^

Mayoyao Ifugao

Ifugao, Mayoyao: Hapit apo jos New Testament

copyright © 2003 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Ifugao, Mayoyao
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-05-03

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 3 May 2025

d84c1243-537d-5e7f-bf60-3ed1069375e4

Matthew

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

MATTHEW

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hitay an Ebanghelyo an intulaꞌ Matthew ja ipa-innila na an hi Hesus hini Hennag Apo Jos an Mamahhod an pinilin Apo Jos an manakhu ja mun-ap-apo hana Hudju ja an amin hana mamati ay hija. Impa-innila na an chin ingkarin Apo Jos chin hophopapna hay hachi tatakhu na an Hudju ja nipa-annung khapo ay Hesus.

Ay tay an tulaꞌ ja ipatikhaw na an hi Hesus hini natakhay an mehtolo an hennag Apo Jos an umali heto lota. Hotti gwa ay hija hini apfalinan an mangpa-innila ay ni urchin Apo Jos ja ay ni atona an mun-ap-apo.

Hana intuchu na an nitulaꞌ ay tay an libju ja pinanuh Matthew. Hay oha hi intulaꞌ na ja chin tukhun Hesus hi gwachaana hichi pfuludna hi hay amatan chi piꞌtakhuwan, tamu ja hay lagpfun chi midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. (Kapitulo 5-7) Hay oha khu an intulaꞌ na ja chin imbilin Hesus hachi himpolo ta chugwa an adalana an hennag na an i muntudtuchu. (Kapitulo 10) Intulaꞌ na khu hana in-arig Hesus an omaꞌ-atan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. (Kapitulo 13) Ja intulaꞌ na hana intuchun Hesus hi maꞌma-at ja unot machakngan hini Pun-ap-apugwan Apo Jos an apogpokhan tay lota. (Kapitulo 24-25)

Cho-or hana istorya an ay tay libjun Matthew ja angkhay chi achakngana. An amat hachi manomnom an linala-e an nannig chin pfittuwan ja immuy cha ad Betlehem, ja chin chimmalanan Peter chin chanum. Ja chin khu nangakhahan Hesus chin chugwa an napfulaw, ja chin nangalan cha hi pelaꞌ chin ta-on chi ekan ta gway empfajad cha hi pakha. Ja hachi khu pangngarig chin ay numpokhah hi ubas, ja chin chugwa an unga, ja chin kasar chin empfalay chi ari, ja chin himpolo an pfabpfalahang.

1

Chin himpangapo an narpugwan Hesu Kristo

1 Hay hato chi napfulog an himpangapo an narpugwan Hesu Kristo an holag Ari David an narpu ay Abraham. 2 Nunholag hi Abraham ta hi Isaak. Nunholag hi Isaak ta hi Jakob. Nunholag hi Jakob ta hi Judah ja chin a-akhi na an linala-e. 3 Ja nunholag cha Judah ay Tamar ta cha Perez ja hi Zerah. Nunholag hi Perez ta hi Hezron. Nunholag hi Hezron ta hi Ram. 4 Ja nunholag hi Ram ta hi Aminadab. Nunholag hi Aminadab ta hi Nashon. Nunholag hi Nashon ta hi Salmon. 5 Ja nunholag cha Salmon ay Rahab ta hi Boaz. Nunholag cha Boaz ay Ruth ta hi Obed. Nunholag hi Obed ta hi Jesse. 6 Ja nunholag hi Jesse ta hi David an hija chin Arin chi Israel. Nunholag cha Ari David ay Batsheba an namalo ay Uriah ta hi Solomon. 7 Ja nunholag hi Solomon ta hi Rehoboam. Nunholag hi Rehoboam ta hi Abijah. Nunholag hi Abijah ta hi Asa. 8 Ja nunholag hi Asa ta hi Jehoshafat. Nunholag hi Jehoshafat ta hi Joram. Nunholag hi Joram ta hi Uziah. 9 Ja nunholag hi Uziah ta hi Jotam. Nunholag hi Jotam ta hi Ahaz. Nunholag hi Ahaz ta hi Hezekiah. 10 Ja nunholag hi Hezekiah ta hi Manaseh. Nunholag hi Manaseh ta hi Amos. Nunholag hi Amos ta hi Josiah. 11 Ja nunholag hi Josiah ta hi Jekoniah ja chin a-akhi na. Ja metongor chin timpon Jekoniah chin nangapfakan hachi eBabilon hay hachi Hudju ja enekak cha chicha ad Judea ta in-uy cha ad Babilon.

12 Chin agawwachaan cha ad Babilon, ja nunholag hi Jekoniah ta hi Shealtiel. Nunholag hi Shealtiel ta hi Zerubabel. 13 Ja nunholag hi Zerubabel ta hi Abiud. Nunholag hi Abiud ta hi Eliakim. Nunholag hi Eliakim ta hi Azor. 14 Ja nunholag hi Azor ta hi Zadok. Nunholag hi Zadok ta hi Akim. Nunholag hi Akim ta hi Eliud. 15 Ja nunholag hi Eliud ta hi Eleazar. Nunholag hi Eleazar ta hi Mattan. Nunholag hi Mattan ta hi Jakob. 16 Ja nunholag hi Jakob ta hi Josep an ahagwan Mary an hijay nangtoꞌkhong ay Hesus an ma-ali hi Kristo.

17 Hotti himpolo ta apat hana napfulog an himpangapo nete-a ay Abraham ingkhana ay Ari David. Ja himpolo ta apat khu nete-a ay Ari David ingkhanah chin nangpakakan cha ay chicha ta immuy cha ad Babilon. Ja himpolo ta apat khu hana napfulog an himpangapo nete-a chin agawwachaan cha ad Babilon ingkhanah chin nituꞌkhungan Kristo.

Chin nituꞌkhungan Hesu Kristo

18 Amat heto chin nituꞌkhungan Hesu Kristo an empfalay Mary. Nihahhapit hi Mary an ahagwaon Josep. Agkhuy cha pay tenom-on ja inannilan Mary an nunhapfin hija khapo ay ni apfalinan ni Espiritu Santo. 19 Naꞌna-unnud hi Josep hana urchin chi Hudju, muti achi na podhon an pfa-inan hi Mary. Hotti hay nenomnom na an aton ja un amat hina an ma-id ar-ali ja tenaynana hi Mary. 20 Khuna nomnomnomon hitay an aton muti enenop na hi nalo-ana ja tinnig na han angher Apo Jos an nangali hi, “Josep an holag Ari David, achi a mun-ub-ubjah an manget-on ay Mary. Ti nunhapfin hija khapo ay ni apfalinan ni Espiritu Santo. 21 Hot etoꞌkhong na han lala-e ja hay epengachan mu ja hi Hesus,* ti hija hini manakhu hi tatakhu na ta achi cha matoy khapoh pfahor cha.” Hitay chi inalin chin angher. 22 Na-at an amin hay hato ta nipa-annung chin inalin Apo Jos an impadtun profeta Isaiah, 23 chin nangarjana hi, “Munhapfin han pfupfai an ma-id oh-ohhah lala-e nangeloꞌ ay hija, hot etoꞌkhong na han lala-e an mangadnan hi Emanuel.”† Hitay podhona an hapiton ay tay ngachan an Emanuel ja hi Apo Jos ja gawwacha ay chita-o. 24 Enelan Josep ja inunud na chin inalin chuy angher. Hotti entoloy na an nanget-on ay Mary 25 muti nungkhipid hi Josep ingkhanah netoꞌkhong chin empfalay Mary an lala-e. Ja nginadnan Josep hija hi Hesus.

2

Chin nundayawan hachi mun-anomnom an linala-e ay Hesus

1 Netoꞌkhong hi Hesus ad Betlehem an provincian chi Judea, an nun-ap-apugwan Ari Herod. Ja gwacha han mun-anomnom an linala-e an narpu hichi pfutajan omarkhaw ja immuy cha ad Jerusalem. Ja khun cha epfokha hachi tatakhu hi, 2 “Chaad mah hinuy unga an netoꞌkhong an Ari ju an Hudju? Ti tinnig mi han pfittuwan hichi pfutajan omarkhaw an hinjar ni nituꞌkhungana, hijaot un ami immali ta i mi dayawon hija.” 3 Unot chengngor Ari Herod hitay khun allon hachi linala-e, ja napukhit hi punnomnomana, ja amat khu hina an amin hachi tatakhu ad Jerusalem. 4 Empa-ajag Herod an amin hana a-ap-apon chi papachi ja hana memehtolon chi urchin Moses, ja empfokha na nu ngay pituꞌkhungan ni Hennag Apo Jos an Mamahhod. 5 Tempfar cha ja inali cha hi, “Metoꞌkhong ad Betlehem an provincian chi Judea. Ti amat heto chin impatulaꞌ Apo Jos ay profeta Micah hi nangarjana hi, 6 ‘Hichuy pfuglay ad Betlehem an provincian chi Judea, ja achi matalili-an ti mumpfalin hi ma-ar-ali an pfuglay. Ti gwa han mun-ap-apo an marpu ad Betlehem an mangpaptoꞌ hana tatakhuꞌ an holag Israel.’ ”*

7 Amat hichi ja empa-ajag Ari Herod hachi mun-anomnom an linala-e ta un cha umi-igway ta enhanhana ay chicha nu aꞌ-anuna chin nahhun an nannikhan cha chin pfittuwan. 8 Napfalin ja hennag na chicha an umuy ad Betlehem ja inali na hi, “Umuy aju ta ep-ephod ju an i hingiton hinuy an unga. Chinakngan ju ayya ja numpfangngad aju ta ipa-innila ju ay ha-in ta miꞌjujaꞌ khu an i mundayaw ay hija.”

9-10 Napfalin an chengngor cha hitay inalin Ari Herod ja entoloy cha an umuy ta i cha hingiton hichin unga. Ja tinnig cha khu chin pfittuwan an narpu hichi pfutajan omarkhaw, ja achi anhan chin an-anla cha. Ja khun cha un-unuchon chin pfittuwan ingkhana hi intaꞌchug na chin agawwachaan chin unga. 11 Himmikhop cha ay chuy an pfalay ja tinnig cha chin unga ja hi Mary an ammod na. Nunheppe cha an nundayaw ay hija ja nun-ipapfutay cha hachi isagot cha an pfalituꞌ, ja insenso, ja mira. 12 Ja numpa-enop hi Apo Jos ay chicha ja inali na hi achi cha mumpfangngad ay Ari Herod. Hotti empacheh cha an umanamut an nab-on chin enenggwa cha.

Chin nangpfakgwitan cha ay Hesus hichi ad Egypt

13 Nakak hachi linala-e ja nun-enop khu hi Josep ja tinnig na han angher Apo Jos. Ja inalin chin angher hi, “Pfumangon a ta ipfakgwit mu hini unga ja hi ina na. Umuy aju ad Egypt ja nihihidchi aju ingkhana hi ha-in chi mangali hi mumpfangngad aju. Ti tan hay nenomnom Ari Herod ja honakhona hana umali an maningit ay tay unga ta epapatoy na.” 14 Hotti pfimmangon hi Josep ja enekak na chin unga ja hi Mary ay chuy an lapfi, ja immuy cha ad Egypt. 15 Ja nihihidchi cha ingkhanah chin natajan Ari Herod. Na-at hay hato ta mipa-annung chin inalin Apo Jos an impadtun han ohan profeta hi nangarjana hi, “Ajakhaꞌ hini empfalay u ta makak ad Egypt.”†

16 Unot inannilan Ari Herod an un pfinarpfalijan hachi mun-anomnom an linala-e hija ja nunhegla chin pfungot na. Hennag na hachi hinchalo na ta umuy cha ad Betlehem ja hana nun-ehnot an pfuglay ta i cha patajon an amin chi ung-ungungnga an linala-e an chugway tagwona ja mumpababa. Ti impa-innilan hachi mun-anomnom an linala-e chin timpo an nituꞌkhungan ni unga. 17 Na-at hitay ta mipa-annung chin impadtun profeta Jeremiah hi nangarjana hi, 18 “Gwa han mun-okhab an magngor ad Ramah, an kumila ja omepfer. Hi Rakel ja khuna kilaan hachi empfapfalay na. Ja achi na podhon an mumpa-ay-ajub ti nun-atoy cha.”‡

Chin numpfangngachan cha Josep ad Israel

19 Nihihidchi cha pay ad Egypt chin natajan Ari Herod. Nun-enop khu hi Josep ja tinnig na han angher Apo Jos. Inalin chin angher hi, 20 “Pfumangon a ta ekak mu hini unga ja hi ina na, ta mumpfangngad aju ad Israel. Ti natoy hini mamhod an mamatoy ay ni unga.” 21 Hotti pfimmangon hi Josep ja empacheh cha an mumpfangngad ad Israel. 22 Muti chengngor Josep an hi Arkelaus an empfalay Herod chi nepallog an mun-ap-apo ad Judea, ja temma-ot an mumpfangngad hichi. Numpa-enop khu hi Apo Jos ja inali na hi achi cha umuy ad Judea ta un cha umuy ad Galilee. Ja inunud Josep. 23 Immuy cha ad Nazaret an provincian chi Galilee. Hot nipa-annung chin inalin hachi profeta an “Ma-ali hija an oha an eNazaret.”

3

Chin nuntudtuchugwan John Bautista

1 Ay chuy an timpo ja immuy hi John Bautista hichi let-ang ad Judea an khun i mangaskasaba. Ja hay khuna allon ja, 2 “Muntutuju aju ja chin-ug ju hana pfahor ju. Ti achi mapfajag hot machakngan hini Pun-ap-apugwan Apo Jos hi tatakhu.” 3 Hitay an hi John ja hija chin impadtun profeta Isaiah ay tay intulaꞌ na an nangarjana hi, “Gwa han khun mun-ugwap hichi let-ang an khuna allon hachi tatakhu hi, ‘Epaphod ju hini agwun ni umali an Apo. Anchongon ju hana nakillokillo an chalan ta maphod hi agwuna.’ ”*

4 Han lopfong John ja na-apfor an chutchut chi kemer, ja chin pfalekeh na ja lalat. Hay khuna ijilog ja chuchun ja chilu. 5 Ja cho-ocho-or chin tatakhu an narpu ad Jerusalem ja hana apfuglapfuglay ad Judea ja an amin hana pfuglay an nun-ehegkhon ay chuy gwanggwang an Jordan an immuy chin agawwachaan John. 6 Khun cha ipudnu hana pfahor cha hon numpabautisar cha ay John hichi gwanggwang an Jordan. 7 Ja cho-or hachi Farisee ja Saducee an niꞌjuy ta i cha meꞌpabautisar ay John. Unaagkhu tinnig chicha ja inali na hi, “Chaꞌju an lomahlalahlah! Ngay nangali hi mapfalin an mergwang aju ay ni pundusaan Apo Jos hana pfimmahor? 8 Achi mapfalin, ti mahapor an aton juy maphod an mangpatikhaw an umannung an chin-ug ju hana pfahor ju. 9 Ja achi ju punhohodlanan an miꞌtakhu khapo ta holag chaꞌju ay Abraham. Hay alloꞌ ay chaꞌju ja anong un hato pfato ja mapfalin an pumpfalinon Apo Jos hi holag Abraham ta maparkhan aju! 10 Hini Punhugijan Apo Jos ja amat hi gwahay an lenallajat ni munli-oy hi ajiw. Ti an amin chi ajiw an achi maphod chi pfunga na ja mali-oy ta mituud ay ni apoy hot mapoolan. Ja amat hina hini umali an adusaan ju.

11 Gwa han umali an metob ay ha-in ja munnaud an napfagpfagto. Ja achi mapfalin an ipadchungaꞌ ay hija.† Ha-in ayya ja bautisaraꞌ chaꞌju hi chanum ta matikhaw an chin-ug ju hana pfahor ju, muti hija ja bautisaran chaꞌju hi Espiritu Santo ja apoy. 12 Ja toꞌnona hay hana namati ay cha nuy agkhuy namati an amat ay ni muntaap an etapar na hini chukhi ta mataynan hini pfokhah. Ja enorpfong na hini pfokhah ja penoolana hini chukhi hi apoy an achi madmachop.”

Chin numpabautisaran Hesus

13 Amat hichi ja nakak hi Hesus ad Galilee ja immuy ay John hichi gwanggwang an Jordan ta i meꞌpabautisar. 14 Achi podhon John an hijay mumbautisar ay Hesus ja inali na hi, “Ha-in koma chi mumpabautisar ay he-a, ta pfu-un agkhu he-a chi mumpabautisar ay ha-in.” 15 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Achi a mun-okhon, ta ad ugwani ja aton ta an amin chi magpong an penhod Apo Jos.” Hotti inapfulut John ja binautisarana.

16 Napfalin an nabautisaran hi Hesus, ja chimma-ar ja nipfughor ad langit. Tinnig na chin Espiritu Santo an nun-ohop an amat hi kaloma chin tikhaw na, ja numpattoꞌ ay hija. 17 Ja gwa han chengngor cha an hapit an narpu ad langit an nangali hi, “Hitay hini podpodhoꞌ an Empfalay u. Mun-an-anlaaꞌ khapo ay hija.”

4

Chin nanoptopngan Satanas ay Hesus

1 Napfalin an nabautisaran hi Hesus ja enedchong ni Espiritu Santo an umuy hichi let-ang ta toptopngan Satanas. 2 Agkhuy nangnangan hi Hesus hi apat chi poloh arkhaw hotti hemmenaang. 3 Ja immuy hi Satanas an i manopngan ay hija ja inali na hi, “He-a jaꞌ hini Empfalay Apo Jos. Hotti allom hay hato pfato ta mumpfalin cha hi tenapay ta gway anum.” 4 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Achi. Ti allona ay ni hapit Apo Jos hi, ‘Pfu-un hini anun ja angkhay chi atakhuwan chi takhu, ti mahahapor khu an amin hini hapit an marpu ay Apo Jos ja un gway piꞌtakhuwan.’ ”*

5 Amat hichi ja initnud Satanas hi Hesus ja immuy cha ad Jerusalem an nasantuwan an siudad, ja i cha numpattoꞌ chin Templo. 6 Ja inalin Satanas ay hija hi, “He-a jaꞌ hini Empfalay Apo Jos, hotti omaꞌpfaw a. Ti allona ay ni Hapit Apo Jos hi, ‘Honakhon Apo Jos hana angher na ta halimunan chi-a, ja tapajaon chi-a hot achi a mepahpah hi pfato.’ ”† 7 Tempfar Hesus ja inali na ay Satanas hi, “Achi, ti achiꞌ podhon an toptopngan hi Ama. Ti nitulaꞌ khu ay ni Hapit Apo Jos an allona hi, ‘Achim toptopngan hi Apo Jos an Apom.’ ”‡

8 Initnud khu Satanas hi Hesus ja immuy cha han pfuludna an nataꞌnang hi munnaud, ja impatikhaw na an amin hana numpfino-ob-on an pun-ap-apugwan heto lota ja hini enachangjan cha. 9 Ja inali na ay Hesus hi, “An amin hay hato an pun-ap-apugwan ay tay lota ja ichat u ay he-a nu munheppe a an mundayaw ay ha-in.” 10 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Makak aot, Satanas! Ti allona ay ni hapit Apo Jos hi, ‘Hi Apo Jos an Apom chi edaydayaw mu ja unuchom ja angkhay.’ ”§ 11 Amat hichi ja nakak hi Satanas. Ja immuy hachi angher Apo Jos an nanulungan ay Hesus.

Chin nangte-aan Hesus an puntudtuchugwan

12 Unagkhu chengngor Hesus an nipfalud hi John Bautista ja numpfangngad ad Galilee 13 muti agkhuy numpfangngad ad Nazaret, an i neꞌheto ad Kapernaum an nehnot hichi Baybay ad Galilee ja hajop chin lota an inchat Apo Jos chin holag cha Zebulun ja holag Naftali. 14 Amat hichi ja nipa-annung chin inalin Apo Jos an impadtun profeta Isaiah hi nangarjana hi, 15 “Ad Galilee an gwachaan hachi holag cha Zebulun ja holag Naftali, an negpong ay ni baybay an chammang ni gwanggwang an Jordan ja hijay gwachaan hana Hentil. 16 Hachi tatakhu hichi ja napfajag an naheherngan chi piꞌtakhuwan cha, muti mahilagwan cha ad ugwani han mumpfinang an hilaw. Hichuy pfuglay cha an naherngan an amat ad Chalom ja nahilagwan ad ugwani.”*

17 Nete-a ay chuy ja ente-an Hesus an khun mangaskasaba an khuna allon hi, “Muntutuju aju ja chin-ug ju hana pfahor ju. Ti achi mapfajag hot machakngan hini Pun-ap-apugwan Apo Jos hi tatakhu.”

Chin nahhun an enajakhan Hesus an adalana

18 Gwa han ohan arkhaw an khun chumalan hi Hesus hichi pingngit ni Baybay ad Galilee, ja gwa han tinnig na an chugwa an linala-e an hin-akhi, an cha Simon an nangadnan hi Peter, ja hi Andrew an ibpfa na. Gwa an khun cha manapfukur ti tamu chay mangachiw. 19 Ja niꞌhapit hi Hesus ja inali na hi, “Umali aju ta mitnud aju ay ha-in, ta gway honakhoꞌ an i mun-ajag hana tatakhu ta miꞌ-unud cha ay ha-in.” 20 Amat hichi ja tenaynan cha hachi tapfukur cha ja nitnud cha ay Hesus.

21 Empacheh cha an umuy ja tinnig Hesus han chugwa khu an linala-e an hin-akhi, an cha James ay John an empfalay Zebedee. Inu-umpfun cha an hen-a-amma ay chuy pfalangay cha an khun cha ephod hachi tapfukur cha. Enajakhan Hesus cha chuy an hin-akhi, 22 ja tenaynan chaot chin pfalangay ja hi ama cha, ja nitnud cha ay Hesus.

Chin nangpatengngan Hesus hachi mumpunchokhoh

23 Immuy hi Hesus hana apfuglapfuglay ad Galilee an i nuntudtuchu hana sinagogan chi Hudju. Ja engkasaba na hini Ebanghelyo an mangpa-innila ay ni umali an Pun-ap-apugwan Apo Jos ay tay lota. Ja khuna epatenong an amin chi chokhoh ja likhat cha. 24 Nunchongor hay hato khuna aton an amin ad Syria, hotti in-uy cha ay hija hachi mumpunchokhoh ja hachi mumpunlikhat an nun-ahuꞌlungan ja mumpun-orchah ja nun-apechoy. Ja empatenong Hesus chichan amin. 25 Cho-ocho-or cha an nakhagong an narpu ad Galilee ja hachi himpolo an pfuglay an nangadnan hi Dekapolis, ja ad Jerusalem, ja ad Judea, ja hachi apfuglapfuglay hichi chammang ni gwanggwang an Jordan, ja ninitnud cha ay Hesus.

5

Chin nangtuchugwan Hesus nu ngachah hana akhaꞌkhaja

1 Unot tinnig Hesus hachi atakhutakhu an nakhagong ja nunti-id han pfuludna ja inumpfun. Ja immuy hachi disipolo na ay hija 2 ja ente-a na an muntudtuchu. Inali na hi, 3 “Akhaꞌkhaja hana tatakhu an mangapfulut an ma-id olog cha an mangat hi maphod nu achi tomolong hi Apo Jos, ti chichay midchum ay ni Pun-ap-apugwana. 4 Akhaꞌkhaja hana tatakhu an kumila an muntutuju hi pfahor cha ti ichat Apo Jos chi pun-ar-alenagwaan chi nomnom cha. 5 Akhaꞌkhaja hana tatakhu an napakumbaba ti meꞌpfanoh cha hay hana mun-aphod an ingkarin Apo Jos. 6 Akhaꞌkhaja hana tatakhu an munhenaang ja ma-ugaw an mangat hi magpong, ti mapnek cha. 7 Akhaꞌkhaja hana tatakhu an gway nignikha na ti nignikhaon khu Apo Jos chicha. 8 Akhaꞌkhaja hana tatakhu an e-ohha chay nomnom cha ay ni penhod Apo Jos, ti tikhan cha hi Apo Jos. 9 Akhaꞌkhaja hana tatakhu an mangipanuh hi pun-oh-ohhaan chi tatakhu, ti ma-ali cha an empfapfalay Apo Jos. 10 Akhaꞌkhaja hana tatakhu an maparpalikhat khapo hi pangatan cha hana magpong an penhod Apo Jos, ti midchum cha ay ni Pun-ap-apugwana.

11 Akhaꞌkhaja aju nu pahigwon ja pinarpalikhat chaꞌju ja un cha tugwali luti-on hon nun-epa-abpfa chay pfahor ay chaꞌju khapo hi niꞌ-unuchan ju ay ha-in. 12 Mun-an-anla aju nu ma-at hay hato, ti gwacha han lagpfu ju an napfalor an enchachaag Apo Jos hichi ad langit. Nomnomon ju an hija khu chi enat cha hay hachi profetan Apo Jos chin nahop.”

Chin in-arig Hesus an ahin ja hilaw

13 Inalin khu Hesus hi, “Chaꞌju an khun miꞌ-unud ay ha-in ja khenong aju hi ahin hay hana tatakhu ay tay lota. Muti nu achi ju etoloy an miꞌ-unud ja hihiya aju ay ni penomhaw an ahin an ma-id mahpay tamtam na. Penomhaw ayya ja achi mi-ahin ja ma-id herpfi na, hotti un metapar ja ilait chi tatakhu.

14 Amat aju khu hi hilaw an khun manilagwan hana tatakhu ay tay lota. Nomnomon ju an hini pfuglay an gwa hi panpantotoꞌ chi pfulludna ja maꞌ-attikhaw ti ma-id munhalin. 15 Achi ta-o torkhan hay panor ja i ta-o halinan, ta un ta-o gwot epattoꞌ hay napataw ta an amin hana humikhop ay nuy an pfalay ja mahilagwan cha. 16 Amat hina khu an matikhaw koma hana mun-aphod an khun ju aton ta munhilaw aju, ta dayawon chi tatakhu hi Apo Jos an Ama ju an gwa ad langit.”

Ipa-annung Hesus hana urchin Moses

17 Inalin khu Hesus hi, “Unchani ja khemhon ju hi unaꞌ immali an mangpaꞌ-igwin hay hana urchin Apo Jos ja hana intudtuchun hachi profetan Apo Jos. Muti achi an hay immaliyaꞌ ja ta mipa-annung hay hato. 18 Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju an ma-upfah hitay lota ja ad uchu muti achi ma-ub-upfah hay hato urchin Apo Jos, anong un hay it-ittang hi nikhulit, ingkhanah ma-at an amin chi nitulaꞌ. 19 Hotti hana mangpaꞌ-igwin hi oha ay cha tay an urchin, anong un hini it-ittangan, ja tinuchugwan cha khu hana uchumna ta peꞌ-at cha, ja chichay nababa ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. Hana ayya mangunud ay cha tay an urchin ja tinuchugwan cha hana uchumna ta unuchon cha, ja chichay natakhay ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. 20 Hay alloꞌ ay chaꞌju ja mahapor an ilahiyan ju hachi Farisee ja memehtolon chi urchin Moses ay ni magpong an piꞌtakhuwan ju. Ti achi ju ayya ja achi aju midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos.”

Hini omaꞌ-atan chi mapfungot

21 Ja inalin khu Hesus hi, “Chin khun cha itudtuchu chin nahop ja, ‘Achi aju pomatoy, ti hana pomatoy ja mechalom cha hot madusa cha.’ 22 Muti hay alloꞌ ay chaꞌju ja, anong un hay pfumungtan hi ibpfah takhu ja madusa. Hini mangali ay ni ibpfa na an takhu hi, ‘Ma-id inherpfim’ ja hugijon chi Sanhedrin. Ja hini mangali hi ‘Un a nagwonggwong’ hot madusa ad impferno an gwachaan chi apoy.

23 Hotti, gwa ayya chi in-uy mu hichi Templo an i idaton ay Apo Jos ja nenomnom mu an gway enat mu hi pukhiton chi ibpfam ay he-a, 24 ja egwallang mu hini im idaton ta mumpfangngad a ta i ju epfanag hini pukhitona ay he-a. Napfalin ayya ja un mu etoloy an i mundaton.

25 Nu khulat ta gway mangchalom ay he-a ja itnud chi-a an umuy hichi korti ja hay maphod hi atom ja epacham gwot an epfanag hini pfahor mu ay ni nangchalom ay he-a ta achi khahin un chi-a ijuy ay ni hugi. Ti nu achim ayya aton heto hot echalom chi-a ay ni hugi. Ja hini hugi ja ichat chi-a ay ni pulih ta ipipfalud chi-a. 26 Ja alloꞌ ay he-a an achi chi-a ipapfutay hi pfaluchan ingkhana hi pfajacham an ami-amin hini mortam.”

Achi ta umilugtap

27 Entoloy khu Hesus an nangali hi “Chengngor ju khu hitay khun cha itudtuchu chin nahop an ‘Achi aju umilugtap.’ 28 Muti hay alloꞌ ay chaꞌju ja anong mangkay un hini aton ni lala-e an mannig ay ni pfupfai ja khuna nomnomon hini podhona an aton, ja hihiya an neꞌkammalala. 29 Nu hini agwan an matam chi chumalat hi pfumahulam ja toꞌ-onot un mu u-iton ja entapar mu. Ti anongkay ja ma-id hini oha an mata ja akhaja ta miꞌtakhu taot niꞌ ad langit. Ti anong un chugway mata ja mituud chamchama an amin hini achor mu ad impferno. 30 Ja nu hini agwan an ngamoy mu chi chumalat hi pfumahulam ja toꞌ-onot un mu potnan. Ti anongkay ja ma-id hini oha an ngamoy ja akhaja ta miꞌtakhu taot niꞌ ad langit. Ti anong un chugway ngamoy ja mituud chamchama hini achor mu ad impferno.”

Achi koma munhijan hana hempfalay

31 Inalin khu Hesus hi, “Hay oha khu an khun cha ituchu chin nahop ja, ‘Hini lala-e an manghijan hi ahagwa na ja mahapor an gway mapermaan hi tulaꞌ an nunhijan cha ta u-ugnan ni pfupfai.’ 32 Muti hay alloꞌ ay chaꞌju ja, nu khulat ta hini pfupfai an agkhuy na inlugtap hini ahagwa na ja achi khulaton ni lala-e an ihijan hini pfupfai. Ti atona ayya, ja hijay chumalat hi umilugtapan ni pfupfai hi un marhin hi uchumna. Ja hay lala-e an mangahagwa hi pfupfai an nihijan, ja hihiya an immilugtap.”

Hini omaꞌ-atan chi munhapata

33 Inalin khu Hesus hi, “Hay oha khu hi khun itudtuchun hachi tatakhu chin nahop ja, ‘Achi ju paꞌ-iyon hay enhapata ju. Mahapor an aton an amin hana enhapata ay ni ngachan Apo Jos.’ 34 Muti hay alloꞌ ay chaꞌju ja achi aju koma munhapata. Achi aju koma munhapata an ad langit chi ehapata ju, ti hijay trono an inu-umpfunan Apo Jos. 35 Achi aju khu munhapata an hitay lota chi ehapata ju, ti hijay nangchachaꞌ-angan Apo Jos. Achi aju khu munhapata ay ni ngachan an Jerusalem, ti hijay pfuglay ni Napfagpfagto an Ari an hi Apo Jos. 36 Achi aju khu munhapata ay ni ulu ju, ti anong un hay oha hi pfuuꞌ ay ni ulu ju ja ma-id olog ju an mangpapuchaw ja mangpangitit. 37 Hay maphod ja nu allon ju hi, ‘Aa, atoꞌ’ ja enat ju. Ja nu allon ju hi, ‘Achiꞌ aton’ ja achi ju aton. Hana punhapataan hay hato an ngachan ja narpu ay Satanas.”

Achi ta-o epfalloh hay napukhit

38 Inalin khu Hesus hi, “Hay oha khu an chengngor ju an khun mitudtuchu ja, ‘Nu gway munlu-it ay ni matam ja lu-iton cha khu hini matan ni limmu-it ta pfalloh na. Ja nu gway mamanguwan ay ni pfapfam ja panguwan cha khu ta pfalloh na.’* 39 Muti hay alloꞌ ay chaꞌju ja achi ju epfalloh hay napukhit an enat chi takhu ay chaꞌju. Nu gway manoplat ay ni apeng mu ja entajam khu hini oha. 40 Ja nu gway mangchalom ay he-a ta alaona hini lopfong mu ja achim i-achi, ja anong kay ja neꞌ-ala na khu hini jaket mu. 41 Ja nu gway mangpapilit an itulud mu hija hi ohah kilomitlu ja achi a mun-ad-achi, ja anong kay ja intulud mu hi chugwah kilomitlu. 42 Ichatam hana mun-achaw ja pa-utangam nu gway umutang.”

Podhon ta-o hana khun pfomohor ay chita-o

43 Inalin khu Hesus hi, “Hay oha khu hi chengngor ju an khun mitudtuchu ja, ‘Podpodhon ju hana ibpfa ju an tatakhu, ja apfoholan ju hana mabmapfohhor ay chaꞌju.’ 44 Muti hay alloꞌ ay chaꞌju ja podpodhon ju hana mabmapfohhor ay chaꞌju ja ekalalakhan ju hato an mamarpalikhat ay chaꞌju. 45 Nu amat hetoy aton ju hot chaꞌjuy empfapfalay Apo Jos ad langit. Ti hijay nangephod ay ni hukhit an khun pfumutay ta munchichipat an mahilagwan ta-o an amin, an anong un hana napukhit ja hana maphod an takhu. Ja hijay mangchat hi uchan ay ni lotan hana tatakhu an mangat hi maphod ja anong un hana khun mangat hi napukhit. 46 Ma-id lagpfu ju nu hana mammamhod ay chaꞌju chi podpodhon ju ja angkhay. Ti anong un hay hana meꞌpepelaꞌ an khun munhenger hi pakha ja podpodhon cha hana mammamhod ay chicha. 47 Ja nu hana i-ibpfa ju ja angkhay chi pangpatikhagwan ju hi maphod ja un aju chamchama amat hana ma-id anila na ay Apo Jos, ti hitay chi khun cha khu aton. 48 Mahapor an miꞌtakhu aju hi magpong an amat ay Ama ju ad langit an magpong.”

6

Hay aton an umchat

1 “Tikhan ju ta achi ju epa-akhaja hana maphod an khun ju aton ta achi khahin un annilaon hana tatakhu. Ti nu amat hetoy aton hot ma-id lagpfu ju ay Jos Ama an gawwa ad langit. 2 Hotti hana umchat hay hana napubli, achi cha khurkhulaton an mangpa-innila ay ni inchat cha. Ti hitay chi khun aton hana mumpfuhuur an etongor cha hi achoꞌlan chi tatakhu hichi sinagoga ja hichi palaha an ipa-innila hini inchat cha, ta gway aton cha kan kaykhu an madayaw. Alloꞌ ay chaꞌju hi nakhibpfoh an enala cha hini dayaw cha hot angkhaynana, ma-id lagpfu cha ay Apo Jos. 3 Hay aton ju koma an umchat hay hana napubli, ja achi khahin un annilaon ni ikhid an ngamoy hini inchat ni agwan an ngamoy. 4 Achi khahin un gway manginnila ay ni inchat ju. Ti anong un ma-id oh-ohhah nanginnila ay ni maphod an enat ju, ja tinnig chamchama Jos Ama, ja hijay mangchat hi lagpfu ju.”

Hay aton an mungkalalag

5 Ja inalin khu Hesus hi, “Mungkalalag aju ayya ja achi ju eng-enghon hana mumpumpfuhuur. Am-amjaꞌ cha an tumataꞌchug an mungkalalag hi achoꞌlan chi tatakhu hichi sinagoga ja hichi palaha ta gway aton cha kan kaykhu an madayaw. Muti alloꞌ ay chaꞌju an nakhibpfoh an enala cha hini dayaw cha hot ma-id lagpfu cha ay Apo Jos. 6 Chaꞌju ayya, nu mungkalalag aju ja humikhop aju ay ni kwarto ju ja impfukhot ju hini pantaw ja un aju gwot mungkalalag ay Jos Ama an achi matikhaw. Hotti anong un ma-id oh-ohhah nanginnila ay tay maphod an enat ju, ja tinnig chamchama Jos Ama, ja hijay mangchat hi lagpfu ju. 7 Ja nu mungkalalag aju, ja achi khahin un ju lupillupiton hay allon ju. Ti hitay chi khun aton hana agkhuy nanginnila ay Apo Jos, an hay khemhon cha ja chonglon Apo Jos hana kalalag cha nu anchu-anchu-oy. 8 Hi Apo Jos an Ama ju ja aniꞌ-ila na hana mahapor ju ja un ju epfokha, hotti achi khahin un ju lupillupiton an mungkalalag. 9 Amat heto chi aton ju an mungkalalag:

‘Jos Ama an gawwa ad langit, he-a adniꞌ chi daydayawon chi tatakhu.

10 He-a adniꞌ chi mun-ap-apo ay chaꞌmi.

Hini adniꞌ penhod mu chi aton mi heto lota an amat ay ni khun cha aton hina ad langit.

11 Ichat mu khu hay anun mi ad ugwani an arkhaw.

12 Ja pakawanom an amin chi pfahor mi, amat khu ay ni pammakawan mi hay hana pfimmahor ay chaꞌmi.

13 Ja i-achawwim ay chaꞌmi hana atopngan an achi ami paꞌ-ahchor, ta achi chaꞌmi apfakon ay Satanas.’

14 Mahapor an pakawanon ju hana pfimmahor ay chaꞌju hot pakawanon chaꞌju khu ay Ama ju ad langit. 15 Muti achi aju ayya pomakawan ja achi chaꞌju khu pakawanon ay Jos Ama.”

Hay aton an mun-ayunar

16 Ja inalin khu Hesus hi, “Nu mun-ayunar aju, achi aju amat hana mumpumpfuhuur an tatakhu an ipatikhaw cha an amat cha hi mun-ayyong. Nguningunit cha ja agkhuy nahukhud hini pfuuꞌ cha, ta ipa-innila cha an khun cha mun-ayunar. Alloꞌ ay chaꞌju an nakhibpfoh an enala cha hini dayaw cha, hot ma-id lagpfu cha ay Apo Jos. 17 Chaꞌju ayya, nu mun-ayunar aju, lampfon ju hini ulu ju ja mun-ihu aju 18 ta achi matikhaw an khun aju mun-ayunar. Ti anong un ma-id oh-ohhah nanginnila ay tay maphod an enat ju ja tinnig chamchama Jos Ama, ja nangamong hija an mangchat hi lagpfu ju.”

Hini nahamad an enachangjan ad langit

19 Ja inalin khu Hesus hi, “Achi aju mun-amung hana enachangjan ay tay lota an mapfutan, ja machonot, ja ma-akaw. 20 Ehakhanaan ju gwot hini achor ju ay ni enachangjan ad langit an achi mapfutan, achi machonot ja achi ma-akaw. 21 Ti hini ipfilang ju an napfalor ay chaꞌju ja hinuy hini mun-o-onan ay ni nomnom ju.

22 Hini mata ju chi hilaw nuy achor ju. Nu maphod hini pannig ju ja mahilagwan an amin hini nomnom ju. 23 Muti napukhit ayya hini pannig ju ja munhehellong an amin hini nomnom ju. Hotti nu ma-id manilagwan ay ni piꞌtakhuwan ju hot munnaud aju an naherngan.

24 Hini takhala ja achi mapfalin an munchehhan an miꞌtamu ay ni chugwa an ap-apo, ti hay atona ja podhona hini oha ja chin-ug na hini oha. Unuchona hini oha ja pinahiw na hini oha. Amat khu hina ay chaꞌju an achi mapfalin an punchehhanon ju an munserbi ay Apo Jos ja hay enachangjan.

25 Hitay chi khapo na hi pangarjaꞌ ay chaꞌju hi achi aju mundanag ay ni piꞌtakhuwan ju, hi hay anun ja inumon ju. Ja achi aju mundanag hi hay elopfong ju. Hay atakhuwan ja pfu-un anun ja elopfong ja angkhay. 26 Tikhagwun ju akay niꞌ hay hana hagwiti an achi cha muntanum ja mumpfotoꞌ, ja ma-id alang cha, muti hi Apo Jos an Na-ilangitan an Ama ju ja panganuna chamchama chicha. Hotti achi aju mundanag, ti munnaꞌnaud aju an napfalor mu hay hana hagwiti. 27 Ma-id chi oha hi mangpa-anchuꞌchuꞌ-oy hi piꞌtakhuwana khapo hi danag na. 28 Ja anagkha ta madanakhan aju hi elopfong ju? Tikhan ju akay niꞌ hay hana palagwer hichi acha an achi cha muntamu ja mun-apfor. 29 Alloꞌ ay chaꞌju an ma-id oha hi meꞌmeꞌnong chi lopfong na hay hato palagwer, anong un hi Ari Solomon an pfuher chin lopfong na. 30 Hana agkhu niꞌ holoꞌ an un homangaw hon napoolan ja khun lupfungan Apo Jos hi maphod. Hotti un chah achi om-omod ay chaꞌju? It-ittang kaykhu hini pammati ju! 31 Hotti achi aju agkhu madanakhan ja inali ju chi, ‘Ngay nin i ta-o pangalan hi anun, ja hay inumon ja elopfong?’ 32 Hay hana gwah to lota an agkhuy namati ja hay hato chi ikhimoh cha an hingiton. Muti anilan Jos Ama an gwa ad langit an mahapor ju hay hato. 33 Hotti hay pachot-anan juwot niꞌ ja hini pun-ap-apugwan Apo Jos ay chaꞌju ja hini pangatan ju ay ni magpong an penhod na, hot an amin hana mahapor ju ja ichat na.

34 Hotti achi aju madanakhan hi hay likhat an umali hi uchum chi arkhaw. Khenong ta umali hinuy an arkhaw ja un hanguwon, ti ammuna otniꞌ hana likhat ad ugwani an arkhaw hi hanguwon ju.”

7

Achi hugijon chi padchung an takhu

1 Inalin khu Hesus hi, “Achi ju hugijon hana papadchung ju an tatakhu ta achi chaꞌju khu hugijon ay Apo Jos. 2 Ti hugijon chaꞌju khu an amat ay ni aton ju an manugwi hi uchumna. Ti hini punlukud ju ay ni ibpfa ju an takhu ja amat hina khu hini punlukud Apo Jos ay chaꞌju. 3 Anagkha ta matikhaw mu hini pfahor ni padchung mu an takhu an amat ay ni it-ittang an pfuta, muti niya an achim matikhaw hini ot-ottong an pfahor mu an amat hi pfin-u an immuy ay ni matam? 4 Achi mapfalin an allom ay ni padchung mu an takhu hi, ‘Ijam ta aanuꞌ hinuy pfuta ay ni matam’ nu gawwacha hini pfin-u an immuy ay ni matam. Un chah paꞌ-at a ay tay? 5 Mumpfuhuur a! Pahhunom pay an ánun hinuy pfin-u an immuy ay ni matam hot mattag hini pannig mu an mangaan ay ni pfutan ni padchung mu an takhu.

6 Alloꞌ khu hitay pangngarig, an achi ju ichat hana napfalor an khina-u hana na-akhar an aho ti omalat cha. Ja achi ju khu ichat hana pfoong hana pfapfuy, ti pun-ilait cha.”

Chin nangtuchugwan Hesus hi aton an mungkalalag

7 Ja inalin khu Hesus hi, “Mun-achaw aju hot michatan aju, hingiton ju hot chakngan ju, mungkorkug aju hot mipfughor hini pantaw. 8 Ti hini mun-achaw ja michatan, ja hini maningit ja machakngana, ja hini mungkorkug ay ni pantaw ja mipfughor.

9 Ma-id ammod hi mangchat hi pfato nu hay tenapay chi epfokhan ni empfalay na. 10 Ja achi na khu ichat chi ulog nu khachiw chi epfokha na. 11 Hotti, anong un aju khun pfumahor ja anila ju an mangchat hi mapmaphod ay ni empfalay ju. Nu amat hina chi khun ju aton, ja un chah achi om-omod hi Ama ju an gwa ad langit an ichatana hi mapmaphod hana mumpfokha ay hija? 12 Hotti hini podhon ju an aton chi tatakhu ay chaꞌju ja hija khu chi aton ju ay chicha. Hitay chi ituchun ni urchin Moses ja hachi profetan Apo Jos.”

Hana chugwa an pantaw

13 Ja inalin khu Hesus hi, “Miꞌhikhop aju ay ni nahugkhipfit an pantaw. Ti gwa han ampfilog an pantaw an nalaka hi hongkhopan muti un agwun an mi-uy ad impferno, ja cho-or hana manggwa. 14 Ja nahugkhipfit hini pantaw an humikhupan, ja nalikhat hini agwun an mi-uy ay ni piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna, ja un cha tortollo hana manakngan ay tay an chalan.”

Chin pangngarig han ajiw ja hini pfunga na

15 Inalin khu Hesus hi, “Achi aju ma-allilaw hana munlahlah an profeta. Mumpatikhaw cha an maphod cha an amat hi karnero an maꞌma-ulloy, muti hini umannung an omaꞌ-atan cha ja un cha amat hi khenger an pomatoy. 16 Imatunan ju chicha nu tikhan ju hana napukhit an pfungan ni khun cha aton. Ma-id alaon ju hi ubas ay ni karkalunay ja ma-id khu alaon ju hi higos hay hana nun-apakhatan an holoꞌ. 17 Hini ayya maphod an ajiw ja pfumunga hi maphod. Hini ayya napukhit an ajiw ja pfumunga khu hi napukhit. 18 Achi pfumunga hini maphod an ajiw hi napukhit ja achi khu pfumunga hini napukhit an ajiw hi maphod. 19 An amin hana ajiw an achi pfumunga hi maphod ja mali-oy ta mituud ay ni apoy hot mapoolan. 20 Ja amat hina khu hana munlahlah an profeta, an ma-innila hini gwa ay ni nomnom cha ay ni pfungan ni khun cha aton.

21 Achi an amin hana mangali ay ha-in hi, ‘Apo, Apo’ ja midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. Hana midchum ja hana khun mangat ay ni penhod Ama an gwa ad langit. 22 Ay nuy an arkhaw an Panugijaꞌ hi tatakhu ja cho-or hana mangali hi, ‘Anagkha, Apo, an un he-ay narpugwan ni apfalinan mi an numpadtu, ja penakak mi hana napukhit an ispiritu ay ni apfalinan ni ngachan mu, ja cho-or chin enat mi an milagro ay ni apfalinam?’ 23 Ja tompfalaꞌ an alloꞌ ay chicha hi, ‘Ma-id oh-ohhah anilaꞌ ay chaꞌju. Hotti makak aju, chaꞌju an khun mangat hi napukhit.’ ”

Han chugwa an linala-e an numpakhad hi pfalay

24 Inalin khu Hesus hi, “Hitay chi amatan ni takhu an munchongor ay ni ituchuꞌ ja inunud na, an mipadchung ay ni manomnom an lala-e an numpakhad hi pfalay na. Empfo-eh na hichin pfato ta hijay nangpapfunana chin tu-ud. 25 Napfalin an nahaꞌ-ad chin pfalay ja pimmuwoꞌ ja nunchatong. Ja nituchug chin chanum ay chuy an pfalay muti agkhuy natuꞌ-in, ti nehamad chin tu-ud an nipapfun chin pfato. 26 Ja hini ayya munchongor ay ni ituchuꞌ ja achi na unuchon, ja mipadchung ay ni napfongang an takhu an numpakhad hi pfalay na muti una impapfun chin tu-ud chin panag. 27 Immali khu chin puwoꞌ ja nunchatong. Immijah ja natuꞌ-in chin pfalay ja nun-apaꞌ-i.”

28 Nakhibpfoh hitay nuntudtuchugwan Hesus, ja nanor chin tatakhu an nakhagong chin panudtuchu na. 29 Ti matikhaw cha an gway apfalinana, an achi amat hachi memehtolon chi urchin Moses.

8

Han na-unit an empatenong Hesus

1 Unot nunchayyu hi Hesus ay chuy pfuludna ja cho-or chin tatakhu an nangunud. 2 Ja gwacha han lala-e an na-unit an immuy ay Hesus an i nunheppe ja inali na hi, “Apo, otong hini apfalinam hotti podhom ayya ja epatenongaꞌ.” 3 Ja hen-an Hesus chin na-unit ja inali na hi, “Podhoꞌ. Hotti tomenong a.” Ja emmat an na-aan gwot chin unit na. 4 Ja inalin Hesus hi, “Achi la-ahna ja gway im pangar-arjan ay tay an na-at ay he-a. Hay atom ja umuy a ay ni pachi ta i a mumpatikhaw an temmenong a. Ja ipidaton mu ay hija hini allon ni urchin Moses an khun idaton ay Apo Jos an panginnilaan an umannung an na-aan hini unit mu.”

Chin nangpatengngan Hesus han takhalan han kapitan an eRome

5 Emmatam cha Hesus ad Kapernaum ja gwa han kapitan chi hinchalo an eRome an immuy ay hija. Ja numpakpaka-ahi 6 ja inali na hi, “Apo, gwa han takhalaꞌ an un la-ahna ja napechoy ja gwa an numpepekheng hichi pfalay mi ja munnaud an malikhatan.” 7 Ja inalin Hesus hi, “Aa, umuy ta, ta epatenong u hija.” 8 Muti inalinot chin kapitan hi, “Apo, khahinon un a miꞌjali hi pfalay mi. Ti pfuma-inaꞌ. Ti ammuna un mu allon hi tomenong hitay takhalaꞌ hot ma-at. 9 Ti anong un ha-in ja gway apoꞌ an khun mamaar ay ha-in, ja gwacha khu hana hinchaloꞌ an khun u pfaalon. Ti alloꞌ ay ni oha an hinchalo hi, ‘Umuy a!’ ja immuy. Ja alloꞌ khu ay ni oha hi, ‘Umali a!’ ja immali. Ja alloꞌ ay ni takhalaꞌ hi, ‘Atom hitay!’ ja enat na. Ja om-omod ay he-a an gway apfalinam an mangali hot ma-at.” 10 Ja nanor hi Hesus hi nangngolana ay tay inali na. Ja inali na hachi tatakhu an ninitnud ay hija hi, “Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an ma-id oha hi Hudju hi tinnig u an gway pammati na an miꞌpadchung ay ni otong an pammatin tay pfu-un Hudju. 11 Alloꞌ ay chaꞌju hi cho-or hay hana tatakhu an marpu hana nunleneꞌgwoh tay lota ta meꞌ-orpfong cha ay cha Abraham, Isaak ja hi Jakob hichi Pun-ap-apugwan Apo Jos. 12 Muti cho-or hana Hudju an holag Abraham an midchum koma ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos ja agkhuy cha penenhod an miꞌ-unud, hot pakakon Apo Jos chicha ta umuy cha ay ni munhehellong. Ja mihihidchi cha an midchum hana khun mun-okhab ja khun mungngelot hana pfapfa cha.”

13 Amat hichi ja niꞌhapit khu hi Hesus chin kapitan ja inali na hi, “Aa, umanamut a. Ti ma-apja hini empfokham khapo ay ni pammatim.” Ja emmat, an unot ay chuy ja temmenong chin takhala na an napechoy.

Chin nangpatengngan Hesus hachi cho-or an mumpunchokhoh an tatakhu

14 Immuy cha Hesus hichi pfalay cha Peter an adalana. Ja tinnig na chin pfupfai an ammod ni ahagwan Peter an numpepekheng, ti mapfi-ah han potang na. 15 Penchon Hesus ja na-aan gwot chin potang na. Amat hichi ja pfimmangon hitay pfupfai ja enhakhanaana cha Hesus hi anun cha. 16 Unot nahilip ja in-uy cha ay Hesus hachi cho-or an tatakhu an nun-ahuꞌlungan hi napukhit an ispiritu. Ja un ammuna chin aton Hesus an munhapit hon nun-a-akak hachi napukhit an ispiritu. Ja nun-epatenong na an amin hachi mumpunchokhoh. 17 Ay tay an enat na ja nipa-annung chin inalin profeta Isaiah hi nangarjana hi, “Henaꞌpfatana hana likhat ja chokhoh ta-o ta tomenong ta-o.”

Achi nalaka chi miꞌ-unud ay Hesus

18 Khapo hachi cho-or an tatakhu an khun malimali-ub ay Hesus ja inali na hachi disipolo na ta mumpfalangay cha ta gway aton cha an umuy hichi chammang ni baybay. 19 Agkhuy cha pay nakak ja gwa han mehtolon chi urchin Moses an immuy ay hija ja inali na hi, “Rabbi, mimitnuchaꞌ ay he-a an amin hi omajam.” 20 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Un chah angkhiloh, ti ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja ma-id nunhitugwaꞌ hi khun u alo-an, an uchuꞌchuna agkhu niꞌ hay hana amunin ti gway hogong hi humigpan cha, ja hay hana hagwiti ti gway hapang hi pumpattu-an cha.” 21 Ja immuy khu han oha an disipolo na, ja inali na hi, “Apo, miꞌjaliyaꞌ koma ay he-a muti unchani mah ta umanamotaꞌ pay ta ujaꞌ ilupfuꞌ hi ama.” 22 Muti inalin Hesus ay hija hi, “Achi ti tan enajakhaꞌ he-a ta mitnud a ay ha-in, ti hay hana agkhuy namati chi manikhaw hay hana i-ibpfa cha an natoy.”

Chin nangpataꞌchukhan Hesus han puwoꞌ

23 Amat hichi ja nunlukhan hi Hesus chin pfalangay ja nitalinud khu hachi disipolo na. 24 Empacheh cha ta umuy cha ad Gadara ja himpfumagkha ja gwacha han mapfi-ah an puwoꞌ. Nuntepjaꞌ-ong chin chanum ja nittugwan chin pfalangay ja gwa an munlinong. Hi Hesus ayya ja gwa an nanalloꞌ. 25 Immuy hachi disipolo na ja pfinangon cha hi Hesus. Ja inali cha hi, “Apo, tulungan chaꞌmi! Ti tayya an marteng ta-o!” 26 Enelan Hesus ja inali na hi, “Anagkha ta toma-ot aju? Un kaykhu it-ittang hini pammati ju!” Lemmeggwat ja inhingar na chin puwoꞌ ja chin chanum an khun muntipjaꞌ-ong. Khemmenong cha ja munnaud an malenong. 27 Nanor hachi tatakhu an nannig ja khun cha allon hi, “Ngachah chi atakhuwan tay an takhu? Anong un puwoꞌ ja chanum ja unuchon cha hini allona!”

Chin nangpakakan Hesus hachi napukhit an ispiritu an nun-ehoꞌlong chin chugwa an lala-e

28 Emmatam cha Hesus hichi chammangna, an pfuglay hachi eGadara. Ja chinittum na han chugwa an linala-e an narpu cha hichi lijang an lupfuꞌ ja nun-ahuꞌlungan cha hi napukhit an ispiritu. Hay hachi chugwa an linala-e ja munnaud an mun-apfungot cha hotti ma-id aton chi takhu an maloh ay ni agawwachaan cha. 29 Ja iniꞌgwap cha an nangali hi, “He-a an Empfalay Apo Jos! Ngachah ni atom ay chaꞌmi? Un a chah immali an mamalikhat ay chaꞌmi an un agkhuy pay nachakngan hini timpo na?” 30 Ja cho-or hachi apfapfupfapfuy an nenebtaw ay chuy agawwachaan cha an khun cha munhu-oy. 31 Ja numpakpaka-ahi hachi napukhit an ispiritu an inali cha ay Hesus hi, “Nu pakakon chaꞌmi, ja un ami mah niꞌ mehoꞌlong hachi pfapfuy.” 32 Ja inalin Hesus hi, “Umuy aju!” Hotti nun-a-akak hachi napukhit an ispiritu ay cha chuy chugwa an linala-e ja icha nun-ehoꞌlong hachi apfapfupfapfuy. Ja nungkhakhayyat hachi pfapfuy an nunchayyu ja nun-ilipaw cha ay chuy baybay ja nun-arteng cha. 33 Hachi khun mumpfantay hachi pfapfuy ja nungkhakhayyat cha an nakak. Ja immuy cha hichi pfuglay an i nangpa-innila an amin chin tinnig cha an na-at hachi nahuhuꞌlungan an linala-e ja hachi pfapfuy. 34 Hotti napfu-ar hachi tatakhu an i nanittum ay Hesus. Un chaot tinnig hi Hesus ja numpakpaka-ahi hachi tatakhu an nangali hi makak hija ay nuy pfuglay cha.

9

Chin nangpatengngan Hesus han napechoy an lala-e

1 Amat hichi ja nunlukhan cha Hesus chin pfalangay ta pfumad-ang cha an umuy ad Capernaum an pfuglay na. 2 Ja gwah chi han napechoy an lala-e an impfapfalahhong cha an in-uy ay Hesus. Na-ormana chin pammati cha ja inali na ay chuy napechoy hi, “Achi a madanakhan, akhiꞌ, ti napakawan hana pfahor mu.” 3 Ja gwa hichi hana uchumna an memehtolon chi urchin Moses an khun cha allon hi, “Anagkha agkhu niꞌ hitay an takhu an ipadchung na hichuy achor na ay Apo Jos, an allona hi un pomakawan hi pfahor.” 4 Anilan Hesus chin khun cha nomnomnomon ja inali na ay chicha hi, “Anagkha ta amat hina hini nomnom ju an napukhit? 5 Ma-id olog chi takhu an mamakawan hi pfahor ja ma-id khu olog cha an mangpatenong hi chokhoh.* 6 Muti ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja epatenong u hitay an napechoy ta panginnilaan ju an gwacha khu chi apfalinaꞌ heto lota an mamakawan hi pfahor.” Ja inali na chin napechoy hi, “Pfumangon a ja impi-ug mu hinuy pfalahhong mu ja immanamut a.” 7 Ja natantannaꞌchug chin napechoy ja immanamut. 8 Unagkhu tinnig hachi atakhutakhu chin na-at ja nang-entata-ot cha, ja khun cha dayawon hi Apo Jos an nangchat hi amat hina an apfalinan ay ni ohan takhu.

Chin nangajakhan Hesus ay Matthew

9 Empacheh Hesus ja gwa an khun umuy ja tinnig na han lala-e an hay ngachana ja hi Matthew. Oha hija an khun munhenger hi pakha an inu-umpfun hichin opihhina na. Ja inalin Hesus ay hija hi, “Umali a ta mitnud a ay ha-in.” Amat hichi ja nitnud hi Matthew ay Hesus.

10 Ja gwa han namenghan an i nangan hi Hesus ja hachi disipolo na hichi pfalay cha Matthew. Ja neꞌ-orpfong hachi cho-or an khun munhenger hi pakha ja hachi uchumna an allon cha an napfahulan an tatakhu an i ni-ib-ipfun ay cha Hesus ja cha chuy disipolo na. 11 Tinnig hachi Farisee ja inali cha hachi disipolon Hesus hi, “Anagkha mah hitay mehtolo ju ta meꞌ-orpfong hay hachi khun munhenger hi pakha ja hachi uchumna an nun-apfahulan?” 12 Unot chengngor Hesus hitay inali cha ja tempfar na ja inali na ay chicha hi, “Hana gway chokhoh na chi munhapor hi choktor an pfu-un hini ma-id chokhoh na. 13 Annilaon ju koma hini podhon Apo Jos an hapiton ay tay impatulaꞌ na hi nangarjana hi, ‘Hay aton ju an munnignikha hi papadchung ju ja napfarpfalor ay ha-in mu hini pangdatunan ju hi animar.’† Ti immalijaꞌ an tomolong hana napfahulan ta chuꞌkhon cha hana pfahor cha an pfu-un hana mangali hi ma-id pfahor cha.”

Chin agkhuy niꞌ-ayunalan hachi disipolon Hesus

14 Gwacha hana disipolon John Bautista an immuy ay Hesus ja inali cha hi, “Chaꞌmi ayya ja khun ami mun-ayunar ja amat hina khu hachi Farisee. Hotti anagkha ta hato disipolom ja achi cha miꞌ-ayunar?” 15 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Nu khulat ta gway mungkasar ja un ju chah allon hi umayyong hay hana na-ila nu gawwacha pay hini mungkasar? Achi mit mapfalin. Muti umali han arkhaw an ekak cha hini lala-e an nungkasar ja hijay pun-ayunalan cha. Hotti gawwachaaꞌ ayya ja achi pay mun-ayunar hato disipoloꞌ.”

16 Ja nun-arig hi Hesus ja inali na hi, “Ma-id manger-ob hi pfakhu an pfinacha ay ni nachochonot an lopfong. Ti nu amat hetoy atona hot mun-ohon hini pfakhu an ner-ob ja inatona hini nachochonot hot omom-omod an mapfingit. 17 Ma-id khu mangitto hi paꞌ-arpoh an chanum chi ubas ay ni na-usar an lalat an khun pittugwan hi ma-inum. Ti nu amat hetoy atona hot mapfughi hini lalat, ja metapar hini chanum chi ubas ja mapaꞌ-i khu hini lalat. Hini ayya paꞌ-arpoh an chanum chi ubas ja mitto ay ni pfakhu an lalat ta mehaꞌpfa.”

Chin nanakhuwan Hesus han empfalay chi ap-apo ja chin nangpatengngana han pfupfai

18 Gwa an khun munhapit hi Hesus ja immuy han oha an ap-apo an i nunheppe ay hija. Ja inali na hi, “Miꞌjali a adniꞌ hi pfalay mi, ti unot paꞌ-atoy han empfalay u an pfupfai, ta hoꞌ-om hija ta tumakhu.” 19 Amat hichi ja nitnud hi Hesus ja hachi disipolo na. 20 Ja gwa han ohan pfupfai an khun mangunud ay chicha an hay chokhoh na ja achi maymajat han chala an khun pfumutay ay hija hi himpolo ta chugwa hi tagwon. Immuy ay chuy negpong chin khatud Hesus ja heneꞌkhad na hini khalampfay ni lopfong na. 21 Ti hay gwa hi nomnom na ja un ammuna hi una heꞌkhachon chin lopfong Hesus hot tomenong hija. 22 Nunligkhoh hi Hesus ja tinnig na chin pfupfai, ja inali na hi, “Achi a madanakhan, hiton akhiꞌ, ti khapo ay ni pammatim ja temmenong a.” Ja emmat an temmenong gwot hija.

23 Un chaagkhu emmatam chin pfalay chin ap-apo ja tinnig Hesus hachi atakhutakhu an khun cha mahanalaꞌ an umiha, ja hachi uchumna an khun manongngali. 24 Ja inali na hi, “Makak aju adchiya, ti agkhuy natoy hichuy an unga an un nanalloꞌ.” Muti kenekejan cha hitay inali na. 25 Impapfutay Hesus hachi tatakhu an nakhagong ja himmikhop. Ja inugnana chin ngamoy chuy unga ja pfimmangon. 26 Ja nunchongor hitay an enat na hachi apfuglapfuglay.

Chin nangpatengngan Hesus han chugwa an napfulaw ja han nakalud

27 Gwa an empacheh cha Hesus ja khun mangumangunud han chugwa an napfulaw. Ja iniꞌgwap cha an nangali hi, “Apo an holag Ari David, ka-ahiyan chaꞌmi adniꞌ.” 28 Unot himmikhop hi Hesus ay chuy nunhihittugwana ja immuy hachi napfulaw ja inalin Hesus ay chicha hi, “Mamati aju chah an gway apfalinaꞌ an mangakhahan ay chaꞌju?” Tempfar cha ja inali cha hi, “Aa, Apo, mamati ami.” 29 Amat hichi ja hen-an Hesus chin mata cha ja inali na hi, “Hot ma-at hinuy pinati ju.” 30 Ja mitikhaw gwot chin mata cha. Ja naꞌnaꞌ-allon Hesus ay chicha hi, “Tikhan ju ta ma-id i ju pangar-arjan ay tay an na-at.” 31 Muti agkhuy cha inunud hitay inali na, ti un chaagkhu ay nun-ipa-innila hitay enat Hesus hi apfuglapfuglay.

32 Gwa an epacheh cha chuy chugwa an na-akhahan ja in-uy cha khu han lala-e an nakalud khapo ta nahuhuꞌlungan hi napukhit an ispiritu. 33 Empakak Hesus chin napukhit an ispiritu ja himmapit chin lala-e. Ja nanor chin atakhutakhu an nakhagong ja khun cha allon hi, “Ma-id tintinnig ta-o hi mipadchung ay tay heto ad Israel.” 34 Muti inalin hachi Farisee hi, “Un kaykhu hini ap-apon chi nun-apukhit an ispiritu chi nangchat ay hija ay ni apfalinana an khun mangpakak hana napukhit an ispiritu.”

Un tortollo hana khun miꞌtamu ay ni tamun Apo Jos

35 Khun munlawlaw hi Hesus an amin hana pfarju ja pfuglay an khun muntudtuchu hay hana sinagoga. Engkasaba na hini Ebanghelyo an mangpa-innila ay ni umali an Pun-ap-apugwan Apo Jos. Ja khuna epatenong an amin chi chokhoh ja likhat cha. 36 Unaagkhu tinnig hachi tatakhu an nakhagong ja na-apja chin nignikha na. Ti amat cha hi karnero an maliglikhatan ja nakaꞌka-ahi khapo ta ma-id mangpunoꞌ ay chicha. 37 Ja inali na hachi disipolo na hi, “Cho-or hana mabtoꞌ muti un aju tortollo an mumpfotoꞌ, ti cho-or hana tatakhu an nehahagkhana an matuchugwan muti tan un aju tortollo an umuy muntuchu. 38 Hotti ekalalag ju ay Ama an khun mangpagpong hi mumpfotoꞌ ta honakhona hana umuy mumpfotoꞌ.”

10

Chin nannakhan Hesus chin himpolo ta chugwa an apostol na

1 Enajakhan Hesus chin himpolo ta chugwa an adalana ja inchatana chicha hi apfalinan an mangpakak hi napukhit an ispiritu an khun mehoꞌlong. Inchat na khu hay apfalinan cha an mangpatenong an amin hi chokhoh. 2 Ja hay hato chi ngachan hay hachi himpolo ta chugwa an nginadnana hi apostol. Chin nahhun ja hi Simon an nangadnan hi Peter, ja hi Andrew an akhi na, ja hi James an empfalay Zebedee, ja hi John an akhi na, 3 ja hi Philip, ja hi Bartolomew, ja hi Tomas, ja hi Matthew an chin khun munhenger hi pakha, ja hi James an empfalay Alfeus, ja hi Tadeus, 4 ja hi Simon an oha an Zealot, ja hi Judas Iskariot an hijay mangngina ay Hesus. 5 Hennag Hesus hay hato himpolo ta chugwa ja hijah tay chi imbilina an inali na ay chicha hi, “Achi aju umuy hana pfuglay chi Hentil ja achi aju khu umuy hana pfuglay chi Samaritan. 6 Hay pahhunon ju gwot niꞌ an omajan ja hana gwachaan hachi holag Israel an amat cha hi karnero an na-utaw. 7 An amin chi omajan ju ja mangaskasaba aju ja allon ju hi, ‘Achi mapfajag hot machakngan hini Pun-ap-apugwan Apo Jos hi tatakhu.’ 8 Epatenong ju hana mumpunchokhoh, ja tinakhu ju hana natoy ja akhahan ju khu hana na-unit, ja pun-epakak ju hana napukhit an ispiritu an nun-ehoꞌlong. Ja achi aju mumpapfajad, ti agkhuy ju pfinajachan hitay apfalinan an nichat ay chaꞌju. 9 Achi aju mun-ochon hi pihu, 10 ja hape-eng. Achi aju mun-ochon hi hay pun-orkhan ju ja hay hapato ja hay pfunguhan. Ti an amin hana muntamu ja kalintikhan cha an omagwat hana mahapor cha ay ni takhu an piꞌtamuwan cha.

11 Nu omatam aju ay ni ohan pfuglay ja tikhan ju hay takhu an mamhod an mangajakhan ay chaꞌju, ja meꞌheto aju ay hija ingkhana hi akakan ju ay nuy an pfuglay. 12 Nu humikhop aju ay ni pfalay ja allon ju hi, ‘Pomhod hini piꞌtakhuwan ju an nunheto ay tay an pfalay.’ 13 Ja nu hini nunheto ay ni pummangiliyan ju ja apfuluton cha hitay allon ju hot pomhod cha. Muti achi cha ayya apfuluton hot mumpfangngad hini bindisyon ay chaꞌju. 14 Ja nu khulat ta hana tatakhu ay nuy an pfuglay ja achi chaꞌju podhon an mangiliyon ja achi cha egngor hini itudtuchu ju, ja pumpuꞌpu-an ju hay chapor an nep-ot ay ni chapan ju hi akakan ju ay nuy an pfalay wenno pfuglay.* 15 Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju an umali ayya hini arkhaw an Panugijan Apo Jos hi tatakhu, ja machamchamot hini dusan hana tatakhu ay nuy an pfuglay mu hachi tatakhu ad Sodom ja Gomorah an khenhob Apo Jos chin timpon Abraham.

16 Tan pfaaloꞌ chaꞌju an amat hi naꞌna-unnud an karnero an umuy hana achaan chi tatakhu an amat hi mun-apfungot an khenger. Hotti manomnom ja maꞌma-ulloy aju koma. 17 Tikhagwun ju, ti gwacha mangkay hana tatakhu an pfumuhur ay chaꞌju. Ijuy chaꞌju hana hugi ta echalom chaꞌju, ja ipahuplit chaꞌju hichi sinagoga. 18 Ja ijuy chaꞌju hana gobernador ja ar-ari khapo hi immunuchan ju ay ha-in. Ja hinuy chi timpo an puntihtikhuwan ju ay chicha ja hana Hentil ay ni hapit u. 19 Nu echalom chaꞌju ja achi aju madanakhan hi hay allon ju an ehongpfat ju ay chicha. Ti ay nuy an timpo an humanguwan ju ja ituchun Apo Jos hay ehongpfat ju. 20 Ti pfu-un chaꞌju ja angkhay chi munhapit, an hini Espiritun Apo Jos chi mangchalan ay chaꞌju. 21-22 Ay nuy an timpo ja pfuhulon chaꞌju an amin hi tatakhu khapo ay ni nangunuchan ju ay ha-in. Hana uchumna ja anong un hana a-akhi cha ja epfaag cha hana ap-apo ta patajon cha. Amat khu hina chi aton ni oha an ammod hay empfalay na. Ja hana ungunga, chuꞌkhon cha hana a-ammod cha ja empapatoy cha chicha. Muti hana mangedpor hay hato ingkhanah atajan cha an achi cha epfot hini pammati cha, ja miꞌtakhu cha. 23 Nu palikhaton chaꞌju ay ni oha an pfuglay ja lomajaw aju ta umuy aju ay ni oha. Umannung hitay alloꞌ, an achi ju pachaꞌpuhon an lawlagwon an amin hana apfuglapfuglay ad Israel hot umali hini arkhaw an pumpfangngachaꞌ an Na-ilangitan an Takhu.”

24 Ja inalin khu Hesus hi, “Hini mun-ad-achar ja achi nangatngato mu hini mehtolo na. Ja hini takhala ja achi napfagpfagto mu hini apo na. 25 Hotti nu ma-apfoholan hini mehtolo, ja nomnomon ni khun mitudtuchugwan an anong un hija ja ma-apfoholan khu. Ja amat khu ay ni himpfut, an ma-apfoholan nu ma-apfoholan hini apo na. Ja ay ha-in an apo ju, ja tayya an ma-apfoholanaꞌ, ti nan allon cha hi un ha-in hi Beelzebul an ap-apon chi napukhit an ispiritu. Hotti achi mehalla an omom-omod an pfuhulon chaꞌju an tatakhuꞌ.

26 Hotti achi aju toma-ot ay chicha. Ti an amin hana ililiꞌ-ud cha an aton an achi ma-innila ad ugwani muti gwa han arkhaw an ma-innila chamchama. 27 Hotti nu amat heto ja an amin hana inaliꞌ ay chaꞌju ad ugwani an immiꞌ-igway ta-o, ja epagngor jun to hi achaan chi tatakhu. Ad ugwani ja i-am-amu heto unig muti iꞌgwap jun to hichi pfutayna. 28 Ja achi aju toma-ot hay hana umali an mamatoy ay ni achor ju, ti ma-id olog cha an mamatoy ay ni lennagwa ju. Eta-ot juwot niꞌ hi Apo Jos an gway apfalinana an mamaꞌ-i ay ni achor ja lennagwa hichi impferno. 29 Anila ju an anong un hini chugwa an pfucheng an mahalape, ja ma-id oh-ohha hi makhah ay tay lota nu achi apfuluton Jos Ama. 30 Ja anong un hay hana pfuuꞌ ju ja pfinibpfilang na. 31 Hotti achi aju toma-ot, ti napfarpfalor aju mu hay hana cho-or an pfucheng. 32 An amin hana achi mangpfa-in an mangpa-innila hi nidchuman cha ay ha-in, ja achiꞌ khu ipfa-in chicha an ipa-innila hichi gwachaan Ama ad langit. 33 Muti hay hana mangpfa-in ay ha-in hi hangon hana tatakhu, ipfa-in u khu chicha hichi gwachaan Ama ad langit.

34 Un chah khemhon ju un hay apanuhan ju chi immaliyaꞌ heto lota? Achi amat heto, ti hitay immaliyaꞌ ja mangchat hi punchichinnuꞌ-ukhan ju. 35 Khapo ay ha-in ja chuꞌkhon ni lala-e hinuy ammod na an lala-e, ja chuꞌkhon ni pfupfai hinuy ammod na an pfupfai, ja chuꞌkhon ni na-apo an pfupfai hini ammod ni ahagwa na. 36 Hana pfuhur ni ohan takhu an namati ja hana a-akhi na. 37 Hini ayya takhu an ot-ottong chi pamhod na ay ni ammod na wenno empfalay na mu hini pamhod na ay ha-in ja achiꞌ ipfilang hi takhuꞌ. 38 Ja achiꞌ ipfilang hi takhuꞌ hini achi mami-ug ay ni kros na ta unuchonaꞌ.† 39 Ti hini ayya takhu an mangpa-ennongan ay ni piꞌtakhuwana heto lota ja angkhay, ja achi miꞌtakhu ay Apo Jos. Muti hini takhu an man-ug ay ni piꞌtakhuwana heto lota khapo hi pangunuchana ay ha-in, ja miꞌtakhu ay Apo Jos hi ma-id chi pogpogna.

40 Hini mangakhamid ay chaꞌju ja inakhamichaꞌ khu. Ja hini mangakhamid ay ha-in ja inakhamid na hi Ama an nannag ay ha-in. 41 Hini mangakhamid ay ni profetan Apo Jos khapo ta profeta ja michatan hi lagpfu an hihiya ay ni lagpfun chi ohan profeta. Ja hini mangakhamid ay ni magpong an takhu khapo ta magpong ja michat ay hija hini lagpfun chi oha an magpong an takhu. 42 Ja alloꞌ ay chaꞌju an hini takhu an tomolong hi oha an nabnababba an namati khapo hi pangunuchana ay ha-in, anong un himpfahpfahhu hi chanum chi ichat na hi inumona, ja gwachay linagpfu na ay nuy an enat na.”

11

Chin inalin Hesus hachi hennag John Bautista

1 Napfalin hitay nuntukhunan Hesus hachi himpolo ta chugwa an adalana ja empacheh na an umuy muntudtuchu ja mangaskasaba hachi apfuglapfuglay chi Hudju. 2 Ay chuy an timpo ja nipfabpfalud hi John Bautista ja chengngor na chin khun at-aton Hesu Kristo. Hotti hennag na hana disipolo na 3 an umuy ay Hesus an i mangpfokha hu-un hija chah hini inalin John an hennag Apo Jos an hahadchon cha, wenno hay oha. 4 Enhanhan cha ay Hesus ja tempfar na ja inali na ay chicha hi, “Mumpfangngad aju ta allon ju ay John hay hato tinnig ju ja chengngor ju. 5 Allon ju chi tinnig mi an hana napfulaw ja tumikhaw cha, hana napechoy ja chumalan cha, hana na-unit ja temmenong cha, hana napo-it ja chomngor cha, ja hana nun-atoy ja timmakhu cha. Ja khun mekasaba hini maphod an Hapit Apo Jos hana napubli. 6 Ja allon ju khu chi madmachennor hini takhu an achi munhalinchugwa hini nomnom na ay ha-in.”

7 Amat hichi ja empacheh chin disipolon John an nakak ja inalin Hesus hini omaꞌ-atan John ay cha chuy atakhutakhu. Inali na hi, “Chin immajan ju ay John hichi let-ang ja ngay nenomnom ju hi i ju tikhan? Unchah hay potaar an khun mumpfiwpfiwwapfiw? Pfu-un. 8 Hot ngachah mah chi i ju tinnig? Un aju chah immuy ta tikhan ju hay takhu an maphod chi lopfong na? Pfu-un khuh niꞌ, ti hana ayya khun munlopfong hi maphod ja hay pfalay chi ari chi punhihittugwan cha. 9 Hotti ngachah tugwali chi i ju tinnig? Hay profetan Apo Jos? Aa, ja alloꞌ ay chaꞌju an napfagpfagto pay hija mu hana uchumna an profeta. 10 Ti hi John hini nitulungan ni nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi, ‘Tayya an honakhoꞌ hitay mangpangpangullu ja un he-a ta ehakhana na hini agwum.’ ”* 11 Ja inalin khu Hesus hi, “Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju an hi John Bautista hini napfagpfagto an amin hi hay takhu heto lota. Muti napfagpfagto pay hini nabnababba an takhu an nidchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos hi tatakhu. 12 Nete-a chin immaliyan John ja ingkhana ad ugwani ja cho-or hachi mungkhikhihhu an mun-e-egkhad an midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. 13 Hini omaꞌ-atan chuy Pun-ap-apugwana ja intuchun hachi profetan Apo Jos ja chin Urchin Moses ingkhanah immaliyan John Bautista. 14 Ja na-awatan ju koma an hi John hinuy nipadtu an Elijah an umali. 15 Hotti pa-ennongan ju an munchongor ay tay alloꞌ.

16 Alloꞌ ay chaꞌju hini eꞌ-eꞌnongan ju an tatakhu ad ugwani an timpo, an meꞌmeꞌnong aju hana ung-ungungnga an um-umpfun hinun palaha an munlewlegwa muti ma-id maptoꞌ hi podhon cha. Ti iꞌgwap hana uchumna an allon cha ay ni khun cha peꞌlewlegwa hi, 17 ‘Nanongngali ami muti agkhuy aju temmajaw. Ja emmepfer ami muti agkhuy aju niꞌkila.’ 18 An amat ay chaꞌju an ma-id maptoꞌ hi podhon ju. Ti immali hi John Bautista ja khun mun-ayunar ja achi umin-inum hi pfajah, ja allon ju hi un mun-angaw. 19 Ja tan immaliyaꞌ an Na-ilangitan an Takhu, ja khunaꞌ meꞌ-orpfong an meꞌ-an, ja nuja an pahigwonaꞌ an khun ju allon hi, ‘Tikhan ju akay niꞌ hitay an takhu an nahopo ja khun mapfutong. Ja niꞌkhayyum khu hana khun munhenger hi pakha ja hana uchumna an nun-apfahulan an tatakhu!’ Hotti tayya an pahigwon chaꞌmi an chugwa. Muti nomnomon ju hitay, an hini aphod ja kinala-eng Apo Jos ja matikhaw ay ni piꞌtakhuwan hay hana nangapfulut ay ni itudtuchu mi ay John.”

Hini dusan hana tatakhu an agkhuy namati ay Hesus

20 Nunhapit khu hi Hesus ja pinahiw na hana tatakhu an gwa ay cha chuy pfuglay an nangatana hachi otong an milagro ti agkhuy cha chamchama chin-ug hana pfahor cha. 21 Ja inali na hi, “Ka-ahi cha hay hana eKorazin ja eBetsaida! Nu na-at ad Tiro ja ad Sidon hachi otong an milagro an enat u ay chuy pfuglay cha, hot gwa agkhu niꞌ an napfajag an nunlopfong cha hi kamma ja inlipfu chay chapor ay ni ulu cha an pangpatikhagwan chay nan-ukhan cha hi pfahor cha. 22 Alloꞌ ay chaꞌju hi, umali ayya hini arkhaw an Panugijan Apo Jos an amin hi tatakhu, ja machamchamot hini dusan hana eKorazin ja eBetsaida mu hay hana eTiro ja hana eSidon. Ti hay hato an eKorazin ja eBetsaida ja khun cha tikhan hay hato milagro ja achi cha chamchama chuꞌkhon hana pfahor cha. 23 Ja hay hana eKapernaum, khemhon chaot un cha ma-ar-ali an napfagpfagto. Muti pfu-un an chicha chi umuy ad chalom. Ti nu na-at ad Sodom hachi otong an milagro an enat u ay nuy pfuglay cha hot chidchin-ug agkhu niꞌ hachi eSodom hana pfahor cha hot agkhuy koma khenhob Apo Jos chin pfuglay cha ta gawwacha ingkhana ad ugwani. 24 Alloꞌ ay chaꞌju hi, umali ayya hini arkhaw an Panugijan Apo Jos hana tatakhu, ja machamchamot hini dusan hana tatakhu ad Capernaum mu hay hachi tatakhu ad Sodom an khenhob Apo Jos chin timpon Abraham.”

25 Emmopoh hitay an inalin Hesus ja nungkalalag an inali na hi, “Ama, munyamanaꞌ ay he-a an Ap-apo hina ad langit ja heto lota, ta agkhuy mu impa-innila hay hato hana tatakhu an mangali an manomnom an cho-or chi achar cha, ta hay hana ma-id achar na chi nangpa-innilaam. 26 Maphod hitay, Ama, ti hijah tay hini penhod mu.” 27 Inalin khu Hesus hachi tatakhu hi, “Impulang Ama an amin ay ha-in ta ha-in chi mangpagpong. Ma-id chi uchumnah nanginnila hi omaꞌ-ataꞌ nu pfu-un hi Ama ja angkhay. Amat hina khu ay Ama an ma-id chi hay nanginnila hi omaꞌ-atana nu pfu-un ha-in an Empfalay na ja hana podhoꞌ an pangpa-innilaan ay hija.

28 Umali aju an amin ay ha-in, chaꞌju an machachamtan ja maliglikhatan.† Ehchor ju an amin ay ha-in hot ha-in chi mangchat hi pun-ar-alenagwaan ju. 29 Unuchon ju hana tukhun u ja mumpatuchu aju ay ha-in, ti ma-olojaꞌ ja napakumbaba, hot mun-ar-alenagwa aju. 30 Ti hana tukhun u ja achi nalikhat hi unuchon an achi pumalikhat.”

12

Hay amatan chi ngilin an Hapfachu

1 Unot achi mapfajag ja enenggwan cha Hesus han natamman hi trigo. Ja netongor ja Hapfachu an ngilin chi Hudju. Hemmenaang hachi disipolo na an ninitnud ay hija ja ente-a cha an pfumangkhi hachi trigo ta anun cha. 2 Gwacha hachi Farisee an nannig ja inali chaot ay Hesus hi, “Tikham akay niꞌ hay hato disipolom an khun cha mun-utim. Ja un chah pfu-un tamu chi mun-utim an paꞌ-iyona hini urchin ta-o, an paniyaw chi muntamu ti ngilin?” 3 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Un ju chah agkhuy pfinaha chin enat chin apo ta-o an hi Ari David ja chin numpun-ibpfa na hi i cha hemmenaangan, 4 an himmikhop hi David hichin pfalay Apo Jos ja enala na chin tenapay an netpfar ay Apo Jos, ja inana ja inchatana khu chin numpun-ibpfa na. Ja paniyaw chi mangan ay ni netpfar an tenapay, ti hana papachi chi mangan ja angkhay. Ja ma-id inalin Apo Jos hi un pfahor hitay enat cha. 5 Ja pfinaha ju mit khu ay ni urchin Moses hini aton chi pachi, an khun cha muntamu hichi Templo hi nun Hapfachu an ngilin, ja pfu-un pfahor hitay khun cha aton. 6 Alloꞌ ay chaꞌju an gwacha ad ugwani an mimidchum ay chaꞌju hini napfagpfagto mu hini Templo. 7 Allon ni Hapit Apo Jos hi, ‘Hini aton ju an munnignikha hi papadchung ju an tatakhu chi napfarpfalor ay ha-in mu hini pangdatunan ju hi animar.’* Nu na-awatan ju hitay hot achi ju koma papfaholon hana ma-id pfahor na.” 8 Ja en-ang-angonoh Hesus an nangali hi, “Ha-in an Na-ilangitan an Takhu chi mangali nu ngay paniyaw ay ni arkhaw chi ngilin.”

Chin nangpatengngan Hesus han lala-e hi Hapfachu an ngilin

9 Atoꞌtogna chin agawwachaan cha hichi pajaw ja immuy cha Hesus hichi sinagoga. 10 Ja gwa hichi han lala-e an napechoy chin oha an ngamoy na. Ja khun hempfogpfokhon hana tatakhu ay Hesus hi, “Mapfalin chah ay ni urchin Moses chi mangpatenong hi munchokhoh hi timpon chi ngilin?” Ja henehemmon cha hay pehallaan ni pampfar Hesus ta gway ipapfahor cha ay hija. 11 Muti tempfar Hesus ja inali na hi, “Nu khulat ta gway oha hi karnero ju an na-ubhung hi pfito hi arkhaw chi ngilin, ja un ju chah achi i inaton khapo ta ngilin? 12 Ja munnaud an napfarpfalor hini takhu mu hay karnero. Hotti achi pumaꞌ-i ay ni urchin hini pangatan hi maphod anong un arkhaw chi ngilin.” 13 Ja inalin Hesus ay chuy napechoy hi, “Uꞌjachom hini ngamoy mu.” Unaot inuꞌjad ja numpfangngad mahpay an mechon chin ngamoy na ja niꞌpadchung chin oha. 14 Amat hichi ja nakak hachi Farisee ja i cha nunhahappitanan nu ngay aton cha an mamatoy ay Hesus.

Hini pfaar Apo Jos an pinili na

15 Inannilan Hesus hitay khun hahapiton hachi Farisee ja nakak ay chuy an pfuglay. Cho-or hachi ninitnud ay hija ja empatenong na an amin hachi gway chokhoh na. 16 Ja inali na ay chicha ta ma-id i cha pangar-allan ay ni nitakhuwana. 17 Inali na hitay ta ipa-annung na chin intulaꞌ profeta Isaiah chin nangarjana hi,

18 “Tayya hitay pfaar u an piniliꞌ.

Hijay podpodhoꞌ ja munchenolaꞌ ay hija.

Honakhoꞌ hitay Espirituꞌ ta munheto ay hija

Ja ipa-innila na hini atoꞌ an manugwi hi tatakhu.

19 Ja achi meꞌhohongnger ja achi mun-ugwap,

Ja achi mango-otong an munhapit hichi kurha.

20 Achi na punhopiꞌ hini nahpaꞌ an hepeng,

Ja achi na odpon hini mamadchop an panor. †

Amat heto chi atona ingkhana hi mangapfak hini magpong an planon Apo Jos,

21 ja hijay pangehcholan an amin chi tatakhu.”

Narpu ay Apo Jos hini apfalinan Hesus an pfu-un hi Satanas

22 Gwa han in-uy cha ay Hesus an lala-e an napfulaw ja nakalud khapo ta nahuhuꞌlungan hi napukhit an ispiritu. Empakak Hesus chin napukhit an ispiritu ja himmapit chin nakalud ja mitikhaw chin mata na. 23 Ja nanor hachi tatakhu an nannig ay tay an na-at. Khun cha allon hi, “Ma-id maptoꞌ nu hitay hini Mamahhod an holag Ari David?” 24 Muti unagkhu chengngor hachi Farisee hitay inalin hachi tatakhu ja inali cha hi, “Un kaykhu hi Beelzebub an ap-apon chi nun-apukhit an ispiritu hini nangchat ay hija ay ni apfalinana an khun mangpakak hana napukhit an ispiritu.” 25 Aniꞌ-ilan Hesus chin khun cha nomnomon ja inali na ay chicha hi, “Nu khulat ta hana tatakhu ay ni oha an himpangili ja ma-a-aggwa cha ta un chicha khu hon numpapattoy cha, hot un loꞌtatna hot mapaꞌ-i hinuy an himpangili. Amat hina khu nu itannong hana hen-a-amma hon numpapattoy cha, hot un loꞌtatna hot mapaꞌ-i cha khu. 26 Omaꞌ-at hina khu nu hi Beelzebub an hi Satanas chi mangpakak hi napukhit an ispiritu. Nu amat heto hot un mah hi Satanas hon neꞌpatoy khu hay hana in-inupfor na. Ja khulat ta amat heto chi i na amatan hot un hija hon pinaꞌ-i na khu hini pun-ap-apugwana. 27 Allon ju hi un narpu ay Beelzebub hitay apfalinaꞌ an mangpakak hi napukhit an ispiritu. Ja gwacha khu hana padchung ju an Hudju an khun mangpakak hi napukhit an ispiritu. Hot un ju chah allon un narpu ay Beelzebub hini apfalinan cha? Hotti tayya an hay hato padchung ju chamchama an Hudju chi muntihtikhu an nehahalla hini khun ju nomnomnomon ay ha-in. 28 Ay ha-in ja inchat ni Espiritun Apo Jos hini apfalinaꞌ an mangpakak hi napukhit an ispiritu, ja hay hato chi panginnilaan ju an nete-a hini pun-ap-apugwan Apo Jos ay tay lota.

29 Hi Satanas ja amat ay ni mapfi-ah an takhu an mumpfantay ay ni pfalay na. Nu khulat ta gway mamhod an mangakaw ay ni khina-u na ja ma-id olog na. Khahin un kha-utan hinuy mapfi-ah an takhu ja un ma-ala hana khina-u na. 30 Hana takhu an achi midchum ay ha-in ja chicha hini pfomopfohhor ay ha-in. Ja hay hana achi tomolong an mangajakhan hana tatakhu an miꞌ-unud ay ha-in ja chicha hana mangaapfor hi tatakhu ta achi cha midchum ay ha-in.

31 Hotti hitay chi alloꞌ ay chaꞌju, an mapakawan an amin hana pfumahulan chi tatakhu ja hana pangallan cha hi napukhit an mipfuhur hi ibpfa chah takhu. Muti hana munhapit hi mipfuhur ay ni Espiritu Santo ja achi cha mapakawan ta pfahor cha ja ingkhana. 32 Ja an amin hana munhapit hi napukhit ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja mapakawan cha, muti hana munhapit hi napukhit ay ni Espiritu Santo ja achi cha mapakawan, ta pfahor cha ad ugwani ja ingkhana ay ni me-aggwa an piꞌtakhuwan.”

Hay napukhit ja maphod an ajiw

33 “Hini ayya ma-ali an maphod an ajiw ja maphod chi pfunga na. Napukhit ayya hini pfunga na ja hija hini napukhit an ajiw. Ti hini pfungan ni ajiw chi panginnilaan ay ni kalahe na. 34 Hotti chaꞌju an napukhit chi nomnom na ja achi mehalla an hay pfumutay ay ni ta-o ju ja napukhit. Ti hini pfumutay ay ni ta-on ni takhu ja hijah nuy hini gwa ay ni nomnom na. 35 Nahamad ayya hini takhu an maphod hini nomnom na ja maphod hini hapitona. Napukhit ayya hini takhu an napukhit hini gwa ay ni nomnom na ja napukhit khu chi hapitona. 36 Alloꞌ ay chaꞌju hi, ay nuy arkhaw an Punhugijan Apo Jos ja hongpfatan hana tatakhu ay hija an amin hana agkhuy cha enor-oloꞌla an hinapit. 37 Ti hini hinapit mu chi panugijan Apo Jos ay he-a. Maphod ayya ja hijay panginnilaan an maphod hini nomnom mu hot achi a madusa. Napukhit ayya ja hijay panginnilaan hi gway pfahor mu hot madusa a.”

Hay ma-achar chin profeta an hi Jonas

38 Amat hichi ja himmapit chin uchumna an Farisee ja memehtolon chi urchin Moses an inali cha ay Hesus hi, “Apo, ipatikhaw mu adchiya hay milagro ta panginnilaan mi an narpu ay Apo Jos hini apfalinam.” 39 Ja inalin gwot Hesus hi, “Un aju kaykhu mumpunlahlah an tatakhu ad ugwani an timpo, ti napukhit hini nomnom ju ja chin-ug ju hi Apo Jos. Itugtukha ju an mangpfokha hi hay ipatikhaw u hi panginnilaan ju an narpu ay Apo Jos hitay apfalinaꞌ. Muti ma-id, ti un angkhay hini omaꞌ-at chin na-at ay profeta an hi Jonah chi ipatikhaw u ay chaꞌju. 40 Ti hi Jonah ja inuꞌmun chin ekan ja nihihidchi poto na hi toloh arkhaw. Amat hina khu ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu, an milupfu-aꞌ hi toloh arkhaw. 41 Machakngan ayya chin arkhaw an Panugijan Apo Jos hi tatakhu hot miꞌtaꞌchug hay hana eNineveh hot chichay mangpatikhaw an gway pfahor ju. Ti hay hachi eNineveh ja chengngor cha chin engkasaban Jonah ja chin-ug chay pfahor cha. Ja tayya an ad ugwani ja gawwa ay chaꞌju han napfagpfagto mu hi Jonah an muntugtukhun ay chaꞌju ja niya an achi ju chuꞌkhon hana pfahor ju. 42 Ja miꞌtaꞌchug khu hichin pfupfai an reyna ad Sheba chin nahop hot hijay mangpatikhaw an gway pfahor ju. Ti hichuy an reyna ja narpu hi achawwi ta i na chonglon hichin manomnom an muntukhun an hi Ari Solomon. Ja tayya an gawwa ay chaꞌju ad ugwani han napfagpfagto mu hi Solomon muti niya an achi ju chonglon hini tukhuna.”

Hay pumpfangngachan ni napukhit an ispiritu ay ni takhu an nakakana

43 Inalin khu Hesus hi, “Nu makak hini oha an napukhit an ispiritu an nehoꞌlong ay ni takhu hot umuy hana lukhar an ma-id nunheto ta i maningit hi i na pun-enanaan muti ma-id machakngana. 44 Hotti allona hi, ‘Un u gwot pfangngachon chin pfalay an tenaynaꞌ.’ Hotti mumpfangngad ja tikhana chin pfalay na an maleneh ja napanuh, ti ma-id nepallog an munheto. 45 Hot epacheh na khu an i mun-aw-agwit hi peto hi munnaꞌnaud an napukhit an ispiritu ta gway pun-ibpfa na an i munheto ay ni pfalay an tenaynana. Hotti munnaꞌnaud an kaꞌka-ahi hinuy an takhu mu hichin pengpenghana. Ja hijah nuy chi ma-at ay chaꞌju ad ugwani an nunchongor ay tay tukhun u muti achi ju pattiyon.”

Hana a-ammod ja a-akhin Hesus

46 Gwa an khun muntudtuchu hi Hesus chin tatakhu ja emmatam chin ammod na an hi Mary ja chin a-akhi na an linala-e ay chuy agawwachaana. Timmataꞌchug cha hichi pfutayna ja empa-ajag cha hi Hesus ti penhod cha an miꞌhapit ay hija. 47 Ja gwa han oha an nangali ay Hesus hi, “Chiya an gwacha hi inam ja hana a-akhim an timmataꞌchug hichi pfutayna ja khun chi-a epa-ajag ta miꞌhapit cha ay he-a.” 48 Ja inalin Hesus hachi tatakhu hi, “Aa, muti un chah chicha chi a-ammod u ja a-akhiꞌ ja angkhay?” 49 Ja lenchong na hachi disipolo na ja inali na hi, “Hay hato khu chi a-ammod u ja a-akhiꞌ. 50 Ti hay hana khun mangat ay ni penhod Ama an gwa ad langit ja chichay mipfilang hi a-akhiꞌ ja chichay a-ammod u.”

13

Chin pangngarig han khun munhapuwaꞌ hi pfugwa

1 Ay chuy gwot an arkhaw ja nakak cha Hesus ay chuy an pfalay ja immuy cha hichi pingngit chi baybay, ja inumpfun hi Hesus. 2 Ja munhihiꞌ-ig hachi atakhutakhu an mali-ub ay hija, hotti immuy nunlukhan han pfalangay an nebnebtaw ay chuy palantag an timmataꞌchukhan chin cho-or an tatakhu, ja inumpfun ta muntuchu. 3 Ja cho-or chin intuchun Hesus an in-ari-arig na. Ja inali na hi, “Gwa han ohan takhu an immuy nunhapuwaꞌ hi pfugwa hichi hapfar na. 4 Khun munhapuwaꞌ ja nepochag chin uchumna ay ni chalan, ja numpanga-ali chin hagwiti ja nun-a-an cha. 5 Chin uchumna ja nepochag chin mapfinato an lota. Khagkhaju cha an hemmangaw ti maymayyapit chin lota 6 muti chin apfi-ahan chi hukhit ja naꞌleng, ti un nitutu-i chin hemmangagwana. 7 Nepochag khu chin uchumna chin achoꞌlan chi holoꞌ an nun-apakhatan. Un chaagkhu hemmangaw ja emmaꞌlap hachi nun-apakhatan an holoꞌ ja hinaꞌpfungan cha chin nitanum hotti agkhuy penomhod. 8 Ja chin uchumna ja nepochag chin maphod an lota, ja numpangahangaw cha ja numpangapfunga cha. Ja hachi uchumna ja pfimmunga hi hinkhakhahot, ja hachi uchumna ja pfimmunga hi unum chi polo, ja hachi uchumna ja pfimmunga hi tolom polo.” 9 Ja inalin khu Hesus hi, “Pa-ennongan ju an munchongor ay tay alloꞌ.”

10 Immuy hachi disipolo ay Hesus ta i cha epfokha hi, “Anagkha mah ta pangngarig hini atom an muntudtuchu ay cha tay an tatakhu?” 11 Ja inalin Hesus hi, “Aa, ti chaꞌju hana pangpa-innilaan Apo Jos ay ni omaꞌ-atan ni Pun-ap-apugwana. Hana ayya uchumna an achi miꞌ-unud ja achi mipa-innila ay chicha. 12 Ti hini takhu an miꞌ-unud ay ni ituchuꞌ ja umannung an ma-ug-ugman hini mituchu ay hija ta chomchom-or chi annilaona. Hini ayya takhu an una lamangon an achi miꞌ-unud ay ni ituchuꞌ ja anong un hini anila na ja ma-utaw ay ni nomnom na. 13 Hotti hini atoꞌ an muntudtuchu ja pangngarig, hot anong un cha khun tikhan hana khun u aton ja chengngor cha hana khun u itudtuchu ja achi cha chamchama ma-awatan. 14 Ti immannung chin impadtun profeta Isaiah hi nangarjana hi,

‘Hay hato an tatakhu, anong un nun-alu-angan hana inga cha ja achi cha chomngor,

Ja anong un himulimuli hini mata cha ja achi cha tumikhaw.

15 Empop cha hachi inga cha ta achi cha chonglon chi tukhun,

Ja inimit cha hachi mata cha ta achi cha tikhan hini umannung an omaꞌ-atana.

Ja pfimmato hini nomnom cha.

Ti allon Apo Jos hi, “Anaad tugwali ta achi cha podhon an tumikhaw ja an chomngor? Ja anagkha ta achi cha podhon an matuchugwan? Ja anagkha ta achi cha chuꞌkhon hana pfahor cha ja achi cha mungkalalag ay ha-in ta takhuwoꞌ chicha?” ’ ” *

16 Ja inalin Hesus hachi disipolo na hi, “Akhaꞌkhaja aju ti mitikhaw hana mata ju ja chomngor hana inga ju. 17 Ja umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju an akhaꞌkhaja aju pay mu hachi cho-or an profetan Apo Jos ja magpong an tatakhu chin nahop, ti penhod cha an ah-upan an manikhaw hato khun ju tikhan muti agkhuy cha niꞌtikhaw. Ja penhod cha khu an munchongor hato khun ju chonglon muti agkhuy cha ne-egngor.

18 Hotti chonglon ju ta alloꞌ hini podhon tay pangngarig an hapiton. 19 Hana pfugwa an nepochag ay ni chalan ja hija hana tatakhu an nunchongor ay ni mitudtuchu an omaꞌ-atan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos ja agkhuy cha na-awatan. Ja umuy hi Satanas ta akagwona chin hapit an chengngor cha. 20 Ja hana ayya nepochag ay ni mapfinato an lota ja hija hana tatakhu an nun-an-anla an nunchongor ay ni Hapit Apo Jos ja inapfulut cha gwot, 21 muti un naꞌnaꞌ-omtang, ti agkhuy limmamot hini hapit na ay chicha. Unchani ta umali hana apalikhatan ja apahigwan khapo hi nangapfulutan cha ay ni hapit Apo Jos ja chin-ug chaot hini pammati cha. 22 Ja hana ayya nepochag ay ni achoꞌlan chi holoꞌ an napakhatan ja hija hana tatakhu an nunchongor, muti immali ayya hana pundanakhan ay tay piꞌtakhuwan ja hana homalegwa an nomnom hi omachangjanan, ja nahi-ig hini Hapit Apo Jos ja achi cha miꞌpfunga. 23 Hana ayya nepochag ay ni maphod an lota ja hija hana nunchongor ay ni Hapit Apo Jos ja na-awatan cha. Ja pfimmunga cha hi maphod, hachi uchumna ja hinkhakhahot chi pfunga cha, ja hachi uchumna ja hin-uꞌnum chi polo, ja hachi uchumna ja hintotlompolo.”

Chin pangngarig han holoꞌ an neꞌhangaw han nitanum an trigo

24 Inalin khu Hesus hachi atakhutakhu han pangngarig an amat heto, “Hini pipadchungan tay Pun-ap-apugwan Apo Jos ja mipadchung ay ni takhu an i na enhamar han pfinlungan an trigo. 25 Unot limmapfi an naloꞌ an amin chi tatakhu ja immuy hini pfuhur na ja i na nun-epfetaꞌ an intanum han holoꞌ ay chuy trigo ja nakak. 26 Ja hemmangaw chin trigo ingkhana an numpfuhug, ja matikhaw hachi holoꞌ an neꞌhangaw. 27 Ja immuy hachi takhala na ja inali cha ay ni apo cha an nanghapfar hi, ‘Apo, maphod chin intanum mu an trigo ay ni hapfar mu, muti gwa mangkay hana holoꞌ an nun-epfetaꞌ ay nuy trigo.’ 28 Tempfar chin apo cha ja inali na hi, ‘Aa, ti gwacha han pfuhur ta-o an hijay nangat.’ Ja inali cha hi, ‘Ti podhom ayya ja i mi pumpfaꞌkhut hinuy holoꞌ.’ 29 Muti inali na hi, ‘Achi ju, ti unchani ja niꞌpfaꞌkhut hana trigo. 30 Anong kay ja neꞌ-otong hana holoꞌ ingkhana an machakngan chin ahebtoꞌ. Ja alloꞌ hana mumpfotoꞌ ta pahhunon cha an ánun hana holoꞌ ja pfina-ud cha ta i cha poolan, ja un chaot etoloy an pfot-on hinuy trigo ta amungon cha ja i cha emponpon ay ni alang u.’ ”

Chin pangngarig han pfugwan chi lakotta

31 Intuchun khu Hesus han pangngarig ja inali na hi, “Hini Pun-ap-apugwan Apo Jos ja mipadchung ay ni ohan pfugwan chi lakotta an intanum han takhu ay ni hapfar na. 32 Hija hini it-ittangan an amin hi pfugwa heto lota muti hemmangaw ayya ja khun um-umuy chi arkhaw ja umajiw ja ot-ottongan mu hay hana uchumna an hamchaꞌ. Ja mapfalin an pun-emengan chi hagwiti hini hepeng na.”

Han in-arig Hesus hi pfinoꞌpfoꞌ

33 Ja intuchun khu Hesus han pangngarig ja inali na hi, “Hini Pun-ap-apugwan Apo Jos ja ipadchung u khu ay ni pfinoꞌpfoꞌ an inidchum han pfupfai han toloh halug an alena. Ja impalaꞌ-ukhun chuy it-ittang an pfinoꞌpfoꞌ hichuy cho-or an alena.”

34 Pangngarig chin enat Hesus an nangtuchu an amin hay hato, ja ma-id intuchu na hi agkhuy na in-arig. 35 Enat na heto ta mipa-annung chin inalin chin oha an profetan Apo Jos hi nangarjana hi,

“Pangngarig hini panudtuchuꞌ ay chicha,

Ja chin agkhuy nipa-innila nete-a chin narmugwan tay lota ja itudtuchuꞌ ay chicha ad ugwani.” †

Chin nangpa-innilaan Hesus chin in-arig na an nepfetaꞌ an holoꞌ

36 Amat hichi ja tenaynan Hesus chin atakhutakhu ja himmikhop cha ay ni pfalay an nunhihittugwan cha. Ja niꞌhapit chin disipolo na ja inali cha hi, “Ituchum adchiya ngay i-arig ni holoꞌ an nepfetaꞌ ay ni trigo.” 37 Ja inalin Hesus hi, “Hini ayya nuntanum ay ni maphod an trigo ja ha-in an Na-ilangitan an Takhu. 38 Hini ayya hapfar ja hija hitay lota. Hana maphod an pfugwan chi trigo ja chicha hana tatakhu an nidchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. Hana ayya holoꞌ ja chicha hana tatakhun Satanas. 39 Hinuy pfuhur an i nangpfetaꞌ ay ni holoꞌ ja hi Satanas. Hini pfotoꞌ ja hija hini apogpokhan tay lota, ja hana mumpfotoꞌ ja chicha hana angher. 40 Tipunon cha hachi holoꞌ ja mapoolan cha, ja amat hina khu chi ma-at chin apogpokhan tay lota. 41 Ti ha-in an Na-ilangitan an Takhu, ja honakhoꞌ hana angher u ta umuy cha an amin ay ni Pun-ap-apugwaꞌ, ta amungon cha an amin hana nangat hi napukhit ja hana chimmalat hi pfimmahulan chi ibpfa chah takhu. 42 Amungon cha ja intuud cha ay ni khun munchalang an apoy hot mun-okhab cha ja mungngelot hana pfapfa cha. 43 Ja hana ayya magpong an tatakhu ja humilaw cha ay ni Pun-ap-apugwan Ama cha an amat ay chuy hukhit. Hotti pa-ennongan ju an ekhongahan hitay alloꞌ.”

Chin pangngarig chin nilulupfuꞌ an pfalituꞌ ja chin perlas

44 Inalin khu Hesus hi, “Hini Pun-ap-apugwan Apo Jos ja mipadchung han pfalituꞌ an nilulupfuꞌ han lota. Unot chinakngan han ohan takhu ja munnaud an mun-an-anla. Amat hichi ja khinapfunana ja empacheh na an i nangeplaꞌ an amin hachi khina-u na ta i na pola-on hichuy an lota an nilub-an chuy pfalituꞌ.

45 Hay oha khu an pipadchungan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos ja amat ay ni mungkumerchu hi perlas an homenad an i maningit hi maphod an perlas. 46 Unaagkhu chinakngan han maꞌ-aphod an perlas ja ina eneplaꞌ an amin hana khina-u na ta pola-ona hichuy an perlas.”

Chin pangngarig chin tapfukur an napnu hi akhachikhachiw

47 Inalin khu Hesus hi, “Hini Pun-ap-apugwan Apo Jos ja mipadchung han tapfukur an en-apja cha hichi baybay ja cho-or hachi numpfino-ob-on an khachiw an neꞌna. 48 Napnu ayya chin tapfukur ja khinujud cha ta echa-ar cha. Inumpfun cha ta polenan cha hana maphod hi ihcha ja nun-itto cha hana tempfa. Hana ayya achi mihcha ja nun-etapar cha. 49 Amat hina khu chi ma-at chin apogpokhan tay lota. Umali hana angher ta annikhon cha hana tatakhu an napukhit chi ugali na, ja annikhon cha khu hana tatakhu an ipfilang Apo Jos hi magpong. 50 Hot hana napukhit chi ugali na ja etapar cha ay ni apoy. Ja mun-okhab cha ja mungngelot hana pfapfa cha.”

51 Ja inalin Hesus hi, “Hot na-awatan ju chah an amin hay hato?” Ja inali cha chi aa. 52 Ja inali na khu hi, “Hot ma-awatan ju hitay alloꞌ an nu gway mehtolon chi urchin Moses an natudtuchugwan ay ni omaꞌ-atan tay Pun-ap-apugwan Apo Jos, ja mipadchung ay ni oha an nangpfalay an gway enhaꞌpfa na hi pfakhu an khina-u, ja gwacha khu chi enhaꞌpfa na hi napfajag an khina-u. Hot anila na an mangpapfutay ay ni mahapor na, nu pfakhu wenno napfajag.”

Chin nan-ukhan hachi eNazaret ay Hesus

53 Napfalin an intuchun Hesus hay hato an pangngarig ja nakak 54 ta numpfangngad ay ni pfuglay an emmer-erkhana. Ja immuy hichi sinagoga an i nuntudtuchu. Ja nanor hachi khun munchongor, ja inali cha hi, “An ngay nangalan tay ay ni nomnom na? Ja ngay nangalana ay ni apfalinana an mangat hi milagro? 55 Un chah pfu-un hitay hini empfalay ni karpentero? Un chah pfu-un hi Mary chi ammod na, ja a-akhi na cha James ay Josep ja hi Simon ja hi Judas? 56 Ja neꞌhehetto khu hana i-ibpfa na an pfinapfai. Hot ngay nangalana ay ni nomnom na ja apfalinana?” 57 Ja angkhay hachi ja pfen-on cha. Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Egngor hana tatakhu hini profeta an narpu hi uchumna an pfuglay muti achi cha egngor ay ni pfuglay an narpugwana ja anong un hini pamilya na.” 58 Hotti ma-id cho-or hi milagro hi enat Hesus ad Nazaret khapo hi achi cha pammatiyan ay hija.

14

Chin namatajan Ari Herod ay John Bautista

1 Nunchongor chin omaꞌ-atan Hesus hachi apfuglapfuglay ja chengngor khu Herod an ap-apo ad Galilee. 2 Ja inali na hachi takhala na hi, “Hitay an hi Hesus ja hija khuh niꞌ hi John Bautista an un nummahu, hijaot un gway apfalinana an mangat hi milagro.” 3-4 Inalin Herod hitay khapo ta hijay nangpapatoy ay John. Chimmalat chin himminglan John, ti hi Herod ja ma-id mahamma na ja i na penloh hi Herodias an ahagwan Philip an ibpfa na. Khun allon John ay Herod hi pfahor hitay enat Herod, hotti hennag na hana i naniliw ay John ja impipfalud na. 5 Penhod na an mangpapatoy ay John muti ma-id enat na, ti temma-ot hija hachi tatakhu an namati ay John an hijay profeta.

6 Unot nachakngan chin arkhaw an i nituꞌkhungan Herod ja nun-ajag hi tatakhu ta pfehtaan cha. Ja gwa han empfalay Herodias ay Philip an pfalahang ja immuy nunsala ta tikhan hachi tatakhu an na-amung. Enamnagwan Herod chin enat na an nunsala, 7 hotti enhapata na an ichat ay hija nu ngachah ni epfokha na. 8 Timpug nuy pfalahang chin ammod na an hi Herodias nu ngay epfokha na ay chuy Ari hi ichat na. Ja hay intukhun Herodias ja inali na ay ni pfalahang hi epfokha na ay Herod hini ulun John Bautista ta itto cha hi chuju ja inchat cha ay hija. Inunud chin pfalahang chin intukhun ni ammod na, 9 ja muntutuju hi Ari Herod chin inali na muti un amat ja inimit na, ti chengngor hachi na-ila chin enhapata na. 10 Hotti hennag na han hinchalo na ta immuy hichi pfaluchan ta i na pinutulan chin ulun John. 11 Ja initto na chin ulu han chuju ja in-uy na ay chuy pfalahang. Ja in-uy khu chuy pfalahang ay chuy ammod na an hi Herodias. 12 Ja immuy hachi disipolon John ja enala cha chin achor na ta i cha inlupfuꞌ. Napfalin ja i cha impa-innila ay Hesus hitay an na-at.

Chin namanganan Hesus chin lemay lipfu an linala-e

13 Inannilan Hesus an penatoy cha hi John ja initnud na hachi disipolo na an nakak ay chuy an pfuglay ta i cha mun-ohha an i mun-eblajan. Hotti nunlukhan cha han pfalangay ja empacheh cha an umuy. Muti unagkhu inannilan hachi tatakhu hi apfuglapfuglay chin immajan cha Hesus ja chinallan cha an nangunud.

14 Unagkhu emmatam cha Hesus ja nakak ay chuy pfalangay ja tinnig na hachi atakhutakhu. Ja na-apja hini nignikha na ay chicha, ja empatenong na hachi mumpunchokhoh. 15 Unot gwa an nahilip ja immuy hachi disipolo ay Hesus ja inali cha hi, “Honakhom hato tatakhu ta umuy cha hachi pfarju ta i cha ngumina hi anun cha. Ti chiya an nahilip ja ma-id pfarpfalay ay tay agawwachaan ta-o.” 16 Ja inalin Hesus hi, “Achi khahin un cha makak ta chaꞌjuwot chi mangchat hi anun cha.” 17 Ja inali cha ay hija hi, “Ma-id ichat ta-o hi anun cha, Apo, ti tan un angkhay han lema an tenapay ja han chugwa an khachiw chi gwa heto.” 18 Ja inalin Hesus hi, “Ijali ju ay ha-in.” 19 Amat hichi ja impapfun Hesus hachi tatakhu. Enala na chin lema an tenapay ja chin chugwa an khachiw, ja entangad na an nunyaman ay Apo Jos. Napfalin ja initta-ittang na ja inchat na hachi disipolo ta egwanah cha hachi tatakhu. 20 Nangan cha hotti na-apchan cha an amin. Inamung hachi disipolo hachi nahagwar ja nun-apnu han hempolo ta han chugwa an pfahkit. 21 Ja umuy hi lemay lipfu hana linala-e an penangan Hesus, ja to-ona hachi nidchum an pfinapfai ja inung-ungungnga.

Chin chimmalanan Hesus chin chanum

22 Unot napfalin hay hato ja hennag Hesus hachi disipolo na ta i cha nunlukhan chin pfalangay ta ipangpangullu cha an umuy chin chammangna. Nuntaynan hi Hesus ja nun-ipa-anamut na chin tatakhu. 23 Un chaot nakak ja nunti-id hi Hesus ay chuy pfuludna ta i omohha an mungkalalag.

Gwa an nadhom ja gawwa pay hi Hesus hichi pfuludna an emmo-ohha. 24 Ja chin pfalangay an nunlulukhanan hachi disipolo ja gwacha hichi khawwan chi baybay. Ja khun matangitangillig, ti gwa han ijah an mangpapfangngad ay chuy pfalangay ja mapfi-ah an muntipjaꞌ-ong chin chanum.

25 Unot penghan chi talanu ja nangunud hi Hesus ay chuy agawwachaan cha an khun chumalan ay chuy chanum. 26 Unot tinnig hachi disipolo ja nang-entata-ot cha. Ja iniꞌgwap cha hi, “Chiya han pfanig!” 27 Ja himmapit gwot hi Hesus ja inali na hi, “Achi aju toma-ot ti ha-in. Hotti papfi-ahon ju hini nomnom ju.” 28 Amat hichi ja niꞌhapit hi Peter ja inali na hi, “Ti he-a ayya, Apo, ja mapfalin chah an meꞌchalanaꞌ ay tay chanum ta umaliyaꞌ ay he-a?” 29 Ja inalin Hesus hi, “Aa, hotti umali a.” Ja pfimmutay hi Peter chin pfalangay ja ente-a na an chumalan ay chuy chanum an umuy ay Hesus. 30 Muti unaagkhu tinnig chin chanum an khun muntipjaꞌ-ong ja temma-ot, ja ente-a na an munlinong. Ja nun-ugwap an allona hi, “Apo, tulunganaꞌ!” 31 Inchugwagwan Hesus chin ngamoy na ja penchona hi Peter ja inali na ay hija hi, “Un kaykhu it-ittang hini pammatim! Agkhuy a koma nunharhalinchugwa.” 32 Amat hichi ja immuy cha niꞌlukhan chin pfalangay ja khemmenong gwot chin ijah. 33 Ja hachi nunlulukhan ay chuy pfalangay ja ente-a cha an mundayaw an allon cha hi, “Umannung an he-a hini Empfalay Apo Jos.”

34 Pfinad-ang cha chin baybay ja emmatam cha ad Genesaret. 35 Immatunan hachi tatakhu ad Genesaret hi Hesus hotti empa-ajag cha an amin hana mumpunchokhoh hay hachi nun-ehegkhon an apfuglapfuglay ta in-uy cha ay Hesus. 36 Ja numpakpaka-ahi cha ay Hesus ta hachi mumpunchokhoh ja hoꞌ-on cha chin lopfong na, anong un hichin khalampfay na. Ja numpangatenong hachi nan-a chin lopfong na.

15

Hachi ugali an empfanoh chin a-ammod

1 Gwacha hachi uchumna an Farisee ja memehtolon chi urchin Moses an narpu ad Jerusalem ja immuy cha ay ni gwachaan Hesus. Ja inali cha ay hija hi, 2 “Anagkha mah ta hachi disipolom ja achi cha khun unuchon chin intuchun hachi a-ammod ta-o an paniyaw chi mangan nu agkhuy ta numpfulu?” 3 Ja inalin khu Hesus hi, “Chaꞌju mah, chin-ug ju jaꞌ hana urchin Apo Jos, ti hinurpfuchan ju hini aton ju an mangat hana nepfanoh an ugali ju. 4 Ti in-urchin Apo Jos an, ‘Mahapor an unuchon ju hana a-ammod ju.’ Ja in-urchina khu an, ‘Hini mamahiw ay ni ammod na an lala-e wenno pfupfai ja patoy hini ohong na.’ 5 Muti nab-on hini khun ju itudtuchu, ti hay allon ju ja nu enetpfar ni takhu ay Apo Jos hay mapfalin hi itolong na hana a-ammod na, ja achi na ichat ay cha nuy ammod na, ta achi mapaꞌ-i chin inali na an netpfar ay Apo Jos. 6 Hotti tayya an khapo ay ni pangatan ju ay nuy nepfanoh an ugali ju ja amat hi ma-id pfalor nuy umannung an urchin Apo Jos.

7 Un aju kaykhu mumpfuhuur! Umannung chin impadtun profeta Isaiah an omaꞌ-atan ju chin nangarjana hi,

8 ‘Allon Apo Jos hi, “Hay hato an tatakhu ja khunaꞌ edaydayaw ay chicha

muti un mepogpog ay ni ta-o cha

an achi cha nomnomon an umunud ay ha-in.

9 Ma-id inherpfin ni khun cha aton an mundayaw ay ha-in

ti un hana urchin an enephod chi takhu hini khun cha itudtuchu,

hon inali cha hi un narpu ay ha-in.” ’ ”*

10 Enajakhan Hesus hachi tatakhu ta immuy cha ay hija ja inali na ay chicha hi, “Chonglon ju hitay alloꞌ ta ma-awatan ju. 11 Pfu-un hana anun an umuy ay tay ta-o chi mangpapukhit ay ni ohan takhu. Ti hini mangpapukhit ay hija ja hana na-uti-ot an nomnom na an pfumutay ay ni ta-o na.”

12 Immuy hachi disipolo ay Hesus ja inali cha hi, “Anilam, Apo, an pukhiton hachi Farisee hinuy inalim.” 13 Ja nun-arig hi Hesus an nangali hi, “An amin chi homangaw an pfu-un hi Ama ad langit chi nangtanum ja mapfaꞌkhut. 14 Un cha ikhad, hay hachi Farisee, ti allon cha hi khun cha ituchu hini agwun chi tatakhu muti napfulaw cha. Ja nu itnud ni napfulaw hini padchung na an napfulaw hot muntunud cha an makhah hay khohang.” 15 Ja nunhanhan pay hi Peter an empfokha na ay Hesus nu ngay podhon tay pangngarig an hapiton. 16 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Un chah anong un chaꞌju ja achi ju pay ma-awatan? 17 Ti umannung chin inaliꞌ an hana anun an umuy ay tay ta-o ja achi umuy ay ni nomnom ni takhu, an un umuy ay ni poto na ja pfumutay khu ta metapar. 18 Ti hini mangpapukhit ay ni ohan takhu ja hana na-uti-ot an nomnom na an pfumutay ay ni ta-o na.

19 Hini napukhit an nomnom chi takhu ja hijay arpugwan chi napukhit. Ja hay ipfunga na ja napukhit an ugali, an amat hay hana i pomatoy, me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa cha, omakaw, munlahlah an muntihtikhu, ja pumahiw. 20 An amin hay hato an napukhit an ugali ja hijay mangpapukhit ay ni ohan takhu. Hini ayya un ta mangan an agkhuy ta numpfulu ja pfu-un hinuy chi mangpapukhit ay ni takhu.”

Chin pammatin chin pfupfai an Hentil

21 Napfalin hay hato ja nakak cha Hesus ta umuy cha han pfuglay an nehegkhon ad Tiro ja ad Sidon. 22 Ja gwah chi han pfupfai an eKana-an an Hentil. Immuy ay Hesus ja numpakpaka-ahi an nangali hi, “Apo an holag Ari David, ka-ahiyanaꞌ adniꞌ, ti nahuhuꞌlungan han empfalay u an pfupfai hi napukhit an ispiritu ja munnaud an maliglikhatan.” 23 Muti agkhuy tempfar Hesus. Immuy hachi disipolo ja inali cha ay hija hi, “Apo, honakhom hitay an pfupfai, ti tan khun mangumangunud an lulud an mumpakpaka-ahi.” 24 Ja inalin Hesus hi, “Hay immaliyaꞌ ja ta hingitoꞌ hana holag Israel an amat hi karnero an na-utaw, pfu-un hana Hentil an amat ay tay an pfupfai.” 25 Nehnot chamchama chin pfupfai ay hija ja nunheppe ja inali na hi, “Apo, tulunganaꞌ adniꞌ.” 26 Impangngarig Hesus an nunhapit ja inali na hi, “Panganun ta-o pay hana ung-ungungnga ta ma-apchan cha. Ti achi maphod un alaon hini anun hana ung-ungungnga ja empa-an hana aho.”† 27 Tempfar chin pfupfai ja inali na hi, “Umannung hini inalim, Apo, muti nu ipadchung chaꞌmi an Hentil hi aho, ja anun chi aho hana mun-akhah hi un mangan hana nang-aho.” 28 Ja inalin Hesus hi, “Otong hinuy pammatim! Hotti ma-at hini penhod mu.” Ja unot na-omtang hi nangarjan Hesus ay tay ja nakak chin napukhit an ispiritu an nehohoꞌlong ay chuy unga.

Chin nangpatengngan Hesus hachi mumpunchokhoh

29 Amat hichi ja nakak cha Hesus ay chuy an pfuglay ja numpfangngad hichi Baybay ad Galilee. Nunti-id han pfuludna ja inumpfun. 30 Ja cho-ocho-or hachi immuy ay hija, an initnud cha hachi napilay, napfulaw, napunguchan, nakalud, ja hachi pay uchumna an gway chokhoh na. In-uy cha chin agawwachaan Hesus ja nun-epatenong na chicha. 31 Ja manotoꞌ-ong hachi atakhutakhu an nannig, ti himmapit hachi nakalud, ja nepfangngad hachi nun-apunguchan, ja khun chumalan hachi napilay, ja mitikhaw hachi matan hachi napfulaw. Ja khun cha daydayawon hi Apo Jos an Jos cha an holag Israel.

Chin namanganan Hesus hachi nahulok hi apat chi lipfu an tatakhu

32 Chin me-atloh arkhaw hi nihihidchijan cha ad Galilee ja enajakhan Hesus hachi disipolo ja inali na hi, “Tayya an nignikhaoꞌ hay hato an tatakhu ti neꞌhehetto cha ay chita-o hi toloh arkhaw ja chiya an napoh chin hongot cha. Achiꞌ podhon an mangpa-anamut ay chicha an agkhuy cha nangan, ti mahichingan cha an umuy.” 33 Ja inalin chin disipolo na hi, “Hotti ngay mah aton ta-o? Ti ma-id i ta-o pangalan hi omanay hi epa-an ay cha tay an cho-or an tatakhu, ti tan nenebtaw hitay agwachaan ta-o hichi pfuglay.” 34 Ja inalinot Hesus hi, “Atanay tenapay hi gawwa ay chaꞌju?” Tempfar cha ja inali cha hi, “Ti tan un peto, ja han tortollo an i-itang an khachiw.”

35 Amat hichi ja impapfun Hesus hachi tatakhu. 36 Enala na chin peto an tenapay ja chin khachiw, ja nunyaman ay Apo Jos. Napfalin ja initta-ittang na ja inchat na hachi disipolo ta egwanah cha hachi tatakhu, ja enat cha. 37 Nangan hachi tatakhu hotti na-apchan cha an amin. Inamung chin disipolo hachi nahagwar ja nun-apnu han peto an otong an pfahkit. 38 Hay pfilang hachi nangan ja apat hi lipfu an linala-e, ja to-ona hachi nidchum an pfinapfai ja inung-ungungnga. 39 Amat hichi ja impa-anamut Hesus hachi tatakhu ja nunlukhan cha Hesus han pfalangay ta umuy cha han ohan pfuglay an ad Magadan.

16

Chin nangarjan cha ay Hesus hi atona hay milagro an panginnilaan ay ni apfalinana

1 Immuy hachi uchumna an Farisee ja Saducee ay Hesus ta toptopngan cha. Inali cha ta ipatikhaw na hay milagro ta panginnilaan cha an narpu ay Apo Jos hini apfalinana. 2 Muti agkhuy inapfulut Hesus ja inali na hi, “Nu gwan mahilip ta munlatikha ad uchu ja allon ju chi ukhaw ay nuy mun-inggwiꞌgwiit. 3 Ja nu gwa ayya ta nanong ta mango-orpfob ja allon ju chi lomomlom ay nuy an arkhaw. Anila ju an mangmatunan ay ni podhonan hapiton hana matikhaw hichi ad uchu, ja anagkha mah ta achi ju imatunan hini podhonan hapiton hay hato khun maꞌma-at ad ugwani an timpo? 4 Un aju kaykhu mumpunlahlah an tatakhu ad ugwani an timpo, ti napukhit chi nomnom ju ja chin-ug ju hi Apo Jos. Itugtukha ju an mangpfokha hi hay ipatikhaw u hi panginnilaan ju an narpu ay Apo Jos hitay apfalinaꞌ. Muti ma-id, ti un angkhay hini amat chin na-at chin profeta an hi Jonah chi ipatikhaw u ay chaꞌju.” Amat hichi ja empacheh Hesus ja tenaynana chicha.

Hini pfinoꞌpfoꞌ hachi Farisee ja hachi Saducee an hija hana khun cha itudtuchu an nehahalla

5 Amat hichi ja nunlukhan cha Hesus chin pfalangay ja pfinad-ang cha chin baybay. Emmatam cha hichi chammangna ja nenomnom hachi disipolo an nalichuwan cha an nunhongot. 6 Himmapit hi Hesus ja inali na ay chicha hi, “Elanna mangkay, achi la-ahna ja i ju inapfulut hini pfinoꞌpfoꞌ hachi Farisee ja hachi Saducee.” 7 Ja khun munhahapit chin disipolo an khun cha allon chi, “Inalin Hesus hinuy khapo ta ma-id hengngot ta-o hi tenapay.” 8 Aniꞌ-ilan Hesus chin khun cha hapiton ja inali na hi, “Anagkha ta unagkhu hini a-id chi tenapay chi ikhimoh ju an haphapiton? Un kaykhu it-ittang hini pammati ju! 9 Akamoh ja achi ju ma-awatan. Nomnomon ju chin lema an tenapay an empa-an u hachi lemay lipfu an tatakhu, ja atanay pfahkit hi pinnu ju chin nahagwar? 10 Ja nomnomon ju khu chin peto an tenapay an empa-an u hachi apat hi lipfu an tatakhu, ja atana hachi otong an pfahkit hi pinnu ju chin nahagwar? 11 Na-awatan ju koma an pfu-un hay tenapay chi khun u hapiton. Hay alloꞌ ja achi ju apfuluton hini pfinoꞌpfoꞌ hachi Farisee ja hachi Saducee.” 12 Ja na-awatan mahpay chin disipolo an pfu-un hini pfinoꞌpfoꞌ an mangpaluꞌ-ukhu hi tenapay chi khuna hapiton, an hay penhod na an hapiton ja hini khun itudtuchun hachi Farisee ja Saducee.

Chin nangarjan Peter an hi Hesus ja hija hini Hennag Apo Jos an Mamahhod

13 Immuy cha Hesus han lukhar an nehnot ad Cesarea Filipos. Ja inali na hachi disipolo hi, “Ngachah tugwali chi allon hana tatakhu hi omaꞌ-ataꞌ an Na-ilangitan an Takhu?” 14 Tempfar cha ja inali cha hi, “Gwacha hana mangali hi un he-a hi John Bautista. Ja gwacha khu hana mangali hi un he-a hi Elijah, ja allon khu hana uchumna hi un he-a hi Jeremiah wenno hay uchumna an profeta chin nahop.” 15 Ja inali na hi, “Chaꞌju mah? Ngay allon ju tugwali hi omaꞌ-ataꞌ?” 16 Tempfar Simon Peter ja inali na hi, “He-a hini Hennag Apo Jos an Mamahhod. He-a hini Empfalay ni mamattakhu an Jos.” 17 Ja inalin Hesus hi, “Akhaꞌkhaja a, Simon an empfalay Jona, ti pfu-un takhu chi nangtuchu ay he-a ay tay an inalim, ti hi Ama an gwa ad langit chi nangtuchu. 18 Ja ha-in chi mangali ay he-a, an he-a hi Peter an hay podhona an hapiton ja pfato. Ja hitay an pfato chi pangpfangunaꞌ ay ni iglesiaꞌ, an hija hana tatakhu an mamati ay ha-in. Ja anong un hini apfalinan chi patoy ja achi na apfakon chicha. 19 Ja ichat u ay he-a hini torpfoꞌ ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. Hotti nu gwacha chi achim i-apfulut heto lota ja achi khu mi-apfulut ad langit. Ja hini i-apfulut mu heto lota ja mi-apfulut khu ad langit.” 20 Ja naꞌnaꞌ-allon Hesus hi, “Achi ju pay epfaꞌpfaag hachi tatakhu an ha-in hini Hennag Apo Jos an Mamahhod.”

Chin nangpa-innilaan Hesus ay ni umali an atajana

21 Nete-a ay chuy ja khun ipaꞌpa-innilan Hesus hachi disipolo hana umali an punlikhatana. Khuna allon hi, “Mahapor an umujaꞌ ad Jerusalem, ti mahapor an hortapoꞌ hana cho-or an likhat an epahaꞌpfat hay hana a-ap-apon chi Hudju ja hana a-ap-apon chi papachi ja memehtolon chi urchin Moses. Patajonaꞌ muti ay ni me-atloh arkhaw hot mummahuwaꞌ.” 22 Chengngor Peter hitay an inalin Hesus ja enegnad Peter hija ja inali na hi, “Achi maphod an im hapiton chi amat hina, Apo, ti achi mapfalin an ma-at hay hato ay he-a!” 23 Muti nunchu-ug hi Hesus ja inali na ay Peter hi, “Makak a, Satanas, ay ha-in! Achi mapfalin an halegwaonaꞌ ay he-a. Ti hini podhom ja pfu-un hini penhod Apo Jos, an un meꞌ-ampoy ay ni penhod chi tatakhu.”

24 Inalin Hesus hachi disipolo na hi, “Hini mamhod an midchum ay ha-in ja mahapor an chuꞌkhona hini piꞌtakhuwana heto lota ja pi-ukhona hini kros na,* ja inunuchaꞌ. 25 Ti hini takhu an mangpa-ennongan ay ni piꞌtakhuwana heto lota ja angkhay ja achi miꞌtakhu ay Apo Jos. Muti hini takhu an man-ug ay ni piꞌtakhuwana heto lota khapo hi pangunuchana ay ha-in, ja miꞌtakhu ay Apo Jos hi ma-id chi pogpogna. 26 Anong un alan ni takhu an amin chi enachangjan ay tay lota ja ma-id pfalor na hu-un ma-utaw chamchama hini piꞌtakhuwana ja nadusa hija hi ma-id chi pogpogna. Ma-id ichat na hi hugwar ni piꞌtakhuwana. 27 Mumpfangngachaꞌ an Na-ilangitan an Takhu an magwachaan ay ni apfalinan ja pfinang Apo Jos ja itnud u hana angher, hot oha-ohaoꞌ an amin chi tatakhu an ichatan hi lagpfu na an me-okor ay ni neꞌ-at na. 28 Muti umannung hitay alloꞌ an gwacha hana uchumna ay chaꞌju an achi matoy hot ah-upan cha hini pangte-aaꞌ an Pun-ap-apugwan an Na-ilangitan an Takhu.”†

17

Chin narmanan chin tikhaw Hesus

1 Nalahin chi unum hi arkhaw ja initnud Hesus hi Peter ja cha James ay John an hin-akhi, hotti un cha emma-angkhay an nunti-id han pfuludna. 2 Unagkhu la-ahna ja tinnig cha hi Hesus an narman chin tikhaw na. Humili hichin angah na an amat ay chuy hukhit, ja pomooꞌ chin pinuchaw chin lopfong na. 3 Tinnig cha khu ja gawwacha cha Moses ay Elijah an khun cha miꞌhapit ay Hesus. 4 Himmapit hi Peter ja inali na ay Hesus hi, “Apo, maphod ta immali ta-o heto. Penhod mu ayya ja mun-ephochaꞌ hi tolo hi apfong ta henohha aju ay cha Moses ja hi Elijah.” 5 Unagkhu khun munhapit hi Peter ja himpfumagkha ja gwa han munhenag an pfonot an nunliꞌnup ay chicha. Ja gwacha han hapit an narpu ay chuy pfonot an allona hi, “Hitay hini podpodhoꞌ an Empfalay u. Mun-an-anlaaꞌ khapo ay hija. Hotti egngor ju hija!” 6 Unagkhu chengngor hachi tolo an adalan hichuy an hapit ja nunluꞌpfub cha ti nang-entata-ot cha. 7 Nehnot hi Hesus ja hen-a na chicha, ja inali na hi, “Achi aju toma-ot. Tumaꞌchug aju.” 8 Menohgwat cha hi Hesus ja nama-id chin numpun-ibpfa na an un angkhay hija.

9 Amat hichi ja empacheh cha an nunchayyu ja khun allon Hesus ay chicha hi, “Achi ju epfaꞌpfaag hitay an tinnig ju ingkhana hi mummahuwaꞌ an Na-ilangitan an Takhu.” 10 Ja inalin hachi adalan hi, “Anagkha mah, Apo, ta hachi memehtolon chi urchin Moses ja ituchu cha an mahapor an mahhun hi Elijah an umali ja un umali hini Mamahhod?” 11 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Umannung an mahapor an mahhun hi Elijah an umali an manghakhana hana tatakhu ja un umali hini Mamahhod. 12 Muti alloꞌ ay chaꞌju hi immali mahpay hi Elijah muti agkhuy cha immatunan ja enat cha an amin hana napukhit an penhod cha an aton ay hija. Ja amat khu ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu, an palikhatonaꞌ ay chicha.” 13 Na-awatan hachi tolo an adalan hitay inali na, an hichuy Elijah an hinapit na ja hi John Bautista.

Chin nangpatengngan Hesus han mun-orchah an unga

14 Emmatam cha Hesus ay chuy agawwachaan hachi numpun-ibpfa cha ja cho-or chin tatakhu an na-amung. Ja gawwacha han lala-e an nidchum chin tatakhu an immuy ay Hesus. Nunheppe an numpakpaka-ahi ja inali na hi, 15 “Apo, ka-ahiyam adniꞌ han empfalay u an lala-e. Ti un mun-orchah ja munnaud an malikhatan. Mahmahkhod an mepoloꞌ hi apoy ja makhah hi gwanggwang. 16 Ja un u agkhu in-ali ay cha tay disipolom ta epatenong cha ja ma-id olog cha.” 17 Ja inalin Hesus hi, “Munlinapoh aju kaykhu an tatakhu an napukhit chi ugali na. An akamoh an unaꞌ napfajag an gawwacha ay chaꞌju ja inanuhaꞌ chaꞌju, ja un kaykhu la-ahna ja ingkhana ad ugwani ja ma-id pammati ju. Ijali ju heto hini unga.” 18 In-uy cha ja inalin Hesus hi “Makak a, ton napukhit an ispiritu.” Ja nakak chin nehohoꞌlong an ispiritu, ja ma-id mahpay chin likhat chuy unga.

19 Ay chuy an arkhaw ja immi-igway cha Hesus ay cha chuy disipolo na ja inali cha ay hija hi, “Anagkha ta ma-id olog mi an mangpakak ay nuy napukhit an ispiritu?” 20 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Ti aa, ti un it-ittang hini pammati ju. Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, nu gwa koma hay pammati ju hi mipadchung ay ni it-ittang an pfugwan chi lakotta, ja mapfalin an allon ju ay tay pfuludna hi omoꞌ-ojay ta umuy hichi pangngerna, hot umuy. An amin ja mapfalin ju an ma-at nu nahamad hini pammati ju ay ha-in. 21 Muti hichuy an kalahen chi ispiritu ja achi makak nu achi ta mungkalalag ja mun-ayunar.”

Chin me-aggwa an nangpa-innilaan Hesus ay ni atajana ja amahuwana

22 Gwa han namenghan an na-amung cha Hesus ja hachi disipolo na ad Galilee ja inalin Hesus ay chicha hi, “Ha-in an Na-ilangitan an Takhu, ja achi mapfajag hot michataꞌ hana pfuhur u, 23 hot patajonaꞌ. Muti ay ni me-atloh arkhaw hot mummahuwaꞌ.” Ja immayyong hachi disipolo hi nangngolan cha ay tay.

Chin numpfajachan cha Hesus ay ni pakha an michat hi Templo

24 Emmatam cha Hesus ja hachi disipolo na ad Kapernaum ja gwah chi hana khun munhenger hi pakha an michat hi Templo. Immuy cha ay Peter ja inali cha hi, “Hinuy mehtolo ju an hi Hesus, piꞌpfajad na chah hini pakha?” 25 Atoꞌtogna ja inalin Peter hi, “Aa, pfajachana.” Unot numpfangngad hi Peter chin gwachaan cha Hesus ja nahhun hi Hesus an niꞌhapit ja inali na hi, “Ngay tugwali allom, Simon? Ngay anilam hi punhengelan hana ar-ari heto lota hi pakha? Un chah hana pamilya cha, wenno hana uchumna an tatakhu?” 26 Tempfar Peter ja inali na hi, “Ti hana ma-id nikhamilana an tatakhu chi mahenger chi pakha cha.” Ja inalin khu Hesus hi, “Aa, hotti achi khahin un meꞌpfajad hana empfapfalay. 27 Muti anong un amat heto, ja mumpfajad ta, ta ma-id apahigwan. Hotti umuy a ta i a mamunggwit, ta hini mahhun an meꞌna an khachiw ja ta-angom hini ta-o na hot gwacha han chakngam an pelaꞌ an omanay ay ni pakha ta an chugwa. Alaom ja in-uy mu hana munhenger.”

18

Hay allon Hesus hi napfagpfagtuwan

1 Hichin gawwachaan cha ad Capernaum ja immuy hachi disipolo ay Hesus ja inali cha hi, “Ngachah chi napfagpfagto ay chaꞌmi ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos?” 2 Enajakhan Hesus han ung-ungnga ja impitaꞌchug na, 3 ja inali na hi, “Umannung hitay alloꞌ, an mahapor an hukatan ju hini nomnom ju hi na-umlong an amat hi nomnom chi ung-ungnga. Ti achi ju ayya hot achi aju midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. 4 Hini mangpakumbaba ay ni achor na, an amat ay tay unga, ja hija hini napfagpfagto ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos.

5 Hini mangakhamid hi takhu an nabnababba an amat ay tay unga khapo hi pammati na ay ha-in ja ma-id uchumna hi inakhamid na nu pfu-un ha-in. 6 Muti hini takhu an chimmalat hi pfimmahulan chi oha an nabnababba an namati ay ha-in, ja madusa. Toꞌ-onot un ekho-od hay machamot an pfato ay ni pfokhang na ja intuud hichi baybay ta marteng, mu hini un hijay chumalat hi pfumahulan.

7 Ahighikha hana tatakhu ay tay lota ti khun cha matoptopngan. Umannung an cho-or hana khun pfumahulan, ti khangayna. Muti munnaꞌnaud an ka-ahi hini takhu an chumalat hi pfumahulan. 8 Hotti nu hini ngamoy wenno hu-i chi chumalat hi pfumahulam ja toꞌ-onot un mu potnan! Ti anong kay ja un oh-ohha hini ngamoy wenno hu-i ja akhaja ta miꞌtakhu taot niꞌ ad langit. Ti anong atag un chugway ngamoy ja hu-i ja mituud ta chamchama hichi impferno an gawwachaan chi apoy an achi madmachop. 9 Ja nu hini matam chi chumalat hi pfumahulam ja toꞌ-onot un mu u-iton ja entapar mu! Ti anong kay ja un oh-ohha hini mata ja akhaja ta miꞌtakhu taot niꞌ ad langit. Ti anong un chugway mata ja mituud ta chamchama hichi impferno an gawwachaan chi apoy.”

Chin pangngarig han na-utaw an karnero

10 Entoloy Hesus an nangali hi, “Tikhan ju ta achi ju pahigwon hana amat ay tay an unga, ti alloꞌ ay chaꞌju hi halimunan hana angher cha an gawwacha ay Ama ad langit. 11 Ja ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja immaliyaꞌ an manakhu hana na-utaw an tatakhu. 12 Nomnomon ju akay niꞌ hitay alloꞌ. Nu khulat ta gwa hay takhu an hingkhahot chi karnero na, ja na-utaw chi oha. Ngay tugwali atona? Taynana hini hijam chi polo ta han hijam an karnero hichi pahto ta i na hingiton hini oha an na-utaw. 13 Ja chinakngana ayya hot munnaꞌnaud pay chi pun-an-anlaana khapo ay nuy oha an nachakngan mu hachi hijam chi polo ta hijam an agkhuy na-utaw. 14 Amat hina khu an achi podhon Ama ad langit an ma-utaw hana tatakhu na, anong un hay oha an nababa.”

Hay aton nu gway ibpfa an pfimmahor

15 “Nu khulat ta gway ibpfam an namati ja pfimmahor ay he-a, ja umuy a ay hija ta chumuchuwwa aju an munhapit ta allom hini pfahor na. Ja apfulutona ayya hini tukhun mu ta muntutuju hot maphod an mepfangngad hini i ju pun-oh-ohhaan. 16 Muti achi na ayya apfuluton ja ajakham hay oha wenno chugwa hi pun-ibpfam ta muntutunud aju an i manukhun ay hija ta gway chugwa wenno tolo an mun-oh-ohha an muntihtikhu ay ni allon ju. 17 Nu achi na khu egngor ja ipa-innilam ay ni iglesia. Ja nu achi na khu egngor hini tukhun chi iglesia, ja chuꞌkhon ju hija an amat ay ni achi ju khun pangidchuman hana Hentil ja hana uchumna an achi miꞌ-unud ay Apo Jos.*

18 Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju an hini achi ju i-apfulut heto lota ja achi khu mi-apfulut ad langit. Ja hini i-apfulut ju heto lota ja mi-apfulut khu ad langit.

19 Ja hay oha khu hi alloꞌ ay chaꞌju ja nu chugwa aju an mun-oh-ohha an mungkalalag hot aton Ama an gwa ad langit hini epfokha ju. 20 Ti anong un aju chugwa wenno tolo an na-amung khapo hi nidchuman ju ay ha-in, ja gawwachaaꞌ ay chaꞌju.”

Chin pangngarig han takhala an achi pomakawan

21 Amat hichi ja immuy hi Peter ay Hesus ja inali na hi, “Apo, nu khulat ta gway oha hi ibpfa an takhu an khun pfumapfumahor ay ha-in hon numpakawan, ja apoꞌpongna mah hi pamakawanan? Ti ammuna nin hini mumpapeto an pamakawanan.” 22 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Achi amat hina, an hay amatana ja numpapetoy polo ta han peto an pakawanom hini ibpfam an takhu.” 23 Amat hichi ja gwa han in-arig Hesus an omaꞌ-atan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos an pun-achalan ay ni aton an mamakawan hi ibpfa. Inali na hi, “Gwa han ohan ari an podhona an hengelon chin inutang hachi takhala na. 24 Ente-a na an munhenger hotti empa-ajag na han ohan takhala an himpoloy milyon chin utang na. 25 Ma-id omanay hi pumpfajad na ja inalin chuy ari hi ‘Ma-id ayya omanay hi pumpfajad mu ja eplaꞌ mu an amin hana khina-um ja mingina aju an pamilya ta gway pamajad mu ay tay utang mu.’ 26 Nunheppe hichuy takhala an numpakpaka-ahi ay chuy ari ja inali na hi, ‘Apo Ari, ka-ahiyanaꞌ adniꞌ! Ta hadhachom muti pfajachaꞌ an amin hato utang u.’ 27 Ninignikhan tay an ari ja inali na hi, ‘Aa, hotti umanamut a ja angkhaynana an achiꞌ epapfajad hitay otong an utang mu.’

28 Unagkhu nakak hichuy takhala ja chinittum na han padchung na an takhala an immutang ay hija hi lemay khahot. Empfogkhangana hitay oha an takhala ja khuna allon hi, ‘Hukatam gwot chin inutang mu ay ha-in!’ 29 Nunheppe hichuy gway utang na ja numpakpaka-ahi ja inali na hi, ‘Hadhachom adniꞌ muti hukataꞌ hitay utang u ay he-a.’ 30 Muti ma-id nignikhan tay an takhu ja unaagkhu i impipfalud ingkhana an hukatana chin utang na.

31 Tinnig hachi numpun-ibpfa cha an takhala hitay enat na ja napukhit hi i cha punnomnoman. Hotti i cha empfaag ay chuy ari an apo cha. 32 Empa-ajag chin ari hichuy takhala ja inali na hi, ‘Napukhit hitay an im enat! Un u agkhu penakawan chin otong an utang mu ja inaliꞌ hi achim pfajachan khapo ta numpakpaka-ahi a, 33 ja anagkha ta achim nignikhaon hinuy padchung mu an takhala an gway utang na ay he-a? Kina-ahiyam koma khu an amat ay ni enat u ay he-a.’ 34 Nunlinapoh chin pfungot tay an ari ja impipfalud na hichuy takhala na ta maparpalikhat ingkhana hi hukatana an amin chin otong an utang na. 35 Amat heto khu chi aton Ama an gwa ad langit ay chaꞌju nu achi napudnu hini pammakawanan ju hi papadchung ju an tatakhu.”

19

Hay intuchun Hesus hana mumpunhihijan an hempfapfalay

1 Napfalin an inalin Hesus hay hato ja nakak ad Galilee ja immuy ad Judea an chammang ni gwanggwang an Jordan. 2 Cho-or chin tatakhu an nangunud, ja empatenong na hachi gway chokhoh na.

3 Ja gwacha hachi uchumna an Farisee an immuy ay hija ta toptopngan cha. Ja inali cha hi, “Ngay allom, mapfalin chah ay ni urchin ta-o an ihijan ni lala-e hini ahagwa na an pfupfai nu ngachah chuy an chumalat hi achi na pamhochan ay hija?” 4 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Anilaꞌ an pfinaha ju hini Hapit Apo Jos hi nangarjana hi, chin hunhunana an narmugwan tay lota ja himpfun Apo Jos chi takhu an lala-e ja pfupfai. 5 Ja inalin Apo Jos hi ‘Hijaot un taynan ni lala-e hana a-ammod na ta i midchum ay ni ahagwa na an pfupfai, hot mumpfalin cha hi ohah achor.’* 6 Hotti achi cha chugwa an un cha oh-ohha. Hotti hini numpfalinon Apo Jos hi oh-ohha ja achi mapfalin an punhijanon chi takhu.” 7 Ja inalin khu hachi Farisee hi, “Nu amat hina ayya, ja anagkha mah ta agkhuy empagwan Moses an ihijan ni lala-e hini ahagwa na an pfupfai? Ti in-urchina an ichatan ni lala-e hini pfupfai hi tulaꞌ an napermaan an nunhijan cha ja unaot pakakon.” 8 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Chin hunhunana ja achi amat heto. Muti khapo ta munnaud aju an nalikhat hi matuchugwan, hijaot un himmikha hi Moses ja in-urchina hini aton ni lala-e nu ihijana hini ahagwa na. 9 Hay alloꞌ ay chaꞌju ja, nu khulat ta hini pfupfai an achi na lugtapan hini ahagwana ja un tugwali luti-on ni lala-e an manghijan ta i pumiggwa, ja hihiya an immilugtap chamchama.”

10 Himmapit hachi disipolon Hesus ja inali cha hi, “Nu amat hina ayya an mepagwa chi punhijanan, ja uchuꞌchuna agkhu niꞌ un ta achi marhin.” 11 Ja inalin Hesus hi, “Aa, gwacha hana uchumna an nichatan hi apfalinan ay Apo Jos ta achi cha marmarhin. Muti achi an amin chi tatakhu ja kaya cha an aton hitay. 12 Numpfino-ob-on hini khumapo hi achi arhinan chi linala-e. Hana uchumna ja un nihikhud an un ma-id pamhod cha an marhin, ja hana uchumna ja achi cha marhin ti napnahan cha. Ja hana uchumna ja achi cha marhin khapo ta achi cha podhon an mahalegwa an munserbi ay Apo Jos. Hana mungkaya an mangat ay tay ja inunud cha koma.”

Penenpenhod Hesus hachi ung-ungungnga

13 Gwa han namenghan an in-uy cha hachi ung-ungungnga ay Hesus, ti podhon cha an eh-a na hini ngamoy na ta ekalalakhana chicha, muti nun-ihingar hachi disipolo chicha. 14 Ja inalin Hesus hachi disipolo na hi, “Anong khu ja in-ali cha ay ha-in hato ung-ungungnga. Achi ju epagwa, ti hay hana tatakhu an miꞌpadchung hi ung-ungungnga ja chicha chi midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos.” 15 Amat hichi ja enohha-ohha na an hen-a ta engkalalakhana chicha. Napfalin ja empacheh cha Hesus an umuy.

Han achangjan an takhu

16 Immuy han lala-e ay Hesus ja inali na hi, “Apo, ngay ngata maphod hi peꞌ-at u ta magwachaanaꞌ hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna?” 17 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Anagkha ta ha-in chi punhanhanam nu ngay maphod hi atom? Oh-ohha hi Apo Jos an maphod. Hotti nu penhod mu an miꞌtakhu hi ma-id chi pogpogna, ja unuchom hana urchina.” 18 Ja inalin khu chin lala-e hi, “Ngachan hay hana urchin an unuchoꞌ?” Tempfar Hesus ja inali na hi, “Achi aju pomatoy, ja achi aju umilugtap, ja achi aju omakaw, ja achi aju muntihtikhu hi achi umannung. 19 Unuchon ju hana a-ammod ju, ja podhon ju hana papadchung ju an takhu an amat ay ni pamhod ju ay ni achor ju.” 20 Tempfar chin lala-e ja inali na hi, “Khun u unuchon hay hato an urchin. Hot ngay uchumna pay hi atoꞌ?” 21 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Nu penhod mu an ma-id oh-ohha hi pungkulangam ja umuy a ta eplaꞌ mu an amin hana enachangjan mu, ja inchat mu hini polaꞌ na hana napubli, hot michatan a hi enachangjan ad langit. Enat mu ayya hitay ja immali a ta mitnud a ay ha-in.” 22 Unaagkhu chengngor hitay inalin Hesus ja immayyong an nangpacheh, ti munnaud chi enachangjana ja ay-ayyugwana.

23 Niꞌhapit hi Hesus hachi disipolo na ja inali na hi, “Alloꞌ ay chaꞌju hi nalikhat hana achangjan an midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. 24 Nalaklaka agkhu niꞌ hini kemer an lompfot ay ni opfot ni tanud mu hini achangjan an midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos.” 25 Nanor hachi disipolo hi nangngolan cha ay tay, ja inali cha hi, “Hotti nu achi miꞌtakhu hana achangjan, ja ngay ngachah mah chi hay miꞌtakhu ay Apo Jos?” 26 Emmohchong Hesus chicha ja inali na hi, “Hana achi mapfalin chi takhu ja mapfalin an amin ay Apo Jos.” 27 Himmapit hi Peter ja inali na ay Hesus hi, “Hot chaꞌmi mah an nanaynan an amin ta nitnud ami ay he-a?” 28 Ja inalin Hesus ay chichan amin hi, “Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an machakngan ayya hini ahukatan tay lota ja ma-innila hini apfalinaꞌ an Na-ilangitan an Takhu, ti umpfunaꞌ ay ni tronon chi mumpaptoꞌ ta mun-ap-apowaꞌ. Ja mi-ipfun aju han himpolo ta chugwa an trono ta midchum aju ay ha-in an mun-ap-apo hana tatakhu an narpu ay ni himpolo ta chugwa an holag Israel. 29 Ja hana nanaynan hi pfalay cha, a-akhi cha, a-ammod cha, empfapfalay cha, ja lota cha khapo hi pamhod cha an munserbi ay ha-in, ja choꞌchoꞌ-olan chi michat ay chicha ay tay piꞌtakhuwan cha heto lota, ja omaꞌ-angonoh ja michatan cha khu hi piꞌtakhuwan hi ma-id chi pogpogna. 30 Cho-or cha hana nun-apfagto heto lota an chicha chi mi-ud-uchichi hichi ad langit. Ja gwacha hana tatakhu an ma-id nitagtakhuwana heto lota muti chicha agkhu chi mipapfagpfagto ad langit.”

20

Chin pangngarig hana meꞌpfoꞌla an mumpokhah hi ubas

1 Inalin Hesus hi, “Hitay chi pipadchungan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos, an amat ay ni takhu an gway kharchina an natamman hi ubas. Nalum chin ubas ja henerhelong na an umuy mun-ajag hana mumpokhah. 2 Gwacha hachi chinakngana hotti nunhahappitanan cha an malagpfuwan cha hi henohha hi denarius hi ohay arkhaw, ja unaot honakhon chicha an i mumpokhah ay ni ubas. 3 Unot nungkhagwa ja immuy khu hichi palaha an i maningit hi uchumna an i meꞌpokhah. Chinakngana han linala-e an numpangataꞌchug ti ma-id i cha peꞌpfoꞌlaan. 4 Ja inali na ay chicha hi, ‘Mangunud aju hay hana immuy hichi kharchin u ta i aju meꞌpokhah ay ni ubas, muti lagpfuwoꞌ chaꞌju ay ni ohto an lagpfu ju.’ 5 Ja immuy hato an linala-e. Unot gwa an nahaꞌ-ad ja gwacha khu hachi hennag na an i meꞌpokhah. Unagkhu gwa khu an napujaw ja gwacha khu hachi uchumna an hennag na an midchum an i meꞌpokhah. 6 Unot gwa an mahilip ja immuy pay an i maningit khu hay uchumna an i meꞌpokhah, ja gwacha pay hachi chinakngana an ma-id at-aton cha. Ja inali na ay chicha hi, ‘Anagkha ta linahin ju hitay ohay arkhaw an ma-id tinamtamuwan ju?’ 7 Tempfar cha ja inali cha hi, ‘Ti ma-id immali an nangajakhan ay chaꞌmi ta i ami meꞌpfoꞌla.’ Ja inali na khu hi, ‘Hot mangunud aju hichi kharchin u ta i aju meꞌpokhah ay ni ubas.’ Ja immuy cha. 8 Unot gwa an madhom ja inalin chuy takhu ay ni khuna pumpfantajon ay chuy kharchina hi, ‘Ajakham hana nuntamu ta ichat mu hini pfinoꞌla cha. Pahhunom hana ne-ang-angonoh an immali ja en-ang-angonoh mu hay hana nahnahhun.’ 9 Amat hichi ja immuy hachi nangte-a hi nahilip ja enala cha chin linagpfu cha an henohha hi denarius. 10 Inannilan hachi nahnahhun an nangte-a an nuntamu chin herhelong hini pfinoꞌlan hana nangte-a hi nahilip, ja khemhon cha gwot hi choꞌchoꞌ-or chi michat ay chicha. Na-ajakhan cha ta peꞌ-ala cha hichin pfinoꞌla cha, muti un chaagkhu neꞌ-ala ja un miꞌpadchung ay ni nichat hana uchumna. 11 Hotti ngimmulungur cha an inali cha ay chuy numpapfoꞌla hi, 12 ‘Anagkha mah ta un na-omtang hi nuntamuwan hato uchumna ja ay chaꞌmi an henen-arkhaw mi an naghitan an nuntamu, ja un la-ahna ja un mumpapadchung hitay panerchum ay chaꞌmi.’ 13 Ja chin nangpapfoꞌla ja inali na ay chuy oha ay chicha hi, ‘Agkhuy u lenahlahan chaꞌju. Ti nunhahappitanan ta-o mit hini pfoꞌlaon ju hi ohay arkhaw. 14 Hotti tayya, alaom hitay pfinoꞌlam ta umanamut a. Hay podhoꞌ ja pumpapadchungoꞌ hini ichat u ay chaꞌju, anong un hay hana ne-ang-angonoh an nuntamu. 15 Un ju chah agkhuy anila an ikhachaꞌ an mangpadchong hi pihuꞌ? Hotti anagkha ta pukhitonaꞌ hi unaꞌ maꞌma-idchat?’ ” 16 Ja en-ang-angonoh Hesus an nangali hi, “Amat hina tugwali ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos, an mipapfagpfagto hana uchumna an ma-id pfirpfilang na heto lota, ja mi-ud-uchichi hana uchumna an napfagpfagto ad ugwani.”

Chin me-atlo an nangpa-innilaan Hesus ay ni atajana

17 Khun munti-id cha Hesus an umuy ad Jerusalem ja en-ohha na hachi himpolo ta chugwa an adalana, ja inali na ay chicha hi, 18 “Chonglon ju! Tayya an umuy ta-o ad Jerusalem ja ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja michataꞌ hay hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi memehtolon chi urchin Moses. Hugijonaꞌ ay chicha ja epapatojaꞌ. 19 Ja mipulangaꞌ hay hana Hentil an mangekejan ja manuplit ay ha-in. Epfakhataꞌ han kros ta matojaꞌ, muti ay ni me-atlon arkhaw ja mummahuwaꞌ.”

Chin empfokhan chin ahagwan Zebedee ay Hesus

20 Immuy ay Hesus chin ahagwan Zebedee ja initnud na hachi chugwa an empfalay na an linala-e an adalan. Nunheppe ay Hesus ja inali na hi, “Apo, gwa akkay han epfokhaꞌ ay he-a.” 21 Ja inalin Hesus hi, “Ngachah nuy epfokham?” Tempfar na ja inali na hi, “Machakngan ayya chin pipapfagpfagtuwam ta umpfun a an mun-ap-apo, ja allom mah ta mi-ipfun hay hato chugwa an empfalay u an miꞌ-ap-apo, oha ay ni nun-appit hi agwan mu ja oha ay ni nun-appit hi ikhid mu.” 22 Ja inalin Hesus ay cha chuy chugwa an adalana hi, “Ma-id anila ju ay ni epfokha ju. Agkhuy ju atag anila chi hay omaꞌ-atana. Un chah angkhiloh un aju paꞌ-ahchor ay ni likhat an haꞌpfatoꞌ?” Ja inali cha hi, “Olog mi.” 23 Ja inalin khu Hesus hi, “Umannung an haꞌpfaton ju hana likhat an amat ay ni likhat u. Muti tan pfu-un ha-in chi mangpadchong ay ni mi-ipfun ay tay nun-appit hi agwan u ja ay tay nun-appit hi ikhid u, ti hi Ama chi mangpadchong ay ni enchachaag na.” 24 Unagkhu inannilan hachi himpolo an papadchung cha an adalan hichuy an empfokhan cha James ay John ja mapfungot cha. 25 Hotti inam-amamung Hesus chicha an amin, ja una allon hi, “Nomnomon ju akay niꞌ hana khun mun-ap-apo hi tatakhu heto lota an khun cha ipapilit hini podhon cha. Ja hana mun-ap-apo an gway apfalinana, ja khun cha palikhaton hana tatakhu an khun cha pfaapfaalon. 26 Achi koma amat hetoy aton ju. Ti hini mamhod an ma-ar-ali ja mahapor an tulunganay padchung na an takhu. 27 Ja hini mamhod an mumpfalin hi pangulu ja mahapor an munhimpfut hana padchung na an takhu. 28 Amat ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu, an agkhujaꞌ immali ta chaꞌju an tatakhu chi munserbi ay ha-in. Muti immaliyaꞌ an munserbi hana cho-or an tatakhu, ja ta matojaꞌ an pfajad chi pfahor cha.”

Chin nangpatengngan Hesus han chugwa an napfulaw

29 Tenaynan cha Hesus ad Jeriko ja cho-or chin tatakhu an ninitnud. 30 Ja gwa han chugwa an napfulaw an inu-umpfun ay chuy pingngit chi kurha an khun mun-ad-adchaw. Un chaot chengngor an maloh hi Hesus ja ente-a cha an mun-ugwap an mangali hi, “Hesus an holag Ari David, ka-ahiyan chaꞌmi adniꞌ!” 31 Hachi tatakhu ja inhingar cha chicha ta khomenong cha muti en-om-omod hachi napfulaw an nangiꞌgwap hi, “Apo Hesus an holag Ari David, ka-ahiyan chaꞌmi adniꞌ!” 32 Intaꞌchug Hesus ja empa-ajag na chicha. Ja empfokha na hi, “Ngay podhon ju hi atoꞌ ay chaꞌju?” 33 Ja inali cha hi, “Apo, penhod mi an mitikhaw hato mata mi!” 34 Ja ninignikhan Hesus chicha, ja hen-a na chin mata cha. Ja mitikhaw gwot chin matan hachi napfulaw ja nitnud cha ay Hesus.

21

Chin nangdaydayawan chin tatakhu ay Hesus hi omajana ad Jerusalem

1 Empacheh cha Hesus an khun cha homnot ad Jerusalem. Emmatam cha ad Betfage an achaan chuy pfulludna an nangadnan hi Olibo ja hennag Hesus han chugwa an disipolo na 2 an inali na hi, “Ipangulu ju ay chuy pfarju hichi chammangna. Nu omatam aju hot chakngan ju han nekhokhoꞌ-od an donkey ja han pfoꞌtot an empfalay na. Upfachon ju ja in-ali ju heto. 3 Ja nu gway mangpfokha hi, ‘Anagkha ta alaon ju hato donkey?’ ja allon ju hi, ‘Alaon mi, ti nan mahapor Apo ta-o,’ hot i-apfulut cha.” 4 Na-at hitay ta mipa-annung chin inalin chin profetan Apo Jos chin hophopapna hi nangarjana hi,

5 “Allon ju hana tatakhu an eSion hi,

‘Chiya an umali hichuy Ari ju,

An napakumbaba ja nunhahakkay han pfoꞌtot an donkey.’ ” *

6 Immuy hachi chugwa an disipolo ja inunud cha chin inalin Hesus. 7 Enala cha chin donkey ja chin empfalay na ja in-uy cha ay Hesus. Enopnan cha chin khatud cha hi lopfong ja nunhakay hi Hesus ay ni oha. 8 Hi khun cha omajan ja chenom-or chin tatakhu, ja nunloh-op cha chin uchumna an lopfong cha hon en-ap-ap cha chin chalan. Hachi uchumna ja numpateng cha chin tupfun chi ajiw ja nun-e-ap-ap cha khu ay chuy chalan. 9 Hachi ayya nangpangpangullu ja hachi khun mangun-unud an atakhutakhu ja khun cha iꞌgwap hi, “Madaydayaw a an holag Ari David. Mabindisyonan a an hennag Apo Jos. Madaydayaw hi Apo Jos ad langit!”

10 Unagkhu emmatam cha Hesus ad Jerusalem ja napfu-ar hachi atakhutakhu ja khun cha allon hi, “Ngay ngachan tay an takhu?” 11 Ja hachi nitnud ja hi-a-ali cha hi, “Hitay hinuy profetan Apo Jos an hi Hesus an eNazaret hichi provincian chi Galilee.”

Chin nangpakakan Hesus hachi khun mungngina hichi Templo

12 Immuy hi Hesus ay chuy partug chi Templo ja chinakngana hachi khun mungkumerchu hi animar an hijay khun nguminaan hana takhu hi ipidaton cha ay Apo Jos. Ja nun-epakak na hay hachi khun ngumina ja mungngina. Nun-ipfu-allo na hachi lamehaan hachi khun munhukat hi pihu, ja chin umpfunan hachi khun mungngina hi hagwiti an pfalug. 13 Ja inali na ay chicha hi, “Allona ay ni hapit Apo Jos hi, ‘Hitay pfalay u ja pfalay an pungkalalakhan.’ ”† Muti tayya an numpfalinon ju hi a-amungan chi mangakaw.‡

14 Chin agwachaan Hesus hichi Templo ja immuy ay hija hachi nun-apfulaw ja hachi nun-apilay ja nun-epatenong na. 15 Muti hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi memehtolon chi urchin Moses ja emmomohchong cha hay hato milagro an enat na, ja chedchengngor cha hachi ung-ungungnga an gwah chi partug chi Templo an khun cha iꞌgwap hi, “Madaydayaw hitay holag Ari David!” Ja pfimmungot hato a-ap-apo 16 ja inali cha ay Hesus hi, “Chonglom akay niꞌ hay hato khun cha iꞌgwap.” Ja inalin Hesus hi, “Aa, chengngor u. Un ju chah agkhuy pfinaha hitay Hapit Apo Jos hi nangarjana hi,

‘Tinuchugwam hana ung-ungungnga ja hana paꞌ-ipfutay an khun mun-inum

Ta mapmaphod hini aton cha an mundayaw ay he-a.’ ” §

17 Amat hichi ja tenaynan Hesus chicha ad Jerusalem ja immuy nunnanong ad Betani.

Chin nangtubtupfan Hesus han ajiw an higos

18 Chin nun-inggwiꞌgwiit ja pfimmugwah cha Hesus an mumpfangngad ad Jerusalem ja hemmenaang hija. 19 Enamang na han ajiw an higos ay chuy pingngit chuy chalan ja immuy ta i omala hay pfunga na. Unagkhu emmatam chin achaan chuy ajiw ja ma-id oh-ohhah pfunga na, an un angkhay chin malupfong an tupfu na. Ja inalin Hesus ay chuy an ajiw hi, “He-a ton ajiw, achi a mahpay pfumungpfunga ja ingkhana!” Unot empa-opoh Hesus hitay an inali na ja naꞌleng chin higos. 20 Nanor hachi disipolo ja khun cha allon hi, “Anagkha ta ngay na-at ta hin-alina ja i naꞌleng hitay higos?” 21 Ja inalin Hesus hi, “Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, nu munchomoꞌ aju ay Apo Jos an atona hini epfokha ju, an achi munharhalinchugway nomnom ju, hot mapfalin an aton ju khu chi amat ay tay enat u ay tay higos. Ja pfu-un hitay ja angkhay, an mapfalin an allon ju ay tay an pfulludna hi, ‘Makak a heto ta i a mituud hichi baybay’ hot ma-at. 22 Hotti nu ngachah chi ekalalag ju ay Apo Jos, ja ma-at an ma-at nu gway pammati ju.”

Chin nangpfokhaan cha nu ngay narpugwan chi apfalinan Hesus

23 Emmatam cha ad Jerusalem ja immuy cha ay chuy partug chuy Templo. Khun muntudtuchu hi Hesus ja immuy hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi uchumna an a-ap-apon chi Hudju ja empfokha cha ay hija hi, “Ngachah chi narpugwan ni apfalinam an mangat hay hato khun mu aton? Ja ngay nangchat ay nuy apfalinam?” 24 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Unchani adchiya ta topfalon ju pay hitay peꞌpfokhaꞌ. Nu topfalon ju hot alloꞌ ay chaꞌju hini narpugwan tay apfalinaꞌ an mangat hato.

25 Hotti allon ju adchiya tugwali, ngay nannag ay John Bautista an immali an khun mumbautisar? Hi Apo Jos wenno hay takhu?” Ja khun cha manghempfopfogkha an khun cha allon hi, “Hot ngachah chi allon ta-o mah? Nu allon ta-o hi un hennag Apo Jos hot allona hi ‘Nu hi Apo Jos chi nannag ay John ja anagkha mah ta agkhuy ju pinati hija?’ 26 Ja nu allon ta-o khu hi hennag chi hay takhu hot pfumungot hay hato tatakhu, ja unakkay gway aton cha ay chita-o, ti namati cha an amin an profetan Apo Jos hi John.” 27 Hotti hay nampfar cha ay Hesus ja inali cha hi, “Ma-id anila mi nu ngachah chi nannag ay hija.” Tempfar khu Hesus ja inali na hi, “Nu amat hina hot achiꞌ khu epfaag nu ngay nangchat ay ha-in hi apfalinaꞌ an mangat hay hato.”

Chin pangngarig han chugwa an hin-akhi

28 Inalin khu Hesus hachi a-ap-apo hi, “Ut-utnuwon ju akay niꞌ nu ngay penhod tay pangngarig an hapiton. Gwa han lala-e an chugwa han empfalay na an linala-e. Immuy niꞌhapit ay chuy panguluwan ja inali na hi, ‘Umuy a akay ta i a muntamu hichi kharchin ta-o.’ 29 Ja inalin chin panguluwan hi, ‘Ti tan mahulit hotti achiyaꞌ umuy.’ Muti unagkhu nahnahop ja nunnomnom ja immuy chamchama. 30 Immuy khu hi ama cha ay chuy netob ja inali na khu hi, ‘Umuy a akay ta i a muntamu hichi kharchin ta-o.’ Ja inalin chin netob hi, ‘Aa, umujaꞌ,’ muti agkhuy chamchama immuy. 31 Hot ngay allon ju ay cha tay an chugwa hi nangat ay ni penhod ama na?” Tempfar cha ja inali cha hi, “Hinuy panguluwan.” Ja inalin Hesus hi, “Aa, ja umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an khun mahhun hana nun-apfahulan an tatakhu an midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos, an amat hana khun munhenger hi pakha ja hana putah. 32 Ti immali hi John an nangtuchu hana magpong an peꞌ-at cha ja inunud cha. Muti chaꞌju ayya ja agkhuy ju inunud. Tinnig ju mit hitay enat cha an namati ja agkhuy ju tugwali chin-ug hana pfahor ju ta niꞌpati aju koma.”

Chin pangngarig hana khun meꞌpfengpfeng

33 Inalin khu Hesus hi, “Chonglon ju pay hitay oha khu an pangngarig. Gwa han ohan lala-e an nuntanum hi cho-or hi ubas ay ni kharchina. Enalad na chin kharchin ja tinau-ana han pfato an khun cha pang-amungan hi chanum chi ubas hi un cha lochehon. Empahaꞌ-ad na khu han nataꞌnang an ab-abpfong an oma-ayyan chi mumpfantay. Napfalin hay hato ja empapfengpfeng na hichuy kharchina ja unot makak an umuy hichi achawwi. 34 Unot nachakngan chin ahipokhah ja hennag na hachi takhala na an i meꞌ-aggwa ay chuy penokhah cha an ubas. 35 Muti hay hato an neꞌpfengpfeng ja enala cha hachi takhala ja numpakhuh cha hichuy oha, penatoy cha khu hichuy oha, ja nungkhajang cha hichuy oha. 36 Ja hennag na khu hana choꞌchoꞌ-or pay an takhala na, ja hihiya, an pinalikhat hachi neꞌpfengpfeng. 37 Unot omaꞌ-angonoh ja hennag na chin empfalay na an lala-e an umuy meꞌ-aggwa ta alom ja egngor hachi neꞌpfengpfeng hija. 38 Muti unot nangalimutugwan hachi neꞌpfengpfeng hichuy empfalay na ja nunhahapit cha ja inali cha hi, ‘Hijah tay hini empfalay ni khun ta-o peꞌpfengpfengan an hijay mamanoh ay tay lotan ama na. Unot la-ahna ja penatoy ta-o ta chita-oy mangheꞌ-a ay tay lota.’ 39 Amat hichi ja enekak cha ja penatoy cha.” 40 Ja inalin Hesus hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi Farisee hi, “Ngachah tugwali chi aton tay an takhu hay hachi neꞌpfengpfeng ay hija?” 41 Tempfar cha ja inali cha hi, “Epapatoy na kaykhu hay hato an napupukhit an tatakhu ja empapfengpfeng na hinuy kharchin hi uchumna an achi ngumangannu an mangchat ay ni khaggwa na.” 42 Ja entoloy Hesus an nangali hi, “Anilaꞌ an pfinaha ju hitay nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi,

‘Hinuy pfato an namlenan hay hana mumpakhad hi pfalay

Ja hijay numpfalin hi na-ahammad an pognad tay an pfalay.

Hi Apo Jos chi nangat ay tay,

Ja nakaskasda-aw hi pannikhan ta-o!’ *

43 Hijaot un u khun allon ay chaꞌju an pfu-un mahpay chaꞌju an Hudju chi tatakhun Apo Jos an midchum ay ni Pun-ap-apugwana, ti enaan chaꞌju ja empallog na hana khun mangat ay ni penhod na. 44 Hinuy pfato an namlenan cha ja nu gway makhah ta meꞌna ay tay an pfato ja mun-igwa-itay. Ja nu meꞌna hitay an pfato ay ni takhu hot mun-akhupung.” 45 Unagkhu chengngor hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi Farisee hay hato in-arig Hesus ja anila cha an chicha hana khuna hapiton an nan-ug ay hija. 46 Penhod cha an tiligwon hi Hesus muti agkhuy cha entoloy ti toma-ot cha hachi cho-or an tatakhu an nangapfulut an profetan Apo Jos hija.

22

Chin pangngarig hachi na-ila an i meꞌkasar

1 Inalin khu Hesus han ohan pangngarig an amat heto. 2 “Hini pipadchungan tay Pun-ap-apugwan Apo Jos ja ipadchung u han ari an nunhakhana ta mungkasar hini empfalay na an lala-e. 3 Nachakngan chin arkhaw an pungkasalan cha ja hennag chuy ari hachi takhala na ta i cha allon ta umali hachi na-ila. Muti achi cha penhod an i meꞌkasar. 4 Hennag na khu hachi uchumna an takhala ta i cha khu allon ay cha chuy na-ila hi, ‘Umali aju ti tan nehakhana hitay kasar, ja naparti hato nepatapfa an pfakah hi ihcha ta-o, ti nan marhin hinuy empfalay na.’ 5 Muti agkhuy cha enegngor chin i nun-ila ja unagkhu immuy hichuy oha an i muntamuh pajaw, ja immuy khu hichuy oha an i mungkumerchu. 6 Ja na-ala agkhu hato uchumna an na-ila ja chimpap cha hay hachi takhala an khun mun-ajag, ja pinalikhat cha ja penatoy cha chicha. 7 Pfimmungot chin ari ja hennag na hachi hinchalo na ta i cha penatoy hay hachi namatoy chin takhala na ja khenhob cha chin pfuglay cha. 8 Ja enajakhana hachi uchumna an takhala na ja inali na hi, ‘Tayya an enep-ephod u an enhakhana hitay kasar muti hachi na-ila ja achi cha ma-ikari. 9 Hotti umuy aju hana kurha ay tay an pfuglay ta-o ta ajakhan ju an amin hana tatakhu an ah-upan ju.’

10 Amat hichi ja immuy chin takhala na hachi kurha ja initnud cha an amin hana inah-upan cha an tatakhu, napukhit man wenno mapmaphod chi ugali cha. Na-amung cha hichi pungkasalan hotti napnu hichuy pfalay.

11 Amat hichi ja immuy chin ari ta i miꞌ-an-annila hay hachi immuy neꞌkasar, ja gwa han tinnig na an takhu an agkhuy neꞌlopfong ay ni empegwanah nuy ari an elopfong hachi ay neꞌkasar. 12 Ja inalin chin ari ay hija hi, ‘Anagkha ta niꞌhikhup a an agkhuy mu neꞌlopfong hinuy lopfong chi meꞌkasar?’ Muti khemmegkhenong hichuy takhu. 13 Ja inalinot chin ari hachi takhala na hi, ‘Kha-utan ju hini ngamoy na ja hu-i na ja entapar ju hichi munhehellong, hot midchum hana khun mun-okhab ja mungngelot hana pfapfa na hichi.’ ”

14 Ja en-ang-angonoh Hesus an nangali hi, “Cho-or hana ajakhan Apo Jos muti un tortollo hana piliyona an midchum ay nuy Pun-ap-apugwana.”

Chin nangpfokhaan cha nu ichat cha hini pakha cha ay ni Emperador ad Rome

15 Hachi Farisee an ne-egngor hay hato inalin Hesus ja nakak cha ta i cha hahapiton hay aton cha an manoptopngan ay hija ta alom ja gway ehallaana ay ni atona an munhapit. 16 Hotti hennag cha hachi uchumna an disipolo cha an Farisee ja nitnud khu hachi uchumna an Herodianes.* Immuy cha ja inali cha ay Hesus hi, “Apo, anila mi an umannung hana khun mu allon anong un pahigwon chi tatakhu. Ti anong un nun-atakhay hana tatakhu an munchongor wenno nababa ja khun mu gwot itudtuchu hini umannung an podhon Apo Jos.” 17 Ja khun cha hempfogpfogkhon an allon cha hi, “Hotti hay podhon mi adchiya an annilaon ja ngay punnomnomam? Mapfalin chah ay ni urchin ta-o an Hudju nu mumpfajad ta-o hi pakha ay ni Emperador ad Rome? Pfajachan mi chah wenno achi mi?” 18 Na-orman Hesus an un cha toptopngan hija ja inali na hi, “Anagkha ta toptopnganaꞌ ay chaꞌju an khun pfumuhupfuhuur? 19 I-ali ju hay pihu an michat hi pakha ta tikhaꞌ.” Inchugwagwa cha han denarius an pihu 20 ja inali na hi, “Ngay nang-angah ay tay gwa ay tay pihu? Ja ngay nang-enngachan ay tay an nitulaꞌ?” 21 Tempfar cha ja inali cha hi, “Hini Emperador.” Ja inalin khu Hesus hi, “Hotti ichat ju ay ni Emperador hini michat ay ni Emperador, ja inchat ju ay Apo Jos hini michat ay Apo Jos.” 22 Un chaagkhu chengngor hichuy nampfar na ja nanor cha, ti agkhuy nehalla an nungkhokhodchong. Hotti tenaynan cha hi Hesus ja nakak cha.

Intuchun Hesus an gway amahuwan chi tatakhu

23 Ay chuy khu an arkhaw ja gwacha hay hana uchumna an Saducee an immuy ay Hesus. Saducee ayya ja achi cha mamati an gway amahuwan. 24 Ja inali cha ay hija hi, “Apo, intulaꞌ Moses chi urchin ay chita-o an, matoy ayya hini oha an lala-e an narhin ja ma-id empfalay na, ja mahapor an ahagwaon ni akhi na an lala-e hitay an pfupfai an napfalo, ta hana empfapfalay cha ja mipfilang an empfalay nuy natoy an ibpfa na. 25 Hotti gwacha han peto an hin-a-agkhi an linala-e ay tay an pfuglay mi. Narhin hitay panguluwan ja natoy an ma-id empfalay cha. Hijaot un nepallog chin netob ta enahagwa na khu hitay an pfalo 26 ja natoy khu an ma-id empfalay cha. Hotti nepallog khu chin me-atlo ja ingkhana chin me-apeto ja nun-a-atoy cha an amin an ma-id empfalay cha. 27 Omaꞌ-angonoh ja ne-etoy hitay an pfupfai an napfalo. 28 Hotti nu allom chi gway amahuwan chi natoy ja ngacha mah ay cha tay peto an linala-e chi nang-en-ahagwa ay tay pfupfai nu umali hini amahuwan chi tatakhu? Ti enahagwa cha mit an amin hitay an pfupfai.” 29 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Nehalla aju ti ma-id anila ju ay ni Hapit Apo Jos ja hini apfalinana. 30 Mummahu ayya hana tatakhu ja achi cha mangah-ahagwa, an amat cha hay hana angher ad langit an achi mangahagwa. 31 Ja hini ayya amahuwan chi nun-a-atoy, un ju chah agkhuy pfinaha chin nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi, 32 ‘Ha-in chi Jos an khun dayawon Abraham, ja hi Isaak, ja hi Jakob.’† Inali na hitay anong un napfajag an nanattoy cha Abraham. An hay podhona an hapiton ja hijay Jos hana mamattakhu an pfu-un Jos chi natoy. Hotti niya an khun aju mehalla nu ehaot ju hini amahuwan chi natoy.” 33 Ja nanor hachi atakhutakhu hi nangngolan cha hay hato intuchu na.

Hini napfarpfalor an urchin hi unuchon

34 Unagkhu chengngor hachi Farisee an ma-id olog hachi Saducee an manoptopngan ay Hesus ja nuntutunud cha an immuy ta i cha khu toptopngan hija. 35 Ja himmapit chin oha ay chicha an mehtolon chi urchin Moses ta toptopngana hi Hesus, ja empfokha na hi, 36 “Rabbi, ngay ngachah nuy urchin Apo Jos an napfarpfalor hi unuchon?” 37 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Hini urchin an allona hi, ‘Mahapor an podhon ju hi Apo Jos an amin hi puhu ja nomnom ja pfi-ah ju ja an amin hi piꞌtakhuwan ju.’‡ 38 Hitay hini napfarpfalor an urchin hi unuchon. 39 Ja omaꞌ-at hina khu hitay me-aggwa an urchin an allona hi, ‘Podhon ju hini padchung ju an takhu an amat ay ni pamhod ju ay ni achor ju.’§ 40 Hay hato chugwa an urchin chi nepognachan an amin hana urchin ja chin intulaꞌ hachi profeta.”

Hay omaꞌ-atan ni allon cha an Mamahhod

41 Ay chuy an na-amungan hachi Farisee ja gwa han empfokhan Hesus ay chicha 42 an inali na hi, “Ngay anila ju hi omaꞌ-atan nuy Hennag Apo Jos an Mamahhod? Ngay nangholag ay hija?” Tempfar cha ja inali cha hi, “Hijay holag Ari David.” 43 Ja inalin khu Hesus hi, “Nu holag na ayya hini Mamahhod ja anagkha tugwali ta allon khu David hi ‘Apo’ ay hija? Umannung an hijay Apon David, ti enchalan ni Espiritu Santo hi David ta inali na hi,

44 ‘Inalin Apo Jos ay nuy tenangad u an Apoꞌ hi,

“Umpfun a ay tay nun-appit hi agwan u,

Ingkhana hi pangapfakaꞌ an amin hana pfuhur mu ta he-ay tangachon cha.” ’ *

45 Inalin Ari David ay tay Hennag Apo Jos an Mamahhod hi, ‘Apo’ ti napfagpfagto mu hija. Nu amat heto chi allon Ari David hotti hini hahadchon ju ja pfu-un la-eng holag David ja angkhay.”

46 Ma-id oh-ohhah pampfar cha ja tabpfi na ay chuy ja mun-okhon cha an i mangpfokha hi uchumna.

23

Chin namahigwan Hesus hachi Farisee ja memehtolon chi urchin Moses

1 Inalin khu Hesus hachi nakhagong an tatakhu ja hachi disipolo na hi, 2 “Hay hachi memehtolon chi urchin Moses ja hachi Farisee, ja nehaad cha an muntudtuchu ay nuy urchin Moses, 3 hotti mahapor an unuchon ju an amin hana ituchu cha. Muti achi ju peꞌ-at hana khun cha aton. Ti achi cha khun unuchon hana khun cha itudtuchu. 4 Cho-or hana nalikhat an allon hachi Farisee hi aton hachi tatakhu an achi cha paꞌ-at, ja ma-id oh-ohha hi itolong cha. 5 Ipatpatikhaw cha hana khun cha aton ta gway aton kan kaykhu chi tatakhu an mangdayaw ay chicha. Epa-otong cha hana pangittugwan hi texto an ingkha-ut cha ay ni ulu cha ja ay ni taꞌlay cha, ja nun-ipa-anchu-oy cha hana khalampfay chi lopfong cha. 6 Ja am-amja-on cha khu an i umpfun hana umpfunan chi a-ap-apo hichi sinagoga ja nun gwachaan chi pfehta. 7 Ja penhod cha khu an gway khun mangpaꞌpa-innila ay chicha hi achoꞌlan chi tatakhu, ja mahapor an allon hi ‘Rabbi’ ay chicha. 8 Muti ay chaꞌju ayya ja achi khahin un cha allon hi, ‘Rabbi’ ay chaꞌju, ti hin-a-agkhi aju ja un oh-ohha hini mehtolo ju. 9 Ja ma-id chi oha hi takhu hi i ju dayawon an allon hi, ‘Ama’ ay hija, ti un oh-ohha hini dayawon ju an Ama ju an gwa ad langit. 10 Ja achi khahin un allon hana i-ibpfa ju hi ‘Apo’ ay chaꞌju ti ha-in an hi Kristo hini oh-ohha an Apo ju. 11 Hini napfagpfagtuwan ay chaꞌju ja hija hinuy khun tomolong hana i-ibpfa na an takhu. 12 Hini mangpapfagto ay ni achor na ja ma-ibaba. Ja ma-ipapfagto hana mumpakumbaba.

13 Ka-ahi aju, chaꞌju an memehtolon chi urchin Moses ja chaꞌju an Farisee, ti mumpfuhuur aju! Henalegwa ju hana tatakhu an midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. Achi aju midchum ja enchagkha ju khu an nangpagwa hana mamhod an midchum. 14 Ka-ahi aju an khun munlahlah! Ti pomloh aju hi khina-un chi pfalo, ja khurkhulaton ju an manganchu-oy an mungkalalag ta allon kan kaykhu hana tatakhu hi nasantuwan aju. Hotti munnaud chi i ju adusaan khapo hay hato khun ju aton! 15 Ka-ahi aju mangkay an memehtolon chi urchin Moses ja chaꞌju an Farisee ti un aju mumpfuhuur! Ti pfad-angon ju hana baybay ja umuy aju hana ni-achawwi an pfuglay ta i aju mannig hi midchum ay chaꞌju, anong un hay oh-ohha. Ja nu gway midchum, hot pfumi-ah an mangat ay ni napukhit an khun ju aton. Madusa aju ad impferno hi ma-id pogpogna ja e-ar-alla na pay hinuy dusan nuy oha an nidchum ay chaꞌju.

16 Ka-ahi aju, ti un aju napfupfulaw ja khun aju agkhu muntuchu hi agwun. Nu khulat ta gway munhapata ja hinuy Templo chi ehapata na, ja allon ju hi pfu-un pfahor hini achi na pangatan ay nuy enhapata na. Muti nu khulat ta hini pfalituꞌ hichi Templo chi enhapata na ja allon ju hi pfahor nu achi na aton hinuy enhapata na. 17 Naherngan tugwali hinuy nomnom ju! Un ju chah agkhuy anila an napfagpfagto hini Templo mu hini pfalituꞌ? Hini pfalituꞌ ja napfalor ay Apo Jos khapo ta gawwacha ay ni Templo. 18 Ja amat hina khu nu gway munhapata ja hini altar chi ehapata na, ja allon ju hi pfu-un pfahor hini achi na pangatan ay ni enhapata na. Muti nu khulat ta hini indatona an negwallang ay nuy altar chi enhapata na ja pfahor nu achi na aton hini enhapata na. 19 Naherngan hini nomnom ju! Un ju chah agkhuy anila an napfagpfagto hini altar mu hini negwallang an nidaton ay Apo Jos? Hinuy nidaton ja napfalor ay Apo Jos khapo ta gawwacha ay ni altar. 20 Hini munhapata an hini altar chi enhapata na, ja midchum an amin hana gwa ay ni altar an peꞌhapata na. 21 Ja amat hina khu, hini munhapata an hini Templo chi ehapata na ja midchum an amin hana gwa ay ni Templo an peꞌhapata na, ja hi khu Apo Jos an nunheto. 22 Ja hini munhapata an hichi ad langit chi ehapata na ja nidchum hichuy tronon Apo Jos ja hi Apo Jos an inu-umpfun ay nuy trono an peꞌhapata na.

23 Ka-ahi aju mangkay, chaꞌju an memehtolon chi urchin Moses ja chaꞌju an Farisee ti un aju mumpfuhuur! Manu ti anong un hana munnaud an iꞌ-iꞌ-itang an iꞌnut ju, ja khun ju ichat hini khaggwan Apo Jos. Muti tayya an achi ju nomnomon hana napfarpfalor an urchin, an amat ay ni allon Apo Jos hi mungkhochong koma hini aton ju an munhugwi, ja chin khu inali na hi nignikhaon ju hana ka-ahi, ja chin inali na hi achi aju munlahlah. Hay aton ju koma ja khun ju ichat hini khaggwan Apo Jos muti achi ju alichuwan an mangunud hay hato napfarpfalor an urchin. 24 Un aju napfupfulaw an memehtolo! Ti pa-ennongan ju an ánun hinuy it-ittang an imoꞌ ay ni inumon ju ja agkhuy ju gwot anila an niꞌ-uꞌmun ju hini otong an kemer.

25 Ka-ahi aju, chaꞌju an memehtolon chi urchin Moses ja chaꞌju an Farisee, ti mumpfuhuur aju! Ti ipatpatikhaw ju an mangat hi maphod muti hini piꞌtakhuwan ju ja na-ikot ja mangakaw. Amat aju ay ni takhu an ep-ephod na an ulahan hini nangimpfuttay ni pfahu ja chuju, muti achi na ulahan hichi chohar na. 26 Naherngan hinuy nomnom ju an Farisee! Ulahan ju pay hinuy unig ni pfahu ja chuju, hot maleneh khu hini nangimpfuttay.

27 Ka-ahi aju, chaꞌju an memehtolon chi urchin Moses ja chaꞌju an Farisee, ti mumpfuhuur aju! Omaꞌ-at aju hi lupfuꞌ, ti hini nangimpfuttay ja napintulan hi mapuchaw ja maphod hini tikhaw na, muti hichi unig ja nittugwan hi paang ja napfuluꞌ an achor chi natoy. 28 Amat hina khu ay chaꞌju, an maphod hi pannig chi tatakhu hana ipatpatikhaw ju an ugali ju, muti napnu aju hi lahlah ja napukhit hini nomnom ju.

29 Ka-ahi aju, chaꞌju an memehtolon chi urchin Moses ja Farisee, ti mumpfuhuur aju! Un ju agkhu khun ep-e-ep-ephod hana lupfuꞌ chin profetan Apo Jos, ja ar-arkuhan ju hana lupfuꞌ hana magpong an takhu. 30 Allon ju hi, ‘Nu chaꞌmi koma chi gawwacha chin timpon chin a-ammod mi, hot agkhuy ami neꞌ-op ay chuy namatajan cha hachi profetan Apo Jos.’ 31 Hotti tayya an chaꞌju hitay mangpa-innila an holag chaꞌju hay hachi namatoy hachi profeta. 32 Hot takha, ikhibpfoh ju an aton hato napupukhit an ena-enat chin a-apo ju.

33 Haw chaꞌju pay an lomahlalahlah an khun umallilaw hi tatakhu, ngay nin aton ju ta achi aju umuy ad impferno? 34 Hijaot agkhu un u honakhon hay hana profeta ja mun-anomnom an tatakhu ja hana muntudtuchu ay ni Hapit Apo Jos. Muti anilaꞌ an patajon ju hana uchumna, ja epepfakhat ju hana uchumna hi kros. Ja pumpakhuh ju hana uchumna hina sinagoga ju ja lomajaw cha ayya, hon inunud ju nu ngay omajan cha ta palikhaton ju chicha. 35 Chaꞌju chi manchor hi dusan nuy nun-a-atajan an amin chin magpong an tatakhu an penatopatoy cha. Nahhun hi Abel an penatoy cha ja hachi uchumna ingkhanah chin namatajan cha ay Zekariah an empfalay Barakiah an inah-upan cha ay ni numpfattanan ni altar ja hini Templo. 36 Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an chaꞌju an tatakhu ad ugwani chi manchor an amin hi dusa khapo hi nun-a-atajan hato tatakhun Apo Jos.

37 Haw inay atag kaykhu chaꞌju an tatakhu ad Jerusalem, an un la-ahna ja un ju patajon hana profeta ja nungkhajang ju an amin hana honakhon Apo Jos ay chaꞌju! Khun u nomnonomnomon an manga-allungan ay chaꞌju an amat hi upfuwan an eloꞌ-ob na hana empah na, muti achi ju podhon! 38 Hotti tayya an te-a-an chaꞌju ay Apo Jos ja ipulang na hitay pfuglay ay chaꞌju ta un aju ikhad. 39 Alloꞌ ay chaꞌju hi achiyaꞌ mahpay matigtikhaw ay chaꞌju ingkhanah chin arkhaw an pangallan ju hi, ‘Mabindisyonan hini Hennag Apo Jos an immali an mun-ap-apo ay chita-o.’ ”*

24

Impa-innilan Hesus hini apaꞌ-iyan ni Templo

1 Unagkhu gwa an makak hi Hesus hichi Templo ja gwacha gwot hachi disipolo na. Ja podhon cha an ipatikhaw ay Hesus hichuy Templo an napfarpfalongabpfingan. 2 Ja inalin Hesus hi, “Tayya an matikhaw ju hitay aphod tay Templo, muti umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an umali han arkhaw hot mun-ahagwer ja mun-egwa-at cha hay hato pfato an apja na.”

Hana likhat an umali chin ang-angonoh chi ar-arkhaw

3 Nunti-id cha Hesus ay chuy pfulludna an ad Olibo ja inumpfun. Immi-igway hachi disipolo na an i niꞌhapit ay hija ja inali cha hi, “Apo, aꞌ-anunay pa-atan hay hato inalim? Ipa-innilam adchiya hay pangmatunan ay ni pumpfangngacham an apogpokhan tay lota.” 4 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Tikhagwun ju gwot niꞌ ta achi aju ma-allilaw. 5 Ti cho-or chi umali an mangali hi, ‘Ha-in hini Hennag Apo Jos an Mamahhod,’ ja cho-or chay mamati muti un cha napfarpfalijan. 6 Ja chonglon ju an gway mungkhukhupfat hana nehegkhon an pfuglay ja ipa-innila cha khu an gway mungkhukhupfat hana nun-i-achawwi an pfuglay, muti achi aju tomakhaw. Ti mahapor an ma-at hay hato muti pfu-un pay hitay chi pogpogna. 7 Hay ma-at ja mungkhukhupfat chi apfuglapfuglay ja anong un hay hana nasyon. Ja gwachay khihu ja umali chi ulat ton numpfino-ob-on an pfuglay. 8 Muti hay hato ja un pay teꞌte-an hana umali an punlikhatan heto lota.

9 Ijuy chaꞌju hana hugi ta palikhaton chaꞌju, ja patajon chay uchumna. Ja pfuhulon chaꞌju an amin hi tatakhu khapo hi nangunuchan ju ay ha-in. 10 Ay nuy an timpo ja cho-or hana man-ug ay ni pammati cha ay ha-in. Ja hana tatakhu ja itannong cha hon inliput cha hana ibpfa cha hay hana ap-apo ta patajon cha. Hot mumpfipfinnuhur cha. 11 Ja cho-or hana umali an munlahlah an profeta, ja cho-or hana allilagwon cha. 12 Khapo hi chom-olan hato napukhit an khun aton chi tatakhu ja ma-apfak hini pumpepennohhochan cha. 13 Muti hana mangedpor hay hato ingkhanah atajan cha an achi cha epfot hini pammati cha, ja miꞌtakhu cha. 14 Ja mekasaba hitay Ebanghelyo ta mipa-innila hini Pun-ap-apugwan Apo Jos an amin hi apfuglapfuglay ta chonglon chi atakhutakhu. Na-at ayya hitay hot mapogpog hitay lota.”

Chin apaꞌ-iyan ni pfuglay ad Jerusalem

15 Entoloy Hesus an nangali hi, “Unchani hot tikhan ju hini na-ali-ali an ‘Pumapaꞌ-i an Apfopfohor hi Pannikhan Apo Jos’ an hija chin hinapit chin profetan Apo Jos an hi Daniel. Ti tikhan ju an i tumaꞌchug hichi Templo an nasantuwan. Chaꞌju an khun mumpfaha, mahapor an ma-awatan ju. 16 Nu pfumutay hitay na-ali an Pumapaꞌ-i hot lomajaw hana gwa ad Judea ta umuy cha hichi pfuludna. 17 Hini takhu an gwa hi partug ni pfalay na ja achi agkhu i humikhop ta alaonay khina-u na, ta un atoꞌtogna ja empacheh na an lomajaw. 18 Ja hini takhu an gawwa hichi pajaw ja achi na ihi-ar an umanamut an i mangala hi uchumnah lopfong na ta un atoꞌtogna ja lemmajaw. 19 Munnaud aju an malikhatan ay nuy an timpo, om-omod hay hana numpunhapfin ja hana khun mumpahuhu! 20 Mungkalalag aju ta ma-at ayya hay hato ja achi metongor hi ahitungnin wenno hay Hapfachu an arkhaw chi ngilin. 21 Ti nete-a chin na-apjaan tay lota ja ingkhana ad ugwani ja ma-id chi hay immali hi likhat hi miꞌpadchung ay tay umali an munlinapoh an likhat. Ja anong un hi uchum chi arkhaw ja ma-id ma-at hi likhat an amat heto. 22 Ma-umah an amin chi tatakhu nu agkhuy koma inhumang Apo Jos an mangpahoꞌhoꞌchod ay nuy timpo an punlikhatan cha. Hoꞌhoꞌchochona khapo hi khohkhoh na hay hana tatakhu an pinili na.

23 Nu khulat ta gway mangali hi, ‘Tayya hini Hennag Apo Jos an Mamahhod!’ wenno ‘Chuyya hija!’ ja achi ju pattiyon. 24 Ti gwacha hana pfumarpfali an mangali hi un chicha anu hini Hennag Apo Jos an Mamahhod, ja uchumna ja allon cha hi chicha anu chi profetan Apo Jos. Gway apfalinan cha an mangat hi numpfino-ob-on an milagro ta mapfalijan chi tatakhu, anong un hana tatakhu an pinilin Apo Jos nu apfalinan cha an aton. 25 Hotti pa-ennongan ju, ti tayya an impa-innilaꞌ an amin hay hato ja un cha ma-at.

26 Nu khulat ta gway mangali hi, ‘Numpfangngad hi Kristo ja gawwa hichi let-ang’ ja achi aju umuy an i mannig. Ja nu khulat ta allon cha khu hi, ‘Gwah to unig’ ja achi ju pattiyon. 27 Ti ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja mumpfangngachaꞌ an amat hi ilat an mepfachong ad uchu ja tikhan an amin chi tatakhu. 28 Anila ju an ay ni achaan chi natoy ja ma-amung hana hagwiti an i omman ay ni achor na.”*

Chin pumpfangngachan Hesus an marpu ad langit

29 Entoloy Hesus an nangali hi, “Mahiꞌnut an ma-at hay hato an likhat an inaliꞌ hot homelong hichuy hukhit ja achi khu humilaw hichuy pfulan. Makiharpfu ad uchu hot mun-a-akhah hachi pfittuwan. 30 Ja gwa han matikhaw ad uchu an panginnilaan ay ni khumaju an umaliyaꞌ an Na-ilangitan an Takhu. Kumila hana atakhutakhu heto lota ti nehnot hini ahugijan cha. Ja unaꞌ gwot tikhan ay chicha an Na-ilangitan an Takhu, an marpuwaꞌ ad langit an midchum hi pfonot. Munnaud chi pfinang u ja magwachaanaꞌ hi apfalinan. 31 Khumangoh hay abpfuu ja honakhoꞌ hana angher u an umuy ay tay nunleneꞌgwoh tay lota ta amungon cha hana tatakhu an piniliꞌ an amin hi apfuglapfuglay.”

Hay epa-achar ni ajiw an higos

32 Inalin khu Hesus hi, “Nomnomon ju hini ajiw an higos ti gwa han epa-achar na. Ti hini ayya higos, nu tikhan ju an umughoꞌ ja tumupfu hot ma-annila an nehnot hini tijarkhaw. 33 Amat hina khu, nu tikhan ju an khun ma-at hay hato inaliꞌ, hot ma-annila ju an nenehnot hini pumpfangngachaꞌ. 34 Umannung hitay alloꞌ an achi pay matoy an amin chi tatakhu ay tay an himpangapo hot ma-at an amin hay hato inaliꞌ. 35 Hitay lota ja ad uchu ja ma-upfah cha, muti achi ma-ub-upfah hitay hapit u.”

Ma-id nanginnila hi pumpfangngachan Hesu Kristo

36 Entoloy Hesus an nangali hi, “Ma-id oh-ohhah nanginnila ay nuy arkhaw wenno oras an pumpfangngachaꞌ, anong un hana angher Apo Jos ja ha-in an Empfalay na. Angkhay hi Jos Ama chi nanginnila. 37 Hay omaꞌ-atan ni pumpfangngachaꞌ an Na-ilangitan an Takhu ja amat chin na-at chin timpon Noah, 38 an chin agkhuy pay nartotan tay lota ja khun mangmangan hachi tatakhu, ja khun cha mangin-inum, ja khun cha mumpun-ah-ahagwa ingkhanah chin arkhaw an himmikhupan cha Noah chin papor. 39 Kheꞌ-emhon cha ja immali chin lotot ja ni-anud cha an amin hot nun-a-atoy cha. Amat hina ay ni pumpfangngachaꞌ an Na-ilangitan an Takhu.

40 Ay nuy pumpfangngachaꞌ ja nu gway chugwa hi takhu an khun muntamu hichi pajaw, ma-ala hini oha ja mataynan hini oha. 41 Ja khulat na ta gwacha hay chugwa hi pfupfai an khun mungkheleng, ma-ala hini oha ja mataynan hini oha. 42 Hotti peꞌhehemad ju, ti agkhuy ju anila hini timpo an pumpfangngachaꞌ an Apo ju. 43 Anila ju an nu khulat ta hini ammod ay ni oha an pfalay ja anila na hini timpo an umaliyan ni mangakaw, hot tumu-ar ta mumpfantay ta epagwa na hi humigpana ay ni pfalay na. 44 Hotti munhahagkhana aju, ti mumpfangngachaꞌ an Na-ilangitan an Takhu ay ni timpo an agkhuy ju anila.”

Hay omaꞌ-atan hana naꞌna-unnud an takhala ja hana ngumangannu

45 “Alloꞌ ay chaꞌju hay amatan chi takhala an manomnom ja mapagtarkan. Hijay potpot-on ni apo na an mangpagpong ay ni pfalay na, ja managwit ay ni enarkhaw an peꞌ-an hana papadchung na an takhala ay ni timpon chi punhapulan cha. 46 Mun-an-anla hini takhala an chakngan ni apo na an khun mangat ay ni impatamu na. 47 Alloꞌ ay chaꞌju hi ehaad tay apo na hitay an takhala ta hijay mumpfantay an amin ay ni enachangjana. 48 Muti khulat ta napukhit hini nomnom tay an takhala ja allona hi, ‘Aa, tayya an mapfajag ja un umanamut hini apoꞌ,’ 49 ja ente-a na an mumpanuplit hana padchung na an takhala, ja khun mangmangan ja khun miꞌ-in-inum hana khun mapfutong. 50 Umali han timpo an agkhuy inannilan tay takhala ja umanamut hinuy apo na hot ah-upana hato an khuna aton. 51 Hot punnauchon nuy apo na an palikhaton hija ja etapar na ad impferno ta midchum hay hana tatakhu an mumpfuhuur ta maparpalikhat. Ja mun-okhab cha ja mungngelot chi pfapfa cha.”

25

Chin pangngarig han himpolo an pfabpfalahang

1 Inalin Hesus hi, “Amat heto chi pipadchungan tay Pun-ap-apugwan Apo Jos. Mipadchung han himpolo an pfabpfalahang an nahnag an i manittum ay ni lala-e an marhin. Enala cha chin panor cha ja empacheh cha. 2 Natottot chin lema ay chicha ja manomnom khu chin lema. 3 Ti hachi lema an natottot ja inugnan cha chin panor cha muti ma-id uchumna hi inugnan cha hi lana* hi itto cha chin panor cha hi un mapoh hini nitto. 4 Hachi lema ja manomnom, ti nenomnom cha an mangala pay hi pfoterja an nittugwan hi lana ta gway usaron cha hi un machop chin chilag cha. 5 Nataktak chin lala-e an i cha chittumon hotti immijahop cha ja naloꞌ cha hi papannochan cha ay hija.

6 Unagkhu temmonga ja gwa han mun-ugwap an allona hi, ‘Chan umali hini lala-e an marhin! Umali aju ta i ta-o chittumon.’ 7 Napfalleꞌgwachang hachi himpolo an pfabpfalahang ja enhakhana cha chin panor cha. 8 Ja inalin hachi lema an natottot hay hachi lema an manomnom hi, ‘Achi aju amat hina ta ichatan chaꞌmi ay nuy lana ju, ti tan mamadchop hay hato panor mi.’ 9 Ja inalin hachi lema an manomnom hi, ‘Achi mapfalin ti un akkay ad-adchi hi usaron ta-o an amin. Umuy aju gwot ta un aju i ngumina.’ 10 Immuy cha an i ngumina ja unchaagkhu nakak ja emmatam hichin lala-e. Nitnud hachi lema an nunhahagkhana an immuy ay chuy pfalay an pungkasalana. Himmikhop cha ja nipfukhot ja nicha-ig chin pantaw.

11 Ma-id umijahop ja tuwoy chin lema an natottot an pfabpfalahang ja khun cha mun-ugwap hichi pfutayna an allon cha hi, ‘Apo! Ipfughor mu ta miꞌhikhop ami!’ 12 Ja tempfar chin lala-e ja inali na hi, ‘Achi mapfalin, ti umannung an ma-id anilaꞌ ay chaꞌju.’ ”

13 Ja en-ang-angonoh Hesus an nangali hi, “Hotti peꞌhehemad ju, ti agkhuy ju anila hini arkhaw ja oras an pumpfangngachaꞌ.”

Chin pangngarig han tolo an takhala an nichatan hi pihu

14 Inalin khu Hesus hi, “Amat heto khu chi pipadchungan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. Mipadchung ay ni takhu an munhakhana an i mumpfaat. Empapfokha na hana takhala na ta ipulang na ay chicha hinuy enachangjana ta ikumerchu cha. 15 Hotti inchat na ay chicha hini me-okor ay ni la-eng cha an mungkumerchu. Inchatana chin oha hi lemay lipfu, ja inchatana khu chin oha hi chugway lipfu, ja inchatana khu chin oha hi ohay lipfu, ja unaot epacheh an umuy.

16 Chin ayya oha an takhala an nichatan hi lemay lipfu ja ingkumerchu na gwot ja lemah lipfu chin intu-u na. 17 Hichuy khu oha an nichatan hi chugwah lipfu ja ingkumerchu na ja chugwah lipfu khu chin intu-u na. 18 Ja na-ala agkhu hitay oha an nichatan hi ohay lipfu ja unaagkhu kaykhu ay in-ukah ta ehaꞌpfa na chin pelaꞌ chuy apo na.

19 Nalahin chi at hichi hi arkhaw ja numpfangngad chin apon hachi takhala, ja empapfokha na chicha ta annilaona nu atanay intu-un ni pihu na. 20 Immuy chin oha an inchatana hi lemah lipfu ja inugnana chin himpoloh lipfu, ja inali na hi, ‘Apo, lemay lipfu chin impulang mu ay ha-in ja ingkumerchuꞌ ja tayya han lemay lipfu khu an intu-u na.’ 21 Inalin chin apo na hi, ‘Maphod a an takhala ja mapagtarkan. Empa-ennongam an nangpaptoꞌ ay nuy it-ittang an impulang u ay he-a, hotti ehaad u he-a an mangpaptoꞌ hi choꞌchoꞌ-or. Hot meꞌ-an-anla a ay ha-in.’ 22 Ja immuy khu chin oha an inchatana hi chugway lipfu ja inali na hi, ‘Apo, chugway lipfu chin impulang mu ay ha-in ja ingkumerchuꞌ ja tayya han chugway lipfu khu an intu-u na.’ 23 Ja inalin chin apo na hi, ‘Maphod a an takhala ja mapagtarkan. Empa-ennongam an nangpaptoꞌ ay nuy it-ittang an impulang u ay he-a, hotti ehaad u he-a an mangpaptoꞌ hi choꞌchoꞌ-or. Hot meꞌ-an-anla a ay ha-in.’ 24 Ja immuy khu chin oha an inchatana hi ohay lipfu ja inali na hi, ‘Apo, anilaꞌ an mapfungot a an takhu, ja khun chaꞌmi alan ta pungkumerchuwon chaꞌmi ta gway atom an omachangjan. 25 Hotti temma-otaꞌ atag ja ijaꞌ in-ukah hitay pelaꞌ mu ta mehaꞌpfa. Tayya an nunchochodcha hotti alaom.’ 26 Ja inalin chin apo na hi, ‘Napukhit a an takhala ti nahachot a! Nu anilam koma an khun u pungkumerchuwon chaꞌju ta gway atoꞌ an omachangjan, 27 ja anagkha ta agkhuy mu mah niꞌ i imbangko hinuy pelaꞌ u ta gway ma-alaꞌ hi intu-u na ad ugwani an numpfangngachaꞌ?’ 28 Ja inalin chin apo na hachi uchumna an takhala na hi, ‘Alaon ju hichuy pelaꞌ an gwa ay hija ta ichat ju ay chuy takhala an himpoloy lipfu chi pihu na. 29 Ti hini mangpa-ennongan ay ni nichat ay hija ja ma-ug-ugman ta choꞌchoꞌ-or. Muti hini ayya achi mangpa-ennongan ay ni nichat ay hija hot anong un hay it-ittang hi gwa ay hija ja pfangngachon Apo Jos. 30 Ja hitay ayya ma-id herpfi na an takhala, etapar ju hichi gwachaan chi munhehellong ta midchum hana khun mun-okhab an mungngelot chi pfapfa na.’ ”

Chin ahumarjaan chi tatakhu

31 Inalin khu Hesus hi, “Mumpfangngachaꞌ an Na-ilangitan an Takhu an magwachaan hi pfinang ja apfalinan. Mitnud hana a-anghe-angher ja umpfunaꞌ ay ni tronoꞌ an mun-ap-apo. 32 An amin hana tatakhu ja ma-amung cha an humango ay ha-in. Ja khaggwoꞌ chicha an amat hi mumpahtor an annikhona hana karnero ja inannig na khu hana khancheng. 33 Hana magpong an tatakhu an ipadchung u hi karnero, ja ipi-uy u ay tay nun-appit hi agwan u. Ja hana ipadchung u hi khancheng, ipi-uy u ay tay nun-appit hi ikhid u.

34 Ja ha-in an Ari, alloꞌ hay hana tatakhu an gwa ay tay nun-appit hi agwan u hi, ‘Binindisyonan chaꞌju ay Jos Ama hotti umali aju an midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos an enchachaag na hichin narmugwan tay lota hi pfanoh ju. 35 Ti hemmenaangaꞌ ja penanganaꞌ ay chaꞌju, na-ugagaꞌ ja inchat juy ininum u. Ma-id anilaꞌ hi ujaꞌ punnangngan hon minangiliyaꞌ ay chaꞌju. 36 Ma-id pohodna hi peꞌlopfong u ja linupfunganaꞌ ay chaꞌju. Nunchokhohaꞌ ja enggwangalaꞌ ay chaꞌju, ja nipfaluchaꞌ ja immali aju an nannig ay ha-in.’

37 Hot allon cha tay an magpong an tatakhu hi, ‘Apo, aꞌ-anunay nannikhan mi ay he-a an hemmenaang ja penangan mi he-a, wenno na-ugaw ja inchat mi hay ininum mu? 38 Aꞌ-anunay immaliyam ja minangili mi he-a, wenno ma-id pohodna hi peꞌlopfong mu ja linupfungan mi he-a? 39 Ja ngay nunchogham wenno nipfalucham ja immali ami an nannig ay he-a?’ 40 Ja ha-in an Ari, ja alloꞌ ay chicha hi, ‘Umannung hitay alloꞌ an hay hato an enat ju an temmolong hay hana tatakhuꞌ, anong un hana ma-id pfirpfilang na an takhu, ja hihiya an ha-in chi nangatan ju.’

41 Ja alloꞌ khu hana tatakhu an gwa ay tay nun-appit hi ikhid u hi, ‘Makak aju, chaꞌju an nahumarja ta madusa aju. Umuy aju ad impferno an gwachaan chi apoy an achi madmachop an nechachaag hi pituuchan Satanas ja hana i-ibpfa na an nun-apukhit an angher. 42 Ti hemmenaangaꞌ ja agkhujaꞌ penangan ay chaꞌju. Na-ugagaꞌ ja ma-id inchat ju hi ininum u. 43 Ma-id anilaꞌ hi ujaꞌ punnangngan ja agkhujaꞌ minangili ay chaꞌju. Ma-id pohodna hi peꞌlopfong u ja agkhujaꞌ linupfungan ay chaꞌju. Nunchokhohaꞌ ja nipfaluchaꞌ ja ma-id immali ay chaꞌju an nanggwangar ay ha-in.’ 44 Hot allon cha hi, ‘Apo, aꞌ-anunay nannikhan mi ay he-a an hemmenaang, ja na-ugaw, ja ma-id im punnangngan, ja ma-id pohodna hi peꞌlopfong mu, ja nunchokhoh a, ja nipfalud a, ja agkhuy chi-a hinalimunan?’ 45 Ja alloꞌ ay chicha hi, ‘Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an hini enat ju an agkhuy nanulungan hay hana nababa an tatakhuꞌ, ja hihiya an ha-in chi nangatan ju.’

46 Hotti hay hato ja umuy cha ad impferno ta madusa cha hi ma-id pogpogna. Ja hana magpong an tatakhu, ja miꞌtakhu cha ay Apo Jos hi ma-id pogpogna.”

26

Chin nunhahappitanan cha hi aton cha an mamatoy ay Hesus

1 Napfalin an intuchun Hesus hay hato ja inali na hachi disipolo na hi, 2 “Anila ju an malahin chi chugwah arkhaw hot machakngan chin Pfehta an Pangnomnoman cha chin Nalohan chin Angher Apo Jos chin A-apo cha ad Egypt, ja ha-in an Na-ilangitan an Takhu, me-agwataꞌ hana pfuhur u ta epfakhataꞌ han kros.”

3 Netongor ja na-amung hachi a-ap-apon chi papachi ja hana uchumna an a-ap-apon chi Hudju hichi pfalay nuy Natakhay an Pachi, an hi Kayfas. 4 Nunhahappitanan cha hay aton cha an maniliw ay Hesus ta ma-id oh-ohhah manginnila ta epapatoy cha. 5 Ja inali cha hi, “Achi ta-o koma etongor ay tay umali an pfehta an achoꞌlan chi tatakhu, ti unchani ja chumalat ja gway pumpapattajan chi tatakhu.”

Chin nanghiitan han pfupfai hi lanob chin ulun Hesus

6 Hichin agawwachaan cha Hesus ad Betani hi pfalay cha Simon an oha an na-unit an enakhahan Hesus 7 ja khun cha mangan hi himmigpan han pfupfai. Inu-ugnana han alabastro an pfoterja an nittugwan hi naꞌ-angngina an lanob. Nehnot chin pfupfai ay Hesus ja inhiit na chin lanob chin ulu na. 8 Unot tinnig hachi disipolo na ja lemmallataꞌ cha ja khun cha allon hi, “Ay-ayyu a mah hichuy an lanob an una am-amhan. 9 Uchuꞌchuna agkhu niꞌ una ingngina ta ichat na hini pfajad na hay hana napubli.” 10 Muti anilan Hesus hini khun cha allon ja inali na hi, “Achi ju amujuwan hija! Pfuher hitay enat na ay ha-in. 11 Hana ayya publi ja gawwacha cha ay chaꞌju hi a-arkha-arkhaw, muti ha-in ja nehnot chin arkhaw an panaynaꞌ ay chaꞌju. 12 Hitay an pfupfai ja inhiit na hitay lanob ay tay achor u ta mehahagkhana ay nuy umali an pilub-aꞌ. 13 Umannung hitay alloꞌ. An amin chi omajan hana mangkaskasaba ay ni Ebanghelyo ay tay nunleneꞌgwoh tay lota, ja pigpiggwon cha hitay enat tay pfupfai ta achi malidlichuwan.”

Niꞌ-apfulut hi Judas hi pamatajan cha ay Hesus

14 Amat hichi ja immuy hi Judas Iskariot, an oha ay cha chuy himpolo ta chugwa an adalan Hesus, ta i niꞌhapit hachi a-ap-apon chi papachi. 15 Inali na ay chicha hi, “Atanay lagpfuꞌ nu e-agwat u hi Hesus ay chaꞌju?” Ja inchatan cha hija hi tolompolo hi pelaꞌ.* 16 Hotti nete-a ay chuy ja henehemmon Judas hay atona an mangtuchu ay Hesus ta tiligwon cha.

Chin niꞌ-orpfungan Hesus hachi adalana chin Pfehta

17 Nachakngan chin penghan chi arkhaw chi Pfehta an Panganan cha hi Tenapay an Ma-id Pfinoꞌpfoꞌ na.† Immuy hachi adalan ay Hesus ja inali cha hi, “Ngay podhom hi i mi punhakhanaan ay ni anganan ta-o ay tay Pfehta?” 18 Ja inalin Hesus hi, “Umuy aju ad Jerusalem hichi pfalay nuy lala-e an anila ta-o, ja allon ju ay hija hi, ‘Empaad nuy Apo ta-o an allon mi hi gwa an machakngan hini timpo an pa-atan chin eneꞌchan Apo Jos an ma-at ay ha-in. Hotti umaliyaꞌ an midchum hana adalan u ta heto pfalay ju chi anganan mi ay tay an Pfehta.’ ” 19 Hotti inunud hachi adalan chin inali na ja immuy cha ta i cha nunhakhana ay ni anun cha ay chuy an pfehta an i cha Pangnomnoman chin Nalohan chin Angher Apo Jos.

20 Unagkhu nadhom ja neꞌ-orpfong hi Hesus hachi himpolo ta chugwa an adalan ay chuy an pfalay. 21 Khun cha mangan ja inalin Hesus hi, “Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an gwa han oha ay chaꞌju an i mangpfaag ay ha-in hana pfuhur u.” 22 Magkhoh hi punleꞌnaan hachi adalan ay chuy inalin Hesus ja un gwahchinonon hon at hi mangpfokha hi, “Apo, un chah ha-in hini allom an mangat?” 23 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Hini mangngina ay ha-in ja oha an khun meꞌhawhaw ay ha-in hi tenapay ay tay chuju. 24 Ti ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja matojaꞌ an matoy ta mipa-annung chin impatulaꞌ Apo Jos hachi profeta chin hopapna. Muti ka-ahi hini mangngina ay ha-in! Toꞌ-onot un agkhuy netoꞌkhong hija!” 25 Ja himmapit hi Judas an hija hinuy mangngina ay Hesus ja inali na hi, “Apo, un chah ha-in hini mangat?” Ja inalin Hesus hi, “Aa, he-a.”

Chin angonoh chi piꞌ-orpfungan Hesus hachi adalan

26 Gwa an khun cha mangan ja unot alan Hesus han tenapay ja nunyaman ay Apo Jos ja initta-ittang na. Ja enggwanah na chin adalan ja inali na hi, “Tayya, alaon ju hitay tenapay ja inan ju, ti hitay hini achor u.” 27 Ja enala na khu chin pfahu an nittugwan hi chanum chi ubas. Nunyaman ay Apo Jos ja inchat na ay chicha ja inali na hi, “Hiniꞌ-itangon ju an inumon 28 ti hijah tay hini chalaꞌ an mangpa-annung hi neꞌtobpfalan Apo Jos ay chaꞌju. Umajuh hitay chalaꞌ ta gway aton chi pfahor hana cho-or an tatakhu an mapakawan. 29 Alloꞌ ay chaꞌju hi hitay chi ang-angonohna hi piꞌ-inumaꞌ hi chanum chi ubas ingkhanah chin arkhaw an piꞌ-inumaꞌ ay chaꞌju ay nuy nat-on an chanum chi ubas ay nuy Pun-ap-apugwan Ama.”

30 Emmopoh hitay inalin Hesus ja engkanta cha han ohan Psalm ja un chaot epacheh an umuy hichi pfulludna an ad Olibo.

Chin nangpa-innilaan Hesus hi panghaotan Peter ay hija

31 Inalin Hesus chin adalana hi, “Ad ugwani an lapfi ja anilaꞌ an te-a-anaꞌ ay chaꞌju. Ti allona ay ni hapit Apo Jos hi, ‘Patajoꞌ hini khun mumpahtor hot mahihijaꞌ hay hana karnero.’‡ 32 Muti nummahuwaꞌ ayya ja ipanguluꞌ an umuy ad Galilee ta hichi punchichittuman ta-o.” 33 Himmapit hi Peter ja inali na hi, “Anong un chi-a taynan hato uchumna an adalan, muti ay ha-in ja achiꞌ mangkay taytaynan he-a.” 34 Ja inalin Hesus ay Peter hi, “Umannung hitay alloꞌ. Ehaotaꞌ ay he-a hi mumpitlo ad ugwani an lapfi ja unot tumalanu.” 35 Muti inalin Peter hi, “Achiꞌ ehaot he-a, anong unaꞌ me-etoy.” Ja amat khu hina chin inalin an amin hachi adalan.

Chin nungkalalakhan Hesus ad Getsemane

36 Amat hichi ja immuy cha Hesus han lukhar an nangadnan hi Getsemane, ja inali na chin adalan hi, “Mehetay aju ta umujaꞌ mungkalalag.” 37 Muti initnud na cha Peter ja hachi chugwa an empfalay Zebedee. Munnaud an munchokhoh hi punnomnomana, 38 hotti inali na ay chicha hi, “Ma-id ay chita an munnaud an machamot hi punleꞌnaaꞌ ja tan omataꞌ hi matoy. Hotti mehetay aju ja achi aju agkhu maloꞌ ta un aju miꞌtu-ar ay ha-in.” 39 Ja pfinumtaw ja i nunheppe an nungkalalag ja inali na hi, “Ama, nu mapfalin koma, ja i-achawwim adniꞌ hini umali an apalikhataꞌ. Muti pfu-un hini podhoꞌ chi ma-at ta hini podhom.” 40 Numpfangngad hi Hesus chin agawwachaan chin tolo an adalana ja chinakngana chicha an nanalloꞌ. Ja inali na ay Peter hi, “Un chah achi mapfalin an miꞌtu-ar a ay ha-in hi ohay upfun mah niꞌ? 41 Achi aju agkhu maloꞌ ta un aju gwot meꞌkalalag ta achi aju ma-apfak nu matopngan hini pammati ju. Ti anilaꞌ an ay ni nomnom ju ja podhon ju an miꞌ-unud muti ma-id olog ni achor ju.” 42 Amat hichi ja immuy an i khu nungkalalag ja inali na khu hi, “Ama, nu achi mapfalin an ergwangaꞌ ay tay ujaꞌ apalikhatan ja apfulutoꞌ ta ma-at hini penhod mu.” 43 Numpfangngad khu chin agawwachaan hachi tolo an adalan ja chinakngana chicha an nanalloꞌ, ti achi medpor chin enloꞌ cha. 44 Hotti tenaynana khu chicha ja immuy nungkalalag an hihiya chin engkalalag na. 45 Chin petlon chi pumpfangngachana ja inali na hachi adalan hi, “Hot anagkha mah un aju mamamalloꞌ ja mun-en-enana? Pfumangon aju ti toja an nachakngan hitay timpo an eneꞌchan Apo Jos hi ipulangaꞌ an Na-ilangitan an Takhu ay cha nuy napfahulan an tatakhu. 46 Lomeggwat aju, ti chuja an umali hichuy nangngina ay ha-in.”

Chin naniligwan cha ay Hesus

47 Khun pay munhapit hi Hesus ja emmatamot hi Judas, an oha ay cha chuy himpolo ta chugwa an adalan, an impfupfulog na hachi cho-or an tatakhu an numpumpfangid ja numpumpang-or cha. Hay nannag ay chicha ja chin a-ap-apon chi papachi ja chin uchumna an a-ap-apon chi Hudju. 48 Ja intuchun Judas han pangmatunan cha ay Hesus, an hini takhu an agwalona ja hija chi tiligwon cha. 49 Un chaot emmatam ja immuy hi Judas ja enagwar na hi Hesus ja inali na hi, “Immali ami, Apo!” 50 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Akhiꞌ, anagkha ta immali a heto?” Ja nehom hachi numpun-ibpfan Judas an i numpangugnan ay Hesus.

51 Henoꞌnot chin oha an nun-ibpfan Hesus chin pfangid na ja impakhit na chin takhalan chi natakhay an pachi hotti nakhingahan chin inga na. 52 Ja inalin Hesus hi, “Ehe-ot mu gwot hinuy pfangid mu. Ti nu pomatoy a an usarom chi pfangid ja mumpfangngad an hija khu chi im atajan. 53 Khemhom un amat hetoy atom an tomolong ay ha-in muti agkhuy mu nenomnom an nu podhoꞌ an mumpatolong hot alloꞌ ay Ama ta honakhona gwot hay hingkhahot hi lipfu an angher ta gway tomolong ay ha-in. 54 Muti nu atoꞌ hitay ja ngay mah aton ni nitulaꞌ an Hapit Apo Jos an mipa-annung?”

55 Ja inalin Hesus hachi atakhutakhu hi, “Unaꞌ chah ngumangannu ta numpfapfangid ja numpun-ochon aju hi pang-or an immali an mampap ay ha-in? A-arkha-arkhaw ja gawwacha ta-o an amin hichi Templo hi khun u puntudtuchugwan ja agkhujaꞌ tiniliw. 56 Muti na-at hay hato ta mipa-annung hana impatulaꞌ Apo Jos chin profeta.” Nakhibpfoh hitay an inalin Hesus ja nahijaꞌ hachi adalan ja nataynan hija.

Chin nanumarjaan chin a-ap-apo ay Hesus

57 Hay hachi naniliw ay Hesus ja in-uy cha hija ay ni pfalay chin natakhay an pachi an hi Kayfas, ti hichi chi na-amungan chin memehtolon chi urchin Moses ja chin uchumna an a-ap-apon chi Hudju. 58 Khun mangun-unud hi Peter ingkhanah emmatam chin partug chin pfalay chuy natakhay an pachi. Himmikhop ja ni-ipfun hachi gwarja ta annilaona hay ma-at.

59 Chin a-ap-apon chi papachi ja an amin chin numpun-ibpfa cha an membron chi Sanhedrin, ja henehemmon cha hay panghiꞌ-ingan cha hi pamatajan cha ay Hesus, anong un achi ohto. 60 Muti ma-id chinakngan cha, anong un cho-or hana nunlahlah an nuntihtikhu. Unot napfaypfajag, ja gwa han chugwa an immuy hichi sango, 61 ja inali cha hi chengngor cha an inalin Hesus hi, “Paꞌ-iyoꞌ hini Templon Apo Jos muti un umuy chi toloh arkhaw hot ehaꞌ-ad u khu.” 62 Hotti timmaꞌchug chin Natakhay an Pachi ja inali na ay Hesus hi, “Anagkha ta achi a tompfar? Ngay pampfar mu hay hato epapfahor cha ay he-a?” 63 Muti khemmegkhenong hi Hesus. Ja inalin khu chin natakhay an pachi hi, “Alloꞌ ay he-a hi mahapor an ipudnum khapo ay tay mamattakhu an Jos nu he-a chah hini Mamahhod an Empfalay Apo Jos?” 64 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Ti niya mah an he-a chi nangali. Ja hay alloꞌ khu ay chaꞌju ja umali han arkhaw an panikhan ju ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu an mi-i-ibpfun ay ni nun-appit hi agwan Apo Jos an gway apfalinana. Ja tikhanaꞌ khu hi pumpfangngachaꞌ an marpu ad uchu an midchum hi pfonot.” 65 Amat hichi ja hinaꞌ-in chin natakhay an pachi chin lopfong na khapo hi pfungot na. Ja inali na hachi tatakhu hi, “Tayya an chengngor ta-o hitay inali na an ipadchung na hitay achor na ay Apo Jos. Hotti un chah khahin khu un gway muntihtikhu? 66 Ngay allon ju tugwali?” Ja hi-a-ali cha hi, “Un ta-o gwot epapatoy, ti otong chi pfahor na!” 67 Ja tinuppaan cha chin angah na ja hinuntuk cha, ja henoplat chin uchumna 68 hon inali cha hi, “Nu profeta a, he-a an Kristo, ja pfugwaom adchiya nu ngachah nuy nanuntuk ay he-a.”

Chin nanghaotan Peter ay Hesus

69 Ay chuy an ni-i-ibpfunan Peter chin partug chuy pfalay ja immuy han pfalahang an takhala ay hija ja inali na hi, “Oha a jaꞌ an khun mitnud ay Hesus an eGalilee.” 70 Enhaot Peter ja inali na hay hachi gwah chi hi, “Pfu-un mangkay! Ma-id anilaꞌ ay nuy allom.” 71 Immuy hichi pingngit chin partug ja tinnig han oha khu an pfalahang an takhala. Ja inali na hachi niꞌtataꞌchug hi, “Hitay an lala-e, ja hija chi oha an khun mitnud ay Hesus an eNazaret.” 72 Ja hen-enhaot khu Peter an inali na hi, “Anilan Apo Jos an umannung an agkhuy u anila hinuy an takhu.” 73 Unot achi mapfajag ja immuy hachi niꞌtataꞌchug ta inali cha ay Peter hi, “Umannung an nidchum a ay chicha, ti omod hinuy atom an munhapit an hapit chi eGalilee.” 74 Ja hen-enhaot Peter an inali na hi, “Pfu-un numpay! Anong ja dusaonaꞌ ay Apo Jos hi un lahlah hitay alloꞌ, ti agkhuy u anila hinuy an takhu an khun ju hapiton.” Ja timmalanu gwot chin agwitan. 75 Ja nenomnom Peter chin inalin Hesus ay hija an, “Ehaotaꞌ hi mumpitlo ad ugwani an lapfi ja unot tumalanu.” Pfimmutay hi Peter ja achi anhan chin kila na khapo hi tutuju na.

27

Chin nang-ajan chan Hesus ay Pilato

1 Unot gwa an nagwa-ah ja na-amung chin a-ap-apon chi papachi ja chin uchumna an a-ap-apon chi Hudju ta nunhahapit cha hay i cha aton an mamatoy ay Hesus. 2 Napfalin ja pinawwid cha chin ngamoy na ja in-uy cha ay chuy Gobernador an hi Pilato ta mahumarja.

Chin natajan Judas

3 Hi ayya Judas an nangngina ay Hesus, unaot inannila an hugijon cha hi Hesus ta matoy, ja nuntutuju chin enat na. Enala na chin tolompolo an pelaꞌ an inchat hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi uchumna an ap-apo, ja immuy ay chicha. 4 Ja inali na hi, “Pfimmaholaꞌ ti ingnginaꞌ han takhu an ma-id pfahor na ja tan patajon cha hija.” Ja inali cha hi, “He-aot ti un chah gway anila mi?” 5 Hotti impuchit Judas chin pelaꞌ hichi Templo ja nakak. Immuy numpfeꞌkhor ja natoy.

6 Nun-alan hachi a-ap-apon chi papachi chin pelaꞌ ja inali cha hi, “Achi ay chita mapfalin ay ni urchin ta-o an i ta-o idchum hitay ay ni pihun ni Templo, ti hijay palit chi ohan takhu. Hot ngay pang-atan ta-o?” 7 Hay nunhahappitanan cha ja pomlaꞌ cha han lotan chin khun munchugwin hi pfanga ta gway panglub-an cha hu-un gway matoy hi mangili cha. 8 Hijaot un cha nginadnan hichuy lota hi Lota an Negwaꞌgwa-an hi Chala, ja hijay ngachana ingkhana ad ugwani. 9 Hotti nipa-annung chin inalin Jeremiah an profetan Apo Jos hi nangarjana hi,

“Enala cha chin tolompolo an pelaꞌ an nunhahappitanan cha chuy Hudju an holag Israel hi palit na.

10 Ja inchat cha an pfajad han lotan nuy khun munchugwin hi pfanga, ti hijah tay chi inalin Apo Jos ay ha-in hi ma-at.”*

Chin nunhumarjaan Pilato ay Hesus

11 Timmataꞌchug hi Hesus hi gwachaan gobernador Pilato ja inalin Pilato ay hija hi, “Un chah he-a hini Arin chi Hudju?” Tempfar Hesus ja inali na hi, “Ti niya mah an inalim.” 12 Muti agkhuy henongpfatan Hesus hachi cho-or an empapfahor hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi uchumna an a-ap-apon chi Hudju. 13 Ja inalin Pilato ay hija hi, “Un chah achim chonglon hay hato cho-or an epapfahor cha ta achim topfalon?” 14 Muti agkhuy tenomtompfar hi Hesus, ja nanor hi Pilato.

15 Hay khun aton gobernador Pilato hi un Pfehtan Chin Nalohan Chin Angher Apo Jos, ja emmengha ay hija an khun mangpfu-aan hi oha hi nipfalud an piliyon hachi tatakhu. 16 Ja netongor ay chuy an timpo ja gwa han nipfalud an hi Barabas† chi ngachana, ja nunchongor hachi nun-apupukhit an enat na. 17 Gwa an na-amung hachi atakhutakhu ja inalin Pilato ay chicha hi, “Ngachan nuy penhod ju hi ipfu-aaꞌ hi pfalud ad ugwani an pfehta? Hi Barabas wenno hi Hesus an ma-ali hi Kristo?” 18 Inali na hitay ti anila na an hachi a-ap-apo chi nang-agwat ay Hesus khapo hi ámoh cha, ja podhona khu an chonglon nu ngay piꞌ-alin hachi tatakhu.

19 Hay oha khu hi pamhochan Pilato an mangpfu-aan ay Hesus ja ay chuy inu-umpfunana ay chuy umpfunan chi munhugwi, ja gwa han empaad cha an inalin ni ahagwa na an, “Achi a manger-er hi im aton ay nuy an takhu an ma-id pfahor na, ti enenop u ad a-ukhab, ja atattata-ot ja tan unaꞌ omelo-elob.” 20 Muti hay hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi uchumna an a-ap-apo ja enchokhochokhor cha hachi tatakhu ta allon chay Barabas chi mipfu-aan, ja matoy koma hi Hesus. 21 Hotti chin piggwana hi nangarjan Pilato hi, “Hot ngachan ni penhod ju hi mipfu-aan ay cha tay an chugwa?” ja inali cha gwot hi, “Hi Barabas!” 22 Ja inalin khu Pilato hi, “Nu amat hina ayya ja ngay allon ju hi atoꞌ ay tay an hi Hesus an ma-ali hi Kristo?” Ja hi-a-ali cha hi, “Epepfakhat mu hi kros!” 23 Ja inali na khu hi, “Anagkha? Ngay tugwali pfahor na?” Muti en-ar-alla cha an nangiꞌgwap hi, “Epepfakhat mu!”

24 Amat hichi ja tinikhaw Pilato an achi ma-arjan hachi tatakhu ja gwa an munhohongnger cha. Hotti empa-ala na han pfatja an nittugwan hi chanum ja numpfulu ta tikhan hachi atakhutakhu. Ja inali na hi, “Tayya an pfinulugwaꞌ hay hato ngamoy u ta panginnilaan ju an agkhujaꞌ neꞌ-ampoy ay chaꞌju ay tay i ju pamatajan ay tay an takhu. Hotti nangamong aju!” 25 Ja inalin hachi tatakhu hi, “Aa, nangamong ami. Epapatoy mu ja anong kay ja chaꞌmi ja hana holag mi chi ipuypujan chi pfahor.” 26 Hotti na-arjan hi Pilato ja impfu-aana hi Barabas, muti hi Hesus ja impahuplit na ja impulang na hachi hinchalo na ta i cha epfakhat hi kros.

Chin nanangkhatangkhaan cha ay Hesus

27 Initnud hachi hinchalo hi Hesus an inhikhop chin pfalay chi gobernador, ja inamung cha an amin chin nun-ibpfa cha an hinchalo. 28 Enaan cha chin lopfong na ja linupfungan cha han lopfong an mumpfolah an amat hi lopfong chi ari. 29 Ja pfenalengawngaw cha han pagwit ja impihuꞌlub cha ay chuy ulun Hesus an amat hi korona. Ja enala cha han lunu ja empachon cha chin agwan an ngamoy na an amat hi hinjar chi ari. Nunheppe cha ay hija hon tenangkhatangkhaan cha hi khun cha pangarjan hi, “Madaydayaw a, he-a an Arin chi Hudju.” 30 Hon tinuppaan cha ja enala cha khu chin lunu ja impakhuh cha ay chuy ulu na. 31 Himmikha cha an nangekejan ay hija ja enaan cha chin impilopfong cha an mumpfolah ja empallog cha chin lopfong na. Ja initnud cha an i epfakhat hi kros.

Chin nangpfakhatan cha ay Hesus

32 Hi khun cha omajan ja chinittum cha han hi Simon an eCyrene. Impapilit hachi hinchalo an pi-ukhona chin kros Hesus. 33 Ja emmatam cha ay chuy pfulludna an nangadnan hi Golgota, an hay podhona an allon ja pfulludna an amat hi ulun chi paang. 34 Ja allon chaot ta ipa-inum cha ay Hesus han pfajah an nidchuman hi mumpa-it ta poh-onay chokhoh hi pangpfakhatan cha ay hija. Muti unaagkhu tenamtaman ja achi na penhod hotti agkhuy na ininum.

35 Amat hichi ja empfakhat cha. Ja numpfepfeleng hachi hinchalo ta machotoꞌ hay mumpangala hachi lopfong Hesus. 36 Ja inumpfun cha an khun mumpfantay. 37 Ja gwa han neꞌpfakhat cha ay chuy uhun chin ulu na an natutula-an ay ni chiklamu cha ay hija, an hay nitulaꞌ ja, “Hitay hi Hesus an Arin chi Hudju.” 38 Ja gwacha khu han chugwa an lala-e an napfahulan an neꞌchehhan an nepfakhat, hotti nun-appiton cha hi agwan Hesus chin oha, ja nun-appit hi ikhid chin oha. 39 Gwa hachi tatakhu an naloh ja munggwiggwikhigwig cha hon pinahiw cha hi Hesus 40 an inali cha hi, “Un mangkay tugwali he-a hini nangali hi paꞌ-iyom hini Templo muti un umuy hi toloh arkhaw ja ehaꞌ-ad mu khu! Hot chaadma mah hini apfalinam ta takhuwom hinuy achor mu? Nu umannung an he-a hini Empfalay Apo Jos, ja mun-opah a ay nuy kros!” 41 Amat khu hina an tenangkhatangkhaan chin a-ap-apon chi papachi ja hachi memehtolon chi urchin Moses ja hachi uchumna an a-ap-apon chi Hudju, an khun cha allon hi, 42 “Tinakhu na hana uchumna an tatakhu muti ma-id olog na an manakhu ay chuy achor na. Hija anu hini Ari ta-o an holag Israel, hotti mun-opah koma ay chuy kros hot mamati ta-o ay hija. 43 Mamati hija anu ay Apo Jos ja allona an hija hini Empfalay Apo Jos, hotti hi Apo Jos chi manakhu ay hija nu penhod na.” 44 Anong un chin chugwa an neꞌpfapfakhat ja khun cha piꞌpahiw hi Hesus.

Chin natajan Hesus

45 Unagkhu gwa an nahaꞌ-ad ja himpfumagkha ja hemmelong an amin ay chuy an lota ingkhana hichin napujaw. 46 Ja chin napujaw ja unagkhu la-ahna ja nun-ugwap hi Hesus an nangali hi, “Eli, Eli, lama sabachtani?” an hay podhona an hapiton ja, “Jos u, Jos u, anagkha ta tene-a-anaꞌ ay he-a?” 47 Chengngor hachi uchumna an niꞌtataꞌchug hichuy an iniꞌgwap na ja inali cha hi, “Niya an khuna ajakhan hi Elijah an manakhu ay hija.” 48 Chin oha ja temmagtag an i emmala han omaꞌ-at hi apoh ja entamor na han pfimmanger an pfajah, ja empa-aw na han paor. Immuy ay chuy kros ja intumuꞌ na chin ta-on Hesus ta inumona. 49 Muti inalin hachi uchumna hi, “Khenong adchiya tugwali ta tikhan ta-o hu-un umali hi Elijah an manakhu ay hija.” 50 Ja impiggwan Hesus an nun-ugwap ja na-ongoh chin hochohcha na.

51 Ja hichi Templo ad Jerusalem ja himpfumagkha ja na-ittang chin ma-uꞌtor an kurtina an nanahhalin ay chuy Na-assantuwan an Kwarto, nete-a chin uhuna ja chimmapoh chin puuna. Ja nungkhihu, ja naphar hachi o-otong an pfato. 52 Ja nipfughor hachi lupfuꞌ ja timmakhu hachi cho-or an nun-a-atoy an tatakhun Apo Jos, 53 ja pfimmutay cha ay ni lupfuꞌ cha. Nalahin chin nummahuwan Hesus ja immuy hato an namahuwan an tatakhu ad Jerusalem an Siudad Apo Jos, ja cho-or hachi nanikhaw ay chicha.

54 Chin kapitan chi hinchalo ja chin numpun-ibpfa na an khun mumpfantay ay Hesus ja naleꞌna cha chin khihu ja tinnig cha hachi na-at, ja nang-entata-ot cha. Ja inali cha hi, “Umannung ay chita an Empfalay Apo Jos hitay an takhu!”

55 Ja gwah chi chin cho-or an pfinapfai an nenebtaw an nannig chin natajan Hesus. Chicha hana ninitnud ay Hesus nete-a chin agawwachaana ad Galilee an khun tomolong ay hija. 56 Ja nidchum cha Mary Magdalen, ja hi Mary an ammod cha James ay Josep, ja hini ahagwan Zebedee.

Chin nilub-an Hesus

57 Unot gwa an mahilip, ja emmatam han achangjan an lala-e an e-Arimatea, an hi Josep chi ngachana. Oha hija an disipolon Hesus. 58 Immuy ay Pilato an i nangippug ta i na ilupfuꞌ chin achor Hesus. Inapfulut Pilato ja inali na ta opahon cha chin achor Hesus ja inchat cha ay Josep. 59 Enalan Josep ja pinuttiputana han pfinacha an maphod ja maleneh. 60 Ja in-uy Josep chin achor Hesus ay chuy paꞌ-ephod cha an linijangan cha an pfato an hijay ilub-ana hu-un matoy. Ja impahikhup na chin achor Hesus ja inulina han otong an pfato an tanglib chin lupfuꞌ ja unot makak. 61 Ja gwah chi khu cha Mary Magdalen ja chin oha an Mary an inu-umpfun cha an homahhakhang ay chuy lupfuꞌ.

Chin nangpapfantajan cha chin nilub-an Hesus

62 Hichuy an arkhaw ja Alemana an Punhakhanaan hachi Hudju ay ni Hapfachu an khun cha ngilinon. Ja chin nun-ingwiꞌgwiit an ngilin ja immuy hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi Farisee ay Pilato 63 ja inali cha hi, “Apo Gobernador, nenomnom mi an chin atattakhun nuy munlahlah an hi Hesus, ja inali na hi mummahu hija ay ni me-atloh arkhaw hi natajana. 64 Hotti un chah achi mapfalin an gway im pumpfantajon ay nuy lupfuꞌ na ingkhanah chin me-atloh arkhaw ay ni natajana? Ti khemhon ja gway umuy hana disipolo na an i manglajaw ay nuy achor na ta gway aton cha an mamarpfalijan hato tatakhu an allon chay nummahu hija. Hot pa-am-amchon cha chin lahlah na.” 65 Ja inalin Pilato hi, “Aa, ajakhan ju hana hinchalo ta ep-ephod ju an pfantajan hinuy lupfuꞌ.” 66 Hotti immuy cha hichi lupfuꞌ ja linita cha hi maphod chin tanglib ta matikhaw nu gway mangpfughor, ja empapfantay cha hachi hinchalo.

28

Chin nummahuwan Hesus

1 Unot nun-inggwiꞌgwiit an Markhachu an nalahin chin ngilin, ja pfimmugwah cha Mary Magdalen ay Mary an chin nun-ibpfa na an immuy hichi lupfuꞌ. 2 Himpfumagkha ja gwa han mapfi-ah an khihu ti nun-opah han angher Apo Jos an narpu ad langit, ja inulina chin pfato an tanglib ja inumpfunana. 3 Mumpfinang hichuy angher an amat hi ilat, ja munnaud chin pinuchaw chin lopfong na. 4 Nang-entata-ot hachi gwarja ja khun cha munggwoggwog, ja nun-achapor cha an amat cha hi natoy. 5 Muti niꞌhapit chin angher hachi pfinapfai ja inali na hi, “Achi aju toma-ot. Anilaꞌ an khun ju hingiton hi Hesus an empfakhat cha chin kros. 6 Ma-id heto ti nummahu ti hijah tay chin inali na. Umali aju ta tikhan ju chin negwagwallangana. 7 Hotti khalakhalon ju an umuy ay ni gwachaan hana disipolo na ta allon ju hi, ‘Nummahu hi Hesus, ja ipangpangulu na an umuy ad Galilee ta hichi chi i ju panittuman ay hija.’ Hitay chi allon ju.” 8 Temma-ot hachi pfinapfai muti mun-an-anla cha khu. Empacheh cha gwot an umuy ta i cha ipa-innila hay hachi disipolon Hesus. Mun-igwigwilit cha an umuy 9 ja unagkhu himpfumagkha ja gwacha hi Hesus an i nanittum ay chicha. Ja inali na hi, “Omod aju.” Nehnot cha ja nunheppe cha ja impukhud cha chin hu-i na ja nundayaw cha ay hija. 10 Ja inalin Hesus hi, “Achi aju toma-ot. Umuy aju ta i ju allon hachi disipoloꞌ an i-ibpfaꞌ ta umuy cha ad Galilee ta hichi punchichittuman mi.”

Chin nangchatan cha hi pasuksuk hachi gwarja

11 Immuy hato pfinapfai hichi gwachaan hachi disipolon Hesus, ja gwa an nunhalemottongan hachi hinchalo an nunggwarja chin lupfuꞌ ja empacheh chin uchumna an umuy ad Jerusalem ta ipa-innila cha hay hachi a-ap-apon chi papachi hay hato naꞌna-at. 12 Empapfokhan hachi a-ap-apon chi papachi hay hachi uchumna an a-ap-apon cu unhahappitanan cha nu ngay aton cha ta achi cha epfaag hini umannung an na-at. Hotti hay inali cha ja un cha pfajachan hachi hinchalo, 13 ja intuchu cha hini allon cha an amat heto, “Hay allon ju hana tatakhu ja immali hachi disipolon Hesus ja inah-upan chaꞌmi an nanalloꞌ ja enlajaw cha chin achor na ay chuy an lapfi. 14 Hijay allon ju ja, nu khulat ta chonglon Gobernador ja allonay, ‘Anagkha ta amat hetoy na-at?’ ja nangamong ami an mangar-aloꞌ ay hija hot ma-id ma-at ay chaꞌju.” 15 Hotti enalan hachi hinchalo chin pasuksuk ja enat cha chin inalin hachi a-ap-apo. Ja ingkhana ad ugwani ja hitay chi khun allo-allon hana Hudju.

Chin numpatikhan Hesus hachi adalana

16 Immuy chin himpolo ta oha an adalan Hesus ad Galilee ay chuy pfulludna an inalin Hesus. 17 Ja un chaot tinnig hi Hesus ja dinaydayaw cha hija, muti gwacha hachi uchumna an munharhalinchugway nomnom na hi un hi Hesus hichuy numpatikhaw. 18 Nehnot hi Hesus ja inali ni hi, “An amin chi apfalinan hichi ad langit ja heto lota ja nichat ay ha-in. 19 Hotti umuy aju hana nunleneꞌgwoh tay lota ta itudtuchugwan ju an amin chi tatakhu ta miꞌ-unud cha ay ha-in. Bautisaran ju chicha ay ni ngachan Jos Ama ja ha-in an Empfalay na ja hini Espiritu Santo. 20 Ja an amin chin in-urchin u aychaꞌju hi unuchon ju, ja ituchu ju khu hana tatakhuta peꞌ-at cha.

Nomnomon ju an mimidchumaꞌ ay chaꞌju hi a-arkha-arkhaw ja ingkhanah chin apogpokhan tay lota.”

* 1:21 1:21 Hitay ngachan an hi Hesus ja hay podhona an hapiton ja Manakhu.

† 1:23 1:23 Isaiah 7:14

* 2:6 2:6 Micah 5:2

† 2:15 2:15 Hosea 11:1

‡ 2:18 2:18 Jeremiah 31:15

* 3:3 3:3 Isaiah 40:3

† 3:11 3:11 Literal: munnaud an napfagpfagto, ja achiyaꞌ mipfilang an mangchon ay ni hapato na. Ay chuy an timpo ja hini mangaan ay ni hapaton ni apo ja tamun chi nababbabaan an takhala. Hotti hay penhod John an allon ja nababbaba pay hija mu hay nababa an takhala nu mipadchung ay Hesu Kristo.

* 4:4 4:4 Deuteronomy 8:3

† 4:6 4:6 Psalms 91:11-12

‡ 4:7 4:7 Deuteronomy 6:16

§ 4:10 4:10 Deuteronomy 6:13

* 4:16 4:16 Isaiah 9:1-2

* 5:38 5:38 Exodus 21:24

* 9:5 9:5 Hay pammatin chin Hudju ja hi Apo Jos ja angkhay chi gway apfalinana an mamakawan hi pfahor ja an mangpatenong hi chokhoh.

† 9:13 9:13 Hosea 6:6

* 10:14 10:14 Aton cha hitay ta panginnilaan an taynan cha hana tatakhu ay chuy an pfuglay ta un cha ikhad, ja hugijon Apo Jos chicha khapo hi achi cha pammatiyan ay ni hapit na.

† 10:38 10:38 mami-ug ay ni kros na: hay podhona an hapiton ja hodlona hana likhat an umali khapoh pangunuchana ay Hesus anong un hijay chumalat hi i na atajan.

* 11:10 11:10 Malachi 3:1

† 11:28 11:28 Hay hato allon Hesus an machamot ja hija hana cho-or an apfig ja urchin chi Hudju an ipapilit cha an unuchon chi takhu.

* 12:7 12:7 Hosea 6:6

† 12:20 12:20 Hini podhon tay texto an hapiton ja hi Hesus ja achi na te-a-an hana mamagkhah hi pammati na ta una gwot tulungan chicha.

* 13:15 13:15 Isaiah 6:9-10

† 13:35 13:35 Psalms 78:2

* 15:9 15:9 Isaiah 29:13

† 15:26 15:26 Hay hato ung-ungungnga an hinapit Hesus ja hachi Hudju.

* 16:24 16:24 pi-ukhon hini kros na; hay podhona an hapiton ja hodlona hana likhat an umali khapo hi pangunuchana ay Hesus anong un hijay chumalat hi i na atajan.

† 16:28 16:28 Chin nete-aan ni Pun-ap-apugwan Hesu Kristo ja chin nummahuwana ta temmolo ad langit ja inumpfun ay ni nun-appit hi agwan Ama na ja unaot honakhon hini Espiritu Santo hachi tatakhu na.

* 18:17 18:17 Literal: hana Hentil ja hana munhenger hi pakha.

* 19:5 19:5 Genesis 2:24

* 21:5 21:5 Zechariah 9:9

† 21:13 21:13 Isaiah 56:7

‡ 21:13 21:13 Jeremiah 7:11

§ 21:16 21:16 Psalms 8:2

* 21:42 21:42 Psalms 118:22

* 22:16 22:16 Hachi Herodianes ja Hudju cha an nun-appit ay Ari Herod an enhaad chi eRome. Hachi ayya Farisee ja achi cha podhon an mun-ap-apo hachi eRome ay chicha an Hudju, muti niꞌ-apfulut cha chin achi pamhochan hachi Herodianes ay Hesus.

† 22:32 22:32 Exodus 3:6

‡ 22:37 22:37 Deuteronomy 6:5

§ 22:39 22:39 Leviticus 19:18

* 22:44 22:44 Psalms 110:1

* 23:39 23:39 Psalms 118:26

* 24:28 24:28 Hini allon chi uchumna an nun-achar ay tay Biblia ja hini penhod tay an hapiton ja mumpfangngad ayya hi Hesu Kristo ja gwacha hana matikhaw an panginnilaan.

* 25:3 25:3 Hini khun usaron hana Hudju ta gway itto cha hi panor ja hini lana an pohog chi lencheh cha an olibo.

* 26:15 26:15 Hini ohan pihun chi Hudju ja pfalor na hini pfinoꞌlan chi ohan takhu hi apat hi arkhaw.

† 26:17 26:17 Hinuy an penghan chi arkhaw nuy Pfehta chi khun cha pamartiyan hana pfoꞌtot an karnero an ihcha cha, ta Pangnomnoman cha Chin Nalohan Chin Angher Apo Jos chin A-apo cha ad Egypt.

‡ 26:31 26:31 Zechariah 13:7

* 27:10 27:10 Zechariah 11:12-13, Jeremiah 32:6-9

† 27:16 27:16 Wenno: hi Hesus Barabas.

Mark

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

MARK

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hini nangtulaꞌ ay tay an libju ja hi Mark an empfalay Mary ad Jerusalem (Acts 12:12). Hana nangachar ay tay Biblia ja manoꞌchoꞌ-or ay chicha chi mangali an hitay Mark ja hija hi John Mark an akhin Barnabas (Kolosas 4:10). Ja hijay nitnud ay cha Paul ay Barnabas chin pengpenghan chi i cha nunlawlagwan an ay nangkaskasaba ay tay Ebanghelyo (Acts 12:25; 13:5). Anila ta-o khu an hi Mark ja oha hija an neꞌkakadwa ay Apostol Peter (1 Peter 5:13). Cho-or khu hana mangali an hi Peter hini nun-achalan Mark hana intulaꞌ na an en-enat Hesu Kristo.

Intolong Mark hitay libju hana Hentil an tatakhu, nidchum hana Hentil an gwa ad Rome. Hijaot un tortollo hana padtu ay ni Daan an Tulag an niꞌtulaꞌ na, an achi amat ay cha Matthew ay Luke. Inidchum khu Mark an enlawlawag hana ugalin ja hapit chi Hudju ta ma-awatan hana Hentil, amat ay ni Mark 3:17; 7:1-4, 11, 34.

Hitay an libju an intulaꞌ Mark ja ipa-innila na an hi Hesus ja netoꞌkhong an numpfalin hi takhu an munserbi ay Apo Jos ja hana tatakhu. Hini versikulo an nitula-an tay ja gwa ay ni 10:45 an allona hi, “Amat ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu, an agkhujaꞌ immali ta chaꞌju an tatakhu chi munserbi ay ha-in. Muti immaliyaꞌ an munserbi hana cho-or an tatakhu ja ta matojaꞌ an pfajad chi pfahor cha.” Penhod Mark an hana mamaha ay tay an intulaꞌ na ja ma-awatan cha an hi Hesus ja maphod an amin chi khuna aton, hijaot un choꞌchoꞌ-or hini inali na an ena-enat Hesus mu hana intudtuchu na. Penaneknekana hini apfalinan ja haad Hesus an Empfalay Apo Jos khapo hachi nakaskasda-aw an milagro an en-enat na, ja khapo hi nangakhahana hachi gway chokhoh na ja nangpakakana hachi napukhit an ispiritu an nun-ehoꞌlong.

Hini ang-angonoh tay an libju ja agkhuy nidchum hachi nahnahhun an manuskrito an nitulaꞌ hi Griego an hapit (16:9-20). Hotti hay allon chi uchumna ja ma-id maptoꞌ nu hi Mark chi nangtulaꞌ.

1

Chin nuntudtuchugwan John Bautista

1 Hitay itulaꞌ u ja hitay Ebanghelyo an manapit ay ni omaꞌ-atan Hesu Kristo an Empfalay Apo Jos. Hay nete-aana ja 2 chin inalin Apo Jos an impatulaꞌ na ay profeta Isaiah hi nangarjana hi,

“Tayya an honakhoꞌ hay mangpangpangullu an manghakhana ay ni agwum. *

3 Gwa han khun mun-ugwap hichi let-ang an khuna allon hachi tatakhu hi,

‘Epaphod ju hini agwun ni umali an Apo.

Anchongon ju hana nakillokillo an chalan ta maphod hi agwuna.’ ” †

4 Ja emmat, ti tinnig cha hi John Bautista hichi let-ang ja tinudtuchugwana hachi i nunchongor. Ja hay engkasaba na ja, “Muntutuju aju ja chin-ug ju hana pfahor ju ja mumpabautisar aju ta pakawanon Apo Jos hana pfahor ju.” 5 Ja cho-ocho-or chin tatakhu an narpu ad Jerusalem ja hana apfuglapfuglay ad Judea an immuy chin agawwachaan John. Khun cha ipudnu hana pfahor cha hon numpabautisar cha ay John hichi gwanggwang an Jordan.

6 Han lopfong John ja na-apfor an chutchut chi kemer, ja chin pfalekeh na ja lalat. Hay khuna ijilog ja chuchun ja chilu. 7 Ja khun mangaskasaba an allona hi, “Gwacha han umali an metob ay ha-in an munnaud an napfagto ja achi mapfalin an ipadchungaꞌ ay hija.‡ 8 Ha-in ayya ja binautisaraꞌ chaꞌju hi chanum, muti hija ja bautisaran chaꞌju hi Espiritu Santo.”

Chin numpabautisaran Hesus

9 Chin khun puntudtuchugwan John ja immuy hi Hesus an narpu ad Nazaret an provincian chi Galilee, ja i numpabautisar ay John hichi Jordan. 10 Unot chimma-ar hi Hesus ja tinnig na an nipfughor ad langit. Ja tinnig na chin Espiritu Santo an nun-ohop an amat hi kaloma chin tikhaw na, ja numpattoꞌ ay hija. 11 Ja gwa han chengngor cha an hapit an narpu ad langit an nangali ay hija hi, “He-a hini podpodhoꞌ an Empfalay u. Mun-an-anlaaꞌ khapo ay he-a.”

Chin nanoptopngan Satanas ay Hesus

12 Amat hichi ja enedchong ni Espiritu Santo hi Hesus an umuy hichi let-ang. 13 Ja nihichi hi apat chi polo hi arkhaw ja tenopngatopngan Satanas. Ja gwah chi hana atattata-ot an animar muti gwa hachi angher Apo Jos an immuy ay Hesus an nanulungan ay hija.

Chin nangte-aan Hesus an nuntudtuchugwan ad Galilee

14 Napfalin an nipfalud hi John ja numpfangngad hi Hesus ad Galilee an i nangkaskasaba ay ni Ebanghelyo an narpu ay Apo Jos. 15 Khuna allon hi, “Tayya an nachakngan chin arkhaw an eneꞌchan Apo Jos. Achi mapfajag hot machakngan hini Pun-ap-apugwana hi tatakhu. Hotti chuꞌkhon ju hana pfahor ju ja pinati ju hitay Ebanghelyo an khun u itudtuchu.”

Chin nangajakhan Hesus han apat an khun manapfukur

16 Gwa han namenghan ja enenggwan Hesus hichi pingngit ni Baybay ad Galilee ja tinnig na cha Simon ay Andrew an hin-akhi. Gwa an khun cha manapfukur ti tamu chay mangachiw. 17 Niꞌhapit hi Hesus ja inali na hi, “Umali aju ta mitnud aju ay ha-in, ta gway honakhoꞌ an i mun-ajag hana tatakhu ta miꞌ-unud cha ay ha-in.” 18 Amat hichi ja tenaynan cha hachi tapfukur cha ja nitnud cha ay Hesus.

19 Gwa an emmoꞌ-ojay cha ja tinnig khu Hesus cha James ay John an hin-akhi an empfalay Zebedee. Inu-umpfun cha ay chuy pfalangay cha an khun cha ephod hachi tapfukur cha. 20 Enajakhan Hesus cha chuy an hin-akhi ja nitnud cha khu ay hija. Hotti tenaynan cha chin ammod cha an hi Zebedee ja hachi numpun-ibpfa na an khun meꞌpfoꞌla ay hija.

Chin nangpakakan Hesus han napukhit an espiritu an nehoꞌlong han lala-e

21 Napfalin hay hato ja immuy cha Hesus ad Kapernaum. Unot nachakngan chin Hapfachu an ngilin chi Hudju, ja immuy cha hichi sinagoga ja ente-an Hesus an muntudtuchu. 22 Ja nanor hachi tatakhu chin panudtuchu na, ti matikhaw cha an gway apfalinana, an achi amat hachi memehtolon chi urchin Moses.

23 Ay chuy gwot ja gwa han lala-e ay chuy sinagoga an nahuhuꞌlungan hi napukhit an ispiritu. Ja nungkii ja inali na hi, 24 “Hesus an eNazaret! Ngachah chi atom ay chaꞌmi? Un a chah immali an mangdusa ay chaꞌmi? Anilaꞌ he-a, an he-a hini nasantuwan an Empfalay Apo Jos.” 25 Ja himmingar hi Hesus ja inali na ay chuy napukhit an ispiritu hi, “Khomegkhenong a, ja makak aot!” 26 Unot inalin Hesus hitay ja nun-egwakhot chin napukhit an ispiritu hichuy lala-e an nihuhuꞌlungana ja iniꞌgwap na an nungkii ja nakak. 27 Nanor cha an amin ja khun cha munhahapit an khun cha allon hi, “Ngay ngachah tay nabnab-on an panudtuchu? Anong un hana nehohoꞌlong an napukhit an ispiritu ja gway apfalinana an mummanjar ay chicha hon inunud cha hini allona.” 28 Ja nunchongor hi apfuglapfuglay hichi ad Galilee hana ena-enat Hesus.

Chin nangpatengngan Hesus hachi tatakhu an mumpunchokhoh

29 Nakak cha Hesus chin sinagoga ja empacheh cha an umuy hi pfalay cha Simon ja hi Andrew, ja nitnud cha James ay John. 30 Gwah chi chin pfupfai an ammod chin ahagwan Simon an numpepekheng, ti mapfi-ah han potang na. Unot ne-atam cha Hesus ja impa-innila cha ay hija. 31 Immuy hi Hesus ay chuy munchokhoh ja pfenohgwat na. Na-aan gwot chin potang na ja enhakhanaana cha Hesus hi anun cha.

32 Gwa an na-uynu hichin hukhit ja in-uy cha ay Hesus hachi mumpunchokhoh ja hachi nun-ahuꞌlungan hi napukhit an ispiritu. 33 An amin chi tatakhu ay chuy an pfuglay ja na-amung cha hi pfalay cha Simon. 34 Ja empatenong Hesus hachi numpfino-ob-on an chokhoh hachi cho-or an tatakhu. Nun-epakak na khu chin cho-or an nun-apukhit an ispiritu. Ja agkhuy na nunhapiton hay hachi napukhit an ispiritu, ti anila cha an hija hini Hennag Apo Jos an Mamahhod muti achi na podhon an chichay mangpfaag.

Chin nuntudtuchugwan Hesus ad Galilee

35 Chin nun-inggwiꞌgwiit hi herhelong ja pfimmangon hi Hesus ja nakak ay chuy an pfalay ta immuy han lukhar an ma-id takhu ta i mungkalalag. 36 Unot pfimmangon cha Simon ja hachi numpun-ibpfa na ja i cha hiningit hi Hesus. 37 Un chaagkhu chinakngan ja inali cha hi, “An amin hana tatakhu ja khun chi-a i hingiton.” 38 Ja inalin Hesus hi, “Umuy ta-o chamchama hana uchumna an nun-ehnot an pfuglay ta gway atoꞌ an mungkasaba khu ay chicha. Ti hijah tay hini immaliyaꞌ.” 39 Amat hichi ja immuy hi Hesus hana apfuglapfuglay ad Galilee ja khun mangaskasaba hachi sinagoga cha. Ja nun-epakak na hachi napukhit an ispiritu an nun-ehoꞌlong ay cha chuy uchumna an tatakhu.

Chin nangpatengngan Hesus han lala-e an na-unit

40 Gwa han namenghan an immuy han lala-e an na-unit ay Hesus. Nunheppe ja numpakpaka-ahi an nangali hi, “Apo, otong hini apfalinam hotti podhom ayya ja epatenongaꞌ.” 41 Ninignikhan Hesus hitay an na-unit ja hen-a na, ja inali na hi, “Podhoꞌ. Hotti tomenong a.” 42 Ja emmat an na-aan gwot chin unit na. 43-44 Ja naꞌnaꞌ-allon Hesus ay hija hi, “Achi la-ahna ja gway im pangar-arjan ay tay an na-at ay he-a. Hay atom ja umuy a ay ni pachi ta i a mumpatikhaw an temmenong a. Ja ipidaton mu ay hija hini allon ni urchin Moses an khun idaton ay Apo Jos an panginnilaan an umannung an na-aan hini unit mu.” 45 Muti hichuy lala-e an temmenong ja agkhuy na inunud chin inalin Hesus. Immuy ja khuna hapihapiton chin na-at ay hija.

Nunchongor hichuy an enat Hesus hotti ma-id atona an umuy hachi pfuglay an achoꞌlan chi tatakhu, ti tinnig cha ayya hon hemmajomhom cha ay hija. Hotti un khun umuy hachi lukhar an ma-id nunheto, muti cho-or chamchama hachi tatakhu an khun umuy ay hija an narpu hi apfuglapfuglay.

2

Chin nangpatengngan Hesus han lala-e an napechoy

1 Nalahin chi at hichi hi arkhaw ja numpfangngad hi Hesus ad Kapernaum, ja inannilan hachi tatakhu an immuy hija ay chuy pfalay an khuna chumakngan. 2 Achi omopoh hachi tatakhu an umuy ay chuy agwachaana ingkhanah napnu cha anong un chin negpongan chin pantaw, ja khun cha munhihiꞌ-ig. Gwa an khun mangaskasaba hi Hesus 3 ja in-ali cha han napechoy an impfapfalahhong han apat an linala-e. 4 Muti khapo ta cho-or hachi tatakhu ja ma-id enat cha an i mangehnot ay Hesus. Hotti in-uy cha chin atop chin pfalay ja khinutapfan cha chin negpong ay chuy gwachaan Hesus. Napfalin ja inujuy cha chin napechoy. 5 Unagkhu tinnig Hesus hitay otongngan an pammati cha ja inali na ay chuy napechoy hi, “Akhiꞌ, napakawan hana pfahor mu.” 6 Ja gwa hichi hana uchumna an memehtolon chi urchin Moses an ni-i-ibpfun ja khun cha nomnomnomon hi, 7 “Anagkha agkhu niꞌ hitay an takhu an ipadchung na hichuy achor na ay Apo Jos, an allona hi un pomakawan hi pfahor. Ti un chah gway uchumna hi mamakawan hi pfahor an un hi Apo Jos ja angkhay.” 8 Anilan Hesus hini gwa ay ni nomnom cha ja inali na ay chicha hi, “Anagkha ta amat hina hini nomnom ju? 9 Ma-id olog chi takhu an mamakawan hi pfahor ja ma-id khu olog cha an mangpatenong hi chokhoh.* 10 Muti ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja epatenong u hitay an napechoy ta panginnilaan ju an gwacha khu chi apfalinaꞌ heto lota an mamakawan hi pfahor.” Ja inali na chin napechoy hi, 11 “Alloꞌ ay he-a hi pfumangon a, ipi-ug mu hinuy pfalahhong mu ja immanamut a.” 12 Ja tinnig hachi tatakhu an natantannaꞌchug chin napechoy, impi-ug na chin nipfalahhungana ja empacheh na an umanamut. Nanor an amin hachi tatakhu ja khun cha mundaydayaw ay Apo Jos ja khun cha allon hi, “Anagkha ay chita an nabnab-on hitay tinnig ta-o ad ugwani an arkhaw.”

Chin nangajakhan Hesus ay Levi an mungngadngachan khu hi Matthew

13 Nakak hi Hesus ad Kapernaum ja immuy khu ay chuy pingngit chi baybay ad Galilee. Na-amung hachi tatakhu ja ente-a na an tuchugwan chicha. 14 Napfalin ja empacheh na ja unagkhu gwa an khun chumalan ja tinnig na han khun munhenger hi pakha an hay ngachana ja hi Levi an empfalay Alfeus, an inu-umpfun chin opihhina na. Ja inalin Hesus ay hija hi, “Umali a ta mitnud a ay ha-in.” Amat hichi ja nitnud hi Levi ay Hesus.

15 Ja gwa han namenghan an i nangan hi Hesus ja hachi disipolo na hichi pfalay Levi. Ja neꞌ-orpfong hachi cho-or an khun munhenger hi pakha ja hachi uchumna an allon cha an napfahulan an tatakhu an khun umalipfuypfuy ay Hesus. 16 Hachi Farisee an khun muntudtuchu ay ni urchin Moses ja tinnig cha an neꞌ-orpfong cha Hesus hachi mapahiw an tatakhu ja inali cha hachi disipolo na hi, “Anagkha mah hitay Apo ju ta meꞌ-orpfong hay hachi khun munhenger hi pakha ja hachi uchumna an nun-apfahulan?” 17 Unot chengngor Hesus hitay inali cha ja tempfar na ja inali na ay chicha hi, “Hana gway chokhoh na chi munhapor hi choktor an pfu-un hana ma-id chokhoh na. Immalijaꞌ an tomolong hana napfahulan ta chuꞌkhon cha hana pfahor cha an pfu-un hana mangali hi ma-id pfahor cha.”

Chin agkhuy niꞌ-ayunalan chin disipolon Hesus

18 Gwa han namenghan an khun mun-ayunar hachi disipolon John Bautista ja amat khu hachi Farisee. Immuy hachi uchumna an tatakhu ay Hesus ja inali cha hi, “Tinnig mi an khun mun-ayunar hachi disipolon John Bautista ja amat hina khu hana disipolon hachi Farisee. Hotti anagkha ta hato disipolom ja achi cha miꞌ-ayunar?” 19 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Nu khulat ta gway mungkasar ja un ju chah allon hi achi mangan hay hana i na-ila nu gawwacha pay hini mungkasar? Achi mit mapfalin. 20 Muti umali han arkhaw an ekak cha hini lala-e an nungkasar ja hijay pun-ayunalan cha. Hotti gawwachaaꞌ ayya ja achi pay mun-ayunar hato disipoloꞌ.”

21 Ja nun-arig hi Hesus ja inali na hi, “Ma-id manger-ob hi pfakhu an pfinacha ay ni nachochonot an lopfong. Ti nu amat hetoy atona hot mun-ohon hini pfakhu an ner-ob ja inatona hini nachochonot hot omom-omod an mapfingit. 22 Ma-id khu mangitto ay ni paꞌ-arpoh an chanum chi ubas ay ni na-usar an lalat an khun pangittugwan hi ma-inum. Ti nu amat hetoy atona hot mapfughi hini lalat, ja metapar hini chanum chi ubas ja mapaꞌ-i khu hini lalat. Hini ayya paꞌ-arpoh an chanum chi ubas ja mitto ay ni pfakhu an lalat ta mehaꞌpfa.”

Hini omaꞌ-atan chi Hapfachu an ngilin

23 Gwa han ohan Hapfachu an ngilin chi Hudju an nanggwaan cha Hesus han natamman hi trigo. Pfimmangkhi hachi disipolo na chin trigo ja inutim cha ta anun cha. 24 Gwacha hachi Farisee an nannig ja inali chaot ay Hesus hi, “Tikham akay niꞌ hay hato disipolom an khun cha mun-utim. Ja un chah pfu-un tamu chi mun-utim an paꞌ-iyona hini urchin ta-o, an paniyaw chi muntamu ti ngilin?” 25 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Un ju chah agkhuy pfinaha chin enat chin apo ta-o an hi Ari David ja chin numpun-ibpfa na hi i cha hemmenaangan? 26 Chin nehaachan Abiatar an Natakhay an Pachi ja himmikhop hi David chin pfalay Apo Jos ja enala na chin tenapay an netpfar ay Apo Jos, ja inana ja inchatana khu chin numpun-ibpfa na. Ja paniyaw chi mangan ay ni netpfar an tenapay, ti hana papachi chi mangan ja angkhay. Ja ma-id inalin Apo Jos hi un pfahor hitay enat cha.” 27 Ja en-ang-angonoh Hesus an nangali hi, “Agkhuy enephod Apo Jos hana tatakhu ta ngilinon cha hini Hapfachu. Hini nangephochan Apo Jos ay ni Hapfachu an ngilin ja ta aphochan chi tatakhu. 28 Hotti ha-in an Na-ilangitan an Takhu chi mangali nu ngay paniyaw ay ni arkhaw chi ngilin.”

3

Chin nangpatengngan Hesus han napechoy chi ngamoy na

1 Gwa khu han ohan arkhaw an ngilin ja immuy hi Hesus hichi sinagoga ja gwa hichi han lala-e an napechoy chi oha an ngamoy na. 2 Ja henehemmonot hachi na-amung hi un epatenong Hesus hichuy lala-e ay chuy an arkhaw chi ngilin ta gway ipapfahor cha ay hija. 3 Ja inalin gwot Hesus ay chuy napechoy chi ngamoy na hi, “Umali a heto.” Ja immuy. 4 Ja inalin Hesus hachi tatakhu hi, “Allon ju adchiya tugwali nu ngay allon ni urchin Moses hi aton ta-o hi un ngilin. Tomolong ta-o chah hi takhu wenno mun-ephod ta-o hi napukhit? Inali na chah hi takhuwon ta-o hini ohan takhu wenno patajon ta-o?” Muti khemmegkhenong cha. 5 Intikhaw Hesus hachi atakhutakhu ja pfimmungot, ti napukhit chi punnomnomana hachi pfimmatoy nomnom na. Ja inalin Hesus chin lala-e hi, “Uꞌjachom hini ngamoy mu.” Unaot inuꞌjad ja numpfangngad mahpay an mechon chin ngamoy na. 6 Amat hichi ja nakak hachi Farisee hichi sinagoga ja i cha niꞌ-amung hay hachi allon cha an Herodianes* ta i cha punhahappitanan hay aton an mamatoy ay Hesus.

Chin cho-or an tatakhu an nangunud ay Hesus

7 Nakak hi Hesus ja hachi disipolo na ay chuy an pfuglay ja immuy cha hichi pingngit chi baybay. Ja cho-or hachi eGalilee an nitnud ay chicha. Ja cho-or khu hachi narpu ad Judea, 8 ja ad Jerusalem, ja ad Idumea, ja ay chuy chammang chi gwanggwang an Jordan. Ja gwa hana narpu ad Tiro ja ad Sidon ja ay chuy nunleneꞌgwoh an apfuglapfuglay. Immuy cha ay Hesus ti chengngor cha hana natnat-on an khuna aton. 9 Cho-or hachi tatakhu hotti inalin Hesus hachi disipolo na ta i cha tikhan hay pfalangay hi punlukhanana ta pfumpfumtaw ta achi mahajomhoman. 10 Ti lini-ub hachi cho-or an tatakhu hi Hesus, ja anong un hachi mumpunchokhoh ja munhihiꞌ-ig cha an i mehnot ta gway aton cha an man-a ay hija ta tomenong cha. 11 Tinnig ayya hachi tatakhu an nun-ahuꞌlungan hi napukhit an ispiritu hi Hesus hon nunheppe cha hon nungkii cha an nangali hi, “He-a hini Empfalay Apo Jos!” 12 Ja inhingar Hesus chicha ta ma-id i cha pangar-allan ay ni nitakhuwana.

Chin namiliyan Hesus chin himpolo ta chugwa an adalana

13 Napfalin hay hato ja inti-id Hesus han pfulludna, ja enajakhana hachi penhod na an itnud. Ja un chaagkhu na-amung ja 14 pinilin Hesus han himpolo ta chugwa an ngenadnana hi apostol ta mimidchum cha ay hija ta gway honakhona an i mangaskasaba. 15 Ja ichatana chicha hi apfalinan an mangpakak hi napukhit an ispiritu an khun mehoꞌlong.

16 Hay hato chi pinili na, an hi Simon an ngenadnana hi Peter, 17 ja cha James ay John an empfapfalay Zebedee an ngenadnan Hesus hi Boanerges, an hay podhona an hapiton ja amat hi ichor, 18 ja hi Andrew, ja hi Philip, ja hi Bartolomew, ja hi Matthew, ja hi Tomas, ja hi James an empfalay Alfeus, ja hi Tadeus, ja hi Simon an oha an Zealot, 19 ja hi Judas Iskariot an hijay mangngina ay Hesus.

Chin nangarjan hachi a-ap-apo hi un nahuhuꞌlungan hi Hesus

20 Amat hichi ja immanamut cha Hesus. Ja na-amung gwot hachi tatakhu hotti ma-id chi hay aton cha Hesus an mangan. 21 Unagkhu inannilan chin a-akhin Hesus hachi naꞌna-at ja empacheh cha ta i cha ekak ay chuy nunnanangngana. Ti chengngor cha chin khun allon hachi tatakhu hi un emmangaw hi Hesus. 22 Ja inalin hachi memehtolon chi urchin Moses an narpu ad Jerusalem hi, “Nahuhuꞌlungan mangkay hitay an hi Hesus ay Beelzebub an hini ap-apon chi nun-apukhit an ispiritu, ja un kaykhu hi Beelzebub hini nangchat ay hija ay ni apfalinana an khun mangpakak hi napukhit an ispiritu.” 23 Hotti enajakhan Hesus chicha ja inali na hitay an pangngarig, “Nomnomon ju adchiya. Un chah hi Satanas hon empakak na hini achor na? 24 Nu khulat ta hana tatakhu ay ni oha an himpangili ja ma-a-aggwa cha ta un chicha khu hon numpapattoy cha, hot un loꞌtatna hot mapaꞌ-i hinuy an himpangili. 25 Amat hina khu nu itannong hana hen-a-amma hon numpapattoy cha, hot loꞌtatna hot munhihijan cha. 26 Omaꞌ-at hina khu nu hi Satanas hon neꞌpatoy khu hay hana in-inupfor na. Ja khulat ta amat heto chi i na aton hot ma-a-aggwa hini pun-ap-apugwana hot mapogpog. 27 Hi Satanas ja amat ay ni mapfi-ah an takhu an mumpfantay ay ni pfalay na. Nu khulat ta gway mamhod an mangakaw ay ni khina-u na ja ma-id olog na. Khahin un kha-utan hinuy mapfi-ah an takhu ja un ma-ala hana khina-u na.

28 Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an mapakawan an amin hana pfumahulan chi tatakhu ja hana pangallan cha hi napukhit an mipfuhur hi ibpfa chah takhu. 29 Muti hana munhapit hi mipfuhur ay ni Espiritu Santo ja achi cha mapakawan, ta pfahor cha ja ingkhana.” 30 Inalin Hesus hitay khapo ta pinahiw cha hini Espiritu Santo an gwa ay hija hi nangarjan cha hi un hi Satanas chi nangchat ay ni apfalinana.

Hana a-ammod ja a-akhin Hesus

31 Emmatam chin ammod Hesus an hi Mary ja chin a-akhi na an linala-e ay chuy agawwachaana. Timmataꞌchug cha hichi pfutayna ja empa-ajag cha hi Hesus. 32 Inu-umpfun hi Hesus an linili-ub chin cho-or an tatakhu ja inali cha ay hija hi, “Chiya an gwacha hi inam ja hana a-akhim an timmataꞌchug cha hichi pfutayna, ja khun chi-a epa-ajag ta miꞌhapit cha ay he-a.” 33 Ja inalin Hesus hi, “Aa, muti un chah chicha chi ammod u ja a-akhiꞌ ja angkhay?” 34 Intikhaw Hesus hachi inu-umpfun an nangakhawwong ay hija ja entoloy na an nangali hi, “Hay hato khu chi a-ammod u ja a-akhiꞌ. 35 Ti hay hana mangat ay ni penhod Apo Jos ja chichay mipfilang hi a-akhiꞌ ja chichay a-ammod u.”

4

Chin pangngarig han khun munhapuwaꞌ hi pfugwa

1 Gwa khu han namenghan ja immuy hi Hesus hichi pingngit chi baybay ja ente-a na an muntudtuchu. Munhihiꞌ-ig hachi atakhutakhu an mali-ub ay hija, hotti immuy nunlukhan han pfalangay an nebnebtaw ay chuy palantag an timmataꞌchukhan chin cho-or an tatakhu, ja inumpfun ta muntudtuchu. 2 Ja cho-or chin intuchun Hesus an in-ari-arig na. Ja inali na hi, 3 “Ep-ephod ju an chonglon. Gwa han ohan takhu an immuy nunhapuwaꞌ hi pfugwa hichi hapfar na. 4 Khun munhapuwaꞌ ja nepochag chin uchumna ay ni chalan, ja numpanga-ali chin hagwiti ja nun-a-an cha. 5 Chin uchumna ja nepochag chin mapfinato an lota. Khagkhaju cha an hemmangaw ti maymayyapit chin lota, 6 muti chin apfi-ahan chuy hukhit ja naꞌleng, ti un nitutu-i chin hemmangagwana. 7 Nepochag khu chin uchumna chin achoꞌlan chi holoꞌ an nun-apakhatan. Un chaagkhu hemmangaw ja emmaꞌlap hachi nun-apakhatan an holoꞌ ja hinaꞌpfungan cha chin nitanum, hotti agkhuy niꞌpfunga. 8 Ja chin uchumna ja nepochag chin maphod an lota, ja numpangahangaw cha ja numpangapfunga cha. Ja hachi uchumna ja pfimmunga cha hi hintotlompolo, ja hachi uchumna ja pfimmunga hi unum chi polo, ja hachi uchumna ja pfimmunga hi hingkhahot.” 9 Ja inalin khu Hesus hi, “Pa-ennongan ju an munchongor ay tay alloꞌ.”

Empfaag Hesus hini podhon ni pangngarig an hapiton

10 Unot nakak hachi cho-or an tatakhu, ja immuy hachi himpolo ta chugwa an adalan Hesus ja hachi uchumna an nitnud ay chicha ta i cha hanhanan ay Hesus hay podhon chin pangngarig an hapiton. 11 Ja inalin Hesus hi, “Aa, chaꞌju hana pangpa-innilaan Apo Jos ay ni omaꞌ-atan ni Pun-ap-apugwana an agkhuy na empfaag chin hophopapna. Hana ayya achi miꞌ-unud ja pangngarig hini atoꞌ an mangtuchugwan ay chicha. 12 Hot anong un himulimuli hini mata cha ja achi cha khun tikhan hana khun u aton, ja anong un nun-alu-angan hana inga cha ja achi cha chamchama ma-awatan hana khun u itudtuchu. Chuꞌkhon cha koma hana pfahor cha ta pakawanoꞌ chicha.”* 13 Ja inalin khu Hesus ay chicha hi, “Umannung chah an agkhuy ju anila hitay an pangngarig? Ngay aton ju mah an manginnila hi uchumna? 14 Hitay hini podhona an hapiton. Hachi pfugwa an nihapuwaꞌ ja hija hini Hapit Apo Jos an khun mitudtuchu. 15 Ja hana nepochag ay ni chalan ja hija hana tatakhu an nunchongor ay ni Hapit Apo Jos muti immuy hi Satanas ta akagwona chin hapit an chengngor cha. 16 Ja hana ayya nepochag ay ni mapfinato an lota ja hija hana tatakhu an nun-an-anla an nunchongor ay ni Hapit Apo Jos ja inapfulut cha gwot, 17 muti un naꞌnaꞌ-omtang, ti agkhuy limmamot hini hapit na ay chicha. Unchani ta umali hana apalikhatan ja apahigwan khapo hi nangapfulutan cha ay ni Hapit Apo Jos ja chin-ug chaot hini pammati cha. 18 Ja hana ayya nepochag ay ni achoꞌlan chi holoꞌ an napakhatan ja hija hana tatakhu an nunchongor, 19 muti immali ayya hana pundanakhan ay tay piꞌtakhuwan ja hana homalegwa an nomnom hi omachangjanan ja hana uchumna an ma-amnagwan, ja nahi-ig hini Hapit Apo Jos ja achi cha miꞌpfunga. 20 Hana ayya nepochag ay ni maphod an lota ja hija hana nunchongor ay ni Hapit Apo Jos, ja inapfulut cha ja inunud cha, ingkhana hi matikhaw hana maphod an pfunga cha. Hachi uchumna ja hintotlompolo, ja hachi uchumna ja hin-uꞌnum chi polo, ja hachi uchumna ja hinkhakhahot chi pfunga cha.”

Chin pangngarig han panor an nepataw

21 Inalin khu Hesus hi, “Achi ta-o torkhan hay panor ja i ta-o halinan wenno epachaor hi kama, ta un ta-o gwot epattoꞌ hay napataw. 22 Ja amat hina khu hay hato in-arig u, ti an amin hana enhaꞌpfan Apo Jos an agkhuy na pay impa-innila ja umali han arkhaw hot ipa-innila na. Ja hana achi ma-awatan ja umali khu han arkhaw hot ma-awatan. 23 Hotti pa-ennongan ju an munchongor ay tay alloꞌ.”

24 Ja inalin khu Hesus hi, “Ehemad ju an munchongor hay hato alloꞌ. Hini lopong ni aton ju ja hija khu hini lopong ni aton Apo Jos ay chaꞌju ja ma-ug-ugman pay. 25 Hini takhu an gway pamhod na an miꞌ-unud ay ni ituchuꞌ ja umannung an ma-ug-ugman hini anila na. Hini ayya takhu an una lamangon an achi miꞌ-unud ay ni ituchuꞌ ja anong un hini maphod an anila na ja ma-utaw ay ni nomnom na.”

Chin pangngarig ni omaꞌ-atan ni homangaw an pfugwa

26 Inalin khu Hesus han pangngarig an amat heto. “Hini Pun-ap-apugwan Apo Jos ja mipadchung ay ni ma-at nu gway i munhamar hi pakhuy. 27 Napfalin ja khun um-umuy chi arkhaw ja maloꞌ hini khun muntamu hi amadhomadhom hon pfimmangon hi nun nanong an i muntamu. Ja khun homangaw chin intanum na, ja achi na anila hini aton cha an khun homangaw, 28 ti un cha ikhad. Mahhun hini lumipiyana ja unot mumpfoto ja unot mumpfohpfoh. 29 Unchani ta natong ja immuy khu hini nangtanum ta i na pfot-on, anong una agkhuy inannila hini enat cha an hemmangaw.”

Chin pangngarig han pfugwan chi lakotta

30 Inalin khu Hesus hi, “Tayya han oha an i-arig u an pipadchungan tay Pun-ap-apugwan Apo Jos. 31 Mipadchung ay ni ohan pfugwan chi lakotta an hija hini it-ittangan an amin hi pfugwa heto lota. 32 Muti hemmangaw ayya ja khun um-umuy chi arkhaw ja umajiw ja ot-ottongan mu hana uchumna an hamchaꞌ. Umanchu-oy hana hepeng na ja hijay pun-emengan chi hagwiti.”

33 Ja cho-or pay chin pangngarig an inalin Hesus hi khuna puntudtuchugwan ay ni hapit Apo Jos, an ne-anoꞌnong ay ni kaya cha an ma-awatan. 34 An amin chin nuntudtuchugwana ja pangngarig chin khuna aton, muti unchani ta umi-igway cha ayya hana adalana hon empfaag na ay chicha hini podhona an hapiton.

Chin nangpitaꞌchukhan Hesus han puwoꞌ

35 Unot gwa an nahilip ja inalin Hesus hachi disipolo na hi, “Pfumad-ang ta-o ay tay baybay.” 36 Hotti niꞌlukhan cha chin pfalangay an inu-umpfunan Hesus ja tenaynan cha hachi tatakhu. Ja nitnud khu hachi uchumna an pfalangay. 37 Unagkhu himpfumagkha ja gwacha han mapfi-ah an puwoꞌ. Ja mapfi-ah an muntipjaꞌ-ong chin chanum ja nittugwan chin pfalangay ja gwa an munlinong. 38 Hi Hesus ayya ja i nanalloꞌ han opfog ay chuy halugitiw chin pfalangay. Immuy hachi disipolo na ja pfinangon cha hi Hesus. Ja inali cha hi, “Rabbi! Anagkha ta nanalloꞌ a ti tayya an marteng ta-o!” 39 Enelan Hesus ja inali na chin puwoꞌ ja chin chanum an khun muntipjaꞌ-ong hi, “Khomenong aju!” Khemmenong cha ja munnaud an malenong. 40 Ja inalin Hesus hachi disipolo na hi, “Anagkha ta temma-ot aju? Un chah ma-id pammati ju ay ha-in?” 41 Ja nang-entata-ot cha ja khun cha allon chi, “Ngachah ay chita tay an takhu? Anong un puwoꞌ ja chanum ja unuchon cha hini allona!”

5

Chin nangpakakan Hesus chin cho-or an napukhit an ispiritu han ohan lala-e an eGerasa

1 Entortoloy cha Hesus an immuy ja emmatam cha hichi chammangna, an pfuglay hachi eGerasa. 2 Unot pfimmutay hi Hesus chin pfalangay ja chinittum na han lala-e an narpu hichi lijang an lupfuꞌ ja nahuhuꞌlungan hi napukhit an ispiritu. 3 Hitay an mun-angaw ja un amjaꞌ na an munhehetto hana lijang an lupfuꞌ, ja anong un cha epacha an pfangkelengan ja ma-id olog cha. 4 Un chaagkhu pfangkelengan hon nunhopchot na ja ad-adchi cha pa-adchon ay hija. 5 A-arkha-arkhaw ja amadhomadhom ja mihihidchi lupfuꞌ ja un la-ahnaon hichi pfuludna, hon ingkhimoh na an kumii, hon nun-okhod na chin achor na hi pfato. 6 Nebnebtaw hi Hesus hi nannikhan tay an lala-e ja entagtag na an i nanittum ja nunheppe an mundayaw ay hija. 7 Ja iniꞌgwap na an nangali hi, “Hesus an Empfalay chi Napfagto an Jos! Ngachah ni atom ay ha-in? Ehapatam ay Apo Jos ta achiyaꞌ adniꞌ palikhaton!” 8 Hay nangarjana ay tay ja inalin Hesus ay chuy napukhit an ispiritu hi makak ay chuy takhu. 9 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Ngay ngachan mu?” Tempfar na ja inali na hi, “Linipfulipfu ami, ti munhikhapfu ami.” 10 Ja pemmakhomakhoh hachi napukhit an ispiritu an inali cha hi, “Achi chaꞌmi adniꞌ epakak ay tay an pfuglay.” 11 Ja cho-or hachi apfapfupfapfuy an khun munhu-oy ay chuy an pfulludna. 12 Ja numpakpaka-ahi hachi napukhit an ispiritu an inali cha ay Hesus hi, “Hotti un ami mah niꞌ mehoꞌlong hay hachi pfapfuy!” 13 Ja inalin Hesus hi, “Umuy aju.” Hotti nun-a-akak hachi napukhit an ispiritu ay chuy an lala-e ja i cha nun-ehoꞌlong hachi apfapfupfapfuy. Ja nungkhakhayyat hachi pfapfuy an nunchayyu ja nun-ilipaw cha ay chuy baybay ja nun-arteng cha. Ja hay pfilang chin pfapfuy ja chugway lipfu.

14 Hachi khun mumpfantay hachi pfapfuy ja nungkhakhayyat cha an nakak. Ja immuy cha hichi pfuglay cha ja hachi uchumna an pfuglay an i nangpa-innila hato an tinnig cha. Hotti napfu-ar hachi tatakhu an i miꞌtikhaw. 15 Un chaot emmatam chin agawwachaan Hesus ja tinnig cha chin mun-angaw an ni-i-ibpfun an nunlolopfong ja nagwachaan hi maphod an nomnom. Ja nang-entata-ot cha. 16 Ja impa-innilan hachi nannig ay chuy na-at chin lala-e an nakakan hachi ispiritu ja chin khu na-at hachi pfapfuy. 17 Ja numpakpaka-ahi hachi tatakhu an nangali hi makak hi Hesus ay nuy pfuglay cha. 18 Gwa an miꞌlukhan hi Hesus chin pfalangay ja inalin chuy an lala-e an nakakan hachi napukhit an ispiritu hi, “Mitnuchaꞌ adniꞌ ay he-a.” 19 Muti inalin Hesus hi, “Un aot umanamut ta im ipa-innila hana khakhayyum mu hitay maphod an enat Apo Jos ay he-a ja hini nunnignikhaana ay he-a.” 20 Hotti immanamut ja i na impa-innila an amin chin nunleneꞌgwoh an apfuglapfuglay ad Dekapolis hitay mapmaphod an enat Hesus ay hija. Ja an amin hachi nangngor ja nanannor cha.

Chin nanakhuwan Hesus chin empfalay Jairus ja chin nangpatengngana han pfupfai

21 Nunlukhan khu cha Hesus ay ni pfalangay ja numpfangngad cha chin narpugwan cha. Na-am-amamung khu hachi tatakhu ja lini-ub cha hija ay chuy agawwachaana an pingngit chi baybay. 22 Ja immuy ay Hesus han lala-e an hi Jairus an ap-apon han sinagoga hichi. Ja nunheppe ay Hesus 23 an numpakpaka-ahi an nangali hi, “Miꞌjali a adniꞌ hi pfalay mi, ti gwa an ma-uꞌlud han empfalay u an pfupfai, ta hoꞌ-om hija ta tomenong ta gway atona an miꞌtakhu.” 24 Amat hichi ja nitnud hi Hesus ja immuy cha, ja khun munhihiꞌ-ig hachi tatakhu an immalipfuypfuy ay hija. 25 Ja gwa han pfupfai an khun mangunud ay chicha an hay chokhoh na ja achi maymajat han chala an khun pfumutay ay hija hi hempolo ta chugwa hi tagwon. 26 Nunnaud an nalikhatan ti khinahto na an amin chi pelaꞌ na an i numpa-akhah, muti agkhuy na-akhahan an unagkhu emmom-omod. 27 Immuy ay chuy negpong chin khatud Hesus ja heneꞌkhad na chin lopfong na. Ti chengngor na hana impa-innila cha an khun aton Hesus, 28 ja hay gwa hi nomnom na ja un ammuna hi una heꞌkhachon chin lopfong na hot tomenong. 29 Ja emmat, an najat gwot chin chala an khun pfumutay ay hija, ja naleꞌna na an temmenong chin chokhoh na. 30 Naleꞌnan Hesus an gwa han immuy an apfalinana han takhu hotti nunligkhoh ja inali na hi, “Ngay naneꞌkhad ay tay lopfong u?” 31 Ja himmapit hachi disipolo na ja inali cha hi, “Apo, ngay machotoꞌ hi naneꞌkhad ay he-a, an tan cho-or hato tatakhu an nali-ub ay he-a an khun munhihiꞌ-ig.” 32 Muti khun matmatmaton Hesus ta tikhana hini naneꞌkhad ay hija. 33 Inannilan chin pfupfai hitay na-at ay hija ja immuy nunheppe ay Hesus ja khun mun-elob. Ja empfaag na an amin hini na-at. 34 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Khapo ay ni pammatim ja temmenong a. Hotti mun-an-anla a an umanamut ti achi mumpfangpfangngad hini chokhoh mu.”

35 Unagkhu khun miꞌhapit hi Hesus chin pfupfai ja ne-atam gwot chin hennag cha an narpu hichi pfalay cha Jairus. Ja inali cha ay Jairus hi, “Achi ta-o ungalon hitay Apo ta-o, ti natoy chamchama atag hini empfalay mu.” 36 Unot chengngor Hesus ja inali na ay Jairus hi, “Achi a mundanag. Ehchor mu ay ha-in.” 37 Amat hichi ja empacheh cha muti empagwan Hesus chi hay mitnud, hotti un angkhay hi Peter ja cha James ay John an hin-akhi chi nitnud. 38 Ne-atam cha Hesus hichi pfalay cha Jairus ja chengngor cha hachi hingalangala an tatakhu an khun cha mahanalaꞌ an umiha. 39 Himmikhop hi Hesus ja inali na hi, “Anagkha ta mahanalaꞌ aju an umiha? Agkhuy natoy hichuy unga an un nanalloꞌ.” 40 Muti kenekejan cha hitay inali na. Amat hichi ja impapfutay Hesus chicha an amin, ja un angkhay chin a-ammod chin unga ja hachi ini-itnud na chi impahikhop na ay chuy agawwachaan chuy unga. 41 Immu-immuy hi Hesus ja inugnana chin ngamoy chin unga ja inali na ay ni hapit cha an Hudju hi, “Talita, kum” an hay podhona an hapiton ja, “Pfumangon a, hiton unga.” 42 Amat hichi ja napfanpfannangon chin unga ja chimmalan, ja nanor hachi nannig. Hitay an unga ja muntagwon hi gway hempolo ta chugwa. 43 Ja inalin Hesus hi, “Ichatan ju hitay unga hi anuna. Ja achi la-ahna ja gway i ju pangar-arjan ay tay an na-at.”

6

Agkhuy penenhod hachi eNazaret chin intudtuchun Hesus

1 Nitnud hachi disipolo na hi nakakan Hesus an omajana ay chuy pfuglay an emmer-erkhana. 2 Nachakngan chin Hapfachu an ngilin ja immuy hichi sinagoga an i nuntudtuchu. Ja cho-or chi nanor ay chuy panudtuchu na, ja khun cha allon hi, “An ngay i nangalan tay ay ni nomnom ja apfalinana? Ti tan otong chi apfalinana an mangat hi milagro! 3 Un chah pfu-un hitay chin karpentero an empfalay Mary? Un chah pfu-un a-akhi na cha James ay Joses ja hi Judas ja hi Simon? Ja neꞌhehetto khu hana i-ibpfa na an pfinapfai.” Ja un angkhay hato ja pfen-on cha. 4 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Egngor hana tatakhu hini profeta an narpu hi uchumna an pfuglay muti achi cha egngor ay ni pfuglay an narpugwana, an anong un hana i-ibpfa na.” 5 Hotti ma-id aton Hesus an mangat hi milagro ay chuy an pfuglay cha, an un angkhay han tortollo an mumpunchokhoh an hen-a na ja temmenong cha. 6 Ja nanor hi Hesus khapo hi achi cha pammatiyan ay hija.

Chin nannakhan Hesus chin hempolo ta chugwa an adalana

Amat hichi ja pfina-er Hesus hachi apfuglapfuglay an i muntudtuchu. 7 Enajakhana hachi hempolo ta han chugwa an adalana ja hininchuggwa na chicha an hennag an i muntudtuchu, muti inchatana chicha hi apfalinan an mangpakak hi napukhit an ispiritu an nehoꞌlong. 8 Ja inali na ay chicha hi, “Un aju mangew-egwayya an umuy. Hay pfunguhan chi ugnan ju ja angkhay. Achi aju munhongot ja munhape-eng ja mun-ochon hi pihu. 9 Mumpunhapato aju muti un ammuna hini inlolopfong ju. 10 Nu gway i ju punnangngan hi pfalay ja hijay punnanangngan ju ingkhana hi akakan ju ay nuy an pfuglay. 11 Ja nu khulat ta hana tatakhu ay ni oha an pfuglay ja achi chaꞌju podhon an mangiliyon ja achi cha egngor hini itudtuchu ju, ja nu makak aju ayya ay nuy an pfuglay ja pumpuꞌpu-an ju hay chapor hi nep-ot ay ni chapan ju ta panginnilaan an hugijon Apo Jos hana tatakhu ay nuy an pfuglay khapo hi achi cha pammatiyan ay ni hapit na.”

12 Amat hichi ja empacheh hachi adalan an i mangaskasaba hachi tatakhu ta mahapor an chuꞌkhon cha hana pfahor cha. 13 Cho-or chin nun-ehoꞌlong an napupukhit an ispiritu an nun-epakak cha. Ja nun-i-apjut chay lanob hachi mumpunchokhoh hon numpangatenong cha.

Chin namutulan Herod chin ulun John Bautista

14 Hi Ari Herod ja chengngor na hachi ena-enat Hesus ti nunchongor chin ngachana hi apfuglapfuglay. Ja khun allon chin uchumna an tatakhu hi, “Hitay an hi Hesus ja hija hi John Bautista an un nummahu, hijaot un gway apfalinana an mangat hi milagro.” 15 Ja inalin hachi uchumna hi hija hi profeta Elijah an un immali an numpatikhaw. Ja gwacha khu hachi khun mangali hi oha hija an profeta an un omaꞌ-at chin profetan Apo Jos chin nahop. 16 Muti unagkhu chengngor Herod hachi ena-enat Hesus ja khuna allon hi, “Hijah tay ay chita hi John Bautista an empapotor u chi ulu na, ja tayya an nummahu.” 17 Inalin Herod hitay khapo ta hijay nangpatiliw ja nangpipfalud ay John. Chimmalat chin himminglan John, ti hi Herod ja ma-id mahamma na ja i na penloh hi Herodias an ahagwan Philip an ibpfa na. 18 Khun allon John ay Herod hi pfahor hitay enat na an namloh ay ni ahagwan ibpfa na, 19 hijaot un pfen-on Herodias hi John, ja penhod na an epapatoy. Muti ma-id enat na, 20 ti toma-ot hi Herod ay John, hotti empapfantay na khapo ta anila na an magpong an takhu an immunud ay Apo Jos. Penpenhod Herod an munchongor ay ni itudtuchun John anong un omab-a-ab-ab hini puhu na.

21 Amat hichi ja nachakngan chin arkhaw an nituꞌkhungan Ari Herod ja ay chuy mahpay chi panghiꞌ-ingan Herodias an mangpapatoy ay John. Amat hetoy na-at, an empa-ajag Herod hachi nun-angangato an a-ap-apon chi khupferno, ja hachi a-ap-apon chi hinchalo ja hachi uchumna an ma-ar-ali an tatakhu ad Galilee. 22 Ja gwa han empfalay Herodias ay Philip an pfalahang ja immuy nunsala ta tikhan hachi tatakhu an na-amung. Ja enamnagwan Herod ja hachi tatakhu chin enat na an nunsala, hotti inalin Herod ay hija hi, “Epfokham chi hay penenhod mu hot ichat u ay he-a.” 23 Ja enhapata na an nangali hi, “Nu ngachah ni epfokham ja ichat u an ichat, anong un makhaggwa hitay agawwachaan ta-o an ujaꞌ nun-ap-apugwan.” 24 Immuy chin pfalahang ay chuy ammod na an hi Herodias ja inali na hi, “Ngay ngata epfokhaꞌ ay Ari Herod?” Ja inalin Herodias hi, “Hay epfokham ja ichat Herod hini ulun John Bautista ay he-a.” 25 Ja engkhalakhar chuy pfalahang an numpfangngad chin agawwachaan cha Herod ja inali na hi, “Hay podhoꞌ hi ichat mu ay ha-in ad ugwani ja hini ulun John Bautista an mimitto hi chuju.” 26 Ja nunheglay tutujun Ari Herod ay chuy inali na muti un amat ja inimit na, ti achi na podhon an paꞌ-iyon chin enhapata na an chengngor hachi na-amung. 27 Hotti amat hichi ja hennag na han hinchalo an immuy hichi pfaluchan ta i na pinutulan chin ulun John. 28 Ja initto na chin ulu han chuju ja in-uy na ay chuy pfalahang. Ja in-uy khu chuy pfalahang ay chuy ammod na an hi Herodias. 29 Unot chengngor hachi disipolon John hitay na-at ja i cha enala chin achor na ta i cha inlupfuꞌ.

Chin namanganan Hesus chin lemay lipfu an tatakhu

30 Numpfangngad hachi himpolo ta chugwa an apostol ja inali cha ay Hesus an amin chin intudtuchu ja ena-enat cha. 31 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “I ta-o omohha ta gway aton ta-o an mun-eblajan hi naꞌnaꞌ-omtang.” Ti achi omopoh chin tatakhu an mun-en-enlog an umuy ja ma-id aton cha Hesus an mangan. 32 Amat hichi ja i cha nunlukhan han pfalangay an i emmohha. 33 Muti cho-or chamchama chin nannig an nangmatunan ay cha Hesus hi nangpachihan cha. Hotti tenaynan cha hachi apfuglapfuglay an numpun-arpugwan cha ja entagtag cha an umuy, hotti nahhun cha an emmatam ay chuy omajan cha Hesus. 34 Unagkhu emmatam cha Hesus ja pfimmutay ay chuy pfalangay, ja tinnig na hachi cho-or an tatakhu, ja na-apja chin nignikha na. Ti amat cha hi karnero an ma-id chi hay mangpunoꞌ ay chicha. Amat hichi ja ente-a naot an muntudtuchu ja ma-ar-ar chin intuchu na. 35-36 Unot gwa an nahilip ja immuy hachi disipolo ay Hesus ja inali cha hi, “Honakhom hato tatakhu ta umuy cha hachi nun-ehnot an pfarju ta i cha ngumina hay anun cha. Ti chiya an nahilip ja ma-id pfarpfalay ay tay agawwachaan ta-o.” 37 Ja inalin Hesus hi, “Chaꞌjuwot chi mangchat hi anun cha.” Ja inalin hachi disipolo na hi, “Un chah hay allom ja chaꞌmi chi mungkhahto hi linipfu* h i mingina hi tenapay an mepa-an ay chicha?” 38 Ja inali na ay chicha hi, “Atanay tenapay hi gwa ay chaꞌju? I ju tikhan.” I cha tinikhaw ja numpfangngad cha, ja inali cha hi, “Tayya han lema an tenapay ja han chugwa an khachiw.” 39 Ja inalin Hesus hachi tatakhu hi, “Ma-aggwa-aggwa aju an umpfun hana holoꞌ.” 40 Hotti na-aggwa-aggwa cha hi hinkhakhahot, ja henlermay polo an numpanga-umpfun. 41 Enalan Hesus chin lema an tenapay ja chin chugwa an khachiw, ja entangad na an nunyaman ay Apo Jos. Napfalin ja initta-ittang na chin tenapay ja inchat na hachi disipolo na ta egwanah cha hachi tatakhu. Ja enat na khu chin khachiw. 42 Nangan cha hotti na-apchan cha an amin. 43 Inamung hachi disipolo chin nahagwar ja nun-apnu han hempolo ta chugwa an pfahkit. 44 Ja umuy hi lemay lipfu hana linala-e an nidchum hay hachi nangan.

Chin chimmalanan Hesus chin chanum

45 Unot napfalin hay hato ja hennag Hesus hachi disipolo na ta i cha munlukhan chin pfalangay ta ipangpangullu cha an umuy ay chuy chammangna ad Betsaida. Nuntaynan hi Hesus ja nun-ipa-anamut na chin tatakhu. 46 Un chaot nakak ja nunti-id hi Hesus ay chuy pfuludna ta i mungkalalag. 47 Gwa an nadhom ja gawwacha pay hi Hesus hichi pfuludna an emmo-ohha. Ja nungkhinawwa chin pfalangay an nunlulukhanan hachi disipolo ay chuy baybay. 48 Inudhungan Hesus hachi disipolo na ja tinnig na an malikhatan cha an mangedchong ay chuy pfalangay, ti gwa han ijah an mangpapfangngad ay chicha. Unot penghan chi talanu ja nangunud hi Hesus ay chuy agawwachaan cha an khun chumalan ay chuy chanum. Gwa an ilahiyana chicha 49-50 ja tinnig cha hija, hotti nang-entata-ot cha. Nun-ugwap cha, ti khemhon cha un pfanig an khun chumalan ay chuy baybay. Ja himmapit gwot hi Hesus ja inali na hi, “Achi aju toma-ot ti ha-in. Hotti papfi-ahon ju hini nomnom ju.” 51 Amat hichi ja niꞌlukhan hija chin pfalangay ja khemmenong gwot chin ijah. Ja nunnaud an nanor hachi disipolo na, 52 ti anong un cha tinnig chin enat na an nangpacho-or chin tenapay, ja agkhuy cha na-awatan hay hato tinnig cha an enat na, ti pfimmato hini nomnom cha.

Chin nangpatengngan Hesus hachi mumpunchokhoh ad Genesaret.

53 Pfinad-ang cha chin baybay ja emmatam cha ad Genesaret ja engkho-od cha chin pfalangay. 54 Un chaot pfimmutay ay chuy pfalangay ja immatunan hachi tatakhu hi Hesus. 55 Nun-ekhalakhar hachi tatakhu an umuy hachi nun-ehegkhon an apfuglapfuglay an i mangpfalahhong hay hachi mumpunchokhoh, ta ijuy cha ay ni anila cha an agawwachaan Hesus. 56 Ja an amin chin immajan Hesus, anong un it-ittang wenno otongngan an pfuglay ja hana nun-ebtaw an lukhar, ja inamung cha hachi mumpunchokhoh ay ni palaha an pummarkhachuwan. Ja numpakpaka-ahi cha ay Hesus ta hachi mumpunchokhoh ja hoꞌ-on cha chin khalampfay chin lopfong na. Ja numpangatenong an amin hachi nan-a chin lopfong na.

7

Hachi ugalin chi Hudju an khun mepfamepfanoh

1 Gwa han namenghan an hachi Farisee ja chin uchumna an memehtolon chi urchin Moses an narpu ad Jerusalem ja na-amung cha ay chuy gwachaan Hesus. 2 Ja nalimuhan cha an khun mangan hay hachi uchumna an disipolon Hesus an agkhuy cha numpfulu. 3 Ti hitay chi oha hi ugalin chin Farisee ja an amin chin uchumna an Hudju, an paniyaw chi mangan nu agkhuy numpfulu, ti hijay intuchun chin a-ammod. 4 Paniyaw khu ay chicha hi mangan hana nanginaan hichi tenchaan nu achi cha mumpfulu. Ja cho-or pay chi urchin, an amat ay ni aton cha an mangulahan hi pfahu ja pun-otanan ja pfanga an khumoꞌ. 5 Hijaot un hachi Farisee ja hachi memehtolon chi urchin Moses ja inali cha ay Hesus hi, “Anagkha mah ta hachi disipolom ja achi cha khun unuchon chin intuchun hachi a-ammod an paniyaw chi mangan nu agkhuy ta numpfulu?” 6 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Umannung chin impadtun profeta Isaiah an omaꞌ-atan ju an mumpfuhuur. Ti intulaꞌ Isaiah hi,

‘Allon Apo Jos hi, Hay hato an tatakhu ja khunaꞌ edaydayaw ay chicha muti un mepogpog ay ni ta-o cha an achi cha nomnomon an umunud ay ha-in.

7 Ma-id inherpfin ni khun cha aton an mundayaw ay ha-in, ti un urchin an enephod chi takhu hini khun cha itudtuchu, hon inali cha hi un narpu ay ha-in.’ ” *

8 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Empolag ju agkhu hana urchin Apo Jos ta hana ugali an intuchun chi takhu hini khenokhotan ju.”

9 Entoloy Hesus an nunhapit ja inali na hi, “Nakhaꞌ-ila aju ti niya an chin-ug ju hana urchin Apo Jos, ti hinurpfuchan ju hini aton ju an mangat hana nepfanoh an ugali ju. 10 Ti impa-innilan Moses hitay an urchin Apo Jos an, ‘Mahapor an unuchon ju hana a-ammod ju.’ Ja hitay oha khu an, ‘Hini mamahiw ay ni ammod na an lala-e wenno pfupfai ja patoy hini ohong na.’ 11 Muti nab-on hini khun ju itudtuchu. Ti hay allon ju ja nu enetpfar ni takhu ay Apo Jos† hay mapfalin hi itolong na hay hana a-ammod na, 12 ja hijay panghiꞌ-ingan ju an Farisee an mangali hi achi na ichat ay cha nuy ammod na, ta achi mapaꞌ-i chin inali na an netpfar ay Apo Jos. 13 Hotti tayya an khapo ay ni pangatan ju ay nuy ugali ju an khun ju ituchu ja amat hi ma-id pfalor nuy umannung an urchin Apo Jos. Ja cho-or hana uchumna an khun ju aton an omaꞌ-at hina.”

Hay mangpapukhit hi ohah takhu

14 Enajakhan khu Hesus hachi tatakhu ja inali na ay chicha hi, “An amin aju, ja chonglon ju hitay alloꞌ ta ma-awatan ju. 15 Pfu-un hana anun an umuy ay tay ta-o chi mangpapukhit ay ni ohan takhu. Ti hana mangpapukhit ay hija ja hana na-uti-ot an narpu ay ni nomnom na an pfumutay ay ni ta-o na. 16 Hotti pa-ennongan ju an munchongor ay tay alloꞌ.”

17 Amat hichi ja tenaynan cha Hesus hachi cho-or an tatakhu ja immanamut cha, ja henanhanan hachi disipolo na nu ngay penhod na an hapiton ay nuy inali na an pangngarig. 18 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Un chah anong un chaꞌju ja achi ju pay ma-awatan? Ti umannung chin inaliꞌ an hana anun an umuy ay tay ta-o ja achi mangpapukhit ay ni ohan takhu. 19 Ti hana uꞌmunona ja achi umuy ay ni nomnom na, an un umuy ay ni poto na ja pfumutay khu ta metapar.” Hay oha khu hi intuchun Hesus ay tay an inali na ja an amin chi ma-an ja achi paniyaw hi panganan.

20 Entoloy Hesus an nangali hi, “Hini marpu ay ni nomnom ni takhu chi mangpapukhit ay hija. 21 Ti hini napukhit an nomnom chi takhu ja hijay arpugwan chi napukhit. Ja hay ipfunga na ja hay napukhit hi ugali, an amat hay hana khun me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa cha, omakaw cha, pomatoy cha, 22 umilugtap cha, omamnaw cha, aton chay napukhit ay ni ibpfa chah takhu, pfumarpfali cha, aton cha hana napukhit an penhod chi achor, omaamoh cha, pumahiw cha, mumpa-akhaja cha, ja un cha munlokhom. 23 An amin hay hato an napukhit an ugali ja narpu ay ni nomnom chi takhu ja hay hato chi mangpapukhit ay hija.”

Chin pammatin han pfupfai an Hentil

24 Napfalin hay hato ja nakak hi Hesus ta umuy hana pfuglay an nehegkhon ad Tiro ja ad Sidon. Himmikhop han pfalay ti penhod na an achi cha annilaon muti inannila cha chamchama. 25-26 Ja gwa han pfupfai ay chuy an pfuglay an narpu ad Fenisia an provincian chi Syria, an Griego hini hapit na an pfu-un Hudju. Ja gwa han empfalay na an pfupfai an nahuhuꞌlungan hi napukhit an ispiritu. Unaagkhu chengngor an gwa hi Hesus ja immuy gwot an i nunheppe ay hija ja numpakpaka-ahi ta pakakona chin nehohoꞌlong ay chuy empfalay na. 27 Impangngarig Hesus an nunhapit ja inali na hi, “Panganun ta-o pay hana ung-ungungnga ta ma-apchan cha. Ti achi maphod un alan hini anun hana ung-ungungnga ja empa-an hana aho.”‡ 28 Tempfar chin pfupfai ja inali na hi, “Umannung hini inalim, Apo, muti nu ipadchung chaꞌmi an Hentil hi aho, ja anun chi aho hana mun-a-akhah hi un mangan hana ung-ungungnga.” 29 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Maphod hitay enat mu an nampfar, hotti mapfalin an umanamut a, ti nakak mahpay hini napukhit an ispiritu ay ni empfalay mu.” 30 Immanamut chin pfupfai ja enatamana chin empfalay na an numpepekheng ja ma-id chin napukhit an ispiritu ay hija.

Chin nangakhahan Hesus han takhu an napo-it ja nangutar

31 Napfalin hitay ja tenaynan Hesus hana pfuglay an nun-eh-ehnot ad Tiro ja enenggwa na ad Sidon ja unot hana pfuglay an Dekapolis ta numpfangngad hichi Baybay ad Galilee. 32 Gwah chi han lala-e an napo-it ja nangutar. In-uy cha ay Hesus ja numpakpaka-ahi cha ta hoꞌ-ona ta tomenong. 33 Amat hichi ja en-oꞌ-ojay Hesus chin napo-it ja chenhoꞌ na chin inga na, ja unaot tod-on chin tuppa na ja inchiꞌlah na ay chuy himot chuy lala-e. 34 Ja entangad Hesus ad uchu ja khapo hi otong an nignikha na ja inali na ay chuy napo-it hi, “Effata” an hay podhona an hapiton ja “Mipfughor.” 35 Ja himpfumagkha ja chomngor chin ingan chuy lala-e ja ma-anchong mahpay chin panapit na.

36 Ja inalin Hesus hachi tatakhu hi ma-id i cha pangar-arjan ay chuy an na-at. Naꞌna-arjona hi achi cha ipa-innila muti un chaagkhu khun omala an mangpa-innila. 37 Nanor cha ja khun cha allon hi, “Mapmaphod ay chaꞌju an amin hitay enat na. Ti niya an anong un hana napo-it ja chomngor cha, ja hana nangutar ja munhapit cha.”

8

Chin namanganan Hesus hachi apat hi lipfu an tatakhu

1 Gwa khu han namenghan an na-amung hachi cho-or an tatakhu ay chuy agawwachaan Hesus. Nihihidchi cha ja napoh chin hongot cha. Ja enajakhan Hesus hachi disipolo na ja inali na hi, 2 “Tayya an nignikhaoꞌ hay hato an tatakhu ti neꞌhehetto cha ay chita-o hi toloh arkhaw ja chiya an napoh chin hongot cha. 3 Achiꞌ podhon an mangpa-anamut ay chicha an agkhuy cha nangan, ti mahichingan cha an umuy, ti hana uchumna ja achawwi hana nun-arpugwan cha.” 4 Himmapit chin disipolo na ja inali cha chi, “Hotti ngay mah aton ta-o? Ti ma-id i ta-o pangalan hi omanay hi epa-an ay cha tay cho-or an tatakhu, ti tan nenebtaw hitay agwachaan ta-o hichi pfuglay.” 5 Ja inalinot Hesus hi, “Atanay tenapay hi gawwa ay chaꞌju?” Tempfar cha ja inali cha hi, “Ti tan un peto.”

6 Inalin Hesus hachi tatakhu ta umpfun cha. Enala na chin peto an tenapay ja nunyaman ay Apo Jos. Napfalin ja initta-ittang na ja inchat na chin disipolo na ta egwanah cha hachi tatakhu, ja enat cha. 7 Ja gwacha khu han tortollo an i-itang an khachiw ja nunyaman khu hi Hesus ja inali na ta egwanah hachi adalana. 8 Nangan hachi tatakhu hotti na-apchan cha an amin. Inamung chin disipolo hachi nahagwar ja nun-apnu cha han peto an otong an pfahkit. 9 Hay pfilang hachi nangan ja umuy hi apat hi lipfu. Impa-anamut Hesus hachi tatakhu 10 ja nunlukhan hija ja chin disipolo na chin pfalangay ta umuy cha ad Dalmanuta.

Chin agkhuy namatiyan hachi Farisee ay Hesus

11 Emmatam cha Hesus ja gwacha hachi Farisee an i miꞌtukki ay hija. Tenoptopngan cha ta ipatikhaw na hay milagro ta panginnilaan cha an narpu ay Apo Jos hini apfalinana. 12 Machamot hi punnomnoman Hesus ja inali na hi, “Anagkha chaꞌju an tatakhu ad ugwani an timpo ta itugtukha ju an mangpfokha hi hay ipatikhaw u hi panginnilaan ju an narpu ay Apo Jos hitay apfalinaꞌ. Alloꞌ ay chaꞌju hi ma-id oh-ohhah ipatikhaw u hi hay amat hina.”

13 Ja tenaynan Hesus chicha ja nunlukhan khu chin pfalangay, ja empacheh cha an pfumad-ang chin chammangna.

Hini pfinoꞌpfoꞌ hachi Farisee an hija hana khun cha itudtuchu an nehahalla

14 Chin disipolon Hesus ja nalichuwan cha an nunhongot ja un oh-ohha han inu-ugnan cha an tenapay hichi pfalangay. 15 Himmapit hi Hesus ja inali na hi, “Elanna mangkay, achi la-ahna ja i ju inapfulut hini pfinoꞌpfoꞌ hachi Farisee ja hini pfinoꞌpfoꞌ Herod.” 16 Ja khun munhahapit hachi disipolo an khun cha allon chi, “Inalin Hesus hinuy khapo ta ma-id hengngot ta-o hi tenapay.” 17 Aniꞌ-ilan Hesus hini khun cha hapiton ja inali na hi, “Anagkha ta unagkhu hini a-id chi tenapay chi ikhimoh ju an haphapiton? Akamoh ja achi ju annilaon hini apfalinaꞌ. Unchani ja un pfimmato hini nomnom ju. 18 Anong un khun mummulimuli hay hana mata ju ja achi ju matikhaw. Ja anong un nun-alu-angan hay hana inga ju ja achi megngor. Khenong chi un ju nalichuwan hana ena-enat u. 19 Chin nangi-ittangaꞌ chin lema an tenapay an empa-an u hachi lemay lipfu an tatakhu, ja atanay pfahkit hi pinnu ju chin nahagwar?” Tempfar cha ja inali cha hi, “Himpolo ta chugwa.” 20 Ja inalin khu Hesus hi, “Ja chin nangi-ittangaꞌ chin peto an tenapay an empa-an u hachi apat hi lipfu hi tatakhu, ja atana hachi o-otong an pfahkit hi pinnu ju chin nahagwar?” Ja inali cha hi, “Peto.” 21 Ja inalin Hesus hi, “Aa, hotti un ju chah achi pay ma-awatan hini podhoꞌ an allon?”

Chin nangakhahan Hesus han napfulaw

22 Emmatam cha Hesus ad Betsaida ja in-uy cha han napfulaw ay hija. Numpakpaka-ahi cha ta hoꞌ-ona ta ma-akhahan. 23 Hotti penchon Hesus chin napfulaw ja initnud na ja in-uy na hichi pingngit chuy an pfuglay. Inchiꞌlah Hesus chin tuppa na ay chuy matan chuy napfulaw ja hen-a na ja inali na hi, “Gway chah matikhaw mu?” 24 Ja nummohmohgwat chin napfulaw ja inali na hi, “Gwacha. Chiya hachi tatakhu muti omaꞌ-at cha hi ajiw an khun munchallachallan.” 25 Impiggwan Hesus an nan-a chin mata na. Ja nunchiyat na ja mattag mahpay chi pannig na. 26 Inalin Hesus ay chuy napfulaw hi, “Umanamut a, muti achim eꞌgwa ay chuy pfuglay an narpugwan ta.”

Chin nangmatunan Peter hi nitagtakhuwan Hesus

27 Napfalin hitay ja empacheh Hesus ja hachi disipolo na an umuy hachi apfuglapfuglay an nun-ehnot ad Cesarea Filipos. Hi khun cha omajan ja inali na hi, “Ngachah tugwali chi allon hana tatakhu hi omaꞌ-ataꞌ?” 28 Tempfar cha ja inali cha hi, “Gwacha hana mangali hi un he-a hi John Bautista. Ja gwacha khu hana mangali hi un he-a hi Elijah, ja allon khu hana uchumna hi un a oha an profeta chin nahop.” 29 Ja inalin Hesus hi, “Chaꞌju mah? Ngay allon ju tugwali hi omaꞌ-ataꞌ?” Tempfar Peter ja inali na hi, “He-a hini Hennag Apo Jos an Mamahhod.” 30 Ja naꞌnaꞌ-allon Hesus hi, “Achi ju pay epfaꞌpfaag hitay hana tatakhu.”

Chin nangpa-innilaan Hesus hi atajana ja amahuwana

31 Nete-a ay chuy ja khun ipaꞌpa-innilan Hesus hachi disipolo na hini cho-or an umali an punlikhatana. Khuna allon hi, “Ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja cho-or chi likhat hi hortapoꞌ. Ja pfuhulonaꞌ hay hana a-ap-apon chi Hudju ja hana a-ap-apon chi papachi ja memehtolon chi urchin Moses. Patajonaꞌ muti ay ni me-atloh arkhaw hot mummahuwaꞌ.” 32 Ja enhamahamaid Hesus an nangali hay hato ja enegnad Peter hija ja inali na hi, “Achim khun allon hinuy.” 33 Muti nunligkhoh hi Hesus ja intikhaw na hachi disipolo na ja inhingar na hi Peter ja inali na hi, “Makak a, Satanas, ay ha-in! Ti hini podhom ja pfu-un hini penhod Apo Jos, an un meꞌ-ampoy ay ni penhod chi tatakhu.” 34 Amat hichi ja enajakhan Hesus chin tatakhu ja chin disipolo na, ja inali na ay chicha hi, “Hini mamhod an midchum ay ha-in ja mahapor an chuꞌkhona hini piꞌtakhuwana heto lota ja pi-ukhona hini kros na,* ja inunuchaꞌ. 35 Ti hini ayya takhu an mangpa-ennongan ay ni piꞌtakhuwana heto lota ja angkhay, ja achi miꞌtakhu ay Apo Jos. Muti hini takhu an man-ug ay ni piꞌtakhuwana heto lota khapo hi pangunuchana ay ha-in ja hitay Ebanghelyo, ja miꞌtakhu ay Apo Jos hi ma-id chi pogpogna. 36 Anong un alan ni takhu an amin chi enachangjan ay tay lota ja ma-id pfalor na hu-un ma-utaw chamchama hini piꞌtakhuwana ja nadusa hija hi ma-id chi pogpogna. 37 Ma-id ichat na hi hugwar ni piꞌtakhuwana. 38 Cho-or cha ad ugwani chi nan-ug ay Apo Jos ja napukhit hana ugali cha. Hotti hay hana tatakhu an mangpfa-in ay ha-in ja hana khun u ituchu, ja ha-in an Na-ilangitan an Takhu, ja ipfa-in u khu chicha ay ni arkhaw an pumpfangngachaꞌ, an magwachaan ay ni pfinang ja apfalinan Ama ja mimitnud hana nasantuwan an angher.”

9

1 Ja en-ang-angonoh Hesus an nangali hi, “Umannung hitay alloꞌ an gwacha hana uchumna ay chaꞌju an achi matoy hot ah-upan cha hini ete-aan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos hi tatakhu ay tay lota an gwachaan hi apfalinan.”

Chin narmanan chin tikhaw Hesus

2 Nalahin chi unum hi arkhaw ja initnud Hesus hi Peter ja hi James ja hi John hotti un cha emma-angkhay an nunti-id han pfuludna. Unagkhu la-ahna ja tinnig cha hi Hesus an narman chin tikhaw na, 3 ja pomooꞌ chin pinuchaw chin lopfong na, an ma-id chi ipadchungan chin pinuchaw na heto lota. 4 Tinnig cha khu ja gawwacha cha Elijah ay Moses an khun cha miꞌhapit ay Hesus. 5 Himmapit hi Peter ja inali na ay Hesus hi, “Apo, maphod ta immali ta-o heto. Mun-ephod ami hi tolo hi apfong ta henohha aju ay cha Moses ja hi Elijah.” 6 Ma-id maptoꞌ hi i na hapiton ti nang-entata-ot cha.

7 Unagkhu himpfumagkha ja gwa han pfonot an nunliꞌnup ay chicha. Ja gwacha han hapit an narpu ay chuy pfonot an allona hi, “Hitay hini podpodhoꞌ an Empfalay u. Hotti egngor ju hija!” 8 Un chaagkhu munlengngalengngaw ja himpfumagkha ja nama-id chin numpun-ibpfan Hesus an un angkhay hija.

9 Amat hichi ja empacheh cha an nunchayyu ja khun allon Hesus ay chicha hi, “Achi ju epfaꞌpfaag hitay an tinnig ju ingkhana hi mummahuwaꞌ an Na-ilangitan an Takhu.” 10 Inunud cha hitay inali na muti khun cha haphapiton nu ngay podhona an allon ay ni nangarjana hi mummahu hija. 11 Ja inali cha ay Hesus hi, “Anagkha mah, Apo, ta hachi memehtolon chi urchin Moses ja ituchu cha an mahapor an mahhun hi Elijah an umali ja un umali hini Mamahhod?” 12 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Umannung an mahapor an mahhun hi Elijah an umali an manghakhana hana tatakhu ja un umali hini Mamahhod. Muti gwacha khu hini Hapit Apo Jos an nitulaꞌ hi nangarjana hi, ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja cho-or chi uy u hortapon hi likhat ja chuꞌkhonaꞌ hay hana tatakhu. 13 Ja alloꞌ ay chaꞌju hi immali mahpay hi Elijah ja enat cha an amin hana napukhit an penhod cha an aton ay hija, ti hijah tay chi inalin ni Hapit Apo Jos an ma-at ay hija.”*

Chin nangpakakan Hesus han napukhit an ispiritu an khun meh-ap han unga

14 Emmatam cha Hesus ay chuy agawwachaan hachi uchumna an disipolo na ja tinnig cha hachi cho-or an tatakhu an nangakhawwong ay chicha. Ja gawwacha hachi memehtolon chi urchin ja khun cha miꞌhanu an miꞌhahapit hay hachi disipolo. 15 Unagkhu tinnig hachi tatakhu hi Hesus ja nanor cha ja temmagtag cha an i mang-alaw an mangali ay hija hi, “Maphod ta immali a.” 16 Ja empfokhan Hesus hay hachi disipolo na hi, “Ngachah ni khun ju piꞌhahannugwan ay chicha?” 17 Ja gwa han lala-e ay cha chuy tatakhu an tenompfar ja inali na hi, “Rabbi! In-aliꞌ ay he-a hitay empfalay u an lala-e an un la-ahnaon naheꞌpan hi napukhit an ispiritu, hijaot un makalud. 18 Gwa ayya ta neh-ap hini ispiritu hon numpfitug ja mungngelot chi pfapfa na hon immupag hini ta-o na hon nangu-ulajat. Ja un u agkhu inali ay cha tay disipolom hi pakakon cha ja ma-id olog cha.” 19 Ja inalin Hesus hi, “Munlinapoh aju kaykhu an tatakhu. An akamoh an unaꞌ napfajag an gawwacha ay chaꞌju ja inanuhaꞌ chaꞌju, ja un kaykhu la-ahna ja ingkhana ad ugwani ja ma-id pammati ju. Ijali ju heto hini unga.” 20 In-uy cha ja unagkhu tinnig chuy neh-ap an ispiritu hi Hesus ja enggwakhot na chin unga ja pimmanullipullig ja immupag chin ta-o na. 21 Ja empfokhan Hesus ay chuy aman chuy unga hi, “Aꞌ-anunay nangte-aana hi amatana heto?” Tempfar na ja inali na hi, “Nete-a chin a-ung-ungnga na. 22 Empachapachan ni ispiritu an mamatoy ay hija hi khuna pangpulu-an hi apoy ja pangtuuchana hi gwanggwang. Hotti ka-ahiyan chaꞌmi adniꞌ, Apo, ja tinulungan chaꞌmi ta alom adniꞌ ja gway apfalinam.” 23 Ja inalin Hesus hi, “Anagkha ta allom hi, nu gway apfalinaꞌ? Mapfalin an amin ay ni takhu an gway pammati na ay Apo Jos.” 24 Ja munluluwa an nangiꞌgwap hichuy ammod chuy unga hi, “Gwa hitay pammatiꞌ muti tan un ad-adchi hotti un mu adniꞌ ug-ugman!” 25 Tinnig Hesus an cho-or hachi tatakhu an umuy ay chicha ja henonglar naot hichuy napukhit an ispiritu ja inali na hi, “He-a an napukhit an ispiritun chi po-it ja kalud, alloꞌ ay he-a hi makak a ay tay unga ja achi a mumpfangpfangngad!” 26 Nungkii chin neh-ap an ispiritu ja mun-a-ajog-og chin unga hi akakan chin ispiritu. Amat hi un natoy chin tikhaw chuy unga hotti inalin hachi tatakhu hi, “Chiya an natoy.” 27 Muti penchon Hesus ja pfinangona ja impataꞌchug na hichuy unga.

28 Napfalin ja himmikhop cha Hesus ay chuy pfalay an nunhihittugwan cha ta immi-igway cha ja un allon hachi disipolo na hi, “Anagkha ta ma-id olog mi an mangpakak ay nuy napukhit an ispiritu?” 29 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Hinuy an kalahen chi ispiritu ja achi makak nu achi ta mungkalalag ay Apo Jos.”

Chin me-aggwa hi nangpa-innilaan Hesus hi atajana ja amahuwana

30 Empacheh cha Hesus ja enenggwa cha ad Galilee. Penhod Hesus an ma-id manginnila ay chuy agawwachaan cha 31 ti khuna tuchugwan chin disipolo na. Ja inali na ay chicha hi, “Ha-in an Na-ilangitan an Takhu, ja achi mapfajag hot michataꞌ hana pfuhur u hot patajonaꞌ. Muti ay ni me-atloh arkhaw hot mummahuwaꞌ.” 32 Muti agkhuy cha na-awatan hitay an inali na ja mun-okhon cha an manghanhan.

Intuchun Hesus nu ngachah chi napfagpfagto

33 Amat hichi ja emmatam cha Hesus ad Kapernaum. Unagkhu gwa an himmikhop cha han pfalay ja empfokhan Hesus hachi disipolo na hi, “Ngachah ni khun ju punhahannugwan ay nuy chalan hi khun ta-o umaliyan?” 34 Muti pfimma-in cha an mampfar ti chin khun cha haphapiton ja nu ngachah chi napfagpfagto ay chicha. 35 Inumpfun hi Hesus ja enajakhana hachi himpolo ta chugwa an adalana ja inali na ay chicha hi, “Hini mamhod an mamangulu ja mahapor an na-upfay ja hijay mi-ud-uchichi, ja tomolong an amin hi tatakhu.” 36 Penchon Hesus han ung-ungnga ja impataꞌchug na. Len-om na ja inali na ay chicha hi, 37 “Hini mangakhamid hi takhu an nabnababba an amat ay tay unga khapo hi pammati na ay ha-in ja ma-id uchumna hi inakhamid na nu pfu-un ha-in. Ja hini mangakhamid ay ha-in ja pfu-un ha-in ja angkhay chi inakhamid na, ti inakhamid na khu hi Ama an nannag ay ha-in.”

Hini achi pfumuhur ja hihiya na ay chita-o

38 Inalin John ay Hesus hi, “Apo, tinnig mi han ohan takhu an khun mangpakak hi napukhit an ispiritu ay ni apfalinan ni ngachan mu. Ja inhingar mi ta epokhong na, ti agkhuy nidchum ay chita-o.” 39 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Achi ju epagwa. Ma-id chi hay mangat hi milagro ay ni apfalinan ni ngachan u, ja napfalin ja gway i na agkhu allon hi napukhit ay ha-in. 40 Ti chicha ja un hihiya na ay chita-o nu achi cha pfumuhur. 41 Ja umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju an hini takhu an magmagkhohkhoh ay chaꞌju khapo hi nidchuman ju ay ha-in, anong un himpfahpfahhu hi chanum chi ichat na hi inumon ju, ja gwachay linagpfu na ay nuy an enat na. 42 Muti hini takhu an chimmalat hi pfimmahulan chi oha an nabnababba an namati ay ha-in, ja madusa. Toꞌ-onot un ekho-od hay machamot an pfato ay ni pfokhang na ja intuud hichi baybay ta marteng, mu hini un hijay chumalat hi pfumahulan. 43-44 Hotti nu hini ngamoy mu chi chumalat hi pfumahulam ja toꞌ-onot un mu potnan! Ti anongkay ja oh-ohha hini ngamoy ja akhaja ta miꞌtakhu taot niꞌ ad langit. Ti anong un chugway ngamoy ja mituud a chamchama hichi impferno an gawwachaan chi apoy an achi madmachop. 45-46 Ja nu hini hu-im chi chumalat hi pfumahulam ja toꞌ-onot un mu potnan! Ti anongkay ja oh-ohha hini hu-i ja akhaja ta miꞌtakhu taot niꞌ ad langit. Ti anong un chugway hu-i ja mituud a chamchama hichi impferno. 47 Ja nu hini matam chi chumalat hi pfumahulam ja toꞌ-onot un mu u-iton! Ti anongkay ja oh-ohha hini mata ja akhaja ta miꞌtakhu taot niꞌ ad langit. Ti anong un chugway mata ja mituud a chamchama hichi impferno. 48 Hini omaꞌ-atana hichi impferno ja mun-apfighan cha hi pfekheh an achi matmatoy, ja mapleng cha hi apoy an achi madmachop.”

49 Ja inalin khu Hesus hi, “An amin chi tatakhu ja mahapor an metnob cha hi likhat ta gway aton cha an pomhod. An amat ay ni anun an midaton, an mahapor an gway ahina ja un akhajaon Apo Jos.”† 50 Ja inalin khu Hesus hi, “Maphod hini ahin muti penomhaw ayya ja achi mumpfangngad hini tatam na. Hotti amat aju koma hi maphod an ahin ta mun-oh-ohha aju.”

10

Hay intuchun Hesus hana mumpunhihijan an hempfalay

1 Nakak cha Hesus ad Galilee ta immuy cha ad Judea ja un chaot pfad-angon hini gwanggwang an Jordan. Cho-or khu chin tatakhu an immuy ay hija hotti intudtuchugwana chicha, ti hitay chi emmengha hi atona.

2 Ja gwacha hachi uchumna an Farisee an immuy ay hija ta toptopngan cha. Ja inali cha hi, “Ngay allom, mapfalin chah ay ni urchin ta-o an ihijan ni lala-e hini ahagwa na an pfupfai?” 3 Ja inalinot Hesus hi, “Ngay tugwali allon chin urchin Moses?” 4 Tempfar cha ja inali cha chi, “Hay in-urchin Moses ja mapfalin an ihijan ni lala-e hini ahagwa na, nu ichatana hi tulaꞌ an napermaan an nunhijan cha ja unaot pakakon.” 5 Ja inalin Hesus hi, “Umannung an in-urchin Moses hitay, muti hay khapo na ja munnaud aju an nalikhat hi matuchugwan. 6 Ti chin ayya hunhunana an narmugwan tay lota ja himpfun Apo Jos chi takhu an lala-e ja pfupfai. 7 Ja inalin Apo Jos hi, ‘Hijaot un taynan ni lala-e hana a-ammod na ta i midchum ay ni ahagwa na an pfupfai, 8 hot mumpfalin cha hi ohah achor.’* Hotti achi cha chugwa an un cha oh-ohha. 9 Hotti hini numpfalinon Apo Jos hi oh-ohha ja achi mapfalin an punhijanon chi takhu.”

10 Unot numpfangngad cha Hesus chin nunhihittugwan cha ja entoloy chin disipolo na an nunhanhan ay tay an intuchu na. 11 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Hini lala-e an manghijan hi ahagwa na ta i pumiggwa ja hihiya an inlugtap na hini ahagwa na. 12 Ja lugtap khu ay ni pfupfai nu ihijana hini ahagwa na ja nangahagwa hi aha.”

Chin numbindisyonan Hesus chin ung-ungungnga

13 Gwa han namenghan an in-uy cha hachi ung-ungungnga ay Hesus, ti podhon cha an eh-a na hini ngamoy na ta bindisyonana chicha, muti nun-ihingar hachi disipolo chicha. 14 Unot tinnig Hesus hitay an enat hachi disipolo na ja himmingar an inali na hi, “Anong khu ja in-ali cha ay ha-in hato ung-ungungnga. Achi ju epagwa, ti hay hana tatakhu an miꞌpadchung hi ung-ungungnga ja chicha chi midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. 15 Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju an hini aton ju an mangapfulut ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos ja mahapor an amat ay ni aton ni unga an mangakhamid hi michat ay hija. Ti nu achi amat heto hot achi aju midchum.” 16 Amat hichi ja len-om na hachi ung-ungungnga ja enohha-ohha na an hen-a ta binindisyonana chicha.

Han achangjan an takhu an immuy ay Hesus

17 Unagkhu empacheh cha Hesus an umuy ay chuy i cha omajan ja gwa han lala-e an khun tomagtag an i nunheppe ay hija. Ja inali na hi, “Maphod a, Apo. Hotti ngay allom hi atoꞌ ta magwachaanaꞌ hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna?” 18 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Anagkha ta allom hi unaꞌ maphod? An un hay maphod ja hi Apo Jos ja angkhay. 19 Anilam jaꞌ hana urchin an allon cha hi, ‘Achi aju pomatoy, ja achi aju umilugtap, ja achi aju omakaw, ja achi aju i muntihtikhu hi achi umannung, ja achi aju pfumarpfali, ja unuchon ju hana a-ammod ju.’ ” 20 Tempfar chin lala-e ja inali na hi, “Khun u unuchon hay hato an urchin, nete-a chin a-ung-ungngaꞌ.” 21 Intikhaw Hesus ay hija ja narmu chin otong an pamhod na ay chuy an lala-e ja inali na hi, “Gwacha pay han oha an agkhuy mu enat. Eplaꞌ mu an amin hana enachangjan mu ja inchat mu hini polaꞌ na hana napubli, hot michatan a hi enachangjan ad langit. Enat mu ayya hitay ja immali a ta mitnud a ay ha-in.” 22 Unaagkhu chengngor hitay an inalin Hesus ja nun-itong na ja immayyong an nangpacheh, ti munnaud chin enachangjana ja ay-ayyugwana.

23 Inggwingin Hesus hachi disipolo na ja inali na ay chicha hi, “Munnaud an nalikhat hana achangjan an midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos!” 24 Ja nanor hachi disipolo na hi nangarjana ay tay ja impiggwa na an nangali hi, “Chaꞌju an empfapfalay u, nalikhat mangkay chi midchum ay ni piꞌtakhuwan ay Apo Jos. 25 Nalaklaka agkhu niꞌ hini kemer an lompfot ay ni opfot ni tanud mu hini achangjan an midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos.” 26 Nanor hachi disipolo na hi nangngolan cha ay tay, ja inali cha hi, “Hotti nu achi miꞌtakhu hana achangjan ja ngay ngachah mah chi hay miꞌtakhu ay Apo Jos?” 27 Emmohchong Hesus chicha ja inali na hi, “Hana achi mapfalinan chi takhu ja kayan Apo Jos ti mapfalin an amin ay hija.” 28 Himmapit hi Peter ja inali na hi, “Hot chaꞌmi mah an nanaynan an amin ta nitnud ami ay he-a?” 29 Ja inalin Hesus hi, “Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an hana nanaynan hi pfalay cha, a-akhi cha, a-ammod cha, empfapfalay cha ja lota cha khapo hi pamhod cha ay ha-in ja hitay Ebanghelyo, 30 ja choꞌchoꞌ-olan chi michat ay chicha ay tay piꞌtakhuwan cha heto lota. Gway ehakhanan Apo Jos hi pfalay cha, a-akhi cha, a-ammod cha, empfapfalay cha ja lota cha. Maparpalikhat cha khu muti omaꞌ-angonoh ja michatan cha hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna. 31 Cho-or cha hana nun-apfagto heto lota an chicha chi mi-ud-uchichi hichi ad langit. Ja gwacha hana tatakhu an ma-id nitagtakhuwana heto lota muti chicha agkhu chi mipapfagpfagto ad langit.”

Chin me-atlo an nangpa-innilaan Hesus ay ni atajana

32 Khun ipangpangullun Hesus hi khun cha punti-ichan an umuy ad Jerusalem. Ja unagkhu la-ahna ja nun-elob chin disipolo na ja nanor cha. Henhenod Hesus hachi himpolo ta chugwa an adalana ja impa-innila na khu hay hana ma-at ay hija. 33 Inali na hi, “Chonglon ju! Tayya an umuy ta-o ad Jerusalem ja ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja michataꞌ hay hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi memehtolon chi urchin Moses. Hugijonaꞌ ay chicha ja epapatojaꞌ. Ja mipulangaꞌ hay hana Hentil 34 an mangekejan ja manuppaan ja manuplit ay ha-in. Patajonaꞌ muti ay ni me-atlon arkhaw ja mummahuwaꞌ.”

Penhod cha James ay John an miꞌ-ap-apo ay Hesus

35 Cha James ay John an empfalay Zebedee ja immuy cha ay Hesus an i nangali hi, “Apo, gwa han epfokha mi ay he-a.” 36 Ja inalin Hesus hi, “Ngachah nuy epfokha ju?” 37 Tempfar cha ja inali cha hi, “Machakngan ayya chin pipapfagpfagtuwam ta umpfun a an mun-ap-apo, ja hay epfokha mi ja piꞌpapfun chaꞌmi an miꞌ-ap-apo, oha ay ni nun-appit hi agwan mu ja oha ay ni nun-appit hi ikhid mu.” 38 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Ma-id anila ju ay nuy empfokha ju. Agkhuy ju atag anila chi hay omaꞌ-atana. Un chah angkhiloh un aju paꞌ-ahchor ay ni likhat an haꞌpfatoꞌ ja paꞌ-ahchor ay ni patoy an amat ay tay ujaꞌ pancholan an atajaꞌ?” 39 Ja inali cha hi, “Olog mi.” Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Umannung an haꞌpfaton ju hana likhat an amat ay ni likhat u, ja matoy aju an amat ay ni atoꞌ an matoy. 40 Muti tan pfu-un ha-in chi mangpadchong ay ni mi-ipfun ay tay nun-appit hi agwan u ja ay tay nun-appit hi ikhid u, ti hi Apo Jos chi mangpadchong ay ni enchachaag na.”

41 Unagkhu inannilan hachi himpolo an padchung cha an adalan hichuy an empfokhan cha James ay John ja mapfungot cha. 42 Hotti inam-amamung Hesus chicha an amin, ja una allon hi, “Nomnomon ju akay niꞌ hana khun mun-ap-apo hi tatakhu heto lota an khun cha ipapilit hini podhon cha. Ja hana a-ap-apo an gway apfalinana, ja khun cha palikhaton hana tatakhu an khun cha pfaapfaalon. 43 Achi koma amat hetoy aton ju. Ti hini mamhod an ma-ar-ali ja mahapor an tulunganay padchung na an takhu. 44 Ja hini mamhod an mumpfalin hi pangulu ja mahapor an munhimpfut an amin chi tatakhu. 45 Amat ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu, an agkhujaꞌ immali ta chaꞌju an tatakhu chi munserbi ay ha-in. Muti immaliyaꞌ an munserbi hana cho-or an tatakhu ja ta matojaꞌ an pfajad chi pfahor cha.”

Chin nangpatengngan Hesus han napfulaw an hi Bartimeus

46 Eneꞌgwan Hesus ja chin disipolo na ad Jeriko ja gwa an malahin cha ay chuy an pfuglay ja nitnud khu chin cho-or an tatakhu. Ja gwah chi han napfulaw an hi Bartimeus chi ngachana an empfalay Timeus. Inu-umpfun hija ay chuy pingngit chi kurha an khun mun-ad-adchaw. 47 Unaot chengngor an maloh hi Hesus an eNazaret ja ente-a na an nun-ugwap an nangali hi, “Hesus an holag Ari David, ka-ahiyanaꞌ adniꞌ!” 48 Cho-or hachi nanghingar ay hija ta khomenong muti en-om-omod chin napfulaw an nangiꞌgwap hi, “Hesus an holag Ari David, ka-ahiyanaꞌ adniꞌ!” 49 Intaꞌchug Hesus ja inali na hachi tatakhu hi, “Ajakhan ju hichuy lala-e.” Hotti enajakhan cha ja inali cha ay hija hi, “Munchenor a, ti chuyya an ajakhan chi-a ay Apo Hesus.” 50 Enaana chin enhahapfelloy na an lopfong ja natantannaꞌchug an umuy ay Hesus. 51 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Ngay podhom hi atoꞌ ay he-a?” Tempfar chuy napfulaw ja inali na hi, “Apo, podhoꞌ an mitikhaw hitay mataꞌ!” 52 Ja empfokhan Hesus hi, “Aa, hotti umuy a ay ni omajam, ti mitikhaw hini matam khapo ay ni pammatim.” Ja mitikhaw gwot chin matan chuy napfulaw ja nitnud ay cha Hesus.

11

Chin nangdaydayawan chin tatakhu ay Hesus chin immajana ad Jerusalem

1 Empacheh cha Hesus ja khun cha homnot ad Jerusalem. Emmatam cha ad Betfage ja Betani an achaan chuy pfulludna an nangadnan hi Olibo ja hennag Hesus han chugwa an disipolo na 2 an inali na hi, “Ipangulu ju ay chuy pfarju hichi chammangna. Nu omatam aju hot chakngan ju gwot han nekhokhoꞌ-od an donkey an pfoꞌtot an agkhuy nahak-hakajan. Upfachon ju ja in-ali ju heto. 3 Ja nu gway mangpfokha hi, ‘Anagkha ta alaon ju hitay donkey,’ ja allon ju hi, ‘Alaon mi, ti nan mahapor Apo ta-o muti un na-omtang hot epepfangngad na.’ ”

4 Immuy hachi chugwa an disipolo ja immannung, ti chinakngan cha chin inali na an donkey an pfoꞌtot an nekhokhoꞌ-od chin pantaw han pfalay ay chuy pingngit chuy kurha. Unagkhu gwa an khun cha upfachon 5 ja inalin hachi niꞌtataꞌchug hi, “Anagkha ta alaon ju hitay donkey?” 6 Ja inali cha hi, “Alaon mi ti nan mahapor Apo ta-o.” Ja agkhuy empagwan chin tatakhu hi nangujuchan cha. 7 In-uy cha chin donkey ay Hesus ja enopnan cha chin khatud na hi lopfong ja nunhakay hi Hesus. 8 Hi khun cha omajan ja chenom-or chin tatakhu, ja nunloh-op cha chin uchumna an lopfong cha hon en-ap-ap cha chin chalan. Hachi uchumna ja nun-e-ap-ap cha hachi tupfun chi ajiw an i cha numpateng. 9 Hachi ayya nangpangpangullu ja hachi khun mangun-unud an atakhutakhu ja khun cha iꞌgwap hi, “Madaydayaw a! Mabindisyonan a an hennag Apo Jos! 10 Epaphod mu adniꞌ, Apo Jos, hini pun-ap-apugwan tay Ari mi an mepallog chin ammod mi an hi Ari David! Madaydayaw hi Apo Jos ad langit!”

11 Unagkhu emmatam cha Hesus ad Jerusalem ja himmikhop hija hichi Templo. Ja tinnig na an amin chi hay gwa hichi muti khapo ta nahilip ja empacheh na an umuy ad Betani. Ja nitnud chin himpolo ta chugwa an adalana.

Chin nanubtupfan Hesus chin ajiw an higos

12 Chin nun-inggwiꞌgwiit ja empacheh cha Hesus ad Betani ta mumpfangngad cha ad Jerusalem, ja hemmenaang hi Hesus. 13 Enamang na han ajiw an higos an cho-or chi tupfu na. Ja immuy an i mangala koma hay pfunga na. Unagkhu emmatam chin achaan chuy ajiw ja ma-id oh-ohhah pfunga na an un angkhay chin malupfong an tupfu na, ja pfu-un ahipfungan chi higos. 14 Ja inalin Hesus ay chuy an ajiw hi, “He-a ton ajiw, mete-a ad ugwani ja ma-id oh-ohha hi mangan hi hay pfungam.” Ja chedchengngor chin disipolo na hitay an inalin Hesus.

Chin nangpakakan Hesus hachi khun mungngina hichi Templo

15 Unagkhu emmatam cha Hesus ad Jerusalem ja immuy ay chuy partug chi Templo ja chinakngana hachi khun mungkumerchu hi animar an hijay khun nguminaan hana takhu hi ipidaton cha ay Apo Jos. Ja nun-epakak na hachi khun ngumina ja mungngina. Nun-ipfu-allo na hachi lamehaan hachi khun munhukat hi pihu, ja chin umpfunan hachi khun mungngina hi hagwiti an pfalug. 16 Ja empagwa na hachi tatakhu an mangeꞌgwa hachi khun cha ingina ay chuy partug chuy Templo. 17 Ay chuy puntudtuchugwan Hesus hachi tatakhu ja inali na hi, “Allona ay ni Hapit Apo Jos hi, ‘Hitay pfalay u ja pfalay an pungkalalakhan.’* Muti tayya an numpfalinon ju hi a-amungan chi mangakaw.”† 18 Unot inannilan hachi a-ap-apon chi papachi ja memehtolon chi urchin hitay an enat Hesus ja khun cha nomnomnomon hay aton cha an mamatoy ay hija. Ti toma-ot cha ay hija khapo ta nanor hachi tatakhu ay chuy khuna ituchu. 19 Ja nahilip ayya hon nakak hi Hesus ja hachi adalana ad Jerusalem.

Hay ma-achar ay chuy ajiw an higos

20 Hichin nun-inggwiꞌgwiit hi nannanong an pumpfangngachan cha Hesus ad Jerusalem ja tinnig cha chin ajiw an higos an naꞌleng, anong un chin lamot na. 21 Ja nenomnom Peter chin enat Hesus ja inali na hi, “Chiya, Apo, an naꞌleng hichuy higos an tinubtupfam!” 22 Ja inalin Hesus hi, “Mamati aju ay Apo Jos. 23 Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, nu munchomoꞌ aju ay Apo Jos an atona hini epfokha ju, an achi munharhalinchugway nomnom ju, hot mapfalin an allon ju ay tay an pfulludna hi, ‘Makak a ta i a mituud hichi baybay’ hot ma-at. 24 Hotti hay alloꞌ ay chaꞌju ja nu ngachah chi ekalalag ju ay Apo Jos, ja ma-at an ma-at nu munchomoꞌ aju ay hija an atona. 25 Nu mungkalalag aju ta nepanomnom hi hay pfimmahor ay chaꞌju ja pakawanon ju, ta pakawanon chaꞌju khu ay Ama ju ad langit. 26 Muti achi aju ayya pomakawan ja achi chaꞌju khu pakawanon ay Jos Ama an gwa ad langit.”

Chin nanghanhanan cha nu ngay narpugwan chi apfalinan Hesus

27 Emmatam cha ad Jerusalem ja unagkhu gwa an khun munchallachallan hi Hesus ay chuy partug chuy Templo ja immuy hay hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi memehtolon chi urchin Moses ja hachi uchumna an a-ap-apon chi Hudju. 28 Ja empfokha cha ay hija hi, “Ngachah chi narpugwan ni apfalinam an mangat hay hato khun mu aton? Ja ngay nangchat ay nuy apfalinam?” 29 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Unchani adchiya ta topfalon ju pay hitay peꞌpfokhaꞌ. Nu topfalon ju hot alloꞌ ay chaꞌju hini narpugwan tay apfalinaꞌ an mangat hato. 30 Hotti allon ju adchiya tugwali, ngay nannag ay John Bautista an immali an khun mumbautisar? Hi Apo Jos wenno hay takhu?” 31 Ja khun cha manghempfopfogkha an khun cha allon hi, “Hot ngachah chi allon ta-o mah? Nu allon ta-o hi un hennag Apo Jos hot allona hi, ‘Nu hi Apo Jos chi nannag ay John ja anagkha mah ta agkhuy ju pinati hija?’ 32 Ja nu allon ta-o khu hi hennag chi hay takhu hot pfumungot hay hato tatakhu.” Ti temma-ot hachi a-ap-apo hachi tatakhu ti namati cha an amin an umannung an profetan Apo Jos hi John. 33 Hotti hay nampfar cha ay Hesus ja inali cha hi, “Ma-id anila mi nu ngachah chi nannag ay hija.” Tempfar khu Hesus ja inali na hi, “Nu amat hina hot achiꞌ khu epfaag nu ngay nangchat ay ha-in hi apfalinaꞌ an mangat hay hato.”

12

Chin pangngarig hana khun meꞌpfengpfeng

1 Amat hichi ja inalin khu Hesus ay chicha hitay an pangngarig. “Gwa han ohan lala-e an nuntanum hi cho-or hi ubas ay ni kharchina. Enalad na chin kharchin ja tinau-ana han pfato an khun cha pang-amungan hi chanum chi ubas hi un cha lochehon. Empahaꞌ-ad na khu han nataꞌnang an ab-abpfong an oma-ayyan chi mumpfantay. Napfalin hay hato ja empapfengpfeng na hichuy kharchina ja unot makak an umuy hichi achawwi.

2 Unot nachakngan chin ahipokhah ja hennag na han ohan takhala na an i meꞌ-aggwa ay chuy penokhah cha an ubas. 3 Muti hay hato an neꞌpfengpfeng ja enala cha chin takhala ja numpakhuh cha ja empapfangngad cha an ma-id oh-ohhah inchat cha. 4 Hennag na khu han oha an takhala na ja numpang-or cha ja pinarpalikhat cha. 5 Hennag na khu chin me-atlo an takhala na ja penatoy cha. Ja amat hina khu hay hachi cho-or an takhala na an nepallog. Numpakhuh chay uchumna ja penatoy cha chin uchumna. 6 Un emma-emmat heto ja napoh chin takhala na, ja un angkhay hini oh-ohha an empfalay na an lala-e an penpenhod na. Omaꞌ-angonoh ja hennag na hitay an empfalay na an allona hi, ‘Alom ja egngor hachi neꞌpfengpfeng hija.’ 7 Muti nunhahapit hay hachi neꞌpfengpfeng ja inali cha hi, ‘Hijah tay hini empfalay ni khun ta-o peꞌpfengpfengan an hijay mamanoh ay tay lotan ama na. Unot la-ahna ja penatoy ta-o ta chita-oy mangheꞌ-a ay tay lota na.’ 8 Amat hichi ja enala cha ja penatoy cha, ja i cha entapar hichi pingngit chin kharchin.” 9 Ja inalin Hesus hachi tatakhu hi, “Ngachah tugwali chi aton tay an takhu hay hachi neꞌpfengpfeng ay hija? Umuy hija ja epapatoy na chicha ja empapfengpfeng na hi uchumna.” 10 Ja en-ang-angonoh Hesus an nangali hi, “Anilaꞌ an pfinaha ju hitay nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi,

‘Hinuy pfato an namlenan hay hana khun mumpakhad hi pfalay

Ja hijay numpfalin hi na-ahammad an pognad ni pfalay.

11 Hi Apo Jos chi nangat ay tay,

Ja nakaskasda-aw hi pannikhan ta-o!’ ”*

12 Empa-opoh Hesus an nangali hay hato ja penhod hachi a-ap-apon chi Hudju an tiligwon hija. Ti anila cha an mipfuhur hinuy an pangngarig ay chicha an nan-ug ay Hesus. Muti agkhuy cha entoloy, ti temma-ot cha hachi cho-or an tatakhu. Amat hichi ja tenaynan cha hi Hesus.

Chin nangpfokhaan cha nu ichat cha hini pakha cha ad Rome

13 Gwacha hachi uchumna an Farisee ja Herodianes an hennag cha an immuy ay Hesus an i manoptopngan ta hehemmon cha un gway ehallaana ay ni atona an munhapit. 14 Immuy cha ja inali cha ay Hesus hi, “Apo, anila mi an umannung hana khun mu allon anong un pahigwon chi tatakhu. Ti anong un nun-atakhay hana tatakhu an munchongor wenno nababa ja khun mu gwot itudtuchu hini umannung an podhon Apo Jos.” Ja khun cha hempfogpfogkhon an allon cha hi, “Hotti hay podhon mi adchiya an annilaon ja mapfalin chah ay ni urchin ta-o an Hudju nu mumpfajad ta-o hi pakha ay ni Emperador ad Rome? Ngay allom, pfajachan mi chah wenno achi mi?” 15 Na-orman Hesus an un cha toptopngan hija ja inali na hi, “Anagkha ta toptopnganaꞌ? I-ali ju hay pihu an michat hi pakha ta tikhaꞌ.” 16 Inchugwagwa cha han pihu ja inali na hi, “Ngay nang-angah ay tay gwa ay tay pihu? Ja ngay nang-enngachan ay tay an nitulaꞌ?” Ja inali cha hi, “Hini Emperador.” 17 Ja inalin khu Hesus hi, “Hotti ichat ju ay ni Emperador hini michat ay ni Emperador, ja inchat ju ay Apo Jos hini michat ay Apo Jos.” Un chaagkhu chengngor hichuy nampfar na ja nanor cha, ti agkhuy nehalla an nungkhokhodchong.

Intuchun Hesus an gway amahuwan chi tatakhu

18 Gwa hay hana uchumna an Saducee an immuy ay Hesus. Saducee ayya ja achi cha mamati an gway amahuwan. Ja inali cha ay hija hi, 19 “Apo, intulaꞌ Moses chi urchin ay chita-o an matoy ayya hini oha an lala-e an narhin ja ma-id empfalay na, ja mahapor an ahagwaon ni akhi na an lala-e hitay an pfupfai an napfalo, ta hana empfapfalay cha ja mipfilang an empfalay nuy natoy an ibpfa na. 20 Hotti gwacha han peto an hin-a-agkhi an linala-e. Narhin hitay panguluwan ja natoy an ma-id empfalay cha. 21 Hijaot un nepallog chin netob ta enahagwa na khu hitay an pfalo ja natoy khu an ma-id empfalay cha. Hotti nepallog khu chin me-atlo 22 ja ingkhana chin me-apeto ja nun-atoy cha an amin an ma-id empfalay cha. Omaꞌ-angonoh ja ne-etoy hitay an pfupfai an napfalo. 23 Hotti nu allom chi gway amahuwan chi natoy ja ngacha mah ay cha tay an peto an linala-e chi nang-en-ahagwa ay tay pfupfai nu umali hini amahuwan chi tatakhu? Ti enahagwa cha mit an amin hitay an pfupfai.”

24 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Nehalla aju ti ma-id anila ju ay ni Hapit Apo Jos ja hini apfalinana. 25 Mummahu ayya hana tatakhu ja achi cha mangah-ahagwa, an amat cha hay hana angher Apo Jos an achi mangahagwa. 26 Ja hini ayya amahuwan chi nun-a-atoy ja un ju chah agkhuy pfinaha chin nitulaꞌ an Hapit Apo Jos an chin nannikhan Moses chin ajiw an khun chumalang, ja inalin Apo Jos ay hija hi, ‘Ha-in chi Jos an khun dayawon Abraham, ja hi Isaak, ja hi Jakob.’† Inali na hitay anong un napfajag an nanattoy cha Abraham. 27 An hay podhona an hapiton ja hijay Jos hana mamattakhu an pfu-un Jos chi natoy. Nunnaud aju an nehalla nu ehaot ju hini amahuwan chi natoy.”

Hini napfarpfalor an urchin

28 Gwa han oha an mehtolon chi urchin Moses an niꞌtataꞌchug chin khun punhahappitan cha Hesus ja chin Saducee. Chengngor na an maphod chin nampfar Hesus ja inali na ay hija hi, “Apo, ngay ngachah nuy urchin Apo Jos an napfarpfalor hi unuchon?” 29 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Hini urchin an allona hi, ‘Chonglon ju, chaꞌju an holag Israel. Un oh-ohha hini Apo ju an hi Apo Jos ja ma-id uchumna. 30 Mahapor an podhon ju hi Apo Jos hi an amin hi puhu ja nomnom ja pfi-ah ju ja an amin hi piꞌtakhuwan ju.’‡ 31 Hini me-aggwa ja, ‘Podhon ju hana padchung ju an takhu an amat ay ni pamhod ju ay ni achor ju.’§ Ma-id chi uchumna an urchin an napfarpfalor mu hay hato.” 32 Ja inalin chin mehtolon chi urchin hi, “Umannung hini inalim, Apo. Un oh-ohha hi Apo Jos an ma-id uchumna. 33 Ja umannung khu an mahapor an podhon ta-o hija hi an amin hi puhu ja nomnom ja pfi-ah ja hi an amin hi gwa ay tay piꞌtakhuwan, ja penhod ta-o chi papadchung ta-o an takhu an amat ay ni pamhod ay tay achor. Napfarpfalor hay hato ay Apo Jos mu an amin chi animar an khun midaton ay hija ja hana uchumna an khun midaton.” 34 Unot chengngor Hesus hitay nampfar na ja anila na an manomnom hichuy an lala-e ja inali na hi, “Niya an na-awatam, hotti nehnot hini pidchumam ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos.” Ja empokhong cha an munhanhan ti mun-okhon cha an mangpfokha hi uchumna.

Hay omaꞌ-atan ni allon cha an Mamahhod

35 Hi khun puntudtuchugwan Hesus hichi Templo ja inali na hi, “Hay khun itudtuchun hachi memehtolon chi urchin, ja hini Hennag Apo Jos an Mamahhod ja marpu hi holag Ari David. Anagkha nin ta allon cha hitay? 36 Ti anong un hi Ari David ja enchalan ni Espiritu Santo ta intulaꞌ na hitay Hapit Apo Jos an nangarjana hi,

‘Inalin Apo Jos ay nuy tenangad u an Apoꞌ hi,

“Umpfun a ay tay nun-appit hi agwan u,

Ingkhana hi pangapfakaꞌ an amin hana pfuhur mu ta he-ay tangachon cha.” ’

37 Inalin Ari David ay tay Hennag Apo Jos an Mamahhod hi, ‘Apo’ ti napfagpfagto mu hija. Nu amat heto chi allon Ari David hotti hini hahadchon ju ja pfu-un la-eng holag David ja angkhay.” Ja hachi cho-or an tatakhu an nunchongor chin khun itudtuchun Hesus, ja penpenhod cha.

Pinahiw Hesus hachi memehtolon chi urchin

38 Entoloy na an nuntudtuchu ja inali na hi, “Tikhagwun juwot niꞌ ta achi aju munchunu hay hana memehtolon chi urchin Moses. Ti hay hana ayya ja un cha mumpa-akhaja an munlopfong hi makhajad, ja podhon cha an gway khun mangpaꞌpa-innila ay chicha hi achoꞌlan chi tatakhu. 39 Ja am-amja-on cha khu an i umpfun hana umpfunan chi a-ap-apo hichi sinagoga ja nun gwachaan chi pfehta. 40 Ja pomloh cha hi khina-un chi pfalo ja khurkhulaton cha an manganchu-oy an mungkalalag ta allon kan kaykhu hana tatakhu hi nasantuwan cha. Hotti munnaud chi i cha adusaan khapo hay hato khun cha aton.”

Chin chugwa an hepeng an inchat han pfalo

41 Inumpfun hi Hesus ay chuy nehnot hi khun cha pun-amungan hi pihu hichi Templo ja khuna titigkhan chin tatakhu an mangitto hi pihu. Cho-or chin a-achangjan an nangitto hi cho-or hi pihu. 42 Ja immuy han oha an napubli an pfalo ja niꞌjuy na han chugwa an hepeng. 43 Enajakhan Hesus hay hachi disipolo na ja inali na hi, “Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju. Napfarpfalor hichuy it-ittang an inchat chuy napubli an pfalo mu an amin hana inchat chi uchumna. 44 Ti hay hachi achangjan ja khun cha mangchat muti un hini upag chi enachangjan cha chi khun cha ichat. Hichuy ayya an pfalo an napubli ja khapo hi pamhod na an mangchat ja inunghiw na an inchat hichuy pelaꞌ na.”

13

Impa-innilan Hesus chi apaꞌ-iyan ni Templo

1 Unagkhu gwa an makak cha Hesus hichi Templo ja inalin han oha an disipolo na hi, “Tikham, Apo, hitay Templo an mapmaphod ja napfarpfalongabpfingan, an o-otong hay hato pfato an apja na!” 2 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Tayya an matikhaw ju hitay otong an Templo an napfarpfalongabpfingan, muti umali han arkhaw hot mun-ahagwer ja mun-egwa-at cha hay hato pfato an apja na.”

Hana likhat ja apahigwan chi namati

3 Nunti-id cha Hesus ay chuy pfulludna an ad Olibo an ni-a-adchumang chin Templo ja inumpfun. Immi-igway cha Peter ja hi James ja hi John ja hi Andrew an i niꞌhapit ay hija. 4 Ja inali cha hi, “Apo, aꞌ-anunay pa-atan hay hato inalim? Ipa-innilam adchiya hay pangmatunan ay ni pa-atana.” 5 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Tikhagwun ju gwot niꞌ ta achi aju ma-allilaw. 6 Ti cho-or chi umali an mangali hi, ‘Ha-in hini Hennag Apo Jos an Mamahhod’ ja cho-or chay mamati muti un cha mapfarpfalijan. 7 Nu chonglon ju an gway mungkhukhupfat hana nehegkhon an pfuglay ja ipa-innila cha khu an gway mungkhukhupfat hana nun-i-achawwi an pfuglay, ja achi aju tomakhaw. Ti mahapor an ma-at hay hato muti pfu-un pay hitay chi pogpogna. 8 Hay ma-at ja mungkhukhupfat chi apfuglapfuglay ja anong un hay hana nasyon. Ja gwachay khihu ton numpfino-ob-on an pfuglay, ja umali chi ulat. Muti hay hato ja un pay teꞌte-aan hana umali an punlikhatan heto lota.

9 Hotti chaꞌju an khun u tuchugwan ja pa-ennongan ju. Ti ijuy chaꞌju hana hugi ta echalom chaꞌju, ja ipahuplit chaꞌju hichi sinagoga. Ja ijuy chaꞌju hay hana gobernador ja ar-ari khapo hi nangunuchan ju ay ha-in, ja hinuy chi timpo an puntihtikhuwan ju ay chicha ay ni hapit u. 10 Ja mahapor an mekasaba hitay Ebanghelyo an amin hi apfuglapfuglay ja un mapogpog hitay lota.

11 Nu tiligwon chaꞌju ja enchalom chaꞌju ja achi aju madanakhan hi hay aton ju an manongpfatan ay chicha. Ti ay nuy an timpo ja ituchun Apo Jos hay ehongpfat ju. Hot pfu-un chaꞌju ja angkhay chi munhapit, an hini Espiritu Santo chi mangchalan ay chaꞌju. 12-13 Ay nuy an timpo ja pfuhulon chaꞌju an amin hi tatakhu khapo hi nangunuchan ju ay ha-in. Hana uchumna ja anong un hana a-akhi cha ja epfaag cha hana a-ap-apo ta patajon cha. Amat khu hina chi aton ni oha an ammod hay empfalay na. Ja hana ungunga, chuꞌkhon cha hana a-ammod cha ja empapatoy cha chicha. Muti hana mangedpor hay hato ingkhanah atajan cha an achi cha epfot hini pammati cha, ja miꞌtakhu cha.”

Hini Pumapaꞌ-i an Apfopfohor hi Pannikhan Apo Jos

14 Entoloy Hesus an nangali hi, “Unchani hot tikhan ju hini na-ali-ali an ‘Pumapaꞌ-i an Apfopfohor hi Pannikhan Apo Jos’ an immuy agkhu niꞌ ta i tumaꞌchug hichi Templo an agkhuy nechaag hi i na oma-ayyan. Chaꞌju an khun mumpfaha, mahapor an ma-awatan ju. Nu pfumutay hitay na-ali an Pumapaꞌ-i hot lomajaw hana gwa ad Judea ta umuy cha hichi pfuludna. 15 Hini takhu an gwa hi partug nuy pfalay na ja achi agkhu i humikhop ta alaonay khina-u na, ta un atoꞌtogna ja empacheh na an lomajaw. 16 Ja hini takhu an gwa hichi pajaw ja achi na ihi-ar an umanamut an i mangala hi uchumnah lopfong na ta un atoꞌtogna ja lemmajaw. 17 Munnaud aju an malikhatan ay nuy an timpo, om-omod hay hana numpunhapfin ja hana khun mumpahuhu! 18 Mungkalalag aju ta ma-at ayya hay hato ja achi metongor hi ahitungnin. 19 Ti nete-a chin na-apjaan tay lota ja ingkhana ad ugwani ja ma-id chi hay immali hi likhat hi miꞌpadchung ay tay umali an munlinapoh an likhat. Ja anong un hi uchum chi arkhaw ja ma-id ma-at hi likhat an amat heto. 20 Ma-umah an amin chi tatakhu nu agkhuy koma inhumang Apo Jos an mangpahoꞌhoꞌchod ay ni timpo an punlikhatan cha. Hoꞌhoꞌchochona khapo hi khohkhoh na hay hana tatakhu an pinili na.

21 Nu khulat ta gway mangali hi ‘Tayya hini Hennag Apo Jos an Mamahhod!’ wenno ‘Chuyya hija’ ja achi ju pattiyon. 22 Ti gwacha hana pfumarpfali an mangali hi un chicha anu hini Hennag Apo Jos an Mamahhod, ja uchumna ja allon cha hi chicha anu chi profetan Apo Jos. Gway apfalinan cha an mangat hi numpfino-ob-on an milagro ta mapfalijan chi tatakhu, anong un hana tatakhu an pinilin Apo Jos nu apfalinan cha an aton. 23 Hotti pa-ennongan ju, ti tayya an impa-innilaꞌ an amin hay hato ja un cha ma-at.”

Chin pumpfangngachan Hesus an marpu ad langit

24 Entoloy Hesus an nangali hi, “Mahiꞌnut an ma-at hay hato an likhat an inaliꞌ hot homelong hichuy hukhit ja achi khu humilaw hichuy pfulan. 25 Makiharpfu ad uchu hot mun-a-akhah hachi pfittuwan. 26 Ay nuy an timpo ja tikhanaꞌ an Na-ilangitan an Takhu, marpuwaꞌ ad langit an midchum hi pfonot. Magwachaanaꞌ hi pfinang ja munnaud chi apfalinaꞌ. 27 Ja honakhoꞌ hana angher u an umuy ay tay nunleneꞌgwoh tay lota ta amungon cha hana tatakhu an piniliꞌ an amin hi apfuglapfuglay.”

Hay epa-achar ni ajiw an higos

28 Inalin khu Hesus hi, “Nomnomon ju hini ajiw an higos ti gwa han epa-achar na. Ti hini ayya higos, nu tikhan ju an umughoꞌ ja tumupfu hot ma-innila an nehnot hini tijarkhaw. 29 Amat hina khu, nu tikhan ju an khun ma-at hato inaliꞌ, hot ma-innila ju an nehnot hini pumpfangngachaꞌ. 30 Umannung hitay alloꞌ an achi pay matoy an amin chi tatakhu ay tay an himpangapo hot ma-at an amin hay hato inaliꞌ. 31 Hitay lota ja ad uchu ja ma-upfah cha, muti achi ma-ub-upfah hitay hapit u.”

Ma-id nanginnila hi pumpfangngachan Hesu Kristo

32 Entoloy Hesus an nangali hi, “Ma-id oh-ohhah nanginnila ay ni arkhaw wenno oras an pumpfangngachaꞌ, anong un hana angher Apo Jos ja ha-in an Empfalay na. Angkhay hi Jos Ama chi nanginnila. 33 Hotti peꞌhehemad ju ja niꞌhahalichit ju, ti agkhuy ju anila hini timpo an pumpfangngachaꞌ. 34 Hay omaꞌ-atan chi pumpfangngachaꞌ ja amat hi takhu an munhakhana an i mumpfaat. Ipulang na ay cha nuy takhala na hini pfalay na ta gwahchinonon hon anila nay peꞌ-at na. Ja inali na ay ni oha ta pfapfabpfantajana hini pantaw. 35 Amat hina khu ay chaꞌju an peꞌhehemad ju, ti agkhuy ju anila hini timpo an pumpfangngachaꞌ an Apo ju, nu mahihilip, tongan chi lapfi, tumalanu, wenno hi herhelong. 36 Ti nu himpfumagkha ja gwachaaꞌ, ja maphod nu achi chaꞌju ah-upan an nanalloꞌ. 37 Hotti hitay inaliꞌ ay chaꞌju ja alloꞌ an amin hi tatakhu ta munhahagkhana cha ay ni pumpfangngachaꞌ.”

14

Chin nunhahappitanan cha hi aton cha an mamatoy ay Hesus

1 Chugway arkhaw hi malahin ja un machakngan chin penghan chi arkhaw chin Pfehta an Panganan cha hi Tenapay an Ma-id Pfinoꞌpfoꞌ Na, ja arkhaw an pangnomnoman hachi Hudju chin Nalohan Chin Angher Apo Jos. Hachi a-ap-apon chi papachi ja chin memehtolon chi urchin, ja nunhahapit cha hay aton cha an maniliw ay Hesus ta ma-id manginnila ta epapatoy cha. 2 Ja inali cha hi, “Achi ta-o koma etongor ay tay umali an pfehta an achoꞌlan chi tatakhu, ti unchani ja chumalat hi pumpapattajan chi tatakhu.”

Chin nanghiitan han pfupfai hi lanob chin ulun Hesus

3 Hichin agawwachaan cha Hesus ad Betani hi pfalay Simon an oha an na-unit an enakhahan Hesus, ja khun cha mangan hi himmigpan han pfupfai. Inu-ugnana han alabastro an pfoterja an nittugwan chi naꞌ-angngina an lanob an allon cha an nardo. Nehnot chin pfupfai ay Hesus ja entoꞌgwab na chin pfoterja ja unaot ihiit chin lanob ay chuy ulun Hesus. 4 Lemmallataꞌ hachi uchumna an nangmomodhong ay chuy enat na ja hingupfungupfu cha an mangali hi, “Ay-ayyu a mah hichuy an lanob an una am-amhan. 5 Munnaud an nangina hichuy an lanob an pfoꞌlaon hi ohay tagwon. Uchuꞌchuna agkhu niꞌ una ingngina ta ichat na hini pfajad na hay hana napubli.” Ja khun cha amujuwan chin pfupfai. 6 Muti nunhapit hi Hesus ja inali na hi, “Achi ju amujuwan hija! Khegkhenong aju ta ikhad hija, ti pfuher hitay enat na ay ha-in. 7 Hana ayya publi ja gawwacha cha ay chaꞌju hi a-arkha-arkhaw ja mapfalin an tulungan chicha hi kompormi an arkhaw. Ha-in ayya ja nehnot chin arkhaw an panaynaꞌ ay chaꞌju. 8 Hitay an pfupfai ja enat na hini mapfalina an peꞌ-at. Ti inhiit na ta lanob ay tay achor u ta memehhod ay ni umali an pilub-aꞌ. 9 Umannung hitay alloꞌ. An amin chi omajan hana mangkaskasaba ay ni Ebanghelyo ay tay nunleneꞌgwoh tay lota, ja pigpiggwon cha hitay enat tay pfupfai ta achi malidlichuwan.”

Niꞌ-apfulut hi Judas hi pamatajan cha ay Hesus

10 Amat hichi ja immuy hi Judas Iskariot, an oha ay cha chuy himpolo ta chugwa an adalan Hesus, an i nangali hay hachi a-ap-apon chi papachi hi e-agwat na hi Hesus ay chicha. 11 Nun-an-anla cha an nangngor ja inali cha hi ichat cha hay pihu an lagpfu na. Hotti henehemmon Judas hay atona an mangtuchu ay Hesus ta tiligwon cha.

Chin niꞌ-orpfungan Hesus hachi adalana chin Pfehta

12 Nachakngan chin penghan chi arkhaw chi Pfehta an Panganan cha hi Tenapay an Ma-id Pfinoꞌpfoꞌ Na, ja hichuy chi khun cha pumpartiyan hi pfoꞌtot an karnero an pangnomnoman cha chin Nalohan Chin Angher Apo Jos. Immuy hachi adalan ay Hesus ja inali cha hi, “Ngay podhom hi i mi punhakhanaan ay ni anganan ta-o ay tay pfehta?” 13 Hennag Hesus han chugwa ay chicha ja inali na hi, “Umuy aju ad Jerusalem. Chittumon chaꞌju han lala-e an nangpipi-ug han pun-otanan, ja unuchon ju 14 ay ni pfalay an i na humigpan, ja allon ju ay ni nunheto hi, ‘Inalin ni Apo ta-o hi chaad mah anu hini kwarto an panganana an peꞌ-anan mi an adalana ad ugwani an pfehta.’ 15 Hot hini nunheto ay nuy an pfalay ja ituchu na hini nangennaꞌjab an otongngan an kwarto an gwah chi an amin chi mahapor. Ja hichi chi punhakhanaan ju ay ni anganan ta-o.”

16 Empacheh chin chugwa an adalan an umuy ad Jerusalem ja immannung an amin chin inalin Hesus. Ja enhakhana cha chin anun cha ay chuy an pfehta an i cha Pangnomnoman chin Nalohan chin Angher Apo Jos.

17 Unagkhu nadhom ja immuy cha Hesus hachi himpolo ta chugwa an adalana ay chuy an pfalay. 18 Khun cha mangan ja inalin Hesus hi, “Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an gwa han oha ay chaꞌju an neꞌ-o-orpfong an i mangpfaag ay ha-in hana pfuhur u.” 19 Magkhoh hi punleꞌnaan hachi adalan ay chuy inalin Hesus ja un gwahchinonon hon at hi mangpfokha hi, “Apo, un chah ha-in hini allom an mangat?” 20 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Ohanna ay chaꞌju an himpolo ta chugwa chi mangngina ay ha-in. Khun meꞌhawhaw ay ha-in hi tenapay ay tay chuju. 21 Ti ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja matojaꞌ an matoy ta mipa-annung chin impatulaꞌ Apo Jos hachi profeta chin hopapna. Muti ka-ahi hini mangngina ay ha-in. Toꞌ-onot un agkhuy netoꞌkhong hija!”

22 Gwa an khun cha mangan ja unot alan Hesus han tenapay ja nunyaman ay Apo Jos ja initta-ittang na. Ja enggwanah na chin adalan ja inali na hi, “Anun ju, ti hitay hini achor u.” 23 Ja enala na khu hini pfahu an nittugwan hi chanum chi ubas. Nunyaman ay Apo Jos ja inchat na ay chicha ta hiniꞌ-itangon cha an inumon. 24 Ja inali na hi, “Hijah tay hini chalaꞌ an mangpa-annung hi neꞌtobpfalan Apo Jos ay chaꞌju. Umajuh hitay chalaꞌ ta gway aton chi pfahor hana cho-or an tatakhu an mapakawan. 25 Alloꞌ ay chaꞌju hi hitay chi ang-angonohna hi piꞌ-inumaꞌ hi chanum chi ubas ingkhanah chin arkhaw an panginumaꞌ ay ni nat-on an chanum chi ubas ay nuy Pun-ap-apugwan Apo Jos.”

26 Emmopoh hitay inalin Hesus ja engkanta cha han ohan Psalm ja un chaot epacheh an umuy hichi pfulludna an ad Olibo.

Impa-innilan Hesus chin panghaotan Peter ay hija

27 Inalin Hesus chin adalana hi, “Anilaꞌ an te-a-anaꞌ ay chaꞌju an amin. Ti allona ay ni Hapit Apo Jos hi, ‘Patajoꞌ hini khun mumpahtor hot mahihijaꞌ an amin hay hana karnero.’* 28 Muti nummahuwaꞌ ayya ja ipanguluꞌ an umuy ad Galilee ta hichi punchichittuman ta-o.” 29 Ja inalinot Peter hi, “Anong un chi-a taynan hato uchumna an adalan ja achiꞌ taytaynan he-a.” 30 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Umannung hitay alloꞌ. Ehaotaꞌ ay he-a hi mumpitlo ad ugwani an lapfi ja unot mumpiggwa an tumalanu han agwitan.” 31 Muti impapilit Peter an nangali hi, “Achiꞌ ehaot he-a, anong unaꞌ me-etoy.” Ja amat khu hina chin inalin an amin hachi adalan.

Chin nungkalalakhan Hesus hichi ad Getsemane

32 Amat hichi ja immuy cha Hesus han lukhar an nangadnan hi Getsemane, ja inali na chin adalana hi, “Mehetay aju ta umujaꞌ mungkalalag.” 33 Muti initnud na hi Peter ja hi James ja hi John. Munnaud an munchokhoh hi punnomnomana, 34 hotti inali na ay chicha hi, “Ma-id ay chita an munnaud an machamot hi punleꞌnaaꞌ ja tan omataꞌ hi matoy. Hotti mehetay aju ja achi aju agkhu maloꞌ ta un aju miꞌtu-ar ay ha-in.” 35 Nakhibpfoh chin inali na ja pfinumtaw an i nunheppe an nungkalalag ta nu mapfalin ayya ja achi na koma hoꞌmon hini umali an punlikhatana. 36 Inali na hi, “Ama, mapfalin mu an aton an amin hini penhod mu, hotti nu mapfalin ja ergwangaꞌ ay nuy umali an apalikhataꞌ. Muti pfu-un hini podhoꞌ chi ma-at ta hini podhom.”

37 Numpfangngad hi Hesus chin agawwachaan chin tolo an adalana ja chinakngana chicha an nanalloꞌ. Ja inali na ay Peter hi, “Simon, un a chah agkhu naloꞌ? Un chah achi mapfalin an miꞌtu-ar a ay ha-in hi ohay upfun mah niꞌ? 38 Achi aju agkhu maloꞌ ta un aju gwot meꞌkalalag ta achi aju ma-apfak nu matopngan hini pammati ju. Ti anilaꞌ an ay ni nomnom ju ja podhon ju an miꞌ-unud muti ma-id olog ni achor ju.” 39 Amat hichi ja immuy an i khu nungkalalag ay Apo Jos ja piniggwa na chin engkalalag na. 40 Numpfangngad khu hi agawwachaan cha chuy tolo an adalan ja chinakngana chicha an nanalloꞌ, ti achi medpor chin enloꞌ cha. Pfimma-in cha ja ma-id maptoꞌ hi pampfar cha ay Hesus. 41 Hotti hin-immuy khu hi Hesus an i nungkalalag. Ja chin petlon chi numpfangngachana ja inali na hachi adalan hi, “Hot anagkha mah un aju agkhu mamalloꞌ ja mun-en-enana? Ammuna akay niꞌ hini enloꞌ ju, ti toja an nachakngan hitay timpo an eneꞌchan Apo Jos hi ipulangaꞌ an Na-ilangitan an Takhu ay cha nuy napfahulan an tatakhu. 42 Lomeggwat aju, ti chuja an umali hichuy nangngina ay ha-in.”

Chin naniligwan cha ay Hesus

43 Khun pay munhapit hi Hesus ja emmatamot hi Judas, an oha ay cha chuy himpolo ta chugwa an adalan, an impfupfulog na hachi cho-or an tatakhu an numpumpfangid ja numpumpang-or cha. Hay nannag ay chicha ja chin a-ap-apon chi papachi ja chin memehtolon chi urchin Moses ja chin uchumna an a-ap-apon chi Hudju.

44 Ja intudtuchun Judas han pangmatunan cha ay Hesus, an hini takhu an agwalona ja hija chi tiligwon cha ta gwarjaan cha an ekak. 45 Hotti un chaot emmatam ja immuy hi Judas ta enagwar na hi Hesus ja inali na hi, “Apo!” 46 Ja nehom hachi numpun-ibpfa na an i numpangugnan ay Hesus.

47 Henoꞌnot chin oha an niꞌtataꞌchug ay Hesus chin pfangid na ja impakhit na chin takhalan chi natakhay an pachi hotti nakhingahan chin inga na. 48 Ja inalin Hesus hachi tatakhu hi, “Unaꞌ chah ngumangannu ta numpfapfangidaju ja numpun-ochon aju hi pang-or an immali an mampap ay ha-in? 49 A-arkha-arkhaw ja gawwacha ta-o an amin hichi Templo hi khun u puntudtuchugwan ja agkhujaꞌ tiniliw. Mahapor chamchama an mipa-annung hana nitulaꞌ an Hapit Apo Jos.” 50 Nakhibpfoh hitay an inalin Hesus ja nahijaꞌ hachi adalan ja nataynan hija.

51 Gwa han unga an lala-e an khun mangunud ay cha Hesus an nun-u-uloh ja angkhay. Lenom hachi tatakhu an tiligwon hotti linapchuꞌ cha chin uloh na. 52 Ja at hi nangepolag chin uloh hotti lemmajaw an nummomolleh.

Chin nanumarjaan chin a-ap-apo ay Hesus

53 Nun-ugnan cha hi Hesus ja in-uy cha ay ni pfalay chin natakhay an pachi. Hichi chi na-amungan an amin chi a-ap-apon chi papachi ja memehtolon chi urchin Moses ja chin uchumna an a-ap-apon chi Hudju. 54 Khun mangun-unud hi Peter ingkhanah emmatam chin partug chin pfalay chuy natakhay an pachi. Ja ni-ipfun ay cha chuy gwarja an miꞌ-anichu.

55 Chin a-ap-apon chi papachi ja an amin chin numpun-ibpfa cha an membron chi Sanhedrin, ja henehemmon cha hay panghiꞌ-ingan cha an pamatajan ay Hesus muti ma-id chinakngan cha. 56 Ti cho-or chi nunlahlah an nuntihtikhu an nangpeꞌla hi pfahor Hesus, muti agkhuy numpapadchung chin inali cha. 57 Gwacha hachi uchumna an munlahlah an timmaꞌchug ta tihtikhuwan cha 58 an chengngor cha an inalin Hesus hi, “Paꞌ-iyoꞌ hini Templo an henaꞌ-ad chi tatakhu, muti un umuy chi toloh arkhaw hot ehaꞌ-ad u hay oha hi mepallog an pfu-un takhuy nangephod.” 59 Muti anong un chicha ja achi mumpapadchung chin inali cha. 60 Hotti timmaꞌchug chin natakhay an pachi ay chuy gawwachaan cha ja inali na ay Hesus hi, “Anagkha ta achi a tompfar? Ngay pampfar mu hay hato epapfahor cha ay he-a?” 61 Muti khemmegkhenong hi Hesus. Ja inalin khu chin natakhay an pachi hi, “He-a chah hini Mamahhod an Empfalay ni madaydayaw an Jos?” 62 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Umannung hinuy inalim, ja umali han arkhaw an panikhan ju ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu an mi-i-ibpfun ay ni nun-appit hi agwan Apo Jos an Napfagpfagtuwan. Ja tikhanaꞌ khu hi pumpfangngachaꞌ an marpu ad uchu an midchum hi pfonot.” 63-64 Amat hichi ja hinaꞌ-in chin natakhay an pachi chin lopfong na khapo hi pfungot na. Ja inali na hachi tatakhu hi, “Tayya an chengngor ta-o hitay inali na an ipadchung na hini achor na ay Apo Jos. Hotti un chah khahin khu un gway muntihtikhu? Ngay allon ju tugwali?” Ja inapfulut cha an amin an gway pfahor na hotti mahapor an matoy hija. 65 Ja ente-an hachi uchumna an manuppaan chin angah na ja inukupan cha chin mata na. Nunhuntuk cha hija hon inali cha hi, “Nu profeta a, pfugwaom adchiya nu nga cha nuy nanuntuk ay he-a.” Ja nunlaꞌlaꞌ hachi gwarja ja nunhoplat cha hija.

Chin nanghaotan Peter ay Hesus

66 Ay chuy an ni-i-ibpfunan Peter chin partug chuy pfalay ja naloh han pfalahang an takhalan chi natakhay an pachi. 67 Unaagkhu tinnig hi Peter an niꞌ-a-anichu ja emmomohchong na ja inali na hi, “Oha a jaꞌ an khun mitnud ay Hesus an eNazaret.” 68 Enhaot Peter ja inali na hi, “Pfu-un mangkay! Achiꞌ anila ja achiꞌ ma-awatan hinuy khun mu allon.” Amat hichi ja empacheh na an umuy hichi pingngit chin partug. Ja timmalanu han agwitan. 69 Hintinnig khu chin pfalahang hi Peter ja inali na hachi niꞌtataꞌchug hi, “Hitay an lala-e, ja hija chi oha an khun mitnud ay cha Hesus.” 70 Ja hen-enhaot khu Peter. Unot achi mapfajag ja inalin hachi niꞌtataꞌchug ay hija hi, “Umannung an nidchum a ay chicha, ti un a chah pfu-un eGalilee?” 71 Ja enhaot khu Peter an inali hi, “Pfu-un numpay! Anong ja dusaonaꞌ ay Apo Jos hi un lahlah hitay alloꞌ, ti agkhuy u anila hinuy an takhu an khun ju hapiton!” 72 Ja ay chuy gwot ja impiggwan chin agwitan an timmalanu, ja nenomnom Peter chin nangarjan Hesus ay hija hi, “Ehaotaꞌ hi mumpitlo ad ugwani an lapfi ja un mumpiggwa an tumalanu han agwitan.” Ja achi anhan chin kilan Peter khapo hi tutuju na.

15

Chin nang-ajan chan Hesus ay Pilato

1 Chin mun-agwagwa-ah ja na-amung chin a-ap-apon chi papachi ja memehtolon chi urchin Moses ja chin uchumna an a-ap-apon chi Hudju, ja an amin chin Sanhedrin ta nunhahapit cha hay i cha aton ay Hesus. Napfalin ja pinawwid cha hi Hesus ja in-uy cha ay chuy Gobernador an hi Pilato ta mahumarja. 2 Ja empfokhan Pilato ay Hesus hi, “Un chah he-a hini Arin chi Hudju?” Tempfar Hesus ja inali na hi, “Ti niya mah an inalim.” 3 Ja cho-or chi empapfahor hachi a-ap-apon chi papachi ay Hesus, 4 ja inalin khu Pilato hi, “Tayya an chengngor mu an amin hay hato chiklamu ay he-a ja un mu chah achi topfalon?” 5 Muti agkhuy tenomtompfar hi Hesus ja nanor hi Pilato.

Chin nunhugijan Pilato ay Hesus

6 Hay khun aton Gobernador Pilato hi un Pfehtan Chin Nalohan Chin Angher Apo Jos, ja emmengha ay hija an khun mangpfu-aan hi oha hi nipfalud an piliyon hachi tatakhu. 7 Ay chuy an timpo ja cho-or cha hachi nipfalud, ti gway penatopatoy cha chin neꞌpapattajan cha hi khupferno, ja hi Barabas chi oha ay chicha. 8 Ja inalin hachi tatakhu ay Pilato ta ipfu-aana hay ohah pfalud ti hijah tay chi empa-engha na an aton. 9 Ja inalin Pilato hi, “Penhod ju chah an ipfu-aaꞌ hitay Ari ju an Hudju?” 10 Inali na hitay ti anila na an hachi a-ap-apon chi papachi chi nang-agwat ay Hesus khapo hi ámoh cha, ja podhona khu an chonglon hay piꞌ-alin hachi tatakhu. 11 Muti chin a-ap-apon chi papachi ja enchokhochokhor cha hachi tatakhu ta allon cha ay Pilato hi Barabas chi mipfu-aan an pfu-un hi Hesus. 12 Himmapit khu hi Pilato ja inali na hi, “Nu amat hina ayya ja ngay allon ju hi atoꞌ ay Hesus an allon ju an Ari ju an Hudju?” 13 Ja hi-u-ugwap cha an nangali hi, “Epepfakhat mu hi kros!” 14 Ja inalin Pilato hi, “Anagkha? Ngay tugwali pfahor na?” Muti en-ar-alla cha an nangiꞌgwap hi, “Epepfakhat mu!” 15 Hotti inunud Pilato chin inali cha ti podhona an pa-anlaon chicha. Impfu-aana hi Barabas muti hi Hesus ja impahuplit na ja impulang na hachi hinchalo na ta i cha epfakhat hi kros.

Chin nanangkhatangkhaan cha ay Hesus

16 Initnud hachi hinchalo hi Hesus an inhikhop chin pfalay chi gobernador ja inamung cha an amin chin nun-ibpfa cha an hinchalo. 17 Linupfungan cha hi Hesus han lopfong an mumpfolah an amat hi lopfong chi ari. Ja pfenalengawngaw cha han pagwit ja impihuꞌlub cha ay chuy ulun Hesus an amat hi korona. 18 Ja ente-a cha an kekejan hi khun cha pangarjan hi, “Madaydayaw a, he-a an Arin chi Hudju.” 19 Ja numpakhuh cha chin ulu na ja nuntuppaan cha hon tenangkhatangkhaan cha hon nunheppe cha an nundayaw ay hija. 20 Himmikha cha an nangekejan ay hija ja enaan cha chin impilopfong cha an mumpfolah ja empallog cha chin lopfong na. Ja initnud cha an i epfakhat hi kros.

Chin nangpfakhatan cha ay Hesus

21 Hi khun cha omajan ja chinittum cha han hi Simon an umuy ad Jerusalem. ECyrene hi Simon ja empfalay na cha Alexander ja hi Rufus. Impapilit chin hinchalo an pi-ukhon Simon chin kros Hesus. 22 Ja entoloy cha an umuy ay chuy pfulludna an nangadnan hi Golgota, an hay podhona an allon ja pfulludna an amat hi ulun chi paang. 23 Emmatam cha ja allon chaot ta ipa-inum cha ay Hesus han pfajah an nidchuman hi mira ta poh-onay chokhoh hi pangpfakhatan cha ay hija. Muti achi penhod Hesus an inumon. 24 Amat hichi ja empfakhat cha. Ja numpfepfeleng hachi hinchalo ta machotoꞌ hay mumpangala hachi lopfong Hesus.

25 Nungkhagwa chin nangpfakhatan cha ay Hesus. 26 Ja gwa han neꞌpfakhat cha chin kros na an natutula-an ay ni chiklamu cha ay hija, an hay nitulaꞌ ja “Hitay hini Arin chi Hudju.” 27 Ja gwacha khu han chugwa an lala-e an napfahulan an neꞌchehhan an nepfakhat, hotti nun-appiton cha hi agwan Hesus chin oha, ja nun-appit hi ikhid chin oha. 28 Hotti nipa-annung chin Hapit Apo Jos hi nangarjana hi, “Niꞌpfilang cha hini Hennag Apo Jos an oha an napfahulan.”* 29 Gwa hachi tatakhu an naloh ja munggwiggwikhigwig cha hon pinahiw cha hi Hesus an inali cha hi, “Un mangkay tugwali he-a hini nangali hi paꞌ-iyom hini Templo muti un umuy chi toloh arkhaw ja ehaꞌ-ad mu khu! 30 Hot chaadma mah hini apfalinam ta takhuwom hini achor mu ja nun-opah a ay nuy an kros!” 31 Amat khu hina ja tenangkhatangkhaan chin a-ap-apon chi papachi ja hachi memehtolon chi urchin Moses an khun cha allon hi, “Tinakhu na hana uchumna an tatakhu muti ma-id olog na an manakhu ay chuy achor na. 32 Tikhan ta-o adchiya hitay Hennag Apo Jos an Arin hato holag Israel, nu mun-opah ay tay kros ta gway aton ta-o an mamati ay hija.” Anong un chin chugwa an neꞌpfapfakhat ja khun cha piꞌpahiw hi Hesus.

Chin natajan Hesus

33 Unagkhu gwa an nahaꞌ-ad ja himpfumagkha ja hemmelong an amin ay chuy an lota ingkhana hichin napujaw. 34 Ja chin napujaw ja unagkhu la-ahna ja nun-ugwap hi Hesus an nangali hi, “Eloi, Eloi, lama sabachtani?” an hay podhona an hapiton ja, “Jos u, Jos u, anagkha ta tene-a-anaꞌ ay he-a?” 35 Chengngor hachi uchumna an niꞌtataꞌchug hichuy an iniꞌgwap na ja inali cha hi, “Niya an khuna ajakhan hi Elijah an manakhu ay hija.” 36 Chin oha ja temmagtag an i emmala han omaꞌ-at hi apoh ja entamor na han pfimmanger an pfajah, ja empa-aw na han paor. Immuy ay chuy kros ja intumuꞌ na chin ta-on Hesus ta inumona. Ja inali na hi, “Khenong adchiya tugwali ta tikhan ta-o hu-un umali hi Elijah an mangpah ay hija!” 37 Ja nun-ugwap hi Hesus ja na-ongoh chin hochohcha na. 38 Ja hichi Templo ad Jerusalem ja himpfumagkha ja na-ittang chin ma-uꞌtor an kurtina an nanahhalin ay chuy Na-assantuwan an Kwarto, nete-a chin uhuna ja chimmapoh chin puuna. 39 Ja unot tinnig chin kapitan chi hinchalo an nanahhangot ay Hesus chin enat na an natoy ja inali na hi, “Umannung ay chita an Empfalay Apo Jos hitay an takhu!” 40 Ja gwah chi hachi uchumna an pfinapfai an nenebtaw an nannig chin natajan Hesus. Ja nidchum cha Mary Magdalen ja hi Salome, ja hi Mary an ammod cha James ay Joses. 41 Chicha hana ninitnud ay Hesus nete-a chin agawwachaana ad Galilee an khun tomolong ay hija. Ja gwah chi khu chin cho-or an pfinapfai an ninitnud ay Hesus chin immajana ad Jerusalem.

Chin nilub-an Hesus

42-43 Hichuy an arkhaw ja Alemana an Punhakhanaan hachi Hudju ay ni Hapfachu an khun cha ngilinon. Gwa han hi Josep an e-Arimatea, an oha an malihpito an membron chi Sanhedrin, ja oha khu an mamannod ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. Unot gwa an mahilip ja jinagjag na chin ta-ot na ja immuy ay Pilato an i nangippug ta i na ilupfuꞌ chin achor Hesus. 44 Nanor hi Pilato chin nangngolana an natojagkhu gwot hi Hesus, hotti empapfokha na chin kapitan chi hinchalo ta i na emamad un umannung. 45 Unot chengngor Pilato chin inalin chin kapitan an natoy hi Hesus ja inapfulut na an opahon Josep chin achor na. 46 Amat hichi ja immuy hi Josep an i ngimmina hi maphod an pfinacha ja i na empah chin achor Hesus. Pinuttiputana ja unaot ipahikhop han linijangan cha an lupfuꞌ. Ja inulina han otong an pfato ja intanglib na ay chuy lupfuꞌ. 47 Ja gwah chi khu cha Mary Magdalen ja hi Mary an ammod Joses, ja tinikhaw cha chin i nanglub-an Josep chin achor Hesus.

16

Chin nummahuwan Hesus

1 Chin nahilip an nalahin chin ngilin ja immuy cha Mary Magdalen ja hi Mary an ammod James ja hi Salome an i ngimmina hi mumpfango an lanob ta elanob cha ay chuy achor Hesus. 2 Hotti chin nun-inggwiꞌgwiit an Markhachu ja pfimmugwah cha an immuy hi lupfuꞌ ja ne-atam cha hi gwa an hurhulajap chin hukhit. 3 Ja khun cha munhahapit an nangali hi, “Ngacha mah taꞌgway mangulin chin pfato an tanglib ni lupfuꞌ?” 4 Ti khun cha nomnomon an otongngan chin tanglib. Emmatam cha ja un chaagkhu menohgwat ja nangalimutugwan cha an nipapaꞌ-igwin chin tanglib. 5 Un chaagkhu himmikhop ja tinnig cha han unga an lala-e an inu-umpfun hi nun-appit hi agwan cha an nunlolopfong hi mapuchaw. Ja temma-ot hachi pfinapfai. 6 Ja inalin chin lala-e ay chicha hi, “Achi aju tomakhaw. Anilaꞌ an khun ju hingiton hi Hesus an eNazaret an empfakhat cha chin kros. Ma-id heto ti nummahu! Tayya chin nanggwagwallangan cha chin achor na. 7 Hotti un aju gwot umuy ay ni gwachaan cha Peter ja hana uchumna an disipolo na ta allon ju hi, ‘Ipangulun Hesus an umuy ad Galilee ta hichi chi i ju panittuman ay hija, amat heto khu chin inali na ay chaꞌju.’ ” 8 Temmakhaw hachi pfinapfai ja higwogwoggwog cha hi ta-ot cha, hotti pfimmutay cha hichi lupfuꞌ ja lemmajaw cha. Ja ma-id i cha nangarjan ay tay tinnig cha, ti temma-ot cha.

Chin numpatikhagwan Hesus ay Mary Magdalen *

9 Nummahu hi Hesus chin Chumingkhu hi herhelong ja hay nahhun hi numpatikhagwana ja hi Mary Magdalen, chin pfupfai an nangpakakan Hesus chin peto an napukhit an ispiritu an nehohoꞌlong. 10 Empacheh Mary an i mangpa-innila hay hachi numpun-ibpfan Hesus ja chinakngana chicha an khun kumila khapo ay chuy natajan Hesus. 11 Ay chuy nangngolan cha an timmakhu hi Hesus an tinnig Mary ja agkhuy cha pinati.

Chin numpatikhagwan Hesus han chugwa an takhu

12 Chin me-aggwa an numpatikhagwan Hesus ja han chugwa an disipolo an khun chumalan an umuy hichi pfarju. Muti chin pengpenghana ja agkhuy cha immatunan, ti nat-on chin tikhaw na. 13 Un chaagkhu inannila an hija hi Hesus an nummahu ja numpfangngad cha ad Jerusalem ta i cha impa-innila hachi uchumna an disipolo, muti achi cha chamchama pattiyon.

Chin numpatikhagwan Hesus chin himpolo ta oha an adalana

14 Napfalin ja immuy khu hi Hesus chin agawwachaan chin himpolo ta oha an adalan ja metongor hi khun cha anganan. Inhingar na chicha ti un ma-id pammati cha ja pfimmato chin nomnom cha, ti un cha achi pattiyon chin inalin hachi nannig ay hija an nummahu. 15 Ja inali na ay chicha hi, “Lawlagwon ju an amin hitay lota ta i ju ekasaba hitay Ebanghelyo an amin hi tatakhu. 16 Ja hini ayya mamati ay ha-in ja numpabautisar, hot miꞌtakhu ay Apo Jos. Hini ayya achi mamati hot mahugwi ta nadusa. 17 Hana mamati ay ha-in ja ichataꞌ chicha hi apfalinan an panginnilaan an ha-in chi nannag ay chicha. Khapo ay ni apfalinaꞌ ja pun-epakak cha hana napukhit an ispiritu an nun-ehoꞌlong, ja munhapit cha hi numpfino-ob-on an hapit an pfu-un hapit cha. 18 Anong un cha ugnan chi ulog wenno pa-inuman cha chicha hi pfininu, ja ma-id ma-at ay chicha. Ammuna un cha eh-a hini ngamoy cha hana mumpunchokhoh hot tomenong cha.”

Chin timmalakhujan Hesus ad langit

19 Napfalin an nunhapit hi Apo Hesus hachi adalana ja timmalakhuy hija ad langit ja i inumpfun ay nuy nun-appit hi agwan Apo Jos. 20 Ja immuy hachi adalana hachi apfuglapfuglay an i nangkaskasaba ay ni Ebanghelyon Apo Hesus. Ja khuna tulungan chicha, ja khuna tihtikhuwan an umannung hini itudtuchu cha hi nangchatana ay chicha hi apfalinan an mangat hi milagro.

* 1:2 1:2 Malachi 3:1

† 1:3 1:3 Isaiah 40:3

‡ 1:7 1:7 Literal: munnaud an napfagpfagto, ja achiyaꞌ mipfilang an munheppe an mangaan ay ni hapato na. Ay chuy an timpo ja hini mangaan ay ni hapaton ni apo ja tamun chi nababbabaan an takhala. Hotti hay penhod John an allon ja nababbaba pay hija mu hay nababa an takhala nu mipadchung ay Hesu Kristo.

* 2:9 2:9 Hay pammatin chin Hudju ja hi Apo Jos ja angkhay chi gway apfalinana an mamakawan hi pfahor ja an mumpatenong hi chokhoh.

* 3:6 3:6 Hachi Herodianes ja Hudju cha an nun-appit ay Ari Herod an enhaad chi eRome. Hachi ayya Farisee ja achi cha podhon an mun-ap-apo hachi eRome ay chicha an Hudju, muti niꞌ-apfulut cha chin achi pamhochan hachi Herodianes ay Hesus.

* 4:12 4:12 Isaiah 6:9

* 6:37 6:37 Literal: mungkhahto hi chugway khahot hi denarius. Hini oha an denarius ja hija hini pfinoꞌlan ni ohan takhu hi hen-arkhaw.

* 7:7 7:7 Isaiah 29:13

† 7:11 7:11 enetpfar ay Apo Jos: hay nitulaꞌ hana manuskrito ja Korban an hay podhona an hapiton ja midaton ay Apo Jos.

‡ 7:27 7:27 Hay hato ung-ungungnga an hinapit Hesus ja hachi Hudju.

* 8:34 8:34 pi-ukhona hini kros na; hay podhona an hapiton ja hodlona hana likhat an umali khapo hi pangunuchana ay Hesus anong un hijay chumalat hi i na atajan.

* 9:13 9:13 Hitay Elijah an napfuwa ay tay an versikulo ja hi John Bautista.

† 9:49 9:49 Literal: An amin chi tatakhu ja ma-ahinan cha hi apoy. Cho-or chay mangali hi un likhat chin impadchung Hesus hi ahin.

* 10:8 10:8 Genesis 2:24

* 11:17 11:17 Isaiah 56:7

† 11:17 11:17 Jeremiah 7:11

* 12:11 12:11 Psalms 118:22-23

† 12:26 12:26 Exodus 3:6

‡ 12:30 12:30 Deuteronomy 6:4-5

§ 12:31 12:31 Leviticus 19:18b

* 14:27 14:27 Zechariah 13:7

* 15:28 15:28 Isaiah 53:12

* 16:8 16:9 Hitay Kapitulo 16:9-20 ja mapfalin an pfu-un hi Mark chi nangtulaꞌ. Ti chin ang-angonoh chin intulaꞌ na ja na-utaw ja ma-id nanginnila nu ngay nangtulaꞌ hato nepallog an versikulo.

Luke

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

LUKE

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hini nangtulaꞌ ay tay an libju ja hi Luke an oha an choktor an namati ay Hesu Kristo. Hijay choꞌchoꞌ-or chi intulaꞌ na an enat Hesus ja hana intudtuchu na, nete-a chin nipadtu an pituꞌkhungan John Bautista ja hi Hesu Kristo ingkhana chin nummahuwana ja chin temmalakhujana ad langit. Hi Luke khu chi nangtulaꞌ ay ni toloy tay an libju an Acts, mipanggip hachi enat chin apostol Hesu Kristo, ja hay enat hachi cho-or an namati chin napfalin hi numpfangngachan Hesus ad langit. Hay nangtulungana ay tay chugwa an libju ja hi Teofilus an allon hana uchumna an oha an natakhay an takhu ad Rome. Ma-id anila ta-o hi uchumna hi atatakhu na.

Hitay an libju an intulaꞌ Luke ja ipa-innila na an hi Hesus ja hija hini Hennag Apo Jos an Mamahhod, wenno Mesias, an hijay ingkarin Apo Jos an manakhu hana Hudju ja hana uchumna an tatakhu an mamati ay hija. Intulaꞌ na an hi Apo Jos ja pinili na hi Hesus ta ekasaba na hitay Ebanghelyo hana napubli (4:18). Hotti ay tay an libju ja cho-or hana mapfaha an omaꞌ-atan Hesus, ja hana tatakhu an numpfino-ob-on chi mahapor cha, om-omod hachi numpunchokhoh ja hachi nun-ahuꞌlungan hi napukhit an ispiritu, ja hachi tatakhu an khun cha pahigwon.

Cho-or hana istorya an ay tay Luke chi pachakngana ja angkhay an hija hay hato. Chin kantan hachi angher, ja hachi khun mumpahtor an i nannig ay Hesus chin nituꞌkhungana, ja chin nataynan Hesus hichi templo, ja chin inistoryan Hesus an achangjan an takhu ja hi Lazarus, ja chin istoryan chin maphod an takhu an Samaritan ja chin unga an nakak hi pfalay cha ama na.

Hana uchumna an intulaꞌ Luke ay tay an libju ja hini omaꞌ-atan chi kalalag, ja hini Espiritu Santo ja hini an-anla, ja hachi pfinapfai an khun tomolong ay chuy tamun Hesus, ja hini pammakawan Apo Jos hi pfahor, ja hini punhakhanaan chi namati ay ni pumpfangngachan Hesu Kristo.

1

Han intulaꞌ Luke ay Teofilus

1 Apo Teofilus, cho-or hachi nunnomnom an nangtulaꞌ hana naꞌna-at hichin gawwachaan Hesus ay chita-o. 2 Hana uchumna an ninitnud ay Hesus an khun mangi-ali ay ni tukhun Apo Jos, ja impa-innila cha ay chaꞌmi hay hana tinnig cha an en-enat na. 3 Hotti ha-in khu ja enep-ephod u an menahmahan an amin, ja pinanuh u ta itulaꞌ u ay he-a, 4 ti podhoꞌ an annilaom an umannung an amin hana nituchu ay he-a.

Chin nangpa-innilaan chin angher hi pituꞌkhungan John Bautista

5 Hitay an itulaꞌ u ay he-a ja hachi naꞌna-at nete-a chin nun-ap-apugwan Ari Herod ad Judea. Ay chuy an timpo ja gwa han ohan pachi an hi Zekariah an holag pachi Abijah. Ja hi Elisabet an ahagwa na ja oha khu an holag Aaron an pengpenghan chi pachi. 6 Cha tay an hempfalay ja magpong cha hi pannig Apo Jos, ti khun cha unuchon an amin chi urchina. 7 Muti ma-id empfalay cha, ti un mumpfahig hi Elisabet ja nala-ay cha khu an chugwa.

8 Nachakngan chin arkhaw an cha Zekariah chi umuy ad Jerusalem an munserbi ay Apo Jos hichi Templo. 9 Immuy cha ay cha chuy numpun-ibpfa na an papachi ja numbobonot cha nu ngachah ay chicha chi i manorkhan chin insenso hichi Templo, ti hitay chi khun aton chi papachi. Ja hay nabonot ja hi Zekariah.

10 Chin himmigpan Zekariah hichi Templo hi i na panorkhan chin insenso, ja khun mungkalalag hachi tatakhu hichi pfutayna. 11 Unagkhu gwa an khun mapoolan chin insenso ja tinnig Zekariah han angher Apo Jos an timmataꞌchug ay ni nun-appit hi agwan ay chuy altar an penonodnochan chi insenso. 12 Nun-objot ja nang-entata-ot hi Zekariah ay chuy an tinnig na. 13 Ja inalin chuy angher hi, “Achi a toma-ot, Zekariah. Ti tan unaꞌ immali an mangali ay he-a an chengngor Apo Jos chin kalalag mu. Hot magwachaan aju ay Elisabet hi empfalay an lala-e. Ja hay epengachan mu ay ni unga ja hi John. 14 Metoꞌkhong ayya hitay an unga hot munnaud chi pun-an-anlaan ju ja meꞌ-anla khu hana cho-or an tatakhu. 15 Ti ipapfagton Apo Jos hija. Ja magwachaan hija ay ni apfalinan ni Espiritu Santo, anong un hi pihahabpfinana. Ja mahapor an achi khu uminum hi pfajah ja hana uchumna an pfumutong.”

16 Ja inali na khu hi, “Umilog ayya hitay unga ja ituchugwana hana cho-or an tatakhu an holag Israel ta muntutuju cha ja mumpfangngad cha ay Apo Jos. 17 Hijay honakhon Apo Jos an umali an manghakhana hi umaliyan ni Apo. Chin apfalinan ni Espiritu Santo an gawwa ay profeta Elijah ja hijay magwacha khu ay hija. Ja ipanuh na hay hana hen-a-amma ta mun-oh-ohha cha. Ja ituchugwana hana ngumangannu ay Apo Jos ta pomhod hini nomnom cha. Hitay chi atona an manghakhana hana tatakhu ja un umali hini Apo.”

18 Muti inalin Zekariah hi, “Ti ngay panginnilaaꞌ un umannung hitay inalim? Ti tayya an lakajaꞌ ja pfakit hi ahagwaꞌ.” 19 Tempfar na ja inali na hi, “Ha-in hi Gabriel an oha an angher an khun honakhon Apo Jos. Hennakhaꞌ an immali ta ipa-innilaꞌ hitay maphod an inali na hi ma-at ay he-a. 20 Ja khapo ta achim pattiyon hitay inaliꞌ, hot makalud a ja ingkhana chin arkhaw an pituꞌkhungan ni empfalay ju. Ti hitay an inaliꞌ ja ma-at an ma-at ay ni timpo an eneꞌchan Apo Jos hi pa-atana.”

21 Umijahop hachi tatakhu an gawwa hichi pfutayna an khun cha nomnomnomon hi, “Anagkha ta ahop ja achi pfumutay hi Zekariah?” 22 Ja unagkhu pfimmutay ja achi humapit an un khun munhinjar ti nakalud. Ja inannilan hachi tatakhu an gway numpatikhaw ay hija hichi hikhop chi Templo.

23 Nakhibpfoh chin arkhaw an punserbiyan Zekariah hichi Templo ja immanamut. 24 Immuy chi at hichi hi arkhaw ja nunhapfin hi Elisabet an ahagwa na ja nilulu-uꞌ hi lemay pfulan. 25 Ja khun nomnomnomon Elisabet hi, “Maphod ta kina-ahiyanaꞌ ay Apo Jos ta inchat na hitay empfalay u ta achiyaꞌ mahpay mipfapfa-in.”

Chin nangpa-innilaan ni angher hi pituꞌkhungan Hesus

26 Chin me-adchang hi pfulan hi nunhapfinan Elisabet ja hennag Apo Jos hi angher Gabriel an immuy ad Nazaret an provincian chi Galilee. 27 Immuy hi Gabriel han pfalahang an hi Mary an nihahhapit an ahagwaon Josep an oha an holag Ari David. 28 Henongkhop hitay angher chin agawwachaan Mary ja inali na hi, “Mun-an-anla a Mary, ti engkhohkhohan chi-a ay Apo Jos ja hijay gawwacha ay he-a.” 29 Ja temma-ot hi Mary ja khuna nomnomnomon chin inalin chin angher ay hija. 30 Ja inalin khu chin angher hi, “Achi a toma-ot Mary, ti podhon Apo Jos an ekhohkhohan chi-a. 31 Hot munhapfin a ja etoꞌkhong mu han lala-e, ja hay epengachan mu ja hi Hesus. 32 Ja magwachaan hija hi apfalinan, hot allon cha chi hijay Empfalay Apo Jos an Napfagpfagto. Ja ipapfun Apo Jos hija an mun-ari an amat ay apo na an hi Ari David 33 ta hijay mun-ap-apo an amin hay hana holag Israel. Ja hitay an pun-ap-apugwana ja achi mapogpog.” 34 Tempfar Mary ja inali na hi, “Ti aa, muti un chah la-ahnaon nunhapfinaꞌ an un ma-id ahagwaꞌ?” 35 Ja inalin chin angher hi, “Mapfalin an munhapfin a, ti ipa-alin Apo Jos hini Espiritu Santo an gway apfalinana. Hotti metoꞌkhong hitay an unga an ma-id oh-ohha hi pfahor na ja hijay ma-ali hi Empfalay Apo Jos. 36 Ja hi ibpfam khu an hi Elisabet an allon cha an mumpfahig, ja unum chi pfulan hini inhahabpfina an anong un munnaud an pfakit. 37 Ti hi Apo Jos ja gway apfalinana an mangat an amin hi podhona an aton.” 38 Ja inalin Mary hi, “Aa, apfulutoꞌ an ma-at hini penhod Apo Jos an ma-at ay ha-in an pfaar na.” Amat hichi ja nakak chin angher.

Chin i nanggwangalan Mary ay Elisabet

39 Agkhuy napfajag ja immuy hi Mary ay chuy pfuglay an gawwachaan cha Zekariah ad Judea. 40 Immuy hichi pfalay cha ja himmikhop ja inali na ay Elisabet hi, “Tan immaliyaꞌ, ibpfaꞌ.” 41 Ja unot chengngor Elisabet chin inalin Mary ay hija ja enheꞌjad chin unga an inhahabpfina. Nagwachaan hi Elisabet ay ni apfalinan ni Espiritu Santo 42 ja iniꞌgwap na an nangali hi, “He-a Mary chi akhaꞌkhaja an amin hi pfinapfai! Ja hini unga an inhahabpfin mu ja omepa-anla ay Apo Jos! 43 Anagkha agkhu niꞌ ta ha-in an nababa an takhu chi egwangar mu Mary, an un he-a chi nihahabpfinan ni Apo ta-o? 44 Ja tan un u agkhu chengngor hini inalim ay ha-in ja enheꞌjad tay unga an inhahabpfin u khapo hi an-anla na. 45 Mun-an-anla a, ti namati a an ma-at hini inalin Apo Jos ay he-a!”

Chin nungkantaan Mary hi nundayawana ay Apo Jos

46 Ja inalin Mary hi,

“Edaydayaw u hi Apo Jos,

47 ja mun-an-anlaaꞌ ta tinakhuwaꞌ ay hija.

48 Ti unaꞌ nababa an takhu an pfaar Apo Jos ja agkhujaꞌ agkhu niꞌ nalichuwan ay hija.

Mete-a ad ugwani ja hay allon chi tatakhu ja ha-in chi akhaꞌkhaja,

49 khapo ay tay maphod an enat Apo Jos ay ha-in,

ti napfagto ja nasantuwan hija!

50 Ti khuna ipa-ipatikhaw chi nignikha na hana tatakhu an umunud ay hija,

nete-a chin hophopapna ja ingkhana ad ugwani.

51 Impatikhaw Apo Jos hini apfalinana an mamaꞌ-i hi napukhit an nomnom hana mumpa-akhaja.

52 Nunlo-eh na hana uchumna an napfagto an ap-apo

ja empapfagto na hana nababa an tatakhu.

53 Penangana hana munhenaang hi maphod hi anun,

ja penakak na hana achangjan an nangew-egwayya cha.

54-55 Ja tinulungan chita-o an holag Israel an pfaar na, ti hijah nuy chin inali na chin a-apo ta-o.

Ja nenomnom na an nignikhaon hi Abraham, ja an amin hana holag na hi ma-id chi pogpog na!”

56 Ja niꞌhihidchi hi Mary ay Elisabet hi toloh pfulan ja unot umanamut.

Chin nituꞌkhungan John Bautista

57 Nachakngan chin arkhaw an tumuꞌkhungan Elisabet ja entoꞌkhong na han lala-e. 58 Unot chengngor hachi hahakhokhong na ja hachi a-akhi na hini otong an nignikhan Apo Jos ay Elisabet ja neꞌ-an-anla cha an amin. 59 Gwa an gwaloh arkhaw chin unga ja immuy hachi mungkugit ja kinugit cha. Ja podhon cha an hi Zekariah chi epengachan cha ta pfunatona hi ama na. 60 Muti inalin Elisabet hi, “Pfu-un ta hi John chi epengachan ta-o ay hija.” 61 Ja inali cha hi, “Ti aa, muti un chah gway a-ammod ju hi nangngachan hi John?” 62 Ja inhinjar cha ay Zekariah ta annilaon cha nu ngay podhona hi epengachan. 63 Inhinjar Zekariah ta ichat cha hay puntula-ana. Ja nanor cha an amin hi nangtula-ana an hini ngachan chuy unga ja hi John. 64 Ja un gwot ay chuy ja pfimmutay chin hapit Zekariah ja khuna edaydayaw hi Apo Jos.

65 Ja an amin hachi hahakhokhong cha ja narmu chin ta-ot cha ay Apo Jos khapo hay hato an na-at. Ja nunchongor hitay an amin hachi apfuglapfuglay ad Judea. 66 An amin hachi nangngor ja khun cha nomnomnomon hi, “Ngay nin amatan tay an unga hi un umilog?”

Chin impadtun Zekariah

67 Nagwachaan hi Zekariah ay ni apfalinan ni Espiritu Santo ja numpadtu an inali na hi,

68 “Edaydayaw ta-o hi Apo Jos an Apo ta-o an holag Israel.

Ti tinulungana hana tatakhu na ja hennag na hay Manugwar hi pfahor cha

69 an narpu ay ni holag Ari David an pfaar na,

ja gway apfalinana an manakhu ay chita-o.

70 Hija chin impa-innilan chin nasantuwan an profeta an inalin Apo Jos hi

71 haniyan chita-o hay hana pfuhur ta-o

ja hana humihigkha ay chita-o.

72 Ja ipa-annung na khu chin inali na chin a-ammod ta-o an nignikhaona chicha

ja achi na alichuwan chin napfalor an neꞌtobpfalana ay chicha.

73 Ja ingkarin Apo Jos ay Abraham an apo ta-o

74 an haniyan chita-o hana pfuhur ta-o

ta ma-id i ta-o tomaꞌtan an umunud ay Apo Jos,

75 ta magpong ja najusan hini aton ta-o an munserbi ay hija ingkhana hi apogpokhan chi piꞌtakhuwan.”

76 Ja inalin khu Zekariah hi,

“He-a hiton empfalay u chi ma-ali hi profetan tay Numpfagto an Jos.

He-a chi mangpangpangullu ja un umali hini Apo ta im ipa-innila hana tatakhu ta munhakhana cha.

77 Ja ipa-innilam khu an pakawanon Apo Jos hana pfahor cha hot miꞌtakhu cha.

78-79 Ti na-anuh hi Apo Jos ja ma-id pogpog ni nignikha na.

Hot gwa han ipa-ali na an marpu ad langit an manenakhan ay chita-o an nun-aherngan an neꞌcha hi patoy.

Ja edchong chita-o ay ni malenong an piꞌtakhuwan.”

80 Gwa an khun omer-ellog hi John ja khun omor-ortong chin nomnom na. Ja i nun-ohha han lota an ma-id chi nunheto ingkhanah chin arkhaw an pumpatikhagwana ja pangte-aana an panuchugwan hachi holag Israel.

2

Chin nituꞌkhungan Hesus

1 Hichin nituꞌkhungan John Bautista ja hi Emperador Agustus chi ap-apo ad Rome. Ja in-urchina ta an amin chi tatakhu ja i cha mumpalehta. 2 Ay chuy an pengpenghana an i cha pumpalehtaan ja hi Kwirinius chi gobernador ad Syria. 3 Ja oha-ohanna hon empacheh na an i mumpalehta ay ni pfuglay an narpugwan chin a-apo na.

4 Neꞌpacheh khu Josep an narpu ad Nazaret an provincian chi Galilee, ta umuy ad Betlehem an provincian chi Judea. Ti hijah tay chi pfuglay an nituꞌkhungan Ari David an nangholag ay hija. 5 Ja initnud na hi Mary an nihahhapit an ahagwaona ta umuy cha meꞌpalehta. Ja ay chuy ja nunhahabpfin hi Mary. 6 Chin gawwachaan cha ad Betlehem ja nachakngan chin arkhaw an i tumuꞌkhungan Mary. 7 Hotti entoꞌkhong na han lala-e an pengpenghan chi empfalay na. Pinuttiputana ja empapekheng na chin anganan chi ampfaju, ti ma-id i cha peꞌnangngan.

Chin numpatikhan chin angher hachi khun mumpahtor

8 Ay chuy an lapfi ja gwacha hachi timmu-ar an khun mumpahtor hi karnero hichi pahto. 9 Unagkhu himpfumagkha ja numpatikhaw han angher Apo Jos ay chicha ja nahenakhan cha chin pfinang Apo Jos, ja nang-entata-ot cha. 10 Muti inalin chin angher hi, “Achi aju toma-ot, ti tan unaꞌ immali an mangpa-innila han maphod an na-at an pun-an-anlaan an amin chi tatakhu. 11 Ti ad ugwani ja netoꞌkhong hini Manakhu ay chaꞌju hichi ad Betlehem an pfuglay Ari David, an hija hi Kristo an Apo ta-o. 12 Hitay chi pangmatunan ju ay hija, an naputtiputan ja nepapappekheng han anganan chi ampfaju.” 13 Unagkhu himpfumagkha ja pfimmutay khu hachi cho-odcho-or an angher ja khun cha mundaydayaw ay Apo Jos an hay khun cha allon ja, 14 “Madaydayaw hi Apo Jos an gwa hichi ad langit. Pomhod hini piꞌtakhuwan ju heto lota, chaꞌju an tatakhu an engkhohkhohana.”

15 Ja unot nakak chin cho-odcho-or an angher an numpfangngad cha ad langit, ja nunhahapit hay hachi khun mumpahtor ja inali cha hi, “Ita-o gwot mah hichi ad Betlehem ta i ta-o tikhagwun hitay an na-at an impa-innilan Apo Jos ay chita-o.” 16 Ja engkhalakhar cha an i tikhan ja chinakngan cha hi Mary ja hi Josep ja tinnig cha tatagwa chin pfuꞌjug an nepapappekheng chin anganan chi ampfaju. 17 Un chaot tinnig ja impa-innila cha an amin chin inalin chin angher an omaꞌ-atan chin unga. 18 Ja nanor cha an amin hachi nangngor chin inali cha. 19 Hi Mary ayya ja enhemahemad na an khun nomnomnomon hay hato an na-at. 20 Ja numpfangngad hachi khun mumpahtor hichi pahto ja khun cha edaydayaw hi Apo Jos khapo ay ni chengngor cha ja tinnig cha, ti immannung an amin chin inalin chin angher.

Chin nangchatan cha hi ngachan Hesus

21 Nachakngan chin me-agwaloh arkhaw chin unga ja impakugit cha. Ja empengachan cha hi Hesus, ti hijay inalin chin angher ja un mihapfin.

Chin nangdatunan cha ay Hesus hichi Templo ad Jerusalem

22 Nachakngan chin arkhaw an immajan cha Josep ay Mary hichi Templo ad Jerusalem ta ipidaton cha hini ni-urchin an idaton ni pfupfai an temmoꞌkhong ta maleneh hi pannig Apo Jos. Hotti neꞌ-ajon cha hi Hesus hichi Templo. 23 Ti allon ni urchin Apo Jos an midaton ay hija an amin chi panguluwan an lala-e.* 24 Ja impidaton cha chin ni-urchin an chugwa an kaloma wenno pfalug an daton chi pfupfai an temmoꞌkhong.†

25 Gwa han lala-e ad Jerusalem an hi Simeon chi ngachana. Maphod chi ugali na, ti khuna unuchon an amin chi urchin Apo Jos. Ja una ipipitti-an an hahadchon hini umaliyan ni Manakhu ay chicha an holag Israel. Ja gwacha ay hija hini Espiritu Santo 26 an nangali hi, “Achi a matoy ingkhana hi tikham hi Kristo an honakhon Apo Jos.” 27 Enedchong ni Espiritu Santo hi Simeon an immuy hichi Templo chin nundatunan cha Josep ay Mary ta ma-unud hini urchin Moses. 28 Hinaꞌjujun Simeon chin unga ja endaydayaw na hi Apo Jos an inali na hi, 29 “Tayya an impa-annung mu, Apo Jos, hini inalim ay ha-in. Mun-an-anlaaꞌ, ti angkhaynana hi hahadchoꞌ hotti mapfalin an alaonaꞌ ad ugwani. 30 Ti tinikhaw u mahpay hini hennag mu an Manakhu ay chaꞌmi an holag Israel, 31 an hija chin empagpong mu an mipa-innila an amin hi tatakhu. 32 Hija chi hilaw an manenakhan hana Hentil ta annilaon cha an miꞌtakhu ay Apo Jos. Ja hijay mangpapfagto hana tatakhum an holag Israel.” 33 Ja nanor cha Josep ay Mary ay tay an inalin Simeon. 34 Ja binindisyonan Simeon chicha ja inali na ay Mary hi, “Hitay an empfalay mu ja pinilin Apo Jos ta hijay khumapo hi adusaan hana cho-or an holag Israel, ja cho-or khu hana miꞌtakhu khapo ay hija. Hijay mangpa-innila ay ni omaꞌ-atan Apo Jos, muti cho-or chi mamahiw ay hija, 35 ja hijay panginnilaan an napukhit chi nomnom cha. Ja munchokhoh chi im punnomnoman Mary, khapo hay hato an i ma-at.”

36 Ja gwacha khu han oha an pfakit an profeta an hay ngachana ja hi Ana an empfalay Fanuel an holag Aser. Petoy tagwon hi narhinana 37 ja napfalo, ingkhana ay chuy an timpo an nuntagwon hi gwaloy polo ta han apat. Khun umu-umuy hichi Templo an i mungkalalag ja mun-ayunar hi a-arkhagwan ja anong un lapfi. 38 Gawwacha pay cha Josep ay Mary hichi Templo hi immajan Ana. Nunyaman hi Ana ay Apo Jos ja inali na hini amatan Hesus hay hachi tatakhu an mamannod ay ni pangpfu-aan Apo Jos hay hana tatakhu an holag Israel.

39 Nakhibpfoh an enat cha Josep ay Mary an amin hana urchin Apo Jos ja immanamut cha ad Nazaret an provincian chi Galilee. 40 Emmer-ellog hi Hesus ja numpfalin hi manomnom, ti empaptoꞌ Apo Jos hija.

Chin nanakngan chin a-ammod Hesus ay hija hichi Templo

41 Atagwotagwon hon khun umuy cha Josep ay Mary ad Jerusalem an i meꞌpfehta ta Pangnomnoman cha chin Nalohan chin Angher Apo Jos chin a-apo cha ad Egypt. 42 Gwa an himpolo ta chugwa chi tagwon Hesus ja niꞌjuy hija ay cha Josep ay Mary chin i cha peꞌpfehtaan ad Jerusalem. 43 Gwa an nakhibpfoh chin pfehta ja empacheh cha an umanamut. Ja nuntaynan hi Hesus ad Jerusalem muti agkhuy anilan chin ammod na, 44 ti khemhon cha chi un gwa an niꞌpfupfulog. Hijaot un cha chimmalan hi ohay arkhaw ja un cha ete-a an maningit ay Hesus hachi i-ibpfa cha ja khakhayyum cha. 45 Ma-id chinakngan cha hotti numpfangngad cha ad Jerusalem an i maningit. 46 Chin me-atloh arkhaw ja un cha chakngan hi Hesus hichi Templo an ni-i-ibpfun hay hachi memehtolon chi urchin Moses ta munchochongngor ay chicha, ja cho-or chin empfogpfokha na. 47 Ja nanor an amin hachi nangnangngor chin atona an miꞌhahapit ja homongpfat. 48 Unagkhu tinikhaw cha ama na ay ina na ja nanor cha khu. Ja inalin Mary hi, “Anagkha ta amat hetoy im enat? Ti tayya an khun mi hingihingiton he-a ja ma-id maptoꞌ hi aton mi.” 49 Ja inalin Hesus hi, “Anagkha ta ijaꞌ khun hingihingiton ay chaꞌju? Un ju chah agkhuy anila an mahapor an mehehettuwaꞌ heto Pfalay Ama?” 50 Muti agkhuy cha na-awatan chi podhona an hapiton.

51 Amat hichi ja nitnud hi Hesus ay chicha an immanamut ad Nazaret. Ja inunud na an amin chi allon cha. Ja hi Mary ja khuna nomnomnomon hay hachi an naꞌna-at. 52 Emmer-ellog hi Hesus ja khun manomnomnoman. Ja emmar-alla chin anlan Apo Jos ay hija ja amat hina khu hachi tatakhu.

3

Chin nuntudtuchugwan John Bautista

1 Hichin me-ahimpolo ta leman tagwon hi nun-ap-apugwan Emperador Tiberius ad Rome, ja hi Pontius Pilato chi gobernador ad Judea ja hi Herod chi ap-apo ad Galilee. Hi Philip an ibpfan Herod chi ap-apo ad Iturea ja Trakonitis, ja hi Lisanias chi ap-apo ad Abilene. 2 Hay hachi natakhay an pachi hichi Templo ad Jerusalem ja cha Anas ay Kayfas. Ay chuy an timpo ja nihihidchi hi John an empfalay Zekariah hichi let-ang. Ja hichi chi nangpa-innilaan Apo Jos ay hija hi hay i na ituchu. 3 Hotti leneꞌgwoh John hichuy lota an nun-ehnot ay chuy gwanggwang an Jordan an khun i mangaskasaba, an hay khuna allon ja, “Muntutuju aju ja chin-ug ju hana pfahor ju ja mumpabautisar aju ta pakawanon Apo Jos hana pfahor ju.” 4 Hitay chin impatulaꞌ Apo Jos ay profeta Isaiah hi nangarjana hi,

“Hichi let-ang ja gwacha han khun mun-ugwap an khuna allon hachi tatakhu hi,

‘Epaphod ju hini agwun ni umali an Apo.

Anchongon ju hana nakillokillo an chalan ta maphod hi agwuna.

5 Taponan ju hana na-alu-an ja nunchotalon ju an amin hana pfuludna.

Ja enanchong ju hana naliꞌ-oliꞌ-ot an chalan

ja enep-ephod ju ta ma-id humalipadchung,

6 ta an amin chi tatakhu ja tikhagwun cha hini hennag Apo Jos an Manakhu ay chita-o.’ ” *

7 Cho-or chin tatakhu an immuy ay John an i mumpabautisar. Ja inali na ay chicha hi, “Chaꞌju an lomahlalahlah! Ngay nangali hi mapfalin an mergwang aju ay ni pundusaan Apo Jos hana pfimmahor? 8 Achi mapfalin, ti mahapor an aton juy maphod an mangpatikhaw an umannung an chin-ug ju hana pfahor ju. Ja achi ju punhohodlanan an miꞌtakhu khapo ta holag chaꞌju ay Abraham. Hay alloꞌ ay chaꞌju ja anong un hato pfato ja mapfalin an pumpfalinon Apo Jos hi holag Abraham ta maparkhan aju! 9 Hini Punhugijan Apo Jos ja amat hi gwahay an lenallajat ni munli-oy hi ajiw. Ti an amin chi ajiw an achi maphod chi pfunga na ja mali-oy ta mituud ay ni apoy hot mapoolan. Ja amat hina hini umali an adusaan ju.”

10 Ja inalin hana tatakhu hi, “Hot ngay aton mi mah?” 11 Tempfar John ja inali na hi, “Hini gway chugwa hi lopfong na ja ichat na hini oha ay ni ma-id lopfong na. Ja hini khu gway anuna ja ichatana hana napohan.” 12 Gwacha hachi uchumna an khun munhenger hi pakha an niꞌjuy ta meꞌpabautisar cha. Ja empfokha cha ay John hi, “Ngay peꞌ-at mi, Apo?” 13 Tempfar na ja inali na hi, “Achi ju khun hulukan hini hengelon ju.” 14 Ja neꞌpfokhan hachi uchumna an hinchalo hi, “Hot chaꞌmi mah? Ngay peꞌ-at mi?” Tempfar na ja inali na hi, “Achi aju mumpabpapfahor ja tomattata-ot ta gway i ju panghunungan hi pangalan hi pelaꞌ, ja achi ju unguhan hini herchu ju.”

15 Unagkhu chengngor chin tatakhu chin khuna allon ja khun cha nomnomnomon nu hi John hini Hennag Apo Jos an hahadchon cha. 16 Ja inalin John ay chichan amin hi, “Pfu-un ha-in hini Mamahhod. Ti gwa han umali an metob ay ha-in an munnaud an napfagpfagto. Ja achi mapfalin an ipadchungaꞌ ay hija.† Ha-in ayya ja bautisaraꞌ chaꞌju hi chanum muti hija ja bautisaran chaꞌju hi Espiritu Santo ja apoy. 17 Ja toꞌnona hay hana namati ay cha nuy agkhuy an amat ay ni muntaap an etapar na hini chukhi ta mataynan hini pfokhah. Ja enorpfong na hini pfokhah ja penoolana hini chukhi hi apoy an achi madmachop.” 18 Ja cho-or pay chin tukhun John chin tatakhu ja engkasaba na khu hini maphod an hapit Apo Jos.

19 Ja inhingar John hi Herod an ap-apo ad Galilee, ti penloh na hi Herodias an ahagwan ibpfa na. Ja cho-or chi uchumna hi napukhit an enat na. 20 Ja en-om-omod na an nangat hi napukhit ti i na impipfalud hi John.

Chin numpabautisaran Hesus ay John Bautista

21 Chin agkhuy na pay nipfaluchan ja binautisaran John hachi cho-or an tatakhu ja niꞌjuy hi Hesus an neꞌpabautisar. Napfalin an binautisaran John ja nungkalalag hi Hesus. Ja nipfughor ad langit 22 ja nun-ohop ay hija hini Espiritu Santo an amat hi kaloma chi tikhaw na. Ja gwa han chengngor cha an hapit an narpu ad langit an nangali hi, “He-a hini podpodhoꞌ an Empfalay u. Mun-an-anlaaꞌ khapo ay he-a.”

Chin himpangapo an narpugwan Hesus

23-38 Hay hato chi napfupfulog an himpangapo an narpugwan Josep an khemhon chin tatakhu hi un hijay ammod Hesus. [38] Himpfun Apo Jos hi Adam ja nunholag ta hi Set. Nunholag hi Set ta hi Enos. [37] Ja nunholag hi Enos ta hi Kainan. Nunholag hi Kainan ta hi Mahalil. Nunholag hi Mahalil ta hi Jared. Nunholag hi Jared ta hi Enok. Nunholag hi Enok ta hi Metusela. [36] Ja nunholag hi Metusela ta hi Lamek. Nunholag hi Lamek ta hi Noah. Nunholag hi Noah ta hi Shem. Nunholag hi Shem ta hi Arfaxad. Nunholag hi Arfaxad ta hi Kainan. [35] Ja nunholag hi Kainan ta hi Shelah. Nunholag hi Shelah ta hi Eber. Nunholag hi Eber ta hi Peleg. Nunholag hi Peleg ta hi Reu. Nunholag hi Reu ta hi Serug. [34] Ja nunholag hi Serug ta hi Nahor. Nunholag hi Nahor ta hi Terah. Nunholag hi Terah ta hi Abraham. Nunholag hi Abraham ta hi Isaak. Nunholag hi Isaak ta hi Jakob. [33] Ja nunholag hi Jakob ta hi Judah. Nunholag hi Judah ta hi Perez. Nunholag hi Perez ta hi Hezron. Nunholag hi Hezron ta hi Ram. Nunholag hi Ram ta hi Aminadab. [32] Ja nunholag hi Aminadab ta hi Nashon. Nunholag hi Nashon ta hi Sarmon. Nunholag hi Sarmon ta hi Boaz. Nunholag hi Boaz ta hi Obed. Nunholag hi Obed ta hi Jesse. [31] Ja nunholag hi Jesse ta hi David. Nunholag hi David ta hi Natan. Nunholag hi Natan ta hi Matata. Nunholag hi Matata ta hi Mena. Nunholag hi Mena ta hi Melea. [30] Ja nunholag hi Melea ta hi Eliakim. Nunholag hi Eliakim ta hi Jonam. Nunholag hi Jonam ta hi Josep. Nunholag hi Josep ta hi Judah. Nunholag hi Judah ta hi Simeon. [29] Ja nunholag hi Simeon ta hi Levi. Nunholag hi Levi ta hi Mattat. Nunholag hi Mattat ta hi Jorim. Nunholag hi Jorim ta hi Eliezer. Nunholag hi Eliezer ta hi Joshua. [28] Ja nunholag hi Joshua ta hi Er. Nunholag hi Er ta hi Elmadam. Nunholag hi Elmadam ta hi Kosam. Nunholag hi Kosam ta hi Adi. Nunholag hi Adi ta hi Melki. [27] Ja nunholag hi Melki ta hi Neri. Nunholag hi Neri ta hi Shealtiel. Nunholag hi Shealtiel ta hi Zerubabel. Nunholag hi Zerubabel ta hi Resa. Nunholag hi Resa ta hi Joanan. [26] Ja nunholag hi Joanan ta hi Joda. Nunholag hi Joda ta hi Josek. Nunholag hi Josek ta hi Semein. Nunholag hi Semein ta hi Matatias. Nunholag hi Matatias ta hi Maat. [25] Ja nunholag hi Maat ta hi Nagai. Nunholag hi Nagai ta hi Esli. Nunholag hi Esli ta hi Nahum. Nunholag hi Nahum ta hi Amos. Nunholag hi Amos ta hi Matatias. [24] Ja nunholag hi Matatias ta hi Josep. Nunholag hi Josep ta hi Jannai. Nunholag hi Jannai ta hi Melki. Nunholag hi Melki ta hi Levi. Nunholag hi Levi ta hi Mattat. [23b] Ja nunholag hi Mattat ta hi Heli. Nunholag hi Heli ta hi Josep an allon cha an ammod Hesus. Ja tolom poloh tagwon Hesus ja una ete-a an muntudtuchu.

4

Chin nanopngatopngan Satanas ay Hesus

1 Napfalin an nabautisaran hi Hesus ja nagwachaan hi apfalinan ni Espiritu Santo. Nakak hichi gwanggwang an Jordan ja enedchong ni Espiritu Santo an umuy hichi let-ang. 2 Ja immuy hi Satanas an i nanopngatopngan ay Hesus hi agkhuy na nangnanganan hi apat chi polon arkhaw hotti hemmenaang. 3 Inalin Satanas ay hija hi, “He-a jaꞌ hini Empfalay Apo Jos. Hotti allom hay hato pfato ta mumpfalin cha hi tenapay ta gway anum.” 4 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Achi. Ti allona ay ni hapit Apo Jos hi, ‘Pfu-un hini anun ja angkhay chi atakhuwan chi takhu.’ ”*

5 Amat hichi ja initnud Satanas hi Hesus ja immuy cha han pfuludna, ja impatikhaw na hi naꞌnaꞌ-omtang an amin hana numpfino-ob-on an pun-ap-apugwan heto lota. 6 Ja inali na ay Hesus hi, “Ichatan chi-a hi apfalinan an mun-ap-apo an amin hay hato an pun-ap-apugwan ta he-a chi ipapfagpfagton chi tatakhu. Ti nichat an amin hay hato lota ay ha-in hotti mapfalin an ichat u ay ni podhoꞌ an pangchatan. 7 Nu mundaydayaw a ay ha-in hot ichat u an amin ay he-a hay hato.” 8 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Achi. Ti allona ay ni hapit Apo Jos hi, ‘Hi Apo Jos an Apom chi edaydayaw mu ja unuchom ja angkhay.’ ”†

9 Initnud khu Satanas hi Hesus ja immuy cha ad Jerusalem an i numpattoꞌ chin Templo. Ja inalin Satanas ay hija hi, “He-a jaꞌ hini Empfalay Apo Jos, hotti omaꞌpfaw a. 10 Ti allona ay ni hapit Apo Jos hi, ‘Honakhon Apo Jos hana angher na ta halimunan chi-a,’‡ 11 ja allona khu hi, ‘Tapajaon chi-a hot achi a mepahpah hi pfato.’ ”§ 12 Tempfar Hesus ja inali na ay Satanas hi, “Achi, ti achiꞌ podhon an toptopngan hi Ama. Ti allon khu ni hapit Apo Jos hi, ‘Achim toptopngan hi Apo Jos an Apom.’ ”*

13 Empa-opoh Satanas an nanopngatopngan ay Hesus muti ma-id olog na, ja tenaynana ta hachona khu hay uchumnah arkhaw.

Chin teꞌte-an chi nuntudtuchugwan Hesus

14 Numpfangngad hi Hesus ad Galilee an nagwachaan hi apfalinan ni Espiritu Santo. Ja impa-innila cha hana ena-enat Hesus an amin hana nunleneꞌgwoh an apfuglapfuglay ja chengngor an amin chin tatakhu. 15 Ja khun umuy hana sinagoga an i muntudtuchu, ja hachi nunchochongngor ja khun cha dayawon hija.

Agkhuy penenhod hachi eNazaret chin intudtuchun Hesus

16 Gwa han ohan arkhaw an immuy hi Hesus ad Nazaret, chin pfuglay an emmer-erkhana. Nachakngan chin Hapfachu an arkhaw an pungngilinan chi Hudju ja niꞌjuy hichi sinagoga cha, ti hitay chi emmengha ay hija. Timmaꞌchug ta hijay mangepfaha ay ni hapit Apo Jos, 17 hotti inchat cha ay hija han nalolo-ot an nitula-an chin inalin chin profeta an hi Isaiah. Pfiniꞌlag na ja chinakngana chin podhona an pfahaon hi nangarjana hi,

18 “Hini Espiritun Apo Jos ja gwacha ay ha-in.

Piniliyaꞌ ay hija an umuy mangkaskasaba ay ni maphod an hapit Apo Jos hay hana napubli.

Hennakhaꞌ an umali an mangpa-innila an mipfu-aan hana pfinalud Satanas,

tumikhaw hana napfulaw,

ja matulungan hana maliglikhatan.

19 Hennakhaꞌ khu an mangpa-innila an takhuwon Apo Jos hana tatakhu na ad ugwani.”†

20 Nakhibpfoh an pfinaha na ja leno-ot na khu ja empfangngad na ay chuy nangchat ay hija ja inumpfun an muntudtuchu. Ja an amin hachi tatakhu hichi sinagoga ja intittikhaw cha ay Hesus. 21 Ja inali na ay chicha hi, “Ad ugwani an arkhaw ja nipa-annung hitay nitulaꞌ an hapit Apo Jos an chengngor ju.” 22 Dinayaw an amin hachi tatakhu hija ja nanor cha, ti megngor chin khuna hapiton. Muti inali cha hi, “Un chah pfu-un hitay hini empfalay Josep?” 23 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Gwa han hapit an allona hi, ‘He-a an choktor, akhaham otniꞌ hini achor mu.’ Ja anilaꞌ an hijay allon ju ay ha-in, ti allon ju hi, ‘Gwacha anu hana milagro an enat mu ad Kapernaum hotti peꞌ-at mu adchiya heto pfuglay ta-o.’ ” 24 Ja inalin khu Hesus ay chicha hi, “Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an egngor hana tatakhu hini profeta an narpu hi uchumna an pfuglay muti achi cha egngor ay ni pfuglay an narpugwana. 25 Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju. Chin timpon profeta Elijah ja agkhuy immud-uchan hi toloh tagwon ta han khaggwa, ja na-ulat an amin chi tatakhu ay tay an lota. Ja ay chuy an timpo ja cho-or hachi pfalo heto ad Israel. 26 Muti agkhuy hennag Apo Jos hi Elijah ta umuy tomolong hay hachi an pfalo an Hudju, ta hini agkhu niꞌ tinulungana ja chin pfalo an pfu-un Hudju ad Zarefat an provincian chi Sidon.

27 Ja cho-or khu hachi nun-a-unit heto ad Israel chin tempon profeta Elisha. Ja ma-id oh-ohha hi enakhahan Apo Jos ay chicha, muti hi agkhu niꞌ Naaman an eSyria an pfu-un Hudju chi na-akhahan.”

28 Ja nang-enpfupfungot hachi tatakhu an gwa hichi sinagoga hi nangngolan cha ay tay an khun allon Hesus. 29 Lemmeggwat cha ja enekak cha hi Hesus, ja inti-id cha ay chuy pfulludna an haꞌjab chin nunhihittugwan cha ta okhahon cha koma han tukhi. 30 Muti un hin-alina ja enenggwan Hesus chin khawwan hachi tatakhu ja khun umuy.

Chin nangpakakan Hesus han nehoꞌlong an napukhit an ispiritu

31 Amat hichi ja immuy hi Hesus ad Kapernaum an provincian chi Galilee. Nachakngan chin Hapfachu an ngilin chi Hudju ja niꞌjuy hija hichi sinagoga an i nuntudtuchu hachi tatakhu. 32 Ja nanor cha chin panudtuchu na ti gway apfalinana. 33 Ja gwa hichi han ohan lala-e an nahuhuꞌlungan hi napukhit an ispiritu. Ja impfi-ah na an nungkii ja inali na hi, 34 “Hesus an eNazaret! Ngachah ni atom ay chaꞌmi? Un a chah immali an mangdusa ay chaꞌmi? Anilaꞌ he-a, an he-a hini nasantuwan an Empfalay Apo Jos.” 35 Ja himmingar hi Hesus ja inali na ay chuy napukhit an ispiritu hi, “Khomegkhenong a, ja makak aot!” Tinuꞌ-in chin napukhit an ispiritu chin lala-e chin gwachaan hachi tatakhu ja nakak. Muti ma-id natipor ay chuy lala-e. 36 Nanor cha an amin ja gwahchinonon hon inali na hi, “Ngachah nuy aton tay an munhaphapit? Anong un hana nehohoꞌlong an napukhit an ispiritu ja gway apfalinana an mummanjar ay chicha hon nun-a-akak cha.” 37 Ja nunchongor hi apfuglapfuglay hana ena-enat Hesus.

Chin nangpatengngan Hesus hachi cho-or an munchokhoh an tatakhu

38 Nakak hi Hesus hichi sinagoga ja immuy hichi pfalay cha Simon an adalana. Ja gwah chi chin pfupfai an ammod chin ahagwan Simon an mapfi-ah han potang na. Ja numpakpaka-ahi cha ay Hesus ta tulungana. 39 Henontan Hesus hichuy munchokhoh ja empakak na chin potang na, ja na-aan. Napfanpfannangon hija ja enhakhanaana cha Hesus hi anun cha.

40 Gwa an na-uynu hichin hukhit, ja nun-i-ali cha hachi mumpunchokhoh ay Hesus. Enohha-ohha na an hen-a chicha ja temmenong cha an amin. 41 Hachi cho-or an napukhit an espiritu an nehohoꞌlong chin uchumna an tatakhu ja nun-a-akak cha an khun cha pun-iꞌgwap an mangali ay Hesus hi, “He-a hini Empfalay Apo Jos!” Muti himmingar hi Hesus ja agkhuy na nunhapiton chicha, ti anila cha an hija hini Hennag Apo Jos an Mamahhod muti achi na podhon an chichay mangpfaag.

Chin nuntudtuchugwan Hesus ad Judea

42 Unot nagwa-ah ja nakak hi Hesus ta immuy han lukhar an ma-id takhu, ja ingkhimoh hachi tatakhu an i hingiton. Inah-upan cha ja pinala-ud cha ta achi pay makak ay chuy pfuglay cha. 43 Himmapit hi Hesus ja inali na hi, “Achi, ti mahapor an umujaꞌ khu hana uchumna an pfuglay ta ujaꞌ ekaskasaba hini Ebanghelyo an mangpa-innila ay ni umali an Pun-ap-apugwan Apo Jos. Ti hijah tay hini nannakhanaꞌ ay Ama.” 44 Amat hichi ja immuy hachi sinagogan chi Hudju hichi provincian chi Judea an i mangaskasaba.

5

Chin nahhun an enajakhan Hesus an adalana

1 Gwa han ohan arkhaw an i timmataꞌchug hi Hesus hichi pingngit chi Baybay ad Genesaret ja khun muntudtuchu. Ja munhihiꞌ-ig hachi tatakhu an i munchongor ay ni hapit Apo Jos ja hemmajomhom cha ay hija hotti ma-id atona an muntuchu. 2 Tinnig na han chugwa an nipipingngit an pfalangay an tenaynan hachi khun mangachiw, ti i cha nun-ulah chin tapfukur cha. 3 Ja immuy nunlukhan hi Hesus ay chuy oha an pfalangay Simon, ja pfinokhaana hi Simon ta eb-ebtaw na. Inumpfun hi Hesus chin pfalangay ja ente-a na an muntudtuchu chin tatakhu an gawwacha ay chuy palantag chuy baybay.

4 Nakhibpfoh chin nuntudtuchugwan Hesus hachi tatakhu ja inali na ay Simon hi, “Edchong mu hitay pfalangay ay chuy adchalum ta manapfukur aju.” 5 Tempfar Simon ja inali na hi, “Apo, timmu-ar ami an nanapfukur ad a-ukhab ja ma-id oh-ohha hi khinachiw mi! Muti anong un amat heto ja khapo ta he-a chi nangali ja aton mi.”

6 Gwa an negpong cha chin adchalum ja intuud cha chin tapfukur. Cho-or chin neꞌna an khachiw ja mun-apfipfingit chin tapfukur cha. 7 Ja gwinakhijan cha chin ibpfa cha ay chuy oha an pfalangay ta gway tomolong ay chicha. Immuy cha ja pinnu cha chin chugwa an pfalangay hi khachiw ja gwa an mumpunlinong, ti mun-achamot. 8 Unagkhu tinnig Simon Peter hitay an na-at ja nunheppe ay Hesus ja inali na hi, “Apo, pfuma-inaꞌ ay he-a, ti ohaaꞌ an napfahulan an takhu. Hotti achi a mehnot ay ha-in.” 9 Ja nanor cha Simon ay chuy cho-or an khinachiw cha. 10 Ja amat hina khu ay cha James ay John an empfalay Zebedee an khun itnud Simon an i manapfukur. Ja inalin Hesus ay Simon hi, “Achi a pfuma-in an midchum ay ha-in. Ti mete-a ad ugwani ja hay tamum ja un a i mun-ajag hana tatakhu ta miꞌ-unud cha ay ha-in.” 11 Amat hichi ja encha-ar cha chin pfalangay ja tenaynan cha an amin ta nitnud cha ay Hesus.

Chin nangpatengngan Hesus han na-unit

12 Gwa han ohan arkhaw an gawwacha hi Hesus han pfuglay an agwachaan han lala-e an na-unit. Unagkhu tinikhaw tay na-unit hi Hesus ja i nunheppe ay hija ja numpakpaka-ahi an nangali hi, “Apo, otong hini apfalinam hotti podhom ayya ja epatenongaꞌ.” 13 Ja hen-an Hesus chin na-unit ja inali na hi, “Podhoꞌ. Hotti tomenong a.” Ja emmat an na-aan gwot chin unit na. 14 Ja inalin Hesus hi, “Ma-id im pangar-arjan ay tay an na-at ay he-a. Hay atom ja umuy a ay ni pachi ta i a mumpatikhaw an temmenong a. Ja ipidaton mu ay hija hini allon ni urchin Moses an khun idaton ay Apo Jos an panginnilaan an umannung an na-aan hini unit mu.” 15 Muti anong un agkhuy penenhod Hesus an i na ipa-innila ja nunchongor chamchama chin enat na. Achi omopoh hachi cho-odcho-or an tatakhu an umuy munchongor ay Hesus ja hachi umuy mumpa-akhah hi chokhoh cha. 16 Muti umu-udchum hon immuy nun-ohha hi Hesus ta gway atona an mungkalalag.

Chin nangpatengngan Hesus han napechoy an lala-e

17 Gwa han namenghan an khun muntudtuchu hi Hesus, ja ni-i-ibpfun hachi uchumna an Farisee ja hachi memehtolon chi urchin Moses. Narpu cha hana apfuglapfuglay ad Galilee ja Judea, ja ad Jerusalem. Nagwachaan hi Hesus ay ni apfalinan Apo Jos ja nun-epatenong na chin mumpunchokhoh. 18 Gwa han napechoy an impfapfalahhong han linala-e ta i cha ihikhop ta pe-ehnot cha ay Hesus. 19 Muti ma-id aton cha, ti nahodhod hichin pfalay hi tatakhu. Hotti in-uy cha chin atop chin pfalay ja khinutapfan cha. Napfalin ja inujuy cha chin napechoy ay chuy tongan chin tatakhu an agawwachaan Hesus. 20 Unagkhu tinnig Hesus hitay otongngan an pammati cha ja inali na ay chuy napechoy hi, “Akhiꞌ, napakawan hana pfahor mu.” 21 Ja gwahchinonon hon inalin hachi memehtolon chi urchin Moses ja hachi Farisee hi, “Anagkha agkhu niꞌ hitay an takhu an ipadchung na hichuy achor na ay Apo Jos. Ti un chah gway uchumna hi mamakawan hi pfahor an un hi Apo Jos ja angkhay?” 22 Aniꞌ-ilan Hesus hini khun cha nomnomnomon ja inali na ay chicha hi, “Anagkha ta amat hina hini nomnom ju? 23 Ma-id olog chi takhu an mamakawan hi pfahor ja ma-id khu olog cha an mangpatenong hi chokhoh.* 24 Muti ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja epatenong u hitay an napechoy ta panginnilaan ju an gwacha khu chi apfalinaꞌ heto lota an mamakawan hi pfahor.” Ja inali na chin napechoy hi, “Alloꞌ ay he-a hi pfumangon a, ipi-ug mu hinuy pfalahhong mu ja immanamut a.” 25 Ja tinnig hachi tatakhu an natantannaꞌchug chin napechoy, impi-ug na chin pfalahhong na ja immanamut an khun mundaydayaw ay Apo Jos. 26 Nanor an amin hachi tatakhu ja khun cha mundaydayaw ay Apo Jos an khun cha allon hi, “Anagkha ay chita an nabnab-on hitay tinnig ta-o ad ugwani an arkhaw!”

Chin nangajakhan Hesus ay Levi

27 Nakhibpfoh hay hato an enat Hesus ja pfimmutay ay chuy an pfalay. Ja tinnig na hi Levi an oha an khun munhenger hi pakha an inu-umpfun hichin opihhina na. Ja inalin Hesus ay hija hi, “Umali a ta mitnud a ay ha-in.” 28 Amat hichi ja tenaynana an amin chin tamu na ja nitnud ay Hesus. 29 Ja gwa han namenghan an i impartiyan Levi hi Hesus hichi pfalay cha. Ja i niꞌhahali-ochot hi Hesus hachi cho-or an papadchung Levi an khun munhenger hi pakha ja hachi uchumna an tatakhu. 30 Ngimmulungur hachi Farisee ja hachi papadchung cha an khun muntudtuchu ay ni urchin Moses ja inali cha hachi disipolon Hesus hi, “Anagkha ta khun aju meꞌ-orpfong hay hachi khun munhenger hi pakha ja hachi uchumna an nun-apfahulan?” 31 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Hana gway chokhoh na chi munhapor hi choktor an pfu-un hana ma-id chokhoh na. 32 Immalijaꞌ an tomolong hana napfahulan ta chuꞌkhon cha hana pfahor cha an pfu-un hana mangali hi ma-id pfahor cha.”

Agkhuy niꞌ-ayunar hachi disipolon Hesus

33 Gwa hana immuy ay Hesus an nangali hi, “Hana disipolon John Bautista ja omarkhaw cha an mun-ayunar ja mungkalalag. Ja amat hina khu hana disipolon hana Farisee. Muti hay hato disipolom ja achi cha miꞌ-ayunar?” 34 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Nu khulat ta gway mungkasar ja un ju chah allon hi achi mangan hay hana i na-ila nu gawwacha pay hini mungkasar? Achi mit mapfalin. 35 Muti umali han arkhaw an ekak cha hini lala-e an nungkasar ja hijay pun-ayunalan cha. Hotti gawwachaaꞌ ayya ja achi pay mun-ayunar hato disipoloꞌ.”

36 Ja nun-arig hi Hesus ja inali na hi, “Ma-id manger-ob hi pfakhu an lopfong ay ni nachochonot an lopfong. Ti nu amat hetoy atona hot un ay-ayyu hini pfakhu an lopfong ja mahahamma hi tikhan.

37 Ma-id khu mangitto hi paꞌ-arpoh an chanum chi ubas ay ni na-usar an lalat an khun pittugwan chi ma-inum. Ti nu amat hetoy atona hot mapfughi hini lalat, ja metapar hini chanum chi ubas ja mapaꞌ-i khu hini lalat. 38 Hini ayya paꞌ-arpoh an chanum chi ubas ja mitto ay ni pfakhu an lalat ta mehaꞌpfa. 39 Ja hini uminum hi naꞌna an chanum chi ubas ja achi na podhon hini paꞌ-arpoh. Ti allona hi mapmaphochan hini naꞌna.”

6

Hay amatan chi ngilin an Hapfachu

1 Gwa han ohan Hapfachu an ngilin chi Hudju an nanggwaan cha Hesus han natamman hi trigo. Pfimmangkhi hachi disipolo na chin trigo hon inutim cha ja inan cha. 2 Tinnig hachi Farisee ja inali chaot hi, “Anagkha ta khun aju mun-utim? Un chah pfu-un tamu chi mun-utim an paꞌ-iyona hini urchin ta-o, an paniyaw chi muntamu ti ngilin?” 3 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Un ju chah agkhuy pfinaha chin enat chin apo ta-o an hi Ari David ja chin numpun-ibpfa na hi i cha hemmenaangan, 4 an himmikhop hi David hichin pfalay Apo Jos ja enala na chin tenapay an netpfar ay Apo Jos, ja inana ja inchatana khu chin numpun-ibpfa na. Ja paniyaw chi mangan ay ni netpfar an tenapay, ti hana papachi chi mangan ja angkhay. Ja ma-id inalin Apo Jos hi un pfahor hitay enat cha.” 5 Ja en-ang-angonoh Hesus an nangali hi, “Ha-in an Na-ilangitan an Takhu chi mangali nu ngay paniyaw ay ni arkhaw chi ngilin.”

6 Gwa khu han ohan Hapfachu an i nuntudtuchugwan Hesus han ohan sinagoga, ja gwa hichi han lala-e an napechoy chin agwan an ngamoy na. 7 Ja henehemmonot hachi memehtolon chi urchin Moses ja hachi Farisee hi un epatenong Hesus hichuy lala-e ay chuy an arkhaw chi ngilin ta gway ipapfahor cha ay hija. 8 Anilan Hesus chin khun cha nomnomnomon muti inali na ay chuy napechoy chi ngamoy na hi, “Umali a ta miꞌtaꞌchug a heto.” Amat hichi ja i niꞌtaꞌchug. 9 Ja inalin Hesus hay hachi tatakhu hi, “Allon ju adchiya tugwali nu ngay inalin ni urchin Moses hi aton ta-o hi un ngilin. Tomolong ta-o chah hi takhu wenno mun-ephod ta-o hi napukhit? Inali na chah hi takhuwon ta-o hini ohan takhu wenno un ta-o amhan hini piꞌtakhuwana?” 10 Intikhaw Hesus hachi atakhutakhu ja unaot allon ay chuy napechoy hi, “Uꞌjachom hini ngamoy mu.” Unaot inuꞌjad ja numpfangngad mahpay an mechon chin ngamoy na. 11 Ja nang-enpfupfungot hachi Farisee ja hachi memehtolon chi urchin Moses, ja nunhahapit cha nu ngachah chi i cha aton ay Hesus.

Chin namiliyan Hesus hachi himpolo ta chugwa an adalana

12 Gwa han namenghan an immuy hi Hesus hichi pfuludna ja timmu-ar an nungkalalag ay Apo Jos. 13 Unot nagwa-ah ja immuy an i nangajakhan hachi disipolo na. Ja pinili na han hempolo ta chugwa an numpfalinona hi apostol. 14 Ja hay hato chi ngachan cha, an hi Simon, an nginadnana hi Peter, ja hi Andrew an akhi na, ja hi James, ja hi John, ja hi Philip, ja hi Bartolomew, 15 ja hi Matthew, ja hi Tomas, ja hi James an empfalay Alfeus, ja hi Simon an oha an Zealot, 16 ja hi Judas an empfalay James, ja hi Judas Iskariot an hijay mangngina ay Hesus.

Chin nuntudtuchugwan Hesus ja chin nangpatengngana hachi mumpunchokhoh

17 Amat hichi ja nunchayyu cha han nunchochottar ja timmataꞌchug hi Hesus. Ay chuy an timmataꞌchukhana ja na-amung hachi cho-or an tatakhu an khun mitnud ay hija ja hachi uchumna an narpu hi apfuglapfuglay hichi ad Judea, ja ad Jerusalem ja amat khu ad Tiro ja ad Sidon an nehehegkhon hichi baybay. Na-amung cha an amin an munchongor hay ituchu na, ja empatenong Hesus hachi gway chokhoh na. 18 Niꞌjuy chin nun-ahuꞌlungan hi napukhit an ispiritu ja nun-epakak Hesus hachi an ispiritu ay chicha. 19 Ja penhod an amin hachi atakhutakhu an hoꞌ-on hi Hesus, ti un ammuna un cha hoꞌ-on hija hon gwa han immuy an apfalinana ay chicha hon temmenong cha an amin.

Chin nangtuchugwan Hesus nu ngachah hana akhaꞌkhaja

20 Intikhaw Hesus ay cha chuy disipolo na ja inali na hi, “Akhaꞌkhaja aju an napubli, ti midchum aju ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos! 21 Akhaꞌkhaja aju an munhenaang ad ugwani, ti mappog aju. Akhaꞌkhaja aju an khun kumila ad ugwani, ti unchani hot mun-an-anla aju! 22 Akhaꞌkhaja aju an ma-apfoholan, mipapaꞌ-igwin ja me-enga-engadnan ja pa-abpfaan cha hi pfahor khapo hi piꞌ-unuchan ju ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu. 23 Ipatikhaw ju hini achi anhan an anla ju nu ma-at hay hato ay chaꞌju, ti gwacha han lagpfu ju an napfalor an enchachaag Apo Jos hichi ad langit. Nomnomon ju an hija khu chi enat hachi a-ammod cha hachi profetan Apo Jos chin nahop.

24 Ka-ahi aju gwot niꞌ, chaꞌju an achangjan, ti hempog ju hini aphochan chi piꞌtakhuwan ju ad ugwani muti mapogpog! 25 Ka-ahi aju khu an mamabhug ad ugwani, ti unchani hot homenaang aju! Ka-ahi aju an makmakekke ad ugwani, ti unchani hot umayyong ja kumila aju! 26 Ka-ahi aju, chaꞌju an khun padayawon an amin chi tatakhu, ti nomnomon ju an anong un achi umannung an profeta, ja dinayaw chin a-ammod ju.”

Hay pamhochan hana khun pfumuhur

27 Inalin khu Hesus hi, “Hitay chi itukhun u ay chaꞌju. Podpodhon ju hana mabmapfohhor ay chaꞌju ja hay maphod chi aton ju hay hana humihigkha ay chaꞌju. 28 Ekalalag ju ta ekhohkhohan Apo Jos hay hana muntubtub ja mamahipahiw ay chaꞌju. 29 Ja nu gway manoplat ay ni apeng mu ja entajam khu hini oha. Ja nu gway mangala ay ni lopfong mu ja achim i-achi, ja anong kay ja neꞌ-ala na khu hini uchumna. 30 Ja ichatam an amin hana mun-achaw. Ja nu gway neꞌ-ala cha hi khina-um ja achim pfangngachon. 31 Ja hini podhon ju an aton chi tatakhu ay chaꞌju ja hija khu chi aton ju ay chicha.

32 Ma-id linagpfu ju nu hana mammamhod ay chaꞌju chi podpodhon ju ja angkhay. Ti anong un hay hana achi khun miꞌ-unud ay ni hapit Apo Jos ja podpodhon cha hana mammamhod ay chicha. 33 Ja ma-id khu linagpfu ju nu aton juy maphod hana anila ju an mangat khu hi maphod ay chaꞌju. Ti hitay chi khun aton hana achi khun miꞌ-unud ay Apo Jos. 34 Ja ma-id khu linagpfu ju nu pa-utangan ju ja angkhay hay hana anila ju an gway panukat na. Ti anong un hay hana achi khun miꞌ-unud ay ni hapit Apo Jos ja pa-utangan cha hay padchung cha nu anila cha an gway panukat cha. 35 Muti achi aju koma amat hina ta un ju gwot podhon hana achi mammamhod ay chaꞌju ja aton juy mapmaphod ay chicha. Ja mumpa-utang aju anong un hana anila ju an ma-id i cha pangalan hi pangojoh cha. Nu amat hetoy iju aton hot otong chi lagpfu ju ja ma-ali aju an empfapfalay ni Napfagpfagto an Jos. Ti hi Apo Jos ja magmakhohkhoh an anong un hay hana ma-id anila na an munyaman ay hija ja hana khun pfumahor. 36 Otong chi nignikhan Apo Jos hotti amat aju khu.”

Achi hugijon hay padchung an takhu

37 Inalin khu Hesus hi, “Achi ju hugijon hana papadchung ju an tatakhu hot achi chaꞌju khu hugijon ay Apo Jos. Achi ju papfaholon hana papadchung ju an tatakhu hot achi chaꞌju khu papfaholon ay Apo Jos. Pakawanon ju hana papadchung ju an tatakhu hot pakawanon chaꞌju khu ay Apo Jos. 38 Umchat aju hot mangchat khu hi Apo Jos ay chaꞌju. Ti hini lopong ni ichat ju ja amat hina khu hini lopong ni ichat Apo Jos, ja choꞌchoꞌ-or pay an nahodhod ja nipuꞌ-ug ja mun-etatappar hini mepfangngad ay chaꞌju.”

39 Ja inalin Hesus hitay pangngarig ay chicha. “Achi mapfalin an itnud ni napfulaw hini padchung na an napfulaw. Ti nu amat hetoy aton cha hot muntunud cha an makhah hay khohang.

40 Hini mun-ad-achar ja achi nangatngato mu hini mehtolo na. Muti nakhibpfoh ayya an natuchugwan ja mapfalin an miꞌpadchung ay ni mehtolo na.

41 Anagkha ta matikhaw mu hini pfahor ni padchung mu an takhu an amat ay ni it-ittang an pfuta, muti niya an achim matikhaw hini ot-ottong an pfahor mu an amat hi pfin-u an immuy ay ni matam? 42 Achi mapfalin an allom ay ni padchung mu an takhu hi, ‘Ijam ibpfaꞌ, ta aanuꞌ hinuy pfuta ay ni matam’ nu achim tikhan hini pfin-u an immuy ay ni matam. Un chah paꞌ-at a ay tay? Mumpfuhuur a! Pahhunom pay an aanun hinuy pfin-u an immuy ay ni matam hot mattag hini pannig mu an mangaan ay ni pfutan ni padchung mu an takhu.”

Han ajiw ja hay pfunga na

43 Inalin khu Hesus hi, “Achi pfumunga hini maphod an ajiw hi napukhit ja achi khu pfumunga hini napukhit an ajiw hi maphod. 44 Hini pfungan ni ajiw chi panginnilaan ay ni kalahe na. Ma-id alaon ju hi higos ay ni karkalunay ja ma-id khu alaon ju hi ubas ay ni ugwoy. 45 Amat hina khu hana tatakhu. Nahamad ayya hini takhu an maphod hini gwa ay ni nomnom na ja maphod hini hapitona. Napukhit ayya hini takhu an napukhit hini gwa ay ni nomnom na, ja napukhit khu chi hapitona. Ti hini pfumutay ay ni ta-on ni takhu ja hijah nuy hini gwa ay ni nomnom na.”

Chin pangngarig han chugwa an linala-e an numpakhad hi pfalay

46 Inalin khu Hesus hi, “Anagkha ta allon ju an ha-in chi Apo ju ja achi ju unuchon hini alloꞌ? 47 Alloꞌ ay chaꞌju hini amatan ni takhu an umali ay ha-in an munchongor ay ni ituchuꞌ ja inunud na. 48 Mipadchung ay ni takhu an numpakhad hi pfalay na an empfo-eh na hichin pfato ta hijay nangpapfunana chin tu-ud. Napfalin an nahaꞌ-ad chin pfalay ja nunchatong. Ja nituchug chin chanum ay chuy an pfalay muti agkhuy natuꞌ-in, ti nehamad chin tu-ud an nipapfun chin pfato. 49 Ja hini ayya munchongor ay ni ituchuꞌ ja achi na unuchon, ja mipadchung ay ni takhu an numpakhad hi pfalay na muti una impapfun chin tu-ud chin lota. Immali khu chin otong an chatong ja nituchug ay ni agawwachaan chin pfalay. Ja himpfumagkha ja natuꞌ-in ja nun-apaꞌ-i.”

7

Chin nangpatengngan Hesus han takhalan han kapitan an eRome

1 Empa-opoh Hesus hay hato inali na hachi tatakhu ja immuy hichi ad Kapernaum. 2 Ja gwa hichi han ohan kapitan chi hinchalo. Ja gwa han takhala na an podpodhona an khun munchokhoh ja khumaju an matoy. 3 Unot chengngor chin kapitan an immali hi Hesus ja pfinaar na hachi uchumna an ap-apon chi Hudju ta i cha pfokhaan hi Hesus ta epatenong na hichuy takhala na. 4 Immuy cha ay Hesus ja numpakpaka-ahi cha an nangali hi, “Umali a adniꞌ, ti mahahapor ni kapitan hini tolong mu. 5 Ti anong un pfu-un padchung an Hudju ja podpodhon chita-o. Ti empahaꞌ-ad na han sinagoga mi.” 6 Amat hichi ja niꞌjuy hi Hesus ay chicha.

Unagkhu gwa an mehnot cha Hesus ay chuy pfalay chin kapitan ja chinittum chaot hachi hennag na an khayyum na. Ja inali cha ay Hesus chin inalin ni kapitan an amat heto. Inali na hi, “Apo, khahinon un a miꞌjali hi pfalay mi. Ti pfuma-inaꞌ. 7 Ja pfuma-inaꞌ khu an umali ay he-a. Ti ammuna un mu allon hi tomenong hitay takhalaꞌ hot ma-at. 8 Ti anong un ha-in ja gway apoꞌ an khun mamaar ay ha-in, ja gwacha khu hana hinchaloꞌ an khun u pfaalon. Ti alloꞌ ay ni oha an hinchalo hi, ‘Umuy a!’ ja immuy. Ja alloꞌ khu ay ni oha hi, ‘Umali a!’ ja immali. Ja alloꞌ ay ni takhalaꞌ hi, ‘Atom hitay!’ ja enat na. Ja om-omod ay he-a an gway apfalinam an mangali hot ma-at.” 9 Ja nanor hi Hesus hi nangngolana ay tay inali cha. Nunligkhoh ja inali na hachi atakhutakhu an ninitnud ay hija hi, “Alloꞌ ay chaꞌju hi ma-id oha hi Hudju hi tinnig u an gway pammati na an miꞌpadchung ay ni otong an pammatin tay pfu-un Hudju.” 10 Numpfangngad hay hachi hennag chin kapitan ja chinakngan cha chin takhala an temmenong.

Chin nanakhuwan Hesus han empfalay han pfalo

11 Amat hichi ja immuy khu hi Hesus han ohan pfuglay an ad Nain. Ja ninitnud hachi disipolo na ja hachi cho-or an tatakhu. 12 Unagkhu gwa an mehnot cha ay chuy an pfuglay ja chinittum cha hachi umuy munlapfun. Hichuy an natoy ja un oh-ohha an lala-e an empfalay han pfalo. Ja cho-or chin tatakhu ay chuy an pfuglay an nitnud. 13 Unagkhu tinnig Apo Hesus hichuy an pfalo ja ninignikha na ja inali na hi, “Ammuna, epokhong mu an kumila.” 14 Immuy ja hen-a na chin longon chuy natoy ja intaꞌchug hachi nangpipi-ug. Ja inalin Hesus chin natoy hi, “Pfumangon a.” 15 Pfimmangon hichuy natoy ja himmapit. Ja inalin Hesus chin pfalo hi, “Tayya hitay empfalay mu.” 16 Nang-entata-ot an amin hachi atakhutakhu ja nundaydayaw cha ay Apo Jos ja khun cha allon hi, “Tayya an numpatikhaw ay chita-o hitay an napfagto an profeta. Maphod ti tayya an nenomnom chita-o an takhuwon ay Apo Jos.” 17 Hitay an enat Hesus ja nunchongor an amin hichi ad Judea ja chin nun-ehnot an pfuglay.

Chin inalin Hesus hachi hennag John Bautista

18 Chin disipolon John Bautista ja impa-innila cha ay hija an amin chi ena-enat Hesus. Hotti hennag John han chugwa an disipolo na 19 an umuy ay Hesus ta i mangpfokha hu-un hija chah hini inalin John an hennag Apo Jos an hahadchon cha, wenno hay oha.

20 Unot emmatam hachi hennag John ja inali cha ay Hesus hi, “Hennag chaꞌmi ay John Bautista ta mahmahan mi hu-un he-a chah chin inali na an mamahhod an umali?” 21 Amat hichi ja empatenong Hesus hachi mumpunchokhoh ja nun-epakak na hachi nun-ehoꞌlong an napukhit an ispiritu ja inchatana hi pannig hachi nun-apfulaw. 22 Nakhibpfoh hay hato an enat Hesus ja unaot allon ay cha chuy hennag John hi, “Mumpfangngad aju ta allon ju ay John hay hato tinnig ju ja chengngor ju. Allon ju chi tinnig mi an hana napfulaw ja tumikhaw cha, hana napechoy ja chumalan cha, hana na-unit ja temmenong cha, hana napo-it ja chomngor cha, ja hana nun-atoy ja timmakhu cha. Ja khun mekasaba hini maphod an Hapit Apo Jos hana napubli. 23 Ja allon ju khu hi madmachennor hini takhu an achi munhalinchugwa hini nomnom na ay ha-in.”

Chin impa-innilan Hesus an omaꞌ-atan John Bautista

24 Amat hichi ja nakak hachi hennag John, ja inalin Hesus hini omaꞌ-atan John ay cha chuy atakhutakhu. Inali na hi, “Chin immajan ju ay John hichi let-ang ja ngay nenomnom ju hi i ju tikhan? Unchah hay potaar an khun mumpfiwpfiwwapfiw? Pfu-un. 25 Hot ngachah mah chi i ju tinnig? Un aju chah immuy ta tikhan ju hay takhu an maphod chi lopfong na? Pfu-un khuh niꞌ, ti hana ayya khun munlopfong hi maphod ja maphod chi piꞌtakhuwan cha, ja hay pfalay chi ari chi punhihittugwan cha. 26 Hot ngachah tugwali chi i ju tinnig? Hay profetan Apo Jos? Aa, ja alloꞌ ay chaꞌju an napfagpfagto pay hija mu hana uchumna an profeta. 27 Ti hi John hini nitulungan ni nitulaꞌ an hapit Apo Jos hi nangarjana hi, ‘Tayya an honakhoꞌ hitay mangpangpangullu ja un he-a ta ehakhana na hini agwum.’ ”* 28 Ja inalin khu Hesus hi, “Alloꞌ ay chaꞌju an hi John Bautista hini napfagpfagto an amin hi hay takhu heto lota. Muti napfagpfagto pay hini nabnababba an takhu an nidchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos hi tatakhu.”

29 Achechenor hi pangngolan hachi cho-or an tatakhu ja anong un hachi khun munhenger hi pakha chin inalin Hesus. Ti inunud cha hana magpong an in-urchin Apo Jos ja numpabautisar cha ay John. 30 Muti hana Farisee ja memehtolon chi urchin Moses ja ngumanu cha an mangapfulut chin penhod Apo Jos hi aton cha ja agkhuy cha khu numpabautisar ay John.

31 Ja inalin khu Hesus hi, “Alloꞌ ay chaꞌju hini eꞌ-eꞌnongan ju an tatakhu ad ugwani an timpo, an 32 meꞌmeꞌnong aju hana ung-ungungnga an um-umpfun hinun palaha an munlewlegwa muti ma-id maptoꞌ hi podhon cha. Ti iꞌgwap hana uchumna an allon cha ay ni khun cha peꞌlewlegwa hi, ‘Nanongngali ami muti agkhuy aju temmajaw. Ja emmepfer ami muti agkhuy aju niꞌkila.’ 33 An amat ay chaꞌju an ma-id maptoꞌ hi podhon ju. Ti immali hi John Bautista ja khun mun-ayunar ja achi umin-inum hi pfajah, ja allon ju hi un mun-angaw. 34 Ja tan immalijaꞌ an Na-ilangitan an Takhu, ja khunaꞌ meꞌ-orpfong an meꞌ-an, ja nuja an pahigwonaꞌ an khun ju allon hi, ‘Tikhan ju akay niꞌ hitay an takhu an nahopo ja khun mapfutong. Ja niꞌkhayyum khu hana khun munhenger hi pakha ja hana uchumna an nun-apfahulan an tatakhu!’ Hotti tayya an pahigwon chaꞌmi an chugwa. 35 Muti nomnomon ju hitay, an hini aphod ja kinala-eng Apo Jos ja matikhaw ay ni piꞌtakhuwan hay hana nangapfulut ay ni intudtuchu mi ay John.”

Han pfupfai an cho-or chi pfahor na an penakawan Hesus

36 Gwa han Farisee an hi Simon chi ngachana an nangajakhan ay Hesus ta miꞌjuy hichi pfalay cha an i meꞌ-an. Hotti niꞌjuy hi Hesus ja i neꞌ-orpfong. 37 Ay chuy an pfuglay an niꞌjajan Hesus ja gwa han pfupfai an miꞌlalala-e. Chengngor na an i nummangili hi Hesus ay chuy nunhitugwan chin Farisee ja in-uy na han mumpfango an lanob an ninitto han alabastro an pfoterja. 38 Timmataꞌchug hichin negpongan Hesus ja khun kumila ja nuntidtid chin luwa na hichin hu-in Hesus. Impuꞌnah chuy pfupfai chin pfuuꞌ na ja inungngu na chin hu-in Hesus ja unaot khu epelanob chin mumpfango an lanob.

39 Unot tinnig chin Farisee an nangajakhan ay Hesus ja khuna nomnomnomon hi, “Mu pfu-un ay chita profeta hi Hesus. Ti khulat ta profeta hot anila na an napukhit chi ugalin tay an pfupfai an khun man-a ay hija.” 40 Ja inalin Hesus ay chuy Farisee hi, “Simon, gwa han alloꞌ ay he-a.” Tempfar Simon ja inali na hi, “Ngachah nuy allom, Apo?” 41 Ja inalin Hesus hi, “Gwa han chugwa an lala-e an immutang han khun mumpa-utang hi pihu. Lemay khahot chi utang chin oha ja lemay polo chi utang chin oha. 42 Ma-id epfangngad cha ja agkhuy na empapallog. Ngachah tugwali chi anilam ay cha tay an chugwa hi ot-ottong chi pamhod na ay chuy immutangan cha?” 43 Tempfar Simon ja inali na hi, “Hinuy nin ot-ottong chi utang na.” Ja inalin Hesus hi, “Umannung hitay nampfar mu.” 44 Nunligkhoh ay chuy pfupfai ja inali na ay Simon hi, “Tikham hitay an pfupfai. Tan immalijaꞌ heto pfalay ju ja agkhuy mu enat hini ugali ta-o an ma-id inchat mu hi chanum ta nangulah u ay tay hu-iꞌ. Muti hitay an pfupfai ja inulahana hay hato hu-iꞌ ay ni luwa na ja impuꞌnah na hichuy pfuuꞌ na ay tay hu-iꞌ. 45 Ja agkhujaꞌ inungngu ay he-a hi immaliyaꞌ muti inungngu-ungngun tay an pfupfai hay hato hu-iꞌ an ente-a na hi chimmakngaꞌ. 46 Ma-id ni-iꞌchat mu hi lanob ta elanob u ay tay pfuuꞌ u muti hitay an pfupfai ja lenanob na hitay hu-iꞌ hi mumpfango an lanob. 47 Ja tayya an alloꞌ ay he-a an hitay otong an impatikhaw na an pamhod na ja hijay panginnilaan an napakawan hay cho-or an pfahor na. Muti hini takhu an it-ittang hini empakawana an pfahor ja it-ittang khu hini pamhod na ay Apo Jos.”

48 Ja inalin khu Hesus ay chuy pfupfai hi, “Napakawan an amin chi pfahor mu.” 49 Khun nomnomnomon chin uchumna an neꞌ-orpfong ay Hesus hi, “Ngachah agkhu niꞌ tay an takhu an mamakawan pay hi pfahor?” 50 Ja inalin Hesus ay chuy pfupfai hi, “Khapo ay ni pammatim ja miꞌtakhu a. Hotti mun-an-anla a an umanamut.”

8

Hana pfinapfai an nitnud ay Hesus

1 Immuy chi at hichi hi arkhaw ja immuy hi Hesus hachi apfuglapfuglay ja apfarjupfarju an khun mangkaskasaba ay ni Ebanghelyo an mangpa-innila ay ni umali an Pun-ap-apugwan Apo Jos hi tatakhu ay tay lota. Ini-itnud na hachi himpolo ta chugwa an adalana. 2 Nitnud khu chin uchumna an pfinapfai an empatenong Hesus chi chokhoh cha ja hachi uchumna an nangpakakana hi napukhit an ispiritu an nun-ehoꞌlong ay chicha. Oha hi Mary an nginadnan cha hi Magdalen an nakakan han peto an napukhit an espiritu an nehohoꞌlong. 3 Ja hi Joana an ahagwan ni ap-apon chi takhalan Ari Herod an hi Chusa, ja hi Susana, ja chin cho-or pay an pfinapfai an temmolong an nangchat chin mahapor cha Hesus ay cha chuy adalana.

Chin pangngarig han khun munhapuwaꞌ hi pfugwa

4 Cho-or pay chin uchumna an tatakhu an khun umuy ay Hesus an narpu cha hi numpfino-ob-on an pfuglay. Unot chenom-or hachi tatakhu ja inali na hitay an pangngarig. 5 “Gwa han ohan takhu an immuy munhapuwaꞌ hi pfugwa hichi hapfar na. Khun munhapuwaꞌ ja nepochag chin uchumna ay ni chalan ja nun-ilait cha, ja numpanga-ali chin hagwiti ja nun-a-an cha. 6 Chin uchumna ja nepochag chin mapfinato an lota. Ja hemmangaw cha muti agkhuy napfajag ja nun-alango cha ja naꞌleng, ti un nitutu-i chin hemmangagwana. 7 Nepochag khu chin uchumna chin achoꞌlan chi holoꞌ an nun-apakhatan. Un chaagkhu hemmangaw ja emmaꞌlap hachi nun-apakhatan an holoꞌ ja hinaꞌpfungan cha chin nitanum ja agkhuy penomhod. 8 Ja chin uchumna ja nepochag chin maphod an lota, ja numpangahangaw cha ja numpangapfunga cha hi cho-odcho-or an hinkhakhahot.” Ja inalin khu Hesus hi, “Pa-ennongan ju an munchongor ay tay alloꞌ.”

9 Henanhanan hachi adalan ay Hesus nu ngay podhon tay an pangngarig an hapiton. 10 Ja inalin Hesus hi, “Aa, ti chaꞌju hana pangpa-innilaan Apo Jos ay ni omaꞌ-atan ni Pun-ap-apugwana. Hana ayya uchumna an achi miꞌ-unud ja pangngarig hini atoꞌ an mangtuchugwan ay chicha. Hot anong un himulimuli hini mata cha ja achi cha khun tikhan hana khun u aton, ja anong un nun-alu-angan hana inga cha ja achi cha chamchama ma-awatan hana khun u itudtuchu.* 11 Hitay chi podhon tay an pangngarig an hapiton. Hana pfugwa an nihapuwaꞌ ja hija hini hapit Apo Jos an khun mitudtuchu. 12 Ja hana nepochag ay ni chalan ja hija hana tatakhu an nunchongor ay ni hapit Apo Jos muti immuy hi Satanas ta akagwona chin hapit an chengngor cha ta achi cha mamati ta achi cha miꞌtakhu ay Apo Jos. 13 Ja hana ayya nepochag ay ni mapfinato an lota ja hija hana tatakhu an nun-an-anla an nunchongor ay ni hapit Apo Jos ja inapfulut cha, muti un naꞌnaꞌ-omtang, ti agkhuy limmamot hini hapit na ay chicha. Unchani ta immali hana apalikhatan khapo hi nangapfulutan cha ay ni hapit Apo Jos ja chin-ug cha hini pammati cha. 14 Ja hana ayya nepochag ay ni achoꞌlan chi holoꞌ an napakhatan ja hija hana tatakhu an nunchongor, muti immali ayya hana pundanakhan ay tay piꞌtakhuwan ja hana homalegwa an nomnom hi omachangjanan ja hana pun-an-anlaan heto lota, ja nahi-ig hini pammati cha ja achi cha miꞌpfunga. 15 Hana ayya nepochag ay ni maphod an lota ja hija hana nunchongor ay ni hapit Apo Jos ja intanum cha ay ni nomnom cha ja na-ennongan cha an unuchon ingkhana an matikhaw hini pomhochan chi piꞌtakhuwan cha.”

Hay aton hi natorkhan an hilaw

16 Inalin khu Hesus hi, “Achi ta-o torkhan hay panor ja i ta-o halinan wenno epachaor hi kama, ta un ta-o gwot epattoꞌ hay napataw ta mahilagwan hay takhu an humikhop ay nuy an pfalay. 17 Ja an amin hana nililiꞌ-ud ja gwa han arkhaw an mipatikhaw. Ja hana achi ma-innila ad ugwani ja gwa khu han arkhaw hot ma-innila chamchama. 18 Hotti tikhan ju hini aton ju an munchongor ay ni ituchuꞌ. Ti hini takhu an miꞌ-unud ay ni ituchuꞌ ja umannung an ma-ug-ugman hini anila na. Hini ayya takhu an una lamangon an achi miꞌ-unud ay ni ituchuꞌ ja anong un hini anila na ja ma-utaw ay ni nomnom na.”

Hana a-ammod ja a-akhin Hesus

19 Emmatam chin ammod Hesus an hi Mary ja chin a-akhi na an linala-e ay chuy agawwachaana. Muti ma-id aton cha an mehnot, ti cho-or hachi tatakhu. 20 Ja gwa han nangali ay Hesus hi, “Chiya an gwacha hi inam ja hana a-akhim an timmataꞌchug hichi pfutayna ja khun chi-a epa-ajag ta miꞌhapit cha ay he-a.” 21 Ja inalin Hesus hachi tatakhu hi, “Hana mangegngor ja mangunud ay tay hapit Apo Jos ja chicha chi a-ammod u ja a-akhiꞌ.”

Chin nangpitaꞌchukhan Hesus han puwoꞌ

22 Gwa han ohan arkhaw ja inalin Hesus chin adalana hi, “Pfumad-ang ta-o ay tay baybay.” Nunlukhan cha han pfalangay ja ente-a cha an umuy. 23 Gwa an khun cha umuy ja i naloꞌ hi Hesus. Unagkhu himpfumagkha ja gwacha han mapfi-ah an puwoꞌ. Nuntipjaꞌ-ong chin chanum ja nittugwan chin pfalangay ja gwa an munlinong. 24 Immuy hachi disipolo na ja pfinangon cha hi Hesus. Inali cha hi, “Apo! Tayya an marteng ta-o!” Enelan Hesus ja inhingar na chin puwoꞌ ja chin chanum an khun muntipjaꞌ-ong. Khemmenong chin puwoꞌ ja chin chanum ja munnaud an malenong.

25 Ja inali na hachi adalana hi, “Un chah ma-id pammati ju ay ha-in?” Nanor cha ja nang-entata-ot cha ja khun cha allon chi, “Ngachah ay chita tay an takhu? Anong un puwoꞌ ja chanum ja unuchon cha hini allona!”

Chin nangpakakan Hesus hachi cho-or an napukhit an espiritu han lala-e

26 Entortoloy cha an khun umuy ja emmatam cha hichi chammangna, an pfuglay hachi eGerasa. 27 Pfimmutay hi Hesus chin pfalangay ja immuy ay chuy palantag chin baybay ja chinittum na gwot han lala-e an eGerasa an nahuhuꞌlungan hi nun-apukhit an espiritu. Un mummomolleh ja achi na podhon an munheto hi pfalay an un amjaꞌ na an munhehetto hana lijang an lupfuꞌ. 28-29 Omarkhaw an mahuꞌlungan hitay an lala-e ja anong un cha ugnan ja pfangkelengan hana ngamoy na ja hu-i na hon nunhopchot na hon empalajaw ni napukhit an espiritu ta umuy hichi let-ang. Unot tinnig tay an lala-e hi Hesus ja nungkii ja nunheppe ay hija. Ja iniꞌgwap na an mangali hi, “Hesus an Empfalay chi Napfagto an Jos! Ngachah chi atom ay ha-in? Achiyaꞌ adniꞌ palikhaton!” Hay nangarjana ay tay ja inalin Hesus ay chuy napukhit an espiritu ta makak ay chuy takhu. 30 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Ngay ngachan mu?” Tempfar na ja inali na hi, “Linipfulipfuwaꞌ.” Ti cho-or hachi napukhit an espiritu an nun-ehoꞌlong ay hija. 31 Ja inalin hachi napukhit an espiritu hi, “Achi chaꞌmi adniꞌ ipi-uy ad chalom.” 32 Ja cho-or hachi apfapfupfapfuy an khun munhu-oy ay chuy an pfulludna. Ja numpakpaka-ahi hachi napukhit an ispiritu an inali cha ay Hesus hi, “Hotti un ami mah niꞌ mehoꞌlong hay hachi pfapfuy!” Ja inalin Hesus hi, “Umuy aju.” 33 Hotti nun-a-akak hachi napukhit an espiritu ay chuy an lala-e ja i cha nun-ehoꞌlong hachi apfapfupfapfuy. Ja nungkhakhayyat hachi pfapfuy an nunchayyu ja nun-ilipaw cha ay chuy baybay ja nun-arteng cha.

34 Unagkhu tinnig hachi khun mumpfantay hachi pfapfuy chin na-at ja nungkhakhayyat cha an nakak. Ja immuy cha hichi pfuglay cha ja hachi uchumna an pfuglay an i nangpa-innila hay hato an tinnig cha. 35 Hotti napfu-ar hachi tatakhu an i miꞌtikhaw. Un chaot emmatam chin agwachaan Hesus ja tinnig cha chin lala-e an ni-i-ibpfun an nunlolopfong ja nagwachaan hi maphod an nomnom. Ja nang-entata-ot cha. 36 Ja impa-innilan hachi nannig chin enat Hesus an nangpakak hay hachi napukhit an espiritu.

37 Khapo hi nunnaud an temmaꞌtan cha ja empfokhan an amin hachi eGerasa ta makak hi Hesus ay nuy pfuglay cha. Hotti nunlukhan cha Hesus chin pfalangay ta epacheh cha. 38 Ja hichuy an lala-e an nakakan hachi napukhit an espiritu ja inali na ay Hesus hi, “Mitnuchaꞌ adniꞌ ay he-a.” Muti inalin Hesus hi, 39 “Achi, ta un aot umanamut ta im ipa-innila hitay maphod an enat Apo Jos ay he-a.” Hotti immanamut ja i na impa-innila an amin hachi tatakhu ay chuy an pfuglay hitay mapmaphod an enat Hesus ay hija.

Chin nanakhuwan Hesus chin empfalay Jairus ja chin nangpatengngana han pfupfai

40 Unagkhu numpfangngad cha Hesus chin chammangna an narpugwan cha ja mun-an-anla hachi tatakhu an nanannod ay hija. 41 Ja immuy ay Hesus han lala-e an hi Jairus an ap-apon han sinagoga hichi. Ja nunheppe ay Hesus ja numpakpaka-ahi ta miꞌjuy hi Hesus hichi pfalay cha. 42 Ti gwa an ma-uꞌlud hini oh-ohha an empfalay na an pfupfai an himpolo ta chugwa chi tagwona. Hotti ninitnud hi Hesus ta umuy cha ja khun munhihiꞌ-ig hachi tatakhu an munli-ub ay hija.

43 Ja gwa han ohan pfupfai an khun mangunud ay chicha an hay chokhoh na ja achi maymajat han chala an khun pfumutay ay hija hi himpolo ta chugwa hi tagwon. Khun mumpa-akhah muti ma-id oh-ohha hi nanginnila an mangakhahan ay hija. 44 Immuy ay chuy negpong chin khatud Hesus ja heneꞌkhad na chin khalampfay ni lopfong na ja najat gwot chin chala an khun pfumutay ay hija. 45 Ja inalin Hesus hi, “Ngay naneꞌkhad ay ha-in?” Ja ohanna hon inali cha hi, “Pfu-un mangkay ha-in.” Ja himmapit hi Peter ja inali na hi, “Apo, cho-or hay hato nali-ub ay he-a an tatakhu an khun munhihiꞌ-ig.” 46 Ja inalin Hesus hi, “Ti aa muti nu han naneꞌkhad ay ha-in. Ti omod an naleꞌnaꞌ an gwa han immuy an apfalinaꞌ ay hija.” 47 Na-orman tay an pfupfai an inannilan Hesus chin enat na hotti immuy nunheppe ay hija an khun mun-elob. Ja chengngor an amin hachi tatakhu chin khuna allon ay Hesus an khapo na hi naneꞌkhachana ay chuy lopfong na, ja chin enat na an temmenong. 48 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Khapo ay ni pammatim ja temmenong a. Hotti mun-an-anla a an umanamut.”

49 Unagkhu khun miꞌhapit hi Hesus chin pfupfai ja ne-atam gwot chin hennag cha an narpu hi pfalay cha Jairus. Ja inali na ay Jairus hi, “Achi ta-o ungalon hitay Apo ta-o, ti natoy chamchama hini empfalay mu.” 50 Chengngor Hesus hitay ja inali na ay Jairus hi, “Achi a mundanag. Ehchor mu ay ha-in hot tumakhu hini empfalay mu.” 51-53 Ne-atam cha Hesus hichi pfalay cha Jairus ja gwa hana khun umiha ja inalin Hesus hi, “Epokhong ju an umiha, ti agkhuy natoy hichuy unga an un nanalloꞌ.” Muti kenekejan cha chin inalin Hesus, ti anila cha an natoy. Himmikhop hi Hesus ja hay niꞌhigpona ja hi Peter ja hi John ja hi James ja chin a-ammod chuy unga ja angkhay. 54 Amat hichi ja nehnot hi Hesus ay chuy unga ja inugnana chin ngamoy na ja inali na hi, “Pfumangon a, hiton unga.” 55 Timmakhu hichin unga ja napfanpfannangon. Ja inalin Hesus hi, “Ichatan ju hija hi anuna.” 56 Nanor hachi a-ammod na ja inalin Hesus ay chicha hi, “Ma-id i ju pangar-arjan ay tay an na-at.”

9

Chin nannakhan Hesus chin himpolo ta chugwa an adalana

1 Enajakhan Hesus hachi himpolo ta chugwa an adalan ta inchatana chicha hi apfalinan an mangpakak an amin hi nehohoꞌlong an napukhit an ispiritu ja an mangpatenong hi chokhoh, 2 ja unaot honakhon chicha an umuy ta i cha ekasaba hini umali an Pun-ap-apugwan Apo Jos hi tatakhu ja an i mangpatenong hana mumpunchokhoh. 3 Ja inali na ay chicha hi, “Un aju mangew-egwayya an umuy. Achi aju mumpfunguhan ja mun-ochon hi hape-eng, hongot ja pihu, anong un hay ihukat ju. 4 Nu umuy aju ay ni oha an pfalay ja podhon chaꞌju an mangiliyon, ja munnanannong aju ingkhana hi akakan ju. 5 Ja nu achi chaꞌju podhon an mangiliyon, ja nu makak aju ayya ay nuy an pfuglay ja pumpuꞌpu-an ju hay chapor an nep-ot ay ni chapan ju ta hitay chi panginnilaan an hugijon Apo Jos hana tatakhu ay chuy an pfuglay khapo hi achi cha pammatiyan ay ni hapit na.” 6 Amat hichi ja empacheh chin adalan an immuy hi apfarjupfarju ta i cha engkasaba hini Ebanghelyo. Ja nun-epatenong cha hachi mumpunchokhoh an amin ay chuy immajan cha.

Chin khun pundanakhan Herod ay Hesus

7 Chengngor Herod an ap-apo ad Galilee an amin hana ena-enat Hesus ja ma-id maptoꞌ hi i na punnomnoman. Ti khun allon hachi uchumna hi, “Hitay an hi Hesus ja hija hi John Bautista an un nummahu.” 8 Ja khun khu allon hachi uchumna hi un hija hi Elijah an immali an mumpatikhaw. Ja gwacha khu hachi khun mangali hi un oha hija an profetan Apo Jos chin nahop an nummahu. 9 Ja khun allon Herod hi, “Empapotor u hini ulun John muti ngay ngachah tay khu an hi Hesus an ikhimoh cha an haphapiton?” Hotti penenhod Herod an peꞌmamad an tikhan hi Hesus.

Chin namanganan Hesus han lemay lipfu an tatakhu

10 Numpfangngad hachi himpolo ta chugwa an apostol ja inali cha ay Hesus an amin chin ena-enat cha. Amat hichi ja initnud Hesus chicha ta immi-igway cha an immuy han pfuglay an ad Betsaida. 11 Unagkhu inannilan hachi tatakhu hi apfuglapfuglay chin immajan cha Hesus ja chinallan cha an nangunud. Emmatam cha chin agwachaan cha Hesus ja inali na ay chicha hi, “Maphod ta immali aju.” Ja intuchu na gwot ay chicha hini omaꞌ-atan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos hi tatakhu ja nun-epatenong na hachi gway chokhoh na.

12 Unot gwa an nahilip ja immuy chin himpolo ta chugwa an adalan ay Hesus ja inali cha hi, “Honakhom hato tatakhu ta umuy cha mannig hi anun cha ja punnangngan cha hay hachi nun-ehnot an pfarju. Ti tan ma-id pfarpfalay ay tay agawwachaan ta-o.” 13 Ja inalin Hesus hi, “Chaꞌjuwot chi mangchat hi anun cha.” Ja inalin hachi adalan hi, “Ma-id ichat ta-o hi anun cha, Apo, ti tan un angkhay han lema an tenapay ja han chugwa an khachiw chi gwa heto. Ad-adchi ami mangkay pa-angina hi anun an amin hato an tatakhu.” 14 Ti lemay lipfu chin pfilang chin linala-e an nidchum ay chuy an khagong. Ja inalin khu Hesus hi, “A-aggwon ju hato tatakhu ta henlermay polo cha hon impapfun ju.” 15 Hotti ena-aggwa cha ja impapfun cha an amin hachi tatakhu. 16 Enalan Hesus chin lema an tenapay ja chin chugwa an khachiw, ja entangad na ad uchu an nunyaman ay Apo Jos. Napfalin ja initta-ittang na ja inchat na hachi adalan ta egwanah cha hachi tatakhu. 17 Nangan cha ja na-apchan cha an amin. Inamung hachi adalan hachi nahagwar ja nun-apnu han hempolo ta chugwa an pfahkit.

Chin nangarjan Peter an hi Hesus ja hija hini Apo an Mamahhod

18 Gwa han namenghan an tenaynan Hesus hachi atakhutakhu ta i nun-ohha an nungkalalag. Ja ninitnud hachi disipolo na, ja inali na ay chicha hi, “Ngachah tugwali chi allon hana tatakhu hi omaꞌ-ataꞌ?” 19 Tempfar cha ja inali cha hi, “Gwacha hana mangali hi un he-a hi John Bautista. Ja gwacha khu hana mangali hi un he-a hi Elijah, ja allon khu hana uchumna hi un a oha an profeta chin nahop an nummahu.” 20 Ja inali na hi, “Chaꞌju mah? Ngay allon ju tugwali hi omaꞌ-ataꞌ?” Tempfar Peter ja inali na hi, “He-a hini Hennag Apo Jos an Mamahhod!” 21 Ja naꞌnaꞌ-allon Hesus hi, “Achi ju pay epfaꞌpfaag hitay hana tatakhu.”

Chin nangpanomnoman Hesus ay ni umali an punlikhatana

22 Ja inalin khu Hesus hi, “Ha-in an Na-ilangitan an Takhu, ja mahapor an hortapoꞌ hana cho-or an likhat, ja pfuhulonaꞌ hana a-ap-apon chi Hudju, ja hana a-ap-apon chi papachi ja hana memehtolon chi urchin Moses. Patajonaꞌ muti ay ni me-atloh arkhaw hot mummahuwaꞌ.” 23 Ja inali na khu ay chichan amin hi, “Hini mamhod an midchum ay ha-in ja mahapor an chuꞌkhona hini piꞌtakhuwana heto lota ja pi-ukhona hini kros na* hi a-arkha-arkhaw, ja inunuchaꞌ. 24 Ti hini ayya takhu an mangpa-ennongan ay ni piꞌtakhuwana heto lota ja angkhay, ja achi miꞌtakhu ay Apo Jos. Muti hini takhu an man-ug ay ni piꞌtakhuwana heto lota khapo hi pangunuchana ay ha-in, ja miꞌtakhu ay Apo Jos hi ma-id chi pogpogna. 25 Anong un alan ni takhu an amin chi enachangjan ay tay lota ja ma-id pfalor hu-un ma-utaw chamchama hini piꞌtakhuwana ja nadusa hija hi ma-id chi pogpogna. 26 Hini takhu an mangpfa-in ay ha-in ja hana khun u ituchu, ja ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja ipfa-in u khu hija ay ni arkhaw an pumpfangngachaꞌ an magwachaan hi apfalinan ja pfinang u ja hini pfinang Ama ja hana nasantuwan an angher na. 27 Muti umannung hitay alloꞌ an gwacha hana uchumna ay chaꞌju an achi matoy hot ah-upan cha hini ete-aan ni i Pun-ap-apugwan Apo Jos hi tatakhu ay tay lota.”

Chin narmanan ni tikhaw Hesus

28 Nalahin chin ohay markhachu ja initnud Hesus hi Peter ja hi John ja hi James, ja nunti-id cha han pfuludna ta i cha mungkalalag. 29 Gwa an khun mungkalalag hi Hesus ja narman chin tikhaw chin angah na ja pomooꞌ chin pinuchaw chin lopfong na. 30 Unagkhu la-ahna ja gwacha han chugwa an linala-e an khun miꞌhapit ay hija, an cha Moses ay Elijah. 31 Numpatikhaw cha an nagwachaan hi apfalinan ja pfinang Apo Jos ja khun cha haphapiton hini umali an atajan Hesus ad Jerusalem ta mipa-annung chin eneꞌchan Apo Jos an ma-at. 32 Khun michumor cha Peter muti na-aan chin enloꞌ cha, ti tinikhaw cha hi Hesus an gway pfinang na ja chin chugwa an linala-e an niꞌtataꞌchug. 33 Gwa an makak cha Moses ja inalin gwot Peter ay Hesus hi, “Apo, maphod ta immali ta-o heto. Mun-ephod ami hi tolo hi apfong ta henohha aju ay cha Moses ja hi Elijah.” Inalin Peter hitay, ti un na-apfu khapo chin tinnig cha. 34 Unagkhu khun munhapit hi Peter ja himpfumagkha ja gwa han pfonot an linigmana chicha. Ja temma-ot hachi adalan, ti nun-opah chin pfonot ja liniꞌnupana chicha. 35 Ja gwacha han hapit an narpu ay chuy pfonot an allona hi, “Hitay hini Empfalay u an piniliꞌ. Hotti egngor ju hija!” 36 Intaꞌchug chin khun munhapit ja matikhaw hi Hesus an un emmo-ohha. Ja agkhuy empfaꞌpfaag hachi adalan hato tinnig cha an na-at ingkhanah napfalin an nummahu hi Hesus.

Chin nangpatengngan Hesus han mun-orchah an unga

37 Chin nun-inggwiꞌgwiit ja nunchayyu cha ja cho-or hachi tatakhu an immuy an i nanittum ay Hesus. 38 Unagkhu la-ahna ja gwa han lala-e an nanggwapan ay Hesus ja inali na hi, “Rabbi! Ka-ahiyam adniꞌ han oh-ohha an empfalay u an lala-e! 39 Ti khun mahuꞌlungan hi napukhit an ispiritu hon himpfumagkha hon nun-ugwap hon immalipag ingkhana an umupag hini ta-o na. Punnauchon tay napukhit an ispiritu an palikhaton hija ja ahop hon un makak. 40 Ja numpakpaka-ahiyaꞌ hay hachi disipolom ta pakakon cha hitay napukhit an ispiritu muti ma-id olog cha.” 41 Ja inalin Hesus hi, “Munlinapoh aju kaykhu an tatakhu an napukhit chi ugali ju. An akamoh an unaꞌ napfajag an gawwacha ay chaꞌju ja inanuhaꞌ chaꞌju, ja un kaykhu la-ahna ja ingkhana ad ugwani ja ma-id pammati ju.” Ja inali na chin ammod na hi, “Ijalim heto hini empfalay mu.” 42 Gwa an mehnot chin unga ay Hesus ja inhungpfub chin napukhit an ispiritu ja impa-alipag na. Muti henonglar Hesus hichin ispiritu ja penakak na. Empatenong na chin unga ja inali na ay ama na hi, “Tayya hitay empfalay mu.” 43 Ja nanor an amin hachi tatakhu ay ni otongngan an apfalinan Apo Jos an gwa ay Hesus.

Chin me-aggwa hi nangpa-innilaan Hesus ay ni atajana

Khun cha pay haphapiton hichuy enat na ja inalin Hesus hachi disipolo na hi, 44 “Achi ju alichuwan hitay alloꞌ ay chaꞌju! Ha-in an Na-ilangitan an Takhu, ja achi mapfajag hot michataꞌ hana pfuhur u ja patajonaꞌ.” 45 Muti agkhuy cha na-awatan hitay inali na, ti agkhuy impa-innilan Apo Jos ay chicha, ja mun-okhon cha an manghanhan.

Hay allon Hesus hi napfagpfagto

46 Gwacha han khun punhohongngilan hachi adalan nu ngachah chi napfagpfagto ay chicha. 47 Inannilan Hesus chin khun cha nomnomnomon, hotti penchona han ohan ung-ungnga ja timmaꞌchug cha an chugwa. 48 Ja inali na ay chicha hi, “Hini mangakhamid hay hana namati an mipadchung ay tay unga ja inakhamichaꞌ khu. Ja hini mangakhamid ay ha-in ja inakhamid na hini nannag ay ha-in. Ti hini nabnababba ay chaꞌju ja chichay napfagpfagto ay Apo Jos.”

Un tomolong hini achi pfumuhur

49 Inalin John ay Hesus hi, “Apo, tinnig mi han ohan takhu an khun mangpakak hi napukhit an espiritu ay ni apfalinan ni ngachan mu. Ja inhingar mi ta epokhong na, ti agkhuy nidchum ay chita-o.” 50 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Achi ju epagwa. Ti un hihiya na ay chaꞌju nu achi pfumuhur ay chaꞌju.”

Hachi Samaritan ja agkhuy cha minangili hi Hesus

51 Unot gwa an khun mehmehnot chin arkhaw an puntalakhujan Hesus ad langit ja nenomnom na an umuy an umuy hichi ad Jerusalem. 52 Hotti hennag Hesus hana mangpangpangulu an umuy mangpa-innila han ohan pfarjun chi Samaritan ta ehakhanaan cha hija. 53 Muti achi penhod hachi tatakhu hichi an mangiliyon hi Hesus khapo ta Hudju ja un maloh an umuy ad Jerusalem. 54 Unagkhu inannilan chin adalan an cha James ay John chin inalin hay hachi Samaritan ja empfokha cha ay Hesus hi, “Apo, epfokha mi chah ay Apo Jos ta khobhona hay hana Samaritan?” 55 Muti nunligkhoh hi Hesus ja inhingar na chicha. 56 Amat hichi ja empacheh cha an umuy han oha an pfarju.

Hay aton an mangunud ay Hesus

57 Un chaagkhu khun chumalan an umuy ja gwa han immuy ay Hesus an nangali hi, “Mimitnuchaꞌ ay he-a an amin hi omajam.” 58 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Un chah angkhiloh, ti ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja ma-id nunhitugwaꞌ hi khun u alo-an, an uchuꞌchuna agkhu niꞌ hay hana amunin ti gway hogong hi humigpan cha, ja hay hana hagwiti ti gway hapang hi pumpattu-an cha.” 59 Ja inalin khu Hesus han oha hi, “Miꞌjali a ay ha-in.” Tempfar na ja inali na hi, “Mapfalin, Apo, muti unchani mah ta umanamotaꞌ pay ta ujaꞌ ilupfuꞌ hi ama.” 60 Muti inalin Hesus ay hija hi, “Achi, ti hay hana agkhuy namati chi manikhaw hay hana i-ibpfa cha an natoy. Muti ay he-a ja tamum chi i mangpa-innila ay ni umali an Pun-ap-apugwan Apo Jos.” 61 Ja inalin khu han oha ay hija hi, “Apo, miꞌjalijaꞌ ay he-a. Muti khenong mah ta umujaꞌ pfumukha pay hichi pfalay mi.” 62 Muti inalin Hesus ay hija hi, “Unchah gway takhu hi mun-alachu ja nunliligkhoh? Amat khu hina ay ni takhu an nangte-a an miꞌ-unud ay ha-in ja nunligkhoh hay hana homalegwa, ja ma-id inherpfin ni punserbiyana ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos.”

10

Chin nannakhan Hesus chin petompolo ta han chugwa an tatakhu

1 Gwa han ohan arkhaw ja pinilin Hesus han petoy polo ta chugwa an tatakhu ja hininchuggwa na chicha an hennag ta ipangulu cha an umuy hay hana pfarju ja pfuglay an nenomnom na an omajan. 2 Ja inali na ay chicha hi, “Cho-or hana mabtoꞌ muti un aju tortollo an mumpfotoꞌ, ti cho-or hana tatakhu an nehahagkhana an matuchugwan muti tan un aju tortollo an umuy muntuchu. Hotti ekalalag ju ay Ama an khun mangpagpong hi mumpfotoꞌ ta honakhona hay umuy mumpfotoꞌ.” 3 Ja inali na khu hi, “Tan pfaaloꞌ chaꞌju an amat hi naꞌna-unnud an pfoꞌtot an karnero an umuy hana achaan chi tatakhu an amat hana mun-apfungot an khenger. 4 Achi aju mun-ochon hi pihu, hape-eng ja hapato, ja achi aju khu miꞌhapihapit hana alagwon ju hiton chalan. 5 Nu humikhop aju hi ohah pfalay ja hitay chi mahhun hi allon ju, ‘Pomhod hini piꞌtakhuwan ju an nunheto ay tay an pfalay.’ 6 Ja nu gway mangapfulut ay ni pomhochan cha hot pomhod cha. Muti ma-id ayya mangapfulut hot mumpfangngad hini bindisyon ay chaꞌju. 7 Munnanannong aju ay nuy an pfalay ja anun ju ja inumon ju hay epahango cha ay chaꞌju, ti hitay chi lagpfu ju. Ti an amin hana muntamu ja kalintikhan cha an omagwat hi linagpfu cha ay ni takhu an piꞌtamuwan cha. Achi aju i mumpfa-er hi i ju punnangngan. 8 Nu umuy aju ay ni oha an pfuglay ja penhod chaꞌju an mangiliyon, ja ihcha ju an amin chi hay epahango cha ay chaꞌju. 9 Ja epatenong ju hay hana mumpunchokhoh ay nuy an pfuglay, ja allon ju ay chichan amin hi, ‘Nehnot hini Pun-ap-apugwan Apo Jos ay tay lota.’ 10 Muti nu umuy aju ay ni oha an pfuglay ja achi chaꞌju ayya podhon an mangiliyon, ja umuy aju ay nuy kurha ja inali ju ay chicha hi, 11 ‘Anong un hay chapor ay tay an pfuglay ju an nep-ot ay tay chapan mi ja puꞌpu-an mi ta panginnilaan ju an nakhibpfoh hini tamu mi ay chaꞌju. Hotti ikhad aju. Ti nuyya an chengngor ju hitay inali mi an nehnot hini Pun-ap-apugwan Apo Jos ay tay lota.’ ” 12 Ja inalin khu Hesus hi, “Hotti alloꞌ ay chaꞌju, an umali ayya hini arkhaw an Panugijan Apo Jos hi tatakhu, ja machamchamot hini dusan hana tatakhu ay tay an pfuglay mu hachi tatakhu ad Sodom an khenhob Apo Jos chin timpon Abraham.”

Chin amatan hana tatakhu ay ni pfuglay an agkhuy namati ay Hesus

13 Inalin khu Hesus hi, “Ka-ahi cha hay hana eKorazin ja eBetsaida! Nu na-at ad Tiro ja ad Sidon hachi otong an milagro an enat u ay chuy pfuglay cha hot gwa agkhu niꞌ an napfajag an inumpfun cha an nunlolopfong hi kamma ja inlipfu chay chapor ay ni ulu cha an pangpatikhagwan chay nan-ukhan cha hi pfahor cha. 14 Umali ayya hini arkhaw an Panugijan Apo Jos an amin hi tatakhu ja machamchamot hini dusan hana eKorazin ja eBetsaida mu hay hana eTiro ja eSidon. Ti hay hato an eKorazin ja eBetsaida ja khun cha tikhan hay hato milagro ja achi cha chamchama chuꞌkhon hana pfahor cha. 15 Ja hay hana eKapernaum, khemhon chaot un chicha chi ma-ar-ali an napfagpfagto. Muti pfu-un an chicha chi umuy ad chalom.”

16 Ja niꞌhapit khu hi Hesus hachi adalana ja inali na hi, “Hay hana mangegngor ay chaꞌju ja enegngolaꞌ khu. Ja hay hana achi mamhod ay chaꞌju ja agkhujaꞌ khu penenhod ay chicha. Ja hay hana achi mamhod ay ha-in ja agkhuy cha khu penenhod hi Ama an nannag ay ha-in.”

Chin numpfangngachan chin petompolo ta han chugwa

17 Immuy chi at hichi hi arkhaw ja numpfangngad chin petoy polo ta chugwa an hennag Hesus an immuy nuntudtuchu. Ja mun-an-anla cha an mangali hi, “Apo, anong un hana napukhit an ispiritu ja nuntornug cha ay chaꞌmi ja lemmajaw cha khapo ay ni apfalinan ni ngachan mu.” 18 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Amat tugwali hina, ti tinnig u hi Satanas an amat hi ilat an nakhah ad langit. 19 Inchat u ay chaꞌju chi apfalinan an mangkhamchit hi ulog ja hana pomatoy an oneneper ja an mangameh khu hana pfumuhur ay chaꞌju an ipangpanguluwan Satanas. Hotti achi chaꞌju apfakon. 20 Muti achi aju mun-an-anla khapo ta muntornug hana napukhit an ispiritu ay chaꞌju. Hay pun-an-anlaan ju gwot ja hini nitula-an ni ngachan ju ad langit.”

Akhaꞌkhaja hana tatakhu an nangpa-innilaan Apo Jos hi omaꞌ-atan Hesus

21 Emmopoh hitay an inalin Hesus ja empa-anlan ni Espiritu Santo hija ja nungkalalag an inali na hi, “Ama, munyamanaꞌ ay he-a an Apo hina ad langit ja heto lota, ta agkhuy mu impa-innila hay hato hana tatakhu an mangali an manomnom an cho-or chi achar cha, ta hay hana ma-id achar na chi nangpa-innilaam. Maphod hitay, Ama, ti hijah tay chi penhod mu.” 22 Inalin khu Hesus hachi tatakhu hi, “Impulang Ama an amin ay ha-in ta ha-in chi mangpagpong. Ma-id uchumnah nanginnila hi omaꞌ-ataꞌ nu pfu-un hi Ama ja angkhay. Amat hina khu ay Ama an ma-id chi hay nanginnila hi omaꞌ-atana nu pfu-un ha-in an Empfalay na ja hana podhoꞌ an pangpa-innilaan ay hija.”

23 Emmopoh chin inalin Hesus ja nunligkhoh ay cha chuy disipolo na ja inali na hi, “Akhaꞌkhaja aju ti tayya an khun ju tikhan hay hato khun maꞌma-at. 24 Ja umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju an akhaꞌkhaja aju pay mu hachi cho-or an profetan Apo Jos ja magpong an tatakhu chin nahop, ti penhod cha an ah-upan an manikhaw hato khun ju tikhan muti agkhuy cha niꞌtikhaw. Ja penhod cha khu an munchongor hato khun ju chonglon muti agkhuy cha ne-egngor.”

Chin pangngarig han maphod an Samaritan

25 Gwa han ohan arkhaw ja khun muntudtuchu hi Hesus ja timmaꞌchug han ohan mehtolon chi urchin Moses ta toptopngana hi Hesus. Ja empfokha na hi, “Rabbi, ngay peꞌ-at u ta magwachaanaꞌ hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna?”

26 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Ngay allon ni urchin Apo Jos? Ngachah chi anilam hi podhona an hapiton?” 27 Ja inalin chin lala-e hi, “Allon ni urchin Apo Jos hi mahapor an podhon ta-o hi Apo Jos an amin hi puhu ja nomnom ja pfi-ah ta-o, ja an amin ay tay piꞌtakhuwan ta-o.* Ja allon khu tay urchin Apo Jos hi podhon ta-o hana papadchung ta-o an tatakhu an amat ay ni pamhod ay tay achor ta-o.”† 28 Ja inalin Hesus hi, “Umannung hinuy inalim. Hotti atom hay hato hot miꞌtakhu a ay Apo Jos.”

29 Ja achi podhon chin lala-e an mapfa-inan hotti inali na khu hi, “Aa, ja ngay ngachah hay hana padchung u an tatakhu?” 30 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Gwa han ohan lala-e an narpu hichi ad Jerusalem an umuy ad Jeriko, ja pfinta-an chi mangakaw. Nun-ala cha chin lopfong na, ja numpakhuh cha ja tenaynan cha hija an gwa an mamattoy. 31 Netongor ja naloh han oha an pachi. Ja tinnig na chin lala-e an mamattoy ja inliglig na. 32 Gwacha khu han Levita an naloh chin agwachaana ja gwan tinnig na ja inliglig na khu. 33 Ja naloh khu han ohan Samaritan an nunhahakkay. Ja unot emmatam chin gwachaan chin mamattoy an lala-e ja tinnig na ja ninignikha na hija. 34 Immuy ja inulahana‡ ja enakhahana hi lanob ja pfinachar na chin hukhat na ja unaot ehakay, ja in-uy na han ohan pfalay an khun ma-apfangan ja hinalimunana. 35 Chin nun-inggwiꞌgwiit ja inchat na han pihu ay chuy khun mumpfantay ay chuy pfalay ja inali na hi, ‘Halimunam hitay an lala-e ja un ayya ad-adchi hitay hi khahtuwom ay hija ja pfajachaꞌ hi pumpfangngachaꞌ.’ ” 36 Ja empfokhan Hesus ay chuy mehtolon chi urchin hi, “Ngay allom tugwali ay cha tay an tolo an naloh chi gway niꞌ-ibpfa na ay tay lala-e an pfinta-an cha?” 37 Tempfar na ja inali na hi, “Hinuy nanakha-uy ay hija.” Ja inalin Hesus ay hija hi, “Hotti hijah tay chi atom.”

Minangilin cha Marta ay Mary hi Hesus

38 Entoloy cha Hesus ja hachi adalan an umuy ja ne-atam cha han ohan pfarju. Ja gwa han pfupfai ay chuy an pfarju an hi Marta chi ngachana, ja enajakhana chicha hichi pfalay cha. 39 Ja gwa han ibpfan Marta an hay ngachana ja hi Mary. Ja enep-ephod Mary an inumpfun chin hangon Hesus ta munchongor chin haphapitona. 40 Muti hi Marta ja agkhuy ne-egngor, ti cho-or chin ehaghakhana na. Immuy ay Hesus ja inali na hi, “Achim adniꞌ aton hina, ti tan unaꞌ empa-ohha ay ibpfaꞌ an munhakhana. Ta allom ay hija ta tulunganaꞌ!” 41 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Anagkha kaykhu, Marta, ta un cho-or chi pundanakham 42 an un hitay hini oha an mahapor. Ti tan pinilin Mary hini mapmaphochan hotti ma-id chi hay mangpagwa ay hija an munchongor.”

11

Chin nangtuchugwan Hesus hi aton an mungkalalag

1 Gwa han ohan arkhaw an nakak hi Hesus an i nungkalalag. Emmopoh chin kalalag na ja inalin han ohan disipolo na hi, “Apo, ituchugwan chaꞌmi adchiya an mungkalalag, amat chin enat John hachi disipolo na.” 2 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Nu mungkalalag aju ja amat heto chi aton ju:

‘Ama, he-a adniꞌ chi daydayawon chi tatakhu.

He-a adniꞌ chi mun-ap-apo ay chaꞌmi.

3 Ichat mu khu hay anun mi ad ugwani an arkhaw.

4 Ja pakawanom an amin chi pfahor mi, amat khu ay ni pammakawan mi hay hana pfimmahor ay chaꞌmi.

Ja i-achawwim ay chaꞌmi hana atopngan an achi ami paꞌ-ahchor.’ ”

5 Inalin khu Hesus hay hachi disipolo na hi, “Nu khulat ta gway oha ay chaꞌju hi immuy ay ni khayyum na hi tongan chi lapfi ja inali na hi, ‘Akhiꞌ, ichatanaꞌ adniꞌ hay epa-an u 6 han mangili an immali an nunnanong hi pfalay mi, ti ma-id oh-ohhah epa-an u ay hija.’ 7 Nu ngay allon ni i na numpfokhaan hi, ‘Achi a umali hina an mamangopfangon, ti tayya an nicha-ig hitay pantaw ja tan ene-elloꞌ u hay hato ung-ungungnga. Hotti ma-id atoꞌ an pfumangon an mangchat ay ni epfokham.’ 8 Hotti alloꞌ ay chaꞌju hi anong un cha pfelot an khayyum ja achi na podhon an pfumangon an mangchat ay ni epfokha na. Muti khapo ta achi na penhod an gway ipahiw cha ay hija, ja pfumangon chamchama an mangchat ay ni mahapor na.” 9 Ja inalin Hesus hi, “Hitay chi alloꞌ ay chaꞌju. Mun-achaw aju hot michatan aju, hingiton ju hot chakngan ju, mungkorkug aju hot mipfughor hini pantaw. 10 Ti hini mun-achaw ja michatan, ja hini maningit ja machakngana, ja hini mungkorkug ay ni pantaw ja mipfughor.

11 Ma-id ammod hi mangchat hi ulog nu hay khachiw chi epfokhan ni empfalay na. 12 Ja achi na khu ichat chi oneneper nu iklug chi epfokha na. 13 Hotti anong un aju khun pfumahor ja anila ju an mangchat hi mapmaphod ay ni empfalay ju. Nu amat hina chi khun ju aton ja un chah achi om-omod hi Ama ju an gwa ad langit an ichat na hini Espiritu Santo hay hana mumpfokha ay hija?”

Narpu ay Apo Jos hini apfalinan Hesus an pfu-un hi Satanas

14 Gwa han namenghan an empakak Hesus han ohan ispiritun chi nakalud an nehohoꞌlong han ohan takhu. Ja unot gwa an empakak na ja himmapit chin lala-e. Ja nanor chin tatakhu an nannig ay chuy an na-at. 15 Muti allon hachi uchumna hi, “Un kaykhu hi Beelzebub an hini ap-apon chi nun-apukhit an ispiritu hini nangchat ay hija ay ni apfalinana an khun mangpakak hana napukhit an ispiritu.” 16 Ja hachi uchumna ja podhon cha khu an toptopngan hi Hesus, ja inali cha ta ipatikhaw na hay milagro an panginnilaan an narpu ay Apo Jos hini apfalinana. 17 Aniꞌ-ilan Hesus chin khun cha nomnomon ja inali na ay chicha hi, “Nu khulat ta hana tatakhu ay ni oha an himpangili ja ma-a-aggwa cha ta un chicha khu hon numpapattoy cha, hot un loꞌtatna hot mapaꞌ-i hinuy an himpangili. Amat hina khu nu itannong hana hen-a-amma hon numpapattoy cha, hot loꞌtatna hot mapaꞌ-i cha khu. 18 Omaꞌ-at hina khu ay ni allon ju an hi Beelzebub an hi Satanas chi mangpakak hi napukhit an ispiritu. Nu amat heto hot un mah hi Satanas hon neꞌpatoy khu hay hana in-inupfor na. Ja khulat ta amat heto chi i na amatan hot un hija hon pinaꞌ-i na khu hini pun-ap-apugwana. 19 Allon ju an narpu ay Beelzebub hitay apfalinaꞌ an mangpakak hi napukhit an ispiritu. Ja gwacha khu hana padchung ju an Hudju an khun mangpakak hi napukhit an ispiritu. Hot un ju chah allon un narpu ay Beelzebub hini apfalinan cha? Hotti tayya an hay hato padchung ju chamchama an Hudju chi muntihtikhu an nehahalla hini khun ju nomnomnomon ay ha-in. 20 Ay ha-in ja narpu ay Apo Jos hini apfalinaꞌ an mangpakak hi napukhit an ispiritu, ja hay hato chi panginnilaan ju an hennakhaꞌ ay Apo Jos an mun-ap-apo.

21 Hi Satanas ja amat ay ni mapfi-ah an takhu an mumpfantay ay ni pfalay na. Enhahagkhana na hana armas na ta pfantajana hana khina-u na. 22 Muti nu umali hay oha an mapfiꞌpfi-ah hot apfakona hija ja penloh na an amin hana armas na an nangehcholana, ja nun-ala na an amin hana khina-u an naploh ta pun-epfangngad na ay cha nuy tatakhu an namlohana.

23 Hana tatakhu an achi midchum ay ha-in ja chicha hini pfomopfohhor ay ha-in. Ja hay hana achi tomolong an mangajakhan hana tatakhu an miꞌ-unud ay ha-in ja chicha hana mangapfor hi tatakhu ta achi cha midchum ay ha-in.”

Hini pumpfangngachan ni napukhit an ispiritu ay ni takhu an nakakana

24 Inalin khu Hesus hi, “Nu makak hini oha an napukhit an ispiritu an nehoꞌlong ay ni takhu hot umuy hana lukhar an ma-id nunheto ta i maningit hi i na pun-enanaan muti ma-id machakngana. Hotti allona hi, ‘Un u gwot pfangngachon chin pfalay an tenaynaꞌ.’ 25 Hotti mumpfangngad ja tikhana chin pfalay na an maleneh ja napanuh. 26 Hot epacheh na khu an i mun-aw-agwit hi peto hi munnaꞌnaud an napukhit an ispiritu ta gway pun-ibpfa na an i munheto ay ni pfalay an tenaynana. Hotti munnaꞌnaud an kaꞌka-ahi hinuy an takhu mu hichin pengpenghana.”

Hini nahamad hi punchenolan

27 Gwa an khun munhapit hi Hesus ja nun-ugwap han ohan pfupfai ay chuy an khagong ja inali na ay Hesus hi, “Madmachennor hini ammod mu an nangtoꞌkhong ja nangpa-ilog ay he-a.” 28 Muti tempfar Hesus ja inali na hi, “Munnaꞌnaud an machenor hay hana munchongor ja mangat ay ni hapit Apo Jos.”

Chin nangarjan cha ay Hesus ta atona hay milagro

29 Gwa an khun chomchom-or chin tatakhu an immuy an munchongor ay Hesus ja entoloy na an munhapit ja inali na hi, “Un aju kaykhu mumpunlahlah an tatakhu ad ugwani an timpo, ti napukhit hini nomnom ju. Itugtukha ju an mangpfokha hi hay ipatikhaw u hi panginnilaan ju an narpu ay Apo Jos hitay apfalinaꞌ. Muti ma-id, ti un angkhay han omaꞌ-at chin na-at ay profeta an hi Jonah chi ipatikhaw u ay chaꞌju. 30 Ti chin nanakhuwan Apo Jos ay Jonah chi nanginnilaan hachi eNineveh an hi Apo Jos chi nannag ay hija. Amat hina khu ay chaꞌju ad ugwani. Nu mummahuwaꞌ hot hijay panginnilaan ju an hi Apo Jos chi nannag ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu. 31 Ja anila ju an hichin pfupfai an reyna ad Sheba chin nahop ja narpu hichi achawwi an immuy ay ni agawwachaan Ari Solomon ta i nunchongor chin tukhuna. Ja tayya an ad ugwani ja gawwa ay chaꞌju han napfagpfagto mu hi Solomon muti niya an achi ju chonglon hini tukhuna. Machakngan ayya hini arkhaw an Panugijan Apo Jos hi tatakhu hot miꞌtaꞌchug hitay an pfupfai hot hijay mangpatikhaw an gway pfahor ju. 32 Ja miꞌtaꞌchug khu hay hachi eNineveh hot chichay mangpatikhaw an gway pfahor ju. Ti hay hachi eNineveh ja chengngor cha chin engkasaban Jonah ja chin-ug chay pfahor cha. Ja tayya an ad ugwani ja gawwa han napfagpfagto mu hi Jonah an muntugtukhun ay chaꞌju ja niya an achi ju chuꞌkhon hana pfahor ju.”

Hini hilaw tay achor

33 Inalin khu Hesus hi, “Achi ta-o torkhan hay panor ja i ta-o ihinop wenno halinan, ta un ta-o gwot epattoꞌ hay napataw ta mahilagwan hay takhu an humikhop ay nuy an pfalay. 34 Hini mata ju chi hilaw nuy achor ju. Nu maphod hini pannig ju ja mahilagwan an amin hini nomnom ju. Muti napukhit ayya hini pannig ju ja munhehellong an amin hini nomnom ju. 35 Tikhagwun ju mah ta mahihillagwan hini piꞌtatagkhuwan ju ta achi munhehellong. 36 Nu hini hilaw chi magwacha ay chaꞌju an ma-id chi munhehellong hot mahilagwan an amin hini nomnom ju an amat hi gway mumpfinang an hilaw an manenakhan ay ni piꞌtakhuwan ju.”

Chin namahigwan Hesus hachi Farisee ja memehtolon chi urchin Moses

37 Emmopoh chin khun punhapitan Hesus ja enajakhan han Farisee ta umuy meꞌ-an ay hija. Hotti immuy hi Hesus ja i neꞌ-orpfong ay chicha. 38 Tinnig chin Farisee an agkhuy niꞌpfulu hi Hesus ja nanannor, ti hinuy chi khun aton hana Hudju ja un cha mangan. 39 Muti inalin Hesus ay hija hi, “Chaꞌju an Farisee, ipatpatikhaw ju an mangat hi maphod muti hini piꞌtakhuwan ju ja na-ikot ja mangakaw. Amat aju ay ni takhu an ep-ephod na an ulahan hini nangimpfuttay ni pfahu ja chuju, muti achi na ulahan hini chohar na. 40 Natottot aju an takhu! Un chah hi Apo Jos an nangephod ay ni mamattikhaw ja agkhuy na neꞌ-ephod hay hana achi matikhaw? 41 Tomolong aju hay hana napubli hot malenehan hini puhu ju.

42 Chaꞌju an Farisee, ja manu ti anong un hana munnaud an iꞌ-iꞌ-itang an iꞌnut ju ja khun ju ichat hini khaggwan Apo Jos. Muti tayya an achi mungkhochong hini aton ju an munhugwi, ja ma-id pamhod ju ay Apo Jos. Hay koma aton ju ja khun ju ichat hini khaggwan Apo Jos muti achi ju alichuwan an mangunud hay hato napfarpfalor an urchin. 43 Un aju kaykhu munnaud an Farisee an am-amja-on ju an i umpfun hana umpfunan chi ap-apo hichi sinagoga. Ja penhod ju khu an gway khun mangpaꞌpa-innila ay chaꞌju hi achoꞌlan chi tatakhu. 44 Muti ka-ahi aju, ti omaꞌ-at aju hi ni-ukah an lupfuꞌ an pungkhakhattinan chi tatakhu, ti agkhuy cha anila an gway nilupfuꞌ.”

45 Ja inalin han ohan mehtolon chi urchin Moses hi, “Apo, nidchum ami an memehtolo an napfa-inan ay tay inalim hay hato Farisee.” 46 Ja inalin gwot Hesus hi, “Aa, chaꞌju an memehtolo ja ka-ahi aju mangkay khu, ti cho-or hana nalikhat an allon ju hi aton hachi tatakhu an achi cha paꞌ-at, muti ma-id oh-ohha hi itolong ju. 47 Ka-ahi aju pay, ti un ju agkhu khun ep-e-ep-ephod hana lupfuꞌ chin profetan Apo Jos an penatoy hachi a-apo ju chin nahop. 48 Hotti tayya an chaꞌju hitay mangpa-innila an un aju meꞌ-ampoy hichin enat chin a-apo ju. Ti chichay namatoy hachi profetan Apo Jos chin nahop ja chaꞌju chi khun mun-ephod hi lupfuꞌ cha ad ugwani. 49 Ja aniꞌ-ilan Apo Jos, hijaot una allon hi, ‘Honakhoꞌ hay hana profeta ja hay hana pfaar u an umuy hay hana Hudju, ja anilaꞌ an patajon cha chi uchumna ja palikhaton chay uchumna.’ 50 Hotti ikhad aju, chaꞌju an tatakhu ad ugwani an ar-arkhaw, ti an amin chin profetan Apo Jos an nete-a chin hophopapna ingkhana ad ugwani ja penatopatoy cha. Chaꞌju chi manchor hi dusan ni nun-a-atajan chan amin. 51 Nahhun hi Abel an penatoy cha ja hachi uchumna ingkhanah chin namatajan cha ay Zekariah an inah-upan cha ay ni numpfattanan ni altar ja hini Templo. Hotti tayya an alloꞌ ay chaꞌju, an chaꞌju an tatakhu ad ugwani chi manchor an amin hi dusa khapo hi nun-a-atajan hato tatakhun Apo Jos. 52 Ka-ahi aju mangkay an memehtolon chi urchin Moses. Ti henalegwa ju hana tatakhu ay ni aton cha an manginnila ay ni podhon Apo Jos an peꞌ-at cha. Achi ju podhon an unuchon ja enchagkha ju khu an nangpagwa hana mamhod an mangunud.”

53 Emmopoh chin inalin Hesus ja nakak ay chuy an pfalay. Ja limmapoh chin aton hachi Farisee ja memehtolon chi urchin an mamahiw ay hija. Inunud cha khu hija ja cho-or chin henanhanan cha, 54 ti un cha hehemmon nu gway ehallaana ta gway aton cha an mamahiw ay hija.

12

Achi unuchon hana munlahlah an tatakhu

1 Gwa an khun ma-ammu-ammung chin cho-ocho-or an tatakhu ja khun cha munhihiꞌ-ig. Ja niꞌhapit hi Hesus hay hachi disipolo na ja inali na hi, “Tikhagwun ju otniꞌ ta achi aju ma-alinan hana lahlah hay hachi Farisee, ti amat ay ni pfinoꞌpfoꞌ an inla-ok ayya hana khun ta-o anun ja lomanona hini tatam na. 2 Ti an amin chi mehaꞌpfa ja gwa han arkhaw hot mipapfutay, ja an amin hini miliꞌ-ud ja gwa han arkhaw hot ma-innila. 3 Hotti nu amat heto, ja an amin chi miliꞌ-ud an hapiton ja gwa han arkhaw hot ma-innila chamchama. Anong un hay i ju i-am-amu hichi kwarto ju ta ma-id mangngor ja gwa han arkhaw hot miꞌgwap.”

Hay tomaꞌtan ta-o

4 Inalin khu Hesus hi, “Alloꞌ ay chaꞌju an khakhayyum u hi achi aju toma-ot hay hana umali an mamatoy ay ni achor ju. Ti un makhibpfoh hini pomatajan cha ja angkhaynana hi ma-at cha ay chaꞌju. 5 Muti ipa-innilaꞌ hini i ju tomaꞌtan. Eta-ot juwot niꞌ hi Apo Jos an gway apfalinana an mamatoy ay ni achor ja mangtuud ay ni lennagwa hichi impferno. Hija gwot niꞌ chi eta-ot ju. 6 Anila ju an anong un hini lema an pfucheng an mahalape ja ma-id oh-ohha hi alichuwan Apo Jos. 7 Ja anong un hay hana pfuuꞌ ju ja pfinibpfilang na. Hotti achi aju toma-ot, ti napfarpfalor aju mu hay hana cho-or an pfucheng.”

Hay mangpfaag hi nidchumana ay Hesus ja hay manghaot

8 Inalin khu Hesus hi, “Alloꞌ ay chaꞌju, an amin hana achi mangpfa-in an mangpa-innila hi nidchuman cha ay ha-in, ja ha-in an Na-ilangitan an Takhu, achiꞌ khu ipfa-in chicha an ipa-innila hana angher Apo Jos ad langit. 9 Muti hay hana mangpfa-in ay ha-in hi hangon hana tatakhu, ipfa-in u khu chicha hi hangon hana angher Apo Jos. 10 Ja an amin hana munhapit hi napukhit an mipfuhur ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja mapakawan cha, muti hana munhapit hi napukhit an mipfuhur ay ni Espiritu Santo ja achi cha mapakawan. 11 Nu ijuy chaꞌju hichi sinagoga ta i chaꞌju echalom hi hangon hay hana a-ap-apo, ja achi aju madanakhan hi hay aton ju an manongpfatan ay chicha. 12 Ti ay nuy an timpo an humanguwan ju ja ituchun ni Espiritu Santo hay ehongpfat ju.”

Chin pangngarig han natottot an achangjan

13 Ja gwa han oha ay cha chuy an nakhagong an himmapit ja inali na hi, “Apo, allom adchiya ay ibpfaꞌ ta khaggwona hini pfanoh mi ja inchat na hini khaggwaꞌ.” 14 Muti inalin Hesus hi, “Akhiꞌ, ngay nangali ay he-a hi un ha-in chi hugi an mangaggwa hi pfanoh ju an hin-akhi?” 15 Ja entoloy Hesus an nangali ay chichan amin hi, “Tikhan ju hini peꞌ-at ju ta achi aju omamnaw. Ti hitay piꞌtakhuwan ja agkhuy netataꞌ-od hi enachangjan.” 16 Amat hichi ja inali na hitay pangngarig. “Gwa han ohan achangjan an lala-e an cho-or han pfentoꞌ na. 17 Ja nenomnom na hi, ‘Ngachah chi atoꞌ? Ti tayya an achi omanay hato pang-ittugwaꞌ hay hato pfentoꞌ u.’ 18 Na-omtang ja nenomnom na ja inali na hi, ‘Aa, hitay chi atoꞌ. Paluhoꞌ hay hato alang u ta mumpakhachaꞌ hi o-ot-ottong ta gway pang-ittugwaꞌ hay hato pfentoꞌ u ja hay hato khina-uꞌ. 19 Hot alloꞌ ay tay achor u hi, “Tayya! Maphod hi punleꞌleꞌnaam, ti tayya an nehahagkhana an amin chi mahapor mu hi atagwotagwon. Hotti un a tumuttungaw, ton achor, ja khun a mangmangan ja khun a umin-inum ja nun-an-anla a.” ’ 20 Muti inalin Apo Jos ay hija hi, ‘He-a ton natottot an lala-e, ad ugwani an lapfi ja mapogpog hini piꞌtakhuwam. Hotti ngay mangan hay hato pfentoꞌ mu?’ ” 21 Ja en-ang-angonoh Hesus an nangali hi, “Omaꞌ-at heto chi hay amatan hay hana mangkhimoh an mun-amung hi khina-u muti napubli cha ay Apo Jos.”

Ichat Apo Jos chi mahapor ta-o

22 Ja inalin khu Hesus hay hana disipolo na hi, “Hitay chi khapo na hi pangarjaꞌ ay chaꞌju hi achi aju mundanag ay ni piꞌtakhuwan ju, hi hay i ju anun ja hay elopfong ju. 23 Hay atakhuwan ja pfu-un hay anun ja elopfong ja angkhay. 24 Tikhagwun ju akay niꞌ hay hana hagwiti an achi cha muntanum ja mumpfotoꞌ, ja ma-id alang cha, muti panganun chamchama Apo Jos chicha. Hotti achi aju mundanag, ti munnaꞌnaud an napfalor aju mu hay hana hagwiti. 25 Ma-id chi oha hi mangpa-anchuꞌchuꞌ-oy hi piꞌtakhuwana khapo hi danag na. 26 Hotti nu achi ju kaya an mangat ay tay, ja un chah chamchama lumugwon ni danag ju hana mahapor ju? 27 Tikhan ju akay niꞌ hay hana palagwer an achi cha muntamu ja mun-apfor. Alloꞌ ay chaꞌju an ma-id oha hi meꞌmeꞌnong chi lopfong na hay hato palagwer, anong un hi Ari Solomon an pfuher chin lopfong na. 28 Hana agkhu niꞌ holoꞌ an un homangaw hon napoolan ja khun lupfungan Apo Jos hi maphod. Hotti un chah achi om-omod ay chaꞌju? It-ittang kaykhu hini pammati ju! 29 Hotti pfu-un koma hay aton ju an maningit hi anun ja inumon chi mun-o-onan ay ni nomnom ju. 30 An amin hay hana gwah to lota an agkhuy namati ja hay hato chi ikhimoh cha an hingiton. Muti anilan Jos Ama an mahapor ju hay hato. 31 Hotti hay pa-ennongan juwot niꞌ ja hini pun-ap-apugwan Apo Jos ay chaꞌju, hot an amin hana mahapor ju ja ichat na.”

Hini nahamad an enachangjan ad langit

32 Inalin khu Hesus hi, “Chaꞌju an adalan u, anong un aju tortollo, ja achi aju toma-ot, ti podpodhon Ama ju an midchum aju ay ni Pun-ap-apugwana. 33 Eplaꞌ ju hana khina-u ju ta ichat ju hay hana napubli. Ehakhanaan ju gwot hini achor ju ay ni enachangjan ad langit an achi machonot, achi mapoh, achi ma-akaw ja achi mapfutan. 34 Ti hini ipfilang ju hi napfalor ay chaꞌju ja hinuy chi mun-o-onan ay ni nomnom ju.”

Hana mangpa-ennongan an takhala

35 Inalin khu Hesus hay hachi adalan hi, “Amat aju koma hi takhala an ehehemad cha an muntamu an amin hi timpo. Ja tenotorkhan cha hini chilag cha 36 ta hahadchon cha hini pumpfangngachan ni apo cha an i neꞌkhagong hi kasar. Ta nu umanamut ayya ja nungkorkug ja nehahagkhana cha gwot an mangpfughor ay ni pantaw. 37 Uchuꞌchuna hay hana an takhala an chakngan ni apo cha an matu-ar ja mahi-ar. Alloꞌ ay chaꞌju hi munhukat hitay apo ta gway atona an mangehakhanaan hay hato takhala na ja unaot ajakhan ay ni anganan ta panganuna. 38 Uchuꞌchuna hay hana takhala an chakngan ni apo cha an gwa an nunhahagkhana, anong un tongan chi lapfi wenno penghan chi talanu. 39 Anila ju an nu khulat ta hini ammod ay ni oha an pfalay ja anila na hini timpo an umaliyan ni mangakaw, hot mumpfantay ta epagwa na hi humigpana ay ni pfalay na. 40 Hotti munhahagkhana aju, ti mumpfangngachaꞌ an Na-ilangitan an Takhu ay ni timpo an agkhuy ju anila.”

Hay omaꞌ-atan hana naꞌna-unnud an takhala ja hana ngumangannu

41 Ja inalin Peter hi, “Apo, un chah chaꞌmi an adalan mu chi pangarjam ay tay an pangngarig wenno ay cha tay an tatakhu?” 42 Tempfar Apo Hesus ja inali na hi, “Tayya an alloꞌ ay chaꞌju hini amatan chi takhala an manomnom ja mapagtarkan. Hijay potpot-on ni apo na an mangpagpong ay ni pfalay na, ja managwit ay ni enarkhaw an peꞌ-an hana papadchung na an takhala ay ni timpon chi punhapulan cha. 43 Mun-an-anla hini takhala an chakngan ni apo na an khun mangat ay ni impatamu na. 44 Alloꞌ ay chaꞌju hi ehaad tay apo na hitay an takhala ta hijay mumpfantay an amin ay ni enachangjana. 45 Muti khulat ta nomnomon nuy an takhala ja allona hi, ‘Aa, tayya an mapfajag ja un umanamut hini apoꞌ,’ ja ente-a na an mumpanuplit hana padchung na an takhala, ja khun mangmangan ja khun miꞌ-in-inum ja napfutong. 46 Umali han timpo an agkhuy inannilan tay takhala ja umanamut hinuy apo na hot ah-upana hato an khuna aton. Hot punnauchon nuy apo na an palikhaton hija ja etapar na ad impferno ta midchum hay hana tatakhu an ngumangannu ta maparpalikhat. 47 Hini ayya takhala an nanginnila hi ipatamun ni apo na ja una tugwali achi aton hot munnaꞌnaud chi dusa na. 48 Hini ayya takhala an agkhuy nanginnila hi ipatamun ni apo na ja nehalla hay enat na, ja manghan hini dusa na. Cho-or chi hengelon Apo Jos hay hana nangchatana hi cho-or, ja munnaꞌnaud chi hengelona hay hana nangchatana hi choꞌchoꞌ-olan.”

Hi Hesus chi khumapo hi punchichinnuꞌ-ukhan chi tatakhu

49 Inalin khu Hesus hi, “Khapo hi immaliyaꞌ heto lota ja humarjaon Apo Jos an amin chi tatakhu. Ja podhoꞌ gwot an mete-a hitay. 50 Anilaꞌ an pachaoꞌ hay munnaud an punlikhataꞌ ja munchokhoh hitay nomnom u ingkhana hi pa-atana. 51 Un chah khemhon ju un hay apanuhan ju chi immaliyaꞌ heto lota? Achi amat heto, ti hitay immaliyaꞌ ja mangchat hi punchichinnuꞌ-ukhan ju. 52 Mete-a ad ugwani ja ma-a-aggwa hana hen-a-amma. Nu khulat ta lema cha ja na-aggwa cha ta tolo cha ay ni pangngerna ja chugwa cha ay ni pangngerna. 53 Hini ammod an lala-e ja chuꞌkhona hini lala-e an empfalay na, ja chuꞌkhon ni empfalay na an lala-e hi ama na. Amat hina khu ay ni ammod an pfupfai an chuꞌkhona hini pfupfai an empfalay na, ja chuꞌkhon ni empfalay na an pfupfai hini ammod na an pfupfai. Ja chuꞌkhon ni ina hini inapuna an pfupfai, ja chuꞌkhon khu ni na-apo an pfupfai hini ammod ahagwa na.”

Hay pangmatunan hi omaꞌ-atan chi maꞌma-at

54 Ja inalin khu Hesus hay hachi atakhutakhu hi, “Nu tikhan ju hichi alimhan omarkhaw an mahjong ja allon ju hi, ‘Chiya an umuchan,’ ja umuchan tatagwa. 55 Nu hini ijah ja narpu hichi negpongan chi let-ang ja allon ju an munnaud an hukhit, ja humkhit tatagwa. 56 Mumpfuhuur aju! Ti anila ju an mangmatunan ay ni podhonan hapiton hana matikhaw hichi ad uchu ja heto lota. Ja anagkha mah ta achi ju imatunan hini podhonan hapiton hay hato khun maꞌma-at ad ugwani an timpo?”

57 Inalin khu Hesus hi, “Anagkha ta achi ju ut-utnuwon hay maphod hi peꞌ-at ju? 58 Ti amat aju ay ni gway utang na ja immali hini nangutangana an mangchalom ay hija. Hay maphod hi atom ja ay ni khun ju chumalanan an omajan ay ni hugi, ja empacham an miꞌhapit ta epfanag ju. Nu achim ayya aton heto hot echalom chi-a ay ni hugi. Ja hini hugi ja ichat chi-a ay ni pulih ta ipipfalud chi-a. 59 Ja alloꞌ ay he-a an achi chi-a ipapfutay hi pfaluchan ingkhana hi pfajacham an amin hini utang mu.”

13

Hana achi man-ug hi pfahor cha ja achi cha miꞌtakhu ay Apo Jos

1 Gwacha chin uchumna an takhu an neꞌkhagong an nangpa-innila ay Hesus hay hana eGalilee an empapatoy Pilato hi khun cha pumpadatunan hichi Templo ad Jerusalem. 2 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Unchah hay nomnom ju ja ot-ottong chi pfahor hay hato mu hay hana uchumna an eGalilee khapo ta amat heto chi enat cha an nun-a-atoy? 3 Achi mapfalin an amat heto. Alloꞌ ay chaꞌju, nu achi ju chuꞌkhon hana pfahor ju hot ma-upfah aju khu an amin. 4 Ja ngay tugwali allon ju chin himpolo ta gwalo an natoy an nakhatnan chin natuꞌ-inan chin anchu-oy an pfalay ad Siloam? Unchah hay nomnom ju ja munnaud chi impukhit cha mu hay hana uchumna an mihihidchi ad Jerusalem? 5 Achi amat hina. Alloꞌ ay chaꞌju, nu achi ju chuꞌkhon hana pfahor ju hot ma-upfah aju khu an amin.”

Chin pangngarig han ajiw an agkhuy pfimmunga

6 Ja inalin Hesus ay chicha hitay pangngarig. “Gwa han lala-e an nuntanum hi ajiw an higos ay ni lota na. Immuy an i nannig nu gway pfunga na ja ma-id oh-ohha. 7 Ja inali na ay chuy khuna pungkharchinon hi, ‘Me-atloh tagwon ad ugwani hi khun u uma-umaliyan an pannikhan hi pfungan tay an intanum u an ajiw, ja tan agkhuy pfimmungpfunga. Hotti li-ajomot! Ti tayya an hija agkhu chi mun-onan ay tay lota.’ 8 Tempfar chin khun mungkharchin ja inali na hi, ‘Apo, hadhachon ta adchiya pay hi ohah tagwon ta tapfu-aꞌ hichuy puun chuy ajiw. 9 Ja maphochot niꞌ un pfumunga ay tay umali an tagwon. Ja un ayya achi ja impali-oy mu.’ ”

Chin nangpatengngan Hesus han napfoꞌ-ong an pfupfai hi arkhaw chi ngilin

10 Gwa han Hapfachu an pungngilinan chi Hudju ja khun muntudtuchu hi Hesus han ohan sinagoga. 11 Ja gwacha han pfupfai an pfinoꞌ-ong chi napukhit an ispiritu hi himpolo ta gwaloh tagwon ja achi ma-an-anchong hichin khatud na. 12 Unot tinnig Hesus hichuy an pfupfai ja pfinokhaana ja inali na ay hija hi, “Ad ugwani ja nawaya-an a ay tay likhat mu.” 13 Amat hichi ja hen-an Hesus hija ja na-uꞌjad gwot chin khatud na ja dinaydayaw na hi Apo Jos. 14 Khapo ay tay enat Hesus ja pfimmungot chin pangulun chuy an sinagoga. Ja inali na hay hachi tatakhu hi, “Khinumchang chi arkhaw hi puntamuwan, ja hay hato an arkhaw chi umaliyan ju an pumpa-akhahan an pfu-un hay Hapfachu an ngilin.” 15 Ja inalin Hesus hi, “Mumpfuhuur aju! Un chah angkhiloh un ngilin ayya ja achi ju ipfu-aan hana pfakah ja ampfaju ju ta i cha uminum? 16 Nu khun ju aton hitay an anong un ngilin, ja un chah achi om-omod ay tay an pfupfai an holag Abraham, an pfinalud Satanas hi himpolo ta gwaloh tagwon, ja achi agkhu niꞌ tulungan ta mipfu-aan?” 17 Ay chuy an inalin Hesus ja pfimma-in hachi achi mamhod ay chuy enat na. Muti mun-an-anla hachi cho-or an tatakhu khapo hay hachi milagro an khuna aton.

Hay pipadchungan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos

18 Inalin khu Hesus hi, “Amat heto chi pipadchungan tay Pun-ap-apugwan Apo Jos. 19 Ipadchung u han it-ittang an pfugwan chi lakotta an enalan han lala-e ja i na intanum ay ni kharchina. Hemmangaw ayya ja emmotong ja immajiw. Ja hana hepeng na chi pun-emengan chi hagwiti.”

20 Ja inalin khu Hesus hi, “Amat heto khu chi pipadchungan tay Pun-ap-apugwan Apo Jos. 21 Ipadchung u khu ay ni pfinoꞌpfoꞌ an inidchum han pfupfai han toloh halug an alena. Ja impalaꞌ-ukhun chuy it-ittang an pfinoꞌpfoꞌ hichuy cho-or an alena.”

Chin nituchu an nahugkhipfit an pantaw

22 Chin khun omajan cha Hesus hichi ad Jerusalem ja empacharchallana an muntudtuchu chin pfuglay ja apfarjupfarju an khun cha agwun. 23 Ja gwa han nangali ay hija hi, “Apo, un chah tortollo chi tatakhu hi miꞌtakhu ay Apo Jos hi ma-id chi pogpogna?” 24 Tempfar Hesus ja inali na ay chicha hi, “Peꞌhehemad ju gwot niꞌ an miꞌhikhop ay ni nahugkhipfit an pantaw. Ti tayya han alloꞌ ay chaꞌju, an cho-or mangkay hana mamhod an humikhop muti achi cha miꞌhikhop. 25 Hini ama ay chuy pfalay, nu impfukhot na ayya hini pantaw hot mataynan aju hina pfutayna. Ja anong un aju mungkorkug an khun ju allon hi, ‘Apo, ipfughor mu adniꞌ hitay pantaw,’ hot tompfar ja allona hi, ‘Ma-id oh-ohhah anilaꞌ ay chaꞌju!’ 26 Ja allon ju khu hi, ‘Anagkha an un ami khun meꞌ-orpfong ay he-a. Ja nuntudtuchu a pay hichi pfuglay mi.’ 27 Ja tompfar khu hot allona hi, ‘Ma-id numpay anilaꞌ ay chaꞌju. Hotti makak aju, chaꞌju an khun mangat hi napukhit.’ 28 Ja mun-okhab aju ja mungngelot ay tay pfapfa ju nu tikhan ju cha Abraham, Isaak, ja hi Jakob, ja an amin hachi profeta an gwahna cha ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos ad langit ja pakakon chaꞌju. 29 Ja gwacha hana tatakhu an marpu ay tay nunleneꞌgwoh tay lota ta meꞌ-orpfong cha ay ni pumpfehtaan ad langit. 30 Gwacha hana uchumna an allon cha hi ma-id pfirpfilang na heto lota, an najuna ja chicha agkhu niꞌ chi mipapfagpfagto ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. Ja gwacha hana allon cha hi napfagpfagto heto lota, an chicha chi mi-ud-uchichi.”

Chin pamhochan Hesus hana tatakhu ad Jerusalem

31 Emmopoh hay hato an inalin Hesus ja immuy hachi uchumna an Farisee ay hija ja inali cha hi, “Makak a heto ta umuy a hi uchumnah pfuglay, ti nan podhon Ari Herod an epapatoy chi-a.” 32 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Umuy aju ta allon ju ay nuy na-uti-ot chi nomnom na an ad ugwani ja hi magwiit ja pun-epakak u hana nehoꞌlong an napukhit an ispiritu ja epatenong u hana munchokhoh, ja ay nuy me-atloh arkhaw ja khibpfohoꞌ hana tamuwaꞌ. 33 Ja anong un amat hina chin inalin Ari Herod, ja etoloy u an umuy ad ugwani ja hi magwiit ja hi ahhanchi hichi ad Jerusalem. Ti ngay atajan ni ohan profetan Apo Jos nu pfu-un chamchama hichi ad Jerusalem? 34 Haw inay atag kaykhu chaꞌju an tatakhu ad Jerusalem, an un la-ahna ja un ju patajon hana profeta ja nungkhajang ju an amin hana honakhon Apo Jos ay chaꞌju. Khun u nomnomnomon an manga-allungan ay chaꞌju an amat hi upfuwan an eloꞌ-ob na hana empah na, muti achi ju podhon! 35 Hotti tayya an te-a-an chaꞌju ay Apo Jos ja ipulang na hinuy pfuglay ay chaꞌju ta un aju ikhad. Alloꞌ ay chaꞌju hi achiyaꞌ mahpay matigtikhaw ay chaꞌju ingkhana chin arkhaw an pangallan ju hi, ‘Mabindisyonan hini Hennag Apo Jos an immali an mun-ap-apo ay chita-o.’ ”*

14

Chin nangpatengngan Hesus han lala-e hi arkhaw chi ngilin

1 Gwa han ohan Hapfachu an ngilin chi Hudju ja i neꞌ-an hi Hesus hi pfalay han ap-apon chi Farisee. Ja henehemmon chin tatakhu hay atona. 2 Ja gwacha han lala-e an numpanga-oꞌmom chi hu-i na ja taꞌlay na an immuy ay Hesus. 3 Empfokhan Hesus ay cha chuy Farisee ja memehtolon chi urchin Moses hi, “Mapfalin chah ay ni urchin Moses chi mangpatenong hi munchokhoh hi timpon chi ngilin?” 4 Muti khemmegkhenong cha. Amat hichi ja hen-an Hesus chin munchokhoh ja temmenong, ja inali na hi, “Umanamut a.” 5 Ja inali na ay chicha hi, “Nu khulat ta gway empfalay ju wenno pfakah ju an na-ubhung hi pfito, ja un ju chah achi i inaton khapo ta ngilin?” 6 Ja ma-id nampfar cha.

Chin intukhun Hesus hana mummangili ja hana mangili

7 Chin agawwachaan Hesus ay chuy pfalay an i na neꞌ-anan, ja tinnig na hachi na-ila an mumpopolloh an i umpfun hachi umpfunan chin napili an tatakhu. Ja inali na hi, 8 “Nu khulat ta enajakhan chi-a an i miꞌ-amung hay kasar ja achi a i umpfun ay ni umpfunan hana napili an tatakhu. Ti unchani ja umali hini takhu an akhaꞌkhaja mu he-a ja hijay umpfun. 9 Ti umali hini nun-ila ay chaꞌju an chugwa hot allona ay he-a hi, ‘I a mannig hay pi-ipfunam ta ipapfun ta-o hitay mangili.’ Ja apfaloloy ja khun ur-ulayyon an i mipingngit. 10 Hitay koma chi atom. Nu na-ajakhan a, ja i a mi-ipfun hichi pingngit na. Hot umali hini nun-ila ay he-a hot i chi-a ipapfun ay ni mapmaphod an umpfunan. Hot napfagto a hi pannig hana papadchung mu an mangili. 11 Hini mangpapfagto ay ni achor na ja ma-ibaba. Ja ma-ipapfagto hana mumpakumbaba.”

12 Ja inalin Hesus ay chuy nun-ila ay hija hi, “Nu mumparti a ayya, ja achim e-ajag hana khakhayyum mu, ja hana a-akhim, ja hana achangjan an hakhokhong mu. Ti ilaon chi-a hi piggwana hot ma-ohngan hini enat mu ay chicha. 13 Hay koma atom ja nu mumparti a ayya ja hana napubli, hana napechoy, hana napi-on ja hana napfulaw chi ilaom. 14 Hot madmachennor a ti ma-id epfangngad cha ay he-a, muti hi Apo Jos ja ohngana hitay maphod an enat mu ay ni arkhaw an pummahuwana hay hana magpong an tatakhu.”

Chin pangngarig han otongngan an pfehta

15 Unot chengngor han oha an neꞌ-o-orpfong ay chicha hitay ja inali na ay Hesus hi, “Madmachennor hini takhu an meꞌ-an ay nuy enhakhanan Apo Jos ay ni Pun-ap-apugwana ad langit.” 16 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Gwa han ohan takhu an nunchaan ta mumparti. Ja nun-ila hi cho-or hi tatakhu. 17 Nachakngan chin arkhaw an pumpartiyana ja hennag na chin takhala na an i nangajakhan hachi tatakhu ta umali cha, ti nehahagkhana an amin. 18 Muti an amin hay hato an na-ajakhan ja cho-or chin pampfar cha an homalegwa. Inalin chin oha ay chuy takhala hi, ‘Tan achiyaꞌ miꞌjali, ti gwa han ngininaaꞌ an lota, ja tan un u i emamad an tikhan.’ 19 Ja inalin chin me-aggwa hi, ‘Tan achiyaꞌ miꞌjali, ti un gwa han ngininaaꞌ an himpolo an pfakah, ja tan unaꞌ umuy ta ujaꞌ epacha an i-alachu.’ 20 Ja inalin khu chin oha hi, ‘Tan unaꞌ paꞌ-arhin hotti achiyaꞌ miꞌjali.’

21 Numpfangngad hichuy takhala ja inali na an amin hay hato ay chuy apo na. Pfimmungot hichuy apo na ja inali na hi, ‘Ekhalakhar mu an umuy hana kurha ja hana chalan ay tay an pfuglay ta itnud mu hana napubli ja hana napechoy ja hana napfulaw ja hana napi-on ta i-alim chicha heto.’ 22 Unot naꞌnaꞌ-omtang ja napfanangngad chin takhala ja inali na ay chuy apo na hi, ‘Enat u hini inalim muti tayya an achi pay mapnu hitay pfalay.’ 23 Ja inali na khu ay chuy takhala na hi, ‘Nu amat hina ja umuy a hana nebtaw an kurha ja pfarju ta pilitom hana tatakhu an umali heto ta gway aton tay pfalay u an mapnu.’ 24 Ja inalin chuy apo hay hachi na-amung ay chuy pfalay na hi, ‘Tayya, an alloꞌ ay chaꞌju hi achi peꞌtamtam hay hachi nahhun an na-ajakhan an agkhuy immali hitay enhakhanaꞌ.’ ”

Hana likhat chi miꞌ-unud ay Hesus

25 Cho-or chin tatakhu an khun mangumangunud ay Hesus ja nunligkhoh ja inali na ay chicha hi, 26 “An amin hana mamhod an midchum ay ha-in ja mahapor an ot-ottong hini pamhod na ay ha-in mu hini pamhod na ay ni ammod na, ahagwa na, empfapfalay na, a-akhi na ja anong un hini piꞌtakhuwana ja un mipfilang hi disipoloꞌ. 27 Ja mahapor khu an pi-ukhona hini kros na* ja inunuchaꞌ. Achi na ayya aton hay hato ja achi mipfilang hi disipoloꞌ.

28 Nu khulat ta gwa hay oha ay chaꞌju hi munnomnom an mumpakhad hi pfalay na, ja un chah achi umpfun hi mahhun ta nomnomona nu omanay chi pelaꞌ na hi khahtuwona ingkhanah apfalinana? 29 Nu achi na nomnomon hini khahtuwona ja ente-a na an manaꞌ-ad ay ni tu-ud, ja napoh hini pelaꞌ na ja ma-id pamalina ay nuy pfalay. Hot kekejan an amin chi tatakhu an mannig ay tay an ente-a na an pakhachon an pfalay 30 hot allon cha hi, ‘Tayya han takhu an nunte-a an mumpakhad muti chiya an ma-id olog na an mamalin.’

31 Amat khu hina ay ni oha an ari an un himpoloh lipfu chi hinchalo na ja podhona an khupfaton han ohan ari an chugwam poloh lipfu chi hinchalo na. Un chah achi umpfun hi mahhun ta munnomnom nu olog na an khupfaton hinuy ari an choꞌchoꞌ-or chi hinchalo na? 32 Nu nomnomona ta ma-id olog na ja achi na etoloy an i miꞌkhupfat hotti honakhona hana takhu na an i mamajaw ay chuy oha an ari.” 33 En-ang-angonoh Hesus an nangali hi, “Hot amat hina khu ay chaꞌju nu podhon ju an mumpfalin hi disipoloꞌ, ja mahapor an chuꞌkhon ju an amin hay hana gwa ay chaꞌju.”

Han penomhaw an ahin

34 Inalin khu Hesus hi, “Hini umunud ay ha-in ja padchung nay ahin an maphod an mi-ahin. Muti nu achi na etoloy an miꞌ-unud ja hihiya ay ni penomhaw an ahin an ma-id mahpay tamtam na. Penomhaw ayya ja achi mi-ahin 35 ja ma-id herpfi na an anong mah niꞌ un allon hi un itapfuꞌ. Hot unot etapar. Hotti pa-ennongan ju an munchongor ay tay alloꞌ.”

15

Chin pangngarig han na-utaw an karnero

1 Gwa han namenghan an cho-or chi tatakhu an i nunchongor ay Hesus an nidchuman hana khun munhenger hi pakha ja hana uchumna an allon cha hi napfahulan an tatakhu. 2 Ja mungngulongor hachi Farisee ja memehtolon chi urchin Moses ja inali cha hi, “Anagkha mah hi Hesus ta hanguwona hay hachi nun-apfahulan an tatakhu ja neꞌ-orpfong khu ay chicha?” 3 Amat hichi ja inalin Hesus ay chicha hitay an pangngarig. 4 “Nu khulat ta gway oha ay chaꞌju hi hingkhahot chi karnero na, ja na-utaw chi oha. Ngay tugwali atona? Taynana hini hijam chi polo ta han hijam an karnero hichi pahto ta i na hingiton hini oha an na-utaw ingkhanah chakngana. 5 Ja chinakngana ayya hot mun-an-anla an mami-ug 6 an mang-anamut. Hot ajakhana hana khakhayyum na ja hahakhokhong na hot allona hi, ‘Mun-an-anla ta-o, ti toja an chinakngaꞌ hitay karnero an na-utaw.’ 7 Alloꞌ ay chaꞌju hi amat hina khu an munnaꞌnaud chi pun-an-anlaan cha ad langit khapo ay ni ohan takhu an nan-ug hi pfahor na mu ay ni hijam chi polo ta han hijam an tatakhu an mangali hi ma-id pfahor cha hotti achi cha mahapor an muntutuju.”

Chin pangngarig han na-utaw an pihu

8 Ja entoloy Hesus an nangali hi, “Amat hina khu han pfupfai an gway himpolo hi pelaꞌ na an napfalor, ja na-utaw chin oha. Ngay tugwali atona? Torkhana hini panor ta gway panikhana, ja munhikhid ta ep-ephod na an hingiton ingkhana hi chakngana. 9 Chinakngana ayya hot ajakhana hana khakhayyum na ja hana hahakhokhong na hot allona ay chicha hi, ‘Mun-an-anla ta-o, ti toja an chinakngaꞌ hitay na-utaw an pelaꞌ u.’ 10 Alloꞌ ay chaꞌju hi amat hina khu an mun-an-anla hi Apo Jos ja hana angher na khapo ay ni oha an takhu an nan-ug hi pfahor na.”

Chin pangngarig han na-utaw an empfalay

11 Ja entoloy Hesus an nangali hi, “Gwacha han ohan lala-e an chugway empfalay na an linala-e. 12 Inalin chin uchichiyan ay ama na hi, ‘Ama, ichat mu gwot an amin hini epfanoh mu ay ha-in.’ Amat hichi ja eneꞌchan ama cha chin epfanoh na chin chugwa an empfalay na.

13 Immuy chi at hichi hi arkhaw ja nun-inginan tay uchichiyan hichin pfanoh na ja enala na chin nungnginaana ja empacheh na. Immuy hichi achawwi an pfuglay ja khinahto na an amin hi ma-id chi poot na. 14 Napoh chin pelaꞌ na ja netongor ja ulat ay chuy an pfuglay ja ma-id i na pangalan hi mahapor na. 15 Amat hichi ja ineꞌ-op han ohan takhu ay chuy an pfuglay. Ja hay tamu na ja i khun munchukhan. 16 Munnaud an munhenaang ja podhona an i meꞌ-an chin anun chi pfapfuy, muti ma-id mangchat hi anuna. 17 Amat hichi ja nunnomnom ja inali na hi, ‘An akamoh hini khun anun hana takhalan ama ja gwachaaꞌ heto an matoy hi henaang na. 18 Hotti una-ot mumpfangngad ay ama ta alloꞌ ay hija hi, numpfaholaꞌ ay Apo Jos ja ay he-a. 19 Ja achiyaꞌ mipfilang hi empfalay mu. Muti ipfilangaꞌ adniꞌ hi oha an takhalam.’

20 Amat hichi ja empacheh na an mumpfangngad ay ama na. Achawwi pay chin agwachaana ja immatunan ama na ja narmu chin otong an nignikha na. Amat hichi ja temmagtag an i nanittum ja len-om na hija. 21 Ja inalin chin unga hi, ‘Ama, numpfaholaꞌ ay Apo Jos ja ay he-a. Ja achiyaꞌ mipfilang hi empfalay mu.’ 22 Muti inalin gwot ama na hay hachi takhala na hi, ‘Ekhalakhar ju ta i ju alan hini mapmaphochan an lopfong ta epelopfong ju ay hija. Hinghingan ju ja hinapatuwan ju. 23 Ja i ju alaon hini matapfa an pfakah ta partiyon ju ta mumpfehta ta-o. 24 Ti khenong atag chi un natoy hitay empfalay u ja un tumakhu, i nun-utaw ja tayya an immanamut.’ Amat hichi ja numpfehta cha.

25 Hichin panguluwan ja narpu an i nuntamu. Unagkhu gwan me-atam hi pfalay cha ja chengngor na chin hingalangala. 26 Ja enajakhana chin ohan takhala ja empfokha na hi, ‘Ngachah chuy khun cha aton?’ 27 Tempfar chin takhala ja inali na hi, ‘Immanamut hi ibpfam hotti impartiyan amam ay ni empatapfa na an pfakah, ti immanamut an mamattakhu.’ 28 Pfimmungot chin panguluwan ja achi na podhon an miꞌhikhop. Amat hichi ja pfimmutay hi ama na ja inar-aloꞌ na. 29 Muti inali na hi, ‘Tikham akay niꞌ, Ama. Atanay tagwon hi nanganuhaꞌ an nangatan hana impatamum ja inunud u an amin hana inalim ay ha-in. Ja ma-id mah niꞌ oha hi khancheng hi inchat mu ta partiyon mi hay hana khakhayyum u. 30 Ja unagkhu immanamut hitay empfalay mu an nangahto an amin hana empfanoh mu ay hija hi ma-id chi poot na ja i na pay empfabpfapfai, ja impartiyam agkhu niꞌ ay ni empatapfam an pfakah.’ 31 Ja inalin ama na hi, ‘Amat heto, ton empfalay u. Ay tay a-arkha-arkhaw ja gawwacha a ay ha-in ja an amin hato khina-uꞌ ja khina-um. 32 Hotti un ta-o chah achi mun-an-anla ja impartiyan ta-o? Ti tayya an khenong atag chi un natoy hi ibpfam ja un tumakhu, i nun-utaw ja tayya an immanamut.’ ”

16

Han nakhaꞌ-ila an takhala

1 Inalin Hesus hachi disipolo na hi, “Gwacha han ohan achangjan an nangpapfantay chin enachangjana han takhala na. Inchiklamu cha ay hija chin khun aton chin takhala na an agkhuy na empa-ennongan hichuy tamu na. 2 Hotti empapfokha na hichuy takhala na ja inali na hi, ‘Ngachah nuy inali cha an im enat? Ijalim an amin hana lehtaan an gwa ay he-a, ti tan aanuꞌ he-a ad ugwani.’ 3 Nunnomnom hitay an takhala ja inali na hi, ‘Ngachah chi atoꞌ? Ti tan aanunaꞌ ay tay tamuꞌ. Ad-adchiyaꞌ an i miꞌtamu hi anuꞌ ja pfuma-inaꞌ khu an mun-achaw. 4 Aa, anilaꞌ mahpay hay atoꞌ, ta gway aton chi tatakhu an mangeꞌ-op ay ha-in nu aanunaꞌ ay tay tamuꞌ.’ 5 Ja enohha-ohha na an enajakhan hana gway utang na ay chuy apo na. Inali na chin oha hi, ‘Atanay utang mu ay ni apoꞌ?’ 6 Tempfar na ja inali na hi, ‘Hingkhahot an angang hi mantika.’ Ja inalin khu chin takhala hi, ‘Tayya hitay lihhipfum hotti alaom ta hukatam gwot hitay nitulaꞌ hi un lemay polo hini utang mu.’ 7 Ja inali na khu chin oha hi, ‘Atanay utang mu ay ni apoꞌ?’ Tempfar na ja inali na hi, ‘Hingkhahot an pfajon hi trigo.’ Ja inalin chin takhala hi, ‘Tayya hitay lihhipfum ta hukatam hitay nitulaꞌ hi un gwaloy polo hini utang mu.’ 8 Unot inannilan chin apo na hitay enat na ja inali na hi, ‘Mu agkhu niꞌ an tayya kan kaykhu an nakhaꞌ-ila hitay an takhala. Ti anila na hini aphochan ni piꞌtakhuwana.’ ” Ja inalin khu Hesus hi, “Tikhan ju an munnaꞌnaud an nakhaꞌ-ila hana agkhuy namati mu hana namati, ti anila cha an meꞌkadwa hi papadchung cha an agkhuy namati. 9 Hotti tayya han alloꞌ ay chaꞌju. Hay maphod ja khahtuwon ju hini enachangjan ju heto lota ay ni ap-aphochan chi tatakhu, ta umali ayya hini apogpokhan chi piꞌtakhuwan an ma-id mahpay pungkhahtuwan, ja mun-an-anla hana tinulungan ju an tatakhu an manittum ay chaꞌju ad langit an agwachaan chi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpog na.

10 Hini takhu an mapagtarkan an mangpapaptoꞌ an mangat hi it-ittang an tamu ja epapaptoꞌ na khu an tamuwan hay ot-ottong. Muti hini munloko hi it-ittang an tamu ja om-omod an lukuwana hini ot-ottong. 11 Hotti mahapor an anila ju an mangpaptoꞌ hana enachangjan heto lota nu podhon ju an michatan hi nahamad an enachangjan ad langit. 12 Ja mahapor khu an anila ju an manalimun hay hana enachangjan chi uchumna nu podhon ju an michatan. 13 Hini takhala ja achi mapfalin an munchehhan an miꞌtamu ay ni chugwa an ap-apo, ti hay atona ja podhona hini oha ja chin-ug na hini oha. Unuchona hini oha ja pinahiw na hini oha. Amat hina khu ay chaꞌju an achi mapfalin an punchehhanon ju an munserbi ay Apo Jos ja hay enachangjan.”

14 Unot chengngor hachi Farisee an mammamhod hi pelaꞌ chin inalin Hesus ja piniwpigwitan cha ja pinahiw cha hija. 15 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Chaꞌju hana tatakhu an mangpatpatikhaw an magpong aju muti anilan Apo Jos hini nun-u-uttor ay ni nomnom ju. Gwa hana khun aton chi tatakhu an khemhon chay maphod muti unagkhu ipapfubpfungot hi Apo Jos.

16 Chin urchin Moses ja chin intulaꞌ chin profetan Apo Jos ja hijay nangtuchu hi aton chin tatakhu ingkhanah immaliyan John Bautista. Nete-a ay chuy ja khun mekasaba hini Ebanghelyo an mangpa-innila ay ni umali an Pun-ap-apugwan Apo Jos. Ja cho-or cha an mungkhikhihhu an mamhod an midchum. 17 Muti anong un ma-upfah hitay lota ja ad uchu muti achi ma-utaw hini urchin Moses, an anong un hay it-ittang hi nikhulit.

18 Hini lala-e an manghijan hi ahagwa na ta i pumiggwa ja hihiya an immilugtap chamchama. Ja hihiya an immilugtap khu hini lala-e an mangahagwa ay ni pfupfai an nihijan.”

Han achangjan ja hi Lazarus

19 Ja inalin Hesus hitay an pangngarig. “Gwacha han ohan pfaꞌnang an nun-angingina an amin chi lopfong na, ja a-arkha-arkhaw hon maphod hini khuna anun. 20 Ja gwacha khu han napubli an hay ngachana ja hi Lazarus an napoghaan an amin chi achor na. Ja i cha empapekheng hichin pantaw ni pfalay chuy pfaꞌnang. 21 Penhod Lazarus an anun hay makhah ay ni lamehaan ni pfaꞌnang muti achi cha podhon an ichat. Meꞌchagkha khu ja i khun chirchilan hachi aho hay hachi pogha na.

22 Nachakngan chin natajan Lazarus ja in-uy hana angher chin lennagwa na an i nidchum ay Abraham. Natoy khu chin pfaꞌnang ja nilupfuꞌ 23 ja immuy hichi ad chalom, ja munnaud an malikhatan. Tenangad na ja tinnig na cha Abraham ay Lazarus an ni-a-achawwi. 24 Ja nun-ugwap ay hi Abraham ja inali na hi, ‘Apo Abraham, ka-ahiyanaꞌ adniꞌ ta allom ay Lazarus ta tod-ona hay chanum ta ijali na an itidtid ay tay himot u. Ti tan munnauchaꞌ an malikhatan ay tay apoy.’ 25 Tempfar Abraham ja inali na hi, ‘Nomnomnomom an chin achaam hichi lota ja maphod an amin chi niꞌtakhuwam. Hi Lazarus ayya ja ma-id pohodna hi niꞌtakhuwana. Ad ugwani ja gwa heto hi Lazarus an mun-an-anla ja gwa a hina an malikhatan hi munnaud. 26 Ja meꞌchagkha khu ja tayya han enephod Apo Jos an numpfattanan ta, hotti achi mapfalin an gway marpu heto an umali hina. Ja ma-id khu marpu hina hi umali heto.’ 27 Tempfar chin pfaꞌnang ja inali na hi, ‘Ti kan un ayya amat hina ja honakhom adniꞌ hi Lazarus ta umuy hichi pfalay cha ama. 28 Ti gwacha han lema an a-akhiꞌ, ta i na tukhunon chicha ta achi cha miꞌjali heto achaan chi likhat.’ 29 Muti inalin Abraham hi, ‘Gwa hichi hana impatulaꞌ Apo Jos an intuchun Moses ja hachi profeta an pfahaon cha.’ 30 Ja inalin chin pfaꞌnang hi, ‘Achi omanay hinuy, Apo Abraham, ti nu gwachay natoy an mummahu an umuy ay chicha hot muntutuju cha.’ 31 Muti inalin Abraham hi, ‘Nu achi cha pattiyon chin impatulaꞌ Apo Jos an intuchun Moses ja hachi profeta, ja anong un gway mummahu ja achi cha chamchama mamati.’ ”

17

Hini omaꞌ-atan chi mamakawan hi ibpfa

1 Ja inalin Hesus hay hachi disipolo na hi, “Umannung an umali hana khumapo hi pfumahulan chi tatakhu, ti khangayna. Muti munnaꞌnaud an ka-ahi hini takhu an chumalat hi pfumahulan. 2 Toꞌ-onot hi un ekho-od hay machamot an pfato ay ni pfokhang na ja intuud hichi baybay ta marteng, mu hini un hijay chumalat hi pfumahulan chi oha an paꞌ-amati ay ha-in, anong un hay oha an nababa. 3 Hotti pa-ennongan ju hini peꞌ-at ju. Ihingar mu hini ibpfam nu pfumahor, ja pakawanom nu umali an mumpakawan ay he-a. 4 Anong un mumpapeto an pfumahor ay he-a hi hen-arkhaw hon immali an mumpakawan ja mahapor an pakawanom hija.”

Hay pfi-ah chi pammati

5 Inalin hachi apostol ay Hesus hi, “Ipapfiꞌpfi-ah mu hitay pammati mi!” 6 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Nu gwa koma hay pammati ju hi mipadchung ay ni it-ittang an pfugwan chi lakotta, ja mapfalin an allon ju ay tay otong an ajiw hi, ‘Mapfaꞌkhut a ta i a mitanum hichi baybay!’ hot ma-at.”

Hay tamun chi takhala

7 Inalin khu Hesus hi, “Nu khulat ta gwacha ay chaꞌju chi gway takhala na an i nun-alachu wenno nun-enchog hi karnero ja immanamut, ja un mu chah allon hi, ‘Umali a gwot ta umpfun a ta mangan a’? 8 Achim an hay allom ja, ‘I a munhukat ja enhakhanam ta mahhunaꞌ an mangan ja un a meꞌ-an.’ 9 Achi khahin un a munyaman ay ni takhalam. Atona tugwali hana inalin ni apo na ti tamu na. 10 Amat hina khu ay chaꞌju. Napfalin an enat ju an amin chi inalin Apo Jos an peꞌ-at ju ja hay gwahna koma ay ni nomnom ju ja, ‘Un ami tugwali takhala, hotti enat mi hitay tamu mi.’ ”

Chin nangpatengngan Hesus han himpolo an nun-a-unit

11 Entoloy Hesus chin omajana ad Jerusalem ja eneꞌgwa na ay nuy numpfattanan chi Samaria ja Galilee. 12 Ja unagkhu gwa an me-atam cha han oha an pfarju ja gwa han himpolo an linala-e an nun-a-unit an alagwona. Tinnig cha chuy an linala-e hi Hesus ja intaꞌchug cha ta achi cha mehnot. 13 Ja hi-u-ugwap cha an mangali hi, “Apo Hesus, ka-ahiyan chaꞌmi adniꞌ!” 14 Tinnig Hesus chicha ja inali na hi, “Umuy aju mumpatikhaw hay hana papachi.”* Ja gwa an khun cha umuy ja temmenong cha an amin. 15 Tinikhaw chin oha an na-aan chin unit na ja numpfangngad ja khuna pun-iꞌgwap an mundayaw ay Apo Jos. 16 Temmagtag an i nunheppe ay Hesus ja nunyaman. Ja un pay Samaritan hitay an lala-e. 17 Ja inalin Hesus hi, “Un chah achi himpolo chi temmenong? Chaadma mah hini hijam? 18 Anagkha ta un oha hitay Hentil chi numpfangngad an nunyaman ay Apo Jos?” 19 Amat hichi ja inalin Hesus ay hija hi, “Tumaꞌchug a ta umuy a ay ni omajam, ti tan temmenong a khapo ay ni pammatim.”

Hini umaliyan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos

20 Gwa hana Farisee an nangpfokha ay Hesus hi, “Aꞌ-anunay umaliyan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos ay chita-o?” Tempfar Hesus ja inali na hi, “Hini umaliyana ja ma-id pangmatunan hi mamattikhaw. 21 Ja achi mapfalin an allon cha hi, ‘To heto’ wenno ‘Chiya hichi’ ti tayya an gawwacha ay chaꞌju ad ugwani.”

22 Amat hichi ja inalin khu Hesus hachi disipolo na hi, “Umali han arkhaw an umijahop aju hi pumpfangngachaꞌ an Na-ilangitan an Takhu, muti achiyaꞌ pay umali. 23 Allon chi tatakhu ay chaꞌju hi, ‘Tayya heto hini Hennag Apo Jos an Mamahhod!’ wenno ‘Chiya hichi!’ Achi ju unuchon chicha. 24 Ti ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja mumpfangngachaꞌ an amat hi ilat an mepfachong ad uchu ja tikhan an amin chi tatakhu. 25 Muti hay mahhun ja munlikhataꞌ ja chuꞌkhonaꞌ hi tatakhu ad ugwani. 26 Hay omaꞌ-atan ni pumpfangngachaꞌ an Na-ilangitan an Takhu ja amat chin na-at chin timpon Noah 27 an chin tatakhu ja un cha khun mangmangan ja mangin-inum ja mumpun-ah-ahagwa ingkhanah chin arkhaw an himmikhopan cha Noah chin papor. Kheꞌ-emhon cha ja immali chin lotot ja narteng cha an amin. 28 Hihiya khu hini na-at chin timpon Lot an un cha khun mangmangan ja mangin-inum, ngumina ja mungngina, muntamu ja mumpakhad chin tatakhu. 29 Ja unot nachakngan chin arkhaw an nakakan Lot hichi ad Sodom ja amat hi uchan chin apoy an narpu ad uchu ja nagpfu cha an amin. 30 Ja amat hina khu nu mumpfangngachaꞌ an Na-ilangitan an Takhu an marpu ad langit, an khemhon chi tatakhu unaꞌ achi mumpfangngad.

31 Ay nuy an arkhaw an pumpfangngachaꞌ ja hini takhu an gwa hi partug ni pfalay na ja achi agkhu i humikhop ta alaonay khina-u na, ta un atoꞌtogna ja empacheh na an lomajaw. Ja hini takhu an gawwa hichi pajaw ja achi umanamut an mangala hi khina-u na ta un atoꞌtogna ja lemmajaw. 32 Un ju chah agkhuy anila hichin na-at chin ahagwan Lot?† 33 Hini takhu an mangpa-ennongan ay ni piꞌtakhuwana heto lota ja angkhay, ja achi miꞌtakhu ay Apo Jos. Muti hini takhu an man-ug ay ni piꞌtakhuwana heto lota ja miꞌtakhu ay Apo Jos hi ma-id chi pogpog na. 34 Alloꞌ ay chaꞌju hi, chin pumpfangngachaꞌ ja nu gway chugwa hi takhu an nunchechelloh an nanalloꞌ, ma-ala hini oha ja mataynan hini oha. 35 Ja khulat na ta gwacha hay chugwa hi pfinapfai an khun mungkheleng, ma-ala hini oha, ja mataynan hini oha. 36 Ja anong un hay chugwa hi linala-e an khun muntamu, ma-ala hini oha ja mataynan hini oha.” 37 Ja empfokhan hachi adalan hi, “Apo, chaad chi pa-atan hato?” Ja inali na hi, “Anila ju an ay ni achaan chi natoy ja ma-amung hana hagwiti an i omman ay ni achor na.”‡

18

Chin pangngarig han napfalo ja han hugi

1 Ja inalin Hesus hay hachi disipolo na hitay an pangngarig ta ituchu na an mahapor an etortoloy cha an khun mungkalalag ta achi cha inganuy. 2 Ja inalin Hesus hi, “Gwa han hugi han ohan pfuglay an ma-id ta-ot na ay Apo Jos. Ja achi na ipfilang hana papadchung nah takhu. 3 Ja gwa han ohan napfalo ay chuy an pfuglay an omarkhaw an umuy ay tay hugi an khun i mangamangali hi, ‘Tulunganaꞌ adniꞌ ay ni achi ohto an i cha nangchaloman ay ha-in.’ 4 Khun umu-umuy hitay an pfalo hon nginangannun tay hugi. Muti omaꞌ-angonoh ja nenomnom na hi, ‘Anong tatagwa un ma-id ta-ot u ay Apo Jos ja achiꞌ ipfilang hana papadchung u an takhu 5 ja tulungaꞌ hitay an pfalo ta epadchong u an hijay omapfak ay ni nangchaloman cha ay hija, ti tan pahikhaonaꞌ ay tay khuna uma-umaliyan.’ ” 6 Ja inalin Hesus hi, “Nu chengngor ju hitay inalin tay napukhit an hugi an tulungana hitay an napfalo, 7 ja un chah achi om-omod ay Apo Jos an tulungana hay hana tatakhu an pinili na an khun mumpatolong ay hija hi a-arkha-arkhaw ja alapfilapfi? Alloꞌ ay chaꞌju hi achi na ekhenkhenong an 8 manulungan ay chicha. Anong chamchama un amat heto chi aton Apo Jos ja chin pumpfangngachaꞌ an Na-ilangitan an Takhu ja cho-or hana humikha ja mangnganuy an mungkalalag, ti ma-id pammati cha.”

Chin pangngarig han Farisee ja han khun munhenger hi pakha

9 Ja inalin khu Hesus hitay pangngarig hay hachi mumpa-akhaja an tatakhu an nange-ehchor ay ni aphod cha ja khun cha pumahiw hana uchumna an tatakhu. Ja inali na hi, 10 “Gwa han chugwa an linala-e an i nungkalalag hichi Templo. Farisee chin oha ja munhenger hi pakha chin oha. 11 Gwan himmikhop cha ja i nun-ohha an nungkalalag hitay an Farisee ja inali na hi, ‘Agyamanaꞌ, Apo Jos, ta achiyaꞌ amat hana uchumna an khun omakaw, ja pumaꞌ-i hi urchin ja khun umilugtap. Ja agyamanaꞌ ta achiyaꞌ amat ay tay khun munhenger hi pakha an napfahulan. 12 Ti chugwah arkhaw chi pungngilinaꞌ hi ohay markhachu an achiyaꞌ khun mangan, ja khun u ichat hini apagkapollon an amin hay hana khun u iꞌnut ja pfoꞌlaon.’ 13 Muti hitay khun munhenger hi pakha ja nenebtaw an timmataꞌchug. Pfuma-in an mangtangad an mungkalalag muti unaot nun-ug-ug chin pfokhaꞌ na ja inali na hi, ‘Apo Jos, ka-ahiyanaꞌ adniꞌ an oha an napfahulan.’ ” 14 Ja inalin Hesus hi, “Tayya han alloꞌ ay chaꞌju, an hitay khun munhenger hi pakha ja immanamut an penakawan Apo Jos chi pfahor na. Muti hitay an Farisee ja agkhuy napakawan. Ti hini mangpapfagto ay ni achor na ja ma-ibaba. Ja ma-ipapfagto hini mumpakumbaba.”

Binindisyonan Hesus chin ung-ungungnga

15 Gwa han namenghan an in-uy cha hachi ung-ungungnga ay Hesus, ti podhon cha an eh-a na hini ngamoy na ta bindisyonana chicha. Unot tinnig hachi disipolo na ja nun-ihingar cha chicha. 16 Ja enajakhan gwot Hesus hachi ung-ungungnga ja inali na hachi disipolo na hi, “Anong khu ja in-ali cha ay ha-in hato ung-ungungnga. Achi ju epagwa, ti hay hana tatakhu an miꞌpadchung hi ung-ungungnga ja chicha chi midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. 17 Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju an hini aton ju an mangapfulut ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos ja mahapor an amat ay ni aton chi unga an mangakhamid hi michat ay hija. Ti nu achi amat hetoy aton ju hot achi aju midchum.”

Han achangjan an takhu

18 Nunhanhan han ohan ap-apon chi Hudju ay Hesus ja inali na hi, “Maphod a, Apo. Hotti ngay allom hi atoꞌ ta magwachaanaꞌ hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna?” 19 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Anagkha ta allom hi unaꞌ maphod? An un hay maphod ja hi Apo Jos ja angkhay. 20 Anilam jaꞌ hana urchin an allon cha hi, ‘Achi aju umilugtap, ja achi aju pomatoy, ja achi aju omakaw, ja achi aju muntihtikhu hi achi umannung, ja unuchon ju hana a-ammod ju.’ ”* 21 Tempfar chin lala-e ja inali na hi, “Khun u unuchon hay hato an urchin, nete-a chin a-ung-ungngaꞌ.” 22 Chengngor Hesus hitay ja inali na hi, “Gwacha pay han oha an agkhuy mu enat. Eplaꞌ mu an amin hana enachangjan mu ja inchat mu hini polaꞌ na hana napubli, hot michatan a hi enachangjan ad langit. Enat mu ayya hitay ja immali a ta mitnud a ay ha-in.” 23 Unaagkhu chengngor hitay inalin Hesus ja immayyong hija, ti munnaud chin enachangjana ja ay-ayyugwana. 24 Emmohchong Hesus hitay an achangjan ja inali na hi, “Munnaud an nalikhat hana achangjan an midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. 25 Nalaklaka agkhu niꞌ hini kemer an lompfot ay ni opfot ni tanud mu hini achangjan an midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos.” 26 Hachi nangngor ja empfokha cha ay Hesus hi, “Hotti nu achi miꞌtakhu hana achangjan, ja ngay ngachah mah chi hay miꞌtakhu?” 27 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Hana achi mapfalinan chi takhu ja mapfalin an amin ay Apo Jos.” 28 Himmapit hi Peter ja inali na ay Hesus hi, “Hot chaꞌmi mah an nanaynan hi nunhitugwan mi ta nitnud ami ay he-a?” 29 Ja inalin Hesus ay chichan amin hi, “Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an hana nanaynan hi pfalay cha, ahagwa cha, a-akhi cha, a-ammod cha ja empfapfalay cha khapo hi punserbiyan cha ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos 30 ja choꞌchoꞌ-olan chi michat ay chicha ay tay piꞌtakhuwan cha heto lota, ja omaꞌ-angonoh ja michatan cha khu hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna.”

Chin me-atlo an nangpanomnoman Hesus ay ni atajana

31 En-ohhan Hesus hachi hempolo ta chugwa an adalana ja inali na ay chicha hi, “Chonglon ju! Tayya an umuy ta-o ad Jerusalem ja umannung an ma-at an amin hana intulaꞌ hana profeta an ma-at ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu, 32 an mipulangaꞌ hana Hentil an mangekejan ja mamahiw ja manuppaan 33 ja manuplit ay ha-in. Patajonaꞌ muti ay ni me-atlon arkhaw ja mummahuwaꞌ.” 34 Muti ma-id oh-ohha hi anilan hachi adalan chin khun hapiton Hesus, ti khenong chi nahahallinan hini nomnom cha ja agkhuy cha pay na-awatan hini podhona an allon.

Chin nangpatengngan Hesus han napfulaw

35 Gwa an omatam cha Hesus hichi ad Jeriko ja gwa han napfulaw an inu-umpfun ay chuy pingngit chi chalan an khun mun-ad-adchaw. 36 Naleꞌnan chuy an napfulaw an cho-or hachi maloh ja empfokha na hi, “Ngay ngachan hay hana?” 37 Ja inali cha ay hija hi, “Chiya an un maloh hi Hesus an eNazaret.” 38 Amat hichi ja iniꞌgwap chin napfulaw an nangali hi, “Hesus an holag Ari David, ka-ahiyanaꞌ adniꞌ!” 39 Hachi nangpangpangullu ja inhingar cha hija ta khomenong, muti en-om-omod chin napfulaw an nangiꞌgwap hi, “Hesus an holag Ari David, ka-ahiyanaꞌ adniꞌ!” 40 Intaꞌchug Hesus ja inali na hi, “Ijali ju hichuy napfulaw ay ha-in.” In-uy cha ay Hesus ja inali na hi, 41 “Ngay podhom hi atoꞌ ay he-a?” Ja inalin chin napfulaw hi, “Apo, podhoꞌ an mitikhaw hitay mataꞌ.” 42 Ja inalin Hesus hi, “Mitikhaw hini matam khapo hi pammatim.” 43 Ja mitikhaw gwot chin matan chin napfulaw ja nitnud ay Hesus ja khuna daydayawon hi Apo Jos. Ja an amin hachi tatakhu an nannig ay tay an na-at ja dinaydayaw cha khu hi Apo Jos.

19

Hi Hesus ja hi Zakeyus

1 Entoloy cha Hesus an umuy ad Jerusalem ja enenggwa cha ad Jeriko. 2 Ja gwa han lala-e an achangjan hichi ad Jeriko an hay ngachana ja hi Zakeyus. Oha hija an ap-apon hana khun munhenger hi pakha. 3 Podhona an piꞌtikhaw hi Hesus muti khapo ta hoꞌhoꞌchod ja ma-id atona, ti lini-ub chin cho-or an tatakhu hi Hesus. 4 Hotti hay enat na ja entagtag na ta impangulu na ja emmajat han sikamor an ajiw ta gway atona an manikhaw ay Hesus an maloh. 5 Unagkhu emmatam hi Hesus chin agawwachaan Zakeyus ja tenangad na ja inali na ay hija hi, “Zakeyus, mun-opah a gwot, ti tan miꞌjalijaꞌ ay he-a ad ugwani hichi pfalay ju.” 6 Khinalakhar Zakeyus an nun-opah ja nun-an-anla an nangali hi, “Maphod ta miꞌjali a hi pfalay mi.” 7 Ja an amin hachi tatakhu an nannig an niꞌjuy hi Hesus ay Zakeyus ja hingungulungor cha an nangali hi, “Anagkha ta i mumpamangili hi Hesus ay ni pfalay tay an khun munhenger hi pakha an napfahulan?” 8 Timmaꞌchug hi Zakeyus ja inali na ay Apo Hesus hi, “Tayya an ad ugwani ja ichat u hitay khaggwan tay khina-uꞌ hay hana napubli, ja epfangngad u an amin chi enakaw u hi mumpa-apat ay ni pfalor na.” 9 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Ad ugwani ja immali hini panakhuwan Apo Jos ay tay an pamilya, ti oha khu hija an numpfalin hi umannong an holag Abraham khapo hi pammati na. 10 Ti ha-in an Na-ilangitan an Takhu, ja immaliyaꞌ an maningit hay hana na-utaw an tatakhu ta takhuwoꞌ chicha.”

Chin pangngarig han ap-apo an nangpakumerchu hi pelaꞌ na

11 Nehnot cha ad Jerusalem ja khemhon hachi tatakhu unot machakngan hini Pun-ap-apugwan Apo Jos nu umuy cha ad Jerusalem. Hotti entoloy Hesus an nangali ay tay an pangngarig. 12 Ja inali na hi, “Gwa han oha an ap-apo an umuy han achawwi an pfuglay an i munhapata ta mun-ari ja unot mumpfangngad ay chuy pfuglay an pun-ap-apugwana. 13 Empapfokhan tay ap-apo han himpolo an takhala na ja inchatana chicha an amin hi pelaꞌ* ja inali na hi, ‘Ikumerchu ju hitay ingkhana hi pumpfangngachaꞌ.’

14 Amat hichi ja empacheh na. Muti khapo ta achi podhon hachi tatakhu ay chuy pfuglay an pun-ap-apugwana ja hennag cha hachi umuy an i mangpa-innila an achi cha podhon an mun-ari hija ay chicha. 15 Nunhapata chamchama an hijay ari hotti numpfangngad. Ja empapfokha na chin himpolo an takhala an inchatana hi pelaꞌ ta annilaona nu atanay intu-u na. 16 Immuy chin oha ja inali na hi, ‘Apo, ingkumerchuꞌ chin pelaꞌ mu ja tayya an numpapolo hitay intu-u na.’ 17 Ja inalin chin apo na hi, ‘Maphod a an takhala. Empa-ennongam an nangpaptoꞌ ay nuy it-ittang an impulang u ay he-a, hotti pumpfantajoꞌ he-a hi himpolo hi pfuglay.’ 18 Immuy khu chin oha an takhala ja inali na hi, ‘Apo, tayya an numpalema hitay intu-un chin pelaꞌ mu.’ 19 Ja inalin chin apo na hi, ‘Maphod. Hotti pumpfantajoꞌ he-a hi lema hi pfuglay.’ 20 Immuy khu chin oha an takhala ja inali na hi, ‘Apo, tayya atag an epfangngad u chin pelaꞌ mu. Ti un u teneplakhan ja enhaꞌpfaꞌ. 21 Temma-otaꞌ atag ay he-a, ti anilaꞌ an mapfungot a an takhu, ja khun chaꞌmi alan ta pungkumerchuwon chaꞌmi ta gway atom an omachangjan.’ 22 Ja inalin chin apo na hi, ‘Napukhit a an takhala! Anong un amat hina chi allom ja ipatikhaw na chamchama an napukhit hitay enat mu. Ti nu anilam an mapfungotaꞌ an takhu ja khun u pungkumerchuwon chaꞌju ta gway atoꞌ an omachangjan, 23 ja anagkha ta agkhuy mu mah niꞌ i imbangko hinuy pelaꞌ u ta gway ma-alaꞌ hi intu-u na ad ugwani an numpfangngachaꞌ?’ 24 Ja inalin chin ap-apo hachi numpangataꞌchug hi, ‘Alaon ju hichuy pelaꞌ an gwa ay hija ta ichat ju ay chuy takhala an choꞌchoꞌ-olan chi intu-u na.’ 25 Ja inali cha ay tay ap-apo hi, ‘Apo, anagkha ta i ta-o agkhu ichat ay hija, ti un ta-o chah i ug-ugman an un numpapolo hini intu-u na?’ 26 Ja inali na hi, ‘Alloꞌ ay chaꞌju hi hini mangpa-ennongan ay ni nichat ay hija ja ma-ug-ugman. Muti hini ayya achi mangpa-ennongan ay ni nichat ay hija hot anong un hay it-ittang hi gwa ay hija ja pfangngachon Apo Jos.’ 27 Ja inali na khu hi, ‘An amin hachi pfuhur u an achi mamhod an ha-in chi mun-ari ay chicha ja in-ali ju ay ha-in ta patajon ta-o.’ ”

Chin nangdaydayawan chin tatakhu ay Hesus an umuy ad Jerusalem

28 Emmopoh hay hato an inalin Hesus ja impangulu na ta umuy cha ad Jerusalem. 29 Un chaagkhu nehnot ad Betfage ja Betani an achaan chuy pfulludna an nangadnan hi Olibo ja hennag Hesus han chugwa an disipolo na an inali na hi, 30 “Ipangulu ju ay chuy pfarju hichi chammangna. Nu omatam aju hot chakngan ju han nekhokhoꞌ-od an pfoꞌtot an donkey an agkhuy nahak-hakajan. Upfachon ju ja in-ali ju heto. 31 Ja nu gway mangpfokha hi, ‘Anagkha ta alaon ju hitay donkey?’ ja allon ju hi, ‘Alaon mi, ti nan mahapor Apo ta-o.’ ”

32 Immuy cha ja immannung an amin chin inalin Hesus. 33 Gwa an khun cha upfachon chin donkey ja inalin chin khun mumpfantay hi, “Anagkha ta alaon ju hitay donkey?” 34 Ja inali cha hi, “Alaon mi ti nan mahapor Apo ta-o.” 35 Amat hichi ja enala cha chin donkey ja in-uy cha ay Hesus. Enopnan cha chin khatud na hi lopfong ja enhakay cha hi Hesus. 36 Gwa an khun umuy ja nunloh-op cha chin uchumna an lopfong cha hon en-ap-ap cha chin chalan.

37 Gwa an lemmammag cha ay chuy pfulludna an ma-ali hi Olibo ja an amin chin mimitnud ay Hesus ja ente-a cha an mangiꞌgwap an mangdaydayaw ay Apo Jos. Ja nun-an-anla cha khapo hachi tinnig cha an milagro an enat Hesus. 38 Ja iniꞌgwap cha an mangali hi, “Madaydayaw a an Ari an hennag Apo Jos! I-ali nay i ta-o peꞌ-oh-ohhaan ay Apo Jos. Hotti mipapfagpfagto hi Apo Jos ad langit!”† 39 Ja inalin hachi uchumna an Farisee an neꞌkhakhawwong hi, “Apo, ihingar mu hay hachi disipolom an khun mundaydayaw ay he-a!” 40 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Nu khomenong cha hot mepallog hay hana pfato an mundayaw.”

Kinilaan Hesus hachi tatakhu ad Jerusalem

41 Gwa an enamang Hesus ad Jerusalem ja kinilaana hana tatakhu hichi, 42 ja inali na hi, “Inannila ju koma ad ugwani hini mangchat hi pomhochan ju. Muti tayya an achi ju ma-imatunan. 43 Umalin to han arkhaw an hay hana pfuhur ju ja umali cha an meꞌpapattoy ay chaꞌju. Liꞌmuton cha hini pfuglay ju ja mun-ephod cha hi alad an munleneꞌgwoh ay ni pfuglay ju hot ma-id aton ju an lomajaw. 44 Apfakon chaꞌju ja penatoy chaꞌju an munheto ja pun-idchum cha hana empfapfalay ju. Anong un hana pfinatto an pfalay ju ja mun-apaꞌ-i cha. Ti agkhuy ju tugwali immatunan hini immali an Manakhu ay chaꞌju.”

Chin nangpakakan Hesus hachi khun mungngina hichi Templo

45 Ne-atam cha Hesus hichi ad Jerusalem ja himmikhop ay chuy partug chi Templo. Ja nun-epakak na hay hachi khun mungkumerchu. 46 Ja inali na ay chicha hi, “Allona ay ni hapit Apo Jos hi, ‘Hitay pfalay u ja pfalay an pungkalalakhan.’ ”‡ Muti tayya an numpfalinon ju hi a-amungan chi mangakaw.§

47 Nete-a ay chuy ja a-arkha-arkhaw ja khun muntudtuchu hi Hesus hichi Templo. Muti hay hachi a-ap-apon chi pachi ja memehtolon chi urchin Moses ja a-ap-apon chi tatakhu, ja podhon cha an patajon hija. 48 Muti ma-id aton cha an mamatoy ti khun gwacha gwachay tatakhu an mamhod an munchongor ay hija.

20

Chin nangpfokhaan cha nu ngay narpugwan chi apfalinan Hesus

1 Gwa han ohan arkhaw an khun muntudtuchu hi Hesus hichi Templo an khuna ekasaba hini Ebanghelyo. Ja immuy ay Hesus hay hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi memehtolon chi urchin Moses ja hachi uchumna an a-ap-apon chi Hudju. 2 Ja empfokha cha ay hija hi, “Ngachah chi narpugwan ni apfalinam an mangat hay hato khun mu aton? Ja ngay nangchat ay tay apfalinam?” 3 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Unchani adchiya ta topfalon ju pay hitay peꞌpfokhaꞌ. Hotti allon ju adchiya tugwali, 4 ngay nannag ay John Bautista an immali an khun mumbautisar? Hi Apo Jos wenno hay takhu?” 5 Ja khun cha manghempfopfogkha an khun cha allon chi, “Hot ngachah chi allon ta-o mah? Nu allon ta-o hi un hennag Apo Jos hot allona hi, ‘Nu hi Apo Jos chi nannag ay John ja anagkha mah ta agkhuy ju pinati hija?’ 6 Ja nu allon ta-o khu hi hennag chi hay takhu hot pungkhajang chita-o hay hato tatakhu, ti namati cha an profetan Apo Jos hi John.” 7 Hotti hay nampfar cha ay Hesus ja inali cha hi, “Ma-id anila mi nu ngachah chi nannag ay hija.” 8 Tempfar khu Hesus ja inali na hi, “Nu amat hina hot achiꞌ khu epfaag nu ngay nangchat hi apfalinaꞌ an mangat hay hato.”

Chin pangngarig hana khun meꞌpfengpfeng

9 Amat hichi ja inalin khu Hesus hachi tatakhu hitay an pangngarig. “Gwa han ohan lala-e an nuntanum hi cho-or hi ubas ay ni kharchina ja unaot epapfengpfeng. Ja nakak an immuy hi achawwi hi pfuglay ja i napfajag hichi. 10 Unot nachakngan chin ahipokhah ja hennag na han ohan takhala na ta i meꞌ-aggwa ay chuy penokhah cha an ubas. Muti hay hato an neꞌpfengpfeng ja numpakhuh cha hitay an takhala ja empapfangngad cha an ma-id oh-ohha hi inchat cha ay hija. 11 Hennag na khu han oha an takhala na ja numpakhuh cha khu ja pinalikhat cha ja empapfangngad cha an ma-id oh-ohha hi inchat cha ay hija. 12 Hennag na khu chin me-atlo an takhala na ja pinalikhat cha ja empapfangngad cha an nun-ahukhatan. 13 Ja inalin tay nangpapfengpfeng hi, ‘Ngachah niꞌ chi atoꞌ? Ijam ta honakhoꞌ hitay podpodhoꞌ an empfalay u ta alom ja egngor hachi neꞌpfengpfeng hija.’ 14 Muti unot nangalimutugwan hachi neꞌpfengpfeng hichuy empfalay na ja nunhahapit cha ja inali cha hi, ‘Hijah tay hini empfalay ni khun ta-o piꞌpfengpfengan an hijay mamanoh ay tay lotan ama na. Unot la-ahna ja penatoy ta-o ta chita-oy mangheꞌ-a ay tay lota.’ 15 Amat hichi ja enekak cha ja penatoy cha.” Ja inalin Hesus hachi tatakhu hi, “Ngachah tugwali chi aton tay an takhu hay hachi neꞌpfengpfeng ay hija? 16 Umuy hija ja epapatoy na chicha ja epapfengpfeng na hi uchumna.” Unot chengngor hachi tatakhu chin inalin Hesus ja inali cha hi, “Achi adniꞌ ma-at hay hato.” 17 Emmohchong Hesus hachi tatakhu ja inali na hi, “Hotti ngay podhona an hapiton ay tay an nitulaꞌ an hapit Apo Jos hi nangarjana hi,

‘Hinuy pfato an namlenan hay hana mumpakhad hi pfalay

Ja hijay numpfalin hi na-ahammad an pognad tay an pfalay.’ *

18 An amin hini makhah ta meꞌna ay tay an pfato ja mun-igwa-itay. Ja nu meꞌna hitay an pfato ay ni takhu hot mun-akhupung.”

Chin nangpfokhaan cha nu ichat cha hini pakha cha ad Rome

19 Emmopoh hay hato an inalin Hesus ja podhon hachi memehtolon chi urchin Moses ja hachi a-ap-apon chi papachi an tiligwon hija. Ti anila cha an mipfuhur hichuy an pangngarig ay chicha an nan-ug ay Hesus. Muti agkhuy cha entoloy, ti temma-ot cha hay hachi tatakhu. 20 Muti nanganap cha chamchama hi aton cha an maniliw ay hija. Ja hennag chaot hachi umuy an i mamarpfali an i muntoon hi pehallaan Hesus hi hapitona ta gway panghiꞌ-ingan cha an i mangchalom ay hija ay ni gobernador. 21 Ja inali cha ay Hesus hi, “Apo, anila mi an umannung hana khun mu allon ja hana khun mu itudtuchu. Ja anila mi khu an achim lomanon hini ituchum ta ipan-uy mu ay ni penhod hay hana munchongor muti ituchum chamchama hini umannung an podhon Apo Jos.” 22 Ja khun cha hempfogpfogkhon an allon cha hi, “Hotti hay podhon mi adchiya an annilaon ja mapfalin chah ay ni urchin ta-o an Hudju nu mumpfajad ta-o hi pakha ay ni Emperador ad Rome? Pfajachan mi chah wenno achi mi?” 23 Na-orman Hesus an un cha toptopngan hija ja inali na hi, 24 “I-ali ju hay pihu an michat hi pakha ta tikhaꞌ.” Inchugwagwa cha han pihu ja inali na ay chicha hi, “Ngay nang-angah ay tay gwa ay tay pihu? Ja ngay nang-enngachan ay tay an nitulaꞌ?” Tempfar cha ja inali cha hi, “Hini Emperador.” 25 Ja inalin khu Hesus hi, “Hotti ichat ju ay ni Emperador hini michat ay ni Emperador, ja inchat ju ay Apo Jos hini michat ay Apo Jos.” 26 Nanannor cha chin enat na an hemmongpfat, ti ma-id chi hay nappap cha hi hinapit na hi sangwanan hana tatakhu an chumalat hi pangchaloman cha ay hija, hotti un cha khemmegkhenong.

Hay amatan chi amahuwan chi tatakhu

27 Gwa hay hana uchumna an Saducee an immuy ay Hesus. Saducee ayya ja achi cha mamati an gway amahuwan. 28 Ja inali cha ay hija hi, “Apo, intulaꞌ Moses chin urchin ay chita-o an, matoy ayya hini oha an lala-e an narhin ja ma-id empfalay na, ja mahapor an ahagwaon ni akhi na an lala-e hitay an pfupfai an napfalo, ta hana empfapfalay cha ja mipfilang an empfalay nuy natoy an ibpfa na. 29 Hotti gwacha han peto an hin-a-agkhi an linala-e. Narhin chin panguluwan ja natoy an ma-id empfalay cha. 30 Hijaot un nepallog chin netob ta enahagwa na khu hitay an pfalo ja natoy khu an ma-id empfalay cha. 31 Hotti nepallog khu chin me-atlo ja ingkhana chin me-apeto ja nun-atoy cha an amin an ma-id empfalay cha. 32 Omaꞌ-angonoh ja ne-etoy hitay an pfupfai an napfalo. 33 Hotti nu allom chi gway amahuwan chi natoy ja ngacha mah ay cha tay an peto an linala-e chi nang-en-ahagwa ay tay pfupfai nu umali hini amahuwan chi tatakhu? Ti enahagwa cha mit an amin hitay an pfupfai.”

34 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Hana tatakhu ay tay lota ja mangahagwa cha. 35 Ja hay hana napili an mamahuwan an miꞌtakhu hi ma-id chi pogpogna ja achi cha mangah-ahagwa, 36 an amat cha hay hana angher an achi cha matmatoy. Ti empfapfalay Apo Jos chicha an minahuwana. 37 Ja hini ayya amahuwan chi nun-a-atoy, ja anong un hi Moses ja piꞌ-ali na an mummahu hana natoy. Ti chin intulaꞌ na an omaꞌ-atan chin ajiw an khun chumalang ja allona an hi Apo Jos ja hijay Jos an khun dayawon Abraham, ja hi Isaak ja hi Jakob, anong un napfajag an nanattoy cha Abraham.† 38 An hay podhona an hapiton ja hijay Jos hana mamattakhu an pfu-un Jos chi natoy, ti ay ni hangon Apo Jos ja mamattakhu an amin chi lennagwan chi takhu. Hotti niya an khun aju mehalla nu ehaot ju hini amahuwan chi natoy.” 39 Ja inalin hachi uchumna an memehtolon chi urchin Moses hi, “Maphod hitay intuchum, Apo!” 40 Ja empokhong cha an munhanhan, ti mun-okhon cha an mangpfokha hi uchumna.

Hay omaꞌ-atan ni Kristo

41 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Hay nitudtuchu ja hini Hennag Apo Jos an Mamahhod ja marpu hi holag Ari David. Hotti anagkha tugwali ta allon khu David hi ‘Apo’ ay hija? 42 Umannung an hijay Apon David, ti gwa han intulaꞌ David ay ni Libjun chi Psalms an allona hi,

‘Inalin Apo Jos ay nuy tenangad u an Apoꞌ hi,

“Umpfun a ay tay nun-appit hi agwan u,

43 Ingkhana hi pangapfakaꞌ an amin hana pfuhur mu ta he-ay tangachon cha.” ’ ‡

44 Inalin Ari David hi, ‘Apo’ ti napfagpfagto hitay Hennag Apo Jos an Mamahhod mu hija. Nu amat heto chi allon David, ja hini hahadchon ju ja pfu-un la-eng holag David ja angkhay.”

Pinahiw Hesus hachi memehtolon chi urchin

45 Gwa an munchochongngor hachi tatakhu ja inalin Hesus hay hachi disipolo na hi, 46 “Tikhagwun juwot niꞌ ta achi aju munchunu hay hana memehtolon chi urchin Moses. Ti hay hana ayya ja un cha mumpa-akhaja an munlopfong hi makhajad ja podhon cha an gway khun mangpaꞌpa-innila ay chicha hi achoꞌlan chi tatakhu. Ja am-amja-on cha khu an i umpfun hana umpfunan chi a-ap-apo hichi sinagoga ja nun gwachaan chi pfehta. 47 Ja pomloh cha hi khina-un chi pfalo ja khurkhulaton cha an manganchu-oy an mungkalalag ta allon kan kaykhu hana tatakhu hi nasantuwan cha. Hotti munnaud chi i cha adusaan khapo hay hato khun cha aton.”

21

Chin inchat chin pfalo an pfupfai

1 Unagkhu emmohgwat Hesus ja tinnig na hay hachi a-achangjan an khun cha pun-itto hay hachi pihu cha chin pun-amungan hi pihu hichi Templo. 2 Tinnig na khu han oha an napubli an pfalo an niꞌjuy na han chugwa an hepeng. 3 Inalin Hesus hi, “Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju. Napfarpfalor hichuy it-ittang an inchat chuy napubli an pfalo mu an amin hana inchat hachi uchumna. 4 Ti hay hachi achangjan ja khun cha mangchat muti un hini upag chi enachangjan cha chi khun cha ichat. Hichuy ayya an pfalo an napubli ja khapo hi pamhod na an mangchat ja inunghiw na an inchat hichuy pelaꞌ na.”

Impa-innilan Hesus hay apaꞌ-iyan ni Templo

5 Khun haphapiton hay hachi uchumna an adalan chin aphod chin Templo, ti cho-or chin maꞌmaꞌ-inah an pfato an apja na ja chin chaꞌlig na an na-arkuhan hi khina-u an indaton cha ay Apo Jos. Ja inalin Hesus hi, 6 “Tayya an matikhaw ju hay hato, muti umali han arkhaw hot mun-ahagwer ja mun-egwa-at cha hay hachi pfato an apja na.”

Hana likhat ja apahigwan chi namati

7 Ja inali cha hi, “Apo, aꞌ-anunay pa-atan hay hato inalim? Ipa-innilam adchiya hay pangmatunan hi pete-aan hay hato an ma-at.” 8 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Tikhagwun ju gwot niꞌ ta achi aju ma-allilaw. Ti cho-or hana umali an mangali hi, ‘Ha-in hini Hennag Apo Jos an Mamahhod.’ Ja allon cha khu hi, ‘Nehnot hini Panugijan Apo Jos hi tatakhu.’ Muti tikhan ju ta achi aju ma-allilaw ja achi ju unuchon. 9 Nu chonglon ju an gway mungkhukhupfat ja achi aju toma-ot. Ti mahapor an mahhun an ma-at hay hato muti pfu-un pay hitay chi pogpogna.” 10 Ja inali na ay chicha hi, “Mungkhukhupfat chi apfuglapfuglay ja anong un hay hana nasyon. 11 Ja gwachay mapfi-ah hi khihu ja gway ulat ja cho-or chi mun-a-atoy hi chokhoh hi apfuglapfuglay. Ja cho-or pay chi atattata-ot an ma-at ad uchu an pangmatunan.

12 Muti achi pay ma-at hay hato, an hay mahhun ja tiligwon chaꞌju ja palikhaton chaꞌju. Echalom chaꞌju hichi sinagoga ja impfalud chaꞌju. Ja echalom chaꞌju hay hana ar-ari ja gobernador khapo hi niꞌ-unuchan ju ay ha-in. 13 Ja ay tay panumarjaan cha ay chaꞌju ja hijay timpo ju an mangali ay chicha ay ni hapit u. 14 Itanum ju ay ni nomnom ju an ma-id chi i ju pundanakhan nu ngachah chi allon ju. 15 Ti ha-in chi mangtuchu ay chaꞌju hay allon ju hot ma-id olog ni mamuhur ay chaꞌju an mampfar.

16 Anong un hana a-ammod, a-akhi, ja khakhayyum ju ja ichat chaꞌju hay hana mamuhur ay chaꞌju. Ja patajon chay uchumnan chaꞌju. 17 Pfuhulon chaꞌju an amin hi tatakhu khapo hi nangunuchan ju ay ha-in. 18 Muti anong un amat heto ja achi matoy hini lennagwa ju, ti halimunan Apo Jos. 19 Nu edpor ju hay hato an likhat hot miꞌtakhu aju hi ma-id chi pogpogna.”

Impa-innilan Hesus hini apaꞌ-iyan ad Jerusalem

20 Inalin khu Hesus hi, “Nu matikhaw ju an liꞌmuton chi hinchalo heto ad Jerusalem hot annilaon ju an nehnot hini apaꞌ-iyana. 21 Hot lomajaw hana gwa ad Judea ta umuy cha hichi pfuludna. Ja hay hana gwah to ad Jerusalem ja makak cha. Ja hana nakak ad Jerusalem ja achi cha khu mumpfangngad. 22 Ti hay hato chi arkhaw hi pangdusaan Apo Jos ad Jerusalem ta mipa-annung hini nitulaꞌ an hapit na. 23 Munnaud an malikhatan aju ay nuy an timpo, om-omod hay hana numpunhapfin ja hana khun mumpahuhu! Ja nunhegla hana atattata-ot an ma-at ay tay an pfuglay ja umali hini pfungot Apo Jos ay cha tay an tatakhu. 24 Ja patajon hana hinchalo hana uchumna an tatakhu, ja enala cha hana uchumna hi pfalud ja in-uy cha hana apfuglapfuglay ay tay lota. Ja hana Hentil chi mehannot heto ad Jerusalem ingkhana hi mapogpog hana arkhaw an eneꞌchan Apo Jos ay chicha.”

Chin pumpfangngachan Hesus an arpugwana ad langit

25 Inalin khu Hesus hi, “Gwa hana pangmatunan an ma-at ay chuy hukhit ja pfulan ja hachi pfittuwan nu mehnot hini apogpokhan tay lota. Ja mungkhongaah ja muntipjaꞌ-ong an amin hana chanum heto lota ta an amin chi tatakhu ja ma-id maptoꞌ hi aton cha. 26 Hegwogwoggwog cha hi ta-ot cha hay hato an ma-at heto lota, ti makiharpfu ad uchu. 27 Ay nuy an timpo ja tikhanaꞌ an Na-ilangitan an Takhu an marpu ad langit an midchum ay ni pfonot. Munnaud chi pfinang u ja magwachaanaꞌ hi apfalinan. 28 Nu tikhan ju an mete-a hay hato inaliꞌ ay chaꞌju an ma-at, ja ehehemmad ju, ti ay nuy hini khopong chi umaliyaꞌ, ja hijay panginnilaan ju an khun homnot hini ipfu-aanan ju.”

Hay epa-achar ni ajiw an higos

29 Emmopoh hay hato an inalin Hesus ja inali na khu hitay an pangngarig. “Nomnomon ju hini ajiw an higos ja hana uchumna an ajiw. 30 Ti hay hato ajiw, nu tikhan ju an tumupfu hot ma-innila an nehnot hini tijarkhaw. 31 Amat hina khu, nu tikhan ju an khun ma-at hay hato inaliꞌ, hot ma-annila ju an nehnot hini pun-ap-apugwan Apo Jos hi tatakhu. 32 Umannung hitay alloꞌ an achi pay matoy an amin chi tatakhu ay tay an himpangapo hot ma-at an amin hay hato inaliꞌ. 33 Hitay lota ja ad uchu ja ma-upfah cha, muti achi ma-ub-upfah hitay hapit u.”

Mahapor an piꞌpipitti-an

34 Inalin khu Hesus hi, “Epa-ennongan ju ta pfu-un hana na-inlubungan an pun-an-anlaan ja apfukngan ja hana pundanakhan heto lota chi mun-o-onan ay ni piꞌtakhuwan ju. Ti nu hay hato chi mun-onan ay ni nomnom ju hot himpfumagkha ja machakngan hini arkhaw an Punhugijan Apo Jos hot ma-ah-upan aju. 35 Ti ma-id oh-ohha hi takhu ay tay lota hi achi mahumarja. 36 Peꞌhehemad ju ja achi ju epogpokhong an mungkalalag ta mapfalinan ju an anuhan hay hato maꞌma-at, hot achi aju pfuma-in an humango ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu ay ni pumpfangngachaꞌ.”

37 A-arkha-arkhaw ja khun muntudtuchu hi Hesus hichi Templo, ja nadhom ayya hon inhinud na hichi pfulludna an ad Olibo. 38 Gwa ayya an nannanong hon immuy hachi tatakhu hichi Templo ta i cha munchongor chin itudtuchu na.

22

Niꞌ-apfulut hi Judas hi pamatajan cha ay Hesus

1 Gwa an machakngan chin arkhaw an Panganan cha ay ni Tenapay an Ma-id Pfinoꞌpfoꞌ Na an hitay chi arkhaw an punnomnoman chi Hudju chin Nalohan chin Angher Apo Jos chin Pfarpfalay chin A-apo cha ad Egypt. 2 Hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi memehtolon chi urchin ja hehemmon cha hay aton cha an mamatoy ay Hesus an ma-id manginnila, ti temma-ot cha chin tatakhu. 3 Amat hichi ja nehoꞌlong hi Satanas ay Judas Iskariot an oha ay cha chuy himpolo ta chugwa an adalan Hesus. 4 Ja immuy hi Judas an i niꞌhapit hay hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi a-ap-apon chi gwarja hichi Templo ta e-agwat na hi Hesus ay chicha. 5 Nun-an-anla cha ja inali cha hi ichat cha hay pihu an lagpfu na. 6 Ja inapfulut Judas hotti henehemmona hay timpo an ma-id cho-or hi tatakhu ta gway atona an mangtuchu ay Hesus ta tiligwon cha.

Chin nanghakhanaan cha Hesus ay ni anun cha ay ni pfehta

7 Nachakngan chin penghan chi arkhaw chi Pfehta an Panganan cha hi Tenapay An Ma-id Pfinoꞌpfoꞌ Na, ja hichuy hini khun cha pumpartiyan hi pfoꞌtot an karnero an Pangnomnoman cha Chin Nalohan Chin Angher Apo Jos. 8 Hotti hennag Hesus cha Peter ay John an inali na ay chicha hi, “Umuy aju ta i ju ehakhana hay anun ta-o an pangnomnoman ta-o hi Nalohan chin Angher Apo Jos.” 9 Ja empfokha cha hi, “Chaamah chi i mi punhakhanaan?” 10 Tempfar na ja inali na hi, “Chonglon ju. Nu me-atam aju ad Jerusalem hot chittumon chaꞌju han lala-e an nangpipi-ug han pun-otanan. Unuchon ju hija ay ni pfalay an i na humigpan, 11 ja allon ju ay ni nunheto hi, ‘Inalin ni Apo ta-o hi chaad mah anu hini kwarto an peꞌ-anan mi an adalana ad ugwani an pfehta.’ 12 Hot hini nunheto ay nuy an pfalay ja ituchu na hini nangennaꞌjab an otongngan an kwarto an gwah chi an amin chi mahapor. Ja hichi chi punhakhanaan ju ay ni anganan ta-o.”

13 Un chaot emmatam ja immannung an amin chin inalin Hesus. Ja enhakhana cha chin anun cha ay chuy an pfehta an i cha Pangnomnoman chin Nalohan chin Angher Apo Jos. 14 Unagkhu nadhom ja neꞌ-orpfong hi Hesus ay cha chuy apostol na ay chuy an pfalay. 15 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Otong chi pamhod u an meꞌ-orpfong ay chaꞌju ay tay i ta-o pangnomnoman chin Nalohan Chin Angher Apo Jos ja una-ot matoy. 16 Hitay chi ang-angonoh hi peꞌ-anaꞌ ay tay an ngilin ingkhana hi mipa-annung hini penhod na an hapiton ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos ad langit.” 17 Ja enala na chin pfahu an nittugwan hi chanum chi ubas ja nunyaman ay Apo Jos ja inali na ay chicha hi, “Hiniꞌ-itangon ju an inumon, 18 ti hitay chi ang-angonoh hi piꞌ-inumaꞌ hi chanum chi ubas ingkhanah machakngan chin Pun-ap-apugwan Apo Jos hi tatakhu.” 19 Enala na khu han tenapay ja nunyaman ay Apo Jos ja initta-ittang na. Ja enggwanah na ay chicha ja inali na hi, “Hitay hini achor u an midaton khapo ay chaꞌju. Hitay chi khun ju aton ta pangnomnoman ju ay ha-in.”

20 Napfalin chin nanganan cha ja enala na chin pfahu ja inali na hi, “Hitay chanum chi ubas ja hija hini mun-ajuh an chalaꞌ an pangpa-annungan ay ni pfakhu an neꞌtobpfalan Apo Jos ay chaꞌju. 21 Ja alloꞌ ay chaꞌju hi hini mangngina ay ha-in ja gawwacha ay chaꞌju an neꞌ-o-orpfong. 22 Ti ha-in an Na-ilangitan an Takhu ja matojaꞌ an matoy, ti hijah tay chi empagpong Apo Jos an ma-at. Muti ka-ahi hini mangngina ay ha-in.” 23 Ja ente-a cha an munhahapit an allon cha hi, “Ngay ngachah ay chita-o chi i mangat heto?”

Chin nunhohongngilan hachi adalan Hesus nu ngay napfagpfagto ay chicha

24 Ente-an hachi adalan an punhohongngilan nu ngay napfagpfagto ay chicha an amin. 25 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Hana ari heto lota an khun mangpaptoꞌ hi tatakhu ja khun cha ipapilit hini podhon cha. Ja hana mun-ap-apo an gway apfalinana ja podpodhon cha an epa-akhaja hana khun cha at-aton. 26 Muti achi koma amat hetoy aton ju. Hini mamhod an ma-ar-ali ja amat koma hi hijay ung-ungngaan. Ja hini mamhod an mumpfalin hi pangulu ja mahapor an tulunganay padchung na an takhu.

27 Ay ni ugalin chi takhu ja ipapfun cha hini napfagto an apo ta hachona hini ijalin ni takhala an anuna. Muti ha-in an Apo ju ja impadchung u hitay achor u hi pfaar. 28 Chaꞌju ja gawwacha aju ay ha-in an amin hi ujaꞌ nunliglikhatan. 29 Chin enat Ama an nangpadchong hi ujaꞌ pun-ap-apugwan ja hitay khu chi atoꞌ ay chaꞌju. 30 Nu umali chin pun-ap-apugwaꞌ ja meꞌ-an aju ja miꞌ-inum aju ay ni enhakhanaꞌ an anganan ta-o. Ja umpfun aju hi umpfunan chi ari ta chaꞌjuy mun-ap-apo hana tatakhu an narpu ay ni himpolo ta chugwa an holag Israel.”

Chin nangarjan Hesus hi ehaot Peter hija

31 Ja inalin khu Hesus ay Simon Peter hi, “Simon, chonglom akay niꞌ hitay alloꞌ. Inippug Satanas ay Ama ta umali ta pachaona an paꞌ-iyon hini pammati ju an adalan u. 32 Muti engkalalakhaꞌ he-a, Simon, ta achi mapaꞌ-i hini pammatim. Inhalimuwat mu ayya ja papfi-ahom hana papadchung mu an adalan.” 33 Tempfar Simon ja inali na hi, “Apo, ehehemad u an mitnud ay he-a anong un ta mipfalud wenno matoy.” 34 Ja inalin Hesus hi, “Peter, tayya han alloꞌ. Ehaotaꞌ ay he-a hi mumpitlo ad ugwani an lapfi ja unot tumalanu.”

Chin nangarjan Hesus hay hachi adalana an ugnan cha chi mahapor cha

35 Ja inalin khu Hesus hi, “Chin nannakhaꞌ ay chaꞌju ja ma-id inugnan ju hi pihu ja hape-eng ja hapato. Ja ngay ngachah chi agkhuy nichat ay chaꞌju?” Ja inali cha hi, “Ma-id.” 36 Ja unaot khu allon ay chicha hi, “Hot ad ugwani ja hay alloꞌ ay chaꞌju ja hini gway pihu na, ja hape-eng na ja inugnana. Ja hini ma-id pfangid na ja ingngina na hay lopfong na ta gway pungngina na. 37 Gwa han nitulaꞌ an hapit Apo Jos hi nangarjana hi, ‘Impfilang cha hini Hennag Apo Jos an oha an napfahulan.’* Ja umannung hitay an ma-at ay ha-in ad ugwani.” 38 Ja inalin hachi adalan hi, “Tayya han chugwa an pfangid.” Ja inalin Hesus hi, “Hot ammuna.”

Chin nungkalalakhan Hesus hichi pfulludna ad Olibo

39 Nakak hi Hesus ad Jerusalem ta umuy hichi pfulludna an Olibo an empa-engha na an khun omajan. Ja nitnud hay hachi adalana ay hija. 40 Un chaot ne-atam ja inali na ay chicha hi, “Mungkalalag aju ta achi aju ma-apfak nu matopngan hini pammati ju.” 41 Nakhibpfoh chin inali na ja pfinumtaw ja i nunheppe an nungkalalag. 42 Ja inali na hi, “Ama, podhom ayya adniꞌ ja ergwangaꞌ ay nuy umali an apalikhataꞌ. Muti pfu-un hini podhoꞌ chi ma-at ta hini podhom.” 43 Amat hichi ja numpatikhaw han ohan angher an narpu ad langit ja impapfi-ah na chin nomnom Hesus. 44 Khapo chin machamot an punnomnomana ja impapati na an mungkalalag ja nachalaan chin lengot na an khun muntidtid.

45 Nakhibpfoh chin nungkalalakhana ja timmaꞌchug ja i na tinnig hachi adalana. Ja chinakngana chicha an nanalloꞌ, ti nunheglay immayyungan cha chin khun allon Hesus. 46 Ja inali na ay chicha hi, “Anagkha ta mamalloꞌ aju agkhu? Pfumangon aju ta mungkalalag aju ta achi aju ma-apfak nu matopngan hini pammati ju.”

Chin nampapan cha ay Hesus

47 Khun pay munhapit hi Hesus ja emmatam hachi cho-or an tatakhu an impapangulun Judas an oha ay chicha an adalan Hesus. Ja nehnot ay Hesus ta enagwar na. 48 Muti inalin Hesus ay hija hi, “Judas, un chah pamhod mu hitay pangagwalam ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu? Anilaꞌ an hini nangatam ay tay ja ta ituchuwaꞌ ay he-a hay hato tatakhu.”

49 Unot na-orman hachi adalan Hesus chin ma-at ja inali cha hi, “Apo, pumpakhit mi chah hay hato?” 50 Amat hichi ja impakhit tatagwa chin oha chin pfangid na ay chuy takhalan chin natakhay an pachi, ja na-aan chin agwan an inga na. 51 Muti inalin Hesus hi, “Ammuna.” Ja hen-a na chin hukhat ja nepfangngad chin ingan chin takhala. 52 Amat hichi ja inalin Hesus hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi a-ap-apon chi gwarja hichi Templo ja hachi uchumna an a-ap-apo an immuy an mampap ay hija hi, “Unaꞌ chah ngumangannu ta numpfapfangid ja numpun-ochon aju hi pang-or an immali an mampap ay ha-in? 53 A-arkha-arkhaw ja gawwacha ta-o an amin hichi Templo ja agkhujaꞌ tiniliw. Muti na-at chamchama hitay, ti hitay chi neꞌcha an timpon chi pangatan ju hi podhon ju ja hini podhon ni ap-apon chi napukhit an hi Satanas.”

Chin nanghaotan Peter ay Hesus

54 Nun-ugnan cha hi Hesus ja in-uy cha ay ni pfalay chin natakhay an pachi. Ja khun mangun-unud hi Peter. 55 Ja gwacha han pun-anichuwan ay chuy partug chuy pfalay, ja ni-ipfun hi Peter an miꞌ-anichu. 56 Gawwah chi han takhala an pfupfai ja tinnig na hi Peter, ti nahilagwan chin apoy an khun cha pun-anichuwan, ja tenotoꞌ-or na hija ja inali na hi, “Oha jaꞌ hitay an khun mitnud ay chuy lala-e an tiniliw cha.” 57 Enhaot Peter an inali na hi, “Agkhuy u anila hichuy an takhu.”

58 Gwa an naꞌnaꞌ-omtang ja immatunan khu han oha an takhu ja inali na ay Peter hi, “Oha a jaꞌ an khun mitnud ay chuy an lala-e.” Tempfar Peter ja inali na hi, “Achiyaꞌ mangkay khun mitnud ay hija!”

59 Immuy chi ohah upfun ja gwa khu han ohan lala-e an impapilit na an nangali hi, “Ninitnud ay chita hitay ay chuy lala-e an tiniliw cha, ti un chah pfu-un eGalilee?” 60 Tempfar Peter ja inali na hi, “Ma-id mangkay anilaꞌ ay chuy khun mu hapiton!” Agkhuy na pay empa-opoh hitay me-atlo an nanghaotana ay Hesus ja timmalanu gwot chin agwitan. 61 Nunligkhoh hi Hesus ja emmomohchong na hi Peter. Ja nenomnom Peter chin nangarjan Hesus ay hija an “Ehaotaꞌ hi mumpitlo ad ugwani an lapfi ja unot tumalanu.” 62 Pfimmutay hi Peter ja achi anhan chin kila na khapo hi tutuju na.

Chin napahigwan ja nahuplitan Hesus

63 Hachi khun munggwarja ay Hesus ja ente-a cha an manuntuk ja an mangekejan ay hija. 64 Ja inukupan cha chin mata na ja inali cha ay hija hi, “Nu profeta a, pfugwaom adchiya nu ngachah nuy nanuntuk ay he-a.” 65 Ja cho-or pay chi umipapfa-in an inali cha ay Hesus.

Chin nang-ajan chan Hesus ay cha chuy a-ap-apon chi Hudju

66 Unagkhu nagwa-ah ja na-amung hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi memehtolon chi urchin ja hachi uchumna an a-ap-apon chi Hudju. Ja empapfokha cha hi Hesus ta munhahapit cha. 67 Ja inali cha ay hija hi, “Epfaag mu nu he-a hini Hennag Apo Jos an Mamahhod.” Tempfar Hesus ja inali na hi, “Anong chamchama un u allon ja achiyaꞌ pattiyon. 68 Ja nu ha-in chi mangpfokha ay chaꞌju ja achi aju chamchama tompfar. 69 Muti tan alloꞌ ay chaꞌju hi ha-in an Na-ilangitan an Takhu, ja ipapfunaꞌ ay ni nun-appit hi agwan Apo Jos an gway apfalinana, ta mun-ap-apowaꞌ ad ugwani ja ingkhana.” 70 Ja inali cha an amin chi, “Hot he-a chah tatagwa hini Empfalay Apo Jos?” Tempfar Hesus ja inali na hi, “Ti niya mah an chaꞌju chi nangali.” 71 Ja nunhahapit cha ja inali cha hi, “Tayya an chengngor ta-o hay hato inali na hotti un chah khahin khu un gway muntihtikhu?”

23

Chin nang-ajan chan Hesus ay Pilato

1 Amat hichi ja initnud hachi tatakhu an in-uy hi Hesus ay Pilato an gobernador ad Judea ta mahumarja. 2 Enchalom cha hi Hesus ja inali cha hi, “Tinnig mi hitay an takhu an una allilagwon hay hato tatakhu ay tay an pfuglay mi. Ja intukhuna khu an achi mi ichat hana pakha ay ni Emperador ad Rome. Ja allona khu chi un hija hini Kristo an Ari an pinilin Apo Jos.” 3 Ja empfokhan Pilato ay Hesus hi, “Un chah he-a hini Arin chi Hudju?” Tempfar Hesus ja inali na hi, “Ti niya mah an inalim.”

4 Amat hichi ja inalin Pilato hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi tatakhu hi, “Ma-id chi machakngaꞌ hi hay panghiꞌ-ingan hi pangchaloman ay tay an takhu.” 5 Muti impapilit cha an khun cha allon hi, “Hitay hini mangchokhochokhor hi atakhutakhu ta achi cha unuchon hini khupferno. Ente-a na hichi ad Galilee ja ingkhana ad Judea ja tan ne-atam heto ad Jerusalem.”

Chin nang-ajan chan Hesus ay Herod

6 Chengngor Pilato hay hato inali cha ja empfokha na nu eGalilee hi Hesus. 7 Unagkhu inannilan Pilato an eGalilee hi Hesus ja impa-uy na ay Herod an Ari hichi ad Galilee, ti netongor ja gawwacha ad Jerusalem. 8 Ja madmachennor hi Herod an nanikhaw ay Hesus, ti napfajag an penhod na an tikhagwun hija. Ti chengngor na an amin hini ena-enat Hesus ja podhona an piꞌtikhaw hay atona hi milagro. 9 Cho-or chin empfokhapfokha na muti agkhuy tenomtompfar hi Hesus.

10 Ja chin a-ap-apon chi papachi ja memehtolon chi urchin an numpangataꞌchug, ja impapilit cha an gway pfahor Hesus. 11 Amat hichi ja hi Herod ja hachi hinchalo na ja khun cha kekejan hon pinahiw cha hi Hesus. Linupfungan cha hija hi maphod an amat hi lopfong chi ari ja un chaot epapfangngad ay Pilato. 12 Cha Pilato ay Herod ja munchuꞌ-ukhan cha muti ay chuy an arkhaw ja ente-a cha an mungkhayyum.

Chin nangarjan cha an epepatoy cha hi Hesus

13 Empapfokhan Pilato hachi a-ap-apon chi papachi, ja hachi uchumna an ap-apo, ja hachi tatakhu. 14 Ja inali na ay chicha hi, “In-ali ju hitay an takhu ja inali ju an intudtuchu na hay aton chi tatakhu an ngumangannu. Muti tayya an chengngor ju an menahmahaꞌ hitay impapfahor ju ay hija ja ma-id umannung. 15 Anong un hi Herod ja ma-id chinakngana hi pfahor tay an takhu. Hijaot una empapfangngad ay chita-o. Hotti tayya an ma-id matikhaw hi ujaꞌ panghiꞌ-ingan an pamatajan ay hija. 16 Hotti ipahuplit u hija ja un u ipfu-aan.” 17 Hay khun aton Gobernador Pilato hi un Pfehtan chin Nalohan chin Angher Apo Jos, ja emmengha ay hija an khun mangpfu-aan hi oha hi nipfalud an piliyon hachi tatakhu. 18 Ja nunchechehhan hay hachi tatakhu an nangiꞌgwap hi, “Epapatoy mu hi Hesus! Ti hi Barabas chi podhon mi hi ipfu-aam!” 19 Hitay an hi Barabas ja nipfalud, ti pemmatoy ja nginangannu nay khupferno. 20 Niꞌhapit khu hi Pilato hachi tatakhu khapo hi pamhod na an mangpfu-aan ay Hesus. 21 Muti hi-u-ugwap cha an nangali hi, “Epepfakhat mu! Epepfakhat mu hi kros!” 22 Ja empetlon Pilato an niꞌhapit hachi tatakhu ja inali na hi, “Anagkha? Ngay tugwali pfahor na? Ma-id ay chita chinakngaꞌ hi enat na hi panghiꞌ-ingan hi pamatajan ay hija. Hotti tayya an ipahuplit u hija ja un u ipfu-aan.” 23 Muti entotoloy cha pay an nangiꞌgwap hi, “Epepfakhat mu hi Hesus hay kros!” Ja na-unud chin khun cha iꞌgwap.

24 Hotti inapfulut Pilato chin inali cha an epapatoy na hi Hesus. 25 Impfu-aana chin empfokha cha an hi Barabas an ngimmangannu ja pemmatoy. Ja impulang na hi Hesus ay chicha ta aton cha hini podhon cha an aton ay hija.

Chin nangpfakhatan cha ay Hesus

26 Ini-itnud hachi hinchalo hi Hesus, ja enalaw cha han hi Simon an eCyrene an umuy ad Jerusalem. Ininat cha hija ja impapi-ug cha chin kros ja khuna i-un-unud ay Hesus. 27 Cho-or chin tatakhu an khun mangun-unud ay Hesus ja khun kumila hachi uchumna an pfinapfai, ti nignikhaon cha hija. 28 Nunligkhoh hi Hesus ja inali na ay chicha hi, “Chaꞌju an pfinapfai an eJerusalem, achiyaꞌ kilaan ta hay hana achor ju ja hana empfapfalay juwot niꞌ chi kilaan ju. 29 Ti umali han arkhaw an punlikhatan ju hot allon ju hi, ‘Akhaꞌkhaja hana pfinapfai an agkhuy emmempfalay ja agkhuy numpahuhu ta ma-id meꞌchagkha hi hay i cha punlikhatan.’ 30 Ay chuy an timpo chi pangarjan chi tatakhu hi, ‘Megchay aju adniꞌ, ton pfuludna, ta khapfunan chaꞌmi.’ 31 Nu ay ha-in an ma-id pfahor na ja palikhatonaꞌ hot munnaꞌnaud pay hana gway pfahor na.” 32 Ini-itnud cha khu han chugwa an pfalud an i cha peꞌpfakhat.

33 Ja unchaagkhu ne-atam ay chuy pfurpfulludna an amat hi ulun chi paang, ja empfakhat cha hi Hesus chin kros. Neꞌpfakhat cha khu hachi chugwa an pfalud ay chi kros cha, ja nun-appit chin oha hi agwan Hesus, ja nun-appit chin oha hi ikhid. 34 Ja inalin Hesus hi, “Ama, pakawanom adniꞌ hay hato tatakhu, ti agkhuy cha anila hitay khun cha aton.” Ja numpfeleng hachi hinchalo nu ngay mumpangala hay hachi lopfong Hesus. 35 Khun titigkhan hachi numpangataꞌchug an tatakhu hi Hesus ja ente-an hachi a-ap-apon chi Hudju an mamahiw ay hija ja khun cha allon hi, “Tinakhu na hana uchumna an tatakhu ja chaad mah ta haniyana hichuy achor na nu hija chi Kristo an pinilin Apo Jos?” 36 Anong un hachi hinchalo ja nehnot cha ay Hesus ja niꞌpahiw cha hija. Intumuꞌ cha han pfimmanger an pfajah chin ta-o na 37 ja inali cha hi, “Takhuwom hini achor mu nu he-a hini Arin chi Hudju.” 38 Ti gwa han nitulaꞌ ay chuy kros Hesus an allona hi, “Hijah tay hini Arin chi Hudju.”

39 Chin oha an pfalud an neꞌpfapfakhat ja pinahiw na hi Hesus ja inali na hi, “Un chah pfu-un he-a hi Kristo? Chaad mah ta takhuwom hini achor mu ja chaꞌmi!” 40 Muti chin oha an pfalud ja inhingar na hija ja inali na hi, “Un chah ma-id ta-ot mu ay Apo Jos ta allom hinuy? An un ta-o numpapadchung an nahugi an matoy. 41 Ja chita ayya ja nahugi ta khapo hana enat ta an napukhit. Muti hitay an takhu ja ma-id napukhit hi enat na.” 42 Amat hichi ja inali na ay Hesus hi, “Achiyaꞌ adniꞌ alichuwan an pi-idchum nu umali a an mun-ap-apo.” 43 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Umannung hitay alloꞌ ay he-a, ad ugwani an arkhaw ja midchum a ay ha-in ad Paradise.”

Chin natajan Hesus

44-45 Gwa an nahaꞌ-ad ja himpfumagkha ja hemmelong chin hukhit ja munhehellong an amin ay chuy an lota ingkhana hichin napujaw. Ja hichi Templo ad Jerusalem ja himpfumagkha ja na-ittang chin ma-uꞌtor an kurtina an nanahhalin ay chuy Na-assantuwan an Kwarto. 46 Ja iniꞌgwap Hesus an nangali hi, “Ama, ichat u ay he-a hitay lennagwaꞌ.” Nakhibpfoh hitay an inali na ja na-ongoh chin hochohcha na. 47 Unot tinnig chin kapitan chi hinchalo hichin na-at ja nundaydayaw ay Apo Jos ja inali na hi, “Umannung an ma-id pfahor tay an takhu.” 48 An amin chin tatakhu an na-amung an nannig hay hato an na-at ja immanamut cha ja khun cha pun-ug-ug hachi pfokhaꞌ cha hi tutuju cha. 49 Ja hay hachi nangin-innila ay Hesus ja hay hachi pfinapfai an ninitnud ay hija an narpu ad Galilee ja nuntaynan cha ta tikhan cha nu ngay ma-at.

Chin nilub-an Hesus

50-51 Gwacha han ohan lala-e an hay ngachana ja hi Josep an e-Arimatea an provincian chi Judea. Maphod ja magpong hija an takhu. Oha khu hija an mamannod ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos hi tatakhu. Ja anong un oha hija an membron chi Sanhedrin ja agkhuy immapfulut chin nunhahappitanan cha an aton cha ay Hesus. 52 Ja immuy ay Pilato an i nangippug ta i na ilupfuꞌ chin achor Hesus. 53 Amat hichi ja i na empah chin achor Hesus ja pinuttiputana hi pfinacha ja unaot ipahikhop han linijangan cha an pfato an lupfuꞌ an ma-id pay i nilupfuꞌ. 54 Ja gwa an mahilip ay chuy Alemana an arkhaw chi Punhakhanaan hachi Hudju hotti mete-a hini arkhaw chi ngilin.*

55 Hachi ayya pfinapfai an narpu ad Galilee an ninitnud ay Hesus ja nangunud cha ay Josep. Tinnig cha chin lupfuꞌ ja chin enat Josep an nanglupfuꞌ chin achor Hesus. 56 Immanamut cha ja nunhakhana cha hi mumpfango an lanob ta gway epelanob cha chin achor Hesus. Ja timmungaw cha ay chuy an Hapfachu an miꞌngilin, ti hitay chi urchin Moses.

24

Chin nummahuwan Hesus

1 Unot nun-inggwiꞌgwiit an Markhachu an nalahin chin ngilin, ja pfimmugwah chin pfinapfai an immuy hichi lupfuꞌ ta in-uy cha chin lanob an enhakhana cha. 2 Un chaagkhu emmatam ja nangalimutugwan cha an nipapaꞌ-igwin chin tanglib chin lupfuꞌ. 3 Himmikhop cha ja tinnig cha an ma-id hichin achor Apo Hesus. 4 Ja mun-am-amungaw hay hachi pfinapfai. Unagkhu himpfumagkha ja gwa han chugwa an linala-e an timmataꞌchug an pomooꞌ chi lopfong cha. 5 Nang-entata-ot hachi pfinapfai ja inloppolop cha. Ja inalin hachi angher ay chicha hi, “Anagkha ta hingiton ju hini mamattakhu ay tay an ilub-an chi natoy? 6 Ma-id heto, ti nummahu! Nomnomon ju chin inali na hi agawwachaan ju ad Galilee 7 hi nangarjana hi, ‘Ha-in an Na-ilangitan an Takhu, ja mahapor an mipulangaꞌ hay hana napfahulan an tatakhu ja epfakhataꞌ hay kros ja chin me-atloh arkhaw hot mummahuwaꞌ.’ ” 8 Ja nenomnom mahpay hachi pfinapfai chin inalin Hesus.

9 Numpfangngad cha hichi agawwachaan hachi himpolo ta oha an adalan ja hachi uchumna an numpun-ibpfa cha. Ja impa-innila cha an amin chin tinnig cha ja chengngor cha. 10 Chin pfinapfai an cha Mary Magdalen, ja hi Joana, ja hi Mary an inan James, ja chin uchumna an pfinapfai an numpun-ibpfa cha chi nangpa-innila ay cha chuy apostol. 11 Muti khemhonot hachi apostol un cha pangar-ali, hijaot un cha agkhuy pinati chin inali cha. 12 Un angkhay hi Peter chi pfimmutay ja temmagtag an immuy hichi lupfuꞌ. Unagkhu emmatam ja inhichip na ja un hay tinnig na ja chin namiꞌlug cha ay Hesus an negwagwallang. Amat hichi ja empacheh na ja khuna nomnomnomon hitay an na-at.

Chin numpatikhan Hesus han chugwa an tatakhu an umuy ad Emaus

13 Ay chuy khu an arkhaw ja gwa han chugwa an takhu an khun umuy ad Emaus an himpolo ta oha chi kilomitlu hi inachawwi na ad Jerusalem. Cha tay an chugwa ja khun cha mitnud ay Hesus chin khuna puntudtuchugwan. 14 Khun cha haphapiton an amin hachi en-enat chin tatakhu ay Hesus. 15 Ay chuy an khun cha panaphapitan ja nehnot hi Hesus ja nitnud ay chicha. 16 Tinikhaw cha muti agkhuy cha immatunan, ti achi na podhon an mumpa-innila. 17 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Ngachah atag nuy khun ju haphapiton hi khun ju chumalanan?” Intaꞌchug cha ja tinnig na an ahighikha chin angah cha khapo chin khun cha haphapiton. 18 Inalin chin oha an hi Kleopas hi, “He-a nin ja angkhay chi i nummangili ad Jerusalem an agkhuy nanginnila chin naꞌna-at hichi ay tay immuy an ar-arkhaw.” 19 Inalin Hesus hi, “Ngay ngachah hana na-at?” Tempfar cha ja inali cha hi, “Hay hana ena-enat cha ay Hesus an eNazaret. Oha hija an profeta an hennag Apo Jos. Ja matikhaw hana tatakhu an gway apfalinana an muntudtuchu ja an mangat hi milagro. 20 Muti hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi uchumna an a-ap-apo mi chi nangpulang ay hija ay Pilato ta hugijona an gway pfahor na ja empapatoy na. Ja empepfakhat na hija han kros. 21 Hijay enehchor mi an mangepfangngad ay chita-o an holag Israel ay ni pun-ap-apugwan ta-o. Ja ad ugwani chi me-atlo hi arkhaw chin natajana. 22 Ja gwa han nakasda-aw an na-at ad ugwani, ti hana uchumna an ibpfa mi an pfinapfai ja pfimmugwah cha an immuy hichi lupfuꞌ 23 ja un chaagkhu inhichip ja ma-id chin achor Hesus. Immali cha an nangali an tinnig cha hana angher an nangpa-innila an nummahu hi Hesus. 24 Amat hichi ja immuy hachi uchumna an ibpfa mi hichi lupfuꞌ ja tinnig cha an umannung hichin inalin hachi pfinapfai muti ma-id tinnig cha ay Hesus.” 25 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Natottot aju kaykhu, ti nalikhat hi pamatiyan ju hachi inalin chin profetan Apo Jos! 26 Un ju chah agkhuy anila an mahapor an hortapon tay an Kristo hato an likhat ja unot mipapfagto?” 27 Ja impa-innilan Hesus an amin hay hana nitulaꞌ an hapit Apo Jos an ma-at ay hija, nete-a hichin intulaꞌ Moses ingkhana hichin intulaꞌ hachi profeta.

28 Gwa an mehnot cha chin pfuglay an omajan cha ja enchapchapoh Hesus an amat hi achawwi pay chi omajana. 29 Muti impa-ud cha hija ja inali cha hi, “Achi a umuy ta meheto ta-o, ti chiya an mahilip.” Amat hichi ja nitnud ay chicha. 30 Inumpfun cha an mangan ja enalan Hesus chin tenapay ja nunyaman ay Apo Jos ja unaot itta-ittangon an inchat ay chicha. 31 Ay chuy an nangatana ja immatunan cha mahpay an hija hi Hesus. Unagkhu amat hichi ja na-upfah hija. 32 Ja khun munhapit cha chuy an chugwa an inali cha hi, “Anagkha ta agkhuy ta immatunan ad anachi hi khuna piꞌhapitan ay chita hichi chalan? Hijaot un ta khun mun-an-anla hi nangtuchugwana ay ni hapit Apo Jos.”

33 Amat hichi ja empacheh chaot an numpfangngad hichi ad Jerusalem. Ja chinakngan cha an na-a-amung hachi himpolo ta oha an adalan ja hachi uchumna an numpun-ibpfa cha. 34 Ja inalin hachi adalan hi, “Umannung an nummahu hi Apo Hesus, ti numpatikhaw ay Simon Peter.” 35 Amat hichi ja impa-innilan khu chin chugwa chin na-at ay chicha hichi ad Emaus, an hay nangmatunan cha khu ay Apo Hesus hi nangitta-ittangana chin tenapay.

Chin numpatikhan Hesus hachi adalana

36 Ay chuy an khun cha punhahapitan ja numpatikhaw hi Hesus an timmataꞌchug ay chuy nuntotongngaan cha, ja inali na hi, “Hay lenong chi magwacha ay chaꞌju.” 37 Ja nun-abjot cha ja nang-entata-ot cha, ti khemhon cha un pfanig hitay tinnig cha. 38 Ja inali na ay chicha hi, “Achi aju toma-ot ja achi aju munharhalinchugwa. 39 Tikhagwun ju hay hato hukhat tay ngamoy u ja hay hato hu-iꞌ an un ha-in. Aplohonaꞌ hot annilaon ju an gway achor u ja tungar u. Ti un chah gway achor ja tungar chi pfanig?” 40 Unaot inali hay hato ja impatikhaw na chin ngamoy na ja chin hu-i na. 41 Nanannor cha ja mun-an-anla cha an nannig ay Hesus muti munharhalinchugwa chamchama chin nomnom cha. Amat hichi ja empfokhan Hesus ay chicha nu gway mapfalin hi ma-an. 42 Ja inchat cha han negkhong an khachiw 43 ja tittinnig cha an enala na ja inana.

44 Nakhipfoh an nangan ja inali na ay chicha hi, “Hay hato chin inali-aliꞌ ay chaꞌju chin khun ju pitnuchan ay ha-in, an mahapor an ma-at ay ha-in an amin chi intulaꞌ Moses ja chin intulaꞌ chin profeta ja hini nitulaꞌ an libjun chi Psalms.” 45 Amat hichi ja inchatana chicha hi maphod an nomnom an manginnila ay ni hapit Apo Jos. 46 Ja inali na ay chicha hi, “Hitay chin nitulaꞌ an hapit Apo Jos, an mahapor an matoy hi Kristo ja unot mummahu ay ni me-atlo hi arkhaw. 47 Ja ekasaba cha hitay tukhun Apo Jos an allon cha hi, ‘Chuꞌkhon ju hana pfahor ju hot pakawanon chaꞌju ay Apo Jos.’ Heto ad Jerusalem chi pangte-aan cha an pangtudtuchugwan ja unot hay hana uchumna an apfuglapfuglay.”

48 Ja inalin khu Hesus hi, “Chaꞌju chi muntihtikhu an umannung hay hato an na-at. 49 Ipa-aliꞌ hini Espiritu Santo an inalin Ama. Hotti hahadchon ju heto ja achi aju makmakak ingkhana hi umali an mangchat hi apfalinan ju an muntihtikhu.”

Chin timmalakhujan Hesus

50 Emmopoh hay hato an inali na ja initnud na hachi na-amung an tatakhu ja nakak cha ad Jerusalem. Un chaot ne-atam ad Betani ja entag-oy na chin ngamoy na ta ijapfana chicha. 51 Ay chuy an khuna pangijapfan ay chicha ja khun tumalakhuy ad uchu. 52 Ja dinaydayaw cha hija ja numpfangngad cha ad Jerusalem an nunhegla chi an-anla cha. 53 Ja khun cha umu-umuy hichi Templo an i mundaydayaw ay Apo Jos.

* 2:23 2:23 Exodus 13:2

† 2:24 2:24 Hay intuchun ni Urchin Moses ja hini pfupfai an nangtoꞌkhong hi empfalay na an lala-e ja mipfilang hi nalukhit hi apat chi poloh arkhaw. Napfalin ja ijuy na hay pfoꞌtot chi karnero wenno hay kaloma hichi Templo ad Jerusalem ta ichat na ay ni pachi ta idatona ay Apo Jos. Hot mipfilang khu hini pfupfai hi maleneh hi pannig Apo Jos.

* 3:6 3:6 Isaiah 40:3-5

† 3:16 3:16 Literal: munnaud an napfagpfagto, ja achiyaꞌ mipfilang an mangaan ay ni hapato na. Ay chuy an timpo ja hini mangaan ay ni hapaton ni apo ja tamun chi nababbabaan an takhala. Hotti hay penhod John an allon ja nababbaba pay hija mu hay nababa an takhala nu mipadchung ay Hesu Kristo.

* 4:4 4:4 Deuteronomy 8:3

† 4:8 4:8 Deuteronomy 6:13

‡ 4:10 4:10 Psalms 91:11

§ 4:11 4:11 Psalms 91:12

* 4:12 4:12 Deuteronomy 6:16

† 4:19 4:19 Isaiah 61:1-2

* 5:23 5:23 Hay pammatin chin Hudju ja hi Apo Jos ja angkhay chi gway apfalinana an mamakawan hi pfahor ja an mumpatenong hi chokhoh.

* 7:27 7:27 Malachi 3:1

* 8:10 8:10 Isaiah 6:9

* 9:23 9:23 pi-ukhona hini kros na; hay podhona an hapiton ja hodlona hana likhat an umali khapo hi pangunuchana ay Hesus anong un hijay chumalat hi i na atajan.

* 10:27 10:27 Deuteronomy 6:5

† 10:27 10:27 7 Leviticus 6:7

‡ 10:34 10:34 Literal: inulahana hi pfajah. Ay chuy an timpo ja hay khun cha i-ulah hi hukhat ja hay pfajah an chanum chi ubas an narpoh.

* 13:35 13:35 Psalms 118:26

* 14:27 14:27 pi-ukhona hini kros na: hay podhona an hapiton ja hodlona hana likhat an umali khapoh pangunuchana ay Hesus anong un hijay chumalat hi i na atajan.

* 17:14 17:14 Inalin Hesus hi umuy cha mumpatikhaw hay hana papachi ti hana papachi chi mangali nu umannung an na-akhahan hini na-unit. Mapfaha hitay an urchin Moses ay ni Leviticus 14:1-32.

† 17:32 17:32 Chin na-at ay chuy ahagwan Lot ja mapfaha ay ni Genesis 19:26.

‡ 17:37 17:37 Hini allon chi uchumna an nun-achar ay tay Biblia ja hini penhod tay an hapiton ja mumpfangngad ayya hi Hesu Kristo ja gwacha hana matikhaw an panginnilaan.

* 18:20 18:20 Exodus 20:12-16; Deuteronomy 5:16-20

* 19:13 19:13 Literal: inchatana chicha hi henohha hi mina. Hitay mina an inchat na ja pfalor chi pfinoꞌla hi toloh pfulan.

† 19:38 19:38 Psalms 118:26

‡ 19:46 19:46 Isaiah 56:7

§ 19:46 19:46 Jeremiah 7:11

* 20:17 20:17 Psalms 118:22

† 20:37 20:37 Exodus 3:6

‡ 20:43 20:43 Psalms 110:1

* 22:37 22:37 Isaiah 53:12

* 23:54 23:54 Hini Hapfachu an khun ngilinon chi Hudju ja mete-a hi Alemana hi nahilip ingkhana hi Hapfachu hi nahilip.

John

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

JOHN

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hini nangtulaꞌ ay tay an libju ja hi apostol John an empfalay cha Zebedee ay Salome an eGalilee. Hini khapu na an intulaꞌ na hitay ja mapfaha ay tay kapitulo 20 versikulo 31: “…ta gway aton ju an mamati an hi Hesus ja hija hini Empfalay Apo Jos an hini Hennag na an Mamahhod, ja ta magwachaan aju hi nahamad an piꞌtakhuwan khapo hi peꞌ-oh-ohhaan ju ay hija.” Hotti cho-or hini mapfaha ay tay an Ebanghelyo an mangpatikhaw ay ni kinajos Hesu Kristo an Empfalay Apo Jos. Mapfaha khu hini omaꞌ-atan chi pammati ja hini piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna.

Ay ni teꞌte-an tay libju an intulaꞌ John ja impa-innila na an hi Hesus ja hija hini ma-ali an Hapit Apo Jos, ja hitay an Hapit ja numpfalin hi takhu, ja neꞌheto heto lota ta tikhagwun chi tatakhu ja ta annilaon chay nomnom ja kinajos tay Ama. Ja inidchum na an intulaꞌ ay tay an libju han peto an milagro an enat Hesus an panginnilaan an umannung an Jos hija. Ja hija hay hato: chin nunlomanana hi chanum ta numpfalin hi pfajah (2:1-11); chin nangpatengngana chin empfalay chi ohan opiser chi khupferno (4:46-54); chin nangpatengngana chin lala-e an gwa ad Betsaida (5:1-18); chin namanganana hachi cho-or an tatakhu (6:6-13); chin chimmalanana chin chanum (6:16-21); chin nangakhahana chin napfulaw (9:1-17); chin nanakhuwana ay Lazarus (11:1-15).

Intulaꞌ khu John hana nangchipatan Hesus ay ni omaꞌ-atana. Amat chin inalin Hesus an omaꞌ-at hija hi anun (6:35), hija hini hilaw (9:5), hija hini pantaw (10:7), hija hini chalan (14:6), hija hini nahamad an nitanum an ubas (15:1).

Cho-or khu hana ma-achar ay tay an libju an omaꞌ-atan Jos Ama ja hini tamu na, ja amat hina khu ay ni Espiritu Santo. Mapfaha hini ingkarin Jos Ama an pummahuwan chi natoy (5:21), ja hini kinapfagto na (10:29), hini kinasanto na (17:11), ja allona khu an magpong hija an Ama (17:25). Ja ay ni kapitulo 14 ingkhana hi 16 ja mapfaha hini tamun chi Espiritu Santo an muntihtikhu ay ni umannung an tudtuchu, ja hija hini munheto hana namati ay Kristo, ja hija chi tomolong an manuchugwan ay chicha.

Gwacha hana uchumna an inalin Hesus an ay tay an libju chi achakngana ja angkhay: chin niꞌhapitana ay Nicodemus hi hay aton an mipiggwa an metoꞌkhong (3:1-21), chin niꞌhapitana chin pfupfai an eSamaria hi amatan chi chanum an mangchat hi piꞌtakhuwan (4:1-2618); chin nuntudtuchugwana chin Pfehta an Pangephochan cha hi A-ab-abpfong (kapitulo 7); chin in-arig na an omaꞌ-atan chi maphod an pastor chi karnero (kapitulo 10); chin nungkalalakhana ay Ama na chin khumaju an atajana (kapitulo 17). Hini aha an intuchun John an amin hana intulaꞌ na ja hini omaꞌ-atan chi nahamad an pamhod. Impa-innila na chin oha an pfakhu an urchin Apo Hesus an mahapor an mumpepennohhochan ta-o an amat ay ni enat na an namenhod ay chita-o. (13:34)

1

Hini Hapit an numpfalin hi takhu

1 Chin hunhunana an agkhuy na-apja hitay lota, ja hikhud an gawwacha han Hapit an ma-id uchumna nu pfu-un hi Kristo. Gawwacha hija ay Apo Jos ja Jos khu hija. 2 Hotti gawwacha hija ay Apo Jos chin hunhunana. 3 Khapo ay tay an Hapit ja un marmu an amin hana narmu, ja ma-id oh-ohha hi narmu an agkhuy na limmu. 4 Hitay an Hapit an hi Kristo ja hijay narpugwan chi piꞌtakhuwan, ja hitay piꞌtakhuwan ja hijay hilaw an manenakhan hi nomnom chi tatakhu. 5 Ti khenong chi un naherngan hitay lota khapo hi agkhuy nanginnilaan chi tatakhu ay Apo Jos hotti hi Kristo chi nunhilaw. Ja hitay an hilaw ja achi amehon chi munhehellong.

6 Gwacha han lala-e an nangngachan hi John,* an hennag Apo Jos 7 an muntihtikhu hay omaꞌ-atan tay an hilaw an hi Kristo, ta khapo ay tay atona ja mamati an amin chi tatakhu. 8 Pfu-un hi John chi ma-ali an hilaw, an un hija chin hennag Apo Jos an muntihtikhu hay omaꞌ-atan tay an hilaw. 9 Ti hi Kristo an hini umannung an hilaw ja umali heto lota ta mahenakhan an amin chi tatakhu. 10 Ja gawwacha ay tay lota an himpfu na ja anong un hijay Nampfu hi tatakhu ja agkhuy cha immatunan. 11 Anong un chin tatakhu ay chuy pfuglay na ja agkhuy cha inapfulut hija. 12 Muti chin nangapfulut ja namati ay hija, ja inchatana chicha hi kalintikhan an mipfilang hi empfapfalay Apo Jos. 13 Hay enat cha an numpfalin hi empfapfalay Apo Jos ja achi amat ay ni aton ta-o an tatakhu an metoꞌkhong, ja achi khapo hi pamhod chi hempfalay an magwachaan hi empfalay cha, ti hi Apo Jos chi nanghumang an pun-empfalay chicha.

14 Hitay ma-ali an Hapit ja numpfalin hi takhu, ja neꞌheto ay chita-o ay tay lota. Impatikhaw na ay chita-o an amin chi khohkhoh Apo Jos ja hini umannung an omaꞌ-atana. Tinikhaw mi chi kinajos na an oh-ohha an Empfalay Jos Ama. 15 Hitay chi tinihtikhuwan John ja iniꞌgwap na an nangali hi, “Hija chin inali-aliꞌ ay chaꞌju an umali an metob ay ha-in an napfagpfagto, ja gawwacha hija chin hunhunana ja una-ot magwacha.”

16 Nakhotkhotap chi maphod an enat na ay chita-o ti otongngan chi khohkhoh na. 17 Ti chin ayya urchin Apo Jos ja impatulaꞌ na ay Moses hotti impa-innila na, muti hini ayya umannung an omaꞌ-atan Apo Jos ja hini khohkhoh na, ja hi Hesu Kristo chi nangpa-innila ay chita-o. 18 Ma-id chi hay nanikhaw ja nangpa-innila ay Apo Jos, an un angkhay hi Hesu Kristo an oh-ohha an Empfalay na. Ti Jos khu hija an ninidchum ay Ama na.

Chin tinihtikhuwan John Bautista

19 Gwa han namenghan an hennag chin a-ap-apon chi Hudju ad Jerusalem chin uchumna an papachi ja Levita an immuy hichin agawwachaan John, ta hanhanan cha nu ngay nitakhuwana. 20 Agkhuy enhaot John an empfaag na hini umannung an pfu-un hija chi Hennag Apo Jos an Mamahhod.† 21 Ja empfokha cha khu hi, “Hotti ngay nitakhuwam mah? He-a chah chin profeta Elijah an un a nummahu?” Ja inali na hi, “Pfu-un.” Hen-empfokha cha khu hi, “Hotti he-a chah hini Profeta an hahadchon mi an umali?” Ja inali na khu hi, “Pfu-un.” 22 Ja hen-empfokha cha khu hi, “Hot ngay nitakhuwam mah? Mahapor an epfaag mu hini omaꞌ-atam ta gway ipa-innila mi hana nannag ay chaꞌmi.” 23 Tempfar John ja inali na hi, “Ti anila ju chin impadtun profeta Isaiah hi nangarjana hi, ‘Hichi let-ang ja gwacha han khun mun-ugwap an khuna allon hachi tatakhu hi, “Epaphod ju hini agwun ni umali an Apo.” ’‡ Ja ha-in hitay hinapit Isaiah.”

24 Gwa hachi uchumna an Farisee an nidchum hay hana hennag cha 25 ja empfokha cha hi, “Hot anagkha mah ta un he-a hon khun a mumbautisar un pfu-un he-a hini Mamahhod, ja pfu-un he-a hi Elijah, ja pfu-un he-a hinuy Profeta an umali?” 26 Tempfar John ja inali na hi, “Ha-in ayya ja khunaꞌ mumbautisar hi chanum muti gwa han ninidchum ay chaꞌju an achi ju imatunan. 27 Hijay metob ay ha-in muti achi mapfalin an ipadchungaꞌ ay hija, ti munnaud hija an napfagpfagto.”§

28 Na-at hay hato ad Betani ay ni chammang ni gwanggwang an Jordan, an hichi chi numbautisaran John chin tatakhu.

Hi Hesus chi amat hi pfoꞌtot chi karnero an midaton

29 Unot chin nun-ingwiꞌgwiit ja tinnig John hi Hesus an khun umuy ay chuy agawwachaana, ja inali na hi, “Chuyya hini amat hi pfoꞌtot chi karnero an inchat Apo Jos an midaton ta ma-aan hana pfahor ta-o an tatakhu heto lota. 30 Hitay hichin inaliꞌ ay chaꞌju an, ‘Gwacha han metob ay ha-in an napfagpfagto, ti gawwacha hija chin hunhunana ja una-ot magwacha.’ 31 Anong un ha-in ja agkhuy u anila hitay an umali. Muti hijaot unaꞌ pfinaar ay Apo Jos an mumbautisar hi chanum ta ipa-innilaꞌ hija ay chaꞌju an holag Israel.”

32 Ja nuntihtikhu hi John an inali na hi, “Umannung an tinnig u hini Espiritun Apo Jos an nun-ohop ay hija an narpu ad langit an amat hi kaloma chin tikhaw na. 33 Agkhuy u immatunan hija muti hi Apo Jos an namaar ay ha-in an mumbautisar hi chanum, ja hijay nangali ay ha-in hi, ‘Hini takhu an tikham an omajan ni Espiritu ja hija hini mumbautisar hi Espiritu Santo.’ 34 Ja naꞌna-atigkhaꞌ an hijah tay chi na-at, ja umannung hitay tihtikhuwaꞌ ay chaꞌju an hija hini Empfalay Apo Jos.”

Chin nahhun an adalan Hesus

35 Chin nun-inggwiꞌgwiit ja gawwah chi khu hi John ja han chugwa an disipolo na. 36 Unaagkhu tinikhaw hi Hesus an maloh ja inali na hi, “Chuyya chin inaliꞌ an amat hi pfoꞌtot chi karnero an inchat Apo Jos an midaton.” 37 Unot chengngor chin chugwa an disipolo na hitay an inali na ja nitnud cha ay Hesus. 38 Nunligkhoh ja tinnig na chicha an ninitnud, ja inali na hi, “Ngachah chi penhod ju?” Tempfar cha ja inali cha hi, “Chaadmah chi nunhihittugwam, Rabbi?” Ay ni hapit chi Hudju ja Rabbi chi pangali cha ay ni khun muntuchu. 39 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Miꞌjali aju ay ha-in ta tikhan ju hini nunhihittugwaꞌ.” Hotti nitnud cha ay hija. Emmatam cha chin napujaw, ja ni-ib-ipfun cha.

40 Hay ngachan chin oha ay cha chuy an chugwa an nangngor chin inalin John an i nitnud ay Hesus, ja hi Andrew an akhin Simon Peter. 41 Amat hichi ja chinaꞌpuh Andrew an i mannig ay ibpfa na an hi Simon. Unaot tinikhaw hi ibpfa na ja inali na hi, “Tinikhaw mi mahpay hini Mamahhod, an hija hini ma-ali an Mesias.” Hitay an Mesias ja hi Kristo hi hapit chi Griego. 42 Ja initnud Andrew hi ibpfa na an hi Simon ja immuy cha ay Hesus. Unagkhu emmohchong Hesus hi Simon ja inali na hi, “He-a hi Simon ja hay ngachan amam ja hi John, muti mangadnan a hi Sefas.” Hitay an ngachan an Sefas ja hihiya ay Peter, an hay podhona an hapiton ja pfato.

Chin nangajakhan Hesus ay cha Philip ja hi Nataniel

43 Gwa khu an nun-inggwiꞌgwiit ja nenomnom Hesus an umuy ad Galilee. Tinikhaw na hi Philip ja inali na ay hija hi, “Miꞌjali a ay ha-in.” 44 Hi Philip ja eBetsaida an pfuglay khu cha Andrew ay Peter. 45 Inapfulut Philip chin inalin Hesus ja i na tinnig hi Nataniel. Ja inali na hi, “Chinittum mi hini Mamahhod an hinapit Moses ay ni intulaꞌ na ay ni urchin Apo Jos, ja nitulaꞌ khu hachi libjun chi profetan Apo Jos chin pengpenghana. Hay ngachana ja hi Hesus an eNazaret, an empfalay Josep.” 46 Ja inalin Nataniel hi, “Un chah gway maphod hi marpu ad Nazaret?” Ja inalin Philip hi, “Miꞌjali a akay niꞌ ta tikham.” Ja niꞌjuy. 47 Unot tinnig Hesus hi Nataniel an gwa an me-atam ja inali na hi, “Tayya han takhu an nahamad an holag Israel ja ma-id lahlah na.” 48 Ja inalin Nataniel hi, “Ngay nanginnilaam ay ha-in?” Tempfar Hesus ja inali na hi, “Tinnig u he-a an inu-umpfun han puun chi ajiw an higos ja unot umali hi Philip an mangagwit ay he-a.” 49 Ja inalin Nataniel ay hija hi, “Rabbi, umannung an he-a hini Empfalay Apo Jos! He-a hini Ari mi an holag Israel!” 50 Ja inalin Hesus hi, “Niya an namati a khapo ta inaliꞌ hi tinnig u he-a hi inu-umpfunam han puun chi higos. Cho-or pay chi tikham hi o-ot-ottong an maꞌma-at mu hitay.” 51 Ja inalin khu Hesus hi, “Umannung mangkay hitay alloꞌ ay chaꞌju, an matikhaw ju an mipfughor ad langit. Ja tikhan ju khu hana angher Apo Jos an munhigwar an khun tomolo an umuy ad langit hon numpfangngad an umali ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu.”

2

Chin kasar ad Cana

1 Nalahin chi chugwah arkhaw, ja gwacha han kasar ad Kana an provincian chi Galilee. Ja gawwah chi hi Mary an ammod Hesus 2 ja neꞌ-ajag cha khu hi Hesus ja hachi disipolo na. 3 Unagkhu khimminagwa chin kasar ja napoh chin pfajah, ja inalin chin ammod Hesus ay hija hi, “Chiya an napoh hichuy inumon hachi tatakhu.” 4 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Ikhachaꞌ, ina, hi atoꞌ, ti agkhuy pay nachakngan hini timpo an pangpa-innilaaꞌ ay ni omaꞌ-ataꞌ.” 5 Amat hichi ja inalin ina na hachi takhala hi, “Unuchon ju nu ngay allona hi aton ju.”

6 Gwa han unum an pfato an pfuhih an khun cha pangittugwan hi chanum an mipfulu. Ti paniyaw ay cha nuy Hudju nu achi cha mumpfulu hon nangan cha. Ja himpoloh tempfa hi chanum chi mitto ay ni oha an pfuhih. 7 Amat hichi ja inalin Hesus hachi takhala hi, “Punggwon ju hay hachi pfuhih hi chanum.” Hotti pinnu cha. 8 Ja unaot khu allon ay chicha hi, “Amat hina ja pinauꞌ ju ta ichat ju ay chuy khun mangpadchong ay tay kasar.” Enat cha 9 hot tenamtaman chin khun mangpadchong ay chuy kasar chin chanum an numpfalinon Hesus hi pfajah. Muti agkhuy na anila nu ngay nangalan cha ay chuy pfajah an un angkhay hachi pimmauꞌ chi nanginnila. Enajakhana hichuy lala-e an nungkasar 10 ja inali na hi, “Hay ugali ta-o ja ipa-inum ta-o hi mahhun hini mapmaphochan an pfajah, ja unchani ayya ta cho-or chi ininum chi tatakhu, ja un ta-o ipapfutay hini achi munnaud an maphod. Muti tan he-a, ja en-ang-angonoh mu an impa-inum hitay pfuher an pfajah!”

11 Enat Hesus hitay ad Kana an provincian chi Galilee, ja hijah tay chi pengpenghan chi milagro hi enat na an nangpatikhagwana ay ni nakaskasda-aw an apfalinana. Ja namati hachi disipolo na ay hija.

12 Napfalin hitay ja empacheh cha Hesus ja hi ina na ja hachi ibpfa na an linala-e ja hachi disipolo na, ja immuy cha ad Kapernaum ja nihihidchi cha.

Chin immajan Hesus ay ni Templo ad Jerusalem

13 Gwa an machakngan hichin pfehtan chi Hudju an Pangnomnoman cha chin Nalohan ni Angher Apo Jos chin Pfalay chin A-ap-apo cha ad Egypt, ja immuy hi Hesus ad Jerusalem. 14 Unot ne-atam ay chuy partug chi Templo ja chinakngana hachi khun mungkumerchu hi pfakah, karnero ja kaloma an hijay khun nguminaan hana tatakhu hi ipidaton cha ay Apo Jos. Ja tinnig na khu hachi numpanga-umpfun an khun munhukat hi pihun hachi tatakhu hi pihun chi Hudju. 15 Enala na hachi tali ja enephod na hi huplit ja nun-epakak na hachi khun mungkumerchu ja hachi karnero ja pfakah ay chuy partug chi Templo. Nun-ipfu-allo na khu hachi lamehaan an nun-egwallangan hachi pihu hotti nun-egwa-at cha. 16 Inali na hachi khun mungngina hi kaloma hi, “Pun-ekak ju hana ingina ju! Achi ju pumpfalinon hitay pfalay Ama hi pungkumerchuwan!” 17 Ja nenomnom chin disipolo na hichin nitulaꞌ an hapit Apo Jos hi nangarjana hi, “Amat hi chumalang hitay puhuꞌ khapo hi punnomnomaꞌ ay tay pfalay mu.”*

18 Napfalin an tinnig hachi a-ap-apon chi Hudju hichuy an enat Hesus ja empfokha cha ay hija hi, “Anagkha ta un he-a hon enat mu chi amat heto? Ipatikhaw mu adchiya ay chaꞌmi hay panginnilaan an he-a ja gway apfalinam.” 19 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Paꞌ-iyon ju hitay Templo muti un umuy hi toloh arkhaw hot ehaꞌ-ad u khu, ta panginnilaan ju ay ni apfalinaꞌ.” 20 Ja inali cha hi, “Apat chi polo ta han unum hi tagwon ja un mapakhad hitay Templo ja un chah olog mu an mamakhad hi toloh arkhaw?” 21 Muti hini templo an hinapit Hesus ja hini achor na. 22 Ja chin nummahuwana ay chuy me-atloh arkhaw hi natajana, ja un nomnomon hachi disipolo na hitay an inali na. Ja pinati cha mahpay chin nitulaꞌ an Hapit Apo Jos ja hachi inalin Hesus.

Anilan Hesus hini nomnom chi tatakhu

23 Ay chuy an neꞌpfehtaan Hesus ad Jerusalem, ja cho-or chi namati ay hija khapo ta tinnig cha hana ena-enat na an nangpatikhaw an gway apfalinana. 24 Muti hi Hesus ja agkhuy nunchunu ay chicha, ti aniꞌ-ila nay nitakhuwan cha. 25 Achi khahin un gway mangpa-innila ay hija ay ni omaꞌ-atan chi tatakhu ti aniꞌ-ila na hini nomnom cha.

3

Chin niꞌhapitan Nicodemus ay Hesus

1 Gwacha han ohan Farisee an ap-apon chi Hudju an hi Nicodemus chi ngachana. 2 Gwa han ohan nadhom ja immuy hi Nicodemus ay Hesus ja inali na hi, “Rabbi, anila mi an he-ay mehtolo an hennag Apo Jos, ti omod an cho-or hana khun mu aton an achi ma-at chi takhu nu ma-id hi Apo Jos an mangchat hi apfalinan.” 3 Himmapit hi Hesus ja inali na hi, “Umannung mangkay hitay alloꞌ ay he-a, an achi midchum hini takhu ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos nu achi mumpiggwa an metoꞌkhong.” 4 Ja inalin Nicodemus hi, “Aa, muti ngay aton ni ma-ilog an metoꞌkhong khu? Unchah mapfalin an mumpfangngad ay ni poton ina na ta mumpiggwa an metoꞌkhong?” 5 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Umannung hitay alloꞌ ay he-a an mahapor an metoꞌkhong hini takhu hi chanum ja ay ni Espiritu Santo ja un midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. 6 Hini takhu ja omempfalay hi takhu. Hini ayya Espiritu Santo ja ichat nay pfakhu an na-ispirituwan an piꞌtakhuwan. 7 Achi a mamannor ay ni inaliꞌ an mahapor an mumpiggwa aju an metoꞌkhong. 8 Ti un amat ay ni ijah an mumpfurpfuluud muti ma-id maptoꞌ hi arpugwana ja omajana, an un ikhad hija. Amat hina khu ay ni Espiritu Santo an muntamu ay ni takhu ta mumpiggwa an metoꞌkhong.” 9 Ja inalin Nicodemus hi, “Hot ngay amatana mah?” 10 Tempfar Hesus ja inali na hi, “He-ay oha an ma-ar-ali an muntudtuchu hana holag Israel ja anagkha ta achim ma-awatan hitay inaliꞌ? 11 Umannung hitay alloꞌ ay he-a, an anila mi ja tinnig mi hana khun mi hapiton. Anong un amat hina ja achi ju pattiyon hana khun mi tihtikhuwan. 12 Tayya an impa-innilaꞌ ay chaꞌju hini omaꞌ-atan hana gwah to lota ja niya an achiyaꞌ pattiyon. Hotti om-omod an achi aju mamati nu etoloy u an mangpa-innila hana khun maꞌma-at ad langit. 13 Ti ma-id ohah takhuh immuy ad langit ja numpfangngad ta ipa-innila na hini omaꞌ-atana, an un angkhay ha-in an Na-ilangitan an Takhu an narpu ad langit. 14 Hay ma-at ay ha-in ja amat chin khumoꞌ an ulog an nipfitin chin ajiw an empachoꞌ Moses.* Amat hina khu ay ha-in an Na-ilangitan an Takhu an mipfitinaꞌ han kros, 15 ta an amin hana mamati ay ha-in ja miꞌtakhu cha hi ma-id chi pogpogna. 16 Ti otong hini pamhod Apo Jos hay hana tatakhu ay tay lota. Hijaot una impa-ali hini oh-ohha an Empfalay na ta an amin hana mamati ay hija ja achi cha ma-utaw ta un chaot miꞌtakhu hi ma-id chi pogpogna.

17 Agkhuy hennag Apo Jos hini Empfalay na an immali heto lota an manugi hi takhu ta madusa cha, an hay nannakhan Ama na ja umali an Manakhu hi tatakhu. 18 Hana ayya mamati ay ni Empfalay na ja achi cha mahugi an madusa. Ja hana ayya achi mamati ja napfalin an nahugi cha an madusa, ti achi cha pattiyon hini oh-ohha an Empfalay na. 19 Hini adusaan cha ja immali hini manilagwan hi tatakhu, muti penpenhod cha hini munhehellong mu hini mumpapattar, ti napukhit hana khun cha aton. 20 Ti hana khun mangat hi napukhit ja pfuhulon cha hini mumpapattar ja achi cha mehnot ay ni hilaw, ti achi cha podhon an mapfu-ihan hana napukhit an khun cha aton. 21 Hana ayya khun miꞌtakhu hi magpong ja umali cha ay ni hilaw ta matikhaw hana maphod an khun cha aton khapo ay ni apfalinan Apo Jos.”

Chin nanapitan John Bautista ay ni amatan Hesus

22 Napfalin hay hachi, ja immuy cha Hesus ja hachi disipolo na hichi provincian chi Judea. Nihihidchi cha hi at hichi hi arkhaw ta mumbautisar cha. 23 Ja gwacha khu hi John Bautista ad Enon an nehnot ad Salim. Hichi khuna pumbautisaran an achoꞌlan chi chanum. Ja gwa hachi immuy ay hija an numpabautisar. 24 Ay chuy ja agkhuy pay nipfalud hi John.

25 Ja gwa han nunhohongngilan cha chuy disipolon John ja han ohan Hudju, an chumalat hini aton an mun-ulah ta maleneh hini takhu hi pannig Apo Jos. 26 Immuy cha ay John ja inali cha hi, “Rabbi, anilam chah hini khun aton chin nun-ibpfam an takhu chin agawwachaan ju hichi chammang chi Jordan, chin khun mu tihtikhuwan ay chaꞌmi? Gwa mangkay an khun mumbautisar ad ugwani ja hijay omajan an amin chi tatakhu.” 27 Ja inalin John hi, “Aa, ti otong hini apfalinana, ja ma-id apfalinan hi amat hina nu pfu-un hi Apo Jos chi mangchat. 28 Chengngor ju mit chin inaliꞌ an pfu-un ha-in hini Mamahhod muti ha-in hini hennag Apo Jos an mangpangpangullu ja un umali hija. 29 Ti amat heto, an unaꞌ amat ay ni lala-e an mangpangpangulu ay ni kasar ni khayyum na an mungkasar. Anong un pfu-un hijay mangahagwa ay ni pfalahang ja otong chi anla na an manginnila an immali hini lala-e an mangahagwa ay hija. Amat hina khu ay ha-in, an hini enat u ja enhakhanaꞌ hini umaliyan ni Mamahhod, ja munnaud chi pun-an-anlaaꞌ ti tan immali hija. 30 Mahapor an hijay ipapfagpfagton chi tatakhu ta pfu-un ha-in.”

31 Hana tatakhu ja gawwacha cha ay tay lota, ja hana gwah to lota chi khun cha hapihapiton. Hini ayya narpu ad langit ja hijay napfagpfagto an amin. 32 Hapitona hana tinnig na ja chengngor na muti un tortollo hana mangapfulut ay ni khuna tihtikhuwan. 33 Ja hana mangapfulut ay ni khuna tihtikhuwan ja tihtikhuwan cha khu an umannung hana hapit Apo Jos. 34 Ti hapit Apo Jos hana allon ni Hennag na an muntihtikhu, ti hijay nangchatan Apo Jos an amin hi apfalinan ni Espiritu Santo. 35 Ti hi Jos Ama, ja podpodhona hitay an Empfalay na ja impulang na an amin ay hijay apfalinan ta hijay mangpaptoꞌ. 36 Hana ayya mamati ay tay an Empfalay na ja miꞌtakhu cha hi ma-id chi pogpogna. Hana ayya man-ug ay tay Empfalay na ja achi cha miꞌtakhu, ja hoꞌmon cha hini ma-id pogpogna an pundusaan Apo Jos ay chicha khapo hi pfungot na.

4

Chin niꞌhapitan Hesus han pfupfai an eSamaria

1 Inannilan Hesus an chengngor hachi Farisee an choꞌchoꞌ-or hachi khun i mumpabautisar ay hija an numpfalin hi disipolo na mu ay John. 2 Muti pfu-un hi Hesus chi khun mumbautisar an un hachi disipolo na. 3 Hotti amat hichi ja nakak cha Hesus ad Judea ja numpfangngad cha ad Galilee. 4 Ja mahapor an eꞌgwa cha hichi provincian chi Samaria.

5-6 Gwa an nahaꞌ-ad ja ne-atam cha hichi ad Sikar an ohan pfuglay ad Samaria, an nehnot ay ni lota an empfanoh Jakob chin nahop ay Josep an empfalay na. Ay chuy an lotan Jakob ja gwa han pfupfun ja inu-umpfun hi Hesus ay chuy ngapfar na, ti naꞌ-ablay an chimmalachalan.

7-8 Emmo-ohha hi Hesus, ti nakak hachi disipolo na an i ngumina hi anun cha ay chuy nehnot an pfuglay. Ay chuy inu-umpfunan Hesus ja immuy han pfupfai an eSamaria ay chuy an pfupfun an i humaꞌchu. Niꞌhapit hi Hesus ja inali na hi, “Miꞌ-inumaꞌ adniꞌ ay tay chanum ju.” 9 Ja nanannor chin pfupfai, ti hachi Hudju ja khun cha pahigwon hachi eSamaria ja ugali cha an achi cha midmidchum ay chicha.* Ja inalin chin pfupfai hi, “Aa, muti Hudju a jaꞌ, ja anagkha ta la-ahna ja ha-in an eSamaria chi pumpfokhaam hi hay inumom?” 10 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Nu inannilam hini ichat Apo Jos, ja nu imatunanaꞌ an nangpfokha ay he-a hi chanum, hot he-aot koma chi mangpfokha ay ha-in ta ichat u hini chanum an mangchat hi nahamad an piꞌtakhuwan.” 11 Ja inalin chin pfupfai hi, “Apo, ma-id panggwoꞌ mu ja adchalum khu hitay an pfupfun. Hot ngay pangalam ay ni allom an chanum an mangchat hi nahamad an piꞌtakhuwan? 12 Chin apo mi an hi Jakob chi nangpfanoh ay tay an pfupfun an khun cha uminuman hachi empfapfalay na, ja anong un hachi khuna panganun. Un chah hay allom ja napfagpfagto a mu hi Jakob?” 13 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Hana na-ugaw an uminum ay tay an chanum ja ma-ugaw cha khu. 14 Muti hini ayya uminum ay ni chanum an ichat u ja achi mahpay ma-ugaw. Ti hini chanum an ichat u ja amat hi opfob ay ni achor na an achi matmatchuꞌ, ja ichat nay piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna.” 15 Ja inalin chin pfupfai hi, “Apo, hot ichatanaꞌ mah ay ni allom an chanum ta achiyaꞌ ma-ugaw ja achi khahin unaꞌ khun uma-umali heto an humaꞌchu.” 16 Ja inalin Hesus hi, “Im agwiton hini ahagwam ja numpfangngad aju heto.” 17 Inalin chin pfupfai hi, “Ma-id ahagwaꞌ.” Ja inalin Hesus hi, “Aa, umannung hinuy inalim an ma-id ahagwam ad ugwani. 18 Muti numpalema a an narhin, ja hini ayya lala-e an nun-i-ibpfam ad ugwani ja pfu-un ahagwam. Hotti umannung hinuy inalim.” 19 Ja inalin khu chin pfupfai hi, “Apo, imatunaꞌ an profeta a. Hotti tayya han epfokhaꞌ ay he-a. 20 Chin a-apo mi an eSamaria, ja hitay an pfuludna chi khun cha pundayawan ay Apo Jos. Chaꞌju ayya an Hudju, ja hay allon ju ja khahin un ad Jerusalem chi i pundayawan. Ngachah chi maptoꞌ ay tay?” 21 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Mamati a akay niꞌ ay tay alloꞌ, ti umali han arkhaw an pfu-un hitay pfuludna chi pundayawan chi tatakhu ay Jos Ama ja pfu-un khu ad Jerusalem. 22 Chaꞌju an eSamaria, agkhuy ju inannila hi Apo Jos an khun ju dayawon. Muti chaꞌmi an Hudju ja anila mi, ti hini Manakhu hi tatakhu ja marpu hana Hudju. 23 Muti umali han timpo ja mete-a ad ugwani, an hana umannung an mundayaw ay Jos Ama ja nahamad hini aton cha an mundayaw ja mumpa-echalan cha ay ni Espiritu Santo. Hitay hini podhon Apo Jos an aton chi tatakhu an mundayaw ay hija. 24 Hi Apo Jos ja ispiritu an achi matikhaw. Hotti hana mundayaw ay hija ja mahapor an mumpachalan cha ay ni Espiritu Santo ja annilaon cha hini nahamad an aton an mundayaw.” 25 Ja inalin chin pfupfai hi, “Anilaꞌ an umali hini Mesias, an hinuy ma-ali an hi Kristo. Nu umali ja ipa-innila na an amin hana agkhuy ta-o pay anila.” 26 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Ha-in an khun miꞌhapit ay he-a hini inalim an hahadchon ju.”

27 Khun pay miꞌhapit hi Hesus hi numpfangngachan hachi disipolo na, ja nanor cha hi nannikhan cha ay Hesus an khun miꞌhapit hi pfupfai. Muti ma-id oha hi nangpfokha nu ngay mahapor chuy pfupfai ja anagkha ta khun miꞌhapit hi Hesus ay hija. 28 Amat hichi ja tenaynan chin pfupfai chin pfanga an ihaꞌchu na, ja numpfangngad ay nuy pfuglay cha. Ja inali na chin tatakhu hi, 29 “Umali aju akay niꞌ ta i ta-o tikhagwun han lala-e an chinittum u ja inali na an amin hana ena-enat u. Ma-id maptoꞌ un hijah nuy hi Kristo an hini allon cha an Mamahhod?” 30 Amat hichi ja empacheh cha an i mannig ay Hesus.

31 Gwa an nakak chin pfupfai ja impapilit chin disipolon Hesus ta mangan hija. 32 Muti inalin Hesus hi, “Gwa han nabnab-on an khun u anun an agkhuy ju anila chi omaꞌ-atana.” 33 Ja khun cha nomnomnomon hi, “Un chah gway uchumna hi nang-ali hi anun Hesus?” 34 Ja inalin Hesus hi, “Hay ayya tanud u ja hini pangataꞌ ay ni penhod ni nannag ay ha-in ja hay atoꞌ an mamalin ay ni ipatamu na. 35 Gwa han khun ju allon an amat heto. Hini pakhuy an nebkhay ja hachon ta umuy hi apat chi pfulan ja un mabtoꞌ. Muti alloꞌ ay chaꞌju hi ahebtoꞌ ad ugwani. Tikhagwun ju hachi tatakhu an khun cha umali. Omaꞌ-at cha hi pakhuy an natong an munhohhood hi mamtoꞌ, ti nehahagkhana cha an mamati. 36 Hana i mumpfotoꞌ ja malagpfuwan cha, ja hana pfentoꞌ cha ja miꞌtakhu cha hi ma-id chi pogpogna. Hotti numpadchung an hini numpfokhay ja hini numpfotoꞌ ja mun-an-anla cha. 37 Ti umannung hitay khun cha allon, an egpfay chi oha ja pfot-on chi oha. Amat hina khu ay ni tamun Apo Jos, an 38 hennag u chaꞌju ta i ju pfot-on hana agkhuy ju na-unglan. Hotti chaꞌju hini mamtoꞌ hana pfungan chi na-unglan hana nahnahhun.”

39 Cho-or hana eSamaria an namati ay Hesus khapo ta inalin chuy pfupfai hi, “Inalin nuy an lala-e an amin hana ena-enat u.” 40 Hotti immuy cha ay Hesus ja inali cha hi, “Achi a adchiya umuy ta mehetheto ta-o pay.” Hotti nihichi hi Hesus hi chugwah arkhaw. 41 Ja choꞌchoꞌ-or pay hay hachi namati khapo hi nangngolan cha ay chuy khuna itudtuchu. 42 Ja inali cha chin pfupfai hi, “Pfu-un hinuy inalim ja angkhay chi namatiyan mi, ti enhemad mi an nunchongor ay hija, ja anila mi an umannung an hija hini Manakhu hi tatakhu.”

Chin nangpatengngan Hesus han empfalay chi ap-apo

43 Nalahin chi chugwah arkhaw ja nakak cha Hesus ad Samaria ta umuy cha hichi ad Galilee an emmer-erkhana. 44 Immuy hichi hi Hesus ti hijay nangali hi, “Hini profeta ja achi egngor hana tatakhu ay ni pfuglay an narpugwana.” 45 Muti un chaagkhu emmatam ad Galilee ja inapfulut hachi tatakhu hi Hesus, ti tinnig cha an amin hana enat na an pangpa-innilaana ay ni apfalinana chin neꞌpfehtaan cha ad Jerusalem.

46 Amat hichi ja numpfangngad cha Hesus ad Kana an pfuglay hichi Galilee, an nangephochana chin chanum hi pfajah. Ja gwa ad Kapernaum han ap-apo an nunchokhoh han empfalay na an lala-e. 47 Unot chengngor tay ap-apo an nakak hi Hesus ad Judea ta umuy ad Galilee, ja immuy an i numpakpaka-ahi ay Hesus ja inali na hi, “Apo, miꞌjali a adniꞌ hichi pfalay mi ad Kapernaum ta epatenong mu han empfalay u an lala-e, ti gwa an ma-uꞌ-uꞌlud.” 48 Ja inalin Hesus hi, “Tan khahin hi gway tikhan ju hi panginnilaan ay ni apfalinaꞌ ja un aju mamati ay ha-in.” 49 Ja inalin gwot chin ap-apo hi, “Apo, panga-ahim ta miꞌjali a adniꞌ ta achi matoy hini empfalay u.” 50 Ja inalin Hesus hi, “Umanamut a, ti temmenong hini empfalay mu.” Pinati na chin inalin Hesus ja empacheh na an umanamut.

51 Gwa an khun umuy ja chinittum na hachi takhala na an nangali ay hija hi, “Temmenong hini empfalay mu.” 52 Ja henanhanana hi aꞌ-anunay temmengngana ja inali cha hi, “Temmenong ad akhapfan hi napujaw.” 53 Ja nenomnom chin lala-e an hichuy chin timpo an nangarjan Hesus hi, “Temmenong hini empfalay mu.” Hotti an amin cha an hen-a-amma ja namati cha ay Hesus.

54 Piggwana hitay hi nakakan Hesus ad Judea ta umuy ad Galilee an nangatana hi milagro an nangpatikhaw ay ni apfalinana.

5

Chin nangpatengngan Hesus han lala-e an munchokhoh ad Jerusalem

1 Nalahin chi at hichi hi arkhaw ja gwa han pfehtan chi Hudju ad Jerusalem, ja immuy hi Hesus an i meꞌpfehta. 2 Ja gwa han pohong ad Jerusalem an nangadnan hi Betesda hi hapit chi Hudju, an nehnot chin Pantaw chi Karnero. Ja gwah chi han lema an piligman 3 an khun pumpepegkhengan hay hachi mumpunchokhoh. Gway napfulaw, napi-on ja napechoy, an munhohhood hi puntepja-an chuy chanum. 4 Ti umu-udchum anu hon khun umuy han angher Apo Jos ay chuy an pohong ta ina puntepja-on. Ja hini ayya mahhun an i muntamor nu muntepjaꞌ, ja hijay ma-akhahan chi chokhoh na.

5 Ja gwa ay chuy han ohan lala-e an khun munchokhoh hi tolompolo ta han gwalo hi tagwon. 6 Tinnig Hesus hija an numpepekheng ja inannila na an napfajag hichuy chokhoh na. Nehnot hi Hesus ja inali na ay hija hi, “Podhom chah an tomenong hini chokhoh mu?” 7 Tempfar chin munchokhoh ja inali na hi, “Ti aa, Apo, muti ma-id atag chi manglaꞌ-oy ay ha-in ta ujaꞌ etamor ay chuy chanum nu muntepjaꞌ. Ja enhehemad u an i meꞌtamor hon nahhun hay hana uchumna.” 8 Ja inalin Hesus hi, “Pfumangon a ja lenaꞌ-oy mu hinuy opfog mu ja chimmalan a.” 9 Ja pfimmangon ja linaꞌ-oy na chin opfog na ja khun chumalan. Hay na-atan tay ja Hapfachu an ngilin chi Hudju, 10 hijaot un inalin hachi uchumna an a-ap-apon chi Hudju ay chuy lala-e an empatenong Hesus hi, “Hapfachu ad ugwani an ngilin, ja pinaꞌ-im hini urchin ta-o ti niya an inu-ugnam hinuy opfog mu.” 11 Tempfar chin lala-e ja inali na hi, “Hini nangpatenong ay tay chokhoh u chi nangali ay ha-in hi laꞌ-ajoꞌ hitay opfog u ja chimmalanaꞌ.” 12 Ja inali cha hi, “Ngay ngachan nuy an lala-e an nangali ay nuy?” 13 Muti ma-id maptoꞌ hi logngona, ti nunlonoh hi Hesus ay chuy achoꞌlan chi nakhagong.

14 Unot achi mapfajag ja immuy hi Hesus hichi Templo ja inah-upana chin lala-e an empatenong na ja inali na hi, “Niya an temmenong a, hotti epokhong mu an pfumahor ta ma-id umali hi om-omod an likhat ay he-a.” 15 Nakak chin lala-e ja i na impa-innila hachi a-ap-apon chi Hudju an hi Hesus chin nangpatenong ay hija. 16 Hijaot un cha ente-a an namarpalikhat ay Hesus ti i na empatenong hinuy munchokhoh hi arkhaw an ngilin. 17 Himmapit hi Hesus ja inali na ay chicha hi, “Tumamutamu hi Ama hi a-arkha-arkhaw ja mahapor an hijay peꞌ-at u.” 18 Chumalat hitay an inali na ja emmomod chin aton hachi a-ap-apon chi Hudju an munnomnom hi aton cha an mangpapatoy ay hija. Ti pinaꞌ-i na hini urchin cha hi numpatengngana hi chokhoh ay ni arkhaw an ngilin. Ja meꞌchagkha khu ja impadchung na hini achor na ay Apo Jos hi nangarjana hi, hi Apo Jos chi Ama na.

Hini apfalinan ni Empfalay Apo Jos

19 Himmapit hi Hesus ja inali na hi, “Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an ha-in an Empfalay Apo Jos, ja achi mapfalin an unaꞌ umi-igway an mangat ay ni atoꞌ, an hay khun u aton ja hana khun u tikhan an aton Ama. Ti an amin hini aton Ama, ja hija khu chi peꞌ-at u. 20 Ti hi Ama ja penenpenhochaꞌ an Empfalay na ja khuna ituchu ay ha-in an amin hana khuna aton. Ja ot-ottong pay chi ituchu na hi atoꞌ an milagro mu hay hato tinnig ju, hot mamannor aju. 21 Hi Ama ja khuna pummahuwon hana nun-atoy ta miꞌtakhu cha. Ja amat hina khu ay ha-in an Empfalay na, an ichat u hini nahamad an piꞌtakhuwan hay hana penhod u an pangchatan. 22 Ja pfu-un hi Ama hini manugi hi tatakhu, ti inchat na ay ha-in an Empfalay na hini apfalinan an manugi. 23 Ti penhod na an hay hachi tatakhu ja padayawonaꞌ an Empfalay na, an amat ay ni aton cha an mangpadayaw ay hija. Achiyaꞌ ayya padayawon ja hihiya an achi cha padayawon hi Ama an nannag ay ha-in.

24 Umannung hitay alloꞌ, an hana michatan ay ni nahamad an piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna ja hana mangawatan ay ni khun u ituchu ja namati cha ay Ama an nannag ay ha-in. Achi cha mahpay mahugi ta matoy cha, muti miꞌtakhu cha hi ma-id chi pogpogna. 25 Ja umannung khu hitay an alloꞌ. Umali han timpo, ja mete-a ad ugwani, an hana ma-id pay piꞌtakhuwan na ay Apo Jos ja chonglon cha hini hapit u an Empfalay na. Ja hana mangat ay ni chengngor cha ja miꞌtakhu cha. 26 Hi Ama hini arpugwan chi piꞌtakhuwan, ja eneꞌcha na an amat hina khu hini piꞌtakhuwaꞌ an Empfalay na. 27 Ja inchatanaꞌ khu hi apfalinan an manugi, ti ha-in hini Na-ilangitan an Takhu. 28 Achi aju masda-aw ay tay inaliꞌ, ti umali han arkhaw an chonglon an amin hana nun-a-atoy hini ajag u 29 hot mumpangapfutay cha ay ni lupfuꞌ cha, ja michatan hana nangat hi maphod hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna, ja mahugi hana nangat hi napupukhit ta madusa cha.

30 Achi mapfalin an omo-ohhaaꞌ hon enat uy atoꞌ. Ti nu ha-in chi manugi ja mahapor an unuchoꞌ hini ituchun Apo Jos. Hotti nahamad hini atoꞌ an manugi, ti pfu-un hini penhod u chi unuchoꞌ an hini penhod nuy nannag ay ha-in. 31 Nu ha-in ja angkhay chi mangali ay ni omaꞌ-ataꞌ ja mapfalin an allon ju hi achi umannung. 32 Muti gwa han oha an manihtikhuwan ay ha-in, ja anilaꞌ an umannung hini panihtikhu na ay ha-in. 33 Ja hennag ju khu hachi immuy ay John Bautista an i nunhanhan, ja impa-innila na hini umannung an omaꞌ-ataꞌ. 34 Achiꞌ allon hay hato khapo ta munhocholaꞌ ay ni nuntihtikhuwan John wenno hay uchumna hi tatakhu, muti hay pangarjaꞌ ja ta mamati aju ta gway aton ju an miꞌtakhu. 35 Hi John ja mipadchung hi hilaw an numpfinang, ja madmachennor aju chin pfinang na hi naꞌnaꞌ-omtang. 36 Muti gwa han oha an nahamhamad chi panihtikhu na ay ha-in mu hi John, an hija hay hato milagro an khun u aton an inalin Ama hi atoꞌ. Hay hato chi panginnilaan an hennakhaꞌ ay Ama. 37 Hay oha hi muntihtikhu ja hi Ama an nannag ay ha-in. Muti agkhuy ju chengchengngor chi hapit na ja agkhuy ju tintinnig hini omaꞌ-atana, 38 ja agkhuy ju intanum ay ni nomnom ju hini intuchu na, ti achiyaꞌ pattiyon an hennag na. 39 Khun ju acha-achalon hini nitulaꞌ an Hapit Apo Jos, ti hay khemhon ju ja hijay pangalan ju hi piꞌtakhuwan hi ma-id chi pogpogna. Muti ha-in hini khun hapiton hay hato an Hapit na, 40 ja achi ju chamchama podhon an umali ay ha-in an gway apfalinana an mangchat hi nahamad an piꞌtakhuwan.

41 Achiꞌ khun hapulon chi pundayawan chi tatakhu ay ha-in, muti anong un u hapulon ja achi aju mundayaw 42 ti anilaꞌ an ma-id pamhod ju ay Apo Jos. 43 Ti hi Ama chi nannag ay ha-in an immali heto lota ja tan achiyaꞌ apfuluton ay chaꞌju. Hay hana agkhu niꞌ uchumna an ma-id chi nannag ay chicha, an un cha ikhad hon immali cha, hon inapfulut ju. 44 Pa-appodhon ju nu padayawon chaꞌju hay hana i-ibpfa ju, muti achi ju agkhu pachot-anan hini pedayawan Apo Jos ay chaꞌju. Hijaot un aju achi mamati ay ha-in. 45 Anong un aju amat heto ja pfu-un ha-in chi mangchalom ay chaꞌju ay Ama. Hana intulaꞌ Moses an nange-ehcholan ju chi mangchalom ay chaꞌju. 46 Ti nu umannung an pinati ju hi Moses hot namati aju koma ay ha-in, ti ha-in hini hinapit Moses ay ni intulaꞌ na. 47 Muti agkhuy ju pinati chin intulaꞌ na, hijaot un aju achi mamati ay ni hapit u.”

6

Chin namanganan Hesus hachi lemay lipfu an tatakhu

1 Immuy chi at hichi hi arkhaw ja pfimmad-ang cha Hesus chin baybay ad Galilee an nangadnan khu hi Tiberias. 2 Cho-or chin tatakhu an nangunud ti tinnig cha hana milagro an en-enat na an nangpatikhaw ay ni apfalinana, ti nun-epatenong na hachi mumpunchokhoh. 3 Nunti-id cha Hesus ja chin disipolo na han pfulludna ja inumpfun cha. 4 Metongor ay chuy ja machakngan chin pfehtan chi Hudju an Pangnomnoman cha chin Nalohan chin Angher Apo Jos. 5 Unagkhu nuntigkhatigkhaw hi Hesus ja tinnig na hachi cho-or an tatakhu an khun mehmehnot ay hija, ja inali na ay Philip hi, “Chaad nin chi i ta-o nguminaan hi epa-an hay hato tatakhu?” 6 Inali na hitay ta toptopngana hi Philip, ti aniꞌ-ilan Hesus hini atona. 7 Tempfar Philip ja inali na hi, “Anong un inginay pfinoꞌla hi gwaloy pfulan* ja achi omanay hi hiniꞌ-itangon cha.” 8 Ja inalin Andrew an oha ay cha chuy adalan Hesus an ibpfan Simon Peter hi, 9 “Tayya han ung-ungnga an lala-e an nunhohongot hi lema an tenapay† ja chugwa an khachiw. Muti achi omanay ti cho-or hato tatakhu.” 10 Ja inalin Hesus hi, “Ipapfun ju hachi tatakhu.” Hotti impapfun cha ay chuy agawwachaan cha an achoꞌlan chi holoꞌ. Ja umuy hi lemay lipfu hachi linala-e ay chuy an khagong. 11 Enalan Hesus chin lema an tenapay ja nunyaman ay Apo Jos, ja empe-ap-apong na hachi tatakhu an numpanga-umpfun. Ja enat na khu chin khachiw. Nangan cha hotti na-apchan cha an amin. 12 Unagkhu na-apchan chin tatakhu ja inalin Hesus hachi disipolo na hi, “I ju tipunon hay hachi nun-ahagwar ta ma-id metapar.” 13 Hotti enat cha ja nun-apnu han himpolo ta chugwa an pfahkit chin nun-ahagwar ay chuy lema an tenapay an inan hachi tatakhu.

14 Tinnig hachi tatakhu hichuy enat Hesus an nangpatikhaw ay ni apfalinana, ja inali cha hi, “Hijah tay hini nipadtu an Profetan Apo Jos an umali heto lota.” 15 Aniꞌ-ilan Hesus an khun cha nomnomon an piliton cha hija an mumpfalin hi ari cha. Muti achi na podhon, hotti tenaynana chicha ja inti-id na khu ay chuy an pfulludna ta iomohha.

Chin chimmalanan Hesus hichin chanum

16 Gwan nahilip ja nunchayyu hachi disipolon Hesus hichi baybay, 17 ja nunlukhan cha han pfalangay ta umuy cha hichi chammangna an ad Kapernaum. Gwa an nadhom ja ma-id pay tinnig cha hi mangunud ay Hesus. 18 Unagkhu himpfumagkha ja immali han mapfi-ah an ijah ja nuntipjaꞌ-ong chin chanum. 19 Khun mungkhaud hachi disipolon Hesus ja unagkhu immachawwi cha hi lema wenno unum hi kilomitlu ay chin pingngit chi baybay an narpugwan cha, ja tinnig cha hi Hesus an khun chumalan ay chuy chanum, ja khun mehmehnot ay chicha. Ja nang-entata-ot cha. 20 Himmapit hi Hesus ja inali na hi, “Achi aju toma-ot ti ha-in.” 21 Ja nun-an-anla cha an nanglukhan ay hija. Naꞌnaꞌ-omtang ja emmatam cha chin pingngit chi baybay an negpongan ni i cha omajan.

22 Chin nun-ingwiꞌgwiit ja gawwacha cha pay hachi tatakhu ay chuy pingngit chuy baybay an chammang ni immajan hachi disipolon Hesus. Tinnig cha an ma-id uchumna hi pfalangay, ja anila cha an agkhuy niꞌlukhan hi Hesus chin oh-ohha an nunlukhanan hachi disipolo na. 23 Muti ay chuy an nanong ja gwacha chin uchumna an pfalangay an narpu ad Tiberias an nangtaꞌchug ay chuy negpongan chin nanganan hachi tatakhu ay chuy tenapay an nunyamanan Apo Hesus ay Apo Jos. 24 Tinnig hachi tatakhu an ma-id hi Hesus, ja ma-id khu hachi disipolo na, hotti amat hichi ja niꞌlukhan cha chin pfalangay, ja neꞌpacheh cha an umuy ad Kapernaum ta i cha hingiton hi Hesus.

Hi Hesus ja mipadchung hi anun an mangchat hi piꞌtakhuwan

25 Unot inah-upan hachi tatakhu hi Hesus ay chuy chammangna an ad Capernaum ja inali cha ay hija hi, “Rabbi, aꞌ-anunay immaliyam heto?” 26 Ja inalin Hesus hi, “Umannung hitay alloꞌ, an hini khunaꞌ paningitan ay chaꞌju ja khapo ta inan ju chin tenapay ja na-apchan aju. Achiyaꞌ khun hingiton khapo ta na-awatan ju hana enat u an panginnilaan ju ay ni apfalinaꞌ. 27 Hay maphod hi aton ju ja pfu-un hini anun heto lota chi epa-ennongan ju an itamu, ti hay hato ja mapogpog. Hay epa-ennongan ju an hingiton ja hini anun an achi mapogpog, an hijay mangchat hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna. Hini mangchat ay tay an achi mapogpog an anun ja un angkhay ha-in an Na-ilangitan an Takhu, ti hi Ama chi nangchat hi kalintikhaꞌ.” 28 Ja empfokha cha ay hija hi, “Hot ngay aton mi an mangat ay ni penhod Apo Jos?” 29 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Hay podhon Apo Jos hi aton ju ja mamati aju ay ha-in an hennag na.” 30 Ja empfokha cha khu hi, “Hot gwacha mah chi ipatikhaw mu ta panginnilaan mi ay ni apfalinam ta gway aton mi an mamati ay he-a. Hotti ngay mah atom? 31 Hi Moses ja penangana chin a-apo ta-o hi mana hichi let-ang. Ti allona ay ni hapit Apo Jos hi, ‘Penangana chicha ay ni anun an narpu ad langit.’ ”‡ 32 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Umannung hitay alloꞌ, an pfu-un hi Moses chi nangchat ay chuy inan cha an narpu ad langit, an hi Ama chi nangchat. Ja chin khun cha anun an narpu ad langit, ja pfu-un hijay nahamad an anun an ichat Apo Jos ay chaꞌju ad ugwani. 33 Ti hinuy nahamad an anun an ichat Apo Jos ja hijah nuy hini narpu ad langit ta ichat nay piꞌtakhuwan hay hana tatakhu an mamati ay hija.” 34 Ja inali cha hi, “Apo, khun mu akay mah ichat hinuy allom an anun ay chaꞌmi.” 35 Ja inalin Hesus hi, “Ha-in hini mipadchung hi anun an mangchat hi piꞌtakhuwan. Ti hini mamati ay ha-in ja achi homenhenaang ja achi ma-ug-ugaw. 36 Muti umannung chin inaliꞌ, an anong unaꞌ tinikhaw ay chaꞌju ja agkhujaꞌ pattiyon. 37 An amin hana eneꞌchan Ama an mumpfalin hi tatakhuꞌ ja umali cha ay ha-in. Ja hini umali ay ha-in ja akhamichoꞌ an achiꞌ epakak. 38 Ti immaliyaꞌ an narpu ad langit ta atoꞌ hini penhod Ama an nannag ay ha-in an pfu-un hini penenhod u. 39 Hijah tay chi penhod Ama hi atoꞌ, an pummahuwoꞌ an amin hana inchat na ay ha-in ay tay umali an apogpokhan tay lota ta ma-id oh-ohha hi ma-utaw. 40 Ti hitay hini penhod Ama, ta an amin hana tatakhu an nanginnila ja namati ay ha-in, ja miꞌtakhu cha hi ma-id chi pogpogna. Hotti pummahuwoꞌ chicha chin apogpokhan tay lota.”

41 Unot chengngor hachi Hudju chin inali na ja ente-a cha an mungngulungur, ti achi cha penhod chin inali na an, “Ha-in hini mipadchung hi anun an narpu ad langit.” 42 Ja khun cha allon hi, “Unchah pfu-un hitay hini empfalay Josep an hi Hesus? Anila ta-o cha nuy a-ammod na, ja anagkha ta allona hi un narpu hija ad langit?” 43 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Epokhong ju an mungngulungur. 44 Ma-id chi hay oha hi mamati ay ha-in an khahin un hi Ama an nannag ay ha-in chi mangehnot ay chicha. Hana ayya mamati ja pummahuwoꞌ chicha chin apogpokhan tay lota. 45 Ti gwa han nitulaꞌ an hapit Apo Jos an intulaꞌ hachi profeta hi nangarjana hi, ‘An amin chi tatakhu ja tuchugwan Apo Jos.’§ Hini munchongor ay ni ituchun Ama ja khenokhotana, ja mamati ay ha-in. 46 Ma-id chamchama nannig ay Ama, ti un angkhay ha-in an narpu ay hija chi nannig. 47 Umannung hitay alloꞌ, hana mamati ay ha-in ja miꞌtakhu cha hi ma-id chi pogpogna. 48 Ja ha-in hini mipadchung hi anun an mangchat hi nahamad an piꞌtakhuwan. 49 Chin a-apo ju an nangan chin mana hichin agawwachaan cha hichi let-ang ja nun-a-atoy cha chamchama. 50 Muti hitay inaliꞌ an anun an narpu ad langit, ja hini mangan hot achi matoy. 51 Ja ha-in hini mipadchung hi anun an narpu ad langit an mangchat hi piꞌtakhuwan. Hini mangan ay tay an anun ja miꞌtakhu hi ma-id chi pogpogna. Ti hitay an anun ja hija hitay achor u an ichat u ta gway aton chi tatakhu an miꞌtakhu.”

52 Chengngor hachi Hudju ja ente-a cha khu an nunhohongnger ja inali cha hi, “Ngay aton tay an takhu an mangchat ay chuy achor na ta anun ta-o?” 53 Ja inalin Hesus hi, “Umannung hitay alloꞌ. Nu achi aju meꞌ-an ay tay achor u an Na-ilangitan an Takhu, ja miꞌ-inum ay tay chalaꞌ, hot achi aju magwachaan hi nahamad an piꞌtakhuwan. 54 Hana ayya meꞌ-an ay tay achor u ja miꞌ-inum ay tay chalaꞌ ja magwachaan cha hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna, ja pummahuwoꞌ chicha chin apogpokhan tay lota. 55 Ti hitay achor u ja nahamad an anun, ja hini chalaꞌ ja nahamad an ma-inum. 56 Hana meꞌ-an ay tay achor u ja miꞌ-inum ay tay chalaꞌ ja meꞌ-oh-ohha cha ay ha-in. Ja gawwachaaꞌ khu ay chicha. 57 Hi Ama an mamattakhu chi nannag ay ha-in, hijaot un gwa ay ha-in hini nahamad an piꞌtakhuwan. Amat khu hina hana mangan ay ha-in, an magwachaan cha hi nahamad an piꞌtakhuwan. 58 Ti ha-in hini nahamad an anun an narpu ad langit, an achi amat chin khun anun hachi a-apo ju chin nahop. Ti hay hachi nangan ay chuy an anun, ja nun-a-atoy cha chamchama. Muti hana ayya meꞌ-an ay tay an anun, ja miꞌtakhu cha hi ma-id chi pogpogna.” 59 Inalin Hesus hay hato chin nuntudtuchugwana ay ni sinagoga ad Kapernaum.

60 Chengngor hachi disipolon Hesus hitay an intuchu na, ja cho-or chay nangali hi, “Mun-achamot kaykhu hay hato khuna ituchu ja ngachah chi mangngor?” 61 Inannilan Hesus an khun cha mungngulungur ja inali na hi, “Un ayya angkhay hay hato inaliꞌ ja napukhit hi punnomnoman ju, 62 ja ngay nomnomon ju nu tikhanaꞌ an Na-ilangitan an Takhu an mumpfangngad ad langit an narpugwaꞌ? 63 Hay alloꞌ ja hini mangchat ay ni nahamad an piꞌtakhuwan ja hini Espiritun Apo Jos an pfu-un hitay lamoh. Ja hana inaliꞌ ay chaꞌju ja narpu ay ni Espiritun Apo Jos, hotti hay hato chamchama chi mangchat hi piꞌtakhuwan. 64 Muti gwachay uchumna ay chaꞌju chi achi mamati ay ha-in.” Inalin Hesus hitay ti napfajag an iniꞌ-ila na hana achi mamati ay hija ja hini oha an i mangngina ay hija. 65 Ja entoloy Hesus an nangali hi, “Anilaꞌ an gway achi mamati ay chaꞌju. Hijaot un u inali hi ma-id chi hay oha hi mamati ay ha-in an khahin un ekhohkhohan Ama chicha.”

66 Chumalat hay hachi nun-ali na ja cho-or hachi ninitnud ay hija an nun-akak. 67 Ja inalin Hesus hachi himpolo ta chugwa an adalan hi, “Chaꞌju ngay, un ju chah podhon an me-ekak?” 68 Tempfar Simon Peter ja inali na hi, “Apo, ngay uchumna hi i mi unuchon? An un he-a ja angkhay chi mangtuchu ay ni aton an miꞌtakhu hi ma-id chi pogpogna. 69 Ja namati ami ay he-a ti inannila mi an he-a hini pinilin Apo Jos an nasantuwan.” 70 Ja inalin khu Hesus hi, “Aa, ti ha-in chi namili ay chaꞌju an himpolo ta chugwa an adalan u. Muti anong ja gwa han oha ay chaꞌju an amat ay Satanas hini nomnom na.” 71 Hay pitulungan tay an inalin Hesus ja hi Judas an empfalay Simon Iskariot. Ti anong un oha hija hay hachi himpolo ta chugwa an adalan, ja hija chi i mangngina ay Hesus ta patajon cha.

7

Chin a-akhin Hesus ja agkhuy cha namati

1 Napfalin hay hato ja leneꞌgwoh Hesus ad Galilee. Ja agkhuy immuy ad Judea ti penhod hachi a-ap-apon chi Hudju an patajon hija. 2 Gwa an machakngan chin pfehtan chi Hudju an Pangephochan cha hi A-ab-abpfong,* 3 ja inalin chin a-akhin Hesus an linala-e ay hija hi, “Ti un la-ahna ja tenaynam hitay an pfuglay ta miꞌjali a ad Judea ta piꞌtikhaw hana disipolom hichi hana milagro an khun mu aton. 4 Hini takhu an mamhod an ma-ar-ali ja achi na iliꞌ-ud hana khuna aton. Gwacha ay he-a hini apfalinan an mangat hi milagro, hotti mumpa-innila a hana tatakhu.” 5 Inali cha hitay, ti anong un chicha an a-akhin Hesus ja agkhuy cha khu namati ay hija. 6 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Achiyaꞌ miꞌjali, ti agkhuy pay nachakngan hini neꞌcha an timpo an omajaꞌ. Manu ay chaꞌju ti timpo ju an amin chi arkhaw. 7 Achi chaꞌju pfuhulon hay hana tatakhu heto lota. Muti ha-in ayya, ja tan khunaꞌ pfuhulon, ti khun u ipa-innila an napukhit hana khun cha aton. 8 Chaꞌjuy umuy an i meꞌpfeha ti achiyaꞌ miꞌjali. Ti agkhuy pay nachakngan hini timpo an pangpa-innilaaꞌ ay ni omaꞌ-ataꞌ.” 9 Amat hetoy inali na, hotti nuntaynan ad Galilee.

Chin neꞌpfehtaan Hesus ad Jerusalem

10 Unot immuy hachi a-akhi na an i meꞌpfehta, ja nangunud hi Hesus muti agkhuy numpatpatikhaw. 11 Hachi a-ap-apon chi Hudju ja khun cha hingiton hi Hesus ay chuy gwachaan chi pfehta, ja khun cha epfogpfokha hachi tatakhu nu ngay agawwachaana. 12 Muti hachi tatakhu ja un cha khun i-am-amu an manaphapapit ay hija. Allon chi uchumna hi, “Maphod hija an takhu.” Ja allon khu chi uchumna hi, “Achi, ti un umallilaw hi tatakhu.” 13 Muti khun cha iliꞌliꞌ-ud an hapiton ta achi chonglon hachi a-ap-apon chi Hudju, ti toma-ot cha.

14 Gwa an nungkhinagwa chin pfehta ja immuy hi Hesus hichi Templo ja ente-a na an muntudtuchu. 15 Nanannor hachi a-ap-apon chi Hudju ja inali cha hi, “An ngay i nangalan tay ay ni la-eng na, an un agkhuy nun-ehkor?” 16 Ja inalin Hesus hi, “Hay hato khun u ituchu ja agkhuy narpu ay tay nomnom u, an un narpu an amin ay Apo Jos an nannag ay ha-in. 17 Hana mangapfulut an mangat ay ni penhod Apo Jos, ja achi cha munharhalinchugwa an hana khun u itudtuchu ja narpu ay Apo Jos, an agkhuy narpu ay tay nomnom u. 18 Ti nu hini takhu ja ikhad hija hon inali na hini gwa ay ni nomnom na, ja hay podhona ja hijay padayawon chi tatakhu. Muti ay ha-in ja achi amat heto. Ti hay podhoꞌ ja hi Apo Jos an nannag ay ha-in chi madaydayaw, ja hijah tay chi panginnilaan ju an umannung hana khun u itudtuchu. 19 Umannung an hi Moses chi nangpa-innila ay chaꞌju ay ni urchin Apo Jos. Muti ma-id oh-ohha ay chaꞌju hi khun mangunud ay ni allon ni urchin. Ti khulat ta khun ju aton hot ma-id i ju punnomnoman an mamatoy ay ha-in.” 20 Tempfar cha ja inali cha hi, “Un a kaykhu mun-angaw. Ti un chah gway nangali hi un chi-a patajon?” 21 Ja inalin khu Hesus hi, “Unagkhu angkhay chin nangakhahaꞌ hichin munchokhoh hi Hapfachu an ngilin, ja manotoꞌ-ong aju, ti panijagwon ju chi muntamu hi ngilin. 22-23 Hot un chah pfu-un tamu hini pumpakugitan ju ay ni empfapfalay ju an linala-e, an anong un Hapfachu? In-urchin Moses an mahapor an ipakugit ju hana empfapfalay ju an linala-e ay ni me-agwalo an arkhaw. Muti pfu-un tatagwa hi Moses chi narpugwan tay ti nete-a chin timpon hachi nahnahhun an a-apo ju. Ja anong un metongor hi Hapfachu ja khun ju unuchon ta achi mapaꞌ-i hitay urchin Moses. Ja anagkha ta mapfungot aju ay ha-in chin nangakhahaꞌ hi munchokhoh hichin timpon chi ngilin? 24 Achi koma atoꞌtogna hon hinugi ju hini takhu nu agkhuy ju menahmahan ta emamad ju hini umannung.”

Chin nunnomnoman cha un hi Hesus hini Mamahhod

25 Amat hichi ja inalin chin uchumna an tatakhu ad Jerusalem hi, “Un chah pfu-un hitay hini Hesus an podhon cha an patajon? 26 Muti tayya an khun muntudtuchu hi achoꞌlan chi tatakhu ja ma-id hay ar-allon hachi a-ap-apo ta-o. Unchani ja un cha inannila an hija hini Hennag Apo Jos an Mamahhod. 27 Muti pfu-un nin, ti umali ayya hini Mamahhod ja ma-id oh-ohhah manginnila ay ni arpugwana, ja anila ta-o jaꞌ hini narpugwan tay an takhu.” 28 Amat hichi ja ini-iꞌgwap Hesus an muntudtuchu hichi Templo ja inali na hi, “Mapfalin an anilaaꞌ ay chaꞌju ja anila ju hini narpugwaꞌ. Muti pfu-un ha-in chi nanghumang an immali heto lota, an gwacha hini nannag ay ha-in. Umannung an amin hini khuna allon muti agkhuy ju inannila hija. 29 Ha-in ja anilaꞌ hija, ti hijay narpugwaꞌ ja hijay nannag ay ha-in.”

30 Un chaot chengngor hay hato nun-alin Hesus ja penhod cha an tiligwon hija muti agkhuy na-at, ti agkhuy nachakngan chin eneꞌchan Apo Jos an timpo hi pangatan cha. 31 Cho-or chamchama hana tatakhu an namati ay hija. Ja khun cha allon hi, “Ti un chah gway umali khu hi choꞌchoꞌ-or chi atona an panginnilaan an narpu hini apfalinana ay Apo Jos? Hotti hija khuh niꞌ hini Hennag Apo Jos an Mamahhod.”

Chin nannakhan cha hachi gwarja an i maniliw ay Hesus

32 Chengngor chamchama hachi Farisee chin khun i-am-amun chin tatakhu an khun cha haphapiton hi Hesus. Hotti hay enat chin Farisee ja hachi a-ap-apon chi papachi, ja un cha hennag hachi khun munggwarja hichi Templo ta i cha tiligwon hi Hesus. 33 Ja gwa an khun muntudtuchu hi Hesus ja inali na hi, “Achi mapfajag hitay piꞌhihittugwaꞌ ay chaꞌju hot mumpfangngachaꞌ ay ni agawwachaan nuy nannag ay ha-in. 34 Hotti hingitonaꞌ ay chaꞌju muti achiyaꞌ machakngan, ti achi mapfalin an miꞌjali aju ay ni ujaꞌ omajan.” 35 Nunhahapit khu chin a-ap-apon chi Hudju ja inali cha hi, “Ngay nin i na omajan ta achi ta-o machakngan? Un chah umuy hija hichi achawwi an pfuglay chi Griego an agawwachaan hana uchumna an i-ibpfa ta-o an Hudju ta hichi puntudtuchugwana ad ugwani? 36 Ngay podhona an hapiton ay nuy inali na an, ‘Anong unaꞌ hingiton ja achiyaꞌ machakngan, ja achi mapfalin an miꞌjali aju ay ni ujaꞌ omajan?’ ”

Hini chanum an mangchat hi nahamad an piꞌtakhuwan

37 Nachakngan chin angonoh an arkhaw chi pfehta an hijah tay hini am-amchan an pun-an-anlaan chi tatakhu. Ja timmaꞌchug hi Hesus ja khuna iꞌ-iꞌgwap an mangali hi, “An amin aju an ma-ugaw, ja umali aju ay ha-in an uminum. 38 Hijah tay hini nitulaꞌ an Hapit Apo Jos an omaꞌ-atan ni takhu an mamati ay ha-in, an allona hi, ‘Padchungnay gwa ay hija han opfob an khun pfumutajan ni chanum an mangchat hi nahamad an piꞌtakhuwan.’ ” 39 Hini hinapit Hesus ay tay ja hija hini Espiritu Santo an honakhon Apo Jos ta munheto hana namati. Ti ay chuy an timpo ja achi pay munheto hini Espiritu Santo hi tatakhu, ti agkhuy pay numpfangngad hi Hesus ad langit an mipapfagpfagto.

40 Hachi uchumna an nangngor ay tay inalin Hesus ja inali cha hi, “Umannung an hijah tay hini Profetan Apo Jos an hahadchon ta-o.” 41 Ja inalin chin uchumna hi, “Hijay Kristo an Hennag Apo Jos an Mamahhod.” Ja inalin khu chin uchumna hi, “Achi ti un chah ad Galilee chi arpugwan ni Mamahhod? 42 Hay nitulaꞌ an Hapit Apo Jos an hini ayya Mamahhod ja holag Ari David, ja metoꞌkhong ad Betlehem an pfuglay an narpugwan Ari David.”

43 Amat hichi ja na-aggwa hachi tatakhu, ti numpfino-ob-on chin nenomnom cha ay Hesus. 44 Podhon hachi uchumna an tiligwon muti ma-id hay nangat ay chicha.

Chin agkhuy namatiyan hachi a-ap-apon chi Hudju

45 Amat hichi ja hachi khun munggwarja hichi Templo ja numpfangngad cha ay chuy gawwachaan hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi Farisee an nannag ay chicha. Ja henanhanan cha hi, “Hot chaadma mah hi Hesus? Anagkha ta agkhuy ju tiniliw?” 46 Tempfar cha ja inali cha hi, “Agkhuy mi ay chita, ti ma-id chengchengngor mi hi amat ay ni panudtuchu na.” 47 Ja inalin hachi Farisee hi, “Ma-id ay chita an niya an anong un chaꞌju ja na-allilaw aju. 48 Un chah hay anila ju ja chaꞌmi an a-ap-apo ja Farisee ja mamati ami ay hija? Ma-id mangkay oh-ohha ay chaꞌmi hi mamati. 49 Hana namati ay hija ja hana agkhuy nanginnila ay ni urchin ta-o, ja chichay dusaon Apo Jos!” 50 Gawwah chi hi Nicodemus an oha khu an Farisee. Hitay an hi Nicodemus ja hija chin i niꞌhapit ay Hesus chin ohan lapfi. Inali na hachi numpun-ibpfa na hi, 51 “Ay ni urchin ta-o, ja achi mapfalin an hugijon hini takhu nu agkhuy pay nahumarja. Mahapor an humarjaon ta chonglon hay allona ta mapfu-ihan nu gway enat na an napukhit.” 52 Ja inali cha hi, “Anagkha, un a chah eGalilee? Muti ep-ephod mu akay niꞌ an pfahaon hini Hapit Apo Jos hot annilaom an ma-id allona hi gway profetan Apo Jos an marpu ad Galilee.” 53 

8

Chin pfupfai an nappap an ne-eloꞌ hi lala-e an pfu-un ahagwa na

Numpanga-anamut cha an amin 1 muti hi Hesus ja immuy hichi pfulludna an Olibo. 2 Chin nun-inggwiꞌgwiit ja pfimmugwah hija an numpfangngad hichi Templo. Na-amung khu chin tatakhu ja lini-ub cha hija. Amat hichi ja inumpfun hi Hesus ja ente-a na an muntudtuchu. 3 Gwa an khun muntudtuchu ja immali hachi memehtolon chi urchin Moses ja hachi Farisee. Ini-itnud cha han pfupfai an inah-upan cha an ne-eloꞌ han lala-e an pfu-un ahagwa na. Impataꞌchug cha hichuy pfupfai ay chuy achoꞌlan chi tatakhu, 4 ja inali cha ay Hesus hi, “Apo, hitay an pfupfai ja inah-upan cha an ne-eloꞌ han lala-e an pfu-un ahagwa na. 5 Ja allon ni urchin Moses, an hini pfupfai an amat heto ja pumpfu-or ingkhana hi matoy. Hotti ngay allom?” 6 Inali cha hitay ta topngan cha hi Hesus ta mehalla ayya hini pampfar na hot hijay panghiꞌ-ingan cha an pangchaloman ay hija. Muti agkhuy tenompfar hi Hesus, ja nunjakhotto ja enerchong na chin lodlochong na an muntulaꞌ ay chuy lota. 7 Entoloy cha an munhanhan ay hija ja lemmeggwat ja inali na hi, “Hay alloꞌ ja hini ma-id pfahor na ay chaꞌju chi mahhun an mam-or ay tay pfupfai.” 8 Amat hichi ja nunjakhotto khu an nangtoloy an nuntulaꞌ ay chuy lota. 9 Un chaagkhu chengngor hichuy inali na, ja un ohanna hon nakak, an impangpangulun hachi menaꞌma-ellog. Ja un angkhay hi Hesus chi nataynan ja chin pfupfai an timmataꞌchug. 10 Lemmeggwat hi Hesus ja inali na ay chuy pfupfai hi, “Chaad cha mah? Un chah ma-id chi hay oh-ohhah nuntaynan ta gway mam-or ay he-a?” 11 Tempfar chuy pfupfai ja inali na hi, “Ma-id, Apo.” Ja inalin Hesus hi, “Anong un ha-in, ja achiꞌ hugijon he-a an matoy. Hotti umanamut a, ja achim ipigpiggwa an pfumahor.”

Hi Hesus chi hilaw tay lota

12 Entoloy Hesus an nangtudtuchugwan hachi tatakhu ja inali na hi, “Ha-in chi hilaw an manenakhan hana nomnom chi tatakhu heto lota. Hana mangunud ay ha-in ja achi cha chumalan hi munhehellong, ti mahenakhan cha ay tay an hilaw an mangchat hi nahamad hi piꞌtakhuwan.” 13 Hachi Farisee an ne-eꞌ-egngor ja inali cha hi, “Un he-a hon tinihtikhuwam hini achor mu. Ngay machotoꞌ nu umannung hini khun mu allon?” 14 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Anong un ha-in chi manihtikhuwan ay tay achor u, ja umannung chamchama hini panihtikhuꞌ, ti anilaꞌ hini narpugwaꞌ ja hini omajaꞌ. Chaꞌju ayya ja agkhuy ju anila. 15 Achi magpong hini aton ju an munhugi ti un khun marpu ay chaꞌju an tatakhu. Ha-in ayya ja ma-id chi hay oha hi ijaꞌ hugijon. 16 Muti khulat ta ha-in chi munhugi ja magpong, ti achiyaꞌ omo-ohha, an gwacha hi Ama an nannag ay ha-in an miꞌhugi. 17 Ja allon ni urchin ju an mahapor an pattiyon hini numpadchung an allon chi hay chugwa hi muntihtikhu. 18 Ohaaꞌ an manihtikhuwan ay tay achor u, ja me-aggwa hi Ama an nannag ay ha-in.” 19 Ja empfokha cha hi, “Hot chaad mah hi amam?” Tempfar Hesus ja inali na hi, “Nu inannilaaꞌ koma ay chaꞌju hot inannila ju khu hi Ama. Muti agkhujaꞌ anila, hijaot un ma-id khu anila ju ay Ama.” 20 Chin khun puntudtuchugwan Hesus an amin hay hato ja hichi Templo ay chuy negpongan chuy khun cha pangittugwan hi pihu. Muti ma-id chi hay i naniliw ay hija ti agkhuy pay nachakngan chin timpo an eneꞌchan Apo Jos an atajana.

Chin nangarjan Hesus hi achi mapfalin an miꞌjuy hana Hudju ay ni omajana

21 Entoloy Hesus an nunhapit ja inali na hi, “Umali han arkhaw ja taynaꞌ chaꞌju ja hingitonaꞌ, muti matoy aju an agkhuy napakawan hana pfahor ju. Achi mapfalin an miꞌjali aju ay ni omajaꞌ.” 22 Chengngor hachi a-ap-apon chi Hudju ja khun cha munhahapit an mangali hi, “Anagkha nin ta allona hi, ‘Achi mapfalin an miꞌjali aju ay ni omajaꞌ?’ Una chah patajon hichuy achor na?” 23 Inalin khu Hesus hi, “Chaꞌju ja narpu aju ay tay lota. Muti ha-in ja narpuwaꞌ ad langit. 24 Hijaot un u inali hi matoy aju an agkhuy napakawan hana pfahor ju, ti umannung an ma-at nu achi ju pattiyon chin inaliꞌ ay chaꞌju an omaꞌ-ataꞌ.” 25 Ja inali cha hi, “Hot ngay omaꞌ-atam mah?” Tempfar Hesus ja inali na hi, “Hini omaꞌ-ataꞌ ja hija chin khun u allo-allon nete-a chin pengpenghana. 26 Cho-or hana mapfalin an alloꞌ ja cho-or koma hana ipapfahor u ay chaꞌju. Muti hay pachot-anaꞌ otniꞌ hi ipa-innilaꞌ ja hana chengngor u ay nuy nannag ay ha-in, ti umannung an amin hana khuna allon.” 27 Hachi nunchongor ay Hesus ja agkhuy cha na-awatan an hi Jos Ama chi khuna hapiton. 28 Hotti entoloy Hesus an nangali hi, “Nu makhibpfoh an ipfitinaꞌ an Na-ilangitan an Takhu, hot annilaon ju an umannung hini alloꞌ an omaꞌ-ataꞌ. Ja annilaon ju an achiyaꞌ umi-igway hon empadchong u chi hay atoꞌ. Hay intuchun Ama ay ha-in chi hapitoꞌ ja angkhay. 29 Ja gawwacha ay ha-in hini nannag ay ha-in an achiyaꞌ taytaynan, ti khun u aton an amin hini podhona.” 30 Ja ay cha chuy an nunchongor ja cho-or chay namati ay hija.

Hana empfapfalay Abraham

31 Amat hichi ja inalin Hesus hachi Hudju an namati ay hija hi, “Nu epa-ennongan ju an mangat ay ni ituchuꞌ hot chaꞌjuy ma-ali hi disipoloꞌ. 32 Annilaon ju hana umannung, hot mipfu-aan aju ta achi aju mahpay himpfut.” 33 Inalin hachi Hudju hi, “Holag chaꞌmi mangkay ay Abraham ja ma-id chi hay namenghan hi i mi numpfalinan hi himpfut. Ja anagkha ta allom hi un ami mipfu-aan?” 34 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Umannung hitay alloꞌ, an hini khun pfumahor ja himpfut chi pfahor. 35 Hini himpfut ja un neneꞌ-op ay ni apo na, ja gway arkhaw hot pakakon wenno ingina na. Achi amat ay ni oha an unga ay ni pamilya na an achi ma-aan. 36 Hotti nu ha-in an Empfalay Apo Jos chi mangpfu-aan ay chaꞌju ja umannung an mipfu-aan aju. 37 Anilaꞌ an hi Abraham chi nangholag ay chaꞌju muti achi aju amat ay hija. Ti niya an achi ju apfuluton hini itudtuchuꞌ, hijaot un aju munnomnom an mamatoy ay ha-in. 38 Hato khun u hapiton ja hana impatikhaw Ama ay ha-in. Amat hina khu ay chaꞌju an hini khun ju aton ja hini intuchun ni ammod ju.” 39 Ja inali cha hi, “Aa, muti hi Abraham chi ammod mi.” Ja inalin Hesus hi, “Nu umannung an holag chaꞌju ay Abraham, ja anagkha ta achi ju unuchon hana ena-enat na an maphod, 40 an hay khun ju nomnomnomon ja hay aton ju an mamatoy ay ha-in an nangtuchu ay chaꞌju hana umannung an chengngor u ay Apo Jos. Ma-id ay chita amat heto hi enat Abraham. 41 Hini ammod ju hini inunud ju.” Ja inali cha hi, “Pfu-un chaꞌmi chi ne-akhah an ma-id anila mi hi ammod mi. Hi Apo Jos chi ama mi an khun mi unuchon ja ma-id uchumna.” 42 Ja inalin Hesus hi, “Nu umannung an hi Apo Jos chi ama ju hot podhonaꞌ koma, ti narpuwaꞌ ay hija ja unaꞌ umali heto lota. Pfu-un ha-in chi nanghumang hi immali heto lota an hi Ama chi nannag ay ha-in. 43 Achi ju ma-awatan hana khun u allon ti un tugwali ma-id eke-ekejana hi pangngolan ju hana khun u ituchu. 44 Amat aju ay ni ammod ju an hi Satanas ja podhon ju an unuchon hini penhod na. Hija ja pemmatopatoy nete-a chin hophopapna. Ipapaꞌ-igwina an amin chi umannung ti ma-id oh-ohha hi magpong hi ugali na. Lomahlalahlah ti hijay emmengha hi ugali na ja hijay arpugwan an amin chi lahlah. 45 Muti ha-in, khapo ta umannung hana khun u allon, ja achiyaꞌ pattiyon ay chaꞌju. 46 Nomnomon ju man nu ngachah chi hay epapfahor ju ay ha-in. Ma-id khuh niꞌ. Ti umannung an amin chi alloꞌ ja anagkha ta achiyaꞌ pattiyon? 47 Hana tatakhun Apo Jos ja chonglon cha hini tukhuna. Achi ju khun unuchon hi Apo Jos ti pfu-un chaꞌjuy tatakhu na.”

Gawwacha hi Hesus ja un metoꞌkhong hi Abraham

48 Inalin khu hachi Hudju hi, “Umannung man chin inali mi an Samaritan a an nahuhuꞌlungan hi napukhit an ispiritu.” 49 Ja inalin Hesus hi, “Achi ju allon hi unaꞌ nahuhuꞌlungan, ti un u khun padayawon hi Ama, muti niya an unaꞌ chochohhon ay chaꞌju. 50 Ja achiꞌ allon hitay khapo ta podhoꞌ an madaydayaw, ti hi Ama chi mangdaydayaw ay ha-in ja hijay manugi hana mamipihhor ay ha-in. 51 Umannung hitay alloꞌ, hini mangunud ay ni ituchuꞌ ja achi matmatoy.” 52 Ja inalin hachi Hudju hi, “Umannung an un a nahuhuꞌlungan. Ti nun-a-atoy cha Abraham ja chin profetan Apo Jos, ja anagkha ta allom hi achi matmatoy hana mangunud ay ni ituchum? 53 Un a chah napfagpfagto mu hi Abraham an apo ta-o ja hachi profeta an nun-a-atoy? Akamoh kaykhu hini atom ay ni achor mu.” 54 Ja inalin khu Hesus hi, “Nu ha-in chi mangpapfagto ay tay achor u ja ma-id herpfi na. Gwa han mangdaydayaw ay ha-in, hija hi Ama an allon ju an Apo Jos ju. 55 Muti munlahlah aju ti agkhuy ju inannila hija. Ha-in ja anilaꞌ hija. Nu alloꞌ hi ma-id anilaꞌ ay hija hot omataꞌ ay chaꞌju an munlahlah. Ti umannung an anilaꞌ hija ja khun u unuchon hini allona. 56 Hi Abraham an apo ju ja khun mun-an-anla chin atattakhu na ti anila na an tikhana hini arkhaw an umaliyaꞌ. Tinnig na ja nunnaꞌnaud chin anla na.” 57 Ja inalin hachi Hudju hi, “Unagkhu ma-id pay lemay polo hi tagwon mu, ja inalim agkhu hi un mu tinnig hi Abraham?” 58 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Umannung hitay alloꞌ. Agkhuy pay netoꞌkhong hi Abraham ja gawwachaaꞌ.” 59 Un chaagkhu chengngor hitay an inali na ja numpichit cha hachi pfato ta ipuhit cha ay hija. Muti khun mihalin hachi tatakhu ja pfimmutay hichi Templo ja tenaynana chicha.

9

Chin nangakhahan Hesus han lala-e an napfulaw

1 Hi khun chumalanan cha Hesus ja inah-upan cha han lala-e an napfulaw nete-a hichin nituꞌkhungana. 2 Ja inalin hachi disipolo na hi, “Rabbi, ngay nangpfahor ta netoꞌkhong hitay lala-e an napfupfulaw? Unchah hija wenno hana ammod na?” 3 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Pfu-un hay pfahor nay chimmalat hi napfulagwana ja pfu-un khu hay pfahor hana a-ammod na. Hay umannung hi khapo na ja penhod Apo Jos an mangpatikhaw ay ni apfalinana hi pangpatenongana ay hija. 4 Mahapor an aton ta-o hana ipatamun Apo Jos an nannag ay ha-in. Achi ta-o i-un-unchani, ti umali hini timpo an ma-id aton ta-o an mangat. Amat hana i muntamu an muntamu cha hi a-arkhagwan, ti nadhom ayya ja ma-id i muntamu. 5 Ay tay agawwachaaꞌ ay chaꞌju ja ha-in hini hilaw an manenakhan hana nomnom chi tatakhu ay tay lota.”

6 Napfalin an inalin Hesus hitay ja tinuppaana chin lota ja pinilot na ta numpfalin hi pitoꞌ. Enala na, ja in-apjut na chin matan chuy napfulaw. 7 Ja inali na hi, “Umuy a ta i a mun-ihu hichi pohong ad Siloam.” Hitay ngachan an Siloam ja Nahnag hini podhona an hapiton. Hotti immuy nun-ihu chin lala-e ja immanamut an mitikhaw mahpay chin mata na. 8 Unagkhu tinnig hachi hahakhokhong na ja hachi uchumna an khun mannig ay hija an un omanad-adchaw, ja inali cha hi, “Un chah pfu-un hitay chin napfulaw an u-umpfun an khun mun-ad-adchaw?” 9 Inalin hachi uchumna hi, “Hija.” Ja inalin hachi uchumna hi, “Pfu-un ay chita, an un meꞌmeꞌnong ay hija.” Muti inalin chin lala-e hi, “Ha-in chin napfulaw.” 10 Ja inali cha hi, “Ngay enat mu ta mitikhaw hini matam ad ugwani?” 11 Tempfar na ja inali na hi, “Hinuy allon cha an hi Hesus, ja in-apjut na han pitoꞌ ay tay mataꞌ, ja unaot allon hi unaꞌ umuy mun-ihu hichi pohong ad Siloam. Inunud u ja immujaꞌ nun-ihu ja tayya an mitikhaw hitay mataꞌ ad ugwani.” 12 Ja inali cha hi, “Hotti chaad mah hini allom an hi Hesus?” Tempfar na ja inali na hi, “Ma-id machotoꞌ hi agawwachaana.”

Nunhanhan hachi Farisee ay chuy napfulaw an na-akhahan

13 Amat hichi ja in-uy cha chin lala-e hachi Farisee ta i cha epfaag an enakhahan Hesus hija. 14 Hapfachu an ngilin chin nang-apjutan Hesus chin pitoꞌ hi nangakhahana chin napfulaw. 15 Empfokhan hachi Farisee ay hija hi, “Ngay enat mu ta mitikhaw hini matam ad ugwani?” Ja inali na hi, “Ti amat heto an in-apjut na han pitoꞌ ay tay mataꞌ ja immujaꞌ nun-ihu. Napfalin ja mitikhaw mahpay hitay mataꞌ.” 16 Ja khun munhahapit hachi Farisee ja inalin chin uchumna hi, “Hini nangat ay tay ja pfu-un hi Apo Jos chi nannag ay hija, ti achi na khun unuchon hini urchin Apo Jos an ma-id muntamu hi ngilin.” Ja inalin hachi uchumna hi, “Un chah gway apfalinan chi napfahulan an mangat hi amat heto an milagro?” Na-aggwa cha, 17 hijaot un cha impiggwa an pa-ahhanhanan ay chuy lala-e ja inali cha hi, “He-a an mangali hi una enakhahan hini matam, ngay allom hi omaꞌ-atana?” Tempfar na ja inali na hi, “Hay anilaꞌ ay hija ja profetan Apo Jos.”

18 Hachi ayya a-ap-apon chi Hudju ja achi cha mamati an napfupfulaw hija ja unot mitikhaw hini mata na. Khahin un cha empa-ajag hachi ammod na 19 ja empfokha cha hi, “Umannung chah an hitay hini empfalay ju an allon ju an netoꞌkhong ja un tugwali napfupfulaw? Nu napfulaw ja anagkha ta mitikhaw hana mata na ad ugwani?” 20 Tempfar hachi ammod na ja inali cha hi, “Aa, hijah tay hini empfalay mi ja umannung an netoꞌkhong an napfulaw. 21 Muti ma-id anila mi ay ni enat na an na-akhahan. Ja agkhuy mi khu anila hini nangakhahan ay hija. Ma-ilog, hotti hijay panghanhanan ju, ti anila nay pampfar na.” 22 Amat hinay enat cha an nampfar ti toma-ot cha hachi a-ap-apon chi Hudju. Ti nunhahappitanan hachi a-ap-apo an hini takhu an manihtikhuwan an hi Hesus hini Mamahhod, ja aanun cha ay ni sinagoga ta achi mimidchum hana papadchung na an Hudju. 23 Hijaot un cha inali hi, “Ma-ilog, hotti hijay panghanhanan ju.”

24 Hotti empa-ajag khu hachi Farisee chin lala-e ja inali cha hi, “Munhapata a ay Apo Jos ta epfaag mu hini umannung! Ti anila mi an napfahulan an takhu hinuy an nangakhahan ay he-a.” 25 Ja inalin chin lala-e hi, “Ma-id niꞌ maptoꞌ hi un napfahulan wenno agkhuy. Ti un hay anilaꞌ ja unaꞌ napfulaw ja tan ad ugwani ja mitikhaw hitay mataꞌ.” 26 Ja inali cha hi, “Muti ngay enat na ta mitikhaw hana matam?” 27 Tempfar na ja inali na hi, “Un aju humupar! Chun u inali ay chaꞌju ad anachi muti nan un ju achi chonglon. Ja anagkha ta ejarkhaw ju an epfokha. Unchani ja un ju podhon an mumpfalin hi disipolo na.” 28 Un chaagkhu chengngor hitay an inali na ja pinahiw cha hija ja inali cha hi, “Un kaykhu he-a hini disipolo na. Ti chaꞌmi ayya ja hi Moses chi khun mi unuchon. 29 Ti anila mi an niꞌhapit hi Apo Jos ay Moses. Muti hinuy an takhu ja ma-id pay anila mi hi narpugwana!” 30 Ja inalin chin lala-e hi, “Haw chaꞌju pay hina, an enakhahana hitay mataꞌ ti gway apfalinana, ja agkhuy ju pay anila hini narpugwana. 31 Un chah hongpfatan Apo Jos chi kalalag hana napfahulan an tatakhu? Achi, ti anila ta-o an hana khun mundayaw ay hija an khun cha unuchon hini allona, ja chichay mahongpfatan chi kalalag na. 32 Nete-a chin narmugwan tay lota ja ma-id chengchengngor ta-o hi takhu hi nangakhahan hana netoꞌkhong an napfulaw ta tumikhaw cha. 33 Achi mapfalin an aton tay an takhu chi amat heto nu pfu-un hi Apo Jos chi nannag ay hija.” 34 Ja inalin khu hachi Farisee hi, “He-a agkhu niꞌ an napfahulan nete-a chin nituꞌkhungam ja un chah he-ay mangtuchugwan ay chaꞌmi?” Amat hichi ja penakak cha hija.

Hini agkhuy namati ja impadchung Hesus hi napfulaw

35 Chengngor Hesus an penakak chin Farisee chin lala-e an enakhahana, ja i na hiningit. Chinakngana ja inali na hi, “Mamati a chah ay ni Na-ilangitan an Takhu?” 36 Tempfar na ja inali na hi, “Hotti ngay ngachana mah, Apo, ta pattiyoꞌ?” 37 Inalin Hesus hi, “Tinnig mu mahpay, ti khun miꞌhapit ay he-a ad ugwani.” 38 Ja inalin khu chin lala-e hi, “Apo, mamatiyaꞌ ay he-a!” Ja nunheppe an nundayaw ay Hesus. 39 Ja inalin Hesus hi, “Immaliyaꞌ heto lota ta ma-innila hana nanginnila ay Apo Jos ja hana agkhuy nanginnila ay hija. Hana ayya agkhuy nanginnila ay Apo Jos ja mipadchung cha hi napfulaw, ja aanuꞌ hini pfinulaw cha ta tumikhaw cha. Ja hana mangali hi anila cha hi Apo Jos muti un cha munlahlah, ja ipatikhaw u an napfulaw cha.” 40 Chengngor hachi uchumna an Farisee an gwa an niꞌtataꞌchug ja inali cha hi, “Un chah hay allom ja napfulaw ami khu?” 41 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Nu khulat ta apfuluton ju an napfulaw aju hot mapfalin an mapakawan hana pfahor ju. Muti nan ipapilit ju an agkhuy aju napfulaw ti anila ju hi Apo Jos, ja hihiya an achi mapakawan hana pfahor ju.”

10

Chin pangngarig han khun mumpahtor hi karnero

1-2 Inalin khu Hesus hi, “Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju. Nu khulat ta gway kular chi karnero, ja hini takhu an manggwa ay ni pantaw, ja hija hini umannung an khun mumpahtor. Hini ayya omajat an manggwa ay nuy alad ja un mangakaw wenno pomatoy. 3 Hini khun mumpfantay an gwa ay ni pantaw ni kular ja ipahikhop na hini khun mumpahtor ja angkhay. Ja imatunan hana karnero hini hapit na ja oha-ohaona an ajakhan chicha ta mitnud cha an miꞌpfutay. 4 Napfalin an impfutay na an amin hana karnero ja impangpangullu na. Mangunud hana karnero ti imatunan cha hini hapit na. 5 Achi cha unuchon hini agkhuy cha anila, an un chaot lomajaw, ti achi cha imatunan hini hapit na.” 6 Inalin Hesus hitay pangngarig ja agkhuy cha na-awatan hini podhona an hapiton.

Hi Hesus hini maphod an pahtor

7 Hotti inalin khu Hesus hi, “Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju. Ha-in hini pantaw ni kular chi karnero, an hijay agwun an humikhop. 8 An amin hana uchumna an nahhun mu ha-in an immali, ja chicha hana mangakaw ja mamatoy hana karnero. Muti achi chonglon hana karnero chicha. 9 Ha-in hini pantaw an agwun cha. Hana humikhop ay tay an pantaw ja takhuwoꞌ chicha. Halimunaꞌ chicha an amat ay ni khun mumpahtor an halimunana hana karnero hi pfumutajan cha hi icha anganan ingkhana hi humigpan cha. 10 Hini omakaw, ja ma-id uchumna hi nomnomona nu pfu-un hini atona an i omakaw, pomatoy ja pumaꞌ-i. Ha-in ayya ja immaliyaꞌ ta hana tatakhu an ipadchung u hi karneroꞌ ja miꞌtakhu cha hi nahamad an ma-id chi pogpog na.

11 Ha-in hini maphod an khun mumpahtor. Ti nehahagkhanaaꞌ an matoy khapo ay chicha. 12 Hini ayya khun mapfajachan an mumpahtor ja taynana hana karnero nu gway umali hi khenger. Taynana ti pfu-un hijay nangheꞌ-a. Hot pun-alat ni khenger hana karnero ja nun-apfur cha ja nun-ahijaꞌ cha. 13 Taynan nuy khun mumpfantay ti un hini pfinoꞌla na chi podhona ja angkhay, ja achi na ihi-ar hana karnero. 14-15 Ha-in hini maphod an khun mumpahtor. Anilaaꞌ ay Ama ja anilaꞌ khu hija. Amat hina khu an anilaꞌ hana karneroꞌ ja anilaaꞌ ay chicha. Halimunaꞌ chicha, ja nehahagkhanaaꞌ an matoy khapo ay chicha.

16 Gwacha hana uchumna an karneroꞌ an agkhuy pay niꞌhikhop ay tay an kular. Mahapor an piꞌpahikhop u chicha. Me-egngor cha ay ni hapit u ja meꞌ-oh-ohha cha hay hana nahhun an na-ajakhan. Ja ohaaꞌ an khun mumpahtor ay chichan amin. 17 Podpodhonaꞌ ay Ama, ti apfulutoꞌ chi atajaꞌ ta gway atoꞌ an mummahu. 18 Ma-id mangpagpong hi atajaꞌ, an ha-in chi nangapfulut hi atajaꞌ. Ti gwa ay ha-in an mangpagpong ay ni atajaꞌ ja gwa khu ay ha-in hini apfalinan ta mummahuwaꞌ. Hitay hini inalin Ama hi atoꞌ.”

19 Chimmalat chin inalin Hesus ja na-a-aggwa khu chin Hudju. 20 Cho-or cha an nangali hi, “Un mangkay ay chita mun-angaw hitay an takhu ti nahuhuꞌlungan! Anagkha ta i ta-o chodchonglon hija?” 21 Muti allon chin uchumna hi, “Nu allon ju hi nahuhuꞌlungan, ja un chah amat hinay panaphapit na? Ja un chah olog khu chi napukhit an ispiritu an mangakhahan hi napfulaw ta tumikhaw?”

Chin namahigwan hachi Hudju ay Hesus

22 Nachakngan chin pfehtan chi Hudju an pangnomnoman cha chin arkhaw an Nidatunan chin Templo ad Jerusalem. Ja netongor an ahitungnin. 23 Gawwacha hi Hesus hichi Templo an khun chumalan ay chuy Pfarkon Ari Solomon. 24 Na-amung hachi Hudju ja lini-ub cha hija ja inali cha hi, “Epfaag mu gwot hini ohto, ti tan ma-id maptoꞌ hi i mi punnomnoman. He-a chah hini Hennag Apo Jos an Mamahhod wenno pfu-un?” 25 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Ina-alliꞌ ay chaꞌju muti achiyaꞌ chamchama pattiyon. Hi Ama chi nangchat ay ni apfalinaꞌ ta ma-at hay hana khun u aton, ja hay hato chi panginnilaan ju nu ngay omaꞌ-ataꞌ. 26 Muti tan achiyaꞌ chamchama pattiyon ti pfu-un chaꞌju hini karneroꞌ. 27 Hay ipfilang u hi karneroꞌ ja hana mangkhongahan ay ni alloꞌ. Anilaꞌ chicha ja unuchonaꞌ. 28 Ichat u ay chicha hini nahamad an piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna, hot achi cha ma-utaw, ja ma-id chi hay oha hi gway apfalinana an mamloh ay chicha ay ha-in. 29 Ti hi Ama chi napfagpfagto an amin ja hijay nangchat ay chicha ay ha-in. Ja ma-id olog chi uchumna an mamloh ay chicha ay hija. 30 Ti ha-in ja hi Jos Ama ja un ami oh-ohha.”

31 Chengngor hachi Hudju hichuy an inali na ja pimmichit cha khu hi pfato ta ipuhit cha ay hija. 32 Inalin Hesus ay chicha hi, “Cho-or chi maphod hi enat u hi inalin Ama hi atoꞌ ja tinnig ju. Ngachah ay cha tay enat u chi i ju panghiꞌ-ingan hi pangajangan ay ha-in?” 33 Tempfar hachi Hudju ja inali cha hi, “Pfu-un hay maphod hi enat mu chi pangajangan mi ay he-a muti hini pangpadchungam ay ni achor mu ay Apo Jos. Un ta-o numpapadchung an tatakhu ja un chah achi mipfuhur hitay ay Apo Jos?” 34 Ja inalin Hesus hi, “Un ju chah nalichuwan chin nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hachi a-apo ta-o an Hudju chin hophopapna hi, ‘Inaliꞌ hi, amat aju hi jos.’* 35 Hotti hachi tatakhu an enajakhan Apo Jos an i mangpa-innila ay ni Hapit na, ja ma-ali cha hi jos. Mapfaha hitay ay ni Hapit Apo Jos ja achi ma-ub-upfah. 36 Hotti un chah achi om-omod ay ha-in an inumlaan Apo Jos ja hennakhaꞌ an immali heto lota? Anagkha ta allon ju hi un mipfuhur ay Apo Jos hini pangpfaakhaꞌ an ha-in hini Empfalay na? 37 Nu achiꞌ aton hini khun aton Ama hot mapfalin an achiyaꞌ pattiyon ay chaꞌju. 38 Muti tayya an khun u unuchon hi Ama. Hotti hay hato khun u aton chi pattiyon ju nu achi ju pattiyon hana khun u allon. Hot annilaon ju an gawwacha hi Apo Jos ay ha-in jagawwachaaꞌ khu ay hija.”

39 Chengngor hachi Hudju hitay an inali na ja henlenom cha khu an maniliw ay hija muti nun-irpfut na ja tenaynana chicha.

40 Amat hichi ja pfimmad-ang hi Hesus chin gwanggwang an Jordan ta numpfangngad chin khun pumbautisaran John Bautista hachi tatakhu. Ja nihihidchi hija. 41 Cho-or chin tatakhu an immuy ay Hesus ja inali cha hi, “Ma-id en-enat John hi milagro muti umannung an amin hini impa-innila na an omaꞌ-atan tay an takhu.” 42 Ja cho-or chin tatakhu hichi an namati ay Hesus.

11

Chin natajan Lazarus

1-2 Gwacha han tolo an hin-a-agkhi ad Betani an cha Lazarus ja hi Mary ja hi Marta. Hitay an hi Mary ja hija chi nanghiit chin mumpfango an lanob chin hu-in Apo Hesus, ja pinuꞌnahana ay chuy pfuuꞌ na. Ja hi Lazarus ja khun munchokhoh 3 hotti empepaad chin a-akhi na an pfinapfai hi Hesus, ta allon cha an hini khayyum na an penpenhod na ja khun munchokhoh. 4 Chengngor Hesus hitay ja inali na hi, “Hinuy chokhoh Lazarus ja pfu-un hijay atajana, muti hinuy an nunchoghana ja ta gway aton Apo Jos an madayaw, ja gway atoꞌ khu an Empfalay na an madayaw.”

5 Penpenhod Hesus cha Marta ay Mary ja hi Lazarus. 6 Muti anong una inannila an khun munchokhoh hi Lazarus ja una khinulat an entaktak hi chugwah arkhaw, 7 ja unaot allon hachi disipolo na hi, “Mumpfangngad ta-o ad Judea.” 8 Ja inali cha hi, “Rabbi, agkhuy napfajag chin nakakan ta-o hi pamhochan hachi Hudju hi pangajangan chi-a. Ja anagkha ta i ta-o khu mumpfangngad hichi?” 9 Ja inalin gwot Hesus hi, “Himpolo ta chugwah oras hini a-arkhagwan, ja hini chumalan hi a-arkhagwan ja achi mahalipadchung, ti gwa hini hilaw ay tay lota an manilagwan ay ni agwuna. 10 Muti hini takhu an chumalan hi lapfi ja mahalipadchung, ti ma-id ay hija hini hilaw.” 11 Ja entoloy Hesus an nangali hi, “Hi akhi ta-o an hi Lazarus ja nanalloꞌ, muti umujaꞌ ta ujaꞌ pfangunon.” 12 Ja inalin chin disipolo na hi, “Maphod, Apo, ta nanalloꞌ ta gway atona an tomenong.” 13 Inali cha hinuy ti khemhon cha un ohto an nanalloꞌ muti hay penhod Hesus hi allon ja natoy hi Lazarus. 14 Hotti immohag na an nangali ay chicha hi, “Natoy hi Lazarus, 15 muti khapo ay chaꞌju ja mun-an-anlaaꞌ ta mama-ichaꞌ hi natajana ta gway aton ju an mamati nu tikhan ju hay atoꞌ. Hotti umuy ta-o hichi pfalay cha.” 16 Ja hi Tomas, an nangadnan hi Nun-eper, ja inali na hachi padchung na an disipolo hi, “Ti miꞌjuy ta-o mangkay ad Judea ta patajon cha ayya hi Hesus ja anong kay ja ne-etoy ta-o ay hija.”

Hi Hesus hini pummahuwan ja arpugwan chi piꞌtakhuwan

17 Emmatam cha Hesus ad Betani ja inannila cha an nalahin chi apat hi arkhaw hi nilub-an Lazarus. 18 Hitay an Betani ja toloh kilomitlu chi inachawwi na ad Jerusalem, 19 ja cho-or chin Hudju an immuꞌ-uy ta i cha egwangar cha Marta ay Mary khapo ta natoy chin akhi cha an hi Lazarus. 20 Unagkhu inannilan Marta an khun umali hi Hesus ja immuy ta i na chinittum. Ja nuntaynan hi Mary. 21 Ja inalin Marta ay Hesus hi, “Apo, nu gawwa ah to chin ar-arkhaw hot agkhuy natoy hi ibpfaꞌ. 22 Muti anong un ad ugwani ja anilaꞌ an ichat Apo Jos ay he-a chi epfokham.” 23 Ja inalin Hesus hi, “Pfumangon hi ibpfam.” 24 Ja inalin khu Marta hi, “Anilaꞌ an mummahu hija chin ang-angonoh na an pummahuwan an amin chi natoy.” 25 Ja inalin Hesus ay hija hi, “Ha-in hini pummahuwan ja ha-in hini arpugwan chi piꞌtakhuwan. Hini mamati ay ha-in ja, anong un matoy, ja miꞌtakhu hi ma-id chi pogpogna. 26 Hini takhu an namati ay ha-in, ja magwachaan hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna. Pattiyom chah hitay?” 27 Tempfar Marta ja inali na hi, “Aa, Apo, pattiyoꞌ an he-a hi Kristo, hini Empfalay Apo Jos an Mamahhod an umali heto lota.”

28 Empa-opoh Marta hitay inali na ja numpfangngad ta i na enajakhan hi ibpfa na an hi Mary. Ja in-am-amu na hi, “Niya an immali hini Apo ta-o ja nan epa-ajag chi-a.” 29 Unagkhu chengngor Mary hitay ja napfanpfannutay ta i na chinittum hi Hesus, 30 ti gawwacha pay hija ay chuy i nanittuman Marta an agkhuy pay ne-atam hichi pfuglay. 31 Hachi Hudju an immuy hi pfalay cha Mary an i ni-ib-ipfun ja tinnig cha an napfanpfannutay hi Mary. Ja inunud cha ti khemhon cha un i umiha hichi lupfuꞌ. 32 Unot emmatam hi Mary chin gwachaan Hesus ja nunheppe ay hija. Ja inali na hi, “Apo, nu gawwa ah to chin ar-arkhaw hot agkhuy natoy hi ibpfaꞌ.” 33 Tinnig Hesus an khun kumila hi Mary ja hachi Hudju an numpun-ibpfa na, ja machamot chi punnomnomana khapo hi nignikha na ay chicha. 34 Empfokha na hay i cha nanglub-an. Ja inali cha hi, “Miꞌjali a, Apo, ta i ta-o tikhan.” 35 Ja khun mun-a-agkhah chi luwan Hesus 36 ja inalin hachi Hudju hi, “Chiya an otong hini pamhod na ay Lazarus.” 37 Muti inalin hachi uchumna hi, “Gway apfalinana an nangpfangngad ay ni pannig nuy napfulaw, ja anagkha mah ta agkhuy na empatenong chin chokhoh Lazarus ta agkhuy natoy?”

Chin timmakhuwan Lazarus an natoy

38 Munnaud an machamot hi punnomnoman Hesus chin immajan cha hichi lupfuꞌ. Lijang chin nanglub-an cha an natanglipfan hi ampfilog an pfato. 39 Inalin Hesus hi, “Ipaꞌ-igwin ju hichuy tanglib.” Inalin Marta an ibpfan Lazarus hi, “Apo, anong ja gwa an immakhub ti apat hi arkhaw chi nalahin hi nilub-ana.” 40 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Aa, muti hay inaliꞌ ja mipatikhaw ay he-a hini kinajos Apo Jos nu mamati a ay ha-in.” 41 Enaan cha chin tanglib ja entangad Hesus ja inali na hi, “Ama, agyamanaꞌ ta chengngor mu hini inaliꞌ. 42 Anilaꞌ an khunaꞌ chonglon ay he-a, muti alloꞌ hitay ta chonglon cha tay tatakhu an niꞌtataꞌchug, ta gway aton cha an mamati an he-a chi nannag ay ha-in.” 43 Napfalin ja iniꞌgwap Hesus an nangali hi, “Lazarus, pfumutay a!” 44 Amat hichi ja pfimmutay an napuputtiputan chin achor na ja anong un chin ulu na. Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Upfachon ju hichuy nelelepfod an pfinacha ta gway atona an umanamut.”

Chin nunhahappitanan cha hi pamatajan cha ay Hesus

45 Hachi Hudju an i ni-ib-ipfun ay Mary ja tinnig cha chin enat Hesus, ja cho-or chay namati ay hija. 46 Muti gwacha gwot kaykhu hachi uchumna an i nangpfaag hachi Farisee ay chuy enat Hesus. 47 Hotti hachi Farisee ja hachi a-ap-apon chi papachi ja empa-ajag cha chin uchumna an a-ap-apon chi Hudju ja inali cha hi, “An ngacha mah ay chita chi aton ta-o? Ti tan cho-or hana milagro an khun aton nuy an takhu! 48 Nu achi ta-o epagwa hot mamati an amin hato tatakhu ay hija. Ja hay metob ja nu chonglon hana eRome an gway ohah mumpfalin hi ap-apo hot umali cha mangkay an mamaꞌ-i ay ni Templon Apo Jos ja hato pfuglay ta-o an Hudju hot megwa-at ta-o!” 49 Muti gwa han oha ay chicha an hi Kayfas chi ngachana, hija chi natakhay an pachi ay chuy an tagwon. Ja inali na hi, “Un chah ma-id oh-ohhah anila ju? 50 Ma-awatan ju koma an mapmaphochan un gway oha hi matoy ta achi ta-o matoy an amin ja achi ta-o ma-umah an Hudju.” 51 Hitay an inalin Kayfas ja agkhuy narpu ay ni nomnom na ti enchalan Apo Jos hija an natakhay an pachi ay chuy an tagwon, ta ipadtu na an e-atoy Hesus hana Hudju. 52 Ja pfu-un hachi Hudju ja angkhay chi e-atoy na, muti midchum an amin hana empfapfalay Apo Jos an negwa-at hi apfuglapfuglay ta mun-oh-ohha cha. 53 Tabpfi na ay chuy ja nenomnom hachi a-ap-apon chi Hudju hay aton cha an mamatoy ay Hesus. 54 Hotti agkhuy numpatpatikhaw hi Hesus ja hachi disipolo na hay hachi tatakhu ad Judea. Hotti han enat cha ja inhinud cha han ohan pfuglay an nangadnan hi Efraim an nehnot hichi let-ang. Ja nihihidchi cha.

55 Ja gwa an machakngan chin pfehtan chi Hudju an Pangnomnoman cha chin Nalohan chin Angher Apo Jos hachi Pfalay chin A-apo cha ad Egypt. Ja cho-or chay tatakhu an narpu hi numpfino-ob-on an pfuglay an immuy ad Jerusalem ta aton cha chin ugali cha an i khun mun-amoh, ta maleneh cha hi pannig Apo Jos ja un machakngan chin pfehta. 56 Khun cha hingiton hi Hesus ja, na-amung ayya hana tatakhu hichi Templo hon khun cha manghenhahanhan an mangali hi, “Ngay allon ju tugwali? Achi nin ngata miꞌjali hi Hesus an meꞌpfehta?” 57 Hachi ayya a-ap-apon chi papachi ja hachi Farisee ja inali cha hi, nu gway nanginnila ay ni agawwachaan Hesus ja epfaag na ta gway aton chi hay i maniliw ay hija.

12

Chin nanghiitan Mary chin mumpfango an lanob chin hu-in Hesus

1 Unum chi arkhaw ja un machakngan hichin Pfehtan chin Nalohan chin Angher Apo Jos, ja immuy hi Hesus ad Betani an pfuglay cha Mary ja hi Marta ja hi Lazarus, chin natoy an minahuwan Hesus. 2 Ja impartiyan cha hija. Hi Marta chi khun munhakhana ja i neꞌ-orpfong hi Lazarus ay cha Hesus. 3 Amat hichi ja enalan Mary han lanob an munnaud an nangina an maphod chi hunghung na, an allon cha an nardo. Chugway pfahu chin lanob an empelanob Mary ay ni hu-in Hesus ja impuꞌnah na chin pfuuꞌ na. Ja napnu chin pfalay an agawwachaan cha hi pfangon chin lanob. 4 Gawwah chi hi Judas Iskariot an oha an adalan an i mangngina ay Hesus. Ja unagkhu gwa an tinnig na chin enat Mary ja inali na hi, 5 “Anagkha ta agkhuy ju ingngina hinuy an lanob ta ichat ju hini ngina na hana publi? Un angkhaynana hon napfalor, an pfoꞌlaon hi ohay tagwon.” 6 Inali na hitay muti najuna gwot ja ma-id nignikha na hana publi. Ti hini pfalor ni lanob chi nun-o-onan hichin nomnom na, khapo ta emmengha an hijay mamangchon chin pihun cha Hesus ja khuna aꞌ-aanan. 7 Ja inalin Hesus hi, “Achi ju papfaholon hitay an pfupfai. Ikhad hija ti enhahaꞌpfa na hitay an lanob ta enchaag na an melanob ay tay achor u ja unaꞌ imilupfuꞌ. 8 Hana ayya publi ja gawwacha cha ay chaꞌju hi a-arkha-arkhaw, muti ha-in ja nehnot chin arkhaw an panaynaꞌ ay chaꞌju.”

Chin nunhahappitanan cha hi aton cha an mamatoy ay Lazarus

9 Unot chengngor chin cho-or an Hudju an gwacha hi Hesus ad Betani, ja immuy cha an i nanikhaw ay hija. Ja pfu-un hija ja angkhay chi i cha tikhan muti penhod cha an piꞌtikhaw hi Lazarus an minahuwan Hesus. 10 Ja nunhahappitanan hachi a-ap-apon chi papachi an pi-idchum cha hi Lazarus an epapatoy. 11 Ti nete-a chin nummahuwana ja cho-or chi Hudju an nan-ug hachi a-ap-apo cha ta mamati cha ay Hesus.

Chin nundaydayawan cha ay Hesus hi omajana ad Jerusalem

12 Chin nun-inggwiꞌgwiit ja cho-or chay tatakhu an na-amung ad Jerusalem an meꞌpfehta ay ni Pfehtan chin Nalohan chin Angher Apo Jos. Un chaot chengngor an gwa an omatam hi Hesus 13 ja emmala cha hachi tupfu an amat hi tupfun chi khattiloy. Ja i cha chinittum hi Hesus ja khun cha iꞌgwap an mangali hi, “Madaydayaw hi Apo Jos! Mabindisyonan hitay an hennag Apo Jos. Madaydayaw hitay Ari ta-o an holag Israel!” 14 Empa-alan Hesus han pfoꞌtot an donkey ja nunhakay, ti hijah nuy chin nitulaꞌ an hapit Apo Jos hi nangarjana hi,

15 “Achi aju toma-ot, chaꞌju an eSion,

Chiya an khun umali hichuy Ari ju

an nunhahakkay han pfoꞌtot an donkey.” *

16 Agkhuy pay na-awatan chin disipolon Hesus hichuy an enat na, ingkhana hi nummahu ja un cha annilaon an nipa-annung chin nipadtu ay ni hapit Apo Jos ja na-at ay hija.

17 Chin cho-or an tatakhu an nannig chin enat Hesus hi namokhaana ay Lazarus hichi lupfuꞌ ta timmakhu, ja khun cha haphapiton. 18 Nunchongor hitay an milagro an enat Hesus, hijaot un cho-or chay tatakhu an i nanittum. 19 Amat hichi ja nunhahapit hachi Farisee an allon cha hi, “Angkhaynana, ma-id mapfalin ta-o. Ti tayya, an amin hato tatakhu ja immunud cha ay hija.”

Chin i naningitan hachi Griego ay Hesus

20 Gwacha chin uchumna an Griego an niꞌjuy ad Jerusalem ta meꞌpfehta cha. 21 Immuy cha ay Philip an eBetsaida ad Galilee, ja inali cha hi, “Apo, podhon mi an miꞌhapit ay Hesus.” 22 Immuy hi Philip ay Andrew an i nangpfaag ay nuy inali cha, ja immuy cha an chugwa ay Hesus an i mangali. 23 Ja inalin Hesus hi, “Nehnot chin timpo an ipapfagtuwaꞌ an Na-ilangitan an Takhu. 24 Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju. Hini pfugwa, nu achi mitanum ay tay lota hot achi homangaw ja achi chom-or an un hihiya an oh-ohha. Muti nitanum ayya ja amat hi un natoy muti homangaw ja cho-or chi pfunga na.† 25 Ti hini takhu an un hini piꞌtakhuwana heto lota chi podpodhona ja angkhay, ja achi miꞌtakhu ay Apo Jos. Muti hini takhu an man-ug ay ni piꞌtakhuwana heto lota ja miꞌtakhu ay Apo Jos hi ma-id chi pogpog na. 26 Hini mamhod an mangat ay ni penhod u ja mahapor an unuchonaꞌ ta an amin chi hay agawwachaaꞌ, ja gawwacha khu hija. Ja ipapfagton Ama hana mangat ay ni penhod u.”

Chin nangpa-innilaan Hesus ay ni atajana

27 Entoloy Hesus an nangali hi, “Machamot hitay ujaꞌ punleꞌnaan ad ugwani, muti un u chah allon ay Ama hi, ‘Haniyanaꞌ adniꞌ ay tay an umali an punlikhataꞌ?’ Achi mapfalin ti hini immaliyaꞌ heto lota ja ta lahinoꞌ hini neꞌcha an atajaꞌ.” 28 Ja inalin khu Hesus hi, “Ama, ipatikhaw mu hini kinajos mu!” Ja gwacha gwot han tenompfar ad langit an nangali hi, “Impatikhaw u hini kinajos u ja ipiggwaꞌ khu an aton.” 29 Chengngor hachi na-amung an tatakhu an niꞌtataꞌchug hichuy hapit ja inali cha hi, “Niya an immichor!” Ja inalin hachi uchumna hi, “Niya han angher Apo Jos an niꞌhapit ay hija.” 30 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Chaꞌju koma chi mangngor ay nuy an hapit, ti agkhuy ni-ali hinuy an hapit khapo ay ha-in. 31 Khumaju an machakngan han panugijan Apo Jos hana tatakhu ay tay lota, hot ma-apfak hini ap-apo heto lota an hi Satanas. 32 Muti ha-in nu mipfitinaꞌ hot ma-akhuy-uy an amin chi tatakhu an umali ay ha-in.” 33 Inali na hitay ta ipa-innila na ay chicha hini atona an matoy. 34 Tempfar chin tatakhu an inali cha hi, “Hay anila mi hi allona ay ni hapit Apo Jos ja ma-id chi hay umali hi atajan ni Mamahhod an hi Kristo. Hotti anagkha ta allom hi mahapor an mipfitin hini Na-ilangitan an Takhu? Ngay ngachah nuy an Na-ilangitan an Takhu?” 35 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Ha-in an mipadchung hi hilaw ja un naꞌnaꞌ-omtang chi pipidchumaꞌ ay chaꞌju. Hotti pa-ennongan ju gwot an mangat hay hana itudtuchuꞌ ad ugwani an gawwachaaꞌ ta achi aju ma-ah-upan ay ni munhehellong. Ti hini chumalan ay ni hehellong ja ma-id maptoꞌ hi agwuna. 36 Hotti mamati aju akay niꞌ ay ha-in an manilagwan ay chaꞌju ad ugwani an agawwachaaꞌ ay chaꞌju ta mahilagwan hana nomnom ju.”

Chin agkhuy namatiyan hachi Hudju

Emmopoh chin inalin Hesus ja tenaynana chicha ja ma-id anila cha hi immajana. 37 Anong un cho-or chin milagro an enat na ta pannikhan cha koma an narpu hini apfalinana ay Apo Jos ja achi cha chamchama mamati ay hija. 38 Hotti nipa-annung chin intulaꞌ profeta Isaiah hi nangarjana hi,

“Apo, anagkha mah ta ma-id chi hay namati chin intudtuchu mi,

ja ma-id khu chi hay nanginnila ay ni apfalinam?” ‡

39 Umannung hitay an intulaꞌ Isaiah an un honger hachi tatakhu an mamati. Hijaot un intulaꞌ khu Isaiah hi,

40 “Un loꞌtat ja pfinulaw Apo Jos hana mata cha ta achi cha tumikhaw,

ja henerngana hini nomnom cha ta un chaot mah achi maka-awat.

Ti allon Apo Jos hi, ‘Anagkha tugwali ta achi cha podhon an tumikhaw ja achi cha podhon an ma-awatan. Ja anagkha ta achi cha chuꞌkhon hana pfahor cha

ja achi cha mungkalalag ay ha-in ta takhuwoꞌ chicha?’ ”§

41 Intulaꞌ Isaiah hitay ti nipatikhaw ay hija hini nakaskasda-aw an apfalinan Hesus, hijaot una intulaꞌ chi omaꞌ-atana. 42 Cho-or chamchama hachi a-ap-apon chi Hudju an namati ay Hesus. Muti agkhuy cha inar-ali, ti toma-ot cha hay hachi Farisee an nangali hi un cha ánun chicha ay ni sinagoga nu tihtikhuwan cha an namati cha ay Hesus. 43 Ti napfalor ay chicha hini pedayawan cha hi tatakhu mu hini dayaw an marpu ay Apo Jos.

Hana inalin Hesus chi manugi ay ni takhu

44 Ja iniꞌgwap Hesus an nangali hi, “Hini namati ay ha-in ja pfu-un ha-in ja angkhay chi pinati na, an pinati na khu hini nannag ay ha-in. 45 Hini nannig ay ha-in ja hihiya an tinnig na hini nannag ay ha-in. 46 Immaliyaꞌ heto lota an munhilaw ta achi mahpay maherngan chi nomnom hana mamati ay ha-in. 47 Hini nangngor ay tay tukhun u ja achi na unuchon, ja pfu-un ha-in chi manugi ay hija. Ti unaꞌ immali heto lota an manakhu hi tatakhu, an agkhujaꞌ immali an manugi ay chicha. 48 Muti nu machakngan hini Punhugijan Apo Jos, ja hana tatakhu an nan-ug ay ha-in ja ay ni tukhun u ja mahugi cha khapo hay hana hapit u an agkhuy cha pinati. 49 Ti achiyaꞌ omo-ohha hon empadchong u hini alloꞌ, ti hi Ama an nannag ay ha-in ja inali na an amin chi hapitoꞌ. 50 Ja anilaꞌ an miꞌtakhu hi ma-id chi pogpogna hini mangat ay ni allon Apo Jos. Hijaot un an amin hini hapitoꞌ ja hana intuchun Ama hi alloꞌ.”

13

Chin nangulahan Hesus chin hu-in hachi adalana

1 Gwa an machakngan chin pfehtan chi Hudju an Pangnomnoman cha chin Nalohan chin Angher Apo Jos, ja anilan Hesus an nehnot hini arkhaw an panaynana ay tay lota ta mumpfangngad ay Ama na. Nete-a chin hopapna ja penpenhod na hana tatakhu na ay tay lota, muti ad ugwani ja ipatikhaw na hini nunhegla an pamhod na.

2 Ay chuy an nadhom ja na-orpfong cha Hesus ja hachi adalana ja empanomnom mahpay Satanas ay Judas an empfalay Simon Iskariot hay atona an mangngina ay Hesus. 3 Hi Hesus ja anila na an impulang Ama na an amin ay hija ta hijay khun mangpagpong. Ja anilan Hesus an hi Apo Jos chi narpugwana ja hija khu chi pumpfangngachana. 4 Amat hichi ja timmaꞌchug hi Hesus ja lenoh-op na chin negtap an lopfong na, ja enala na han tugwarja ja empfar-oh na. 5 Inhiit na han chanum han pfatja ja ente-a na an ulahan chin hu-in hachi adalana hon pinuꞌnahana ay chuy tugwarja an empfar-oh na. 6 Ja unot negpong ay Simon Peter ja inalin Peter ay hija hi, “Apo, un chah he-a agkhu chi mun-ulah ay tay hu-iꞌ?” 7 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Agkhuy mu pay anila hitay khapo na an pangataꞌ heto, muti unchani hot annilaom.” 8 Ja inalin Peter hi, “Achi mapfalin unagkhu niꞌ la-ahna ja he-a chi mangulahan hato hu-iꞌ!” Ja inalin khu Hesus hi, “Nu achim pa-ulah hini hu-im ay ha-in hot achi a mangkay mipfilang hi takhuꞌ.” 9 Ja inalin Simon Peter hi, “Ti un ayya amat hina, Apo, hotti ulaham hato hu-iꞌ, ja inidchum mu mah an piꞌ-ulah hato ngamoy u ja hitay uluꞌ!” 10 Ja inalin Hesus hi, “Nun-amoh ayya hini takhu ja maleneh an amin hini achor na, hotti angkhay hana hu-i chi khun ipiggwa an ulahan. Maleneh aju an amin, muti gwa han oha ay chaꞌju an achi maleneh.” 11 Ti aniꞌ-ilan Hesus hini mangngina ay hija, hijaot una inali hi, “Gwa han oha ay chaꞌju an achi maleneh.”

12 Napfalin an inulahan Hesus hachi hu-i cha ja inlopfong na khu chin lenoh-op na an lopfong, ja numpfangngad an i ni-ipfun chin nanganan cha. Ja inali na hi, “Na-awatan ju chah hitay enat u ay chaꞌju? 13 Khun ju allon hi un ha-in chi Manudtuchu ay chaꞌju ja ha-in chi Apo ju, ja umannung. 14 Muti tayya an anong un ha-in an Apo ju an Manudtuchu ay chaꞌju, ja inulahaꞌ hana hu-i ju. Hotti anong koma un chaꞌju ja munhin-i-innulah aju hi hu-i. 15 Hay nangataꞌ ay tay ja ta gway tuntunchon ju ta peꞌ-at ju. 16 Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju. Hini takhala ja achi napfagpfagto mu hini apo na, ja achi khu napfagpfagto hini pfaar mu hini khun mamaar ay hija. Hotti nu ha-in an Apo ju ja enat u hitay, ja un chah napfagpfagto aju mu ha-in ta achi ju peꞌ-at? 17 Tayya an inannila ju mahpay hitay umannung an tukhun u, hotti madmachennor aju nu unuchon ju.

18 Pfu-un chaꞌju an amin hini nangarjaꞌ, ti anilaꞌ hini omaꞌ-atan an amin hana piniliꞌ. Mahapor an ma-at hini nitulaꞌ an Hapit Apo Jos an nangarjana hi, ‘Hini nan-ug ay ha-in ja oha an khun meꞌ-an ay ha-in.’* 19 Ipa-innilaꞌ hitay ay chaꞌju ja un ma-at, ta tikhan ju ayya an nipa-annung ja namati aju an ha-in hini Kristo an Mamahhod. 20 Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an hini mangakhamid hay hana takhu an honakhoꞌ ja inakhamichaꞌ khu. Ja hini mangakhamid ay ha-in ja inakhamid na khu hi Ama an nannag ay ha-in.”

Chin nangpa-innilaan Hesus hi pangpfaakhan Judas ay hija hana pfuhur na

21 Empa-opoh Hesus hay hato inali na ja machamot hi punnomnomana, ja enhemad na an nangali chin adalana hi, “Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju. Gwacha han oha ay chaꞌju an i mangpfaag ay ha-in hana pfuhur u.” 22 Nanghenmomohgwat hachi adalana ti agkhuy cha anila nu ngay pitulungan chuy an inali na. 23 Ja gwa han oha an adalan an penenpenhod Hesus an nechechelloh ay hija. 24 Ja inhinjar Simon Peter chin nechechelloh ay Hesus ta hanhanana ay Hesus chi ngachan ni allona an i mangpfaag ay hija hana pfuhur na. 25 Hotti inggwingi na ay Hesus ja inali na hi, “Apo, epfaag mu man hini adalan an i mangpfaag ay he-a.” 26 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Hini pangchataꞌ ay ni tenapay an ehawhaw u ja hija hini i mangpfaag ay ha-in.” Amat hichi ja enala na han tenapay ja enhawhaw na, ja inchat na ay Judas an empfalay Simon Iskariot. 27 Chinugwagwan Judas chin tenapay ja nehoꞌlong gwot hi Satanas ay hija. Ja inalin Hesus ay hija hi, “Umuy aot ta im aton hini nenonomnom mu an aton.” 28 Hachi uchumna an adalan ja agkhuy cha na-orman hitay an i inalin Hesus ay Judas. 29 Hay khemhon hachi uchumna ja un pfinaar Hesus ta i ngumina hay mahapor cha ay chuy an pfehta, ti hi Judas chi mamangchon chin pihu cha. Ja khemhon khu hachi uchumna hi unakkay pfinaar Hesus an i mangchat hay tolong hay hana napubli. 30 Unot enalan Judas chin tenapay ja nakak. Nanadhom ay chuy an nakakana.

Chin oha an inidchum Hesus an in-urchin

31 Nakak hi Judas ja inalin Hesus hi, “Ad ugwani ja timpo na an mipapfagpfagtuwaꞌ an Na-ilangitan an Takhu, ja khapo ay ha-in ja mipapfagpfagto hi Ama. 32 Ja nu mipapfagto hi Apo Jos khapo ay ha-in ja achi na etantan an mangpapfagpfagto khu ay ha-in.

33 Chaꞌju an impfilang u hi empfapfalay, achi mapfajag hot taynaꞌ chaꞌju. Hingitonaꞌ ay chaꞌju muti tan ipiggwaꞌ an mangali chin inaliꞌ hachi a-ap-apon chi Hudju, an achi mapfalin an miꞌjali aju gwot ay ni omajaꞌ. 34 Ja tayya han oha an idchum u an i-urchin hot unuchon ju. Mahapor an mumpepennohhochan aju an amat ay ni enat u an namenhod ay chaꞌju. 35 Ti nu mumpepennohhochan aju ja hijay pangmatunan an amin chi tatakhu an chaꞌjuy disipoloꞌ an immunud ay ha-in.”

Chin nangpa-innilaan Hesus hi panghaotan Peter ay hija

36 Empfokhan Simon Peter ay Hesus hi, “Hotti ngay mah im omajan, Apo?” Ja inalin gwot Hesus hi, “Achi mapfalin an miꞌjali a chamchama ay ni omajaꞌ, ta unchani ja un a mangunud.” 37 Ja inalin khu Peter hi, “Anagkha mah, Apo, ta achi mapfalin an mitnuchaꞌ ad ugwani? Nehahagkhanaaꞌ an matoy khapo ay he-a.” 38 Ja inalin Hesus hi, “Un chah angkhiloh un mu ichat hini piꞌtakhuwam khapo ay ha-in? Tayya an alloꞌ hini umannung, an ehaotaꞌ ay he-a hi mumpetlo ad ugwani an lapfi ja unot tumalanu.”

14

Hi Hesus chi chalan an umuy ay Jos Ama

1 Inalin Hesus hi, “Achi aju madanakhan, ta un aju gwot mamati ay Apo Jos ja mamati aju khu ay ha-in. 2 Hichi pfalay Ama, ja cho-or chi punhitugwan, hotti umujaꞌ ta ijaꞌ ehakhana hini piꞌhitugwan ju. Nu achi umannung hot achiꞌ koma allon ay chaꞌju. 3 Nu nakhibpfoh ayya an enhakhanaꞌ hini piꞌhitugwan ju hot mumpfangngachaꞌ ta agwitoꞌ chaꞌju ta mihihidchi aju ay ni agawwachaaꞌ. 4 Ti anila ju mit hini chalan an mangedchong ay ni omajaꞌ.” 5 Ja inalin Tomas ay hija hi, “Apo, agkhuy mi anila hini omajam, hotti ngay mah panginnilaan mi ay ni chalan?” 6 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Ha-in chi chalan ja ha-in chi umannung ja ha-in chi arpugwan chi nahamad an piꞌtakhuwan. Ma-id umuy ay Ama nu pfu-un ha-in chi agwuna. 7 Nu inannilaaꞌ koma ay chaꞌju hot niꞌ-annila ju khu hi Ama. Mete-a ad ugwani ja inannila ju hija ja tinnig ju.” 8 Ja neꞌpfokhan Philip ay hija hi, “Apo, ipatikhaw mu mah hi Amam ay chaꞌmi ta mapnek ami.” 9 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Akamoh kaykhu hini ninidchumaꞌ ay chaꞌju ja agkhujaꞌ pay la-eng inannila ay he-a, Philip, ja anagkha ta allom hi un u ipatikhaw hi Ama ay chaꞌju? Ti hini takhu an nanikhaw ay ha-in ja tinikhaw na khu hi Ama. 10 Un mu chah achi pattiyon an hi Ama ja gawwacha ay ha-in ja gawwachaaꞌ khu ay hija? Hay hato ayya an khun u allon ay chaꞌju ja pfu-un ha-in chi narpugwana, an hi Ama. Gawwacha hija ay ha-in, ja hijay mangat ay ni penhod na an aton. 11 Mahapor an pattiyon ju an gawwachaaꞌ ay Ama ja gawwacha khu hi Ama ay ha-in. Nu achi ju ayya pattiyon khapo ta un u khun hapiton, ja mamati aju koma khapo hay hato milagro an khun u aton. 12 Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an hini takhu an mamati ay ha-in ja mapfalin an atona hana khun u aton, ja gwa pay chi ma-at na hi ot-ottong, ti mumpfangngachaꞌ ay Ama. 13 Ja an amin hana epfokha ju khapo hi neꞌ-oh-ohhaan ju ay ha-in, ja atoꞌ ta gway aton Ama an madaydayaw khapo ay ha-in an Empfalay na. 14 Hotti an amin hana epfokha ju khapo hi neꞌ-oh-ohhaan ju ay ha-in ja atoꞌ.”

Chin nangarjan Hesus hi umali hini Espiritu Santo an munheto hay hana namati

15 Inalin Hesus hi, “Hini panginnilaan an gway pamhod ju ay ha-in ja hini pangunuchan ju hay hana urchin u. 16 Epfokhaꞌ ay Ama ta ipa-ali na hay oha khu hi Tomolong an munheto ay chaꞌju hi ma-id chi pogpogna. 17 Hijah tay hini Espiritu Santo an hijay mangtuchu ay chaꞌju an amin hana umannung. Hana ayya agkhuy namati ay ha-in ja achi mapfalin an apfuluton cha hitay Espiritu Santo, ti achi cha imatunan ja ma-id anila cha ay hija. Chaꞌju ayya ja anila ju, ti gawwacha ad ugwani ja umali han arkhaw hot munheto ay chaꞌju.

18 Anong un u taynan chaꞌju ja achi aju mumpfalin hi ngoho, ti mumpfangngachaꞌ. 19 Achi mapfajag hot achiyaꞌ mahpay tikhan hay hana agkhuy namati. Muti chaꞌju ayya, ja hintikhanaꞌ khu. Ja khapo ta matattakhuwaꞌ ja miꞌtattakhu aju khu. 20 Ay nuy an timpo ja annilaon ju an gawwachaaꞌ ay Apo Jos, jagawwacha aju ay ha-in ja gawwachaaꞌ khu ay chaꞌju. 21 Hini takhu an mangapfulut hay hana urchin u ja inunud na, ja hija hini ma-ali hi gway pamhod na ay ha-in. Ja hini gway pamhod na ay ha-in ja penhod Ama ja penhod u khu, ja ipa-innilaꞌ hini omaꞌ-ataꞌ ay hija.” 22 Ja inalin Judas, pfu-un hi Judas Iskariot, hi, “Apo, anagkha ta chaꞌmi ja angkhay chi pangpa-innilaam ay ni omaꞌ-atam ja achi an amin hi tatakhu?” 23 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Hini gway pamhod na ay ha-in ja unuchona hini alloꞌ. Podpodhon Ama hija ja umali ami an munheto ay hija. 24 Hini ayya ma-id pamhod na ay ha-in ja achi na unuchon hini alloꞌ. Hay hato an inaliꞌ ay chaꞌju ja agkhuy narpu ay ha-in ja angkhay, ti hi Ama an nannag ay ha-in chi khun mangtuchu ay ni khun u allon.

25 Impa-innilaꞌ hay hato ay tay an agawwachaaꞌ ay chaꞌju. 26 Ja unchani ta umali hini Tomolong, an hija hini Espiritu Santo an ipa-alin Ama, ta etoloy na hini tamuꞌ an mangitudtuchu ay chaꞌju, ja epanomnom na an amin hay hana inaliꞌ.

27 Hay taynaꞌ ay chaꞌju ja hini nahamad an pomhochan chi piꞌtakhuwan ju, an achi amat ay ni khun allon chi tatakhu an pomhochan chi piꞌtakhuwan. Hotti achi aju madanakhan ja achi aju toma-ot. 28 Chengngor ju chin inaliꞌ hi umujaꞌ muti mumpfangngachaꞌ. Hot nu umannung an penenhochaꞌ ay chaꞌju ja mun-an-anla aju koma hi omajaꞌ hichi achaan Ama, ti napfagpfagto hija mu ha-in. 29 Impa-innilaꞌ hitay ay chaꞌju ja un ma-at ta tikhan ju ayya an nipa-annung, ja namati aju ay ha-in. 30 Achiꞌ anchu-ajon hitay piꞌhapitaꞌ ay chaꞌju ti nganngani an umali hini mun-ap-apo heto lota an hi Satanas. Ma-id chamchama apfalinana an mangapfak ay ha-in, 31 muti apfulutoꞌ hana eneꞌchan Ama an ma-at ta gway aton chi tatakhu an manginnila an podpodhoꞌ hi Ama. Hijaot un u aton an amin chi hay inali na hi atoꞌ.

Hot lomeggwat aju ta umuy ta-o.”

15

Hi Hesus ja mipadchung hi nitanum an ubas

1 Inalin Hesus hi, “Ha-in hini nahamad an nitanum an ubas ja hi Ama hini khun manalimun. 2 An amin hana halepeng an achi pfumunga ja ánun ni khun manalimun. Hana ayya halepeng an khun pfumunga ja portu-ana ta gway atona an ngumalenge ta chomchom-or ja pomhod chi pfumungaana. 3 Ja chaꞌju an disipoloꞌ hini halepeng an nalenehan mahpay khapo hana hapit u an intudtuchuꞌ ay chaꞌju. 4 Mimidchum aju ay ha-in ja mimidchumaꞌ khu ay chaꞌju. Ti amat ay ni halepeng, an achi pfumunga nu na-aan ay ni achor na. Amat hina khu an ma-id pfungan ni pammati ju nu achi aju mimidchum ay ha-in.”

5 Impiggwan Hesus an nangali hi, “Ha-in hini nahamad an nitanum an ubas ja chaꞌju hana halepeng na. Hini mimidchum ay ha-in ja mimidchumaꞌ khu ay hija, hot cho-or chi pfunga na. Muti nu umachawwi aju ay ha-in hot ma-id oh-ohhah ma-at ju. 6 Hini ayya achi mimidchum ay ha-in ja metapar an amat ay ni halepeng an na-aan ay ni ubas. Unchani ta malango hana na-aan an halepeng ja tiniptipun ta mapoolan. 7 Nu mimidchum aju ay ha-in, ja khokhotan ju hana intudtuchuꞌ ta khun ju unuchon, hot ma-at an amin chi epfokha ju. 8 Hini pfumungaan ju hi cho-or ja ichat nay dayaw ay Ama. Nu amat heto ayya hot hijay panginnilaan hi nangunuchan ju ay ha-in. 9 Penpenhochaꞌ ay Ama ja amat hina khu hini pamhod u ay chaꞌju. Hotti mimidchum aju ay ha-in ta magwachaan aju ay tay pamhod u. 10 Nu khun ju unuchon hana urchin u hot magwacha ay chaꞌju hitay pamhod u. An amat khu ay ha-in, an khun u unuchon hana urchin Ama ja gawwacha ay ha-in hini pamhod na.

11 Inaliꞌ hay hato ta magwachaan aju hi an-anla an amat ay ni anla an gwa ay ha-in. Ja achi kumuchang chi i ju pun-an-anlaan. 12 Hitay chi urchin u ay chaꞌju, an mahapor an mumpepennohhochan aju an amat ay ni nahamad an pamhod u ay chaꞌju. 13 Hini omaꞌ-atan chi nahamad an pamhod an ma-id ipadchungana, ja hini pangchatan ay ni piꞌtakhuwan ta gway aton hana khakhayyum an matakhu. 14 Ma-ali aju an khakhayyum u nu khun ju unuchon hana in-urchin u. 15 Achiꞌ mahpay ipfilang chaꞌju hi takhala, ti hini ayya takhala ja achi na ma-innila hana khun aton ni apo na. Chaꞌju ayya ja impfilang u chaꞌju hi khakhayyum, hijaot un u impa-innila ay chaꞌju an amin hana chengngor u ay Ama. 16 Pfu-un chaꞌjuy namili ay ha-in ti ha-in chi namili ay chaꞌju an i mangat ay ni tamun Apo Jos, ja mapmaphod hini pfunga na, an achi ma-upfah. Nu amat hetoy aton ju hot ichat Ama an amin hana epfokha ju an namati ay ha-in. 17 Hotti hitay chi urchin u ay chaꞌju, an mahapor an mumpepennohhochan aju.”

Hana achi mamati ja pfuhulon cha hana namati ay Hesus

18 Inalin khu Hesus hachi disipolo na hi, “Pfuhulon chaꞌju hay hana tatakhu an agkhuy namati ay ha-in. Muti nomnomon ju an pfinuhulaꞌ hi nahhun ja unot chaꞌju. 19 Nu amat aju hay hana agkhuy namati ay ha-in hot podpodhon chaꞌju, ti ipfilang chaꞌju hi ibpfa cha. Muti achi aju amat ay chicha, ti piniliꞌ chaꞌju an tatakhuꞌ hot ma-id niꞌ-ibpfaan ju ay chicha. Hijaot un chaꞌju pfuhulon ay chicha. 20 Hotti nonomnomon ju chin inaliꞌ ay chaꞌju, an hini takhala ja achi napfagpfagto mu hini apo na. Pinalikhataꞌ an Apo ju, hotti anong un chaꞌju ja piꞌpalikhat chaꞌju. Ja khulat ta gway nangapfulut hana intudtuchuꞌ hot apfuluton cha khu hana itudtuchu ju. 21 Hay pangatan cha heto ja khapo ta chaꞌjuy tatakhuꞌ, ti agkhuy cha anila hi Ama an nannag ay ha-in. 22 Nu agkhujaꞌ immali an nuntudtuchu ay chicha hot pfu-un pfahor hini achi cha pammatiyan ay ha-in. Muti tayya an chengngor cha hana hapit u, hotti ma-id pampfar cha. 23 Hana pfumuhur ay ha-in ja niꞌpfuhur cha khu hi Ama. 24 Ja nu ma-id impatikhaw u ay chicha hi milagro an achi ma-at chi tatakhu hot pfu-un pfahor hini achi cha pammatiyan ay ha-in. Muti tayya an tinnig cha hachi milagro, ja pfinuhulaꞌ chamchama ja anong un hi Ama. 25 Achi koma amat heto muti mahapor an mipa-annung hini nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi, ‘Pfinuhulaꞌ anong un ma-id nanghunungan cha.’*

26 Unchani ta umali hini Tomolong an ipa-aliꞌ an marpu ay Ama, hot tihtikhuwanaꞌ ay hija. Hija hini Espiritu Santo an marpu ay Ama ta ituchu na an amin chi hay umannung. 27 Hotti chaꞌju khu, ja mahapor an tihtikhuwanaꞌ, ti chaꞌjuy ini-itnud u nete-a chin nuntudtuchugwaꞌ.”

16

1 Entoloy Hesus an nangali hi, “Inaliꞌ hay hato ay chaꞌju ta gwa ayya an ma-at ja achi ju epolag hini pammati ju. 2 Alloꞌ ay chaꞌju hi hay hana papadchung ju an Hudju ja ánun chaꞌju ay ni sinagoga ta achi aju mimidchum ay chicha. Ja umali pay han timpo an gway mamatoy ay chaꞌju, ti khemhon cha un maphod ay Apo Jos. 3 Aton cha hay hato ay chaꞌju, ti ma-id anila cha ay Ama, ja ma-id khu anila cha ay ha-in. 4 Muti impa-innilaꞌ hay hato ta nachakngan ayya hini pamalikhatan cha ay chaꞌju, hot mepanomnom an ina-alliꞌ hay hato.”

Hini tamun ni Espiritu Santo

Ja entoloy Hesus an nangali hi, “Chin nangte-aaꞌ an nuntudtuchugwan ja agkhuy u impa-innila hay hato an ma-at ti gawwachaaꞌ ay chaꞌju. 5 Ja tan ad ugwani ja mumpfangngachaꞌ ay ni nannag ay ha-in an immali heto lota. Muti tan ma-id chi oha ay chaꞌju hi mangpfokha hi, ‘Ngachah chi im omajan?’ 6 An unagkhu hitay nangarjaꞌ ay chaꞌju an akakaꞌ chi nonomnomon ju, ja niya agkhu an immayyong aju. 7 Muti umannung hitay alloꞌ, an hay ap-aphochan juy panaynaꞌ ay chaꞌju ta umali hini Tomolong an hija hini Espiritu Santo. Ti nu achiyaꞌ umuy hot achi khu umali hini Espiritu Santo. Hijaot unaꞌ umuy ta honakhoꞌ hija an umali ay chaꞌju. 8 Ja umali ayya hot hijay mangpa-innila ay cha nuy agkhuy namati ay ha-in chi omaꞌ-atan chi pfahor, ja niꞌpa-innila na hini aphod u, ja hini omaꞌ-atan chi panugijan Apo Jos ay chicha, ti nehahalla cha. 9 Hitay oha an ipa-innilan ni Espiritu Santo ja pfahor hini agkhuy cha namatiyan ay ha-in. 10 Hitay khu oha ja ipa-innilan ni Espiritu Santo an ha-in chi magpong. Hay pangannilaan cha ja hini pummahuwaꞌ an omajaꞌ ay Ama, ja achiyaꞌ mahpay matigtikhaw heto lota. 11 Ja ipa-innila na khu hini omaꞌ-atan chi panugijan Apo Jos, ti napfalin an nahugi hi Satanas an khun mun-ap-apo heto lota.

12 Cho-or pay koma chi alloꞌ ay chaꞌju muti anilaꞌ an achi aju paꞌ-ahchor ad ugwani. 13 Unchani ta umali hini Espiritu Santo an mangtuchu hi umannung hot tulungan chaꞌju ta gway aton ju an mangannila an amin hi umannung. Hana allona ja agkhuy narpu ay hija, an una ipa-innila hana chengngor na ay Ama, ja ipa-innila na hana maꞌma-at. 14 Ipapfagtuwaꞌ ay hija ay ni pangpa-innilaana ay chaꞌju hana penhod u an allon. 15 Ti an amin hana gwa ay Ama ja gwa khu ay ha-in, hijaot un u allon hi ipa-innilan ni Espiritu Santo ay chaꞌju hana alloꞌ ay hija.”

Chin immayyungan hachi disipolon Hesus ja mahukatan hi an-anla

16 Entoloy Hesus an nangali hi, “Achi mapfajag hot achiyaꞌ tigtikhan ay chaꞌju, ja achi khu mapfajag hot tikhagwunaꞌ.” 17 Ja khun manghinpfopfogkha hachi disipolon Hesus an allon cha hi, “Ngay nin podhona an allon ay tay nangarjana hi, ‘Achi mapfajag hot achiyaꞌ matigtikhaw ay chaꞌju, ja achi khu mapfajag hot matikhagwaꞌ?’ Ja anagkha mah ta allona hi, ‘Ma-at hay hato ti mumpfangngachaꞌ ay Ama?’ 18 Nga khun tay ‘achi mapfajag’ an hinapit na? Ma-id machotoꞌ nu ngay podhona an hapiton.”

19 Na-orman Hesus an penhod cha an hanhanan ay hija, ja inali naot hi, “Khun aju manghinpfopfogkha nu ngay penhod u an allon ay tay nangallaꞌ hi, achi mapfajag hot achiyaꞌ tigtikhan ay chaꞌju, ja achi khu mapfajag hot tikhagwunaꞌ. 20 Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an umali han timpo an kumilaan ja umayyungan ju, muti hana agkhuy namati ja mun-an-anla cha. Lumapoh hini umayyungan ju muti unchani hot mahukatan hi an-anla. 21 Amat ay ni tomoꞌkhong an pfupfai, an ma-id eke-ekejana hi punleꞌnaana. Unchani ta entoꞌkhong na hini pfuꞌjug ja achi na mahpay manomnom chin chokhoh na, ti unot mun-an-anla khapo ay ni unga an entoꞌkhong na. 22 Amat hina khu ay chaꞌju an ma-id pohodna hi punleꞌnaan ju ad ugwani, muti unchani ta hi pannikhanaꞌ ay chaꞌju hot munnaud chi i ju pun-an-anlaan. Ja nehamad hitay an an-anla ju an achi maploh. 23 Ay nuy an timpo an punchichittuman ta-o ja ma-id mahpay hanhanan ju ay ha-in. Umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju. An amin hana epfokha ju ay Apo Jos khapo hi niꞌ-ibpfaan ju ay ha-in ja inchat na. 24 Ingkhana ad ugwani ja ma-id empfokha ju khapo hi niꞌ-ibpfaan ju ay ha-in. Hotti ete-a ju an khun mun-achaw ta michatan aju, hot munnaud chi pun-an-anlaan ju.”

Enapfak Hesus hana napukhit an gwah to lota

25 Entoloy Hesus an nangali hi, “Hini enat u an nangtudtuchu ay chaꞌju ja un pangngarig. Muti umali han timpo an achiꞌ ipangngarig hini alloꞌ ay chaꞌju ta un u pun-emohag an mangtudtuchu ay ni omaꞌ-atan Ama. 26 Ay nuy an timpo ja hijay pangpfokhaan ju hi mahapor ju khapo hi niꞌ-ibpfaan ju ay ha-in. Achi khahin un ha-in chi mangpfokha ay hija. 27 Ti hi Ama ja podpodhon chaꞌju, ti penenpenhochaꞌ khu ay chaꞌju ja pinati ju an narpuwaꞌ ay hija. 28 Ja umannung an narpuwaꞌ ay Ama ja immaliyaꞌ heto lota. Unchani hot makakaꞌ heto lota ta mumpfangngachaꞌ ay Ama.” 29 Inalin hachi disipolo na ay hija hi, “Niya mah an nun-emohag mu hini enat mu an nunhapit ad ugwani an agkhuy mu impangngarig. 30 Tan ma-awatan mi ad ugwani an anilam an amin, anong un hana nomnom chi tatakhu. Ti anilam hana hanhanan cha ay he-a ja un chaot ehanhan. Hijaot un mi pattiyon an hi Apo Jos chi narpugwam.” 31 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Hotti pattiyonaꞌ chah ad ugwani? 32 Muti nonomnomon ju hitay an alloꞌ, an nehnot hini timpo an punhihijanan ju, ja mumpanga-anamut aju ja taynanaꞌ an omo-ohha. Muti achiyaꞌ chamchama omo-ohha ti gawwa hi Ama an pun-i-ibpfaꞌ. 33 Impa-innilaꞌ hay hato ta chaꞌju an ninidchum ay ha-in ja magwachaan aju hi lenong. Khangayna an malikhatan aju an miꞌtakhu heto lota. Muti ipapfi-ah ju hini nomnom ju! Ti enapfak u hana napukhit an gwah to lota.”

17

Chin nangkalalakhan Hesus hachi adalana

1 Empa-opoh Hesus an nangali hay hato ja entangad na ad uchu an mungkalalag ay Ama na ja inali na hi, “Ama, nachakngan hini eneꞌcham an timpo, hotti ipapfagpfagtuwaꞌ an Empfalay mu, ta gway atoꞌ an mangpapfagpfagto ay he-a. 2 Ti inchatanaꞌ hi apfalinan an mangpadchong an amin hi tatakhu. Hotti an amin hana pinilim an tatakhuꞌ, ja ichataꞌ chicha hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna. 3 Ja hini omaꞌ-atan chi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna ja hija hini nanginnilaan cha ay he-a an oh-ohha an umannung an Jos, ja ay ha-in an hi Hesu Kristo an hennag mu an immali heto lota. 4 Empapfagpfagtoꞌ he-a ay ni nangataꞌ hay hana impatamum ay ha-in ta medaydayaw a heto lota, ja tayya an pfinalin u. 5 Ad ugwani ja mumpfangngachaꞌ ay he-a, Ama, hotti epfangngad mu ay ha-in hichin gloryaꞌ an gawwaay ha-in hi agkhuy pay narmugwan tay lota ja hi agawwachaaꞌ ay he-a.

6 Impa-innilaꞌ he-a hay hana pentoꞌ mu an tatakhuꞌ. Tatakhum chicha ja impulang mu ay ha-in, ja inunud cha hini hapit mu. 7 Hotti ad ugwani ja inannila cha an narpu ay he-a an amin hana gwa ay ha-in. 8 Intuchuꞌ ay chicha hana intuchum ay ha-in, ja inapfulut cha. Ja inannila cha an umannung an he-a chi narpugwaꞌ, ja pattiyon cha an he-ay nannag ay ha-in.

9 Khun u ekalalakhan chicha ad ugwani. Achiꞌ ekalalakhan hana agkhuy namati, an hay ekalalakhaꞌ ja hay hana tatakhu an inchat mu ay ha-in, ti tatakhum chicha. 10 An amin hana tatakhuꞌ ja tatakhum, ja tatakhuꞌ an amin hana tatakhum. Ja madaydayawaꞌ ad ugwani khapo ay chicha. 11 Tan umaliyaꞌ ay ni achaam ad ugwani ja taynaꞌ hitay lota, muti tan gawwacha cha pay ay tay lota. Hotti hay kalalag u ay he-a, Ama an Nasantuwan, ja halimunam chicha ay ni apfalinam an amat ay ni inchat mu ay ha-in ta mun-oh-ohha cha an amat ay ni nun-oh-ohhaan ta. 12 Ay tay ninidchumaꞌ ay chicha ja hinalimunaꞌ chicha ay ni apfalinam an inchat mu ay ha-in. Ja ma-id oh-ohhah na-utaw ay chicha, an un angkhay hini oha an neꞌcha an ma-utaw, ta gway aton ni nitulaꞌ an Hapit mu an mipa-annung. 13 Ja tan umaliyaꞌ ay he-a ad ugwani, hijaot un u allon hay hato ay chicha ja un u taynan hitay lota, ta munnaud chi pun-an-anlaan cha ay ha-in. 14 Intuchuꞌ an amin hini tukhun mu ay chicha ta unuchon cha, hijaot un apfoholan hana agkhuy namati chicha. Ti ma-id niꞌ-ib-ibpfaan cha hay hana agkhuy namati an amat khu ay ha-in an ma-id niꞌ-ibpfaaꞌ ay chicha an agkhuy namati. 15 Achiꞌ allon hi un mu agwiton hay hato ta taynan cha hitay lota. Muti ekalalag u ta haniyam chicha ta achi cha ma-apfak ay Satanas. 16 Ti amat cha ay ha-in an ma-id chi niꞌ-ib-ibpfaana hay hana agkhuy namati an tatakhun Satanas. 17 Hini Hapit mu ja hija hini umannung. Hotti ipa-innilam ay chicha ta chuꞌkhon chay pfahor ja naꞌna-unnud cha ay ni umannung an Hapit mu. 18 Hennakhaꞌ an immali heto lota an mangtudtuchugwan hato tatakhu, hotti honakhoꞌ khu chicha an umuy hay hana agkhuy namati ta itudtuchu cha hini tukhun mu. 19 Khapo hay hato mangapfulut ay ni umannung an tukhun ja ichat u hitay piꞌtakhuwaꞌ ta gway aton ni piꞌtakhuwan cha an meꞌcha ay he-a.

20 Pfu-un hay hato ja angkhay chi ekalalakhaꞌ, an idchum u an amin hay hana mamati ay ha-in khapo hi puntudtuchugwan cha. 21 Hay kalalag u, Ama, ja mun-oh-ohha cha koma an amin ja meꞌ-oh-ohha cha ay chita, an amat ay he-a an gawwacha ay ha-in, ja gawwachaaꞌ khu ay he-a. Mun-oh-ohha cha koma ta pattiyon chi tatakhu an he-a chi nannag ay ha-in. 22 Inchat u ay chicha hini glorya an inchat mu ay ha-in ta mun-oh-ohha cha an amat ay ni nun-oh-ohhaan ta. 23 Ha-in chi gawwacha ay chicha, ja he-ay gawwacha ay ha-in. Hot mun-oh-ohha cha ja annilaon chi tatakhu an he-ay nannag ay ha-in, ja penenpenhod mu chicha an amat ay ni enat mu an namenhod ay ha-in. 24 Hay podhoꞌ, Ama, ja hay hana tatakhu an impulang mu ay ha-in ja umali cha an meꞌheto hina ad langit an umaliyaꞌ, ta piꞌtikhaw cha hini glorya an inchat mu ay ha-in khapo ta penenpenhochaꞌ ay he-a nete-a chin agkhuy pay narmugwan tay lota. 25 Ama an magpong, hana agkhuy namati ja ma-id anila cha ay he-a. Muti anilaꞌ he-a, ja inannilan hay hato an he-a chi nannag ay ha-in. 26 Impa-innilaꞌ he-a ay chicha ja etortoloy u an aton, ta hini pamhod mu ay ha-in ja gawwacha ay chicha, ja gawwachaaꞌ khu ay chicha.”

18

Chin naniligwan cha ay Hesus

1 Empa-opoh Hesus an nungkalalag ja empacheh cha ay cha chuy adalana. Pfinad-ang cha hini henge an Kidron an na-alu-an ja immuy cha ay chuy chammangna an natamman hi ajiw an olibo. 2 Hi Judas an nangngina ay Hesus, ja aniꞌ-ila na hichuy an na-alu-an ti hichuy chi emmengha hi khun omajan Hesus ja hachi adalana. 3 Hotti initnud Judas han hempfontog an hinchalo ja hachi khun munggwarja hichi Templo an pfinaar hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi Farisee, ja immuy cha ay chuy an na-alu-an. Numpunchilag cha ja numpun-ochon cha hi pfangid ja pang-or. 4-5 Hi Hesus an nanginnila an amin hana ma-at ay hija, ja i na chinittum chicha. Ja gwa hi Judas an niꞌtataꞌchug ay chicha. Ja inalin Hesus hi, “Ngay ngachan nuy hingiton ju?” Tempfar cha ja inali cha hi, “Hini hingiton mi ja hi Hesus an eNazaret.” Ja inali na hi, “Ha-in.” 6 Ay chuy nangarjana hi, “Ha-in” ja nun-ipfugnud cha ja agkhuy cha naleꞌna ja nun-atuꞌ-in cha. 7 Ja impiggwan Hesus an nangali hi, “Ngay ngachah nuy hingiton ju?” Ja inali cha khu hi, “Hi Hesus an eNazaret.” 8 Ja inalin Hesus hi, “Ti inaliꞌ mit an ha-in hi Hesus. Nu ha-in ayya hini hingiton ju an tiligwon, ja tojaꞌ ja. Muti achi ju pi-idchum hay hato numpun-ibpfaꞌ.” 9 Inali na hitay ta mipa-annung chin inali na ay Ama na an, “Ma-id oh-ohhah ujaꞌ inutaw ay cha tay an tatakhuꞌ an impulang mu ay ha-in.” 10 Inuꞌnoh Simon Peter chin pfangid na ja enhegwat na, ja na-aan chin agwan an ingan ni ohan takhalan chin Natakhay an Pachi. Ja hini ngachan chuy an takhala ja hi Malkus. 11 Ja inalin Hesus hi, “Peter, ehe-ot mu hinuy pfangid mu. Un mu chah chamchama epagwa an un u inapfulut hini eneꞌchan Ama an ujaꞌ punlikhatan.”

Chin nang-ajan cha ay Hesus hi achaan ni Natakhay an Pachi

12 Amat hichi ja hachi hinchalo ja chin ap-apo cha ja hachi gwarja an Hudju, ja tiniliw cha hi Hesus ja pfina-ud cha chin ngamoy na. 13 Hay nahhun hi nang-ajan cha ja ay Anas an ammod chin ahagwan Kayfas an Natakhay an Pachi ay chuy an timpo. 14 Hitay an hi Kayfas chin nangali hachi a-ap-apon chi Hudju hi, “Mapmaphod un gway oha hi matoy ta achi ta-o matoy an amin an Hudju.”*

Chin nahhun an nanghaotan Peter ay Hesus

15 Hi Simon Peter ja han oha an nun-ibpfa na an adalan ja nangunud cha ay cha Hesus. Hichuy oha an adalan ja an-annilan chuy Natakhay an Pachi, hotti niꞌhikhupon cha ay chuy na-alad an partug an nunhitugwan ni Natakhay an Pachi. 16 Hi Peter ayya ja agkhuy cha an-annila hotti nataynan hichi pfutayna. Muti niꞌhapit chin nun-ibpfa na han pfupfai an khun mumpfantay ay chuy pantaw ja niꞌhikhupona hi Peter. 17 Ja inalin chin pfupfai ay Peter hi, “Oha a jaꞌ an disipolon chuy lala-e an tiniliw cha.” Ja inalin Peter hi “Pfu-un mangkay ha-in.” 18 Tungnin ay chuy an lapfi, hotti nun-apoy hachi takhala ja hachi gwarja ta gway pun-anichuwan cha. Timmataꞌchug cha an nalili-ub ay chuy apoy ja niꞌtataꞌchug hi Peter an khun miꞌ-anichu.

Chin nanumarjaan ni Natakhay an Pachi ay Hesus

19 Amat hichi ja ente-an chin Natakhay an Pachi an hi Anas an munhanhan ay Hesus nu ngay amatan hana disipolo na ja ngay ngachah hana khuna itudtuchu. 20 Ja inalinot Hesus hi, “Hini enat u an nuntudtuchu ja chengngor an amin chi tatakhu. Khunaꞌ muntudtuchu hay hana sinagoga ja hichi Templo an khun pa-amungan an amin chi Hudju, ja ma-id oh-ohhah intuchuꞌ hi agkhuy cha chengngor. 21 Hotti anagkha ta epfokham ay ha-in? Hay koma pangpfokhaam ja hay hana nangngor ay ni intudtuchuꞌ, ti anila cha.” 22 Unagkhu inalin Hesus hitay ja henoplat han ohan gwarja ja inali na hi, “Un chah ma-id pfa-in mu ta amat hinay pampfar mu ay tay Natakhay an Pachi?” 23 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Allom adchiya tugwali nu ngay inaliꞌ hi nehahalla. Ma-id ayya ja anagkha ta hoplatonaꞌ?”

24 Amat hichi ja impi-uy Anas hi Hesus an napfabpfa-ud ay Kayfas an natakhay an pachi ta hijay munhumarja nu gway machakngan hi panghiꞌ-ingan an pangchaloman ay hija.

Chin me-aggwa ja me-atlo an nanghaotan Peter ay Hesus

25 Ja gawwacha pay hi Peter an niꞌtataꞌchug an khun miꞌ-anichu hichi pfutayna. Ja gwa hana nangali ay hija hi, “He-a khuh niꞌ hini oha an disipolon chuy lala-e an tiniliw cha.” Ja enhaot Peter ja inali na hi, “Pfu-un mangkay ha-in.” 26 Ja gwa khu ay chuy han ohan takhalan ni Natakhay an Pachi, an akhin ni takhala an khiningahan Peter. Ja inali na hi, “Un chah pfu-un he-a chin tinikhaw u hichi na-alu-an an ninitnud ay hija?” 27 Enhaot khu Peter ja timmalanuwot chin agwitan.

Chin nanumarjaan Pilato ay Hesus

28 Napfalin an nahumarja hi Hesus hichi achaan Kayfas ja naꞌ-arkhaw. Ja in-uy hachi a-ap-apon chi Hudju hija ay Gobernador Pilato. Muti agkhuy himmikhop hachi Hudju ay chuy pfalay na, ti podhon cha an meꞌ-an ay chuy Pfehtan chin Nalohan chin Angher Apo Jos an khun cha ngilinon.† 29 Hotti hi Pilato chi pfimmutay ja inali na ay chicha hi, “Anagkha? Ngay i ju pangchaloman ay tay an takhu?” 30 Tempfar cha ja inali cha hi, “Ti nu ma-id pfahor na hot agkhuy mi in-ali ay he-a, Apo Gobernador.” 31 Ja inalin Pilato hi, “Gway urchin ju an Hudju, hotti ekak ju ta chaꞌjuy manugi.” Tempfar hachi Hudju ja inali cha hi, “Achi, ti matoy koma hija, muti achi ju mit apfuluton an chaꞌmi an Hudju chi mamatoy hay pfimmahor.” 32 Na-at hitay ta mipa-annung chin inalin Hesus an omaꞌ-atan ni atajana.

33 Himmikhop khu hi Pilato ay chuy punhumarjaan ja empa-ajag na hi Hesus, ja inali na hi, “Un chah he-a hini arin chi Hudju?” 34 Ja inalinot Hesus hi, “Narpu chah ay he-a hinuy inalim wenno ngay nangali ay he-a ja un mu allon?” 35 Ja inalin Pilato hi, “Pfu-unaꞌ Hudju, hotti ngay nanginnilaaꞌ ay he-a? Hachi i-ibpfam an Hudju ja hachi a-ap-apon chi papachi chi nang-ali ay he-a. Hotti ngachah tugwali chi im enat?” 36 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Hini pun-ap-apugwaꞌ ja pfu-un heto lota. Ti nu khulat ta gwah to lota hini pun-ap-apugwaꞌ, hot meꞌpapattoy hana tatakhuꞌ ta achiyaꞌ ichat hay hana Hudju. Muti achiyaꞌ amat ay chicha.” 37 Ja inalin Pilato hi, “Hotti umannung chah an ari a?” Tempfar Hesus ja inali na hi, “Ti niya mah an inalim. Hitay chi khapo na hi immaliyaꞌ heto lota an netoꞌkhong, ta tihtikhuwaꞌ hini umannung. An amin hana mamhod an manginnila ay ni umannung, ja chonglon cha hana alloꞌ.” 38 Ja inalin Pilato hi, “Ngay ngachah nuy umannung an khun mu hapiton?”

Amat hichi ja pfimmutay khu hi Pilato ja inali na hay hachi Hudju hi, “Ma-id chi machakngaꞌ hi hay panghiꞌ-ingan hi pangchaloman ay hija. 39 Hotti hay aton ta-o ja hini emmengha an khun ta-o aton, an machakngan ayya hitay Pfehta hon impfu-aaꞌ hay oha hi pfalud an penhod ju an mipfu-aan. Hotti podhon ju ayya ja ipfu-aaꞌ hitay Ari ju an Hudju.” 40 Ja iniꞌgwap cha gwot an nangali hi, “Achi, pfu-un hija chi penhod mi hi ipfu-aam ta hi Barabas!” Hitay an hi Barabas ja oha an pemmatoy.

19

1 Amat hichi ja impahuplit Pilato hi Hesus. 2 Pfinalengawngaw hachi hinchalo han pagwit ja impihuꞌlub cha chin ulun Hesus an amat hi korona. Ja impilopfong cha han mumpfolah an lopfong an amat hi lopfong chi ari, 3 ja numpenpenalog cha an mehnot ay hija an mangali hi, “Madaydayaw a, he-a an Arin chi Hudju,” hon henaplat cha.

4 Pfimmutay khu hi Pilato ja inali na hachi Hudju hi, “Tayya an ipapfutay u hija ta panginnilaan ju an ma-id chi machakngaꞌ hi hay panghiꞌ-ingan hi pangchaloman ay hija.” 5 Amat hichi ja impapfutay cha hi Hesus an nunlolopfong hichin mumpfolah, ja inhuhuꞌlub na chin pagwit an korona. Ja inalin Pilato hachi tatakhu hi, “Tayya, ta emohchong ju hitay an takhu.” 6 Unot emmohchong hachi khun munggwarja hichi Templo ja hachi a-ap-apon chi papachi hi Hesus, ja at cha hi nangiꞌgwap an nangali hi, “Epepfakhat mu hija! Epepfakhat mu hay kros!” Ja inalin Pilato hi, “Hotti tayya, ikhad aju an i mangpfakhat. Ti tan ay ha-in ja ma-id mangkay oh-ohhah chinakngaꞌ hi panghiꞌ-ingan hi pangchaloman ay hija.” 7 Muti himmapit hachi Hudju ja inali cha hi, “Achi, ti gwa han urchin mi an inlukhangeh na hi nangarjana hi un hija hini Empfalay Apo Jos. Ja hini dusan ni manglukhangeh ay tay an urchin ja mahapor an matoy.”

8 Unagkhu chengngor Pilato hichin inali cha ja emmom-omod chin ta-ot na. 9 Amat hichi ja himmikhop khu ay chuy punhumarjaan ja inali na ay Hesus hi, “Chaad chi narpugwam?” Muti agkhuy tenomtompfar hi Hesus. 10 Ja inalin Pilato hi, “Anagkha ta achiyaꞌ topfalon ay he-a? Anilam, ha-in chi gway apfalinana an mangpfu-aan ay he-a ja an mangpapfakhat ay he-a.” 11 Tempfar Hesus ja inali na hi, “Aa, muti ma-id ayya hini apfalinam an inchat Apo Jos ay he-a ja un chah la-ahnaon gway ma-at mu ay ha-in? Hotti hini takhu an nangpulang ay ha-in ay he-a, ja hijay machamchamot chi pfahor na.” 12 Unagkhu chengngor Pilato chin inalin Hesus ja ente-a na an munnomnom hay atona an mangpfu-aan ay hija. Muti impapilit hachi Hudju an nangiꞌgwap hi, “Nu ipfu-aam ayya hitay an takhu, ja hijay panginnilaan mi an achim apfuluton hini Emperador ad Rome! Hini mangali hi hijay oha an ari ja pfuhur ni Emperador!”* 13 Unot chengngor Pilato hichin inali cha ja impapfutay na khu hi Hesus, ja i inumpfun ay chuy umpfunan chi hugi ay chuy nachaꞌcha-an an nginadnan hachi Hudju hi Gabata. 14 Ja ay chuy ja arkhaw an Punhakhanaan cha ay ni Pfehtan chin Nalohan chin Angher Apo Jos. Gwa an mahaꞌ-ad ja inalin Pilato hachi Hudju hi, “Tayya, emohchong ju hitay an Ari ju.” 15 Muti iniꞌgwap cha an nangali hi, “Epapatoy mu! Epapatoy mu! Epepfakhat mu hi kros.” Ja inalin Pilato hi, “Un ju chah podhon an epepfakhat u hitay an Ari ju?” Tempfar hachi a-ap-apon chi papachi ja inali cha hi, “Hini Emperador ad Rome chi ari mi ja ma-id uchumna!” 16 Hotti inunud Pilato hini penhod hachi tatakhu ja impulang na hi Hesus hachi mangpfakhat ay hija.

Chin nangpfakhatan cha ay Hesus

Amat hichi ja initnud hachi hinchalo hi Hesus 17 ja impapi-ug cha hichin kros ay hija. Ja emmatam cha ay chuy pfulludna an nangadnan hi Golgota ay ni hapit chi Hudju, an hay podhona an allon ja pfulludna an amat hi ulun chi paang. 18 Ay chuy an lukhar chi nangpfakhatan cha ay hija ay chuy kros. Ja gwa han chugwa an neꞌchehhan an nepfakhat, ja khinakhawwa cha chin kros Hesus. 19 Ja gwa han intulaꞌ Pilato han tabla ja empepfakhat na ay chuy kros Hesus. Hay intulaꞌ na ja, “Hitay hi Hesus an eNazaret, an Arin chi Hudju.” 20 Chin lukhar an nangpfakhatan cha ay Hesus ja nehnot ad Jerusalem, hotti cho-or chin Hudju hi naloh an namaha chin intulaꞌ Pilato. Nitulaꞌ hi toloh kalahen chi hapit, an hapit chi Hudju ja Griego ja Latin. 21 Unagkhu angkhay ay chuy nitulaꞌ ja khun mungngulungur hachi a-ap-apon chi papachi ja icha inali ay Pilato hi, “Agkhuy mu koma intulaꞌ an hija hini Arin chi Hudju. Hay intulaꞌ mu koma ja ‘Inalin tay chi hija hini Arin chi Hudju.’ ” 22 Tempfar Pilato ja inali na hi, “Hichuy chi enat u an nangtulaꞌ, hotti achi mahukatan.”

23 Napfalin an empfakhat cha hi Hesus ja enalan chin apat an hinchalo hachi enaan cha an lopfong na, ja en-ap-apong cha. Enala cha khu chin ohan lopfong na an na-apfor an ma-id nunchaꞌ-itana. 24 Ja inalin hachi hinchalo hi, “Achi ta-o koma i-ittangon hitay ta un ta-o pumpfilingan ta nangamong hay mangala.” Enat cha ja nipa-annung hitay nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi,

“Khinakhaggwa cha hana lopfong u,

ja numpfipfilingan cha hini na-apfor an lopfong u.” †

25 Ja timmataꞌchug hi inan Hesus ja han ibpfan ina na an pfupfai, ja hi Mary an ahagwan Klopas, ja hi Mary Magdalen, an nenehnot cha ay chuy kros na. 26 Unot inudhungan Hesus chin ammod na ja chin ohan adalana an penenpenhod na an niꞌtataꞌchug, ja inali na chin ammod na hi, “Ina, hinuy adalan u chi ipfilang mu hi empfalay mu ad ugwani.” 27 Ja inali na khu ay chuy an adalana hi, “Ipfilang mu hija hi inam.” Hotti nete-a ay chuy ja in-anamut chuy adalana hi Mary ta mihihidchi pfalay cha.

28 Inannilan Hesus an napfalin an amin hini nichat an tamuwana heto lota, ja inali na hi, “Tayya an na-ugagaꞌ.” Inali na hitay ta mipa-annung chin nitulaꞌ an Hapit Apo Jos.‡ 29 Ja gwa han malokong hichi an nanapnu hi pfajah an pfimmanger. Hotti enalan hachi hinchalo ja entamor cha han omaꞌ-at hi apoh ay chuy an pfajah ja empa-aw na han paor, ja intumuꞌ cha ay chuy ta-o na ta inumona. 30 Unot hinihip Hesus hichuy pfimmanger an pfajah ja inali na hi, “Tan napfalin hini tamuwaꞌ heto lota.” Injungjung na ja na-ongoh chin hochohcha na.

Chin nanuhakhan cha chin taglang Hesus

31 Amat hichi ja immuy hachi a-ap-apon chi Hudju ay Pilato an i nangippug ta ipa-ipong cha hachi hu-in hachi tolo an takhu an nepfapfakhat ay chuy kros cha, ta gway aton cha an matoy ja un cha opahon chicha. Hay nangatan cha ja Alemana an arkhaw chi punhakhanaan cha ay ni pfehta, ja Hapfachu an ngilin chi Hudju chin nun-inggwiꞌgwiit, hotti ma-id koma mepfapfakhat hi takhu ay chuy an Hapfachu, om-omod ay chuy an pfehta. 32 Inapfulut Pilato hotti immuy hachi hinchalo an i numpangipong hachi hu-in hachi chugwa an neꞌchehhan ay Hesus an nepfakhat. 33 Muti un chaagkhu nehnot ay Hesus ja tinnig cha an natoy, hijaot un cha agkhuy niꞌ-ipong chin hu-i na. 34 Oha ay cha chuy hinchalo chi nangchuhag ay chuy huꞌ-ud na chin taglang Hesus ja immajuh hachi chala ja chanum.

35 Ha-in an nangtulaꞌ ay tay ja alloꞌ ay chaꞌju hi umannung hitay intulaꞌ u, ti ha-in chi oha an nannig ay tay an na-at ay Hesus. Enhamad u an nanihtikhuwan ay tay umannung an na-at ta gway aton ju khu an mamati. 36 Ti na-at hay hato ta mipa-annung hini nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi, “Ma-id oh-ohhah ma-ipong ay ni tungar na.”§ 37 Ja gwa khu han oha an nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi, “Tikhagwun cha hichuy an takhu an chinuhag cha.”*

Chin nilub-an Hesus

38 Napfalin hay hato ja gwa han oha an lala-e an immuy ay Pilato an hi Josep an e-Arimatea. Hitay an lala-e ja oha an disipolon Hesus muti agkhuy na impa-innila khapo hi ta-ot na hachi a-ap-apon chi Hudju. Immuy ay Pilato an i nangippug ta i na ilupfuꞌ chin achor Hesus, ja inapfulut Pilato. Hotti enala na chin achor Hesus. 39 Ja niꞌjuy hi Nikodemus an chin i niꞌhapit ay Hesus chin ohan nadhom. Ja inugnana han mumpfango an porpoh an mira an nala-okan hi aloes, an nahulok hi tolompoloh kilo. 40 Amat hichi ja enekak cha chin achor Hesus ja i cha enala han pfakhu an maphod an pfinacha. Khun cha ittugwan hi porpoh hon enlepfod cha chin achor na, ti hijah tay chi ugalin chi Hudju nu gway ilupfuꞌ cha hi natoy. 41 Ay chuy pangnger chin nangpfakhatan cha ay Hesus ja gwa han na-alu-an an agwachaan han paꞌ-ephod an lupfuꞌ an lijang an ma-id pay i nilupfuꞌ. 42 Ay chuy ja arkhaw an Punhakhanaan chi Hudju chin umali an Hapfachu ja khapo ta gwa an machakngan chin ngilin, ja hitay nenehnot an lupfuꞌ chi nang-ajan cha chin achor Hesus.

20

Chin nummahuwan Hesus

1 Unot nun-inggwiꞌgwiit an Markhachu an nalahin chin ngilin, ja pfimmugwah hi Mary Magdalen an immuy ay chuy nilub-an Hesus. Ja nangalimutugwana an na-ulin chin pfato an tanglib. 2 Amat hichi ja temmagtag hi Mary an immuy ay cha Simon Peter ja chin oha an adalan an penpenhod Hesus. Ja inali na ay chicha hi, “Enala cha chin achor Apo ta-o ti ma-id hichi lupfuꞌ, ja ma-id machotoꞌ hi i cha nang-ajan.” 3 Ja unot inalin Mary hitay ja empacheh cha Peter an umuy hichi lupfuꞌ. 4 Nun-etagtag cha ja ma-aher chin oha mu hi Peter, hotti nahhun an ne-atam. 5 Ja unaagkhu inhichip ja tinnig na chin namiꞌlug cha ay Hesus an negwagwallang, muti agkhuy himmikhop. 6 Neꞌ-atam khu hi Simon Peter ja nunchapchapoh an himmikhop ay chuy lupfuꞌ. Ja tinnig na chin pfinacha an negwagwallang, 7 ja chin oha an pfinacha an nepapattang chin pangngerna an naloh-op chin ulun Hesus. 8 Ja niꞌhikhop khu chin ohan adalan an nahhun an ne-atam, ja niꞌtikhaw na chin emmaꞌ-atana ja pinati na an nummahu hi Hesus. 9 Ti agkhuy cha pay na-awatan hini nitulaꞌ an Hapit Apo Jos an mahapor an mummahu hija.

Chin numpatikhagwan Hesus ay Mary Magdalen

10 Amat hichi ja immanamut hachi chugwa an adalan. 11 Hi Mary ayya ja nuntaynan an timmataꞌchug an khun kumila hichi lupfuꞌ. Unaagkhu inhichip chin lupfuꞌ 12 ja tinnig na han chugwa an angher Apo Jos an nunlolopfong hi mumpuchaw. Inu-umpfun cha chin negwagwallangan chin pfinacha an namuttiput cha ay Hesus. Inu-umpfun chin oha ay chuy nun-appit hi ullugwan ja inu-umpfun chin oha ay chuy unchayyan. 13 Empfokhan hachi angher ay hija hi, “Anagkha ta khun a kumila?” Tempfar na ja inali na hi, “Tayya an enala cha chin achor Apo Hesus ja ma-id machotoꞌ hi i cha nang-ajan.” 14 Inali na hitay ja nunggwingi, ja tinnig na han takhu an timmataꞌchug, muti agkhuy na immatunan un hi Hesus. 15 Himmapit hi Hesus ja inali na hi, “Anagkha ta kumila a? Ngachah ni hingitom?” Khemhon Mary un hija hini khun mumpfantay ay chuy an lukhar, hijaot una inali hi, “Nu he-a ayya adniꞌ, ibpfaꞌ, chi nangala ay ni achor Hesus ja ituchum hini nang-ajam ta ujaꞌ alaon.” 16 Inalin khu Hesus ay hija hi, “Mary” ja nang-inliligkhoh hi Mary ja inali na hi, “Raboni!” an hay podhona an hapiton ja mehtolo ay ni hapit chi Hudju. 17 Ja inalin khu Hesus ay hija hi, “Achiyaꞌ ug-ugnan ti agkhujaꞌ pay numpfangngad ay Ama. Hay atom ja un aot umuy hana i-ibpfaꞌ an disipoloꞌ ta allom ay chicha hi mumpfangngachaꞌ ay Ama an hijay Ama ju khu, ja Jos u an Jos ju khu.” 18 Hotti empacheh Mary ja immuy ay cha chuy disipolon Hesus ja inali na hi, “Umannung an tinnig u hini Apo ta-o.” Ja impa-innila na hachi inalin Hesus ay hija.

Chin numpatikhagwan Hesus hachi disipolo na

19 Chin nadhom ay chuy an Markhachu ja na-amung hachi disipolon Hesus han pfalay. Ja incha-ig cha hachi pantaw, ti toma-ot cha hachi a-ap-apon chi Hudju. Unagkhu himpfumagkha ja gwacha hi Hesus an timmataꞌchug ay chuy nuntotongngaan cha, ja inali na hi, “Hay lenong chi magwacha ay chaꞌju.” 20 Empa-opoh na an inali hitay ja impatikhaw na chin ngamoy na ja taglang na an napfilatan. Ja mun-an-anla hachi disipolo na an nannig ay hija. 21 Impiggwan Hesus an nangali hi, “Hay lenong chi magwacha ay chaꞌju.” Ja entoptop na an nangali hi, “Honakhoꞌ chaꞌju an i muntudtuchu, an amat ay ni enat Ama an nannag ay ha-in.” 22 Inhapud na ay chicha ja inali na hi, “Magwachaan aju ay ni Espiritu Santo. 23 Hijay mangtuchugwan ay chaꞌju ta hana ayya allon ju an napakawan chi pfahor na janapakawan, ja hana ayya allon ju hi agkhuy napakawan chi pfahor na ja agkhuy.”

Chin agkhuy namatiyan Tomas

24 Ay tay an numpatikhagwan Hesus hay hachi disipolo na, ja netongor ja ma-id chin oha ay cha chuy adalana an hi Tomas, an nginadnan cha hi Nun-eper. 25 Ja impa-innilan hachi uchumna an disipolon Hesus ay Tomas an tinnig cha hini Apo cha. Muti inalin Tomas hi, “Mahapor an tikhaꞌ ja inaploh u hini pfilat ni ngamoy na, ja mahapor an aplohoꞌ khu hini taglang na an natuggwiꞌ. Achiꞌ ayya ja achiyaꞌ mamati an nummahu hija.”

26 Unot immuy chi ohay markhachu ja na-am-amamung khu hachi disipolon Hesus ja niꞌ-amung hi Tomas. Nichacha-ig khu hachi pantaw chuy pfalay an a-adchaan cha muti anong un emmat ja himmikhop chamchama hi Hesus, ja timmaꞌchug ay chuy nuntongngaan cha, ja inali na hi, “Hay lenong chi magwacha ay chaꞌju.” 27 Ja inali na ay Tomas hi, “Tayya hato ngamoy u, hot umali a ta aplohom hato pfilat. Ja niꞌ-aploh mu khu hitay taglang u. Achi a humalihalinchugwa ta un a gwot mamati.” 28 Ja inalin Tomas hi, “Aa, he-a chi Apoꞌ ja Jos u.” 29 Ja inalin khu Hesus ay hija hi, “Namati a ti tinikhagwaꞌ. Muti akhaꞌkhaja hana tatakhu an anong unaꞌ achi tikhan ja mamati cha ay ha-in.”

Hini khapo na ta nitulaꞌ hitay an libju

30 Cho-or pay chin en-enat Hesus an tinnig hachi disipolo na an nangpatikhaw ay ni apfalinana an agkhuy nitulaꞌ ay tay an libju. 31 Muti hay hato chi piniliꞌ an intulaꞌ ta gway aton ju an mamati an hi Hesus ja hija hini Empfalay Apo Jos an hini Hennag na an Mamahhod, ja ta magwachaan aju hi nahamad an piꞌtakhuwan khapo hi pidchuman ju ay hija.

21

Chin numpatikhagwan Hesus han peto an adalana

1 Gwacha khu han ohan arkhaw an numpatikhagwan hi Hesus hay hachi adalana ay chuy pingngit chi Baybay an Tiberias. Ja amat heto chin enat na an numpatikhaw ay chicha. 2 Ay chuy an arkhaw ja nunchichittum cha Simon Peter, ja hi Tomas an nangadnan hi Nun-eper, ja hi Nataniel an eKana ad Galilee, ja hachi chugwa an empfalay Zebedee, ja han chugwa pay an adalan Hesus. 3 Inalin Simon Peter hachi numpun-ibpfa na hi, “Tan ujaꞌ manapfukur.” Ja inali cha hi, “Hot umuy a ayya ja miꞌjali ami.” Amat hichi ja empacheh cha an i nunlukhan han pfalangay. Timmu-ar cha an manapfukur ingkhana hi nagwa-ah, muti ma-id oh-ohha hi enala cha.

4 Unagkhu gwa an nagwa-ah ja timmataꞌchug hi Hesus ay chuy pingngit chi baybay, muti agkhuy cha immatunan. 5 Himmapit hi Hesus ja inali na hi, “Omod, gwacha chah chi khinachiw ju?” Tempfar cha ja inali cha hi, “Ma-id numpay oh-ohha.” 6 Ja inalin khu Hesus hi, “Ituud ju hinuy tapfukur ju ay ni nun-appit hi agwan ni pfalangay hot gwa han ma-ala ju.” Enat cha ja un chaagkhu lenom an mangujud chin tapfukur ja ad-adchi cha, ti naꞌ-apnu hi khachiw. 7 Chin oha an adalan an penpenhod Hesus ja inali na ay Peter hi, “Hot anagkha ay chita an un hi Apo Hesus hichuy.” Unot inannilan Simon Peter an hi Hesus hini himmapit, ja inlopfong na chin enaꞌ-aana an lopfong ja emmaꞌpfaw an himmalug, ja chimma-ar hichi pingngit na an agawwachaan Hesus. 8 Chin pfalangay ja achi achawwi ay chuy pingngit na, ti un hingkhahot hi mitlu chi inachawwi na. Hotti chin ayya numpun-ibpfan Peter ja khun cha eh-ehnot chin pfalangay ay chuy pingngit na, ja khun cha khu khujuchon chin tapfukur an napnu hi khachiw. 9 Gwa an emmatam cha ay chuy palantagna ja tinikhaw cha han apoy. Ja gwa han nenegkhong an khachiw ja han tenapay an negwagwallang. 10 Ja inalin Hesus ay chicha hi, “Ijali ju hay tortollo ay nuy khinachiw ju.” 11 Amat hichi ja immuy hi Simon Peter ay chuy pfalangay ja encha-ar na chin tapfukur an naꞌ-apnu hi o-otong an khachiw. Hay pfilang na ja hingkhahot ta han lemay polo ta han tolo (153). Ja anong un at hichi chin pfilang hachi khachiw ja agkhuy napaꞌ-i chin tapfukur. 12 Inalin Hesus ay chicha hi, “Umali aju ta mangan ta-o.” Ja khun mun-ong-ongang hachi adalan an mangali hi, “Ngay ngachan mu?” muti immatunan cha an hija hi Hesus. 13 Ja enalan Hesus chin tenapay ja empapong na, ja enat na khu chin khachiw. 14 Hitay chi me-atlo an numpatikhan Hesus hachi adalana nete-a chin nummahuwana.

Chin nangohtan Hesus ay Peter hay omaꞌ-atan chi pamhod na ay hija

15 Napfalin an nangan cha ja inalin Hesus ay Simon Peter hi, “Simon, an empfalay John, ot-ottong chah hini pamhod mu ay ha-in mu hini pamhod cha tay i-ibpfam?” Ja inalin Peter hi, “Aa, Apo, anilam an podpodhoꞌ he-a.” Ja inalin khu Hesus hi, “Hotti ipahtulam hana tatakhu an namati ay ha-in, an amat hi pahtor an mun-enchog hi pfoꞌtot an karnero.” 16 Ja impiggwan Hesus an nangali ay Peter hi, “Simon, an empfalay John, podpodhonaꞌ chah ay he-a?” Ja inalin Peter hi, “Aa, Apo, anilam an podpodhoꞌ he-a.” Ja hin-inalin khu Hesus hi, “Hotti halimunam hana tatakhuꞌ an namati ay ha-in.” 17 Ja impitlon Hesus an nangali hi, “Simon, an empfalay John, podpodhonaꞌ chah ay he-a?” Loꞌtat ja pimmukhit chin punleꞌnaan Peter hi nangpiggwapiggwaan Hesus an nangali hi, “Podpodhonaꞌ chah ay he-a?” Ja inalin Peter hi, “Apo, anilam an podpodhoꞌ he-a, ti anilam an amin.” Ja inalin Hesus hi, “Hotti halimunam hana tatakhuꞌ. 18 Umannung hitay alloꞌ ay he-a an chin a-ungam ja un a ikhad hon en-apjam chi pfalekeh mu. Ja nu gway penhod mu hi omajan ja immuy a. Muti unchani ta mala-ay a, hot uꞌjachom hana ngamoy mu ja kha-utan chi-a ta ijuy chi-a ay ni achim podhon an omajan.” 19 Inalin Hesus hitay ta impa-innila na hini aton Peter an matoy ta michat hini dayaw ay Apo Jos. Ja entoptop na an nangali ay Peter hi, “Unuchonaꞌ.”

Chin nanghanhanan Peter nu ngay ma-at ay John

20 Nunligkhoh hi Peter ja tinnig na an khun mangunud chin ohan adalan an penpenhod Hesus. Hija hichin nenehnot ay Hesus chin nanganan cha an nangali ay Hesus hi, “Apo, ngay ngachan ni mangpfaag ay he-a hana pfuhur mu?” 21 Unot tinnig Peter ja inali na ay Hesus hi, “Apo, hichuy mah ibpfaꞌ, ngay ma-at ay hija?” 22 Ja inalin Hesus hi, “Achi khahin un mu annilaon. Ti ikhachaꞌ nu alloꞌ hi matattakhu ingkhana hi pumpfangngachaꞌ. Muti ay he-aot niꞌ an hay alloꞌ ja unuchonaꞌ.” 23 Khapo ay tay an inalin Hesus ja gwa hana namati an khun mangali hi achi anu matmatoy hitay an adalan Hesus. Muti ma-id inalin Hesus hi amat heto, an un hay inali na ja, “Ikhachaꞌ nu alloꞌ hi matattakhu ingkhana hi pumpfangngachaꞌ.”

Hini ne-ang-angonoh an nitulaꞌ

24 Ha-in an nangtulaꞌ ay tay, ja ha-in chin adalan an penenpenhod Hesus, ja ha-in hitay khun muntihtikhu an amin hato nitulaꞌ ay tay an libju. Ja anila mi an umannung hay hato intulaꞌ u. 25 Achi angkhay hay hato chi enat Hesus, ti cho-or pay. Nu amoton an itulaꞌ hot ad-adchi hitay lota hi pegwallangan chi alibjulibju an mephod.

* 1:6 1:6 Hitay an hi John ja hi John Bautista, pfu-un chin oha an John an adalan Hesus an nangtulaꞌ ay tay an libju.

† 1:20 1:20 Hitay Hennag Apo Jos an Mamahhod ja hijay ma-ali hi Mesias ay ni hapit chi Hudju, ja hi Kristo ay ni hapit chi Griego.

‡ 1:23 1:23 Isaiah 40:3

§ 1:27 1:27 muti achi mapfalin an ipadchungaꞌ ay hija. Literal: ja achiyaꞌ mipfilang an mangaan ay ni hapato na. Ay chuy an timpo ja hini mangaan ay ni hapaton ni apo ja tamun chi nababbabaan an takhala. Hotti hay penhod John an allon ja nababbaba pay hija mu hay nababa an takhala nu mipadchung ay Hesu Kristo.

* 2:17 2:17 Psalms 69:9

* 3:14 3:14 Mapfaha hitay ay ni Numbers 21:4-9. Chin agawwachaan hachi Israelitas hichi let-ang ja gwacha han namenghan an cho-or hana enalat chi ulog. Hana na-alat an temmangad ay chuy khumoꞌ an ulog ja agkhuy cha natoy.

* 4:9 4:9 Wenno: hachi Hudju ja achi cha miꞌ-usar hay hana pfahu an khun usaron chi eSamaria.

* 6:7 6:7 Literal: Anong un inginay chugway khahot hi denarius. Hini oha an denarius ja hija hini pfinoꞌlan ni ohan takhu hi hen-arkhaw.

† 6:9 6:9 Hitay an tenapay ja na-apja hi barley, an hija hini khun anun chi napubli.

‡ 6:31 6:31 Exodus 16:4-5

§ 6:45 6:45 Isaiah 54:13

* 7:2 7:2 Hitay an Pfehta an Pangephochan cha hi A-ab-abpfong ja petoh arkhaw. Hana Hudju ja ephod cha hay ab-abpfong hi punnangngan cha ta pangnomnoman cha chin pfimmabpfagwiyan chin a-apo cha hichi let-ang.

* 10:34 10:34 Psalms 82:6

* 12:15 12:15 Zechariah 9:9. Hay ugalin chi ar-ari chin nahop ja, nu mehnot cha ay ni oha an pfuglay an i cha khupfaton hon nunhakay cha hi ampfaju. Muti nu maphod hini panggep cha ay ni omajan cha, ja hay donkey chi punhakajan cha.

† 12:24 12:24 Hitay pfugwa an mitanum ja i-arig na hi Hesus an mangchat ay ni achor na an matoy ta miꞌtakhu an amin hana mamati ay hija.

‡ 12:38 12:38 Isaiah 53:1

§ 12:40 12:40 Isaiah 6:10

* 13:18 13:18 Psalms 41:9

* 15:25 15:25 Psalms 35:19; Psalms 69:4

* 18:14 18:14 John 11:50

† 18:28 18:28 Hay oha hi urchin chi Hudju nu timpon chi pfehta ja paniyaw ay chicha chi miꞌhikhop hi pfalay chi pfu-un Hudju.

* 19:12 19:12 Hini Emperador ad Rome chi nanghaad ay Pilato an mun-ap-apo ad Judea. Hotti gway apfalinan ni Emperador an mangaan ay Pilato nu gway pfahor na.

† 19:24 19:24 Psalms 22:18

‡ 19:28 19:28 Psalms 22:15

§ 19:36 19:36 Psalms 34:20

* 19:37 19:37 Zechariah 12:10

Acts

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

ACTS

(Aramid)

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hitay libju an Acts ja hijay nitula-an hana en-enat hachi apostol an toloy ni ebanghelyo an intulaꞌ Lukas. Hi Lukas ja oha hija an choktor an umu-udchum hon nitnud ay Apostol Paul chin i na nunlawlagwan an khun mangaskasaba. Hana nitulaꞌ ay tay an libju ja hana nakaskasda-aw an en-enat hachi apostol ja chin teꞌte-an chi i cha nuntudtuchugwan hichi siudad chi Jerusalem ja hichi provincian chi Judea ja Samaria ja an amin hana pfuglay ay tay an lota.

Nalaklaka an ma-awatan hana tamun chin apostol nu annilaon ta-o hini ma-awatan cha an omaꞌ-atan ni Hennag Apo Jos an Mamahhod wenno Kristo ay chuy an timpo. Hini umannung an podhon ni Mamahhod an hapiton ja hini enhaad Apo Jos an umali an mun-ap-apo. Hotti hini mapfaha an allon tay an libju an hahadchon hana Hudju hini umaliyan Kristo wenno hini Mamahhod, ja hay podhonan hapiton ja un cha hahadchon hini pannakhan Apo Jos han ari an mun-ap-apo ay chicha, muti agkhuy cha anila hini ngachan ni ari an hahadchon cha.

Chin nituꞌkhungan Hesu Kristo ja mangam-ammeh hini siudad ad Rome ti cho-or chi pfuglay hi enameh cha, anong un chin pfuglay chi Hudju an Israel. Unot ente-an Hesus an muntudtuchu ja mangat hachi milagro, ja khemhonot hachi uchumna an Hudju hi alom ja hija chi mangpangulu ay chicha ta apfakon cha hachi eRome an pfuhur cha. Agkhuy cha anila an hini immaliyan Kristo ja ta takhuwona hana tatakhu an napfahulan. Hotti inannilan hachi Hudju an achi podhon Hesus an manulungan ay chicha an miꞌkhukhupfat hachi pfuhur cha ja agkhuy cha namati un hija hini Kristo an hahadchon cha. Hotti un cha kaen munhohhood. Agkhuy cha gwot anila an hini hahadchon cha ja hija hi Hesus.

Hotti napfalin an numpfangngad hi Hesus ad langit, ja hay tamun hachi apostol ja un cha khun ipa-innila an minahuwan Apo Jos hi Hesus ja hijay panginnilaan an hija hini Mamahhod. Hachi Hudju ja pattiyon cha an Hapit Apo Jos hana nitulaꞌ an Da-an an Tulag. Hotti khun epanomnom hachi apostol hana nipadtu ay ni Da-an an Tulag an omaꞌ-atan ni Mamahhod ja hana ma-at ay hija, hon impatikhaw cha an nipa-annung hay hato chin niꞌtakhuwan ja nummahuwan Hesus.

Cho-or hachi Hudju an na-arjan ja namati cha ay Hesus. Cho-or khu hachi Hentil an namati. Muti na-ala agkhu hachi uchumna an Hudju ja un cha ngongohmolon hachi Hentil ja allon cha agkhu hi un cha achi miꞌtakhu ay Apo Jos nu achi cha unuchon hana ugalin chi Hudju. Hotti hi Apo Jos ja enaramat na hachi apostoles an nangpa-innila an achi akhaꞌkhaja hachi Hudju mu hachi Hentil, ti an amin hana mamati ay Apo Hesus ja miꞌtakhu cha ja magwachaan cha hi Espiritu Santo.

Gwacha khu han mapfaha ay tay an libju an Emperador an eRome ja hana ma-ali an Romano. Hitay Rome ja ot-ottongan an pfuglay ad Italy ja hichi chi agawwachaan ni Emperador an nangato an Ap-apo cha. Hachi hinchalo ad Italy chi nangapfak hana cho-or an pfuglay, hotti an amin hana enapfak cha ja hini Emperador chi numpfalin hi Apo cha. Hitay khu Emperador chi mamili hay mumpfalin hi Ari ja hay gobernador an mangenchog ay ni pfuglay cha. An amin hana takhu an nunheto ad Italy ja chichay ma-ali hi Romano, midchum hana tatakhu an narpu hi uchumna an pfuglay an enapfak cha an nangala hi hichula cha ad Italy. An amin hana ma-ali hi Romano ja gwacha han ma-itolong ni khupferno cha an amat heto. Nu khulat ta gway pfimmahulan ni Romano ja achi cha punhuplit ingkhana an mahumarja. Muti nu pfu-un ayya Romano chi pfumahor ja takhan chay huplit ingkhana an epfaag na hini pfahor na. Ja nu Romano khu ja nu agkhuy cha enep-ephod an hinumarja hini pfahor na ja mapfalin an mumpatolong ay ni nangatngato an mumpfanag hi kaso an hini Emperador. Muti hana pfu-un Romano ja achi mapfalin. Mapfaha ta-o an hi Paul ja Hudju muti nunpalehta hichi ad Rome hotti mipfilang khu hija hi Romano.

Cho-or pay hana mapfaha ta-o ay tay an libju ti cho-or hana nakaskasda-aw an enat hana apostol. Gwacha hana atattata-ot an na-at ay chicha ja hana napalikhatan cha an henorhortap cha. Pfahaon ta-o ta annilaon ta-o an hi Apo Hesus ja hinalimunana hachi apostol ta pfumi-ah koma hini pammati ta-o an chin enat Apo Hesus hana apostol na ja atona khu ay chita-o an namati, ti hini apfalinana ja agkhuy narnarman.

1

1 Chin nahhun an intulaꞌ u, Apo Teofilus, ja intulaꞌ u an amin chin ena-enat Hesus ja chin intudtuchu na chin nangte-aana an i nuntudtuchugwan 2 ingkhana chin timmalakhujana ad langit. Chin agkhuy na pay timmalakhujan ja gwa hana imbilina hachi pinili na an apostol khapo ay ni apfalinan ni Espiritu Santo. 3 Napfalin an natoy ja nummahu ja ingkhana chin timmalakhujana ad langit ja apat chi polo hi arkhaw an khun mumpatikhaw hay hachi apostol na. Ja cho-or chin ena-enat na an nanginnilaan cha an umannung an nummahu hija, ja khuna ituchu ay chicha hini omaꞌ-atan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos.

4 Ja gwacha han ohan arkhaw an neꞌ-anan Hesus hachi apostol ja inali na ay chicha hi, “Achi aju makak heto ad Jerusalem ta hachon ju hini ingkarin Jos Ama an ipa-ali na hini Espiritu Santo ay chaꞌju, an hijah tay chin inaliꞌ ay chaꞌju. 5 Binautisaran John hana tatakhu hi chanum muti achi mapfajag hot mabautisaran aju hi Espiritu Santo.”

Chin timmalakhujan Hesus ad langit

6 Gwacha khu han namenghan an na-amungan hachi disipolo na, ja numpatikhaw hi Hesus ay chicha ja empfokha cha ay hija hi, “Apo, unchah ad ugwani chi pangepfangngacham ay tay khupferno ay chita-o an holag Israel?” 7 Ja inalin Hesus hi, “Achi mapfalin an annilaon ju, ti ikhad hi Jos Ama an nangeꞌcha hi timpo an a-atan hana maꞌma-at. 8 Muti ipa-innilaꞌ an umali hini Espiritu Santo ay chaꞌju ta magwachaan aju hi apfalinan an i manihtikhuwan ay ha-in heto ad Jerusalem, ja an amin hi pfuglay ay tay an provincia ad Judea, ja hichi provincian chi Samaria, ja an amin hi apfuglapfuglay.”

9 Unot inalin Hesus hitay ja timmalakhuy ad uchu ja khun cha pachipchipuhan ingkhana an hinalinan chi pfonot. 10 Tenattangad cha ad uchu ja unagkhu himpfumagkha ja gwacha han chugwa an linala-e an nunlolopfong hi mapuchaw an niꞌtataꞌchug. 11 Ja inalin chuy chugwa hi, “Chaꞌju an eGalilee, anagkha ta tatangngachon ju ad uchu? Hitay an hi Hesus an tinnig ju an immuy ad langit, ja umali han arkhaw an mumpfangngad heto lota an midchum hi pfonot, an hihiya ay tay tinnig ju hi timmalakhujana ad langit.”

Chin numpiliyan cha han mihukat ay Judas Iskariot

12 Napfalin hitay an na-at ay chuy pfulludna an Olibo ja numpfangngad hachi apostol hichi ad Jerusalem an ohay kilumitluy inachawwi na. 13 Ne-atam cha ad Jerusalem ja immuy chaot ay chuy nangennaꞌjab an kwarto an khun cha punnangngan. Ja hay ngachan hay hachi apostol ja hi Peter, ja hi John, ja hi James, ja hi Andrew, ja hi Philip, ja hi Tomas, ja hi Bartolomew ja hi Matthew, ja hi James an empfalay Alfeus, ja hi Simon an oha an Zealot, ja hi Judas an empfalay James. 14 Ja hay empachot-anan cha an aton ja khun cha mun-oh-ohha an amin an mungkalalag. Ja khun midchum hachi uchumna an pfinapfai, ja hi Mary an ammod Hesus, ja hachi a-akhi na an linala-e.

15 Immuy chi at hichi hi arkhaw ja gwahna cha khu an na-amung hachi namati, ja hay pfilang cha ja hingkhahot ta han chugwampolo. Ja timmaꞌchug hi Peter ja inali na hi, 16 “A-akhiꞌ, mahapor an mipa-annung chin hapit Apo Jos an impa-innilan ni Espiritu Santo ay Ari David. Chin intulaꞌ Ari David ja nipa-annung ay Judas an hijay nangpangulu hachi naniliw ay Hesus. 17 Ja anila ta-o an oha hi Judas ay chaꞌmi an apostol, ti hija chi oha an napili an miꞌtamu ay tay tamu mi.”

18 Hitay chi na-at ay Judas. Chin pihu an linagpfuna hi nangatanah napukhit ja eneplaꞌ cha han lota. Hichuy lota chi nakhahana ja napfughi chin poto na ja natoy. 19 Chengngor an amin hachi tatakhu ad Jerusalem hitay an na-at, hijaot un cha nginadnan hichuy lota an nakhahana hi Akeldama, an hay penhod na an allon ja Lota an Negwaꞌgwa-an hi Chala.

20 Ja inalin khu Peter hi, “Chin intulaꞌ David han ohan Psalm ja, ‘Un koma adniꞌ mapfau hini pfalay na ta ma-id munhetheto.’* Ja allon ni oha khu an Psalm hi ‘Gwacha koma hay mepallog ay tay an tamu na.’† 21-22 Hotti mahapor an piliyon ta-o hay mihukat ay Judas ta midchum ay chaꞌmi an apostol an manihtikhuwan chin nummahuwan Apo Hesus. Hay piliyon ta-o ja mahapor an oha hija an khun mitnud ay chaꞌmi an disipolon Hesus chin agawwachaana heto lota, nete-a chin numpabautisarana ay John ingkhana chin timmalakhujana ad langit.” 23 Ja inalin hachi na-amung han ngachan han chugwa an lala-e an pumpiliyan cha, an cha Josep Justus an mungngachan khu hi Barsabas, ja hi Mattias. 24 Ja nungkalalag cha ay Apo Jos an inali cha hi, “Apo Jos, he-a chi nanginnila an amin hi nomnom chi takhu, hotti ipa-innilam hini pinilim ay cha tay chugwa 25 ta mihukat ay Judas an apostol. Ti chin-ug Judas hini kina-apostol na ja immuy ay ni neꞌcha an immajana.” 26 Napfalin cha an nungkalalag ja imbonot cha chin ngachan chin chugwa ja hay nabonot ja chin ngachan Mattias, hotti hijay nidchum chin himpolo ta oha an apostol.

2

Nagwachaan hachi namati ay ni apfalinan ni Espiritu Santo

1 Nachakngan chin pfehta an Pentekostes ja na-amung an amin chin namati ay Hesus han oha an pfalay. 2 Ja unagkhu himpfumagkha ja gwa han chengngor cha an mumpfuluud an amat hi mapfi-ah an ijah an narpu ad uchu, ja nun-onan ay chuy an pfalay an agawwachaan cha. 3 Ja tinnig cha han amat hi chalang chi apoy an numpun-ohop hi oha-ohanna ay chicha. 4 Ja nagwachaan cha an amin ay ni apfalinan ni Espiritu Santo ja ente-a cha an hihahapit hi numpfino-ob-on an hapit, ti hijay enchalan ni Espiritu Santo hi hapiton cha.

5 Ay chuy an timpo ja cho-or hachi Hudju ad Jerusalem an nehamad chi aton cha an miꞌ-unud ay ni urchin Apo Jos, ja narpu cha hi numpfino-ob-on an apfuglapfuglay an numpfino-ob-on chi hapit cha. 6 Ja un chaagkhu chengngor chin hingalangala ja na-amung hachi cho-or an tatakhu ay ni gwachaan hachi namati. Ja nanor cha ti un oha-ohanna ay chicha hon chengngor na hini hapit na an khun ihapit hachi namati. 7 Ja nanor cha ja inali cha hi, “Anagkha ta amat heto? Unchah pfu-un eGalilee hay hato? 8 Muti anagkha mah ta gwahchinonon hon chengngor ta-o hini numpfino-ob-on an hapit ta-o an agkhuy cha jaꞌ anila? 9 Ja tan gwahto ta-o an ePartia, eMedia, e-Elam, ja gwahto hato eMesopotamia, eJudea, eKapadosya, ja gwahto khu hato ePontus, ja e-Asia, 10 eFrigia, ePamfilia, e-Egypt, ja hato narpu hachi apfuglapfuglay ad Libya an nehnot ad Cyrene, ja anong un hato eRome. 11 Ja Hudju chi uchumna ay chita-o jaHentil chi uchumna an khun miꞌ-unud ay ni tudtuchun chi Hudju. Ja gwahto khu hato eKrete ja e-Arabia. Ja an amin hana numpfino-ob-on an hapit ta-o, ja tayya an chonglon ta-o an ihapit cha ay ni pangarjan cha hana maphod an khun aton Apo Jos an mangpatikhaw ay ni kinapfagto na.” 12 Ma-id machotoꞌ hi nomnomon cha, ja khun cha manghinpfopfogkha an allon cha hi, “Anaad ay chita ta amat heto? Ngachah chi podhona an hapiton?” 13 Muti hachi uchumna ja kenekejan cha hay hachi an namati ja nun-ali cha hi, “Un mangkay nun-apfutong hay hachi!”

Chin nangaskasabaan Peter an namatiyan chin toloh lipfu hi tatakhu

14 Timmaꞌchug hi Peter ja hachi himpolo ta oha an ibpfa na an apostol ja iniꞌgwap na an nangali hachi atakhutakhu hi, “Chaꞌju an papadchung u an Hudju ja chaꞌju an amin an neꞌheto ad Jerusalem, ekhongahan ju akay niꞌ hitay alloꞌ ta annilaon ju nu ngay amatana. 15 Khemhon ju gwot unami nun-apfutong muti agkhuy ami ti ma-id pay uminum hi nungkhagwa. 16 Hitay na-at ay chaꞌmi ja hijah tay chi nipa-annungan chin inalin chin profetan Apo Jos an hi Joel hichin hopapna hi nangarjana hi,

17 ‘Hitay chi allon Apo Jos.

Chin angonoh chi ar-arkhaw ja ipa-aliꞌ hini Espirituꞌ an amin hi tatakhu,

hot ipadtun hana empfapfalay ju an linala-e ja pfinapfai hay podhoꞌ an ipa-innila ay chaꞌju,

ja tikhan hana ungunga an linala-e hay ipatikhaw u ay chicha,

ja empon hana lallakay hay epa-enop u ay chicha.

18 Ja anong un hana pfaar an linala-e ja pfinapfai an namati ay ha-in,

ja piꞌchataꞌ khu chicha hi Espiritu Santo ay nuy an arkhaw

ta ipadtu cha hana ipa-innilaꞌ ay chicha.

19 Ja gwacha hana atoꞌ hichi ad uchu ja hina lota an nabnab-on an mangpatikhaw hi apfalinaꞌ,

hot tikhan chi tatakhu heto lota hay chala ja apoy ja cho-or an ahoꞌ.

20 Homelong hichuy hukhit ja pfumlah hichuy pfulan an amat hi chala

ja unot machakngan chin ma-id ipadchungana an arkhaw an panugijan Apo Jos hi tatakhu.

21 Muti an amin hana takhu an mumpfokha hi tolong ay ha-in ja takhuwoꞌ chicha an allon Apo Jos.’ ”*

22 Entoloy Peter an munhapit ja inali na hi, “Chaꞌju an papadchung u an holag Israel, chonglon ju adchiya hitay alloꞌ. Hi Hesus an eNazaret ja cho-odcho-or chi milagro an enat na heto pfuglay ju, ti inchat Apo Jos hini apfalinana an mangat hana achi kayan chi tatakhu an aton, ta annilaon ju an hi Apo Jos chi nannag ay hija. Anila ju an umannung hitay. 23 Hitay an hi Hesus ja ne-agwat ay chaꞌju ja empapatoy ju hana napukhit an tatakhu ta empfakhat cha hi kros. Muti hini umannung an omaꞌ-atana ja hitay hini nipa-annungan chin eneꞌchan Apo Jos an ma-at. 24 Empapatoy ju muti minahuwan Apo Jos hija ta amehona hini patoy, ti achi mapfalin an munchochodcha hija ay ni patoy. 25 Hi Hesus chi nipa-annungan chin intulaꞌ Ari David chin hopapna hi nangarjana hi,

‘Apo, achiyaꞌ toma-ot,

ti anilaꞌ an gawwacha a ay ha-in

ja khunaꞌ tulungan an amin hi timpo.

26 Hijaot unaꞌ mun-an-anla ja khun u tihtikhuwan hini aphocham, Apo.

Ja anong un matoy hitay achor u ja munchomo-aꞌ ay ni inalim Apo Jos an atom.

27 Ti ha-in an naꞌna-unnud an empfalay mu ja anilaꞌ an achiyaꞌ taynan hichi lupfuꞌ

ja achim apfuluton an mapfuluꞌ hitay achor u.

28 Ti impa-innilam ay ha-in hini atoꞌ ta miꞌtakhuwaꞌ ay he-a hi ma-id chi pogpogna.

Ja he-ay pun-i-ibpfaꞌ, hijaot un munnaud chi pun-an-anlaaꞌ.’ ” †

29 Entoloy Peter an nunhapit ja inali na hi, “A-akhiꞌ, umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju, an natoy hi David ja nilupfuꞌ hini achor na, ja ingkhana ad ugwani ja matikhaw ju an gawwah to lota hini lupfuꞌ na, hotti pfu-un hini achor na chi khuna hapiton ay tay. 30 Oha hi David an profeta an nanghapataan Apo Jos an piliyona hay ohah holag na ta mun-ari hi uchum chi tagwon an amat ay hija. 31 Inannilan David an mahuwan Apo Jos hinuy an holag na an hija hini Hennag Apo Jos an Mamahhod. Hotti hitay Mamahhod chi impadtu na an achi mataynan hichi lupfuꞌ ja achi mapfalin an mapfuluꞌ hini achor na. 32 Hitay an hi Hesus ja hija hini mamahhod an minahuwan Apo Jos. Ja tihtikhuwan mi an umannung hitay, ti umannung an tinnig mi an amin an nummahu. 33 Timmalakhuy ad langit ja nipapfagto ay ni nun-appit hi agwan Apo Jos. Ja inchatan Ama na hi apfalinana an mangpa-ali ay ni Espiritu Santo ti hijah tay chi ingkari na. Hotti hay hato chengngor ju ja tinnig ju, ja enat ni Espiritu Santo an impa-alin Hesus. 34 Ti pfu-un hi David chi timmalakhuy ad langit. Hotti pfu-un hini achor na chi hinapit na ay tay intulaꞌ na an,

‘Inalin Apo Jos ay ni Apoꞌ hi,

“Umpfun a ay tay nangappit hi agwan u,

35 Ingkhana hi apfakoꞌ hana pfumuhur ay he-a ta he-ay tangachon cha.” ’ ”‡

36 Ja inalin khu Peter hi, “Hotti paꞌpa-alloꞌ ay chaꞌju an holag Israel, an hi Hesus an empepfakhat ju chin kros ja hijay hennag Apo Jos an mamahhod. Ja hija khu chi impapfagton Apo Jos ta hijay Apo ta-o.”

37 Unagkhu chengngor hachi tatakhu hitay inalin Peter ja nunheglay enat cha an nuntutuju, ja inali chaot ay Peter ja chin i-ibpfa na an apostol hi, “A-akhi, ngay mah aton mi?” 38 Tempfar Peter ja inali na hi, “Chuꞌkhon ju gwot an amin hana pfahor ju ja numpabautisar aju an amin ta ipatikhaw ju an hi Hesu Kristo chi Apo ju, ta mapakawan an amin chi pfahor ju ja un ichat Apo Jos hini Espiritu Santo ay chaꞌju. 39 Ti hitay chi ingkarin Apo Jos, an ipa-ali na hini Espiritu Santo ay chita-o ja hana empfapfalay ta-o ja an amin hana uchumna an tatakhu hi apfuglapfuglay an ajakhana an midchum ay hija.”

40 Ja cho-or pay chin inalin Peter ja enhamhamad na an nuntukhun an inali na hi, “Mamati aju ay Hesus ta miꞌtakhu aju ta achi aju midchum ay ni adusaan hana tatakhu ad ugwani an napukhit chi ugali cha an achi mamati.” 41 Cho-or chay namati chin inali na ja numpabautisar cha gwot ja umuy hi toloy lipfu hana nidchum an namati ay Hesus ay chuy an arkhaw. 42 Ja impapati cha an khun mun-achar ja an miꞌ-unud hay hana itudtuchun hachi apostol. Ja khun cha munlalammong ja mun-oh-ohha cha an mungkalalag ja an mangan ay ni pangnomnoman cha chin natajan Hesus.

43 Hachi atakhutakhu ja narmu chin ta-ot cha ay Apo Jos hichin nannikhan cha hachi cho-or an milagro an ena-enat hachi apostol an nangpatikhaw hi apfalinan Apo Jos. 44 Amat hichi ja khun ma-am-amamung hachi namati ja khun cha manghin-i-idchat hi mahapor chi oha-ohanna ay chicha. 45 Uchumna ja ingngina cha hay khina-u cha ta gway ichat cha hay hana munlikhat an me-okor ay ni mahapor cha. 46 A-arkha-arkhaw hon nun-oh-ohha cha an immuy hichi Templo. Ja khun cha ma-amung an mangan hichi pfarpfalay cha an gwachaan hi an-anla, ja ma-id na-ikot ay chicha. 47 Ja khun cha mundaydayaw ay Apo Jos, ja penhod an amin chi tatakhu hana maphod an ugali cha. Ja enarkhaw an khun ug-ugman Apo Jos hachi namati an tinakhuna.

3

Chin napilay an na-akhahan

1 Gwacha han himpumupujaw ja niꞌjuy cha Peter ay John hichi Templo ay ni oras an khun pungkalalakhan. 2 Ja gwacha han ohan napilay an lala-e an achi chumalan nete-a chin nituꞌkhungana. A-arkha-arkhaw ja khun cha ijuy hichi Templo hon impapfun cha ay ni pantaw an nginadnan cha hi Maphod, ta mun-achaw hi pihun hana humikhop. 3 Gwa an tinnig na cha Peter ay John an humikhop cha ja nun-achaw hi hay ichat cha. 4 Ja emmohchong cha hija ja inalinot Peter hi, “Mohgwaton chaꞌmi.” 5 Ja emmohgwat na ay chicha ja hehennod na hay ichat cha. 6 Muti inalin Peter hi, “Ma-id oh-ohha hi pihuꞌ muti hini gwacha ay ha-in ja hijay itolong u ay he-a. Tomenong a khapo ay ni apfalinan Hesu Kristo an eNazaret, hotti tumaꞌchug a ja chimmalan a.” 7 Ja penchon Peter chin agwan an ngamoy na ta tulungana an tumaꞌchug. Unagkhu hin-aꞌ-alina ja na-anchong chin hu-i na 8 ja nelaneggwat ja chimmalan ti temmenong. Ja niꞌhikhop hija hichi Templo an khun chumalan ja khun lomattoꞌ an mundaydayaw ay Apo Jos. 9 Ja tinnig an amin chin tatakhu hija an khun chumalan ja mundaydayaw ay Apo Jos. 10 Ja immatunan cha an hija chin u-umpfun an khun mun-ad-adchaw ay chuy pantaw an nangadnan hi Maphod, ja nanor cha ay chuy an na-at.

Chin nuntudtuchugwan Peter hichi Templo

11 Pfimmutay cha Peter ay John ay ni pfarkon an nginadnan cha hi Pfarkon Solomon, ja chin lala-e an nepatenong ja pfinijaw na chicha. Hitatagtag chin tatakhu an umuy hi gwachaan cha ti nanor cha ay chuy natnat-on an na-at. 12 Unagkhu tinnig Peter ja inali na hi, “A-akhiꞌ an holag Israel, anagkha ta nanannor aju? Ja anagkha ta pa-emmohchongon chaꞌmi? Unchah khemhon ju un chaꞌmi chi nangpachallan ay tay an lala-e khapo hi apfalinan mi wenno khapo ta naꞌna-unnud ami ay Apo Jos? 13 Mahapor an annilaon ju an hitay an hi Apo Jos an khun dayawon hachi a-ammod ta-o, an cha Abraham, ja hi Isaak, ja hi Jakob, chi nangat ta ipapfagpfagto na hini Apo mi an hi Hesus an pfaar na. En-agwat ju hija hachi a-ap-apo ja chin-ug ju hija chin nunhumarjaan Pilato, an anong una podhon an ipfu-aan ja in-achi ju. 14 Chin-ug ju hi Hesus an magpong ja ma-id oh-ohha hi pfahor na, ja inali ju agkhu ay Pilato an hay ipfu-aana ja chin oha an pemmatoy! 15 Penatoy ju hini khun mangchat hi piꞌtakhuwan muti minahuwan Apo Jos chamchama. Ja tihtikhuwan mi an umannung hitay, ti niꞌtikhaw mi. 16 Ja anagkha ta chimmallan hitay an lala-e? Aa, ti hini apfalinan Hesus ja hini pammati mi ay hija chi nangpachallan ay tay an lala-e an anila ju ja tinnig ju. Hi Hesus chi nangpapfi-ah ay ni nomnom na an mamati ay hija, hijaot un temmenong ad ugwani hi agawwachaan ju.”

17 Entoloy Peter an nunhapit ja inali na hi, “A-akhiꞌ, anilaꞌ an chin nangpapatajan ju ay Hesus, ja agkhuy ju anila an hija chi hennag Apo Jos an mamahhod. Ja anong un chin a-ap-apo ta-o ja agkhuy cha khu anila. 18 Muti chin natajan Hesus ja nipa-annung chin impadtun hachi profetan Apo Jos chin hopapna. Ti impa-innilan Apo Jos ay chicha an mahapor an matoy hini honakhona an mamahhod. Ja tan ad ugwani chi na-atana. 19 Hotti chuꞌkhon ju hana pfahor ju ja numpfangngad aju ay Apo Jos ta pakawanona an amin chi pfahor ju. 20 Nu amat hetoy aton ju, ja i-alin Apo Jos chi pun-ar-alenagwaan ju ja unaot honakhon khu hi Hesus an umali, hija an pinili na an hahadchon ta-o. 21 Muti mahapor an mihihidchi hija ad langit ingkhana an machakngan chin arkhaw an pangpa-annungann Apo Jos an amin chin impa-innila na an inalin hachi nasantuwan an profeta chin hopapna. 22 Hay oha an impa-innila na ja hitay inalin Moses hi nangarjana hi, ‘Honakhon Apo Jos han profeta an umali ay chaꞌju an amat ay ha-in an profeta na, ja oha hija khu an ibpfa ta-o an holag Israel, ja mahapor an unuchon ju an amin chi hay allona. 23 Ti an amin chi achi mangngor ja milahin cha hana tatakhun Apo Jos ta madusa cha.’ ”*

24 Entoloy Peter an nunhapit ja inali na hi, “Hachi khu uchumna an profetan Apo Jos nete-a ay Samuel ja an amin chin netonetob ay hija, ja impa-innila cha khu hato naꞌna-at ad ugwani. 25 Chita-o ad ugwani chi mangagwat hana ingkarin Apo Jos an inalin hachi profeta na, ja nidchum ta-o chin neꞌtobpfalana chin a-ammod. Ti inali na ay Abraham hi, ‘Hini holag mu chi pomhochan an amin chi tatakhu heto lota.’† 26 Hotti chita-o chi nahhun an nangpa-aliyana ay Hesus an pfaar na ta pomhod hini piꞌtakhuwan ta-o, ti tulungan chita-o ay Apo Jos an man-ug hay hana nihikhud an pfahor ta-o.”

4

Chin nahumarjaan cha Peter ay John

1 Khun pay miꞌhapit cha Peter hay hachi tatakhu, ja numpanga-ali hachi uchumna an papachi ja hini kapitan chi gwarja hichi Templo ja hana uchumna an Saducee. 2 Ja pfimmungot cha, ti khun itudtuchun cha Peter ay John an nummahu hi Hesus, hotti mummahu an amin chi natoy. 3 Hotti chimpap cha cha Peter ay John ja khapo ta madhom, ja impipfalud cha chicha ta mun-inggwiꞌgwiit ja un cha mahumarja. 4 Muti cho-or khu hay hachi ne-egngor an namati chin intuchu cha. Ja hay pfilang chi linala-e an namati ja umuy hi lemay lipfu.

5 Nun-inggwiꞌgwiit ja na-amung cha ad Jerusalem hay hachi pangulu ja hachi uchumna an a-ap-apon chi Hudju ja hachi memehtolon chi urchin Moses. 6 Niꞌ-amung han natakhay an pachi an hi Anas, ja hi Kayfas ja hi John ja hi Alexander ja hana uchumna an a-akhin Anas. 7 Empapfokha cha hi Peter ja hi John ja ente-a chaot an munhanhan an allon cha hi, “Ngay nangalan ju ay ni apfalinan ju an nangpatenong ay tay napilay? Wenno ngay nangchat ay ni apfalinan ju?” 8 Nagwachaan hi Peter ay ni apfalinan ni Espiritu Santo ja inali na hi “Chaꞌju an pangulu ja a-ap-apo, 9 nu mahumarja ami ad ugwani khapo ay ni maphod an na-at ay tay napilay ja hini enat na an nepatenong 10 ja chonglon ju hitay. Mahapor an annilaon ta-o an amin chi holag Israel an nepatenong hitay lala-e an natikhaw ju khapo ay ni apfalinan Hesu Kristo an eNazaret an empepfakhat ju chin kros muti minahuwan Apo Jos. 11 Hitay an hi Hesus ja hija hini allona ay ni hapit Apo Jos an mipadchung hi pfato an namlenan ju an khun mumpakhad hi pfalay, muti hijay numpfalinon Apo Jos hi na-ahammad an pognad tay an pfalay.”* 12 Ja entoloy Peter an nangali hi, “Hi Hesus ja angkhay chi Manakhu hi tatakhu, ti ma-id uchumna hi hennag Apo Jos an Manakhu ay chita-o ay tay lota nu pfu-un hija. Hija hini mahapor an punhocholan ta-o.”

13 Nanor hachi a-ap-apon chi Hudju ay ni impatikhaw cha Peter ay John an anong un cha agkhuy neꞌ-ehkor ja ma-id chi nangato hi haad cha, ja achi cha chamchama toma-ot an homongpfat. Ja na-awatan hachi a-ap-apo an hay achi cha pfuma-inan ja oha cha an khun mitnud ay Hesus. 14 Ja ma-id ma-ali cha ay cha Peter ay John, ti niꞌtataꞌchug chin lala-e an nepatenong. 15 Hotti penakak cha chicha ay chuy punhumarjaan ta gway aton cha an munhahapit. 16 Ja inali cha hi, “Ngay aton ta-o mah ay cha tay, ti an amin hana tatakhu heto ad Jerusalem ja inannila cha an gwachay enat cha tay hi otongngan an milagro ja achi mehaot. 17 Mahapor an ihingar ta-o chicha ta epokhong cha an ihaphapiton hini omaꞌ-atan Hesus, ta achi chomchom-or chi mangannila.” 18 Hotti empaghop cha khu cha Peter ay John, ja nun-ihingar cha ta epokhong cha an muntihtikhu ja an mangtuchu ay ni omaꞌ-atan Hesus. 19 Tempfar cha Peter ay John ja inali cha hi, “Hotti nomnomon ju adchiya. Maphod chah ay Apo Jos nu chaꞌjuy ma-unud ta pfu-un hi Apo Jos? 20 Ti ay chaꞌmi mangkay ja achi mapfalin an epokhong mi an mangali chin tinnig mi ja chengngor mi ay Hesus.” 21 Chengngor hachi a-ap-apo hitay ja impiggwa cha an nangali ay cha Peter an madusa cha nu etoloy cha an muntudtuchu ay ni omaꞌ-atan Hesus. Muti penakak cha chamchama ti ma-id manomnom cha hi aton cha gwot an mangdusa ay chicha, ti temma-ot cha hachi cho-or an tatakhu an khun mundaydayaw ay Apo Jos khapo ay tay milagro an na-at. 22 Hichuy napilay ja nahulok hi apat chi poloy tagwona ja un tomenong.

Chin nungkalalakhan hachi namati

23 Unot nipfu-aan cha Peter ay John ja immuy cha hachi i-ibpfa cha an namati ja impa-innila cha an amin chin inalin hachi a-ap-apon chi papachi ja hachi a-ap-apon chi Hudju. 24 Unagkhu chengngor hachi namati chin inali cha ja nun-oh-ohha cha an nungkalalag an inali cha hi, “Apo Jos an Apo mi, he-a chi Nampfu an amin ad uchu ja heto lota ja hichi baybay ja an amin hana nagwacha. 25 He-a chi nangali hana impatulaꞌ ni Espiritu Santo chin apo mi an hi Ari David an pfaar mu hi nangarjana hi,

‘Anagkha ta hana Hentil ja pfimmungot cha ay Apo Jos,

ja anagkha ta i monnomnom hana Hudju hay i cha aton an ma-id herpfi na?

26 Ja na-amung hana ar-ari ja a-ap-apo heto lota

ja nehahagkhana cha an miꞌkhupfat ay Apo Jos

ja ay Kristo an pinili na an Mamahhod.’ †

27 Ja na-at chin impa-innilam, Apo Jos, ti nunchichittum cha Herod ja hi Pontius Pilato ja hana Hentil ja anong un hana Hudju an holag Israel ay tay an pfuglay, ja nunhahappitanan cha chin enat cha an namatoy ay Hesus an nasantuwan an pfaar mu, an enhaad mu an hija hini Kristo an Mamahhod. 28 Ja umannung an penatoy cha, muti khapo ta he-a chi khun mangpaptoꞌ, ja nipa-annung ay tay an enat cha chin eneꞌcham chin hopapna an penhod mu an ma-at. 29 Anilam, Apo Jos, hini inali cha an nanattata-ot ay chaꞌmi hotti papfi-ahon chaꞌmi an pfaar mu ta achi ami toma-ot an i muntudtuchu ay ni hapit mu. 30 Ja ipatikhaw mu hini apfalinam ta epatenong mi hana mumpunchokhoh ja aton mi hana uchumna an milagro khapo ay ni apfalinan Hesus an nasantuwan an pfaar mu.”

31 Unot napfalin chin nungkalalakhan cha ja aꞌ-alina ja negwakhot chin pfalay an i cha na-amungan. Ja nagwachaan cha ay ni apfalinan ni Espiritu Santo, hotti agkhuy cha temma-ot an i muntudtuchu ay ni hapit ApoJos.

Manghin-i-idchat hana namati

32 An amin hachi nahhun an namati ja nun-oh-ohha cha hi nomnom ja leꞌna. Ma-id na-ikot an un chaot khun manghin-i-idchat hi mahapor chi oha-ohanna ay chicha. 33 Ja nagwachaan hana apostol hi otong an apfalinan an i manihtikhuwan ay ni nummahuwan Apo Hesus. Ja otong hini khohkhoh Apo Jos an amin hana namati. 34 Ma-id chi hay namati an kumuchang chi mahapor na. Ti hana gway lota wenno pfalay cha ja ingngina cha 35 ta inchat cha hini polaꞌ na hachi apostol, ta chichay mangchat hay hana ma-id mapfalina an namati. 36 Amat hina han enat Josep an ohan holag Levi an eCyprus. Nginadnan hachi apostol hi Barnabas ti hay podhona an hapiton ja khun mangpapfi-ah hi nomnom. 37 Ingngina na han lota na ja inchat na chin polaꞌ na hachi apostol.

5

Cha Ananias ay Safira.

1 Gwacha han hempfalay an cha Ananias ja hi Safira, ja eneplaꞌ cha han pajaw cha ta gway pi-iꞌchat cha hachi apostol. 2 Muti nunhappitanan cha an hempfalay an aꞌ-aanan cha chin pihu an polaꞌ ni pajaw ja un cha ichat. In-uy Ananias chin uchumna an pihu hachi apostol, 3 ja inalin Peter hi, “Anagkha he-a Ananias ta inunud mu chin empanomnom Satanas ja lenahlaham hini Espiritu Santo ta enhaꞌpfam hini aggwan ni pihu an polaꞌ nuy pajaw ju? 4 Lota ju hinuy hotti gwa ay chaꞌju nu ingina ju wenno achi ju. Ja napfalin an eneplaꞌ ju, ja ikhad aju nu gway penhod ju an aton ay ni polaꞌ na. Anagkha ta nenomnom mu an mangat heto? Hi Apo Jos mangkay chi lenahlaham an pfu-un hay takhu.” 5-6 Unagkhu chengngor Ananias hitay ja natuꞌ-in ja natoy. Ja gwa hichi hachi uchumna an ungunga an linala-e ja pfiniꞌlukhan cha chin achor na ja i cha inlupfuꞌ. Ja nang-entata-ot cha an amin an nangngor ay tay an na-at.

7 Immuy chi toloh oras ja immali hi ahagwan Ananias an hi Safira muti agkhuy na anila chin na-at ay ahagwa na. 8 Empfokhan Peter ay Safira hi, “Allom adchiya, un chah angkhay hitay hi polaꞌ ni pajaw ju?” Ja inali na hi “Aa, angkhay hinuy.” 9 Ja inalinot Peter hi, “Anagkha ta nunhappitanan ju an hempfalay an padpachaon hini Espiritun Apo Jos? Niya an umali hana i nanglupfuꞌ ay ahagwam ja i chi-a khu piꞌlupfuꞌ!” 10 Himpfumagkha ja natuꞌ-in hi Safira ay chuy negpongan Peter ja natoy. Himmikhop hachi ungunga an linala-e ja tinnig cha an natoy hija hotti enala cha khu ja i cha encheloh ay ahagwa na. 11 Nang-entata-ot an amin hana namati ja amat hina khu an amin hana ne-egngor ay tay an na-at.

Chin cho-or an milagro an enat hachi apostol

12 Khun ma-amung an amin hachi namati ay ni Pfarkon Solomon hichi Templo ja cho-or chi numpfino-ob-on an milagro an ena-enat hachi apostol an panginnilaan an gawwa ay chicha hini apfalinan Apo Jos. 13 Anong un hachi agkhuy namati ja khun cha dayawon hachi immunud ay Hesus, muti mun-okhon cha an midchum ay chicha. 14 Ja khun cha ma-ug-ugman hachi namati ay Apo Hesus ti cho-odcho-or hachi linala-e ja pfinapfai an khun midchum an mamati. 15 Cho-or chi enat hachi apostol an milagro, hijaot un cha nun-i-ali hachi mumpunchokhoh, ja nun-epapekheng cha chicha hi kama wenno ap-ap hichi pingngit chi kurha, ta naloh ayya hi Peter ja anong un cha ma-agwaan ay ni agwa na ja temmenong cha. 16 Numpanga-ali khu hachi tatakhu an narpu hachi nun-ehnot an pfuglay ad Jerusalem ja nun-i-ali cha hachi mumpunchokhoh ja hay hachi nahuꞌlungan hi napukhit an ispiritu, ja temmenong cha an amin.

Chin nipfaluchan hachi apostol

17 Chin natakhay an pachi ja chin i-ibpfa na an Saducee ja nunlinapoh chin ámoh cha hachi apostol. 18 Hotti impatiliw cha chicha ta mipfalud cha. 19 Muti ay chuy an lapfi ja immuy han angher Apo Jos ja i na impfughor hachi pantaw chin pfaluchan ja impfutay na chicha ja inali na hi, 20 “Umuy aju hichi Templo an i mangpa-innila hachi tatakhu ay ni pfakhu an piꞌtakhuwan an narpu ay Apo Jos.” 21 Inunud hachi apostol chin inali na, hotti gwa an naꞌ-arkhaw ja immuy cha hichi Templo an i muntudtuchu.

Amat hichi ja inamung chin natakhay an pachi hachi nun-ibpfa na, ja enajakhan cha an amin hachi a-ap-apon chi Hudju ta munhahapit cha. Ja hennag cha hachi i mangagwit hachi apostol, ti khemhon cha un cha gawwa hichi pfaluchan. 22 Muti unagkhu emmatam hachi hennag cha hichi pfaluchan ja ma-id hachi apostol, hotti numpfangngad cha hichi punhumarjaan ja inali cha hachi a-ap-apo hi, 23 “Immuy ami hichi pfaluchan ja nun-atorpfoꞌ ja gawwacha pay hana khun munggwarja hichi pantaw. Muti un mi agkhu impipfughor ja ma-id hay hachi pfalud.” 24 Unagkhu chengngor chin ap-apon chi gwarja hichi Templo ja chin a-ap-apon chi pachi ja ma-id machotoꞌ hi nomnomon cha ti agkhuy cha anila nu ngay pumpfanakhan hachi naꞌna-at. 25 Ja gwa han immuy ay chicha an nangali hi, “Chin linala-e an impipfalud ju ja gawwacha cha mangkay hichi Templo an khun muntudtuchu hana tatakhu.” 26 Hotti immuy hachi gwarja jachin a-ap-apo cha an imangagwit ay chicha ta epfangngad cha hichi punhumarjaan. Ja agkhuy cha pinilit chicha ti toma-ot cha hi pangajangan hachi tatakhu ay chicha.

27 Eneghop cha hachi apostol hichi punhumarjaan ta humarjaon hachi a-ap-apon chi Hudju, ja inalin chin natakhay an pachi hi, 28 “Inhingar mi chaꞌju ta epokhong ju an i mangitudtuchu ay nuy an takhu an inunud ju. Muti tan agkhuy ju enegngor ja natuchugwan cha gwot an amin hato tatakhu heto ad Jerusalem. Ja chaꞌmi ochot chi papfaholon ju an nangpapatoy ay hija.” 29 Tempfar cha Peter ja chin i-ibpfa na an apostol ja inali cha chi, “Aa, ti mahapor an unuchon mi hi Apo Jos an pfu-un hay takhu. 30 Hi Apo Jos an khun dayawon chin a-ammod ta-o ja minahuwana hi Hesus an empapatoy ju chin kros. 31 Ja impapfagto na gwot hi Hesus ta inumpfun ay ni nun-appit hi agwana an miꞌ-ap-apo. Ja hija khu chi Ap-apo ja Manakhu ay chita-o an holag Israel ta gway aton ta-o an man-ug hi pfahor ta-o ja ta gway aton ta-o an mapakawan. 32 Tihtikhuwan mi an umannung an amin hay hato, ja tihtikhuwan khu ni Espiritu Santo an inchat Apo Jos an amin hana miꞌ-unud ay hija.”

33 Unagkhu chengngor hachi a-ap-apo hitay ja pfimmungot cha ja penhod chaot an patajon hachi apostol. 34 Muti gwacha han oha ay chicha an hi Gamaliel an Farisee. Hitay an lala-e ja mehtolon chi urchin Moses an lihpituwon chi tatakhu. Timmaꞌchug hija ja impapfutay na hachi apostol ta umi-igway cha an munhahapit an a-ap-apo. 35 Ja inali na hi, “A-akhi an holag Israel, pa-anomnomon ta-o gwot niꞌ hini i ta-o aton ay cha tay. 36 Nomnomon ta-o chin lala-e an hi Teudas. Khuna allon hi hijay napfagpfagto ja nidchum chi apat hi khahot an tatakhu ay hija. Penatoy cha hi Teudas ja nunhihijan hay hachi nun-ibpfa na ja hijah chuy chi pogpogna. 37 Nepallog khu han oha an hi Judas an eGalilee chin timpo an pumpalehtaan cha hi ngachan. Cho-or khu hachi immunud ay hija ja penatoy cha khu, ja nunhihijan hay hachi nun-ibpfa na. 38 Hotti ad ugwani ja hay itukhun u ay chaꞌju, ja ma-id koma at-aton ta-o ay chicha ta un cha ikhad. Ti nu narpu hi nomnom chi takhu hay hato khun cha aton hot ma-id toloy na. 39 Muti nu umannung an hi Apo Jos chi khun mangat hay hato ja ma-id chamchama olog ta-o an mangpataꞌchug ay chicha. Oha khu ja unchani ja ma-id uchumna hi khun ta-o pfuhulon nu pfu-un hi Apo Jos.” 40 Ja enegngor cha chin intukhun Gamaliel. Impahikhop cha khu hachi apostol ja impahuplit cha chicha ja inhingar cha ta achi cha ipigpiggwa an i mangali ay ni omaꞌ-atan Hesus. Ja impfu-aan cha chicha.

41 Amat hichi ja nakak hachi apostol ay chuy punhumarjaan ja khun cha mun-an-anla, ti impfilang Apo Jos chicha an miꞌlikhat ja an mapfa-inan khapo hi niꞌ-unuchan cha ay Hesus. 42 A-arkha-arkhaw hon immuy cha hichi Templo ja anong un hana pfarpfalay an imangkaskasaba an hi Hesus hini Kristo an mamahhod.

6

Chin namiliyan cha han peto an khun tomolong

1 Hichi ad Jerusalem ja khun chomchom-or hay hachi namati. A-arkha-arkhaw ja gwacha hachi khun manggwanah hay itolong cha hachi namati an khun makuchangan hi mahapor cha. Muti hachi Hudju an Griego chi hapit cha ja neꞌhohongnger cha hachi Hudju an khun munhapit hi Hebrew, an allon cha hi khun cha lah-angan hana pfalo an papadchung cha ta hana pfalo an Hebrew chi hapit cha chi michatan hi tolong ja angkhay. 2 Chengngor hachi apostol hitay an na-at, hotti inamung cha an amin hachi namati ja inali cha ay chicha hi, “Pfu-un chaꞌmi chi mangpachot-anan ay tay an tamu an khun munggwanah hana mitolong, ti kan epokhong mi agkhu an i mangkaskasaba ay tay Hapit Apo Jos. 3 Hotti hay aton ta-o, a-akhi, ja piliyon ta-o hay peto an linala-e an nidchum ay chita-o an maphod chi ahaphapitan cha ja manomnom ja nagwachaan cha ay ni apfalinan ni Espiritu Santo, ta chichay ehaad mi an khun mangchat hana mitolong, 4 ta hay pachot-anan mi an aton ja un ami mungkalalag ja khun umuy muntudtuchu ay ni hapit Apo Jos.”

5 An amin hachi na-amung ja penhod cha chin inalin hachi apostol ja pinili cha han peto an linala-e. Oha hi Stephen an nehamad chi pammati na ja nagwachaan ay ni apfalinan ni Espiritu Santo, ja hi Philip, ja hi Prokoros, ja hi Nikanor, ja hi Timon, ja hi Parmenas, ja hi Nikolaus an e-Antokya an Hentil muti khun miꞌ-unud ay ni ugalin chi Hudju. 6 Ja in-uy cha hay hato peto hay hachi apostol. Ja eneh-an hachi apostol hachi ngamoy cha ja engkalalakhan cha chicha. 7 Amat hichi ja emmom-omod pay an nunchongor hitay Hapit Apo Jos ja khun ma-ug-ugman hay hachi namati ad Jerusalem. Anong un hana papachin chi Hudju ja cho-or chay namati ay Hesus.

Chin nampapan cha ay Stephen

8 Otong chi tolong Apo Jos ay Stephen ja inchatana hija hi apfalinan an mangat hi o-otong an milagro ja hana uchumna an achi kayan chi takhu an aton, ja tinnig chin tatakhu. 9 Muti gwacha hachi pfimmuhur ay Stephen an dati an himpfut an nawaya-an, ja khun cha ma-amung han sinagoga cha. Ja gwacha khu hay hachi uchumna an Hudju an eCyrene, ja e-Alexandria, ja eSilisya, ja e-Asia, ja immuy cha niꞌhongnger ay Stephen. 10 Muti agkhuy na-ahujan hija ti tinulungan ni Espiritu Santo ay ni enat na an nunhapit. 11 Hotti i cha pfinajachan hachi uchumna an linala-e ta munlahlah cha, ja inali cha hi, “Chengngor mi hitay an hi Stephen ja khun munhapit hi mipfuhur ay ni urchin Moses ja hi Apo Jos!” 12 Enchokhochokhor cha hay hachi tatakhu ja hachi a-ap-apon chi Hudju ja hachi memehtolon chi urchin Moses, ta chupopon cha gwot hi Stephen ja in-uy cha hichi punhumarjaan. 13 Ja enajakhan cha hana munlahlah an muntihtikhu ja inali cha hi, “Hitay an lala-e ja khuna pahigwon hini nasantuwan an Templo heto ad Jerusalem ja hini urchin Moses. 14 Ti chengngor mi an inali na an hi Hesus an eNazaret ja paꞌ-iyona hini nasantuwan an Templo ta-o ja hukatana anu hana ugali ta-o an empfanoh Moses.” 15 Ja hachi na-amung ay chuy punhumarjaan ja emmomohchong cha hi Stephen ja tinnig cha chin angah na an meꞌmeꞌnong hi angah chi angher.

7

Chin nunhapitan Stephen

1 Inalin chin natakhay an pachi ay Stephen hi, “Umannung chah hitay inali cha?” 2 Tempfar Stephen ja inali na hi, “Chaꞌju an a-ammod ja a-akhi, chonglon ju mah hitay alloꞌ. Anila ju an hi Apo Jos an napfagto ja numpatikhaw ay Abraham an ammod ta-o chin agawwachaana ad Mesopotamia hi agkhuy na pay numpfunakhan ad Haran. 3 Ja inalin Apo Jos ay hija hi, ‘Taynam hitay pfuglay ju ja hana i-ibpfam ta umuy a han lukhar an ituchuꞌ ay he-a.’* 4 Hotti nakak cha Abraham hichi ad Mesopotamia, an nginadnan cha hi Kaldea, ja immuy cha ad Haran. Napfalin an natoy hi ama na ja un honakhon Apo Jos hija an umali heto pfuglay ta-o. 5 Agkhuy inchat Apo Jos ay Abraham hitay an lota, anong mah niꞌ un hay hinggwanit, muti na-ikari an lota na ti mepfanoh hay hana holag na. Ja chin nangarjan Apo Jos ay tay an kari, ja ma-id pay empfalay Abraham. 6 Amat heto chin inalin Apo Jos ay hija an, ‘Hana holag mu ja umuy cha han pfuglay an pfu-un pfuglay cha, ja palikhaton cha chicha ja pumpfalinon cha hi himpfut hi apat chi khahot hi tagwon. 7 Muti hugijoꞌ hachi mamarpalikhat ay chicha ja un cha makak ta umali cha heto, ta heto chi pundayawan cha ay ha-in.’ 8 Ja intuchun Apo Jos an mahapor an makugit cha Abraham ja hana linala-e an holag na ta hinjar ni neꞌtobpfalana ay chicha. Hotti netoꞌkhong hi Isaak an empfalay Abraham, ja kinugit Abraham ay ni me-agwalo an arkhaw na. Ja enat khu Isaak chin empfalay na an hi Jakob. Ja enat khu Jakob chin himpolo ta han chugwa an empfapfalay na an linala-e an nangholag ay chita-o.

9 Ja anila ju chin enat hachi a-ammod an nangholag ay chita-o an Hudju. Nunlinapoh chin ámoh cha ay Josep an akhi cha, hotti ingngina cha ja numpfalin hi himpfut hichi ad Egypt. Muti gawwacha hi Apo Jos ay hija 10 ja tinulungana an amin chin i na nunlikhatan. Ja inchatan Apo Jos hi Josep hi nomnom ta un maphod chi pannig chin Faraon ay hija. Hijaot un enhaad ni Faraon hija hi gobernador hi apfuglapfuglay ad Egypt, ja impulang na ay hija an amin hachi khina-u na.

11 Amat hichi ja na-ulat cha ad Egypt ja ad Kana-an, ja nunnaud cha an nalikhatan. Ja ma-id pangalan chin a-ammod ta-o ad Kana-an hi anun cha. 12 Unot chengngor Jakob an gway anun ad Egypt ja hennag na chin empfapfalay na an nangholag ay chita-o ta i cha ngumina hi anun cha. 13 Ja chin piggwana an i cha nguminaan ja empfaag Josep an hija chin akhi cha, ja inannilan khu ni Faraon an gway a-akhin Josep. 14 Ja hennag Josep chin i mangagwit ay ama na an hi Jakob ja hay hana uchumna an i-ibpfa cha. Ja petom polo ta han lema cha an immuy ad Egypt. 15 Ne-atam cha Jakob ad Egypt ja hichi chi natajana. Ja hichi khu chi natajan chin uchumna an a-ammod ta-o. 16 Ja in-uy cha chin tungar chi nun-atoy chin lota ad Shekem an ngininaan Abraham ay ni holag Hamor chin hopapna ja hichi chi nilub-an cha.

17 Gwacha an machakngan chin timpo an pangpa-annungan Apo Jos chin ingkari na ay Abraham an omajan cha ad Kana-an, ja khun chomchom-or chin holag Jakob ad Egypt. 18 Immuy chi atagwotagwon ja khun munhinhinukat hachi mun-ari ad Egypt ja gwacha han oha an nepallog an nun-ari an ma-id chengchengngor na hi omaꞌ-atan Josep. 19 Ja cho-or chin napukhit an enat na an namarpalikhat chin a-ammod ta-o ja in-urchina an etapar cha hana paꞌ-etoꞌkhong ta mun-a-atoy cha. 20 Ay chuy an nun-ariyana chi nituꞌkhungan Moses an mapmaphod an unga. Ja toloh pfulan hi nunhalimunan ina na hichi pfalay cha. 21 Napfalin ja in-uy na hichi gwanggwang, ja chinakngan chuy empfalay ni Faraon an pfupfai. Impa-ilog na ja impfilang na hija hi empfalay na. 22 Ja natuchugwan hi Moses an amin hi nomnom chi e-Egypt, ja madayaw an amin chi hapit na ja atona.”

23 Entoloy Stephen an nunhapit ja inali na hi, “Gwa an apat chi poloh tagwon Moses ja nenomnom na an i manikhaw nu ngay amatan hachi i-ibpfa na an holag Israel. 24 Ja inah-upana chin e-Egypt an khuna pumpakhuh chin ohan Hudju. Ja tinulungana hichuy ibpfa na ja penatoy na hichuy e-Egypt. 25 Khemhon Moses un anilan chin i-ibpfa na an Hudju an hijay usaron Apo Jos an tomolong ay chicha, muti agkhuy cha. 26 Nun-inggwiꞌgwiit ja inah-upana khu chin chugwa an Hudju an khun mumpatoy. Ja immuy hi Moses an munta-in ja inali na hi, ‘Achi aju mumpatoy, ti un aju hin-ibpfa.’ 27 Muti chin oha an pfimmahor ay chuy ibpfa na ja inturchuna hi Moses ja inali na hi, ‘Ngay nanghaad ay he-a an mun-ap-apo ja manugi ay chaꞌmi? 28 Unaꞌ chah khu patajon an amat ay ni enat mu ad akhapfan ay nuy e-Egypt?’ 29 Unot chengngor Moses an na-innila chin enat na ja lemmajaw, ja i neꞌheto hichi ad Midian. Narhin hichi ja en-empfalay na chin chugwa an linala-e.

30 Immuy chi apat chi poloh tagwon ja numpatikhaw ay Moses chin Angher Apo Jos† ay chuy khun munchalang an ajiw an nehnot hichi pfuludna ad Sinai. 31 Ja nanor hi Moses hotti henontana ta paꞌpa-atigkhana, ja chengngor na hini hapit Apo Jos an inali na hi, 32 ‘Ha-in chi Jos an khun dayawon chin a-ammod mu an hi Abraham ja hi Isaak ja hi Jakob.’ Ja gimmoggwog hi Moses hi ta-ot na ja inimit na. 33 Ja inalin Apo Jos hi, ‘Ánum hini hapatom ti nasantuwan hitay achaam.’ 34 Ja inali na khu hi, ‘Tinnig u an amin chi enat hachi e-Egypt an namarpalikhat hana tatakhuꞌ ja chengngor u hini kila cha, hijaot unaꞌ umali ta takhuwoꞌ chicha. Hotti tayya an honakhoꞌ he-a an mumpfangngad ad Egypt ta atom hana penhod u an ma-at ta matulungan cha.’ ”

35 Khun munhapit hi Stephen ja inali na hi, “Hitay an hi Moses ja agkhuy inapfulut hachi a-ammod ta-o hija an mun-ap-apo, an inali cha hi, ‘Ngay nanghaad ay he-a an mun-ap-apo ja manugi ay chaꞌmi?’ Muti hi Moses chi enhaad Apo Jos an mangpangpangulu ja an tomolong ay chicha ta makak cha ad Egypt. Ja chin angher an numpatikhaw ay chuy ajiw an khun munchalang chi temmolong ay hija. 36 Ja hi Moses chi nangpangulu ay chicha chin nakakan cha ad Egypt. Cho-or chin enat na hi milagro hichi ad Egypt, ja hichi Baybay an Mumpfolah, ja hichi khu let-ang hi apat chi poloh tagwon, an panginnilaan an gwa ay hija hini apfalinan Apo Jos. 37 Hi Moses chi nangpa-innila hachi a-ammod ta-o an, ‘Honakhon Apo Jos ay chaꞌju han profeta an amat ay ha-in. Oha hija an holag Israel an amat ay chita-o.’ 38 Hi Moses chi niꞌhapitan chin angher Apo Jos chin na-amungan hachi a-ammod ta-o hichi pfuludna an ad Sinai. Ja hijay nangagwat hana hapit Apo Jos an mangchat hi piꞌtakhuwan. Ja hichuy an hapit Apo Jos chi khun mepfanopfanoh ay chita-o an holag chi Israel.

39 Muti chin a-ammod ta-o, ja chin-ug cha hi Moses an achi cha pattiyon chin inali na, ti immingoho cha hachi ugalin chi e-Egypt an tenaynan cha. 40 Chin nunti-ichan Moses ad Sinai ja inalin chin tatakhu ay Aaron hi, ‘Ephod mu mah hay jos ta-o ta gway mangpangulu ay chita-o. Ti tan ma-id hinuy mun Moses an nangpangulu ay chita-o chin nakakan ta-o ad Egypt ja ma-id maptoꞌ nu ngay na-at ay hija.’ 41 Hotti hinuy chi nangapjaan cha chin pfolor an omaꞌ-at hi pfoꞌtot an pfakah ja impartiyan cha ja pfinehtaan cha ti penhod cha chin enapja cha. 42 Hijaot un chin-ug Apo Jos chicha ta ikhad cha an mundayaw ay chuy hukhit ja pfulan ja pfittuwan an gawwacha ad uchu. Ja hitay chin Hapit Apo Jos an intulaꞌ chin profeta na hi nangarjana hi,

‘Chaꞌju an holag Israel,

pfu-un ha-in chi nangidatunan ju hana naparti an animar ja hana daton ju

chin apat chi poloh tagwon an agawwachaan ju hichi let-ang.

43 Ti khun ju ita-in chin pfaꞌpfaꞌlay chin pfolor an ma-ali hi Molok

ja chin pfolor an ma-ali hi Refan an ngachan chi pfittuwan,

ti hay hato chi enephod ju an khun ju dayawon.

Hotti pakakoꞌ chaꞌju ta umuy aju han pfuglay an achawwi mu ad Babilon.’ ”‡

44 Entoloy Stephen an nunhapit ja inali na hi, “Hachi a-ammod ta-o ja enephod cha chin torcha an apfong an panginnilaan an gawwacha hi Apo Jos ay chicha hichi let-ang. Ja ene-eꞌnong cha chin impatikhaw Apo Jos ay Moses hi aton cha an mun-ephod. 45 Natoy hi Moses ja nepallog hi Joshua an nangpangpangulu ay chicha chin immaliyan cha heto. Ja chin torcha an apfong an nepfanoh ay chicha, ja inta-in cha heto chin nangpakakan Apo Jos hana nunheto ad Kana-an ta nepallog cha. Ja gawwah to chin apfong ingkhanah chin nun-ap-apugwan Ari David. 46 Ja penpenhod Apo Jos hi David hotti empfokhan David nu mapfalin an ehaꞌ-ad na hay pfalay an pundayawan hachi holag Jakob ay hija. 47 Muti pfu-un hi Ari David chi nunhaꞌ-ad hi pfalay an pundayawan ay Apo Jos, ti chin empfalay na an hi Ari Solomon chi nanaꞌ-ad. 48 Muti hitay munnaud an napfagto an Jos ja achi munheto hana pfalay an ephod chi takhu, ti hitay chi intulaꞌ chin profeta chin hopapna 49 an inalin Apo Jos hi,

‘Ad langit chi umpfunaꞌ an mun-ap-apo ja hichi lota chi pangchaꞌ-angaꞌ,

hot ngay amatan chi pfalay an ephod ju hi punhitugwaꞌ?

Ma-id chi hay pfalay an nepakhad an maphod hi ujaꞌ pun-enanaan.

50 Ti ha-in chi nangephod an amin chi nagwacha.’ ” §

51 Ja inalin khu Stephen hi, “Munnaud aju an ngumangannu an amat aju hi Hentil an ma-id anila cha ay Apo Jos ja achi cha chonglon hini allona. Hihiya aju chin a-ammod ta-o chin hopapna, ti tan khun ju pfuhupfuhulon hini Espiritu Santo. 52 Gwacha chah chi oha an profetan Apo Jos an agkhuy pinalikhat chin a-ammod ta-o? Penatoy cha an amin hana nangpa-innila ay ni umaliyan Hesus an magpong an empfalay Apo Jos. Ja tan ad ugwani ja chaꞌju chi nangpappap ja nangpapatoy ay hija. 53 Chaꞌju chi nangpapfanhan cha chin urchin Apo Jos an in-alin hachi angher, muti anong ja agkhuy ju chamchama inunud!”

Chin nam-olan cha ay Stephen

54 Chengngor hachi khun munhumarja chin inalin Stephen ja nun-itti-ittib cha hi pfungot cha. 55 Muti hi Stephen ja nagwachaan ay ni apfalinan ni Espiritu Santo ja entangad na ad uchu, ja tinnig na hini pfinang Apo Jos ja tinnig na khu hi Hesus an timmataꞌchug ay chuy nun-appit hi agwan Apo Jos. 56 Ja inali na hi, “Chuyya an matikhaw u ad langit, ja chiya hini Na-ilangitan an Takhu an timmataꞌchug ay chuy nun-appit hi agwan Apo Jos!” 57 Unchaot chengngor hitay ja hi-u-ugwap cha ja empop cha chin inga cha ja hitatagtag cha an i namohpoh ay Stephen. 58 Ja nungkhujud cha hija an in-uy hichi pingngit chi pfuglay ja un cha pumpfu-or. Ja hachi nangchalom ay Stephen ja nun-egwallang cha hachi lopfong ay ni timmataꞌchukhan han unga an lala-e an hay ngachana ja hi Saul. 59 Ja khun cha pumpfu-or ja khun mungkalalag hi Stephen ja inali na hi, “Apo Hesus, alaom hitay lennagwaꞌ.” 60 Ja nunheppe ja iniꞌgwap na an nangali hi, “Apo Hesus, achim ipfilang hitay enat cha hi pfahor cha.” Unaot inali hichuy ja natoy.

8

Chin namarpalikhatan Saul hana namati

1 Niꞌ-apfulut hi Saul hi namatajan cha ay Stephen. Ja nete-a ay chuy an arkhaw ja cho-or hachi mamarpalikhat chin namati ad Jerusalem. Hotti negwa-at hachi namati an immuy hachi apfuglapfuglay hichi provincian chi Judea ja ad Samaria, ja hachi apostol chi nataynan. 2 Ay chuy natajan Stephen ja immuy hachi namati an linala-e ta i cha inlapfun, ja munnaud chin immayyungan cha khapo ay hija. 3 Hi Saul ja penhod na an paꞌ-iyon hachi namati, hotti khun umuy hachi numpunhitugwan cha hon pfinalak na hachi linala-e ja pfinapfai, ja impipfalud na.

Chin nangaskasabaan Philip ad Samaria

4 Chin namati an negwa-at hachi apfuglapfuglay ja khun cha ekaskasaba hini hapit Apo Jos. 5 Oha hi Philip an immuy ay ni oha an pfuglay ad Samaria, ja intuchu na an hi Hesus ja hija hini Kristo an hahadchon cha an marpu ay Apo Jos. 6 Chengngor hachi atakhutakhu hana intuchun Philip ja tinnig cha khu hay hachi milagro an khuna aton, ja pinati cha. 7 Ti cho-or hachi napukhit an ispiritu an hi-u-ugwap cha an nun-akak ay cha chuy tatakhu an nihuhuꞌlungan cha. Ja chin nun-apechoy ja nun-apilay ja temmenong cha. 8 Hijaot un nunheglay an-anla cha ay chuy an pfuglay.

Hi Simon an mun-anap

9 Gwacha han lala-e ay chuy an pfuglay an hi Simon. Napfajag hitay an khun mun-anap hotti cho-or chi eSamaria an inapfu na. Mumpa-akhaja hija an allonay hijay napfagto an takhu. 10 Ja enegngor an amin chin tatakhu hi Simon, anong un hachi pfapfaꞌnang ja hana ma-id mapfalina, an khun cha allon hi, “Hitay an takhu ja na-ab-apfunijanan, ti tan gwa ay hija hini ma-id ipadchungana an apfalinan Apo Jos.” 11 Ja pinati cha hi Simon ti napfajag an napfalipfalijan hachi tatakhu ay ni atona an mun-anap. 12 Muti chin namatiyan cha chin engkasaban Philip an Ebanghelyo an mangpa-innila ay ni omaꞌ-atan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos ja hi Hesu Kristo, ja numpabautisar cha an linala-e ja pfinapfai. 13 Ja anong un hi Simon ja niꞌpati ja neꞌpabautisar. Hotti ninitnud ay Philip ja nanannor hija hachi khun maꞌma-at an milagro ja hachi uchumna an achi kayan chi takhu an aton.

14 Chengngor hachi apostol ad Jerusalem an inapfulut chin eSamaria hini hapit Apo Jos, hotti hennag cha hi Peter ja hi John an umuy hichi. 15 Unchaot ne-atam ja engkalalakhan cha hachi namati ta magwachaan cha ay ni Espiritu Santo. 16 Ti agkhuy cha pay nagwachaan hi Espiritu Santo ti un cha nabautisaran hi chanum ja angkhay khapo hi namatiyan cha ay Apo Hesus. 17 Hotti eneh-an cha Peter ay John hachi ngamoy cha hay hachi namati ja nagwachaan cha ay ni Espiritu Santo.

18 Unagkhu tinnig Simon hichuy enat cha Peter ta nagwachaan hachi namati ay ni Espiritu Santo chin nan-aan cha, ja inchugwagwa na han pihu, 19 ja inali na hi, “Ichatanaꞌ mah ay tay an apfalinan ta an amin hana hoꞌ-oꞌ an takhu, ja magwachaan cha hi Espiritu Santo.” 20 Ja inalinot Peter hi, “Hini mangkay pihum chi mang-uy ay he-a ad impferno. Ti unchah khemhom un manginaan hini apfalinan an ichat Apo Jos? 21 Achi a midchum ay tay an tamu, ti anilan Apo Jos an napukhit hini nomnom mu. 22 Chuꞌkhom hinuy nenomnom mu an napukhit ja nungkalalag a ay Apo Jos ta pakawanon chi-a nu mapfarpfalin. 23 Ti matikhaw u an nunhegla hini ámoh mu ja nakha-utan a hi pfahor.” 24 Ja inalin Simon hi, “Ekalalakhanaꞌ mah ta achi ma-at ay ha-in hay hato an inalim.”

25 Gwa an napfalin chin nuntihtikhuwan cha Peter ay John ja chin nangtudtuchugwan cha ay ni Hapit Apo Jos, ja numpfangngad cha ad Jerusalem. Ja khun cha ekasaba hini Ebanghelyo hana enenggwa cha an apfarjupfarju ad Samaria.

Chin nunchittuman cha Philip ja chin ap-apo an e-Etiopia

26 Gwacha han angher Apo Jos an nangali ay Philip hi, “Munchayyu a ja enenggwam hichi let-ang ingkhana hi chakngam hini kurha an narpu ad Jerusalem an mi-uy ad Gaza.” 27 Hotti immuy gwot ja chinittum na han lala-e an e-Etiopia an narpu ad Jerusalem an i neꞌdayaw ay Apo Jos, an umanamut hichi pfuglay cha. Hitay an lala-e ja ma-ar-ali, ti hini haad na ja hijay khun manalimun an amin hi pihun ni Kandace an hinuy chin pungngachan cha ay ni reyna cha ad Etiopia. 28 Ay chin nunlulugkhanana an kalesa ja khun mumpfaha ay ni intulaꞌ chin profeta an hi Isaiah. 29 Ja inalin ni Espiritu Santo ay Philip hi, “Hontam hichuy nunlulugkhanana.” 30 Temmagtag hi Philip an i nehnot ja chengngor na an khuna pfahaon chin intulaꞌ profeta Isaiah, ja inali na hi, “Ma-awatam chah hini khun mu pfahaon?” 31 Ja inali na hi, “Achiꞌ numpay, ti ma-id mangtuchu ay ha-in.” Ja inali na ay Philip ta miꞌlukhan hija chin kalesa an nunlulugkhanana. 32 Ja hitay hapit Apo Jos an khuna pfahaon ja allona hi,

“Hay enat na, ja omaꞌ-at hi karnero an achi omar-aleggwah hu-un cha khorton,

ja omaꞌ-at khu hi pfoꞌtot an karnero an achi mun-ukha hu-un cha poꞌlehan.

Ti khemmegkhenong hija.

33 Ja pfina-inan cha hija ja achi mungkhochong chin enat cha an nanugi.

Ma-id manaphapapit ay ni holag na

ti penogpog cha hini piꞌtakhuwana heto lota.” *

34 Ja inalin chin ap-apo ay Philip hi, “Ngachah chi podhon nuy profeta an hapiton ay tay, hini achor na wenno hay uchumna?” 35 Ja hitay an intulaꞌ Isaiah chi nanghunungan Philip an nangtuchu ay ni omaꞌ-atan Hesus.

36 Khun cha um-umuy ja emmatam cha han gwachaan chi chanum ja inalin chin ap-apo hi, “Tayya mah han chanum hotti mapfalin chah an bautisaranaꞌ?” 37 Ja inalin Philip hi, “Ti umannung ayya an namati a ja aton ta.” Ja tempfar na ja inali na hi, “Aa, umannung an namatiyaꞌ an hi Hesu Kristo chi Empfalay Apo Jos.” 38 Hotti impitaꞌchug chin ap-apo hichin kalesa ja immuy cha ay chuy chanum, ja numpabautisar hija ay Philip. 39 Muti un chaagkhu chimma-ar ja himpfumagkha ja enekak ni Espiritu Santo hi Philip. Ja ma-id mahpay matikhaw chuy ap-apo ay Philip muti entoloy na an immanamut an khun mun-an-anla. 40 Unagkhu hin-aꞌ-alina ja gwa hi Philip ad Azotus, ja lenawlaw na hachi apfuglapfuglay an i khun mangkaskasaba ay ni Ebanghelyo ingkhana hi ne-atamana ad Cesarea.

9

Chin namatiyan Saul

1 Hi Saul ja entoloy na an khun manattata-ot hay hana namati ay Hesu Kristo ja enat na an amin chi mapfalina ta epapatoy na chicha. Hijaot un immuy ay ni natakhay an pachin chi Hudju 2 ta epa-apja na hay tulaꞌ ta ipatikhaw na hana a-ap-apon hana sinagoga ad Damaskus an gway apfalinana an mamalak hana ah-upana an namati an linala-e wenno pfinapfai ta i na ipahumarja chicha hichi ad Jerusalem.

3 Empacheh cha Saul an umuy ad Damaskus ja gwa an omatam cha, ja himpfumagkha ja gwacha han mumpfinang an narpu ad langit ja henenakhana chin gwachaan cha Saul. 4 Natuꞌ-in ja chengngor na han hapit an nangali hi, “Saul, Saul, anagkha ta parpalikhatonaꞌ ay he-a?” 5 Ja inalin Saul hi, “Apo, ngay ngachan mu mah?” Ja inalin chin khun munhapit hi, “Ha-in hiHesus an khun mu parpalikhaton. 6 Hotti lomeggwat a ta etoloy mu an umuy ad Damaskus hot mipa-innila ay he-a hini atom.” 7 Hay hachi linala-e an nitnud ay Saul ja intaꞌchug cha ja na-ukum cha ti chengngor cha chin hapit, muti ma-id tinnig cha hi khun munhapit. 8 Hotti lemmeggwat hi Saul ja unaagkhu chijaton ja achi mitikhaw chin mata na, hotti un cha pepenchon an in-uy ad Damaskus. 9 Ja toloh arkhaw an achi tumikhaw hini mata na ja agkhuy nangnangan ja immin-inum.

10 Gwa han namati ad Damaskus an hi Ananias ja numpatikhaw hi Apo Hesus ay hija ja inali na hi, “Ananias!” Tempfar na ja inali na hi, “Tojaꞌ ja, Apo.” 11 Ja inalin Apo Hesus hi, “Umuy a hichi pfalay Judas an negpong ay ni kurha an nangadnan hi Ma-anchong, ta im tikhan han eTarsus an hi Saul an gwa an khun mungkalalag. 12 Ti impatikhaw u ay hija han lala-e an nangadnan hi Ananias an immuy nan-a ay hija ta mepfangngad an mitikhaw hini mata na.” 13 Muti inalin Ananias hi, “Aa Apo, muti cho-or hana nangali an hinuy an lala-e ja munnaud an napukhit hana ena-enat na an namarpalikhat hay hana namati ay he-a hichi ad Jerusalem. 14 Ja tan ad ugwani ja gwah to, ti inchatan hachi a-ap-apon chi papachi hi apfalinana an umali an maniliw ay chaꞌmi an amin an khun mundayaw ay he-a.” 15 Muti inalin Apo Hesus hi, “Umuy a, ti hijay piniliꞌ an i mangpa-innila ay ha-in hana Hentil ja anong un hana ari cha ja hana khu i-ibpfam an holag Israel. 16 Ja ha-in chi mangpa-innila ay hija ay ni atona an mapalikhat khapo hi pangunuchana ay ha-in.”

17 Hotti immuy hi Ananias ja himmikhop ay chuy pfalay an agawwachaan Saul. Ja hen-a na hi Saul ja inali na hi, “Akhiꞌ Saul, hi Apo Hesus an numpatikhaw ay he-a ay chuy kurha hi immaliyan ju, ja hijay nannag ay ha-in ta gway aton ni matam an mitikhaw ja ta magwachaan a ay ni apfalinan ni Espiritu Santo.” 18 Ja unagkhu himpfumagkha ja gwacha han amat hi lahhip an naloꞌgwab ay chuy matan Saul ja mitikhaw mahpay. Amat hichi ja timmaꞌchug hija ja numpabautisar. 19 Ja unagkhu nangan ja numpfangngad chin pfi-ah na.

Chin nuntuchugwan Saul ad Damaskus

Neꞌnanannong hi Saul hachi namati ad Damaskus hi at hichi hi arkhaw. 20 Ja ente-a naot an i muntudtuchu hay hachi sinagoga, ja intudtuchu na an hi Hesus chi Empfalay Apo Jos. 21 Ja nanor an amin hachi nangngor ja inali cha hi, “Unchah pfu-un hitay chin khun mamarpalikhat hachi namati ay Hesus ad Jerusalem ta ma-umah cha koma? Ja tan immali khu heto ta tiligwona hay hana namati ta ijuy na hay hachi a-ap-apon chi papachi hichi ad Jerusalem.” 22 Muti khun pfumiꞌpfi-ah hi Saul an muntudtuchu, ja impatikhaw na an hi Hesus hini Hennag Apo Jos an Mamahhod. Ja ma-id pampfar hachi Hudju ad Damaskus.

23 Immuy chi at hichi hi arkhaw ja nunhahapit chin Hudju hay aton cha an mamatoy ay Saul. 24 A-arkhagwan ja anong un lapfi ja gwacha hachi mumpfopfottaꞌ ay ni agwun an pfumutay ay nuy an pfuglay, ta maloh ayya hi Saul ja penatoy cha. Muti inannilan Saul hichuy plano cha. 25 Hotti gwa han ohan nadhom an hachi namati an tinudtuchugwan Saul, ja in-uy cha hija ay ni alad nuy an pfuglay. Initto cha hija han upfi ja inujuy cha ta gway atona an makak.

Chin immajan Saul ad Jerusalem

26 Immuy hi Saul ad Jerusalem ja midchum koma hay hachi namati muti toma-ot cha, ti achi cha pattiyon an umannung an namati hija. 27 Muti initnud Barnabas hi Saul ja in-uy na hachi apostol ja impa-innila na chin na-at, an numpatikhaw ja niꞌhapit hi Apo Hesus ay Saul ay ni chalan an mi-uy ad Damaskus. Ja inali na khu an hi Saul ja agkhuy nun-og-okhon an nangkaskasaba ay Hesus hichi ad Damaskus. 28 Hotti nidchum hi Saul ay chicha ja agkhuy temmaꞌta-ot an nanglawlaw an i khun mangitudtuchu ay Apo Hesus ad Jerusalem. 29 Ja i khun meꞌhohollahor hi Saul hachi Hudju an munhapit hi Griego muti achi cha podhon an chonglon ja un chaagkhu podhon an patajon hija. 30 Ja inannilan hachi uchumna an namati an ma-at hitay, hotti intulud cha hija hichi ad Cesarea ja impilukhan cha han papor ta umuy hi pfalay cha ad Tarsus.

31 Amat hichi ja nepokhong chin aparpalikhatan hachi namati hi apfuglapfuglay hichi ad Judea ja ad Galilee ja ad Samaria, ja khun cha omer-ellog hi pammati. Khun cha chomchom-or khapo ay ni tolong ni Espiritu Santo, ja niꞌtakhu cha an gway ta-ot cha ay Apo Jos.

Chin nangpatengngan Peter ay cha Eneas ay Dorkas

32 Hi Peter ja khuna lawlagwon hachi apfuglapfuglay ta i na pfihhitaon hana namati. Ja immuy hichi ad Lidda han ohan arkhaw. 33 Ja chinakngana han lala-e an hi Eneas an napechoy an agkhuy pfimmangpfangon hi gwaloy tagwon. 34 Inalin Peter hi, “He-a Eneas, epatenong chi-a ay Hesu Kristo hotti tumaꞌchug a ja linupig mu hini opfog mu.” Ja natantannaꞌchug hi Eneas. 35 Cho-or hachi tatakhu ad Lidda ja ad Sharon an nannig an temmenong hija ja namati cha khu ay Apo Hesus.

36 Ja gwacha han ohan pfupfai an namati ad Jopa an hi Tabita, an hay ngachana hi hapit chi Griego ja Dorkas, an hay podhona an hapiton ja urha. Hitay an hi Dorkas ja cho-or hana maphod an khuna aton, ja khuna tulungan hay hana napubli. 37 Ay chuy an agawwachaan Peter ad Lidda ja nunchokhoh hi Tabita ja natoy. Amat hichi ja enamoh cha ja empapekheng cha han nangennaꞌjab an kwarto. 38 Ja chengngor hachi namati ad Jopa an gwacha hi Peter hichi ad Lidda an nehnot ad Jopa, hotti hennag cha han chugwa an lala-e an i numpakpaka-ahi an nangali hi, “Umuy ta-o gwot mah hichi pfuglay mi.” 39 Hotti niꞌ-uy hi Peter ay chicha. Ne-atam cha ad Jopa ja in-uy cha hija hichin nangennaꞌjab an kwarto an gwachaan chuy natoy. Ja khinagong hachi pfalo hi Peter ja khun cha kumila ja khun cha ipatikhaw hachi lopfong an inukhutan Dorkas chin atattakhu na. 40 Impapfutay Peter an amin hachi tatakhu ja nunheppe an nungkalalag. Ja inligkhoh na ay chuy natoy ja inali hi, “Tabita, pfumangon a!” Unagkhu la-ahna ja chiniyat na, ja tinnig na hi Peter ja pfimmangon hija. 41 Penchon Peter chin ngamoy na ta tumaꞌchug, ja enajakhana hachi pfalo ja hachi uchumna an namati ja impatikhaw na an timmakhu hi Dorkas. 42 Chengngor an amin hachi tatakhu ad Jopa hitay an na-at ja cho-or chay namati ay Apo Hesus.

43 Gwacha han hi Simon ad Jopa an khun mun-okhot hi lalat ja hijay nummangili ay Peter hi at hichi hi arkhaw.

10

Chin numpatikhagwan chin angher Apo Jos ay Kornelius

1 Gwa han ohan lala-e ad Cesarea an hi Kornelius an kapitan han hingkhahot an hinchalo an nginadnan cha hi Bonggoy chi Italy. 2 Hitay an lala-e ja pfu-un Hudju muti khun meꞌdaydayaw ay Apo Jos. Ja amat cha khu hina an amin an hen-a-amma. Cho-or chi khuna ichat an tolong hay hana ma-id mapfalina an Hudju, ja e-epong na an khun mungkalalag ay Apo Jos. 3 Gwa han himpumupujaw an khun mungkalalag, ja gwa han impatikhaw Apo Jos ay hija. Ja naꞌna-atigkhana han henongkhop an angher Apo Jos ay chuy a-adchaana. Ja inalin chin angher ay hija hi, “Kornelius!” 4 Temma-ot hi Kornelius ja nunchiyat na an nannig ay chuy angher ja inali na hi, “Ngachah nuy, Apo?” Ja inalin chin angher hi, “Chengngor Apo Jos hana kalalag mu ja tinnig na an amin hana khun mu aton an tomolong hana napubli, ja inapfulut na. 5 Hotti honakhom hay umuy ad Jopa ta i na pfokhaan han lala-e an hi Simon Peter 6 an nunnanannong han pfalay Simon an nipipingngit hichi baybay. Hay tamun Simon ja un khun mun-ekhe ja mun-okhot hi lalat.”

7 Unot nakak chin angher, ja enajakhan Kornelius han chugwa an ene-eꞌ-op na ja han ohan hinchalo na an khun tomolong ay hija ja khun khu meꞌdayaw ay Apo Jos. 8 Ja inali na an amin chin na-at, ja hennag na chicha an umuy ad Jopa.

Chin impatikhaw Apo Jos ay Peter

9 Chin nun-inggwiꞌgwiit hi nahaꞌ-ad ja gwa an omatam hachi hennag Kornelius an khun umuy ad Jopa. Netongor ja immuy hi Peter ay chuy pfopfong ni pfalay Simon an imungkalalag. 10 Hemmenaang hi Peter ja podhona an mangan. Gwa an khun cha ehakhana chin anuna, ja gwacha han impatikhaw Apo Jos ay hija. 11 Amat hi nagwangan ad uchu ja gwacha han amat hi uloh an ampfilog an khun ma-ujuy, an nun-akhaꞌchan chin nunchinugkhuwana. 12 Ja nipfapfaꞌjug hachi numpfino-ob-on an animar ja nidchum hana he-adcha-adchap ay tay lota, ja hana hetayyatayyap ad uchu, an panijagwon chi Hudju hi ihcha. 13 Ja gwacha han hapit an nangali hi, “Tayya, Peter, mumparti a hi ihcham.” 14 Muti inalin Peter hi, “Achiꞌ aton, Apo, ti ma-id chi inih-ihchaꞌ hi amat heto, ti paniyaw ay ni urchin.” 15 Ja inalin khu chin hapit hi, “Achim allon hi paniyaw hana allon Apo Jos ad ugwani hi pfu-un paniyaw.” 16 Ja numpitlo an inali na hitay ja un tomolo chin uloh ad uchu.

17 Khun nomnomnomon Peter hini penhod tay tinnig na an hapiton, ja netongor ja emmatam hachi hennag Kornelius ja impatuchu cha hana tatakhu hini agwun an umuy hichi pfalay cha Simon. Gwa an emmatam cha ay chuy pfalay Simon ja immuy cha ay chuy pantaw, 18 ja nun-ali cha ta hanhanan cha nu hichuy hini pfalay an nunnangngan Simon an nangadnan khu hi Peter. 19 Hi Peter ja gwa an khuna nomnomnomon chin impatikhaw Apo Jos ja inalin ni Espiritu Santo ay hija hi, “Nuy han tolo an linala-e an manapor ay he-a. 20 Hotti khumahad a ta im tikhan. Achi a mun-okhon an miꞌjuy, ti ha-in chi nannag ay chicha.” 21 Khimmahad hi Peter ja inali naot hachi linala-e hi, “Ha-in hini khun ju hingiton hotti ngay mahapor ju?” 22 Ja inali cha hi, “Hennag chaꞌmi ay Kornelius an kapitan hichi ad Cesarea. Magpong hija an takhu, ja khun meꞌdayaw ay Apo Jos, ja an amin hana papadchung mu an Hudju ja etoꞌ cha hini aphod na. Ja gwacha han angher Apo Jos an nangali ay hija ta epa-ajag chi-a hichi pfalay cha ta chonglona hay ituchum.” 23 Hotti empaghop Peter ja minangili na chicha ay chuy nadhom.

Nun-inggwiꞌgwiit ja neꞌpacheh na ay chicha an umuy, ja nitnud khu hachi uchumna an namati an eJopa. 24 Nun-inggwiꞌgwiit khu ja emmatam cha hichi ad Cesarea an punhohhochan cha Kornelius an hen-a-amma ja chin uchumna an enajakhana an ibpfa na ja khakhayyum na. 25 Ja gwa an humikhop hi Peter ay chuy pfalay cha ja chinittum Kornelius ja nunheppe an mundayaw ay hija. 26 Muti empaleggwat Peter ja inali na hi, “Achi a munheppe ay ha-in. Tumaꞌchug a, ti un ta numpadchung an takhu.” 27 Ja khun munhapit cha Peter ay Kornelius hi khun cha humikhupan hichi pfalay ja tinnig Peter hachi cho-or an tatakhu an na-amung. 28 Ja inali na ay chicha hi, “Anila ju an paniyaw ay chaꞌmi an Hudju chi i midchum hana Hentil muti intuchun Apo Jos ay ha-in hi achiꞌ koma panijagwon chi hay ujaꞌ idchuman hana papadchung u an tatakhu an pfu-un Hudju. 29 Hijaot unaꞌ agkhuy nun-ad-achi chin nangpa-ajakhanaꞌ ja tan immalijaꞌ. Hotti ngachah ni epfokha ju ay ha-in?” 30 Ja inalin Kornelius hi, “Ay tay immuy an ar-arkhaw ja gwa han hinpumupujaw ja khunaꞌ mungkalalag heto pfalay mi. Unagkhu himpfumagkha ja numpatikhaw han lala-e an timmataꞌchug an pomooꞌ chi lopfong na. 31 Ja inali na ay ha-in hi, ‘Kornelius, chengngor Apo Jos hana kalalag mu ja tinnig na an amin hana khun mu aton an tomolong hana napubli, ja inapfulut na. 32 Hotti honakhom hay i mamokhaan han hi Simon Peter hichi ad Jopa an nunnanannong han pfalay Simon an nipipingngit hichi baybay. Hay tamun Simon ja un khun mun-ekhe ja mun-okhot hi lalat.’ 33 Hotti tan empa-ajag u he-a ja maphod ta immali a. Ja tan na-amung ami ja anila mi an gawwa hi Apo Jos hotti podhon mi an chonglon hay inalin Apo Jos hi ipa-innilam ay chaꞌmi.”

Chin nuntudtuchugwan Peter hi pfalay cha Kornelius

34 Ja ente-an Peter an nunhapit ja inali na hi, “Ad ugwani ja inannilaꞌ an munchichipat hini pannig Apo Jos an amin hi tatakhu. 35 Ti apfuluton Apo Jos an amin hana nahamad chi aton cha an mundayaw ay hija ja khun cha aton hini podhona, anong un numpfino-ob-on chi narpugwan cha. 36 Hotti anila ju hini Ebanghelyo an impa-innilan Apo Jos ay chaꞌmi an holag Israel an khapo chin enat Hesu Kristo hi natajana hichi kros ja napogpog chin niꞌpfipfinnuhulan ta-o ay Apo Jos. Ja hi Hesu Kristo chi Apo ta-o an amin an tatakhu. 37 Anila ju an, napfalin chin nangkaskasabaan John Bautista ay ni aton an mumpabautisar, ja nipa-innila hana ena-enat Hesu Kristo hichi ad Galilee ja hana uchumna an apfuglapfuglay ad Judea. 38 Ja anila ju an inchat Apo Jos hini Espiritu Santo ja hini apfalinana ay Hesus an eNazaret. Hotti an amin chi immajana ja cho-or chi enat na an maphod, ja empatenong na an amin hana pinarpalikhat Satanas, ti gwacha hi Apo Jos ay hija. 39 Chaꞌmi an apostol ja tinnig mi an amin hana enat na hichi ad Jerusalem, ja hana uchumna an pfuglay chi Hudju. Ja empepfakhat cha hija han kros ja natoy. 40 Muti chin me-atlon arkhaw hi natajana ja minahuwan Apo Jos hija. Ja impatikhaw Apo Jos hija 41 ay chaꞌmi an timmakhu, ja neꞌ-an ami ay hija. Muti agkhuy nipatikhaw an amin hi tatakhu an un angkhay chaꞌmi an pinilin Apo Jos an i manihtikhuwan ay ni tinnig mi. 42 Ja hi Hesus chi nangali ay chaꞌmi hi i ami mangaskasaba ta ipa-innila mi hana tatakhu an hijay pinilin Apo Jos an manugi hana mamattakhu ja hana nun-atoy ay nuy arkhaw an punhugijana. 43 Ja hitay an hi Hesus chin inalin an amin hachi profetan Apo Jos hi khapo ay hija ja mapakawan hana pfahor an amin chi mamati ay hija.”

Nagwachaan hachi Hentil ay ni apfalinan ni Espiritu Santo

44 Gwa an khun pay munhapit hi Peter ja nagwachaan an amin hachi nunchochongngor ay ni apfalinan ni Espiritu Santo. 45 Ja nanor hachi namati an Hudju an nitnud ay Peter, ti tinnig cha an anong un hachi Hentil ja inchatan Apo Jos ay ni Espiritu Santo. 46 Ti chengngor cha an khun cha munhapit hi numpfino-ob-on an hapit an pfu-un hapit cha, ja khun cha mundaydayaw ay Apo Jos. Ja inalin Peter hi, 47 “Tan nagwachaan hato Hentil hi Espiritu Santo an amat khu ay chita-o, hotti ma-id koma mangpagwa ay chicha hi abautisaran cha hi chanum.” 48 Hotti inalin Peter ta mumpabautisar cha ta ipatikhaw cha an hi Hesu Kristo chi Apo cha, ja enat cha. Pemmakhomakhoh cha ay Peter ta mihichi pay hi at hichi arkhaw.

11

Chin hongpfat Peter hachi namahiw ay hija ad Jerusalem

1 Chengngor hachi apostol ja hachi papadchung cha an namati ad Judea chin na-at, an anong un hana Hentil ja namati cha ay ni hapit Apo Jos. 2 Chin numpfangngachan Peter ad Jerusalem ja pinahiw hachi uchumna an Hudju an namati, ti khun cha pay unuchon an amin hana urchin chi Hudju. Ja inali cha hi, 3 “Achi maphod hini enat mu ti immuy a ay ni pfalay hana Hentil, ja neꞌ-an a pay ay chicha!” 4 Hotti enep-ephod Peter an nangpa-innila an amin chin na-at ja inali na hi, 5 “Hichin achaaꞌ ad Jopa ja gwa han ohan arkhaw an khunaꞌ mungkalalag, ja gwacha han nipatikhaw ay ha-in. Tinnig u han omaꞌ-at hi ampfilog an uloh an nun-akhaꞌchan chin nunchinugkhuwana, an khun ma-ujuy chin achaaꞌ. 6 Ja naꞌna-atigkhaꞌ hay hachi numpfino-ob-on an animar an nipfaꞌjug ay chuy uloh. Gwacha hana atap an animar ja hana he-adcha-adchap ay tay lota ja hana hetayyatayyap ad uchu, an panijagwon ta-o an Hudju hi ihcha. 7 Ja chengngor u han hapit an nangali hi, ‘Tayya, Peter, mumparti a hi ihcham.’ 8 Tempfar u ja inaliꞌ hi, ‘Achiꞌ aton, Apo, ti ma-id inih-ihchaꞌ hi amat heto, ti paniyaw ay ni urchin.’ 9 Ja inalin chin hapit an narpu ad uchu hi, ‘Achim allon hi paniyaw hana allon Apo Jos ad ugwani hi pfu-un paniyaw.’ 10 Ja numpitlo an inali na hitay ja un tomolo chin uloh ad uchu. 11 Ja ay chuy gwot ja emmatam han tolo an linala-e an hennag han kapitan chi hinchalo ad Cesarea an immali an mamokhaan ay ha-in. 12 Ja inalin ni Espiritu Santo an mitnuchaꞌ ay chicha, an achiyaꞌ mun-okhon. Ja nitnud khu hay hato unum an ibpfa ta-o an namati ja immuy ami hichi pfalay kapitan Kornelius. 13 Ja impa-innilan Kornelius han tinnig na an angher an timmataꞌchug hichi pfalay cha an nangali hi, ‘Honakhom hay umuy ad Jopa an i mangajakhan han lala-e an hay ngachana ja hi Simon Peter. 14 Ti hijay mangtuchu ay chaꞌju an hen-a-amma ay ni aton ju an miꞌtakhu ay Apo Jos hi ma-id chi pogpogna.’ 15 Ja unagkhu gwa an khunaꞌ munhapit ja immali hini Espiritu Santo ay chicha an amat hichin na-at ay chita-o chin Pentekostes. 16 Ja nenomnom u chin inalin Apo Hesus an, ‘Binautisaran John hana tatakhu hi chanum muti mabautisaran aju hi Espiritu Santo.’ 17 Hot tan hay hana Hentil, ja miꞌpadchung cha ay chita-o ad ugwani, ti inchat Apo Jos ay chicha hini Espiritu Santo chin namatiyan cha ay Apo Hesu Kristo. Hotti un chah ha-in an pfaar Apo Jos chi mangpagwa ay ni penhod na an aton?” 18 Un chaagkhu chengngor hitay an inalin Peter ja empokhong cha an mamahiw ay hija, ja nundaydayaw cha ay Apo Jos an allon cha hi, “Hotti amat hina ayya, ja ekhohkhohan Apo Jos hay hana Hentil, ta gway aton cha an man-ug hi pfahor cha ta miꞌtakhu cha hi ma-id chi pogpogna.”

Hana namati ad Antokya

19 Nete-a chin namatajan cha ay Stephen ja khun cha palikhaton hachi namati ad Jerusalem hotti negwa-at cha. Ja immuy hana uchumna ad Fenisia ja ad Cyprus ja ad Antokya, ja khun cha muntudtuchu ay ni hapit Apo Jos, muti hachi Hudju ja angkhay chi tinuchugwan cha. 20 Muti gwacha hana uchumna an eCyprus ja eCyrene an immuy ad Antokya, ja inidchum cha khu hay hana Hentil an engkasabaan ay ni omaꞌ-atan Apo Hesus. 21 Ja khapo ta gwa hini apfalinan Apo Jos ay chicha an muntudtuchu, ja cho-or chi namati, ja niꞌ-unud cha ay Apo Hesus.

22 Chengngor hachi namati ad Jerusalem chin na-at ad Antokya hotti hennag cha hi Barnabas ta umuy hichi. 23 Ne-atam hija ja nun-an-anla chin nanginnilaana ay ni nangekhohkhohan Apo Jos hachi tatakhu. Hotti tinukhuna chicha ta ehamad cha an mamati ay Apo Hesus ta hija ja angkhay chi unuchon cha. 24 Maphod an takhu hi Barnabas an nagwachaan ay ni apfalinan ni Espiritu Santo ja pammati, ja cho-or chi tinulungana ad Antokya ta namati cha khu ay Apo Hesus.

25 Immuy hi Barnabas ad Tarsus ta i na hingiton hi Saul. 26 Chinakngana ja initnud na an numpfangngad ad Antokya. Umuy chi ohay tagwon hi ninidchuman cha ay chuy khun a-am-amungan hachi namati ja tinuchugwan cha hachi cho-or an tatakhu. Ja hachi namati ad Antokya chi nahhun an na-ali an Krischano.

27 Hichin nihihidchijan cha Barnabas ay Saul ad Antokya ja gwacha hana profetan Apo Jos an immali an narpu ad Jerusalem. 28 Ja gwacha han oha ay chicha an hi Agabus, ja timmaꞌchug hichi na-amungan hachi namati, ja impa-innilan ni Espiritu Santo ay hija ta allona hi ma-ulat an amin chi apfuglapfuglay. Ja immannung an na-at chin inali na hichin nun-ap-apugwan Klaudius an Emperador. 29 Chengngor hachi namati ad Antokya chin inalin Agabus, ja nunhahapit cha ta ichatan cha hachi i-ibpfa cha an namati ad Judea hay mapfalin an ichat chi oha-ohanna hi tolong. 30 Ja empachon cha chin amung cha ay cha Barnabas ay Saul ta chichay mangchat hay hachi mangpangpangulu hi namati ad Jerusalem.

12

Chin namatajan cha ay James ja chin nipfaluchan Peter

1 Ay chuy an timpo ja empapfalak Ari Herod chin uchumna an namati ad Jerusalem ja pinalikhat na. 2 Ja empapotor na chin ulun James an ibpfan John. 3 Ja tinnig Herod an penhod hana Hudju chin enat na hotti impapfalak na khu hi Peter. Netongor ay chuy ja pfehtan chi Hudju an Panganan cha hi Tenapay an Ma-id Pfinoꞌpfoꞌ na. 4 Gwa an pfinalak cha hi Peter ja impipfalud na, ja gwacha han himpolo ta han unum an hinchalo an munggwarja, ta hen-aꞌpat cha an mumpenallog an munggwarja ay hija. Ti nenomnom Ari Herod an humarjaon hi Peter ay ni achoꞌlan chi tatakhu nu mapfalin chin ngilin ja unaot epapatoy. 5 Hotti gwinagwarjaan cha hi Peter hichi pfaluchan, muti hachi namati ja pena-ennongan cha an nungkalalag ay Apo Jos ta tulungana hija.

Chin pfimmutajan Peter hichi pfaluchan

6 Chin mun-inggwiꞌgwiit ja un hugijon Herod hi Peter, hotti naloꞌ hija an napfapfangkelengan hi chugwa hi pfangkeleng, ja khinakhawwan han chugwa an gwarja. Ja gwacha khu hana nunggwarja chin pantaw chuy pfaluchan. 7 Unagkhu himpfumagkha ja gwacha han angher Apo Jos an timmataꞌchug ay chuy achaan Peter ja nahilagwan chin pfaluchan. Enegwor na hi Peter ja inali na hi, “Khalakhalom an pfumangon.” Pfimmangon hi Peter ja na-aan chin pfangkeleng ay chuy ngamoy na. 8 Ja inalin khu chin angher hi, “E-apjam hini pfalekeh mu ja nunhapato a.” Ja enat Peter ja inalin khu chin angher hi, “Alaom hinuy lopfong mu ja nitnud a ay ha-in.” 9 Nitnud hi Peter ay chuy angher an pfumutay muti khemhona un empa-enop Apo Jos hichuy khun ma-at. 10 Linahin cha chin chugwa an pantaw an nagwarjaan ja gwa an me-atam chin khumoꞌ an pantaw an mi-uy hichi kurha, ja himpfumagkha ja nipfughor. Gwa an khun cha chumalan ay chuy kurha ja unagkhu aꞌ-alina ja nama-id chinangher.

11 Amat hichi ja nunhalemottongan Peter an achi khun mun-en-enop ja inali na hi, “Immannung an hennag Apo Jos hinuy angher na ta haniyanaꞌ ay ni aton Ari Herod, ja hana napukhit an penhod hana Hudju an ma-at ay ha-in.”

12 Amat hichi ja immuy hi Peter hichi pfalay cha Mary an inan John Mark an na-amungan hachi cho-or an namati an khun mungkalalag. 13 Nungkorkug hi Peter ay chuy pantaw ja immuy han takhala an hi Roda ta i na tikhan. 14 Unaagkhu immatunan chin hapit Peter ja nunheglay an-anla na ja nalichuwana an mangpfughor chin pantaw, ja unagkhu temmagtag an i mangpa-innila hachi uchumna an gwacha hi Peter hichi pfutayna an timmataꞌchug. 15 Ja inali cha hi, “Un a kaykhu mun-angaw!” Muti impapilit na an umannung, ja inali cha hi, “Unakkay hini angher na.” 16 Khun mungkomungkorkug hi Peter hotti i cha impfughor. Ja un chaagkhu tinnig an hija tatagwa ja nanor cha. 17 Penajapan Peter chicha ta khomenong cha, ja impa-innila na chin enat Apo Jos an nangpapfutay ay hija hichi pfaluchan. Ja inali na khu hi, “Ipa-innila ju hitay an na-at ay James an akhin Apo Hesus ja hana uchumna an a-akhi ta-o an namati.” Ja tenaynana chicha ta umuy han ohan pfuglay.

18 Unagkhu gwa an naꞌ-arkhaw ja ma-id maptoꞌ hi nomnomon hachi hinchalo an khun munggwarja, ti nama-id hi Peter. 19 Impahingit Ari Herod hi Peter muti agkhuy cha chinakngan. Ja hinugi na hachi hinchalo an nunggwarja ta matoy cha. Napfalin hitay ja nakak hi Ari Herod ad Judea ja immuy ad Cesarea ta nihihidchi.

Chin natajan Ari Herod

20 Chin agawwachaan Ari Herod hichi ja nunlinapoh chin pfungot na hay hachi tatakhu ad Tiro ja ad Sidon. Hotti khun cha hingiton hay aton cha an meꞌpfajaw ay hija, ti hini pfuglay an nun-ap-apugwan Herod chi khun arpugwan ni anun cha. Hay enat cha ja pinahhun cha an niꞌhapit han hi Blastus an khun munggwarja ay ni pfalay Ari Herod ta tomolong hija ay ni aton cha an meꞌpfajaw ay Herod. Ja nun-oh-ohha cha an immuy ay Herod ta i cha uyyachon chin pfungot na.

21 Nachakngan chin arkhaw an eneꞌchan Ari Herod hi a-amungan hachi tatakhu, ja nunlopfong hija hi lopfong chi ari ja inumpfun ay ni trono na. Ja nunhapit hija hachi atakhutakhu. 22 Chengngor hachi tatakhu ja iniꞌgwap cha an nangali hi, “Pfu-un takhu hitay khun munhapit muti oha an ab-apfunijan an madayaw!” 23 Ja inapfulut Ari Herod an dayawon cha hija an agkhuy na inali an hi Apo Jos chi madayaw ja angkhay. Hotti ay chuy gwot ja nunchoghon ni angher Apo Jos hija, ja nun-a-an chi pfekheh chin achor na ja unot matoy.

24 Ja khun mitudtuchu hini hapit Apo Jos hi apfuglapfuglay ja khun chomchom-or hachi namati. 25 Ja khinibpfoh cha Barnabas ay Saul chin tamu cha ad Jerusalem ja numpfangngad cha ad Antokya ja initnud cha hi John an hi Mark khu chi ngachana.

13

Chin nannakhan cha ay Barnabas ja hi Saul an i mangaskasaba

1 Hichi ad Antokya ja nidchum hay hana namati hana uchumna an profeta ja hana manudtuchu. Hay ngachan hay hato ja hi Barnabas, hi Simeon an nangadnan khu hi Niger, hi Lucius an eCyrene, hi Manaen an nun-ibpfan Ari Herod, ja hi Saul. 2 Gwa han ohan arkhaw an khun mun-ayunar hay hachi namati ad Antokya ja khun cha mundaydayaw ay Apo Jos. Ja inalin ni Espiritu Santo ay chicha hi, “Et-on ju cha Barnabas ay Saul, ti gwa han ipatamuꞌ ay chicha.” 3 Hotti entortoloy cha an mundaydayaw ja nun-ayunar ja hen-a cha hi Barnabas ja hi Saul ta engkalalakhan cha ja un chaot honakhon chicha.

Chin immajan cha Paul ad Cyprus

4 Amat hichi ja enedchong ni Espiritu Santo cha Barnabas ay Saul ta nunchayyu cha ad Seleusia ja un chaot munlukhan hi papor ta umuy cha ad Cyprus. 5 Ja nitnud hi John Mark an tomolong ay chicha. Un chaot emmatam hichi ad Cyprus ja intaꞌchug cha han pfuglay an ad Salamis, ja ente-a cha an muntudtuchu ay ni hapit Apo Jos hay hana sinagoga an khun a-amungan chi Hudju.

6 Leneꞌgwoh cha ad Cyprus ja ingkhana ad Pafos an nanittuman cha han ohan Hudju an hi Bar-Jesus an mun-anap, ja allona hi un profetan Apo Jos hija muti achi umannung. 7 Hitay an mun-anap ja hijay pun-i-ibpfan han manomnom an Gobernador an hi Sergius Paulus. Empapfokhan tay Gobernador cha Barnabas ay Saul ti penhod na an chonglon hini hapit Apo Jos. 8 Muti hi Bar-Jesus an hay ngachana hi hapit chi Griego ja Elimas, an hay podhona an hapiton ja mun-anap, ja podhona an paꞌ-iyon chin khun ituchun cha Barnabas ay Saul ta achi pattiyon chin Gobernador. 9 Muti hi Saul an nangadnan hi Paul ja nagwachaan ay ni apfalinan ni Espiritu Santo ja neꞌpfottog ay Elimas 10 ja inali na hi, “He-a an empfalay chi diablo, he-a hini pfumuhur an amin hi magpong. Na-uti-ot hini nomnom mu, ja ehahallam an amin hana magpong an hapit Apo Jos. 11 Ad ugwani ja dusaon chi-a ay Apo Jos. Pfulagwon chi-a ta achi mitikhaw hini matam hi at hichi hi arkhaw.” Unagkhu himpfumagkha ja achi mitikhaw chin matan Elimas ja khun mun-ap-apo-ap hay mamchon ay hija. 12 Unagkhu tinnig chin Gobernador hitay an na-at ay Elimas ja namati, ti nakaskasda-aw hini apfalinan Apo Hesus an khun cha itudtuchu.

Chin immajan cha Paul ad Antokya an provincian chi Pisidia

13 Amat hichi ja nakak cha Paul hichi ad Pafos ja nunlukhan cha han papor an umuy hichi ad Perga an provincian chi Pamfilia, ja un muntaynan hi John Mark ta mumpfangngad hichi ad Jerusalem. 14 Amat hichi ja nakak cha Paul ad Perga ta umuy cha hichi ad Antokya an provincian chi Pisidia. Ne-atam cha ad Antokya ja unot nachakngan chin Hapfachu an pungngilinan chi Hudju ja niꞌjuy cha hichi sinagoga ja ni-ipfun cha. 15 Napfalin an nepfaha chin intulaꞌ Moses ja chin uchumna an intulaꞌ hachi profetan Apo Jos, ja empapfokhan hachi a-ap-apon chuy sinagoga cha Paul ja inali cha hi, “A-akhi, nu gwacha ayya chi piꞌtukhun ju ja niꞌ-ali ju mah.” 16 Hotti lemmeggwat hi Paul ja penajapana hachi tatakhu ta khomenong cha, ja inali na hi, “Chaꞌju an a-akhiꞌ an holag Israel ja chaꞌju khu an Hentil an khun meꞌdayaw ay Apo Jos, chonglon ju hitay alloꞌ. 17 Hini Jos ta-o an holag Israel ja pinili na chin a-ammod ta-o ja nunholakhona chicha ta chenom-or cha hichi ad Egypt. Ja enekak na chicha ad Egypt khapo ay ni otong an apfalinana. 18 Hinalimunana chicha hi apat chi polo hi tagwon hichi let-ang ingkhana hi 19 enapfak na chin peto an nasyon hichi ad Kana-an ja empfanoh na chin a-apo ta-o.

20 Nete-a hichin immajan cha ad Egypt ingkhana chin immajan cha ad Kana-an ja immuy chi apat hi khahot ta han lemay polo hi tagwon. Napfalin hitay ja enhaad Apo Jos hana mun-ap-apo ay chicha ingkhana hi nun-ap-apugwan Samuel an profeta na. 21 Chin nun-ap-apugwan Samuel ja empfokha cha ay Apo Jos hay Ari cha. Ja pinilin Apo Jos hi Saul an empfalay Kish an holag Benjamin ta hijay mun-ari, ja nun-ari hi apat chi poloh tagwon. 22 Ja enaan Apo Jos hi Saul ta empallog na hi Ari David an mun-ari ay chicha. Ja tinihtikhuwan Apo Jos hini omaꞌ-atan David hi nangarjana hi, ‘Hinuy empfalay Jesse an hi David, ja podpodhoꞌ hija, ti khuna unuchon an amin hana penhod u hi atona.’* 23 Holag David chin inalin Apo Jos an Manakhu ay chita-o an holag Israel, ja nipa-annung hitay chin nangpa-aliyana ay Hesus. 24 Nahhun hi John Bautista an immali ja unot hi Hesus. Ja engkasaban John ay chita-o an holag Israel an mahapor an chuꞌkhon ta-o hana pfahor ta-o ja numpabautisar ta-o. 25 Unot gwa an mapfalin chin tamun John ja inali na hi, ‘Ngay anila ju hi omaꞌ-ataꞌ? Pfu-un ha-in hini mamahhod an Manakhu hi tatakhu. Hijay metob ay ha-in, ja anong un u podhon an mumpfalin hi himpfut na ja achiyaꞌ mipfilang, ti munnaud hija an napfagto.’ ”

26 Ja entoloy Paul an nunhapit ja inali na hi “A-akhiꞌ an holag Abraham, ja chaꞌju khu an Hentil an khun meꞌdayaw ay Apo Jos, chita-o chi nangpa-innilaan Apo Jos ay ni atona an manakhu hi tatakhu. 27 Muti hachi tatakhu hichi ad Jerusalem ja chin a-ap-apo cha, ja agkhuy cha immatunan an hi Hesus hini Hennag Apo Jos an Mamahhod. Ja anong un cha khun pfahaon hi ahapfahapfachu hana intulaꞌ chin profetan Apo Jos chin nahop, ja agkhuy cha na-awatan an hi Hesus hini khun cha hapiton ay ni intulaꞌ cha. Muti impa-annung cha chamchama hay hachi inalin hachi profeta chin nanugijan cha ay Hesus. 28 Anong un ma-id pfahor na hi pamatajan cha, ja chinagchag cha hi Pilato ta empapatoy na. 29 Gwa an napfalin an impa-annung cha an amin chin nitulaꞌ an ma-at ay Hesus ja empah cha hija chin kros ja i cha inlupfuꞌ. 30 Muti minahuwan Apo Jos hija. 31 Chin nummahuwana ja cho-or chi arkhaw hi numpatikhana chin numpun-ibpfa na an narpu ad Galilee hi immajan cha hichi ad Jerusalem. Ja chicha ad ugwani chi mangpa-innila ay Hesus ay chita-o an Hudju. 32 Hotti tayya an immali ami heto an mangpa-innila ay tay maphod an hapit Apo Jos an hija hitay. Chin ingkarin Apo Jos chin a-ammod ta-o, 33 ja impa-annung na ad ugwani ay chita-o an holag cha chin nummahuwan Hesus. Hijah tay chin inalin Apo Jos ay ni me-aggwa an Psalm hi nangarjana hi,

‘He-a chi empfalay u

Ja ad ugwani ja impatikhaw u an ha-in chi amam.’ †

34 Ja gwa hana uchumna an ingkarin Apo Jos an nipa-annung ay Hesus. Hay ingkari na ja mahuwana hi Hesus ta achi khu matoy, ja hitay chi oha an nitulaꞌ an hapit Apo Jos hi nangarjana hi,

‘Ichat u an ichat ay chaꞌju an amin hana bindisyon an ingkariꞌ ay Ari David.’ ‡

35 Hi Hesus hini nipa-annungan tay an ingkari na, ti gwacha khu han allon ni oha an Psalm an inalin Ari David ay Apo Jos hi,

‘Anilaꞌ an ha-in an naꞌna-unnud an empfalay mu, ja achim apfuluton an mapfuluꞌ hitay achor u.’ §

36 Hi David ayya, napfalin an enat na hana penhod Apo Jos chin atattakhu na ja natoy. Ja nilupfuꞌ ay ni nilub-an chin a-ammod na ja napfuluꞌ chin achor na. 37 Muti hi Hesus ayya ja agkhuy napfuluꞌ chin achor na ti minahuwan Apo Jos.”

38 Entoloy Paul an nunhapit, ja inali na hi, “A-akhiꞌ, mahapor an innilaon ju hitay. Khapo chin enat Hesus ja mapfalin an mapakawan an amin chi pfahor ta-o. Hitay chi ipa-innila mi ay chaꞌju ad ugwani. 39 Khapo ay tay enat Hesus ja ipfilang Apo Jos hi magpong an amin hana mamati ay hija, muti ma-id chi oha hi mipfilang hi magpong hi pannig Apo Jos khapo hi pangunuchana ay ni urchin Moses. 40 Hotti tikhan ju gwot niꞌ ta achi ma-at ay chaꞌju chin impatulaꞌ Apo Jos chin profeta hi nangarjana hi,

41 ‘Chonglon ju, chaꞌju an khun tomangkhatangkha,

ti gwa han atoꞌ ad ugwani an atattakhu ju an natnat-on,

hot masda-aw aju, muti matoy aju chamchama.

Ti achi ju pattiyon,

anong un gway mangpa-innila ay chaꞌju!’ ”*

Angkhay hitay hi inalin Paul.

42 Gwa an pfimmutay cha Paul ay Barnabas ay chuy sinagoga, ja inalin chin tatakhu hi, nu mapfarpfalin, ja etoloy cha koma hini itudtuchu cha ay ni umali an Hapfachu. 43 Pfimmutay cha an amin chin tatakhu ja cho-or chi nitnud ay cha Paul ay Barnabas an Hudju ja Hentil an khun miꞌ-unud ay ni urchin chi Hudju. Ja tinukhun cha Paul ay Barnabas chicha ta etortoloy cha an monhochor ay ni khohkhoh Apo Jos.

44 Unot nachakngan chin Hapfachu, ja na-amung an amin chin tatakhu ay chuy an pfuglay ta chonglon cha hini hapit Apo Jos. 45 Unagkhu tinnig chin Hudju hachi atakhutakhu an na-amung ja emmaꞌ-amoh cha. Ja unagkhu nunhapit hi Paul ja ente-a cha an mamahiw ay hija ja an mamaꞌ-i chin khuna hapiton. 46 Muti agkhuy temma-ot cha Paul ay Barnabas ja inali cha hi, “Mahapor an chaꞌju an Hudju chi mahhun an pangtuchugwan mi ay tay hapit Apo Jos. Muti tayya an chin-ug ju, hotti un chaꞌju hon hinugi ju hini achor ju an achi mipfilang an miꞌtakhu ay Apo Jos hi ma-id chi pogpogna. Hotti nangamong aju ta hay hana Hentil chi i mi pangtuchugwan. 47 Ti amat heto chin inalin Apo Jos an,

‘Piniliꞌ chaꞌju an manilagwan hay hana Hentil

ta tuchugwan ju an amin hay hana tatakhu heto lota ay tay hapit u,

ta gway aton cha an miꞌtakhu ay ha-in hi ma-id chi pogpogna.’ ” †

48 Ja unot chengngor hachi Hentil chin inalin Paul ja mun-an-anla cha ja khun cha haphapiton hini aphod ni hapit Apo Jos an chengngor cha. Ja an amin hana pinilin Apo Jos an miꞌtakhu hi ma-id chi pogpogna ja namati cha. 49 Ja nunchongor chin hapit Apo Jos an amin hachi apfuglapfuglay hichi. 50 Muti chinagchag chin Hudju hay hachi a-ap-apon chuy an pfuglay ja hana ma-ar-ali an pfinapfai an khun meꞌdayaw hachi Hudju ta miꞌpahiw cha ay cha Paul ay Barnabas. Amat hichi ja empakak cha chicha ay chuy pfuglay cha ad Antokya. 51 Cha Paul ay Barnabas ja pinuꞌpu-an cha chin chapor ay chuy chapan cha ta panginnilaan chin tatakhu ad Antokya an napfalin chin tukhun cha ay chicha hotti un cha ikhad. Amat hichi ja empacheh cha an umuy ad Ikonium. 52 Ja hay hachi nataynan an namati hichi ad Antokya ja nagwachaan cha hi an-anla ja ay ni apfalinan ni Espiritu Santo.

14

Chin enat cha Paul ad Ikonium

1 Emmatam cha Paul hichi ad Ikonium ja immuy cha hichin sinagoga an khun a-amungan chi Hudju. Jacho-or chi namati an Hudju ja Hentil ti megngor chin panudtuchu cha. 2 Muti gwacha khu hana agkhuy namati an Hudju, ja hinurpfuchan cha ta mapaꞌ-i chin nomnom hachi Hentil ta pfuhulon cha hachi namati. 3 Nihihidchi chamchama cha Paul ay Barnabas hi at hichi hi arkhaw ja agkhuy cha temma-ot an un chaot entoloy an nuntudtuchu ay ni omaꞌ-atan ni khohkhoh Apo Jos. Ja tinihtikhuwan Apo Jos an umannung chin intuchu cha hi nangchatana ay chicha hi apfalinan an mangat hi milagro. 4 Ja nunchinuꞌ-ukhan chi nomnom chin tatakhu ay chuy an pfuglay, hotti na-aggwa cha, an gway neꞌ-ampoy chin Hudju ja gway uchumna an neꞌ-ampoy chin apostol.

5 Amat hichi ja hay enat hachi Hudju ja chin a-ap-apo cha ja hachi uchumna an Hentil, ja nunhahappitanan cha an palikhaton ja pumpfu-or cha hachi apostol. 6 Unot inannilan cha Paul ay Barnabas chin khun cha hahapiton ja lemmajaw cha ta immuy cha hichi ad Listra ja ad Derbe an provincian chi Likonia, ja chin nunlawlaw an pfuglay. 7 Ja engkasaba cha hini Ebanghelyo an amin hachi apfuglapfuglay an immajan cha.

Chin enat cha Paul ay Barnabas ad Listra an provincian chi Likonia

8 Ja gwacha han lala-e hichi ad Listra an napilay, an agkhuy chimmarchalan nete-a chin nituꞌkhungana. 9 Ja ne-egngor tay an napilay chin khun ituchun Paul. Emmohchong Paul ja na-ormana an gway pammatin chuy napilay an mepatenong. 10 Ja iniꞌgwap Paul an nangali hi, “Tumaꞌchug a.” Ja natantannaꞌchug hichuy napilay ja khun munchallachallan. 11 Unagkhu tinnig hachi tatakhu hitay enat Paul ja hi-u-ugwap cha hi hapit cha ad Likonia ja khun cha allon chi, “Tayya an immali hay hato ab-apfunijan an numpatikhaw an amat hi takhu.” 12 Ja nginadnan cha hi Barnabas hi Zeus an ngachan chi oha an jos cha. Ja nginadnan cha khu hi Paul hi Hermes ti hijay khun munhapit. 13 Gwacha han pfalay hichi pingngit ad Listra an khun cha pundayawan ay Zeus, ja gwa han mumpfuni an khun mundaton. Ja enalan chuy mumpfuni hachi pfuta-ar an pfakah ja hachi palagwer ja in-uy na ta mundaton cha ay cha Paul ay Barnabas. 14 Unagkhu inannilan cha Barnabas ay Paul hitay i cha aton ja nunhagwek cha chin lopfong cha ta ipatikhaw cha an napukhit chi punnomnoman cha. Ja entagtag cha an i nun-utor hachi na-amung an tatakhu. Ja khun cha iꞌgwap an mangali hi, 15 “Chaꞌju an tatakhu, anagkha ta idatunan chaꞌmi? An un ami khu takhu an amat ay chaꞌju. Immali ami heto an muntudtuchu ay chaꞌju ay tay maphod an tukhun Apo Jos, ta chuꞌkhon ju hana khun ju pundatunan, ti ma-id ichat na hi aphochan, ta un aju gwot miꞌ-unud ay Apo Jos an mamattakhu an nangapja ay tay lota, ja hichi ad uchu, ja hichi baybay ja an amin chi hay nagwacha. 16 Chin hopapna ja inikud Apo Jos an dayawon hachi Hentil hini penhod cha an dayawon. 17 Muti anong un amat heto ja gwa hana khuna aton an panginnilaan an hijay umannung an Jos, ti khuna ichat hana aphochan chi tatakhu. Hijay mangchat hi uchan ja papfungaona an amin chi mitanum ta omanay hi anun ta miꞌtakhu ta-o an gwachaan hi an-anla.” 18 Ja anong un inalin chin apostol hitay ja nalikhatan cha chamchama an nangpagwa hachi tatakhu an mundaton ay chicha.

19 Nalahin chi at hichi hi arkhaw ja immali hana Hudju an agkhuy namati an narpu ad Antokya ja ad Ikonium ta unuchon cha hi Paul. Ja chinagchag cha chin tatakhu hichi ad Listra ta numpfu-or cha hi Paul. Ja khinujukhujud cha an in-uy hichin pingngit chuy pfuglay, ti hay anila cha ja natoy. 20 Muti inunud hay hachi namati ja lini-ub cha hi Paul ja pfimmangon hija. Ja timmaꞌchug ja chimmalan an numpfangngad ay chuy pfuglay. Nun-inggwiꞌgwiit ja empacheh cha Paul ay Barnabas an immuy hichi ad Derbe.

Chin me-aggwa an immajan cha Paul ad Antokya an provincian chi Pisidia

21 Emmatam cha hichi ad Derbe ja ente-a cha khu an mangkaskasaba ay ni Ebanghelyo ja cho-or chin inawis cha an namati ay Hesu Kristo. Napfalin ad Derbe ja numpfangngad cha khu hichi ad Listra, ja ad Ikonium, ja unot ad Antokya an provincian chi Pisidia. 22 An amin hay hato pfuglay an immajan cha ja khun cha muntudtuchu ta papfi-ahon cha hachi namati. Ja tinukhun cha chicha ta munchochodcha cha ay ni pammati cha. Ja intuchu cha khu an cho-or hana likhat hi hopkhon chi namati ja un omatam ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos ad langit. 23 An amin hana iglesia an immajan cha ja enhaad cha hana mangpangpangulu hi namati. Ja khun cha mun-ayunar ja mungkalalag, ta ehchor cha hay hato pinili cha ay Apo Hesu Kristo an pinati cha.

24 Amat hichi ja empacheh khu cha Paul ay Barnabas ja ene-enggwa cha hichi provincian chi Pisidia ja un chaot omatam ay ni provincian chi Pamfilia. 25 Ja nuntudtuchu cha ay ni hapit Apo Jos ad Perga an provincian chi Pamfilia ja un chaot ichayyu an umuy hichi ad Atalia. 26 Omaꞌ-angonoh ja nunlukhan cha han papor hichi pingngit chi baybay ad Atalia an mumpfangngad ad Antokya an narpugwan cha, ti pfinalin cha mahpay hana impatamun Apo Jos ay chicha. Hichi ad Antokya chi nangkalalakhan chin namati ay chicha an enehchor cha ay Apo Jos ta hijay mangkhohkhohan ay chicha ay ni pangatan cha ay ni impatamu na ay chicha.

27 Unot emmatam cha Paul ad Antokya ja inamung cha chin namati ta impa-innila cha an amin chin impatamun Apo Jos ay chicha, ja hini tolong na hi nangaskasabaan cha hachi Hentil ta gway aton cha khu an mamati. 28 Ja nihihidchi cha Paul ay Barnabas ay cha chuy papadchung cha an namati ad Antokya hi at hichi hi arkhaw.

15

Chin na-amungan hachi namati ad Jerusalem

1 Gwacha hachi namati an narpu ad Judea an immuy ad Antokya, ja khun cha muntudtuchu hi umapfu an khun cha allon hachi namati hi, “Nu achi aju mumpakugit, achi aju miꞌtakhu ay Apo Jos, ti hitay chin urchin Moses.” 2 Muti achi apfuluton cha Paul ay Barnabas ja neꞌhohongnger cha ay chicha. Khapo ta ma-id epfanakhana ja nunhahapit hay hachi namati ja pinili cha hi Paul ja hi Barnabas ja hana uchumna an namati, ta chichay hennag cha an umuy hichi ad Jerusalem an i miꞌhapit chin apostol ja hachi papangulun chi namati hichi ta epfanag cha.

3 Empacheh cha an umuy ad Jerusalem ja enenggwa cha ad Fenisia ja ad Samaria. Ja khun cha ipa-innila hachi namati an gwacha mahpay hana Hentil an niꞌ-unud ay Hesus. Mun-an-anla hay hachi namati hi nangngolan cha ay tay inalin cha Paul.

4 Ne-atam cha ad Jerusalem ja mun-an-anla chin apostol ja hana pangulun chi namati ja an amin hana namati, ja inali cha hi, “Maphod ta immali aju.” Amat hichi ja impa-innilan cha Paul chin en-enat Apo Jos ay chicha. 5 Muti timmaꞌchug hay hachi uchumna an Farisee an namati ja inali cha hi, “Mahapor an mumpakugit hana Hentil, ja mahapor an allon ta-o ta unuchon cha hini urchin Moses.”

6 Amat hichi ja na-amung chin apostol ja hachi pangulun chi namati ta nunhahappitanan cha hitay an inali cha. 7 Uja-ud hi nunhahappitanan cha ja timmaꞌchug hi Peter ja inali na hi, “A-akhi, anila ju an chin pengpenghana, ja ha-in chi pinilin Apo Jos ay chita-o an i mangtuchu ay ni Ebanghelyo, ta gway aton hana Hentil an mangngor ja mamati. 8 Hi Apo Jos an nanginnila an amin hi nomnom chi takhu chi nangpatikhaw ay chita-o an Hudju an apfulutona khu hana Hentil, ti inchat na khu ay chicha hini Espiritu Santo an amat khu ay ni nangchatana ay chita-o. 9 Numpapadchung chi enat Apo Jos ay chita-o an Hudju ja ay chicha an Hentil, ti penakawana an amin hana pfahor cha khapo hi namatiyan cha. 10 Hotti un ta-o chah achi ipahikha hi Apo Jos nu palikhaton ta-o hana Hentil an namati? Anong otniꞌ unchin a-ammod ja chita-o ja ad-adchi ta-o paꞌ-at ay ni urchin Moses. 11 Muti namati ta-o an un ta-o miꞌtakhu ay Apo Jos khapo hi khohkhoh na an in-alin Apo Hesus, amat khu hina hay hana Hentil.”

12 Nepallog cha Barnabas ay Paul an nunhapit, ja khemmegkhenong an amin hachi tatakhu an na-amung ta chonglon cha khu chin piꞌ-ali cha. Ja impa-innila cha hana enat Apo Jos chin Hentil hi nangchatana hi apfalinan cha Paul an nangat chin cho-or an numpfino-ob-on an milagro an panginnilaan an inapfulut na chin nuntudtuchugwan cha hana Hentil. 13 Un chaot napfalin an nunhapit ja nepallog khu hi James ja inali na hi, “A-akhi, chonglon ju hitay piꞌ-aliꞌ. 14 Chengngor ju chin inalin Simon Peter ad anachi an enat Apo Jos hi nangpatikhagwana ay ni pamhod na hana uchumna an Hentil ta midchum cha hay hana tatakhu na. 15 Hitay ayya an enat Apo Jos ay cha tay Hentil ja hijah tay chin inalin Apo Jos an impatulaꞌ na hachi profeta chin nahop hi nangarjana hi,

16 ‘Chin nun-ap-apugwan hachi holag Ari David

ja mipadchung hi pfalay an napaꞌ-i ja agkhuy natoloy.

Muti ha-in an hi Apo Jos ja mumpfangngachaꞌ

ta pfangunoꞌ hini pun-ap-apugwan cha.

17 Ja an amin chi tatakhu ja tomangad cha ay ha-in,

ja midchum an amin hana Hentil an piniliꞌ hi tatakhuꞌ.

18 Hitay chi impa-innilan Apo Jos chin pengpenghana.’ ”*

19 Entoloy James an nunhapit ja inali na khu hi, “Hay gwa ay ha-in ja achi ta-o agkhu palikhaton hana Hentil an namati ay Apo Jos. 20 Hay aton ta-o ja muntulaꞌ ta-o ay chicha, ta allon ta-o hi achi cha mi-ihcha hi nabnijan ja achi cha me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa cha, ja achi cha khu mi-ihcha hana agkhuy naglot ja hana chala. 21 Ti hay hato khun ta-o unuchon an Hudju ja gwa ay ni Urchin Moses an napfajag an khun mitudtuchu hi ahapfahapfachu hichi sinagogan chi Hudju hi apfuglapfuglay.”

Chin tulaꞌ an impi-uy cha hachi Hentil an namati

22 Hachi apostol ja hachi pangulun chi namati ja an amin hachi namati, ja inapfulut cha chin inalin James. Ja pinili cha hay mitnud ay cha Paul ay Barnabas an mumpfangngad ad Antokya. Hay napili ja han chugwa an linala-e an cha Judas an mungngadngachan hi Barsabas ja hi Silas. 23 Ja empachon cha han tulaꞌ an hay nitulaꞌ ja allona hi,

“Chaꞌmi an apostol an a-akhi ju hi pammati ja hato khun mangpangpangulu chi namati heto ad Jerusalem, ja tayya an muntulaꞌ ami ay chaꞌju an a-akhi mi an Hentil hina ad Antokya ja ad Syria ja ad Silisya. 24 Ti chengngor mi an gwacha hana narpu heto an immali hina achaan ju an nab-on chi i cha intudtuchu, ja na-apfu aju an ma-id maptoꞌ hi i ju unuchon. Ipa-innila mi an pfu-un chaꞌmi chi nannag hay hachi immali hina an nuntudtuchu hi nehahalla. 25 Hijaot un mi nunhahappitanan an honakhon mi hato chugwa an linala-e an mitnud ay cha tay podpodhon ta-o an a-akhi an cha Barnabas ay Paul. 26 Ti anila ta-o an cha Paul ay Barnabas ja impusta cha hini piꞌtakhuwan cha an mangat an amin hi tamun Apo ta-o an hi Hesu Kristo. 27 Hotti tan honakhon mi cha Judas ay Silas an mangali ay ni intulaꞌ mi ay chaꞌju 28 an empanomnom ni Espiritu Santo ay chaꞌmi. Ti achi mahapor an i mi ipapilit ay chaꞌju an umunud hana khun mi aton an Hudju. Angkhay hay hato chi mahapor hi unuchon ju. 29 Achi aju mi-ihcha hi nabnijan ja hi chala. Ja achi aju khu umihcha hi agkhuy naglot ja achi aju me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa ju. Aphochan ju hay hato nu unuchon ju. Angkhay hay hato chi penhod mi an allon ay chaꞌju.”

30 Napfalin an intulaꞌ cha ja hennag cha chin linala-e an mang-uy chin tulaꞌ ad Antokya. Ne-atam cha ja inamung cha an amin hachi namati ja inchat cha chin tulaꞌ. 31 Pfinahan chin tatakhu ja mun-an-anla cha ay chuy maphod an tukhun. 32 Cha Judas ay Silas ja profetan Apo Jos, hotti cho-or chin intugtukhun cha hachi namati, ja impapfi-ah cha hini pammati cha. 33 Nihichi cha Judas ay Silas hi at hichi hi arkhaw, ja chin pumpfangngachan cha ad Jerusalem ja inalin hay hachi namati ad Antokya hi, “Hi Apo Jos chi manalimun ay chaꞌju ingkhanah omataman ju ad Jerusalem.” Ja numpfangngad cha ay cha chuy nannag ay chicha. 34 Muti penhod Silas an muntaynan ad Antokya. 35 Nuntaynan khu cha Paul ay Barnabas hichi ad Antokya ja niꞌlammong cha chin cho-or an namati an muntudtuchu ja mangkaskasaba ay ni hapit ApoJos.

Chin nunhijanan cha Paul ay Barnabas

36 Unot immuy chi at hichi hi arkhaw ja inalin Paul ay Barnabas hi, “I ta mah pfangngachon an tikhan an amin hana intuchugwan ta an namati ay Apo Jos, ta i ta emamad hini omaꞌ-atan ni pammati cha.” 37 Inapfulut Barnabas ja penhod na an piꞌjajon cha hi John Mark. 38 Muti hi Paul ja achi na penhod an pitnuchon hi John Mark, ti tenaynana chicha ad Pamfilia ja agkhuy na entoloy an tomolong ay chicha. 39 Ja nunhongnger cha Paul ay Barnabas ja nunhijan cha. Initnud Barnabas hi John Mark, ja nunlukhan cha han papor an umuy ad Cyprus. 40 Pinilin khu Paul hi Silas hi pun-ibpfa na. Ja engkalalakhan chin namati ad Antokya, ta hi Apo Jos chi manalimun ay chicha ay ni agwun cha, ja un chaot epacheh. 41 Ja enenggwa cha hichi ad Syria ja ad Silisya ja nuntugtukhun cha hachi namati ay Hesus ta meꞌ-er-ellog cha hi pammati.

16

Chin nidchuman Timoti ay cha Paul ay Silas

1 Immuy cha Paul ay Silas hichi ad Derbe ja ad Listra an agwachaan han namati an hi Timoti chi ngachana. Hi ina na ja Hudju an namati ja Griego hi ama na. 2 Ja khun haphapiton hachi namati ad Listra ja ad Ikonium hini kina-aphod Timoti. 3 Penhod Paul an mangitnud ay Timoti hotti kinugit na khapo hay hana Hudju hichi, ti anila cha an amin an Griego hi ama na hotti agkhuy nakugit. 4 Amat hichi ja initnud Paul hi Timoti ja immuy cha hachi apfuglapfuglay an i mangpa-innila chin nunhahappitanan cha hay hachi apostol ja hachi pangulun chi namati ad Jerusalem an mahapor an unuchon chin intulaꞌ cha an urchin. 5 Hotti khun meꞌ-er-ellog chin pammatin hachi namati, ja enarkhaw an khun cha chomchom-or.

Chin impatikhaw Apo Jos ay Paul an eMasedonia an lala-e

6 Ja podhon cha Paul an umuy hichi provincian chi Asia an i muntudtuchu muti agkhuy cha entoloy ti empagwan ni Espiritu Santo. Hotti eneꞌgwa cha hichi provincian chi Frigia ja ad Galatia. 7 Ja ne-atam cha hichi pingngit chi provincian chi Misia ja penhod cha an umuy hichi provincian chi Bitinia muti empagwan khu ni Espiritun Apo Hesus. 8 Hotti un cha inchayyu an umuy hichi ad Troas an ohan pfuglay chi Misia. 9 Ay chuy an lapfi ja nipatikhaw ay Paul han lala-e an eMasedonia an timmataꞌchug an khun mumpakpaka-ahi an mangali hi “Umali aju adniꞌ heto ad Macedonia ta tulungan chaꞌmi.” 10 Amat hichi ja nunhakhana cha ja neꞌhakhanaaꞌ khu* ta umuy ami ad Macedonia, ti na-awatan mi an enajakhan chaꞌmi ay Apo Jos an i mangkaskasaba ay tay Ebanghelyo hay hana tatakhu hichi.

Chin namatiyan Lidia ad Filipos

11 Hotti nakak ami ad Troas ja nunlukhan ami han papor an munchapchapoh an umuy ad Samotrace. Nunnanong ami hichi ja nun-inggwiꞌgwiit ja immuy ami khu ad Neapolis ay nuy provincian chi Macedonia. 12 Emmatam ami ad Neapolis ja enehlong mi hichi ad Filipos an otongngan an pfuglay an nidchum ay ni pun-ap-apugwan chi Rome. Manghan hi ohay chumingkhu hi nunnangngan mi hichi. 13 Gwa an nachakngan chin Hapfachu an ngilin chi Hudju ja nakak ami ay chuy pfuglay ja immuy ami hichi gwanggwang an i manikhaw hay pungkalalakhan chi Hudju. Ja enataman mi hachi pfinapfai an na-a-amung, ja ni-ipfun ami ta muntudtuchu ami. 14 Oha ay cha tay an pfinapfai ja hi Lidia an eTiatira an khun mungngina hi nangina an pfinacha. Oha hija an khun meꞌdaydayaw ay Apo Jos. Ja inchatan Apo Jos hija hi pannaka-awat ja namati mahpay chin inalin Paul. 15 Numpabautisar hi Lydia ja chin numpun-ibpfa na an neꞌheto hichi pfalay cha. Napfalin ja inali na hi, “Miꞌjali aju mah ta munnanong aju hi pfalay mi, nu ipfilangaꞌ ay chaꞌju hi oha an namati ay Apo ta-o an hi Hesus.” Achi na pijon an mangali hotti niꞌjuy ami.

Chin nipfaluchan Paul ad Filipos

16 Gwa han namenghan an umuy ami hichi khun pungkalalakhan, ja chinittum mi han pfupfai an himpfut an nahuhuꞌlungan hi napukhit an espiritu an gway apfalinana an mangali hay hana ma-at ay ni ohan takhu hi uchum chi arkhaw. Hotti cho-or chi lagpfun tay an mun-anap an khun alaon hachi apo na.

17 Khun mangumangunud hitay pfupfai ay chaꞌmi ay Paul ja khuna iꞌgwa-iꞌgwap hi, “Cha tay an linala-e ja pfaar tay napfagto an Jos. Ja immali cha an mangtuchu ay ni aton an miꞌtakhu ay Apo Jos.” 18 Ja a-arkha-arkhaw an amat hetoy khun aton tay an pfupfai, ja loꞌtat ja impahikha na hi Paul. Ja nunligkhoh ja inali na chin nehohoꞌlong an ispiritu hi, “Ay ni apfalinan Hesu Kristo ja epakak u he-a.” Ja ay chuy an nangarjana ja nakak gwot chin nehohoꞌlong ay chuy pfupfai. 19 Unagkhu inannilan hachi apon chuy pfupfai an ma-id mahpay pumpihuwan cha ja chimpap cha hi Paul ja hi Silas. Ja nungkhujud cha an in-uy hichi palaha ta ijuy cha hay hana ap-apo ay chuy pfuglay. 20 Ja inali cha hay hachi a-ap-apo cha an Romano hi, “In-ali mi ay chaꞌju hay hato Hudju an pumapaꞌ-i ay tay an pfuglay ta-o. 21 Ti khun cha itudtuchu hana ugali cha an mekontra ay ni urchin ta-o ja achi mapfalin an unuchon ta-o an Romano.” 22 Pinahiw hachi tatakhu cha Paul ja nun-epa-aan chin a-ap-apo chin lopfong cha ja impahuplit cha chicha. 23 Napfalin ja impipfalud cha, ja inali cha ay chuy khun munggwarja chin pfaluchan ta hahalichitona an pfantajan chicha. 24 Inunud chuy gwarja chin inalin chin ap-apo na hotti in-uy na cha Paul hichi pumpfaluchan ja impahikhop na chicha hichi chohachohar na. Enala na han ajiw an khun cha pangorpit hi hu-in chi mipfalud, ja inorpit na chin hu-i cha ja tenorpfoꞌ na.

25 Gwa an temmonga ja khun mungkalalag ja mungkankanta cha Paul ay Silas an mundaydayaw ay Apo Jos. Ja khun chodchonglon chin uchumna an nipfalud. 26 Ja unagkhu himpfumagkha ja gwa han mapfi-ah an khihu. Ja nun-a-egwor an amin chin pfaluchan. Ja un aꞌ-alina ja nun-ipfughor an amin chin pantaw ja nun-a-aan khu an amin chin pfangkeleng hachi nun-ipfalud.

27 Ja pfimmangon chin khun munggwarja ja tinnig na chin pantaw an nun-ipfughor. Ja khemhona un lemmajaw an amin hachi nun-ipfalud, hotti hinuꞌnut na chin pfangid na ta patajona hini achor na. 28 Unot tinnig Paul chin atona ja nun-ugwap an allona hi, “Achim patajon hini achor mu ti tayya ami heto an amin.” 29 Numpfokha chin gwarja hay hilaw ja entagtag na an umuy ay chuy achaan cha Paul. Ja khun munggwoggwog hi ta-ot na ja nunheppe ay chicha. 30 Ja initnud na chicha an pfumutay ja inali na hi, “A-akhiꞌ, ituchu ju adniꞌ hay atoꞌ ta miꞌtakhuwaꞌ ay Apo Jos.” 31 Tempfar cha Paul ja inali cha hi, “Mamati a ay Apo ta-o an hi Hesus hot takhuwon chaꞌju, he-a ja an amin aju an hen-a-amma.” 32 Ja intugtukhun cha Paul hini hapit Apo Jos ay hija ja an amin cha an hen-a-amma. 33 Ja ay chuy an lapfi ja in-uy chin gwarja chicha han gwachaan chi chanum ta inulahana chin hukhat cha, ja un cha mumpabautisar an amin an hen-a-amma. 34 Napfalin ja eneghop na cha Paul ay Silas ay ni pfalay cha ta panganuna. Ja nunheglay an-anla cha an hen-a-amma khapo hi namatiyan cha ay Apo Jos.

35 Ja gwa an nanong ja hennag hachi a-ap-apo an Romano hachi polih an i mangali chin gwarja ta epakak na cha Paul ay Silas. 36 Hotti inalin chin gwarja ay Paul hi, “Tayya an inalin hana apo mi an makak aju heto pfaluchan. Hotti amat hina ja makak aju ta ma-id chi hay mannig ay chaꞌju.” 37 Muti inalin Paul hachi polih hi, “Unchah amat hina chi aton mi an makak? Impapfalud chaꞌmi an agkhuy chaꞌmi hinumarja. Allon ju hay hachi a-ap-apo hi ma-id tinnig ju hi pfahor mi ja impahuplit chaꞌmi hi achoꞌlan chi tatakhu, ja numpapadchung ta-o an Romano. Ja un ju chah allon hi makak ami an ma-id oha hi manginnila? Achi mapfalin! Allon ju ta umali hachi a-ap-apo ta chichay mangitnud ay chaꞌmi an makak.”

38 Amat hichi ja numpfangngad chin polih hay hachi a-ap-apo cha an i mangpa-innila chin inalin Paul. Unot chengngor chin a-ap-apo an un Romano cha Paul ja temma-ot cha. 39 Hotti immuy cha hichi pfaluchan an i numpakawan ay cha Paul. Ja impapfutay cha hi Paul ja hi Silas an inali cha hi, “Makak aju ta umuy aju hi uchumna hi pfuglay.” 40 Ja nakak cha Paul ay chuy pfaluchan ja immuy cha hichi pfalay cha Lidia. Ja tinukhun cha hachi namati ja un cha epacheh.

17

Chin pimmalinahan hachi agkhuy namati an Hudju ad Tesalonika

1 Empacheh cha Paul ay Silas ja eneꞌgwa cha hichi ad Amfipolis ja ad Apolonia ja un chaot me-atam ad Tesalonika an achaan han sinagoga an khun a-amungan chi Hudju. 2 Ja niꞌjuy hi Paul hichi sinagoga ti hijah tay chi khuna aton an amin hi apfuglapfuglay hi omajana. Ja intuchu na hana nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi toloh Hapfachu. 3 Ja intuchu na khu hana impatulaꞌ Apo Jos ay ni Hapit na an omaꞌ-atan Hesu Kristo, an mahapor an matoy ja mummahu. Ja inali na khu hi, “Hitay an hi Hesus ja hija hini mamahhod an hennag Apo Jos.” 4 Gwacha hachi Hudju an nidchum ay cha Paul, ti namati cha chin intuchu na. Ja gwacha hachi cho-or an Griego an khun meꞌdayaw ay Apo Jos, ja namati cha khu, ja anong un hachi cho-or an ma-ar-ali an pfinapfai. 5 Muti emmaamoh hana Hudju an agkhuy namati ja inamung cha hachi achi mangngor an pfolakpfor ta i cha pumapaꞌ-i ay chuy an pfuglay. Ja enajakhan cha hachi tatakhu ta munchecheꞌ-op cha an pumalinah. Lini-ub cha chin pfalay cha Jason ti khemhon cha un gawwa hichi cha Paul ay Silas ta e-agwat cha hay hachi tatakhu. 6 Khapo ta ma-id chinakngan cha ay cha Paul, ja chimpap cha hi Jason ja hachi uchumna an namati. Ja nunlaꞌlaꞌ cha chicha an in-uy hay hachi ap-apon chuy an pfuglay. Ja khun cha iꞌgwap an mangali hi “Gwa han chugwa an linala-e an khun pumalinah an amin hi omajan cha. Ja nan immali cha khu heto pfalay ta-o an pumapaꞌ-i. 7 Ja hitay an hi Jason ja minangili na chicha. An amin cha tay ja achi cha unuchon hini urchin ni Emperador, ti gwa anu han oha an ari cha an hi Hesus.” 8 Chengngor hachi a-ap-apo ja hachi tatakhu hitay an iniꞌgwap cha ja napukhit hi punnomnoman cha. 9 Ja menortan hachi a-ap-apon chuy pfuglay cha Jason ja un chaot ipfu-aan chicha.

Chin nuntudtuchugwan Paul hay hana Hudju ad Berea

10 Unot gwa an nadhom ja hennag hachi namati an eTesalonika cha Paul ay Silas an umuy ad Berea. Gwa an ne-atam cha ja immuy cha khu hichi sinagoga. 11 Ja mapmaphod chin nomnom hachi Hudju ad Berea mu hachi Hudju ad Tesalonika. Ti penpenhod cha an munchongor chin khun ituchun Paul, ja a-arkha-arkhaw ja ingkhimoh cha an pfahaon hini Hapit Apo Jos ta panginnilaan cha un umannung chin khuna ituchu. 12 Ja cho-or hachi Hudju an namati, ja anong un hachi ma-ar-ali an pfinapfai an Griego ja hachi uchumna an linala-e an Griego. 13 Muti unagkhu chengngor hachi Hudju an eTesalonika an gwacha cha Paul ad Berea an khun muntudtuchu ay ni hapit Apo Jos ja nangunud cha, ja enchokhochokhor cha hachi tatakhu ta pfuhulon cha cha Paul. 14-15 Inannilan hachi namati ad Berea an numpanga-ali hachi Hudju an eTesalonika ja initnud cha hi Paul an immuy hichi pingngit chi baybay ta nunlukhan cha han papor an umuy ad Atenas. Ja nuntaynan cha Silas ay Timoti ad Berea. Numpfangngad hachi nangtulud ay Paul ja inali cha ay cha Silas ay Timoti chin empaad Paul ta achi cha mapfajag ja nangunud cha gwot ad Atenas.

Chin immajan Paul ad Atenas

16 Hi punhohhochan Paul ay chicha ad Atenas ja himmihigkha an mammannig hachi cho-odcho-or an apfolopfolor an khun cha daydayawon. 17 A-arkha-arkhaw hon khun umuy hi Paul hichi sinagoga an khun manudtuchugwan hachi Hudju ja hachi uchumna an khun meꞌmeha. Nuntudtuchu khu hichi palaha ta me-egngor khu hay hana gawwah chi. 18 Gwa hana chinittum Paul an khun muntudtuchu, ja hana uchumna ja Epicureo, ja Estoico hana uchumna, ja khun cha meꞌhongnger ay hija.* Allon hachi uchumna hi, “Ngachah hana khun allon tay an ma-id poot na.” Ja inalin khu hachi uchumna hi, “Amat una khun ituchu hana uchumna an jos an khun cha daydayawon hi uchumna an pfuglay.” Inali cha hay hato ti khun ekasaban Paul hini omaꞌ-atan Hesus ja chin nummahuwana. 19 Hotti pfinokhaan cha hi Paul ja initnud cha hichi punhumarjaan an Areopagus. Ja inali cha hi, “Podhon mi adchiya an chonglon hitay nabnab-on an khun mu ituchu. 20 Ti ma-id chengngor mi hi amat hina hotti podhon mi an annilaon hini penhod na an hapiton.” 21 Ti hachi e-Atenas ja hachi uchumna an neꞌheto ay chuy an pfuglay ja podpodhon cha an ma-amung an munhahhahapit ja munchongchongor hay natnat-on hi i cha chonglon.

22 Timmaꞌchug hi Paul ay chuy punhumarjaan ja inali na hi, “Chaꞌju an e-Atenas, anilaꞌ an munnaud chi pamhod ju an mundayaw. 23 Ti tinnig u heto pfuglay ju hana cho-or an khun ju pundaydayawan hana jos ju. Ja gwa han oha an altar an tinnig u an nitutula-an hi, ‘Hitayhini altar an nipfa-i ay ni jos an agkhuy na-innila.’ Hitay jos an agkhuy ju anila chi penhod u an ipa-innila ay chaꞌju ad ugwani. 24 Gwacha han Apo Jos an nangapja ay tay lota ja an amin chi nagwacha, ja hijay ap-apo an amin hichi ad langit ja heto lota. Ja pfu-un hachi pundayawan an henaꞌ-ad chi tatakhu chi i na punhitugwan. 25 Ja achi khahin un gway ichat chi takhu ay hija, ti gwa an amin ay hija, ja hijay narpugwan an amin chi gwacha, anong un hitay piꞌtakhuwan ja hochohcha ta-o. 26 Ja hijay nunlumu chin nahhun an takhu an narpugwan an amin hana numpfino-ob-on an takhu ay tay lota. Hijay nangeꞌcha an amin hi timpo ja hana pogpog chi lota an punhitugwan cha. 27 Hitay chi enat na ta gway aton chi tatakhu an munnomnom ja manginnila ay hija. Ti achi achawwi hi Apo Jos ay chita-o. 28 Ja amat heto han khun cha allon an, ‘Hini nahamad an madayaw chi narpugwan tay piꞌtakhuwan ta-o, ja pun-od-odmajan ta-o, ja matakhu ta-o khapo ay hija.’ Ja allon cha khu hi, ‘Immannung an chita-o chi enapjan Apo Jos an empfalay na.’ 29 Ja nu chita-o chi empfalay na ja achi mapfalin an ipadchung ta-o hija hi pfolor an pfalituꞌ wenno khumoꞌ wenno pfato an enephod chi nala-eng an tatakhu. 30 Chin hopapna ja inanuhan Apo Jos hana nehahalla an khun aton chi tatakhu, ti ma-id pay anila cha ay hija. Muti ad ugwani ja inali na an mahapor an chuꞌkhon an amin chi tatakhu heto lota hana napukhit an khun cha aton. 31 Ti enegpong na han ohan arkhaw an pahumarjaan an amin chi tatakhu an gwa heto lota. Ja gwacha han pinili na an magpong chi panumarjaana. Ja hay panginnilaan ay hija ja natoy ja nummahu.”

32 Ja unot chengngor hachi tatakhu chin inalin Paul an gway natoy hi nummahu ja ente-an hachi uchumna an mangekejan. Muti hachi uchumna ja allon cha hi, “Penhod mi pay an munchongor ay ni khun mu itudtuchu hi piggwana.” 33 Amat hichi ja tenaynan Paul chicha. 34 Ja gwacha hachi uchumna an nangegngor chin intuchu na ja nidchum cha an namati, an oha hi Dionisius an oha an khun munhumarja, ja han ohan pfupfai an hi Damaris ja hana uchumna.

18

Chin na-at ay Paul ad Korinto

1 Napfalin chin tamun Paul ad Atenas ja empacheh na an umuy hichi ad Korinto. 2 Hichi chi nanittumana han hempfalay an cha Akila ay Priscila. Hitay an hi Akila ja Hudju an narpu ad Pontus. Unchaot paꞌ-ali an narpu ad Rome, khapo ta in-urchin Emperador Klaudius an makak an amin chi Hudju hichi. 3 Ja niꞌhihidchi hi Paul ay cha Akila, ti numpadchung hini peꞌpfoꞌlaan cha an mun-ephod hi torcha. 4 Ahapfahapfachu hon khun umuy hi Paul hichi sinagoga an i miꞌhahapit ja muntuchu ay ni hapit Apo Jos, ti penhod na an mamati hana Hudju ja Hentil.

5 Ja unot immali cha Silas ay Timoti an narpu ad Macedonia ja ingkhimoh Paul an i ekasabaan hachi Hudju, ja khuna tihtikhuwan an hi Hesu Kristo hini mamahhod an hennag Apo Jos. 6 Muti khapo ta papaꞌ-iyon ja papahhigon hachi Hudju chin khun ituchun Paul ja jinagjakhana chin chapor ay chuy lopfong na ta panginnilaan cha an ma-id i-amuju cha ay hija. Ja inali na ay chicha hi, “Hotti tayya, chaꞌjuy nangpfahor ay ni adusaan ju ay Apo Jos. Ma-id pfahor u. Mete-a ad ugwani hot umujaꞌ hay hachi Hentil ta chichay ujaꞌ itudtuchugwan.”

7 Hotti tenaynana chicha ja immuy ay ni pfalay han ohan Hentil an hi Titius Justus an khun meꞌdayaw ay Apo Jos. Nihihidchi hi Paul chin pfalay cha an nehahagkhokhong chin sinagoga. 8 Gwa han ap-apon chuy sinagoga an hi Krispus ja namati cha an hen-a-amma ay Apo Hesus. Ja cho-or hachi uchumna an eKorinto an namati chin intuchun Paul ja un chaot mumpabautisar.

9 Gwa han ohan nadhom ja numpatikhaw hi Apo Hesus ay Paul ja inali na hi, “Achi a toma-ot ja achim epokhong an khun mangamangali ay tay hapit u, 10 ti ha-in chi pun-i-ibpfam. Ma-id mapfalin hana tatakhu an mamaꞌ-i ay he-a, ja cho-or hana mumpfalin hi tatakhuꞌ ay tay an pfuglay.” 11 Hotti nihihidchi hi Paul ad Korinto hi ohay tagwon ta han unum chi pfulan an khun muntudtuchu ay ni hapit ApoJos.

12 Nehannot hi Galio an gobernador ay chuy an provincia ad Akaya. Ja ay chuy nun-ap-apugwana ja chimpap hachi agkhuy namati an Hudju hi Paul ja in-uy cha hichi punhumarjaan. 13 Ja inali cha ay Gobernador Galio hi, “Hitay an lala-e ja khuna tugtukhunon hana tatakhu ta nat-on hini aton cha an mundayaw ay Apo Jos ta mipfuhur ay ni urchin mi.” 14 Ja gwa an tompfar hi Paul muti nahhun hi Galio an nunhapit ja inali na hi, “Nu gway pinaꞌ-i na hi urchin chi khupferno wenno hay enat na an napukhit, ja mapfalin an ha-in chi nangamong an manumarja ay hija. 15 Muti un ayya angkhay hana haphapit ja hana ngachan chi takhu ja hana urchin ju an Hudju hon nunhahannugwan ju, ja achiꞌ mangkay hugijon hana amat hina, hotti un aju ikhad.” 16 Amat hichi ja empakak na chicha an amin.

17 Un chaot pfimmutay ja chimpap cha hi Sostenes, han ohan ap-apon chi sinagoga. Ja nunhuplihuplit cha ay chuy partug chin punhumarjaan. Ja gawwacha hi Galio muti una khun hintigtikhon.

Chin numpfangngachan Paul ad Antokya

18 Ja nihihidchi hi Paul hachi namati ad Korinto hi at hichi hi arkhaw. Napfalin ja pfimmokha ja initnud na cha Priscila ay Akila an umuy ad Syria. Nunlukhan cha hi papor ja enenggwa cha ad Kenkrea. Ja numpamullang hi Paul ta panginnilaan an impa-annung na han enhapata na ay Apo Jos. 19 Ne-atam cha ad Efesus ja immuy hi Paul hichi sinagoga an i miꞌhahapit hachi Hudju. Chin nangpachihana khu ja tenaynana cha Priscila ay Akila ad Efesus. 20 Penhod hachi Hudju an mihihidchi pay hi Paul muti agkhuy na inapfulut. 21 Ja gwa an epacheh na ja inali na hi, “Podhon ayya Apo Jos ja mumpfangngachaꞌ heto hi uchum chi arkhaw.” Ja nunlukhan han papor ta makak ad Efesus.

22 Emmatam hi Paul ad Cesarea ja immuy ad Jerusalem an i miꞌhahapit hachi namati ja un munchaꞌpuh ad Antokya. 23 Nihihidchi hi Paul ad Antokya hi at hichih arkhaw ja unot khu umuy hachi apfuglapfuglay ad Galatia ja ad Frigia, ta i na papfi-ahon hini pammatin hachi namati.

Chin nuntudtuchugwan Apolos ad Efesus ja ad Korinto

24 Ja gwacha han ohan Hudju an hi Apolos an e-Alexandria an immuy ad Efesus. Nala-eng an muntudtuchu ja cho-or chi anila na ay ni Hapit Apo Jos. 25 Natudtuchugwan hija ay ni omaꞌ-atan Hesus ja ingkhimoh na an i muntudtuchu ay ni anila na. Ja agkhuy nehalla muti gwa han kulang na. Ti un hini intuchun John Bautista an omaꞌ-atan Hesus ja hini enat John an mumbautisar chi anila na ja angkhay. 26 Ja achi toma-ot hi Apolos an khun umuy hichi sinagoga an i miꞌhahapit ja muntudtuchu. Ja unot chengngor cha Priscila ay Akila ja inannila cha an kulang chi anila na, hotti initnud cha hichi pfalay cha, ja enhamhamad cha an intuchu ay hija hini omaꞌ-atan Hesu Kristo ja hini aton Apo Jos an manakhu hi tatakhu. 27 Amat hichi ja nenomnom Apolos an umuy ad Akaya, ja tinulungan hachi namati ad Efesus hija. Empachon cha han tulaꞌ ta ichat na hana i-ibpfa cha an namati ad Akaya ta mangiliyon cha hija. Ja gwa an ne-atam hi Apolos ad Akaya ja chinakngana hachi namati. Ja cho-or chi intolong na ay chicha khapo ay ni khohkhoh Apo Jos. 28 Ti gway apfalinana an meꞌhohollahor hana Hudju hi achoꞌlan chi tatakhu, ja enapfak na. Impatikhaw na ay chicha hana allona ay ni hapit Apo Jos an hi Hesus hini Mamahhod an Hennag Apo Jos.

19

Nagwachaan hana namati ad Efesus ay ni apfalinan ni Espiritu Santo

1 Chin agawwachaan Apolos ad Korinto, ja nakak hi Paul ad Frigia ja impfupfuludna an immuy ad Efesus. Gwa hana chinakngana an namati, 2 ja inali na ay chicha hi, “Enagwat ju chah hini Espiritu Santo chin namatiyan ju?” Tempfar cha ja inali cha hi, “Agkhuy mi atag, ti ma-id chengngor mi nu gway Espiritu Santo.” 3 Ja inalin khu Paul ay chicha hi, “Hot ngay inannila ju ay ni i ju numpabautisaran?” Ja tempfar cha ja inali cha hi, “Hini pamonjag John.” 4 Hotti inalin Paul hi, “Chin intuchun John an abautisaran chi tatakhu ja hijay panginnilaan an chin-ug hachi tatakhu hana pfahor cha. Ja inali na khu hi mamati cha ay ni metob an umali an hi Hesus.” 5 Un chaot chengngor hitay inalin Paul ja numpabautisar cha khu ta panginnilaan an namati cha ay Hesus. 6 Unot eneh-an Paul chin ngamoy na ay chicha ta engkalalakhana ja nagwachaan cha ay ni apfalinan ni Espiritu Santo. Ja nunhapit cha hi numpfino-ob-on an hapit ja khun cha mumpadtu. 7 Hay pfilang cha an amin ja himpolo ta han chugwa.

8 Ay chuy toloh pfulan ja ahapfahapfachu hon immuy hi Paul hichi sinagoga. Ja achi toma-ot an i khun miꞌhamiꞌhahapit ja meꞌhohod-er hachi Hudju ta ipa-innila na hini omaꞌ-atan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos ta gway aton cha koma an mamati. 9 Muti gwacha hana ngumangannu an Hudju an achi mamati, ja ay chuy an na-amungan cha ja pinahiw cha chin intuchun Paul an pammati ay Hesus. Hotti tenaynan Paul chicha ja initnud na hachi namati ja immuy cha han puntudtuchugwan Tiranus, ta entoloy na an nuntudtuchu ja niꞌhahapit hi a-arkha-arkhaw. 10 Amat hichi ja khun muntudtuchu hi Paul hichi hi chugwah tagwon, hotti an amin hachi tatakhu hichi provincian chi Asia, Hudju ja Hentil, ja chengngor cha hini hapit ApoJos.

Chin na-at hachi peto an empfapfalay Seva

11 Nakaskasda-aw hana numpfino-ob-on an milagro an enat Paul khapo ay ni apfalinan Apo Jos. 12 Anong un hay hana panju ja lopfong an khun egtap Paul ja enalan hachi tatakhu ja in-uy cha hay hana mumpunchokhoh. Ja numpangatenong chin chokhoh cha, ja nun-akak khu hana nun-apukhit an ispiritu an nun-ehoꞌlong ay chicha. 13 Ja gwacha hana Hudju an linala-e an khun munlawlaw hi apfuglapfuglay an khun mangpakak hi nun-ehoꞌlong an napukhit an ispiritu. Ja nenomnom cha khu an mangpakak hi ispiritu ay ni ngachan Hesus, ta allon cha ay ni napukhit an ispiritu hi, “Epakak mi he-a ay ni apfalinan Hesus an khun ituchun Paul.” 14 Gwa han namenghan an enat heto han peto an linala-e an empfapfalay han natakhay an pachin chi Hudju an hi Seva chi ngachana. 15 Ja tempfar chin napukhit an ispiritu ja inali na hi, “Anilaꞌ hi Hesus ja anilaꞌ khu hi Paul muti chaꞌju mah?” 16 Ja chin lala-e an nahuhuꞌlungan ja chimpap na chicha ja nunhuplihuplit na ja na-apfak cha. Ja lemmajaw cha an nun-ahukhatan ja nun-amolehan.

17 Chengngor hachi Hudju ja Hentil an gawwa ad Efesus hitay an na-at ja temma-ot cha, ja khun cha dayawon hi Hesu Kristo. 18 Ja na-am-amamung hachi cho-or an namati ja impudnu cha chin khun cha aton an mumpfuni ja mun-anap. 19 Ja inamung hachi uchumna ay chicha hachi libju an khun cha pangtikhan ay ni khun cha aton an mun-anap, ja in-uy cha ay chuy achoꞌlan chi tatakhu ja pinoolan cha. Ja hay pfalor chin alibjulibju an napoolan ja umuy hi lemay lipfu hi pelaꞌ.* 20 Hotti khun chomchom-or hana nunchongor ay ni hapit Apo Jos ja cho-or chay namati ja nehamad chi pammati cha.

Chin nakiharpfuwan hana tatakhu ad Efesus

21 Amat hichi ja nenomnom Paul an i munlawlaw hichi ad Macedonia ja ad Akaya ja ingkhana ad Jerusalem. Ja inali na hi, “Nu makhibpfoh an ujaꞌ lawlagwon hay hato an pfuglay ja mahapor an munchapohaꞌ ad Rome.” 22 Hotti hennag na cha Timoti ay Erastus an khun tomolong ay hija ta chichay mangpangulu ad Macedonia ja nuntaynan hija ad Efesus. 23 Ja chin agawwachaana hichi ja nakiharpfu hachi tatakhu ad Efesus, chimmalat chin nitudtuchu an pammati ay Hesus. 24 Ti gwacha han lala-e an hi Demetrius an khun muntanag hi khumoꞌ ta ephod na hi pfapfaꞌpfaꞌlay an omaꞌ-at ay ni templo an khun cha pundayawan ay ni oha an jos cha an hi Artemis. Ja cho-or chi ma-alan cha Demetrius ay tay an khun cha peꞌpfoꞌlaan. 25 Inamung Demetrius an amin hachi khun meꞌpfoꞌla ay hija ja hana uchumna an niꞌpadchung chi peꞌpfoꞌlaan cha ja inali na ay chicha hi, “A-akhi, anila ta-o an hini pfimmaꞌnangan ta-o ja hitay khun ta-o peꞌpfoꞌlaan. 26 Ja khun ta-o tikhan ja chonglon hana khun aton tay lala-e an hi Paul. Khuna itudtuchu an achi umannung an jos hay hana pfolor an enephod chi takhu. Ja nakhujud hachi cho-or an tatakhu heto ad Efesus ta pinati cha hini ituchu na, ja hana khu apfuglapfuglay heto ad Asia ja gwacha chi namati. 27 Hotti nu khomegkhenong ta-o ja pfu-un hitay tamu ta-o ja angkhay chi pahigwon chi tatakhu, muti midchum hini templo an pundayawan ay ni napfagto an jos ta-o an hi Artemis. Hot mapaꞌ-i khu hini apfagton Artemis an khun ta-o dayawon an amin heto ad Asia ja hana apfuglapfuglay.”

28 Ja unot chengngor chin tatakhu hitay an inalin Demetrius ja pfimmungot cha ja hi-u-ugwap cha an nangali hi, “Madaydayaw hi Artemis an jos ta-o heto ad Efesus.” 29 Ja pimmalinah hachi tatakhu ay chuy an pfuglay ja chimpap cha cha Gayus ay Aristarkus an eMasedonia an khun mitnud ay Paul. Ja nungkhuykhuy cha an ijuy hichi khun a-amungan chi tatakhu an pumbuybuyaan hana ay-ayam. 30 Ja penhod Paul an mangunud ta i miꞌhahapit hachi atakhutakhu muti empagwan hachi namati. 31 Ja anong un hachi uchumna an a-ap-apon chi provincia an khakhayyum Paul, ja hennag cha han i numpakpaka-ahi ay hija ta achi miꞌjuy ay chuy na-amungan hachi tatakhu.

32 Amat hichi ja hingalangala chin tatakhu ti un gwahchinonon hon iniꞌgwap cha chin podhona an allon ja ma-id maptoꞌ hi chonglon. Ja cho-or chin agkhuy nangannila nu anagkha ta i cha niꞌ-amung. 33 Hachi uchumna an Hudju an nidchum an niꞌ-amung ja impataꞌchug cha hi Alexander ta ipa-innila na hachi tatakhu an pfu-un chicha an Hudju chi khimmapo hi nakiharpfuwan cha. Penajapan Alexander hachi tatakhu ta panginnilaan an gwa han allona. 34 Muti unagkhu immatunan chin tatakhu an Hudju hija ja nunchechehhan cha an nangiꞌgwap hi, “Madaydayaw hi Artemis an jos ta-o heto ad Efesus.” Ja khun cha mun-umun-ugwap ingkhana hi immuy hi chugwah upfun.

35 Omaꞌ-angonoh ja timmaꞌchug han ohan ap-apo ja khemmenong hachi tatakhu, ja inali na ay chicha hi, “A-akhi, anila ta-o an amin, an chita-o an e-Efesus chi khun manalimun ay ni templo an pundayawan ay Artemis an madaydayaw, ja chin pfato an pfolor na an nakhah an narpu ad uchu. 36 Achi mapfalin an gway mun-ad-achi ay tay inaliꞌ. Hotti achi ta-o koma amat heto ta un ta-o khomegkhenong ta achi ta-o mehalla. 37 Cha tay an linala-e an in-ali ju heto ja ma-id enakaw cha hichi pundayawan ta-o ja agkhuy cha pinahiw hi Artemis an khun ta-o dayawon. 38 Hotti nu gway penhod cha Demetrius an echalom, ja gwacha hana hugi ta-o an khun mangpanuh hi chiklamu, ja gwa hini arkhaw an khun punhumarjaan. Hotti nu podhon cha ja in-uy cha hichi. 39 Nu gwacha hay uchumna hi podhon ju hi mepfanag ja mahapor an hachon ta-o hini neꞌcha an khun a-amungan chi tatakhu. 40 Unchani ja chita-oy papfaholon chi khupferno an nangpangpangulu ay tay i ta-o nakiharpfuwan. Ja nu gway mangpfokha hi anagkha ta amat heto, ngay pampfar ta-o?” 41 Amat hichi ja nun-ipa-anamut na chin tatakhu.

20

Chin numpfangngachan cha Paul ad Macedonia ja ad Greece

1 Napfalin hitay ja inamung Paul hachi namati ja tinugtukhuna chicha tapfumi-ah cha hi pammati. Napfalin ja pfimmokha ja empacheh na an umuy ad Macedonia. 2 Ja an amin hachi apfuglapfuglay an enenggwana ja tinukhuna hachi namati ingkhana hi ne-atam ad Greece. 3 Ja nihihidchi hi toloh pfulan. Gwa an mun-ar-alimanman an munlukhan hi papor an umuy ad Syria ja chengngor na an nunhahapit hachi Hudju an i cha pfuta-an ta patajon cha hija. Amat hichi ja agkhuy entoloy Paul an umuy ja numpfangngad ta agwuna khu ad Macedonia. 4 Ja gwacha hana numpun-ibpfa na an cha Sopater an empfalay Pirus an eBerea, ja cha Aristarkus ay Secundus an eTesalonika, ja hi Gayus an eDerbe, ja hi Timoti, ja cha Tikikus ay Trofimus an e-Asia. 5 Impangulu cha an immuy ad Troas ta hichi chi papannochan cha ay chaꞌmi* ja hi Paul. Ja nuntaynan ami ay Paul ad Filipos. 6 Napfalin chin ngilin chi Hudju an khun cha anganan hi tenapay an ma-id pfinoꞌpfoꞌ na, ja nunlukhan ami hi papor an nangunud ad Troas. Immuy chi lemah arkhaw ja ne-atam ami ja chinakngan mi chin numpun-ibpfa mi an nangpangpangullu. Ja nihihidchi ami hi ohay markhachu.

Chin nakhahan Eutikus ad Troas

7 Ja chin Hapfachu hi nadhom ja na-amung ami an namati an mangan ay ni pangnomnoman chin natajan Kristo. Napfalin ja ente-an Paul an muntudtuchu ingkhana hi temmonga ti inali na hi epacheh mi chin mun-inggwiꞌgwiit. 8 Ja cho-or chin hilaw ay chuy nangennaꞌjab an kwarto ay chuy pfalay an na-amungan mi. 9 Ja gwa han ohan unga an lala-e an hi Eutikus an inu-umpfun chin tagwa. Ja khun muntumuntugtukhun hi Paul ja khun michumor hi Eutikus ja na-omtang ja naloꞌ. Unagkhu aꞌ-alina ja nakhah ja immuy hichi ahpfuna. Un cha agkhu i lenaꞌ-oy ja nanattoy. 10 Amat hichi ja niꞌpfutay hi Paul ta tikhana hi Eutikus ja nunjakotto ja hinaꞌjuju na, ja inali na hi, “Achi aju kumila ti matakhu.” 11 Ja henongkhop ami ay Paul ja nangan ami. Ja entoloy Paul an niꞌhahapit hachi tatakhu ingkhana hi naꞌ-arkhaw ja un ami makak. 12 Ja in-anamut cha hi Eutikus an mamattakhu ja mun-an-anla an amin chin tatakhu.

Chin inalin Paul hachi pangulun chi namati ad Efesus

13 Amat hichi ja nunlukhan ami hi papor ta ipangulu mi an umuy ad Asos, ti hichi chi inalin Paul hi punhoochan mi ay hija ta echallana an mangunud. 14 Ja chinakngan chaꞌmi ad Asos ja niꞌlukhan hi Paul ta umuy ami an amin hichi ad Mitilene. 15 Ja chin nun-inggwiꞌgwiit ja enenggwa mi ad Kios. Entoloy mi an umuy ja emmatam ami ad Samos chin me-aggwah arkhaw ja emmatam ami ad Miletus chin me-atloh arkhaw. 16 Ti inlahiyan mi ad Efesus an agkhuy mi intaꞌchug, khapo ta achi podhon Paul an mahalegwa ami. Ti umi-iyyahop hi pe-ataman mi ad Jerusalem ta ah-upan mi hini pfehtan chi Hudju an allon cha hi Pentekostes. 17 Hotti chin agawwachaan mi ad Miletus ja hennag Paul hana immuy ad Efesus an i mamokhaan hachi pangulun chi namati hichi ta umali cha an miꞌchittum ay chaꞌmi. 18 Immali cha ja inalin Paul ay chicha hi, “Anila ju an amin chi en-enat u an nete-a chin immaliyaꞌ heto ad Asia, 19 an enat u an amin chi tamun Apo Jos an na-ugman hi luwa ja panagpakumbaba. Ja cho-or hachi likhat an henortap u khapo hachi Hudju an namarpalikhat ay ha-in. 20 Anila ju khu an agkhuy u en-aamoh an nangtuchu ay ni hapit Apo Jos ti aphochan ju. Hotti intudtuchugwan chaꞌju ay ni khun ju a-amungan ja anong un hichi pfarpfalay ju. 21 Ja anila ju khu an numpadchung chin intuchuꞌ hachi Hudju ja hachi Hentil, an mahapor an chuꞌkhon ta-o hana pfahor ta-o ay Apo Jos ta mamati ta-o ay Apo Hesu Kristo. 22 Ja tayya an umujaꞌ ad Jerusalem ad ugwani, ti hijah tay chi inalin ni Espiritu Santo, ja agkhuy u anila nu ngay ma-at ay ha-in hichi. 23 Muti anilaꞌ an mipfaluchaꞌ ja malikhatanaꞌ, ti hitay chi inalin ni Espiritu Santo an amin hi immajaꞌ. 24 Muti achiꞌ nonomnomon hitay piꞌtakhuwaꞌ, ti hini napfalor ay ha-in ja hini pangibpfohaꞌ ay tay impatamun Apo Hesus ay ha-in an imanihtikhuwan ay ni Ebanghelyo an panginnilaan ay ni khohkhoh Apo Jos.

25 Ja ad ugwani ja anilaꞌ an chaꞌju an engkasabaaꞌ ay ni omaꞌ-atan ni pun-ap-apugwan Apo Jos, ja angkhaynana an achiyaꞌ khu tigtikhan. 26 Hotti chonglon ju hitay alloꞌ. Nu gway achi mamati ay chaꞌju an ma-utaw chi piꞌtakhuwana ja ma-id pfahor u. 27 Ti ma-id oh-ohha hi agkhuy u intuchu ay chaꞌju ay ni tukhun Apo Jos. 28 Hotti peꞌpa-ennongan ju hini pammati ju. Ja halimunan ju khu hana uchumna an namati an impulang ni Espiritu Santo ay chaꞌju. Enchokhan ju chicha an omaꞌ-at ay ni khun mumpahtor hi karnero, ti hi Apo Jos ja numpfalinon chita-o hi tatakhu na khapo chin chalan Kristo an nun-ajuh chin natajana. 29 Ti taynaꞌ chaꞌju ja anilaꞌ an gwa hana uchumna an takhu an umali an mamaꞌ-i ay ni pammati ju, an amat hana atattata-ot an khenger an khun omman hi karnero.

30 Ja anong un hana ninidchum ay chaꞌju an namati, ja gwachay muntudtuchu hi umallilaw, ja makhujud mangkay hana namati ja niꞌ-unud cha ay chicha. 31 Hotti pa-ennongan ju ta achi aju ma-allilaw. Ja nomnomon ju chin nihihinnaaꞌ ay chaꞌju hi toloh tagwon an khun muntudtuchu. Lapfi ja arkhagwan ja intugtukhaꞌ an nanukhun ay chaꞌju an na-ugman hi luwaꞌ.

32 Hotti ad ugwani ja ehchor u chaꞌju ay Apo Jos ja ay ni ingkari na an khohkhoh na ay chaꞌju. Hijay gway apfalinana an mangpapfi-ah ay ni pammati ju ja ichat na hana bindisyon an epfanoh na hana numpfalinona hi tatakhu na. 33 Ma-id enamnagwaꞌ hi pihu ja pfalituꞌ ja lopfong ju. 34 Ti anila ju an khun u pfoꞌlaon hana mahapor mi hana numpun-ibpfaꞌ. 35 An amin hana enat u ja impatikhaw u an mahapor an mahlo ta-o an muntamu ta gway itolong ta-o hana ma-id mapfalina. Achi ta-o alichuwan chin inalin Apo Hesus hi nangarjana hi, ‘Akhaꞌkhaja hay hana mangchat mu hay hana chumagwat.’ ”

36 Napfalin chin inalin Paul ja numpunheppe cha ja nungkalalag cha an amin. 37 Ja nun-agwar cha hi Paul ja khun cha kumila. 38 Ti ahighikha chin inalin Paul an achi cha mahpay tigtikhan hija. Amat hichi ja intulud cha hichi pingngit chi baybay ja nunlukhan han papor.

21

Chin immajan cha Paul ad Jerusalem

1 Tenaynan mi hachi namati an narpu ad Efesus ja nunlukhan ami han papor an umuy ad Kos. Nun-ingwiꞌgwiit ja ne-atam ami ad Rodes ja nunchaꞌpuh ami ad Patara. 2 Hichi ad Patara ja inah-upan mi han ohan papor an umuy ad Fenisia ja niꞌlukhan ami. 3 Amat hichi ja khun ami umuy ja enamang mi hichi ad Cyprus an nun-appit hi ikhid. Ja entortoloy mi an umuy ingkhana hi ne-atam ami ad Tiro an provincian chi Syria an pangpahan cha chin kargan chin papor. Ja ne-eghad ami. 4 Ja chinakngan mi hachi namati ja nihihidchi ami hi ohay markhachu. Ja inalin hachi namati ay Paul ta achi koma umuy ad Jerusalem, ti impa-innilan ni Espiritu Santo an gway ma-at ay hija hichi. 5 Anong un amat hetoy inali cha, muti napfalin chamchama chin nunnangngan mi hichi ja empacheh mi an umuy. Ja intulud chaꞌmi an amin hachi namati an anong un chin pfinapfai ja ung-ungungnga ingkhana hichi pingngit chi baybay, ja numpunheppe ami an nungkalalag. 6 Napfalin ja nanghempfopfogkha ami. Hotti nunlukhan ami ja empacheh hachi nangtulud ay chaꞌmi an umanamut.

7 Tenaynan mi ad Tiro ja emmatam ami ad Tolemais, ja imi enggwangar hachi namati hichi ja nunnanong ami ay chicha hi ohay lapfi. 8 Chin nun-inggwiꞌgwiit ja empacheh mi an umuy ad Cesarea. Emmatam ami ja i ami nunnanong ay Philip an oha an khun muntudtuchu ay tay Ebanghelyo. Nidchum hija ay cha chuy peto an pinilin hachi namati ad Jerusalem ta pachot-anan cha hini aton an manggwanah hachi ma-itolong hana gway mahapor na. 9 Ja gwacha han apat an pfabpfalahang an empfalay Philip an khun mumpadtu hay hana ipa-innilan Apo Jos ay chicha.

10 Ja unot immuy hi at hichi hi arkhaw ja immali han ohan profetan Apo Jos an hi Agabus an narpu hichi ad Judea. 11 Hay enat Agabus ja khina-utana chin hu-i na ja ngamoy na chin allot Paul an enala na ja unaot allon hi, “Amat heto hini inalin ni Espiritu Santo an aton hachi Hudju ad Jerusalem an manga-utan ay ni nang-allot ay tay, ta e-agwat cha hachi Hentil.” 12 Chengngor mi hitay ja numpakpaka-ahi ami ja hana uchumna an gwah chi ta achi adniꞌ umuy hi Paul ad Jerusalem. 13 Muti tempfar Paul ja inali na hi, “Anagkha ta kumila aju, ti tan pakapujon ju agkhu hitay nomnom u. Ti enhakhanaꞌ hitay achor u ta anong kay ja ipfaluchaꞌ wenno patajonaꞌ pay khapo hi pangtudtuchugwaꞌ ay ni omaꞌ-atan Apo Hesus.” 14 Ja agkhuy inapfulut Paul chin inali mi, hotti timmuchung ami ja inali mi hi, “Hot hay podhon Apo Jos chi ma-at ay he-a.”

15 Immuy chi at hichi hi arkhaw ja nunhakhana ami an umuy ad Jerusalem. 16 Ja nitnud hachi uchumna an namati an eCesarea ja in-uy chaꞌmi ay chuy i mi punnangngan an pfalay cha Nason. Hi Nason ja eCyprus ja oha hija hachi nahnahhun an namati.

Chin intukhun James ay Paul hi atona

17 Ja emmatam ami ad Jerusalem ja mun-an-anla hachi namati an nummangili ay chaꞌmi. 18 Chin nun-inggwiꞌgwiit ja immuy ami ay cha Paul an i mannig ay James, ja na-a-amung an amin hachi pangulun chi namati. 19 Ja kinabla-awan Paul chicha ja inali na an amin chi ena-enat Apo Jos hachi Hentil an tinuchugwana. 20 Napfalin an chengngor cha chin inalin Paul ja dinaydayaw cha hi Apo Jos. Ja inali cha ay Paul hi, “Akhi mi, amat heto, an linipfulipfu chay Hudju an namati ay Hesus muti ipapati cha khu an khun unuchon hana urchin Moses. 21 Ja chengngor cha hini allon hana khun mamahiw ay he-a an khun mu anu tukhunon hana Hudju an gwa hichi apfuglapfuglay chi Hentil ta chuꞌkhon cha hana urchin Moses. Ti inalim anu chi achi cha ipakugit hana empfalay cha an linala-e, ja achi cha khu aton hana ugali ta-o an Hudju. 22 Hotti ngay aton ta-o mah? Ti unchani ja annilaon cha an gwahto a. 23 Nu ngay amat heto chi aton ta-o. Gwahto han apat an linala-e an nunhapata ay Apo Jos. 24 Hotti mitnud a mah ay chicha ta umuy aju hichi Templo ja miꞌngilin a ay ni ugali ta-o an Hudju. Ja he-a mah chi mamajachan hana animar an ipidaton cha ta napfalin ja i cha numpamullang an pangtikhan an enat cha chin enhapata cha. Nu atom hitay ja ma-innila an achi umannung hini pahiw an chengngor cha, ti matikhaw an anong un he-a ja khun mu unuchon hana urchin Moses. 25 Muti hachi ayya Hentil an namati ja achi khahin un cha aton an amin chi urchin ta-o. Tinula-an mi chicha ta impa-innila mi hana bilin an unuchon cha. Inali mi hi achi cha umihcha hi nabnijan ja chala ja hay agkhuy naglot, ja achi cha me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa cha.”

26 Hotti nun-inggwiꞌgwiit ja nitnud hi Paul hay hachi apat an linala-e ta umuy cha hichi Templo ta ngilinon cha hinuy ugalin chi Hudju. Ja himmikhop hi Paul hichi Templo ta ipa-innila na hay hana papachi an makhibpfoh ayya chi petoh arkhaw ja un cha ipidaton hini allon ni urchin Moses.

Chin naniligwan cha ay Paul

27 Ja gwa an nachakngan chin me-apeto an arkhaw ja gwacha hana uchumna an Hudju an narpu hichi provincian chi Asia an nannig ay cha Paul hichi Templo. Ja chenokhochokhor cha hachi tatakhu an na-amung ja chimpap cha hi Paul. 28 Ja iniꞌgwap cha an nangali hi, “A-akhi mi an holag Israel, chadchaan chaꞌmi man ta achi lomajaw hitay an lala-e! Ti hitay ja khun umuy hiton apfuglapfuglay an ay manukhun hana tatakhu ta pahigwon chita-o an Hudju ja hini urchin Moses ja anong un hitay nasantuwan an Templo. Ja meꞌchagkha khu ja gway impahikhop na an Hentil ay tay nasantuwan an Templo ja paniyaw hitay.” 29 Inali cha hitay ti tinnig cha an muntutunud cha Paul ay Trofimus an oha an e-Efesus ad Jerusalem, ja khemhon chaot un oha hija an in-uy Paul hichi Templo, muti agkhuy na.

30 Ja unot chengngor hachi tatakhu chin inali cha ja hi-u-ugwap cha. Ja nun-etagtag cha an umuy hichi Templo. Numpohpoh cha hi Paul ja nungkhujud cha an ipapfutay. Ja incha-ig cha chin pantaw ni Templo. 31 Gwa an khun cha punhuplit hi Paul ta patajon cha, muti gwacha han immuy nangpfaag ay ni ap-apon chi hinchalo an Romano, ja impa-innila na an nakiharpfu hachi tatakhu.

32 Amat hichi ja pfinokhaan chuy ap-apo hachi uchumna an kakapitan ja hachi hinchalo ja hetatagtag cha an umuy ay chuy achaan Paul. Unot tinnig hachi tatakhu hay hachi hinchalo ja chin apo cha an immali ja empokhong cha an manoplit ay Paul. 33 Immuy chin ap-apon chi hinchalo ay Paul ja tiniliw na ja impapfangkeleng na hi chugwah pfangkeleng. Ja inali na hachi tatakhu hi, “Ngachan tay an takhu ja ngay tugwali enat na?” 34 Gwahchinonon hon nun-ugwap hachi tatakhu ja achi numpapadchung hini allon cha, hotti ma-id maptoꞌ nu ngay umannung. Hotti inalin chin a-ap-apo hay hachi hinchalo ta ijuy cha hi Paul hichi kampo. 35 Ja gwa an emmatam cha hichi ti-ichan an umuy hichi kampo ja emmomod chin pfungot chin tatakhu, ja pini-ug hachi hinchalo hi Paul ta achi ikhihun hachi takhu. 36 Ja khun mangumangunud hachi tatakhu an khun cha iꞌgwap an mangali hi, “Patajon ta-o gwot!”

Chin hongpfat Paul hana epapfahor cha ay hija

37 Ja gwa an ipahikhop cha hi Paul hichi kampo ja inali na ay chuy ap-apon chi hinchalo hi, “Gwacha han alloꞌ ay he-a.” Ja inalin chin ap-apo hi, “Unchah angkhiloh anilam an munhapit hi Griego? 38 Ti amat un he-a chin e-Egypt an kimmiharpfu an nangpangulu hi apat hi lipfu an ngumangannu an lala-e an immuy hichi let-ang.” 39 Tempfar Paul ja inali na hi, “Pfu-un ha-in, ti Hudjuwaꞌ an eTarsus an oha an otongngan an pfuglay hichi provincian chi Silisya. Hot unchah achi mapfalin an miꞌhahapitaꞌ hachi tatakhu?” 40 Ja inapfulut chin ap-apon chi hinchalo, hotti timmaꞌchug hi Paul ay chuy haꞌjapfan ja penajapana hachi tatakhu. Khemmegkhenong cha ja ente-an Paul an munhapit hi hapit chi Hudju.

22

1 Ja inalin Paul hi, “Chaꞌju an a-ammod ja a-akhi, chonglon ju ta annilaon ju hini omaꞌ-atana.” 2 Un chaagkhu chengngor an nunhapit hija hi hapit chi Hudju ja ma-id et-etot, ja entoloy Paul an nangali hi, 3 “Ha-in ja Hudjuwaꞌ an netoꞌkhong hichi ad Tarsus an provincian chi Silisya, muti heto ad Jerusalem chi emmerkhaꞌ. Nun-achalaꞌ ay Gamaliel an anila ta-o an ma-ar-ali an mehtolo, ja tinuchugwanaꞌ an amin hana urchin chin a-ammod ta-o. Ja nunhegla hini pamhod u an munserbi ay Apo Jos an amat khu ay chaꞌju ingkhana ad ugwani. 4 Ja pinarpalikhat u hachi namati ay Hesus ti nunchupap u chicha, linala-e ja pfinapfai, hon impipfalud u ja empapatoy u pay chin uchumna. 5 Ja anilan ni natakhay an pachi ja hana uchumna an ap-apo ta-o an umannung hitay alloꞌ ti chichay nangpa-apjaaꞌ hana tulaꞌ an mangpa-innila hana i-ibpfa ta-o an Hudju hichi ad Damaskus an gway apfalinaꞌ an mamalak hay hana namati ay Hesu Kristo, ja an mang-ali ay chicha heto ad Jerusalem an napfapfangkelengan ta madusa cha.

Chin nanihtikhuwan Paul ay ni enat na an namati

6 Muti chin omajaꞌ ad Damaskus ja unagkhu gwa an me-atamaꞌ chin nahaꞌ-ad ja himpfumagkha ja nahenakhanaꞌ han pomooꞌ an narpu ad langit, 7 ja natuꞌ-inaꞌ. Ja chengngor u han hapit an nangali hi, ‘Saul, Saul, anagkha ta palikhatonaꞌ ay he-a?’ 8 Ja inaliꞌ hi, ‘Apo, ngay ngachan mu mah?’ Ja inali na ay ha-in hi, ‘Ha-in hi Hesus an eNazaret an khun mu palikhaton.’ 9 Tinnig chin numpun-ibpfaꞌ chin mumpfinang muti agkhuy cha ne-egngor chin hapit an chengngor u. 10 Ja inaliꞌ hi, ‘Apo, ngay podhom hi atoꞌ?’ Ja inali na hi, ‘Lomeggwat a ta umuy a hichi ad Damaskus ta hichi chi panginnilaam ay ni empadchong Apo Jos hi atom.’ 11 Pfinulagwaꞌ ay chuy tinnig u an pomooꞌ. Hotti unaꞌ pepenchon hachi numpun-ibpfaꞌ an immuy ad Damaskus.

12 Hichi ad Damaskus ja gwacha han ohan lala-e an hi Ananias an naꞌna-unnud ay ni urchin ta-o, ja lihpituwon an amin hachi Hudju an gawwah chi. 13 Ja immali an niꞌtaꞌchug ay ha-in ja inali na hi, ‘Akhiꞌ Saul, ad ugwani ja mitikhaw hini matam!’ Ja himpfumagkha ja mitikhaw mahpay ja tinnig u hija. 14 Ja inalin khu Ananias ay ha-in hi, ‘Hi Apo Jos an khun dayawon chin a-ammod ta-o chi namili ay he-a ta annilaom nu ngachah ni penhod na hi atom, ja ta gway enat mu an nannig ay ni magpong an pfaar na an hi Hesu Kristo ja an nangngor ay ni hapit na. 15 Ti honakhon chi-a an i muntihtikhu an amin hi tatakhu ay ni tinnig mu ja chengngor mu. 16 Hotti ad ugwani ja achim etaktak ta epfokham ay Apo Jos ta pakawanona hana pfahor mu, ja numpabautisar a.’

17 Chin numpfangngachaꞌ heto ad Jerusalem ja immujaꞌ hichi Templo an i mungkalalag. Ja gwa han nipatikhaw ay ha-in. 18 Tinnig u hi Apo Hesus an khun miꞌhapit ay ha-in ja inali na hi, ‘Khalakhalom ta makak a heto ad Jerusalem, ti achi apfuluton hachi tatakhu hini khun mu tihtikhuwan an omaꞌ-ataꞌ.’ 19 Ja inaliꞌ ay hija hi, ‘Apo, anagkha ta achiyaꞌ pattiyon, ti anila cha an ha-in chin khun umuy hichi sinagoga an mumpanoplit ja mangpapfalud hana namati ay he-a. 20 Ja chin namatajan cha ay Stephen ja ohaaꞌ an niꞌ-apfulut chin enat cha an namatoy ay hija, ti niꞌtataꞌchukhaꞌ an nanangchon chin lopfong cha.’ 21 Ja inali na khu ay ha-in hi, ‘Makak a, ti honakhoꞌ he-a an umuy hichi achawwi an achaan hana Hentil.’ ”

22 Gwa an khun munchochongngor hachi Hudju, muti unagkhu inalin Paul hi un napfaar an umuy hana Hentil, ja emmomod chin pfungot cha. Ja hi-u-ugwap cha an nangali hi, “Patajon ta-o gwot ta achi miꞌtakhu hitay amat heto.” 23 Ja khun cha mun-umun-ugwap ja nun-egwalaggwag cha chin lopfong cha ja nun-ipatuꞌ-ug cha chin chapor khapo hi pfungot cha. 24 Hotti inalin chin ap-apon chi hinchalo hachi hinchalo na ta ipahikhop cha hi Paul hichi kampo. Ja inali na hi punhuplit cha ja un cha hanhanan nu ngay enat na an chimmalat chin nun-ugwapan chin tatakhu. 25 Ja gwa an khina-utan cha hi Paul ta hupliton cha, ja inalin Paul chin oha an kapitan chi hinchalo an niꞌtataꞌchug hi, “Unchah mapfalin ay ni urchin ta-o an ipahuplit ju hay Romano nu agkhuy pay nahumarja?” 26 Ja unot chengngor chin kapitan hichuy inalin Paul ja immuy ay chuy ap-apo cha ja inali na hi, “Ngay aton ta-o mah? Ti Romano anu hichuy takhu an i mi hupliton.” 27 Hotti immuy chin ap-apon chi hinchalo ay Paul ja inali na hi, “Un chah umannung an Romano a?” Tempfar Paul ja inali na hi, “Aa, ohaaꞌ an Romano.” 28 Ja inalin chin ap-apo hi, “Ohaaꞌ khu an numpfalin hi Romano muti cho-or chi pfinajachaꞌ.” Ja inalin Paul hi, “Ha-in ayya ja netoꞌkhongaꞌ an Romano, ti Romano hana ammod u.” 29 Hotti numpumpfugnud hachi hinchalo an manoplit ay hija ti temma-ot cha, ja anong un chin ap-apo cha ja neꞌta-ot hi i na nangpapfangkelengan ay Paul an oha an Romano.

Chin nahumarjaan Paul

30 Penhod chamchama chin ap-apon chi hinchalo an hanhanan nu ngay ipapfahor hachi Hudju ay Paul. Hotti chin nun-inggwiꞌgwiit ja inamung na hachi a-ap-apon chi pachi ja an amin hachi uchumna an khun munhumarja ad Jerusalem ta humarjaon cha. Empa-aana chin pfangkeleng Paul ja in-uy na ay chicha.

23

1 Emmohchong Paul hachi khun munhumarja ja inali na hi, “A-akhiꞌ, nete-a hi a-ungaꞌ ja hay anilaꞌ ja maphod chi niꞌtakhuwaꞌ hi pannig Apo Jos.” 2 Ja gwa han natakhay an pachi an hi Ananias an nangngor ay tay inalin Paul, ja inali na hachi linala-e an nenehnot ay Paul ta hoplaton cha hini ta-o na. 3 Ja inalin Paul ay hija hi, “Maphod a kaykhu hi pannig chi tatakhu muti napukhit hini nomnom mu. Hi Apo Jos chi mangpfalloh ay tay enat mu ay ha-in. Ti hini urchin Apo Jos chi panghunungan ju an manumarja ay ha-in, ja mipfuhur ay ni urchin hini nangallam hi hoplatonaꞌ.” 4 Ja inalin hachi linala-e an nenehnot ay Paul hi, “Anagkha agkhu niꞌ he-a ta pfa-inam hitay natakhay an pachi an enhaad Apo Jos.” 5 Tempfar Paul ja inali na hi, “A-akhi, agkhuy u anila an hija hini natakhay an pachi, ti khulat ta anilaꞌ hot agkhuy u inali hini amat hina. Ti allona ay ni hapit Apo Jos hi, ‘Achi ju haphapiton chi mamaꞌ-i hay hana nehaad an mun-ap-apo hi tatakhu.’ ”* 6 Muti natikhaw Paul an hachi uchumna an niꞌ-amung ja Saducee, ja chin uchumna ja Farisee. Hotti iniꞌgwap na an nangali hachi khun munhumarja hi, “A-akhi, ohaaꞌ an Farisee, ja Farisee chin a-ammod u, ja tan mahumarjaaꞌ khapo hi pammatiꞌ ay ni amahuwan chi natoy.”

7 Unchaot chengngor hitay ja ente-an hachi Farisee ja Saducee an munhahannu ja nanghinchuchuꞌ-ukhan cha hi nomnom. 8 Ti achi pattiyon hachi Saducee an gway amahuwan chi natoy ja achi cha khu pattiyon an gway angher ja lennagwa. Muti hana Farisee ja pattiyon cha an amin hay hato.

9 Amat hichi ja ngemmalawngaw cha, ja timmaꞌchug chin uchumna an Farisee an mehtolon chi urchin chi Hudju ja inali cha hi, “Ma-id mangkay machakngan mi hi pfahor tay. Unakkay gwa hay angher wenno ispiritu an niꞌhapit ay hija.” 10 Ja unot la-ahna ja en-om-omod cha an nunhahannu. Ja temma-ot chin ap-apon chi hinchalo ti unchani ja numpfingit cha chin achor Paul. Hotti inali na hachi hinchalo na ta umuy cha agwiton hi Paul ta epfangngad cha hichi kampo.

11 Ay chuy an nadhom ja numpatikhaw hi Apo Hesus ay Paul ja inali na hi, “Papfi-ahom hini nomnom mu, ti tinihtikhuwanaꞌ heto ad Jerusalem, ja mahapor an amat hina khu chi atom hichi ad Rome.”

Chin nunhahappitanan hachi Hudju hi pamatajan cha ay Paul

12 Chin nun-inggwiꞌgwiit hi nanong ja na-amung hachi uchumna an Hudju ta ikumkumukum cha an munhahapit nu ngay aton cha an mamatoy ay Paul. Ja enhapata cha ay Apo Jos an achi cha mangmangan ja umin-inum ingkhana hi patajon cha. 13 Nahulok cha hi apat chi polo an nangapfulut ay tay an aton cha. 14 Napfalin ja immuy cha hachi a-ap-apon chi pachi ja hana uchumna an a-ap-apon chi Hudju ja inali cha hi, “Nunhahapit ami ja enhamad mi an nanghapata ay Apo Jos an achi ami mangan ja uminum ingkhana hi patajon mi hi Paul. 15 Hotti hay allon mi hi aton ju an a-ap-apo, ja allon ju ay ni ap-apon chi hinchalo an Romano hi gwacha pay chi podhon ju an hanhanan ay Paul, ta gway atona an mangpapfutay ay hija. Ja munhakhana ami ta pfuta-an mi hichi chalan ta patajon mi.”

16 Muti gwa han lala-e an empfalay han pfupfai an ibpfan Paul an ne-egngor ay tay nunhahappitanan cha. Ja immuy hichi kampo an i nangpfaag ay Paul. 17 Ja unot chengngor Paul ja enajakhana han ohan kapitan ja inali na hi, “Ijuy mu adniꞌ hitay unga ay ni ap-apo ju ti gwa han ipa-innila na ay hija.” 18 Ja in-uy chin kapitan hichuy unga chin apo na. Ja inali na hi, “Apo, in-aliꞌ hitay unga ay he-a, ti unaꞌ pfinokhaan ay chuy nipfalud an hi Paul, ja gwa anu hay ipa-innilan tay unga ay he-a.” 19 Ja penchon chin ap-apo hichuy unga ja i na en-ohha, ja inali na hi, “Ngachah chi allom?” 20 Tempfar na ja inali na hi, “Nun-oh-ohha hana Hudju ta epfokha cha anu ay he-a ta ipi-uy mu hi Paul hi magwiit hichi punhumarjaan cha. Ja hay anu pangali cha ja gwacha pay chi hanhanan cha ay hija. 21 Muti achim adniꞌ apfuluton, ti gwa han nahulok hi apat chi polo an linala-e an mumpfopfottaꞌ ay hija hichi chalan. Hay hachi an linala-e ja enhapata cha ay Apo Jos an achi cha mangmangan ja umin-inum ingkhana hi patajon cha hi Paul. Nunhahagkhana cha hotti un cha hahadchon hay pangpa-ajam.” 22 Amat hichi ja inalin chin ap-apon chi hinchalo hi, “Aa, muti achim epfaꞌpfaag hi uchumna an impa-innilam ay ha-in hitay.” Ja empakak na.

Chin nang-ajan cha ay Paul ay Gobernador Felix

23 Gwa an nakak chin unga ja enajakhan chuy ap-apo han chugwa an kapitan. Ja inali na hi, “Ehakhana ju hana hinchalo ta chugway khahot chi manallan ja petoy polo chi mangampfaju ja chugway khahot khu chi mumpunhuꞌ-ud, ta ijuy ju hi Paul ad Cesarea ad ugwani an madhom. 24 Mahapor an gway ampfaju hi punhakajan Paul. Ja gwinarjaan ju ingkhana hi e-atam ju ay Gobernador Felix.” 25 Ja tinula-an chuy ap-apo hi Gobernador Felix ja inali na hi,

26 “Apo Gobernador Felix, ha-in hi Klaudius Lisias an muntulaꞌ ay he-a. 27 Tayya an ipa-aliꞌ hitay an lala-e an chimpap hachi Hudju. Gwa an patajon cha, muti inah-upaꞌ ja immuy ami ay cha nuy hinchaloꞌ ja inagwit mi, ti inannila mi an oha hija an Romano. 28 Ja penhod u an annilaon nu ngachah ni ipapfahor cha ay hija, hotti in-uy u hichi punhumarjaan cha. 29 Muti un u agkhu chodchonglon chin khun cha punhahappitanan ja ma-id chinakngaꞌ hi pfahor na hi pangpapatajan wenno pangpipfaluchan cha, an un angkhay hini nunhohod-ilan cha khapo ay ni urchin cha an Hudju. 30 Muti chengngor u an gwa hana Hudju an nanghapata an mamatoy ay hija. Hijaot un u gwot impa-ali ay he-a ja inaliꞌ khu hana mangchalom ta he-ay pangchaloman cha.”

31 Amat hichi ja inunud hachi hinchalo chin inalin chuy ap-apo cha ja initnud cha hi Paul. Ja ay chuy an lapfi ja emmatam cha ad Antipatris. 32 Nun-inggwiꞌgwiit ja numpfangngad hachi hinchalo an nanallan hi kampo cha ta hachi nangampfaju chi nangitnud ay Paul an immuy ad Cesarea. 33 Gwa an emmatam cha ja in-uy cha hi Paul ay Gobernador Felix ja inchat cha chin tulaꞌ. 34 Ja unot pfinahan Gobernador Felix ja empfokha na ay Paul nu ngachah chi provincia hi nituꞌkhungana. Ja inalin Paul hi ad Silisya. 35 Ja inalin Gobernador Felix hi, “Humarjaoꞌ he-a hu-un umali hana mangchalom ay he-a ta chongloꞌ hay piꞌ-alim.” Ja empagwarja na hi Paul chin hinchalo na ay chuy nunhihittugwana an pfalay Ari Herod.

24

Chin nanumarjaan Gobernador Felix ay Paul

1 Immuy chi lemay arkhaw hi nipfaluchan Paul ad Cesarea ja un omatam cha Ananias an natakhay an pachi ja chin uchumna an a-ap-apon chi Hudju. Ja initnud cha han ohan abugado an hi Tertulus. Immuy cha ay Gobernador Felix ta echalom cha hi Paul. 2 Empapfokhan ni gobernador hi Paul ja inalin gwot Tertulus hi, “Madayaw an Gobernador, otong hitay anla mi, ti ay tay nun-ap-apugwam ja malenong hay hato apfuglapfuglay ja otong chi penomhochan tay pfuglay mi. 3 Hotti machenor ami ja otong khu chi punyamanan mi ay he-a. 4 Achiꞌ podhon an tomaktak ay he-a, hot achiꞌ anchu-ajon muti pe-egngor mu mah hitay hoꞌhoꞌchod an hapiton mi.

5 Hay natikhaw mi an omaꞌ-atan tay an lala-e ja napukhit an takhu, ti hijay chumalat hi akiharpfuwan hana Hudju hi apfuglapfuglay. Hija khu chi mangpangpangulu hana tatakhu an khun mundayaw han ohan eNazaret. 6 Penhod na an paꞌ-iyon hana allon ni urchin an paniyaw hi aton hichi Templo ad Jerusalem, muti tiniliw mi. Penhod mi an echalom ay ni urchin mi an Hudju. 7 Muti immali hini ap-apon chi hinchalo an hi Lysius, ja pinilit na an inagwit hi Paul ay chaꞌmi ja impa-ali na heto. 8 Ja hennag chaꞌmi ta he-ay pangchaloman mi anu ay hija. Nu humarjaom hija hot annilaom an umannung an amin hato impapfahor mi ay hija.” 9 An amin hachi Hudju ja neꞌ-ampoy cha an inali cha hi, “Hija piman, umannung hayhana.”

10 Napfalin an nunhapit hi Tertulus ja nunhapiton ni gobernador hi Paul. Ja inali na hi, “Apo Gobernador, anilaꞌ an napfajag an khun a munhumarja ay chaꞌmi an Hudju, hijaot unaꞌ achi mun-okhon an manongpfat ay tay inali cha. 11 Mapfalin an hanhanam ay cha tay mangchalom ta annilaom an un himpolo ta chugwah arkhaw chi immuy ay chuy immajaꞌ ad Jerusalem an i nundaydayaw ay Apo Jos. 12 Ja ma-id tinnig hato Hudju hi khun u peꞌhohongngilan ja pumapaꞌ-iyan hichi Templo wenno hichi sinagoga ja anong un hichi pfuglay. 13 Hotti ma-id chi hay ipatikhaw cha hi atikhan an umannung hana khun cha ipapfahor ay ha-in. 14 Muti apfulutoꞌ an khun u unuchon chin intuchun Hesus ay ni atoꞌ an mundayaw ay Apo Jos an khun dayawon chin a-ammod mi, ja hitay hini allon hato nangchalom ay ha-in hi nehalla. Muti mamatiyaꞌ an amin ay ni urchin Moses ja hana uchumna an intulaꞌ hana profetan Apo Jos chin nahop. 15 Numpadchung hini hahadchon mi ay cha tay Hudju an chin pummahuwan Apo Jos hay hana nun-atoy an magpong ja hana napfahulan. 16 Hotti hinahalimid u an unuchon an amin chi podhon Apo Jos ta maphod hitay konsensiaꞌ hi sangwanana ja hana papadchung u an tatakhu.

17 Ja napfajag an mamaꞌ-ichaꞌ hichi ad Jerusalem muti numpfangngachaꞌ hichi ta ijuy u han pihu an inchat cha hichi uchumna an pfuglay an michat hay hana ma-id mapfalina an Hudju. Ja nundatonaꞌ khu ay Apo Jos. 18 Chin gawwachaan mi hichi Templo an mangat ay ni urchin mi an Hudju ja inah-upanaꞌ ay chicha an ma-id cho-or hi numpun-ibpfaꞌ ja agkhuy ami pimmapaꞌ-i. 19 Muti gwacha hana uchumna an Hudju an narpu ad Asia an chichay nanginnila ay ni enat u, hotti chicha koma chi mangchalom nu gway pangchalomanaꞌ. 20 Muti tan ma-id cha, hotti hay hato chi mangali nu gwachay pfahor u hi chinakngan cha chin nanumarjaan cha ay ha-in hi gwachaan hana a-ap-apo an khun munhumarja ad Jerusalem. 21 Ja ma-id an un u iniꞌgwap an nangali ay chicha hi, ‘Mahumarjaaꞌ khapo hi pammatiꞌ ay ni amahuwan chi natoy.’ ”

22 Hi Gobernador Felix ja anila na hini omaꞌ-atan chi pammati ay Hesus, hijaot una achi podhon an etoloy cha an munhumarja ay chuy an arkhaw. Ja inali na hi, “Unchani ta umali hini ap-apon chi hinchalo an hi Lisias ja un u ipanuh hitay chalom ju.” 23 Ja inali na han ohan kapitan ta epagwarja na hi Paul, muti achi cha ijuy hi pfaluchan ja ipalubos cha hana khakhayyum na an mang-ali hi mahapor na.

24 Immuy chi at hichi hi arkhaw ja immali khu cha Gobernador Felix ja hi ahagwana an hi Drusila an Hudju. Ja empapfokhan Felix hi Paul ta chonglon cha hay ituchu na an omaꞌ-atan chi pammati ay Hesus. 25 Ja intuchun Paul hini omaꞌ-atan chi magpong an ugali, ja hay aton an mangonoꞌnong hi peꞌ-at, ja hini umali an arkhaw an punhugijan Apo Jos. Ja temma-ot hi Gobernador Felix ja inali na hi, “Ammuna, umuy a ad ugwani ta unchani ta piggwana khu.” 26 Hay oha hi nangallana ay tay ja hahadchona hay ichat Paul hi pasuksuk. Hijaot una khun epapfokha hi Paul ta munhapit cha.

27 Amat hichi ja immuy chi chugwah tagwon ja nehannot hiGobernador Porcius Festus ay Gobernador Felix. Ja chin na-aanan Gobernador Felix ja agkhuy na impapfu-aan hi Paul, ti podhona an achi ma-aan hini pamhod hana Hudju ay hija.

25

Chin nahumarjaan Paul ay Gobernador Festus

1 Ja gwa an chin me-atloh arkhaw hi nungobernadolan Festus hichi provincian chi Judea ja nakak ad Cesarea ta umuy ad Jerusalem. 2 Ja unot ne-atam ad Jerusalem ja immuy hachi ap-apon chi pachi ja hachi uchumna an ap-apon chi Hudju ay Gobernador Festus, ja impa-innila chaot chin enchalom cha ay Paul. Ja chinagchag cha hija 3 ta nu mapfarpfalin ja ipa-ali na hi Paul ad Jerusalem, ti nunhahappitanan cha khu an pfota-an cha hichi chalan ta patajon cha. 4 Tempfar Gobernador Festus ja inali na hi, “Aa, muti gwacha hi Paul hichi ad Cesarea an nipfapfalud ja tayya an mumpfangngachaꞌ hichi. 5 Hotti hay aton ta-o ja miꞌ-ali hana ap-apo ju ta hichi chi pangchaloman ju ay hija nu gway pfahor na.”

6 Ja nunnanannong hi Gobernador Festus ad Jerusalem hi nahulok hi ohay markhachu ja un mumpfangngad ad Cesarea, ja nitnud cha chuy a-ap-apo. Ne-atam cha hichi ja chin nun-inggwiꞌgwiit ja immuy hini gobernador hichi punhumarjaan, ja empapfokhana hi Paul. 7 Ja un chaot in-ali hi Paul ja lini-ub hachi Hudju, ja cho-or chin napukhit an nun-ali cha an pfahor na, muti ma-id ipatikhaw cha hi un umannung chin empapfahor cha.

8 Tempfar Paul ja inali na ay Gobernador Festus hi, “Ma-id enat u hi pfahor an namaꞌ-i ay ni urchin mi an Hudju ja hay mipfuhur ay ni Templo ad Jerusalem, ja anong un hini urchin ni Emperador ad Rome.”

9 Muti penhod Gobernador Festus chamchama an aton hini podhon hachi Hudju, hijaot una inali ay Paul hi, “Hot nu ngay epapfangngad chi-a ad Jerusalem ta hichi chi panumarjaaꞌ ayhe-a?”

10 Ja inalin Paul hi, “Anagkha ta khahinon unaꞌ umuy hichi? Tan gwahtowaꞌ hi sangwanam ja he-a mit hini hugi an enhaad ni Emperador, hotti heto koma chi panumarjaanaꞌ. Ja anilam mit an ma-id chi hay pfahor u hay hana Hudju. 11 Nu gwacha ayya chi pfahor u hi pamatajanaꞌ ja apfulutoꞌ an matojaꞌ. Muti nu agkhuy immannung hay hato enchalom cha ay ha-in ja achi mapfalin an ujaꞌ ichat ay chicha ta patajonaꞌ. Hotti uchuꞌchuna un hini Emperador ad Rome chi manumarja ay ha-in.”

12 Amat hichi ja niꞌhapit hi Gobernador Festus hay hachi khun manukhun ay hija. Napfalin ja inali na ay Paul hi, “Inalim mahpay chi penhod mu an hini Emperador chi manumarja ay he-a, hotti hijah tay chi ma-at.”

Chin nunchongolan cha Ari Agripa ay Paul

13 Immuy chi at hichi hi arkhaw ja immali cha Ari Agripa ay Bernice an ibpfa na an pfupfai ad Cesarea, ta i cha pfumihhita ay Gobernador Festus. 14 Ja nihihidchi cha hi at hichi hi arkhaw ja un ipa-innilan Gobernador Festus ay nuy ari hini omaꞌ-atan Paul, an inali na hi, “Gwahto han ohan lala-e an hi Paul an impipfalud Gobernador Felix chin nun-ap-apugwana. 15 Ja chin immajaꞌ ad Jerusalem ja enchalom hana ap-apon chi pachi ja hana uchumna an ap-apon chi Hudju, ja inali cha chi un u hugijon hi Paul. 16 Muti inaliꞌ ay chicha hi, ay ni ugali mi an Romano, ja achi mi ipalubos an dusaon cha hay nipfalud nu agkhuy cha nunhihinnango ay cha nuy nangchalom ay hija ta gway atona an manongpfatan hana enchalom cha. 17 Hotti chin immaliyan cha heto, ja agkhuy u entaktak, ta chin nun-inggwiꞌgwiit ja immujaꞌ hichi punhumarjaan ja empapfokhaꞌ hi Paul. 18 Ja timmaꞌchug hachi nangchalom ay hija ta munhapit cha ja khenemhoꞌ un cho-or chi napukhit hi pfahor na muti ma-id, 19 an un cha nunhohongnger ay ni aton cha an mundayaw ay ni Jos cha ja nunhohongngilan cha khu han natoy an hi Hesus an inalin Paul hi timmakhu. 20 Ja agkhuy u anila nu ngay atoꞌ an manumarja hi amat heto, hotti empfokhaꞌ ay Paul nu podhona an umuy ad Jerusalem ta hichi chi panumarjaan cha ay hija. 21 Muti inalin Paul hi achi, ta hay podhona ja mapfantajan heto ingkhana hi pang-ajaꞌ ay hija ad Rome ta hini Emperador chi manumarja ay hija. Hotti impipfabpfalud u heto ta nangamong hay pangpa-ajaꞌ ay hija ad Rome.” 22 Ja inalin Ari Agripa ay Gobernador Festus hi, “Podhoꞌ khu an pe-egngor hay allon tay an hi Paul.” Ja inalin Festus hi, “Aa, hotti unchani ta magwiꞌgwiit ja un mu chonglon.”

23 Chin nun-inggwiꞌgwiit ja nunlopfong cha Ari Agripa ay Bernice hi lopfong chi ari. Ja cho-or chin a-ap-apon chi hinchalo ja hachi uchumna an ma-ar-ali an tatakhu an nitnud ay chicha an niꞌhikhop hichi punhumarjaan. Ja empapfokhan Gobernador Festus hi Paul. 24 Impahikhop cha hi Paul ja nunhapit hi Gobernador Festus ja inali na hi, “Apo Ari Agripa ja chaꞌju an amin an niꞌ-ali, hitay an takhu ja hijah tay chi enchalom an amin hana Hudju heto ad Cesarea ja anong un hichi ad Jerusalem, an numpangeꞌgwapan cha an epapatoy u anu hija. 25 Muti ma-id chinakngaꞌ hi pfahor na hi pamatajan ay hija. Ja tan penhod na an hini Emperador chi manumarja ay hija, hotti nenomnom u an ipi-uy ad Rome. 26 Muti ma-id machotoꞌ nu ngay itulaꞌ u ay ni Emperador. Hijaot un u empa-ajag hija heto ta humarjaon ta-o, om-omod ay he-a Apo Ari Agripa, ta napfalin ayya an hinumarja ta-o ja annilaoꞌ hay itulaꞌ u. 27 Ti unaꞌ chah natottot ta ujaꞌ ipahumarja chi pfalud an ma-id intulaꞌ u hi pfahor na?”

26

1 Inalin Ari Agripa ay Paul hi, “Hot humapit a ta topfalom hato enchalom cha ay he-a.” Ja timmaꞌchug hi Paul ja ente-a na an munhapit, ja inali na hi, 2 “Apo Ari Agripa, munchenolaꞌ ta he-a chi pampfalaꞌ ad ugwani hato enchalom hachi Hudju ay ha-in. 3 Ti anilaꞌ an anilam an amin chi ugali mi ja hana khun mi punhahannugwan an Hudju. Hot anuham adniꞌ an munchongor ay tay hapitoꞌ.

4 An amin hana papadchung u an Hudju ja anila cha chi emmaꞌ-atan chi niꞌtakhuwaꞌ hichi pfalay mi ja anong un hichi ad Jerusalem, an nete-a hichin a-ung-ungngaꞌ ja ingkhana ad ugwani. 5 Napfajag an inannila cha, nu podhon cha an tihtikhuwan, an ohaaꞌ an ninidchum hana Farisee an naꞌna-unnud an amin hana urchin mi an Hudju. 6 Ja tan ad ugwani ja mahumarjaaꞌ khapo hi pammatiꞌ chin ingkarin Apo Jos hay hachi a-ammod mi chin nahop, an mahuwana chi natoy. 7 Ja hijah tay khu chi hahalimichon an amin hachi himpolo ta chugwa an tribon chi Hudju an khun mundaydayaw ay Apo Jos hi a-arkha-arkhaw ja lapfi. Ja hitay an pattiyon mi, Apo Ari, chi nangchalomanaꞌ hana i-ibpfaꞌ an Hudju. 8 Anagkha ta nalikhat hi pattiyon ju an mahuwan Apo Jos hana nun-atoy?

9 Chin im-immuy ja amat hina khu chin pannig u ay Hesus an eNazaret, an inalin chi uchumna hi nummahu. Hay anilaꞌ ja maphod ay Apo Jos hini cho-or an enat u an namaꞌ-i hay hana namati ay Hesus. 10 Hitay chi enat u ad Jerusalem, an numpa-ephochaꞌ hi tulaꞌ hay hana ap-apon chi pachi an nangchat hi apfalinaꞌ an i mangpapfalud hachi namati ay Hesus. Ja gwacha ayya hay patajon cha ay chicha hon khunaꞌ miꞌ-apfulut. 11 Ja enohha-ohhaꞌ an immuy hana sinagoga an namalikhat hana namati ta ipapilit u an chuꞌkhon cha koma hi Hesus. Ja khapo chin hihhingar u hana namati ja immujaꞌ hachi ni-achawwi an pfuglay chi Hentil hon nunchopap u ja pinalikhat u chicha.

12 Ja gwa han oha an arkhaw an omajaꞌ ad Damaskus an nanangchonaꞌ khu chin tulaꞌ chin ap-apon chi pachi an nangchat hi apfalinaꞌ an mangpapfalud hana namati. 13 Ja unot gwa an nahaꞌ-ad hi khun mi omajan, Apo Ari, ja hin-aꞌ-alina ja tinnig u han pomooꞌ an narpu ad langit an munnaud mu hichi hukhit, ja nahenakhan ami an amin. 14 Ja nun-atuꞌ-in ami ja chengngor u han hapit an nangali ay ha-in ay ni hapit mi an Hudju hi, ‘Saul, Saul, anagkha ta palikhatonaꞌ ay he-a? Ma-id uchumna hi palikhatom nu pfu-un hini achor mu nu ngangannugwom hini panuplit Apo Jos ay he-a.’ 15 Ja inaliꞌ hi, ‘Apo, ngay ngachan mu mah?’ Ja inali na hi, ‘Ha-in hi Hesus an khun mu palikhaton. 16 Muti lomeggwat a, ti tayya an numpatikhagwaꞌ ay he-a, ti he-a chi piniliꞌ an honakhon an i muntihtikhu ay tay nannikham ay ha-in ja hay hana uchumna hi ipatikhaw u ay he-a. 17 Honakhoꞌ he-a an umuy hana Hudju ja Hentil, ja haniyaꞌ he-a ay chicha. 18 Ipa-innilam ay chicha hini omaꞌ-ataꞌ ta mahilagwan hini nomnom cha ja ta chuꞌkhon cha hana pfahor cha, ta hi Apo Jos chi unuchon cha an pfu-un hi Satanas. Ja mamati cha ay ha-in ta mapakawan an amin chi hay pfahor cha ja ta mipfilang cha hi tatakhun Apo Jos.’

19 Hotti, Apo Ari Agripa, chin chengngor u an hapit Hesus an narpu ad langit ja inunud u. 20 Ja chin nahhun an intudtuchugwaꞌ ja hana Hudju adDamaskus ja unot hana Hudju ad Jerusalem ja an amin chi pfuglay hichi provincian chi Judea ja anong un hana Hentil. Ja intukhun u an mahapor an chuꞌkhon cha hay pfahor cha ta mamati cha ay Apo Jos, ja aton cha hana maphod an pangtikhan hi narmanan chi piꞌtakhuwan cha. 21 Khapo ay tay khun u ituchu ja tiniligwaꞌ hana Hudju hichi Templo ta patajonaꞌ. 22 Muti ingkhana ad ugwani ja khunaꞌ tulungan ay Apo Jos, hijaot unaꞌ tumaꞌchug an mangpa-innila ay Hesus ay chaꞌju an amin, natakhay ja nababa. Ja hitay an alloꞌ ja ma-id nat-onana chin impa-innilan Moses ja hachi profetan Apo Jos an ma-at, 23 an mahapor an matoy hini hennag Apo Jos an mamahhod ta mahhun an mummahu, ta hilagwana hana nomnom chi atakhutakhu, Hudju ja Hentil, ta annilaon cha hini aton Apo Jos an manakhu ay chicha.”

24 Gwa an khun munhapit hi Paul ja iniꞌgwap Gobernador Festus an nangali hi, “Mun-angaw a Paul! Unakkay empa-angaw chi-a ay ni cho-or an enachar mu.” 25 Ja inalin Paul hi, “Achiyaꞌ mun-angaw, Apo Gobernador, ti an amin chi alloꞌ ja nahamad ja umannung. 26 Achiyaꞌ toma-ot an manapit hay hato hi gwachaan Ari Agripa, ti anila na mit an amin hato inaliꞌ. Ja anilaꞌ an chengngor na hay hato naꞌna-at ti mamallag. 27 Apo Ari Agripa, un a chah achi mamati hachi profetan Apo Jos? Anilaꞌ an namati a.” 28 Ja inalin Ari Agripa ay Paul hi, “Unchah hay khemhom ja unagkhu na-omtang ja namatiyaꞌ gwot ay Hesus?” 29 Tempfar Paul ja inali na hi, “Hay ekalalag u ay Apo Jos, ja anong un na-omtang wenno mapfaypfajag, ja mamati a. Ja mamati aju koma an amin an munchongor ay tay alloꞌ ad ugwani, ta omaꞌ-at aju ay ha-in, muti pfu-un hitay napfangkelengaꞌ chi ipadchungan ju, ta hitay pammatiꞌ.”

30 Ja lemmeggwat cha Ari Agripa ja hi Gobernador Festus ja hi Bernice ja chin uchumna an ni-i-ibpfun, 31 ja pfimmutay cha ta umi-igway cha an munhahapit. Ja inali cha hi, “Ma-id pfahor nuy an takhu hi pamatajan wenno pangpfaluchan ay hija.” 32 Ja inalin Ari Agripa ay Gobernador Festus hi, “Nu agkhuy na inali hi un hini Emperador chi manumarja ay hija hot mapfalin an mipfu-aan hija ad ugwani.”

27

Chin nang-ajan cha ay Paul ad Rome

1 Inhumang cha Gobernador Festus an ipi-uy cha hi Paul ay ni Emperador ad Rome. Hotti impulang cha hija ja hana uchumna an pfalud ay Julius an ohan kapitan hay hachi hinchalo an nginadnan cha hi Bonggoy chi Emperador. 2 Nunlukhan ami han ohan papor an narpu ad Adramitium an manggwa hana apfuglapfuglay hichi pingngit chi baybay ad Asia. Ja niꞌlukhan hi Aristarkus an eTesalonika an provincian chi Macedonia. 3 Empacheh mi an umuy ja chin nun-inggwiꞌgwiit ja intaꞌchug mi ad Sidon. Ja na-anuh hi Julius ay Paul, ti inapfulut na an i na egwangar hana i-ibpfa na hichi ta ichatan cha hija hi mahapor na. 4 Tenaynan mi ad Sidon ta etoloy mi an umuy ja gwa han puwoꞌ an nanalegwa ay chaꞌmi, hotti un mi titinnud chin pingngit chi lota ad Cyprus ta mahahallinan ami. 5 Ja naloh ami ad Silisya ja Pamfilia ja un ami me-atam ad Mira an provincian chi Lisia. 6 Ja hichi chin nanakngan chin kapitan han papor an narpu ad Alexandria an umuy ad Italy, hotti nuntomman ami an nunlukhan.

7 Ja entoloy mi an umuy hi at hichi hi arkhaw muti nun-ur-ulloy chin papor an umuy khapo chin puwoꞌ, ja nalikhatan ami an umuy ay ni negpongan chi Nidus. Un ami agkhu emmatam ad Nidus ja pfimmi-ah chin puwoꞌ an khun chaꞌmi epapfangngad. Hotti titinnud mi chin pingngit chuy lota ad Krete ja nalahin ami ad Salmone. 8 Ja anong un mi titinnud chin pingngit chi lota ja nalikhatan ami chamchama. Ja emmatam ami han pfuglay an nginadnan cha hi “Nahalinan an Pangtaꞌchukhan chi Papor” an nehnot ad Lasea.

9 Khapo hi nataktakan mi ja nalahin chin Arkhaw an Panagayunar ja na-ah-upan ami chin ahipuwoꞌ. Hijaot un allon Paul hi, 10 “A-akhi, anilaꞌ an mapaꞌ-i mangkay hitay papor nu khun ta-o umu-umuy, ja gway mun-etapar hi karga ja gway marteng ay chita-o.” 11 Muti chin mummanihu ja chin nangpapor ja penhod cha an munchaꞌpuh. Ja enegngor chin kapitan chin inali cha an agkhuy na inunud chin inalin Paul. 12 Ja anong un hana ibpfa mi ja penhod hachi choꞌchoꞌ-or an etoloy mi, ti chin nangtaꞌchukhan mi ja achi anu maphod hi punnangngan hi ahipuwoꞌ. Hay penhod cha ja omatam ami koma ad Fenix an ohan pfuglay ad Krete an naleleꞌnachan ta mihihidchi ami ingkhana hi malahin chin ahipuwoꞌ.

Chin nangah-upan chin puwoꞌ ay cha Paul hichi baybay

13 Mun-ur-ulloy chin ijah, hotti inali cha hi mapfalin an epacheh mi. Ja ininat cha chin hangor chin papor ja entoloy mi an tunchon chin pingngit chi lota ad Krete. 14 Ma-id mapfajag ja gwacha han mapfi-ah an puwoꞌ an naloh ad Krete. 15 Ja napuwoꞌ chin nunlukhanan mi, hotti ma-id olog chin mummanihu an mangtoloy. Hotti agkhuy nummanihu ta un chin ijah chi nangtulud ay chaꞌmi. 16 Ja emmatam ami ad Kauda an it-ittang an pfuglay an leneꞌgwoh chi baybay, ja nahalinan ami. Nalikhatan cha an nanglukhan chin pfalangay an neneg-od ay chuy papor ta achi mapaꞌ-i. 17 Unchaot inlukhan chin pfalangay ja khina-utan cha chin papor ta achi mapaꞌ-i hachi ajiw an apja na. Ja temma-ot cha ti unchani ja in-uy chaꞌmi chin puwoꞌ ay ni negpongan chi Libya ja mihakhad hini papor ay ni panag. Hotti impababa cha chin napfilag an torcha an khun mang-uy ay ni papor, ta mun-ur-ulloy an umuy, ja khun itulud chin ijah hichuy papor. 18 Nagwiꞌgwiit khu ja khun pumupumuwoꞌ hotti nun-epa-aꞌpfaw cha chin karga ta jimmagpaw ja temmapaw chin papor. 19 Ja chin khu nun-inggwiꞌgwiit ja nun-epa-aꞌpfaw cha hachi alimatong chuy papor. 20 Ja immuy chi at hichi hi arkhaw an ma-id matikhaw mi hi hukhit ja pfittuwan ja mapfi-ah pay chin puwoꞌ, ja hay anila mi ja hichuy chi atajan mi.

21 Immuy chi at hichi hi arkhaw hi agkhuy mi nangnanganan ja timmaꞌchug hi Paul ja inali na hi, “A-akhi, chengngor ju koma chin inaliꞌ hi agwachaan ta-o ad Krete hot achi ta-o agkhu niꞌ malikhatan ja ma-id nun-etapar hi karga. 22 Muti anong un emmat heto ja achi aju madanakhan, ti anilaꞌ an ma-id oh-ohha hi matoy ay chita-o an un angkhay hitay papor chi mapaꞌ-i. 23 Ti ohaaꞌ an takhun Apo Jos an khun mundaydayaw ay hija ja hennag na han ohan angher an immali ay ha-in ad a-ukhab. 24 Ja inali na hi, ‘Paul, achi a toma-ot, ti mahapor an mahumarja a ay ni Emperador ad Rome. Ja khapo ay he-a ja ka-ahiyaꞌ cha nuy numpun-ibpfam an niꞌlukhan ta ma-id chi hay matoy.’ 25 Hotti achi aju madanakhan ti pattiyoꞌ an hitay impa-innilan Apo Jos ja mipa-annung. 26 Muti mihakhad hitay papor han lota.”

27 Immuy chi chugwah markhachu an gawwachaan mi hichi baybay ad Mediterranean ja ma-id maptoꞌ hi pangedchongan chin puwoꞌ ay chuy papor. Ja gwa an temmonga ay ni me-ahimpolo ta apat an arkhaw ja inannilan mahpay hachi khun muntamu ay chuy papor an gwa an mehnot ami han lota. 28 Ja lempong cha chin inidchalom chin chanum ja apat chi poloh mitlu. Ja naꞌnaꞌ-omtang khu ja lempong cha ja un tolompoloh mitlu chi inidchalom na. 29 Ja temma-ot cha ti unchani ja mihakhad hichuy papor hi pfato. Hotti enala cha chin apat an hangor an neneg-od hichi uchichi na, ja engkhah cha ta impataꞌchug na chin papor. Ja oha-ohanna ja ijahopan chay paꞌ-arkhagwana.

30 Hachi khun muntamu ay chuy papor ja penhod cha an lomajaw. Hotti enala cha chin pfalangay an nilulukhan ja inujuy cha. Ja inali cha hi un cha e-apja chin uchumna an hangor hichi pangulun chin papor ta aton cha an munlukhan chin pfalangay ta lomajaw cha. 31 Ja inalin Paul chin kapitan ja hachi hinchalo hi, “Tikhagwun ju otniꞌ, ti nu makak hay hato khun muntamu ay tay papor ja matoy ta-o an amin.” 32 Hotti pfinoghat hachi hinchalo chin kho-od chin pfalangay ja nakhah ay chuy chanum.

33 Gwa an maꞌ-arkhaw ja inalin Paul hi, “Tayya an chugway markhachuy temmataꞌtan ju an agkhuy aju nangnangan. 34 Hotti mangan aju ta gway ijilog ju, ti anilaꞌ an ma-id oh-ohha hi matoy ay chita-o.”

35 Inalin Paul hitay ja enala na han tenapay ja nunyaman ay Apo Jos ta tikhan cha an amin. Inittang na chin tenapay ja nangan. 36 Ja pfimmi-ah chin nomnom cha ja neꞌ-an cha. 37 Ja hay pfilang mi an amin an niꞌlulukhan ja chugway khahot ta han petompolo ta han unum. 38 Nakhipfoh ami an nangan ja nun-epa-aꞌpfaw cha chin uchumna an agkhuy mi inan ta jimmagpaw chin papor ja temmapaw.

Chin napaꞌ-iyan chin papor an nunlukhanan cha Paul

39 Unot naꞌ-arkhaw ja gwacha han enamang cha an lota an agkhuy cha anila. Un chaot tinnig chin palantag na ja podhon cha an chuma-ar chin papor ta khumahad cha. 40 Hotti pfinoghat cha chin kho-od hachi hangor ta umuy hichin papor, ja enaan cha khu chin nikha-ut ay ni ajiw an pummanihuwan, ja pfinilag cha khu chin torcha ta gway aton ni ijah an mang-uy ay ni papor hichi palantag na. 41 Ja empacheh mi an umuy muti unagkhu la-ahna ja nihuꞌchud chin ulun chin papor han panag ja chimma-ar. Ja chin uchichi na ja gwa pay ay ni chanum ja mapfi-ah chin tepjaꞌ hot nun-apaꞌ-i.

42 Hay nenomnom hachi hinchalo ja patajon cha an amin hana pfalud ta achi cha humalug an lomajaw. 43 Muti achi podhon chin kapitan an patajon cha hi Paul, hotti empagwa na. Ja inali na hachi nanginnila an humalug ta chichay mahhun an omaꞌpfaw hichi baybay ta humalug cha an umuy hichi lota. 44 Ja un mangunud chin uchumna an omchon hana tabla ja ajiw an na-aan ay chuy papor. Hitay chi enat mi an amin an chimma-ar an ma-id oh-ohha hi narteng.

28

Chin agawwachaan cha Paul ad Malta

1 Chimma-ar ami ja inannila mi an hay ngachan chuy an lota an gwa ay chuy khawwan chuy baybay ja ad Malta. 2 Ja hachi tatakhu ay chuy an pfuglay ja mapmaphod chi enat cha ay chaꞌmi. Nun-apoy cha hi nun-anichuwan mi, ti tungnin ja khun umuchan.

3 Amat hichi ja i namateng hi Paul ja intongo mi. Ja unagkhu immatong chin pateng ja pfimmutay han ohan ulog an ninidchum. Enehpfat na chin ngamoy Paul ja nipfipfitin. 4 Unagkhu tinnig hachi eMalta chin nipfipfitin an ulog ja gwahchinonon hon inali na hi, “Oha ay chita hitay an pemmatoy ti omod. Anong atag un agkhuy narteng ja matoy chamchama an pfalloh ni pfahor na.” 5 Muti enggwalaggwag Paul ja nakhah chin ulog ay chuy apoy ja ma-id na-at ay hija. 6 Hehemmon hachi eMalta nu pfumlar chin ngamoy Paul wenno matuꞌ-in ta matoy, muti napfaypfajag an hehennod cha ja ma-id na-at ay hija. Ja narman chin nomnom cha ja inali cha hi oha hija an ab-apfunijan.

7 Ja hini ap-apo cha ay chuy an pfuglay ja hi Publius an cho-or chi lota na an nehegkhon ay chuy pingngit chi baybay. Ja maphod chi enat na an nummangili ay chaꞌmi hi toloh arkhaw. 8 Netongor ja gwa an numpepekheng hi aman Publius an penopomtang ja na-ertor. Immuy hi Paul ay hija ja engkalalakhana an khuna eh-a chin ngamoy na, ja temmenong hichuy an lakay. 9 Unot chengngor hachi tatakhu hichin na-at ja numpanga-ali an amin chin mumpunchokhoh ja engkalalakhan khu Paul hot numpangatenong cha.

10-11 Nihihidchi ami ad Malta hi toloh pfulan ja cho-or chi in-inchat hachi tatakhu ay chaꞌmi. Ja gwa han ohan papor an narpu ad Alexandria an nginadnan cha hi “Nun-eper an Madayaw” an nihihidchi khu ta malahin chin ahipuwoꞌ, ja hichuy chi nunlukhanan mi. Ja nun-ichat hachi eMalta an amin chi mahapor mi ay ni agwun mi.

Chin immajan cha Paul ad Rome

12 Amat hichi ja ne-atam ami ad Sirakuse ja nunnanong ami hi toloh arkhaw. 13 Ja empacheh mi khu ja ne-atam ami ad Regium. Chin nun-inggwiꞌgwiit ja gwacha han ijah an timmulong an nangtulud ay chuy papor an nunlukhanan mi. Hotti empacheh mi khu ja emmatam ami hichi ad Puteoli ay chuy me-aggwan arkhaw. 14 Ja chinakngan mi hachi uchumna an namati ja enajakhan chaꞌmi an munnanong hi ohay markhachu. Napfalin ja entoloy mi an umuy ad Rome.

Chin emmataman cha Paul ad Rome

15 Chengngor hachi namati ad Rome an gwa an omatam ami, ja immali cha an manittum ay chaꞌmi. Chinittum mi hana uchumna ay ni pfuglay an nangngachan hi palahan Apius, ja hana uchumna ja chinittum mi ay ni pfuglay an allon cha hi “Tolo an Punnangngan”. Ja unot tinnig Paul chicha ja nunyaman ay Apo Jos ja pfimmi-ah mahpay chin nomnom na.

16 Emmatam ami ad Rome ja agkhuy cha impipfalud hi Paul, hotti un nunhehetto han pun-abangan ja khun gwarjaan han ohan hinchalo.

Chin nuntudtuchugwan Paul ad Rome

17 Immuy chi toloh arkhaw ja empa-ajag Paul hachi a-ap-apon chi Hudju ad Rome. Na-amung cha ja inali na hi, “A-akhi, anong un ma-id atag enat u hi napukhit hana i-ibpfa ta-o an Hudju ja agkhuy u pinahiw hana ugali ta-o an intuchun chin a-ammod, muti impipfaluchaꞌ chamchama ad Jerusalem ja en-agwataꞌ hanaRomano. 18 Hinumarjaaꞌ hachi Romano ja penhod cha an ipfu-aanaꞌ ti ma-id chinakngan cha hi pfahor u hi pamatajanaꞌ. 19 Muti achi penhod hachi Hudju, hijaot unaꞌ napilitan an nangali hi umaliyaꞌ heto ad Rome ta hini Emperador chi manumarja ay ha-in. Anong un emmat heto ja achiꞌ nomnomon an echalom hana i-ibpfa ta-o ad Jerusalem. 20 Hijaot un u empa-ajag chaꞌju ta munhahapit ta-o, ti tan podhoꞌ an ipa-innila ay chaꞌju an napfapfangkelenganaꞌ khapo hi pammatiꞌ hana ingkarin Apo Jos ay chita-o an holag Israel, an umaliyan Kristo ja chin amahuwan chi natoy.” 21 Ja inali cha ay hija hi, “Ma-id tulaꞌ an narpu hay hachi i-ibpfa ta-o ad Jerusalem hi nanginnilaan mi. Anong un hana uchumna an ibpfa mi an narpu hichi ja ma-id inar-ali cha hi napukhit hi enat mu. 22 Muti podhon mi an chonglon nu ngachah chi allom an omaꞌ-atan tay pammati, ti chengngor mi an khun cha pahigwon hana papadchung mu an namati ay Hesus hiton apfuglapfuglay.” 23 Amat hichi ja enegpong cha han arkhaw hi a-amungan cha.

Nachakngan chin arkhaw an enegpong cha ja cho-or cha an na-amung chin nunhihittugwan Paul. Ja nuntudtuchu hija nete-a chin nannanong ja ingkhana hi nadhom, ta impa-innila na hini omaꞌ-atan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. Ja niꞌ-ali na khu chin intulaꞌ cha Moses ja chin profetan Apo Jos chin hopapna an omaꞌ-atan Hesus ta gway aton cha an mamati. 24 Ja gwacha chin uchumna an namati muti gwacha chamchama chin agkhuy. 25 Amat hichi ja gwa an epacheh cha ja khun cha munhohod-er, ja en-ang-angonoh Paul an nangali hi, “Umannung chin inalin ni Espiritu Santo hachi a-ammod ta-o an impatulaꞌ na ay profeta Isaiah hi nangarjana hi,

26 ‘Umuy a ta allom hachi tatakhu hi,

Khun ju chonglochonglon muti achi ju chamchama ma-innila,

“Khun ju tikhatikhan muti achi ju ma-imatunan.

27 Ti tayya an un ju tugwali achi podhon an chonglon

ja achi ju podhon an tikhan

ja achi ju podhon an innilaon.

Ti nu penhod ju ja engkhongahan ju koma ta ma-innila ju

ta miꞌtakhu aju ay ha-in, an allon Apo Jos.” ’ ”*

28 Ja inalin khu Paul hi, “Mahapor an annilaon ju an mituchu hini hapit Apo Jos hana Hentil, hot ekhongahan cha hot miꞌtakhu cha ay hija.” 29 Ja unot inalin Paul hitay ja himmanohongnger cha an nun-akak.

30 Nihihidchi hi Paul hi chugwah tagwon ay ni nun-abangana an pfalay, ja minangili na an amin chi hay immuy ay hija. 31 Ja agkhuy temma-ot ja ma-id nangpagwa ay hija an mangekaskasaba ay Apo Hesu Kristo ja an mangtuchu ay ni omaꞌ-atan ni Pun-ap-apugwan Apo Jos.

* 1:20 1:20 Psalms 69:25

† 1:20 1:20 Psalms 109:8

* 2:21 2:21 Joel 2:28-32

† 2:28 2:28 Psalms 16:8-11

‡ 2:35 2:35 Psalms 110:1

* 3:23 3:23 Deuteronomy 18:15, 19

† 3:25 3:25 Genesis 22:18

* 4:11 4:11 Psalms 118:22

† 4:26 4:26 Psalms 2:1-2

* 7:3 7:3 Genesis 12:1

† 7:30 7:30 Hitay Angher Apo Jos ja ma-id uchumna nu pfu-un hi Hesu Kristo an numpatikhaw ay Moses.

‡ 7:43 7:43 Amos 5:25-27

§ 7:50 7:50 Isaiah 66:1-2

* 8:33 8:33 Isaiah 53:7-8

* 13:22 13:22 1 Samuel 13:14

† 13:33 13:33 Psalms 2:7

‡ 13:34 13:34 Isaiah 55:3

§ 13:35 13:35 Psalms 16:10

* 13:41 13:41 Habakkuk 1:5

† 13:47 13:47 Isaiah 49:6

* 15:18 15:18 Amos 9:11

* 16:10 16:10 Hi Luke an nangtulaꞌ ay tay an libju ja niꞌjuy ay chicha.

* 17:18 17:18 Hay hato Epicureo ja hay allon cha ja un amat hina ja narmu hitay lota an ma-id chi hay nampfu. Ja allon cha khu an natoy ayya hini takhu ja na-upfah hini lennagwa na. Hotti hini aton an miꞌtakhu ja unuchon ta-o hana penpenhod tay achor. Hay hato ayya Estoico ja miꞌ-apfulut cha an mama-id hini lennagwan ni takhu an natoy. Muti khun cha ituchu an mahapor an unuchon ta-o hana marpu ay tay nomnom, an achi ta-o mahalegwa khapo hi chokhoh wenno hana pun-an-anlaan an khun leꞌnaon chi achor, ta hitay nomnom koma chi mangpaptoꞌ ay tay achor.

* 19:19 19:19 Literal: lemay lipfu hi drachma. Hini oha an drachma, an hija chin pihu cha, ja hijay pfoꞌlaon ni ohah takhu hi ohay arkhaw.

* 20:5 20:5 Hi Luke an nangtulaꞌ ay tay an libju chi oha an nitnud ay Paul.

* 23:5 23:5 Exodus 22:28

* 28:27 28:27 Isaiah 6:9-10

Romans

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

ROMANS

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hitay an tulaꞌ ja intulaꞌ Apostol Paul an nitolong hana namati ad Rome. Gwa hana nangali an intulaꞌ na hitay chin agawwachaana hichi provincian chi Akaya hi toloh pfulan (Acts 20:2-3) ay ni pfuglay an Korinto, nete-a chin angonoh ni 55 wenno 56 A.D.

Hay oha hi khapuna hi nuntula-ana ja podhona an ipa-innila hachi eRome hini ina pfumihhitaan ay chicha (1:8-15; 15:22-33). Allona khu hini omaꞌ-atan tay Ebanghelyo, an hija hini planon Apo Jos ta mipfilang hi magpong hana tatakhu hi pannig na. Hitay an kinalinteg an ichat Apo Jos ja mepognad hi pammati ja angkhay (3:22).

Mete-a ay tay an bersikolo ja ente-an Paul an mangpa-innila ay ni omaꞌ-atan chi kinalinteg. Hay nahhun hi impa-innila na ja an amin chi takhu ja napfahulan, Hudju ja Hentil. Hotti ingkapilitan an misina cha ay Apo Jos ja madusa cha an achi cha mipfilang hi magpong hi pannig Apo Jos. Ja impa-innila na khu an achi mumpfalin hi magpong hini takhu khapo hi pangunuchana hana urchin Apo Jos, ti ma-id olog chi takhu an mangunud an amin hi urchin. Hini pangpfilangan Apo Jos hi takhu hi magpong ja khapo hi pammati na ay Kristo ja angkhay (3:20-22).

Ay ni kapitulo 5 ingkhana hi 8, ja inalin Paul hini omaꞌ-atan ni pfakhu an piꞌtakhuwan an michat hana namati khapo hi namatiyan cha ay Kristo. Maphod hitay an nidchuman chi namati ay Apo Jos ja gwa khu ay chicha hini Espiritu Santo an hija hini tomolong ta mahi-ig hini napfahulan an atatakhu. Ay cha tay an kapitulo ja hapitona khu hini umannung an pe-usaran ni urchin Apo Jos, ja hana napukhit an gwa hi nomnom, ja hini Espiritu Santo an khun tomolong hay hana namati.

Ay ni kapitulo 9 ingkhana hi 11, ja impa-innilan Paul hini planon Apo Jos hana Hudju ja hana Hentil. Inali na an hini nan-ukhan hana cho-or an Hudju ay Kristo ja meꞌ-annolot ay ni planon Apo Jos, ta gway aton hana Hentil an midchum an miꞌtakhu ay Apo Jos khapo ay ni enat Kristo. Ja inali na khu an hini nan-ukhan chi Hudju ay Kristo ja achi munchochodcha, ti mamati cha ay hija hi uchum chi arkhaw.

Ay ni me-ang-angonoh an kapitulo, ja gwacha hana nitukhun an omaꞌ-atan chi piꞌtakhuwan chi namati an unuchon cha, om-omod ay ni aton cha an mumpepennohhochan, ja hini aton cha an manghin-a-apfulut hi ohanna ay chicha.

Gwacha pay han oha an nitukhun, an hini namati ja unuchon chay urchin chi khupferno, ja miꞌtakhu cha an napanuh, ja anila chay maphod hi aton ja hana napukhit an achi aton.

1

1 Ha-in hi Paul an oha an pfaar Kristo Hesus. Piniliyaꞌ ay Apo Jos an mumpfalin hi apostol ja enhaachaꞌ an oha an mangkaskasaba ay ni Ebanghelyo an impa-innila na. 2 Hitay an Ebanghelyo ja ina-allin Apo Jos chin nahop ja impa-innila na hay hachi profeta na ja intulaꞌ cha ta nidchum ay ni Nasantuwan an Hapit na. 3 Ja hay hapiton tay Ebanghelyo ja hini omaꞌ-atan ni Empfalay na an hi Hesu Kristo. Hini ayya omaꞌ-atan ni kinatakhu na ja narpu ay ni holag Ari David. 4 Ja ay ni kinajos ja kinasanto na, ja nipatikhaw chin nummahuwana an hija hini Empfalay Apo Jos an otong chi apfalinana. Hijay Apo ta-o an amin. 5 Khapo ay hija, ja engkhohkhohanaꞌ ay Apo Jos ja enhaachaꞌ hi apostol an i muntudtuchu ay tay Ebanghelyo hana achaan chi Hentil ta alom ja mamati cha ay Kristo ja niꞌ-unud cha ta hijay medaydayaw hi apfuglapfuglay. 6 Ja chaꞌju khu hina, nidchum aju hana tatakhu an enajakhan Apo Jos an neꞌ-oh-ohha ay HesuKristo.

7 Tayya an muntula-aꞌ ay chaꞌju an amin hina ad Rome an penpenhod Apo Jos ja an pinili na an mumpfalin hi tatakhu na.

Hi Apo Jos an Ama ta-o ja hi Apo Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ay chaꞌju jamangpaphod ay ni piꞌtakhuwan ju.

Achi anhan hini pamhod Paul an i pfumihhita ad Rome

8 Hay mahhun hi penhod u an allon ja munyamanaꞌ ay Apo Jos khapo ay chaꞌju an amin, ti niya an nunchongor hini pammati ju hi apfuglapfuglay. Ja chonglon Apo Jos hitay punyamanaꞌ khapo ay Hesu Kristo. 9 Hi Apo Jos an ipapatiꞌ an punserbiyan ay tay ujaꞌ pangekaskasabaan ay ni Ebanghelyo an panginnilaan ay ni omaꞌ-atan ni Empfalay na, ja anila na an ikhikhimoh u an ekalalakhan chaꞌju. 10 Khun u ekalalag ta, penhod ayya Apo Jos, ja alom tatagwa ja umaliyaꞌ hina an pfumihhita ay chaꞌju. 11 Ti achi hitay pamhod u an umali an mannig ay chaꞌju ta tomolongaꞌ ay ni na-ispirituwan an piꞌtakhuwan ju ta pfumi-ah aju hi pammati. 12 Hay podhoꞌ an hapiton ja manghinpipinnapfi-ah ta-o hi nomnom, ti matulungan hini pammati ju khapo ay tay pammatiꞌ ja matulungan khu hitay pammatiꞌ khapo ay ni pammati ju.

13 A-akhi, penhod u an annilaon ju an napfajag an khun u nomnomon an umali hina muti khunaꞌ mahamahalegwa ingkhana ad ugwani. Ti achi hitay pamhod u an umali an manuchugwan ay chaꞌju ta chom-or hana mamati ay Hesu Kristo, an amat chin nuntudtuchugwaꞌ hana uchumna an pfuglay chi Hentil. 14 Ti impulang Apo Jos ay ha-in hini tamun chi mangaskasaba an amin hi takhu, hana Griego ja hana pfu-un, hana gway achar na ja hana ma-id. 15 Hijaot unaꞌ mun-e-egkhad an umali an mangekasaba ay tay Ebanghelyo ay chaꞌju hina ad Rome.

Hini apfalinan tay Ebanghelyon Kristo

16 Achiꞌ ipfa-in hitay Ebanghelyo an khun ituchu ti hijah tay chi epaꞌgwaan ni apfalinan Apo Jos an manakhu an amin hana mamati. Hay hana Hudju chi nahhun hi nipa-innilaan tay Ebanghelyo ja unot hana Hentil. 17 Hitay Ebanghelyo chi panginnilaan hi aton Apo Jos ta mipfilang ta-o hi magpong, khapo hi pammati ay Hesu Kristo ja angkhay. Ti hitay hini nangarjana hi, “Hini takhu an ipfilang Apo Jos an magpong khapo ay ni pammati na ja miꞌtakhu hi ma-id chi pogpogna.”*

Hay hana man-ug ay Apo Jos ja omom-omod hini i cha pfumahulan

18 Hi Apo Jos an gwa ad langit ja khuna ipa-innila an dusaona an amin hana pfumuhur ay hija an khun mangat hi napukhit. Khapo ay ni napukhit an khun cha aton ja ipaꞌ-igwin cha hini anila cha an umannung an omaꞌ-atan Apo Jos. 19 Ja achi mehaot hini omaꞌ-atana ti hi Apo Jos chi nangpa-innila hi tatakhu hotti nalawag ay chichan amin. 20 Nete-a chin narmugwan tay lota ja mamallag hini kinajos na ja hini apfalinana an ma-id pogpogna. Ti anong un achi matikhaw hi Apo Jos, jamatikhaw an amin hay hato enephod na. Hotti ma-id chi hay pampfar chi tatakhu an manghaot ay ni omaꞌ-atan Apo Jos. 21 Anong un cha aniꞌ-ila an gway Apo Jos muti agkhuy cha penadayawan. Ja ma-id khu anila cha an munyaman ay hija. Ja unagkhu nanat-on hini punnomnoman cha an omaꞌ-atan Apo Jos. Ma-id herpfin ni amat heto hotti umannung an naherngan hini nomnom cha. 22 Allon cha hi un cha manomnom muti nehahalla cha. 23 Ti na-ala chaagkhu ja achi cha mundayaw ay Apo Jos an napfagto ja achi matmatoy, ta un cha agkhu mundayaw hana pfolor an enephod cha an omaꞌ-at hi takhu an khun matoy, wenno amat hi hagwiti an khun tomajap wenno hana animar an khun chumalan wenno mun-achap.

24 Khapo ta chin-ug cha hi Apo Jos ja tene-a-an Apo Jos chicha ta ikhad cha an mangat hana napupukhit an podpodhon tay achor. Hijaot un cha khun aton hana akhakhaꞌ-ihaw hi oha-ohanna ay chicha. 25 Ti chin-ug cha hini umannung an Jos ja inunud cha hana achi umannung an jos. Na-ala chaagkhu ta hay dayawon cha ja punserbiyan cha ja hana enephod Apo Jos an pfu-un agkhu hi Apo Jos an Nampfu, hija an madaydayaw hi ma-id pogpogna. Amen!

26 Hitay chi khapo na ta tene-a-an Apo Jos chicha ta aton cha hana akhakhaꞌ-ihaw an penhod chi achor. Hana ayya pfinapfai ja chin-ug cha hini neꞌcha an aton chi pfupfai ta hana agkhu padchung cha an pfinapfai chi i cha akhamangon. 27 Ja emmat khu hana linala-e an hay amnagwan cha ja hana padchung cha an linala-e ta chicha agkhu chi i cha akhamangon. Apfapfa-in hay hato an khun cha aton. Hotti hitay chi amatan ni hoꞌmon cha an pfalloh ni nehahalla an punnomnom cha ay Apo Jos.

28 Ja khapo ta chin-ug cha hini anila cha an omaꞌ-atan Apo Jos ja tene-a-ana chicha ta hini napukhit chi mun-o-onan ay ni nomnom cha. Hijaot un cha en-om-omod an aton chi hay napukhit. 29 Ti gwa ay chicha an amin chi kalahin chi pfahor. Na-amnagwan cha ja na-amhan. Omaamoh cha hana khina-un hana ibpfa cha, ja pomatoy cha. Munhohongnger cha, ja pfarpfalijan cha ja apfoholan cha hana ibpfa cha. Munhapit cha hi mipfuhur hana ibpfa cha, 30 ja mumpipinnahiw cha. Chuꞌkhon cha hi Apo Jos. Ma-id lihpito cha hi ibpfa cha, mumpa-akhaja cha ja hini achor cha chi ipapfagto cha. Mun-ephod cha pay hana uchumna hi i cha aton an napupukhit. Ja achi cha unuchon hana ammod cha. 31 Ma-id pfaꞌpfa-in cha ja achi cha mapagtarkan. Ma-id pamhod ja nignikha cha hi ibpfa cha. 32 Anila cha hini magpong an urchin Apo Jos an allona chi hana amat hetoy piꞌtakhuwana ja hoꞌmonay adusaana hi ma-id pogpogna, muti khun chaagkhu etortoloy an mangat hay hato. Ja emmomod cha kaykhu tatagwa ti dayawon cha hana uchumna an mangat hay hato khun cha aton.

2

Magpong hini aton Apo Jos an manugi

1 Mapfalin an pahigwon ju hay hato napukhit an hinapit u muti achi ju allon hi ma-id oh-ohha hi hongpfatan ju ay Apo Jos. Ti unchani ja he-a an manugi ay ni oha an takhu ja khun mu khu peꞌ-at hini pfahor na, hotti hongpfatam ay Apo Jos. Ti nu hugijom hija ja un hihiya an hini achor mu chi hinugim. 2 Inannila ta-o an magpong hini pundusaan Apo Jos hana amat hina an mangat hi napukhit. 3 Nu ay he-a an manugi ay ni oha an takhu ja khun mu khu aton hini pfahor na ja un chah khemhom un mu elajagwan hini aton Apo Jos an manugi ay he-a? 4 Un mu agkhu tugwali ngongohhajon hitay otong an kina-aphod ja anuh Apo Jos. Agkhuy mu nenomnomnom an khun ipatikhaw Apo Jos hini kina-aphod na ta gway atom an man-ug hana pfahor mu. 5 Muti niya an achim podhon an chuꞌkhon hana pfahor mu ti pfimmato hini nomnom mu. Hotti un mu inug-ugman hini hoꞌmom an dusa ay ni arkhaw an pangpatikhan Apo Jos ay ni pfungot na ja hini magpong an atona an manugwi. 6 Ti ichat Apo Jos hini lagpfun chi oha-ohanna an me-okor ay ni enat na chin niꞌtakhuwana heto lota. 7 Hana tatakhu an nanganuhan an mangat hi maphod khapo ta podhon cha an hi Apo Jos chi mangpapfagto ja mangpadayaw ay chicha ja khapo ta podhon cha an miꞌtakhu ay hija ja ingkhana, ja chichay ichatana hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna. 8 Muti hana tatakhu an hini podpodhon tay achor chi i cha pachot-anan ja khun cha himpoꞌ-iton ay ni umannung an hapit Apo Jos, ta hana napukhit chi khun cha unuchon, ja hoꞌmon chan to hini pfungot Apo Jos ja hini munnaud an pundusaana ay chicha. 9 An amin hana mangat hi napukhit ja umannung an dusaon Apo Jos chicha hot munnaud cha an malikhatan, om-omod hana Hudju ja anong un hana Hentil. 10 Muti hana mangat hi maphod, ja ipapfagton Apo Jos, ja ichatana chicha hi lenong chi piꞌtakhuwan, om-omod hana Hudju ja anong un hana Hentil. 11 Ti ma-id pahhikhon Apo Jos ay ni atona an manugi.

12 An amin hana pfumahor ja umannung an dusaon Apo Jos hi ma-id pogpogna. Hana ayya Hentil, ja ma-id anila cha hay hana urchin an impulang Apo Jos hana Hudju. Hotti achi na papfaholon chicha khapo hi agkhuy cha nangunuchan hay hato urchin. Muti dusaona chamchama chicha, ti cho-or chi i cha pfimmahulan. Ja hana ayya Hudju, an chicha hana nangpulangana hana urchina, ja dusaona chicha khapo hi achi cha khun pangatan hay hato an urchin. 13 Ti hini apfuluton Apo Jos hi magpong ja pfu-un hana nunchongor ja angkhay ay ni urchina muti hana mangat ay cha tay an urchin. 14 Hay hana Hentil, anong un ma-id anila cha ay ni urchin an impulang Apo Jos hachi Hudju, ja umu-udchum ja meꞌ-annolot hini khun cha aton ay ni allon tay urchin. Hotti hana maphod an khun cha nomnomon an aton ja hijay amat hi urchin an mangpaptoꞌ ay chicha. 15 Hotti amat hi nitutulaꞌ hini urchin Apo Jos ay ni nomnom cha. Ja hitay konsensia cha ja ipa-innila na nu maphod wenno napukhit hini enat cha. Ja un chicha hon inamujuwan ja pinasensya chay achor cha. 16 Hotti hitay chi amatana ay nuy arkhaw an pangpulangan Apo Jos ay Kristo Hesus ay ni panugijana hay hana ena-enat chi tatakhu, anong un hana inliliꞌ-ud cha. Ja hitay chi khun u piꞌtuchu ay ni khun u pangpa-innilaan ay tay Ebanghelyo.

Hana takhu an mipfilang hi umannung an Hudju

17 Chaꞌju an papadchung u an Hudju hina, tayya han alloꞌ ay chaꞌju. Punhohodlanan ju atag hini kinaHudju ju ja munhochor aju ay ni pangunuchan ju ay ni urchin ta miꞌtakhu aju. Ja empa-akhaja ju hini nanginnilaan ju ay Apo Jos. 18 Ja allon ju kay chi chaꞌju an Hudju chi nanginnila ay ni penhod Apo Jos, ja anila ju an mangmatunan ay ni magpong, ti nituchu ay ni urchin an inannila ju. 19 Ja nunhohodlanan ju an chaꞌju hini umannung an mangtuchu ay ni omaꞌ-atan Apo Jos hana tatakhu an amat hi napfulaw, ta mahilagwan hini naherngan an nomnom cha. 20 Ja nunhohodlanan ju an anila ju an manukhun hana tatakhu an amat hi ung-ungnga khapo ta agkhuy natuchugwan ja ma-id anila cha ay ni umannung. Ehnger ju hini urchin Apo Jos an gwa ay chaꞌju, an panginnilaan ay ni umannung. 21 Hotti tayya, nu kaya ju an tuchugwan hana padchung ju an takhu ja anagkha ta achi ju tuchugwan hini achor ju? Ituchu ju an achi cha omakaw, muti angkhiloh un aju achi khun omakaw? 22 Allon ju hi pfahor chi umilugtap, muti angkhiloh un aju achi khun umilugtap? Pahigwon ju hana pfolor muti angkhiloh un aju achi khun humikhop hana templo an pundayawan cha hi pfolor ta omakaw aju? 23 Eh-ehnger ju hini maphod an urchin Apo Jos an inannila ju, muti khun ju paꞌ-iyon hini dayaw Apo Jos khapo ay ni achi ju pangatan ay nuy urchin! 24 Hitay chi hapiton chin nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi, “Hana Hentil ja munhapit cha hi hay mipfuhur ay Apo Jos khapo ay ni napukhit an ugali ju an Hudju.”*

25 Hini enat ta-o an Hudju an nakugit ta ma-innila an nidchum ta-o hana tatakhun Apo Jos, ja napfalor nu khun ta-o unuchon hana urchin Moses. Muti nu achi ta-o khun unuchon ja ma-id inherpfin ni enat ta-o an nakugit ti omaꞌ-at ta-o hana Hentil an pfu-un tatakhun Apo Jos. 26 Amat hina khu hana Hentil, anong un cha agkhuy nakugit, nu meꞌ-annolot hini khun cha aton ay ni urchin Apo Jos, ja ipfilang na chicha hi tatakhu na an amat hi nakugit. 27 Hotti hana Hentil an agkhuy nakugit muti khun cha aton hini ituchun ni urchin Apo Jos ja chichay mangpatikhaw an pfimmahor ajuan Hudju an nakugit ja natuchugwan ay ni urchin muti khun ju paꞌ-iyon.

28-29 Hotti ngachan ni takhu an mipfilang hi umannung an Hudju? Pfu-un an amin hana holag chi Hudju an khun mangat hana ugalin chi Hudju. Hini umannung an Hudju ja chicha hana nabarbaliwan chi nomnom cha. Ja nga chah tugwali hana mipfilang hi umannung an nakugit? Pfu-un hay hana nakugit chi achor na ja angkhay. Hini umannung an kugit ja hini tamun ni Espiritu Santo ay ni nomnom ni ohan takhu ta maleneh hi pannig Apo Jos. Hana amat heto an mipfilang hi umannung an Hudju ja anong un achi dayawon chi takhu chicha muti hi Apo Jos chi mangchat hi dayaw cha.

3

1 Nu gway mangpfokha hi, “Hot ngay nin henawwar ni Hudju ay ni Hentil? Ja un chah ma-id pfalor tay enat ta-o an nakugit?” 2 ja hay alloꞌ ja munnaud an napfalor hitay kinaHudju ta-o. Hay oha ja chita-o an Hudju chi nangpulangan Apo Jos hana Hapit na an impitulaꞌ na. 3 Ja mapfalin an allona khu hi, “Aa, muti nu gwacha hana uchumna an agkhuy immunud ay ni Hapitna, ja un chah hay podhona an hapiton ja epfahhaw Apo Jos hana ingkari na ay chita-o an Hudju?” 4 Nehalla hitay allona. Munlahlah an amin chi tatakhu muti hi Apo Jos ja munchochodcha an magpong an achi munlahlah. Ti nitulaꞌ ay ni Hapit Apo Jos an allona hi,

“Ma-innila an umannung, Apo Jos, hana khun mu allon,

ja anong un chi-a hugijon hi takhu ja achi a ma-apfak.” *

5 Nu hay hato i ta-o pfimmahulan an Hudju ja ipatikhaw na an magpong hi Apo Jos, ja un chah hay allon ta-o ja achi maphod hini aton Apo Jos an mangdusa ay chita-o an Hudju? Amat hetoy aton chi takhu an munhapit. 6 Muti nehalla hitay i cha allon, ti nu achi magpong hi Apo Jos an manugi ay chita-o an Hudju, chaad chi apfalinana an manugi hana uchumna an tatakhu?

7 Mapfalin an gway tompfar ja allona chi, “Achiyaꞌ koma hugijon ay Apo Jos khapo hi pfahor u. Ti nu matikhaw hini impukhit tay lahlah u, ja maꞌ-attikhaw an umannung hi Apo Jos ja mangchat hi choꞌchoꞌ-or pay hi dayaw ay hija.” 8 Hini munhapit hi amat heto ja hihiya una inali hi, “Ti anong ja aton ta-oy napukhit ta ipfunga nay maphod.” Achi mapfalin hitay, muti gwacha chamchama hana pumapaꞌ-i ay ha-in an papfaholonaꞌ an inaliꞌ anu hay hato. Hotti neꞌcha hini dusa hi hoꞌmon cha.

Ma-id oh-ohhah takhu hi magpong

9 Un chah hay allon ta-o ja akhaꞌkhaja ta-o an Hudju mu hay hana uchumna? Achi. Ti hitay chi inaliꞌ ay chaꞌju, an himpfut an amin chi tatakhu hi pfahor, Hudju ja Hentil. 10 Ti hitay chin nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi,

“Ma-id chi hay takhu hi magpong hi pannig Apo Jos, anong un hay oh-ohha.

11 Ma-id chi hay oha hi manginnila ay ni omaꞌ-atan Apo Jos

Ja achi cha khu epacha an annilaon.

12 An amin hana tatakhu ja chin-ug cha hi Apo Jos ja pimmukhit an amin hini piꞌtakhuwan cha.

Ma-id chi hay mangat hi maphod, anong un hay oh-ohha. †

13 Hana ta-o cha ja amat hi lupfuꞌ an napnu hi mun-akhub, ti napukhit hana hapit an pfumutay.

Munhapit cha hi pfumarpfali hana i-ibpfa cha.

Ja munhapit cha khu hi apaꞌ-iyan chi ibpfa cha an amat hi pfumininu an angiw chi ulog. ‡

14 Munhapit cha ayya ja un hay tubtub ja pfungot chi pfumutay ay ni ta-o cha. §

15 Ja un ak-akidchi hon pomatoy cha.

16 An amin chi hay omajan cha ja chichay chumalat hi apaꞌ-iyan ja apalikhatan chi takhu.

17 Ma-id anila cha an miꞌtakhu hi maphod an mangpfunga hi malenong an piꞌtakhuwan. *

18 Ja ma-id anila cha an toma-ot ay Apo Jos.” †

19 Ja tayya an anila ta-o an hana impitulaꞌ Apo Jos an urchina ja pfu-un hana Hentil ja angkhay chi pitulungana, ti nidchum hana Hudju an chichay nichatan hay hana urchin Moses. Hotti ma-id chi hay oha hi takhu, Hudju man wenno pfu-un, hi meꞌtennagwar ay Apo Jos hi panumarjaana ay ni pfahor cha. Ja an amin chi tatakhu heto lota ja gway pfahor hi hongpfatana ay Apo Jos. 20 Ti ma-id chi hay oha hi mipfilang hi magpong hi pannig Apo Jos khapuh pangunuchana hi urchin. Ti hitay urchin ja una ipatikhaw an napfahulan ta-o.

Ipfilang chita-o hi magpong khapo hi pammati

21 Muti ad ugwani ja impa-innilan Apo Jos hini aton chi takhu an mumpfalin hi magpong hi pannig na, an achi mepognad hi pangunuchan hi urchin. Ja hitay aton an mipfilang hi magpong ja tihtikhuwan hana hapit Apo Jos an nepaꞌgwa ay Moses ja hana uchumna an profeta. 22 Hay impa-innilan Apo Jos ja ipfilang na hi magpong an amin hana mangehchor ay Hesu Kristo khapo hi pammati cha. Ay ni pannig Apo Jos ja ma-id nat-onan ni Hudju ay ni Hentil, 23 ti an amin chi tatakhu ja pfimmahor cha ja ma-id oh-ohha hi mipadchung ay Apo Jos an magpong. 24 Muti khapo ay ni ma-id pfajad na an khohkhoh Apo Jos ay chita-o ja ipfilang chita-o hi magpong khapo ta pfinajachan Kristo Hesus hana pfahor ta-o chin natajana hichi kros. 25 Hijay inchat Apo Jos hi matoy ta haꞌpfatona hini dusan ni pfahor ta-o. Ja khapuh chin chala na an nun-ajuh ja gway aton hana pfahor ta-o an mapakawan nu mamati ta-o ay hija. Hitay chi enat Apo Jos ta annilaon ta-o an magpong hija ja hugijona an amin chi pfahor. Nete-a chin nahop ja inan-anuhan Apo Jos hana pfahor chi tatakhu an agkhuy na pay dinusa 26 ta ad ugwani ja impatikhaw na an nadusa hachi pfahor chin natajan Hesu Kristo. Hotti matikhaw an magpong hi Apo Jos ja mapfalin ad ugwani an ipfilang na hi magpong an amin hana mamati ay Hesus.

27 Hotti ngay epa-akhaja ta-o an Hudju? Ma-id. Ti pfu-un hana khun ta-o aton chi pipfilangan ta-o hi magpong ay Apo Jos muti khapo hi pammati ta-o ay Hesus. 28 Ti anila ta-o an pfu-un hini pangunuchan ta-o hi urchin chi tikhan Apo Jos ta mipfilang ta-o hi magpong, an hay tikhana ja hini pangehcholan ta-o ay Hesu Kristo. 29 Hi Apo Jos ja pfu-un Jos hana Hudju ja angkhay ti hija khu hini Jos hana Hentil. Umannung an nidchum hana Hentil, 30 ti na-ohha hi Apo Jos. Hudju man wenno Hentil, ja oh-ohha hini khapo na hi pangpfilangana ay chicha hi magpong an hija hini pammati cha. 31 Un chah hay podhona an hapiton ja etapar ta-o hini urchin ta mepallog hitay pammati ay Kristo? Achi. Ti khulat ta gway pammati ta-o ay Kristo ja pfalolan ta-o hitay urchin.

4

Khapo ay ni pammatin Abraham ja impfilang Apo Jos hija hi magpong

1 Nomnomon ta-o hi Abraham an nangholag ay chita-o an Hudju. Ngay anila ta-o an na-at ay hija? 2 Nu impfilang Apo Jos hija hi magpong khapo hi khuna pangatan hi maphod ja mapfalin an hitay chi eh-ehnger na. Muti ma-id eh-ehnger na hi sangwanan Apo Jos. 3 Ti hini nitulaꞌ ay ni Hapit Apo Jos ja, “Pinatin Abraham chin inalin Apo Jos ja impfilang Apo Jos hija hi magpong khapo chin pammati na.”* Hotti pfu-un lagpfun ni nangunuchana hi urchin.

4 Mapfalin an ipadchung u ay ni khun meꞌpfoꞌla. Achi ta-o allon hi un khohkhoh ay hija hini herchu na ti na-unglana ay man. 5 Hotti amat heto. Hini takhu an achi munchomoꞌ an mangehchor hay hana khuna aton, ta un mamati ay Apo Jos an mamakawan hi tatakhu an napfahulan ta mipfilang cha hi magpong, ja hijay mipfilang hi magpong khapo hi pammati na. 6 Hijah tay khu chin inalin Ari David hi nangarjana hi akhaꞌkhaja hini takhu an ipfilang Apo Jos hi magpong, an hay khapo na ja pfu-un hana enat na. 7 Hay inali na ja

“Akhaꞌkhaja hini takhu an penakawan Apo Jos hana pfahor na ja nalichuwana.

8 Akhaꞌkhaja hini takhu an achi nonomnomon Apo Jos hini pfahor na.” †

9 Ja hana akhaꞌkhaja an inalin Ari David, ja un chah hana Hudju an nakugit ja angkhay? Pfu-un, ti midchum hana Hentil anong un cha agkhuy nakugit. Ti ipiggwaꞌ an allon hi pinatin Abraham chin inalin Apo Jos, hijaot un mipfilang hija hi magpong. 10 Ja ngay tugwali anila ju hi aꞌ-anunay na-atan tay? Hichin chah napfalin an nakugit hi Abraham wenno chin agkhuy na pay nakugitan? Impfilang Apo Jos hija hi magpong chin agkhuy na pay nakugitan. 11 Ja chin nakugitan Abraham ja hijay pangmatunan hi nangpfilangan Apo Jos ay hija hi magpong khapo hichin pammati na. Hotti hi Abraham ja amat hi aman hana namati an agkhuy nakugit an mipfilang hi magpong ay Apo Jos khapo hi pammati cha. 12 Ja hija khu chi aman hana Hudju an nakugit an gway khu pammati cha an amat chin pammatin tay apo ta-o an hi Abraham chin agkhuy na pay numpakugitan.

Mipa-annung hana karin Apo Jos hana mipfilang hi holag Abraham

13 Ingkarin Apo Jos ay Abraham hi hija ja hana holag na chi pangpapfanhana an amin ay tay lota. Muti agkhuy ingkarin Apo Jos hitay khapo hi nangunuchan Abraham hi urchin. Ingkari na khapo ta pinatin Abraham chin inali na, hijaot un impfilang Apo Jos hija hi magpong. 14 Nu khulat ta hana mangat an amin hana urchin Apo Jos ja angkhay chi pangchatana hay hato ingkari na, ja ma-id inherpfin tay pammati ta-o. Ja amat hi achi umannung hitay ingkarin Apo Jos, ti un chah gway takhu hi mangat an amin hana urchin Apo Jos? 15 Ti hay allon tay urchin ja dusaon Apo Jos hana achi umunud. Umannung an gwacha ayya chi urchin ja achi mehalla an gway achi mangunud hot pfumungot hi Apo Jos.

16 Hotti hana ingkarin Apo Jos ja ma-at hana tatakhu an gway pammati na ta matikhaw an narpu ay ni khohkhoh na anpfu-un lagpfun ni enat cha an maphod. Hot ma-at ay chita-o an amin an mipfilang hi holag Abraham, pfu-un hana Hudju an nanginnila ay ni urchin Apo Jos ja angkhay muti midchum an amin chi gway pammati na an amat ay Abraham an hijay mipfilang hi nangholag ay chita-o an amin. 17 Amat heto chin nitulaꞌ an hapit Apo Jos an ingkari na ay Abraham hi, “Pumpfalinoꞌ he-a hi ammod chi cho-or an holag hi apfuglapfuglay.”‡

Chin ingkarin Apo Jos ay Abraham ja ma-at an ma-at ti ma-id uchumna chi nungkari nu pfu-un hi Apo Jos an pinatin Abraham, ja hijay gway apfalinana an manakhu hi natoy ja an munlumu hana agkhuy narmu khapo ay ni apfalinan ni hapit na. 18 Pinatin Abraham an ichat Apo Jos chi cho-or hi holag na, anong un allon hi ma-id namnama cha an omempfalay, ti nala-ay cha. Hotti numpfalin hi Abraham hi aman chi cho-or an holag hi apfuglapfuglay ta nipa-annung chin inalin Apo Jos an, “Hini pfilang ni holag mu ja amat hi pfilang hana pfittuwan ad uchu.”§ 19 Ay chuy an timpo ja hingkhahot chin tagwona an munnaud an lakay. Hotti hay pfilang na ja un amat hi natoy ti un chah gway amat heto hi omempfalay? Ja meꞌchagkha khu ja mumpfahig hi ahagwa na an hi Sarah. Muti anong ja agkhuy nunharhalinchugwa hini pammati na chin ingkarin ApoJos. 20 Agkhuy injudjujan Abraham chin pammati na ay ni karin Apo Jos muti unot pfimmiꞌpfi-ah ja khun mundayaw ay hija. 21 Ma-id i na punharhalinchugwaan an hi Apo Jos ja gway apfalinana an mangpa-annung chin ingkari na. 22 Hijaot un impfilang Apo Jos hija hi magpong khapo hi pammati na. 23 Muti hitay nangarjana hi, “Impfilang Apo Jos hi magpong” ja pfu-un hi Abraham ja angkhay chi hapitona 24 ti midchum ta-o. Ti ipfilang chita-o hi magpong nu mamati ta-o ay Apo Jos an nummahu ay Apo ta-o an hi Hesus. 25 Inapfulut Apo Jos an matoy hi Hesus khapo hi pfahor ta-o, ja minahuwana, ta mipfilang ta-o hi magpong hi pannig na.

5

En-atoy Hesu Kristo hana napfahulan

1 Hotti ad ugwani ja impfilang chita-o ay Apo Jos hi magpong khapo hi pammati ta-o, hijaot un ta-o neꞌ-oh-ohha ay hija khapo chin enat Hesu Kristo an Apo ta-o. 2 Ja khapo ay tay an enat na ja inidchum chita-o an miꞌtakhu ay tay khohkhoh Apo Jos. Ja mun-an-anla ta-o an munhood ay ni pangpfagpfagtuwan Apo Jos ay chita-o. 3 Pfu-un hay hato ja angkhay chi i ta-o pun-an-anlaan muti mun-an-anla ta-o khu hato punlikhatan ta-o. Ti anila ta-o an hay hato an likhat ja ipfunga nay anuh ta-o an mangedpor. 4 Ja nu gwa ay chita-o hini anuh an mangedpor, hot apfuluton chita-o ay Apo Jos. Ja nu inapfulut chita-o, ja munchomoꞌ ta-o an mipapfagpfagto. 5 Ja achi ta-o mapfa-inan an nunchomoꞌ hato an ingkarin Apo Jos, ti inannila ta-o hini nunhegla an pamhod na khapo ay ni Espiritu Santo an inchat na ay chita-o.

6 Ma-id olog ta-o an manakhu ay tay achor ta-o muti ay nuy eneꞌchan Apo Jos an timpo, ja hennag na hi Kristo ta natoy ta henaꞌpfatana hini dusan ni pfahor ta-o an napfahulan an tatakhu. 7 Ja nalikhat an i e-atoy ni ohan takhu hini ibpfa na an takhu ta takhuwona, anong un maphod hini ugalin nuy takhu an e-atoy na. Anong nin ja gway mangedpor ta e-atoy na hay takhu an maꞌ-aphod chi ugali na. 8 Muti impatikhaw Apo Jos hitay ma-id ipadchungana an pamhod na ay chita-o. Ti khun ta-o pay pfumahor ja en-atoy chita-o ay Kristo ta takhuwon chita-o. 9 Hotti nu impfilang chita-o ay Apo Jos hi magpong khapo chin chalan Kristo an nun-ajuh chin natajana, om-omod an haniyan chita-o khu ay Kristo ay ni pundusaan Apo Jos hana napfahulan. 10 Ti umannung an chin hopapna ja chita-oy pfuhur Apo Jos. Muti ad ugwani ja penogpog na chin pfuhur ta-o ay hija hichin nang-atajan ni Empfalay na an hi Hesu Kristo. Ja tan ad ugwani an neꞌ-oh-ohha ta-o ay Apo Jos, ja om-omod pay an miꞌtakhu ta-o khapo chin nummahuwan Kristo.

11 Hay oha khu ja mun-an-anla ta-o ay ni neꞌ-oh-ohhaan ta-o ay Apo Jos, ti khapo ay Apo Hesu Kristo ja numpfalinon chita-o hi khayyum Apo Jos.

Hini pfungan ni pfahor Adam ja patoy, muti ay Kristo ja piꞌtakhuwan

12 Napfahulan an amin chi tatakhu heto lota khapo ay ni oh-ohha an takhu an hi Adam an pfimmahor chin hophopapna. Ja khapo ta pfimmahor ja ipfunga nay atajan. Hijaot un an amin chi takhu ja matoy, ti neꞌpfahor ta-o ay Adam an nangholag ay chita-o an amin. 13 Nete-a chin timpon Adam ja immali chi pfahor ay tay lota, anong un chin agkhuy pay nichatan ni urchin Moses. Hotti pfu-un hini namaꞌ-iyan cha hana urchin hini pfimmahulan cha. 14 Muti anong un ma-id urchin Apo Jos hi pinaꞌ-i cha an amat ay Adam an intulli na chin in-urchin Apo Jos ay hija, ja ma-innila an khun cha chamchama pfumahor, ti nete-a ay Adam ja ingkhana ay Moses ja khun cha matoy.

Hi Adam ja etalato na hi Kristo an ingkarin Apo Jos an umali heto lota ay ni timpo an eneꞌcha na. Ti hini enat cha an chugwa ja gway na-at na an amin hana tatakhu. 15 Muti achiꞌ allon hi numpadchung hini pfungan ni enat cha, ti munnaud an nat-on hini khohkhoh Apo Jos ay ni pfahor Adam. Khapo chin pfahor chin oha an takhu an hi Adam, ja impfunga nay atajan ta-o an amin an tatakhu. Muti ot-ottong hini khohkhoh Apo Jos, ja khapo ay ni khohkhoh tay oha an takhu an hi Hesu Kristo ja cho-or hana engkhohkhohan Apo Jos an nipfilang hi magpong. 16 Ja nat-on khu hitay khohkhoh Apo Jos ay nuy pfahor Adam. Ti chimmalat chin oh-ohha an pfahor Adam ja napfahulan an amin chi tatakhu ja nahugi cha an madusa. Muti nat-on hitay khohkhoh Apo Jos. Ti anong un cho-or chi pfahor chi tatakhu ja mapfalin an mapakawan cha hot mipfilang cha hi magpong hi pannig Apo Jos. 17 Umannung an chimmalat chin pfahor nuy oha an takhu an hi Adam ja matoy an amin chi tatakhu. Muti munnaꞌnaud an napfalor chin enat nuy oha an takhu an hi Hesu Kristo. Ti khapo ay hija, ja an amin hana mangagwat ay ni otong an khohkhoh Apo Jos ta mipfilang cha hi magpong hi pannig na, ja miꞌtakhu cha ad langit an miꞌ-ap-apo ay Hesu Kristo.

18 Chimmalat chin oha an pfahor chuy oha an takhu an hi Adam ja nahugi an amin chi tatakhu an madusa. Muti khapo chin magpong an enat Kristo an nange-atoy hana pfahor, ja mapfalin an mipfilang hana tatakhu hi magpong hi pannig Apo Jos hot miꞌtakhu cha hi ma-id pogpogna. 19 Ja khapo ay ni oha an takhu an hi Adam an nanglukhangeh ay Apo Jos ja numpfalin an amin chi tatakhu hi napfahulan. Muti khapo ay ni oha an takhu an hi Hesu Kristo an naꞌna-unnud ay Apo Jos ja cho-or chi mumpfalin hi magpong.

20 Chin nangpa-innilaan Apo Jos ay ni urchina ay Moses ja emmomod an nipatikhaw hana cho-or an pfimmahulan chi takhu. Muti anong un munnaud hini pfahor chi takhu ja achi na ilahiyan hini munnaꞌnaud an khohkhoh Apo Jos. 21 Amat hi emmapfak hini pfahor an nangpfunga hi atajan an amin chi tatakhu, muti na-apfak khapo ay ni khohkhoh Apo Jos. Ad ugwani ja hitay khohkhoh Apo Jos chi mangab-apfak ti, khapo chin enat Apo ta-o an hi Hesu Kristo, ja mipfilang ta-o hi magpong hi pannig Apo Jos, hot miꞌtakhu ta-o hi ma-id chi pogpogna.

6

Natoy ta-o hi pfahor muti miꞌtakhu ta-o ay ni pfakhu an piꞌtakhuwan

1 Unchani chah ja gway mangali hi, ti nu amat hina ja etortoloy ta-o an khun pfumahor ta omom-omod pay an ekhohkhohan chita-o ay Apo Jos. 2 Achi mapfalin an amat heto. Ti nawaya-an ta-o hi apfalinan chi pfahor an mangchachalan ay chita-o, ja napogpog hini napfahulan an piꞌtakhuwan. Hotti anagkha ta i ta-o khu miꞌtakhu hi pfahor? 3 Aniꞌ-ila ju mit an chin numpabautisaran ta-o ta ma-innila an nidchum ta-o ay Kristo, ja nidchum ta-o khu ay hija an natoy. 4 Hotti hini omaꞌ-atan tay numpabautisaran ta-o ja nidchum ta-o ay Kristo an natoy ja nilupfuꞌ. Ja nummahu hi Kristo khapo ay ni apfalinan Ama na, hotti niꞌmahu ta-o khu ta miꞌtakhu ta-o ad ugwani ay tay pfakhu an piꞌtakhuwan.

5 Nidchum ta-o ay Kristo chin natajana hotti umannung an midchum ta-o khu chin nummahuwana. 6 Anila ta-o an chin nihikhud an atatakhu ta-o ja nidchum an nepfakhat chin kros Kristo ja napogpog chin napfahulan an kinatakhu ta-o, hot achi ta-o mahpay himpfut tay pfahor an nangakhaꞌ-utan ay chita-o. 7 Ti hini takhu an natoy ja nawayawaya-an ay ni apfalinan chi pfahor. 8 Nidchum ta-o an ne-etoy ay Kristo hotti mamati ta-o an nidchum ta-o ay ni nahamad an piꞌtakhuwana.

9 Anila ta-o an nummahu hi Kristo ja angkhaynana an achi mahpay matmatoy ja ma-id chi apfalinan chi patoy ay hija. 10 Ti chin natajana ja napfalin an enapfak na an amin chi apfalinan chi pfahor. Hotti angkhaynana an achi khahin una ipiggwa an matoy. Ja ad ugwani an nummahu ja gawwa an matattakhu an khun mangat ayni pa-idaydayawan Apo Jos. 11 Hotti chita-o khu, ja ipfilang ta-o hini achor ta-o an amat hi natoy, ti tenaynan ta-o hini pfahor an nangakhaꞌ-utan ay chita-o. Ja ad ugwani ja miꞌtakhu ta-o an khun mangchat hi dayaw ay Apo Jos khapo hi nidchuman ta-o ay Hesu Kristo. 12 Hitay achor ta-o ja emmengha an khun pfumahor. Muti ad ugwani ja mahapor an achi ju apfuluton an hini pfahor chi mangpadchong ay chaꞌju ta aton ju hini napukhit an penhod chi achor. 13 Achi ta-o e-agwat hitay achor ta-o, anong un hay ohah alimatong na, ta atonay napukhit, ta un ta-o gwot e-agwat ay Apo Jos hitay achor ta-o ja an amin hini alimatong na an mangat hi maphod. Ti hitay chi amatan ni takhu an nipfilang hi natoy muti inchatan Apo Jos hi pfakhu an piꞌtakhuwana. 14 Hotti ma-id apfalinan chi pfahor an mangpadchong ay chita-o ti achi ta-o miꞌtakhu khapo hi pangunuchan hi urchin muti miꞌtakhu ta-o khapo hi khohkhoh Apo Jos.

Nawayawaya-an ta-o hi pfahor

15 Unchani chah ja gway mangali hi, nu amat hina ja etortoloy ta-o an khun pfumahor ti miꞌtakhu ta-o ay ni khohkhoh Apo Jos an pfu-un ay ni pangunuchan hi urchin. Achi mapfalin an amat heto. 16 Anilam an hini khun mu unuchon ja hijay nang-inhimpfut ay he-a ta unuchom hini allona. Nu etoloy ta-o an khun pfumahor ja amat ta-o hi himpfut tay pfahor, ja ma-id uchumna hi ipfunga na nu pfu-un hini pundusaan Apo Jos ay chita-o hi ma-id pogpogna. Hay maphod ja ichat ta-o hitay piꞌtakhuwan ta-o ay Apo Jos an mangunud ay ni penhod na. Hot ipfunga nay piꞌtakhuwan an magpong hi pannig na.

17 Otong chi punyamanaꞌ ay Apo Jos an anong un aju himpfut chi pfahor chin hopapna muti ad ugwani ja hinahalichit ju an khun unuchon hana umannung an tudtuchu an nituchu ay chaꞌju. 18 Ja nawayawaya-an aju ay ni apfalinan chi pfahor ta ad ugwani ja hini magpong chi mangpadchong ay ni piꞌtakhuwan ju. 19 Tan in-arig u hitay omaꞌ-atan chi himpfut ja ap-apo ta nalaka hi ma-awatan chi tatakhu, ti achi aju maka-awat hay hato na-unig an khun u ituchu. Ipiggwaꞌ an allon hi, chin hopapna ja inapfulut ju an hana napupukhit chi mangpadchong ay ni piꞌtakhuwan ju ja emmala aju an mangat hi napukhit. Hotti ad ugwani ja apfuluton ju an hini maphod chi mangpadchong ay ni piꞌtakhuwan ju hot khun pompomhod hini magpong an piꞌtakhuwan ju ay Apo Jos. 20 Chin hopapna an himpfut aju pay hi pfahor, ja achi mapfalin ay chaꞌju hini magpong an piꞌtakhuwan. 21 Muti ngay tugwali linagpfu ju an nangat hay hachi pfahor an pfuma-inan ju ad ugwani? Hay adusaan ay Apo Jos chi pumpfanakhana. 22 Muti ad ugwani ja nawayawaya-an aju hi pfahor ja numpfalin aju hi himpfut Apo Jos ta hijay unuchon ju. Hot ipfunga na hini magpong an piꞌtakhuwan ju an hay i na pumpfanakhan ja hini piꞌtakhuwan ad langit an ma-id chi pogpogna. 23 Hini lagpfun chi napfahulan ja atajan an hija hini i-achawwiyan ta-o ay Apo Jos ja ingkhana. Muti hini khohkhoh Apo Jos hana mamati ay Hesu Kristo ja piꞌtakhuwan an ma-id pogpogna.

7

Nawayawaya-an ta-o ay ni urchin an nanghimpfut ay chita-o

1 A-akhi, anilaꞌ an ma-awatan ju hitay ujaꞌ allon an omaꞌ-atan chi urchin. Hotti anila ju an hini apfalinan chi urchin ja miherpfi hana mamattakhu ja angkhay. 2 Nu khulat ta hini pfupfai an gway ahagwa na, ja hay allon ni urchin ja meꞌ-adchum ay ni ahagwa na. Muti nu khulat na ta matoy hini ahagwa na an lala-e ja ma-id ma-alin tay urchin. Hotti mapfalin an mangahagwa khu. 3 Hotti allon ta-o hi immilugtap hini pfupfai an mamattakhu pay hini ahagwa na ja ay neꞌ-op hi oha an lala-e. Muti natoy ayya hitay ahagwa na ja ma-id ma-alin tay urchin ti nawayawaya-an. Hot achi pfumahor hi lugtap nu marhin khu.

4 Amat mit hina ay chaꞌju, a-akhi, an ne-etoy aju ay Kristo, hotti nawayawaya-an aju ay ni apfalinan ni urchin an manugi ay chaꞌju. Ja nidchum aju ay hija an nummahu ta gway aton ju an munserbi ay Apo Jos. 5 Chin hopapna ja khun ta-o unuchon hana napukhit an penhod chi achor, ja tan emmom-omochagkhu hitay pamhod ta-o an mangat hi pfahor khapo hi nanginnilaan ta-o ay ni urchin. Ja hini ipfungan ni khun ta-o aton ja hini atajan ta-o ja adusaan ta-o ay Apo Jos hi ma-id pogpogna. 6 Muti ad ugwani, khapo hi nidchuman ta-o ay Kristo chin natajana ja nawayawaya-an ta-o ay ni urchin an nanghimpfut ay chita-o. Hotti hini punserbiyan ta-o ay Apo Jos ad ugwani ja agkhuy nepognad ay ni khun ta-o pangunuchan hi urchin, ti un pfungan ni pfakhu an piꞌtakhuwan an inchat ni Espiritu Santo ay chita-o.

Magpong hitay urchin muti ipatikhaw na hini omaꞌ-atan chi pfahor

7 Unchani ja hay nomnomon ju ja hay alloꞌ ja napukhit hitay urchin. Achi, an maphod. Muti hitay urchin ja ipa-innila na ay ha-in hini omaꞌ-atan chi pfahor. Amat koma ay tay allon tay urchin hi nangarjana hi, “Achi aju omamnaw.” Nu ma-id koma hitay an urchin ja agkhuy u anila an pfahor chi khun omamnaw. 8 Muti khapo ta unaꞌ napfahulan ja amat hi pfimmi-ah hini pfahor an gwa ay ha-in hi nanginnilaaꞌ ay tay urchin, ja narmu agkhu chi cho-or hi ujaꞌ omamnagwan. Muti nu ma-id hitay urchin ja ma-id pfi-ah tay pfahor an mamalud ay ha-in. 9 Chin agkhuy u pay nanginnilaan ay ni penhod tay urchin an hapiton, ja mappokhaꞌ ay ni khun u peꞌpeꞌ-at. Muti un u agkhu na-awatan hini penhod tay urchin an hapiton ja matikhaw an un otong hini pfahor u, ja na-awataꞌ an hay pfilang u ja unaꞌ nanattoy hi pannig Apo Jos. 10 Ja tayya an hitay urchin an mangtuchu hi hay aton ta miꞌtakhu ta-o ay Apo Jos, ja hijay nanumarja ay ha-in an matoy khapo hi achiꞌ khun pangunuchan ay tay urchin. 11 Ja khapo ta unaꞌ napfahulan ja na-apfuwaꞌ. Ti khemhoꞌ gwot unaꞌ mumpfalin hi magpong khapo hi pangunuchaꞌ hi urchin. Muti najunaot ja khun u paꞌ-iyon hana urchin hot nahumarjaaꞌ an matoy. 12 Hotti ma-id i ta-o pamahigwan ay tay urchin ti narpu ay Apo Jos, ja an amin hana urchina ja nasantuwan ja magpong ja maphod.

13 Un chah hay podhona an hapiton ja hitay maphod an urchin Apo Jos ja hijay mangedchong hi tatakhu ay ni i cha atajan, an hija hini adusaan cha hi ma-id pogpogna? Achi amat heto, ti hini nangedchong ay chita-o ja hitay pfahor ta-o. Hay hato urchin ja maphod, muti khapo ta khun ta-o pfumahor ja hitay urchin chi usaron Apo Jos an manugi ay chita-o. Hotti khapo ay tay urchin, ja mipatikhaw hini munlinapoh an impukhit chi pfahor.

Ma-id apfalinan ta-o an mangat hi maphod nu achi tomolong hi Hesu Kristo ay chita-o

14 Anila ta-o an hay hato urchin ja meꞌ-annolot ay ni penhod Apo Jos ti hijay narpugwan cha. Muti ay ha-in ja nihikhud hitay pfahor an gwa ay ha-in ja omaꞌ-ataꞌ hi himpfut chi pfahor. 15 Achiꞌ ma-awatan hitay achor u. Ti hana maphod an penhod u an aton ja achiꞌ khun aton, ja hinujagkhu khun u pfuhulon an napukhit an achiꞌ podhon an aton, ja hija agkhu chi khun u aton. 16 Nu khun u pfuhulon hay hato napukhit an khun u aton ja matikhaw an ay tay nomnom u ja apfulutoꞌ an maphod hitay urchin. 17 Achiꞌ khun khurkhulaton an khun aton hay hato muti hini napfahulan an atatakhuꞌ chi khumapo hi pangataꞌ. 18 Anilaꞌ an amin hini gwa ay ha-in ja ma-id oh-ohhah maphod hi pannig Apo Jos. Gwa hitay pamhod u an mangat hi maphod muti khunaꞌ matuꞌchud ti ma-id olog u an mangat. 19 Ti achiꞌ khun aton hana maphod an penhod u an aton ja hinujagkhu napukhit an achiꞌ podhon hini khun u aton. 20 Hotti nu hitay chi omaꞌ-atana ja achiꞌ khurkhulaton an khun mangat hi napukhit muti amat hi khunaꞌ makhujud ay tay pfahor an nihikhud ay tay achor u.

21 Hotti hitay chi matikhaw u hi omaꞌ-atana, an podhoꞌ ayya an mangat hi maphod hon timmuꞌchud hini pfahor an gwa ay ha-in. 22 Ti ay tay nomnom u ja podpodhoꞌ hini urchin Apo Jos 23 muti natikhaw u an nat-on hini khun mangpadchong ay tay achor u, an hija hitay napfahulan an atatakhuꞌ an miꞌkhukhubpfat ay tay urchin Apo Jos an podpodhoꞌ, hot khunaꞌ pfumahor. Hotti unaꞌ tugwali amat hi himpfut chi pfahor. 24 Haw he-a pay hitay amat heto an piꞌtakhuwan! Ti tan hitay napfahulan an achor ja ijuy chita hi atajan ja nga chah chi manakhu ay ha-in? 25 Otong chi punyamanaꞌ ay Apo Jos ti khapo chin enat Hesu Kristo an Apo ta-o ja hijay nanakhu ay chita-o.

Hotti hitay chi omaꞌ-atana, an ay tay nomnom u ja podhoꞌ an unuchon hato urchin Apo Jos muti khapo ta napfahulanaꞌ ja khunaꞌ pfumahor.

8

Hini piꞌtakhuwan an khun epaptoꞌ ni Espiritu Santo

1 Hotti ay chita-o an nipfilang hi magpong khapo hi nidchuman ta-o ay Kristo Hesus ja achi ta-o mahugi an madusa. 2 Ti khapo chin enat Kristo Hesus an nange-atoy ay chita-o, ja nagwachaan ta-o hi pfakhu an piꞌtakhuwan an inchat ni Espiritu Santo. Hitay Espiritu chi namaꞌ-i ay ni apfalinan chi pfahor an namabpfalud ay chita-o ja mang-uy ay chita-o hi atajan. 3 Hini ayya urchin ja ma-id olog na an mamaꞌ-i ay ni apfalinan chi pfahor ti un ta-o tatakhu an napfahulan ja ma-id olog ta-o an mangat an amin hay hato in-urchin Apo Jos. Muti hini achi ma-at tay urchin ja enat Apo Jos. Hennag na hini Empfalay na an numpfalin hi takhu an amat ay chita-o ta nepallog hija an nadusa khapo hi pfahor ta-o. Ja hitay chi enat Apo Jos an namaꞌ-i ay ni apfalinan chi pfahor an mamabpfalud ay chita-o an tatakhu 4 ta gway aton ta-o an miꞌtakhu an mangunud an amin hana nahamad an in-urchin Apo Jos. Ja hini aton ta-o an mangunud ja achi ta-o unuchon hana napukhit an penhod chi achor ta un ta-o miꞌtakhu ay ni penhod ni Espiritu Santo hi i ta-o piꞌtakhuwan. 5-6 Hini takhu an khun mangunud ay ni napukhit an penhod ni achor na, ja hay hana chi khuna nomnomnomon ta hijay at-atona. Ja hini ipfungan chi amat heto ja atajan hi ma-id chi pogpogna. Hini ayya takhu an mangunud ay ni Espiritu Santo, ja hini penhod niEspiritu chi mun-o-onan ay ni nomnom na. Ja hay ipfunga na ja malenong an nomnom ja piꞌtakhuwan an ma-id pogpogna. 7 Hana tatakhu an hay epa-ennongan cha ja hana napukhit an penhod chi achor ja pfuhur Apo Jos hini amat heto. Ti un cha tugwali ilukhangeh hitay urchin Apo Jos ja ma-id olog cha an mangat ay ni penhod na. 8 Hay hato takhu an khun mangunud ay ni penhod ni achor cha ja ma-id oh-ohha hi ma-at cha an mangpachenor ay ApoJos.

9 Muti chaꞌju ayya, ja pfu-un hana penhod chi achor chi khun mangpaptoꞌ ay chaꞌju ti nagwachaan aju ay ni Espiritu Santo, ja hijay khun mangpadchong ay ni piꞌtakhuwan ju ad ugwani. Nu khulat ta hay takhu an ma-id ay hija hini Espiritu Santo an narpu ay Kristo, ja pfu-un takhun Kristo hija. 10 Muti nu gawwa hi Kristo ay chita-o, anong un matoy hitay achor ta-o khapo hi pfahor, ja miꞌtakhu ta-o, ti impfilang chita-o hi magpong ay Apo Jos. 11 Ja khapo ay ni apfalinan ni Espiritu Santo ja minahuwan Apo Jos hi Hesu Kristo, hotti amat hina khu, anong un ta-o matoy, ja takhuwon khu Apo Jos hitay achor ta-o, khapo ay ni apfalinan ni Espiritu na an gwa ay chita-o.

12 Amat heto, a-akhi, hini enat Apo Jos. Hotti hay mahapor ja pfu-un hana napukhit an penhod tay achor chi mangpaptoꞌ ay chita-o ta hini Espiritu Santo. 13 Ti nu etoloy ta-o an khun unuchon hana napukhit an penhod chi achor ja achi mehalla an dusaon chita-o ay Apo Jos hi ma-id pogpogna. Muti nu mumpatolong ta-o ay ni Espiritu Santo ta mapogpog chin napfahulan an kinatakhu ta-o, ja magwachaan ta-o hi piꞌtakhuwan an ma-id pogpogna.

14 An amin hana echalan ni Espiritun Apo Jos ja chichay empfapfalay Apo Jos. 15 Ti hitay Espiritu Santo an gawwa ay chita-o ja agkhuy chita-o numpfalinon hi himpfut ta tomatta-ot ta-o ay Apo Jos khapo hi pfahor ta-o. Muti numpfalinon chita-o hi empfapfalay Apo Jos. Hijaot un mapfalin an allon ta-o hi “Ama” ay hija. 16 Ja hitay an Espiritu chi muntihtikhu ay tay nomnom ta-o an umannung an empfapfalay chita-o ay Apo Jos. 17 Ja khapo ta empfapfalay chita-o ay Apo Jos ja midchum ta-o ay Kristo an mangala hana mun-aphod an pfanoh. Anila ta-o an umannung hitay ti inapfulut ta-o an mapalikhatan ta-o an omaꞌ-at chin na-at ay Kristo ta midchum ta-o khu ay ni apfagtona.

Hahadchon ta-o hini pamaligwan Apo Jos an amin hi gwacha

18 Ti ay ha-in ja anong kay kaen ja hen-om hay hato punlikhatan ta-o ad ugwani, ti achi agkhu niꞌ meꞌnong ay ni pangpapfagtuwan Apo Jos ay chita-o hi uchum chi arkhaw. 19 Ja an amin hato matittikhaw an limmun Apo Jos ja meꞌhohhood cha ay ni timpo an pangpatikhan Apo Jos ay ni haad ta-o an empfapfalay na. 20 Ti hay hato matittikhaw an limmun Apo Jos ja narman chin maphod an panuh cha chin hophopapna. Muti un chah chicha chi nunnomnom ja emmat heto, an un hitay chi eneꞌchan Apo Jos hi atona, muti achi munchochodcha ja ingkhana. 21 Umali han arkhaw an anong un hay hato limmun Apo Jos ja ipapfakhu na ta mapogpog hini i cha apaꞌ-iyan ja apfulu-an. Hotti mipfu-aan cha an amat ay chita-o an empfapfalay Apo Jos ay nuy arkhaw an pangpapfagtuwana ay chita-o. 22 Ja anila ta-o an hay hato limmun Apo Jos, an nete-a chin hophopapna ja ingkhana ad ugwani ja khun cha mun-ajomom an amat hi pfupfai an mumpalikhat an tomoꞌkhong. 23 Ja pfu-un hay hato matittikhaw chi munlikhat ja angkhay, ti anong un chita-o an nichatan ay ni Espiritu, ti hitay Espiritu chi pfilang na an nahhun an inchat Apo Jos ay chita-o an namati. Ja mun-ajomom ta-o heto puhu ta-o an manghehemad an mamannod ay ni timpo an pangpatikhan Apo Jos ay ni haad ta-o an empfapfalay na, ja panukatana ay tay achor ta-o hi hay achi matmatoy. 24 Hitay chi hahadchon ta-o nete-a chin namatiyan ta-o. Agkhuy na-at hay hato, hijaot un ta-o hahadchon. Ti nu napfalin ayya an na-at ja ngay i ta-o hahadchon? 25 Muti khapo ta agkhuy pay na-at hay hato ja an-anuhan ta-o an munhohhood ingkhana hi a-atana.

26 Hitay punchomo-an ta-o ay ni mamahhod an piꞌtakhuwan ta-o ay Apo Jos ja khun chita-o papfi-ahon. Ja amat hina khu an gwa hini Espiritu Santo an tomolong ay chita-o an amin hi pungkulangan ta-o. Amat ay ni aton ta-o an mungkalalag an ma-id anila ta-o ay ni penhod Apo Jos hi i ta-o epfokha. Muti hitay Espiritu chi tomolong ay chita-o an khun mun-ajomom an mangali ay Apo Jos hana achi ma-ali hi hapit. 27 Ja hi Apo Jos an nanginnila ay tay nomnom ta-o ja anila na khu hini nomnom ni Espiritu na. Ti hana khun ekalalag ni Espiritu ay chita-o an tatakhu na, ja meꞌ-annolot ay ni penhod na.

28 An amin chi hay ma-at ja pumpfalinon Apo Jos hi aphochan ta-o an namati an mammamhod ay hija ja an enajakhana ta mipa-annung hini penhod na an ma-at ay chita-o. 29 Nete-a chin hophopapna ja iniꞌ-ilan Apo Jos hana mumpfalin hi empfalay na. Ja hay hato chi pinilin Apo Jos hi pumpfalinona hi omaꞌ-at ay Hesu Kristo an Empfalay na ta hi Hesus chi mipfilang hi pangulluwan ta-o an hin-a-agkhi an namati. 30 Ja chita-o an pinili na, ja enajakhana an mamati ay Kristo. Ja chita-o an enajakhana ja nipfilang ta-o hi magpong hi pannig na khapo ay tay namatiyan ta-o ay Kristo. Ja an amin ta-o an impfilang na hi magpong ja ma-id ehallaana an ipapfagpfagto chita-o ay Apo Jos.

Ma-id mang-achawwi ay chita-o ay ni pamhod Kristo

31 Hotti hitay chi ma-awatan ta-o. Nu gwacha hi Apo Jos ay chita-o, ja ngachah chi hay pfumuhur hi mangapfak ay chita-o? 32 Anong un hini mismo an Empfalay na ja agkhuy na in-ikot ta inapfulut na an natoy hija khapo ay chita-o. Nu inchat Apo Jos hitay Empfalay na ja una chah achi pi-idchum an ichat an amin chi mahapor ta-o? 33 Anong un gway manghaliw ay chita-o an pinilin Apo Jos, ja achi mangapfak, ti impfilang chita-o ay Apo Jos hi magpong. 34 Ja ngay mangchalom ay chita-o? Hi Kristo ja natoy, ja nummahu, ja timmalakhuy ad langit, ja inumpfun ay ni nun-appit hi agwan Jos Ama, ja hijay khun mangekalalakhan ay chita-o. 35 Hotti ma-id chi hay oha hi gway apfalinana an mang-achawwi ay chita-o ay ni otong an pamhod Kristo. Anong un cho-or chi punlikhatan, ja pumalikhat, ja anong un ma-id anun, anong un ta napubli, anong un gway tomattata-ot ja pomatoy, muntortoloy ta-o chamchama ay ni otong an pamhod Kristo. 36 Hana amat heto an likhat chi hinapit tay impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi,

“Khapo hi niꞌ-unuchan mi ay he-a, Apo, ja un mi hahangkhaon chi atajan hi a-arkha-arkhaw.

Mipadchung ami hi karnero an nehahagkhana an maparti.” *

37 Muti anong un amat heto chi apalikhatan ja omapfak ta-o an omapfak khapo ay Kristo an otong chi pamhod na ay chita-o. 38 Ja munchomo-aꞌ an umannung an, anong un hini patoy, ja hana likhat tay piꞌtakhuwan, ja hana angher, ja hana dimonyo, ja hana khun maꞌma-at ad ugwani ja uchum chi arkhaw, ja hana uchumna an gway apfalinana heto lota, 39 ja ad uchu, ja ad Chalom, ja an amin hana matigtikhaw, ja ma-id chi oha ay cha tay hi gway apfalinana an mang-achawwi ay chita-o ay ni pamhod Apo Jos, khapo hi nidchuman ta-o ay Kristo Hesus an Apo ta-o.

9

Munchokhoh hi punnomnoman Paul khapo hi achi pamatiyan hana papadchung na an Hudju

1 A-akhi, umannung hitay alloꞌ ay chaꞌju. Ti takhuwaꞌ ay Kristo hotti achiyaꞌ munlahlah. Ipa-innilan tay konsensiaꞌ an empadchong ni Espiritu Santo an umannung hay hato ujaꞌ hapiton. 2 Hay penhod u hi allon ja tayya an munnaud an munchokhoh hitay ujaꞌ punnomnoman khapo hi achi pamatiyan hana papadchung u an Hudju ay Kristo. 3 Aa ja ha-in chi manaꞌpfat ay ni adusaan cha ay Apo Jos ta mapogpog hitay piꞌtakhuwaꞌ ay Kristo hu-unot niꞌ mapfalin ta chichay miꞌtakhu. 4 Chicha hana holag Israel an pinilin Apo Jos hi empfapfalay na. Chichay nangpatikhagwana ay ni pfinang na ja chichay khuna peꞌtotobpfalan. Chichay nangpa-innilaana hay hana urchina ja nangtuchugwana hana aton cha an mundayaw ay hija. Ja maphod hana ingkari na ay chicha. 5 Hachi nangholag ay chicha ja hachi ma-ar-ali an tatakhu chin hopapna. Ja padchung cha an Hudju hini nangholag ay ni narpugwan Kristo ay ni kinatakhu na. HiKristo chi Jos an khun mangpaptoꞌ an amin ja hijay madayaw hi ma-id pogpogna. Amen!

6 Achiꞌ allon hi ma-id chi hay inuntungpalan hachi karin Apo Jos ay chicha. Ti hini omaꞌ-atana ja achi an amin hana holag Israel ja umannung an tatakhun Apo Jos. 7 Ja achi an amin hana holag Abraham ja mipfilang cha hi empfapfalay Abraham an meꞌpfanoh hana ingkarin Apo Jos. Ti hitay chin inalin Apo Jos ay Abraham an, “Hi Isaak chi puun hana mipfilang hi holag mu.” 8 Hay penhod na an hapiton ja hana holag Isaak ja angkhay chi mipfilang hi holag Abraham, ti hi Isaak chi nituꞌkhung khapo chin ingkarin Apo Jos. Hana ayya holag ni empfalay Abraham ay ni oha an pfupfai ja achi cha mipfilang hi holag na. 9 Ti hitay chin ingkarin Apo Jos an inali na hi, “Malahin chi ohay tagwon hot tikhagwun ju hitay apfalinaꞌ ti tomoꞌkhong hi Sarah hi lala-e an empfalay ju.”*

10-11 Ja oha khu ja nomnomon ta-o chin inalin Apo Jos chin apo ta-o an hi Isaak. Impa-innilan Apo Jos an hini atona an mumpili ay ni takhu an ekhohkhohana ja pfu-un khapo hi maphod an enat nuy an takhu. Ekhohkhohana khapo ti hinuy chi inhumang na an aton. Ti inhapfin Rebeka an ahagwan Isaak chin nun-eper an cha Jakob ay Esau, ja hi Isaak chi ama cha an chugwa. Agkhuy cha pay netoꞌkhong ja ma-id pay oh-ohha hi enat cha hi maphod wenno napukhit, 12 ja inaꞌ-allin Apo Jos ay Rebeka hi, “Hini pangpangulluwan ja epadchong nuy uchichiyan.”†

13 Ja nitulaꞌ khu ay ni Hapit Apo Jos an allona hi, “Piniliꞌ hi Jakob an penhod u muti hi Esau ja chin-ug u.”‡

14 Un chah hay allon ta-o ja, achi magpong hi Apo Jos ti niya an pinili na hini penhod na an ekhohkhohan? Achi. 15 Kalintikhan Apo Jos an mangat ay tay, ti hitay chin inali na ay Moses an,

“Ekhohkhohaꞌ hana penhod u an ekhohkhohan,

Ja nignikhaoꞌ hana penhod u an nignikhaon.” §

16 Hotti hitay chi panginnilaan ta-o an hini namiliyan Apo Jos ay ni ohan takhu ja agkhuy nepognad ay ni penhod nuy an takhu wenno hay maphod hi enat na, ti narpu ay ni khohkhoh Apo Jos. 17 Ja mapfalin khu an gwa hana uchumna an achi ekhohkhohan Apo Jos, amat ay ni Faraon an chin ari ad Egypt, an nitulaꞌ ay tay Hapit Apo Jos chin inalin Apo Jos ay hija an, “Enhaad u he-a hi ari ta mipatikhaw hini otong an apfalinaꞌ ay ni atoꞌ an pfumuhur ay he-a, hot munchongor hini ngachan u hi apfuglapfuglay.”* 18 Hotti matikhaw ta-o an ekhohkhohan Apo Jos hana penhod na an ekhohkhohan ja kalintikhana khu an epapfato hini nomnom chi ohan takhu nu penhod na.

19 Unchani ja gway mangali hi, “Nu amat hina hi Apo Jos, ja achi na koma papfaholon hana tatakhu, ti umannung an un chah gway apfalinan ta-o an manukatan ay ni inhumang Apo Jos an ma-at?” 20 Achi mapfalin an amat hinay allom. Ti un ta-o takhu ja ngay kalintikhan ta-o an miꞌhullig ay Apo Jos? Amat koma ay ni pfuhi, una chah allon ay ni nangapja ay hija hi, “Anagkha ta amat hetoy im enat an nangapja ay ha-in?” 21 Achi mapfalin hini amat heto. Ti hini mangapja hi pfuhi ja ikhad hija ay ni penhod na an omaꞌ-atan ni ephod na. Mapfalin an alana hini oha an natep-or hi uklit ja ephod na hi chugwah kalahin chi pfuhi, hini aha ja pfuher an hinalitan, ja hini aha ja un angang. 22 Omaꞌ-at hina khu ay Apo Jos. Kalintikhana an mangat ay ni penhod na an aton. Podhona an ipatikhaw hini pfungot na khapo hi pfahor ja hini apfalinana an mangdusa hana tatakhu an pfimmahor. Muti inan-anuhana hana khumapo hi pfimmungtana an chicha hana nehnot chi apaꞌ-iyan cha. 23 Ti penhod na an ipa-innila hini ma-id ipadchungana an dayaw na ay chita-o an penhod na an ekhohkhohan, an eneꞌcha na an miꞌtakhu ay ni maphod an piꞌtakhuwan ad langit. 24 Ja chita-o hini allona an ekhohkhohana ti enajakhan chita-o. Ja pfu-un chaꞌmi an Hudju ja angkhay chi na-ajakhan ti midchum aju khu an Hentil. 25 Hitay chi inalin Apo Jos ay tay impatulaꞌ na ay ni profeta an hi Hosea,

“Ipfilang u hi tatakhuꞌ hana agkhuy u impfilang chin hopapna,

Ja chin nasyon an pfinuhur u ja podpodhoꞌ chicha ad ugwani.” †

26 Ja oha khu hi impatulaꞌ ApoJos ja,

“Hay hana pfuglay an agwachaan hana tatakhu an nangarjaꞌ hi pfu-un tatakhuꞌ chicha,

Ja machakngan han arkhaw hi pangallaꞌ ay chicha hichi hi ipfilang u chicha hi empfapfalay u, ha-in an Jos an mamattakhu hi ma-id pogpogna.” ‡

27 Ja hachi ayya Hudju an holag Israel, ja hitay chin impadtun Isaiah hi nangarjana ay chicha chin nahop hi,

“Anong makay un amat hi pfilang chi panag hichi baybay chi pfilang ta-o an holag chi Israel, ja un ta-o tortollo an takhuwon ApoJos.

28 Ti un himpfumagkhaot ehemad Apo Jos an dusaon hana tatakhu heto lota.” §

29 Ja gwa khu hitay inalin profeta Isaiah an,

“Omaꞌ-at ta-o koma hana tatakhu ad Sodom ja ad Gomorah an dinusan Apo Jos ja na-umah cha an amin.

Muti khemmohkhoh hitay Napfagto an Jos, ja hinalimunana han tortollo ay chita-o ta achi mapogpog hitay holag ta-o.” *

Hini agkhuy namatiyan hachi Hudju ay Hesu Kristo

30 Hotti hitay chi penhod u an ipa-innila. Hay hana Hentil an agkhuy cha enhehemad an hingiton nu ngay aton cha an mipfilang hi magpong ay Apo Jos, ja emmat an impfilang na chicha hi magpong khapo hi namatiyan cha ay Kristo. 31 Muti hana holag Israel an nanghehemad an mangunud ay ni urchin Moses ta mumpfalin cha hi magpong hi pannig Apo Jos ja natuꞌchud cha. 32 Anagkha tugwali ta amat heto? Khapo ta nunhochor cha ay ni pangunuchan cha ay ni urchin ta mipfilang cha hi magpong hi pannig Apo Jos. Ja agkhuy cha anila an hana ipfilang Apo Jos hi magpong ja hana namati ay Hesu Kristo. Pfomopfohhor cha ay Kristo, ti amat hi pfato an humalipadchung ay chicha. 33 Hitay chin impatulaꞌ Apo Jos ay nuy Hapit na hi nangarjana hi,

“Tikhan ju, epognad u han pfato hina ad Sion an ahalipadchungan chi tatakhu,

Ja hijay mangkhah ay chicha.

Muti hana mamati ay hija ja ma-id chi hay i cha pipfapfa-inan.” †

10

Miꞌtakhu ta-o khapo hi pammati ay Hesu Kristo

1 A-akhi, achi anhan hitay pamhod u an miꞌtakhu hay hato papadchung u an Hudju, ja hijah tay hini e-arkhaw u an ekalalag ay Apo Jos. 2 Achi mehaot an matikhaw an piꞌhahalichit cha an munserbi ay Apo Jos muti achi cha ma-awatan hini penhod Apo Jos hi aton cha an munserbi. 3 Ti achi cha penhod an annilaon hini enat Apo Jos ta mipfilang hana tatakhu hi magpong hi pannig na, ja hinujagkhu pa-ennongan cha ja hini pangunuchan cha ay ni urchin Moses ta magpong cha koma. Hotti agkhuy cha inapfulut chin inalin Apo Jos hi aton ta mipfilang ta-o hi magpong. 4 Ti, khapo chin enat Kristo, ja napogpog hini punhocholan ta-o hi urchin ta an amin hana mamati ay hija ja chichay mipfilang hi magpong.

5 Hitay chin intulaꞌ Moses an aton chi takhu an mumpfalin hi magpong khapo hi pangunuchan hi urchin, an “Hini takhu an mangat an amin hay hato urchin, ja miꞌtakhu ay Apo Jos hi ma-id pogpogna.”* 6 Muti hana tatakhu an nipfilang hi magpong khapo hi pammati na ja meꞌ-ampoy cha ay tay impatulaꞌ Apo Jos ay Moses an “Achi ta-o allon hi, ‘Ngay nin umuy ad langit?’ ” An hay podhona an hapiton ja gway umuy ta agwitona hi Kristo an umali an manakhu ay chita-o. 7 “Ja achi ta-o khu allon hi, ‘Ngay nin umuy ad Chalom an gwachaan hana nun-atoy?’ ”† An hay podhona an hapiton ja gway umuy ad Chalom an i mangagwit ay Kristo. Achi ta-o allon hitay ti napfalin an immali hi Kristo heto lota an manakhu ay chita-o ja nummahu mahpay. 8 Muti chita-o an namati ay Kristo ja hay allon ta-o ja amat chin intulaꞌ Moses an inalin Apo Jos hi, “Agkhuy ni-a-achawwi ay chaꞌju hitay tukhun u. Mapfalin ju an nomnomon ja haphapiton.”‡ Ja hitay itukhun Apo Jos ja mahapor an mamati hana tatakhu ay Kristo, ja hija hini khun mi ekasaba. 9 Ti nu tihtikhuwan ju an hi Hesus chi Apo ju ja nehamad hini pammati ju an minahuwan Apo Jos hija, ja miꞌtakhu aju. 10 Ti hini nehamad chi pammati na ja khuna tihtikhuwan, ja ipfilang Apo Jos hi magpong hot miꞌtakhu. 11 Ja nitulaꞌ ay tay Hapit Apo Jos hi, “An amin chi mamati ay hija ja ma-id chi hay i cha pipfapfa-inan.”§ 12 Nidchum an amin chi takhu ay tay, an numpapadchung hana Hudju ja hana Hentil. Ti un na-ohha hini Apo ta-o an amin, ja achi mapogpog hini khohkhoh na an amin hana mumpatolong ay hija. 13 Ti hitay hini inalin tay Hapit Apo Jos hi nangarjana hi, “An amin hana mumpfokha hi tolong ay Apo Jos ja takhuwona.”*

Ma-id pampfar hana Hudju hi achi cha pamatiyan ay Hesu Kristo

14 Ma-id aton cha an mumpatolong ay Apo Jos nu agkhuy cha namati ay hija. Ja ma-id aton cha an mamati nu ma-id chengchengngor cha hi omaꞌ-atana. Ja ma-id munchongor nu ma-id hay mangaskasaba. 15 Ja ma-id aton cha an mangaskasaba nu achi honakhon Apo Jos chicha. Muti hay hato Hudju ayya ja ma-id pampfar cha ti gwacha hana hennag Apo Jos an i nuntuchu ay chicha. Ti impitulaꞌ Apo Jos hitay an allona hi,

“Mun-an-anla ta-o hana umali an mangkaskasaba hana maphod an impa-innilan Apo Jos.” †

16 Muti un tortollo hana Hudju an namati ay tay Ebanghelyo. An amat chin inalin Isaiah hi nangarjana hi, “Apo Jos, anagkha mah ta ma-id chi hay namati chin intudtuchu mi?”‡ 17 Hini ayya armugwan chi pammati ja hini khun punchongolan ay ni Hapit ApoJos. Ja chonglon ta-o hini Hapit Apo Jos khapo hana mangkaskasaba ay ni omaꞌ-atan Kristo.

18 Un chah agkhuy namati hana Hudju khapo ta ma-id chengchengngor cha? Achi amat heto. Ti gwa han impatulaꞌ Apo Jos an allona hi,

“Hana khun cha itudtuchu ja nunchongor an amin ay tay lota,

Ja hana inali cha ja nipa-innila an amin hi apfuglapfuglay.” §

19 Hotti chengngor hachi holag Israel muti un chaakay agkhuy na-awatan? Na-awatan cha, ti anong un hachi Hentil ja na-awatan cha. Ja gwa han impatulaꞌ Apo Jos ay Moses an inali na hana Hudju hi,

“Omaamoh aju ja pfumungot aju nu tikhan ju hini atoꞌ an mangekhohkhohan hana Hentil an ngongohmolon ju, ti allon ju hi ma-id anila cha ay ha-in.” *

20 Ja hay hato chi nun-emohag Isaiah an inalin Apo Jos hi,

“Chinaknganaꞌ hay hana Hentil an achi khun maningit ay ha-in.

Anong un cha agkhuy nunhanhan nu ngay omaꞌ-ataꞌ ja numpatikhagwaꞌ chamchama ay chicha.” †

21 Muti hay hato ayya holag Israel ja allon Apo Jos hi,

“Akamoh kaykhu an napfajag hi pangchuchuwagwaaꞌ ay tay ngamoy u ay chicha,

muti unaꞌ tugwali ilukhangeh ja pfinuhulaꞌ ay chicha.” ‡

11

Hini achi mapogpog an khohkhoh Apo Jos hana Hudju

1 Hotti un chah hay podhona an hapiton ja chin-ug Apo Jos hana holag Israel an tatakhu na? Achi amat hina. Ti ohaaꞌ khu an holag Israel an engkhohkhohan Apo Jos. Narpuwaꞌ ay Benjamin an holag Abraham. 2 Agkhuy chin-ug Apo Jos hana tatakhu na an pinippili na chin hophopapna. Nomnomon ju chin inalin Elijah an mapfaha ay tay Hapit Apo Jos. Nunlili hija ay Apo Jos khapo hana khun aton hay hana papadchung na an holag Israel, ja inali na hi, 3 “Apo Jos, tayya an penatoy cha an amin hana profetam, ja pinaꞌ-i cha hana altar an khun cha pamoolan hi hay idaton cha ay he-a. Ja tan oh-ohhaaꞌ an nataynan an khun mangunud ay he-a, ja anagkha mah ti tan podhonaꞌ khu an patajon.” 4 Muti amat hetoy enhongpfat Apo Jos ay hija an, “Achi a oh-ohha. Ti gwacha han petoy lipfu an linala-e an piniliꞌ hi tatakhuꞌ, ja agkhuy cha neꞌdayaw ay nuy pfolor an Baal.”* 5 Hitay chi inalin Apo Jos, ja amat hina khu ad ugwani an khapo ay ni khohkhoh Apo Jos ja gwa han tortollo an Hudju an pinili na hi tatakhu na. 6 Hotti hitay khohkhoh Apo Jos chi nangpognachana chin namiliyana ay chicha, an pfu-un hay maphod an enat cha. Ti nu nepognad ay ni maphod an khun aton ja pfu-un khohkhoh Apo Jos.

7 Hay penhod u hi ma-awatan ju, ja hini manoꞌchoꞌ-or ay chicha an holag Israel ja agkhuy cha chinakngan hini khun cha hingiton. Angkhay hana tortollo an pinilin Apo Jos chi nanakngan. Hana uchumna ja henerngan Apo Jos chin nomnom cha. 8 Ti hitay chi hapiton tay impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi,

“Hay dusan Apo Jos ay chicha ja henerngana hini nomnom cha ta achi cha ma-awatan.

Ingkhana ad ugwani, anong un gway mata cha ja achi cha tumikhaw,

Ja anong un gway inga cha ja achi cha chomngor.” †

9 Ja inalin khu Ari David hi,

“Matiliw cha koma ay ni khun cha pumpfehtaan an amat hi hagwiti an napfagwor,

Wenno hay animar an nakhah hi pfito, ta madusa cha koma.

10 Maherngan koma hini nomnom cha ta achi cha ma-awatan hini umannung,

Ja machamtan cha koma hi cho-or hi likhat ja ingkhana.” ‡

11 Un chah hay podhona an hapiton ja nun-a-akhah hay hato Hudju an agkhuy namati ja achi cha pfumangpfangon? Achi amat hina. Ti khapo ay tay nan-ukhan cha ay Kristo ja gway aton hana Hentil an miꞌtakhu. Ja hitay chi inhumang Apo Jos an omaꞌ-atana, ta omaamoh hana Hudju ta alom ja penhod cha khu an miꞌtakhu. 12 Ti chin pfimmahulan hachi Hudju, ja impfunga na chi aphochan hana tatakhu hi anasyonasyon an pfu-un Hudju. Ja ot-ottong pay chi ipfunga na nu mamati ay Kristo an amin hana Hudju an pinilin Apo Jos.

Achi epa-akhajan hana Hentil hini namiliyan Apo Jos ay chicha

13 Hotti hitay chi penhod u an ipa-innila ay chaꞌju an Hentil, an enhaachaꞌ ay Apo Jos hi apostol ta chaꞌju an Hentil chi uy u tudtuchugwan. Ja hahalichitoꞌ an muntudtuchu ay chaꞌju 14 ta alom ja omaamoh hana papadchung u an Hudju hot miꞌ-unud cha an mamati ta miꞌtakhu cha.

15 Ti khapo hi achi cha pamatiyan ay Kristo ja tenaynan Apo Jos chicha ja inapfulut na hana uchumna an tatakhu an namati ay Kristo ta meꞌ-oh-ohha cha ay hija. Hotti mapmaphochan pay nu miꞌ-unud hay hato Hudju ta apfuluton Apo Jos chicha, an amat cha hi natoy muti tumakhu cha. 16 Mipadchung hato Hudju hi tenapay an nidaton hini ittang na ay Apo Jos, ja an amin hini chumchum nuy an tenapay ja mipfilang an niꞌdaton. Ja mipadchung cha khu hi ajiw, an nidaton ayya hini lamot na, ja nidchum hana hepeng na an niꞌdaton.

17 Hini nasyon an Israel ja mipadchung hi ajiw an olibo an khun halimunan Apo Jos. Ja hana uchumna an nasyon an Hentil ja mipadchung hi ajiw an olibo an hemmangaw hichi acha an ma-id manalimun. Ja khapo ta hini manoꞌchoꞌ-or an Hudju ja achi cha apfuluton hini aton an miꞌtakhu, ja nunhopaꞌ Apo Jos hana uchumna an hepeng, an chicha hana Hudju an agkhuy namati. Ja chaꞌju an hepeng nuy oha an ajiw an namati ay Kristo, ja enhepeng chaꞌju ay Apo Jos ay nuy ajiw an khuna halimunan. Hotti nidchum aju hana hepeng an agkhuy nahpaꞌ, ja nidchum aju khu an meꞌpfanoh hana ingkarin Apo Jos an pfanoh cha Abraham ja hana holag na. 18 Muti achi ju agkhu ngongohmolon hay hato hepeng an nahpaꞌ, ti un chah chaꞌju an hepeng chi atakhuwan tay an ajiw, an unagkhu tatagwa hini lamot. 19 Mapfalin an allon ju hi, “Aa, muti nahpaꞌ cha an hepeng ta mepallog ami.” 20 Umannung hitay muti nomnomon ju an hini khapo na an nahpaꞌ cha ja hini achi cha pamatiyan ay Kristo. Ja chaꞌju ayya, ja nehepeng aju khapo hi namatiyan ju ay Kristo. Hotti achi aju mumpa-akhaja ta un ju gwot pa-ennongan. 21 Ti nu nunhopaꞌ Apo Jos hato an hepeng ja un chah chaꞌju agkhu niꞌ an Hentil ja un chaꞌju achi punhopaꞌ ay Apo Jos nu epolag ju hini pammati ju ay Kristo?

22 Hotti matikhaw ta-o hini omaꞌ-atan Apo Jos an ma-agkhohkhoh muti anila na khu an mangdusa. Hay hato Hudju an nanglukhangeh ay Apo Jos ja tenamtaman cha hini dusa na ti nunhopaꞌ na chicha. Ja chaꞌju ayya, ja impatikhaw na hini khohkhoh na ay chaꞌju. Ja etoloy chaꞌju an ekhohkhohan nu etortoloy ju an miꞌ-unud. Muti nu achi ju ayya ja un chah chaꞌju agkhu niꞌ ja un chaꞌju achi punhopaꞌ ay Apo Jos? 23 Ja anong un hato Hudju an nan-ug ay Apo Jos, nu mumbaliw cha ta mamati cha hot mepfangngad cha ay nuy nahpa-an cha, ti apfalinan Apo Jos an mangpfangngad khu ay chicha. 24 Ti nu chaꞌju an pfu-un Hudju an na-ala ay nuy oha an olibo ja mapfalin an mehepeng aju ay nuy nat-on an olibo an khun halimunan Apo Jos, ja nalaklaka agkhu hana Hudju an nunhopaꞌ na hi epfangngad na ay ni nahpa-an cha.

Engkhohkhohan Apo Jos hana Hudju ja hana Hentil

25 Chaꞌju an a-akhiꞌ an Hentil, gwa han agkhuy impa-innilan Apo Jos chin hopapna an penhod u hi ma-awatan ju ta achi ju allon hi un aju akhaꞌkhaja ay Apo Jos mu hana Hudju an holag Israel. Hay ipa-innilaꞌ ja matoloy hitay pan-ukhan hana manoꞌchoꞌ-or an Hudju ay Kristo ingkhana hi mahiꞌnut an mamati an amin hana Hentil an pinilin Apo Jos. 26 Ja metob an amin chi Israel an takhuwon Apo Jos. An amat ay tay nitulaꞌ ay tay Hapit Apo Jos hi nangarjana hi,

“Hini umali an Manakhu ja marpu ay ni pfuglay chi Hudju ad Sion,

An hijay mamogpog an amin hana mipfuhur ay Apo Jos an ugalin chi Hudju an holag Jakob.

27 Ja pakawanoꞌ chi pfahor cha ta mipa-annung chin neꞌtotobpfalaꞌ ay chicha chin hopapna.” §

28 Khapo ta agkhuy inapfulut hato Hudju hini Ebanghelyo ja mipfilang cha hi pfuhur Apo Jos. Ja aphochan ju an Hentil an namati an inidchum Apo Jos ay ni tatakhu na. Muti khapo chin ingkarin Apo Jos hachi a-apo cha an Israel an pinili na, ja munchochodcha hini pamhod Apo Jos ay chicha. 29 Ti agkhuy intutujun Apo Jos chin namiliyana ay chicha an tatakhu na ja chin nangekhohkhohana ay chicha. 30 Chaꞌju an Hentil an agkhuy nangunud ay Apo Jos chin hopapna, ja engkhohkhohan chaꞌju khapo hi agkhuy immunuchan hachi Hudju. 31 Ja ad ugwani ja hato Hudju hana achi mamati ta khapo hi nangkhohkhohan Apo Jos ay chaꞌju ja peꞌ-awat cha khu hini khohkhoh na. 32 Ti penhod Apo Jos an matikhaw hini omaꞌ-atan ta-o an tatakhu an napfabpfalud hi pfahor, ta matikhaw ta-o hini otong an khohkhoh na an nanakhu ay chita-o an amin.

Hi Apo Jos chi madaydayaw

33 Natnat-on hitay khohkhoh Apo Jos. Achi malukud hitay nomnom ja la-eng na. Ad-adchi ta-o paꞌ-innila hana khuna nomnomon ja hana at-atona. 34 Ti hitay chin impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi,

“Un chah gway oha hi manginnila hi nomnom Apo Jos?

Ja un chah gway oha hi mangpadchong ay ni atona? *

35 Ja un chah gway oha hi gway inchat na ay Apo Jos ta gway hengelona?” †

36 Ti an amin chi gwacha ja hijay narpugwana. Limmu na an amin, ja hijay mumpaptoꞌ an amin, ta an amin ja ichat chay dayaw ay hija. Hotti madaydayaw hi Apo Jos hi ma-id chi pogpogna. Amen.

12

Idaton hitay achor ay Apo Jos

1 A-akhi, umannung an otong hitay khohkhoh Apo Jos ay chita-o, hotti hay paꞌpa-alloꞌ hi aton ju ja ichat ju hini achor ju ay Apo Jos, ta hija chi daton ju an mamattakhu ja nasantuwan ja maka-ay-ayu, ti hitay hini umannung an aton an mundayaw. 2 Achi ju eng-enghon hana ugalin chi agkhuy namati, ta un ju apfuluton hini punlomanan Apo Jos ay ni nomnom ju ta ipapfakhu na hini piꞌtakhuwan ju. Hot annilaon ju hana penhod Apo Jos hi peꞌ-at ju an maphod ja magpong ja maka-ay-ayu ay hija.

3 Khapo ay tay apfalinaꞌ an inchat Apo Jos ay ha-in an oha an apostol na ja hay itukhun u hi oha-ohanna ay chaꞌju, a-akhi, ja achi koma nangato chi punnomnoman ju ay ni achor ju, ta un ju gwot e-eꞌnong ay ni lukud ni sagot an inchat Apo Jos ay chaꞌju. 4 Ti amat ay tay achor an cho-or chi alimatong na, muti achi numpapadchung hini ma-at cha. 5 Amat hina khu ay chita-o an namati, an cho-or ta-o muti omaꞌ-at ta-o hi oha hi achor khapo hi neꞌ-oh-ohhaan ta-o ay Kristo ja mun-oh-ohha ta-o an amin an alimatong tay oha an achor. 6 Ja numpfino-ob-on hana apfalinan an inchat Apo Jos ay chita-o khapo hi khohkhoh na, ja nu nga chah chi inchat na an apfalinan khapo ay ni khohkhoh na ja mahapor an usaron ta-o. Nu khulat ta inchat Apo Jos ay he-a hini apfalinan an mumpadtu, ja atom an me-okor ay ni lukud ni pammatim. 7 Nu sagot muy munserbi ja hijay atom. Ja nu manudtuchu ja muntuchu a. 8 Ja nu manugtukhun, ja muntukhun a. Ja nu hini sagot mu ja un a mangchat ja maꞌma-idchat a. Ja nu sagot muy mumpangulu, ja hahalichiton. Ja nu sagot muy munnignikha ja mun-an-anla a an mangat.

9 Nahamad koma hini pamhod ju hi ibpfa juh takhu. Chuꞌkhon ju hana napukhit ta khokhotan ju hana maphod. 10 Mumpepennohhochan aju an amat hi hin-a-agkhi, ja chaꞌjuy mangteꞌte-a an mangpadayaw ay ni ibpfa ju an takhu ta pfu-un hini achor ju chi padayawon ju. 11 Achi aju mungngongohhay ta peꞌhehemad ju an muntamu ay tay tamun Apo Jos. Ja achi la-ahna ja napfau hini pamhod ju, ta etotoloy ju an munserbi ay Apo Jos. 12 Nomnomnomon ju hana ingkarin Apo Jos an hahadchon ju ta gway mangpa-anla ay chaꞌju. Anuhan ju an amin chi hay likhat ju, ja ikhikhimoh ju an mungkalalag. 13 Epa-engha ju an khun tomolong hana padchung ju an tatakhun Apo Jos nu gway mahapor cha, ja mangiliyon ju chicha.

14 Hana ayya mamalikhat ay chaꞌju ja ekalalag ju ay Apo Jos ta ekhohkhohana chicha, ta achi ju agkhu itubtupfan. 15 Meꞌ-anla aju hana khun mun-an-anla, ja miꞌkila aju hana khun kumila. 16 Mun-oh-ohha aju koma. Ja achi aju mumpa-akhaja, ja mumpakumbaba aju ta gway aton ju an midchum hana nababa an takhu. Achi ju allon chi un chaꞌju ja angkhay chi gway nomnom na. 17 Achi ju epfalloh hay napukhit hi enat chi takhu ay chaꞌju. Epacha ju an aton hana ipfilang chi tatakhu an maphod ja magpong. 18 Aton ju an amin chi apfalinan ju ta mapanuh hini aton ju an miꞌtakhu an amin hi tatakhu, nu mapfalin.

19 A-akhi, achi la-ahna ja i ta omepfalloh, ta nangamong hi Apo Jos an mangpfalloh nu gway enat cha ay chita-o. Ti nitulaꞌ ay ni hapit Apo Jos an allona hi,

“Ha-in an hi Apo Jos chi gway apfalinana an mangpfalloh hi napukhit,

Ja ha-in chi mangdusa hana pfumahor.” *

20 Hay aton ja unuchon ju hitay oha an impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi,

“Nu munhenaang hini pfuhur ju, ja panganun ju.

Ja nu ma-ugaw, ja pina-inuman ju.

Nu aton ju heto ja pfuma-in cha ay chaꞌju.” †

21 Tikhan ju ta pfu-un hini napukhit chi mangapfak ay chaꞌju, ta un ju gwot apfakon hini napukhit khapo hi pangatan ju hi maphod.

13

Unuchon ta-o hana a-ap-apo an nehaad

1 An amin chi takhu ja mahapor an unuchon cha hana a-ap-apo an muntamu hi khupferno. Ti ma-id mun-ap-apo nu pfu-un hi Apo Jos chi nangchat ay ni kalintikhana, ja hi Apo Jos chi khun mangehaad hana mun-ap-apo. 2 Ja khulat ta ngangannugwon hana tatakhu hay hana a-ap-apo, ja hay nginangannu cha ja hitay enhaad Apo Jos. Hotti hana achi mangunud ja madusa cha. 3 Hay hato a-ap-apo ja achi taꞌtan hana khun mangat hi maphod, ta hana mangat hi napukhit ja chichay tomatta-ot. Hotti nu penhod ju an achi tomatta-ot hay hana a-ap-apo ja aton chi maphod hot edayaw chaꞌju. 4 Ti enhaad Apo Jos chicha ta gway mangitamu hi ap-aphochan ju. Hotti nu aton ju chi napukhit, ja toma-ot aju koma, ti umannung an gway apfalinan cha an mundusa ay chaꞌju. Ti chichay usaron Apo Jos an mundusa hana mangat hi napukhit. 5 Hijaot un mahapor an unuchon ta-o hay hana nehaad an a-ap-apo, pfu-un khapo hi ta-ot ta-o hi pundusaan Apo Jos ja angkhay, muti khapo ta anila ta-o an hitay chi maphod hi aton. 6 Ja hitay chi khapo na an khun ta-o mumpfajad hi pakha. Ti hana khun mun-ap-apo ja khun cha munserbi ay Apo Jos ay ni khun cha pangatan ay ni nehaachan cha. 7 Hotti pfajachan ta-o hana pakha ja hichula ta-o, ja lihpituwon ta-o hana khun mun-ap-apo ja hana uchumna an gway haad na.

Mahapor an mumpepennohhochan ta-o

8 Achi ju epa-engha an achi khun mumpfajad hi utang ju. Muti hini pumpepennohhochan ta-o ja hija ja angkhay hini amat hi utang an ma-id chi apogpokhana. Ti hini gway pamhod na hi i-ibpfa nah takhu ja inunud na hana urchin Apo Jos. 9 Ti hana urchin an allon cha hi, “Achi aju umilugtap, achi aju pomatoy, achi aju omakaw, ja achi aju na-amnagwan”* ja hana uchumna an urchin, ja ne-ohha cha ay tay oha an urchin an allona hi, “Podpodhon ju hini ibpfa ju an takhu an amat ay ni pamhod ju ay ni achor ju.”† 10 Ti nu gway pamhod hi ibpfah takhu ja achi ta-o aton chi napukhit ay chicha. Hotti amat heto ja unuchon ta-o an amin chi urchin Apo Jos.

Miꞌtakhu ta-o ay ni mumpapattar

11 Mahapor an aton ta-o heto ti anila ta-o hini omaꞌ-atana ad ugwani an ar-arkhaw. Timpo na an pfumangon aju ta piꞌhahalichit ju. Ti napfalin an namati ta-o ja khun um-umuy chi arkhaw, hotti khun mehmehnot chin pumpfangngachan Hesu Kristo an manakhu ay chita-o. 12 Ja amat hi munhehellong ad ugwani muti khumaju an maꞌ-arkhaw. Hotti chuꞌkhon ta-o hana tamun chi hehellong ta ihuꞌlub ta-o hana armas chi hinchalo an i meꞌpapattoy hi a-arkhagwan. 13 Ad ugwani ja miꞌtakhu ta-o koma ay ni mumpapattar, an hay penhod na an allon ja matikhaw koma ay tay piꞌtakhuwan ta-o an nahilagwan ta-o hi na-ispirituwan. Achi ta-o khun mapfutong ja i midchum hana na-inlubungan an pun-an-anlaan. Achi ta-o umilugtap ja achi ta-o aton chi umipapfa-in. Achi ta-o meꞌhohongnger ja achi ta-o omaamoh. 14 Hay aton ta-o ja unuchon ta-o chin niꞌtakhuwan Apo ta-o an hi Hesu Kristo ta matikhaw ay chita-o hini atatakhu na. Ja ammuna, achi ju nomnomon an aton hana napukhit an podpodhon chi achor.

14

Achi hugijon hini ibpfa an namati

1 Nu gway ibpfa an agkhuy pay hemmeꞌnad hini pammati na ja apfuluton ju, ja achi aju agkhu i miꞌtukki ay hija khapo ta achi miꞌpadchung hini nomnom na ay chaꞌju. 2 Nu khulat ta hana mihcha, ja gwacha hana achi mun-okhon an ihcha cha an amin. Ja gwacha khu hana uchumna an agkhuy pay hemmeꞌnad chi pammati na, ja un hamchaꞌ chi ihcha cha, ti mun-okhon cha an umihcha hi karne. 3 Hotti he-a an khun mangihcha an amin hi mihcha ja achim pahigwon hana umihcha hi hamchaꞌ ja angkhay. Ja amat hina khu ay he-a an achi umihcha hi karne ja achim hugijon hana mangihcha an amin hi mihcha, ti inapfulut Apo Jos chicha. 4 Un chah he-a chi mumpapfahor ay ni ohan takhu an khun munserbi ay ni apo na? Hini apo na chi gway apfalinana an manugi nu maphod hini enat na wenno napukhit. Ja nu hi Hesu Kristo chi Apo an punserbiyan ta-o ja apfulutona hini enat ta-o, ti gway apfalinana an tomolong ay chita-o an mangat hi maphod.

5 Ja nu khulat ta hana arkhaw an pundayawan ay Apo Jos, ja gwacha hana tatakhu an mamati an ngilinon cha hana uchumna an arkhaw. Ja hana uchumna ja mamati cha an numpapadchung an amin chi arkhaw. Mahapor an ehemad hini nomnom ta-o hana maphod an aton ta achi ta-o tantan-uy hay allon chi uchumnah takhu. 6 Hana tatakhu an gway ngilinon cha hi arkhaw ja agkhuy cha nehalla, ti hay punnomnom cha ja pa-idayawan Apo Jos. Ja amat hina khu hana umihcha an amin chi ihcha, ti hijay aton cha an pa-idayawan Apo Jos, ti khun cha munyaman ay Apo Jos ta gway ihcha cha. Ja anong un hana achi umihcha hi uchumna an panijagwon cha, ja daydayawon cha chamchama hi Apo Jos, ti khun cha khu munyaman ay Apo Jos ta gway ihcha cha. 7 Hotti chita-o ayya an namati ja pfu-un chita-o chi mangpadchong ay tay piꞌtakhuwan ta-o, ja pfu-un chita-o chi mangpadchong ay ni i ta-o atajan. 8 Ti mamattakhu ta-o ayya ja miꞌtakhu ta-o an munserbi ay Apo Hesus. Ja nu matoy ta-o ja matoy ta-o an pa-idayawana. Hotti matakhu ta-o man wenno matoy ta-o, takhu chita-o ay Kristo an Apo. 9 Ti natoy ja nummahu hi Kristo ta hijay Apo ta-o an amin an mamattakhu ja anong un hana nun-atoy.

10 Hotti achi ta-o koma papfaholon ja pahigwon hay ibpfa ta-o an namati, ti humango ta-o an amin ay Apo Jos ta hugijon chita-o. 11 Ti nitulaꞌ ay ni Hapit Apo Jos an allona hi,

“Ha-in an mamattakhu an Jos, ja alloꞌ ay chaꞌju hi

An amin chi takhu ja mumpunheppe cha ay ha-in

Ja oha-ohanna ay chicha ja miꞌ-apfulut cha an ha-in chi Jos an madayaw.” *

12 Hotti hachon ta-o chin ahumarjaan ta-o ay Apo Jos ta hijay mangali nu maphod wenno napukhit hana neꞌ-at chi oha-ohanna ay chita-o.

Achi ta-o mun-ephod hi pfumahulan chi ohah padchung an namati

13 Hotti achi ta-o mumpipinnapfahor ta un ta-o gwot ep-ephod an nomnomon ta ma-id chi hay i ta-o aton hi chumalat hi epfahhagwan ja atopngan chi hay padchung ta-o an namati. 14 Ad ugwani an namatiyaꞌ ay Apo Hesus, ja anilaꞌ an ma-id ihcha hi mipfilang hi paniyaw ay Apo Jos. Muti hini ohan namati an pattiyona an paniyaw hana uchumna an ihcha muti niꞌtan-uy ja ni-ihcha, ja pfahor na. 15 Nu mapaꞌ-i hini pammatin ni oha hi ibpfa khapo hi nangihchaan ta-o ay ni ipfilang na hi paniyaw, ja achi amat hetoy aton an mangpatikhaw hi pamhod ay hija. Hotti pa-ennongan ta-o ta achi angkhay ay ni anun ja mapaꞌ-i chi pammatin ni oha an ibpfa, ti en-atoy khu Kristo hini piꞌtakhuwana. 16 Ja tikhan ju ta hitay wayawaya ju an mangat hana allon ju an maphod ja achi chumalat hi apahigwan tay pammati ta-o. 17 Hini napfalor ay ni pun-ap-apugwan Apo Jos ja pfu-un hay i ta-o anun ja inumon muti hini magpong an piꞌtakhuwan, ja pun-oh-ohhaan, ja anla an narpu ay ni Espiritu Santo. 18 Nu amat hetoy aton an munserbi ay Kristo ja pa-anlaona hi Apo Jos ja apfuluton chi tatakhu.

19 Hotti hahalichiton ta-o an mangat hana mangpfunga hi pun-oh-ohhaan ta-o an tomolong hi pfumi-ahan ni pammatin chi oha-ohanna ay chita-o. 20 Achi hulit hi anun ja i ta-o pinaꞌ-i hini tamun Apo Jos ay ni piꞌtakhuwan ni ibpfa ta-o. Umannung an ma-id paniyaw hi anun hi pannig Apo Jos muti pfahor ta-o chamchama nu hini pangihchaan ta-o ja chumalat hi pfumahulan ni oha an ibpfa. 21 Hay maphod hi aton ja un la-ahna ja achi ta umihcha hana karne an panijagwon cha, ja achi ta-o uminum hi pfumutong, wenno aton hay uchumna an chumalat hi pfumahulan ni oha an padchung ta-o an namati. 22 Chaꞌju an hemmeꞌnad chi pammati na an kaya ju an mangat hana achi apfuluton chi uchumna, ja un hi Apo Jos chi nanginnila. Uchuꞌchuna hini takhu an achi pahigwon ni nomnom na hana enat na, ti inunud na hana anila na an maphod hi aton. 23 Hini takhu an mun-okhon an mangan hay hana uchumna an anun muti impapilit na an inan, ja pfimmahor, ti hini enat na an nangan ja agkhuy nepognad hi pammati an maphod hitay ina enat. Ja an amin hana i ta-o aton an agkhuy ta-o anila an omepachenor ay Apo Jos hon enat chamchama, ja pfahor.

15

Nomnomon ta-o hini aphochan ni ibpfa an takhu

1 Chita-o an nehamad chi pammati na ja anuhan ta-o hana pungkulangan hana agkhuy hemmeꞌnad chi pammati na, ja pfu-un hitay achor ja angkhay chi khun ta-o nomnomon, 2 ta un oha-ohanna hon enat nay aphochan hay hana ibpfa an tatakhu ta pfumi-ah cha hi pammati. 3 Ti hi Kristo, chin agawwachaana heto lota, ja pfu-un hini penhod ni achor na chi nomnomnomona, ti inunud na hi Ama na. An amat ay tay impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi, “Chin namahigwan chi tatakhu ay he-a, Apo Jos, ja nidchumaꞌ an napahiw.”* 4 Ja an amin hana impatulaꞌ Apo Jos chin nahop ja nitulaꞌ ta gway pun-achalan ta-o. Hot hitay Hapit Apo Jos ja papfi-ahonay nomnom ta anuhan ta-o an hahadchon hana maphod an inalin Apo Jos an ichat na hi uchum chi arkhaw.

5 Hi adniꞌ Apo Jos an arpugwan chi anuh ja pfi-ah chi nomnom chi tomolong ta gway pun-oh-ohhaan ju, ti hitay chin impatikhaw Hesu Kristo. 6 Hot mun-oh-ohha aju an mundayaw ay Apo Jos an Jos ja Aman Hesu Kristo an Apo ta-o.

7 Manghin-a-apfulut aju an amat ay ni enat Kristo an nangapfulut ay chita-o ta madayaw hi Apo Jos. 8 Achi ta-o alichuwan an hi Kristo ja immali ta tulungana hana Hudju ta ipatikhaw na an umannung hi Apo Jos. Ti impa-annung na hachi inali na hachi a-ammod cha chin nahop. 9 Hay khu oha hi in-aliyana ja ta hachi Hentil ja dayawon cha hi Apo Jos khapo ta ninignikha na chicha. Hitay chi hapiton tay impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi,

“Midchumaꞌ hana Hentil an mundayaw ay he-a, Apo Jos,

Ja ekantaꞌ hana pundayaw u ay he-a.” †

10 Ja gwa khu han impatulaꞌ na hi nangarjana hi,

“Chaꞌju an Hentil, meꞌ-an-anla aju hay hana pinilin Apo Jos an tatakhu na.” ‡

11 Ja gwa khu han oha an allona hi,

“An amin aju an Hentil, dayawon ju hi Apo Jos,

Ja an amin aju an tatakhu, ja meꞌdayaw aju.” §

12 Ja gwa khu han intulaꞌ profeta Isaiah hi nangarjana hi,

“Gwacha han marpu ay ni holag Jesse

An ipapfagton Apo Jos ta hijay mangpaptoꞌ hana Hentil,

Ja hija chi pangehcholan cha.” *

13 Hi Apo Jos an khun ta-o pangehcholan chi mangchat hi an-anla ja lenong ay chaꞌju an namati ay hija, ta khapo ay ni apfalinan ni Espiritu Santo ja mehamhamad pay chi i ju pangehcholan hana inalin Apo Jos.

Hini tamu an impulang Apo Jos ay Paul

14 A-akhi, achiyaꞌ munharhalinchugwa an umannung an maphod hini ugali ju. Ja ma-awatan ju hi ohto hini omaꞌ-atan tay pammati ta-o ja anila ju an manghintitinnukhun. 15 Muti anong ja tayya an nun-aliꞌ ay tay tulaꞌ u hana uchumna hi achiꞌ penhod hi alichuwan ju. Ja hini kalintikhaꞌ an mangat heto ja narpu ay Apo Jos an nangkhohkhohan ay ha-in. 16 Hijay nanghaad ay ha-in ta munserbiyaꞌ ay Kristo Hesus ay tay khun u puntudtuchugwan ay chaꞌju an Hentil. Ti khun u ekasaba hitay Ebanghelyo ay chaꞌju, ja omataꞌ hi pachi an mangdaton ay chaꞌju ay Apo Jos ta maka-ay-ayu aju ay hija khapo ay ni tamun ni Espiritu Santo ay chaꞌju an tatakhu na.

17 Khapo hi neꞌ-oh-ohhaaꞌ ay Kristo Hesus ja mun-an-anlaaꞌ an mangpa-innila hay hato an enat u an tamun Apo Jos. 18 Ma-id uchumna hi ujaꞌ hapiton nu pfu-un hato enat Hesu Kristo ta niꞌ-unud hana Hentil khapo hana tinnig cha an enat u ja hana chengngor cha an intuchuꞌ. 19 Ti cho-or hana enat u an milagro ja hana achi kayan chi takhu an aton khapo ay ni apfalinan ni Espiritu Santo an gwa ay ha-in. Hotti nete-a ad Jerusalem ja ingkhana ad Ilirikum ja enlawlalawlaw u an nangkaskasaba ay tay Ebanghelyon Hesu Kristo. 20 Ti hini podhoꞌ an aton ja umujaꞌ hana pfuglay hana agkhuy nanginnila ay Kristo ta hichi ujaꞌ pangkaskasabaan ay tay Ebanghelyo. Ti pfu-un tamuꞌ chi i megtap hi ente-an chi uchumna an mangaskasaba. 21 Hitay an khun u aton ja meꞌ-annolot ay tay nitulaꞌ ay ni Hapit Apo Jos hi nangarjana hi,

“Hana agkhuy natudtuchugwan ay ni omaꞌ-atana,

ja mitudtuchugwan to ta ma-innila cha,

Ja hana agkhuy nangnangngor ay ni omaꞌ-atana,

ja chonglon chan to ta ma-awatan cha.” †

Penhod Paul an i omegwangar ad Rome

22 Hijaot unaꞌ mahalehalegwa an umali hina achaan ju. 23 Muti ad ugwani ja tan nakhibpfoh hitay tamuꞌ, ti angkhaynana an ma-id pay uchumna hi omajaꞌ heto. Ja napfajag an penpenhod u an umali hina an miꞌ-in-innila ay chaꞌju. 24 Hotti hay nenomnom u ja umalijaꞌ pay hina achaan ju chin omajaꞌ ad Spain. Ja mapfalin an mumpatolongaꞌ ay chaꞌju hay hana mahapor u ta etoloy u an umuy ad Spain. Muti mihinaaꞌ pay ay chaꞌju hi at hichi hi arkhaw ta mun-an-anla ta-o an munchichittum. 25 Muti achiꞌ pay epacheh ad ugwani, ti tan umujaꞌ ad Jerusalem ta ijuy u han mitolong hana tatakhun Apo Jos hichi. 26 Ti tayya agkhu niꞌ an hay hana namati ad Macedonia ja ad Greece ja nun-amung cha hi pelaꞌ ta gway i-uy hi mitolong hana napubli an tatakhun Apo Jos hichi. 27 Anong un cha Hentil ja un chicha ja nenomnom cha an tomolong hay hachi Hudju an namati. Amat heto tugwali aton cha ti nomnomon cha hini utang cha hana namati an Hudju. Ti khapuh nangaskasabaan hana Hudju ja nidchum cha an nangala hana na-ispirituwan an bindisyon Apo Jos hay hachi Hudju. Hotti ad ugwani an khun malikhatan hana Hudju ja mahapor an tomolong cha khu ay chicha. 28 Hotti nakhibpfoh ayya an inchat u hitay inamung an pihu ay chicha ja epacheh u an umuy ad Spain ja agwuꞌ hina gwachaan ju. 29 Ja anilaꞌ an, ay ni panggwaaꞌ hina, ja munnaud chi i ta-o pun-an-anlaan khapo hana cho-or an pammindisyon Kristo ay chita-o.

30 A-akhi, hay itugtukhaꞌ an epfokha ay chaꞌju ja tulunganaꞌ ta ipapati ju adniꞌ an khun mangekalalakhan ay ha-in khapo ta tatakhu chita-o ay Apo Hesu Kristo, ja khapo ay ni pamhod ta-o hi oha-ohanna an narpu ay ni Espiritun Apo Jos. 31 Ekalalag ju ta haniyanaꞌ adniꞌ ay Apo Jos ta ma-id chi hay napukhit hi aton hay hana agkhuy namati ad Judea ay ha-in. Ja ekalalag ju khu ta hana Hudju an tatakhun Apo Jos ad Jerusalem ja mun-an-anla cha an mangagwat hay hato ijuy u. 32 Hay hato chi ekalalag ta-o ta nu apfuluton Apo Jos ja umaliyaꞌ hina an magwachaan hi an-anla, hot munnaud an pfumi-ah hitay nomnom u ay ni umaliyaꞌ an punggwangwalan ay chaꞌju. 33 Hi Apo Jos an khun mangpaphod hi piꞌtakhuwan chi gawwa ay chaꞌju an amin. Amen.

16

Chin me-ang-angonoh an tukhun Paul hachi namati ad Rome

1 Penhod u an ipa-innila ay chaꞌju hitay oha an pfupfai an ibpfa ta-o an namati, an hi Febe chi ngachana, an khun tomolong hay hana namati ad Kenkrea. 2 Hotti mangiliyon ju hu-un umali hina ti hitay chi aton ta-o an tatakhun Apo Jos hay hana ibpfa ta-o an khun munserbi ay Apo Hesus. Nu gway mahapor na ja tikhan ju ta ichat ju, ti hitay an pfupfai ja cho-or chi tinurtulungana, ja ha-in chi aha.

3 Pakumustaaꞌ cha nuy hempfalay an cha Priscila ay Akila. Hay hato chi nun-ibpfaꞌ an khun munserbi ay Kristo Hesus. 4 Impusta cha hini piꞌtakhuwan cha khapo ay ha-in hotti otong chi utang u ay chicha, ja pfu-un ha-in ja angkhay, ti anong un hana Hentil an namati hi apfuglapfuglay. 5 Ja pi-idchum u an pakumustaan hana uchumna an namati an khun mummeha hina pfalay cha.

Pakumustaaꞌ hi Epenetus an pfelot u an khayyum. Hija chi nahhun an namati ay Kristo heto provincian chi Asia. 6 Pakumustaaꞌ hi Mary an nangpapati an nuntamu hi ap-aphochan ju. 7 Pakumustaaꞌ khu cha Andronikus ay Junia an padchung u an Hudju, ti chichay nun-ibpfaꞌ an nipfalud chin immuy an timpo. Cha tay ja ma-ar-ali cha an apostol, ja nahnahhun cha mu ha-in an namati ay Kristo. 8 Pakumustaaꞌ khu hi Ampliatus an pfelot u an khayyum khapo hi neꞌ-oh-ohhaan mi ay Apo Hesu Kristo. 9 Amat hina khu ay Urbanus an padchung ta-o an khun munserbi ay Kristo, ja hi khu Stakis an oha khu an pfelot u an khayyum. 10 Pakumustaaꞌ khu hi Apeles an matikhaw an nehemad chi pammati na ay Kristo, anong un cho-or hana ina atopngan. Ja amat hina khu ay cha Aristobulus an pamilya 11 ja hi Herodion an padchung u an Hudju, ja hana pamilyan Narsisus an namati ay Apo Hesus. 12 Pakumustaaꞌ khu cha Trifena ay Trifosa an mangpapati an munserbi ay Apo Jos, ja hi khu Persis an pfelot u an khayyum, an mangpapati an mangat ay ni tamun Apo Hesus. 13 Pakumustaaꞌ khu hi Rufus, an na-innila khapo hi khuna punserbiyan ay Apo Hesus, ja pakumustaaꞌ khu hi ina na an impfilang u khu hi ammod u. 14 Pakumustaaꞌ khu cha Asinkritus, Flegon, Hermes, Patrobas ja hi Hermas ja hana uchumna an namati an numpun-ibpfa cha. 15 Pakumustaaꞌ khu cha Filologus ja hi Julia, ja cha Nereus ja hini ibpfa na an pfupfai, ja hi Olimpas ja an amin hana tatakhun Apo Jos an numpun-ibpfa cha.

16 Mumpipinnakumusta aju an mangpatikhaw an mumpepennohhochan aju. An amin hato namati ay Kristo ja pakumustaan chaꞌju khu.

17 Panga-ahi ju, a-akhi, ta tikhan ju hay hana tatakhu an nehahalla hini khun cha itudtuchu, ti mipfuhur hana umannung an tudtuchu an enachar ju. Tan un cha paꞌ-iyon hini pun-oh-ohhaan ju ja mun-ephod cha hi i ju epfahhagwan hi pammati. Tikhan ju ta achi aju i midmidchum ay chicha. 18 Ti hay hana mangat hi amat heto ja pfu-un hi Apo ta-o an hi Kristo chi khun cha punserbiyan an un hini napukhit an penhod ni achor cha. Apfugwon cha hay hana un-unud an tatakhu khapo hana panaphapit cha an mun-ayyo-ayyoh. 19 Hay pangarjaꞌ ay tay ja nunchongor hini nangunuchan ju ay tay Ebanghelyo. Ja tayya kaykhu an mun-an-anlaaꞌ khapo ay chaꞌju. Muti hay podhoꞌ ja luma-eng aju an mangat hi maphod, an khenong chi ma-id anila ju an mangat hi napukhit. 20 Achi mapfajag hot hi Apo Jos an arpugwan chi lenong chi piꞌtakhuwan ja ichat nay apfalinan ju an manglamchit ay Satanas hot apfakon ju hija.

Hi Apo ta-o an hi Hesus chi mangkhohkhohan ay chaꞌju.

21 Hi Timoti an khun tomolong ay ha-in ja pakumustaan chaꞌju, ja pakumustaan chaꞌju khu ay cha tay padchung u an Hudju an cha Lucius ja hi Jason ja hi Sosipater. 22 Ha-in khu an hi Tertius an nangpatula-an Paul ay tay an tulaꞌ ja oha an ibpfa ju an namati ay Apo Hesus, piꞌpakumustaaꞌ chaꞌju. 23-24 Pakumustaan chaꞌju khu ay Gayus an nummangili ay ha-in ja nangpfalay ay ni khun mi pummehaan. Ja pakumustaan chaꞌju khu ay Erastus an Tosereron chi Municipio ja hitay akhi ta-o an hi Kwartus.*

25 Madayaw hi Apo Jos. Hijay gway apfalinana an mangpapfi-ah hi pammati ju ay tay Ebanghelyo an khun u ekasaba, an hijay panginnilaan ay ni omaꞌ-atan Hesu Kristo. Hitay an Ebanghelyo ja napfajag an agkhuy nipa-innila 26 muti ad ugwani ja impa-innilan Apo Jos. Ja hitay khu chi impatulaꞌ Apo Jos hay hachi profeta na chin hopapna. Ja hi Apo Jos an ma-id teꞌte-aana ja ma-id apogpokhana, ja in-urchina an mipa-innila hitay Ebanghelyo an amin hi tatakhu hi apfuglapfuglay ta gway aton cha an mamati ja an miꞌ-unud ay hija. 27 Hi Apo Jos ja angkhay chi nanginnila an amin. Madaydayaw hija hi ma-id chi pogpogna khapo ay Hesu Kristo. Amen.

* 1:17 1:17 Habakkuk 2:4

* 2:24 2:24 Isaiah 52:5

* 3:4 3:4 Psalms 51:4

† 3:12 3:12 Psalms 14:1-3; Psalms 53:1-3; Ecclesiastes 7:20

‡ 3:13 3:13 Psalms 5:9; Psalms 140:3

§ 3:14 3:14 Psalms 10:7

* 3:17 3:17 Isaiah 59:7-8

† 3:18 3:18 Psalms 36:1

* 4:3 4:3 Genesis 15:6

† 4:8 4:8 Psalms 32:1-2

‡ 4:17 4:17 Genesis 17:5

§ 4:18 4:18 Genesis 15:5

* 8:36 8:36 Psalms 44:22

* 9:9 9:9 Genesis 18:10

† 9:12 9:12 Genesis 25:23

‡ 9:13 9:13 Malachi 1:2-3

§ 9:15 9:15 Exodus 33:19

* 9:17 9:17 Exodus 9:16

† 9:25 9:25 Hosea 2:23

‡ 9:26 9:26 Hosea 1:10

§ 9:28 9:28 Isaiah 10:22-23

* 9:29 9:29 Isaiah 1:9

† 9:33 9:33 Isaiah 28:16

* 10:5 10:5 Leviticus 18:5

† 10:7 10:7 Deuteronomy 30:12-13

‡ 10:8 10:8 Deuteronomy 30:14

§ 10:11 10:11 Isaiah 28:16

* 10:13 10:13 Joel 2:32

† 10:15 10:15 Isaiah 52:7

‡ 10:16 10:16 Isaiah 53:1

§ 10:18 10:18 Psalms 19:4. Ay nuy Psalm 19:4 ja hana matikhaw an limmun Apo Jos chi khuna hapiton, an chichay manihtikhuwan ay ni apfalinan Apo Jos an Nampfu. Muti ay tay tulaꞌ Apostol Paul an enchalan ni Espiritu Santo, ja khuna hapiton hini pangkaskasabaan ay ni Ebanghelyo hi apfuglapfuglay.

* 10:19 10:19 Deuteronomy 32:21

† 10:20 10:20 Isaiah 65:1

‡ 10:21 10:21 Isaiah 65:2

* 11:4 11:4 1 Kings 19:1-18

† 11:8 11:8 Isaiah 29:10; Deuteronomy 29:4

‡ 11:10 11:10 Psalms 69:22-23

§ 11:27 11:27 Isaiah 59:20-21; Jeremiah 31:31-34

* 11:34 11:34 Isaiah 40:13

† 11:35 11:35 Job 41:11

* 12:19 12:19 Deuteronomy 32:35

† 12:20 12:20 Proverbs 25:21-22

* 13:9 13:9 Exodus 20:13-15,17

† 13:9 13:9 Leviticus 19:18

* 14:11 14:11 Isaiah 45:23

* 15:3 15:3 Psalms 69:9

† 15:9 15:9 Psalms 18:49; 2 Samuel 22:50

‡ 15:10 15:10 Deuteronomy 32:43

§ 15:11 15:11 Psalms 117:1

* 15:12 15:12 Isaiah 11:10

† 15:21 15:21 Isaiah 52:15

* 16:23-24 16:23,24 Nidchum hitay versikulo 24 hay hana uchumna an manuskrito: Hi Apo ta-o an hi Hesus chi mangkhohkhohan ay chaꞌju an amin.

1 Korinto

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

1 KORINTO

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Chin me-aggwa an nunlawlagwan Apostol Paul an i nangkaskasaba ay ni Ebanghelyo ja immuy pfimmihhita ad Korinto an ohan otong an pfuglay ad Akaya, an nidchum chin pun-ap-apugwan chi eRome. Otong hitay an siudad an hijay pfuglay chi Griego, Romano, ja Hudju. Khapo ta hitay an pfuglay ja nehnot hichi baybay ja cho-or hachi umuy hichi an i mungkumerchu. Hana khun cha ilukhan ja hana papor. Nunchongor hitay an pfuglay hi enachangjan, ja hana cho-or an lilijon hachi tatakhu hichi, ja hana khun cha umilugtapan, ja hana khun mangat hana uchumna pay an nun-apupukhit an ugali. Hi Paul ja nihihidchi hi chugwa hi tagwon an nangaskasaba ja cho-or hachi namati.

Nalahin chi toloh tagwon an nihihidchi hi Paul ad Efesus an nangaskasaba, ja gwa han chinagwat na an tulaꞌ an narpu hana khun mummeha ad Korinto (1Korinto 7:1). Ja pfinaha na hachi inali cha an khun punhahannugwan hachi namati ja hana uchumna pay an problema cha. Hotti hini enhongpfat Paul ay tay an tulaꞌ cha ja hitay gwa ay tay nahhun an tulaꞌ Paul hana namati ad Korinto. Hotti ay tay an tulaꞌ na ja un nuntukhun ma-ipanggip ay ni khun cha punhohongngilan, ja hini achi cha pangaanan hana khun umilugtap an nidchum ay ni iglesia cha. Inidchum na khu an intulaꞌ hini hongpfat ni khun cha epfokha, an ngay aton chi tatakhu an marhin, ja hana pfalo, ja hana pay uchumna an ma-id ahagwa na, ja hana anun an neꞌnong hana pfolor. Intukhuna khu hini panuh chi aton cha un cha ma-amung an mummeha, ja hana numpfino-ob-on an tamun ni Espiritu Santo ja hini pi-usarana. Hay oha hi intukhun Paul ja hini panuh ni aton cha an mun Santa Sena an hija hini pangnomnoman chin natajan Hesu Kristo, ti chengngor na an agkhuy napanuh hini khun cha aton. (1 Korinto 11:17-34) Ja en-angonoh na hana amahuwan hana natoy.

Hitay an tulaꞌ ja gway pfalor na ay chita-o, ti ma-achar hini problema an immali hana paꞌ-ihuꞌpap an namati an khun mummeha hichi Korinto an achoꞌlan chi pagano. Amat heto hana problema an khun umali ay chita-o an namati ad ugwani. Hitay khu chi pun-achalan hana enhongpfat Apo Jos hato an problema.

1

1 Ha-in hi Paul an enajakhan Apo Jos an numpfalin hi apostol Kristo Hesus, ti hitay chi penhod na. Tayya an chaꞌmi ay tay ibpfa ta-o an hi Sostenes ja muntulaꞌ ami 2 ay chaꞌju an tatakhun Apo Jos an khun ma-am-amamung an mummeha hina ad Korinto. Numpfalinon chaꞌju ay Apo Jos hi nasantuwan an tatakhu na khapo hi nidchuman ju ay Kristo Hesus. Ja pfu-un chaꞌju ja angkhay chi enajakhana muti nidchum an amin hana tatakhu hi apfuglapfuglay an khun mundayaw ay Apo Hesu Kristo ti hijay Apo ta-o an amin.

3 Hi Apo Jos an Ama ta-o ja hi Apo Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ay chaꞌju ja mangchat hi pomhochan ni piꞌtakhuwan ju.

Chin nunyamanan Paul khapo chin nangkhohkhohan Apo Jos hay hana namati ad Korinto

4 Achiꞌ epokhong an munyaman ay Apo Jos ti matikhaw an engkhohkhohan chaꞌju ay hija khapo hi nidchuman ju ay Hesu Kristo. 5 Ti, khapo ay tay neꞌ-oh-ohhaan ju ay hija, ja nichatan aju hay hana nun-apfalor an khun ichat Apo Jos hi tatakhu na, an amat ay ni nanginnilaan ju ay ni umannung an tudtuchu ja ay ni apfalinan ju an khun mangi-ali. 6 Ti limmamot ay ni nomnom ju hana tinihtikhuwan mi an omaꞌ-atan Kristo. 7 Hijaot un ma-id i ju nungkulangan hana numpfino-ob-on an na-ispirituwan an apfalinan ay tay i ju punhohhoochan ay ni pumpfangngachan Hesu Kristo an Apo ta-o. 8 Hijay mangpapfipfi-ah ay ni pammati ju ta ma-id pungkulangan ju chin arkhaw an pumpfangngachana an Punhugijana hi tatakhu. 9 Ti matalek hi Apo Jos an nangajakhan ay chaꞌju ta meꞌ-oh-ohha aju ay tay Empfalayna an hi Hesu Kristo an Apo ta-o.

Chin himminglan Paul hana pumapaꞌ-i hi pun-oh-ohhaan

10 A-akhi, tayya han itukhun u ay chaꞌju khapo ay ni apfalinan tay Apo ta-o an hi Hesu Kristo. Mahapor an munlalammong aju ta achi la-ahna ja i aju ma-aggwa-aggwa ta un aju mun-oh-ohha hi nomnom. 11 Alloꞌ hitay, a-akhi, ti gwa han chengngor u an impa-innilan ni pamilyan Kloe an khun aju munhohongnger. 12 Hini chengngor u ja gwa anu hana khun mangali hi, “Chaꞌmi ayya ja hi Paul chi nidchuman mi.” Ja allon khuy uchumna hi, “Ja chaꞌmi ja hi Apolos chi nidchuman mi.” Ja allon khuy uchumna hi “Ja hi Peter chi nidchuman mi.” Ja hana uchumna khu ja allon cha hi, “Ti chaꞌmi ayya ja hi Kristo chi nidchuman mi.” 13 Un agkhu kaykhu la-ahna ja i ju khinaggwakhaggwa hi Kristo! Un chah ha-in an hi Paul chi natoy hichi kros khapo hi pfahor ju? Ja un chah ha-in khu chi nidchuman ju chin numpabautisaran ju? 14 Hinaot niꞌ kaen ta ma-id chi hay binautisaraꞌ ay chaꞌju, an angkhay cha Krispus ay Gayus. 15 Hotti ma-id chi oha ay chaꞌju hi gway panghiꞌ-ingana an mangali hi numpabautisar ta midchum ay ha-in. 16 Aa taꞌgwa, ja gwacha khu cha Stefanas an pamilya an binautisaraꞌ ja angkhaynana khuh niꞌ hi anilaꞌ. 17 Ti agkhujaꞌ hennag ay Kristo ta ujaꞌ mumbautisar, muti unaꞌ hennag an i mangkaskasaba ay tay Ebanghelyo. Ja achiꞌ khun pa-akhaꞌkhajaon hini atoꞌ an mangaskasaba ta ipatikhaw u hini kinala-eng u, ti achiꞌ podhon an ma-aꞌ-aanan hini apfalinan ni puntudtuchugwaꞌ ay ni enat Kristo an natoy hichi kros.

Chin natajan Hesu Kristo chi atikhan ni kinala-eng Apo Jos

18 Hitay khun mekasaba an enat Kristo chin natajana hichi kros, ja achi pfalolan hana tatakhu an ma-utaw chi piꞌtakhuwana. Muti ay chita-o an khun takhuwon Apo Jos ja anila ta-o an hitay chi atikhan ni otong an apfalinan Apo Jos an manakhu hi tatakhu. 19 Amat ay tay nitulaꞌ an hapit Apo Jos hi nangarjana hi,

“Paꞌ-iyoꞌ hana enat chi tatakhu an nangehchor ay ni kinala-eng cha,

Ja hini la-eng chi tatakhu an epa-akhaja cha, pumpfalinoꞌ hi ma-id herpfina.” *

20 Ja emmat, ti anong un hana manomnom an tatakhu, ja hana gway achar na, ja hana khun mundibati hana omaꞌ-atan hana gwah to lota, ja ma-id itolong na. Ti impatikhaw Apo Jos an ma-id herpfin tay na-inlubungan an kinala-eng. 21 Ja hay eneꞌchan Apo Jos khapuh kinala-eng na, ja umad-adchi hini kinala-eng chi tatakhu ta ma-annila cha hini omaꞌ-atana. Hay penhod na ja takhuwona hana mamati ay Kristo khapo ay ni umannung an tudtuchu an khun mi ekasaba, an allon hana agkhuy namati hi ma-id herpfi na. 22 Achi pfalolan hachi Hudju ti hay penhod cha hi tikhagwun ja hana milagro an pangtikhan ay ni apfalinan Apo Jos ja un cha mamati. Ja pahigwon khu hachi Hentil ti hay penhod cha ja hana na-unig an tudtuchu an narpu hi nomnom chi takhu. 23 Muti hay khun mi ekasaba ja chin natajan Kristo hichi kros, ja pahigwon hachi Hudju ti apfopfohor hi pangngolan cha, ja hachi ayya Hentil ja ma-id herpfi na ay chicha. 24 Muti ay chita-o an enajakhan Apo Jos, Hudju man wenno Hentil, ja anila ta-o an hitay enat Kristo chi panginnilaan ay ni apfalinan ja kinala-eng Apo Jos. 25 Ti hana enat Apo Jos an allon chi tatakhu hi ma-id chi pfalor na, ja najunaot ja hijay napfarpfalor mu hini kinala-eng cha. Ja hini allon cha an na-apfakan Apo Jos khapo hi natajan Kristo ja najunaot ja hijay atikhan ni apfalinan Apo Jos an ot-ottong mu hini apfalinan chi tatakhu heto lota.

26 A-akhi, nomnomon ju chin omaꞌ-atan ju chin nangajakhan Apo Jos ay chaꞌju. Ma-id chi cho-or ay chaꞌju hi nun-achar ay ni kinala-eng chi takhu. Ja ma-id khu chi cho-or ay chaꞌju an gway nangato hi haad na, ja empfapfalay chi gway mapfalina. 27 Ti pinilin Apo Jos hana ma-id achar na ja la-eng na hi pannig chi tatakhu ta mapfa-inan hana mangeh-ehnger ay ni achar cha. Ja pinili na khu hana amat hi ma-id pfirpfilang na an tatakhu ta mapfa-inan hana mangeh-ehnger hi apfalinan cha. 28 Pinilin Apo Jos hana milulumlum an tatakhu heto lota, ja hana mapahpahiw, ja hana allon cha hi ma-id herherpfi cha, ta ipatikhaw na an ma-id herpfin hana khun pfalolan chi tatakhu. 29 Hotti ma-id oha hi takhu hi mumpa-akhaja hi sangwanana. 30 Ja hi Apo Jos chi nangidchum ay chita-o ay Kristo Hesus an hijay pangmatunan ay ni umannung an kinala-eng Apo Jos. Khapo ay Kristo ja nipfilang ta-o hi magpong, ja numpfalin ta-o hi nasantuwan an tatakhun Apo Jos, ja nawayawaya-an ta-o hi pfahor ja patoy. 31 Hotti unuchon ta-o hitay impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi, “Hini mamhod an gway eh-ehnger na, ja hini koma enat Apo Jos chi ehnger na.”†

2

Chin engkasaban Paul ja nepognad ay ni la-eng Apo Jos, pfu-un hay la-eng chi tatakhu

1 A-akhi, chin immaliyaꞌ hina an nangkaskasabaan ay ni omaꞌ-atan Kristo an impa-innilan Apo Jos ad ugwani, ja agkhujaꞌ nunhapit ay chaꞌju hi nun-a-unig an hapit, wenno hay la-eng chi takhu. 2 Ti hay nenomnom u ja nu umaliyaꞌ hina ja un u ohhaon an ituchu hini omaꞌ-atan Hesu Kristo, om-omod chin natajana hichi kros. 3 Ja chin nihihinnaaꞌ, ja mun-og-okhonaꞌ ja toma-otaꞌ, ti unchani ja achiꞌ ma-at an amin hini penhod Apo Jos an atoꞌ. 4 Ja chin enat u an nangaskasaba ja agkhujaꞌ nunhapit hi mangujukhuy ay chaꞌju ta mipa-innila hini kinala-eng u, ti un hini apfalinan ni Espiritu Santo chi nipatikhaw ay ni khun u pungkaskasabaan. 5 Amat heto chi enat u an nuntudtuchu ta hini pammati ju ja achi mepognad hi kinala-eng chi takhu ta un mepognad ay ni apfalinan Apo Jos.

6 Gwacha chamchama hana na-unig an khun mi itudtuchu hana hemmeꞌnad chi pammati na, muti agkhuy niꞌpadchung ay ni kinala-eng chi takhu ay tay lota, ja anong un hini la-eng hana khun mun-ap-apo heto lota an mapogpog chi apfalinan cha. 7 Hitay kinala-eng an khun mi hapiton ja hini kinala-eng Apo Jos an hija chin plano na an inhumang na an aton chin agkhuy pay narmugwan tay lota, an midchum ta-o an namati ay ni kinapfagto na. Muti agkhuy na impa-innila hitay hana tatakhu hichin hopapna. 8 Hachi pangpangulu ay tay lota, ja agkhuy cha na-aw-awatan hitay an plano na. Ti nu na-awatan cha koma hot agkhuy cha empepfakhat hini napfagto an Apo ta-o ay chuy kros. 9 Hitay khun mi hapiton ja hija hitay nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi,

“Hana enhakhanan Apo Jos an michat hana mamhod ay hija

ja agkhuy tinnig chi tatakhu ja agkhuy cha chengngor,

ja ad-adchi cha paꞌ-anomnom.” *

10 Chita-o an namati chi nangpa-innilaan Apo Jos hay hato khapo ay ni Espiritu na an gawwacha ay chita-o. Ti hini Espiritun Apo Jos ja ma-id oh-ohha hi agkhuy na anila, anong un hana na-unig an nomnom Apo Jos. 11 Ma-id nanginnila ay ni nomnom ni ohan takhu nu achi na ipa-innila, ti hija ja angkhay chi nangila ay ni gwa ay ni nomnom na. Hotti amat hina khu ay Apo Jos an ma-id nanginnila ay ni nomnom na nu pfu-un hini Espiritu na. 12 Ay chita-o an namati ja pfu-un hay na-inlubungan an nomnom chi enagwat ta-o ta un hini Espiritun Apo Jos, ta ma-awatan ta-o an amin hana inchat Apo Jos ay chita-o.

13 Hotti gwa ayya ta muntudtuchu ami, ja hana khun mi ituchu ja agkhuy nepognad hi kinala-eng chi takhu heto lota, ti narpu ay ni Espiritu Santo. Ipa-innila mi hay hato na-ilangitan an umannung an tudtuchu hana tatakhu an nagwachaan hi Espiritu Santo. 14 Hini ayya agkhuy namati an ma-id hini Espiritun Apo Jos ay hija, ja achi na agwaton hana ipa-innilan tay Espiritun Apo Jos, ti ay ni nomnom na ja ma-id herpfi na ay hija. Ja achi na khu ma-awatan ti khahin un gwacha hini Espiritun Apo Jos ay ni ohan takhu ja una ma-awatan. 15 Hini ayya namati an gwa hini Espiritu ay hija ja kaya na an imatunan an amin nu ngachah chi maphod ja nu ngachah chi napukhit. Muti hini agkhuy namati an ma-id hini Espiritu ay hija, ja achi na ma-awatan hini gwa ay ni nomnom hana namati. 16 Ti gwa han impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi,

“Un chah gway nanginnila hi nomnom Apo Jos?

Ja un chah gway takhu hi mapfalin an i manukhun ay hija?” †

Muti ay chita-o an namati ja amat ay ni nomnom Kristo hini punnomnom ta-o.

3

Agkhuy pay hemmeꞌnad hini pammatin hana namati ad Korinto

1 A-akhi, chin nuntudtuchugwaꞌ ay chaꞌju ja agkhuy u impadchung ay ni atoꞌ an manudtuchugwan hana hemmeꞌnad chi pammati na an khun echalan chi Espiritu Santo. Ti ipfilang u pay chaꞌju hi unga ay ni pammati ju ay Kristo, ti khun ju pay unuchon hana penhod ni achor ju. 2 Chin pengpenghana ja intuchuꞌ hana nalaklaka hi ma-awatan ju an amat hi khatah an ipa-inum cha hi pfuꞌjug, ti ma-id pay olog ju an mangawatan hana naliglikhat an mituchu, an mipadchung hana khun anun chi ma-ilog. Muti tayya an ingkhana ad ugwani ja un aju pay khun unga-unga, 3 ti khun ju pay unuchon hana penhod ni achor ju. Ja umannung hitay, ti un aju omarkhaw an munhohongnger ja manghen-e-ennaamoh. Ja nu amat hetoy aton ju, ja matikhaw an khun ju unuchon hana penhod ni achor ju, an amat hi tatakhu an na-inlubungan hini nomnom ja ugali cha. 4 Ja nu gway mangali an, “Hi Paul chi nidchuman mi” ja allon khuy uchumna hi, “Ja hi Apolos ay chaꞌmi” ja un chah achi khu ipatikhaw ni amat heto an hini ugali ju ja un hihiya hana tatakhu an na-inlubungan chi ugali cha?

Agkhuy cha na-awatan hini aton cha Paul ay Apolos an khun munserbi ay Apo Jos

5 Mahapor an nomnomon ju hini omaꞌ-atan mi ay Apolos. Ti un ami numpadchung an pfaar Apo Jos ja angkhay. Khapo ay chaꞌmi ja namati aju, muti un mi enat hini tamu an eneꞌchan Apo Jos hi aton chi oha-ohanna ay chaꞌmi. 6 Hotti ay ha-in ja tamuꞌ chi muntanum, ja hi Apolos chi nangtamu hi munhipfug, muti hi Apo Jos chi khun mangpaheꞌheꞌ-on ay ni nitanum. 7 Hotti achi khahin un mabigbig nu ngay nuntanum ja ngay nunhipfug, ti hini mabigbig ja hi Apo Jos an khun mangpahe-on hi nitanum. 8 Hotti ma-id nat-onan ni nangtamu hi muntanum ay ni nangtamu hi munhipfug, ti mun-oh-ohha ami ay tay tamu. Ja lagpfuwon chaꞌmi ay Apo Jos an me-okor ay ni enat chi ohanna ay chaꞌmi. 9 Ti chaꞌmi an manudtuchu, ja un ami numpapadchung an khun munserbi ay Apo Jos. Ja chaꞌju chi mipadchung hi pajaw Apo Jos an khun mi puntamuwan.

Ja mipadchung aju khu ay ni pfalay an khun pakhachon Apo Jos. 10 Ja mipadchungaꞌ hi ohan takhu an nala-eng an mumpakhad hi pfalay khapo ay ni apfalinan an inchat Apo Jos ay ha-in. En-apjaꞌ hini pfato an ipattu-an nuy pfalay ja entoloy hana uchumna an mumpakhad. Muti hini mangtoloy an mumpakhad ja pa-ennongana hini atona. 11 Ti achi mapfalin an maparkhan hini ne-apja an pfato an ipattu-an chi tu-ud an ma-id uchumna nu pfu-un hi Hesu Kristo. 12 Muti mapfalin an achi mumpapadchung hana e-apjan hay hana mangtoloy an mumpakhad ay tay an pfalay. Ti uchumna ja e-apja chay pfalituꞌ ja hana nun-angina an khumoꞌ ja pfato. Ja uchumna ja e-apja cha chi ajiw ja khulun ja chakhami. 13 Chin arkhaw an Panugijan Apo Jos hi tatakhu, ja ma-innila hini pfalor ni en-apjan ni oha an numpakhad, ti pachaon Apo Jos hini penakhad na hi apoy nu maghob wenno achi. 14 Ja hini takhu an achi maghob chi penakhad na, ja gway lagpfu na an nuntamu. 15 Muti hini ayya takhu an naghob hini penakhad na ja ma-id chi hay linagpfu na. Miꞌtakhu muti ma-id oh-ohha hi lamoꞌ na.

16 Anila ju mit an chaꞌju an namati hini templo an punhitugwan Apo Jos, ti gawwacha hini Espiritun Apo Jos ay chaꞌju. 17 Hotti nu gway mamaꞌ-i ay ni panuh ja aphochan tay templo ja dusaon Apo Jos hija. Ti hitay an templo ja pfalay Apo Jos, ti chaꞌju hini templo na.

18 Achi ju allilagwon hini achor ju. Nu gway ohanna ay chaꞌju an mangali hi un manomnom an amat ay ni allon chi tatakhu an manomnom ja uchuꞌchuna una chuꞌkhon hitay na-inlubungan an nomnom, ja usarona hini umannung an nomnom an marpu ay Apo Jos. 19 Ti hitay na-inlubungan an nomnom ja ma-id herpfi na ayApo Jos. Ti allona ay ni hapit Apo Jos hi, “Hana tatakhu an mangeh-ehnger ay ni na-inlubungan an kinala-eng cha, ja hitay kinala-eng cha ja hijay pumpfalinon Apo Jos hi amat hi pfito an akhahan cha.”* 20 Ja gwa khu hitay nitulaꞌ hi nangarjana hi, “Anilan Apo Jos an ma-id herpfin chi nomnom hana nun-ala-eng an tatakhu.”† 21 Hotti achi ju epa-akhaja hini ohan takhu an inunud ju. Ti an amin chi maphod ja nichat ay chaꞌju ta ap-aphochan ju an amin. 22 Ha-in an hi Paul ja hi Apolos ja hi Peter, ja amat hi nichat ami ay chaꞌju, ti enajakhan chaꞌmi ay Apo Jos an munserbi ay chaꞌju. Ja anong un hitay lota ja hini piꞌtakhuwan ju ja hini atajan ju, ja hay hato arkhaw ad ugwani ja hana umali an ar-arkhaw, impulang Apo Jos an amin ay chaꞌju. 23 Ja chaꞌju ayya ja nidchum aju ay Kristo. Ja nidchum hi Kristo ay Apo Jos.

4

Hachi apostol Hesu Kristo ja henortap chay likhat

1 Hay koma pannig ju ay chaꞌmi ja pfaar Kristo an nangpulangan Apo Jos ay ni puntudtuchugwan ay tay umannung an tudtuchu an agkhuy nipa-innila chin hopapna. 2 Ja hini allon cha an maphod an pfaar ja mahapor an mapagtarkan. 3 Muti un hihiya ay ha-in nu chaꞌju wenno hay uchumna an tatakhu chi manugi nu maphod hitay enat u an nuntamu wenno achi. Anong un ha-in ja achiꞌ hugijon hana enat u. 4 Ma-id chamchama anilaꞌ hi enat u hi napukhit muti achi na podhon an allon hi ma-id pfahor u. Hi Apo Hesu Kristo ja angkhay chi manugi ay ha-in. 5 Hotti achi la-ahna ja i ju hinugi hini aton ni padchung ju an takhu an munserbi ay Apo Jos. Hachon ju hini pumpfangngachan Apo Hesus an umali ta ipa-innila na an amin hana nehahaꞌpfa, ja pfu-ihana hana nomnom chi tatakhu. Hot oha-ohanna hon enagwat na ay Apo Jos hini dayaw an me-okor ay ni enat na.

6 A-akhi, an amin hay hato intulaꞌ u ay chaꞌju, ja chaꞌmi ay Apolos chi enalaꞌ hi pangchipatan ju ta achi mahurpfuchan hana nitulaꞌ an tukhun. Ma-id koma ohanna ay chaꞌju hi mangali hi un napfarpfalor hini oha an khun manudtuchu ja ma-id herpfin ni oha. 7 Ngay nangali hi un aju natnat-on mu hana uchumna an tatakhu? Ja ngachah chi gwa ay chaꞌju an agkhuy inchat Apo Jos? Hotti nu hi Apo Jos chi nangchat ja anagkha ta mumpa-akhaja aju an amat hi chaꞌju chi nang-intamu?

8 Anagkha agkhu niꞌ, chaꞌju an eKorinto! Ti niya an hay nomnomon ju ja gwa ay chaꞌju an amin hana apfalinan an ichat ni Espiritu Santo ja hana uchumna an khun ichat Apo Jos! Ja hay anila ju ja numpfalin aju gwot hi ari an mun-ap-apo, hotti inlahiyan chaꞌmi an apostol ti achi ami pay mun-ari. Umannung koma an mun-ari aju ta anong kay ja midchum ami ay chaꞌju an mun-ari! 9 Hay anilaꞌ an omaꞌ-atana ja enhaad chaꞌmi an apostol ay Apo Jos ay ni nababbabaan an haad, an mipadchung ami hana tatakhu an nahumarja an matoy hi publiko ta tigtikhan chita kan kaykhu hi tatakhu ja hana khuh angher. 10 Khapo ay tay punserbiyan ay Kristo ja ipfilang chaꞌmi hi natottot. Muti niya an ay chaꞌju ja nala-eng aju khapuh namatiyan ju ay Kristo. Ay chaꞌmi ja ma-id anu apfalinan mi muti chaꞌju ayya ja kaya ju an amin. Chaꞌju khu hana khun dayawon chi tatakhu muti chaꞌmi ayya ja khun chaꞌmi ngongohmolon. 11 Ingkhana ad ugwani ja munhenaang ami ja na-ugaw, ja ma-id pohodna hi peꞌlopfong mi. Khun chaꞌmi palikhaton ja ma-id pohodna hi i mi punhitugwan. 12 Mun-an-anuh ami an i miꞌtamu ta gway anun mi. Nu gway pumippiloh ay chaꞌmi hon engkalalakhan mi ta ekhohkhohan Apo Jos chicha. Ja nu gway mamalikhat ay chaꞌmi hon inanuhan mi. 13 Ja nu gway mamahiw ay chaꞌmi ja ma-uloy chi panongpfat mi. Muti ingkhana ad ugwani ja hay pangpfilangan cha ay chaꞌmi ja amat ami hi khinalot an metapar wenno amat hi chi-a an ma-ulahan.

14 Agkhuy u intulaꞌ hay hato ta pfa-inaꞌ chaꞌju. Muti hay khapo na ta intulaꞌ u hay hato ja ta matukhun aju, chaꞌju an impfilang u hi empfapfalay an podpodhoꞌ. 15 Ti anong un linipfulipfu hana khun manalimun ay chaꞌju ay ni pangunuchan ju ay Kristo, nomnomon ju an ha-in ja angkhay chi ama ju. Ti numpfalinaꞌ hi ama ju chin namatiyan ju ay Kristo khapo hi nuntudtuchugwaꞌ ay ni Ebanghelyo. 16 Hotti hay paꞌpa-alloꞌ ay chaꞌju ja tuntunchonaꞌ. 17 Hijaot un u honakhon hi Timoti an ipfilang u hija hi empfalay an podpodhoꞌ ja oha an mapagtarkan an munserbi ay Apo Hesus. Epanomnom na ay chaꞌju hini omaꞌ-atan hay hato khun u aton khapo hi pammatiꞌ ay Kristo, ja hija khu chi khun u ituchu an amin hana namati hi apfuglapfuglay.

18 Hana uchumna ay chaꞌju ja mumpa-akhaja cha anu, an khemhon cha gwot unaꞌ achi mumpfangngad an mannig ay chaꞌju. 19 Muti achi mapfajag hot umaliyaꞌ hina, nu hijay penhod Apo Jos, ta tikhaꞌ adchiya nu umannung an gway apfalinan cha tay an mumpa-akhaja wenno un cha munhaphapit ja angkhay. 20 Ti hini pangtikhan ay ni pun-ap-apugwan Apo Jos ay chita-o ja pfu-un hana khun ta-o hapiton muti hini apfalinan Apo Jos an matikhaw ay tay piꞌtakhuwan ta-o. 21 Hotti ikhad aju nu ngay penhod ju. Nu achi ju epaphod hini aton ju hot umaliyaꞌ ta pun-ihingar u chaꞌju. Muti epaphod ju ayya ja ipatikhaw u hini pamhod ja a-uloy u ay chaꞌju.

5

Hay aton chi iglesia ay ni namati an khun pfumahor

1 Gwa han chengngor u an khun cha allon hi gwa han oha ay chaꞌju an khun mangat hi akhakhaꞌ-ihaw, an enahagwa na han pfupfai an enahagwan khuh ama na! Anong un hana agkhuy namati ja achi cha aton chi amat heto. 2 Ja mumpa-akhaja aju agkhu, ja achi aju pay pfuma-in ja umayyong ay tay napukhit an khun maꞌma-at. Mahapor an pakakon ju hinuy an lala-e ta achi midchum ay chaꞌju an khun ma-am-amamung an mummeha. 3 Ti anong unaꞌ mamaꞌ-id ay chaꞌju, ja ay tay nomnom u ja gawwachaaꞌ hina. Hotti khapo ay tay apfalinaꞌ an inchat Apo Hesus ay ha-in an pfaar na, ja hinugiꞌ hinuy an takhu an pfimmahor an amat hi gawwachaaꞌ ay chaꞌju. 4-5 Hotti ma-amung aju ayya ja gawwa ay chaꞌju hini apfalinan Apo ta-o an hi Hesus, e-agwat ju hinuy an lala-e ay Satanas ta palikhaton Satanas hini achor na ta gway atona an matitilod ja muntutuju, ta miꞌtakhu hija ay nuy arkhaw an pumpfangngachan Apo Hesus. Ja piꞌ-apfulut u hitay an aton ju an amat hi gawwachaaꞌ ay chaꞌju.

6 Manuwot niꞌ nun pa-akhaja ju ja achi aju agkhu pfumaꞌpfa-in ay ni napukhit an enat ni ohan ibpfa ju hina. Un ju chah agkhuy anila an hini oh-ohha an khun mangtoloy an mangat hi pfahor ja ma-alinan aju an amin, an amat ay ni it-ittang an pfinoꞌpfoꞌ an ipalaꞌ-ukhu na hini cho-or an alena? 7 Hotti mahapor an epokhong ju chin napukhit an ugali ju an mipadchung hi pfinoꞌpfoꞌ, ja enat ju hana maphod an meꞌ-annolot ay ni pangpfilangan Apo Jos ay chaꞌju hi magpong. Mahapor an aton ju hina ta mipadchung aju hi tenapay an ma-id pfinoꞌpfoꞌ na an midchum ay ni pfoꞌtot chi karnero an khorton chi Hudju hu-un cha meꞌpfehta ay ni Pangnomnoman cha chin Nalohan chin Angher Apo Jos. Ti hi Kristo an etalaton ni pfoꞌtot chi karnero ja nidaton mahpay chin natajana ta nawayawaya-an ta-o hi pfahor. 8 Hotti ay tay khun ta-o peꞌpfehtaan, ja achi ta-o koma anun hay tenapay an gway pfinoꞌpfoꞌ na. An hay penhod u an allon ja, ay tay piꞌtakhuwan ta-o an namati, ja achi ta-o koma unuchon hana napupukhit an ugali, ta un ta-o unuchon hana maphod ja umannung an ugali an agkhuy nidchuman hi napukhit.

9 Chin oha an tulaꞌ u ja inaliꞌ ay chaꞌju hi achi aju midchum hana tatakhu an mangat hi akhakhaꞌ-ihaw. 10 Muti pfu-un hana agkhuy namati chi alloꞌ hi chuꞌkhon ju nu aton cha hina. Ti nu podhon ju an chuꞌkhon hana agkhuy namati an khun me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa cha ja hana na-amnagwan ja hana mangakaw ja hana khun mundayaw hi achi umannung an jos, ja khahin un aju makak ay tay lota. 11 Muti hay penhod u an allon hi achi ju pidchuman, ja hana khun mangali hi un cha namati ja khun cha chamchama me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa cha, wenno na-amnagwan, wenno khun mundayaw hi achi umannung an jos, wenno khun pumahiw hi ibpfa cha an takhu, wenno khun mapfutong, wenno mangakaw. Achi aju pay i meꞌ-orpfong ay ni amat heto an takhu. 12-13 Ma-id kalintikhan ta-o an manugi hana agkhuy namati, ti nangamong hi Apo Jos an manugi ay chicha. Muti tamu ju chamchama chi manugi hana ninidchum an khun meꞌmeha ay chaꞌju. Ti gwa han impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi, “Ánun ju hini takhu an ninidchum ay chaꞌju an khun mangat hi napukhit.”*

6

Hini ohan namati ja achi na koma echalom hini padchung na an namati

1 Nu gway agkhuy ju nungkina-awatan, ja anagkha ta achi aju pfuma-in an i mangchalom ay ni padchung ju an namati ay ni hugi an agkhuy namati? Allakhu chi hay padchung ju an namati chi mangpfanag. 2 Un ju chah agkhuy anila an chita-o an tatakhun Apo Jos chi manugi hay hana tatakhu heto lota hi uchum chi arkhaw? Nu amat hetoy aton ju, ja kaya ju koma ad ugwani an mangpfanag hana chumalat hi punhohongngilan ju. 3 Ja anong un hana angher ja chita-oy manumarja. Nu amat hetoy omaꞌ-atana, ja om-omod koma an kaya ta-o an mamanuh hana mepfanag an khun maꞌma-at heto lota! 4 Hotti nu gway epfanag ju ja anagkha ta i aju mumpapfanag hana achi ipfilang chi iglesia an takhu? 5 Intulaꞌ u hay hato ta gway aton ju an pfuma-in. Un chah ma-id oh-ohha ay chaꞌju hi gway la-eng na an mumpfanag hi kaso ju an namati? 6 Muti niya an echalom ni oha an namati hini padchung na an namati. Ja hay khu agkhuy namati chi manugi. 7 Anong un hini aton ju an manghenchachalom ja ipatikhaw na an na-apfak aju hi napukhit. Hay mapmaphochan ja un ju anuhan hana mangat hi napukhit ay chaꞌju. Anong un chaꞌju pfarpfalijan ta alan chay khina-u ju ja achi aju i munchalom. 8 Muti niya kaykhu an chaꞌju pay chi khun mangat hi napukhit ja khun pfumarpfali ta alan juy khina-un chi uchumna, anong un hana papadchung ju an namati. 9 Anila ju mit an hana khun mangat hi napukhit ja achi cha midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. Achi aju ma-allilaw. Ti hana mangat hi akhakhaꞌ-ihaw, ja hana khun mundayaw hi achi umannung an jos, ja hana khun me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa cha, ja hana linala-e an akhamangon cha hini padchung cha an lala-e, achi cha midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. 10 Ja achi khu midchum hana mangakaw, ja hana na-amnagwan, ja hana khun mumpfutong, ja hana khun pumahiw hi ibpfa cha an takhu, ja hana khun pomloh. 11 Amat hina hana uchumna ay chaꞌju chin agkhuy ju pay namatiyan. Muti ad ugwani, khapo chin nidchuman ju ay Apo Hesu Kristo, ja khapo ay ni apfalinan ni Espiritun Apo Jos an gawwa ay chaꞌju, ja na-ulahan hana pfahor ju ja numpfalin aju hi nasantuwan an tatakhun Apo Jos, ja ipfilang chaꞌju an magpong.

Achi ta-o me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa

12 Gwa hana uchumna ay chaꞌju an mangali hi, “Nawayaaꞌ an mangat an amin hi penhod u an aton.” Umannung an nawaya-an ta-o muti achi an amin hini aton ja ap-aphochan. Ay ha-in, anong un gway achi mepagwa hi aton, ja achi la-ahna hon enat u nu matikhaw an makha-utanaꞌ ay nuy penpenhod u an aton. 13 Allon khu hana uchumna hi, “Hitay poto ja munherpfi ay ni anun, ja hini anun ja munherpfi ay tay poto.” Umannung hinuy, ti hijah tay chi enephod Apo Jos hi piherpfiyana, ja umali han arkhaw hot pogpokhona hay hato. Muti achi na penhod an allon an enephod Apo Jos hitay achor ta aton ta-o hana napukhit an penpenhod ta-o. Ti na-apja hitay achor ta-o ta gway aton ta-o an munserbi ay Apo Hesus. Ja hi Apo Hesus, khuna halimunan hitay achor ta-o. 14 Munherpfi pay hitay achor ta-o hi uchum chi arkhaw, ti mahuwan chita-o ay Apo Jos ay ni apfalinana an amat chin nummahuwana ay Apo Hesus.

15 Anila ju an hay hato achor ta-o an namati ja padchungnay numpfino-ob-on an alimatong ni achor Kristo. Hotti un chah alan hini achor an nidchum ay Kristo ta idchum ay ni pfupfai an putah? Achi mapfalin! 16 Ma-awatan ju koma an nu gway lala-e an me-eloꞌ ay ni amat hina an pfupfai ja mumpfalin cha hi ohah achor. Ti hitay hini hapiton ni impatulaꞌ Apo Jos ay ni hapit na hi nangarjana hi, “Hini chugwa ja mumpfalin cha hi oh-ohha an achor.”* 17 Muti hini takhu an nidchum ay Apo Hesus, ja neꞌ-oh-ohha ay hija hi na-ispirituwan. 18 Hotti achi aju i me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa ju. Chuꞌkhon ju hana amat hina an pfumahulan. Ti hana uchumna an pfahor an khun aton chi takhu ja achi midchum hitay achor. Muti hini takhu an umilugtap ja hini achor na chi khuna pfumahulan. 19 Anila ju mit an hini achor ju ja templo an punhitugwan ni Espiritu Santo an inchat Apo Jos ay chaꞌju. Pfu-un kokgwa ju hini achor ju ti un kokgwan Apo Jos, 20 ti napfalor chin numpfajad Apo Jos ay chaꞌju. Hotti tikhan ju hini piherpfiyan ni achor ju ta miherpfi hana pedayawan ApoJos.

7

Hay omaꞌ-atan chi mun-ahagwa

1 Hay hato chi ehongpfat u hana empfokha ju ay ni tulaꞌ ju ay ha-in. An hay maphod ja achi marhin hini ohan takhu, 2 muti khapo ta cho-or hana khun matopngan hon i cha neꞌ-akhamang, hotti mapmaphochan nu marhin aju ta gwahchinonon hon gway ahagwa na. 3 Chaꞌju an linala-e ja achi aju khun mun-inad-achi hana ah-ahagwaan ju an pfinapfai, ja amat khu hina ay chaꞌju an pfinapfai. Ti hitay chi kalintikhan chi hen-ahagwa. 4 Ti ay ni nun-ahagwaan ju ja inchat ni pfupfai hini achor na ay ni ahagwana an lala-e, hot gway kalintikhana ay hija. Ja amat hina khu ay ni lala-e. 5 Hotti chaꞌju an hempfalay ja achi aju manghin-a-achi. Mapfalin an mungkhipid aju hi at hichi hi arkhaw nu nunhappitanan ju, ta gway aton ju an mangpapati an mungkalalag. Ja napfalin ja un aju khu maloꞌ an hempfalay ta achi aju matopngan ay Satanas an i umilugtap khapo ta achi ju kaya an edpor hini leꞌnan chi achor. 6 Intulaꞌ u hay hato ta annilaon ju an i-apfulut u an marhin aju, muti pfu-un urchin hitay. 7 Ti nu mapfarpfalin koma ja omaꞌ-at aju an amin ay ha-in an kayaꞌ an achi marmarhin. Muti gwahchinonon hon gway apfalinana an inchat Apo Jos ja agkhuy numpapadchung.

8 Ja hitay khu chi piꞌ-aliꞌ ay chaꞌju an ma-id ahagwa na ja chaꞌju an pfalo. Maphod nu munchochodcha aju an achi marhin an amat ay ha-in. 9 Muti nu maleꞌna ju an ad-adchi aju paꞌ-edpor ay ni leꞌnan ni achor ju an marhin, ja marhin aju. Mapmaphochan hini un ta marhin mu hini un ta e-edpor hini achi anhan an leꞌnan chi achor.

10 Ja ay chaꞌju ayya an gway ahagwa na ja hitay chi urchin ay chaꞌju, an agkhuy narpu ay ha-in muti in-urchin Apo Hesus, an hini pfupfai ja achi na ihijan hini ahagwa na. 11 Muti khulat ta gway chumalat ja inhijana, ja achi khuh i marhin hi uchumna. Munchochodcha an mun-enla-ah wenno un mumpfangngad ay ni ahagwa na. Amat hina khu ay chaꞌju an linala-e an achi ju ihijan hana ah-ahagwaan ju an pfinapfai.

12 Chaꞌju ayya an nun-arhin an agkhuy pay namati hini ah-ahagwaan ju, ja hitay chi anilaꞌ hi maphod hi peꞌ-at ju. Ti ma-id in-urchin Apo Hesus hi aton hana amat heto. Chaꞌju an linala-e an namati an agkhuy namati chi ahagwa na ja achi ju ihijan hinuy agkhuy namati, nu apfulutona an etoloy ju an munhempfalay. 13 Ja chaꞌju khu an pfinapfai an namati, achi ju ihijan hini ahagwa ju an lala-e an agkhuy namati, nu apfulutona an etoloy ju an munhempfalay. 14 Ti anong un agkhuy namati hini oha, ja hini aton ju an munhempfalay ja magpong hi pannig Apo Jos khapo ay he-a an namati. Nu achi umannung hitay ja miꞌpadchung hana empfapfalay ju hana empfapfalay chi agkhuy namati. Muti hini umannung an omaꞌ-atana ja nipfilang cha hi nidaton ay Apo Jos. 15 Muti khulat na ta hini agkhuy namati ja penhod na an ihijan hini namati an ahagwa na, ja apfuluton ju. Achi khahin un ju epagwa. Ti hay penhod Apo Jos ja malenong hini piꞌtakhuwan ta-o heto lota. 16 Ay he-a an namati an pfupfai ja ngay nanginnilaam nu he-a agkhu niꞌ chi khumapo hi pamatiyan ni ahagwam? Ja he-a khu an lala-e an namati, ngay nanginnilaam nu he-ay khumapo hi pamatiyan ni ahagwam?

17 Muti anong un ngachah ni omaꞌ-atan ni haad ju chin nangajakhan Apo Jos ay chaꞌju, ja etoloy ju an munserbi ay Apo Jos ay nuy haad an inchat na ay chaꞌju. Hitay hini khun u ituchu an amin hana namati hi apfuglapfuglay. 18 Nu khulat ta hini ohan takhu ja nakukkugit chin nangajakhan Apo Jos ay hija, ja achi na koma ehaot hini nakugitana. Ja hini ayya agkhuy nakugit ja achi khahin un mumpakugit. 19 Achi pfalolan Apo Jos nu nakugit a wenno agkhuy a, ti hini pfalolana ja hini pangunuchan ta-o ay ni urchina. 20 Hotti nu ngachah ni omaꞌ-atan chi ohan takhu chin nangajakhan Apo Jos ay hija, ja achi na koma hukatan. 21 Nu khulat ta himpfut a, ja achi a madanakhan ay ni omaꞌ-atam. Muti mipfu-aan a ayya otniꞌ ta mawaya-an a an himpfut ja maphochot. 22 Ti nu himpfut a chin nangajakhan Apo Hesus ay he-a ja nawaya-an a hi pfahor ta hijay punserbiyam. Ja he-a an pfu-un himpfut, ja numpfalin a hi himpfut Kristo chin namatiyam ay hija. 23 Napfalor chin numpfajad Apo Jos ay chita-o ta numpfalin ta-o hi tatakhu na, hotti achi ta-o i-apfulut an hay takhu chi manalegwa hi punserbiyan ta-o ay hija. 24 Hotti ipiggwaꞌ an allon ay chaꞌju, a-akhi, an nu ngachah ni omaꞌ-atan ju chin nangajakhan chaꞌju ay Apo Jos ja hijay etortoloy ju ay ni pidchuman ju ay hija.

25 Chaꞌju ayya an agkhuy narhin, ja ma-id in-urchin Apo Hesus hi ipa-innilaꞌ ay chaꞌju. Muti pfilang an ohaaꞌ an mapagtarkan an pfaar Apo Jos khapo hi khohkhoh na ay ha-in, ja alloꞌ hitay anilaꞌ an maphod hi unuchon ju. 26 Cho-or hana khun ta-o horhortapon an likhat ad ugwani an ar-arkhaw, hijaot un u allon hi munchochodcha aju an mumpun-enla-ah. 27 Muti chaꞌju ayya an linala-e an nannarhin ja achi ju ihijan hini ahagwa ju. Hini ayya ma-id ahagwa na ja achi i maningit hi ahagwa na. 28 Muti marhin aju ayya ja pfu-un pfahor. Amat hina khu ay chaꞌju an pfabpfalahang an achi aju pfumahor nu marhin aju. Muti hay alloꞌ ja mapmaphochan pay nu achi ta marhin, ti achiꞌ podhon an hortapon ju hana likhat chi hempfalay ay tay piꞌtakhuwan heto lota.

29 Podhoꞌ an ma-awatan ju hitay, a-akhi. Tan un hoꞌhoꞌchod hitay timpo an i ta-o punserbiyan ay Apo Hesus. Hotti mete-a ad ugwani ja hini gway ahagwa na ja piꞌhahalichit na an miꞌserbi ay Apo Jos an amat hana khun aton chi ma-id ahagwa na. 30 Nu gway umayyungan ja pun-an-anlaan, ja achi koma homalegwa ay ni aton an munserbi ay Apo Jos. Ja hana khun mungkumerchu ja achi homalegwa hini kumerchu hi punserbiyan ay Apo Jos. 31 Ja hana khun mangusar hana khina-u heto lota, ja pfu-un koma hijay mun-o-onan ay ni nomnom cha ta achi cha khu mahalegwa. Ti hitay lota ja hitay piꞌtakhuwan ad ugwani ja achi munchochodcha ti mapogpog cha.

32 Hay podhoꞌ ja ma-id koma cho-or hi i ju pundanakhan heto lota. Hini lala-e an ma-id ahagwa na ja e-ohha na hini nomnom na ay ni atona an mangpa-anla ay Apo Hesus ja an munserbi ay hija. 33 Hini ayya gway ahagwa na ja hini aton an miꞌtakhu heto lota chi oma-ayyan ni nomnom na, ja hay atona an mangpa-anla ay ni ahagwa na, 34 hotti makhaggwa hini nomnom na. Amat hina khu ay ni pfalahang ja hini pfupfai an mun-enla-ah. An e-ohha na hini nomnom na an munserbi ay Apo Hesus ja an khun mangdaton ay ni achor ja nomnom na ay hija. Hini ayya pfupfai an narhin ja hini aton an miꞌtakhu heto lota chi oma-ayyan ni nomnom na, ja hay atona an mangpa-anla ay ni ahagwa na. 35 Ap-aphochan ju hay hato an inaliꞌ. Ti unchani ja khemhon ju un u epagway marhin, ja achi. Hay pangallaꞌ hato ja ta maphod ja mapanuh hini piꞌtakhuwan ju heto lota, ja ma-id chi hay homalegwa ay ni aton ju an munserbi ay Apo Jos.

36 Nu khulat ta hini lala-e ja niꞌhahhapit hi pfupfai hi ahagwaona muti mun-okhon ti unchani ja pfahor na hi un marhin, hay maphod hi atona ja etoloy na an ahagwaon hini pfupfai, om-omod nu achi anhan hini pamhod na an marhin. Achi pfumahor hu-una etoloy an marhin. 37 Ja hini lala-e an nehamad hini nomnom na an achi na etoloy an ahagwaon hini pfupfai an niꞌhapitana, ti podhona an achi marmarhin, ja maphod hitay achi na arhinan, nu agkhuy napilitan, ja nu kaya na an edpor hini leꞌnan ni achor na. 38 Hotti nu etoloy na an ahagwaon wenno achi na, ja numpadchung an maphod. Muti mapmaphochan pay nu achi na ahagwaon.

39 Hini pfupfai an gway ahagwa na ja achi mapfalin an pumiggwa nu matattakhu pay hini ahagwa na. Muti natoy ayya hini ahagwa na ja mapfalin an marhin khu ay ni penhod na an ahagwaon nu namati ay Hesu Kristo. 40 Muti hay alloꞌ, ja uchuꞌchuna nu munchochodcha an mun-enla-ah. Ja hay anilaꞌ ja hija khu chi penhod ni Espiritu Santo an khun mangpadchong ay tay nomnom u.

8

Hay omaꞌ-atan chi ihcha an nabnijan

1 Hitay chi ehongpfat u ay ni empfokha ju ay ni omaꞌ-atan chi ihcha an nabnijan. Umannung chin inali ju, an aniꞌ-ila ta-o hini omaꞌ-atan chi pfuni. Muti nomnomon ju hitay. Nu allon ta-o hi gway anila ta-o ja loꞌtatna ja numpa-akhaja ta-o. Muti nu gway pamhod ta-o, ja hini ap-aphochan chi uchumnay nomnomon ta-o. 2 Nu hini ohan takhu ja nomnomona an cho-or chi anila na, ja matikhaw an agkhuy na pay anila hini penhod Apo Jos hi annilaona. 3 Hini ayya mammamhod ay Apo Jos ja hijay ipfilang Apo Jos hi takhu na.

4 Hotti hay hongpfat u hato empfokha ju ja amat heto. Anila ta-o an hana pfolor ja achi cha umannung an jos. Ja anila ta-o khu an un oh-ohha hini umannung an Jos. 5 Ti anong un cho-or hana khun dayawon chi tatakhu an allon cha hi jos cha an gwah to lota ja ad apfunijan, 6 muti achi ta-o khun pattiyon. Ti chita-o an namati, ja un oha hini apfuluton ta-o an Jos, an hijay Ama ta-o. Hijay narpugwan an amin chi nagwacha, ja hijay khun ta-o punserbiyan ay tay piꞌtakhuwan ta-o. Ja oha khu hini Apo ta-o an hi Hesu Kristo. Hijay nangpaꞌgwaan Apo Jos ja un mephod an amin chi nagwacha, ja hijay narpugwan tay pfakhu an piꞌtakhuwan ta-o.

7 Muti achi an amin chi namati ja na-awatan cha hitay. Ti hana uchumna ja emmengha cha an khun mundayaw hi achi umannung an jos chin agkhuy cha namatiyan. Nu mi-ihcha cha hana ihcha an nabnijan, ja ay ni nomnom cha ja amat hi pfinangngad cha chin khun cha aton an mundayaw hi pfolor. Hini konsensia cha ja agkhuy nehamad, hotti napaꞌ-i khapo hi punharhalinchugwaan cha. 8 Achiꞌ allon hi munchenor hi Apo Jos ay chita-o khapo hi anun. Achi mapaꞌ-i hitay i ta-o niꞌ-ibpfaan ay Apo Jos khapo hi achi ta-o pi-ihchaan. Ja achi pomhod hini niꞌ-ibpfaan ta-o ay hija khapo hi peꞌ-anan ta-o. 9 Muti tikhan ju ta hitay an waya ju ja achi chumalat hi pfumahulan ni ibpfa ju an munharhalinchugwa chi nomnom na. 10 Ti nu khulat ta he-a an nangawatan ay tay, ja niꞌjuy a an i meꞌ-an hichi templo an pundayawan hi achi umannung an jos. Nu gway takhu hi maloh an agkhuy nehamad hini konsensia na ja tikhan chi-a an khun meꞌ-orpfong, ja mapfalin an hijay chumalat hi i na idchuman an i meꞌ-an, anong un pfahor hi punnomnomana. 11 Hotti khapo ay tay an eh-ehnger mu an na-awatam ja pinaꞌ-im hini pammatin tay oha an agkhuy hemmeꞌnad chi pammati na. Ja hija khu chi oha an ibpfam an en-atoy Hesu Kristo. 12 Nu pfimmahor a ay tay ibpfam an agkhuy hemmeꞌnad chi pammati na an he-ay namaꞌ-i ay ni konsensia na an agkhuy nehamad, ja pfimmahor a khu ay Hesu Kristo. 13 Hotti nu pfumahor hini oha an ibpfa an namati khapo hi pangihchaaꞌ hi nabnijan ja achiꞌ ipigpiggwa an ihcha chi amat hina ta pfu-un ha-in chi chumalat hi i na pfumahulan.

9

Agkhuy henenger Paul hana kalintikhana an apostol

1 Ay ha-in ja kalintikhaꞌ an mangpadchong ay ni peꞌ-at u nu anilaꞌ an maphod. Ja umannung an ohaaꞌ khu an apostol, ti niꞌtikhaw u hi Hesus an Apo ta-o. Ja namati aju khapo ta enat u hini impatamun Apo Hesus ay ha-in. 2 Anong un achi apfuluton chi uchumna hi unaꞌ apostol, ja chaꞌju ayya ja achi aju koma munharhalinchugwa. Ti chin nidchuman ju ay Apo Hesus chi panginnilaan ju an umannung an apostolaꞌ.

3 Hitay chi pampfar u hana khun munhanhan ay tay haad u. 4 Un chah ma-id kalintikhan mi an mangala hana mahapor mi an ichat hana khun mi itudtuchugwan? 5 Ja nu khulat ta gway ahagwa mi an namati, ja un chah ma-id kalintikhan mi an mangi-itnud ay chicha ay tay i mi pangaskasabaan, an amat ay cha Peter ja hana uchumna an apostol ja hachi a-akhin Hesus? 6 Wenno un chah chaꞌmi ay Barnabas ja angkhay chi ma-id kalintikhana an munhenger hi mahapor mi ta un chaꞌmi hon intamu mu hini anun mi? 7 Achi koma amat hina, ti un chah gway hinchalo hi achi malagpfuwan ta khahin un i muntamu hi uchumna ta gway pangalana hi mahapor na? Ja un chah gway muntanum an ma-id kalintikhana an mangan ay ni na-unglana? Ja un chah gway mun-enchog hi karnero an ma-id kalintikhana an miꞌ-inum ay ni khatah?

8 Hay hato an intulaꞌ u ja pfu-un nomnom chi takhu ja angkhay, an un hihiya hini ituchun ni urchin Moses. 9 Ti allon ni urchin Moses hi, “Achi ju i ukupan hini ta-on ni pfakah an khun mun-iliꞌ.”* Un chah hana pfakah chi ihihi-ar Apo Jos ay tay an impatulaꞌ na? 10 Achi, ti nidchum ta-o an tatakhu, ta hana khun mun-alachu ja hana mumpfotoꞌ, ja gwa hini hahadchon cha an linagpfu cha nu machakngan hini ahebtoꞌ. 11 Amat hina khu ay chaꞌmi, an mipadchung ami hi muntanum an intanum mi hini hapit Apo Jos an nangpfunga hi namatiyan ju ay Kristo. Hotti un chah napukhit nu hengelon mi hay ichat ju an mahapor mi an miꞌtakhu ay tay lota? 12 Nu gway kalintikhan hana uchumna an nuntudtuchu ay chaꞌju an munhenger hi mahapor cha ay chaꞌju, ja om-omod koma ay chaꞌmi an nahhun an nanuchugwan ay chaꞌju.

Anong un amat heto chi kalintikhan mi ja ma-id henenghenger mi ay chaꞌju, ti khun mi an-anuhan an khun malikhatan an mamoꞌla hi mahapor mi ta ma-id chi hay homalegwa ay chaꞌju an munchongor ay tay Ebanghelyo an mangpa-innila ay Kristo an khun mi itudtuchu. 13 Ja anila ju an hana khun muntamu hichi Templo ja kalintikhan cha an meꞌ-an ay ni anun an khun ijuy hana tatakhu an midaton ay Apo Jos. Ti hana khun mundaton ay ni altar ja gway alan cha hi pfingay cha ay ni impadaton cha ay chicha. 14 Amat khu hina hana khun mangkaskasaba ay tay Ebanghelyo, ti in-urchin Apo Hesus an ma-id uchumna hi pangalan cha hi mahapor cha nu pfu-un hana khun cha itudtuchugwan.

15 Muti ay ha-in ja agkhuy u henenghenger hini kalintikhaꞌ ja achiyaꞌ muntulaꞌ ta hengeloꞌ ay chaꞌju ad ugwani. Mapmaphochan pay unaꞌ matoy mu hini un u paꞌ-iyon hitay inaliꞌ. 16 Achiꞌ tatagwa epa-akhaja hitay khun u pangkaskasabaan ay tay Ebanghelyo, ti hitay chi nanghaachan Apo Jos ay ha-in. Ja nu achiꞌ ayya aton ja ukumonaꞌ ay Apo Jos. 17 Nu ha-in ayya chi numpili ay tay an tamu ja malagpfuwanaꞌ koma. Muti khapo ta hi Apo Jos chi nangpulang ay tay tamu ay ha-in, ja atoꞌ chamchama anong un ma-id linagpfuꞌ. 18 Hotti ngay mah tugwali lagpfuꞌ? Ma-id uchumna nu pfu-un hitay anlaꞌ an nangkaskasaba ay tay Ebanghelyo an ma-id oh-ohha hi enagwat u hana monchongor, anong un u kalintikhan an munhenger hi mahapor u.

19 Ma-id oha hi mangakhaꞌ-utan ay ha-in khapo ta khunaꞌ pfajachan. Muti anong un amat hina ja numpfalinoꞌ hitay achor u an amat hi himpfut an amin chi tatakhu ta choꞌchoꞌ-or pay chi makhujukhuy u an mamati ay Kristo. 20 Nu khulat ta midchumaꞌ hana Hudju, ja unuchoꞌ hana urchin ja maphod an ugali an mahapor an unuchon chi Hudju ta gway atoꞌ an mangujukhuy ay chicha. Nakha-utan cha ay tay urchin Moses ja kapilitan unuchon cha. Ja pfu-un mahpay hitay urchin chi mangpaptoꞌ ay ha-in, muti unuchoꞌ ta ma-id homalegwa ay ni atoꞌ an mangujukhuy ay chicha an mamati ay Kristo an intudtuchuꞌ ay chicha. 21 Amat hina khu an nidchumaꞌ ayya hana Hentil an achi khun miꞌ-unud hana urchin chi Hudju, ja ipatikhaw u khu an achiꞌ unuchon hana urchin ta gway atoꞌ an mangujukhuy ay chicha an mamati ay Kristo. Achiꞌ allon hi achiꞌ khun unuchon hana urchin Apo Jos, ti hay umannung ja khun u unuchon hana in-urchin Kristo. 22 Nu midchumaꞌ khu hana tatakhu an agkhuy hemmeꞌnad chi pammati na an gwacha pay chi ab-apfig cha, ja epababaꞌ hitay achor u ay ni lukud ni pammati cha ta gway atoꞌ an mangpapfi-ah ay ni pammati cha. Hotti an amin chi kalahen chi tatakhu ja atoꞌ an amin chi mapfalin u an mangpatikhaw an omaꞌ-ataꞌ ay chicha ta gway panghiꞌ-ingan an mangedchong ay chicha ta miꞌtakhu cha. 23 Atoꞌ an amin hato ta chom-or hana mamati ay tay Ebanghelyo ta midchumaꞌ ay chicha an mangagwat hana maphod an ichat Apo Jos.

24 Anila ju, nu gway uk-ukkit chi tomagtag ja cho-or hana mangte-a an tomagtag muti un oh-ohha hini mangapfak ja hija chi michatan hi linagpfu. Hotti peꞌhehemad ju hini piꞌ-unuchan ju ay Kristo ta agwaton ju hini ichat Apo Jos an linagpfu ju. 25 Hana miꞌ-uk-ukkit ja epokhong cha an aton hay hana mangpakabsut hi achor ta un cha gwot aton hana tomolong an mangpapfi-ah ay ni achor cha. Amat hina khu ay chita-o, an epokhong ta-o an aton hana achi mangpapfi-ah hi pammati ta hay aton ta-o ja hana tomolong an mangpapfi-ah ay tay pammati ta-o. Hay hato ja aton cha ta omagwat cha hay linagpfu an mapogpog. Muti chita-o ayya, ja aton ta-o ta omagwat ta-o hay linagpfu ta-o an achi mapogpog. 26 Hijaot unaꞌ amat hi khun miꞌ-uk-ukkit, an ipapatiꞌ an meꞌtagtag an achiꞌ pfutpfutigwon hitay mataꞌ ingkhana hi omatamaꞌ ay ni pepogpokhan ni tomagtakhan. Ja omataꞌ khu hana khun meꞌpfok-heng an mepmeptoꞌ chi panapaꞌ na. 27 Hotti disiplinaoꞌ hitay achor u ta pfu-un hini penpenhod na chi unuchoꞌ. Ti khemhon ja khun ta imangaskasaba hana uchumna an tatakhu ja najunaot ja achi chita ipfilang ay Apo Jos.

10

Achi ta-o i midchum hana khagong an pundayawan hi achi umannung an jos

1 A-akhi, penhod u an nomnomon ju hana naꞌna-at chin a-ammod ta-o an impangpanguluwan Moses. An naligman cha an amin chin pfonot an enhakhanan Apo Jos an mangedchong ay ni agwun cha. Ja pfinad-ang cha chin baybay an nangadnan hi Mumpfolah ja ma-id ar-ali ay chicha. 2 Hini omaꞌ-atana ja amat hi nabautisaran cha chin pfonot ja ay chuy baybay, ta panginnilaan an nidchum cha an amin ay Moses an nangpangpangulu ay chicha. 3 Ja khun cha mangan an amin ay ni anun an khun ichat Apo Jos. 4 Ja khun cha uminum an amin ay ni chanum an inchat Apo Jos. Hay etalaton chin pfato an pfimmutajan chin chanum ja hi Kristo an hija tatagwa chi ninitnud ay chicha an khun mangchat hana mahapor cha. 5 Anong kaykhu tatagwa un otong chin tolong Apo Jos ay chicha an amin, ja cho-or ay chicha chi nangpapfungot ay Apo Jos khapo hi nan-ukhan cha ay hija. Hijaot un dinusan Apo Jos chicha ja nun-a-atoy cha hichi let-ang.

6 Hana na-at ay chicha ja pun-achalan ta-o ta ma-aan ay chita-o hini pamhod an mangat hana nun-apukhit an penpenhod cha an aton. 7 Achi ta-o midchum hana khagong an pundayawan hi achi umannung an jos an amat chin enat hana uchumna. Ti nitulaꞌ ay tay Hapit Apo Jos chin enat cha an, “Numpanga-umpfun hachi tatakhu an khun mangan ja uminum hay hana indaton cha ay nuy pfolor cha, ja napfalin ja nanajaw cha hana lumihog an panaytajaw.”* 8 Ja achi ta-o me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa an amat hana enat cha. Ti nadusa cha khapo hay hato an enat cha ja nunchechehhan chin chugwam polo ta han tolo an lipfu (23,000) an tatakhu an natoy ay ni ohan arkhaw. 9 Mahapor an achi ta-o topngan hi Kristo an amat ay ni enat hachi uchumna ja hempfat chi ulog chicha, hot nun-a-atoy cha. 10 Ja achi ta-o mungngulungor hana pangpangulu ta-o an amat chin enat hachi uchumna, ja hennag Apo Jos hini angher an namatoy ay chicha. 11 Hay hato an na-at ay chicha ja na-at ta gway pun-achalan ta-o. Ja impatulaꞌ Apo Jos ta chita-o an khun miꞌtakhu ad ugwani an ang-angonoh chi ar-arkhaw, ja toma-ot ta-o an mangat hay hana enat cha. 12 Hotti nu nomnomon ju an nahamad hini pammati ju, ja pa-ennongan ju ta achi aju pfumahor. 13 An amin hana umali an atopngan ja un khangayna ay chita-o an tatakhu. Muti mapagtarkan hi Apo Jos hotti achi na apfuluton an matopngan aju ay ni achi ju kaya an hodlon. Ti ay ni atopngan ju ja ichat na hini apfalinan an mahapor ju ta achi aju pfumahor.

14 Hotti, hay alloꞌ ay chaꞌju a-akhiꞌ an podpodhoꞌ, ja chuꞌkhon ju hana pundayawan cha hi achi umannung an jos. 15 Anilaꞌ an nanomnoman aju, hotti chaꞌju ja nomnomon ju nu umannung hitay alloꞌ wenno achi. 16 Nu alaon ta-o hini chanum chi ubas ja nunyaman ta-o ay Apo Jos ja niꞌ-inum ta-o, ja ipatikhaw na an nilammong ta-o an nidchum ay Kristo ta miꞌlak-am ta-o hana mun-aphod an agwaton ta-o khapo chin chala na an immajuh chin natajana. Ja nu meꞌ-an ta-o ay ni tenapay an na-itta-ittang ja ipatikhaw na an nilammong ta-o ay ni achor Kristo an hija hana namati. 17 Khapo ta oha hini tenapay ja anong un ta-o cho-or ja oh-ohha ta-o an achor, ti nangan ta-o an amin ay ni oh-ohha an tenapay. 18 Ja nomnomon ju hana khun aton hana Hudju an holag Israel. Ay ni khun cha pi-ihchaan hana animar an impadaton cha ay Apo Jos ja ipatikhaw cha an nilammong cha an meꞌdaydayaw ay hija.

19 Na-awatan ju chah hini penhod u an allon? Achiꞌ allon hi umannung an gway apfalinan chi pfolor, ja achiꞌ khu allon hi gway nat-onan hana ihcha an nabnijan ja hana uchumna an ihcha. 20 Hay penhod u an allon ja hana khun idaton chi agkhuy namati hay hana jos cha ja pfu-un hi Apo Jos chi khun cha pangdatunan, an un hana dimonyo. Ja achiꞌ podhon an gway i ju piꞌ-ibpfaan hana dimonyo. 21 Achi mapfalin an meꞌ-an ja miꞌ-inum aju hana khun ta-o pangnomnoman chin natajan ni Apo ta-o an hi Kristo, ja idchum ju an i meꞌ-an ja miꞌ-inum hana nidaton hi dimonyo. 22 Nu khulat ta aton ta-o hina ja achi mehalla an mun-imun hi Apo Jos. Ja un chah khemhon ju un aju mapfiꞌpfi-ah mu hi Apo Jos?

23 Gwa ay chaꞌju hana khun mangali hi, kalintikhaꞌ an mangat an amin hi penhod u an aton. Umannung an nawaya ta-o muti achi an amin chi i ta-o aton ja aphochan ta-o. Ja achi an amin chi aton ta-o ja papfi-ahonay pammatin chi ibpfa ta-o. 24 Achi ta-o hapulon hini aphochan ta-o, ta hay nomnomon ta-o ja hini aphochan hana papadchung ta-o an takhu.

25 Nawaya aju an umihcha an amin hi karne an khun cha ingina, ja achi khahin un aju i munhanhan nu nabnijan wenno agkhuy. 26 Ti gwa han impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi, hitay lota ja an amin chi nagwacha ja kokgwan Apo Jos.† 27 Ja nu khulat ta gway agkhuy namati an mangajakhan ay he-a ja penhod mu an miꞌjuy, ja ihcham hana e-ajag na, ja achi a munhanhan nu ngay narpugwan ni ihcha. 28 Muti nu khulat ta gway neꞌ-orpfong ay chaꞌju an mangali hi nabnijan hini mihcha, ja achim ihcha khapo ay ni oha an ibpfa, ta achi mapaꞌ-i hini konsensia na. 29 Mahapor an nomnomom hini konsensian chi uchumna, pfu-un hini achor mu ja angkhay. Ti anong un a achi makonsensia an mi-ihcha, ja ngay herpfi na nu mapaꞌ-i hini konsensian ni ibpfam an takhu? 30 Nu manganaꞌ an gwachaan hi panagyaman ay Apo Jos ja anagkha ta pahigwonaꞌ?

31 Hotti pa-ennongan ju ta an amin chi aton ju, anong un hini aton ju an mangan ja uminum, jaaton ju ta pa-idaydayawan Apo Jos. 32 Achi ju aton chi hay homalegwa hi pammatiyan chi ibpfa an takhu, Hudju man wenno Hentil wenno hana namati an tatakhun Apo Jos. 33 Hitay chi khun u unuchon, ti epachaꞌ an aton hini aphochan chi takhu. Ja hay khun u nomnomon ja pfu-un hini aphochan tay achor u, muti hini aphochan chi choꞌchoꞌ-or hi takhu ta alom adniꞌ ja miꞌtakhu cha.

11

1 Hotti tunchon ju hato maphod an khun u aton an amat ay ni atoꞌ an mangunud ay Kristo.

Hachi pfinapfai ja mundalongdong cha hichi meha

2 Ja tayya an maphod hini khun ju aton, ti khunaꞌ nomnomnomon ja khun ju unuchon hana tudtuchu an impa-innilaꞌ ay chaꞌju. 3 Muti gwa han oha an penhod u an ma-awatan ju an amat heto. Hi Kristo chi pangulun an amin chi linala-e. Ja hana linala-e chi pangulun hana pfinapfai an ah-ahagwaan cha. Ja hi Apo Jos chi pangulun Kristo. 4 Hotti hini lala-e an mundalongdong an mungkalalag wenno mumpadtu hichi meha, ja paꞌ-iyona hini dayaw Kristo an pangulu na. 5 Muti hini pfupfai an mungkalalag wenno mumpadtu ja agkhuy nundalongdong ja paꞌ-iyona hini dayaw ni ahagwa na an lala-e an hijay pangulu na. Ti apfapfa-in an hihiya ay ni pfupfai an mumpamullang. 6 Achi ayya podhon ni pfupfai an mundalongdong ja anong kay kaen ja numpapoꞌleh an amat hi lala-e wenno mumpamullang. Muti apfapfa-in ay ni pfupfai an imumpapoꞌleh wenno mumpamullang, hotti mahapor an mundalongdong nu imeꞌmeha.

7 Hitay chi khapo na an achi mundalongdong hini lala-e hichi meha, ti enephod Apo Jos hini lala-e an omaꞌ-at ay hija, ja ichat nay dayaw ay Apo Jos. Hini ayya pfupfai ja hijay mangpatikhaw ay ni dayaw ni lala-e an ahagwa na. 8 Ti chin nangephochan Apo Jos ay ni pengpenghan chi lala-e ja pfupfai, ja pfu-un hini lala-e chi na-ala hi pfupfai. Hini pfupfai ja hijay na-ala hi lala-e. 9 Ja hay oha pay, ja agkhuy enephod Apo Jos hini lala-e khapo ay ni pfupfai, an enephod nay pfupfai ta gway pun-ibpfan ni lala-e. 10 Hotti mundalonglong hini pfupfai ta mipatikhaw an apfulutona hini ahagwa na an lala-e an mangpangpangulu ay hija. Ja nomnomona an anong un hana angher Apo Jos ja titigkhan cha hato khun ta-o aton.

11 Anong un amat hina, nu ay tay piꞌtakhuwan ta-o an namati ay Apo Hesus ja mahapor ni pfupfai hini lala-e, ja mahapor khu ni lala-e hini pfupfai. 12 Umannung an chin pengpenghan chi pfupfai ja na-ala hi lala-e, muti nete-a ay chuy ja an amin chi lala-e ja narpu cha hi pfupfai. Muti hi Apo Jos chi narpugwan ta-on amin, linala-e ja pfinapfai, ja an amin chi gwacha.

13 Hotti chaꞌju mah, ngay anila ju hi umannung? Maphod chah hi un achi mundalongdong hini pfupfai an mungkalalag ay Apo Jos hichi meha? Achi kan maphod. 14 Aniꞌ-ila ta-o an ay ni ugalin chi tatakhu ja apfapfa-in ay ni lala-e nu ipa-anchu-oy na hini pfuuꞌ na. 15 Muti ay ni pfupfai ja dayaw ay hija hini anchu-oy an pfuuꞌ na. Ti hijay inchat Apo Jos an maphod an halin ni ulu na. 16 Nu gway mamhod an miꞌtukki ay tay inaliꞌ, ja hay alloꞌ ay chaꞌju ja hitay chi ugali an khun mi itudtuchu, ja hitay chi khun unuchon an amin hana namati.

Hini panuh ni pun-amungan ta-o an pangnomnoman chin natajan Apo Hesus

17 Tayya han alloꞌ ay chaꞌju. Ti loꞌtat ja tan humingalaꞌ, ti na-amung aju ayya agkhu kaykhu an mundaydayaw ja ma-id maphod hi ipfunga na ta un hay napukhit. 18 Hay oha hi chengngor u ja ma-am-amamung aju ayya an mummeha hon nanghentotoꞌ-onan aju. Ja mamatiyaꞌ an umannung khuh niꞌ hitay an chengngor u, 19 ti khangayna nu gway achi ju pun-oh-ohhaan hi nomnom, ta ma-innila hana apfuluton Apo Jos an khun mangunud ay ni umannung. 20 Muti hay impukhit na ja na-amung aju ayya an mangat ay ni pangnomnoman ju chin natajan Apo Hesus ja pfu-un hija chi khun ju nomnomon. 21 Chaꞌju an uchumna ja mun-e-egkhad aju an mangan hana hengngot ju, ja achi ju nomnomon hana ma-id peꞌ-ana. Hotti gway napfutong anu, ja munhenaang pay chi uchumna. 22 Munnaud aju kaykhu! An un gwachay numpunhitugwan ju hi anganan ju. Hotti un ju khuh niꞌ ngongohhajon hitay iglesian Apo Jos ay tay pama-inan ju hana uchumna an ma-id mapfalina. Un chah hay khemhon ju ja padayawoꞌ chaꞌju nu amat hetoy aton ju? Achi mapfalin!

23 Ipiggwaꞌ an ituchu hato anintudtuchun Apo Hesus an intudtuchuꞌ khu ay chaꞌju. Ay chuy an lapfi an ne-agwat hi Hesus hachi pfuhur na, ja na-orpfong cha hachi adalana. Enala na han tenapay 24 ja nunyaman ay Apo Jos. Napfalin ja initta-ittang na ja inali na hi, “Hitay hini achor u an midaton khapo ay chaꞌju. Hitay chi khun ju aton an pangnomnoman ay ha-in.” 25 Napfalin an nangan cha ja enala na khu chin pfahu an nittugwan chi chanum chi ubas. Ja inali na hi, “Hitay chanum chi ubas ja hija hini mun-ajuh an chalaꞌ an ipa-annungan ni pfakhu an neꞌtobpfalan Apo Jos ay chaꞌju. An amin chi pangatan ju ay tay ja inumon ju an pangnomnoman ju ay ha-in.” Hitay chi inalin Apo Hesus. 26 Ti an amin chi pangatan ju ay tay, an anun ju hini tenapay ja inumon ju hini chanum chi ubas, ja ipa-innila ju chin natajan Apo Hesus ingkhana hi pumpfangngachana.

27 Hotti hini takhu an meꞌ-an ay ni tenapay ja miꞌ-inum ay ni chanum chi ubas, nu achi na nomnomon hini umannung an piherpfiyana, ja pfumahor ay Apo Hesus, ti achi na pfalolan hini achor ja chala na. 28 Ohannaon khempong na hini achor na nu umannung hini punnomnomana, ja unot meꞌ-an ja miꞌ-inum. 29 Ti hini takhu an meꞌ-an ja miꞌ-inum an achi na nomnomon hini pun-oh-ohhaan ta-o an achor Kristo, ja dusaon Apo Jos. 30 Hijaot un cho-or cha hina an nunchokhoh ja kimmapoy ja gwacha pay hana nun-atoy. 31 Nu inut-utnu ta-o koma hini achor ta-o hot achi chita-o agkhu niꞌ dusaon ay Apo Jos. 32 Muti nu hugijon chita-o ad ugwani ay Apo Jos ja atona ta matukhun ta-o, ta achi ta-o midchum ay ni pundusaan Apo Jos hana agkhuy namati chin Panugijana hi tatakhu.

33 Hotti hitay chi aton ju, a-akhi. Nu na-amung aju an mangat ay tay inalin Apo Hesus, ja ipatikhaw ju hini pun-oh-ohhaan ju. 34 Nu gway munhenaang ja mangan pay hichi nunhitugwana ta na-amung aju ayya ja ma-id chumalat hi adusaan ju. Ja hana uchumna an aton ju ja alloꞌ to hi umaliyaꞌ hina.

12

Hini omaꞌ-atan hana apfalinan an ichat ni Espiritu Santo

1 A-akhi, penhod u an innilaon ju hini umannung an omaꞌ-atan hay hana apfalinan an ichat ni Espiritu Santo. 2 Nomnomon ju an chin agkhuy ju pay namatiyan ja un loglokhomna hon inunud ju. Ti inallilaw chaꞌju ta dayawon ju hana pfolor an achi humapit. 3 Hotti, ta achi aju ma-allilaw, ja ituchuꞌ hini aton ju an mangmatunan nu umannung an hini Espiritu Santo chi narpugwan ni allon ni ohan takhu. Hini takhu an khun echalan ni Espiritu Santo, ja achi na allon hi, “Milunud hi Hesus.” Ja ma-id chi hay mangali hi, “Hi Hesus hini umannung an Apo,” nu pfu-un hini Espiritu Santo chi mangchalan ay hija.

4 Numpfino-ob-on hana apfalinan an michat ay chita-o an namati muti un oh-ohha hini khun mangchat an hija hini Espiritu Santo. 5 Ja numpfino-ob-on khu hini aton an munserbi muti un oh-ohha hini khun ta-o punserbiyan an hi Apo Hesus. 6 Numpfino-ob-on khu hini apfalinan an nichat ay chita-o hi usaron ta-o an munserbi, muti un oh-ohha hi Apo Jos an narpugwan hana apfalinan chi oha-ohanna ay chita-o.

7 Oha-ohanna ay chita-o an namati ja nichatan hi apfalinana an mangpatikhaw ay ni apfalinan ni Espiritu Santo an gwa ay hija. Ja an amin hato apfalinan ja nichat ay chita-o ta usaron ta-o an tomolong an amin hay hana namati. 8 Hana uchumna ja ichat ni Espiritu Santo ay chicha hini apfalinan an mangawatan hana planon Apo Jos ta ipa-innila cha. Ja hana uchumna ja ichat nay apfalinan cha an mangpa-innila hana impa-innilan ni Espiritu Santo ay chicha. 9 Ja hana uchumna ja ichat ni Espiritu Santo ay chicha hini nehamad an pammati. Ja hana uchumna ja ichat ni oh-ohha an Espiritu hini apfalinan an mangpatenong hana munchokhoh. 10 Hana uchumna ja michatan cha hi apfalinan an mangat hi milagro. Ja hana uchumna ja michatan cha hi apfalinan cha an mumpadtu. Ja hana uchumna ja michatan cha hi apfalinan an mangmatunan nu umannung an narpu ay ni Espiritu Santo hini inalin hana numpadtu. Ja hana uchumna ja michatan cha hi apfalinan an munhapit hi natnat-on an hapit. Ja hana uchumna ja michatan cha hi apfalinan an mangpatarus ay ni natnat-on an hapit. 11 Hini oh-ohha an Espiritu Santo chi mangeꞌcha hay hato apfalinan hana namati. Hija ja angkhay chi mangpadchong hay hana apfalinan an penhod na an ichat hi oha-ohanna.

Oha hitay achor Kristo muti cho-or hana alimatong na

12 Hitay achor ja un oh-ohha, muti cho-or chi alimatong na. Ja hay hato alimatong na, anong un cha cho-or, ja ne-ohha ay ni oh-ohha an achor. Amat hina khu ay Kristo ja hana namati ay hija. 13 Chin numpabautisaran ta-o, ja chinagwat ta-o an amin hini oh-ohha an Espiritun Apo Jos, Hudju man wenno Hentil, himpfut man wenno pfu-un, hotti numpfalin ta-o hi oh-ohha hi achor. Ja hini Espiritun Apo Jos chi gawwacha ay chita-o an amin.

14 Ja chita-o an achor Kristo ja amat ta-o ay tay achor an cho-or chi alimatong na an achi oh-ohha. 15 Nu khulat ta humapit hitay hu-i ta allona hi, “Pfu-unaꞌ mangkay ngamoy, hotti pfu-unaꞌ alimatong tay achor” muti anong un amat hetoy allona ja ninidchum chamchama an alimatong chi achor. 16 Ja nu khulat ta humapit khu hitay inga ta allona hi, “Pfu-unaꞌ mangkay mata, hotti pfu-unaꞌ alimatong tay achor” muti anong un amat hetoy allona ja ninidchum chamchama an alimatong chi achor. 17 Ja nu khulat ta hitay achor ja un hay mata chi alimatong na ja angkhay, ja ngay mah pangngor hu-un ma-id inga? Ja nu khulat ta hitay achor ja un hay inga chi alimatong na, ja ngay mah ihunghung hu-un ma-id olong? 18 Muti achi amat hina hitay achor, ti hi Apo Jos chin nangeꞌcha ay ni penhod na an panuh an amin tay alimatong na. 19 Ti achi ma-ali hi achor nu oh-ohhay alimatong na. 20 Hini umannung an omaꞌ-atana ja cho-or hana numpfino-ob-on an alimatong muti un oh-ohha an achor.

21 Amat heto khu an achi mapfalin an allon tay mata ay ni ngamoy hi, “Achiꞌ mahapor he-a.” Ja achi khu mapfalin an allon tay ulu ay ni hu-i hi, “Achiꞌ mahapor he-a.” 22 Ti anong un hana alimatong tay achor an nahalinan heto unig, ja mahahapor chamchama. 23 Ja hana alimatong an allon ta-o hi achi maphod hi tikhan, ja hana mahamma hi ipatpatikhaw, ja ep-ephod an halimunan ja hophopan. 24 Achi khahin un aton hina hana allon ta-o hi maphod hi tikhan. Hini khapo na an amat hetoy enat Apo Jos an namanuh hay hato alimatong tay achor ja ta halimunan ja pfalolan ta-o hana amat hi ma-id piherpfiyana an alimatong, 25 ta an amin hay hato an alimatong ja achi cha mumpunchuꞌ-ukhan ta un chaot muntitinnolong. 26 Ja nu gwa ayya hay oha ay tay alimatong chi achor hi mahukhat ja maleꞌna an amin ay tay achor. Ja nu gwa ayya hay oha an mipfilang hi napfalor ja mun-an-anla cha an amin.

27 Hay in-arig u ay tay ja chita-o an namati an achor Kristo, ja oha-ohanna ay chita-o ja mipadchung hi oha hi alimatong na. 28 Ja ay tay an achor Kristo ja gwa hana enhaad Apo Jos an numpfino-ob-on chi tamu na. Hay nahhun ja gwa hana enhaad na an numpfalin hi apostol. Ja hini me-aggwa ja gway profeta. Ja hini me-atlo ja gwacha hana muntudtuchu ay ni Hapit Apo Jos. Ja unot hana khun mangat hi milagro, ja hanakhun mangpatenong hi munchokhoh, ja hana khun tomolong hi tatakhu, ja hana khun mangpadchong ja mangpanuh ay ni iglesia, ja hana khun munhapit hi natnat-on an hapit. 29 Achi an amin ja mehaad cha hi apostol, ja achi an amin ja profeta cha, wenno manudtuchu ay ni Hapit Apo Jos, wenno mangat hi milagro, 30 wenno mangpatenong hi chokhoh. Ja achi an amin ja munhapit hi natnat-on an hapit wenno mangpatarus ay ni nat-on an hapit. 31 An amin hay hato apfalinan an ichat Apo Jos ja maphod, muti hay mapmaphod hi epfokha ju koma ay hija ja hana napfarpfalor an apfalinan an tomolong ay chaꞌju an amin.

Ja ipa-innilaꞌ pay hini mapmaphochan hi unuchon ju.

13

1 Anong un gway apfalinaꞌ an munhapit hi numpfino-ob-on an hapit chi takhu, wenno hapit chi angher, nu ma-id matikhaw hi pamhod u hana i-ibpfaꞌ an takhu ja unaꞌ amat hi khangha an homoꞌleng. 2 Ja anong un gway apfalinaꞌ an mangpa-innila hana impa-innilan Apo Jos ay ha-in, ja anilaꞌ an amin anong un hana agkhuy empfaag Apo Jos hi uchumna, ja anong un otong hitay pammatiꞌ ta kayaꞌ an mangpaꞌ-igwin hachi pfuludna, muti ma-id matikhaw hi pamhod ay tay piꞌtakhuwaꞌ, ja ma-id chamchama herpfiꞌ. 3 Ja anong un u pun-ichat an amin chi gwa ay ha-in hana napubli, ja apfulutoꞌ an mapalikhatan hitay achor u ta gway eh-ehnger u, muti nu agkhuy narpu hi pamhod ja ma-id oh-ohha hi lagpfuꞌ.

4 Hini atikhan an gway pamhod ni ohan takhu ja na-anuh ja ma-uloy. Achi omaamoh ja achi mumpahija ja achi mumpa-akhaja. 5 Ja achi na aton chi hay umipapfa-in, ja achi mumpapilit ay ni penhod na, ja achi mabmapfungot, ja achi na-uluꞌ. 6 Hini gway pamhod na ja achi mun-an-anla nu gway napukhit hi ma-at, ti hay pun-an-anlaana ja hana magpong. 7 Ja hini gway pamhod na, ja achi humikha an manganuhan hana aton chi takhu ay hija. Munchunu hana ibpfa na an takhu ja gway namnama na an pomhod hini peꞌ-at cha. Ja anong un napukhit hini aton cha ay hija, ja una an-anuhan.

8 Hini pamhod ja achi mapogpog. Achi amat hana apfalinan an ichat ni Espiritu Santo, an amat ay ni aton an mumpadtu, ja hini apfalinan an munhapit hi natnat-on an hapit, ja hini panginnilaan hay hana penhod Apo Jos an ipa-innila, an mapogpog an amin hay hato. 9 Ti hana anila ta-o ja gway tumunaana. Ja anong un hana nipadtu ja gway tumunaana. 10 Nu umali hini ma-id akuchangana ja mapogpog an amin hay hato apfalinan.

11 Amat chin a-ung-ungngaꞌ, an hana hapit u ja hapit chi ung-ungnga, ja amat hina khu hini atoꞌ an munnomnom. Muti ad ugwani an immilokhaꞌ ja tenaynaꞌ hana khun aton chi ung-ungungnga. 12 Ja amat hina khu ay chita-o an namati, an agkhuy ta-o emmanapot ay ni panginnilaan ta-o ay ni omaꞌ-atan Apo Jos. Hay pannig ta-o ay hija ja amat ay ni angah an matikhaw hi na-uhpuwan an chagkhar. Muti umali han arkhaw an humango ta-o hot mattag hini pannig ta-o. Ay chuy an arkhaw ja ma-id mahpay akuchangan tay panginnilaaꞌ ay hija, ti un miꞌpadchung ay ni nanginnilaana ay ha-in.

13 Hotti munchochodcha hitay tolo, an hini pammati, ja namnama, ja hini pamhod. Muti hini napfarpfalor ay cha tay an tolo ja hini pamhod.

14

Hay itukhun Paul hana mamhod an munhapit hi natnat-on an hapit

1 Pachot-anan ju hini aton ju an mumpepennohhochan, ja niꞌhahalichit ju khu hana numpfino-ob-on an apfalinan an ichat ni Espiritu Santo, om-omod hini apfalinan an mumpadtu an hija hini pangpa-innilaan hay hana impa-innilan Apo Jos. 2 Ti hini munhapit hi natnat-on an hapit ja hi Apo Jos ja angkhay chi khuna piꞌhapitan an pfu-un hana munchongor, ti achi cha ma-awatan hini khuna allon. Hini Espiritu Santo chi khun mangchalan ay hija muti ma-id nanginnila ay ni khuna hapiton. 3 Hini ayya mumpadtu ja hana tatakhu hini khuna piꞌhapitan, ja hapitona hana tomolong ay ni pammati cha, ja hana tukhun, ja hana mangpapfi-ah ay ni nomnom cha. 4 Hini munhapit hi natnat-on an hapit ja hini pammati na chi khuna papfi-ahon ja angkhay. Hini ayya mumpadtu ja papfi-ahona hini pammatin hana papadchung na an na-amung an khun mummeha. 5 Ay ha-in ja maphod nu munhapit aju an amin hi natnat-on an hapit, muti hay pa-appodhoꞌ ja mumpadtu aju an amin. Ti hini mumpadtu ja choꞌchoꞌ-or hini ma-itolong na mu hini munhapit hi natnat-on an hapit, nu achi ma-ipatarus ta matulungan koma hana khun ma-am-amamung an mummeha.

6 A-akhi, nu umaliyaꞌ hina ja khunaꞌ munhapit hi natnat-on an hapit an achi ju ma-awatan, ja un chah gway ma-itolong ni amat heto? Hini gway ma-itolong na ay chaꞌju ja hini umalijaꞌ ja muntudtuchuwaꞌ, wenno ipadtuꞌ hana impa-innilan Apo Jos ay ha-in an ituchu na, ja hay na-awataꞌ an omaꞌ-atana, wenno hay itudtuchuꞌ an pfumi-ahan ni pammati ju. 7 Ti anong un hana instrumento an amat hana tungngali ja tadcheng, nu agkhuy napanuh hini aton cha an khumangoh ja ngay panginnilaan nu ngachah nuy khun cha tukalon? 8 Ja nu achi ma-imatunan hini khangoh ni tolompeta ja ngay panginnilaan hana hinchalo an gway mun-ajag ta i cha miꞌkhukhubpfat? 9 Amat hina khu nu munhapit aju hi natnat-on an hapit, ti ngay mangawatan ay ni khun ju hapiton? Hotti un ma-id herpfin ni khun ju allon.

10 Umannung an cho-or hana numpfino-ob-on an hapit heto lota ja an amin ja gway penhod na an hapiton. 11 Muti nu achiꞌ ma-awatan hini hapit ni ohan takhu ja achi na khu ma-awatan hitay hapit u, ja anong un at hichi hini aton mi an munhapit, ja achi ami chamchama mungkina-awatan. 12 Ja tan mun-e-egkhad aju an omagwat hana apfalinan an ichat ni Espiritu Santo, hotti hahalichiton ju hana apfalinan an mangpapfi-ah hi pammatin hana papadchung ju an na-amung an mummeha.

13 Hotti hini takhu an khun munhapit hi natnat-on an hapit ja mungkalalag koma ay Apo Jos ta michatan khu ay ni apfalinan an mangpatarus ay ni hapit an inali na. 14 Ti nu mungkalalakhaꞌ hi natnat-on an hapit, ja khunaꞌ echalan ay ni Espiritu Santo, muti achiꞌ ma-awatan hana khun u allon. 15 Hotti ngay mah atoꞌ? Hay atoꞌ ja mungkalalakhaꞌ hi hapit an narpu ay ni Espiritu Santo ja mungkalalakhaꞌ khu hi mismo an hapit u an ma-awatan hana na-amung. Mungkantaaꞌ hi hapit an narpu ay ni Espiritu Santo, ja mungkantaaꞌ khu ay ni mismo an hapit u. 16 Ti nu khulat ta mungkalalag a an munyaman ay Apo Jos hi natnat-on an hapit an narpu ay ni Espiritu Santo, ja ngay nin aton hana uchumna an niꞌ-amung an miꞌ-apfulut? Ti agkhuy cha na-awatan hini inalim. 17 Hotti anong un maphod hini atom an munyaman ay Apo Jos ja achi na papfi-ahon hini pammatin chi uchumna.

18 Munyamanaꞌ ay Apo Jos ti ay ni atoꞌ an munhapit hi natnat-on an hapit ja ma-id chi hay oha ay chaꞌju hi mangapfak ay ha-in. 19 Muti nu meꞌmehaaꞌ ja napfarpfalor hini lemah hapit hi hapitoꞌ an muntuchu ta matuchugwan hana namati an na-amung mu hay himpoloh lipfu chi hapit hi hapitoꞌ hi natnat-on an hapit an achi cha ma-awatan.

20 A-akhi, nu ma-ipanggep hato an apfalinan ja achi aju koma amat hi ung-ungungnga an ma-id nomnom na. Nu ay ni pangatan hi pfahor ja omaꞌ-at aju koma hi pfuꞌjug an ma-id anila na an mangat hi napukhit. Muti nu ma-ipanggep hato apfalinan ja nehamad koma chi punnomnoman ju an amat hi ma-ilog. 21 Ja allona ay ni hapit Apo Jos hi, “Gwa hana honakhoꞌ an marpu hi achawwi an natnat-on chi hapit cha, ta ipa-innila cha hato tatakhuꞌ hana penhod u an ipa-innila. Muti achiyaꞌ chamchama chonglon.”* 22 Hini allona ay tay ja nu gway munhapit hi natnat-on an hapit ja ipatikhaw na hini pun-ukuman Apo Jos hana agkhuy namati, ti achi cha ma-awatan hini ipa-innila na. Muti hitay ja achi mipa-ay hana namati. Ja nu gway mangpa-innila hay hana impa-innilan Apo Jos ta ma-awatan hana munchongor, ja ipa-innila na an ipfilang Apo Jos hana namati ay hija.

23 Hotti na-amung aju ayya an mummeha ja gwahchinonon hon nunhapit hi natnat-on an hapit, ja ngay nin allon hana agkhuy namati an niꞌjali? Hay nin allon cha ja un aju kaykhu mumpun-angaw. 24 Muti nu hana munhapit ja khun cha ipa-innila hana impa-innilan Apo Jos ay ni hapit an ma-awatan ju an amin, ja gway immali hi agkhuy namati, hot ma-awatan cha hana nitudtuchu ja ma-innila cha an napfahulan cha hot hugijon Apo Jos chicha. 25 Ja khapo ay tay chengngor cha, ja mapfu-ihan hana nehahaꞌpfa an napukhit an nomnom cha, hot mumpunheppe cha an mundayaw ay Apo Jos, an allon cha hi, “Umannung an gawwa hi Apo Jos ay chaꞌju.”

Mahapor an napanuh hini aton an mummeha

26 Hitay chi aton ju, a-akhi, hi un aju ma-amung an mummeha. Un ohanna hon gway peꞌ-at na. Mungkantay oha, ja muntudtuchuy oha, ja mumpadtuy oha, ja gway munhapit hi natnat-on an hapit, ja gway mangpatarus ay nuy an nat-on an hapit. Muti tikhan ju ta an amin hay hato an aton ju ja tomolong an mangpapfi-ah ay ni pammati ju. 27 Nu gwa hana munhapit hi natnat-on an hapit ja ammuna un chugwa wenno tolo ja angkhay chi munhapit, ja achi cha munchechehhan ta un cha mumpenpenalog. Ja mahapor an gway mangpatarus ay ni hapiton cha. 28 Nu ma-id anila ju hi mangpatarus ja anongkay ja khemmenong hana khun munhapit hi natnat-on an hapit, ta khenong ta umi-igway cha ja un cha miꞌhapit ay Apo Jos. 29 Ja amat hina khu hana mumpadtu, an ammuna hay chugwa wenno tolo chi munhapit. Ja mahapor an chodchonglon hana uchumna ta tikhan cha nu umannung an narpu ay Apo Jos hana impadtu cha. 30 Nu khulat ta khun munhapit hini oha an mumpadtu ja nu gwachay impa-innilan Apo Jos ay ni oha an inu-umpfun, ja khomenong hini khun munhapit ta mepallog hini oha an mumpadtu. 31 Nu amat hetoy aton ju, ja mapfalin an munhapit an amin hana echalan ni Espiritu Santo, muti mahennohennohha aju ta matuchugwan aju an amin ja pfumi-ah hini nomnom ju. 32 Ti hini namati an echalan ni Espiritu Santo an mumpadtu, ja anila na an mangpaptoꞌ ay ni atona. 33 Achi munchenor hi Apo Jos nu ma-uh-uhu hini aton ta-o an mummeha, ti hay penhod na ja hini napanuh.

34 Hana pfinapfai ja khomegkhenong cha hichi meha, ti hitay chi khun aton an amin hana tatakhun Apo Jos. Achi koma huhumlu hana pfinapfai an munhapit ta un cha naꞌna-unnud, ti hijah tay hini nitulaꞌ an urchin Apo Jos. 35 Nu gway penhod hana pfinapfai an hanhanan ja khenong ta umanamut cha ja un cha epfokha hana ah-ahagwaan cha an linala-e. Ti apfapfa-in nu khun munhaphapit hana pfinapfai hichi meha.

36 Un chah khemhon ju un chaꞌjuy narpugwan ni Hapit Apo Jos ta ikhad aju ay ni aton ju? Ja un chah chaꞌju ja angkhay chi nituchugwan ay tay Hapit Apo Jos? 37 Nu gway mangali hi un nichatan hi apfalinan an mumpadtu wenno khun epadchong ni Espiritu Santo hija, ja apfulutona an in-urchin Apo Hesus hay hato intulaꞌ u. 38 Achina ayya apfuluton ja achi khu ma-apfulut hija.

39 Hotti, piꞌhahalichit ju, a-akhi, ta peꞌ-agwat ju hitay apfalinan chi mumpadtu, muti achi ju epagwa hana khun munhapit hi natnat-on an hapit. 40 Ja tikhan ju ta napanuh an amin chi aton ju an mummeha an ma-id apahigwana.

15

Umannung an nummahu hi Kristo

1 A-akhi, podhoꞌ an epanomnom ay chaꞌju hini Ebanghelyo an engkasabaꞌ ay chaꞌju. Hija chin pinati ju ja hijay nangpognachan ju ay ni pammati ju ad ugwani. 2 Ja hijay panginnilaan ju ay ni aton ju an miꞌtakhu, nu ehemad ju an mamati. Muti khulat ta agkhuy nehamad chin namatiyan ju, hot ma-id herpfi na.

3 Hay hato hana nipa-innila ay ha-in an napfarpfalor an mahapor an annilaon, ja hija khu hato intuchuꞌ ay chaꞌju. En-atoy Kristo hana pfahor ta-o ta mipa-annung chin nitulaꞌ an Hapit Apo Jos. 4 Nilupfuꞌ ja nummahu chin me-atloh arkhaw ta mipa-annung hini nitulaꞌ an Hapit Apo Jos. 5 Numpatikhaw ay Peter ja unot khu mumpatikhaw hay hachi uchumna an adalana. 6 Nakhibpfoh hitay, ja numpatikhaw khu hachi nahulok hi lemay khahot an namati an na-a-amung. Natoy hana uchumna muti choꞌchoꞌ-or ay chicha chi mamattakhu ingkhana ad ugwani. 7 Numpatikhaw khu ay James ja unot khuh an amin hana apostol. 8 Ang-angonoh na ja numpatikhaw khu ay ha-in, anong unaꞌ amat hi pfuꞌjug an netoꞌkhong ay ni pfu-un ohto an timpo na. 9 Ti ha-in hini kababa-an hana apostol ja achiyaꞌ mipfilang an ma-ali hi apostol, ti nunlinapoh chin enat u an namalikhat hachi namati an tatakhun Apo Jos. 10 Muti khapo chin khohkhoh na ja numpfalinonaꞌ hi apostol na. Ja hitay khohkhoh na ay ha-in ja matikhaw an maphod hitay pfimmungaana, hijaot un munnaꞌnaud hini enat u an nuntamu mu hana uchumna an apostol. Muti hitay ayya ja agkhuy narpu ay ni pfi-ah u, an un atag khohkhoh Apo Jos ay ha-in. 11 Hotti anong un ha-in chi mangaskasaba wenno hana uchumna an apostol, ja un numpapadchung hini ekasaba mi an amin, ja hijah tay hini pinatiju.

Umannung an mummahu hana nun-atoy

12 Hay khun mi ekasaba ja minahuwan Apo Jos hi Kristo. Ja allon hana uchumna ay chaꞌju chi un achi anu mummahu hana achor chi nun-atoy. 13 Muti nu ma-id amahuwan chi natoy ja hi Kristo ja agkhuy khu nummahu. 14 Ja nu agkhuy nummahu hi Kristo ja ma-id inherpfin ni khun mi ekasaba, ja ma-id khu herpfin ni pammati ju. 15 Meꞌchagkha khu ja, nu amat hetoy allon ju ja hay penhod ju an hapiton ja nunlahlah ami. Ti khun mi tihtikhuwan an minahuwan Apo Jos hi Kristo, ja achi umannung hitay nu achi mummahu hana nun-atoy. 16 Nu achi mahuwan Apo Jos hana nun-atoy hot un hay allon ju ja agkhuy minahuwan Apo Jos hi Kristo. 17 Ja nu umannung an agkhuy na minahuwan hi Kristo hot ma-id herpfin ni pammati ju, ja un kan munchochodcha hini pfahor ju an agkhuy napakawan. 18 Ja amat hina ayya hot anong un hay hana namati ay Kristo an nun-atoy, ja na-utaw cha an achi cha miꞌtakhu ay Apo Jos. 19 Nu umannung hitay, an ma-id chi hay hahadchon ta-o hi piꞌtakhuwan ay Kristo ta un mepogpog hini nidchuman ta-o ay hija heto lota, ja chita-oy munnaꞌnaud an ka-ahi.

20 Muti hini umannung ja minahuwan Apo Jos hi Kristo, ja hitay chi panginnilaan an mahuwan Apo Jos an amin hana natoy an namati. 21 Chin enat ni oh-ohha an takhu an hi Adam chi khapo na an matoy ta-o an amin. Ja khapo khuh ay ni enat ni oh-ohha an takhu an hi Kristo, ja mummahu an amin hana natoy an namati. 22 Matoy ta-o an amin khapo ta holag chita-o ay Adam. Ja amat hina khu an mahuwan Apo Jos an amin ta-o an namati khapo hi nidchuman ta-o ay Kristo. 23 Hi Kristo chi namangulu an namahuwan, ja chin pumpfangngachana ja mahuwan Apo Jos an amin chi tatakhu na. 24 Napfalin ja machakngan hini apogpokhan tay lota an pangapfakan Kristo an amin hana pfuhur na an gway apfalinana an mun-ap-apo ja an mangpaptoꞌ heto lota, ja unaot ipulang hini pun-ap-apugwana ay Jos Ama. 25 Ti eneꞌchan Apo Jos an hi Kristo chi mun-ap-apo ingkhana hi apfakona an amin chi pfuhur na. 26 Ja hini omangonoh an pfuhur an apfakon Kristo ja hini patoy. 27 Ti gwa han impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi, “Impulang Apo Jos ay hija an amin chi nagwacha ta epaptoꞌ na.”* Muti ma-awatan ta-o an agkhuy nidchum hi Apo Jos an epaptoꞌ Kristo, ti hi Apo Jos chi nangpulang an amin hana nagwacha ta epaptoꞌ Kristo. 28 Napfalin an nipulang an amin ay Kristo an Empfalay Apo Jos ja ipulang khu Kristo hini achor na ay Ama na, ta hi Apo Jos chi mangpaptoꞌ an amin.

29 Nomnomon ta-o khu hitay amahuwan chi natoy. Gwacha hana uchumna ay chaꞌju an numpabautisar ta hijay mipfilang hi bautisar hana natoy an agkhuy nabautisaran. Hotti gway pammati cha an machakngan hini arkhaw an mummahu hana nun-atoy an entaꞌchokhan cha hi bautisar. Ti nu achi amat heto hini pammati cha, ja un cha la-ahnaon enat cha chi amat hina? 30 Ja ay chaꞌmi, ja anagkha tugwali ta ipusta mi hitay piꞌtakhuwan mi hi a-arkha-arkhaw nu ma-id hahadchon hi amahuwan chi natoy? 31 A-akhi, umannung an mun-an-anlaaꞌ ay chaꞌju, ti nidchum aju ay Kristo Hesus an Apo ta-o. Ja umannung khu an a-arkha-arkhaw ja humangowaꞌ hi patoy. 32 Munlinapoh hana likhat an henortap u heto ad Efesus khapo hana khun pfumuhur ay ha-in. Ja ngay linagpfuꞌ an nangedpor hi likhat nu omataꞌ hana agkhuy namati an achi mamati an gway amahuwan? Hotti nu umannung an achi mummahu hana nun-atoy ja toꞌ-onot un ta-o unuchon hini allon cha an, un ta mangmangan ja umin-inum ad ugwani, ti mapfalin an matoy ta-o hi magwiit ja angkhaynana.†

33 Achi aju ma-allilaw hay hana munhapit hi amat heto. Ti umannung hini allon cha an midchum ta-o ayya hana nun-apukhit chi nomnom cha ja loꞌtat ja ma-alinan ta-o ja pumukhit chi ugali. 34 Punhalemottongan ju gwot ja chuꞌkhon ju hana pfahor ju. Ti gwacha hana uchumna hina an ma-id oh-ohhah anila cha ay Apo Jos ja umipapfa-in hitay.

Maparkhan hitay achor an matoy hi achor an me-ajaw ad langit

35 Nu gway mangpfokha hi, “Ngay nin aton hana nun-atoy an mummahu? Ngay nin omaꞌ-atan ni achor cha?” 36 ja un natottot. Ti nu ipadchung ay ni pfugwa, nu itanum ja achi homangaw nu achi mapfuluꞌ hini pfugwa. 37 Hini tikhaw hana numpfino-ob-on an pfugwa an mehoꞌ, an amat hana pakhuy ja hana uchumna, ja achi mipadchung ay ni tikhaw ni hangaw cha. 38 Hitay chi omaꞌ-atana ti hi Apo Jos chi nangeꞌcha ay ni omaꞌ-atan hana numpfino-ob-on an homangaw an pfugwa. Ja an amin chi pfugwa an mehoꞌ ja hi Apo Jos chi nangeꞌcha ay ni tikhaw ni nehoꞌ an hemmangaw. 39 Achi mumpapadchung an amin chi achor chi mun-od-odmay. Ti nat-on hini achor chi takhu ay ni achor chi animar, ja nat-on khu hini achor chi hagwiti, ja hana khu khachiw. 40 Hini tikhaw hana gwa ad uchu ja nat-on ay ni tikhaw hana gwah to lota. Hotti hana aphod hana gwa ad uchu ja achi miꞌpadchung ay ni aphod hana gwah to lota. 41 Anong un hana gwa ad uchu ja numpfino-ob-on hini aphod cha. Ti hini aton ni hukhit an humilaw ja achi amat ay ni hilaw chi pfulan, ja achi khu amat ay ni pfittuwan an himitimiti. Ja anong un hachi pfittuwan ja numpfino-ob-on hini aton cha an mumpfinang.

42 Amat hina khu an nat-on hini achor ta-o ad ugwani ay ni achor ta-o hu-un mahuwan Apo Jos. Ti hini achor ta-o ad ugwani ja matoy hot mapfuluꞌ, muti hini achor an mahuwan Apo Jos ja achi matmatoy. 43 Hini achor ta-o ad ugwani ja achi maphod hini tikhaw na. Muti namahuwan ayya ja maꞌ-aphod chi tikhaw na. Hitay achor ta-o ad ugwani ja nalaka an omjad, muti namahuwan ayya ja mapfi-ah an achor. 44 Nichatan ta-o hi achor an me-ajaw ay tay piꞌtakhuwan heto lota, ja michatan ta-o khu hi achor an me-ajaw ay ni piꞌtakhuwan ad langit. Nu gway achor an me-ajaw ay ni piꞌtakhuwan heto lota, ja gwacha khu hini achor an me-ajaw ay ni piꞌtakhuwan ad langit.

45 Hija khu hitay nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi, “Chin nahnahhun an takhu an hi Adam ja nichatan hi piꞌtakhuwan heto lota.”‡ Muti akhaꞌkhaja hi Kristo an hija hini me-angonoh an Adam an hi Kristo, ja naparkhan hini achor na hi pfakhu an achor an me-ajaw ad langit, hijay khun mangchat hi na-ilangitan an piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna. 46 Muti hini omaꞌ-atana ja nichatan ta-o pay hi achor an me-ajaw heto lota, ja hachon ta-o hini amahuwan an pichatan ni achor an me-ajaw ad langit. 47 Chin nahhun an takhu ja me-ajaw heto lota hini achor na, ti hay apja na ja lota. Muti hini me-aggwa an takhu an hi Kristo ja nichatan hi achor an me-ajaw ad langit. 48 An amin chi tatakhu heto lota ja holag Adam an lota hini na-apja hi achor na, hotti omaꞌ-at cha ay hija. Muti chita-o an nidchum ay Kristo an narpu ad langit ja michatan ta-o hi achor an amat ay hija. 49 Ay chita-o ad ugwani ja omaꞌ-at ta-o ay Adam an takhu ay tay lota, muti umali han arkhaw an miꞌpadchung ta-o ay Kristo an narpu ad langit.

50 Hay penhod u an hapiton ay tay, a-akhi, ja hitay achor ta-o ad ugwani an khun matoy, nu achi maparkhan ja achi mapfalin an midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos an gwachaan hana achi matmatoy. 51 Chonglon ju hitay nakaskasda-aw an impa-innilan Apo Jos an ma-at ay chita-o an namati. An achi ta-o matoy anamin ja un mumpfangngad hiApo Hesu Kristo, muti an amin ta-o ja maparkhan hitay achor ta-o. 52 Ti un hin-aꞌ-alina ja ma-at hay hato hu-un machakngan hini pumpfangngachana. Magngor hini abpfuun Apo Jos an hinjar an nachakngan hini apogpokhan tay lota. Ja khimmangoh ayya hitay abpfuu ja mahuwan Apo Jos hana achor hay hana namati an nun-atoy ja achi cha mahpay matmatoy. Ja chita-o an mamattakhu ja parkhana khu hitay achor ta-o. 53 Ti hitay achor ta-o an khun matoy ja mapfuluꞌ, ja mahapor an maparkhan hi maphod an achor an achi matmatoy. 54 Nu ma-at hitay hot mipa-annung hini Hapit Apo Jos hi nangarjana hi, hini Patoy ja apfakon Apo Jos, hot angkhaynana an ma-id chi patoy.§ 55 Hotti mapfalin ta-o an allon hi, “Ma-id apfalinan chi patoy an mangapfak. Ja ma-id apfalinan chi patoy an tomattata-ot.”* 56 Hini pangalan chi patoy ay ni apfalinana ja hini khun ta-o pfumahulan. Ja hini pangapfak ni pfahor ay chita-o ja hini achi ta-o khun pangunuchan ay ni urchin Apo Jos. 57 Muti munyaman ta-o ay Apo Jos, ti inchatan chita-o hi apfalinan an mangapfak hi pfahor ja patoy khapo chin natajan ja nummahuwan Hesu Kristo an Apo ta-o. 58 Hotti hay aton ju, chaꞌju an a-akhi an penpenhod u, ja etortoloy ju an mamati, ja achi aju ma-alinan hana nehahalla an tudtuchu, ja pfumi-ah aju an munserbi ay Apo ta-o an hi Hesu Kristo, ti an amin chi aton ju an munserbi ay hija ja anila ju an gway piherpfiyana.

16

Hay itolong cha hana i-ibpfa cha an namati ad Jerusalem

1 Hana ayya amung an mipi-uy an i cha itolong hana tatakhun Apo Jos ad Jerusalem, ja hay alloꞌ ja maphod nu unuchon ju hini amat ay ni intukhun u hana namati ad Galatia. 2 Hotti oha-ohanna ay chaꞌju ja chinumingkhu an ipaꞌ-igwina hini amung na an me-okor ay ni kaya na an ichat ta mehahagkhana, ta achi ju e-ehhod ay ni umaliyaꞌ. 3 Ta immaliyaꞌ ayya hina ja empachon ta-o hini amung ju hay hana tatakhu an pinili ju an mang-uy ad Jerusalem. Ja idchum u han tulaꞌ ta i-an-annilaꞌ chicha hay hana namati hichi. 4 Muti tikhaꞌ ta mahahapor ayya an miꞌjujaꞌ ja un ami muntutunud an umuy.

Nenomnom Paul an i manggwangar hay hachi eKorinto

5 Hini nenomnom u an aton ja mahhun pay an umujaꞌ ad Macedonia an i muntudtuchu hichi ja unaꞌ umali hina achaan ju an omegwangar. 6 Alom ja mapfaypfajag an mihihinnaaꞌ ay chaꞌju ingkhanah malahin hini ahitungnin ta tulunganaꞌ hana mahapor u an umuy hana uchumna an pfuglay an omajaꞌ pay. 7 Muti pfu-un pay ad ugwani, ti achiꞌ penhod an un naꞌnaꞌ-omtang chi pihihinnaaꞌ ay chaꞌju, ta mapfaypfajakhaꞌ an mihihinna nu penhod Apo Hesu Kristo. 8 Muti tayya kaykhu an mehethettuwaꞌ pay ad Efesus ingkhana hi machakngan hitay umali an pfehtan chi Pentekostes. 9 Ti anong un cho-or hato pfumuhur ay ha-in, muti cho-or chamchama hato khun u itudtuchugwan ja napfalor hitay pfunga na.

10 Nu umali hi Timoti hina achaan ju ja ep-ephod ju an mangiliyon, ti oha khu hija an khun mangat ay tay tamun Apo Hesus an amat ay ha-in. 11 Tikhan ju ta achi ju u-ungngohan hija, ta un ju gwot tulungan ta numpfangngad ayya heto ja maphod chi ina punnomnoman ay chaꞌju. Ti tayya an hahadchoꞌ hija ja hana uchumna an namati an pun-ibpfa na. 12 Hi ayya akhi ta-o an hi Apolos ja khun u chagchakhon an mitnud koma hana a-akhi ta-o an namati an umali hina an manggwangar ay chaꞌju. Ja hay allona ja achi na penhod an umali ad ugwani muti umalin to anu nu gway timpo na.

13 Khun ju gwot pa-ennongan, ja khenokhotan ju hini pammati ju. Ja tikhan ju ta achi aju tomatta-ot, ta un aju gwot pfumi-ah hi pammati. 14 Ja an amin hini aton ju ja aton ju an gwachaan hi pamhod.

15 A-akhi, anila ju an cha Stefanas ja hini pamilya na chi nahhun an namati ad Greece, ja impapati cha ingkhana ad ugwani an khun munserbi hay hana tatakhun Apo Jos. Tikhan ju adniꞌ, a-akhi, 16 ta lihpituwon ju hana tatakhu an amat heto, ja hana uchumna an khun tomolong ay ni tamun Apo Hesus. 17 Nunhegla hitay pun-an-anlaaꞌ ay tay immaliyan cha Stefanas ja hi Fortunatus ja hi Akaykus. Tan impuhuy u hitay ingohoꞌ ay chaꞌju khapo ay tay immaliyan cha. 18 Tayya an impapfi-ah cha hitay nomnom u, ja anilaꞌ an amat khu heto an papfi-ahon chaꞌju ay ni pumpfangngachan cha hina achaan ju. Hana amat heto an tatakhu ja lihpituwon ju.

19 Hay hato namati heto ad Asia ja pakumustaan chaꞌju. Pakumustaan chaꞌju khu ay cha Akila ja hi Priscila, ja hana uchumna an khun mummeha ay ni pfalay cha. Podhon cha an ipa-innila an podpodhon chaꞌju khapo hi neꞌ-oh-ohhaan ju ay Hesu Kristo. 20 An amin hato a-akhi heto ad Efesus ja pakumustaan chaꞌju an namati ad Korinto. Ja manghenpfopfogkha aju khu an hin-a-agkhi hina an pangtikhan hi pumpepennohhochan ju.

21 Tayya an ha-in an hi Paul ja permaaꞌ hitay tulaꞌ u ay chaꞌju. Omod hini piꞌtakhuwan ju hina. 22 Hini achi mamhod ay Apo Hesu Kristo ja dusaon Apo Jos. Umali a adniꞌ, Apo Hesus. 23 Hi Apo ta-o an hi Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ay chaꞌju. 24 Umannung an podpodhoꞌ chaꞌju an amin an nidchum ay Kristo Hesus.

* 1:19 1:19 Isaiah 29:14

† 1:31 1:31 Jeremiah 9:24

* 2:9 2:9 Isaiah 64:4

† 2:16 2:16 Isaiah 40:13

* 3:19 3:19 Job 5:13

† 3:20 3:20 Psalms 94:11

* 5:12-13 5:12-13 Deuteronomy 17:7

* 6:16 6:16 Genesis 2:24

* 9:9 9:9 Deuteronomy 25:4

* 10:7 10:7 Exodus 32:6

† 10:26 10:26 Psalms 24:1

* 14:21 14:21 Isaiah 28:11-12

* 15:27 15:27 Psalms 8:6

† 15:32 15:32 Isaiah 22:13

‡ 15:45 15:45 Genesis 2:7

§ 15:54 15:54 Isaiah 25:8

* 15:55 15:55 Hosea 13:14

2 Korinto

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

2 KORINTO

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Chin nahhun an tulaꞌ Paul hana namati ad Korinto, ja nuntukhun hija khapo hana khun cha punhahannugwan ja hana uchumna an problema cha. Hotti immuy khu an i pfimmihhita hichi muti un cha hihiya an agkhuy cha enegngor hichin intukhuna. Hotti munnaud chi chokhoh chi i na punnomnoman hi numpfangngachana ad Efesus. Amat hichi ja immuy an i nangaskasaba ad Troas ja ad Macedonia. Hichi chi nanittumana ay Titus an narpu ad Korinto, ja munnaud chi pun-an-anlaan Paul, ti inalin Titus hini numbarbarliwan hana eKorinto an chin-ug cha mahpay hana pfahor cha ja maphod hini nomnom cha ay Paul (2 Korinto 7:5-7). Hotti hichin gwachaana hichi ad Macedonia ja intulaꞌ na hitay me-aggwa an tulaꞌ na hana eKorinto.

Gwa han apat an importante an inalin Paul ay tay an tulaꞌ. Nahhun ja inali na hini maphod an punnomnomana ja an-anla na khapo hi nan-ukhan cha hana pfahor cha. Me-aggwa ja inali na khu hini omaꞌ-atan chi piꞌtakhuwan ja hana itudtuchun hana apostoles an khun munserbi ay Kristo. Me-atlo ja inali na an amungon cha gwot hini amung cha an mitolong hana namati ad Jerusalem. Me-apat ja inali na hini apfalinana an apostol an inchat Kristo ay hija. Ti gwacha pay hana nidchum hana namati ad Korinto an mamapaꞌ-i ay ni kina-apostol Paul, ja allon cha khu hi chicha anu hana umannung an apostoles.

1

1 Ha-in hi Paul an numpfalin hi apostol Kristo Hesus, ti hitay chi penhod Apo Jos. Hitay nun-i-ibpfaꞌ heto ja hi akhi ta-o an hi Timoti. Tayya an muntulaꞌ ami ay chaꞌju an tatakhun Apo Jos an khun ma-am-amamung an mummeha hina ad Korinto, ja ay chaꞌju khu an amin an gwahna ad provincian chi Akaya.

2 Hi Apo Jos an Ama ta-o ja hi Apo Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ay chaꞌju ja mangchat hi pomhochan chi piꞌtakhuwan ju.

Hi Apo Jos chi tomolong hi un ta-o malikhatan

3 Edaydayaw ta-o hi Apo Jos an hijay Jos ja Aman Hesu Kristo an Apo ta-o. Hitay Ama ta-o ja otong chi khohkhoh na ja hijay khun arpugwan an amin chi tolong. 4 Ja tulungan chita-o an amin hi i ta-o punlikhatan, ta gway aton ta-o an tomolong khu hana i-ibpfa ta-o hi un cha malikhatan an amat ay ni khun aton Apo Jos an tomolong ay chita-o. 5 Ti anong un nunheglay punlikhatan ta-o an omaꞌ-at chin nunlikhatan Kristo, ja en-ar-ala na an otong hini tolong Apo Jos ay chita-o an neꞌ-oh-ohha ay Kristo. 6 Hotti anong khu ja cho-or hay hato horhortapon mi an likhat hu-un aju gwot matulungan ta miꞌtakhu aju ay Apo Jos. Ja khapo ta khun chaꞌmi tulungan ay Apo Jos ja anila mi an tulungan chaꞌju khu ta edpor ju hana likhat an khun ju horhortapon an amat ay chaꞌmi. 7 Munchomoꞌ ami an madpor aju ti anila mi an anong un aju midchum ay chaꞌmi hi likhat ja midchum aju khu ay chaꞌmi an tulungan Apo Jos.

8 A-akhi, podhon mi an ipa-innila an nunlinapoh chin nunlikhatan mi chin agawwachaan mi hichi provincian chi Asia. Nunhegla chi i mi nunlikhatan, hotti hay anila mi ja un angkhaynana an achi ami miꞌtakhu. 9 Ja khemhon mi un hijay atajan mi. Muti na-at hay hato an nunlikhatan mi ta achi ami munhochor ay ni apfalinan tay achor mi ta hi Apo Jos an manakhu hana nun-atoy chi punhocholan mi. 10 Ja umannung an hinalimunan chaꞌmi hi gwa an atajan mi, ja anong khu hi uchum chi arkhaw. Ja munchomoꞌ ami an etortoloy na an khun manalimun ay chaꞌmi. 11 Hotti hay mahapor hi peꞌ-at ju, ja tulungan chaꞌmi hi kalalag. Hot hongpfatan Apo Jos hana cho-or an kalalag ju ta ekhohkhohan chaꞌmi, hot cho-or chi munyaman ay hija.

Hini khumapo an agkhuy natoloy chin nenomnom Paul an omajan ad Korinto

12 Ja achi ami mun-okhon an muntihtikhu an ma-id oh-ohha hi anila mi hi enat mi an napukhit hi tatakhu ja om-omod ay chaꞌju. Ti hi Apo Jos chi nangpadchong ay chaꞌmi, hotti magpong an amin chi enat mi, ja ma-id pfinarpfalijan mi. Ja an amin hato enat mi ja agkhuy nepognad hi nomnom chi takhu, an un narpu ay ni khohkhoh Apo Jos. 13-14 Hana intulaꞌ mi ay chaꞌju ja ma-id chi hay inliliꞌ-ud mi hi penhod mi an hapiton, ti nalaka hi pfahaon ja ma-awatan. Ja nu gway agkhuy ju pay na-awatan ja munchomo-aꞌ an uchum chi arkhaw hot annilaon ju. Hot chin arkhaw an pumpfangngachan Apo Hesus ja mun-an-anla aju khapo ay chaꞌmi an amat khu ay ni pun-an-anlaan mi khapo ay chaꞌju.

15 Anilaꞌ an immingoho aju an manikhaw ay ha-in. Hotti hay nenomnom u ja mumpiggwaaꞌ an umali an manggwangar ay chaꞌju ta mapiggwa aju an matulungan. 16 Chin nenomnom u an aton ja mun-agwaaꞌ koma hina ay ni omajaꞌ ad Macedonia. Ja ay ni pumpfangngachaꞌ ja mun-agwaaꞌ khu hina ta tulunganaꞌ ay ni omajaꞌ ad Judea. 17 Agkhuy natoloy hitay nenomnom u an aton ja unchani ja hay allon ju ja un munhempfalang chi nomnom u, muti achi. Achiꞌ unuchon hini ugalin chi tatakhu heto lota, an anong un cha allon hi, “Aa,” muti hini gwa ay ni nomnom cha ja, “Achi.” 18 Achiyaꞌ amat heto ti mapagtarkan hi Apo Jos ja amat hina khu ay ha-in an chin inaliꞌ ja pfu-un agkha-agkhah. 19 An amat khu ay Hesu Kristo an Empfalay Apo Jos an engkaskasaba mi ay Silas* ja hi Timoti chin agawwachaan mi ay chaꞌju. Achi munhempfalang hini nomnom Kristo, ti an amin hini allona ja ipa-annung na. 20 Ti an amin hana ingkarin Apo Jos ja nipa-annung khapo ay Hesu Kristo. Hijaot un ta-o apfuluton an nahamad hana ingkarin Apo Jos, hotti hijay madaydayaw. 21 Hi Apo Jos chi mangpapfi-ah ay chaꞌmi, ja amat khu ay chaꞌju, ta mehamad hini pammati ta-o ay Kristo, ti hijay nanghaad ay chita-o. 22 Ja inchat na hini Espiritu Santo ay chita-o an pangmatunan an chita-oy tatakhu na. Ja khapo ay tay Espiritu Santo an gawwacha ay chita-o ja munchomoꞌ ta-o an ipa-annung Apo Jos an amin hana ingkari na.

23 Ja anilan Apo Jos an umannung hitay alloꞌ, an agkhuy natoloy hini nenomnom u an umali an manggwangar ay chaꞌju khapo ta achiꞌ podhon an umali hina ad Korinto ja unaꞌ humingar hay hana nangat hi napukhit. 24 Ja achi mi podhon an gway mangali hi un chaꞌmi hon empagpong mi hini pammati ju, ti matikhaw an nehamad hini pammati ju. Hay penhod mi ja un ami tomolong ta machumchuman chi i ju pun-an-anlaan.

2

1 Ti chin immaliyaꞌ hina ja inhingar u chaꞌju ja chimmalat hi immayyungan ju. Hotti hay nenomnom u ja achiꞌ ipiggwa an umali ta pa-ayyungon chaꞌju khu. 2 Ti umayyung aju ayya ja ngachah kaykhu chi mangpa-anla ay ha-in? 3 Hijaot unaꞌ nuntulaꞌ ay chaꞌju ta alom adniꞌ ja matukhun aju, ti achiꞌ kaykhu podhon an umali hina ta pa-ayyungonaꞌ ay chaꞌju an punhohodlanaꞌ an mangpa-anla ay ha-in. Ti anilaꞌ an hini pun-an-anlaaꞌ ja meꞌ-an-anla aju an amin. 4 Ja chin nuntula-aꞌ ay chaꞌju ja un na-ugman hi luwa, ti munnaud an munchokhoh hi punnomnomaꞌ hana ena-enat ju. Muti agkhujaꞌ nuntulaꞌ ta pa-ayyungon chaꞌju ti hay penhod u ja annilaon ju hitay otong an pamhod u ay chaꞌju.

Pakawanon hay ibpfa an pfimmahor hu-un muntutuju

5 Hinuy oha an ibpfa ju an pfimmahor ja hijay chimmalat hi immayyungan ta-o. Ja pfu-un ha-in ja angkhay muti niya an anong un chaꞌju. Ja anong ja agkhuy aju nin immayyong an amin, ti unchah la-ahna ja ujaꞌ hinurpfuchan. 6 Hotti ammuna ti nujan chamuna aju an nanitilod ay nuy an pfimmahor. 7 Ti nujan nuntutuju, hotti hay aton ja pakawanon ju hija, ja tinulungan ju ta achi ma-apfak chi nomnom na khapo ay ni munnaud an immayyungana. 8 Hotti tikhan ju adniꞌ ta ipatikhaw ju hini otong an pamhod ju ay hija.

9 Ja hay oha hi khapo na hi nuntula-aꞌ ay chaꞌju ja podhoꞌ an tikhan hi un ju khun unuchon an amin chin tukhun u ay chaꞌju. 10 Ja niya an inunud ju. Hotti penakawan ju ayya hini pfimmahor ja anong un ha-in ja pakawanoꞌ khu hija. Ja nu gwacha pay chi uchumna hi pfahor an mapakawan ja khapo ay Kristo ja pakawanoꞌ chaꞌju, ti ap-aphochan ju. 11 Ti achi khulaton an ichatan hi Satanas hi hay panghiꞌ-ingana hi i na pangapfakan ay chita-o. Ti aniꞌ-ila ta-o hana na-uti-ot an nomnom Satanas.

Chin nangaskasabaan Paul ad Troas

12 Chin immajaꞌ ad Troas an i nangkasabaan ay tay Ebanghelyon Kristo ja maphod chi impfunga na, ti matikhaw u an enhahagkhanan Apo Jos hachi tatakhu an nangapfulut ay ni intuchuꞌ. 13 Muti mun-o-onan ay tay nomnom u hini agkhuy immaliyan ni akhi ta-o an hi Titus an marpu hina an manittum koma ay ha-in ad Troas. Hotti tenaynaꞌ hachi tatakhu ad Troas ja nunchaꞌpuhaꞌ an immuy ad Macedonia, ja hichi chi nanittumaꞌ ay hija.

Hi Kristo chi mangab-apfak

14 Muti otong chamchama chi punyamanaꞌ ay Apo Jos, ti chaꞌmi an manudtuchu ja amat hi nidchum ami hana tiniliw Kristo an pfuhur na an impfulog na ta pangtikhan chi tatakhu hi emmapfakana. Ja khun chaꞌmi honakhon an i mangali hi apfuglapfuglay ay ni omaꞌ-atan Kristo, an meꞌmeꞌnong hi mumpfango an insenso an hunghungon chi tatakhu an amin hi omajan mi. 15 Ti hini pangtudtuchugwan mi ay ni Ebanghelyon Kristo ja amat hi insenso an nidaton ay Apo Jos an hunghungon an amin chi munchongor, hana mamati an takhuwon Apo Jos ja hana achi mamati an ma-uꞌ-utaw chi piꞌtakhuwana. 16 Hana tatakhu an takhuwon Apo Jos ja amat hi mumpfango hi panonghongan cha ay ni itudtuchu mi, ti pattiyon cha hot michatan cha hi piꞌtakhuwan hi ma-id chi pogpogna. Hana ayya achi miꞌtakhu ja amat hi mun-akhub hi panonghongan cha ay tay itudtuchu mi, ti achi cha pattiyon hot madusa cha hi ma-id chi pogpogna. Munnaud an machamot hitay an tamun chi muntudtuchu, hotti un chah olog chi takhu an mangat? 17 Muti aton mi khapo ta hennag chaꞌmi ay Apo Jos, ja anila na an umannung hini itudtuchu mi, ti inunud mi hi Kristo. Achi ami amat hana cho-or an manudtuchu an alan cha hitay hapit Apo Jos hi pumpihuwan.

3

Hini apfalinan cha Paul ja narpu ay Kristo

1 Unchani ja gway khu mangali hi un hitay achor mi chi epa-akhaja mi. Unchah khahin un gway napermaan hi tulaꞌ hi ipatikhaw mi ay chaꞌju ta annilaon ju an gway apfalinan mi an muntudtuchu? Ja unchah khahin un gway tulaꞌ ju hi ipatikhaw mi hana uchumna an apfuglapfuglay an khun mi omajan? Hitay chi khun aton chi uchumna muti ay chaꞌmi ayya ja khahinon hato. 2 Ti hini piꞌtakhuwan ju ja amat hi tulaꞌ an nitutulaꞌ ay tay nomnom mi, ja nalaka hi pfahaon chi hay takhu an manikhaw ay ni maphod an pfungan ni tamu mi ay chaꞌju. 3 Ja matikhaw an chaꞌju chi tulaꞌ Kristo khapo ay chaꞌmi an nuntudtuchu. Muti pfu-un hay tinta chi nanulaꞌ na an hini Espiritun tay mamattakhu an Jos. Ja agkhuy khu nitulaꞌ hi pfato an amat chin nitula-an chin urchin Apo Jos, muti intulaꞌ Kristo ay ni nomnom ju.

4 Hay nangarjan mi ay tay ja hi Apo Jos chi punhocholan mi khapo ay Kristo. 5 Ma-id chi hay i mi panghunungan hi i mi pangallan an gway apfalinan mi an mangat ay tay an tamu. Muti hi Apo Jos chi nangchat ay tay an apfalinan mi 6 hi nanghaachana ay chaꞌmi an muntudtuchu ay tay pfakhu an neꞌtobpfalana hi tatakhu. Ja hitay pfakhu an neꞌtobpfalana ja achi amat chin nitulaꞌ an urchin, ti un nepognad ay ni tamun ni Espiritu Santo. Ti chin nitulaꞌ an urchin ja chimmalat hi adusaan chi tatakhu hi ma-id chi pogpogna. Muti hini ayya Espiritu Santo ja ichat nay piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna.

Napfarpfalor hitay pfakhu an neꞌtobpfalan Apo Jos hi tatakhu

7 Chin nangchatan Apo Jos ay ni urchina ay Moses ja impatikhaw na hini pfinang na. Ti chin nang-ataman Moses ay chuy urchin an nitulaꞌ hi pfato, ja pomooꞌ chin angah na. Ja anong un khun ma-aꞌ-aanan chin pfinang na ja pomooꞌ chamchama, hotti hachi holag Israel ja achi cha meꞌpfottog ay Moses. Amat heto chin impatikhaw Apo Jos an kinajos na chin nangchatana ay ni urchin an chumalat hi adusaan hi ma-id pogpogna. 8 Hotti ejar-alana an matikhaw hini kinajos ja apfalinana ay ni pangchatana ay ni Espiritu Santo khapo ay tay Ebanghelyo an khun mi itudtuchu. 9 Ti nu matikhaw hini kinajos Apo Jos ay ni nangchatana ay ni urchin an manugi hi tatakhu ja ejar-alana an matikhaw ay ni atona an mangaan hi pfahor ta mipfilang ta-o hi magpong. 10 Hini omaꞌ-atana ja amat hi napfau hini apfalor chin urchin Moses nu ipadchung ay tay pfakhu an neꞌtobpfalan Apo Jos an munnaud an napfalor. 11 Ti nu allon ta-o an gway pfalor hana khun malahin ja mapogpog, ja munnaꞌnaud an napfarpfalor hana nepallog an munchochodcha ja ingkhana.

12 Hitay chi khun mi punhocholan, hijaot un mi achi ipfa-in an mangpa-innila hay hana khun mi itudtuchu. 13 Achi ami amat ay Moses an khahin una uklupan hini angah na ta achi tikhagwun hana holag Israel hini a-upfahan chin pfinang na. 14 Muti pfimmato hini nomnom cha hotti agkhuy cha na-awatan hichin na-at ay Moses. Ja ingkhana ad ugwani ja omaꞌ-at hina hana Hudju an holag cha. Nu mumpfaha cha ay ni Da-an an Tulag, ja amat hi na-u-uklupan hini nomnom cha, ti achi cha ma-awatan hini penhod na an hapiton. Ja achi ma-aan hitay an nanguklupan ay ni nomnom cha ingkhana hi midchum cha ay Kristo. 15 Un chah achi umannung hitay, an niya mah an gwa ayya chi mamaha ad ugwani ay ni urchin Moses hon achi cha ma-awatan, an amat hi gway nanahallinan ay ni nomnom cha. 16 Muti nu mamati cha ta midchum cha ay ni Apo ta-o hot ma-aan hini nunhahhalin ay ni nomnom cha. 17 Hitay Apo an khun u hapiton ja hija hini Espiritu Santo. Ja hini takhu an nagwachaan ay tay Espiritu Santo ja amat hi nipfu-aan. 18 Hotti chita-o an namati ja agkhuy nahalinan hitay angah ta-o ti matikhaw ay chita-o hini apfagton Apo Hesus. Ja khuna papapphochon hitay piꞌtakhuwan ta-o ja ingkhana hi meꞌmeꞌnong ta-o ay hija. Hini mangat ay tay ja hini Apo an hija hini Espiritu Santo an khun muntamu ay tay piꞌtakhuwan ta-o.

4

Hilagwan Apo Jos hana mamati ay hija

1 Hitay tamun chi muntudtuchu ja impulang Apo Jos ay chaꞌmi khapo hi khohkhoh na, hotti achi ami humikha. 2 Ja chin-ug mi hana nililiꞌ-ud an apfapfa-in an khun aton chi takhu, ja achi ami khun pfumarpfali. Ja achi mi khu khun hurpfuchan hini Hapit Apo Jos, an un mi epachot-anan an ipa-innila hini umannung an mitudtuchu. Ja ma-id i mi pfuma-inan hi tatakhu, ti apfuluton cha an maphod hini khun mi aton hi pannig Apo Jos. 3 Gwacha hana uchumna an amat hi na-u-uklupan hini nomnom cha hijaot un cha achi piꞌ-innila hitay Ebanghelyo an khun mi itudtuchu, ti chicha hay hana madusa hi ma-id chi pogpogna. 4 Ti hi Satanas an khun unuchon hay hana agkhuy namati ja henerngana hana nomnom cha ta achi cha piꞌ-innila hitay khenong chi hilaw an Ebanghelyo an mangpa-innila ay ni apfagton Kristo. Ti matikhaw an amin ay Kristo hini omaꞌ-atan Apo Jos, 5 hot hijah tay hini khun mi ekaskasaba an pfu-un hitay achor mi. Ja hay khun mi allon ja hi Hesu Kristo chi Apo, ja hijay inunud mi ay tay khun mi punserbiyan ay chaꞌju. 6 Ti hi Apo Jos chi nangali hi, “Marmu ah ton hilaw!”* ta gway manilagwan hi munhehellong. Ja hi Apo Jos chi nanilagwan ay tay nomnom mi ta annilaon mi hay omaꞌ-atan jos ay Kristo.

7 Otong chi pfalor tay Ebanghelyo an hijay panginnilaan ay ni omaꞌ-atan Kristo, ja impulang Apo Jos ay chaꞌmi an ma-id nitagtakhuwana, ta mipatikhaw an narpu ay hija hitay ma-id nipadpadchungana an apfalinan an agkhuy narpu ay chaꞌmi. 8 Cho-or hana numpfino-ob-on an likhat an khun mi hortapon, muti achi ami ma-apfak. Ja hin-umu-udchum hon ma-id maptoꞌ hi i mi aton, muti achi ami chamchama makhilat. 9 Khun chaꞌmi palikhaton, muti achi chaꞌmi teꞌte-a-an ay Apo Jos. Un khun odche-odchehna an patajon chaꞌmi, muti tayya an mamattakhu ami. 10 Ay tay a-arkha-arkhaw an khun mi punlikhatan ja amat hi nipapippi-ug ay tay achor mi chin natajan Hesus, ta gway atona an matikhaw ay tay achor mi hitay piꞌtakhuwan an narpu ay hija, ti khun chaꞌmi takhuwon. 11 Ti ay tay an piꞌtatagkhuwan mi ay tay lota ja khenong chi un mitotopfoꞌ-or chi atajan khapo hi niꞌ-unuchan mi ay Hesus, ta hini achi mapogpog an piꞌtakhuwan Hesus ja matikhaw ay tay achor mi an gway pogpogna. 12 Hotti tayya an ay chaꞌmi ja un metata-echer hini atajan ay chaꞌmi, muti ipfunga na ay chaꞌju chi piꞌtakhuwan hi ma-id chi pogpogna.

13 Gwa han nitulaꞌ an Hapit Apo Jos an inalin han oha an khun munlikhat an, “Namatiyaꞌ ay Apo Jos, hijaot un u hinapit hini omaꞌ-atana.”† Ja amat hina khu ay chaꞌmi, an anong un ami khun munlikhat ja pun-i-ali mi hitay pinati mi. 14 Ti anila mi an hi Apo Jos ja minahuwana hi Apo Hesus, hotti mahuwan chaꞌmi khu khapo hi neꞌ-oh-ohhaan mi ay hija. Ja amat hina khu ay chaꞌju, ta amungon chita-o an namati ta midchum ta-o ay ni gawwachaana. 15 Hotti tayya an un mi an-anuhan hay hato likhat, ti hay penhod mi ja ipfunga nay ap-aphochan ju. Ja chom-or ayya hana tatakhu an ekhohkhohan Apo Jos, hot chom-or khu chi munyaman ay hija, ta hi Apo Jos chi mipapfagpfagto.

16 Hotti achi ami humikha ti, anong un khun omjad hitay achor ta-o muti a-arkha-arkhaw ja khomenkhentongan hitay na-ispirituwan an piꞌtakhuwan ta-o. 17 Ti un na-omtang hot malahin hato an khun ta-o punlikhatan hotti amat hi ma-id chamot na nu i ta-o ipadchung ay ni lagpfu an ichat Apo Jos ay chita-o. Ti hato an likhat ja un chita-o ehakhana ay ni i ta-o idchuman ay ni mapmaphod an piꞌtakhuwan ad langit an ma-id chi pogpogna ja ipadchungana. 18 Hotti pfu-un hana mamattikhaw an gwah to lota chi pachot-anan ta-o, ta hay pachot-anan ja hana gwa ad langit an achi matikhaw. Ti an amin hana gwah to lota an mamattikhaw ja mapogpog cha, muti hana gwa ad langit an achi tikhan ad ugwani, ja munchochodcha cha ja ingkhana.

5

Umijahop ta-o ay ni aparkhan tay achor hi na-ilangitan an achor

1 Ja tayya an anila ta-o an majuꞌma ayya hitay khenong chi pfagwi an nunhitugwan ta-o heto lota, an hija hitay achor ta-o, ja mepallog hini pfakhu an achor an ichat Apo Jos. Hitay pfakhu an achor ja achi ephod chi takhu, ti hi Apo Jos chi mangephod ja un munchochodcha ja ingkhana. 2 Tayya an omella-er ja umijahop ta-o ay ni aparkhan tay achor ta mepallog hini na-ilangitan an achor, 3 ta hitay lennagwa ja achi mummumukhikhi muti magwachaan hi punhitugwan. 4 Ay tay piꞌtatagkhuwan ta-o ad ugwani ja cho-or chi likhat, ja tan un ta-o omella-er, achi khapo hi pamhod ta-o an manaynan ay tay achor an khun matoy, muti penhod ta-o gwot an mepallog hini pfakhu an achor an achi matmatoy. 5 Hi Apo Jos chi nangehakhana ay tay an aparkhan tay achor ta-o, ja inchat na ay chita-o hini Espiritu na ta panginnilaan ta-o an umannung an atona.

6 Hijaot un ami mun-an-anla hi a-arkha-arkhaw. Ja ad ugwani an gawwachaan mi heto lota ja anila mi an agkhuy ami pay nidchum ay Apo Hesus ay ni gawwachaana. 7 Ti hitay piꞌtakhuwan mi ja nepognad hi pammati ay Kristo an pfu-un hana mamattikhaw heto lota. 8 Ja mun-an-anla ami chamchama, ti mapmaphochan nu taynan hitay achor ta umuy ami meꞌheto ay Apo Hesus. 9 Hotti anong un ami gwa heto lota wenno gwacha ami hichi ad langit an agawwachaana, ja hini gwa ay chaꞌmi ja aton mi hini omepa-anla ay hija. 10 Ti an amin ta-o ja humango ta-o ay Kristo an manugi ay chita-o. Hot un ohanna hon enagwat na hini lagpfun chi maphod an neꞌ-at na ja ohong chi napukhit an neꞌ-at na heto lota.

Penogpog Apo Jos chin niꞌpfipfinnuhulan ta-o ay hija

11 Anila mi an mahugi ami ay Apo Hesus, hijaot un mi aton hitay tamu mi ta gway aton chi tatakhu an makhujukhuy an mamati ay hija. Ja anilan Apo Jos an maphod hini gwa ay tay nomnom mi, hotti alom ja amat hina khuy nomnom ju ay chaꞌmi. 12 Achi mi khun hapulon chi hay pangpapfagtuwan ju ay chaꞌmi, an hay penhod mi ja aton mi hay maphod ta gway panghunungan ju an mangpa-akhaja ay chaꞌmi. Hot hitay chi eh-ehnger ju hana tatakhu an hay paꞌpa-atigkhan cha ja hay haad chi takhu an pfu-un hini maphod an nitakhuwana. 13 Nu khulat ta hay pannig chi tatakhu ay chaꞌmi ja un ami mun-angaw ja anong khu kaen, muti hi Apo Jos chi khun mi punserbiyan. Ja khulat ta allon chi uchumna hi maphod hitay nomnom mi ja hay ipfunga na ja ap-aphochan ju. 14 Hini pamhod Kristo chi khun mangpaptoꞌ an amin hana khun mi aton. Ja anila mi an, khapo hi natajan ni oha an takhu an hi Kristo, ja mipfilang hi natoy ta-o an amin. 15 Natoy hija khapo hi tatakhu ta chita-o an mamattakhu ja pfu-un hini penhod tay achor chi unuchon ta-o, an hini penhod Kristo an natoy khapo ay chita-o ja nummahu.

16 Ad ugwani ja achi mi itikhaw ay ni ohan takhu an gway haad na heto lota. Ti chin hopapna ja nehalla hini enat mi an nangmatunan ay ni omaꞌ-atan Kristo, ti un narpu ay tay nomnom mi an takhu. Muti nahukatan ad ugwani. 17 An amin hana nidchum ay Kristo ja numpfalin cha hi pfakhu an takhu. Ti chin nihikhud an atatakhu ja napogpog, ja tayya an nepallog hitay pfakhu an piꞌtakhuwan. 18-19 Hi Apo Jos ja angkhay chi mangat ay tay. Penogpog na chin niꞌpfipfinnuhulan ta-o ay hija chin natajan Kristo hichi kros, ja impulang na ay chaꞌmi hitay tamu an i mangpa-innila ay tay enat na, ta meꞌ-oh-ohha chi tatakhu ay hija. Hot hay pfilang na ay Apo Jos ja ma-id pfahor cha ti napakawan. Hitay chi impulang Apo Jos hi i mi itudtuchu. 20 Tayya an hi Kristo chi khun mi etaꞌchokhan, ja hi Apo Jos chi khun mungkhujukhuy hi tatakhu khapo hana khun mi itudtuchu. Hotti hay paꞌpa-allon mi hana tatakhu ja meꞌ-oh-ohha cha ay Apo Jos. 21 Ja hitay chi enat Apo Jos an aphochan ta-o, ti hi Kristo an ma-id pfahor na ja empahaꞌpfat Apo Jos ay hija hana pfahor ta-o, ta ipfilang chita-o hi magpong khapo hi nidchuman ta-o ay Kristo.

6

1 Tayya an khun ami tomolong ay tay tamun Apo Jos. Ja hay ipakpaka-ahi mi an allon ja achi ju adniꞌ chuꞌkhon hitay nangkhohkhohan Apo Jos ay chaꞌju ta matikhaw chi hay ipfunga na ay ni piꞌtakhuwan ju. 2 Ti gwa han impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi,

“Ay ni timpo an nenomnom u an nignikhaon chi-a

ja chengngor u hini kalalag mu.

Ja ay ni arkhaw an takhuwoꞌ he-a

ja emmat an tinulungan chi-a.” *

Chonglon ju hitay inalin Apo Jos an ad ugwani chi timpo na an agwaton hini khohkhoh na ti ad ugwani chi timpo na hi panakhuwana hi tatakhu. 3 Chaꞌmi an manudtuchu ja khun mi pa-ennongan an amin chi aton mi ta ma-id chumalat hi achi pamatiyan hana tatakhu, hot ma-id koma chi hay pamahigwan cha ay tay tamu an impulang Apo Jos ay chaꞌmi. 4 An amin chi aton mi ja un mi ipatikhaw an hi Apo Jos chi khun mi punserbiyan. Ti khun mi an-anuhan an mangedpor hana apalikhatan ja hana cho-or an khun pundanakhan ja hana atattata-ot an khun ma-at ay chaꞌmi. 5 Amat heto hana uchumna an likhat an henortap mi, an nahuplihuplit ja nipfalupfalud ami hon tenattata-ot chaꞌmi hana cho-or an tatakhu. Naꞌ-ablay ami an khun muntamu ja cho-or chi timmu-alan mi ja anong un hay hemmenaangan khapo ay tay tamun Apo Jos. 6 Ma-innila an hi Apo Jos chi khun mi punserbiyan ti maleneh chi nomnom mi ja inannila mi hi Apo Jos. Ja na-anuh ja ma-uloy ami. Ja gwacha hini Espiritu Santo ay chaꞌmi ja nahamad hitay pamhod mi hi tatakhu. 7 Umannung hini khun mi itudtuchu, ja nagwachaan ami hi apfalinan an narpu ay Apo Jos. Ja hitay magpong an piꞌtakhuwan mi chi amat hi pfangid ja hapiyaw mi an mangapfak hay hana mipfuhur ay Apo Jos. 8 Ay tay khun mi punserbiyan ay Apo Jos ja gwacha hana khun mangpapfagto ay chaꞌmi ja gwacha khu hana mangongohmor ay chaꞌmi. Ja gwacha hana mangpadayaw ay chaꞌmi muti gwacha khu hana mamappahiw ay chaꞌmi. Ja gwacha hana mangali hi un ami munlahlah muti hini khun mi atag allon ja hana umannung. 9 Gwacha hana mangali hi ma-id nitagtakhuwan mi muti nunchongor chi ngachan mi. Netotopfoꞌ-or ami hi atajan muti tayya an mamattakhu ami. Hato likhat an henortap mi ja hijay amat hi nanuplit Apo Jos ay chaꞌmi, muti agkhuy na inchujaꞌ an matoy ami. 10 Cho-or chi khun mi umayyungan muti nunchochodcha hitay an-anla mi. Ma-id pihu mi muti cho-or hana khun michatan hi nahamad an enachangjan khapo hana khun mi itudtuchu. Ja ma-id chi hay khina-u mi heto lota muti an amin hana nahamad an itakhuwan ja gwacha ay chaꞌmi.

11 Chaꞌju an a-akhi mi hina ad Korinto, ja ma-id chi hay inliꞌliꞌ-ud mi, ti enopot mi an amin chi gwa ay tay nomnom mi an inali ay chaꞌju khapo hi otong an pamhod mi. 12 Ja agkhuy mi in-ik-ikot hitay otong an pamhod mi, muti niya an chaꞌjuwot hini nang-ikot ay ni pamhod ju ay chaꞌmi. 13 Hotti chaꞌju an impfilang u hi empfapfalay, ja lamon ju mah niꞌ an ipatikhaw hay pamhod ju ay chaꞌmi ta khenong hi ojoh tay pamhod mi ay chaꞌju.

Achi meꞌ-adchum chi namati hana agkhuy namati

14 Chaꞌju an namati, achi aju meꞌ-adchum hana agkhuy namati, ti achi mun-unnuchan chi magpong ja napukhit. Ja achi mapfalin an mun-adchum chi mumpapattar ja munhehellong. 15 Ti hi Kristo ja hi Satanas ja umannung an achi cha mun-unnuchan hi nomnom. Hotti amat hina khu hana namati ja hana agkhuy namati. 16 Achi mapfalin an midchum hana pfolor hichi Templon Apo Jos. Ja amat hina khu ay chita-o, ti chita-o hini templo an punhitugwan ni mamattakhu an Jos. Ti inalin Apo Jos hi,

“Miꞌtakhuwaꞌ ay chicha ja mimidchumaꞌ ay chicha.

Hot ha-in chi Jos cha ja chichay tatakhuꞌ.” †

17 Hijaot un inalin khu Apo Jos hi,

“Taynan ju hana agkhuy namati,

Ja umachawwi aju an amin hana napukhit hot apfulutoꞌ chaꞌju. ‡

18 Hot mipfilangaꞌ hi Ama ju, ja mipfilang aju hi empfapfalay u.” §

Hay hato chi inalin Apo Jos an achi malukud chi apfalinana.

7

1 A-akhi an podpodhoꞌ, khapo ay tay karin Apo Jos ay chita-o ja chuꞌkhon ta-o an amin chi napukhit an khun ta-o aton ja nomnomnomon, ja epa-ennongan ta-o an miꞌtakhu hi magpong khapo hi ta-ot ta-o ay Apo Jos.

Chin nunlinapoh an nun-an-anlaan Paul

2 Achi aju adniꞌ amat hina ta ipatikhaw ju adchiya hini pamhod ju ay chaꞌmi. Ti ma-id chi hay enat mi hi napukhit ay chaꞌju, ja ma-id chi oha ay chaꞌju hi pinaꞌ-i mi chi pammati na, ja ma-id ohanna hi pfinarpfalijan mi. 3 Agkhuy u inali hay hato ta amujuwaꞌ chaꞌju, ti ina-alliꞌ an napfalor aju ay chaꞌmi. Ti anong un ngay amatana ay tay piꞌtakhuwan ta-o ja anong un ta-o matoy ja achi umap-apud hitay pamhod mi ay chaꞌju. 4 Nahamad hitay punchomo-aꞌ ay chaꞌju ja chaꞌjuy khun u eh-ehnger hana uchumna an tatakhu. Hijaot un pfumipfi-ah hitay nomnom u ja khunaꞌ mun-an-anla, anong un cho-or hay hato likhat an khun mi hortapon.

5 Ti anong un chin emmataman mi heto ad Macedonia ja un hihiya an ma-id chi hay pun-enanaan chi achor ja hitay nomnom mi khapo hana cho-or an likhat an henortap mi. Ti gwacha hana mabmapfohhor ay chaꞌmi ja un hay hato chi akurkulan tay nomnom mi. 6 Muti hi Apo Jos an khun tomolong hana emmenglay an tatakhu, ja impapfi-ah na hato nomnom mi chin emmataman Titus an narpu hina gwachaan ju. 7 Ja pfu-un chin immaliyan Titus ja angkhay chi pfimmi-ahan chi nomnom mi muti emmomod chi pun-an-anlaan mi hi nangpa-innilaana ay ni enat ju an nangpa-anla ay hija. Ja inali na hi podpodhon ju anu an manikhaw ay ha-in, ja nunlinapoh anu chin tutuju ju hichin napukhit an enat ju. Inali na khu hi khunaꞌ etaꞌchokhan ay chaꞌju nu gway mamahiw ay ha-in. Hijaot un emmom-omod hitay ujaꞌ pun-an-anlaan.

8 Chin nuntula-aꞌ ay chaꞌju ja nundanakhaꞌ, ti anilaꞌ an machamot hi punleꞌnaan ju ay ni intulaꞌ u an hingar u ay chaꞌju. Anong kay muti nuja an un na-omtang ja na-akhahan. Ja tan ad ugwani ja achiyaꞌ muntutuju hi nuntula-aꞌ. 9 Ti tayya an una-ot mun-an-anla, pfu-un khapo ay ni machamot an leneꞌna ju, muti mun-an-anlaaꞌ ti hitay an machamot an leneꞌna ju ja impfunga nay nan-ukhan ju ay ni pfahor ju. Hitay an nunchoghan chi nomnom ju ja apfuluton Apo Jos hot achi mapaꞌ-i hini pammati ju khapo hay hachi intulaꞌ u. 10 Ti hini puntutujuwan an apfuluton Apo Jos ja ipfunga nay pan-ukhan chi tatakhu ay ni khun cha pfumahulan, hot miꞌtakhu cha ay hija. Ja ma-id ohah muntutuju ayni nan-ukhana hi pfahor na. Muti nat-on hini puntutujuwan chi agkhuy namati, ti achi cha chamchama chuꞌkhon hini khun cha pfumahulan, hot madusa cha hi ma-id chi pogpogna. 11 Nomnomon ju adchiya hini maphod an impfungan ni nunchoghan chi nomnom ju an apfuluton Apo Jos. Ti niya an podhon ju an ipatikhaw an agkhuy aju nidchum ay ni napukhit an enat nuy ibpfa ju. Hihigkhaon ju chin enat na an umipapfa-in, ja toma-ot aju an madusa khu. Penhod ju an mepfangngad hitay pun-oh-ohhaan ta-o, hotti emmamad ju an nangdusa ay nuy oha an pfimmahor. Ja khapo ay cha tay an enat ju ja impatikhaw ju an ma-id chi mapfalin hi ipapfahor cha ay chaꞌju. 12 Ja pfu-un hini pfimmahor ja hana pfimmahulana ja angkhay chi khapo na an nuntula-aꞌ. Muti nuntula-aꞌ ta ipatikhaw Apo Jos ay chaꞌju an umannung hinuy pamhod ju ay chaꞌmi nu unuchon ju hana intukhun u. 13 Hijaot un pfimmi-ah hitay nomnom mi, ti nipa-annung an amin hato.

Muti pfu-un hay hato ja angkhay chi pun-an-anlaan mi, ti na-ug-ugman pay hitay anla mi chin nannikhan mi ay Titus an mun-an-anla khapo ta na-aan hini khuna pundanakhan ay chaꞌju. 14 Ti khun u eh-ehnger chaꞌju ay Titus ja tayya an agkhujaꞌ napfa-inan khapo hato inali mi. Ti niꞌtikhaw na an umannung chin khun mi allon an omaꞌ-atan ju. An amat khu hana khun mi allon ay chaꞌju an umannung cha. 15 Hotti tayya an pfimmi-ah hitay pamhod Titus ay chaꞌju ad ugwani. Ti khuna nomnomon hini enat ju an nunlihpito ay hija khapo hi ta-ot ju nu pfumahor aju ay Apo Jos, ja hini enat ju an immunud an amin chin inali na. 16 Ja mun-an-anlaaꞌ khu, ti otong chi punchomo-aꞌ ay chaꞌju.

8

Hini namati ja ichat nay tolong na

1 A-akhi, penhod mi an ipa-innila ay chaꞌju hana maphod an pfungan ni nangkhohkhohan Apo Jos hana namati ad Macedonia. 2 Ti anong un cha nunnaud an nalikhatan ja otong chamchama chi an-anla cha. Ja anong un cha nunnaud an napubli, ja cho-or chin inchat cha hana papadchung cha an namati. 3 Ja tihtikhuwaꞌ an hitay inchat cha ja agkhuy me-o-okor ay ni nitakhuwan cha, muti chenchen-or cha ja narpu ay ni puhu cha an mangchat. 4 Ja impapilit cha an piꞌ-iꞌchat hay tolong cha hay hana tatakhun Apo Jos ad Jerusalem hu-un mi apfuluton. 5 Hotti inapfulut mi, muti unagkhu munnaꞌnaud chin enat cha mu hichin khun mi nomnomnomon an aton cha. Ti pinahhun cha an nangdaton ay ni piꞌtakhuwan cha an munserbi ay Apo Jos, ja inunud cha hana inali mi. Ti inannila cha an hijay penhod Apo Jos. 6 Hotti chin immaliyan Titus hina, ja ina-alli na ta mun-amung aju hi hay pi-iꞌchat ju. Ja naꞌnaꞌ-allon mi ay hija ta mumpfangngad hina ta tikhana an ichat ju an amin hini inali ju an itolong. 7 Gwacha ay chaꞌju an amin hana nahamad an mahapor, an hini pammati ju, ja hini aton ju an muntudtuchu jahini enat ju an nanginnila ay Apo Jos. Ja maliyaꞌ aju an munserbi ay hija, ja otong hini pamhod ju ay chaꞌmi. Hotti tikhan ju ta ekhohkhohan ju hana i-ibpfa ju ja chenchen-or juy ichat ju an tolong ay chicha.

8 Achiꞌ i-urchin hitay ta chagchakhon chaꞌju an tomolong, muti un u ipa-innila hini pamhod hana uchumna an mangchat, ta tunchon ju ayya ja hijay panginnilaan an nahamad hini pamhod ju. 9 Ti anila ju hini lukud ni khohkhoh Hesu Kristo an Apo ta-o, an anong un munnaud an achangjan ad langit, ja tenaynana hinuy enachangjana ja netoꞌkhong an napubli khapo ay chita-o. Khapo ay tay nangapfulutana an numpfalin hi napubli ja ipfunga na chi omachangjanan ta-o hi na-ispirituwan. 10 Ja hay itukhun u ay chaꞌju ja etoloy ju chin nenomnom ju ad tagwonan an amungon hay piꞌtolong ju hana napubli an namati. Ja nahhun aju an nangteꞌte-a ja otong hini pamhod ju an mangat, hotti hay maphod ja hiꞌnuton ju an ichat chin inali ju an ichat. 11 Hotti etoloy ju gwot ingkhanah mahiꞌnut. Nun-an-anla aju chin nunhahappitanan ju hay aton ju an tomolong, hotti mahapor an mun-an-anla aju khu an mangat ay ni nenomnom ju an aton. 12 Ti otong ayya hini pamhod ju an mangchat hi tolong an me-okor ay ni gwacha ay chaꞌju, ja apfuluton Apo Jos. Achi na hengelon hini achi ju kaya an ma-ichat. 13-14 Ja achiꞌ allon hi tomolong aju hi pfumaꞌnangan chi uchumna ta chaꞌjuy malikhatan. Muti khapo ta achi aju khun makuchangan ad ugwani, ja ad ugwani chi tumulungan ju hana ibpfa ju an khun makuchangan. Ti uchum chi arkhaw an chaꞌju chi makuchangan ja chichay tomolong khu ay chaꞌju. Nu amat hetoy aton ta-o hot mumpapadchung an ma-id chi akuchangan ta-o an amin an namati. 15 Amat heto chin nitulaꞌ an hapit Apo Jos an nanapitana chin enat hachi Hudju an nun-amung hi mana hichi let-ang, an nangarjana hi, “Hachi tatakhu an choꞌchoꞌ-or chi inamung na ja ma-id chi hay nahagwar. Ja hachi tatakhu an tortollo chi inamung na ja un ammuna hi inan cha.”*

Chin pannakhan Paul ay cha Titus an mang-uy chin tolong cha

16 Munyamanaꞌ ay Apo Jos, ti hijay nangchat ay ni pani-ar Titus an tomolong ay chaꞌju, an hihiya ay ni pani-ar u ay chaꞌju. 17 Ti un mi timpug ja penhod na an umali hina, ti nenonomnom na tugwali an umali an mannig ay chaꞌju. 18 Ja tayya han honakhon mi an pun-ibpfan Titus an umali hina an akhi ta-o an namati, ja lihpituwon an amin chi namati khapo hi pangkaskasabaana ay tay Ebanghelyo. 19 Ja hija khu hini pinilin hana namati hi apfuglapfuglay an mitnud ay chaꞌmi an mang-uy ad Jerusalem hana amungon ju an tolong, ja hana inamung hana uchumna an namati hi apfuglapfuglay. Hot madaydayaw hi Apo Hesus ay tay aton mi, ja ipatikhaw mi hini pamhod mi an tomolong hana napubli. 20 Hini khapo na an gway mitnud hi pun-ibpfa mi ja tayya an u-ugnan mi hitay cho-or an inamung, hotti ma-id chi hay mangali hi un nat-on chi nang-atan mi ay nuy pihu. 21 Ti penhod mi an ep-ephod an epadchong hini aton mi ta magpong hi pannig Apo Jos ja anong un hi pannig chi tatakhu. 22 Ja tayya khu han oha an ibpfa ta-o an namati an honakhon mi an mitnud ay cha Titus. Ja tihtikhuwan mi an maliyaꞌ hija an munserbi ay Apo Jos. Ja umannung ti penachapacha mi. Khapo ta munchomoꞌ ay chaꞌju ja om-omod hini pamhod na an tomolong ay chaꞌju. 23 Hi Titus ayya ja hija chi pun-ibpfaꞌ ay tay tamuꞌ an tomolong ay chaꞌju. Ja hana a-akhi ta-o an pun-ibpfana an umali hina, ja chichay hennag hana namati an khun ma-amung an mummeha. Ja khun madaydayaw hi Kristo khapo ay chicha. 24 Hotti emmatam cha ayya hina ja impatikhaw ju hini pamhod ju ay chicha, ta tikhan hana namati hi apfuglapfuglay an umannung hini khun u allon an aphod ju hina.

9

1 Achi khahin unaꞌ muntulaꞌ ta ituchuꞌ chi aton ju an mangchat hi tolong hana tatakhun Apo Jos ad Judea. 2 Ti anilaꞌ an podpodhon ju an tomolong. Ja hitay hini khun u hapihapiton an pedayawan ju hato namati heto ad Macedonia. Khun u allon an nehahagkhana aju hina ad Akaya an tomolong, nete-a ad tagwonan. Ja tayya an nakhujukhuy hato uchumna an umchat khapo hi nangngolan cha ay ni pamhod ju an khun mangchat. 3 Muti honakhoꞌ chamchama hay hato a-akhi ta-o an tomolong ay chaꞌju ta mehakhana aju an mangat ay ni khun u hapihapiton an inali ju an aton. Ti unchani kaykhu ja hana tatakhu an khun u ipangarjan ay tay en-aphod ju, ja numpfalinon cha hi un haphapit ja angkhay an ma-id ina pumpfanakhan. 4 Ti una-akkay umali hina ja gway pun-ibpfaꞌ an eMasedonia, ja unaꞌ chah achi mapfa-inan nu tikhan cha an achi umannung chin nunhohodlanaꞌ an nehahagkhana hini tolong ju? Ja mapfa-inan aju khu. 5 Hijaot un u nenomnom an mahapor an honakhoꞌ hato a-akhi ta-o an mangpangpangullu an umali hina ta tomolong cha ay ni aton ju an mun-amung hana inali ju an itolong ju, ta mehahagkhana ja unaꞌ umali hina. Nu aton ta-o heto ja matikhaw an enat ju khapo hi pamhod ju an agkhuy aju nachagchag.

6 Hitay hini omaꞌ-atana, an hini takhu an una e-aamoh ja un tortolloy egpfay na ja un khu tortolloy pfot-ona. Ja hini takhu an agkhuy na-amhan ta choꞌchoꞌlonay egpfay na ja cho-or khu chi pfot-ona. 7 Hotti ohanna hon nenomnom na nu atanay ichat na, ta un marpu ay ni puhu na an agkhuy nachagchag. Ti podpodhon Apo Jos hana gway an-anla na an umchat. 8 Ti hi Apo Jos an gway apfalinana ja ichat na an amin chi maphod ay chaꞌju, ta machachaan an magwacha an amin chi mahapor ju ja ug-ugmana pay, ta gway aton ju an tomolong an amin hi maphod an tamun Apo Jos. 9 Ja gwa han impatulaꞌ Apo Jos an omaꞌ-atan ni magpong an takhu hi nangarjana hi,

“Maꞌma-idchat hija ti pun-ichat na chi mahapor hana nun-apubli.

Hot achi malidlichuwan hitay an aphod na.” *

10 Hi Apo Jos an khun mangchat hi pfugwa an khun ta-o itanum, ja hija khu chi mangchat hi khun ta-o anun, ja hijay mangchat ja mangpacho-or an amin hi gwa ay chaꞌju, ta ma-ug-ugman pay hini maphod an pfungan ni khun ju umchatan. 11 Ja ichatan chaꞌju hi choꞌchoꞌ-or ta gway aton ju an maꞌma-idchat an amin hi timpo. Hot cho-or hana munyaman ay Apo Jos an pichatan hana tolong ju an epachon ju ay chaꞌmi. 12 Hotti hitay itolong ju hana tatakhun Apo Jos ja pfu-un hini mahapor cha ja angkhay chi michat, muti chomchom-or khu hana khun munyaman ay hija. 13 Hitay chi pangmatunan chi tatakhu an umannung hini pammati ju, hot cho-or chi mundayaw ay Apo Jos khapo hi niꞌ-unuchan ju ay ni Ebanghelyon Kristo an inapfulut ju. Ja dayawon cha khu hi Apo Jos khapo ay tay otong an tolong ju ay chicha ja hana uchumna an tatakhu. 14 Ja ekalalakhan chaꞌju an nangchat, ja ma-ugman hini pamhod cha ay chaꞌju, ti matikhaw cha ay chaꞌju hini achi malukud an khohkhoh Apo Jos. 15 Hotti munyaman ta-o ay Apo Jos khapo ay ni inchat na an ma-id ipadpadchungana, anma-id uchumna nu pfu-un hi Hesu Kristo an Empfalay na.

10

Chin nepognachan ni apfalinan Apostol Paul an muntudtuchu

1 Ha-in an hi Paul, ja gwacha han ipakpaka-ahiꞌ an allon ay chaꞌju. Ti niya an gwacha anu hana khun mangali hi unaꞌ toma-ot an meꞌhangngab an humingar ay chaꞌju an manu anu unaꞌ muntulaꞌ ja pun-emohag uy hingar u. Hotti tayya an ep-ephod u an mangali ay chaꞌju, khapo ay ni anuh ja nignikhan Kristo an khun u unuchon, 2 ja tikhan ju adniꞌ hini aton ju ta achi khahin un u ipatikhaw hini tulid u an humingar ay chaꞌju unaꞌ umali hina. Ti achiyaꞌ toma-ot an humingar hana khun mangali hi un mi khun tuntunchon hana at-aton chi agkhuy namati. 3 Umannung an un ami takhu, muti hini aton mi an miꞌkhupfat hi napukhit, ja achi mi e-ehchor ay ni apfalinan mi. 4 Ti hini armas mi an miꞌkhupfat ja achi amat hana armas chi tatakhu ay tay lota. Ti hi Apo Jos chi nangchat hato napfagpfagto an armas mi, an gway apfalinana an mangapfak an amin hi pfuhur na. 5 Hitay chi pangapfak mi hana nalubchi an nomnom, ja hana anomnonomnom chi mumpa-akhaja an takhu an un chichay manahhachuy hana tatakhu ta achi cha piꞌ-innila hi Apo Jos. Muti a-abpfakon mi hana napukhit an nomnom hot piꞌpanuy cha ay ni penhod Kristo. 6 Hotti ipatikhaw ju gwot an khun ju unuchon an amin hana penhod Kristo, ti unchani ja hi umaliyaꞌ ja ma-annila hana khun manglukhangeh hay hato intuchuꞌ, hot hortapon cha hini alloꞌ an dusa cha.

7 Chaꞌju ayya ja niya an un hini mamattikhaw an atatakhun chi ohan takhu chi titigkhan ju. Hana tatakhu hina an munchomoꞌ an tatakhun Kristo chicha ja pa-anomnomon chaot niꞌ, ti anong un chaꞌmi ja tatakhu chaꞌmi ay Kristo. 8 Anong un ha-in chi khun manapihapit ay tay apfalinan mi an apostol ja achiyaꞌ pfuma-in, ti hi Apo Jos chi nangchat ay tay apfalinan mi an mangpapfi-ah ay ni pammati ju, ja achi mi alan hi pamaꞌ-i ay chaꞌju. 9 Achiꞌ atag tattataꞌton chaꞌju hato tulaꞌ u. 10 Ti gwacha hana khun mangali hi, muntula-aꞌ ayya hon hijay pangpatikhaꞌ hi apfalinaꞌ an apostol ja hijay pumpangarjaꞌ hana mun-achamot, ja gwachaaꞌ ayya anu ay chaꞌju ja achiyaꞌ mataꞌtan ti ma-id anu herpfin ni khun u hapiton. 11 Hana khun munhamunhapit ja podhon mi an annilaon cha an hana khun mi itulaꞌ ay ni tulaꞌ mi, ja hihiya an aton mi hu-un ami umali hina.

Entaꞌchokhan Paul hini tamu an inchat Kristo ay hija

12 Achi mi ipadchung hitay achor mi ay cha nuy tatakhu an mangpa-akhaja ay ni achor cha. Ti chicha ayya ja un ma-id nomnom cha, an un cha khemhon hi un chicha chi pangchipatan hana uchumna an tatakhu, ti hay ipfilang cha hi maphod ja hana khun mangunud ay ni khun cha aton. 13 Chaꞌmi ayya ja achi mi khun hurpfuchan hay hato khun mi hapiton an en-enat mi. Ti ma-id chi hay i mi ehnger an un atag hini tamu mi an impulang Apo Jos chi empa-ennongan mi, ja midchum aju an pfungan ni intamu mi. 14 Hotti achi mi khun hurpfuchan hato khun mi haphapiton an enat mi hina adchaan ju, ti un chah achi umannung an chaꞌmi chi nangte-a an nangtudtuchugwan ay chaꞌju ay tay Ebanghelyon Kristo. 15 Ja achi ami khun pomloh hi tamun chi uchumna ta gway khun mi ehnger. Ti hini hahadchon mi ja hay khomentongan chi pammati ju 16 ta gway aton mi an muntomman an i mangkaskasaba ay tay Ebanghelyo hana uchumna an ni-ad-achawwi an pfuglay an ma-id pay muntudtuchu. Ti achi mi penhod an i khottapan chi hay tamun chi uchumna ja inali mi hi un tamu mi. 17 Ti hijah tay chin impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi, “Hini takhu an podhona an gway eh-ehnger na, ja hay ehnger na ja hana enat Apo Jos.”* 18 Achi apfuluton Apo Jos hini takhu an un hijaon hinapit na chi kina-aphod na, ti hini apfulutona ja hana tatakhu an madayaw hi pannig na.

11

Napilitan hi Paul an nangetaꞌchokhan ay ni kina-apostol na

1 Achi aju akay niꞌ amat hina ta anuhanaꞌ ay chaꞌju. Ti tayya kaykhu an omataꞌ hi napfongang, ti tan loꞌtat ja nachagchakhaꞌ an mangtannong hon hinapihapit u hitay achor u, muti achi aju adniꞌ amat hina ta chonglon ju hitay alloꞌ. 2 Tayya kaykhu an achi anhan hitay olom u ay chaꞌju an amat ay ni aꞌloman Apo Jos ay chaꞌju. Ti ichipat u chaꞌju hi oha hi pfalahang an inhapit u an meꞌ-ahagwa ay Kristo. Hijaot un u halimunan chaꞌju ta ma-id chi hay machakngan hi khinit ju hu-un machakngan chin arkhaw an peꞌ-adchuman ju ay Kristo. 3 Ti unchani ja gway apfalijan ju ja nehalla aju ja hijay chumalat hi panaynan ju ay ni nahamad an pamhod ju ay Kristo, an amat ay Eva an pfinarpfalijan chin ulog. 4 Ti niya an khun ju chonglon hana natnat-on an khun ekasaban hana khun umali hina an achi mipadchung chin engkasaba mi an omaꞌ-atan Hesus. Ja niya an achi ju ut-utnuwon hon inakhamid ju chi nat-on an espiritu ja nat-on an ebanghelyo, an pfu-un Espiritu Santo ja pfu-un hini Ebanghelyon Kristo an hunan chi inapfulut ju. 5 Achiꞌ mangkay apfuluton an nunchacharmonaꞌ hana khun mangali hi un cha napfagpfagto an apostol ju. 6 Anong un u achi peꞌ-at hini aton chi uchumna an khun mumpfugpfukhuꞌ an munhapit muti aniꞌ-ilaꞌ an amin hini khun u hapiton. Ti an amin hi nuntudtuchugwaꞌ ay chaꞌju ja enhemahemad u an nangpa-innila ay ni umannung an mitudtuchu.

7 Ma-id oh-ohha hi empfokhaꞌ ay chaꞌju hi ojoh tay nangkaskasabaaꞌ ay tay Ebanghelyon Apo Jos, anong un hay hepheppeng. Empajah-op u hitay achor u ta inanuhaꞌ an khun meꞌpfoꞌla hi hay mahapor u ta gway aton ju an matulungan hi panudtuchugwaꞌ ay chaꞌju. Hotti un chah pfahor hitay an enat u? 8 Hini umannung an omaꞌ-atana ja khenongaꞌ hi mangakaw, ti khunaꞌ omagwat hi tolong an narpu hay hana namati hi uchumna an pfuglay ja pfu-un chichay khun u punserbiyan an chaꞌju. 9 Ti napohanaꞌ ayya hi mahapor u ja agkhujaꞌ numpfogpfokha ay chaꞌju, ti gwacha hana khun i-alin hana a-akhi ta-o an namati hichi ad Macedonia. Hotti agkhuy u pinalikhat chaꞌju khapo hi hay mahapor u, ja ma-id nenonomnom u an mun-achaw ay chaꞌju hi uchum chi arkhaw. 10 Hitay chi anilaꞌ an maphod, an achiyaꞌ munhenghenger ay chaꞌju, ja anong un hana uchumna an namati hi apfuglapfuglay hina ad Akaya, ta achi mapaꞌ-i hitay an inaliꞌ. Ja umannung hay hato inaliꞌ ti gawwacha hi Kristo ay ha-in. 11 Ja ma-awatan ju koma an enat u hitay khapo hi pamhod u ay chaꞌju. Ja tihtikhuwan Apo Jos an umannung an otong hitay pamhod u ay chaꞌju.

12 Ja etoloy u an achi mun-achaw hi tolong ay chaꞌju ta ma-id panghiꞌ-ingan hana achi umannung an apostol an mumpa-akhaja an mangali hi ma-id nat-onan ni khun mi aton ay ni khun aton cha Paul. 13 Hato ayya an tatakhu ja achi cha umannung an apostol Kristo, ti un cha khun eng-enghon hini aton chi umannung an apostol. Ti un mangkay pamarpfali hini khun cha ituchu ay chaꞌju. 14 Achi aju masda-aw ay tay, ti anong un hi Satanas ja khun mumpatikhaw an amat hi mumpfinpfinang an angher Apo Jos. 15 Hotti achi ta-o khun masda-aw nu hana khun mangat ay ni penhod Satanas ja mumpatikhaw cha an amat hi magpong an tatakhu an khun munserbi ay Apo Jos. Muti omaꞌ-angonoh ja madusa cha ta ohong hana napukhit an enat cha.

16 Tayya an alloꞌ khu hi achi ju koma allon hi un ma-id nomnom u khapo ta un hitay achor u chi khun u hapihapiton. Anong un hijay allon ju ja ne-egngor ju akay hitay piꞌ-ar-aliꞌ. 17 Achiꞌ podhon chi mumpa-akhaja, ti ma-id intuchun Apo Hesus hi amat heto, muti tayya an un loꞌtat ja nachagchakhaꞌ an mangetaꞌchokhan ay tay achor u, an amat hi un ma-id nomnom u. 18 Ti cho-or cha hina hana mangpa-akhaja hay hana allon chi tatakhu an napfalor heto lota. Hotti tayya an piꞌ-aliꞌ hitay omaꞌ-ataꞌ 19 ta alom ja chonglon ju. Ti niya an nichukhah hini amanomnom ju, ti na-ala aju agkhu ja mun-an-anla aju an munchongor hana tatakhu an ma-id nomnom na. 20 Anong un chaꞌju alan hi pfaar, ja meꞌ-opot cha khu hana khahto ju, ja khun chaꞌju puntakhalan, ja anong unchaꞌju ilalait, ja khun chaꞌju hoplaton, ja akamoh kaykhu un la-ahna ja inanuhan ju chicha. 21 Ja tan ha-in agkhu kaykhu hitay napfa-inan. Muti alloꞌ hini umannung, an ma-id olog u an mangat hay hato khun cha aton.

Nu ngachah nuy an itulid cha an epa-akhaja, ja mapfalin khu an meꞌpa-akhajaaꞌ, anong kay kan un mahahamma hitay hi allon. 22 Ti nu epa-akhaja cha an Hudju cha ja ti Hudjuwaꞌ khu. Ja nu allon cha hi holag Israel chicha ja ti holakhaꞌ khu. Ja nu allon cha hi narpu cha ay ni holag Abraham, ja hijay narpugwaꞌ khu. 23 Allon cha hi khun cha anu munserbi ay Kristo. Ja manahkhu niꞌ kaykhu ja tan un loꞌtat ja khenong chi unaꞌ mun-ang-angaw an mangali ay tay, muti ngay aton, ti tan mahapor an alloꞌ an hini atoꞌ an munserbi ay Kristo ja munnaud an napfarpfalor mu chicha. Ti naliglikhat hini enat u an nuntamu mu chicha. Ja choꞌchoꞌ-or chi uy u nipfaluchan. Ja achi mapfilang chin ujaꞌ nahuplihuplitan, ja un khun odche-odchehna an matojaꞌ. 24 Ja numpalema hi nanuplitanaꞌ hana papadchung u an Hudju hi numpatolompolo ta hijam an huplit. 25 Ja gwa khu han numpetlo hi namang-upang-ulanaꞌ, ja namenghan hi nangajanganaꞌ. Ja numpitlo khu chi uy u nunlukhanan hi papor an nunlinong. Ja gwa chin oha an papor an niꞌlukhanaꞌ ja nunlinong, ja limmablapfi ja emma-arkhagwaꞌ an mi-annu-annud ay chuy baybay. 26 Ja cho-or hana atattata-ot an na-at ay ha-in hi khun u punlawlagwan. Gway chatong, ja namta-anaꞌ hi chalan, ja gway namalikhatanaꞌ hana papadchung u an Hudju, ja uchumna ja Hentil. Hotti tayya an cho-or hato atattata-ot an na-ana-at ay ha-in hi achaaꞌ hi pfuglay ja hichi let-ang ja hichi baybay. Ja pinalikhataꞌ khu hana achi umannung an namati. 27 Ja agkhuy u enepfot an khun muntamu ingkhanah nablajaꞌ. Ja timmu-atu-alaꞌ, ja penachaꞌ chi nahichingan ja na-ugaw, ja la-ahnaon nalichuwaꞌ an mangan khapo ay tay tamuꞌ. Ja penachaꞌ chi pfimmaneng ti un uy-ujabpfot chin lopfong u. 28 Ja meꞌchagkha khu ja a-arkha-arkhaw ja khun u nomnomnomon nu ngay amatan hana namati hana apfuglapfuglay. 29 Ti nu gway kimmapoy chi pammati na ja meꞌleꞌnaaꞌ ay chicha. Ja nu gway natopngan ja pfimmahor, ja ma-id an munchokhoh hi punnomnomaꞌ.

30 Achiꞌ podhon an amat hi mumpa-akhaja muti tan loꞌtat ja nachagchakhaꞌ an manapit ay tay omaꞌ-ataꞌ. Hotti hay hato matikhaw chi tatakhu an pungkuchangaꞌ chi eh-ehnger u. 31 Hi Apo Jos an Jos ja Aman Apo Hesus ja anila na an pfu-un lahlah hitay khun u allon. Madaydayaw hija hi ma-id chi pogpogna. 32 Hichin agawwachaaꞌ ad Damaskus ja penhod ni gobernador an enhaad Ari Aretas an mangpatiliw ay ha-in. Hotti hennag na hachi hinchalo an i munggwarja an amin hana chalan ta ma-id lompfotaꞌ an pfumutay ay chuy an pfuglay. 33 Muti gwa hana temmolong ay ha-in. Hotti inuynuwaꞌ han otong an pfahkit ja inujujaꞌ han tagwa ay ni alad chuy an pfuglay, ja empacheh u an lomajaw.

12

Hana natnat-on an impatikhaw Apo Hesus ay Paul

1 Ma-id ma-itolong ni un ta mumpa-akhaja, muti tayya an unaꞌ nachagchag an amat hi mangpa-akhaja ay tay achor u. Hotti alloꞌ ay chaꞌju hana natnat-on an impatikhaw ja impa-innilan Apo Hesus ay ha-in. 2-3 Gwa han anilaꞌ an ohan namati ay Kristo an nipatolo ad langit an gawwachaan Apo Jos.* Himpolo ta apat an tagwon chi nalahin hi na-atan tay. Ja ma-id machotoꞌ nu ngachah chi immuy ad langit, hini lennagwa na ja achi ayya ja nidchum hini achor na, hi Apo Jos chi nanginnila ja angkhay. An un hay anilaꞌ ja nipatolo hitay an takhu ay ni Paradise. 4 Ja hichi ad langit chi nangngolana hana natnat-on an tumuna chi hapit an manaphapit, ja achi podhon Apo Jos an i khun hapiton chi tatakhu. 5 Hini amat heto chi padayawoꞌ, muti khapo ta ha-in hini khun u hapiton an immuy ad langit ja achi mapfalin an ehnger u. Ti hini ehnger u ja hana mangpatikhaw an ma-id mihmu hi apfalinaꞌ. 6 Cho-or hana mapfalin an ehnger u nu penhod u, ja achi mapfalin an allon cha hi ma-id nomnom u, ti umannung hana khun u allon. Muti un u engkhegkhenong ta pfu-un hato chi khumapo hi pangpadayawan chi tatakhu ay ha-in. Ti hay podhoꞌ hi panghunungan cha an manginnila hi atatakhuꞌ ja hini tinnig cha an enat u ja chengngor cha an inaliꞌ. 7 Ja achi penhod Apo Jos an ujaꞌ epa-akhaja hato natnat-on an nipatikhaw ay ha-in, hotti inapfulut na an impa-alin Satanas hay apalikhataꞌ ta achiyaꞌ mumpa-akhaja, an amat hi tenompfoꞌ an khun munchomunchokhoh nu achi ma-aan.

8 Ja numpitlo an eneꞌchaw u ay Apo Hesus ta ánuna hitay an khun u apalikhatan. 9 Muti una agkhu tompfar ja inali na hi, “Omanay hini khohkhoh u ay he-a, ti mipatikhaw hini apfalinaꞌ ay ni takhu an ma-id apfalinana.” Ja munnaud chi punchenolaꞌ ay ni a-id chi apfalinaꞌ ta mipatikhaw hini apfalinan Kristo an gawwa ay ha-in. 10 Ja khapo ay Kristo ja apfulutoꞌ nu umali chi pungkapujan ja hana uchumna an likhat ja hana atattata-ot an maꞌma-at. Ja apfulutoꞌ khu nu gway ipfapfa-inan ja apalikhatan khapo hi niꞌ-unuchaꞌ ay Kristo. Ti ma-id ayya apfalinaꞌ ja ipapfi-ahaꞌ ay Apo Jos.

Hay nunnomnoman Paul hana eKorinto

11 Tayya kaykhu la-ay an omataꞌ hi natottot an khun mangpa-akhaja hi achor na. Muti chaꞌju chi chumalat hi pangataꞌ hi amat heto. Ti hini amatana ja chaꞌju koma chi mangpapfagto ay ha-in. Ti anong un ma-id herherpfiꞌ muti ma-id mangatiw ay ha-in hana achi umannung an apostol an allon chay chichay napfagpfagto. 12 Umannung an hi Apo Jos chi nanghaad ay ha-in hi apostol, ti matikhaw ju ay cha tay enat u hina an milagro ja hana uchumna an achi ma-at chi takhu. Ja anong un cho-or chi homalegwa ja inanuhaꞌ. 13 Ja allon ju adchiya hay maphod hi enat u hana namati hi uchumna an pfuglay an agkhuy u enat ay chaꞌju. Ma-id, an un numpapadchung, an angkhay hini agkhuy u nunhengelan hi mahapor u ay chaꞌju. Muti nu allon ju ayya hi un napukhit hitay, ja unaꞌ pakawanon ay chaꞌju!

14 Tayya an enhahagkhanaꞌ khu an umali hina. Hotti me-atlo hitay an umaliyaꞌ an panggwangalan ay chaꞌju. Achiꞌ palikhaton chaꞌju khapo hi mahapor u, ti pfu-un hay khina-ujuy hapuloꞌ, an chaꞌjuy mahapor u. Ti impfilang u chaꞌju hi empfapfalay u, ja pfu-un hana empfapfalay chi mangchat hi khahton ni ammod, an hana ammod chi mangchat hi mahapor hana empfapfalay. 15 Otong chi ujaꞌ pun-an-anlaan nu mapohanaꞌ hi pelaꞌ ja pfi-ah khapo hi punserbiyaꞌ ay chaꞌju. Ja anagkha ta un agkhu khun omot-ottong hitay pamhod u ay chaꞌju ja khun ma-aꞌ-aanan hini pamhod ju ay ha-in? 16 Inapfulut ju an agkhujaꞌ nun-ad-achaw hi mahapor u ay chaꞌju muti niya an najuna ja gway khun mangali hi un u pfinarpfalijan chaꞌju ja gway nange-encharmoꞌ hi napukhit an enat u. 17 Hotti allon ju adchiya nu ngay enat u an namarpfalijan ay chaꞌju. Un chah pfinarpfalijan chaꞌju hana hennag u an immali hina? 18 Amat ay Titus ja chin nun-ibpfa na an chinagchag u an immali hina. Un chaꞌju chah pfinarpfalijan? Agkhuy cha. Hotti nu maphod chi nomnom cha Titus ay chaꞌju ja ngay nat-onan cha ay ha-in an nannag ay chicha an immali hina?

19 Unchani ja hay khemhon ju ja un mi khun paphochon hitay achor mi. Achi, ti nidchum ami ay Kristo ja hongpfatan mi ay Apo Jos an amin chi hurpfuchan mi an hapiton. Ja ma-id uchumna hi ihihi-ar mi nu pfu-un hini pfumi-ahan ni pammati ju an a-akhi mi. 20 Mun-okhonaꞌ nu umaliyaꞌ hina ja chakngan chaꞌju an khun mangat ay ni achiꞌ podhon an khun ju aton. Ja nu amat heto, hot hini khuh achi ju podhon an atoꞌ chi titigkhan ju ay ha-in. Hini pun-okhonaꞌ ja unchani ja gway khun munhahannu, ja maꞌma-aamoh, ja mabmapfungot, ja un hitay achor chi pachot-anan, ja hana pepappahiw, ja hana peleleppot, ja hana mumpa-akhaja ja ma-id panuh ju. 21 Mun-okhonaꞌ ti unchani ja mapfa-inanaꞌ khu ay Apo Jos nu umaliyaꞌ ja napukhit hana khun ju aton hina. Ja unagkhu kaykhu hay ujaꞌ kumilaan khapo hana pfimmahor an agkhuy cha pay chin-ug hana akhakhaꞌ-ihaw an khun cha aton an amat hana me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa cha, ja aton cha hana napukhit an penhod chi achor.

13

Hay angonoh chi nuntukhunan Paul hana eKorinto

1 Me-atlo hitay an umaliyaꞌ an panggwangalan ay chaꞌju. Ja unchani ja gway iliput ju an pfimmahulan chi oha an ibpfa ju an namati, ja unuchon ta-o chin impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi, “Nu gway mangchalom hi padchung na an takhu ja mahapor an gway chugwa, ja achi ayya ja tolo an mun-oh-ohha an muntihtikhu an umannung hini ipapfahor na.”* 2 Chin me-aggwa hi immaliyaꞌ hina ja ina-alliꞌ hana pfimmahor an dusaoꞌ an dusaon chicha hi pumpfangngachaꞌ nu achi cha chuꞌkhon hana pfahor cha. Ja amat hina khu nu gway uchumna an pfimmahor. Ni-a-achawwiyaꞌ muti tayya an alloꞌ khu ad ugwani 3 hi dusaoꞌ chicha ta pangtikhan ju an umannung an hi Kristo chi khun mangtuchu ay tay khun u allon. Ma-id pungkuchangan ni apfalinan Kristo hotti matikhaw ju hini otong an apfalinana an mangdusa hi tatakhu an gway pfahor na. 4 Chin natajan Kristo hichi kros ja amat hi ma-id apfalinana. Muti nummahu ja matattakhu an nagwachaan hi apfalinan Apo Jos. Ja chaꞌmi khu, ja ma-id apfalinan mi an amat ay Kristo an nidchuman mi. Muti anong ja miꞌtakhu ami ay Kristo ad ugwani, ja gwa ay chaꞌmi hini apfalinan Apo Jos, ja hijay ipatikhaw mi hi un ami umali an mangdusa ay chaꞌju.

5 Chaꞌjuy managjagpaw ay ni khun ju aton ta annilaon ju nu umannung hini pammati ju. Toptopngan ju hini pammati ju. Nahamad koma an hi Kristo ja gwa ay chaꞌju, ti ma-id ayya ja hijay panginnilaan ay ni agkhuy namati ay hija. 6 Ja hay penhodu ja annilaon ju khu an umannung an apostol chaꞌmi ay Kristo. 7 Khun mi ekalalag ay Apo Jos ta achi ju aton chi napukhit. Ti ma-id niꞌ chi hay nomnom u hi, anong kay ja enat juy napukhit ta gway pangkha-ichaꞌ an humingar ay chaꞌju, ta pangtikhan ju ay ni apfalinaꞌ an apostol Kristo. Anong kay ja ma-id tikhan ju hi apfalinaꞌ hu-unot niꞌ magpong hini piꞌtakhuwan ju. 8 Pfu-un tamu mi chi manalegwa hay hana miꞌ-unud ay ni umannung an tudtuchu, ti un ami gwot tomolong ay ni piꞌ-unuchan cha ay ni umannung. 9 Mun-an-anla ami hu-un omot-ottong hini pammati ju ta achi khahin un mi ipatikhaw hini apfalinan mi khapuh huminglan mi ay chaꞌju. Hijaot un mi khun ekalalag ay Apo Jos ta pompomhod hini peꞌ-at ju.

10 Hotti tayya an intulaꞌ u an amin hato an gawwachaaꞌ pay heto, ta immaliyaꞌ ayya adniꞌ hina ja achi khahin un u ipatikhaw chi hay apfalinaꞌ an mumpanghingar ay chaꞌju. Hini nangchatan Apo Hesus ay tay an apfalinaꞌ ja ta papfi-ahoꞌ chaꞌju hi pammati, an pfu-un agkhu hay apaꞌ-iyan ju.

11 Hotti tayya an hay me-angonoh hi alloꞌ ay chaꞌju an a-akhiꞌ, ja epaphod ju hini ugaliju, ja chonglon ju hato an intukhun u. Mun-oh-ohha aju koma hi nomnom ta malenong hini piꞌtakhuwan ju. Hot hi Apo Jos an arpugwan chi pamhod ja lenong chi magwacha ay chaꞌju.

12 Manghenpfopfogkha aju an mangpatikhaw hi pumpepennohhochan ju. 13 Omod aju anu hina an allon hato a-akhi ju an tatakhun Apo Jos an gwa heto.

14 Hini adniꞌ khohkhoh Apo Hesu Kristo ja hini pamhod Apo Jos ja hini itataꞌ-ichilan chi Espiritu Santo chi munchochodcha ay chaꞌju.

* 1:19 1:19 Hay allona ay ni Griego ja Silvanus, an nangadnan khu hi Silas.

* 4:6 4:6 Genesis 1:3

† 4:13 4:13 Psalms 116:10

* 6:2 6:2 Isaiah 49:8

† 6:16 6:16 Leviticus 26:11-12

‡ 6:17 6:17 Isaiah 52:11

§ 6:18 6:18 Hosea 1:10; Isaiah 43:6

* 8:15 8:15 Exodus 16:18

* 9:9 9:9 Psalms 112:9

* 10:17 10:17 Jeremiah 9:24

* 12:2-3 12:2-3 Literal: nipatolo ay ni me-atlo an langit. Tolo hini hapiton tay Biblia an langit—hini mahhun ja ad ulop an gwachaan chi pfonot, hini me-aggwa ja ad uchu an gwachaan chuy hukhit, pfulan ja pfittuwan, ja hini me-atlo ja hini gwachaan Apo Jos.

* 13:1 13:1 Deuteronomy 19:15

Galatia

1

2

3

4

5

6

GALATIA

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hitay an tulaꞌ ja intulaꞌ Apostol Paul hay hachi namati ad Galatia. Hato eGalatia an namati ay Kristo ja agkhuy cha narpu hi ohan pfuglay. Allon hana nun-achar ay tay Biblia an hini allon Paul hi Galatia ja hato pfuglay an Iconia, Listra, Derbe, ja Antokya ad Pisidia. Hay hato an pfuglay ja chichay immajan cha Paul ay Barnabas chin pengpenghan chi i cha nunlawlagwan ta i cha engkaskasaba hini Ebanghelyon Hesu Kristo (Acts Kapitulo 13 ja 14). Cho-or hachi tatakhu ay cha tay an pfuglay chi namati chin khun cha itudtuchu. Muti unot nakak cha Paul ja gwa hachi Hudju an immuy ta nepallog cha an i nuntudtuchu ja inallilaw cha hachi namati. Hay allon cha ja hana munhochor ay ni namatiyan cha ay Kristo ja angkhay ja achi cha miꞌtakhu ay Apo Jos. Mahapor anu an unuchon chin Urchin Moses an nichat ay chicha an Hudju. Pinahiw cha khu hi Paul, ti allon cha an achi umannung hini khuna itudtuchu, ti un narpu ay ni nomnom na. Ja allon cha hi pfu-un umannung an apostol hija ti agkhuy nidchum hachi apostol an khun mitnud ay Hesus chin agawwachaana heto lota.

Hotti unot chengngor Paul hato ja nuntulaꞌ hay hachi namati ad Galatia ta annilaon cha hini umannung an ituchun Apo Jos an omaꞌ-atan hay hato. Intukhun Paul an ma-id uchumna hi aton cha an miꞌtakhu nu pfu-un hini i cha pamatiyan an hi Hesu Kristo chi natoy khapo hi pfahor cha, hot mahaniyan cha hi i cha adusaan ay Apo Jos, an achi hini pangunuchan cha ay ni Urchin Moses. Ja inali na khu an hi Hesu Kristo chi namili ay hija an numpfalin hi apostol, ja inapfulut khu hachi pangpangulun chi namati an gway kalintikhana an muntudtuchu. Hay hato chi intulaꞌ Paul.

1

1 Ha-in hi Paul an oha an apostol Hesu Kristo. Pfu-un hay takhu chi nannag ja namili ay ha-in an mumpfalin hi apostol. Ti hay namili ay ha-in ja hi Hesu Kristo ja hi Jos Ama an nummahu ay hija. 2 Tayya an muntula-aꞌ ay chaꞌju an namati an khun ma-am-amamung an mummeha hay hana apfuglapfuglay hinad Galatia. Ja tayya an hato i-ibpfa an namati heto ja piꞌpakumustaan chaꞌju.

3 Hi Jos Ama ja hi Apo Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ay chaꞌju ja mangchat hi pomhochan chi piꞌtakhuwan ju. 4 Hi Hesu Kristo ja inchat na chin achor na hi nang-atajana hana pfahor ta-o, ta mergwang ta-o hi i ta-o elakhatan hana napupukhit an khun aton chi tatakhu ad ugwani, ti hitay chi penhod Jos Ama hi ma-at. 5 Hi Apo Jos chi mipapfagpfagto hi ma-id chi pogpogna. Amen.

Un na-ohha hini Ebanghelyon Apo Jos

6 Ngay ngachah ni chengngor u an un aju agkhu paꞌ-ihuꞌpap an namati ja chin-ug ju gwot hi Apo Jos an nangajakhan ay chaꞌju ta miꞌtakhu aju khapo ay ni khohkhoh Kristo. Ja inunud ju agkhu hana nat-on an tudtuchu an khemhon ju un umannung an Ebanghelyo muti pfu-un. 7 Hay omaꞌ-atana ja ma-id uchumna hi Ebanghelyo, ti un na-ohha. Muti hay hana uchumna an immali hina gwachaan ju ja un chaꞌju ulagwon, ja podhon cha an lomanon hitay Ebanghelyon Kristo. 8 Hay alloꞌ ja nu gway mangaskasaba hi achi miꞌpadchung chin engkasaba mi ay chaꞌju, ja dusaon Apo Jos hi ma-id chi pogpogna. Ti anong un chaꞌmi an apostol ja anong un hay angher an narpu ad langit, nu lomanon mi chin intuchu mi, ja madusa ami. 9 Hitay chin ina-alli mi ja tan ipiggwaꞌ an mangali ad ugwani, an hay mangaskasaba hi achi miꞌpadchung ay ni Ebanghelyo an inapfulut ju chin hopapna, ja madusa ad impferno hi ma-id chi pogpogna.

10 Ay tay khun u puntudtuchugwan ja pfu-un hay pa-idayawaꞌ hi takhu chi mahapor u an hay dayaw Apo Jos ay ha-in. Ja pfu-un khu hana tatakhu chi penhod u an pa-anlaon, ti nu amat hina ayya hot achiyaꞌ mipfilang hi pfaar Kristo.

Hi Apo Jos chi nangpa-innila ay Paul hana khuna ekasaba

11 A-akhi an namati, hay podhoꞌ hi ipa-innila ja hitay ayya Ebanghelyo an engkasabaꞌ ja agkhuy narpu hi nomnom chi takhu. 12 Pfu-un hay takhu chi nun-achalaꞌ ja ma-id oh-ohha hi nangtuchu ay ha-in, an un hi Hesu Kristo chi nangpa-innila aytay khun u ituchu.

13 Inannila ju chin nitagtakhuwaꞌ an oha an Hudju, an limmapoh chin enat u an namarpalikhat hay hana tatakhun Apo Jos an namati ay Hesu Kristo ta ma-umah cha. 14 Ja enapfak u hachi cho-or an papadchung u an Hudju ay ni enat u an nangunud hay hana pammati mi, ti enephod u an khenokhotan chin ugali an intuchun chin a-apo mi hichin hophopapna. 15 Muti engkhohkhohanaꞌ ay Apo Jos, ti piniliyaꞌ chin agkhuy u pay nituꞌkhungan, ja tayya an enajakhanaꞌ ad ugwani an munserbi ay hija. 16 Hi Apo Jos ja inhumang na an nangpa-innila ay ha-in ay ni omaꞌ-atan Hesu Kristo an Empfalay na, ta ekasabaꞌ ay cha nuy Hentil. Ma-id oh-ohhah takhu hi numpatuchugwaꞌ, 17 ja agkhujaꞌ immuy ad Jerusalem an i miꞌhapit hachi nahnahhun an apostol, an unaꞌ immuy hichi ad Arabia ja unaꞌ mumpfangngad ad Damaskus.

18 Ja umuy hi toloy tagwon hi namatiyaꞌ ja unaꞌ umuy ad Jerusalem an i miꞌ-an-annila ay Peter, hotti nunnanannongaꞌ hi agawwachaana hi chugwah markhachu. 19 Ma-id uchumna hi apostol hi chinittum u, an un angkhay hi James an akhin Apo Hesus. 20 Anilan Apo Jos an umannung hay hato khun u itulaꞌ an achiyaꞌ munlahlah.

21 Nakhibpfoh hato ja immujaꞌ hana pfuglay ad Syria ja ad Silisya. 22 Hachi ayya namati ay Kristo ad Judea ja agkhujaꞌ pay tinikhaw, 23 an un cha chengngor ja angkhay an, “Chin takhu an namarpalikhat ay chita-o an namati ta gway aton ta-o an man-ug ay tay pammati ja niya an ad ugwani ja khuna ekasaba hitay pinahiw na.” 24 Hijaot un cha dinaydayaw hi Apo Jos khapo hi nunlomanana ay tay piꞌtakhuwaꞌ.

2

Chin niꞌ-amungan Paul hana uchumna an apostol

1 Nalahin chi himpolo ta han apat hi tagwon ja immuy ami khu ay Barnabas hichi ad Jerusalem, ja initnud mi hi Titus. 2 Immujaꞌ hichi, ti hijah tay chi empanomnom Apo Jos hi atoꞌ, ta ipa-innilaꞌ hana namati hichi hini Ebanghelyo an khun u ekaskasaba ay cha nuy Hentil. Emmatam ami hichi ad Jerusalem ja enajakhaꞌ hachi papangulun chi namati hotti un ami immiꞌ-igway. Ja nun-aliꞌ an amin ay chicha hana khun u itudtuchu ta maptoꞌ un cha apfuluton. Ti unchani kaykhu ja achi meꞌ-oh-ohha hato an papangulu ja ma-id kan inherpfin hachi intudtuchuꞌ hana Hentil chin hopapna ja ingkhana ad ugwani. 3 Hotti inapfulut cha, ti hi Titus an nun-ibpfaꞌ an Hentil, ja agkhuy cha impapilit an mumpakugit an amat ay ni khun aton chi Hudju. 4 Ti gwacha hana uchumna an niꞌ-amung aychaꞌmi an khun mangali hi uncha namati, muti agkhuy cha. Hay hato ja niꞌ-amung cha ta e-ellengan cha nu ngachah chi khun mi aton an namati ay Kristo an achi khun mangunud hana urchin chi Hudju. Unagkhu la-ahna ja hay penhod cha ja un mi pfangngachon hay hana urchin an namabpfalud ay chaꞌmi. 5 Muti agkhuy mi mangkay inunud hato an penhod cha, ta achi marmarman hitay umannung an Ebanghelyo an i ta-o pinati. 6 Ja hay hachi papangulun chi namati ad Jerusalem ja niꞌ-apfulut cha hana khun u itudtuchu, ti ma-id ma-ali cha ay ha-in. Achiꞌ kaykhu ehnger hay hato papangulu an nangapfulut hana intudtuchuꞌ, ti ay Apo Jos ja ma-id allona hi akhaꞌkhaja khapo hi haad na. 7 Hotti hay hachi papangulu ja na-orman cha an impulang Apo Jos ay ha-in an mangtuchu ay ni Ebanghelyo hay hana Hentil, an amat khu ay Peter an impulang Apo Jos ay hija an manudtuchugwan hay hana Hudju. 8 Ti hi Apo Jos chi nangchat ay ni apfalinan Peter an manudtuchugwan hachi Hudju, ja hija khu chi nangchat ay tay apfalinaꞌ an manudtuchugwan hana Hentil. 9 Hotti hay hachi nipfilang hi nun-atakhay an papangulun chi namati ad Jerusalem, an cha James ja hi Peter ja hi John, ja un chaagkhu inannila an hi Apo Jos chi nangchat ay tay apfalinaꞌ, ja niꞌ-alamanu cha ay chaꞌmi ay Barnabas ta pangtikhan an apfuluton chaꞌmi an midchum ay chicha an muntamu ay ni tamun Apo Jos. Ja hay nunhahappitanan mi ja chaꞌmi ay Barnabas chi umuy hana Hentil ta ikhad cha an manudtuchugwan hana Hudju. 10 Hay oha an empfokha cha ja etoloy mi koma an tulungan hay hana napubli an Hudju, ja hijah tay chi ehehemad u an aton.

Chin nanghinglan Paul ay Peter ad Antokya

11 Numpfangngad ami ad Antokya ja immali hi Peter. Ja inhingar u hija, ti gwa han impukhit na. 12 Ti chin pengpenghana ja maphod chi khuna peꞌ-at an, anong un Hudju wenno Hentil, hon khun meꞌ-orpfong. Muti unagkhu immali hachi narpu ad Jerusalem an hennag apostol James ja khun cha allon hi paniyaw chi mimidchum hay hana namati an Hentil an agkhuy nakugit.* Toma-ot hi Peter hi pamahigwan cha ay hija, hotti empokhong na an khun meꞌ-orpfong hi Hentil. 13 Hachi uchumna an namati an Hudju ad Antokya, ja neꞌta-ot cha ja achi cha khu podhon an midchum hachi Hentil an anong un cha anila an nehahalla hitay. Anong un hi Barnabas ja neꞌ-ampoy ay chicha.

14 Hi nanginnilaaꞌ an achi cha khun unuchon hitay umannung an Ebanghelyo, ja nun-ihingar u hi Peter ay chuy achoꞌlan chi namati ja inaliꞌ hi, “Anagkha ta un he-aon impapilit mu an unuchon hato Hentil hana ugalin chi Hudju? Chun he-a ja Hudju a, ja tenaynam chin niꞌtakhuwam khapo hi namatiyam ay Hesu Kristo, hotti amat a hi Hentil ad ugwani.”

15 Ja nun-echalanchan u an nangali ay Peter hi, “Netoꞌkhong ta an Hudju. Hotti achi ta miꞌpadchung hana Hentil an achi khun umunud hana urchin Moses. 16 Muti aniꞌ-ila ta an pfu-un hini pangunuchan ay ni urchin Moses chi khapo na hi pipfilangan ay Apo Jos hi magpong, ti un hini pamatiyan ay Hesu Kristo ja angkhay. Hotti chita khu an Hudju ja namati ta ay Kristo Hesus ta ipfilang chita hi magpong ay Apo Jos khapo hi namatiyan ta, an achi khapo hi ita pangunuchan ay ni urchin Moses. Ti ma-id oh-ohha hi mipfilang hi magpong khapo hi khuna pangunuchan hi urchin. 17 Ja hay penhod ta ja ipfilang chita ay Apo Jos hi magpong khapo hi nidchuman ta ay Kristo. Ja tayya an inapfulut ta an ma-id nat-onan ta hay hana Hentil an un ta-o numpapadchung an napfahulan. Unchani ja gway mangali hi, ‘Niya an hi Kristo chi khumapo hi pfumahulan cha, ti achi cha unuchon hana urchin.’ Munnaud an nehalla hitay hi icha allon. 18 Ti hitay urchin ja una ipatikhaw an pfimmahor ta-o, ti ma-id olog ta-o an mangunud an amin ay ni urchin. Hotti, nu pfangngachoꞌ hini punhocholaꞌ hi urchin ja pfumaholaꞌ.

19 Chin khun u punhocholan ay ni urchin Moses ja anilaꞌ an ma-id olog u an mangunud an amin ay ni allona, hot dusaonaꞌ chamchama ay Apo Jos khapo ay ni urchin. Hijaot un ad ugwani ja pfu-un hini urchin chi punhohodlanaꞌ ta gway atoꞌ an miꞌtakhu ay Apo Jos hi ma-id chi pogpogna. 20 Nidchumaꞌ an ne-etoy ay Kristo hichi kros, hotti hi Kristo mahpay chi mamattakhu ay ha-in. Ti hini nepognachan tay piꞌtakhuwaꞌ ad ugwani ja hitay pammatiꞌ ay Kristo an Empfalay Apo Jos, an nangpatikhaw ay ni pamhod na ay ha-in hi nangchatana ay ni piꞌtakhuwana. 21 Hotti achiꞌ ipaꞌ-igwin hitay khohkhoh Apo Jos. Ti nu hini pangunuchan ay ni urchin Moses chi khapo na ja un ta mipfilang hi magpong hot ma-id inherpfin chin natajan Kristo.” Hay hato chi nun-aliꞌ ay Peter ad Antokya.

3

Achi punhohodlan hini urchin an mangchat hi piꞌtakhuwan

1 Natottot aju an eGalatia! Ngay nangapfu ay chaꞌju ta iaju na-allilaw? Anagkha ta emmat aju hina? Chu-un nalawag chin enat mi an nangtuchu ay chaꞌju ay ni omaꞌ-atan chin natajan Hesu Kristo hichi kros. 2 Epfokhaꞌ adchiya tugwali ay chaꞌju, ngay enat ju ta nagwachaan aju ay ni Espiritu Santo? Un chah khapo hi niꞌ-unuchan ju ay ni urchin Moses? Pfu-un, ti nagwachaan aju ay ni Espiritu Santo khapo hi namatiyan ju ay ni Ebanghelyo an chengngor ju. 3 Un aju munnaud an natottot! Chu-un chin namatiyan ju ja khun aju munhochor ay ni Espiritu Santo. Ja anagkha ta unagkhu ad ugwani ja hay toloy ni khun ju aton ja un aju agkhu munhochor ay ni apfalinan ju an mangpaphod ay ni piꞌtakhuwan ju? 4 Un chah ma-id chi hay impfungpfungan hay hana cho-or an maphod an enat Kristo ay tay namatiyan ju? Alom adniꞌ ja achi amat hina. 5 Nomnomon ju akay nu ngay khapo na ta khun ichat Apo Jos hini Espiritu na ay chaꞌju ja khun ma-at chi milagro ay chaꞌju. Pfu-un mangkay hini niꞌ-unuchan ju hi urchin Moses, muti khuna aton hato khapo hi namatiyan ju ay ni chengngor ju an Ebanghelyo.

6 Nomnomon ta-o hi Abraham. Allon ni Hapit Apo Jos hi, “Pinatin Abraham hi Apo Jos, hijaot un impfilang Apo Jos hija hi magpong.”* 7 Hotti niya an ituchu na ay chaꞌju an hana gway pammati na, ja mipfilang cha hi holag Abraham. 8 Ja eneꞌchan Apo Jos chin hunhunana an mipfilang hi magpong hana Hentil nu mamati cha. Hitay hini penhod na an hapiton chin nangpa-innilaan Apo Jos ay Abraham hi nangarjana hi, “Khapo ay he-a, Abraham, ja ekhohkhohaꞌ hana tatakhu hi apfuglapfuglay.”† 9 Hotti an amin hana nahamad chi pammati na ay Apo Jos an amat ay Abraham, ja midchum cha an mekhohkhohan.

10 Hana ayya munhochor ay ni khun cha pangunuchan ay ni urchin Moses ja ma-id chamchama olog cha an mangunud an ami-amin, hot dusaon Apo Jos chicha hi ma-id chi pogpogna. Ti allona ay ni hapit Apo Jos hi, “Madusa hi ma-id chi pogpogna hana achi khun mangunud an amin hay hana urchin an impatulaꞌ Apo Jos.”‡ 11 Hotti matikhaw ta-o an ma-id oh-ohhah takhu hi mipfilang hi magpong ay Apo Jos khapo hi khuna pangunuchan hay hana urchin. Ti amat heto chin impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi, “Hana mipfilang hi magpong khapo hi namatiyan cha ay ha-in ja chicha hana miꞌtakhu ay ha-in.”§ 12 Muti munnaud an nat-on hitay pammati ay ni pangunuchan hi urchin. Ti allon tay Hapit Apo Jos hi, hini mamhod an miꞌtakhu ay Apo Jos khapo hi pangunuchana ay ni urchin Moses ja mahapor an unuchona an amin hana ni-urchin.* 13 Muti ma-id olog ta-o an mangunud an amin hana urchin hotti madusa ta-o koma an amin, muti immali hi Kristo ta hinaniyan chita-o ay ni i ta-o adusaan, ja hijay nepfakhat hichi kros ta pfu-un chita-o. Hijah tay hini nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi, “Nu gway patajon cha hi takhu an i cha impfitin hi ajiw, ja hitay chi panginnilaan an dinusan Apo Jos hija.”† 14 Enat Hesu Kristo hitay ta gway aton hana Hentil an midchum an meꞌpfanoh hana ingkarin Apo Jos ay Abraham, ja ta magwachaan ta-o ay ni ingkari na an Espiritu Santo khapo hi pammati ta-o.

Nahhun chin neꞌtobpfalan Apo Jos ay Abraham ja un michat hini urchin Moses

15 Hotti tayya a-akhi, han pangchipatan an khun aton chi tatakhu, an hini napermaan an tulag, ja achi mapfalin an mapaꞌ-i. Achi mapfalin an aꞌ-aanan ja chumchuman. 16 Hotti amat hina khu hana ingkarin Apo Jos ay Abraham ja hini oha an holag na. Alloꞌ hi un oha chi holag na, ti chin hapit an impatulaꞌ Apo Jos an “holag” ja pfu-un hana cho-or an Hudju an holag Abraham, muti hay podhona an hapiton ja hini oha an holag na an hi Kristo. 17 Ma-awatan ju koma an nahhun chin neꞌtobpfalan Apo Jos ay Abraham, ja umuy chi apat hi khahot ta han tolompolo hi tagwon ja un ichat Apo Jos chi urchin hay hachi Hudju. Hotti chin nangchatan Apo Jos hay hana urchin ay Moses ja achi mapfalin an ipaꞌ-igwina chin ingkari na ay Abraham. 18 Ma-id chi inherpfin ni ingkarin Apo Jos nu khahin un unuchon an amin hana urchin Moses ja un michat hini ingkari na. Hay umannung an omaꞌ-atana ja inchat Apo Jos ay Abraham chin ingkari na khapo ta inali na, an pfu-unkhapo hi nangunuchan Abraham hi urchin.

19 Unchani ja allon ju hi, “Un chah ma-id itolong tay urchin an inchat Apo Jos?” Ja gwacha, ti hini nangchatan Apo Jos ay ni urchin ja ta annilaon hana tatakhu an khun cha pfumahor khapo hi achi cha khun pangatan ay ni urchin. Gawwacha hini urchin ingkhana chin immaliyan chin holag Abraham an hi Kristo ja un mipa-annung chin ingkarin Apo Jos. Matikhaw an napfarpfalor chin ingkarin Apo Jos ay Abraham mu hini urchin, ti chin nangpa-innilaan Apo Jos chin urchin ja hennag na hachi angher an i nangpa-innila ay Moses ja unaot ipa-innila chin tatakhu. 20 Muti chin neꞌtobpfalan Apo Jos ay Abraham ja ma-id uchumna hi hennag na, ti inhimung Apo Jos an niꞌhapit ay Abraham.

21 Unchani ja khemhon ju un hay podhona an hapiton ja un munchuꞌ-ukhan hana urchin ja hana ingkarin Apo Jos. Achi mapfalin. Agkhuy numpapadchung hini itolong cha muti achi cha munchuꞌ-ukhan. Nu gwa koma hay inchat Apo Jos hi urchin an pangalan hana immunud hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna, hot mapfalin an un cha ikhad hon numpfalin cha hi magpong ay Apo Jos khapo hi pangunuchan cha ay nuy urchin. 22 Muti ma-id. Ti allona ay ni nitulaꞌ an hapit Apo Jos hi an amin chi tatakhu ja nakhakhaꞌ-utan cha hi pfahor. Hotti hana mamati ay Hesu Kristo chi pangchatan Apo Jos hana maphod an ingkari na.

23 Chin agkhuy immaliyan Kristo an pinati ta-o ja napfabpfalud ta-o ay ni urchin an khenong chi hijay nangalad ay chita-o ingkhana chin nangpa-innilaan Apo Jos ay ni omaꞌ-atan chi pammati. 24 Hotti hay hachi urchin chi nangpadchong ay chita-o ingkhana hi immaliyan Kristo, ja un ta-o mipfilang hi magpong khapo hi namatiyan ta-o ay hija. 25 Ad ugwani ja pfu-un mahpay hini urchin chi mangpadchong ay chita-o, ti immali mahpay hi Kristo an pinati ta-o.

Hana umannung an empfapfalay Apo Jos

26 Anong un chaꞌju an Hentil, khapo hi pammati ju ay Kristo Hesus, ja numpfalin aju hi empfapfalay Apo Jos. 27 Ti an amin hana numpabautisar khapoh namatiyan cha ay Kristo ja nidchum cha ay hija ta hini atona ja hijay peꞌ-at cha. 28 Hotti oh-ohha ta-o an amin ay Kristo Hesus, Hudju ja Hentil, himpfut ja pfu-un, lala-e ja pfupfai. Ma-id allon Apo Jos hi akhaꞌkhaja ay chicha an un numpapadchung. 29 Hotti gwacha ta-o ayya ay Kristo hot mipfilang ta-o an holag Abraham, ja meꞌpfanoh ta-o an amin hana ingkarin Apo Jos hi ichat na ay Abraham ja hana holag na.

4

1 Hitay chi omaꞌ-atana, an hini ung-ungnga an mamanoh an amin ay ni enachangjan ama na, ja un mipadchung chamchama hi himpfut. 2 Ti gwacha hana pfantay na, ja gwacha hana mangpaptoꞌ ay ni pfanoh, ingkhana hi machakngan chin arkhaw an eneꞌchan ama na an pipulangan ni pfanoh ay hija. 3 Amat hina khu ay chita-o chin agkhuy ta-o namatiyan, an un ta-o amat hi unga, an cho-or chi un-unuchon ta-o an ugalin chin a-ammod ta-o. 4 Muti unot nachakngan chin timpo an eneꞌchan Apo Jos ja hennag na hini Empfalay na ta etoꞌkhong han ohan pfupfai. Niꞌtakhu hija an khun miꞌ-unud hana urchin Moses, 5 ta matoy an mangpfu-aan hana napfalud hi urchin, ta gway aton cha an mipfilang hi empfapfalay Apo Jos. 6 Ja hay enat Apo Jos an nangpatikhaw hi nang-empfalajan chita-o ay hija, ja hennag na hini Espiritu Santo an ingkarin Hesu Kristo an Empfalay na ta meꞌgawwacha ay chita-o. Hijaot un ta-o allon hi “Ama” ay Apo Jos. 7 Hotti pfu-un aju mahpay himpfut, ti empfapfalay chaꞌju ay Apo Jos, ja meꞌpfanoh aju hana pfanoh an michat hana empfapfalay na.

Chin pani-ar Paul hachi eGalatia

8 Chin agkhuy ju pay nanginnilaan ay Apo Jos ja himpfut aju hay hachi khun ju daydayawon an pfu-un umannung an jos. 9 Muti ad ugwani ja inannila ju hi Apo Jos, an hijay nangiꞌ-innila ay chaꞌju. Ja anagkha ta podhon ju an pfangngachon hay hachi khun ju dayawon an ma-id herpfi cha ja ma-id apfalinan cha an manakhu ay chaꞌju? Un ju chah podhon an mumpfalin khu hi himpfut cha? 10 Alloꞌ hitay, ti niya an khun ju unuchon hay hana urchin chi Hudju an khun mungngilin hi arkhaw, ja pfulan, ja pfehta, ja tagwon! 11 Gwacha han ta-ot u, ti unchani ja ma-id pfungan chin pfinlay u an nangtudtuchugwan ay chaꞌju.

12 A-akhi, tayya han ilulud u an itukhun ay chaꞌju. Aton ju koma hitay enat u an anong unaꞌ Hudju, ja numpfalinoꞌ hitay achor u an amat ay chaꞌju an Hentil an agkhuy nakha-utan ay ni urchin chi Hudju. Ja ma-id chi hay pukhitoꞌ ay chaꞌju. 13 Anilaꞌ an agkhuy ju nalichuwan chin nun-agwaaꞌ hina gwachaan ju khapo ta nunchokhohaꞌ. Ja hichuy chin pengpenghan chi nangkasabaaꞌ ay chaꞌju ay ni Ebanghelyo. 14 Anong un aju nalikhatan khapo ay chuy nunchoghaꞌ ja ma-id impatikhaw ju hi napukhit an agkhujaꞌ enenghay ay chaꞌju. Minangiliyaꞌ an amat hi angher Apo Jos ja amat khu ay Kristo Hesus. 15 Ja tihtikhuwaꞌ hini otong an pamhod ju, an un ad-achi hot u-iton ju hinuy mata ju ta ichat ju ay ha-in. Ngay chimmalat ta napfau chin pamhod ju? 16 Un aju chah pfimmuhur ay ha-in khapo ay ni umannung an khun u allon? Achi adniꞌ amat hina. 17 Hay hana khun muntudtuchu hi nehahalla ja inaku-akuy chaꞌju, muti nange-enchallomot hini napukhit an nomnom cha. Podhon cha pay an mi-achawwiyaꞌ ay chaꞌju ta chichay tangachon ju. 18 Achi napukhit chi mangakuy hi takhu nu ma-id chi hay napukhit hi nomnom cha. Ti maphod hinuy enat ju ay ha-in chin agawwachaaꞌ hina, ja alom ja etoloy ju ad ugwani. 19 Chaꞌju an empfapfalay u, nunhegla chin nunlikhataꞌ ay chaꞌju an amat ay ni punlikhatan chi pfupfai hu-un tomoꞌkhong, ta gway enat ju an namati ay Kristo. Ja tan amat hi un u ipiggwa an amat hi tomoꞌkhong, ti tan etoloy u an munlikhat ingkhana hi matikhaw ay ni piꞌtakhuwan ju hini omaꞌ-atan Kristo. 20 Gawwachaaꞌ koma hina gwachaan ju ta ma-uyyad hitay nomnom u, ti tayya an ma-id maptoꞌ hi ujaꞌ aton ay chaꞌju.

Hini ipadchungan cha Hagar ay Sarah

21 Chaꞌju an mamhod an miꞌ-unud hay hana urchin Moses ta gway aton ju an miꞌtakhu ay Apo Jos, anila ju chah hini podhona an hapiton? 22 Ti allona ay ni hapit Apo Jos an chugwa chin empfalay Abraham an linala-e. Chin oha ja empfalay na chin himpfut an hi Hagar, ja chin ayya aha ja empfalay na ay Sarah an ahagwana an pfu-un himpfut.* 23 Chin ayya empfalay na hi himpfut ja nihapfin khapo hi nomnom chi takhu. Chin ayya empfalay na ay ahagwa na an hi Sarah ja nihapfin an meꞌ-annolot ay ni ingkarin Apo Jos. 24 Gwa han ituchun tay an na-at. Hay hato pfinapfai ja ipatikhaw cha chin chugwa an neꞌtobpfalan Apo Jos hi tatakhu. Hi Hagar ayya ja ipatikhaw na chin neꞌtobpfalan Apo Jos ay Moses hichi pfuludna an Sinai ad Arabia an nangchatana chin urchin chi Hudju. Ja hana ayya holag Hagar ja chicha chi himpfut chin urchin Moses. 25 Hi Hagar ja mipadchung ay ni pfuludna an Sinai ad Arabia. Ja mipadchung khu ay ni pfuglay an Jerusalem ad ugwani, ja amat hi ammod an amin chi Hudju an khun munhochor ay ni pangunuchan cha hi urchin Moses ta miꞌtakhu cha ay Apo Jos, hotti himpfut cha hi urchin.

26 Hi Sarah ayya an pfu-un himpfut ja ipatikhaw na hini na-ilangitan an Jerusalem an amat hi hija chi ina ta-o an namati an nawaya-an ay ni urchin an namabpfalud ay chita-o. 27 Ti allon ni hapit Apo Jos hi,

“Mun-an-anla a an pfupfai an mumpfahig.

Mun-ugwap a an mangpa-innila ay ni pun-an-anlaam,

he-a an pfupfai an agkhuy namacha hi likhat chi tomoꞌkhong.

Ti hini pfupfai an tenaynan ahagwa na, ja choꞌchoꞌ-or chamchama hay hana empfapfalay na

mu hay hana pfinapfai an agkhuy nihijan.” †

28 A-akhi, chita-o an namati ay Kristo, ja omaꞌ-at ta-o ay Isaak, an numpfalin ta-o hi empfapfalay Apo Jos khapo chin kari na. 29 Amat khu chin na-at ay Isaak an nihapfin khapo ay ni apfalinan ni Espiritun Apo Jos, an pinalikhat chin ibpfa na an hi Ismael an un nihapfin khapo hi nomnom chi takhu. Niꞌpadchung ad ugwani, an pfuhulon hana pfinalud chi urchin hay hana numpfalin hi empfapfalay Apo Jos khapo hi namatiyan cha ay Kristo. 30 Muti nomnomon ta-o hitay nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi, “Pakakom hini pfupfai an himpfut ja hini empfalay na. Ti achi meꞌpfanoh hini empfalay chi himpfut ay ni pfanoh ni empfalay chi pfu-un himpfut.”‡ 31 Hotti chita-o ayya, a-akhi, an namati ja achi ta-o ma-ali hi empfalay chi himpfut, ti empfapfalay chita-o hi pfu-un himpfut.

5

Impfu-aan Kristo hana himpfut ni urchin Moses

1 Impfu-aan chita-o ay Kristo ta achi ta-o munchochodcha an himpfut. Hotti hitay chi etaꞌchokhan ju an achi ju khu pfangngachon hini urchin Moses ta mumpfalin aju khu hi himpfut. 2 Chonglon ju hitay alloꞌ. Ha-in an hi apostol Paul, ja hay alloꞌ ay chaꞌju ja nu khulat ta apfuluton ju an miꞌpakugit, hot ma-id inherpfin chin enat Kristo ay chaꞌju. 3 Ti ipiggwaꞌ an allon ay chaꞌju an hini lala-e an mumpakugit ja mahapor an unuchona an amin hay hana urchin Moses. 4 Chaꞌju an mangehchor ay ni khun ju pangunuchan hi urchin ta mumpfalin aju hi magpong, ja un aju immachawwi ay Kristo, ti chin-ug ju hini khohkhoh ApoJos. 5 Chita-o ayya an nange-ehchor ay Kristo, ja un ta-o hahadchon hot pumpfalinon chita-o ay Apo Jos hi magpong. Hitay chi mamahhod hi ma-at khapo hi pammati ja apfalinan ni Espiritu Santo an gawwacha ay chita-o. 6 Ti nu nidchum ta-o ay Kristo ja pfu-un hay i ta-o nakugitan chi tikhan Apo Jos, ti hay podhona ja gway pammati ta-o ay Kristo Hesus, hotti matikhaw koma ay ni aton ta-o an mamhod hana i-ibpfa an tatakhu.

7 Chin pengpenghana ja maphod chin niꞌ-unuchan ju ay Kristo. Ja ngachah chi hemmalegwa ay ni immunuchan ju ay ni umannung an tukhun? 8 Hini khun cha aton an mamarpfali ay chaꞌju ja agkhuy narpu ay Apo Jos an nangajakhan ay chaꞌju. 9 Un ammuna ay ni oh-ohha an takhu an muntuchu hi nehahalla ja ma-alinan aju an amin, an amat ay ni it-ittang an pfinoꞌpfoꞌ an ipalaꞌ-ukhu na hini cho-or an alena. 10 Munchomo-aꞌ an inapfulut ju hini intuchuꞌ an umannung an tukhun khapo ay Kristo. Hotti dusaon Apo Jos nu ngachah nuy an takhu an mangallilaw ay chaꞌju.

11 A-akhi, achi ju pattiyon hini allon cha an anong un ha-in, ja khun u anu ekasaba an mumpakugit hana Hentil an namati. Nu umannung hitay ja anagkha mah ta pahipahigwonaꞌ hana Hudju ingkhana ad ugwani? Hay pfom-onan cha ay ha-in ja hini khun u itudtuchu an un angkhay chin natajan Hesus hichi kros chi punhocholan ta-o. Hotti nu pi-idchum u an ituchu chi mumpakugit hot ma-id koma pamahigwan cha ay ha-in. 12 Hay hana khun umali hina an komorkor hi nomnom ja epa-akhaja cha hini nakugitan cha, ja anong khu ja e-ar-alla chaot mah ta mumpapnah cha!

13 A-akhi, enajakhan chita-o ay Apo Jos ta mawaya-an ta-o hi urchin. Muti ad ugwani an nawaya-an ta-o ja achi ta-o unuchon hana napukhit an penhod chi achor, ta un ta-o gwot muntitinnolong khapo hi pamhod. 14 An amin hana urchin Apo Jos ja ne-ohha ay tay an oha an urchin hi nangarjana hi, “Podpodhon ju hana papadchung ju an tatakhu, an amat ay ni pamhod ju ay ni achor ju.”* 15 Muti nu khulat ta mumpipinnahiw aju ja amat aju hi aho an pomanapattoy, ja tikhan ju ti loꞌtat na ja mapaꞌ-i chi oha-ohanna ay chaꞌju ja hini pun-oh-ohhaan ju.

Hini Espiritu Santo chi mangpadchong ay ni piꞌtakhuwan ta-o

16 Hitay chi itukhun u ay chaꞌju, a-akhi. Apfuluton ju hini aton ni Espiritu Santo an mangpadchong ay ni piꞌtakhuwan ju. Hotti achi ju unuchon hana napukhit an penhod chi achor. 17 Ti hana napukhit an penhod chi achor ja mipfuhur ay ni penhod ni Espiritu Santo. Ja hana penhod ni Espiritu Santo ja mipfuhur hana penhod chi achor. Munchichinnuꞌ-ukhan cha, hotti achi ta-o ma-at hana penhod ta-o an aton. 18 Nu hini Espiritun Apo Jos chi mangpadchong ay chita-o ja achi ta-o mahpay himpfut chi urchin.

19 Matikhaw hay hato napukhit an khun aton chi achor, an amat ay ni pe-er-an hi pfu-un ahagwa, ja hana napupukhit an penhod chi achor an khun aton hana agkhuy nanginnila an pfuma-in. 20 Ja amat ay ni pundayawan hi achi umannung an jos, ja hana pfuni, anap ja hiblot, ja pumpfipfinnuhhulan, hahannu, olom, pfungot, ja un hitay achor chi pachot-anan. Ja amat ay ni punchichinnuꞌ-ukhan, 21 ámoh, pfinutong, ja hana numpfino-ob-on an na-inlubungan an pun-an-anlaan, ja hana uchumna an amat heto. Ina-alliꞌ ay chaꞌju, ja tan ipiggwaꞌ an allon ad ugwani, an hana khun mangat hay hato ja achi cha midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos.

22 Muti hay hato hini pfungan ni Espiritu Santo an gwa ay ni ohan takhu. Gway pamhod na, mun-an-anla, malenong chi nomnom na, na-anuh, ja magmakhohkhoh. Ja atona chi maphod hi padchung na an takhu, mapagtarkan, 23 na-upfay, ja natukhun. Ma-id urchin hi mangpagwa ay cha tay maphod an ugali. 24 Hotti chita-o an tatakhun Hesu Kristo, ja nepfakhat hana na-inlubungan an nomnom ta-o hichi kros ja an amin hana napukhit an penpenhod chi achor. 25 Nichatan ta-o hi piꞌtakhuwan an narpu ay ni Espiritu Santo, hotti mahapor an hijay mangpadchong ay ni aton ta-o an miꞌtakhu. 26 Achi ta-o mumpa-akhaja, ja manengehenger, ja manghen-e-ennaamoh.

6

Aton ta-o chi maphod an amin hi tatakhu

1 A-akhi, nu khulat ta gway ma-innila hi pfimmahor ay chaꞌju, ja chaꞌju an khun echalan ni Espiritu Santo ja tukhunon ju hini pfimmahor ta chuꞌkhona. Ep-ephod ju an tukhunon ja pa-ennongan ju, ti unchani ja nakhujud aju ja neꞌ-at ju hini pfahor na. 2 Hay maphod hi aton ja, nu gway machamot hi punlikhatan chi ohanna ay chaꞌju, ja manghintitinnolong aju. Hitay chi aton an umunud hana in-urchin Kristo. 3 Ja nu khulat ta gway mumpa-akhaja anong un ma-id chi epa-akhaja na, ja un hini achor na chi lenahlahana. 4 Oha-ohanna hon inut-utnu na hini neꞌ-at na ta maphod ayya ja munchenor. Ja achi khahin una ipadchupadchung hini enat na hi enat chi uchumna. 5 Ti gwahchinonon hon ikhad hija ay ni enat na.

6 Hini takhu an natuchugwan ay ni Hapit Apo Jos, ja mahapor an ichatan na hini nangtuchugwan ay hija hana maphod an gwa ay hija.

7 Achi mapfalin an lahlahan hi Apo Jos, hotti achi ju pfarpfalijan hini achor ju. Ti hini itanum ni ohan takhu ja hijay pfot-ona. 8 Hotti hini takhu an mangat ay ni napukhit an penhod ni achor na ja padchungnay un nuntanum hi napukhit, ja hay pfot-ona ja hini apaꞌ-iyana an ma-id chi pogpogna. Hini ayya muntanum hi maphod an ituchun ni Espiritu Santo, ja hay pfot-ona ja hini nahamad an piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna an ichat ni Espiritu Santo. 9 Achi ta-o humikha an khun mangat hi maphod, ti umali han timpo ja maphod han pfot-on ta-o nu achi ta-o inganuy. 10 Hotti, an amin hi timpo nu mapfalin, ja aton ta-o chi maphod an amin hana tatakhu, om-omod hana i-ibpfa ta-o an namati.

Hini gway pfalor na ja hini nunlomanan Apo Jos ay tay piꞌtakhuwan ta-o

11 Tayya an ha-in chi muntulaꞌ ay tay ang-angonoh na, hotti ma-imatunan ju, ti mango-otong hitay panulaꞌ u.* 12 Gwacha hana mamhod an madayaw cha hi tatakhu ja chicha hana mangpapilit an mumpakugit aju. Ti anila cha an palikhaton hana i-ibpfa cha an Hudju chicha nu ituchu cha an angkhay chin natajan Hesu Kristo hichi kros hi pipfilangan hana namati hi magpong ay Apo Jos. 13 Muti anong un hana nakugit, ja achi cha khun unuchon an amin hana urchin Moses. Hay podhon cha ja mumpakugit aju ta gwa kan kaykhu chi ehnger cha khapo ta chichay nangali. 14 Ay ha-in, ja ma-id uchumna hi ujaꞌ eh-ehnger nu pfu-un chin natajan Apo Hesu Kristo hichi kros ta en-atoy na hana pfahor ta-o. Ja padchungnay nidchumaꞌ an neꞌpfakhat ay Kristo hotti chin-ug u an amin hana pfalolan chi agkhuy namati heto lota, ja achi khu pfalolan hay hana agkhuy namati hana ipfilang u hi napfalor ad ugwani. 15 Ma-id akhaꞌkhaja ay cha nuy nakugit wenno agkhuy, ti un hihiya an numpadchung, ti hay napfalor ja hini nunlomanan Apo Jos ay tay piꞌtakhuwan ta-o.

16 Hay kalalag u ay chaꞌju an khun mangunud ay tay intuchuꞌ, ja epaphod koma Apo Jos hini piꞌtakhuwan ju ja nignikhaon chaꞌju. Ja amat hina khu an amin hana tatakhun Apo Jos.

17 Mete-a ad ugwani ja mepokhong hini khun cha pamalikhatan ay ha-in, ti tan napfilapfilatan hitay achor u khapo hi niꞌ-unuchaꞌ ay Hesus, ja hitay chi panginnilaan an ohaaꞌ an pfaar na.

18 Angkhaynana hi alloꞌ, a-akhiꞌ, hotti hi adniꞌ Apo Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ay chaꞌju. Amen.

* 2:12 2:12 Hay allon ni Urchin Moses ja achi mapfalin an meꞌ-an chi Hudju hana pfu-un Hudju an ma-ali hi Hentil, ti hana uchumna an khun ihchan chi Hentil ja paniyaw ay chicha an Hudju.

* 3:6 3:6 Genesis 15:6

† 3:8 3:8 Genesis 12:3; Genesis 22:18

‡ 3:10 3:10 Deuteronomy 27:26

§ 3:11 3:11 Habakkuk 2:4

* 3:12 3:12 Leviticus 18:5

† 3:13 3:13 Deuteronomy 21:23

* 4:22 4:22 Chin enat Ismael an empfalay Hagar an nituꞌkhung ja mapfaha ay ni Genesis 16:1-16; chin enat Isaak an empfalay Sarah an nituꞌkhung ja mapfaha khu ay ni Genesis 21:1-7.

† 4:27 4:27 Isaiah 54:1. Hay ituchun Paul ay tay ja hana mipadchung hi empfalay Sarah ja hana namati ay Hesu Kristo an netoꞌkhong hi na-ispirituwan. Ja choꞌchoꞌ-or hay hato mu hana Hudju an holag Abraham muti ma-id pammati cha ay Kristo.

‡ 4:30 4:30 Genesis 21:10

* 5:14 5:14 Leviticus 19:18

* 6:11 6:11 Hay khun aton Apostol Paul ja khuna ipatulaꞌ hana tulaꞌ na hay skriba an amat hi sekretario. Muti ay ni angonohna hon hijay numperma ta panginnilaan an narpu ay hija hini tulaꞌ.

Efesus

1

2

3

4

5

6

EFESUS

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hitay an Efesus ja otong an pfuglay ay ni provincian chi Asia. Ja gwah chi han enhaꞌ-ad cha an napfarpfalongabpfingan an templo an hijay khun cha pundayawan ay ni didiosen cha an hi Artemis. Hi Apostol Paul chi nangepfangon ay ni iglesia ad Efesus ja chugwah tagwon chin nuntudtuchugwana hichi. (Acts 19:1-41; 20:17-38)

Chin nangtula-an Paul ay tay an tulaꞌ ja nipfabpfalud hija khapo hi nangtudtuchugwana ay ni Ebanghelyon Apo Hesu Kristo. Mapfalin an ad Rome chi nipfapfalluchana. Pfahaon hini kapitulo 3:1, kapitulo 4:1, ja kapitulo 6:20. Ay chuy an timpo ja inidchum na an nuntulaꞌ ay Filemon ja tinula-ana khu hachi namati ad Kolosas. Empachona hitay tolo an tulaꞌ ay Tikikus ja nitnud hi Onesimus (Kolosas 4:7-9; Filemon 10-12; Efesus 6:21-22) Chin me-apat an tulaꞌ na ay chuy an timpo ja chin intulaꞌ na hay hachi namati ad Filipos.

Hay mahhun an ituchun Paul ay tay tulaꞌ ja ipa-innila na an hi Apo Jos chi namanuh an amin hana gwah to lota ja hana gwah chi ad langit, ja hi Kristo chi Apo cha. Itukhuna khu hana namati an un cha mun-oh-ohha hi nomnom khapo hi nidchuman cha ay Kristo, ta meꞌ-annolot hini piꞌtakhuwan cha ay ni podhon Apo Jos.

Gwa hana allon Paul an pipadchungan ni aton chi namati an mun-oh-ohha. Allona an hana namati ja mipadchung cha hi alimatong chi oh-ohha an achor, ja hi Hesu Kristo chi ulun chi achor. Allona khu an hay hana namati ja mipadchung cha hi pfalay ja hi Kristo chi pognad. Ja ipadchung na khu hana hempfalay ay Kristo ja hana namati ay hija.

Ma-achar ta-o khu ay tay an tulaꞌ hana nahamad an ugalin chi hempfalay, ammod ja empfapfalay na, himpfut ja ap-apon chi himpfut.

Hay me-ang-angonoh an ituchun Paul ay tay an tulaꞌ ja ma-achar hana armas an inchat Apo Jos hana namati ta usaron cha an mangapfak ay Satanas an khun manoptopngan ay chicha.

1

1 Ha-in hi Paul an enhaad Apo Jos an numpfalin hi apostol Kristo Hesus. Tayya an muntula-aꞌ ay chaꞌju an tatakhun Apo Jos hina ad Efeso an naꞌna-unnud ay Kristo Hesus.

2 Hi Apo Jos an Ama ta-o ja hi Apo Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ay chaꞌju ja mangchat hi pomhochan chi piꞌtakhuwan ju.

Hana na-ispirituwan an ap-aphochan chi namati

3 Madayaw hi Apo Jos an Jos ja Aman Hesu Kristo an Apo ta-o, ti inchat na an amin chi na-ispirituwan an aphochan tay piꞌtakhuwan ta-o an narpu ad langit, khapo hi nidchuman ta-o ay Kristo. 4 Chin agkhuy pay narmugwan tay lota ja pinippili chita-o ay Apo Jos an midchum ay Kristo ta mumpfalin ta-o hi magpong hot ma-id i ta-o hongpfatan hi pfahor. 5 Khapo hi pamhod na ja eneꞌcha na an mumpfalin ta-o hi empfapfalay na khapo ay Hesu Kristo. Hitay chi penhod na ja inhumang na hi aton. 6 Hotti daydayawon ta-o hija khapo ay tay khohkhoh na an ma-id ipadpadchungana khapo hi nidchuman ta-o ay ni podpodhona an Empfalay na. 7 Khapo chin chalan Hesus an immajuh chin natajana, ja nipfu-aan ta-o ay ni pfahor an namabpfalud ay chita-o, ti napakawan cha an amin. Achi malukud hitay napfalor an khohkhoh Apo Jos 8 an pun-ipatikhaw na ay chita-o. 9 Magpong hini kinala-eng Apo Jos, ja impa-innila na ay chita-o hana agkhuy na pay empfaag an eneꞌcha na an ma-at, an nenomnom na an ipa-annung Kristo. 10 Hotti nachakngan ayya chin timpo an akhibpfohan an amin hana mahapor an ma-at, ja pun-oh-ohhaon Apo Jos an amin chi gwa ad langit ja heto lota ta hi Kristo chi apo cha.

11 Hi Apo Jos chi nanghumang an amin hana ma-at, ti gway apfalinana an mangpadchong an amin. Ja pinippili chaꞌmi chin hunhunana ta gway aton ni penhod na an ma-at, 12 ja ta madayaw hini kinajos na khapo ay ni piꞌtakhuwan mi an nahnahhun an namati ay Kristo. 13 Ja amat khu hina ay chaꞌju. Chengngor ju hini umannung an Hapit Apo Jos an Ebanghelyo, an panginnilaan ay ni aton an miꞌtakhu ay hija, ja namati aju ay Hesu Kristo. Hotti enat Apo Jos chin ingkari na an impa-ali na hini Espiritu Santo ta un me-a-achor ay chaꞌju ta panginnilaan an chaꞌjuy tatakhu na. 14 Ja hitay agawwachaan ni Espiritu Santo ay chita-o chi panginnilaan an ipa-annung Apo Jos an ichat an amin hana ingkari na an pfanoh ta-o ta madayaw hini kinajos na.

Chin khun ekalalakhan Paul hay hana namati ad Efeso

15 Nete-a chin nanginnilaaꞌ ay nuy pammati ju ay Apo Hesus ja ay ni pamhod ju an amin hana i-ibpfa ju an tatakhun Apo Jos, 16 ja agkhuy u empokhong an munyaman ay Apo Jos khapo ay chaꞌju, hotti khun chaꞌju pi-i-pi-idchum hi kalalag u. 17 Hay khun u epfokha ay tay madayaw an Ama ta-o, an Jos tay Apo ta-o an hi Hesu Kristo, ja ichat na hay maphod hi nomnom ju, ja ipa-innila na ay chaꞌju hini kinajos na, ta paꞌ-annilaon ju. 18 Hay kalalag u ja hilagwan Apo Jos hini nomnom ju ta annilaon ju hini maphod an i ta-o hahadchon khapo hi nangajakhana ay chita-o. Achi mapfilang hana nun-apfalor an bindisyon an ichat Apo Jos ay chita-o an tatakhu na. 19 Hay oha khu hi kalalag u ja ta annilaon ju adniꞌ hini achi malukud an apfalinan Apo Jos an gwa ay chita-o an namati. Hitay apfalinan Apo Jos an gwa ay chita-o ja hihiya chin apfalinana 20 an nipatikhaw chin nummahuwan Kristo ja chin timmalakhujana ad langit ta inumpfun ay ni nun-appit hi agwan Apo Jos. 21 Hot gawwacha hichi hi Kristo an mun-ap-apo ja mangpangulu an amin hi gway apfalinana ad uchu ja anong un hana a-ap-apo heto lota. Ma-id oh-ohha hi napfagpfagto mu hi Kristo, ad ugwani ja anong un hana umali an ar-arkhaw. 22 Enhaad Apo Jos hi Kristo an napfagto ta hijay tangachon an amin chi a-ap-apo, ja hija khuy enhaad Apo Jos hi mangpangulu an amin hi namati. 23 Hotti an amin ta-o an namati ay Kristo ja chita-o chi achor na, ja hija chi ulu. Hot ma-id i ta-o pungkulangan ti an amin hana gwa ay hija ja gawwa ay chita-o an achor na. Ja hijay mangpaphod an amin chi nagwacha ta magpong cha.

2

Hana namati ay Kristo ja nichatan cha hi pfakhu an piꞌtakhuwan

1 A-akhi, nomnomon ju hichin agkhuy ju namatiyan, an natoy aju hi pannig Apo Jos khapo hana pfahor ju. 2 Ti khun ju peꞌ-at hana napukhit an khun aton chi agkhuy namati ja hini ap-apon chi napukhit an ispiritu ad uchu, an khun mangtagtakhadtad hana tatakhu ta ngumanu cha ay Apo Jos. 3 Ja an amin ta-o ja amat ta-o ay chicha an khun ta-o aton hana nihikhud an napukhit an ugali ta-o. Khun ta-o unuchon hana napukhit an nomnom ja penhod chi achor. Hotti nidchum ta-o hana tatakhu an madusa ay Apo Jos, ti hijah tay chi ohong ni pfahor ta-o. 4 Muti magmagkhohkhoh hi Apo Jos ja otong hini pamhod na ay chita-o. 5 Ti anong un ta-o natoy khapo hi pfahor, ja inchatan chita-o ay ni pfakhu an piꞌtakhuwan khapo hi nidchuman ta-o ay Kristo. Hotti un angkhay hi khohkhoh Apo Jos ja tinakhu chita-o ta achi ta-o madusa. 6 Khapo ta neꞌ-oh-ohha ta-o ay Kristo ja nidchum ta-o ay hija an minahuwan Apo Jos, ja impapfagto chita-o ta ni-ipfun ta-o an miꞌ-ap-apo ay hija ad langit. 7 Enat Apo Jos hay hato ta mete-a ad ugwani ja ingkhana ja ipatikhaw na hini munnaud an napfalor an khohkhoh na ja oloy na ay chita-o khapo hi neꞌ-oh-ohhaan ta-o ay Kristo. 8 Ma-id uchumna hi khapo na ta tinakhu chita-o nu pfu-un hitay enat Apo Jos an nangkhohkhohan ay chita-o nete-a hichin i ta-o namatiyan. Ja pfu-un chita-oy narpugwana an hi Apo Jos chi nangat, 9 hotti achi la-ahnaon gway ehnger, ti pfu-un chita-oy nang-intamu. 10 Lemman Apo Jos hitay piꞌtakhuwan ta-o ta meꞌ-oh-ohha ta-o ay Kristo an mangat hana maphod an eneꞌcha na hichin hunhunana hi i ta-o aton.

Nun-oh-ohhaon chita-o ay Apo Jos

11 Hotti nomnomon ju chin omaꞌ-atan ju an un aju holag chi Hentil. Ma-id pfirpfilang ju an allon hana Hudju, ti agkhuy aju nakugit. Allon cha hi chicha ja angkhay chi tatakhun Apo Jos, ti chicha chi ma-ali an Nakugit. Muti hitay enat cha ja un takhu chi nungkugit, ja un hini achor cha ja angkhay. 12 Nomnomon ju an chin agkhuy ju pay namatiyan ja ni-achawwi aju ay Kristo. Agkhuy aju nidchum hachi holag chi Israel an pinilin Apo Jos hi tatakhu na ja agkhuy aju nidchum chin neꞌtobpfalan Apo Jos ay chicha an honakhona han umali an Manakhu hi tatakhu. Hotti ay chuy an timpo an i ju niꞌtatagkhuwan ja ma-id hahadchon ju hi i ju aphochan, ja ma-id anila ju ay Apo Jos. 13 Ad ugwani ja achi amat hina, ti nidchum aju mahpay ay Kristo Hesus, ja hijay nangehnot ay chaꞌju ay Apo Jos khapo chin chala na an immajuh chin natajana. 14 Ti hi Kristo chi pognad chi nun-oh-ohhaan ta-o an Hudju ja Hentil. Nun-oh-ohhaon chita-o chin i na nangaanan hi hay i ta-o numpfapfattanan. 15-16 Inchat na chin achor na ja natoy ta napogpog chin urchin chi Hudju an na-ugman hi numpfino-ob-on an a-urchi-urchin. Hotti numpfalinon chita-o an namati ay Kristo hi oh-ohha an achor na, Hudju man wenno Hentil. Khapo hi natajana chin kros ja napogpog chin numpfipfinnuhhuulan ta-o an Hudju ja Hentil. Numpapadchung ta-o ad ugwani an enehnot Kristo ay Apo Jos an oh-ohha an achor. 17 Hijah tay chi immaliyan Kristo heto lota, ta engkasaba na hini aton an meꞌ-oh-ohha ay Apo Jos ta midchum aju an nun-i-achawwi, ja anong un chaꞌmi an Hudju an nun-ehnot ay hija. 18 Hotti khapo ay tay enat Kristo, ja mapfalin an mehnot ta-o an amin ay Jos Ama khapo ay ni tolong ni Espiritu Santo an gawwacha ay chita-o an amin. 19 Agkhuy aju nilalahin, ti nidchum aju mahpay hana tatakhun Apo Jos. Hot hen-a-amma ta-on amin ay hija. 20 Mipadchung ta-o hi nehamad an pfalay an empognad hachi profetan Apo Jos ja hachi apostol ay Kristo Hesus, an hija hini na-ahammad an pognad tay an pfalay. 21 Hijay netaꞌchan ta-o an amin an khenong chi alimatong tay an pfalay. Khapo ay tay neꞌ-oh-ohhaan ta-o ay Kristo ja khun omot-ottong hitay an pfalay ja mumpfalin ta-o hi nasantuwan an templon Apo Jos. 22 Nidchum aju khu khapo hi neꞌ-oh-ohhaan ju ay Kristo ta mapakhad ta-o hi punhitugwan Apo Jos khapo ay ni Espiritu Santo an gawwacha ay chita-o.

3

Enhaad Apo Jos hi Paul an manudtuchugwan hana Hentil

1 Hotti ha-in an hi Paul an oha an pfalud khapo hi nangunuchaꞌ ay Kristo Hesus, ja khun chaꞌju ekalalakhan. Ja hay nipfaluchaꞌ ja khapo hi nanudtuchugwaꞌ ay chaꞌju an Hentil. 2 Anila ju an impulang Apo Jos ay ha-in hitay tamuꞌ an mangpa-innila ay chaꞌju an Hentil ay ni khohkhoh na. 3 Ti impa-innilan Apo Jos ay ha-in hini penenhod na an aton an agkhuy nipa-innila hichin hophopapna. Ja hijah tay chi khun u hapiton ay tay hoꞌhoꞌchod an intulaꞌ u. 4 Nu pfahaon ju hot ma-awatan ju hini nanginnilaaꞌ ay ni eneꞌchan Apo Jos an mipa-annung khapo ay Kristo. 5 Hitay an penenhod na an aton ja agkhuy impa-innilan Apo Jos hana tatakhu chin hophopapna. Ad ugwani chi nangpa-innilaan ni Espiritu Santo hana apostol ja profetan Apo Jos an pinili na. 6 Ja hini impa-innila na ja amat heto. Anong un hana Hentil an mangapfulut ay tay Ebanghelyo, ja midchum cha ay chaꞌmi an Hudju an miꞌtakhu ay Apo Jos, hotti mun-oh-ohha ta-o an namati an achor Kristo. Ja meꞌpfanoh chi Hentil an amin hana ingkarin Apo Jos an michat hana ninidchum ay Kristo Hesus.

7 Khapo ay ni khohkhoh Apo Jos an nangchat hi apfalinan ay ha-in an mangat ay tay tamu na, ja numpfalinonaꞌ hi pfaar na an manudtuchu ay tay Ebanghelyo. 8 Anong un ha-in chi kababa-an an amin hi tatakhun Apo Jos ja piniliyaꞌ an mangaskasaba ay chaꞌju an Hentil hana nun-apfalor an pun-ichat Kristo an achi ma-awatan chi tatakhu. 9 Ja ne-ehnakhaꞌ khu ta ipa-innilaꞌ an amin hi tatakhu hana eneꞌcha na chin hunhunana an ma-at. Hi Apo Jos an Nampfu an amin, ja agkhuy na impaꞌpa-innila hitay penenhod na an aton 10 ta ad ugwani chi atikhagwana ay chita-o an namati. Ja hana a-ap-apon chi angher ad langit ja hana napukhit an ispiritu an khun mangpaptoꞌ ad uchu, ja tikhan cha hitay pun-oh-ohhaan ta-o an namati ja immunud ay Hesus, hot annilaon cha hana numpfino-ob-on an nomnom Apo Jos. 11 Hitay enat Apo Jos ja hijah tay chi nenomnom na an aton chin agkhuy pay narmugwan tay lota, ja ma-at ad ugwani khapo ay Kristo Hesus an Apo ta-o. 12 Hotti chita-o an nidchum ay hija ja munchomoꞌ ta-o an mungkalalag ay Apo Jos, ti chonglona khapo ay tay namatiyan ta-o ay Kristo. 13 Hotti alloꞌ ay chaꞌju hi achi aju humighikha khapo ay tay punlikhataꞌ, ti hay ap-aphochan juy ipfunga na.

14 Gwa ayya ta nomnomoꞌ hay hato hon nunheppeyaꞌ an mungkalalag ay Jos Ama 15 an ammod an amin chi pamilya heto lota ja ad langit. 16 Khunaꞌ mungkalalag ay Apo Jos an gwachaan an amin chi apfalinan ta ichat ni Espiritu na hay pfi-ah ni nomnom ju. 17 Ja ekalalag u khu ta hi Kristo chi munheto ay chaꞌju an namati ay hija, ja ta lumamot ja mehamad hini pamhod ju, 18 ta chaꞌju ja an amin ta-o an tatakhun Apo Jos ja mapfalin ta-o an annilaon hini lukud tay nehamad an pamhod Kristo ay chita-o. 19 Anong un ma-id olog chi takhu an mangawatan an amin ay tay pamhod Kristo, muti ma-ug-ugman koma hini anila ju an pamhod na, ta pompomhod hini aton ju an miꞌtakhu, ingkhana hi amat ay Apo Jos an magpong.

20 Madaydayaw hi Apo Jos an achi malukud chi apfalinana. Ti, khapo ay tay apfalinana an khun muntamu ay tay piꞌtakhuwan ta-o, ja atona an amin chi hay epfokha ja choꞌchoꞌ-or pay chi atona an ad-adchi ta-o paꞌ-anomnom. 21 Madaydayaw hi Apo Jos hi ma-id chi pogpogna khapo ay Kristo Hesus ja khapo an amin hay hana namati an tinakhu na. Amen.

4

Mun-oh-ohha hana namati

1 Hotti hitay chi itukhun u, ha-in an pfalud khapo ay Apo Hesus. Alloꞌ ay chaꞌju hi miꞌtakhu aju an meꞌ-annolot ay ni na-ajakhan ju ay Apo Jos. 2 Mahapor an mumpakumbaba ja ma-uloy aju. Anuhan ju hay hana pungkulangan hana papadchung ju an tatakhu, ti hitay chi amatan chi mumpepennohhochan. 3 Epa-e-ennongan ju an aton an amin chi hay ma-at ju ta munchochodcha hini pun-oh-ohhaan ju an inchat ni Espiritu Santo. Ti nun-oh-ohhaon chaꞌju ay Apo Jos hi nomnom. 4 Chita-o an gawwacha ay Kristo ja un ta-o oha an achor, ja un oha hini Espiritu Santo an gawwacha ay chita-o an amin. Amat hina khu an un na-ohha hini hahadchon ta-o an piꞌtakhuwan ay Apo Jos an nangajakhan ay chita-o. 5 Oh-ohha hini Apo ta-o an amin, ja na-ohha hitay pammati ta-o, ja na-ohha hini i ta-o nabautisaran. 6 Un oh-ohha hi Apo Jos an Ama ta-o an amin, hijay gawwacha ay chita-o an khun mangpaptoꞌ ay tay piꞌtakhuwan ta-o ja epadchong chita-o an amin an namati ta ma-at hini penhod na. 7 Ja khekhempong Kristo hana empe-apong na an na-ispirituwan an apfalinan an inchat na hi oha-ohanna ay chita-o. 8 Ti hitay hini nitulaꞌ an Hapit Apo Jos an allona hi,

“Chin numpfangngachana ad langit

ja impfulog na hana cho-or an pfuhur na ta matikhaw an enapfak na,

ja gwa han nun-ichat na hana tatakhu na.” *

9 Allon tay Hapit Apo Jos hi numpfangngad hija ad langit, hotti ma-awatan ta-o an immali hi nahhun heto lota. 10 Hotti hi Kristo an immali heto lota ja timmalakhuy ad langit ta hija chi mangpaptoꞌ an amin ad langit ja heto lota.

11 Ja hay hato hana numpfino-ob-on an na-ispirituwan an apfalinan an inchat na. Enhaad nay apostol, uchumna ja profeta, ja uchumnay ebanghelista an i mangtudtuchu ay ni Ebanghelyo ay cha nuy agkhuy namati. Enhaad na khuy uchumna hi papastor an manalimun hana namati ja an manudtuchu. 12 Inchat na hay hato na-ispirituwan an apfalinan ta matuchugwan an amin hana tatakhun Apo Jos hot mehahagkhana cha an munserbi ay hija. Ja hay ipfunga na ja pfumi-ah ta-o an namati an ma-ali hi achor Kristo, 13 ingkhana hi mun-oh-ohha ta-o hi pammati ja hi anila ta-o ay ni Empfalay Apo Jos. Hot khomentongan hini pammati ta-o ja hana ugali ta-o ta miꞌpadchung ay ni ugalin Kristo an ma-id kumuchangana. 14 Ti hay podhon Apo Jos ja achi ta-o amat hi ung-ungungnga an nalaka an ma-arjan wenno amat hi papor an kompormi hini pang-edchongan chi ijah. Achi ta-o ma-allilaw ay cha nuy itudtuchun hay hana nun-ala-eng ja mumpunlahlah an tatakhu. 15 Hay aton ta-o ja epognad ta-o hitay piꞌtakhuwan ta-o ay ni umannung an tudtuchu ja hi pamhod, hot khun homaꞌhaꞌjab hini pomhochan ni piꞌtakhuwan ta-o ingkhana hi mipadchung ay ni nitakhuwan Kristo. Hijay ulu ta-o, 16 ti hijay mangpadchong ja mangpanuh ay chita-o an alimatong tay achor na ta mepmephod an mumpun-ummum. Hotti nu gwahchinonon hon empa-ennongana chi hay tamu na, hot pfumi-ah ja pomhod hitay achor Kristo. Hijah tay chi i ta-o omaꞌ-atan nu mumpepennohhochan ta-o.

Miꞌtakhu ta-o ay ni mumpapattar

17 Hotti chonglon ju hitay alloꞌ ay chaꞌju khapo ay ni apfalinan an inchat Apo Hesus ay ha-in. Chuꞌkhon ju chin niꞌtatagkhuwan ju an ninidchuman ju hay hana agkhuy namati an un hini nomnom cha chi unuchon cha an ma-id poot na. 18 Naherngan hini nomnom cha ti ma-id ay chicha hini piꞌtakhuwan an marpu ay Apo Jos. Khapo ta ngumanu cha ja achi cha podhon an annilaon hi Apo Jos. 19 Un ne-a-achor ay chicha an amin hana napukhit hijaot un ma-id anila cha an pfuma-in. Aton cha an amin hini napupukhit an penhod chi achor ja achi cha humikha an mangat. 20 Muti chaꞌju ayya, an chin namatiyan ju ay Kristo ja inannila ju an achi amat hina hini podhona an i ju piꞌtakhuwan. 21 Ti ay tay immunuchan ju ay hija, ja nituchu ay chaꞌju hini umannung an Ebanghelyo an nipatikhaw ay ni niꞌtakhuwan Hesus. 22 Hotti hay aton ju ja chuꞌkhon ju hana napukhit an nomnom ja ugali ju chin agkhuy ju namatiyan. Ti unot umallilaw ja pumaꞌ-i ay ni piꞌtakhuwan ju. 23 Mahapor an marman hana napukhit an nomnom ju. 24 Mepallog koma hini pfakhu an nomnom an marpu ay Apo Jos ta mipatikhaw hini omaꞌ-atan Apo Jos an magpong ja nasantuwan.

25 Hotti epokhong ju an munlahlah, ta hay umannung chi i allon ay ni ibpfa an takhu, ti un ta-o oh-ohha an achor ay Kristo. 26 Nu gway pfumungtan ju ja tikhan ju ta pfu-un hijay i ju pfumahulan. Ma-uyyad koma hini pfungot ja un ma-uynu hini hukhit. 27 Nu achi ma-uyyad hini pfungot ju hot chenor Satanas an mangtuja ay chaꞌju an pfumahor. 28 Hini takhu an khun omakaw ja mahapor an epokhong na ad ugwani, ta un miꞌliyaꞌ ta gway pangalana hi hay mahapor na, ja hay ika-ahi na hana uchumna an manmanikha. 29 Achi aju munhapit hi napukhit. Hay hapiton ju ja hay hana maphod an mahaphapapit, ta matulungan hana munchochongngor. 30 Achi ju pa-ayyungon hini Espiritu Santo an inchat Apo Jos ay chaꞌju an markan hana tatakhu na an panginnilaan an umali han arkhaw an pangpfu-aanan Apo Jos ay chita-o hi pfahor. 31 Hotti ánun ju hana chokhoh chi nomnom, hihigkha ja pfungot. Achi aju munhohongnger ja mumpipinnahiw. Chuꞌkhon ju an amin hana khun aton an mamaꞌ-i hi ibpfah takhu. 32 Hay maphod hi aton ja muntitinnolong ja mungkikinna-ahi aju. Ja mumpepennakawan aju, an amat ay ni enat Apo Jos an namakawan ay chaꞌju khapo chin nangchatan Kristo ay ni piꞌtakhuwana.

5

1 Podpodhon chaꞌju ay Apo Jos an empfapfalay na, hotti hijay tuntunchon ju. 2 Ja miꞌtakhu aju koma an magwachaan hi pamhod an amat ay ni pamhod Kristo ay chita-o, an impatikhaw na chin nangchatana ay ni achor na an natoy khapo ay chita-o. Inchat na ay Apo Jos hini piꞌtakhuwana an amat hi mumpfango an insenso an nidaton.

3 Chaꞌju hana nasantuwan an tatakhun Apo Jos hotti tikhan ju ta ma-id chi i ju aton hi chumalat hi panaphapitan chaꞌju hi tatakhu hi un aju khun me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa ju ja napukhit chi nomnom ju ja na-amnagwan aju. 4 Achi koma nalukhit hini aton ju an munhuhupfug, ja achi ju koma hapiton hana napupukhit ja hana ma-id chi poot na. Hay gwot haphapiton ju ja hay hana panagyaman ay Apo Jos. 5 Ti hana khun me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa cha ja hana khun mangat hay hana napupukhit an penhod chi achor ja achi cha midchum ay ni Pun-ap-apugwan Kristo ja hi Jos Ama. Achi khu midchum hana tatakhu an na-amnagwan, ti un hana khina-u heto lota chi jos cha.

6 Achi ju pattiyon hana mangali hi pfu-un pfahor hay hato, ti munlahlah cha. Ti hini umannung ja hortapon hay hato ngumangannu hini pfungot Apo Jos. 7 Hotti achi aju imimidchum hay hana amat hina, 8 ti nalahin chin niꞌtakhuwan ju an munhehellong. Gawwacha aju ay ni mumpapattar ad ugwani khapo hi nidchuman ju ay Kristo. Hotti miꞌtakhu aju ay ni mumpapattar an piꞌtakhuwan. 9 Hana ipfungan ni takhu an nahilagwan ja hana maphod ja magpong ja umannung an peꞌ-at na. 10 Achalon ju nu ngachah ni podhon Apo Jos ja hija chi atonju.

11-12 Achi aju midchum an mangat hana khun aton hay hana khun miꞌtakhu ay ni munhehellong an piꞌtakhuwan an khun mangat hana ma-id chi poot na. Achi koma mahaphapapit hana khun cha iliꞌ-ud an aton, ti apfapfa-in. Etoloy ju an mangat hi maphod ta gway aton cha an manginnila ay ni pinukhit ni khun cha peꞌ-at. 13 Ti nu mahilagwan hana gwa ay ni hehellong hot matikhaw hini pinukhit cha. 14 Ja an amin hana mahilagwan hot pomatar. Hijah tay hini oha an nitulaꞌ an allona hi,

“He-a ton nanalloꞌ ja pfumangon a,

He-a ton natoy ja tumakhu a

Hot hilagwan Kristo hini nomnom mu.”

15 Hotti pa-ennongan ju an miꞌtakhu ta unuchon ju hana khun aton hana mun-anomnom an tatakhu an pfu-un hay hana nun-atottot. 16 Mehahagkhana aju koma an amin hi timpo an mangat hi maphod, ti ad ugwani ja cho-or hana khun pfumahor. 17 Achi aju munggwonggwong ta un ju gwot annilaon nu ngachah chi podhon Apo Jos hi peꞌ-at ju. 18 Tikhan ju ta achi aju khun mumpfutong, ti hitay chi apaꞌ-iyan ju. Pfu-un koma hini pfinutong chi mangechalan ay chaꞌju ta hini Espiritu Santo. 19 Hotti na-amung aju ayya ja engkankanta ju hana hapit Apo Jos an Psalm, ja hana uchumna an kantan chi namati an pundayaw ay Apo Jos ja mangpapfi-ah hi pammati. Ja mun-an-anla aju an mungkanta, ti hi Apo Jos chi khun ju ekantaan. 20 Anong un ngachah chi hay i na amatan, ja achi ju alichuwan an khun munyaman ay Jos Ama khapo hana enat Apo Hesu Kristo.

Hay mitukhun hi hempfapfalay

21 Khun aju manghin-u-upfay khapo ta eꞌkhonan ju hi Kristo an Apo ju an amin. 22 Chaꞌju an pfinapfai, mahapor an naꞌna-unnud aju hay hana enah-ahagwaan ju, an amat ay ni aton ju an mangunud ay Hesu Kristo an Apo ta-o. 23 Ti hini lala-e ja hijay ulun ni ahagwa na, an amat khu ay Kristo an ulun hana namati an achor na. Ja hi Kristo khu chi Manakhu an amin hi namati. 24 Hotti hini aton chi namati an umunud ay Kristo ja hija khu hini aton chi pfupfai an umunud ay ni ahagwa na.

25 Chaꞌju ayya an linala-e, mahapor an podpodhon ju hana enah-ahagwaan ju an amat ay ni pamhod Kristo ay chita-o an namati. Hitay pamhod Kristo ja nipatikhaw chin natajana khapo ay chita-o. 26 Ja pumpfalinona chita-o hi nasantuwan an tatakhun Apo Jos, ti na-ulahan ta-o khapo chin nangngolan ja nangunuchan ta-o ay ni hapit na, ja natihtikhuwan chin numpabautisaran ta-o hi chanum. 27 Hitay chi enat Kristo, hot mumpfangngad an mangagwit ay chita-o an namati an mipadchung hi napintas an pfalahang an ahagwaona. Ay chuy ja ma-id oh-ohhah pfahor ta-o, ja mapmaphod ta-o hi pannig na, ti magpong ta-o. 28 Hotti amat hina koma chi aton ju an linala-e an mamhod hana enah-ahagwaan ju, an amat khu ay ni pamhod ju ay ni achor ju. 29 Ti un chah gway oha hi achi mamhod hi achor na? Ma-id an gwahchinonon hon hinalimunana hini achor na. Ja amat hina chi enat Hesus ay chita-o an namati, 30 ti impfilangchita-o hi alimatong ni achor na. 31 Gwacha han nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi, “Hijaot un mahapor an taynan ni lala-e hi ama na ja hi ina na ta i midchum ay ni ahagwa na an pfupfai ta mumpfalin cha hi oh-ohha an achor.”* 32 Gwa han na-unig an ma-achar ay tay, ja hay alloꞌ ja etalato na hini neꞌ-oh-ohhaan ta-o an tatakhun Apo Jos ay Kristo. 33 Muti gwacha khu han ituchu na ay chaꞌju an hempfapfalay an amat heto. Hini lala-e ja podpodhona hini ahagwa na an amat ay ni atona an mamhod ay ni achor na. Ja hini ayya pfupfai, ja mahapor an lihpituwona hini ahagwa na an lala-e.

6

Hay mitukhun hana hen-a-amma

1 Chaꞌju an ung-ungungnga, unuchon ju hana tukhun chi a-ammod ju, ti hitay chi maphod hi aton hana immunud ay Apo Hesus. 2 Nomnomon ju chin urchin Apo Jos an allonay, “Dayawom cha amam ay inam.” Hitay hini nahhun an urchin an gway kari na, an allona hi, 3 “Nu aton ju hitay hot pomhod ja chumuꞌchuꞌ-oy chi piꞌtakhuwan ju heto lota.”* 4 Ja chaꞌju ayya an a-ammod, achi ju khun papfungton hana empfapfalay ju. Un ju gwot ituchu hini penhod Apo Hesu Kristo an peꞌ-at cha, ja inhingar ju nu pfumahor cha.

Hay mitukhun hana himpfut ja hana apo cha

5 Chaꞌju an himpfut, mahapor an unuchon ju hana apo ju heto lota. Taꞌtan ju chicha ja pena-ennongan ju an mangat ay ni allon cha, ti ma-id uchumna hi khun ju pangatan nu pfu-un hi Kristo. 6 Unuchon ju chicha, an achi khapo ta tittinnig chaꞌju ta gway aton cha an mamhod ay chaꞌju, muti amat aju hi himpfut ay Kristo an gway pamhod na an mangat ay ni penhod Apo Jos. 7 Hotti ep-ephod ju an aton hana tamu ju, ti ma-id uchumna hi khun ju pangatan nu pfu-un hi Apo Hesus, an pfu-un hay takhu ja angkhay. 8 Ja anila ta-o an, nu ngachah nuy maphod an enat chi ohah takhu, himpfut ja pfu-un, ja lagpfuwon Apo Jos chicha.

9 Chaꞌju khu an ap-apon chi himpfut, mahapor an maphod khu chi aton ju. Achi ju tataꞌton chicha hu-un aju humingar. Ti anila ju an numpapadchung an himpfut ta-o an amin ay ni Apo ta-o an gwa ad langit, ja punchichipatona hini atona an amin hi tatakhu.

Hana armas chi namati

10 Hitay chi angonoh chi itukhun u ay chaꞌju. A-arkha-arkhaw ja munhochor aju ay ni apfalinan Apo Hesu Kristo an michat hana nidchum ay hija, ta mehamad hini pammati ju. 11 Ja usaron ju an amin hana inchat Apo Jos an armas, ta gway pangapfak hay hana na-uti-ot an pangilor Satanas ay chaꞌju. 12 Ti pfu-un takhu hini khun ta-o peꞌ-ahchangan, an hay hana a-ap-apon chi dimonyo ad uchu ja an amin hana napukhit an ispiritu ja hana achi matikhaw an gway apfalinana an khun mangedchong hay hana tatakhu ay tay piꞌtakhuwan an munhehellong. 13 Hijaot un mahapor an ihuꞌlub ju hana an armas an inchat Apo Jos ta gway hakhanib ju an miꞌkhupfat hana tamun chi munhehellong, ta nakhibpfoh ayya ja gwacha aju pay an timmataꞌchug an agkhuy na-apfak.

14 Hotti mehahagkhana aju an miꞌkhukhubpfat. Ja hay hato chi hakhanib chi hinchalo an mahapor ta mehakhana ta-o an miꞌkhukhubpfat. Hay pfalekeh chi namati ja hini umannung an intudtuchun Apo Jos. Ja hay hanin chi achor ta-o ja hini magpong an piꞌtakhuwan ay Apo Jos. 15 Ja hay hapato ta-o ja hini piꞌtakhuwan an nehahagkhana an mangpa-innila ay ni Ebanghelyo. 16 Hay khu oha an mahahapor ja hini hapiyaw ta-o an ihani hay hana khun munchalang an panan Satanas an hija hini pammati ta-o ay Kristo. 17 Ja hay ihermet ta-o ja hini khun panakhuwan Apo Jos ay chita-o. Ja hay pfangid ta-o ja hini Hapit Apo Jos an epanomnom ni Espiritu Santo. 18 Ay ni pangusaran an amin hay hato hakhanib, ja mahapor an mungkalalag aju ay Apo Jos an amin hi timpo, ta epfokha ju hana epanomnom ni Espiritu Santo. Hotti peꞌhehemad ju an mungkalalag, ja ni-idchum ju an peꞌkalalakhan an amin hana tatakhun Apo Jos.

19 Ja pi-idchumaꞌ adniꞌ an peꞌkalalakhan ta ituchun Apo Jos hay hapitoꞌ, ja ta achiyaꞌ pfuma-in an mangpa-innila ay ni Ebanghelyo an agkhuy nipa-innila hichin hopapna. 20 Ti hennakhaꞌ ay Kristo ta ituchuꞌ hitay Ebanghelyo an chimmalat hi ujaꞌ nipfapfalluchan ad ugwani. Hotti ekalalakhanaꞌ ta achiyaꞌ toma-ot an muntudtuchu, ti hitay chi mahapor hi ujaꞌ aton.

21 Penhod u an ipa-innila ay chaꞌju hitay omaꞌ-ataꞌ ja hay hato khun u aton. Hijaot un u hennag hi Tikikus an umali hina. Oha hija an akhi ta-o an podpodhoꞌ ja punchenlaꞌ an munserbi ay Apo Jos. Hotti hijay mangpa-innila ay chaꞌju hay hato khun maꞌma-at. 22 Hennag u hija ta annilaon ju hini omaꞌ-atana heto ja alom adniꞌ ja mehamad hini nomnomju.

23 Chaꞌju an a-akhi an namati, hay kalalag u ja hi Apo Jos an Ama ja hi Apo ta-o an hi Hesu Kristo chi mangchat hi pomhochan chi piꞌtakhuwan ju hina, ja mangpapfi-ah ay ni pammati ju, ta mehamad hini aton ju an mumpepennohhochan. 24 Hi Apo Jos chi mangkhohkhohan an amin ay chaꞌju an munchochodcha chi pamhod na ay Hesu Kristo an Apo ta-o.

* 4:8 4:8 Psalms 68:18. Hini allona ay ni Psalm 68:18 ja “Chin nunti-ichana ja impfulog na …” ja hay hapitona ja chin nunti-ichan ni arin chi Israel ad Jerusalem ta mun-ap-apo. Hay allon Paul ay tay an texto ja etalato na hi Kristo an numpfangngad ad langit ja nangchat hi na-ispirituwan an apfalinan hay hana tatakhu na.

* 5:31 5:31 Genesis 2:24

* 6:3 6:3 Deuteronomy 5:16

Filipos

1

2

3

4

FILIPOS

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hitay an tulaꞌ ja intolong Apostol Paul hay hana namati ad Filipos, chin nahhun an iglesia an pfinangon Paul hichi provincian chi Masedonia ad Europa. (Acts 16:6-40) Chin nuntula-an Paul ja gwa an nipfabpfalud khapo hi i na nangkaskasabaan ay ni Ebanghelyon Apo Hesu Kristo.

Hay oha hi nuntula-an Apostol Paul ja podhona an munyaman hachi namati ad Filipos hana tolong an impipaw-it cha ay hija. Podhona khu an tukhunon chicha ti unchani ja na-upay cha khapuh nipapfalluchana ja hachi cho-or an likhat an horhortapon cha khapuh namatiyan cha.

Intukhuna khu ay chicha an un-unuchon cha hini enat Kristo an impa-umlong na hini achor na chin gwachaana heto lota. Ja nomnomon cha koma hana ap-aphochan chi ibpfa cha an takhu ta pfu-un hini achor chay nomnomon cha ja angkhay. Empanomnom na ay tay an tulaꞌ an tinakhun Apo Jos chicha khapo ay ni otong an khohkhoh na ja hini pammati cha ay Hesu Kristo ja angkhay, ta achi cha punhohodlanan hini pangatan cha ay ni urchin Moses ja hana uchumna an allon chi tatakhu hi ma-unud. Inali na khu ay tay an tulaꞌ an ichat Apo Jos chi lenong hana khun mungkalalag ay hija ja ichat na khu hana linagpfun an amin hana namati chin pidchuman ta-o ay Kristo ad langit.

1

1 Ha-in an hi Paul, ja hitay nun-ibpfaꞌ an hi Timoti, an pfaar Kristo Hesus, ja tayya an muntulaꞌ ami ay chaꞌju an tatakhun Apo Jos hina ad Filipos. Tula-an mi chaꞌju an khun mangpangpangulu hana namati hina ja chaꞌju an khun tomolong ay chicha, ja an amin aju an nidchum ay Kristo Hesus. 2 Hi Apo Jos an Ama ta-o ja hi Apo Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ay chaꞌju ja mangchat hi pomhochan chi piꞌtakhuwan ju.

Hana nunyamanan Paul ay Apo Jos khapo hana namati ad Filipos

3 Gwa ayya ta nenomnom u chaꞌju hon nunyamanaꞌ ay Apo Jos. 4 Ja mun-an-anlaaꞌ an amin hi khun u pangkalalakhan ay chaꞌju. 5 Munyamanaꞌ ay Apo Jos khapo chin enat ju an temmolong ay ha-in hi khun u puntudtuchugwan ay tay Ebanghelyo, nete-a chin namatiyan ju ja ingkhana ad ugwani. 6 Hitay tolong ju chi oha hi panginnilaan an ente-an Apo Jos an mangpaphod ay ni piꞌtakhuwan ju. Ja anilaꞌ an hitay tamu an ente-an Apo Jos ay ni piꞌtakhuwan ju ja ipachaꞌpuh na ingkhana chin arkhaw an pumpfangngachan Kristo Hesus. 7 Amat heto tugwali chi punnomnomaꞌ ay chaꞌju, ti otong hitay pamhod u. Nidchum aju ay ha-in an engkhohkhohan ay Apo Jos ay tay ujaꞌ nipfapfalluchan ja ay tay khun u puntudtuchugwan ay tay Ebanghelyo an khun u etaꞌchokhan. 8 Ja anilan Apo Jos an otongngan hitay ingohoꞌ, ti podpodhoꞌ chaꞌju an amat ay ni pamhod Kristo Hesus ay chaꞌju.

9 Hay kalalag u ja omot-ottong koma hini pamhod ju, ja mehamad hini nomnom ju, ja annilaon ju hana peꞌ-at ju, 10 ta gway aton ju an mangmatunan ay ni mapmaphochan an i ju aton. Nu amat hina hot ma-id iju apahigwan, ja maleneh aju hi pannig Kristo ay ni arkhaw an pumpfangngachana. 11 Ja tulungan chaꞌju ay Hesu Kristo ta magpong an amin chi aton ju, hot edayaw ja ipapfagton chi tatakhu hi Apo Jos.

Hini maphod an impfungan chin nipfaluchan Paul

12 A-akhi an namati, podhoꞌ an ipa-innila ay chaꞌju an hay hato nunlikhataꞌ ja maphod chi impfunga na, ti chenomchom-or chay nunchongor ay tay Ebanghelyo. 13 An amin hana hinchalo heto ja hana uchumna an tatakhu, ja inannila cha an nepfabpfaluchaꞌ khapo hi nangunuchaꞌ ay Kristo. 14 Ja khapo ay tay nepfapfalluchaꞌ ja nehamhamad hini aton hay hana cho-or an a-akhi an namati an munhochor ay Apo Hesus. Ja en-ar-ala cha an pfimmi-ah ja achi cha toma-ot an muntudtuchu ay ni Hapit Apo Jos.

15 Anilaꞌ an hana uchumna ja khun cha ekasaba hi Kristo khapo hi ámoh ja pfohor cha ay ha-in. Ja hana ayya uchumna ja khun cha ekasaba khapo ta maphod hini nomnom cha. 16 Ti ekasaba cha hi Kristo khapo ta gwa ay chicha hini pamhod, ti anila cha an piniliyaꞌ ay Apo Jos an mangetaꞌchokhan ay tay Ebanghelyo. 17 Muti hana ayya muntudtuchu an na-amhan ja un hini achor chay epa-akhaja cha, ja anong un hi Kristoy ekasaba cha ja nat-on hini nange-encharmon cha, ti chenor chaot una ejar-alla hana punlikhataꞌ ay tay an nipfapfalluchaꞌ. 18 Ja anong kay un amat heto muti ay ha-in ja maphod man wenno napukhit hini nomnom cha an khun muntudtuchu, ja mun-an-anlaaꞌ, ti hi Kristo chamchama hini khun cha ipa-innila. Ja khapo ay tay ja etoloy u an mun-an-anla, 19 ti anilaꞌ an khapo hay hana kalalag ju ja hini tolong ni Espiritu Santo an inchat Hesu Kristo ja hay aphochaꞌ chi ipfungan tay na-at ay ha-in.

20 Ja otong hitay pammatiꞌ an achiyaꞌ mipfapfa-in ay tay ujaꞌ puntudtuchugwan ay ni omaꞌ-atan Kristo. Ja munchochodcha an achiyaꞌ toma-ot ti, matakhuwaꞌ man wenno matojaꞌ, ja mipapfagpfagto hi Kristo ay tay piꞌtakhuwaꞌ. 21 Ti ha-in ayya, ja ay tay piꞌtakhuwaꞌ heto lota ja itamuꞌ hay pa-idaydayawan Kristo. Ja nu hitay chi chumalat hi atajaꞌ ja mapmaphochan pay, ti umujaꞌ ay ni gawwachaana. 22 Muti nu muntortolojaꞌ an miꞌtakhu heto lota hot chomchom-or chi pfungan tay khun u itamu. Hotti ma-id maptoꞌ hi ujaꞌ piliyon, 23 ti matikhaw u an maphod cha tay an chugwa. Nu hay ap-aphochaꞌ chi nomnomoꞌ ja angkhay, hot penhod u gwot an matoy ta umujaꞌ ay Kristo, ti munnaud an mapmaphochan hinuy an piꞌtakhuwan mu hitay piꞌtakhuwan heto lota. 24 Muti tayya an matikhaw u an mahapor an miꞌtakhuwaꞌ pay heto lota khapo ay chaꞌju. 25 Anilaꞌ an hitay chi omaꞌ-atana, hijaot un ma-id ujaꞌ punharhalinchugwaan an miꞌtagtakhu pay heto lota ta gway atoꞌ an mangtoloy an tomolong ay chaꞌju, ta omer-ellog aju hi pammati, ja munnaꞌnaud chi i ju pun-an-anlaan. 26 Nu makakaꞌ heto pfaluchan ta umaliyaꞌ hina agwachaan ju, hot munnaud chi iju punchenolan an mundayaw ay Kristo Hesus.

27 Hay itukhun u ay chaꞌju, a-akhi, ja peꞌ-ampoy ju hana khun ju peꞌ-at ay tay Ebanghelyo an mangpa-innila ay Kristo. Hotti umaliyaꞌ man wenno achiyaꞌ, ja hay podhoꞌ hi chonglon ja mun-oh-ohha aju hi nomnom, ja muntitinnolong aju an mangetaꞌchokhan ay tay Ebanghelyo. 28 Achi aju matmata-ot hana pfomohor ay chaꞌju, ti hijay panginnilaan an tinakhu chaꞌju ay Apo Jos muti chichay madusa hi ma-id chi pogpogna. 29 Ti khapo hi khohkhoh Apo Jos ja namati aju ay Kristo. Ja achi aju mamati ja angkhay, ti in-apfulut na an miꞌlikhat aju khapo ay Kristo. 30 Ja hay hana khun ju horhortapon an likhat ja hihiya chin namalikhatan cha ay ha-in hichin nunnanangngaꞌ hina ad Filipos. Ja anilaꞌ an khun ju chonglon an khun maꞌma-at ingkhana ad ugwani.

2

Unuchon ta-o chin enat Hesus an numpakumbaba

1 Anila ju an pfimmi-ah hini nomnom ju khapo hi neꞌ-oh-ohhaan ju ay Kristo, ja mun-an-anla aju khapo hi pamhod na ay chaꞌju. Ja gawwacha hini Espiritu Santo an nidchum ay chaꞌju. Ja anila ju an mumpepennohhochan ja manghinkikinna-ahi. 2 Hotti hay hato chi nomnomnomon ju ta mun-oh-ohha aju hi nomnom ja pamhod, ja mun-oh-ohha aju khu hi panggep. Nu amat hetoy atonju hot munnaud chi ijaꞌ pun-an-anlaan. 3 Pfu-un hini achor ju chi pachot-anan ju ja angkhay ja achi aju mumpa-akhaja ta un aju gwot mumpakumbaba, ta ipfilang ju hana ibpfa ju an takhu hi napfarpfalor mu hini achor ju. 4 Pfu-un hini ap-aphochan ju chi nomnomon ju ja angkhay ta peꞌnomnom ju khu hay ap-aphochan chi uchumna. 5 Mahapor an tunchon ju hini na-upfay an nomnom Kristo. 6 Ti hi Kristo, ja anong un gwa ay hija hini kinajos, ja empfaja na hitay apfagton chi Jos, 7 hotti tenaynana hitay an haad na ja numpfalin hi takhu, ja impfilang na hini achor na hi pfaar chi tatakhu. 8 Chin numpfalinana hi takhu an immaliyana heto lota ja numpakumbaba ja naꞌna-unnud ay ni penhod Apo Jos, anong un hijay khimmapo hi natajana ja nipfapfa-inana hichi kros. 9 Hijaot un empapfagton Apo Jos hija ja inchatana hi napfagpfagtuwan an haad ja ngachan 10 ta madayaw hija. Ti an amin hana gwah chi ad langit ja hana gwah to lota ja hana nun-atoy ja umajong cha hot mumpunheppe cha ay hija. 11 Hot an amin cha ja tihtikhuwan cha an umannung an hi Hesu Kristo ja hijay Apo, ja hitay chi mangchat hi otong an dayaw ay Jos Ama.

Mahapor an naꞌna-unnud ta-o ay ni penhod Apo Jos

12 Hotti hitay chi paꞌpa-alloꞌ ay chaꞌju an a-akhi an penpenhod u. Chin agawwachaaꞌ ay chaꞌju ja khun ju unuchon hi Apo Jos, hotti om-omod koma ay tay a-aꞌ-ichaꞌ. Hay mahapor ja ehemad ju an mangunud ay Apo Jos an gwachaan aju hi ta-ot, ta mipa-annung hini panakhuwana ay chaꞌju. 13 Ti hi Apo Jos chi khun mangchat ay ni pamhod ju an umunud, ja ay ni apfalinan ju an mangat ay ni penhod na.

14 Aton ju an amin hini penhod Apo Jos an ma-id munlillili ja munhohongnger, 15 ta ma-id oh-ohhah i ju apahigwan ja ma-id chi hay nange-encharmon ju hi napukhit an nomnom. Anong un aju gawwacha ay tay lota an achaan hana tatakhu an khun pfumahor, ja magpong koma hini piꞌtakhuwan ju ta amat aju hi pfittuwan ad uchu an manilagwan ay chicha 16 ay ni pangpa-inilaan ju ay tay Hapit Apo Jos an mangtuchu ay ni aton an miꞌtakhu hi ma-id chi pogpogna. Hot mun-an-anlaaꞌ ay ni arkhaw an pumpfangngachan Kristo, ti hay hato chi pangtikhan an gway herpfin ni na-unglaꞌ an nanudtuchugwan ay chaꞌju. 17 Hini pammati ju ja mipadchung hi daton an idaton ju ay Apo Jos. Ja khapo ta khumaju an patajonaꞌ, ja mipadchung khu hitay piꞌtakhuwaꞌ ay ni chanum chi ubas an midchum an midaton.* Anong un amat hina ja munchenolaꞌ ja meꞌ-an-anlaaꞌ ay chaꞌju an amin. 18 Ja amat hina khu an meꞌ-an-anla aju ay ha-in.

Chin nannakhan Paul ay cha Timoti ay Epafroditus

19 Hay khun u nomnomnomon ja achi nin mapfajag hot honakhoꞌ hi Timoti an umali hina hu-un apfuluton Apo Hesus, ta annilaoꞌ adchiya nu ngay omaꞌ-atan ju hina ta mun-ar-alenagwa akay hitay puhuꞌ. 20 Ma-id uchumna hi anilaꞌ hi mapmaphochan hi honakhoꞌ nu pfu-un hi Timoti ti nahamad chi pani-ar na ay ni ap-aphochan ju. 21 Ti hana uchumna ja un hini ap-aphochan cha chi khun cha hapulon, an pfu-un hay pun-an-anlaan Hesu Kristo. 22 Muti anila ju hi Timoti an achi mapfilang hini tolong na ay ha-in ay ni khun u puntudtuchugwan ay tay Ebanghelyo. Amat ami hi hen-ama ay ni atona an tomolong. 23 Hijaot un hijay nenomnom u hi honakhoꞌ an umali hina. Muti khenong adchiyaot niꞌ ta annilaoꞌ nu ngay ma-at ay ha-in ja un u honakhon ta umali. 24 Ja anong un ha-in ja munhocholaꞌ ay Apo Hesus an achi mapfajag hot umaliyaꞌ hina.

25 Hay nomnomoꞌ ja mahapor an pumpfangngachoꞌ hina hi Epafroditus an akhi ta-o hi pammati, an hennag ju an immali heto an temmolong, ja nangpachonan ju ay ni tolong ju ay ha-in. Ipfilang u hija hi ibpfaꞌ an khun miꞌtamu ay ha-in ja amat hi hinchalo an natulid an mangetaꞌchokhan ay tay Ebanghelyo. 26 Muti mumpfangngad koma hija hina, ti tan munnaud chi ingoho na ay chaꞌju, ja madanakhan hi nanginnilaan ju ay ni nunchoghana. 27 Ja umannung an nunchokhoh hija ja gwa an ma-uꞌlud. Muti ninignikhan Apo Jos ja temmenong. Ja ninignikhaaꞌ khu ay Apo Jos ta agkhuy na-uꞌlud ta achi ma-ug-ugman chi hay uy u umayyungan. 28 Hitay khu oha an pannakhaꞌ ay hija hina, ja ta mun-an-anla aju an muntitinnikhaw, ja ta mun-ar-alenagwa hi punnomnomaꞌ. 29 Hotti mun-an-anla aju an mangapfulut ay hija hi umanamutana hina, ti oha hija an pfaar Hesu Kristo. Amat hina koma chi aton ju an mangpfilang hi hay tatakhu an amat ay hija. 30 Ti khayyukhayyudna an matoy khapo ay tay tamun Kristo. Ja chin-ug na hini piꞌtakhuwana ta gway atona an mangat ay ni penhod ju an itolong na ay ha-in.

3

Pfu-un hini pangunuchan hi urchin chi khumapo hi pangpfilangan chita-o hi magpong

1 A-akhi, mun-an-anla aju khapo hi neꞌ-oh-ohhaan ju ay Apo Hesus. Achiyaꞌ humikha an khun mangali hay hato, ti hitay ja ap-aphochan ju. 2 Tikhan ju ta achi aju ma-allilaw hay hana tatakhu an mangpapilit an mumpakugit aju ta unuchon ju hini urchin cha an Hudju. Un cha khurkhulaton an hukhatan chi achor, an amat cha hi na-akhar an aho an omalat. 3 Ti hini omaꞌ-atana ja chita-o hini ipfilang Apo Jos hi umannung an nakugit, pfu-un chicha, ti chita-o hana khun mundayaw ay Apo Jos an nagwachaan hi Espiritu Santo. Mun-an-anla ta-o ay Hesu Kristo an hijay ponhocholan ta-o an pfu-un hini pangunuchan ay ni urchin.

4 Nu khulat ta mapfalin chi miꞌtakhu ay Apo Jos khapo hay hato khun cha epa-akhaja, hot ha-in koma chi oha. Nu allon cha agkhu niꞌ hi gway pangehcholan hi amat heto, hot munnaꞌnaud ay ha-in. 5 Ti nakugitaꞌ chin me-agwalo an arkhaw hi nituꞌkhungaꞌ. Ja nituꞌkhungaꞌ an Hudju ti holakhaꞌ hi Hudju an apon Benjamin an holag Israel. Ja nu epa-akhaja cha hini khun cha pangunuchan ay ni urchin Moses, ja achiyaꞌ apfakon, ti ohaaꞌ an Farisee. 6 Ja otong chin pamhod u an mangetaꞌchokhan ay nuy pammati mi an Hudju, hijaot un u pinarpalikhat hachi namati ay Hesu Kristo. Ja chin khun u pangunuchan ay tay urchin Moses, ja ma-id oh-ohha hi impahiw chi Hudju ay ha-in. 7 Khenemhoꞌ unaꞌ miꞌtakhu ay Apo Jos khapo hay hato an ujaꞌ nunhohodcholan, muti ad ugwani ja chin-ug u khapo ta namatiyaꞌ ay Kristo. 8 Nu ngachah man hana napfalor ay ha-in ja achiꞌ mahpay ipfilang, ti ma-id oh-ohhah inherpfi cha nu ipadchung ay ni nanginnilaan ay Kristo Hesus an Apo. Khapo ay hija ja chin-ug u an amin. Impfilang u hi lukhit, ta gway atoꞌ an manginnila ay Kristo 9 ja an midchum ay hija. Hot ipfilangaꞌ ay Apo Jos hi magpong khapo hi neꞌ-oh-ohhaaꞌ ay Kristo. Achiyaꞌ munhochor hi pangunuchaꞌ ay ni urchin ta ipfilangaꞌ hi magpong, ti hini pangpfilangan Apo Jos ay ha-in hi magpong ja nepognad ay tay namatiyaꞌ ay Kristo. 10 Hay pachot-anaꞌ ja annilaoꞌ hi Kristo, ja peꞌpachaꞌ hini apfalinan an gwa ay hija ta nummahu. Ja pachot-anaꞌ khu ta anong kajadchiya ja niꞌhortap u hana likhat an henortap na, ja anong unaꞌ matoy an amat ay Kristo. 11 Hay hato chi pachot-anaꞌ ta miꞌmahuwaꞌ an miꞌtakhu ay ApoJos.

Peꞌhehemad an miꞌ-unud ingkhanah alaon ta-o hini linagpfu

12 Muti achiꞌ allon hi gwachaot ay ha-in an amin hay hato. Ja achiꞌ khu allon hi ma-id oh-ohha hi ujaꞌ pfumahulan. An hay omaꞌ-atana ja pa-ennongaꞌ hini peꞌ-at u ingkhanah atoꞌ an amin hini penhod Kristo Hesus, ti piniliyaꞌ ay hija an numpfalin hi takhu na. 13 A-akhi, anilaꞌ an gwacha pay chi pungkulangaꞌ, hotti hay atoꞌ ad ugwani ja achiꞌ gwigwingngijon hini narpugwaꞌ ta un u gwot hahalichiton an mangtoloy ingkhana an chakngaꞌ hini hahadchoꞌ an piꞌtakhuwan ay Apo Jos. 14 Mipadchungaꞌ hi miꞌ-uk-ukkit an ipfi-ah na ta mangapfak ta gway atona an mangala ay ni lagpfu na. Piꞌpfipfi-ah u hini peꞌ-at u ta miꞌjujaꞌ ad langit, ta peꞌ-alaꞌ hini linagpfuꞌ an ichat Apo Jos an amin hana enajakhana an neꞌ-oh-ohha ay Kristo Hesus.

15 Amat hina koma chi nomnom ta-o an amin an menaꞌma-ellog hi pammati. Ja nu khulat ta gway nabnab-on chi nomnom na, ja hi Apo Jos chi mangtuchu ay hija. 16 Hotti hana maphod an khun ta-o unuchon ja mahapor an achi ta-o eponag.

17 A-akhi, nu ngachah chi tinnig ju hi khun u aton an umunud ay Apo Jos, ja hijay peꞌ-at ju. Ja tikhan ju khu hana khun mangat ay ni khun u aton ta hijay unuchon ju an amin. 18 Ti cho-or chay tatakhu an mangali hi niꞌ-unud cha ay Kristo muti agkhuy cha, ti matikhaw ay ni piꞌtakhuwan cha an un cha pfumuhur ay tay pinati ta-o, an en-atoy Hesu Kristo hana pfahor ta-o hichi kros. Khun u allo-allon ay chaꞌju hay hato, ja tayya an mun-a-agkhah chi luwa an mangali khu ay chaꞌju. 19 Muti madusa hana amat heto hichi impferno hi ma-id chi pogpogna. Hay jos cha ja hini achor cha, ti hini napupukhit an penhod ni achor cha chi khun cha unuchon. Achi cha pfuma-in hay hana ugali cha an un chaagkhu epa-akhaja. Ja hay hana gwah to lota chi khun cha pachot-anan ja angkhay. 20 Muti chita-o ayya, ja ad langit chi gwachaan chi nahamad an punhitugwan. Hotti umijahop ta-o an mamannod ay ni Manakhu ay chita-o an marpu ad langit, an ma-id uchumna nu pfu-un hi Apo Hesu Kristo. 21 Gwa ay hija hini apfalinan an mangpaptoꞌ an amin, hotti gway apfalinana khu an manukatan ay tay achor ta-o heto lota ta mipadchung ay ni na-ilangitan an achor na.

4

Hay tukhun Paul hana namati hichi ad Filipos

1 Hotti chaꞌju an podpodhoꞌ an a-akhi, ja ehemad ju koma hini pammati ju ay Apo Hesus. Umijahopaꞌ an umali hina ta muntitinnikhaw ta-o khu. Ti hay pun-an-anlaaꞌ ja linagpfuꞌ ay tay ujaꞌ nuntudtuchugwan ay tay Ebanghelyo, ja hini nahamad an pammati ju.

2 Ja tayya han alloꞌ ay chaꞌju Euodia ay Sintike. Epfanag ju adniꞌ chin nunhod-ilan ju, ti hin-akhi aju hi pammati ay Apo Hesus. 3 Ja he-a khu an e-ehchor u an akhiꞌ, hay alloꞌ ay he-a ja tulungam cha tay chugwa an pfinapfai. Ti neꞌlengot cha an temmolong ay ha-in an inangpa-innila ay tay Ebanghelyo. Ja amat hina khu ay Klement ja hana uchumna an niꞌtamu, an neꞌlehta chi ngachana ay ni libju an nitula-an chi ngachan hana miꞌtakhu ay Apo Jos.

4 Ja ipiggwapiggwaꞌ an mangali hi mun-an-anla aju koma. A-arkha-arkhaw ja mun-an-anla aju khapo hi niꞌ-ibpfaan ju ay Apo Hesus. 5 Hay koma anuh chi matikhaw chi tatakhu ay chaꞌju. Ti achi mapfajag hot mumpfangngad hi Apo Hesus. 6 Anong un ngachah chi ma-at ay chaꞌju ja achi aju madanakhan ta un ju gwot ekalalag ay Apo Jos an amin chi mahapor ju, ja achi ju alichuwan an khun munyaman ay hija. 7 Hot ma-id mahpay i ju pundanakhan, ti magwachaan aju hi lenong chi nomnom an marpu ay Apo Jos an achi ma-awatan chi tatakhu. Haniyana hini nomnom ju khapo hi neꞌ-oh-ohhaan ju ay Kristo Hesus.

8 A-akhi, hay me-angonoh hi itukhun u ja hana mun-o-onan koma heto nomnom ta-o ja hay hato. Nomnomon ta-o an amin hana umannung, hana gway herpfi na, hana magpong ja achi mapahiw, hana mapmaphod ja hana omepachenor. Hotti an amin hana mapmaphod ja madayaw, ja chichay mun-o-onan heto nomnom ta-o.

9 Mahapor an etoloy ju an khun mangat hana intudtuchuꞌ ay chaꞌju, ja an amin hana chengngor ju an inaliꞌ ja hay hana tinnig ju an khun u aton. Hot hi Apo Jos an khun mangchat hi lenong chi magwacha ay chaꞌju.

Chin nunyamanan Paul hachi khun itolong chi namati ad Filipos ay hija

10 Otong hitay ujaꞌ pun-an-anlaan khapo ay tay inchat ju. Ja munyamanaꞌ ay ApoJos ta nenomnom ju an ihalimuwat an tomolong. Ti napfajag an nataktak aju an tomolong muti anilaꞌ an agkhujaꞌ nalichuwan ay chaꞌju. 11 Achiꞌ allon hitay khapo hi pungkuchangaꞌ hi mahapor u, ti empa-enghaꞌ hitay achor u an mun-an-anla nu ngachah man chi hay omaꞌ-atan chi piꞌtakhuwan. 12 Penachaꞌ chi hay makuchangan ja penachaꞌ khu chi hay magwachaan. Enachar u an mappog nu ngachah ni gwacha ay nuy an timpo. Anilaꞌ hini omaꞌ-atan ni timpo an achoꞌlan chi khina-u ja anun, ja anong un hi akuchangaꞌ ja punhenaangaꞌ. 13 Mapfalin an atoꞌ an amin hay hato, ti gwa hi Kristo an mangchat hi pfi-ah u.

14 Anong un amat heto ja maphod ta khunaꞌ tulungan hay hato cho-or an punlikhataꞌ. 15 Ja agkhuy ju nin nalichuwan chin enat ju hichin namatiyan ju ay ni khun u itudtuchu an Ebanghelyo. Ti chin nakakaꞌ ad Macedonia, ja ma-id uchumnah namati hi temmolong ay ha-in nu pfu-un chaꞌju ad Filipos ja angkhay. 16 Ja anong un hichin agawwachaaꞌ ad Tesalonika ja khun u ala-alan chin khun ju ipa-ali an tolong ju ay ha-in. 17 Pfu-un hay hato khun ju ichat chi pachot-anaꞌ an hapulon, ti hay khun u nomnomon ja hinujot niꞌ pangug-ugman Apo Jos ay ni lagpfu ju khapo hay hato khun ju aton. 18 Gwa ay ha-in an amin chi hay mahapor u ja tan na-ugman pay, ti enalaꞌ hay hana empachon ju ay Epafroditus. Hitay tolong ju ja amat hi mumpfango an insenso an poolan cha an pundaydayaw ay Apo Jos. Apfuluton Apo Jos hitay indaton ju ja podpodhona. 19 Ja anilaꞌ an hitay Jos an khun ta-o unuchon ja ekhohkhohan chaꞌju, ta ichat na an amin chi hay mahapor ju khapo hi neꞌ-oh-ohhaan ju ay Kristo Hesus. Ti hi Apo Jos chi Nampfu an amin hotti achi malukud hini atona an mangchat. 20 Madaydayaw hi Apo Jos an Ama ta-o hi ma-id chi pogpogna. Amen.

21 Pakumustaaꞌ an amin hana tatakhun Apo Jos an namati ay Kristo Hesus an gwa hina. Pakumustaan chaꞌju khu hato numpun-ibpfaꞌ an namati heto. 22 Ja pakumustaan chaꞌju khu an amin hana uchumna an tatakhun Apo Jos, om-omod hana khun muntamu ay ni pfalay ni Emperador. 23 Hay kalalag u ja hi Apo Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ay chaꞌjun amin.

* 2:17 2:17 Hay ituchun ni Urchin Moses ja nu gway animar an idaton cha ay Apo Jos ja gwacha khu han chanum chi ubas an ihiit cha an piꞌdaton.

Kolosas

1

2

3

4

KOLOSAS

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hitay an tulaꞌ ja intolong Apostol Paul hachi namati ad Kolosas an ohan pfuglay ad Asia an negpong hichid Efeso hi pfutajan omarkhaw. Pfu-un hi Paul chi i nangte-a ay ni tamun Apo Jos hichi ja agkhuy na tinnig hay hachi namati, muti gwa hini otong an pani-ar na ay chicha, ja ikhimoh na khu an mangekalalakhan ay chicha.

Chengngor Paul an gwa hana immuy ad Kolosas an khun muntudtuchu hi nehalla. Hay ituchu cha ja maphod hi Apo Jos muti pfu-un hijay Nampfu ay tay lota, ti gwacha anu hana napukhit an achi matikhaw an gway apfalinana ja chicha anu chi nangephod ay tay lota. Hotti an amin hana gwah to lota ja napukhit cha. Hay ehongpfat Paul ja hi Apo Jos chi Nampfu ay tay lota ja hi Hesu Kristo chi nangpa-apjaana (1:16). Ja enapfak Kristo an amin chi napukhit chin natajana ay ni kros, hotti ma-id i ta-o tomaꞌtan hay hachi napukhit an espiritu (2:9-10).

Hay oha hi khun cha ituchu ja napukhit hitay achor. Hotti achi cha apfuluton an immali hini Mamahhod an numpfalin hi takhu. Ja achi anu mapfalin an mepfakhat hini Mamahhod hi kros. Hotti hay pannig cha ay Hesus ja un pfanig, wenno pfu-un hija hini Mamahhod. Hay ehongpfat Paul ja gwa an amin ay Kristo hini kinajos Apo Jos (1:19). Ja hi Kristo chi natoy ta gway aton chi pfahor an mapakawan (1:19-20). Hotti importante an hana namati ja achi cha mehalla ta i cha unuchon hana paniyaw ja hana in-urchin chi takhu, ta hi Kristo chi unuchon ja punhocholan cha.

1

1 Ha-in hi Paul an numpfalin hi apostol Hesu Kristo, ti hitay chi podhon Apo Jos. Ja hitay nun-ibpfaꞌ heto ja hi Timoti an akhi ta-o. 2 Tayya an muntulaꞌ ami ay chaꞌju an nasantuwan ja mapagtarkan an a-akhi hina ad Kolosas ti nidchum ta-o an amin ay Kristo.

Hi Apo Jos an Ama ta-o chi mangkhohkhohan ay chaꞌju ja mangchat hi pomhochan chi piꞌtakhuwan ju.

Chin nangkalalakhan Paul hay hana namati ad Kolosas

3 An amin chi pangkalalakhan mi ay chaꞌju ja khun ami munyaman ay Apo Jos an Aman Hesu Kristo an Apo ta-o, 4 ti chengngor mi hini omaꞌ-atan ni pammati ju ay Kristo Hesus ja hini pamhod ju an amin hana tatakhun Apo Jos. 5 Hitay pammati ja pamhod ju ja nepognad ay tay mamahhod an enchachaag Apo Jos an michat hay hana namati ay hija. Ja inannila ju hini omaꞌ-atan tay enhahagkhanan Apo Jos ad langit chin nangngolan ju ay tay umannung an Ebanghelyon Kristo. 6 Pfu-un chaꞌju ja angkhay chi nanginnila, ti nunchongor hitay Ebanghelyo hana apfuglapfuglay, ja maphod hini khuna ipfunga ay ni piꞌtakhuwan hana namati. Ja amat hina khu hini pfunga na ay chaꞌju nete-a chin nunchongolan ja nanginnilaan ju ay ni umannung an omaꞌ-atan ni khohkhoh Apo Jos. 7 Hi Epafras an oha an podpodhon mi an pun-ibpfa ay tay punserbiyan mi ay Kristo chi nahhun an nanuchugwan ay chaꞌju. Mapagtarkan hija an pfaar Kristo an khun mi honakhon an tomolong ay tay tamu mi. 8 Hijay nangpa-innila ay chaꞌmi ay ni otong an pamhod ju hay hana tatakhun Apo Jos khapo ay ni Espiritu Santo an gawwacha ay chaꞌju.

9 Nete-a chin nangngolan mi hay hato, ja ingkhimoh mi an mangkalalakhan ay chaꞌju. Hay kalalag mi ja hini Espiritu Santo ja ichat na koma an amin hini pannaka-awat ja maphod an nomnom ta annilaon ju hini penhod na an peꞌ-at ju. 10 Hot miꞌtakhu aju an me-anag hay hana nidchum ay Apo Hesus ta aton ju hana omepa-anla ay hija ja peꞌhehemad ju an amin hana maphod an khun ju aton, hot ma-ug-ugman hini panginnilaan ju ay Apo Jos. 11 Hay kalalag mi ja papfi-ahon chaꞌju ay Apo Jos khapo ay ni nakaskasda-aw an achi malukud an apfalinana, ta mun-an-anla aju an mangedpor nu ngachah chi hay maꞌma-at ay chaꞌju. 12 Khun aju koma munyaman ay Jos Ama, ti hijay nangpfilang ay chita-o an meꞌpfanoh hana mun-aphod an enchachaag na an ichat hana tatakhu na, chita-o an niꞌtattakhu ay ni mumpapattar an piꞌtakhuwan. 13 Enekak chita-o ay Apo Jos ay ni munhehellong an pun-ap-apugwan Satanas ja inidchum chita-o ay ni mumpapattar an pun-ap-apugwan ni podpodhona an Empfalay na. 14 Khapo chin natajan tay Empfalay na ja nawayawaya-an ta-o, ti napakawan mahpay an amin chi pfahor ta-o an nidchum ay Kristo.

Hi Kristo chi napfagpfagto an amin

15 Hi Kristo chi pannikhan ay ni omaꞌ-atan Apo Jos an achi matikhaw. Gawwacha hija chin agkhuy narmugwan tay lota ja napfagpfagto hija mu an amin chi hay limmun Apo Jos. 16 Ti hi Kristo chi nangpa-apjaan Apo Jos an amin hana gwa ad langit ja hana gwah to lota, hana matikhaw ja hana achi matikhaw, ja hana a-ap-apon chi angher ja hana uchumna an achi matikhaw an gway apfalinana. An amin hana narmu ja hijay nunlumu ta madaydayaw hija. 17 Gawwacha hi Kristo hi narmugwan an amin chi nagwacha, ja hijay khun mangpaptoꞌ ja mamanuh an amin. 18 Ja hijay ulu ta-o an amin an namati, ti hijay mangpaptoꞌ ay chita-o an achor na, ja hijay arpugwan tay pfakhu an piꞌtakhuwan ta-o. Hija hini nahhun an nummahu an achi mahpay matmatoy ta hijay napfagpfagto an amin. 19 Ti hay eneꞌchan Apo Jos ja gwa an amin ay Kristo hini kinajos na. 20 Ja hijay eneꞌchan Apo Jos hi mangehnot ay hija an amin hana gwah to lota ja hichi ad langit. Ja khapo chin chala na an nun-ajuh chin natajana hichi kros ja neꞌ-oh-ohha cha ay Apo Jos.

21 Ja hijah tay chi na-at ay chaꞌju. Chin hopapna ja ni-achawwi aju ay Apo Jos, ja pfuhur chaꞌju ay hija khapo chin nomnom ja ugali ju an napukhit. 22 Muti penogpog Apo Jos chin pfimmuhulan ju ay hija chin natajan Kristo an i na nangdatunan chin achor na, ta magpong ja maleneh aju hi pannig na, ja ma-id oh-ohha hi iju apahigwan. 23 Muti mahapor an tikhan ju ta etoloy ju an mamati ja ma-id i ju punharhalinchugwaan ja pehallaan. Achi aju koma makhinu ay ni pammati ju ta un juwot piꞌhahalichit hini hahadchon ju an ichat Apo Jos khapo hi namatiyan ju ay ni Ebanghelyo an chengngor ju. Hitay an Ebanghelyo ja hija khu hini khun mekasaba hi apfuglapfuglay. Ja ha-in an hi Paul, hija khu chi khun u itudtuchu.

Hini nunserbiyan Paul ay ni iglesia

24 Mun-an-anlaaꞌ ad ugwani khapo hay hato aparpalikhataꞌ, ti ipfunga nay ap-aphochan ju. Hay hato an ujaꞌ punlikhatan ja toloy hana likhat an eneꞌchan Kristo an horhortapoꞌ ay tay khun u punserbiyan hay hana namati ay hija an chichay achor Kristo. 25 Ha-in ayya ja enhaachaꞌ ay Apo Jos an tomolong an amin hi namati ja impulang na ay ha-in hitay tamuꞌ an mangpa-innila an amin ay tay hapit na ay chaꞌju an Hentil. 26 Ti nete-a chin hophopapna ja gwacha an agkhuy impaꞌpa-innilan Apo Jos hi tatakhu, muti ad ugwani ja impa-innila na ay chita-o an tatakhu na. 27 Hitay hini plano na an impa-innila na ad ugwani, an ipatikhaw na hini ma-id ipadpadchungana an khohkhoh na ay chaꞌju an Hentil. Ad ugwani ja gwacha hi Kristo ay chaꞌju ja hijah tay chi panginnilaan an ichatan chaꞌju ay ni mapmaphod an piꞌtakhuwan ay Apo Jos ad langit. 28 Hotti hi Kristo chi khun mi ipa-innila an amin hi tatakhu. Aton mi an amin chi hay manomnom mi hi aton an manukhun ja manudtuchugwan an amin hi tatakhu ingkhanah miꞌ-ilog chi oha-ohanna ay ni pammati na ay Kristo. 29 Hotti tayya an ehehemad u an mangat ay tay impatamun Apo Jos khapo ay ni pfi-ah ja apfalinan an inchat Kristo ay ha-in.

2

1 Penhod u an annilaon ju hitay otong an pani-ar u an mangat hana ap-aphochan ju ja hana namati ad Laodisea ja an amin hana uchumna an agkhuy pay nannig ay ha-in. 2 Ti podhoꞌ an pfumi-ah hini nomnom ju ja pomhod hini pun-oh-ohhaan ju khapo hi numpepennohhochan ju. Ja podhoꞌ khu an magwachaan aju hana napfalor an bindisyon an pfungan chi punchomo-an ju ay ni na-awatan ju an omaꞌ-atan Kristo an agkhuy impa-innilan Apo Jos hichin hophopapna. 3 Hi Kristo ja angkhay chi pangalan ay tay napfalor an la-eng ja nomnom ta ma-innila hitay planon Apo Jos an agkhuy na impa-innila. 4 Inaliꞌ hay hato ta achi aju mepfallong hana hapit hay hana khun pfumarpfali. 5 Anong unaꞌ mama-id hina ja khun chaꞌju chamchama nomnomnomon. Mun-an-anlaaꞌ an nangngor hi khun ju pun-oh-ohhaan hi nomnom ja hi agwachaan chi nehamad hi pammati ju ay Kristo.

Hini pfakhu an piꞌtakhuwan ay Kristo

6 Inapfulut ju mahpay hi Kristo Hesus an Apo ta-o, hotti mahapor an miꞌtakhu aju an amat ay ni piꞌtakhuwan chi ohan takhu an nidchum ay hija. 7 Hotti hini pammati ju ay hija ja amat koma hi ajiw an anchu-oy chi lamot na, ja amat hi pfalay an napakhad ja nehamad chi tu-ud na. Amat heto chi nituchu ay chaꞌju hotti aton ju hay hato an gwachaan hi panagyaman.

8 Tikhan ju ta achi aju mepfallong hana munhapit hi umallilaw ja hana ma-id chi poot na, an nepognad hi nomnom ja urchin chi tatakhu. Achi miꞌpadchung hay hato ay ni umannung an omaꞌ-atan Kristo. 9 Ti hay umannung an omaꞌ-atan Kristo ja numpfalin hi takhu muti gwacha chamchama ay hija an amin hini kinajos Apo Jos. 10 Hotti napfagpfagto hi Kristo mu an amin chi achi matikhaw an gway apfalinana, ja khapo hi neꞌ-oh-ohhaan ju ay hija ja gwa an amin chi mahapor ay ni pfakhu an piꞌtakhuwan ju.

11 Ja khapo ay tay nidchuman ju ay hija ja mipfilang aju hi nakugit. Muti pfu-un hini kugit an khun aton chi takhu, ti hini penhod u an allon ja hini nangaanan Kristo ay ni napfahulan an atatakhu ju. 12 Ti chin numpabautisaran ju, ja nidchum aju an niꞌlupfuꞌ ja niꞌmahu ay Kristo khapo ay ni pammati ju ay ni apfalinan Apo Jos an nanakhu ay Kristo. 13 Chin pengpenghana, ja natoy aju hi pannig Apo Jos khapo hi pfahor ju ja khapo ta agkhuy na-aan hana nihihikhud an napukhit an atatakhu ju. Muti ad ugwani, ja inchatan chaꞌju ay ni piꞌtakhuwan an gwa ay Kristo, ja penakawana hana pfahor ju. 14 Ti hachi nitulaꞌ an urchin Apo Jos ja amat hi hijay nangchalom ay chita-o. Muti ma-id mahpay ma-at tay urchin ti enalan Apo Jos hini lehtaan chi pfahor ta-o ja empfakhat na hichi kros Hesus, hotti na-upfah. 15 Ja enameh Apo Jos hini apfalinan hana a-ap-apon chi nun-apupukhit an ispiritu ja hana uchumna an napukhit an gway apfalinana. Ja impatikhaw na chin natajan Kristo chin nangamehana ay chicha ta ma-innila an enaana hini apfalinan cha chuy an ispiritu.

16 Hotti achi ju chonglon hana manugi ay chaꞌju khapo ta achi aju meꞌ-ampoy hana allon cha an paniyaw, an amat hana ma-uꞌmun, ja hana metennagwon ja pfinulan an ngilin, ja hana Hapfachu an ngilin. 17 Hay hato an khun mitudtuchu ja un ágwan hana mepallog an umannung an ma-unud. Ti immali hini umannung an hija hi Kristo, hotti ma-id koma hana paniyaw. 18 Achi ju ekhokhongngahan hana tatakhu an mamahiw ay chaꞌju, an mangali hi achi aju miꞌtakhu ay Apo Jos khapo ta achi ju khun dayawon hana angher ja achi ju unuchon hini khun cha ipatpatikhaw an aton cha an mumpakumbaba. Allon cha hi un cha akhaꞌkhaja khapo hana nabnab-on an nipatikhaw ay chicha. Muti achi umannung, an un cha mumpa-akhaja, ti hini na-inlubungan an nomnom cha chi mangpadchong ay chicha. 19 Agkhuy cha neta-od ay Kristo an ulu ta-o an namati. Chita-o an achor na chi neta-od ay hija. An amin hato alimatong chi achor ja nun-oh-ohha cha khapo hay hana ulat an nangaputan hana laman, ja hana khalutkhut an nanoꞌ-op hana tungar. Ja nu neta-od cha ay ni ulu hot pfumi-ah ja pomhod cha. Amat hina khu hini penhod Apo Jos ay chita-o, an meta-od ta-o ay Kristo ta mun-oh-ohha ta-o, ja pomhod hini pangunuchan ta-o ay hija. 20 Khapo ta ne-etoy aju ay Kristo ja pfu-un mahpay hana urchin chi takhu chi mangpadchong ay chaꞌju. Hotti anagkha ta khun ju pay unuchon hana ugalin chi na-inlubungan an tatakhu? Achi ju koma unuchon hana allon cha an, 21 “Paniyaw hi ugnan, paniyaw hi tamtaman, paniyaw hi hoꞌ-on.” 22 Hay hato ja un ab-apfig ja nehahalla an tudtuchu an enephod chi takhu. Ma-id inherpfi cha, ti hay hato khun cha panijagwon ja inchat Apo Jos ta gway anun ja inumon ja angkhay. 23 Omaꞌ-at hi maphod hato an unuchon, ti ipapilit cha hini aton chi takhu an mange-ar-alla an mundayaw, ja hini aton an mumpakumbaba ja hana aton an mamalikhat ay tay achor. Muti ma-id oh-ohha hi ma-itolong cha ta mepagwa hana napukhit an podhon tay achor.

3

1 A-akhi, khapo ta nidchum aju ay Kristo an niꞌmahu, ja hay nomnomon ju ja hana gwa ad langit an gwachaan Kristo an inu-umpfun ay ni nun-appit hi agwan Jos Ama. 2 Hana gwa ad langit chi nomnomnomon ju, pfu-un hana gwah to lota. 3 Ti natoy chin kanaman an nitakhuwan ju, ja nichatan aju hi pfakhu hi piꞌtakhuwan ay Kristo an gwa ay Ama na ad langit. 4 Ja machakngan ayya chin ipatikhagwan ni gloryan Kristo an narpugwan tay pfakhu an piꞌtakhuwan, ja matikhaw khu hini glorya ta-o an ninidchum ayhija.

Chuꞌkhon ta-o chin napfahulan an piꞌtakhuwan

5 Mahapor an chuꞌkhon ju chin napukhit an nomnom ja ugali ju. Epokhong ju hana akhakhaꞌ-ihaw an ugali, amat hana me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa, ja hana khun mangat ay ni napukhit an penhod chi achor. Achi aju na-amnagwan, ti hana na-amnagwan ja un hana khina-u heto lota chi jos cha. 6 Khapo hay hato an ugali ja umali hini pfungot Apo Jos hana tatakhu. 7 Amat heto chin nitakhuwan ju chin agkhuy ju immunuchan ay Apo Jos. 8 Muti ad ugwani ja epokhong ju an amin hay hato: hana pfungot, ja hana pumaꞌ-iyan hi ibpfah takhu, ja hana pahiw, ja an amin chi hay napukhit hi hapit. 9 Ja achi aju munlahlah hi ibpfa ju hi takhu, ti chin-ug ju hana napukhit an nomnom ja ugali ju chin agkhuy ju namatiyan, 10 ja inchat Apo Jos ay chaꞌju hini pfakhu an nomnom, ja khuna khu ipabpapfakhu ingkhanah omaꞌ-at aju ay hija ja umannung an annilaon ju hija. 11 Ay tay an pfakhu an piꞌtakhuwan ad ugwani ja numpapadchung ta-o an ma-id chi hay akhaꞌkhaja, Hudju ja Hentil, nakugit ja agkhuy, ja hana narpu hi uchumna an pfuglay an numpfino-ob-on chi hapit ja ugali cha, ja hana ma-id achar na, himpfut ja pfu-un. Hi Kristo chamchama ja angkhay chi ma-ar-ali ja gawwacha hija ay chita-o an amin an namati.

12 Hotti chaꞌju an pinilin Apo Jos an tatakhu na ja an podpodhona, ja hay hato chi aton ju. Manghinkikinna-ahi aju ja muntitinnolong aju. Mumpakumbaba aju ja na-umlong ja na-anuh aju. 13 Anuhan ju hana pungkulangan hana papadchung ju an tatakhu, ja manghempepennakawan aju nu gway pfimmahor ay chaꞌju an amat ay ni enat Apo Jos an namakawan ay chaꞌju. 14 Ja achi omanay hay hato, ti mahapor an gway pamhod. Ti nu makha-utan aju ayya hi pamhod hot mehamad hini pun-oh-ohhaan ju.

15 Pachot-anan ju hini i ju pun-oh-ohhaan hi nomnom khapo hi neꞌ-oh-ohhaan ju ay Kristo. Ti enajakhan chita-o ay Apo Jos ta mun-oh-ohha ta-o an amat hi ohah achor. Ja khun aju munyaman ay hija. 16 Hay hana hapit Kristo ja etoloy ju an khokhotan ta paꞌ-innilaon ju. Inchatan chaꞌju hi maphod an nomnom ta khun aju manghintitinnuchu ja manghintitinnukhun. Ekanta ju hana Hapit Apo Jos an Psalm, ja hana uchumna an kantan chi namati an pundayaw ay Apo Jos ja mangpapfi-ah hi pammati an gwachaan hi panagyaman ay Apo Jos. 17 Chaꞌjuy tatakhun Hesus an Apo ta-o hotti mahapor an pa-ennongan ju an amin chi aton ja hapiton. Ja khun aju munyaman ay Jos Ama khapo ay ni enat Hesus.

Hay mitukhun hana pamilya

18 Chaꞌju an pfinapfai, mahapor an naꞌna-unnud aju hana enah-ahagwaan ju, ti hitay chi aton chi hay nidchum ay Apo Hesus. 19 Ja chaꞌju an linala-e, mahapor an podpodhon ju hana enah-ahagwaan ju ja achi aju mabmapfungot ay chicha.

20 Chaꞌju khu an empfapfalay, unuchon ju an amin hana tukhun hana a-ammod ju, ti hitay chi penhod Apo Jos an ugalin chi namati. 21 Chaꞌju an a-ammod an linala-e, tikhan ju ta achi munheglay aton ju an humingar hay hana empfapfalay ju, ti pfumanug cha.

Hay mitukhun hana himpfut ja hana a-ap-apo cha

22 Chaꞌju an himpfut, unuchon ju an amin chi allon hana a-ap-apo ju heto lota. Pa-ennongan ju an muntamu, anong un chaꞌju achi titigkhan, ti pfu-un hay takhu ja angkhay chi khapo na hi i ju puntamuwan ta podpodhon chaꞌju, muti aton ju khapo ta podhon ju, ja podhon ju khu an munserbi ay Apo Hesu Kristo. 23 Nu ngachah ni tamuwan ju ja ipa-annung ju koma, ti hi Kristo chi punserbiyan ju an pfu-un hay padchung ju an takhu. 24 Ti anila ju an gway lagpfu ju an hija hini pfanoh an ichat Kristo, ti hi Kristo hini Apo an khun ju punserbiyan. 25 Muti hana ayya muntortoloy an mangat hi napukhit ja hay pundusaan Apo Jos chi hahadchon cha, ti ma-id chi hay akhaꞌkhaja ay Apo Jos, ti punchichipatona hini atona an manugi hi tatakhu.

4

1 Chaꞌju an a-ap-apon chi himpfut, ja onoꞌnongon ju ta hay magpong chi aton ju ay chicha. Ti anila ju an anong un chaꞌju ja gway Apo ju ad langit an manugi ay chaꞌju.

Hay mitukhun an amin hana namati

2 Hay oha hi alloꞌ ay chaꞌju an amin, ja itugtukha ju an khun mungkalalag, ja enhehemad ju, ja khun aju munyaman ay Apo Jos. 3 Mungkalalag aju ayya ja khun chaꞌmi pi-idchum an ekalalakhan. Epfokha ju ay Apo Jos ta hijay mangpaꞌ-igwin hay homalegwa ay ni i mi aton an mangtudtuchu ay ni omaꞌ-atan Kristo an agkhuy nipa-innila chin hophopapna. Hitay an khun mi itudtuchu chi khimmapo hi ujaꞌ nipfaluchan ad ugwani. 4 Ekalalakhanaꞌ ta hini atoꞌ an muntudtuchu ja nalaka hi ma-awatan, ti hitay chi amatan chi muntudtuchu. 5 Ep-ephod ju an miꞌtakhu ta ma-id koma pahigwon hana agkhuy namati, ja mehahagkhana aju an amin hi timpo an mangali ay ni omaꞌ-atan Kristo. 6 Tikhan ju ta megngor ja ma-uloy hini aton ju an mangali ja annilaon ju koma hini maphod an pampfar ju hi oha-ohanna an gway epfokha na.

7 Hi Tikikus ja oha an akhi an namati an podpodhon ta-o. Hijay honakhoꞌ ta ipa-innila na ay chaꞌju an amin hana naꞌna-at ay ha-in. Mapagtarkan hija an khun tomolong ay ha-in, ja padchung u an khun munserbi ay Apo Hesus. 8 Hijaot un u honakhon hija ta ipa-innila na hini omaꞌ-atan mi heto ja ta ipapfi-ah na hini nomnom ju. 9 Hi Onesimus an narpu hina ja oha khu an mapagtarkan an ibpfa an podpodhon ta-o. Hijay pun-ibpfan Tikikus an umali hina ja ipa-innila cha an amin hana naꞌna-at heto.

10 Hi Aristarkus an niꞌpfabpfalud ay ha-in ja pakumustaan chaꞌju, ja amat khu ay Mark an ibpfan Barnabas. Hi Mark chin inaliꞌ an mangiliyon ju hu-un umali hina. 11 Ja pakumustaan chaꞌju khu ay Hesus Justus. An amin hana Hudju heto an namati, ja un angkhay hay hato tolo chi nun-i-ibpfaꞌ an khun muntudtuchu hato tatakhu ta gway aton cha an midchum ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos. Mun-an-anlaaꞌ khapo hi tolong cha ay ha-in.

12 Hi Epafras an narpu hina gwachaan ju an khun munserbi ay Kristo Hesus, ja tan pakumustaan chaꞌju. Itugtukha na an mangkalalakhan ay chaꞌju ta mehamad hini pammati ju ja paꞌ-innilaon ju an amin hana penhod Apo Jos. 13 Tihtikhuwaꞌ hana liyaꞌ na an khun manamuwan hay hana ap-aphochan ju, ja hay hana khu namati ad Laodisea ja Hierapolis. 14 Ja pakumustaan chaꞌju khu ay Luke, hini podpodhon ta-o an choktor, chicha ay Demas.

15 Allon ju hana i-ibpfa ta-o an namati hichi ad Laodisea an pakumustaaꞌ chicha, ja amat khu ay Nimfa ja hana namati an khun mummeha ay ni pfalay na. 16 Napfalin ayya an empfaha ju hitay tulaꞌ ja impi-uy ju ad Laodisea ta peꞌpfahan hana namati an khun ma-amung an mummeha hichi. Ja gwa khu han tulaꞌ u hichi ad Laodisea hotti peꞌpfaha ju khu nu ipa-ali cha ay chaꞌju. 17 Ja allon ju ay Arkipus ta ikhibpfoh na hini tamu an impulang Apo Hesus ay hija.

18 Ha-in an hi Paul chi nangkhulit ay tay me-ang-angonoh an tulaꞌ. Omod aju hina? Achi ju alichuwan an nipfabpfaluchaꞌ pay hotti ekarkalalakhanaꞌ.

Hi Apo Jos chi mangkhohkhohan ay chaꞌju an amin.

1 Tesalonika

1

2

3

4

5

1 TESALONIKA

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hitay an Tesalonika ja oha an pfuglay ay ni provincian chi Masedonia. Hitay chi nangpfangunan Apostol Paul hi oha an iglesian chi namati ay Hesu Kristo chin narpugwana ad Filipos.

Unot ma-id mapfajag ja hachi Hudju ja munhohongnger cha khapo ay hija, ti omaamoh cha hachi cho-or an Hentil an namati an pfungan chin enat Paul an mangaskasaba. Ja khapo hato ja enakhakhan Paul an makak ja immuy hichi ad Berea ja ad Atenas. Chin gawwachaana hichi ja chengngor na an anong un hachi namati ad Tesalonika ja naparpalikhatan cha khu. Hotti hennag Paul hi Timoti an nun-ibpfa na ta hijay immuy ta i na papfi-ahon chicha ay ni pammati cha, ja immuy khu hi Paul ad Korinto.

Gawwah chi pay ad Korinto hi Paul ja immanamut cha Timoti ay Silas an narpu ad Tesalonika, ja inali cha an nehamad chin pammatin hachi eTesalonika anong un cha maparpalikhatan. Amat hichi ja nuntulaꞌ hi Paul ta papfi-ahona hini nomnom cha ja pammati cha ay Apo Jos.

Ay tay tulaꞌ na ja khun munyaman hi Paul ay Apo Jos khapo ay ni otong an pammati ja pamhod cha. Hay oha an impa-innilan Paul hay hana eTesalonika ja hini omaꞌ-atan hana nun-atoy an namati ay Kristo, ja hana maꞌma-at chin pumpfangngachana. Gwacha khu hana inali na ay tay tulaꞌ na an mahapor an annilaon cha an omaꞌ-atan chi piꞌtakhuwan an omepachenor ay Apo Jos.

1

1 Ha-in an hi Paul, ja hato numpun-ibpfaꞌ an hi Silas ja hi Timoti, ja tayya an muntulaꞌ ami ay chaꞌju an khun ma-am-amamung an mummeha hina ad Tesalonika, chaꞌju an tatakhun Jos Ama ja hi Apo ta-o an hi Hesu Kristo.

Hi Apo Jos chi mangkhohkhohan ay chaꞌju ja mangchat hi pomhochan chi piꞌtakhuwan ju.

Hini maphod an pammatin hana eTesalonika

2 An amin hi pungkalalakhan mi, ja achi chaꞌju alichuwan an khun idchum an ekalalakhan, ja khun ami munyaman ay Apo Jos khapo ay chaꞌju. 3 Ti khun epanomnom Apo Jos an Ama ta-o hana khun ju aton an atikhan chi pammati ju, ja hini liyaꞌ ju an tomolong hi ibpfa ju hi takhu khapoh pamhod ju ay chicha, ja hini anuh ju an umunud ay Hesu Kristo khapo ta hahadchon ju hini pumpfangngachana an panakhuwana ay chaꞌju. 4 Ja anila mi an niꞌpili chaꞌju an a-akhi mi an podpodhon Apo Jos ta miꞌtakhu aju ay hija, 5 ti chin nangtuchugwan mi ay ni Ebanghelyo ja pfu-un hini inali mi ja angkhay chi chengngor ju, muti niꞌtikhaw ju hini apfalinan ni Espiritu Santo. Hotti ma-id imi punharhalinchugwaan an umannung an amin hana intudtuchu mi. Ja tinikhaw ju an maphod chi ugali mi chin ninidchuman mi ay chaꞌju, ti hachi khun mi aton ja ap-aphochan ju. 6 Hay oha khu ja inunud ju hini khun mi aton ja chin enat Apo Hesu Kristo. Ti anong un at hichi hana nunlikhatan ju, ja inapfulut ju chamchama chin intuchu mi an hapit Apo Jos, ti gwacha hini Espiritu Santo an nangpa-anla ay chaꞌju. 7 Ay nuy an enat ju ja mipatikhaw chi hay maphod hi unuchon hana namati hina ad Macedonia ja hichi khu ad Akaya. 8 Ti nete-a ay chaꞌju hitay nunchongolan tay hapit Apo Jos ay tay chugwa an provincia. Ja an amin hi apfuglapfuglay ja inannila cha hini omaꞌ-atan ni pammati ju, hotti achi khahin un mi ipa-innila khu. 9 Ti tan chichay mangali ay ni nangapfulutan ju ay chaꞌmi chin immaliyan mi hina, ja khun cha hapiton chin enat ju an nan-ug hay hana achi umannung an jos an khun ju ongngan, ta hini umannung an mamattakhu an Jos chi khun ju unuchon. 10 Ja allon cha khu an khun ju hahadchon hini pumpfangngachan Hesu Kristo an marpu ad langit, an hijay Empfalay Apo Jos an minahuwana, ja hijay mananiyan ay chita-o ay ni pundusaan Apo Jos nu umali hini Panugijana hi tatakhu.

2

Chin maphod an ugalin cha Paul hachi eTesalonika

1 A-akhi, anila ju an chin immaliyan mi an nuntudtuchugwan ay chaꞌju ja mapmaphod chi pfunga na ay ni piꞌtakhuwan ju. 2 Anila ju khu an naparpalikhat ja napfa-ipfa-inan ami chin immajan mi ad Filipos, muti inchatan chaꞌmi ay Apo Jos hi tulid. Hotti agkhuy mi impfa-in an nangtudtuchu ay chaꞌju ay ni Ebanghelyo an impa-innila na, anong un cho-or khu hana pumapaꞌ-i ay chaꞌmi hina ad Tesalonika. 3 Ti achi omepfahhaw hini khun mi itudtuchu, ja achi mi khun nomnomon an mangat hay hana napukhit an penhod chi achor, ja achi ami khun pfumarpfali. 4 Muti hay amatana ja inapfulut Apo Jos an chaꞌmi chi ipulangan tay pangtudtuchugwan ay tay Ebanghelyo. Ja achi mi unuchon hini penhod chi takhu an allon mi, ta hini penhod Apo Jos an nanginnila an amin hi nomnom chi tatakhu. 5 Ja anila ju an agkhuy ami nuntuchu ta pfarpfalijan mi chi tatakhu, ja ma-id chi hay inliꞌ-ud mi hi hay imi nenomnom hi aton ta omachangjan ami. Anilan Apo Jos an umannung hitay. 6 Ja ma-id inali mi hi daydayawon chaꞌmi ay chaꞌju ja hay uchumna an tatakhu, 7 anong un ami apostol Kristo an mapfalin an mipapfagpfagto. Ti un ami ma-uloy an amat hi ammod an manalimun hi empfapfalay na. 8 Khapo ay tay otong an pamhod mi ay chaꞌju ja nun-an-anla ami an nangitudtuchu ay tay Ebanghelyo, ja inchat mi hitay piꞌtakhuwan mi an tomolong ay chaꞌju, ti munnaud aju an napfalor ay chaꞌmi.

9 A-akhi an namati, agkhuy ju nin nalichuwan chin pfinlay mi an khun muntamu chin agawwachaan mi hina. Ti engkasaba mi ay chaꞌju hini Ebanghelyo an impa-innilan Apo Jos, ja ingkhikhimoh mi khu an imeꞌpfoꞌla hi a-arkha-arkhaw ja anong un lapfi ta achi aju malikhatan an mangchat hi mahapor mi. 10 Chaꞌju ja hi Apo Jos chi tihtikhu mi an inunud mi hini podhona an peꞌ-at mi chin agawwachaan mi ay chaꞌju an namati. Magpong chi ugali mi, ti ma-id oh-ohhah tinnig ju hi napukhit hi enat mi. 11 Ja tinukhun mi chi oha-ohanna ay chaꞌju an amat hi panukhun chi ammod ay ni empfalay na. 12 Impapfi-ah mi hini pammati ju hon tinukhutukhun mi chaꞌju ta miꞌtakhu aju an meꞌ-annolot ay ni penhod Apo Jos. Ti hijay nangajakhan ay chaꞌju an midchum ay ni Pun-ap-apugwana ja ay ni kinapfagto na.

13 Etortoloy mi an khun munyaman ay Apo Jos, ti inapfulut ju hini hapit na an chengngor ju ay chaꞌmi. Ja inannila ju an umannung an hapit Apo Jos, an pfu-un hapit chi takhu ja angkhay. Ti hitay hapit Apo Jos chi munloman hi piꞌtakhuwan ta-o khapo ta pinati ta-o. 14 Matikhaw an umannung an namati aju, ti hihiya an na-at ay chaꞌju chin na-at hay hachi tatakhun Apo Jos an namati ay Kristo Hesus hichi ad Judea. Ti inapfoholan hay hana ka-iliyan cha an Hudju, ja amat hina khu ay chaꞌju an inapfoholan chaꞌju hay hana ka-iliyan ju. 15 Hudju hay hachi namatoy chin profetan Apo Jos chin nahop, ja hachi holag cha an Hudju chi namatoy ay Apo Hesus. Ja hachi papadchung cha an Hudju chi khun mamarpalikhat ay chaꞌmi. Un cha ipahikha hi Apo Jos, ja apfoholan chay tatakhu 16 an epacha cha an mangpagwa ay chaꞌmi an manuchugwan hana Hentil ta achi cha miꞌtakhu ay Apo Jos. Hotti khun ma-ug-ugman hato an pfahor cha, ja tayya an loꞌtat ja hinugin Apo Jos chicha ta madusa cha.

Immingoho hi Paul hay hachi eTesalonika

17 Ay chaꞌmi an a-akhi ju, tayya an munnaud hitay ingoho mi ay tay at heto an arkhaw an nanaynan mi ay chaꞌju. Agkhuy chaꞌju nalichuwan ja empacha mi an umali an omegwangar. 18 Pa-appodhon mi an umali an mannig ay chaꞌju. Ja ay ha-in an hi Paul, ja numpacho-or an nenomnom u an umali hina, muti khunaꞌ halegwaon ay Satanas. 19 Maphod nu umali ami hina, ti munchomoꞌ ami an nunchochodcha hini nehamad an pammati ju, hijaot un otong hitay an-anla mi khapo ay chaꞌju. Ja chaꞌjuy mipatikhaw chin pumpfangngachan Hesu Kristo an pfungan chi i mi enat. 20 Hotti chaꞌju tatagwa chi mangchat hi dayaw ja an-anla mi.

3

1-2 Ja khapo ta achi medpor chin ingoho mi ay chaꞌju ja nunhahappitanan mi ay cha Timoti ta hija mah niꞌ chi immali an nanggwangar ay chaꞌju, ti tan nuntaynan ami heto ad Atenas. Hi Timoti ja oha an akhi mi an khun mangitamtamu ay Apo Jos an khun muntudtuchu ay ni Ebanghelyon Hesu Kristo. Hennag mi hija an immali hina an manukhun ay chaꞌju ja mangpapfi-ah ay ni pammati ju 3 ta mapfalin ju an hodlon hay hana umali an apalikhatan ju hina. Ti anila ta-o an amat hina chi i ta-o piꞌtakhuwan ay Kristo. 4 Chin nidchuman mi ay chaꞌju ja ina-alli mi an gway umali hi likhat ta-o an namati. Ja anila ju an hijah tay tatagwa hini na-at. 5 Hijaot un u hennag hi Timoti, ta annilaoꞌ hini emmaꞌ-atan ni pammati ju ti ma-id eke-ekejana hi punnomnomaꞌ. Ti unchani ja natopngan aju ay Satanas ja na-apfak aju, ja ma-id inherpfin ni pfinlay mi an nuntudtuchu ay chaꞌju.

6 Ja tayya an numpfangngad hi Timoti an narpu hina gwachaan ju ja mun-an-anla ami ay tay impa-innila na an intortoloy ju hini pammati ja pamhod ju ay Apo Jos. Ja inali na khu an mun-an-anla aju nu nonomnomon chaꞌmi, ja immingoho aju anu an amat khu ay chaꞌmi. 7 Hotti tayya an anong un cho-or hato khun mi hortapon an apalikhatan, ja mun-an-anla ami chamchama khapo ay ni hemmeꞌnad an pammati ju. 8 Ja maphod hi punleꞌnaan mi, ti anila mi an nehamad hini aton ju an miꞌ-unud ay Apo Jos. 9 Achi ami humikha an munyaman ay Apo Jos ay ni pangkalalakhan mi ay chaꞌju, ti otong chi pun-an-anlaan mi khapo ay ni pammati ju. 10 Ja ipapati mi an mungkamungkalalag ay Apo Jos ta gway aton mi an umali an manggwangar ay chaꞌju, ta ipapfi-ah mi hini pammati ju, ja ituchu mi hana agkhuy ju pay anila.

11 Hay khun u ekalalag ja hi adniꞌ Apo Jos an Ama ta-o ja hi Apo ta-o an hi Hesus chi tomolong ta ma-id homalegwa hi umaliyan mi ay chaꞌju. 12 Ja epa-ot-ottong adniꞌ Apo Jos hini pamhod ju ta mumpepennohhochan aju ja podhon ju khu an amin chi tatakhu, an amat ay ni pamhod mi ay chaꞌju. 13 Hot hi Apo Hesus chi mangpaptoꞌ ay ni piꞌtakhuwan ju ta ma-id apahigwan ju ta magpong aju hi pannig Apo Jos an Ama ta-o chin pumpfangngachan Apo Hesus ja hana tatakhu na.

4

Hini piꞌtakhuwan an mapmaphod ay Apo Jos

1 A-akhi, khapo ay ni apfalinan an inchat Apo Hesus ay chaꞌmi, ja intudtuchu mi ay chaꞌju hini podhon Apo Jos an aton ju an miꞌtakhu. Ja maphod ti niya an khun ju unuchon. Hotti hay ipakpaka-ahi mi ay chaꞌju, ja peꞌhehemad ju pay an mangat hi maphod. 2 Ti anila ju hana tukhun an narpu ay Apo Hesus an impa-innila mi ay chaꞌju. 3 Ja hay podhon Apo Jos hi aton ju ja chuꞌkhon ju an amin chi napukhit an amat hana khun me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa cha. 4 Chaꞌju an linala-e, achalon ju koma an manalimun hana ah-ahagwaan ju* ta unuchon ju hini penhod Apo Jos hi aton chi hempfalay an miꞌtakhu hot ma-id apahigwan ju. 5 Achi aju koma makhujud hay hana akhakhaꞌ-ihaw an leꞌnan chi achor an amat hay hana agkhuy namati an agkhuy nangannila ay Apo Jos. 6 Ina-alli mi ay chaꞌju an dusaon Apo Jos hana khun mangat hay hato. Hotti achi la-ahna ja i ta pimmaꞌ-i ay ni ohan takhu khapo hi i pamlohan hi ahagwana. 7 Ti enajakhan chita-o ay Apo Jos ta achi ta-o aton hay hato napukhit an penhod chi achor ta un ta-o gwot miꞌ-unud ay ni magpong an piꞌtakhuwan ay hija. 8 Hotti hana achi mangunud ay tay intuchu mi ja pfu-un takhu chi nginangannu cha, an hi Apo Jos an khun mangchat ay ni Espiritu Santo ta gway aton ta-o an mangaan hay hato napukhit.

9 Achi khahin un mi itulaꞌ hay aton ju an mamhod hi padchung ju an namati. Ti intuchun Apo Jos chi aton ju an mumpepennohhochan. 10 Ja tan matikhaw hini aton ju an mamhod an amin hana papadchung ju an namati ad Macedonia. Muti hay itukhun mi ay chaꞌju, a-akhi, ja pfumi-ah aju pay an mangat ay tay, 11 ja pa-ennongan ju an miꞌtakhu. Achi aju koma tomatabpfi-ang an mangat hi tamun chi uchumna ta un ju gwot ihi-ar an mangat ay ni tamu ju, ti hijay pangalan ju hi mahapor ju. Hitay chi intuchu mi hi aton ju 12 ta ma-id chi hay panghiꞌ-ingan hana agkhuy namati an mamahiw ay chaꞌju, ja ta achi ju punhohodlanan chi hay ichat chi takhu hi mahaporju.

Chin pumpfangngachan Apo Hesus

13 A-akhi, podhon mi an annilaon ju hini emmaꞌ-atan hana nun-atoy an namati ta achi aju umayyong an amat hay hana agkhuy namati an ma-id anila cha hi amahuwan chi natoy. 14 Ti namati ta-o an natoy hi Hesus ja nummahu. Hotti mamati ta-o an mahuwan khu Apo Jos hana nun-atoy an namati ja ipitnud na chicha ay Hesus chin pumpfangngachana. 15 Ja hitay chi intuchun Apo Hesus an allon mi ay chaꞌju, an hay amatana ja chita-o ayya an mamattakhu chin pumpfangngachana ja achi ta-o mahhun an i miꞌchittum ay hija ta mataynan hana nun-atoy. 16 Ti amat heto, an mumpfangngad hi Apo Hesus an marpu hichi ad langit ja mun-ugwap an mun-ajag. Ja midchum an magngor hini hapit ni pangpangulun hana angher Apo Jos, ja khumangoh khu hini abpfuun Apo Jos. Ja hay amatana ja mahhun an mummahu hay hana nun-atoy an namati ay Kristo. 17 Ja chita-o an mamattakhu ja midchum ta-o ay chicha an mipatolo an umuy ad uchu an i miꞌchittum ay Apo Hesus. Hot miꞌtakhu ta-o ay hija hi ma-id chi pogpog na. 18 Hotti hay hato chi haphapiton ju ta manghinpipinnapfi-ah aju hi nomnom ta achi aju umayyong.

5

Hini punhakhanaan ay ni pumpfangngachan Hesu Kristo

1 Tayya, a-akhi, achi khahin unaꞌ muntulaꞌ ay chaꞌju an mangpa-annila nu aꞌ-anunay pumpfangngachan Hesu Kristo. 2 Ti anila ju an hini ayya pumpfangngachan Apo Hesus ja ma-id nanginnila, an amat ay ni mangakaw nun madhom an achi na ipa-annila hini umaliyana. 3 Ja ay nuy an timpo ja khemhon hana tatakhu hi un malenong ja mapmaphod hini piꞌtakhuwan cha, ja himpfumagkha ja na-ah-upan cha ay ni umali an pundusaan Apo Jos ja ma-id i cha ihaniyan. Ti hini pumpfangngachan Hesu Kristo ja amat ay ni tumuꞌkhungan ni pfupfai an nachakngan ayya hini timpo ja achi mapfalin an etaktak na. 4 Muti chaꞌju, a-akhi, ja achi aju amat hay hana agkhuy namati an naheherngan chi nomnom cha. Hotti achi aju koma tomakhaw nu mumpfangngad hi Kristo, ti aniꞌ-ila ju. 5 Hinilagwan chita-o ay Apo Jos ja en-egwer chita-o ay ni mumpapattar an piꞌtakhuwan. Hotti achi ta-o amat hay hana agkhuy namati an naheherngan chi piꞌtakhuwan cha. 6 Amat cha hi nanalloꞌ an achi cha anila nu ngachah chi khun maꞌma-at. Hotti chita-o ayya ja un ta-o piꞌhahalimuwat ja enan-anoꞌnong chi khun peꞌ-at. 7 Hana maloꞌ ja lapfi chi alo-an cha an munhehellong, ja lapfi khu chi apfukngan hana i mumpfutong. 8 Muti chita-o an namati ja miꞌtakhu ta-o ay ni mumpapattar, hotti mahapor an khun onoꞌnongon chi peꞌ-at. Achi ta-o alichuwan hini pammati ta-o ay Kristo ja hini pamhod hi ibpfa ta-o hi tatakhu. Ti hini pammati ja pamhod ta-o ja hijay hapiyaw ta-o. Ja munchomoꞌ ta-o ay ni hahadchon ta-o an panakhuwan Apo Hesu Kristo ay chita-o, ti hijay hermet ta-o. 9 Ja tan eneꞌchan Apo Jos an achi ta-o tamtaman hini pfungot na khapo hi pfahor, ta un ta-o miꞌtakhu khapo ay ni enat Hesu Kristo 10 an nang-atoy hi pfahor ta-o. Ja midchum ta-o an miꞌtakhu ay Kristo hi pumpfangngachana, mamattakhu ta-o man wenno natoy ta-o. 11 Hotti etortoloy ju gwot an manghintitinnukhun ja muntitinnolong an mangpapfi-ah hi pammatin chi oha-ohanna.

Chin me-ang-angonoh an tukhun Paul hana eTesalonika

12 Hay ipakpaka-ahi mi ay chaꞌju, a-akhi, ja achi ju ngangannugwon hana mang-an-anuh an manuchugwan ay chaꞌju, ti hi Apo Jos chi namili ay chicha an mangpadchong ja manukhun ay chaꞌju. 13 Egngor ju ja ipatikhaw juy otong hi pamhod ju ay chicha, ti ehehemad cha an muntamu hi ap-aphochan ju. Ja mun-oh-ohha aju an amin.

14 Ja hay khu oha hi allon mi ay chaꞌju a-akhi, ja tukhunon ju hay hana nahachot ta lumiyaꞌ cha. Ja ipaturid ju hay hana matmata-ot ja hay hana mun-enabpfakon. Hotti an-anuhan ju an tomolong hi ibpfa ju an tatakhu. 15 Nu gwachay mangat hi napukhit ay chaꞌju ja achi ju epfalloh. Un ju gwot nomnomon hay maphod hi aton ju hi oha-ohanna ja an amin hi tatakhu.

16 Mun-an-anla aju hi a-arkha-arkhaw ay ni piꞌtakhuwan ju ay Hesu Kristo. 17 Ja achi ju inganuy an khun mungkalalag. 18 Maphod man chi piꞌtakhuwan ju, ja anong un nalikhat, ja achi ju alichuwan an munyaman ay Apo Jos. Ti hay hato chi podhona an aton ta-o an namati ay Hesu Kristo.

19 Achi ju halegwaon hini tamun ni Espiritu Santo, 20 ja achi ju pipillohon hana tatakhu an echalan ni Espiritu an mumpadtu. 21 Muti orman ju hana inali cha nu meꞌ-annolot ay ni penhod Apo Jos ta khokhotan ju hana maphod. 22 Ja chuꞌkhon ju an amin chi napukhit.

23 Hay kalalag u ja hi Apo Jos chi mangpadchong ay ni piꞌtakhuwan ju ta ma-ulahan ta ma-id oh-ohhah napukhit. Ja hija adniꞌ chi mangchat hi pomhochan chi piꞌtakhuwan ju ja manalimun ay ni achor ju, ja nomnom ju, ja ay ni lennagwa ju. Ja un chaꞌju adniꞌ i-achawwi hi i ju pfumahulan ingkhana chin pumpfangngachan Apo ta-o an hi Hesu Kristo. 24 Ja hi Apo Jos an nangajakhan ay chita-o ja atona hay hato ay chaꞌju, ti achi munlahlah.

25 A-akhi, achi chaꞌmi alichuwan an khun ekalalakhan. 26 Manghenpfopfogkha aju an amin an namati an mangpatikhaw hi pumpepennohhochan ju. 27 Ja paꞌpa-alloꞌ ay chaꞌju ta ehapata ju ay Apo Hesu Kristo ta epfaha ju an epfaha hitay tulaꞌ u an amin hay hana namati hina. 28 Ja hay kalalag u ja hi Apo ta-o an hi Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ay chaꞌju an amin.

* 4:4 4:4 Wenno: achalon ju koma an mangor-oloꞌla ay ni aton ju.

2 Tesalonika

1

2

3

2 TESALONIKA

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Anong un pfinahan hachi namati ad Tesalonika chin nahhun an tulaꞌ Apostol Paul ja munharhalinchugwa cha pay ay ni omaꞌ-atan ni pumpfangngachan Hesu Kristo. Ti gwacha kaykhu tugwali hachi khun khu mangali hi un nakhigkhibpfoh an numpfangngad hi Hesu Kristo. Hijaot un impiggwan Paul an nuntulaꞌ ta ipa-innila na ay chicha an mahhun an pfumutay hana allon cha an Ma-am-amchan an Pfomopfohhor ay Apo Jos ja chom-or hana pfumahulan chi tatakhu ja unot machakngan hini pumpfangngachan Hesu Krsito.

Intukhun khu Paul an mun-an-anla cha an mamati ja mangat hana maphod, anong un cho-or hana apalikhatan cha khapo ay ni pammati cha. Ja gwacha hana uchumna an nahachot an muntamu ti allon cha hi nehnot anu chin pumpfangngachan Hesu Kristo hotti ay-ayyu hini liyaꞌ cha. Hotti intukhun khu Paul an achi cha munhadhachot, ta un cha koma maliyaꞌ an amat ay hija.

1

Chin punhugijan Hesu Kristo hi tatakhu chin pumpfangngachana

1 Ha-in an hi Paul, ja hato numpun-ibpfaꞌ an hi Silas ja hi Timoti, tayya an muntulaꞌ ami khu ay chaꞌju an khun ma-am-amamung an mummeha hina ad Tesalonika an namati ay Apo Jos an Ama ta-o ja ay Apo ta-o an hi Hesu Kristo. 2 Hi Jos Ama ja hi Apo Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ay chaꞌju ja mangchat hi pomhochan chi piꞌtakhuwan ju.

3 Mahapor an etortoloy mi an khun munyaman ay Apo Jos khapo ay chaꞌju an a-akhi. Maphod hitay hi khun mi aton, ti niya an khun pompomhod hini pammati ju ja hini aton ju an mumpepennohhochan. 4 Hijaot un chaꞌju chi khun mi padayawon nu munhahapit ami hana uchumna an namati ay Apo Jos, ti agkhuy ju enenghay hini pammati ju, an anong un cho-or hana pfumuhur ay chaꞌju ja hana likhat ju.

5 Hitay an panganuhan ju hi punlikhatan ja hijay pangtikhan an magpong hini aton Apo Jos an munhugi. Ti mapalikhatan aju khapo hi nangunuchan ju ay Apo Jos, hot ipfilang chaꞌju ay hija an midchum ay ni Pun-ap-apugwana. 6 Ja hi Apo Jos ja magpong an hugi, hotti palikhatona hana mamarpalikhat ay chaꞌju, 7 ja mapogpog chi i ju punlikhatan ja amat hina khu ay chaꞌmi. Ma-at hay hato chin pumpfangngachan Apo Hesus an marpu ad langit, ja mitnud hana napfagto an angher na. Ja midchum han khun mungkhelab an apoy 8 an pangdusa na hana agkhuy nanginnila ay Apo Jos ja agkhuy niꞌ-unud ay ni Ebanghelyon Apo Hesus. 9 Madusa cha hi ma-id chi pogpog na ja mi-achawwi cha ay Apo Hesus, hotti achi cha tikhan hini apfalinana an ma-id chi ipadchungana. 10 Ay tay an pumpfangngachana ja mipapfagpfagto hija khapo hi nanakhuwana hana tatakhu na. Ja mipfilang aju hi tatakhu na, ti namati aju hana intudtuchu mi ay chaꞌju. 11 Hijaot un mi khun eka-ekalalag ta matulungan aju an miꞌtakhu an meꞌ-annolot ay ni podhon Apo Jos an nangajakhan ay chita-o. Ja khun mi khu epfokha ta magwachaan aju hi apfalinan Apo Jos an mangat an amin hana maphod an nenomnom ju an aton khapo hi pammati ju. 12 Hitay chi kalalag mi ta hini piꞌtakhuwan ju ja mangchat hi ipapfagtuwan Hesus an Apo ta-o, ja ta ipapfagpfagto chaꞌju khu ay hija, khapo ay ni khohkhoh Apo Jos ja hi Apo ta-o an hi Hesu Kristo.

2

Hini Ma-am-amchan an Pfomopfohhor ay Apo Jos

1 A-akhi, gwa han podhon mi an ituchu ay chaꞌju ta annilaon ju hini amatan chin pumpfangngachan Apo ta-o an hi Hesu Kristo, ja chin i ta-o a-amungan an piꞌchittuman ay hija. 2 Ja hay allon mi ay chaꞌju a-akhi, ja achi aju mun-inabpfugwon, ja achi aju manongchongor hay hana khun muntudtuchu an mangali hi un nalahin hini arkhaw an pumpfangngachan Apo Hesus an panugijana hana tatakhu. Achi ju chodchonglon chicha, anong un cha allon hi impa-innilan ni Espiritu Santo, wenno hay intuchu mi wenno hay intulaꞌ mi ay chicha. 3 Tikhagwun ju ta achi aju ma-apfu, ti achi pay machakngan chin arkhaw an pumpfangngachan Hesu Kristo ingkhana hi chom-or hay hana pfumuhur ay Apo Jos ja ma-annila hinuy takhu an hijay Ma-am-amchan an Pfomopfohhor ay Apo Jos ja hini khu urchina. Hitay an pfuhur Apo Jos ja hijay neꞌcha an mituud ad impferno. 4 Pfuhulona an amin chi hay allon cha hi jos ja hana khun dayawon chi tatakhu, ti podhona an mun-oha an mipapfagpfagto. Humikhop pay hija hichi Templon Apo Jos ja inumpfun ja allona hi, “Ha-in hi Apo Jos.”

5 Alom ja agkhuy ju nalichuwan an hay hato chin ingkhimoh u an allon ay chaꞌju chin nihihinnaaꞌ hina ad Tesalonika. 6 Inannila ju an gwa han manalegwa ay tay an pfuhur Apo Jos ta achi mumpatikhaw ingkhana hi machakngan hini neꞌcha an arkhaw an pumpatikhagwana. 7 Anong un cho-or hana khun maꞌma-at ad ugwani an pfumuhur ay ni urchin Apo Jos, muti achi pay ma-innila hichuy Ma-am-amchan an Pfomopfohhor ay hija ingkhana hi machakngan chin timpo an pangpaꞌ-igwinana ay nuy manalegwa 8 ta ma-annila hichuy pfuhur na. Muti ma-apfak hija chin pumpfangngachan Apo Hesus an magwachaan hi pfinang ja mahongapfan hija ay ni apfalinan ni hapit Hesus. 9 Muti ay ni pfumutajan tay an takhu ja ichatan Satanas hija hi apfalinan an mangat hi numpfino-ob-on an milagro ta gway aton hana tatakhu an ma-allilaw. 10 Hay hana mapfalijan ay ni lahlah tay an pfuhur Apo Jos ja chicha hana umuy ad impferno, ti achi cha podhon an apfuluton hini umannung an tudtuchu ta gway aton cha an miꞌtakhu ay Apo Jos hi ma-id pogpogna. 11 Hotti lomanon Apo Jos hini nomnom cha khapo ay ni apfalinana ta ma-allilaw cha hot pattiyon cha hini lahlah ni pfuhur na. 12 Hotti hini omaꞌ-angonoh an amatana ja mahugi ja madusa an amin hay hana agkhuy immunud ay ni umannung an hapit Apo Jos, ti penpenhod cha an mangat hi napukhit.

Hana namati ad Tesalonika ja pinilin Apo Jos an miꞌtakhu ay hija

13 A-akhi mi an podpodhon Apo Hesu Kristo, mahapor an etortoloy mi an khun munyaman ay Apo Jos, ti pinili chaꞌju chin hunhunana an miꞌtakhu khapo ay ni apfalinan ni Espiritu Santo an nangpaphod ay ni piꞌtakhuwan ju, ja khapo hi namatiyan ju ay ni umannung an tudtuchu. 14 Enajakhan chaꞌju khapo ay tay Ebanghelyo an intudtuchu mi ta midchum aju an mipapfagpfagto ay Apo Hesu Kristo. 15 Hotti peꞌhehemad ju, a-akhi, ja khokhotan ju hay hana intudtuchu mi chin agawwachaan mi hina ad Tesalonika, ja chin tukhun an intulaꞌ mi ay chaꞌju.

16 Hay kalalag mi ja hi Apo Hesu Kristo ja hi Jos Ama chi tomolong ay chaꞌju. Ti penenhod chita-o ay Apo Jos, ja ichat na hini hahadchon ta-o an piꞌtakhuwan ja pun-an-anlaan an ma-id chi pogpog na, ti magmakhohkhoh hija. 17 Hay ekalalag mi ja papfi-ahona hini nomnom ju ja tulungan chaꞌju an mangat ja mangali an amin hi maphod.

3

Chin nangarjan Paul hi ekalalakhan cha hija

1 Hotti tayya, a-akhi, an hay podhon mi hi allon ja mahapor mi hini kalalag ju, ta khagkhaju an chom-or hana munchongor ay ni hapit Apo Jos an khun mi itudtuchu, ja apfuluton cha an amat ay ni enat ju hina ad Tesalonika. 2 Ekalalag ju khu ta hi Apo Jos ja haniyan chaꞌmi hay hana achi matukhun an tatakhu an napukhit chi ugali cha. Ti achi an amin chi tatakhu ja gway pammati cha. 3 Muti anong un amat heto ja hi Apo Jos ja mapagtarkan hot papfi-ahon chita-o ja haniyan chita-o hay hana napukhit an aton Satanas. 4 Ja khapo hi neꞌ-oh-ohhaan ta-o ay Apo Hesus ja munchomoꞌ ami an khun ju unuchon hana inali mi an aton ju, ja etortoloy ju an khun aton. 5 Hay ekalalag mi ja tulungan chaꞌju ay Apo Jos ta ma-ug-ugman hini anila ju ay ni omaꞌ-atan ni pamhod na ja hini aton ju an manganuhan hi likhat, an amat ay ni enat Kristo.

Hay nitukhun hana nahachot

6 A-akhi, chaꞌmi an hennag Apo ta-o an hi Hesu Kristo, ja tayya an allon mi ay chaꞌju hi achi aju mimidchum hana ibpfa ju an namati an nahachot an muntamu hi anun cha, ti pfu-un hitay chi intukhun mi ay chaꞌju. 7 Ja anila ju mit chin enat mi hi nihihinnaan mi ay chaꞌju an agkhuy ami himmachot. Hotti hitay koma chi peꞌ-at ju. 8 Pfinajachan mi an amin hini inchat ju an inan mi. Ja inhihi-ar mi an i neꞌpfoꞌla hi a-arkhagwan ja anong un lapfi, ta achi aju malikhatan an mamangan ay chaꞌmi. 9 Ti chaꞌju koma chi mamangan ay chaꞌmi an khun mangtudtuchu ay ni hapit Apo Jos muti agkhuy mi enehchor ay chaꞌju ta gway aton mi an mangpatikhaw ay ni maphod an unuchon ju. 10 Ti hitay chi inali-ali mi chin agawwachaan mi ay chaꞌju, an hini nahachot an i muntamu ja achi mangan. 11 Ja tayya an ipiggwa mi an mangali ay chaꞌju, ti chengngor mi an nahachot hana uchumna ay chaꞌju an i muntamu. Ingnganuy cha an i muntamu ja enchagkha cha khu an i tomaktak hay hana tamun chi uchumna. 12 Hotti hay paꞌpa-allon mi hay hato an nahachot ja hay podhon Apo ta-o an hi Hesu Kristo ja pa-ennongan cha an muntamu ta gway pangalan cha hi mahapor cha. 13 Ja chaꞌju khu an a-akhi, achi aju humikha an mangat hana maphod.

14 Unchani ja gway achi mangat ay tay inali mi ay tay tulaꞌ. Ja tikhan ju ta achi aju midchum ay chicha ta gway aton cha an pfuma-in. 15 Muti achi ju ipfilang chicha hi pfuhur ta un jugwot ihingar ja tinukhun ju chicha an amat hi akhi ju.

Hay kalalag Paul hay hachi eTesalonika

16 Hi adniꞌ Apo Hesu Kristo chi mangchat hi malenong an piꞌtakhuwan ju an amin hi timpo, anong un ngachah chi hay amatana, ti hijay arpugwan chi lenong. Hi Hesu Kristo chi magwacha ay chaꞌju an amin.

17 Omod aju, a-akhi, hina? Ha-in hi Paul an nangtulaꞌ ay tay. Hitay chi khun u itulaꞌ an amin hi tulaꞌ u ta pangmatunan ju an narpu ay ha-in. 18 Hay kalalag u ja hi Apo ta-o an hi Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ay chaꞌju an amin.

1 Timoti

1

2

3

4

5

6

1 TIMOTI

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hi Timoti ja unga an lala-e an narpu ad Lystra an namati ay Hesu Kristo. Chinittum Apostol Paul chin khuna pangasabaan ad Likonia. Khapo ta nehamad chin pammatin tay an unga ja initnud Paul ta tomolong ay ni i na pangasabaan ja puntudtuchugwaan. Ad Efesus an ohan pfuglay an i cha nangaskasabaan chi nanaynan Paul ay Timoti ta hija chi manalimun hachi namati hichi. Napfaypfajag hi nihihidchijan Timoti, hijaot un tinula-an Paul hija.

Hini oha an intulaꞌ Paul ay tay tulaꞌ ja mipanggip hana khun muntudtuchu hi nehahalla. Inalin Paul ay Timoti ta epagwa na hato nat-on an muntudtuchu. Hana uchumna ja khun cha ituchu an penhod ayya ni takhu an miꞌtakhu ja cho-or hana paniyaw an achi cha anun, ja achi cha anu khu marhin.

Hay oha hi intulaꞌ Paul, ja hay aton hachi khun mummeha an mungkalalag ja mundayaw ay Apo Jos. Ja intulaꞌ na hini omaꞌ-atan chi nitakhuwan hay mapfalin an mapili an mangpangpangulu hi namati, ja hana khu mapili an tomolong hana mangpangpangulu. Ja inalin Paul hana itukhun Timoti hana numpfino-ob-on an grupon chi namati, amat hana pfalo, ja hana ap-apo ja himpfut.

Hini khu oha an intukhun Paul ay Timoti ja hini atona an manalimun ay ni iglesia an tatakhun Apo Jos. Ay ni angonoh tay an tulaꞌ ja intuchu na khu hana mitukhun hana mamhod an omachangjan ja hini omaꞌ-atan chi umannung an enachangjan.

1

1 Ha-in hi Paul an numpfalin hi apostol Kristo Hesus, ti hijah tay chi inalin Apo Jos an nanakhu ay chita-o, ja hi Kristo Hesus an khun ta-o punhocholan. 2 Tayya an muntula-aꞌ ay he-a, Timoti, an impfilang u hi umannung an empfalay hi pammati.

Hi Jos Ama ja hi Apo Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ja munnignikha ay he-a ja mangchat hi pomhochan chi piꞌtakhuwam.

Ihingar Timoti hana khun muntudtuchu hi nehahalla

3 Gwa chin inaliꞌ ay he-a ja unaꞌ umuy ad Macedonia, ja tayya an hija hitay ipiggwaꞌ an allon ay he-a, an mihihinna a pay hina ad Efesus ta gway khun manghingar hay hana tatakhu an khun mangtudtuchu hi nehahalla ta epokhong cha. 4 Allom ay chicha ta ammuna hana hudhud an ma-id chi poot na, ja hana achi mapogpog an pun-umanan cha hana i cha narpugwan. Ti un hay punhohongngilan chi ipfungan hay hato an pfu-unagkhu hay panginnilaan ay ni penhod Apo Jos an ma-at. Ti hini panginnilaan ja pangunuchan ta-o ay tay penhod Apo Jos ja khapo hi pammati. 5 Hini khapo na hi nangarjaꞌ hay hato an ipa-innilam ay chicha, ja ta mapfangon hini pamhod an marpu hi maleneh an nomnom ja maphod an konsensia ja nahamad an pammati. 6 Hana uchumna an tatakhu ja immachawwi cha ay tay maphod an tudtuchu, ta hana agkhu ma-id chi poot na chi lupiton cha an hapihapiton. 7 Penhod cha an mumpfalin hi memehtolon chi urchin Apo Jos, muti achi cha anila hini khun cha hapiton. Anong un hana ipapilit cha an ituchu ja achi cha ma-aw-awatan.

8 Anila ta-o an hini urchin Apo Jos ja maphod, nu hana mangtuchu ja anila cha hini umannung an piherpfiyana. 9 Nomnomon ta-o an agkhuy enephod Apo Jos hitay urchin khapo hana magpong an tatakhu, muti enephod na khapo hana agkhuy natukhun, ja hana achi mangngor, ja hana khun pfumuhur ay Apo Jos ja achi cha unuchon hini penhod na, pahigwon cha hana allon Apo Jos an maphod, ja patajon chay ammod cha, ja pomatoy cha hi ibpfa chah takhu. 10 Me-eloꞌ cha hi pfu-un ahagwa cha, akhamangon hana linala-e hay hana padchung cha an linala-e, omelajaw cha hi tatakhu, ja munlahlah cha, tihtikhuwan chay achi umannung, ja aton cha hana uchumna an achi miꞌ-apfulut ay ni umannung an tudtuchu. 11 Hay hato an nitudtuchu ja machakngan ay ni Ebanghelyo an impulang tay napfagto ja madayaw an Jos ay ha-in ta ipa-innilaꞌ.

Chin nunyamanan Paul ay Hesu Kristo khapoh nangekhohkhohana ay hija

12 Munyamanaꞌ ay Kristo Hesus an Apo ta-o an nangpapfi-ah ay ha-in an khun muntudtuchu ay tay Ebanghelyo khapo ta impfilangaꞌ hi mapagtarkan, ja enhaachaꞌ an munserbi ay hija. 13 Chin agkhuy u pay namatiyan ja nunlinapoh chi enat u, ti nunhapitaꞌ hi mipfuhur ay Apo Jos, ja pinarpalikhat u ja pfina-ipfa-inaꞌ hija. Muti anong un amat hetoy enat u ja engkhohkhohanaꞌ chamchama ay hija, ti agkhuy u anila an napukhit hay hato an ena-enat u, ti agkhujaꞌ pay namati. 14 Otong hini khohkhoh Apo Jos ay ha-in, ti inchatanaꞌ hi pammati ja pamhod khapo hi neꞌ-oh-ohhaaꞌ ay Kristo Hesus. 15 Tayya han napfalor an tudtuchu an mahapor an pattiyon an amin chi tatakhu, an hi Kristo Hesus ja immali heto lota ta takhuwona hana napfahulan. Ja umannung an ha-in chi am-amchan an napfahulan muti tinakhuwaꞌ ay Apo Jos. 16 Ja hay khapo na hi nangekhohkhohanaꞌ ay Apo Jos, ja impatikhaw Hesu Kristo hini ma-id pogpogna an anuh na ay ha-in an oha an munlinapoh an napfahulan, ta gway pangtikhan hana uchumna an mamati ay hija, ta peꞌ-agwat cha hini piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna. 17 Hotti hini Ari an ma-id pogpog chi i na pun-ap-apugwan chi medaydayaw ja mipapfagpfagto ja ingkhana. Hija ja angkhay chi Jos an achi matikhaw ja achi matmatoy. Amen.

18 Timoti an empfalay u, hay hato an inaliꞌ hi atom ja hihiya chin impadtun hachi pangpangulun chi iglesia an peꞌ-at mu. Nu hay hato chi unuchom hot apfakom an amin chi napukhit. 19 Hotti khokhotam hini pammatim ja hini maphod an konsensiam. Tikham akay niꞌ an napaꞌ-i hini pammatin hana uchumna an tatakhu, ti agkhuy cha inunud hini konsensia cha. 20 An amat ay cha Himeneus ja hi Alexander, an loꞌtat ja en-agwat u chicha ay Satanas ta gway aton cha an matukhun ta epokhong cha an mangtudtuchu hana nehahalla an mipfuhur ay ApoJos.

2

Hini maphod an apanuhan chi meha

1 Hotti hitay chi paꞌpa-alloꞌ ay he-a ta allom hana namati ta pa-ennongan cha an mangekalalakhan an amin hana padchung cha an tatakhu. Ja ekalalag cha ta ekhohkhohan Apo Jos chicha, ja khun cha munyaman hana maphod an khuna aton ay chicha. 2 Peꞌkalalakhan cha khu hana ar-ari ja an amin hana a-ap-apo, ta un adniꞌ malenong ja ma-id ar-ali ay tay piꞌtakhuwan ta-o, ja un ta-o naꞌna-unnud ay Apo Jos, ja hay mapmaphod chi aton ta-o hana i-ibpfa an tatakhu. 3 Nu amat hetoy aton ju an mungkalalag, hot maphod ja omepachenor ay Apo Jos an nanakhu ay chita-o. 4 Ti hay podhon Apo Jos ja an amin chi tatakhu ja miꞌtakhu cha ay hija, ja annilaon cha hana umannung an tudtuchu. 5 Ti un na-ohhay Apo Jos ja oh-ohha khu hini khun mangepfattan hi tatakhu ay Apo Jos, an ma-id uchumna nu pfu-un hi Kristo Hesus an numpfalin hi takhu. 6 Inapfulut nay natajana ta hijay hugwar chi pfahor an amin chi tatakhu,* ja na-at hitay ay chuy timpo an eneꞌchan Apo Jos hi a-atana. Hitay chi nangpatikhana an podhona an miꞌtakhu hana tatakhu ay hija. 7 Hitay khu chi khimmapo hi ujaꞌ nehaachan an muntudtuchu, ja an numpfalin hi apostol, ta gway mangkaskasaba hana Hentil ay ni umannung an tudtuchu ta gway aton cha an mamati. Ja umannung hitay alloꞌ an pfu-un lahlah.

8 Ja an amin chi hay i ju a-amungan an pundaydayawan, ja hay podhoꞌ ja hana linala-e chi mangpangpangulu hi kalalag. Muti tikhan cha ta hini piꞌtakhuwan cha ja meꞌ-annolot ay ni penhod Apo Jos, ja achi cha mabmapfungot ja achi cha khun meꞌhohongnger. 9 Ja hay hato khu chi alloꞌ hi peꞌ-at hana pfinapfai nu mummeha aju. Piꞌtikhaw cha hini aton cha an meꞌlopfong ta achi cha ma-arti an mun-usar hana nun-angina ja napfalitu-an an ar-arkos chi achor ja pfuuꞌ ja lopfong, ta paꞌpa-atigkhan kan kaykhu chi tatakhu chicha. 10 Achi maphod hini amat heto, ti hay maphod hi ahaphapitan ja hini mapmaphod an khun aton chi oha an pfupfai an mangali hi un namati ay Apo Jos. 11 Hana pfinapfai ja khomegkhenong cha nu gway khun muntudtuchu ay ni Hapit Apo Jos ta ekhongahan cha ja lihpituwon cha hini khun muntuchu. 12 Achiꞌ ipalubos an ngongohmolon hana pfinapfai hay hana linala-e ta chicha agkhu chi manuchugwan ja mangepadchong ay chicha. Khomenong cha koma ta munchongor cha. 13 Ti chin nangephochan Apo Jos hi takhu ja hi Adam chi nahhun an enephod na ja unot hi Eva. 14 Ja pfu-un hi Adam chi nahhun an na-allilaw an chin pfupfai an hi Eba, an hijay nahhun an pfimmahor ay Apo Jos. 15 Hitay chi khapo na an khun malikhatan hana pfinapfai ay ni i cha tumuꞌkhungan, muti miꞌtakhu cha chamchama ay Apo Jos hi ma-id chi pogpogna nu pa-ennongan cha an miꞌtakhu hi magpong ta magwachaan cha hi pammati ja pamhod hi ibpfah takhu, ja maphod an amin chi peꞌ-at cha.

3

Hay atatakhun hana mapili an mumpfalin hi pangulu

1 Tayya han napfalor an tudtuchu, an hini gway pamhod na an mumpfalin hi pangulun chi namati ja pfuher hitay hi i na piꞌtamuwan. 2 Hotti hini mapili an mangpangulu ja mahapor an ma-id apahigwana. Un ohay ahagwana, na-umlong chi nomnom na, ja manomnom, malihpito, mangiliyonay takhu, ja anila na an muntudtuchu. 3 Achi khun mapfutong ja achi mabmapfungot ta un ma-uloy an achi ak-akidchi hon neꞌhohongnger, ja pfu-un hay pelaꞌ chi mun-o-onan ay ni nomnom na. 4 Ja mahapor an anila na an mangepaptoꞌ hi pamilya na, ja tikhana an nalihpito ja naꞌna-unnud hana empfapfalay na ay hija. 5 Ti nu ma-id anila na an mangepaptoꞌ hi pamilya na, hot om-omod an ma-id anila na an mangepaptoꞌ hay hana namati ay Apo Jos. 6 Achi mapfalin an mehaad hini paꞌ-ihuꞌpap an namati, ti khenemhon ja numpa-akhaja ja chumalat hi i pundusaan Apo Jos ay hija an amat ay ni enat na ay Satanas. 7 Hini pangulu ja mahapor an gway lihpiton chi tatakhu ay hija, anong un hana agkhuy namati. Ti napukhit ayya hini ugali na hot pahigwon chi tatakhu ja hitay hini aton Satanas an mangapfak ay hija.

Hay atatakhun hana mapili an tomolong hana pangpangulun chi namati

8 Amat khu heto hini mehaad an tomolong hana pangpangulu. An mahapor an gway lihpiton chi tatakhu ay hija ja achi cha munlahlah. Ja achi khun mapfutong ja pfu-un hay pelaꞌ chi mun-o-onan ay ni nomnom na. 9 Mahapor an khokhotana hini umannung an tudtuchu an impa-innilan Apo Jos an nagwachaan hi maphod an konsensia. 10 Hay amatana ja matopngan pay hi mahhun hana ugali na. Ja nu matikhaw an ma-id mapahiw ay ni piꞌtakhuwana ja mapfalin an mehaad ta tomolong hana pangpangulu.

11 Ja mahapor an hana ah-ahagwaan cha ja gway lihpiton chi tatakhu ay chicha, ja achi cha munhapit hi apaꞌ-iyan chi ibpfa cha hi takhu, na-umlong cha ja mapagtarkan cha.

12 Hay mehaad an tomolong, ja un ohay ahagwa na ja anila na an mangpaptoꞌ ay ni pamilya na ja hana uchumna an nidchum an neꞌheto ay chicha. 13 Ti nu ep-ephod cha an tomolong hot lihpituwon chi tatakhu chicha, hot pfumi-ah cha an muntihtikhu ay ni omaꞌ-atan ni pammati cha khapo hi neꞌ-oh-ohhaan cha ay Hesu Kristo.

Impa-innilan Apo Jos ad ugwani hini omaꞌ-atan Kristo

14-15 Alom ja achi mapfajag hot umaliyaꞌ hina. Muti unchani ja mataktakaꞌ hotti tayya an intulaꞌ u an amin hay hato ta annilaom hini atom an mangpaptoꞌ ay ni pamiryan Apo Jos an hija hana namati an iglesian tay mamattakhu an Jos. Ti chita-o an namati chin nangpulangan Apo Jos ay tay umannung an tudtuchu ta mepmephod an mituchu ja achi ta-o ehahalla. 16 Achi mehaot an hini pinati ta-o an omaꞌ-atan Kristo Hesus ja munnaud an napfalor. Agkhuy impa-innilan Apo Jos chin hopapna muti ay chita-o ad ugwani an timpo chi nangpa-innilaana.

Ti immali hi Kristo an numpfalin hi takhu.

Impa-innilan ni Espiritu Santo an magpong hija.

Ja tinnig hana angher,

Nekasaba hini nitakhuwana hi apfuglapfuglay,

Ja hana tatakhu heto lota ja pinati cha.

Ja timmalakhuy ad langit ta mipapfagpfagto.

4

Hana khun cha itudtuchu an nehahalla

1 Achi mehalla hini impa-innilan ni Espiritu an chin ang-angonoh chi ar-arkhaw ja gwacha hana man-ug ay ni pammati cha khapo ta egngor chaagkhu hana achi umannung ja omepfahhaw an tudtuchu. Ma-id uchumna hi nun-achalan cha hay hato an nehalla an tudtuchu nu pfu-un hana dimonyo. 2 Narpu hay hato an napukhit an tudtuchu hana umallilaw ja munlahlah an tatakhu an napaꞌ-i chi konsensia cha, hotti achi cha imatunan chi hay maphod ja napukhit. 3 Hay hato an tatakhu ja epagwa chay marhin ja mangan hana uchumna an anun an paniyaw anu ay Apo Jos. Hay umannung ja hi Apo Jos chi nangephod an amin hay hato an khun anun, ta chita-o an namati ay Kristo ja an nanginnila ay ni umannung an tudtuchu, ja anun ta-o an amin hato enephod Apo Jos an gwachaan ta-o hi panagyaman. 4 An amin hana anun ja ihcha an enephod Apo Jos ja maphod, hotti ma-id chi hay allon ta-o hi paniyaw hu-un ta-o i anun. Hotti anun ta-o an amin hana inchat Apo Jos an gwachaan ta-o hi panagyaman. 5 Ti netpfar hini anun ja ihcha khapo ay ni Hapit Apo Jos ja hay kalalag.

Hini maphod an pfaar Hesu Kristo

6 Ituchum hay hato an tukhun hana a-akhi ta-o hina hot maphod hini atom an munserbi ay Hesu Kristo. Ja hijay pangtikhan an khun mu achalon hana maphod an tudtuchu an khun mu unuchon ja hijay khun pfumi-ahan ni pammatim. 7 Achim ay chodchonglon hana hudhud chin nahop an ma-id chi poot na, ti agkhuy narpu ay Apo Jos. Un mu gwot epa-engha an aton hini penhod Apo Jos. 8 Hitay ayya achor ja matulungan an pfumi-ah nu epa-engha ta-o an manchuwon. Muti choꞌchoꞌ-or hini ma-itolong na nu epa-engha ta-o an unuchon hini podhon Apo Jos. Ti ipfunga nay mapmaphod an piꞌtakhuwan, ay tay achaan ta-o ay tay lota ja anong un hichi ad langit. 9 Hay hato chi umannung, hotti mahapor an pattiyon ta-o an amin. 10 Hitay chi khapo na hi pangkhimohan ta-o an muntamu, ja panganuhan ta-o hi likhat. Ti hi Apo Jos an mamattakhu chi hahadchon ta-o an manakhu ay chita-o. Ti hay penhod Apo Jos ja miꞌtakhu koma an amin chi tatakhu, ja umannung an takhuwona an amin hana mamati ja munhochor ay hija.

11 Ituchum an amin hay hato an inaliꞌ ay he-a, ja allom ta unuchon cha. 12 Achi mapfalin an pahigwon chi-a hay hana namati khapo hi a-ungam. Hay gwot atom ja ipatikhaw muy maphod ta gway unuchon hana namati. An amat ay ni atom an munhapit ja an miꞌtakhu, ja hini pamhod mu hi ibpfam an takhu. Ipatikhaw mu hini punchomo-am ay Apo Jos ja hini magpong an ugalim. 13 Pachot-anam hay hato inaliꞌ ay he-a ingkhana chin umaliyaꞌ hina. Khun mu epfaha hini hapit Apo Jos an amin hi akhawngan chi namati, ja impfipfi-ah mu an mangkaskasaba ja mangtudtuchu ay tay Hapit Apo Jos. 14 Pa-ennongam ta achi la-ahna ja na-ubtiw hini apfalinan an inchat ni Espiritu Santo ay he-a hichin nangeh-aan hachi pangpangulun chi namati hi ngamoy cha hi nangekalalakhan cha ay he-a ja numpadtuwan cha an magwachaan a ay nuy apfalinan.

15 An amin hay hato inaliꞌ ay he-a, ja hijay pa-ennongam an aton, ta tikhan an amin chi tatakhu hini khun pompomhochan chi atom an munserbi. 16 Pa-ennongam hini peꞌ-at mu ja hini khun mu ituchu, ti nu amat hetoy atom ja miꞌtakhu a ay Apo Jos, ja amat khu hana tinuchugwam.

5

1 Nu gway pfumahulan hana lallakay ja achim i punhonglar chicha ta un mu gwot ep-ephod an tukhunon an amat hi ammod mu. Ja amat hina khu hana linala-e an ungunga mu he-a, ja tukhunom khu chicha an amat hi a-akhim. 2 Amat hina khu hana pfabpfakit, an amat hi chichay inam. Ja hana pfinapfai an ungunga mu he-a, ja amat hi a-akhim. Muntukhun a ay chicha an ma-id koma chi hay napukhit hi nomnom.

Hay aton an tomolong hana pfinapfai an napfalo

3 Tulungam hana pfalo an pfinapfai an ma-id tomolong ay chicha. 4 Muti gwacha ayya chi empfapfalay ja a-apon nuy an pfalo, ja annilaon cha an hay mahhun hi aton cha an munserbi ay Apo Jos ja hay panalimunan cha hana a-ammod ja a-apo cha ta humupfalit cha ay chicha, ti hitay chi podhon Apo Jos. 5 Hini pfalo an ma-id manikhaw ay hija, ja ma-id uchumna hi anila na hi tomolong nu pfu-un hi Apo Jos. Hotti etortoloy na an mungkalalag hi a-arkha-arkhaw ja lapfi ta hi Apo Jos chi tomolong ay hija. 6 Muti hini pfalo an un hay pun-an-anlaan ni achor na chi at-atona, ja hay pannig Apo Jos ja pfilang nay natoy anong un khun mun-od-odmay.

7 Allom hay hana namati hina ta aton cha hay hato ta ma-id chi hay panghunungan chi tatakhu an mamahiw ay chicha. 8 Ti hini namati an achi na ichat hini mahapor hana ammod na wenno a-akhi na ja hini pamilya na, ja ma-id herpfin ni pangallana hiun namati ay Apo Jos. Hini namati an amat heto chi atona ja munnaud an napukhit mu hana agkhuy namati, ti anong agkhu niꞌ un hana agkhuy namati ja anila cha an tomolong hi ammod cha.

9 Hana mun-impfalo an melehta an matulungan ja hana muntagwon hi unum chi polo ja mumpangato, ja agkhuy cha inlugtap hana enah-ahagwaan cha. 10 Mahapor khu an hini maphod an piꞌtakhuwana ja an-annilan chi tatakhu, an amat ay ni maphod an enat na an nangpa-ilog hay empfapfalay na. Ja mangiliyonay tatakhu, ja na-umlong an tomolong hana tatakhun Apo Jos, ja ekhohkhohana hana maliglikhatan, ja maphod an amin chi atona.

11 Muti hana ungunga an napfalo ja achim peꞌlehta, ti unchani ja gway leꞌna cha pay an marhin, ja nama-id chin ingkari cha an un cha ohhaon an munserbi ay Kristo. 12 Pfumahor cha nu hitay chi i cha aton, ti nahhun an enhapata cha an munserbi ay Kristo. 13 Hay khu oha hi achim pangidchuman ay chicha ja unchani ja himmachot cha, ja un cha i gumananggwangar hi pfarpfalay ja ingkhimoh cha an i miꞌ-ay-ayyupfu, ja haphapiton chay apukhitan chi ibpfa chah tatakhu. 14 Nu ay ha-in ja hay alloꞌ ja un cha gwot marhin, ta omempfalay cha ja hinalimunan cha. Hot ma-id panghiꞌ-ingan hana agkhuy namati an mamahiw ay chita-o. 15 Itukhun mu hay hato, ti gwacha gwot hana pfalo an chin-ug cha hini maphod ja immunud cha ay Satanas.

16 Hotti hini pfupfai an namati an gway ammod wenno a-akhi na an pfalo ja hija chi tomolong ay chicha ta achi na ehchor hana i-ibpfa cha an namati. Intakhinon hana pfalo an ma-id oh-ohha hi tomolong ay chicha chi tikhan chi iglesia ta tulungan cha.

Mipanggep hi papangulun chi namati

17 Hana mangpachot-anan an mangpangpangulu hana namati ja michatan cha hi ot-ottong an linagpfu, om-omod hana manghihi-ar an khun mangkaskasaba ja mangtudtuchu ay tay Hapit Apo Jos. 18 Ti allona ay ni hapit Apo Jos hi, “Achim ukupan hini ta-on ni pfakah an khun mun-iliꞌ ta gway atona an mangan.”* Ja allon khu tay Hapit Apo Jos hi, “Hana khun muntamu ja kalintikhan cha an malagpfuwan.”† 19 Nu gway ipapfahor cha hi ohanna ay cha nuy khun mangpangpangulu hi namati ja achim ekhokhongngahan ingkhana hi gway chugwa wenno tolo an mun-oh-ohha an muntihtikhu an gway enat na hi napukhit. 20 Ja umannung ayya an gway pfahor na ja achi na podhon an chuꞌkhon, ja inhingar mu ta chodchonglon hana khun mummeha ta gway aton cha an toma-ot ta achi cha peꞌ-at.

21 Hotti tayya an alloꞌ ay he-a Timoti, khapo ay Apo Jos ja hi Hesu Kristo ja hana nasantuwan an angher na an mammangngor hay hato alloꞌ ay he-a, ta un mu adniꞌ unuchon an amin hay hato inaliꞌ an atom, ta un mu punchichipaton chi atom hi tatakhu an ma-id chi akhaꞌkhaja.

22 Pa-ennongam ta achi a mungkhekhelah an mangehaad‡ hi mangat hi tamu ay ni iglesia. Ti unchani ja ma-innila an gway pfahor na ja amat hi un a neꞌjat. Tikham ta umachawwi a an amin hi pfahor.

23 Gwacha taꞌgwa han itukhun u ay he-a an pfu-un hay chanum ja angkhay chi khun mu inumon, muti khun a uminum hi hay it-ittang hi chanum chi ubas an narpoh, hot poh-ona hini khun munchomunchokhoh ay ni potom.

24 Hotti nu mumpili a ayya hi hay mehaad an mangat ay ni tamun Apo Jos, ja pa-ennongam. Ti gwacha hana uchumna an, anong un cha agkhuy pay nahugi, ja matikhaw chamchama an gway pfahor cha. Ja gwacha khu hana uchumna an achi ma-innila an gway pfahor cha ingkhana hi ep-ephod an hanhanan. 25 Amat hina khu hana khun mangat hi maphod. Hana uchumna ja matikhaw hini maphod an khun cha aton, ja hana uchumna ja achi. Muti anong un achi, ja ma-annila nu ep-ephod an hanhanan.

6

Hay mitukhun hana himpfut an namati

1 Hay alloꞌ ja an amin chi himpfut an namati ja lihpituwon cha hana apo cha ta ma-id chi hay chumalat hi pamahigwan cha ay Apo Jos ja hana umannung an pinati ta-o an khun mitudtuchu. 2 Ja hana ayya himpfut an namati chi apo na, ja achi cha agkhu allon chi, tan namati hitay apoꞌ hotti anong kay ja achi lihpituwon. Mahapor an ipatikhaw cha chi hay mapmaphochan pay hi i cha aton ay ni apo cha, ti hini khun cha piꞌtamuwan ja padchung cha an namati an podpodhon Apo Jos. Hotti hay hato chi paꞌpa-arjom ja ituchum hana namati hina.

Hini umannung an enachangjan

3 Nu gway mangtudtuchu hi hay nabnab-on ja pfuhulona hana umannung an hapit tay Apo ta-o an hi Hesu Kristo ja hana umannung an tudtuchu an mangedchong ay chita-o hi najusan an piꞌtakhuwan, 4 ja chicha hana mumpa-akhaja an ma-id oh-ohha hi anila cha. Hini takhu an amat heto ja un cha podpodhon an khun miꞌtumiꞌtukki hi ma-id chi poot na. Khapo hato ja narmu chi ámoh, punhohongngilan, punhapitan hi napukhit hi ibpfa, ja hana napukhit an elom hi ibpfah takhu an anong un achi umannung, 5 ja hana khun punhahannugwan. Napukhit hini amat heto an nomnom cha, ti immachawwi cha ay ni umannung an tudtuchu, an hay anila cha ja un hay omachangjanan hini pangunuchan ay Apo Jos.

6 Ja umannung an pfaꞌnang ta-o nu mamati ta-o ay hija, ja mappog ta-o ay ni gwacha. 7 Nomnomon ta-o akay niꞌ an un ta-o netoꞌkhong heto lota an ma-id chi hay khina-u hi inu-ugnan ta-o. Ja amat hina khu an un ta-o taynan hitay lota an ma-id oh-ohhah khina-u hi ekak ta-o. 8 Hotti un ta-o mappog nu gwachay khun peꞌ-an ja gway khun peꞌlopfong. 9 Hini takhu an hay i na omachangjanan chi i na nomnomnomon ja nalaka an masulisog, ja mahiw hay hana cho-or an ma-amnagwan, an mamaꞌ-i ja mangutaw ay ni piꞌtakhuwan ay Apo Jos. 10 Hini otong an pamhod chi takhu hi pelaꞌ ja hijah tay chi teꞌte-an chi punnomnoman hi cho-or an napukhit hi at-aton. Ja khapo ay tay ja cho-or hana nan-ug ay ni umannung an pinati ta-o, ja hitay khu chi nangalan cha hana cho-or an punchoghan chi nomnom.

Hana tukhun Paul ay Timoti

11 Muti ay he-a Timoti, an oha an khun munserbi ay Apo Jos, ja umachawwi a hay hato, ta hay pachot-anam ja hini magpong ja nasantuwan an piꞌtakhuwan ja hini pammatim, ja hini pamhod ja anuh, ja un a ma-uloy. 12 Piꞌpfipfi-ah mu an mamati ja munserbi ay Apo Hesus an amat hi miꞌ-ap-appot an podhona an mangapfak, hot ma-alam hini linagpfum an piꞌtakhuwan hi ma-id chi pogpogna. Ti pinili chi-a ay Apo Jos ja tinihtikhuwam hini pammatim hi achoꞌlan chi tatakhu. 13 Tayya han alloꞌ ay he-a Timoti, khapo ay Apo Jos an arpugwan an amin chi piꞌtakhuwan ja khapo ay Hesu Kristo an nuntihtikhu ay Pontius Pilato ay ni umannung an me-eꞌ-egngor ay tay alloꞌ ay he-a. 14 Ta un mu adniꞌ khokhotan hay hato an inaliꞌ an atom, ja tikham ta achi ma-alinan hay hato maphod an tudtuchu hi hay nehalla, ta ma-id chi hay apahigwana ingkhana chin arkhaw an pumpfangngachan Hesu Kristo an Apo ta-o. 15 Hitay an pumpfangngachana ja ma-at ay ni timpo an eneꞌchan tay oh-ohha an madayaw an Jos, an hija ja angkhay chi pangulu, ja Arin an amin chi a-ari-ari ja Apon an amin chi a-ap-apo. 16 Hija ja angkhay chi achi matmatoy ja hijay arpugwan chi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna. Munnaud an mumpfinang hi Apo Jos, hotti achi mapfalin an mehnot chi takhu. Ja ma-id oh-ohha hi nannig ay hija, ti achi olog chi takhu an meꞌpfottog ay hija. Hija chi madaydayaw ja mun-ap-apo hi ma-id chi pogpogna. Amen.

17 Hitay khu chi itukhun mu, Timoti, hana a-achangjan heto lota ta achi cha epa-akhaja hini enachangjan cha, ja achi cha punhohodlanan, ti mapogpog. Ta unchaot ehchor ay Apo Jos an khun mangchat an amin hi pun-an-anlaan ta-o an namati. 18 Allom ta hay maphod chi aton cha, ja pfumaꞌnang cha hana maphod an khun aton ta pfu-un hay khina-u ja angkhay. Ja allom khu ta achi cha i-ikot hini enachangjan cha ta itolong cha hana i-ibpfa cha an tatakhu. 19 Nu amat hetoy aton cha hot ma-amung ad langit chi hay enachangjan cha. Hijah tay chi nahamad hi epognachan chi enachangjan cha hi uchum chi arkhaw, hot michat ay chicha hini umannung an piꞌtakhuwan.

20 Hay alloꞌ ay he-a, Timoti, ja khokhotam hay hato nipulang ay he-a an itudtuchum ta umachawwi a hana ikhimoh cha an hapiton an ma-id herpfi na hi pannig Apo Jos, ja hana nehahalla an tudtuchu an allon hana uchumna an tatakhu an narpu ay ni kinala-eng cha. 21 Khapo ay tay allon cha an tudtuchu ja la-eng cha ja immachawwi cha ay ni umannung an pammati.

Hi Apo Jos chi mangkhohkhohan ay chaꞌju an amin.

* 2:6 2:6 Hitay ja achi na penhod an allon an miꞌtakhu an amin chi tatakhu, ti hana achi mamati ay Hesus an nange-atoy hi pfahor ta-o ja achi cha miꞌtakhu. Muti an amin hana mamati an munhochor ay Hesus ja achi mehalla an miꞌtakhu cha hi ma-id chi pogpogna.

* 5:18 5:18 Deuteronomy 25:4

† 5:18 5:18 Luke 10:7

‡ 5:22 5:22 Literal: achi a mungkhekhelah an mangeh-a ay ni ngamoy mu hay mehaad ...

2 Timoti

1

2

3

4

2 TIMOTI

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Chin nangtula-an Paul ay tay me-aggwa an tulaꞌ na ay Timoti, ja gawwa hija hichi pfaluchan ad Rome khapo hi khuna pangtudtuchugwan ay ni Ebanghelyon Kristo. Hi ayya Timoti ja gawwacha pay hichi ad Efesus an khun muntudtuchu hachi namati hichi.

Ay tay an tulaꞌ na ja cho-or hana inalin Paul an mangpapfi-ah hi nomnom ta anuhan Timoti an mangaskasaba, ja atona pay hana uchumna an tamu an inalin Apo Jos hi atona, anong un gwa hana mamapaꞌ-i ay hija ja hana achi mangapfulut ay ni ituchu na. Empanomnom na khu ay Timoti hana napukhit an at-aton chi tatakhu nu umali chin ang-angonoh chi arkhaw. Intukhuna an chuꞌkhon Timoti an amin chi napukhit ja achi i midchum hana munhahapit hi ma-id chi poot na an achi omepachenor ay Apo Jos, ta unaot aton hini tamun chi manudtuchu, ta ituchu na hana umannung an narpu ay Apo Jos.

Anilan Paul an achi mapfajag hot patajon cha hija, hijaot una inali ay Timoti ta umali gwot an manggwangar ay hija (4:6).

1

1 Ha-in hi Paul an numpfalin hi apostol Kristo Hesus, ti hitay chi podhon Apo Jos, ta honakhonaꞌ an imangpa-innila ay ni amatan chi piꞌtakhuwan an inalin Apo Jos hi michat hana nidchum ay Kristo Hesus.

2 Tayya an muntula-aꞌ ay he-a Timoti an podpodhoꞌ an empfalay u hi pammati. Hi Jos Ama ja hi Kristo Hesus an Apo ta-o chi mangkhohkhohan ja munnignikha ay he-a ja mangchat hi pomhochan ni piꞌtakhuwam.

Khokhotan Timoti hana umannung an tudtuchu

3 Maphod hitay konsensiaꞌ an munserbi ay Apo Jos amat chin a-ammod mi an Hudju. A-arkha-arkhaw ja lapfi ja khunaꞌ munyaman ay tay Jos hi pangekhalalakhaꞌ ay he-a. 4 Khun u khu nomnomnomon chin khun mu kumilaan chin nunhijanan ta, ja tan achi anhan hitay ingohoꞌ an mannig ay he-a ta mehamad hi ujaꞌ pun-an-anlaan.

5 Anilaꞌ an nahamad hini pammatim. Ja achiyaꞌ munharhalinchugwa an hinipammatim ja amat chin pammatin apom an hi Lois ja hi inam an hi Eunice, chicha an nahnahhun an namati.

6 Hijaot un u allon ay he-a ta pachot-anam an mangusar ay ni na-ispirituwan an apfalinan an inchat Apo Jos chin nangeh-aaꞌ ay tay ngamoy u hi nangkalalakhaꞌ ay he-a. 7 Achi a toma-ot an mangat ay tay apfalinam, ti hini Espiritu Santo an impa-alin Apo Jos ay chita-o ja pfu-un ta-ot chi ichat na, an ichat nay apfalinan an munserbi ay Apo Jos ja an mamhod hi ibpfah takhu, ja an mangpa-ennongan an amin hi peꞌ-at.

8 Hotti achi a pfuma-in an manihtikhuwan ay Apo Hesus, ja achiyaꞌ khu ipfa-in ay tay nipfapfalluchaꞌ khapo hi punserbiyaꞌ ay hija. Khapo ay ni pfi-ah an ichat Apo Jos ja un mu gwot anuhan an miꞌlikhat hay hana likhat an khun ta-o hortapon khapo hi khun ta-o puntudtuchugwan ay tay Ebanghelyo. 9 Hi Apo Jos chi nanakhu ja nangajakhan ay chita-o an miꞌtakhu an meꞌ-annolot ay ni penhod na. Hitay ja pfu-un khapo hi hay ita-o enat muti khapo ta nenomnom Apo Jos an nangkhohkhohan ay chita-o. Ti chin agkhuy pay narmugwan tay lota ja implanon Apo Jos an mangpatikhaw hi khohkhoh na ay chita-o khapo ay Kristo Hesus. 10 Ja umannung an impatikhaw nay khohkhoh na ad ugwani, ti immali hi Kristo Hesus an nanakhu ay chita-o. Enapfak nay apfalinan chi patoy ja impa-innila na an hana tatakhu an mamati ay ni Ebanghelyo ja magwachaan cha hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna. 11 Ja piniliyaꞌ ay Apo Jos an numpfalin hi apostol ja manudtuchu ja mangkasaba ay tay Ebanghelyo. 12 Hitay chi khapo na hi khun u panortapan hato cho-or likhat, Muti achiyaꞌ pfuma-in, ti anilaꞌ hi Hesu Kristo an pinatiꞌ ja achiyaꞌ munharhalinchugwa an gway apfalinana an manalimun hana impulang na ay ha-in ingkhana ay ni arkhaw an pumpfangngachana.

13 Hana nehamad an tudtuchu an chengngor mu ay ha-in ja hijay pangpatnucham ay ni atom an muntudtuchu. Ja khun mu ipatikhaw hini amatan chi pammati ja pamhod an gwacha ay chita-o khapo hi i ta-o neꞌ-oh-ohhaan ay Kristo Hesus. 14 Hini apfalinan ni Espiritu Santo an gwacha ay chita-o chi tomolong ay he-a ta halimunam hana nehamad an tudtuchu an impulang Apo Jos ay he-a, ta achi la-ahna ja i nahukatan.

15 Anilam an cho-or hana namati hina ad Asia an nan-ug ay ha-in, nidchum cha Figelus ja hi Hermogenes. 16 Muti hi Onesiforus ja hi Apo Jos chi mangkhohkhohan ay chicha an pamilya. Ti hijay khun uma-umali an manggwangar ja mangpa-anla ay ha-in ja achi na ipfa-in hitay nipfapfalluchaꞌ. 17 Ti chin immaliyana heto ad Rome ja ingkhimoh na an maningit ay tay nipfapfalluchaꞌ ingkhana hi emmamad na an nannig ay ha-in. 18 Ja anilam khu an amin hana enat Onesiforus an temmolong ad Efesus. Hotti hi adniꞌ Apo Jos chi mangkhohkhohan ay hija ay ni umali an punhugijan chi tatakhu.

2

Hini madpor an hinchalon Apo Hesus

1 He-a Timoti an empfalay u hi pammati, mahapor an pfumi-ah a khapo ay ni khohkhoh Kristo Hesus. 2 Hato chengngor mu an intudtuchuꞌ an khun tihtikhuwan hachi cho-or an tatakhu, ja ipa-innilam hana mapagtarkan an namati ta chicha khu chi manuchugwan hana uchumna.

3 Miꞌ-anuh a koma an mangedpor hi likhat an umali ay chita-o an namati ay Kristo Hesus an amat ay ni aton chi hinchalo an mangedpor an amin hi i na hortapon. 4 Ti ma-id hinchalo hi mangat hi tamun chi sibiliyan, ti hini tamun chi hinchalo chi pachot-anana an omepachenor ay ni apo na. 5 Amat ay ni miꞌ-uk-ukkit an achina ma-ala hini lagpfu na an emmapfak nu achi na ep-ephod an unuchon hini urchin chi miꞌ-uk-ukkit. 6 Amat hina khu ay ni mangkhikhimoh an muntamu an hija chi mahhun an mangala ay ni pfungan ni inliyaꞌ na. 7 Hato an inaliꞌ ay he-a ja ep-ephod mu an nomnomon, ti hi Apo Hesus chi tomolong ay he-a ta annilaom hini podhona an ipa-innila.

8 Achim alichuwan hi Hesu Kristo an holag Ari David, an natoy ja nummahu. Hijah tay hini Ebanghelyo an khun u ekasaba. 9 Khapo hi pangtudtuchugwaꞌ ay tay Ebanghelyo ja tayya an mapalikhataꞌ ja napfangkelenganaꞌ an amat hana i khun pomatoy. Muti anong unaꞌ aton heto, ja hitay hapit Apo Jos ja un chah chamchama mapfangkelengan? 10 Hijaot un u anuhan an amin hato likhat an horhortapon khapo hana tatakhu an pinilin Apo Jos ta gway aton cha an miꞌtakhu khapo hi neꞌ-oh-ohhaan cha ay Kristo Hesus ta magwachaan cha hi mapmaphod an piꞌtakhuwan ad langit hi ma-id chi pogpogna. 11 Umannung hitay nitulaꞌ an allona hi,

Nidchum ta-o ayya an ne-etoy ay Kristo chin natajana,

ja miꞌtakhu ta-o khu ay hija hichi ad langit.

12 Nu anuhan ta-o an amin chi likhat

ja midchum ta-o ay hija an mun-ap-apo.

Muti ehaot ta-o ayya hini nidchuman ta-o ay hija,

ja ehaot chita-o ay ni arkhaw an panugijan Apo Jos ay chita-o.

13 Nu achi ta-o mamati ay hija,

ja munchochodcha an mapagtarkan hija,

ti achi mapfalin an i na ehalla hini inali na.

Hini maphod an ministron Apo Jos

14 Khun mu epanomnom hay hato hana tatakhu khapo ay Apo Jos ta achi angkhay hay haphapit an ma-id chi poot na hon i cha nunhohongngilan, ti ma-id chi hay itolong na, an una paꞌ-iyon hini pammatin hana munchochongngor. 15 Muti he-a ja un mu gwot ehemad an ep-ephod an ituchu hitay umannung an Hapit Apo Jos. Hot ma-apfulut a an amat hi takhu an khun muntamu an ma-id pfuma-inana nu ngachah ni tamu an khuna peꞌpeꞌ-at. 16 Achi a imimidchum hana tatakhu an un cha munhaphapit hana ma-id herpfi na ay Apo Jos. Ma-id itolong na, ti unaagkhu i-achawwi chi tatakhu ay ni penhod Apo Jos. 17 Hana khun cha ituchu ja amat hi chokhoh an lomoꞌloꞌ an amin heto achor. Nidchum cha Himeneus ay Filetus an khun muntuchu hi amat heto. 18 Immachawwi cha ay ni umannung an tudtuchu ti allon cha hi napfalin anu hini amahuwan chi namati. Ja hitay hini chimmalat an napaꞌ-i hini pammatin chi uchumna. 19 Muti anong un gway muntudtuchu hi nehahalla, ja hitay ayya Hapit Apo Jos ja nehamad. Ti mipadchung hi nehamad an pfato an epognachan chi pfalay, ja hitay an pfato ja gwa han nitulaꞌ an allonay, “Hi Apo Jos ja anila na hana tatakhu na.”* Ja inali na khu hi, “Hini mangali hi namati ay Apo Jos ja mahapor an chuꞌkhona an amin hana napukhit.”

20 Ay ni pfalay chi pfaꞌnang ja gwacha hana pengkhan ja malokong an pfalituꞌ ja khampfang chi apja na, ja gwacha khu hana napa-ot an ajiw, ja gwacha hana lotay apja na. Hay hana napfarpfalor ja ma-usar hi nahamad an khagwong, ja hana uchumna ja ma-usar hi kompormi an khagwong. 21 Amat heto chi aton Apo Jos hi tatakhu. Hana tatakhu an umachawwi hana napukhit an ugali hot gwacha han napfalor an pangusaran cha ay Apo Jos, ti me-anag ja nehahagkhana cha an ma-usar ta aton cha hana maphod an epa-at Apo Jos. 22 Hotti chuꞌkhom hana napukhit an podpodhon chi ungunga an khun at-aton, ta un mu gwot pachot-anan hini magpong an piꞌtakhuwan ja hana mangpaphod ay ni pammatim. Ja pachot-anam an mamhod hi uchumna an tatakhu, ja hapulom hini pun-oh-ohhaan ju an namati. Midchum a hana khun munhochor ay Apo Jos an maleneh chi nomnom cha. 23 Achim chodchonglon hana ma-id chi poot na an khun hapihapiton hana tatakhu an ma-id anila cha, ti mangchat hi punhohongngilan. 24 Ti hini khun munserbi ay Apo Hesus ja achi khun meꞌhohongnger, ta unaot nignikhaon hana tatakhu. Nala-eng an manudtuchu ja na-anuh. 25 Ep-ephod na an manudtuchugwan hana pumapaꞌ-i ay tay nahamad an tudtuchu, ta alamadniꞌ ja lomanon Apo Jos hini nomnom cha, ta chuꞌkhon cha hana pfahor cha ja niꞌ-innila cha hini umannung an tudtuchu. 26 Nu amat heto hot mipfu-aan cha ay ni enat Satanas an namalud ay chicha ta aton cha hini penhodna.

3

Hana maꞌma-at ay ni ang-angonoh chi ar-arkhaw

1 Mahapor an ma-awatam an ay ni ang-angonoh chi ar-arkhaw ja gwacha han umali an timpo an munnaud chi likhat. 2 Ti hay ugalin chi tatakhu ja hini achor chay nomnomon cha ja angkhay, ja un hay pelaꞌ chi mun-o-onan ay ni nomnom cha, ja mumpa-akhaja cha ja hini achor chay padayawan cha. Pahigwon cha hana ibpfa chah tatakhu, ja achi cha ekhongahan chi ammod cha. Ma-id anila cha an munyaman, ja achi cha unuchon hini penhod Apo Jos. 3 Hen-a-amma ja hin-i-inna ja achi cha mumpepennohhochan, ja achi cha mumpepennakawan. Munhapit cha hi napukhit hi ibpfa chah tatakhu. Ja un cha ngumanu ja mun-apfungot cha. Ja pfuhulon chay maphod. 4 Pililipput cha ja un cha achi matukhun ja epa-akhaja chay achor cha. Ja un hay na-inlubungan an an-anla chi podpodhon cha, an pfu-un hi Apo Jos. 5 Uchumna ja ipatpatikhaw cha an khun cha mundayaw ay Apo Jos, muti achi cha apfuluton hini apfalinan Apo Jos an munloman hana napukhit an ugali cha. Achi a mimidchum hana amat heto an tatakhu. 6 Uchumna ja umuy cha hana pfarpfalay ta ar-alo-on cha hana pfinapfai ta pattiyon cha hana nehahalla an khun cha itudtuchu. Gwa hachi pfinapfai an nalaka cha an ma-allilaw, hana ma-id nomnom na an nakhakha-utan hi pfahor, hot makhujud cha an mangat hana napukhit an podhon chi achor. 7 Podpodhon hato pfinapfai an achalon hay khun cha ituchu, ja achi cha imatunan hini umannung an tudtuchu ta hija koma chi khokhotan cha. 8 Ja hato an khun mangallilaw hay hana pfinapfai ja nehahalla hini nomnom cha. Khemhon chaot ja hitay an ipatpatikhaw cha an pammati ja ma-id inherpfi na ay Apo Jos. Ti mipfuhur ay ni umannung an tudtuchun Apo Jos, an amat ay cha Janes ja hi Jambres an kemmontra ay Moses. 9 Muti achi munchochodcha hitay i cha khun pamarpfalijan hi tatakhu, ti ma-annila chamchama an ma-id nomnom cha an amat cha ay Janes ja hi Jambres.

Mapalikhatan hana umunud ay Kristo

10 Muti ay he-a Timoti, ja inannilam chi omaꞌ-atan chin intudtuchuꞌ ja hay omaꞌ-atan chi ugaliꞌ ja hay panggep u ay tay piꞌtakhuwaꞌ. Ja anilam khu hini omaꞌ-atan chi hay pammatiꞌ ja anuh u ja pamhod u hi ibpfah tatakhu, ja hini nangedpolaꞌ hi likhat. 11 Ti cho-or hana ujaꞌ napalikhatan an amat chin na-at ay ha-in hichi ad Antokya ja ad Ikonium ja ad Listra. Muti anong un amat heto chi likhat hi ujaꞌ henortap ja hi chamchama Apo Jos chi nanalimun ay ha-in. 12 Ja pfu-un ha-in ja angkhay chi munlikhat hi amat heto, ti an amin hana mamhod an miꞌtakhu hi maphod khapo hi pammati cha ay Kristo Hesus ja palikhaton hachi papadchung cha an takhu. 13 Ja hana tatakhu an khun mangat hi napukhit an khun mangallilaw hana i-ibpfa cha an tatakhu, ja khun cha omala, ja ikhimoh cha an i mangallilaw hi tatakhu an amat ay chicha an khun ma-allilaw. 14 Muti he-a ayya ja khokhotam hana umannung an enad-achar mu an pinatim, ti anilam hana nangitudtuchu ay he-a hay hato. 15 Ja nomnomom an nete-a chin a-ung-ungngam ja inaꞌ-annilam hato an impatulaꞌ Apo Jos an hijay nangpadchong ay ni nomnom mu ta miꞌtakhu a khapo ay ni pammatim ay Kristo Hesus. 16 An amin hato an nitulaꞌ an Hapit Apo Jos ja hijay narpugwana, ja ma-usar hi puntuchugwan hi umannung, ja panginnilaan nu gway pfimmahulan. Hijay manukhun ta mahukatan hana napukhit an ugali, ja hijay mangtuchu ay ni omaꞌ-atan chi magpong an piꞌtakhuwan, 17 ta chita-o an khun munserbi ay Apo Jos ja ma-id chi i ta-o akuchangan ta un ta-o koma mehahagkhana an mangat an amin hi maphod.

4

Cho-or hana man-ug ay ni umannung an tudtuchu

1 Alloꞌ ay he-a Timoti, an unuchom hitay itukhun u khapo ay Apo Jos ja hi Kristo Hesus an manugi an amin hi tatakhu, hana mamattakhu ja anong un hana nun-a-atoy. Hay pangallaꞌ ay tay ja nehnot chin pumpfangngachan Hesu Kristo an mun-ap-apo. 2 Hotti mehahagkhana a an amin hi timpo an mangkaskasaba ay tay Hapit Apo Jos, podhon cha man an chonglon wenno achi cha. Ja ipa-innilam ay chicha ta gwa ayya chi hay nehallaan ja pfimmahulan cha ja chuꞌkhon cha. Ipapfi-ah mu chicha an mangat hi maphod. Ep-ephod mu an mangpatikhaw hi hay anuh mu an manudtuchu ay chicha. 3 Ti umali han timpo an achi podhon hana tatakhu an chonglon hana nehamad an tudtuchu. Ja khapo ta podhon cha an aton hana napukhit an nitanum ay ni nomnom cha, ja ajakhan cha hana cho-or an mangtudtuchu hi nehahalla an hija hini podhon cha an chonglon. 4 Hotti khun cha himpoꞌ-iton ay ni umannung an tudtuchu ta hay agkhu chonglon cha ja hana nehahalla an hudhud chi tatakhu chin nahop. 5 Muti he-a ja mahapor an pa-ennongam. Nu umali chi likhat ja anuham. Ja etortoloy mu gwot an mangtuchu ay tay Ebanghelyo ja pa-ennongam an mangat ay tay tamu an inalin Apo Jos an atom.

6 Ti tan ha-in ja nakhajuhan hini timpo an pa-idatunaꞌ. Hotti nehnot tatagwa chin arkhaw an panaynaꞌ ay tay piꞌtakhuwan heto lota. 7 Ja nu ipadchung u hini enat u an nunserbi ay Apo Jos hi uk-ukkit, ja enhehemad u an niꞌ-uk-ukkit ingkhanah empa-opoh u. Ja enep-ephod u an inunud hana umannung an tudtuchu an pinati ta-o ja hinalimunaꞌ ta agkhuy narnarman. 8 Hotti ad ugwani ja anilaꞌ an gwacha hini hahadchoꞌ an linagpfuꞌ an ichat Apo Jos an magpong an hugi ay ni arkhaw an Panugijana hi tatakhu. Ja pfu-un ha-in ja angkhay chi michatan hi linagpfu muti midchum an amin hana munhohhood hi pumpfangngachan Hesu Kristo.

Hana empfokhan Paul ay Timoti

9 Achi a adniꞌ amat hina ta umali a gwot heto ta gway pun-ibpfaꞌ. 10 Ti tayya an tene-a-anaꞌ ay Demas ja empacheh naagkhu an immuy ad Tesalonika, ti nahiw hay hana ma-amnagwan ay tay lota. Ja hi Kreskens ja immuy ad Galatia ta hichi punserbiyana ay Apo Jos. Ja amat hina khu ay Titus an immuy ad Dalmatia. 11 Ja tan un hi Luke ja angkhay chi gwahto an pun-i-ibpfaꞌ. Umali a ayya ja initnud mu hi Mark ti cho-or chi ma-itolong na ay tay tamuꞌ heto. 12 Ti tan hennag u khu hi Tikikus an immuy ad Efesus. 13 Achim alichuwan ta alaom chin oha an lopfong u an gwa hichi pfalay Karpus ad Troas. Piꞌ-ugnam khu hana libju ja panga-ahim ta peꞌ-alam hana nalolo-ot an lalat.

14 Hi Alexander an oha an khun munluchit ja munnaud an napukhit hana enat na ay ha-in. Muti hi Apo Jos chi nangamong hi mangdusa ay hija khapo hay hato an ena-enat na. 15 Hotti khun mu tikhan hitay an takhu, ti impapati na mangkay an mamaꞌ-i hana khun mi itudtuchu.

16 Chin pengpenghan chi ijaꞌ nanumarjaan ja ma-id oh-ohha hi nangetaꞌchokhan ay ha-in, ti an amin cha ja tenaynanaꞌ. Alom adniꞌ ja pakawanon Apo Jos hitay an enat cha. 17 Muti anong un amat heto chi enat cha ay ha-in ja hi Apo Jos chamchama ja agkhujaꞌ tene-a-an. Ja unaꞌ gwot impapfi-ah ta gway enat u an nanghakhujahid an nangituchu ay tay Hapit Apo Jos hachi cho-or an tatakhu an Hentil. Ja energwangaꞌ khu hana atattata-ot an likhat. 18 Anilaꞌ an hi Apo Jos ja ergwangaꞌ an amin hana napukhit an maꞌma-at ingkhana chin pang-ajanaꞌ ay ni Pun-ap-apugwana ad langit. Hijay madaydayaw hi ma-id chi pogpogna. Amen.

19 Pakumustaam cha Priscila ja hi Akila, ja hi khu Onesiforus ja hini pamilya na. 20 Hi Erastus ja nuntaynan hichi ad Korinto ja tenaynaꞌ khu hi Trofimus ad Miletus, ti nunchokhoh. 21 Nu mapfalin ja umali a gwot ja un machakngan chin ahitungnin. Kumusta a anu an allon cha Eubulus, Pudens, Linus ja hi Claudia ja an amin hato akhi ta-o an namati.

22 Hi Apo Jos chi gwa ay he-a, Timoti, ja mangkhohkhohan ay chaꞌju an amin.

* 2:19 2:19 Numbers 16:5

Titus

1

2

3

TITUS

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hitay an tulaꞌ ja intulaꞌ Apostol Paul ay Titus an oha an Hentil an namati. Hi Titus ja matalek ja maliyaꞌ an khun tomolong ay Apostol Paul. Initnud cha Paul ay Barnabas chin immajan cha ad Jerusalem an i niꞌhapitan hachi papangulun chi namati. Ja enat na khu chin inalin Paul an tamuwana ad Korinto. Hijay imbilin Paul an mangamung han pihu an mitolong hachi namati ad Jerusalem. Ja hija khu chi nangetaꞌchokhan ay ni kalintikhan Paul an apostol hay hachi khun mummeha ad Korinto, ta mepfangngad hini maphod an punnomnoman cha ay hija. Nuntunud cha Paul ay Titus hi i cha nuntudtuchugwan ad Krete, ja tenaynan Paul hija ta etoloy na an manudtuchugwan hachi namati hichi.

Chin nangtula-an Paul ay tay an tulaꞌ ja hachi khun mummeha ad Krete ja napukhit chi ahaphapitan cha. Ti cho-or chi khun muntuchu hi achi umannung ja cho-or hana nepfahhaw chi pammati na. Ja ma-id khu chi hay napili hi mangpangpangulu hato namati ta gway mangtuchu ay ni umannung an mituchu. Hijaot un nuntulaꞌ hi Paul ay Titus ta ituchu na hay aton Titus an mangpanuh hato an problema.

Gwacha han tolo an importante an intulaꞌ Paul ay tay an tulaꞌ. Hini mahhun ja impa-innila na ay Titus hini maphod an atatakhun chi mapili hi pangulun chi namati. Ti ay chuy an pfuglay ja gway khun mangtuchu hi nehahalla, ja khun cha aton chi napukhit. Hini me-aggwa ja intulaꞌ na hana nehamad an mitudtuchu an amin hana kalahin chi tatakhu, an amat hana lallakay, pfabpfakit ja hana ungunga an linala-e ja hana himpfut. Hini me-atlo ja intuchu na khu hini piꞌtakhuwan an unuchon chi namati.

1

1 Ha-in hi Paul an oha an pfaar Apo Jos ja apostol Hesu Kristo. Piniliyaꞌ an mangtudtuchu ay tay Ebanghelyo ta papfi-ahoꞌ hini pammatin hana tatakhun Apo Jos an pinili na. Hitay chi nannakhanaꞌ ay Apo Jos ta gway aton cha an mangannila ay tay umannung an tudtuchu ta miꞌtakhu cha hi najusan. 2 Hot annilaon cha an magwachaan cha hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna, ti hitay chi ingkarin Apo Jos chin agkhuy pay narmugwan tay lota ja achi munlahlah hija.

3 Ay ni enegpong Apo Jos an timpo ja impa-innila na hitay maphod an tukhun an impulang na ay ha-in ja hija hitay khun u ekasaba, ti hitay chi inalin Apo Jos an nanakhu ay chita-o.

4 Tayya an muntula-aꞌ ay he-a Titus, an impfilang u hi umannung an empfalay khapo hi i ta-o nun-oh-ohhaan hi pammati. Hi Jos Ama ja hi Kristo Hesus an nanakhu ay chita-o chi mangkhohkhohan ay he-a ja mangchat hi pomhochan ni piꞌtakhuwam.

Hini tamun Titus ad Krete

5 Tenaynaꞌ he-a hina ad Krete ta etoloy mu an panuhon hana agkhuy mi pay pinanuh an peꞌ-at hana namati hina, ja ta unuchom chin inaliꞌ an ehaad mu khu hay mangpangpangulu hana namati hi apfuglapfuglay an gwachaan cha. 6 Hana ehaad mu an mangpangpangulu ja ma-id koma chi hay i cha apahigwan, ja un henohhay ahagwa cha ja angkhay. Ja hana khu empfapfalay cha ja namati cha, ja achi cha mapahiw khapo hi pangatan cha hana na-inlubungan an pun-an-anlaan, ja achi cha ngumangannu. 7 Hini khun mangpangpangulu hana namati ja mahapor an ma-id chi hay i na apahigwan ti hija hini nipulangan ni ipatamun Apo Jos. Hotti mahapor an na-umlong, ja achi mabmapfungot ja achi khun mapfutong, ja achi malilichiꞌ, ja pfu-un hay pelaꞌ chi mun-o-onan ay ni nomnom na. 8 Hay maphod ja mangiliyonay tatakhu, ja gway pamhod na an mangat hi maphod, ja pa-ennonganay atona, magpong chi atona, ja nasantuwan ja manomnom. 9 Mahapor an khokhotana ja etaꞌchokhana hana nehamad an tudtuchu, ta papfi-ahona hini pammatin hana papadchung na an namati, ja ta apfakona hana pumahiw ay ni ituchu na. 10 Umannung an cho-or hana achi matukhun an khun munhaphapit hi ma-id chi poot na. Un cha allilagwon hana tatakhu, om-omod hachi Hudju an mangali hi mahapor an mumpakugit an amin chi namati, anong un hana pfu-un Hudju. 11 Mahapor an epagwam hay hato, ti un cha allilagwon hana cho-or an pamilya khapo hana nehahalla an khun cha itudtuchu, ja un cha khun pumpihpihuwan chicha.

12 Gwacha chin padchung cha an eKrete an manomnom an takhu, ja hijay nangali hi, “Hay hato eKrete ja un cha munlahlah, ja hini ugali cha ja hihiya hana atap an animar. Nun-ahachot cha an muntamu muti nahopo cha an mangan.” 13 Hitay an inalin tay an eKrete ja umannung. Hotti tikham ta pun-ihingar mu chicha ja intuchugwam chicha ta gway aton hana pammati cha an mepognad hay hana nehamad an tudtuchu. 14 Allom ta achi cha chodchonglon hana ma-id chi poot na an hudhud chi Hudju ja hana in-urchin chi tatakhu an nan-ug ay ni umannung an tudtuchu.

15 Hana maphod chi nomnom cha, ja an amin hana enephod Apo Jos ja maphod ay chicha. Muti hana tatakhu an napfahulan an achi mamati ay Apo Jos, ja ma-id anila cha hi hay maphod. Hotti cho-or hana paniyaw ay chicha, ti un nalukhit hini gwa ay ni nomnom cha ja napaꞌ-i hini konsensia cha. 16 Allon cha hi anila cha hi Apo Jos muti agkhuy cha, ti matikhaw ay ni khun cha aton an un cha umipahingar ja ngumangannu, ja ma-id oh-ohhah anila cha an mangat hi maphod.

2

Hana maphod an itudtuchun Titus

1 He-a ayya Titus, ja tikham ta ituchum hana meꞌ-annolot ay ni umannung an tudtuchu. 2 Tukhunom hana lallakay ta pa-ennongan cha ja neꞌ-ep-ephod cha hini peꞌ-at cha, ta un cha peꞌhemad hini pammati ja pamhod cha, ja edpor chay likhat. 3 Ja amat khu hetoy itukhun mu hana pfabpfakit, ta miꞌtakhu cha an meꞌ-annolot ay ni penhod Apo Jos. Mahapor an achi cha munhaphapit hi apukhitan chi hay ibpfa cha, ja achi cha khun mapfutong. Un chaot ituchu hana maphod an podpodhon Apo Jos 4 ta matukhun hana ungunga an pfinapfai ay ni aton an mangpatikhaw hi pamhod cha hana enah-ahagwaan ja empfapfalay cha. 5 Ja mahapor an pa-ennongan cha ja magpong chi ugali cha, ja ipanuh chay pfalay cha. Ma-uloy cha ja naꞌna-unnud hana enah-ahagwaan cha, ta ma-id chumalat hi pamahigwan cha ay ni Hapit Apo Jos an inunud cha. 6 Piꞌtukhun mu hana ungunga an linala-e ta pa-ennongan cha hini peꞌ-at cha.

7 Hotti he-a ja ep-ephod mu an amin chi hay peꞌ-at mu ta hijay tuntunchon hana i-ibpfam an tatakhu. Nu muntudtuchu a ja ipatikhaw mu an nehamad ja napfalor hini atom an muntuchu. 8 Tikham khu ta an amin hini ituchum ja umannung an achi mapahiw. Nu amat hetoy aton hot pfuma-in hana pumapaꞌ-i ay chita-o ti ma-id chi hay allon cha hi hay impukhit ta-o.

9 Ituchugwam hana himpfut an namati ta naꞌna-unnud cha hi hay allon chi apo cha, ja enep-ephod cha an munserbi. Achi cha hallengpfat 10 ja achi cha elepfahan hana apo cha, ta un cha gwot ipatikhaw an mapagtarkan cha ja magpong an amin hini peꞌ-at cha, ta annilaon ni apo cha an nehamad hini nitudtuchu ay chicha an omaꞌ-atan Apo Jos an nanakhu ay chita-o.

11 Ti impa-innilan Apo Jos an amin hi tatakhu hini khohkhoh na ta gway aton cha an miꞌtakhu. 12 Ti hitay an khohkhoh Apo Jos ay chita-o ja hijay pun-achalan ta-o an mahapor an taynan ta-o an amin hana achi meꞌ-annolot ay ni podhon Apo Jos ja chuꞌkhon ta-o hana napukhit an podpodhon chi achor. Mahapor an khun ta-o onoꞌnongon chi peꞌ-at, ja magpong ja najusan hini aton ta-o an miꞌtakhu ad ugwani an a-adchaan ta-o ay tay lota, 13 an panpanochan ay ni arkhaw an pumpfangngachan Hesu Kristo an mamahhod, hija an madayaw an Jos an nanakhu ay chita-o. 14 Inapfulut nay natajana ta mipfu-aan ta-o hay hana pfahor ta-o ja ta ulahana an amin chi napukhit ay tay piꞌtakhuwan ta-o. Enat na hitay ta pumpfalinon chita-o hi tatakhu na an mangpipitti-an an mangat hi maphod.

15 Hay hato an nun-aliꞌ ja ituchum. Achi a mun-okhon ta tukhunom hana namati, ja inhingar muy mangat hi napukhit, ti hi Apo Jos chi nanghaad ay he-a. Hotti tikham ta achi cha ngongohmolon hana allom.

3

Hana maphod an unuchon chi namati

1 Epanomnom mu hana namati hina an mahapor an unuchon cha hana papangulu ja hana a-ap-apo ay tay khupferno. Ja ituchum ta mehahagkhana cha an mangat hi maphod. 2 Allom ta achi cha pumahiw ja miꞌhahannu, ta un cha ma-uloy ja maphod chi ipatikhaw cha an amin hi tatakhu. 3 Ti chin hopapna ja un ta-o natottot, ja ngumangannu, ja na-allilaw. Pfinalud chita-o hana cho-or an napukhit an podpodhon chi achor. Chin omaꞌ-atan ni niꞌtakhuwan ta-o ja un ta-o mabmapfohhor ja na-amhan. Cho-or chi achi mamhod ay chita-o ja cho-or khu chi achi ta-o podhon. 4 Muti nachakngan chin timpo an hi Apo Jos an nanakhu ay chita-o ja impa-innila na hini khohkhoh ja pamhod na. 5 Tinakhu chita-o khapo hi khohkhoh na an pfu-un hay magpong an enat ta-o. Tinakhu chita-o chin nangulahana hana pfahor ta-o, ja inchatan chita-o hi pfakhu an piꞌtakhuwan an narpu ay ni Espiritu Santo. 6 Ja agkhuy in-ik-ikot Apo Jos an nangchat ay ni Espiritu Santo khapo ay Hesu Kristo an nanakhu ay chita-o. 7 Ja khapo ay ni khohkhoh na ja mipfilang ta-o hi magpong hi pannig Apo Jos, ja michatan ta-o hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna an hija hini pfanoh an hahadchon ta-o.

8 Nehamad hato an mitudtuchu. Hotti hay podhoꞌ hi atom ja paꞌpa-allom ta hana munhochor ay Apo Jos ja piꞌhahalichit cha an mangat hi maphod. Hay hato an tukhun ja napfalor ja aphochan an amin hi tatakhu. 9 Chuꞌkhom hana ma-id chi poot na an punhohongngilan, ja pun-umanan cha hana i cha narpugwan ja punhohongngilan khapo hi urchin Moses. Ma-id herpfin hato ti ma-id itolong na.

10 Nu gway takhu hi chumalat hi punchichinnuꞌ-ukhan chi namati, ja tukhunom hija hi mumpenghan, achi ayya ja mumpiggwa ta una ayya ilukhangeh, ja achim pi-idchumon ta un ikhad hija. 11 Ja anilam an hini amat hina ja nepfahhaw chi nomnom na. Anila na an pfahor hini khuna aton ja una tugwali khurkhulaton.

Hana me-ang-angonoh an intulaꞌ Paul ay Timoti

12 Nu omatam ayya hi Artemas, ja pfu-un ayya ja hi Tikikus, an honakhoꞌ an umali hina an mepallog ay he-a, ja empacheh mu adniꞌ an umali ta munchittum ta ad Nikopolis. Ti inhumang u an umuy hichi ad ugwani an ahitungnin. 13 Atom chi mapfalin mu an tomolong ay nuy abugado an hi Zenas, ja hi Apolos, ta etoloy cha an umuy ay ni omajan cha. Tikham ta magwacha an amin chi mahapor cha. 14 Tuchugwam hana i-ibpfa ta-o an namati hina an mangat hi maphod ta tomolong cha hana munhapor hi tolong ta matikhaw an gway piherpfiyan ni pammati cha.

15 Omod a anu hina an allon an amin hato nun-ibpfaꞌ heto. Pakumustaam khu hana i-ibpfa ta-o hi pammati hina an manghihi-ar ay chita-o.

Hi Apo Jos chi mangkhohkhohan ay chaꞌju an amin.

Filemon

FILEMON

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hi Filemon ja oha an namati. Mapfalin an oha hija an membron chi iglesia hichi ad Kolosas. Pfaꞌnang hija ja hi Onesimus chi oha an himpfut na. Gwa han ohan arkhaw an lemmajaw hi Onesimus ja tenaynana hi Filemon an apo na. Enedchong Apo Jos hija an immuy ay ni gawwachaan Apostol Paul an nipfabpfalud khapo hi ina nangkaskasabaan ay ni Ebanghelyo. Hotti khapu ay Paul ja numpfalin hija hi oha an Krischano. Ay tay an tulaꞌ Paul ay Filemon, ja hay allona ja mahapor an honakhona hi Onesimus ta mumpfangngad ay Filemon. Ja omatam ayya hi Onesimus hichi pfalay Filemon ja apfulutona koma an pfu-un la-eng himpfut muti ipfilang na khu hi oha an akhi an namati ay Kristo.

1

1 Ha-in hi Paul an pfalud khapo ay Kristo Hesus ja hitay nun-ibpfaꞌ an hi Timoti an akhi ta-o. Tayya an muntula-aꞌ ay he-a Filemon, an podpodhon mi an akhi an khun tomolong ay tay tamun Apo Jos. 2 Ja midchum cha Apia an akhi ta-o, ja hi Arkipus an padchung ta-o an hinchalon Kristo, ja an amin aju an khun mummeha ay ni pfalay mu.

3 Hi Apo Jos an Ama ta-o ja hi Apo Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ay chaꞌju ja mangchat hi pomhochan ni piꞌtakhuwan ju.

Hini pamhod ja pammatin Filemon

4 Akhiꞌ Filemon, khunaꞌ munyaman ay Apo Jos an amin hi pangekalalakhaꞌ ay he-a. 5 Ti khun u chonglon hini omaꞌ-atan ni pammatim ay Apo Hesu Kristo ja hini khun mu aton an mammamhod hana papadchung mu an tatakhun Apo Jos. 6 Hay kalalag u ja hitay koma im neꞌ-oh-ohhaan ay chaꞌmi hi pammati ja pfumunga hi nahamhamad pay hi atom an manginnila hana bindisyon Apo Jos ay tay piꞌtakhuwan ta-o ay Kristo. 7 Ja hini pamhod mu, akhiꞌ, ja inchat nay munnaud hi ujaꞌ nun-an-anlaan, ja maphod hi leꞌnaꞌ, ti impa-anlam hana tatakhun Apo Jos.

Hini impakpaka-ahin Paul ay Filemon an atona ay Onesimus

8 Hotti tayya han ipakpaka-ahiꞌ ay he-a. Ikhachaꞌ koma an mangali hi hay atom ti ohaaꞌ an apostol Kristo. 9 Muti achi, ti khapo hi pamhod u ay he-a ja un u ep-ephod an ippug ta atom adniꞌ hitay alloꞌ, pfilang na an ha-in ja ma-ilokhaꞌ ja pfalud khapo ay ni pangtudtuchugwaꞌ ay ni omaꞌ-atan Kristo Hesus. 10 Hitay alloꞌ ay he-a, ja achi a adniꞌ amat hina ta ka-ahiyam hi Onesimus an chin himpfut mu an nanaynan ay he-a. Ti tayya an numpfalin ad ugwani hi empfalay u hi pammati ay tay an ujaꞌ nipfapfalluchan. 11 Ma-id inherpfin Onesimus hichin agawwachaana ay he-a, muti ad ugwani ja gwacha chi ma-itolong na ay he-a ja ay ha-in.

12 Hotti tayya an honakhoꞌ ta mumpfangngad ay he-a, ja tan munchokhoh hitay nomnom u ti podpodhoꞌ hija. 13 Ti hay podhoꞌ ja mehehetto koma hi Onesimus ta tomolong ay ha-in ay tay an ujaꞌ nipfapfalluchan khapo ay tay Ebanghelyo, ta hijay mipfilang hi tolong mu ay ha-in. 14 Muti anong un amat heto chi penhod u, ja honakhoꞌ chamchama hi Onesimus ta, nu penhod mu an tomolong hija ay ha-in, ja marpu koma ay he-a. Ja podhoꞌ an ipa-annila ay he-a, an achiꞌ ipapilit hitay penhod u nu achim apfuluton.

15 Hay nin aphod tay i chi-a nanaynan hi naꞌnaꞌ-omtang ay Onesimus ja tan mumpfangngad ad ugwani ta mihihinna ja ingkhana. 16 Ja pfu-un mahpay himpfut ja angkhay, ti oha hija an podpodhon ta-o an akhi ay Kristo. Napfalor hija ay ha-in, ja en-ar-allana ay he-a, ti himpfut mu ja numpfalin hi akhim ay Apo Hesus.

17 Hotti, nu ipfilangaꞌ hi ibpfam an namati, ja apfulutom koma hija an amat hi atom an mangapfulut ay ha-in. 18 Ja nu gway enat na hi napukhit wenno enala na ay he-a, ja ha-in chi manukatan. 19 Hotti tayya an penermaaꞌ hitay tulaꞌ u an ha-in an hi Paul chi manukatan an amin, nu gway enalan Onesimus ay he-a. Ja tayya an ha-in chi mahenger ad ugwani an amat hi gway utang u ay he-a. Amat khu hina ay he-a an utang mu ay ha-in hini piꞌtakhuwam ay Kristo. 20 Hotti achi a amat hina, Filemon, ta apfulutom hitay inaliꞌ ay he-a, ti hin-akhi ta khapo ay Apo Hesu Kristo, ta maphochakkay hi punnomnomaꞌ.

21 Munchomo-aꞌ an muntulaꞌ ti anilaꞌ an atom hato inaliꞌ, ja mapfalin an ug-ugmam pay. 22 Hotti hay khu epfokhaꞌ ay he-a ja ehakhanaanaꞌ hi kwarto hi alo-aꞌ nu umaliyaꞌ. Ti mamatiyaꞌ an hongpfatan Apo Jos hana kalalag ju ta ipapfutajaꞌ heto pfaluchan ta gway atoꞌ an umali hina gwachaan ju.

23 Hi Epafras an nun-ibpfaꞌ an nipfalud khapo ay Kristo Hesus, ja tayya an pakumustaan chaꞌju. 24 Ja pakumustaan chaꞌju khu ay cha Mark, Aristarkus, Demas ja hi Luke an khun tomolong ay tay tamun Apo Jos heto.

25 Hi Apo ta-o an hi Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ay chaꞌju an amin.

Hebrews

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

HEBREWS

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hitay an tulaꞌ ja nitolong hana namati an Hudju wenno Hebrew ta pfumi-ah cha hi pammati. Ti cho-or chi likhat cha, ja gwa an inganuy cha hini pammati cha ay Kristo ta munpfangngad cha hana tudtuchun chi Hudju. Hotti hini enat ni nuntulaꞌ an mangpapfi-ah ay chicha ja una impa-innilana hini apfagton Hesu Kristo.

Gwa han tolo an importante an nipa-innila ay tay an tulaꞌ an omaꞌ-atan Hesu Kristo. Hini mahhun ja hija hini Empfalay Apo Jos hi ma-id chi pogpogna. Ja khapo ta hijay Empfalay Apo Jos ja napfagpfagto hija mu hana profeta ja hi Moises ja hay hana angher. Me-aggwa ja hini enat Kristo ja napfarpfalor mu hini khun aton chi pachin chi Hudju. Hotti hi Kristo chi nepallog an khun mangetaꞌchokhan hi tatakhu ay Apo Jos hi ma-id chi pogpogna. Me-atlo ja umannung an miꞌtakhu hini takhu an mamati ay hija, ti hija hini magpong an daton an namogpog hana ugali ja animal an daton chi Hudju ay Apo Jos.

Hini nuntulaꞌ ja ipatikhaw na hini omaꞌ-atan chin pammatin hachi Hudju chin nahop, ta hay hato Hudju an namati ay Hesus ja etortoloy cha an mamati anong un munnaud chi i cha apalikhatan. Ay ni angonoh tay an tulaꞌ ja itukhuna an achi cha umachawwi ay Apo Jos ta un cha gwot unuchon hini maphod an piꞌtakhuwan an mangchat hi i cha pun-an-anlaan.

1

Napfagpfagto hini haad ni Empfalay Apo Jos mu hana angher

1 Chin timpon chin a-ammod ta-o, ja gwacha ayya chi penhod Apo Jos an allon ay chicha ja khuna epaꞌgwa hay hachi profeta na. Ja gwacha hana numpfino-ob-on an inalin Apo Jos ay chicha hi aton cha an mangpa-innila. 2 Muti ad ugwani an angonoh chi arkhaw ja hi Hesu Kristo an Empfalay Apo Jos chi nangpa-innila ay chita-o hana penhod Apo Jos an allon. Hitay an Empfalay na chi nangpa-apjaana an amin chi nagwacha, ja hijay pinilin Apo Jos an mamanoh an amin hato na-apja. 3 An amin hini aphod ja apfagton Apo Jos ja matikhaw ay hija, ti un angkhay hija chi mangpatikhaw ay ni umannung an omaꞌ-atan Apo Jos. Khapo ay ni apfalinan ni hapit tay Empfalay Apo Jos ja epaptoꞌ na an amin hay hato nagwacha. Napfalin an en-atoy nay pfahor chi tatakhu ta mapakawan cha ja timmalakhuy ad langit ja inumpfun ay ni nun-appit hi agwan ni Napfagto an Jos.

4 Hijaot un nichatan hi Kristo hi haad an napfagpfagto mu hini haad hana angher Apo Jos. Hay pangmatunan ja nipa-innila an hija hini Empfalay Apo Jos an ma-id ipadpadchungana, an pfu-un angher. 5 Ti ma-id chi oha hi angher hi nangallan Apo Jos ay tay impatulaꞌ na hi nangarjana hi,

“He-a hini Empfalay u,

ad ugwani chi pangpatikhagwaꞌ an ha-in chi Amam.” *

Ja pfu-un khu angher chin nangallan Apo Jos hi,

“Ha-in chi Ama na

ja hijay Empfalay u.” †

6 Ja hay hato chi inali-alin Apo Jos ja unaot honakhon hini oh-ohha an Empfalay na an umali heto lota, an allona hi,

“An amin aju an angher u,

ja mahapor an dayawon ju hija.”

7 Ja hitay chi inalin Apo Jos hi omaꞌ-atan hana angher na, an

“Hana angher u, ja un pfaaru,

an amat cha hi ijah ja apoy.” ‡

8 Muti hay allona an omaꞌ-atan ni Empfalay na ja,

“He-a Apo Jos, chi mun-ap-apo hi ma-id chi pogpogna,

ja magpong hini atom an mun-ap-apo.

9 Hana magpong chi podhom an khun ma-at

ja pfuhulom hana napukhit an ma-at.

Hijaot un ha-in an Jos mu ja pinili chi-a

ja inchatan chi-a hi ot-ottongan an dayaw mu hana numpun-ibpfam

ta magwachaan a hi an-anla.” §

10 Ja oha khu hi inalin Apo Jos an omaꞌ-atan ni Empfalay na ja,

“Chin hunhunana, ja he-a an Apo chi Nampfu ay tay lota

ja an amin chi gwa ad uchu.

11 Umali han arkhaw an ma-upfah an amin hato,

muti he-a ja munchochodcha a.

Mapaꞌ-i cha an amat hi lopfong an machonot.

12 Ipaꞌ-igwin mu an amat hi napfajag an lopfong ta mahukatan.

Muti he-a ja achi a marmarman

ja ma-id apogpokhan chi piꞌtakhuwam.” *

13 Ja ma-id oh-ohha hi angher hi nangallan Apo Jos ay tay inali na ay ni Empfalay na an,

“Umpfun a ay tay nun-appit hi agwan u,

ingkhanah apfakoꞌ hana pfuhur mu.” †

14 Hotti ngay haad chi angher? Chichay pfaar Apo Jos an achi matikhaw an khuna honakhon an tomolong hana tatakhu an takhuwona.

2

Madusa hini achi mangunud ay ni tukhun Apo Hesus

1 Hijaot un mahapor an pa-ennongan ta-o hana umannung an chengngor ta-o ta achi ta-o mepfahhaw. 2 Nipa-innila an umannung chin urchin Apo Jos an inalin hachi angher na chin hopapna, ja nu gway mangtello ay tay an urchin wenno achi mangunud ja madusa, ti hijay ohong ni enat na. 3 Hotti nu amat hina chi na-at hachi nangtello chin urchin Apo Jos an impa-innilan hana angher ja achi mehalla an om-omochot an madusa ta-o nu inganuy ta-o hini napfalor an intudtuchun Apo Hesus, an hija hini aton an miꞌtakhu ay Apo Jos. Ti hi Apo Hesus hini nahhun an nangpa-innila ay tay an tudtuchu, ja hay hana nunchongor ay hija chi nanihtikhuwan ay chita-o an umannung hay hato. 4 Ja tinihtikhuwan khuh Apo Jos hi nangpatikhagwana hi numpfino-ob-on an milagro an ena-enat na ja hana uchumna an achi apfalinan chi takhu an aton. Ja eneꞌcha-eꞌcha na hana apfalinan an inchat ni Espiritu Santo ay ni penhod na an pangchatan.

Hi Hesu Kristo hini magpong an Manakhu

5 Hini khun mi allon an umali an pun-ap-apugwan ja pfu-un hana angher chi enhaad Apo Jos hi mun-ap-apo muti hay takhu. 6 Ti gwa han nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi,

“Anagkha agkhu niꞌ chaꞌmi an tatakhu an im nomnomnomon Apo Jos, ja khun mu ekhohkhohan?

7 Ja enhaad mu khuy tatakhu an nababbabaan mu hana angher hi na-omtang,

muti eneꞌcham an machaknganto hini arkhaw an pangpapfagpfagtuwam ay chicha ta ichatam chicha hi otong an dayaw.

8 Ja nun-ap-apugwom hana tatakhu ta chichay mangpaptoꞌ an amin chi nagwacha.” *

Nu amat heto, ja ma-id chi hay oha hi achi epaptoꞌ chi takhu, muti achi ta-o pay matikhaw ad ugwani. 9 Muti ay Hesus ja nipa-annung. Ti numpfalin hi nababbaba mu hana angher Apo Jos chin immaliyana heto lota. Numpfalin hi takhu ta e-atoy nay pfahor chi tatakhu khapo hi khohkhoh Apo Jos. Ja anila ta-o an ad ugwani ja nipapfagpfagto ja nichatan hi otong an dayaw khapo chin enat na an nunlikhat hi i na natajan.

10 Magpong hitay an enat Apo Jos an Nampfu an amin chi nagwacha ta hijay medaydayaw. Ti eneꞌcha na an munlikhat hi Hesus ta mumpfalin hi magpong an Manakhu an amin hi empfapfalay Apo Jos ta cho-or chi midchum an mipapfagpfagto ay hija ad langit. Ti hi Hesus chi arpugwan ni piꞌtakhuwan ta-o ay Apo Jos. 11 Hi Hesus chi khun mangulahan hi pfahor ta-o. Ja chita-o an inulahana ja hija an nangulahan ay chita-o ja un oha hini Ama ta-o. Hijaot un chita-o achi ipfa-in ay Hesus an ipfilang hi a-akhi na. 12 Ti inali na ay Apo Jos hi,

“Ipa-innilaꞌ he-a hana a-akhiꞌ,

ja ekantaꞌ he-a hi agwachaan an amin hana ma-amung an mundaydayaw ay he-a.” †

13 Ja inali na khu hi,

“Munhocholaꞌ ay Apo Jos.”

Ja unaot khu allon hi,

“Tojaꞌ ja, ja hay hato empfapfalay Apo Jos an impulang na ay ha-in.” ‡

14 Hay hato empfapfalay Apo Jos an inali na ja tatakhu cha an gway achor cha an matoy. Hotti hi Hesus ja numpfalin hi takhu ta gway atona an matoy, ta khapo chin natajana ja enapfak na hi Satanas an hijay nanangchon hi apfalinan chi patoy. 15 Ti hay nangakhaꞌ-utan hay hana tatakhu ja hini nihikhud an ta-ot cha hi patoy. Muti winayawaya-an Hesus chicha.

16 Umannung an pfu-un hana angher hana wayawaya-ana muti chita-o an tatakhu an mipfilang hi holag Abraham. 17 Hijaot un mahapor an numpfalin hija hi takhu ta amat ay chita-o an a-akhi na, ta gway atona an mumpfalin hi natakhay an pachi an gway nignikha na ja mapagtarkan an khun munserbi ay Apo Jos. Hijay nanaꞌpfat hi ohong chi pfahor ta gway aton ta-o an mapakawan. 18 Ti khapo ta penacha nay likhat ja natopngan hot anila na an tomolong ay chita-o an tatakhu hi hay i ta-o atopngan.

3

Napfagpfagto hini haad Hesus mu hi Moses

1 Hotti chaꞌju an a-akhi an pinilin Apo Jos, ja enajakhana an midchum ay hija ad langit, nonomnomon ta-o hi Hesus an hennag Apo Jos an Apostol, ja Natakhay an Pachin tay pammati an khun ta-o tihtikhuwan. 2 Naꞌna-unnud ay Apo Jos an nanghaad ay hija, an amat khu ay Moses an naꞌna-unnud an nangpunoꞌ ay ni pamilyan Apo Jos. 3 Muti hi Hesus chi napfagpfagto an madayaw mu hi Moses. Amat ay ni numpakhad hi pfalay an ot-ottong hini dayaw na mu hini pfalay. 4 Ma-id pfalay nu ma-id numpakhad, ja hi Apo Jos chi nangapja an amin chi nagwacha. 5 Umannung an mapagtarkan hi Moses an nunserbi hachi i-ibpfa na an pamilyan Apo Jos muti un takhalan Apo Jos hija. Ja hana enat na ja ipatikhaw na hay hana ipa-innilan Apo Jos hi uchum chi arkhaw. 6 Hi ayya Kristo, ja pfu-un pfaar Apo Jos ja angkhay an hija hini Empfalay na an mapagtarkan an mangpunoꞌ ay ni pamilyan Ama na. Ja midchum ta-o ay tay pamilyan Apo Jos nu etortoloy ta-o an mange-ehchor ay Hesu Kristo ja munchochodcha hini otong an an-anla ta-o ay ni hahadchon ta-o an piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna.

Hini enhakhanan Apo Jos an pun-enanaan hana empfalay na

7 Hotti mahapor an unuchon ta-o chin intukhun ni Espiritu Santo hi nangarjana hi,

“Ad ugwani, ja chonglon ju hini tukhun Apo Jos,

8 ja achi ju ilukhangeh

an amat chin enat chin a-ammod ju an ngimmangannu ay Apo Jos

chin i cha nanopngatopngan ay hija hichi let-ang.

9 Allon Apo Jos hi, ‘Anong un cha khun tikhan hachi milagro an ena-enat u hi apat chi polo hi tagwon,

ja khunaꞌ topngatopngan.

10 Hijaot un loꞌtat ja impapfungotaꞌ hay hachi tatakhu,

ja khun u nomnomnomon hi, manahkhu niꞌ hato tatakhu unaꞌ chuꞌkhon ay chicha

hon inlukhalukhangeh cha hana tukhun u.

11 Impapfungotaꞌ ja enhapataꞌ

ta achi cha meꞌ-atam ay ni enhakhanaꞌ an i pun-enanaan hana tatakhuꞌ.’ ” *

12 Hotti pa-ennongan ju, a-akhi, ta alom ja ma-ichadniꞌ chi oha ay chaꞌju hi ngumangannu an achi mangunud ay ni tukhun Apo Jos. Ti unchani ja immachawwi aju ay ni pammati ju ay tay mamattakhu an Jos. 13 Ad ugwani gwot chi allon Apo Jos hi timpo an unuchon ta-o hini tukhuna ta ma-id malachaw. Hotti un aju gwot manghintitinnukhun hi a-arkha-arkhaw ta ma-id chi oha ay chaꞌju hi mapfunggwitan hi pfahor, ja ta achi pfumato hini nomnom ju. 14 Ti mimidchum ta-o ay Kristo nu khokhotan ta-o hini ente-a ta-o an pammati ta munchochodcha ja ingkhana.

15 Epanomnom u pay ay chaꞌju hitay impatulaꞌ Apo Jos an nangarjana hi,

“Ad ugwani, ja chonglon ju hini tukhun Apo Jos

ja achi ju ilukhangeh

an amat chin enat hachi a-ammod ju an ngimmangannu ay Apo Jos.” †

16 Ngachah tugwali hana nunchongor ay ni tukhun Apo Jos ja inlukhangeh cha chamchama? Chicha hana impanguluwan Moses an nakak ad Egypt. 17 Ja ngay ngachan hachi nangpapfungot ay Apo Jos hi apat chi polo hi tagwon? Chicha khu hana pfimmahor an nun-a-atoy hichi let-ang. 18 Ja ngay ngachah hay hachi nanghapataan Apo Jos an achi cha meꞌ-atam ay ni enhakhana na an i pun-enanaan hana empfapfalay na? Chicha khu hana ngimmangannu ay hija. 19 Hotti hay ma-achar ta-o ay tay ja immannung an agkhuy cha neꞌ-atam ay ni enhakhanan Apo Jos an i pun-enanaan hana empfapfalay na khapo hi agkhuy cha namatiyan ay hija.

4

1 Muti chin ingkarin Apo Jos an enhakhana na an i pun-enanaan ja mapfalin pay an mipa-annung ay chita-o. Hotti eta-ot ta-o ta ma-id chi oha hi machakngan an achi mipfilang an me-atam ay tay pun-enanaan. 2 Ti chengngor ta-o hitay maphod an ingkarin Apo Jos an amat chin a-ammod ta-o. Muti ay chicha ja ma-id inherpfin chin nunchongolan cha ti agkhuy cha inunud. 3 Chita-o an namati ja angkhay chi me-atam ay tay pun-enanaan, an hay panginnilaan ja hitay impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi,

“Impapfungotaꞌ ja enhapataꞌ

ta achi cha meꞌ-atam ay ni enhakhanaꞌ an i pun-enanaan hana tatakhuꞌ.” *

Hay omaꞌ-atana ja hitay pun-enanaan an ingkari na ja napfalin an nechachaag chin hunhunana an nun-enanaan Apo Jos chin nakhibpfohan chin nangapjaana ay tay lota. 4 Ti anila ta-o hitay allon tay Hapit Apo Jos an na-at chin me-apeto an arkhaw, an allona chi, “Chin me-apeto an arkhaw ja nun-enana hi Apo Jos, ti nakhibpfoh mahpay chin tamu na.”† 5 Ja inali na khu hi,

“Impapfungotaꞌ ja enhapataꞌ

ta achi cha meꞌ-atam ay ni enhakhanaꞌ an i pun-enanaan hana tatakhuꞌ.”

6 Hotti matikhaw ta-o an hachi nahhun an nangngor ay nuy maphod an ingkarin Apo Jos ja agkhuy cha neꞌ-atam ti ngimmangannu cha. Muti gwacha hana uchumna an me-atam ay tay i pun-enanaan an enchachaag Apo Jos an michat hay hana tatakhu na. 7 Hotti chin timpon Ari David, anong un at hichi hi tagwon chi nalahin chin niꞌtatagkhuwan hachi agkhuy neꞌ-atam ay tay i pun-enanaan, ja gwa han impatulaꞌ Apo Jos ay Ari David hi nangarjana hi,

“Ad ugwani ja chonglon ju hini tukhun Apo Jos,

ja achi ju ilukhangeh.”

Ja matikhaw ta-o an enchaag Apo Jos han ohan timpo an idchuman hana tatakhu ay tay pun-enanaan, ja ad ugwani chi inali na an timpo. 8 Anila ta-o khu an hitay pun-enanaan an ingkarin Apo Jos, ja pfu-un hichuy pfuglay ad Kana-an an nangedchongan Joshua hachi a-ammod ta-o. Ti nu ad Kana-an chi i pun-enanaan ja anagkha ta ikhu allon Apo Jos hi gway ohah timpo hi idchuman hana tatakhu ay tay pun-enanaan? 9 Hitay chi panginnilaan an gwacha pay chi pun-enanaan an nechachaag hay hana tatakhun Apo Jos an amat chin nun-enanaan Apo Jos chin me-apeto an arkhaw. 10 Ti hana me-atam ay tay an i pun-enanaan an enchachaag Apo Jos ja mun-enana cha hi tamu an amat ay Apo Jos an nun-enana hi nakhibpfohan chin nangapjaana ay tay lota.

11 Hotti peꞌhehemad ta-o ta gway aton ta-o an meꞌ-atam ay tay an pun-enanaan ay Apo Jos ta ma-id koma chi oha ay chita-o hi achi meꞌ-atam, an amat chin a-ammod an nanglukhangeh chin inalin Apo Jos. 12 Ti hitay Hapit Apo Jos ja gway apfalinana ja cho-or chi ma-at na, ja matadtachom mu hay henalong an chugway tachom na an mepfogwoꞌ ayya ja chakngana hini tungar. Hitay Hapit Apo Jos ja munchagchakhah ta pfu-ihana hana enhahaꞌpfa ta-o heto nomnom ja puhu. 13 Achi miliꞌ-uchan hi Apo Jos, ti titigkhana an amin. Ja hongpfatan ta-o ay hija an amin chi hay neꞌneꞌ-at ta-o ay tay an niꞌtatagkhuwan.

Hi Hesus chi Natakhay an Pachi

14 Hotti khokhotan ta-o hini pammati an khun ta-o tihtikhuwan. Ti hi Hesus an Empfalay Apo Jos ja numpfalin hi Natakhay an Pachi ja immuy ad langit an mangtaꞌchokhan ay chita-o an tatakhu ay Apo Jos. 15 Ja hitay Natakhay an Pachi ta-o ja meꞌleꞌna hay hana arngujan ta-o an tatakhu an khun matopngan. Ti penacha na an amin chi omaꞌ-atan chi matopngan, muti hija ja agkhuy pfimmahpfahor. 16 Hotti achi ta-o mun-okhon an mehnot ay Apo Jos an magmakhohkhoh. Ja anila ta-o an nignikhaon chita-o ja ichat na hini mahapor ta-o ay ni timpo an mahapor ta-o hay tolong na.

5

1 Hana ayya khun mehaad hi Natakhay an Pachin chi Hudju, ja hay oha an padchung cha an takhu ta etaꞌchokhana chicha ay Apo Jos. Hija chi khun mangdaton ay Apo Jos hana animar ja hana uchumna an khun idaton ta mapakawan chi pfahor. 2 An-anuhana hana tatakhu an khun pfumahor ja khun mipfahhaw khapo ta agkhuy cha anila hini maphod, ti padchung cha an takhu an gway pungkapujana. 3 Ja khapo ta padchung cha an takhu hini pachi an khun meꞌpfahor ja mahapor an gway idatona hi animar ta mapakawan chi pfahor na, an amat ay ni atona an mundaton ta mapakawan hana pfahor chi tatakhu. 4 Pfu-un hini takhu chi manghaad ay ni achor na an mumpfalin hi Natakhay an Pachi, an hi Apo Jos chi khun manghaad, an amat chin nanghaachana ay Aaron.

5 Amat hina khu ay Kristo an pfu-un hijay nanghaad ay ni achor na an numpfalin hi Natakhay an Pachi, an hi Apo Jos chi nanghaad ay hija, ja una allon hi,

“He-a hini Empfalay u,

ad ugwani chi pangpatikhagwaꞌ an ha-in chi Amam.” *

6 Ja inalin khu Apo Jos ay hija hi,

“Mehaad a an pachi hi ma-id pogpogna

an amat ay Melkizedek an pachi.” †

7 Hichin agawwachaan Hesus heto lota, ja chin nungkalalakhana ja iniꞌgwap na ja ingkila na hini kalalag na, ti anila na an gway apfalinan Apo Jos an mangergwang ay hija hi patoy. Hotti chengngor Apo Jos chin kalalag na ti numpakumbaba hija ja inunud na an amin chin penhod Ama na. 8 Ti anong un Empfalay Apo Jos ja inannila na chi amatan chi oha an naꞌna-unnud khapo ta cho-or chi i na nunlikhatan. 9 Khapo ta empapadchong na an nangunud an amin hi penhod Ama na, hotti hijay Manakhu an amin hana miꞌ-unud ay hija ta miꞌtakhu cha hi ma-id chi pogpogna. 10 Ja hijay enhaad Apo Jos an Natakhay an Pachi an amat ay Melkizedek.

Mahapor an umilog ta-o hi pammati

11 Cho-or pay koma hana penhod u an ipa-innila ay chaꞌju an omaꞌ-atan hay hato khun u allon, muti nalikhat chi manghalochaꞌchaꞌ an mangali ti niya an pfimmato hini nomnom ju. 12 Hot akamoh an napfajag hitay namatiyan ju hotti chaꞌju koma chi manudtuchugwan hana uchumna. Muti tan achi, ti niya an mahapor ju pay hay manuchugwan ay chaꞌju hana mahmahhun an tudtuchu an pangpognachan ay tay pammati ta-o ay Apo Jos. Un aju amat hi pfuꞌjug an khun mun-inum an ma-id olog na an mun-utay. 13 Hini takhu an khun pay mun-inum ja hija hini ma-id pay anila na an mangmatunan hi maphod. 14 Muti hini mipadchung hi ma-ilog an olog na an mangutay, ja hija hini immilog hi pammati an enachar na an mangmatunan hi maphod ja hay napukhit.

6

1 Hotti achi ta-o munchochodcha hachi pengpenghan chi tudtuchun Kristo an enad-achar ta-o, ta lamon ta-o an meꞌhaꞌhaꞌjab ta gway aton ta-o an meꞌ-er-ellog. Ti napfalin an inannila ju hachi pengpenghan chi tudtuchun Kristo an hija hay hato. Chin nan-ukhan ta-o hachi ugali ta-o an ma-id herpfi na ta hi Apo Jos chi pinati ta-o, 2 ja hana mitudtuchu an aton an mumpabautisar, ja hini aton an mungkalalag an eh-a hini ngamoy, ja hana omaꞌ-atan chi amahuwan chi natoy, ja hini panugijan Apo Jos hi tatakhu an adusaan cha hi ma-id chi pogpogna. 3 Achi ta-o lupiton hay hato ta un ta-o gwot meꞌhaꞌhaꞌjab hi pammati. Omer-ellog ta-o koma khapo hi tolong Apo Jos.

4-5 Gwa hana uchumna an nahilagwan ja inannila cha hini aton an miꞌtakhu ay Apo Jos, ja penacha cha hana na-ispirituwan an bindisyon ja anong un hini apfalinan ni Espiritu Santo, ja penacha cha hini aphod tay Hapit Apo Jos, ja penacha cha hini omaꞌ-atan ni apfalinan Apo Jos an ipatikhaw na hi uchum chi arkhaw. Muti unagkhu unchani ja chin-ug cha ja pinahiw cha hitay pammati ay Kristo, ja pukhid na an achi mapfalin an epfangngad chicha ta chuꞌkhon cha khu hana pfahor cha. 6 Ti nu pahigwon cha hato inannila cha an maphod ja ma-id aton cha an muntutuju, ti amat hi un cha ipiggwa an mangpfakhat ay ni Empfalay Apo Jos hot mipfapfa-in hija hi tatakhu.

7 Ipadchung ta-o akay niꞌ ay ni lota an khun ma-ucha-uchanan. Nu pomhod hini nitanum hot mun-an-anla hini nanglota ti gway pfot-ona. Ja hini takhu an amat ay tay an lota ja bindisyonan Apo Jos. 8 Muti nu khulat ta hay holoꞌ chi homangaw ay ni lota hot muntubtub hini nanglota ja pinoolana, ti ma-id inherpfi na. Amat hina khu an dusaon Apo Jos hana tatakhu an amat ay tay an lota.

9 A-akhiꞌ an penpenhod u, anong un amat heto hana intulaꞌ u ja mamatiyaꞌ an ma-id chi amat hina hi ma-at ay chaꞌju, ta hay agwaton ju ja hana mapmaphochan an ichat Apo Jos hana tinakhu na. 10 Ti hi Apo Jos an magpong ja achi na alichuwan hana impapati ju an enat, ja hini pamhod ju ay hija an impatikhaw ju ingkhana ad ugwani ay ni khun ju tumulungan hana i-ibpfa ju an tatakhun Apo Jos. 11 Hotti hay podhoꞌ ja oha-ohanna ay chaꞌju ja etortoloy na an hahadchon hini ipa-annungan an amin hana enchaag Apo Jos ingkhana chin omangonoh an arkhaw. 12 Achi ju e-enghay hini aton ju an meꞌhaꞌhaꞌjab ta ichipat ju chin enat hachi nahnahhun an nangagwat hana ingkarin Apo Jos khapo hi anuh ja pammati cha.

Nahamad chin ingkarin Apo Jos

13 Nomnomon ta-o chin nanghapataan Apo Jos chin kari na ay Abraham. Ma-id chi hay nangatngato mu hija hi punhapataan, hijaot un hini ngachanay nanghapataana. 14 Jahay ingkari na ja inali na ay Abraham hi, “Umannung an ekhohkhohaꞌ ja punholakhoꞌ he-a.”* 15 Hotti hi Abraham ja agkhuy himmikha an nanannod ingkhana an enagwat na hitay karin Apo Jos ay hija. 16 Hay hana tatakhu, nu penhod cha ayya an ehemad hini allon cha, ja munhapata cha an pfugwaon cha hay nangatngato an ngachan. Hotti chengngor cha ayya hitay an hapata hon empokhong cha an munhohongnger. 17 Amat hina khu chin nanghapataan Apo Jos ay Abraham, an nunhapata hija ta paꞌ-annilaon hana mangagwat ay tay ingkari na an achi marman hana inali na an ma-at. 18 Ma-id lahlah Apo Jos hot achi marman chin kari na ja hapata na. Hitay chi mangpapfi-ah ay chita-o an khun mangehchor ay hija ta mehamad hini pammati ta-o ay ni hahadchon ta-o an piꞌtakhuwan ay hija. 19 Hitay an ita-o punhocholan chi mangpapa-ud ay chita-o ta achi makhinkhinu hini pammati ta-o ay hija. Khapo ay tay pammati ta-o ja impahikhop chita-o ay ni presensyan Apo Jos an amat ay ni khun humigpan ni Natakhay an Pachi ay ni Na-assantuwan an Kwarto hichi Templo an nahalinan chin kurtina. 20 Impangpangullun Hesus an himmikhop ta hijay khun mangepfattan ay chita-o ay Apo Jos. Ti hijay nehaad hi Natakhay an Pachi hi ma-id chi pogpogna an amat ay Melkizedek an pachi.

7

Chin nipachiyan Melkizedek

1 Hitay an hi Melkizedek ja Ari ad Salem, ja oha khu an pachin ni Napfagto an Jos. Chin numpfangngachan cha Abraham chin i cha nangupfatan hachi ar-ari ja immuy hi Melkizedek an i nanittum ta bindisyonana hi Abraham. 2 Ja inchat Abraham ay Melkizedek chin intapig na an apagkapollon an amin chin khina-un hachi ar-ari an enapfak na. Hay podhonan hapiton ay tay ngachan an Melkizedek ja magpong an ari. Ja hija khu chi arin chi lenong, ti hichuy pfuglay an nun-ariyana ad Salem ja lenong hini podhona an hapiton. 3 Ma-id nanginnila nu ngay nang-empfalay ay hija ja ngay holag hi narpugwana. Ja ma-id khu nanginnila nu chaah chi nituꞌkhungana ja natajana. Hotti hitay an apachi na ja mipadchung ay ni Empfalay Apo Jos an munchochodcha an pachi hi ma-id chi pogpogna.

4 Tikhan ju akay niꞌ an nangatngato hi Melkizedek. Ti hi Abraham an khun ta-o tangachon an nangholag ay chita-o an Hudju, ja inchat na pay ay Melkizedek chin apagkapollon chin enala na an khina-un hachi ar-ari. 5 Nu holag Levi hi Melkizedek ja ma-awatan nu anagkha ta inchat Abraham hini apagkapollo ay hija. Ti gwa hitay urchin ta-o an Hudju an allona hi, hana holag Levi an chicha hana mehaad hi pachi, chi pangchatan hachi papadchung cha an Hudju ay ni apagkapollon hana khun cha iliyaꞌ, anong un cha numpapadchung an holag Abraham.* 6 Muti hi Melkizedek ja pfu-un holag Levi, ja inchat chamchama Abraham hini apagkapollo ay hija. Me-aggwa ja binindisyonan Melkizedek hi Abraham, anong un hi Abraham chin nangarjan Apo Jos hay hana ingkari na. 7 Ja anila ta-o an nangatngato hini gway apfalinana an mumbindisyon mu hini mabindisyonan. 8 Me-atlo ja hana holag Levi an khun mangala ay ni apagkapollon hana tatakhu, ja tatakhu cha an matoy. Muti hi Melkizedek ja ma-id allon tay Hapit Apo Jos hi natajana, an hay allona ja munchochodcha hija an pachi hi ma-id pogpogna. 9 Me-apat ja anong un cha Levi an khun mangala hi apagkapollo, ja amat hi nidchum cha ay Abraham an nangchat hi apagkapollo cha ay Melkizedek. 10 Ti anong un agkhuy pay nituꞌkhung hi Levi chin nanittuman Melkizedek ayAbraham, ja hitay an enat Abraham ja mipfilang hi enat cha an amin, ti hijay nangholag ay cha Levi.

Hini nipachiyan Hesu Kristo

11 Chin nangchatan Apo Jos ay ni urchin hay hachi Hudju ja enhaad na hana holag Levi an mumpachi ta chichay mangat hana allon ni urchin. Muti hitay tamu cha an papachi ja achi na kaya an pumpfalinon hana tatakhu hi magpong. Hijaot un mahapor chi hay oha hi pachi an mepallog, an hija hi Hesu Kristo. Hija hini Natakhay an Pachi an amat ay Melkizedek, an pfu-un holag Aaron an narpu ay Levi. 12 Ja nu maparkhan hana papachi ja kapilitan an maparkhan khu hana urchin an khun ta-o unuchon an Hudju. 13-14 Hotti hi Hesu Kristo an Apo ta-o an inalin Apo Jos hi mumpfalin hi pachi an amat ay Melkizedek ja pfu-un holag Levi. Anila ta-o an narpu hija ay ni ohan tribo an holag Judah. Ja ma-id oh-ohhah holag Judah an numpfalin hi pachi an khun mundaton. Ja ma-id khuh inalin Moses hi gway holag Judah an mumpfalin hi pachi.

15 Nalaklaka an ma-awatan ad ugwani hitay namarkhan Apo Jos chin nahhun an aton chi pachi an mehaad ja hini khu urchin an khun cha unuchon, nu nomnomon ta-o an hi Hesus an nepallog ja natnat-on an pachi an amat ay Melkizedek. 16 Chin numpfalinan Hesus hi pachi ja agkhuy nepognad ay ni holag an narpugwana khapo hi urchin, muti nepognad ay ni apfalinana an narpu ay ni piꞌtakhuwana an ma-id chi pogpogna. 17 Hijah tay chin impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi,

“Mehaad a hi pachi hi ma-id pogpogna

an amat ay Melkizedek an pachi.” †

18 Hijaot un naparkhan chin urchin, ti ma-id apfalinan chi urchin an mangehnot hana tatakhu ay Apo Jos, ja ma-id itolong na 19 ta mumpfalin hana tatakhu hi magpong. Ja nehamhamad hitay punhocholan ta-o, ti khapo ay Hesus ja mapfalin an mehnot ta-o ay ApoJos.

20-21 Hay khuh oha hi pangtikhan an nangatngato hi Hesus an pachi ja nunhapata hi Apo Jos hi nanghaachana ay hija ja inali na hi,

“Ha-in an Apo Jos ja nunhapataaꞌ

ja achi marmarman hitay enhapataꞌ

an mehaad a hi pachi hi ma-id pogpogna.” ‡

Muti hana ayya holag Levi an numpfalin hi pachi ja ma-id amat heto hi enhapatan Apo Jos. 22 Khapo ay tay ingkarin Apo Jos, ja hi Hesus chi punchomo-an an mipa-annung hini mapmaphochan an neꞌtobpfalan Apo Jos ay chita-o. 23-24 Hay oha khu hi aphod Hesus an pachi ta-o ja achi matmatoy, hotti munchochodcha an mumpachi hi ma-id chi pogpogna. Achi amat hachi cho-or an numpenpenalog an holag Levi, ti khun cha matoy hotti khun mapogpog hini aton cha an munserbi. 25 Khapo ta achi matoy hi Hesus ja achi mapogpog hini apfalinana an manakhu hay hana mehnot ay Apo Jos khapo hi pammati cha ay hija, ti matakhu hija hi ma-id chi pogpogna an khun mangekalalakhan ay chicha. 26 Hijaot un hi Hesus hini Natakhay an Pachi an mahapor ta-o. Ti nasantuwan ja ma-id chi hay pfahor ja khinit na. Achi miꞌpadchung ay chita-o an napfahulan, ti hijay munnaud an napfagpfagto an amin, anong un hana gwa ad langit. 27 Hi Hesus ja achi amat hachi uchumna an Natakhay an Papachi an khun mundaton hi a-arkha-arkhaw, ti mahapor an gway idaton cha ta mapakawan hana pfahor cha ja un chaot mundaton ta mapakawan hana tatakhu. Muti ay Hesus ja namengpenghan an indatona hini achor na ay Apo Jos ta mapakawan hana pfahor chi tatakhu, ingkhana ad ugwani ja anong un hana umali an ar-arkhaw. 28 Chin intuchun ni urchin Moses an mehaad hi Natakhay an Pachi ja hay holag Levi an padchung ta-o an tatakhu an napfahulan. Muti hini omaꞌ-atan chin enhapatan Apo Jos an netob chin urchin, ja mehaad hini Empfalay na an mumpfalin hi pachi an ma-id oh-ohhah akuchangana.

8

Chin pfakhu an neꞌtobpfalan Apo Jos hi tatakhu

1 Hay podhoꞌ hi ma-awatan ju ay tay khun u allon ja gwacha hitay Natakhay an Pachi ta-o, an i inumpfun ay ni nun-appit hi agwan tay Napfagto an Jos ad langit. 2 Hini nahamad an khuna punserbiyan ja ay ni agawwachaan Apo Jos an enephod na, an pfu-un chin ma-ali hi Na-assantuwan an Kwarto ay chuy tabernakulo an enephod chi takhu chin nahop. 3 An amin chi Natakhay an Pachi ja chichay nehaad an mangdaton ay Apo Jos hana animar ja hana uchumna an midaton. Hotti hitay Natakhay an Pachi ta-o, ja mahapor an gwa khu chi idatona ay Apo Jos.* 4 Muti pfu-un heto lota chi pumpachiyana. Ti nu gwacha pay koma heto lota ja achi ma-ali an pachi, ti gawwacha hana papachi an khun mangdaton hana allon ni urchin Moses. 5 Muti hini khun cha punserbiyan heto lota ja un talato ja ágwan ni umannung an omaꞌ-atana ad langit. Ja chin nunhakhanaan cha Moses an pamakhachan cha ay ni tabernakulo ja intuchun Apo Jos hini aton cha, an inali na ay Moses hi, “Tikham ta pakhachon ju ayya hini tabernakulo ja eꞌ-eꞌnong ju chin impatikhaw u ay he-a hichi pfuludna ad Sinai.”† 6 Muti hini tamu an impulang Apo Jos ay Hesus ja napfarpfalor mu hini tamun chin nahnahhun an papachi, ti napfarpfalor hitay pfakhu an neꞌtobpfalan Apo Jos hana tatakhu khapo ay Kristo, ti nepognad hichin napfarpfalor an karin Apo Jos. 7 Ja nu ma-id nungkulangan chin nahhun an neꞌtobpfalana ja achi koma mahapor chi hay oha khu. 8 Muti impa-innilan Apo Jos an ad-adchi chin nahhun an neꞌtobpfalana hi nangamujuwana hana tatakhu an nangarjana hi,

“Allon Apo Jos hi, ‘Umali han arkhaw an pangephochaꞌ han pfakhu an peꞌtobpfalaꞌ hana tatakhuꞌ an holag Israel ja holag Judah,

9 an achi amat chin enat u an neꞌtobpfar chin a-ammod cha

hi nangekakaꞌ ay chicha ad Egypt.

Ti entello cha chin neꞌtobpfalaꞌ ay chicha,

hijaot un u tene-a-an chicha.

10 Amat heto hini pfakhu an peꞌtobpfalaꞌ hana holag Israel.

Uchum chi arkhaw ja ichataꞌ chicha hi pfakhu an nomnom

ta ma-awatan cha hana urchin u,

ja lomanoꞌ hana puhu cha

ta marmuy pamhod cha an umunud.

Hot ha-in chi Jos cha

ja chicha hana tatakhuꞌ.

11 Ay chuy an timpo ja achi mahapor an munhintitinnuchu ja munhintitinnukhun cha

ta gway aton cha an manginnila ay ha-in.

Ti annilaonaꞌ ay chichan amin,

anong un hana nabnababba ingkhana hana nun-atakhay an tatakhu.

12 Nignikhaoꞌ chicha ja pakawanoꞌ hana pfahor cha,

ja alichuwaꞌ hana nun-apukhit an ena-enat cha.’ ”‡

13 Ay tay nangarjan Apo Jos hi gway pfakhu hi peꞌtobpfalana ja impa-innila na an naparkhan chin nahhun. Ja anila ta-o an ma-upfah hana napfajag an ma-id mahpay herpfi na.

9

1 Hichin nahhun an neꞌtobpfalan Apo Jos ay chicha ja gwacha hana ni-urchin an unuchon chi tatakhu ay ni aton cha an mundayaw ay Apo Jos. Ja gwacha khu hichin tabernakulo an pundayawan heto lota. 2 Hitay an tabernakulo ja chugway kwarto na an nun-ahalinan hi kurtina. Hini mahhun an kwarto an humigpan ja hija hini ma-ali an Nasantuwan an Kwarto. Hijay gwachaan ni hilaw ja hini lamehaan an khun pegwallangan ni tenapay an Netpfar ay Apo Jos. 3 Hini oha an kwarto an nahalinan ay ni me-aggwa an kurtina ja hija hini ma-ali hi Na-assantuwan an Kwarto. 4 Gwa ay tay an kwarto chin napfalitu-an an altar an khun cha puntorkhan ay ni insenso. Ja gwa khu chin napfalitu-an an kahon an nittugwan hana chugwa an pfato an nitula-an chin himpolo an urchin Apo Jos. Ja hana uchumna an ninitto ja chin pfunguhan Aaron an hemmalepeng, ja chin napfalitu-an an khalapun an nittugwan chin mana. 5 Ay nuy uhun tay an kahon ja gwacha chin chugwa an enephod cha an kerubim an hijay hinjar ni gawwachaan Apo Jos. Ay ni chaor ni nanaja-ag an pajaꞌ cha tay kerubim ja hijay panggwalaꞌkhiyan ni Natakhay an Pachi ay ni chala an apakawanan chi pfahor hana tatakhu. Ja cho-or pay muti achi khahin un u op-opngon an mangali an amin.

6 Hotti omaꞌ-at heto hini panuh chi aton an khun mundayaw. A-arkha-arkhaw hon himmikhop hana papachi ay ni mahhun an kwarton ni tabernakulo an i mangat ay ni neꞌcha an tamu cha. 7 Muti ay ni ayya me-aggwa an kwarto, ja un angkhay hini Natakhay an Pachi chi khun humikhop, ja un mamenghan hi ohay tagwon. Ja ay ni humigpana ja u-ugnana hay chalan chi animar an idaton ta gway aton hana pfahor na an mapakawan ja midchum an mapakawan hana pfahor chi tatakhu an agkhuy nanginnila an gway numpfahulan cha. 8 Hay ma-achar ta-o ay tay ja ituchun ni Espiritu Santo an achi ta-o apfalinan an mehnot ay Apo Jos hu-un ta-o munchochodcha hichin urchin chi aton an mundayaw, ti ma-id apfalinan chi takhu an miꞌhikhup ay ni Na-assantuwan an Kwarto. 9 An amin hay hato ja gway ituchu cha ay chita-o ad ugwani. Ipa-innila cha an hana animar ja hana uchumna an midaton ja achi na apfalinan an mangpaphod hi konsensian hana khun mundayaw. 10 Ti hay hato an urchin ja un munherpfi ay ni achor chi takhu, amat hana khun anun ja inumon ja hini aton an mumpfulu. Hay hatoy khun ma-unud hichin agkhuy pay nangephochan Apo Jos ay ni pfakhu an mapmaphochan an neꞌtobpfalana.

11 Ad ugwani ja immali hi Kristo an numpfalin hi Natakhay an Pachi ta gway aton ta-o an mangagwat hana maphod an enchachaag Apo Jos. Hini khuna punserbiyan ja hinuy Na-assantuwan an Pundayawan an ma-id ipadpadchungana. Hitay an Pundayawan ja munnaꞌnaud an madayaw mu chin khun cha pundayawan chin hopapna, ti pfu-un takhu chi nangephod ja pfu-un heto lota chi nangephochana an ad langit. 12 Hitay an himmigpan Kristo ay tay Na-assantuwan an Pundayawan ja un namengpenghan an achi na ipiggwa. Ja chin inhikhup na an chala ja pfu-un chalan chi khancheng ja pfakah muti hini mihmu an chala na. Ja un ammuna hitay an enat na ja nawayawaya-an ta-o hi pfahor ja ingkhana. 13 Gwachay khun piherpfiyan ni chalan chi khancheng ja pfakah, ja hini chapor ni napoolan an pfakah an inggwalaꞌkhi cha hana tatakhu. Hijay khun cha punleneh ay ni nitakhuwan cha an achi maleneh hi pannig Apo Jos ta gway aton cha khu an meꞌdayaw. 14 Muti munnaud an napfarpfalor hini chalan Kristo. Ti khapo ay ni apfalinan ni Espiritu Santo an achi matmatoy ja indatona hini achor na ay Apo Jos, hija an ma-id oh-ohhah akuchangana ja pfahor na hi pannig Apo Jos. Hini chala na ja otong chi apfalinana an manganchong ay tay nomnom ta-o. Hotti malenong chi aton ta-o an munserbi ay tay mamattakhu an Jos, hot achi ta-o mahpay aton chi hay napukhit an i ipfallungan ay patoy.

15 Hotti munherpfi mahpay hitay pfakhu an neꞌtobpfalan Apo Jos, ti hi Kristo chi mangetaꞌchokhan hi tatakhu ay Apo Jos. Hotti epfanoh na hana achi mapogpog an bindisyon an ingkari na ay chita-o an enajakhana. Ti chin natajan Kristo ja pfinajachana hana pfahor ta-o ta achi ta-o madusa khapo hi agkhuy ta-o nangunuchan ay ni urchin an nepognad chin nahhun an neꞌtobpfalan Apo Jos.

16 Amat ay ni ohah takhu an eꞌcha na hana epfanoh na ja unot matoy. Achi cha pay khekheꞌ-ojon hato an mepfanoh an ingkhana hi umannung an natoy 17 ja un cha mahpay alaon hini pfanoh cha. Ti hini eneꞌcha na ja achi michat ay cha nuy epfanhana hu-un mamattakhu. 18 Amat hina khu chin nahhun an neꞌtobpfalan Apo Jos, an ma-id pfalor na nu ma-id mun-ajuh hi chala an mumpfalin hi tihtikhu an gway natoy. 19 Ti chin enat Moses ja impa-innila na hana tatakhu an amin hana urchin Apo Jos. Ja enala na han chalan chi pfoꞌtot an pfakah ja chinammana. Ja enala na khu han chutchut chi karnero an nitina hi mumpfolah, ja empa-aw na han hepeng chi hisopo. Napfalin ja entamor na ay ni chala ja inggwalaꞌkhi na ay chuy nalo-ot an tulaꞌ an nitula-an ni urchin Apo Jos, ja gwinalaꞌkhiyana khu hachi tatakhu ta malenehan cha hi pannig Apo Jos. 20 Ja inali na hi, “Hitay an chala chi mangtihtikhu ay ni neꞌtobpfalan Apo Jos an in-urchina chi unuchon ju.”* 21 Napfalin ja gwinalaꞌkhiyana khu chin tabernakulo ja an amin hachi khina-u an nun-egwallang ta malenehan cha an ma-usar ay ni pundayawan ay Apo Jos. 22 Ti hay ituchun ni urchin ja ma-id uchumna hi punleneh nu pfu-un hini chala. Ja ma-id pfahor hi mapakawan hu-un ma-id chala hi midaton.

Mapakawan chi pfahor khapo chin natajan Hesu Kristo

23 Hitay tabernakulo ja hana khina-u ja un amat hi ágwan ni umannung an aton an mundayaw ay Apo Jos, muti mahapor chamchama an malenehan cha hi chalan chi animar an nidaton. Hotti hini mangpasanto ay ni umannung an pundayaw ay Apo Jos ad langit ja mahapor hay munnaud an napfarpfalor an midaton. 24 Ja chin Na-assantuwan an Kwarto an enephod chi takhu ja una etalato ad langit an gawwachaan Apo Jos. Ja pfu-un hijay himmikhupan Kristo muti umannung an numpfangngad ad langit. Hotti gawwa hichi an hijay khun mangetaꞌchokhan ay chita-o an namati ay Apo Jos. 25 Chin enat Kristo ja achi amat ay ni khun aton ni Natakhay an Pachin chi Hudju. Ti hija ayya ja metennagwon an humikhop ay ni Na-assantuwan an Kwarto an u-ugnana hay chalan chi animar an nidaton. Muti hi Kristo ja agkhuy na impiggwapiggwa an nangdaton ay ni achor na. 26 Ti nu amat hetoy enat na hot numpiggwapiggwa koma an nunlikhat nete-a chin narmugwan tay lota. Muti hini omaꞌ-atana ja, ay tay an angonoh chi arkhaw, ja namengpenghan an immali heto lota an nangdaton ay ni achor na ta gway aton chi pfahor an mapakawan. 27 Ti neꞌcha an mamenghan an matoy chi takhu ja un chaot mahugi ay Apo Jos. 28 Ja amat heto khu an un namenghan an nidaton hi Kristo ta haꞌpfatona chi pfahor hana cho-or an tatakhu. Ja mumpfangngad hija muti achi umali ta e-atoy na khuy pfahor, an una agwiton hana manahalimid an manahalichit ay ni pumpfangngachana ta miꞌtakhu cha ay Apo Jos hi ma-id chi pogpogna.

10

1 Hini urchin Moses ja un amat hi ágwan ni omaꞌ-atan hana maphod an bindisyon an ichat Kristo, ti pfu-un hitay hini omaꞌ-atana. Hijaot un anong un tennagwon an mundaton hana mundayaw ay Apo Jos ay ni inalin ni urchin hi midaton ja ma-id apfalinana an mangaan hi pfahor ja mangpagpong ay ni piꞌtakhuwan cha. 2 Ti nu umannung an na-ulahan hana pfahor cha hot achi cha mahpay nonomnomon an napfahulan cha ja empokhong cha koma an mundaton.

3 Muti hini umannung an omaꞌ-atana ja hay hato ayya metennagwon an idaton cha ja una epanomnom ay chicha an napfahulan cha. 4 Ti umannung an ma-id apfalinan ni chalan chi pfakah ja khancheng an mangulahan hi pfahor. 5-6 Hitay chi khapo na an chin umaliyan Kristo heto lota ja inali na ay Ama na hi,

“Tayya an pfu-un hana khun maparti an animar

ja hana uchumna an daton chi penhod mu,

ja achi a ma-ay-ayu hana animar an mapoolan ay ni altar

ja hana uchumna an midaton khapo hi pfahor.

Hijaot unaꞌ enephochan hi achor ta gway midaton ay he-a.”

7 Ja inali na khu hi,

“Tojaꞌ ja, Apo Jos, an mangat ay ni penhod mu ta mipa-annung hini nitulaꞌ an Hapit mu.” *

8 Nomnomon ta-o hini podhon Hesu Kristo an hapiton ay tay inali na, an achi podhon Apo Jos hana animar an khun cha idaton ja khun cha poolan, ja hana chalan chi animar an idaton cha ta gway aton chi pfahor an mapakawan. Pfu-un hay hato chi mangpachenor ay hija, anong un in-urchin Moses. 9 Ja unaot allon hi, “Tojaꞌ ja an mangat ay ni penhod mu.” Hitay an hinapit na chi panginnilaan an lemman Kristo hichin khun cha aton an mundaton ja empallog na hini achor na an nidaton, ti hijah tay chi penhod Apo Jos. 10 Ja inunud Hesu Kristo hitay penhod Apo Jos, hijaot un ta-o na-ulahan hi pfahor khapo chin namengpenghan an nangdatunan Hesu Kristo ay ni achor na.

11 Hachi papachin chi Hudju ja a-arkha-arkhaw an tumaꞌchug cha an mangat ay ni tamu cha. Ja mumpiggwa cha ay ni ohan arkhaw an mundaton ja un hihiya hini khun cha idaton. Muti ma-id oh-ohhah apfalinan hato an daton an mangaan hi pfahor. 12 Muti hi Kristo ayya ja namengpenghan an indatona hini achor na. Ja un ammuna hitay an enat na ja na-aan chi pfahor ja ingkhana. Ja napfalin hitay an tamu na ja inumpfun ay ni nun-appit hi agwan Apo Jos, 13 hotti gwa hichi an munhohhood ingkhana hi apfakon Apo Jos hana pfuhur na. 14 Ja khapo ay tay namengpenghan an nangdatunana ay ni achor na, ja an amin hana nalenehan chi pfahor cha ja pumpfalinona chicha hi magpong ja ingkhana. 15 Ja tihtikhuwan ni Espiritu Santo an umannung hay hato ti amat heto chin impatulaꞌ na an,

16 “Allon Apo Jos hi, ‘Amat heto hini pfakhu an peꞌtobpfalaꞌ hana Israelitas.

Uchum chi arkhaw ja ichataꞌ chicha hi pfakhu an nomnom

ta ma-awatan cha hana urchin u,

ja lomanoꞌ hana puhu cha

ta marmuy pamhod cha an umunud.’ ” †

17 Ja unaot allon hi,

“Alichuwaꞌ an amin chi pfahor cha ja hana nun-apukhit an ena-enat cha.” ‡

18 Hotti nakhibpfoh an napakawan hay hato an pfahor ja penogpog na an khahinon chi mundaton khuh.

Ma-id homalegwa ay ni ehnotan ta-o ay Apo Jos

19 A-akhi, khapo chin chalan Hesus an nun-ajuh chin nang-atajana hi pfahor ta-o, ja achi ta-o toma-ot an mehnot ay ni agawwachaan Apo Jos an eꞌ-eꞌnongan chin Na-assantuwan an Kwarton ni tabernakulo. 20 Ti chin natajana ja mipadchung chin nahakgwi-an chin kurtina an nanahhalin chin Na-assantuwan an Kwarto, hotti nipfughor hini pfakhu an agwun ta-o an umuy ad langit an ma-id uchumna nu pfu-un hi Hesu Kristo an mamattakhu. 21 Hi Hesus chi pachi ta-o ad ugwani an ma-id ipadchungana, ja hijay mangpapaptoꞌ ay ni pamilyan Apo Jos. 22 Hotti achi ta-o mun-okhon an mehnot ay Apo Jos ti nagwachaan ta-o hi nehamad an pammati ja nalenehan hato nomnom ta-o an nun-apukhit, an amat hi nagwalaꞌkhiyan ay ni chalan Hesu Kristo ja amat hi na-ulahan hato achor ta-o hi maleneh an chanum. 23 Mahapor an khokhotan hini pammati ta-o hana maphod an ingkarin Apo Jos hi hahadchon ta-o an hija hitay khun ta-o tihtikhuwan. Achi ta-o munharhalinchugwa ti achi munlahlah hi Apo Jos an nangali. 24 Ja nomnomon ta-oy aton an muntitinnolong ta om-omlot chi i ta-o pumpepennohhochan ja pangatan hi maphod. 25 Ja achi ta-o inganuy hitay khun ta-o aton an ma-am-amamung an mundayaw ay Apo Jos an amat ay ni khun aton hana uchumna, ta un ta-o gwot koma e-ar-alla an manghinpipinnapfi-ah hi pammatin chi ohanna ay chita-o, ti matikhaw ta-o an khun homhomnot hini arkhaw an pumpfangngachan Hesu Kristo. 26 Ti napfalin ayya an inannilan ni ohan takhu hini umannung an omaꞌ-atan chin nang-atajan Hesus hi pfahor ja una tugwali khurkhulaton an khun pfumahor, ja angkhaynana an ma-id khuh uchumna hi midaton an mangaan hi pfahor na. 27 Hotti un hay hahadchona ja hini atattata-ot an adusaan ja hini khun mungkhelab an apoy an mamoolan hana pfuhur Apo Jos. 28 Nomnomon ta-o hini khun cha aton ay ni ohan takhu an nanglukhangeh ay ni urchin Moses. Nu gway chugwa wenno tolo an mun-oh-ohha an muntihtikhu ja mapfu-ihan an pfimmahor hija, ja patajon cha an ma-id harhalinchugwaana. 29 Nu amat heto hini dusan ni oha an nanglukhangeh ay ni urchin Moses, ja un chah achi om-omod hini adusaan ni takhu an mangpaꞌ-igwin ja man-ug ay ni Empfalay Apo Jos, ja pinahiw na khu hini Espiritu Santo an nangkhohkhohan ay hija? Cho-or chi hongpfatana ay Apo Jos ti achi na pfalolan hini chalan Hesu Kristo an mangtihtikhu ay ni neꞌtobpfalan Apo Jos hi tatakhu an hijay nangulahan hi pfahor. 30 Ti inannila ta-o hi Apo Jos an nangali hi, “Un angkhay ha-in chi mangchat ay ni ohong chi numpfahulan cha.” Ja gwacha khu hitay nitulaꞌ hi nangarjana hi, “Hugijon Apo Jos hana tatakhu na.”§ 31 Atattata-ot mangkay nu hitay mamattakhu an Jos chi mangdusa ay chita-o. 32 Nomnomon ju an khapo chin namatiyan ju an nanilagwan Apo Jos hi nomnom ju, ja inanuhan ju chin cho-or an likhat. 33 Ja gwa chin timpo an napfa-inan aju hi achoꞌlan chi tatakhu ja napalikhat aju. Ja nu gway padchung ju an namati an pinalikhat cha ja agkhuy ju enhaot an ibpfa ju, 34 ja ninignikha ju hana i-ibpfa ju an nipfalud. Ja inanuhan ju hay namlohan cha hana khina-u ju, ja un aju gwot mun-an-anla, ti anila ju an mapmaphochan hana enachangjan an enchachaag Apo Jos an michat ay chaꞌju, ja munchochodcha cha ja ingkhana. 35 Hotti punchochodchaon ju hini pammati ju, ti otong hini lagpfu ju nu achi ju epfot. 36 Ja mahapor chi anuh an mangat ay ni penhod Apo Jos ta gway aton ju an mangala hana maphod an ingkari na. 37 Ti gwa han impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi,

“Achi mapfajag hot umali hini hahadchon ju an achi mataktak.

38 Hana magpong an takhuꞌ ja miꞌtakhu cha an nepognad hi pammati,

muti hana man-ug hi pammati cha, ja achiyaꞌ ma-ay-ayu.” *

39 Muti chita-o ayya, ja agkhuy ta-o nidchum hay hana nan-ug hi pammati cha an dusaon Apo Jos hi ma-id chi pogpogna, ti namati ta-o hotti miꞌtakhu ta-o ay ApoJos.

11

Hini omaꞌ-atan chi pammati

1 Hotti ngachah chi omaꞌ-atan chi pammati? Hini gway pammati na ja munhochor an michat hana hahadchon ta-o an ingkarin Apo Jos. Ja anong una agkhuy pay tinnig, ja anila na an umannung cha. 2 Hachi a-ammod ta-o chin nahop ja gway pammati cha, hijaot un ma-ay-ayu hi Apo Jos ay chicha. 3 Khapo ay tay pammati ja inannila ta-o an hitay lota ja an amin chi nagwacha ja limmun Apo Jos ay ni apfalinan ni hapit na. Hotti enephod na an amin hana matikhaw khapo ay ni apfalinana an achi matikhaw.

4 Nomnomon ta-o akay niꞌ hi Abel, an khapo hi pammati na ja napfarpfalor hi pannig Apo Jos chin indatona mu chin daton Kain. Ja khapo khu hi pammati na ja impfilang Apo Jos hija hi magpong. Hotti anong un natoy hi Abel ja khun pay munhapit ay chita-o an nanginnila ay ni amatan tay an pammati na.

5 Hay khu oha an gway pammati na ja hi Enok. Khapo hi pammati na ja enalan Apo Jos hija an mamattakhu an agkhuy natoy. Ja hiningi-hingit cha ja agkhuy cha chakngan, ti enalan Apo Jos hija. Ja gwa han impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi, chin a-adchaan Enok heto lota ja ma-ay-ayu hi Apo Jos ay hija. 6 Ja nu ma-id pammati ja un chah ma-ay-ayu hi Apo Jos? Ti hini mamhod an mehnot ay Apo Jos ja mahapor an pattiyona an gwachay Apo Jos ja pattiyona khu an gway lagpfun hana maningit ay hija.

7 Oha khu hi Noah an khapo hi pammati na ja enegngor na chin inalin Apo Jos an ma-at, anong una agkhuy tinnig, ja enephod na chin da-ong ta atakhuwan cha an pamilya. Inunud na hi Apo Jos khapo hi pammati na, hot nipatikhaw an napfahulan an amin hana tatakhu an agkhuy namati. Hotti oha hija an impfilang Apo Jos hi magpong khapo hi pammati na.

8 Hi khu Abraham ja inunud na chin inalin Apo Jos khapo hi pammati na. Ti chin nangarjan Apo Jos hi umuy ay ni lukhar an epfanoh na ay hija ja empacheh na an umuy, an anong una agkhuy anila hini omajana. 9 Ja khapo ay tay pammati na ja immuy an i pfimmagwi ay chuy an lukhar an mepfanoh ay hija. Ja nunhehetto han apfong an torcha ja amat khu ay cha Isaak an empfalay na ja hi Jakob an apo na, an nidchum cha an michatan ay ni pfanoh an ingkarin Apo Jos. 10 Inanuhan Abraham hay hato ti munchomoꞌ hija an miꞌtakhu ay ni hahadchona an munchochodcha an pfuglay ad langit an enephod Apo Jos. 11 Ja khapo hi pammatin Abraham ja nagwachaan cha hi empfalay anong un nunnaud an nala-ay ja numpfahig hi Sarah an ahagwa na. Nunhochor ay Apo Jos an mangat chin ingkari na.* 12 Hotti hay pfilang Abraham ja achi munholag ti nunnaud an nala-ay. Muti unagkhu la-ahna ja nunholag hija, ja chin holag na ja amat hi pfilang chi pfittuwan ad uchu, ja amat khu hi panag an achi mapfilang.

13 An amin hay hato tatakhu an hinapit u, ja natoy cha an agkhuy pay nachakngan hini timpo an pangchatan Apo Jos hana ingkari na ay chicha. Muti amat chamchama hi enaꞌ-amang cha hana inalin Apo Jos hi ma-atto an penpenhod cha an agwaton. Anila cha an un cha pfimmabpfagwi an ma-id mismo hi pfuglay cha heto lota. 14 Hitay an nomnom cha ja matikhaw an gwa hini umannung an pfuglay an hahadchon cha. 15 Ja pfu-un hachi pfuglay an tenaynan cha chi khun cha nomnomnomon. Ti un amat hot numpfabpfangngad cha. 16 Muti achi, ti hini hahalichiton cha an podhon cha an omajan ja hini mapmaphochan an pfuglay ad langit. Hijaot un inapfulut Apo Jos an hijay Jos cha. Ja umannung hitay ti enhakhanaana chicha hi pfuglay ad langit.

17-18 Nomnomon ta-o chin pammatin Abraham an natikhaw ay chin natopngana. Hi Abraham chi nangallan Apo Jos an hi Isaak an oh-ohha an empfalay na chi ihunaan chi holag na. Muti khapo hi pammati na ja agkhuy na intulli chin inalin Apo Jos an patajona hi Isaak ta midaton. 19 Ti pattiyon Abraham an gway apfalinan Apo Jos an takhuwon hi Isaak. Ja amat un immannung an tinakhu na hi Isaak, ti entoloy koma Abraham an indaton nu agkhuy empagwan Apo Jos.

20 Hi Isaak ja inijapfana cha Jakob ay Esau an empfapfalay na khapo hi pammati na, ja in-ijab na chi hay aton Apo Jos an mumbindisyon ay chicha hi uchum chi arkhaw. 21 Amat khu hina ay Jakob, an gwa an khumaju an matoy ja ingkhu-ad na chin pfunguhana ta timmaꞌchug an nundayaw ay Apo Jos. Ja khapo hi pammati na ja inijapfana hana a-apo na an empfapfalay Josep. 22 Hi khu Josep an gwa an khumaju an matoy, khapo ay ni pammati na ja impadtu na chin akakan an amin chin holag Israel ad Egypt. Ja niꞌ-ali na khu hi pe-ekak cha chin tungar na ta i cha ilupfuꞌ ay ni pfuglay an omajan cha.

23 Hachi a-ammod Moses ja gway pammati cha khu. Hotti chin nituꞌkhungana ja agkhuy cha temma-ot an nanglukhangeh ay ni in-urchin chin ari an patajon cha hana paꞌ-etoꞌkhong an linala-e an empfalay chi Hudju. I cha inhinop hi toloh pfulan ti tinnig cha an maphod hija an unga.

24 Immilog hi Moses ja khapo hi pammati na ja agkhuy na inapfulut an pun-empfalay chin pfupfai an empfalay ni Faraon. 25 Ti napfarpfalor ay hija hini i-idchumana hana tatakhun Apo Jos an maparpalikhat mu hana pun-an-anlaan hana khun pfumahor an un na-omtang ja napogpog. 26 Un cha ngongohmolon hija khapo ay ni pammati na ay ni Mesias. Muti napfarpfalor ay hija hitay khuna apahigwan khapo ay Kristo mu hini una alaon an amin hini enachangjan ad Egypt. Ti inhihi-ar na an gway linagpfu na an michat ay hija hi uchum chi arkhaw. 27 Khapo hi pammati na ja nakak ad Egypt an ma-id ta-ot na hu-un pfumungot hini ari. Inanuhana hay hato nunlikhatana ti amat hi khuna tikhan hi Apo Jos an achi matikhaw. 28 Ja khapo hi pammati na ja intuchugwana hana papadchung na an Israelitas hi aton cha ay ni alohan chin angher an mamatoy hana pangpanguluwan an empfalay hachi e-Egypt. Inali na hi alaon cha hini chalan chi karnero ta igwalaꞌkhi cha ay ni pantaw, ta maloh ayya hini angher ja achi na peꞌpatoy hana pangpanguluwan an empfapfalay cha.

29 Khapo hi pammatin hachi Israelitas ja pfinad-ang cha chin nangadnan hi Mumpfolah an Baybay, ti un himpfumagkha ja napegwaꞌ chin chanum ja nephod han mamakha an chalan an enenggwa cha. Ja unot gwa an meꞌpfad-ang chin e-Egypt ja nun-aꞌjum khu chin chanum ja nun-arteng cha. 30 Ja khapo hi pammati cha ja khun cha leꞌgwoleꞌgwohon ad Jeriko hi petoh arkhaw ja un mituchor chin nunleneꞌgwod an alad chuy an pfuglay. 31 Ay chuy an pfuglay ja gwa hichuy pfupfai an hi Rahab chi ngachana an putah. Khapo ta gway pammati na ay Apo Jos ja minangili na hachi hennag Joshua an i mun-eleng ad Jeriko, ja tinulungana chicha. Hijaot un cha agkhuy inidchum an neꞌpatoy hija chin namatajan cha hay hachi ka-iliyana an ngimmangannu ay Apo Jos.

32 Cho-or pay hini mapfalin an istoryaoꞌ an omaꞌ-atan chi pammatin chin a-ammod ta-o, muti ammuna otniꞌ hitay ti munnaud an umanchu-oy nu pfo-ajoꞌ an amin hana enat cha Gideon ja hi Barak ja hi Samson ja hi Jefta ja hi Ari David ja hi Samuel ja chin uchumna an profeta. 33 An amin cha tay ja gway pammati cha. Ja khapo hi pammati cha, ja gwa ay chichay mangab-apfak hi khukhupfat, empapadchong cha an nun-ap-apo, ja enagwat cha hana ingkarin Apo Jos. Chin uchumna ja khapo hi pammati cha ja niꞌtim hachi ta-on chi layon ta achi cha omalat. 34 Intuud chay uchumna hi apoy ja agkhuy cha naghob, ja chin uchumna ja nergwang cha hachi mamhod an mamatoy ay chicha. Ma-id pfi-ah chi uchumna muti inchatan Apo Jos chicha hi pfi-ah. Chin khu uchumna ja pfimmi-ah cha an miꞌkhukhubpfat, hot empata-ot cha hachi hinchalo an narpu hi uchumna an pfuglay an miꞌkhupfat ay chicha. 35 Ja gwa chin pfinapfai an namati an timmakhu chin empfapfalay cha an nun-atoy.

Ja chin uchumna, ja angkhay un cha achi penhod an ehaot chin pammati cha ja inapfulut cha an mipfabpfalud. Hotti naparpalikhat cha ingkhanah nun-atajan cha. Hay nenonomnom cha ja mapmaphochan hini hahadchon cha an amahuwan ja hini piꞌtakhuwan ad langit. 36 Khapo hi pammati cha ja natangkhatangkhaan chin uchumna, ja nahuplit cha, ja napfangkelengan cha an nipfalud. 37 Chin uchumna ja un cha numpfu-or chicha hi pfato ja ingkhanah natajan cha. Ja un cha nungkhahakhah an nun-ittang chin achor chi uchumna, ja nun-apfagwoꞌ chin uchumna ingkhanah natajan cha. Chin uchumna ja munnaud an ahighikha ti napalikhat cha ja ma-id i cha pangalan hi mahapor cha. Chin atag lopfong cha ja un op-op chi karnero ja khancheng, 38 ja ma-id i cha panghinchan, hotti un atoꞌtogna hichi let-ang hon pfimmagwi cha, achi ayya ja hichi pfuludna ja un hay lijang hon naloꞌ cha. Khapo ay tay otong an pammati cha ja achi me-ajaw hitay lota hi punhitugwan cha.

39 An amin hay hato ja na-apfulut cha ay Apo Jos khapo hi pammati cha, muti agkhuy cha neꞌ-ah-up hana ingkari na. 40 Gwa han mapmaphochan an inhumang Apo Jos an aton, ta un omod na ta gway aton ta-o an midchum ay chicha, ta pumpfalinon chita-o an amin hi magpong an tatakhu na.

12

Hi Apo Jos ja tukhunon chita-o

1 Hotti hay hato tatakhu chin nahop an nahamad chi pammati cha ay Apo Jos chi nomnomon ta-o an amat hi khun chita-o titigkhan, ta gway managchag ay chita-o an mangtoloy an miꞌ-unud ingkhana hi meꞌ-atam ta-o ay ni immajan cha. Hotti mahapor an eponag ta-o an amin chi homalegwa ja hana pfahor an amat hi haꞌpfat an machamot. 2 Hi Hesus ja angkhay chi pattiyon ja punhocholan ta-o, ti hija chi pangulu ta-o an mangpagpong ay ni pammati ta-o. Inanuhana an nunlikhat hichi kros ja agkhuy na nenomnom chi hay ipfapfa-inana. Ti hay empa-ennongana an hahalichiton ja hini anla an agwatona. Hotti inumpfun ad ugwani ay ni nun-appit hi agwan ni tronon Apo Jos hotti madaydayaw hija.

3 Nonomnomon ju chin enat Hesus an nangedpor chin nunlinapoh an pfimmuhulan chi napfahulan an tatakhu ay hija, ta achi la-ahna ja i ju ingnganuy ja i aju himmikha an miꞌ-unud. 4 Nalikhatan aju an niꞌkhupfat hi pfahor muti ma-id pay oha ay chaꞌju hi penatoy cha khapo hi pammati na. 5 Amat hi nalichuwan ju chin intukhun Apo Jos ay chaꞌju an empfapfalay na chin nangarjana hi,

“Heton empfalay u, achim ngongohhajon hini aton Apo Jos an manukhun ay he-a,

ja achi a madismaya nu ihingar chi-a.

6 Ti tukhunon Apo Jos hini empfalay na an podpodhona,

hijaot una hupliton hato an impfilang na hi empfapfalay na.” *

7 Hotti anuhan ju hana umali an likhat, ti hitay chi aton Apo Jos an manukhun ay chaꞌju. Ti hitay chi panginnilaan an impfilang chaꞌju ay Apo Jos hi empfapfalay na. Ti un chah gway empfalay hi achi tukhunon ni ammod na? 8 Hotti tukhunon Apo Jos an amin hana empfapfalay na. Ja nu achi ju peꞌpacha chi panukhun Apo Jos, ja hijay panginnilaan an agkhuy aju nidchum hana umannung an empfapfalay na. 9 Hana ayya ammod ta-o heto lota ja khun chita-o tukhunon ja enegngor ta-o chicha. Hotti om-omod koma an unuchon ta-o hitay Ama ta-o an gwa ad langit ta gway aton ta-o an miꞌtakhu hi ma-id chi pogpogna. 10 Hini panukhun chi a-ammod ja un mamagpong, ti immilog ta ayya ja emmopoh chi puntukhunan cha. Napopogpog hini anila cha an maphod an aton chi muntukhun. Muti hini aton Apo Jos an manukhun ja aphochan ta-o ta gway aton ta-o an amat ay hija an ma-id pfahor na. 11 Tukhunon chita-o ayya ja ma-id chi ay pun-anlaan ti munchokhoh hi punleꞌnaan. Muti unchani ta ar-alegwohgwohon ja matikhaw ta-o hini maphod an ipfunga na an lenong chi nomnom ja hini magpong an piꞌtakhuwan.

Ipapati ta-o an miꞌ-unud ay Apo Jos

12 Hotti achi ju epfot hini aton ju an miꞌ-unud ja achi aju humikha ta un ju gwot khun ipfiꞌpfi-ah. 13 Unuchon ju hini magpong an chalan ta pangtikhan hana munharhalinchugway nomnom na, ta achi cha e-enghay ta gway aton cha an manghehemad an miꞌ-unud ay Apo Jos. 14 Un ju gwot ihihi-ar an itamu hini pun-oh-ohhaan ju an namati. Ja ipapati ju an miꞌtakhu ay ni magpong an piꞌtakhuwan, ti hini takhu an achi magpong ja achi miꞌtakhu ay Apo Jos. 15 Pa-ennongan ju ta achi la-ahna ja gwacha chi hay man-ug ay ni khohkhoh Apo Jos. Ja tikhan ju ta ma-id chi hay man-ug ay ni umannung an pammati ju, ti hini ayya takhu an amat hina ja un amat hay nitanum an pfumininu chi pfunga na. Nu home-on hitay ja cho-or hana ma-alinan an amat hi napfininuwan. 16 Ja pa-ennongan ju ta achi la-ahnaon immilugtap aju. Ja achi ju unuchon chin enat Esau an ma-id hi Apo Jos ay ni nomnom na. Angkhay chin henaang na ja inhugwar na chin pfanoh na an panguluwan chin namenghan an nanganana. 17 Anila ju an otong chin tutujun Esau chin enat na, ti podhona an hay ijab chi panguluwan chi i-ijab ama na ay hija muti agkhuy na-apfulut hija. Ja anong una ingkila an mumpakpaka-ahi, ja ma-id mapfalin.

18 Hotti ipapati ta-o an miꞌ-unud a-akhi, ti mapmaphochan hini neꞌtobpfalan Apo Jos ay chita-o ad ugwani mu chin neꞌtobpfalana chin a-ammod ta-o hichin nahop. Ti hay enat cha an nanginnila ay Apo Jos ja khun cha tikhan hana mamattikhaw an atattata-ot. Tinnig cha han khun mumpfilachaw an apoy ay chuy pfuludna ad Sinai, ja hemmelong ad uchu ja pimmuwoꞌ. 19 Ja chengngor cha chin abpfuu ja chin atattata-ot an hapit Apo Jos. Khapo hi ta-ot cha ja inali cha hi, “Anong kay ayya ja achi etoloy Apo Jos an miꞌhapit ay chita-o.” 20 Ti achi cha paꞌ-ahchaꞌ chin khun punhapitan Apo Jos an nangarjana hi, “Nu gway mangchaꞌ-ang ay tay pfuludna ja pungkhajang ju ingkhana hi matoy, anong un hay animar.”† 21 Munnaud an atattata-ot hato tinnig cha, hotti anong un hi Moses ja inali na hi, “Khunaꞌ munggwoggwog hi ta-ot u.” 22 Muti chita-o ayya ja nehnot ta-o ay ni pfuludna an Sion an hija hini Jerusalem an gwa ad langit. Nehnot ta-o ay ni pfuglay ni mamattakhu an Jos, an a-amungan hana linipfulipfu an angher an mun-an-anla an khun mundayaw ay Apo Jos. 23 Nidchum ta-o hana impfilang Apo Jos hi panguluwan an empfapfalay na an nelehta chi ngachan cha ad langit. Gawwacha ta-o ay ni presensyan Apo Jos an Manugi hi tatakhu, ja neꞌ-oh-ohha ta-o hay hana magpong an nun-atoy an tatakhu an lemman Apo Jos chi nitakhuwan cha ta ma-id akuchangan cha. 24 Ja nidchum ta-o ay Hesus an hijay nihunungan ni nephochan ni pfakhu an neꞌtobpfalan Apo Jos ay chita-o. Chin chala na an nun-ajuh, ja napfarpfalor hini ma-at na mu chin chalan Abel an mangpfokha hi pfalloh chin namatajan Kain ay hija.

25 Tikhan ju ta achi ju itulli hini tukhun Apo Jos. Ti chin khun aton Apo Jos an miꞌhapit chin a-ammod ta-o ja hay takhu chi nunhapitona hi a-adchaan cha ad Sinai. Ja nadusa hay hana agkhuy nangunud hana inali na. Hotti om-omod ay chita-o an madusa ta-o nu chuꞌkhon ta-o hana impa-innilan Apo Jos an gawwa ad langit. 26 Ja chin nunhapitan Apo Jos ad Sinai ja nungkhihu. Ja gwacha han inalin Apo Jos an agkhuy pay na-at an allona hi, “Mamenghan pay ja egwakhot u khu hitay lota, ja midchum an megwakhot ad uchu.”‡ 27 Chin nangarjana hi mamenghan pay an egwakhot na hitay lota ja podhona an hapiton an upfahona an amin hana limmuna an achi munchochodcha. Angkhay hay hana achi makhinu chi mataynan. 28 Hotti munyaman ta-o ay Apo Jos ti nidchum ta-o ay ni Pun-ap-apugwana an achi makhinu. Hot daydayawon ja lihpituwon ta-o hija ta miꞌpanuy ay ni penhod na. 29 Ti hini aton tay Jos ta-o an mundusa hi tatakhu ja amat hi apoy an khomhob.

13

1 Etoloy ju an mumpopohhochan an amat hi hin-a-agkhi. 2 Ja tikhan ju ta khun ju mangiliyon hay marpu hi uchumna hi pfuglay an umali hina pfalay ju. Ti gwacha hana nummangili, ja un najuna agkhu ja angher Apo Jos hana minangili cha. 3 Nignikhaon ju hana nipfapfalud an amat hi niꞌpfapfalud aju. Ja nignikhaon ju khu hana maliglikhatan an amat hi nidchum aju ay ni punlikhatan cha. 4 Tayya han alloꞌ ay chaꞌju an amin. Hini arhinan ja mahapor an pfalolan ju ta achi la-ahna hon i aju immilugtap ja meꞌ-akhamang. Ti dusaon Apo Jos hini mangat heto. 5 Pfu-un koma hini pamhod ju hi pelaꞌ chi mangpadchong ay ni aton ju an miꞌtakhu, ta un aju koma mappog nu nga chah ni gwa ay chaꞌju. Ti hi Apo Jos chi nangali hi, “Achi chaꞌju taytaynan ja teꞌte-a-an.”* 6 Hotti munchomoꞌ ta-o an mangali hi,

“Hi Apo Jos chi khun tomolong ay ha-in,

hotti ma-id chi hay ujaꞌ tomaꞌtan

hi hay aton chi tatakhu ay ha-in.” †

7 Nomnomon ju hachi nahnahhun an pangpangulu ju an nangpa-innila ay tay Hapit Apo Jos ay chaꞌju. Nomnomon ju hini maphod an pfungan chin niꞌtakhuwan cha ta tuntunchon ju chin pammati cha. 8 Ti hi Hesu Kristo ja achi marmarman, an chin omaꞌ-atana chin hunhunana ja hija khu chi omaꞌ-atana ad ugwani ja ingkhana. 9 Hotti achi aju ma-allilaw hana natnat-on an khun mituchu an achi miꞌpanuy ay ni umannung an tudtuchu. Hini mangpapfi-ah ay tay nomnom ta-o ja hini khohkhoh Apo Jos an pfu-un hini urchin chi anun. Hay hato an khun cha unuchon ja ma-id chi hay itolong na ay ni pammati cha. 10 Ja hana mumpapilit an mangunud an amin hana urchin Moses ja ma-id kalintikhan cha an meꞌ-agwat hana maphod an ichat Apo Jos ay chita-o khapo hi nangdatunan Hesu Kristo ay ni achor na. 11 Hini ayya chalan chi animar an nidaton ay Apo Jos ja ihikhop ni Natakhay an Pachi ay ni Na-assantuwan an Kwarto ta gway aton chi pfahor chi tatakhu an mapakawan. Muti achi cha ihcha hini achor ni animar an nidaton khapo hi pfahor, an un cha ekak ay ni pfuglay cha ta icha poolan. 12 Ja amat khu ay Hesus, an enekak cha ay ni pfuglay ad Jerusalem an i cha epfakhat. Ja natoy ta gway aton hana pfahor ta-o an ma-ulahan khapo chin chala na an nun-ajuh. 13 Hotti me-ekak ta-o ta umuy ta-o ay hija, an hay podhona an hapiton ja taynan ta-o hachi ugalin chin nahop ja midchum ta-o ay hija an mapahiw. 14 Ti pfu-un heto lota chi achaan chi punhitugwan hi ma-id chi pogpogna, ti hini uchukhon ta-o ja hini pfuglay ad langit an hijay punhitugwan ta-o hi ma-id pogpogna. 15 Ja hay khun ta-o koma idaton ay Apo Jos khapo ay Hesus ja hini pundayawan ja punyamanan ta-o ay hija. Hay hato chi idaton hana tatakhu an mangali hi hijay Apo cha. 16 Ja achi ta-o khu alichuwan an mangat hi maphod ja an tomolong hana papadchung ta-o. Hay hato chi daton an omepachenor ay Apo Jos.

17 Unuchon ju ja na-upfay aju hana khun mangpangpangulu ay chaꞌju, ti chichay khun manalimun ay ni pammati ju, ja anila cha an hongpfatan cha ay Apo Jos hini aton cha an munserbi. Hotti unuchon ju ta mun-an-anla cha an mangat ay ni tamu cha. Ti nu achi ju unuchon ja ma-id pohodna hi i cha punserbiyan ja chaꞌjuy ka-ahi.

18 A-akhi, etotoloy ju an mangekalalakhan ay chaꞌmi, ti anila mi an maphod hitay konsensia mi ja podpodhon mi an miꞌtakhu an ma-ichadniꞌ chumalat hi apahigwan Apo Jos ay chaꞌmi. 19 Achi aju adniꞌ amat hina ta ekalalakhanaꞌ ta alom ja achi umijahop ja empfangngachaꞌ ay Apo Jos ay ni gwachaan ju.

20-21 Hi Apo Jos an arpugwan chi lenong chi nummahu ay Apo Hesus. An hija hini madayaw an Pastor an khun manalimun ay chita-o an amat hi karnero na, ja hini chala na an nun-ajuh chi nangpa-innila ay ni achi mapogpog an neꞌtobpfalan Apo Jos ay chita-o. Hay kalalag u ja hitay an Jos ja ichat na ay chaꞌju an amin chi mahapor ju ta gway aton ju an mangat ay ni penhod na. Ja pumpfalinona chita-o hi tatakhu an maka-ay-ayu ay hija khapo ay Hesu Kristo an nidchuman ta-o. Hijay madaydayaw hi ma-id chi pogpogna. Amen.

22 Hay alloꞌ ay chaꞌju, a-akhi, ja achi ju adniꞌ ilukhangeh ta apfuluton ju hay hato tukhun u ay tay hoꞌhoꞌchod an tulaꞌ u ay chaꞌju.

23 Podhoꞌ an ipa-innila ay chaꞌju an pfimmutay hini ibpfa ta-o an hi Timoti hichi pfaluchan. Nu umali gwot heto hot mitnud ay ha-in an umali hina gwachaan ju.

24 Pakumustaan ju hana mangpangpangulu ay chaꞌju ja an amin hana tatakhun Apo Jos hina. Hato a-akhi ta-o an namati an narpu ad Italy ja pakumustaan chaꞌju khu. 25 Hi Apo Jos chi mangkhohkhohan ay chaꞌju an amin. Amen.

* 1:5 1:5 Psalms 2:7

† 1:5 1:5 2 Samuel 7:14

‡ 1:7 1:7 Psalms 104:4

§ 1:9 1:9 Psalms 45:6-7

* 1:12 1:12 Psalms 102:25-27

† 1:13 1:13 Psalms 110:1

* 2:8 2:8 Psalms 8:4-6

† 2:12 2:12 Psalms 22:22

‡ 2:13 2:13 Isaiah 8:17-18

* 3:11 3:11 Psalms 95:7-11

† 3:15 3:15 Psalms 95:7-8

* 4:3 4:3 Psalms 95:11

† 4:4 4:4 Genesis 2:2

* 5:5 5:5 Psalms 2:7

† 5:6 5:6 Psalms 110:4

* 6:14 6:14 Genesis 22:16-17

* 7:5 7:5 Chin enat Apo Jos an nanghaad hachi holag Levi an pachi ja mapfaha ay ni Numbers 1:47-54

† 7:17 7:17 Psalms 110:4

‡ 7:20-21 7:20-21 Psalms 110:4

* 8:3 8:3 Hi Kristo an Natakhay an Pachi ta-o ja ma-id chi hay animar hi indatona ti un hini mismo an chala na. (Hebrews 9:12)

† 8:5 8:5 Exodus 25:40

‡ 8:12 8:12 Jeremiah 31:31-34

* 9:20 9:20 Exodus 24:8

* 10:7 10:7 Psalms 40:6-8

† 10:16 10:16 Jeremiah 31:33

‡ 10:17 10:17 Jeremiah 31:34

§ 10:30 10:30 Deuteronomy 32:35-36

* 10:38 10:38 Habakkuk 2:3-4

* 11:11 11:11 Wenno: Ja khapo hi pammati na ja nunhapfin hi Sarah anong un pfakit, ti nunhochor ay Apo Jos an mangat chin ingkari na.

* 12:6 12:6 Proverbs 3:11-12

† 12:20 12:20 Exodus 19:12-13

‡ 12:26 12:26 Haggai 2:6

* 13:5 13:5 Deuteronomy 31:6

† 13:6 13:6 Psalms 118:6-7

James

1

2

3

4

5

JAMES

(Santiago)

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hini nangtulaꞌ ay tay ja hi James an pangulun chin nahnahhun an namati ay Hesu Kristo an gawwa ad Jerusalem. Intolong na hitay an tulaꞌ an amin hana namati an numpanguy hana apfuglapfuglay ay tay lota. Cho-or hana intulaꞌ na an pangpadchungan ta gway aton an manginnila hana tukhun hi amatan chi maphod an nomnom ja hay hana maphod an ugali ja atatakhun chi oha an namati. Ay tay tulaꞌ James ja inlawlawag na hana apalikhatan chi umunud. Gwacha khu hana intukhuna hay hana achangjan ja hana napubli. Allona hi mahapor an punchichipaton hini aton hi tatakhu, ja or-oloꞌlaon hini aton an munhapit.

Hini oha an impa-innila na ja ma-id inherpfin ni pammati nu ma-id midchum hi maphod an khun aton an atikhan ni nidchuman ta-o ay Kristo.

1

1 Ha-in hi James, an pfaar Apo Jos ja hi Apo ta-o an hi Hesu Kristo. Tayya an muntula-aꞌ ay chaꞌju an tatakhun Apo Jos an gwa hi apfuglapfuglay ay tay lota. Omod hini piꞌtakhuwan ju hina?

Anuhan hana umali an likhat

2 A-akhi, anong un umali chi numpfino-ob-on an punlikhatan ju ja un aju gwot mun-an-anla. 3 Ti anila ju an hay hana umali an atopngan ja hijay pfumi-ahan chi pammati ta munchochodcha an madpor aju nu gway umali hi likhat. 4 Hotti un ju etortoloy an mun-an-anuh nu gway likhat ta mehamad hini pammati ju ja ma-id oh-ohhah akuchangan ju hi pannig Apo Jos.

5 Nu khulat ta ma-id anila ta-o hi penhod Apo Jos peꞌ-at ta-o, ja un ta-o epfokha ay Apo Jos. Ti hi Apo Jos ja maꞌma-idchat ja tulungana an amin hana mumpatolong ay hija, an achi humingar. 6 Muti nu gway epfokha ja mahapor an nahamad hini aton an munhochor ay Apo Jos ta achi munhalinchugway nomnom. Ti hini takhu an munhalinchugway nomnom na ja un amat ay ni chanum hichi baybay an muntipjaꞌ-ong. 7 Achi na nomnomon an aton Apo Jos hini epfokha na, 8 ti achi na e-ohha hini nomnom na an mangat ay ni penhod Apo Jos ja agkhuy nehamad an amin hini peꞌ-at na.

Hini amatan chi enachangjan

9 Chaꞌju an ibpfa an namati an nun-apubli, ja mun-an-anla aju, ti empapfagpfagto chaꞌju ay Apo Jos. 10 Ja chaꞌju khu an gway enachangjana, ja mun-an-anla aju hi nangpababaan Apo Jos ay chaꞌju chin namatiyan ju, ti pfu-un hini enachangjan ju chi pfalolana. Ti hay hana achangjan ja hana enachangjan cha heto lota ja un malemat ja nama-id, an omaꞌ-at hana hapfong an un naꞌnaꞌ-omtang hon narngoy cha. 11 Ti ay ni pfumi-ahan chi hukhit ja maꞌleng hana holoꞌ, naꞌkhah hana hapfong cha ja napaꞌ-i hini maphod an tikhaw cha. Omaꞌ-at hina khu ay ni achangjan an makhimoh an mungkumerchu ja natoy hot taynana hana enachangjana.

Hini atopngan chi namati

12 Akhaꞌkhaja hini takhu an achi na epfot an umunud ay Apo Jos nu umali chi likhat. Ti napfalin ayya an nangapfak ay ni atopngana ja apfuluton Apo Jos hot michatan hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpog na, ti hijah tay chi ingkari na an lagpfun hana mamhod ay hija. 13 Nu gwa ayya hay natopngan ja pfimmahor, ja achi na koma amujuwan hi Apo Jos. Ti hi Apo Jos ja achi mapfalin an matopngan ta atonay napukhit ja achi na khu topngan chi takhu ta aton chay napukhit. 14 Ti hini mangchat hi pfumahulan chi ohan takhu ja hini napukhit an penhod ni achor na an chumalat hi punnomnomana an pangatan hi napukhit. 15 Ja unuchona ayya hay hato napukhit an nomnom na ja ipfunga nay pfahor. Ja emmengha ayya hini pfahor ay hija ja ipfunga nay patoy.

16 Chaꞌju an penpenhod u an a-akhi, achi aju ma-allilaw ta allon ju an hi Apo Jos chi arpugwan chi pfumahulan. 17 Ti hini umannung an omaꞌ-atana ja hi Apo Jos an gwa ad langit chi arpugwan chi maphod, ja an amin hana ichat na ja maꞌ-aphod. Hijay Nampfu ay chuy hukhit, ja pfulan ja pfittuwan. Ja hay hato an khun munhilaw ja gwachay armanan cha, muti hija ja munchochodcha ja ingkhana. 18 Numpfalinon chita-o hi empfapfalay na nete-a hi namatiyan ta-o ay ni umannung an hapit na, ti hitay chi inhumang na hi aton, ta chita-oy napili an amin hay hana himpfu na.

Unuchon hini chengngor an urchin Apo Jos

19 A-akhi an podpodhoꞌ, ekhongahan ju hitay alloꞌ. An amin ta-o ja ehehemad ta-o an chonglon hini hapit Apo Jos ta annilaon hini penhod na an allon. Ja achi ta ay uh-uhaha an manapit hana marpu ay tay nomnom. Ja achi ak-akidchi hon pfimmungot ta-o. 20 Ti hini pfungot ja ma-id chi hay ipfunga na an magpong hi pannig Apo Jos. 21 Hotti mahapor an ánun ta-o an amin hay hana akhakhaꞌ-ihaw an khun ta-o aton ja nomnomon. Hay maphod ja naꞌna-unnud ta-o ay ni hapit Apo Jos an nitanum ay tay nomnom ta-o, ti gway apfalinana an manakhu ay chita-o. 22 Achi omanay hini un chonglon hini hapit Apo Jos ja angkhay, ti un ta-o allilagwon hitay achor ta-o. Mahapor an unuchon. 23 Hini takhu an munchongor ay ni hapit Apo Jos muti achi na unuchon, ja omaꞌ-at ay ni takhu an nunchagkhar 24 an una tinnig an nalukhitan hini angah na, muti achi na lenehan an una empacheh ja nalichuwana hini tinnig na. 25 Muti hini takhu an mangpa-ennongan an mangachar an amin hana magpong an urchin Apo Jos an mangwayawaya hi tatakhu ta gway aton cha an mangat ay ni penhod na, ja etoloy na an khun unuchon an achi na alichuwan, hot epaphod Apo Jos an amin hini atona.

26 Hini takhu an mangali hi nehamad hini atona an miꞌ-unud ay Apo Jos muti achi na or-oloꞌlaon hini atona an munhapit, ja un hini achor na chi allilagwona hot ma-id inherpfin ni atona an miꞌ-unud. 27 Hini ipfilang Apo Jos an Ama ta-o hi umannung chi aton an miꞌ-unud ja hini panakha-ujan hi ngoho, ja tumulungan hana pfalo hi likhat chi piꞌtakhuwan, ja hini pan-ukhan hana napukhit an khun aton hana agkhuy namati.

2

Punchichipaton hini aton hi tatakhu

1 Chaꞌju an a-akhi an namati ay tay napfagpfagto an Apo ta-o an hi Hesu Kristo, punchichipaton ju hini aton ju hi tatakhu ta ma-id koma chi hay ipfilang ju hi akhaꞌkhaja. 2 Nu khulat ta mummeha aju ja gway chugwa hi takhu hi umali an midchum. Pfuher hini lopfong ni oha ja nunhehengheng hi pfalituꞌ, ja hini oha ja napubli an nakhaykhajot chi lopfong na. 3 Ja achi maphod nu allon ay ni achangjan hi, “Maphod ti tayya an immali a, hotti umpfun a ay tay nehakhana an umpfunan,” ja inali ay ni napubli hi, “Tumaꞌchug a ay chuy wenno umpfun a ay tay cholong.” 4 Napukhit hini amat heto an nomnom ja un chumalat hi achi pun-oh-ohhaan chi namati.

5 Chonglon ju akay niꞌ hitay, a-akhi an podpodhoꞌ! Hana napubli an ma-id mapfalinana heto lota ja pinilin Apo Jos ta ipatikhaw na hini otong an khohkhoh na ay chicha khapo hi pammati cha, ja midchum cha ay ni pun-ap-apugwana. Ti hijah tay chi inali na hi atona hay hana mammamhod ay hija. 6 Muti niya an chaꞌju ja pumpfa-inan ju hay hana napubli. Ja ngay tugwali khun mamalikhat ay chaꞌju, ja ngay khun mangchalom ay chaꞌju nu pfu-un hay hana achangjan? 7 Chicha khu chi khun munhapit hi mipfuhur ay Hesu Kristo an hija hini magpong an Apo an nidchuman ta-o.

8 A-akhi, hay maphod hi aton ja unuchon ta-o hitay napfalor an in-urchin Apo Jos hi nangarjana hi, “Podpodhon ju hini padchung ju an takhu an amat ay ni pamhod ju ay ni achor ju.”* 9 Muti nu achi munchichipat hini aton ta-o hi tatakhu ja pfimmahor ta-o, ti agkhuy ta-o inunud hitay an urchin Apo Jos. 10 Ti anong un ta-o unuchon an amin hay hana urchin Apo Jos ja gwacha ayya chi oha hi agkhuy ta-o inunud, ja hihiya an intulli ta-o hini urchin Apo Jos ja mahugi ta-o ay hija. 11 An amat ay tay urchin Apo Jos an achi ta-o umilugtap,† ja inali na khu hi achi ta-o pomatoy.‡ Mapfalin an achi ta-o umilugtap muti pemmatoy ta-o ayya ja hihiya an intulli ta-o hini urchina.

12 Pa-ennongan ju hini hapiton ju ja hini aton ju hi ibpfa ju hi tatakhu, ti anila ju an hugijon chita-o ay Apo Jos an mepognad ay ni in-urchina an aton an miꞌtakhu ta mergwang ta-o hay adusaan khapo hi pfahor. 13 Ti hitay hini allona, an hini takhu an achi omekhohkhoh ja achi ekhohkhohan Apo Jos ay ni arkhaw an punhugijana. Ja hini takhu an ma-agkhohkhoh ja mun-an-anla, ti ma-id i na tomaꞌtan ay ni umali an Punhugijan Apo Jos.

Hini nahamad an pammati ja ipfunga nay maphod

14 A-akhi, ngay herpfi na nu gway mangali hi namati ay Hesu Kristo muti ma-id ipatikhaw na hi maphod an khuna aton hi padchung na an takhu? Un chah takhuwon Apo Jos hini takhu an amat hina chi pammati na? 15 Nu khulat ta gway ibpfa hi namati an ma-id pohodna hi peꞌlopfong na ja peꞌ-ana, 16 ja ngay inherpfi na nu allom ay hija hi, “Un adniꞌ hi Apo Jos chi tomolong ay he-a ta ep-ephod mu an meꞌlopfong ja mangan!” muti ma-id oh-ohha hi ichat mu hi tolong ay hija? 17 Hotti anong un allon hi gway pammati, nu ma-id midchum hi maphod an khun aton ja ma-id herpfi na.

18 Unchani ja gway mangali hi, “Hana uchumna ja miꞌtakhu cha khapo hi pammati cha ay Apo Jos ja angkhay, ja hana uchumna ja miꞌtakhu cha khapo hana maphod an khun cha aton hi tatakhu.” Ja hay alloꞌ ay hija ja, “Ngay panginnilaan un nahamad hini pammatin ni ohan takhu nu ma-id midchum hi maphod an khuna aton? Muti ha-in ayya ja ipatikhaw u an nahamad hitay pammatiꞌ khapo hana maphod an khun u aton.”

19 Manu ti pattiyon ju an un oh-ohhay Apo Jos, muti achi omanay hinuy. Ti anong un hay hana napukhit an espiritu ja pattiyon cha ja munggwoggwog cha hi ta-ot cha. 20 Ja he-a an natottot an takhu, ipatikhaw u ay he-a an ma-id pfungan chi pammati an un khun hapiton ja angkhay ja ma-id maphod hi khun aton. 21 Nomnomon ta-o akay niꞌ nu anagkha ta impfilang Apo Jos hi Abraham hi magpong. Khapo ta inunud na hini inalin Apo Jos an i na patajon hini empfalay na an hi Isaak ta idatona ay Apo Jos.§ 22 Hotti matikhaw ta-o an muntunud hini pammati na ja chin enat na an nangunud chin inalin Apo Jos. Ti hitay an enat Abraham ja impatikhaw na an nahamad hini pammati na. 23 Ja impatikhaw na an umannung hitay nitulaꞌ an hapit Apo Jos hi nangarjana hi, “Pinatin Abraham hi Apo Jos, hijaot un impfilang Apo Jos hija hi magpong.”* Ja impfilang na khuh hi Abraham hi khayyum na.† 24 Hotti matikhaw ta-o an achi angkhay hini pammati ja ipfilang chita-o hi magpong, an mahapor an midchum hini maphod an khun aton. 25 Amat khu ay Rahab an putah, an impfilang Apo Jos hi magpong ay chuy enat na an nummangili chin hennag Joshua ja intuchu na hay agwun cha an lomajaw.‡ 26 Amat khu ay tay achor an nakak ayya hini lennagwa ja ma-id ma-at na, ti natoy. Amat hina khu an ma-id herpfin chi pammati an ma-id ipfunga na hi maphod an khun aton.

3

Or-oloꞌlaon hini aton an munhapit

1 A-akhi, achi aju koma mun-e-egkhad an amin an mumpfalin hi manudtuchu ay tay hapit Apo Jos. Ti anila ta-o an machamchamot hini aton Apo Jos an manugi hana manudtuchu mu hana khun cha tudtuchugwan. 2 Ti an amin ta-o an tatakhu ja cho-or hana ehallaan ta-o, om-omod ay ni aton ta-o an munhapit. Hotti hini takhu an nanginnila an mangor-oloꞌla ay ni atona an munhapit ja ma-id akuchangana ti anila na an mamanuh an amin hi peꞌ-at na. 3 Amat ay ni ampfaju an ammuna hini it-ittang an khumoꞌ an nepa-angaw ja unuchona hini pangedchongan ni munhakay. 4 Amat khu ay ni papor an anong un otongngan, ja mapfi-ah hini ijah an mangtulud, ja un ammuna hini it-ittang an ajiw an apja na an hijay usaron ni mummanihu, ja edchong na ay ni penhod na an pangedchongan. 5 Amat hina khu hini himot chi takhu, an anong un it-ittang ja otong hini apfalinana an pumaꞌ-i. Nomnomon ta-o khu hini it-ittang an apoy an nehonor ayya ja hakhapfana hini otong an pfuludna. 6 Hitay chi pipadchungan tay himot, ti lumugwonay cho-or hi napukhit an mamaꞌ-i ay ni atatakhu ta-o. Ja hay hato napukhit ja narpu ay Satanas ja mipadchung hi apoy an pumaꞌ-i ay tay enarkhaw an piꞌtakhuwan.

7 Mapfalin an amuwon hana numpfino-ob-on an he-od-odmay ay tay lota, an hay hana atap an animar, hana hagwiti, ja hana khun mun-achap ay tay lota, ja hana he-od-odmay hichi baybay. Ti khun cha aton hato. 8 Muti ma-id oha hi takhu hi mangamu ay ni himot na. Achi na epokhong an munhapit hi napukhit, ja amat hi pfininu an pomatoy. 9 Hitay himot chi mundayaw ay Apo Jos an Ama ta-o, ja hija khu chi muntubtub ay ni ibpfa an takhu an limmun Apo Jos an omaꞌ-at ay hija. 10 Oh-ohha hitay ta-o muti hapitonay dayaw ay Apo Jos ja hapitona khuy tubtub. Achi koma amat heto chi aton, a-akhi. 11 Ti un chah pfumutay hini napukhit ja maphod an chanum ay ni oha an opfob? 12 A-akhi, hini ajiw an higos, achi na ipfunga hay olibo. Ja hini ubas, achi na ipfunga hay higos. Ja hini opfob an pfumutajan chi napukhit an chanum ja ma-id khu pfumutay hi maphod an chanum.

Hini nomnom an narpu ay Apo Jos

13 Nu gway mangali hi manomnom hija ja cho-or chi anila na, ja matikhaw koma ay ni maphod an piꞌtakhuwana. Ja hini manomnom ja achi na epa-akhaja hini maphod an khuna aton. 14 Muti nu gwa ay chita-o hini ámoh, ja hini penhod ta-o chi ipapilit ta-o, ja achi ta-o allon hi un ta-o manomnom, ti un ta-o munlahlah. 15 Hay hato an nomnom ja agkhuy narpu ay Apo Jos an un narpu ay ni na-inlubungan an nomnom chi tatakhu ja meꞌ-annolot ay ni penhod Satanas. 16 Ti hana omaamoh ja mangpapilit ay ni penhod cha, ja chichay chumalat hi achi apanuhan ja pangatan chi cho-or an pfahor. 17 Muti nu hi Apo Jos chi arpugwan ni nomnom ni takhu, hot umachawwi hija hi pfahor. Napanuh hini piꞌtakhuwan na, ja ma-uloy, ja matukhun, ja gway nignikha na. Atona an amin chi maphod, ja punchichipatona hay pannig na hi tatakhu, ja ma-id iliꞌ-ud na. 18 Ja hana napanuh chi piꞌtakhuwan cha an khun mangat hi pun-oh-ohhaan chi tatakhu, ja amat cha hi nuntanum hi pfugwa an mangpfunga hi magpong an piꞌtakhuwan.

4

Achi amnagwan hana gwah to lota

1 Alloꞌ ay chaꞌju hana khun chumalat hi pumpapattajan ja punhahannugwan. Marpu hay hana napukhit an podhon chi achor ja khupfatona hini maphod an nomnom. 2 Cho-or hana pa-appodhon ju an alaon muti achi ju ma-ala, hijaot un ju podhon an patajon hana mangpagwa. Ja cho-or khu chi amnagwan ju muti achi michat, hijaot un aju munhahannu ja mumpapattoy. Achi michat ay chaꞌju hini podhon ju, ti niya an achi ju epfokha ay Apo Jos. 3 Ja anong un ju epfokha ja achi chamchama michat, ti napukhit hini nenomnom ju an un aju mun-achaw hi pun-an-anlaan ni achor ju ja angkhay.

4 Achi aju mapagtarkan ay ni aton ju an miꞌ-unud ay Apo Jos. Ti un ju chah agkhuy anila an hana mamhod an mangat hana napukhit an pun-an-anlaan heto lota ja pfumuhur cha ay Apo Jos? Hotti hana mumpapilit an mangat hay hato napukhit ja mumpfalin cha hi pfuhur Apo Jos. 5 Ti un ju chah allon hi ma-id inherpfin tay impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi, “Maꞌlom hini Espiritu Santo an inchat Apo Jos ay chita-o nu achi ta-o e-ohha hitay pamhod ta-o ay Apo Jos ja angkhay.” 6 Muti otongngan hini khohkhoh Apo Jos. Hijaot una impatulaꞌ hitay hi nangarjana hi,

“Pfuhulon Apo Jos hay hana mumpa-akhaja,

ja ekhohkhohana hana napakumbaba an tatakhu.” *

7 Hotti naꞌna-unnud aju ay Apo Jos. Muti achi ju unuchon hi Satanas ta un ju khupfaton hot lomajaw.

8 Hontan ju hi Apo Jos hot hakha-ujon chaꞌju. Chaꞌju an khun pfumahor, epokhong ju an pfumahor! Ja chaꞌju an munhalinchugway nomnom na, ohhaon ju hini aton ju an miꞌ-unud ay Apo Jos! 9 Ikila ju an muntutuju ay ni pfahor ju. Achi aju agkhu komeke ta un aju kumila. Ja achi aju agkhu mun-an-anla ta un aju umayyong. 10 Mumpakumbaba aju ay Apo Jos hot ipapfagpfagto chaꞌju.

11 A-akhi, achi aju manghinpapaꞌ-i. Ti hini pumahiw ja manugi ay ni padchung na an takhu, ja hihiya an pinahiw ja hinugi na hitay urchin Apo Jos an allona hi mumpepennohhochan ta-o. Muti pfu-un chita-oy hugi an mangali nu napukhit wenno maphod hini urchin, ti hini aton ta-o ja un ta-o unuchon. 12 Ti hi Apo Jos ja angkhay chi narpugwan ni urchin ja hija khu chi gway apfalinana an munhugi. Ja ma-id uchumna hi gway apfalinana an manakhu ja mangdusa ay ni ohan takhu. Hotti anagkha ta un chaꞌju hon hinugi ju hini padchung ju an takhu?

Ehchor ay Apo Jos an amin hana peꞌ-at

13 Chonglon ju hitay alloꞌ, chaꞌju an mangali hi, “Ad ugwani wenno hi magwiꞌgwiit, ja umuy ami hi uchumna an pfuglay ja mihihidchi ami hi ohay tagwon an mungkumerchu ta gway aton mi an omachangjan.” 14 Amat heto hini gwa ay ni nomnom ju muti agkhuy ju pay anila nu ngay ma-at hi magwiit. Ti hitay piꞌtakhuwan ja amat hi ahoꞌ an un naꞌnaꞌ-omtang ja na-upfah. 15 Hay koma allon ju ja “Nu penhod Apo Jos ja etoloy mi an miꞌtakhu ami ta aton mi hitay wenno umuy ami hichi.” 16 Muti niya an un chaꞌju hon empa-akhaja ju hana nenomnom ju an aton. Napukhit hini amat hina. 17 Hotti nomnomon ju an hini takhu an nanginnila hi maphod muti achi na aton, ja pfimmahor ay Apo Jos.

5

Hay nitukhun hana achangjan

1 Chaꞌju an a-achangjan, chonglon ju hitay alloꞌ! Mun-okhab aju an kumila, ti umalin to hini punlikhatan ju. 2 Ti niya an ma-id herpfin hana enachangjan an enhahaꞌpfa ju, ti napaꞌ-i cha. Ja hana pfuher an lopfong ju ja napfutan. 3 Hana pfalituꞌ ja pelaꞌ an inamung ju ja nunlati, ja hitay lati chi mangpatikhaw an pfimmahor aju khapo ta na-amnagwan aju. Hotti hitay chi khapo na an dusaon chaꞌju ay Apo Jos, ja hinuy lati ja amat hi apoy an omman ay ni achor ju. Ja tayya an umalin to hini Panugijan Apo Jos an amin hi tatakhu, hot hay hana inamung ju an enachangjan ja ma-id inherpfi na. 4 Nomnomon ju an agkhuy ju pay inchat hini pfinoꞌlan hay hana tatakhu an nuntamuwon ju an i ne-ebtoꞌ, hot khun cha kumila ay Apo Jos. Ja chengngor Apo Jos an achi malukud chi apfalinana hini aton cha an mumpakpaka-ahi. 5 Pfuher hini niꞌtakhuwan ju heto lota ja enlamoꞌ ju hini enachangjan ju. Amat aju hi pfakah an khun mangamangan ta tomapfa, muti agkhuy cha anila an maparti cha. 6 Enchalom ju ja empapatoy ju hana tatakhu an ma-id pfahor na ay chaꞌju, ja agkhuy pfimmuhur ay chaꞌju.

An-anuhan ta-o an munhood ay ni pumpfangngachan Hesu Kristo

7 A-akhi, an-anuhan ta-o hana umali an likhat ingkhana chin pumpfangngachan Hesu Kristo an Apo ta-o. Amat ta-o koma ay ni muntamu hi pajaw an an-anuhana an munhood ay ni penghan ja angonoh chi uchan ta pomhod hini intanum na ta gway pfot-ona. 8 Hotti amat hina khu chi pun-an-anuhan ta-o! Papfi-ahon ta-o gwot hini nomnom ta-o, ti nehnot hini pumpfangngachan Apo ta-o an hi Hesu Kristo. 9 A-akhi, achi ta-o manghinpipinnapfahor ta achi chita-o hugijon ay Apo Hesu Kristo. Hijay manumarja ay chita-o ja nehnot hini pumpfangngachana.

10 Nomnomon ta-o akay niꞌ, a-akhi, hay hachi profeta an hennag Apo Jos an nangali ay ni hapit na. Chichay punchipatan ta-o ti anong un cho-or chi nunlikhatan cha ja inanuhan cha. 11 Allon ta-o un hana amat ay chicha an nangedpor hi likhat ja apfuluton Apo Jos. Chengngor ta-o chin omaꞌ-atan chin anuh Job. Anong un munnaud an nalikhatan ja entoloy na an munhochor ay Apo Jos. Ja emmaꞌ-angonoh ja na-innila hini maphod an planon Apo Jos ay hija. Ti hi Apo Jos ja maꞌma-agkhohkhoh ja gway nignikha na.

12 A-akhi, hay paꞌpa-alloꞌ ay chaꞌju ja achi ta-o koma ehapata hini hapiton hay hana napfagto an ngachan ad langit, ja heto lota, ja hana uchumna pay an ngachan. Nu allon ta-o hi, “Aa, atoꞌ,” ja aton. Ja nu allon ta-o khu hi, “Achiꞌ aton,” ja achi gwot aton. Amat heto chi aton ta achi ta-o madusa ay Apo Jos.

13 Nu gwacha chi malikhatan ay chaꞌju ja hay atona ja mungkalalag. Ja nu gwacha chi oha an gway pun-an-anlaana ja hay atona ja mungkankanta an mundayaw ay Apo Jos. 14 Ja nu gwachay munchokhoh ay chaꞌju ja epapfokha na hana pangpangulun chi namati ta ekalalakhan cha hija. I-apjut cha hay lanob ja nungkalalag cha khapo ay ni apfalinan Apo Hesu Kristo. 15 Ja hini kalalag cha an nepognad ay ni pammati cha ay Apo Hesus, ja hijay mangpatenong ay hija ti akhahan Apo Jos. Ja nu gway numpfahulan ni munchokhoh ja midchum an mapakawan. 16 Hotti manghinpupudnu ja manghinpepennakawan aju nu gway pfimmahulan chi oha-ohanna ay chaꞌju, ja mungkikinnalalag aju ta gway aton ju an tomenong. Ti hini kalalag ni magpong an takhu ja gway apfalinana ta otong chi ma-at na. 17 Amat ay Elijah an un takhu an amat ay chita-o, ja impapati na an nungkalalag ta achi umud-uchan, ja agkhuy immud-uchan hi tolo ta han khaggwa hi tagwon. 18 Ja unot khu mungkalalag ta umuchan ja immuchan tatagwa ja pfimmunga hachi nitanum.*

19 A-akhi, nu gwachay oha hi immachawwi ay tay nahamad an tukhun Apo Jos ja tukhunon ju koma ta mumpfangngad an miꞌ-unud ay Apo Jos. Nu chuꞌkhona hinuy pfahor na, 20 ja hay nomnomon ni nanukhun ay hija ja otong hitay tolong na ay ni pfimmahor, ti achi madusa hi ma-id chi pogpogna, ta unot miꞌtakhu ay Apo Jos. Ja midchum an mapakawan hana cho-or an pfahor na.

* 2:8 2:8 Leviticus 19:18b

† 2:11 2:11 Exodus 20:14

‡ 2:11 2:11 Exodus 20:13

§ 2:21 2:21 Chin enat Abraham ja mapfaha ay ni Genesis Kapitulo 22.

* 2:23 2:23 Genesis 15:6

† 2:23 2:23 2 Chronicles 20:7; Isaiah 41:8

‡ 2:25 2:25 Joshua Kapitulo 2

* 4:6 4:6 Proverbs 3:34

* 5:18 5:18 1 Kings 17:1; 1 Kings 18:42-45

1 Peter

1

2

3

4

5

1 PETER

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hitay an tulaꞌ ja hi Apostol Peter chi nangtulaꞌ, an intolong na hana namati an gawwacha ay ni lema an provincia ad Asia. Hini nuntula-ana ja podhona an papfi-ahon hana nomnom cha, ti munnaud hini aparpalikhatan cha khapo hi pammati cha. Hotti ay tay tulaꞌ na, ja epanomnom na ay chicha hini maphod an hahadchon cha an nepognad ay ni natajan ja nummahuwan Kristo ja hini pumpfangngachana. Ti anilan Peter an nomnomon cha ayya hana hahadchon cha an gwa ad langit, hot edpor cha hato an liglikhat cha. Ja epanomnom na khu ay chicha an unuchon cha hana na-ispirituwan an omaꞌ-atan chi piꞌtakhuwan, ja unuchon cha hana nehaad an mangpangpangulu ay chicha.

1

1 Ha-in hi Peter an oha an apostol Hesu Kristo. Tayya an muntula-aꞌ ay chaꞌju an pinilin Apo Jos hi tatakhu na, an pfimmabpfagwi heto lota, chaꞌju an gawwa hina ad Pontus, ja ad Galatia, ja ad Kapadosya, ja ad Asia, ja ad Bitinia. 2 Hi Jos Ama chi namili ay chaꞌju, ti hijah tay chi eneꞌcha na an ma-at. Ja pumpfalinon chaꞌju hi magpong ay ni Espiritu Santo an gawwa ay chaꞌju. Pinili chaꞌju ta hi Hesu Kristo chi unuchon ju ja ta malenehan aju ay ni chala na.*

Hay kalalag u ja ma-ug-ugman hini khohkhoh Apo Jos ay chaꞌju ja hini pomhochan ni piꞌtakhuwan ju.

Hana nahamad an hahadchon chi namati

3 Madaydayaw hi Apo Jos an hijay Jos ja Aman Hesus Kristo an Apo ta-o! Otong hini khohkhoh na ti inchatan chita-o hi nahamad an piꞌtakhuwan khapo chin nummahuwan Hesu Kristo. Hijaot un ta-o munchomoꞌ an gway hahadchon ta-o 4 an epfanoh Apo Jos. Hitay pfanoh ta-o ja achi mapaꞌpaꞌ-i ja achi pumugpukhit ja achi ma-ub-upfah, an nehahagkhana ad langit. 5 Namati aju ay Apo Jos an otong chi apfalinana an manalimun ay chaꞌju ingkhanah umaliyan chin omangonoh an ar-arkhaw. Hot mipa-annung chin eneꞌchan Apo Jos an ma-at, an takhuwon chaꞌju.

6 Hotti hitay chi pun-an-anlaan ju, anong un aju maliglikhatan ad ugwani. Ti mahapor an munlikhat aju hi naꞌnaꞌ-omtang hi numpfino-ob-on an likhat 7 ta mapacha hini pammati ju nu nehamad. Ti anong un hay pfalituꞌ an ma-upfah hi uchum chi arkhaw ja ujangon cha hi apoy ta emamad nu namahmah an pfalituꞌ. Hotti om-omod pay an mahapor an mapacha hini pammati ju ti napfarpfalor mu hay pfalituꞌ. Ja nehamad ayya hot edayaw ja ipapfagto chaꞌju chin arkhaw an pumpfangngachan Hesu Kristo. 8 Agkhuy ju tinnig hija muti podpodhon ju chamchama. Ja anong un ju achi tikhan hija ja pinati ju. Hijaot un aju nagwachaan hi an-anla an achi ma-i-ali ti ma-id nipadpadchungana. 9 Ti khapo hi pammati ju ja ente-a ju mahpay an miꞌtakhu ay Apo Jos hi ma-id chi pogpogna.

10 Hitay ayya an piꞌtakhuwan ay Apo Jos ja impadtun hachi profeta na hitay khohkhoh na hi nanakhuwana ay chita-o. Ja agkhuy cha inannila chin khun cha ipadtu ja khun cha nomnomnomon nu ngay podhona an hapiton. 11 Ti gawwa hini Espiritun Kristo ay cha chuy an profetan Apo Jos ja impa-innila na hana impadtu cha an punlikhatan Kristo ja unot chin pipapfagtuwana. Ja empacha cha an annilaon chin timpo an a-atana ja hini atona an ma-at, muti agkhuy cha chamchama inannila. 12 Ja impa-innilan Apo Jos ay chicha an hay impadtu cha ja hini aphochan ju an pfu-un hini aphochan cha. Ti hay hato khun cha allon chin nahop ja hija khu chin inalin hachi nangaskasaba ay chaꞌju ay ni Ebanghelyo. Enchalan ni Espiritu Santo chicha an narpu ay Apo Jos ad langit ta impa-innila cha ay chaꞌju, ja anong un hana angher ja podpodhon cha an piꞌ-annila.

Miꞌtakhu ta-o an nasantuwan

13 Hijaot un mahapor an mehahagkhana aju an mangat ay ni penhod Apo Jos. Hotti khun ju onoꞌnongon chi hay peꞌ-at ju. Ja hahalichiton ju an hahadchon hana maphod an ichat Apo Jos ay chaꞌju chin pumpfangngachan Hesu Kristo. 14 Naꞌna-unnud aju koma an empfapfalay Apo Jos. Achi la-ahnaon inunud ju hana napupukhit an podpodhon chi achor an emmengha ay chaꞌju chin agkhuy ju nanginnilaan ay Apo Jos. 15 Hay mahapor ja hini piꞌtakhuwan ju ja nasantuwan an amat ay Apo Jos an nangajakhan ay chaꞌju an numpfalin hi tatakhu na. 16 Ti gwa han impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi, “Mahapor an nasantuwan aju ti ha-in ja nasantuwanaꞌ.”†

17 Ma-id chi allon Apo Jos hi akhaꞌkhaja ti munchichipat an hugijona chi tatakhu an me-okor ay ni neꞌneꞌ-at chi oha-ohanna. Hotti nu allon ju chi hija chi Ama ju ja eta-ot ju koma ay tay piꞌtakhuwan ju heto lota. 18 Ti winaya-an chaꞌju ta taynan ju chin ma-id herpfi na an piꞌtakhuwan an empfanoh chin a-ammod. Ja anila ju an chin numpfajad Apo Jos ta napakawan hana pfahor ta-o ja pfu-un hay pelaꞌ ja pfalituꞌ an ma-upfah chi pfalor na, 19 muti hay numpfajad na ja chin napfalor an chalan Kristo an ma-id oh-ohhah pfahor na, ja mipadchung hi pfoꞌtot chi karnero an machengeh an midaton ay Apo Jos. 20 Chin agkhuy pay narmugwan tay lota ja eneꞌchan Apo Jos an hi Kristo chi manakhu ay ni tatakhu na. Ja ad ugwani an omangonoh an ar-arkhaw ja immali heto lota ta tinakhu chita-o. 21 Khapo ay hija ja namati aju ay Apo Jos ti minahuwana ja impapfagpfagto na hija. Hijaot un hi Apo Jos chi pangehcholan ju ja hijay netaꞌchan ni pammati ju.

22 Na-ulahan aju hana napukhit an ugali ju khapo hi niꞌ-unuchan ju ay tay umannung an Ebanghelyo, hotti nahamad hini pamhod ju hana i-ibpfa ju an namati. Hotti ehemhemad ju pay an mumpepennohhochan. 23 Ti nipiggwa aju an netoꞌkhong ja hitay pfakhu an piꞌtakhuwan ju ja agkhuy narpu hi takhu an matoy, an narpu ay ni apfalinan ni achi marmarman an Hapit Apo Jos an intanum na ay ni nomnom ju. Hitay Hapit na ja munchochodcha ja ingkhana, ja gway apfalinana, ti otong hini ma-at na ay ni piꞌtakhuwan ni ohan takhu. 24 Hijah tay khu chi impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi,

“An amin chi tatakhu ja mipadchung cha hi holoꞌ,

ja hini aphod cha ja omaꞌ-at hi hapfong chi holoꞌ.

Mipadchung cha hi holoꞌ an un na-omtang hon narngoy,

ja maꞌkhah hini hapfong na.

25 Muti hini Hapit Apo Jos ja achi marmarman.” ‡

Hitay allona an Hapit Apo Jos ja hijah tay hini Ebanghelyo an nekaskasaba ay chaꞌju.

2

Hi Kristo ja hana namati ay hija ja mipadchung cha hi mamattakhu an pfato

1 Hotti tayya an nagwachaan aju hi nahamad an piꞌtakhuwan. Hijaot un mahapor an chuꞌkhon ju an amin chi napukhit ja achi aju lomahlalahlah ja pfumalipfali. Ma-id chi hay ámoh ja pahiw. 2 Amat aju koma hi paꞌ-etoꞌkhong an pfuꞌjug an omarkhaw an mun-inum. Ma-ugaw aju koma ta uminum aju ay ni na-ispirituwan an khatah an hija hini umannung an Hapit Apo Jos. Hot omer-ellog aju hi pammati ja miꞌtakhu aju ay Apo Jos hi nahamad. 3 Ti tenamtaman ju mahpay hini aphod ni khohkhoh Apo Jos.*

4 Mehnot aju ay tay arpugwan chi piꞌtakhuwan an hi Kristo, an mipadchung hi mamattakhu an pfato an pognad chi pfalay. Hitay an pfato ja chin-ug chi tatakhu muti pinilin Apo Jos ja napfalor ay hija. 5 Mehnot aju ta amat aju khu hi mamattakhu an pfato an e-apjan ni Espiritu Santo ay tay oh-ohha an na-ispirituwan an pfalay. Pinili chaꞌju ay Apo Jos hi papachi na an khun mangdaton ay hija hana na-ispirituwan an daton an apfulutona khapo ay Hesu Kristo an nangdaton ay ni achor na. 6 Ti allona ay ni hapit Apo Jos hi,

“Tayya an piniliꞌ han napfalor an pfato

an pognad chi pfalay an empahaꞌ-ad u ad Sion.

An amin hana mamati ay hija ja achi cha muntuttutuju an umunud.” †

7 Hotti chita-o ayya an namati ja impfilang ta-o hija an napfalor. Muti hana ayya agkhuy namati, ja nomnomon cha koma an umannung hitay impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi,

“Hini pfato an namlenan hay hana khun mumpakhad hi pfalay,

ja hijay numpfalinon Apo Jos hi na-ahammad an pognad tay an pfalay.” ‡

8 Ja allona khu hi,

“Hitay an pfato ja chumalat hi ihorpi-an chi tatakhu

ta matuꞌ-in cha.” §

Matuꞌ-in cha ti ilukhangeh cha hini Hapit Apo Jos ja hijah tay chi eneꞌchan Apo Jos an dusa cha.

9 Muti chaꞌju hini napili an pamilyan Apo Jos ja papachi an munserbi ay hija an Ari ta-o. Chaꞌju khu hini pun-ap-apugwan Apo Jos an nidaton ay hija ti pinili chaꞌju an tatakhu na. Enajakhan chaꞌju ay ni munhehellong ta empoy chaꞌju ay ni mumpapattar an piꞌtakhuwan an ma-id pipadpadchungana. Pinili chaꞌju ta ipa-innila ju hay hato maꞌ-aphod an ena-enat na. 10 Chin hopapna, ja pfu-un aju tatakhun Apo Jos muti tayya an ad ugwani ja numpfalinon chaꞌju hi tatakhu na. Chin hopapna ja agkhuy ju penacha hini nignikha na muti tayya an penacha ju ad ugwani.

Naꞌna-unnud ta-o hana enhaad Apo Jos an mun-ap-apo

11 A-akhi, un aju pfimmabpfagwi ay tay an lota ja un naꞌnaꞌ-omtang hitay pfumagwiyan ju. Hotti chuꞌkhon ju adniꞌ hana napukhit an penhod chi achor an mamaꞌ-i ay ni aton ju an miꞌtakhu ay ni penhod Apo Jos. 12 Hay mahapor ja matikhaw koma hana agkhuy namati an hahakhokhong ju hini maphod an aton ju an miꞌtakhu. Ti nu amat hetoy aton ju, ja anong un chaꞌju papahhigwon an allon chay napukhit hana ugali ju, ja khun cha chamchama tikhan hana maphod an khun ju aton, hot dayawon cha hi Apo Jos ay nuy arkhaw an panakhuwana ay chicha.

13 Hay podhon Apo ta-o an hi Hesu Kristo ja unuchon ta-o an amin hana gway haad na an ap-apo, an amat ay ni Ari an hijay napfagpfagtuwan an ap-apo. 14 Ja unuchon ta-o khu hana gobernador an inchatan Apo Jos hi haad ta gway aton cha an mangdusa hana mangat hi napukhit ja ta padayawon cha hana mangat hi maphod. 15 Ti penhod Apo Jos an hay maphod chi aton ju ta mapfa-inan hana napfongang an tatakhu an achi mamhod an manginnila ay ni umannung hon pinahiw chaꞌju. 16 Umannung an achi aju himpfut chi takhu hot matikhaw koma ay ni piꞌtakhuwan ju an nawayawaya-an aju. Muti achi na allon an hitay wayawaya ju chi panghunungan ju hi pangatan hi napukhit. Nawayawaya-an aju ta numpfalin aju hi pfaar Apo Jos. 17 Lihpituwon ju an amin chi tatakhu ja podpodhon ju hana i-ibpfa ju an namati. Hi Apo Jos chi tomaꞌtan ju ja haluchuwon ju hini Ari.

Hay tukhun Peter hana himpfut

18 Chaꞌju an himpfut, mahapor an naꞌna-unnud aju an amin hana apo ju an maphod ja na-anuh, ja anong un hana malilichiꞌ. Mahapor an lihpituwon ju chicha. 19 Ti nu khapo hi nanginnilaan ju ay Apo Jos ja enedpor ju chi pamalikhatan cha ay chaꞌju anong un ma-id khapo na, hot edayaw chaꞌju. 20 Achiꞌ allon hi maphod nu gway enat ju hi napukhit ja inanuhan ju an nahuplit. Ma-id dayaw ju ay nuy. Muti nu palikhaton chaꞌju khapo ta maphod chi khun ju aton, ja padayawon chaꞌju ay Apo Jos nu anuhan ju hitay an likhat. 21 Ti hay oha an khapo na an nangajakhan chita-o ay Apo Jos ja ta edpor ta-o hana likhat. Ti anong un hi Kristo ja enedpor nay likhat khapo ay chita-o ja impatikhaw na hini aton ta-o. 22 Ma-id oh-ohhah enat Kristo hi pfahor ja agkhuy nunlahlah. 23 Pinahiw cha ja pinarpalikhat cha muti agkhuy na empfalloh. Hay enat na ja enehchor na ay Apo Jos an hijay magpong an munhugi. 24 Hi Kristo chi nanaꞌpfat hana pfahor ta-o chin natajana an nepfakhatana ay ni kros, ta taynan ta-o hana pfahor ja ta miꞌtakhu ta-o hi magpong. Hijay nahukhatan ta miꞌtakhu ta-o.* 25 Ti chin hopapna ja amat aju hi karnero an ma-id maptoꞌ hi i na agwun. Muti tayya an ad ugwani ja numpfangngad aju ay Kristo an hijay Mumpahtor ja Mun-enchog ay chaꞌju.

3

Hay tukhun Peter hana hempfalay

1 Chaꞌju an pfinapfai an nun-arhin, mahapor an unuchon ju hana enah-ahagwaan ju, ta nu gwacha ay chicha chi agkhuy immunud ay ni Hapit Apo Jos ja ma-awis cha an miꞌ-unud. Anong un ma-id chi hay ar-allon ju ja mamati cha, 2 ti matikhaw cha hana magpong an ugali ju ja hini ta-ot ju ay Apo Jos. 3 Hini ipatikhaw ju an aphod ju ja pfu-un koma hana lumapoh an ar-artin chi pfinapfai, an amat hana na-apid an pfuuꞌ, ja pangpfuungan ja panghinghingan hi pfalituꞌ, ja hana nun-apfalor an lopfong. 4 Ipatikhaw ju koma hini maphod an nomnom an gwa ay chaꞌju. Ti hini aphod chi ma-uloy ja na-anuh an takhu ja achi marmarman, ja munnaud an napfalor ay Apo Jos. 5 Hay hato chi ugali an inunud hachi nasantuwan an pfinapfai chin nahop an nangehchor ay Apo Jos. Chin aphod cha ja chin khun cha pangunuchan chin enah-ahagwaan cha. 6 Hitay chi enat Sarah, an inunud na hi Abraham an ahagwa na, ja impfilang na hi Abraham hi apo na. Ja amat aju ay Sarah nu aton ju khu hini maphod an achi aju tomatta-ot.

7 Amat hina khu ay chaꞌju an linala-e an nun-arhin, mahapor an ma-awatan ju hana enah-ahagwaan ju, ja enep-ephod ju an halimunan ti nakapkapoy cha mu chita-o. Piꞌpfipfilang ju khu hana enah-ahagwaan ju an pfinapfai, ti midchum cha an michatan ay ni piꞌtakhuwan an ma-id pogpogna an ichat Apo Jos. Unuchon ju hay hato ta achi mahalegwa hay hana kalalag ju.

Hay aton chi namati hu-un mapalikhat

8 Hotti hay me-ang-angonoh hi alloꞌ ay chaꞌju an amin ja mun-oh-ohha aju hi nomnom, ja manghinkikinna-ahi aju. Ja mumpepennohhochan aju an hin-a-agkhi an namati. Mahapor an ma-agkhohkhoh ja napakumbaba aju. 9 Achi la-ahnaon empfalloh ju chi hay enat cha ay chaꞌju hi napukhit wenno hay pahiw cha, ta un ju gwot ekalalakhan ta ekhohkhohan Apo Jos chicha. Ti enajakhan chaꞌju ay Apo Jos ta ekhohkhohan chaꞌju. 10 Ti gwa han impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi,

“Hini mamhod an miꞌtakhu hi maphod heto lota ja mamhod an mun-an-anla,

mahapor an achi munhapit hi napukhit ja achi munlahlah.

11 Mahapor an chuꞌkhonay napukhit ta hay maphod chi atona,

ja mahapor an hapulonay pun-oh-ohhaan chi tatakhu ja inunud na.

12 Ti titigkhan Apo Jos hana magpong an tatakhu

ja chodchonglona hana kalalag cha. Muti hana mangat hi napukhit ja chuꞌkhona.” *

Hitay chi impatulaꞌ Apo Jos.

13 Hotti nu pa-ennongan ju an mangat hi maphod ja un chah gway mamalikhat ay chaꞌju? 14 Muti anong un aju malikhatan khapo ay ni magpong an piꞌtakhuwan ju ja mabindisyonan aju chamchama. Hotti achi aju toma-ot hana mamarpalikhat ay chaꞌju ja achi aju mundanag, 15 ta ipfilang ju hi Kristo hi nasantuwan an Apo ju. Mahapor an mehahagkhana hay ehongpfat ju hana munhanhan nu ngay omaꞌ-atan ni pinati ju. Muti tikhan ju ta ep-ephod ju hini ehongpfat ju ta ma-uloy chi aton ju an munhapit. 16 Tikhan ju ta ma-id chi hay i ju aton hi napukhit ta ma-id chi hay panghunungan cha an mamahiw ay chaꞌju. Nu amat hetoy aton ju, ja anong un gway mamahiw ay chaꞌju khapo ay ni maphod an piꞌtakhuwan ju an Krischano, ja mapfa-inan cha. 17 Ti akhaꞌkhaja un aju malikhatan khapo hi pangatan ju hi maphod, nu hinuy chi penhod Apo Jos, mu hini un aju malikhatan khapo hi pfahor. 18 Ti anong un hi Kristo ja nalikhatan ja en-atoy na hana pfahor ta-o. Namengpenghan an natoy, achi mahapor an ipiggwa na. Hija an magpong ja nang-atoy ay chita-o an napfahulan ta ehnot chita-o ay Apo Jos. Penatoy cha chin achor na muti matakhu hija ay ni kinajos na. 19-20 Ja ay ni kinajos na ja immuy hachi tatakhu chin timpon Noah ja inali na ay chicha hini tukhun Apo Jos. Muti ngimmangannu cha, hijaot un nipfabpfalud hana lennagwa cha ad ugwani. Ay chuy an timpo an khun pangephochan Noah chin da-ong ja nunhohhood hi Apo Jos ta mamati koma hana tatakhu ay hija. Muti un cha tortollo an agkhuy narteng chin nartotan tay lota, ti gwaloh tatakhu ja angkhay chi himmikhop ay chuy da-ong an agkhuy narteng ay chuy chanum. 21 Chin chanum ja etalato na hini bautisar. Ti numpabautisar ta-o ja tinakhu chita-o ay Apo Jos khapo chin nummahuwan Hesu Kristo. Hini omaꞌ-atan tay bautisar ja pfu-un hitay achor chi malenehan ta ma-aan chi chi-a. Hay omaꞌ-atana ja ehemad ta-o an miꞌ-unud ay Apo Jos khapo ta penakawana hana pfahor ta-o. 22 Ja napfalin an nummahu hi Kristo ja numpfangngad mahpay ad langit, hotti gawwacha hija ay ni nun-appit hi agwan Apo Jos an khun mangpaptoꞌ hay hana angher ja an amin chi hay achi matikhaw an gway apfalinana.

4

Narman hitay piꞌtakhuwan ta-o an namati

1 Hi Kristo ja nalikhatan hichin niꞌtakhuwana heto lota ja natoy, hotti meꞌhakhana aju khu an miꞌlikhat. Amat hi ne-etoy aju ay Kristo hotti tenaynan ju chin napukhit an ugali ju. Ja hini takhu an nanaynan ay ni napukhit an piꞌtakhuwana ja ipatikhaw na an chin-ug nay pfumahulana. 2 Hotti ehakhana ju hini nomnom ju, ta mete-a ad ugwani ja ingkhana hi apogpokhan tay piꞌtakhuwan ju ay tay lota, ja chuꞌkhon ju hana napukhit an penhod chi achor ta hini podhon Apo Jos chi unuchon. 3 Intakhinonot niꞌ chin neꞌ-aneꞌ-at ju an khun aton hachi agkhuy nanginnila ay Apo Jos. Hotti ammunana hato nalukhit an piꞌtakhuwan ja umipapfa-in an penpenhod chi achor, ja hana pfinutong, ja hana lumapoh an an-anlan tay achor, ja hini pundayawan hi achi umannung an jos an pumaꞌ-i ay ni urchin Apo Jos. 4 Hachi numpun-ibpfa ju ja achi cha ma-awatan nu anagkha ta empokhong ju an midchum ay chicha an mangat hachi akhakhaꞌ-ihaw. Hijaot un chaꞌju pipillohon. 5 Muti hongpfatan cha ay Kristo hay hato khun cha aton, ti nehnot chin panugijana hana mamattakhu ja anong un hana nun-atoy. 6 Ja hijah tay chi khapo na an nekasaba hitay Ebanghelyo hay hana namati an nun-atoy. Natoy chin achor cha ti hijay hortapon an amin chi tatakhu khapo hi pfahor. Muti nitudtuchu ay chicha hitay Ebanghelyo ta miꞌtakhu cha hi ma-id chi pogpogna, an amat ay Apo Jos.

Usaron ta-o hana apfalinan an inchat Apo Jos hi oha-ohanna

7 Nehnot chi apogpokhan an amin chi gwah to lota, hotti mahapor an epaphod juy punnomnoman ju, ja khun ju onoꞌnongon hay peꞌ-at ju ta ehemad juy pungkalalakhan ju ay Apo Jos. 8 Elanna ta achi la-ahna ja ingnganuy ju hini pamhod ju hi oha-ohanna, ti nu mumpepennohhochan aju hot alichuwan ju hana pfimmahulan chi oha-ohanna ay chaꞌju. 9 Mun-an-anla aju an mummangili hana namati an narpu hi uchumna an pfuglay. 10 Hana ayya inchat Apo Jos an apfalinan chi oha-ohanna, ja usaron ju an muntitinnolong ta mipfilang aju hi naꞌna-unnud an pfaar Apo Jos an khun mangpatikhaw ay ni numpfino-ob-on an sagot na. 11 Hana ayya nichatan hi apfalinan an muntudtuchu, ja achi cha alichuwan an Hapit Apo Jos hini khun cha itudtuchu. Hana ayya nichatan hi apfalinan an tomolong hi tatakhu, ja achi cha alichuwan an hi Apo Jos chi khun mangchat ay ni apfalinan cha an tomolong. Ja an amin chi khun ju aton, tikhan ju ta hi Apo Jos chi pangchatan ju an amin hi dayaw khapo ay Hesu Kristo an nidchuman ju.

Hi Apo Jos chi madaydayaw ja hijay mun-ap-apo hi ma-id chi pogpogna. Amen.

Hay omaꞌ-atan chi punlikhatan chi namati

12 A-akhi an penpenhod u, achi aju tomakhaw khapo hay hato nunlinapoh an likhat ju, ti hijah tay chi omaꞌ-atana tugwali, ta matopngan hini pammati ju nu nehamad. 13 Hay aton ju koma nu umali chi punlikhatan ja mun-an-anla aju, ti nidchum aju ay Kristo an nunlikhat chin agawwachaana heto lota, hot munnaud chi i ju pun-an-anlaan chin arkhaw an atikhan ni apfalinan ja pfinang na. 14 Akhaꞌkhaja hini mapahiw khapo hi pammati ay Kristo ti hini pamahigwan cha ay chita-oy panginnilaan an gwa ay chita-o hini napfagto an Espiritun Apo Jos. 15 Muti nu khulat ta pomatoy aju, wenno omakaw aju, wenno aton juy napukhit, wenno o-ongngohan juy ibpfa juh takhu, ja hijay chumalat hi apalikhatan ju, ja achi maphod hay hato. 16 Hay alloꞌ ja nu hini pammati ju ay Kristo chi chumalat hi apalikhatan ju ja achi aju pfuma-in ta un ju gwot dayawon hi Apo Jos, ti nipfilang aju hi tatakhun Kristo. 17 Nete-a gwot ad ugwani hini panugijan Apo Jos hi tatakhu, ja chita-o an pamilya na chi pahhunona ja unot hana uchumna. Hay hato punlikhatan ta-o chi ete-aana, muti munnaꞌnaud pay hana ma-at hana achi umunud ay tay Ebanghelyo an impa-innilan Apo Jos. 18 Umannung hitay impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi,

“Anong un hana magpong an tatakhu ja nalikhat hini aton cha an miꞌtakhu ay Apo Jos.

Hotti un chah hana napfahulan an ngumangannu ay Apo Jos ja miꞌtakhu cha?” *

19 Hotti, nu penhod Apo Jos an munlikhat aju, ja etortoloy ju gwot an mangat hi maphod ja impulang ju hini achor ju ay tay Nampfu, ti mapagtarkan hija an mangat an amin ay ni inali na.

5

Hay tukhun Peter hana mangpangpangulu ja hana uchumna an namati

1 Alloꞌ ay chaꞌju an khun mangpangpangulu ay ni iglesia hina, an ohaaꞌ khu an mangpangpangulu hi namati, ja ohaaꞌ an niꞌtikhaw chin nunlikhatan Kristo, ja ohaaꞌ khu an midchum an mipapfagto ay Kristo chin pangpatikhagwana ay ni kinapfagto na. Gwa han penhod u an itukhun ay chaꞌju. 2 Ep-ephod ju an halimunan hana namati hina gwachaan ju, ti mipadchung cha hi karneron Apo Jos an impulang na ay chaꞌju. Mun-an-anla aju koma an mangat ay tay tamu ju ta achi aju agkhu mungngulungur an mangali hi unaꞌ napirpilitan an munserbi. Pfu-un hini pfumaꞌnangan ju chi khapo na hi pangatan ju ay tay an tamu ti napukhit. Tomolong aju koma khapo hi pamhod ju an mangat. 3 Achi la-ahnaon impapilit ju hini penhod ju hay hana tatakhu an impulang Apo Jos ay chaꞌju. Mahapor an chaꞌju chi mangteꞌte-a an mangat hi maphod ta gway tuntunchon cha. 4 Nu aton ju hay hato hot maphod chi lagpfu ju. Ti chin pumpfangngachan Hesu Kristo, an hijay napfagpfagto an mangpangpangulu hi namati, ja mipapfagto aju hi ma-id chi pogpogna.

5 Chaꞌju khu an ungunga, mahapor an unuchon ju hana mangpangpangulu ay chaꞌju an namati. An amin aju an namati, mahapor an mumpakumbaba aju ja muntitinnolong aju. Ti gwa han impatulaꞌ Apo Jos hi nangarjana hi,

“Pfuhulon Apo Jos hana mumpa-akhaja,

ja ekhohkhohana hana mumpakumbaba.” *

6 Hotti mumpakumbaba aju ay Apo Jos an otong chi apfalinana, ta ipapfagpfagto chaꞌju ay nuy arkhaw an eneꞌcha na hi ipapfagtuwan ju. 7 Ehchor ju an amin hana likhat ju ay Apo Jos ti hijay manalimun ay chaꞌju.

8 Mahapor an khun ju onoꞌnongon hay peꞌ-at ju ja neꞌhehemad ju. Ti hinuy pfuhur ta-o an hija hini Diablo wenno hi Satanas ja mipadchung hi khenger an khun mun-uliyod an lome-ole-od an maningit hi hay chupopona ta anuna. 9 Ehemad ju hini pammati ju ta gway aton ju an manchor hana aton Satanas an umallilaw. Ti anila ju an hay hato an likhat ju ja hija khu chi khun ma-at an amin hana i-ibpfa ta-o an namati hay hana numpfino-ob-on an pfuglay heto lota. 10 Achi mapfajag hitay punlikhatan ju, hot hi Apo Jos ja epaphod chaꞌju ta ma-id pungkuchangan ju. Ipapfi-ah chaꞌju ta mehemad hini pammati ju, ti hija hini magmagkhohkhoh an Jos an nangajakhan ay chaꞌju ta midchum aju ay ni kinapfagto na an ma-id pogpogna khapo hi neꞌ-oh-ohhaan ju ay Kristo. 11 Madaydayaw hi Apo Jos an hijay mun-ap-apo hi ma-id chi pogpogna! Amen.

12 Tayya an intulaꞌ u hitay hoꞌhoꞌchod an tulaꞌ ay chaꞌju, ja temmolong hi Silvanus an impfilang u hi mapagtarkan an ibpfa ta-o an namati. Nuntula-aꞌ ta tukhunoꞌ chaꞌju ja ta tihtikhuwaꞌ hini umannung an omaꞌ-atan chi khohkhoh Apo Jos. Achi la-ahna ja chin-ug ju hini khohkhoh na.

13 Pakumustaan chaꞌju anu hay hana i-ibpfa ju an namati ad Babilon an pinilin khu Apo Jos. Ja kumusta aju anu khu an allon Mark an impfilang u hi empfalay. 14 Ja manghenpfopfogkha aju khu hina an mangpatikhaw hi pumpepennohhochan ju.

An amin aju an nidchum ay Kristo ja pomhochadniꞌ hini piꞌtakhuwan ju.

* 1:2 1:2 Allona ay ni hapit Apo Jos ay ni Da-an an Tulag an hachi Hudju ja nagwalaꞌkhiyan cha hi chalan chi nidaton an pfakah ta hinjar chin neꞌtobpfalan Apo Jos ay chicha. Hay allon Peter ay tay ja hini chalan Hesu Kristo an nun-ajuh chin natajana chi panginnilaan ay ni neꞌtobpfalan Apo Jos hana tatakhu na khapo ay Hesu Kristo.

† 1:16 1:16 Leviticus 11:44-45

‡ 1:25 1:25 Isaiah 40:6-8

* 2:3 2:3 Psalms 34:8

† 2:6 2:6 Isaiah 28:16

‡ 2:7 2:7 Psalms 118:22

§ 2:8 2:8 Isaiah 8:14

* 2:24 2:24 Literal: Hijay nahukhatan ta na-akhahan ta-o. Isaiah 53:5,6

* 3:12 3:12 Psalms 34:12-16

* 4:18 4:18 Proverbs 11:31

* 5:5 5:5 Proverbs 3:34

2 Peter

1

2

3

2 PETER

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hitay an tulaꞌ ja intulaꞌ Peter an intolong na hana namati ay Hesu Kristo an gwa ay ni provincian chi Asia Minor. Intulaꞌ Peter hitay me-aggwa an tulaꞌ na ta paꞌ-iyona hana khun cha aton an nehahalla ja akhakhaꞌ-ihaw an pfungan chi khun itudtuchun hana achi umannung an manudtuchu. Hotti hay tukhuna ja achi cha ay makhujud hay hato an nehahalla ta un cha gwot omot-ottong ay ni aton cha an manginnila ay ni khohkhoh Apo ta-o an hi Hesu Kristo.

Hay khu oha hi nehahalla an khun cha itudtuchu ja achi anu munpfangngad hi Hesu Kristo, ti akamoh an napfajag ja ma-id umali. Hotti intulaꞌ Peter an hini khapo na an ahop ja achi mumpfangngad ja khapo hi pamhod na hana tatakhu an napfahulan. Ti podhon Apo Jos an ichatan hi timpo an muntutuju cha ta achi cha madusa ta un cha koma miꞌtakhu hi mid pogpogna.

Maphod hitay an tulaꞌ ti papfi-ahona hini pammati ta-o an mumpfangngad hi Kristo. Ja tihtikhuwana khu an hitay Biblia ja agkhuy narpu hi nomnom chi takhu, ti hana profeta ja hana uchumna an nunhapiton Apo Jos ja hini Espiritu Santo chi nangchalan ay chicha an mangali.

1

1 Ha-in hi Simon Peter an oha an khun munserbi ay Hesu Kristo ja ohaaꞌ ay cha nuy pinili na hi apostol na. Muntula-aꞌ ay chaꞌju an nichatan hi pammati an ma-id nat-onana ay ni pammati mi khapo ta hi Hesu Kristo an magpong an Jos ta-o an Nanakhu ay chita-o, ja numpapadchungona hini enat na ay chita-on amin.

2 Hay kalalag u ja ma-ug-ugman koma hini khohkhoh Apo Jos ay chaꞌju ja hini pomhochan ni piꞌtakhuwan ju khapo hi nanginnilaan ju ay hija ja hi Hesus an Apo ta-o.

Pinili ja enajakhan chita-o ay Apo Jos

3 Khapo ay ni apfalinana an Jos ja narman hitay piꞌtakhuwan ta-o ta gway aton ta-o an miꞌtakhu hi najusan. Mapfalin an aton ta-o hitay, ti inannila ta-o hija an nangajakhan ay chita-o an miꞌtakhu hi amat heto an piꞌtakhuwan, ta midchum ta-o ay ni kinapfagto ja kina-aphod na. 4 Khapo ay tay kinapfagto ja kina-aphod na ja engkhohkhohan chita-o ta immachawwi ta-o hana napupukhit an khun unuchon hana tatakhu ay tay lota an pumaꞌ-i hi achor ja nomnom. Ti inchatan chita-o hana napfarpfalor an ingkari na ta miꞌtakhu ta-o ay tay najusan an piꞌtakhuwan. 5 Khapo ta otong hay hato enat Apo Jos ay chita-o, mahapor an peꞌhehemad ta-o ta chita-o an namati ay Hesu Kristo, ja khun ta-o aton an amin chi maphod. Ja achalon ta-o khu an mangmatunan hi maphod hi peꞌ-at. 6 Ja nu inannila ta-o hini maphod ja mahapor an achi ta-o unuchon hana napukhit an penhod chi achor. Ja mun-an-anuh ta-o khu, ja miꞌtakhu ta-o hi najusan an piꞌtakhuwan. 7 Ja hay oha khu hi mahapor ja muntitinnolong ta-o an amat hi hin-a-agkhi, ja mumpepennohhochan ta-o pay. 8 Ti nu pompomhod hini aton ta-o an mangat hay hato ja ipfunga nay nehamhamad an aton ta-o an manginnila ay Hesu Kristo an Apo ta-o. 9 Muti nu gway achi mangunud hay hato ja mipadchung hi napfulaw wenno na-ulap. Ti nalichuwana an napakawan ja na-ulahan chin pfahor na.

10 Hotti peꞌhehemad ju a-akhi, an miꞌtakhu ay tay magpong an piꞌtakhuwan ta munchomoꞌ aju ay ni namiliyan ja nangajakhan Apo Jos ay chaꞌju. Nu amat hetoy aton ju hot achi aju makhah hi pammati. 11 Ja mun-an-anla hi Apo Jos an mangidchum ay chaꞌju ay ni achi mapogpog an pun-ap-apugwan Hesu Kristo an Apo ta-o an Nanakhu ay chita-o.

12 Hijaot un u e-arkhaw an epanomnom hay hato ay chaꞌju, anong un ju inaꞌ-annila ja nehamad hini khun ju pangunuchan hay hana umannung an tudtuchu an chengngor ju. 13 Hay anilaꞌ hi maphod hi atoꞌ, ja etoloy u an khun epanomnom hay hato ay chaꞌju ad ugwani an atattakhuꞌ. 14 Ti anilaꞌ an nehnot hini atajaꞌ, ti hitay chi impa-innilan Hesu Kristo ay ha-in. 15 Hotti atoꞌ an amin hini apfalinaꞌ ta anong un u taynan hitay lota ja achi ju alichuwan hato, ti nitanum mahpay ay ni nomnom ju.

Nipatikhaw hini pfinang ja kinapfagton Kristo

16 Annilaon ju an hachi intuchu mi an omaꞌ-atan ni apfalinan Apo Hesu Kristo ja chin pumpfangngachana, ja pfu-un hudhud an enephod chi nala-eng an takhu. Ti umannung an tinnig mi hini kinajos Hesu Kristo. 17-18 Ti chaꞌmi chi nun-ibpfa na an immuy chin nasantuwan an pfuludna hi nangpatikhagwan Jos Ama ay ni pfinang ja kinapfagton ni Empfalay na. Chengngor mi chin hapit tay Napfagto an Jos an narpu ad langit chin nangarjana hi, “Hitay hini podpodhoꞌ an Empfalay u. Mun-an-anlaaꞌ ay hija.”*

19 Hotti munchomoꞌ ta-o an ma-id nehallaan chin inalin hachi profeta chin nahop. Ja egngor ju hay hato inali cha, ti amat hi chilag an humilaw hi nun lapfi ingkhana hi magwa-ah an ahilagwan ta-o ay ni Mamikhat an Pfittuwan an ma-id uchumna nu pfu-un hi Hesu Kristo hichin pumpfangngachana. 20 Hay mahapor an paꞌ-innilaon ju ja an amin hana nipadtu an impatulaꞌ Apo Jos hay hachi profeta ja agkhuy narpu hi nomnom chi takhu. 21 Pfu-un hay takhu chi nangali ay ni impadtu cha, ti hi Apo Jos chi nangpanomnom ay ni penhod na an allon, ja enchalan ni Espiritu Santo hachi profeta ta impa-innila cha.

2

Madusa hana achi umannung an apostol ja manudtuchu

1 Muti anila ju an gwa hachi papadchung cha an Israelitas an numpadtu, muti achi umannung ti agkhuy narpu ay Apo Jos. Ja amat hina khu ad ugwani, an gwacha hana midchum ay chaꞌju an muntudtuchu hi achi umannung. Iliꞌliꞌ-ud cha an mangtuchu hi natnat-on an apaꞌ-iyan chi pammati, ja ehaot cha hi Apo Hesu Kristo an namajachan hi pfahor. Achi mapfajag hot dusaon Apo Jos hay hato. 2 Ja cho-or hana ma-allilaw ja niꞌ-unud cha hana akhakhaꞌ-ihaw an ugalin cha tay. Ja hitay chi chumalat hi pamahigwan hana agkhuy namati ay tay umannung an tudtuchu an i ta-o pinati. 3 Khapo ay ni ongoh cha ja ituchu cha hato nehahalla hana tatakhu ta gway aton cha an mangala hi pelaꞌ ay chicha. Muti agkhuy nanalloꞌ hi Apo Jos an manugi ay chicha, ti inuꞌ-ukkom na chicha chin nahop ja nehahagkhana hini i cha adusaan.

4 Hay panginnilaan an madusa cha ja anila ta-o an dinusan Apo Jos hachi angher an pfimmahor chin nahop. Intuud na ad chalom ja nipfabpfalud cha han munhehellong an lukhar ingkhanah chin arkhaw an panugijana ay chicha. 5 Dinusan khu Apo Jos hachi tatakhu an ngimmangannu chin timpon Noah, ti lentot na hitay lota ja nun-arteng cha. Muti hi Noah an magpong an takhu an manudtuchu ay chicha ja tinakhun Apo Jos, nidchum chin peto an membron chi pamilya na. 6 Ja dinusan Apo Jos hachi tatakhu ad Sodom ja Gomorah, ja naghob cha an amin ja anong un chin pfuglay cha, ta pangtikhan hana tatakhu an ngumangannu ay Apo Jos. 7-8 Muti tinakhu na hi Lot an neꞌheto ay chicha ad Sodom ti magpong hija an takhu. A-arkha-arkhaw ja khuna tikhan ja chonglon hana napupukhit an khun aton hachi tatakhu an pfumuhur ay ni urchin Apo Jos, ja munnaud an munchokhoh hi punnomnomana.

9 An amin hay hato an na-at chin nahop ja hijay panginnilaan an anilan Apo Jos an manakhu hana miꞌ-unud ay hija hi timpon chi punlikhatan cha. Ja hana ayya ngumangannu ay hija ja enchachaag na hini adusaan cha ay ni arkhaw an Panugijana hi tatakhu. 10 Machamchamot pay hini dusan hana khun mangat ay ni napukhit an penhod ni achor cha, ja pahigwon cha hini apfalinan hana nangatngato mu chicha.

Hachi muntudtuchu hi achi umannung ja ma-id pfa-in cha ja ipapilit cha hini penhod cha. Ja achi cha pfuma-in an mamahiw hay hana munnaud an napfagpfagto mu chicha. 11 Hana ayya angher an tumataꞌchug ay ni agwachaan Apo Jos, ja anong un ot-ottong hini pfi-ah ja apfalinan cha mu hay hato munlahlah an muntudtuchu, ja achi cha pahigwon hana kakadwa cha an angher an pfimmahor. 12 Muti hato agkhu kaykhu an tatakhu ja un amat hina hon pinahiw cha hana maphod an tudtuchu an un cha achi ma-aw-awatan. Omaꞌ-at cha hay hana animar an un lokhomna hon enat cha hini penhod cha an aton, ja hehennod cha hini appapan cha an apartiyan cha. Ja amat hina khu hato munlahlah an muntudtuchu, an hini hahadchon cha ja hini adusaan cha hi ma-id chi pogpogna. 13 Hortapon cha hana likhat an pfalloh hana napukhit an enat cha. Hay anila cha hi pun-an-anlaan ja aton cha an amin hini penhod ni achor cha, ja ma-id anila cha an pfuma-in.* Mipadchung cha hi lukhit an mummansa hi pfakhu an lopfong, ti khun cha meꞌ-orpfong ay chaꞌju, ja paꞌ-iyon cha hini khun ju a-amungan ay ni khun cha pangatan hay hato na-inlubungan an pun-an-anlaan cha. 14 Ti hay mun-o-onan ay ni nomnom cha ja hay i cha punlukuwan hi pfupfai hi tikhan cha, ja achi cha mappog ay ni pfahor an khun cha aton. Ja pfalipfalijan cha hana agkhuy nehamad chi pammati na ta peꞌ-at cha hay hato khun cha aton. Nitanum mahpay ay ni nomnom cha hini achi cha appokhan an mangat ay ni penhod ni achor cha. Umannung an hay hato ja dusaon Apo Jos chicha. 15 Tenaynan cha hini magpong an agwun ta immuy cha ay ni nehahalla an chalan. Inunud cha chin enat Balaam an empfalay Bosor an nunnomnom an mangat hi napukhit ta gway atona an malagpfuwan. 16 Muti chin asnu an nunhahakkajana an achi koma humapit hi hapit chi takhu, ja inhingar na hi Balaam ta achi na etoloy hini na-uti-ot an nenomnom na an aton.†

17 Hay hato khun muntudtuchu hi achi umannung ja gwa han munnaud an munhehellong an pfaluchan an enhakhanan Apo Jos hi pangtuuchana ay chicha. Ti mipadchung cha ay ni opfob an natchuꞌ an ma-id mahaꞌchu, ja amat cha hi pfonot an in-uladchib chi ijah hot ma-id mang-ali hi uchan. 18 Ja cho-or hana epa-akhaja cha an ituchu an amat hi maphod hi pangngolan muti ma-id ma-achar. Ituchu cha an pfu-un pfahor hini pangunuchan hi napukhit an penhod chi achor. Ja hana paꞌ-ihuꞌpap an namati ja mapfalijan cha ta mumpfangngad cha khu an meꞌ-at hana pfahor chin kakadwa cha. 19 Ituchu cha an nawayawaya-an hi urchin hini takhu an mangat ay ni napukhit an khun cha aton. Agkhuy cha gwot anila an anong un chicha ja nakhakhaꞌ-utan cha ay cha tay pfahor an khun cha aton an mamaꞌ-i ay chicha. Ti hini takhu ja mumpfalin hi himpfut ni mangchachalan ay hija. 20 Gwa hana takhu an nanaynan hana napupukhit an khun aton hana agkhuy namati khapo ta chengngor cha hini omaꞌ-atan Apo Hesu Kristo an Manakhu hi tatakhu. Ja nu mumpfangngad cha an mumpfalin khu hi himpfut chin pfahor cha, ja munnaud an kaꞌka-ahi cha. 21 Akhaja un cha agkhuy inannila hini chalan an mangedchong hi magpong an piꞌtakhuwan mu hini un cha annilaon hitay maphod ja i cha khu chin-ug hay hato nasantuwan an urchin. 22 Hini takhu an mangat heto ja hija hini pitulungan ni umannung an khun cha allon, an hini aho an immuta ja pfinangngad na khu an anun hini uta na. Ja hini pfapfuy an na-amoh ja numpfangngad an numpfilud ay ni petlaꞌ.

3

Na-ikari hini pumpfangngachan Kristo

1 A-akhi an penpenhod u, me-aggwa hitay an tulaꞌ u ay chaꞌju. Ay tay chugwa an tulaꞌ u ja penhod u an epanomnom hana umannung an Hapit Apo Jos ta mehamad hini aton ju an munnomnom. 2 Achi ju koma alichuwan hachi inalin hachi nasantuwan an profetan Apo Jos chin nahop ja hana in-urchin ni Apo ta-o an Manakhu ay chita-o, an impa-innilan hachi apostol ay chaꞌju. 3 Paꞌpa-alloꞌ ay chaꞌju hi mahapor an ma-awatan ju an chin ang-angonoh chi ar-arkhaw ja gwa hana tatakhu an un cha puntakhalan hitay Hapit Apo Jos ja unuchon cha hana napukhit an penhod ni achor cha. Kekejan chaꞌju 4 an allon cha hi, “Hot chaad mah kaykhu hini inalin Hesu Kristo an mumpfangngad? Toja an nun-a-atoy hachi a-apo ta-o ja agkhuy pay immali. Ja nete-a chin narmugwan tay lota ingkhana ad ugwani ja tayya mah an un nunchochodcha.” 5 Un cha tugwali lumlumugwon hay hato an allon cha ti aniꞌ-ila cha chin nunlototan Apo Jos ay tay lota. Chin hunhunana ja nunhapit hi Apo Jos ja narmu hitay lota ja hana gwa ad uchu. Hini chanum chi numpfalinon Apo Jos hi lota hotti hitay chanum chi linumti-an tay lota. 6 Ja hitay chanum chi inusar Apo Jos an nunlotot ay tay lota ja un ma-upfah. 7 Ja hitay lota ad ugwani ja hana gawwa ad uchu, ja epadchong Apo Jos an aton hini inali na an pfantajana ingkhana chin arkhaw an Punhugijana. Ay nuy an arkhaw ja khobhona hitay lota ja hana gawwa ad uchu, ja hugijona hana tatakhu an achi mamati ta madusa cha hi ma-id chi pogpogna.

8 A-akhi an penpenhod u, achi ju alichuwan an ay Apo Jos ja hini hinlipfu an tagwon ja un hihiya hi ohay arkhaw. Ja hini ohay arkhaw ja mapfalin khu an hihiya hi hinlipfuh tagwon. 9 Nehalla hini khun allon chi uchumna an un khun etaktaktak Apo Jos an mangat hana inali na. Ti hini umannung ja un chaꞌju an-anuhan ay Apo Jos, ti achi na podhon an gway oha hi takhu hi ma-utaw, hotti inchatana hana tatakhu hi timpo ta chuꞌkhon cha hana pfahor cha. 10 Muti umali an umali hini arkhaw an pumpfangngachan Apo Hesu Kristo, ja omaꞌ-at hi omakaw ti ma-id oh-ohha hi nanginnila. Ay nuy an arkhaw ja gway otong an apoy an mungkhehom ad uchu ja ma-umah. Ma-ujang hichuy hukhit ja hini pfulan ja hana pfittuwan. Ja anong un hitay lota ja mapoolan, ja an amin hana enapjan chi tatakhu an gwa ay tay lota.*

11 Tayya an amat heto hini apaꞌ-iyan an amin chi gwacha, hotti mahapor an tikhan ta-o ta magpong ja nasantuwan hini aton ta-o an miꞌtakhu 12 ad ugwani an panpanochan ta-o ay nuy arkhaw an Panugijan Apo Jos hi tatakhu. Piꞌhahalichit ta-o koma an miꞌtakhu hi nasantuwan ta khagkhaju an umali hi Apo Hesus. Ay nuy an arkhaw ja mapoolan ad uchu, ja an amin hana gwah chi ja ma-ujang cha. 13 Muti mahukatan ad uchu ja hitay lota hi pfakhu, ja magpong hini piꞌtakhuwan an amin hana munheto. Hotti un ta-o hahadchon hinuy a-atan hay hato ingkarin Apo Jos.

14 A-akhi an penpenhod u, hay hato chi hahadchon ju hotti mahapor an pa-ennongan ju ta ma-id chi hay oh-ohha hi pamahigwan Apo Jos ay chaꞌju, ja mehamad hini peꞌ-oh-ohhaan ju ay hija. 15 Nomnomon ju an hini khapo na ta na-anuh hi Apo Jos hi tatakhu ja ta ichatana pay chicha hi timpo hi puntutujuwan, ta chuꞌkhon cha hana pfahor cha ja niꞌtakhu cha. Hija khu chi intulaꞌ akhi ta-o an hi Paul an podpodhon ta-o, khapo ay ni la-eng an inchat ApoJos ay hija. 16 An amin hana intulaꞌ na an amat heto chi hapitona ja un hihiya an hitay chi ituchu na. Muti gwa hana uchumna an intulaꞌ na an nalikhat hi ma-awatan. Ja na-ala hana tatakhu an agkhuy natuchugwan ja ma-id nehamad hi pammati cha, ja hinuhunni cha hato intulaꞌ na ja anong un hana uchumna an nitulaꞌ an Hapit Apo Jos. Ja khapo hato at-aton cha ja madusa cha hi ma-id chi pogpogna.

17 Muti chaꞌju, a-akhi an penpenhod u, aniꞌ-ila ju hini omaꞌ-atan hay hato napfahulan an tatakhu an khun muntudtuchu hi achi umannung. Hotti pa-ennongan ju ta achi la-ahna ja i aju nakhujukhuy hay hana i cha nehahallaan, ta achi aju umachawwi ay ni nehamad an pammati ju. 18 Ta un ju gwot epappaphod hini maphod an ugali ju an atikhan ni nangekhohkhohan Hesu Kristo ay chaꞌju. Ja ma-ug-ugman khu hini panginnilaan ju ay hija an Apo ta-o ja Manakhu ay chita-o. Hijay medaydayaw ad ugwani ja ingkhana. Amen.

* 1:17-18 1:17-18 Matthew 17:1-9

* 2:13 2:13 Literal: achor cha anong un a-arkhagwan. Hay ma-awatan ja ma-id pfa-in cha an mangat hi napukhit, anong un hi sangwanan chi tatakhu.

† 2:16 2:16 Numbers Kapitulo 22

* 3:10 3:10 mapoolan: hay nitulaꞌ hana uchumna an manuskrito ja ma-upfah.

1 John

1

2

3

4

5

1 JOHN

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hini nangtulaꞌ ay tay ja hi John an oha an adalan Hesus an ninitnud ay hija chin agawwachaana heto lota. Intolong na hitay an tulaꞌ na hachi namati an numpanguy hachi apfuglapfuglay hichi provincian chi Asia. Lakay hija chin nangtula-ana ay tay an tulaꞌ.

Hini khapo na an nuntulaꞌ hi John ja gwa hachi khun meꞌmeha an nakak cha ja icha khun itudtuchu hana achi umannung an omaꞌ-atan Hesus. Ituchu cha an, an amin chi gwa ay tay lota ja na-alinan hi napukhit, anong un hitay achor ta-o. Hotti achi cha apfuluton an numpfalin hi Kristo hi takhu an gway achor na. Ja khun cha khu itudtuchu an hi Hesus, ja pfu-un hija hini Hennag Apo Jos an Mamahhod. Ja pfu-un hini tudtuchu cha ja angkhay chi nehahalla, ti nidchum hini khun cha aton, ti allon cha hi achi khahin un ta-o chuꞌkhon hana pfahor.

Hotti hitay an tulaꞌ John ja epanomnom na hana mamaha an hi Hesu Kristo ja umannung an empfalay Apo Jos an numpfalin hi takhu. Ja inali na khu ay tay tulaꞌ na an hana mamhod ay Apo Jos ja podpodhon cha khu hini padchung cha an takhu ja inunud cha khu hana tukhun Apo Jos.

1

Hini arpugwan chi piꞌtakhuwan

1-2 Tayya an muntulaꞌ ami ay chaꞌju ta ipa-innila mi hi Hesu Kristo an hija hini ma-ali an Hapit Apo Jos, an gawwacha an ninidchum ay Apo Jos chin hunhunana ja un marmu hitay lota. Hitay an Hapit Apo Jos ja hijay arpugwan chi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna. Numpfalin hi takhu ja niꞌtakhu ay tay lota, ja khun miꞌhapit ay chaꞌmi, ja immannung an tinnig mi ja mapfalin an ma-ugnan hija. Hini piꞌtakhuwana ja ma-id teꞌte-aana ja ma-id pogpogna, ti gawwacha hija an ninidchum ay Apo Jos an Ama ta-o. Hitay an tinnig mi ja hijah tay chi khun mi tihtikhuwan. 3 Hotti tayya an ipa-innila mi ay chaꞌju hay hato tinnig mi ja chengngor mi ta gway aton ju an midchum ay chaꞌmi an meꞌ-oh-ohha ay Apo Jos an Ama ta-o ja ay Hesu Kristo an Empfalay na. 4 Intulaꞌ mi hay hato ta makhotop hitay pun-an-anlaan ta-o.

Miꞌtakhu ta-o ay ni mumpapattar

5 Hitay ipa-innila mi ja hijay chengngor mi ay tay Empfalay Apo Jos, an hi Apo Jos ja hijay hilaw ja ma-id munhehellong ay hija. 6 Nu khulat ta gway oha hi mangali hi un neꞌ-oh-ohha ay Apo Jos muti hini piꞌtakhuwana ja munhehellong, ja un munlahlah hija, ti agkhuy na inunud hini umannung an hapit Apo Jos. 7 Ja khulat ta nehamad hini piꞌtakhuwan ta-o ta nahilagwan ta-o an amat ay Apo Jos an gawwa ay ni mumpapattar, hot maphod hini pun-oh-ohhaan ta-o an namati. Ja midchum khu an ma-ulahan hato pfahor ta-o khapo ay ni chalan Hesu Kristo an immajuh chin natajana. 8 Nu allon ta-o hi ma-id oh-ohha hi pfahor ta-o ja un ta-o lahlahan hitay achor ta-o, ti agkhuy ta-o inapfulut hini umannung an hapit Apo Jos. 9 Muti nu ipudnu ja empakawan ta-o hana pfahor ta-o ay Apo Jos, ja pakawanona, ja ulahana khu an amin hana napukhit ay tay piꞌtakhuwan ta-o. Atona hitay an inali na, ti magpong hija. 10 Nu allon ta-o hi ma-id pfahor ta-o, ja un ta-o ipatikhaw an agkhuy limmamot hini hapit Apo Jos ay tay piꞌtakhuwan. Ja un ta-o pumpfalinon hi Apo Jos hi munlahlah, ti achi amat hetoy allon ni hapit na.

2

Hi Hesu Kristo chi natoy khapo hi pfahor

1 Chaꞌju an impfilang u hi empfapfalay, itulaꞌ u hay hato ta achi aju pfumahor. Muti nu gway i ta-o pfumahulan ja gwa hi Hesu Kristo an ma-id oh-ohhah pfahor na an hijay mangetaꞌchokhan ay chita-o ay Apo Jos an Ama ta-o ta pakawanon chita-o. 2 Ti hitay an hi Hesu Kristo ja hijay nanaꞌpfat ay ni dusan ni pfahor ta-o ta mapakawan. Ja pfu-un hini pfahor ta-o ja angkhay chi en-atoy na muti hana tatakhu ton apfuglapfuglay.

Hana neꞌ-oh-ohha ay Apo Jos ja unuchon cha hana urchina

3 Nu unuchon ta-o hana urchin Apo Jos, ja hitay chi panginnilaan an inannila ta-o hija. 4 Hotti hini ayya mangali an inannila na hi Apo Jos ja achi na khun aton hana in-urchina ja un munlahlah, ti ma-id ay hija hini nahamad an tudtuchu. 5-6 Hini ayya khun mangat ay ni urchin Apo Jos ja hijay umannung ja nahamad chi pamhod na ay hija. Hotti hini ayya mangali hi “Neꞌ-oh-ohhaaꞌ ay Apo Jos” ja mahapor an eꞌ-eꞌnong na hini piꞌtakhuwana chin niꞌtakhuwan Hesu Kristo. Nu amat hetoy aton ta-o ja hijay panginnilaan an nahamad hini nidchuman ta-o ay Apo Jos.

7 Chaꞌju an penpenhod u, hitay itulaꞌ u ay chaꞌju ja napfajag an inannila ju. Ti nete-a chin namatiyan ju ay Hesu Kristo ja khun ju chonglon hitay an in-urchin Apo Jos, an mahapor an mumpepennohhochan ta-o. 8 Muti amat un ad ugwani ja un ta-o annilaon hitay an in-urchina, ti khahin un impatikhaw Hesu Kristo ay ni piꞌtakhuwana hini omaꞌ-atan chi pamhod. Ja tayya an ad ugwani ja un ta-o mahpay unuchon. Ma-id mahpay munhehellong, ti khun humilaw hini umannung an hilaw.

9 Nu gway mangali hi nahilagwan chi nomnom na, muti ma-id pamhod na hi ibpfa na an namati, ja un hihiya an munhehellong hini piꞌtakhuwana. 10 Hini ayya mamhod hi ibpfa na an namati ja hija hini nahilagwan an miꞌtakhu ay ni mumpapattar hot ma-id pukhiton Apo Jos ay hija.* 11 Muti hini takhu an ma-id pamhod na hi ibpfa na an namati ja hija hini khun miꞌtakhu hi munhehellong, an ma-id maptoꞌ hi omajana, ti naheherngan hini pannig na.

12 Chaꞌju an impfilang u hi empfapfalay, muntula-aꞌ ay chaꞌju, ti napakawan mahpay hana pfahor ju khapo chin enat Hesu Kristo. 13 Chaꞌju an menaꞌma-ellog, muntula-aꞌ ay chaꞌju, ti inannila ju hi Hesu Kristo an hijay gawwacha chin hunhunana. Ja chaꞌju khu an ungunga, muntula-aꞌ ay chaꞌju, ti nan enapfak ju hi Satanas. 14 An amin aju an empfapfalay u hi pammati ja muntula-aꞌ ay chaꞌju, ti inannila ju hi Apo Jos an Ama ta-o. Ja tayya an ipiggwaꞌ an mangali hi muntula-aꞌ ay chaꞌju an menaꞌma-ellog, ti inannila ju hi Hesu Kristo an hijay gawwacha chin hunhunana. Ja chaꞌju khu an ungunga, muntula-aꞌ ay chaꞌju, ti nehamad hini pammati ju, ja gawwacha ay ni nomnom ju hini hapit Apo Jos, ja enapfak ju hi Satanas.

Chuꞌkhon ta-o hana gwah to lota

15 Tayya han aha an itukhun u ay chaꞌju. Chuꞌkhon ta-o hana gwah to lota an pfumuhur ay Apo Jos. Ti podpodhon ta-o ayya hana pfumuhur ay hija ja ma-annila an un ma-id pamhod ta-o ay Apo Jos an Ama ta-o. 16 Cho-or hana napukhit an nomnom chi tatakhu heto lota an amat hana napukhit an podpodhon tay achor, ja hana khun tikhan an ma-amnagwan ja hana pa-akhaja. Hay hato ja un marpu hi nomnom chi tatakhu heto lota an agkhuy narpu ay Apo Jos. 17 Ti heto lota ja hana ma-amnagwan ja mapogpog. Muti hay hana mangat ay ni podhon Apo Jos ja miꞌtakhu cha ay hija hi ma-id chi pogpogna.

Hana pfumuhur ay Apo Jos

18 Chaꞌju an impfilang u hi empfapfalay, alloꞌ ay chaꞌju hi nehnot hini pumpfangngachan Hesu Kristo an apogpokhan tay lota. Ti nipa-aꞌ-annila ay chaꞌju an hay mahhun an umali ja hini Antikristo an Pfuhur Kristo. Ja tayya an enteꞌte-a na an chom-or hay hana pfumuhur ay Kristo. Hay hato chi panginnilaan an nehnot hini pumpfangngachan Kristo. 19 Hay hato ayya an pfimmuhur ay Kristo ja ninidchum cha ay chita-o chin pengpenghana, muti tayya an ad ugwani ja tenaynan chita-o, ti pfu-un ibpfa ta-o hi pammati. Ti nu khulat ta niꞌpadchung chi pammati cha ay chita-o hot agkhuy chita-o tenaynan. Hotti hitay an nakakan cha chi panginnilaan an ma-id niꞌ-ibpfaan cha ay chita-o hi pammati.

20 Chaꞌju ayya ja gawwacha ay chaꞌju hini Espiritu Santo an manuchugwan ay chaꞌju, hijaot un ju inannila hini umannung. 21 Hotti achiꞌ allon hi muntula-aꞌ khapo ta ma-id anila ju ay ni umannung an tukhun Apo Jos, muti muntula-aꞌ khapo ta anilaꞌ an aniꞌ-ila ju. Ja inannila ju mahpay an ma-id lahlah hi nidchum ay ni umannung an tukhun.

22 Hay hana khun munlahlah ja pfuhur Apo Jos, om-omod hay hana mangali an hi Hesus ja pfu-un hija hini Hennag Apo Jos an Mamahhod. Chicha hana pfumuhur ay Kristo an achi mangapfulut ay Jos Ama ja hi Kristo an empfalay na. 23 Ti an amin chi man-ug ay ni Empfalay Apo Jos ja ma-id ay hija hi Apo Jos an Ama na. Hana ayya mangapfulut ay ni Empfalay Apo Jos ja gwa ay chicha hi Jos Ama. 24 Hotti hay hato umannung an tudtuchu an chengngor ju nete-a chin namatiyan ju, ja khokhotan ju. Nu amat hetoy aton ju, hot meꞌ-oh-ohha aju ay Jos Ama ja hi Hesus an Empfalay na ja ingkhana. 25 Ti hijah tay chi ingkarin Apo Jos, an miꞌtakhu ta-o ay hija hi ma-id chi pogpogna.

26 Intulaꞌ u hay hato ta imatunan ju hini omaꞌ-atan hana mamhod an mangallilaw ay chaꞌju. 27 Muti gawwacha ay chaꞌju hini Espiritu Santo an inchat Kristo, hotti achi khahin un gway uchumna hi mangtuchugwan ay chaꞌju ay ni omaꞌ-atan chi umannung ja achi umannung. Ti hini Espiritu Santo chi mangtuchu an amin ay ni umannung an ma-id piꞌtuchu na hi lahlah. Hotti unuchon ju hini ituchu na, ja punchochodchaon ju hini peꞌ-oh-ohhaan ju ay Hesu Kristo.

Hay amatan chi empfapfalay Apo Jos

28 Chaꞌju an impfilang u hi empfapfalay, hay alloꞌ ay chaꞌju ja etoloy ju an mimidchum ay Kristo ta achi aju toma-ot ja pfuma-in ay hija ay ni pumpfangngachana. 29 Aniꞌ-ila ju an magpong an amin chi aton Apo Jos. Hotti anila ju khu an empfapfalay Apo Jos hana khun mangat hi magpong.

3

1 Otongngan hini pamhod Apo Jos ay chita-o an ma-id ipadchungana. Ti impfilang chita-o hi empfapfalay na, ja umannung an empfapfalay chita-o ay Apo Jos. Muti hana agkhuy namati ja achi cha imatunan hana empfapfalay Apo Jos, ti agkhuy cha inannila hi Apo Jos an Ama ta-o. 2 A-akhi, tayya an numpfalin ta-o mahpay hi empfapfalay Apo Jos. Achi pay matikhaw hini omaꞌ-angonoh an pumpfalinan ta-o. Muti aniꞌ-ila ta-o an mipadchung ta-o ay Kristo ay ni pumpfangngachana, ti matikhaw ta-o mahpay hini umannung an omaꞌ-atana. 3 Hotti an amin hana mamannod ay ni pumpfangngachan Kristo, ja chuꞌkhon cha hana pfahor cha ta magpong hini piꞌtakhuwan cha an amat ay Kristo an magpong.

4 Hana pfumahor ja chicha hini achi umunud ay ni urchin Apo Jos. Ti hitay hini amatan chi pfahor, an hini achi pangunuchan ay ni urchin Apo Jos. 5 Hi Kristo ayya ja ma-id oh-ohhah pfahor na muti immali heto lota ta aanunay pfahor ta-o. 6 Hotti hana meꞌ-oh-ohha ay Kristo ja chuꞌkhon cha hana pfahor cha. Ti anila ta-o an hana khun pfumapfumahor ja agkhuy cha na-awatan hini umannung an omaꞌ-atan Kristo, ja ma-id anila cha ay hija.

7 Chaꞌju an impfilang u hi empfapfalay, hay alloꞌ ay chaꞌju ja hana khun mangat hi maphod ja chicha hana magpong an takhu an amat ay Hesu Kristo. Hotti tikhan ju ta achi aju ma-allilaw nu gway umali hina an muntudtuchu hi nabnab-on. 8 Hana achi mangtaꞌchug an pfumahor ja hi Satanas hini khun cha unuchon. Ti nihikhud hini pfahor an hijay niꞌtakhuwan Satanas. Muti immali hini Empfalay Apo Jos heto lota ta pinaꞌ-i na an amin hini tamun Satanas. 9 An amin hana empfapfalay Apo Jos ja epokhong cha an pfumahor khapo ta gawwacha ay ni piꞌtakhuwan cha hini atatakhun Apo Jos. Ja achi mapfalin an muntortoloy cha an khun pfumahor, ti numpfalinon Apo Jos chicha hi empfapfalay na. 10 Hay pangmatunan ay ni empfalay Apo Jos wenno Satanas ja matikhaw ay ni ugali na. Pfu-un empfalay Apo Jos hini khun mangat hi napukhit ja ma-id pamhod na hi ibpfa na hi tatakhu.

Mumpepennohhochan ta-o

11 Nete-a chin namatiyan ju ja ingkhana ad ugwani, ja khun ju chonglon hitay khun mituchu an mumpepennohhochan ta-o. 12 Achi ta-o amat ay Kain an inunud na hini podhon Satanas ja penatoy na hi ibpfa na. Anagkha tugwali ta enat na hitay? Penatoy na ti napukhit hini ugali na ja magpong hana khun aton ibpfa na.* 13 Hotti achi aju masda-aw, a-akhi, nu hay hana agkhuy namati ja pfomopfohhor cha ay chaꞌju. 14 Muti chita-o ayya ja anila ta-o an achi ta-o mahpay amat hi nanattoy hi pannig Apo Jos, ja nichatan ta-o hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna, ti podpodhon ta-o hana papadchung ta-o an namati. Hini ayya ma-id pamhod nah ibpfa nah takhu ja hihiya hi natoy, ti ma-id piꞌtakhuwana ay Apo Jos. 15 Ti hini humihigkha hi ibpfa nah takhu ja hihiya hi pemmatoy. Ja anila ta-o an hay hana pomatoy ja ma-id ay chicha hini piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna.

16 Hitay chi panginnilaan ay ni omaꞌ-atan chi pamhod, an amat ay ni enat Hesu Kristo an nangchat ay ni piꞌtakhuwana khapo hi pamhod na ay chita-o. Hotti amat khu hina ay chita-o, an ipatikhaw ta-o hini pamhod hi ibpfah takhu, an anong un hijay khumapo hi atajan. 17 Nu khulat ta hini ohan takhu ja gway mapfalinana muti achi na nignikhaon hini ibpfa na an takhu an ma-id mapfalinana ja ma-innila an ma-id ay hija hini pamhod Apo Jos. 18 Hotti hay alloꞌ ay chaꞌju an impfilang u hi empfapfalay, ja hay aton ta-o an mamhod hi ibpfah takhu ja pfu-un hapit ja angkhay muti un ta-o gwot ipatikhaw hini maphod an marpu ay tay puhu an aton ta-o ay chicha.

19 Mumpepennohhochan ta-o ayya ja hitay chi panginnilaan an inunud ta-o hini nahamad an tudtuchu. Hot achi ta-o mahpay toma-ot an humango ay Apo Jos. 20 Nu umu-udchum ta nomnomon ta-o ayya an napfahulan ta-o ay Apo Jos, ja achi ta-o chamchama mun-okhon an mungkalalag. Ti manomnomnom hi Apo Jos mu chita-o ja anila nan amin. 21 A-akhi an penpenhod u, nu anila ta-o an napakawan hana pfahor ta-o, ja achi ta-o mun-okhon an mungkalalag ay Apo Jos. 22 An amin chi achagwon ta-o ay hija ja ichat na ay chita-o an khun mangunud hana in-urchina ja khun mangat hi maphod an punchenolana. 23 Ja hitay hini in-urchin Apo Jos an mamati ta-o ay Hesu Kristo an Empfalay na. Ja mumpepennohhochan ta-o, ti hijah tay chi in-urchina. 24 Nu unuchon ta-o ayya hana in-urchin Apo Jos hot meꞌ-oh-ohha ta-o ay hija ja gawwacha hi Apo Jos ay chita-o. Ja hay panginnilaan an gawwacha hi Apo Jos ay chita-o, ja inchat na hini Espiritu Santo ay chita-o.

4

Hay pangmatunan hi hapit an marpu ay ni Espiritu Santo ja hana achi

1 A-akhi, achi an amin chi hay mangali hi un hini Espiritu Santo chi khun mangchalan ay chicha ja pinati ju. Un ju gwot pachaon chicha ta annilaon ju hu-un hi Apo Jos chi narpugwan ni khun cha allon. Ti cho-or gwot hana achi umannung an profeta an numpangoy hi apfuglapfuglay an i muntudtuchu. 2 Hay pangmatunan hu-un narpu hi Espiritun Apo Jos hini khun cha allon ja tihtikhuwan cha an hi Hesus Kristo ja umannung an numpfalin hi takhu ja immali heto lota. 3 Muti achi ayya miꞌpadchung hini ituchu cha ay tay ja hijay panginnilaan ju an pfu-un hi Apo Jos chi narpugwana, an un narpu ay ni Antikristo an Pfuhur Kristo. Chengngor ju an gwa hini Pfuhur Apo Jos an umali ja anong un ad ugwani ja gwa hana amat hina an pfumuhur ay Hesu Kristo.

4 Chaꞌju ayya an impfilang u hi empfapfalay, ja chaꞌjuy tatakhun Apo Jos, hijaot un ju enapfak hichin mumpunlahlah ja agkhuy aju na-allilaw. Ti hini Espiritun Apo Jos an gawwa ay chaꞌju ja ot-ottongan chi apfalinana mu hi Satanas an khun unuchon hana agkhuy namati. 5 Hay hana ayya munlahlah an muntudtuchu ja miꞌtakhu cha ay ni piꞌtakhuwan an mipfuhur ay Apo Jos, ja amat hina khu hini itudtuchu cha. Hotti hana agkhuy namati chi mammamhod an munchongor ay chicha. 6 Muti chita-o ayya an tatakhun Apo Jos, ja hana mamhod an munchongor ay chita-o ja hana ibpfa ta-o an nanginnila ay Apo Jos. Ti achi chita-o egngor hana pfu-un empfapfalay Apo Jos. Hotti hay hato chi pangmatunan ay ni tudtuchu an narpu ay ni umannung an Espiritu ja hana lahlah Satanas.

Hay amatan ni pamhod Apo Jos

7 A-akhi, etoloy ta-o an mumpepennohhochan, ti hini pamhod ja narpu ay Apo Jos. Hotti hana gway pamhod na hi ibpfa nah takhu, ja chicha chi empfapfalay Apo Jos ja chicha chi nanginnila ay hija. 8 Hini ayya ma-id pamhod na hi ibpfa nah takhu ja una agkhuy niꞌ-innila hi Apo Jos, ti nihikhud ay Apo Jos an gway pamhod na. 9 Ja hitay chi enat Apo Jos an nangpatikhaw hi pamhod na ay chita-o, an hennag na hini oh-ohha an Empfalay na an immali heto lota an nang-atoy hi pfahor ta-o ta gway aton ta-o an miꞌtakhu ay hija hi ma-id chi pogpogna. 10 Ti hini omaꞌ-atan chi umannung an pamhod ja hini enat Apo Jos an namenhod ay chita-o an pfu-un hini enat ta-o an namenhod ay hija. Ti hennag Apo Jos hini Empfalay na ta hijay nanaꞌpfat ay ni dusan ni pfahor ta-o chin natajana hichi kros ja un ta-o mapakawan. 11 Hotti tayya a-akhi an penpenhod u, an otong hitay an pamhod Apo Jos ay chita-o, hotti mahapor an mumpepennohhochan ta-o khu. 12 Anong un ma-id ohah nannig ay Apo Jos, nu mumpepennohhochan ta-o, hot matikhaw an gawwa hi Apo Jos ay chita-o, ja ma-at hini penhod na an ma-at ay chita-o khapo ay ni otong an pamhod na.

13 Inchat Apo Jos hini Espiritu Santo ay chita-o hot hijah tay chi panginnilaan an neꞌ-oh-ohha ta-o ay hija ja gawwacha hija ay chita-o. 14 Ja chaꞌmi ayya, umannung an tinnig mi hini Empfalay Apo Jos, ja tihtikhuwan mi an hennag Jos Ama hitay Empfalay na an immali heto lota an nanakhu hi tatakhu. 15 Hotti hini takhu an mamati ja tihtikhuwana an hi Hesus ja hija chi Empfalay Apo Jos, ja gawwa hi Apo Jos ay hija ja neꞌ-oh-ohha ay Apo Jos. 16 Hotti ehchor ta-o ay tay otong an pamhod na an inannila ta-o.

Un nihikhud ay Apo Jos an gway pamhod na. Hotti hini takhu an nagwachaan hi pamhod ay Apo Jos ja hana i-ibpfa nah takhu, ja nehemad hini neꞌ-oh-ohhaana ay Apo Jos ja gawwa hi Apo Jos ay hija. 17 Nu amat heto hot omot-ottong hini pamhod ta-o ay Apo Jos ingkhanah ma-id i na pungkuchangan. Hijaot un ma-id i ta-o tomaꞌtan hu-un machakngan hini arkhaw an Panugijan Apo Jos hi tatakhu. Ti nu gway pamhod ay chita-o, hot amat ta-o ay Kristo chin agawwachaana heto lota. 18 Ja khapo ay tay pamhod ta-o ay Apo Jos hot ma-id i ta-o tomaꞌtan ay hija. Ti hini nahamad an pamhod ja hi-ikhona hini ta-ot. Hotti hini takhu an tomatta-ot hi adusaan, ja ma-annila an gway pungkuchangan ni pamhod na ay Apo Jos.

19 Narmu hini pamhod ay chita-o khapo ta nahhun an penenpenhod chita-o ay Apo Jos. 20 Hotti un munlahlah hini mangali hi gway pamhod na ay Apo Jos ja ma-id pamhod na hi ibpfa nah takhu. Ti nu ma-id pamhod na hi ibpfa nah takhu an mamattikhaw ja un chah agkhu niꞌ hi Apo Jos an achi matikhaw ja una podhon? 21 Hotti hitay chi in-urchin Apo Jos ay chita-o, an hini gway pamhod na ay Apo Jos ja podhona khu hini ibpfa na an takhu.

5

Hini pammati ay Hesus an Empfalay Apo Jos

1 An amin hana mamati an hi Hesus ja hija hini Hennag Apo Jos an Mamahhod, ja chichay empfapfalay Apo Jos. Ja hana gway pamhod na ay Apo Jos an Ama ta-o ja gwacha khu hini pamhod cha hana tatakhu an empfapfalay na. 2 Hotti nu gway pamhod ta-o ay Apo Jos ja khun ta-o unuchon hana urchina, ja hitay chi panginnilaan an gway pamhod ta-o khu hana i-ibpfa ta-o an empfapfalay Apo Jos. 3 Ti hini atikhan ni pamhod ta-o ay Apo Jos ja hija hini pangunuchan ay ni urchina. Ja achi nalikhat hini urchina, 4 ti gway apfalinan ta-o an empfapfalay na an mangapfak hana napukhit an gwah to lota an mipfuhur ay hija. Hay pangapfak ta-o ja hini pammati ta-o ay Hesu Kristo. 5 Ti ma-id chi hay mangapfak hana napukhit an gwah to lota nu pfu-un hana namati an hi Hesus ja hija hini Empfalay Apo Jos.

6 Hitay an hi Hesu Kristo ja numpabautisar hi chanum chin agawwachaana heto lota ja immajuh khu chin chala na hi natajana. Pfu-un chin numpabautisarana ja angkhay chi panginnilaan an hija chi Kristo muti chin khu immajuhan chin chala na. Ja tihtikhuwan ni Espiritu Santo an hi Hesus ja hija hini Manakhu, ti umannung an amin hini ituchun ni Espiritu Santo. 7 Tolo cha hana muntihtikhu ay ni omaꞌ-atan Hesu Kristo. 8 Hini mahhun ja hini Espiritu Santo, ja hini me-aggwa ja chin numpabautisarana hi chanum, ja me-atlo chin immajuhan chin chala na hi natajana. Ja mumpapadchung hini impa-innilan tay an tolo. 9 Nu pattiyon ta-o hana tihtikhun chi tatakhu, ja om-omod koma an pattiyon ta-o hini tihtikhuwan Apo Jos an amatan ni Empfalay na, ti napfagto hi Apo Jos an nangali. 10 Hini mangapfulut ja mamati ay ni omaꞌ-atan ni Empfalay Apo Jos ja munchomoꞌ hija an umannung hitay an tinihtikhuwan Apo Jos. Hini ayya achi mamati ay ni inalin Apo Jos ja amat hi pumpfalinona hija hi munlahlah, ti achi na pattiyon hini inalin Apo Jos an amatan ni Empfalay na. 11 Ja hay umannung ja inchat Apo Jos ay chita-o hini piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna, ja hitay an piꞌtakhuwan ja chakngan ta-o ay Kristo an Empfalay na nu mamati ta-o ay hija. 12 Hotti hini takhu an neꞌ-oh-ohha ay Hesus an Empfalay Apo Jos ja miꞌtakhu ay hija hi ma-id chi pogpogna. Hini ayya achi mamati ja achi miꞌtakhu.

13 Chaꞌju an namati ay Hesus an Empfalay Apo Jos, intulaꞌ u hay hato ta ma-emamad ju an gway piꞌtakhuwan ju hi ma-id chi pogpogna. 14 Munchomoꞌ ta-o an mungkalalag ay Apo Jos, ti anila ta-o an chonglona hana epfokha ta-o nu meꞌ-annolot ay ni penhod na. 15 Ja nu anila ta-o an chonglona hana epfokha ta-o ja pattiyon ta-o khu an ichat na.

16 Hay alloꞌ ay chaꞌju, ja hay aton nu gway ibpfa hi namati an pfimmahor ja amat heto. Nu anila ju an mapakawan hini pfahor na ja ekalalakhan ju hija, hot pakawanon Apo Jos ta etoloy na an miꞌtakhu. Muti gwacha han pfahor an mamogpog ay ni piꞌtakhuwan ni takhu ay Apo Jos ja achiꞌ allon hi ekalalakhan ju hana pfumahor hi amat heto. 17 An amin hana napukhit an aton ja pfahor ay Apo Jos. Muti achi an amin hana pfahor ja pogpokhonay piꞌtakhuwan ay Apo Jos.

18 Anila ta-o an hana empfapfalay Apo Jos ja achi cha etoloy an khun pfumahor, ti hi Hesus an Empfalay Apo Jos ja halimunana chicha, hotti ma-id aton Satanas an mamaꞌ-i. 19 Anila ta-o khu an empfapfalay chita-o ay Apo Jos, muti hana ayya tatakhu ay tay lota an agkhuy namati ja hi Satanas chi khun mun-ap-apo ay chicha. 20 Ja anila ta-o khu an immali hini Empfalay Apo Jos heto lota ja hinilagwanay nomnom ta-o ta gway enat ta-o an nanginnila ay ni umannung an Jos. Ja meꞌ-oh-ohha ta-o ay hija, ja meꞌ-oh-ohha ta-o khu ay ni Empfalay na an hi Hesu Kristo. Hija hini umannung an Jos an arpugwan chi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna.

21 Chaꞌju an impfilang u hi empfapfalay, hay me-ang-angonoh hi itukhun u, ja achi ju dayawon hana achi umannung an jos ta hi Apo Jos ja angkhay chi dayawon ju.

* 2:10 2:10 Wenno: hot achi chumalat hija hi pfumahulan ni ibpfa na an namati.

* 3:12 3:12 Chin enat cha Kain ay Abel ja mapfaha ay ni Genesis 4:1-8.

2 John

2 JOHN

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hitay me-aggwa an tulaꞌ John ja mitolong ay ni pfupfai an pinilin Apo Jos ja hana empfapfalay na. Mapfalin an hay etalaton tay pfupfai ja hini oha an iglesia. Ja hana ayya empfapfalay na ja chicha hana kamkameng na.

Hitay ja oha an tukhun hi hay aton cha an mumpepennohhochan. Ja itukhun khu John hay hana namati ta achi cha ma-allilaw hay hana khun muntudtuchu hi nehahalla.

1

1 Ha-in hi John an oha an pangpangulun chi namati. Tayya an muntula-aꞌ ay he-a an pfupfai an pinilin Apo Jos, ja hay hana khu empfapfalay mu. Umannung an podpodhoꞌ chaꞌju, ja an amin hana nanginnila ay ni umannung an Tukhun Apo Jos ja podpodhoꞌ khu chaꞌju. 2 Khun ta-o mumpepennohhochan, ti gawwacha ay chita-o hini umannung an Tukhun Apo Jos ja ingkhana.

3 Hi Apo Jos an Ama ta-o ja hi Hesu Kristo an Empfalay na chi mangkhohkhohan ja munnignikha ay chita-o, ja mangchat hi pomhochan chi piꞌtakhuwan ta-o. Hay hato chi akhajaon ta-o an namati an khun umunud ay ni umannung an Tukhun, ja an nagwachaan hi pamhod an narpu ay Apo Jos.

4 Mun-an-anlaaꞌ ti impa-annila cha ay ha-in hini amatan cha nuy uchumna an empfapfalay mu, ja niya an khun cha unuchon hini umannung an tukhun an hija chin in-urchin Apo Jos ay chita-o. 5 Ad ugwani ja gwa han podhoꞌ an itukhun ay chaꞌju. Mahapor an mumpepennohhochan ta-o. Achi angkhay ad ugwani chi pangngolam ay tay an ni-urchin, ti khun mituchu nete-a chin namatiyan ta-o. 6 Ja matikhaw hini pamhod ta-o ay ni pangunuchan ta-o hay hana Urchin Apo Jos. Ja hitay chi in-urchina chin pengpenghana an mahapor an mumpepennohhochan ta-o.

7 Epanomnom u hay hato ay chaꞌju khapo ta cho-or gwot hana numpangoy hi apfuglapfuglay an mangulaw hana tatakhu. Achi cha apfuluton an hi Kristo ja numpfalin hi takhu. Hay hato hana mangallilaw an pfumuhur ay Kristo. 8 Hotti pa-ennongan ju ta achi ma-utaw hana na-unglan ju ta michat ay chaꞌju an amin hana enchaag Apo Jos an lagpfu ju. 9 Hini takhu an achi mangtortoloy an miꞌ-unud ay ni tudtuchun Kristo ta una hurpfuchan, ja matikhaw an ma-id hi Apo Jos ay hija. Hini ayya muntortoloy an miꞌ-unud ay ni tudtuchun Kristo ja ma-innila an gwa ay hija hi Jos Ama ja hi Hesu Kristo an Empfalay na. 10 Hotti nu gway umali hina an muntudtuchu ja pfu-un hini tukhun Kristo chi ituchu cha, achi ju mangiliyon ja achi ju lamon an i miꞌhaphapit ay chicha. 11 Ti nu mangiliyon ju chicha ja hihiya an nidchum aju ay ni napukhit an khun cha aton.

12 Cho-or pay hana podhoꞌ an allon ay chaꞌju muti achiꞌ podhon an itulaꞌ. Ti hay nenomnom u ja umaliyaꞌ an manggwangar ay chaꞌju ta munhahhahapit ta-o. Hot munnaud chi i ta-o pun-an-anlaan nu muntitinnikhaw ta-o.

13 Omod a anu an allon hato empfapfalay tay ibpfam an pfupfai, an pinilin khu Apo Jos.

3 John

3 JOHN

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hitay an me-atlo an tulaꞌ John ja mitolong han oha an khayyum na an hi Gayus an pangpangulun chi namati. Dayawona hi Gayo khapo ta khuna mangiliyon an amin hana namati. Ja tukhunona hi Gayus ta achi munchomoꞌ ay Diotrefes, ti napukhit hini khuna aton.

1

1 Ha-in hi John an oha an pangpangulun chi namati. Tayya an muntula-aꞌ ay he-a, Gayus, ti umannung an podpodhoꞌ he-a.

2 Akhiꞌ, khun u ekalalakhan he-a ta pomhod hini piꞌtakhuwam. Ja alom adniꞌ ja ma-id ar-ali ay he-a, ja anilaꞌ an amat hina khu ay ni pammatim.

3 Otong chi pun-an-anlaaꞌ ti gwa hana ibpfa ta-o an namati an narpu hina gwachaan ju ja tihtikhuwan cha hini khun mu aton an mangtortoloy an miꞌ-unud ay ni umannung an Tukhun Apo Jos, ja an miꞌtakhu ay ni podhona. 4 Ti ma-id uchumna hi pun-an-anlaaꞌ nu pfu-un hini pangngolaꞌ an hana impfilang u hi empfapfalay hi pammati ja khun cha etortoloy an miꞌ-unud ay ni umannung an Tukhun.

5 Akhiꞌ, maphod hini khun mu aton an mummangili hay hana ibpfa ta-o an namati. Ti, anong un mu agkhuy anila chicha, ja khun a tomolong. 6 Ti impa-innila cha ay chaꞌmi an namati heto hini namenhod mu ay chicha. Maphod nu atom an amin chi mapfalin mu an tomolong ay chicha ja hana uchumna, ti tamun Apo Jos hini khun cha aton. 7 Ti hi Hesu Kristo chi khun cha ituchu hay hana khun cha omajan, ja ma-id tolong hi ma-ala cha hay hana agkhuy namati ay Apo Jos. 8 Hotti gwa ay chita-o an namati ay Kristo an mummangili ay chicha ta muntitinnolong ta-o ay ni aton an mangpa-innila ay ni umannung an tukhun Apo Jos.

9 Gwacha chin namenghan an nuntula-aꞌ ay chaꞌju an namati hina muti hi Diotrefes ja agkhuy na enegngor, ti achi na apfuluton hini kalintikhan mi an mumpangulu. Ti hay podhona ja hijay mumpfalin hi pangulu ju. 10 Hotti nu umaliyaꞌ hina, pun-aliꞌ hana napukhit an inali na an mamaꞌ-i ay ha-in. Ja achi angkhay hitay, muti achi na pay khun mangiliyon hana i-ibpfa an namati an khun umali hina. Ja empagwa na khu hana namati an mummangili ay chicha, ja aton cha ayya ja epagwa na chicha an miꞌ-amung ay chaꞌju.

11 Akhiꞌ, achim unuchon hana mangat hi napukhit ta hay hana mangat hi maphod chi unuchom. Hini mangat hi maphod ja empfalay Apo Jos, muti hini mangat hi napukhit ja ma-id anila na ay Apo Jos. 12 Hi Demetrius chi oha an khun cha allon an maphod an takhu. Ja umannung hitay ti matikhaw ay ni piꞌtakhuwana. Ja anong un chaꞌmi, ja tihtikhuwan mi an maphod hija an takhu, ja anila ju an umannung hini khun mi allon.

13 Cho-or pay hana podhoꞌ an allon ay he-a, muti achiꞌ podhon an itulaꞌ. 14 Ti hay nenomnom u ja umaliyaꞌ hina an mannig ay he-a ta un taot munhapit.

15 Hi Apo Jos chi mangchat hi pomhochan ni piꞌtakhuwam.

Omod a anu an allon hato a-akhi heto. Ja oha-ohaom khu an pakumustaan hana a-akhi hina.

Jude

JUDE

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Hitay an tulaꞌ ja intulaꞌ Jude an uchichiyan James (Santiago). Intolong na hitay an tulaꞌ hana namati, muti ma-id maptoꞌ nu ngay pfuglay hato an tinula-ana. Hini khapo na an nuntulaꞌ ja tukhunona hana namati ta achi cha i midchum hana khun muntudtuchu hi nehahalla. Hay ituchu cha ja allon chay mapfalin an anong un ta namati ja enat hana akhakhaꞌ-ihaw, muti hi Apo Jos ja ma-agkhohkhoh hotti mammakawan. Nuntulaꞌ hi Jude ta ipa-innila na hachi namati hana napukhit an ugalin hay hato khun muntudtuchu hi nehahalla ja hini i cha adusaan ay Apo Jos. Ja tinukhuna khu hana namati ta pa-ennongan cha an unuchon hini umannung an tudtuchu an narpu ay Apo Jos.

1

1 Ha-in hi Jude an uchichiyan James, an oha an khun munserbi ay Hesu Kristo. Tayya an muntula-aꞌ ay chaꞌju an na-ajakhan an numpfalin hi tatakhun Apo Jos. Hitay Jos Ama ja podpodhon chaꞌju ja a-allungan chaꞌju ingkhana chin pumpfangngachan Hesu Kristo.

2 Hay kalalag u ja ug-ugman Apo Jos hini nignikha ja pamhod na ay chaꞌju ja hay pomhochan ni piꞌtakhuwan ju.

Mahumarja hana khun muntudtuchu hi nehahalla

3 Chaꞌju an a-akhi an penpenhod u, hay itulaꞌ u koma ay chaꞌju ja hini aton Apo Jos an manakhu ay chita-o an namati, ti hitay chi penpenhod u an allon. Muti tayya an nat-on hitay itulaꞌ u, ti mahapor an alloꞌ ay chaꞌju ta etaꞌchokhan ju hini umannung an tudtuchu an pinati ta-o. Ti hitay umannung an tudtuchu an impa-innilan Apo Jos hana tatakhu na ja achi marmarman. 4 Hotti itulaꞌ u hay hato ay chaꞌju ti gwacha anu hana uchumna an nidchum ay chaꞌju an achi mangunud ay Apo Jos, an gway nange-encharmon cha hi napukhit an nomnom. Ti podhon cha an lomanon hini podhona an hapiton ay ni khohkhoh Apo Jos, an allon cha hi achi humingar hi Apo Jos nu unuchon ta-o hana napukhit an penhod chi achor, ti ma-agkhohkhoh anu. Ja achi cha apfuluton an hi Hesu Kristo ja angkhay chi Apo an unuchon ta-o. Napfajag an nipa-innila ay ni Hapit Apo Jos hini umali an adusaan hay hato tatakhu an nan-ug ay hija.

5 Aniꞌ-ila ju hitay hapitoꞌ an dusaon Apo Jos hana pfimmahor chin nahop, muti penhod u khu an epanomnom ay chaꞌju. Nomnomnomon ju an tinakhun Apo Jos* hachi Israelitas an tatakhu na chin nangpakakana ay chicha ad Egypt. Muti gwacha hana agkhuy namati ay hija, hijaot una dusaon chicha ja nun-a-atoy cha hichi let-ang.† 6 Nomnomon ju khu hay hachi angher an achi mappog ay ni haad an inchat Apo Jos ay chicha ja tenaynan cha agkhu niꞌ hini maphod an gwachaan cha ad langit. Hijaot un pfenangkelengan Apo Jos chicha hi pfangkeleng an achi mahopchot, ja impfalud na chicha han munhehellong an lukhar hichi ad Chalom, ingkhana hi machakngan hini arkhaw an Punhugijana. 7 Dinusan khu Apo Jos hana tatakhu ad Sodom ja ad Gomorah ja hana nunlenawlaw an pfuglay an pfimmahor an amat chin pfimmahulan hachi angher.‡ Ti hachi tatakhu ja khun cha akhamangon hana pfu-un ahagwa cha, ja nunhegla hini aton cha an mangat hi akhakhaꞌ-ihaw. Hijaot un khenhob Apo Jos chicha ja hachi pfuglay cha, ja hitay enat na chi pun-achalan ta-o an dusaon Apo Jos hana achi umunud ay hija hi apoy an achi madmachop.§

8 Ja hija khu chi omaꞌ-atan hay hato muntudtuchu hi nehahalla. Hini khun cha empon ja hijay panghunungan cha ay ni khun cha aton, muti un khuminit ay ni achor cha. Achi cha apfuluton an gway mun-ap-apo ay chicha, ja pahigwon cha pay hana angher. 9 Hi agkhu niꞌ Michael an pangpangulun an amin hana angher Apo Jos, ja mun-okhon an mamahiw hi angher. Ti chin niꞌhongilana ay Satanas hi hay gway kalintikhana an mangala chin achor Moses, ja agkhuy na intubtupfan hi Satanas. Un hay inali na ja, “Nangamong hi Apo Jos an manghingar ay he-a.” 10 Muti hay hato tatakhu ja munlinapoh chi pamahigwan cha hana achi cha ma-awatan. Mipadchung cha hay hana animar an un lokhomna hon enat cha hini podhon cha an aton. Amat hina khu ay chicha an unuchon cha hana napukhit an penhod chi achor cha, ja hija hini mamaꞌ-i ay chicha.

11 Kaꞌka-ahi cha ti atattata-ot hini i cha adusaan! Gwa ay chicha hini napukhit an nomnom Kain.* Amat cha khu ay Balaam† an ephod cha hay pfumahulan chi uchumna ta gway aton cha an pfumaꞌnang. Ngumangannu cha hay hana ap-apo cha an amat ay Korah‡ an nanglukhangeh ay Moses an enhaad Apo Jos. Machamot chin dusan Korah ja amat hina khu ay cha tay, an dusaon Apo Jos chicha hi ma-id chi pogpogna.

12 Hay hato ja un cha paꞌ-iyon hini khun ju a-am-amungan an panganan ja pangnomnoman chin natajan Kristo. Achi cha mun-okhon an meꞌ-orpfong ja ma-alum cha an mangan, ti hini achor cha chi anila cha ja angkhay. Ma-id herpfi cha, an amat cha hi pfonot an ni-ijah an ma-id i-ali na hi uchan. Ja amat cha khu hi ajiw an achi pfumunga hi ahipfungaan, ja nun-aꞌleng ti napfaꞌkhut. 13 Hana khun cha aton ja munnaud an umipapfa-in. Amat cha ay ni lukhit an inin-in chi mapfi-ah an tepjaꞌ hichi baybay. Amat cha khu hi pfittuwan an ma-id maptoꞌ hi i cha pangedchongan. Hotti enhakhanan Apo Jos han munnaud an munhehellong an pipfaluchan cha ja ingkhana.

14 Hi Enok an aleman chi apon Adam, ja impadtu na hini adusaan hay hato khun muntudtuchu hi nehahalla. Inalin Enok hi, “Chonglon ju. Umali an umali hini Apo ja hay hana linipfulipfu an nasantuwan an angher na 15 ta hugijona an amin chi tatakhu. Ukumona hana napfahulan an tatakhu khapo hana pfahor ja napukhit an ugali cha. Ukumona hana tatakhu an gway inali na hi mipfuhur ay hija.” Hitay chi impadtun Enok. 16 Hay hato ja un cha nangulungulan ja un cha maꞌngoh an achi cha mapmappog. Unuchon cha hini penhod ni achor cha, ja hini pidaydayawan ni achor cha chi hapihapiton cha. Ja khun cha e-ar-alla an padayawan hana uchumna an tatakhu ta alom ja gway aton cha hi maphod ay chicha.

17 Muti chaꞌju an penpenhod u an a-akhi, achi ju alichuwan chin impa-innilan hachi apostol Apo Hesu Kristo an ma-at. 18 Inali cha mit ay chaꞌju hi, “Chin ang-angonoh chi ar-arkhaw ja gwa hana umali an khun mangat ay ni napukhit an podpodhon chi achor cha an mipfuhur ay Apo Jos, ja epoy cha hi hupfug hini pammati ay Apo Jos.” 19 Unuchon cha hini nomnom cha an tatakhu ti ma-id ay chicha hini Espiritun Apo Jos. Hay hato chi chumalat hi apaꞌ-iyan ni pun-oh-ohhaan ju an namati.

20 Muti chaꞌju ayya, a-akhi an penpenhod u, ehemad ju hini pammatin chi oha-ohanna ay tay umannung an tudtuchu an narpu ay Apo Jos. Tikhan ju ta hini Espiritu Santo chi mangpadchong ay ni aton ju an mungkalalag. 21 Achi aju umachawwi ay ni pamhod Apo Jos ad ugwani an panpanochan ju ay ni piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna an michat ay chaꞌju khapo ay ni khohkhoh Hesu Kristo an Apo ta-o. 22 Tulungan ju hana munharhalinchugwa chi nomnom na ta mehamad hini pammati cha. 23 Ja nu gway na-allilaw ja lapchu-on ju ta achi meloh an makhah ay ni apoy. Nignikhaon ju khu hana khun pfumahor, muti chuꞌkhon ju hini pfahor an khun cha aton ta achi aju ma-alinan.

24-25 Madaydayaw hi ma-id chi pogpogna hini oh-ohha an Jos an Nanakhu ay chita-o khapo ay Hesu Kristo an Apo ta-o. Gway apfalinana an manalimun ay chaꞌju ta achi aju ma-utaw khapo hi pfahor. Ja gway apfalinana ta pumpfalinon chaꞌju hi magpong ta mehnot aju ay hija, ja munlinapoh hini anla ju an manikhaw ay ni glorya na. Madayaw hija ti hija hini natakhay an Jos an achi malukud chi apfalinana, ja hija chi khun mangpaptoꞌ nete-a chin hunhunana ingkhana ad ugwani ja ma-id chi pogpogna. Amen.

* 1:5 1:5 Hay nitulaꞌ hana uchumna an manuskrito ja tinakhun Kristo.

† 1:5 1:5 Hitay an na-at chin Israelitas ja mapfaha ay ni Numbers 14:26-35.

‡ 1:7 1:7 Allon chi uchumna an hay hato angher ja khun cha eloꞌ hana pfinapfai heto lota. Mapfaha ay ni Genesis 6:2-4 ja 2 Peter 2:4.

§ 1:7 1:7 Pfahaon hini Genesis 19:1-28.

* 1:11 1:11 Pfahaon hini Genesis 4:1-8.

† 1:11 1:11 Pfahaon hini Numbers Kapitulo 22-24 ja 31:16, ja Apokalipsis 2:14.

‡ 1:11 1:11 Pfahaon hini Numbers 16:1-35.

Apokalipsis

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

APOKALIPSIS

(Paltiing)

Hini omaꞌ-atan tay an libju

Chin nuntula-an Apostol John ay tay Apokalipsis ja emmom-omod an naparpalikhat hachi namati ay Hesu Kristo. Hotti inalin Hesu Kristo hi tula-an John hana papadchung na an namati ta papfi-ahona hini nomnom cha ta mun-an-anuh cha, anong un cho-or hana apalikhatan cha khapo hi namatiyan cha.

Hini choꞌchoꞌ-or an nitulaꞌ ay tay libju ja hana impatikhaw Hesu Kristo ay John an amat hi en-enop an gway podhona an hapiton. Mapfalin an hachi namati chin timpon John ja na-awatan cha hato an en-enop. Muti ad ugwani an timpo ja achi nalaka hi ma-awatan hana uchumna. Anong un amat heto ja gwacha hana pangngarig an intulaꞌ John an ma-awatan. An amat koma ay ni allona an mata, an hay podhona an hapiton ja kinala-eng. Ja hini allona an haꞌkhud ja hija hini apfalinan. Ja hini allona an hu-i ja hija hini nahamad. Nalaka khu hi ma-awatan hini nitulaꞌ ay tay libju an na-apfak an amin hana pfuhur Kristo, nidchum hi Satanas ja an amin hana napukhit an angher na, khapo chin natajan Kristo hichi kros. Hotti omaꞌ-angonoh hot madusa cha ad impferno hi ma-id chi pogpogna. Ja nitulaꞌ khu hini aton Apo Jos an mangchat chi linagpfun an amin hana muntortoloy an namati ay hija.

Ay ni ang-angonoh tay libju ja gwacha hana nitulaꞌ an pun-an-anlaan chi nomnom, an hija hini ehakhanan Apo Jos an mapmaphod an piꞌtakhuwan ay hija ad langit.

1

1 Hitay nitulaꞌ ay tay an libju ja hija hini impa-annilan Apo Jos ay Hesu Kristo ta ipa-innila na hay hana namati ay hija hana khumaju an ma-at. Hijaot un hennag Hesu Kristo han angher na an immali ay ha-in an hi John, an oha an pfaar na. 2 Ja ay tay tulaꞌ u ja tihtikhuwaꞌ an amin hay hana impatikhaw na ay ha-in, ti umannung an hapit Apo Jos hay hato an impa-innilan Hesu Kristo. 3 Akhaꞌkhaja hana tatakhu an i mangpfaha hay hato nipadtu. Ja akhaꞌkhaja khu hana munchongor ja mangat. Ti achi mapfajag hot ma-at hay hato.

Chin tulaꞌ John chin peto an iglesia ad Asia

4 Ha-in hi John an muntulaꞌ ay chaꞌju an namati ay Apo Jos an khun ma-am-amamung an mummeha ay nuy peto an iglesia hina provincia ad Asia.

Hi Apo Jos ja hini Espiritu naan gawwacha ay ni trono na * ja hi Hesu Kristo chi mangkhohkhohan ay chaꞌju ja mangchat hi pomhochan ni piꞌtakhuwan ju. Hi Apo Jos ja gawwacha chin hunhunana ja ingkhana ad ugwani ja ma-id apogpokhana. 5 Hi Hesu Kristo ja umannung an amin chin intudtuchu na hi agawwachaana heto lota. Hija hini nahhun an nummahu an achi matmatoy ja hija khu chi khun mangpaptoꞌ an amin hana ap-apo heto lota.

Penpenhod chita-o ay Kristo ja winayawaya-an chita-o hay hana pfahor ta-o khapo chin chala na an nun-ajuh chin natajana. 6 Inidchum chita-o ay ni pun-ap-apugwana ja numpfalinon chita-o hi papachi an munserbi ay Apo Jos an Ama na. Hi Hesu Kristo chi medaydayaw ja hijay mun-ap-apo hi ma-id chi pogpogna! Amen.

7 Pa-ennongan ju ti mumpfangngad hi Hesu Kristo an marpu ad uchu. Mun-opah hija an midchum hi pfonot ja tikhagwun an amin chi tatakhu. Anong un chin nangpfakhat ay hija hichi kros ja piꞌtikhaw cha. Ja an amin hana tatakhu ay tay lota an agkhuy namati ja kumila cha hi tutuju cha. Umannung an ma-at hay hato. Amen.

8 Hi Apo Jos an achi malukud chi apfalinana ja allona hi, “Ha-in hini Alfa ja Omega,”† an hay penhod na an allon ja gawwacha hija chin hunhunana ja ingkhana ad ugwani ja ma-id apogpokhana.

9 Ha-in hi John an akhi ju an namati ay Hesu Kristo. Khapo hi nidchuman ta-o ay Hesus, ja midchumaꞌ ay chaꞌju an mangedpor hi punlikhatan chi namati ja midchumaꞌ khu ay chaꞌju ay ni piꞌ-ap-apugwan ta-o ay Kristo. Hay enat cha ay ha-in ja in-aliyaꞌ an impipfalud heto ad Patmos an pfuglay an leneꞌgwoh chi baybay. Hay nangpapfaluchan cha ay ha-in ja hini nangpa-innilaaꞌ ay ni hapit Apo Jos ja hana tudtuchu an impa-innilan Hesu Kristo. 10 Gwa han oha an Markhachu an arkhaw chi Pundayawan ay Apo Jos, ja immali hini apfalinan ni Espiritu Santo ay ha-in ja chengngor u han makhangoh an hapit an negpong ay tay khatud u an khenong chi abpfuu. 11 Ja inalin tay hapit hi, “Itulaꞌ mu an amin hana mipatikhaw ay he-a, ta ipi-uy mu hana khun ma-am-amamung an mummeha ay tay an peto an pfuglay, an ad Efesus, ja ad Smirna, ja ad Pergamum, ja ad Tiatira, ja ad Sardis, ja ad Filadelfia, ja ad Laodisea.”

12 Nalanigkhuhaꞌ an manikhaw nu ngachah chuy khun miꞌhapit ay ha-in, ja tinnig u han peto an ipattu-an chi hilaw an pfalituꞌ. 13 Ay ni khawwan hachi ipattu-an chi hilaw ja gwacha han omaꞌ-at hi takhu chi tikhaw na, an nunlolopfong hi makhajad ja nun-epfalangon han pfalituꞌ an amat hi allot ay ni pfokhaꞌ na. 14 Chin pfuuꞌ na ja munnaud an mapohjaꞌ an amat hi apoh, ja chin mata na ja amat hi apoy an mumpfinang. 15 Chin hu-i na ja pomooꞌ an amat hi khampfang an munlengaw. Chin hapit na ja amat hi chanum an mungkhongaah. 16 Inu-ugnana ay chuy agwana han peto an pfittuwan, ja gwa han pfangid an chugway tachom na an khun pfumutay ay chuy ta-o na.‡ Ja chin angah na ja pomooꞌ an amat ay ni hukhit hi nun mahaꞌ-ad.

17 Ay chuy nannikhaꞌ ja natuꞌ-inaꞌ ay chuy negpongana ja omataꞌ hi natoy. Muti eneh-a na chin agwan an ngamoy na ay ha-in, ja inali na hi, “Achi a toma-ot. Ha-in chi gawwacha chin hunhunana ja gawwachaaꞌ khu chin ang-angonohna. 18 Ha-in hini matakhu, ta anong unaꞌ natoy muti nummahuwaꞌ ja achiyaꞌ matmatoy. Ha-in chi nanangchon ay ni piꞌtakhuwan chi tatakhu ja ha-in khu chi mangpadchong ay ni omajan ni lennagwan chi takhu an natoy.

19 Hotti itulaꞌ mu an amin hana ipatikhaw u an ma-at ad ugwani ja hana ma-at hi uchum chi arkhaw. 20 Hitay peto an pfittuwan an tinnig mu ay tay agwan u, ja hato peto an pfalituꞌ an ipattu-an chi hilaw, ja gwa han podhon cha an hapiton an ipa-annilaꞌ ay he-a. Hato peto an pfittuwan ja chicha hana pinilin Apo Jos an khun manalimun hay hana namati ay ni peto an pfuglay. Hay hato ayya ipattu-an chi hilaw ja chicha hana namati an khun mummeha ay ni peto an pfuglay.”

2

Chin tukhun Hesu Kristo hay hana namati hichi ad Efesus

1 Inali na khu ay ha-in hi, “Hay hato chi itulaꞌ mu ja impi-uy mu ay nuy pinilin Apo Jos an khun manalimun hay hana namati an khun ma-am-amamung an mummeha hichi ad Efesus.

‘Ha-in an nanangchon ay tay peto an pfittuwan ay tay agwan u, ja gawwachaaꞌ ay ni achaan tay peto an pfalituꞌ an ipattu-an chi hilaw, ja hitay chi alloꞌ ay chaꞌju an namati ad Efesus.

2 Anilaꞌ hini niꞌtakhuwan ju an maliyaꞌ aju an muntamu ja na-anuh aju an mangedpor hi likhat. Anilaꞌ an achi ju ma-anuhan hay hana khun muntudtuchu hi nehahalla, ja penacha ju hay hana khun ituchun hay hana mangali hi un cha apostol, ta annilaon ju hana pfu-un apostol an un cha munlahlah. 3 Anilaꞌ an na-anuh aju ti enedpor ju hay hana empahortap cha ay chaꞌju khapo hi pangunuchan ju ay ha-in, ja agkhuy ju enenghay hini pammati ju.

4 Muti gwa han oha an achiꞌ podhon ay ni piꞌtakhuwan ju. Hini pamhod ju ay ha-in ja achi amat hichin pengpenghana. 5 Nomnomon ju hichin otong an pamhod ju chin pengpenghana ta annilaon ju nu ngachah nuy an pfimmahulan ju ta chuꞌkhon ju. Ti nu achi ju epfangngad chin otong an pamhod ju ay ha-in ja umaliyaꞌ, ta ánuꞌ hinuy hilaw ay chaꞌju* hot mate-a-an aju. 6 Muti gwacha han oha an maphod ay chaꞌju, an achi ju podhon hana ugalin chi Nikolaita† an achiꞌ khu podhon.

7 An amin aju an khun munchongor, chonglon ju hitay allon ni Espiritun Apo Jos ay chaꞌju an namati. Chaꞌju an mangameh hi napukhit, ha-in chi mangali hi mangan aju ay ni pfungan ni ajiw an mangchat hi piꞌtakhuwan‡ an gawwacha hichi Paradise an gawwachaan ApoJos.’ ”

Chin tukhun Hesu Kristo hay hana namati hichi ad Smirna

8 Ja unaot khu allon ay ha-in hi, “Hay hato khu chi itulaꞌ mu ja impi-uy mu ay nuy pinilin Apo Jos an khun manalimun hana namati an khun ma-am-amamung an mummeha ad Smirna.

‘Ha-in an gawwacha chin hunhunana ja gawwachaaꞌ khu chin ang-angonohna, ha-in an natoy ja nummahu, ja hitay chi alloꞌ ay chaꞌju an namati ad Sardis.

9 Anilaꞌ hana likhat ju, ja oha pay ja napubli aju, muti hini umannung ja gwa ay chaꞌju hini nahamad an enachangjan an narpu ay ha-in. Anilaꞌ khu an khun chaꞌju pahigwon hana Hudju. Allon chay chichay tatakhun Apo Jos ti Hudju cha, muti hay umannung ja chichay tatakhun Satanas. 10 Achi aju toma-ot hana umali an punlikhatan ju. Hay alloꞌ ja ipipfalud Satanas hana uchumna ay chaꞌju ta matopngan hini pammati ju. Ja mapalikhatan aju hi mapoloh arkhaw. Munchochodcha ajuwot ay ni pammati ju ay ha-in, anong un hijay pamatajan cha ay chaꞌju, hot ichatan chaꞌju ay ni korona an hija hini piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna.

11 An amin aju an khun munchongor, chonglon ju hitay allon ni Espiritun Apo Jos ay chaꞌju an namati. Chaꞌju an mangameh hi napukhit, achi aju matoy ay ni me-aggwa an atajan.’ ”

Chin tukhun Hesu Kristo hay hana namati hichi ad Pergamum

12 Ja unaot khu allon ay ha-in hi, “Hay hato khu chi itulaꞌ mu ja impi-uy mu ay nuy pinilin Apo Jos an khun manalimun hana namati an khun ma-am-amamung an mummeha hichi ad Pergamum.

‘Ha-in an nanangchon ay ni pfangid an chugway tachom na, ja hitay chi alloꞌ ay chaꞌju an namati ad Pergamum.

13 Anilaꞌ hinuy pfuglay ju, an hijay nipapabpfunan ni tronon Satanas an khun mun-ap-apo. Anong un amat hina, ja anilaꞌ an nehamad hini pammati ju, ja agkhuy ju enenghay, anong un chin namatajan cha ay Antipas an oha an naꞌna-unnud ay ha-in. Penatoy cha hina pfuglay ju an agwachaan Satanas khapo ay ni nanihtikhuwana ay ha-in. 14 Muti gwa hana achiꞌ podhon ay ni piꞌtakhuwan ju. Hay oha ja hini nangidchuman ju hay hana immunud chin tukhun Balaam. Hitay an hi Balaam ja intukhuna ay Balak chin enat na an namalijan hachi holag Israel ta gway enat cha an pfimmahor. Hotti napfalijan cha an i ni-ihcha hana nabnijan ja an ne-eloꞌ hi pfu-un ahagwa cha. 15 Hihiya khu ay chaꞌju, ti gwacha hana uchumna hina an khun mangunud ay nuy khun ituchun cha nuy Nikolaita. 16 Hotti chuꞌkhon ju gwot hay hato an pfahor. Ti achi ju ayya ja achi mapfajag hot umaliyaꞌ hina ja pun-ehegwat u hitay pfangid an khun pfumutay ay tay ta-oꞌ an meꞌpatoy hay hana pfimmahor hi amat heto.§

17 An amin aju an khun munchongor, chonglon ju hitay allon ni Espiritun Apo Jos ay chaꞌju an namati. Chaꞌju an mangameh hi napukhit, ichat u ay chaꞌju hini nechachaag an anun ad langit* an achi matikhaw ad ugwani. Ichat u khu hi oha-ohanna ay chaꞌju han mapuchaw an pfato an nitula-an han nabnab-on an ngachan. Ja ma-id chi hay nanginnila ay nuy an ngachan, an angkhay hini nichatana.’ ”

Chin tukhun Hesu Kristo hay hana namati hichi ad Tiatira

18 Ja unaot khu allon ay ha-in hi, “Hay hato khu chi itulaꞌ mu ja impi-uy mu ay nuy pinilin Apo Jos an khun manalimun hana namati an khun ma-am-amamung an mummeha hichi ad Tiatira.

‘Ha-in an Empfalay Apo Jos an khun mumpfinang chi mata na an amat hi apoy, ja pomooꞌ chi hu-i na an amat hi khampfang an munlengaw, ja hitay chi alloꞌ ay chaꞌju an namati ad Tiatira.

19 Anilaꞌ chi niꞌtakhuwan ju, hini pamhod ja pammati ju, ja hini khun ju aton an tomolong hay hana padchung ju an tatakhu, ja hini anuh ju an mangedpor hi likhat. Anilaꞌ khu an penompomhod hini khun ju aton ad ugwani mu chin pengpenghana an namatiyan ju. 20 Muti gwa han oha an achiꞌ podhon ay ni piꞌtakhuwan ju. Ti neꞌ-opon ju ay ni pummehaan ju hinuy pfupfai an omaꞌ-at ay Jezebel an nangallilaw hachi Israelitas chin nahop.† Inali na chi un profetan Apo Jos hija. Muti pfu-un an unagkhu nab-on chin intuchu na, an una intudtuchugwan hay hana immunud ay ha-in an i me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa cha ja an ni-ihcha hi nabnijan. 21 Henod u hay puntutujuwana ay nuy pfahor na an i khun umilugtap muti achi na podhon an muntutuju. 22 Hotti ichat u hay chokhoh an mangpaletnaꞌ ay hija, ja palikhatoꞌ khu hana linala-e an khun mangakhamangan ay hija nu achi cha chuꞌkhon hitay an pfahor cha. 23 Patajoꞌ khu hay hana khun mangat ay ni khuna itudtuchu. Atoꞌ hay hato ta panginnilaan an amin hay hana namati, an ha-in chi nanginnila hi nomnom chi tatakhu ja hini podhon cha. Ichat uy lagpfun chi oha-ohanna ay chaꞌju an me-okor ay ni neꞌ-at na.

24 Chaꞌju ayya an uchumna an eTiatira an agkhuy neꞌ-at hay hana napukhit an khun cha ituchu, ja agkhuy neꞌ-achar ay nuy allon cha an lemmochalod an nomnom Satanas, achiꞌ ug-ugman hini alloꞌ an peꞌ-at ju, 25 an un ju gwot khokhotan hana umannung an niꞌ-innila ju ingkhanah pumpfangngachaꞌ. 26 Chaꞌju an mangameh hi napukhit, ja khun mangamangat ay ni penhod u ingkhana hi apogpokhan chi piꞌtakhuwan ju, ja ichat u ay chaꞌju chi apfalinan an mun-ap-apo hi apfuglapfuglay, 27 an amat ay ni enat Ama an inchat na chi apfalinan ay ha-in. An amat ay nuy nitulaꞌ an Hapit Apo Jos hi nangarjana hi,

“Mun-ap-apo hija ja ma-id chi mangapfak ay hija.

Ja punchehecheh na hana mangat hi napukhit

ta amat cha hi nun-agmuꞌ an pfanga.” ‡

28 Chaꞌju an mangameh hi napukhit, ichat u ay chaꞌju hini pfinang u an amat ay ni pfinang ni mamikhat an pfittuwan.

29 An amin aju an khun munchongor, chonglon ju hitay allon ni Espiritun Apo Jos ay chaꞌju an namati.’ ”

3

Chin tukhun Hesu Kristo hay hana namati hichi ad Sardis

1 Ja unaot khu allon ay ha-in hi, “Hay hato khu chi itulaꞌ mu ja impi-uy mu ay nuy pinilin Apo Jos an khun manalimun hana namati an khun ma-am-amamung an mummeha hichi ad Sardis.

‘Ha-in an gwachaan ni Espiritun Apo Jos an peto chi numpfino-ob-on an apfalinana, ja nanangchon ay tay peto an pfittuwan, ja hitay chi alloꞌ ay chaꞌju an namati ad Sardis.

Anilaꞌ hini niꞌtakhuwan ju, an khun cha allon hi nahamad hini pammati ju muti achi, ti nan un aju amat hi nanattoy. 2 Hotti un ju gwot piꞌhalimuwat an mangpapfi-ah ay ni pammati ju, ti niya an ma-oꞌ-ongoh. Ti matikhaw u an nan ad-adchi hi mangpachenor ay Apo Jos hinuy khun ju at-aton. 3 Un ju gwot nonomnomon ja khenokhotan chin intuchutuchu cha ay chaꞌju an pinati ju, ja chin-ug ju hana pfahor ju. Ti nu achi ju ihalimuwat ja un mangkay amat hi mangakaw an ma-id manginnila hi umaliyaꞌ hot dusaoꞌ chaꞌju.

4 Muti gwacha han tortollo ay chaꞌju hina ad Sardis an epa-e-ennongan cha an ma-id khun cha aton hi napukhit. Hotti chichay mipfilang hi pun-i-ibpfaꞌ ay ni pun-ap-apugwaꞌ, ja mimitnud cha ay ha-in ja mumpunlopfong cha hi mapuchaw. 5 Chaꞌju an mangameh hi napukhit chi munlopfong ay ni mapuchaw an lopfong. Ja achiꞌ upfahon hini ngachan ju ay nuy libju an nitula-an chi ngachan hay hana gway piꞌtakhuwana hi ma-id chi pogpogna. Ja tihtikhuwaꞌ ay Ama ja hana angher na an tatakhuꞌ chaꞌju.

6 An amin aju an khun munchongor, chonglon ju hitay allon ni Espiritun Apo Jos ay chaꞌju an namati.’ ”

Chin tukhun Hesu Kristo hay hana namati hichi ad Filadelfia

7 Ja unaot khu allon ay ha-in hi, “Hay hato khu chi itulaꞌ mu ja impi-uy mu ay nuy pinilin Apo Jos an khun manalimun hana namati an khun ma-am-amamung an mummeha hichi ad Filadelfia.

‘Ha-in chi nasantuwan ja umannung, ja ha-in chi mangu-udnan ay ni torpfoꞌ ay nuy khun Pun-ap-apugwan Apo Jos. * Nu ipfughor u ja ma-id olog chi hay mangpfukhot, ja nu ipfukhot u ja ma-id khu olog chi hay mangpfughor. Hitay chi alloꞌ ay chaꞌju an namati ad Filadelfia.

8 Anilaꞌ hini niꞌtakhuwan ju an anong un it-ittang hini apfalinan ju, ja inanuhan ju an mangat an amin hana inali-aliꞌ an aton ju, ja agkhuy ju enhaꞌhaot hini pammati ju ay ha-in. Hotti impfughor u hini pantaw ta gway aton ju an miꞌhikhop ay ni Pun-ap-apugwan Apo Jos ja ma-id olog chi hay mangpfukhot.

9 Chonglon ju khu hitay. Anila ju hay hana Hudju hina an khun mangali hi tatakhun Apo Jos chicha, muti un cha munlahlah ti chichay tatakhun Satanas. Punhippiyoꞌ chicha ay chaꞌju ta panginnilaan cha an chaꞌjuy umannung an tatakhuꞌ an podpodhoꞌ. 10 Khenokhotan ju chin inaliꞌ an pangedpolan ju an amin hi likhat an hortapon chi namati. Hotti halimunaꞌ chaꞌju hu-un umali chin timpo an pamalikhatan Apo Jos hay hana tatakhu hina lota.

11 Nehnot hini umaliyaꞌ hotti ehemad ju hini pammati ju ta achi la-ahna ja i aju na-allilaw, ti ma-utaw hini korona an lagpfu ju. 12 Chaꞌju an mangameh hi napukhit, pumpfalinoꞌ chaꞌju hi tu-ud an nehaꞌ-ad ay ni Templon Apo Jos, an hay podhona an hapiton ja munchochodcha aju ay hija. Emarkaꞌ hini ngachan Apo Jos ay chaꞌju ja hini ngachan ni pfuglay na, an pfakhu an Jerusalem an marpu ay hija ad langit. Emarkaꞌ khu hini pfakhu an ngachan u ay chaꞌju.

13 An amin aju an khun munchongor, chonglon ju hitay allon ni Espiritun Apo Jos hay hana namati.’ ”

Chin tukhun Hesu Kristo hay hana namati hichi ad Laodisea

14 Ja unaot khu allon ay ha-in hi, “Hay hato khu chi itulaꞌ mu ja impi-uy mu ay nuy pinilin Apo Jos an khun manalimun hana namati an khun ma-am-amamung an mummeha hichi ad Laodisea.

‘Ha-in hini nangadnan hi “Amen” ti nahamad ja umannung hini atoꞌ an mangpa-innila ay ni Tukhun Apo Jos. Ha-in khu chi nete-aan an amin chi enapjan Apo Jos. Hitay chi alloꞌ ay chaꞌju an namati ad Laodisea.

15 Anilaꞌ hini niꞌtakhuwan ju an omaꞌ-at aju hi chanum an mun-at-atong, an achi lumahu ja achi khu manottoneng, ti ad-adchi hini enat ju an immunud ay ha-in. Hay podhoꞌ koma ja lumahu aju. Un aju ayya achi ja toꞌ-onot un aju manottoneng.† 16 Muti niya an un aju mun-at-atong, hot ipfulaꞌ chaꞌju. 17 Allon ju hi un aju achangjan ti gwa an amin hana mahapor ju hina lota. Muti ma-id chamchama an un aju ahighikha ay ni piꞌtakhuwan ju ay Apo Jos, ti un aju napubli, napfulaw, ja nummomolleh hi pannig na ay chaꞌju. 18 Hotti hay itukhun u ay chaꞌju ja umali aju ay ha-in an meꞌ-ala ay ni umannung an pammati an amat hi namahmah an pfalituꞌ, ta ma-ali aju an achangjan. Ja meꞌ-ala aju hi peꞌlopfong ju an mapuchaw ta achi aju pfumapfaꞌ-in. Ja meꞌ-ala aju khu hi akhah chi mata ta gway aton ju an tumikhaw.

19 Hana podpodhoꞌ ja tukhunoꞌ ja huplitoꞌ chicha. Hotti pa-ennongan ju gwot ta chuꞌkhon ju hana pfahor ju. 20 Tayya an timmataꞌchukhaꞌ an khun mungkorkug ay ni pantaw. Hini ayya mangngor ay ni hapit u ja impfughor na hot humikhopaꞌ ja meꞌ-orpfongaꞌ an meꞌ-an ay hija. 21 Chaꞌju an mangameh hi napukhit, ichat u hini kalintikhan ju an mi-ipfun ay ha-in an miꞌ-ap-apo, an amat ay ha-in an enameh uy napukhit, ja tayya an mi-i-ibpfunaꞌ ad ugwani ay Ama an mun-ap-apo.

22 An amin aju an khun munchongor, chonglon ju hitay allon ni Espiritun Apo Jos ay chaꞌju an namati.’ ”

4

Hana mundaydayaw ad langit

1 Emmopoh hay hato an inali na ja entangad u ja tinnig u han pantaw ad langit an nipfupfughor, ja chengngor u khu chin makhangoh an hapit an khenong chi abpfuu. Ja inali na hi, “Hongkhop a ta ipatikhaw u ay he-a hay hana ene-eꞌchan Apo Jos an ma-at.” 2 Ay chuy gwot ja immali hini apfalinan ni Espiritun Apo Jos ay ha-in, ja tinnig u han trono ad langit an gwa han inu-umpfun 3 an khun munlittoꞌ hi pannig u an omaꞌ-at hay hana munlittoꞌ an pfato, an hinuy haspe ja karnelya. Ja gwa han atipfungalon an neneggwod ay chuy trono an amat ay ni pfato an esmeralda chi tikhaw na. 4 Ja gwa han chugwam polo ta han apat an trono an nunlawlaw ay chuy nuntotonga an trono, ja gwa khu han chugwam polo ta han apat an pangulu an numpanga-umpfun ay cha chuy an trono. Numpunlopfong cha hi mumpuchaw ja numpungkorona cha hi napfalitu-an an korona. 5 Ja tinikhaw u han ilat ja chengngor u han mungkhikhinlunud an ichor an narpu ay chuy nuntotonga an trono. Ja gwacha han peto an hilaw an khun pfumilachaw ay chuy negpongan chuy an trono, an hija hini Espiritun Apo Jos.* 6 Ja gwacha khu ay nuy negpongan chuy trono han amat hi chagkhar an baybay an munletaaꞌ.

Ja gwa han apat an himpfun Apo Jos an khun mun-od-odmay an nunleneꞌgwoh ay chuy nuntotonga an trono, ja namataan an amin chin achor cha. 7 Chin oha ja amat hi layon, chin me-aggwa ja amat hi pfuta-ar an pfakah, chin me-atlo ja chin angah na ja amat hi angah chi takhu, ja chin me-apat ja amat hi tugwi an khun tomajap. 8 Hay hachi apat an khun mun-od-odmay ja hengkhogchang cha hi pajaꞌ, ja namataan chin numpfinahher an pajaꞌ cha. Ja a-arkha-arkhaw ja achi cha epogpokhong an mungkankanta an,

“Hi Apo Jos an munnaud an nasantuwan ja achi malukud chi apfalinana,

ma-id uchumna hi mipadchung ay ni kinasanto na.

Gawwacha hija chin hunhunana ingkhana ad ugwani ja ma-id apogpokhana.”

9 Hay hato an apat an he-od-odmay ja khun cha dayawon hichin inu-umpfun ay chuy nuntotonga an trono, ja ipapfagpfagto cha hija an mamattakhu hi ma-id chi pogpogna. Ja khun cha munyaman ay hija. Gwa ayya an mundayaw chin apat an he-od-odmay 10 hon nunjongot chin chugwam polo ta apat an pangulu chin negpongan chuy inu-umpfun ay chuy nuntotonga an trono, hon dinaydayaw cha hija an matakhu hi ma-id chi pogpogna. Hon egwallang cha chin korona cha ay chuy agwachaan chin trono hon inali cha hi,

11 “He-a an Apo mi ja Jos mi,

he-a ja angkhay chi mipapfagpfagto ja medaydayaw,

ja achaan chi apfalinan.

Ja he-ay nampfu an amin chi nagwacha.

Narmu cha ja nagwachaan cha hi piꞌtakhuwan khapo ta hitay chi penhod mu.”

5

Chin impatikhaw Apo Jos ay John an nalolo-ot an tulaꞌ ja hini Pfoꞌtot an Karnero

1 Ja tinnig u khu an chin inu-umpfun ay chuy nuntotonga an trono ja inu-ugnan chin agwana han nalolo-ot an tulaꞌ. Natula-an chin numpfinahher ja numpapeto an nalo-ot ja nun-asilyuwan ta achi mapfilag. 2 Ja tinnig u khu han mapfi-ah an angher Apo Jos an khuna iꞌgwap an mangali hi, “Ngay gway apfalinana an mangaan hay hachi silyo ta pfilakhona hichuy tulaꞌ?” 3 Muti ma-id chi hay oha hi gway apfalinana an mamilag chin tulaꞌ ta pfahaona, anong un hichi ad langit ja heto lota ja ad chalom. 4 Amat hichi ja eneꞌkhab u an kumila, ti ma-id oh-ohha hi machakngan hi gway apfalinana an mamilag chin tulaꞌ. 5 Muti inalin chin oha ay cha chuy an pangulu ay ha-in hi, “Achi a kumila, ti tayya hini Mangab-apfak an hija hini nunchongor an holag Ari David an nangadnan hi layon ni tribon Judah. Hijay nangapfak an amin hi napukhit hotti hijay gway apfalinana an mangaan ay chuy silyo ta pfilakhona hichuy tulaꞌ.”

6 Un u agkhu emmohgwat ta tikhaꞌ chin impatikhaw na ja tinnig u han pfoꞌtot an karnero an timmataꞌchug chin negpongan chuy nuntotonga an trono, an linili-ub hachi apat an he-od-odmay ja hachi chugwam polo ta apat an pangulu. Ja hay tikhaw chuy pfoꞌtot ja napfilatan chin hukhat na an amat hi un cha pinarti. Ja gwa han peto an haꞌkhud na, ja peto khu han mata na. Hay hato an mata ja talaton ni Espiritu Santo,* an khun honakhon Apo Jos ta magwacha hija ay tay nunleneꞌgwoh ta lota. 7 Ja hitay an pfoꞌtot ja i na enala chin nalolo-ot an tulaꞌ an inu-ugnan chuy inu-umpfun ay chuy nuntotonga an trono. 8 Enala na chin tulaꞌ an nalolo-ot, ja numpunheppe cha ay hija chin apat an he-od-odmay ja chin chugwam polo ta apat an pangulu. Ja gwahchinonon ay chicha hon gway inugnana hi tadcheng, ja han pfalituꞌ an malokong an napnu hi insenso an hijah tay hay hana kalalag hana tatakhun Apo Jos. 9 Ja nabnab-on han chengngor u an kantan hachi papangulu an khun cha allon hi,

“He-a ja angkhay chi gway apfalinana an mangala ay chuy tulaꞌ

ja an mangaan hay hachi silyo na ta pfilakhom.

Ti penatoy chi-a ja nun-ajuh chin chalam

ta napfajachan hana pfahor chi tatakhu,

ta gway mumpfalin hi empfapfalay Apo Jos

an amin hana numpfino-ob-on an holag ja tribo hichi lota an numpfino-ob-on chi hapit cha.

10 Inidchum mu chicha ay ni Pun-ap-apugwam

ta miꞌ-ap-apo cha ay he-a hichi lota,

ja numpfalinom chicha hi papachi an munserbi ay Apo Jos.”

11 Emmohchong u khu, ja chengngor u chin hapit hachi linipfulipfu an angher an achi mapfilang. Ja lini-ub cha chin nuntotonga an trono ja hachi apat an he-od-odmay ja chin chugwam polo ta apat an pangulu. 12 Ja maꞌgwap chin hapit hachi angher an allon cha hi,

“Hini Pfoꞌtot an Karnero an penatoy cha, ja hijay medaydayaw, mipapfagpfagto ja ma-ar-ali,

ti gway apfalinana, ja gway enachangjana, ja manomnom, ja hijay mapfiꞌpfi-ahan.”

13 Ja chengngor u khu chin hapit an amin hachi mun-od-odmay hichi ad langit, ja heto lota, ja ad chalom ja hichi baybay an khun cha allon hi,

“Ma-ar-ali hichuy inu-umpfun ay chuy trono

ja hichuy Pfoꞌtot an Karnero,

ja mipapfagpfagto ja medaydayaw cha hi ma-id chi pogpogna,

ti otong hini apfalinan cha.”

14 Hon inalin hachi apat an he-od-odmay hi, “Amen.” Hon nunjongot chin chugwam polo ta apat an pangulu ta dayawon cha hichuy Pfoꞌtot an Karnero ja hichuy inu-umpfun ay chuy nuntotonga an trono.

6

Nipatikhaw ay John hini Pangaanan Hesu Kristo ay ni unum an silyo ay chuy tulaꞌ

1 Ja tinnig u an enaan chin Pfoꞌtot an Karnero chin oha an silyo ay chuy tulaꞌ, ja chengngor u han amat hi ichor an hapit chi oha ay cha chuy he-od-odmay, ja inali na hi, “Umali a.” 2 Ja napfanpfannutay han ampfaju an mapuchaw. Han nunhahakkay ay chuy an ampfaju ja inu-ugnana han pana ta i meꞌpapattoy, ja gwa han nichat ay hija an korona. Ja empacheh tay an mangam-ameh ta i na apfakon hana pfuhur na.

3 Amat hichi ja tinnig u khu chin Pfoꞌtot an Karnero an enaana chin me-aggwa an silyo ay chuy tulaꞌ, ja chengngor u chin me-aggwa an khun mun-od-odmay an nangali hi, “Umali a.” 4 Ja pfimmutay khu han ohan ampfaju an mumpfolah. Han nunhahakkay ay chuy an ampfaju ja gwa han nichat an otong an khampfelan, an hay tamu na ja una i pumpapattajon hana tatakhu heto lota ta gway aton cha an manghinpapatoy.

5 Amat hichi ja tinnig u an enaan ni Pfoꞌtot an Karnero chin me-atlo an silyo ay chuy tulaꞌ, ja chengngor u chin me-atlo an mun-od-odmay an nangali hi, “Umali a.” Tinnig u ja gwacha gwot han ampfaju an mangmangitit. Han nunhahakkay ay chuy an ampfaju ja inu-ugnana han kiluwan. 6 Ja chengngor u han hapit an narpu chin gwachaan hay hachi he-od-odmay an nangali hi, “Gwa han umali an timpon chi ulat, ja hay nginan chi ohah hupa hi pfokhah ja ammuna hi pfoꞌlaon chi muntamu hi ohay arkhaw, ja ammuna khu hi nginan chi toloh hupa hi khahhilang. Muti achi ju punnauchon chi nginan hana mantika ja chanum chi ubas.”

7 Amat hichi ja tinnig u an enaan ni Pfoꞌtot an Karnero chin me-apat an silyo ay chuy tulaꞌ. Ja chengngor u chin me-apat an khun mun-od-odmay an nangali hi, “Umali a.” 8 Ja tinnig u ja gwa han ampfaju an immu-ubhat. Ja hay ngachan chuy nunhahakkay ja Hi Patoy, ja nenettob ay hija hini allon cha an Ad Chalom. Gwa ay chicha hini apfalinan an mamatoy ay ni me-apat hi pfilang hi khaggwan chi tatakhu heto lota hi khupfat, ja ulat, ja chokhoh, ja hana pomatoy an animar.

9 Amat hichi ja tinnig u an enaan ni Pfoꞌtot an Karnero chin me-alema an silyo ay chuy tulaꞌ. Ja tinnig u ay ni chaor ni altar hana lennagwan hana penatoy cha khapo hi i cha nangpa-innilaan ay ni hapit Apo Jos ja hini nangetaꞌchokhan cha ay ni umannung an tudtuchu na. 10 Hi-u-ugwap cha an nangali hi, “Jos an Napfagpfagto, nasantuwan a ja atom an amin chi inalim hi atom. Hotti aꞌ-anunay panugijam hana tatakhu ta epfalloh mu chin namatajan cha ay chaꞌmi?” 11 Ja nichatan cha an amin hi lopfong an mapuchaw, ja chengngor cha han nangali ay chicha hi mun-an-anuh cha, ti agkhuy pay emmopoh hana a-akhi cha an pfaar Apo Jos an patajon cha an amat ay ni enat cha an namatoy ay chicha.

12 Amat hichi ja tinnig u an enaan ni Pfoꞌtot an Karnero chin me-adchang an silyo ay chuy tulaꞌ. Himpfumagkha ja gwacha han mapfi-ah an khihu. Ja ngimmitit chin hukhit an amat hi mangmangitit an lopfong, ja pfimmolah chin pfulan an amat hi chala. 13 Ja nun-a-akhah hachi pfittuwan heto lota an amat hi pfunga an mun-epfornag hu-un pumuwoꞌ. 14 Ja na-upfah ad uchu an amat hi nalupig an paper. Ja an amin hachi pfuludna ja hachi pfuglay an leneꞌgwoh chi baybay, ja nepangnger cha. 15 Ja temma-ot an amin chi tatakhu heto lota. Gwacha hana ar-ari ja uchumna an a-ap-apo, ap-apon chi hinchalo, hana achangjan, ja hana gway apfalinana, ja hachi uchumna pay, anong un takhala, ja immuy cha an i numpunhinop hi lijang ja hana pfato hichi pfuludna. 16 Ja hi-u-ugwap hachi tatakhu an nangali hachi pfuludna ja pfato hi, “Megchay aju adniꞌ ta khapfunan chaꞌmi, ta achi chaꞌmi tikhan ay chuy inu-umpfun ay chuy trono, ja ta achi mi tamtaman hini pfungot chuy Pfoꞌtot an Karnero. 17 Ti nachakngan hini arkhaw an pundusaan cha ay chaꞌmi, ja achi ami paꞌ-edpor!”

7

Nipatikhaw ay John hini amarkaan han hingkhahot ta han apat chi polo ta han apat an lipfu (144,000) an tatakhu

1 Unot napfalin hay hato ja tinnig u han apat an angher Apo Jos an nepnepong an timmataꞌchug ay chuy apat an chugkhun tay lota ta hagwanan cha an amin chi ijah, ta achi na ijahan hitay lota ja hana baybay ja hana ajiw. 2 Hay hato hana inchatan Apo Jos hi apfalinan an mamaꞌ-i ay tay lota ja baybay. Ja tinnig u khu han ohan angher an timmalakhuy an narpu hichi pfutajan omarkhaw, ja inu-ugnana hini khun pummarka hana niꞌ-unud ay ni mamattakhu an Jos. Ja nun-ugwap hija an nangali hay hachi apat an angher hi, 3 “Achi ju paꞌ-iyon hana lota ja baybay ja ajiw ingkhana hi mamarkaan hay hana tuꞌpaw hana khun munserbi ay Apo Jos.” 4 Napfalin an namarkaan cha ay ni markan Apo Jos ja gwa han nangali ay ha-in an hay pfilang hachi namarkaan ja hingkhahot ta han apat chi polo ta han apat hi lipfu (144,000), ja chicha hachi holag chin himpolo ta chugwa an empfapfalay Israel. 5 Hana namarkaan an holag Judah ja himpolo ta han chugway lipfu (12,000) chi pfilang cha. Ja himpolo ta han chugway lipfu khu chin holag Ruben. Ja himpolo ta han chugway lipfu chin holag Gad. 6 Ja himpolo ta han chugway lipfu chin holag Aser. Ja himpolo ta han chugway lipfu chin holag Naftali. Ja himpolo ta han chugway lipfu chin holag Manaseh. 7 Ja himpolo ta han chugway lipfu chin holag Simeon. Ja himpolo ta han chugway lipfu chin holag Levi. Ja himpolo ta han chugway lipfu chin holag Isakar. 8 Ja himpolo ta han chugway lipfu chin holag Zebulun. Ja himpolo ta han chugway lipfu chin holag Josep. Ja himpolo ta han chugway lipfu chin holag Benjamin.

Nipatikhaw ay John han cho-odcho-or an tatakhu ad langit

9 Nakhibpfoh hitay ja tinnig u hachi cho-odcho-or an tatakhu an achi mapfilang! Narpu cha an amin hana numpfino-ob-on an holag ja tribo ay tay lota an numpfino-ob-on chi hapit cha. Timmataꞌchug cha ja henahhakhang cha chin nuntotonga an trono ja hini Pfoꞌtot an Karnero. Numpunlopfong cha hi mapuchaw ja numpun-ochon cha hi tupfu an amat hi tupfun chi lijog. 10 Ja iniꞌgwap cha an nangali hi,

“Ma-id chi uchumnah Nanakhu ay chaꞌmi

nu pfu-un hi Apo Jos an inu-umpfun ay chuy trono,

ja hini Pfoꞌtot an Karnero.”

11 Ja an amin hachi angher ja khinagong cha chin nuntotonga an trono ja hachi apat an he-od-odmay ja chin chugwam polo ta apat an pangulu. Numpunjongot cha ta daydayawon cha hi Apo Jos an inu-umpfun ay chuy trono, 12 ja khun cha allon hi,

“Amen! Hi Apo Jos chi medaydayaw ja mipapfagpfagto hi ma-id chi pogpogna.

Hijay pangchatan ta-o hi panagyaman.

Manomnom hija ja ma-ar-ali, ja nagwachaan hi apfalinan ti hijay mapfiꞌpfi-ahan! Amen!”

13 Ja inalin han oha ay cha chuy pangulu ay ha-in hi, “Anilam chah nu ngay ngachah hay hato numpunlopfong hi mapuchaw ja ngay numpun-arpugwan cha?” 14 Ja inaliꞌ hi, “Apo, ma-id anilaꞌ ti he-a chi nanginnila.” Ja inali na ay ha-in hi, “Hay hato hana tatakhu an nangedpor hay hana nunlinapoh an likhat. Ja mapuchaw hachi lopfong cha ti inulahan cha ay ni chalan ni Pfoꞌtot an Karnero. 15 Hijaot un cha mapfalin an humango ay ni tronon Apo Jos ja munserbi hichi Templo na an amin hi timpo. Ja hi Apo Jos an gawwacha an inu-umpfun ay chuy trono na ja halimunana chicha. 16 Achi cha mahpay homenaang ja ma-ugaw. Ja ma-id aptangan cha hi hukhit ti angkhaynana an ma-id mahpay hukhit. 17 Ti hini Pfoꞌtot an Karnero an gwa ay chuy a-adchaan chuy nuntotonga an trono ja hijay mumpahtor ay chicha, ja edchong na chicha hana opfob an mangchat hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna. Ja puꞌnahan Apo Jos an amin chi luwa cha.”

8

Nipatikhaw ay John hini aton Hesu Kristo an mangaan ay ni me-apeto an silyo ay chuy tulaꞌ

1 Ay chuy nangaanan chuy Pfoꞌtot an Karnero chin me-apeto an silyon chin nalolo-ot an tulaꞌ, ja an amin hana gwa ad langit ja khemmenong cha hi khaggwah upfun. 2 Ja tinnig u hachi peto an angher an numpangataꞌchug ay chuy gwachaan chi tronon Apo Jos, ja nichatan cha hi henohhah abpfuu.

3 Immali khu han ohan angher an nanangchon hi pfalituꞌ an pangittugwan hi insenso, ja i timmaꞌchug ay chuy agwachaan chi napfalitu-an an altar an gwa ay chuy negpongan chi tronon Apo Jos. Ja nichatan hija hi cho-or hi insenso ta idchum na hana kalalag an amin hana tatakhun Apo Jos ta idatona ay chuy altar. 4 Immahoꞌ chin insenso an inu-ugnan chuy angher an nidchuman hachi kalalag chi namati ja temmolo ay ni gwachaan Apo Jos. 5 Amat hichi ja enalan chuy angher chin pangittugwan hi insenso ja pinnu na hi pfala an enala na ay chuy altar, ja impuhit na ay tay lota. Ja ente-an chin ichor an mungkhikhinlunud ja khun mun-ilat ja khun mungkhihu.

Nipatikhaw ay John chin peto an angher an mun-abpfuu nu timpon chi pundusaan Apo Jos hi tatakhu

6 Amat hichi ja enhakhanan chin peto an angher chin abpfuu cha. 7 Nun-abpfuu chin oha an angher ja nun-epochag hachi chalallo ja apoy heto lota an nidchuman hi chala. Ja napoolan chi me-atloh ittang tay lota ja hay me-atloh ittang chi a-aji-ajiw ja an amin chi holoꞌ.

8 Nun-abpfuu khu chin me-aggwa an angher ja gwa han amat hi otong an pfuludna an khun chumalang an nituud hichi baybay. Ja hay me-atloh ittang chuy baybay ja numpfalin hi chala, 9 ja me-atloh ittang hachi he-od-odmay hi baybay ja nun-a-atoy cha. Ja me-atloh ittang hachi papor hichi baybay ja nun-apaꞌ-i cha.

10 Nun-abpfuu khu chin me-atlo an angher ja nakhah han otong an pfittuwan an narpu ad uchu. Khun pfumichang an amat hi chilag ja me-atloh ittang an amin chi gwanggwang ja opfob ja enoꞌpfana. 11 Hichuy an pfittuwan ja nangadnan hi Mumpa-it. Pimma-it chi me-atloh ittang chi chanum ja cho-or hana nun-atoy an takhu an imminum.

12 Nun-abpfuu khu chin me-apat an angher ja hemmelong chi me-atloh ittang chuy hukhit ja pfulan ja hana pfittuwan. Ja me-atlo an ittang ni a-arkhagwan chi hemmerngana ja amat khu ay ni lapfi.

13 Tinnig u khu ja gwa han tugwi an khun tomajap hichi ad uchu. Ja chengngor u an khuna iꞌgwap hi, “Ka-ahi hana tatakhu heto lota. Ti munnaud an atattata-ot chi hay ma-at ay chicha hi un miꞌ-abpfuu hachi tolo an angher.”

9

1 Nun-abpfuu chin me-alema an angher. Ja tinnig u han omaꞌ-at hi pfittuwan an nakhah an narpu ad uchu an immali heto lota. Ja nichat ay hija hini torpfoꞌ ni pantaw nuy pfito an ma-id pogpogna. 2 Impfughor chin omaꞌ-at hi pfittuwan hichuy pantaw ja pfimmutay han ahoꞌ an amat hi ahoꞌ chi otong an poor. Nahalinan hichuy hukhit ja hemmelong ad uchu. 3 Ja gwa hana chuchun an pfimmutay ay chuy ahoꞌ ja nun-ohop cha heto lota. Nichat ay chicha hini apfalinan an tumilod an amat hi oneneper. 4 Ja gwa han nangali ay chicha hi achi cha paꞌ-iyon hana holoꞌ ja hana ajiw ja hana uchumna an hemmangaw, ta hay tilochon cha ja hana tatakhu ja angkhay an agkhuy namarkaan chi tuꞌpaw na ay ni markan Apo Jos. 5 Ma-id apfalinan hay hachi chuchun an mamatoy hachi tatakhu, an un cha palikhaton chicha hi lemah pfulan. Tumilod cha ayya ja amat hi tilod chi oneneper an maꞌ-agkhoh. 6 Hotti ay nuy an lemah pfulan an apalikhatan hachi tatakhu ja podhon cha an matoy muti achi mapfalin. Anong un cha epacha an mamatoy ay ni achor cha ja achi cha chamchama matoy.

7 Hay hachi an chuchun ja amat cha hi ampfaju an punhakajan hana i miꞌkhukhubpfat. Numpumpfato-ong cha hi amat hi pfalituꞌ an korona, ja chin angah cha ja amat hi angah chi takhu. 8 Chin pfuuꞌ cha ja amat hi pfuuꞌ chi pfupfai, ja amat hi pfapfan chi layon chin pfapfa cha. 9 Nahophopan hachi pfokhaꞌ cha han amat hi khumoꞌ. Tomajap cha ayya hon khimmangoh hachi pajaꞌ cha an amat hi ongor chi cho-or hi kalesa an mapfi-ah ja ma-aher an umuy. 10 Ja gwachay tilod chi igwit cha an amat hi oneneper, ja gwa ay ni igwit cha hini apfalinan cha an mamarpalikhat hachi tatakhu hi lemah pfulan. 11 Ja gwa han apo cha an khun mangpaptoꞌ ay chicha, ja hijah tay hini napukhit an angher an mun-ap-apo ay nuy pfito an ma-id pogpogna. Hini ngachana hi hapit chi Hudju ja Abadon. Ja Apolyon hi hapit chi Griego.* 12 Hitay hini mahhun an atattata-ot an ma-at. Nalahin ayya ja gwacha pay han chugwa an atattata-ot an ma-at.

13 Nun-abpfuu chin me-a-unum an angher. Ja chengngor u han hapit an narpu ay chuy apat an chugkhun chuy napfalitu-an an altar an gawwacha ay chuy negpongan ni tronon Apo Jos. 14 Inalin chin nunhapit ay chuy mi-a-unum an angher an nanangchon hi abpfuu hi, “Umuy a ay ni otongngan an gwanggwang ad Eufrates ta im ipfu-aan chin apat an angher an nun-akha-utan!” 15 Immuy hija ja impfu-aana hachi apat an angher an nehahagkhana ay chuy an eneꞌchan Apo Jos an oras, ay chuy an arkhaw, ay chuy an pfulan ja tagwon, ta patajon cha chi me-atloh pfilang hi khaggwan chi tatakhu ay tay lota. 16 Ja gwa han nangali ay ha-in an hini pfilang hachi hinchalo cha an imiꞌkhukhubpfat ja chugway khahot hi milyon (200,000,000). 17 Ja ay tay an impatikhaw Apo Jos ay ha-in ja tinnig u hachi ampfaju ja hachi numpunhakay. Toloy kalahin chin tikhaw chuy hophop chin pfokhaꞌ cha. Gway mumpumpfolah an amat hi apoy, ja gway khortang an amat hi pfato an safiro, ja gway muntitipfa an amat hi asufre. Amat hi ulun chi layon chin ulun hachi ampfaju, ja gway apoy, ahoꞌ ja asufre an khun pfumutay chin ta-o cha. 18 Natoy chi me-atloh pfilang hi khaggwan hay hachi tatakhu khapo ay chuy tolo an likhat, an hini apoy ja hini ahoꞌ ja hini asufre an khun pfumutay ay chuy ta-on hachi ampfaju. 19 Ti hini apfalinan chin ampfaju ja gwa ay chuy ta-o cha ja ay chuy igwit cha. Ti chin igwit cha ja amat hi ulog an gway ulu cha, ja hijay panengot cha hachi tatakhu.

20 Hay hachi uchumna an tatakhu an agkhuy ne-etoy ja achi cha chamchama muntutuju ja agkhuy cha chin-ug chin enat cha an nun-apukhit. Agkhuy cha empokhong an khun mundaydayaw hay hana napukhit an ispiritu ja hana enephod cha an pfolor an pfalituꞌ ja hana pfolor an munlittoꞌ, ja hana uchumna an pfolor an khumoꞌ, pfato ja ajiw, an achi tumikhaw ja achi chomngor, ja achi chumalan. 21 Ja agkhuy cha khu intutuju hana khun cha pomatajan, pumpfunijan, omakagwan ja pe-er-an cha hi pfu-un ahagwa cha ta epokhong cha.

10

Nipatikhaw ay John han oha an angher an nanangchon hi tulaꞌ

1 Tinnig u khu han mapfi-ah an angher Apo Jos an nun-ohop an narpu ad langit. Naliꞌnupan hi pfonot chin achor na ja gwa han atipfungalon an neleꞌgwoh ay chuy ulu na. Pomooꞌ chin angah na an amat hi hukhit, ja amat hi apoy an khun chumalang hachi hu-i na. 2 Ja inu-ugnana han it-ittang an tulaꞌ an napfipfiꞌlag. Enchaꞌ-ang na chin agwan an hu-i na ay chuy baybay ja chin ikhid na ay tay lota. 3 Nun-ugwap ja amat hi layon an mun-uliyod. Ja tenompfar hachi peto an ichor an mungkhikhinlunud. 4 Chengngor u chin inalin hachi ichor ja gwa an itulaꞌ u. Muti chengngor u han hapit an narpu ad langit an nangali hi, “Achim epfaag hini inalin hachi ichor, ja achim itulaꞌ!”

5 Amat hichi ja chin angher an tinnig u an timmataꞌchug ay chuy baybay ja ay tay lota, ja entag-oy na chin agwan an ngamoy na 6 ta ehapata na hini napfagto an ngachan Apo Jos an ma-id apogpokhana, an Nampfu hichi ad uchu, heto lota ja hichi baybay, ja an amin hana gwa ad uchu ja heto lota ja hichi baybay. Ja inalin chin angher hi, “Ma-at an amin hana inalin Apo Jos an ma-at an achi mapfalin an metantan. 7 Umali ayya chin timpo an mun-abpfuu hini me-apeto an angher ja ma-at an amin hana eneꞌchan Apo Jos an ma-at, an inali na hachi profeta an pfaar na muti agkhuy nipa-innila hana uchumna an tatakhu.”

8 Ja chengngor u khu chin hapit an narpu ad langit an nangali hi, “Umuy a ta im alaon hichuy napfipfilag an tulaꞌ an inu-ugnan chuy angher an nangchachaꞌ-ang ay chuy baybay ja ay chuy lota.” 9 Nehnotaꞌ ay chuy angher ja inippug u ta ichat na hichuy tulaꞌ. Ja inali na hi, “Toja. Alaom ja inan mu. Munlameeh nu tamtamam an amat hi chilu, muti puma-it nu umuy hina potom.” 10 Enalaꞌ chin it-ittang an tulaꞌ an inu-ugnana ja inan u. Ja munlameeh an amat hi chilu hi nanamtamaꞌ, muti un u agkhu inuꞌmun ja naleꞌnaꞌ an mumpa-it heto potoꞌ. 11 Ja gwa han nangali ay ha-in hi, “Mahapor an ipa-innilam khu hitay an impadtun Apo Jos an ma-at hana numpfino-ob-on an holag ja tribo ay tay lota an numpfino-ob-on chi hapit cha, ja hana a-ari-ari.”

11

Nipatikhaw ay John hini chugwa an profeta an honakhon Apo Jos

1 Amat hichi ja nichat khu ay ha-in han lopong an amat hi pfunguhan. Ja gwa han nangali ay ha-in hi, “Umuy a ta im lopngon hichuy Templon Apo Jos ja hichuy altar, ja pfinilang mu nu atana hana khun mundaydayaw hichi. 2 Muti achim peꞌlopong hini nangimpfuttay an partug ni Templo, ti hijay michat hana pfu-un tatakhun Apo Jos an khun mangat hi napukhit ay chuy an nasantuwan an Siudad Apo Jos hi apat chi polo ta han chugway pfulan, 3 wenno hinlipfu ta han chugway khahot ta han unum chi polo (1,260) hi arkhaw. Pfaaloꞌ hana chugwa an profetaꞌ an umuy hichi an muntihtikhu. Munlopfong cha hi kamma, ja ichataꞌ chicha hi apfalinan an mangpa-innila hana ipa-innilaꞌ ay chicha.” Angkhaynanah inali na.

4 Cha tay an chugwa an profeta ja chicha chin na-ali an chugwa an ajiw an olibo, ja chugwa an ipattu-an chi hilaw an gawwacha ay Apo Jos an Apo ta-o an amin ay tay lota.* 5 Nu gway pfuhur cha hi munnomnom an manukhatan ay chicha hon pfimmutay han apoy ay ni ta-o cha ta patajona chicha. Amat heto hini neꞌcha an atajan hana manukhatan ay chicha. 6 Michatan cha hi apfalinan an mangpitaꞌchug ay ni uchan ta, ay ni tolo ta han khaggwa an tagwon an khun cha pangpa-innilaan hana ipa-innilan Apo Jos ay chicha, ja achi umud-uchan. Ja mapfalin cha khu an pumpfalinon hana opfob hi chala. Ja gwacha khu chi apfalinan cha an mangchat an amin hana numpfino-ob-on an likhat chi takhu nu penhod cha.

7 Nu nakhibpfoh an impa-innilan cha chuy an chugwa an profeta hana impa-innilan Apo Jos ay chicha, ja pfumutay han atattata-ot an animar an marpu ay nuy pfito an ma-id pogpogna ta meꞌpatoy ay chicha. Amehona ja patajona chicha 8 ja mun-egwallang hini achor cha ay ni kurhan ni otong an Pfuglay an nepfakhatan ni Apo cha hichin kros. Hitay an pfuglay ja amat ad Sodom ja ad Egypt. 9 Hana tatakhu an narpu hi numpfino-ob-on an holag ja tribo ay tay lota an numpfino-ob-on chi hapit cha ja epagwa cha an milupfuꞌ hachi chugwa an nun-atoy ta ipatikhaw cha hi toloh arkhaw ta han khaggwa hi atakhutakhu ay tay nunleneꞌgwoh tay lota. 10 Ja mun-an-anla hachi agkhuy namati hi natajan cha chuy chugwa an profeta hotti mumpfehta cha. Ja manghin-i-idchat cha hi legalo ti achi anhan hini anla cha. Ti napfalin chin inchat cha chuy an profeta an punlikhatan hachi tatakhu hichin atattakhu cha.

11 Muti mapfalin chin toloh arkhaw ta khaggwa ja takhuwon Apo Jos chin chugwa an natoy hot pfumangon cha. Hot mang-entata-ot hachi mannig. 12 Ja chonglon chin chugwa an profeta han maꞌgwap an hapit an marpu ad langit an khun mangali hi, “Umali ajuh to!” Ja tikhan hachi pfuhur cha an tumalakhuy chin chugwa an profeta ad langit an nidchum hi pfonot. 13 Ay chuy gwot ja gwa han mapfi-ah an khihu ja mapaꞌ-i chi cho-or hi pfalay ay chuy an pfuglay,† ja petoy lipfu an tatakhu chi matoy. Ja toma-ot hachi tatakhu an mataynan hot daydayawon cha hini apfalinan Apo Jos an gwa ad langit. 14 Hitay hini me-aggwa an atattata-ot an ma-at. Nalahin ayya ja gwa khu han me-atlo an umali.

Nipatikhaw ay John hini me-apeto an angher an mun-abpfuu

15 Nun-abpfuu chin me-apeto an angher ja gwacha hana maꞌgwap an hapit ad langit an inali cha hi,

“Mete-a ad ugwani ja ma-id uchumna hi mun-ap-apo hina lota nu pfu-un hini Apo ta-o ja hini Hennag na an Manakhu hi tatakhu,

ja achi mapogpog hitay Pun-ap-apugwana!”

16 Napfalin ja hachi chugwam polo ta apat an pangulu an inu-umpfun ay chuy trono cha an nehahangot ay Apo Jos, ja nunjongot cha an mundaydayaw 17 an khun cha allon hi,

“Apo Jos an achi malukud chi apfalinam,

gawwacha a chin hunhunana ja ingkhana ad ugwani.

Munyaman ami ta impatikhaw mu hini otong an apfalinam

ja ente-am mahpay an mun-ap-apo.

18 Pfimmuhur an amin chi tatakhu,

ja nachakngan ad ugwani hini pangpatikhagwam ay ni pfungot mu

ay ni atom an manugi an amin hana nun-atoy.

Nachakngan khu chin timpo an pangchatam hi linagpfun hay hana profeta an pfaar mu,

ja an amin hana tatakhum an nanginnila an toma-ot ay he-a,

natakhay man wenno nababa.

Timpo na an madusa hana tatakhu an namarpalikhat hana gwa hina lota!”

19 Nipfughor chin Templon Apo Jos hichi ad langit ja matikhaw chin kahon an nangittugwan cha chin chugwa an pfato an nitula-an chin himpolo an urchin Apo Jos. Ja mun-ilat ja mungkhikhinlunud chin ichor, ja nungkhihu ja immuchan hi cho-or hi chalallo.

12

Nipatikhaw ay John han pfupfai ja han dragon

1 Amat hichi ja gwa khu han nabnab-on an nipatikhaw ad uchu an pangmatunan. Tinnig u han pfupfai an timmataꞌchug ay chuy pfulan. Pomooꞌ chi lopfong na an amat hi hukhit, ja nungkokorona hi himpolo ta chugway pfittuwan. 2 Khumaju an tomoꞌkhong hichuy an pfupfai hotti khun mun-okhab hi chokhoh na.

3 Ja gwacha khu han oha an pangmatunan an tinnig u ad uchu. Nipatikhaw han otongngan an mumpfolah an dragon* an peto chi ulu na an numpunkorona ja himpolo chi haꞌkhud na. 4 In-akhamid na chin igwit na hachi me-atloh khaggwan chi pfilang hachi pfittuwan ad uchu ja empa-aꞌpfaw na heto lota. Immuy timmaꞌchug ay chuy gwachaan chin pfupfai an tomottoꞌkhong ta henehemmona hi pfumutajan chin pfuꞌjug ta anuna. 5 Muti unagkhu entoꞌkhong chuy pfupfai chin empfalay na an lala-e ja himpfumagkha ja nalaꞌ-oy hichuy unga an timmalakhuy ay chuy agawwachaan Apo Jos an inu-umpfun ay chuy trono na. Hitay an empfalay na ja umali han timpo an mun-ap-apo hija an amin hana tatakhu ay tay lota ja ma-id chi hay mangapfak ay hija. 6 Chin ayya pfupfai ja lemmajaw ja immuy han lukhar an ma-id chi nunheto an enhakhanan Apo Jos ta mahalimunan hi himpolo ta han chugway khahot ta han unum chi polo (1,260) an arkhaw.

7 Himpfumagkha ja nungkhukhubpfat cha ad langit. Hana angher Apo Jos an impanguluwan Michael† ja khinupfat cha chin dragon. Ja hichuy an dragon ja hachi numpun-ibpfa na an napukhit an angher ja himmango cha an miꞌkhukhubpfat. 8 Muti na-apfak chin dragon ja hachi numpun-ibpfa na an napukhit an angher, hotti ma-id kalintikhan cha an mihihidchi ad langit. 9 Hotti nituud chin dragon ja chin angher na heto lota. Hitay an dragon ja hijah tay chin numpatikhaw an ulog chin hophopapna.‡ Hitay hini allon cha an hi Satanas wenno hini Diablo an khun umallilaw hana tatakhu hi apfuglapfuglay.

10 Napfalin ja chengngor u han maꞌgwap an hapit ad langit an nangali hi,

“Nachakngan hini panakhuwan Apo Jos hay hana tatakhu na.

Impatikhaw na hini ma-id ipadpadchungana an apfalinana an mun-ap-apo.

Hi Kristo an hennag na an Mamahhod ja impatikhaw na hini apfalinana.

Ti hi Satanas an khun umuy ay Apo Jos hi a-arkha-arkhaw ta papfaholona hay hana a-akhi ta-o an namati

Ja penakak Apo Jos ad langit.

11 Enapfak hana a-akhi ta-o hi Satanas khapo ay ni chalan ni Pfoꞌtot an Karnero an nun-ajuh chin natajana,

ja khapo hi nanihtikhuwan cha ay ni omaꞌ-atana.

Ti agkhuy cha inay-ayyugwan hini piꞌtakhuwan cha,

anong un cha matoy khapo hi pammati cha.

12 Hotti mun-an-anla aju an amin an gwa heto ad langit!

Muti ka-ahi aju an gwa hina lota ja hichi baybay.

Ti engkhah cha hi Satanas hina gwachaan ju ja munnaud an mapfungot,

ti anila na an un hoꞌhoꞌchod hini timpo an pangatana ay ni podhona an aton.”

13 Unot nunhalemottongan tay an dragon an nituud hija heto lota, ja numpuchug na chin pfupfai an nangtoꞌkhong chin pfuꞌjug an lala-e. 14 Muti nichatan hichuy pfupfai hi chugwah o-otongngan an pajaꞌ chi tugwi ta gway enat na an temmajap ta immuy han lukhar an ma-id chi nunheto an enhakhanan Apo Jos. Ja mahalimunan hija hichi hi toloh tagwon ta han khaggwa, ja ma-id mapfalin chuy dragon an umuy ay chuy an lukhar. 15 Hotti impapfutay chuy dragon han chanum an narpu ay chuy ta-o na ta chimmatong ta mi-anud hichuy pfupfai. 16 Muti natulungan chin pfupfai, ti nakngaꞌ chin lota ja na-unog chin chanum an narpu ay chuy ta-on chuy dragon. Hotti agkhuy ni-anud chin pfupfai. 17 Hijaot un pfimmungot chin dragon ay chuy pfupfai ja empacheh na an ay mangupfat hachi nataynan an holag chuy pfupfai, an chicha hana khun mangunud ay ni urchin Apo Jos ja khun manihtikhuwan ay ni umannung an omaꞌ-atan Hesu Kristo. 18 Ja immuy chin dragon ay chuy pingngit chi baybay ja timmataꞌchug.

13

Nipatikhaw ay John han atattata-ot an animar

1 Ja tinnig u khu han oha an atattata-ot an animar an chimma-ar hichi baybay. Peto chin ulu na ja himpolo chin haꞌkhud na an numpunkorona. Ja an amin chin ulu na ja gwa han nitulaꞌ an ngachan Apo Jos ti una khun tortorpon hini apfalinana. 2 Omaꞌ-at hi khenger hini tikhaw na muti chin hu-i na ja amat hi hu-in chi bear, ja amat hi layon chin ta-o na. Inchat chin dragon ay hija hini apfalinana ja hini nangato an kalintikhana an mun-ap-apo. 3 Chin oha an ulun tay atattata-ot an animar ja gwa han lemmoꞌloꞌ an hukhat an mamatoy ay hija, muti napoynan chamchama. Ja nanor hachi tatakhu heto lota ja nakhujud cha ta namati cha ay chuy an animar. 4 Dinaydayaw cha chin dragon ti hijay nangchat hi apfalinana. Ja dinaydayaw cha khu chin animar ja inali cha hi, “Ngay ngachah ay chita tay an animar an achi ma-ab-apfak ti ma-id chi hay ipadchungana!”

5 Hitay an animar ja himmapit. Ja numpa-akhaja ja nunhapit hi mipfuhur ay Apo Jos. Ja nichatan hija hi apfalinan an mun-ap-apo hi apat chi polo ta han chugwa hi pfulan. 6 Ja ingkhimoh na an munhapit hi napukhit ta paꞌ-iyona hini ngachan Apo Jos ja hini punhitugwana ad langit, ja an amin hana gwa hichi. 7 Ja nichatan hija hi apfalinan an meꞌpatoy an amin hana tatakhun Apo Jos ja an mangapfak ay chicha. Ja nichatan khu hija hi apfalinan an mun-ap-apo an amin hana numpfino-ob-on an holag ja tribo ay tay lota an numpunpfino-ob-on khu chi hapit cha. 8 Hotti cho-or chi tatakhu hi mundaydayaw ay chuy an atattata-ot an animar, an amin hana agkhuy nitulaꞌ chi ngachana ay ni libju an nitula-an hana miꞌtakhu hi ma-id chi pogpogna. Nituttulaꞌ hay hana ngachan hana miꞌtakhu ay tay an libjun ni Pfoꞌtot an Karnero an nidaton ta natoy khapo hi pfahor, nete-a hi agkhuy pay narmugwan tay lota.

9 Tayya han alloꞌ ay chaꞌju an namati, hotti chonglon ju. 10 Gwa hana uchumna ay chaꞌju an neꞌcha an chupopon hana pfuhur Apo Jos. Ja neꞌcha khu hana uchumna an patajon cha. Ja ma-at an ma-at hay hato. Hotti hana tatakhun Apo Jos ja mahapor an ehemad cha hini peꞌ-at cha an miꞌ-unud ay hija ta gway aton cha an mangedpor hay hato an likhat.

11 Tinnig u khu han nabnab-on an atattata-ot an animar an pfimmutay ay tay lota. Chugwa chin haꞌkhud na an amat hi haꞌkhud chi pfoꞌtot an karnero, ja amat hi dragon chin hapit na. 12 Pfinanoh na chin apfalinan chin oha an atattata-ot an animar an nannag ay hija, ja impapilit na hachi tatakhu ay tay lota ta dayawon cha hichuy an animar an lemmoꞌloꞌ chi hukhat na an napoynan. 13 Hitay metob an animar ja cho-or chi impatikhaw na hi numpfino-ob-on an milagro. Impa-ali na han apoy an narpu ad uchu ja tittinnig hachi tatakhu. 14 Inallilaw na hana agkhuy namati an tatakhu heto lota khapo ta tinnig cha hini apfalinana an pfinanoh na chin nahhun an animar. Ja inalin tay an animar hachi tatakhu ta mun-ephod cha hi pfolor an meꞌmeꞌnong chin animar an lemmoꞌloꞌ chi hukhat na an napakhit hi pfangid ja agkhuy natoy. 15 Ja nichatan hichuy netob an animar hi apfalinan an mangchat hi hochohchan chuy pfolor ta mapfalina an humapit, ja an mamatoy an amin hana achi mundayaw ay hija. 16 Ja impapilit chuy netob an animar ta an amin chi tatakhu, nababa ja natakhay, achangjan ja napubli, himpfut ja pfu-un, ja mamarkaan cha ay ni agwan an ngamoy cha wenno ay ni tuꞌpaw cha. 17 Ja hini takhu an agkhuy namarkaan ja mepagwa ay chicha chi ngumina ja mungngina. Hitay an memarka ja hijah tay hini ngachan chin nahhun an animar wenno hini pfilang chi ngachana. 18 Mahapor an manomnom aju an tatakhu ta annilaon ju nu ngay podhon tay pfilang an hapiton. Ti hitay an pfilang an ngachan ni animar an unum chi khahot ta han unum chi polo ta han unum (666) ja pfilang an ngachan chi takhu.

14

Chengngor John hana tinakhun Apo Jos an khun mungkanta

1 Tinnig u khu ja gwacha chin Pfoꞌtot an Karnero an timmataꞌchug hichi pfuludna ad Sion. Ja niꞌtataꞌchug hachi hingkhahot ta han apat chi polo ta han apat chi lipfu (144,000) an tatakhu an nun-emarka ay ni tuꞌpaw cha hini ngachan ni Pfoꞌtot an Karnero ja hini ngachan Ama na. 2 Chengngor u han hapit an narpu ad langit an amat hi munchojaah hi chanum ja amat khu hi mungkhikhinlunud an ichor. Ja hitay an chengngor u an hapit ja amat hi gwa hana khun manadtadcheng. 3 Hitay an hingkhahot ta apat chi polo ta apat chi lipfu (144,000) an tatakhu ja henahhakhang cha chin nuntotonga an trono ja chin apat an he-od-odmay ja hachi pangulu. Ja khun mungkankanta hay hachi an tatakhu hi nabnab-on an kanta an ma-id uchumna hi nanginnila nu pfu-un chicha an winayawaya-an Apo Jos hichi lota. 4 Hay hato hana ma-id pfahor na ay ni Pfoꞌtot an Karnero ti hija ja angkhay chi nidchuman cha an ma-id uchumna. An amin chi omajan ni Pfoꞌtot an Karnero, hon nangu-unnud cha. Chicha chi winayawaya-ana an napili an amin hana tatakhu heto lota an miꞌtakhu ay Apo Jos ta midaton cha ay hija ja ay ni Pfoꞌtot an Karnero. 5 Ja ma-id i cha nunlahlahlahan ja ma-id i cha apahigwan.

Nipatikhaw ay John han tolo an angher an nangpadtu ay ni adusaan hana tatakhu ad Babilon

6 Amat hichi ja tinnig u han oha an angher Apo Jos an khun tomajap hichi ad uchu. Ja gwa ay hija hini achi marmarman an Ebanghelyo an ipa-innila na hana numpfino-ob-on an holag ja tribo ay tay lota an numpunpfino-ob-on chi hapit cha. 7 Ja iniꞌgwap na an nangali hi, “Eta-ot ju hi Apo Jos ja dayawon ju hija an Napfagpfagto! Ti nachakngan hini Panugijana an amin hi tatakhu. Dayawon ju hija an Nampfu ad uchu ja heto lota ja hachi baybay ja hay hana opfob!” 8 Ja nangunud khu han ohan angher an nangali hi, “Napaꞌ-i mahpay hinuy ma-ar-ali an pfuglay an Babilon! Hay hachi eBabilon ja impa-inum cha hini pfajah cha hay hana tatakhu heto lota ta mapfutong cha, ti inallilaw cha hana tatakhu ta neꞌ-at cha hana akhakhaꞌ-ihaw an khun cha aton.” 9 Pfimmutay khu han me-atlo an angher ja iniꞌgwap na an nangali hi, “An amin chi mundaydayaw ay nuy atattata-ot an animar ja ay ni pfolor an meꞌmeꞌnong ay hija, ja nun-amarkaan hini tuꞌpaw cha wenno hini ngamoy cha hi ngachana, 10 ja inumon cha hini pfajah Apo Jos an napkhot. An hay podhon tay an hapiton ja maleꞌna cha hini nunlinapoh an pfungot Apo Jos. Ja tikhan hana nasantuwan an angher Apo Jos ja hini Pfoꞌtot an Karnero hinuy apalikhatan cha ay ni asufre an khun muncharchalang. 11 Ja achi madmachop hitay an apoy an mamarpalikhat ay chicha. Ja munchochodcha hini apalikhatan cha an achi ma-aꞌ-aanan, ti chicha hana nundaydayaw ay chuy atattata-ot an animar ja ay ni pfolor, ja namarkaan cha ay ni ngachana. 12 Hotti hana tatakhun Apo Jos an khun mangat hana in-urchina ja etoloy cha an miꞌ-unud ay Hesus, ja mahapor an ehemad cha hini pammati cha ta gway aton cha an mangedpor hana apalikhatan cha an achi umunud ay ni atattata-ot an animar.”

13 Amat hichi ja chengngor u khu han hapit an narpu ad langit an nangali hi, “Itulaꞌ mu hitay alloꞌ. Mete-a ad ugwani ja akhaꞌkhaja hana matoy an namati ay Kristo ta midchum cha ay hija!” Ja allon ni Espiritu Santo hi, “Umannung hitay inalim, ti mun-eblajan cha hi akhibpfohan ni machamot an tamu cha ti hitay hini pfungan ni maphod an enat cha.”

Chin pumpfot-an Apo Jos heto lota

14 Tinnig u khu ja gwa han mapuchaw an pfonot an inu-umpfunan han omaꞌ-at hi takhu an nungkokorona hi pfalituꞌ, ja inu-ugnana han matachom an kumpay. 15 Ja gwa khu han oha an angher an pfimmutay hichi Templo ad langit, ja inggwapana chin inu-umpfun ay chuy pfonot ja inali na hi, “Lajatom hinuy kumpay mu ta ete-am gwot an mumpfotoꞌ! Ti ahebtoꞌ hichi lota ja natong cha hay hana mabtoꞌ!” 16 Amat hichi ja numpfotoꞌ chin inu-umpfun ay chuy pfonot ja pfinalina chin pfotoꞌ heto lota.

17 Ja tinnig u khu han ohan angher an pfimmutay ay chuy Templo ad langit, ja inu-ugnana khu han matachom an kumpay. 18 Ja gwacha khu han ohan angher an pfimmutay an narpu ay chuy negpongan chuy altar an hija hini khun manalimun ay ni apoy hichi altar. Ja inggwapana hichuy angher an nanangchon hi kumpay ja inali na hi, “Peꞌlajat mu hinuy kumpay mu ta pokhahom hachi ubas hichi lota ti chiya an nun-alom cha!” 19 Amat hichi ja nun-e-egwah chin angher hichuy kumpay na heto lota ja inamung na hachi pfungan chi ubas. Ja intuud na hachi ubas han naluꞌ-ungan an pfato an khun cha pangkhamchitan ta pfumutay hini chanum na. Hay etalaton tay ja hini nunlinapoh an pfungot Apo Jos hi tatakhu. 20 Ja nun-ikhamchit na hachi ubas ay chuy pfato ja numpangapfutay chi chala. Ja immajuh hichuy chala hi toloy khahot ta han chugwam polo (320) hi kilomitlu ja hintaꞌchug chin inuꞌtor chuy chala.

15

Nipatikhaw ay John han peto an angher an nichatan hi malokong

1 Amat hichi ja gwa khu han nabnab-on an tinnig u ad langit an pangmatunan. Gwa han peto an angher ja gwa ay chicha hini peto an me-ang-angonoh an mamarpalikhat hi tatakhu. Ti hay hato chi ang-angonoh chi likhat an ichat Apo Jos heto lota. 2 Ja tinnig u khu han omaꞌ-at hi chagkhar an baybay an khun umapoy. Tinnig u khu hachi tatakhu an nangameh chin atattata-ot an animar khapo hi agkhuy cha nundayawan chin pfolor na ja agkhuy cha numpamarkaan chin pfilang chin ngachana. Timmataꞌchug cha ay chuy pingngit chi amat hi chagkhar an baybay, ja inu-ugnan cha hachi tadcheng an inchat Apo Jos ay chicha. 3 Ja khun cha kankantaon chin kantan Moses an pfaar Apo Jos an hija khu chin kantan ni Pfoꞌtot an Karnero, an khun cha ekanta hi,

“Apo Jos an achi malukud chi apfalinam!

Napfagpfagto a ja ma-id mangat hana khun mu aton!

He-a an arin an amin chi tatakhu,

magpong a ja maphod an amin chi khun mu aton.

4 Ja mataꞌtan a Apo, ja ma-ar-ali hini ngachan mu ti napfagpfagto a.

Ma-id chi hay miꞌpadchung ay he-a an nasantuwan.

He-a chi daydayawon an amin chi tatakhu hi apfuglapfuglay,

ti tinnig cha an magpong hana khun mu aton.”

5 Napfalin hato ja tinnig u an nipfughor chin Na-assantuwan an Kwarton chi Templo ad langit an gawwachaan hachi nitula-an chin urchin Apo Jos. 6 Ja pfimmutay ay chuy Templo hachi peto an angher ja gwa ay chicha hachi peto an likhat. Ja maleneh an munherhelat chin lopfong cha ja napfalitu-an hachi nun-elepfod chin pfokhaꞌ cha. 7 Ja oha ay cha chuy apat an he-od-odmay chi nanggwanah han peto an pfalituꞌ an malokong ay cha chuy peto an angher. Ja hay nun-itto ay cha tay an malokong ja hini pfungot Apo Jos an hija chi mamattakhu hi ma-id chi pogpogna. 8 Unagkhu la-ahna ja napnu hichi Templo hi ahoꞌ ti impatikhaw Apo Jos hini dayaw ja apfalinana. Hotti ma-id chi hay humikhop hichi Templo ingkhana hi mapoh an ma-at hachi peto an likhat an gwa ay chuy malokong an nichat hachi peto an angher.

16

Nipatikhaw ay John hini peto an me-ang-angonoh an likhat an pundusaan Apo Jos hi tatakhu

1 Amat hichi khu ja chengngor u han maꞌgwap an hapit an narpu ay chuy Templo ja inali na ay chuy peto an angher hi, “Ijuy ju hana malokong ta ihichug ju hini pfungot Apo Jos hichi lota.” 2 Hotti immuy chin oha an angher ja inhichug na hichin ninitto ay chuy malokong an inu-ugnana. Inhichug na ja hachi tatakhu an nundayaw ay chuy pfolor chin atattata-ot an animar ja an nun-amarkaan ay ni ngachana, ja nunlikhat cha hi pogha an akharkhalamha ja achi megpor chi chokhoh na.

3 Ja chin me-aggwa an angher ja inhichug na chin malokong an inu-ugnana hichi baybay. Ja numpfalin chin chanum hi amat hi cholong. Hotti an amin hay hachi mun-od-odmay hichi baybay ja nun-a-atoy cha.

4 Inhichug khu chin me-atlo an angher chin malokong an inu-ugnana hachi gwanggwang ja opfob, ja numpfalin hachi chanum hi chala.

5 Ja chengngor u chin inalin ni angher an khun manalimun hana chanum an inali na hi,

“Nasantuwan an Jos an gawwacha ad ugwani ja anong un chin hunhunana,

magpong hitay atom an mangdusa hachi tatakhu.

6 Ti chicha hana namatoy ja nangpa-ajuh hichin chalan hachi profeta an hennag mu ja hana uchumna an tatakhum.

Hotti ad ugwani ja hay chala chi inchat mu hi inumon cha ta hijah tay chi pfalloh chin enat cha.”

7 Chengngor u khu han hapit an narpu ay chuy altar ja inali na hi,

“Apo Jos an achi malukud chi apfalinam,

umannung an magpong hini atom an mangdusa hi tatakhu!”

8 Inhichug khu chin me-apat an angher chin malokong an inu-ugnana ay chuy hukhit. Ja pfimmi-ah hichuy hukhit ja nun-alahuwan hachi tatakhu. 9 Muti anong agkhu niꞌ tugwali un linahuwan chi hukhit chin achor cha ja un chaagkhu intubtupfan hi Apo Jos an gway apfalinana an mangchat ay chuy likhat cha, ja achi cha podhon an man-ug hi pfahor cha ja an mundayaw ay hija.

10 Inhichug khu chin me-alema an angher chin malokong an inu-ugnana hichin pfuglay an gawwachaan chin atattata-ot an animar. Ja hemmelong an amin hachi pfuglay an nun-ap-apugwana. Ja nun-itib hachi tatakhu chin himot cha khapoh chokhoh chin pogha cha, 11 ja intubtupfan cha hi Apo Jos an gwa ad langit, ja agkhuy chaagkhu chuꞌkhon chin napukhit an khun cha aton.

12 Inhichug khu chin me-a-unum an angher chin malokong an inu-ugnana ay chuy otong an gwanggwang an Eufrates. Ja natchuꞌ hichuy gwanggwang ta gway agwun hachi ari an marpu hichi pfutajan omarkhaw. 13 Unagkhu la-ahna ja tinnig u han tolo an nun-apupukhit an ispiritu an amat cha hi tu-aꞌ. Hini oha ja pfimmutay ay chuy ta-on chuy dragon, ja hini oha ja pfimmutay ay chuy ta-on chuy nahhun an atattata-ot an animar ja pfimmutay hini oha ay chuy ta-on chuy me-aggwa an atattata-ot an animar, an hijah tay hini munlahlah an profeta. 14 Hay hato an napukhit an ispiritu ja gway apfalinan cha an mangat hi milagro. Immuy cha an amin hi agwachaan hana a-ari-ari heto lota ta amungon cha chicha ta chichay miꞌkhukhupfat ay Apo Jos an achi malukud chi apfalinana chin arkhaw an Panugijana hi tatakhu. 15-16 Hotti inamung hachi napukhit an ispiritu hachi ari ay ni pungkhukhubpfatan cha an ma-ali hi Armagedon hi hapit chi Hudju. Muti allon Hesu Kristo hi, “Chonglon ju! Umaliyaꞌ ay ni timpo an ma-id oh-ohhah nanginnila, an amat hi mangakaw. Akhaꞌkhaja aju an mangpipitti-an hi umaliyaꞌ, ti apfapfa-in hu-un chaꞌju ah-upan an agkhuy nunhahagkhana.”

17 Inhichug khu chin me-apeto an angher chin malokong an inu-ugnana hichi ad uchu. Ja magngor han makhangoh an hapit an narpu ay chuy trono an gwa hichi Templo ad langit an nangali hi, “Angkhaynana, hijah tay hini omangonoh an ma-at.” 18 Amat hichi ja hi-iꞌ-ilat ad uchu ja mungkhikhinlunud chin ichor ja mapfi-ah chin khihu. Nete-a chin narmugwan chi tatakhu ja hitay chi mapfiꞌpfi-ahan hi khihu an na-at heto lota. 19 Ja nun-atlo an na-ittang chin otongngan an siudad ad Babilon. Ja nun-apaꞌ-i khu hachi uchumna an siudad heto lota. Ti agkhuy nalichuwan Apo Jos an dusaon hana tatakhu ad Babilon hotti hitay chi nangpaleꞌnaana ay chicha ay ni otong an pfungot na. 20 An amin hachi lota an nunleneꞌgwoh chi baybay ja nalimoh cha, ja na-upfah an amin hachi pfuludna. 21 Ja immuchan khu hi chalallo an atotot hi pfato an himpipi-ug. Ja nun-eꞌna hachi tatakhu ja khun cha muntubtub ay Apo Jos ti munnaud cha an malikhatan.

17

Nipatikhaw ay John han napukhit an pfupfai an nunhahakkay han atattata-ot an animar

1 Napfalin hay hato ja immali ay ha-in han oha ay cha chuy peto an angher an nanangchon hi malokong. Ja inali na ay ha-in hi, “Hichuy otong an pfuglay an achoꞌlan chi gwanggwang, ja amat hi putah hana tatakhu ay chuy an pfuglay. Hot umali a ta tikham hichuy adusaan cha.* 2 Amat hi niꞌkhayyum hana ari heto lota ay tay an putah ti khun cha peꞌ-at hana akhakhaꞌ-ihaw an ugali na an pfumutong an amat hi pfajah. Ja amat hi napfutong hana tatakhu heto lota an niꞌ-inum ay nuy pfajah na ti neꞌ-at cha hana akhakhaꞌ-ihaw an khuna aton.”

3 Gwacha ay ha-in hini apfalinan ni Espiritu Santo ja in-ujaꞌ ay ni angher hichi let-ang ta ipatikhaw na hay hato napukhit an ma-at. Ja hay tinnig u ja han pfupfai an nunhahakkay han atattata-ot an mumpfolah an animar an natula-an an amin chin achor na ay ni ngachan Apo Jos, ti una khun tortorpon hini apfalinana. Peto chin ulu na ja himpolo chin haꞌkhud na. 4 Hichuy an pfupfai ja nunlolopfong hi pfuher an mumpfolah. Ja nungkhikhina-u hi numpfino-ob-on an pfalituꞌ ja chin uchumna an nun-angingina an pfato ja perlas. Ja inu-ugnana han pfahu an pfalituꞌ an napnu hi pfahor, an hija hana akhakhaꞌ-ihaw an khuna aton. 5 Ja natula-an chin tuꞌpaw na hi ngachan an gwa han na-unig an podhona an hapiton. Ja hay nitulaꞌ ja, “Hitay hini Babilon an pfuglay an nunchongor heto lota, an ammod an amin chi putah ja hay hana akhakhaꞌ-ihaw chi ugali na.” 6 Matikhaw an munnaud chin pfinutong chuy an pfupfai khapo hachi ininum na an chalan hachi tatakhun Apo Jos an penatopatoy cha khapo hi nangunuchan cha ay Hesus.

Nanolaꞌ hi nunlinapoh an nannig ay chuy an pfupfai 7 ja inalin chin angher ay ha-in hi, “Anagkha ta nanannor a? Ipa-innilaꞌ ay he-a hini omaꞌ-atan chuy an pfupfai ja hichuy an atattata-ot an animar an nunhahakkajana an peto chi ulu na ja himpolo chi haꞌkhud na. 8 Hichuy an animar an nipatikhaw ay he-a ja gawwacha chin pengpenghana muti ma-id ad ugwani. Hi uchum chi arkhaw ja mumpfangngad hija an marpu ay nuy pfito an ma-id pogpogna, muti angonohna ja umuy ay ni adusaana an ma-id chi pogpogna. Ja hachi tatakhu heto lota an agkhuy nitulaꞌ chi ngachana ay ni libjun chi piꞌtakhuwan nete-a chin narmugwan tay lota, ja manotoꞌ-ong cha an mannig ay nuy an animar khapo ta gawwacha chin penghana ja ma-id ad ugwani muti pfumutay khu.

9 Mahapor an manomnoman chay tatakhu ta annilaon chay omaꞌ-atan hachi peto an ulun chuy animar. Hini peto an ulu na ja chicha han peto an natakhay an pfuglay 10 an pun-ap-apugwan han peto an ar-ari. Natoy hachi lema ay chicha ja khun mun-ap-apo chin me-a-unum ja ugwani pay hi umaliyan nuy me-apeto an mun-ap-apo, muti un naꞌnaꞌ-omtang hi pun-ap-apugwana. 11 Hichuy an animar an nunhahakkajan chuy pfupfai an gawwacha chin pengpenghana ja ma-id ad ugwani, ja hijay oha ay cha chuy peto an ari ja nu pfumutay hija ja hijay me-agwalo an ari. Muti hay angonohna ja umuy ay ni adusaana an ma-id chi pogpogna. 12 Hay hachi himpolo an haꞌkhud an tinnig mu ja chicha han himpolo an ari an agkhuy pay nichatan hi apfalinan cha an mun-ap-apo. Midchum cha an miꞌ-ap-apo ay ni atattata-ot an animar hi hin-upfun. 13 Mun-oh-ohha hato an himpolo an ari ta ichatan cha hinuy atattata-ot an animar ay ni apfalinan ja haad cha. 14 Khupfaton cha hini Pfoꞌtot an Karnero muti apfakona chicha, ti hija chi Apon chi a-ap-apo heto lota ja Arin an amin chi a-ari-ari. Ja midchum hana pinili na an naꞌna-unnud ay hija ja an enajakhana ta mitnud cha ay hija.” 15 Ja inalin khu chin angher hi, “Hachi gwanggwang an tinnig mu an inu-umpfunan chuy putah ja chicha hana numpfino-ob-on an holag ja tribo ay tay lota an numpfino-ob-on chi hapit cha. 16 Ja pfuhulon chin tinnig mu an himpolo an ari ja chin animar hichuy pfupfai an putah. Ja alaon cha khu an amin hana khina-u na ta un mummomolleh. Anun cha hini lamoh na ja khenhob cha hay nahagwar ay ni achor na. 17 Ti hi Apo Jos chi nangpanomnom ay chicha an mangat ay tay penhod na. Hotti mun-oh-ohha cha ta ichat cha an amin hini apfalinan cha ay ni atattata-ot an animar ingkhana hi ma-at chin inalin Apo Jos. 18 Hichuy tinnig mu an pfupfai ja hija hini otong an pfuglay an punhippiyan an amin hana ari heto lota.”

18

Nipa-annila ay John an dusaon Apo Jos hana tatakhu ad Babilon

1 Napfalin hay hato ja tinnig u han oha khu an angher an khun mun-ohop an narpu ad langit. Nagwachaan hija hi otong an apfalinan ja nahenakhan an amin hitay lota ay ni pfinang na. 2 Iniꞌgwap na an nangali hi, “Napaꞌ-i hichuy otong an pfuglay an Babilon! Ma-id mahpay chi munheto, angkhay hana dimonyo ja napukhit an ispiritu, ja hana numpfino-ob-on an hagwiti an napukhit ja paniyaw hi ihcha. 3 Nadusa hachi tatakhu ay chuy an pfuglay, ti inallilaw cha an amin chi tatakhu an nangat hana akhakhaꞌ-ihaw an khun cha aton, an amat hi mumpa-inum hi pfajah ta gway aton chi tatakhu an mapfutong. Nidchum khu hana mun-ap-apo heto lota an nadusa, ti amat hi niꞌkhayyum cha ay chuy an putah ti khun cha peꞌ-at hachi akhakhaꞌ-ihaw an khun aton hachi eBabilon. Ja emmachangjan hachi khun mungkumerchu heto lota ti khun cha ikumerchuwan hachi cho-or an numpfino-ob-on an khina-u an amnagwan hana tatakhu ay chuy an pfuglay.”

4 Chengngor u khu han oha an khun munhapit ad langit an nangali hi, “Chaꞌju an tatakhuꞌ an namati ay ha-in, makak aju ad Babilon ta achi aju midchum hay hana pfahor na, ja achi aju midchum an madusa. 5 Ti chimmamot hana pfahor na an amat hi na-upon an pfato an emmatam ad langit. Ja nenomnom Apo Jos hana napukhit an enat na ta dusaona hija. 6 Mepfangngad ay hija hi mumpiggwa hini pallog hana napukhit an ena-enat na. Padchungnay una pina-inuman hachi tatakhu hi mumpa-it, hot michat khu chi ma-apaꞌ-it an inumona. 7 Empapfagto na hini achor na ja nun-amung hi enachangjan. Hotti hini lopong hay hana empa-akhaja na ja hija khu hini lopong hana likhat an hortapona. Khuna nomnomnomon hi, ‘Tayya an inumpfunaꞌ hi trono an mun-ap-apo. Achiyaꞌ umayyong an amat hi pfalo ti ma-id ar-ali ay ha-in.’ 8 Amat hetoy khuna nomnomnomon muti un na-omtang hot munchechehhan hana numpfino-ob-on an apalikhatana, ti munchokhoh ja mun-ayyong ja ma-ulat, ja maghob hini achor na. Ti otongngan hini apfalinan Apo Jos an mangdusa ay hija.” Angkhaynanah inalin chin nunhapit.

9 Kumila hana a-ari-ari heto lota an nangat hana akhakhaꞌ-ihaw an ena-enat na ja neꞌlamoꞌ cha khu ay ni enachangjana. Kilaan cha hichuy an pfuglay nu tikhan cha hini ahoꞌ hi aghopfana. 10 Memebtaw cha ti toma-ot cha an midchum ay chuy aghopfana. Ja allon cha hi, “Inay atag! Ka-ahi hichuy an pfuglay an Babilon, ti anong un otongngan an pfuglay ja ma-ar-ali ja un hin-upfun ja chiya an napaꞌ-i ti nadusa!”

11 Anong un hana khun mungkumerchu ja miꞌkila cha ja umayyong cha, ti ma-id mahpay chin ngumina ay ni khun cha ikumerchu. 12 Ma-id chi hay ngumina ay ni pfalituꞌ cha, ja hana mun-ilag an khumoꞌ, ja nun-apfalor an pfato ja perlas. Ma-id ngumina ay ni numpfino-ob-on an nun-angina an pfinacha cha. Amat khu hina hana mumpfango an ajiw, ja hana na-apja an na-ala hi pagweng chi elepan ja hana numpfino-ob-on an nangina an ajiw, ja hana khacheng, ja hana khumoꞌ, ja hana marmol an pfato. 13 Ma-id khu chi hay ngumina ay ni cinamon cha, ja hana uchumna an likado, insenso, mira ja lanob an olibano. Amat hina khu hana pfajah, mantika, alena, hapfug, pfakah, karnero, ampfaju ja kalesa, ja hana tatakhu an himpfut an ingina cha. 14 Allon hana khun mungkumerchu ay hija hi, “Ay-ayyu a! An na-upfah an amin hana mun-aphod an enamnagwam ja enachangjan mu, ja hana numpfino-ob-on an khina-um, ja angkhaynana an achi mumpfangngad ay he-a.”

15 Hay hato an emmachangjan ay ni enat cha an nungkumerchu ay chuy an pfuglay ja memebtaw cha, ti toma-ot cha an midchum ay ni likhat na. Kilaan cha ja umayyong cha 16 an allon cha hi, “Inay atag! Ka-ahi hichuy ma-ar-ali an pfuglay an Babilon. Ay tay immuy an timpo ja pfuher chin lopfong hachi tatakhu hichi an amat hi lopfong chi ari. Ja cho-or chin khina-u cha an pfalituꞌ ja nangina an pfato ja perlas. 17 Muti tayya an un hin-upfun ja na-upfah an amin hini enachangjan cha.”

Ja memebtaw khu hana khun mungkumerchu an kapitan chi papor, ja hana khun muntamu ay ni papor, ja hana khun miꞌlukhan. 18 Tikhagwun cha hini ahoꞌ hi aghopfana hot allon cha hi, “Angkhaynana! Ma-id uchumnah pfuglay hi mipadchung ay chuy an ma-ar-ali an pfuglay.” 19 Hot chapolan cha hini ulu cha khapo hi chokhoh chi nomnom cha, ja kumila cha ja umayyong cha an mangali hi, “Inay atag! Ka-ahi hichuy ma-ar-ali an pfuglay! Atanay gway papor na an emmachangjan an nungkumerchu ay chuy an achangjan an pfuglay. Ja tan un hin-upfun ja na-upfah an amin chin gwa ay hija!” Hitay chi allon cha.

20 Mun-an-anla aju an gwa ad langit, ti napaꞌ-i hinuy an pfuglay. Mun-an-anla aju an tatakhun Apo Jos, chaꞌju an apostol ja profeta! Ti dinusan Apo Jos hana eBabilon khapo hana enat cha an namarpalikhat ay chaꞌju.

21 Amat hichi ja gwa han mapfi-ah an angher, ja lenaꞌ-oy na han otongngan an pfato an at hi khelengan, ja intuud na hichi baybay. Ja inali na hi, “Amat heto hini atattata-ot an punlikhatan ju an eBabilon. Ti etapar Apo Jos hinuy otong an pfuglay ju hot angkhaynana an ma-upfah. 22 Ja angkhaynana an ma-id magngor hana manadtadcheng ja hana mungkanta, hana manongngali ja hana mangabpfuu. Ma-id mahpay oh-ohhah muntamu hina pfuglay ju ja ma-id magngor hi imug chi mumpfaju. 23 Ja ma-id am-amungit hi matorkhan hi hilaw, ja ma-id magngor hi mun-an-anla hi timpon chi kasar. Chin pengpenghana ja chaꞌjuy nangpangpangulu an khun mungkumerchu heto lota, ja cho-or chin inallilaw ju an tatakhu ti inunud cha hana napukhit an ena-enat ju. Muti tayya an madusa aju! 24 Ja chaꞌju an tatakhu hina ad Babilon chi ipfaꞌjukhan chi dusa khapo hi natajan hana profeta ja hana uchumna an tatakhun Apo Jos an penatopatoy cha hi apfuglapfuglay.”

19

Chengngor John hana khun mundaydayaw ad langit.

1 Napfalin hay hato ja chengngor u han hapit chi cho-ocho-or an tatakhu an narpu ad langit, ja hay khun cha allon ja,

“Madaydayaw hi Apo Jos!

Dayawon ta-o hi Apo Jos an nanakhu ay chita-o.

Napfagpfagto hija ja gwacha ay hija chi apfalinan!

2 Umannung an magpong hini atona an mangdusa!

Dinusa na hinuy mahaphapapit an pfupfai

an namaꞌ-i hi cho-or an tatakhu hichi lota.

Ti hitay an pfupfai ja khinujukhuy na chicha ta peꞌ-at cha hana akhakhaꞌ-ihaw an khuna aton.

Nadusa hija khapo ta hijay namatoy hana namati an pfaar Apo Jos.”

3 Ja iniꞌgwap cha khu an nangali hi,

“Madaydayaw hi Apo Jos ti magpong hija an munhugi.

Khenhob na hinuy otong an pfuglay ja khun tomolo hini ahoꞌ na

ja ma-id apogpokhan ni likhat na.”

4 Nunheppe chin chugwam polo ta apat an pangulu ja chin apat an he-od-odmay ta dinayaw cha hi Apo Jos an inu-umpfun ay chuy nuntotonga an trono, ja inali cha chi, “Amen! Madaydayaw hi Apo Jos!”

5 Ja gwacha han hapit an narpu ay chuy negpongan chuy trono ja inali na hi,

“Chaꞌju an pfaar Apo Jos an nanginnila an toma-ot ay hija, natakhay man wenno nababa, mundayaw aju an amin ay Apo Jos.”

Hini kasar ni Pfoꞌtot an Karnero

6 Ja chengngor u han hapit chi cho-or an tatakhu an amat hi khongaah chi chanum, ja amat hi ichor an mungkhikhinlunud. Chengngor u an inali cha hi,

“Madaydayaw hi Apo Jos an Apo ta-o!

Ti hija hini Jos an achi malukud chi apfalinana an khun mun-ap-apo.

7 Mun-an-anla ta-o ja dayawon ta-o hija an Napfagpfagto!

Ti nachakngan chin pungkasalan ni Pfoꞌtot an Karnero

ja nunhahagkhana hini pfupfai an ahagwaona. *

8 Nichatan hitay an pfupfai hi pfuher ja maleneh ja munlittoꞌ an lopfong.”

Angkhaynanah inali cha. Hay hato an pfuher an lopfong na ja hijah tay hana magpong an ugalin hana tatakhun Apo Jos. 9 Ja inalin ni angher ay ha-in hi, “Piꞌtulaꞌ mu hitay. Akhaꞌkhaja aju an na-ila an meꞌkhagong ay ni kasar ni Pfoꞌtot an Karnero.” Ja inali na khu hi, “Umannung an hapit Apo Jos hay hato.” 10 Emmopoh hitay an inali na ja nunheppeyaꞌ ta dayawoꞌ koma hichuy an angher muti inali na ay ha-in hi, “Achiyaꞌ dayawon ay he-a! Ti ohaaꞌ khu an pfaar Apo Jos an amat ay he-a ja cha nuy i-ibpfam an namati, an amin aju an khun miꞌ-unud ay ni umannung an tukhun an narpu ay Hesus. Hi Apo Jos ja angkhay chi madayaw! Ti hitay magpong an tudtuchu ja hija hana khun ipa-innilan hana profetan Apo Jos.”

Nipatikhaw ay John hi Hesu Kristo an nunhahakkay hi ampfaju

11 Entangad u khu ja nipfughor ad langit ja tinnig u han mapuchaw an ampfaju. Ja hini nunhahakkay ja hija hini ma-ali hi Mapagtarkan ja Umannung. Magpong hija an manugi, ja magpong khu hini atona an miꞌkhupfat hay hana pfuhur na. 12 Chin mata na ja amat hi apoy an khun pfumichang, ja cho-or chin korona na. Gwa han ngachan an nitulaꞌ ay ni achor na ja ma-id nanginnila ay ni podhona an hapiton nu pfu-un hija ja angkhay. 13 Chin lopfong na ja netamor hi chala. Ja hay allon cha hi ngachan tay nunhahakkay ja Hapit Apo Jos.† 14 Ja nitnud hachi cho-or an hinchalo ad langit. Numpunhakay cha hi ampfaju an mun-apuchaw ja numpunlopfong cha hi maleneh ja mumpuchaw an lopfong. 15 Hichuy khun mangpangpangulu ay chicha ja gwa han matachom an pfangid an khun pfumutay ay chuy ta-o na,‡ ja hijay pangapfak na hay hana pfuhur na an tatakhu hi apfuglapfuglay. Ay ni pun-ap-apugwana ay chicha, ja dusaona an amin hana achi mangapfulut ay ni apfalinana, ti pun-ikhamchit na an amat ay ni mumpfaypfay hi pfungan chi ubas ta pfumutay hini chanum na. Hitay chi pangpatikhagwana ay ni munlinapoh an pfungot Apo Jos an achi malukud chi apfalinana. 16 Nitulaꞌ han ngachana ay ni lopfong na ja ay ni orpo na. Ja hay nitulaꞌ ja, “Arin an amin chi a-ari-ari ja Apon an amin chi a-ap-apo.”

17 Tinnig u khu ja gwa han angher an timmataꞌchug ay chuy hukhit. Inggwapana hay hachi hagwiti an khun tomajap ad uchu ja inali na hi, “Umali aju ta meꞌ-orpfong aju ay tay enchachaag Apo Jos! 18 Umali aju ta pun-a-an ju hay hato lamoh hana ari, kapitan ja hinchalo an nun-a-atoy ti na-apfak cha. Ja neꞌ-an ju hay hato lamoh hana ampfaju ja hana numpunhakay ja hana cho-or an tatakhu, himpfut ja pfu-un, natakhay ja nababa!”

19 Napfalin ja tinnig u chin atattata-ot an animar ja hana ar-ari heto lota ja hana hinchalo cha an na-amung ta meꞌpapattoy cha ay chuy nunhahakkay ay chuy mumpuchaw an ampfaju ja hana hinchalo na. 20 Muti nappap chin atattata-ot an animar ja chin munlahlah an profeta an nichatan hi apfalinan an mangat hi milagro. Ja hay hachi an milagro chi nangallilaw na hay hana tatakhu an nun-amarkaan ay ni pfilang an markan ni atattata-ot an animar, ja hay hana nundayaw ay ni pfolor na. Hitay atattata-ot an animar ja hitay munlahlah an profeta, ja nituud cha an mamattakhu ay chuy pfannaw chi asufre an khun munchalang. 21 Ja chin nunhahakkay ay chuy mumpuchaw an ampfaju ja nun-ehegwat na chin pfangid an khun pfumutay ay chuy ta-o na ja nun-a-atoy hachi hinchalon hachi a-ari-ari. Ja nun-a-an hachi hagwiti chin lamoh cha ingkhana hi nun-abhug cha.

20

Hini pun-ap-apugwan Hesus ay ni hinlipfun tagwon.

1 Tinnig u khu ja gwa han ohan angher an khun mun-ohop an marpu ad langit. Inu-ugnana han machamot an pfangkeleng ja han torpfoꞌ ni pantaw nuy pfito an ma-id pogpogna. 2-3 Chimpap chuy angher chin dragon an hija hini Diablo wenno hi Satanas an numpatikhaw ay Eva chin hophopapna an amat hi ulog.* Pfinangkelengana ja intuud na ay chuy pfito. Impfukhot na chin pfito ja unaot silyuwan ta ma-id mahpay aton Satanas an mangallilaw hay hana tatakhu hi apfuglapfuglay ingkhana hi umuy chi hinlipfu an tagwon. Napfalin hitay ja mipfu-aan muti un naꞌnaꞌ-omtang.

4 Tinnig u han numpanga-umpfun hi trono an nichatan hi apfalinan an munhugi. Ja tinnig u khu hana lennagwan hana nun-a-atoy khapo hi khun cha ipanihtikhuwan ay ni omaꞌ-atan Hesus ja hini hapit Apo Jos. Hay hato hana agkhuy neꞌdayaw ay ni atattata-ot an animar ja hini pfolor na, ja agkhuy khu neꞌpamarka hi tuꞌpaw ja ngamoy cha ay ni pfilang an ngachana. Timmakhu cha ja niꞌ-ap-apo cha ay Kristo hi hinlipfun tagwon. 5 Hitay hini penghan chi amahuwan chi tatakhu. Hana uchumna an nun-a-atoy ja achi cha miꞌmahu ingkhana hi malahin hini hinlipfun tagwon.

6 Akhaꞌkhaja hana midchum ay nuy penghan chi amahuwan ti mun-an-anla cha, ja achi cha hortapon hinuy likhat ay ni me-aggwa an atajan. Munserbi cha an amat hi papachi ay Apo Jos ja ay Kristo, ja miꞌ-ap-apo cha ay Kristo ay ni hinlipfun tagwon.

Hini a-apfakan Satanas

7 Nalahin ayya hitay an hinlipfun tagwon ja mipfu-aan hi Satanas ay ni nipfapfalluchana 8 hot epacheh na khu an i mangallilaw ay ni allon cha an Gog ja Magog, an hijah tay hachi numpfino-ob-on an holag an amin ay tay lota. Amungon Satanas chicha ta i cha miꞌkhukhupfat, ja cho-odcho-or cha an amat hi panag an achi mapfilang. 9 Megwa-at cha hi apfuglapfuglay ay tay lota, ja liꞌmuton cha hini pfuglay an penpenhod Apo Jos an agwachaan hana tatakhu na. Muti makhah han apoy an marpu ad langit hot mumpun-agpfu hachi tatakhu an inamung Satanas. 10 Hi Satanas ayya an mangallilaw ay chicha ja mituud ay chuy pfannaw chi asufre an khun munchalang ja midchum ay ni atattata-ot an animar ja chin munlahlah an profeta. Hot maparpalikhat cha hi a-arkha-arkhaw hi ma-id chi pogpogna.

Hini ahumarjaan an amin chi tatakhu

11 Ja tinnig u han otongngan ja mapuchaw an trono, ja tinnig u khu hini inu-umpfun. Himpfumagkha ja na-upfah hitay lota ja hana gwa ad uchu, ja ma-id mahpay matikhaw.

12-13 Ja tinnig u khu an amin chin nun-a-atoy, nun-atakhay ja nababa, an timmataꞌchug cha an nanahhangot ay chuy trono. Numpummahu chin nun-atoy hichi baybay ja chin uchumna an natoy ja anong un hachi gwa ad chalom. Pfinilag Apo Jos hini libju an nitula-an chi ngachan hay hana miꞌtakhu hi ma-id pogpogna. Ja pfinilag na khu hachi uchumna an libju an nitula-an chi ena-enat hachi tatakhu chin atattakhu cha. Ja oha-ohanna hon nahugi ay ni ena-enat na. 14-15 An amin hana agkhuy nitulaꞌ chi ngachana ay ni libjun chi piꞌtakhuwan, ja nituud cha ay chuy pfannaw chi asufre an khun munchalang. Hitay hini allon cha an me-aggwa an atajan. Ja angkhaynana an hini Patoy ja hini allon cha an Ad Chalom, ja intuud Apo Jos ay chuy pfannaw an apoy an khun munchalang.

21

Naparkhan hitay lota ja ad uchu

1 Tinnig u khu ja gwa han pfakhu an lota an nepallog chin nahhun an na-upfah an lota, ja amat khu ad uchu an naparkhan, ja anong un baybay ja na-upfah. 2 Ja tinnig u hini nasantuwan an Siudad Apo Jos an khun mun-ohop an marpu ad langit. Hitay hini pfakhu an Jerusalem, an hija hana tatakhun Apo Jos an amat cha hi pfalahang an enep-ephod na an nunlopfong ta mehahagkhana an i manittum ay ni mangahagwa ay hija.

3 Chengngor u han maꞌgwap an hapit an narpu ay chuy negpongan chi nuntotonga an trono ja inali na hi, “Ad ugwani ja meꞌheto hi Apo Jos hi tatakhu ja ipfilang na chicha hi tatakhu na. Mimidchum hija ay chicha ja hija chi Apo Jos cha. 4 Puꞌnahana an amin chi luwa cha, ja mapogpog chi atajan cha ja umayyungan cha, ja kumilaan cha ja an amin chi chokhoh cha. Ti angkhaynana an nalahin hachi khun maꞌma-at ta nepallog hini pfakhu.”

5 Ja inalin chin inu-umpfun ay chuy nuntotonga an trono hi, “An amin chi nagwacha ja parkhaꞌ hi pfakhu.” Ja inali na ay ha-in hi, “Itulaꞌ mu hay hato alloꞌ ti umannung ja nahamad.” 6 Ja hay inali na ja, “Ma-at an ma-at hay hato. Ha-in hini ma-ali an Alfa ja Omega, an hay podhona an hapiton ja ha-in chi gawwacha chin hunhunana ja ingkhana chin ang-angonohna. Ichataꞌ hana ma-ugaw ay ni chanum an achi manginaan, an marpu ay ni opfob an mangchat hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna. 7 Hitay chi linagpfun hana mangab-apfak. Chichay empfapfalay u ja ha-in chi Jos cha. 8 Muti hana manghaot ay Kristo khapo hi ta-ot cha, ja hana ma-id pammati na, ja hana mangat hi akhakhaꞌ-ihaw, ja hana khun pomatoy, ja hana khun me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa na, ja hana khun mumpfuni, ja hana khun mundayaw hi achi umannung an jos, ja hana mumpunlahlah, ja hay omajan cha ja hichuy pfannaw an asufre an khun munchalang. Hitay hini me-aggwa an atajan.”

Hini pfakhu an Jerusalem

9 Hini oha ay cha chuy peto an angher an numpangchon chin peto an malokong an ninittugwan ay ni peto an me-ang-angonoh an mamarpalikhat hana tatakhu, ja hija chi nangpatikhaw ay ha-in ay ni pfuglay Apo Jos. Immali ay ha-in ja inali na hi, “Umali a ta ipatikhaw u hini pfupfai an ahagwaon ni Pfoꞌtot an Karnero.” 10 Gawwacha ay ha-in hini apfalinan ni Espiritu Santo ja in-ujaꞌ ay ni angher han munnaud an nataꞌnang an pfuludna. Impatikhaw na ay ha-in hini Nasantuwan an Siudad Apo Jos an Jerusalem an khun mun-ohop an marpu ay Apo Jos ad langit. 11 Ja munlittoꞌ hichuy an pfuglay ti nabnangan ay ni pfinang Apo Jos. Ja hini tikhaw chuy an pfuglay ja munherhelat an amat hi chagkhar, ja amat ay ni napfalor an pfato an allon cha hi haspe. 12-13 Nataꞌnang ja nehamad chin apat an nunliniblib an ator na, ja hintotlo chi pantaw na, tolo an pantaw hi nun-appit hi pfutajan omarkhaw ja amat khu hi alimhan omarkhaw, ja ay ni chugwa an numpfinahher, hotti himpolo ta chugwa an amin hachi pantaw. Ja ohah pantaw hon ohay angher an munggwarja. Ja natula-an hato an pantaw ay ni ngachan chin himpolo ta chugwa an empfalay Jakob an nangholag hana Israelitas. 14 Hini pognad chin ator chuy pfuglay ja himpolo ta han chugwa an pfato an natula-an ay ni ngachan hachi himpolo ta chugwa an apostol ni Pfoꞌtot an Karnero.

15 Chin angher an niꞌhapit ay ha-in ja nichatan hi pfalituꞌ an pfunguhan an punlopong na hachi pantaw ja ator ja hichuy an pfuglay. 16 Lempong na ja numpapadchung chin inanchuꞌ-oy chuy apat an ator an nunliniblib. Chugway lipfu ta han apat hi khahot (2,400) hi kilomitlu chin inampfilog na, ja chin inanchuꞌ-oy na ja tenaꞌnang na. 17 Ja lempong chin angher hichuy ator ja unum chi polo ta han unum chi mitlu chin tenaꞌnang na. Chin mitlu an panglukud na ja hihiya ay ni mitlu an panglukud chi takhu. 18 Hichuy an pfuglay ja pfalituꞌ an namahmah ja munlenang an amat hi chagkhar. Ja chin ator na ja haspe. 19 Hana pfato an pognad chuy ator ja na-arkuhan cha hi numpfino-ob-on an nun-angingina an pfato. Chin oha an pfato ja haspe, chin me-aggwa ja safiro, chin me-atlo ja kalsedonya, chin me-apat ja esmeralda, 20 chin me-alema ja sardonika, chin me-a-unum ja karnelya, chin me-apeto ja krisolito, chin me-agwalo ja berilo, chin me-ahijam ja topasyo, chin me-ahimpolo ja krisoprasyo, chin me-ahimpolo ta oha ja hasinto, ja chin me-ahimpolo ta chugwa ja amatista. 21 Ja henohenohha an perlas chi nephod ay cha chuy himpolo ta chugwa an pantaw. Hachi kurhan chuy pfuglay ja namahmah an pfalituꞌ ja amat hi chagkhar an munlenang.

22 Ma-id tinnig u hi templo ay chuy an pfuglay ti gawwa hichi hi Apo Jos an achi malukud chi apfalinana, ja gwacha khu hichi hini Pfoꞌtot an Karnero, hotti achi khahin un gway pfalay hi pundayawan ay chicha. 23 Ja achi mahapor chi hilaw ni hukhit ja pfulan, ti nahehennakhan hichuy pfuglay ay ni pfinang Apo Jos ja hini Pfoꞌtot an Karnero. 24 Nahehennakhan an amin hana tatakhu hi apfuglapfuglay ay ni pfinang tay an pfuglay, ja ijuy hay hana a-ap-apo heto lota hay hana enachangjan cha ay chuy an pfuglay ta midchum an mangchat hi dayaw ay Apo Jos. 25 Ja mipfupfughor hachi pantaw ti un a-arkhagwan an ma-id chi lapfi. 26 An amin hana aphod ja enachangjan hachi numpfino-ob-on an apfuglapfuglay ja ihikhop cha ay chuy an pfuglay. 27 Muti achi pahigpon Apo Jos hay hana ipfilang na an nalukhit, an amat hana akhakhaꞌ-ihaw chi khuna aton ja hana mumpunlahlah. Angkhay hana machakngan ay chuy libjun ni Pfoꞌtot an Karnero an nitula-an ni ngachan hana miꞌtakhu hi ma-id chi pogpogna chi humikhop.

22

Nipatikhaw ay John hini gwanggwang ja ajiw an mangchat hi piꞌtakhuwan an ma-id pogpogna

1 Impatikhaw ni angher ay ha-in hini gwanggwang an arpugwan ni chanum an mangchat hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna. Mamakhanah hichuy an gwanggwang an khun pfumutay ay chuy negpongan chi tronon Apo Jos ja hini Pfoꞌtot an Karnero. 2 Ja titinnud tay an gwanggwang hini khawwan ni ampfilog an kurhan chuy an pfuglay. Ay chuy nunchinammangan chuy gwanggwang ja gwa han ajiw an mangchat hi piꞌtakhuwan. Pfinnulan an pfumunga hitay an ajiw hotti mumpahimpolo ta chugwa an pfumunga hi hentagwon. Ja hana tupfu na ja ichat nay pomhochan chi achor ta ma-id munchogchokhoh.

3 Ma-id oh-ohhah machakngan hi napukhit hi dusaon Apo Jos ay chuy an pfuglay. Gawwacha hichi hini tronon Apo Jos ja hini Pfoꞌtot an Karnero, ja an amin hana khun munserbi ja daydayawon cha hija. 4 Tikhagwun cha hini angah na ja mitulaꞌ hini ngachana ay ni tuꞌpaw cha. 5 Ma-id mahpay hehellong hichi ja achi cha mahapor chi hilaw ja hukhit, ti hi Apo Jos chi manenakhan ay chicha. Ja miꞌ-ap-apo cha ay hija hi ma-id chi pogpogna.

6 Inalin ni angher ay ha-in hi, “Umannung ja nahamad hay hato nipa-innila ay he-a. Ti hi Apo Jos an khun mangchat ay ni Espiritu na hay hachi profeta, chi nannag ay ha-in an angher na, ta ipa-innilaꞌ ay chaꞌju an pfaar na hay hato khumaju an ma-at.”

Mumpfangngad hi Hesus.

7 Allon Hesus hi, “Pa-ennongan ju, ti ma-id umijahop hot mumpfangngachaꞌ. Madmachennor an amin hana khun mangat hay hato nipadtu ay tay an libju an intuchun Apo Jos.” 8 Ha-in hi John an nangngor ja nanikhaw an amin hato an intulaꞌ u. Napfalin an impatikhaw chin angher an amin hay hato ja nunheppeyaꞌ ta dayawoꞌ hija. 9 Muti inali na hi, “Achiyaꞌ dayawon ay he-a. Ti unaꞌ oha khu an pfaar Apo Jos, an amat ay he-a ja hana numpun-ibpfam an profeta ja an amin hana khun mangat hay hato nitulaꞌ an tukhun ay tay an libju. Hotti hi Apo Jos chi dayawon ta-o an amin.” 10 Ja entoloy na an nangali hi, “Achim ehaꞌpfa hay hato an nipadtu ay tay an libju an impa-innilan Apo Jos, ta un mu gwot ipa-innila hi tatakhu, ti khumaju an ma-at hay hato. 11 Ja nachakngan ayya hini timpo an pa-atan hay hato, ja hana khun mangat hi napukhit ja akhakhaꞌ-ihaw, ja etortoloy cha an mangat. Ja hay hana magpong chi piꞌtakhuwana ja naꞌna-unnud cha ay Apo Jos, ja etoloy cha.”

12 Allon khu Hesus hi, “Pa-ennongan ju ti achi mapfajag hot mumpfangngachaꞌ ta ijaliꞌ hini linagpfun chi oha-ohanna an me-okor ay ni neꞌ-at na ay ni niꞌtatagkhuwana. 13 Ha-in hini ma-ali an Alfa ja Omega, ti ha-in chi nahhun ja me-ang-angonoh, ja ha-in chi gawwacha chin hunhunana ja chin ang-angonohna.

14 Akhaꞌkhaja aju an na-ulahan chi lopfong na, an hay podhona an hapiton ja na-ulahan hana pfahor ju, ti chaꞌjuy gway kalintikhana an humikhop ay ni pantaw nuy pfuglay Apo Jos ja an meꞌ-an ay ni pfungan ni ajiw an mangchat hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna. 15 Muti achi miꞌhikhop hana khun mangat hi napukhit, hana mumpfuni, hana me-eloꞌ hi pfu-un ahagwa na, hana khun mundayaw hi achi umannung an jos, hana mumpunlahlah, ja hana khun mangallilaw hi tatakhu.

16 Ha-in hi Hesus an nannag ay ni angher u ta ipa-innila na hay hato hana khun ma-am-amamung an mundayaw ay ha-in hana numpfino-ob-on an pfuglay. Ha-in hini holag Ari David ja ha-in hini ma-ali an mamikhat an pfittuwan.”

17 Hini Espiritu Santo ja hana namati an ahagwaon ni Pfoꞌtot an Karnero ja khun cha allon hi, “Umali aju, chaꞌju an ma-ugaw ta michatan aju ay ni achi manginaan an chanum an mangchat hi piꞌtakhuwan an ma-id chi pogpogna.” Ja an amin khu hana mangngor ay tay ja mahapor an piꞌ-ali cha hi, “Umali aju ta midchum aju!”

Chin ang-angonoh an intukhun John

18 Ha-in an hi John ja hay alloꞌ ay chaꞌju an mangngor ay cha tay nipadtu ay tay an libju an impa-innilan Apo Jos, ja achi ju hulukan hato nitulaꞌ. Ti hana manulukan ja dusaon Apo Jos chicha ay ni likhat an nitulaꞌ ay tay an libju. 19 Ja hana mangaꞌ-aanan ay cha tay inalin Apo Jos an nipadtu ay tay an libju, ja achi apfuluton Apo Jos an meꞌ-an cha ay ni pfungan ni ajiw an mangchat hi piꞌtakhuwan. Hot achi cha miꞌtakhu ay ni Nasantuwan an Siudad Apo Jos an na-ali ay tay an libju. 20 Hi Hesu Kristo an nangpa-innila hay hato intulaꞌ u ja allona hi, “Achi mapfajag hot mumpfangngachaꞌ.” Amen. Umali a, Apo Hesus!

21 Hi Apo Hesus chi mangkhohkhohan ay chaꞌju an amin an tatakhun Apo Jos.

* 1:4 1:4 Literal: hini peto an Espiritu. Ay tay hapit Apo Jos ja hay podhona an hapiton ay nuy pfilang an peto ja kompleto. Ja hitay Espiritu Santo ja ma-id oh-ohhah pungkuchangana hotti umannung an kompleto hija.

† 1:8 1:8 Hini Alfa ja hija hini mahhun an letter ay ni alphabet chi Griego, ja hini ang-angonohna ja hija hini Omega.

‡ 1:16 1:16 Hitay pfangid ja hijah tay hini Hapit Apo Jos an gway apfalinana.

* 2:5 2:5 Literal: ta ánuꞌ hitay ipattu-an ni hilaw ju ay ni nehahaꞌ-achana.

† 2:6 2:6 Hay hato Nikolaita ja khun cha itudtuchu hini nehahalla, an allon cha hi mapfalin anu ay ni ohan Krischano an umunud ay ni napukhit an penhod chi achor. Ja mapfalin khu anu an idchum na hana ugalin chi pagano ay ni pammati na ay Kristo.

‡ 2:7 2:7 Hini omaꞌ-atan tay an ajiw ja mapfaha ay ni Genesis Kapitulo 2 ja 3.

§ 2:16 2:16 Hitay pfangid an i-arig na ja hija hini hapit na an otong chi apfalinana. Pfahaom khu hinuy John 11:38-44 ja Efesus 6:17.

* 2:17 2:17 Literal: hini mana, an hija chin inan hachi Israelitas chin agawwachaan cha hichi let-ang.

† 2:20 2:20 Mapfaha hana napukhit an enat chin pfupfai an hi Jezebel ay ni 1 Kings 21:1-25.

‡ 2:27 2:27 Psalms 2:9

* 3:7 3:7 Literal: mangu-udnan ay ni torpfoꞌ Ari David.

† 3:15 3:15 Hini penhod Hesu Kristo hi allon ja toꞌ-onot un cha agkhuy namati mu hini un cha allon hi gway pammati cha ja achi cha peꞌhehemad.

* 4:5 4:5 Literal: hini peto an Espiritu.

* 5:6 5:6 Literal: ni peto an Espiritu.

* 9:11 9:11 Hay podhona an hapiton ay cha tay chugwa an ngachan ja Pumapaꞌ-i.

* 11:4 11:4 Tikhan ay ni Zechariah 4:1-14.

† 11:13 11:13 cho-or hi pfalay ay chuy an pfuglay. Literal: “one tenth” ay chuy an pfuglay.

* 12:3 12:3 Hini dragon ja hija han atattata-ot an animar an khun cha hudhuchon an omaꞌ-at hi pfugwaja. Ja hitay an dragon ja etalato na hi Satanas.

† 12:7 12:7 Hi Michael ja oha an pangpangulun chi angher.

‡ 12:9 12:9 Genesis Kapitulo 3

* 17:1 17:1 Hitay an pfuglay an hapitona, an ngadnan John hi Babilon, ja mapfalin an hija hinuy siudad an Rome. Ti chin timpon John ja cho-or hana lukhar an nun-ap-apugwan chi eRome ja nunlinapoh chin enat cha an namarpalikhat hachi namati ay Kristo.

* 19:7 19:7 Hay penhod tay an hapiton ja umali hi Hesus an mangala an amin hana neꞌ-oh-ohha ay hija ta miꞌtakhu cha ay hija.

† 19:13 19:13 John 1:1.

‡ 19:15 19:15 Efesus 6:17.

* 20:2-3 20:2-3 Genesis Kapitulo 3.