^

316-biblían

Portions of the Holy Bible in Icelandic, 316-biblían translation

copyright © 2026 Every Nation Iceland
Language: Íslenska (Icelandic)

https://316.is/316-biblian/
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.is
Þér er frjálst að:
Deila — afrita og dreifa efninu á hvaða sniði eða miðli sem er í hvaða tilgangi sem er, jafnvel gegn gjaldi.
Aðlaga — endurvinna, umbreyta, og byggja á efninu í hvaða tilgangi sem er, jafnvel gegn gjaldi.
Leyfisveitandanum er óheimilt að afturkalla þetta frelsi svo framarlega að þú fylgir skilyrðum leyfisins.
Samkvæmt eftirfarandi skilyrðum:
TilvísunHöfundar — Þú verður að gefa upp viðeigandi tilvísanir, gefa upp tengil á notkunarleyfi, og gefa til kynna ef breytingar hafa verið gerðar. Þú mátt gera þetta á einhvern skynsamlegan hátt, en þó ekki þannig að gefið sé til kynna að leyfisgjafinn styðji við þig eða notkun þína.
DeilaEins — Ef þú endurvinnur, umbreytir, eða byggir á efninu, verðurðu að dreifa breytingunum þínum með sama notkunarleyfi og upprunalega efnið er með.
Engar frekari takmarkanir — Þú mátt ekki setja inn lagaleg ákvæði eða tæknilegar úrlausnir sem gætu hindrað aðra á lagalega vísu við að gera eitthvað það sem notkunarleyfið heimilar.
Athugasemdir:
Þú þarft ekki að uppfylla ákvæði notkunarleyfisins fyrir þá hluta efnisins sem séu í almannaeigu (public domain) eða þar sem notkun þín sé leyfð samkvæmt undanþágum eða takmörkunum.
Engin ábyrgð fylgir. Notkunarleyfið gæti ekki gefið þér allar nauðsynlegar heimildir fyrir þá notkun sem þú hafðir í huga. Til dæmis, önnur réttarákvæði sem varða birtingu, friðhelgi, eða sæmdarrétt gætu takmarkað hvernig þú getur notað efnið.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution Share-Alike license 4.0.

You have permission to share and redistribute this Bible translation in any format and to make reasonable revisions and adaptations of this translation, provided that:

You include the above copyright and source information.

If you make any changes to the text, you must indicate that you did so in a way that makes it clear that the original licensor is not necessarily endorsing your changes.

If you redistribute this text, you must distribute your contributions under the same license as the original.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

Note that in addition to the rules above, revising and adapting God's Word involves a great responsibility to be true to God's Word. See Revelation 22:18-19.

2026-09-25

ePub generated by Haiola 25 Sep 2026 from source files dated 25 Sep 2026

7f3cda58-ba85-55f0-b12f-9e0dc614173a

Formáli

Um þýðinguna

Verkefnið er á vegum Every Nation Ísland, sjá www.everynation.is

Vefsvæði verkefnisins er 316.is/biblian

Öll aðstoð við rýni, ábendingar og endurgjöf á textanum er vel þegin. Textinn verður aðgengilegur á ebible.org jafnóðum og hann er þýddur. Hver sem er getur skráð sig á póstlistann á vefsvæði verkefnisins til að fá fréttir af verkefninu, eins og hvaða kaflar eru tilbúnir til yfirlestrar, og sent svo inn endurgjöf.

Þýtt var úr Scriveners Textus Receptus 1894.

Þóra Ingvarsdóttir leiddi vinnu við þýðingu en Ágúst Valgarð Ólafsson var verkefnisstjóri. Þeir sem sendu inn endurgjöf og rýni fá þakkir. Sérstakar þakkir fær Michael Johnson frá ebible.org fyrir ómetanlega aðstoð.

Þeim sem vilja vita meira um verkefnið, eins og hvaða þýðingarstíll var hafður að leiðarljósi, er bent á að hafa samband á vefsvæði verkefnisins.

Formáli

„Ágúst, þurftir þú ekki að vinna nein heimaverkefni?“ spurði Kolbrún, kærastan mín. Inni í herbergi hafði ég verið að lesa Biblíuna hennar í á aðra klukkustund. Kolbrún var ekki alveg viss um hvað henni fyndist um þetta. Hún hafði vanist því að Biblían væri spari eða við „Brjótið glerið í neyð“ aðstæður. Núna var ég að lesa Biblíuna hennar af áfergju og hún óttaðist að ég myndi beygla blaðsíðurnar.

Nokkrum dögum áður hafði ég gefist Kristi og strax vaknaði löngun til að lesa Biblíuna. Ég hafði reynt að lesa hana áður en það gekk illa. Núna, eftir að hafa eignast lifandi trú á Jesú, vaknaði þorsti eftir orði Guðs og ég fann hvernig lesturinn nærði nýtt líf sem hafði kviknað innra með mér.

Marteinn Lúther sagði: „Ég myndi ekki ráðleggja engum að senda barn sitt þangað sem Heilög ritning er ekki í öndvegi. Sérhver stofnun þar sem karlar og konur fást ekki stöðugt við orð Guðs hlýtur að spillast.“

Marteinn og fleiri siðbótarmenn vissu að ef strákar og stelpur gætu lesið Biblíuna á eigin spýtur myndi heimurinn breytast, og þeir höfðu rétt fyrir sér. Sagan sýnir að fátt hefur haft meiri áhrif heldur en einmitt þessi sannfæring þeirra og hvernig þeir fylgdu því eftir með því að þýða og gera Biblíuna aðgengilega fyrir alla.

Þessi tilraunaútgáfa af Markúsarguðspjalli hefur þann megintilgang að auðvelda ungu fólki á Íslandi að lesa og skilja orð Guðs á sínu móðurmáli. Ef vel tekst til viljum við þýða fleiri bækur og halda þannig áfram eins og Guð gefur okkur náð til.

Við vildum einnig gefa út texta sem leyfir öðrum að afrita og dreifa efninu á hvaða sniði eða miðli sem er í hvaða tilgangi sem er, jafnvel gegn gjaldi. Sjá nánar https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.is

Ágúst Valgarð Ólafsson

Selfoss, 2. júní 2026

Hjálpleg aðferð við að lesa Biblíuna á hverjum degi

Öll Biblían er orð Guðs, því að hún er innblásin af Heilögum anda. Hún kennir okkur sannleikann og bendir okkur á það sem rangt er í lífi okkar. Hún leiðréttir okkur og hjálpar okkur að gera það sem rétt er. Hún er verkfæri Guðs til að móta líf okkar og gera okkur hæf til að vinna það sem gott er (2Tím 3:16-17, Lifandi Orð).

Til þess að við upplifum máttinn af orði Guðs er mikilvægt að við ekki aðeins lesum Biblíuna, heldur hugleiðum og notum einnig það sem við lesum. Við getum notað þessi 4 þrep til þess:

Lesa – Skoða – Nota – Biðja

1. Lestu orðið

a. Veldu bók í Biblíunni til þess að byrja að lesa, helst í Nýja testamentinu. Ef þú þekkir Biblíuna lítið er gott að byrja á Markúsarguðspjalli.

b. Ekki lesa textann tilviljunarkennt heldur skipulega til þess að þú skiljir samhengi versanna og fáir góða og jafna næringu. Lestu hluta af textanum á hverjum degi og haltu áfram næsta dag þar sem frá var horfið.

c. Það er gott að lesa mikið í Biblíunni, en það er mun betri langtímaaðferð að gefa sér tíma til þess að hugleiða nokkur vers í senn og nota þau í lífi sínu. Þeir vaxa sem framkvæma orð Guðs.

„Hæg og skipuleg lesning gefur nákvæma leiðsögn.“

2. Skoðaðu orðið

a. Til hvaða manneskju er það skrifað? Af hverju? Um hvað snýst það?

b. Hvað held ég að það merki? Hvernig myndi ég útskýra það með mínum eigin orðum?

c. Hvað læri ég um Guð, loforð hans og eiginleika?

d. Hvað læri ég um hvernig ég eigi að lifa lífinu? Hvaða boð eða dæmi eru til að fylgja?

e. Hvaða sannindi finnast mér standa upp úr og hvernig styrkist trú mín með þessum texta?

3. Notaðu orðið

a. Hvernig tengist þessi texti lífi mínu núna?

b. Hvað kenna þessi sannindi mér, hvaða synd finn ég Guð kalla mig til þess að iðrast fyrir og hvaða skref þarf ég að taka til þess að hlýða sannleikanum í þessum texta?

c. Hvað ætla ég að byrja að gera og hverju ætla ég að hætta til þess að nota þennan texta í lífi mínu?

4. Biddu orðið

a. Talaðu við Guð um það sem þú hefur lesið. Biddu hann um visku til þess að hjálpa þér að skilja og um styrk og hugrekki til þess að lifa sannleikann út með lífi þínu.

b. Notaðu það sem sem þú hefur lesið til þess að biðja fyrir þér, fjölskyldu þinni, kirkjunni, fólki sem þekkir Jesú ekki ennþá og heiminum.

Til þess að fá sem mest út úr tíma þínum er gott að taka frá svipaðan tíma á hverjum degi. Þar getur þú verið með glósubók og penna til þess að skrifa niður hvað sem er hjálplegt að muna og hugleiða: lykilvers, hugleiðingar, hugsanir fyrir daginn, hvatningar Heilags anda eða markmið.

Að taka frá tíma til að lesa og hugleiða nokkur vers í einu er best. En hluti af því getur verið að lesa oft yfir daginn, hvar og hvenær sem er. Sem dæmi: í bílnum, í strætó, lesa fyrir vin sinn, á kvöldin, á morgnanna, í hádeginu. Notaðu lausar stundir til að lesa því þannig fyllir þú líf þitt af orði Guðs og það mun hafa áhrif í lífi þínu.

Markúsarguðspjall

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Markúsarguðspjall

1

1 Svona hefst fagnaðarerindið um Jesú Krist, son Guðs.* * 2 Í bók spámannsins Jesaja stendur: „Ég læt sendiboða minn fara á undan þér til að undirbúa veginn fyrir þig.“* 3 Í óbyggðunum hrópar rödd: „Undirbúið komu Drottins, greiðið honum leið.“* *

4 Maður sem hét Jóhannes kom fram í óbyggðunum. Þar skírði hann fólk, því með skírn* í iðrun† fengi það fyrirgefningu á syndum sínum.* 5 Fjöldi fólks kom til hans af Júdeusvæðinu og frá Jerúsalem, játaði syndir sínar og tók skírn í ánni Jórdan.* 6 Jóhannes klæddist fötum úr úlfaldahári og leðurbelti og át engisprettur og villihunang.* * 7 „Á eftir mér kemur sá sem er máttugri en ég,“ prédikaði hann. „Ég er ekki þess verður að svo mikið sem leysa skóreimarnar hans.* 8 Ég skíri ykkur kannski með vatni, en hann á eftir að skíra ykkur með Heilögum anda.“*

9 Síðan kom Jesús frá Nasaret í Galíleu og Jóhannes skírði hann í ánni Jórdan.* 10 Um leið og hann steig upp úr vatninu sá hann að himnarnir opnuðust og Andinn kom niður til hans eins og dúfa.* 11 Frá himnunum hljómaði rödd sem sagði: „Þú ert heittelskaður sonur minn sem ég gleðst yfir.“* * 12 Andinn sendi hann út í óbyggðirnar, 13 þar sem hann var í fjörutíu daga og gekk í gegnum prófraunir Satans. Hann bjó á meðal villidýranna og englarnir þjónuðu honum.* *

14 Eftir handtöku Jóhannesar kom Jesús til Galíleu og flutti fólki fagnaðarerindið um konungsríki Guðs.* * 15 „Tíminn er kominn,“ sagði hann, „og konungsríki Guðs nálgast. Iðrist synda ykkar og trúið fagnaðarerindinu!“* *

16 Þegar Jesús var á gangi við Galíleuvatn sá hann Símon og Andrés bróður hans kasta neti í vatnið, þar sem þeir voru fiskimenn.* 17 Hann sagði við þá: „Komið og fylgið mér, því með mér munuð þið ekki veiða fiska heldur menn.“* 18 Þeir hentu strax frá sér netunum og fylgdu honum. 19 Skömmu síðar sá hann þá bræður Jakob og Jóhannes Sebedeussyni þar sem þeir sátu í bát að gera við net. 20 Hann kallaði þá til sín – þeir skildu Sebedeus föður sinn eftir í bátnum með vinnumönnunum og fylgdu honum.

21 Þeir lögðu leið sína til Kapernaúm. Á hvíldardeginum fór Jesús í samkomuhúsið og kenndi þar. * 22 Fólkið var agndofa yfir kennslu hans, vegna þess að hann kenndi þeim ekki bara eins og lögmálskennararnir, heldur eins og sá sem hafði raunverulegt vald. * 23 Í samkomuhúsinu var maður með óhreinan anda sem hrópaði: 24 „Hvað vilt þú okkur, Jesús frá Nasaret? Ert þú kominn að tortíma okkur? Ég veit hver þú ert, heilagur sonur Guðs!“ 25 Jesús hvessti augun á hann og sagði: „Þegi þú og snáfaðu út úr honum!“ 26 Óhreini andinn engdist um í manninum, öskraði hástöfum og fór út úr honum. 27 Fólkið trúði ekki sínum eigin augum. „Hvað er þetta!“ hvíslaði það sín á milli. „Hann kennir með einhverjum nýjum mætti - hann skipar jafnvel óhreinum öndum fyrir og þeir hlýða honum.“ 28 Og sögurnar af honum byrjuðu að dreifast um allt Galíleusvæðið.

29 Þegar hann kom út úr samkomuhúsinu fór hann heim til Símonar og Andrésar með Jakobi og Jóhannesi, 30 þar sem þeir höfðu sagt honum að tengdamóðir Símonar væri veik. 31 Hann fór til hennar, tók í höndina á henni og hjálpaði henni á fætur – um leið læknaðist hún af hitanum, og byrjaði að þjóna þeim. 32 Sama kvöld‡, við sólsetur, fór fólk að koma til Jesú með alla þá sem voru veikir eða andsetnir. 33 Allir íbúar borgarinnar voru komnir saman við dyrnar. 34 Hann læknaði marga sem voru veikir og kastaði út mörgum illum öndum, en leyfði illu öndunum ekki að tala, vegna þess að þeir vissu hver hann var.§

35 Eldsnemma næsta morgun fór hann á fætur og fór út í óbyggðirnar til að biðja. 36 Símon og fylgjendur hans fóru á eftir honum og fundu hann. 37 „Allir eru að leita að þér,“ sögðu þeir. 38 „Höldum áfram í næstu bæi,“ svaraði hann þeim, „svo ég geti prédikað þar líka – það er það sem ég kom til þess að gera.“ 39 Og Jesús prédikaði í samkomuhúsum um alla Galíleu og rak út illa anda.

40 Holdsveikur maður féll örvæntingarfullur á kné fyrir framan Jesú. „Ég veit að þú getur hreinsað mig ef þú vilt það!“ sagði hann. * 41 Fullur samúðar rétti Jesús út höndina og snerti hann. „Ég vil!“ sagði hann. „Vertu hreinn.“ 42 Við þessi orð hans læknaðist maðurinn af holdsveikinni og varð hreinn. 43 Jesús sendi hann strax burt og brýndi fyrir honum: 44 „Ekki segja neinum frá þessu – farðu og sýndu prestinum að þú ert orðinn hreinn og færðu hreinsunarfórnina í samræmi við lög Móse til að staðfesta lækninguna.“* 45 En maðurinn fór og sagði söguna oft og víða. Þar af leiðandi gat Jesús ekki lengur gengið opinberlega inn í borgir heldur varð að dvelja í óbyggðunum, þangað sem fólk flykktist til hans alls staðar frá.

2

1 Nokkrum dögum síðar kom hann aftur til Kapernaúm. Þegar það fréttist að hann væri í bænum* * 2 flykktist svo margt fólk að húsinu að það var ekki einu sinni hægt að komast nálægt dyrunum. Og Jesús prédikaði til þeirra.* 3 Fjórir menn komu til hans og báru með sér lamaðan mann.* 4 Þegar þeir sáu að þeir kæmust ekki að Jesú klifruðu þeir upp á þak hússins, rifu það upp og létu lamaða manninn síga niður í húsið á börum.* * 5 Jesús sá þetta sem merki um trú þeirra og sagði við lamaða manninn: „Sonur minn, syndir þínar eru fyrirgefnar.“* * 6 En nokkrir af lögmálskennurunum, sem voru á staðnum og sáu þetta, hugsuðu með sér: * 7 „Hvaða guðlast er þetta í manninum? Enginn getur fyrirgefið syndir nema Guð!“* * 8 Jesús vissi strax í anda sínum að þeir hefðu hugsað þetta. „Af hverju hugsið þið svona?“ spurði hann þá.* 9 „Hvort er auðveldara að að segja lömuðum manni að syndir hans séu fyrirgefnar, eða að segja honum að taka börurnar sínar og standa upp? 10 En ég skal sýna ykkur að Mannssonurinn hefur vald til að fyrirgefa syndir hér á jörðinni.“ Og hann sneri sér að lamaða manninum og sagði:* * 11 „Stattu upp, taktu börurnar þínar og farðu heim.“* 12 Um leið og Jesús hafði sleppt orðinu stóð maðurinn upp, tók upp börurnar sínar og gekk af stað út úr húsinu í gegnum furðu lostinn mannfjöldann. „Ég hef aldrei séð neitt þessu líkt!“ sagði fólkið hvert við annað, og lofaði* Guð.*

13 Nokkru síðar fór Jesús aftur út að vatninu, þar sem hann kenndi mannfjöldanum sem fylgdi honum hvert sem hann fór.* 14 Á leiðinni þangað sá hann Leví Alfeusarson þar sem hann sat og vann í skattkofanum sínum. „Fylgdu mér!“ sagði Jesús við hann – og Leví stóð upp og fylgdi honum.* * 15 Jesús fór heim til hans og sat þar til borðs með bæði skattheimtumönnum og syndurum og lærisveinum sínum, sem voru orðnir margir.* 16 Það hneykslaði lögmálskennarana og faríseana þegar þeir sáu að hann sat til borðs með skattheimtumönnum og syndurum. „Hvernig getur hann borðað með svona fólki?“ spurðu þeir lærisveinana.* * 17 Þegar Jesús heyrði þetta sagði hann við þá: „Það er veikt fólk sem þarf að hitta lækni, ekki heilbrigt fólk. Ég er ekki kominn til þess að leiða réttlátt† fólk til iðrunar, heldur syndara.“* *

18 Lærisveinar Jóhannesar og faríseanna voru vanir að fasta. „Af hverju fasta lærisveinarnir þínir ekki eins og lærisveinar Jóhannesar og faríseanna?“ spurðu þeir Jesú.* 19 „Af hverju ættu gestir brúðgumans að fasta meðan brúðguminn er hjá þeim?“ spurði Jesús þá á móti. „Það er ekkert vit í því að þeir geri það meðan hann er hjá þeim.* 20 Þeir hafa næg tækifæri til þess að fasta þegar brúðguminn verður farinn frá þeim.“* * 21 „Það notar enginn glænýtt, ómýkt‡ efni í bót á gamla flík – hún rifnar bara frá gamla, slitna efninu og gerir rifuna verri.* 22 Það setur heldur enginn nýtt vín í gamlar flöskur – nýja vínið sprengir bara flöskurnar svo þær eyðileggjast og vínið fer út um allt. Nýtt vín þarf að setja í nýjar flöskur.“* *

23 Einu sinni þegar Jesús var á göngu á kornakri á hvíldardeginum fóru lærisveinar hans að tína kornöxin.* * 24 Farísearnir sem sáu þetta sögðu við hann: „Hvernig geta þeir gert þetta? Það er bannað á hvíldardeginum.“* * 25 „Muniði ekki hvað Davíð konungur gerði,“ svaraði Jesús, „þegar hann og menn hans voru hætt komnir af hungri?* 26 Þeir fóru inn í hús Guðs í stjórnartíð Abíatars æðstaprests og átu brauðið sem enginn nema prestarnir áttu að mega borða.* * 27 Hvíldardagurinn á að þjóna manninum, ekki öfugt.* 28 Þess vegna ræður Mannssonurinn yfir hvíldardeginum.“* *

3

1 Jesús kom þá í samkomuhúsið. Þar var maður með visnaða hönd,* * 2 og þeir fylgdust vandlega með honum til að sjá hvort hann myndi lækna á hvíldardeginum, svo það væri hægt að kæra hann fyrir það.* 3 „Stígðu hingað fram,“ sagði Jesús við manninn með visnuðu höndina.* 4 „Hvort er löglegra,“ sagði Jesús við þá, „að gera eitthvað gott á hvíldardeginum eða eitthvað illt? Að bjarga mannslífi, eða drepa mann?“ Þeir svöruðu því engu.* * 5 Hann horfði á þá með vanþóknunarsvip, dapur yfir harðneskjunni sem þeir sýndu af sér. „Réttu út höndina,“ sagði hann við manninn. Maðurinn rétti út höndina, og hún varð jafn heilbrigð og hin höndin.* 6 Eftir þetta byrjuðu farísearnir að ræða það við Heródesarsinnana hvernig þeir gætu þaggað niður í Jesú.* *

7 Þegar Jesús fór síðan með lærisveinum sínum að vatninu elti mikill mannfjöldi hann – fólk frá Galíleu, Júdeu,* 8 Jerúsalem, Ídúmeu, löndunum handan árinnar Jórdan, Týrus og Sídon – vegna þess að það hafði heyrt um allt það ótrúlega sem hann hafði gert.* 9 Jesús varð að segja lærisveinunum að vera tilbúnir með lítinn bát, ef mannfjöldinn skyldi þrengja sér að honum -* 10 hann hafði nefnilega læknað svo marga að veikt fólk reyndi oft að komast að honum til að snerta hann.* 11 Í hvert skipti sem óhreinir andar sáu hann féllu þeir fram fyrir hann og hrópuðu: „Þetta er sonur Guðs!“* * 12 Hann skipaði þeim að ljóstra því ekki upp* fyrir neinum hver hann væri.*

13 Jesús gekk upp á fjall og kallaði þar formlega til sín þá sem hann hafði valið til að ganga með sér.* 14 Hann valdi tólf lærisveina til að fylgja sér - þessa tólf sendi hann út til þess að flytja boðskap sinn* 15 og gerði þeim kleift† að lækna fólk af veikindum og reka út djöfla.* 16 Þessir tólf lærisveinar voru Símon (sem Jesús gaf nafnið Pétur),* 17 Jakob og Jóhannes Sebedeussynir (sem hann kallaði „boargenes“, sem þýðir „þrumusynirnir“),* 18 Andrés, Filippus, Bartólómeus, Matteus, Tómas, Jakob Alfeusson, Taddeus, Símon kananíti 19 og Júdas Ískaríot, sem átti eftir að svíkja hann.*

20 Eftir að þeir voru komnir heim flykktist svo mikill fjöldi fólks að Jesú að þeir höfðu ekki einu sinni næði til þess að borða.* 21 Ættingjar hans sem fréttu af þessu reyndu að tala um fyrir‡ honum.* * 22 Jerúsalemsku lögmálskennararnir sögðu að hann væri andsetinn, og að þegar hann henti djöflum út úr fólki hlyti hann að vera að nota mátt djöflanna sjálfra.* * 23 Jesús kallaði þá til sín og útskýrði þetta fyrir þeim með dæmisögu. „Hvernig ætti Satan að geta kastað sjálfum sér út?“ spurði hann þá.* 24 „Lið sem rís upp á móti sjálfu sér fellur fljótlega 25 og hús sem rís upp á móti sjálfu sér hrynur fljótlega. 26 Ef Satan risi upp á móti sjálfum sér yrði hann fljótlega búinn að vera.* 27 Það er ekki hægt að brjótast inn hjá sterkum manni og ræna hann án þess að binda fyrst þennan sterka eiganda hússins.* * 28 Muniði þetta: Fólk getur fengið fyrirgefningu fyrir allar syndir sínar og guðlast* § 29 en guðlast gegn Heilögum anda verður aldrei fyrirgefið. Sá sem gerir það verður dæmdur í samræmi við það.“* * 30 Þetta sagði hann vegna þess að þeir sögðu að hann væri haldinn óhreinum anda.

31 Bræður Jesú og móðir hans komu og báðu um að Jesús yrði sóttur til að koma út og tala við þau.* 32 Þegar Jesú var sagt að móðir hans og bræður væru fyrir utan og vildu tala við hann 33 svaraði hann: „Hver er móðir mín og hverjir eru bræður mínir?“ 34 Hann leit á fólkið sem umkringdi hann. „Jú,“ sagði hann, „þetta hérna eru móðir mín og bræður mínir,* 35 vegna þess að það er sá sem gerir vilja Guðs sem er bróðir minn, systir mín eða móðir mín.“* *

4

1 Síðar var Jesús aftur að kenna við vatnið. Svo mikill fjöldi fólks kom að hlusta á kennslu hans að hann neyddist til að fara á bát út á vatnið og kenna þaðan meðan fólkið hlustaði á hann af ströndinni.* 2 Hann notaði ýmsar líkingar og dæmisögur til að kenna þeim og sagði:* 3 „Einu sinni var bóndi sem fór út að sá fræjum.* 4 Þegar hann dreifði fræjunum lentu sum þeirra útfyrir – og fuglarnir komu og átu þau fræ.* 5 Önnur fræ lentu ekki í djúpri mold heldur í þunnu moldarlagi með grjóti undir. Þau spruttu fljótt upp vegna þess að moldin yfir grjótinu var mjög grunn* 6 en þegar sólin skein á spírurnar visnuðu þær fljótt og dóu vegna þess að þær höfðu engar rætur.* 7 Enn önnur fræ lentu innan um illgresi, sem kæfði spírurnar þannig að þær náðu ekki að spretta.* 8 En önnur fræ lentu í djúpri og góðri mold, þar sem þau spíruðu og urðu að sterkum og heilbrigðum plöntum sem gáfu af sér mikinn og góðan ávöxt.* 9 Hugsið um það sem þið hafið heyrt og veltið því vel fyrir ykkur.“*

10 Seinna, þegar þeir voru orðnir einir, spurðu lærisveinarnir Jesú út í þessa dæmisögu.* 11 „Þið hafið kannski fengið að skilja leyndarmál konungsríkis Guðs,“ sagði hann, „en allir hinir fá þessa dæmisögu til þess að útskýra þetta fyrir þeim.* * 12 Þeir horfa án þess að sjá og heyra án þess að skilja, en með þessu fá þeir sem það vilja tækifæri til þess að snúa sér frá syndum sínum og fá fyrirgefningu.* *

13 Skiljið þið enn ekki dæmisöguna?“ spurði hann lærisveinana. „Hvernig ætlið þið þá að skilja allar hinar dæmisögurnar?* 14 Fræin sem bóndinn sáir eru orð Guðs.* 15 Fræin sem lenda útfyrir eru fólkið sem heyrir þetta orð en Satan kemur síðan um leið og rífur upp orðið sem var sáð í hjörtu þess.* 16 Síðan eru það fræin sem lenda í grunnu moldinni. Þau eru fólkið sem heyrir orðið og bregst vel við því í fyrstu,* 17 en það tímabil varir stutt vegna þess að það hefur engar rætur. Um leið og það lendir í einhverjum erfiðleikum vegna orðsins missir það áhugann.* 18 Fræin sem lenda í illgresinu eru fólkið sem heyrir orðið* 19 en áhyggjurnar í lífinu, og ýmsar freistingar eins og peningar, læðast að því og kæfa orðið þannig að það nær ekki að spretta í lífi þess.* 20 En fræin sem lenda í djúpu og góðu moldinni eru fólkið sem heyrir orðið, tekur við því og ber þess vegna mikinn og góðan ávöxt.“* *

21 „Mynduð þið fela lampa undir fötu eða undir rúmi?“ spurði hann þá. „Mynduð þið ekki stilla honum upp þar sem hann gæti lýst?* 22 Það er ekkert falið sem verður ekki gert opinbert.* 23 Hugsið vel um það sem þið hafið heyrt.“* 24 Síðan sagði hann: „Það sem þið hafið heyrt er ofboðslega mikilvægt. Þið verðið mældir í samræmi við það hvernig þið mælið sjálfir - þeir sem heyra munu fá meira.* * 25 Sá sem hefur eitthvað fær meira, og sá sem hefur ekki neitt missir það litla sem hann hafði.“*

26 Og hann sagði: „Konungsríki Guðs er eins og þegar maður dreifir fræjum á jörðina.* 27 Hann fer leiðar sinnar, dagarnir líða og fræin vaxa og dafna án þess að hann viti af því.* 28 Plönturnar spretta af sjálfum sér upp úr jörðinni – fyrst stönglarnir, svo blómin, og loks ávextirnir sjálfir.* 29 En þegar ávextirnir eru komnir fram kemur maðurinn og tínir þá, því þá eru þeir orðnir fullþroskaðir.“* *

30 Og hann sagði: „Hvað er hægt að bera konungsríki Guðs saman við? Hvernig er best að lýsa því?* 31 Það er eins og pínulítið fræ sem er sáð í jörðina* * 32 en þegar það sprettur og vex verður það stærra en allar hinar plönturnar - það verður á endanum að risastóru tré með svo stórar greinar að fuglarnir safnast saman á þeim.“* * 33 Hann sagði þeim fjölmargar aðrar dæmisögur, eins margar og þeir gátu skilið.* 34 Hann talaði til fólksins í dæmisögum, en seinna þegar þeir voru einir útskýrði hann dæmisögurnar fyrir lærisveinunum.* *

35 Seinna þennan sama dag, um kvöldið*, sagði hann við þá að þeir skyldu fara yfir vatnið.* 36 Þegar mannfjöldinn var farinn lögðu þeir af stað með honum yfir vatnið á litlum bátum.* 37 Skyndilega sigldu þeir inn í mikið hvassviðri – öldurnar skullu á bátnum svo vatnið flæddi inn yfir borðstokkinn.* 38 Lærisveinarnir flýttu sér að vekja Jesú, sem lá aftast í bátnum og svaf. „Kennari!“ hrópuðu þeir. „Við erum að sökkva, er þér alveg sama?“* * 39 Jesús vaknaði og skipaði bæði vindinum og vatninu að lægja sig. Um leið lægði vindinn og allt varð kyrrt og hljótt úti á vatninu.* * 40 „Við hvað eruð þið svona hræddir?“ spurði hann lærisveinana. „Hafið þið svona litla trú?“* 41 Þeir urðu mjög skelkaðir. „Hver er þessi maður eiginlega?“ spurðu þeir hver annan. „Meira að segja vindarnir og vatnið hlýða honum.“* *

5

1 Loks komu þeir í land hinum megin við vatnið, í landi Gerasenanna.* * 2 Þegar Jesús steig frá borði mætti honum maður sem var haldinn óhreinum anda.* 3 Þessi maður dvaldi í grafreit – sama hvað fólk reyndi að gera til að binda hann fastan* 4 sleit hann alltaf af sér alla fjötra og keðjur, og enginn réði við hann. 5 Hann ráfaði um í fjöllunum og grafreitnum dag og nótt, grét og barði sig með steinum. * 6 En þegar hann sá Jesú úr fjarska hljóp hann til hans með miklum látum.* 7 „Hvað vilt þú mér, Jesús, sonur hins hæsta Guðs?“ hrópaði hann. „Í guðanna bænum, láttu mig vera!“* * 8 „Farðu út úr þessum manni, óhreini andi!“ svaraði Jesús honum.* 9 „Hvað heitir þú?“ spurði hann andann. „Ég heiti Fjöldi,“ svaraði andinn, „því við erum margir.* * 10 Ekki reka okkur héðan burt, ég bið þig!* 11 Í fjöllunum héðan skammt frá er stór svínahjörð á beit.* 12 Sendu okkur frekar til svínanna, og við förum í þau í staðinn.“* 13 Þetta leyfði Jesús, og óhreinu andarnir færðu sig úr manninum og yfir í svínin. Síðan hljóp öll svínahjörðin af stað fram af kletti, svo öll svínin (um tvö þúsund talsins) drukknuðu.* * 14 Svínahirðarnir hlupu og sögðu frá því sem þeir höfðu séð um allt svæðið, og fólk kom hvaðanæva að til að sjá það sem hafði gerst.* 15 Það kom og sá bæði Jesú og manninn sem hafði verið andsetinn (sem var nú kominn í föt og orðinn alveg eðlilegur), og það varð hrætt.* 16 Þeir sem höfðu orðið vitni að því sem gerðist sögðu fólkinu alla söguna af andsetna manninum og svínunum* 17 og fólkið bað Jesú um að yfirgefa svæðið.* * 18 Þegar Jesús steig um borð í bátinn bað maðurinn sem hafði verið andsetinn um að fá að koma með honum.* 19 „Nei,“ sagði Jesús. „Farðu frekar heim til vina þinna og fjölskyldu og segðu þeim hvað Drottinn hefur gert fyrir þig og hvernig hann hefur sýnt þér miskunn.“* * 20 Og maðurinn fór því af stað, ferðaðist um Dekapólissvæðið og sagði frá öllu því stórkostlega sem Jesús hafði gert fyrir hann.*

21 Þegar Jesús hafði siglt til baka yfir vatnið safnaðist mikill mannfjöldi í kringum hann við ströndina.* 22 Þeirra á meðal var einn af samkomuhússtjórunum, maður sem hét Jaírus. Þegar hann sá Jesú féll hann á kné fyrir framan hann.* 23 „Litla dóttir mín er fárveik og er við dauðans dyr,“ hrópaði hann. „Komdu með mér, gerðu það, og bjargaðu lífi hennar með því að snerta hana.“* 24 Jesús fór af stað með honum, og mannfjöldinn fylgdi þeim.* 25 En í mannfjöldanum var líka kona sem hafði þjáðst af stöðugum blæðingum í tólf ár.* * 26 Hún hafði eytt aleigunni í ótal erfiðar læknismeðferðir, án nokkurs árangurs – henni hafði bara versnað.* 27 Hún hafði heyrt um Jesú og barðist þess vegna að honum í gegnum mannfjöldann og snerti föt hans.* 28 „Ef ég næ bara að snerta fötin hans,“ hugsaði hún með sér, „hlýtur mér að batna.“* 29 Um leið og hún snerti hann hættu blæðingarnar, og hún fann að hún hafði læknast.* 30 Við þetta fann Jesús að kraftur hafði runnið frá honum. Hann sneri sér við. „Hver snerti fötin mín?“ spurði hann.* * 31 „Það er fólk allt í kringum okkur,“ sögðu lærisveinarnir. „Hvernig geturðu spurt hver hafi snert þig?“* 32 En hann leit í kringum sig og kom auga á konuna sem hafði snert hann.* 33 Konan skalf af hræðslu, því hún vissi hvað hafði gerst. Hún féll á kné fyrir framan Jesú og sagði honum alla söguna.* 34 „Kæra dóttir,“ sagði hann við hana, „Það er trúin þín sem hefur bjargað þér. Þetta er allt í lagi. Farðu nú og njóttu heilsunnar.“*

35 Meðan hann var að tala við konuna kom fólk frá húsi samkomuhússtjórans. „Dóttir þín er látin,“ sagði það honum. „Þú þarft víst ekki að ónáða kennarann lengur.“* 36 En Jesús heyrði þetta. „Óttastu ekki,“ sagði hann við samkomuhússtjórann, „heldur hafðu trú.“* 37 Og hann hélt einn áfram með Pétri og bræðrunum Jakobi og Jóhannesi* 38 að heimili samkomuhússtjórans, þar sem allir voru harmi slegnir yfir andláti litlu stelpunnar, og steig inn.* 39 „Hvaða sorgarlæti eru þetta?“ sagði hann. „Stelpan er ekki dáin – hún sefur bara.“* * 40 Fólkið hæddist* að Jesú þegar það heyrði þetta. En hann skipaði öllum að fara út, og fór inn til litlu stelpunnar með föður hennar og móður.* 41 Hann tók í hönd hennar og sagði við hana „Talíþa kúmí,“ sem þýðir „Vaknaðu, litla stúlka.“* * 42 Við það vaknaði þessi tólf ára stelpa og stóð á fætur. Fólkið trúði ekki sínum eigin augum.* 43 Jesús skipaði þeim að segja engum frá þessu, og sagði þeim að gefa stelpunni eitthvað að borða.* *

6

1 Síðan lagði hann af stað aftur til síns heimasvæðis, og lærisveinarnir með honum.* 2 Á hvíldardeginum kenndi hann í samkomuhúsinu. Margir þeirra sem hlustuðu á hann voru steinhissa. „Hvaðan fær hann eiginlega alla þessa visku*,“ spurðu þeir, „og máttinn sem hann notar til þess að vinna öll þessi kraftaverk?* * 3 Er þetta ekki trésmiðurinn, sonur Maríu og bróðir Jakobs, Jóses, Júdasar og Símonar? Og svo eru systur hans hérna.“ Og þeir hneyksluðust á honum.* * 4 „Spámenn njóta engrar virðingar í heimalandi sínu og meðal ættingja sinna,“ sagði Jesús.* * 5 Og hann gat ekki gert nein kraftaverk þarna nema að snerta og lækna nokkra veika einstaklinga,* * 6 vegna þess að fólkið hafði svo litla trú á honum, en hann ferðaðist um þorpin á svæðinu og kenndi.*

7 Jesús byrjaði að senda lærisveinana tólf út tvo og tvo saman með vald sem hann gaf þeim yfir óhreinum öndum.* 8 Hann sagði þeim að taka ekkert með sér í ferðalagið nema göngustaf – enga tösku, engan mat og enga peninga –* 9 þeir skyldu vera í skóm en ekki taka með sér föt til skiptanna.* 10 „Þegar einhver býður ykkur velkomna inn á heimili sitt,“ sagði hann við þá, „skuluð þið gista þar hjá þeim á sama stað þar til þið farið.* 11 En á þeim stöðum þar sem fólk tekur ekki við ykkur og vill ekki hlusta á ykkur skuluð þið láta það fólk eiga sig. Á dómsdeginum verða Sódóma og Gómorra í betri stöðu en þessir staðir.“* 12 Og lærisveinarnir fóru af stað og kölluðu fólk til þess að iðrast.* 13 Þeir köstuðu út mörgum djöflum og smurðu fólk með olíu svo það læknaðist.* *

14 Heródes konungur heyrði sögurnar af Jesú sem voru byrjaðar að breiðast út. „Þetta hlýtur að vera Jóhannes skírari,“ sagði hann, „risinn upp frá dauðum til þess að gera þessi kraftaverk.“* 15 „Þetta hlýtur að vera Elía,“ sögðu sumir, meðan aðrir sögðu að þetta hlyti að vera spámaður, eða einhver sem líktist spámönnunum sjálfum.* 16 En Heródes var viss um að þetta hlyti að vera Jóhannes, sem hann hafði látið taka af lífi, risinn upp frá dauðum.* 17 Heródes hafði nefnilega látið handtaka Jóhannes og henda honum í fangelsi vegna Heródíösu, eiginkonu Filippusar, bróður hans, sem Heródes hafði gifst.* 18 Jóhannes hafði sagt við Heródes að hann mætti ekki giftast eiginkonu bróður síns,* 19 sem gerði Heródíösu reiða. Hún hefði viljað drepa hann en gat það ekki,* 20 því Heródes óttaðist Jóhannes, sem hann vissi að væri réttlátur og heilagur maður. Hann hlustaði á það sem Jóhannes hafði að segja þó hann skildi það ekki allt.* † 21 Heródíasa fékk tækifæri til að hefna sín á Jóhannesi á afmælisdegi Heródesar, þegar Heródes bauð æðstu leiðtogum sínum, hershöfðingjum og valdhöfum í Galíleu til veislu.* 22 Dóttir Heródíösu dansaði svo listilega fyrir veislugestina að Heródes bauð henni að fá hvað sem hún vildi að launum fyrir dansinn.* 23 „Nefndu bara það sem þú vilt fá,“ sagði Heródes við hana, „og ég sver að þú færð það, þó það væri hálft konungsríki mitt!“* * 24 „Hvað ætti ég að biðja hann um?“ spurði hún móður sína. „Biddu um höfuð Jóhannesar skírara,“ svaraði hún.* 25 Dóttirin flýtti sér aftur til konungsins. „Það sem ég vil,“ sagði hún, „er höfuð Jóhannesar skírara á fati.“* 26 Konunginum brá mjög að heyra þetta, en vegna þess að hann hafði svarið fyrir framan gestina að hún fengi hvað sem hún vildi gat hann ekki sagt nei.* 27 Hann sendi þess vegna varðmanninn sinn að sækja höfuð Jóhannesar, og varðmaðurinn afhöfðaði Jóhannes í fangelsinu* 28 og kom aftur með höfuð hans á fati til stúlkunnar, sem gaf móður sinni það.* 29 Lærisveinar Jóhannesar fréttu þetta og komu og sóttu lík Jóhannesar og lögðu það í gröf.*

30 Þegar lærisveinar Jesú sneru aftur úr ferðum sínum sögðu þeir honum frá öllu því sem þeir höfðu gert og öllu sem þeir höfðu kennt fólkinu.* 31 „Förum einir út í óbyggðirnar og hvílum okkur,“ sagði hann við þá – það var alltaf margt fólk í kringum þá og svo mikið að gera að þeir höfðu varla tíma til að borða.* 32 Þeir sigldu því einir út á afskekktan stað.* 33 En mannfjöldinn kom auga á Jesú þegar hann var að leggja af stað, og fólk streymdi út úr borgunum fótgangandi á eftir honum.* 34 Jesús sá hvernig það ráfaði um eins og kindur án fjárhirðis, fann til með því, og talaði lengi til þess.* * 35 Dagurinn leið og að lokum komu lærisveinar Jesú til hans. „Það er orðið áliðið,“ sögðu þeir, „og hér erum við ennþá úti í óbyggðunum.* 36 Sendu fólkið af stað til næstu þorpa svo það geti keypt sér eitthvað að borða, því það kom ekki með mat með sér.““* 37 „Nú,“ svaraði Jesús. „Viljið þið ekki bara gefa því að borða?“ Lærisveinarnir litu á hann. „Viltu að við förum og kaupum ógrynnin‡ öll af brauði handa því?“ spurðu þeir.* 38 „Hversu mikinn mat eruð þið með?“ spurði Jesús þá á móti. Þeir fóru og athuguðu það. „Fimm brauð og tvo fiska,“ var svarið.* 39 Jesús sagði þeim þá að láta alla setjast saman í hópum í grasið,* 40 og fólkið fékk sér sæti í fimmtíu og hundrað manna hópum.* 41 Jesús tók þá brauðin fimm og fiskana tvo, leit upp til himins, blessaði matinn, og byrjaði að rífa niður brauðið og fiskana svo lærisveinarnir gætu dreift matnum til fólksins.* * 42 Fólkið borðaði þar til allir voru orðnir saddir.* 43 Svo söfnuðu lærisveinarnir saman tólf körfum fullum af leifunum af brauðinu og fiskunum,* 44 eftir að um fimm þúsund manns höfðu fengið að borða.*

45 Jesús sagði lærisveinunum síðan að stíga um borð í bátinn og sigla af stað yfir vatnið á undan sér til Betsaídu, meðan hann kvaddi fólkið.* 46 Eftir að allt fólkið var farið af stað fór hann upp á fjall að biðja.* 47 Þegar Jesús kom aftur niður á ströndina var orðið dimmt og bátur lærisveinanna var kominn út á mitt vatnið.* 48 Jesús sá hvað þeir þurftu að berjast við að róa, vegna þess að vindurinn var á móti þeim. Uppúr miðnætti kom hann gangandi yfir vatnið í áttina til þeirra.* 49 Þegar lærisveinarnir sáu hann koma gangandi yfir vatnið héldu þeir að þetta væri draugur og hrópuðu upp yfir sig af hræðslu.* 50 En Jesús kallaði til þeirra: „Veriði ekki hræddir! Þetta er ég.“* 51 Hann steig um borð í bátinn til þeirra og um leið lægði vindinn. Lærisveinarnir trúðu varla sínum eigin augum.* 52 Þeir skildu ekki kraftaverkið sem hann hafði framkvæmt með brauðið, vegna þess að hjörtu þeirra voru lokuð fyrir því.* * 53 Þeir sigldu áfram yfir vatnið og komu að landi við Genesaret.* 54 Um leið og þeir stigu frá borði könnuðust einhverjir strax við Jesú* 55 og fólk byrjaði að streyma þangað sem það hafði heyrt að hann væri, berandi veikt fólk til hans á börum.* 56 Hvar sem hann kom, hvort sem það var í borg, þorpi eða sveit, báru íbúarnir veikt fólk til hans, kölluðu á hann og reyndu að snerta hann, þó ekki væri nema faldinn á fötunum hans. Og allir þeir sem snertu hann urðu heilbrigðir.*

7

1 Skömmu síðar komu til hans farísear og nokkrir lögmálskennarar frá Jerúsalem.* * 2 Þeim mislíkaði mjög að sjá að nokkrir lærisveina hans borðuðu brauð án þess að þvo sér um hendurnar,* 3 vegna þess að í samræmi við lög forfeðra sinna borðuðu farísearnir og allir gyðingarnir ekki nema þeir hefðu fyrst þvegið sér um hendurnar.* * 4 Þeir borðuðu heldur ekki eftir að þeir komu heim af markaðinum án þess að þvo sér um hendurnar, og höfðu það líka fyrir reglu að þvo vel bolla, ílát og borð.* * 5 „Af hverju fylgja lærisveinar þínir ekki lögum forfeðra okkar?“ spurðu farísearnir og lögmálskennararnir Jesú. „Þeir borða án þess að þvo sér um hendurnar!“* 6 „Jesaja spáði rétt fyrir um ykkur, hræsnararnir* ykkar,“ svaraði Jesús. „Hann skrifaði: Mennirnir segjast heiðra mig en hjörtu þeirra eru langt frá mér.* 7 Lof þeirra er innantómt og þeir kenna það eitt sem frá mönnunum er komið.* 8 Þið hafið snúið ykkur frá fyrirmælum Guðs og skipt þeim út fyrir mannlegar hefðir eins og bollaþvott, og annað í þeim dúr.*

9 Þið hafnið fyrirmælum Guðs og fylgið í staðinn ykkar eigin hefðum.* 10 Móse sagði „Þú skalt heiðra föður þinn og móður þína“ og „Sá sem bölvar föður sínum eða móður á skilið að deyja“.*

11 En þið segið „Ef maður segir við föður sinn eða móður að eitthvað sé „korban“ (þ.e.a.s. gjöf helguð Guði) sem faðir hans eða móðir hefðu annars átt að fá,* * 12 er hann leystur undan þeirri skyldu sinni að gera neitt fyrir þau.“* 13 Þið ógildið orð Guðs með hefðum ykkar, þessu dæmi og mörgum öðrum.“* *

14 Hann kallaði fólkið í kringum sig og sagði: „Hlustið öll vel!* 15 Maður verður ekki óhreinn af því sem kemur að utan og inn, heldur af því sem kemur að innan og út.* * 16 Hugsið vel um það sem þið hafið heyrt.“ 17 Þegar þeir voru komnir einir inn í hús saman spurðu lærisveinarnir Jesú út í dæmisöguna.* 18 „Skiljið þið þetta ekki heldur?“ svaraði hann. „Skiljið þið ekki að það sem maðurinn tekur inn utan frá getur ekki óhreinkað hann?* 19 Hann tekur það nefnilega ekki inn í hjartað, heldur magann, og þaðan fer það síðan út úr honum aftur eins og allur úrgangur.* * 20 En það er það sem kemur innan frá sem óhreinkar manninn.* 21 Allar verstu hugsanirnar – framhjáhald, kynferðislegar syndir, morð,* 22 þjófnaður, græðgi, svik, stjórnleysi, öfund, guðlast†, hroki og öll óskynsemi –* 23 þessi illska byrjar öll í hjarta mannsins. Þetta kemur allt saman innan frá, og það er það sem óhreinkar manninn.“* *

24 Stuttu seinna fór Jesús af stað til Týrusar og Sídon. Hann reyndi að leyna því að hann væri kominn til svæðisins, en það spurðist út.* 25 Kona á svæðinu átti unga dóttur sem var haldin óhreinum anda. Þegar hún frétti að Jesús væri kominn fór hún til hans og féll á kné fyrir framan hann.* 26 Konan, sem var Grikki frá sýrlensku Fönikíu, bað hann að reka óhreina andann út úr dóttur sinni.* 27 „Það er eðlilegast að börnin fái fyrst að borða,“ sagði hann við hana, „og að hundarnir fái síðan leifarnar þeirra, en ekki öfugt.“* * 28 „Jú,“ svaraði konan, „en hundarnir fá að sitja undir borðinu og éta það sem börnin missa niður.“* 29 „Vel svarað,“ sagði Jesús. „Farðu heim, því djöfullinn er farinn út úr dóttur þinni.“* 30 Og þegar hún kom heim lá dóttir hennar þar sofandi, og djöfullinn var farinn úr henni.*

31 Jesús hélt síðan af stað frá Týrus og Sídon í átt að Galíleuvatni eftir ströndum Dekapólissvæðisins.* 32 Þar kom fólk til hans með mann sem glímdi við heyrnarleysi og málörðugleika, og bað Jesú um að snerta hann.* * 33 Jesús fór með manninn afsíðis. Þar setti hann fingurna í eyru mannsins, hrækti og snerti svo tungu mannsins.* * 34 Hann horfði upp til himins, andvarpaði og sagði svo við manninn „Effata!“ (sem þýðir „opnastu“).* 35 Við það opnuðust eyru mannsins, og tunga hans losnaði, og hann gat talað eðlilega.* 36 Jesús brýndi‡ fyrir þeim að segja engum frá þessu. En því meira sem hann brýndi þetta fyrir þeim, því minna gátu þau þagað yfir því sem þau höfðu séð hann gera.* 37 „Hann gerir ótrúlegustu hluti!“ sögðu þau, furðu lostin. „Hjá honum fá heyrnarlausir heyrn og mállausir mál.“* *

8

1 Einu sinni hafði sérstaklega mikill mannfjöldi safnast í kringum Jesú. Allir voru matarlausir, og Jesús kallaði lærisveina sína til sín.* 2 „Sjáiði allt þetta vesalings fólk,“ sagði hann við þá. „Það hefur verið hérna í þrjá daga og hefur ekkert að borða.* 3 Flest þeirra er langt að komið – ef ég sendi það heim matarlaust líður yfir það af hungri á leiðinni.“* 4 „En hvar ættum við eiginlega að fá mat handa öllu þessu fólki hérna úti í óbyggðunum?“ spurðu lærisveinarnir.* 5 „Hversu mörg brauð eruð þið með?“ spurði Jesús. „Sjö,“ svöruðu þeir.* 6 Jesús lét fólkið setjast á jörðina. Síðan tók hann brauðin sjö, þakkaði Guði fyrir þá og byrjaði að rífa þau í bita, og lét lærisveinana útdeila þeim til fólksins.* * 7 Þeir voru líka með nokkra fiska með sér, sem Jesús blessaði og lét þá gefa fólkinu.* 8 Allir borðuðu þar til þeir voru orðnir saddir, og lærisveinarnir söfnuðu síðan leifunum saman þar til þeir voru komnir með sjö fullar körfur.* 9 Þegar allir voru búnir að borða – um fjögur þúsund manns samtals – sendi Jesús fólkið af stað heim.* *

10 Eftir það steig hann um borð í bát með lærisveinunum og þeir fóru af stað til Dalmanútasvæðisins.* * 11 Þar komu farísearnir til hans og vildu fá hann til að sýna þeim kraftaverk til að sanna sig fyrir þeim.* * 12 Jesús andvarpaði djúpt. „Þetta fólk er æst í sannanir,“ sagði hann, „en það er einfaldlega ekki í boði.“* * 13 Síðan fór hann þaðan, steig um borð í bátinn og sigldi aftur yfir vatnið.*

14 Lærisveinarnir höfðu gleymt að taka með sér mat áður en þeir lögðu af stað, og voru bara með eitt brauð með sér í bátnum.* 15 „Gætið ykkar á súrdeigi faríseanna og súrdeigi Heródesar,“ sagði Jesús við þá.* * 16 Lærisveinarnir skildu ekki alveg hvað það átti að þýða. „Hann hlýtur að vera að meina það að við erum ekki með brauð með okkur,“ ákváðu þeir að lokum.* 17 „Haldið þið virkilega að ég sé að tala um brauðið sem þið höfðuð með ykkur?“ sagði Jesús þegar hann heyrði þetta. „Eruð þið í alvörunni ekki búnir að ná þessu?* 18 Þið eruð með augu og eyru – sjáið þið ekki og heyrið? Eruð þið búnir að gleyma öllu?* 19 Hversu mörgum körfum fullum af matarleifum söfnuðuð þið þegar ég braut brauðin fyrir fimm þúsund manna hópinn?“ „Tólf,“ svöruðu þeir.* 20 „Og hversu mörgum körfum fullum af matarleifum söfnuðuð þið þegar ég braut brauðin fyrir fjögur þúsund manna hópinn?“ spurði Jesús. „Sjö,“ svöruðu þeir.* 21 „Skiljið þið þetta virkilega ekki?“ sagði Jesús.* *

22 Þegar Jesús kom til Betsaídu kom fólk til hans með blindan mann og bað Jesú um að snerta hann.* 23 Jesús tók í höndina á blinda manninum og leiddi hann út úr þorpinu. Hann hrækti í augu mannsins og snerti hann svo. „Sérðu eitthvað?“ spurði hann manninn.* 24 Maðurinn leit upp. „Jú,“ svaraði hann, „ég sé fólk á gangi – það lítur út eins og tré!“* 25 Jesús lagði þá aftur hendurnar á augu mannsins og lét hann síðan horfa upp aftur. Við það fékk maðurinn sjónina og sá fólkið í kringum sig greinilega.* 26 Jesús sendi hann af stað heim. „Farðu ekki inn í þorpið,“ sagði hann, „og segðu engum í þorpinu frá þessu.“* *

27 Eftir þetta fór Jesús af stað með lærisveinum sínum til þorpanna í sesarísku Filippí. „Hvað er fólk að segja um mig?“ spurði hann lærisveinana á leiðinni. „Hver er sagt að ég sé?“* * 28 „Jóhannes skírari, eða Elía,“ svöruðu þeir, „eða einn af spámönnunum.“* 29 „En hver haldið þið að ég sé?“ spurði hann. „Þú ert Kristur,“ svaraði Pétur.* * 30 En Jesús sagði þeim að þeir mættu ekki segja neinum hver hann væri.* 31 Hann útskýrði fyrir þeim að Mannssonurinn myndi þurfa að ganga í gegnum miklar þjáningar og höfnun öldunganna, æðstuprestanna og lögmálskennaranna. Að lokum yrði hann tekinn af lífi en myndi síðan rísa upp þremur dögum síðar.* * 32 Allt þetta sagði hann af svo mikilli ákveðni að Pétri fannst einhver þurfa að gagnrýna hann. „Hvernig geturðu sagt svona lagað?“ byrjaði hann.* 33 Jesús leit á hina lærisveinana. „Burt með þig, Satan!“ sagði hann. „Þetta er ekki frá Guði komið, heldur frá mönnum.“* *

34 Hann kallaði til sín bæði mannfjöldann og lærisveina sína. „Allir þeir sem vilja fylgja mér verða að afneita* sjálfum sér, taka upp krossinn sinn, og koma með mér,“ sagði hann.* 35 „Sá sem reynir að bjarga lífi sínu mun missa það, en sá sem missir lífið vegna mín og fagnaðarerindisins mun bjarga lífi sínu.* * 36 Það er ekkert svo verðmætt að það sé þess virði að eignast það ef það kostar mann sálina.* 37 Er ekki sálin það dýrmætasta sem hægt er að eiga?* 38 Ef þú skammast þín fyrir mig og það sem ég segi á þessum síðustu og verstu tímum mun Mannssonurinn skammast sín fyrir þig þegar hann kemur með englunum í dýrð Guðs.“* *

9

1 „Hlustið nú vel,“ sagði hann við þá. „Sumir þeirra sem eru hér í dag munu sjá konungsríki Guðs koma í fullum krafti áður en þeir deyja.“* * 2 Sex dögum síðar tók Jesús þá Pétur, Jakob og Jóhannes með sér upp á hátt fjall þar sem þeir gátu verið einir. Þar urðu þeir vitni að því þegar Jesús umbreyttist fyrir framan þá.* * 3 Fötin hans urðu skyndilega glampandi skjannahvít, hvítari en nokkuð annað* 4 og Elía og Móse birtust á fjallinu með þeim og töluðu við Jesú.* * 5 „Kennari,“ kallaði Pétur til Jesú, „þetta er góður staður. Við gætum sett upp þrjú tjöld, eitt fyrir þig, eitt fyrir Móse og eitt fyrir Elía.“ * 6 Hann sagði þetta bara til að segja eitthvað í þessum ótrúlegu aðstæðum – þeir Jakob og Jóhannes voru allir orðlausir af hræðslu.* 7 Stórt ský færðist yfir þá og rödd drundi út úr því. „Þetta er sonur minn, sem ég elska,“ sagði röddin. „Hlustið á hann!“* * 8 Skyndilega litu þeir í kringum sig og sáu engan þarna lengur nema Jesú.* 9 Þegar þeir komu niður af fjallinu brýndi Jesús fyrir þeim að þeir mættu ekki segja neinum frá því sem þeir höfðu séð – ekki fyrr en eftir að Mannssonurinn væri risinn upp frá dauðum.* * 10 Þeir sögðu þess vegna engum frá þessu, en tóku þetta til sín og veltu því lengi fyrir sér hvað Jesús ætti eiginlega við með því að hann myndi „rísa upp frá dauðum“.* 11 „Af hverju segja lögmálskennararnir að Elía þurfi fyrst að koma aftur?“ spurðu þeir hann.* * 12 „Það er rétt, Elía kemur vissulega aftur áður og endurreisir allt. En það stendur í ritningunni að Mannssonurinn muni þjást og fólk muni hæðast að honum.* * 13 Elía er kominn aftur* og fólkið hefur komið fram við hann eins og því sýndist, alveg eins og stendur í ritningunni.“*

14 Þegar Jesús kom aftur til hinna lærisveinanna sá hann að þeir voru umkringdir fólki, og lögmálskennararnir voru í djúpum samræðum við þá.* 15 Fólkið var spennt að sjá Jesú og hljóp til hans til að heilsa honum.* 16 „Um hvað voruð þið að tala við lærisveinana mína?“ spurði Jesús lögmálskennarana.* 17 „Kennari,“ svaraði einn þeirra, „ég kom hingað til þín með son minn – hann er haldinn mállausum anda* 18 sem þjáir hann endalaust, lætur hann froðufella og gnísta tönnum. Sonur minn er að veslast upp. Ég bað lærisveinana þína um að kasta andanum út en þeir gátu það ekki.“* 19 „Mikið eruð þið trúlausir!“ sagði Jesús. „Hvað á ég eiginlega að gera við ykkur? Jæja, komið með hann til mín.“* 20 Þeir komu með strákinn til hans. Um leið og hann sá Jesú byrjaði andinn að engjast um í stráknum, sem froðufelldi og féll til jarðar.* 21 „Hversu lengi hefur hann verið svona?“ spurði Jesús föður stráksins. „Síðan hann var barn,“ svaraði hann.* 22 „Þessi andi hefur margoft reynt að drepa hann með því að kasta honum í eld eða vatn. Hjálpaðu okkur ef þú mögulega getur, gerðu það!“* 23 „Allt er mögulegt ef þú trúir,“ svaraði Jesús.* * 24 „Meistari,“ hrópaði maðurinn með tárin í augunum, „ég trúi! Hjálpaðu mér með vantrúna!“* * 25 Jesús leit á fólkið sem hafði safnast saman í kringum þá. „Mállausi og heyrnarlausi andi,“ sagði hann við illa andann, „ég skipa þér að koma út úr honum og angra hann aldrei framar!“* 26 Andinn öskraði hástöfum, engdist um í stráknum og fór út úr honum. Strákurinn lá hreyfingarlaus eftir á jörðinni. „Er hann dáinn?“ spurði einhver.* 27 En Jesús tók í höndina á honum til að reisa hann á fætur og hann stóð upp.* 28 Þegar þeir voru komnir heim spurðu lærisveinarnir hann: „Af hverju gátum við ekki kastað andanum út?“* 29 „Þið kastið ekki út svona verum nema með bæn og föstu,“ svaraði Jesús.* *

30 Síðan fóru þeir þaðan og laumuðust í gegnum Galíleu, svo enginn tæki eftir þeim. * 31 „Fólk á eftir að handtaka Mannssoninn og drepa hann,“ sagði hann við þá á leiðinni, „en hann mun rísa upp aftur þremur dögum eftir að hann hefur verið drepinn.“* * 32 Þeir skildu þetta ekki en þorðu ekki† að spyrja hann nánar út í það.*

33 „Jæja,“ sagði Jesús við þá þegar þeir voru komnir á áfangastað í Kapernaúm, „hvað voruð þið að ræða ykkar á milli á leiðinni hingað?“* 34 Þeir vildu ekki svara honum, því á leiðinni höfðu þeir verið að rífast um hver þeirra væri bestur.* 35 Jesús fékk sér sæti og safnaði lærisveinunum tólf í kringum sig. „Sá sem vill verða fyrstur,“ sagði hann, „verður að vera síðastur. Hann verður að vera þjónn allra.“* * 36 Hann kallaði barn til sín og tók það í fangið.* 37 „Ef þið takið á móti barni eins og þessu í mínu nafni,“ sagði hann við þá, „takið þið á móti mér. Og ef þið takið á móti mér takið þið ekki á móti mér, heldur þeim sem sendi mig.“* *

38 „Kennari,“ sagði Jóhannes, „við sáum mann kasta út djöflum í þínu nafni. En hann var ekki einn af okkur, þannig að við bönnuðum honum að gera það.“* 39 „Það hefðuð þið alls ekki átt að gera,“ svaraði Jesús. „Fólk sem getur gert kraftaverk í mínu nafni er ekki á móti mér.* 40 Sá sem er ekki á móti okkur er með okkur.* * 41 Sá sem svo mikið sem gefur ykkur vatnsglas í mínu nafni vegna þess að þið tilheyrið Kristi fær svo sannarlega laun fyrir það.* * 42 Og sá sem leiðir börnin mín sem trúa á mig afvega væri betur settur ef hann hengdi stóran stein um hálsinn á sér og henti sér í sjóinn.* ‡ 43 Ef höndin á þér leiðir þig í villu skaltu skera hana af þér! Það er skárra að vera einhentur en að fara með tvær hendur til helvítis, í eldinn sem slokknar aldrei,* § 44 þar sem ormarnir deyja aldrei og logarnir brenna að eilífu.* 45 Og ef fóturinn á þér leiðir þig í villu skaltu skera hann af þér! Það er skárra að vera haltur en að fara með tvo fætur til helvítis, í eldinn sem slokknar aldrei,* 46 þar sem ormarnir deyja aldrei og logarnir brenna að eilífu.* * 47 Og ef augað í þér leiðir þig í villu skaltu stinga það úr þér! Það er skárra að fara eineygður inn í konungsríki Guðs en að vera kastað í eldinn í helvíti með bæði augun,* † 48 þar sem ormarnir deyja aldrei og logarnir brenna að eilífu.* * 49 Eldurinn saltar okkur öll.* 50 Salt er ágætt en ef það missir saltbragðið er ekki hægt að salta það aftur. Verið þess vegna vel sölt og lifið í friði hvert við annað.“* *

10

1 Síðan fór hann þaðan til Júdeu og austur fyrir ána Jórdan. Eins og alltaf safnaðist mikill mannfjöldi í kringum hann og hann kenndi þeim eins og hann var vanur að gera.* 2 Hópur farísea kom til hans og reyndi að leggja fyrir hann gildru með því að spyrja hann hvort maður mætti skilja við konuna sína.* * 3 „Hvað sagði Móse um það?“ spurði Jesús þá á móti.* 4 „Móse leyfir að hann skilji við hana með skriflegu skjali,“ svöruðu þeir.* 5 „Hann setti ykkur þessa reglu vegna þess að þið eruð svo miskunnarlausir,“ sagði Jesús.* 6 „Í upphafi skapaði Guð bæði karla og konur.* 7 Maðurinn fer frá föður sínum og móður og tengist konunni sinni.* 8 Þau verða eitt, eins og tvær manneskjur í einum líkama.* 9 Og maðurinn ætti ekki að rífa í sundur það sem Guð hefur tengt saman.“* * 10 Þegar þeir voru komnir heim spurðu lærisveinarnir Jesú aftur út í þetta.* 11 „Sá sem skilur við konuna sína og giftist annarri konu,“ sagði hann, „heldur framhjá henni.* 12 Og ef kona skilur við manninn sinn og giftist öðrum manni heldur hún framhjá honum.“* *

13 Fólk kom til Jesú með ung börn og vildi fá hann til að snerta þau, en lærisveinarnir skömmuðu það.* 14 Jesús var ekki ánægður að sjá þetta. „Leyfið börnunum að koma til mín,“ sagði hann. „Þau mega það alveg! Konungsríki Guðs er fyrir fólk eins og þau.“* * 15 Muniði það að sá sem tekur ekki við konungsríki Guðs eins og barn kemst ekki þangað.“* * 16 Síðan tók hann börnin í fangið og blessaði þau.*

17 Einu sinni þegar Jesús var úti á göngu kom maður hlaupandi til hans og féll á kné fyrir framan hann. „Góði kennari!“ sagði hann við Jesú. „Hvað þarf ég að gera til þess að ég fái örugglega eilíft líf?“* 18 „Hvað meinarðu með því að ég sé „góður“?“ spurði Jesús hann. „Guð er sá eini sem er „góður“.* 19 Þú þekkir boðorðin: Ekki halda framhjá, ekki myrða, ekki stela, ekki ljúga, ekki svíkja, sýndu föður þínum og móður virðingu.“* 20 „Kennari,“ svaraði maðurinn, „ég er búinn að halda öll þessi boðorð síðan ég var ungur.“* 21 Jesús horfði ástúðlega* á hann. „Þá vantar bara eitt uppá hjá þér,“ sagði hann. „Farðu og seldu allt sem þú átt og gefðu fátækum það sem þú færð fyrir það. Þá eignastu auðævi á himnum – komdu svo og fylgdu mér og berðu krossinn þinn.“* * 22 Það var mikið áfall fyrir manninn að heyra þetta. Hann fór þaðan dapur í bragði, því hann átti miklar eigur.* 23 Jesús leit á lærisveinana. „Mikið er erfitt fyrir ríkt fólk að komast inn í konungsríki Guðs,“ sagði hann.* 24 Þetta fannst lærisveinunum merkilegt að heyra. „Það er erfitt fyrir þá sem treysta á peningana sína að komast inn í konungsríki Guðs,“ sagði Jesús.* 25 „Það væri auðveldara fyrir kameldýr að komast í gegnum nálarauga en fyrir ríkan mann að komast inn í konungsríki Guðs.“* * 26 Lærisveinarnir voru alveg dolfallnir. „Hvernig getur nokkur þá bjargast?“ veltu þeir fyrir sér.* 27 Jesús heyrði þetta. „Það er vissulega ómögulegt fyrir fólk,“ sagði hann, „en ekki fyrir Guð, sem getur allt.“* 28 „En hvað með okkur?“ spurði Pétur. „Við yfirgáfum allt til að fylgja þér.“* 29 „Ég get sagt ykkur það,“ svaraði Jesús, „að allir sem hafa yfirgefið heimili sitt, bræður, systur, föður, móður, eiginkonu, börn eða eigur vegna mín og fagnaðarerindisins* * 30 fá hundrað sinnum meira til baka fyrir það: heimili, bræður, systur, mæður, börn, eigur – og ofsóknir – og eilíft líf í framtíðinni.* * 31 En margir þeirra sem eru fyrstir verða síðastir og margir þeirra sem eru síðastir verða fyrstir.“*

32 Á leiðinni upp til Jerúsalem urðu lærisveinarnir tólf hræddir þegar Jesús sagði þeim frá því sem myndi koma fyrir hann.* 33 „Nú komum við bráðum til Jerúsalem,“ sagði hann. „Þar munu æðstuprestarnir og lögmálskennararnir handtaka Mannssoninn, dæma hann til dauða og leyfa heiðingjunum að taka hann.* * 34 Þeir munu hæðast að honum, beita hann ofbeldi, hrækja á hann og drepa hann, og þremur dögum síðar mun hann rísa upp aftur.“* *

35 „Kennari,“ sögðu Jakob og Jóhannes Sebedeussynir við Jesú, „okkur langar að biðja þig um að gera svolítið fyrir okkur.“* 36 „Nú,“ svaraði Jesús. „Hvað viljið þið að ég geri fyrir ykkur?“* 37 „Þegar þú kemst til valda viljum við fá að sitja sinn hvorum megin við þig,“ svöruðu þeir.* * 38 „Þið vitið ekki um hvað þið eruð að biðja,“ sagði Jesús. „Þið viljið ekki drekka það sem ég þarf að drekka, eða vera skírðir þeirri skírn sem ég verð skírður.“* * 39 „Jú, víst,“ andmæltu þeir. Jesús sagði: „Þið fáið vissulega að drekka það sem ég þarf að drekka, og verðið skírðir þeirri skírn sem ég verð skírður.* 40 En það er ekki mitt að ákveða hverjir sitji sinn hvorum megin við mig – þeir verða þar sem eiga að vera þar.“* 41 Þegar hinir lærisveinarnir tíu heyrðu þetta urðu þeir fúlir við Jakob og Jóhannes.* 42 En Jesús kallaði þá til sín. „Þið vitið að svokallaðir leiðtogar heiðingjanna níðast á þegnum sínum og undiroka† þá.* 43 Þannig verður það ekki hjá ykkur. Sá ykkar sem vill vera merkilegastur verður að þjóna hinum.* 44 Sá sem vill gerast leiðtogi verður að gerast þjónn.* 45 Mannssonurinn kom ekki til að láta þjóna sér, heldur til að frelsa aðra með því að fórna lífi sínu.“* *

46 Þegar Jesús var kominn í gegnum borgina Jeríkó og var á leið út úr henni aftur með lærisveinum sínum og miklum mannfjölda sat blindur maður, Bartímeus Tímeusarson, þar við veginn og betlaði.* 47 Þegar hann heyrði að þetta væri Jesús frá Nasaret byrjaði hann að hrópa á hann. „Jesús, sonur Davíðs! Sýndu mér miskunn!“* 48 Fólkið sagði honum að þegja en hann hrópaði bara enn hærra: „Sonur Davíðs! Sýndu mér miskunn!“* 49 Jesús stoppaði og sagði þeim að koma með Bartímeus til sín. Fólkið kallaði þá á Bartímeus. „Komdu, félagi,“ sagði það við hann. „Hann er að kalla á þig!“* 50 Bartímeus henti af sér skikkjunni, stóð upp og fór til Jesú.* 51 „Hvað viltu að ég geri fyrir þig?“ spurði Jesús hann. „Mig langar að fá sjónina,“ svaraði blindi maðurinn.* 52 „Gott og vel,“ sagði Jesús. „Trúin þín hefur læknað þig.“ Um leið fékk hann sjónina og byrjaði að fylgja Jesú.* *

11

1 Þegar þeir voru komnir nálægt Jerúsalem, til Betfage og Betaníu við Ólífufjallið, sendi Jesús tvo lærisveina sína af stað.* 2 „Farið til þorpsins sem þið sjáið þarna,“ sagði hann þeim. „Þar finnið þið asna sem er bundinn og enginn hefur áður farið á bak. Leysið hann og komið með hann hingað.* 3 Ef einhver spyr ykkur hvað þið séuð að gera skuluð þið segja að meistarinn þurfi asnann, og þá fáið þið að koma með hann hingað.“* 4 Þeir fóru inn í þorpið, fundu asnann bundinn við dyr við götuna, og leystu hann.* 5 Nokkrir þorpsbúanna fylgdust með þeim. „Hvað eruð þið að gera við asnann?“ spurðu þeir.* 6 Þeir svöruðu eins og Jesús hafði sagt þeim að svara, og þorpsbúarnir leyfðu þeim þá að fara leiðar sinnar með asnann.* 7 Þeir komu með asnann til Jesú, breiddu skikkjurnar sínar yfir hann, og Jesús fór á bak honum.* * 8 Margt fólk lagði skikkjurnar sínar á veginn þegar Jesús fór framhjá – aðrir hjuggu greinar af trjánum og lögðu þær á veginn.* 9 Fólkið sem flykktist á undan og eftir Jesú eftir veginum hrópaði „Hósanna! Blessaður sé sá sem kemur í nafni Drottins!* 10 Blessað sé konungsríki Davíðs, forföður okkar, sem kemur í nafni Drottins! Hósanna og aftur hósanna!“* *

11 Jesús kom til Jerúsalem og fór beint í musterið að skoða sig um. En þar sem það var komið kvöld fór hann síðan aftur út úr borginni og til Betaníu með lærisveinum sínum tólf.* *

12 Daginn eftir, þegar þeir voru á leið frá Betaníu og aftur til borgarinnar, var Jesús svangur.* 13 Hann sá í fjarska fíkjutré með laufum, og fór að athuga hvort það væru einhverjar fíkjur á trénu. En þegar hann kom að trénu sá hann að það var ekkert á því nema lauf, þar sem það var ekki rétt árstíð til að finna fíkjur á trjánum.* * 14 „Héðan í frá skal enginn borða ávexti af þér framar,“ heyrðu lærisveinar Jesú að hann sagði við fíkjutréð.* 15 Þegar þeir komu til Jerúsalem fór Jesús í musterið. Þar byrjaði hann að henda út þeim sem stunduðu viðskipti í musterinu, hrinti um koll borðum gjaldeyrisvíxlaranna og stólum dúfnasalanna* * 16 og rak út þá sem báru hluti inn og út úr musterinu.* 17 „Vitið þið ekki hvað stendur í ritningunni?“ kallaði hann til fólksins. „Þar stendur: „Hús mitt á að vera bænahús fyrir fólk af öllum þjóðum“, en þið farið með það eins og það sé ræningjabæli!“* 18 Þegar lögmálskennararnir og æðstuprestarnir heyrðu þetta urðu þeir hræddir við hann, því fólkið hlustaði greinilega á hann, og byrjuðu að ræða sín á milli hvernig þeir gætu losnað við hann.* * 19 Um kvöldið fór Jesús aftur út úr borginni.*

20 Næsta morgun fóru þeir aftur framhjá fíkjutrénu og sáu að það hafði skrælnað alveg niður að rótum.* 21 Pétur mundi það sem hafði gerst morguninn áður. „Sjáðu, kennari,“ sagði hann. „Fíkjutréð sem þú bölvaðir er skrælnað!“* 22 „Trúin* skiptir öllu máli,“ svaraði Jesús.* 23 „Muniði þetta: Sá sem segir fjalli að rífa sig upp með rótum og kasta sér í hafið, ef hann efast ekkert heldur trúir því af öllu hjarta að það sem hann segir muni gerast, mun það gerast.* 24 Það sem ég er að segja er að þið verðið að trúa að þið fáið það sem þið biðjið um, og þá fáið þið það.* 25 Ef þið eruð að biðja og munið allt í einu að þið eruð ósáttir við einhvern skuluð þið fyrirgefa honum. Þannig fyrirgefur Faðir ykkar á himnum það sem þið hafið gert rangt.* * 26 En ef þið fyrirgefið ekki öðrum sjálfir fyrirgefur Faðir ykkar á himnum ykkur heldur ekki fyrir það sem þið hafið gert rangt.“

27 Þegar þeir komu aftur til Jerúsalem og Jesús gekk inn í musterið komu æðstuprestarnir, lögmálskennararnir og öldungarnir þar til hans.* * 28 „Hvaða vald þykist þú hafa til að gera þetta?“ spurði þeir hann. „Hver gaf þér vald til þess?“* 29 „Ég er með eina spurningu fyrir ykkur,“ svaraði Jesús. „Leyfið mér að spyrja hennar, og svarið henni, og svo skal ég segja ykkur hvaða vald ég hef til að gera þetta.* 30 Skírn† Jóhannesar – kom hún að ofan eða frá mönnum? Segið mér það.“* 31 Æðstuprestarnir, lögmálskennararnir og öldungarnir ræddu þetta sín á milli. „Ef við segjum „að ofan“,“ sögðu þeir, „spyr hann af hverju við trúum honum þá ekki.* 32 En ef við segjum „frá mönnum“ bregst fólkið illa við, því það trúir því að Jóhannes hafi verið raunverulegur spámaður.“* 33 Að lokum sneru þeir sér þess vegna aftur að Jesú og sögðu: „Við getum ekki svarað þessari spurningu.“ „Nú,“ svaraði Jesús, „þá get ég heldur ekki sagt ykkur hvaðan ég fæ valdið til að gera það sem ég geri.“* *

12

1 Síðan sagði hann þeim dæmisögu: „Það var einu sinni maður sem plantaði víngarði. Hann smíðaði trausta girðingu í kringum hann, gróf stóra skurði og reisti varðturn. Síðan réði hann menn til að sjá um víngarðinn áður en hann fór sjálfur af stað í langt ferðalag.* 2 Eftir uppskerutímann sendi hann þjón sinn til umsjónarmannanna til að sækja uppskeru víngarðsins.* 3 En umsjónarmennirnir tóku þjóninn, börðu hann og ráku hann tómhentan burt.* 4 Eigandinn sendi þá annan þjón til víngarðsins, en umsjónarmennirnir hentu í hann steinum og ráku hann líka burt.* 5 Eigandinn sendi þá fleiri þjóna til þeirra, en umsjónarmennirnir drápu eða börðu þá alla.* 6 Eigandinn átti einn son, sem honum þótti ákaflega vænt um. Loks sendi hann þennan son sinn af stað til umsjónarmannanna. „Þeir hljóta að minnsta kosti að sýna syni mínum virðingu,“ hugsaði hann með sér.* 7 En umsjónarmennirnir sögðu hver við annan: „Þetta er erfingi eigandans! Drepum hann, þá eignumst við víngarðinn.“* 8 Og þeir tóku soninn, drápu hann og hentu honum út úr víngarðinum.* 9 Hvað gerir eigandi víngarðsins þá eiginlega? Jú, hann kemur og eyðir umsjónarmönnunum og gefur einhverjum öðrum víngarðinn.* 10 Í ritningunni* stendur: * „Steinninn sem smiðirnir höfnuðu verður hornsteinn† byggingarinnar. 11 Mikið er þetta stórkostlegt verk Drottins!““* * 12 

Æðstuprestarnir, lögmálskennararnir og öldungarnir vissu að með þessari dæmisögu var Jesús að tala um þá. Þeir hefðu viljað handtaka hann, en voru hræddir um að fólkið myndi bregðast illa við því og strunsuðu þess vegna út* 13 og sendu í staðinn farísea og Heródesarsinna til Jesú til þess að reyna að fá hann til að segja eitthvað sem þeir gætu náð honum fyrir.* * 14 „Kennari,“ sögðu þeir við hann, „við sjáum hvað þú ert heiðarlegur og staðfastur. Þú lætur ekki skoðanir mannanna hafa áhrif á þig, heldur kennir sannleik Guðs. Hvort er löglegt eða ólöglegt að borga skatt til keisarans? Ættum við að gera það eða ekki?“* 15 En Jesús vissi á hvaða hræsni‡ þeir byggðu þessa spurningu. „Af hverju eruð þið að reyna að ná mér svona?“ spurði hann þá. „Komið með pening til mín.“* 16 Þeir réttu honum pening. „Hver er á myndinni á peningnum?“ spurði Jesús. „Hvaða nafn stendur á honum?“ „Það er keisarinn,“ svöruðu þeir.* 17 „Gefið þá keisaranum það sem er merkt honum,“ sagði Jesús, „og Guði það sem er merkt Guði.“ Og við þessu gátu þeir ekkert sagt.* *

18 Síðan komu saddúkearnir (sem trúa ekki á upprisuna) til Jesú.* 19 „Kennari,“ spurðu þeir hann, „Móse skrifaði að ef maður á bróður sem deyr og skilur eftir sig eiginkonu, en engin börn, eigi hann að giftast eiginkonu bróður síns og eignast með henni börn svo fjölskylda bróðurins lifi áfram. * 20 Segjum að það séu sjö bræður. Sá fyrsti giftir sig en deyr barnlaus.* 21 Næsti bróðir giftist síðan eiginkonunni hans, en hann deyr líka barnlaus, og þriðji bróðirinn líka.* 22 Þeir giftast henni allir sjö en enginn þeirra eignast börn með henni. Að lokum deyr eiginkonan sjálf líka.* 23 Spurningin er: Þegar þau rísa öll upp í upprisunni, hver verður þá eiginmaður konunnar? Því allir bræðurnir sjö voru giftir henni.“* 24 „Ég held að ástæðan fyrir því að þið misskiljið þetta,“ svaraði Jesús, „sé að þið þekkið hvorki ritninguna né mátt Guðs.* 25 Eftir upprisuna mun fólk hvorki vera gift né gifta sig, heldur lifa eins og englar á himnum.* * 26 Og talandi um upprisuna – hafið þið ekki lesið í Mósebókunum um það sem Guð sagði við Móse úr þyrnirunnanum: „Ég er Guð Abrahams, Guð Ísaks og Guð Jakobs“?*

27 Hann er ekki Guð hinna dauðu, heldur Guð hinna lifandi. Það er þetta sem þið eruð að misskilja.“* *

28 Einn af lögmálskennurunum heyrði þetta samtal og hversu vel Jesús svaraði. Hann kom því til þeirra og spurði: „Hvert er mikilvægasta boðorðið?“* * 29 „Mikilvægasta boðorðið,“ svaraði Jesús, „er „Heyr, ó Ísrael: Enginn er Guð nema Drottinn Guð“,* 30 og „Elskaðu Drottin Guð þinn af öllu hjarta, og af allri sál, og af öllum huga, og af öllum mætti“. Þetta er mikilvægasta boðorðið.“* 31 Næstmikilvægasta boðorðið er: „Elskaðu annað fólk eins og sjálfan þig“.

Það eru engin boðorð mikilvægari en þessi.“* * 32 „Þetta er alveg rétt hjá þér, kennari,“ sagði lögmálskennarinn. „Það er bara einn Guð, og enginn Guð nema hann,* 33 og það að elska hann af öllu hjarta, og af allri sál, og af öllum mætti, og það að elska annað fólk eins og okkur sjálf, skiptir meira máli en allar fórnirnar.“* 34 Jesús sá að maðurinn hafði skilið það sem hann var að segja. „Þú ert ekki langt frá konungsríki Guðs,“ sagði hann. Og eftir þetta þorði enginn að spyrja hann fleiri spurninga.* *

35 Stuttu seinna var Jesús að kenna í musterinu. „Hvernig geta lögmálskennararnir sagt að Kristur sé sonur Davíðs?“ sagði hann.* * 36 „Með hjálp Heilags anda sagði Davíð: * „Drottinn sagði við Drottin minn: Sittu hjá mér á meðan ég legg undir þig alla óvini þína“.

37 Davíð kallar hann þarna „Drottin“ – hvernig getur hann þá verið sonur hans?“ Og fólkið hlustaði á orð hans, alveg heillað.* *

38 „Passið ykkur á lögmálskennurunum,“ hélt hann áfram. „Þeir elska að ganga um markaðina í fínu fötunum sínum og láta fólk heilsa sér,* 39 og að sitja í bestu sætunum í samkomuhúsunum og vera heiðursgestir í veislum.* * 40 Þeir fara með langar bænir til að fela það hvernig þeir hrifsa til sín eigur fátækra – fyrir það verða þeir dæmdir harðlega.“* *

41 Jesús sat hjá fjársöfnunarkistunum og horfði á fólkið setja peninga í þær. Þeir ríkustu gáfu oft háar upphæðir.* 42 Fátæk ekkja kom að kistunum og setti í þær tvo smápeninga – mjög lága upphæð.* 43 Jesús kallaði lærisveina sína til sín. „Sjáið þessa fátæku ekkju,“ sagði hann við þá. „Enginn gaf meira en hún í fjársjóðskisturnar.* 44 Hinir gáfu nefnilega þegar þeir áttu meira en nóg, en hún lifir í fátækt og gaf samt allt sem hún átti.“*

13

1 Þegar Jesús kom út úr musterinu sagði einn af lærisveinunum við hann: „Sjáðu steinana og byggingarnar hér!“* * 2 „Sjáið þessar stóru byggingar,“ sagði Jesús. „Þær verða lagðar í rúst svo það verður ekki einn einasti steinn ofan á öðrum steini.“* * 3 Svolitlu seinna, þegar Jesús sat á Ólífufjallinu á móti musterinu, komu Pétur, Jakob, Jóhannes og Andrés til hans.* 4 „Hvenær á þetta eiginlega eftir að gerast?“ spurðu þeir hann. „Hvaða merki sjáum við um að það sé komið að því?“* 5 „Ekki láta neinn blekkja* ykkur,“ svaraði Jesús.* 6 „Margir eiga eftir að koma í mínu nafni og segjast vera ég – þeir munu blekkja marga.* 7 En ekki hafa áhyggjur þegar þið sjáið átök og heyrið fréttir af átökum. Það þarf allt að gerast, en það þýðir ekki að endirinn sé kominn.* 8 Þjóðirnar munu berjast, og jarðskjálftar munu eiga sér stað víða, og hungursneyðir og alls konar vandamál. Þetta gefur til kynna að erfiðu tímarnir séu að byrja.* 9 En þið – þið verðið dregnir fyrir æðstaráðið, barðir í samkomuhúsunum og leiddir fyrir landstjóra og konunga vegna þessa að þið sögðuð frá mér.* * 10 Fyrst og fremst þarf allur heimurinn að fá að heyra fagnaðarerindið.* * 11 En þegar þið eruð teknir og dregnir fyrir dómstóla skuluð þið ekki hafa neinar áhyggjur af því sem þið eigið að segja. Orðin koma til ykkar þegar þið þurfið á þeim að halda – þá verðið það ekki þið sem talið heldur Heilagur andi.* 12 Menn munu svíkja bræður sína til dauða og feður munu svíkja börnin sín. Börn munu svíkja foreldra sína og láta dæma þá til dauða.* 13 Fólk á eftir að hata ykkur vegna mín, en ef þið látið það ekki buga ykkur bjargist þið að lokum.* *

14 En þegar óhugnaðurinn sem spámaðurinn Daníel talaði um stendur þar sem hann á ekki að vera (lesandinn skilur hvað ég er að meina) þarf fólkið í Júdeu að flýja strax upp til fjallanna.* * 15 Ef einhver er uppi á þaki hefur hann ekki tíma til að fara aftur inn í húsið til að sækja dótið sitt* 16 og ef einhver er úti á túni hefur hann ekki tíma til að snúa við og sækja jakkann sinn.* 17 Þetta verður skelfilegt tímabil fyrir ófrískar konur og konur með börn á brjósti!* 18 Þið verðið að vona að þið þurfið ekki að flýja um vetur.* 19 Þetta verða hræðilegri tímar en hafa nokkurn tímann sést frá sköpun heimsins, og það verða aldrei hræðilegri tímar en þessir.* 20 Ef Drottinn hefði ekki ákveðið að stytta þessa tíma myndi enginn bjargast. En vegna fólksins sem hann útvaldi† hefur hann.* 21 Ef einhver segir ykkur að Kristur sé hér eða þar skuluð þið ekki trúa honum.* * 22 Það koma nefnilega falskir Kristar og spámenn. Þeir gera kraftaverk til að reyna að blekkja fólk, jafnvel fólkið sem Guð hefur útvalið.* 23 En hafið augun opin, því nú er ég búinn að vara ykkur við þessu.*

24 Eftir þessa erfiðu tíma hætta sólin og tunglið að skína.* 25 Stjörnurnar falla af himninum og kraftar himnanna verða skekin.*‡ 26 Síðan sjá allir Mannssoninn og mátt hans og kraft þegar hann kemur úr skýjunum.* * 27 Svo sendir hann englana sína til að safna saman fólkinu sem hann hefur útvalið hvaðan sem það er í heiminum.*

28 Ég skal segja ykkur dæmisögu um fíkjutré: Þegar greinar þess eru mjúkar og ný lauf vaxa á þeim veit maður að það styttist í sumarið.* 29 Þannig verður það þegar þið sjáið allt þetta gerast – þá vitið þið að það styttist í þetta, að það mun bráðum gerast.* 30 Kynslóðin sem er á lífi núna verður ekki dáin áður en þetta hefur allt saman gerst.* * 31 Jafnvel þó himinninn og jörðin hrynji til grunna munu þessi orð mín samt ekki falla úr gildi.* 32 En enginn veit nákvæmlega hvaða dag og klukkan hvað þetta gerist – hvorki englarnir né Sonurinn – nema Faðirinn sjálfur.* * 33 Fylgist þess vegna vel með og biðjið, því þið vitið ekki hvenær þetta gerist.* 34 Þetta er eins og þegar maður fer af stað í langt ferðalag og segir þjónunum sínum að sjá um húsið á meðan, verkamönnunum að vinna vinnuna sína og dyravörðunum að standa vörð.* 35 Eins þurfið þið að standa vörð, því þið vitið ekki hvenær húseigandinn kemur heim. Það gæti gerst um kvöld, um miðja nótt eða snemma um morguninn.* 36 Þið megið ekki láta hann finna ykkur sofandi á verðinum.* 37 Þess vegna segi ég ykkur öllum að standa vörð.“*

14

1 Tveimur dögum fyrir hátíð páskanna og gerlausu* brauðanna ræddu æðstuprestarnir og lögmálskennararnir hvernig þeir gætu náð Jesú og látið taka hann af lífi.* * 2 „Við getum ekki gert það á hátíðinni sjálfri,“ sögðu þeir, „því þá gæti fólkið mótmælt.“* 3 Á meðan var Jesús í Betaníu, hjá Símoni holdsveika. Einu sinni þegar þeir voru að borða kom kona til Jesú með flösku með dýrum ilmefnum. Hún braut flöskuna og hellti ilmefnunum yfir hann.* * 4 Sumir gestanna hneyksluðust á þessu. „Þetta er ofboðsleg sóun,“ sögðu þeir.* 5 „Það hefði verið hægt að selja þessi ilmefni fyrir mikla peninga, sem við hefðum síðan getað gefið fátækum.“* 6 Jesús sá hvernig þeir skömmuðu konuna. „Látið hana vera,“ sagði hann. „Þetta var mjög fallegt af henni.* 7 Þið hafið alltaf fátækt fólk í kringum ykkur og getið hjálpað því hvenær sem ykkur sýnist en ég verð ekki alltaf hjá ykkur.* 8 Hún hefur gert það sem hún gat og smurt mig áður en ég verð grafinn.* 9 Ég segi ykkur það að hvar í heiminum sem fagnaðarerindið verður boðað verður hennar minnst fyrir það sem hún hefur gert.“* *

10 Júdas Ískaríot, einn af lærisveinunum tólf, fór til æðstuprestanna til að bjóðast til að svíkja Jesú.* 11 Þetta voru góðar fréttir fyrir æðstuprestana, sem lofuðu að borga honum fyrir það. Júdas fór þá að leita að tækifæri til að svíkja Jesú.*

12 Á fyrsta degi hátíðar gerlausu brauðanna, þegar páskalambinu var slátrað, spurðu lærisveinarnir Jesú hvar hann vildi að þeir undirbyggju páskahátíðina fyrir hann.* 13 „Farið inn í borgina,“ sagði Jesús við tvo lærisveina. „Þar sjáið þið mann sem heldur á vatnskönnu – eltið hann.* 14 Þegar hann fer inn í hús skuluð þið fara og segja við eiganda hússins: „Kennarinn spyr hvar gestastofan ykkar sé, þar sem hann geti haldið páskahátíðina með lærisveinum sínum?“.* 15 Þá sýnir hann ykkur stóra stofu á efri hæðinni þar sem búið er að undirbúa veislu. Þar verðum við!“* 16 Lærisveinarnir lögðu af stað inn í borgina. Allt gerðist nákvæmlega eins og Jesús hafði lýst því og þeir undirbjuggu páskahátíðina.*

17 Um kvöldið kom Jesús síðan þangað með lærisveinunum tólf.* 18 Meðan þeir sátu og borðuðu sagði Jesús: „Einn ykkar sem sitjið hérna og borðar með mér á eftir að svíkja mig.“* 19 Þetta þótti þeim hræðilegt að heyra. „Er það nokkuð ég?“ spurðu þeir hann allir.* 20 „Það er lærisveinninn sem dýfði brauðinu í skálina með mér,“ svaraði Jesús.* 21 „Eins og stendur í ritningunni þarf Mannssonurinn vissulega að fara burt. En það fer illa fyrir þeim sem svíkur hann! Það væri betra fyrir þann mann að hafa aldrei fæðst.“* *

22 Meðan þeir borðuðu tók Jesús brauðið, blessaði það og reif það niður. „Borðið þetta,“ sagði hann um leið og hann gaf þeim brauðið. „Þetta er líkami minn.“* 23 Síðan tók hann bollann, þakkaði Guði fyrir, lét bollann ganga milli lærisveinanna og þeir drukku úr honum.* 24 „Þetta er blóð nýja sáttmálans,“ sagði Jesús, „sem er hellt út fyrir alla.* * 25 Næst þegar ég drekk vín verður það nýja vínið sem ég drekk í konungsríki Guðs.“* * 26 Að lokum sungu þeir sálm og fóru síðan út að Ólífufjallinu.* *

27 „Í nótt munuð þið allir yfirgefa mig,“ sagði Jesús við þá. „Það stendur í ritningunni: * „Ég slæ fjárhirðinn og kindurnar tvístrast“.†

28 En eftir að ég rís upp fer ég á undan ykkur til Galíleu.“* 29 „Ég yfirgef þig ekki, sama hvað gerist!“ sagði Pétur.* 30 „Veistu það, Pétur,“ svaraði Jesús, „að strax núna í nótt, áður en haninn hefur galað tvisvar, átt þú eftir að afneita mér þrisvar.“* 31 „Ég mun aldrei afneita þér,“ sagði Pétur æstur, „jafnvel þó ég þurfi að deyja með þér!“ Þetta sögðu allir lærisveinarnir.*

32 Þeir komu að lokum á stað sem hét Getsemane. „Bíðiði hérna,“ sagði Jesús, „meðan ég fer og bið.“* 33 Hann tók Pétur, Jakob og Jóhannes með sér. Fljótlega sáu þeir hvað hann var í miklu uppnámi og ofboðslega niðurdreginn.* 34 „Ég gæti sprungið af sorg,“ sagði hann við þá. „Veriði hérna hjá mér.“* 35 Hann fór nokkur skref frá þeim, féll á jörðina og bað Guð um að hlífa sér við þessu ef það væri nokkur möguleiki á því.* 36 „Pabbi – faðir,“ kallaði hann, „þú getur allt. Taktu þetta frá mér! En samt... verði ekki minn vilji, heldur þinn vilji.“* * 37 Þegar hann sneri sér aftur að lærisveinunum sá hann að þeir voru sofnaðir. „Símon,“ sagði hann við Pétur, „ertu sofandi? Gastu ekki einu sinni vakað í eina klukkustund?* 38 Haldið ykkur vakandi og ekki falla fyrir freistingunni. Andinn vill þetta kannski, en holdið er veikt.“* 39 Síðan hélt hann áfram að biðja sömu bænar.* 40 Þegar hann kom aftur sá hann að þeir voru aftur sofnaðir, vegna þess að þeir voru svo þreyttir. Þeir vissu ekkert hvað þeir áttu að segja við hann.* 41 Í þriðja skiptið sagði hann við þá: „Sofiði bara áfram. Það er komið að þessu – nú verður Mannssonurinn svikinn í hendur syndaranna.* 42 Förum af stað, því nú kemur sá sem ætlar að svíkja mig.“*

43 Áður en hann var búinn að segja þessi orð birtist Júdas, einn af lærisveinunum tólf. Með honum var stór hópur manna með sverð og kylfur, sem æðstuprestarnir og lögmálskennararnir og öldungarnir höfðu sent.* * 44 Þeir Júdas höfðu ákveðið að hann myndi gefa þeim merki til að segja þeim hvern þeir ættu að handtaka. „Það verður sá sem ég kyssi,“ hafði hann sagt. „Takið hann og leiðið hann burt.“* 45 Um leið og hann sá þá fór hann því til Jesú. „Meistari,“ sagði hann og kyssti hann.* 46 Þá gripu mennirnir Jesú og héldu honum föstum.* 47 Einn af lærisveinunum dró sverðið sitt og skar eyrað af þjóni æðstaprestsins.* 48 „Komið þið hérna eins og til að handsama þjóf,“ sagði Jesús, „með sverð og kylfur til að handtaka mig?* 49 Ég kenndi í musterinu hjá ykkur á hverjum degi – ekki handtókuð þið mig þá. En ritningin‡ þarf að rætast.“* * 50 Lærisveinarnir flúðu allir og yfirgáfu hann* 51 en einn ungur maður, með klút bundinn um mittið á sér en annars nakinn, hljóp á eftir honum. Mennirnir gripu í hann* 52 en náðu bara taki á klútnum og hann flúði nakinn frá þeim.* *

53 Síðan var Jesús leiddur af stað til æðstuprestanna, öldunganna og lögmálskennaranna.* 54 Pétur fylgdi honum úr fjarlægð alla leið til hallar æðstaprestsins. Þar settist hann með þjónunum og hlýjaði sér við eldinn.* 55 Æðstuprestarnir og æðstaráðið leituðu að einhverju sem þeir gætu ásakað Jesú um svo þeir gætu látið taka hann af lífi en fundu ekkert.* * 56 Margir báru vissulega vitni gegn honum, en allt sem þeir sögðu voru samhengislausar lygar.* 57 Fólk bar ljúgvitni gegn honum.* 58 „Við heyrðum hann segja að hann ætlaði að eyða musterinu,“ sagði það, „að það væri byggt af mönnum en að innan þriggja daga ætlaði hann að reisa annað musteri sem væri ekki byggt af mönnum.“* 59 En sögur vitnanna stönguðust á.* 60 Loks stóð æðstipresturinn upp. „Ætlarðu ekkert að svara því?“ spurði hann Jesú. „Þessu fólki sem ber vitni gegn þér?“* 61 En Jesús þagði og sagði ekkert. „Ert þú Kristur,“ spurði æðstipresturinn hann þá aftur, „sonur Guðs?“* * 62 „Ég er það,“ svaraði Jesús, „og dag einn munuð þið sjá Mannssoninn sitja við hægri hönd þess sem hefur völdin og koma í skýjunum.“* * 63 Æðstipresturinn varð bálreiður þegar hann heyrði þetta. „Það þarf þá ekki fleiri vitni!“ sagði hann.* 64 „Þið heyrðuð þetta guðlast§. Hvað finnst ykkur?“ Og þeir dæmdu hann allir til dauða.* 65 Sumir fóru að hrækja á hann, hylja andlit hans og berja hann. „Spáðu nú!“ sögðu þeir, og þjónarnir slógu hann.* *

66 Ein af þjónustustúlkum æðstaprestsins sá Pétur þar sem hann sat í hallargarðinum og hlýjaði sér.* 67 Hún horfði vandlega á hann. „Varst þú ekki með Jesú frá Nasaret?“ spurði hún.* 68 „Alls ekki,“ svaraði Pétur. „Ég veit ekkert hvað þú ert að tala um.“ Hann fór fram í forgarðinn um leið og haninn galaði.* 69 Þjónustustúlkan hélt áfram að horfa á hann. „Hann er víst einn af þeim,“ sagði hún við fólkið í kringum þau.* 70 Pétur neitaði því aftur. Fólkið hélt áfram að stara á hann. „Jú, þú hlýtur að vera einn af þeim,“ sagði einhver að lokum. „Þú ert Galíleumaður, þú ert með hreim.“* * 71 Pétur bölvaði. „Ég þekki þennan mann ekki neitt!“ sagði hann.* 72 Þá galaði haninn aftur. Pétur mundi það sem Jesús hafði sagt við hann: „Áður en haninn hefur galað tvisvar átt þú eftir að afneita mér þrisvar“. Og hann grét.*

15

1 Strax næsta morgun funduðu æðstuprestarnir með öldungunum, lögmálskennurunum og öllu æðstaráðinu. Þeir bundu Jesú og fóru með hann til Pílatusar.* * 2 „Ert þú konungur Gyðinganna?“ spurði Pílatus. „Það segir þú að ég sé,“ svaraði Jesús.* 3 Æðstuprestarnir ásökuðu Jesú um fjölmargt en hann svaraði þeim engu.* 4 „Ætlarðu ekki að segja neitt?“ spurði Pílatus hann aftur. „Heyrirðu ekki allt sem þeir eru að ásaka þig um?“* 5 En Jesús svaraði enn engu, sem Pílatusi fannst stórmerkilegt.*

6 Á hátíðinni var Pílatus vanur að sleppa einum fanga sem fólkið vildi fá lausan.* 7 Í fangelsinu var maður sem hét Barabbas, uppreisnarmaður sem hafði framið morð í uppreisninni.* 8 Mannfjöldinn byrjaði að hrópa og kalla á Pílatus að sleppa fanga lausum eins og hann hefði alltaf gert.* 9 „Viljið þið kannski að ég sleppi konungi Gyðinganna?“ spurði Pílatus fólkið.* 10 Hann vissi nefnilega að æðstuprestarnir höfðu bara handtekið Jesú vegna þess að þeir öfunduðu hann.* 11 En æðstuprestarnir æstu fólkið upp í að hrópa að það vildi frekar fá Barabbas.* 12 „Hvað viljið þið þá að ég geri við þennan mann sem þið kallið konung Gyðinganna?“ spurði Pílatus.* 13 „Krossfestu hann!“ hrópaði fólkið.* 14 „Af hverju?“ spurði Pílatus á móti. „Hvað hefur hann eiginlega gert af sér?“ En fólkið hrópaði bara enn hærra: „Krossfestu hann!“* 15 Pílatus vildi halda fólkinu góðu og sleppti þess vegna Barabbasi lausum. En hann lét hýða Jesú og senda hann síðan til krossfestingar.* *

16 Hermennirnir leiddu hann burt og í hallarsalinn sem var kallaður „pretorium“. Þangað kölluðu þeir alla hersveitina.* * 17 Þeir klæddu Jesú í fjólubláa skikkju, fléttuðu kórónu úr þyrnum, settu hana á höfuðið á honum* 18 og byrjuðu síðan að hylla hann sem konung Gyðinganna.* 19 Þeir slógu hann í höfuðið með staf, hræktu á hann og krupu síðan og þóttust tilbiðja hann.* 20 Þegar þeir voru búnir að hæðast að honum tóku þeir af honum fjólubláu skikkjuna, klæddu hann aftur í sín eigin föt og leiddu hann síðan út til krossfestingarinnar.*

21 Á leiðinni létu þeir mann sem þeir sáu bera krossinn. Þessi maður hét Símon og var Kýreningur sem var á leiðinni heim úr sveitinni – hann var faðir Alexanders og Rúfusar.* * 22 Þeir fóru með Jesú til Golgota, sem þýðir „Hauskúpustaðurinn“.* 23 Þeir reyndu að gefa honum vín blandað með myrru, en hann neitaði að drekka það.* 24 Þegar þeir voru búnir að krossfesta hann tóku þeir fötin hans og köstuðu upp á það hver þeirra fengi hvað.* 25 Klukkan var um níu að morgni þegar þeir krossfestu Jesú.* 26 Það sem hann var ásakaður um var skrifað fyrir ofan hann: „Konungur Gyðinganna“.* 27 Þeir krossfestu líka tvo þjófa með honum, sinn hvorum megin við hann.* 28 Þar með rættist það sem stóð í ritningunni*, að hann yrði flokkaður með afbrotamönnum.* 29 Fólkið sem fór þar framhjá hristi höfuðið. „Ætlaðir þú ekki að eyða musterinu á þremur dögum og reisa það svo aftur?“ hrópaði það til hans.* 30 „Geturðu þá ekki bjargað sjálfum þér niður af krossinum?“* 31 Æðstuprestarnir hæddust að honum sín á milli. „Hann bjargaði öðrum,“ sögðu þeir við lögmálskennarana, „en getur ekki bjargað sjálfum sér!* 32 Nú ætti Kristur, hinn útvaldi konungur Ísraels, að stíga niður af krossinum, svo við sjáum hver hann er og trúum á hann.“ Meira að segja þeir sem voru krossfestir með honum bölvuðu honum.* *

33 Um hádegi varð skyndilega aldimmt í öllu landinu til klukkan þrjú.* * 34 Þá kallaði Jesús hátt: „Eloi, eloi, lama sabaktaní?“ sem þýðir „Guð minn, Guð minn, af hverju hefurðu yfirgefið mig?“* * 35 Sumum þeirra sem heyrðu þetta heyrðist hann segja „Elía“. „Hann er að kalla á Elía,“ sögðu þeir.* 36 Einn þeirra hljóp og fyllti svamp með ediki†, setti hann á stöng og rétti hann upp svo Jesús gæti drukkið úr honum. „Sjáum hvort Elía kemur og bjargar honum niður af krossinum,“ sagði hann.* 37 Síðan hrópaði Jesús hátt og andaðist.* 38 Á þeirri stundu rifnaði fortjaldið í musterinu lóðrétt í tvennt.* * 39 Þegar hermaðurinn sem hafði staðið vörð um Jesú heyrði hvernig hann hrópaði og sá að hann hafði andast sagði hann: „Þessi maður var svo sannarlega sonur Guðs.“* *

40 Nokkrar konur stóðu og horfðu á úr fjarlægð, meðal annars María Magdalena, María móðir Jakobs yngri‡ og Jóse, og Salóme.* 41 Þær byrjuðu að fylgja Jesú þegar hann var í Galíleu og höfðu þjónað honum. Með þeim voru margar konur sem höfðu komið með Jesú til Jerúsalem.*

42 Það leið á kvöldið§ – það var undirbúningsdagur hvíldardagsins.* 43 Jósef af Arímateu, virtur meðlimur í æðstaráðinu sem trúði á væntanlega komu konungsríkis Guðs, fór þá til Pílatusar og bað um að fá að taka lík Jesú.* * 44 Pílatus var hissa að heyra að Jesús væri strax dáinn. Hann kallaði til sín hermanninn og spurði hversu langt væri síðan Jesús hefði dáið.* 45 Þegar hermaðurinn hafði staðfest að Jesús væri dáinn leyfði hann Jósef að taka líkið.* 46 Jósef fór og keypti línklæði og vafði lík Jesú í þau. Síðan lagði hann Jesú í gröf sem var höggvin í klett og velti steini fyrir opið á gröfinni.* 47 Og María Magdalena og María móðir Jóse sáu hvar gröf Jesú var.* *

16

1 Þegar hvíldardagurinn var liðinn keyptu María Magdalena, María móðir Jakobs og Salóme ilmolíur til að smyrja líkið.* * 2 Eldsnemma um morguninn, fyrsta dag vikunnar, komu þær að gröfinni þegar sólin var að koma upp.* 3 „Hvern getum við fengið til að færa steininn frá opinu?“ veltu þær fyrir sér.* 4 En þá sáu þær að steininn hafði verið færður frá – og þetta var ofboðslega stór steinn.* 5 Þær litu inn í gröfina og sáu að ungur maður sat hægra megin í henni, klæddur í síða, hvíta skikkju, og þær urðu mjög hræddar.* * 6 „Verið ekki hræddar!“ sagði maðurinn. „Þið eruð að leita að Jesú frá Nasaret, sem var krossfestur. Hann er ekki hér því hann er risinn upp. Sjáiði, þarna lá hann.* 7 Farið nú og segið lærisveinunum og Pétri að Jesús sé farinn á undan þeim til Galíleu. Þar sjáið þið hann aftur, alveg eins og hann sagði ykkur.“* * 8 Þær flýttu sér út og burt frá gröfinni, skjálfandi af ótta, og voru of hræddar til að segja neinum frá því sem þær höfðu séð.**

9 Þegar Jesús reis upp snemma fyrsta dag vikunnar birtist hann fyrst Maríu Magdalenu, sem hann hafði kastað sjö djöflum út úr.* 10 Hún fór síðan til hinna, þar sem þeir sátu og syrgðu†, og sagði þeim að hún hefði séð hann.* 11 Þeir trúðu henni ekki þegar hún sagðist hafa séð hann á lífi.* 12 Eftir það birtist hann aftur, tveimur þeirra í þetta skiptið, þegar þeir voru á göngu úti í sveitinni.* 13 Þeir sögðu hópnum frá þessu en þeim var heldur ekki trúað.* 14 Síðan birtist hann lærisveinunum ellefu þegar þeir sátu og borðuðu, og skammaði þá fyrir að vera svona þrjóskir, að trúa ekki þeim sem höfðu séð hann eftir upprisuna.* 15 „Farið út um allan heim,“ sagði hann við þá, „og segið öllum frá fagnaðarerindinu.* 16 Allir sem trúa og láta skíra sig munu bjargast, en allir sem trúa ekki munu glatast.* 17 Þið getið þekkt þá sem trúa á ákveðnum merkjum: Þeir munu kasta út djöflum í mínu nafni og tala á nýjum tungumálum.* 18 Þeir munu geta tekið upp snáka og drukkið eitur án þess að það skaði þá, og þeir munu snerta þá sem eru veikir og þeir munu verða heilbrigðir.“*

19 Eftir að Drottinn hafði sagt þetta við þá fór hann upp til himna, þar sem hann situr við hægri hönd Guðs.* 20 Þeir fóru síðan út og sögðu frá fagnaðarerindinu alls staðar. Drottinn var með þeim og staðfesti orð þeirra með merkjunum.* *

* 1:1 Matt 1:1; Matt 3:17; Matt 17:5; Lúk 3:22; Lúk 9:35; Jóh 1:34; Jóh 20:31

* 1:1 Fagnaðarerindið þýðir „gleðifréttir“ eða „góðar fréttir“. Í Markúsarguðspjalli vísar það til hins dásamlega boðskapar um hver Jesús er og hvað hann hefur gert: Að konungurinn, sem Guð lofaði að myndi koma, er kominn til að frelsa fólk frá synd og leiða það inn í konungsríki Guðs. Allt Markúsarguðspjall er fagnaðarerindið: góðu fréttirnar um Jesú. „Kristur“ (gríska) og „Messías“ (hebreska) þýða bæði „hinn smurði“. Messías var konungurinn sem Guð lofaði að senda Gyðingum til að stofna ríki sitt. Með því að kalla Jesú „Krist“ segir Markús okkur strax í upphafi að Jesús sé þessi langþráði konungur og frelsari sem Gyðingar voru að bíða eftir. Sonur Guðs þýðir að Jesús er ekki bara venjulegur maður heldur sonur Guðs á einstakan hátt. Þetta er lykilatriði í kristinni trú sem segir að Guð kom sjálfur í heiminn sem maður.

* 1:2 Mal 3:1; Matt 11:10; Lúk 7:27

* 1:3 Jes 40:3; Matt 3:3; Lúk 3:4; Jóh 1:23

* 1:3 Markúsarguðspjall blandar saman spádómum frá Malakía og Jesaja til að sýna að Jóhannes er sá sem Guð lofaði. Hann undirbýr fólk fyrir Jesú eins og einhver sem ryður brautina fyrir VIP-gest.

* 1:4 Skírn var ekki bara ytri athöfn heldur tákn um innri breytingu og undirbúningur fyrir komu Messíasar (Jesú). Fólk kom til Jóhannesar til að viðurkenna að það hafði gert rangt (syndgað), snúa sér frá synd og á rétta leið.

† 1:4 Iðrun er að skilja og sjá það slæma sem ég hef gert og snúa frá því.

* 1:4 Matt 3:1-2; Lúk 3:3

* 1:5 Matt 3:5-6

* 1:6 2Kon 1:8

* 1:6 Þetta er spámannalífstíll eins og Elía í Gamla testamentinu. Engisprettur og villihunang var einfaldur matur í eyðimörkinni. Jóhannes helgaði líf sitt Guði.

* 1:7 Matt 3:11; Lúk 3:16; Jóh 1:27

* 1:8 Matt 3:11; Lúk 3:16; Jóh 1:33; Post 1:5

* 1:9 Matt 3:13-17; Lúk 3:21-22

* 1:10 Matt 3:16; Lúk 3:22; Jóh 1:32

* 1:11 Matt 3:17; Lúk 3:22; 2Pét 1:17; Slm 2:7; Jes 42:1

* 1:11 Röddin frá himni staðfestir að Jesús er sonur Guðs og Faðirinn er ánægður. Þetta er mikilvægt augnablik þar sem þrenningin (Faðir, Sonur og Heilagur Andi) koma fram saman.

* 1:13 Matt 4:1-11; Lúk 4:1-13

* 1:13 Jesú er freistað en hann syndgar ekki. Hann sigrar Satan þar sem Adam og Evu mistókst. „Fjörutíu dagar“ minnir á nokkra staði í Biblíunni. Nóaflóðið varði í 40 daga (1Mós 7:12). Móse var fjárhirðir í óbyggðum í 40 ár (2Mós 2:15-22). Móse var 40 daga á Sínaífjalli (2Mós 24:18). Móse sendi njósnara til að kanna landið í 40 daga (4Mós 13:24). Ísraelsmenn voru 40 ár á ferð um eyðimörkina eftir að 10 af 12 njósnurum höfðu ekki hugrekki til að taka landið (4Mós 14-26-35). Golíat hæddi Ísraelsmenn í 40 daga (1Sam 17:16). Elía var 40 daga í eyðimörkinni (1Kon 19:1-9). Eftir upprisuna birtist Jesú lærisveinunum í 40 daga áður en hann steig upp til himna (Pos 1:3).

* 1:14 Matt 4:12; Lúk 4:14

* 1:14 Konungsríki Guðs er kraftur Guðs og vald að verki sem færir lækningu, fyrirgefningu og nýtt líf. Það má líka segja að konungsríki Guðs er þar sem hlustað er á hann, vilji hans framkvæmdur og það gert sem hvílir á hans hjarta. Það er líka innri umbreyting hjartans í réttlæti, friði og gleði í Heilögum anda. Jesús tilkynnir að konungsríkið sé komið með honum og í boði hér og nú fyrir alla sem snúa sér til hans. Í Markúsarguðspjalli kennir hann og sýnir hvernig það lítur út og býður fólki að ganga inn í það sem lærisveinar hans. Það þýðir að við iðrumst, treystum á Guð og lærum að lúta stjórn Guðs á öllum sviðum lífs okkar. Áætlun Guðs er að endurreisa fullkomið, heilagt konungsríki sitt á jörðinni og við getum núna þegar lifað sem borgarar þess. Mrk 4:1-34 útskýrir meira um konungsríki Guðs. Mat 13:24-30 útskýrir hvernig konungsríki Guðs er komið þó við búum ennþá í heimi þar sem margt fer úrskeiðis. Dan 2:35 útskýrir hvernig konungsríki Guðs byrjar smátt en vex og tekur að lokun yfir alla jörðina.

* 1:15 Matt 4:17; Gal 4:4

* 1:15 Þetta er eitt mikilvægasta versið í Markúsarguðspjalli. Það þýðir að stjórn og konungsríki Guðs kemur inn í heiminn með Jesú og er aðgengilegt fyrir alla sem vilja.

* 1:16 Matt 4:18-22; Lúk 5:1-11

* 1:17 Jesús notar það sem þeir þekkja, veiðar, til að útskýra fyrir þeim nýtt verkefni.

* 1:21 Í Markúsarguðspjalli tekur þú fljótt eftir því að fólk er að rífast við Jesú um hvíldardaginn. Hvíldardagurinn er sérstakur hvíldardagur sem Guð sagði fólki sínu (Gyðingum) að halda í hverri viku. Hann er sjöundi dagurinn – laugardagur – því Guð skapaði heiminn á sex dögum og hvíldist á þeim sjöunda. Þess vegna segir í boðorðinu: „Minnstu þess að halda hvíldardaginn heilagan.“ (2Mós 20:8). Á hvíldardeginum áttu Gyðingar að hætta venjulegum störfum, hvílast, njóta þess fallega sem Guð hefur skapað, tilbiðja Guð og verja tíma með fjölskyldunni. Lögmálskennarar Gyðinga höfðu sett fjölda viðbótarreglna um hvað mátti og hvað mátti ekki gera á hvíldardegi. Þetta varð mjög strangt, eins og að banna að tína nokkur hveitikorn til matar (Mrk 2.23), eða lækna veikan einstakling (Mrk 3:2). Samkomuhús eða sýnagóga var samkomustaður Gyðinga á hverjum stað til tilbeiðslu, bæna, ritningarlesturs og kennslu. Hún var eins og félagsmiðstöð og kirkja fyrir Gyðinga í bæjum og þorpum. Jesús kenndi oft í samkomuhúsum, sérstaklega á hvíldardegi. Musterið í Jerúsalem var aðal staður fórnanna, en samkomuhús voru dreifð víða til reglubundins helgihalds (hittast, lesa orð Guðs, biðja og tilbiðja Guð saman).

* 1:22 Lögmálskennararnir voru atvinnukennarar og sérfræðingar í lögmáli (reglum) Gamla testamentisins (eins og biblíufræðingur og lögfræðingur í einum og sama manninum). Þeir afrituðu ritningarnar (bækur Gamla testamentisins) og útskýrðu reglurnar.

‡ 1:32 Dagur Gyðinga byrjar við sólsetur (að kvöldi). Svona var þetta á dögum Jesú og er þannig enn varðandi hvíldardag og trúarhátíðir, þó að allar þjóðir (einnig Ísrael) noti miðnætti sem byrjun dags samkvæmt lögum, í samgöngum, viðskiptum o.fl. Hér fer fólk að koma til Jesú um kvöldið því þá var hvíldardeginum lokið.

§ 1:34 Sjá Mrk 2:10 skýring um Messísasarleyndarmálið.

* 1:40 Holdsveiki var alvarlegur og smitandi húðsjúkdómur sem gerði fólk óhreint samkvæmt lögmáli Gyðinga. Þeir sem höfðu holdsveiki máttu ekki búa með öðrum (sjá 3Mós 13:45–46), koma nálægt musterinu eða snerta fólk. Holdsveikum var skylt að láta aðra vita til að koma ekki of nærri. Í Biblíunni nær orðið yfir ýmsa húðsjúkdóma, ekki bara nútíma holdsveiki (Hansen-sjúkdóm).

* 1:44 3 Mós 14:2-32

* 2:1 Matt 9:1; Lúk 5:17

* 2:1 Kapernaúm varð eins konar „heimili“ fyrir Jesús í Galíleu. Hann bjó oft hjá lærisveinum sínum eins og Pétri. Fólk streymdi til hans vegna kraftaverka hans.

* 2:2 Mrk 1:45

* 2:3 Matt 9:2; Lúk 5:18

* 2:4 Lúk 5:19

* 2:4 Hús voru oft með flöt þök úr timbri, leir og stráum. Það var hægt að rífa þau upp til að komast inn. Þetta sýnir mikla trú vina hans: þeir voru tilbúnir að eyðileggja þak til að komast að Jesú.

* 2:5 Matt 9:2; Lúk 5:20

* 2:5 Jesús byrjar á að fyrirgefa syndir en ekki bara að lækna líkamlega. Þetta var lykilatriði: aðeins Guð getur fyrirgefið syndir, og Jesús sýnir hér að hann hefur guðlegt vald.

* 2:6 Lögmálskennarar, Mrk 1:22.

* 2:7 Matt 9:3; Lúk 5:21; Jes 43:25

* 2:7 Lögmálskennararnir (oft farísear) héldu að Jesús væri að guðlasta (móðga Guð eða gera grín að honum) með því að segjast geta fyrirgefið syndir. Ef Jesús er bara maður og ekkert meira þá er hann að guðlasta. Þetta er einmitt stærsta spurningin: Hver er Jesús? Sjá Mrk 8:29.

* 2:8 Matt 9:4; Lúk 5:22; Jóh 2:25

* 2:10 Matt 9:6; Lúk 5:24; Dan 7:13-14

* 2:10 „Mannssonurinn“ er titill sem Jesús notar oft um sjálfan sig (Dan 7:13-14). Titillinn vísar til þess að Jesús er bæði maður og himneskur konungur með vald frá Guði. Jesús þurfti að feta örmjóan stíg þegar hann talaði um sjálfan sig án þess að gera það of augljóst. Ef hann gerði það of augljóst yrði allt vitlaust eða hann líflátinn fyrir tímann. Þetta er stundum kallað Messíasarleyndarmálið. Notkun Jesú á þessum titli er hluti af því.

* 2:11 Matt 9:6; Lúk 5:24

* 2:12 Að lofa Guð er t.d. að þakka honum fyrir eða lýsa því yfir hver hann er. Sjá t.d. Mrk 5:33 (konan fellur fram fyrir framan Jesú); 15:39; 16:1-8.

* 2:12 Matt 9:8; Lúk 5:26

* 2:13 Matt 9:9; Lúk 5:27

* 2:14 Matt 9:9; Lúk 5:27-28

* 2:14 Leví (síðar kallaður Matteus) var skattheimtumaður. Skattkofinn var eins og lítil sjoppa nema þarna kom fólk til að borga skatt. Gyðingar álitu Matteus svikara og syndara af því að hann vann fyrir Rómverja.

* 2:15 Matt 9:10; Lúk 5:29

* 2:16 Matt 9:11; Lúk 5:30

* 2:16 Farísear voru strangtrúaður hópur Gyðinga sem tók það mjög alvarlega að hlýða lögum Guðs. Þeir bættu við mörgum eigin reglum til að tryggja að þeir brytu ekki óvart nein boðorð. Þeir voru mjög virtir en einblíndu oft meira á ytri reglur en á hjartalagið.

† 2:17 Réttlátur er sá sem hefur gert rétt eða er saklaus. Jesús er sá eini sem hefur lifað fullkomlega réttlátu lífi. Sjá t.d. Róm 3:23.

* 2:17 Matt 9:12-13; Lúk 5:31-32; Lúk 19:10; 1Tím 1:15

* 2:17 Jesús notar læknisdæmi: Hann er „læknir“ fyrir synduga (fólk sem viðurkennir þörf sína). Þetta er kjarni boðunar hans. Hann kemur til þeirra sem þurfa hjálp og viðurkenna það, ekki þeirra sem telja sig fullkomna.

* 2:18 Matt 9:14; Lúk 5:33

* 2:19 Matt 9:15; Lúk 5:34

* 2:20 Matt 9:15; Lúk 5:35

* 2:20 „Brúðguminn“ er Jesús sjálfur. Gleðitími er núna með honum, en fasta kemur síðar (t.d. eftir krossfestinguna). Þetta sýnir að lærisveinar hans lifa ekki lengur í Gamla Testamentinu heldur því Nýja.

‡ 2:21 Ómýkt merkir stíft eða það sem skortir teygjanleika.

* 2:21 Matt 9:16; Lúk 5:36

* 2:22 Matt 9:17; Lúk 5:37-39

* 2:22 Flaska er orðrétt vínbelgir úr leðri. Á tímum Jesú var vín geymt í leðurbelgjum. Nýtt vín gerjast og þenst út. Belgirnir þenjast með. Gamlir belgir eru þurrir og stífir. Þeir springa ef þeir eru fylltir af nýju víni. Þetta er dæmi um nýtt samanborið við gamalt: Boðun Jesú er nýtt „vín“ (Konungsríki Guðs). Það passar ekki inn í gamlar reglur farísea. Þetta merkir að kristni er nýtt samband við Guð, ekki bara uppfærsla á gamalli lögmálshefð.

* 2:23 Matt 12:1; Lúk 6:1

* 2:23 Hvíldardagurinn, Mrk 1:21.

* 2:24 Matt 12:2; Lúk 6:2

* 2:24 Farísear höfðu strangar reglur um hvíldardaginn (t.d. bannað að uppskera eða vinna). Þeir litu á alla korntínslu sem vinnu við uppskeru. Hvíldardagurinn, Mrk 1:21.

* 2:25 Matt 12:3; Lúk 6:3

* 2:26 1Sam 21:1-6; Matt 12:4; Lúk 6:4

* 2:26 Jesús vísar í 1Sam 21: Davíð át helgað brauð (sem var aðeins fyrir presta) þegar hann var í neyð. Þetta sýnir að mannslíf og þarfir eru mikilvægari en svona reglur. (Ath: Abíatar var sonur æðstaprestsins á þeim tíma þegar Davíð át brauðið, en varð svo sjálfur æðstiprestur síðar.) Æðstipresturinn var valdamesti trúarleiðtogi í Ísrael á tímum Jesú. Hann var æðsti leiðtogi musterisins (Sjá Mrk 11:11 um musterið) í Jerúsalem. Hann stjórnaði öllum prestunum og leiddi mikilvægustu fórnar- og tilbeiðsluathafnirnar. Aðeins æðstipresturinn mátti ganga inn í allra helgasta hluta musterisins einu sinni á ári. Á tímum Jesú hafði æðstipresturinn einnig mikil pólitísk völd og vann oft náið með rómverskum valdhöfum. Í Markúsarguðspjalli gegnir æðstipresturinn (Kaífas) lykilhlutverki í handtöku og réttarhöldunum yfir Jesú. Hann er fulltrúi trúarlegu yfirstéttarinnar sem var á móti Jesú. Kaífas er afar virtur og áhrifamikill, en fannst sér ógnað af vinsældum og því sem Jesús kenndi. Þegar Mrk talar um æðstupresta í fleirtölu (t.d. æðstuprestarnir) er átt við fyrrum æðstupresta sem voru á lífi en líka valdamikinn innsta hring af leiðtogum prestdæmisins. Þeir unnu saman að því að vera á móti Jesú.

* 2:27 2Mós 23:12; 5Mós 5:14-15

* 2:28 Matt 12:8; Lúk 6:5

* 2:28 Jesús segist ráða yfir hvíldardeginum. Hann hefur vald yfir lögmálinu (Sjá Mrk 1:22), sem sýnir guðlegt yfirvald hans. Mannssonurinn, Mrk 2:10.

* 3:1 Matt 12:9-14; Lúk 6:6-11

* 3:1 Samkomuhús, Mrk 1:21.

* 3:2 Lúk 6:7; Lúk 14:1

* 3:3 Matt 12:13; Lúk 6:8

* 3:4 Matt 12:10; Lúk 6:9

* 3:4 Jesús setur upp einfalda siðferðisspurningu: Hvíldardagurinn snýst um líf og gæði, ekki reglur sem koma í veg fyrir að hjálpa öðrum. Þögn þeirra sýnir að þeir voru ekki tilbúnir að viðurkenna réttlæti Jesú. Hvíldardagurinn, Mrk 1:21.

* 3:5 Matt 12:13; Lúk 6:10

* 3:6 Matt 12:14; Lúk 6:11; Jóh 11:53

* 3:6 Heródesarsinnar voru stuðningsmenn Heródesar Antipas (svæðisstjóri Galíleu) og pólitískir samstarfsmenn farísea, sem annars voru oft ósammála. Þetta er fyrsta merkið um samantekin ráð þeirra sem vildu drepa Jesú. Farísear, Mrk 2:16.

* 3:7 Matt 4:25; Matt 12:15; Lúk 6:17

* 3:8 Matt 4:25; Mrk 5:20

* 3:9 Mrk 4:1

* 3:10 Mrk 5:28; Mrk 6:56

* 3:11 Matt 8:29; Mrk 1:24; Lúk 4:41

* 3:11 Sonur Guðs, Mrk 1:1. Jafnvel óhreinu andarnir þekkja hver Jesús er, en Jesús bannar þeim að segja það upphátt (v. 12). Sjá Messíasarleyndarmáli, Mrk 2:10.

* 3:12 Að ljóstra upp er að segja frá, t.d. að segja frá leyndarmáli eða því sem hefur verið hulið.

* 3:12 Mrk 1:25; Mrk 1:34

* 3:13 Matt 10:1-4; Lúk 6:12-16

* 3:14 Mrk 6:7; Lúk 9:1

† 3:15 Að gera kleift er sama og að gera mögulegt. Dæmi: Dagleg hæfing gerði mér kleift að hlaupa maraþon.

* 3:15 Matt 10:1; Lúk 9:1

* 3:16 Matt 10:2-4; Lúk 6:13-16; Post 1:13

* 3:17 „Þrumusynirnir“ - Jóhannes og Jakob voru líklega ákafir og sterkir persónuleikar.

* 3:19 Ættkvíslir Ísraels eru tólf. Jesús stofnar nýtt „Ísrael“ með tólf lærisveinum.

* 3:20 Mrk 6:31

‡ 3:21 Að tala um fyrir er að leiðrétta eða fá til að skipta um skoðun.

* 3:21 Jóh 7:5; Jóh 10:20

* 3:21 „Ættingjar hans“ (líklega móðir og bræður) skildu ekki hvað Jesús var að kenna og gera. Þeir héldu að hann væri „galinn“, m.a. vegna þess mikla mannfjölda sem kom til Jesú.

* 3:22 Matt 9:34; Matt 12:24; Lúk 11:15

* 3:22 „Beelsebúb“ var upphaflega nafn á filistískum guði („herra flugnanna“), en Gyðingar notuðu það sem nafn á höfðingja djöflanna (Satan). Þeir ásaka Jesú um að nota djöfullegan kraft. Lögmálskennarar, Mrk 1:22.

* 3:23 Matt 12:25-29; Lúk 11:17-22

* 3:26 Matt 12:26; Lúk 11:18

* 3:27 Matt 12:29; Lúk 11:21-22

* 3:27 Jesús snýr ásökuninni við: ef hann rekur djöfla út, þá er hann sterkari en Satan („sterki maðurinn“). Það sýnir að konungsríki Guðs er að sigra illskuna.

* 3:28 Matt 12:31-32; Lúk 12:10

§ 3:28 Guðlast, Mrk 2:7.

* 3:29 Heb 6:4-6; 1Jóh 5:16

* 3:29 „Synd gegn Heilögum anda“. Þetta þýðir að hafna algjörlega vinnu Heilags anda (t.d. neita að viðurkenna að Jesús vinnur með krafti Guðs). Það er ekki ein eða fleiri syndir heldur ástand hjartans sem neitar fyrirgefningu.

* 3:31 Matt 12:46-50; Lúk 8:19-21

* 3:34 Matt 12:49; Lúk 8:21

* 3:35 Matt 12:50; Lúk 8:21; Róm 8:29; Heb 2:11

* 3:35 Jesús endurskilgreinir „fjölskyldu“: Hún er ekki bara blóðbönd heldur að gera vilja Guðs. Þetta eru mikilvæg skilaboð um nýtt samfélag því kirkjan er „fjölskylda Guðs.“

* 4:1 Matt 13:1-2; Lúk 8:4

* 4:2 Matt 13:3

* 4:3 Matt 13:3; Lúk 8:5

* 4:4 Matt 13:4

* 4:5 Matt 13:5

* 4:6 Matt 13:6

* 4:7 Matt 13:7

* 4:8 Matt 13:8

* 4:9 Matt 11:15; Matt 13:9; Lúk 8:8

* 4:10 Matt 13:10; Lúk 8:9

* 4:11 Matt 13:11; Lúk 8:10

* 4:11 Konungsríki Guðs, Mrk 1:14.

* 4:12 Jes 6:9-10; Matt 13:14-15; Lúk 8:10; Jóh 12:40; Róm 11:8

* 4:12 Tilvitnun í Jesaja 6:9-10. Jesús notar þessa tilvitnun til að útskýra að gagnvart þeim sem vilja ekki skilja fela dæmisögur hans í sér leyndarmál, en jafnframt opinberun til þeirra sem leita, hlusta og vilja skilja.

* 4:13 Matt 13:18

* 4:14 Matt 13:19; Lúk 8:11

* 4:15 Matt 13:19; Lúk 8:12

* 4:16 Matt 13:20; Lúk 8:13

* 4:17 Matt 13:21; Lúk 8:13

* 4:18 Matt 13:22; Lúk 8:14

* 4:19 Matt 13:22; Lúk 8:14

* 4:20 Matt 13:23; Lúk 8:15

* 4:20 Líkingin um sáðmanninn sýnir mismunandi viðbrögð við boðskapnum um konungsríki Guðs: sumir hafna, sumir bregðast vel við í stutta stund, sumir láta heiminn kæfa það, en þeir sem taka við bera mikinn ávöxt.

* 4:21 Matt 5:15; Lúk 8:16; Lúk 11:33

* 4:22 Matt 10:26; Lúk 8:17

* 4:23 Matt 11:15; Mrk 4:9

* 4:24 Matt 7:2; Lúk 6:38

* 4:24 Hversu vel við hlustum og tökum við mótar hversu mikið við skiljum orð Guðs.

* 4:25 Matt 13:12; Matt 25:29; Lúk 8:18

* 4:26 Mrk 4:3-8

* 4:27 Jóh 3:8

* 4:28 2Sam 23:4

* 4:29 Jóel 3:13; Matt 13:39-43

* 4:29 Konungsríki Guðs vex sjálft – Guð vinnur í bakgrunninum, en uppskeran kemur þegar tíminn er réttur (dómur og endalok).

* 4:30 Matt 13:31-32; Lúk 13:18-19

* 4:31 Matt 13:31

* 4:31 Orðrétt sinnepskorn.

* 4:32 Matt 13:32; Dan 4:21

* 4:32 Mustarðsfræ er mjög lítið, en verður stórt tré. Konungsríki Guðs byrjar lítið en vex til að verða stórt og veita mörgum skjól.

* 4:33 Matt 13:34

* 4:34 Matt 13:36

* 4:34 Jesús notar líkingar og dæmisögur til að kenna almenningi, en útskýrir svo nánar fyrir lærisveinum sínum. Þetta sýnir hvernig djúpur skilningur kemur með persónulegu samfélagi við Jesú eða því að vera með honum. Sjá um dæmisögur í Mrk 4:12.

* 4:35 Dagur byrjar um kvöld, Mrk 1:32.

* 4:35 Matt 8:18; Lúk 8:22

* 4:36 Matt 8:23

* 4:37 Matt 8:24; Lúk 8:23

* 4:38 Matt 8:25; Lúk 8:24

* 4:38 Jesús sefur vært í stormi. Þetta sýnir fullkomna trú hans og traust til föður síns. Lærisveinarnir eru hræddir og velta því fyrir sér hvort Jesú sé sama um þá.

* 4:39 Matt 8:26; Lúk 8:24; Slm 107:29

* 4:39 Jesús skipar náttúrunni. Þetta sýnir guðlegt vald yfir sköpuninni, eins og Guð í Gamla testamentinu (t.d. Slm 107).

* 4:40 Matt 8:26; Lúk 8:25

* 4:41 Matt 8:27; Lúk 8:25

* 4:41 Lærisveinarnir eru enn hissa og hræddir. Þetta er byrjun á skilningi þeirra á því hver Jesús er: ekki bara kennari heldur Guð sjálfur. Sjá Mrk 8:29 og um Messíasarleyndarmálið í Mrk 2:10.

* 5:1 Matt 8:28-34; Lúk 8:26-39

* 5:1 Gerasenanna (eða Gerasa/Gadara í sumum handritum) er svæði austan við Galíleuvatn, í Dekapólis (tíu borgum). Þetta er ekki svæði Gyðinga, heldur heiðingja (heiðingar = aðrir en Gyðingar), sem útskýrir svínahjörðina í Mrk 5:11. Reglur Gamla testamentisins bönnuðu Gyðingum að borða svínakjöt (3Mós 11:7-8) og því ræktuðu Gyðingar ekki svín. Sjá líka skýring við Mrk 7:23.

* 5:2 Matt 8:28; Lúk 8:27

* 5:3 Lúk 8:29

* 5:5 Maðurinn var í mikilli andlegri og líkamlegri þjáningu – grafirnar voru oft óhreinir staðir, og sjálfsskaðinn sýnir hversu mikið vald djöflarnir höfðu yfir honum.

* 5:6 Matt 8:29; Lúk 8:28

* 5:7 Matt 8:29; Lúk 8:28; Mrk 1:24

* 5:7 „Sonur Guðs hins hæsta,“ Mrk 1:1. Jafnvel djöflarnir þekkja hver Jesús er og eru hræddir við hann. Þeir biðja um miskunn.

* 5:8 Mrk 1:25

* 5:9 Lúk 8:30

* 5:9 „Her“ (legion) þýðir hersveit – um 6000 hermenn. Þetta sýnir að margir djöflar voru í manninum, sem gerir hann afar sterkan og hættulegan.

* 5:10 Lúk 8:31

* 5:11 Matt 8:30; Lúk 8:32

* 5:12 Matt 8:31

* 5:13 Matt 8:32; Lúk 8:33

* 5:13 Svín voru óhrein dýr hjá Gyðingum. Jesús leyfir óhreinu öndunum að fara í þau, sem leiðir til eyðileggingar. Þetta sýnir vald hans yfir óhreinum öndum og að illskan eyðileggur það sem hún tekur yfir.

* 5:14 Matt 8:33; Lúk 8:34

* 5:15 Matt 8:34; Lúk 8:35

* 5:16 Lúk 8:36

* 5:17 Matt 8:34; Lúk 8:37

* 5:17 Fólkið óttast kraft Jesú meira en djöflana — þeir vilja frekar halda svínunum sínum (hagkerfinu og peningunum sínum) en að Jesús breyta einhverju í lífi þeirra eða umhverfi.

* 5:18 Lúk 8:38

* 5:19 Lúk 8:39

* 5:19 Jesús sendir hann heim sem „fyrsta boðberann“ utan byggða Gyðinga. Hann á að segja frá miskunn Guðs, sem sýnir að Jesús kemur líka til þeirra sem eru ekki Gyðingar. Flestir sem búa á Íslandi eru t.d. ekki Gyðingar.

* 5:20 Matt 4:25

* 5:21 Matt 9:1; Lúk 8:40

* 5:22 Matt 9:18; Lúk 8:41

* 5:23 Matt 9:18; Lúk 8:42

* 5:24 Matt 9:19; Lúk 8:42

* 5:25 Matt 9:20; Lúk 8:43

* 5:25 Blæðingar gerðu hana óhreina samkvæmt lögmálinu (3Mós 15) — hún mátti ekki snerta fólk eða vera í samfélagi. Hún hafði þjáðst lengi og eytt öllu sem hún átti.

* 5:26 Lúk 8:43

* 5:27 Matt 9:20; Lúk 8:44

* 5:28 Matt 9:21

* 5:29 Matt 9:22; Lúk 8:44

* 5:30 Lúk 8:46

* 5:30 Jesús finnur fyrir krafti sem fer frá honum — þetta sýnir að lækningin var ekki sjálfvirk heldur kom frá honum persónulega.

* 5:31 Lúk 8:45

* 5:32 Lúk 8:47

* 5:33 Lúk 8:47

* 5:34 Matt 9:22; Lúk 8:48

* 5:35 Matt 9:18; Lúk 8:49

* 5:36 Lúk 8:50

* 5:37 Matt 17:1; Mrk 9:2; Mrk 13:3; Mrk 14:33

* 5:38 Matt 9:23; Lúk 8:52

* 5:39 Matt 9:24; Lúk 8:52

* 5:39 „hún sefur“ — Jesús talar um dauða sem tímabundinn svefn fyrir þá sem trúa. Þetta er ekki afneitun á dauða heldur sýnir vald Jesú yfir honum.

* 5:40 Hæddist = gerði grín að.

* 5:40 Matt 9:25; Lúk 8:53

* 5:41 Lúk 8:54

* 5:41 „Talíþa kúmí“ er arameískt (tungumál Jesú) — Markús þýðir það fyrir lesendur sína. Jesús talar beint til barnsins, sem sýnir persónulegt vald hans yfir dauðanum.

* 5:42 Matt 9:25; Lúk 8:55

* 5:43 Matt 9:26; Mrk 1:44; Mrk 7:36

* 5:43 Jesús bannar þeim að segja frá (Messíasarleyndarmálið, sjá Mrk 2:10) og biður um mat — sýnir að hún er lifandi og þarf venjulega umönnun, ekki bara kraftaverk.

* 6:1 Matt 13:53-58; Lúk 4:16-30

* 6:2 Viska er að vera klár eða vita hvernig allt virkar í raun og veru. Það er líka djúpt innsæi og skilningur á því hvernig veröldin virkar.

* 6:2 Matt 13:54; Lúk 4:16

* 6:2 Hvíldardagurinn, Mrk 1:21. Samkomuhúsinu, Mrk 1:21.

* 6:3 Matt 13:55-56; Jóh 6:42

* 6:3 Fólk í Nasaret þekkir Jesú sem „smiðinn“ (tekton = handverksmaður, oft smiður eða trésmiður) og son Maríu. Það þekkir fjölskyldu hans og getur ekki samþykkt að hann sé spámaður eða Messías. Þetta leiðir til „hneykslunar“ (skandalízomai). Það trúir ekki því það þykist þekkja Jesús of vel og vita hver hann er.

* 6:4 Matt 13:57; Lúk 4:24; Jóh 4:44

* 6:4 Jesús vitnar í algenga reglu: Fólk í sama bæ eða sömu fjölskyldu tekur oft ekki við spámönnum. Það þekkir of vel bakgrunninn til að trúa. Þetta er stigvaxandi vanvirðing: Fyrst í heimabænum (almenningur). Síðan meðal ættingja (stærri fjölskylda). Að lokum í eigin húsi (mesta nándin – nánasta fjölskylda).

* 6:5 Matt 13:58

* 6:5 Jesús „gat ekki“ — ekki vegna vanmáttar hans heldur vegna vantrúar fólksins. Kraftaverk hans eru oft tengd við trú viðtakandans.

* 6:6 Matt 9:35

* 6:7 Matt 10:1; Lúk 9:1

* 6:8 Matt 10:9-10; Lúk 9:3

* 6:9 Matt 10:10

* 6:10 Matt 10:11; Lúk 9:4

* 6:11 Matt 10:14; Lúk 9:5; Post 13:51

* 6:12 Matt 3:2; Mrk 1:15

* 6:13 Jak 5:14

* 6:13 Smurning með olíu var algeng lækningaraðferð í Gyðingatrú (tengd blessun og miskunn Guðs). Lærisveinarnir nota hana með valdi Jesú.

* 6:14 Matt 14:1-2; Lúk 9:7-9

* 6:15 Mal 4:5; Matt 16:14; Lúk 9:8

* 6:16 Matt 14:2; Lúk 9:9

* 6:17 Matt 14:3; Lúk 3:19-20

* 6:18 3Mós 18:16; 3Mós 20:21

* 6:19 Matt 14:5

* 6:20 Matt 14:5

† 6:20 Sum handrit segja að Heródes hafi gert marga hluti.

* 6:21 Matt 14:6

* 6:22 Matt 14:6-7

* 6:23 Est 5:3; Est 7:2

* 6:23 Hér er dæmi um konungsríki sem er öðruvísi en konungsríki Guðs, sjá Mrk 1:14.

* 6:24 Matt 14:8

* 6:25 Matt 14:8

* 6:26 Matt 14:9

* 6:27 Matt 14:10

* 6:28 Matt 14:10

* 6:29 Matt 14:11

* 6:30 Lúk 9:10

* 6:31 Mrk 3:20; Matt 14:13

* 6:32 Matt 14:13; Lúk 9:10

* 6:33 Matt 14:13; Lúk 9:11

* 6:34 Matt 9:36; Matt 14:14; Lúk 9:11; 4Mós 27:17; Esek 34:5

* 6:34 „Sauðir án hirðis“ — Jesús sér að fólkið ratar ekki rétta leið og þarf leiðsögn. Hann kennir þeim fyrst, síðan sér hann þeim fyrir líkamlegri næringu.

* 6:35 Matt 14:15; Lúk 9:12

* 6:36 Matt 14:15

‡ 6:37 Ógrynnin merkir mjög mikið eða í þessu samhengi fullt af brauði.

* 6:37 Matt 14:16-17; Lúk 9:13; Jóh 6:7

* 6:38 Matt 14:17; Lúk 9:13; Jóh 6:9

* 6:39 Matt 14:19; Lúk 9:14

* 6:40 Lúk 9:14

* 6:41 Matt 14:19; Lúk 9:16; Jóh 6:11

* 6:41 Jesús þakkar (eucharisteō) — þetta er fyrirmynd fyrir síðustu kvöldmáltíðina (Mrk 14:18). Hann notar lítið til að metta marga.

* 6:42 Matt 14:20; Lúk 9:17; Jóh 6:12

* 6:43 Matt 14:20; Lúk 9:17; Jóh 6:13

* 6:44 Matt 14:21; Jóh 6:10

* 6:45 Matt 14:22; Jóh 6:17

* 6:46 Matt 14:23; Lúk 6:12

* 6:47 Matt 14:23

* 6:48 Matt 14:24-25; Jóh 6:19

* 6:49 Matt 14:26

* 6:50 Matt 14:27; Jóh 6:20

* 6:51 Matt 14:32; Jóh 6:21

* 6:52 Mrk 8:17-21

* 6:52 Lærisveinarnir skilja ekki kraftaverkið með brauðið — hjörtu þeirra eru „treg“ (pepōrōmenē) — þeir skilja ekki enn vald Jesú.

* 6:53 Matt 14:34

* 6:54 Matt 14:35

* 6:55 Matt 14:35

* 6:56 Matt 14:36; Mrk 5:28; Lúk 8:44

* 7:1 Matt 15:1

* 7:1 Farísear, Mrk 2:16. Lögmálskennarar, Mrk 1:22.

* 7:2 Matt 15:2

* 7:3 Matt 15:2

* 7:3 Öldungar og forfeður voru virtir eldri leiðtogar Gyðinga, en kenningar þeirra og siðir höfðu gengið mann fram af manni í kynslóðir. Á tímum Jesú voru „lög forfeðranna“ næstum jafn mikilvæg og Gamla testamentið sjálft (Nýja testamentið er skrifað eftir að Jesús er risinn upp frá dauðum).

* 7:4 Matt 15:2

* 7:4 Handþvottur hér vísar til sérstakrar hefðar sem farísear og margir Gyðingar fylgdu fyrir máltíðir. Þetta snerist ekki um venjulegt hreinlæti heldur trúarreglur sem þeir bættu við til að gera sig „hreina“ frammi fyrir Guði. Jesús leiðréttir þetta og kennir að sannur hreinleiki kemur frá hjartanu en ekki frá ytri helgisiðum.

* 7:5 Matt 15:2

* 7:6 Hræsnari er sá sem gerir ekki sjálfur það sem hann segir öðrum að gera.

* 7:6 Matt 15:7-8; Jes 29:13

* 7:7 Jes 29:13

* 7:8 Matt 15:3

* 7:9 Matt 15:3

* 7:10 2Mós 20:12; 2Mós 21:17; 3Mós 20:9; 5Mós 5:16

* 7:11 Matt 15:5

* 7:11 „Korban“ þýðir gjöf helguð Guði. Farísear leyfðu að helga Guði peninga sem hefði annars átt að nota til að hjálpa foreldrum sínum. Þetta braut hinsvegar boðorðið um að heiðra foreldra sína.

* 7:12 Matt 15:5-6

* 7:13 Matt 15:6

* 7:13 Jesús gagnrýnir að hefðir frá mönnum (ekki boðorð Guðs) komu í veg fyrir að elska og heiðra foreldra sína. Þetta sýnir hvernig reglur geta orðið mikilvægari en hjarta miskunnar.

* 7:14 Matt 15:10

* 7:15 Matt 15:11

* 7:15 Jesús breytir skilningi á „óhreinleika.“ Það er ekki matur eða þvottur heldur hugsanir hjartans sem óhreinka manneskju.

* 7:17 Matt 15:15

* 7:18 Matt 15:16

* 7:19 Matt 15:17

* 7:19 Markús útskýrir að Jesús hreinsaði allan mat. Þetta var stórt skref fyrir kristna Gyðinga: enginn matur er lengur „óhreinn.“

* 7:20 Matt 15:18

* 7:21 Matt 5:21-22; Matt 15:19

† 7:22 Guðlast, Mrk 2:7.

* 7:22 Matt 15:19

* 7:23 Matt 15:20

* 7:23 Jesús nefnir syndir sem koma frá hjartanu. Þetta sýnir að vandamálið er innra, ekki ytra (t.d. matur eða þvottur). Sjá líka skýring við Mrk 7:4.

* 7:24 Matt 15:21

* 7:25 Matt 15:22

* 7:26 Matt 15:22

* 7:27 Matt 15:26

* 7:27 „Börn“ = Ísraelsmenn og Gyðingar, „hundar“ = heiðingar (algengt myndmál um alla aðra en Gyðinga). Jesús prófar trú hennar og leggur áherslu á forgang Gyðinga. Gyðingar fá fyrstir að hitta Jesú, en áætlun Guðs var alltaf að allar þjóðir fái að heyra fagnaðarerindið.

* 7:28 Matt 15:27

* 7:29 Matt 15:28

* 7:30 Matt 15:28

* 7:31 Matt 15:29

* 7:32 Mrk 5:23

* 7:32 Hér sjáum við sennilega hverju vitnisburður andsetna mannsins sem Jesús rak „Fjöldi“ út af og í svínin kom til leiðar (Sjá Mrk 5:13). Nú var hans heimafólk tilbúið að hlusta á Jesú.

* 7:33 Mrk 8:23

* 7:33 Það segir ekki berum orðum að Jesús hafi hrækt í hendur sínar eða á fingur. Það er hins vegar eðlilegasti skilningurinn í samhenginu, þar sem munnvatnið var síðan borið á tungu mannsins (samanber Mrk 8:23). Þetta var algeng aðferð til að lækna á þessum tíma.

* 7:34 Mrk 8:12

* 7:35 Mrk 8:25

‡ 7:36 Brýndi: Leggja áherslu á eða útskýra mjög vel það sem er mikilvægt.

* 7:36 Matt 9:30; Mrk 1:44

* 7:37 Jes 35:5-6

* 7:37 „Hann gerir ótrúlegustu hluti“ — orðin minna á sköpun Guðs (1Mós 1:31). Jesús uppfyllir spádóma um að Messías lækni heyrnarlausa og mállausa (Jes 35).

* 8:1 Matt 15:32-39

* 8:2 Matt 15:32

* 8:3 Matt 15:32

* 8:4 Matt 15:33

* 8:5 Matt 15:34

* 8:6 Matt 15:35-36

* 8:6 Jesús þakkar fyrir brauðið — þetta minnir á seinustu kvöldmáltíðina og sýnir að frá Jesú kemur blessun og að við þurfum ekkert annað en hann, jafnvel í eyðimörk.

* 8:7 Matt 15:36

* 8:8 Matt 15:37

* 8:9 Matt 15:38

* 8:9 Þetta er annað kraftaverkið þar sem Jesús er að metta mannfjölda. Fyrra kraftaverkið er í 6:30-44. Jesús sýnir aftur að við þurfum ekkert annað en hann, nú fyrir minni hóp og á öðruvísi svæði.

* 8:10 Matt 15:39

* 8:10 „Dalmanúta“ er líklega staðarnafn nálægt Magdala, vestan megin við Galíleuvatn.

* 8:11 Matt 16:1; Lúk 11:16

* 8:11 Farísear, Mrk 2:16.

* 8:12 Matt 16:4; Lúk 11:29

* 8:12 „Andvarpaði djúpt“ — Jesús er sár og reiður yfir vantrú þeirra. Þeir hafa séð kraftaverk en vilja samt að hann sanni sig fyrir þeim.

* 8:13 Matt 16:4

* 8:14 Matt 16:5

* 8:15 Matt 16:6; Lúk 12:1

* 8:15 „Súrdeig“ er myndlíking fyrir vond áhrif eða kenningu. Jesús varar við kenningum farísea (lög og hefðir) og Heródesar (pólitískt spillandi vald).

* 8:16 Matt 16:7

* 8:17 Matt 16:8-9

* 8:18 Jer 5:21; Jes 6:9-10; Mrk 4:12

* 8:19 Mrk 6:38-44; Matt 14:17-21

* 8:20 Mrk 8:5-8; Matt 15:34-38

* 8:21 Matt 16:11

* 8:21 Lærisveinarnir skilja ekki að við þurfum ekkert annað en Jesú — þeir eru enn að hugsa um brauð í bókstaflegri merkingu, en hann er að vara við kenningu farísea.

* 8:22 Mrk 10:46-52

* 8:23 Mrk 7:33

* 8:24 Mrk 8:25

* 8:25 Mrk 8:23

* 8:26 Mrk 5:43; Mrk 7:36

* 8:26 Jesús bannar honum að fara aftur inn í þorpið — þetta er hluti af „messíasarleyndarmálinu“ hjá Markúsi: hann vill ekki að fólk sjái hann bara sem kraftaverkamann heldur sem Messías.

* 8:27 Matt 16:13-20; Lúk 9:18-21

* 8:27 „sesaríska Filippí“ er norðan við Galíleu — fjarri byggðum Gyðinga.

* 8:28 Matt 16:14; Lúk 9:19

* 8:29 Matt 16:16; Lúk 9:20; Jóh 6:69

* 8:29 „Kristur“ (Messías), Mrk 1:1. Pétur játar að Jesús er sá sem Guð lofaði í Gamla testamentinu. Þetta er miðpunktur Markúsarguðspjalls.

* 8:30 Matt 16:20; Lúk 9:21

* 8:31 Matt 16:21; Lúk 9:22; Mrk 9:31; Mrk 10:33-34

* 8:31 Þetta er fyrsti spádómurinn um þjáningu. Jesús útskýrir að Messías verður að þjást og deyja, ekki bara sigra. Mannssonurinn, Mrk 2:10. Lögmálskennarar, Mrk 1:22. Öldungar og forfeður, Mrk 7:3. Æðstuprestanna, Mrk 2:26.

* 8:32 Matt 16:22

* 8:33 Matt 16:23

* 8:33 Jesús kallar Pétur „Satan“ – ekki sem illmenni, heldur vegna þess að hann hugsar mannlega (vald og sigur) í stað áætlunar Guðs (þjáning og kross).

* 8:34 Að afneita sjálfum sér merkir hér að taka Jesús framyfir sjálfan sig. T.d. að velja vilja Jesú frekar en eigin vilja.

* 8:34 Matt 10:38; Matt 16:24; Lúk 9:23; Lúk 14:27

* 8:35 Matt 10:39; Matt 16:25; Lúk 9:24; Lúk 17:33; Jóh 12:25

* 8:35 Fagnaðarerindisins, Mrk 1:1.

* 8:36 Matt 16:26; Lúk 9:25

* 8:37 Matt 16:26

* 8:38 Matt 10:33; Lúk 9:26; 2Tím 2:12

* 8:38 Það kostar að fylgja Jesú: Að afneita sjálfum sér og taka upp kross sinn (tákn dauða og vanvirðu). En Jesús lofar að það sé þess virði að fylgja honum. Bæði í þessu lífi en líka þegar hann kemur aftur í dýrð (sjá Mrk 10:28-31). Mannssonurinn, Mrk 2:10.

* 9:1 Matt 16:28; Lúk 9:27

* 9:1 „Koma í fullum krafti“ vísar líklega til umbreytingarinnar (e. transfiguration) sem kemur strax á eftir í þessum kafla. Konungsríki Guðs, Mrk 1:14.

* 9:2 Matt 17:1-8; Lúk 9:28-36

* 9:2 Jesús umbreytist og sýnir himneska dýrð sína. Pétur, Jakob og Jóhannes eru oft valdir fyrir mikilvæg augnablik (t.d. Getsemane).

* 9:3 Matt 17:2; Lúk 9:29

* 9:4 Matt 17:3; Lúk 9:30

* 9:4 Elía (spámenn) og Móse (lögmál) tákna Gamla testamentið (GT). Þeir ræða við Jesú. Það staðfestir að hann er uppfylling lögmálsins og spámanna GT.

* 9:5 Matt 17:4; Lúk 9:33

* 9:6 Lúk 9:33

* 9:7 Matt 17:5; Lúk 9:35; 2Pét 1:17; Slm 2:7; Jes 42:1

* 9:7 Rödd Föðurins staðfestir Jesú sem son og segir „hlustið á hann.“ Þetta er lykilboðskapur: Jesús sýnir hver Guð er og er leiðin til Guðs.

* 9:8 Matt 17:8

* 9:9 Matt 17:9

* 9:9 Jesús bannar að segja frá þar til eftir upprisuna. Þá skilja þeir fullkomlega hver hann er. Mannssonurinn, Mrk 2:10.

* 9:10 Lúk 9:45

* 9:11 Mal 4:5; Matt 17:10

* 9:11 Lögmálskennarar, Mrk 1:22.

* 9:12 Matt 17:11-12; Jes 53:3

* 9:12 Mannssonurinn, Mrk 2:10.

* 9:13 Jóhannes skírari uppfyllti þennan spádóm um Elía með því að undirbúa fólkið fyrir komu Jesú, sjá Mrk 1:1-8.

* 9:13 Matt 17:12-13; Mal 4:5-6

* 9:14 Matt 17:14-21; Lúk 9:37-43

* 9:15 Matt 17:14

* 9:16 Lúk 9:38

* 9:17 Matt 17:14-15; Lúk 9:38-39

* 9:18 Matt 17:15-16; Lúk 9:39-40

* 9:19 Matt 17:17; Lúk 9:41

* 9:20 Matt 17:18; Lúk 9:42

* 9:21 Lúk 9:42

* 9:22 Matt 17:15

* 9:23 Matt 17:20; Mrk 11:23

* 9:23 Jesús leggur áherslu á trú.

* 9:24 Matt 17:20

* 9:24 „Ég trúi! Hjálpaðu mér með vantrúna!“ Þetta er falleg játning: hann viðurkennir bæði trú og vantrú, og biður Jesú um hjálp.

* 9:25 Matt 17:18; Lúk 9:42

* 9:26 Matt 17:18

* 9:27 Matt 17:18; Lúk 9:42-43

* 9:28 Matt 17:19

* 9:29 Matt 17:21

* 9:29 Jesús kennir að sigur í sterkri andlegri baráttu krefst bænar og föstu.

* 9:30 Matt 17:22

* 9:31 Matt 17:22-23; Lúk 9:44

* 9:31 Annar spádómur um þjáningu. Jesús undirbýr þá fyrir krossinn. Mannssonurinn, Mrk 2:10.

† 9:32 Af hverju voru lærisveinarnir hræddir við að spyrja Jesú nánar út í það að Mannssonurinn yrði handrekinn og drepinn? Það geta verið nokkrar ástæður. 1. Þeir voru ringlaðir og áhyggjufullir. Hugmyndin um að Messías myndi þjást og deyja var í algerri andstöðu við væntingar þeirra. Þeir héldu að Messías yrði sigursæll konungur sem myndi sigra Róm og endurreisa dýrð Ísraels. Tal Jesú um að verða drepinn passaði ekki inn í þeirra mynd. 2. Ótti við afleiðingarnar. Orð Jesú voru átakanleg og ógnvekjandi. Að biðja um skýringar gæti neytt þá til að horfast í augu við hinn sársaukafulla sannleika: Að meistari þeirra myndi þjást og deyja. Þeir kusu frekar að vera í afneitun eða óvissu frekar en að horfast í augu við raunveruleikann. 3. Ótti við að virðast heimskir eða seinir að skilja. Þetta var ekki í fyrsta sinn sem Jesús hafði spáð fyrir um dauða sinn (sjá Mrk 8:31–33). Jesús hafði þegar ávítað lærisveinana (sérstaklega Pétur) fyrir að hafna hugmyndinni. Þeir gætu hafa verið vandræðalegir yfir því að viðurkenna að þeir skildu þetta ekki. 4. Virðing blönduð ótta. Jesús hafði nýlega ummyndast á fjallinu (Mrk 9:2–13) og sýnt guðdómlega dýrð sína. Lærisveinarnir voru fullir lotningar gagnvart honum, sem gerði þá hikandi við að spyrja hann opinskátt.

* 9:32 Lúk 9:45

* 9:33 Matt 18:1; Lúk 9:46

* 9:34 Matt 18:1; Lúk 9:46

* 9:35 Matt 20:26-27; Matt 23:11; Lúk 22:26

* 9:35 Jesús snýr við hefðbundinni hugmynd um vald. Mestur er sá sem þjónar.

* 9:36 Matt 18:2; Lúk 9:47

* 9:37 Matt 18:5; Lúk 9:48; Jóh 13:20

* 9:37 Jesús kennir um það að taka á móti í auðmýkt. Barn táknar það veika og litla; að taka á móti þeim er að taka á móti Guði.

* 9:38 Lúk 9:49-50

* 9:39 Lúk 9:50

* 9:40 Matt 12:30; Lúk 11:23

* 9:40 Jesús kennir það að sjá hlutina í stærra samhengi. Sá sem notar nafn hans til góðs er ekki óvinur.

* 9:41 Matt 10:42

* 9:41 Kristi, Mrk 1:1.

* 9:42 Matt 18:6; Lúk 17:2

‡ 9:42 Á dögum Jesú var myllusteinn þungt verkfæri sem samanstóð af tveimur steinum sem notaðir voru til að mala korn í mjöl, yfirleitt úr hörðu eldfjallabergi, basalti eða kalksteini. Minni handkvarnir voru notaðar á heimilum, en stærri og þyngri „efri“ myllusteinar (kvarnarsteinar), sem asnar sneru, voru einnig algengir og táknuðu oft þungan dóm eða dauða þegar Jesús notaði þá í viðvörunum sínum.

* 9:43 Matt 5:30; Matt 18:8

§ 9:43 Helvíti er hér orðið γέεννα, geenna. Þetta er Hinnom-dalurinn (Ge-Hinnom) rétt fyrir sunnan Jerúsalem. Þar var rusl brennt og stundum lík óguðlegra. Þar logaði stöðugt eldur. Á tímum Gamla testamentisins var það tengt barnafórnum til Móloks (2Kon 23:10; Jer 7:31). Á dögum Jesú var það orðið að sorphaug Jerúsalem þar sem eldar brunnu stöðugt til að eyða úrgangi og þar sem ormar nærðust á rotnandi efni. Jesús notar þessa fráhrindandi mynd til að vara við hinum hræðilega lokadómi sem bíður iðrunarlausra syndara – stað eyðingar og varanlegs skaða (Jes 66:24).

* 9:44 Jes 66:24

* 9:45 Matt 18:8

* 9:46 Jes 66:24

* 9:46 Þetta vers vantar í elstu handritin að Markúsarguðspjalli.

* 9:47 Matt 5:29; Matt 18:9

† 9:47 Helvíti, Mrk 9:43. Sjá Mrk 10:15 um ýktar líkingar.

* 9:48 Jes 66:24

* 9:48 Jesús notar myndmál frá Jesaja um eilífan eld og orma. Þetta er viðvörun um alvarleika syndar og mikilvægi þess að fjarlægja það sem leiðir til syndar úr lífi sínu.

* 9:49 2Mós 2:13

* 9:50 Matt 5:13; Lúk 14:34

* 9:50 Á dögum Jesú var „saltið“ sem fólk notaði ekki eins og hreina borðsaltið sem við kaupum í dag. Það var oft grafið upp eða fengið með uppgufun úr Dauðahafinu og innihélt mismikið af mold, gifsi og öðrum steinefnum. Með tímanum, sérstaklega ef þessi blanda blotnaði eða var skilin eftir úti í veðri og vindum, gat hinn eiginlegi salti hluti (natríumklóríð) skolast út og skilið eftir sig eitthvað sem leit enn út eins og salt en var bragðlaust og í raun gagnslaust til að krydda eða varðveita mat. Þess vegna segir Jesús að ef saltið missir saltbragðið sé engin leið að laga það, það sé til einskis nýtt.

* 10:1 Matt 19:1-2

* 10:2 Matt 19:3

* 10:2 Farísear, Mrk 2:16.

* 10:3 5Mós 24:1

* 10:4 5Mós 24:1

* 10:5 Matt 19:8

* 10:6 1Mós 1:27; 1Mós 5:2

* 10:7 1Mós 2:24

* 10:8 1Mós 2:24

* 10:9 Matt 19:6

* 10:9 Jesús kennir að hjónaband er sköpunarverk Guðs en ekki bara samningur fólks. Skilnaður var leyfður vegna harðs hjarta, en Guðs áætlun er eilíf sameining.

* 10:10 Matt 19:10

* 10:11 Matt 19:9; Lúk 16:18

* 10:12 1Kor 7:10-11

* 10:12 Jesús segir að framhjáhald jafngildi skilnaði. Þetta var sterkara en skoðun farísea og lögmálskennaranna, sem leyfðu körlum að skilja.

* 10:13 Matt 19:13-15; Lúk 18:15-17

* 10:14 Matt 19:14; Lúk 18:16

* 10:14 Konungsríki Guðs, Mrk 1:14.

* 10:15 Matt 18:3; Lúk 18:17

* 10:15 „Eins og barn“ – börn eru háð öðrum, auðmjúk og treysta fullkomlega. Konungsríki Guðs krefst auðmýktar og trausts, ekki sjálfsstyrks.

* 10:16 Matt 19:15

* 10:17 Matt 19:16-30; Lúk 18:18-30

* 10:18 Matt 19:17

* 10:19 2Mós 20:12-17; 5Mós 5:16-20

* 10:20 Matt 19:20

* 10:21 Ástúð er kærleikur og hlýja.

* 10:21 Matt 19:21; Lúk 18:22

* 10:21 Jesús elskar manninn en biður hann um að sleppa öllu. Auður hans (peningar) og eignir voru hindrun fyrir hann.

* 10:22 Matt 19:22

* 10:23 Matt 19:23

* 10:24 Matt 19:23

* 10:25 Matt 19:24

* 10:25 „Úlfaldi í gegnum nálarauga“ – ýkt líking um hvað það er ómögulegt að treysta á auð (peninga) í stað Guðs. Þetta undirstrikar að konungsríki Guðs krefst auðmýktar (sjá Mrk 9:37). Ýktar líkingar (hyperbolic) var þekkt kennsluaðferð á dögum Jesú. Dæmi: Mrk 9:43-47; Matt 5:18, 29-30; 7:3-7; 23:24; Lúk 14:26.

* 10:26 Matt 19:25

* 10:27 Matt 19:26; Lúk 18:27

* 10:28 Matt 19:27

* 10:29 Matt 19:29

* 10:29 Fagnaðarerindisins, Mrk 1:1.

* 10:30 Matt 19:29

* 10:30 Jesús lofar endurgjaldi (verðlaunum) – ekki bara á himni heldur núna í samfélagi kirkjunnar, en með ofsóknum.

* 10:31 Matt 19:30; Matt 20:16

* 10:32 Matt 20:17-19; Lúk 18:31-34

* 10:33 Matt 20:18-19

* 10:33 Mannssonurinn, Mrk 2:10. Lögmálskennarar, Mrk 1:22. Æðstuprestarnir, Mrk 2:26.

* 10:34 Matt 20:19

* 10:34 Þriðji spádómurinn um þjáningu – Jesús undirbýr þá fyrir að hann muni deyja á krossi fyrir utan Jerúsalem. Fyrri tvö skiptin eru Mrk 8:31-33 og 9:30-32.

* 10:35 Matt 20:20-21

* 10:36 Matt 20:21

* 10:37 Matt 20:21

* 10:37 Þeir eru að biðja um tvö bestu embættin í nýrri stjórn sem þeir sjá fyrir sér að Jesús muni koma á.

* 10:38 Matt 20:22; Lúk 12:50

* 10:38 „Bikarinn“ og „skírn“ – myndmál fyrir þjáningu og dauða Jesú. Þeir skilja ekki kostnaðinn.

* 10:39 Matt 20:23

* 10:40 Matt 20:23

* 10:41 Matt 20:24

† 10:42 Undiroka merkir að kúga. Þrælar eru t.d. oft undirokaðir af eigendum sínum.

* 10:42 Matt 20:25

* 10:43 Matt 20:26

* 10:44 Matt 20:27

* 10:45 Matt 20:28; Jes 53:10-12

* 10:45 „til að fórna lífi sínu til að frelsa aðra“ – lykilsetning: Jesús gefur líf sitt sem lausnargjald fyrir syndir manna. Mannssonurinn, Mrk 2:10.

* 10:46 Matt 20:29-34; Lúk 18:35-43

* 10:47 Matt 20:30

* 10:48 Matt 20:31

* 10:49 Matt 20:32

* 10:50 Matt 20:32

* 10:51 Matt 20:33

* 10:52 Matt 20:34; Lúk 18:42-43

* 10:52 „Trúin þín hefur læknað þig“ – Bartímeus fær ekki bara sjón heldur fylgir Jesú – hann verður lærisveinn.

* 11:1 Matt 21:1-11; Lúk 19:28-44; Jóh 12:12-19

* 11:2 Matt 21:2

* 11:3 Matt 21:3

* 11:4 Matt 21:6

* 11:5 Matt 21:7

* 11:6 Matt 21:6

* 11:7 Matt 21:7; Lúk 19:35; Jóh 12:14-15

* 11:7 Jesús ríður inn á asna. Þetta uppfyllir spádóminn í Sak 9:9 um Messías sem kemur í auðmýkt, ekki á stríðshesti. Auðmýkt, Mrk 9:37.

* 11:8 Matt 21:8; Jóh 12:13

* 11:9 Matt 21:9; Lúk 19:38; Jóh 12:13

* 11:10 Slm 118:25-26

* 11:10 „Hósanna“ þýðir „bjarga nú“. Fólkið hrópar spádómsorð úr Slm 118 og fagnar Jesú sem komandi konungi af ætt Davíðs. Konungsríki Guðs, Mrk 1:14.

* 11:11 Matt 21:10-11

* 11:11 Musterið í Jerúsalem var miðpunktur tilbeiðslu Gyðinga þar sem fórnir, bænir og helstu hátíðir fóru fram. Það var talið helgasti staður jarðar fyrir Gyðingaþjóðina. Jesús heimsækir og hreinsar síðar musterið og sýnir þannig sannan tilgang þess sem bænahús fyrir allar þjóðir, en ekki markaðstorg til að græða peninga.

* 11:12 Matt 21:18

* 11:13 Matt 21:19

* 11:13 Fíkjutréð er líking um Ísrael. Lauf án ávaxta sýnir ytri trú án innra lífs. Bölvun trésins er dómur yfir vantrú.

* 11:14 Matt 21:19

* 11:15 Matt 21:12-13; Lúk 19:45-46; Jóh 2:13-16

* 11:15 Jesús mótmælir viðskiptum í ytri forgarði musterisins, sem var ætlað að vera bænastaður, ekki fyrir viðskipti. Musterið í Jerúsalem hafði nokkur svæði. Ytri forgarðurinn (forgarður heiðingjanna) var eini staðurinn þar sem fólk sem ekki var af gyðingaættum (heiðingjar) gat komið til að biðjast fyrir og tilbiðja Guð.

* 11:16 Jer 7:11

* 11:17 Jes 56:7; Jer 7:11

* 11:18 Matt 21:15-16; Lúk 19:47-48

* 11:18 Leiðtogarnir sjá Jesú sem ógn við vald sitt. Það þrýstir á þá að drepa hann. Lögmálskennarar, Mrk 1:22. Æðstuprestarnir, Mrk 2:26.

* 11:19 Matt 21:17

* 11:20 Matt 21:19-20

* 11:21 Matt 21:20

* 11:22 Flestar þýðingar hafa hér „Trúið á Guð“. Á grísku stendur bókstaflega „Hafið trú Guðs“ (ἔχετε πίστιν θεοῦ), þar sem theou er í eignarfalli. Þótt flestir líti á þetta sem „trú á Guð“, þýða sumir (t.d. Young’s Literal Translation, Berean Literal Bible og ákveðnir kennarar innan Word of Faith-hreyfingarinnar) það sem „Hafið trú Guðs“ eða „Hafið trú frá Guði“. Þessi túlkun leggur áherslu á að meðtaka eða iðka þá trú sem kemur frá Guði sjálfum – yfirnáttúrulegt traust sem flytur fjöll – frekar en aðeins mannlega trú sem beinist að Guði. Samhengið (bæn og flutningur fjalla) styður hvorn skilninginn sem er, en staðlaða þýðingin er sú algengasta.

* 11:22 Matt 21:21

* 11:23 Matt 17:20; Matt 21:21; Lúk 17:6

* 11:24 Matt 21:22; Jóh 14:13-14

* 11:25 Matt 6:14-15

* 11:25 Bæn og fyrirgefning eru tengd. Guð fyrirgefur okkur þegar við fyrirgefum öðrum.

* 11:27 Matt 21:23-27; Lúk 20:1-8

* 11:27 Lögmálskennarar, Mrk 1:22. Öldungar og forfeður, Mrk 7:3.

* 11:28 Matt 21:23

* 11:29 Matt 21:24

† 11:30 Skírn Jóhannesar er önnur leið til að segja umboð eða vald Jóhannesar. Jesús er að spyrja: Var Jóhannes sendur af Guði eða ekki?

* 11:30 Matt 21:25

* 11:31 Matt 21:25

* 11:32 Matt 21:26

* 11:33 Matt 21:27

* 11:33 Jesús beinir spurningunni að þeim. Þeir neita að svara honum og hann neitar að svara þeim. Þetta sýnir vantrú þeirra og að þeir höfðu ekki áhuga á heiðarlegu samtali heldur aðeins orðspori sínu (hvað fólki finnst um þá). Fyrst þeir virtu ekki umboð og vald Jóhannesar þá hefðu þeir ekki heldur virt umboð og vald Jesú.

* 12:1 Matt 21:33-46; Lúk 20:9-19; Jes 5:1-7

* 12:2 Matt 21:34

* 12:3 Matt 21:35

* 12:4 Matt 21:35

* 12:5 Matt 21:35-36

* 12:6 Matt 21:37

* 12:7 Matt 21:38

* 12:8 Matt 21:39

* 12:9 Matt 21:41

* 12:10 Ritningin er það sem við í dag köllum Gamla testamentið. Hluti af menntun drengja (og margra stúlkna líka) á dögum Jesú var að læra meirihlutann af því utanað.

* 12:10 Matt 21:42; Post 4:11; 1Pét 2:7

† 12:10 Hornsteinninn var mikilvægasti steinninn í byggingunni. Hann hélt veggjunum tveimur saman og styrkti alla bygginguna.

* 12:11 Slm 118:22-23

* 12:11 Jesús notar Slm 118 til að sýna að leiðtogar Gyðinga hafna honum (hornsteininum) en hann er valinn af Guði. Víngarðurinn er Ísrael, vínræktarmennirnir leiðtogar Gyðinga, sonurinn er Jesús.

* 12:12 Matt 21:46; Lúk 20:19

* 12:13 Matt 22:15-22; Lúk 20:20-26

* 12:13 Farísear, Mrk 2:16. Heródesarsinnar, Mrk 3:6.

* 12:14 Matt 22:16-17

‡ 12:15 Hræsni, Mrk 7:6.

* 12:15 Matt 22:18

* 12:16 Matt 22:19-20

* 12:17 Matt 22:21; Róm 13:7

* 12:17 Jesús kennir um tvöfalda skyldu. Borga skatt til ríkisvalds (keisara) og gefa Guði það sem hans er (hjarta, líf, tilbeiðsla ofl.).

* 12:18 Matt 22:23-33; Lúk 20:27-40

* 12:19 5Mós 25:5-6

* 12:20 Matt 22:24-28

* 12:21 Matt 22:25-28

* 12:22 Matt 22:25-28

* 12:23 Matt 22:28

* 12:24 Matt 22:29

* 12:25 Matt 22:30

* 12:25 Upprisa er ekki endurtekning á jarðlífinu heldur himneskt líf eins og hjá englunum. Þar er ekkert hjónaband.

* 12:26 2Mós 3:6; Matt 22:31-32

* 12:27 Matt 22:32

* 12:27 Jesús notar 2Mós 3:6. Þar segir Guð „ég er“ (nútíð) en ekki „ég var“. Þetta sýnir að Abraham, Ísak og Jakob lifa hjá Guði.

* 12:28 Matt 22:34-40; Lúk 10:25-28

* 12:28 Lögmálskennarar, Mrk 1:22.

* 12:29 5Mós 6:4

* 12:30 5Mós 6:5

* 12:31 3Mós 19:18; Matt 22:39

* 12:31 Jesús dregur saman tvö mikilvægustu boðorðin, að elska Guð og náungann, sem kjarna alls lögmálsins.

* 12:32 5Mós 4:35; 5Mós 6:4

* 12:33 1Sam 15:22; Hós 6:6; Mík 6:6-8

* 12:34 Matt 22:46; Lúk 20:40

* 12:34 Kennarinn er nálægt konungsríki Guðs vegna skilnings síns á elsku. En Jesús kallar okkur til meira en þekkingar: Að fylgja honum. Konungsríki Guðs, Mrk 1:14.

* 12:35 Matt 22:41-46; Lúk 20:41-44

* 12:35 Kristur, Mrk 1:1. Musterinu, Mrk 11:11.

* 12:36 Slm 110:1; Matt 22:43

* 12:37 Matt 22:45

* 12:37 Jesús sýnir að Kristur er meira en bara sonur Davíðs. Hann er Drottinn Davíðs (herra). Þetta sýnir guðlegt eðli hans.

* 12:38 Matt 23:1-7; Lúk 20:45-47

* 12:39 Lúk 11:43

* 12:39 Samkomuhúsunum, Mrk 1:21.

* 12:40 Lúk 20:47

* 12:40 Kennararnir í lögunum eru hræsnarar. Þeir sýna flotta ytri hegðun en misnota svo fátæka og biðja til að ganga í augun á fólki.

* 12:41 Lúk 21:1-4

* 12:42 Lúk 21:2

* 12:43 Lúk 21:3

* 12:44 Lúk 21:4

* 13:1 Matt 24:1; Lúk 21:5

* 13:1 Musterinu, Mrk 11:11.

* 13:2 Matt 24:2; Lúk 19:44; Lúk 21:6

* 13:2 Jesús spáir eyðileggingu musterisins sem rættist árið 70 e.Kr. þegar Rómverjar undir forystu Títusar lögðu Jerúsalem í rúst. Títus varð seinna keisari, árin 79-81. Þetta var mikilvægur spádómur fyrir Gyðinga. Musterið var miðpunktur trúar þeirra, menningu og þjóðernis.

* 13:3 Matt 24:3; Lúk 21:7

* 13:4 Matt 24:3

* 13:5 Að blekkja merkir að plata. T.d. að segjast vera einhver annar en maður er.

* 13:5 Matt 24:4

* 13:6 Matt 24:5; Lúk 21:8

* 13:7 Matt 24:6; Lúk 21:9

* 13:8 Matt 24:7-8; Lúk 21:10-11

* 13:9 Matt 10:17-18; Lúk 21:12

* 13:9 Æðstaráðið var æðsta þing og dómstóll Gyðinga í Ísrael á tímum Jesú. Það starfaði líkt og hæstiréttur og stjórnvald í trúarlegum og lagalegum málum. Það samanstóð af um 70 leiðtogum, þar á meðal æðsta prestinum, æðstu prestum, öldungum og lögmálskennurum. Þeir hittust í Jerúsalem og höfðu vald yfir lögum Gyðinga, deilumálum og mikilvægum ákvörðunum. Undir rómverskri stjórn gátu þeir ekki dæmt neinn til dauða (þess vegna fóru þeir með Jesú til Pílatusar). Í Markúsarguðspjalli er æðstaráðið valdamikill hópur sem lagði á ráðin gegn Jesú, yfirheyrði hann og kaus að sakfella hann við réttarhöldin (Mrk 14:53–65; 15:1). Æðstaráðið var eins og „Hæstiréttur Gyðinga + þing“ samanlagt – æðstu trúarlegu og pólitísku leiðtogarnir sem stjórnuðu málefnum landsins í sameiningu. Samkomuhúsunum, Mrk 1:21.

* 13:10 Matt 24:14

* 13:10 Fagnaðarerindið, Mrk 1:1.

* 13:11 Matt 10:19-20; Lúk 12:11-12

* 13:12 Matt 10:21; Lúk 21:16

* 13:13 Matt 10:22; Matt 24:13

* 13:13 Að láta ekki bugast merkir að gefast ekki upp heldur sýna þrautseigju og halda áfram. Jesús kennir um þrautseigju í ofsóknum. Þetta er mikilvægt fyrir alla kristna sem mæta ofsóknum. Hinir fyrstu kristnu upplifðu flestir ofsóknir.

* 13:14 Matt 24:15-16; Lúk 21:20-21; Dan 9:27; Dan 11:31; Dan 12:11

* 13:14 „óhugnaðurinn“ (úr Daníelsbók), Jesús vísar til rómverskra herja sem vanhelga musterið (eða hugsanlegs viðburðar í framtíðinni). Vanhelgun fyrir Gyðinga væri t.d. að slátra svíni eða hella niður svínablóði (sjá Mrk 5:13) inni í musterinu (sjá Mrk 11:11). Hann segir fólki að flýja þegar það gerist. Fólkið í Jerúsalem gekk í gegnum hræðilegar þjáningar á meðan rómverski herinn sat um borgina, m.a. mannát þegar verst var.

* 13:15 Matt 24:17

* 13:16 Matt 24:18

* 13:17 Matt 24:19; Lúk 21:23

* 13:18 Matt 24:20

* 13:19 Matt 24:21

† 13:20 Í Nýja testamentinu er „hinir útvöldu“ algengt heiti yfir hina trúuðu, sjá Róm 8:33, Kól 3:12, 1Pét 1:2, 2Tím 2:10.

* 13:20 Matt 24:22

* 13:21 Matt 24:23

* 13:21 Kristur, Mrk 1:1.

* 13:22 Matt 24:24

* 13:23 Matt 24:25

* 13:24 Matt 24:29; Lúk 21:25; Jes 13:10; Jes 34:4; Esek 32:7; Jóel 2:10

* 13:25 Matt 24:29

‡ 13:25 Að vera skekin merkir hristur, svipað og jarðskjálfti.

* 13:26 Matt 24:30; Dan 7:13

* 13:26 „kemur úr skýjunum“, Jesús vísar í Daníel 7:13-14, þar sem hann kemur í dýrð og með valdi. Mannssonurinn, Mrk 2:10.

* 13:27 Matt 24:31

* 13:28 Matt 24:32; Lúk 21:29-30

* 13:29 Matt 24:33

* 13:30 Matt 24:34; Lúk 21:32

* 13:30 Margir spádómar Biblíunnar, sérstaklega í ræðunni á Ólífufjallinu (Mrk 13), eru marglaga og vísa til fleiri en eins atburðar í framtíðinni. Í fyrsta lagi uppfylling til styttri (skamms) tíma: Á líftíma áheyrenda Jesú („þessi kynslóð“), sem vísar til eyðingar Jerúsalem og musterisins árið 70 e.Kr., ásamt tilheyrandi styrjöldum, hungursneyð og ofsóknum. Í öðru lagi endanleg eða endatímauppfylling: Hápunktur í fjarlægri framtíð, sem felur í sér endurkomu Krists og lokadóm. Spádómar Biblíunnar nota oft fyrirmyndarfræði: Fyrri atburðir eru að hluta til „fyrirmyndir“ að stærri veruleika í framtíðinni. Guð setur oft marglaga merkingu í einn spádóm svo hægt sé að tala á áhrifaríkan hátt til upprunalegra áheyrenda en vísa á sama tíma til endanlegrar uppfyllingar. Í stuttu máli getur ein spádómsyfirlýsing eins og Mrk 13:30 á réttmætan hátt vísað bæði til nálægs sögulegs atburðar og fjarlægs hápunkts – án mótsagnar. Þetta er vel þekkt einkenni spádóma Biblíunnar.

* 13:31 Matt 24:35; Lúk 21:33

* 13:32 Matt 24:36

* 13:32 Jesús segir að hann (sem sonurinn) viti ekki daginn.

* 13:33 Matt 24:42; Lúk 21:36

* 13:34 Matt 25:14-15

* 13:35 Matt 24:42-44; Lúk 12:35-40

* 13:36 Matt 24:50

* 13:37 Matt 24:44; Lúk 12:37

* 14:1 Brauð í Ísrael á dögum Jesú var oft náttúrulega hefað eða með súrdeigsgrunni frá fyrri bakstri. En á páskahátíðinni var þessu sleppt til að minnast skyndilegs brottflutnings Ísraelsmanna frá Egyptalandi. Þeir fóru með svo miklum flýti að þeir höfðu ekki tíma til að láta deigið hefast (2Mós 12:39). Í staðinn voru bökuð óhefuð flatbrauð (enginn lyfting). Súrdeig inniheldur ger. Þess vegna er það talið hefað og ekki leyfilegt á hátíð gerlausu brauðanna (oft kallað ósýrðu brauðanna). Nútímabrauðger (þurrger) var ekki til á þessum tíma. Öll hefing var náttúruleg eða með gerjun.

* 14:1 2Mós 12:1-13:10; Matt 26:1-5; Lúk 22:1-2; Jóh 11:47-53

* 14:1 Lögmálskennarar, Mrk 1:22. Æðstuprestarnir, Mrk 2:26.

* 14:2 Matt 26:5

* 14:3 Matt 26:6-13; Jóh 12:1-8

* 14:3 Konan (María í Jóhannesarguðspjalli) smyr Jesú – þetta er táknræn smurning fyrir greftrun hans. Dýr olían sýnir fórn hennar og ást.

* 14:4 Matt 26:8

* 14:5 Jóh 12:5

* 14:6 Matt 26:10

* 14:7 5Mós 15:11; Matt 26:11

* 14:8 Matt 26:12; Jóh 12:7

* 14:9 Matt 26:13

* 14:9 Fagnaðarerindið, Mrk 1:1.

* 14:10 Matt 26:14-16; Lúk 22:3-6; Jóh 13:2

* 14:11 Matt 26:15

* 14:12 Matt 26:17; Lúk 22:7-13

* 14:13 Lúk 22:8-10

* 14:14 Lúk 22:11

* 14:15 Lúk 22:12

* 14:16 Matt 26:19; Lúk 22:13

* 14:17 Matt 26:20; Lúk 22:14

* 14:18 Matt 26:21; Jóh 13:21

* 14:19 Matt 26:22

* 14:20 Matt 26:23; Jóh 13:26

* 14:21 Matt 26:24; Slm 41:9

* 14:21 Mannssonurinn, Mrk 2:10.

* 14:22 Matt 26:26; Lúk 22:19; 1Kor 11:23-24

* 14:23 Matt 26:27

* 14:24 Matt 26:28; Jer 31:31-34; Heb 9:20

* 14:24 „blóð nýja sáttmálans“ – Jesús tengir kvöldmáltíðina við nýja sáttmálann (Jer 31) og að hann dó á krossinum fyrir syndir okkar.

* 14:25 Matt 26:29; Lúk 22:18

* 14:25 Konungsríki Guðs, Mrk 1:14.

* 14:26 Matt 26:30

* 14:26 Fræðimenn eru almennt sammála um að þeir hafi sungið Sálma 113–118. Þessir sex sálmar, sem sameiginlega eru þekktir sem Hallel, voru hefðbundnir sálmar sem sungnir voru í lok páskamáltíðar Gyðinga.

* 14:27 Matt 26:31; Sak 13:7

† 14:27 Þetta er spádómur úr Sak 13:7. Jesús er fjárhirðirinn og lærisveinarnir eru kindurnar. Þegar Jesús er handtekinn flýja lærisveinarnir, sjá Mrk 14:50.

* 14:28 Matt 26:32; Mrk 16:7

* 14:29 Matt 26:33

* 14:30 Matt 26:34; Lúk 22:34; Jóh 13:38

* 14:31 Matt 26:35

* 14:32 Matt 26:36; Lúk 22:39-40; Jóh 18:1

* 14:33 Matt 26:37

* 14:34 Matt 26:38; Slm 42:5

* 14:35 Matt 26:39; Lúk 22:41

* 14:36 Matt 26:39; Lúk 22:42; Heb 5:7-8

* 14:36 „Pabbi, faðir“ – persónulegt, barnalegt nafn fyrir Guð. Jesús hefur áhyggjur af þjáningunni en fylgir vilja Föðurins.

* 14:37 Matt 26:40

* 14:38 Matt 26:41; Lúk 22:40

* 14:39 Matt 26:42

* 14:40 Matt 26:43

* 14:41 Matt 26:45

* 14:42 Matt 26:46

* 14:43 Matt 26:47-56; Lúk 22:47-53; Jóh 18:3-11

* 14:43 Öldungar og forfeður, Mrk 7:3.

* 14:44 Matt 26:48

* 14:45 Matt 26:49

* 14:46 Matt 26:50

* 14:47 Matt 26:51; Lúk 22:50; Jóh 18:10

* 14:48 Matt 26:55

‡ 14:49 Ritningin, Mrk 12:10.

* 14:49 Matt 26:56; Lúk 22:53

* 14:49 Musterinu, Mrk 11:11.

* 14:50 Matt 26:56

* 14:51 Matt 26:56

* 14:52 Mrk 14:51-52

* 14:52 Ungi maðurinn (líklega Markús sjálfur) flýr nakinn. Þetta er einstakt smáatriði eins og algengt er að finna í frásögnum sjónarvotta eða þeirra sem upplifðu hlutina sjálfir.

* 14:53 Matt 26:57; Lúk 22:54; Jóh 18:12-13

* 14:54 Matt 26:58; Lúk 22:54-55; Jóh 18:15-16

* 14:55 Matt 26:59

* 14:55 Æðstaráðið, Mrk 13:9.

* 14:56 Matt 26:60

* 14:57 Matt 26:60-61

* 14:58 Matt 26:61; Mrk 15:29; Jóh 2:19

* 14:59 Matt 26:62

* 14:60 Matt 26:62

* 14:61 Matt 26:63

* 14:61 Kristur, Mrk 1:1. Sonur Guðs, Mrk 1:1.

* 14:62 Matt 26:64; Dan 7:13; Slm 110:1

* 14:62 Jesús játar sig vera Krist og Mannssoninn. Þetta er guðlast í augum þeirra, en staðfestir guðlegt vald hans. Guðlast, Mrk 2:7. Mannssonurinn, Mrk 2:10.

* 14:63 Matt 26:65

§ 14:64 Guðlast, Mrk 2:7.

* 14:64 Matt 26:66

* 14:65 Matt 26:67-68; Lúk 22:63-65; Jes 50:6

* 14:65 Spott og ofbeldi gegn Jesú – þetta uppfyllir spádóma um þjáningu þjóns Drottins (Jes 50).

* 14:66 Matt 26:69; Lúk 22:56; Jóh 18:17

* 14:67 Matt 26:69

* 14:68 Matt 26:70

* 14:69 Matt 26:71

* 14:70 Matt 26:73

* 14:70 Hreimur er framburður, tónn eða áhersla í tali. T.d. er talað um erlendan hreim þegar einhver sem hefur átt annað móðurmál talar íslensku.

* 14:71 Matt 26:74

* 14:72 Matt 26:75; Lúk 22:61-62

* 15:1 Matt 27:1-2; Lúk 23:1; Jóh 18:28

* 15:1 Lögmálskennarar, Mrk 1:22. Öldungar og forfeður, Mrk 7:3. Æðstuprestarnir, Mrk 2:26. Æðstaráðið, Mrk 13:9.

* 15:2 Matt 27:11; Lúk 23:3; Jóh 18:33

* 15:3 Matt 27:12

* 15:4 Matt 27:13

* 15:5 Matt 27:14

* 15:6 Matt 27:15; Lúk 23:17; Jóh 18:39

* 15:7 Matt 27:16

* 15:8 Matt 27:17

* 15:9 Matt 27:17

* 15:10 Matt 27:18

* 15:11 Matt 27:20

* 15:12 Matt 27:22

* 15:13 Matt 27:22

* 15:14 Matt 27:23

* 15:15 Matt 27:26; Jóh 19:16

* 15:15 Pílatus lætur undan mannfjöldanum af pólitískum ástæðum. Þetta sýnir veikleika rómversks valds og óréttlæti dómsins.

* 15:16 Matt 27:27

* 15:16 Pretorium eru höfuðstöðvar rómverska landstjórans Pílatusar í Jerúsalem. Orðið kemur úr latínu og þýddi upphaflega tjaldbúðir hershöfðingjans (praetor) í rómversku herbúðunum. Síðar varð það notað um höfuðstöðvar og íbúð rómverskra landstjóra.

* 15:17 Matt 27:28-29; Jóh 19:2-3

* 15:18 Matt 27:29

* 15:19 Matt 27:30

* 15:20 Matt 27:31

* 15:21 Matt 27:32; Lúk 23:26

* 15:21 Símon er neyddur til að bera krossinn. Þjáning Jesú snertir mann sem var með allt önnur plön þennan daginn.

* 15:22 Matt 27:33; Lúk 23:33; Jóh 19:17

* 15:23 Matt 27:34

* 15:24 Matt 27:35; Lúk 23:34; Jóh 19:23-24; Slm 22:18

* 15:25 Mrk 15:33

* 15:26 Matt 27:37; Lúk 23:38; Jóh 19:19

* 15:27 Matt 27:38; Lúk 23:32-33; Jóh 19:18

* 15:28 Ritningin, Mrk 12:10.

* 15:28 Jes 53:12; Lúk 22:37

* 15:29 Matt 27:39-40; Slm 22:7; Slm 109:25

* 15:30 Matt 27:40

* 15:31 Matt 27:41-42

* 15:32 Matt 27:42-44; Lúk 23:39

* 15:32 Kristur, Mrk 1:1.

* 15:33 Matt 27:45; Lúk 23:44-45

* 15:33 Myrkur yfir landið í þrjá tíma. Dómur Guðs og þjáning Jesú sem ber synd heimsins sést: jörðin bifast (hristist eða skelfur) og sólin hættir að skína.

* 15:34 Matt 27:46; Slm 22:1

* 15:34 Jesús hrópar orð frá Slm 22:1 – Jesús ber syndina og upplifir að vera yfirgefinn af Guði (aðskilinn frá Guði) á þessari stundu.

* 15:35 Matt 27:47

† 15:36 Edik, vínedik (einnig kallað súrt vín eða posca á latínu) var ódýr, algengur drykkur rómverskra hermanna – blanda af vínediki og vatni, stundum með íbættum kryddjurtum. Það var hressandi og svalaði þorsta í heitu loftslagi.

* 15:36 Sál 69:21; Matt 27:48-49; Lúk 23:36; Jóh 19:29-30

* 15:37 Matt 27:50; Lúk 23:46; Jóh 19:30

* 15:38 Matt 27:51; Lúk 23:45

* 15:38 Fortjaldið rifnar – tákn um að aðgangur að Guði er opinn fyrir alla í gegnum dauða Jesú (Heb 10:19-20).

* 15:39 Matt 27:54; Lúk 23:47

* 15:39 Rómverskur hundraðshöfðingi játar Jesú sem son Guðs (Mrk 1:1) og er fyrsti heiðinginn (heiðingi = sá sem er ekki Gyðingur) sem gerir það.

‡ 15:40 Eða minni.

* 15:40 Matt 27:55-56; Lúk 23:49; Jóh 19:25

* 15:41 Matt 27:55-56

§ 15:42 Dagur byrjar um kvöld, Mrk 1:32.

* 15:42 Matt 27:57; Lúk 23:54; Jóh 19:31

* 15:43 Matt 27:57-60; Lúk 23:50-53; Jóh 19:38

* 15:43 Konungsríki Guðs, Mrk 1:14.

* 15:44 Matt 27:58

* 15:45 Matt 27:58

* 15:46 Matt 27:59-60; Lúk 23:53; Jóh 19:40-42

* 15:47 Matt 27:61; Lúk 23:55

* 15:47 Konurnar sjá gröfina – þær verða vitni að upprisunni síðar.

* 16:1 Matt 28:1; Lúk 24:1; Jóh 20:1

* 16:1 Hvíldardagurinn, Mrk 1:21. Dagur byrjar um kvöld, Mrk 1:32.

* 16:2 Matt 28:1; Lúk 24:1; Jóh 20:1

* 16:3 Matt 28:2-4

* 16:4 Matt 28:2

* 16:5 Matt 28:5-7; Lúk 24:4-7; Jóh 20:12

* 16:5 Ungi maðurinn í hvítum klæðum er engill, hann boðar upprisuna. Konurnar eru hræddar, sem eru algeng viðbrögð við englafundum í Biblíunni.

* 16:6 Matt 28:6; Lúk 24:6

* 16:7 Matt 28:7; Mrk 14:28; Jóh 21:1-14

* 16:7 Engillinn nefnir Pétur sérstaklega. Þetta sýnir miskunn Jesú eftir neitun Péturs, og hann kallar hann aftur til Galíleu.

* 16:8 Matt 28:8; Lúk 24:9

* 16:8 Sum handrit enda Markúsarguðspjallið hér – þetta er „stutti endirinn“. Konurnar flýja í ótta og segja engum. Þetta er dramatískur endir sem undirstrikar undrun og ótta við upprisuna.

* 16:9 Jóh 20:11-18

† 16:10 Syrgðu er að vera sorgmæddur eða fara í gegnum ferli sorgar, t.d. þegar ástvinur deyr.

* 16:10 Lúk 24:10-11

* 16:11 Lúk 24:11

* 16:12 Lúk 24:13-32

* 16:13 Lúk 24:33-35

* 16:14 Lúk 24:36-43; Jóh 20:19-20

* 16:15 Jesús sendir lærisveina sína út um allan heim til að prédika fagnaðarerindið og gera aðra að lærisveinum. Þetta hefur verið kallað kristniboðsskipunin. Kristniboðsskipunin er líka í Matt 28:18-20, Lúk 24:46-49, Jóh 20:21-23 og Pos 1:8. Fagnaðarerindinu, Mrk 1:1.

* 16:16 Matt 28:19; Jóh 3:18

* 16:17 Post 2:4; Post 10:46; Post 19:6

* 16:18 Post 28:3-6; Lúk 10:19

* 16:19 Lúk 24:50-51; Post 1:9-11; Slm 110:1

* 16:20 Post 14:3; Heb 2:4

* 16:20 Endirinn staðfestir að upprisan og boðunin heldur áfram með merkjum (táknum). Drottinn vinnur með lærisveinunum.