ö ‑ya ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo 'gü bhë waa‑ 'bhlanë ‑an ‑bha ‑naazuëdhe ‑gɔ. 17 Bhii ‑an ‑bha 'wun ‑naa ‑an ‑zuë ‑yi 'ö yi ꞊va 'ka bhë ꞊ya ‑lo; dö 'yö dho dha ‑an ‑gɔ ‑ɛ?»

7

Izlaɛlö 'sɛgɔ ‑gbaan 144.000

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, a ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑yiisië ‑yö 'sɛ 'pian ‑yiisië ‑bha. 'Yö 'tëë ‑nu ‑yiisië 'wo ‑piö ‑na 'kpongtaa bhë, 'wo ‑an kun ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö 'tëë dho ‑ma 'sɛ ‑ta ‑dhɛ, 'yoo ꞊bhaa ‑dhɛ, 'lü tuö ‑dhɛ ‑nu 'iin ‑dhɛ 'saadhö ‑a gbɛ 'gü. 2 'A ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do yö kö ‑yö ‑da ‑na dhang‑ 'gü lan‑ 'go ꞊zian' kö ‑Zlan 'bhee‑ ‑bha ꞊duakëpë ‑ya ‑gɔ. 'Ö ‑gbla ‑wo 'gbee‑ 'ka ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑yiisië 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'dhö ‑an ‑gɔ bhë ‑an ‑dhë kö ‑waan 'wun yaa kë 'sɛ waa‑ 'yoo ‑an 'ka bhë ‑an ‑dhë ꞊nɛ: 3 «Kö ꞊kun 'ka 'wun yaa ‑kë 'sɛ 'dhö, 'yoo 'dhö 'iin 'lü ‑nu ‑an gbɛ 'ka, ‑yö 'dho ‑yö yöë yi ‑bha kwa ‑bha ‑Zlan ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑bha ꞊dua' kë ‑sü ‑bha!» 4 'Ö 'wo mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑bha ꞊duakëpë 'dho ‑ya ‑sü 'ka ‑an ‑kpong 'gü bhë 'wo ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'tɔ pö n ‑dhë: ‑An ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑yö ‑kë ‑vuu ꞊këng' do waa‑ mɛ ‑lü ‑vuu 'gɔɔ‑ ‑yiisië ö ga ‑yiisië (144.000) 'wo go Izlaɛlö 'gunng 'saadhö ‑a 'gü. 5 Mɛ ‑lü ‑vuu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'wo go Zuda ‑gɔ 'gunng 'gü 'ö ꞊duakëpë ‑yö ‑ya ‑an ‑bha; Lubɛn ‑bha ‑vuu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ, Gadö ‑bha ‑vuu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ, 6 Asɛɛ ‑bha ‑vuu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ, Nefötali ‑bha ‑vuu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ, Manase ‑bha ‑vuu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ, 7 Simeɔn ‑bha ‑vuu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ, Levi ‑bha ‑vuu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ, Isakaa ‑bha ‑vuu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ, 8 Zabilɔn ‑bha ‑vuu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ, Zozɛfu ‑bha ‑vuu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ, 'ö Bɛnzamɛ ‑bha ‑yö kë ‑vuu 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ.

Mɛ gbung ꞊va

9 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya kë 'dhö, a ‑dhɛ ‑ga 'zü 'a mɛ gbung ꞊va yö: 'Ö mɛ gbɛ yaa kë ‑dhö kö mɛ ‑nu 'wo ‑kë wo 'ko ꞊bhaa mü ‑yaan ‑an ꞊dhong'‑. ‑Wo ‑kë mɛ ‑nu 'wo go 'sɛ 'saadhö, 'gunng 'saadhö, 'sɛgümɛ ‑nu 'saadhö waa‑ wo ꞊suu'‑ ‑ta 'saadhö ‑a pö ‑mɛ ‑nu 'ka. ‑Wo ‑kë dɔ ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo waa‑ 'bhlanë ‑an 'dhiö; gblang 'puu ‑yö ‑kë ‑an ‑bha, 'ö ꞊glaa‑ ‑paa ‑nu ‑wo ‑kë ‑an kwɛɛ. 10 ‑Wo ‑kë 'gbla ‑sü 'gü 'gbee‑ ꞊woë' ꞊nɛ: «Kwa ‑bha dha ‑sü ‑yö ‑go kwa ‑bha ‑Zlan 'yö ‑ya ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo 'gü waa‑ 'bhlanë ‑an kwɛɛ!» 11 ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'saadhö ‑wo ‑kë 'gɔ ‑gbloo bhë, mɛ ziizii ‑nu waa‑ pë 'bhee‑ ‑nu ‑yiisië 'wo bhë ‑an ‑zü 'to 'wo ‑lo 'gɔ ‑gbloo 'dhiö mü ‑gɔ ‑gblü 'sɛi ‑sü 'ka 'ö 'wo ‑Zlan gba 12 ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Amɛn! 'Tɔsaablüdhe, 'tɔbhɔdhe, 'kpaakpadhɛ, ꞊sɛɛbhodhe, mɛsüvasü, 'piigbeedhɛ waa‑ 'gügbeedhɛ ‑wo kwa ‑bha ‑Zlan ‑bha 'ka ꞊toëpö 'ka! Amɛn.»

13 'Ö mɛ ziizii ‑nu 'wo bhë 'ö‑ mɛ do ‑yö n ꞊dhɛɛ' kpɔ ꞊nɛɛ: «Dö ‑nu 'ö gblang 'puu ‑nu 'dho ‑an ‑bha ꞊nɛɛ, 'go mü ‑wo ‑go më ꞊ɛ?» 14 'A‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Ma ‑zë 'maa‑ dɔ ‑ɔ, n Dëmɛ; bhi ꞊nɛ 'ü dho ‑mɔa ‑bha kö 'üën‑ dɔ.» ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'yö‑ pö n ‑dhë: Mɛ ‑nu 'wo bɔ 'klobhɔdhe ꞊va kwɛɛ wo ‑mü. ‑Wo wo ‑bha gblang ‑zlu ‑a ‑kë 'slööslö ‑sü 'ka 'bhlanë fɛi 'ka. 15 Pë 'ö ‑kë 'ö 'wo dɔ ‑Zlan ‑bha 'gɔ ‑gbloo 'dhiö, yuö ‑kë ‑Zlan ‑dhë ‑sü 'ka gbeng waa‑ lënng ‑a ‑gɔ kɔɔ 'ö bhë, 'ö mɛ 'ö ‑ya ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo 'gü 'ö dho ö ‑zo kë ‑an 'piö. 16 Din ‑nu, 'yi mü ‑dhɔ ‑nu, ‑an gbɛ 'ka 'dho ‑an kë gbɔ; 'iin lan‑ ‑nu, 'siö 'gbee‑ ‑bha ‑dɔ mɛ ‑ta ‑sü ‑nu gbɛ 'ka 'dho ‑an kë gbɔ. 17 Bhii 'bhlanë 'yö 'gɔ ‑gbloo ziën bhë ‑yö ‑dho kë ‑an ‑maakëmɛ 'ka, 'yö dho ‑an 'ka ‑kë ‑a 'gü ‑yi 'tɔɔ‑ ꞊bhaa. 'Go mü ‑Zlan ‑dho ‑an 'yënng 'plɛ ꞊dhuë'‑.

8

꞊Duakëpë 'slaplɛ ‑naa

1 ꞊Dhɛ 'ö 'bhlanë ‑yö ꞊duakëpë kë 'slaplɛ ‑naa wü, ‑dhɛ ‑yö ga diindhö dhang‑ 'gü 'yö ‑mɔ 'lɛlɛ 'gbu ‑bha. 2 'Ö 'a ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'slaplɛ yö, kö ‑wo dɔ ‑sü 'ka ‑Zlan 'dhiö; 'wo 'truu 'slaplɛ nu ‑an ‑dhë.

3 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö nu 'yö dɔ ‑Zlan ‑bha slabhodhɛ 'sɔɔ. 'Güö ‑pë 'tëë ‑sëëzë ‑yö ‑a 'gü ‑pë ö 'sënng 'ka bhë ‑yö ‑kë ‑a kwɛɛ, 'ö 'wo 'güö ‑pë 'tëë ‑sëëzë bhë 'wo‑ nu ‑a ‑dhë ꞊va kö ‑yaan kpa ‑Zlan ‑bha 'sɛgɔgümɛ ‑nu 'slööslö ‑bha ꞊bhɛa' ‑wo ‑bha ‑yaan sla‑ bhoë slabhodhɛ 'ö 'sënng 'ka, 'gɔ ‑gbloo 'dhiö bhë ‑a ‑ta. 4 Pë 'tëë ‑sëëzë bhë, ‑a 'güö ‑sü 'ka, ‑a 'siɔn waa‑ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ö ‑an sü ö ‑bha 'ka ‑an ‑bha ꞊bhɛa' ‑wo ‑wo ‑luu 'kuë ‑Zlan ‑bha bɔmɛ bhë ‑a kwɛɛ ‑Zlan wö 'dhiö mü. 5 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö pë 'tëë ‑sëëzë ‑yö ‑a 'gü ‑pë 'ö bhë, 'yö‑ pa 'siö 'ö slabhodhɛ ‑bha mü bhë ‑a 'ka; 'yö‑ ‑zuö sia‑. 'Ö dha ‑nu ‑wo ‑we; 'we ‑wo ‑nu, pë ‑bha 'yan bɔ ‑sü ‑nu waa‑ 'sɛ ‑bha ꞊zluun ‑sü ‑nu ‑wo ‑kë.

6 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ 'slaplɛ 'ö 'truu 'slaplɛ 'dho ‑an kwɛɛ bhë 'wo yö wo ꞊baa' ‑sü ‑bha kö ‑waan 'truu ‑piö.

7 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑blɛɛzë ‑yö 'truu ‑piö. 'Ö mëngga ‑nu waa‑ 'siö 'ö fɛi ‑yö ꞊kaan ‑a 'ka, ‑wo ‑lo 'kpongtaa. 'Ö siadhɛ 'bhaa ‑nu, 'lü 'bhaa ‑nu 'wo ‑güö ‑dhɛ ‑nu 'gü, ‑dhɛ ‑nu 'gü 'kpongtaa 'wo dho ‑mɔ ‑a 'fa bho 'gü ‑yaaga 'pian do ‑bha. 'Ö ꞊blëë' ‑nu 'wo ‑güö 'töüdhö.

8 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ kë ꞊plɛ ‑naa ‑yö ö ‑bha 'truu ‑piö. 'Ö pë 'ö ‑kë ꞊nɛ ‑tɔn ꞊suu'‑ do ꞊va 'ö 'siö 'dhö ‑a ‑bha, 'yö ‑zuö 'yoo ꞊bhaa, 'ö 'yoo 'pian do 'ö ‑mɔ ‑a 'fa bho 'gü ‑yaaga ‑bha ‑yö ‑gla fɛi 'gü. 9 'Ö 'të ‑pë 'saadhö 'wo 'yoo 'pian 'ö bhë ‑a ꞊bhaa, 'ö 'wo ga; 'ö 'yi ‑ta ‑gɔ ‑nu 'wo ‑dhɛ bhë ‑a 'gü 'wo ‑siö.

10 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ kë ‑yaaga ‑naa ‑yö 'truu ‑piö. 'Ö 'susongga do ꞊va 'ö ‑kë 'güö ꞊dhia ꞊nɛ 'gbia ‑dɔɔ 'dhö ‑yö ‑go dhang‑ 'gü 'yö ‑püö 'yiga ꞊vava ‑nu waa‑ 'yigɔbhɔdhɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa ‑an ꞊bhaa ‑dhɛ ‑nu 'gü, 'ö ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑yö ‑mɔ ‑an 'fa bho 'gü ‑yaaga 'pian do ‑bha ‑dhɛ ‑nu ‑bha. 11 'Susongga 'ö bhë ‑a 'tɔ tɔɔ «Pë 'güüzë». 'Ö‑ ‑wun 'gü, 'ö 'yi ‑dhɛ 'pian ‑nu 'wo 'dhö bhë 'wo ‑kë 'güüzë; 'kpongtaamɛ ‑nu ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ ‑wa mü; 'yö 'wo ga.

12 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ kë ‑yiisië ‑naa ‑yö 'truu ‑piö. 'Ö lan‑ ‑bha 'bhü ‑sü ‑yö ‑kan 'pian 'fa bho 'gü ‑yaaga ‑bha; pë do bhë 'ö ꞊kaa' 'su waa‑ 'susongga ‑nu ‑an ‑gɔ 'pö. 'Ö ‑dhɛpuudhɛ yaa kë ‑dhö ‑dhɛ 'po yi 'gü ‑glu 'gü dhe ‑yaaga kpö do 'ka, 'ö 'töng mɛ 'ö bhë 'ö to ‑dhɛtiidhɛ 'ö trö 'sënsëndhö ‑a 'gü. ‑Kɔ do bhë 'ö ꞊kaa' gbeng ‑bha 'ka; 'ö gbeng 'gü ‑glu 'gü dhe ‑yaaga 'ka 'ö 'susongga ‑nu waa bhüë.

13 'Yö ꞊dhɛ 'a‑ ‑ga 'zü, 'a 'gblübhaa do yö kö ‑yö ꞊nië' ‑na dhuö ꞊gbiin. ‑Yö ‑kë ‑a pö ꞊dhia ꞊woë' 'gbee‑ 'ka ꞊nɛ: «‑Më 'yena ‑wun oo, ‑më 'yena ‑wun oo, ‑më 'yena ‑wun 'ö dho kë mɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa ‑an 'ka, yi 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑yaaga 'wo to ꞊nɛ 'wo dho 'truu ‑piö ‑a 'ka ‑a 'ka 'dhö ‑oo!»

9

1 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ kë 'sɔɔdhu ‑naa ‑yö 'truu ‑piö. 'Ö 'susongga do ‑yö go dhang‑ 'gü, 'yö ‑püö sia‑; 'a‑ yö; 'wo ‑glu 'kpa 'dhi ꞊va ‑yö ‑a 'dhiö ‑pë ꞊lakele nu ‑a ‑dhë. 2 'Ö 'susongga 'ö bhë 'ö ‑glu 'kpa 'dhi ꞊va bhë ‑a 'dhi ‑po, 'ö 'siɔn ꞊va 'ö ‑kë ꞊nɛ 'siɔn 'ö 'go ‑na ꞊bluu'‑ ‑kë ‑a 'gü ‑kɔ 'gü bhë ‑a 'dhö 'ö ꞊luu 'ö lan‑ waa‑ plaan 'puu 'piö ‑dhɛ ‑wo ‑trö 'siɔn 'yö go ‑glu 'kpa 'dhi ꞊va 'dhi 'gü bhë ‑a ꞊kwaa'. 3 'Ö 'peedhekpaa ‑nu ‑wo go 'siɔn 'ö bhë ‑a 'gü 'wo ‑pɛn 'kpongtaa sia‑ ‑dhɛ ‑nu ‑bha; 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑yö nu ‑an ‑dhë kö ‑waan mɛ ‑nu 'kun ꞊nɛ gian ‑nu 'dhö. 4 'Wo‑ pö ‑an ‑dhë kö ꞊kun 'wo 'wun yaa gbɛ ‑kë ꞊blëë' ‑nu, 'lü ‑nu waa‑ tapë ‑nu ‑an gbɛ 'ka; 'kɛɛ mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑bha ꞊duakëpë 'yaa ‑an ‑kpong ‑bha ꞊nɛ 'wo dho 'wun yaa kë ‑an 'ka. 5 ‑Kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü yaa nu 'peedhekpaa ‑nu ‑dhë kö ‑waan mɛ ‑nu zë, 'kɛɛ kö ‑waan mɛ ‑nu 'yënng bhɔ ꞊zian' 'su 'sɔɔdhu 'piö. 'Yënngbhɔdhe 'ö 'dhoë‑ nu ‑an ‑ta bhë, ‑yö ‑dho kë ꞊nɛ gian ‑bha mɛ 'kun ‑sü 'dhö. 6 'Su 'sɔɔdhu 'töng 'ö bhë ‑a 'ka, mɛ ‑nu ‑wo ‑dho ga ꞊mɛɛ'‑, 'kɛɛ wo 'ka 'dho ‑a wo; ‑wo ‑dho ‑a ‑dhɔ kaa kö 'wo ga, 'kɛɛ ga ‑yö ‑dho ꞊duëë ‑an ‑dhë.

7 'Peedhekpaa ‑nu 'wo bhë ‑wo ‑bhɔ ꞊soo ‑nu 'ö ꞊wa ‑mɔ ‑glu gɔn ‑sü ‑bha ‑an ‑bha. Pë 'ö ‑kë ꞊nɛ 'sënng 'gɔ ꞊gblaa' ‑nu 'dhö ‑wo ‑kë ‑an tuö; ‑an wöödhɛ ‑yö ‑bhɔ mɛ 'bhee‑ wöödhɛ ‑bha. 8 ‑An ‑bha wun ‑nu ‑wo ‑kë ꞊nɛ dhoo ‑nu ‑bha wun 'dhö, 'ö ‑an 'sɔn ‑nu ‑wo ‑kë ꞊nɛ ꞊laa' 'sɔn 'dhö. 9 ‑An ‑kënngtadhɛ ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑gluë 'dhaa‑ ‑piö ‑ta ‑dhɛ 'dhö; ‑an gban ‑drinng ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑yaagüpë ‑nu 'wo‑ ‑klu ‑na ꞊soo ‑nu ‑bha, 'ö ꞊soo ‑nu 'dho ‑an 'gan ‑na 'wo 'dho ‑na ‑glu 'piö bhë ‑an ziö ‑drinng 'dhö. 10 ‑An weng ‑yö ‑dhö ꞊nɛ ‑kɔ 'ö gian ‑nu ‑bha 'dhö ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö, 'ö 'wo mɛ kun ‑a 'ka. ‑An weng ‑nu 'wo bhë ꞊nɛ 'wo pë yaa ꞊kaa' mɛ ‑nu 'ka 'su 'sɔɔdhu 'piö. 11 'Ö ‑an ‑gɔ 'dhiö, ‑gludë do 'ö ‑kë bɔmɛ 'ö go ‑glu 'kpa 'dhi ꞊va 'gü ‑a 'ka, ‑yö yö ‑an ‑dhë 'dhiö. ‑A 'tɔ tɔɔ Eblö ‑wo 'gü Abadɔn, 'ö Glɛkö ‑nu ‑wa ‑dhɛ Apoliɔn, (‑a ‑gɛn 'ö tɔɔ «Pëgüsiömɛ»).

12 'Yena ‑wun ‑blɛɛzë ꞊ya ziö, ꞊ya 'go mü 'yena ‑wun ꞊plɛ 'bhaa ‑wo ‑dho nu.

13 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ kë 'slado ‑naa ‑yö 'truu ‑piö. 'A 'we ‑wo do ma; ‑yö ‑go slabhodhɛ 'ö 'sënng 'dhö 'më ‑sü 'ka ‑a ‑bha 'ö ‑Zlan 'dhiö ‑dhɛ ‑bha bhë ‑a 'sian ‑nu 'piö. 14 'We ‑wo 'ö 'dhö bhë, ‑ya ‑pö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ kë 'slado ‑naa 'ö 'truu ‑yö ‑kë ‑a kwɛɛ bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö bɔmɛ ‑nu ‑yiisië 'wo ꞊yɔɔ' 'gü 'yiga ꞊va 'wo‑ ‑dhɛ öflatö bhë ‑a 'sɔɔ bhë ‑an bho ꞊yɔɔ' 'gü.» 15 'Wo dho 'ö bɔmɛ ‑nu ‑yiisië 'wo bhë 'wo ‑an bho ꞊yɔɔ' 'gü. ‑Wo ‑kë ꞊baa' ‑sü 'ka 'gbönggböng ‑kwɛ 'ö 'dhö bhë, 'su 'ö 'dhö bhë, yi 'ö bhë ‑a 'ka, 'töng gia‑ bhë ‑a 'ka ‑yö kë 'dhö kö mɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa zö, ‑waan ‑a 'gügludhe ‑yaaga kpö ‑ta do zë. 16 'Ö 'dhasi waa‑ ꞊soo ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü bhë 'wo‑ ‑zɔn n ‑dhë. ‑An ‑dho 'kuë‑ ‑sü tɔɔ ‑vuu 'gü ‑vuu ꞊këng' ꞊plɛ. 17 'Yanpiöpë bhë ‑a 'gü, ‑kɔ 'a ꞊soo ‑nu waa‑ wo ‑yaataamɛ ‑nu ‑an yöë bhë 'ö ꞊nɛ: ‑Glu gɔn ‑piö 'bhɛi 'në nuɛazë 'ö ‑kë ꞊nɛ 'siö 'dhö, 'yö 'budhazë ꞊nɛ ‑guö ‑wungbeezë 'wo‑ ‑dhɛ safii ‑a bun 'dhö, 'ö zënzënzë ꞊nɛ pë 'tëë yaazë 'ö ‑kë blɔɔn 'ka 'wo‑ ‑dhɛ blɔɔn bhë ‑a 'yan 'dhö ‑yö ‑kë ‑an ‑bha. ꞊Soo ‑nu ‑gɔ ‑yö ‑kë ꞊nɛ ꞊laa' ‑nu ‑gɔ 'dhö. 'Ö 'siö ‑nu, 'siö 'tëë ‑nu, pë 'piɔnpiɔn 'ö ‑kë ꞊nɛ blɔɔn 'tëë yaazë 'dhö ‑wo go ‑an dhiö. 18 'Ö mɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa bhë 'ö ‑an 'gü ‑glu 'gü dhe ‑yaaga 'pian do ‑wo ga pë ‑yaaga 'wo ‑kë 'siö 'dhö, 'siö 'tëë waa‑ blɔɔn 'tëë yaazë 'ö 'wo 'go ‑na ꞊soo ‑nu bhë ‑an dhiö bhë ‑an ꞊kwaa'. 19 Bhii ꞊soo ‑nu ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑yö ‑go ‑an dhiö ‑dhɛ, waa‑ ‑an weng ‑an 'gü. ‑An weng ‑nu ‑wo ‑bhɔ ꞊mɛɛ ‑bha, 'ö ‑an ‑gɔ 'dhö ‑an 'dhiö; ‑an weng ‑nu ‑gɔ bhë ꞊nɛ 'ö 'wo 'wun yaa ꞊kaa' mɛ ‑nu 'ka.

20 Mɛ 'bhee‑ ‑nu mɛ 'wo to, mɛ ‑nu mɛ 'ö waa ga pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ꞊kwaa' bhë, waa 'dho go wo ‑de këpë yaa ‑nu ‑zü. Waa 'dho wo ꞊kwaa' ‑zuu yaa ‑nu gba ‑sü waa‑ 'sënng gbapë nu, 'wëü‑ gbapë ‑nu, zën gbapë ‑nu, ‑guö gbapë waa‑ 'lü gbapë ‑nu, 'ö waa 'dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑waan ‑dhɛ yö ‑waan 'wun ma 'iin ‑waan 'ta 'sü bhë ‑an gba ‑sü ‑zü. 21 Mɛ ‑nu 'wo bhë waa 'dho go 'zü wo ‑bha mɛ zë ‑sü ‑nu, 'gina kë ‑sü ‑nu, ꞊sɔɔn kë ‑sü ‑nu 'iin ‑an ‑bha ꞊kwaan ‑sü ‑nu ‑an ‑zü.

10

‑Zlan ‑bha bɔmɛ waa‑ 'sëëdhɛ ‑be 'tee do

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, a ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do 'piigbeezë ‑yö, kö ‑yö 'go ‑na dhang‑ 'gü. Dha kpö ‑yö ‑kë ‑a ‑bha, 'ö dhabhüö do 'dho ‑nië ‑a ‑gɔ ‑zü ‑sü 'ka. ‑A wöödhɛ ‑yö ‑kë ꞊nɛ lan‑ 'dhö; 'ö‑ ‑gɛn ‑nu ‑wo ‑kë ꞊nɛ 'siö ꞊gban 'lü 'dhö. 2 'Yö 'sëëdhɛ ‑be 'tee do 'ö‑ 'dhi 'dho 'po ‑sü 'ka, 'yö ‑kë ‑a kwɛɛ. 'Yö ö ꞊kwɛɛ‑ 'gü ‑gɛn yö 'yoo ‑ta; 'yö ö ꞊kwaa‑ 'gü ‑gɛn yö 'sɛ ‑ta. 3 'Yö ‑gbla 'gbee‑ 'ka ꞊nɛ ꞊laa' ‑bha pë ꞊bhöü‑ ꞊mɛɛ' ‑wo 'dhö. ꞊Dhɛ ꞊ya yën 'we ‑sü ‑bha, 'ö dha 'slaplɛ ‑wo ‑we ꞊nɛ mɛ ‑we ꞊dhɔɔ ‑wo ‑bha 'gbee‑ 'ka. 4 ꞊Dhɛ 'ö ꞊wa yën 'we ‑sü ‑bha, 'a dho 'a ‑ya pë ‑ya ‑sü ‑bha. 'Kɛɛ a ‑wo do 'bhaa ‑ma dhang‑ 'gü, 'yö‑ pö n ‑dhë: «‑Bhö pë 'ö dha 'we ‑wo 'slaplɛ ‑wa pö bhë, ‑a ‑ta ‑bin; kö ꞊kun 'ü‑ ꞊bɛɛn!»

5 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ 'a‑ yö kö ꞊ya ꞊luu'‑ 'yoo waa‑ 'sɛ ‑an ‑ta bhë, 'yö ö ꞊kwɛɛ‑ 'gü ‑kɔ ꞊luu dhang‑ 'gü ꞊zian'. 6 'Ö ö ‑wo ‑bhö ‑Zlan 'ö ‑dhö ꞊toëpö 'ka, 'ö dhang‑ waa‑ pë ‑nu 'wo‑ 'gü 'töüdhö, 'sɛ waa‑ pë ‑nu 'wo ‑an ‑ta 'töüdhö, 'yoo waa‑ ö ꞊bhaapë ‑nu 'töüdhö ‑an ‑kë bhë ‑a 'tɔ 'ka. 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ bhë 'yö‑ pö: «'Töng gbɛ yaa 'dho kë ‑dhö kö ‑waan dɔ ‑a ‑gɔ. 7 'Kɛɛ yi 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ kë 'slaplɛ ‑naa 'dhoë‑ 'truu ‑piö ‑a 'ka bhë ꞊nɛ 'ö ‑Zlan dho ö bha 'slë 'yö ‑bin ‑sü 'ka ‑a 'dhiö ‑mɔ ‑a 'ka 'kuë ꞊nɛ ‑kɔ 'ö‑ ꞊blɛɛ ‑a 'ka ö bha yuökëmɛ ‑nu 'wo‑ 'dhiwopömɛ ‑nu 'ka ‑an ‑dhë bhë ‑a 'dhö.»

8 'Yö ‑wo 'a‑ ma 'ö go dhang‑ 'gü bhë, 'ö 'wun ꞊blɛɛ n ‑dhë 'zü ‑dëüwo ꞊nɛɛ: «‑Bhö 'dho 'ü 'sëëdhɛ ‑be 'teete 'ö‑ 'dhi 'dho 'po ‑sü 'ka, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ mɛ 'ö dɔ ‑sü 'ka 'yoo waa‑ 'sɛ ‑an ‑ta ‑a ‑gɔ bhë, 'ü‑ 'sü ‑a ‑gɔ!» 9 'A dho ‑Zlan ‑bha bɔmɛ bhë ‑a 'piö 'a‑ pö ‑a ‑dhë ‑yö n gbaa 'sëëdhɛ ‑be 'teete bhë ‑a 'ka; 'yö‑ pö n ‑dhë: «‑Bhöë 'sü, 'ü‑ ‑bhö! ‑Yö ‑dho kë 'slëënslën ü dhiö ꞊nɛ 'zɔ 'yɔn 'dhö, 'kɛɛ 'bha yën ‑a ꞊yɔɔ' ‑sü ‑bha, ‑yö ‑dho kë 'güüzë ü 'guu.» 10 'Ö 'sëëdhɛ ‑be 'teete bhë, 'a‑ sü ‑a kwɛɛ, 'a‑ ‑bhö. ‑Yö ‑kë n dhiö ꞊zian' 'slëënslën ꞊nɛ 'zɔ 'yɔn 'dhö; 'kɛɛ ꞊dhɛ 'ma yën ‑a ꞊yɔɔ' ‑sü ‑bha, ‑yö ‑kë 'güüzë n 'guu.

11 ꞊Dhɛ ‑kë 'pö 'wo‑ pö n ‑dhë: «Ü ‑dho ko 'zü 'ö ‑Zlan ‑yö pë bho ‑bin ‑blü ü ‑dhë, 'ö ‑gban 'sɛgɔ ‑nu waa‑ ö 'gü ‑mɛ ‑nu, ‑wo ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ waa‑ ‑gludë ‑nu ‑an ‑bha 'ü‑ ꞊blɛɛ 'zü.»

11

'Wun 'ö ‑gban ꞊goo‑ ꞊plɛ ‑nu ‑bha

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö, 'wo ‑dhɛ ‑nu ‑dan ‑a 'ka 'lü 'në do nu n ‑dhë 'ö 'wo‑ pö n ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu'‑, kö ‑Zlan ‑bha 'kɔ waa‑ ‑a ‑bha slabhodhɛ bhë, 'ü ‑an dan ‑a 'ka; mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan gba ‑na ‑a ‑gɔ kɔɔ bhë ‑an ꞊dhong'‑! 2 'Kɛɛ ‑bhö ü ꞊kwaa' ‑Zlan ‑bha 'kɔ 'kwɛandhɛ plaandhɛ ‑zü; kö ꞊kun 'ü‑ dan, bhii ‑yö nu ‑sü 'ka mɛ 'waa ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'ka ‑an ‑dhë, kö pödhɛ 'slööslö 'ö Zeluzalɛmë 'ka bhë ‑waan ‑a ꞊siö'‑ 'su 'gɔɔ‑ ‑yiisië ö ga ꞊plɛ ‑bha. 3 A ‑dho ma ꞊goo‑ ꞊plɛ 'ö ga ‑ta ‑sɔ 'dhö ‑an ‑bha ‑an bɔ kö ‑waan ‑Zlan 'dhi ‑wo ꞊blɛɛ'‑, ‑dhɛkpaɔyi ‑vuu do ö ‑ta ꞊plɛ waa‑ ‑dhɛkpaɔyi 'gɔɔ‑ 'slado (1.260) ‑an 'ka.»

4 ꞊Goo‑ ꞊plɛ 'wo bhë 'wo tɔɔ olivie ‑lü ꞊plɛ waa‑ ꞊labang ꞊plɛ 'wo dɔ ‑sü 'ka kwa Dëmɛ ‑Zlan 'ö 'kpongtaa kë ‑mɛ 'ka ‑a 'dhö. 5 Mɛ ꞊yaa‑ pö 'yö 'wun yaa kë ‑an 'ka, 'siö ‑yö ‑go ‑an dhiö 'ö ‑an yaagümɛ 'gü ꞊siö; ‑kɔ bhë ꞊nɛ 'ö mɛ ‑nu 'wo 'dhoë‑ 'wun yaa kë ‑an 'ka 'wo dho gaa. 6 ‑Kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑yö ‑an ‑gɔ kö ‑waan dhang‑ 'dhi ta, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö dha dho ban 'töng 'wo dho ‑Zlan 'dhi ‑wo ꞊blɛɛ ‑a 'ka bhë ‑a 'ka; ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑yö ‑an ‑gɔ kö ‑waan 'yi ‑nu 'gla fɛi 'gü. ‑Kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑yö ‑an ‑gɔ 'pö kö ‑wo 'wun 'gbee‑ ‑nu wɔ 'kpongtaadhɛ ‑ta ‑kɔ ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ‑dhi ‑a 'ka ‑an ‑dhë ‑a 'dhö.

7 Yi 'wo 'dhoë‑ yën wo ‑bha 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha, wü 'ö go ‑glu 'kpa 'dhi ꞊va 'gü bhë ‑yö ‑dho nu ‑an ‑gɔ. 'Yö to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑an ‑ta; 'yö ‑an zë. 8 ‑An ꞊glöö ‑dho to ‑kpinngga 'piö pödhɛ ꞊va 'ö 'wo ‑an Dëmɛ dɔa ‑gaatalü ‑bha bhë ‑a 'gü. Pödhɛ 'ö bhë ꞊nɛ 'wo‑ ‑ga zlöö ꞊nɛ Sodɔmë 'iin ꞊nɛ Ezitö ‑sɛ ‑an 'dhö. 9 Mɛ ‑nu 'wo 'sɛgɔ 'saadhö 'gü, 'wo 'gunng 'saadhö 'gü, 'wo ‑wo ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ pö waa‑ 'sɛgümɛ ‑nu 'saadhö ‑wo ‑dho ‑an ꞊glöö ‑ga ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga waa‑ ö 'gbu 'ka 'ö waa 'dho 'we ‑a ‑bha kö ‑wo ‑an ꞊glöö ‑bin. 10 'Sɛgümɛ ‑nu ꞊zuö' 'glu dho dhi mɛ ꞊plɛ 'wo bhë ‑an ‑bha ga ‑sü ‑wun 'gü. ‑Wo ‑dho ꞊zuögludhi kë, 'wo gbaɔ ‑nu bɔ wo 'ko ‑nu ‑dhë, bhii 'ö tɔɔ ‑Zlan 'dhiwopömɛ ꞊plɛ 'wo bhë kö ꞊wa 'sɛgümɛ ‑nu dɔ ‑gbɔudhö. 11 'Kɛɛ ꞊dhɛ ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga waa‑ ö 'gbu 'ö bhë ꞊ya ziö, 'ö ‑këdhösü 'tëë 'yö go ‑Zlan 'piö 'yö ‑da ‑an 'gü, 'ö 'wo ꞊luu 'wo dɔ wo ‑gɛn ‑ta. 'Ö 'suö ꞊va ‑yö ‑da mɛ ‑nu 'wo wo 'yan dɔ ‑an ‑bha ‑an 'gü. 12 'Ö ‑Zlan 'dhiwopömɛ ꞊plɛ 'wo bhë 'wo ‑wo do 'gbee‑ 'yö go dhang‑ 'gü ‑a ma ꞊nɛɛ: «‑Ka ‑da zö!» 'Wo ‑da dhang‑ 'gü, dha kpö 'ka kö ‑an yaagümɛ ‑nu ‑wo ‑an ‑ga ‑sü 'gü. 13 ‑A 'töng gia‑ bhë ‑a 'ka 'sɛzluundhe 'gbee‑ ‑yö ‑kë; 'ö pödhɛ bhë ‑a 'gü ‑kan 'kou kpö kë 'gɔɔ‑ do ‑naa bhë 'ö‑ 'plɛ ‑yö ‑lo. 'Ö mɛ ‑lü ‑vuu 'slaplɛ ‑wo ga 'sɛ ‑bha ꞊zluun ‑sü do bhë ‑a ꞊kwaa'. Mɛ ‑nu 'wo to, 'suö ‑yö ‑da ‑an 'gü; 'wo yö ‑Zlan 'yö dhang‑ 'gü ‑a 'tɔ ‑kë ꞊va ‑sü ‑bha.

14 'Yena ‑wun kë ꞊plɛ ‑naa ꞊ya ziö; ('kɛɛ ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de 'piö!) ‑A kë ‑yaaga ‑naa ‑dho nu.

'Truu kë 'slaplɛ ‑naa

15 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ kë 'slaplɛ ‑naa ‑yö 'truu ‑piö; 'ö ‑wo ‑nu ‑wo ‑we 'gbee‑ 'ka dhang‑ 'gü 'wo‑ pö: «‑Gludëdhɛ kë ‑sü 'ö 'kpongtaa zö ꞊nɛ ꞊ya 'to kwa Dëmɛ waa‑ Klito ‑an ‑bha 'ka zlöö. ‑Yö ‑dho 'kpongtaadhɛ ꞊kɔɔn ꞊toëpö 'ka!» 16 'Yö mɛ ziizii 'gɔɔ‑ ꞊plɛ ö ga ‑yiisië 'wo ‑kë ꞊yaannu ꞊süë' wo ‑bha 'gɔ ‑gbloo 'gü ‑Zlan wö 'dhiö bhë 'wo ‑gblü 'sɛi, 'ö 'wo ‑Zlan gba 17 ꞊woë' ꞊nɛɛ: «Yi Dëmɛ ‑Zlan 'piigbeezë, bhi 'ü ‑kë ‑dhö, 'ü ꞊tun ‑dhö, yi ü zuö ‑pö ü ‑bha ‑kë ꞊va ‑sü 'ü‑ wo 'piigbeedhɛ 'ka, 'ü ü ‑bha ‑gludëdhɛ ‑kë bhë ‑a ‑wun 'gü. 18 ‑Dɔ 'yënng ‑sü ‑yö 'sɛgümɛ ‑nu ‑pa; 'kɛɛ ‑a yi ꞊ya ‑lo kö ü ‑bha ‑naazuëdhe bhë ‑a 'piö ‑pë ‑yaan kë kö gamɛ ‑nu ‑bha za ‑yaan 'kan. ‑A yi ꞊ya ‑lo kö 'üën‑ ü bha yuökëmɛ ‑nu 'wo ü 'dhi ‑wo ꞊blɛɛ waa‑ mɛ ‑nu 'töüdhö 'wo ü ‑bha 'ka 'wo ‑suö ü ‑dhë ‑yö mɛ ꞊va 'ka 'iin ‑yö mɛ 'tee 'ka 'üën‑ mɛ 'ö ‑dhö ‑a ꞊saan' bho. Mɛ ‑nu 'wo 'kpongtaadhɛ 'gü ꞊siö bhë, ‑a yi ꞊ya ‑lo kö 'üën‑ ‑an 'gü ꞊siö'‑ 'pö.»

19 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö 'ö ‑Zlan ‑bha 'kɔ 'ö dhang‑ 'gü bhë, 'ö‑ 'dhi ‑yö ‑po. 'Ö mɛ ‑nu ‑wo ‑Zlan ‑bha tɔng ꞊gbëü yö ‑a ‑gɔ kɔɔ mü. 'Yö dha ‑bha 'yan bɔ ‑sü ‑nu, pë ‑drinng ‑nu, dha ‑bha 'gbla ‑wo ‑nu, 'sɛ ‑bha ꞊zluun ‑sü waa‑ mëngga 'gbee‑ ‑bha ‑lo ‑sü ‑wo ‑kë.

12

Dhebɔ 'ö 'gina ‑yö ‑ziö ‑a 'piö

1 'Ö ꞊duakëpë do ꞊va ‑yö ‑wo dhang‑ 'gü: Dhebɔ do 'ö lan‑ ‑da ö ‑bha ꞊nɛ sɔ 'dhö 'ö 'su 'dho ‑a ‑gɛn ꞊löö, 'go mü 'ö 'gɔ ꞊gblaa' 'ö 'susongga 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ 'dho ‑a ‑bha 'yö ‑kë ‑a tuö. 2 ‑Yö ‑kë dhe 'guzë 'ö koyigadhe ꞊yaa‑ 'kun ‑a 'ka; ‑yö ‑kë ꞊gblaa 'gbla ꞊dhia koyigadhe 'yënngbhɔdhe ꞊kwaa'.

3 'Ö pë do 'bhaa ‑yö ‑wo dhang‑ 'gü 'zü: ‑Yö ‑kë 'gina do ‑ziizë bun nuɛazë 'ö‑ ‑gɔ ‑nu 'dho 'slaplɛ ‑a 'ka. ‑A ‑sö ‑nu ‑wo ‑kë 'gɔɔ‑ do. 'Ö 'gɔ ꞊gblaa' 'dhö ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑gɔ 'ö ‑dhö do do 'ka ‑a ‑bha. 4 ‑A weng bhë ꞊nɛ 'ö 'susongga ‑nu 'wo dhang‑ ‑bha, ‑an 'gügludhe ‑yaaga ‑kɔ 'pian do bho ‑a 'ka dhang‑ 'gü 'ö‑ ꞊zuë' sia‑. 'Yö dɔ dhebɔ 'ö koyiga ꞊yaa‑ 'kun bhë ‑a 'dhiö, kö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya 'bë bho 'yaan‑ ‑a ‑bha 'në ꞊yɔɔ'‑. 5 'Ö dhebɔ 'ö bhë 'yö 'në gɔɔn‑ do kpɔ. Yö ꞊nɛ 'yö dho 'dhiö ‑sü 'sɛgümɛ ‑nu 'plɛ 'ka ‑piö 'gblɔɔngblɔn do 'ka. 'Kɛɛ 'në bhë ‑wa ‑sü 'wo dho ‑a 'ka ‑Zlan 'piö ‑a ‑bha 'gɔ ‑gbloo 'sɔɔ. 6 Dhebɔ 'ö bhë ‑yö ꞊duë, 'ö dho 'yënng ꞊taa, ‑dhɛ 'ö ‑Zlan ‑ya ‑yadhɛ do ‑kë ‑a ‑bha kö ‑waan ‑bhöpë nu ‑a ‑dhë ‑dhɛkpaɔyi ‑vuu do ö ‑ta ꞊plɛ waa‑ ‑dhɛkpaɔyi 'gɔɔ‑ 'slado ‑an ‑bha bhë ‑a ‑bha.

7 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö 'ko do ‑yö ꞊luu dhang‑ 'gü. Misɛlö 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑gɔmɛ do 'ka bhë 'dhö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu mɛ 'wo‑ ‑kɔ ꞊löö, waa‑ 'gina 'dhö, ö ‑bha bɔmɛ ‑nu 'dhö, 'wo 'ko ‑ya 'kuë. 8 'Kɛɛ ‑wo ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka 'gina ‑ta 'ö ‑yadhɛ yaa kë ‑dhö yö 'dhö waa‑ ö ‑bha bɔmɛ ‑nu 'dhö ‑an ‑gɔ kö ‑waan 'to dhang‑ 'gü gbɔ. 9 'Gina ‑ziizë 'ö bhë, 'wo‑ ‑zuö plaan. Yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ꞊mɛɛ zii, 'ö 'wo‑ ‑dhɛ zlöö dü 'iin Satan 'yö 'kpongtaamɛ ‑nu 'plɛ ‑püö ‑na ꞊nɛ. 'Ö yö 'dhö waa‑ ö ‑bha bɔmɛ ‑nu 'dhö, 'wo ‑an ‑zuö 'kpongtaa.

10 'Go mü 'a 'we ‑wo do 'gbee‑ 'ö go dhang‑ 'gü ꞊zian' ‑a ma 'ö‑ pö: «Dha ‑sü, 'piigbeedhɛ waa‑ ‑gludëdhɛ kë ‑sü 'ö kwa ‑bha ‑Zlan ‑bha 'ka waa‑ ‑wogbiindhɛ 'ö‑ ‑bha Klito ‑bha 'ka ꞊wa yö ‑dhɛpuudhɛ 'gü. Bhii mɛ 'ö za ‑lo ‑na kwa dhegluzë ‑nu tuö ‑Zlan wö 'dhiö gbeng waa‑ lënng bhë, ꞊waa‑ kë, ꞊waa‑ ꞊zong' ꞊ya 'go dhang‑ 'gü. 11 Dɔ 'ö 'bhlanë fɛi ‑ya wo ‑an ‑gban ‑gɔ waa‑ 'wun gia‑ 'ö bhë ‑a ꞊blɛɛ'‑ 'wo‑ wo bhë ꞊nɛ 'ö kwa dhegluzë ‑nu ‑wo bɔ ‑a ‑ta 'wo to ‑a 'gbee‑ 'ka bhë. ‑Wo wo ‑kwaa wo ‑de ‑wun ‑zü 'ö 'wo ‑an zë ‑a ‑wun 'gü. 12 ‑Dhɛ ‑kë 'dhö, dhang‑ 'gü ‑dhɛ ‑nu, ‑ka ꞊zuögludhi kë, mɛ ‑nu ‑de 'pö 'ka dhang‑ ‑nu bhë ‑an 'gü, ‑ka ꞊zuögludhi kë! 'Kɛɛ ‑më 'yena ‑wun 'ö dho kë 'kpongtaadhɛ waa‑ 'yooga ‑an ‑bha 'ka ꞊nɛ ‑oo! Bhii 'ö tɔɔ dü 'yö ꞊yɔɔ ka 'piö bhë, ‑yö pa ‑sü 'ka ‑naazuëdhe 'ka ka buëndhö 'ö tɔɔ ‑ya ꞊dua' ꞊nɛ 'töng 'yö‑ ‑gɔ bhë ꞊ya 'to 'tee.»

13 ꞊Dhɛ 'ö 'gina ꞊yaa‑ dɔa ꞊nɛ 'ya ‑zuö 'kpongtaa 'ö yö ‑ziö dhebɔ 'ö 'nëgɔɔnzë kpɔ bhë ‑a 'piö ‑sü 'gü. 14 'Yö pë 'yö ‑kë ꞊nɛ 'gblübhaa gban ꞊plɛ 'dhö 'wo‑ nu dhebɔ bhë ‑a ‑dhë kö ‑yaan ‑lö ‑yaan 'dho ö ‑yadhɛ ‑bha 'yënng ꞊taa ‑bin ‑sü 'ka ꞊mɛɛ ‑bha ‑glu ‑da ‑a ‑ta ‑sü ‑gɔ; ‑dhɛ bhë ꞊nɛ 'wo dho ‑bhöpë nu ‑a ‑dhë ‑a ‑bha, ‑kwɛ ‑yaaga waa‑ ö 'gbu 'piö. 15 'Yö ꞊mɛɛ ‑yö ö 'dhi ‑po 'ö 'yi 'ö ‑ziö ꞊nɛ 'yiga 'dhö ‑yö ‑ziö dhebɔ 'ö bhë ‑a 'piö, ‑yö kë 'dhö kö 'yi ‑zuö ꞊va ‑yö ziö ‑a 'ka. 16 'Kɛɛ 'sɛ ‑yö ‑nu dhebɔ bhë ‑a ‑dhë. Bhii 'sɛ ‑yö ö 'dhi ‑po 'ö 'yi 'ö go 'gina dhiö bhë, 'ö‑ ꞊yɔɔ. 17 'Ö‑ ‑wun ‑yö ‑na 'gina bhë ‑a ‑zuë dhebɔ bhë ‑a buëndhö. 'Yö dho 'ö 'ko ‑ya dhebɔ bhë ‑a ꞊suu'‑ ‑ta ‑nu, mɛ ‑nu 'töüdhö 'wo ‑Zlan ‑bha tɔng ꞊bhlë ‑ya, mɛ ‑nu 'ö 'wo dɔ ‑sü 'ka Yesu ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü 'gü ‑an ‑bha. 18 'Ö 'gina ‑yö dho 'ö dɔ 'yoo 'kpong 'dhiö.

13

'Wun 'ö ‑gban wü ꞊plɛ ‑bha

1 'Go mü 'a wü do yö kö ‑yö 'go ‑na 'yoo ꞊bhaa. ‑A ‑sö ‑yö ‑kë 'gɔɔ‑ do, 'ö‑ ‑gɔ ‑nu 'dhö 'slaplɛ; 'ö 'gɔ ꞊gblaa' 'dho ‑a ‑sö 'ö ‑dhö do do 'ka ‑a ‑bha. 'Ö 'tɔ do 'ö 'si ‑bho ‑Zlan ‑gɔ ‑tɔ 'ka 'yö ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑gɔ ‑nu ‑bha. 2 Wü 'ö bhë ‑yö ‑bhɔ 'gɔɔ‑ ‑bha. ‑A ‑gɛn ‑nu ‑wo ‑kë ꞊nɛ ‑tɔn ‑bha gbɛn‑ ‑nu ‑gɛn 'dhö, 'ö‑ dhiö ‑dhɛ ‑yö ‑kë ꞊nɛ ꞊laa' dhiö ‑dhɛ 'dhö. 'Yö 'gina do 'ö ꞊sia bhë 'yö ö ‑bha 'piigbeedhɛ 'dhö, ö ‑bha 'gɔ ‑gbloo waa‑ ö ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ꞊va bhë 'ö‑ nu ‑a ‑dhë. 3 'Kpa do ꞊va 'gblüünzë ‑yö ‑kë wü bhë ‑a ‑gɔ ‑nu do ‑bha. Mɛ 'ö 'yan ꞊ya ‑da ‑a ‑ta kö ꞊ya kë ‑a 'yaan ꞊nɛ bhüö 'ö‑ 'kpa 'dhö bhë, pë 'ö wü 'ö bhë 'ö dho to ꞊a ꞊kwaa' ‑bezë yö ‑mü. 'Kɛɛ wü bhë bhüö 'ö dho kë ‑a ga ‑gɛn 'ka ‑be bhë, ‑yö ‑dha ‑a ‑gɔ. 'Ö 'kpongtaamɛ ‑nu 'saadhö 'wo ‑da ꞊zuögludhi 'gü, 'wo ‑ziö wü 'ö bhë ‑a 'piö. 4 'Ö mɛ ‑nu 'saadhö 'wo yö 'gina 'ö bhë ‑a gba ‑sü ‑bha, bhii 'ö tɔɔ ‑yö ö ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑nu wü 'ö bhë ‑a ‑dhë. 'Ö 'wo yö wü 'ö bhë ‑a gba ‑sü ‑bha 'pö ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Dö 'yö dho kë ꞊nɛ wü 'ö ꞊nɛ ‑a 'dhö e? Dö 'ö dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan 'ko zë ‑a 'ka ɛ?»

5 'Ö wü bhë 'wo zian nu ‑a ‑dhë, 'yö ‑de ‑sü ꞊va ‑wun ‑nu ꞊blɛɛ, 'ö 'si ‑nu bho ‑Zlan ‑gɔ; 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü yö kö pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑yaan ‑an kë 'su 'gɔɔ‑ ‑yiisië ö ga ꞊plɛ 'piö. 6 'Ö yö 'si ‑bho ‑Zlan ‑gɔ ‑sü 'gü, ‑a 'tɔ ‑gɔ 'gü zë ‑sü 'ka, 'wun ‑nu ‑dɔ yö 'dhö, ‑dhɛ 'ö‑ ‑bha waa‑ mɛ ‑nu 'wo dhang‑ 'gü 'töüdhö ‑an ‑bha ‑sü 'ka. 7 'Ö zian ‑yö nu ‑a ‑dhë, kö ‑yaan ‑glu gɔn ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'slööslö 'ka ‑yaan 'to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑an ‑ta; 'yö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü yö 'gunng 'saadhö, 'sɛgümɛ ‑nu 'saadhö waa‑ ‑wo ꞊suu'‑ 'saadhö ‑a pö ‑mɛ ‑nu ‑ta. 8 'Kpongtaamɛ ‑nu 'saadhö ‑wo ‑dho ‑a gba; 'kɛɛ mɛ ‑nu 'wo dho ‑a gba 'wo tɔɔ mɛ ‑nu 'ö 'kpongtaadhɛ züdɔyi 'ka, 'ö ‑an 'tɔ yaa ‑ya ‑sü 'ka 'bhlanë 'wo‑ zë bhë ‑a ‑bha ꞊toëpö ‑këdhösü 'sëëdhɛ ‑be bhë ‑a 'gü bhë.

9 ‑Ka ka 'to 'to ‑së 'ka! Mɛ 'ö‑ 'wun ma ‑to 'dhö ‑dhö, ‑yö 'wun 'ö ꞊nɛ ‑a ma. 10 Mɛ ‑nu 'wo ‑Zlan ‑bha 'sɛgɔgümɛ ‑nu 'ka bhë, ‑a mɛ ‑nu 'wo dho kë ‑kanso 'kɔɔmɛ 'ka, ‑wo ‑dho dho ‑an 'ka ‑kanso 'kɔɔdhö. 'Ö‑ mɛ ‑nu 'wo dho kë 'pö ‑zë ‑dhaa 'ka ‑mɛ 'ka, 'wo dho ‑an zë ‑dhaa 'ka. ‑A ‑wun 'gü, ‑yö ‑Zlan ‑bha mɛ 'slööslö ‑bha kö ‑wo bɔ 'wun 'gbee‑ 'gü, ꞊zuö' ‑kë ‑saa ‑sü waa‑ ‑zo yö ‑sü ‑an 'ka.

11 'Go mü 'zü, 'ö wü 'waa gbɛ 'ö‑ ‑sö ‑yö ‑kë ꞊nɛ 'bhlanë ‑nu ‑sö 'dhö, 'ö‑ 'we ‑wo ‑yö ‑kë ‑ziizë ꞊nɛ 'gina ‑wo 'dhö bhë, 'a‑ yö kö ‑yö 'go ‑na 'sɛidhö, 12 'Ö wü ‑blɛɛzë ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'gü ‑pë ‑nu ‑kë ‑a wö 'dhiö mü. 'Ö 'sɛ waa‑ ö 'gü ‑mɛ ‑nu 'gbee‑ ‑ta bho ‑yö kë 'dhö kö wü ‑blɛɛzë 'ö‑ ‑bha bhüö 'ö dho to ‑a ꞊kwaa' ‑be 'ö bo bhë, ‑waan ‑a gba. 13 Wü kë ꞊plɛ ‑naa 'ö bhë, ‑yö ‑dhidhaapë ꞊vava ‑nu ‑kë; ‑a do 'bhaa tɔɔ ‑ya ‑kë 'ö 'siö ‑yö go dhang‑ 'gü 'yö ꞊yɔɔ 'kpongtaamɛ 'plɛ wö 'dhiö. 14 'Ö 'kpongtaamɛ ‑nu 'plɛ ‑püö, ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'ö ‑dhidhaapë ‑nu kë ‑na ‑a 'ka bhë ‑a ꞊kwaa' wü ‑blɛɛzë bhë ‑a wö 'dhiö. Bhii pë ‑nu bhë ꞊nɛ 'wo‑ ‑wo ‑kë 'gbiin‑ 'kpongtaamɛ ‑nu wö 'dhiö, 'ö bɔ ‑a ‑ta 'ö‑ pö ‑an ‑dhë, wü 'ö yaa ga gbɔ ‑gi 'ö‑ wo ‑a ꞊kwaa' bhë, ‑wa 'bin ꞊va do dɔ. 15 Wü kë ꞊plɛ ‑naa 'ö bhë ‑yö zian ‑yö kö ‑yaan ‑këdhösü nii ‑da wü ‑blɛɛzë 'bin bhë ‑a 'gü, ‑yö kë 'dhö kö pë 'bin 'ö bhë ‑yö 'we 'iin kö mɛ ‑nu 'saadhö 'ö waa 'dho we ‑a ‑bha kö ‑waan ‑a gba, ‑yö ‑an zë. 16 Wü 'ö bhë ‑yö ‑dhö mɛ ‑nu 'saadhö, ‑yö 'në 'tee 'ka 'iin ‑yö mɛ ꞊va 'ka, ‑yö ꞊bhɔɔmɛ 'ka 'iin ‑yö 'fɛɛmɛ 'ka, ‑yö 'gan 'ka 'iin 'yaa 'gan 'ka, ‑an 'plɛ 'gbee‑ ‑ta ‑bho kö mɛ 'ö ‑dhö ‑wo ꞊duakëpë do kë ‑a kwɛɛ 'gü ‑kɔ ‑bha 'iin ‑a ‑kpong 'gü. 17 Mɛ gbɛ yaa kë ‑dhö kö ‑yaan pë 'dhɔ 'iin pë 'dhɔɔ dɔ, kö ꞊duakëpë 'ö bhë yaa kë ‑a ‑bha. ꞊Duakëpë 'ö bhë 'ö tɔɔ: Wü 'ö bhë ‑a 'tɔ 'iin 'nimlo 'ö nu ‑sü 'ka 'ö waa‑ wü 'ö bhë 'ö ‑an 'tɔ dhö dho 'ko 'piö.

18 ‑Dhɛ 'ö ꞊nɛ 'ö tɔɔ 'kpaakpadhɛ ‑zɔn ‑dhɛ. Mɛ 'ö 'wun ‑bho 'kou dɔ, 'nimlo 'ö ꞊nɛ ‑ya ‑dho 'kuë‑ ‑sü ꞊dhong'‑ bhii 'nimlo 'ö bhë waa‑ gɔɔn‑ do 'tɔ ‑wo ‑dho 'ko 'piö. ‑A ‑dho 'kuë‑ ‑sü 'ö tɔɔ ꞊këng' 'slado ‑kɔ 'slado ö ga 'slado (666).

14

'Bhlanë waa‑ mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑dhɔ

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö 'a ‑dhɛ ‑ga; 'a 'bhlanë yö kö ‑yö dɔ ‑sü 'ka Siɔn ‑tɔn tuö. Mɛ ‑lü ‑vuu ꞊këng' do ö ‑kɔ ‑yiisië waa‑ mɛ ‑lü ‑vuu ‑yiisië (144.000) ‑wo kë ‑a 'piö mü. ‑A 'tɔ waa‑ ‑a Dë 'tɔ ‑wo ‑kë ‑ya ‑sü 'ka ‑an ‑kpong 'gü. 2 'Ö ‑wo do ‑yö go dhang‑ 'gü 'ö ‑we ꞊nɛ 'yi ꞊va ‑zuö 'iin dha 'we ‑drinng 'dhö, 'a‑ ma. 'We ‑wo 'a‑ ma bhë ‑yö ‑bhɔ kɔngzëmɛ ‑nu ‑bha kɔng ‑wo ‑bha. 3 Mɛ ‑lü ‑vuu ꞊plëëzë 'wo bhë ‑wo ‑kë dɔ ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo bhë 'dhö, pë 'bhee‑ ‑yiisië waa‑ mɛ ziizii ‑nu 'wo bhë ‑an wö 'dhiö 'ö 'wo yö 'tan ‑dëü bho ‑sü 'gü. Mɛ gbɛ yaa kë ‑dhö kö ‑yaan 'tan ‑dëü bhë ‑a ꞊daan'‑ ‑yaan ‑a bho ‑a 'ke yaa kë mɛ ‑lü ‑vuu ꞊këng' do ö ‑kɔ ‑yiisië waa‑ mɛ ‑lü ‑vuu ‑yiisië 'ö Yesu ‑yö ‑an ‑gɔ ‑ta ‑bɔ ꞊sɔɔn yaa ‑gɔ 'kpongtaa bhë ‑an 'ka. 4 Mɛ 'wo bhë waa wo ‑de kë ‑dhuuzë dhoo ‑nu 'piö, ‑wo wo ‑zo ‑kë wo ‑de 'piö 'wo to 'slööslö. ‑Dhɛ 'saadhö 'ö 'bhlanë bhë 'ö dho ‑a ‑bha, ‑wo ‑ziö ‑a 'piö. ‑Wo ‑an ‑dhɔ mɛ ‑nu ziën kö ‑waan kë mɛ ‑nu 'wo dho dho ‑an 'ka ‑Zlan waa‑ 'bhlanë ‑an 'dhiö ‑a 'ka. 5 Waa‑ ma ‑an 'dhii do kö ‑wo ꞊sua ‑wun ꞊blɛɛ' ‑na; 'wun yaa gbɛ 'yaa ‑an ‑bha.

'Wun 'ö ‑gban ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑yaaga ‑bha

6 'Go mü 'a ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do 'waa gbɛ yö kö ‑yö ziö ‑sü 'gü plaan 'puu 'piö dhuö ꞊gbiin. ꞊Toëpö ‑këdhösü ‑wuntaɔsë ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ kö ‑yaan nuë mɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa 'ö 'wo 'sɛ 'saadhö 'gü ‑mɛ ‑nu 'ka, 'gunng 'saadhö 'gü ‑mɛ ‑nu 'ka, ‑wo ꞊suu'‑ 'saadhö pö ‑mɛ ‑nu waa‑ 'sɛgɔ 'saadhö 'gü ‑mɛ ‑nu ‑an ‑dhë. 7 ‑Yö ‑kë ‑a pö ‑dhiadhö ‑wo 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «‑Ka 'suö ‑Zlan ‑dhë, 'ka‑ 'tɔ bhɔ! Bhii 'töng 'yö dho mɛ ‑nu ‑bha za kaan bhë ꞊ya ‑lo. Yö 'ö dhang‑, 'sɛ, 'yoo waa‑ 'yigɔ ‑an 'plɛ ‑kë bhë, ‑kaa gba!»

8 ꞊Dhɛ go mü, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ kë ꞊plɛ ‑naa ‑yö nu ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Babilɔnë ‑pö ꞊va bhë ꞊ya ꞊siö'‑, ‑ka ‑dhɛ ‑ga, ꞊ya ꞊siö'‑! ꞊Ya ꞊sɔɔn kë ‑sü ‑pɛn 'sɛ 'saadhö 'gü ꞊nɛ ‑kɔ 'ö 'wo ‑drɔɔn 'yi nu ‑na ‑a 'ka mɛ 'plɛ ‑dhë ꞊waa‑ mü 'ö ‑an kë ‑na bhë ‑a 'dhö!»

9 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ kë ‑yaaga ‑naa ‑yö ‑wo kö ‑a mɛ ꞊plɛ 'wo 'dhiö bhë ꞊wa ziö. ‑Yö ‑kë ‑a pö ‑sü 'gü ‑wo 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «Mɛ 'ö 'dhoë‑ wü bhë ‑a gba ‑yaan ‑a 'bin gba, 'go mü ‑waan ꞊duakëpë ‑ya ‑a ‑kpong 'iin ‑a ‑kɔ ‑bha, 10 yö ‑de 'pö, ‑Zlan ‑bha ‑naadhe ‑dhö nu ‑a ‑ta. ‑Zlan ‑bha ‑naazuëdhe bhë ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑drɔɔn 'yi 'ö 'yaa ‑kaan 'kuë ‑sü 'ka 'ö yö gia‑ 'ö‑ ‑lo ö ‑bha ‑naazuëpë 'ka, yö ‑mü. Mɛ 'oo mɛ 'yö 'dhoë‑ ‑a kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö, ‑wo ‑dho ‑a ‑zuö blɔɔn 'tëë yaazë bhë ‑a 'siö 'gü, 'go mü 'ö‑ 'yënng dho bhɔ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'slööslö waa‑ 'bhlanë ‑an wö 'dhiö. 11 'Siö 'tëë 'yö dho ‑an 'yënng bhɔ bhë, ‑yö ‑dho kë ‑dhö ꞊toëpö ꞊toëpö 'ka. Mɛ ‑nu 'wo 'dhoë‑ wü bhë waa‑ ‑a 'bin ‑an gba, 'iin 'ö‑ ‑bha ꞊duakëpë 'dhoë‑ kë ‑an ‑bha, 'tɛɛpadhe yaa 'dho kë ‑an ‑gɔ lënng ‑nu waa‑ gbeng ‑nu ‑an 'ka.»

12 ꞊Dhɛ 'ö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu 'slööslö 'wo 'dhoë‑ ‑a ‑bha tɔng kun 'go mü ‑waan wo ‑zo yö Yesu ‑bha, ‑an ‑bɔ 'wun 'gbee‑ 'gü ‑dhɛ 'ö dho kë ꞊zuösaadhɛ 'ka.

13 'Go mü 'ö ‑wo do ‑yö bɔ dhang‑ 'gü 'ö‑ pö n ‑dhë: «'Sëëdhɛ 'sü 'ü pë ꞊bɛɛn'‑ ‑a 'gü ꞊nɛɛ: 'Go ꞊dɛɛ ‑bha, ꞊zuögludhi ‑yö kë mɛ ‑nu 'wo 'dhoë‑ to ‑klu ‑sü 'ka Dëmɛ ‑bha ‑yaan yöë ‑an ‑bha ga ‑sü ‑bha ‑an ‑gɔ!» 'Ö ‑Zuu 'slööslö ‑ya ‑pö: «‑Yö 'wun gia‑ 'ka, ‑wo ‑dho wo 'tɛɛ pa wo ‑bha yuö 'gbee‑ kë ‑sü ‑gɔ bhii ‑an ‑bha 'wun ‑së kë ‑sü ꞊saan' ‑dho bho 'ma.»

'Sɛ ‑ta dhuö ‑pë 'kan ‑sü

14 ꞊Dhɛ 'a‑ ga 'zü, 'ö 'a dha kpö 'puu do yö; 'ö pë 'ö ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑lü 'dhö 'a‑ yö kö ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑ta. 'Sënng 'gɔ ꞊gblaa' do ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ ‑bha, 'ö 'gbuë‑ 'kan ‑dhaa do 'dhiözë 'dho ‑a kwɛɛ. 15 'Yö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do 'bhaa ‑yö go ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü 'yö yö plaan, 'yö yö 'wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑bha ‑wo 'gbee‑ 'ka mɛ 'yö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka dha kpö ‑ta bhë ‑a ‑dhë 'ö‑ pö: «‑Bhö ü ‑bha ‑dhaa 'në 'sü, 'ö mɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa, 'ü ‑an 'dho 'kuë‑ ꞊nɛ ꞊dhɛ 'wo ‑mlü ‑kan bhii ‑mlü ꞊ya ga. ‑A 'kan ‑yi ꞊ya ‑lo.» 16 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö 'ö mɛ 'ö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka dha kpö ‑ta bhë 'yö nu ö ‑bha ‑dhaa 'në 'ka, ‑yö yö yuö kë ‑sü ‑bha ꞊nɛ mɛ ‑mlü ‑kan, 'ö‑ 'plɛ ‑kan.

17 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ 'bhaa 'ö yö ‑de 'pö ö ‑dhaa 'në do 'dhiözë 'dho ‑a kwɛɛ ‑yö go ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'ö dhang‑ 'gü bhë ‑a 'gü 'yö yö plaan.

18 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do 'waa gbɛ 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'dhoë‑ ‑gɔ 'siö ‑ta bhë, ‑yö go slabhodhɛ ‑bha ꞊zian', 'yö nu 'yö‑ pö ‑wo 'gbee‑ 'ka mɛ 'ö ‑dhaa 'dhiözë 'dhoë‑ ‑gɔ bhë ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: «‑Bhö ü ‑bha ‑dhaa 'sü 'ü lɛzɛn ‑nu 'wo 'sɛ ‑ta 'ü ‑an ‑kpa 'kan ‑a 'ka, bhii ‑an ‑kpa ‑nu ꞊wa ma.» 19 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ bhë 'yö ö ‑bha ‑dhaa bɔ 'sɛ ‑ta lɛzɛn ‑lü ‑nu tuö ‑an ‑kpa 'kan ‑sü 'ka, 'yö ‑an ‑zuö lɛzɛn ‑kpa 'yi ‑bho ‑a 'gü ‑pë 'gü. ‑Drɔɔn 'yi ‑bho ‑a 'gü ‑pë 'ö bhë 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑naazuëdhe ꞊va. 20 ‑Wo lɛzɛn ‑kpa ‑nu bhë ‑an ꞊wüü ‑an 'yi ‑bho ‑a 'gü ‑pë 'gü pö‑ ꞊taa ‑bha, 'ö fɛi ‑glu ‑yö ziö 'yö dho 'kilong ꞊këng' ‑yaaga ‑naa ꞊taa 'ö‑ ‑glu ꞊duan' ‑yö ‑mɔ 'mɛtrë do waa‑ ö 'gbu ‑bha.

15

‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'slaplɛ ‑bha ‑nu ‑Zlan ‑bha ‑naazuëdhe ‑kɔɔ ‑nu 'ka ‑sü

1 'Yö ꞊dhɛ 'a‑ ‑ga 'zü, 'ö pë do 'bhaa 'ö 'wun 'gblüünzë ꞊va 'ka, 'a‑ yö dhang‑ 'gü. ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'slaplɛ ꞊nɛ 'a ‑an yö kö ‑wɔ mɛ ‑ta ‑wun 'slaplɛ ‑wo ‑an kwɛɛ. ‑Wɔ mɛ ‑ta ‑wun 'slaplɛ 'wo bhë 'wo tɔɔ ‑an ‑kaanta ‑nu 'ö ‑Zlan dho ö bha ‑naazuëdhe 'dhiö ‑mɔ ‑a 'ka 'kuë.

2 'A ko 'zü 'a pë 'ö ‑kë ꞊nɛ 'yipuë 'dhö 'a‑ yö. 'Kɛɛ 'yi giagia 'yaa ‑mü. ‑Yö ‑kë ꞊nɛ pë 'wo 'vɛdhɛ kë ‑na ‑a 'ka 'ö mɛ 'yan 'dho bɔ ‑na ‑a 'gü bhë ‑a 'dhö. 'Yö pë 'ö ‑kë ꞊nɛ 'siö 'dhö 'a‑ yö kö ‑yö ‑ya ‑sü 'ka ‑a 'gü. 'Go mü 'zü 'a mɛ ‑nu 'wo to ‑a 'gbee‑ 'ka wü bhë 'dhö, ‑a 'bin 'dhö, waa‑ mɛ 'ö‑ 'tɔ 'dho 'nimlo 'ka bhë ‑an ‑ta bhë, ‑an yö kö ‑wo dɔ ‑sü 'ka pë 'bhlöngbhlöng bhë ‑a 'dhiö, kö ‑Zlan ꞊ya kɔng ‑nu nu ‑an ‑dhë. 3 ‑Wo ‑kë Moizö 'ö ‑kë ‑Zlan ‑bha yuökëmɛ 'ka bhë ‑a ‑bha 'tan 'ö‑ bho ‑Zlan 'tɔ bhɔ ‑sü 'ka waa‑ 'tan 'ö bho 'bhlanë 'tɔ bhɔ ‑sü 'ka bhë ‑an bho ꞊dhia, ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «Yi Dëmɛ, ‑Zlan 'piigbeezë, ü këyuö ‑nu ꞊wo ꞊va, 'ö 'wo 'gblüünzë; 'sɛ 'saadhö ‑bha ‑gludë, ü ‑bha 'slë ‑nu ꞊wo kpengdhö 'ö 'wo 'wun gia‑ 'ka. 4 Dö 'ö yaa 'dho suö ü ‑dhë ‑ɛ, yi Dëmɛ? Dö 'ö yaa 'dho we ‑a ‑bha kö ‑yaan ü 'tɔ bhɔ ꞊ɛ? Bhii bhi do ꞊nɛ 'ü 'slööslö. 'Sɛtamɛ ‑nu 'saadhö ‑wo ‑dho nu 'wo ‑gblü ü 'dhiö ü gba ‑sü 'ka, bhii ü këwun ‑nu 'wo kpengdhö bhë ꞊wa yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü.»

5 ꞊Dhɛ 'ö pë ‑nu 'wo bhë ꞊wa ziö, ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'ö dhang‑ 'gü bhë, 'a‑ yö kö ‑a 'dhi ꞊ya 'po ‑dhɛ 'slööslö ‑dhɛ ꞊duö 'ö ‑Zlan 'dhö ‑ya ‑sü 'ka ‑a 'gü bhë ‑a ‑zü. 6 ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'slaplɛ 'ö ‑wɔ mɛ ‑ta ‑wun 'slaplɛ 'dhö ‑an ‑gɔ bhë, ‑wo ‑go ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü, 'wo yö plaan; ‑wo ‑kë 'dhu ‑sü 'ka sɔ 'puu 'ö 'bhü ‑sü 'ka ‑a 'ka; 'ö 'sënng ‑du kwi 'dho ziö ‑sü 'ka ‑an ‑kënng 'gü. 7 'Ö pë 'bhee‑ ‑nu ‑yiisië 'wo bhë 'ö‑ mɛ do ‑yö 'sënng ‑kɔɔ 'slaplɛ 'ö 'wo pa ‑sü 'ka ‑Zlan 'ö 'bhee‑ ꞊toëpö 'ka bhë ‑a ‑bha ‑naazuëdhe 'gü ‑pë 'ka bhë ‑a nu ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'slaplɛ 'wo bhë ‑an ‑dhë. 8 ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ bhë ‑yö ‑pa 'siɔn 'ka ‑Zlan ‑bha 'tɔbhɔdhe waa‑ ‑a ‑bha 'piigbeedhɛ ‑an ꞊kwaa'. 'Ö mɛ gbɛ yaa kë ‑dhö ‑yaan ‑da ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'ö bhë ‑a 'gü kö ‑yö 'dho ‑yö yöë ‑wɔ mɛ ‑ta ‑wun 'slaplɛ 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑nu ‑a 'ka bhë ‑a ‑wun 'plɛ ‑yö 'ko 'dhiö ‑yi ‑bha.

16

'Wun 'ö ‑Zlan ‑bha ‑naazuëdhe ‑kɔɔ ‑nu 'slaplɛ 'gü

1 'Go mü 'zü, 'ö ‑wo do 'gbee‑ 'ö go ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü ꞊zian' 'a‑ ma; 'ö‑ pö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'slaplɛ 'wo bhë ‑an ‑dhë: «‑Ka 'dho 'ka ‑Zlan ‑bha ‑naazuëdhe ‑kɔɔ pa ‑sü 'slaplɛ bhë ‑a 'daawo 'kpongtaa!»

2 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑blɛɛzë ‑yö dho 'yö ö bha ‑kɔɔ pa ‑sü 'daawo 'kpongtaa. 'Ö mɛ 'yënng bhɔ bhüö ꞊yua' ‑yö ‑lo mɛ ‑nu 'ö wü 'ö bhë 'ö‑ ꞊dua' 'dho ‑an ‑bha, 'go mü 'wo‑ 'bin gba bhë ‑an ‑bha.

3 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ꞊plɛ ‑naa ‑yö ö ‑bha ‑kɔɔ pa ‑sü 'daawo 'yoo ꞊bhaa. 'Ö 'yi ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ga ‑a fɛi 'dhö, 'ö pë ‑nu 'wo 'bhee‑ 'yoo ꞊bhaa, 'ö ‑an 'plɛ ‑wo ga.

4 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ kë ‑yaaga ‑naa ‑yö ö ‑bha ‑kɔɔ pa ‑sü 'daawo 'yiga ‑nu waa‑ 'yigɔ bhɔ ‑dhɛ ‑nu ‑an ꞊bhaa ‑dhɛ ‑nu ‑bha; 'ö 'yi ‑nu ‑wo ‑gla fɛi 'gü. 5 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ 'ö ‑wo ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'dho ‑a ‑gɔ 'yi ‑nu ‑ta bhë 'a‑ ‑wo ma ꞊nɛɛ: «Bhi 'ü 'slööslö, bhi 'ü ‑dhö, 'ü ‑kë ‑dhö, ü kpengdhö ü ‑bha za 'kan ‑kɔ ‑nu 'gü. 6 Bhii mɛ ‑nu 'wo ü ‑bha mɛ ‑nu 'slööslö waa‑ ü 'dhiwopömɛ ‑nu fɛi ‑lo bhë, ü fɛi 'yi nu ‑an ‑dhë 'wo‑ mü; ‑yö ‑dhi ‑an ‑bha.» 7 'Go mü 'zü, 'ö ‑wo do 'bhaa ‑yö go ‑Zlan ‑bha slabhodhɛ ‑bha 'a‑ ma ꞊nɛɛ: «꞊Ii‑, 'wun gia‑ ‑mü, yi Dëmɛ ‑Zlan 'piigbeezë, ü bha za 'kan ‑kɔ ‑nu 'plɛ ꞊wo ‑së 'ö 'wo kpengdhö giagia 'ka!»

8 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ kë ‑yiisië ‑naa ‑yö ö bha ‑kɔɔ pa ‑sü 'daawo lan‑ ‑ta 'ö 'wo zian nu ‑a ‑dhë kö ‑yaan mɛ ‑nu 'güö 'siö 'ka. 9 'Ö mɛ 'bhee‑ ‑nu ‑wo yö 'güö ‑sü 'gü 'siö ‑bha dɔdhe 'gbee‑ ꞊kwaa'; 'wo yö 'si ‑bho ‑Zlan 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü 'dhoë‑ ‑gɔ ‑wɔ mɛ ‑ta ‑wun ꞊suu'‑ 'ö bhë ‑a ‑ta bhë, ‑a 'tɔ ‑gɔ ‑sü 'gü; waa 'go ꞊zian' wo ‑bha 'wun yaa 'gü kö ‑waan ‑a 'tɔ bhɔ.

10 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ kë 'sɔɔdhu ‑naa ‑yö ö ‑bha ‑kɔɔ pa ‑sü 'daawo wü 'ö bhë ‑a ‑bha 'gɔ ‑gbloo 'gü, 'ö ‑dhɛ 'saadhö 'ö‑ ‑bha ‑gludëdhɛkëdhɛ 'dhoë‑ ‑bha 'yö ‑da ‑dhɛtiidhɛ 'gü, 'ö mɛ ‑nu ‑wo yö wo nɛ‑ ‑bhö ‑sü 'gü 'yënngbhɔdhe ꞊kwaa'. 11 'Wo yö 'si bho ‑sü 'gü ‑Zlan 'ö dhang‑ 'gü ‑a ‑gɔ, wo ‑bha 'yënngbhɔdhe waa‑ wo ‑bha bhüö ‑nu ‑wun 'gü; waa 'go wo ‑bha 'wun yaa ‑nu 'gü.

12 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ kë 'slado ‑naa ‑yö ö ‑bha ‑kɔɔ pa ‑sü 'daawo 'yiga ꞊va 'wo‑ ‑dhɛ öflatö bhë ‑a ꞊bhaa. 'Ö 'yiga ꞊va bhë 'ö ꞊bhöü kö ‑yaan zian nu ‑gludë 'ö go lan‑ bhɔ ꞊zian' bhë ‑a ‑dhë. 13 'Go mü 'a ‑zuu yaa ‑yaaga 'wo bhɔ 'drɔɔ ‑bha ‑an yö: ‑A do ‑yö ‑go 'gina dhiö, 'ö‑ do 'bhaa ‑yö go wü dhiö, 'ö‑ ‑kaanta ‑yö go ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊suazë dhiö. 14 Wo ꞊nɛ 'wo tɔɔ dü ‑bha ‑zuu yaa ‑nu 'wo ‑dhidhaapë ‑nu ‑kë. ‑Zuu ‑yaaga 'wo bhë ꞊nɛ 'wo dho ‑gludë ‑nu 'piö 'kpongtaadhɛ 'saadhö ‑bha, kö ‑waan ‑an 'kpɔ 'kuë‑ kö ‑glu 'ö dho kë ‑Zlan 'piigbeezë ‑bha yi ꞊va 'ka bhë ‑waan gɔn.

15 ‑Ka ka 'to 'to, a nu ‑na ꞊nɛ ꞊kwaanmɛ ‑yö nu. 'Gludhi ‑yö kë mɛ 'ö 'dhoë‑ ‑ya ö 'yaan ‑yaan ö ‑bha sɔ ‑nu 'kun ‑së ‑a ‑gɔ, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'yö dho to ö 'kpaan 'ka 'ö mɛ ‑nu dho ‑a lë‑ ‑dhɛ yö.

16 ‑Zuu ‑nu bhë ‑wo ‑gludë ‑nu ‑kpɔ 'kuë‑ ‑dhɛ do 'wo‑ ‑dhɛ Eblö ‑nu ‑wo 'gü Aamagedɔn ‑a ‑bha.

17 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ kë 'slaplɛ ‑naa ‑yö ö ‑bha ‑kɔɔ pa ‑sü ‑pɛn 'dhung‑ ‑ta. 'Ö ‑wo do 'gbee‑ ‑yö ‑we ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ 'gü; ‑yö ‑go 'gɔ ‑gbloo 'gü 'yö‑ pö: «꞊Ya yën!» 18 'Ö pë ‑bha 'yanbɔdhe ‑nu, pë ‑drinng ‑nu, dha 'we ‑wo ‑nu waa‑ 'sɛ ‑bha ꞊zluun ‑sü 'gbee‑ ‑wo ‑kë. 'Ö sü mɛ 'bhee‑ ‑da ‑sü ‑bha 'kpongtaa 'sɛ yaa ꞊zluun ꞊suu'‑ wo 'dhö do; ‑a mɛ 'ö ꞊nɛ ‑yö ‑kë 'gbee‑ ꞊duö! 19 'Ö 'kwipö ('wo‑ ‑dhɛ Babilɔnë) bhë 'yö ‑kan 'gü ‑yaaga, 'ö pödhɛ ‑nu 'wo 'sɛgüdhɛ 'saadhö ‑nu ‑bha 'ö ‑an ‑bha 'kɔ ‑nu ‑wo ‑lo. ‑Zlan ‑zo ‑yö ‑bhüö Babilɔnë ‑dhɛ ꞊va 'ka kö ‑yaan ö bha ‑naazuëdhe ꞊va ‑drɔɔn ‑kɔɔ nu ‑a ‑dhë ‑yaan ‑a mü. 20 'Ö 'yi songdhɛ ‑nu ‑wo ꞊dhɔng, 'ö ‑tɔn ‑nu ‑wo ꞊dhɔng mɛ ‑gɔ. 21 Mëngga ꞊vava 'ö‑ do dho ‑mɔ 'kilong 'gɔɔ‑ ‑yiisië ‑bha bhë 'wo go dhang‑ 'gü 'wo ‑lo mɛ ‑nu ‑ta. 'Ö mɛ ‑nu ‑wo yö 'si ‑bho ‑Zlan ‑gɔ ‑sü 'gü mëngga ‑nu 'wo ‑lo ‑an ‑ta 'wun ‑wɔ mɛ ‑ta dhe 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü. Bhii 'ö tɔɔ ‑yö ‑kë 'gbee‑ ‑ziizë 'ka.

17

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'slaplɛ 'ö ‑kɔɔ pa ‑sü 'slaplɛ ‑yö ‑kë ‑an ‑gɔ bhë, 'ö‑ mɛ do ‑yö nu 'ö‑ pö n ‑dhë: «‑Bhö nu kö ‑kɔ 'a dho ꞊sɔɔnkëdhe ꞊va 'ö pö‑ ꞊va 'ö dɔ ‑sü 'ka 'yiga ꞊plëëzë 'sɔɔ ‑a 'klo‑ bhɔ ‑a 'ka bhë 'aan‑ ‑zɔn ü ‑dhë. 2 'Kpongtaa ‑gludë ‑nu ꞊wa wo ‑de kë ‑dhuuzë ‑a 'piö, 'go mü 'ö 'kpongtaamɛ ‑nu ꞊waa‑ ‑bha ꞊sɔɔn kë ‑sü ‑drɔɔn mü, ‑a 'yi ꞊ya ziö ‑an ‑gɔ.»

3 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö dho n 'ka 'yënng ꞊taa ‑Zuu 'slööslö ꞊kwaa'. ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ 'a dhebɔ do yö ‑a ‑bha kö ‑yö ‑ya ‑sü 'ka wü nuɛazë 'ö 'si ‑bho ‑Zlan ‑gɔ ‑tɔ ‑nu 'dho ‑lo ‑sü 'ka ‑a ‑bha ‑a ꞊taa. Wü 'ö 'dhö bhë ‑a ‑gɔ ‑nu ‑wo 'slaplɛ 'ö‑ ‑sö ‑nu 'dho 'gɔɔ‑ do. 4 Dhebɔ 'ö bhë, sɔ bun nuɛazë ‑yö ‑kë ‑a ‑bha; 'ö‑ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë 'sënng 'ka, 'ö‑ 'bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑guö 'yan bho ‑sü ‑zë ‑nu 'ka, ‑zlɔɔ ‑nu ‑wo ‑kë ‑a ‑bha. 'Sënng ‑kɔɔ do 'ö ‑kë pa ‑sü 'ka pë ꞊lɔɔzë ‑nu, pë ‑dhuuzë ‑nu 'wo‑ ‑bha ꞊sɔɔn kë ‑sü 'piö ‑pë ‑nu 'ka ‑yö ‑kë ‑a kwɛɛ. 5 'Ö 'tɔ do 'ö‑ ‑gɛn 'dho ‑bin ‑sü 'ka 'yö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑kpong 'gü ꞊nɛɛ: Babilɔnë, 'kwipö ꞊va, ꞊sɔɔnkëdhe ‑nu waa‑ pë ꞊lɔɔzë ‑nu 'wo 'kpongtaa ‑an dhe. 6 Dhebɔ 'ö mɛ 'slööslö ‑nu waa‑ Yesu ‑bha ꞊goo‑ ‑nu fɛi mü bhë, a‑ ‑yö kö fɛi bhë ‑ya kë ‑na ꞊nɛ ‑kɔ 'ö yɔ 'yi 'dhö mɛ kë ‑na ‑a 'ka bhë ‑a 'dhö.

'Ö 'tetundhe ꞊va ‑yö ‑da n 'gü n 'yan ‑bha ‑dɔ ‑a ‑bha ‑sü 'ka. 7 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya pö n ‑dhë: «‑Më 'yö ‑kë 'ö ü 'te ‑yö tun ꞊ii? Dhebɔ bhë waa‑ wü 'ö‑ ‑gɔ 'dho 'slaplɛ, 'ö‑ ‑sö ‑nu 'dho 'gɔɔ‑ do, 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑a ꞊taa bhë, a ‑dho ‑a ‑gɛn 'ö ‑bin ‑sü 'ka bhë ‑a pö ü ‑dhë. 8 Wü 'ö bhë ‑yö ‑kë 'bhee‑ 'dhiö ‑be 'kɛɛ 'yaa 'dhö gbɔ, ‑yö ‑dho go ‑glu 'kpa 'dhi ꞊va 'gü kö ‑yaan 'dho ö 'gü ꞊siö' ‑zian 'ka. Mɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa 'ö ‑an 'tɔ yaa ‑ya ‑këdhösü 'sëëdhɛ ‑be 'gü 'kpongtaadhɛ züdɔyi 'ka bhë, ‑an 'te ‑yö ‑dho tun ‑a ‑bha ‑go ‑glu 'kpa 'dhi ꞊va 'gü ‑sü 'ka ‑an 'yaan 'ka. Bhii ‑yö ‑kë ‑dhö, 'yaa ‑dhö gbɔ; 'kɛɛ ‑yö ‑dho ‑wo 'zü.

9 ‑Dhɛ 'ö ꞊nɛ 'ö tɔɔ 'wundɔdhe waa‑ 'kpaakpadhɛ ‑an ‑zɔn ‑dhɛ. ‑A ‑gɔ ‑nu 'slaplɛ bhë 'wo tɔɔ 'sɛ ‑tɔn 'slaplɛ 'ö dhebɔ 'ö bhë 'ö ‑ya ‑sü 'ka ‑an ‑ta; ‑wo ‑gludë 'slaplɛ 'ka 'pö. 10 ‑An mɛ 'sɔɔdhu ꞊wa 'go ‑an ziën; 'waa ‑dhö gbɔ, ‑a mɛ do 'tɔ ‑yö bhɔ ‑sü 'gü. ‑A mɛ kë 'slaplɛ ‑naa yaa nu ꞊kun; ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya nu, 'töng kpö 'bhle ꞊nɛ 'ö dhoë‑ kë zö. 11 Wü 'ö 'dhiö ‑bezë 'ö ‑kë 'bhee‑ 'ö 'yaa‑ 'ka gbɔ bhë, yö gia‑ 'ö tɔɔ ‑gludë kë 'slɛaga ‑naa, yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑gludë 'slaplɛ 'wo bhë ‑a mɛ do 'ö ꞊ya ö ‑bha ‑gludëdhɛ kë 'saadhö, 'yö 'dho ‑na ö ‑bha 'gü ꞊siö' ‑zian 'ka bhë.

12 ‑A ‑sö ‑nu 'gɔɔ‑ do 'ü ‑an yö bhë 'wo tɔɔ ‑gludë ‑nu 'gɔɔ‑ do 'ö waa 'tɔbhɔdhe kë ꞊kun 'kɛɛ ‑wo ‑dho ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü yö wo ‑bha ‑gludëdhɛkëdhɛ ‑bha kö waa‑ wü bhë ‑an 'tɔ ‑yaan bhɔ 'lɛlɛ do 'piö. 13 ꞊Dhɛ 'wo‑ ‑bha 'gɔɔ‑ do, ‑an ‑zo ‑ta ‑a 'gü ‑wun ‑yö do, 'ö 'wo wo ‑bha 'piigbeedhɛ waa‑ ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ‑lo wü bhë ‑a kwɛɛ. 14 ‑Wo ‑dho 'ko ‑ya 'bhlanë ‑bha, 'kɛɛ 'bhlanë ‑yö ‑dho to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑an ‑ta; bhii 'ö tɔɔ ‑yö dëmɛ ‑nu ‑bha Dëmɛ waa‑ ‑gludë ‑nu ‑bha ‑gludë 'ka. Yö 'dhö waa‑ ö bha mɛ ‑nu, mɛ 'ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, 'ö ‑an sü 'wo ‑to ‑a 'piö ‑mɛ ‑nu 'ka ‑wo dho to ‑a 'gbee‑ 'ka.»

15 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya pö n ‑dhë 'zü ꞊nɛɛ: «'Yi ‑nu 'ü ‑an yö, 'ö ꞊sɔɔnkëdhe ‑yö ‑kë ‑a ‑ta bhë 'wo tɔɔ 'sɛgümɛ ‑nu, mɛ gbung ‑nu, 'sɛgɔgümɛ ‑nu, ‑wo ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ pö ‑mɛ ‑nu. 16 ‑Sö 'gɔɔ‑ do 'ü ‑an yö bhë waa‑ wü ‑wo ‑dho ꞊sɔɔnkëdhe 'ö bhë ‑a ‑san zë; ‑wo ‑dho ‑a ‑bha pë ‑nu 'wo‑ ‑gɔ ‑a 'plɛ kun ‑a ‑gɔ 'ö 'yö to ö bun 'kpaan 'ka. ‑Wo ‑dho ‑a ꞊nëng ‑bhö 'ö 'wo‑ 'gü ꞊siö 'siö 'ka. 17 Bhii ‑Zlan ‑de ꞊nɛ 'ö ö ‑de ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun ‑da ‑an ꞊zuö' 'gü 'wo‑ ‑kë, 'ö 'wo dho wo 'kuë‑, 'wo wo ‑bha ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü nu wü bhë ‑a ‑dhë, ‑yaan 'dho ‑yaan yöë ‑Zlan ‑wo ‑nu 'dhiö ‑mɔ 'kuë ‑yi ‑bha.

18 ‑A ‑de, dhebɔ 'ü‑ yö bhë 'ö tɔɔ pödhɛ ꞊va 'ö ‑gɔ ‑dhɛ kë ‑na ‑gludë ‑nu ‑ta 'kpongtaa.»

18

Babilɔnë 'gü ꞊siö' ‑kɔ

1 ꞊Dhɛ 'ö ꞊ya kë 'pö, 'a ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do 'bhaa 'ö ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü ꞊va 'dho ‑a ‑gɔ 'a‑ yö kö ‑yö 'go ‑na dhang‑ 'gü kö ‑a 'bhü ꞊ya sa 'kpongtaadhɛ 'saadhö ‑bha. 2 'Yö ‑gbla ‑wo 'gbee‑ 'ka ꞊nɛɛ: «Babilɔnë ‑pö ꞊va bhë ‑a 'gü ꞊ya ꞊siö'‑! ‑Ka ‑dhɛ ‑ga, ‑a 'gü ꞊ya ꞊siö'‑! ‑A ‑yadhɛ ꞊ya kë zlöö ‑zuu yaa ‑nu këdhɛ 'ka. ꞊Ya kë zlöö ‑ma ꞊suu'‑ yaazë ‑nu 'ö 'waa 'slööslö ‑an 'saadhö ‑an këdhɛ 'ka. 3 Bhii 'ö tɔɔ 'sɛgümɛ ‑nu 'saadhö ꞊wa ‑drɔɔn 'ö‑ ‑bha ꞊sɔɔn 'gblüünzë kë ‑sü 'ka bhë ‑a mü; 'ö 'kpongtaa ‑gludë ‑nu ꞊wa wo ‑de ꞊nëng ‑a ‑bha, ‑kë ‑dhuuzë ‑sü 'ka, ‑a 'piö. 'Ö 'dhɔɔdɔmɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa ꞊wa kë ꞊bhɔɔzë, ‑a ‑bha pë ꞊sɔnng' ꞊vavazë ‑nu 'gü.»

4 'Go mü 'zü, 'ö ‑wo do 'bhaa ‑yö go dhang‑ 'gü 'a‑ ma, 'yö‑ pö: «‑Ka 'go pödhɛ bhë ‑a 'gü, ma 'sɛgümɛ ‑nu! ‑Yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ka dho ‑da ‑a ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu 'gü 'iin kö ꞊kun 'ö 'klobhɔdhe ‑nu 'ö dho ‑ma ‑a 'ka bhë 'ö dho nu ka ‑ta 'pö. 5 Bhii ‑a ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑lo 'ko ‑ta ‑sü ‑ta ꞊ya 'dho ꞊ya ‑lo dhang‑ 'gü; ‑Zlan ‑zlö yaa trö ‑a këyuö yaa ‑nu 'ka. 6 ‑Kaa 'yënng bhɔ ꞊nɛ ‑kɔ 'ö ka 'yënng bhɔa bhë ‑a 'dhö. Pë 'ö ‑kë kaa bhë, ‑kaa 'pë bho ‑a ‑gɔ ‑gwaa ꞊plɛzë. ‑Kaa ‑bha yɔ ‑kɔɔ pa ‑yö kë 'gbee‑ ‑gwaa ꞊plɛzë ‑yö ziëë ‑a mɛ 'ö‑ ‑yuö ‑kë ka ‑dhë bhë ‑a ‑ta! 7 ‑Ka 'klobhɔdhe waa‑ 'yënngbhɔdhe wɔ ‑a ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ do 'ö‑ ꞊kaa' 'tɔbhɔdhe waa‑ ꞊naɔpë ‑nu 'gü bhë ‑a 'dhö. ‑Ya ‑pö ö ‑de 'gü ꞊nɛɛ: ‹A ‑ya zö ꞊nɛ ‑gludhe 'dhö. 'Maa ꞊gɛandhe 'ka, 'ö n 'ka 'dho pë 'wo‑ ‑dhɛ ga ‑a dɔ 'gbɛɛdhö.› 8 ‑A ‑wun 'gü 'wun ‑nu 'wo 'dhoë‑ nu ‑a ‑ta bhë ‑wo ‑dho ‑ya ‑a ‑bha ‑dhɛkpaɔyi do 'kpaan 'ka; 'ö tɔɔ ga 'dhö, ga ‑gbo ‑nu waa‑ din ‑nu. ‑A 'gü ‑dho ꞊siö'‑ 'siö ꞊kwaa'. Bhii kwa Dëmɛ ‑Zlan 'yö‑ ‑bha za kan bhë ‑a 'pii ‑yö 'gbee‑.

9 ‑Gludë ‑nu 'wo 'kpongtaa 'ö wo ‑nu 'wo ꞊sɔɔn ‑kë 'iin 'ö 'wo wo ‑de nu ꞊naɔpë ‑nu ‑bha ‑kë mɛ ‑gɔ ‑sü ‑dhë bhë, yi 'wo 'dhoë‑ pödhɛ bhë ‑a 'güö ‑sü 'siɔn ꞊luu'‑ ‑sü yöë bhë ‑a 'ka, ‑wo ‑dho 'gbo bɔ wo ‑de ꞊maa 'ma ‑sü 'ka ‑a ‑wun 'gü. 10 ‑Wo ‑dho dɔ ‑a 'ka ꞊gbiin 'suö 'ka, 'yënngbhɔdhe 'ö 'dhoë‑ nu pödhɛ bhë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu ‑ta bhë ‑a ‑wun 'gü, 'ö 'wo‑ pö: ‹‑Më 'yena ‑wun ꞊nɛ ‑oo! 'Yena ‑wun ‑mlë 'ö ꞊nɛɛ! O, Babilɔnë, pödhɛ ꞊va 'piigbeezë! 'Lɛlɛ do 'kpaan 'gü ‑wun 'yö ü 'klo bhɔ ꞊nɛ ꞊a!›

11 'Dhɔɔdɔmɛ ‑nu 'wo 'kpongtaa ‑wo 'gbo bɔ ‑na wo ‑de ꞊maa 'ma ‑sü 'ka ‑a ‑wun 'gü 'pö, bhii 'ö tɔɔ mɛ 'yaa pë gbɛ 'dhɔ ‑an ‑gɔ gbɔ. 12 Pë ‑nu ꞊ya kë 'wo‑ dhɔ bhë 'wo tɔɔ: 'Sënng, 'wëü‑, ‑güö ꞊suu'‑ ‑wungbeezë ‑nu, ‑zlɔɔ ‑nu, sɔ ‑sɛɛbɔ ‑nu, sɔ ꞊suu'‑ bun nuɛazë ‑nu, 'lü ꞊suu'‑ ‑wungbeezë ‑nu, pë ‑nu 'wo‑ yan biö 'sɔn 'ka, ‑a mɛ ‑nu 'wo 'yan ‑sü 'ka 'lü ꞊suu'‑ do 'bhaa ꞊sɔnng' 'gbeezë 'ka, ‑a mɛ ‑nu 'wo‑ yan zën 'ka, ‑a mɛ ‑nu 'wo‑ yan ‑piö 'ka 'iin ‑tɔn 'piö ‑guö ꞊suu'‑ do 'wo‑ ‑dhɛ 'maablë, 13 pë din ‑kë ‑së ‑pë ‑nu 'wo‑ ‑dhɛ kanɛlö waa‑ ‑a 'bhaa ‑nu; pë 'yi 'tëë ‑sëëzë ‑nu 'wo‑ ‑dhɛ 'miilö waa‑ ‑a 'bhaa ‑nu, 'güö ‑pë 'tëë ‑sëëzë ‑nu, ‑drɔɔn 'yi ‑nu, 'yɔn ‑nu, 'blee‑ ga waa‑ 'blee‑ ‑bi ‑nu, ‑du ‑nu, 'bhla ‑nu, ꞊soo ‑nu waa‑ ‑yaa 'gü ‑pë, ‑wo ‑dho ‑dewo 'wo mɛ 'bhee‑ ‑nu 'dhɔɔ dɔ ꞊nɛ ꞊nua ‑nu 'dhö. 14 'Ö 'dhɔɔdɔmɛ ‑nu 'wo bhë 'wo‑ pö pödhɛ bhë ‑a ‑dhë: ‹Ü ‑bha ꞊naɔpë 'ü‑ 'piö ‑be kö 'ü ü 'yan dɔ ‑a ‑bha bhë ‑an 'plɛ 'gü ꞊ya ꞊siö'‑; ü ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu waa‑ ü ‑bha pë ꞊sɔnng' 'gbeezë ‑nu 'gü ꞊ya ꞊siö'‑! Ü 'ka 'dho ‑an yö gbɔ 'gbɛɛdhö!› 15 'Dhɔɔdɔmɛ ‑nu 'wo ‑kë ꞊bhɔɔzë 'dhɔɔ dɔ ‑sü 'ka pödhɛ bhë ‑a 'gü, ‑wo ‑dho dɔ ‑a 'ka ꞊gbiin 'ö 'yena ‑wun 'ö 'dhoë‑ kë pö‑ bhë ‑a 'gü ‑mɛ ‑nu 'ka bhë, 'ö‑ 'suö ‑yö ‑da ‑an 'gü. ‑Wo ‑dho 'gbo ‑nu bɔ wo ‑de ꞊maa 'ma ‑sü 'ka 16 ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: ‹'Öö, ‑më 'yena ‑wun 'ö ꞊nɛ ‑oo; 'yena ‑wun ‑mlë 'ö ‑kë pödhɛ ꞊va ꞊nɛ ‑a 'ka ꞊nɛ ‑oo! 'Ö 'dhu 'ö‑ wo sɔ 'biɔnbiɔn 'puu waa‑ ‑a nuɛazë 'ka, 'ö 'sënng ꞊baa' ‑pë ‑nu, ‑guö 'yanbhɔsüzë ‑nu, ‑zlɔɔ ‑nu ‑wo ‑kë ‑a ‑bha, 17 'Ö 'lɛlɛ do 'kpaan 'gü, 'ö ꞊bhɔɔpë ‑nu 'wo‑ ‑gɔ 'saadhö bhë, 'ö‑ 'plɛ 'gü ꞊ya ꞊siö ꞊nɛ ꞊a!›

'Dhiö ‑sü 'yitagɔ 'dhasi ‑nu 'ka ‑mɛ waa‑ ö bha ‑dho 'tagümɛ ‑nu, 'yitagɔblümɛ ‑nu waa‑ 'yitagɔgümɛ ‑nu 'wo to 'töüdhö ‑wo ‑dɔ ꞊gbiin, 18 'wo 'kɔ ‑nu 'güö ‑sü 'siɔn ‑ga; 'wo yö ꞊gblaa 'gbla ‑sü 'gü ꞊nɛɛ: ‹Pödhɛ 'ö‑ ꞊suu'‑ dho kë ꞊nɛ pödhɛ ꞊va 'ö ꞊nɛ ‑a 'dhö yaa kë ‑dhö do!› 19 'Wo ‑büö ‑bi ‑nu ‑lo wo ‑gɔ ‑ta, 'wo 'gbo ‑nu bɔ wo ‑de ‑maa 'ma ‑sü 'ka ꞊woë' ꞊nɛɛ: ‹'Yena ‑wun ‑mü ꞊dhɛ ꞊ɛ! Pödhɛ ꞊va 'ö ꞊nɛ 'ö‑ ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu bhë 'ö mɛ ‑nu 'wo 'yoo ‑ta 'yitagɔgümɛ ‑nu 'ka 'wo ꞊kaa' ꞊bhɔɔzë bhë 'yena ‑wun ꞊ya kaa ꞊dhɛ ꞊ɛ! Bhii 'lɛlɛ do 'kpaan 'gü ‑wun ꞊yaa‑ 'plɛ 'gü ꞊siö'‑! 20 Dhang‑ 'gü ‑dhɛ, ‑bhö ꞊zuögludhi kë, bhii ‑a 'gü ꞊ya ꞊siö'‑; mɛ ‑nu 'ö ‑Zlan ‑yö ka sü ö ‑bha 'ka, ka 'dhö, ‑Zlan 'dhiwopömɛ ‑nu 'dhö, waa‑ Yesu ‑bha bɔ ‑mɛ ‑nu, ‑ka ꞊zuögludhi kë, bhii ‑Zlan ꞊ya ‑a ‑bha za 'kan, ‑a ‑bha 'wun yaa 'ö‑ ‑kë ka 'ka bhë ‑a ‑wun 'gü. Za ꞊yaa‑ 'kun, ‑a 'klo ꞊ya bhɔ.› »

21 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do 'gü 'gbeezë ‑yö ‑guö kpö do 'ö‑ ‑ta ‑yö ‑kë ꞊nɛ 'blee‑ ga ‑wüü ‑a 'ka ‑guö kpö do ꞊va 'dhö ‑a sü 'ö‑ ‑zuö 'yoo ꞊bhaa ‑a pö ‑sü 'ka ꞊nɛɛ: «‑Kɔ do gia‑ 'ö ꞊nɛ 'ö Babilɔnë ‑pö ꞊va dho ꞊zong'‑ ‑a 'ka kö ‑a 'gü ‑yaan ꞊siö'‑. 'Ö mɛ gbɛ 'ka 'dho ö 'yan dɔ ‑a ‑bha gbɔ 'gbɛɛdhö. 22 Mɛ gbɛ 'ka 'dho 'tan bho ‑wo ‑nu, kɔng zë ‑wo ‑nu, ‑bhɔng ‑piö ‑wo ‑nu waa‑ 'truu ‑piö ‑wo ‑nu ‑an gbɛ ma ü ꞊plöö gbɔ. Waa 'dho ꞊daan' ‑yuö ꞊suu'‑ 'oo ꞊suu'‑ kë ‑mɛ gbɛ yö ü ꞊plöö gbɔ. Waa 'dho 'blee‑ ga zɔn ‑drinng ma ü ꞊plöö gbɔ. 23 ꞊Labang yaa 'dho yö ü ꞊plöö gbɔ. Waa 'dho dhe 'sü ‑sü 'iin ‑dho gwaan ‑sü ‑drinng ma ü ꞊plöö gbɔ. Ü ‑bha 'dhɔɔdɔmɛ ‑nu ‑wo ‑kë mɛ 'piigbeezë ‑nu 'ka 'kpongtaa, bhii ü 'sɛgümɛ ‑nu 'plɛ ‑püö ü ‑bha 'gina ‑nu kë ‑sü 'ka.

24 Babilɔnë ‑dhɛ 'klo ‑yö ‑bhɔ, 'ö tɔɔ ‑dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö 'wo ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu waa‑ mɛ 'slööslö ‑nu zë ‑a ‑bha. Mɛ ‑nu 'saadhö 'wo ‑an zë 'kpongtaa, ‑wo ‑an ‑yö mü.»

19

1 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, 'ö pë 'ö ‑kë ꞊nɛ mɛ gbung ꞊va 'we ‑wo 'dhö 'a‑ ‑ma dhang‑ 'gü, 'ö‑ pö ꞊nɛɛ: «‑Kwa ꞊toëpö ‑Zlan 'tɔ bhɔ! Dhasü, 'tɔbhɔdhe waa‑ 'piigbeedhɛ ‑wo kwa ‑bha ‑Zlan ‑bha 'ka! 2 Bhii ‑a ‑bha za 'kan ‑kɔ ‑yö 'wun gia‑ 'ka 'ö 'yö kpengdhö! 'Ö tɔɔ ꞊ya ‑lo ꞊sɔɔnkëdhe ꞊va bhë ‑a tuö. Za ꞊yaa‑ 'kun, yö 'ö 'kpongtaamɛ 'plɛ ‑gɔ 'gü ꞊siö ö ‑bha ꞊sɔɔn kë ‑sü 'ka bhë, ‑Zlan ꞊ya 'klobhɔdhe ‑da ‑a ‑ta. ‑A 'klo ‑bhɔ ‑gɛn 'bhaa 'ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha yuökëmɛ ‑nu zë 'ö‑ wo bhë.» 3 'Ö 'we ‑wo 'ö ‑kë ꞊nɛ mɛ gbung ‑wo 'dhö bhë 'ö ‑we 'zü ꞊nɛɛ: «‑Kwa ꞊toëpö ‑Zlan 'tɔ bhɔ, bhii pödhɛ ꞊va bhë ‑a 'güö ‑sü 'siɔn ‑yö ‑dho ꞊luu' ꞊toëpö 'ka!» 4 'Ö mɛ ziizii ‑nu 'gɔɔ‑ ꞊plɛ ö ga ‑yiisië waa‑ pë 'bhee‑ ‑nu ‑yiisië 'wo bhë 'wo ‑lo wo kpɔn 'gü ‑Zlan 'ö ‑ya ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo 'gü bhë ‑a 'dhiö 'ö 'wo‑ gba ꞊woë' ꞊nɛɛ: «Amɛn! ꞊Dhɛ ‑kë 'dhö kö ‑kwa ‑Zlan 'tɔ kë ꞊va!»

'Bhlanë ‑bha dhe 'sü 'wlaan‑

5 'Yö ‑wo do ‑yö go 'gɔ ‑gbloo 'gü ꞊zian' 'yö‑ pö: «‑Ka kwa Dë ‑Zlan 'tɔ bhɔ, ka 'saadhö 'ö 'ka‑ ‑bha yuökëmɛ 'ka waa‑ mɛ ‑nu 'ka ‑suö ‑a ‑dhë, ka mɛ ꞊va 'ka 'iin ka 'në 'tee 'ka!» 6 'Go mü 'ö 'we ‑wo do 'ö bhɔ mɛ gbung ꞊va 'we ‑wo ‑bha ꞊nɛ 'yiga ꞊va ‑nu ‑zuö ‑drinng 'dhö, 'iin 'gbee‑ 'ka ꞊nɛ dha 'we ‑wo 'dhö 'a‑ ma ꞊nɛɛ: «Kwa ‑bha ꞊toëpö ‑Zlan 'tɔ ‑yö kë ꞊va! Bhii kwa Dëmɛ 'ö kwa ‑bha ‑Zlan 'piigbeezë 'ka bhë ‑a 'tɔ ‑yö mɛ ꞊kɔɔn ‑na ‑gludëdhɛ 'gü! 7 ‑Kwa ꞊zuögludhi kë 'sönggö ‑sönggö, 'kwa‑ 'tɔ kë ꞊va. Bhii 'bhlanë ‑bha dhe 'sü 'wlaan‑ yi ꞊ya ‑lo. ‑A ‑bha dhebɔ ꞊ya ö ‑de ꞊baa'‑. 8 ‑Wogbiindhɛ ‑yö ‑nu ‑a ‑dhë, kö ‑yö ö 'dhu sɔ 'piɔnpiɔn, 'bhü ‑sü 'go mü 'ö 'puu ‑a 'ka. Sɔ 'piɔnpiɔn bhë ‑ya ‑zɔn këwun ‑nu kpengdhö 'ö ‑Zlan ‑bha 'sɛgɔgümɛ ‑nu 'dho ‑a kë ‑na bhë ‑a 'ka.» 9 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya pö n ‑dhë: «‑Bhö 'sëëdhɛ 'sü, 'ü pë ‑ya ꞊woë' ꞊nɛɛ: ꞊Zuögludhi ‑yö mɛ ‑nu 'wo ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë 'bhlanë ‑bha dhe 'sü 'wlaan‑ ‑ta bhë ‑an ‑gɔ.» 'Ö ko 'zü 'ö‑ pö ꞊nɛɛ: «‑Wo bhë, ‑Zlan ‑wo giagia 'ö go ‑a 'dhii yö ‑mü.» 10 'Yö 'a ‑lo n kpɔn 'gü ‑a ꞊gɛɛndhö kö 'aan‑ gba, 'yö‑ pö n ‑dhë: «Dɔ! Kö ꞊kun 'ü‑ ‑kë 'dhö! Yuökëmɛ ‑mü n 'ka 'pö ꞊nɛ ü 'dhö, ü dheglu 'në gɔɔn‑ ‑nu 'ö pë ‑nu 'ö Yesu ‑ya ‑kë bhë 'ö ‑kë ‑an 'yaan 'ö 'wo‑ ‑wun ꞊blɛɛ'‑ ‑mɛ 'ka bhë ka 'dhö. ‑Bhö ‑Zlan gba ꞊zian'!» Bhii pë 'ö ‑kë ‑bin ‑sü 'ka 'ö Yesu ‑ya yö ‑dhɛgbɛadhɛ 'gü bhë 'ö tɔɔ ‑Zuu 'slööslö 'ö 'wun ‑nu dɔ ‑na mɛ ‑nu 'dhii 'ö 'wo ‑Zlan 'dhi ‑wo pö ‑na ‑a 'ka bhë.

‑Ya ꞊soo 'puu ꞊taa ‑mɛ ‑bha ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑sü

11 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'dhö, a dhang‑ ‑yö kö ‑a 'dhi ꞊ya 'po, 'ö ꞊soo 'puu do ‑yö ‑wo. Mɛ 'ö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka ‑a ꞊taa bhë ‑a 'tɔ tɔɔ «‑Towotamɛ»; 'ö‑ 'bhaa ‑yö ‑kë 'zü «'Wungiagia» 'ka; ꞊ya za 'kan, ‑ya ‑kan ‑a 'kan ‑kɔ 'ka kpengdhö; 'iin ꞊ya 'ko zë mɛ 'ka, kö ‑ya ‑zë 'wun gia‑ ‑wun 'gü. 12 ‑A 'yan ‑yö ‑kë 'bhü ‑dhiadhö ꞊nɛ 'siö 'dhö. 'Ö 'gɔ ꞊gblaa' ꞊plëëzë 'dhoë‑ ‑gɔ ‑bha. 'Tɔ do 'ö mɛ gbɛ 'yaa‑ dɔ ‑a 'ke yaa kë yö gia‑ ‑a 'ka ‑yö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑bha. 13 Gblang 'ö fɛi ‑ya kun 'töüdhö bhë, (yö ꞊nɛ 'ö‑ ‑zɔn zö ꞊nɛ ‑ya ꞊soo ꞊taa ‑mɛ 'ö bhë ꞊ya 'toë‑ 'gbee‑ 'ka ö yaagümɛ ‑nu ‑ta) ‑yö ‑kë ‑a ‑bha. Mɛ bhë ‑a 'tɔ tɔɔ ‑Zlan ‑wo. 14 ‑Glu gbung 'wo dhang‑ 'gü ‑wo ‑kë ‑a 'piö; sɔ 'piɔnpiɔn 'puu 'slööslö ‑yö ‑kë ‑an ‑bha 'ö 'wo ‑kë ‑ya ‑sü 'ka ꞊soo 'puu ‑nu ꞊taa. 15 'Ö ‑dhaa 'dhiözë do 'yö dho 'sɛgümɛ ‑nu 'klo bhɔ ‑a 'ka 'yö go ‑a 'dhii. ‑Yö ‑dho 'dhiö sü ‑an 'ka ‑piö 'gblɔɔngblɔn do 'ka; 'yö dho lɛzɛn ‑kpa ‑nu ꞊wüü'‑ lɛzɛn ‑kpa 'yi ‑bho ‑a 'gü ‑pë 'ö ‑Zlan 'piigbeezë ‑bha ‑naazuëdhe 'gblüünzë bhë ‑a 'gü ‑pë 'ka bhë ‑a 'gü. 16 Pë do 'ö ‑kë ‑a 'tɔ 'ka ‑yö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka ‑a ‑bha gblang waa‑ ‑a ‑gɛn ‑an ‑bha ꞊nɛɛ: «‑Gludë ‑nu ‑bha ‑Gludë waa‑ dëmɛ ‑nu ‑bha Dëmɛ».

17 'Go mü 'zü 'a ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do 'bhaa yö kö ‑yö ‑dɔ ‑sü 'ka lan‑ 'gü. 'Yö ‑gbla ‑wo do 'gbee‑ 'ka ‑ma ‑nu 'wo ‑kë ziö ꞊dhia ‑an ‑dhë ꞊nɛɛ: «‑Ka nu 'ka 'dho ka 'kuëdhö ‑Zlan ‑bha ‑bhöpë ꞊va 'ö ꞊nɛ ‑a ‑ta! 18 ‑Ka nu, 'ka ‑gludë ‑nu, 'dhasi ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu, 'gü 'gbee‑ ‑mɛ ‑nu, ꞊soo ‑nu waa‑ ö ‑ya ‑a ꞊taa ‑mɛ ‑nu, mɛ ‑nu 'töüdhö 'wo 'gan 'gü 'iin 'waa 'gan 'gü ‑nu, mɛ ꞊vava ‑nu 'iin 'në 'sɛɛn‑ ‑nu ‑an ‑bhö!»

19 'Go mü 'a wü 'dhö, 'kpongtaa ‑gludë ‑nu waa‑ wo ‑bha ‑glu gbung ‑nu yö kö ꞊wa 'dho wo 'ko ꞊bhaa ‑waan ‑glu ‑ya mɛ 'ö ꞊soo ꞊taa bhë waa‑ ö ‑bha ‑glu gbung ‑nu ‑an ‑bha. 20 'Kɛɛ mɛ 'ö ‑kë ꞊soo ꞊taa bhë waa‑ ö ‑bha mɛ ‑nu ‑wo ‑to ‑a 'gbee‑ 'ka ‑an ‑ta 'ö wü 'ö bhë 'wo‑ kun 'gan 'ka. Yö 'dhö waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊suazë 'yö ‑dhidhaapë ‑nu ‑kë wü bhë ‑a 'yan 'dhiö bhë 'wo ‑an kun. ‑Dhidhaapë ‑nu bhë ꞊nɛ 'ö bɔ ‑a ‑ta 'ö mɛ ‑nu ‑püö; 'ö 'wo wü bhë ‑a ‑bha ꞊duakëpë ‑ya ‑an ‑bha; 'ö wü bhë 'ö mɛ ‑nu ‑wa 'bin gba. Wü bhë waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊suazë bhë ‑wo ‑to 'bhee‑ 'ka 'wo ‑an ‑zuö 'siö kpö ‑ta ‑dhɛ 'ö blɔɔn 'tëë yaazë 'dho 'güö ‑na ‑a ‑bha bhë ‑a 'gü. 21 'Kɛɛ mɛ ‑nu 'wo to ‑wo ‑ga ‑dhaa 'ö 'go ‑na mɛ 'ö ‑ya ꞊soo ꞊taa bhë ‑a dhiö bhë ‑a ꞊kwaa'; 'ö ‑ma ‑nu 'saadhö ‑wo ‑an ꞊glöö ‑kë wo ‑bha ‑bhöpë 'ka.

20

1 'Go mü 'zü a ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö kö ‑yö 'go ‑na dhang‑ 'gü ‑yö ꞊yɔɔ' ‑na; ‑glu 'kpa 'dhi ꞊va bhë, ‑a ‑yö ‑a 'dhiö ‑pë ꞊lakele waa‑ ꞊yɔɔ' ‑bhüö ꞊va do ‑wo ‑kë ‑a kwɛɛ. 2 'Yö nu 'yö 'gina 'ö ꞊mɛɛ zii 'ka bhë, 'ö‑ kun. 'Gina bhë ꞊nɛ 'ö tɔɔ dü 'wo‑ ‑dhɛ Satan. 'Yö‑ ‑lö ꞊yɔɔ' 'ka ‑kwɛ ‑vuu do 'piö. 3 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya ‑zuö ‑glu 'kpa 'dhi ꞊va 'gü, 'yö‑ 'dhi ta, 'ö ö ‑bha ‑wogbiindhɛ ꞊duakëpë to ‑a ‑bha, ‑yö kë 'dhö kö ꞊kun 'ö dho 'sɛgümɛ ‑nu bho zian ‑ta gbɔ ‑yö 'dho ‑yö yöë ‑kwɛ ‑vuu do bhë ‑a ‑lo ‑yi ‑bha. ‑Kwɛ ‑vuu do bhë ꞊ya ‑lo, ‑wo ‑dho wo ꞊kwaa'‑ ‑a ‑zü 'töng pë 'tee ‑bha.

4 'Go mü 'a 'gɔ ‑gbloo ‑nu yö: Mɛ ‑nu 'wo ‑kë ‑ya ‑sü 'ka ‑a 'gü bhë ‑wo ‑kɔ ‑mɔ 'wuën‑ ‑sü yö kö ‑waan mɛ ‑nu ‑bha za 'kan. Mɛ ‑nu 'wo to ‑piö ꞊kwaa' Yesu ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü waa‑ ‑Zlan ‑wo ‑an ‑wun 'gü, 'ö wü 'ö bhë waa‑ ‑a 'bin 'ö waa ‑an gba, 'ö waa ꞊duakëpë gbɛ ‑ya ‑an ‑kpong 'gü 'iin ‑an ‑kɔ ‑nu ‑bha bhë, a ‑an nii ‑yö mü 'pö, 'ö ‑kë ‑a 'gü ‑sü ‑yö nu ‑an ‑dhë, 'ö waa‑ Klito ‑nu 'ö 'wo ‑gludëdhɛ ‑kë ‑kwɛ ‑vuu do bhë ‑a 'piö. 5 ‑Go ga 'gü ‑sü ‑blɛɛzë ꞊nɛ bhë. Gamɛ ‑nu mɛ 'wo to waa 'dho go ga 'gü 'ö dho 'ö yöë ‑kwɛ ‑vuu do bhë ‑a ziö ‑sü ‑bha. 6 ꞊Zuögludhi waa‑ 'dhoë‑ ‑yö 'to mɛ ‑nu 'wo 'dhoë‑ go ga 'gü ‑blɛɛzë 'ka bhë ‑an ‑ta! Ga kë ꞊plɛ ‑naa ‑kɔ 'ka 'dho ‑mɔ ‑an ‑bha gbɔ 'gbɛɛdhö. ‑Wo ‑dho kë ‑Zlan waa‑ Klito ‑an ‑bha slabhomɛ ‑nu 'ka. ‑Wo ‑dho ‑gludëdhɛ kë Klito 'piö ‑kwɛ ‑vuu do bhë ‑a ‑bha.

‑To ‑a 'gbee‑ 'ka Satan ‑ta ‑sü

7 ‑Kwɛ ‑vuu do 'ö bhë ꞊ya ziö, Satan ‑yö ‑dho go ‑kanso 'gü. 8 ‑Yö ‑dho dho 'ö 'sɛgɔgümɛ ‑nu 'wo ‑lo ‑sü 'ka 'sɛ ‑to 'dhö ‑sü ‑ta, 'yö ‑an ‑püö; 'wo tɔɔ Gɔgö waa‑ Magɔgö. ‑Yö ‑dho ‑an ‑dhɛ 'ko ꞊bhaa kö ‑waan ‑glu gɔn; ‑an ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑wo ‑dho kë ꞊va ꞊nɛ 'yënng ‑nu 'dhö 'yoo 'kpong 'dhiö. 9 ‑Wo ꞊yɔɔn ‑na 'sɛ 'pian 'saadhö ‑ta; ‑wo ꞊nië' ‑na ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu waa‑ ‑a ‑bha pödhɛ 'ö‑ ‑dhɔ ‑ya ‑kë bhë ‑an ‑zü. 'Kɛɛ 'siö ‑yö ‑dho go dhang‑ 'gü, 'yö ‑an 'gü ‑siö. 10 Dü 'yö ‑kë ‑an ‑püö ꞊dhia ‑be bhë, ‑yö ‑dho ‑zuö 'siö 'yipuë waa‑ blɔɔn 'tëë yaazë ‑an 'gü; ‑dhɛ bhë ꞊nɛ 'ö wü waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊suazë bhë 'ö ꞊wa ‑an ‑zuö ‑a ‑bha 'dhiö 'saadhö. ‑An 'klo ‑dho bhɔ lënng waa‑ gbeng ‑nu 'plɛ 'ka ꞊toëpö 'ka.

Za ‑kaanta dɔ ‑sü

11 'Go mü 'ö 'gɔ ‑gbloo 'puu ꞊va waa‑ mɛ 'ö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka ‑a 'gü bhë 'a ‑an yö. 'Sɛ waa‑ dhang‑ ‑wo ‑ziö 'wo go ‑a 'dhiö, 'ö mɛ gbɛ yaa ‑an yö gbɔ. 12 ꞊Dhɛ ꞊ya kë 'pö, 'a gamɛ ‑nu, mɛ ꞊vava ‑nu, mɛ 'sɛɛn‑ ‑nu ‑an yö kö ‑wo dɔ ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo 'dhiö. 'Ö mɛ do ‑yö 'sëëdhɛ ‑be ‑nu 'dhi ‑po. 'Sëëdhɛ ‑be do 'bhaa ‑yö ‑kë mü 'ö 'wo‑ 'dhi po 'pö. Yö ꞊nɛ 'ö tɔɔ ‑kë ‑a 'gü ‑sü 'sëëdhɛ ‑be. 'Ö gamɛ ‑nu ‑bha za ‑yö ‑kan pë ‑nu 'wo‑ ‑kë, 'ö ‑ya ‑sü 'ka 'sëëdhɛ ‑be ‑nu bhë ‑an 'gü bhë ‑a ‑wun 'gü. 13 'Ö 'yoo ‑yö nu ö ‑bha mɛ ‑nu 'wo to ‑a ꞊bhaa ‑an 'ka za dɔ ‑dhɛ ꞊bhaa mü. 'Ö ga waa‑ ꞊glööbɔɔdhɛ 'wo nu wo ‑bha gamɛ ‑nu 'ka mü 'pö. 'Ö ‑an ‑bha za ‑yö ‑kan pë ‑nu 'wo‑ kë ‑a ‑wun 'gü. 14 ꞊Dhɛ 'ö ‑an ‑bha za ꞊ya 'kan, 'wo ga ‑de gia‑ waa‑ ꞊glööbɔɔdhɛ ‑an ‑zuö 'siö 'yipuë 'gü. 'Siö 'yipuë 'gü ‑dhɛ bhë 'ö tɔɔ ga ‑kë ꞊plɛ ‑naa. 15 Mɛ 'oo mɛ 'ö‑ 'tɔ yaa kë ‑ya ‑sü 'ka ‑kë ‑a 'gü ‑sü 'sëëdhɛ ‑be bhë ‑a 'gü, ‑a ‑zuö 'wo‑ wo 'siö 'yipuë bhë ‑a 'gü.

21

Dhang‑ ‑dëü waa‑ 'sɛ ‑dëü

1 'Go mü 'a dhang‑ 'gü ‑dhɛ ‑dëü waa‑ 'sɛ ‑dëü ‑an yö; kö dhang‑ zii waa‑ 'sɛ zii 'waa ‑dhö gbɔ, kö 'yoo gbɛ 'yaa ‑dhö gbɔ. 2 'Ö pödhɛ 'slööslö 'ö Zeluzalɛmë ‑dhɛ ‑dëü 'ka bhë, 'a‑ yö kö ‑yö 'go ‑na ‑Zlan 'piö dhang‑ 'gü ‑yö ꞊yɔɔ' ‑na kö ꞊ya kë ꞊nɛ pë 'wo‑ pö dhebɔ 'ö ꞊ya ö 'dhu ꞊nɛ ‑dhɛ 'wo pö ‑a ‑bha, ‑a ‑bha ‑dho gwaan ‑yi ‑mü ꞊dɛɛ ‑a 'dhö ‑a 'dhö. 3 A 'we ‑wo do 'ö ‑kë 'gbee‑ 'ö go 'gɔ ‑gbloo 'gü ꞊zian' 'a‑ ma 'yö‑ pö: «Dɔ 'kwa‑ wo zlöö ꞊nɛ bhë, ‑Zlan ‑dho kë mɛ 'bhee‑ ‑nu 'piö, ꞊ya nu mɛ 'bhee‑ ‑nu ziën. ‑Zlan ‑yö ‑dho kë ‑an 'piö, 'wo ‑kë ‑a ‑bha 'sɛgɔgümɛ ‑nu 'ka, 'ö yö gia‑ 'ö ‑kë ‑an ‑bha ‑Zlan 'ka. 4 ‑Yö ‑dho ‑an 'yënng ꞊dhuë'‑. 'Ö ga ‑sü ‑nu, ‑wokpɔdhe ‑nu 'iin 'yënngbhɔdhe ‑nu ‑an gbɛ yaa 'dho kë ‑dhö gbɔ, bhii pë ziizii ‑nu 'wo bhë ꞊wa ziö.»

5 'Ö mɛ 'ö ‑kë ‑ya ‑sü 'ka 'gɔ ‑gbloo 'gü bhë, 'ö‑ pö: «Dɔ 'kwa‑ wo zlöö ꞊nɛ bhë, 'ma pë 'plɛ kë ‑dëü.» 'Go mü 'yö‑ pö n ‑dhë: «'Wun mɛ 'ö bhë ‑a ‑ya; bhii n ‑wo ‑nu 'wo bhë ‑wo 'wun gia‑ 'ka, 'ö ‑zo ‑yö ‑an ‑bha ‑sü ‑yö ‑an ‑ma kun.» 6 'Yö‑ pö 'zü: «꞊Ya yën, ma ꞊nɛ 'a tɔɔ Alüfa waa‑ Omɛga; 'a pë ‑blɛɛzë waa‑ pë 'dhiötodhɛ ‑an 'ka. Mɛ 'ö 'yi mü ‑dhɔ ꞊yaa‑ 'kun, a ‑dho ‑a gbaa ‑kë ‑a 'gü ‑yi 'ka 'kpaan. 7 Mɛ ‑nu 'wo 'dhoë‑ to ‑a 'gbee‑ 'ka, pë ‑nu 'wo dho kë gbaɔ 'ka 'aan‑ kë ‑an ‑dhë 'wo bhë, 'go mü a ‑dho kë ‑an ‑bha ‑Zlan 'ka ‑waan kë n gbö ‑nu 'ka. 8 ꞊Ya 'to mɛ ‑nu 'ö ‑an ‑gɔ ‑ga 'yaa ‑an 'dhiö ‑nu, mɛ 'waa ‑Zlan ‑wo ꞊bhlë ‑ya, mɛ ꞊lɔɔzë ‑nu, mɛzëmɛ ‑nu, ꞊sɔɔnkëmɛ ‑nu, mɛ ‑nu 'wo wo ‑zo 'to ‑na bhë këpë ‑nu 'piö ‑nu, mɛ ‑nu 'wo gbapë ‑nu gba ‑na waa‑ ꞊suamɛ ‑nu 'töüdhö, ‑an ‑bha këdhɛ ‑yö ‑dho kë 'yi 'siö‑ 'puëë 'ö 'siö 'gü ‑dhɛ waa‑ blɔɔn 'tëë yaa 'gü ‑dhɛ 'ö ga kë ꞊plɛ ‑naa 'ka bhë ‑a 'gü.»

Zeluzalɛmë ‑dhɛ ‑dëü

9 ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu 'slaplɛ 'ö ‑Zlan ‑bha ‑wɔ mɛ ‑ta ‑wun ‑kɔɔ 'slaplɛ 'dho ‑an kwɛɛ bhë, ‑a mɛ do ‑yö ‑nu 'yö‑ pö n ‑dhë: «‑Bhö nu 'a 'bhlanë ‑bha 'sü dhe ‑zɔn ü ‑dhë!» 10 'Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö dho n 'ka ‑tɔn do ꞊gbiin tuö ‑Zuu 'slööslö ꞊kwaa'. 'Yö Zeluzalɛmë ‑pö 'slööslö 'yö ‑kë go ꞊dhia dhang‑ 'gü ‑Zlan 'piö bhë 'yö‑ ‑zɔn n ‑dhë. 11 ‑Yö ‑kë 'bhü ꞊dhia ‑Zlan ‑bha 'tɔbhɔdhe 'ka. Pödhɛ bhë ‑a 'bhü ‑kɔ ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑guö 'yanbhɔsüzë ꞊sɔnng' 'gbeezë ꞊suu'‑ do 'wo‑ ‑dhɛ 'zasüpë 'kɛɛ 'ö‑ bun 'dhö 'bhlöngbhlöng ‑a 'dhö. 12 'Ö pë 'ö ‑kë ꞊nɛ böü‑ 'kplong ꞊va ꞊gbiin 'dhö 'ö ꞊nië ‑a ‑zü. 'Ö‑ 'dhi ‑nu 'dho 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ, 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ 'gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ‑wo wo ‑zo ‑kë 'kɔdhi ‑nu 'wo bhë ‑an 'piö. 'Ö‑ 'dhiö kpong ‑nu 'gɔɔ‑ do ga ꞊plɛ 'wo bhë 'ö Izlaɛlö 'gunng ‑gɔ 'gɔɔ‑ do ga ꞊plɛ 'tɔ 'dho ‑ya ‑sü 'ka ‑an ‑bha 'dhö do do 'ka. 13 'Kɔdhi ‑yaaga 'ö‑ 'pian 'ö ‑dhö ö ‑a ‑ta. ‑A ‑yaaga ‑wo lan‑ 'go ꞊zian'; ‑a ‑yaaga ‑wo kwa 'pian do ‑gɔ dhuö ꞊zian', ‑a ‑yaaga ‑wo kwa 'pian do ‑gɔ goo ꞊zian'; 'ö‑ ‑yaaga 'dho lan‑ ‑püö ꞊zian'. 14 Pödhɛ 'kplong bhë, ‑wa ‑gban ‑guö kpö 'gɔɔ‑ do ga ꞊plɛ ‑ta. 'Ö ‑guö 'gɔɔ‑ do ga ꞊plɛ 'wo bhë 'ö 'bhlanë ‑bha bɔmɛ ‑nu 'gɔɔ‑ do ga ꞊plɛ 'tɔ 'dho ‑ya ‑sü 'ka ‑an ‑ta.

15 ‑Zlan ‑bha bɔmɛ 'ö ‑kë 'wun ‑blɛɛ n ‑dhë ꞊dhia bhë, 'sënng 'lü 'në 'yö ‑kë pëdanpë 'ka ‑yö ‑kë ‑a kwɛɛ, kö ‑yaan pödhɛ bhë 'dhö, ö 'kɔdhi ‑nu waa‑ ö 'kplong ‑nu daan. 16 Pödhɛ bhë ‑a 'pian ‑yiisië 'wo bhë, ‑wo ‑mɔ wo 'kuë 'kpodhö. ꞊Dhɛ 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya do dan ö ‑bha 'lü 'në bhë ‑a 'ka, ‑a 'kilong ‑yö ‑kë ‑vuu ꞊plɛ ö ‑ta ꞊plɛ. Pë do bhë 'ö‑ 'ka pödhɛ bhë ‑a ‑bha 'kɔ ‑nu 'pian 'plɛ 'piö. 17 'Yö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö 'kplong bhë ‑a ‑ta dan. 'Ö‑ ‑ta ꞊duan' ‑yö ‑kë 'mɛtrë 'gɔɔ‑ 'slaplɛ ga ꞊plɛ. 18 'Kplong 'ö bhë ‑wa ‑dɔ ‑guö ꞊suu'‑ ꞊sɔnng' 'gbeezë do 'wo‑ ‑dhɛ 'zasüpë bhë ‑a 'ka. Pödhɛ gia‑ ‑de 'gü ‑dhɛ ‑yö ‑kë 'sënng 'bhlöngbhlöng 'ka ꞊nɛ 'vɛdhɛ 'dhö. 19 ‑Guö ‑nu 'wo ‑kë 'kplong bhë ‑a ‑gban ‑a ‑ta ‑pë 'ka bhë, ‑guö ‑sɛɛbɔ ‑nu ‑wun ꞊suu'‑ 'gbeezë ‑nu ‑wo ‑kë dɔ ‑sü 'ka ‑a ‑bha. ‑A ‑gɛn ꞊luu'‑ ‑guö ‑blɛɛzë ‑yö ‑kë ‑guö 'wo‑ ‑dhɛ 'zasüpë ('ö ‑gblɛibizë) bhë ‑a 'ka; ‑a kë ꞊plɛ ‑naa ‑yö ‑kë safii, ('ö‑ bun 'dho 'budhazë) ‑a 'ka. ‑A kë ‑yaaga ‑naa tɔɔ agatö, 'ö‑ 'yan 'dho ꞊plëëzë. ‑A kë ‑yiisië ‑naa tɔɔ emelodö. (‑Yö ‑kë ‑gblɛibizë.) 20 ‑A kë 'sɔɔdhu ‑naa tɔɔ onikusö 'ö‑ 'yan 'dho ꞊plëëzë; ‑a kë 'slado ‑naa ('ö‑ bun ‑yö kë nuɛazë) tɔɔ 'saaduanö. ‑A kë 'slaplɛ ‑naa tɔɔ klizolitö 'ö‑ bun ‑yö ‑kë ꞊nɛ zën 'dhö; ‑a 'slɛaga ‑naa tɔɔ belilö ('ö‑ 'bhaa ‑nu bun ‑yö bhɔ 'budha ‑bha 'iin ‑gblɛibi ‑bha). ‑A 'sɛisië ‑naa tɔɔ topazë ('ö‑ bun ‑yö ‑kë ꞊nɛ 'siö 'dhö). ‑A 'gɔɔ‑ do ‑na tɔɔ klizoplazë ('ö‑ bun ‑yö ‑kë 'puu ‑gblɛibizë). ‑A 'gɔɔ‑ do ga do ‑naa tɔɔ tuukwaazë (‑yö ‑kë 'budhazë); ‑a 'gɔɔ‑ do ga ꞊plɛ ‑naa (bun ‑yö nuɛazë ꞊nɛ dha ‑bhüö ‑dhɛ nuɛazë 'dhö) 'wo‑ ‑dhɛ ametisö. 21 'Kwɛɛ 'dhi 'gɔɔ‑ do ga ꞊plɛ 'wo bhë 'wo tɔɔ ‑zlɔɔga ‑nu 'gɔɔ‑ do ga ꞊plɛ. Kpong ‑nu 'wo 'dhö bhë ‑a do ‑yö ‑kë ‑zlɔɔga ‑nu 'wo bhë ‑a do 'ka; ‑kpinngga 'ö plöö mü ‑a ‑ta dhuö ‑dhɛ ‑yö kë 'sënng 'puu 'ka; 'yö ‑kë 'bhlöngbhlöng ꞊nɛ 'vɛdhɛ 'dhö.

22 N 'ka ‑Zlan ‑gba ‑a 'gü ‑kɔ gbɛ yö pödhɛ bhë ‑a 'gü, bhii kwa Dëmɛ ‑Zlan 'piigbeezë waa‑ 'bhlanë ‑wo ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha. 23 Pödhɛ ‑bha ‑wun 'yaa lan‑ 'iin 'su ‑an ‑bha kö ‑waan 'bhü ‑a ‑ta, bhii ‑Zlan ‑bha 'tɔbhɔdhe ‑yö ‑bhü ‑a ‑ta, 'ö 'bhlanë 'dho ‑a ‑bha ꞊labang 'ka. 24 'Sɛgümɛ ‑nu ‑wo ‑dho 'ta sü ‑a ‑bha ‑dhɛpuudhɛ 'gü, 'ö 'kpongtaa ‑gludë ‑nu ‑wo nu wo ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu 'ka. 25 Pödhɛ 'kɔdhi ‑nu ‑wo ‑dho to 'po ‑sü 'ka. ‑An 'dhi 'ka 'dho ta, bhii 'bin 'më ‑sü yaa 'dho kë mü. 26 'Kpongtaamɛ ‑nu ‑wo ‑dho nu wo ‑bha ꞊bhɔɔpë waa‑ ꞊bhlëyadhe ‑an 'ka mü. 27 'Kɛɛ pë ‑dhuuzë gbɛ 'ka 'dhö ‑da pödhɛ bhë ‑a 'gü, 'iin mɛ 'ö‑ këpë ‑nu ‑wo ‑kë pë ꞊lɔɔzë waa‑ ꞊sua ‑wun ꞊blɛɛ' ‑sü ‑an 'ka, wo 'ka 'dho ‑da mü 'pö. Mɛ ‑nu 'wo dho ‑da mü, 'wo tɔɔ mɛ ‑nu 'ö ‑an 'tɔ 'dho ‑ya ‑sü 'ka 'bhlanë ‑bha 'sëëdhɛ ‑be 'ö ‑kë ‑a 'gü ‑sü 'sëëdhɛ ‑be 'ka bhë ‑a 'gü.

22

1 ‑Kë ‑a 'gü 'yiga 'ö 'bhlöngbhlöng ꞊nɛ pë 'wo 'vɛdhɛ kë ‑na ‑a 'ka ꞊nɛ ‑a 'dhö bhë, ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya ‑zɔn n ‑dhë. ‑Yö ‑kë 'go ꞊dhia ‑Zlan waa‑ 'bhlanë ‑an ‑bha 'gɔ ‑gbloo 'gü. 2 'Yiga bhë ‑yö ‑kë ziö ꞊dhia ‑kpinngga 'ö pö‑ ziën bhë ‑a 'piö. ‑Kë ‑a 'gü ‑lü ‑nu ‑wo ‑kë dɔ ‑sü 'ka ‑a 'kpong 'dhiö mü. ‑An bhɛ ‑nu ‑wo ‑ya ‑gwaa 'gɔɔ‑ do ga ꞊plɛzë ‑kwɛ do 'gü. 'Su 'saadhö 'ka, ‑an bhɛ ‑nu ‑wo ‑kë. ‑A 'dhɛ ‑nu 'wo bhë ꞊nɛ 'wo 'sɛgümɛ ‑nu ‑dhɛ bo. 3 ‑Zlan 'ka 'dho 'dhangga ‑ya pë gbɛ ‑bha gbɔ.

‑Zlan waa‑ 'bhlanë ‑an ‑bha 'gɔ ‑gbloo ‑wo ‑dho kë pödhɛ bhë ‑a ‑bha, 'ö ‑Zlan ‑bha yuökëmɛ ‑nu 'wo dho ‑a gba. 4 ‑Wo ‑dho wo 'yan dɔ ‑a ‑bha; 'ö ‑a 'tɔ dhö kë ‑ya ‑sü 'ka ‑an ‑kpong 'gü. 5 'Bin ‑bha 'më ‑sü gbɛ 'ka 'dho kë mü, 'ö ‑an ‑bha ‑wun gbɛ 'ka 'dho kë ꞊labang ‑bha ‑dhɛpuudhɛ ‑bha 'iin lan‑ ‑bha ‑dhɛpuudhɛ ‑bha, bhii 'ö tɔɔ kwa Dëmɛ ‑Zlan ‑yö ‑dho ö ‑bha ‑dhɛpuudhɛ bhü ‑an ‑ta, 'ö 'wo dho ‑gludëdhɛ kë ꞊toëpö 'ka.

Yesu ‑bha nu ‑sü

6 'Go mü 'ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya pö n ‑dhë: «'Wun ‑nu 'wo bhë ‑wo 'wun gia‑ 'ka 'ö ‑an ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑sü ‑ya ‑ma kun. Dëmɛ ‑Zlan 'ö ꞊ya kë 'ö ö ‑bha ‑Zuu ‑ya ö ‑wodhiölomɛ ‑nu 'gü ꞊nɛ ‑yö ö ‑bha bɔmɛ ‑bɔ kö pë ‑nu 'wo nu ‑na bhë, ‑yaan ‑a ‑zɔn ö ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhë.»

7 Yesu ‑ya ‑pö: «‑Bhö ü 'to 'to! A nu ‑na; ꞊zuögludhi ‑yö mɛ 'ö ‑Zlan 'dhi ‑wo 'ö go 'sëëdhɛ ꞊nɛ ‑a 'gü ‑a ꞊bhlë ‑ya bhë ‑a ‑gɔ.»

8 Ma Zan ‑mɛ, ‑wo ‑nu 'wo ꞊nɛ 'a ‑an ‑ma, 'ö pë ‑nu 'wo ꞊nɛ 'a ‑an yö. ꞊Dhɛ 'ma yën ‑a ‑bha, 'a ‑lo n kpɔn 'gü ‑Zlan ‑bha bɔmɛ 'ö pë ‑nu 'wo ꞊nɛ 'ö‑ ‑zɔn n ‑dhë bhë ‑a ꞊gɛɛndhö kö 'aan‑ gba. 9 'Yö‑ pö n ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ü‑ ‑kë 'dhö! A ‑Zlan ‑bha yuökëmɛ 'ka ꞊nɛ ü 'dhö, ü dheglu ‑nu 'wo ‑Zlan ‑wodhiölomɛ 'ka ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'wo ‑wo 'ö 'sëëdhɛ ‑be 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü 'wo‑ ꞊bhlë ‑ya ‑nu, ka 'dhö. ‑Bhö ‑Zlan gba ꞊zian'!» 10 'Go mü 'yö‑ pö n ‑dhë: «Kö ꞊kun 'ö ‑Zlan 'dhi ‑wo 'ö ‑ya ‑sü 'ka 'sëëdhɛ ‑be ꞊nɛ ‑a 'gü bhë 'ü‑ ‑bin, bhii 'töng 'yö ‑ya pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ‑bha kë ‑yi 'ka bhë ꞊ya yö ꞊klöö'. 11 Mɛ 'ö‑ këwun 'dho ya, ‑yö 'wun yaa kë ‑yö dhoë 'dhiö; mɛ 'ö ö ‑de kun ya, ‑yö ‑de ‑kun yaa kë ‑yö dhoë ö 'dhiö; mɛ 'ö‑ këwun 'dho ‑së ‑yö 'wun ‑së kë, ‑yö dhoë 'dhiö, mɛ 'ö 'slööslö ‑yö 'dho ‑kë 'slööslö ‑sü 'ka 'dhiö.»

12 Yesu ‑ya ‑pö: «‑Bhö ü 'to to! A nu ‑na! A ‑dho nu ma mɛ ‑nu ꞊saan' 'ka; 'a dho ‑a dan mɛ 'ö ‑dhö ‑a këpë ‑nu ꞊tian' 'a‑ nu ‑a ‑dhë. 13 Ma ꞊nɛ 'a tɔɔ Alüfa waa‑ Omɛga; a pë 'plɛ züdɔdhɛ waa‑ ‑a 'dhiötodhɛ ‑an 'ka.»

14 ꞊Zuögludhi ‑yö kë mɛ ‑nu 'wo wo ‑bha gblang ‑zlu, 'ö ‑an ꞊dua' 'dho ‑mü kö ‑waan ‑da pödhɛ bhë ‑a 'kɔdhi gia‑ ‑bha ‑waan ‑kë ‑a 'gü ‑sü ‑lü bhɛ 'ö bhë ‑a ‑bhö ‑an ‑gɔ. 15 'Kɛɛ pö‑ ꞊taa ‑bha ‑dhɛ bhë 'ö tɔɔ mɛ ꞊lɔɔzë ‑nu, mɛ ‑nu 'wo to 'gina kë ‑sü ‑nu 'piö ‑nu, ꞊sɔɔnkëmɛ ‑nu, mɛzëmɛ ‑nu, ‑gbapë gbamɛ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu 'wo ꞊sua ‑kë wo ‑wo waa‑ wo kë ‑kɔ ‑nu 'ka ‑nu ‑an 'plɛ ‑an 'to ‑dhɛ.

16 «Ma Yesu ‑mɛ, 'a ma bɔmɛ ‑bɔ ka ‑dhë kö ‑yaan pë ‑nu 'wo ꞊nɛ ‑an ꞊blɛɛ'‑ n ‑wun ‑dhɛ 'wun gia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dho 'kuë‑ ‑sü ‑nu ‑dhë. A Davidö ꞊suu'‑ ‑ta 'gü ‑mɛ 'ka; a 'susongga 'yö bhü ‑dhiadhiö ‑a 'ka.»

17 ‑Zuu 'slööslö waa‑ 'sü dhe ‑wa ‑pö: «‑Bhö nu!» 'Ö mɛ 'ö ꞊ya ‑an ‑wo ma, ‑ya pö 'pö: «‑Bhö nu!» Mɛ 'ö 'yi mü ‑dhɔ ꞊yaa‑ 'kun ‑yö nu; mɛ 'ö ‑kë ‑a 'gü ‑yi 'piö ‑yö ‑dho nu ‑a ‑dhë 'kpaan.

'Wun ‑gɔ dɔ ‑dhɛ

18 Ma Zan ‑mɛ, a‑ ‑pö ka ‑dhë ‑yö sia‑ ‑sü 'ka mɛ ‑nu 'töüdhö 'ö ‑Zlan 'dhi ‑wo 'ö 'sëëdhɛ ‑be 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü 'ka‑ ma ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Mɛ 'ö 'dhoë‑ 'wun 'bhaa ‑zuö 'sëëdhɛ ‑be 'ö ꞊nɛ ‑a ‑ta, ‑Zlan ‑yö ‑dho 'klobhɔdhe 'ö‑ ‑wun 'dho ‑ya ‑sü 'ka 'sëëdhɛ ‑be 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü bhë ‑a 'bhaa ‑da ‑a ‑bha 'klobhɔdhe ‑ta. 19 'Ö mɛ ꞊ya 'wun 'bhaa bho ‑Zlan 'dhi ‑wo 'ö ‑ya ‑sü 'ka 'sëëdhɛ ‑be 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü bhë ‑a ‑ta 'pö, ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑a ‑bha ‑kë ‑a 'gü ‑lü bhɛ sü, 'yö‑ bho pödhɛ 'slööslö 'ö‑ ‑wun ‑yö ꞊blɛɛ ‑a ‑bha 'sëëdhɛ 'ö ꞊nɛ ‑a 'gü bhë ‑a 'gü.

20 Mɛ 'ö pë ‑nu 'wo ‑ya zö ꞊nɛ 'ö ‑gban ‑a ‑bha bhë ‑ya pö: «꞊Ii‑, a nu ‑na!»

‑Yö kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a 'dhö! ‑Bhö nu Dëmɛ Yesu!

21 Kwa Dëmɛ Yesu ‑yö 'glusë kë ka 'saadhö ka 'ka! Amɛn!