^

Kanuri Manga NT Translation

Kanuri, Manga: Manga Kanuri Translation (Portions)

copyright © 2018-2024 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: (Kanuri, Manga)
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-05-06

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 6 May 2025

c9559a71-f08b-5c68-a545-05813d16a08e

Matiyu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

MATIYU

Kawuɍi kǝji Isa Almasiwuye Matiyu ruwujǝnadǝ

Linjila Matiyuye

Kitawu Matiyuyedǝ Linjila kǝntiloye wo. Matiyudǝ, tiro Lewi ye cani, koro kidanju akki mowoma. Amma Isa tia bowoyenniya, kidanju kolje Isaa ga badiyeno. Ti kǝngayamba mewun yindin Isaye falnja. Adǝ nangaro awo ajabba kada Isa cǝdǝnadǝa cure awo kada jamaro wuljǝgǝnadǝa fangeno. Saa findi bi fiakku gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen, Ruhu Alaye tia cakke taldu bawoaro awo curuna-a fanjǝna-a amnju yaudiyaro ruwuyeyeno. Nonowo, lamar ani ku saa dǝwu yindi gai wakkajana yaye, Ala cakke Linjila adǝ awima gadejǝnnin har nandero kadio.

Akko lawarra curo kitawu adǝyen dasaanadǝ:

Tambo-a wuradu-a Isaye (1.1–2.23)

Dabbarda kida Isaye (3.1–4.11)

Kida Isaye cidi Galileyen (4.12–18.35)

Kida Isaye cidi Yahudiyayen (19.1–20.34)

Kida Isaye Jerujalemnin (21.1–25.46)

Karmo-a karmolan cidu-a Isaye (26.1–28.20)

Kawuɍi kǝji Isa Almasiwuye Matiyu ruwujǝnadǝ

TAMBO-A WURADU-A ISAYE

1

Kaariya Isaye

(Luk 3.23-38)

1 Akko kitawu* kaariya Isa Almasiwu tada† Mai Daudaye, ti ye tada Nawi Ibrahimbedǝyedǝ: 2 Ibrahim Isakua kembo, Isaku ye Yakubaa kembo, Yakuba ye Yahuda-a awaanawanju-aa kembo, 3 Yahuda ye Feres-a Jera-aa kembo, yanja Tamar, Feres ye Hesronna kembo, Hesron ye Aramba kembo, 4 Aram ye Aminadabba kembo, Aminadab ye Nashonna kembo, Nashon ye Salmonna kembo, 5 Salmon ye Bowossa kembo, ya Bowosse Rahab, Bowos ye Abidaa kembo, ya Abidaye Rut, Abida ye Yisaia kembo, 6 Yisai ye Mai Daudaa kembo.

Mai Dauda Sulemanaa kembo, calan ya Sulemanayedǝ kamu Uriyaye, 7 Sulemana ye Rehobowamba kembo, Rehobowam ye Abiyaa kembo, Abiya ye Asaa kembo, 8 Asa ye Yosafatta kembo, Yosafat ye Yoramba kembo, Yoram ye Wojiyassa kembo, 9 Wojiyas ye Yotamba kembo, Yotam ye Ahajua kembo, Ahaju ye Hejekiyassa kembo, 10 Hejekiyas ye Manasea kembo, Manase ye Amonna kembo, Amon ye Josiyassa kembo, 11 Josiyas ye jaman yaudiyaa dunon cadane cidi Babilayero caadǝnadǝn Yekoniyas-a awaanawanju-aa kembo.

12 Ngawo cidi Babilayero caadǝnayedǝlan, Yekoniyas Sheyaltiyella kembo, Sheyaltiyel ye Jerubabella kembo, 13 Jerubabel ye Abihudda kembo, Abihud ye Aliyakimba kembo, Aliyakim ye Ajorra kembo, 14 Ajor ye Jadokka kembo, Jadok ye Akimba kembo, Akim ye Alihudda kembo, 15 Alihud ye Aliyasarra kembo, Aliyasar ye Matanna kembo, Matan ye Yakubaa kembo, 16 Yakuba ye Isuwua kembo, Isuwudǝ kwa Merambe, Meram ye Isa tia Almasiwulan bowojaidǝa kembo.

17 Adǝgaima Nawi Ibrahimlan tai har Mai Daudaro yadero am jamannja tiloa gadegade mewu deri dasaa, koro Mai Daudalan tai har jaman yaudiyaa cidi Babilayero caadǝnaro yadero mewu deri dasaa, koro jaman adǝn tai har tambo Almasiwuyero yadero mewu deri dasaa.

Tambo Isaye

(Luk 2.1-7)

18 Akko lawar tambo Isa Almasiwuye. Yanju Meramdǝ tǝmaji Isuwuye,‡ amma kawu larusa cade rokko dasayiro, Ruhu Alaye cakke curoaro walyeno. 19 Isuwu tǝmajinjudǝ kam jirema, fuwu jamayen tia nanguro njakko cǝraannidǝro, asǝrlan tia kolduro nia ngoyeno. 20 Adǝ karwunjun duwon, malaiya Kǝmandeye laa kǝnnasimlan tiro fǝlediye: «Isuwu kaduwu Mai Daudaye, bare Meramba kamuro ngoduro rinǝmmi, Ruhu Alayeman curoaro walyeno. 21 Tada kongwa cambi, ni ye tiro cu Isa§ yakke, dalilnjudǝ jamanjua biwunjalan cǝkkayi nangaro,» yeno.

22 Adǝgaima awo Kǝmande kuren ci nawiyen wuljǝnadǝ wakkayeno. 23 Tiye: «Akko fero kǝlayakku kwa nojǝnni curo ngoje tada kongwa cambe tia Imanuwellan bowojai,»† cǝnna, maana Imanuwelledǝ Ala andi-a rokko.

24 Kǝnǝmlan fayenniya, Isuwu awo malaiya Kǝmandeye tiro wuljǝgǝnadǝa cǝde Meramba kamuro ngoyeno. 25 Amma tia kamuro nojǝnni duwon, har tada kongwa cambe Isuwu tiro cu Isa kekko.

2

Ilmuwu cidi adinnambe Isaro ambǝttuwu

1 Jaman Isa bǝla Baitalami cidi Yahudiyayen tambǝnadǝn, Hirudus ti mai duwon, ilmuwu laa cidi adinnambe cijane Jerujalembo isane: 2 «Nda ti Mai Yaudiyaye tambǝnadǝ? Sillowunju adinnamlan culuwuna ruiye tiro ambǝttuwuro kadiye,» cane keworo. 3 Mai Hirudus adǝa fangenniya, hangalnju caa ciyeno, am Jerujalembe samma ye ngai. 4 Daji wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-a sammaa bowoje ndaran Almasiwu tambiro kiworǝnniya, 5 tiro: «Bǝla Baitalami cidi Yahudiyayen, akko awo nawi kuren ruwujǝnadǝ:

6 «“Ni Baitalami cidi Yahudaye,

curo bǝlawa Yahudayedǝn darajanǝm gana gǝni,

dalilnjudǝ curonǝmlaman mai culuwi,

mai duwon jamani Israyilayea cunodidǝ.”»†

7 Daji Mai Hirudus asǝrlan ilmuwudǝa bowoje sa sillowudǝ tayiro fǝledǝgǝnadǝa cuwore tabbatkeyeranniya, 8 tayia Baitalamiro cunode tayiro: «Lenowo hangallayen tadadǝa manowo! Tia fanduwiya, lawar sukkudowo, wu ye lekko tiro ambǝtkǝkko!» yeno. 9 Mana maidǝyedǝa fangeranniya, ilmuwudǝ jawal ngojane leyera. Ledu cadi duwon, akko sillowu adinnamlan culuwe carunadǝ fuwunjaro koje leje, har na tadadǝ dǝganadǝa nayeyenniya, tak dayeno. 10 Sillowudǝa kerunniya, karwunja tai daje kǝjiyeno! 11 Daji fadodǝro ngasaye tadadǝ-a yanju Meram-aa carune tungurumjane tadadǝro ambǝtkeyera. Ajanja kajane tiro dinar so, kaaji so, mir* so kedo. 12 Daji Kǝmande kǝnnasimlan tayia galaje bare na Mai Hirudussero waldanni yenniya, jawal gade ngojane lardunjaro walladara.

Masarro kasǝme ledu

13 Ngawo ilmuwudǝ saptanayen, malaiya Kǝmandeye laa kǝnnasimlan Isuwuro fǝlediye: «Cine tadadǝ-a yanju-aa ngone Masarro kasowo lenowo, nadǝn har kawu mana njaddǝkkiro nammowo, dalilnjudǝ Mai Hirudus tadadǝa njejoro maji nangaro,» yeno. 14 Daji Isuwu cije buneman tadadǝ-a yanju-aa ngoje Masarro lejane, 15 nadǝn har karmo Mai Hirudussero napkera. Adǝgaima awo Kǝmande kuren ci nawiyen wuljǝnadǝ wakkayeno. Tiye: «Tadania Masarnin culuworo bowokkǝna,»† cǝnna.

16 Mai Hirudus ilmuwudǝ tia jambajanaro asuyenniya, fum gǝrgaje wada ce kǝla sa ilmuwudǝ tiro tabbaccaanayen tadawa kongwa kǝrwu yindia-a yindi cadǝnni-a bǝla Baitalamiye-a bǝladeyanju-alan dasaana sammaa roro keyeso. 17 Adǝgaima awo Kǝmande kuren ci Nawi Irimiyayen wuljǝnadǝ wakkayeno. Tiye:

18 «Bǝrni Ramayelan so lagaranne jauro fandi,

Rahila diye yallanjuro cikkiri.

Kanadi ta wajǝna,

bawo bawojana nangaro,»† cǝnna.

Lardu Israyilawuyero waldu

19 Ngawo Mai Hirudus bawojǝnayen, Masarnin malaiya Kǝmandeye laa kǝnnasimlan Isuwuro fǝlediye: 20 «Cine tadadǝ-a yanju-aa ngone lardu Israyilawuyero waldǝnowo, am duwon tadadǝa roro njejoro majaidǝ sanuna nangaro,» yeno. 21 Daji Isuwu cije tadadǝ-a yanju-aa ngoje lardu Israyilawuyero walladara. 22 Amma Mai Arkilawus cuju bawanju Mai Hirudussero cidi Yahudiyayea cunodidǝro fangenniya, Isuwu nadǝro ngaworo riyeno. Daji Kǝmande kǝnnasimlan tia galayenniya, cidi Galileyero leje 23 bǝla laa Najarat canidǝn napkeno. Adǝgaima awo Kǝmande kuren ci nawiyayen wuljǝnadǝ wakkayeno. Tayiye: «Tia† kam Najarattelan bowojai,» canna.

DABBARDA KIDA ISAYE

3

Nawi Yahayaye Isaro jawal dabbarduwu

(Mar 1.1-8; Luk 3.1-20; Yah 1.19-28)

1 Jaman adǝn Nawi Yahaya Kasalama fǝlediye karaa cidi Yahudiyayen jamaro kawuɍi cǝdde: 2 «Tǝmmowo, nodo bargaa Mai Samemaye* del karǝnjǝna!» cǝni kǝrga. 3 Tima kam duwon Kǝmande kuren ci Nawi Ishayayen kǝlanjun mana cǝdǝnadǝ wo. Tiye:

«Karaan kam laa kowo sapce:

“Kǝmandero jawal dabbargǝnowo,

koduramnju cǝkko dewo!”

cǝne mawoji.»†

4 Yahayaye kajǝmunjudǝ kanduɍi kaɍimoyen caaada, canjanju ye ngirin tikkerǝna. Kǝmbonju ye kawi-a kǝmagǝn-a. 5 Daji am bǝrni Jerujalembe-a lardu Yahudiyaye sammaye-a cidi bǝrǝm Jordaniye ngaye-a nanjuro isane 6 biwunja wuljane curo bǝrǝm Jordaniyen tayiro kasala tuwaye kiddo.

7 Yahaya Farisawa-a Sadusiya-a kada tayiro kasala tuwaye cǝddoro nanjuro isairo kirunniya, tayiro: «Nayi kaduwu fusiyayeso! Wundu nayia ajawu isidǝro kasoworo galanja? 8 Awo tuwa jireye fǝlejisoa dewo! 9 Bare karwundon: “Andi kaduwu Nawi Ibrahimbe,” wulluwwi. Nayiro wulnjagakki, Alaye kǝnduwonju dongur kauye anilan Nawi Ibrahimbo kaduwu alaktuwuye mbeji. 10 Akko kǝrmamaro bewodǝ fǝrdu kǝskayen gǝnaada. Kǝska fi duwon tada ngǝla cakkiwawodǝa caljane kannuro fijagai.

11 «Wudǝ tǝmmuwwa nangaro ingilan nayiro kasala ngeddǝkko, amma kam laa wua kǝnduwon kosǝna sunonju tuluwoma tikkǝni ngawonin isi. Tidǝ Ruhu Alaye-a kannu-alan nayiro kasala† njaddi. 12 Mukkonjun kǝmo laladuramba na wasturamnjuyero ise algama-a kalaɍi-a firji. Algamanjudǝa culore bǝralan gǝnaji, amma kalaɍidǝa kannu tǝmmaro nuiwawolan warji,» yeno.

Ruhu Alaye Isaro jǝptuwu

(Mar 1.9-11; Luk 3.21-22)

13 Daji Isa cidi Galileyen cije bǝrǝm Jordaniyero Nawi Yahaya tiro kasala cǝddoro kadio. 14 Yahaya tiro daptuwuro maje: «A! Awiro gǝle naniro isǝmidǝ? Ngǝlanjudǝ, nima diye wuro kasala sǝddǝmi,» yeno. 15 Amma Isaye tiro: «Kǝrmadǝ kasadde, dalilnjudǝ awo jire sammaa diodǝ andiro jussǝna nangaro,» yenniya, Yahaya kasatkeno.

16 Tiro kasala cǝdde Isa ingidǝlan kiluwunniyama, same farakko fǝrǝmde Ruhu Alaye alama bullam gai tiro jǝpciyi kiro. 17 Koro samelan kowo nukce: «Adǝma Tadani wo, tia raakkǝna. Tiramnin jauro karwuni kǝjijǝna!» yeno.

4

Yiwulisse Isaa jaraptu

(Mar 1.12-13; Luk 4.1-13)

1 Daji Yiwulis tia jarapcoro Ruhu Alaye Isaa simojiye karaa dǝɍiro kiluwo. 2 Kawu fidewuro bune-a kausu-aro asem kidanniya, kǝna tia kida. 3 Daji Jaraptumadǝ nanjuro ise tiro: «Ni Tada Alayea, dongur kauye aniro wulgǝne kǝmboro walja!» yeno. 4 Isaye: «A'a, kitawulan ruwuwada: “Kam kǝmbo baslan gǝni, mana Ala wuljǝna samman dǝgai,”»† yeno.

5 Koro Yiwulis tia bǝrni tayirro* cade loiloiram Fado Alayen gǝnayenniya, 6 tiro: «Ni Tada Alayea, sǝktǝne cidiro yukkure! Awoa kitawulan ruwuwada: “Ala kǝlanǝmnin malaiyawanjuro wada ce mukkonjan kamnjagai bare sinǝm kauro gǝmdǝgǝnniro,”»† yeno. 7 Isaye tiro: «A'a, kitawulan ruwuwada: “Bare Ala Kǝmandea rijammǝmmi!”»† yeno.

8 Koro yaye Yiwulis tia kǝla kau kuruwu fet laayero cade tiro larduwa duniaye samma-a darajanja-aa fǝleyeyenniya, 9 tiro: «Ngunǝme wuro sujada sǝddǝmia, ani sammaa niro njikki!» yeno. 10 Daji Isaye tiro kalakciye: «Nani kolle, Yiwulis! Kitawulan ruwuwada: “Ala Kǝmandero sujada yidde, ti tilonjuro ambǝtkǝne!”»† yeno. 11 Daji Yiwulis tia kolyeno, malaiyawa ye isane tiro kiskeyera.

KIDA ISAYE CIDI GALILEYEN

Isaye kidanju badidu

(Mar 1.14-15; Luk 4.14-15)

12 Isa Nawi Yahayaa kosoro casakkǝnaro fangenniya, cidi Galileyero wallada. 13 Bǝla Najarattea kolje leje bǝrni laa Kafarnaam canilan napkeno, bǝrni duwon ci bǝrǝmben cidi Jabulonne-a Naptaliye-alan† dǝganadǝ. 14 Adǝgaima awo Kǝmande kuren ci Nawi Ishayayen wuljǝnadǝ wakkayeno. Tiye: 15 «Cidi Jabulonne-a Naptaliye-a kanji jawal bǝrǝmbe na ci gade bǝrǝm Jordaniyen tiro Galile cidi kǝrdiyaye canidǝlan, 16 am curo duwuyen dasaanadǝ nur kura laa caruna, koro tayi curo kaudi karmoyen dasaanadǝ yea nur wassǝna!»† 17 Sa adǝn Isa jamaro kawuɍi kǝji wulduwu badiyeno. Tiye: «Tǝmmowo, nodo bargaa Mai Samemaye del karǝnjǝna!» yeno.

Isaye fuwurawanju burwoyea bowodu

(Mar 1.16-20; Luk 5.1-11)

18 Yim laa Isa ci bǝrǝm Galileyea jǝgai duwon, yaana yindi Siman tiro Biturus cani-a yanjugǝna Andarawus-a buni taramnja bǝrǝmdǝro fijagai kiro. Tayidǝ buni tawu. 19 Isaye tayiro: «Arowo wua sǝgaiwo, nayia kam tawuro‡ njadǝkki!» yeno. 20 Sadǝman buni taramnja koljane tia geya.

21 Koro nadǝn fuwuyenniya, yaana yindi gade ye Yakuba tada Jabadiye-a yanjugǝna Yahaya-a bawanjan kundenno curo maarayen buni taramnja caassai kiro. Tayia bowoyenniyama, 22 cijane maaradǝ-a bawanja-aa koljane tia geya.

Jama kadaye Isaa ga

(Mar 3.7-12; Luk 6.17-19)

23 Daji Isa bǝla bǝlaro leje dandalnjan jamaa alamje kawuɍi kǝji nodo bargaa Alaye wuljiyi, am dondia kasuwanja jiɍi fi yayen isangajiyi ngai duwon, cidi Galileye sammaa diriyeno. 24 Adǝgainin lawarnju cidi Siriye ngaro tatargaada. Koro am larduyedǝ amnja kasuwaa-a kǝndondi jiɍi jiɍia-a karuwaa-a sedan koroyea-a tiyi canaa-a sammaa Isaro cakkude isangayeyeno. 25 Jama kada tia geya, laanja cidi Galileye, laa cidi Bǝlamewuye, laa bǝrni Jerujalembe, laa cidi Yahudiyaye, laa ye ngawo bǝrǝm Jordaniye.

5

Jawawi Isaye kǝla kau kuruwu laayen

(Luk 6.17-49)

1 Isa jama kada kadami captairo kirunniya, kǝla kau kuruwu laayero juwane napkeno. Fuwurawanju ye nanjuro kadira. 2 Daji tayia alamdu badiyeno.

Am bargaasodǝ

(Luk 6.20-26)

3 «Barganja am karwulan talaawadǝ,*

nodo bargaa Mai Samemayedǝ nuwanjadǝro.

4 Barganja am kǝrma cesiridǝ,

fuwun simalonja bawodǝro.

5 Barganja am rokura bawoadǝ,

fuwun dunia warasajaidǝro.

6 Barganja am kǝrma kǝna-a ngudu-aaro jire dioro ngǝnǝptaimadǝ,†

fuwun kuljaidǝro.

7 Barganja am kanjimaɍimasodǝ,

fuwun kanjimaɍi cawandidǝro.

8 Barganja am karwu bulladǝ,

fuwun Alaa caruidǝro.

9 Barganja am kǝrma nanlewa cawudidǝ,

fuwun tadawa Alayelan‡bowodaidǝro.

10 Barganja am kǝla jire dionjayen tayia basarjaidǝ,

nodo bargaa Mai Samemayedǝ nuwanjadǝro.

11 «Am wu nangaro nayia raranjane basarnjane diwindo jiɍi jiɍi wuljaiya, bargando! 12 Kǝji dama baworo fannowo, dalilnjudǝ samelan mukowando jauro ngǝwu nangaro. Nonowo, adǝgaiman nawiya kureye burwonjanadǝa basaryera.

Manda-a nur-a

13 «Nayima manda duniaye wo. Amma mandadǝ kǝlambo walyenoa, jiɍi fin gǝle cayenju gairo walji? Awimaro faidajiwawo, tia deyan yirjane am guguwaccai. 14 Nayima nur duniaye wo. Bǝrni kǝla kau kuruwuyen dǝganadǝ gǝradiwawo. 15 Wunduma fatǝla wasse kǝmon tǝmjiwawo. Kam fatǝla wassiya, kǝla gǝnaduramnjuyen gǝnaje fadodǝn wundusoro nur ci. 16 Adǝgaima nayi ye kollowo nurndo fuwu amben wasso, awo ngǝla diwidǝa caro Bawando Mai Samemaro daraja cadoro!

Kǝla Attaurayen

17 «Bare awo Attaura-a kitawuwa nawiyaye-alan ruwuwadadǝa baworo dioro kadikkoro tǝmanuwwi. A'a, tayia baworo dioro gǝni, tayi samma wakkajaro kadikko. 18 Jiremaro nayiro wulnjagakki, kawu same-a cidi-a baworo waljaimaro, arawu bi sǝkkal falma Attauralan baworo waljiwawo, sai tayi samma wakkajaiya duwon. 19 Wundu duwon wadawa aniye gananjaa ga waje am gade yea ngai alamjidǝ, curo am nodo bargaa Mai Samemayen tia kam daraja jauro ganaalan bowojai. Amma wundu duwon wadawa ania jǝgane am gade yea jaaro alamjidǝ, curo am nodo bargaa Mai Samemayen tia kam daraja kuraalan bowojai. 20 Adǝ nangaro nayiro wulnjagakki, malǝmba Attauraye-a Farisawa-aa jire diolan konuwwawoa, tǝmmaro nodo bargaa Mai Samemayero ngawuwwawo.

Kǝla gǝrgaduyen

21 «Amwurawande jaman kureyero: “Bare ro kambe tuluwummi, wundu duwon ro kambe cuttuluwunadǝa shararo caadi,”† cane wuljaanadǝa fannuwwa. 22 Amma wu nayiro wulnjagakki, kam kamanjuro gǝrgajǝgǝnadǝa shararo caadi. Koro kam kamanjuro “Kam bowuye!” cǝne rajǝnadǝa majilis adinwuyero caadi. Koro kam duwon kamanjua waje tiro: “Batti!” cǝnnadǝa kannu jaanamayero koljagai.

23 «Adǝ nangaro na laya duwaduramben sadaa njǝddoro isǝmma duwon, awo kuttu laa kamanǝmbo yiddǝmmaa tangǝmia, 24 fuwu laya duwaduramdǝyen sadaanǝmdǝa kolle lene ni-a kamanǝm-a solodǝnowo duwon, daji waldǝne are sadaanǝm yidde.

25 «Shararambo lawalamanǝm-a rokko ledu diwi duwon, kǝla jawallen doiro kowoɍi de tawaktǝne, bare nia alkaliro sǝrǝnnjǝgǝnniro. Adǝ gǝnia, alkali nia mukko sojiyero njakke, soji ye nia kosolan jannjiyi. 26 Jiremaro niro wulnjǝgǝkki, nadǝn wuɍi njǝgaidǝa cotto rǝmbǝmmia, tǝmmaro luwumbawo!

Kǝla kǝnjǝnayen

27 «Koro tayiro: “Bare kǝnjǝna dimmi,”† cane wuljaanadǝa fannuwwa. 28 Amma wu nayiro wulnjagakki, wundu duwon kamua cure mangarjǝnadǝ, karwunjun kǝnjǝna cǝdǝna. 29 Simmǝm kǝmboramdǝ njakke biwu dimia, tia kulaine gǝmme. Tiyinǝm samma kannu jaanamayero fidiyidǝroa, sim fal fuddǝmmadǝma niro ngalwo. 30 Koro mukkonǝm kǝmboramdǝ njakke biwu dimia, tia kamme gǝmme. Tiyinǝm samma kannu jaanamayero fidiyidǝroa, mukko fal fuddǝmmadǝma niro ngalwo.

Kǝla kamu dǝptayen

31 «Koro waldane tayiro: “Kam kamunjua dǝpcidǝ tiro kakkadu kamu dǝptaye co,”† cane wuljana. 32 Amma wu nayiro wulnjagakki, wundu duwon kamunjua kǝla kǝnjǝnayen gǝni dǝpcǝnadǝ tia kǝnjǝnamaro cǝdǝna. Koro wundu duwon kamu dǝpkadaa niyajǝnadǝ, ti ye kǝnjǝna cǝdǝna.

Kǝla kansi boyen

33 «Koro amwurawande jaman kureyero: “Bare bowuro kansi bummi, kansi Kǝmandero yibbummadǝa de!”† cane wuljaanadǝa fannuwwa. 34 Amma wu nayiro wulnjagakki, bare tǝmmaro kansi buwwi! Bare sameyen kansi buwwi, Alaye kurisnju kǝrmaiye nangaro, 35 bi cidiyen, si gǝnaduramnju nangaro, bi Jerujalemben, bǝrni Mai Kuraye nangaro. 36 Koro bare kǝlandoyen kansi buwwi, ranguwe kanduɍi kǝlandoye falmaa bul bi cǝlǝmbo diwwawo nangaro. 37 Ngǝlanjudǝ “Aaa,” bi “A'a,” wullowo. Awi yaye adǝa kojǝnadǝ na ti Kǝladoyen§ kadio.

Kǝla rǝmboyen

38 «Koro tayiro: “Kam laa sim bi timi kamanjuye fal kittuluwoa, simnju bi timinju fal ye cattuluwo!”† cane wuljaanadǝa fannuwwa. 39 Amma wu nayiro wulnjagakki, bare kam kǝlado wanuwwi. Kam laa feɍinǝm kǝmboram maɍin bakcia, wailadǝ yea tiro kalakkǝne. 40 Koro kam laa gǝmajenǝm moworo nia shararo njadi cǝnia, kolle garinǝmdǝ yea ngojo. 41 Kam laa dunodunon njakke na kilometǝr fallaro lenǝmia, na kilometǝr yindiaro ti-a rokko lenowo. 42 Kam njuworǝnamadǝro ye, koro kam nanǝmnin tagari cǝraanadǝro bare dapkǝmmi.

Kǝla kǝlado rawoyen

(Luk 6.27-36)

43 «Koro tayiro: “Kǝmaskinǝmba raye,† kǝladonǝmba wane,” cane wuljaanadǝa fannuwwa. 44 Amma wu nayiro wulnjagakki, kǝladowandoa rawowo, koro am nayia basarnjanadǝ yero Alaa yukkorowo, 45 ngainin tadawa Bawando Mai Samemayero walluwi. Dalilnjudǝ Ala cakke kǝngal am ngǝla-a diwi-aa wassi, koro ingi sameye ye jirewu-a jirenambuwu-aro cudduri nangaro. 46 Am nayia njaraanaa raawia, awi mukowaye diw? Akki mowomaso ye ngai gǝna cadi? 47 Koro kǝramiyando runjaa lewanuwia, awi gǝle am gadesoyea kojǝna diw? Kǝrdiya ye ngai gǝna cadi? 48 Adǝ nangaro Bawando Mai Samemadǝ kalkallo diomadǝ gai, nayi ye kalkallo diowuro wallowo!

6

Kǝla sadaayen

1 «Hangal gǝnanowo, bare kǝndondo jireye federo jama nayia njaroro diwwi. Adǝ gǝnia, mukowa na Bawando Mai Samemayen fanduwwawo. 2 Adǝ nangaro sadaa talaawaro yiddǝmiya, bare mǝnafǝkkaso gai am gadero awo dimmadǝa wulgǝmmi. Tayidǝ dandal so, farsam solan am tayia caro daraja cadoro sadaa cadi. Jiremaro nayiro wulnjagakki, nuwanja cawandǝna. 3 Amma nidǝ sadaa talaawaro yiddǝmiya, bare mukkonǝm waila awo mukkonǝm kǝmboram cǝdidǝa nojǝnni, 4 sadaanǝmdǝ asǝrlan tǝdo. Daji Bawanǝm asǝrlan curuidǝ niro mukowa nji.

Kǝla moduwayen

(Luk 11.1-4)

5 «Moduwa dimiya, bare mǝnafǝkkaso cadidǝ gai dimmi. Tayidǝ dandal so, farsam solan daada am tayia caroro moduwa cadiya, caraana. Jiremaro nayiro wulnjagakki, nuwanja cawandǝna. 6 Amma nidǝ moduwa dimiya, ngimmǝmbo ngaye cinnadǝa jange Bawanǝm turuiwawodǝa kore. Daji Bawanǝm asǝrlan curuidǝ niro mukowa nji. 7 Koro moduwa diwiya, bare kǝrdiyadǝ gai awo falla ngǝwuro wuwulluwwi. Mananja ngǝwu nangaro Ala tayia fanjiro tǝmajai. 8 Bare tayi gairo walluwwi, dalilnjudǝ kawu tia koruwidǝmaro Bawando mǝradundosodǝa nojǝna nangaro. 9 Akko ngainin moduwa dewo:

«“Bawande Mai Samema,

cunǝmbo daraja tio!

10 Nodonǝm bargaa iso!

Awo raamma dunian tǝdo,

jiɍi same yen tǝdidǝ gai!

11 Andiro kǝmbonde kuye sade.

12 Biwunde gawursagane,

andi ye am biwu saddǝnadǝa

gawurniyenadǝ gairo.

13 Bare kolsame jaraptiyende,

Kǝladodǝro kasane.

Nodo-a kǝnduwo-a daraja-a

har abadaro kaanǝmdǝma. Amin.”

14 «Nonowo, am biwu njaddǝnadǝa gawurnuwia, Bawando Mai Samema nayi yea gawurnjai. 15 Amma tayia gawurnuwwawoa, Bawando ye biwundo gawurjiwawo.

Kǝla asemben

16 «Asem diwiya, bare mǝnafǝkka cadidǝ gai fǝkkando dinuwwi! Tayidǝ am asemnja caroro fǝkkanja faljai. Jiremaro nayiro wulnjagakki, nuwanja cawandǝna. 17 Amma nidǝ asem dimiya, kǝlanǝm ye kǝndawulan samme, fǝkkanǝm ye lamme, 18 Bawanǝm turuiwaworo kajia, bare wunduma asem dimiro nojǝnniro. Daji Bawanǝm asǝrlan curuidǝ niro mukowa nji.

Kǝla arsiyi captayen

19 «Bare kǝlandoro arsiyi dunialan cammuwwi, na duwon kanam-a diwuram-a bannajai, barwuso ye faljane ngasaye ngojaidǝ. 20 Kǝlandoro arsiyi samelan cammowo, na duwon kanam-a diwuram-a bannajaiwawo, barwuso ye faljane ngasaye ngojaiwawodǝ. 21 Nonowo, na arsiyindo dǝganadǝman karwundo ye kǝrga.

22 «Simdǝ tima fatǝla tiyiye wo. Simmǝm ngaa, tiyinǝm samma ye nurraro walji. 23 Amma simmǝm jaujia, tiyinǝm samma ye duwuaro walji. To, nur nilan dǝganadǝ duwua, duwu adǝ jaumaro kura, diye!

24 «Wunduma rakce wolodi kam yindiyero waljiwawo. Bi fal waje fal cǝrayi, bi fal bǝrsǝmje fal ruji. Nayi ye ranguwe wolodi Ala-a wuɍi-ayero walluwwawo.

Kǝla karwungai dioyen

(Luk 12.22-34)

25 «Adǝ nangaro nayiro wulnjagakki, bare kǝla awo rondoro buwi-a yawi-ayen bi kǝla awo tiyindoro yakkuwiyen karwungai diwwi. Rodǝ kǝmboa kojǝna, koro tiyidǝ ye kajǝmua kojǝna, gǝna? 26 Ngudowa sameyea ruiwo, kulo ye canadiwawo, kala ye cadiwawo, koro nema ye jawulan capcaiwawo yaye, Bawando Mai Samema tayia ambaji. Nayidǝ jauro ngudowaa darajan konuwwa, gǝna? 27 Wundundo gǝle rakce karwungainjulan sa fal kawunjuro cǝrgai?

28 «Koro awiro kǝla kajǝmuyen karwungai diwi? Fǝɍeso karaaye jiɍi ɍijaidǝa ruiwo, ngǝnǝpcaiwawo, koro caa cadiwawo. 29 Amma nayiro wulnjagakki, Mai Sulemana jauro darajaa yaye, ngaltema kajǝmu fǝɍe aniye falnjaa nanshawan najǝgǝna cakkǝnni. 30 Ala fǝɍeso ku karaan ɍijai baɍi kannuro fijagai ania ngai jakcidǝ, fagatto nayi yea jannjai, nayi kambǝrse ganaadǝ!

31 «Adǝ nangaro bare kǝla awo aniyen karwungai diwwi, bare kǝlandoro: “Awi gǝle buiye?” bi “Awi gǝle yaiye?” bi “Awilan gǝle tiyinde jangiye?” wulluwwi. 32 Kǝrdiyaso awo ania majai, amma Bawando Mai Samema nayi ye awo ani samman mǝradundoaro nojǝna. 33 Attǝroa, nodo bargaa Alaye-a jirenju-a manowo duwon, awo ani samma yea nayiro njadi. 34 Adǝ nangaro bare karwungai baɍiye diwwi, karwungai baɍiyedǝ kuye gǝni. Ku nguson suwol kaanjua.

7

Kǝla ambo shara njǝddoyen

(Luk 6.37-42)

1 «Bare wundumaro shara yidduwwi,* nayi yero shara njaddiwawo. 2 Jiɍi ambo shara yidduwidǝ gai, nayi yero shara njaddi. Koro jiɍi ambo ngalgǝwidǝ gai, nayi yero ngalnjagai.

3 «Awiro kalǝm sim kamanǝmben rumi duwon, karjǝm curo simmǝmben asunǝmbawodǝ? 4 Akko ni simmǝmlan karjǝmbadǝ, awiawin gǝle kamanǝmbo: “Kolle kalǝm simmǝmbedǝa tuluwukke,” nǝmi? 5 Mǝnafǝk, karjǝm simmǝmbedǝa tuluwumiya duwon, daji ngǝlaro rume kalǝm sim kamanǝmbedǝa tuluwumi.

6 «Bare awo tayirdǝa kǝriyaro yiwwi, koro bare awondo darajaa fuwu aladeyayen kolluwwi. Kolluwiya, tayia guguwaccai, kǝriya ye suwordane nayia njanjannjai.

Kǝla koro-a madu-a cinna bakta-ayen

(Luk 11.9-13)

7 «Korowo njadi, manowo fanduwi, cinna bangowo kanjagai. 8 Wundu duwon cuworimadǝro cadi, kam majimadǝ ye cuwandi, koro kam cinna bakcimadǝ yero kajagai.

9 «Wundundo tadanju tia burodiro cuworiya, dongur kauye cidǝ? 10 Bi buniro cuworiya, kadi cidǝ? 11 Nayi diwiso awowa ngǝla tadawandoro njo nonuwwaa, balle Bawando Mai Samema awowa ngǝla am tia caworiro cidǝ! 12 Adǝ nangaro awo duwon amso nayiro njaddiya raawwadǝa nayi ye tayiro yiddowo! Adǝma maana Attaura-a kitawuwa nawiyaye-aye wo.

Kǝla ngaworam jǝkkadǝyen

(Luk 13.24)

13 «Ngaworam jǝkkadǝyen ngawowo, dalilnjudǝ ngaworam farak, jawalnju ye kǝskedǝ, tima ngaworam kannuyedǝ wo, koro am tiyen ngasayidǝ kada. 14 Amma ngaworam jǝkka, jawalnju ye jaudǝ, tima ngaworam ro sawisoyero cadimadǝ wo, koro am tia cawandidǝ ganama.

Kǝla kǝska-a tadanju-ayen

(Mat 12.33-37; Luk 6.43-45)

15 «Nawiya kattuwuyero hangal gǝnanowo! Tayidǝ nandoro isaiya, alamanja dimi gai, amma karwunja jauro diwi bulduye gai.† 16 Tada casakkidǝlan tayia asunuwi. Inab coccoɍilan njakcai wa? Koro tarmu kolollan cadori wa? 17 Kǝska ngǝla nguson tada ngǝla cakki, koro kǝska diwi ye tada diwi cakki. 18 Kǝska ngǝladǝ rakce tada diwi cakkiwawo, koro kǝska diwidǝ ye rakce tada ngǝla cakkiwawo. 19 Kǝska fi duwon tada ngǝla cakkiwawodǝa caljane kannuro fijagai. 20 Adǝ nangaro tadanjalan tayia asunuwi.

Kǝla fuwura jireyen

(Luk 13.25-27)

21 «Am wuro: “Kǝma! Kǝma!” cani samma gǝni nodo bargaa Mai Samemayero ngasayi, sai kam awo Bawani Mai Samema cǝraanaa cǝdimadǝ. 22 Yim adǝn‡ am ngǝwu wuro: “Kǝma, Kǝma, cunǝmlan nawinawi kidiye, cunǝmlan sedanso duyeiye, koro cunǝmlan awo ajabba kada ye kidiye, gǝna?” cani. 23 Daji wuye tayiro: “Ngaltema nayia nonjakkǝni. Nayi diwi diomaso, wun kuruwunno lenowo!” nǝkki.

Misal fado tandowu yindiye

(Luk 6.46-49)

24 «Adǝ nangaro wundu duwon manani ania fanje jǝganamadǝ, ti alama kam hangalla soronju kǝla kauyen cǝdandǝnadǝ gai. 25 Ingi sameye cudure bǝrǝm fala tarje, karuwa ye cije sorodǝa babakkenniya, sorodǝ wurdǝnni, dalilnjudǝ fǝrdunju kǝla kauyen tǝdandǝna nangaro. 26 Amma wundu duwon manani ania fanjǝna jǝgannimadǝ, ti alama kam hangal bawoa soronju kǝla cidi kesayen cǝdandǝnadǝ gai. 27 Ingi sameye cudure bǝrǝm fala tarje, karuwa ye cije sorodǝa babakkenniya, wurde tǝgǝmbo fiyada,» yeno Isaye.

28 Isa mana ania cǝde kerǝnniya, jama captanadǝ alamdunjudǝa ajapkera, 29 dalilnjudǝ malǝmbanja Attauraye gai gǝni, kǝnduwoaro tayia alamji nangaro.

8

Isaye kam barasua isangaduwu

(Mar 1.40-45; Luk 5.12-16)

1 Isa kǝla kaudǝyen jǝpkenniya, am kada kadami tia geya. 2 Kam barasua laa ise fuwunjun tungurumje tiro: «Kǝma, raammaa, rangǝme wua isangasǝgǝme tayirro wallǝkki,» yeno. 3 Isa mukko sajiye kamdǝa leje: «Raakkǝna, tayirro walle!» yeno. Sadǝman barasudǝ tia kolje tayirro walyeno. 4 Daji Isaye tiro: «Bare wundumaro adǝa wulgǝmmi, amma lene ɍimandǝro fǝledǝgǝne, koro sadaa Nawi Musa wuljǝnadǝa de, jamaro shedaro waljo!»

Isaye soji kura Rombeye kaɍea isangaduwu

(Luk 7.1-10; Yah 4.43-54)

5 Isa bǝrni Kafarnaambero kǝrgaanniya, soji kura Rombe laa nanjuro ise tia lowoje: 6 «Kǝma, kaɍeani dondi fadon bowada, tiyinju nuna jauro basardi,» yeno. 7 Isaye tiro: «Lekke tia isangagǝkki,» yeno. 8 Amma soji kuradǝye tiro: «Kǝma, nia fannin sawo tikkǝni. Biya wada ye, kaɍeani ngaji. 9 Wudǝ cidiya kǝnduwo amben kǝrgakko, fǝrduni yen sojiya takkǝna. Falnjaro: “Lene!” nǝkkiya, leji. Fal laaro: “Are!” nǝkkiya, isi. Koro kaɍeaniro: “Adǝa de!” nǝkkiya, cǝdi.» 10 Isa adǝa fangenniya, ajapce jama tia jagaidǝro: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, curo jama Israyilayen kambǝrse kura adǝ gai fandǝkkǝni! 11 Nayiro wulnjagakki, am kada adinnam-a fǝde-alan* isane Nawi Ibrahim-a Nawi Isaku-a Nawi Yakuba-a rokko nodo bargaa Mai Samemayen masǝna dioro napcai. 12 Amma tadawa nodo bargaayedǝa† deyan curo duwu cǝlǝm pǝttero gǝpcagai, nadǝn so ye tǝdi, sheɍi ye naldi,» yeno. 13 Daji Isaye soji kuradǝro: «Lene, kambǝrsenǝm nangaro, awo suworǝmmadǝ niro wakkanjuwo!» yeno. Kaɍeanjudǝ sa adǝman ngayeno.

Isaye am ngǝwua isangaduwu

(Mar 1.29-39; Luk 4.38-44)

14 Isa fado Biturussero kadinniya, ya kǝsai Biturusse kangea bowada kiro. 15 Isa mukkonju leyenniya, kangedǝ tia kolje, ti ye cije Isaa sosadu badiyeno.

16 Yim adǝa kǝngal kikkurǝnniya, bǝrniwudǝ karuwamaso kada na Isayero kewudo. Mananjulaman sedannadǝa duyeno, koro am dondi sammaa isangayeyeno. 17 Adǝgaima awo Kǝmande kuren ci Nawi Ishayayen wuljǝnadǝ wakkayeno. Tiye: «Kǝndondinde kǝlanjuro ngoje kasuwanden isangaseyera,»† cǝnna.

Isaa ga kǝske gǝni

(Luk 9.57-62)

18 Yim laa Isa jama kada tia dirijane kǝljanadǝa kirunniya, fuwurawanjuro wada bǝrǝmdǝa faldaye kaino. 19 Daji malǝm Attauraye laa nanjuro ise tiro: «Sayinna, ndara lenǝmi yaye nia njǝgakki,» yeno. 20 Isaye tiro: «Kǝluwuso bǝlaanjaa, ngudoso sameye ye fannjaa, amma Tada Kambedǝ‡ nanju tustuyema bawo,» yeno. 21 Koro fuwuranju laa ye tiro: «Kǝma, amarsǝgǝne lekke bawania sittǝrakkiya duwon,» yeno. 22 Amma Isaye tiro: «Wua sǝgai, kolle am sanuna amanja sanunadǝa sittǝraja!» yeno.

Kǝnduwo Isaye kǝla karuwa-a cambaldu ingiye-ayen

(Mar 4.35-41; Luk 8.22-25)

23 Isa curo maarayero kǝrgaanniya, fuwurawanju ye tia jaane kasargawo. 24 Sadǝman karuwa dunoa cije ingi bǝrǝmbe cambalje, har ingi maaradǝro fiduwu badiyeno. Sadǝn Isa kǝnǝm cǝdi. 25 Fuwurawanjudǝ isane tia kǝnǝmnin kesangǝranniya, tiro: «Kǝma, andia samoye, nuiye!» yera. 26 Isaye tayiro: «Awiro yaayew, nayi kambǝrse ganaadǝ?» yeno. Daji cije karuwadǝ-a bǝrǝmdǝ-aro kikkadǝnniya, dajane dunia gǝmbo walyeno. 27 Fuwurawanjudǝ ajapcane: «A! Kam jiɍi fi attǝ? Karuwa-a bǝrǝm-ama mananju jagai!» yera.

Kǝnduwo Isaye kǝla sedannayen

(Mar 5.1-20; Luk 8.26-39)

28 Isa bǝrǝmdǝa falje koje cidi Gadarawuyero kadinniya, karuwama yindi kaurilalan caluwe tia kapkeyera. Tayidǝ jauro jau, har wunduma rakce jawaldǝyen kojiwawo. 29 Daji yiljane: «Awi lambonǝm andiro, Tada Alaye? Sanju cǝdǝnnin§ andiro ajawu gǝnaduwuro wa kadim?» yera. 30 Kuruwunjan alade kada newo cadi ye mbeji. 31 Daji sedannadǝ Isaa lowojane: «Dusamia, aladeyadǝro dusagane curonjaro ngayiyo!» yera. 32 Isaye tayiro: «To, lenowo!» yenniya, sedannadǝ caluwe curo aladeyadǝyero kasargawo. Daji aladeyadǝ samma ngǝrǝmjane kaulan jǝpcane bǝrǝmdǝro fidagane ingiye ngoje kasuno. 33 Sǝniya aladeyayedǝ cagase bǝlaro lejane awo kǝla karuwamaso aniyen wakkajǝnadǝa ambo wulyeyera. 34 Daji am bǝlaye samma ye Isaa kaptuwuro caluwe kerunniya, cidinja koljoro tia lowoyera.

9

Isaye kam tiyinju nunaa isangaduwu

(Mar 2.1-12; Luk 5.17-26)

1 Daji Isa maaradǝro ngaye bǝrǝmdǝa falje koje bǝrninjaro* wallada. 2 Am laa kam tiyi nunaa kǝla bǝnaramben ngojane nanjuro kewudo. Isa kambǝrsenjadǝa kirunniya, kam tiyinju nunadǝro: «Tadani, bare tǝma kollǝmmi, biwunǝm gawurdǝna,» yeno. 3 Daji malǝmba Attauraye laa karwunjan: «Kam attǝ Alaa gaskajǝna, diye!» yera. 4 Amma Isa awo karwunjaye asuje tayiro: «Awiro karwundon niadiwi dǝganadǝ? 5 Ndaso gǝle budu wo: “Biwunǝm gawurdǝna” wulduma ra “Cine lene!” wulduma? 6 Nonowo, Tada Kambedǝ nanjun kǝnduwo biwu ambe dunialan gawurduye mbeji!» yeno. Daji kam tiyinju nunadǝro: «Cine bǝnarammǝm ngone fannǝmbo lene!» yeno. 7 Kamdǝ cije fannjuro leyeno. 8 Jama captanadǝ adǝa kerunniya, rijane Ala kǝnduwo adǝ gai ambo cinadǝa kengoro.

Isaye Matiyua bowodu

(Mar 2.13-17; Luk 5.27-32)

9 Isa nadǝa kolji duwon, kam laa tiro Matiyu cani kidaramnju akki mowoyen napkadaa kiro. Isaye tiro: «Wua sǝgai!» yenniya, cije tia giya.

10 Isa fado Matiyuyelan masǝnaro napcǝna duwon, akki mowomaso-a biwuma gadeso-a kada ye isane ti-a fuwurawanju-a rokko masǝna dioro napkera. 11 Farisawa adǝa kerunniya, fuwurawanjuro: «Awiro malǝmndo akki mowomaso-a biwuma gadeso-a rokko masǝna cadidǝ?» yera. 12 Isa adǝa fangenniya, tayiro: «Kam dondi gǝnia, kam ngadǝ lowotor majiwawo. 13 Lenowo, mana adǝye maananju asunowo: “Bu fida gǝni, kanjimaɍima raakko.”† Awoa jiremasoa gǝni, biwumasoa bowoduro† kadikko,» yeno.

Kambiwu kǝla asemben

(Mar 2.18-22; Luk 5.33-39)

14 Daji fuwurawa Nawi Yahayaye na Isayero isane tiro: «Awiro andi-a Farisawa-a asem‡ taiye, amma fuwurawanǝm asem cadaiwawodǝ?» cane keworo. 15 Isaye tayiro: «Mai larusaye dawunjan duwon, ngaladiya karwunja kuttaji wa? A'a, amma sa ise mai larusayedǝa dawunjan cattuluwiya, sa adǝn duwon asem cadai.

16 «Wunduma guntu batta bǝɍinne ingiro cakke captǝnni ngoje kajǝmu dinaro cukkududiwawo. Ngai cǝdia, batta bǝɍindǝ capte kardudǝ cayemaro kuraro walji. 17 Koro wunduma diben bǝɍin ngoje satki dinaro fijiyiwawo. Ngai cǝdia, satkidǝ falde,§ diben ye cidiro fidiye, satki ye bannadi. A'a, amso diben bǝɍindǝa satki bǝɍinno fijagai, adǝgainin tayi yindi samma kǝlewa dasayi,» yeno.

Kǝnduwo Isaye kǝla kǝndondi-a karmo-ayen

(Mar 5.21-43; Luk 8.40-56)

18 Isa tayiro manajiyi ngai duwon, fuwuma dandalle laa ise fuwunjun tungurumje tiro: «Kǝrmama feroni bawoyeno. Are mukkonǝm tiro gǝnagǝne, roaro walji,» yeno. 19 Daji Isa cije fuwurawanju-a rokko kamdǝa geya.

20 Kamu laa ye nadǝn mbeji, kǝrwu mewun yindinno bu fidunju* dajǝnni. Daji kamudǝ ise ngawo Isayen susuje ci kalwunjuyedǝa leyeno, 21 awoa karwunjun: «To, kajǝmunju bas lekkia, ngakki,» cǝni. 22 Isa suworde tia kirunniya, tiro: «Feroni, bare tǝma kollǝmmi! Kambǝrsenǝm nangaro njǝkkawo fandǝmma!» yeno. Sadǝman kamudǝ ngayeno.

23 Isa fado fuwuma dandalledǝro ise algaidawu lagaranne-a jama captana kalala fijai-aa kirunniya, 24 tayiro: «Luwowo lenowo! Ferodǝ bawojǝnni, kǝnǝm cǝdi,» yeno. Amma tia rujane tiro kaasu keddo. 25 Jamadǝa deyaro kettuluwunniya, ngaye ferodǝa mukkoyen cǝdane ciyeno. 26 Lawar adǝ cididǝ ngaro tatargaada.

Isaye kambu yindia isangaduwu

27 Isa nadǝa kolje ledu cǝdi duwon, kambu yindi tia jaane kowo sapcane: «Isa Tada Mai Daudaye,† andia njunosane!» cani. 28 Fado laaro kǝrgaanniya, kambuwadǝ nanjuro kadira. Isaye tayiro: «Rangǝkke adǝa njaddǝkkiro mǝrsasuwwa wa?» cǝne kiworo. Kambuwadǝye: «Aaa, Kǝma!» yera. 29 Daji Isa simnja leje tayiro: «Kambǝrsendo nangaro, nayiro wakkanjaa!» yenniya, 30 sim kewando. Isa tayiro wada ce: «Fannowo, bare wunduma adǝa nojǝnni!» yeno. 31 Amma lejane lawar Isayedǝa cididǝ ngaro tataryeyera.

Isaye karuwama manajiwawoa isangaduwu

32 Tayi sim cawandǝnadǝ sapkadaranniya, am gade karuwama laa rakce manajiwawoa ngojane na Isayero kewudo. 33 Isa sedandǝa duyenniya, kamdǝ manadu badiyeno. Daji jamadǝ ajapcane: «Ngaltema awo adǝ gai lardu Israyilayelan turunni!» yera. 34 Amma Farisawadǝye: «Kǝnduwo mai sedannayen sedannaa duji,» yera.

Kala ngǝwu, kidawu gana

35 Daji Isa leje dandalnjan jamaa alamje kawuɍi kǝji nodo bargaa Mai Samemaye wuljiye am dondia kasuwanja ngan isangajiyi ngai duwon, bǝla-a bǝladeya-a sammaa giya. 36 Jama kada captanadǝa kirunniya, tayia njunoyeno, dalilnjudǝ jǝktane hangalnja caa cijǝna alama dimiya sǝni bawoa gai nangaro. 37 Daji fuwurawanjuro: «Kaladǝ ngǝwu, amma kidawudǝ gana. 38 Adǝ nangaro Kǝma kalayedǝa lowonowo, kidawu gade yea tiro kala njǝddoro cunodo!» yeno.

10

Isaye kǝngayamba mewun yindindǝa galadu

(Mar 3.13-19; Luk 6.12-16)

1 Isa fuwurawanju mewun yindindǝa bowoje tayiro kǝnduwo sedan dudaye-a am kasuwa so, kǝndondi so jiɍi fi yayea isangaduwuye-a kaino. 2 Cuwa kǝngayambanju mewun yindindǝyedǝ tayima Siman kam tiro Biturus canidǝ, yanjugǝna Andarawus, Yakuba tada Jabadiye, yanjugǝna Yahaya, 3 Filibus, Bartolomi, Toma, Matiyu akki mowoma, Yakuba tada Alfawusse, Tadawus, 4 Siman kam Kan'anaye,* Yahusa Iskariyot kam mukko kǝladowayero Isaa sǝrǝttuwumadǝ.

Jawawi Isaye kǝla kida-a bone nja-ayen

Isaye mewun yindindǝa nodo

(Mar 6.7-13; Luk 9.1-6)

5 Isa tayi mewun yindin aniro wada ce kinodo. Tayiro: «Bare na kǝrdiyayero lenuwwi bi bǝlawa Samariyawuyero ngawuwwi, 6 biya na jama Israyila tayi dimiya faccaanadǝ gaiyero lenowo! 7 Lenuwilan, ambo: “Nodo bargaa Mai Samemaye del karǝnjǝna!” wulgǝnowo. 8 Am dondia isangagǝnowo, am sanunaa roaro kalangowo, am barasuaa isangagǝnowo tayirro walja, sedanna dunowo. Dero kiwanduw, nayi ye dero yowo.

9 «Bare kunguna dinarre, bi ɍiwullaye, bi kulloye ngonuwwi, 10 koro bare ngǝrwu, bi gǝmaje yindi, bi suno gade, bi ka ngonuwwi, kidamaro ngǝnǝwuramnju wajipcǝgǝna nangaro.

11 «Bǝla-a bǝladeya-a fi yayero ngawuwiya, kam ngǝlama manowo fannjun jǝmmowo nammowo, har kawu nadǝa kolluwiro. 12 Fannjuro ngawuwiya, barga dǝpkǝnowo. 13 Am fadodǝye ngǝlaro njamoyia, bargandodǝ tayilan dǝga. Amma nayia mowo wanjaia, bargandodǝ nandoro waldo. 14 Wunduma nayia njamowonni bi manando ngojǝnnia, fadodǝa bi bǝladǝa kolluwiya, katti sindoye kagangowo.† 15 Jiremaro nayiro wulnjagakki, kiyama wakkajiya, wowom am bǝla adǝyedǝ am bǝrni Sodombe-a Gomorre-adǝa‡ nanjaunin koji.

Bone nja mbeji

(Mar 13.9-13; Luk 21.12-17)

16 «Fannowo, dimiya curo bulduwayero ngasaana gairo nayia njanodǝkki. Adǝ nangaro kadi gai burwoaro wallowo, koro bullam gai biwu bawoaro dǝgaiwo. 17 Amsoro hangal gǝnanowo, dalilnjudǝ nayia njadane fuwu majilissero njasade dandalnjasolan kowonjai, 18 koro wu nangaro fuwu gomna so, mai soyero njasadi, tayi-a kǝrdiya-aro shedaro walloworo. 19 Shararo njasadiya, bare kǝla jiɍi mananuwi bi awo wulluwiyen karwungai diwwi. Sadǝn awo wulluwidǝa nayiro njadi, 20 dalilnjudǝ nayi gǝni mananuwi, Ruhu Bawandoyedǝma nayiyen manaji nangaro. 21 Yaana yanjugǝnaa sǝrǝcciye roro ceyesi, bawa ye tadanjua ngai, tadawa ye bawanja-a yanja-aro tuɍu cadde casakke tayia roro ceyesi. 22 Cuni nangaro§ am samma nayia wanjai, amma kam mǝrje har sa njerorambero* dǝganamadǝ njǝkkawo cuwandi. 23 Bǝla laan nayia basarnjaiya, bǝla gadero kasowo lenowo. Jiremaro nayiro wulnjagakki, kawu Tada Kambedǝ walde isidǝro, bǝlawa Israyilawuye sammaa ga yeruwwawo.

24 «Fuwura malǝmnjua kojiwawo, koro wolodi kǝmanjua kojiwawo. 25 Fuwura malǝmnju gairo waljiya, cǝdǝna. Wolodi ye kǝmanju gairo waljiya, jussǝna. Kǝma fadoyedǝa Beljabullan† bowoyeraa, balle am fannjuye?

Kamba gǝni, Alaa rinowo!

(Luk 12.4-12)

26 «Adǝ nangaro bare tayia rinuwwi. Awima jakkada federo culuwiwawodǝ bawo, koro awima asǝrre isanodiwawodǝ bawo. 27 Awo curo buneyen nayiro wulnjagakkǝnadǝa kausulan wullowo, koro awo curo sǝmondoyen tatapcane fannuwwadǝ yea farsamlan kurungowo. 28 Am tiyi ceyesi ro rakcane cattuluwiwawodǝa bare rinuwwi. Amma ti ro-a tiyi-a sammaa rakce kannu jaanamayen sijiyidǝa rinowo! 29 Binaru yindi gursu tiloro caladi, gǝna? Adǝ yaye Bawandoye nodunjun gǝnia, falnjama cidiro cukkuriwawo. 30 Nayidǝ, kanduɍi kǝlandoyema samma komgada. 31 Adǝ nangaro bare rinuwwi, binaru ngǝwua darajan konuwwa. 32 Wundu duwon fuwu amben wua kasansǝnamadǝ, wu ye fuwu Bawani Mai Samemayen tia kasaddǝkki. 33 Amma wundu duwon fuwu amben wua angǝrsǝnamadǝ, wu ye fuwu Bawani Mai Samemayen tia angǝrnǝkki.

Nanlewa gǝni, firda

(Luk 12.49-59)

34 «Bare duniaro nanlewa kudoro kadikkoro tǝmanuwwi. A'a, nanlewa gǝni, kashagar‡ kudoro kadikko. 35 Awoa amba firduro kadikko, tada kǝlado bawanjuyero walji, fero ye kǝlado yanjuyero walji, kamu tadaye ye kǝlado kǝsainjuyero walji. 36 Adǝgaima kambe waduwunjudǝ am fannjuyero waljai. 37 Wundu duwon bawanju bi yanjua wumaa kojǝnaro cǝraanamadǝ kakkero waldu tinni. Wundu duwon tadanju bi feronjua wumaa kojǝnaro cǝraanamadǝ kakkero waldu tinni. 38 Koro wundu duwon kǝskanju karmoye ngoje wua sǝgannimadǝ kakkero waldu tinni. 39 Kam duwon ronju fando cǝraanamadǝ ronjudǝa cuwatki, amma kam duwon wu nangaro ronju cuwatkǝnamadǝ ronjudǝa cuwandi.

Mukowa fando

40 «Kam nayia njamowonamadǝ wumaa sǝmowo, koro kam wua sǝmowonamadǝ ye ti wua sunodǝnadǝmaa cǝmowo. 41 Kam duwon nawia ti nawi nangaro cǝmowonamadǝ mukowa nawiye cuwandi, koro kam jiremaa ti jirema nangaro cǝmowonamadǝ mukowa kam jiremaye cuwandi. 42 Wundu duwon tayi aniye gananja laaro ti fuwurani nangaro ingi kǝnjaye samsu cinamadǝ, jiremaro nayiro wulnjagakki, tǝmmaro mukowanju fucciwawo,» yeno Isaye.

11

Isa-a Nawi Yahaya Kasalama-a

(Luk 7.18-35)

1 Isa fuwurawanju mewun yindinno wada ce kerǝnniya, nadǝa kolje bǝla bǝlaro leje jamaa alamje tayiro kawuɍi kǝji wulduwu badiyeno. 2 Nawi Yahaya kosolan awo Almasiwu cǝdidǝa fangenniya, fuwurawanju laa nanjuro cunode 3 tiro: «Nima wa fuwun isimadǝ wo,* ra gade gureniye?» cane tia keworo. 4 Isaye tayiro: «Waldǝnowo, awo fannuwwa-a ruwwa-aa Yahayaro wulgǝnowo: 5 Kambuwa sim cawandi, ngurdiyiya ye sinjan lejai, am barasua ngajane tayirro waljai, muwaso ye fanjai, am sanuna roaro waljai, koro talaawa ye kawuɍi kǝjidǝa fanjai. 6 Barganju kam wu nangaro taljiwawodǝ!» yeno.

7 Fuwurawa Yahayayedǝ sapkadaranniya, Isa kǝla Yahayayen jamadǝro mana njǝddo badiyeno. Tiye: «Awi curo karaayen kuroro leyew? Ngǝlai laa kanji kanjiro karuwaye cakke moji cǝdi wa? 8 A'a. Awi gǝle kuroro leyew? Kam kajǝmu shawa cakkǝnaa wa? A'a, am kajǝmu shawa casakkǝnadǝ mairilan kasarga. 9 To, awi gǝle kuroro leyew? Nawia wa? Aaa, nayiro wulnjagakki, nawimaa kojǝna. 10 Tima kam duwon kǝlanjun kitawulan adǝ ruwuwadadǝ: “Nin fuwunno kǝngayammi nodǝkke, niro jawalnǝm cassai.”† 11 Jiremaro nayiro wulnjagakki, curo kam kamulan tambǝna sammayen wunduma Yahaya Kasalamaa kojǝna bawo. Amma curo nodo bargaa Mai Samemayen tǝngǝɍidǝ tia kojǝna. 12 Jaman Yahaya Kasalamayen tamiya har kuro kudero nodo bargaa Mai Samemaye kiaddin fuwu juwui, am tiro fuwu bo dapcaanadǝ kǝnduwodǝa dunodunon mowo majai. 13 Dalilnjudǝ kitawuwa nawiyaye-a Attaura Nawi Musaye-a nawinawi cadǝna ngai duwon, har Yahaya kadio. 14 Manadǝa ngodu kasadduwwaa, tima Nawi Iliya fuwun isimadǝ wo. 15 Kam sǝmonjuamadǝ fanjo!

16 «Wundusoro am jaman adǝyedǝa rattalgǝkki? Tayi alama yalla ci kasuwuyen napkada kowo sapcane amanjaro: 17 “Algaita nayiro funjagaiyena duwon, bikke randuwwi. Koro so lagaranne diyena duwon, yiruwwi,” cani gai. 18 To, Yahaya ise juwunni ye, canni ye, “Ti karuwama!” yera. 19 Koro Tada Kambedǝ ise juwui, cai, “Akko kǝmboma, kǝnjama, sawa akki mowomaso-a biwumaso-aye!” yera. Amma nanrashidudǝ kǝndonjulan asudi.»

Isaye am ansiya Alayea wusadu

(Luk 10.13-16)

20 Daji Isa am bǝrniya curonjan awo ajabba ngǝwu cǝdǝnadǝyea tǝmjanni nangaro wusadu badiyeno. Tiye: 21 «Kuttundo am bǝrni Korajinne! Kuttundo am bǝrni Baitsaidaye! Ca awo ajabba ajabba nandon tǝdǝnasodǝ bǝrni Tirre-a Sidonne-alan tǝdǝnaa, tǝn kuren amnja ajaja-a buwu-alan† napcane tuwa cadǝna. 22 Amma nayiro wulnjagakki, kiyama wakkajiya, wowomndo am bǝrni Tirre-a Sidonne-ayedǝa‡ nanjaunin koji. 23 Nayi ye am bǝrni Kafarnaambe, samero wa samnjai tǝmayew? A'a, kannuro kolnjagai. Ca awo ajabba ajabba nandon tadǝnadǝ bǝrni Sodomben tadǝnaa, kua gairo dǝgai. 24 Amma nayiro wulnjagakki, kiyama wakkajiya, wowomndo bǝrni Sodombedǝa§ nanjaunin koji,» yeno.

Na Isayen tustu fando

25 Sa adǝn Isaye: «Bawa Kǝma same-a dunia-aye, nia njungorǝkki, dalilnjudǝ awo ania ilmuwu so, rashiduwa soro gǝraame yallaro isanogǝmma nangaro. 26 Aaa, Bawa, adǝma awo jauro raammadǝ wo.

27 «Bawani awo sammaa mukkoniro cakkǝna. Ti gǝnia, wunduma Tadadǝa nojǝnni. Koro wunduma Bawadǝa nojǝnni, sai Tadadǝ-a am tayiro Tadadǝ isanojiyiya cǝraana-a.

28 «Arowo naniro, nayi kare kurwowu ngowada yimbaruwwa samma, tustu njadǝkki. 29 Wudǝ rokuraa gǝni, karwu ngǝlaa nangaro, duini* daundoro ngogǝnowo, kolsǝnowo alamnjakko, karwundon tustu fanduwi. 30 Awoa duini ye kǝske, kareni ye kamboi,» yeno.

12

Isa Kǝma yim tustuye

(Mar 2.23-28; Luk 6.1-5)

1 Sa adǝn yim tustuyea Isa-a fuwurawanju-a kulo algamaye rejane kojai duwon, fuwurawadǝ kǝna fanjaidǝ, kǝla algamaye ficcane ngǝro badiyera. 2 Farisawa laa adǝa kerunniya, tiro: «Akko rui, fuwurawanǝm awo yim tustuyea kǝndoro haramdǝa cadi,» yera. 3 Isaye tayiro: «Sa Nawi Dauda-a amnju-a kǝna fanjanadǝn, awo cǝdǝnadǝa kitawulan kǝranuwwi wa? 4 Curo Fado Alayero ngaye burodi sadaaye ngoje gigǝro. Ɍimannaro kajia, ti-a amnju-aro burodi sadaaye ngǝrodǝ haram!† 5 Ra, ɍimanna curo Fado Alayen awo yim tustuyea kǝndoro haram cadison,* biwunja bawodǝa Attauralan kǝranuwwi wa? 6 Nayiro wulnjagakki, awo laa† Fado Alayea kojǝna nadǝn mbeji. 7 Alaye: “Bu fida gǝni, kanjimaɍima raakko,”† cǝnna. Ca mana adǝye maananju nonuwwaa, am ayaunja baworo ayau gǝnaawwi. 8 Awoa Tada Kambedǝ Kǝma yim tustuye, diye!» yeno.

Isaye kam mukkonju canaa isangaduwu

(Mar 3.1-6; Luk 6.6-11)

9 Isa kǝla fuwunna leyenniya, dandalnjaro kǝrgawo. 10 Nadǝn kam laa mukko canaa mbeji. Farisawadǝ Isaro ayau gǝnaduwu caraana nangaro, tiro: «Yim tustuyea kam isangaduwudǝ halal wa?» cane tia keworo. 11 Isaye tayiro: «Wundundo diminju yim tustuyea bǝlaaro cukkuriya, gǝrje cuttuluwiwawodǝ? 12 Adǝgaia, kam dimia darajan kojǝna nangaro, yim tustuyea ngǝla kǝndo halal,» yeno. 13 Daji kamdǝro: «Mukkonǝm sane!» yeno. Sayenniya, ngaje kǝlewa salai faldǝ gairo walyeno. 14 Farisawadǝ dandalnin keluwunniya, sawardane jawal Isaa njejoye mayera.

Wakkil Kǝmaye

15 Isa adǝa asuyenniya, nadǝa kolyeno. Jama kada ye tia geya. Tayi sammaa isangajiye 16 bare tia isanojaganniro sǝmonja kaskeno. 17 Adǝgaima awo Kǝmande kuren ci Nawi Ishayayen wuljǝnadǝ wakkayeno. Tiye:

18 «Akko wakkilni kǝrenǝkkǝnadǝ, tia raakkǝna,

tima karwuni jauro kǝjijǝgǝna wo.

Ruhuni tiro yakkǝkke

jiredǝa jama duniaye sammaro isanojiyi.

19 Kambiwu cǝdiwawo, yiljiwawo,

kowonju farsamlan fandiwawo.

20 Caccau ɍimjǝnaa namjiwawo,

fatǝla no cǝdi yea cejiwawo,

har jiredǝa kǝnnasarro cuwudiro.

21 Koro jama duniaye samma

cunjuro tǝmanja casakki,»† cǝnna.

Kǝnduwo Isaye ndaran isi?

(Mar 3.20-30; Luk 11.14-23)

22 Daji karuwama laa kambu ye, muwa ye kewudǝnniya, Isa tia isangajiye caye gai curui ye manaji yero walyeno. 23 Jama samma ajapcane: «Kam adǝ, tima gǝni Tada Mai Daudayedǝ wo?» yera. 24 Farisawadǝ adǝa fangeranniya, tayiye: «Kǝnduwo Beljabul‡ mai sedannaye baslan sedannaa duji,» yera. 25 Amma Isa awo karwunjaye asuje tayiro: «Kǝrmai fi yaye kǝlanjuro yaktǝgǝnadǝ dǝgaiwawo, koro bǝla bi fado fi yaye kǝlanjuro yaktǝgǝnadǝ ye dǝgaiwawo. 26 To, Yiwulis sedannanjua dujia, kǝlanjuro yaktǝgǝna. Ndayilan gǝle kǝrmainjudǝ dǝgai? 27 Koro wudǝ kǝnduwo Beljabullen sedannaa dukkia, fuwurawando kǝnduwo wunduyen gǝle sedannaa dujai? Adǝmaro tayi sharawundoro waljai. 28 Amma kǝnduwo Ruhu Alayeman sedannaa dukkia, daji nodo bargaa Alaye nandoro isǝna, diye!

29 «Wunduma rakce fado kam dunoayero ngaye kǝndanju cǝmoyiwawo, sai kam dunoadǝa cikkeriya duwon. Cikkeriya, kǝndanju cǝmoyi. 30 Nonowo, kam wuro kǝldǝgǝnnidǝ lawalamani, koro kam wua banasiye rokko cammiyewawodǝ tarduma. 31 Adǝ nangaro nayiro wulnjagakki, biwu so, mana bastuye so samma kambo gawurdiyi, amma Ruhu Alayea bastudǝ gawurdiwawo. 32 Wundu duwon kǝla Tada Kambedǝyen manakuttu wuljidǝ, tiro gawurdiyi. Amma wundu duwon kǝla Ruhu Alayen manakuttu wuljidǝ, dunia yen kal, leira yen kal, har abadaro gawurdiwawo.

Kǝska-a tadanju-a

(Mat 7.15-20; Luk 6.43-45)

33 «Kǝskadǝ ngǝlaa, tadanju ye ngǝla. Kǝskadǝ diwia, tadanju ye diwi. Kǝskadǝ tadanjulan asudi. 34 Nayi kaduwu fusiyayeso! Nayi jauro diwidǝ, awiawin gǝle ranguwe awo ngǝla mananuwi? Dalilnjudǝ awo karwulan dǝganadǝmaa cidǝ manaji nangaro. 35 Kam ngǝladǝ awo ngǝla karwunjulan dǝganadǝyen ngǝla cǝdi, koro kam diwidǝ ye awo diwi karwunjulan dǝganadǝyen diwi cǝdi. 36 Nayiro wulnjagakki, kiyama wakkajiya, Ala kǝla mana faida bawoa kam manajǝna sammayen tia cuwori. 37 Awoa mananǝmlan jiremaro wallǝmi bi mananǝmlan jirenambumaro wallǝmi,» yeno.

Alama Nawi Yunusse

(Luk 11.29-32)

38 Daji malǝmba Attauraye-a Farisawa-a laaye Isaro: «Sayinna, alama laa sameye fǝlesagame ruiyeya, rayiyena,» cane tia keworo. 39 Isaye tayiro: «Am ansiya Alaye jaman diwi adǝyeso alama majai, amma alama Nawi Yunusse gǝnia, alama fima tayiro fǝlediyiwawo. 40 Jiɍi Nawi Yunus kuren curo buni mafǝndiyen bune-a kausu-aro kawu yakkuro dǝganadǝ gai, Tada Kambedǝ ye curo cidiyen bune-a kausu-aro kawu yakkuro dǝgai. 41 Kiyama wakkajiya, am bǝrni Niniweye cijane am jaman adǝyedǝa jirenambuwuro shedajai, dalilnjudǝ tayi mana Nawi Yunusse ngojane tuwa cadǝna nangaro. Akko awo laa Nawi Yunussa kojǝna nadǝn mbeji. 42 Kiyama wakkajiya, Mai kamuye lardu Anǝmbedǝ ye cije am jaman adǝyedǝa jirenambuwuro shedaji, dalilnjudǝ ti ci duniayen cije na Mai Sulemanayero nanrashidunju fanduro isǝna nangaro. Akko awo laa Mai Sulemanaa kojǝna nadǝn mbeji.

Waldu sedanne

(Luk 11.24-28)

43 «Sedan kamlan culuwiya, leje curo karaa dǝɍiyen na naptuye maji, amma cuwandiwawo. 44 Daji kǝlanjuro: “Nda fanni kollǝkkǝnadǝro waldǝkke,” cǝni. Waldiya, fadodǝa bowu fat ye, tas fǝraada ye, tassana ye najiyi. 45 Daji leje sedan tulur gade tia nandiwin kojana capce cuwude ngasaye napcai. Adǝ nangaro naptu kam adǝyedǝ cayemaa kojǝnaro kuttaji. Am jaman diwi adǝye yero adǝgai wakkajiyi,» yeno.

Isaye yanju-a yanjugǝnaso-a

(Mar 3.31-35; Luk 8.19-21)

46 Isa jamadǝro mana cǝddi duwon, yanju-a yanjugǝnaso-a isane ci fadoyen dajane tiro mana caddo cane keworo. 47 [Kam laaye tiro: «Akko yanǝm-a yanǝmgǝnaso-a deyan daada niro mana njǝddoro majai,» yenniya,] 48 Isaye kamdǝro: «Wundu yanidǝ wo? Koro wunduso yanigǝnasodǝ wo?»§ yeno. 49 Daji fuwurawanjua mukkon fǝleje: «Akko yani-a yanigǝnaso-adǝ! 50 Wundu duwon awo Bawani Mai Samema cǝraanaa cǝdimadǝ, tima yani-a yanigǝnaso-a wo!» yeno.

13

Jawawi Isaye kǝla nodo bargaa Mai Samemayen

Misal kasuni jǝjǝrdumaye

(Mar 4.1-9; Luk 8.4-8)

1 Yim adǝman Isa fadodǝn culuwe leje ci bǝrǝmben napkenniya, 2 am kada kadami nanjun captane, har cije maararo ngaye napkeno. Amdǝ samma ye ci bǝrǝmben dajana ngai duwon, 3 awo kada misalnin tayiro wulduwu badiyeno. Tiye: «Kam laa kuloro algama jǝjǝrduro kiluwo. 4 Jǝjǝrji ngai duwon, kasuni laa jawalnin fiyada. Daji ngudowa isane cotto gewo. 5 Kasuni laa ye na kau kaua katti ngǝwu bawoalan fiyada. Katti ngǝwu bawodǝro, sadǝman ɍiyeno. 6 Amma kǝngal samero tatkenniya, kausu jauje fǝrdu bawo nangaro ɍimje ngamgeno. 7 Kasuni laa ye na ngiwian fiyada. Ngiwidǝ ɍije algamadǝa kimitkeyeno. 8 Amma kasuni laadǝ ye na katti ngǝlaan fiyadanniya, ɍije nema kekko, laa tada mia mia, laa firakku firakku, laa fiakku fiakku. 9 Kam sǝmonjuamadǝ fanjo!» yeno.

Dalil Isaye ambo misalnin manaduwuye

(Mar 4.10-12; Luk 8.9-10)

10 Daji fuwurawa Isaye nanjuro isane tiro: «Awi nangaro jamadǝro misalnin managǝmidǝ?» cane tia keworo. 11 Isaye: «Nayiro asǝr nodo bargaa Mai Samemaye noduro amardǝgǝna, amma tayiro amardǝgǝnni. 12 Kam nanjun awoamadǝ,* tiro casargane ngǝwuro walji, amma kam nanjun bawomadǝ,† awo cǝdanadǝmaa tilan camoyi. 13 Akko dalil misalnin tayiro managǝkkidǝ: Caruima, asujaiwawo. Fanjaima, caɍiwawo, kǝlanja yero ngayiwawo. 14 Ngaima kǝlanjan awo Kǝmande kuren ci Nawi Ishayayen wuljǝnadǝ wakkaji. Tiye:

«“Ngǝlaro fannuwi duwon,

kǝlandoro tǝmmaro ngayiwawo.

Koro ngǝlaro ruwi duwon,

tǝmmaro asunuwwawo.

15 Awoa karwu jama adǝyedǝ kibbajǝna,

kiaddin sǝmonja fanjai,

simnja yea jakcana,

bare simnjan carunni, sǝmonjan fanjanni,

koro karwunjan asujanniro.

Ngai gǝnia, naniro waldane tuwa cade

tayia isangagǝkki,”† cǝnna.

16 «Amma simndo barganja, carui nangaro, sǝmondo ye, fanjai nangaro. 17 Jiremaro nayiro wulnjagakki, kuren nawiya so, jirewu so kada awo ruwwadǝa kuroro jauro caraana, amma carunni. Koro awo fannuwwadǝa fanduro caraana, amma fanjanni.

Maana misal kasuni jǝjǝrdumaye

(Mar 4.13-20; Luk 8.11-15)

18 «To, maana misal kasuni jǝjǝrdumayedǝa fannowo! 19 Wundu duwon mana kǝla nodo bargaadǝyen fanje kǝlanjuro ngaannimadǝ, Kǝladodǝ ise mana karwunjun fidǝnadǝa cotto cuttuluwi. Tima kasuni kǝla jawallen fidǝnadǝ wo. 20 Kasuni na kauan fidǝnadǝ ye, tima kam manadǝa fanjiyama, karwu kǝjiaro cǝmoyidǝ wo. 21 Amma tilan fǝrdu bawo nangaro, tussiwawo. Kǝla manadǝyen kuttu caiya, bi am tia basarjaiyama, waje kolji. 22 Kasuni na ngiwian fidǝnadǝ ye, tima kam manadǝa fanjǝna duwon, karwungai dio so, arsiyi mangardu so manadǝa kǝpcane tiro faidajiyiwawodǝ wo. 23 Amma kasuni na katti ngǝlaan fidǝnadǝ, tima kam manadǝa fanje kǝlanjun rojǝna tiro faidajiyi, nema laa tadanju mia mia, laa firakku firakku, laa fiakku fiakku cakkidǝ wo,» yeno.

Misal kasuni ngǝla-a diwi-aye

24 Isa tayiro misal gade ye wuljiye: «Nodo bargaa Mai Samemayedǝ alamanju kam kulonjun kasuni algamaye ngǝla jǝjǝrjǝnadǝ gai. 25 Amma am samma kǝnǝm cadi duwon, kǝladonju ise curo algamadǝyero kasuni kajimbe jǝjǝrjiye sapkadan. 26 Algamadǝ ɍije kǝla fitkenniya, kajimdǝ ye asudiro walyeno. 27 Kidawudǝ isane banja ngimbaro: “Barganǝmmin, ni kasuni algamaye ngǝla gǝna kulonǝmlan jǝjǝrnǝm? To, ndayilan gǝle kajimbadǝ?” cane tia keworo. 28 Banja ngimbaye tayiro: “Kǝlado laa adǝa cǝdo!” yeno. Daji kidawudǝye tiro: “Leniye tuluwiyeya, raamma wa?” cane keworǝnniya, 29 tiye: “A'a, lenuwe kajimdǝa tuluwuwiya, algamadǝ yea mǝnguwi. 30 Kollowo, har kalaro rokko ɍija. Biyilajiya, kalawudǝro kajimdǝa kamja kǝla kǝlaro cekkero kannun warja duwon, daji algamadǝ yea capca bǝranilan gǝnaja nǝkki,”» yeno.

Misal kasuni mutarre-a yis-aye

(Mar 4.30-34; Luk 13.18-21)

31 Koro Isa walde tayiro misal gade wuljiye: «Nodo bargaa Mai Samemayedǝ alamanju kasuni mutarre kam laa ngoje kulonjulan fijǝna gai. 32 Kasuni mutarredǝ, curo kasuniya sammayen tima tǝngǝɍi wo. Amma ɍije wurajiya, kǝskawa jǝrwulan sammaro kuraro walje, har ngudoso dǝlambanjun fannja cadandi,» yeno.

33 Koro walde tayiro misal gade wuljiye: «Nodo bargaa Mai Samemayedǝ alamanju yis kamu laa ngoje rungo algamaye jaa yakku-a kǝlje dije, har fum fujǝna gai,» yeno.

34 Isa jama captanadǝro awo ani sammaa misalnin wulyeyeno. Misalnin gǝnia, awima tayiro wuljǝgǝna bawo. 35 Adǝgaima awo Kǝmande kuren ci nawiyen wuljǝnadǝ wakkayeno. Tiye: «Misalnin mananǝkki, awowa tǝn dunia alaktǝnaman gǝraadadǝa wullǝkki,»† cǝnna.

Maana misal kasuni ngǝla-a diwi-aye

36 Daji Isa jamadǝa kolje fadodǝro kasargawo. Fuwurawanju ye nanjuro isane tiro: «Marne, andiro maana misal kajim kuloyedǝa fisarsagane,» yera. 37 Isaye tayiro: «Kam kasuni ngǝla jǝjǝrjǝnamadǝ, tima Tada Kambedǝ wo, 38 kulodǝ dunia, kasuni ngǝladǝ am nodo bargaadǝa kasaccanadǝ. Kajimdǝ am Kǝladodǝa jaanadǝ, 39 Kǝlado kajimdǝa jǝjǝrjǝnamadǝ Yiwulis. Biyiladǝ cinowo duniaye, kalawusodǝ malaiyawa. 40 Jiɍi kajimdǝa capcane kannun warjaidǝ gai, dunia cijiya, adǝgai wakkaji. 41 Tada Kambedǝ malaiyawanjua juwaje lejane curo nodonju bargaayen am am gadea casakke biwu cadiso-a am diwi cadiso-a sammaa capcane 42 kannuro fijagai. Nadǝn so ye tǝdi, sheɍi ye naldi. 43 Daji jirewudǝ curo nodo bargaa Bawanjayen kǝngal gairo nurraro waljai. Kam sǝmonjuamadǝ fanjo!

Misal gadegade nodo bargaa Mai Samemaye

44 «Nodo bargaa Mai Samemayedǝ alamanju awo laa jaumaro tamanna kulolan rǝpkada gai. Kam tia cuwandiya, caye gairo rǝpce karwu kǝjiaro leje kǝndanju sammaa cǝlade kulodǝa ciwi.

45 «Koro nodo bargaa Mai Samemayedǝ alamanju sawurma laa mursam ngǝla maji gai. 46 Mursam jauro tamanna laa cuwandiya, leje kǝndanju sammaa cǝlade mursamdǝa ciwi.

47 «Koro nodo bargaa Mai Samemayedǝ alamanju buni taram laa buni tawu tia bǝrǝmbo gǝpcagane buni jiɍi jiɍi cadai gai. 48 Cǝmbǝɍǝnaro waljiya, gǝrjane ci bǝrǝmbero cawude napcane ngǝla ngǝladǝa kǝrejane joworo fijagai, amma batti battidǝa wajane yirjai. 49 Dunia cijiya, adǝgaima wakkaji. Malaiyawa isane jirenambuwua curo jirewuyen firjane 50 kannuro fijagai. Nadǝn so ye tǝdi, sheɍi ye naldi,» yeno.

51 Isaye fuwurawanjuro: «Awo ani samma kǝlandoro ngaana wa?» cǝne tayia kiworǝnniya, tiro: «Aaa,» yera. 52 Daji tayiro: «Adǝgaima malǝm Attauraye fi yaye fuwura nodo bargaa Mai Samemayedǝro waljǝnadǝ alamanju kǝma fadoye ajaramnjun lǝman dina-a bǝɍin-a ngoje cuttuluwidǝ gai,» yeno Isaye.

Am bǝla Najaratte Isaa wadu

(Mar 6.1-6; Luk 4.16-30)

53 Isa misal ania cǝde kerǝnniya, nadǝa kolyeno. 54 Bǝla wurajǝnadǝro leje dandalnjan jamaa alamdu badiyeno. Amdǝ tia ajapcane: «Ndaran kam attǝ nanrashidu-a kǝnduwo-a ania kiwando? 55 Ti gǝna tada katako karomadǝye wo? Yanjuye cunjudǝ Meram, gǝna? Yanjugǝnasodǝ ye Yakuba-a Isuwu-a Siman-a Yahusa-a, gǝna? 56 Koro yanjugǝnawa ferowa samma-a rokko kǝrgaiye, gǝna? To, ndaran gǝle ti adǝ awo ani sammaa kiwando?» cane 57 tia kasatturo wayera. Amma Isaye tayiro: «Nawi curo bǝlanjaye-a am fannjaye-aro kajia, darajanjua,» yeno. 58 Kambǝrsenambunja nangaro, nadǝn awo ajabba ngǝwu cǝdǝnni.

14

Mai Hirudusse Nawi Yahayaa roro njejo

(Mar 6.14-29; Luk 9.7-9)

1 Sa adǝn Mai Hirudus lawar Isaye fangenniya, 2 kowonawanjusoro: «Kam adǝ Yahaya Kasalama, tima roaro walje cijo! Adǝma nangaro kǝnduwo awo ajabba ajabba dioye nanjun mbeji,» yeno.

3 Caman kǝla lamar Ya Hirudiya kamu yanjugǝna Mai Filibussen Mai Hirudus Yahayaa cǝdane, cekkere kosoro kesakko, 4 dalilnjudǝ Yahayaye Mai Hirudusso: «Kamu yanǝmgǝnaye mowodǝ haram!» cǝnna nangaro. 5 Koro Mai Hirudus Yahayaa roro njejoro maji duwon, jamadǝa riyeno, tia nawiro ngojana nangaro.

6 Ngaima duwon saanduri Mai Hirudus tambǝnaye kidǝnniya, fero Ya Hirudiyaye ise fuwunjan bikke kirando. Karwu maidǝye jauro kǝjije 7 tiro awi yaye ronju cǝraanaa ci cǝne wadu ngoje kansi giwo. 8 Ferodǝ ye leje yanju tiro gala ce walde maidǝro: «Wuro na adǝn kǝla Yahaya Kasalamaye curo buwuruyen se!» yeno. 9 Maidǝye karwunju jauro kuttu yaye, kansi bonju-a kusottowanju-a nangaro wada ce 10 amnju cunode lejane kosolan kǝla Yahayaye kamgera. 11 Daji kǝlanjudǝa buwurulan cawude ferodǝro kedo, ti ye ngoje yanjuro kikkiado. 12 Fuwurawa Yahayaye isane kaminnju ngojane caade sittǝrayera, koro lejane Isaro lawar adǝa wulyeyera.

Isaye am dǝwu uwu ambadu

(Mar 6.30-44; Luk 9.10-17; Yah 6.1-15)

13 Isa awo wakkajǝnadǝa fangenniya, ti runju maararo ngaye nadǝa kolje karaa na wunduma baworo leyeno. Amma jamadǝ adǝa fangeranniya, tayi ye bǝlanjasolan caluwe silan Isaa geya. 14 Isa maaradǝn jǝpkenniya, jama kada captanadǝa cure tayia njunoje amnja dondia isangayeyeno. 15 Dunia lǝmgenniya, fuwurawanju isane tiro: «Na adǝ karaa bowu, koro dunia ye lǝmjǝna. Jamadǝa salamme, bǝladeyasoro leja awo kǝmboye cesiwo!» yera. 16 Amma Isaye tayiro: «A'a! Sai lejaiya gǝni, nayima awo kǝmboye tayiro yowo!» yeno. 17 Tiro: «A! Burodi uwu-a buni yindi-a gǝnia, awima gade taiyende,» yera. 18 Isaye: «Wuro tayia sukkudowo!» cǝne 19 wada ce jamadǝ kǝla kajimben napca yeno. Daji burodi uwudǝ-a buni yindidǝ-a ngoje kǝla samero sapce Alaro ardiyenniya, burodidǝa fǝsakce fuwurawanjuro ce, tayi ye jamadǝro kedo. 20 Tayi samma jawune kulyera. Fuwurawadǝ gaptowo sammaa capkeranniya, jowo mewun yindin kesǝmbǝɍo. 21 Am duwon kǝmbo adǝa jawunadǝ kamuwa-a tadawa-a dawun baworo kongwa alama dǝwu uwu gai.

Isaye kǝla ingiyen silan ledu

(Mar 6.45-56; Yah 6.16-24)

22 Sadǝman Isa fuwurawanjudǝa cakke tin fuwunno bǝrǝmdǝa koja ci todǝro lejaro maararo kasargawo, ti ye jamadǝa salamji yeno. 23 Tayia salamgenniya, ti runju moduwa dioro kǝla kau kuruwuyero giwa. Nadǝn ti tilonju lok duwon, dunia lǝmgeno. 24 Koro sa adǝlan karuwa dunoa cije ingi bǝrǝmbedǝa cambalje maaradǝa babakce, har maaradǝ ci ingiyea kuruwunno leyeno. 25 Sa yakku buneyen Isa kǝla ingiyen silan nanjaro kadio. 26 Fuwurawadǝ Isa kǝla ingiyen silan ledu cǝdidǝa kerunniya, karwunja pǝt kamde: «Kaime kam nunaye!» cane riduro burwu kesakko. 27 Sadǝman Isa tayiro manajiye: «Karwundo gerowo, wuma! Bare rinuwwi!» yeno.

28 Daji Biturusse tiro: «Kǝma, nimaa, amarsǝgǝne kǝla ingiyen nanǝmbo isǝkko,» yeno. 29 Isaye: «Are!» yenniya, Biturus curo maaradǝyen culuwe tia naduwuro kǝla ingidǝyen silan ledu badiyeno. 30 Amma karuwa dunoadǝa kirunniya, yaaje tia lǝptu badiyeno. Daji kowo sapce: «Kǝma, wua sǝmoye!» yeno. 31 Sadǝman Isa mukkonju sajiye tia cǝdane: «Ni kambǝrse ganaadǝ, awiro shekku kekkǝm?» yeno. 32 Daji maaradǝro kasargaanniya, karuwadǝ gǝm nǝmgeno. 33 Am curo maaradǝyedǝ Isaro ambǝccagane: «Jiremaro ni Tada Alaye!» yera.

34 Daji bǝrǝmdǝa faljane koyeranniya, cidi Genesaretten jǝpkera. 35 Am nadǝye Isaa asuyeranniya, lawarnju cididǝ ngaro tatargaada. Amnja dondiso sammaa na Isayero cawude 36 ci kalwunjuyedǝmaa lejaro tia lowoyera. Am kalwunjudǝa lejana samma ngayera.

15

Ada amwurawaye

(Mar 7.1-13)

1 Daji Farisawa-a malǝmba Attauraye-a laa Jerujalemlan cijane na Isayero isane tiro: 2 «Awiro fuwurawanǝmdǝ ada amwurawandeyea koljane mukkonja tuljannin* kǝmbo jawuidǝ?» cane tia keworo. 3 Isaye tayiro: «Nayidǝ nda, awiro wada Alaye kolluwe adando gawidǝ? 4 Awoa Alaye: “Bawanǝm-a yanǝm-aro daraja ye!”† Koro “Kam duwon bawanju bi yanjua rujǝnamadǝ, tia roro ceyeso!”† cǝnna. 5 Amma nayiye: “Kam bawanju bi yanjuro: ‘Awo nanin nuwandoro tǝmanuwwadǝa Alaro gǝnagǝkkǝna,’ cǝnia, 6 bare tilan bawanju-a yanju-aro ser cǝdde daraja cinni,” nuwi. Adǝgaima adando nangaro mana Alayedǝa bowuro kalakkew. 7 Nayi mǝnafǝkkaso, awo Nawi Ishayaye kǝlandon wuljǝnadǝ jire. Tiye:

8 «“Jama adǝ cilan wuro daraja sadi,

amma karwunjan nanin kuruwujana.

9 De sullo wuro ambǝnsagai,

alamdunjadǝ wada kambe,”† cǝnna.»

Tayir-a tayir gǝni-a

(Mar 7.14-23)

10 Daji Isa jamadǝa nanjuro bowoje tayiro: «Fannowo, asunowo! 11 Awo ci kambero ngayidǝ kamdǝa tayir gǝniro cǝdiwawo, amma awo cinjun culuwidǝ, tima kamdǝa tayir gǝniro cǝdi wo,» yeno. 12 Daji fuwurawadǝ nanjuro isane tiro: «Farisawadǝ mana adǝa kutturo fanjanaro nonǝmma wa?» cane tia keworo. 13 Isaye tayiro: «Kǝska fi duwon Bawani Mai Samema gǝni kokcomadǝ, fǝrduyen tia mǝkcai. 14 Kollowo tayia, kambu kambua jedumaso! Kambu kambu kamanjua jejia, tayi yindi samma bǝlaaro casukkuri.» 15 Daji Biturusse tiro: «Misal adǝa andiro fisarsagane,» cǝne Isaa kiworǝnniya, 16 Isaye: «A! Nayi ye kuamison kǝla jakkadaa wa? 17 Awi yaye ci kambero ngaanadǝ curonjuro koje daji tiyinjuyen culuwiro nonuwwi wa? 18 Amma awo ci kamben culuwidǝ curo karwunjuyen isǝna, tima kamdǝa tayir gǝniro cǝdi wo. 19 Dalilnjudǝ niadiwi so, kam njejo so, kǝnjǝna so, jarawa so, nambarwu so, shedakambu so, adǝlamdu so samma curo karwudǝyeman caluwi, 20 anisodǝma kamdǝa tayir gǝniro cadidǝ wo. Mukko tuljǝnnin bǝri bodǝ kamdǝa tayir gǝniro cǝdiwawo,» yeno.

Kamu lardu kǝrdiyaye ser Alaye fando

(Mar 7.24-30)

21 Daji Isa nadǝa kolje lardu bǝrni Tirre-a Sidonne-ayero leyeno. 22 Kamu Kan'anama† cididǝn dǝgana laa nanjuro ise kowo sapce tiro: «Kǝma, Tada Mai Daudaye, wua njunosǝne! Feroni jaumaro karuwaa,» yeno. 23 Amma Isa tiro mana falma kalakcǝgǝnni. Daji fuwurawanju nanjuro isane tia lowojane: «Tia salamme lejo, kowo sapciaro andia sagai,» yera. 24 Isaye: «Dimiya fattaana Israyilayero gǝnia, Ala wua wunduyemaro sunodǝnni,» yeno. 25 Amma kamudǝ ise fuwunjun tungurumje tiro: «Kǝma, wua banasǝgǝne!» 26 Isaye: «Kǝmbo yallayedǝa ngonǝme kǝrisoro njodǝ jussǝnni!» yenniya, 27 kamudǝye: «Aaa, Kǝma. Adǝ yaye kǝrisodǝma kǝmbo cidiro cukkurǝnadǝa jawui,» yeno. 28 Daji Isaye kamudǝro: «Kambǝrsenǝmdǝ jauro kura, diye! Awo raammadǝ wakkajo!» yeno. Sadǝman feronjudǝ ngayeno.

Isaye am kasuwa jiɍi jiɍia kada isangaduwu

29 Daji Isa nadǝa kolje leje ci bǝrǝm Galileye jǝgane kǝla kau kuruwuyen juwane napkeno. 30 Am kada kadami isane ngurdiyi so, kambu so, dungu so, muwa so, am dondi gade ngǝwu soa nanjuro cawude fuwunjun gǝnajane tayia isangayeyeno. 31 Jamadǝ muwaso manajai, dunguso ye ngaro waljana, ngurdiyiya ye sinjan lejai, koro kambuwa ye sim cawandǝnaro kerunniya, ajapcane Ala jama Israyilayedǝa jajakkera.

Isaye am dǝwu dewu ambadu

(Mar 8.1-10)

32 Daji Isa fuwurawanjua nanjuro bowoje tayiro: «Jama adǝa njunokkǝna, dalilnjudǝ ku wu-a rokko kawunja yakku, koro awima kǝmboye nanjan bawo nangaro. Kǝnanjaa duwon tayia salammǝkkiya, raakkǝni, bare jawallan dunonja baworo waljǝnniro,» yeno. 33 Fuwurawanjudǝye tiro: «Ndaran gǝle karaa adǝn kǝmbo sarai fandiye jama kada adǝa ambaniye?» yera. 34 Isaye tayiro: «Burodi ndawu nandon?» cǝne kiworǝnniya, tiro: «Tulur buni sanana laa-a,» yera.

35 Daji Isa jamadǝa cakke cidin napkeranniya, 36 burodi tulurdǝ-a buniyadǝ-a ngoje Alaro ardije fǝsakce fuwurawanjuro ce, tayi ye jamadǝro kedo. 37 Tayi samma jawune kulyera. Fuwurawadǝ gaptowodǝa capkeranniya, jowo kalaram tulur kesǝmbǝɍo. 38 Am duwon kǝmbo adǝa jawunadǝ, kamuwa-a tadawa-a dawun baworo kongwa dǝwu dewu. 39 Daji Isa jamadǝa salamgenniya, maararo ngaye cidi Magadannero leyeno.

16

Alama sameye mada

(Mar 8.11-13)

1 Farisawa-a Sadusiya-a isane Isaa rijapturo alama laa sameye tayiro fǝlejuworo tia keworo. 2 Isaye tayiro: «Kajirijiya, nayiye: “Kasam kǝji fandiye, same kimejǝna nangaro,” nuwi. 3 Koro dunia wajiya, nayiye: “Ku ingi cuduri, same keyera kime cittaro waljǝna nangaro,” nuwi. Awo samen fǝledidǝa fisardu nonuwwa, amma awo jaman adǝn wakkajidǝa fisardudǝ nayiro katkero! 4 Am ansiya Alaye jaman diwi adǝyeso alama majai, amma alama Nawi Yunusse gǝnia, alama fima tayiro fǝlediyiwawo,» yeno. Daji tayia kolje leyeno.

Yis Farisawa-a Sadusiya-aye

(Mar 8.14-21)

5 Fuwurawadǝ bǝrǝm faljane ci todǝro koyeranniya, ngessane burodi ngojanniro asuyera. 6 Daji Isaye tayiro: «Yis Farisawa-a Sadusiya-ayero hangal gǝnanowo!» yeno. 7 Tayidǝ kattenjan: «Burodi ngoniyende nangaro ngai wulji,» cane mana badiyera. 8 Isa adǝa asuje tayiro: «Nayi kambǝrse ganaaso, awiro kǝla burodi nandon bawoyen kattendon mananuwidǝ? 9 Ra, kua yaye asunuwwi wa? Burodi uwu am dǝwu uwuro dagargaadadǝ-a jowo ndawu cammuwwa-adǝa ngessuwwa wa? 10 Ra, burodi tulur am dǝwu dewuro dagargaadadǝ-a jowo kalaram ndawu cammuwwa-adǝa ngessuwwa wa? 11 To, awiro gǝle asunuwwidǝ? Wu kǝla burodiyen gǝni mananjagakki, yis Farisawa-a Sadusiya-ayero hangal gǝnanowo yekko!» 12 Daji fuwurawadǝ yis burodiyero gǝni, alamdu Farisawa-a Sadusiya-ayero hangal gǝnaja wuljǝgǝnaro asuyera.

Biturusse Isama Almasiwu Alayedǝ woro asudu

(Mar 8.27-30; Luk 9.18-21)

13 Isa cije cidi bǝrni Kaisariya Filibiyero kadinniya, fuwurawanjuro: «Wunduro Tada Kambedǝa amsodǝ ngoyera?» cǝne tayia kiworo. 14 Tayiye: «Am laa Yahaya Kasalama cani, laaye Nawi Iliya cani, laaye Nawi Irimiya bi nawiya kureye falnja cani,» yera. 15 Tiye: «Nayidǝ, wunduro wua ngosew?» cǝne tayia kiworǝnniya, 16 Siman Biturusse: «Nima Almasiwu Tada Ala Kǝndǝgaimayedǝ* wo!» yeno. 17 Daji Isaye tiro: «Barganǝm Siman tada Yunusse, dalilnjudǝ kam gǝni, Bawani Mai Samema adǝa isanonjǝgǝna nangaro. 18 Niro wulnjǝgǝkki, nima Biturus,† kǝla kau adǝyeman‡ jama wua gawu§ tandǝkki, koro kǝnduwo kannuye kǝlanjan kǝnnasar cuwandiwawo. 19 Niro cuwuram nodo bargaa Mai Samemaye* njikki. Awi duwon dunian gerǝmidǝ same yen tikkerǝna, koro awi duwon dunian wuinǝmidǝ same yen wuidǝna,» yeno. 20 Daji Isa sǝmonja kasse tayiro bare wundumaro tima Almasiwudǝ woro wuljaganni yeno.

Isaye kǝla karmonju-a karmolan cidunju-ayen wuldu

(Mar 8.31–9.1; Luk 9.22-27)

21 Kua adǝn fuwun Isa fuwurawanjuro Ala kadarjǝna Jerujalembo leje mukko amwurawa-a wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-ayen kuttu tai daje cane tia roro ceyesi, koro kawu yakkua roaro walje ciji cǝne tayia alamdu badiyeno. 22 Daji Biturus tia sǝgǝriro cuttuluwe jǝkkade: «A! Kǝma, Ala nia adǝro damnjuwo! Adǝ tǝmmaro niro wakkanjiyiwawo!» yeno. 23 Amma Isa suworde Biturusso: «Nani kolle, Yiwulis! Jawalnilan takkallo walsǝgǝmma. Awo karwunǝmlan tammadǝ Alaye gǝni, kambe!» yeno.

24 Daji Isaye fuwurawanjuro: «Kam laa wua ga cǝraanaa, mǝradu kǝlanjuye wajo kǝskanju karmoye ngojo wua sǝga. 25 Dalilnjudǝ wundu duwon ronju ɍiwo cǝraanamadǝ ronjudǝa cuwatki, amma wundu duwon wu nangaro ronju cuwatkǝnamadǝ ronjudǝa cuwandi. 26 Kam dunia adǝ ngaa jǝgande ronju asarjiya, nda riwanju? Ra, awi gǝle kam ce ronju cuwandi? 27 Dalilnjudǝ Tada Kambedǝ curo daraja Bawanjuyen malaiyawanju-a rokko isiya, daji wundu yayero kǝla awo cǝdǝnasoyen kalkallo ci nangaro. 28 Jiremaro nayiro wulnjagakki, am laa na adǝn daada mbeji, kawu kawunja dajidǝro, Tada Kambe kǝrmainjun isi carui,» yeno.

17

Isaye darajanjua fǝledu

(Mar 9.2-13; Luk 9.28-36)

1 Ngawo adǝyen kawu arakkua Isa cije Biturus-a Yakuba-a yanjugǝna Yahaya-a runjaa ngoje kǝla kau kuruwu laayero gewa. 2 Fuwunjan Isaye alamanju falde fǝkkanju kǝngal gai tai daje yiyilyeno, koro kajǝmunju ye nur gai bul fokko walyeno. 3 Sadǝman Nawi Musa-a Nawi Iliya-a tayiro fǝledagane Isa-a jandedu badiyera. 4 Daji Biturusse Isaro: «Kǝma, andi na adǝn mbejidǝ jauro ngǝla. Raammaa, ngurwo yakku na adǝn lammǝkki: fal kaanǝm, fal Nawi Musaye, fal ye Nawi Iliyaye,» yeno. 5 Manaji ngai duwon, fofou nurra ise tayia jakkeno. Curo fofoudǝyen kowo nukce: «Adǝma Tadani wo, tia jauro raakkǝna. Tima karwuni jauro kǝjijuwo. Mananju fannowo!» yeno. 6 Adǝa fangeranniya, fuwurawadǝ fǝdǝryero rǝbǝt tǝmdane karwunja tai daje kamgada. 7 Amma Isa ise tayia leje: «Cinowo, bare rinuwwi!» yeno. 8 Kǝla sapkeranniya, Isa tilonju lon gǝnia, wundumaa carunni.

9 Kǝla kaudǝyen jǝpcai duwon, Isaye tayiro wada ce: «Bare awo ruwwa adǝa wundumaro wulgǝwwi, sai Tada Kambedǝ karmolan cijiya duwon,» yeno. 10 Daji fuwurawadǝye tiro: «Awiro gǝle malǝmba Attaurayedǝ sai Nawi Iliya burwoje isi* canidǝ?» cane tia keworo. 11 Isaye tayiro: «Jiremaro Nawi Iliya ise awiso kalkallo kalakci. 12 Amma nayiro wulnjagakki, Nawi Iliya isǝna duwon, tia asujanni, koro awiso kuttu ronja cǝraanaa tiro keddo. Adǝgaima Tada Kambedǝ ye mukkonjan kuttu cai,» yeno. 13 Daji fuwurawadǝ kǝla Yahaya Kasalamayen tayiro mana cǝddiro asuyera.

Isaye tada karuwaa isangaduwu

(Mar 9.14-29; Luk 9.37-43a)

14 Na jama captanadǝro kadiranniya, kam laa ise fuwu Isayen tungurumje 15 tiro: «Kǝma, tadania njunone! Ti sedan koroyea jauro suwoljǝna, koro ngǝwuro kannu so, ingi soro cukkurǝna. 16 Fuwurawanǝmbo tia kikkiadǝkkǝniya, tia isangaduwu tayiro katkero,» yeno. 17 Isaye tayiro: «Nayi am jaman adǝyeso kambǝrsenambuwu karwu yeskadaa, har sawi gairo dawundon dǝgakki? Koro sawi gairo nayia rannjakki? Tadadǝa wuro sukkudowo!» yeno. 18 Isa sedandǝro kikkadǝnniya, tadadǝa kolje culuwe sadǝman ngayeno.

19 Daji fuwurawadǝ na Isayero isane runjan tiro: «Awiro sedandǝa duda andiro katkero?» cane tia keworo. 20 Isaye tayiro: «Kambǝrsendo gana nangaro. Jiremaro nayiro wulnjagakki, ca kambǝrsendo mbejia, kasuni mutarre gai yaye, kau kuruwu adǝro: “Cine na todǝro lene!” wulluwiya, cije leji. Awima nayiro tiyeri bawo! 21 [Amma sedan jiɍi adǝyedǝ culuwiwawo, sai moduwa diwe asem tawiya duwon.]»

Isaye kǝnyindiyero kǝla karmonju-a karmolan cidunju-ayen wuldu

(Mar 9.30-32; Luk 9.43b-45)

22 Fuwurawanju cidi Galileyelan capkadaranniya, Isaye tayiro: «Tada Kambedǝa mukko ambero sǝrǝccagane 23 tia roro ceyesi, koro kawu yakkua roaro walje ciji,» yeno. Daji fuwurawadǝ karwunja jauro kuttayeno.

Isaye akki Fado Alaye biyadu

24 Bǝrni Kafarnaambero kadiranniya, akki Fado Alaye mowomaso na Biturussero isane tiro: «Malǝmndodǝ akki Fado Alayedǝa biyajiwawo wa?» cane tia keworo. 25 Biturusse: «A'a, biyaji,» yeno. Fadoro kadinniya, Isaye burwon tiro: «Siman, awi tǝmanǝm? Na wundusoyen maiya duniayesodǝ akki camoyi? Na tadawanjayen ra na am gadesoyen?» cǝne tia kiworo. 26 Biturusse: «Na am gadesoyen,» yenniya, Isaye tiro: «Adǝgaia, tadawanjasodǝ dawun bawo, diye! 27 Adǝ yaye bare yakkiye karwunja wajǝnniro, lene bǝrǝmbo mui kolgǝne buni burwon tammadǝa ngone cinju kane. Kanǝmiya, gursu fal fandǝmi. Ngone yade akki mowomasodǝro ye, wu-a ni-ayero,» yeno.

18

Jawawi Isaye kǝla jama tia gawuyen

Wundunja kura wo?

(Mar 9.33-41; Luk 9.46-50)

1 Sa adǝn fuwurawadǝ na Isayero isane tiro: «Curo nodo bargaa Mai Samemayen wundu kura wo?» cane tia keworo. 2 Daji Isa tadaana laaa bowoje dawunjan isadajiye 3 tayiro: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, karwundo falde tadawa sanana gairo walluwwia, tǝmmaro nodo bargaa Mai Samemayero ngawuwwawo. 4 Adǝ nangaro wundu duwon tadaana adǝ gai kǝlanjua awimaro ngojǝnnidǝ, curo nodo bargaa Mai Samemayen tima kura wo.

5 «Koro wundu duwon tadaana adǝ gaia cunilan* cǝmowonamadǝ, wumaa sǝmowo. 6 Amma wundu duwon tadawa sanana wua mǝrsasanaso aniye falnjaa cakke talje biwu cǝdidǝ, kamdǝye daunjuro kau neduram mafǝndi lujagane bǝrǝm kuruwuro gǝpcaanama tiro ngalwo.

7 «Kuttunja am duniayeso, dalilnjudǝ awowa tayia casakke taljane biwu cadi mbeji. Jaraptaso kadu baworo isai, amma kuttunju kam tiyen isaidǝ! 8 Mukkonǝm bi sinǝm njakke tallǝme biwu dimia, tia kamme nin kuruwunno gǝmme! Mukko yindia bi si yindia kannu tǝmmaro nuiwaworo ngawodǝroa, maskin bi dungu ro sawisoyero ngaammama niro ngalwo. 9 Koro simmǝm njakke tallǝme biwu dimia, tia kulaine nin kuruwunno gǝmme! Sim yindia kannu jaanamayedǝro ngawodǝroa, sim falla ro sawisoyero ngaammama niro ngalwo.

Misal dimi faccǝgǝnaye

(Luk 15.1-7)

10 «Hangal gǝnanowo, bare tadawa sanana aniye falnjamaro rudu gǝnagǝwwi! Nayiro wulnjagakki, samelan malaiyawanja sawisoro fǝkka Bawani Mai Samemaye carui kasarga. 11 [Awoa Tada Kambedǝ awo faccǝgǝnasodǝa manǝme njǝkkaworo isǝna.] 12 Awi gǝle tǝmanuw? Kam laa diminju miaa duwon, fal fatkeyenoa, filǝgar lǝgaridǝa kǝrisolan kolje leje fal faccǝgǝnadǝa maji, mare? 13 Jiremaro nayiro wulnjagakki, kiwandoa, karwukǝji duwon kǝla faldǝyen cǝdidǝ kǝla filǝgar lǝgari faccaannidǝyen cǝdidǝmaa kojǝna. 14 Adǝgaima Bawando Mai Samema ye tadawa sanana aniye falnjaye fattuwu cǝraanni.

Kǝraminǝmbe biwu niro njǝddo

15 «Kǝraminǝm biwu niro njǝddia, lene katte nayi yindi rundoyen tiro biwunjudǝa wulgǝne. Mananǝm fanjia, kǝraminǝmdǝa mowomma. 16 Fanjiwawoa, kam fal bi yindi ngone kallo lenowo. Adǝgainin mana fi yaye ci sheda yindi bi yakkuyen tabbattiyi. 17 Tayi yea fanduro wajia, jama wua gawuro wulgǝne. Koro yaye jama wua gawudǝmaa fanduro wajia, kǝrdi bi akki mowoma gairo tia ngone. 18 Jiremaro nayiro wulnjagakki, awi duwon dunian geruwidǝ same yen tikkerǝna, koro awi duwon dunian wuinuwidǝ same yen wuidǝna. 19 Koro nayiro wulnjagakki, dunian kamndo yindi kǝla awi yayen ardijane Bawani Mai Samemaa caworia, tayiro ci. 20 Dalilnjudǝ na duwon kam yindi bi yakku cunilan captanadǝ, wu ye dawunjan,» yeno.

Misal kam gawurdu wadumaye

21 Daji Biturus na Isayero ise tiro: «Kǝma, kǝramini wuro biwu sǝddiya, ndawuro tia gawurnǝkki? Har gadegade tulurro?» cǝne tia kiworo. 22 Isaye tiro: «A'a, har gadegade tulurro gǝni wulngeyekko, fitulur gadegade tulurro tia gawurne! 23 Adǝ nangaro nodo bargaa Mai Samemaye alamanju mai laa wolodiyanju-a kǝla kasunjayen balas dio cǝraanadǝ gai. 24 Maidǝ balas dio badiyenniya, kam talanti† dǝwu mewuro jǝgaimaa tiro kekkudo. 25 Kamdǝ awonju rǝmboye bawodǝ, kǝmanju wada ce ti-a kamunju-a yallanju-a kǝndanju samma-aa calado kasudǝ tǝrǝmbo yeno. 26 Amma kamdǝ fuwu kǝmanjuyen tungurumje tiro: “Barganǝmmin, kanadi tai, sammaa rǝmbǝkki, diye!” yeno. 27 Daji kǝma wolodidǝye tia njunoje kasudǝa wajiye tia kolje leyeno.

28 «Kiluwunniya, wolodi adǝ ye kamanju laa dinariyus‡ miaro jǝgaimaa kiro. Tia dauyen rǝpciye kimiljiye: “Awo nia njǝgakkidǝa rǝmbe!” yeno. 29 Daji kamanjudǝ fuwunjun tungurumje tia lowoje: “Marne, kanadi tai, rǝmbǝkki, diye!” yeno. 30 Amma waje tia kosoro cakke, har kasudǝa cǝrǝmbiro yeno.

31 «Wolodiya amanjudǝ awo wakkajǝnadǝa kerunniya, karwunja jauro bannade lejane kǝmanjaro awo wakkajǝna sammaa wulyeyera. 32 Daji kǝmanjadǝ koro walde wolodidǝa bowoje tiro: “Ni wolodi kǝlado! Lowosǝmma nangaro, kasunǝm adǝ sammaa wangeyekko. 33 Njunonjǝkkǝnadǝ gai, wolodi kamanǝmba njunodudǝ niro wajimnjǝgǝna, gǝna?” cǝne 34 gǝrgaje tia mukko am tiro ajawu caddiyero cakke, har ti ye sammaa cǝrǝmbiro yeno. 35 Adǝgaima wundundo yaye karwunjun kamanjua gawurjiwawoa, Bawani Mai Samema ye tiro ngaidǝmaa cǝddi,» yeno Isaye.

KIDA ISAYE CIDI YAHUDIYAYEN

19

Kambiwu kǝla kamu dǝptayen

(Mar 10.1-12)

1 Isa mana ania cǝde kerǝnniya, cidi Galileyea kolje cidi Yahudiyaye ngawo bǝrǝm Jordaniyen dǝganaro leyeno. 2 Jama kada kadami Isaa jaane nadǝn am dondia isangayeyeno.

3 Farisawa laa Isaa rijapturo isane tiro: «Kǝla dalil fiyen yaye kam kamunju dǝptadǝ halal wa?» cane tia keworo. 4 Isaye tayiro: «Ngaltema kitawulan adǝa kǝranuwwi wa? “Badiduramnin Alaktumadǝ tayia kongwa-a kamu-aro alakkeno.”† 5 Koro tiye: “Dalil adǝyero kwa bawanju-a yanju-aa kolje kamunjuro kǝrdiye tayi yindiso tiyi fallo waljai,”† cǝnna. 6 Adǝgaima kua adǝn fuwun tayidǝ yindi gǝni, tiloro waljana. Adǝ nangaro awo Ala kǝljǝnadǝa bare kam firjǝnni!» yeno.

7 Farisawadǝye tiro: «To, awiro gǝle Nawi Musa kam kamunjuro kakkadu dǝptaye co duwon koljoro wada kaino?»† cane tia keworo. 8 Isaye tayiro: «Kǝlakibbundo nangaro Nawi Musa kamu dǝpta nayiro amarngeyera, amma badiduramnin ngai gǝni. 9 Nayiro wulnjagakki, wundu duwon kamunjua kǝla kǝnjǝnayen gǝni dǝpce gade niyajǝnadǝ kǝnjǝna cǝdǝna,» yeno.

10 Daji fuwurawanjuye tiro: «Adǝma naptu kam kamunjuayea, niya dionambudǝma ngalwo!» yera. 11 Isaye tayiro: «Kam nguson gǝni rakce mana adǝa ngoji, sai am duwon tayiro tinamasodǝ. 12 Dalilnjudǝ am laa curo yanjayeman adim tayia casambǝna mbeji, am laa ye am tayia adimbo cadǝna mbeji, koro am laa ye nodo bargaa Mai Samemaye nangaro kǝlanja adimbo cadǝna mbeji.* Kam mana adǝa rakce ngojimadǝ ngojo!» yeno.

Isaye yalla sananaro barga dǝptuwu

(Mar 10.13-16; Luk 18.15-17)

13 Daji am laa Isa mukkonju kǝla yallanja sananayero gǝnajuwo moduwa cǝddoro tayia nanjuro kewudǝnniya, fuwurawadǝ amdǝa wusayera. 14 Amma Isaye fuwurawanjuro: «Yalla sananadǝa kollowo naniro isa, bare tayiro dapkǝwwi! Nodo bargaa Mai Samemayedǝ am tayi gaiye nuwanja, diye!» yeno. 15 Daji kǝlanjaro mukko gǝnayeyenniya, nadǝa kolje leyeno.

Gaɍiwu laaye ro sawisoye mada

(Mar 10.17-31; Luk 18.18-30)

16 Daji jairo laa ise Isaro: «Sayinna, awi ngǝla dikke ro sawisoye† fandǝkki?» cǝne tia kiworo. 17 Isaye tiro: «Awiro kǝla awo ngǝlayen wua suworǝmidǝ? Ti ngǝladǝ tilo lon! Ro sawisoye fando raammaa, wadawadǝa gai!»‡ yeno. 18 Jairodǝye: «Wada fiso?» cǝne tia kiworǝnniya, Isaye: «Bare ro kambe tuluwummi, bare kǝnjǝna dimmi, bare nambarwu dimmi, bare shedakambu dimmi, 19 bawanǝm-a yanǝm-aro daraja ye, koro kǝmaskinǝm yea kǝlanǝm gairo raye!»† yeno. 20 Jairodǝye: «Wada ani sammaa gakkǝna, awi gǝle wua mauso?» yeno. 21 Isaye: «Kalkal diomaro waldu raammaa, lene kǝndanǝm lade talaawaro ye, arsiyi samelan fandǝmi. Daji are wua sǝgai!» yeno. 22 Jairodǝ mana adǝa fangenniya, ti jauro gaɍiwu nangaro karwu kuttuaro sapkadan.

23 Daji Isaye fuwurawanjuro: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, gaɍiwuye nodo bargaa Mai Samemayero ngawonju jauro jau, diye! 24 Koro waldǝkke nayiro wulnjagakki, gaɍiwuye nodo bargaa Alayero ngawonjudǝro kaɍimoye cuwuɍi ɍiwurayen kodunjuma budu wo!» yeno. 25 Fuwurawadǝ adǝa fangeranniya, jauro ajapcane: «Assha! Adǝgaia, wundu gǝle njǝkkawo cuwandi?» yera. 26 Isa tayia ninije: «Kambo yojiwawo, amma Alaro awiso yoji!» yeno. 27 Daji Biturusse tiro: «Akko andi awindeso kolliye nia njǝgaiyenadǝ, awi gǝle fandiye?» yenniya, 28 Isaye: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, leira wakkaje Tada Kambedǝ kurisnju kǝrmaiye darajaalan napciya, nayi wua sǝgawwadǝ ye kuris kǝrmaiye mewun yindinlan nammuwe jiɍi Israyilaye mewun yindindǝa noduwi. 29 Koro wundu duwon cuni nangaro§ fado, bi yeiya, bi kanna, bi bawa, bi ya, bi yalla, bi kulo koljǝnadǝ mia mia cuwandi, koro ro sawisoye ye warasaji. 30 Amma am burwoye ngǝwu daryeyero waljai, koro daryeye ye burwoyero waljai,» yeno.

20

Misal kǝma jǝrwu inabbe-a kidawunju-aye

1 «Nodo bargaa Mai Samemayedǝ alamanju kam laa suwa lǝp jǝrwunju inabbero kidawu madaaro culuwuna gai. 2 Tayiro kidanja dabduyero dinariyus* fal fal biyaji cǝne kasatkeranniya, tayia jǝrwunjuro kinodo. 3 Koro balde culuwe ci kasuwuyen am gade kida bawo napkada kiro. 4 Tayiro: “Nayi ye jǝrwuniro lenowo, awo kalkaldǝa njadǝkki,” yenniya, 5 cijane leyera. Kausu dawu-a duwor-a ye culuwe caye gai kido. 6 Koro yaye asar kiluwunniya, ci kasuwuyen am gade napkada cuwande tayiro: “Awiro dabdu sǝrambo na adǝn bowuro nammuwidǝ?” cǝne tayia kiworo. 7 Tiro: “Wunduma kida sadǝnni nangaro,” yera. Daji tayiro: “Nayi ye jǝrwuniro lenowo!” yeno.

8 «Dunia kajiriyenniya, kǝma jǝrwuyedǝye wakkilnjuro: “Kidawudǝa bowone tayiro biyanja ye, am daryeyedǝn badinǝmiya burwoyedǝro yade,” yeno. 9 Am dunia asar kida badijanadǝ kadiranniya, dinariyus fal fal kewando. 10 Daji am burwon kida badijanadǝ kadiranniya, awo am daryeyedǝyea kojǝna cawandiro tǝmajana duwon, ndasonja ye dinariyus fal fal kiwando. 11 Kewandǝnniya, karwunja waje 12 tiro: “A! Am daryeye ani sa fallo kida cadǝna yaye, andi-a kalkallo kidǝm! Andidǝ suwa lǝp tawaniye dabdu sǝrambo kausu jau fit kǝlandenna ngǝnǝptiyena, diye!” yera. 13 Amma kǝma jǝrwuyedǝye falnjaro: “Sawa, awima diwi njǝddǝkkǝni. Dinariyus fallo kida dabduye dioro kasaddǝmma, gǝna? 14 Awo kaanǝmdǝa ngone lene, njikkǝnadǝ gairo kam daryeye yero yikkiya, raakko. 15 Kǝndanilan rangǝkke awo roni cǝraana dikkiwawo wa? Ra, karwuni ngǝladǝro, wua sim diwin surumi?” yeno. 16 Adǝgaima am daryeyedǝ burwoyero waljai, koro burwoyedǝ ye daryeyero waljai,» yeno.

Isaye kǝnyakkuyero kǝla karmonju-a karmolan cidunju-ayen wuldu

(Mar 10.32-34; Luk 18.31-34)

17 Isa Jerujalembo ledu cǝdi duwon, kǝla jawallen fuwurawanju mewun yindindǝa sǝgǝriro cuttuluwe tayiro: 18 «Fannowo, Jerujalembo leniye, Tada Kambedǝa mukko wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-aro sǝrǝccagane shara ro tuluwoye tiro cadde 19 mukko kǝrdiyayero casakke, tayi ye tia rujane kirwolan jajarjane kǝskaro jajagane roro ceyesi. Koro kawu yakkua roaro walje ciji,» yeno.

Lowo Yakuba-a Yahaya-aye

(Mar 10.35-45)

20 Daji ya tadawa Jabadiye tadawanju yindi-a kallo na Isayero isane fuwunjun tungurumje awo laa cǝrawo cǝne tia kiworo. 21 Isaye tiro: «Awi raam?» cǝne tia kiworo. Kamudǝye tiro: «Marne, kǝrmainǝm fandǝmiya, kolle tadawani yindi ania napca, fal kǝmborammǝmlan, fal ye wailanǝmlan!» yeno. 22 Isaye tayiro: «Awo koruwwadǝmaa nonuwwi. Ranguwe kǝnjaram† yakkidǝn yawi wa?» cǝne tayia kiworǝnniya, tiro: «Aaa, rangiye!» yera. 23 Isaye tayiro: «Jire, kǝnjarammin yawi. Amma kǝmborammilan so, wailanilan so naptadǝ, wu gǝni kambo amargǝkki, Bawani am kǝrejǝnadǝro tayia dabbarjǝgǝna,» yeno. 24 Fuwurawa mewu gapcanadǝ adǝa fangeranniya, yaana yindidǝro gǝrgayeyera. 25 Daji Isa tayi sammaa bowoje tayiro: «Nonuwwa, maiya kǝrdiyaye talaawanjaa jauro raccaana, koro fuwumanjaso ye amnjaro kǝnduwo fǝlejagai. 26 Amma dawundon ngai gǝni. Wundu duwon dawundon kuraro waldu cǝraanamadǝ wolodindoro waljo! 27 Koro wundu duwon fuwumandoro waldu cǝraanamadǝ kaɍeandoro waljo! 28 Adǝgaima Tada Kambedǝ tiro nanwolodi caddoro gǝni kadio, tidǝma nanwolodi cǝdo ronju co am ngǝwu merujoro kadio,» yeno.

Isaye kambu yindia isangaduwu

(Mar 10.46-52; Luk 18.35-43)

29 Isa-a fuwurawanju-a bǝla Jerikoyelan keluwunniya, am kada kadami tia geya. 30 Kambu yindi ci jawallen napkada duwon, Isa kojiro fangeranniya, kowo sapcane: «Kǝma, Tada Mai Daudaye, andia njunosane!» yera. 31 Jamadǝ tayiro jakkade mǝdǝk napca yera, amma cayea kojǝnaro kowo sapcane: «Kǝma, Tada Mai Daudaye, andia njunosane!» yera. 32 Daji Isa daje tayia bowoje: «Awi nayiro njaddǝkkiya, rawuw?» cǝne tayia kiworo. 33 Tayiye: «Kǝma, sim fandiyeya, rayiye!» yera. 34 Daji Isa tayia njunoje simnja leyeno. Sadǝman sim cawande Isaa geya.

KIDA ISAYE JERUJALEMNIN

21

Isaye mai gai Jerujalembo ngawo

(Mar 11.1-11; Luk 19.28-40; Yah 12.12-19)

1 Jerujalemba karǝnjane bǝla Baitfajeyero na Kau Jaitunnedǝro kadiranniya, Isa fuwurawanjuye yindi cunode 2 tayiro: «Bǝla fuwundoyedǝro lenowo! Ngawuwiyama, koro laa kuttanjua tuwada nagǝwi. Fǝrangowo kudowo! 3 Kam laaye nayiro awo laa cǝnia, tiro: “Kǝmadǝ tayilan mǝradunjua,” wulgǝnowo! Sadǝman tayia juwajiyi,» yeno. 4 Adǝgaima awo Kǝmande kuren ci nawiyen wuljǝnadǝ wakkayeno. 5 Tiye: «Fero Siyonnero* wullowo: “Akko mainǝm nanǝmbo kǝnde cǝdi, ti rokura bawoa kǝla koroyen isi, kǝla kuttayeman,”»† cǝnna. 6 Fuwurawadǝ lejane awo Isa tayiro wuljǝgǝnadǝa kedo. 7 Daji korodǝ-a kuttanju-a na Isayero cawude kalwuwanja kǝladǝro ferjagane Isa juwane napkeno. 8 Jama kada ye kalwuwanja kǝla jawallen feryera, laa ye dǝlam kǝɍi kǝskaye kamjane kǝla jawallen sǝretkera. 9 Am fuwu gǝrjana so, ngawonju jaana so kowo sapcane: «Hosanna,† Tada Mai Daudayero daraja tio! Bargaa ti cu Kǝmandeyen isimadǝ! Hosanna, Mai Samemaro daraja tio!»† cani. 10 Isa Jerujalembo kǝrgaanniya, am bǝlaye samma hangalnja caa cijǝna: «Wundu kam attǝ?» cane keworo. 11 Jamadǝye: «Tima Nawi Isa kam bǝla Najarat cidi Galileyedǝ wo!» yera.

Isa Fado Alayea tayirro kalaktu

(Mar 11.15-19; Luk 19.45-48; Yah 2.13-22)

12 Daji Isa balballa Fado Alayero ngaye ladomaso-a njuwomaso-a sammaa duje tewur wuɍi canjimasoye-a napturam tattawar ladomasoye-aa tǝmbalyeno. 13 Tayiro: «Kitawulan ruwuwada: “Fannidǝa fado moduwayelan bowojai,”† amma nayidǝ tia jongo gǝndewuyero kalakkew!»† yeno.

14 Daji Fado Alayen kambuwa-a ngurdiyiya-a na Isayero isane tayia isangayeyeno. 15 Wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-a awo ajabba ajabba Isa cǝdidǝa carune, koro tadawa sanana ye Fado Alayen yiljane: «Hosanna, Tada Mai Daudayero daraja tio!» canidǝa fangeranniya, jauro gǝrgajane 16 tiro: «Awo tadawa sanana ani wuljaidǝa fannǝmma wa?» yera. Isaye tayiro: «Aaa, fakkǝna. Ngaltema adǝa kitawulan kǝranuwwi wa? “Tadawa sanana-a timalla-aa yakkǝme nia jajannjai!”»† yeno. 17 Daji Isa tayia kolje bǝrnidǝn culuwe bǝla Baitaniyero leje boyeno.

Isaye ya tarmuye baskudu

(Mar 11.12-14)

18 Wajǝnanjua suwa lǝp Isa bǝrniro waldi duwon, kǝna tia kida. 19 Ci jawallen ya tarmuye kirunniya, nanjuro kadio, amma kalu gǝnia, awima cuwandǝnni. Daji Isaye tarmudǝro: «Bare gadero tada yakkǝmmi!» yeno. Sadǝman tarmudǝ ngau ngamgeno. 20 Fuwurawadǝ adǝa kerunniya, ajapcane: «Awiawin tarmu adǝ samdǝn ngau ngamgeno?» cane keworo. 21 Isaye: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, nayi shekku bawoa kambǝrsendoaa, ranguwe awo tarmudǝro yiddǝkkǝnadǝa diwi, koro adǝa kojǝnaro kau kuruwu adǝro: “Cine bǝrǝmbo fidǝgǝne!” wulluwiya, wakkaji. 22 Kambǝrsendoaa, awi yaye moduwalan koruwiya, fanduwi,» yeno.

Kǝnduwo Isaye ndaran isi?

(Mar 11.27-33; Luk 20.1-8)

23 Isa Fado Alayero kǝrgaanniya, jamaa alamji duwon, wurawa ɍimannaye-a amwurawa jamaye-a nanjuro isane tiro: «Kǝnduwo filan awo ania dimi? Wundu niro kǝnduwo adǝa njo?» cane tia keworo. 24 Isaye tayiro: «Wu ye nayiro koro fal njaddǝkki. Jaawudǝa siwia, wu ye kǝnduwo filan awo ania dikkidǝa nayiro wulnjagakki. 25 Kasala Yahaya jamaro cǝddǝnadǝ, sameyen kadio ra kamben?» cǝne tayia kiworo. Daji kattenjan sawardane: «“Sameyen” wulliyea, andiro: “To, awiro gǝle tia kasadduwwidǝ?” cǝne sawori. 26 Amma “Kamben” wulliyea, jamadǝa riniyena, dalilnjudǝ am samma Yahayaa nawiro ngojana nangaro.» 27 Daji Isaro: «Noniyende,» yera. Isaye tayiro: «Wu ye kǝnduwo filan awo ania dikkidǝa wulnjagakkiwawo,» yeno.

Misal tada yindiye

28 «To, awi tǝmanuw? Kam laa tadanju yindia. Yim laa na tada burwoyedǝro leje tiro: “Tadani, ku lene jǝrwuni inabben kida de!” yeno. 29 Tadadǝye: “A'a, raakkǝni!” yeno, amma ngawo adǝyen tǝmje leyeno. 30 Koro bawadǝ na tada yindiyedǝro leyenniya, ti yero caye gai wulyeyeno. Tadadǝye: “To, bawa, lekki,” yeno, amma lejǝnni. 31 Kǝrma tayi yindi aniyen wundunja awo bawanju cǝraanadǝa cǝdo?» cǝne tayia kiworo. Tiro: «Burwoyedǝma,» yeranniya, Isaye: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, akki mowomaso-a jawarraso-a nayin burwonno nodo bargaa Alayero ngasayi. 32 Dalilnjudǝ Yahaya nandoro ise jawal jireye fǝlengeyeranniya, tia kasadduwwi. Akki mowomaso-a jawarraso-adǝ tia kasatkera, amma nayidǝ, adǝa kiruwwiya, tǝmmuwe tia kasadduwwi.

Misal jǝrwu agǝriduwu kǝladowaye

(Mar 12.1-12; Luk 20.9-19)

33 «Akko misal gade yea fannowo! Kam laa kǝma jǝrwuye mbeji, jǝrwu inabbe cǝde garje curodǝn bǝlaa ingi inabbe tuluwoye laje soro kuruwu juworoye kidando. Daji jǝrwudǝa jǝrwuwu laaro agǝrijiye bǝlawuroro sapkada. 34 Sa fǝrdoye karǝngenniya, nuwanju cuwandoro kaɍeawanju laaa na jǝrwuwudǝyero kinodo. 35 Amma jǝrwuwudǝ kaɍeawanjudǝa keda. Faldǝa bakkera, faldǝ yea roro keyeso, faldǝ yero dongur kauye gǝgǝpcagane kano. 36 Koro walde cayemaa kojǝnaro kaɍeawa gade kinodǝnniya, caye gai tayi yero keddo. 37 Darye kǝma jǝrwudǝye: “Tadaniro daraja cadi,” cǝne tadanju nanjaro kinodo. 38 Amma jǝrwuwudǝ tadanjudǝa kerunniya, kattenjan: “Adǝma warasamadǝ wo! Arowo tia yejiyo, warasanjudǝa ngoniyo!” yera. 39 Daji tia cadane jǝrwudǝlan cattuluwe roro keyeso. 40 To, kǝma jǝrwuyedǝ isiya, awi jǝrwuwu aniro cǝddi?» cǝne tayia kiworǝnniya, 41 tiro: «Am jauro kǝlado aniro ajawu jau fǝlejiye roro ceyesi, koro am gade sa fǝrdoyen tiro nemanju cadimadǝro jǝrwunjudǝa agǝrijiyi,» yera.

42 Daji Isaye tayiro: «Ngaltema awo kitawulan ruwuwada adǝa kǝranuwwi wa?

«“Kau duwon fado tandomaso wajanamadǝ,

tima kau tandoye sammaro faidaaro waljǝnadǝ wo.

Adǝ kǝndo Kǝmandeye,

andiro jauro ajabba!”†

43 «Adǝ nangaro nayiro wulnjagakki, Ala nodonju bargaa mukkondon cǝmoye mukko jama gade awo ti cǝraana cadimadǝyero cakki. 44 [Nonowo, kam kǝla kau adǝyero cukkurǝnamadǝ nanamdi, koro kaudǝ kambo cukkuriya, kǝluwuro kalakci,» yeno.]

45 Wurawa ɍimannaye-a Farisawa-a misallanju fangeranniya, kǝlanjaman mana kidoro asuyera. 46 Daji jawal tia taye majai duwon, jamadǝa riyera, dalilnjudǝ amdǝ samma tia nawiro ngojana nangaro.

22

Misal masǝna larusaye

(Luk 14.15-24)

1 Koro Isa walde misalnin tayiro wulyeyeno. Tiye: 2 «Nodo bargaa Mai Samemayedǝ alama mai laa tadanju nangaro masǝna larusaye dabbarjǝna gai. 3 Maidǝ wolodiyanju laaa am masǝnaro dojǝnadǝa bowoja isaro nanjaro kinodǝnniya, kǝndero wayera. 4 Koro walde wolodiya gadea cunode tayiro: “Am dokkǝnadǝro wullowo: ‘Akko masǝnanidǝ deyada. Dalowani so, kǝnnawani kaisua so duwajana, awiso kǝrma dabbargada. Arowo masǝna larusayero!’ ” yeno. 5 Amma am dojǝnadǝ mananjudǝa awimaro ngojanni sapkadara. Laa kulonjaro, laa saniaramnjaro leyera. 6 Am gapcanasodǝ ye wolodiyadǝa cadane basarjane roro keyeso. 7 Maidǝ gǝrgaje sojiyanju cunode kamceji ania roro ceyese bǝlanja kannun waryera. 8 Daji maidǝye wolodiyanjuro: “Akko masǝna larusayedǝ dabbargada, amma am dokkǝnadǝ martawa tia boye cadanni. 9 Adǝ nangaro lenowo lai laisolan am fanduwwa sammaa masǝna larusayero bowonowo isa!” yeno. 10 Daji wolodiyadǝ lejane lai lai jaane am cawandǝna sammaa ngǝlan diwin capcane isane, har larusaramdǝ damgeno.

11 «Maidǝ am dojǝnadǝa kuroro kǝrgaanniya, curonjan kam laa kalwu larusaye lujǝnni kiro. 12 Maidǝye tiro: “Sawa, awiawin kalwu larusaye bawoa na adǝro kǝrgaam?” cǝne tia kiworǝnniya, kamdǝro awo wulduye katkero. 13 Daji maidǝye wolodiyanjuro: “Tia si-a mukko-aro gerowo deyan curo duwu cǝlǝm pǝttero gǝpkǝnowo, nadǝn so ye tǝdi, sheɍi ye naldi,” yeno. 14 Nonowo, am bowojǝnadǝ ngǝwu, amma tayi kǝrejǝnadǝ gana,» yeno.

Kambiwu kǝla akki njoyen

(Mar 12.13-17; Luk 20.20-26)

15 Daji Farisawadǝ lejane sawardane jawal Isaro curo mananjuyen bǝlaa laduwuye mayera. 16 Fuwurawanja-a am Mai Hirudussa jaana laa-aa nanjuro canode tiro: «Sayinna, ni kam jirema ye, jawal Alaye kalkallo yikkǝrami yero noniyena, dalilnjudǝ wundumaa rinǝmmi ye, gayirnǝmmi ye nangaro. 17 To, awi tǝmanǝm? Kaisarro* akki njodǝ halal ra haram?» cane tia keworo. 18 Amma Isa niadiwinjadǝa asuje tayiro: «Mǝnafǝkka, awiro wua rijamsuwi? 19 Wuɍi akkiyedǝa fǝlesǝgǝnowo!» cǝne dinariyus† tiro kekkudo. 20 Tayiro: «Cu-a kǝla-a wunduye tilan dasaa?» cǝne tayia kiworǝnniya, 21 tiro: «Kaisarre,» yera. Isaye tayiro: «Daji awo Kaisarredǝa Kaisarro yowo, koro awo Alayedǝa Alaro yowo!» yeno. 22 Adǝa fangeranniya, tia jauro ajapcane koljane sapkadara.

Kambiwu kǝla cinowo duniayen

(Mar 12.18-27; Luk 20.27-40)

23 Yim adǝman Sadusiya laa, tayi cinowo duniaye bawo wuljaidǝ, na Isayero isane tiro koro cadde: 24 «Sayinna, Nawi Musaye: “Kam laa tada bawoa bawoje kamu koljia, yanjugǝna kamunjudǝa niyajo tiro kaduwu majuwo!”† cǝnna. 25 Akko curonden yaana tulur mbeji. Burwoyedǝ kamu ngoje tada cuwandǝnnin bawoje kamunjudǝa yanjugǝnaro kolyeyeno. 26 Yindiyedǝ-a yakkuyedǝ-a yero ngai wakkajiye, har ti tulurredǝ kamudǝa cǝmoye bawoyeno. 27 Ngawo adǝyen kamudǝ ye bawoyeno. 28 To, tayi tulurso tia camowonadǝ, cinowo duniayen kamu wundunjayero walji?» cane tia keworo.

29 Isaye tayiro: «Nayidǝ fattǝgǝwwa, dalilnjudǝ kitawu bi kǝnduwo Alaye nonuwwi nangaro. 30 Cinowo duniayen am larusa so, niya so cadiwawo, tayi alama malaiyawa samelan dasaanadǝ gairo waljai.‡ 31 Koro karmolan cidudǝ, awo Ala kitawulan nayiro wulnjaanadǝa kǝranuwwi wa? 32 Tiye: “Wuma Ala Ibrahimbe-a Isakuye-a Yakubaye-a wo,”† cǝnna. Ti Ala am sanunaye gǝni, am roaye, diye!» yeno. 33 Jamadǝ adǝa fangeranniya, tai dajane alamdunjudǝa ajapkera.

Wadawa samman finja kura wo?

(Mar 12.28-34)

34 Farisawadǝ Isa Sadusiyadǝa manan yapcǝgǝnaro fangeranniya, captane nanjuro kadira. 35 Curonjan malǝm Attauraye laa tia rijapturo tiro: 36 «Sayinna, wadawa curo Attaura Nawi Musayedǝn finja kura wo?» cǝne tia kiworo. 37 Isaye tiro: «“Ala Kǝmanǝmba karwunǝm ngan, ronǝm ngan, hangalnǝm ngan raye!”† 38 Adǝma wada kura burwoye wo! 39 Koro yindiyedǝ ye ti gai: “Kǝmaskinǝm yea kǝlanǝm gairo raye!”† 40 Wada yindi anima fǝrdu Attaura Nawi Musaye-a kitawuwa nawiyaye-a sammaye!» yeno.

Almasiwudǝ Tada Mai Daudaye

(Mar 12.35-37; Luk 20.41-44)

41 Farisawadǝ nadǝn captana duwon, Isaye tayiro: 42 «Awi kǝla Almasiwudǝyen tǝmanuw? Ti tada wunduye?» cǝne tayia kiworo. Tiro: «Tada Mai Daudaye!»§ yera. 43 Daji Isaye tayiro: «Adǝgaimaa, ndayilan gǝle Mai Dauda Ruhu Alayen tia Kǝmalan bowoyeno? Tiye: 44 “Kǝmandeye Kǝmaniro: ‘Namme kǝmborammilan duwon, kǝladowanǝmba cidiya sinǝmbero yakkǝkko!’ cǝnna.”† 45 Mai Daudaye tia Kǝmalan bowojǝnadǝ, ndayilan gǝle Almasiwudǝ tadanjuro walji?» yenniya, 46 wundunjama rakce tiro jaawu cinni. Koro adǝn fuwun wunduma gadero cinju mudu kaje tiro koro cǝddǝnni.

23

Hal malǝmba Attauraye-a Farisawaye-a

(Mar 12.38-40; Luk 20.45-47)

1 Daji Isaye jamadǝ-a fuwurawanju-aro: 2 «Malǝmba Attauraye-a Farisawa-adǝ napturam Nawi Musayen* napkada. 3 Adǝ nangaro awo nayiro wulnjagai sammaa dewo gaiwo. Amma bare kǝndonjadǝa diwwi, dalilnjudǝ awo wuljanadǝa cadiwawo nangaro. 4 Katkun kurwowu dama bawo cakkere ngawana ambero gǝnajagai, amma tayi kǝlanja ngulondonjama casange tayia banajagaiwawo. 5 Kǝndonja sammaa am tayia caroro cadi. Layanja† mana Alaye ye fatatallo cadi, gǝsǝr kalwunjaye ye kuruwuro cadi. 6 Masǝna kuralan na darajaa-a dandallan napturam fuwuye-a caraana, 7 koro kasuwulan am tayiro lewa darajaye cadde tayia Sayinnalan bowojaiya, jaumaro caraana.

8 «Amma nayidǝ, bare Sayinnalan bowonjanni, dalilnjudǝ malǝmndo fal, nayi samma ye kǝramiya nangaro. 9 Koro dunia adǝn bare wundumaa Bawalan‡ bowonuwwi, dalilnjudǝ Bawando fal, ti samelan dǝganadǝ. 10 Koro bare fuwumalan bowonjanni, dalilnjudǝ fuwumando fal, ti Almasiwudǝ. 11 Kam curondon kuramadǝ wolodindoro walji. 12 Nonowo, wundu duwon kǝlanjua jajakcǝnamadǝ, tia awimaro ngojaiwawo. Koro wundu duwon kǝlanjua awimaro ngojǝnnimadǝ, tia jajakcai.

Kuttunja malǝmba Attauraye-a Farisawa-a!

(Luk 11.37-54)

13 «Kuttundo malǝmba Attauraye-a Farisawa-a, nayi mǝnafǝkkaso! Cinna nodo bargaa Mai Samemayero ngawoyedǝa ambo jakkǝwwa. Nayi kǝlando ye ngawuwwi, koro am tiyen ngaworo majaidǝ yero dapkǝwwa. 14 [Kuttundo malǝmba Attauraye-a Farisawa-a, nayi mǝnafǝkkaso! Kamu kwa faccǝgǝnaasoye kǝndanja sammaa buwi ye, halndo gǝraduro fuwu jamayen moduwa kuruwuro gǝrnuwi ye. Adǝ nangaro ajawundo leiran jauro kura!]

15 «Kuttundo malǝmba Attauraye-a Farisawa-a, nayi mǝnafǝkkaso! Kǝrdi falla adinndoro kalakturo bǝrǝm kura kura konuwe lardu lardu gawi. Tǝmjiya, tia kannuma nayimaa jauro konjanaro kalanguwi. 16 Kuttundo simoduwu kambuwaso! Nayiye: “Wundu duwon kǝla Fado Alayelan kansi juwuidǝ, awima gǝni. Amma kam kǝla dinar Fado Alayen dǝganadǝyelan kansi juwuiya, kansinju tia cǝdai!” nuwi. 17 Nayi kambuwa hangal bawoaso! Ndasonja gǝle kura wo, dinardǝ ra Fado Alaye dinardǝa tayirro kalakcidǝ? 18 Koro nayiye: “Wundu duwon kǝla laya duwadurambelan kansi juwuidǝ, awima gǝni. Amma kam kǝla sadaa laya duwaduramdǝn gǝnaadadǝyen kansi juwuiya, kansinju tia cǝdai!” nuwi. 19 Nayi kambuwaso! Ndasonja gǝle kura wo, sadaadǝ ra laya duwaduram sadaadǝa tayirro kalakcidǝ? 20 Adǝ nangaro kam kǝla laya duwaduramben kansi juwunamadǝ kǝla laya duwadurambe-a awo kǝlanjun gǝnaada samma-ayen kansi giwo. 21 Koro kam kǝla Fado Alayen kansi juwunamadǝ kǝla Fado Alaye-a ti curonjun dǝganama-ayen kansi giwo. 22 Koro kam kǝla sameyen kansi juwunamadǝ kǝla kuris kǝrmaiye Alaye-a ti kǝladǝn napcǝnama-ayen kansi giwo.

23 «Kuttundo malǝmba Attauraye-a Farisawa-a, nayi mǝnafǝkkaso! Karasu so, bulu kaskasi so, nana soman jakka tuluwuwi, amma awo Attauralan adǝa nankuran kojǝnadǝa kolluwwa: jire dio so, kanjimaɍi fǝledu so, aman roda so. Adǝa kolluwwin awo ani yea dio wajimnjaana. 24 Nayi simoduwu kambuwaso! Kandana cejenuwi, amma kaɍimo yunduwi!§

25 «Kuttundo malǝmba Attauraye-a Farisawa-a, nayi mǝnafǝkkaso! Nayi ngawo tasaye-a gǝmdowolombe-adǝa tulluwe tayirro kalanguwi, amma curonjudǝ kǝnda am gadeye luwaptu so, kǝla rawo solan cǝmbǝɍǝna. 26 Farisa kambu, burwon curo tasaye-a gǝmdowolombe-adǝa tulle duwon, ngawodǝ ye tayirro waljo!

27 «Kuttundo malǝmba Attauraye-a Farisawa-a, nayi mǝnafǝkkaso! Nayi alama kauri garuda bullan cingada gai, ti ngawoyen kuroro shawa, amma curon silla am sanunaye-a awo tayirnambuye jiɍi jiɍi-an cǝmbǝɍǝna. 28 Ngaima nayidǝ, am ngawondo carune jirewuro ngonjai, amma curondodǝ nanmǝnafǝk-a nandiwi-an cǝmbǝɍǝna.

29 «Kuttundo malǝmba Attauraye-a Farisawa-a, nayi mǝnafǝkkaso! Kauriya nawiya kureye tanduwi, taktuwuram jirewuye ye janenuwi. 30 Nayiye: “Ca jaman kaariyandesoyen kǝrgaiyea, tayiro kǝldǝgǝiye bu nawiyayedǝa finiyende,” nuwi. 31 Ngainin nayima kaduwu am nawiyadǝa ceyesǝnaye nuwe shedanuwi. 32 To, kǝndo diwi amwurawandoyedǝa tumogǝnowo! 33 Nayi kadiya, kaduwu fusiyayeso, ndayilan gǝle ranguwe ajawu kannu jaanamayero kanuwi? 34 Adǝ nangaro wudǝ nawiya-a rashiduwa-a malǝmba Attauraye-a nayiro juwanjagakki. Laanjaa kǝskaro jagǝwe roro yejuwi, laanja yea dandallandon kirwolan kowonuwe bǝla bǝlan tayia basarnuwi. 35 Adǝma nangaro jirewuye dunia adǝye bunja samma kǝlandoro cukkuri, bu duwon jaman Nawi Haabila jiremadǝyen tamiya har jaman Nawi Jakariya tada Barakaye katte Fado Alaye-a laya duwadurambe-ayen ronju tuluwuwwadǝyero kudero samma fidǝnadǝ. 36 Jiremaro nayiro wulnjagakki, awo ani samma am jaman adǝyemaro wakkajiyi.

Karwukutta Isaye Jerujalembo

(Luk 13.31-35)

37 «Jerujalem, Jerujalem, nayi duwon nawiyadǝa roro yejuwe am juwanjaanadǝro dongur kauye gǝgǝpkǝwe sanuidǝ! Alama kuwui tadawanju fefedowanjun jakcidǝ gai, ngǝwuro nayia nanin capturo raakkǝna, amma wayew. 38 Akko fanndo de sul kolnjaana.* 39 Nayiro wulnjagakki, gadero wua suruwwawo, har nayiye: “Bargaa ti cu Kǝmandeyen isimadǝ!” wulluwiro.»

24

Jawawi Isaye kǝla wurdu Fado Alaye-a sidu duniaye-ayen

(Mar 13.1-37; Luk 21.5-38)

1 Isa Fado Alayen culuwuna leji duwon, fuwurawanju nanjuro isane tiro tando tando Fado Alayedǝa fǝleduwuro badiyera. 2 Amma Isaye tayiro: «Awo ani sammaa ruwwa, gǝna? Jiremaro nayiro wulnjagakki, kau ani sammaa wurjane fijai, har tiloma kǝla kamanjuyen gapciwaworo walji,» yeno.

Badiduram boneye

(Mar 13.3-13; Luk 21.5-19)

3 Isa kǝla Kau Jaitunnen napcǝna duwon, fuwurawanju runjan isane tiro: «Andiro wulsagane, sawi awo ani wakkajai? Koro sa kǝndenǝm-a sidu duniaye-aye cǝdiya, awi alama duwon ambo fǝlediyidǝ wo?» cane tia keworo. 4 Isaye tayiro: «Hangal gǝnanowo, bare wunduma nayia njawatkǝnni! 5 Am ngǝwu cunilan* isane: “Wuma Almasiwudǝ wo!” cane am kadaa cawatki. 6 Kǝriwu na karǝnso-a kuruwuso-alan nukcǝnaro fannuwiya, bare hangalndo cijǝnni! Sai awo ani burwon wakkajaiya duwon, amma sa njerorambe kua yaye cǝdǝnni. 7 Lardu-a lardu gade-a lawaladai, koro kǝrmai-a kǝrmai gade-a ye kattenjan kǝriwu gǝrjai. Kǝna ye na naro ngayi, koro cidi ye na gadegaden loloji. 8 Awo ani samma badiduram boneye bas, alama kamu tia curo lejǝna gai.

9 «Daji nayia njadane basarnjane roro njeyesi, koro cuni nangaro† jama duniaye samma wanjai. 10 Daji am ngǝwu ye wua ganja koljai. Laa aman amanjaye jawui, laa gade yea wajai. 11 Koro nawiya kattuwuye isane am kadaa jambajane cawatki. 12 Kǝla jirenambu tǝrganayen kǝrawo am ngǝwuye tǝgǝrdi. 13 Amma kam mǝrje har sa njerorambero‡ dǝganamadǝ njǝkkawo cuwandi. 14 Koro kawuɍi kǝji nodo bargaaye adǝ ye jama duniaye sammaro shedaro wuldiyi duwon, daji njeroramdǝ isi.

Bone kura

(Mar 13.14-23; Luk 17.20-37; 21.20-24)

15 «Adǝ nangaro sa duwon awo waada jauro batti masiwa kudoma lawarnju Nawi Daniyel ruwujǝnadǝ na jauro darajaan daada ruwiya,† (Kǝradumadǝ asujo!), 16 daji am lardu Yahudiyayen dasaanadǝ cija kauro cagaso leja! 17 Kam kǝla soronjuyen dǝganadǝ bare jǝpce kare ngoduro curo sorodǝyero ngaanni! 18 Koro kam kulolan dǝganadǝ ye bare kalwunju ngoduro waldǝnni! 19 Yim anin kamu curoa so, nganji cǝmbia sodǝ, kuttunja! 20 Bare kasondo sa kakuyen bi yim tustuyen wakkajǝnniro Alaa korowo! 21 Dalilnjudǝ sadǝn bone jauro kuttu mbeji, bone duwon sa dunia alaktǝnadǝn tai kuro kudero ngaltema jiɍinju tuwandǝnni fuwu yen fagat tuwandiwawo nangaro. 22 Koro ca Kǝmande bone adǝye kawunju fulujǝnnia, wunduma njǝkkawo cuwandiwawo. Amma am kǝrejǝnadǝ nangaro kawudǝa fuluji. 23 Sa adǝn kam laaye nayiro: “Akkonju Almasiwudǝ!” bi “Towonju ti!” cǝnia, bare tia yasarawwi! 24 Dalilnjudǝ almasiwuwa kattuwuyeso-a nawiya kattuwuyeso-a isane alama kura so, awo ajabba so cade, yoyenoa, har am kǝrejǝnadǝmaa jambajane cawatki. 25 Akko kawu wakkajidǝro, adǝa nayiro wulnjagakkǝna. 26 Adǝ nangaro am laaye nayiro: “Towonju ti karaalan!” cania, bare lenuwwi. Bi “Akkonju ti curo ngimben!” cania, bare tayia yasarawwi. 27 Jiɍi same adinnamlan har fǝdero cuwalde wassidǝ gai, kǝnde Tada Kambedǝ ye ngai. 28 Na ɍiwa dǝganalan kowuwaso ye captai.

Kǝnde Tada Kambedǝye

(Mar 13.24-27; Luk 21.25-28)

29 «Sadǝman ngawo bone yim aniyen kǝngal cǝlǝmbo walji, kumbal ye nurnju ciwawo, sillowuwaso ye samelan casuri, koro kǝnduwowa sameye ye jauro lolojai. 30 Daji alama Tada Kambedǝ samelan fǝlediyi. Daji jama duniaye samma karwunja kuttaji, koro Tada Kambe kǝnduwoa-a jauro darajaa-a kǝla fofou sameyen isi carui.† 31 Adǝgaima malaiyawanjua nuktu kura kangadiyen cunode talgǝmo duniaye dewu samman tai ci dajiram sameyesoro yade amnju kǝrejǝnadǝa capcai.

Misal ya tarmuye

(Mar 13.28-31; Luk 21.29-33)

32 «Ya tarmuyen misal adǝa asunowo! Sa fǝktu badije kalu ɍijiya, nangǝɍi karǝnjǝnaro nonuwwa. 33 Ngaima awo ani samma wakkajai ruwiya, ti cinnalan del karǝnjǝnaro§ nonowo! 34 Jiremaro nayiro wulnjagakki, am jaman adǝye sanuiwawo, sai awo ani samma wakkajaiya duwon. 35 Same-a cidi-a baworo waljai, amma manani tǝmmaro baworo waljiwawo.

Faadaro dǝgaiwo!

(Mar 13.32-37; Luk 21.34-38)

36 «Amma yim bi sa duwon awo ani wakkajaidǝa wunduma nojǝnni. Bawadǝro kajia, malaiyawa samelan dasaana ye nojanni, Tadadǝ ye nojǝnni. 37 Kǝnde Tada Kambedǝye alamanju jaman Nawi Nuhuye gai. 38 Awoa jaman adǝn kawu ingi tufanaye isidǝro, amso jawui ye, casai ye, larusa so, niya so cadi ye ngai duwon, har yim ise Nawi Nuhu curo maaradǝyero kǝrgawo. 39 Nanjama nangi duwon, ingi tufanaye ise tayi sammaa siyeyeno. Kǝnde Tada Kambedǝye ye adǝgairo walji. 40 Daji yim adǝn kongwa yindi kulolan duwon, fal ngojane fal koljai. 41 Koro kamu yindi ye nedu cadi duwon, fal ngojane fal koljai.

42 «Adǝ nangaro faadaro dǝgaiwo, dalilnjudǝ yim Kǝmando isidǝa nonuwwi nangaro. 43 Amma adǝa nonowo, ca kǝma fadoyedǝ sa barwu bune fannjuro isidǝa nojǝnaa, faadaro dǝgane tia kolje fannjuro ngayiwawo. 44 Adǝgaima nayi ye faadaro dǝgaiwo, dalilnjudǝ sa tǝmanuwwilan Tada Kambedǝ isi nangaro.

Misal wolodiya amanna-a aman bawoa-aye

(Luk 12.35-48)

45 «Wundu gǝle wolodi amanna ye, hangalla yedǝ wo, ti duwon kǝmanja tia kǝreje wolodiya amanjuro nuwanja kǝmboye sa tǝraanan njoro galajǝnadǝ? 46 Kǝjinju wolodi kǝmanju waldiya, ngai cǝdi najiyidǝ! 47 Jiremaro nayiro wulnjagakki, kǝmadǝ kǝndanju sammaa mukko wolodi adǝyero cakki. 48 Amma wolodi adǝ ti kam batti duwon karwunjun: “Kǝmani duwan isiwawo,” cǝne 49 wolodiya amanjua babaktu badije mbalmaso-a kallo jawune casairo walyenoa, 50 daji wolodi adǝye kǝmanju yim tǝmajǝnni-a sa nojǝnni-alan ise 51 tia kirwolan jajarje curo mǝnafǝkkayero cakki. Nadǝn so ye tǝdi, sheɍi ye naldi.

25

Misal kǝlayakku mewuye

1 «Sa adǝn* nodo bargaa Mai Samemaye alamanju ferowa kǝlayakku mewu fatǝlanja ngojane mai larusayedǝa kaptuwuro caluwunadǝ gai. 2 Curonjan uwu hangal bawoa, uwu ye hangalla. 3 Tayi hangal bawoadǝ fatǝlanja ngoyeranniya, kǝndawu ngojanni. 4 Amma tayi hangalladǝ fatǝlanja-a kalwo curon kǝndawu gadea-a ngoyera. 5 Mai larusayedǝ duwan isǝnnidǝ, tayi sammaa kǝnǝm ngoyeno. 6 Dawu buneyen kowo laa nukce: “Akkonju mai larusayedǝ! Luwowo tia kapkǝnowo!” yeno. 7 Daji kǝlayakku ani samma cijane fatǝlanja dabbardu badiyera. 8 Amma tayi hangal bawoadǝye hangalladǝro: “Andiro kǝndawu gana sadowo, fatǝlawande no cadi!” yeranniya, 9 hangalladǝye: “A'a, andi-a nayi-aa sadiwawo. Lenowo na ladomasoyen yuwowo!” yera. 10 Kǝndawu njuworo ledu cadi duwon, mai larusayedǝ kadio. Tayi dabbardanadǝ ti-a kallo na ngǝmǝri larusayero ngasaye cinnadǝ jakkera. 11 Ngawo adǝyen kǝlayakku gapcanadǝ ye isane tiro: “Barganǝmmin, barganǝmmin, andiro cinnadǝa fǝrǝmsaganeye!” yera. 12 Amma mai larusayedǝye: “Jiremaro nayiro wulnjagakki, nayia nonjakkǝni,” yeno. 13 To, nayi ye faadaro dǝgaiwo, dalilnjudǝ yimnju bi sanju nonuwwi nangaro.

Misal wolodi yakkuye

(Luk 19.11-27)

14 «Koro nodo bargaa Mai Samemaye alamanju kam laa bǝlawuro cǝdi cǝne wolodiyanjua bowoje kǝndanju mukkonjaro cakkǝnadǝ gai. 15 Wundunja yayero kǝla raktunjuyen talanti† kaino. Kam fallo uwu ce, fallo yindi ce, fal yero fal kaino. Daji bǝlawuroro leyeno. 16 Sadǝman kam talanti uwu cǝmowonamadǝ leje tayilan sawur cǝde riwa uwuye kiwando. 17 Kam yindi cǝmowonamadǝ ye adǝgai cǝde riwa yindiye kiwando. 18 Amma kam talanti fal cǝmowonamadǝ leje bǝlaa laje wuɍi kǝmanjuye gǝrayeno.

19 «Ngawo kawu kadayen kǝma wolodiya aniyedǝ bǝlawuron kadinniya, tayi-a balas kedo. 20 Kam talanti uwu cǝmowonamadǝ ise gade uwu cuwude tiro: “Barganǝmmin, talanti uwu simmadǝ, akko gade uwu riwaro fandǝkkǝna,” yeno. 21 Kǝmanjuye tiro: “Wuse, wolodi ngǝlama, amanma! Awo ganan aman dimmadǝ, awo ngǝwu mukkonǝmbo yakkǝkki. Are kallo kǝji fanniyo!” yeno. 22 Kam talanti yindi cǝmowonamadǝ ye ise tiro: “Barganǝmmin, talanti yindi simmadǝ, akko gade yindi riwaro fandǝkkǝna,” yenniya, 23 kǝmanjuye tiro: “Wuse, wolodi ngǝlama, amanma! Awo ganan aman dimmadǝ, awo ngǝwu mukkonǝmbo yakkǝkki. Are kallo kǝji fanniyo!” yeno. 24 Daji kam talanti fal cǝmowonamadǝ ye ise tiro: “Barganǝmmin, ni kam jauro nokkǝna. Na nadǝmmilan kalanǝmi, koro na kasuni finǝmmilan mowomi nangaro, 25 rinjǝkke lekke bǝlaa lakke wuɍinǝmdǝa gǝrayekko. Akko awonǝm,” yeno. 26 Amma kǝmanjuye tiro: “Ni wolodi kǝlado, kam bowuye! Na nadǝkkǝnilan kalanǝkki, koro na kasuni finǝkkǝnilan mowokkiro nonǝmma, gǝna? 27 Ca wuɍinidǝa bankilan gǝnanǝmmaa, waldunidǝn wuɍini riwanjua mowokkǝna. 28 To, talanti faldǝa nanjun mowowo, kam nanjun mewuadǝro yowo! 29 Wundu duwon nanjun awoamadǝ,‡ tiro casargane ngǝwuro walji, amma kam nanjun bawomadǝ,§ awo cǝdanadǝmaa tilan camoyi. 30 Wolodi faida bawoa adǝa deyan curo duwu cǝlǝm pǝttero gǝpkǝnowo, nadǝn so ye tǝdi, sheɍi ye naldi,” yeno.

Jama duniaye sammaro shara kamduwu

31 «Sa Tada Kambedǝ darajanjua malaiyawa samman kundenno walde isiya, kǝla kurisnju kǝrmaiye darajaayen napci. 32 Jama duniaye samma fuwunjun captai, jiɍi sǝni dimiya-a kaniya-aa firjidǝ gai, kam kamanju-aa firje tayia kǝwu yindiro yakci. 33 Dimiyadǝa kǝmboramnjuro cakki, kaniyadǝ yea wailanjuro. 34 Daji maidǝye tayi kǝmboramnjuyedǝro: “Nayi Bawani barga dǝmnjaanadǝ, arowo nodo bargaa duwon kawu dunia alaktǝnayen nayiro dabbargaadadǝa gandowo! 35 Awoa kǝnania duwon, awo kǝmboye sew. Ngudunia yen, awo kǝnjaye sew. Wu kusotto yen, sisawuw. 36 Kajǝmuni bawo yen, awo jaktuye sew. Wu dondi yen, kisseyew. Kosoro sasakkǝna yen, naniro kadiw,” cǝni. 37 Daji am jirewu aniye tiro: “Kǝma, yimbi nia kǝnanǝmba ngiruiye duwon, awo kǝmboye ngeiye? Ra, ngudunǝmba duwon, awo kǝnjaye ngeiye? 38 Yimbi kusottoro walyem duwon, njuruiye niro kiskeiye? Ra, kajǝmunǝm bawo duwon, awo jaktuye ngeiye? 39 Yimbi ni dondi bi kosolan duwon, njuruiye nanǝmbo kadiye?” cani. 40 Maidǝye: “Jiremaro nayiro wulnjagakki, sawi duwon kǝramiyani aniye gananjaro ser yidduwiya, wumaro sidduw,” cǝni.

41 «Daji maidǝye tayi wailanjuyedǝro: “Nayi baskuwadadǝ, nani kollowo kannu tǝmmaro nuiwawo Yiwulis-a malaiyawanju-aro dabbarjaanadǝro ngawowo! 42 Awoa kǝnania duwon, awo kǝmboye siwwi. Ngudunia yen, awo kǝnjaye siwwi. 43 Wu kusotto yen, sǝsaawwi. Kajǝmuni bawo yen, awo jaktuye siwwi. Wu dondi yen, kosolan yen naniro isuwwi,” cǝni. 44 Daji tayi ye tiro: “Kǝma, yimbi kǝnanǝmba nia ngiruiye? Bi ngudunǝmba, bi kusotto, bi kajǝmunǝm bawoa, bi dondi, bi kosolan duwon, nia njuruiye niro kistuwuro wayeiye?” caniya, 45 maidǝye: “Jiremaro nayiro wulnjagakki, sawi duwon tayi aniye gananjaro ser njǝddoro wanuwiya, wumaro njǝddoro wanuw,” cǝni. 46 Daji tayidǝ ajawu sawisoyero ngasayi, amma jirewudǝ ro sawisoyero ngasayi,» yeno Isaye.

KARMO-A KARMOLAN CIDU-A ISAYE

26

Isaa roro njejoro mada

(Mar 14.1-2; Luk 22.1-2; Yah 11.45-57)

1 Isa mana ani sammaa cǝde kerǝnniya, fuwurawanjuro: 2 «Sala Laya Njǝkkayirambero* kawu yindi gapcoro nonuwwa, koro Tada Kambedǝa mukko ambero sǝrǝccagane kǝskaro tia jajagane roro ceyesi,» yeno.

3 Daji wurawa ɍimannaye-a amwurawa jamaye-a fado ɍiman kura tiro Kaifas caniyen captane 4 sawardane Isaa nangalan tame roro njejoye nia ngoyera. 5 Amma tayiye: «Sai sala kojiya duwon, bare jama hangalsango casangǝnni!» yera.

Kamu laaye Isaa sittǝranjuro dabbarduwu

(Mar 14.3-9; Yah 12.1-8)

6 Isa bǝla Baitaniyelan fado Siman dǝɍimayen† 7 masǝna cǝdi duwon, kamu laa sǝndal curonjun kawudi jauro tamannaa ngoje ise kawudidǝa kǝla Isayero fiyeyeno. 8 Fuwurawadǝ adǝa kerunniya, kutturo carune kattenjan: «Awiro kawudidǝa basarjidǝ? 9 Ca adǝa wuɍi kadaro calade wuɍidǝa talaawaro cadǝna!» yera. 10 Isa adǝa asuje tayiro: «Awiro kamu adǝa suwolluwi? Wuro awo jauro ngǝla sǝddǝna. 11 Talaawasodǝ sawisoro curondon mbeji, amma wudǝ sawisoro gǝni curondon dǝgakki. 12 Kawudi adǝa tiyiniro fiduwunjudǝ, sittǝraniro wua dabbarseyeno. 13 Jiremaro nayiro wulnjagakki, ndaran yaye curo dunia ngayen kawuɍi kǝji adǝa wuljai nguson, kamu adǝa takturo awo sǝddǝnadǝ yea wuljai,» yeno.

Yahusa Iskariyot Isaa sǝrǝttuwuma

(Mar 14.10-11; Luk 22.3-6)

14 Daji mewun yindindǝye falnja, kam tiro Yahusa Iskariyot canidǝ, na wurawa ɍimannayero leje 15 tayiro: «Isaa mukkondoro yakkǝkkia, awi wuro siwi?» cǝne tayia kiworǝnniya, cungo ɍiwullaye fiakku mukkonjuro kesakko. 16 Daji sa adǝn Yahusa dama Isaa tayiro sǝrǝttuwuye mada badiyeno.

Masǝna sala Laya Njǝkkayirambe

(Mar 14.12-21; Luk 22.7-13; Yah 13.21-30)

17 Yim burwoye sala Burodi Yis Bawoaye kidǝnniya, fuwurawadǝ na Isayero isane tiro: «Ndaran masǝna layayedǝa niro dabbarnjǝgǝiye bumi?» cane tia keworo. 18 Isaye: «Bǝrnidǝro ngawowo, na kam laayero lenowo tiro wullowo: “Sayinnaye niro sanju del karǝnjǝna, fuwurawanju-a rokko masǝna layayedǝa fannǝmlan cadi,” yeno.» 19 Daji fuwurawadǝ jiɍi Isa tayiro wuljǝgǝnadǝ gai kedo. Adǝgaima masǝna layayedǝa dabbaryera.

20 Kǝngal kikkurǝnniya, Isa mewun yindindǝ-a rokko masǝnaro napkera. 21 Masǝna cadi duwon, Isaye: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, kamndo fal wua mukko kǝladowayero sǝrǝnsiyi,» yeno. 22 Karwunja jauro kuttaje fal fallen wundu yaye: «Kǝma, wuma wa?» cǝne tia koro badiyeno. 23 Isaye tayiro: «Kam duwon wu-a buwururo mukko yakkiyenadǝ, tima wua sǝrǝttuwumadǝ wo. 24 Tada Kambedǝ saptidǝma,‡ jiɍi kǝlanjun kitawulan ruwuwadadǝ gai, amma kam duwon Tada Kambedǝa kǝladowanjuro sǝrǝcciyidǝ, kuttunju! Ca kam adǝ tambǝnnima tiro ngalwo!» yeno. 25 Daji Yahusa kam tia sǝrǝttuwumadǝye: «Sayinna, wuma wa?» yenniya, Isaye tiro: «Nimaye wullǝmma,» yeno.

Masǝna Kǝmaye

(Mar 14.22-26; Luk 22.14-23; 1Kor 11.23-34)

26 Masǝna cadi duwon, Isa burodi ngoje Alaro ardiyenniya, fǝsakce fuwurawadǝro ce: «Ngonowo buiwo, adǝ tiyini,» yeno. 27 Koro kǝnjaram ngoje Alaro ardiyenniya, tayiro ce: «Nayi samma yaiwo, 28 dalilnjudǝ adǝma buni aman ndǝptaye§ duwon biwu am kadaye gawurdu nangaro fidǝnadǝ wo.† 29 Nayiro wulnjagakki, na adǝn fuwun gadero ingi inabbe* adǝa yakkiwawo, har yim nayi-a rokko nodo bargaa Bawaniyelan bǝɍinno yakkiro,» yeno. 30 Daji aiya Alaa njungoroye yeyeranniya, caluwe Kau Jaitunnero leyera.

Isaye Biturus tia angǝrji wuldu

(Mar 14.27-31; Luk 22.31-38; Yah 13.36-38)

31 Daji Isaye fuwurawanjuro: «Bune adǝman nayi samma kǝla wuyen ngaworo walduwi, akko awo kitawulan ruwuwadadǝ: “Sǝnidǝa bangǝkkiya, dimiya bǝriyedǝ tatardai.”† 32 Amma karmolan cikkiya, nayia burwonjakke cidi Galileyero lekki,» yeno. 33 Biturusse tiro: «Tayi samma kǝla niyen ngaworo waldai yaye, wudǝ tǝmmaro ngaworo waldǝkkiwawo!» yeno. 34 Isaye: «Jiremaro niro wulnjǝgǝkki, ku bune adǝman kawu gudowom kokkore cakkidǝro, wua yakkuro angǝrsǝmi,» yeno. 35 Amma Biturusse tiro: «Dole ni-a rokko nuiyero walyeno yaye, tǝmmaro nia angǝrnjǝkkiwawo!» yeno. Fuwurawa samma ye ngai wulyera.

Moduwa Isaye

(Mar 14.32-42; Luk 22.39-46)

36 Isa fuwurawanju-a na tiro Gessemani canidǝro kadiranniya, tayiro: «Na adǝn nammowo duwon, na todǝro lekke moduwa dikke,» yeno. 37 Daji Biturus-a tada yindi Jabadiyedǝ-aa ngoje rokko lejane karwunju kuttaje ronju jauro bannadu badiyeno. 38 Tayiro: «Karwuni jauro kuttajǝna, har nukki gai. Na adǝn danowo, faadaro wu-a kallo dǝgaiwo!» yeno. 39 Gana laa kuruwuje fǝdǝryero tǝmde moduwa cǝde: «Bawani, yojia, kǝnjaram† adǝa wulan ngone! Adǝ yaye rawonidǝ gǝni, kaanǝmdǝma ti wo!» yeno. 40 Na fuwurawanjuyero walladanniya, kǝnǝm cadi nayeyeno. Biturusso: «Assha! Sa fallo ranguwe wu-a kallo faadaro dǝgawwawo wa? 41 Bare jaraptuwwiro faadaro dǝgaiwo, moduwa dewo! Ruhu kambedǝ‡ cǝraana, amma tiyinjudǝ duno kǝskea!» yeno. 42 Koro walde yindiyero leje moduwa cǝde: «Bawani, kǝnjaram adǝa wulan ngonǝmbawo sai yakkiyamaa, rawonǝmdǝma tǝdo!» yeno. 43 Nanjaro walladanniya, caye gai kǝnǝm cadi nayeyeno, simnja nga kurwowujǝna nangaro. 44 Koro walde tayia kolje yakkuyero leje mananju cayedǝlan moduwa kido. 45 Daji na fuwurawadǝyero walladanniya, tayiro: «Kuamison kǝnǝmbo bowadando tussuwi wa? Sadǝ cǝdǝna, Tada Kambedǝa mukko biwumasoyero sǝrǝccaana. 46 Cinowo, leniyo! Akkonju kam wua sǝrǝnsiyimadǝ del karǝnjǝna!» yeno.

Isaa ta

(Mar 14.43-52; Luk 22.47-53; Yah 18.1-11)

47 Isa mana cǝdi ngai duwon, Yahusa mewun yindindǝye falnja kadio. Jama kada ye na wurawa ɍimannaye-a amwurawa jamaye-ayen kashagar so, ka so mukkonna ti-a rokko kadira. 48 Caman ti sǝrǝttuwumanjudǝ tayiro bǝlaanan isanojiye: «Kam tiro lewa kǝrawoye yiddǝkkidǝ, tima! Tia taiwo!» cǝnna. 49 Sadǝman Yahusa na Isayero ise: «Wuse, sayinna!» cǝne tiro lewa kǝrawoye kiddo. 50 Isaye tiro: «Sawani, awo kǝndoro isǝmmadǝa de!» yeno. Daji amdǝ fuwujane Isaa mukkon dap keda. 51 Am na Isayen dajanadǝye falnja mukko sajiye kashagar ficce wolodi ɍiman kurayea bakce sǝmonju tǝn kamgeno. 52 Daji Isaye tiro: «Kashagarnǝmba fannjuro kalange! Wundu duwon kashagar ficcǝnamadǝ kashagarlaman nui. 53 Ra, nonǝmmi wa rangǝkke Bawania bowonǝkke sadǝman wuro malaiyawa kǝwu mewun yindinmaa§ kojǝnaa juwasiyidǝ? 54 Amma ngairo walyenoa, jiɍi fin gǝle awo Ala caman kadarje kitawulan wuljǝnadǝ wakkaji?» yeno. 55 Sa adǝn Isaye jamadǝro: «A! Nayi kashagar so, ka so mukkonna wua gǝndema gai taro wa isuwidǝ? Yim nguson Fado Alayen napkada jamaa alammǝkki duwon, wua sǝdawwi. 56 Amma awowa nawiya kitawulan ruwujanasodǝ wakkajaro awo ani samma tadǝna,» yeno. Daji fuwurawanju samma tia koljane keyaso.

Isa fuwu majilis kura adinwuyen

(Mar 14.53-65; Luk 22.66-71; Yah 18.12-14)

57 Daji am Isaa cadanadǝ tia na Kaifas ɍiman kuradǝyero kesado, na duwon malǝmba Attauraye-a amwurawa jamaye-a ye captanadǝ. 58 Biturus ye katte kaskadaaro har balballa fado ɍiman kurayedǝro tia jǝgane kǝrgaanniya, awo wakkajidǝa kuroro dawu gureduwu Fado Alayen napkeno. 59 Wurawa ɍimannaye-a majiliswu samma-a Isaa roro njejoro sheda kattuwuye mayera, 60 amma shedawu kattuwuye kada isana yaye, cawandǝnni. Darye am yindi isane: 61 «Kam adǝye rakce Fado Alayedǝa wurje curo kawu yakkuyen cǝdandi cǝnna,» yera. 62 Daji ɍiman kuradǝ cije daje Isaro: «Jaawunǝm bawo wa? Awi gǝle am ani kǝlanǝmnin shedajaidǝ?» cǝne tia kiworo. 63 Amma Isa cinju kajǝnni. Koro ɍiman kuradǝ walde tiro: «Ala Kǝndǝgaima nangaro, jire wulsagane! Nima wa Almasiwu Tada Alayedǝ wo?» cǝne tia kiworo. 64 Isaye tiro: «Nima wullǝm, wuma! Koro nayiro wulnjagakki, kua adǝn fuwun Tada Kambedǝ mukko kǝmboram Mai Kǝnduwomayen napkada ye, curo fofou sameyen kǝnde cǝdi ye ruwi,»† yeno. 65 Daji ɍiman kuradǝ kalwunju karje:* «A! Ti Alaa gaskajo! Sheda jiɍi fi gǝle gade maniye? Nayi kǝlando Alaa gaskadunjudǝa fannuwwa. 66 Awi gǝle tǝmanuw?» cǝne tayia kiworǝnniya, tiro: «Ronju tuluwoma jusso!» yera. 67 Daji laanja fǝkkanjuro lallaɍi tǝwatǝwajagane tia babakkera, laanja ye maɍin bakcane 68 tiro: «Ha! Almasiwu, nawinawi de! Wundu nia bannjo?» yera.

Biturusse Isaa angǝrdu

(Mar 14.66-72; Luk 22.54-65; Yah 18.15-18)

69 Biturus balballa fadoyedǝn napkada duwon, kir laa ise tiro: «Ni ye Isa kam cidi Galileye-a rokko kǝrgaw!» yeno. 70 Amma Biturus fuwu tayi sammayen angǝrje: «Awo wullǝmidǝa nokkǝni,» yeno. 71 Daji cinna ngaworambo kiluwunniya, kir gade tia cure am nadǝn dasaanadǝro: «Kam adǝ ye Isa kam Najaratte-a rokko!» yeno. 72 Koro Biturus walde tia angǝrje kansi juwe: «Tia nokkǝni,» yeno. 73 Gana sam kidǝnniya, am nadǝn dasaanadǝ isane Biturusso: «Fagatto ni ye kamnja fal, tǝlammǝmlan asungeiye,» yera. 74 Amma Biturus kǝlanju baskuje kansi juwe: «Kam adǝa nokkǝni!» yeno. Sadǝman gudowom kokkore kekko. 75 Daji Biturus awo Isa tiro wulnjǝgǝnadǝa takkeno. Isaye: «Kawu gudowom kokkore cakkidǝro, wua yakkuro angǝrsǝmi,» cǝnna. Takkenniya, deyaro culuwe tai daje so ngoyeno.

27

Isaa mukko Gomna Bilatussero njakko

1 Dunia wayenniya, wurawa ɍimannaye-a amwurawa jamaye-a samma cinja kǝljane Isaa roro ceyesi yera. 2 Daji Isaa cekkere caade mukko Gomna Bilatussero kesakko.

Karmo Yahusaye

3 Yahusa sǝrǝttuwumanjudǝ shara karmoye Isaro caddǝnaro kirunniya, tuwaje leje cungo ɍiwullaye fiakkudǝa wurawa ɍimannaye-a amwurawa-aro ce 4 tayiro: «Biwu dikkǝna, kam biwunju bawoa sǝrǝnnjagakkǝna,» yeno. Tiro: «Awi andia sasakko? Nima awonǝm nonǝm,» yeranniya, 5 Yahusa wuɍidǝa Fado Alayero gǝpciye nadǝa kolje leje kǝlanju kǝskaro rojiye kano. 6 Wurawa ɍimannayeso wuɍidǝa capkeranniya, amanjaro: «Baitǝmbal Fado Alayero fiduwunjudǝ haram, wuɍi buye nangaro,» yera. 7 Daji nia ngojane wuɍidǝn cidi duwurammaye casuwe kaurila kusottowayero kedo. 8 Adǝma nangaro ku kundenno nadǝa Kulo Buyelan bowojaidǝ. 9 Adǝgaima awo Kǝmande kuren ci Nawi Irimiyayen wuljǝnadǝ wakkayeno. Tiye: «Cungo ɍiwullaye fiakku, wuɍi duwon jama Israyilaye taman kǝlanjun kasaccanayedǝa ngojane 10 cidi duwurammayedǝa kesiwo, Kǝmande wulsǝgǝnadǝ gai,»† cǝnna.

Isa fuwu Gomna Bilatussen

(Mar 15.1-5; Luk 23.1-5; Yah 18.28-38a)

11 Isa fuwu Gomna Bilatussen dajǝna duwon, gomnadǝye tiro: «Nima wa Mai Yaudiyayedǝ wo?» cǝne tia kiworo. Isaye: «Nima wullǝm, wuma!» yeno. 12 Amma wurawa ɍimannaye-a amwurawa-a tia burwuyeranniya, awima tayiro kalakcǝgǝnni. 13 Daji Bilatusse tiro: «Awo kadan burwunjanadǝa fannǝmmi wa?» cǝne tia kiworo. 14 Amma Isa awima tiro kalakcǝgǝnni, har gomnadǝ jauro ajapkeno.

Isaro shara karmoye kamduwu

(Mar 15.6-15; Luk 23.13-25; Yah 18.38b–19.16a)

15 Caman kǝrwu nguson sala adǝlan gomnadǝ adanju jǝgane kosoma fal jama caraanadǝa tayiro salamjiyi. 16 Sa adǝn kosoma laa jauro nowada mbeji, cunju Barabbas. 17 Daji jama capkadaranniya, Bilatusse tayiro: «Wundua nayiro salamnjagakkiya, rawuw? Barabbassa ra Isa kam tia Almasiwulan bowojaidǝa?» 18 Awoa nandǝɍinja nangaro Isaa mukkonjuro sǝrǝtkeyeraro nojǝna. 19 Ngaima Bilatus kǝla kurisnju sharayen napkada duwon, kamunju kam laaa cunode tiro: «Bare kam jirema adǝro awima yiddǝmmi, kǝla tiyen ku kǝnnasimlan jauro bone yakkǝna nangaro,» yeno. 20 Amma wurawa ɍimannaye-a amwurawa-a jamadǝa casakke Barabbassa tayiro salamjuwo Isaa roro cejo yera. 21 Koro gomnadǝ walde tayiro: «Tayi yindi anilan wundunjaa nayiro salamnjagakkiya, rawuw?» cǝne tayia kiworo. Tiro: «Barabbas!» yera. 22 Bilatusse tayiro: «Awi gǝle Isa kam tia Almasiwulan bowojaidǝro yiddǝkki?» cǝne tayia kiworo. Tayi sammaye: «Kǝskaro tia jagǝne no!» yera. 23 Bilatusse: «Awiro? Ayau awiye cǝdo?» yenniya, caye baworo kowo sapcane: «Kǝskaro tia jagǝne no!» yera.

24 Bilatus curo lamar adǝyen awima rakce cǝdiwawo ye, kalala ngǝwuji yero kirunniya, ingi ngoje fuwunjan mukkonju tulje tayiro: «Bu kam adǝyen mukkoni bawo, nayima awondo nonuw!» yeno. 25 Amma jama sammaye: «Bunju kǝla andi-a kaduwunde-ayen dǝga!» yera. 26 Daji Bilatus tayiro Barabbassa salamgeyeno. Amma sojiyanjudǝa cakke Isaa kirwolan jajaryeranniya, tia kǝskaro jajaaro mukkonjaro kekko.

Sojiyaye Isaa basardu

(Mar 15.16-20)

27 Daji sojiya gomnadǝyedǝ Isaa curo gomnariyero caade kǝwunja sojiyaye sammaa fuwunjun capkera. 28 Tia ɍingeranniya, kalwu kime* tiro lujagane 29 aɍiawu kaɍiyiye† kǝlejane kǝlanjuro gǝnajagane mukkonju kǝmborambo ka kesakko. Daji fuwunjun tungurumjane tia rujane: «Ala ngǝwuro, Mai Yaudiyaye!» yera. 30 Koro lallaɍi tiro tǝwajagane kadǝa camoye tilan kǝlanju babakkera. 31 Tiro rudu gǝnajagane kerǝnniya, kalwu kimedǝa ɍinjane kajǝmunju cayedǝa lujagane tia kǝskaro jaduwuro kesado.

Isaa kǝskaro jaduwu

(Mar 15.21-32; Luk 23.26-43; Yah 19.16b-27)

32 Caluwuna lejai duwon, kam laa bǝla Kuraneye cunju Siman-a kǝla kǝlyera. Sojiyadǝ dunodunon tia casakke kǝska Isayedǝa ngoje 33 na tiro Golgota canidǝro leyera, Golgotaye maananjudǝ Na Buwo Kǝlaye. 34 Isaro diben curonjun awo laa cǝm fok‡ diyadaa caro kedo, amma cade kidambǝnniya, kǝnjaro wayeno. 35 Tia kǝskaro jayeyeranniya, kajǝmunju ngojane walawala cade kattenjan dagaryera. 36 Daji nadǝn tia kuroro napkera. 37 Kǝlakajinjudǝro allo ayaunju kǝlan ruwuwadadǝa royeyera: TI ADƎMA ISA MAI YAUDIYAYEDƎ WO. 38 Gǝndewu yindi yea ti-a rokko jayeyera, faldǝ kǝmboramnjulan, faldǝ ye wailanjulan. 39 Am kamjana kojaisodǝ tiro rudu gǝnajagane kǝlanja kalakalakcane 40 tiro: «Ap! Ni Fado Alayea wurnǝme curo kawu yakkuyen tandǝmidǝ, nda kǝlanǝm moye! Ni Tada Alayea, kǝskadǝn jǝmme!» cani. 41 Wurawa ɍimannaye ye malǝmba Attauraye-a amwurawa-a rokko adǝgai tiro rudu gǝnajagane amanjaro: 42 «Am gadea cǝkkaana, amma rakce kǝlanju cǝmoyiwawo! Tima Mai Israyilawuyedǝ woa, kǝskadǝn kǝrmama jǝpco, tia kasaddiye. 43 Alaa mǝrsajǝna. To, Ala tia cǝraanaa, kǝrmama tia cǝmowo, tiye: “Wu Tada Alaye,” cǝnna nangaro,» cani. 44 Jiɍi adǝgainin gǝndewu yindi ti-a rokko jajaanadǝ ye Isaa rarayera.

Karmo Isaye

(Mar 15.33-41; Luk 23.44-49; Yah 19.28-37)

45 Kausu kǝla dawu duwon, dunia nga tǝmje cǝlǝmbo walje, har sa yakku kajiriyero kiado. 46 Sa yakku kajiriyedǝ Isa kowo dunoaro sapce: «Eloi, Eloi, lama sabaktani?» yeno, maananjudǝ «Alani, Alani, awiro wua kolsem?»† 47 Am nadǝn dajanadǝ adǝa fangeranniya, laanjaye: «Nawi Iliyaa bowoji!» yera. 48 Sadǝman falnja cǝgase leje soso ngoje diben comcombo lǝpciye cuttuluwe karo lassiye Isaro sayeyeno. 49 Amma am gapcanadǝye: «Nda kollowo, Nawi Iliya ise tia cǝkkayia, ruiyo!» yera. 50 Daji Isa walde kowo dunoaro sapce ro kirǝmbo.

51 Sa adǝn juwa curo Fado Alayen dǝganadǝ samen tamiya kǝla cidiyannaro kudero farak yindiro kargadan.§ Cidi ye loloyeno, kauwa ye fafalladara, 52 kauriya ye fǝrǝmdane kamin muminnaye ro carǝmbǝna kada karmolan ciyera. 53 Isa karmolan ciyenniya, kaurilan caluwe bǝrni tayirro* ngasaye nadǝn am kadaro fǝleyaadara. 54 Kajalladǝ sojiyanju Isaa gurejaimadǝ-a rokko cidi loloje awo wakkajǝnaa kerunniya, karwunja kamde: «Jiremaro ti Tada Alayedǝma!» yera.

55 Kamuwa kada ye kuruwunin awo ania lawarjai mbeji. Cidi Galileyen Isaa jaane banajagai. 56 Curonjan Meram Magdala so, Meram Yakuba-a Isuwu-aye yanja so, tadawa Jabadiye yanja so mbeji.

Sittǝra Isaye

(Mar 15.42-47; Luk 23.50-56; Yah 19.38-42)

57 Dunia kajiriyenniya, gaɍiwu laa kam Arimatiyaye cunju Isuwu kadio, ti ye fuwura Isaye. 58 Na Bilatussero leje kamin Isayedǝa tiro cadoro kiworǝnniya, Bilatus wada ce kamindǝa tiro kaino. 59 Daji Isuwu leje kamindǝa ngoje lowowon batta linnen kǝkǝrje 60 kaurinju bǝɍin curo kauyen lajǝnadǝro cakke sǝnaje ci kauridǝyero kau kura tǝmbaljiye leyeno. 61 Meram Magdala-a Meram faldǝ-a ye fuwu kauriyedǝn napcana mbeji.

Kauri guredu

62 Yim dabbarduye† kojǝnaye wajǝnanjua wurawa ɍimannaye-a Farisawa-a na Bilatussen captane 63 tiro: «Barganǝmmin, jambama adǝ ronjualan: “Ngawo kawu yakkuyen roaro wallǝkke cikki!” cǝnnadǝa kǝlan taiyena. 64 Adǝ nangaro wada ye sojiyanǝm kauridǝa kawu yakkuro gureja, bare fuwurawanjuso isane kaminnjudǝa ndaljane ambo: “Karmolan cijǝna!” wuljanniro. Jamba daryeyedǝ burwoyedǝa koji,» yera. 65 Bilatusse tayiro: «Sojiyaa ngonowo lenowo, jiɍi nonuwwadǝ gairo kauridǝa gureja!» yeno. 66 Daji kauridǝro lejane kau kura ci kauriyedǝro tawaa bakcagane sojiyadǝa gadiro gǝnayera.

28

Karmolan cidu Isaye

(Mar 16.1-8; Luk 24.1-12; Yah 20.1-10)

1 Yim tustuye koyenniya, mawuye yim burwoyea* suwa lǝp Meram Magdala-a Meram faldǝ-a kauridǝa kuroro leyera. 2 Sadǝman cidi loloyeno, malaiya Kǝmandeye laa samelan jǝpce kau kuradǝa tǝmbalje kǝladǝn napkeno. 3 Camunonju mǝlǝkci gai, kajǝmunju ye bul fok. 4 Sojiyadǝ ridunjuro jauro lolojane am sanuna gairo walyera. 5 Amma malaiyadǝye kamuwadǝro: «Bare rinuwwi! Isa kam kǝskaro jajaanadǝa manuwiro nokkǝna. 6 Wuljǝnadǝ gai, ti na adǝn bawo, cijǝna! Arowo na tia sǝnajanadǝa ruiwo! 7 Daji duwan lenowo fuwurawanjuro: “Karmolan cijǝna. Ti nayia burwonjane cidi Galileyero leji, nadǝn tia ruwi,” wulgǝnowo. Akko adǝa nayiro wulnjagakkǝna,» yeno. 8 Daji kamuwadǝ karwunja kamdǝna ye, jauro kǝji fanjai yero kauridǝn caluwe cagase lawardǝa fuwurawanjuro njadoro leyera. 9 Sadǝman Isa tayia kapciye: «Wusowo!» yenniya, nanjuro isane sinjuro kamdagane tiro ambǝtkeyera. 10 Daji Isaye tayiro: «Bare rinuwwi! Lenowo kǝramiyaniro wulgǝnowo cidi Galileyero leja, nadǝn wua sarui,» yeno.

Sojiya gureduwuye lawar njo

11 Kamuwadǝ ledu cadi duwon, sojiya gureduwuye laanja bǝrnidǝro waldane wurawa ɍimannayedǝro awo wakkajǝna sammaa wulyeyera. 12 Tayi ye amwurawadǝ-a rokko captane nia ngoyeranniya, wuɍi ngǝwu sojiyadǝro cade 13 tayiro: «Akko awo wulluwidǝ: “Bune kǝnǝm diye duwon, fuwurawanjuso isane kaminnjudǝa ndalyera.” 14 Koro gomnadǝ awo adǝa fanjia, tia lowoniye nayia njamoyiye,» yera. 15 Daji sojiyadǝ wuɍidǝa camoye lejane tayiro wuljaanadǝ gai kedo. Adǝgaima ku kundenno mana adǝ curo yaudiyayen tatargada.

Isaye fuwurawanjua nodo

(Mar 16.14-18)

16 Daji fuwurawa mewun tilondǝ cidi Galileyero lejane kau kuruwu Isa tayiro wuljǝgǝnadǝro kadira. 17 Tia kerunniya, tiro ambǝtkeyera, amma laanja dakkera. 18 Daji Isa nanjaro ise tayiro: «Kǝnduwo sameye-a cidiye-a sammaa wuro sadǝna. 19 Adǝma nangaro lenowo jama duniaye sammaa fuwurawaniro dewo, tayiro cu Bawadǝye-a Tadadǝye-a Ruhudǝye-alan kasala yiddowo. 20 Koro wadawa nayiro njadǝkkǝna sammaa jaaro tayia alammowo. Nonowo, wu sawisoro nayi-a rokko, har cidu duniayero,» yeno.

* 1:1 1.1 kitawu - Bam.

† 1:1 1.1 tada - Kaduwu.

‡ 1:18 1.18 Meramdǝ tǝmaji Isuwuye - Kǝla ada yaudiyayen Meram kamu Isuwuye, amma fannjun ti-a rokko dǝganni.

§ 1:21 1.21 Isa - Maana cu adǝyedǝ Kǝmande cǝkkayi.

† 1:23 1.23 Ish 7.14

† 2:6 2.6 Mik 5.2

* 2:11 2.11 mir - Cu kawudiye, jauro buwucci.

† 2:15 2.15 Hos 11.1

† 2:18 2.18 Iri 31.15

† 2:23 2.23 tia - Almasiwu.

* 3:2 3.2 nodo bargaa Mai Samemaye - Kǝrmai Alaye.

† 3:3 3.3 Ish 40.3

† 3:11 3.11 kasala kannuye - Ajawu gǝnaduwu, bi bone nja, bi tayirro kalaktu.

† 4:4 4.4 SK 8.3

* 4:5 4.5 bǝrni tayir - Jerujalem.

† 4:6 4.6 Jaw 91.11-12

† 4:7 4.7 SK 6.16

† 4:10 4.10 SK 6.13

† 4:13 4.13 Jabulon-a Naptali-a - Jiɍi yindi Israyilaye.

† 4:16 4.15-16 Ish 9.1-2

‡ 4:19 4.19 kam tawu - Am duwon am gade Isaa nojaro majaidǝ.

* 5:3 5.3 am karwulan talaawadǝ - Am duwon kǝlanjaa awimaro ngojannin Alaa mǝrsajanadǝ.

† 5:6 5.6 am kǝrma kǝna-a ngudu-aaro jire dioro ngǝnǝptaimadǝ - Am duwon kowoɍi cade awo Ala cǝraanaa dioro majaidǝ.

‡ 5:9 5.9 tadawa Alaye - Alaa mǝrsajane awo ti cǝraanaa dioro majana nangaro, tayi am hal ngǝlaa Alaye gairo waljai.

† 5:21 5.21 NL 20.13; SK 5.17

† 5:27 5.27 NL 20.14; SK 5.18

† 5:31 5.31 SK 24.1-4

† 5:33 5.33 Lew 19.12; KI 30.2; SK 23.21

§ 5:37 5.37 Kǝlado - Yiwulis.

† 5:38 5.38 NL 21.24; Lew 24.20; SK 19.21

† 5:43 5.43 Lew 19.18

* 7:1 7.1 bare wundumaro shara yidduwwi - Bare kǝlandoa sharawu am gadeyero ngonuwwi.

† 7:15 7.15 alamanja dimi gai, karwunja buldu gai - Curo dǝla, ngawo kani.

‡ 7:22 7.22 yim adǝn - Kiyama.

* 8:11 8.11 am adinnam-a fǝde-alan - Am duwon fǝrdunja kǝrdiye koljane Alaa mǝrsajanadǝ.

† 8:12 8.12 tadawa nodo bargaayedǝ - Israyilawu duwon Alaa mǝrsajannidǝ.

† 8:17 8.17 Ish 53.4

‡ 8:20 8.20 Tada Kambe - Kaala Almasiwuye. Isa kǝla Tada Kamben manajiya, kǝlanjuman manaji.

§ 8:29 8.29 sanju cǝdǝnnin - Sa tayiro wowom gǝnaduwuye cǝdǝnnin.

* 9:1 9.1 bǝrninja - Bǝrni Kafarnaambe.

† 9:13 9.13 Hos 6.6

† 9:13 9.13 biwumasoa bowodu - Tuwa cado Alaa jaaro.

‡ 9:14 9.14 asem - Faral gǝni, nafila.

§ 9:17 9.17 satkidǝ falde - Diben bǝɍin mojogolje kuraro walji nangaro, satki dinadǝ faldi.

* 9:20 9.20 bu fidunju - Salanambu.

† 9:27 9.27 Tada Mai Daudaye - Kaala Almasiwuye. Tidǝ kaduwu Mai Daudaye.

* 10:4 10.4 kam Kan'anaye - Kam lardunju rawoma.

† 10:14 10.14 katti sindoye kagangowo - Sǝmo kasta. Wowom Alayero tayia koljagai.

‡ 10:15 10.15 bǝrni Sodombe-a Gomorre-a - Am bǝrni aniye jauro diwi nangaro, Ala tayiro samelan kannu fijiye siyeyeno.

§ 10:22 10.22 cuni nangaro - Isaa kasattu nangaro.

* 10:22 10.22 sa njerorambe - Kǝnde Tada Kambe.

† 10:25 10.25 Beljabul - Yiwulis, Mai sedannaye.

‡ 10:34 10.34 kashagar - Firda.

* 11:3 11.3 fuwun isimadǝ - Almasiwu.

† 11:10 11.10 Mal 3.1

† 11:21 11.21 ajaja-a buwu-a - Noduwuram lagaranne.

‡ 11:22 11.22 bǝrni Tirre-a Sidonne-a - Am bǝrni aniye jauro diwi nangaro, Ala tayia siyeyeno.

§ 11:24 11.24 bǝrni Sodombe - Am bǝrni adǝye jauro diwi nangaro, Ala samelan tayiro kannu fijiye siyeyeno.

* 11:29 11.29 duini - Alamdu Isaye.

† 12:4 12.4 1Sam 21.1-6

* 12:5 12.5 awo yim tustuyea kǝndoro haram - Kida.

† 12:6 12.6 awo laa - Isa kǝlanjuma-a nodo bargaa Mai Samemaye-a.

† 12:7 12.7 Hos 6.6

† 12:21 12.18-21 Ish 42.1-4

‡ 12:24 12.24 Beljabul - Yiwulis.

§ 12:48 12.48 Wundu yanidǝ wo? Koro wunduso yanigǝnasodǝ wo? - Na Alayen nankǝramidǝ buye gǝni, mana Alaye ga so, rawonju dio soye.

* 13:12 13.12 kam nanjun awoamadǝ - Kam mana Isaye fanjidǝ, nodunju cǝrgane caye kojǝnaro asuji.

† 13:12 13.12 kam nanjun bawomadǝ - Kam mana Isaye fanjiwawodǝ, nodunju ganadǝmaa tilan camoyi.

† 13:15 13.14-15 Ish 6.9-10

† 13:35 13.35 Jaw 78.2

* 15:2 15.2 mukkonja tuljannin - Kǝla ada yaudiyayen kam mukko tuljǝnnin kǝmbo juwuia, tayir gǝniro walji.

† 15:4 15.4 NL 20.12; SK 5.16

† 15:4 15.4 NL 21.17; Lew 20.9

† 15:9 15.8-9 Ish 29.13

† 15:22 15.22 Kan'anama - Kan'anadǝ cu lardu Israyilaye jaman Nawi Musayen. Kan'anawu samma kǝrdiya, koro yaudiya tayia wul wajana.

* 16:16 16.16 Almasiwu - Kaala Isaye.

† 16:18 16.18 Biturus - Maana cu adǝyedǝ kau.

‡ 16:18 16.18 kau adǝ - Awo Biturus wuljǝnadǝ.

§ 16:18 16.18 jama wua gawu - Jama Isaa Almasiwuro kasaccanadǝ.

* 16:19 16.19 cuwuram nodo bargaa Mai Samemaye - Cuwuramma nodo Mai Samemaye njǝdǝkki.

* 17:10 17.10 Nawi Iliya burwoje isi - Kawu Almasiwu Alaye isidǝro, Nawi Iliya isi.

* 18:5 18.5 cunilan - Isaa kasattu nangaro.

† 18:24 18.24 talanti - Ngal wuɍiye. Talanti faldǝ alama alwasi kida kǝrwu mewu wuriye gai.

‡ 18:28 18.28 dinariyus - Wuɍi Rombe. Dinariyus faldǝ alwasi kida kawu falle.

† 19:4 19.4 Bad 1.27; 5.2

† 19:5 19.5 Bad 2.24

† 19:7 19.7 SK 24.1-4

* 19:12 19.12 am laa kǝlanja adimbo cadǝna - Am laa kǝlanja adim gairo ngojane kamu dio wajana.

† 19:16 19.16 ro sawisoye - Ro duwon na Alayen tǝmmaro ceriwawodǝ.

‡ 19:17 19.17 wadawa - Wadawa curo Attaura Nawi Musayen ruwuwada.

† 19:19 19.18-19 NL 20.12-16; Lew 19.18; SK 5.16-20

§ 19:29 19.29 cuni nangaro - Isaa kasattu nangaro.

* 20:2 20.2 dinariyus - Wuɍi Rombe. Dinariyus faldǝ alwasi kida kawu falle.

† 20:22 20.22 kǝnjaram - Kǝnjaram bone njaye.

* 21:5 21.5 Fero Siyonne - Am Jerujalembe, wotte jama Alaye.

† 21:5 21.5 Jak 9.9

† 21:9 21.9 Hosanna! - Kalma tǝlam yaudiyaudiye, maananjudǝ «Alaa yungoriyo!»

† 21:9 21.9 Jaw 118.25-26

† 21:13 21.13 Ish 56.7

† 21:13 21.13 Iri 7.11

† 21:16 21.16 Jaw 8.2

† 21:42 21.42 Jaw 118.22-23

* 22:17 22.17 Kaisar - Gomna kura Rombe.

† 22:19 22.19 dinariyus - Wuɍi Rombe. Tilan akki Kaisarro biyajagai.

† 22:24 22.24 SK 25.5

‡ 22:30 22.30 malaiyawa gai - Tayidǝ sawisoro na Alayen roa dasayi, gadero sanuiwawo. Adǝ nangaro samelan kaduwu mada bawo.

† 22:32 22.32 NL 3.6

† 22:37 22.37 SK 6.5

† 22:39 22.39 Lew 19.18

§ 22:42 22.42 Tada Mai Daudaye - Kaala Almasiwuye. Tidǝ kaduwu Mai Daudaye.

† 22:44 22.44 Jaw 110.1

* 23:2 23.2 napturam Nawi Musaye - Kǝnduwo jamaro mana Alaye alamduwu-a fisarduwu-aye.

† 23:5 23.5 laya - Laya yaudiyaudi mana Alaye kǝlan ruwuwada ngum-a ngasu-aro tudǝgǝnadǝ.

‡ 23:9 23.9 Bawa - Bawa buye gǝni, Ala Bawando Mai Samema.

§ 23:24 23.24 Kandana cejenuwi, amma kaɍimo yunduwi! - Kandana-a kaɍimo-adǝ haram. Awo tǝngǝɍima carune wayera yaye, awo jaumaro kura carune wajanni.

* 23:38 23.38 fanndo de sul kolnjaana - Ala nguwunjan culuwuna.

* 24:5 24.5 cunilan - Am ngǝwu cu Almasiwuye kǝlanjaro ngojane awo ania cani.

† 24:9 24.9 cuni nangaro - Isaa gawwa nangaro.

‡ 24:13 24.13 sa njerorambe - Kǝnde Tada Kambe.

† 24:15 24.15 Dan 9.27; 11.31; 12.11

† 24:30 24.30 Dan 7.13-14

§ 24:33 24.33 ti cinnalan - Kǝnde Tada Kambedǝ del karǝnjǝna.

* 25:1 25.1 sa adǝn - Sa Tada Kambedǝ duniaro walde isidǝn.

† 25:15 25.15 talanti - Ngal wuɍiye. Talanti faldǝ alama alwasi kida kǝrwu mewu wuriye gai.

‡ 25:29 25.29 wundu duwon nanjun awoamadǝ - Kam mana Isaye fanjidǝ, nodunju cǝrgane caye kojǝnaro asuji.

§ 25:29 25.29 kam nanjun bawomadǝ - Kam mana Isaye fanjiwawodǝ, nodunju ganadǝmaa tilan camoyi.

* 26:2 26.2 sala Laya Njǝkkayirambe - Laya Israyilawuye jaman Nawi Musayen.

† 26:6 26.6 Siman dǝɍima - Ti calan dǝɍima duwon ngajǝnadǝ.

‡ 26:24 26.24 Tada Kambedǝ sapti - Isa nui.

§ 26:28 26.28 bu aman ndǝptaye - Bu Isaye duwon aman bǝɍin katte Ala-a adamgǝna-ayea tabbacciyidǝ.

† 26:28 26.28 NL 24.8; Iri 31.31-34

* 26:29 26.29 ingi inabbe - Diben.

† 26:31 26.31 Jak 13.7

† 26:39 26.39 kǝnjaram - Kǝnjaram bone njaye.

‡ 26:41 26.41 Ruhu kambedǝ - Ro kambe.

§ 26:53 26.53 kǝwu malaiyawaye - Malaiya dǝwu arakku gai.

† 26:64 26.64 Dan 7.13-14

* 26:65 26.65 kalwunju karje - Noduwuram karwukuttaye.

† 27:10 27.9-10 Jak 11.12-13

* 27:28 27.28 kalwu kime - Kalwu maila.

† 27:29 27.29 aɍiawu kaɍiyiye - Jawa maila-a camun, amma awo ruduye.

‡ 27:34 27.34 awo laa cǝm fok - Karwun tiyi jau nǝmdaye.

† 27:46 27.46 Jaw 22.1

§ 27:51 27.51 juwa curo Fado Alayen dǝganadǝ yindiro kargadan - Barga karmo Isayen juwa na Ala-a tadoye gǝrajidǝ kargada, kǝrma jawal Ala-a tadoyedǝ kaada.

* 27:53 27.53 bǝrni tayir - Jerujalem.

† 27:62 27.62 yim dabbarduye - Jǝmma. Yim tustuyedǝ sǝbdu.

* 28:1 28.1 mawuye yim burwoyea - Ladu.

Markus

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

MARKUS

Kawuɍi kǝji Isa Almasiwuye Markus ruwujǝnadǝ

Linjila Markusse

Kitawu Markussedǝ Linjila kǝnyindiye wo. Markusdǝ, ti kǝlanju kǝngayamba mewun yindin Isaye falnja gǝni yaye, ti sawa Biturus-a kǝngayamba gadedǝ-aye, koro tayia jauro nojǝna. Adǝ nangaro tayiyen kǝla awo Isa cǝdǝna-a awo ambo wuljǝgǝna-ayen fangeno. Saa findi bi fiakku gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen, Ruhu Alaye tia cakke taldu bawoaro awo ania jama Isaa gawu bǝrni Rombero ruwuyeyeno. Nonowo, lamar ani ku saa dǝwu yindi gai wakkajana yaye, Ala cakke Linjila adǝ awima gadejǝnnin har nandero kadio.

Akko lawarra curo kitawu adǝyen dasaanadǝ:

Dabbarda kida Isaye (1.1-13)

Kida Isaye cidi Galileyen (1.14–9.50)

Kida Isaye cidi Yahudiyayen (10.1-52)

Kida Isaye Jerujalemnin (11.1–13.37)

Karmo-a karmolan cidu-a Isaye (14.1–16.20)

Kawuɍi kǝji Isa Almasiwuye Markus ruwujǝnadǝ

DABBARDA KIDA ISAYE

1

Nawi Yahayaye Isaro jawal dabbarduwu

(Mat 3.1-12; Luk 3.1-20; Yah 1.19-28)

1 Akko badiduram kawuɍi kǝji Isa Almasiwu Tada Alayedǝ. 2 Kuren curo kitawu Nawi Ishayayen ruwuwadadǝ gai:

«Nin fuwunno kǝngayammi nodǝkke,

jawalnǝm cassai.†

3 Tidǝ kam laa karaan kowo sapce:

“Kǝmandero jawal dabbargǝnowo,

koduramnju cǝkko dewo!”

cǝne mawoji.»†

4 Nawi Yahaya Kasalama fǝlediye karaan jamaro kawuɍi kasala tuwaye biwuwa gawurduye cǝddi kǝrga. 5 Adǝgaima am lardu Yahudiyaye-a bǝrni Jerujalembe-a samma nanjuro isane biwunja wuljane curo bǝrǝm Jordaniyen tayiro kasala tuwaye kiddo. 6 Yahayaye kajǝmunjudǝ kanduɍi kaɍimoyen caaada, canjanju ye ngirin tikkerǝna. Kǝmbonju ye kawi-a kǝmagǝn-a. 7 Jamaro kawuɍi cǝdde: «Kam laa wua kǝnduwon kosǝna je sunonjuye ngunǝme wuiduma tikkǝni ngawonin isi. 8 Wudǝ ingilan nayiro kasala ngeddǝkko, amma tidǝ Ruhu Alayelan nayiro kasala njaddi,» yeno.

Ruhu Alaye Isaro jǝptuwu-a Yiwulisse Isaa jaraptu-a

(Mat 3.13-17; 4.1-11; Luk 3.21-22; 4.1-13)

9 Yim anin Isa bǝla Najarat cidi Galileyedǝn cije bǝrǝm Jordaniyero ise Nawi Yahaya tiro kasala kiddo. 10 Isa ingidǝlan kiluwunniyama, same farakko fǝrǝmde Ruhu Alaye alama bullam gai tiro jǝpciyi kiro. 11 Koro samelan kowo nukce: «Nima Tadani wo, njǝraakkǝna. Niramnin jauro karwuni kǝjijǝna!» yeno. 12 Sadǝman Ruhu Alayedǝ tia cakke karaa dǝɍiro kiluwo. 13 Karaadǝn kawu fidewuro Yiwulis tia jarapci kǝrga. Ti bundiya karaaye-a rokko, malaiyawa ye tiro kissagai.

KIDA ISAYE CIDI GALILEYEN

Isaye kidanju badidu

(Mat 4.12-17; Luk 4.14-15)

14 Ngawo Nawi Yahayaa kosoro casakkǝnayen, Isa cidi Galileyero walde jamaro kawuɍi kǝji Alaye wulduwu badiyeno. 15 Tiye: «Sadǝ cǝdǝna, nodo bargaa Alaye del karǝnjǝna! Tǝmmowo, kawuɍi kǝji Alayedǝa kasaddowo!» yeno.

Isaye fuwurawanju burwoyea bowodu

(Mat 4.18-22; Luk 5.1-11)

16 Yim laa Isa ci bǝrǝm Galileyea jǝgai duwon, Siman-a yanjugǝna Andarawus-a buni taramnja bǝrǝmdǝro fijagai kiro. Tayidǝ buni tawu. 17 Isaye tayiro: «Arowo wua sǝgaiwo, nayia kam tawuro* njadǝkki,» yeno. 18 Sadǝman buni taramnja koljane tia geya.

19 Koro gana fuwuyenniya, Yakuba tada Jabadiye-a yanjugǝna Yahaya-a curo maarayen buni taramnja caassai kiro. 20 Sadǝman tayia bowoje cijane bawanja Jabadi-a kidawunju-aa curo maaradǝyen koljane tia geya.

Isaye kam karuwaa isangaduwu

(Luk 4.31-37)

21 Daji Isa-a fuwurawanju-a bǝrni Kafarnaambero kadira. Yim tustuye† kidǝnniyama, Isa dandallo ngaye jamaa alamdu badiyeno. 22 Jamadǝ alamdunjudǝa ajapkera, dalilnjudǝ alamdunjudǝ malǝmba Attaurayedǝ gai gǝni, kǝnduwoaro manaji nangaro. 23 Sa adǝn curo dandalnjadǝyen karuwama laa burwu cakke: 24 «A! Awi lambonǝm andiro, Isa kam Najaratte? Andia siduwuro wa kadim? Nia asunjǝkkǝna, nima Tayir Alayedǝ wo!»‡ yeno. 25 Amma Isa sedandǝro jǝkkade mana dapciye: «Cinǝm jange kamdǝa kolle luwe!» yeno. 26 Daji sedandǝ burwu dunoa cakke kamdǝa jǝjǝkce kolje kiluwo. 27 Tayi samma ajapcane amanjaro: «Attǝ awi? Alamdu jiɍi bǝɍin, diye! Kǝnduwoaro sedansoro wada ciya, jagai!» cani. 28 Sadǝman lawar Isaye cidi Galileye ngaro tatargaada.

Isaye am ngǝwua isangaduwu

(Mat 8.14-17; Luk 4.38-44)

29 Dandaldǝn keluwunniyama, Isa-a Yakuba-a Yahaya-a rokko fado Simanne-a Andarawusse-aro leyera. 30 Ya kǝsai Simannedǝ dondi bowada, kange tia cǝdana. Daji Isaro lawarnju wulyeyeranniya, 31 nanjuro leje mukkonju cǝdane tia kisango. Kangedǝ tia kolje, ti ye tayia sosadu badiyeno.

32 Yim adǝa kǝngal kikkurǝnniya, am dondi-a karuwamaso-a sammaa na Isayero kewudo. 33 Am bǝrnidǝye samma ci fadodǝyen captana duwon, 34 Isa am kada kasuwa jiɍi jiɍia isangayeyeno, koro sedanna kada duyeno. Amma sedannadǝro manadu amarjǝgǝnni, ti wunduro nojana nangaro.

35 Wajǝnanjua suwa lǝp Isa tawaje culuwe na wunduma baworo leje nadǝn moduwa kido. 36 Siman-a amanju-a ye tia madaro keluwo. 37 Kewandǝnniya, tiro: «Am samma nia manjai,» yera. 38 Isaye tayiro: «Bǝlawa gadero leniyo, amnja yero mana Alaye yiddǝkko! Adǝma nangaro kadikko,» yeno. 39 Adǝgaima Isa bǝla bǝlaro leje dandalnjan ambo mana Alaye wuljiyi, sedanna ye duji ngai duwon, cidi Galileye sammaa diriyeno.

Isaye kam barasua isangaduwu

(Mat 8.1-4; Luk 5.12-16)

40 Kam barasua laa na Isayero ise tungurumje tia lowoje: «Raammaa, rangǝme wua isangasǝgǝme tayirro wallǝkki,» yeno. 41 Isa kamdǝa njunoje mukko sajiye tia leje: «Raakkǝna, tayirro walle!» yeno. 42 Sadǝman barasudǝ tia kolje tayirro walyeno. 43 Daji Isa tiro marmarea cǝdde tia salamgeno. 44 Tiro: «Bare awima wundumaro wulgǝmmi, amma lene ɍimandǝro fǝledǝgǝne. Tayirro wallǝmmadǝ, sadaa Nawi Musa wuljǝnadǝa de, jamaro shedaro waljo!» yeno. 45 Adǝ yaye kamdǝ leje ngǝwuro manaje lawardǝa ndarasoro tataryeyeno, har Isa bǝla fimaro rakce federo ngayiwawo, sai karaa wunduma bawolan dǝgai. Koro jama ndarason yaye nanjuro isai.

2

Isaye kam tiyinju nunaa isangaduwu

(Mat 9.1-8; Luk 5.17-26)

1 Ngawo kawu ganayen Isa bǝrni Kafarnaambero walladanniya, jamadǝ ti fadonno fangera. 2 Am ngǝwu isane captane, har cinnaman na baworo walyeno. Tayiro mana Alaye cǝddi duwon, 3 am dewu kam tiyi nunaa laa ngojane isane nanjuro kewudo. 4 Amma jama captana nangaro rakcane Isaa karǝnjaiwawodǝ, daji sorodǝro jawane kǝla sorodǝye na Isa dǝganadǝn kajane kamdǝa kǝla bǝnaramnjuyen sayeyera. 5 Isa kambǝrsenjadǝa kirunniya, kam tiyinju nunadǝro: «Tadani, biwunǝm gawurdǝna,» yeno.

6 Daji malǝmba Attauraye laa nadǝn napkada karwunjan: 7 «Awiro kam attǝ ngai wulji? Alaa gaskajǝna, diye! Ala gǝnia, wunduma kambo biwu gawurjiyi bawo, mare?» cani. 8 Sadǝman Isa awo karwunjaye asuje tayiro: «Awiro karwundon awo ania wulluwidǝ? 9 Ndaso gǝle kam tiyinju nuna adǝro budu wo: “Biwunǝm gawurdǝna” wulduma ra “Cine bǝnarammǝm ngone lene!” wulduma? 10 Nonowo, Tada Kambedǝ* nanjun kǝnduwo biwu ambe dunialan gawurduye mbeji!» yeno. Daji kam tiyinju nunadǝro: 11 «Niro wulnjǝgǝkki, cine bǝnarammǝm ngone fannǝmbo lene!» yeno. 12 Sadǝman kamdǝ fuwu am sammayen cije bǝnaramnju ngoje leyeno. Tayi samma jauro ajapcane Alaa congorǝne: «Awo adǝ gai ngaltema ruiyende!» yera.

Isaye Lewia bowodu

(Mat 9.9-13; Luk 5.27-32)

13 Koro Isa walde ci bǝrǝmbero kadio. Am kada kadami nanjuro isane tayia alamgeno. 14 Kodu cǝdi duwon, Lewi tada Alfawusse kidaramnju akki mowoyen napkadaa kiro. Isaye tiro: «Wua sǝgai!» yenniya, cije tia giya.

15 Isa fado Lewiyen masǝnaro napcǝna duwon, akki mowomaso-a biwuma gadeso-a kada ye ti-a fuwurawanju-a rokko masǝna dioro napkera, tayi gai kada tia jaana nangaro. 16 Malǝmba Attauraye kǝwu Farisawaye laa Isa biwumaso-a akki mowomaso-a rokko masǝna cadiro kerunniya, fuwurawanjuro: «Awiro Isa akki mowomaso-a biwuma gadeso-a rokko masǝna cadidǝ?» yera. 17 Isa adǝa fangenniya, tayiro: «Kam dondi gǝnia, kam ngadǝ lowotor majiwawo. Jiremasoa gǝni, biwumasoa bowoduro† kadikko,» yeno.

Kambiwu kǝla asemben

(Mat 9.14-17; Luk 5.33-39)

18 Fuwurawa Nawi Yahayaye-a Farisawaye-a asem‡ cadai duwon, am laa na Isayero isane tiro: «Awiro fuwurawa Yahayaye-a Farisawaye-a asem cadai, amma fuwurawanǝm cadaiwawodǝ?» cane keworo. 19 Isaye tayiro: «Mai larusaye dawunjan duwon, ngaladiya asem cadai wa? A'a, mai larusaye dawunjan duwon, asem cadaiwawo. 20 Amma sa ise mai larusayedǝa dawunjan cattuluwiya, sa adǝn duwon asem cadai.

21 «Wunduma guntu batta bǝɍinne ingiro cakke captǝnni ngoje kajǝmu dinaro cukkududiwawo. Ngai cǝdia, batta bǝɍindǝ dinadǝyen capte kardudǝ cayemaro kuraro walji. 22 Koro wunduma diben bǝɍin ngoje satki dinaro fijiyiwawo. Ngai cǝdia, dibendǝ satkidǝa falji.§ Diben ye bawo, satki ye bawo. A'a, amso diben bǝɍindǝa satki bǝɍinno fijagai,» yeno.

Isa Kǝma yim tustuye

(Mat 12.1-8; Luk 6.1-5)

23 Yim tustuyea laa Isa-a fuwurawanju-a kulo algamaye rejane kojai duwon, fuwurawadǝ kǝla algamaye fifirdu badiyera. 24 Farisawa laaye tiro: «Akko rui, awiro fuwurawanǝm awo yim tustuyea kǝndoro haramdǝa cadidǝ?» yera. 25 Isaye tayiro: «Sa Nawi Dauda-a amnju-a kǝna fanjanadǝn, awo cǝdǝnadǝa ngaltema kitawulan kǝranuwwi wa? 26 Jaman Abiyatar ɍiman kurayedǝn curo Fado Alayero ngaye burodi sadaaye ngoje jǝgǝre amnju yero ce gewo. Ɍimannaro gǝnia, am gadero burodi sadaaye ngǝrodǝ haram!»† 27 Daji Isaye tayiro: «Ala kamdǝa yim tustuye nangaro alakcǝnni, yim tustuyedǝa kam nangaro alakkeno. 28 Adǝ nangaro Tada Kambedǝ Kǝma yim tustuye, diye!» yeno.

3

Isaye kam mukkonju canaa isangaduwu

(Mat 12.9-14; Luk 6.6-11)

1 Koro Isa walde dandallo kǝrgawo. Nadǝn kam laa mukko canaa mbeji. 2 Am laa ye Isaro ayau gǝnaduwu caraana nangaro hangalnjayen tia ninijai, yim tustuyeaman kamdǝa isangayeyenoaro. 3 Daji Isa kam mukko canaadǝro: «Cine dawunden dane!» yeno. 4 Koro jamadǝro: «Yim tustuyea ngǝla kǝndo ra diwi kǝndoma halal wo? Ro njǝkkawo ra ro tuluwoma halal wo?» cǝne kiworo. Amma gǝm kedo. 5 Isa gǝrgaje kǝla karwukibbanjayen karwunju jauro kuttaje tayia ninije kamdǝro: «Mukkonǝm sane!» yeno. Sayenniya, mukkonju kǝlewa salairo walyeno. 6 Farisawadǝ dandaldǝn keluwunniyama, lejane am Mai Hirudusse-a rokko sawardane jawal Isaa njejoye mayera.

Jama kadaye Isaa ga

(Mat 4.23-25; Luk 6.17-19)

7 Daji Isa-a fuwurawanju-a cijane ci bǝrǝmbero leyera. Cidi Galileyen am kada kadami tia geya. Koro am lardu Yahudiyaye-a 8 Jerujalembe-a lardu Idumiyaye-a cidi adinnam bǝrǝm Jordaniye-a cidi bǝrni Tirre-a Sidonne-alan kada kadami ye awo Isa cǝdisodǝa fanjane nanjuro kadira. 9 Adǝgaima Isaye fuwurawanjuro bare am kada captanadǝ tia gǝgǝrǝpcaganniro maara tiro dabbarjaa yeno. 10 Isa am kada isangajǝgǝna nangaro, am kasuwaasodǝ tia lejaro gǝgǝrǝptagai. 11 Sedanso ye tia caruiya, fuwunjun tungurumjane ngujane yiljane: «Ni Tada Alaye!» cani. 12 Amma bare tia isanojaganniro tayiro jauro kikkado.

Isaye kǝngayamba mewun yindindǝa galadu

(Mat 10.1-4; Luk 6.12-16)

13 Daji Isa kǝla kauyero juwane am tayilan mǝradunjuadǝa bowoje nanjuro kadira. 14 Curonjan mewun yindin kǝreje tayia kǝngayambanjuro galayeno. Nianjudǝ ti-a rokko napca, tayia cunodo leja kawuɍinjua jamaro wuljaa, 15 kǝnduwo sedan dudaye cawando. 16 Akko am mewun yindin galajǝnadǝ, tayima Siman kam tiro cu Biturus cakkǝnadǝ, 17 Yakuba tada Jabadiye, yanjugǝna Yahaya-a, tayi yindi yero cu Bonaji cakkǝna, maananjudǝ tadawa raduye,* 18 koro Andarawus, Filibus, Bartolomi, Matiyu, Toma, Yakuba tada Alfawusse, Tadawus, Siman kam Kan'anaye,† 19 Yahusa Iskariyot kam mukko kǝladowayero Isaa sǝrǝttuwumadǝ.

Kǝnduwo Isaye ndaran isi?

(Mat 12.22-32; Luk 11.14-23)

20 Daji Isa fadoro wallada. Jama kada ye caye gai captane, har Isa-a fuwurawanju-aro masǝna boro katkero. 21 Kǝramiyanju adǝa fangeranniya, tia taro leyera, hangal tia maujǝna cani nangaro. 22 Koro malǝmba Attauraye Jerujalemlan isanadǝye: «Beljabul‡ tia cǝdana! Kǝnduwo mai sedannayen sedannaa duji,» yera. 23 Daji Isa tayia bowoje misalnin tayiro wuljiye: «Awiawin Yiwulis rakce Yiwulissa duji? 24 Kǝrmai duwon kǝlanjuro yaktiyia, rakce dǝgaiwawo. 25 Fado duwon kǝlanjuro yaktiyia, fadodǝ ye rakce dǝgaiwawo. 26 Yiwulis ye kǝlanju lawalaje yaktiyia, rakce dǝgaiwawo, dunonju cerǝna. 27 Wunduma rakce fado kam dunoayero ngaye kǝndanju cǝmoyiwawo, sai kam dunoadǝa cikkeriya duwon. Cikkeriya, kǝndanju cǝmoyi.

28 «Jiremaro nayiro wulnjagakki, biwu so, mana bastuye so samma kambo gawurdiyi. 29 Amma kam Ruhu Alayea bassimadǝ, tǝmmaro tiro gawurdiyiwawo. Biwu har abadaro gawurdiwawo cǝdo!» yeno. 30 Adǝa wuldunjudǝ, ti karuwama cani nangaro.

Isaye yanju-a yanjugǝnaso-a

(Mat 12.46-50; Luk 8.19-21)

31 Isaye yanju-a yanjugǝnaso-a isane ci fadoyen dajane am tia bowojaro kenodo. 32 Am kada ye Isaa dirijane kǝljane napcana duwon, tiro: «Yanǝm-a yanǝmgǝnaso-a deyan nia manjai,» yera. 33 Isaye tayiro: «Wunduso yani-a yanigǝnaso-adǝ wo?»§ yenniya, 34 am nadǝn napcanadǝa ninije: «Akko yani-a yanigǝnaso-adǝ! 35 Wundu duwon awo Ala cǝraanaa cǝdimadǝ, tima yani-a yanigǝna-adǝ wo!» yeno.

4

Misalla Isaye

Misal kasuni jǝjǝrdumaye

(Mat 13.1-9; Luk 8.4-8)

1 Koro Isa walde ci bǝrǝmben jamaa alamdu badiyeno. Am kada kadami nanjun captane, har maararo ngaye napkeno. Amdǝ samma ye cidilan ci bǝrǝmdǝyen dajana ngai duwon, 2 awo kadan misalnin jamaa alamgeno. Curo alamdunjuyen tayiro: 3 «Fannowo, kam laa kuloro algama jǝjǝrduro kiluwo. 4 Jǝjǝrji ngai duwon, kasuni laa jawalnin fiyada. Daji ngudowa isane cotto gewo. 5 Kasuni laa ye na kau kaua katti ngǝwu bawoalan fiyada. Katti ngǝwu bawodǝro, sadǝman ɍiyeno. 6 Amma kǝngal samero tatkenniya, kausu jauje fǝrdu bawo nangaro ɍimje ngamgeno. 7 Kasuni laa ye na ngiwian fiyada. Ngiwidǝ ɍije algamadǝa kimicciye, kǝla cakkǝnni. 8 Amma kasuni laadǝ ye na katti ngǝlaan fiyadanniya, ɍije kǝla ficce nema tai daje kekko, laa tada fiakku fiakku, laa firakku firakku, laa mia mia,» yeno. 9 Daji Isaye tayiro: «Kam sǝmonjuamadǝ fanjo!» yeno.

Dalil Isaye ambo misalnin manaduwuye

(Mat 13.10-17; Luk 8.9-10)

10 Na Isayen wunduma gade baworo walyenniya, tayi mewun yindindǝ-a amnju gade tia dirijane kǝljanadǝ-a kǝla misalladǝyen tia keworo. 11 Isaye: «Nayiro asǝr nodo bargaa Alaye noduro amardǝgǝna, amma tayi dawundon bawomasodǝro awiso misalnin wuldiyi. 12 Ngaima: “Caruima, asujaiwawo. Fanjaima, caɍiwawo. Adǝ gǝnia, Alaro waldane biwunja gawurdǝna!”»† yeno.

Maana misal kasuni jǝjǝrdumaye

(Mat 13.18-23; Luk 8.11-15)

13 Koro Isa walde tayiro: «Misal adǝa asunuwwi wa? Awiawin gǝle misalla gade asunuwi? 14 Kasuni jǝjǝrdumadǝ mana Alaye jǝjǝrjo. 15 Kasuni kǝla jawallen fidǝnasodǝ, tayima am manadǝa fanjana duwon, sadǝman Yiwulis ise mana tayilan fidǝnadǝa cuttuluwidǝ wo. 16 Tayi na kauan fidanasodǝ ye, tayima am manadǝa fanjaiyama, karwu kǝjiaro camoyidǝ wo. 17 Amma tayilan fǝrdu bawo nangaro, tussaiwawo. Kǝla manadǝyen kuttu casaiya, bi am tayia basarjaiyama, wajane koljai. 18 Am laaso ye kasuni na ngiwian fidǝnasodǝ, tayima am manadǝa fanjana duwon, 19 karwungai dio so, arsiyi mangardu so, awo gade luwaptu so karwunjaro ngasaye manadǝa kǝpcane tayiro faidajiyiwawodǝ wo. 20 Amma tayi na katti ngǝlaan fidanasodǝ, tayima am manadǝa fanjane ngojane karwunjan rojana tayiro faidajiyi, nema laa tadanju fiakku, laa firakku, laa mia mia casakkidǝ wo.»

Misal fatǝlaye

(Luk 8.16-18)

21 Koro Isa walde: «Fatǝladǝa kǝmon tǝmdaro ra cidiya dǝgǝllen gǝnaduro cawudi wa? A'a, tia kǝla gǝnaduramnjuyen gǝnajai. 22 Awima gǝraada federo culuwiwawodǝ bawo, koro awima asǝrre isanodiwawodǝ ye bawo. 23 Kam sǝmonjuamadǝ fanjo!» 24 Koro tayiro: «Awo fannuwiro hangal gǝnanowo! Jiɍi ambo ngalgǝwwadǝ gai, nayi yero ngalnjagai, koro adǝa kojǝna nayiro njasargai. 25 Kam nanjun awoamadǝ,* tiro casargai, amma kam nanjun bawomadǝ,† awo cǝdanadǝmaa tilan camoyi.»

Misal kasuni ɍinǝme wuraduye

26 Koro Isa walde: «Nodo bargaa Alayedǝ alamanju kam laa kasuni cidiro fijiyi gai. Fijiyiya, 27 bune yen kal, kausu yen kal, bonewane cǝdi, kasunidǝ ye ɍije wuraji, amma jiɍi fin tǝdi nojǝnni. 28 Kattidǝma cakke nema culuwi. Burwon kal cǝdiya, kǝla ficci. Kǝla cuttuluwiya, sim cǝdi. 29 Bafiyama, tayida ngoje cǝwǝrdi, sa kalaye isǝna nangaro.»

Misal kasuni mutarre

(Mat 13.31-35; Luk 13.18-21)

30 Koro Isa walde: «Awiro nodo bargaa Alayea rattalgǝiye? Misal fin gǝle tia fisarniye? 31 Alamanju kasuni mutarre gai. Kasuni mutarredǝ, curo kasuniya am cidilan fijai sammayen tima tǝngǝɍi wo. 32 Amma fijaiya, ɍije kǝskawa jǝrwulan sammaro kura woro walje, dǝlam kura kura cǝde, har ngudoso rakcane kaudinjun fannja cadandi,» yeno.

33 Kǝla raktunja fanduyen Isa tayiro mana Alayea misal kada jiɍi adǝgainin wulyeyeno. 34 Misalnin gǝnia, awima tayiro wuljǝgǝnni. Amma sa nanjun jama baworo waljiya, fuwurawanjuro awiso fisarjiyi.

Kǝnduwo Isaye kǝla karuwa-a cambaldu ingiye-ayen

(Mat 8.23-27; Luk 8.22-25)

35 Yim adǝa dunia lǝmdu cǝdi duwon, Isaye fuwurawanjuro: «Leniyo bǝrǝmdǝa falliyo ci ingiye todǝro koniyo!» yeno. 36 Daji jamadǝa kolyeranniya, maaradǝn Isaa ngojane leyera. Maara gade ye rokkonjun mbeji. 37 Daji karuwa dunoa cije ingi bǝrǝmbe cambalje maaradǝro fidiye, har maaradǝa lǝptu mayeno. 38 Sadǝn Isa ngawo maaradǝyen kǝlanju birlan kǝnǝm cǝdi. Fuwurawanjudǝ tia kǝnǝmnin kesangǝranniya, tiro: «Sayinna, nuiye, ni lambonǝm bawo wa?» yera. 39 Isa cije karuwadǝro jǝkkade ingi bǝrǝmbedǝro: «Waldǝne gǝm bone!» yenniya, karuwadǝ daje dunia gǝmbo walyeno. 40 Daji Isaye tayiro: «Awiro yaayew? Kua yaye kambǝrsendo bawo wa?» yeno. 41 Fuwurawanjudǝ jauro rijane amanjaro: «A! Wundu gǝle kam attǝ? Karuwa-a bǝrǝm-ama mananju jagai!» yera.

5

Kǝnduwo Isaye kǝla sedannayen

(Mat 8.28-34; Luk 8.26-39)

1 Daji Isa-a fuwurawanju-a bǝrǝmdǝa faljane kojane cidi Gǝrasawuyero kadira. 2 Isa maaradǝlan jǝpkenniyama, karuwama laa kaurilalan culuwe tia kapkeyeno. 3 Kamdǝ kaurilalan kǝrga, koro wunduma rakce tia cikkeriwawo. Saɍgalaman tia geroro yojiwawo. 4 Calan ngǝwuro sinju-a mukkonju-aro saɍga casakkǝna yaye, kullum kǝjan kǝjanno kakamji. Wunduma rakce tia rojiwawo. 5 Bune-a kausu-a curo kaurila-a kauwa-ayen burwu cakke tiyinju kaunin rereji kǝrga.

6 Kamdǝ Isaa kuruwun kirunniya, cǝgase ise fuwunjun tungurumje nguje 7 dunonjuro yilje: «Awi lambonǝm wuro, Isa Tada Ala Mai Samemaye? Fuwu Alayen lowonjǝkkǝna, bare wuro ajawu gǝnasǝgǝmmi!» yeno. 8 Adǝa wuldunjudǝ, Isaye calan tiro: «Sedan, kamdǝa kolle luwe!» cǝnna nangaro. 9 Daji Isaye tiro: «Wundu cunǝm?» cǝne kiworǝnniya, tiye: «Cuni Kǝwu Sojiyaye,* andi kada nangaro,» yeno. 10 Bare tayia cididǝlan dujǝnniro Isaa ngǝwuro lowoyeno. 11 Nadǝn alade kada kǝla kau kuruwuyen newo cadi ye mbeji. 12 Koro sedannadǝ Isaa lowojane: «Aladeyadǝro dusagane curonjaro ngayiyo!» yera. 13 Tayiro amarjiye caluwe curo aladeyadǝyero kasargawo. Daji aladeyadǝ alama dǝwu yindi gai ngǝrǝmjane kaulan jǝpcane bǝrǝmdǝro fidagane ingiye ngoje kasuno.

14 Sǝniya aladeyayedǝ cagase lejane bǝladǝ-a karaanju-alan lawardǝa ambo wulyeyera. Amdǝ ye awo wakkajǝnadǝa kuroro keluwo. 15 Na Isayero isane kam duwon tilan kǝwu sedannaye caluwunadǝ kajǝmunju ye lujǝna, hangalnju ye kalkaljǝna napkada kerunniya, riyera. 16 Tayi lamar adǝa carunadǝ awo karuwamadǝ-a aladeyadǝ-aro wakkajǝgǝnadǝa amdǝro wulyeyera. 17 Daji amdǝ ye Isa cidinja koljoro tia lowodu badiyera. 18 Isa maaradǝro ngayi duwon, kam tilan sedanna caluwunadǝ ye Isaa lowoje kasacco rokkonjun dǝga yeno. 19 Isa tiro amarjǝgǝnni, tiro: «Waldǝne fannǝmbo, ser kura Kǝmande niro njǝddǝnadǝ-a jiɍi nia njunonjǝnadǝ-a tayiro satkǝne!» yeno. 20 Daji kamdǝ leje cidi Bǝlamewuyen ser kura Isa tiro cǝddǝnadǝa ambo wulduwu badiyeno. Tayi samma ajapkera.

Kǝnduwo Isaye kǝla kǝndondi-a karmo-ayen

(Mat 9.18-26; Luk 8.40-56)

21 Koro Isa walde maaradǝn bǝrǝmdǝa falje koyenniya, jama kada isane tia dirijane kǝlyera. Isa ci bǝrǝmben duwon, 22 kam laa wurawa dandaldǝye falnja cunju Jairus nadǝro kadio. Isaa kirunniya, fuwunjun tungurumje 23 tia jauro lowoje: «Feroni kǝlayakku no cǝdi. Are mukkonǝm tiro gǝnagǝne, ngajo roaro dǝgaro!» yeno. 24 Isa cije kamdǝ-a rokko leyera. Koro jama kada jaane tiro kǝkǝldagane tia gǝgǝrǝpkeyera.

25 Kamu laa ye nadǝn mbeji, kǝrwu mewun yindinno bu fidunju† dajǝnni. 26 Mukko karwunma ngǝwusoyen jauro leiya cana, koro kǝndanju sammaa cuwatkǝna yaye, kalkalnju cuwandǝnni, kasuwadǝ fuwu juwui. 27 Daji lawar Isayedǝa fangenniya, kamudǝ ise ngawoyen susuje kalwunjudǝa leyeno, 28 awoa karwunjun: «To, kajǝmunju bas lekkia, ngakki,» cǝni. 29 Sadǝman bu fidunju dayeno, koro nanlewa cuwandǝnaro tiyinjun fangeno. 30 Sadǝman Isa ye kǝnduwo tilan culuwunaro asuje dawu jamadǝyen suworde: «Wundu kalwuni lejo?» cǝne kiworo. 31 Fuwurawanjudǝye tiro: «A! Jamadǝ niro kǝkǝldagane gǝgǝrǝmnjaana rumma duwon, wundu nia lenjoro korǝmidǝ?» yera. 32 Amma Isa memeje kam adǝa cǝdǝnadǝa kuroro mayeno. 33 Kamudǝ awo tiro wakkajǝgǝnadǝa nojǝna nangaro, rije lolojiaro ise fuwunjun tungurumje tiro jiredǝ ngaa wulyeyeno. 34 Daji Isaye tiro: «Feroni, kambǝrsenǝm nangaro njǝkkawo fandǝmma! Kǝlewan lene, nanlewa yade!» yeno.

35 Isa tiro manajiyi ngai duwon, am laa fado fuwuma dandalledǝro isane tiro: «Feronǝm bawojǝna. Awiro malǝmdǝa gadero suwollǝmi?» yera. 36 Amma Isa awo wuljaidǝa fangenniya, fuwuma dandalledǝro: «Bare rinǝmmi, biya yasarai!» yeno. 37 Biturus-a Yakuba-a yanjugǝna Yahaya-a gǝnia, bare wunduma gade tia jǝganni yeno. 38 Fado fuwuma dandalledǝro kadiranniya, Isa jama captana kalala fijai kiro, laa so cadi, laa waiyo cani. 39 Kǝrgaanniya, Isaye tayiro: «Awiro kalala finuwi ye, so diwi yedǝ? Ferodǝ bawojǝnni, kǝnǝm cǝdi,» yeno. 40 Amma tia rujane tiro kaasu keddo.

Amdǝ sammaa deyaro kittuluwunniya, ferodǝye bawa-a ya-a am tia casadduwunadǝ-aa ngoje na ferodǝyero kasargawo. 41 Ferodǝa mukkoyen kidanniya, tiro: «Talita kum!» yeno, maananjudǝ: «Feroma, niro wulnjǝgǝkki, cine!» 42 Sadǝman ferodǝ cije dadadu badiyeno. Tidǝ kǝrwunju mewun yindin. Adǝa kerunniya, jauro ajapkera. 43 Daji Isa wada ce tayiro bare wunduma lawar adǝa fanjǝnni yeno. Koro awo kǝmboye ferodǝro cado yeno.

6

Am bǝla Najaratte Isaa wadu

(Mat 13.53-58; Luk 4.16-30)

1 Daji Isa nadǝa kolje bǝla wurajǝnadǝro kadio. Fuwurawanju ye tia geya. 2 Yim tustuyea dandallan jamaa alamdu badiyeno. Am tia kǝrǝnjana ngǝwuso ajapcane: «Ndaran kam attǝ awo ania kiwando? Nanrashidu tiro tina attǝ awi? Koro ndayilan awo ajabba ajabba mukkonjuyen tǝdi? 3 Ti gǝna katako karoma, tada Merambe, yeiya Yakubaye-a Josiye-a Yahusaye-a Simanne-adǝ wo? Koro yanjugǝnawa ferowadǝ-a rokko kǝrgaiye, mare?» cane tia kasatturo wayera. 4 Isaye tayiro: «Nawi curo bǝlanjaye-a durnjuye-a am fannjaye-aro kajia, darajanjua,» yeno. 5 Adǝ nangaro nadǝn awo ajabba ajabba rakce cǝdǝnni, sai am dondi gana laaro mukkonju gǝnajiye tayia isangayeyeno. 6 Adǝgaima Isa kǝla kambǝrsenambunjayen ajapkeno. Daji bǝla bǝlaro leje jamaa alamdu badiyeno.

Isaye kǝngayambanju mewun yindindǝa nodo

(Mat 10.5-15; Luk 9.1-6)

7 Daji Isa mewun yindindǝa bowoje tayiro kǝnduwo kǝla sedannayen ce tayia yindi yindiyen nodo badiyeno. 8 Tayiro wada ce bǝlawurodǝro ka gǝnia, bare awima ngojanni: kǝmbo, bi ngǝrwu, bi wuɍi, 9 koro suno casakko, amma bare gǝmaje yindi ngojanni yeno. 10 Koro tayiro: «Ndaran yaye fado ngawuwwadǝn nammowo, har kawu nadǝa kolluwiro. 11 Amma ndaran yaye nayia njamowonni bi manando fandu wayeraa, nadǝa kolluwiya, katti sindoye kagangowo,* tayiro shedaro waljo!» yeno. 12 Adǝgaima kǝngayambanjudǝ lejane ambo kawuɍi cadde tuwa cado yera. 13 Sedan kada duyera, koro am dondi kadaro kǝndawu jaitunne fijagane samjagane tayia isangayeyera.

Mai Hirudusse Nawi Yahayaa roro njejo

(Mat 14.1-12; Luk 9.7-9)

14 Mai Hirudus lawar ani sammaa fangeno, dalilnjudǝ cu Isayedǝ ndarasoro tatardǝgǝna nangaro. Am laaye: «Yahaya Kasalama roaro walje cijo! Adǝma nangaro kǝnduwo awo ajabba ajabba dioye nanjun mbeji,» cani. 15 Laaye: «Ti Nawi Iliya,» cani. Laaye: «Ti nawi, nawiya kureye falnja gai,» cani. 16 Amma Mai Hirudus adǝa fangenniya, tiye: «Yahaya kam kǝlanju kammǝkkǝnadǝ roaro walje cijo!» yeno.

17 Caman Mai Hirudus Ya Hirudiyaa, ti kamu yanjugǝna Mai Filibusse duwon, kamuro cǝmowona. Ti nangaro, Mai Hirudus cakke Yahayaa cadane cekkere kosoro kesakko, 18 dalilnjudǝ Yahayaye Mai Hirudusso: «Kamu yanǝmgǝnaye mowodǝ haram!» cǝnna nangaro. 19 Koro Ya Hirudiya Yahayaa wul wajǝna, har tia roro njejoro maji. Amma jawal cuwandǝnni, 20 dalilnjudǝ Mai Hirudus Yahayadǝ jirema ye, kam Alaye yero asujiye tia rije cǝɍiwi nangaro. Mai Hirudus tia kǝrǝnjiya, hangalnju ciji, adǝ yaye mananju fanduro cǝraana.

21 Ngaima duwon Ya Hirudiyaye sanju kadio.† Saanduri Mai Hirudus tambǝnaye kidǝnniya, Mai Hirudus wakkillanju-a kajallawanju-a amwurawa cidi Galileye-aro masǝna kǝji dabbaryeyeno. 22 Fero Ya Hirudiyaye ise bikke kirandǝnniya, Mai Hirudus-a kusottowanju-a ye karwunja jauro kǝjiyeno. Maidǝye ferodǝro: «Awi yaye ronǝm cǝraanadǝa suwore niro njikke!» yeno. 23 Kansi juwune tiro: «Kore! Awodǝ reda cidiniyero walyeno yaye, niro njikki,» yeno. 24 Daji ferodǝ culuwe yanjuro: «Yani, awiro tia korǝkki?» yenniya, Ya Hirudiyaye: «Kǝla Yahaya Kasalamaye!» yeno. 25 Sadǝman ferodǝ dǝgalje na Maidǝyero walde tiro: «Wuro kǝrmamaro kǝla Yahaya Kasalamaye curo buwuruyen simiya, raakko!» yeno. 26 Maidǝ karwunju jauro kuttu yaye, kansi bonju-a kusottowanju-a nangaro ferodǝro daptuwu cǝraanni. 27 Sadǝman kowonanju laaro wada ce kǝla Yahayayedǝa cuwudo yeno. Kowonadǝ leje kosolan kǝla Yahayaye kamje 28 kǝlanjudǝa buwurulan cuwude ferodǝro kaino, ti ye ngoje yanjuro kaino. 29 Fuwurawa Yahayaye lawar adǝa fangeranniya, isane kaminnju ngojane caade kauriro casakke sǝnayera.

Isaye am dǝwu uwu ambadu

(Mat 14.13-21; Luk 9.10-17; Yah 6.1-15)

30 Kǝngayambadǝ na Isayen captane awo cadǝna-a jiɍi jamaa alamjana-a sammaa tiro wulyeyera. 31 Isaye tayiro: «Arowo runde karaa na wunduma bawo laaro leniyo, tussowo!» yeno, dalilnjudǝ am kada kadami nanjaro isane waldai, har dama masǝna dioyemaa cawandǝnni nangaro. 32 Daji tayi runja maararo ngasaye karaa na wunduma baworo leyera. 33 Amma ledu cadilan am kada tayia carune asujane bǝla samman caluwe silan cagase tayin fuwunno nadǝro leyera. 34 Isa maaradǝn jǝpkenniya, jama kada captanadǝa cure tayia njunoyeno, tayi alama dimiya sǝni bawoa gai nangaro. Daji awo kadan tayia alamdu badiyeno.

35 Dunia lǝmgenniya, fuwurawanju isane tiro: «Na adǝ karaa bowu, koro dunia ye lǝmjǝna. 36 Jamadǝa salamme, bǝla-a bǝladeya-asoro leja awo kǝmboye cesiwo!» yera. 37 Amma Isaye tayiro: «Nayima awo kǝmboye tayiro yowo!» yeno. Tayiye: «A! Leniye kǝmbo dinariyus‡ yer yindia yuwiye tayiro yiye wa?» yera. 38 Isaye: «Burodi ndawu taw? Lenowo ruiwo!» yeno. Lejane kerunniya, tiro: «Uwu buni yindi-a,» yera. 39 Daji Isa wada ce jamadǝa yakca kǝwu kǝwuro kǝla kajim kǝɍiyen napca yeno. 40 Adǝgai amdǝ yaktane laa mia mia, laa fiwu fiwuro napkera. 41 Daji burodi uwudǝ-a buni yindidǝ-a ngoje kǝla samero sapce Alaro ardiyenniya, burodidǝa fǝsakce fuwurawanjuro ce fuwu jamadǝyen gǝnayera. Koro buni yindidǝ yea tayi sammaro dagaryeyeno. 42 Tayi samma jawune kulyera. 43 Fuwurawadǝ gaptowo burodiye-a buniye-aa capkeranniya, jowo mewun yindin kesǝmbǝɍo. 44 Am kǝmbo adǝa jawunadǝ kongwa dǝwu uwu.

Isaye kǝla ingiyen silan ledu

(Mat 14.22-36; Yah 6.16-24)

45 Sadǝman Isa fuwurawanjudǝa cakke tin fuwunno bǝrǝmdǝa koja ci todǝro bǝla Baitsaidayero lejaro maararo kasargawo, ti ye jamadǝa salamji yeno. 46 Tayia salamgenniya, moduwa dioro kǝla kau kuruwuyero giwa. 47 Kǝngal kikkurǝnniya, maaradǝ dawu ingiyen, Isa ye ti tilonju lok kǝla kauyen. 48 Karuwa dunoa nangaro fuwurawanju kiaddin fuwuro lejairo kirunniya, Isa sa yakku buneyen kǝla ingiyen silan nanjaro kadio. Karǝnnjayen kodu cǝraana duwon, 49 Isa kǝla ingiyen silan ledu cǝdidǝa kerunniya, kaime kam nunaye cane burwu kesakko. 50 Tayi samma tia caruna ye, karwunja kamdǝna ye. Sadǝman Isa tayiro manajiye: «Karwundo gerowo, wuma! Bare rinuwwi!» yeno. 51 Daji tayiro kǝldiye maaradǝro kǝrgaanniya, karuwadǝ gǝm nǝmgeno. Tai dajane ajapcana, 52 dalilnjudǝ maana lamar burodi uwuyedǝa asujanni, kǝlanja tikkerǝna nangaro.

53 Daji bǝrǝmdǝa faljane koyeranniya, cidi Genesarettero isane maaradǝa kekkero. 54 Maaradǝn jǝpkeranniyama, am cididǝye Isaa asuyera. 55 Adǝgaima amdǝ cagase cididǝ ngaro tatardagane amnja dondiso kǝla bǝnaramnjayen ngojane ndara yaye na ti mbeji fanjanadǝro njado badiyera. 56 Bǝladeya, bi bǝla, bi bǝla kuloye, biya ndara duwon na lejǝna ngasoro am dondisodǝa ngojane cawude ci kalwunjuye runju lejaro tia lowoyera. Am kalwunjudǝa lejana samma ngayera.

7

Ada amwurawaye

(Mat 15.1-9)

1 Farisawa-a malǝmba Attauraye laa-a Jerujalemlan isane na Isayen capkadaranniya, 2 fuwurawanju laa mukkonja tayir gǝnin bǝri jawui kero, maananjudǝ mukkonja tuljanni. 3 Wotte Farisawadǝ-a yaudiya samma-a ada amwurawanjayea jaane mukkonja kalkallo tuljannia, kǝmbo jawuiwawo. 4 Kasuwulan isaiya, kasaldannia, kǝmbo jawuiwawo. Koro ada gade kada cadana cadi mbeji, gǝmdowolom so, tasa so, kulo so tulda gai. 5 Daji Farisawa-a malǝmba Attauraye-aye Isaro: «Awiro fuwurawanǝmdǝ ada amwurawayedǝa koljane mukkonja tayir gǝnin kǝmbo jawuidǝ?» cane tia keworo. 6 Isaye tayiro: «Nayi mǝnafǝkkaso, awo Kǝmande kuren ci Nawi Ishayayen kǝlandon wuljǝnadǝ jire, kitawulan ruwuwadadǝ gai. Tiye:

«“Jama adǝ cilan wuro daraja sadi,

amma karwunjan nanin kuruwujana.

7 De sullo wuro ambǝnsagai,

alamdunjadǝ wada kambe,”† cǝnna.

8 «Wada Alaye kolluwe ada kambe gawwa.»

9 Koro tayiro: «Fagat, wada Alaye wanuwe adando garo jauro nonuwwa! 10 Kuren Nawi Musaye: “Bawanǝm-a yanǝm-aro daraja ye!”† koro “Kam duwon bawanju bi yanjua rujǝnamadǝ, tia roro ceyeso!”† cǝnna. 11 Amma nayiye: “Kam bawanju-a yanju-aro: ‘Awo nanin nuwandoro tǝmanuwwadǝa Alaro gǝnagǝkkǝna,’ cǝnia, 12 bare gadero bawanju-a yanju-aro banajǝgǝnni,” nuwi. 13 Adǝgaima adando tatarnuwe mana Alayedǝa bowuro kalakkew. Koro awo kada jiɍi adǝ gai diwi,» yeno.

Tayir-a tayir gǝni-a

(Mat 15.10-20)

14 Koro Isa walde jamadǝa nanjuro bowoje tayiro: «Nayi samma fannowo, asunowo! 15 Awo deyalan curo kambero ngaye kamdǝa tayir gǝniro cǝdima bawo, amma awowa curo kamben caluwidǝ, tayima kamdǝa tayir gǝniro cadi wo. 16 [Kam sǝmonjuamadǝ fanjo!]» 17 Isa jamadǝa kolje fadoro kǝrgaanniya, fuwurawanjudǝ kǝla misal adǝyen tia keworo. 18 Isaye tayiro: «A! Nayi ye kǝla jakkadaa wa? Awi yaye deyalan curo kambero ngaanadǝ kamdǝa tayir gǝniro cǝdiwaworo nonuwwi wa? 19 Dalilnjudǝ karwunjuro gǝni, curonjuro ngaye tiyinjuyen culuwi,» yeno. Adǝgainin kǝmbo samma halallo asuyeyeno. 20 Isaye walde tayiro: «Awo curo kamben culuwidǝ, tima kamdǝa tayir gǝniro cǝdi wo. 21 Dalilnjudǝ niadiwi so, jarawa so, nambarwu so, kam njejo so, 22 kǝnjǝna so, mangar so, nankǝlado so, curoyindi so, nanjane so, nandǝɍi so, ngadar so, rokura so, hangalnambu so karwu kambedǝman caluwi. 23 Awo diwi ani samma curo karwudǝyen caluwe kamdǝa tayir gǝniro cadi,» yeno.

Kamu lardu kǝrdiyaye ser Alaye fando

(Mat 15.21-28)

24 Daji Isa cije nadǝa kolje lardu bǝrni Tirre-a Sidonne-ayero* leyeno. Bare wunduma ti mbejiro asujǝnniro fado laaro kǝrgawo, amma gǝradunjudǝ yojǝnni. 25 Kamu laa feronju kǝlayakku karuwaa lawar Isaye fangenniya, ise fuwunjun tungurumgeno. 26 Kamudǝ lardu Gǝresse tia cidi Siri-Fenisiyelan kesambo. Daji Isa sedandǝa feronjulan dujoro tia ngǝwuro lowoyeno. 27 Isaye tiro: «Kolle burwon yalla jawo kulja, kǝmbo yallayedǝa ngonǝme kǝrisoro njodǝ jussǝnni!» yenniya, 28 kamudǝ tiro kalakciye: «Aaa, Kǝma. Adǝ yaye kǝrisodǝma kǝmbo yalla koljane cidiro cukkurǝnadǝa jawui,» yeno. 29 Daji Isaye tiro: «Kǝla mananǝm adǝyen lene, sedandǝ feronǝmlan culuwuna,» yeno. 30 Adǝgaima kamudǝ fadoro walladanniya, feronju kǝla dǝgǝllen bowada nayeyeno, koro sedandǝ tilan culuwuna.

Isaye kam muwa ye, kǝgǝnji yea isangaduwu

31 Daji Isa lardu bǝrni Tirredǝa kolje cidi bǝrni Sidonneyen koje bǝrǝm Galileye cidi Bǝlamewudǝyero kadio. 32 Nadǝn tiro kam laa muwa ye, kǝgǝnji ye cakkude Isaa lowojane mukkonju tiro gǝnajuwo yera. 33 Isa kamdǝa dawu am captanayen sǝgǝriro kittuluwunniya, ngulondonju curo sǝmo yindi kamdǝyero cakke lallaɍi tǝwaje tǝlam kamdǝyea leyeno. 34 Daji Isa kǝla samero sapce captiye sinje: «Efata!» yeno, maana efatayedǝ fǝrǝmdǝne. 35 Sadǝman sǝmo kamdǝye fǝrǝmde, awo tǝlamnjuro mana dapcǝgǝna ye wuide, farakko manadu badiyeno. 36 Isa amdǝro wada ce bare wundumaro wuljaganni yeno. Amma wada ce sapciyi yaye, cayemaa kojǝnaro manajaidǝma. 37 Amdǝ jauro na kojǝnaro ajapcane: «Awisoa kalkallo cǝdǝna, har muwasoa fanjairo cǝdi ye, kǝgǝnjisoa manajairo cǝdi ye!» cani.

8

Isaye am dǝwu dewu ambadu

(Mat 15.32-39)

1 Yim anin caye gai jama kada na Isayen mbeji, koro awima kǝmboye nanjan bawo. Daji Isa fuwurawanjua nanjuro bowoje tayiro: 2 «Jama kada adǝa njunokkǝna, dalilnjudǝ ku rokkonilan kawunja yakku, koro awima kǝmboye nanjan bawo nangaro. 3 Kǝnanjaa duwon tayia fannjaro lejaro salammǝkkia, jawallan dunonja baworo walji, laanja kuruwun isana nangaro,» yeno. 4 Fuwurawadǝye tiro: «Ndaran gǝle karaa adǝn kam rakce kǝmbo cuwande jama ania ambaji?» yera. 5 Isaye tayiro: «Burodi ndawu nandon?» cǝne kiworǝnniya, tiro: «Tulur,» yera.

6 Daji Isa jamadǝa cakke cidin napkera. Burodi tulurdǝa ngoje Alaro ardiyenniya, fǝsakce fuwurawanjuro ce fuwu jamadǝyen gǝnaja cǝne fuwunjan gǝnayera. 7 Buni sanana ye nanjan mbeji. Isa bunidǝ yea ngoje Alaro ardiyenniya, fuwurawanjuro ce fuwu amdǝyen gǝnaja yeno. 8 Jamadǝ jawune kulyera. Fuwurawadǝ gaptowodǝa capkeranniya, jowo kalaram tulur kesǝmbǝɍo. 9 Nadǝn am alama dǝwu dewu gai mbeji. Daji Isa jamadǝa salamgenniyama, 10 ti-a fuwurawanju-a maararo ngasaye cidi Dalmanutayero leyera.

Alama sameye mada

(Mat 16.1-4)

11 Daji Farisawa laa isane kambiwu Isaro njǝddo badiyera. Tia rijapturo alama laa sameye tayiro fǝlejuworo mayera. 12 Amma Isa captiye sinje: «Awiro am jaman adǝye alama majaidǝ? Jiremaro nayiro wulnjagakki, alama fima am jaman adǝyero fǝlediyiwawo,» yeno. 13 Daji tayia kolje maaradǝro walde ngaye bǝrǝm falje kanji todǝro koyeno.

Yis Farisawa-a Mai Hirudus-aye

(Mat 16.5-12)

14 Fuwurawadǝ ngessane burodi ngojanni. Burodi fal curo maaradǝyen gǝnia, nanjan awo kǝmboye bawo. 15 Isa sǝmonja kasse tayiro: «Yis Farisawa-a Mai Hirudus-ayero hangal gǝnanowo!» yeno. 16 Tayidǝ kattenjan kǝla burodinja bawoyen mana badiyera. 17 Isa adǝa asuje tayiro: «Awiro kǝla burodi nandon bawoyen mananuwidǝ? Ra, kua yaye ruwe asunuwwi wa? Nayi kǝla tikkerǝnaa wa? 18 Simndoa duwon ruwwawo wa? Sǝmondoa duwon fannuwwawo wa? Ra, nayi ngeskada? 19 Burodi uwu am dǝwu uwuro fǝsakkeyekkǝniya, gaptowodǝn jowo ndawu yimbǝɍuw?» yeno. Tiro: «Mewun yindin,» yera. 20 Isaye: «Koro burodi tulur am dǝwu dewuro fǝsakkeyekkǝniya, gaptowodǝn jowo kalaram ndawu yimbǝɍuw?» Tiro: «Tulur,» yera. 21 Daji tayiro: «To, kua yaye asunuwwi wa?» yeno.

Isaye kambua isangaduwu

22 Isa-a fuwurawanju-a bǝla Baitsaidayero kadiranniya, am laa kambu laaa cawude Isaa lowojane kamdǝa lejo yera. 23 Daji Isa kambudǝa mukkoyen cǝdane jeje ngawo bǝlayero kittuluwo. Simnjuro lallaɍi tǝwajiye tiro mukko gǝnajiye: «Awo laa rumi wa?» cǝne tia kiworo. 24 Kambudǝ kǝla sapce: «Aaa, am rukki, amma alamanja kǝska dadajai gai,» yeno. 25 Koro Isa walde simnjuro mukko gǝnayeyenniya, ricce sim cuwande awiso farakko curuiro walyeno. 26 Daji Isaye: «Bare bǝladǝmaro waldǝme ngaammi!» cǝne kamdǝa salamje fadoro lejo yeno.

Biturusse Isama Almasiwu Alayedǝ woro asudu

(Mat 16.13-20; Luk 9.18-21)

27 Isa-a fuwurawanju-a bǝladeyaso cidi bǝrni Kaisariya Filibiyen dasaanadǝro leyera. Kǝla jawallen duwon, Isaye fuwurawanjuro: «Wunduro wua amsodǝ ngosera?» cǝne tayia kiworo. 28 Tayiye: «Am laa Yahaya Kasalama cani, laaye Nawi Iliya cani, laaye nawiya kureye falnja cani,» yera. 29 Daji Isa walde: «Nayidǝ, wunduro wua ngosew?» cǝne tayia kiworǝnniya, Biturusse: «Nima Almasiwudǝ wo!» yeno. 30 Amma Isa sǝmonja kasse tayiro bare wundumaro ti wunduro wuljaganni yeno.

Isaye kǝla karmonju-a karmolan cidunju-ayen wuldu

(Mat 16.21-28; Luk 9.22-27)

31 Koro Isa fuwurawanjuro Ala kadarjǝna Tada Kambedǝ kuttu tai daje cane amwurawa-a wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-a tia wajane roro ceyesi, koro kawu yakkua roaro walje ciji cǝne tayia alamdu badiyeno. 32 Adǝa federo tayiro wulyeyeno. Biturus tia sǝgǝriro cuttuluwe tiro njǝkkado badiyeno. 33 Amma Isa suworde fuwurawanjua kirunniya, Biturusso jǝkkade: «Nani kolle, Yiwulis! Awo karwunǝmlan tammadǝ Alaye gǝni, kambe!» yeno.

34 Daji Isa jamadǝ-a fuwurawanju-aa nanjuro bowoje tayiro: «Kam laa wua ga cǝraanaa, mǝradu kǝlanjuye wajo kǝskanju karmoye ngojo wua sǝga. 35 Dalilnjudǝ wundu duwon ronju ɍiwo cǝraanamadǝ ronjudǝa cuwatki, amma wundu duwon wu-a kawuɍi kǝji Alaye-a nangaro ronju cuwatkǝnamadǝ ronjudǝa cǝɍiwi. 36 Kam dunia adǝ ngaa jǝgande ronju asarjiya, nda riwanju? 37 Awi gǝle kam ce ronju cuwandi? 38 Wundu duwon jaman am kǝnjǝna so, awo diwi so dioye adǝn kǝla wu-a manani-ayen nangujǝnamadǝ, Tada Kambedǝ ye daraja Bawanjuyen malaiyawa sameye-a rokko isiya, tia nanguji,» yeno.

9

1 Koro Isa walde: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, am laa na adǝn daada mbeji, kawu kawunja dajidǝro, nodo bargaa Alaye kǝnduwoaro isi carui,» yeno.

Isaye darajanjua fǝledu

(Mat 17.1-13; Luk 9.28-36)

2 Ngawo adǝyen kawu arakkua Isa cije Biturus-a Yakuba-a Yahaya-a runjaa ngoje kǝla kau kuruwu laayero gewa. Fuwunjan Isaye alamanju falde 3 kajǝmunju ye bul fok tai daje yiyiljiro walyeno, jiɍi wunduma dunialan kare tulje rakce buljiwawodǝ gai. 4 Koro Nawi Iliya-a Nawi Musa-a tayiro fǝledagane Isa-a jandedu badiyera. 5 Daji Biturusse Isaro: «Sayinna, andi na adǝn mbejidǝ jauro ngǝla. Kolle ngurwo yakku lammiyo: fal kaanǝm, fal Nawi Musaye, fal ye Nawi Iliyaye,» yeno. 6 Awo wuljidǝmaa nojǝnni, tayi rijana nangaro. 7 Daji fofou ise tayia jakkeno. Curo fofoudǝyen kowo nukce: «Adǝma Tadani wo, tia jauro raakkǝna. Mananju fannowo!» yeno. 8 Sadǝman memeyeranniya, Isa tilonju lon gǝnia, wundumaa carunni.

9 Kǝla kaudǝyen jǝpcai duwon, Isa tayiro sapciye bare awo caruna adǝa wundumaro wuljaganni, sai Tada Kambedǝ karmolan cijiya duwon yeno. 10 Tayi ye lamar adǝa curonjan royera, amma awi maana karmolan ciduyedǝ woro kattenjan tawori kasarga. 11 Daji fuwurawadǝye tiro: «Awiro malǝmba Attaurayedǝ sai Nawi Iliya burwoje isi* canidǝ?» cane tia keworo. 12 Isaye tayiro: «Jiremaro Nawi Iliya burwon ise awiso kalkallo kalakci. Awiro gǝle kitawulan Tada Kambedǝ tai daje kuttu cane am tia rujane wajai ruwuwadadǝ? 13 Amma nayiro wulnjagakki, Nawi Iliya isǝna, koro awiso kuttu ronja cǝraanaa tiro keddo, jiɍi kǝlanjun kitawulan ruwuwadadǝ gai,» yeno.

Isaye tada karuwaa isangaduwu

(Mat 17.14-21; Luk 9.37-43a)

14 Na fuwurawa gapcanadǝyero kadiranniya, am kada kadami tayia dirijane kǝljana, koro malǝmba Attauraye ye tayiro kambiwu caddi kero. 15 Jamadǝ Isaa kerunniyama, tayi samma ajapcane cagase isane tia lewayera. 16 Daji Isaye fuwurawadǝro: «Kǝla awiyen tayi-a kambiwu diwi?» cǝne tayia kiworo. 17 Curo jamadǝyen kam laaye tiro: «Sayinna, tadani niro njukkudǝkko. Ti karuwaa, sedandǝ tiro mana dapcǝgǝna. 18 Ndaran yaye karuwadǝ tia cǝdaiya, tia cidiro bǝp gǝpciye, cinju nga bilwua sheɍinju nalje suji. Sedandǝa dujaro fuwurawanǝmba lowoyekkǝniya, tayiro katkero,» yeno. 19 Isaye tayiro: «Nayi am jaman adǝyeso kambǝrsenambuwu, har sawi gairo dawundon dǝgakki? Koro sawi gairo nayia rannjakki? Tadadǝa wuro sukkudowo!» yeno. 20 Daji tadadǝa tiro kekkudo. Sedandǝ Isaa kirunniyama, tadadǝa bakce, kar kar loloje cidiro cure cinju nga bilwua fǝrwǝryeno. 21 Isaye bawa tadadǝyedǝro: «Tǝn sawi gai adǝ tiro wakkajiyi?» cǝne tia kiworo. Kamdǝye tiro: «Gananjun. 22 Tia njejoro ngǝwuro kannu so, ingi soro gǝpcǝgǝna. Rangǝmia, marne njunosane andia sasane!» yeno. 23 Daji Isaye tiro: «A! Rangǝmia? Kam duwon mǝrsajǝnamadǝro awiso yoji!» 24 Sadǝman bawa tadadǝye kowo sapce: «Mǝrsanjǝkkǝna, marne kambǝrsenambunin banasǝgǝne!» yeno. 25 Isa am kada nadǝro cagase isairo kirunniya, sedandǝro jǝkkade: «Nima sedan muwa kǝgǝnjima, wada njikki, tia kolle luwe, bare gadero tiro ngaammi!» yeno. 26 Daji sedandǝ burwu cakke tadadǝa tai daje bakce fǝrdakce kolje kiluwo. Tadadǝ alama kamin gairo walje, har am ngǝwuye: «Ti bawo, nuna!» yera. 27 Amma Isa tia mukkoyen cǝdane sapkenniya, tadadǝ cije dayeno.

28 Isa fadoro kǝrgaanniya, fuwurawanjuye runjan tiro: «Awiro sedandǝa duda andiro katkero?» cane tia keworo. 29 Isaye tayiro: «Moduwan gǝnia, jawal sedan jiɍi adǝa duduye bawo,» yeno.

Isaye kǝnyindiyero kǝla karmonju-a karmolan cidunju-ayen wuldu

(Mat 17.22-23; Luk 9.43b-45)

30 Daji Isa-a fuwurawanju-a nadǝa koljane cidi Galileyen koyera. Isa wunduma nojiya cǝraanni, 31 dalilnjudǝ fuwurawanjua alamji nangaro. Tayiro: «Tada Kambedǝa mukko ambero sǝrǝccagane tia roro ceyesi. Ngawo tia ceyesǝnayen kawu yakkua roaro walje ciji,» yeno. 32 Amma fuwurawadǝ mana adǝa asujanni, koro tia kororo riyera.

Wundunja kura wo?

(Mat 18.1-9; Luk 9.46-50)

33 Daji Isa-a fuwurawanju-a bǝrni Kafarnaambero kadira. Isa curo fadoyen duwon, tayiro: «Kǝla awiyen jawallan kambiwu diwidǝ?» cǝne tayia kiworo. 34 Amma tayi cinja kajanni, dalilnjudǝ jawallan kambiwu kǝla wundunja kura woyen cadǝna nangaro. 35 Daji Isa napce tayi mewun yindindǝa bowoje tayiro: «Kam laa fuwumaro waldu cǝraanaa, jama sammaye ngawoma-a wolodinja-aro waljo!» 36 Daji tadaana laaa ngoje dawunjan isadayeyeno. Tadadǝa nganjiro ngoyenniya, tayiro: 37 «Wundu duwon tadaana adǝ gaia cunilan† cǝmowonamadǝ, wumaa sǝmowo. Koro wundu duwon wua sǝmowonamadǝ, wua gǝni, ti wua sunodǝnamadǝa cǝmowo,» yeno.

38 Yahayaye Isaro: «Sayinna, kam laa sedanso cunǝmlan duji kiruiyendeya, andia saanni nangaro, tiro dapkeyeiye!» yeno. 39 Amma Isaye: «Bare tiro dapkǝwwi, dalilnjudǝ wunduma cunilan awo ajabba laaa cǝdidǝ rakce diwini wuljiwawo. 40 Awoa kam lawalamande gǝnidǝ kaande. 41 Wundu duwon nayi Almasiwuye nangaro ingi kǝnjaye gǝmdowolom fal njadǝnamadǝ, jiremaro nayiro wulnjagakki, tǝmmaro mukowanju fucciwawo.

Awiso njakke biwu dimiro hangal gǝnane!

42 «Wundu duwon tadawa sanana wua mǝrsasanaso aniye falnjaa cakke talje biwu cǝdidǝ, kamdǝye daunjuro kau neduram mafǝndi lujagane bǝrǝmbo gǝpcaanama tiro ngalwo. 43 Mukkonǝm njakke tallǝme biwu dimia, tia kamme! Mukko yindia kannu jaanamaye tǝmmaro nuiwaworo ngawodǝroa, maskin ro sawisoyero ngaammama niro ngalwo. 44 [Curo jaanamayedǝn kuɍi tiyidǝa jawuidǝ sanuiwawo, koro kannudǝ ye tǝmmaro nuiwawo.] 45 Koro sinǝm njakke tallǝme biwu dimia, tia kamme! Si yindia kannu jaanamayero nia gǝptuwudǝroa, dungu ro sawisoyero ngaammama niro ngalwo. 46 [Curo jaanamayedǝn kuɍi tiyidǝa jawuidǝ sanuiwawo, koro kannudǝ ye tǝmmaro nuiwawo.] 47 Koro simmǝm njakke tallǝme biwu dimia, tia kulaine! Sim yindia kannu jaanamayero nia gǝptuwudǝroa, sim falla nodo bargaa Alayero ngaammama niro ngalwo. 48 Curo jaanamayedǝn kuɍi tiyidǝa jawuidǝ sanuiwawo, koro kannudǝ ye tǝmmaro nuiwawo.

49 «Wunduso kannulan mandaaro walji.‡ 50 Mandadǝ ngǝla, amma kǝlambo walyenoa, jiɍi fin gǝle cayenju gairo walji? Adǝ nangaro nayi kǝlando mandaaro wallowo, amando-a ye nanlewan dǝgaiwo!»

KIDA ISAYE CIDI YAHUDIYAYEN

10

Kambiwu kǝla kamu dǝptayen

(Mat 19.1-12)

1 Daji Isa nadǝa kolje cidi Yahudiyaye ngawo bǝrǝm Jordaniyen dǝganaro leyeno. Caye gai jama kada tiro captagane, koro walde tayia alamdu badiyeno. 2 Farisawa laa Isaa rijapturo isane tiro: «Kam kamunju dǝptadǝ halal wa?» cane tia keworo. 3 Isaye tayiro: «Awi Nawi Musa nayiro wadaro njado?» yeno. 4 Tiro: «Nawi Musa kakkadu kamu dǝptaye ruwunǝme tia koldu kwaro amarjǝgǝna,»† yera. 5 Isaye tayiro: «Kǝlakibbundo nangaro Nawi Musa wada adǝa nayiro ruwungeyera. 6 Amma badiduramnin: “Ala tayia kongwa-a kamu-aro alakkeno.”† 7 “Dalil adǝyero kwa bawanju-a yanju-aa kolje kamunjuro kǝrdiye 8 tayi yindiso tiyi fallo waljai.”† Adǝgaima kua adǝn fuwun tayidǝ yindi gǝni, tiloro waljana. 9 Adǝ nangaro awo Ala kǝljǝnadǝa bare kam firjǝnni!» yeno.

10 Tayi fadon duwon, fuwurawanju kǝla mana adǝyen tia keworo. 11 Isaye tayiro: «Wundu duwon kamunjua dǝpce gade niyajǝnadǝ tiro biwu cǝdde kǝnjǝna cǝdǝna. 12 Koro kamu duwon kwanjua dǝpce gade niyajǝnadǝ, ti ye kǝnjǝna cǝdǝna,» yeno.

Isaye yalla sananaro barga dǝptuwu

(Mat 19.13-15; Luk 18.15-17)

13 Am laa Isa yallanja sananaa mukkon lejoro nanjuro cawudi duwon, fuwurawadǝ amdǝa wusayera. 14 Isa adǝa kirunniya, karwunju waje fuwurawanjuro: «Yalladǝa kollowo naniro isa, bare tayiro dapkǝwwi! Nodo bargaa Alayedǝ am tayi gaiye nuwanja, diye! 15 Jiremaro nayiro wulnjagakki, wundu duwon tadaana gai nodo bargaa Alayedǝa kasaccǝnnidǝ tǝmmaro ngayiwawo!» yeno. 16 Daji yalladǝa nganjiro ngoje kǝlanjaro mukko gǝnajiye tayiro barga dǝpkeyeno.

Gaɍiwu laaye ro sawisoye mada

(Mat 19.16-30; Luk 18.18-30)

17 Isa cije jawal kidanniya, kam laa cǝgase ise fuwunjun tungurumje tiro: «Malǝm ngǝlama, awi dikke ro sawisoye* fandǝkki?» cǝne tia kiworo. 18 Isaye tiro: «Awiro wua ngǝlaman bowosǝmi? Ala gǝnia, wunduma ngǝla bawo. 19 Wadawadǝa† nonǝmma: Bare ro kambe tuluwummi, bare kǝnjǝna dimmi, bare nambarwu dimmi, bare shedakambu dimmi, bare kamba jambanǝme kǝndanju bummi, bawanǝm-a yanǝm-aro daraja ye!»† yeno. 20 Kamdǝye: «Sayinna, tǝn gananilan wada ani sammaa gakkǝna,» yeno. 21 Isa tia ninije kirawo. Tiro: «Awo fal nia maunjǝna. Lene kǝndanǝm sammaa lade talaawaro ye, arsiyi samelan fandǝmi. Daji are wua sǝgai!» yeno. 22 Kamdǝ mana adǝa fangenniya, ti jauro gaɍiwu nangaro fǝkkanju kǝrje karwu kuttuaro sapkadan.

23 Isa memeje fuwurawanjuro: «Gaɍiwuye nodo bargaa Alayero ngawonju jauro jau, diye!» yeno. 24 Fuwurawadǝ mana adǝa ajapkera. Amma Isa walde tayiro: «Tadawani, nodo bargaa Alayero ngawodǝ jauro jau! 25 Gaɍiwuye nodo bargaa Alayero ngawonjudǝro kaɍimoye cuwuɍi ɍiwurayen kodunjuma budu wo!» yeno. 26 Fuwurawadǝ cayemaa kojǝnaro ajapcane amanjaro: «Assha! Adǝgaia, wundu gǝle njǝkkawo cuwandi?» yera. 27 Isa tayia ninije: «Kambo yojiwawo, amma Alaro gǝni. Alaro awiso yoji!» yeno. 28 Daji Biturusse tiro: «Akko andi awindeso kolliye nia njǝgaiyena,» yenniya, 29 Isaye: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, wunduma cuni-a kawuɍi kǝji Alayedǝ-a nangaro fado, bi yeiya, bi kanna, bi bawa, bi ya, bi yalla, bi kulo koljǝnadǝ 30 dunia adǝman fado, yeiya, kanna, ya, yalla, kulo gadegade mia mia kuttu-ason cuwandiwawoma bawo. Koro leira wakkajiya, ro sawisoye ye cuwandi. 31 Amma am burwoye ngǝwu daryeyero waljai, koro daryeye ye burwoyero waljai,» yeno.

Isaye kǝnyakkuyero kǝla karmonju-a karmolan cidunju-ayen wuldu

(Mat 20.17-19; Luk 18.31-34)

32 Isa-a fuwurawanju-a jawal Jerujalembe ngojana duwon, Isa tayin fuwunno ledu cǝdi. Fuwurawadǝ ajapcana, koro am tia jagaisodǝ ye rijana. Koro Isa walde mewun yindindǝa sǝgǝriro cuttuluwe awo tiro fuwun wakkajiyidǝa tayiro wulduwu badiyeno. 33 Tayiro: «Fannowo, Jerujalembo leniye, Tada Kambedǝa mukko wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-aro sǝrǝccagane shara ro tuluwoye tiro cadde mukko kǝrdiyayero casakke, 34 tayi ye tia rujane tiro lallaɍi tǝwajagane kirwolan jajarjane roro ceyesi. Koro kawu yakkua roaro walje ciji,» yeno.

Lowo Yakuba-a Yahaya-aye

(Mat 20.20-28)

35 Daji tadawa Jabadiye Yakuba-a Yahaya-a na Isayero isane tiro: «Sayinna, awo njuworiyemadǝa andiro saddǝmiya, rayiye!» yera. 36 Isaye tayiro: «Awi nayiro njaddǝkkiya, rawuw?» cǝne tayia kiworo. 37 Tiro: «Marne, kǝrmainǝm darajaa fandǝmiya, kolsane nammiyo, fal kǝmborammǝmlan, fal ye wailanǝmlan!» yera. 38 Isaye tayiro: «Awo koruwwadǝmaa nonuwwi. Ranguwe kǝnjaram yakkidǝn yawi wa? Koro ranguwe kasala dikkidǝa diwi wa?»‡ cǝne tayia kiworǝnniya, 39 tiro: «Aaa, rangiye!» yera. Isaye tayiro: «Kǝnjaram yakkidǝn yawi ye, kasala dikkidǝa diwi ye. 40 Amma kǝmborammilan so, wailanilan so naptadǝ, wu gǝni kambo amargǝkki, na anidǝ am tayiro dabbargaadaye,» yeno. 41 Fuwurawa mewu gapcanadǝ adǝa fangeranniya, Yakuba-a Yahaya-aro gǝrgayeyera. 42 Daji Isa tayi sammaa bowoje tayiro: «Nonuwwa, curo jama kǝrdiyasoyen am duwon jama tayia maiyaro ngojanasodǝ talaawanjaa jauro raccaana, koro fuwumanjaso ye amnjaro kǝnduwo fǝlejagai. 43 Amma dawundon ngai gǝni. Wundu duwon dawundon kuraro waldu cǝraanamadǝ wolodindoro waljo! 44 Koro wundu duwon fuwumandoro waldu cǝraanamadǝ kaɍea nayi sammayero waljo! 45 Awoa Tada Kambedǝma tiro nanwolodi caddoro gǝni kadio, nanwolodi cǝdo ronju co am ngǝwu merujoro kadio,» yeno.

Isaye kambu laa cunju Bartimawussa isangaduwu

(Mat 20.29-34; Luk 18.35-43)

46 Isa-a fuwurawanju-a bǝla Jerikoyero kadira. Jama kada-a rokko Jerikolan keluwunniya, kambu laa cunju Bartimawus tada Timawusse ci jawallen napkada lowo cǝdi mbeji. 47 Isa kam Najarattedǝ kojiro fangenniya, kowo saptu badije: «Isa, Tada Mai Daudaye,§ wua njunosǝne!» yeno. 48 Am ngǝwu tiro jakkade mǝdǝk napco yera, amma cayea kojǝnaro kowo sapce: «Tada Mai Daudaye, wua njunosǝne!» yeno. 49 Daji Isa daje: «Tia bowonowo iso!» yeno. Kambudǝa bowojane: «Bare tǝma kollǝmmi! Cine nia bowonji,» yera. 50 Kambudǝ awonju jaktuye gǝpce cije na Isayero kadio. 51 Isaye tiro: «Awi niro njǝddǝkkiya, raam?» cǝne tia kiworo. Kambudǝye: «Sayinna, sim fandǝkkiya, raakko!» yeno. 52 Daji Isaye tiro: «Lene, kambǝrsenǝm nangaro njǝkkawo fandǝmma!» yeno. Sadǝman sim cuwande jawallan Isaa ga badiyeno.

KIDA ISAYE JERUJALEMNIN

11

Isaye mai gai Jerujalembo ngawo

(Mat 21.1-11; Luk 19.28-40; Yah 12.12-19)

1 Jerujalemba karǝnjane gǝre bǝla Baitfajeye-a Baitaniye-a na Kau Jaitunnedǝro kadiranniya, Isa fuwurawanjuye yindi cunode 2 tayiro: «Bǝla fuwundoyedǝro lenowo! Ngawuwiyama, kutta koroye wunduma tiro ngalte juwanni tuwada nagǝwi. Fǝrangowo kudowo! 3 Kam laaye nayiro: “Awiro adǝa diwi?” cǝnia, tiro: “Kǝmadǝ tilan mǝradunjua, kǝrmama kalakci,” wulgǝnowo!» 4 Daji lejane kuttadǝ lailan ci fadoyen tuwada nayeyera. Kuttadǝa fǝrakcai duwon, 5 am laa nadǝn daadaye tayiro: «Awi diwi? Awiro kuttadǝa fǝranguwi?» yera. 6 Jiɍi Isa tayiro wuljǝgǝnadǝ gairo jaawu cadǝne amdǝ ye tayia kolyera. 7 Daji kuttadǝa* na Isayero cawude kalwuwanja kǝladǝro ferjagane Isa juwane napkeno. 8 Jama kada ye kalwuwanja kǝla jawallen feryera, laa ye ngǝlai karaan kamjane jawaldǝlan sǝretkera. 9 Am fuwu gǝrjana so, ngawonju jaana so kowo sapcane: «Hosanna!† Bargaa ti cu Kǝmandeyen isimadǝ! 10 Nodo bawande Mai Daudaye isimadǝa bargaajo! Hosanna, Mai Samemaro daraja tio!»† cani. 11 Adǝgaima Isa Jerujalembo ise Fado Alayero kǝrgawo. Awiso kirunniya, dunia lǝmjǝna nangaro, tayi mewun yindindǝ-a rokko caluwe bǝla Baitaniyero leyera.

Isaye ya tarmuye baskudu

(Mat 21.18-22)

12 Wajǝnanjua Isa fuwurawanju-a bǝla Baitaniyelan keluwunniya, kǝna tia kida. 13 Kuruwun ya tarmuye kalunjua kirunniya, waneye tada cuwandi cǝne nadǝro kadio. Kadinniya, kalu gǝnia, awima cuwandǝnni, dalilnjudǝ sa tarmuye gǝni nangaro. 14 Daji Isaye tarmudǝro: «Bare wunduma gadero tadanǝm juwunni!» yeno. Koro fuwurawanju adǝa fangera.

Isa Fado Alayea tayirro kalaktu

(Mat 21.12-17; Luk 19.45-48; Yah 2.13-22)

15 Daji Isa-a fuwurawanju-a Jerujalembo kadira. Isa balballa Fado Alayero ngaye ladomaso-a njuwomaso-aa dudu badiyeno. Tewur wuɍi canjimasoye-a napturam tattawar ladomasoye-aa tǝmbalje 16 wundu yayero Fado Alayedǝyen karea kodu dapkeyeno. 17 Daji jamadǝa alamje tayiro: «Kitawulan ruwuwada: “Fannidǝa fado moduwaye jama dunia sammayelan bowojai,”† amma nayidǝ tia jongo gǝndewuyero kalakkew!»† yeno. 18 Wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-a adǝa fangeranniya, jawal Isaa njejoye madu badiyera. Isaa rijana, dalilnjudǝ jama samma alamdunjudǝa ajapcana nangaro. 19 Dunia lǝmgenniya, Isa-a fuwurawanju-a bǝrnidǝn keluwo.

Alamdu ya tarmuye ngamgadadǝye

20 Wajǝnanjua suwa lǝp jawaldǝyen kojai duwon, ya tarmuyedǝa har fǝrdunjuro ngau ngamjǝna kero. 21 Daji Biturus takce Isaro: «Sayinna, akko rui! Tarmu baskunǝmmadǝ ngamjǝna!» yeno. 22 Isaye tayiro: «Alaa mǝrsanowo! 23 Jiremaro nayiro wulnjagakki, wundu duwon kau kuruwu adǝro: “Cine bǝrǝmbo fidǝgǝne!” cǝne karwunjun shekku baworo awo wuljǝnadǝ wakkajiro mǝrsajiya, wakkaji. 24 Adǝ nangaro nayiro wulnjagakki, awi yaye moduwalan koruwiya, tia fanduwwaro mǝrsanowo, kaandoji. 25 Moduwaro danuwwa duwon, kam laa karwun tawwaa, tia gawurnowo! Bawando Mai Samema ye biwundo gawurnjagai. 26 [Amma tia gawurnuwwia, Bawando Mai Samema ye biwundo gawurnjagaiwawo.]»

Kǝnduwo Isaye ndaran isi?

(Mat 21.23-27; Luk 20.1-8)

27 Koro Isa-a fuwurawanju-a waldane Jerujalembo kadira. Isa curo Fado Alayen dadaji duwon, wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-a amwurawa-a nanjuro isane 28 tiro: «Kǝnduwo filan awo ania dimi? Wundu niro kǝnduwo awo ania dioyedǝa njo?» cane tia keworo. 29 Isaye tayiro: «Wu ye nayiro koro fal njaddǝkki, wuro jaawudǝa sewo. Siwia, wu ye kǝnduwo filan awo ania dikkidǝa nayiro wulnjagakki. 30 Kasala Yahaya jamaro cǝddǝnadǝ, sameyen kadio ra kamben? Wuro jaawudǝa sewo!» yeno. 31 Daji kattenjan sawardane: «“Sameyen” wulliyea, andiro: “To, awiro gǝle tia kasadduwwidǝ?” cǝne sawori. 32 Amma “Kamben” wulliye wa?» yera. Adǝa wuldunjadǝ, jamadǝa rijana, dalilnjudǝ am samma Yahayaa nawiro ngojana nangaro. 33 Daji Isaro: «Noniyende,» yera. Isaye tayiro: «Wu ye kǝnduwo filan awo ania dikkidǝa wulnjagakkiwawo,» yeno.

12

Misal jǝrwu agǝriduwu kǝladowaye

(Mat 21.33-46; Luk 20.9-19)

1 Daji Isa misalnin wurawa adinwuyesoro manaduwu badiyeno. Tayiro: «Kam laa jǝrwu inabbe cǝde garje curodǝn bǝlaa ingi inabbe tuluwoye laje soro kuruwu juworoye kidando. Daji jǝrwudǝa jǝrwuwu laaro agǝrijiye bǝlawuroro sapkada. 2 Sa fǝrdoye kidǝnniya, nuwanju cuwandoro kaɍeanju laaa na jǝrwuwudǝyero kinodo. 3 Amma jǝrwuwudǝ tia cadane bakcane mukko dea duyera. 4 Koro walde kaɍea gade kinodo. Ti yea cadane kǝlanju bakcane tia basaryera. 5 Koro walde kaɍea gade kinodǝnniya, tia roro keyeso. Koro kaɍeawa gade kada kinodo. Laanjaa bakkera, laanjaa keyeso. 6 Kamnju falma tiro gapcuwo, tadanju jauro cǝraanadǝ. Darye tiye: “Tadaniro daraja cadi,” cǝne tia nanjaro kinodo. 7 Amma jǝrwuwudǝ kattenjan: “Adǝma warasamadǝ wo! Arowo tia yejiyo, warasadǝ kaandero walji!” yera. 8 Daji tia cadane roro ceyese ngawo jǝrwudǝyen gǝpkera. 9 To, kǝma jǝrwuyedǝ awi cǝdi? Ise jǝrwuwu ania roro ceje am gadero jǝrwunjudǝa ci. 10 Awo kitawulan ruwuwada adǝa kǝranuwwi wa?

«“Kau duwon fado tandomaso wajanamadǝ,

tima kau tandoye sammaro faidaaro waljǝnadǝ wo.

11 Adǝ kǝndo Kǝmandeye,

andiro jauro ajabba!”»†

12 Jawal tia taye majai duwon, jamadǝa riyera, dalilnjudǝ kǝlanjaman misaldǝa kidoro asujana nangaro. Daji tia koljane sapkadara.

Kambiwu kǝla akki njoyen

(Mat 22.15-22; Luk 20.20-26)

13 Daji wurawa adinwuyesodǝ Isaro curo mananjuyen bǝlaa lajaa cane Farisawa laa-a am Mai Hirudussa jaana laa-aa nanjuro kenodo. 14 Kadiranniya, tiro: «Sayinna, ni kam jirema ye, wundumaa rinǝmbawo yero noniyena, dalilnjudǝ gayirnǝmbawo, jawal Alaye kalkallo yikkǝrami nangaro. To, Kaisarro* akki njodǝ halal ra haram? Yiye ra bare yiyende?» cane tia keworo. 15 Amma Isa nanmǝnafǝknjadǝa asuje tayiro: «Awiro wua rijamsuwi? Wuro dinariyus† sukkudowo rukke!» cǝne 16 dinariyus tiro kekkudo. Tayiro: «Cu-a kǝla-a wunduye tilan dasaa?» cǝne tayia kiworǝnniya, tiro: «Kaisarre,» yera. 17 Daji Isaye tayiro: «Awo Kaisarredǝa Kaisarro yowo, koro awo Alayedǝa Alaro yowo!» yeno. Adǝgaima tia jauro ajapkera.

Kambiwu kǝla cinowo duniayen

(Mat 22.23-33; Luk 20.27-40)

18 Sadusiya laa, tayi cinowo duniaye bawo wuljaidǝ, na Isayero isane tiro koro cadde: 19 «Sayinna, Nawi Musaye: “Kam laa yanjugǝna tada bawoa bawoje kamu koljia, kamu yanjugǝna faccǝgǝnayedǝa niyajo yanjugǝnaro kaduwu majuwo!”† ruwujǝna. 20 Akko yaana tulur mbeji. Burwoyedǝ kamu ngoje tada cuwandǝnnin bawoyeno. 21 Yindiyedǝ ye kamudǝa niyaje tada cuwandǝnnin bawoyeno. Yakkuyedǝ ye ngai. 22 Adǝgaima tayi tulur samma tada cawandǝnnin bawoyera. Darye kamudǝ ye bawoyeno. 23 To, tayi tulurso tia camowonadǝ, cinowo duniayen kamu wundunjayero walji?» cane tia keworo.

24 Isaye tayiro: «Dalil nayi fattǝgǝwwayedǝ, kitawu bi kǝnduwo Alaye nonuwwi, mare? 25 Karmolan cijaiya, larusa so, niya so cadiwawo, tayi alama malaiyawa samelan dasaanadǝ gairo waljai.‡ 26 Koro karmolan cidudǝ, Attaura Nawi Musayen kǝranuwwi wa? Kitawulan na kannu dawu coccoɍi cambiyedǝn Alaye Musaro: “Wuma Ala Ibrahimbe-a Isakuye-a Yakubaye-a wo,”† cǝnna. 27 Ti Ala am sanunaye gǝni, am roaye, diye! Nayidǝ tai danuwe fattǝgǝwwa!» yeno.

Wadawa samman finja kura wo?

(Mat 22.34-40)

28 Malǝmba Attauraye falnja isǝna kambiwunjadǝa kǝrǝnji duwon, Isa tayiro jaawu ngǝla cinaro asuyenniya, tiro: «Wadawa samman finja kura wo?» cǝne tia kiworo. 29 Isaye tiro: «Sammaro kura wodǝ tima: “Jama Israyilaye, fannowo, Ala Kǝmandedǝ ti tilonju lok. 30 Ala Kǝmanǝmba karwunǝm ngan, ronǝm ngan, hangalnǝm ngan, dunonǝm ngan raye!”† 31 Koro yindiyedǝ: “Kǝmaskinǝm yea kǝlanǝm gairo raye!”† Wadawa aniro kura wo gade bawo!» yeno. 32 Malǝm Attaurayedǝye tiro: «Sayinna, jirenǝm! Awo wullǝmmadǝ fagat: Aladǝ ti tilonju. Ti gǝnia, Ala gade bawo. 33 Tia karwunǝm ngan, hangalnǝm ngan, dunonǝm ngan raame kǝmaskinǝm yea kǝlanǝm gairo rawodǝ, layaso-a sadaaso-a sammaro kura wo!» yeno. 34 Isa malǝmdǝ hangal kǝjiaro juwapcǝgǝna kirunniya, tiro: «Ni-a nodo bargaa Alaye-a kattendo kuruwu gǝni!» yeno. Ngawo adǝyen wunduma cinju mudu kaje tiro koro gade cǝddǝnni.

Almasiwudǝ Tada Mai Daudaye

(Mat 22.41-46; Luk 20.41-44)

35 Fado Alayen Isa jamadǝa alamdu cǝdi duwon, tayiro: «Ndayilan malǝmba Attaurayedǝye Almasiwudǝ Tada Mai Daudaye§ canidǝ? 36 Mai Dauda kǝlanjuma Ruhu Alayen manaje: “Kǝmandeye Kǝmaniro: ‘Namme kǝmborammilan duwon, kǝladowanǝmba cidiya sinǝmbero yakkǝkko!’ cǝnna.”† 37 Mai Dauda kǝlanjuma tia Kǝmalan bowojǝnadǝ, ndayilan gǝle Almasiwudǝ tadanjuro walji?» yeno. Jama kadadǝ karwu kǝjiaro tia kǝrǝnjai.

Hal malǝmba Attauraye

(Mat 23.1-12; Luk 20.45-47)

38 Curo alamdunjuyen Isaye: «Malǝmba Attaurayero hangal gǝnanowo! Kalwu kuruwua dadadu caraana, koro kasuwulan lewa darajaa-a 39 dandallan bi masǝna kuralan na darajaa-a jaumaro caraana. 40 Kamu kwa faccǝgǝnaasoye kǝndanja sammaa jawui ye, halnja gǝraduro fuwu jamayen moduwa kuruwuro gǝrjai ye. Am aniye ajawunja leiran jauro kura!» yeno.

Sadaa kamu kwa faccǝgǝnaaye

(Luk 21.1-4)

41 Isa karǝn sanduwu sadaa fidaramben napkenniya, jamadǝ curo sanduwudǝyero wuɍi fijagai lawarji duwon, arsiyiwu kada isane wuɍi ngǝwu fijagai kiro. 42 Koro kamu ngudi kwa faccǝgǝnaa laa ye ise gursu kime* yindi fiyeyeno. 43 Daji Isa fuwurawanjua bowoje: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, kamu ngudi kwa faccǝgǝnaa adǝ sadaa am gadeye sammaa kojǝnaro fijǝgǝna. 44 Tayi samma arsiyinjalan ngojane fiyeyera, amma ti ngudi duwon kǝndanju sammaa fiyeyeno. Awo ronju ɍiwoye ngaa fiyeyeno,» yeno.

13

Jawawi Isaye kǝla wurdu Fado Alaye-a sidu duniaye-ayen

(Mat 24.1–25.46; Luk 21.5-38)

1 Isa Fado Alayen luwo cǝdi duwon, fuwurawanjuye fal tiro: «Sayinna, akko rui kau ani-a soro ani-a jaumaro ajabba!» yeno. 2 Isaye tiro: «Soro mafǝndi mafǝndi ania rumma, gǝna? Kau ani sammaa wurjane fijai, har tiloma kǝla kamanjuyen gapciwaworo walji,» yeno.

Badiduram boneye

(Mat 24.3-14; Luk 21.5-19)

3 Isa kǝla Kau Jaitunnen na Fado Alaye turuidǝn napcǝna duwon, Biturus-a Yakuba-a Yahaya-a Andarawus-a runjan isane tiro: 4 «Andiro wulsagane, sawi awo ani wakkajai? Koro awo ani sammaye sanja cǝdiya, awi alama duwon ambo fǝlediyidǝ wo?» cane tia keworo. 5 Isaye tayiro: «Hangal gǝnanowo, bare wunduma nayia njawatkǝnni! 6 Am ngǝwu cunilan* isane: “Wuma ti wo!” cane am kadaa cawatki. 7 Kǝriwu na karǝnso-a kuruwuso-alan nukcǝnaro fannuwiya, bare hangalndo cijǝnni! Sai awo ani burwon wakkajaiya duwon, amma sa njerorambe kua yaye cǝdǝnni. 8 Lardu-a lardu gade-a lawaladai, koro kǝrmai-a kǝrmai gade-a ye kattenjan kǝriwu gǝrjai. Cidi ye na gadegaden loloji, koro kǝna ye na naro ngayi. Awo ani samma badiduram boneye bas, alama kamu tia curo lejǝna gai.

9 «Hangal gǝnanowo! Fuwu majilissero njasade dandalsolan kowonjai, koro wu nangaro fuwu gomna so, mai soyen danuwi, tayiro shedaro walloworo. 10 Adǝgaima sai kawuɍi kǝji Alayedǝ jama duniaye sammaro wuldiyiya duwon. 11 Nayia njadane shararo njasadiya, bare kǝla awo wulluwiyen karwungai diwwi. Awo wulduye Ruhu Alaye sadǝn nayiro njadidǝa mananowo, dalilnjudǝ nayi gǝni, tima manaji nangaro. 12 Yaana yanjugǝnaa sǝrǝcciye roro ceyesi, bawa ye tadanjua ngai, tadawa ye bawanja-a yanja-aro tuɍu cadde casakke tayia roro ceyesi. 13 Cuni nangaro† am samma nayia wanjai, amma kam mǝrje har sa njerorambero‡ dǝganamadǝ njǝkkawo cuwandi.

Bone kura

(Mat 24.15-28; Luk 21.20-24)

14 «Sa duwon awo waada jauro batti masiwa kudoma na tiro jussǝnnilan daada ruwiya,† (Kǝradumadǝ asujo!), daji am lardu Yahudiyayen dasaanadǝ cija kauro cagaso leja! 15 Kam kǝla soronjuyen dǝganadǝ bare jǝpce kare ngoduro curo sorodǝyero ngaanni! 16 Koro kam kulolan dǝganadǝ ye bare kalwunju ngoduro waldǝnni! 17 Yim anin kamu curoa so, nganji cǝmbia sodǝ, kuttunja! 18 Bare awo adǝ sa kakuyen wakkajǝnniro Alaa korowo! 19 Dalilnjudǝ yim anin bone jauro kuttu mbeji, bone duwon sa Ala dunia alakcǝnayen tai kuro kudero ngaltema jiɍinju tuwandǝnni fuwu yen fagat tuwandiwawo nangaro. 20 Koro ca Kǝmande bone adǝye kawunju fulujǝnnia, wunduma njǝkkawo cuwandiwawo. Amma am kǝrejǝnadǝ nangaro kawudǝa fulujǝna. 21 Sa adǝn kam laaye nayiro: “Akkonju Almasiwudǝ!” bi “Towonju ti!” cǝnia, bare tia yasarawwi! 22 Dalilnjudǝ almasiwuwa kattuwuyeso-a nawiya kattuwuyeso-a isane alama so, awo ajabba so cade, yoyenoa, har am kǝrejǝnadǝmaa jambajane cawatki. 23 Nayidǝ, hangal gǝnanowo! Kawu wakkajidǝro, awo sammaa nayiro wulnjagakkǝna.

Kǝnde Tada Kambedǝye

(Mat 24.29-31; Luk 21.25-28)

24 «Amma ngawo bone yim aniyen kǝngal cǝlǝmbo walji, kumbal ye nurnju ciwawo, 25 sillowuwaso ye samelan casuri, koro kǝnduwowa sameye ye jauro lolojai. 26 Daji Tada Kambedǝ jauro kǝnduwoa-a darajaa-a curo fofouyen isi carui.† 27 Adǝgaima malaiyawanjua cunode talgǝmo duniaye dewu samman ci dajiram duniayen tai ci dajiram sameyero yade amnju kǝrejǝnadǝa capcai.

Misal ya tarmuye

(Mat 24.32-35; Luk 21.29-33)

28 «Ya tarmuyen misal adǝa asunowo! Sa fǝktu badije kalu ɍijiya, nangǝɍi karǝnjǝnaro nonuwwa. 29 Ngaima awo ani wakkajai ruwiya, ti cinnalan del karǝnjǝnaro§ nonowo! 30 Jiremaro nayiro wulnjagakki, am jaman adǝye sanuiwawo, sai awo ani samma wakkajaiya duwon. 31 Same-a cidi-a baworo waljai, amma manani tǝmmaro baworo waljiwawo.

Faadaro dǝgaiwo!

(Mat 24.36-44; Luk 21.34-38)

32 «Amma yim bi sa duwon awo ani wakkajaidǝa wunduma nojǝnni. Bawadǝro kajia, malaiyawa samelan dasaana ye nojanni, Tadadǝ ye nojǝnni. 33 Hangal gǝnanowo, faadaro dǝgaiwo, sanju nonuwwi nangaro. 34 Alamanju kam bǝlawuro cǝdi gai. Kǝnduwo fannjuro kistuwuyedǝa wolodiyanjuro koljiye wundunja yayero kidanju ce cinna guredumaro faadaro dǝga cǝne sapkada. 35 Adǝ nangaro faadaro dǝgaiwo, dalilnjudǝ sa kǝma fadoye isidǝa nonuwwi nangaro, kajiri, bi bune, bi fajar, bi suwa, 36 bare yekkinndo bawo kǝnǝm diwi nayia nanjaganni! 37 Awo nayiro wulnjagakkǝnadǝa wundusoro wulgǝkki, faadaro dǝgaiwo!» yeno Isaye.

KARMO-A KARMOLAN CIDU-A ISAYE

14

Isaa roro njejoro mada

(Mat 26.1-5; Luk 22.1-2; Yah 11.45-57)

1 Sala Laya Njǝkkayirambe-a* sala Burodi Yis Bawoaye-aro kawu yindi gapco. Koro wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-a jawal Isaa nangalan tame roro njejoye majai. 2 Tayiye: «Sai sala kojiya duwon, bare jama hangalsango casangǝnni!» yera.

Kamu laaye Isaa sittǝranjuro dabbarduwu

(Mat 26.6-13; Yah 12.1-8)

3 Isa bǝla Baitaniyelan fado Siman dǝɍimayen† masǝna cǝdi duwon, kamu laa sǝndal curonjun kawudi mǝndemi ye, jauro tamanna ye, cunju nardi ngoje ise sǝndaldǝa dauyen namje kawudidǝa kǝla Isayero fiyeyeno. 4 Am laa awo adǝa kutturo carune kattenjan: «Awiro kawudidǝa basarjidǝ? 5 Ca kawudi adǝa dinariyus‡ yer yakku kojǝnaro calade wuɍidǝa talaawaro cadǝna!» cane tiro saɍiwu gǝnaduwu badiyera. 6 Amma Isaye tayiro: «Tia kollowo! Awiro tia suwolluwi? Wuro jauro ser sǝddǝna. 7 Talaawasodǝ sawisoro curondon mbeji, koro sawi yaye, raawwaa, ranguwe tayia banagǝwi, amma wudǝ sawisoro gǝni curondon dǝgakki. 8 Kamu adǝ awo rakcǝnadǝa cǝdo. Kawudi adǝa tiyiniro fijiye sittǝraniro wua dabbarseyeno. 9 Jiremaro nayiro wulnjagakki, ndaran yaye curo dunia ngayen kawuɍi kǝji Alayedǝa wuljai nguson, kamu adǝa takturo awo sǝddǝnadǝ yea wuljai,» yeno.

Yahusa Iskariyot Isaa sǝrǝttuwuma

(Mat 26.14-16; Luk 22.3-6)

10 Daji Yahusa Iskariyot mewun yindindǝye falnja Isaa mukko wurawa ɍimannayero sǝrǝttuwuro nanjaro leyeno. 11 Adǝa fangeranniya, karwunja kǝjije tiro wuɍi cadi cane wadu ngoyera. Yahusadǝ dama Isaa tayiro sǝrǝttuwuye mada badiyeno.

Masǝna sala Laya Njǝkkayirambe

(Mat 26.17-25; Luk 22.7-13; Yah 13.21-30)

12 Yim burwoye sala Burodi Yis Bawoayen, yim duwon ngǝlaro Laya Njǝkkayirambedǝa§ duwajaidǝ kidǝnniya, fuwurawanjuye tiro: «Ndaran leniye masǝna layayedǝa niro dabbarnjǝgǝiye bumi?» cane tia keworo. 13 Daji Isa fuwurawanjuye yindi cunode tayiro: «Bǝrnidǝro ngawowo, kam laa bule ingia ngojǝna-a kǝla kǝlluwi. Tia gaiwo, 14 fado duwon ngaanaye kǝmadǝro wulgǝnowo: “Sayinnaye kusottoram na fuwurawanju-a rokko masǝna layayedǝa cadidǝ ndaran?” 15 Nayiro soro sameye ngim kura curon karea dabbargada fǝlenjagai. Nadǝn masǝnadǝa andiro dabbarsaganowo!» yeno. 16 Daji fuwurawadǝ lejane bǝrnidǝro ngasaye jiɍi Isa tayiro wuljǝgǝnadǝ gai awiso kewando. Adǝgaima masǝna layayedǝa dabbaryera.

17 Kǝngal kikkurǝnniya, Isa mewun yindindǝ-a rokko kadira. 18 Napcana masǝna cadi duwon, Isaye: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, kamndo fal wua mukko kǝladowayero sǝrǝnsiyi, rokkomaro masǝna diye,» yeno. 19 Karwunja jauro kuttaje fal fallen wundu yaye: «Wuma wa?» cǝne tia koro badiyeno. 20 Isaye tayiro: «Curo mewun yindindǝyen kǝrga, kam duwon wu-a buwururo mukko yakkiyenadǝ. 21 Tada Kambedǝ saptidǝma,* jiɍi kǝlanjun kitawulan ruwuwadadǝ gai, amma kam duwon Tada Kambedǝa kǝladowanjuro sǝrǝcciyidǝ, kuttunju! Ca kam adǝ tambǝnnima tiro ngalwo!» yeno.

Masǝna Kǝmaye

(Mat 26.26-30; Luk 22.14-23; 1Kor 11.23-34)

22 Masǝna cadi duwon, Isa burodi ngoje Alaro ardiyenniya, fǝsakce tayiro ce: «Ngonowo, adǝ tiyini,» yeno. 23 Koro kǝnjaram ngoje Alaro ardiyenniya, tayiro ce tilan tayi samma kesano. 24 Isaye tayiro: «Adǝma buni aman ndǝptaye† duwon am kada nangaro fidǝnadǝ wo.† 25 Jiremaro nayiro wulnjagakki, na adǝn fuwun gadero ingi inabbe‡ yakkiwawo, har yim nodo bargaa Alayen bǝɍinno yakkiro,» yeno. 26 Daji aiya Alaa njungoroye yeyeranniya, caluwe Kau Jaitunnero leyera.

Isaye Biturus tia angǝrji wuldu

(Mat 26.31-35; Luk 22.31-38; Yah 13.36-38)

27 Isaye fuwurawanjuro: «Nayi samma ngaworo walduwi, akko awo kitawulan ruwuwadadǝ: “Sǝnidǝa bangǝkkiya, dimiyadǝ tatardai.”† 28 Amma karmolan cikkiya, nayia burwonjakke cidi Galileyero lekki,» yeno. 29 Biturusse tiro: «Tayi samma ngaworo waldai yaye, wudǝ ngaworo waldǝkkiwawo!» yeno. 30 Isaye: «Jiremaro niro wulnjǝgǝkki, ku bune adǝman kawu gudowom yindiro kokkore cakkidǝro, wua yakkuro angǝrsǝmi,» yeno. 31 Amma Biturusse kowo dunoaro sapce tiro: «Dole ni-a rokko nuiyero walyeno yaye, tǝmmaro nia angǝrnjǝkkiwawo!» yeno. Tayi samma ye ngai wulyera.

Moduwa Isaye

(Mat 26.36-46; Luk 22.39-46)

32 Na tiro Gessemani canidǝro kadiranniya, Isaye fuwurawanjuro: «Na adǝn nammowo duwon, moduwa dikke,» yeno. 33 Daji Isa Biturus-a Yakuba-a Yahaya-aa ngoje rokko lejane karwunju kuttaje ronju jauro bannadu badiyeno. 34 Tayiro: «Karwuni jauro kuttajǝna, har nukki gai. Na adǝn danowo, faadaro dǝgaiwo!» yeno. 35 Gana laa kuruwuje cidiro tǝmdiye, yojia, sa boneyedǝ tia cǝdanniro moduwa dio badiyeno. 36 Tiye: «Abba, Bawa, awiso niro yoji. Kǝnjaram boneye adǝa wulan ngone! Adǝ yaye awo wu raakkǝna gǝni, awo ni raammadǝma!» yeno. 37 Na fuwurawanjuyero walladanniya, kǝnǝm cadi nayeyeno. Biturusso: «Siman, kǝnǝm wa dimi? Assha! Sa fallo rangǝme faadaro dǝgambawo wa? 38 Bare jaraptuwwiro faadaro dǝgaiwo, moduwa dewo! Ruhu kambedǝ§ cǝraana, amma tiyinjudǝ duno kǝskea!» yeno. 39 Koro walde leje mana cayedǝlan moduwa kido. 40 Nanjaro walladanniya, caye gai kǝnǝm cadi nayeyeno, simnja nga kurwowujǝna nangaro. Awo tiro wulduwuyema nojanni. 41 Yakkuyero walladanniya, tayiro: «Kuamison kǝnǝmbo bowadando tussuwi wa? Cerǝna! Sadǝ cǝdǝna, Tada Kambedǝa mukko biwumasoyero sǝrǝccaana. 42 Cinowo, leniyo! Akkonju kam wua sǝrǝnsiyimadǝ del karǝnjǝna!» yeno.

Isaa ta

(Mat 26.47-56; Luk 22.47-53; Yah 18.1-11)

43 Sadǝman Isa mana cǝdi ngai duwon, Yahusa mewun yindindǝye falnja kadio. Jama kada ye na wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-a amwurawa jamaye-ayen kashagar so, ka so mukkonna ti-a rokko kadira. 44 Caman ti sǝrǝttuwumanjudǝ tayiro bǝlaanan isanojiye: «Kam tiro lewa kǝrawoye yiddǝkkidǝ, tima! Tia taiwo, fǝrǝstiwaworo yadowo!» cǝnna. 45 Daji Yahusa kadinniyama, na Isayero ise: «Sayinna!» cǝne tiro lewa kǝrawoye kiddo. 46 Daji Isaa mukkon dap keda. 47 Am nanjun dajanadǝye falnja kashagar ficce wolodi ɍiman kurayea bakce sǝmonju tǝn kamgeno. 48 Isaye tayiro: «A! Nayi kashagar so, ka so mukkonna wua gǝndema gai taro wa isuwidǝ? 49 Yim nguson nandon Fado Alayen dǝgaiye jamaa alammǝkki duwon, wua sǝdawwi. Amma awo kitawulan ruwuwadadǝ wakkajo!» yeno. 50 Daji fuwurawanju samma tia koljane keyaso.

51 Jairo laa mayafi gǝnia, awima tiyinjun bawo Isaa jǝgana mbeji. Amdǝ tia kedanniya, 52 mayafidǝa kolje de sul kiyaso.

Isa fuwu majilis kura adinwuyen

(Mat 26.57-68; Luk 22.66-71; Yah 18.12-14)

53 Daji Isaa ngojane na ɍiman kurayero kesado. Nadǝn wurawa ɍimannaye-a amwurawa jamaye-a malǝmba Attauraye-a samma ye capkadara. 54 Biturus ye katte kaskadaaro har balballa fado ɍiman kurayedǝro tia jǝgane kǝrgaanniya, kannu gǝttoro dawu gureduwu Fado Alayen napkeno.

55 Wurawa ɍimannaye-a majiliswu samma-a sheda Isaa roro njejoro mayera yaye, cawandǝnni. 56 Am kada kǝlanjun sheda bowuye cadǝna, amma cinja tilojǝnni. 57 Daji am laa cijane sheda bowuye cade: 58 «Tiye: “Wudǝ Fado Alaye mukko kamben tǝdandǝna adǝa wurnǝkke curo kawu yakkuyen mukko kamben gǝni gade tandǝkki,” ngai cǝne fangeiye,» yera. 59 Amma kǝla adǝyeman cinja tilojǝnni.

60 Daji ɍiman kuradǝ cije dawunjan daje Isaro: «Jaawunǝm bawo wa? Awi gǝle am ani kǝlanǝmnin shedajaidǝ?» cǝne tia kiworo. 61 Amma Isa cinju kaje jaawu cinni. Koro ɍiman kuradǝ walde tiro: «Nima wa Almasiwu Tada Ti Bargaayedǝ wo?» cǝne tia kiworo. 62 Isaye: «Wuma! Koro Tada Kambedǝ mukko kǝmboram Mai Kǝnduwomayen napkada ye, curo fofou sameyen kǝnde cǝdi ye ruwi,»† yeno. 63 Daji ɍiman kuradǝ kalwunju karje:* «A! Sheda jiɍi fi gǝle gade maniye? 64 Alaa gaskadunjudǝa fannuwwa. Awi gǝle tǝmanuw?» cǝne tayia kiworǝnniya, tayi samma tiro shara kamjagane ronju tuluwoma jusso yera. 65 Daji laanja tiro lallaɍi tǝwatǝwajagane simnju jakcane tia babaktu badiyera. Tiro: «Nawinawi de!» cani. Adǝgaima gureduwudǝ ye tia cadane maɍin babakkera.

Biturusse Isaa angǝrdu

(Mat 26.69-75; Luk 22.54-65; Yah 18.15-18)

66 Biturus balballa fadoyedǝn duwon, kir ɍiman kuraye laa nadǝro kadio. 67 Biturus kannu jǝgǝtti kirunniya, tia ngǝlaro ninije: «Ni ye Isa kam Najaratte-a rokko kǝrgaw!» yeno. 68 Amma Biturus angǝrje: «Awo wullǝmidǝmaa nokkǝni, asukkǝni!» yeno. Daji cinna ngaworambo culuwe gudowom kokkore kekko. 69 Kirdǝ walde tia cure am nadǝn dasaanadǝro: «Kam adǝ ye falnja!» yeno. 70 Koro Biturus walde angǝryeno. Gana sam kidǝnniya, am nadǝn dasaanadǝye Biturusso: «Fagatto ni ye kamnja fal, ni kam cidi Galileye nangaro!» yera. 71 Amma Biturus kǝlanju baskuje kansi juwe: «Kam kǝlanjun mananuwi adǝa nokkǝni!» yeno. 72 Sadǝman gudowom yindiyero kokkore kekko. Daji Biturus awo Isa tiro wuljǝgǝnadǝa takkeno. Isaye: «Kawu gudowom yindiro kokkore cakkidǝro, wua yakkuro angǝrsǝmi,» cǝnna. Takkenniya, tai daje so ngoyeno.

15

Isa fuwu Gomna Bilatussen

(Mat 27.11-14; Luk 23.1-5; Yah 18.28-38a)

1 Dunia wayenniyama, wurawa ɍimannaye-a amwurawa jamaye-a malǝmba Attauraye-a majiliswu samma-a ci tiloaro sawari kedo. Daji Isaa cekkere caade mukko Gomna Bilatussero kesakko. 2 Bilatusse Isaro: «Nima wa Mai Yaudiyayedǝ wo?» cǝne tia kiworo. Isaye: «Nima wullǝm, wuma!» yeno. 3 Wurawa ɍimannayedǝ awo kadan Isaa burwuyera. 4 Daji Bilatus walde tiro: «Kalakkǝmbawo wa? Awo kadan burwunjanadǝa fannǝmmi wa?» cǝne tia kiworo. 5 Amma Isa kua yaye tiro kalakcǝgǝnni, har Bilatus ajapkeno.

Isaro shara karmoye kamduwu

(Mat 27.15-26; Luk 23.13-25; Yah 18.38b–19.16a)

6 Caman kǝrwu nguson sala adǝlan gomnadǝ kosoma fal jama caworǝnadǝa tayiro salamjiyi. 7 Sa adǝn kam laa amanju-a tuɍu cade kam ceyese kosolan rojana mbeji, cunju Barabbas. 8 Daji jama na gomnayedǝro isane awo caman tayiro caddidǝa njǝddoro tia koro badiyera. 9 Bilatusse tayiro: «Mai Yaudiyayedǝa wa nayiro salamnjagakkiya, rawuw?» cǝne tayia kiworo. 10 Awoa nandǝɍinja nangaro wurawa ɍimannayedǝ Isaa mukkonjuro sǝrǝtkeyeraro nojǝna. 11 Amma wurawa ɍimannayedǝ jamadǝa casakke cuju Isayero Barabbassa tayiro salamjuwo yera. 12 Bilatusse walde tayiro: «Awi gǝle kam tia Mai Yaudiyayelan bowonuwidǝro yiddǝkki?» cǝne tayia kiworo. 13 Kowo sapcane: «Kǝskaro tia jagǝne no!» yera. 14 Bilatusse: «Awiro? Ayau awiye cǝdo?» yenniya, caye baworo kowo sapcane: «Kǝskaro tia jagǝne no!» yera. 15 Daji Bilatus awo ronjaye cǝdiya cǝraana nangaro, tayiro Barabbassa salamgeyeno. Amma cakke Isaa kirwolan jajaryeranniya, tia kǝskaro jajaaro mukkonjaro kekko.

Sojiyaye Isaa basardu

(Mat 27.27-31)

16 Daji sojiyadǝ Isaa curo balballa gomnariyero caade kǝwunja sojiyaye sammaa bowojane capkera. 17 Kalwu kime* tiro lujagane aɍiawu kaɍiyiye† kǝlejane kǝlanjuro gǝnayeyera. 18 Daji tiro: «Ala ngǝwuro, Mai Yaudiyaye!» wulduwu badiyera. 19 Kalan kǝlanju babakcane lallaɍi tiro tǝwajagane fuwunjun tungurumjane tiro daraja kedo. 20 Tiro rudu gǝnajagane kerǝnniya, kalwu kimedǝa ɍinjane kajǝmunju cayedǝa lujagane tia kǝskaro jaduwuro kesado.

Isaa kǝskaro jaduwu

(Mat 27.32-44; Luk 23.26-43; Yah 19.16b-27)

21 Kam laa bǝla Kuraneye mbeji, cunju Siman, tidǝ Aleksanda-a Rufus-aye bawanja. Karaan cijǝna kodu cǝdi duwon, sojiyadǝ dunodunon tia casakke kǝska Isayedǝa ngoje leyera. 22 Isaa na tiro Golgota canidǝro kesado, Golgotaye maananjudǝ Na Buwo Kǝlaye. 23 Isaro diben curonjun awo laa mir cani‡ diyadaa caro kedo, amma kǝnjaro wayeno. 24 Daji tia kǝskaro jajagane kajǝmunju ngojane wundunja yaye nuwanju cuwandoro walawala cade kattenjan dagaryera. 25 Sa Isaa jajaanadǝ, sa lǝgar suwaye. 26 Allo ayaunju kǝlan ruwuwadadǝ: MAI YAUDIYAYE. 27 Gǝndewu yindi yea ti-a rokko jayeyera, faldǝ kǝmboramnjulan, faldǝ ye wailanjulan. 28 [Adǝgaima awo kitawulan ruwuwadadǝ wakkayeno. Tiye: «Amso tia biwumaro ngoyera,»† cǝnna.] 29 Am kamjana kojaisodǝ tiro rudu gǝnajagane kǝlanja kalakalakcane tiro: «Ap! Ni Fado Alayea wurnǝme curo kawu yakkuyen tandǝmidǝ, 30 nda kǝskadǝn jǝmme kǝlanǝm moye!» cani. 31 Wurawa ɍimannaye ye malǝmba Attauraye-a rokko adǝgai tiro rudu gǝnajagane amanjaro: «Am gadea cǝkkaana, amma rakce kǝlanju cǝmoyiwawo! 32 Almasiwu Mai Israyilawuyedǝ kǝskadǝn kǝrma jǝpco, ruiyo tia kasaddiyo!» cani. Gǝndewu yindi ti-a rokko jajaanadǝ ye Isaa rarayera.

Karmo Isaye

(Mat 27.45-56; Luk 23.44-49; Yah 19.28-37)

33 Kausu kǝla dawu duwon, dunia nga tǝmje cǝlǝmbo walje, har sa yakku kajiriyero kiado. 34 Sa yakku kajiriyedǝ Isa kowo dunoaro sapce: «Eloi, Eloi, lama sabaktani?» yeno, maananjudǝ «Alani, Alani, awiro wua kolsem?» 35 Am nadǝn dajanadǝ adǝa fangeranniya, laanjaye: «Fannowo, Nawi Iliyaa bowoji!» yera. 36 Daji falnja cǝgase leje soso ngoje diben comcombo lǝpciye cuttuluwe karo lassiye Isaro sayeyeno. Tiye: «Nda kollowo, Nawi Iliya ise tia kǝskadǝn cǝsayia, ruiyo!» yeno. 37 Daji Isa kowo dunoaro sapce ro kirǝmbo.

38 Sa adǝn juwa curo Fado Alayen§ dǝganadǝ samen tamiya kǝla cidiyannaro kudero farak yindiro kargadan.* 39 Kajalla sojiyaye fuwu Isayen daadadǝ jiɍi Isa bawojǝnadǝa kirunniya, tiye: «Jiremaro kam adǝ Tada Alayedǝma!» yeno.

40 Kamuwa laa ye kuruwunin awo ania lawarjai mbeji. Curonjan Meram Magdala-a Meram Yakuba Gana-a Josi-aye yanja-a Salomi-a. 41 Sa Isa cidi Galileyedǝn tia jaane banajagai. Koro kamuwa gade kada Isaa jaane Jerujalembo isana ye nadǝn mbeji.

Sittǝra Isaye

(Mat 27.57-61; Luk 23.50-56; Yah 19.38-42)

42 Yim adǝ yim dabbarduye.† Wajiya yim tustuye nangaro, dunia kajiriyenniya, 43 Isuwu kam Arimatiyaye, ti curo majiliswudǝyen jauro kam kura ye, nodo bargaa Alayedǝye kǝndenju gureji ye, na Gomna Bilatussero ridu bawoaro leje kamin Isayedǝa tiro cadoro kiworo. 44 Bilatus Isa nagatto bawojǝnadǝa ajapce kajalla sojiyayedǝa bowoje Isa tussǝna wa bawojǝnadǝro kiworo. 45 Kajalladǝyen Isa bawojǝnaro asuyenniya, kaminnjudǝa Isuwuro kaino. 46 Daji Isuwu leje lowowon batta linne ciwe kamindǝa kǝskadǝlan cǝsaye battadǝn kǝkǝrje kauri curo kauyen lajana laaro cakke sǝnaje ci kauridǝyero kau kura tǝmbalyeyeno. 47 Meram Magdala-a Meram Josiye yanju-a ye lawarjane na Isaa sǝnajanadǝa kero.

16

Karmolan cidu Isaye

(Mat 28.1-10; Luk 24.1-12; Yah 20.1-10)

1 Yim tustuye koyenniya, Meram Magdala-a Meram ya Yakubaye-a Salomi-a lejane kawudi kamin Isayedǝro fidaaro kesiwo. 2 Mawuye yim burwoyea* suwa lǝp kǝngal kiluwunniya, kauridǝro leyera. 3 Kattenjan: «Wundu gǝle ci kauridǝyen kau kuradǝa andiro tǝmbalji?» cani. 4 Amma kǝla sapkeranniya, akko kau mafǝndidǝ tǝmballada kero. 5 Kauridǝro kasargaanniya, jairo laa kalwu bulla kǝmboramnin napkada kero. Tia kerunniya, karwunja tai daje kamgada. 6 Jairodǝye tayiro: «Bare karwundo kamdǝnni! Isa kam Najaratte ti kam kǝskaro jajaanadǝa manuwi. Ti na adǝn bawo, cijǝna! Akko na tia sǝnajanadǝa ruiwo! 7 Amma lenowo fuwurawanju-a Biturus-aro: “Ti nayia burwonjane cidi Galileyero leji. Nayiro wulnjaanadǝ gai, nadǝn tia ruwi,” wulgǝnowo,» yeno. 8 Daji karwunja kamdǝna kar kar lolojaiaro kauridǝn caluwe cagase leyera. Jauro rijana nangaro, wundumaro awima wuljaganni.

Isaye fuwurawanju laaro fǝleduwu

(Luk 24.36-49; Yah 20.19-23)

9 [Mawuye yim burwoyea suwa lǝp karmolan ciyenniya, Isa burwon Meram Magdala kamu tilan sedan tulur dujǝnadǝro fǝleyaada. 10 Meram ye leje am calan Isa-a rokko dasaanadǝ karwukuttaro cesiridǝa najiye tayiro wulyeyeno. 11 Amma Isa roaro waljǝna ye, Meram tia curuna yero fangeranniya, njasarairo wayera.

12 Ngawo adǝyen jiɍi gaden Isa amnja yindi karaaro ledu cadidǝro fǝleyaada. 13 Tayi yindidǝ ye waldane amnja gapcanadǝro wulyeyera, amma tayi yea njasarairo wayera.

Isaye fuwurawanjua nodo

(Mat 28.16-20)

14 Koro fuwurawanju mewun tilondǝ masǝna cadi duwon, Isa tayi yero fǝlediye kǝla njasarainambunja-a kǝlakibbunja-ayen tayiro kikkado, dalilnjudǝ am ngawo cijǝnayen tia carunadǝa njasarairo wayera. 15 Daji Isaye tayiro: «Dunia ngaro lenowo, kawuɍi kǝji Alayedǝa adamgǝna sammaro wulgǝnowo! 16 Kam casarane tiro kasala caddǝnamadǝ njǝkkawo cuwandi, amma kam njasarairo wajǝnamadǝ wowom Alaye tia cǝdai. 17 Am casaranamadǝ akko alama rakcane cadidǝ: Cunilan sedanna dujai, tǝlamba gade bǝɍin manajai, 18 kadi mukkon ngojai. Sum casaia, tayia lorujiwawo. Mukkonja am dondiro gǝnajagaiya, nanlewa cawandi,» yeno.

Isaye samero ledu

(Luk 24.50-53)

19 Kǝma Isa mana adǝa tayiro cǝddǝnaye ngawon, tia samero caade kǝmboram Alayen napkeno. 20 Tayi ye lejane ndara yayero kawuɍi kǝji Alayedǝa wuljagai adǝgai duwon, Kǝmadǝ tayia banajiye alama kadan manadǝa jirero tabbacciyi kǝrga.]

† 1:2 1.2 Mal 3.1

† 1:3 1.3 Ish 40.3

* 1:17 1.17 kam tawu - Am duwon am gade Isaa nojaro majaidǝ.

† 1:21 1.21 yim tustuye - Sǝbdu.

‡ 1:24 1.24 Tayir Alayedǝ - Kaala Almasiwuye. Biwubawoma, am gade-a gade.

* 2:10 2.10 Tada Kambe - Kaala Almasiwuye. Isa kǝla Tada Kamben manajiya, kǝlanjuman manaji.

† 2:17 2.17 biwumasoa bowodu - Tuwa cado Alaa jaaro.

‡ 2:18 2.18 asem - Faral gǝni, nafila.

§ 2:22 2.22 dibendǝ satkidǝa falji - Diben bǝɍin mojogolje kuraro walji nangaro, satki dinadǝa falji.

† 2:26 2.26 1Sam 21.1-6

* 3:17 3.17 tadawa raduye - Am ro doia.

† 3:18 3.18 kam Kan'anaye - Kam lardunju rawoma.

‡ 3:22 3.22 Beljabul - Yiwulis.

§ 3:33 3.33 Wunduso yani-a yanigǝnaso-adǝ wo? - Na Alayen nankǝramidǝ buye gǝni, mana Alaye ga so, rawonju dio soye.

† 4:12 4.12 Ish 6.9-10

* 4:25 4.25 kam nanjun awoamadǝ - Kam mana Isaye fanjidǝ, nodunju cǝrgane caye kojǝnaro asuji.

† 4:25 4.25 kam nanjun bawomadǝ - Kam mana Isaye fanjiwawodǝ, nodunju ganadǝmaa tilan camoyi.

* 5:9 5.9 Kǝwu Sojiyaye - Soji dǝwu arakku gai.

† 5:25 5.25 bu fidunju - Salanambu.

* 6:11 6.11 katti sindoye kagangowo - Sǝmo kasta. Wowom Alayero tayia koljagai.

† 6:21 6.21 Ya Hirudiyaye sanju kadio - Sanju kǝnnasar fandoye kadio.

‡ 6:37 6.37 dinariyus - Wuɍi Rombe. Dinariyus faldǝ alwasi kida kawu falle.

† 7:7 7.6-7 Ish 29.13

† 7:10 7.10 NL 20.12; SK 5.16

† 7:10 7.10 NL 21.17; Lew 20.9

* 7:24 7.24 lardu bǝrni Tirre-a Sidonne-aye - Lardu kǝrdiyaye.

* 9:11 9.11 Nawi Iliya burwoje isi - Kawu Almasiwu Alaye isidǝro, Nawi Iliya isi.

† 9:37 9.37 cunilan - Isaa kasattu nangaro.

‡ 9:49 9.49 kannulan mandaaro walji - Boneman kambǝrse kambedǝ kibbaji.

† 10:4 10.4 SK 24.1-4

† 10:6 10.6 Bad 1.27; 5.2

† 10:8 10.7-8 Bad 2.24

* 10:17 10.17 ro sawisoye - Ro duwon na Alayen tǝmmaro ceriwawodǝ.

† 10:19 10.19 wadawa - Wadawa curo Attaura Nawi Musayen ruwuwada.

† 10:19 10.19 NL 20.12-16; SK 5.16-20

‡ 10:38 10.38 kǝnjaram-a kasala-a - Bone nja.

§ 10:47 10.47 Tada Mai Daudaye - Kaala Almasiwuye. Tidǝ kaduwu Mai Daudaye.

* 11:7 11.7 kuttadǝa - Noduwuram Isa Mai Yaudiyaye duwon, nanlewan rokura bawoa kǝnde cǝdiyedǝ.

† 11:9 11.9 Hosanna! - Kalma tǝlam yaudiyaudiye, maananjudǝ «Alaa yungoriyo!»

† 11:10 11.9-10 Jaw 118.25-26

† 11:17 11.17 Ish 56.7

† 11:17 11.17 Iri 7.11

† 12:11 12.10-11 Jaw 118.22-23

* 12:14 12.14 Kaisar - Gomna kura Rombe.

† 12:15 12.15 dinariyus - Wuɍi Rombe. Tilan akki Kaisarro biyajagai.

† 12:19 12.19 SK 25.5

‡ 12:25 12.25 malaiyawa gai - Tayidǝ sawisoro na Alayen roa dasayi, gadero sanuiwawo. Adǝ nangaro samelan kaduwu mada bawo.

† 12:26 12.26 NL 3.6

† 12:30 12.29-30 SK 6.4-5

† 12:31 12.31 Lew 19.18

§ 12:35 12.35 Tada Mai Daudaye - Kaala Almasiwuye. Tidǝ kaduwu Mai Daudaye.

† 12:36 12.36 Jaw 110.1

* 12:42 12.42 gursu kime - Wuɍi yaudiyaye. Tamannju ganama.

* 13:6 13.6 cunilan - Am ngǝwu cu Almasiwuye kǝlanjaro ngojane awo ania cani.

† 13:13 13.13 cuni nangaro - Isaa gawwa nangaro.

‡ 13:13 13.13 sa njerorambe - Kǝnde Tada Kambe.

† 13:14 13.14 Dan 9.27; 11.31; 12.11

† 13:26 13.26 Dan 7.13-14

§ 13:29 13.29 ti cinnalan - Kǝnde Tada Kambedǝ karǝnjǝna.

* 14:1 14.1 sala Laya Njǝkkayirambe - Laya Israyilawuye jaman Nawi Musayen.

† 14:3 14.3 Siman dǝɍima - Ti calan dǝɍima duwon ngajǝnadǝ.

‡ 14:5 14.5 dinariyus - Wuɍi Rombe. Dinariyus faldǝ alwasi kida kawu falle.

§ 14:12 14.12 ngǝlaro Laya Njǝkkayirambe - Ngǝlaro duwon bunju kamba wowom karmoyero kajiyidǝ.

* 14:21 14.21 Tada Kambedǝ sapti - Isa nui.

† 14:24 14.24 bu aman ndǝptaye - Bu Isaye duwon aman bǝɍin katte Ala-a adamgǝna-ayea tabbacciyidǝ.

† 14:24 14.24 NL 24.8; Iri 31.31-34

‡ 14:25 14.25 ingi inabbe - Diben.

† 14:27 14.27 Jak 13.7

§ 14:38 14.38 ruhu kambedǝ - Ro kambe.

† 14:62 14.62 Dan 7.13-14

* 14:63 14.63 kalwunju karje - Noduwuram karwukuttaye.

* 15:17 15.17 kalwu kime - Kalwu maila.

† 15:17 15.17 aɍiawu kaɍiyiye - Jawa maila-a camun, amma awo ruduye.

‡ 15:23 15.23 awo laa mir cani - Karwun tiyi jau nǝmdaye.

† 15:28 15.28 Ish 53.12

§ 15:38 15.38 Fado Alaye - Na Alaro ambǝttuwuye. Tidǝ Jerujalemnin kǝrga.

* 15:38 15.38 juwa curo Fado Alayen dǝganadǝ yindiro kargadan - Barga karmo Isayen juwa na Ala-a tadoye gǝrajidǝ kargada, kǝrma jawal Ala-a tadoyedǝ kaada.

† 15:42 15.42 yim dabbarduye - Jǝmma. Yim tustuyedǝ sǝbdu.

* 16:2 16.2 mawuye yim burwoyea - Ladu.

Luka

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

LUKA

Kawuɍi kǝji Isa Almasiwuye Luka ruwujǝnadǝ

Linjila Lukaye

Kitawu Lukayedǝ Linjila kǝnyakkuye wo. Lukadǝ, ti lowotor ye, kam lardu Gǝresse ye, koro sawa kǝngayam Bulusse. Luka kǝlanju kǝngayamba mewun yindin Isaye falnja gǝni yaye, Ruhu Alaye tia cakke lawar Isayea tǝn badiduramnjun jǝgane kǝladǝn hangallayen kiworo. Awo ani sammaa fanjǝnaye ngawon, saa fiakku gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen, tayia sawije kitawu adǝa sawanju Tiyofalasso ruwuyeyeno. Nonowo, lamar ani ku saa dǝwu yindi gai wakkajana yaye, Ala cakke Linjila adǝ awima gadejǝnnin har nandero kadio.

Akko lawarra curo kitawu adǝyen dasaanadǝ:

Dǝlwu kitawu adǝa ruwuduye (1.1-4)

Tambo-a wuradu-a Isaye (1.5–2.52)

Dabbarda kida Isaye (3.1–4.13)

Kida Isaye cidi Galileyen (4.14–9.50)

Isa kǝla jawal Jerujalemben (9.51–19.27)

Kida Isaye Jerujalemnin (19.28–21.38)

Karmo-a karmolan cidu-a Isaye (22.1–24.53)

Kawuɍi kǝji Isa Almasiwuye Luka ruwujǝnadǝ

DƎLWU KITAWU ADƎA RUWUDUYE

1

1 Tiyofalas, Ala ngǝwuro! Amnde ngǝwu gǝrgam kǝla lamarra dawunden wakkajana aniyen ruwuduro ngǝssana, 2 jiɍi am duwon tǝn badiduramnin awo ania simnjan caruna-a mana Alaye sattuwumasoro waljana-adǝ andiro isanosaanadǝ gai. 3 Barganǝmmin, tǝn badiduramnjan awo ani sammaa gakke hangallayen kokorǝkke fakkǝna nangaro, wu ye tayia sawinǝkke niro kitawulan ruwunjǝgǝkki yekko. 4 Ngainin awowa niro njasakkǝrana sammaa tabbatto nonǝmi.

TAMBO-A WURADU-A ISAYE

Lawar tambo Nawi Yahayaye

5 Jaman Mai Hirudus lardu Yahudiyaye cunodidǝn, ɍiman laa mbeji kǝwu ɍimanna Abiyayen kǝrga, cunju Jakariya. Kamunju ye kaduwu Nawi Harunaye, cunju Alisabatu. 6 Tayi yindiso na Alayen jirewu, wada Kǝmandeye sammaa taldu baworo jaana. 7 Tada cawandǝnni, Alisabatu rakce cambiwawo nangaro, koro tayi yindi kawu ngǝwu jawuna.

8 Kǝwu Abiyaye sanja dirije kidǝnniya, Jakariya ye kidanju nanɍimanne fuwu Alayen badiyeno. 9 Kǝla ada ɍimannayedǝn kamnja fal Fado Alaye na darajaaro ngawo kaaji cakkoro walawala cade Jakariyaa kǝreyera. 10 Sa kaaji njakkoyen jama samma balballadǝn captana moduwa cadi duwon, 11 malaiya Kǝmandeye laa kǝmboram kaaji njakkoramben daada tiro fǝleyaada. 12 Jakariya tia kirunniya, hangalnju jade karwunju pǝt kamgada. 13 Amma malaiyadǝye tiro: «Jakariya, bare rinǝmmi, Ala moduwanǝm cǝmowona. Kamunǝm Alisabatu niro tada kongwa njǝkkambi, tiro cu Yahaya yakke. 14 Tiramnin jauro karwunǝm kǝjiji, koro tambonjudǝye am kada ye kǝji fanjai. 15 Ti na Kǝmandeyen kam darajaaro walji. Bare diben bi mbal fimaa canni,* kawu tambimaro Ruhu Alaye tilan dǝgai. 16 Kaduwu Israyilaye kadaa jawal Ala Kǝmanjayero kalakciyi. 17 Tidǝ ro-a kǝnduwo-a Nawi Iliyayelan Kǝmadǝa burwoje ise bawaso-a tadawanjaso-a soloji, am ansiya Alaye ye hangal jirewuyero kalakciyi. Adǝgaima Kǝmadǝro jamaa dabbarjiyi,» yeno. 18 Amma Jakariyaye malaiyadǝro: «Awiawin mana adǝa jirero nokki? Akko wu kiarinǝkkǝna, kamuni ye kǝmurjojǝnadǝ,» yeno. 19 Daji malaiyadǝye tiro: «Wuma Jibǝrilla fuwu Alayen dadumadǝ wo. Tima wua nanǝmbo lawar kǝji adǝa njukkudǝkkoro sunodo. 20 Amma manani yasarammidǝ, har awo ani wakkajaidǝro, mǝdǝk nammǝme mana dimbaworo wallǝmi. Awo wulnjǝgǝkkǝna adǝ sanju cǝdiya, tabbatto wakkaji.» 21 Jama Jakariyaa gurejai ngai duwon, na darajaadǝn jauro tussǝnadǝa ajapkera. 22 Kiluwunniya, mana tayiro njǝddo tiro tiyero. Jamadǝ awo ajabba laa na darajaalan tiro fǝledǝgǝnaro asuyera. Muwamuwan gǝnia, tayiro rakce manajiyiwawo, mǝdǝk napkeno. 23 Kida nanɍimanne sanju kerǝnniya, fadoro wallada.

24 Ngawo kawu aniyen kamunju Alisabatu curo ngoyeno. Kǝndawu uwuro kuwulero kǝlanju cakke karwunjun: 25 «Akko ser Kǝmande sǝddǝna. Kawu anin kanjimaɍinju wuro fǝlesiye dawu amben nanguni cuttuluwuna,» yeno.

Lawar tambo Isaye

26 Alisabatu curo ngojǝnaye kǝndawu arakkua Ala malaiya Jibǝrillaa bǝla Najarat cani cidi Galileyedǝro cunode 27 na fero kǝlayakku laa tǝmajinju† kaduwu Mai Daudaye laa cunju Isuwuyero leyeno. Ferodǝ cunju Meram. 28 Malaiyadǝ na Merambero ise tiro: «Wuse, ni Kǝmande jauro barga dǝmnjǝgǝnamadǝ! Kǝmadǝ ni-a rokko,» yeno. 29 Merambe hangalnju kǝla lewa adǝyen jauro cije awi maananjuro kǝlanju cuwori duwon, 30 malaiyadǝye tiro: «Meram, bare rinǝmmi, Ala niro barga dǝmnjǝgǝna. 31 Akko curo ngonǝme tada kongwa yambǝmi, tiro cu Isa yakke. 32 Ti kam darajaaro walje tia Tada Mai Samemayelan bowojai. Ala Kǝmande tiro kǝrmai kaarinju Mai Daudayedǝa ci. 33 Adǝgaima jama Yakubayea‡ har abadaro cunodi, kǝrmainju ye tǝmmaro ceriwawo.» 34 Daji Merambe malaiyadǝro: «Awiawin attǝ yoji, wu ngaltema kwa nokkǝnidǝ?» cǝne tia kiworo. 35 Malaiyadǝye tiro: «Ruhu Alaye kǝlanǝmbo jǝpciye kǝnduwo Mai Samemaye nia fofou gairo jannji. Adǝ nangaro tada tayir nilan tambidǝa Tada Alayelan§ bowojai. 36 Akko kǝraminǝm Alisabatu ye nankǝmurjonjun curo ngojǝna. Kamu rakce cambiwawo canidǝ, kǝrma curonju kǝndawu arakkuyea. 37 None, awima Alaro tiyeri bawo!» 38 Merambe: «Wu kanji Kǝmandeye. Kǝla mananǝmben wakkajo!» yeno. Daji malaiyadǝ tia kolje sapkadan.

Nangi rǝpta Merambe Alisabaturo

39 Yim anin Meram cije duwaduwan bǝla cidi Yahudaye curo kauwa kura kurayen dǝgana laaro leje 40 fado Jakariyayero ngaye Alisabaturo salamgeyeno. 41 Alisabatu salamduwunjudǝa fangenniya, tada curonjuyedǝ moji kido. Ruhu Alaye Alisabaturo jǝpciye 42 kowo dunoaro sapce: «Curo kamuwayen nima bargaa wo, tada curonǝmbedǝ ye bargaa! 43 Koro awiro gǝle Kǝmande wuro ser sǝdde, har ya Kǝmaniye naniro isidǝ? 44 Akko salamduwunǝmdǝa fangekkǝniya, tada curoniyedǝ karwukǝjiro moji kido. 45 Awo Kǝmande niro wulnjǝgǝnadǝ wakkajiro mǝrsanǝmmadǝ, barganǝm!» yeno.

Aiya Merambe

46 Daji Merambe:

«Karwuni Kǝmandea jajakci,

47 roni Ala Njǝkkayimanilan kǝji fanji.

48 Wu kanjinjudǝa curo nantalaaniyen*surune ngurnosǝna.

Na adǝn fuwun am jaman sammaye wua bargaalan bowosai,

49 Mai Kǝnduwoma ser kura wuro sǝddǝna nangaro.

Cunju darajaa.

50 «Jaman kureyen tai jaman ngusoro

kanjimaɍinju am tia rijanaro fǝlejiyi.

51 Kǝmande mukkonjun kǝrmai fǝleje,

am karwunjan rokuraa tarjǝna.

52 Maiyaso kǝrmailan cǝsaye sǝlje,

talaawaso yea darajaaro cǝdǝna.

53 Am kǝnanjaasoa awo ngǝlan ambaje,

gaɍiwuwaso yea mukko dea dujǝna.

54 Kǝmande kanjimaɍinju fǝledu koljǝnni,

kanjinju Israyilaa banajǝgǝna,

55 amwurawande Nawi Ibrahim-a kaduwunju-aro

har abadaro wuljǝgǝnadǝ gai.»

56 Meram fado Alisabatuyen kǝndawu yakku gairo napkenniya, fannjuro wallada.

Tambo Nawi Yahayaye

57 Alisabatu sanju njamboye kidǝnniya, tada kongwa kembo. 58 Am fannjuye-a kǝmaskiyanju-a ser kura Kǝmande tiro cǝddǝnadǝa fanjane karwukǝjinja tiro fǝleyeyera. 59 Kawu wuskua jama kajanjuro kadiranniya, tiro cu bawanju Jakariyaye njakko mayera, 60 amma yanjuye: «A'a, tia Yahayalan bowojai,» yeno. 61 Tayiye tiro: «Wunduma curo kǝramiyanǝmben cu adǝa bawo!» yera. 62 Daji muwamuwan bawanjuro cu fi tadadǝro cakkiya cǝraworo keworo. 63 Jakariya allo cuwore tilan «Cunju Yahaya» ruwuyeno, koro tayi samma ajapkera. 64 Sadǝman Jakariya ci ye cuwande, tǝlamnju ye wuide, Alaa cungoriaro mana badiyeno. 65 Daji kǝmaskiyanja samma riyera, koro lawar adǝ cidinja Yahudiyaye kauwa kura kuraa sammaro tatargaada. 66 Jama adǝa fanjana samma karwunjan rojana, amanjaro: «Tadaana adǝ, awiro gǝle walji?» cani. Fagatto mukko Kǝmandeyedǝ† tilan kǝrga.

Nawinawi Jakariyaye

67 Daji Ruhu Alaye Jakariyaro jǝpciye nawinawi cǝde:

68 «Ala Kǝma Israyilawuyedǝa yungoriyo!

Nguwu jamanjuyero ngaye tayia merujǝna,

69 andiro curo kaduwu kanjinju Mai Daudayen Njǝkkayima kǝnduwoa galasaana.

70 Kǝmande kuren ci nawiyanju kǝrejǝnayen wuljǝnadǝ gai,

71 mukko kǝladowande-a waduwunde samma-ayen samoye

72 amannju bargaa koljǝnnilan amwurawandero kanjimaɍinju fǝlejiyi.

73 Akko kansi duwon bawande Nawi Ibrahimbo jǝbbunadǝ:

74 Mukko kǝladowandeyen andia samoyiya, andi ye ridu bawoaro rangiye tia gaiye

75 fuwunjun nanmumin-a nanjire-alan kawunde samman tiro ambǝtkǝiye.

76 «Ni ye, tadani, nia nawi Mai Samemayen bowonjai.

Kǝmadǝn fuwunno lenǝme tiro jawal dabbargǝmi,

77 jamanjuro biwunja gawurduyen njǝkkawodǝa isanogǝmi.

78 Ala Kǝmande kanjimaɍima ye, serma ye nangaro,

cakke Nur Kudoma nandero samelan ise

79 am duwu-a kaudi karmoye-alan dasaanadǝa wassi,

koro andiro jawal nanlewayedǝa fǝlesagai.»

80 Adǝgaima tadadǝ wuraji ye, Ruhu Alayen dunoaji ye, har yim jama Israyilayero fǝledǝgǝnadǝro karaan kǝrga.

2

Tambo Isaye

(Mat 1.18-25)

1 Jaman adǝn Kaisar* Agustas wada ce am larduwanjuye sammaa komja yeno. 2 Sa kom burwoye adǝa cadidǝn, Kǝriniyus tima gomna cidi Siriye wo. 3 Daji am samma bǝlanja bǝlanjaro tayia komjaro leyera. 4 Ngaima duwon Isuwu ye, ti kaduwu Mai Daudaye nangaro, bǝla Najarat cidi Galileyelan cije bǝla Mai Daudaye Baitalami cani cidi Yahudiyayedǝro leji cǝne 5 tǝmajinju Meram curoadǝa ngoje tayia komjaro kallo leyera. 6 Tayi Baitalamilan duwon, Merambe sanju njamboye kidǝnniya, 7 tada kongwa karuro kembo. Kusottoramnin† na jǝpturam cawandǝnni nangaro, Meram tia jenen kǝleje curo kalwo kǝmboram lǝmannayen sǝnayeno.

Sǝniya-a malaiyawa-a

8 Cidi adǝn sǝniya laa karaan dasaana lǝmannanja bune gurejai duwon, 9 malaiya Kǝmandeye laa tayiro fǝlediye daraja Kǝmandeye nur gai tayia wasse dirije kǝlyenniya, tai dajane riyera. 10 Amma malaiyadǝye tayiro: «Bare rinuwwi, akko kawuɍi kǝji nayiro wulnjagakki, kawuɍi duwon jama sammaye karwu kǝjijiyidǝ. 11 Ku bǝla Mai Daudayen Njǝkkayimando tambǝna. Tima Almasiwu Kǝmadǝ wo! 12 Akko awo nayiro naptu alamayero walnjagaidǝ: Timal jenen kǝleyada curo kalwo kǝmboram lǝmannayen bowada nagǝwi,» yeno. 13 Sadǝman malaiyadǝro malaiyawa kǝriwuwu Kǝmandeye kǝldagane Alaa congorǝne: 14 «Samelan Alaro daraja tio, dunia yen am ngurnojǝnaro nanlewa jǝpcuwo!» yera.

15 Malaiyawadǝ tayia koljane samero walladaranniya, sǝniyadǝye kattenjan: «Ciniyo Baitalamiro leniyo, awo wakkaje Kǝmande andiro isanosaana adǝa ruiyo!» yera. 16 Daji duwaduwan lejane Meram-a Isuwu-a timal curo kalwo kǝmboram lǝmannayen bowadadǝ-aa nayeyera. 17 Tia kerunniya, tayi ye awo malaiyadǝ kǝla tadadǝyen tayiro wuljǝgǝnadǝa isanoyeyera. 18 Am lawar sǝniyadǝ tayiro wuljaanadǝa fanjanadǝ nga ajapkera. 19 Meram ye awo ani sammaa karwunjun rojǝna tayia takci kǝrga. 20 Daji awo malaiyadǝ tayiro wuljǝgǝna sammaa kalkallo fanjana ye caruna ye nangaro, sǝniyadǝ Alaa congorǝne tiro daraja cadiaro karaanjaro walladara.

21 Kawu mawua yim tadadǝa kajaduye kidǝnniya, tiro cu Isa kesakko, cu duwon malaiyadǝ kawu yanju curo ngojiro wuljǝnadǝ.

Isaa Kǝmandero saduwu

22 Kǝla Attaura Nawi Musayen sanja tayirro walduye‡ kidǝnniya, Isuwu-a Meram-a tadadǝa ngojane Kǝmandero saduwuro Jerujalembo kesado, 23 Attauralan ruwuwadadǝ gai: «Tada kongwa karu tambǝna nguson Kǝmandeyero waljo!»† 24 Koro sadaa yea kǝla awo Attauralan wuldǝnadǝyen kedo: «Bullam yindi bi tattawar sanana yindi.»†

25 Sa adǝn Jerujalemlan kam laa mbeji, cunju Simiyon. Tidǝ jirema ye, adinma ye, sa simalo jama Israyilaye cinduyedǝa gureji, koro Ruhu Alaye tilan kǝrga. 26 Caman Ruhu Alayedǝ tiro Almasiwu Kǝmandeyedǝa curunni duwon nuiwawo wuljǝgǝna. 27 Ngaima duwon Ruhu Alayedǝ Simiyonna cakke balballa Fado Alayero kǝrgawo. Isuwu-a Meram-a awo Attaura wuljǝnadǝa dioro Isaa kewudǝnniya, 28 Simiyon tia nganjiro ngoje Alaa cungore:

29 «Kǝmande, wuro wulsǝgǝmmadǝ gai,

kǝrma wu kanjinǝmba kolsǝne kǝlewan nukko!

30 Akko njǝkkawonǝm simmin rukkǝna,

31 njǝkkawo duwon fuwu jama duniaye sammayen dabbarnǝmmadǝ.

32 Adǝ jama kǝrdiyayero nur Alaye njukkudoma ye,

jamanǝm Israyilayero daraja njoma ye,» yeno.

33 Bawanju-a yanju-a awo kǝlanjun wuljǝnadǝa fangeranniya, ajapkera. 34 Simiyon tayiro barga dǝpciye Merambo: «Akko Ala kadarjǝna tada adǝ nangaro curo jama Israyilayen am kada ye cijai, kada ye casuri. Ti naptu alama waadaye cǝdi, 35 awowa karwu am kadayen gǝraada federo culuworo. Nidǝ ye, kashagar karwunǝm sukci,» yeno.

36 Nadǝn nawi kamuye laa ye mbeji, cunju Hannatu. Ti fero Fanuwelle ye, kaduwu Asherre ye. Kawu ngǝwu juwuna, kǝlayakkun kwanju-a rokko kǝrwu tulurro napkenniya, 37 kwadǝ bawoyeno, ngawo adǝyen runju napce, har kǝrwu fiskun lukko dewun kiwando. Ngaltema Fado Alayedǝa koljǝnni, asem-a moduwa-a cǝdilan bune-a kausu-a Alaro ambǝcciyi kǝrga. 38 Sa adǝn Hannatu ye ise Alaro ardije kǝla tadadǝyen am duwon merudu Jerujalembe gurejai sammaro mana kiddo.

39 Daji kǝla wada Kǝmandeyen awo sammaa kedǝnniya, Isuwu-a Meram-a bǝlanja Najaratte cidi Galileyero walladara. 40 Adǝgaima tadadǝ wuraji ye, dunoaji ye, jauro rashiduji ye, koro barga Alaye tilan kǝrga.

Isa kǝrwu mewun yindinna Fado Alayen

41 Saa nguson Isaye bawanju-a yanju-a Jerujalembo sala Laya Njǝkkayirambero lejai. 42 Ngai duwon Isa kǝrwunju mewun yindin§ kidǝnniya, kǝla adayen kallo saladǝro leyera. 43 Ngawo sala kojǝnayen, fadoro waldai duwon, nojannilan tada Isadǝ Jerujalemnin napkeno. 44 Ti dawu jamadǝyen cane ledu kawu falle kedǝnniya, curo kǝramiyanja-a sawawanja-ayen tia madu badiyera. 45 Cawandǝnnidǝ, Jerujalembo tia maduro walladara.

46 Ngawo kawu yakkuyen Isa Fado Alayen dawu malǝmbayen napkada tayia kǝrǝnji ye, cuwori ye nayeyera. 47 Am tia kǝrǝndu cadi samma kǝla hangalkǝjinju-a jaawunju-ayen ajapcana. 48 Bawanju-a yanju-a tia kerunniya, jauro ajapcane yanjuye tiro: «Tadani, awiro adǝa andiro seddǝm? Wu-a bawanǝm-a hangalnde nga cijǝna nia manjiye,» yeno. 49 Isaye tayiro: «Awiro wua masew? Fado Bawaniyedǝn naptudǝ wuro wajipdǝro nonuwwi wa?» yeno. 50 Amma mananju adǝa asujanni.

51 Daji Isa tayia jǝgane kallo bǝla Najarattero waldane mananja ngoji kǝrga. Yanju awo ani sammaa karwunjun royeno. 52 Adǝgaima Isa wuraji ye, rashiduji ye, na Alaye-a ambe-an ardiya cuwandi ye kǝrga.

DABBARDA KIDA ISAYE

3

Nawi Yahayaye Isaro jawal dabbarduwu

(Mat 3.1-12; Mar 1.1-8; Yah 1.19-28)

1 Nodo Kaisar* Tiberiyasse saa kǝnmewu wuria Buntus Bilatus gomna cidi Yahudiyaye, Hirudus ye mai Galileye, awanjugǝna Filibus ye mai cidi Ituriyaye-a Tarakunitisse-aye, Lisaniyas ye mai Abileneye, 2 koro Annas-a Kaifas-a ye wurawa ɍimannaye. Jaman adǝn mana Alaye karaan Nawi Yahaya tada Jakariyayero jǝpkeyeno. 3 Daji Yahaya cidi bǝrǝm Jordaniye sammaa jǝgane jamaro kawuɍi cǝdde kasala tuwaye biwuwa gawurduye mawoji kǝrga. 4 Adǝgaima awo Nawi Ishaya curo kitawunjuyen ruwujǝnadǝ wakkayeno. Tiye:

«Karaan kam laa kowo sapce:

“Kǝmandero jawal dabbargǝnowo,

koduramnju cǝkko dewo!

5 Ngorso rǝpkadaro walja,

kǝri-a kau-aso ye sanaadaro walja.

Jawal kǝriyadaso cǝkko walja,

batti ye tassa.

6 Ngainin adamgǝna samma njǝkkawo Alayedǝa carui,”

cǝne mawoji.»†

7 Jama kada na Yahayayero tayiro kasala tuwaye cǝddoro isai duwon, Yahayaye tayiro: «Nayi kaduwu fusiyayeso, wundu nayia ajawu isidǝro kasoworo galanja? 8 Awo tuwa jireye fǝlejisoa dewo! Bare karwundon: “Andi kaduwu Nawi Ibrahimbe,” wulluwwi. Nayiro wulnjagakki, Alaye kǝnduwonju dongur kauye anilan Nawi Ibrahimbo kaduwu alaktuwuye mbeji. 9 Akko kǝrmamaro bewodǝ fǝrdu kǝskayen gǝnaada. Kǝska fi duwon tada ngǝla cakkiwawodǝa caljane kannuro fijagai,» yeno.

10 Daji jama captanadǝye tiro: «Awi gǝle diye?» cane tia keworo. 11 Yahayaye tayiro: «Kam nanjun gǝmaje yindiadǝ kam cǝdanniro fal co, koro kam nanjun kǝmboadǝ ye ngai cǝdo!» yeno. 12 Akki mowomaso ye tayiro kasala tuwaye cǝddoro nanjuro isane tiro: «Sayinna, awi gǝle diye?» cane tia keworo. 13 Tayiro: «Bare awo wowom wulnjaanadǝa kojǝnaro mowuwwi!» yeno. 14 Koro sojiya ye tiro: «Andi nda, awi gǝle diye?» cane tia keworǝnniya, tayiro: «Bare dunon bi jirenambun wuɍi kambe mowuwwi, amma kǝla biyandoyen danowo!» yeno.

15 Jamadǝ tǝmanjaa karwunjan Yahayama wa Almasiwudǝ woro cawori duwon, 16 Yahayaye tayi sammaro: «Wu ingilan nayiro kasala ngeddǝkko, amma kam laa wua kǝnduwon kosǝna je sunonjuye wuiduma tikkǝni isi. Tidǝ Ruhu Alaye-a kannu-alan nayiro kasala njaddi. 17 Akko mukkonjun kǝmo laladuramba na wasturamnjuyero ise algama-a kalaɍi-a firji. Algamanjudǝa culore bǝralan gǝnaji, amma kalaɍidǝa kannu tǝmmaro nuiwawolan warji,» yeno. 18 Adǝgaima mana kadan Yahaya jamadǝa galaje tayiro kawuɍi kǝji Alayedǝa wulyeyeno.

19 Calan Yahaya Mai Hirudusso kamu yanjugǝnaye Ya Hirudiyaa kamuro cǝmowona-a awo diwi kada cǝdǝnadǝ-a nangaro jǝkkadǝna. 20 Daji Mai Hirudus biwunjuro biwu gade cǝrgane Yahayaa kosoro kekko.

Ruhu Alaye Isaro jǝptuwu

(Mat 3.13-17; Mar 1.9-11)

21 Jaman Nawi Yahaya jama sammaro kasala tuwaye cǝddidǝn, Isa yero kasala kiddo. Daji Isa moduwa cǝdi duwon, same farakko fǝrǝmde 22 Ruhu Alaye alama bullam gai tiro jǝpciye samelan kowo nukce: «Nima Tadani wo, njǝraakkǝna. Niramnin jauro karwuni kǝjijǝna!» yeno.

Kaariya Isaye

(Mat 1.1-17)

23 Isa kǝrwunju fiakku gai duwon, kidanju badiyeno. Jamadǝ tia tada Isuwuyero ngoyera. Isuwudǝ tada Eliye, 24 Eli ye tada Mattaye, Matta ye tada Lewiye, Lewi ye tada Malkiye, Malki ye tada Jannaye, Janna ye tada Isuwuye, 25 Isuwu ye tada Mattatiyaye, Mattatiya ye tada Amosse, Amos ye tada Nahumbe, Nahum ye tada Esliye, Esli ye tada Naggaiye, 26 Naggai ye tada Maatte, Maat ye tada Mattatiyaye, Mattatiya ye tada Semeyinne, Semeyin ye tada Yosakke, Yosak ye tada Yodaye, 27 Yoda ye tada Yohanaye, Yohana ye tada Resaye, Resa ye tada Jerubabelle, Jerubabel ye tada Sheyaltiyelle, Sheyaltiyel ye tada Neriye, 28 Neri ye tada Malkiye, Malki ye tada Addiye, Addi ye tada Kosambe, Kosam ye tada Almadamaye, Almadama ye tada Yeriye, 29 Yeri ye tada Yoshuwaye, Yoshuwa ye tada Aliyejerre, Aliyejer ye tada Yerimaye, Yerima ye tada Mattaye, Matta ye tada Lewiye, 30 Lewi ye tada Simiyonne, Simiyon ye tada Yahudaye, Yahuda ye tada Isuwuye, Isuwu ye tada Jonamiye, Jonami ye tada Aliyakimbe, 31 Aliyakim ye tada Malayaye, Malaya ye tada Mannaye, Manna ye tada Mattataye, Mattata ye tada Natanne, Natan ye tada Mai Daudaye, 32 Mai Dauda ye tada Yisaiye, Yisai ye tada Abidaye, Abida ye tada Bowosse, Bowos ye tada Salmonne, Salmon ye tada Nashonne, 33 Nashon ye tada Aminadabbe, Aminadab ye tada Adaminne, Adamin ye tada Arambe, Aram ye tada Hesronne, Hesron ye tada Feresse, Feres ye tada Yahudaye, 34 Yahuda ye tada Yakubaye, Yakuba ye tada Isakuye, Isaku ye tada Nawi Ibrahimbe, Nawi Ibrahim ye tada Tarahuye, Tarahu ye tada Nahorre, 35 Nahor ye tada Serukke, Seruk ye tada Rewuye, Rewu ye tada Felekke, Felek ye tada Abiruye, Abiru ye tada Shelaye, 36 Shela ye tada Kenanne, Kenan ye tada Arfajadde, Arfajad ye tada Samuye, Samu ye tada Nawi Nuhuye, Nawi Nuhu ye tada Lamekke, 37 Lamek ye tada Matusalembe, Matusalem ye tada Idǝrisaye, Idǝrisa ye tada Jaredde, Jared ye tada Mahalalelle, Mahalalel ye tada Kenanne, 38 Kenan ye tada Yenosse, Yenos ye tada Shituye, Shitu ye tada Nawi Adambe, Nawi Adam ye Alaye.

4

Yiwulisse Isaa jaraptu

(Mat 4.1-11; Mar 1.12-13)

1 Ruhu Alaye Isalan dǝgana duwon, Isa bǝrǝm Jordaniye kolje Ruhu Alaye tia simojiye karaa dǝɍiro culuwe 2 kawu fidewuro Yiwulis tia jarapci kǝrga. Yim anin Isa awima juwunni, ngawo adǝyen kǝna tia kida. 3 Daji Yiwulisse tiro: «Ni Tada Alayea, dongur kauye adǝro wulgǝne kǝmboro waljo!» yeno. 4 Isaye: «A'a, kitawulan ruwuwada: “Kam kǝmbo baslan gǝni dǝgai,”»† yeno.

5 Koro Yiwulis tia na toɍi laaro cade samdǝn tiro larduwa duniaye sammaa fǝleyeyenniya, tiro: 6 «Kǝnduwo-a daraja-a larduwa ani sammayedǝa niro njikki. Awo ania wuro sadǝna, wu ye kam raakkǝnaro tayia yikki. 7 Wuro sujada sǝddǝmia, ani samma kaanǝmbo waljai,» yeno. 8 Isaye: «A'a, kitawulan ruwuwada: “Ala Kǝmandero sujada yidde, ti tilonjuro ambǝtkǝne!”»† yeno.

9 Koro yaye Yiwulis tia Jerujalembo cade loiloiram Fado Alayen gǝnayenniya, tiro: «Ni Tada Alayea, na adǝn sǝktǝne cidiro yukkure! 10 Awoa kitawulan ruwuwada: “Ala malaiyawanjuro wada ce nia njaɍiwi,” 11 koro: “Nia mukkonjan kamnjagai bare sinǝm kauro gǝmdǝgǝnniro,”»† yeno. 12 Isaye tiro kalakciye: «A'a, kitawuye wuljǝna: “Bare Ala Kǝmandea rijammǝmmi!”»† yeno. 13 Tia jarapce kerǝnniya, Yiwulis tia har sa gade laaro kolyeno.

KIDA ISAYE CIDI GALILEYEN

Isaye kidanju badidu

(Mat 4.12-17; Mar 1.14-15)

14 Daji Isa kǝnduwo Ruhu Alayea cidi Galileyero wallada. Lawarnju ye lardu sammaro tatargaada. 15 Dandal dandallo leje jamaa alamgenniya, wunduso tia jajakkeno.

Am bǝla Najaratte Isaa wadu

(Mat 13.53-58; Mar 6.1-6)

16 Ngai duwon Isa Najarat bǝla wurajǝnadǝro kadio. Kǝla adanjuyen yim tustuyea dandallo ngaye jamadǝro kǝra njǝddoro cije dayeno. 17 Tiro kitawu Nawi Ishayaye cade kayenniya, na adǝ ruwuwadadǝa kiwando. Tiye:

18 «Ruhu Kǝmandeye wulan kǝrga,

tima kawuɍi kǝji talaawaro wulgǝkkoro

wua galasǝna nangaro.

Am cadane kaɍearo waljanaro

nankam kǝlaye cawandi,

kambuwa yero sim cawandi wulduwuro

wua sinodo.

Koro am curo jǝktuyen dasaanaye asǝrnja jakturo

wua sinodo.

19 Ngaima “Sa ser Kǝmandeye fandoye cǝdǝna!”

jamaro wulgǝkke mawoduro kadikko,»† yeno.

20 Daji kitawudǝa jakce kistuwumadǝro kalakciye napkeno.* Am samma dandaldǝn tiro sim fijaana duwon, 21 tayiro: «Kuma awo kitawulan ruwuwada sǝmondon fannuwwa adǝ wakkajǝna,» yeno. 22 Tayi samma kǝla mana serra cinjun culuwuna adǝyen ajapcane tia jajakcane amanjaro: «A! Kam attǝ tada Isuwuyedǝma, gǝna?» cani. 23 Daji Isaye tayiro: «Fagatto karau adǝa sǝdduwe: “Karwunma, kǝlanǝm isangaane! Awo ajabba ajabba bǝrni Kafarnaamben dimma fanniyenadǝa bǝlande yen de, ruiye!” nuwi. 24 Jiremaro nayiro wulnjagakki, nawi fimaa bǝla wurajǝnalan kasaccanni.

25 «Jiremaro nayiro wulnjagakki, kuren jaman Nawi Iliyayen lardu Israyilayen kamuwa kwa faccaanaa kada mbeji, koro kǝrwu yakku redaaro ingi duro waje lardu sammaro kǝna kura kǝrgawo. 26 Adǝ yaye kamu kwa faccǝgǝnaa laa bǝla Sarepta lardu Sidonnedǝro† gǝnia, Ala Nawi Iliyaa na wundunjamayero cunodǝnni. 27 Koro jaman Nawi Iliyasayen lardu Israyilayen am barasua kada mbeji. Adǝ yaye Naaman kam lardu Siriyea‡ gǝnia, Nawi Iliyasa wundunjamaa isangajǝgǝnni,» yeno. 28 Adǝa fangeranniya, am dandalnin dasaana samma tiro fum gǝrgayeyera. 29 Cijane tia cadane ngawo bǝlayero cattuluwe ci kau kura bǝlanja kǝladǝn garjanadǝyero kesado. Nadǝn tia cidiyaro gǝptuwu majai duwon, 30 Isa dawunjayen reje koje leyeno.

Isaye kam karuwaa isangaduwu

(Mar 1.21-28)

31 Daji Isa bǝrni Kafarnaambe cidi Galileyero kadio. Yim tustuye kidǝnniya, dandallo ngaye jamaa alamdu badiyeno. 32 Jamadǝ alamdunjudǝa ajapkera, kǝnduwoaro manaji nangaro. 33 Curo dandaldǝyen karuwama laa mbeji, kamdǝ burwu dunoaro cakke: 34 «A! Isa kam Najaratte, awi lambonǝm andiro? Andia siduwuro wa kadim? Nia asunjǝkkǝna, nima Tayir Alayedǝ wo!»§ yeno. 35 Amma Isa sedandǝro jǝkkade mana dapciye: «Cinǝm jange kamdǝa kolle luwe!» yeno. Sedandǝ kamdǝa dawunjan cidiro yapkeyenniya, tia lorujǝnnin kolje kiluwo. 36 Tayi samma ajapcane amanjaro: «Attǝ mana jiɍi fi? Kǝnduwoaro sedansoro wada ciya, caluwi!» cani. 37 Lawar Isaye cididǝ ngaro tatargaada.

Isaye am ngǝwua isangaduwu

(Mat 8.14-17; Mar 1.29-39)

38 Isa dandaldǝn kiluwunniya, fado Simannero leyeno. Ya kǝsai Simannedǝ dondi, kange tia jauro cǝdana. Daji Isaro lawarnju wulyeyeranniya, 39 ise tiro ngujiye kangedǝro kikkado. Kangedǝ tia kolje, ya kǝsai ye sadǝman cije tayia sosayeno.

40 Kǝngal kikkurǝnniya, amnja dondi kasuwa jiɍi jiɍia sammaa na Isayero kewudo. Wundunja yayero mukko gǝnajiye isangayeyeno. 41 Sedanna ye am ngǝwun caluwe yiljaiaro: «A! Ni Tada Alaye!» cani. Amma Isa tayiro jǝkkade manadu amarjǝgǝnni, ti Almasiwuro nojana nangaro.

42 Wajǝnanjua suwa lǝp Isa cije culuwe na wunduma baworo leyeno. Am ngǝwu tia madaro keluwo. Kewandǝnniya, bare tayia koljǝnniro tia roduro mayera. 43 Amma Isaye tayiro: «Dole bǝlawa gadero lekke kawuɍi kǝji nodo bargaa Alayedǝa wulgǝkki. Adǝma nangaro Ala wua sinodo,» yeno. 44 Adǝgaima cidi Yahudiyaye yen dandalnjan jamaro kawuɍi kǝjidǝa wulyeyeno.

5

Isaye fuwurawanju burwoyea bowodu

(Mat 4.18-22; Mar 1.16-20)

1 Yim laa Isa ci bǝrǝm Genesaretten daada, am ngǝwu ye mana Alaye fanduro gǝgǝrǝptagane tia kimiccagai ngai duwon, 2 maara yindi ci ingidǝyen tuwada kiro. Buni tawudǝ jǝpcana, karenja buni taye tuldu cadi. 3 Daji Isa leje maara Simannedǝro ngaye tiro: «Ci ingidǝyen ganaro lene!» yeno. Ngai kidǝnniya, Isa ci maaradǝyen napce koro yaye jamadǝa alamdu badiyeno.

4 Mana cǝde kerǝnniya, Simanno: «Maaradǝa na kuruwuro yade, buni taramndo figǝnowo buni taiwo!» yeno. 5 Simanne tiro: «Malǝm, bune farai ngǝnǝptiye diyenason, awima taiyende! Amma wulsǝgǝmmadǝro, buni taramdǝa ingidǝro figǝkki,» yeno. 6 Fiyeyeranniya, buni kada kadami cadane, har buni taramnjadǝ kakamdu badiyeno. 7 Daji amanja maara toyedǝa mukkon cǝgapcane isa tayia banajaaro bowoyera. Isane maara yindi sammaa bunin kek casǝmbǝɍe, har maara yindiso lǝpturo mayera.

8 Siman tiro Biturus canidǝ adǝa kirunniya, fuwu Isayen tungurumje: «Kǝma, marne nani kolle! Wu biwuma, diye!» yeno. 9 Awoa ti-a am rokkonjuye-aso kǝla buni ngǝwu cadanadǝyen ajapkera. 10 Koro sawawanju kidaye Yakuba-a Yahaya-a tadawa Jabadiye ye ajapkera. Daji Isaye Simanno: «Bare rinǝmmi, kua adǝn fuwun kam tamaro* wallǝmi!» yeno. 11 Maaranja ci ingiyero kewudǝnniya, awonja sammaa koljane tia geya.

Isaye kam barasua isangaduwu

(Mat 8.1-4; Mar 1.40-45)

12 Isa bǝla laan duwon, kam laa tiyinju ngan barasua mbeji. Isaa kirunniya, fǝdǝryero tǝmde tia lowoje: «Kǝma, raammaa, rangǝme wua isangasǝgǝme tayirro wallǝkki,» yeno. 13 Isa mukko sajiye kamdǝa leje: «Raakkǝna, tayirro walle!» yeno. Sadǝman barasudǝ tia kolyeno. 14 Daji Isa tiro wada ce: «Bare wundumaro adǝa wulgǝmmi, amma lene ɍimandǝro fǝledǝgǝne. Tayirro wallǝmmadǝ, sadaa Nawi Musa wuljǝnadǝa de, jamaro shedaro waljo!» yeno. 15 Adǝson lawar Isaye cayea kojǝnaro ndarasoro tatargaada. Am kada kadami tia kǝrǝndu-a kasuwanjan ngadu-aro nanjuro capkadara. 16 Amma Isa ngǝwusoro karaa wunduma baworo leje moduwa cǝdi.

Isaye kam tiyinju nunaa isangaduwu

(Mat 9.1-8; Mar 2.1-12)

17 Yim laa Isa fado laan jamaa alamdu cǝdi duwon, Farisawa-a malǝmba Attauraye-a nadǝn napkada ye mbeji. Tayidǝ bǝlawa samma cidi Galileye-a Yahudiyaye-a bǝrni Jerujalembe-alan isana, koro na Isayen kǝnduwo Kǝmandeye am dondi isangaduwuye mbeji. 18 Daji am laa kam tiyi nunaa kǝla bǝnaramben ngojane kadira. Kamdǝa cawude fuwu Isayen gǝnajai cane mayerason, 19 jama captana nangaro rakcane nanjuro isaiwawodǝ, daji sorodǝro jawane kajane kamdǝa kǝla bǝnaramnjuyen dawu jamayen fuwu Isayero sayeyera. 20 Isa kambǝrsenja kirunniya, kamdǝro: «Kam, biwunǝm gawurdǝna,» yeno.

21 Daji malǝmba Attauraye-a Farisawa-adǝ karwunjan: «Wundu gǝle kam Alaa gaskajǝna attǝ? Ala gǝnia, wunduma kambo biwu gawurjiyi bawo, mare?» cani. 22 Amma Isa awo karwunjaye asuje tayiro: «Awiro karwundon ngai wulluwidǝ? 23 Ndaso gǝle budu wo: “Biwunǝm gawurdǝna” wulduma ra “Cine lene!” wulduma? 24 Nonowo, Tada Kambedǝ† nanjun kǝnduwo biwu ambe dunialan gawurduye mbeji!» yeno. Daji kam tiyinju nunadǝro: «Niro wulnjǝgǝkki, cine bǝnarammǝm ngone fannǝmbo lene!» yeno. 25 Sadǝman kamdǝ fuwu jamadǝyen cije bǝnaramnju ngoje Alaa cungoriaro fannjuro leyeno. 26 Tayi samma jauro ajapcane rijane Alaa congorǝne: «Ku awo ajabba ajabba ruiyena!» yera.

Isaye Lewia bowodu

(Mat 9.9-13; Mar 2.13-17)

27 Ngawo adǝyen Isa culuwe akki mowoma laa cunju Lewi kidaramnjun napkadaa kiro. Isaye tiro: «Wua sǝgai!» yenniya, 28 cije kare sammaa kolje tia giya.

29 Daji Lewi fannjun Isaro masǝna kura dabbaryeyeno. Akki mowomaso-a am gadeso-a kada ye Isa-a fuwurawanju-a rokko masǝna dioro napkera. 30 Farisawa-a malǝmbanja Attauraye-a adǝa kerunniya, karwunja waje fuwurawanjuro: «Awiro akki mowomaso-a biwuma gadeso-a rokko masǝna diwidǝ?» yera. 31 Isaye tayiro: «Kam dondi gǝnia, kam ngadǝ lowotor majiwawo. 32 Jiremasoa gǝni, biwumasoa bowokke tuwa cadoro kadikko,» yeno.

Kambiwu kǝla asemben

(Mat 9.14-17; Mar 2.18-22)

33 Am laaye Isaro: «Fuwurawa Nawi Yahayaye-a Farisawaye-a ngǝwusoro asem‡ cadai ye, moduwa cadi ye, amma kaanǝm jawui ye, casai ye,» yera. 34 Isaye tayiro: «Mai larusaye dawunjan duwon, ngaladiyaa yakkuwe asem cadai wa? 35 A'a, amma sa ise mai larusayedǝa dawunjan cattuluwiya, sa adǝn duwon asem cadai.»

36 Koro walde tayiro misal adǝa cǝdde: «Wunduma kajǝmu bǝɍin karje guntu ngoje kajǝmu dinaro cukkududiwawo. Ngai cǝdia, kajǝmu bǝɍin ye kardǝna, guntu bǝɍin ye dinadǝro candǝnni. 37 Koro wunduma diben bǝɍin ngoje satki dinaro fijiyiwawo. Ngai cǝdia, diben bǝɍindǝ satkidǝa falje§ cidiro fidiyi, satki ye bannadi. 38 A'a, amso diben bǝɍindǝa satki bǝɍinno fijagai. 39 Koro wunduma diben dina canadǝ bǝɍindǝa majiwawo, tiye: “Diben dinadǝ kǝji,” cǝni nangaro.»

6

Isa Kǝma yim tustuye

(Mat 12.1-8; Mar 2.23-28)

1 Yim tustuyea laa Isa-a fuwurawanju-a kulo algamaye rejane kojai duwon, fuwurawadǝ kǝla algamaye ficcane mukkonjan kǝmǝssane ngǝro badiyera. 2 Farisawa laaye tayiro: «Awi nangaro awo yim tustuyea kǝndoro haramdǝa diwidǝ?» yera. 3 Isaye tayiro: «Sa Nawi Dauda-a amnju-a kǝna fanjanadǝn, awo cǝdǝnadǝa kitawulan kǝranuwwi wa? 4 Curo Fado Alayero ngaye burodi sadaaye ngoje jǝgǝre amnju yero ce gewo. Ɍimannaro gǝnia, am gadero burodi sadaaye ngǝrodǝ haram!»† 5 Daji Isaye tayiro: «Tada Kambedǝ Kǝma yim tustuye, diye!» yeno.

Isaye kam mukkonju canaa isangaduwu

(Mat 12.9-14; Mar 3.1-6)

6 Koro yim tustuyea laa Isa dandallo ngaye jamaa alamdu badiyeno. Nadǝn kam laa mukkonju kǝmboram canaa mbeji. 7 Malǝmba Attauraye-a Farisawa-a Isaro ayau gǝnaduwu majai nangaro hangalnjayen tia ninijai, yim tustuyeaman kamdǝa isangayeyenoaro. 8 Amma Isa awo karwunjaye asuje kam mukko canaadǝro: «Cine dawunden dane!» yeno. Kamdǝ cije dayenniya, 9 Isaye jamadǝro: «Nayia njaworǝkki, yim tustuyea ser dio ra niadiwi dioma halal wo? Ro kambe njǝkkawo ra ro tuluwoma halal wo?» 10 Isa memejiaro tayi sammaa curui duwon, kamdǝro: «Mukkonǝm sane!» yeno. Sayenniya, mukkonju kǝlewa salairo walyeno. 11 Malǝmba Attauraye-a Farisawa-a jauro gǝrgajane sawardane awo Isaro njǝddoye mayera.

Isaye kǝngayamba mewun yindindǝa galadu

(Mat 10.1-4; Mar 3.13-19)

12 Yim anin Isa leje kǝla kauyero juwane bune farai moduwa kido. 13 Dunia wayenniya, fuwurawanjua bowoje curonjan mewun yindin kǝreje tayia kǝngayambanjuro galayeno. 14 Tayima Siman kam tiro cu Biturus cakkǝnadǝ, yanjugǝna Andarawus, Yakuba, Yahaya, Filibus, Bartolomi, 15 Matiyu, Toma, Yakuba tada Alfawusse, Siman tiro kam lardunju rawoma canidǝ, 16 Yahusa tada Yakubaye, Yahusa Iskariyot kam fuwun aman bomaro waljǝnadǝ.

Jawawi Isaye faya laan

(Mat 5.1–7.29)

17 Isa kǝngayambanju-a rokko kaudǝlan jǝpce faya laan na fuwurawanju kada captanalan dayeno. Koro jama gade jauro ngǝwu bǝrni Jerujalembe-a lardu Yahudiyaye samma-a bǝrniya ci tekuye Tir so, Sidon so-alan ye 18 mananju kǝrǝndu-a kasuwanjan ngadu-aro nanjuro kadira. Am duwon karuwa tayia basarjaidǝ ngayera. 19 Jama samma Isaa leduro mayera, dalilnjudǝ kǝnduwo tiyinjun culuwe tayi sammaa isangajiyi nangaro.

Barga-a kuttu-a

(Mat 5.3-12)

20 Daji Isa fuwurawanjua niniyenniya, tayiro:

«Bargando nayi talaawadǝ,*

nodo bargaa Alayedǝ nuwandodǝro.

21 Bargando nayi kǝrma kǝnandoadǝ,

fuwun kulluwidǝro.

Bargando nayi kǝrma yiruwidǝ,

fuwun kaasu diwidǝro.

22 «Am Tada Kambedǝ nangaro nayia wanjane dunjane raranjane diwindo wuljaiya, bargando! 23 Sa adǝn kǝji fannowo, bikke ye farnowo, dalilnjudǝ samelan mukowando jauro ngǝwu nangaro. Nonowo, adǝgaiman amwurawanja kureyeso nawiyaro keddo.

24 «Kuttundo nayi gaɍiwuwadǝ,

nuwando dunialan fanduwwadǝro.

25 Kuttundo nayi kǝrma kulluwwadǝ,

fuwun kǝna fannuwidǝro.

Kuttundo nayi kǝrma kaasu diwidǝ,

fuwun karwukutta nayia njadane yiruwidǝro.

26 «Am samma ngǝlando wuljaiya, kuttundo! Nonowo, adǝgaiman amwurawanja kureyeso nawiya kattuwuyero keddo.

Kǝladonǝm rawo

(Mat 5.43-48)

27 «Amma nayi manani fannuwidǝro wulnjagakki, kǝladowandoa rawowo, waduwundoro ser yiddowo, 28 am nayia baskunjanadǝro barga dǝpkǝnowo, koro am nayia basarnjanadǝ yero Alaa yukkorowo. 29 Kam feɍinǝm maɍin bakcia, feɍi faldǝ yea fǝlegǝne. Koro kam kalwunǝm gari ngojia, bare gǝmajedǝa dapkǝmmi. 30 Wundu duwon njuworǝnadǝro ye, koro bare kam karenǝm ngojǝnadǝa yukkorǝmmi. 31 Jiɍi am nayiro njaddiya raawwadǝ gai, nayi ye tayiro yiddowo!

32 «Am nayia njaraanaa raawia, awi mukowaye diw? Biwumaso ye am tayia caraanadǝa caraana. 33 Am nayiro ser njaddiro ser yidduwia, awi mukowaye diw? Biwumaso ye ngai cadi. 34 Am nayiro njakkǝrǝmbiro kasu yiwia, awi mukowaye diw? Biwumaso ye tayiro kalkal kalakcaaro amanjaro kasu cadi. 35 Amma nayidǝ, kǝladowandoa rawowo, ser yiddowo, kasu yiwiya, bare awima fanduwiro tǝmanuwwi. Daji mukowando ngǝwuro walje, nayi ye tadawa Mai Samemayero walluwi, dalilnjudǝ ti am kǝladowa so, sernambuwu soye serma nangaro. 36 Bawando kanjimaɍimadǝ gai, nayi ye amba njunonowo!»

Bare wundumaro shara yidduwwi!

(Mat 7.1-6)

37 «Bare wundumaro shara yidduwwi,† nayi yero shara njaddiwawo. Bare wundumaro ayau gǝnagǝwwi, nayi yero ayau gǝnanjagaiwawo. Gawurnowo, nayi yea gawurnjai. 38 Yowo, nayi yero njadi, jakka kek cǝmbǝɍǝna, har fidun fidi gairo nayiro njadi. Jiɍi ambo ngalgǝwidǝ gai, nayi yero ngalnjagai.»

39 Daji Isa tayiro misal adǝa ce: «Kambu kambu kamanjua jeji wa? Tayi yindi samma bǝlaaro casukkuri, mare? 40 Fuwura malǝmnjua kojǝnni. Amma fuwura fi yaye ngǝlaro alamgadaro waljiya, malǝmnju gairo walji.

41 «Awiro kalǝm sim kamanǝmben rumi duwon, karjǝm curo simmǝmben asunǝmbawodǝ? 42 Akkoni simmǝmlan karjǝmbadǝ, awiawin gǝle kamanǝmbo: “Sawani, kolle kalǝm simmǝmbedǝa tuluwukke,” nǝmi? Mǝnafǝk! Karjǝm simmǝmbedǝa tuluwumiya duwon, daji ngǝlaro rume kalǝm sim kamanǝmbedǝa tuluwumi.

Kǝska-a tadanju-a

(Mat 7.15-20; 12.33-37)

43 «Kǝska ngǝla tada diwi cakkiwawo, koro kǝska diwi ye tada ngǝla cakkiwawo. 44 Kǝska fi yaye tadanjulan asudi. Tarmu kolollan cadoriwawo, koro inab ye coccoɍilan njakcaiwawo. 45 Kam ngǝladǝ awo ngǝla karwunjulan dǝgana nangaro ngǝla cǝdi, koro kam diwidǝ ye awo diwi karwunjulan dǝgana nangaro diwi cǝdi. Adǝgaima awo karwulan dǝganadǝmaa ci manaji.

Misal fado tandowu yindiye

(Mat 7.24-29)

46 «Awiro wua Kǝma, Kǝmalan bowosuwi, amma awo wullǝkkǝnadǝa diwwawodǝ? 47 Wundu duwon naniro ise manani fanje jǝganamadǝ, nayiro camunonju fǝlenjagakki: 48 Ti alama kam soro cǝdandi cǝne leje kuruwuro laje fǝrdudǝa kǝla kauyen gǝnajǝnadǝ gai. Ingi bǝrǝmbe ngǝwuje fala tarje sorodǝa babakkenniya, wurjǝnni, dalilnjudǝ sorodǝ ngǝlaro tǝdandǝna nangaro. 49 Amma kam duwon manani fanjǝna jǝgannimadǝ, ti alama kam soro fǝrdu bawo cidilan cǝdandǝnadǝ gai. Ingi bǝrǝmbe ngǝwuje fala tarje sorodǝa bakkenniyama, wurgada. Wurdu sorodǝye jauro diwi,» yeno Isaye.

7

Isaye soji kura Rombeye kaɍea isangaduwu

(Mat 8.5-13; Yah 4.43-54)

1 Isa mananju samma jamaro cǝdde kerǝnniya, bǝrni Kafarnaambero leyeno. 2 Nadǝn soji kura Rombe laa kaɍeanju jaumaro cǝraana dondi no cǝdi mbeji. 3 Soji kuradǝ lawar Isaye fangenniya, amwurawa yaudiyaye laaa nanjuro cunode tia lowoja iso kaɍeanju isangajuwo yeno. 4 Na Isayero kadiranniya, tia jauro lowojane: «Marne, adǝa tiro yiddǝmiya jussǝna, 5 dalilnjudǝ jamande yaudidǝa cǝraana, har dandal andiro settando,» yera. 6 Daji Isa tayi-a rokko leyera. Isa fadodǝa karǝngenniya, soji kuradǝ sawawanju laaa na Isayero cunode tiro: «Soji kuraye yeno: “Kǝma, bare suwoldǝmmi, nia fannin sawo tikkǝni. 7 Nanǝmbo kǝndema ye tikkǝni. Biya wada ye, kaɍeani ngaji. 8 Wudǝ cidiya kǝnduwo amben kǝrgakko, fǝrduni yen sojiya takkǝna. Falnjaro: ‘Lene!’ nǝkkiya, leji. Fal laaro: ‘Are!’ nǝkkiya, isi. Koro kaɍeaniro: ‘Adǝa de!’ nǝkkiya, cǝdi.”» 9 Isa adǝa fangenniya, ajapce suworde jama tia jagaidǝro: «Nayiro wulnjagakki, curo jama Israyilayeman kambǝrse kura adǝ gai fandǝkkǝni!» yeno. 10 Daji am soji kura cunodǝnadǝ fadodǝro walladaranniya, kaɍeadǝa kǝlewanju salai nayeyera.

Isaye tada kamu kwa faccǝgǝnaayea roaro kalaktu

11 Ngawo adǝyen tussǝnni Isa bǝla laa Nayin canidǝro leyeno. Fuwurawanju-a am ngǝwu-a ye tia casadduwe leyera. 12 Ngaworam bǝlayedǝa karǝnjana duwon, kam laa nuna ngojana kaurilaro caadi. Yanjudǝ tada gade cǝdanni, kwanju ye faccǝgǝna, koro jama kada bǝladǝye yadǝa casadduwi. 13 Kǝmadǝ tia kirunniya, njunoje tiro: «Bare yirǝmmi!» yeno. 14 Balangardǝa karǝnje leje am tia ngojanadǝ gǝm dayera. Isaye: «Jairo, niro wulnjǝgǝkki, cine!» yenniya, 15 kam nunadǝ cije napce mana badiyeno. Daji Isa tia yanjuro kalakkeyeno. 16 Am samma rijane Alaa congorǝne: «Fagat, nawi kura curonden culuwuna, Ala jamanjua banaduwuro isǝna!» yera. 17 Lawar Isaye adǝ cidi Yahudiyaye-a larduwa tia dirijane kǝljana-a sammaro tatargaada.

Isa-a Nawi Yahaya Kasalama-a

(Mat 11.1-19)

18 Fuwurawa Nawi Yahayaye awo ani sammaa tiro wulyeyera. Daji Yahaya curonjan yindi bowoje 19 na Kǝma Isayero koro adǝa njǝddoro kinodo: «Nima wa fuwun isimadǝ wo,* ra gade gureniye?» 20 Na Isayero kadiranniya, tiro: «Yahaya Kasalama andia nanǝmbo koro adǝa njǝddoro sanodo: “Nima wa fuwun isimadǝ wo, ra gade gureniye?”» cane tia keworo. 21 Sa adǝn Isa am kǝndondia-a kasuwaa-a karuwaa-a kada isangajiyi, koro kambuwa ngǝwua simbaro cǝdi. 22 Daji Isaye fuwurawa Yahayayero: «Waldǝnowo, awo ruwwa-a fannuwwa-aa Yahayaro wulgǝnowo: Kambuwa sim cawandi, ngurdiyiya ye sinjan lejai, am barasua ngajane tayirro waljai, muwaso ye fanjai, am sanuna roaro waljai, koro talaawa ye kawuɍi kǝjidǝa fanjai. 23 Barganju kam wu nangaro taljiwawodǝ!» yeno.

24 Fuwurawa Yahayayedǝ sapkadaranniya, Isa kǝla Yahayayen jamadǝro mana njǝddo badiyeno. Tiye: «Awi curo karaayen kuroro leyew? Ngǝlai laa kanji kanjiro karuwaye cakke moji cǝdi wa? 25 A'a. Awi gǝle kuroro leyew? Kam kajǝmu shawa cakkǝnaa wa? A'a, am kajǝmu shawa casakke curo larasuyen dasaanadǝ mairilan kasarga. 26 To, awi gǝle kuroro leyew? Nawia wa? Aaa, nayiro wulnjagakki, nawimaa kojǝna. 27 Tima kam duwon kǝlanjun kitawulan adǝ ruwuwadadǝ: “Nin fuwunno kǝngayammi nodǝkke, niro jawalnǝm cassai.”† 28 Nayiro wulnjagakki, curo kam kamulan tambǝna sammayen wunduma Yahayaa kojǝna bawo. Amma curo nodo bargaa Alayen tǝngǝɍidǝ tia kojǝna.» 29 (Jama samma akki mowomason kundenno caman kawuɍi Yahayaye fanjanadǝ, Alaa jiremaro asujane kasaccane tayiro kasala tuwaye kiddo. 30 Amma Farisawa-a malǝmba Attauraye-a awo Ala tayiro niajǝgǝnadǝa wajane kasala tuwaye Yahayayedǝa kasaccanni.)

31 «Wundusoro am jaman adǝyedǝa rattalgǝkki? Awi gǝle tayi-a camun wo? 32 Tayi alama yalla ci kasuwuyen napkada kowo sapcane amanjaro: “Algaita nayiro funjagaiyena duwon, bikke randuwwi. Koro so lagaranne diyena duwon, yiruwwi,” cani gai. 33 To, Yahaya Kasalama ise kǝmbo ye juwunni, diben ye canni, “Ti karuwama!” yew. 34 Koro Tada Kambedǝ ise juwui, cai, “Akko kǝmboma, kǝnjama, sawa akki mowomaso-a biwumaso-aye!” yew. 35 Amma nanrashidudǝ kǝndonju ngan asudi.»

Isaye kamuro biwunju gawurduwu

36 Farisa laa Isaa masǝna dioro doyenniya, Isa fannjuro ngaye masǝnaro napkeno. 37 Bǝladǝn kamu biwuma laa mbeji. Isa fado Farisadǝyen masǝna cǝdiro fangenniya, sǝndal curonjun kawudi tamannaa ngoje ise 38 ngawo Isayen daje ciriaro si Isayero simalo kokoljiye kanduɍi kǝlanjuyen cinje ka cinjuye gǝnajiye kawudidǝa fijiye samgeyeno. 39 Adǝa kirunniya, Farisa Isaa dojǝnadǝ karwunjun: «Ca kam adǝ nawia, kamu tia lejidǝ biwumaro noji,» yeno. 40 Isaye tiro kalakciye: «Siman, awo laa niro wulnjǝgǝkkiya, raakkǝna,» yenniya, tiye: «Sayinna, wulle!» yeno. 41 Isaye: «Am yindi kam laayen wuɍi tagariyera. Faldǝ kasuro dinariyus† yer uwu ngoyeno, faldǝ ye dinariyus fiwu ngoyeno. 42 Cawande carǝmbǝnnidǝ, kamdǝ kasudǝa tayi yindi sammaro wayeyeno. Wundunja gǝle tia jaumaro cǝrayi?» cǝne tia kiworo. 43 Simanne: «Tǝmanidǝn kam tiro ngǝwu wajǝgǝnadǝma,» yenniya, Isaye: «Jire wullǝm,» yeno. 44 Daji Isa kanji kamudǝyero suworde Simanno: «Kamu adǝa rumma, gǝna? Fannǝmbo ngaakkǝnadǝn, ingi si tuldaye sukkudǝmmi, amma kamu adǝ simalonju siniro kokoljiye kanduɍi kǝlanjuyelan cingeno. 45 Kaptuwu darajaa ye sǝddǝmmi, amma ngaakkǝnaman, ti wuro sinilan kǝrawo fǝleduwu koljǝnni. 46 Ni kǝlaniro kǝndawu jaitunnema figǝmmi, amma ti siniro kawudi tamanna fijiye samgeyeno. 47 Adǝ nangaro niro wulnjǝgǝkki, biwunju ngǝwu gawurdǝnaro kǝrawo kura wuro fǝlesǝgǝna, amma kam biwu ganaa gawurdǝnadǝ kǝrawo ganama fǝleji.» 48 Daji Isaye kamudǝro: «Biwunǝm gawurdǝna,» yeno. 49 Am masǝna dioro ti-a kallo napcanadǝye amanjaro: «Wundu kam biwu gawurduma attǝ?» yera. 50 Daji Isaye kamudǝro: «Kambǝrsenǝm nangaro njǝkkawo fandǝmma, kǝlewan lene!» yeno.

8

Kamuwa laa njadduwowu Isaye

1 Ngawo adǝyen tussǝnni Isa bǝla kuran ganansoa jǝgane jamaro kawuɍi kǝji nodo bargaa Alaye wulyeyeno. Fuwurawanju mewun yindindǝ-a 2 kamuwa laa karuwa so, kasuwa son isangajǝgǝna-a tia kesadduwo. Kamuwadǝ tayima Meram kamu tilan sedan tulur caluwuna tia Magdalan bowojai-a 3 Yanna kamu Ba Kuja cuwuramma Mai Hirudusse-a Susanna-a kamu gade ngǝwu-a. Koro kamuwa laa gade ngǝwu kǝndanjalan Isa-a fuwurawanju-aa banajagai kasarga.

Misalla Isaye

Misal kasuni jǝjǝrdumaye

(Mat 13.1-9; Mar 4.1-9)

4 Am kada kadami bǝla bǝlan isai duwon, jama ngǝwu na Isayen capkadaranniya, tayiro misal adǝa wulyeyeno. 5 Tiye: «Kam laa kuloro algama jǝjǝrduro kiluwo. Jǝjǝrji ngai duwon, kasuni laa jawalnin fiyada. Daji am koduwu guguwaccane ngudowa isane cotto gewo. 6 Kasuni laa ye na kau kauan fiyada. Ɍiyenniya, nosonambu nangaro ɍimje ngamgeno. 7 Kasuni laa ye na ngiwian fiyada. Ngiwidǝ ti-a kallo ɍije algamadǝa kimitkeyeno. 8 Amma kasuni laadǝ ye na katti ngǝlaan fiyadanniya, ɍije tada mia mia kekko,» yeno. Isa adǝa wulyenniya, kowo sapce: «Kam sǝmonjuamadǝ fanjo!» yeno.

Dalil Isaye ambo misalnin manaduwuye

(Mat 13.10-17; Mar 4.10-12)

9 Fuwurawanju maana misal adǝyedǝa keworǝnniya, 10 Isaye: «Nayiro asǝr nodo bargaa Alaye noduro amardǝgǝna, amma am gadesodǝro misalnin wuldiyi. Ngaima: “Caruima, asujaiwawo. Fanjaima, caɍiwawo.”†

Maana misal kasuni jǝjǝrdumaye

(Mat 13.18-23; Mar 4.13-20)

11 «Akko maana misaldǝye: Kasunidǝ mana Alaye. 12 Kasuni kǝla jawallen fidanasodǝ, tayima am manadǝa fanjana duwon, bare kasaccane njǝkkawo cawandǝnniro, Yiwulis ise manadǝa karwunjan cuttuluwidǝ wo. 13 Kasuni na kauan fidanasodǝ, tayima am manadǝa fanjaiya, karwu kǝjiaro camoyidǝ wo. Amma tayilan fǝrdu bawo nangaro, kawu ganaro kasaccai yaye, kǝla manadǝyen kuttu casaiya, wajane koljai. 14 Kasuni na ngiwian fidanasodǝ, tayima am manadǝa fanjana duwon, karwungai dio so, arsiyi mangardu so, duniaaram so karwunjaro ngasaye kun baɍin manadǝa kǝpcane tayiro faidajiyiwawodǝ wo. 15 Amma kasuni na katti ngǝlaan fidanasodǝ, tayima am manadǝa fanjane ngojane karwunja ngǝlan rojana tayiro faidajiyi, kanadin nema laa casakkidǝ wo.

Misal fatǝlaye

(Mar 4.21-25)

16 «Wunduma fatǝla wasse kǝmon tǝmjiwawo bi cidiya dǝgǝllen gǝnajiwawo. Kam fatǝla wassiya, am ngasayidǝ nurdǝa caroro tia kǝla gǝnaduramnjuyen gǝnaji. 17 Awima gǝraada federo culuwiwawodǝ bawo, koro awima asǝrre isanodiwawodǝ ye bawo. 18 Adǝ nangaro jiɍi manani fannuwiro hangal gǝnanowo! Kam nanjun awoamadǝ,* tiro casargai, amma kam nanjun bawomadǝ,† awo cǝdana tǝmajǝnadǝmaa tilan camoyi,» yeno.

Isaye yanju-a yanjugǝnaso-a

(Mat 12.46-50; Mar 3.31-35)

19 Daji Isaye yanju-a yanjugǝnaso-a nanjuro kadira, amma jama ngǝwu nangaro rakcane tia gǝrejanni. 20 Am laaye tiro: «Yanǝm-a yanǝmgǝnaso-a deyan daada nia manjai,» yeranniya, 21 Isaye tayiro: «Nonowo, yani-a yanigǝnaso-adǝ,‡ tayima am mana Alaye fanjane jagaidǝ wo!» yeno.

Kǝnduwo Isaye kǝla karuwa-a cambaldu ingiye-ayen

(Mat 8.23-27; Mar 4.35-41)

22 Yim laa Isa fuwurawanju-a rokko curo maarayero ngasaye tayiro: «Leniyo bǝrǝmdǝa falliyo ci ingiye todǝro koniyo!» cǝne ledu badiyera. 23 Lejai duwon, kǝnǝm Isaa ngoyeno. Daji karuwa dunoa cije ingi maaradǝa lǝptu maje, har masiwa tayia fando karǝngeno. 24 Fuwurawadǝ isane tia kǝnǝmnin kesangǝranniya, tiro: «Malǝm, malǝm, nuiye!» yera. Isa cije karuwadǝ-a cambaldu ingiyedǝ-aro kikkadǝnniya, dajane dunia gǝmbo walyeno. 25 Daji Isaye tayiro: «Nda kambǝrsendodǝ?» yeno. Fuwurawanjudǝ rijane ajapcane amanjaro: «A! Wundu gǝle kam attǝ? Karuwa-a ingi-amaro wada ciya, jagai!» yera.

Kǝnduwo Isaye kǝla sedannayen

(Mat 8.28-34; Mar 5.1-20)

26 Daji Isa-a fuwurawanju-a bǝrǝmdǝa faljane kojane cidi Gǝrasawuye fuwu cidi Galileyero kadira. 27 Isa maaradǝlan jǝpkenniyama, karuwama laa bǝladǝn ise tia kapkeyeno. Tussǝna kamdǝ kajǝmu ye lujǝnni, fado yen napcǝnni, kaurilalan kǝrga.

28 Kamdǝ Isaa kirunniya, burwu cakke fuwunjun tungurumje nguje dunonjuro yilje: «Awi lambonǝm wuro, Isa Tada Ala Mai Samemaye? Lowonjǝkkǝna, bare wuro ajawu gǝnasǝgǝmmi!» yeno. 29 Adǝa wuldunjudǝ, Isa burwoje sedandǝro wada ce kamdǝa koljo culuwo cǝnna nangaro. Calan ngǝwuro sedandǝ kamdǝa cǝdana. Mukkonju-a sinju-a saɍgasolan tikkerǝna yaye, tayia tǝn kakamje sedandǝ tia karaaro cuttuluwi. 30 Daji Isaye tiro: «Wundu cunǝm?» cǝne kiworǝnniya, tiye: «Kǝwu Sojiyaye,»§ yeno, sedan kada tiro ngasaana nangaro. 31 Bare tayia na ajawuyedǝro dujǝgǝnniro sedannadǝ Isaa lowoyera. 32 Nadǝn alade kada kǝla kau kuruwuyen newo cadi ye mbeji. Koro sedannadǝ Isaa lowojane tayia koljo curo aladeyadǝyero ngasaworo. Tayiro amarjiye 33 kamdǝn caluwe curo aladeyadǝyero kasargawo. Daji aladeyadǝ ngǝrǝmjane kaulan jǝpcane bǝrǝmdǝro fidagane ingiye ngoje kasuno.

34 Sǝniya aladeyayedǝ awo wakkajǝnadǝa kerunniya, cagase lejane bǝladǝ-a karaanju-alan lawardǝa ambo wulyeyera. 35 Daji amdǝ ye awo wakkajǝnadǝa kuroro keluwo. Na Isayero isane kam duwon tilan sedanna caluwunadǝ kajǝmunju ye lujǝna, hangalnju ye kalkaljǝna fuwu Isayen napkada nayeyeranniya, riyera. 36 Am lamar adǝa carunadǝ jiɍi karuwamadǝ nanlewa cuwandǝnadǝa tayiro wulyeyera. 37 Karwunja jauro kamdǝna nangaro, am cidi Gǝrasawuye samma Isa cidinja koljoro tia lowoyera. Daji ci bǝrǝmbe todǝro walduro Isa maaradǝro kǝrgawo. 38 Kam tilan sedanna caluwunadǝ ye Isaa lowoje kasacco rokko leja yeno. Amma Isa tia salamje: 39 «Waldǝne fannǝmbo, ser kura Ala niro njǝddǝnadǝa tayiro satkǝne!» yeno. Daji kamdǝ leje bǝlanja samman ser kura Isa tiro cǝddǝnadǝa ambo wulyeyeno.

Kǝnduwo Isaye kǝla kǝndondi-a karmo-ayen

(Mat 9.18-26; Mar 5.21-43)

40 Isa cidi Galileyero walladanniya, jamadǝ cijane mukko yindin tia kemowo, tayi samma tia gurejai nangaro. 41 Daji fuwuma dandalle laa cunju Jairus na Isayero ise fuwunjun tungurumje fannjuro isoro tia jauro lowoyeno, 42 dalilnjudǝ feronju tok tilo kǝrwu mewun yindinna gai no cǝdi nangaro. Isa ledu cǝdi duwon, jamadǝ jauro tiro kǝkǝldagane tia gǝgǝrǝpkeyera.

43 Kamu laa ye nadǝn mbeji, kǝrwu mewun yindinno bu fidunju* dajǝnni. Koro kǝndanju sammaa karwunmasoyen cuwatkǝna yaye, wunduma tia rakce isangajǝgǝnni. 44 Daji kamudǝ ise ngawo Isayen susuje ci kalwunjuyedǝa leyeno. Sadǝman bu fidunju dayeno. 45 Isaye: «Wundu wua leso?» cǝne kiworo. Wundu yaye ti gǝni yenniya, Biturusse: «Malǝm, jamadǝ nia dirinjane kǝlnjana gǝgǝrǝmnjagai, diye!» yeno. 46 Amma Isaye: «Kam laa wua lesǝna, kǝnduwo wulan culuwunaro asunǝkkǝna,» yeno. 47 Kamudǝ rakce gǝradiwaworo kirunniya, lolojiaro ise fuwunjun tungurumje tiro fuwu jama sammayen dalil tia lejǝna-a jiɍi nanlewa sadǝman cuwandǝna-adǝa wulyeyeno. 48 Isaye tiro: «Feroni, kambǝrsenǝm nangaro njǝkkawo fandǝmma! Kǝlewan lene!» yeno.

49 Isa manaji ngai duwon, kam laa fado Jairussen ise tiro: «Feronǝm bawojǝna, bare gadero malǝmdǝa suwollǝmmi,» yeno. 50 Amma Isa adǝa fangenniya, tiro: «Bare rinǝmmi, biya yasarai, ngaji,» yeno. 51 Fadodǝro kadiranniya, Isaye Biturus-a Yahaya-a Yakuba-a ferodǝye bawa-a ya-a ani gǝnia, bare wunduma ti-a rokko ngaanni yeno. 52 Sa adǝn am samma kǝla ferodǝyen karwukuttaro cesiri. Daji Isaye tayiro: «Bare yiruwwi. Ferodǝ bawojǝnni, kǝnǝm cǝdi,» yeno. 53 Amma ferodǝ nuna nojanadǝro, tia rujane tiro kaasu keddo. 54 Daji ferodǝa mukkoyen cǝdane kowo sapce: «Feroma, cine!» yeno. 55 Ferodǝ ro cuwande sadǝman ciyeno. Isaye awo kǝmboye ferodǝro cado yeno. 56 Bawanju-a yanju-a jauro ajapkera. Amma Isa wada ce tayiro bare wundumaro awo wakkajǝnadǝa wuljaganni yeno.

9

Isaye kǝngayambanju mewun yindindǝa nodo

(Mat 10.5-15; Mar 6.7-13)

1 Daji Isa mewun yindindǝa bowoje tayiro kǝnduwo sedan sammaa dudaye-a am kasuwaa isangaduwuye-a ce 2 tayiro leja kawuɍi kǝji nodo bargaa Alaye jamaro wuljaa am dondi yea isangajaa yeno. 3 Tayiro: «Bǝlawurodǝro bare awima ngonuwwi: ka, bi ngǝrwu, bi kǝmbo, bi wuɍi, bi gǝmaje yindi. 4 Ndaran yaye fado ngawuwwadǝn nammowo, har kawu nadǝa kolluwiro. 5 Amma ndaran yaye nayia njamowonnidǝ, bǝlanja kolluwiya, katti sindoye kagangowo,* tayiro shedaro waljo!» yeno. 6 Adǝgaima kǝngayambanjudǝ saptane bǝla bǝlaro lejane kawuɍi kǝji Alaye jamaro wulyeyera, koro ndarasolan am dondi isangayeyera.

Mai Hirudusse hangal cidu

(Mat 14.1-12; Mar 6.14-29)

7 Mai Hirudus awo wakkajǝna sammaa fangenniya, hangalnju caa cijǝna, dalilnjudǝ am laaye: «Yahaya Kasalama roaro walje cijo!» cani, 8 laaye: «Nawi Iliya ambo walde fǝleduwo!» cani, laaye: «Nawiya kureye falnja roaro walje cijo!» cani. 9 Mai Hirudusse: «Wuma kǝla Yahayayedǝa kammǝkko. Wundu gǝle kam awo kada kǝlanjun fakki attǝ?» yeno. Adǝgaima Isaa kuroro maji.

Isaye am dǝwu uwu ambadu

(Mat 14.13-21; Mar 6.30-44; Yah 6.1-15)

10 Kǝngayambadǝ walladaranniya, awo cadǝna sammaa Isaro wulyeyera. Daji tayi runjaa ngoje karaa bǝla laa Baitsaida canidǝyero leyera. 11 Amma jama adǝa asuyeranniya, tia geya. Isa jamadǝa cǝmoye tayiro mana kǝla nodo bargaa Alayen wuljiye amnja dondidǝa isangayeyeno. 12 Dunia lǝmdu badiyenniya, tayi mewun yindindǝ isane tiro: «Na dǝgaiyenadǝ karaa. Jamadǝa salamme, bǝladeya-a bǝla-asoro leja bǝnaram-a kǝmbo-a maja!» yera. 13 Amma Isaye tayiro: «Nayima awo kǝmboye tayiro yowo!» yeno. Tayiye: «A! Burodi uwu-a buni yindi-a gǝnia, awima gade taiyende. Leniye kǝmbo jama ani sammaro yikkiwiye wa?» yera. 14 Nadǝn kongwa alama dǝwu uwu gai mbeji. Isaye fuwurawanjuro: «Jamadǝa yakkowo, kǝwu fiwu fiwuyero napca,» yeno. 15 Adǝgai cade am samma napkera. 16 Daji burodi uwudǝ-a buni yindidǝ-a ngoje kǝla samero sapce Alaro ardiyenniya, burodidǝa fǝsakce fuwurawanjuro ce fuwu jamadǝyen gǝnayera. 17 Tayi samma jawune kulyera. Fuwurawadǝ gaptowodǝa capkeranniya, jowo mewun yindin kesǝmbǝɍo.

Biturusse Isama Almasiwu Alayedǝ woro asudu

(Mat 16.13-20; Mar 8.27-30)

18 Yim laa Isa runju moduwa cǝdi, fuwurawanju ye rokkonjun duwon, tayiro: «Wunduro wua amsodǝ ngosera?» cǝne tayia kiworo. 19 Tayiye: «Am laa nima Yahaya Kasalama wo cani, laaye Nawi Iliya cani, laaye nawiya kureye falnja roaro waljo cani,» yera. 20 Daji Isa walde: «Nayidǝ, wunduro wua ngosew?» cǝne tayia kiworǝnniya, Biturusse: «Nima Almasiwu Alayedǝ wo!» yeno. 21 Amma Isa sǝmonja kasse tayiro wada ce bare wundumaro adǝa wuljaganni yeno.

Isaye kǝla karmonju-a karmolan cidunju-ayen wuldu

(Mat 16.21-28; Mar 8.31–9.1)

22 Koro Isa walde tayiro: «Ala kadarjǝna Tada Kambedǝ kuttu tai daje cane amwurawa-a wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-a tia wajane roro ceyesi, koro kawu yakkua roaro walje ciji,» yeno.

23 Daji Isaye tayi sammaro: «Kam laa wua ga cǝraanaa, mǝradu kǝlanjuye wajo wajisoro kǝskanju karmoye ngojo wua sǝga. 24 Dalilnjudǝ wundu duwon ronju ɍiwo cǝraanamadǝ ronjudǝa cuwatki, amma kam duwon wu nangaro ronju cuwatkǝnamadǝ ronjudǝa cǝɍiwi. 25 Kam dunia adǝ ngaa jǝgande ronju asarjiya, nda riwanju? 26 Wundu duwon kǝla wu-a manani-ayen nangujǝnamadǝ, Tada Kambedǝ ye darajanju-a daraja Bawadǝye-a malaiyawanjuye-aa isiya, tia nanguji. 27 Jiremaro nayiro wulnjagakki, am laa na adǝn daada mbeji, kawu kawunja dajidǝro, nodo bargaa Alaye carui,» yeno.

Isaye darajanjua fǝledu

(Mat 17.1-13; Mar 9.2-13)

28 Ngawo Isa awo ania wuljǝnayen kawu wuskua gai, moduwa dioro cije Biturus-a Yahaya-a Yakuba-a ngoje kǝla kau kuruwu laayero gewa. 29 Moduwa cǝdi duwon, alama fǝkkanjuye falde kajǝmunju ye bul fok tai daje yiyiljiro walyeno. 30 Sadǝman am yindi Isa-a jandejai mbeji, tayima Nawi Musa-a Nawi Iliya-a. 31 Jauro nurra fǝledane kǝla karmo Isaye Jerujalemnin wakkajiyen manajai. 32 Biturus-a amanju-aa kǝnǝm dama bawo ngojǝna duwon, fayeranniya, Isaye darajanjudǝ-a am yindi nanjun daadadǝ-aa kero. 33 Sa am yindidǝ nanjun saptaidǝn, Biturusse Isaro: «Malǝm, andi na adǝn mbejidǝ jauro ngǝla. Kolle ngurwo yakku lammiyo: fal kaanǝm, fal Nawi Musaye, fal ye Nawi Iliyaye,» yeno, amma awo wuljidǝmaa nojǝnni. 34 Manaji ngai duwon, fofou ise tayia jakkeno. Fofou tayia jakcǝnaro kerunniya, riyera. 35 Daji curo fofoudǝyen kowo nukce: «Adǝma Tadani wo, tia kǝrenǝkkǝna. Mananju fannowo!» yeno. 36 Kowodǝ nǝmgenniya, Isaa tilonju lon kero. Yim anin wundumaro awo carunadǝa wuljaganni gǝm napkera.

Isaye tada karuwaa isangaduwu

(Mat 17.14-21; Mar 9.14-29)

37 Wajǝnanjua Isa-a fuwurawanju yakkudǝ-a kaudǝn jǝpkeranniya, am kada kadami nanjuro isane tia kapkeyera. 38 Daji curo jamadǝyen kam laa kowo sapce: «Sayinna, nia lowonjǝkkǝna, tadania njunone! Ti gǝnia, gade takkǝni. 39 Sedan tia cǝdaiya, sadǝman burwu cakke cinju nga bilwua kar kar loloji. Tussǝnaro basarjǝnnia, tia koljiwawo. 40 Sedandǝa dujaro fuwurawanǝmba lowoyekkǝniya, tayiro katkero,» yeno. 41 Isaye tayiro: «Nayi am jaman adǝyeso kambǝrsenambuwu karwu yeskadaa, har sawi gairo dawundon dǝgakke nayia rannjakki?» yenniya, kamdǝro: «Tadanǝm kude!» yeno. 42 Tadadǝ kǝnde cǝdi duwon, sedandǝ tia babakce cure fǝrdaktu badiyeno. Amma Isa sedandǝro jǝkkade tadadǝa isangajiye bawanjuro kalakkeyeno. 43 Jama samma kǝnduwo Alayedǝa jauro ajapkera.

Isaye kǝnyindiyero kǝla karmonju-a karmolan cidunju-ayen wuldu

(Mat 17.22-23; Mar 9.30-32)

Jamadǝ awo Isa cǝdi ngaa ajapcana duwon, Isaye fuwurawanjuro: 44 «Awo kǝrma wulnjagakkidǝa ngǝlaro kǝlandon taiwo, Tada Kambedǝa mukko ambero sǝrǝccagai,» yeno. 45 Amma fuwurawadǝ mana adǝa asujanni, maananju tayiro gǝraaada, koro kǝla mana adǝyen tia kororo riyera.

Wundunja kura wo?

(Mat 18.1-9; Mar 9.33-41)

46 Daji kattenjan kambiwu kǝla wundunja kura woyen ciyeno. 47 Isa awo karwunjaye asuje tadaana laaa ngoje gǝrenjun isadajiye 48 tayiro: «Wundu duwon cunilan† tada adǝa cǝmowonamadǝ, wumaa sǝmowo. Koro wundu duwon wua sǝmowonamadǝ, ti wua sunodǝnamadǝa cǝmowo. Awoa kam curondon ganadǝ, tima kura wo,» yeno.

49 Yahayaye Isaro: «Malǝm, kam laa sedanso cunǝmlan duji kiruiyendeya, andia saanni nangaro, tiro dapkeyeiye!» yeno. 50 Amma Isaye: «Bare tiro dapkǝwwi, awoa kam lawalamando gǝnidǝ kaando,» yeno.

ISA KƎLA JAWAL JERUJALEMBEN

Am cidi Samariyaye Isaa saworo wadu

51 Isaye sanju samero saptaye karǝngenniya, nia Jerujalembo leduye tai daje ngoyeno. 52 Kǝngayamba tin fuwunno cunode tiro jǝpturam dabbarduwuro lejane bǝla laa cidi Samariyayero kasargawo. 53 Amma Jerujalembo leji nangaro, am bǝladǝye tia saworo wayera.‡ 54 Fuwurawanju Yakuba-a Yahaya-a adǝa kerunniya, tiro: «Kǝma, wada yiye samelan kannu jǝpce tayia juwuiya, raamma wa?» cane tia keworo. 55 Amma Isa suworde tayiro kikkado. 56 Daji bǝla gadero koyera.

Isaa ga kǝske gǝni

(Mat 8.18-22)

57 Jawalnin lejai ngai duwon, kam laaye Isaro: «Ndara lenǝmi yaye nia njǝgakki,» yeno. 58 Isaye tiro: «Kǝluwuso bǝlaanjaa, ngudoso sameye ye fannjaa, amma Tada Kambedǝye nanju tustuyema bawo,» yeno. 59 Isaye kam laaro: «Wua sǝgai!» yenniya, kamdǝye tiro: «Kǝma, amarsǝgǝne lekke bawania sittǝrakkiya duwon,» yeno. 60 Amma Isaye tiro: «Kolle am sanuna amanja sanunadǝa sittǝraja! Amma nidǝ, lene nodo bargaa Alayedǝa ambo satkǝne!» yeno. 61 Koro kam laaye Isaro: «Kǝma, nia njǝgakki, amma amarsǝgǝne lekke jamania alakǝlewakkiya duwon,» yeno. 62 Daji Isaye tiro: «Kam barero ngujǝna duwon ngawo curuimadǝ, nodo bargaa Alayedǝn faidanju bawo,» yeno.

10

Isaye fuwurawanjuye fitulur yindin nodo

1 Ngawo adǝyen Kǝmadǝ curo fuwurawanjuyen am fitulur yindin gade kǝreje tayia yindi yindiyen cunode bǝla so, bǝladeya so, na leji sammaro tin fuwunno leyera. 2 Tayiro: «Kaladǝ ngǝwu, amma kidawudǝ gana. Adǝ nangaro kǝma kalayedǝa lowonowo, kidawu gade yea tiro kala njǝddoro cunodo! 3 Lenowo, dimiya curo bulduwayero ngasaana gairo nayia njanodǝkki. 4 Bare wuɍi, bi ngǝrwu, bi suno gade ngonuwwi, koro bare kǝla jawallen danuwe wundumaa lewanuwwi. 5 Fado fi yayero ngawuwiya, burwon ambo: “Fado adǝ barga cuwando!” wulgǝnowo. 6 Kam nanlewaye nadǝn mbejia, bargandodǝ tilan dǝgai. Amma bawoa, bargandodǝ nandoro waldi. 7 Fado adǝn jǝmmowo nammowo, awo njadǝnadǝa buiwo yaiwo, kidamaro ngǝnǝwuramnju wajipcǝgǝna nangaro. Bare fado adǝa kolluwe fado fadoro lenuwwi. 8 Bǝla fi yayero ngawuwe nayia njamoyiya, awo njadǝnadǝa buiwo, 9 amnja dondi nadǝn isangagǝnowo, koro jamadǝro: “Nodo bargaa Alaye nayia karǝnnjana!” wulgǝnowo. 10 Amma sa bǝla laaro ngawuwe nayia mowo wajaiya, farsambo luwowo tayiro: 11 “Katti bǝlandoye sindero tandǝgǝnadǝmaa cinniye nayiro kolnjagaiye! Amma adǝa nonowo, nodo bargaa Alaye karǝnjǝna!” wulgǝnowo. 12 Nayiro wulnjagakki, kiyama wakkajiya, wowom am bǝla adǝyedǝ am bǝrni Sodombea* nanjaunin koji.

Isaye am ansiya Alayea wusadu

(Mat 11.20-24)

13 «Kuttundo am bǝrni Korajinne! Kuttundo am bǝrni Baitsaidaye! Ca awo ajabba ajabba nandon tǝdǝnasodǝ bǝrni Tirre-a Sidonne-alan† tǝdǝnaa, tǝn kuren amnja tuwa cade ajaja-a buwu-alan‡ napcana. 14 Amma kiyama wakkajiya, wowomndo am bǝrni Tirre-a Sidonne-ayedǝa§ nanjaunin koji. 15 Nayi ye am bǝrni Kafarnaambe, samero wa samnjai tǝmayew? A'a, kannuro kolnjagai.

16 «Kam manando ngojǝnamadǝ mananimaa ngojo. Kam nayia wanjanamadǝ wumaa waso. Koro kam wua wasǝnamadǝ ye ti wua sunodǝnadǝmaa wajo,» yeno.

Fuwurawa fitulur yindindǝye waldu

17 Fuwurawanju fitulur yindindǝ karwu kǝjiaro walladaranniya, Isaro: «Kǝma, cunǝmlan sedannama manande jaana,» yera. 18 Isaye tayiro: «Yiwulis radu gai samelan curi kirukko. 19 Fannowo, nayiro kǝnduwo kadi so, kǝlanji so guwattuye njadǝkkǝna, koro kǝnduwo kǝla duno kǝladodǝye sammayen njadǝkkǝna. Awima njawandiwawo. 20 Adǝ yaye bare sedanna manando jagaidǝro karwundo kǝjijǝnni, cundo samelan ruwuwadadǝro kǝjijo!»

Isaye karwunju kǝjidu

21 Sa adǝn Ruhu Alaye cakke karwu Isaye tai daje kǝjije: «Bawani, Kǝma same-a dunia-aye, wusenjǝkkǝna, dalilnjudǝ awo ania rashiduwa so, ilmuwu soro gǝraame tadawa sananaro isanogǝmma nangaro. Aaa, Bawa, adǝma awo raamma wo.

22 «Bawani awo sammaa mukkoniro cakkǝna. Ti gǝnia, wunduma Tadadǝa nojǝnni. Koro wunduma Bawadǝa nojǝnni, sai Tadadǝ-a am tayiro Tadadǝ isanojiyiya, cǝraana-a,» yeno.

23 Isa suworde fuwurawanju runjaro: «Sim duwon awo ruwwadǝa caruidǝ, barganja! 24 Nayiro wulnjagakki, kuren nawiya so, maiya so kada awo ruwwadǝa kuroro caraana, amma carunni. Koro awo fannuwwadǝa fanduro caraana, amma fanjanni,» yeno.

Misal kam kanjimaɍima cidi Samariyaye

25 Malǝm Attauraye laa Isaa rijapturo cije tiro: «Sayinna, awi dikke ro sawisoye* fandǝkki?», yenniya, 26 Isaye tiro: «Awi curo Attaurayen ruwuwadadǝ? Ndayiro tia kǝrayem?» yeno. 27 Tiye: «“Ala Kǝmandea karwunǝm ngan, ronǝm ngan, dunonǝm ngan, hangalnǝm ngan raye!† Koro kǝmaskinǝm yea kǝlanǝm gairo raye!”»† yeno. 28 Isaye: «Kalkallo wulyem. Adǝa de, ro fandǝmi,» yeno.

29 Amma malǝm Attaurayedǝ ti jiremaro fǝleduwuro maje Isaro: «To, wundu gǝle kǝmaskini wo?» yeno. 30 Daji Isaye tiro: «Kam laa Jerujalemnin cijǝna bǝla Jerikoyero leji duwon, jawalkorjimaso tia kapcagane ɍinjane babakcane tia nuna gai koljane leyera. 31 Adǝgai duwon, ɍiman† laa jawaldǝyen ise kamdǝa kirunniya, sǝgǝrije koje leyeno. 32 Lewi‡ laa ye nadǝro ise tia kirunniya, sǝgǝrije koje leyeno. 33 Kam cidi Samariyaye laa ye bǝlawuro cǝdi duwon, nadǝro kadio. Tia kirunniya, jauro njunoje 34 ise tunowanjuro kǝndawu-a diben-a karwunno fijiye kǝlekǝleyeno. Daji tia koronjuro dam gǝnajiye kusottorambo cuwude tiro kiskeyeno. 35 Wajǝnanjua dinariyus yindi cuttuluwe kǝma kusottorambero ce tiro: “Kam adǝro kiskǝne. Waldǝkkiya, wuɍi kojǝnaro yejǝmma sammaa niro kalannjǝgǝkki,” yeno.

36 «To, malǝm, niyen wa curo am yakku aniyen wundunja kǝmaski kam jawalkorjimaso kapcaanadǝye wo?» cǝne tia kiworo. 37 Malǝm Attauraye: «Kam tia njunojǝnadǝma,» yenniya, Isaye tiro: «Ni ye lene, ti gai de!» yeno.

Marta-a Meram-a

38 Isa-a fuwurawanju-a lejai duwon, bǝla laaro kadiranniya, kamu laa cunju Marta tia fannjun kisawo. 39 Yanjugǝna cunju Meram fuwu Kǝmadǝyen napkada mananju kǝrǝndu cǝdi duwon, 40 Martaro kida sosaye ngǝwujiye hangalnju jauro jaada. Daji Marta na Isayero ise tiro: «Kǝma, yanigǝna wua kolsǝna runi kida dikkidǝ, ni lambonǝm gǝni wa? Tiro wulgǝne wua banasuwo!» yeno. 41 Kǝmadǝye tiro: «Marta, Marta, awo ngǝwuro hangalnǝm jadi, 42 amma awo faidaadǝ falma, diye! Meram awo ngalwodǝa kǝrejo, koro wunduma nanjun cǝmoyiwawo.»

11

Isaye kǝla moduwayen alamdu

(Mat 6.9-15; 7.7-12)

1 Yim laa Isa na laan moduwa cǝde kerǝnniya, fuwurawanjuye falnja tiro: «Kǝma, andiro moduwa dio sakkarai, jiɍi Yahaya fuwurawanjuro cǝkkǝranadǝ gai,» yeno. 2 Isaye tayiro: «Sa moduwa diwiya, ngai wullowo:

«“Bawa, cunǝmbo daraja tio!

Nodonǝm bargaa iso!

3 Yimbi yaye kǝmbonde sade.

4 Biwunde gawursagane,

andi ye am biwu saddǝnadǝa gawurniye nangaro.

Bare kolsame jaraptiyende.”»

5 Koro Isa walde tayiro: «Kamndo laa sawanjua duwon dǝrdu fannjuro leje tiro: “Sawa, burodi yakku tagarisǝgǝne. 6 Kǝrmama sawani laa curo bǝlawuroyen duwon, nanin jǝpkeno, koro wu ye awima tiro yikke juwui bawo,” yenniya, 7 sawanjudǝ curo fadodǝyen tiro: “Kolsǝne, bare suwolsǝmmi! Cinna ye jakkada, koro wu-a yallani-a ye boniyena. Rangǝkke cikke njikkiwawo,” cǝni. 8 Nayiro wulnjagakki, nansawanja nangaro gǝni, amma dolero cije awo cǝraana sammaa ci. Dalilnjudǝ kamdǝ nangujǝnni tia cuworiya, cuwori nangaro.

9 «Koro nayiro wulnjagakki, korowo njadi, manowo fanduwi, cinna bangowo kanjagai. 10 Wundu duwon cuworimadǝro cadi, kam majimadǝ ye cuwandi, koro kam cinna bakcimadǝ yero kajagai. 11 Bawa fi curondon tadanju tia buniro cuworiya, cujunjuro kadi cidǝ? 12 Bi ngǝwullo cuworiya, kǝlanji cidǝ? 13 Nayi diwiso awowa ngǝla tadawandoro njo nonuwwaa, balle Bawa Mai Samema Ruhunjudǝmaa am tia caworiro cidǝ!» yeno.

Kǝnduwo Isaye ndaran isi?

(Mat 12.22-32; Mar 3.20-30)

14 Yim laa Isa sedan kam laaa muwaro cǝdǝnaa duje kiluwunniya, kamdǝ mana badiyeno. Jamadǝ ajapkera, 15 amma laaye: «Kǝnduwo Beljabul* mai sedannayen sedannaa duji,» yera. 16 Laanja ye tia rijapturo alama laa sameye tayiro fǝlejuworo mayera.

17 Amma Isa awo karwunjaye asuje tayiro: «Kǝrmai fi yaye kǝlanjuro yaktǝgǝnadǝ dǝgaiwawo, koro fado duwon kǝlanjuro yaktǝgǝnadǝ dǝgaiwawo. 18 Wu sedannaa kǝnduwo Beljabullen dukki nuwwa. To, Yiwulis ye kǝlanjuro yaktiyia, ndayilan gǝle kǝrmainjudǝ dǝgai? 19 Koro wudǝ kǝnduwo Beljabullen sedannaa dukkia, fuwurawando kǝnduwo wunduyen gǝle sedannaa dujai? Adǝmaro tayi sharawundoro waljai. 20 Amma kǝnduwo Alayeman sedannaa dukkia, daji nodo bargaa Alaye nandoro isǝna, diye!

21 «Kam dunoa mukkon baɍimia fannju gurejiya, kǝndanju samma kǝlewa. 22 Amma kam laa tia dunon kojǝna ise tia lawalaje nasardiya, baɍiminju ardijǝnadǝa cǝmoye kǝndanju sammaa ngoje dagarji. 23 Nonowo, kam wuro kǝldǝgǝnnidǝ lawalamani, koro kam wua banasiye rokko cammiyewawodǝ tarduma.

Waldu sedanne

(Mat 12.43-45)

24 «Sedan kamlan culuwiya, leje curo karaa dǝɍiyen na naptuye maji, cuwandiwawodǝ, daji kǝlanjuro: “Nda fanni kollǝkkǝnadǝro waldǝkke,” cǝni. 25 Waldiya, fadodǝa tas fǝraada ye, tassana ye najiyi. 26 Daji leje sedan tulur gade tia nandiwin kojana capce cuwude ngasaye napcai. Adǝ nangaro naptu kam adǝyedǝ cayemaa kojǝnaro kuttaji,» yeno.

27 Isa manaji ngai duwon, kamu laa curo jamadǝyen kowo sapce: «Bargaa kamu nia njambe tǝgam njinadǝ!» yeno. 28 Isaye: «Attǝroa, barganja am mana Alaye fanjane jaanadǝ!» yeno.

Alama Nawi Yunusse

(Mat 12.38-42)

29 Jamadǝ na Isayen cacaptai adǝgai duwon, Isaye: «Am jaman adǝye jauro diwi. Alama laa sameye majai, amma alama Nawi Yunusse gǝnia, alama fima tayiro fǝlediyiwawo. 30 Jiɍi Nawi Yunus kuren am bǝrni Niniweyero alamaro waljǝnadǝ gai,† Tada Kambedǝ ye am jaman adǝyero alamaro walji. 31 Kiyama wakkajiya, Mai kamuye lardu Anǝmbedǝ cije am jaman adǝyedǝa jirenambuwuro shedaji, dalilnjudǝ ti ci duniayen cije na Mai Sulemanayero nanrashidunju fanduro isǝna nangaro. Akko awo laa Mai Sulemanaa kojǝna nadǝn mbeji. 32 Kiyama wakkajiya, am bǝrni Niniweye ye cijane am jaman adǝyedǝa jirenambuwuro shedajai, dalilnjudǝ tayi mana Nawi Yunusse ngojane tuwa cadǝna nangaro. Akko awo laa Nawi Yunussa kojǝna nadǝn mbeji.

Misal fatǝla-a nurnju-aye

(Mat 5.16; 6.22-23)

33 «Wunduma fatǝla wasse na turuiwawolan bi kǝmon tǝmjiwawo. Kam fatǝla wassiya, am ngasayidǝ nurdǝa caroro tia kǝla gǝnaduramnjuyen gǝnaji. 34 Simmǝmdǝ tima fatǝla tiyinǝmbe wo. Simmǝm ngaa, tiyinǝm samma ye nurraro walji. Amma simmǝm kuttua, tiyinǝm samma ye duwuaro walji. 35 To, hangal gǝnane, bare nur nilan dǝganadǝ duwuro waljǝnniro! 36 Tiyinǝmlan ndarama duwu bawo samma nurraa, alama fatǝla nurnjulan nia wasnjidǝ gai kǝrgam.»

Kuttunja Farisawa-a malǝmba Attauraye-a!

(Mat 23.13-36)

37 Isa mana cǝdi ngai duwon, Farisa laa fannjuro tia masǝna dioro doyeno. Leje fadodǝro ngaye masǝnaro napkera. 38 Farisadǝ kǝla Isa mukkonju tulje tayirro cǝdǝnnin masǝnaro napcǝnayen ajapkeno. 39 Daji Kǝmaye tiro: «Nayi Farisawadǝ ngawo tasaye-a gǝmdowolombe-adǝa tulluwe tayirro kalanguwi, amma curondodǝ kǝnda am gadeye luwaptu so, niadiwi dio solan cǝmbǝɍǝna. 40 Nayi hangal kuttua! Ti ngawodǝa alakcǝnadǝ curodǝ yea alakcǝnni wa? 41 Karwu tiloaro sadaa yowo, daji awiso nayiro tayirro walnjagai.

42 «Kuttundo nayi Farisawa! Bulu kaskasi so, nana so, kǝɍijuwo samma solan jakka‡ tuluwuwi, amma jire dio so, Alaa rawo soa kolluwwa. Tayidǝa kolluwwin awo ani yea dio wajimnjaana. 43 Kuttundo nayi Farisawa! Dandallan napturam fuwuye-a kasuwulan lewa darajaa-a raawwa. 44 Kuttundo, nayi alama kauri noduram bawoa§ am nojannilan tia guwaccane kojaidǝ gai,» yeno.

45 Malǝmba Attauraye falnjaye tiro: «Sayinna, adǝgai wullǝmiya, andi yea rasamma, diye!» yeno. 46 Daji Isaye tiro: «Nayi ye kuttundo, malǝmba Attauraye! Katkun kurwowu dama bawo ambo gǝnagǝwi, amma nayi ngulondoma sanguwe tayia banagǝwwawo. 47 Kuttundo! Kauriya nawiya kureye tanduwi, koro amwurawandodǝma tayia ceyeso! 48 Ngainin awowa amwurawando cadǝna sammaa kasadduwwaro shedanuwi, dalilnjudǝ tayi nawiyaa ceyesǝna, nayi ye kauriyanja tanduwwa! 49 Adǝ nangaro nanrashidunjulan Alaye: “Nawiya-a kǝngayamba-a tayiro juwagǝkki. Laanjaa ceyesi, laanja yea basarjai,” cǝnna. 50 Adǝma nangaro bu nawiya sammaye kawu dunia alaktǝnaman am jaman adǝyero cukkuri, 51 bu duwon jaman Nawi Haabilayen tamiya har jaman Nawi Jakariya katte laya duwadurambe-a Fado Alaye-ayen bawojǝnadǝyero kudero samma fidǝnadǝ. Ai, nayiro wulnjagakki, kǝla am jaman adǝyemaro cukkuri. 52 Kuttundo, malǝmba Attauraye! Awoa cuwuram ilmuye ngonuwwa, nayi kǝlando ye ngawuwwi, koro am tiro ngaworo majaidǝ yero dapkǝwwa.»

53 Isa nadǝa kolyenniya, malǝmba Attauraye-a Farisawa-a tiro jauro gǝrgajagane koro kǝla awo ngǝwuyelan tia jǝkcane 54 jawal mananjulan tia taye madu badiyera.

12

Yis Farisawaye

1 Sa adǝn am kada kadami isane captane, har amanjaa guguwaccai duwon, Isa burwolan fuwurawanjuro manaduwu badiyeno. Tayiro: «Farisawadǝro hangal gǝnanowo, nanmǝnafǝknja yis gai. 2 Awima gǝraada federo culuwiwawodǝ bawo, koro awima asǝrre isanodiwawodǝ ye bawo. 3 Adǝgaima awo curo buneyen wulluwwadǝa kausulan fanjai, koro awo curo ngimben tatapkǝwwadǝa farsamlan kurukcai.

Kamba gǝni, Alaa rinowo!

(Mat 10.26-31)

4 «Sawawani, nayiro wulnjagakki, bare am ro kambe cattuluwe ngawo adǝyen awima gade rakcane cadiwawodǝa rinuwwi. 5 Amma ti rinuwimadǝa nayiro fǝlenjagakki: Ti duwon ngawo ro kambe cuttuluwunayen kǝnduwo tia kannu jaanamayero njakkoye cǝdanadǝa rinowo. Aaa, nayiro wulnjagakki, Alaa rinowo! 6 Binaru uwu gursu yindiro caladi, gǝna? Adǝ yaye Ala falnjamaa cǝpciyiwawo. 7 Nonowo, kanduɍi kǝlandoyema samma komgada. Bare rinuwwi, binaru ngǝwua darajan konuwwa.

Almasiwua fuwu amben kasattu

(Mat 10.32-33)

8 «Nayiro wulnjagakki, wundu duwon fuwu amben ti kakke cǝnnamadǝ, Tada Kambedǝ ye fuwu malaiyawa Alayen kamdǝ kaanju cǝni. 9 Amma kam duwon fuwu amben wua angǝrsǝnamadǝ fuwu malaiyawa Alayen angǝrdi. 10 Wundu duwon kǝla Tada Kambedǝyen manakuttu wuljidǝ, tiro gawurdiyi. Amma kam Ruhu Alayea bassimadǝ, tiro gawurdiyiwawo. 11 Sa nayia dandallo, bi shararambo, bi mairiro njasadiya, kǝla awo wulluwiyen bi jiɍi kǝlando mowuwiyen bare hangalndo cijǝnni, 12 dalilnjudǝ sa adǝn Ruhu Alaye awo wulduyedǝa nayiro njakkǝrai nangaro,» yeno.

Misal gaɍiwu hangal bawoaye

13 Curo jamadǝyen kam laaye Isaro: «Sayinna, yeiyaniro wulgǝne, curo warasandeyen nuwani sio!» yenniya, 14 Isaye tiro: «A! Wundu wua shara kamdamandoro bi warasa dagardumandoro sǝdo?» yeno. 15 Daji jamadǝro: «Hangal gǝnanowo! Arsiyi luwapturo kanowo, kam lǝman ngǝwu jǝgandǝna nangaro gǝni roa dǝgai,» yeno. 16 Daji tayiro misal cǝdde: «Gaɍiwu laa kulonju nema jauro kekkǝnniya, 17 kǝlanjuro: “Na nemani adǝa cammǝme njakkoye bawodǝ, awi gǝle dikki?” yeno. 18 Daji walde: “Akko awo dikkidǝ: Jawuwanisoa wurnǝkke gade kura kura tandǝkke curonjan algamani-a awo gade gandǝkkǝna samma-a cammǝkke yakkǝkki. 19 Daji wuye karwunin: ‘Akko kǝmboso kǝrwu kadaye takkǝna. Garal nammǝkke bukke yakke, kǝji fakki!’ nǝkki.” 20 Amma Alaye tiro: “Ni hangal bawoa! Bune adǝman kawunǝm daje numi! Daji awo ani kǝlanǝmbo capkǝmmadǝ, wundu gǝle tayia jǝgandi?” yeno. 21 Ngaima kam kǝlanjuro arsiyi capcǝgǝna, amma na Alayen gaɍiwuro waljǝnnimadǝ, ti yero wakkajiyi,» yeno.

Bare karwungai diwwi!

(Mat 6.25-34)

22 Daji Isaye fuwurawanjuro: «Adǝ nangaro nayiro wulnjagakki, bare kǝla awo rondoro buwiyen bi kǝla awo tiyindoro yakkuwiyen karwungai diwwi. 23 Rodǝ kǝmboa kojǝna, koro tiyidǝ ye kajǝmua kojǝna. 24 Ngawusoa ruiwo, kulo ye canadiwawo, kala ye cadiwawo, koro ngajiram-a jawu-a ye cadanni yaye, Ala tayia ambaji. Nayidǝ jauro ngudowaa darajan konuwwa, diye! 25 Wundundo gǝle rakce karwungainjulan sa fal kawunjuro cǝrgai? 26 To, ranguwe awo kǝske adǝmaa diwwawoa, awiro gǝle kǝla awowa gadedǝyen karwungai diwi?

27 «Fǝɍeso jiɍi ɍijaidǝa ruiwo, ngǝnǝpcaiwawo, koro caa cadiwawo. Amma nayiro wulnjagakki, Mai Sulemana jauro darajaa yaye, ngaltema kajǝmu fǝɍe aniye falnjaa nanshawan najǝgǝna cakkǝnni. 28 Ala fǝɍeso ku karaan ɍijai baɍi kannuro fijagai ania ngai jakcidǝ, fagatto nayi yea jannjai, nayi kambǝrse ganaadǝ! 29 Bare awo buwi-a yawi-aa manuwwi, bare karwungai diwwi. 30 Jama duniaye samma awo ania majai, amma Bawando nayi ye awo anin mǝradundoaro nojǝna. 31 Attǝroa, nodonju manowo duwon, awo ani yea nayiro njadi.

32 «Nayi jama gana, bare rinuwwi, Bawando nodonju bargaa nayiro njoro cǝraana nangaro. 33 Kǝndando ladowo, wuɍidǝa talaawaro yowo. Kǝlandoro aɍitta dinjiwawo yikkududowo, arsiyindo samelan har abadaro ceriwawo, na duwon barwu ye lejiwawo, kanam ye juwuiwawodǝ. 34 Nonowo, na arsiyindo dǝganadǝman karwundo ye kǝrga.

Misal wolodiya amanna-a aman bawoa-aye

(Mat 24.45-51)

35 «Canjando ye gerowo, fatǝlawando ye waskada kollowo! 36 Wolodiya waldu kǝmanjaye gurejai gairo dabbardǝnowo. Sa kǝmanja larusaramlan ise cinnadǝa bakciyama, tiro kajagai. 37 Barganja wolodiya kǝmanja ise tayia faada najiyidǝ! Jiremaro nayiro wulnjagakki, dabbarde tayia cakke masǝna dioro napcane ise ti kǝlanju kǝmbo tayiro sajiyi. 38 Bune dǝrdu bi dǝrdu kojǝnaman kadioro walyenoa, tayia faada najiyia, barganja! 39 Amma adǝa nonowo, ca kǝma fadoyedǝ sa barwu fannjuro isidǝa nojǝnaa, tia kolje fannjuro ngayiwawo. 40 Nayi ye faadaro dǝgaiwo, dalilnjudǝ sa tǝmanuwwilan Tada Kambedǝ isi nangaro,» yeno.

41 Daji Biturusse: «Kǝma, misal adǝa andiro wa wulsagami, ra jama sammaro?» cǝne tia kiworo. 42 Kǝmaye tiro: «Wundu gǝle wolodi amanna ye, hangalla yedǝ wo, ti duwon kǝmanja tia kǝreje wolodiya amanjuro nuwanja kǝmboye sa tǝraanan njoro galajidǝ? 43 Kǝjinju wolodi kǝmanju waldiya, ngai cǝdi najiyidǝ! 44 Jiremaro nayiro wulnjagakki, kǝmadǝ kǝndanju sammaa mukko wolodi adǝyero cakki. 45 Amma wolodi adǝ karwunjun: “Kǝmani duwan isiwawo,” cǝne wolodiya amanjua kamun kwan babaktu badije juwe diben cane sagarandi kǝrgaro walyenoa, 46 daji wolodi adǝye kǝmanju yim tǝmajǝnni-a sa nojǝnni-alan ise tia kirwolan jajarje curo aman bowuyero cakki. 47 Wolodi mǝradu kǝmanjuye nojǝna duwon dabbarduro bi mǝradu kǝmanjuyedǝa galduro wajǝnamadǝ, jauro tia kowojai. 48 Amma wolodi awo kǝmanju cǝraana nojǝnni duwon awo tiro wowom gǝnaduwuye cǝdǝnamadǝ, tia ganamaro kowojai. Wundu duwon tiro awo ngǝwu cadǝnadǝ, nanjun ngǝwu cawori. Koro kam mukkonjuro awo jauro ngǝwu casakkǝnadǝ, nanjun ngǝwudǝmaa kojǝna cawori.

Nanlewa gǝni, firda

(Mat 10.34-36)

49 «Kannu duniaro njǝttaro kadikko. Kannudǝ kǝrmaman cambǝnaa, jauro raakko! 50 Wuro kasala laaa* saddi mbeji. Kawu ceridǝro, kasala adǝye kurwowunju jauro jau fakki. 51 Duniaro nanlewa wa kudoro kadikkoro tǝmayew? A'a, nayiro wulnjagakki, nanlewa gǝni, firda. 52 Na adǝn fuwun fado falnin kam uwu firdai, yakkudǝ kǝlado am yindiyero waljai, yindidǝ ye kǝlado am yakkuyero waljai. 53 Adǝgaima firdai, bawa kǝlado tadanjuyero walji, tada ye bawanjuyero, ya kǝlado feronjuyero walji, fero ye yanjuyero, ya kǝsai kǝlado kamu tadanjuyero walji, kamu tadaye ye kǝsainjuyero.»

Sheda jamannedǝa fisardu

(Mat 5.25-26; 16.2-3)

54 Daji Isaye jamadǝro: «Keyera fǝden cijǝna ruwiya, sadǝman nayiye: “Ingi fandiye,” nuwi, adǝgaima wakkaji. 55 Koro karuwa anǝmbe cijǝna ruwiya, nayiye: “Ku jauro kausuaro walji,” nuwi, adǝgaima wakkaji. 56 Nayi mǝnafǝkkaso, awo same-a cidi-alan fǝledidǝa fisardu nonuwwadǝ, awiro gǝle awo jaman adǝn wakkajidǝa fisardu nonuwwidǝ?

57 «Awi nangaro nayidǝ kǝlandoro kommuwe awo dioye jussǝnadǝa nonuwwawodǝ? 58 Sa lawalamanǝm-a rokko shararambo lenuwiya, kǝla jawalledǝman kowoɍi de tawaktǝne, bare nia fuwu alkaliyero njadǝnniro. Adǝ gǝnia, alkali nia mukko sojiyero njakke, soji ye nia kosolan jannjiyi. 59 Niro wulnjǝgǝkki, nadǝn tǝmmaro luwumbawo, sai wuɍidǝa cotto rǝmbǝmiya duwon,» yeno.

13

Tuwa dewo!

1 Sa adǝn am laa na Isayero isane lawar am cidi Galileye bu fida cadi duwon, Gomna Bilatus cakke tayia ceyesǝnayedǝa tiro kekkudo. 2 Isaye tayiro: «Galilewu ani bone ngai casana nangaro, Galilewu gade sammaa biwunin kojanaro tǝmanuwwa wa? 3 A'a, nayiro wulnjagakki. Adǝ yaye, tuwa diwwawoa, nayi samma ye nuwi. 4 Ra, am mewun wuskun soro kuruwu lakka Silowambe wurde kǝlanjaro cukkure sanunadǝ, am gade Jerujalemnin dasaanadǝa biwunin kojanaro tǝmanuwwa wa? 5 A'a, nayiro wulnjagakki. Adǝ yaye, tuwa diwwawoa, nayi samma ye nuwi.»

Misal ya tarmuye tada bawoaye

6 Daji Isa tayiro misal adǝa cǝdde: «Kam laa curo jǝrwunju inabben ya tarmuye kokcǝna duwon, tada madaro kadinniya, cuwandǝnni. 7 Daji jǝrwu njattomadǝro: “Akko ku kǝrwu yakku kǝska adǝn tada madaro isǝkkiya, awima fandǝkkiwawodǝ. Calle tia! Awiro bowuro na cǝmoyi?” 8 Amma jǝrwu njattomadǝye tiro: “Bani ngimba, kasadde kǝmǝne adǝ tia kolle, fǝrdunju tammǝkko muɍi figǝkko. 9 Baɍiminna tada kekkoa, ngǝla. Bawoa, callǝmi,”» yeno.

Isaye kamu karuwaa isangaduwu

10 Yim tustuyea laa Isa dandalnin jamaa alamji duwon, 11 kamu laa nadǝn mbeji, karuwa tia leje maskinno cǝdǝna kǝrwu mewun wuskunno nguwada rakce cǝkko dajiwawo. 12 Isa tia kirunniya, bowoje tiro: «Ya, nanmaskinnǝm-a faiduwwa!» yeno. 13 Tiro mukkonju gǝnayeyenniyama, kamudǝ cije cǝkko daje Alaa jajaktu badiyeno. 14 Amma Isa yim tustuyea kamudǝa isangajǝgǝna nangaro, kura dandaldǝye gǝrgaje jamaro: «Curo mawuyen kawu arakku kidaye kambo amardǝgǝna. Yim tustuyea gǝni, yim animaa arowo isanganjaa!» yeno. 15 Kǝmaye tiro kalakciye: «Mǝnafǝkka, wundundo yaye yim tustuyea dalonju bi koronju wuije cade catti, gǝna? 16 To, kamu adǝ, kaduwu Nawi Ibrahimbe duwon Yiwulis kǝrwu mewun wuskunno tia cikkerǝnadǝ nda? Yim tustuyea tia wuidu wuro wajimsǝgǝnni wa?» yeno. 17 Adǝa wulyenniya, waduwunju sammaa nangu kida, amma jama gade samma awo ajabba ajabba cǝdidǝye kǝji fanjai.

Misal kasuni mutarre-a yis-aye

(Mat 13.31-35; Mar 4.30-34)

18 Daji Isaye: «Nodo bargaa Alayedǝ, awi camunonju wo? Awiro tia rattalgǝkki? 19 Alamanjudǝ kasuni mutarre kam laa ngoje jǝrwunjulan fije ɍije kǝska kuraro walje, har ngudoso dǝlambanjun fannja cadandǝnadǝ gai,» yeno.

20 Koro Isa walde tayiro: «Awiro nodo bargaa Alayedǝa rattalgǝkki? 21 Alamanjudǝ yis kamu laa ngoje rungo algamaye jaa yakku-a kǝlje dije, har fum fujǝnadǝ gai,» yeno.

Cinna jǝkkayen ngawowo!

(Mat 7.13-14, 21-23)

22 Isa jawal Jerujalembe jǝgaialan bǝla kuran ganansolan jamadǝa alamji ngai duwon, 23 kam laaye tiro: «Kǝma, am ganama wa njǝkkawo cawandi?» cǝne tia kiworo. Isaye jamaro: 24 «Cinna jǝkkadǝyen jǝktǝnowo ngawowo, nayiro wulnjagakki, am kada ngaworo majai, amma rakcaiwawo. 25 Fannowo, sa kǝma fadoye cije cinnadǝa kǝrǝp jakciya, nayi deyan daadadǝ cinna banguwe: “Kǝma, kasagane!” nuwi, amma tiye: “Nayia nonjakkǝni ndaran kadiwmaro,” cǝni. 26 Daji nayi ye: “A! Ni-a kallo buiyena ye, yaiyena ye, koro farsamndesolan jamaa alammǝmma, diye!” nuwi, 27 amma tiye: “Nayia nonjakkǝni ndaran kadiwmaro. Wun kuruwunno lenowo, nayi diwi diomaso!” cǝne kalannjagai.

28 «Nadǝn so ye tǝdi, sheɍi ye naldi, sa adǝn Nawi Ibrahim-a Nawi Isaku-a Nawi Yakuba-a nawiya gade samma-a nodo bargaa Alayen ruwi, amma nayi kǝlandodǝa deyaro gǝmnjagai. 29 Am laa adinnam-a fǝde-a yala-a anǝm-alan isane* tayi ye nodo bargaa Alayen masǝna dioro napcai. 30 Adǝgaima am laa daryeyedǝ burwoyero waljai, koro laa burwoyedǝ ye daryeyero waljai,» yeno.

Karwukutta Isaye Jerujalembo

(Mat 23.37-39)

31 Sa adǝn Farisawa laa na Isayero isane tiro: «Lene, na adǝa kolle! Mai Hirudus nia njejoro manji,» yera. 32 Isaye tayiro: «Lenowo, dǝla jambamadǝro: “Akko ku-a baɍi-a sedanna dukki, am yea isangagǝkki, kawu yakkua kidanidǝa tumogǝkki,” wulgǝnowo. 33 Fagatto ku-a baɍi-a waare-a jawalni gakki. Jerujalemlan gǝnia, na gaden nawi fimaa ceyesiwawo,» yeno.

34 Koro Isa walde: «Jerujalem, Jerujalem, nayi duwon nawiyadǝa roro yejuwe am juwanjaanadǝro dongur kauye gǝgǝpkǝwe sanuidǝ! Alama kuwui tadawanju fefedowanjun jakcidǝ gai, ngǝwuro nayia nanin capturo raakkǝna, amma wayew. 35 Akko fanndo de sul kolnjaana.† Nayiro wulnjagakki, wua suruwwawo, har nayiye: “Bargaa ti cu Kǝmandeyen isimadǝ!” wulluwiro.»

14

Isaye kam dondia isangaduwu

1 Yim tustuyea laa Isa masǝna dioro fado Farisawaye kuranja laayero leyenniya, amdǝ jauro Isaa ninijai duwon, 2 kam laa tiyinju nga fuwadaa fuwunjun kiro. 3 Isaye malǝmba Attauraye-a Farisawa-aro: «Yim tustuyea kamba isangaduwuma halal ra haram?» cǝne tayia kiworo. 4 Gǝm kedǝnniya, Isa kamdǝa cǝdane isangajiye salamje leyeno. 5 Daji tayiro: «Wundundo tadanju bi dalonju yim tustuyea barambo cukkuriya, sadǝman cuttuluwiwawodǝ?» yeno. 6 Koro mana tiro kalaktuwuye tayiro katkero.

Alamdu kǝla sosama-a kusotto-ayen

7 Isa am masǝna dioro dojanadǝ na darajaa kǝrejane napcai kirunniya, tayiro misal cǝdde: 8 «Kam laa masǝna larusayero nia donjiya, bare na darajaadǝn nammǝmmi, dalilnjudǝ waneye sosamanǝm kam nia darajan konjǝna laaa dojǝna. 9 Adǝgaia, sosamandodǝ nanǝmbo ise niro: “Cine nadǝa tiro kolgǝne!” cǝni. Daji nangunǝmbaro cinǝme lenǝme na daraja bawodǝlan nammǝmi. 10 Amma kam laa nia donjiya, lene na daraja bawolan namme. Daji sosamanǝmdǝ isiya, niro: “Sawani, are na darajaan namme!” cǝne fuwu jama dojǝna sammayen daraja fandǝmi. 11 Nonowo, wundu duwon kǝlanjua jajakcǝnamadǝ, tia awimaro ngojaiwawo. Koro kam duwon kǝlanjua awimaro ngojǝnnimadǝ, tia jajakcai.»

12 Daji Isaye sosamanjudǝro: «Ngǝmǝri masǝna kausuye bi lesaye dabbarnǝmiya, bare sawawanǝm, bi yanǝmgǝnawa, bi kǝramiyanǝm, bi kǝmaskiyanǝm gaɍiwuwa donǝmmi. Adǝgai kidǝmba, tayi ye nia donjane njakkǝrǝmbi. 13 Amma ngǝmǝri masǝna dioye dabbarnǝmiya, ngudiya so, maskinna so, ngurdiyiya so, kambuwa soa done. 14 Adǝgainin bargaaro wallǝmi, tayi rakcane niro njakkǝrǝmbiwawo nangaro. Yim cinowo jirewuyea Ala niro njǝkkǝrǝmbi.»

Misal masǝna ngǝmǝriye

(Mat 22.1-14)

15 Curo masǝnawuyen falnja adǝa fangenniya, Isaro: «Barganju kam nodo bargaa Alayen masǝna juwuidǝ!» yeno. 16 Isaye tiro: «Kam laa masǝna ngǝmǝriye cǝdi cǝne am kada doyeno. 17 Sa masǝnayedǝ kidǝnniya, wolodinjua cunode am dojǝnadǝro: “Arowo, awiso kǝrma dabbargada!” yeno. 18 Amma tayi samma wajane fal fallen gawara koro ngǝskera. Burwoyedǝ tiro: “Lowonjǝkkǝna kanadi tai, kulo yuwukkǝna dolero lekke rukki,” yeno. 19 Fal ye: “Lowonjǝkkǝna kanadi tai, dalo bareye mewu yuwukkǝna lekke tayia rijammǝkki,” yeno. 20 Faldǝ ye: “Bǝɍinmaro larusa kidǝkko. Adǝmaro rangǝkke lekkiwawodǝ,” yeno. 21 Daji wolodidǝ na kǝmanjuyero walde awo ani sammaa wulyeyeno. Adǝa fangenniya, kǝma fadoyedǝ gǝrgaje wolodinjudǝro: “Duwan luwe bǝlaye farsam farsam so, lai lai so gai, talaawa-a maskinna-a kambuwa-a ngurdiyiya-a sammaa mane kude!” 22 Daji wolodidǝ walde tiro: “Kǝmani, awo wullǝmmadǝ tǝdǝna, amma koro yaye na gapcǝna mbeji,” yeno. 23 Koro kǝmadǝye wolodinjuro: “Bǝlan luwe jawal kuran gananso gai amba yakke isa, fanni cappo tǝmbǝɍo! 24 Nayiro wulnjagakki, am burwon dokkǝnadǝye falnjama masǝnani juwuiwawo, diye!”»

Fuwura Isayero waldu

25 Am kada kadami Isaa casadduwuna kallo ledu cadi duwon, Isa suworde tayiro: 26 «Kam laa naniro ise bawanju-a yanju-a, kamunju-a yallanju-a, yeiyawanju-a kannawanju-a, har ronjudǝmaa wajǝnnia, rakce fuwuraniro waljiwawo. 27 Koro wundu duwon kǝskanju karmoye ngoje wua sǝgannimadǝ, rakce fuwuraniro waljiwawo. 28 Wundundo gǝle soro sameye tando cǝraana duwon, dunonju koji ra kojiwaworo nojoro napce wuɍi ceji sammaa burwon komjǝnni tando badijidǝ? 29 Ngai gǝnia, fǝrdudǝa gǝnaje rakce sorodǝa tumojǝgǝnniro walyenoa, am caruna samma rudu tiro gǝnajagane: 30 “Ruiwo, kam adǝ soro tando badijǝna duwon, tumoduwu tiro katkero!” cani. 31 Koro mai laa amnju dǝwu mewua duwon mai kamanju am dǝwu findiaro kǝriwu njǝkkado majia, burwon napce rakce tayia kǝriwun juwui ra juwuiwawodǝa curui, mare? 32 Tia jawuiro kiroa, lawalamanju kuruwunin duwon, naptu nanlewaye kororo am cukkunodi. 33 Adǝgaima kam duwon kǝndanju ngaa wajǝnnidǝ rakce fuwuraniro waljiwawo.

34 «Mandadǝ ngǝla, amma kǝlambo walyenoa, jiɍi fin gǝle cayenju gairo walji? 35 Manda kǝlamdǝ kattiro bi muɍiro fiduwuro faidaa gǝni, tia deyan yirjai. Kam sǝmonjuamadǝ fanjo!» yeno.

15

Misal dimi faccǝgǝnaye

(Mat 18.10-14)

1 Yim laa akki mowomaso-a biwuma gadeso-a Isaa kǝrǝnduro nanjuro isai duwon, 2 Farisawa-a malǝmba Attauraye-a adǝa kutturo carune kattenjan: «Kam adǝ biwumasoa kasacce, har tayi-a rokko masǝna cadi,» yera.

3 Daji Isa tayiro misal adǝa cǝdde: 4 «Kamndo laa diminju miaa duwon, fal fatkeyenoa, filǝgar lǝgaridǝa karaalan kolje leje fal faccǝgǝnadǝa maje, har cuwandi, mare? 5 Cuwandiya, karwu kǝjiaro ngawanan ngoje 6 fannjuro waldi. Daji sawawanju-a kǝmaskiyanju-aa bowoje tayiro: “Wu-a nayi-a karwukǝjinde kallo fǝleniyo, dimini faccǝgǝnadǝa fandǝkkǝna nangaro,” cǝni. 7 Nayiro wulnjagakki, adǝgaima samelan karwukǝji duwon kǝla biwuma fal tuwa cǝdǝnayen tǝdidǝ, kǝla jirewu filǝgar lǝgari jawallan caluwunnidǝmayen kojǝnaro tǝdi.

Misal cungo faccǝgǝnaye

8 «Koro kamu laa cungonju mewua duwon, fal fatkeyenoa, fatǝla wasse fadodǝa fǝraje hangallayen kulasse, har cuwandi, mare? 9 Cuwandiya, koiyanju-a kǝmaskiyanju-aa bowoje tayiro: “Wu-a nayi-a karwukǝjinde kallo fǝleniyo, cungoni faccǝgǝnadǝa fandǝkkǝna nangaro,” cǝni. 10 Nayiro wulnjagakki, adǝgaima biwuma fal tuwa cǝdiya, malaiyawa Alaye ye kǝji fanjai.»

Misal tada faccǝgǝnaye

11 Koro Isa walde: «Kam laa tada yindia duwon, 12 tǝngǝɍimadǝye tiro: “Bawa, nuwani warasaye se!” yenniya, bawadǝ tayiro kǝndanju dagaryeyeno. 13 Ngawo kawu ganayen tǝngǝɍimadǝ awonju sammaa capce lardu kuruwu laaro leje nadǝn nanjairo cǝde kǝndanju basaryeno. 14 Wuɍinju sammaa ceje cot kerǝnniya, kǝna jau lardudǝro ngaye lambimaro walyeno. 15 Daji cije kam larduye laaro napciye aladeya neworo kulowanjuro tia kinodo. 16 Tada kǝskaye aladeya jawuidǝn curonjun njǝmbǝɍoro jauro mangarjǝna, amma wunduma tiro cinni.

17 «Daji kǝla naptunju adǝyen tuwore karwunjun: “Kai! Kidama bawaniye fi yaye kǝmbo juwe, har kulji, amma akko wua na adǝn kǝnaye sesi. 18 Kolle cikke bawaniyero lekke tiro: ‘Bawa, Mai Samema yero biwu yiddǝkkǝna, ni yero biwu njǝddǝkkǝna. 19 Kua wua tadanǝmlan bowoduro yittǝkkǝni. Marne, kasadde kidawunǝmbe falnja gairo wallǝkko!’ nǝkki.” 20 Daji cije na bawanjuyero leyeno. Amma bawanjudǝ kuruwun tia kirunniya, jauro njunoje cǝgase daunjuro kamdiye lewa kǝrawoye tiro kiddo. 21 Daji tadadǝye tiro: “Bawa, Mai Samema yero biwu yiddǝkkǝna, ni yero biwu njǝddǝkkǝna. Kua wua tadanǝmlan bowoduro yittǝkkǝni,” yeno. 22 Amma bawadǝye wolodiyanjuro: “Duwan lenowo, kalwu gari ngalwodǝa kudowo tiro luwunowo. Ngulondonjuro kulum yakkowo, sinju yero suno yakkowo. 23 Koro kǝnna kaisuadǝa kudowo duwanowo. Bǝri ngǝmǝriye buiyo, bikke diyo, 24 dalilnjudǝ tadani adǝ nuna duwon roaro walyeno, faccǝgǝna duwon tia kiwandǝkko nangaro,” yeno. Daji karwunja jauro kǝjije ngǝmǝri badiyera.

25 «Sa adǝn tada kuramadǝ kulon. Fado karǝngenniya, ganga-a algaita-a nukcai fangeno. 26 Wolodi laaa bowoje awo wakkajǝnadǝa kiworo. 27 Tiye: “Kannanǝm diye walde iso. Bawanǝm tia kǝlewa salai cuwandǝna nangaro, kǝnna kaisuadǝa duwajǝna,” yeno. 28 Daji tada kuramadǝ gǝrgaje fadodǝro ngawo wayeno. Bawanju cije culuwe tia lowodu ngǝskeno. 29 Amma tiye bawanjuro: “Akko kǝrwu kadaro kaɍea gairo ngǝnǝptǝkke niro kida njǝddǝkki, koro sawiso mananǝm ngokki yaye, ngaltema wuro kani tǝngǝɍima sime sawawani-a ngǝmǝri diyende. 30 Amma tadanǝm adǝ, arsiyinǝm sammaa jawarraro rǝmǝs cikkeje basarje walde kadinniyama, tiro kǝnna kaisuadǝa duwayeyem!” 31 Daji bawadǝye tiro: “Tadani, ni sawiso nanin kǝrgam, koro awo kakke samma kaanǝm. 32 Ngǝmǝri dio-a kǝji fanda-a ani andiro wajimsaana diye, dalilnjudǝ kannanǝm adǝ nuna duwon roaro walyeno, faccǝgǝna duwon tia kiwandiye nangaro,” yeno.»

16

Misal wakkil nangaaye

1 Koro Isa walde fuwurawadǝro: «Gaɍiwu laa wakkilnjua duwon, am nanjuro isane wakkilnjudǝa ngadarjane arsiyinju basarji yera. 2 Gaɍiwudǝ tia bowoje: “Awi kǝlanǝmlan wuljai fakkǝnadǝ? Balas sǝdde, kua adǝn fuwun ni wakkilni gǝni,” yeno. 3 Daji wakkildǝye karwunjun: “Bani ngimba nanwakkilnin wua suttuluwunadǝ, awi gǝle dikki? Dunoni bareye bawo, koro lowo dio ye wuro nangua. 4 To, awo wua kidanin suttuluwiya dikke am fannjan samoyidǝa nokkǝna,” yeno.

5 «Daji am duwon banju ngimba kasuro jǝgai sammaa tilo tiloyen bowoje burwoyedǝro: “Ndawuro bani ngimba nia njǝgai?” cǝne tia kiworo. 6 Tiye: “Kǝndawu jaitunne tono miaro,” yenniya, wakkildǝye tiro: “Kakkadunǝm kasuye ngone duwan namme fiwu ruwune.” 7 Koro kam gadero: “Ni nda, ndawuro nia njǝgai?” yeno. “Algama buwu miaro,” yenniya, wakkildǝye: “Kakkadunǝm ngone fisku ruwune,” yeno. 8 Banju ngimbadǝ wakkil jire bawoadǝa kǝla nanganju adǝyen kingoro, dalilnjudǝ am duniaye arsiyinjalan nanga kam fandoyen am nurrea kojana nangaro. 9 Nayiro wulnjagakki, arsiyi dunia adǝyelan sawawa fandowo. Sa dajǝnalan, nayia kǝndǝgairam sawisoyen ngǝlaro njamoyi.

10 «Kam awo ganan jireadǝ, ngǝwu yen jirea. Koro kam awo ganan jire bawoadǝ, ngǝwu yen jire bawoa. 11 Arsiyi dunia adǝyen jirenambu diwwaa, wundu gǝle arsiyi jireye sameyedǝa mukkondoro cakki? 12 Koro lǝman kaando gǝnidǝlan jirenambu diwwaa, wundu gǝle nayiro nuwa kaando njadi? 13 Wolodi fima rakce wolodi kǝma yindiyero waljiwawo. Bi fal waje fal cǝrayi, bi fal bǝrsǝmje fal ruji. Nayi ye ranguwe wolodi Ala-a wuɍi-ayero walluwwawo.»

Attaura Nawi Musaye-a nodo bargaa Alaye-a

14 Farisawa tayi wuɍi rawowu nangaro awo ani sammaa fangeranniya, Isaro rudu gǝnayeyera. 15 Isaye tayiro: «Nayi fuwu amben kǝlandoa jirewuro ngonuwwa, amma Ala awo karwundoye nojǝna. Awo fuwu amben ngǝlaro jajakcaidǝ na Alayen waada.

16 «Attaura-a kitawuwa nawiyaye-adǝ dasaana duwon har jaman Yahaya Kasalamaye kadio. Tǝn sa adǝn kawuɍi kǝji nodo bargaa Alaye ambo wuldiyi, koro wundu yaye tiro ngaworo mǝldi. 17 Adǝ yaye sǝkkal fal Attauraye baworo waldudǝro same-a cidi-a baworo walduma budu wo. 18 Wundu duwon kamunjua dǝpce gade niyajǝnadǝ kǝnjǝna cǝdǝna. Koro kam duwon kamu dǝpkadaa niyajǝnadǝ, ti ye kǝnjǝna cǝdǝna.

Misal gaɍiwu laa-a Lajarus-aye

19 «Gaɍiwu laa mbeji, yim nguson kajǝmu kime so, kare linne ngalwo so luji ye, kullum tamtam-a daraja-alan napci ye. 20 Cinna fannjuyen ngudi laa ye bowada tiyinju samman tunoa mbeji, cunju Lajarus. 21 Kǝnanjuadǝro, kǝmbo tewur gaɍiwudǝyen cidiro fidǝnadǝa boro mangarji kǝrga, koro kǝriyama isane tunowanjudǝa mǝmǝlaccai. 22 Ngudidǝ bawoyenniya, malaiyawa tia ngojane gǝre Nawi Ibrahimbero kesado. Gaɍiwudǝ ye bawoje tia sittǝrayera.

23 «Curo kannuyen ajawu jauro cai duwon, kǝla sapkenniya, kuruwun Nawi Ibrahimba gǝrenjun Lajarussa kiro. 24 Daji yilje: “Bawa Ibrahim, wua njunosǝne Lajarussa node ci ngulondonjuye ingiro lǝpcuwo tǝlammi samjo, curo kannu adǝyen jauro bone yakki, diye!” yeno. 25 Amma Nawi Ibrahimbe tiro: “Tadani, tange sa dunialan jauro kǝji yamidǝ, Lajarus ye jauro kuttu caidǝ. Amma kǝrma ti na adǝn ronju bowada, ni ye curo boneyen kǝrgam. 26 Koro ngawo adǝyeman kattenden bǝlaa kura kuruwu fetta, bare nanden wunduma cije nandoro lejǝnni, bi nando yen wunduma nandero isǝnni nangaro!” yeno. 27 Tiye: “Marne, Bawa, lowonjǝkkǝna, Lajarussa fado bawaniyero node, 28 yaanani uwu mbeji. Tayia galajo, bare tayi ye na ajawuye adǝro isanniro!” 29 Amma Nawi Ibrahimbe tiro: “Attaura-a kitawuwa nawiyaye-a nanjan mbeji. Kolle tayia fanja!” yeno. 30 Koro tiye: “A'a, Bawa Ibrahim! Amma kam laa karmolan cije nanjaro leyenoa, tuwa cadi,” yenniya, 31 Nawi Ibrahimbe: “Attaura-a kitawuwa nawiyaye-a fanduro wayeraa, kam nuna roaro walje cijǝnama kasaccaiwawo.”»

17

Bare kamba karwulan tawwi!

1 Daji Isaye fuwurawanjuro: «Awowa casakke am taljane biwu cadidǝ kadu baworo isai, amma kuttunju kam tiyen isaidǝ! 2 Kamdǝye daunjuro kau neduram mafǝndi lujagane bǝrǝmbo gǝpcaanama tiro ngalwo, tadawa sanana aniye falnjaa cakke talje biwu cǝdidǝro. 3 Hangal gǝnanowo! Kǝraminǝm biwu niro njǝddia, tiro wulgǝne. Tǝmjia, tia gawurne. 4 Curo kawu fallen tulurro biwu ngiddo yaye, tulurro walde ise niro: “Tǝmmǝkkǝna,” cǝnia, tia gawurne.»

5 Daji kǝngayambadǝye Kǝmadǝro: «Kambǝrsendedǝa yirgai!» yeranniya, 6 Kǝmaye tayiro: «Ca kambǝrsendo mbejia, kasuni mutarre gai tǝngǝɍima yaye, ranguwe kǝska kura adǝro: “Mǝktǝne, curo bǝrǝmben koktǝne!” wulgǝwiya, manando jǝgai.

7 «Kamndo laa kaɍeanju kulo baredu bi lǝman neworo leje karaan walde isiya, tiro: “Duwan are namme bǝri bui!” cǝni wa? A'a! 8 Tiro: “Bǝri desǝgǝne, kajǝmunǝm kadawu bawoa yakkǝmiya, are kǝmboni kude fisǝgǝne. Bukke yakkiya duwon, ni ye bui yai,” cǝni. 9 Koro kaɍeanju awo tiro wuljǝgǝnadǝa cǝdǝna nangaro, tia wuseji wa? A'a! 10 To, nayi ye awo Ala wulnjaana sammaa diwe ceriya, adǝgai wullowo: “Andi kaɍeawa faida bawoa, awo wajimsaana bas kidiye!”»

Isaye am barasua mewu isangaduwu

11 Isa bǝrni Jerujalembero ledu cǝdi duwon, kaɍangi katte cidi Samariyaye-a Galileye-aa giya. 12 Bǝladeya laa karǝngenniya, kongwa barasua mewu tia kapkeyera. Kuruwun dajane 13 kowo sapcane tiro: «Sayinna Isa, marne andia njunosane!» yera. 14 Isa tayia kirunniya, tayiro: «Lenowo, ɍimannadǝro fǝledǝgǝnowo!» yeno. Lejai ngai duwon, ngajane tayirro walyera. 15 Falnja ngajǝnaro asuyenniya, kowo sapce Alaa cungoriaro walde 16 fuwu Isayen tungurumje ngumnju cidin gǝnaje tia wuseyeno. Tidǝ kam Samariyaye. 17 Daji Isaye: «Tayi mewu samma ngajana, mare? To, nda tayi lǝgardǝ? 18 Kusotto adǝro kajia, wundunjama walde Alaa wuseji bawo wa?» 19 Daji kamdǝro: «Cine lene! Kambǝrsenǝm nangaro njǝkkawo fandǝmma,» yeno.

Kǝnde nodo bargaa Alaye

(Mat 24.15-28, 36-44; Mar 13.14-23, 32-37)

20 Yim laa Farisawaso Isaro kǝla yimbi nodo bargaa Alaye duniaro isiyen keworǝnniya, tayiro: «Nodo bargaa Alaye asuduramsolan gǝni isi, 21 koro wundumaye: “Akko ti!” bi “Towo ti!” wuljiwawo. Nonowo, nodo bargaa Alayedǝ dawundoman kǝrga,» yeno.

22 Daji Isaye fuwurawadǝro: «Sa ise kawu fal yayero Tada Kambedǝa kuroro jauro raawwa, amma tia ruwwawo. 23 Amsoye nayiro: “Akkonju!” bi “Towonju!” caniya, bare lenuwe tayia gawwi. 24 Jiɍi same ci fallan har todǝro cuwalde wassidǝ gai, yim kǝndenjuyedǝn Tada Kambedǝ ye ngai. 25 Amma Ala kadarjǝna, sai jauro bone cane am jaman adǝyedǝ tia wajaiya duwon.

26 «Jaman Tada Kambedǝye alamanju jaman Nawi Nuhuye gai. 27 Sadǝn amso jawui ye, casai ye, larusa so, niya so cadi ye ngai duwon, har yim Nawi Nuhu maaradǝro ngaye ingi tufanaye ise tayi sammaa siyeyeno. 28 Koro alamanjudǝ jaman Nawi Lutuye gai. Amso jawui ye, casai ye, kasuwun luwa so, lado so cadi ye, kulo barejai, fado cadandi ye kasarga. 29 Daji yim Nawi Lutu bǝrni Sodomben culuwunadǝn, dǝlawu kannuye-a kauwa kannuaye-a samen cudure tayi sammaa siyeyeno. 30 Yim duwon Tada Kambedǝ fǝlediyidǝn adǝgaima wakkaji.

31 «Yim adǝn kam duwon kǝla soronjuyen karenju ye curo soroyen dǝganadǝ bare jǝpce kare ngoje leji cǝne curo sorodǝyero ngaanni! Koro kam kulolan dǝganadǝ ye bare fadoro waldǝnni! 32 Tangowo kamu Lutuyea! 33 Wundu duwon ronju ɍiwo cǝraanamadǝ ronjudǝa cuwatki, amma wundu duwon ronju cuwatkǝnamadǝ ronjudǝa cǝɍiwi.* 34 Nayiro wulnjagakki, yim adǝn bune am yindi dǝgǝl tilon bowada duwon, fal ngojane fal koljai. 35 Koro kamu yindi ye kallo nedu cadi duwon, fal ngojane fal koljai. 36 [Kongwa yindi ye kulon duwon, fal ngojane fal koljai.]»

37 Daji fuwurawanjuye tiro: «Kǝma, ndaran awo adǝ wakkaji?» cane tia keworǝnniya, tayiro: «Na ɍiwa dǝganalan kowuwaso ye captai,» yeno.

18

Misal kamu kwa faccǝgǝnaa-a alkali-aye

1 Daji Isa fuwurawanjuro kǝla sawiso tǝma koljannilan moduwa cadoyen misal adǝa kiddo. 2 Tayiro: «Bǝla laan alkali laa Ala yea rijǝnni, kam yea nangujǝnni mbeji. 3 Koro curo bǝla adǝyen kamu kwa faccǝgǝnaa laa ye mbeji. Kullum na alkalidǝyero ise tia lowoje: “Wuro shara kǝla kǝladoniyen sǝdde!” cǝni. 4 Tussǝna sonju cǝmowonni, amma ngawo adǝyen alkalidǝ karwunjun: “Ala yea rikkǝni, kam yea nangunǝkkǝni yaye, 5 kamu adǝ kullum wua suwolsǝna nangaro, tiro shara yiddǝkki, bare kǝnde ngǝwunjudǝn karwuni tǝgǝmbo jadǝnniro!” yeno.» 6 Daji Kǝmadǝye: «Awo alkali jirenambuma adǝ wuljǝnadǝa fannowo! 7 To, Ala nda, am kǝrejǝna bune-a kausu-aro tiro sonja caddidǝro shara kǝla kǝladowanjayen cǝddiwawo wa? Ra, kawu kadaro tussǝna duwon, tayia banajiyi? 8 Nayiro wulnjagakki, duwaman sharanja kamji. Adǝ yaye sa Tada Kambedǝ duniaro walde isiya, koro yaye kambǝrse dunialan cuwandi wa?»

Misal Farisa-a akki mowoma-aye

9 Daji Isa am tayi kǝlanjaa jirewuro ngojane am gadea rujanaro misal adǝa kiddo: 10 «Am yindi moduwa dioro Fado Alayero lejane kasargawo. Kam faldǝ Farisa, faldǝ ye akki mowoma. 11 Farisadǝ cije daje karwunjun moduwa cǝde: “Ala, wu am gade-a gade nangaro wusenjǝkkǝna. Wu barwu gǝni, diwi dioma gǝni, kǝnjǝnama gǝni, bi akki mowoma adǝ gai gǝni. 12 Wudǝ curo mawuyen yindiro asem dikki, koro awo fandǝkkǝna ngan fal curo mewuyen sadaaro yikki,” yeno. 13 Amma ti akki mowomadǝ, ngawolan daada kǝlama sapcǝnnin nganjinju bakciaro:* “Ala, wu biwuma, wua njunosǝne!” yeno. 14 Nayiro wulnjagakki, Farisadǝa gǝni, akki mowomadǝa Ala jiremaro ngojo. Nonowo, wundu duwon kǝlanjua jajakcǝnamadǝ, tia awimaro ngojaiwawo. Koro kam duwon kǝlanjua awimaro ngojǝnnimadǝ, tia jajakcai,» yeno.

Isaye yalla sananaro barga dǝptuwu

(Mat 19.13-15; Mar 10.13-16)

15 Am laa Isa yallanja sananaa mukkon lejoro nanjuro cawudi duwon, fuwurawadǝ adǝa kerunniya, amdǝa wusayera. 16 Amma Isa yalla sananadǝa bowoje fuwurawanjuro: «Yalladǝa kollowo naniro isa, bare tayiro dapkǝwwi! Nodo bargaa Alayedǝ am tayi gaiye nuwanja, diye! 17 Jiremaro nayiro wulnjagakki, wundu duwon tadaana gai nodo bargaa Alayedǝa kasaccǝnnidǝ tǝmmaro ngayiwawo!» yeno.

Kam kura laaye ro sawisoye mada

(Mat 19.16-30; Mar 10.17-31)

18 Kam kura laaye Isaro: «Malǝm ngǝlama, awi dikke ro sawisoye fandǝkki?» cǝne tia kiworo. 19 Isaye tiro: «Awiro wua ngǝlaman bowosǝmi? Ala gǝnia, wunduma ngǝla bawo. 20 Wadawadǝa† nonǝmma: Bare kǝnjǝna dimmi, bare ro kambe tuluwummi, bare nambarwu dimmi, bare shedakambu dimmi, bawanǝm-a yanǝm-aro daraja ye!»† yeno. 21 Kamdǝye: «Tǝn gananilan wada ani sammaa gakkǝna,» yeno. 22 Isa adǝa fangenniya, tiro: «Koro yaye awo fal nia maunjǝna. Kǝndanǝm sammaa lade talaawaro dagargǝne, arsiyi samelan fandǝmi. Daji are wua sǝgai!» yeno. 23 Kamdǝ adǝa fangenniya, ti jauro gaɍiwu nangaro karwukutta tia tai daje kida. 24 Isa karwukuttanjudǝa kirunniya, tiye: «Gaɍiwuye nodo bargaa Alayero ngawonju jauro jau, diye! 25 Gaɍiwuye nodo bargaa Alayero ngawonjudǝro kaɍimoye cuwuɍi ɍiwurayen kodunjuma budu wo!» yeno. 26 Am adǝa fanjanadǝye tiro: «Assha! Adǝgaia, wundu gǝle njǝkkawo cuwandi?» yera. 27 Isaye: «Awo kambo yojiwawodǝ Alaro yoji!» yeno. 28 Daji Biturusse tiro: «Akkonde awindeso kolliye nia njǝgaiyena,» yenniya, 29 Isaye: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, wunduma nodo bargaa Alaye nangaro fado, bi kamu, bi yaana, bi bawa, bi ya, bi yalla koljǝnadǝ, 30 dunia adǝman awo koljǝnadǝmaa ngǝwuro kojǝna cuwandiwawodǝma bawo. Koro leira wakkajiya, ro sawisoye ye cuwandi,» yeno.

Isaye kǝnyakkuyero kǝla karmonju-a karmolan cidunju-ayen wuldu

(Mat 20.17-19; Mar 10.32-34)

31 Isa mewun yindindǝa sǝgǝriro cuttuluwe tayiro: «Fannowo, Jerujalembo leniye, koro awo nawiyaso kǝla Tada Kambedǝyen ruwujana samma wakkaji. 32 Am tia cadane mukko kǝrdiyayero casakke, tayi ye tia rujane rarajane tiro lallaɍi tǝwajagane 33 kirwolan jajarjane roro ceyesi. Koro kawu yakkua roaro walje ciji,» yeno. 34 Amma fuwurawadǝ awima asujanni. Maananju tayiro gǝraaada nangaro, awo wuljǝnadǝa nojanni.

Isaye kambua isangaduwu

(Mat 20.29-34; Mar 10.46-52)

35 Isa bǝla Jerikoye karǝngenniya, kambu laa ci jawallen napkada lowo cǝdi mbeji. 36 Jama kojairo fangenniya, awi wakkajoro kiworo. 37 Tiro: «Isa kam Najaratte kodu cǝdi,» yera. 38 Daji kowo sapce: «Isa Tada Mai Daudaye,‡ wua njunosǝne!» yeno. 39 Am fuwu gǝrjana lejaidǝ tiro jakkade mǝdǝk napco yera, amma cayea kojǝnaro kowo sapce: «Tada Mai Daudaye, wua njunosǝne!» yeno. 40 Daji Isa daje tia nanjuro cawudo yeno. Kewudǝnniya, tiro: 41 «Awi niro njǝddǝkkiya, raam?» cǝne tia kiworo. Tiye: «Kǝma, sim fandǝkkiya, raakko!» yeno. 42 Daji Isaye tiro: «Sim fande! Kambǝrsenǝm nangaro nanlewa fandǝmma,» yeno. 43 Sadǝman sim cuwande Alaa cungoriaro Isaa giya. Jama samma adǝa kerunniya, tayi ye Alaa jajaktu badiyera.

19

Isa-a Jakaya-a

1 Isa bǝla Jerikoyero ngaye reje kodu badiyeno. 2 Bǝladǝn kam laa mbeji, cunju Jakaya. Ti kura akki mowomasoye ye, jauro gaɍiwu ye. 3 Wundu ti Isa wo cǝne tia kuroro maji, amma kǝla jama kadayen rangǝme kuroro tiro katkero, ti kori nangaro. 4 Daji Isaa kuroro cǝgase fuwuro leje na Isa kojidǝyen kǝla tarmu laayero tatkeno. 5 Isa nadǝro kadinniya, kǝla sapce tiro: «Jakaya, duwan jǝmme, ku sai fannǝmlan jǝmmǝkkiya!» yeno. 6 Jakaya ganje jǝpce karwu kǝjiaro tia kapciye sosayeno. 7 Jamadǝ adǝa kerunniya, karwunja waje: «Fado biwumayen jǝpcǝna!» cani. 8 Amma Jakaya cije daje Kǝmadǝro: «Kǝma, reda kǝndaniyedǝa talaawaro yikki. Koro kam laayen wuɍi cukkowonaro mowokkǝnaa, kawak dewu tiro kalakkǝkki,» yeno. 9 Daji Isaye: «Ku fado adǝn njǝkkawo jǝpcǝna, dalilnjudǝ kam adǝ ye kaduwu Nawi Ibrahimbe* nangaro. 10 Nonowo, Tada Kambedǝ am faccaanaa maje njǝkkaworo kadio,» yeno.

Misal mai-a wolodiyanju-aye

(Mat 25.14-30)

11 Jamadǝ awo ania kǝrǝnjai ngai duwon, Isa tayiro misal wulduwu badiyeno, dalilnjudǝ Jerujalemba karǝnjǝna ye, koro tayidǝ nodo bargaa Alaye sadǝman duniaro jǝpciyiro tǝmajana ye nangaro. 12 Tayiro: «Maina laa lardu kuruwu laaro leje kǝrmai lardunjuye cuwande walde isi cǝne sapturo ciyeno. 13 Daji wolodiyanju mewu bowoje wundunja yayero mina† fal fal ce tayiro: “Kawu waldǝkke isǝkkiro tilan sawur dewo,” yeno. 14 Amma am lardudǝye tia wajane, har ngawonjun am canode: “Kam adǝ maindero waljiro rayiyende!” yera.

15 «Maije kadinniya, wada ce wolodiyanju tayiro wuɍi cinadǝa bowoja isa awiso sawurlan cawandoro nojo yeno. 16 Burwoyedǝ ise tiro: “Barganǝmmin, akko mina simmadǝn mina gade mewu fandǝkko,” yeno. 17 Maiye tiro: “Wuse, wolodi ngǝlama! Awo ganan aman dimma nangaro, nia lawan bǝla mewuyero galanjǝkki,” yeno. 18 Yindiyedǝ ye ise tiro: “Barganǝmmin, mina simmadǝn gade uwu fandǝkko,” yenniya, 19 Maiye: “Nia lawan bǝla uwuyero galanjǝkki,” yeno. 20 Daji wolodi gade ye ise tiro: “Barganǝmmin, akko minanǝm. Tia kesolan kǝrnǝkke dam gǝnayekko. 21 Ni kam jau nangaro, ringekko. Awo gǝnanǝmmidǝa ngonǝmi, awo nadǝmmidǝ yea kalanǝmi,” yeno. 22 Maiye tiro: “Mana cinǝmben shara njǝddǝkki, wolodi kǝlado! Wu kam jau, awo gǝnakkǝni ngokki, koro awo nadǝkkǝni kalanǝkkiro nonǝmma, gǝna? 23 To, awiro gǝle wuɍinidǝa bankilan gǝnanǝmmidǝ? Ca ngai dimmaa, waldunidǝn wuɍini riwanjua mowokkǝna,” yeno. 24 Daji maiye am nadǝn daadadǝro: “Minadǝa nanjun mowowo, kam nanjun mewuadǝro yowo!” yeno. 25 Tayiye: “A! Barganǝmmin, nanjun mewu mbeji, diye!” yeranniya, 26 Maiye: “Nayiro wulnjagakki, wundu duwon nanjun awoamadǝ,‡ tiro casargai, amma kam nanjun bawomadǝ,§ awo cǝdanadǝmaa tilan camoyi. 27 Kǝladowani mainjaro wallǝkkiro wajanadǝa kudowo fuwunin roro yejowo!” yeno.»

KIDA ISAYE JERUJALEMNIN

Isaye mai gai Jerujalembo ngawo

(Mat 21.1-11; Mar 11.1-11; Yah 12.12-19)

28 Ngawo Isa adǝa wuljǝnayen, koro walde kǝla fuwunna Jerujalembo ledu badiyeno. 29 Gǝre bǝla Baitfajeye-a Baitaniye-a na Kau Jaitunne canidǝa karǝngeranniya, Isa fuwurawanjuye yindi cunode 30 tayiro: «Bǝla fuwundoyedǝro lenowo! Ngawuwiyama, kutta koroye wunduma tiro ngalte juwanni tuwada nagǝwi. Fǝrangowo kudowo! 31 Kam laaye: “Awiro fǝranguwi?” cǝne nayia njaworia, tiro: “Kǝmadǝ tilan mǝradunjua,” wulgǝnowo!» 32 Daji am tayia cunodǝnadǝ lejane Isa tayiro wuljǝgǝnadǝ gai nayeyera. 33 Kuttadǝa fǝrakcai duwon, kǝmanjusoye tayiro: «Awiro fǝranguwi?» yeranniya, 34 tayiye: «Kǝmadǝ tilan mǝradunjua,» yera. 35 Daji kuttadǝa* na Isayero cawude kalwuwanja kǝladǝro ferjagane tia ngoyeyera. 36 Leji adǝgai duwon, am kalwuwanja kǝla jawallen feryera. 37 Na jawal Kau Jaitunnedǝn jǝpcidǝa karǝngenniya, fuwurawanju samma karwu kǝjiaro kowo sapcane kǝla awo ajabba ajabba carunayen Alaa njungoro badiyera. 38 Tayiye: «Bargaa mai cu Kǝmandeyen isimadǝ! Kǝrma duwon katte Ala-a amnju-ayen nanlewa kǝrga, Mai Samemaro daraja tio!»† cani. 39 Curo jamadǝyen Farisawa laaye Isaro: «Sayinna, fuwurawanǝmbo wulgǝne gǝm cado!» yeranniya, 40 tiye: «Nayiro wulnjagakki, nǝmgeraa, dongur kauyesoma burwu casakki,» yeno.

Isaye Jerujalembo njikkiro

41 Isa Jerujalemba del karǝnje bǝrnidǝa kirunniya, tiro kikkiro. 42 Bǝrnidǝro: «Kai! Ca ku awo nanlewa njukkudidǝa nonǝmmaa, amma kǝrma nodu adǝ niro gǝraaadaro waljǝna. 43 Adǝ nangaro yim laa ise kǝladowanǝm dirinjane kǝlnjane kanji fi yayen kikiminjagane garunǝmbo cidi capcagane tiyen kojane 44 ni-a am curonǝmlan dasaana-a sammaa tǝgǝmbo sinjagai, har kau falma kǝla kamanjuyen gǝnaada baworo cadi, dalilnjudǝ sa Kǝmande amnjua cǝkkayiye isǝnaro nonǝmmi nangaro,» yeno.

Isa Fado Alayea tayirro kalaktu

(Mat 21.12-17; Mar 11.15-19; Yah 2.13-22)

45 Daji Isa balballa Fado Alayero kǝrgaanniya, kare ladomasoa dudu badiyeno. 46 Tayiro: «Kitawulan ruwuwada: “Fannidǝ fado moduwaye!”,† amma nayidǝ tia jongo gǝndewuyero kalakkew!»† yeno.

47 Yim nguson Isa Fado Alayen jamaa alamdu cǝdi duwon, wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-a amwurawa jamaye-a tia njejoro majai, 48 amma jawal cawandǝnni, dalilnjudǝ jama samma hangalnja nanjun tia fanjana nangaro.

20

Kǝnduwo Isaye ndaran isi?

(Mat 21.23-27; Mar 11.27-33)

1 Yim laa Isa Fado Alayen jamaa alamje tayiro kawuɍi kǝji Alayedǝa wuljiyi duwon, wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-a amwurawa-a nanjuro isane 2 tiro: «Andiro wulsagane, kǝnduwo filan awo ania dimi? Wundu niro kǝnduwo adǝa njo?» cane tia keworo. 3 Isaye tayiro: «Wu ye nayiro koro fal njaddǝkki, wulsǝgǝnowo! 4 Kasala Yahaya jamaro cǝddǝnadǝ, sameyen kadio ra kamben?» cǝne tayia kiworo. 5 Daji kattenjan sawardane: «“Sameyen” wulliyea, andiro: “To, awiro gǝle tia kasadduwwidǝ?” cǝne sawori. 6 Amma “Kamben” wulliyea, jama samma andiro kau gǝgǝmsagane seyesi, dalilnjudǝ Yahayaa nawiro ngojana nangaro.» 7 Daji Isaro ndaran kadiomaro nojanni yera. 8 Isaye tayiro: «Wu ye kǝnduwo filan awo ania dikkidǝa wulnjagakkiwawo,» yeno.

Misal jǝrwu agǝriduwu kǝladowaye

(Mat 21.33-46; Mar 12.1-12)

9 Daji Isa misal adǝa jamaro manaduwu badiyeno. Tayiro: «Kam laa jǝrwu inabbe cǝde jǝrwuwu laaro agǝrijiye bǝlawuro kawu kadayero sapkada. 10 Sa fǝrdoye kidǝnniya, nuwanju cuwandoro kaɍeanju laaa na jǝrwuwudǝyero kinodo. Amma jǝrwuwudǝ tia cadane bakcane mukko dea duyera. 11 Koro walde kaɍea gade kinodo. Ti yea cadane bakcane basarjane mukko dea duyera. 12 Koro walde kaɍea yakkuye kinodǝnniya, caye gai ti yea lorujane duyera. 13 Daji kǝma jǝrwudǝye: “Awi gǝle dikki? Tadani raakkǝnadǝmaa nodǝkki. Waneye tiro daraja cadi,” yeno. 14 Amma jǝrwuwudǝ tadanjudǝa kerunniya, kattenjan: “Adǝma warasamadǝ wo! Tia yejiyo, warasadǝ kaandero waljo!” yera. 15 Daji tia cadane jǝrwudǝlan cattuluwe roro keyeso.

«To, kǝma jǝrwuyedǝ awi cǝdi? 16 Ise jǝrwuwu ania roro ceje am gadero jǝrwunjudǝa ci,» yeno. Jamadǝ adǝa fangeranniya, tayiye: «Suwana! Bare ngairo waljǝnni!» 17 Amma Isa tayia ninije: «To, awi maana awo kitawulan ruwuwada adǝye?

«“Kau duwon fado tandomaso wajanamadǝ,

tima kau tandoye sammaro faidaaro waljǝnadǝ wo.”†

18 «Nonowo, kam kǝla kau adǝyero cukkurǝnamadǝ nanamdi, koro kaudǝ kambo cukkuriya, kǝluwuro kalakci,» yeno. 19 Malǝmba Attauraye-a wurawa ɍimannaye-a jawal tia taye majai duwon, jamadǝa riyera, dalilnjudǝ kǝlanjaman misaldǝa kidoro asujana nangaro.

Kambiwu kǝla akki njoyen

(Mat 22.15-22; Mar 12.13-17)

20 Daji wurawa adinwuye ani Isaa mǝlastu badijane curo mananjuyen cada mukko gomnayero casakkoro am laa jirewu gairo kǝlanja kalakcanaa nanjuro kenodo. 21 Tiro: «Sayinna, mana wuldunǝm-a jamaa alamdunǝm-a samma jirero noniyena, koro wundumaa gayirnǝmbawo ye, jawal Alaye kalkallo yikkǝrami ye. 22 To, Kaisarro* akki njodǝ, andiro halal ra haram?» cane tia keworo. 23 Amma Isa niadiwinjadǝa asuje tayiro: 24 «Wuro dinariyus† fǝlesǝgǝnowo rukke! Cu-a kǝla-a wunduye tilan dasaa?» cǝne tayia kiworǝnniya, tiro «Kaisarre,» yera. 25 Isaye tayiro: «Daji awo Kaisarredǝa Kaisarro yowo, koro awo Alayedǝa Alaro yowo!» yeno. 26 Adǝgaima rakcane fuwu jamayen Isaa curo mananjuyen cadanni. Jaawunjudǝa jauro ajapcane mǝdǝk napkera.

Kambiwu kǝla cinowo duniayen

(Mat 22.23-33; Mar 12.18-27)

27 Sadusiya laa, tayi cinowo duniayea kasaccannidǝ, na Isayero isane 28 tiro koro cadde: «Sayinna, Nawi Musaye: “Kam laa yanjugǝna tada bawoa bawoje kamu koljia, kamu yanjugǝna faccǝgǝnayedǝa niyajo yanjugǝnaro kaduwu majuwo!”† ruwujǝna. 29 Akko yaana tulur mbeji. Burwoyedǝ kamu ngoje tada cuwandǝnnin bawoyeno. 30 Yindiyedǝ ye kamudǝa niyayenniya, ngai. 31 Yakkuyedǝ ye ngai. Adǝgaima tayi tulur samma tada cawandǝnnin bawoyera. 32 Ngawo adǝyen kamudǝ ye bawoyeno. 33 To, tayi tulurso tia camowonadǝ, cinowo duniayen kamu wundunjayero walji?» cane tia keworo.

34 Isaye tayiro: «Am jaman adǝye larusa so, niya so cadi, 35 amma am duwon leira-a karmolan cidu-aa cawandǝnadǝ larusa so, niya so cadiwawo. 36 Karmolan cidudǝn nuwanjaa nangaro, tayidǝ tadawa Alaye, malaiyawa gai‡ rakcane gadero sanuiwawo. 37 Koro Nawi Musa kǝlanjuma kitawulan na kannu dawu coccoɍi cambiyedǝn am bawojana cijaidǝa tabbaccǝgǝna. Tidǝ Kǝmandea Ala Ibrahimbe-a Ala Isakuye-a Ala Yakubaye-alan bowoyeno.† 38 Kǝmandedǝ Ala am sanunaye gǝni, am roaye, nanjun tayi samma ronjaa nangaro,» yeno. 39 Daji malǝmba Attauraye laaye tiro: «Sayinna, jaawunǝmdǝ kalkal!» yera, 40 Adǝgaima wunduma cinju mudu kaje tiro koro gade cǝddǝnni.

Almasiwudǝ Tada Mai Daudaye

(Mat 22.41-46; Mar 12.35-37)

41 Daji Isaye tayiro: «Ndayilan Almasiwudǝ Tada Mai Daudaye§ canidǝ? 42 Mai Dauda kǝlanjuma kitawu Jawurayelan manaje: “Kǝmandeye Kǝmaniro: ‘Namme kǝmborammilan duwon, 43 kǝladowanǝmba cidiya sinǝmbero yakkǝkko!’ cǝnna.”† 44 Mai Daudaye tia Kǝmalan bowojǝnadǝ, ndayilan gǝle Almasiwudǝ tadanjuro walji?» yeno.

Hal malǝmba Attauraye

(Mat 23.1-12; Mar 12.38-40)

45 Jama samma tia kǝrǝnjai duwon, Isaye fuwurawanjuro: 46 «Malǝmba Attaurayero hangal gǝnanowo! Kalwu kuruwua dadadu caraana, koro kasuwulan lewa darajaa-a dandallan bi masǝna kuralan na darajaa-a jaumaro caraana. 47 Kamu kwa faccǝgǝnaasoye kǝndanja sammaa jawui ye, halnja gǝraduro fuwu jamayen moduwa kuruwuro gǝrjai ye. Am aniye ajawunja leiran jauro kura!» yeno.

21

Sadaa kamu kwa faccǝgǝnaaye

(Mar 12.41-44)

1 Isa kǝla sapkenniya, arsiyiwu laa curo sanduwu sadaa fidarambedǝro wuɍi fijagai kiro. 2 Koro kamu ngudi kwa faccǝgǝnaa laa ye gursu kime* yindi fijiyi kiro. 3 Daji Isaye: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, kamu ngudi kwa faccǝgǝnaa adǝ tayi sammaa kojǝnaro fijǝgǝna. 4 Tayi samma arsiyinjalan ngojane fiyeyera, amma ti ngudi duwon awo ronju ɍiwoye ngaa fiyeyeno,» yeno.

Jawawi Isaye kǝla wurdu Fado Alaye-a sidu duniaye-ayen

(Mat 24.1–25.46; Mar 13.1-37)

Wurdu Fado Alaye

(Mat 24.3-14; Mar 13.3-13)

5 Fuwurawanju laaye kǝla jiɍi Fado Alayedǝa kauwanju shawa shawa-a sadaa Alaro sadakcaana-alan janejanadǝyen manajai duwon, Isaye: 6 «Awo ruwi anidǝ, sanja cǝde kau ani sammaa wurjane fijai, har tiloma kǝla kamanjuyen gapciwaworo walji,» yeno. 7 Tayiye: «Sayinna, sawi awo ani wakkajai? Koro awo ani sammaye sanja cǝdiya, awi alama duwon ambo fǝlediyidǝ wo?» cane tia keworo. 8 Isaye tayiro: «Hangal gǝnanowo, bare wunduma nayia njawatkǝnni! Am ngǝwu cunilan† isane: “Wuma ti wo!” koro “Sadǝ cǝdǝna!” cani. Bare tayia gawwi! 9 Kǝriwu so, hangalsango soye lawar fannuwiya, bare yaanuwwi! Sai awo ani burwon wakkajaiya duwon, amma sa njerorambe kua yaye cǝdǝnni.»

10 Koro Isa walde tayiro: «Lardu-a lardu gade-a lawaladai, koro kǝrmai-a kǝrmai gade-a ye kattenjan kǝriwu gǝrjai. 11 Cidi ye na gadegaden jauro loloji, wowa-a kǝna-a ye na naro ngasayi. Koro awowa riduye-a alama ajabba ajabba-a ye samelan fǝledai. 12 Amma kawu awo ani samma wakkajaidǝro, nayia njadane basarnjane dandalnin sǝrǝnnjagai, kosoro njasakki, koro cuni nangaro‡ fuwu mai so, gomna so yero njasadi. 13 Ngainin dama shedaro walduye fanduwi. 14 Adǝ nangaro kawudǝro nia ngonowo, bare kǝla awo kǝlando moworo wulluwiyen karwungai diwwi, 15 dalilnjudǝ wuma awo kalkal wulluwidǝa njadǝkki, koro curo waduwundoyen wundunjama rakce nayia kambiwunjaiwawo. 16 Bawando-a yando-a so, yaanawando so, kǝramiyando so, sawawando so nayia njadane laandoa roro ceyesi. 17 Cuni nangaro am samma nayia wanjai, 18 amma kanduɍi kǝlandoyema facciyiwawo. 19 Nedduwiya, njǝkkawo fanduwi.

Wurdu Jerujalembe

(Mat 24.15-28; Mar 13.14-23)

20 «Sa kǝwuwa kǝriwuye isane bǝrni Jerujalembea dirijane kǝljana ruwiya, wurdunju karǝnjǝnaro nonowo. 21 Sa adǝn am lardu Yahudiyayen dasaanadǝ cija kauro cagaso leja! Am curo bǝrnidǝyen dasaanadǝ ye caluwo, koro am karaalan dasaanadǝ ye bare bǝrnidǝro ngasaanni! 22 Dalilnjudǝ adǝma sa ajawu gǝnaduwuyedǝ wo, ngainin awo kitawulan ruwuwada samma wakkajai.† 23 Yim anin kamu curoa so, nganji cǝmbia sodǝ, kuttunja! Masiwa kura lardudǝro ngayi, Ala jama adǝro gǝrgajǝgǝna nangaro. 24 Laanjaa kashagarsolan ceyesi, laanja yea cadane kaɍea gai larduwa gade sammaro caadi. Kǝrdiyadǝ Jerujalemba guguwaccai, har sa Ala tayiro kadarjǝgǝnadǝ cǝdiya.

Kǝnde Tada Kambedǝye

(Mat 24.29-31; Mar 13.24-27)

25 «Samelan alamaso kǝngal-a kumbal-a sillowuwa-alan tarui, dunia yelan nuktu tekuye-a cambaldunju-a casakke jama larduwaye hangalnja ciji. 26 Kǝla awo dunialan wakkajiyen ambe karwunja kamde, har muwajai, kǝnduwowa sameye jauro lolojai nangaro. 27 Daji Tada Kambedǝ kǝnduwoa-a jauro darajaa-a curo fofouyen isi carui.† 28 Awo ani wakkadu badijaiya, danowo kǝlando sangowo, sa nayia meruduye karǝnjǝna nangaro.»

Misal ya tarmuye

(Mat 24.32-35; Mar 13.28-31)

29 Daji Isa tayiro misal adǝa cǝdde: «Akko ya tarmuye-a kǝska gadeso samma-a ruiwo! 30 Sa kaluwanja ɍidu badijana ruwiya, nayi kǝlando nangǝɍi karǝnjǝnaro nonuwwa. 31 Ngaima awo ani wakkajai ruwiya, nodo bargaa Alaye karǝnjǝnaro nonowo! 32 Jiremaro nayiro wulnjagakki, am jaman adǝye sanuiwawo, sai awo ani samma wakkajaiya duwon. 33 Same-a cidi-a baworo waljai, amma manani tǝmmaro baworo waljiwawo.

Faadaro dǝgaiwo!

(Mat 24.36-44; Mar 13.32-37)

34 «Hangal gǝnanowo! Bare curo njǝmbǝɍo so, sagarandu so, duniasuwol so hangalndo ngojane yim adǝ ise kel gai tadu bawo nayia rǝp njadanni. 35 Nonowo, yim adǝ am dunialan dasaana sammaro cukkuri. 36 Faadaro dǝgaiwo, duno awo wakkaji sammaro kanuwe fuwu Tada Kambedǝyen daduye fandoworo sawisoro Alaa korowo,» yeno Isaye.

37 Adǝgaima yim nguson kausu Isa Fado Alayen jamaa alamji, bune bǝrnidǝn culuwe leje na Kau Jaitunne canidǝyen waji. 38 Koro jama samma tawajane tia kǝrǝnduro Fado Alayero isai kasarga.

KARMO-A KARMOLAN CIDU-A ISAYE

22

Isaa roro njejoro mada

(Mat 26.1-5; Mar 14.1-2; Yah 11.45-57)

1 Sala Burodi Yis Bawoaye tia sala Laya Njǝkkayiramben* bowojaidǝ karǝnjǝna. 2 Koro wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-a jawal Isaa njejoye majai, amma jamadǝa rijana.

Yahusa Iskariyot Isaa sǝrǝttuwuma

(Mat 26.14-16; Mar 14.10-11)

3 Daji Yiwulis Yahusa kam tiro Iskariyot cani mewun yindindǝye falnjaro kǝrgawo. 4 Yahusa leje wurawa ɍimannaye-a wurawa Fado Alaye gureduwuye-a rokko jande kǝla jawal Isaa mukkonjaro sǝrǝttuwuyen kedo. 5 Karwunja jauro kǝjije tiro wuɍi cadi yeranniya, 6 Yahusa kasacce dama Isaa tayiro jama nojannilan sǝrǝttuwuye mada badiyeno.

Masǝna sala Laya Njǝkkayirambe

(Mat 26.17-25; Mar 14.12-21; Yah 13.21-30)

7 Sala Burodi Yis Bawoayen, yim duwon ngǝlaro Laya Njǝkkayirambedǝa† duwajaidǝ kidǝnniya, 8 Isa Biturus-a Yahaya-aa cunode tayiro: «Lenowo, masǝna layayedǝa andiro dabbarsaganowo, buiyo!» yeno. 9 Tiro: «Ndaran tia dabbarniyeya, raam?» cane tia keworo. 10 Isaye tayiro: «Akko bǝrnidǝro ngawuwiya, kam laa bule ingia ngojǝna-a kǝla kǝlluwi. Fado ngayidǝro tia gaiwo ngawowo, 11 kǝma fadoyedǝro wulgǝnowo: “Sayinnaye kusottoram na fuwurawanju-a rokko masǝna layayedǝa cadidǝ ndaran?” 12 Nayiro soro sameye ngim kura curon karea fǝlenjagai. Nadǝn masǝnadǝa dabbarnowo!» yeno. 13 Daji fuwurawadǝ lejane jiɍi Isa tayiro wuljǝgǝnadǝ gai awiso kewando. Adǝgaima masǝna layayedǝa dabbaryera.

Masǝna Kǝmaye

(Mat 26.26-30; Mar 14.22-26; 1Kor 11.23-34)

14 Sa kidǝnniya, Isa kǝngayambanju-a rokko masǝnaro napkera. 15 Isaye tayiro: «Caman masǝna Laya Njǝkkayirambe adǝa kawu bone yakkidǝro nayi-a rokko buiyeya, jaumaro raakkǝna. 16 Nayiro wulnjagakki, na adǝn fuwun tia bukkiwawo, sai jiremaro nodo bargaa Alayelan maananju wakkajiya duwon,» yeno. 17 Kǝnjaram curon dibenna ngoje Alaro ardiyenniya, tayiro: «Kǝnjaram adǝa taiwo, wundundo yaye ca! 18 Nayiro wulnjagakki, na adǝn fuwun ingi inabbe‡ yakkiwawo, har nodo bargaa Alaye napciro,» yeno. 19 Daji burodi ngoje Alaro ardiyenniya, fǝsakce tayiro ce: «Adǝ tiyini nayi nangaro tinadǝ. Wua takturo adǝa dewo!» yeno. 20 Adǝgai koro ngawo masǝnayen kǝnjaram ngoje tayiro ce: «Kǝnjaram adǝ aman bǝɍin bunilan ndǝpkada,§ bu duwon nayi nangaro fidǝnadǝ. 21 Kam duwon wua sǝrǝnsiyidǝ, akkonju wu-a rokko masǝna diye. 22 Tada Kambedǝ saptidǝma,* jiɍi Ala kadarjǝnadǝ gai, amma kam duwon tia sǝrǝcciyidǝ, kuttunju!» 23 Daji kattenjan kǝla wundunja awo adǝa dioma woyen koro badiyera.

Wundunja kura wo?

24 Daji fuwurawadǝ kattenjan kambiwu kǝla wundunja kura woyen cadi duwon, 25 Isaye tayiro: «Maiya dunia adǝye talaawanjaa raccagai, koro am tayiro serma canidǝ ye kǝnduwonja fǝlejai. 26 Amma nayidǝ, ngai gǝni. Kuramandodǝ tǝngǝɍi gairo waljo, koro kam nayia njanodimadǝ wolodi gairo waljo! 27 Wundu gǝle kura wo? Kam masǝnaro napcǝnamadǝ ra wolodinjudǝ? Kam masǝnaro napcǝnamadǝ, mare? Amma wudǝ curondon wolodindo gai.

28 «Curo jaraptani sammayen nayima gǝrenin nammuw. 29 Jiɍi Bawani wuro kǝrmai sinadǝ gai, wu ye nayiro njadǝkke 30 curo kǝrmainiyen wu-a rokko buwe yawe, koro kuris kǝrmaiyen nammuwe jiɍi mewun yindin Israyilawuyero shara yidduwi.

Isaye Biturus tia angǝrji wuldu

(Mat 26.31-35; Mar 14.27-31; Yah 13.36-38)

31 «Siman, Siman, fanne! Yiwulis jiɍi am argǝm lalajaidǝ gairo nayia laladuro† Alaa cuworǝna, 32 amma bare kambǝrsenǝm kollǝmmiro Alaa ngikkorǝkko. Ni ye waldǝmiya, kǝramiyanǝmdǝa isadunoagǝne!» 33 Biturusse tiro: «Kǝma, koso bi karmoro dabbardǝkkǝna, ni-a rokko leniyo!» yenniya, 34 tiye: «Biturus, niro wulnjǝgǝkki, gudowom ku kokkore cakkiwawo, sai yakkuro wua angǝrsǝmiya,» yeno.

35 Koro Isa walde tayiro: «Sa nayia wuɍi bawoa, ngǝrwu bawoa, suno gade ye bawoa njanodǝkkǝnadǝn, awo laa maunjana wa?» cǝne tayia kiworǝnniya, «Mausanni,» yera. 36 Daji tayiro: «To, amma kǝrma kam wuɍinjuadǝ ngojo, kam ngǝrwunjuadǝ ye ngai, koro kam kashagarnju bawoadǝ ye kalwunju gari cǝlado fal ciwo. 37 Nayiro wulnjagakki, sai awo kitawulan ruwuwada adǝ wulan wakkajiya: “Amso tia biwumaro ngoyera.”† Aaa, awo kǝlanin ruwuwadadǝ wakkaji,» yeno. 38 Tiro: «Kǝma, akko kashagar yindi,» yeranniya, tayiro: «Kollowo, cǝdǝna,» yeno.

Moduwa Isaye

(Mat 26.36-46; Mar 14.32-42)

39 Isa bǝrnilan culuwe cayedǝ gairo Kau Jaitunnero leyeno, fuwurawanju ye tia geya. 40 Nadǝro kadinniya, tayiro: «Bare jaraptuwwiro moduwa dewo!» yeno. 41 Daji tayia kolje gana laa kuruwuje tungurumje moduwa dio badiyeno. 42 Tiye: «Bawa, kasaddǝmmaa, kǝnjaram adǝa‡ wulan ngone! Adǝ yaye rawonidǝ gǝni, kaanǝmdǝma ti wo!» yeno. 43 [Daji malaiya laa samelan ise tiro fǝlediye karwunju kibbayeyeno. 44 Isa jǝktu dama baworo fanji duwon, cayea kojǝnaro tai daje moduwa kido, har kǝmuwunju bu cidiro fidiyi gairo tok tok fiyadan.] 45 Ngai moduwa kidǝnniya, cije na fuwurawanjuyero walde ise tayia karwukuttaro casambarǝna kǝnǝm cadi najiye 46 tayiro: «Awiro kǝnǝm diwidǝ? Cinowo, bare jaraptuwwiro moduwa dewo!» yeno.

Isaa Ta

(Mat 26.47-56; Mar 14.43-52; Yah 18.1-11)

47 Isa mana cǝdi ngai duwon, jama kada kam tiro Yahusa cani mewun yindindǝye falnja fuwu gǝrjiaro kadira. Yahusadǝ Isaro lewa kǝrawoye njǝddoro tia karǝngenniya, 48 Isaye tiro: «Yahusa, lewa kǝrawoyelan wa Tada Kambedǝa sǝrǝtkǝmi?» yeno. 49 Am nanjuyedǝ awo wakkajidǝa kerunniya, tiro: «Kǝma, kashagarlan tayia cacalliyea, nda!» cane 50 falnja wolodi ɍiman kurayea bakce sǝmonju kǝmboramdǝa tǝn kamgeno. 51 Amma Isaye tayiro: «Danowo! Cǝdǝna!» yenniya, sǝmonju leje isangayeyeno. 52 Daji Isaye wurawa ɍimannaye-a wurawa Fado Alaye gureduwuye-a amwurawa jamaye-a tia taro isanadǝro: «A! Nayi kashagar so, ka so mukkonna wua gǝndema gai taro kadiw? 53 Yim nguson nayi-a rokko Fado Alayen dǝgaiye duwon, wua sǝdawwi. Amma adǝma sando wo, sa duwon duwu kǝrmainju cunodidǝ.»

Biturusse Isaa angǝrdu

(Mat 26.69-75; Mar 14.66-72; Yah 18.15-18)

54 Daji Isaa cadane balballa fado ɍiman kurayedǝro kesado. Biturus ye katte kaskadaaro tayia giya. 55 Dawu balballayen kannu fujane napkeranniya, Biturus ye dawunjan napkeno. 56 Daji kir laa Biturussa nur kannuyedǝn napkada kirunniya, tia ngǝlaro ninije: «Kam adǝ ye Isa-a rokko,» yeno. 57 Amma Biturus angǝrje: «Feroma, wu tia nokkǝni!» yeno. 58 Gana sam kidǝnniya, kam laa ye tia cure: «Ni ye falnja!» yeno. Biturusse: «Kai! Wu gǝni!» yeno. 59 Alama sa fal gai cǝde kam laa gade: «Fagatto kam adǝ ye Isa-a rokko, ti ye kam cidi Galileye nangaro!» yenniya, 60 Biturusse tiro: «Kam, awo wullǝmidǝa nokkǝni!» yeno. Sadǝman manaji ngai duwon, gudowom kokkore kekko. 61 Daji Kǝmadǝ suworde Biturussa niniyeno. Biturus ye awo Kǝma tiro wuljǝgǝnadǝa takkeno. Kǝmaye: «Ku kawu gudowom kokkore cakkidǝro, wua yakkuro angǝrsǝmi,» cǝnna. 62 Takkenniya, deyaro culuwe tai daje so ngoyeno.

63 Adǝgai duwon am Isaa gurejaidǝ tia rurujane babaktu badiyera. 64 Simnju jakcane tiro: «Nawinawi de! Wundu nia bannjo?» yera. 65 Koro radu kada tiro keddo.

Isa fuwu majilis kura adinwuyen

(Mat 26.57-68; Mar 14.53-65; Yah 18.12-14)

66 Dunia wayenniya, amwurawa jamaye-a wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-a majilislan captane casakke Isaa fuwunjaro kewudo. 67 Tiro: «Nima wa Almasiwudǝ wo? Andiro wulsagane!» cane tia keworo. Amma Isaye tayiro: «Wulnjagakkia, kasadduwwawo. 68 Koro njaddǝkkia, jaawu siwwawo. 69 Amma kua adǝn fuwun Tada Kambedǝ mukko kǝmboram Ala Kǝnduwomayen napkada dǝgai,»† yeno. 70 Daji tayi sammaye tiro: «Nima gǝle Tada Alayedǝ wo?» yeranniya, tayiro: «Nayima wulluw, wuma!» yeno. 71 Daji tayiye: «A! Sheda jiɍi fi gǝle gade maniye? Andi kǝlande mana cinjulan culuwuna adǝa fanniyena,» yera.

23

Isa fuwu Gomna Bilatussen

(Mat 27.11-14; Mar 15.1-5; Yah 18.28-38a)

1 Daji majiliswu samma cijane Isaa fuwu Gomna Bilatussero caade 2 ayau gǝnaduwu badiyera. Tayiye: «Kam adǝ jamandea tuɍu cadoro tǝmbaljiyi nayeyeiye. Kaisarro akki njo dapciyi, koro tima Almasiwu maidǝ wo cǝni,» yera. 3 Bilatusse tiro: «Nima wa Mai Yaudiyayedǝ wo?» cǝne tia kiworo. Isaye: «Nima wullǝm, wuma!» yeno. 4 Daji Bilatusse wurawa ɍimannaye-a jama captanadǝ-aro: «Kam adǝlan ayau fima fandǝkkǝni,» yeno. 5 Amma amdǝ cayea kojǝnaro kowo sapcane: «Alamdunjun jamande cidi Yahudiyaye sammaa jawallan cuttuluwi, cidi Galileyen badije har na adǝro kadio,» yera.

Isa fuwu Mai Hirudussen

6 Bilatus adǝa fangenniya, Isa kam Galileye waro kiworo. 7 Isa kam Galile cidi duwon Mai Hirudus cunodidǝyero asuyenniya, cakke Isaa na Maidǝyero kesado, sa adǝn ti ye Jerujalemnin nangaro. 8 Mai Hirudus Isaa kirunniya, karwunju jauro kǝjiyeno. Tussǝna ti-a tado cǝraana, dalilnjudǝ calan lawarnju fanjǝna, koro alama laa sameye tiyen kuroro tǝmajǝna nangaro. 9 Koro kada tiro kiddo, amma Isa awima tiro kalakcǝgǝnni. 10 Wurawa ɍimannaye-a malǝmba Attauraye-a ye nadǝn daada tia jauro burwujai. 11 Mai Hirudus ye sojiyanju-a rokko tiro rudu gǝnajagane rarayera. Daji kalwu darajaa tiro lujagane na Bilatussero kalakkera. 12 Caman Mai Hirudus-a Gomna Bilatus-aye kattenja kuttu duwon, yim adǝman kǝjijane sawaro walyera.

Isaro shara karmoye kamduwu

(Mat 27.15-26; Mar 15.6-15; Yah 18.38b–19.16a)

13 Daji Gomna Bilatus wurawa ɍimannaye-a amwurawa jamaye-a jamadǝ-aa bowoje 14 tayiro: «Kam adǝ jamadǝa tuɍu cadoro tǝmbaljiyi nuwe naniro kiwuduw. Fuwundon tiro koro kiddǝkkǝniya, ayau tiro gǝnagǝwwadǝn falma fandǝkkǝni. 15 Koro Mai Hirudus ye cuwandǝnni nangaro, cakke tia kalakkera. Akko awima tia roro njejoye cǝdǝna bawo. 16 Adǝ nangaro yakkǝkke tia kirwon jajarjane salammǝkki,» yeno. 17 [Caman kǝla adayen sala adǝn kosoma fal tayiro salamjiyi.]

18 Daji jama samma ci tiloaro kowo sapcane: «A'a! Kam adǝye ronju tuluwe! Barabbassa andiro salamsagane!» yera. 19 Ti Barabbasdǝ, bǝrnilan tuɍu cade kam laaa ceyesǝnadǝro, tia kosoro casakkǝna. 20 Bilatus Isaa salamduro cǝraanadǝ, walde tayiro manayeyeno, 21 amma kowo sapcane: «Kǝskaro tia jagǝne! Kǝskaro tia jagǝne no!» cani. 22 Yakkuyedǝn walde tayiro: «Awiro? Ayau awiye cǝdo? Awima roro njejoye tilan fandǝkkǝni. Adǝ nangaro yakkǝkke tia kirwon jajarjane salammǝkki,» yeno. 23 Amma jamadǝ caye baworo kowo sapcane Isaa kǝskaro jajuwo no cane, har kowonjan nasargadara. 24 Daji Bilatus shara kamje awo caworǝnadǝ tǝdi yeno. 25 Kam tia caworǝna, kam duwon tuɍu-a kam njejo-a nangaro kosoro casakkǝnadǝa salamgeno, amma Isaa awo caraanadǝa cadoro mukkonjaro kekko.

Isaa kǝskaro jaduwu

(Mat 27.32-44; Mar 15.21-32; Yah 19.16b-27)

26 Sojiya Isaa caadi duwon, kam laa bǝla Kuraneye cunju Siman karaan isidǝa cadane kǝska karmoyedǝa ngoje ngawo Isaye jǝgane leyera. 27 Curo jama tǝrǝm ngawonju jagaidǝyen kamuwa kada ti nangaro karwukuttaro nganji bakcai ye, cesiri ye mbeji. 28 Daji Isa suworde tayiro: «Kamuwa Jerujalembe, bare wu nangaro yiruwwi! Kǝlando-a njuɍiyando-aro yikkirowo! 29 Nonowo, sa laa cǝde ambe: “Barganja kamuwa rakcane casambiwawodǝ! Barganja kamuwa ngaltema casambǝne tǝgam cadǝnnidǝ!” cani. 30 Sadǝn kauwa kuruwuro: “Kǝlandero yukkurowo!” koro kǝriso yero: “Andia jansanowo!” wuldu badijai. 31 Awoa kǝska kǝɍidǝro ngai caddia, awi gǝle kǝska ngamdudǝro wakkajiyi?»

32 Sojiyadǝ gǝndewu yindi yea ti-a rokko njejoro kesado. 33 Na tiro Buwo Kǝlaye canidǝro kadiranniya, nadǝn Isaa kǝskadǝro jayeyera. Gǝndewu yindidǝ yea jayeyera, faldǝ kǝmboramnjulan, faldǝ ye wailanjulan. 34 Daji Isaye: «Bawa, tayia gawurne, awo cadi nojanni nangaro,» yeno. Sojiyadǝ kajǝmunju ngojane walawala cade dagaryera. 35 Jamadǝ nadǝn daada carui ngai duwon, amwurawadǝ tiro rudu gǝnajagane: «Am gadea cǝkkaana. Tima Almasiwu Ala kǝrejǝnaa, nda kǝlanju cǝmowo!» cani. 36 Sojiyadǝ ye tia rujane nanjuro isane tiro diben comcom sajagane: 37 «Ni Mai Yaudiyayedǝa, kǝlanǝm moye!» cani. 38 Kǝlakajinjun adǝ allolan ruwuwada: TI ADƎMA MAI YAUDIYAYE WO.

39 Gǝndewu yindi jajaanadǝye falnja Isaro manakuttu cǝdde: «Nima gǝna Almasiwudǝ wo? Nda kǝlanǝm moye, andi yea sakkaye!» 40 Amma faldǝ ye kamanjuro jǝkkade: «A! Ni yero shara ro tuluwoye njaddǝnama, Alaa rinǝmbawodǝ? 41 Kaandedǝ jussǝna, diwi diyena nangaro ajawu gǝnasaana, amma kam adǝ awima diwi cǝdǝnni,» yeno. 42 Daji walde: «Isa, kǝrmainǝm fandǝmiya, wua kǝlan sǝdai,» yenniya, 43 Isaye: «Jiremaro niro wulnjǝgǝkki, kumaro wu-a rokko jannalan dǝgaiye,» yeno.

Karmo Isaye

(Mat 27.45-56; Mar 15.33-41; Yah 19.28-37)

44 Kausu kǝla dawu duwon, dunia nga tǝmje cǝlǝmbo walje, har sa yakku kajiriyero kiado, 45 kǝngal ye wasturo wayeno. Sa adǝn juwa curo Fado Alayen* dǝganadǝ farak yindiro kargadan.† 46 Daji Isa kowo dunoaro sapce: «Bawa, roni curo mukkonǝmbero yakkǝkki,» yenniya, ro kirǝmbo. 47 Kajalla sojiyayedǝ awo wakkajǝna sammaa kirunniya, Alaa jajakce: «Fagatto kam adǝ jirema!» yeno. 48 Jama kada na lamar adǝyen captanadǝ ye awo wakkajǝna sammaa kerunniya, karwukuttaro nganji bakcaiaro walladara. 49 Amma am Isaa nojanadǝ-a kamuwa tia cidi Galileyen jaane isanadǝ-a samma kuruwunin daada awo ania lawarjai kasarga.

Sittǝra Isaye

(Mat 27.57-61; Mar 15.42-47; Yah 19.38-42)

50 Kam laa nadǝn mbeji, cunju Isuwu. Tidǝ kam ngǝlama ye, jirema ye, 51 kam Arimatiya cidi Yahudiyaye, koro nodo bargaa Alayedǝa gureji. Ti majiliswudǝye falnja yaye, awo amanju niajane Isaro caddǝnadǝa kasaccǝnni. 52 Daji Isuwu na Gomna Bilatussero leje kamin Isayedǝa kiworo. 53 Kamindǝa kǝskadǝlan cǝsaye lowowon batta linnen kǝkǝrje kauri duwon curo kauyen lajana laa wundumaa casakkǝnniro cakke sǝnayeno. 54 Yimdǝ yim dabbarduye,‡ koro yim tustuye badidunju del karǝnjǝna. 55 Kamuwa duwon Isa-a rokko cidi Galileyen isanadǝ ye jaane kauridǝa lawarjane jiɍi kaminnju sǝnajanadǝa kero. 56 Daji waldane kawudi-a kǝndawu-a dabbaryera. Yim tustuyea kǝla wadayen tuskera.

24

Karmolan cidu Isaye

(Mat 28.1-10; Mar 16.1-8; Yah 20.1-10)

1 Mawuye yim burwoyea* suwa lǝp kamuwadǝ kawudi-a kǝndawu-a dabbarjanadǝa ngojane kauridǝro leyeranniya, 2 kau kuradǝ ci kauriyedǝn tǝmballada nayeyera. 3 Kasargaanniya, kamin Kǝma Isayedǝa cawandǝnni. 4 Kǝla adǝyen hangalnja cijǝna duwon, kongwa yindi kajǝmu yiyiljia gǝrenjan daada tayiro fǝleyaadara. 5 Karwunja kamde kǝla cidiyaro kesakkǝranniya, kongwawadǝye tayiro: «Awi nangaro kam roa curo am sanunayen manuwidǝ? 6 Ti na adǝn bawo, cijǝna! Awo Isa sa ti cidi Galileyen nayiro wulnjaanadǝa tangowo: 7 “Ala kadarjǝna, Tada Kambedǝa mukko biwumasoyero casakke kǝskaro jajagane ceyesi, koro kawu yakkua roaro walje ciji.”» 8 Daji mananjudǝa takkera. 9 Kauridǝn walladaranniya, awo ani sammaa mewun tilondǝ-a fuwurawa gadesodǝ-aro wulyeyera. 10 Kamuwa awo ania kǝngayambadǝro wuljaanadǝ tayima Meram Magdala-a Yanna-a Meram ya Yakubaye-a kamuwa gadeso-a wo. 11 Amma mananjadǝa kǝla bawoaro ngojane tayia njasarairo wayera. 12 Adǝ yaye Biturus cije cǝgase kauridǝro leyeno. Nguje lotkeyenniya, batta linne gǝnia, awima gade curunni.† Daji awo wakkajǝnadǝa jauro ajapce fadoro walladan.

Isaye fuwurawanjuye yindiro fǝleduwu

13 Yim adǝman fuwurawanjuye yindinja cijane bǝla laa Imawus cani kilometǝr mewun yindin gai Jerujalemlan dǝganadǝro lejai duwon, 14 kǝla awo wakkajana ani sammayen jande badiyera. 15 Jandejane gasipcai duwon, Isa kǝlanju karǝnje tayi-a rokko leyera. 16 Amma simnjan tia carunama, ti wunduro asuduro dapkaada. 17 Isaye tayiro: «Kǝla awiyen jawallan jandenuwidǝ?» cǝne tayia kiworǝnniya, karwu kuttua gǝm dayera. 18 Falnja cunju Kǝleyofas tiro: «Curo kusottowa Jerujalembe sammayen ni tilonǝm awo kawu anin wakkajǝnadǝa nonǝmmi wo?» yeno. 19 Tayiro: «Awi gǝle wakkajo?» yenniya, tiro: «Awo Isa kam Najarattero wakkajǝgǝnadǝ! Ti nawi kura fuwu Ala-a jama samma-ayen awo cǝdi-a manaji-a samma kǝnduwoa duwon, 20 wurawande ɍimannaye-a amwurawande-a wowom karmoye tiro gǝnajaaro tia sǝrǝccagane kǝskaro jayeyera. 21 Amma tima kam duwon jama Israyilayea merujimadǝ woro tǝmaniyena. Akko awo ani wakkajanadǝ ku kawu yakku. 22 Koro kamuwa laa curonden lawar ajabba andiro sakkudǝna. Ku suwa lǝp kauridǝro leyeranniya, 23 kaminnjudǝa cawandǝnni. Daji waldane isane andiro malaiyawa tayiro nadǝn fǝledagane ti ronjua cane wulseyera. 24 Adǝgaima amnde laa ye kauridǝro leyeranniya, kamuwadǝ wuljanadǝ gai, awo sammaa kalkallo nayeyera, amma tidǝa carunni!» 25 Daji Isaye tayiro: «Am hangal bawoa! Kua yaye awo nawiyaso wulnjaanadǝa njasarairo wanuwwa. 26 Ala kadarjǝna, ti Almasiwudǝ bone adǝa cane duwon daraja na Alayen cuwandiwawo wa?» yeno. 27 Daji Attaura Nawi Musayen tamiya har kitawuwa nawiyaye gadedǝro kudero awo kǝlanjun kitawu samman ruwuwadadǝa tayiro fisaryeyeno.

28 Bǝla lejaidǝa karǝngeranniya, Isa fuwuro koji gairo kido. 29 Amma tia lowojane: «Marne, andi-a rokko jǝmmiyo! Kǝngal njukkuro cǝdi, dunia lǝmdu maji,» yeranniya, ngaye tayi-a rokko jǝpkera. 30 Masǝna dioro napkeranniya, burodi ngoje Alaro ardije fǝsakce tayiro kaino. 31 Daji kǝlanja fǝrǝmde tia asuyera, amma tayiro fatkeyeno. 32 Kattenjan: «Kǝla jawallen mana sadde kitawu Alaye fisarsagai duwon, karwunde tai daje kǝjijǝnni wa?» yera. 33 Sadǝman cijane Jerujalembo waldane kǝngayamba mewun tilondǝ-a amanja gade-a captana nayeyeranniya, 34 jamaye tayiro: «Jiremaro Kǝmadǝ karmolan cijǝna, har Simanno fǝledǝgǝna!» yera. 35 Daji tayi yindidǝ ye awo kǝla jawallen wakkajǝna-a jiɍi burodi fǝsakce dagarjǝnalan tia asujana-adǝa wulyeyera.

Isaye fuwurawanju sammaro fǝleduwu

(Mar 16.9-13; Yah 20.19-23)

36 Fuwurawadǝ kǝla awo aniyen jande cadi ngai duwon, Isa kǝlanju dawunjan daje tayiro: «Salam aleikum!» yeno. 37 Kaime kam nunaye laa caro cane karwunja pǝt kamgada. 38 Amma Isaye tayiro: «Awiro hangalndo cijǝnadǝ? Awi nangaro kǝla wuyen danguwi? 39 Akko mukkoni-a sini-a ruiwo, wu kǝlanima! Lesǝnowo ruiwo, kaimelan silla-a da-a bawo, amma wu takkǝnaro ruwi,» yeno. 40 Adǝa wulyenniya, mukkonju-a sinju-a tayiro fǝleyeyeno. 41 Daji karwunja tai daje kǝjijǝna yaye, ajapcane tia mǝrsajannidǝ, Isaye: «Na adǝn awo laa kǝmboye mbeji wa?» cǝne tayia kiworo. 42 Njango buni wargadaye tiro kekkudǝranniya, 43 cǝmoye fuwunjan gigǝro.

44 Daji Isaye tayiro: «Akko manani sa dawundon dǝgakkǝnadǝn nayiro wulnjagakkǝnadǝ: “Ala kadarjǝna, awowa duwon kǝlanin curo Attaura Nawi Musaye-a kitawuwa nawiyaye-a Jawura-ayen ruwuwadadǝ sai wakkajaiya,”» yeno. 45 Daji Isa kǝlanja fǝrǝmje kitawuwadǝa tayiro bayinduwu badiyeno. 46 Tayiro: «Akko awo kitawulan ruwuwadadǝ: “Almasiwudǝ bone cai, kawu yakkua karmolan ciji, 47 koro Jerujalemnin tamiya har jama duniaye sammaro kudero cunjulan kawuɍi tuwa dio-a gawara fando-ayedǝa wuljagai.” 48 Nayima shedawu awo aniye wo. 49 Wudǝ awo Bawani wadu ngoje nayiro njadi cǝnnadǝa‡ juwanjagakki. Nayi ye bǝrni adǝn nammowo duwon, har samelan kǝnduwo nayiro jǝmnjagairo,» yeno.

Isaye samero ledu

(Mar 16.19-20)

50 Daji Isa tayia bǝrnidǝn cuttuluwe karǝn bǝla Baitaniyero kiwudǝnniya, mukkonju yindi sapce tayiro barga dǝpkeyeno. 51 Tayiro barga dǝpciyi ngai duwon, nanja kolje tia samero kesado. 52 Tiro ambǝtkeyeranniya, karwukǝji dama bawoa Jerujalembo walladara. 53 Adǝgaima kullum Fado Alayen Kǝmandea congori kasarga.

* 1:15 1.15 bare diben bi mbal fimaa canni - Tidǝ Alaye, Ala tia jauro cǝdana nangaro.

† 1:27 1.27 tǝmajinju - Kǝla ada yaudiyayen Meram jiremaro kamu Isuwuye, amma koro yaye ti-a rokko fannjun dǝganni.

‡ 1:33 1.33 jama Yakubaye - Israyilawu.

§ 1:35 1.35 Tada Alaye - Kaala Almasiwuye.

* 1:48 1.48 nantalaani - Tidǝ talaa ye, kǝlanjua awimaro ngojǝnni ye.

† 1:66 1.66 mukko Kǝmandeye - Kǝrmainju.

* 2:1 2.1 Kaisar - Gomna kura Rombe.

† 2:7 2.7 kusottoram - Jaman adǝn na kusottorambedǝn amdǝ soro sameyelan dasayi, koro lǝmannadǝ cidiyalan dasayi.

‡ 2:22 2.22 sanja tayirro walduye - Tada kongwa tambǝnaye kawu fidewua, yanju Fado Alayero leje sadaa cǝdi.

† 2:23 2.23 NL 13.2, 12

† 2:24 2.24 Lew 12.6-8

§ 2:42 2.42 Isa kǝrwunju mewun yindin - Kǝla ada yaudiyayen kǝrwu adǝman jairo yaudiyaye samma rakcane ibada dio badijai.

* 3:1 3.1 Kaisar - Gomna kura Rombe.

† 3:6 3.4-6 Ish 40.3-5

† 4:4 4.4 SK 8.3

† 4:8 4.8 SK 6.13

† 4:11 4.10-11 Jaw 91.11-12

† 4:12 4.12 SK 6.16

† 4:19 4.18-19 Ish 61.1-2

* 4:20 4.20 napkeno - Sayinna napcǝna duwon, jamadǝa alamji.

† 4:26 4.26 lardu Sidonne - Lardu yaudiyaye gǝni, kǝrdiyaye.

‡ 4:27 4.27 lardu Siriye - Lardu kǝrdiyaye.

§ 4:34 4.34 Tayir Alayedǝ - Kaala Almasiwuye. Biwubawoma, am gade-a gade.

* 5:10 5.10 kam tama - Kam duwon am gade Isaa nojaro majidǝ.

† 5:24 5.24 Tada Kambe - Kaala Almasiwuye. Isa kǝla Tada Kamben manajiya, kǝlanjuman manaji.

‡ 5:33 5.33 asem - Faral gǝni, nafila.

§ 5:37 5.37 diben bǝɍindǝ satkidǝa falje - Diben bǝɍin mojogolje kuraro walji nangaro, satki dinadǝa falji.

† 6:4 6.4 1Sam 21.1-6

* 6:20 6.20 nayi talaawadǝ - Am duwon kǝlanjaa awimaro ngojannin Alaa mǝrsajanadǝ.

† 6:37 6.37 bare wundumaro shara yidduwwi - Bare kǝlandoa sharawu am gadeyero ngonuwwi.

* 7:19 7.19 fuwun isimadǝ - Almasiwu.

† 7:27 7.27 Mal 3.1

† 7:41 7.41 dinariyus - Wuɍi Rombe. Dinariyus faldǝ alwasi kida kawu falle.

† 8:10 8.10 Ish 6.9

* 8:18 8.18 kam nanjun awoamadǝ - Kam mana Isaye fanjidǝ, nodunju cǝrgane caye kojǝnaro asuji.

† 8:18 8.18 kam nanjun bawomadǝ - Kam mana Isaye fanjiwawodǝ, nodunju ganadǝmaa tilan camoyi.

‡ 8:21 8.21 yani-a yanigǝnaso-a - Na Alayen nankǝramidǝ buye gǝni, mana Alaye ga so, rawonju dio soye.

§ 8:30 8.30 Kǝwu Sojiyaye - Soji dǝwu arakku gai.

* 8:43 8.43 bu fidunju - Salanambu.

* 9:5 9.5 katti sindoye kagangowo - Sǝmo kasta. Wowom Alayero tayia koljagai.

† 9:48 9.48 cunilan - Isaa gawwa nangaro.

‡ 9:53 9.53 am bǝladǝye tia saworo wayera - Am cidi Samariyayedǝ yaudi, amma ngalongawuɍi. Yaudiya ye tayia wayera, tayi ye yaudiyadǝa wayera.

* 10:12 10.12 bǝrni Sodombe - Am bǝrni adǝyedǝ jauro diwi nangaro, Ala tayiro samelan kannu fijiye siyeyeno.

† 10:13 10.13 bǝrni Tirre-a Sidonne-a - Bǝrniya kǝrdiyaye.

‡ 10:13 10.13 ajaja-a buwu-a - Noduwuram lagaranne.

§ 10:14 10.14 bǝrni Tirre-a Sidonne-a - Am bǝrniya aniyedǝ jauro diwi nangaro, Ala tayia siyeyeno.

* 10:25 10.25 ro sawisoye - Ro duwon na Alayen tǝmmaro ceriwawodǝ.

† 10:27 10.27 SK 6.5

† 10:27 10.27 Lew 19.18

† 10:31 10.31 ɍiman - Kaduwu Nawi Harunaye. Kidanja Fado Alayen cadǝna.

‡ 10:32 10.32 Lewi - Kaduwu Nawi Lewiye. Tayidǝ banawu ɍimannaye, koro kidanja Fado Alayen cadǝna.

* 11:15 11.15 Beljabul - Yiwulis.

† 11:30 11.30 Nawi Yunus gai - Jiɍi Nawi Yunus kawu yakkuro curo buni mafǝndiyen dǝganadǝ gai, kamin Isayedǝ ye kawu yakkuro curo kauriyen dǝgai.

‡ 11:42 11.42 jakka - Jire dio so, Alaa rawo sodǝ jakka kaluyedǝa faidan kojana.

§ 11:44 11.44 kauri noduram bawoa - Jiɍi kauri guwattudǝ amba tayir gǝniro kalakcidǝ gai, Farisawa-a adanja-adǝ ye amba na Alayen kuruwunno kalakcai.

* 12:50 12.50 kasala laa - Bone cane nui.

* 13:29 13.29 am adinnam-a fǝde-a yala-a anǝm-alan isane - Kǝrdiya.

† 13:35 13.35 fanndo de sul kolnjaana - Ala nguwunjan culuwuna.

* 17:33 17.33 ro ɍiwo bi fattuwu - Kam rakce ronju cǝɍiwiwawo, amma kam duwon Isa nangaro ronju dunian cuwatkǝnamadǝ na Alayen tia cǝɍiwi.

* 18:13 18.13 nganji bakta - Noduwuram karwukuttaye.

† 18:20 18.20 wadawa - Wadawa curo Attaura Nawi Musayen ruwuwada.

† 18:20 18.20 NL 20.12-16; SK 5.16-20

‡ 18:38 18.38 Tada Mai Daudaye - Kaala Almasiwuye. Tidǝ kaduwu Mai Daudaye.

* 19:9 19.9 kaduwu Nawi Ibrahimbe - Nawi Ibrahim gai, Jakaya ye Alaa mǝrsaje na Alayen njǝkkawo kiwando. Adǝgainin tidǝ kaduwu jireye Nawi Ibrahimbe.

† 19:13 19.13 mina - Ngal wuɍiye. Mina faldǝ alama alwasi kida kawu miaye.

‡ 19:26 19.26 wundu duwon nanjun awoamadǝ - Kam mana Isaye fanjidǝ, nodunju cǝrgane caye kojǝnaro asuji.

§ 19:26 19.26 kam nanjun bawomadǝ - Kam mana Isaye fanjiwawodǝ, nodunju ganadǝmaa tilan camoyi.

* 19:35 19.35 kuttadǝa - Noduwuram Isa Mai Yaudiyaye duwon, nanlewalan rokura bawoa kǝnde cǝdiyedǝ.

† 19:38 19.38 Jaw 118.26

† 19:46 19.46 Ish 56.7

† 19:46 19.46 Iri 7.11

† 20:17 20.17 Jaw 118.22

* 20:22 20.22 Kaisar - Gomna kura Rombe

† 20:24 20.24 dinariyus - Wuɍi Rombe. Tilan akki Kaisarro biyajagai.

† 20:28 20.28 SK 25.5

‡ 20:36 20.36 malaiyawa gai - Tayidǝ sawisoro na Alayen roa dasayi, gadero sanuiwawo. Adǝ nangaro samelan kaduwu mada bawo.

† 20:37 20.37 NL 3.6

§ 20:41 20.41 Tada Mai Daudaye - Kaala Almasiwuye. Tidǝ kaduwu Mai Daudaye.

† 20:43 20.42-43 Jaw 110.1

* 21:2 21.2 gursu kime - Wuɍi yaudiyaye. Tamannju ganama.

† 21:8 21.8 cunilan - Am ngǝwu cu Almasiwuye kǝlanjaro ngojane awo ania cani.

‡ 21:12 21.12 cuni nangaro - Isaa kasattu nangaro.

† 21:22 21.22 Hos 9.7

† 21:27 21.27 Dan 7.13-14

* 22:1 22.1 sala Laya Njǝkkayirambe - Laya Israyilawuye jaman Nawi Musayen.

† 22:7 22.7 ngǝlaro Laya Njǝkkayirambe - Ngǝlaro duwon bunju kamba wowom karmoyero kajiyidǝ.

‡ 22:18 22.18 ingi inabbe - Diben.

§ 22:20 22.20 aman bǝɍin bunilan ndǝpkada - Bu Isaye duwon aman bǝɍin katte Ala-a adamgǝna-ayea tabbacciyidǝ.

* 22:22 22.22 Tada Kambedǝ sapti - Isa nui.

† 22:31 22.31 nayia laladu - Yiwulis tayia rijapturo cǝraana.

† 22:37 22.37 Ish 53.12

‡ 22:42 22.42 kǝnjaram adǝ - Kǝnjaram bone njaye.

† 22:69 22.69 Dan 7.13-14

* 23:45 23.45 Fado Alaye - Na Alaro ambǝttuwuye. Tidǝ Jerujalemnin kǝrga.

† 23:45 23.45 juwa curo Fado Alayen dǝganadǝ yindiro kargadan - Barga karmo Isayen juwa na Ala-a tadoye gǝrajidǝ kargada, kǝrma jawal Ala-a tadoyedǝ kaada.

‡ 23:54 23.54 yim dabbarduye - Jǝmma. Yim tustuyedǝ sǝbdu.

* 24:1 24.1 mawuye yim burwoyea - Ladu.

† 24:12 24.12 awima gade curunni - Kamin Isayedǝa curunni.

‡ 24:49 24.49 awo Bawani wadu ngoje nayiro njadi cǝnnadǝ - Ruhu Alaye.

Yahaya

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

YAHAYA

Kawuɍi kǝji Isa Almasiwuye Yahaya ruwujǝnadǝ

Linjila Yahayaye

Kitawu Yahayayedǝ Linjila kǝndewuye wo. Yahayadǝ, ti Nawi Yahaya Kasalama gǝni, kǝngayamba mewun yindin Isaye falnja, koro tiro fuwura Isa tia jauro cǝraanaa cani. Adǝ nangaro awo ajabba kada Isa cǝdǝnadǝa cure awo kada ambo wuljǝgǝnadǝa fangeno. Saa fiwu bi firakku gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen, Ruhu Alaye tia cakke taldu bawoaro awo curuna-a fanjǝna-aa ambo ruwuyeyeno. Amma kitawunjudǝ kitawuwa Matiyu-a Markus-a Luka-aye gai gǝni, gadegade. Nonowo, lamar ani ku saa dǝwu yindi gai wakkajana yaye, Ala cakke Linjila adǝ awima gadejǝnnin har nandero kadio.

Akko lawarra curo kitawu adǝyen dasaanadǝ:

Badiduram (1.1-18)

Kida Isaye dunialan (1.19–12.50)

Kida Isaye dawu kǝngayambanjuyen (13.1–17.26)

Bone-a daraja-a Isaye (18.1–21.25)

Kawuɍi kǝji Isa Almasiwuye Yahaya ruwujǝnadǝ

BADIDURAM

1

Isa Kalma Alaye

1 Badiduramnin Kalma, Kalmadǝ Ala-a rokko, Kalmadǝ Ala kǝlanjudǝma. 2 Badiduramnin Ala-a rokko kasarga. 3 Awiso tiyelan alaktǝna. Curo awo alaktǝna sammayen, tiyen gǝnia, awo alaktǝna falma bawo. 4 Tilan ro kǝrga,* rodǝ tima nur kambe wo. 5 Nurdǝ curo duwuyen yiyilji, amma duwudǝ tia cǝmowonni.

6 Kam laa Ala cunodǝna mbeji, cunju Yahaya.† 7 Tidǝ shedaro kadio. Am samma tiyelan kasaccaro, nurdǝa shedajoro kadio. 8 Ti kǝlanju gǝni nurdǝ wo, amma nurdǝa shedajoro kadio.

9 Nur adǝ tima nur jireye wo, duniaro ise am sammaa wassimadǝ. 10 Tidǝ dunialan duwon, duniadǝ ye tiyelan alaktǝna yaye, duniadǝ tia nojǝnni. 11 Na jamanjuyero kadio, amma jamanju tia camowonni. 12 Amma am duwon tia camoye cunju kasaccanamasodǝro kǝnduwo tadawa Alayero walduye kaino. 13 Tayidǝ buyen gǝni, bi kǝrawo tiyiyen gǝni, bi kǝrawo kamben gǝni, Alayen katambǝra.

14 Kalmadǝ kambo walje dawunden napkeno. Ti jauro serra ye, jirea ye. Koro darajanjua ruiyena, daraja duwon daraja Tada tilo lok na Bawayen isǝnayedǝ gai. 15 Yahaya tia shedaje kowo sapce: «Tima kam kǝlanjun wuye: “Kam ngawonin isidǝ wua kosǝna, wun burwonno ti mbeji nangaro,” wullǝkkǝnadǝ.» 16 Barga dǝptuwunju dama bawodǝro andi samma ser cinju bawo kiwandiye. 17 Wadadǝ Nawi Musayen kadio, amma ser-a jire-adǝ Isa Almasiwuyen kadira. 18 Wunduma ngalte Alaa curuna bawo, amma Tada tilo lok, tidǝ Ala ye, na Bawayen dǝganama ye, tima Aladǝa andiro isanosaa.

KIDA ISAYE DUNIALAN

Sheda Nawi Yahayaye

(Mat 3.1-12; Mar 1.1-8; Luk 3.1-20)

19 Sa yaudiya Jerujalemnin na Yahayayero ɍimanna-a Lewiya-aa‡ ti wunduro kororo canodǝnadǝn, akko sheda Nawi Yahayayedǝ. 20 Angǝrjǝnnin federo wulje tayiro: «Wu gǝni Almasiwudǝ wo!» yeno. 21 Daji tiro: «Ni wundu gǝle? Nima wa Nawi Iliya wo?» cane tia keworo. Tayiro: «A'a, wu gǝni,» yeno. Tiro: «Ni nawidǝ wa?» yeranniya, tayiro: «A'a,» yeno. 22 Daji tiro: «To, ni wundu gǝle? Jaawu am andia sanodǝnadǝro yadiyoro, awi gǝle kǝlanǝmlan wullǝmi?» cane keworo. 23 Yahayaye tayiro: «Wuma “kam karaan kowo sapce: ‘Jawal Kǝmandeye cǝkko dewo!’ cǝni,”† Nawi Ishaya wuljǝnadǝ gai,» yeno.

24 Curo kǝwu Farisawaye yen am laaa canodǝna. 25 Tayiye Yahayaro: «Ni Almasiwu gǝni, Nawi Iliya ye gǝni, nawidǝ ye gǝni, awiro gǝle ambo kasala§ yiddǝmi?» cane tia keworo. 26 Tayiro: «Wudǝ ingilan ambo kasala kiddǝkko, amma dawundon kam laa daada nonuwwi mbeji, 27 tidǝ kam je sunonjuye wuiduma tikkǝni ngawonin isi,» yeno. 28 Awo ani bǝla Baitani ci bǝrǝm Jordaniye todǝn na duwon Yahaya ambo kasala cǝddidǝn wakkayera.

Isa Tama Alaye

29 Wajǝnanjua Nawi Yahaya nanjuro Isa kǝnde cǝdi kirunniya, tiye: «Akko Tama Alaye* biwu duniaye ngojimadǝ! 30 Tima kam kǝlanjun wuye: “Kam ngawonin isidǝ wua kosǝna, wun burwonno ti mbeji nangaro,” wullǝkkǝnadǝ. 31 Wu kǝlani tia nokkǝni, amma ingilan ambo kasala njǝddoro kadikko, ti jama Israyilayero fǝleduworo.» 32 Yahaya shedaje: «Ruhu Alaye alama bullam gai samelan jǝpce kǝlanjun napci kirukko. 33 Wu kǝlani tia nokkǝni, amma Ala wua ingilan ambo kasala yiddǝkkoro sunodǝnadǝye wuro: “Ruhudǝ samelan jǝpce kǝla kam laayen napci rumi. Tidǝ Ruhu Alayen ambo kasala cǝddi,” cǝnna. 34 Wu kǝlani rukkǝna ye, shedanǝkkǝna ye, tima Tada Alayedǝ wo!» yeno.

Fuwurawa burwoye Isaye

35 Wajǝnanjua Nawi Yahaya fuwurawanjuye yindi-a rokko nadǝn dajana duwon, 36 Yahaya Isa koji kirunniya, tiye: «Akko Tama Alaye!» yeno. 37 Fuwurawa yindidǝ mana adǝa fanjane Isaa geya. 38 Isa suworde tia jagai kirunniya, tayiro: «Awi manuwi?» cǝne kiworo. Tiro: «Rabbi, ndaran kǝrgam?» cane tia keworo. Maana rabbiyedǝ sayinna. 39 Isaye tayiro: «Arowo ruiwo!» cǝne lejane na dǝganadǝa carune nadǝn ti-a rokko dabduyera. Sadǝ ye sa dewu kajiriye gai. 40 Tayi yindi mana Yahayayedǝa fanjane Isaa jaanadǝye falnjaye cunju Andarawus, yaana Siman Biturusse. 41 Burwon leje yaananju Simanna maje tiro: «Almasiwudǝa fandiyena!» yeno. Maana Almasiwuyedǝ kam tiro Kǝristi cani. 42 Daji Simanna na Isayero kiwudo. Isa tia kirunniya, tiro: «Nima Siman tada Yahayaye, na adǝn fuwun nia Kefaslan bowonjai,» yeno. Maana Kefassedǝ Biturus.†

43 Wajǝnanjua Isa cidi Galileyero leduro nia ngoyeno. Filibussa kiwandǝnniya, tiro: «Wua sǝgai!» yeno. 44 Filibusdǝ kam Baitsaidaye bǝla Andarawus-a Biturus-aye. 45 Daji Filibus ye leje Nataniyella maje tiro: «Kam duwon kǝlanjun Nawi Musa curo Attaurayen ruwuje nawiya kitawulan ruwujanadǝa fandiyena! Tidǝ Isa kam Najaratte, tada Isuwuye,» yeno. 46 Nataniyelle tiro: «A! Najaratlan awo laa ngǝla culuwi wa?» yenniya, Filibusse: «Are rui!» yeno. 47 Isa Nataniyel nanjuro kǝnde cǝdi kirunniya, kǝlanjun manaje: «Akko Israyilama jireye, tilan awo jirenambuye bawo!» yeno. 48 Nataniyelle tiro: «Ndayin wua nosem?» cǝne tia kiworo. Isaye tiro: «Kawu Filibus nia bowonjimaro, ni cidiya tarmuyen duwon, njurukkǝna,» yeno. 49 Daji Nataniyelle tiro: «Sayinna, nima Tada Alayedǝ wo! Nima Mai Israyilawuyedǝ wo!» yeno. 50 Isaye tiro: «Cidiya ya tarmuyen njurukkǝna niro wulnjǝgǝkkǝnadǝro wa wua kasansem? Awo ania kojana rumi,» yeno. 51 Daji Isaye: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, same kaada malaiyawa Alaye kǝla Tada Kambedǝyen‡ taccai ye, jǝpcai ye ruwi,» yeno.

2

Isaye ingia dibenno kalaktu

1 Yimbe yakkua bǝla Kana cidi Galileyen larusa kedo. Ya Isaye nadǝn mbeji, 2 koro Isa-a fuwurawanju-a yea larusadǝro dojana. 3 Diben cotto kerǝnniya, ya Isaye tiro: «Diben bawo cerǝna,» yeno. 4 Amma Isaye: «Yani, awiro naniro kadim? Sani koroma cǝdǝnni, diye!» yeno. 5 Yanjuye wolodiyadǝro: «Awi yaye nayiro wulnjagaidǝa dewo!» yeno. 6 Nadǝn gǝmdo kauye arakku gǝnaada mbeji. Yaudiyaye adanja tayirro walduyero faidadai, gǝmdo fi yaye alama bule yindi bi yakku gai ngoji. 7 Daji Isaye wolodiyadǝro: «Gǝmdowadǝa ingilan yimbǝɍowo!» cǝne tayia fer ferro kesǝmbǝɍo. 8 Isaye tayiro: «Kǝrma kurummowo, kǝma ngǝmǝriyedǝro yadowo!» cǝne kurumjane kekkiado. 9 Kǝma ngǝmǝriyedǝ ingi dibenno waljǝnadǝa kidambǝnniya, ndaran kewudomaro nojǝnni, amma wolodiya ingidǝa kurumjanadǝ nojana. Daji mai larusayedǝa bowoje 10 tiro: «Wundu yaye burwon diben kǝji con ci, sagarandaiya, diben burwoyedǝa najǝgǝnni ci. Amma nidǝ har kǝrmaro diben kǝji condǝa gǝnayem!» yeno. 11 Adǝma awo Isa bǝla Kana cidi Galileyelan cǝdǝnadǝ, tima alamanju ajabba burwoye wo. Adǝgainin darajanjua fǝlejiye fuwurawanju tia kasatkera.

12 Ngawo adǝyen ti-a yanju-a yanjugǝnaso-a fuwurawanju-a rokko bǝrni Kafarnaambero lejane kawu ganaro nadǝn napkera.

Isaye Fado Alayea tayirro kalaktu

(Mat 21.12-17; Mar 11.15-19; Luk 19.45-48)

13 Sala yaudiyaye Laya Njǝkkayirambe sanju karǝngenniya, Isa Jerujalembo leyeno. 14 Curo Fado Alayen am dalo so, ngǝlaro so, tattawar so caladi ye, canjimaso napkada yea nayeyeno. 15 Daji Isa jelan kirwo catte tayi sammaa ngǝlaro-a dalo-an kundenno Fado Alayedǝn duyeno. Koro wuɍi canjimasoyedǝa cidiro fijiye tewurnjadǝa tǝmbalje 16 tattawar ladomasodǝro: «Ngonowo ani ngaa na adǝn tuluwowo! Bare Fado Bawaniyedǝa kasuwuro kalanguwwi!» yeno. 17 Daji fuwurawanjudǝ awo kitawulan ruwuwada adǝa takkera: «Rawo fannǝmbedǝ kannu gai wua sesi.»† 18 Daji yaudiyadǝye* tiro: «Awo ania dionǝmdǝ, alama fi andiro fǝlesagami?» cane tia keworo. 19 Isaye tayiro: «Fado Alaye adǝa wurnowo, wu ye curo kawu yakkuyen waldǝkke tia tandǝkki,» yeno. 20 Daji yaudiyadǝye tiro: «A! Fado Alaye adǝa tandoro kǝrwu fidewun arakkun cado duwon, ni curo kawu yakkuyen waldǝme tandǝmi?» yera. 21 Amma fado duwon Isa kǝlanjun mana cǝdǝnadǝ tiyinju. 22 Adǝ nangaro Isa walde karmolan cijǝnaye ngawon, fuwurawanju ye mana adǝa wuljǝnadǝa takcane awo kitawulan ruwuwadadǝ-a mana Isayedǝ-aa kasatkera.

Isa karwu am sammaye nodu

23 Adǝgaima Isa sala Laya Njǝkkayirambero Jerujalemnin dǝgana duwon, am kada alama ajabba ajabba cǝdidǝa carune tia kasatkera. 24 Amma Isa am sammaa jauro nojǝna nangaro, tayia mǝrsajǝnni. 25 Koro kǝla kamben shedaro wundumaa majǝnni, ti kǝlanju awo karwu kambedǝa nojǝna nangaro.

3

Isa-a Nikodimus-a

1 Kǝwu Farisawayen kam laa kura yaudiyaye mbeji, cunju Nikodimus. 2 Curo buneyen na Isayero ise tiro: «Sayinna, nidǝ malǝm na Alayen kadimbo noniyena, dalilnjudǝ wunduma Ala-a rokko gǝnia, rakce alama dimi ania cǝdiwawo,» yeno. 3 Isaye: «Jiremaro niro wulnjǝgǝkki, kam duwon bǝɍinno tambǝnnidǝ, rakce nodo bargaa Alayedǝa curuiwawo,» yeno. 4 Nikodimusse: «Ndayin gǝle kam kiarijǝnadǝa rakcane casambi? Curo yanjuyero wa walde yindiyero ngaye tia cambi?» yeno.

5 Isaye: «Jiremaro niro wulnjǝgǝkki, kam duwon ingi-a Ruhu Alaye-alan tambǝnnidǝ, rakce nodo bargaa Alayedǝro ngayiwawo. 6 Awo kamben tambǝnamadǝ kamdǝma, amma awo Ruhu Alayen tambǝnamadǝ ruhudǝma. 7 Bare ajammǝmmi kǝla “Sai bǝɍinno tambuwiya,” wulnjǝgǝkkǝna adǝyen. 8 Karuwa cijiya, na cǝraanaro fuji. Kowonju fannǝmi, amma na culuwuna-a na leji-adǝa nonǝmmi. Adǝgaima kam duwon Ruhu Alayen tambǝnamadǝ ye.»

9 Nikodimusse tiro: «Jiɍi filan attǝ yoji?» cǝne kiworo. 10 Isaye tiro: «Ni malǝm nowada Israyilawuye duwon awo ania nonǝmmi? 11 Jiremaro niro wulnjǝgǝkki, andi awo noniyena mananiye, koro awo ruiyena shedaniye, amma nayi kua yaye shedandedǝa kasatturo wanuwwa. 12 Nayiro awowa duniayeso wulnjagakkǝna kasadduwwi duwon, sameyesodǝa wulnjagakkia, ndayilan gǝle kasadduwi? 13 Wunduma samero lejǝnni, Tada Kambe samelan jǝpcǝnadǝ gǝnia. 14 Jiɍi Nawi Musa karaan kadi rojǝgǝnadǝ gai, sai ngairo Tada Kambedǝ yea rojagaiya, 15 kǝla adǝyen wundu duwon tia kasaccǝnamadǝ ro sawisoye* cuwandi.

16 «Awoa Ala duniadǝa jaumaro cǝraye Tadanju tilo lok kaino, wundu duwon tia kasaccǝnamadǝ bare faccǝgǝnni, amma ro sawisoye cuwando nangaro. 17 Ala duniaro shara njǝddoro gǝni Tadanjudǝa kinodo, amma tiyen duniadǝa cǝkkaworo. 18 Wundu duwon tia kasaccǝnamadǝ, tia shara cǝdaiwawo, amma wundu duwon tia kasaccǝnnimadǝ, caman tia shara cǝdana, dalilnjudǝ cu Tada tilo lok Alayedǝa kasaccǝnni nangaro. 19 Adǝma sharadǝ wo: Nurdǝ duniaro isǝna, amma am nurdǝa wajane duwudǝa kerawo, kǝndonjaso diwi nangaro. 20 Diwi dioma fi yaye nurdǝa waje na nurdǝyero isiwawo, bare kǝndonju diwidǝa am federo carunniro. 21 Amma jire diomadǝ na nurdǝyero isi, kǝndonjudǝ Alayen tǝdoro fǝledi nangaro.»

Isa-a Nawi Yahaya-a

22 Ngawo adǝyen Isa-a fuwurawanju-a cidi Yahudiyayero lejane kawu ganaro tayi-a rokko napce ambo kasala kiddo. 23 Nawi Yahaya ye na Ainon cani karǝn bǝla Salimben ambo kasala cǝddi, nadǝn ingi ngǝwu mbeji nangaro. Am nanjuro isane tayiro kasala cǝddi. 24 Sadǝn Yahayaa kosoro casakkǝnni duwon.

25 Daji fuwurawa Yahayaye laa-a yaudi laa-a kǝla tayirro walduyen kambiwu badiyera. 26 Na Yahayayero isane tiro: «Sayinna, kam ni-a rokko ci bǝrǝm Jordaniye todǝyen, koro kǝlanjun shedanǝmmadǝ, akkonju ambo kasala cǝddi, koro am samma nanjuro lejai,» yera. 27 Yahayaye tayiro: «Kam rakce awima cuwandiwawo, awo samelan tiro tinadǝ gǝnia. 28 Nayi kǝlandoma wu adǝa wullǝkkǝnaro shedasuwi: “Wu gǝni Almasiwudǝ wo, amma wu kam Ala tin fuwunno cunodǝnadǝ.” 29 Kam njuduamadǝ tima mai larusayedǝ wo. Koro sawa gǝrenjun daada tia kǝrǝnjimadǝ kowo sawanjuye fanjiya, karwunju jauro kǝjiji. Adǝ nangaro karwukǝjini adǝ kalkallo waljǝna. 30 Sai tidǝ kuraje, wu ye tǝngǝɍinǝkkiya.

31 «Kam duwon samelan isǝnamadǝ sammaa kojǝna. Kam duwon cidilan dǝganamadǝ cidiyedǝma, koro awo cidiyedǝmaa manaji. Kam duwon samelan isǝnamadǝ sammaa kojǝna. 32 Awo curuna-a fanjǝna-aa shedaji, amma wunduma shedanju kasacciwawo. 33 Kam duwon shedanju kasaccǝnamadǝ Alaa jiremaro tabbaccǝgǝna. 34 Awoa kam Ala cunodǝnamadǝ mana Alaye manaji, Ala tiro Ruhunju dadu bawoaro cina nangaro. 35 Bawadǝ Tadadǝa cǝraana, koro awo sammaa mukkonjuro cakkǝna. 36 Kam Tadadǝa kasaccǝnamadǝ ro sawisoye cuwandǝna. Amma kam Tadadǝa kasattu wajǝnamadǝ ro cuwandiwawo, gǝrgadu Alaye tilan dǝgai,» yeno.

4

Isa-a kamu cidi Samariyaye-a

1 Isa Yahayaa kojǝnaro fuwurawa cuwande tayiro kasala cǝddidǝa Farisawa fanjanaro Isa asuyeno. 2 Adǝ yaye Isa ti kǝlanju gǝni, fuwurawanju ambo kasala caddi. 3 Daji cidi Yahudiyayea kolje cidi Galileyero wallada. 4 Amma sai cidi Samariyayen reje kojiya duwon. 5 Adǝgaima Isa bǝla laa cidi Samariyaye tiro Sakar cani karǝn kulo Nawi Yakuba tadanju Nawi Isuwuro cinadǝro kadio. 6 Nadǝn baram Yakubaye mbeji, koro kausu kǝla dawu, Isa ye bǝlawuroro cǝmbarǝna, ise ci baramdǝyen napkeno.

7 Kamu Samariyaye laa ingi gudoro kadio. Isaye tiro: «Ingi se yakke!» yeno. 8 Sa adǝn fuwurawanju awo kǝmboye njuworo bǝlaro lejana. 9 Amma kamu Samariyayedǝye tiro: «Ni yaudi, wu ye kamu Samariyaye, awiawin wua ingi kǝnjayero suworǝmi?» Awoa caman yaudiya-a Samariyawu-a tawaktaiwawo. 10 Isaye tiro: «Ca kǝnjo Alayea-a wundu ingi kǝnjayero njuworǝnaa-a nonǝmmaa, nima tia korǝme ingi roye niro nji,» yeno. 11 Kamudǝye tiro: «Kǝma, karwi ye tammi, baram ye kuruwu. Ndaran ingi roye adǝa fandǝmi? 12 Ra, nidǝ kaarinde Nawi Yakuba ti duwon andiro baram adǝa sade ingi ti kǝlanju cane tadawanju-a lǝmannanju-a ye casanadǝmaro wa kura wo?» 13 Isaye tiro: «Wundu duwon ingi adǝa canadǝ nangadembo ngudu fanji, 14 amma wundu duwon ingi tiro yikkidǝa canadǝ tǝmmaro ngudu fanjiwawo. Ingi tiro yikkidǝ curonjun sim ingi royero walje har ro sawisoyero bǝlbǝldi.» 15 Kamudǝye tiro: «Kǝma, ingi adǝa wuro se, kua adǝn fuwun bare ngudu fakke ingi gudoro na adǝro waldǝkke isǝkkǝniro,» yeno.

16 Isaye tiro: «Lene kwanǝm bowone, na adǝro arowo!» yeno. 17 Kamudǝye: «Kwa takkǝni,» yenniya, Isaye tiro: «“Kwa takkǝni,” nǝmmadǝ, jirenǝm. 18 Amma kwa uwu dim, koro ti kǝrma rokko dǝgawwadǝ kwanǝm gǝni. Awo wullǝmmadǝ jire,» yeno. 19 Daji kamudǝye tiro: «Kǝma, ni nawiro asunǝkkǝna. 20 Kaariyandeso* kǝla kau kuruwu adǝyen Alaro ambǝtkeyera, amma nayidǝ† na Alaro ambǝttuwuyedǝ sai Jerujalemnin nuwi.» 21 Isaye kamudǝro: «Wua sasarai, sa laa ise Bawadǝro kǝla kau kuruwu adǝyen gǝni bi Jerujalemlan gǝni ambǝtkǝwi. 22 Nayidǝ awo nonuwwiro ambǝtkǝwi. Andidǝ awo noniyenaro ambǝtkǝiye, awoa njǝkkawodǝ yaudiyayen isi. 23 Amma sadǝ isi har isǝnama, ambǝttuwuwu jireyedǝ Bawadǝro curo ruhu-a jire-ayen ambǝccagai, dalilnjudǝ Bawadǝ am jiɍi anima tiro ambǝccaaro maji nangaro. 24 Aladǝ Ruhu, am tiro ambǝccagaidǝ sai curo ruhu-a jire-ayen ambǝccaa!» 25 Kamudǝye tiro: «Almasiwu kam tiro Kǝristi canidǝ isiro nokkǝna. Isiya, andiro awo sammaa isanosagai,» yeno. 26 Daji Isaye tiro: «Wu niro mananjǝgǝkkidǝ, wuma ti wo!» yeno.

27 Sa adǝn fuwurawanju isane Isa kamuro mana cǝddidǝa ajapkera, amma wundunjama kamudǝro: «Awi raam?» bi Isaro: «Awiro tiro managǝmi?» wuljǝnni. 28 Daji kamudǝ bulenju kolje bǝlaro walde ambo: 29 «Arowo, kam awo dikkǝna sammaa wulsǝgǝnaa ruiwo! Waneye tima Almasiwudǝ wo?» yeno. 30 Jamadǝ na Isayero leduro bǝladǝn keluwo.

31 Sa adǝn fuwurawadǝ tia lowojane: «Sayinna, masǝna de!» cani. 32 Amma tayiro: «Kǝmboni nonuwwi mbeji,» yenniya, 33 fuwurawadǝ kattenjan: «Kam laa tiro kǝmbo cukkudǝna wa?» cani. 34 Isaye tayiro: «Kǝmbonidǝ tima awo ti wua sunodǝnamadǝ cǝraanadǝa dio-a kidanju tumoduwu-adǝ wo. 35 Nayiye: “Kaladǝro kǝndawu dewu gapco,” nuwi, gǝna? Wu nayiro wulnjagakki, kǝla sammowo kulowadǝ kaladǝro basawunaro ruiwo! 36 Kam kalajimadǝ alwasi cuwande nema ro sawisoyero capciyi. Adǝgaima kam cǝnadimadǝ-a kam kalajimadǝ-a rokko karwunja kǝjiji. 37 Kǝla adǝyen awo wuldǝnadǝ jire: “Kam laa cǝnadi, kam laa ye kalaji.” 38 Nayia awo kidanuwwi kaladuro ngenodǝkko. Am gade kidadǝa cado, nayi ye barga kidanjaye kiwanduw.»

39 Samariyawu bǝla adǝn dasaana kada Isaa kasatkera, kamudǝye shedaje: «Awo dikkǝna sammaa wulsǝgǝna!» cǝnna nangaro. 40 Nanjuro kadiranniya, nanjan napcoro tia lowojane Isa kawu yindiro napkeno. 41 Mananju nangaro am kada ye cayemaa kojǝnaro tia kasatkera. 42 Daji kamudǝro: «Kǝrma awo wullǝmmadǝ gǝni nangaro tia kasatkeiye. Andi kǝlandema ye tia fanniyena, koro jiremaro tima Njǝkkayima duniayedǝ woro noniyena!» yera.

Isaye kowonaye tada isangaduwu

(Mat 8.5-13; Luk 7.1-10)

43 Ngawo kawu yindiyen Isa bǝladǝa kolje cidi Galileyero leyeno. 44 Caman Isa kǝlanjuma nawi bǝlanjan daraja cǝdanni cǝnna. 45 Cidi Galileyero kadinniya, am cididǝye tia ngǝlaro sosayera. Tayidǝ awo Isa Jerujalemnin sa salayen cǝdǝna sammaa caruna, dalilnjudǝ tayi ye saladǝro lejana nangaro.

46 Daji Isa walde bǝla Kana cidi Galileye na ingia dibenno kalakcǝnadǝro kadio. Bǝrni Kafarnaambelan kowona laa mbeji, tadanju dondi. 47 Kowonadǝ Isa cidi Yahudiyayea kolje Galilero isǝnaro fangenniya, nanjuro leje tia lowoje iso tadanju no cǝdidǝa isangajuwo yeno. 48 Isaye tiro: «Alama so, awo ajabba so kiruw gǝnia, tǝmmaro yasarawwawo!» yeno. 49 Kowonadǝye tiro: «Kǝma, kawu tadani nuiro are!» yeno. 50 Isaye tiro: «Lene, tadanǝm ronjua!» yenniya, kamdǝ mana Isa tiro wuljǝgǝnadǝa kasacce leyeno.

51 Ledu cǝdi duwon, wolodiyanju tia kapcagane tiro: «Tadanǝm ronjua,» yera. 52 Sa tadanju ngajǝnadǝa kiworǝnniya, tiro: «Bikka sa fal kausuyen kangedǝ tia kolyeno,» yera. 53 Bawadǝ sa adǝman Isaye tiro: «Tadanǝm ronjua!» cǝnnadǝro asuyeno. Daji ti-a am fannjuye samma-a Isaa kasatkera. 54 Adǝma alama ajabba yindiye Isa ngawo cidi Yahudiyayea kolje cidi Galileyero isǝnayen cǝdǝnadǝ wo.

5

Isaye kam tiyinju nunaa isangaduwu

1 Ngawo adǝyen ngǝmǝri yaudiyaye laa kidǝnniya, Isa Jerujalembo leyeno. 2 Jerujalemlan karǝn Ngaworam Dimiyayedǝn falwu ingiye* ngurwo uwua mbeji, tǝlam yaudiyaudin tiro Baitsata cani. 3 Ngurwo anin am dondi kada bowada mbeji: kambuwa so, ngurdiyiya so, am tiyinja nuna so. [Ingidǝye bǝljǝmdunju gurejai, 4 dalilnjudǝ sa laa sa laan malaiya Kǝmandeye jǝpce ingidǝa bǝljǝmji nangaro. Wundu duwon ingi bǝljǝmjǝnadǝro burwon ngaanamadǝ, kǝndondi jiɍi fi tilan dǝga yaye, ngaji.] 5 Nadǝn kam laa kǝrwu fiakkun wuskunno dondi mbeji. 6 Isa kamdǝa bowada kirunniya, koro nadǝn jauro tussǝnaro nojǝnadǝ, tiro: «Ngadu raamma wa?» cǝne kiworo. 7 Kam dondidǝye tiro: «Kǝma, sa ingidǝ bǝljǝmjiya, kam nanin wua ingidǝro sakki bawo. Koro ledu dikki duwon, kam gade wua burwose ngayi,» yeno. 8 Isaye tiro: «Cine bǝnarammǝm ngone lene!» yeno. 9 Sadǝman kamdǝ ngaje bǝnaramnju ngoje ledu badiyeno.

Yim adǝ yim tustuye. 10 Adǝ nangaro yaudiyadǝye kam ngajǝnadǝro: «Yim tustuyea bǝnarammǝm ngodu niro amardǝgǝnni,» yera. 11 Tayiro: «Kam duwon wua isangasǝgǝnadǝ, tima wuro: “Bǝnarammǝm ngone lene!”» yeno. 12 Tayiye tiro: «Wundu kam duwon niro bǝnarammǝm ngone lene cǝnnadǝ?» cane keworo. 13 Amma kam ngajǝnadǝ ti wundumaro nojǝnni, Isa curo jamadǝyero kǝldǝgǝna nangaro. 14 Ngawo adǝyen Isa kamdǝa Fado Alayen najiye tiro: «Akko nganǝmma! To, biwu dio kolle, bare awo laa jauro diwi adǝa kojǝna nia njuwandǝnniro,» yeno. 15 Daji kamdǝ leje yaudiyadǝro Isama tia isangajuwo yeno.

16 Isa awo ania yim tustuyea cǝdǝna nangaro, yaudiyadǝ tiro niadiwi fǝleduwu badiyera. 17 Amma Isaye tayiro: «Bawani ku kundenno kida cǝdi, wu ye kida dikki,» yeno. 18 Adǝ nangaro yaudiyadǝ cayemaa kojǝnaro tia roro njejoro mayera. Yim tustuyea awo dioro dapkada runju gǝni cǝdo, koro Aladǝma Bawanju wo cǝne Alaa gaskayeno.

Kǝnduwo Tadadǝye

19 Daji Isaye yaudiyadǝro: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, Tadadǝ kǝlanju awima rakce cǝdiwawo, sai awo Bawadǝ cǝdi curunadǝa. Koro awi yaye Bawadǝ cǝdidǝa Tadadǝ ye cǝdi. 20 Awoa Bawadǝ Tadadǝa cǝraana awo ti kǝlanju cǝdi sammaa tiro fǝlejiyi. Koro kǝndo animaa kojǝna tiro fǝlejiyi, nayi ye jauro ajammoworo. 21 Jiɍi Bawadǝ am sanunaa cǝsange tayiro ro cidǝ gai, Tadadǝ ye kam cǝraanaro ro ci. 22 Bawadǝ wundumaro shara cǝddiwawo, amma shara sammaa mukko Tadadǝyero cakkǝna, 23 am nga Tadadǝro daraja cado, jiɍi Bawadǝro daraja cadidǝ gai. Kam Tadadǝro daraja ciwawomadǝ Bawa tia cunodǝnadǝro daraja ciwawo. 24 Jiremaro nayiro wulnjagakki, kam manani fanje ti wua sunodǝnadǝa kasaccǝnamadǝ ro sawisoye cuwandǝna. Shara tia cǝdaiwawo, amma karmoro kaje ro cuwandǝna.

25 «Jiremaro nayiro wulnjagakki, sadǝ isi har isǝnama, sa duwon am sanuna kowo Tada Alayedǝa fanjai, koro tayi fanjanamadǝ roa dasayi. 26 Jiɍi Bawadǝ fǝrdu royedǝ gai, ngaima cakke Tadadǝ ye fǝrdu royero waljǝna. 27 Koro kǝnduwo shara kamdaye tiro cina, dalilnjudǝ tima Tada Kambedǝ wo nangaro. 28 Bare adǝa ajammuwwi, sa ise am kaurilan samma kowonju fanjane 29 caluwi. Am duwon awo ngǝla cadǝnamasodǝ roaro cijai, amma am duwon awo diwi cadǝnamasodǝ shararo cijai.

30 «Wu runi awima rangǝkke dikkiwawo. Jiɍi fakkidǝ gai, shara dikki. Koro sharani ye jire, dalilnjudǝ awo raakkǝna gǝni, awo ti wua sunodǝnamadǝ cǝraanaa dioro makki nangaro.

Shedawu Isaye

31 «Wu kǝlanin kǝlani shedamaro walyekkoa, shedanidǝ jire gǝni. 32 Shedamani gade mbeji, koro sheda kǝlanin cǝdidǝ jirero nokkǝna. 33 Yahayaro am yikkunoduwwa, ti ye jiredǝa shedajo. 34 Wudǝ kamben gǝni sheda makki, amma njǝkkawo fandoworo awo ania wullǝkki. 35 Yahayadǝ fatǝla waskada nur ci. Sa ganaro karwukǝjia curo nurnjuyen nammuwwa. 36 Amma shedani sheda Yahayayea nankuran kojǝna, dalilnjudǝ kǝndo Bawadǝ wuro tumogǝkkoro sinadǝ, wotte kǝndo dikkidǝma Bawadǝ wua sunodǝnaro kǝlanin shedasi nangaro. 37 Koro Bawa wua sunodǝnadǝ, tima kǝlanin shedajo. Amma nayidǝ ngaltema kowonju fannuwwi, fasalnju ye ruwwi, 38 koro mananju ye karwundon napcǝnni, dalilnjudǝ kam cunodǝnadǝa kasadduwwi nangaro. 39 Kitawuwadǝa kǝla hangallayen kǝranuwi, tayilan ro sawisoye fanduwiro tǝmanuwwa nangaro, amma kitawu anima kǝlanin sheda cado! 40 Adǝ yaye naniro isuwe ro sawisoye fandoro wayew.

41 «Amben gǝni daraja makki. 42 Amma nayia nonjakkǝna, kǝrawo Alaye karwundon bawo. 43 Cu Bawaniyen kadikko, amma wua moworo wasew. Kam gade cu kǝlanjuyen kadioa, tia mowuwi. 44 Nayi daraja kattendon manuwi, amma daraja Ala runjuyen isidǝa manuwwawodǝ, ndayilan gǝle ranguwe wua sasarawi? 45 Bare wuma nayia na Bawadǝyen ngadarnjakkiro tǝmanuwwi. Ngadarmandodǝ tima Nawi Musa wo, kam duwon tǝmando tiro yakkuwwadǝ. 46 Ca Nawi Musaa jiremaro yasarawwaa, wu yea sasarawi, kǝlanin ruwujǝna nangaro. 47 Amma awo ruwujǝnadǝa yasarawwia, ndayin gǝle manani yasarawi?» yeno.

6

Isaye am dǝwu uwu ambadu

(Mat 14.13-21; Mar 6.30-44; Luk 9.10-17)

1 Ngawo adǝyen Isa bǝrǝm Galileye tia bǝrǝm Tiberiyasselan bowojaidǝye cinju todǝro koyeno. 2 Jama kada ye tia geya, alama ajabba ajabba kǝla am dondiyen cǝdi caruna nangaro. 3 Daji Isa kǝla kau kuruwu laayero juwane fuwurawanju-a rokko napkera. 4 Akko sala Laya Njǝkkayirambe sala yaudiyayedǝ karǝnjǝna. 5 Isa kǝla sapce jama kada nanjuro isairo kirunniya, Filibusso: «Ndaran burodi yuwiye am ani jagaroro?» cǝne kiworo. 6 Adǝa wuldunjudǝ, Filibussa rijapturo, dalilnjudǝ Isa kǝlanjuma awo cǝdidǝa nojǝna nangaro. 7 Daji Filibusse tiro: «Wundunja yaye burodi gana laa cuwandoro dinariyus* yer yindima cǝdiwawo!» 8 Fuwurawadǝye falnja Andarawus yaana Siman Biturusse tiro: 9 «Akko na adǝn tadaana laa burodi sayirre uwu-a buni yindi-a cǝdana mbeji, amma am ngǝwu aniro awi cǝddi?» yeno. 10 Isaye tayiro: «Jamadǝa yakkowo napca,» yeno. Nadǝn kajim kǝɍi tǝnas mbeji nangaro, amdǝ napkera. Tayi kongwadǝ alama dǝwu uwu gai. 11 Daji burodidǝa ngoje Alaro ardiyenniya, am napkadadǝro dagaryeyeno. Bunidǝ yen ngai cǝde, har mǝradunja galyeno. 12 Jawune kulyeranniya, Isaye fuwurawanjuro: «Njongowa gapcanadǝa cammowo, bare awima faccǝgǝnni,» yeno. 13 Adǝgaima njongo burodi uwu sayirre am jawune koljanayedǝa capcane jowo mewun yindin kesǝmbǝɍo. 14 Jamadǝ alama ajabba Isa cǝdǝnadǝa kerunniya, tayiye: «Jiremaro kam adǝ tima nawi duniaro isimadǝ† wo!» cani. 15 Adǝ nangaro isane tia dunodunon cadane mairo cadiro asuyenniya, Isa tayia kolje runju tok kǝla kaudǝyero walde giwa.

Isaye kǝla ingiyen silan ledu

(Mat 14.22-36; Mar 6.45-56)

16 Dunia kajiriyenniya, fuwurawa Isayedǝ ci bǝrǝmbero jǝpcagane 17 maararo ngasaye kanji bǝrni Kafarnaambero faljane kodu badiyera. Dunia lǝmjǝna, Isa ye koroma tayia najǝgǝnni. 18 Karuwa dunoa cije fuje, har bǝrǝmdǝ jauro camballadan. 19 Kilometǝr uwu bi arakku gairo ledu kedǝnniya, Isa kǝla ingiyen silan leje maaradǝa karǝnji kero. Kerunniya, jauro riyera. 20 Amma Isaye tayiro: «Wuma, bare rinuwwi!» yeno. 21 Daji fuwurawadǝ karwu kǝjiaro curo maaradǝyen tia camoye kǝrgaanniyama, maaradǝ na lejaidǝro kadio.

22 Wajǝnanjua jama ci bǝrǝmbe todǝn napcanadǝ maara falma nadǝn dǝgaro asuyera. Koro Isa maaradǝro fuwurawanju-a rokko ngaanni, amma runja leyeraro nojana. 23 Daji maarawa gade bǝla Tiberiyasselan karǝn na Kǝma Isa Alaro ardije burodi jagǝrǝnadǝyero kadira. 24 Jamadǝ Isa ye bawo, fuwurawanju ye baworo kerunniya, daji maarawadǝro ngasaye bǝrni Kafarnaambero tia maduro leyera.

Isa kǝmbo ro fandoye

25 Jamadǝ ci bǝrǝmbe todǝn Isaa kewandǝnniya, tiro: «Sayinna, sawi na adǝro kadim?» cane keworo. 26 Isaye: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, alama ajabba ajabba ruwwa nangaro gǝni, burodi ngǝruwe kulluwwa nangaro wua masuwi. 27 Bare kǝmbo njǝpci adǝro kida diwwi, amma kǝmbo ro sawisoyero kida dewo, kǝmbo duwon Tada Kambedǝ nayiro njadidǝ, awoa Ala Bawadǝ tawa kǝnduwonjuyedǝa Tada Kambedǝro gǝnajǝgǝna.» 28 Daji tiro: «Kida Alayedǝa dioro awi gǝle diye?» cane keworo. 29 Isaye tayiro: «Kida Alayedǝ tima kam cunodǝnadǝa kasaddowo!» yeno.

30 Tiro: «Alama ajabba jiɍi fi dime ruiye nia kasannjiye? Awi gǝle dimi? 31 Kaariyande kǝmbo tiro man‡ canidǝa karaalan jawuna, kitawulan ruwuwadadǝ gai: “Tayiro kǝmbo samelan isǝnadǝa jaworo kaino.”»† 32 Isaye: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, Nawi Musa gǝni kǝmbo samelan isǝnadǝa njado, amma Bawanima nayiro kǝmbo jireye sameyedǝa njadi. 33 Awoa kǝmbo Alayedǝ, tima kam samelan jǝpce duniaro ro sawisoye cimadǝ wo!» 34 Daji tiro: «Kǝma, sawisoro kǝmbo adǝa andiro sadǝne!» yera.

35 Isaye tayiro: «Wuma kǝmbo ro fandoyedǝ wo! Kam naniro isǝnamadǝ tǝmmaro kǝna fanjiwawo, koro kam wua mǝrsasǝnamadǝ ye tǝmmaro ngudu fanjiwawo. 36 Amma nayiro wulnjagakkǝna, wua suruwwa duwon, njasarairo wayew. 37 Am duwon Bawadǝ wuro sina samma naniro isai, koro kam naniro isǝnadǝa tǝmmaro wakkiwawo. 38 Awo karwuni cǝraana gǝni, awo ti wua sunodǝnadǝ cǝraana dioro samelan jǝpkekko. 39 Awo ti wua sunodǝnadǝ cǝraanadǝ tima am wuro sinadǝye falmaa fuddǝkkiwawo, amma yim daryeyea§ tayia karmolan sangǝkki. 40 Akko awo Bawani cǝraanadǝ, wundu duwon Tadadǝa cure kasaccǝnadǝ ro sawisoye cuwandi, koro yim daryeyea wu ye tia karmolan sangǝkki,» yeno.

41 Tima kǝmbo samelan isǝnadǝ wo cǝnna nangaro, yaudiyadǝ karwunja waje: 42 «Ti adǝ Isa tada Isuwuye, gǝna? Bawanju-a yanju-aa noniyena, gǝna? Ndayin gǝle samelan kadikko cǝni?» yera. 43 Isaye tayiro: «Bare karwundo wajǝnni! 44 Wunduma rakce naniro isiwawo, sai Bawa wua sunodǝnamadǝ tia gǝrjiyiya. Wu ye yim daryeyea tia karmolan sangǝkki. 45 Akko awo curo kitawuwa nawiyayen ruwuwadadǝ: “Tayi sammaa Ala alamji.”† Wundu duwon Bawadǝa fanje asujǝnamadǝ naniro isi. 46 Ti Alayen isǝnadǝro kajia, wunduma Bawadǝa curunni. Tidǝ Bawadǝa curuna. 47 Jiremaro nayiro wulnjagakki, kam wua mǝrsasǝnamadǝ ro sawisoye cuwandi.

48 «Wuma kǝmbo ro fandoyedǝ wo! 49 Kaariyando kǝmbo tiro man canidǝa karaan jawuna, koro sanuna. 50 Amma kam duwon kǝmbo samelan isidǝa juwuidǝ, nuiwawo. 51 Wuma kǝmbo ro fandoye samelan isǝnadǝ wo. Kam kǝmbo adǝa juwuia, sawisoro dǝgai. Kǝmbo duwon duniaro ro sawisoye cawandoro yikkidǝ, tima da tiyiniye wo.»

52 Adǝ nangaro yaudiya kattenjan kambiwu cade: «Ndayin gǝle rakce da tiyinjuye sade ngǝriyo?» cani. 53 Isaye: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, da tiyi Tada Kambedǝa ngǝruwwawoa, bunju ye yawwawoa, nayilan ro bawo. 54 Kam duwon dani jǝgǝre buni caimadǝ ro sawisoye cuwandǝna, koro wu ye yim daryeyea tia karmolan sangǝkki. 55 Dani ye kǝmbo jireye, buni ye kǝnja jireye. 56 Kam dani jǝgǝre buni caimadǝ wulan dǝgai, wu ye tilan dǝgakki. 57 Jiɍi Bawa Kǝndǝgaima wua sunode ti nangaro wu ye roa dǝgakkidǝ gai, kam duwon wu kǝmbonju womadǝ, wu nangaro ti ye roa dǝgai. 58 Adǝma kǝmbo jireye samelan isǝnadǝ wo, jiɍi kaariyandoso jawune sanunadǝ gai gǝni. Kam kǝmbo adǝa juwunamadǝ sawisoro dǝgai,» yeno. 59 Curo dandal bǝrni Kafarnaamben jamadǝa alamji duwon, Isa awo ania wulyeyeno.

Mana ro sawisoye

60 Fuwurawa Isaye ngǝwunja adǝa fangeranniya, tayiye: «A! Mana adǝ jauro jau! Wundu gǝle rakce tia fanji?» yera. 61 Isa karwunja mana adǝa wajiro asuyenniya, tayiro: «Adǝ cakke talluwi wa? 62 To, Tada Kambedǝ nanju caye dǝganadǝro walde leji ruwia, nda? 63 Ruhu Alaye tima ro njomadǝ wo, kǝnduwo kambedǝ awimaro faidajiwawo. Mana nayiro wulnjagakkǝnadǝ ruhu ye, ro ye. 64 Amma curondon am laa kasaccanni mbeji,» yeno. Tǝn badiduramnin Isa am tia kasaccannidǝ-a kam tia sǝrǝcciyidǝ-aa nojǝna. 65 Daji Isaye: «Adǝma nangaro nayiro wulngeyerakko, wunduma rakce naniro isiwawo, sai Bawadǝ tiro amarjiyiya duwon,» yeno.

66 Kǝla adǝyen fuwurawa Isaye ngǝwunja tia ga koljane ngaworo walladara. 67 Daji Isaye mewun yindindǝro: «Nayi ye wua kolsuwiya, raawwa wa?» cǝne tayia kiworo. 68 Siman Biturusse tiro: «Kǝma, na wunduyero gǝle leniye? Nima mana ro sawisoyea wo! 69 Yasaraiyena ye, noniyena ye, nima Tayir Alayedǝ* wo!» yeno. 70 Isaye tayiro: «Wu gǝna nayi mewun yindindǝa kǝrenjakko? Amma kamndo fal sedan!» yeno. 71 Adǝa kǝla Yahusa tada Siman Iskariyotten wulyeno, dalilnjudǝ tima mewun yindindǝye falnja mukko kǝladowayero Isaa sǝrǝcciyidǝ wo.

7

Kasattunambu yaanawa Isaye

1 Ngawo adǝyen Isa cidi Galileyen didiriyeno. Cidi Yahudiyayen didiridu cǝraanni, yaudiyadǝ tia roro njejoro majai nangaro. 2 Ngǝmǝri Leimaye sanju karǝngenniya, 3 yaanawa Isaye tiro: «Na adǝn cine cidi Yahudiyayero lene, fuwurawanǝmsodǝ ye kida dimidǝa caroro. 4 Kam nowadaro waldu cǝraanamadǝ awo cǝdidǝa gǝrajiwawo. Awo ania dimia, duniaro fǝledǝgǝne!» yera. 5 Ase, yaananjudǝma tia kasaccanni. 6 Daji Isaye tayiro: «Sani koroma cǝdǝnni, amma sandodǝ sawiso dabbargada. 7 Duniadǝ rakce nayia wanjaiwawo, amma wua wasǝna, dalilnjudǝ kǝndonju diwi wullǝkki nangaro. 8 Nayidǝ na ngǝmǝridǝyero lenowo, wudǝ ngǝmǝri adǝro lekkiwawo, sani koroma cǝdǝnni nangaro,» yeno. 9 Awo ania tayiro wulyeyenniya, cidi Galileyen napkeno.

Isa Ngǝmǝri Leimayen

10 Amma yaanawanjudǝ na ngǝmǝridǝyero leyeranniya, Isa ye federo gǝni, asǝrlan cije leyeno. 11 Yaudiyadǝ na ngǝmǝridǝyen tia majane: «Ti ndaran?» cani. 12 Koro curo jamadǝyen am kada kǝlanjun kambiwu kedo. Laaye: «Ti kam ngǝla,» cani, laa ye: «A'a, amba cuwatki,» cani. 13 Amma wunduma kǝla Isayen federo mana cǝdiwawo, yaudiyadǝa rijana nangaro.

14 Daji ngǝmǝridǝ dawunjun duwon, Isa Fado Alayero ngaye jamaa alamdu badiyeno. 15 Yaudiyadǝ ajapcane: «Kam adǝ ngaltema kǝrajǝnnidǝ, ndayin kitawudǝa noyeno?» cani. 16 Isaye tayiro: «Alamdunidǝ wuye gǝni, ti wua sunodǝnadǝye. 17 Kam awo Ala cǝraanadǝa dio cǝraanaa, alamdudǝ wuye gǝni, Alayero noji. 18 Kam ngumnjun mana cǝdimadǝ daraja kǝlanjuye maji, amma kam tia cunodǝnadǝye daraja majidǝ, tidǝ jirema, koro tilan jirenambu bawo. 19 Nawi Musa nayiro Attauradǝa njadǝna, gǝna? Amma wundundoma wadawanjudǝa jǝgaiwawo. Awiro wua roro njejoro manuwi?» yeno. 20 Jamadǝ tiro: «Ni karuwama! Wundu nia njejoro maji?» yera. 21 Isaye tayiro: «Awo ajabba fal kidǝkkǝniya, nayi samma ajapkew! 22 Nawi Musa wada kajaduye njadǝna, adǝ yaye kajadǝ tiyen gǝni, kaariyadǝyen kadio, koro yim tustuyea kam kajanuwi. 23 Bare wada Nawi Musaye ganambu tǝdǝnniro yim tustuyea kam kajanuwia, awiro gǝle kǝla yim tustuyea kam sǝramba isangagǝkkǝnayen wuro gǝrgasǝgǝwi? 24 Bare kuro simben shara diwwi, amma kǝla jireyen shara dewo!» yeno.

Isama Almasiwu Alayedǝ wo?

25 Daji am Jerujalembe laaye: «Tima gǝna kam duwon tia roro njejoro majaidǝ? 26 Akkonju federo mana cǝdi duwon, awima tiro wuljaganni. Ra, jiremaro wurawandedǝ tia Almasiwuro asujana wa? 27 Na kam adǝ isǝnadǝa noniyena. Amma Almasiwudǝ isiya, wunduma na isǝnadǝa nojiwawo,» yera. 28 Daji Isa Fado Alayen jamadǝa alamdu cǝdi duwon, kowo sapce: «Wua nosuwwa, koro na isǝkkǝnadǝ yea nonuwwa. Ngumnin gǝni kadikko, amma ti wua sunodǝnamadǝ jirema. Tia nonuwwi. 29 Wu tia nokkǝna, dalilnjudǝ nanjun kadikko, koro tima wua sunodo,» yeno. 30 Adǝ nangaro Isaa taro mayera, amma wunduma tiro mukko gǝnajǝgǝnni, sanju koroma cǝdǝnni nangaro. 31 Curo jamadǝyen ngǝwunja tia kasaccane: «Almasiwu isiya, alamaso kam adǝ cǝdǝnadǝa kojǝna cǝdi wa?» cani.

Gureduwuye Isaa taro madu

32 Farisawa jamadǝ awo ania kǝla Isayen wuljai fangeranniya, wurawa ɍimannaye-a Farisawa-a Isaa taro gureduwu Fado Alayea juwayera. 33 Isaye tayiro: «Kawu ganaro nayi-a rokko dǝgakki, ngawo adǝyen na ti wua sunodǝnadǝyero waldǝkki. 34 Wua masuwi, amma suwanduwwawo. Na dǝgakkiro ranguwe isuwwawo.» 35 Daji yaudiyadǝ kattenjan: «Ndara leji na duwon rangiye tia fandiyewawodǝ? Ra, yaudiya curo am lardu Gǝressero tatardaanadǝyero wa leje am Gǝressedǝa alamji? 36 Awi maana awo wuljǝnadǝye? “Wua masuwi, amma suwanduwwawo. Na dǝgakkiro ranguwe isuwwawo.”»

Ingi ro fandoye bǝrǝm gai

37 Yim daryeye yim kura ngǝmǝridǝyea Isa cije daje kowo sapce: «Kam duwon ngudunjuamadǝ, naniro iso ca! 38 Kam wua kasansǝnamadǝ, kitawulan ruwuwadadǝ gai: “Ingi ro fandoye bǝrǝm gai karwunjun culuwe falalaji!”» 39 Adǝa wuldunjudǝ, kǝla Ruhu Alaye am tia kasaccanamadǝ fuwun cawandiyen wulyeno. Amma sa adǝn Ruhudǝ koroma tinni, dalilnjudǝ Isa koroma darajanjuro ngaanni nangaro.

Yaktu jamaye kǝla Isayen

40 Jamadǝ mana ania fangeranniya, laanjaye: «Kam adǝ tima jiremaro nawidǝ wo!» cani. 41 Laaye: «Kam adǝ tima Almasiwudǝ wo!» cani. Amma laaye koro: «Almasiwudǝ cidi Galileyen wa isi? 42 Ra, kitawulan Almasiwudǝ ti kaduwu Mai Daudaye, koro bǝla Baitalami na Mai Dauda dǝganadǝn isi† cǝnna, gǝna?» 43 Adǝgaima kǝla Isayen jamadǝ kǝwu yindiro yakkadara. 44 Curonjan laanja tia taro mayera, amma wunduma tiro mukko gǝnajǝgǝnni.

Kasattunambu wurawa yaudiyaye

45 Gureduwu Fado Alaye walladaranniya, wurawa ɍimannaye-a Farisawa-a tayiro: «Awiro Isaa kuduwwidǝ?» cane keworo. 46 Gureduwuye: «Ngalte wunduma kam adǝ gairo mana cǝdǝnni!» yera. 47 Daji Farisawaye tayiro: «Nayi yea jambanjana wa? 48 Wurawa adinwuye* bi Farisawaye kam laa tia kasaccǝna mbeji wa? 49 Amma jama Attaura Nawi Musaye nojanni adǝ baskuwada!» yera.

50 Daji Nikodimus, ti duwon Farisawaye falnja na Isayero calan lejǝnadǝ, tayiro: 51 «Kǝla wadandeyen kambe cinjun fanniye awo cǝdidǝa noniyendelan tiro shara yiddiyewawo, gǝna?» cǝne kiworo. 52 Amma tiro: «Ni ye kam Galileye wa? Kitawudǝa kǝrane rui, nawi fima cidi Galileyen culuwunni!»

Kamu kǝnjǝna cǝdilan ta

53 [Daji wundu yaye fannjuro walladan.

8

1 Isa Kau Jaitunnero leyeno. 2 Suwa lǝp koro walde Fado Alayero leyeno. Am samma nanjuro isai duwon, napce tayia alamdu badiyeno. 3 Daji malǝmba Attauraye-a Farisawa-a kamu laa kǝnjǝna dio cǝdi cadanaa cawude dawunjan tia casakke dayeno. 4 Tayiye Isaro: «Sayinna, kamu adǝ kǝnjǝna dio cǝdi duwon, tia keda. 5 Attauralan Nawi Musaye andiro wada sade jiɍi aniro kau gǝgǝpkǝiyo tayia roro yejiyo cǝnna.† To, ni nda, awi wullǝm?» cane tia keworo. 6 Adǝa wuldunjadǝ, Isaa rijapturo awo laa tia burwuduye cawandoro. Amma Isa nguje ngulondon cidi kurda badiyeno. 7 Tiro dama baworo koro caddi duwon, cije tayiro: «Kam curondon biwu bawomadǝ kamudǝro burwon kau gǝpcuwo!» yeno. 8 Koro walde nguje cidi kurda badiyeno. 9 Adǝa fangeranniya, kuran tamiya ganaro kudero fal fallen saptane, har Isa runju kamu fuwunjun daadadǝa kolyera. 10 Isa cije dayenniya, kamudǝro: «Ndaran tayi? Wunduma niro wowom gǝnanjǝgǝnni wa?» cǝne tia kiworo. 11 Tiye: «Kǝma, wunduma wowomsǝnni,» yeno. Daji Isaye tiro: «Wu ye niro wowom gǝnanjǝgǝkkiwawo. Lene, amma adǝn fuwun bare gadero biwu dimmi!» yeno.]

Isa nur duniaye

12 Koro Isa walde jamadǝro mana cǝdde: «Wu nur duniaye. Wundu duwon wua sǝganamadǝ tǝmmaro curo duwuyen lejiwawo, nur roye cuwandi,» yeno. 13 Farisawaye tiro: «Ni kǝlanǝmlan kǝlanǝm shedanǝmi nangaro, shedanǝmdǝ jire gǝni,» yera. 14 Isaye tayiro: «Sheda kǝlaniye dikki yaye, shedanidǝ jire, dalilnjudǝ na isǝkkǝna-a na lekki-adǝa nokkǝna nangaro. Amma nayidǝ na isǝkkǝna-a na lekki-adǝa nonuwwi. 15 Nayidǝ ambo shara kuro kamben yidduwi, amma wu kam fimaro shara yiddǝkkiwawo. 16 Amma shara dikki yaye, sharanidǝ jire, dalilnjudǝ wu runi gǝni, Bawa wua sunodǝnadǝ-a rokko sharaniye nangaro. 17 Wadandoman ruwuwada sheda kam yindiyedǝ jire.† 18 Wuma sheda kǝlaniye dikki, koro Bawa wua sunodǝnadǝ ye kǝlanin sheda cǝdi,» yeno. 19 Daji tiro: «Bawanǝmdǝ ndaran?» yeranniya, Isaye: «Wua nosuwwi, Bawani yea nonuwwi. Ca wua nosuwwaa, Bawani yea nonuwwa,» yeno. 20 Isa Fado Alayen alamdu cǝdi duwon, na sadaa fidaramben mana ania wulyeno. Amma wunduma tia cǝdanni, sanju koroma cǝdǝnni nangaro.

21 Koro Isa walde tayiro: «Wu lekki, koro wua masuwi, koro curo biwundoyen nuwi. Na lekkidǝro nayidǝ ranguwe lenuwwawo,» yeno. 22 Kǝla adǝyen yaudiyadǝye: «Kǝlanju ceji wa? Adǝmaro wa: “Na lekkidǝro nayidǝ ranguwe lenuwwawo,” cǝnidǝ?» yera. 23 Isaye tayiro: «Nayi cidiye, amma wu sameye. Nayi dunia adǝye, amma wu dunia adǝye gǝni. 24 Adǝma nangaro nayiro curo biwuwandoyen nuwi wulngeyerakko. Wuma ti woro kasadduwwia, curo biwuwandoyen nuwi,» yeno.

25 Tiro: «Ni wundu?» cane keworǝnniya, Isaye tayiro: «Awo tǝn badiduramnin wulnjagakkǝnadǝma. 26 Awo ngǝwu kǝlandon wulduye-a sharaduye-a takkǝna, amma ti wua sunodǝnadǝ jirema, koro awo tiyen fakkǝnadǝmaa duniaro wulgǝkki,» yeno. 27 Amma kǝla Bawadǝyen tayiro manajiyidǝro asujanni. 28 Daji Isaye tayiro: «Tada Kambedǝa kǝskaro rogǝwiya, wuma ti woro nonuwi, koro awima kǝlaniro dikkiwawo, amma Bawa wua alamsǝnadǝ gai, awo ania wullǝkkiro nonuwi. 29 Ti wua sunodǝnadǝ wu-a rokko. Wua runi kolsǝnni, dalilnjudǝ sawisoye awowa cǝraanadǝa dikki nangaro,» yeno. 30 Sa Isa adǝa wuljidǝn, am kada tia kasatkera.

Tadawa jireye Nawi Ibrahimbe

31 Daji Isaye yaudiya tia kasaccanamadǝro: «Manani gawia, nayi jiremaro fuwurawani. 32 Jiredǝa nonuwi, jiredǝ ye nayiro nankam kǝlaye njadi,» yeno. 33 Tiro: «Andi kaduwu Nawi Ibrahimbe, koro kaɍea wunduyemaro ngaltema walliyende! Ndayin nankam kǝlaye fandiye nǝmi?» yera. 34 Isaye: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, wundu duwon biwu cǝdimadǝ kaɍea biwuye. 35 Kaɍeadǝ sawisoro gǝni fadon dǝgai, amma tadadǝ sawisoro dǝgai. 36 Adǝ nangaro Tadadǝ nankam kǝlaye njadiya, nankam kǝlayedǝa fanduwi, diye! 37 Nayi kaduwu Nawi Ibrahimbero nokkǝna, amma wua njejoro manuwi, dalilnjudǝ karwundoro manani ngayiwawo nangaro. 38 Wu awo na Bawaniyen rukkǝnadǝa wullǝkki, amma nayi awo bawandoyen fannuwwadǝa diwi,» yeno.

39 Tiro: «Bawandedǝ tima Nawi Ibrahimdǝ wo!» yera. Isaye tayiro: «Ca nayi kaduwu Nawi Ibrahimbea, kǝndo Nawi Ibrahim cǝdǝnadǝa diwi. 40 Kǝrma wu nayiro jire Alayen fakke wulnjagakkǝna duwon, wua njejoro manuwi. Nawi Ibrahim ngaltema adǝa cǝdǝnni! 41 Nayi kǝndo bawandoyedǝa diwi,» yenniya, tiro: «Andia ngǝriwu gǝni sesambo, bawande tilo Ala kǝlanjudǝma!» yera.

42 Isaye tayiro: «Ca Ala bawandoa, wua sǝraawi, dalilnjudǝ akkoni na Alayen kadikko. Kǝlani nangaro gǝni kadikko, tima wua sunodo. 43 Awiro awo nayiro wulnjagakkidǝa asunuwwawodǝ? Dalilnjudǝ mananidǝa ranguwe fannuwwawo nangaro. 44 Bawando tima Yiwulis wo, awo bawando cǝraanadǝa diwiya, raawwa. Tǝn badiduramnin ti kamceji, koro kǝla jireyen dajǝnni, tilan jire bawo nangaro. Kattuwu kamjiya, halnju fǝleji, dalilnjudǝ ti kattuwuma, koro bawa kattuwuye nangaro. 45 Amma wudǝ jire wullǝkkidǝro, wua kasansuwwawo. 46 Wundundo biwu dikkǝnaro shedaji? Jire wullǝkkia, awiro wua kasansuwwawo? 47 Kam Alayedǝ mana Alayedǝa fanji. Dalil nayi fannuwwawoyedǝ, nayi Alaye gǝni nangaro,» yeno.

Isa-a Nawi Ibrahim-a

48 Daji yaudiyadǝye tiro: «Ni kam Samariyaye karuwama niyenadǝ, jirende, gǝna?» yera. 49 Isaye tayiro: «A'a, wulan sedan bawo. Bawaniro daraja yikki, amma nayi wuro daraja njo wanuwwa. 50 Kǝlaniro darajadǝa magǝkkiwawo, amma Fal laa tia maji mbeji, tima sharamadǝ wo. 51 Jiremaro nayiro wulnjagakki, kam duwon mananidǝa ngojǝnamadǝ tǝmmaro nuiwawo,» yeno.

52 Yaudiyadǝye tiro: «Kǝrma nilan sedannaro noniyena! Nawi Ibrahim nuna, nawiya gade ye sanuna, amma niye: “Kam mananidǝa ngojǝnamadǝ tǝmmaro nuiwawo!” nǝmi. 53 Ni bawande Nawi Ibrahimdǝa konǝmma wa? Ti nuna, nawiya gade ye sanuna. Ni wunduro kǝlanǝm ngoyem?» yeranniya, 54 Isaye: «Kǝlaniro daraja yikkia, darajani faidanju bawo. Bawani daraja wuro si, ti duwon tiro Alando nuwidǝ. 55 Tia ngaltema nonuwwi, amma wu tia nokkǝna. “Tia nokkǝni,” wullǝkkia, kattuwuma nayi gairo wallǝkki. Amma tia nokkǝna, koro mananju ngokki. 56 Bawando Nawi Ibrahim karwu jauro kǝjiaro jamanni kuroro cǝraana. Tia cure karwunju kǝjijǝna,» yeno.

57 Daji yaudiyadǝye tiro: «Kǝrwu fiwuma tammi duwon, Nawi Ibrahimba rumma?» 58 Isaye: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, kawu Nawi Ibrahim tambimaro, wu mbeji!» yeno. 59 Adǝ nangaro dongur kauye tiro gǝptuwuro ngoyera, amma Isa gǝrade Fado Alayen kiluwo.

9

Isaye kam kambu tambǝnaa isangaduwu

1 Isa kodu cǝdi duwon, kam laa kambu tambǝnaa kiro. 2 Fuwurawanjuye tiro: «Sayinna, wundu biwu cǝde kam adǝ kambu katambo? Tima ra bawanju-a yanju-a?» cane tia keworo. 3 Isaye tayiro: «Biwunju nangaro gǝni bi biwu bawanjuye-a yanjuye-a nangaro gǝni, Ala tilan kǝndonju fǝlejoro kam adǝ kambu katambo. 4 Kausu duwon, dole kida ti sunodǝnadǝyedǝa diyo! Bunejiya, wunduma rakce kida cǝdiwawo. 5 Wu dunialan dǝgakki duwon, wu nur duniaye,» yeno.

6 Awo ania wulyenniya, kanduɍi cidiro tǝwajiye dije ngoje sim kambudǝyero cingeyeno. 7 Isaye tiro: «Lene, falwu ingi Silowamben* lamdǝne!» yeno. Maana Silowambedǝ tunodǝna. Daji kambudǝ leje lamgadanniya, sim cuwande walladan.

8 Kǝmaskiyanju-a am calan tia lowo cǝdi caruna-adǝye: «Tima gǝna kam napkada lowo cǝdidǝ?» cane keworo. 9 Laaye: «Tima!» cani, laa ye: «A'a, ti gǝni, camunonju,» cani. Amma kamdǝye: «Wuma, diye!» cǝni. 10 Adǝ nangaro tiro: «Ndayin gǝle sim kiwandǝm?» cane keworo. 11 Tayiro: «Kam tiro Isa canidǝ cidi dije simmiro cinjiye wuro: “Lene, Silowamlan lamdǝne!” yeno. Daji lekke lamgadakkǝniya, sim kiwandǝkko!» yeno. 12 Tiro: «Kam attǝ ndaran?» yeranniya, tayiro: «Nokkǝni,» yeno.

Farisawaye kambu sim cuwandǝnadǝro koro njǝddo

13 Daji kam calan kambudǝa na Farisawayero kewudo. 14 Yim duwon Isa cididǝa dije sim kambudǝye kajǝnadǝ yim tustuye. 15 Koro Farisawadǝ waldane kamdǝa jiɍi fin sim kiwandoro keworo. Tayiro: «Cidi dije simmiro cinjiye lamgadakkǝniya, rukki,» yeno. 16 Farisawadǝye laanjaye: «Kam adǝ Alayen gǝni kadio, yim tustuyero daraja cinni nangaro,» cani. Amma laanjaye: «Awiawin biwuma rakce alamaso ngai cǝdi?» cani. Daji tayi kǝwu yindiro yakkadara. 17 Koro Farisawadǝ waldane kambudǝro: «Awi kǝla kam simmǝm kajǝnadǝyen wullǝmi?» cane keworǝnniya, tiye: «Ti nawi,» yeno.

18 Amma yaudiyadǝ ti kambu duwon curuiro waljǝnadǝa njasarairo wajane har bawanju-a yanju-aa bowoyera. 19 Tayiro: «Adǝ tadando wa? Ti kambu katambo nuwidǝ? To, awiawin kǝrma curuiro walyeno?» cane keworo. 20 Bawanju-a yanju-aye: «Ti tadande ye, kambu katambo yero noniyena. 21 Amma jiɍi fin kǝrma curuiro bi wundu simnju kajoro noniyende. Ti tadaana gǝni, tia korowo! Cinjuman wulji,» yera. 22 Bawanju-a yanju-a adǝa wuldunjadǝ, yaudiyadǝa rijana nangaro. Caman tayidǝ wundu duwon Isa Almasiwuro kasaccidǝa dandallan cattuluwi canna. 23 Adǝma nangaro bawanju-a yanju-adǝye: «Ti tadaana gǝni, tia korowo!» yera.

24 Koro caye baworo waldane yaudiyadǝ kam calan kambudǝa bowojane tiro: «Alaro daraja ye!† Noniyena, kam adǝ biwuma,» yera. 25 Tayiro: «Ti biwuma bi biwuma gǝniro nokkǝni. Awo fal nokkǝna, wu kambu duwon kǝrma rukki,» yeno. 26 Daji tiro: «Awi niro njǝddo? Ndayin simmǝm kayeno?» cane keworǝnniya, 27 tayiro: «Wulnjagakkǝnama, fannuwwi. Awiro gademinno fandu rawuw? Nayi ye fuwurawanjuro wa waldu rawuw?» yeno. 28 Tia rarajane tiro: «Nima fuwuranju wo, amma andidǝ fuwurawa Nawi Musaye! 29 Ala Nawi Musaro mana cǝddǝnaro noniyena, amma ti adǝ ndaran kadiomaro noniyende!» yera.

30 Kamdǝye tayiro: «Simmi kajǝnama, ndaran kadioro nonuwwidǝ jauro ajabba! 31 Ala biwuwua kǝrǝnjiwaworo noniyena, amma wundu duwon Alaro daraja ce awo cǝraanaa cǝdimadǝ, Ala tia kǝrǝnji. 32 Tǝn dunia alaktǝnayeman wunduma kam kambu tambǝnaye sim kajǝnadǝa ngalte fanjǝnni. 33 Kam adǝ Alayen gǝni kadioa, awima rakce cǝdiwawo!» yeno. 34 Tayiye tiro: «A! Ni curo biwuyen tambǝmma duwon andia alamsami!» cane tia deyaro kettuluwo.

Kambuwa jireye

35 Isa kamdǝa dandaldǝn cattuluwunaro fangeno. Ti-a kattadǝranniya, tiro: «Tada Kambedǝa kasaddǝmma wa?» yeno. 36 Kamdǝye: «Kǝma, wundu ti wo duwon tia kasaddǝkkidǝ?» cǝne kiworo. 37 Isaye tiro: «Tia rumma, koro tima niro mananjiyidǝ wo!» yenniya, 38 daji kamdǝye: «Kǝma, kasaddǝkkǝna,» cǝne tiro ambǝtkeyeno.

39 Daji Isaye: «Shara kamduro dunia adǝro kadikko, am caruiwawomadǝ caroro, koro am caruimadǝ kamburo waljaro!» yeno. 40 Farisawa nanjun dasaana laa mana adǝa fangeranniya, tiro: «A! Andi ye kambu wa?» yera. 41 Isaye tayiro: «Ca nayi kambua, biwundo bawo, amma kǝrma: “Ruiye!” nuwi nangaro, biwundoa dǝgawi,» yeno.

10

Misal bǝri dimiyaye

1 «Jiremaro nayiro wulnjagakki, kam duwon bǝri dimiyayero cinnayen ngayiwawo na gadeyen tacce ngayimadǝ, ti barwu ye, jawalkorjima ye. 2 Amma kam cinnayen ngayimadǝ, tima sǝni dimiyadǝyedǝ wo. 3 Cinna guredumadǝ tiro kajiyi, dimiyadǝ ye kowonju fanjai. Dimiya kaanjua cunjalan bowoje cuttuluwi. 4 Kaanju sammaa cuttuluwiya, fuwunjaro koje dimiyadǝ tia jagai, kowonju nojana nangaro. 5 Tǝmmaro kusotto jagaiwawo, tin kuruwunno ngǝrǝmjai, kowo kusottowaye nojanni nangaro,» yeno. 6 Isa tayiro misal adǝa wulyeyeno, amma maananjudǝa asujanni.

Isa sǝni ngǝlama

7 Koro Isa walde: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, wuma cinna dimiyayedǝ wo. 8 Am burwosane isanadǝ samma barwuso ye, jawalkorjimaso ye, amma dimiyadǝ tayia fanjanni. 9 Wudǝ cinna. Kam wuyen ngayia, njǝkkawo cuwandi. Ngaye culuwi, sǝniram ye cuwandi. 10 Barwudǝ ndaldu so, njejo so, bannadu soro gǝnia, awima gade dioro isiwawo. Amma wudǝ am ro har tayilan gapcǝna cawandoro kadikko.

11 «Wu sǝni ngǝlama. Sǝni ngǝlamadǝ dimiya nangaro ronju ci. 12 Kidamadǝ sǝni gǝni, dimiyadǝ ye kaanju gǝni. Buldu kǝnde cǝdi curuiya, dimiyadǝa kolje cǝgasi, daji buldudǝ ise tayia cǝdane tatarji. 13 Tidǝ kidama nangaro, dimiyadǝro lambonju bawo.

14 «Wu sǝni ngǝlama. Dimiyanidǝa nokkǝna, tayi ye wua nosana, 15 jiɍi Bawa wua nosǝna, wu ye tia nokkǝnadǝ gai. Dimiyadǝ nangaro roni yikki. 16 Koro dimiya gade bǝri adǝye gǝni takkǝna. Tayi yea dole kudǝkki, koro kowoni fanjai. Daji bǝri fal ye, sǝni fal yero waljai. 17 Bawadǝ wua sǝraana, roni yikkiya, waldǝkke mowokki nangaro. 18 Wunduma rakce roni ngojiwawo, amma rawonin tia yikki. Kǝnduwo nanin tia njoye mbeji, koro kǝnduwo nanin tia mowoye mbeji. Adǝma wada Bawaniyen fandǝkkǝnadǝ,» yeno.

19 Kǝla mana aniyen yaudiyadǝ caye baworo kǝwu yindiro yakkadara. 20 Ngǝwunjaye: «Kai! Ti karuwama, joɍi! Awiro tia kǝrǝnnuwi?» cani. 21 Am laaye: «Adǝ mana karuwamaye gǝni. Karuwama rakce kambuye sim kaji wa?» cani.

Isa Ngǝmǝri Barga Dǝptuwuyen

22 Binǝm Jerujalemnin Ngǝmǝri Barga Dǝptuwuye* cadi duwon, 23 Isa balballa Fado Alayen tiro Ngurwo Nawi Mai Sulemanaye canilan dadaji. 24 Daji yaudiyadǝ tia dirijane kǝljane tiro: «Har sawiro andia curo duwuyen kolsami? Nima Almasiwudǝ woa, federo wulsagane!» yera. 25 Isaye tayiro: «Nayiro wulnjagakkǝna, amma wua kasansuwwi. Kǝndo cu Bawaniyen dikkidǝ wua shedasi. 26 Amma wua kasansuwwawo, nayi curo dimiyaniyen bawo nangaro. 27 Dimiyanidǝ kowoni fanjai. Tayia nokkǝna, wua sagai. 28 Tayiro ro sawisoye yikki, koro tǝmmaro sanuiwawo. Wunduma tayia mukkonin cǝmoyiwawo. 29 Bawani tayia wuro sinadǝ awo sammaa nankuran kojǝna. Wunduma rakce tayia mukko Bawadǝyen cǝmoyiwawo. 30 Wu-a Bawadǝ-a tilo,» yeno.

31 Daji yaudiyadǝ tia roro njejoro waldane dongur kauye tiro gǝgǝptuwuro ngoyera. 32 Isaye tayiro: «Kǝndo ngǝla kada Bawaniye nayiro fǝlenjagakkǝna. Finja nangaro wuro dongur kauye gǝgǝmsuwe sesuwi?» cǝne kiworo. 33 Yaudiyadǝye tiro: «Kǝla kǝndo ngǝlayen gǝni, kǝla Alaa gaskadunǝmben njejiye. Ni kam duwon kǝlanǝm Alaro ngonǝmidǝ!» 34 Isaye tayiro: «Kitawundon ngai ruwuwada, gǝna? “Wuye: Nayi alawa!”† cǝnna. 35 Kitawu Alayedǝ rakce baworo tǝdiwawo. Ala am duwon tayiro mananju cinadǝro alawa cǝnnaa, 36 awiro wu duwon Ala kǝrese duniaro sunodǝnadǝro Alaa gaskanǝkkǝna nuwi, wu Tada Alaye nǝkkǝnadǝro? 37 Kǝndo Bawaniyedǝa dikkiwawoa, bare wua kasansuwwi. 38 Amma tayia dikkia, kasansuwwawo yaye, kǝndodǝa kasaddowo, nonowo asunowo Bawadǝ wulan kǝrga, wu ye Bawadǝn kǝrgakkoro.» 39 Koro waldane tia taro mayera, amma mukkonjan kiluwo.

40 Koro Isa walde ngawo bǝrǝm Jordaniyen na Nawi Yahaya kasala tuwaye cǝdǝnadǝro leje napkeno. 41 Daji am kada nanjuro isane: «Nawi Yahaya awo ajabba falma cǝdǝnni, amma awo kǝla kam adǝyen wuljǝna samma jire!» yera. 42 Adǝgaima am kada nadǝn Isaa kasatkera.

11

Karmo Lajarusse

1 Curo bǝla Baitaniyen na Meram-a yanjugǝna Marta-a dasaanadǝn kam laa dondi mbeji, cunju Lajarus. 2 Ti Lajarusdǝ yanjugǝna Meram kamu duwon kawudi si Kǝmayedǝro fijiye kanduɍi kǝlanjuyen cinjǝnadǝye. 3 Yaana yindidǝ kam laa na Isayero canode: «Kǝma, kam raammadǝ dondi,» yeno. 4 Adǝa fangenniya, Isaye: «Kǝndondi adǝye njeroramnju karmo gǝni, Alaro daraja ci, koro Tada Alaye ye tiyen daraja cuwandoro!» yeno.

5 Isa Marta-a yanjugǝna-a Lajarus-aa cǝraana. 6 Daji Lajarus dondiro fangenniya, na dǝganadǝn koro kawu yindiro napkeno. 7 Ngawo adǝyen Isaye fuwurawanjuro: «Ciniyo, cidi Yahudiyayero waldiyo!» yeno. 8 Fuwurawanjuye tiro: «Sayinna, tussǝnni yaudiyadǝ nia dongur kauyen njejoro mangera, koro nadǝro waldǝmi?» yera. 9 Isaye tayiro: «Dabdulan sa mewun yindin dǝga, mare? Kam kausu lejia, taljiwawo, nur dunia adǝyedǝa curui nangaro. 10 Amma kam bune lejia, talji, tilan nur bawo nangaro,» yeno.

11 Adǝa wulyenniya, Isaye tayiro: «Sawande Lajarus kǝnǝm cǝdi, lekke tia sangǝkki,» yeno. 12 Fuwurawadǝye tiro: «Kǝma, kǝnǝm cǝdia, ngaji,» yera. 13 Isa kǝla karmo Lajarussen manajǝna, amma tayidǝ kǝla kǝnǝmben manajiro tǝmayera. 14 Daji Isaye federo tayiro: «Lajarus nuna. 15 Nayi nangaro wu nadǝn bawodǝro kǝji fakki, wua kasansoworo. Cinowo nanjuro leniyo!» 16 Daji Toma kam tiro Kawu canidǝ fuwurawa gadedǝro: «Andi ye leniyo Isa-a rokko nuiyo!» yeno.

Isa kǝma cinowo duniaye-a ro sawisoye-aye

17 Isa kadinniya, ase Lajarus kawunju dewu rai curo kauriyen. 18 Bǝla Baitaniyedǝ karǝn Jerujalemben, kattenja alama kilometǝr yakku gai, 19 koro yaudiya kada na Marta-a Meram-ayero kǝla karmo yanjagǝnayen tayia tajiduro isana. 20 Marta Isa kǝnde cǝdiro fangenniya, cije tia kapkeyeno, amma Meram fadon napkeno.

21 Martaye Isaro: «Kǝma, ca ni na adǝnna, yanigǝna bawojǝnni. 22 Amma kǝrmamaro awi yaye Alaa korǝmiya, Ala njiro nokkǝna,» yeno. 23 Isaye tiro: «Yanǝmgǝna karmolan walje ciji,» yeno. 24 Martaye: «Yim daryeye yim cinowo duniayea karmolan walje cijiro nokkǝna,» yeno. 25 Isaye tiro: «Wuma cinowo duniaye-a ro-adǝ wo! Kam wua kasansǝnamadǝ, bawoji yaye, roa dǝgai.* 26 Koro wundu duwon roa dǝgane wua kasansǝnamadǝ tǝmmaro nuiwawo. Adǝa yasaramma wa?» yenniya, 27 tiro: «Aaa, Kǝma, nima Almasiwu Tada Alaye duniaro isǝnadǝ woro kasaddǝkkǝna,» yeno.

28 Adǝa wulyenniya, Marta leje yanjugǝna Meramba bowoje asǝrlan tiro: «Sayinna isǝna, nia bowonji,» yeno. 29 Meram adǝa fangenniya, nagatto cije nanjuro leyeno. 30 Isadǝ bǝlaro ngaanni, kuamison na Marta tia kapcǝgǝnadǝn kǝrga. 31 Yaudiya duwon curo fadoyen tia tajijanadǝ Meram nagatto cije culuwunaro kerunniya, tia geya. Kauriro so dioro lejiro tǝmayera.

32 Daji Meram na Isa dǝganadǝro ise tia kirunniya, fuwunjun tungurumje tiro: «Kǝma, ca ni na adǝnna, yanigǝna bawojǝnni,» yeno. 33 Isa Meram-a yaudiya ti-a rokko isanadǝ-a cesiriro kirunniya, karwunju kuttaje hangalnju caa ciyeno. 34 Tayiro: «Ndararo tia kekkuw?» cǝne kiworǝnniya, tayiye tiro: «Kǝma, are rui!» yera. 35 Daji Isa so ngoyeno. 36 Yaudiyaye: «Jiɍi tia cǝraanadǝa ruiwo!» yera. 37 Amma laanjaye: «Ti kambuye sim kajǝnadǝ rakce Lajarussa karmoro cǝkkayiwawo wa?» yera.

Isaye Lajarussa karmolan sango

38 Koro Isa karwunju jauro bannadǝna duwon, kauridǝro leyeno. Kauridǝ kul kauye, koro cinju kau kuralan jakkada. 39 Isaye: «Kaudǝa tuluwowo!» yeno. Marta yaana kam bawojǝnadǝye tiro: «Kǝma, jauro kinaji. Bawojǝnadǝ, kawunju dewu rai, diye!» yeno. 40 Isaye tiro: «Wulnjǝgǝkkǝni wa? Yasarammaa, daraja Alaye rumi,» yeno. 41 Daji kaudǝa kettuluwo. Isa kǝla samero sapce: «Bawa, wua kǝrǝnsǝmmadǝro wusenjǝkkǝna. 42 Sawiso wua kǝrǝnsǝmiro nokkǝna, amma jama na adǝn dajanadǝ nangaro adǝa wulyekko, nima wua sunodǝmbo kasaccaro,» yeno. 43 Adǝa wulyenniya, kowo dunoaro sapce: «Lajarus, luwe!» yeno. 44 Daji kam bawojǝnadǝ kiluwo, si-a mukko-a batta linnen tikkerǝna, fǝkka ye batta linnen jakkada. Isaye tayiro: «Tia wuinowo, lejo!» yeno.

Isaa roro njejoro mada

(Mat 26.1-5; Mar 14.1-2; Luk 22.1-2)

45 Adǝ nangaro yaudiya kada na Merambero isana duwon awo Isa cǝdǝnaa carunadǝ tia kasatkera. 46 Amma curonjan laa na Farisawayero lejane awo Isa cǝdǝnadǝa tayiro wulyeyera. 47 Daji wurawa ɍimannaye-a Farisawa-a majilisdǝa capcane tayiro: «Kam adǝ alama ajabba ajabba kada cǝdidǝ, awi gǝle diye? 48 Tia kolliye adǝgai cǝdia, wundu yaye tia kasacci. Daji Romanwudǝ isane nande-a jamande-a sammaa camoyi,» yera. 49 Daji falnja cunju Kaifas, tima saa adǝn ɍiman kura wo, tayiro: «Awima nonuwwi. 50 Jamadǝ samma sanuiro kam fal nunama nayiro ngalworo asunuwwi wa?» yeno. 51 Mana adǝa ngumnjun gǝni wulyeno, amma saa adǝn ti ɍiman kuradǝ, nawinawi cǝde Isa fuwun jamadǝ nangaro nui yeno, 52 koro jamadǝ runju gǝni nangaro, tadawa Alaye tatardanadǝa capce fallo waljaro. 53 Daji tǝn yim adǝn nia Isaa roro njejoye ngoyera.

54 Adǝma nangaro Isa federo fuwu yaudiyayen culuwiwawo, amma cidi karǝn karaayedǝro leje bǝla laa Ifǝrayim canidǝn fuwurawanju-a rokko napkeno.

55 Ngǝmǝri yaudiyaye sala Laya Njǝkkayirambedǝ karǝngenniya, am kada bǝladeyalan cijane Jerujalembo kǝlanja tayirro kalakcaro leyera. 56 Fado Alayen dajana Isaa majai duwon, kattenjan: «Awi tǝmanuw? Ngǝmǝridǝro isiwawo wa?» cani. 57 Caman wurawa ɍimannaye-a Farisawa-a wada cade kam laa na Isa dǝganadǝa nojǝnaa, iso tayiro wuljuwo tia cada canna.

12

Merambe Isaa sittǝranjuro dabbarduwu

(Mat 26.6-13; Mar 14.3-9)

1 Sala Laya Njǝkkayirambero kawu arakku gapcoa, Isa bǝla Baitaniye na Lajarus kam duwon karmolan cǝsangǝnadǝ dǝganadǝro leyeno. 2 Nadǝn Isaro masǝna dabbaryeyera. Marta masǝnadǝa dagarji, Lajarus ye am Isa-a rokko masǝna boro napcanadǝye falnja. 3 Daji Meram sǝndal curonjun kawudi jauro tamanna cunju nardi ngoje si Isayero fijiye kanduɍi kǝlanjuyen cinje, har buwuttu kawudidǝyedǝ fado ngaa kimowo. 4 Fuwurawanjuye falnja Yahusa Iskariyot cani kam duwon tia fuwun kǝladowanjuro sǝrǝcciyidǝye: 5 «Awiro kawudi adǝa dinariyus* yer yakkuro calade wuɍidǝa talaawaro cadǝnnidǝ?» yeno. 6 Adǝa wuldunjudǝ, talaawaro kissǝgǝna gǝni, ti barwu, koro aɍittanja ye mukkonjun awo curodǝro casakkidǝa ndalji nangaro. 7 Isaye tiro: «Tia kolle! Kawudi adǝa gǝnadunjudǝ, yim sittǝraniyero wua dabbarduwuro adǝa kido. 8 Talaawasodǝ sawisoro curondon mbeji, amma wudǝ sawisoro gǝni curondon dǝgakki,» yeno.

Lajarussa roro njejoro mada

9 Jama yaudiya kada kadami Isa nadǝn mbejiro fangeranniya, cijane ti runjua gǝni, Lajarus kam karmolan cǝsangǝnadǝ yea kuroro kadira. 10 Daji wurawa ɍimannaye nia Lajarus yea roro njejoye ngoyera, 11 dalilnjudǝ yaudiya kada kǝla tiyen tayia koljane Isaa kasaccana nangaro.

Isaye mai gai Jerujalembo ngawo

(Mat 21.1-11; Mar 11.1-11; Luk 19.28-40)

12 Wajǝnanjua jama kada ngǝmǝridǝro isanadǝ Isa Jerujalembo isiro fangeranniya, 13 ngǝlai diwinoye ngojane tia kaptuwuro keluwo. Kowo sapcane: «Hosanna!† Bargaa ti cu Kǝmandeyen isimadǝ! Bargaa Mai Israyilayedǝ!»† cani. 14 Daji Isa kutta koroye cuwande juwane kǝlanjun napkeno, kitawulan ruwuwadadǝ gai: 15 «Fero Siyonne,‡ bare rinǝmmi! Akko mainǝm kǝla kutta koroyen§ napkada kǝnde cǝdi.»† 16 Fuwurawanju awo ania awimaro burwon asujanni, amma Ala Isaro daraja kenniya, daji awo ani kǝlanjun kitawulan ruwudǝna ye, tiro caddǝna yea takkera. 17 Jama duwon Isa-a rokko sa Lajarussa curo kauriyen bowoje karmolan cǝsangǝnadǝn dasaanadǝ sheda cadi. 18 Dalil jama kada tia kaptuwuro caluwunayedǝ alama adǝa cǝdǝna fanjana nangaro. 19 Daji Farisawaye kattenjan: «Ruwi wa? Awima ranguwe diwwawo. Akko dunia nga ngawonju jaana!» yera.

Am lardu Gǝresse laaye Isaa madu

20 Curo am Alaro ambǝttuwuro sa ngǝmǝriye Jerujalembo isanadǝyen am lardu Gǝresse laa ye mbeji. 21 Na Filibus kam Baitsaida cidi Galileyero isane tiro: «Malǝm, Isaa kuroro maniye,» yera. 22 Filibus leje Andarawusso wuljiye, Andarawus-a Filibus-a ye na Isayero lejane tiro wulyeyera.

23 Isaye tayiro: «Sa cǝdǝna, sa duwon Tada Kambe daraja cuwandidǝ. 24 Jiremaro nayiro wulnjagakki, kasuni algamaye cidiro cure nuiwawoa, runju napci. Amma nuia, nema kada cakki. 25 Kam duwon ronju cǝraanamadǝ ronjudǝa cuwatki, koro kam duwon dunia adǝn ronjua wajǝnamadǝ tia har ro sawisoyero cǝɍiwi. 26 Kam laa nanwolodi wuro sǝddia, wua sǝga! Koro na dǝgakkǝnadǝn wolodini ye dǝgai. Kam laa nanwolodi wuro sǝddia, Bawadǝ daraja tiro ci.

27 «Kǝrma karwuni kuttu. Awi gǝle wullǝkki? Bawa, sa adǝro* wua sǝkkaye? A'a, adǝma nangaro sa adǝro kadikko. 28 Bawa, cunǝmbo daraja ye!» yeno. Daji kowo samelan nukce: «Tiro daraja yikkǝna, koro yaye daraja yikki,» yeno. 29 Jama nadǝn daadadǝ kowodǝa fangeranniya, gǝrdu keyeraye cani, laaye: «Malaiya laa tiro mana cǝddo,» cani. 30 Isaye tayiro: «Kowo adǝ wu nangaro gǝni, nayi nangaro nukkeno. 31 Kǝrmama dunia adǝro shara kamdiyi, kǝrma mai dunia adǝyedǝa† dujane culuwi. 32 Wudǝ, wua rosǝgǝwiya, am sammaa naniro gǝrgǝkki,» yeno. 33 Adǝa wuldunjudǝ, karmo jiɍi fin fuwun nuidǝa fǝleyeno.

34 Daji jamadǝye tiro: «Curo Attaurayen Almasiwudǝ sawisoro dǝgairo fanniyena.† Ndayin gǝle Tada Kambedǝa kǝskaro rojagai nǝmi? Wundu Tada Kambe adǝ?» yera. 35 Daji Isaye tayiro: «Nurdǝ koro yaye dawundon sa ganaro mbeji. Nur tawwa duwon, dadanowo, bare duwu nayia njawandǝnniro. Kam duwon curo duwuyen lejimadǝ na leji nojǝnni. 36 Nurdǝa tawwa duwon, nurdǝa kasaddowo, tadawa nurrero walloworo,» yeno. Isa awo ania wulyenniya, nadǝa kolje tayilan gǝraadan.

Kasattunambu yaudiyaye

37 Isa fuwu jamayen alama ajabba ajabba kada cǝdǝna yaye, tia kasaccanni. 38 Adǝgaima awo Nawi Ishaya kitawulan wuljǝnadǝ wakkayeno. Tiye: «Kǝmande, wundu kawuɍinde kasacco? Koro wunduro Kǝmande mukkonju kǝnduwoa fǝlejuwo?»† cǝnna. 39 Adǝma nangaro rakcane kasaccaiwawo. Koro yaye Nawi Ishayaye:

40 «Ala simnja jakce kǝlanja kibbajǝgǝna,

bare simnjan carunni, koro karwunjan asujanniro.

Ngai gǝnia, naniro waldane tuwa cade,

tayia isangagǝkki,»† cǝnna.

41 Nawi Ishaya daraja Isaye curuna ye, kǝlanjun manajǝna ye nangaro, awo ania wulyeno.

42 Adǝ yaye curo wurawa yaudiyadǝyen ngǝwu Isaa kasaccana. Amma Farisawa nangaro federo wuljaiwawo, bare Farisawadǝ tayia dandallan cattuluwunniro, 43 awoa daraja kambedǝa Alayemaa kojǝnaro caraana.

44 Daji Isaye kowo sapce: «Kam wua kasansǝnamadǝ, wua gǝni, ti wua sunodǝnadǝa kasacco! 45 Koro kam wua suruimadǝ ti wua sunodǝnadǝa curui. 46 Wu duniaro nur gai kadikko, wundu duwon wua kasansǝnamadǝ, bare curo duwuyen dǝganniro. 47 Kam duwon manani fanje ngoduro wajǝnamadǝ, wu gǝni shara tiro yiddǝkki, dalilnjudǝ am duniayero shara njǝddoro gǝni, duniadǝa njǝkkaworo kadikko nangaro. 48 Kam duwon wua wase manani ngoduro wajǝnamadǝ sharamanju mbeji. Mana wullǝkkǝnadǝ yim daryeyea tia sharaji. 49 Kǝlanin gǝni mana kidǝkko, amma Bawa wua sunodǝnadǝ awo wullǝkkidǝ-a jiɍi tia wullǝkkidǝ-aye wada wuro sina. 50 Koro wadanjudǝ ro sawisoyero nokkǝna. Adǝma nangaro awo wullǝkkidǝ, jiɍi Bawa wulsǝgǝnadǝ gairo wullǝkki,» yeno.

KIDA ISAYE DAWU KƎNGAYAMBANJUYEN

13

Isaye si fuwurawanjuye tuldu

1 Kawu sala Laya Njǝkkayirambedǝro,* Isa sanju dunia adǝa kollǝme na Bawanjuyero leduye cǝdǝnaro nojǝna duwon, jamanju dunia adǝyea cǝraana nangaro, tayiro kǝrawonju cotto fǝleyeyeno. 2 Yiwulis calan nia Isaa sǝrǝttuwuye curo karwu Yahusa Iskariyot tada Simannero cakkǝna. Bǝri lesayelan, 3 Isa Bawadǝ awo sammaa mukkonjuro cakkǝna ye, na Alayen kadio na Alayero waldi yero nojǝna duwon, 4 daji cije kajǝmunju gǝnaje batta laa ngoje canjanjuro kikkero. 5 Ngawo adǝyen ingi tasaro fijiye si fuwurawanjuyedǝa tuldu badije batta canjanjuro cikkerǝnadǝn cinji ngai duwon, 6 na Siman Biturussero kadinniya, Biturusse tiro: «Kǝma, nima wa sini tullǝmi?» yeno. 7 Isaye tiro: «Awo dikkidǝa kǝrma asunǝmbawo, amma fuwun asunǝmi,» yeno. 8 Biturusse tiro: «A'a, tǝmmaro sini tullǝmbawo!» yenniya, Isaye: «Tulnjǝkkǝnia, nanilan nuwanǝm bawo,» yeno. 9 Siman Biturusse: «Kǝma, sini runju gǝni, mukkoni-a kǝlani-a yea tulle!» yeno. 10 Isaye tiro: «Kam kasaldǝnadǝ, sinju tulda gǝnia, kadawu tilan bawo. Nayi tayir, amma nayi samma gǝni,» yeno. 11 Isa sǝrǝttuwumanjudǝa nojǝna, adǝma nangaro tiye: «Nayi samma gǝni tayir wo,» yeno.

12 Sinja tulje kerǝnniya, Isa kajǝmunju ngoje luje walde napce tayiro: «Awo njaddǝkkǝnadǝa asunuwwa wa? 13 Wua sayinna-a Kǝma-alan bowosuwi, jirendoa, wuma ti wo nangaro. 14 Daji wu Kǝmando ye, sayinnando ye duwon sindo tullǝkkǝnadǝ, si amandoye tulda nayi yero wajimnjaana. 15 Nayiro misal ngeddǝkko, nayi ye jiɍi njaddǝkkǝnadǝ gai amandoro yiddowo! 16 Jiremaro nayiro wulnjagakki, wolodi banju ngimbaa kojiwawo, koro kadunoma ye kam duwon tia cunodǝnadǝa kojiwawo. 17 Awo ania nonuwwadǝ, tayia diwia, bargando. 18 Kǝla nayi sammayen gǝni mananǝkki, am kǝrenǝkkǝnadǝa nokkǝna. Amma dole sai awo kitawulan ruwuwadadǝ wakkajiya: “Kam wu-a rokko masǝna diyedǝ kǝladoniro waljǝna.”† 19 Kǝrma kawu wakkajiro nayiro wulnjagakki, sa wakkajiya, wuma ti woro kasaddoworo. 20 Jiremaro nayiro wulnjagakki, wundu duwon kam nodǝkkǝnadǝa cǝmowonadǝ wumaa sǝmowo. Koro wundu duwon wua sǝmowonadǝ ti wua sunodǝnamaa cǝmowo,» yeno.

Masǝna sala Laya Njǝkkayirambe

(Mat 26.17-25; Mar 14.12-21; Luk 22.7-13)

21 Awo ania wulje kerǝnniya, Isa hangalnju jauro cije: «Jiremaro nayiro wulnjagakki, kamndo laa wua mukko kǝladowaniyero sǝrǝnsiyi,» yeno. 22 Fuwurawadǝ kattenjan ninidane kǝla wunduyen manajimaro nojanni. 23 Falnja ti duwon Isa jauro cǝraanadǝ gǝre Isayen giriskada mbeji. 24 Daji Siman Biturus kǝla wunduyen manajiro tia cuwororo bǝlaana kam giriskadadǝro kiddo. 25 Daji Isaa karǝnje tiro: «Kǝma, wundu?» cǝne kiworo. 26 Isaye: «Kam duwon tiro burodi adǝa yigapkǝkke yikkimadǝ, tima!» yeno. Burodidǝa kigapkenniya, Yahusa tada Siman Iskariyottero kaino. 27 Njangodǝa kimowonniya, Yiwulis karwunjuro kǝrgawo. Isaye tiro: «Awo dimidǝa duwan de!» yeno. 28 Amma curo am masǝnaro napcanayen falnjama awiro adǝa tiro wulyeyenoro asujǝnni. 29 Yahusa aɍittadǝ mukkonjun nangaro, laanja Isaye tiro lejo kare ngǝmǝriyedǝa cuwo bi awo laa talaawaro co wuljoro tǝmayera. 30 Yahusa njangodǝa kimowonniyama, kiluwo. Sadǝ bune.

Wada bǝɍin

31 Yahusa kiluwunniya, Isaye: «Kǝrma duwon Tada Kambedǝ daraja cuwandi, koro Ala ye tiyen daraja cuwandi. 32 Tiyen Ala daraja cuwandia, Ala kǝlanju ye tiro daraja ci, koro sadǝman tiro daraja ci. 33 Tadawani sanana, sa gana laaro curondon dǝgakki. Wua masuwi, koro yaudiyaro wulgǝkkǝnadǝ gai nayi yero kǝrma wulnjagakki, na lekkidǝro ranguwe lenuwwawo. 34 Nayiro wada bǝɍin njadǝkki: Amandoa rawowo! Jiɍi nayia njaraakkǝnadǝ gai, nayi ye amandoa rawowo! 35 Amandoa raawwaa, adǝgainin am samma nayi fuwurawaniro nojai,» yeno.

Isaye Biturus tia angǝrji wuldu

(Mat 26.31-35; Mar 14.27-31; Luk 22.31-38)

36 Siman Biturusse tiro: «Kǝma, ndararo lenǝmi?» cǝne kiworǝnniya, Isaye tiro: «Na lekkidǝro rangǝme kǝrma wua sǝgambawo, amma fuwun sǝgami,» yeno. 37 Biturusse tiro: «Kǝma, awiro kǝrma rangǝkke njǝgakkiwawodǝ? Ni nangaro roni yikki,» yeno. 38 Isaye tiro: «Wu nangaro ronǝm yimi? Jiremaro niro wulnjǝgǝkki, ku kawu gudowom kokkore cakkidǝro, wua yakkuro angǝrsǝmi,» yeno.

14

Isa jawal Alaye

1 «Bare karwundo kuttajǝnni. Alaa kasaddowo, wu yea kasansǝnowo! 2 Fado Bawaniyen na naptuye kada mbeji. Adǝ gǝnia, wulnjagakkiwawo. Lekke nayiro na dabbarnjagakki. 3 Lekke na dabbarnjagakkiya, waldǝkke isǝkke naniro njasadǝkki, na wu dǝgakkidǝn nayi ye dǝgaiworo. 4 Koro jawal na lekkiyedǝa nonuwwa,» yeno. 5 Tomaye tiro: «Kǝma, na lenǝmidǝa noniyende. Ndayilan rangiye jawaldǝa noniye?» yeno. 6 Isaye tiro: «Wuma jawaldǝ wo, wuma jiredǝ wo, wuma rodǝ wo. Wuyen gǝnia, wunduma na Bawadǝyero isiwawo. 7 Wua nosuwwaa, Bawani yea nonuwi. Na adǝn fuwun tia nonuwwa ye, ruwwa ye,» yeno.

8 Filibusse tiro: «Kǝma, Bawadǝa fǝlesagane, adǝ mǝradunde galji,» yenniya, 9 Isaye tiro: «Filibus, wu tussǝna nayi-a rokko duwon, koroma wua nosǝmmi? Kam wua surunadǝ Bawadǝa curuna. To, ndayin gǝle Bawadǝa fǝlesagane nǝmi? 10 Wu Bawadǝlan kǝrgakko, Bawadǝ ye wulan kǝrgaro kasaddǝmmi wa? Mana wu wulnjagakkidǝa ngummin gǝni wullǝkki, amma Bawa wulan dǝganadǝ kǝndonju cǝdi. 11 Wu Bawadǝlan kǝrgakko, Bawadǝ ye wulan kǝrgaro kasaddowo, bi kǝndodǝ nangaro kasaddowo!

12 «Jiremaro nayiro wulnjagakki, kam wua kasansǝnamadǝ ye kǝndo dikkidǝa cǝdi. Koro kǝndo animaa kojǝna cǝdi, na Bawadǝyero lekki nangaro. 13 Awi yaye cunilan koruwiya, dikki, Bawadǝ Tadadǝn daraja cuwandoro. 14 Awo laaro cunilan wua suworuwia, dikki.

Kǝnsio Ruhu Alaye

15 «Wua sǝraawwaa, wadawani gawi. 16 Daji Bawadǝa korǝkke nayiro Banama gade nayi-a rokko sawisoro dǝgaro njadi. 17 Tima Ruhu jireyedǝ wo. Duniadǝ rakce tia cǝmoyiwawo, tia carunni bi nojanni nangaro. Amma nayidǝ tia nonuwwa, dalilnjudǝ nayi-a rokko kǝrga, koro karwundon dǝgai.

18 «Nayia ngǝni kolnjakkiwawo, waldǝkke nandoro isǝkki. 19 Sa gana cǝdiya, duniadǝ gadero suruiwawo, amma nayi wua suruwi. Wu roa dǝgakki nangaro, nayi ye roa dǝgawi. 20 Yim adǝn wu Bawadǝlan kǝrgakkoro nonuwi, nayi ye wulan kǝrgaw, wu ye nayin kǝrgakkoro nonuwi. 21 Kam wadawani ngoje jǝgaimadǝ, tima kam wua sǝraanadǝ wo. Koro kam wua sǝraanadǝa Bawani cǝrayi, wu ye tia raakke tiro fǝledǝgǝkki,» yeno.

22 Yahusa tada Iskariyotte gǝnidǝ tiro: «Kǝma, ndayilan duniadǝro gǝni, andiro fǝledǝgǝmi?» cǝne kiworo. 23 Isaye tiro: «Kam laa wua sǝraanaa, manani jǝgai. Bawani tia cǝrayi, nanjuro isiye ti-a rokko nammiye. 24 Kam wua sǝraannimadǝ manani jǝgaiwawo. Koro mana fannuwidǝ kakke gǝni, Bawa wua sunodǝnadǝye.

25 «Awo ania wu curondon dǝgakkǝna duwon nayiro wulngeyerakko. 26 Banamadǝ, Ruhu Alaye ti duwon Bawa cunilan cunodidǝ, nayiro awisoa alamnjagai, koro awo wulnjagakkǝna sammaa isatannjagai. 27 Nanlewa kolnjagakki, nanlewani nayiro njadǝkki. Jiɍi dunia cidǝ gainin gǝni nayiro njadǝkki. Bare hangalndo cijǝnni bi rinuwwi! 28 Nayiro: “Wu lekki, koro waldǝkke nandoro isǝkki,” wulnjagakkǝnadǝa fannuwwa. Wua sǝraawwaa, na Bawadǝyero lekkiro kǝji fannuwi, Bawadǝ wua kosǝna nangaro. 29 Kǝrma kawu wakkajiro nayiro wulnjagakkǝna, sa wakkajǝnadǝn, kasaddoworo. 30 Ngǝwuro nayiro mananjagakkiwawo, mai dunia adǝyedǝ* kǝnde cǝdi nangaro. Kǝlanin kǝnduwo cǝdanni. 31 Amma duniadǝ Bawadǝa raakkǝnaro nojoro awo Bawadǝ wua sakkǝnadǝa dikki. Cinowo, leniyo!» yeno.

15

Isa ya inabbe jireye

1 «Wuma ya inabbe jireyedǝ wo, Bawanidǝ tima jǝrwumadǝ wo. 2 Dǝlam wulan tada cakkiwawo fi yayea calji, koro dǝlam tada cakki fi yayea tada kada cakkoro sǝrakci. 3 Nayidǝ mana wulnjagakkǝnadǝ nangaro kǝrmadǝma tayirro walluwwa. 4 Wulan dǝgaiwo, wu ye nayilan dǝgakki. Jiɍi dǝlam runju ya inabbero tandǝgǝnnin rakce tada cakkiwawodǝ gai, nayi ye wulan dǝgawwawoa, ranguwe tada yakkuwwawo. 5 Wuma ya inabbedǝ wo, nayima dǝlambadǝ wo. Kam wulan dǝgana koro wu ye tilan dǝgakkǝnamadǝ tada kada cakki, dalilnjudǝ wulan gǝni kǝrgawwa, awima ranguwe diwwawo nangaro. 6 Kam duwon wulan dǝgannimadǝ, tia dǝlam gai deyaro gǝpcagane ngamji. Daji tayia capcane kannuro fijagane warjai. 7 Amma nayi wulan dǝgawe manani ye nayilan dǝgaia, awo raawwaa korowo, fanduwi. 8 Akko awo Bawaniro daraja cidǝ: Tada kada yakkuwiya, adǝgainin nayi fuwurawani jireyero walluwi. 9 Jiɍi Bawadǝ wua sǝraanadǝ gai, wu ye njaraakkǝna. Curo kǝrawoniyen dǝgaiwo! 10 Wadawani gawia, curo kǝrawoniyen dǝgawi, jiɍi wu ye wadawa Bawaniye gakke curo kǝrawonjuyen dǝgakkǝnadǝ gai. 11 Karwukǝjini nayilan dǝga, karwukǝjindo ye kalkallo waljoro adǝa nayiro wulnjagakkǝna.

12 «Akko wadanidǝ: Amandoa rawowo, jiɍi wu ye nayia njaraakkǝnadǝ gai. 13 Sawawanju nangaro ronju njodǝ, kǝrawo adǝa nankuran kojǝna bawo. 14 Wada nayiro njadǝkkǝnadǝa gawia, nayi sawawani. 15 Nayia wolodiyalan gadero bowonjakkiwawo, wolodi awo banju ngimba cǝdidǝa nojǝnni nangaro. Amma nayia sawawalan bowonjakki, awo Bawaniyen fakkǝna sammaa isanonjagakkǝna nangaro. 16 Nayi gǝni wua kǝresuw, wuma nayia kǝrenjakke lenowo tada yakkowo tadando dǝgaro galangerakko. Daji awi yaye cunilan Bawadǝa koruwi ngaa nayiro njadi. 17 Akko wada nayiro njadǝkkǝnadǝ: Amandoa rawowo!

Duniaye jama Isayea wadu

18 «Duniadǝ nayia wanjanaa, wumaa nayin burwonno wasoro nonowo! 19 Ca nayidǝ duniayea, duniadǝ kaanjudǝa cǝrayi. Amma nayi duniaye gǝni, curo duniayen nayia kǝrenjakkǝna nangaro, duniadǝ nayia wanjana. 20 Mana wulnjagakkǝnadǝa tangowo: “Wolodi banju ngimbaa kojiwawo.” Wua basarsanaa, nayi yea basarnjai. Manani jaanaa, kaando yea jagai. 21 Amma awo ani sammaa kǝla cuniyen nayiro njaddi, ti wua sunodǝnadǝa nojanni nangaro. 22 Ca isǝkke mana tayiro yiddǝkkǝnia, biwunja bawo. Amma kǝrma dalil biwunja bawo caniye bawo. 23 Kam wua wasǝnamadǝ Bawani yea wajǝna. 24 Ca kǝndo wunduma gade cǝdǝnni curonjan dikkǝnia, biwunja bawo. Amma kǝrma wu-a Bawani-aa saruna ye, wasana ye, 25 mana wadanjalan ruwuwadadǝ wakkajoro: “Dalil bawoalan wua wasera.”†

26 «Banama na Bawadǝyen nayiro njakkunodǝkkidǝ, tima Ruhu jireye na Bawadǝyen isidǝ wo. Isiya, kǝla wuyen sheda ci. 27 Nayi ye kǝla wuyen sheda yiwi, dalilnjudǝ tǝn badiduramnin wu-a rokko dǝgawwa nangaro.

16

1 «Bare talluwwiro awo ania wulnjagakkǝna. 2 Dandallan nayia njattuluwi. Ai, sa ise wundu duwon nayia roro njeyesidǝ kida Alaye cǝdoro tǝmaji. 3 Bawadǝa nojanni bi wua nosanni nangaro ngai cadi. 4 Amma awo ania nayiro wulduwunidǝ, sanja cǝdiya, tayia wulnjagakkǝnaro tangowo.

Kida Ruhu Alaye

«Badiduramnin awo ania nayiro wulnjagakkǝni, wu-a nayi-a rokko dǝgaiye nangaro. 5 Amma kǝrma na ti wua sunodǝnadǝyero waldǝkki, koro wundundoma wuro: “Ndararo lenǝmi?” cǝne suworǝnni. 6 Amma awo ania wulnjagakkǝna nangaro, karwundo ngaso kuttajǝna. 7 Adǝ yaye jire wulnjagakki, waldǝkkǝnama nayiro ngalwo. Waldǝkkiwawoa, Banama nandoro isiwawo. Amma waldǝkkia, tia nayiro juwanjagakki. 8 Isiya, duniadǝro kǝla biwu-a jire-a shara-ayen kǝndonja diwiro tabbacciyi. 9 Kǝla biwuyen, wua kasansanni nangaro. 10 Kǝla jireyen, na Bawadǝyero waldǝkki, koro gadero suruwwawo nangaro. 11 Kǝla sharayen, mai dunia adǝyedǝro* shara kamdǝgǝna nangaro.

12 «Koro yaye awo kada nayiro wulduwuye takkǝna, amma kǝrmadǝro ranguwe tayia ngonuwwawo. 13 Ruhu jireye isiya, nayia jawal jireye sammaro simonjagai. Ti ngumnjun gǝni manaji, awo fanjǝna runju manaji, koro awo fuwun wakkaji ye nayiro wulnjagai. 14 Wuro daraja si, dalilnjudǝ awo kakke ngoje nayiro isanonjagai nangaro. 15 Awo Bawaye samma kakke. Adǝma nangaro awo kakke ngoje nayiro isanonjagai yekko.

Karwukutta fuwurawaye karwukǝjiro waldu

16 «Gana tussiya, gadero wua suruwwawo, koro gana tussiya, gademinno wua suruwi,» yeno. 17 Daji fuwurawanjuye laanja kattenjan: «Awi maana awo wulsagaiyedǝ wo? “Gana tussiya, gadero wua suruwwawo, koro gana tussiya, gademinno wua suruwi,” koro “Na Bawadǝyero waldǝkki nangaro,”» yera. 18 Daji tayiye: «Awi maana awo wulji adǝye wo? “Gana tussiya,” kǝla awiyen manajimaro noniyende!» yera. 19 Isa kǝla adǝyen tia koro caraanaro asuje tayiro: «Kǝla adǝyeman wa amandoa kokoruwi? “Gana tussiya, gadero wua suruwwawo, koro gana tussiya, gademinno wua suruwi,”» yeno. 20 «Jiremaro nayiro wulnjagakki, yiruwi ye, njǝmmuwi ye, amma duniadǝ kǝji fanji. Karwundo kuttaji, amma karwukuttando karwukǝjiro walji. 21 Kamu tada cambiya, jauro leiya cai, sanju cǝdǝna nangaro. Amma tadadǝa cambiya, leiya canadǝa takciwawo, karwukǝji tada tambǝnadǝye nangaro. 22 Nayi ye kǝrma karwundo kuttaji. Amma gademinno nayia njarukkiya, karwundo jauro kǝjiji, koro wunduma karwukǝjindo adǝa cuttuluwiwawo. 23 Yim adǝn awimaro wua suworuwwawo. Jiremaro nayiro wulnjagakki, awi yaye Bawadǝa cunilan koruwwadǝa nayiro njadi. 24 Koroma awima cunilan koruwwi. Korowo fanduwi, karwukǝjindo kalkallo waljo!

25 «Awo ania misalnin wulnjagakkǝna. Sa ise nayiro misalnin wulnjagakkiwawo, amma federo kǝla Bawadǝyen wulnjagakki. 26 Yim adǝn cunilan koruwi, koro nayiro Bawadǝa njakkorǝkki nǝkkiwawo, 27 awoa Bawa kǝlanju nayia njaraana, dalilnjudǝ wua sǝraawwa ye, wu Alayen kadikkoro kasadduwwa ye nangaro. 28 Bawadǝyen isǝkke duniaro kadikko, koro duniadǝa kollǝkke na Bawadǝyero waldǝkki,» yeno.

29 Daji fuwurawanjuye tiro: «Akko kǝrma misalnin gǝni, federo wullǝmi. 30 Kǝrma awisoa nonǝmma ye, koro kam niro koro njǝddoro mǝradunǝm bawo yero noniyena. Adǝmaro Alayen kadimbo kasaddiyena,» yera. 31 Isaye tayiro: «Kǝrma kasadduwwa wa? 32 Akko sa isi har isǝnama, sa duwon nayia tatarnjane wundundo yaye fannjuro leje wua runi kolsidǝ. Amma wudǝ runi gǝni, Bawadǝ rokkonin nangaro. 33 Awo ania nayiro wulnjagakkǝna, wulan nanlewa fandoworo. Dunialan bone yawi, amma karwundo gerowo! Kǝla duniayen kǝnnasar fandǝkkǝna,» yeno.

17

Moduwa Isaye fuwurawanjuro

1 Isa awo ania wulyenniya, kǝla samero sapce: «Bawa, sadǝ cǝdǝna. Tadanǝm daraja niro njoro tiro daraja ye, 2 awoa am tiro yimma sammaro ro sawisoye coro, tiro kǝnduwo kǝla adamgǝna fiye yayen kem. 3 Ro sawisoyedǝ, tima ni Ala jireye tok tilodǝa nodu, koro Isa Almasiwu ti nodǝmmadǝ yea nodu. 4 Kida dioro simmadǝa tumogǝkkilan dunialan daraja njikkǝna. 5 To, Bawa, daraja duwon ni-a rokko kawu dunia alaktǝnaman takkǝnadǝa wuro se!

6 «Am dunia adǝn wuro simmadǝro cunǝm isanogǝkkǝna. Tayi kaanǝm, tayia wuro sime mananǝm jaana. 7 Kǝrma awo wuro simma samma nanǝmnin kadioro nojana. 8 Mana wulsǝgǝmmadǝa tayiro wulgǝkkǝna. Manadǝa camoye wu nanǝmnin kadikkoro jiremaro nojana, koro nima wua sunodǝmbo kasaccana. 9 Tayiro moduwa yiddǝkki. Duniadǝro gǝni, tayi duwon wuro simmadǝro moduwa yiddǝkki, tayi kaanǝm nangaro. 10 Awo kakke samma kaanǝm, awo kaanǝm samma ye kakke. Koro tayilan daraja fandǝkkǝna. 11 Wudǝ dunialan gadero dǝgakkiwawo, amma tayidǝ koro yaye dunialan dasayi, koro wu ye nanǝmbo isǝkki. Bawa Tayir,* cunǝmlan tayia rone, cu duwon wuro simmadǝ! Tayi tiloro walja, jiɍi andi tilodǝ gai. 12 Sa wu tayi-a rokkodǝ, cunǝm duwon wuro simmalan tayia royekko. Tayia rokkǝna, koro awo kitawulan ruwuwadadǝ wakkajoro ti faccǝgǝnamadǝro kajia, falnjama faccǝgǝnni. 13 Amma kǝrma nanǝmbo isǝkki, koro karwukǝjini jauro tayilan dǝgaro awo ania curo duniayen wullǝkki. 14 Tayiro mananǝm yikkǝna. Duniadǝ tayia wayeno, tayi duniaye gǝni nangaro, jiɍi wu ye duniaye gǝnidǝ gai. 15 Tayia dunialan tuluwero gǝni njuworǝkki, amma tayia ti Kǝladolan† kanero njuworǝkki. 16 Tayi duniaye gǝni, jiɍi wu ye duniaye gǝnidǝ gai. 17 Jirelan tayia tayirro kalange.‡ Mananǝmdǝ tima jiredǝ wo. 18 Jiɍi wua duniaro sunodǝmmadǝ gai, wu ye tayia duniaro kinodǝkko. 19 Tayi nangaro kǝlania niro njikkǝna, tayi ye jirelan tayirro waljaro!

20 «Tayi runjaro gǝni, koro tayi duwon mananjalan wua kasansaidǝ yero moduwa yiddǝkki. 21 Bawa, tayi samma tiloro walja, jiɍi ni wulan, wu ye nilandǝ gai. Tayi ye andilan tiloro walja, duniadǝ nima wua sunodǝmbo kasaccoro. 22 Koro daraja wuro simmadǝa tayiro yikkǝna, tayi tiloro walja, jiɍi andi tilodǝ gai. 23 Wu tayilan, ni ye wulan. Adǝgainin tiloro walja, duniadǝ nima wua sunodǝm ye, koro jiɍi wua sǝraammadǝ gai tayia raamma yero nojoro. 24 Bawa, tayi wuro simmadǝ yea wu-a rokko na dǝgakkǝnadǝn napcaiya, raakko. Adǝgaima darajani carui, daraja duwon wuro simma, kawu dunia alaktiman wua sǝraamma nangaro. 25 Bawa Jirema, duniadǝ nia nonjǝnni. Amma wu nia nonjǝkkǝna, koro tayi ani nima wua sunodǝmbo nojana. 26 Cunǝm tayiro isanogǝkkǝna, koro fuwun isanogǝkki, kǝrawo tilan sǝraammadǝ curonjan dǝgaro, wu ye tayilan dǝgakkoro,» yeno Isaye.

BONE-A DARAJA-A ISAYE

18

Isaa ta

(Mat 26.47-56; Mar 14.43-52; Luk 22.47-53)

1 Isa awo ania wulyenniya, fuwurawanju-a rokko cijane ngawo ngor tiro Kidǝron caniyen na duwon jǝrwu laa mbejidǝro lejane kasargawo. 2 Yahusa sǝrǝttuwumanjudǝ ye nadǝa nojǝna, Isa-a fuwurawanju-a nadǝn ngǝwuro captana nangaro. 3 Daji Yahusa kǝwu laa sojiyaye-a gureduwu wurawa ɍimannaye-a Farisawaye-aa ngoje jǝrwudǝro fatǝla so, ka cambi so, baɍimi so mukkonna kadira. 4 Daji Isa awo tiro wakkajiyi ngaa nojǝnadǝ karǝnje tayiro: «Wundua manuwi?» yeno. 5 Tiro: «Isa kam Najarattea,» yeranniya, tayiro: «Wuma,» yeno. Yahusa tia sǝrǝccǝgǝnamadǝ ye tayi-a rokko daada. 6 Isaye tayiro: «Wuma,» yenniya, ngawosǝsǝm cade cidiro kesuro. 7 Koro Isa walde tayiro: «Wundua manuwi?» cǝne kiworǝnniya, tiro: «Isa kam Najarattea,» yera. 8 Isaye tayiro: «Wuma ti woro wulnjagakkǝna. Wumaa masuwia, am ania kollowo leja!» yeno. 9 Adǝgaima mana wuljǝnadǝ wakkayeno. Tiye: «Curo am wuro simmadǝyen falma yuwatkǝkkǝni,» cǝnna. 10 Daji Siman Biturus mukkon kashagarra ficce wolodi ɍiman kuradǝyea bakce sǝmonju kǝmboramdǝa tǝn kamgeno. Wolodidǝye cunju Malkus. 11 Amma Isaye Biturusso: «Kashagarnǝmba fannjuro kalange! Kǝnjaram Bawadǝ wuro sinadǝn yakkiwawo wa?» yeno.

Isa fuwu majilis kura adinwuyen

(Mat 26.57-68; Mar 14.53-65; Luk 22.66-71)

12 Daji kǝwu sojiyayedǝ-a kajallanja-a gureduwu yaudiyayedǝ-a Isaa cadane kekkero. 13 Burwon tia na Annas ba kǝsai Kaifassero kesado. Saa adǝn Kaifasdǝ ɍiman kura, 14 koro tima yaudiyadǝro gala ce kam fal jamadǝro nunama tayiro ngalwo cǝnnadǝ wo.

Biturusse Isaa angǝrdu

(Mat 26.69-75; Mar 14.66-72; Luk 22.54-65)

15 Daji Siman Biturus-a fuwura gade-a Isaa geya. Ɍiman kuradǝ fuwura adǝa nojǝna nangaro, ti ye Isa-a rokko balballa fado ɍiman kuradǝyero kasargawo, 16 amma Biturus deyan cinna fadoyedǝn dayeno. Daji fuwura duwon ɍiman kura tia nojǝnadǝ walde kir cinna guredumadǝro manajiye Biturussa fadodǝro kekko. 17 Kir cinna guredumadǝye Biturusso: «Ni ye fuwurawa kam adǝye falnja gǝni?» yenniya, tiye: «A'a, wu gǝni!» yeno. 18 Dunia kakua nangaro, wolodiya-a gureduwu-a kannu fujane nadǝn daada jagatti. Biturus ye tayi-a rokko daada kannu jǝgǝtti.

Ɍiman kuradǝye Isaro koro njǝddo

19 Daji ɍiman kuradǝ Isaro kǝla fuwurawanju-a alamdunju-ayen koro njǝddo badiyeno. 20 Isaye tiro: «Federo duniadǝro wulgǝkkǝna. Kullum dandalla-a Fado Alaye-alan na yaudiya samma captaidǝn alammǝkkǝna. Awima asǝrlan wullǝkkǝni. 21 Awiro koro sǝddǝmi? Am kǝrǝnsanaro kǝla awo tayiro wulgǝkkǝnayen koro yidde! Ai, awo wullǝkkǝnadǝa nojana,» yeno. 22 Awo ania wulyenniya, gureduma laa nadǝn daada Isaa maɍin bakce tiro: «Adǝgainin ɍiman kuradǝro jaawu kalakkǝmi?» yeno. 23 Isaye tiro: «Awo wullǝkkǝnadǝ diwia, kǝla diwidǝyen shedane. Amma jirea, awiro wua bansǝmi?» yeno. 24 Daji Annas Isaa tikkerǝna na Kaifas ɍiman kuradǝyero juwayeyeno.

Biturusse waldǝme Isaa angǝrdu

25 Siman Biturus nadǝn daada kannu jǝgǝtti duwon, tiro: «Ni ye fuwurawanjuye falnja gǝni?» yera. Biturusse angǝrje: «Wu gǝni!» yeno. 26 Wolodiya ɍiman kuraye falnja kǝrami kam duwon Biturus sǝmo kamjǝnadǝye tiro: «Curo jǝrwudǝyen ti-a rokko njarukkǝni wa?» yenniya, 27 koro Biturus walde angǝryeno. Sadǝman gudowom kokkore kekko.

Isa fuwu Gomna Bilatussen

(Mat 27.11-14; Mar 15.1-5; Luk 23.1-5)

28 Daji suwa lǝp Isaa fado Kaifassen cattuluwe gomnariro kesado. Tayi kǝlanja gomnaridǝro ngasaanni, bare tayir gǝniro waljane masǝna salayedǝa tayiro bo tiyerǝnniro. 29 Adǝma nangaro Gomna Bilatus culuwe nanjaro ise tayiro: «Awi burwundo kǝla kam adǝyen?» yeno. 30 Tiro: «Kam adǝ diwi dioma gǝnia, tia niro sǝrǝnnjiyewawo!» yera. 31 Daji Bilatusse tayiro: «Nayi kǝlandoma tia taiwo, wadandolan tiro shara yiddowo!» yeno. Yaudiyadǝye tiro: «Andiro kam roro njejoro amardǝgǝnni,» yera. 32 Adǝgaima mana Isa kǝla jiɍi nuiyen wuljǝnadǝ jirero walyeno.

33 Koro Bilatus walde gomnariro ngaye Isaa bowoje tiro: «Nima wa Mai Yaudiyayedǝ wo?» yeno. 34 Isaye tiro: «Ni kǝlanǝm adǝa wullǝm ra am laa kǝlanin adǝa wulngeyera?» yeno. 35 Bilatusse: «Wu yaudi wa? Am lardunǝmbe-a wurawa ɍimannaye-a nia mukkoniro ngesakko. To, awi gǝle dim?» yeno. 36 Isaye: «Nodoni bargaadǝ dunia adǝye gǝni. Ca nodoni dunia adǝyea, wolodiyani cijane bare wua mukko yaudiyayero sasakkǝnniro lawala cadǝna. Amma nodoni dunia adǝye gǝni,» yeno. 37 Daji Bilatusse tiro: «Adǝgaimaa, ni mai?» yenniya, Isaye tiro: «Nima wullǝm, wu mai. Dalil tamboni-a duniaro kǝndeni-adǝ jiredǝa sattuwuro. Wundu duwon jiredǝyedǝ kowoni fanji,» yeno. 38 Bilatusse tiro: «Awi jiredǝ wo?» yeno.

Isaro shara karmoye kamduwu

(Mat 27.15-26; Mar 15.6-15; Luk 23.13-25)

Bilatus adǝa wulyenniya, koro walde na yaudiyadǝyero culuwe tayiro: «Ayau fima kam adǝn fandǝkkǝni. 39 Amma kǝla adandoyen kosoma fal sala Laya Njǝkkayirambedǝn nayiro salamnjagakki. Mai Yaudiyayedǝa wa nayiro salamnjagakkiya, rawuw?» cǝne tayia kiworo. 40 Koro waldane yiljane: «A'a, ti gǝni, Barabbas!» yera. Ti Barabbasdǝ jawalkorjima.

19

1 Daji Bilatus cakke Isaa kirwolan jajaryera. 2 Sojiyadǝ aɍiawu kaɍiyiye* kǝlejane kǝlanjuro gǝnajagane kalwu kime† tiro luyeyera. 3 Daji nanjuro isane tiro: «Ala ngǝwuro, Mai Yaudiyaye!» cane maɍin babakkera.

4 Koro Bilatus walde na yaudiyadǝyero culuwe tayiro: «Akko tia nandoro tuluwukki, ayau fima tilan fandǝkkǝniro nonowo!» yeno. 5 Daji Isa aɍiawu kaɍiyiyedǝ-a kalwu kimedǝ-a luwadaa kiluwunniya, Bilatusse tayiro: «Akko kamdǝ!» yeno. 6 Wurawa ɍimannaye-a gureduwudǝ-a tia kerunniya, kowo sapcane: «Kǝskaro tia jagǝne! Kǝskaro tia jagǝne no!» yera. Bilatusse tayiro: «Nayi kǝlando tia ngonowo, kǝskaro jagǝnowo! Wudǝ ayau tilan fandǝkkǝni,» yeno. 7 Yaudiyadǝye tiro: «Wadande mbeji, kǝla wadadǝyen karmo tiro wajipcǝgǝna, ti kǝlanjua Tada Alayero ngojǝna nangaro,» yera.

8 Bilatus mana adǝa fangenniya, cayea kojǝnaro riyeno. 9 Koro gomnariro walde ngaye Isaro: «Ndaran kadim?» cǝne kiworo. Amma Isa awima tiro kalakcǝgǝnni. 10 Daji Bilatusse tiro: «Wuro manasǝgǝmbawo wa? Nanilan kǝnduwo nia kolduye-a kǝnduwo nia kǝskaro jaduwuye-a mbejiro nonǝmmi wa?» cǝne kiworo. 11 Isaye tiro: «Sameyen njadǝnnia, kǝnduwonǝm kǝlanin bawo. Adǝmaro kam niro sǝrǝnsǝgǝnadǝye biwunju kaanǝmdǝa kojǝna,» yeno.

12 Sa adǝn fuwun Bilatus Isaa salamdu mayeno, amma yaudiyadǝ kowo sapcane: «Kam adǝa salammǝmia, ni sawa Kaisarre gǝni! Wundu duwon kǝlanjua mairo ngojǝnamadǝ Kaisarra wajǝna,» yera. 13 Mana adǝa fangenniya, Bilatus deyaro Isaa cuttuluwe kǝla kurisnju sharayen na farsam kaulan tǝdǝna tǝlam yaudiyaudin tiro Gabbata canidǝn napkeno. 14 Yimdǝ yim dabbardu sala Laya Njǝkkayirambe, kausu kǝla dawu gai. Bilatusse yaudiyadǝro: «Akko maindo!» yeno. 15 Amma kowo sapcane: «Ronju tuluwe! Ronju tuluwe! Kǝskaro tia jagǝne!» yera. Bilatusse tayiro: «A! Maindoa kǝskaro jagǝkki?» yenniya, wurawa ɍimannaye tiro: «Kaisar gǝnia, mainde gade bawo!» yera. 16 Daji Bilatus Isaa kǝskaro jajaaro mukkonjaro kekko.

Isaa kǝskaro jaduwu

(Mat 27.32-44; Mar 15.21-32; Luk 23.26-43)

Daji Isaa cadane kesado. 17 Isa kǝlanjuma kǝskanju karmoye ngoje na tia Buwo Kǝlayelan bowojai tǝlam yaudiyaudin tiro Golgota canidǝro leyeno. 18 Nadǝn ti-a am gade yindi-a rokko kǝskaro jayeyera, sǝgǝri fi yayen kam fal fal, ti Isadǝ dawunjan. 19 Bilatus kǝla alloyen ruwuje kǝskadǝro royeyeno. Akko awo ruwuwadadǝ: ISA KAM NAJARATTE, MAI YAUDIYAYE. 20 Yaudiya kada awo allo adǝn ruwuwadadǝa kǝrayera, na Isaa kǝskaro jajaanadǝ karǝn bǝrnidǝyen, koro awo adǝa tǝlam yaudiyaye-a Rombe-a Gǝresse-alan ruwujana nangaro. 21 Daji wurawa ɍimanna yaudiyaye Bilatusso: «Bare “Mai Yaudiyaye” ruwunǝmmi, “Kam adǝye wu Mai Yaudiyaye cǝnna” ruwune,» yera. 22 Bilatusse tayiro: «Awo ruwunǝkkǝnadǝa ruwunǝkkǝna,» yeno.

23 Sojiyadǝ Isaa kǝskaro jayeyeranniya, kajǝmunju ngojane ci dewuro yakcane soji fi yaye nuwanju ngoyeno. Kalwunju kuruwu tududǝnni samen tai cidiyaro yadero caaadadǝ yea ngoyera. 24 Sojiyadǝye kattenjan: «Bare karniyende, walawala diyo, kam cuwandidǝa ruiyo!» yera. Adǝgaima awo kitawulan ruwuwadadǝ wakkayeno. Tiye: «Kajǝmuni kattenjan yakkera, koro kalwuniro walawala kedo,»† cǝnna. Akko awo sojiyadǝ cadǝnadǝ.

25 Karǝn kǝska Isayedǝn yanju-a yaana yanjuye-a Meram kamu Kǝlofasse-a Meram Magdala-a daada mbeji. 26 Isa yanju-a fuwura jauro cǝraanadǝ-a nadǝn daada kirunniya, yanjudǝro: «Yani, akko tadanǝm!» yeno. 27 Daji fuwuradǝro: «Akko yanǝm!» yeno. Tǝn sa adǝn fuwuradǝ tia fannjuro kiwudo.

Karmo Isaye

(Mat 27.45-56; Mar 15.33-41; Luk 23.44-49)

28 Ngawo adǝyen awo samma kǝrma cerǝnaro asuyenniya, awo kitawulan ruwuwada wakkajoro, Isaye: «Ngudu fakki,»† yeno. 29 Nadǝn kalwo curonjun diben comcom mbeji. Daji sojiyadǝ soso ngojane dibendǝro lǝpcagane cattuluwe karo lassagane cinjuro sayeyera. 30 Isa cujumgenniya, tiye: «Cǝdǝna!» yeno. Daji kǝla cidiyaro cakke ro kirǝmbo.

31 Yim adǝ yim dabbarduye,‡ koro wajǝnanjua yim tustuye kura. Bare kaminna kǝla kǝskayen yim tustuyea dasaanniro, yaudiyadǝ siyelnjadǝa nanamja kaminnadǝa caadoro Bilatussa keworo. 32 Daji sojiyadǝ isane kam burwoye ti-a rokko kǝskaro jajaanadǝye siyelnju namgera, yindiyedǝye ye ngai. 33 Na Isayero kadiranniya, siyelnju namjanni, ti bawo bawojǝnaro caruna nangaro. 34 Amma sojiyadǝye falnja sisinjua kajaalan sukkeno. Sadǝman bu-a ingi-a keluwo. 35 Kam awo adǝa curunadǝ nayi ye kasaddoworo sheda cǝdǝna. Shedanju jire, koro awo wuljǝnadǝa jirero nojǝna. 36 Adǝgaima awo ani wakkajana, kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Sillanju falma namjaiwawo,»† 37 koro na gade yen kitawulan ruwuwada: «Ti sukcanadǝa carui,»† cǝnna.

Sittǝra Isaye

(Mat 27.57-61; Mar 15.42-47; Luk 23.50-56)

38 Ngawo adǝyen Isuwu kam Arimatiyaye leje kamin Isayedǝa ngojoro Gomna Bilatussa kiworo. Ti ye fuwura Isaye, amma asǝrlan, yaudiyadǝa rijǝna nangaro. Daji Bilatus amari tiro kenniya, ise kamindǝa ngoyeno. 39 Nikodimus kam calan na Isayero bune isǝnadǝ ye ise kawudi laa mir-a§ alus-a kǝllaada kilo fiakku gai kiwudo. 40 Daji kamin Isayedǝa ngojane kǝla adanja sittǝra yaudiyayedǝn kawudidǝ-a rokko batta linnen kǝleyera. 41 Na Isaa kǝskaro jajaanadǝyen jǝrwu laa mbeji, koro curo jǝrwudǝyen kauri bǝɍin laa curonjuro wundumaa casakkǝnni mbeji. 42 Yimdǝ yim dabbarduye, koro kauridǝ karǝnnin dǝgana nangaro, curonjuro Isaa kesakko.

20

Karmolan cidu Isaye

(Mat 28.1-10; Mar 16.1-8; Luk 24.1-12)

1 Mawuye yim burwoyea* fajar Meram Magdala kauridǝro leje kau kuradǝ ci kauridǝyen tǝmballada kiro. 2 Daji cǝgase na Siman Biturus-a fuwura gade Isa jauro cǝraanadǝ-ayero leje tayiro: «Kǝmadǝa kauridǝn ngojana, koro na casakkǝnadǝa noniyende!» yeno. 3 Daji Biturus-a fuwura gadedǝ-a kǝla kauridǝnna leyera. 4 Tayi yindi samma cagasi lejai ngai, amma fuwura faldǝ Biturussa ngǝrǝmnin koje burwoje kauridǝro kadio. 5 Nguje lotkeyenniya, batta linnedǝa nadǝn gǝnaada kiro, amma curodǝro ngaanni. 6 Daji Siman Biturus tia jǝgaidǝ ye ise kauridǝro kǝrgawo. Batta linnedǝa nadǝn gǝnaada kiro, 7 koro batta duwon kǝla Isayero casakkǝnadǝ batta gade-a rokko gǝni, na gaden kǝɍiyada. 8 Daji fuwura duwon burwon isǝnadǝ ye kauridǝro ngaye cure kasatkeno. 9 Amma Ala kadarjǝna Isa karmolan cijidǝa kitawulan ruwuwadadǝ gairo koroma asujanni. 10 Daji fuwurawadǝ fannjaro walladara.

Isaye Meram Magdalaro fǝleduwu

11 Meram deyan ci kauridǝyen daada so badiyeno. Ciri ngai duwon, nguje kauridǝa lotkeyenniya, 12 malaiya yindi kajǝmu bulla na calan kamin Isaye gǝnajanadǝn napkada kiro, faldǝ kǝlakajinjulan, faldǝ ye sinjulan. 13 Tayiye: «Kamu, awiro yirǝmi?» cane tia keworo. Tiye: «Kǝmania ngojana, koro na tia casakkǝnadǝa nokkǝni nangaro,» yeno. 14 Adǝa wulyenniya, suworde Isaa nadǝn daada kiro, amma tiro asujǝnni. 15 Isaye tiro: «Kamu, awiro yirǝmi? Wundua manǝmi?» cǝne kiworo. Amma ti jǝrwumadǝro tǝmaje tiro: «Malǝm, nima tia ngonǝmbo walyenoa, na tia yakkǝmmadǝa wulsǝgǝne, wu ye tia ngokki,» yeno. 16 Isaye tiro: «Meram!» yenniya, kanji Isayero suworde tǝlam yaudiyaudin: «Rabbuni!» yeno, maananjudǝ Sayinna. 17 Isaye tiro: «Bare rosǝmmi, koroma na Bawadǝyero waldǝkkǝni nangaro. Amma lene kǝramiyaniro: “Na Bawani-a Bawando-ayero, Alani-a Alando-ayero waldǝkki,” wulgǝne!» yeno. 18 Daji Meram Magdala na fuwurawadǝyero leje tayiro: «Kǝmadǝa rukkǝna!» cǝne awo tiro wuljǝgǝnadǝa tayiro wulyeyeno.

Isaye fuwurawanjuro fǝleduwu

(Mar 16.9-13; Luk 24.36-49)

19 Yim adǝ yim burwoye mawuye dunia kajiriyenniya, cinna na fuwurawa dasaanayedǝ yaudiyadǝa riduro cuwuramnin jakkada duwon, Isa ise dawunjan daje tayiro: «Salam aleikum!» yeno. 20 Adǝa wulyenniya, tayiro mukkonju-a sisinju-a fǝleyeyeno. Fuwurawadǝ kǝla Kǝmadǝa carunadǝyen karwunja jauro kǝjiyeno. 21 Koro Isa walde tayiro: «Salam aleikum! Bawadǝ wua sunodǝnadǝ gai, wu ye nayia njanodǝkki,» yeno. 22 Adǝa wulyenniya, tayiro kasam fujiye: «Ruhu Alayedǝa mowowo! 23 Am tayiro biwunja gawurnuwia, biwunja gawurdǝna. Am tayiro biwunja gawurdu wanuwia, biwunja gawurdǝnni,» yeno.

Isaye Tomaro fǝleduwu

24 Fuwurawa mewun yindindǝye falnja cunju Toma kam tiro Kawu canidǝ sa Isa isǝnadǝn ti nanjan bawo. 25 Daji fuwurawa gadedǝye tiro: «Kǝmadǝa ruiyena!» yera. Amma Tomaye tayiro: «Balo kusaye mukkonjun rukke ngulondoni curo balo kusayedǝro yakkǝkke mukkoni ye sisinjuro yakkǝkkǝnia, tǝmmaro kasaddǝkkiwawo,» yeno. 26 Ngawo kawu wuskuyen fuwurawa Isaye caye gai curo fadodǝyen duwon, Toma ye tayi-a rokko mbeji. Cinna fadoyedǝ cuwuramnin jakkada yaye, Isa ise dawunjan daje tayiro: «Salam aleikum!» yeno. 27 Daji Tomaro: «Ngulondonǝm na adǝro yakke, mukkoni rui, mukkonǝm sane sisiniro yakke! Bare shekku dimmi, kasadde!» yeno. 28 Tomaye tiro: «Kǝmani ye, Alani ye!» yeno. 29 Isaye tiro: «Wua surumma nangaro, kasatkem? Barganja am carunni kasaccanamadǝ!» yeno.

30 Isa fuwu fuwurawanjuyen alama kada kitawu adǝn ruwudǝnni kido. 31 Amma dalil awo ani ruwudǝnayedǝ, Isadǝ tima Almasiwu Tada Alayedǝ woro kasaddowo, kasadduwilan ro sawisoye cunjulan fandowo nangaro.

21

Isaye fuwurawanjuye tulurro fǝleduwu

1 Ngawo adǝyen Isa koro walde fuwurawanjuro ci bǝrǝm tiro Tiberiyas canidǝyen* fǝleyaada. Akko jiɍi tayiro fǝledǝgǝnadǝ: 2 Sadǝn Siman Biturus-a Toma kam tiro Kawu canidǝ-a Nataniyel kam Kana cidi Galileyedǝ-a tadawa Jabadiye-a fuwura Isaye gade yindi-a rokko mbeji. 3 Siman Biturusse tayiro: «Buni taro lekki,» yenniya, tiro: «Andi ye ni-a rokko leniye!» yera. Daji caluwe maararo kasargawo, amma bune adǝn awima cadanni.

4 Dunia wayenniya, Isa ci bǝrǝmdǝyen dayeno, amma fuwurawadǝ ti Isaro asujanni. 5 Daji Isaye tayiro: «Tadawa, buni tawwa wa?» cǝne kiworǝnniya, tiro: «A'a,» yera. 6 Tayiro: «Buni taramdǝa kǝmboram maaradǝyero gǝpkǝnowo, fanduwi,» yeno. Gǝpkeyeranniya, nanngǝwu bunidǝyedǝro tuluwo tiyero. 7 Daji fuwura Isa tia jauro cǝraanadǝye Biturusso: «Tima Kǝmadǝ wo!» yeno. Siman Biturus ti Kǝmadǝ woro fangenniya, ɍingada nangaro kalwunju luje sǝkte bǝrǝmdǝro gǝpkaadano. 8 Fuwurawa gapcanadǝ tayi ci ingiyen kuruwun gǝni metǝr mia gai nangaro maaradǝn taram buniadǝa gǝrjane kadira.

9 Cidiro jǝpkeranniya, nadǝn kannu kanduwalle buni kǝlanjun gǝnaada-a burodi-a mbeji kero. 10 Isaye tayiro: «Buni kǝrma tawwadǝye laanja kudowo!» yeno. 11 Daji Siman Biturus juwane buni taramnja bunin cap cǝmbǝɍǝnadǝa cidiro gǝryeno. Curodǝn buni kura kura mian fiwun yakkun mbeji. Buni kada kadami yaye, buni taramdǝ kardǝnni. 12 Isaye tayiro: «Arowo buiwo!» yeno. Wundunjamaye tiro: «Ni wundu?» cǝne cuworǝnni, ti Kǝmadǝro asujana nangaro. 13 Daji Isa ise burodidǝa ngoje tayiro kaino, buni ye ngai. 14 Isa karmolan cijǝnaye ngawon, adǝma yakkuyero fuwurawadǝro fǝleduwunjudǝ wo.

Isa-a Biturus-a

15 Gewunniya, Isaye Siman Biturusso: «Siman tada Yahayaye, tayi ania kojǝnaro wua sǝraamma wa?» cǝne kiworo. Biturusse tiro: «Aaa, Kǝma. Nia njǝraakkǝnaro nonǝmma,» yeno. Isaye tiro: «Dimiyania ambane!» yeno. 16 Koro Isa kǝnyindiyero tiro: «Siman tada Yahayaye, sǝraamma wa?» cǝne kiworo. Tiye: «Aaa, Kǝma. Nia njǝraakkǝnaro nonǝmma,» yeno. Isaye: «Dimiyaniro kiskǝne!» yeno. 17 Koro Isa kǝnyakkuyero tiro: «Siman tada Yahayaye, sǝraamma wa?» cǝne kiworǝnniya, Biturusse karwu kuttayeno, Isa kǝnyakkuyero tiro: «Sǝraamma wa?» cǝnna nangaro. Tiye: «Kǝma, ni awi yaye nonǝmma, nia njǝraakkǝnaro nonǝmma,» yenniya, Isaye tiro: «Dimiyania ambane! 18 Jiremaro niro wulnjǝgǝkki, gananǝmlan ni kǝlanǝmbo kalwu lugǝme na raammaro lenǝmi. Amma kiarinǝmiya, mukko sagǝme kam gade kalwu lunjiye na raammiro njadi,» yeno. 19 Isa adǝa wuldunjudǝ, karmo jiɍi fiyen Biturus daraja Alaro cidǝa tiro fǝleyeyeno. Adǝa wulyenniya, Isaye tiro: «Wua sǝgai!» yeno.

Isa-a fuwuranju jauro cǝraana-a

20 Biturus suworgadanniya, fuwura Isa jauro cǝraanadǝ tayia jǝgai kiro, ti duwon sa masǝna cadidǝn karǝnje Isaro: «Kǝma, wundu nia sǝrǝnnjiyi?» cǝne cuworǝnadǝ. 21 Biturus tia kirunniya, Isaro: «Kǝma, ti adǝ ye nda?» yeno. 22 Isaye tiro: «Kawu waldǝkke isǝkkiro roa dǝgaro raakkǝnaa, awi lambonǝm? Ni wua sǝgai!» yeno. 23 Adǝma nangaro lawar fuwura adǝ nuiwawoye kǝramiyadǝro tatargaada. Adǝ yaye Isaye Biturusso kamdǝ nuiwawo cǝnni, amma tiye: «Kawu waldǝkke isǝkkiro roa dǝgaro raakkǝnaa, awi lambonǝm?» cǝnnadǝ. 24 Fuwura adǝma kam kǝla awo aniyen sheda ce kitawulan ruwujǝnadǝ wo. Koro shedanju jirero noniyena. 25 Awo gade kada Isa cǝdǝna ye mbeji. Ca fal fallen ruwujaia, tǝmakkǝna duniama rakce kitawuwa ruwudǝnadǝa ngojiwawo.

* 1:4 1.4 tilan ro kǝrga - Kalmadǝ tima fǝrdu roye wo.

† 1:6 1.6 Yahaya - Nawi Yahaya Kasalama.

‡ 1:19 1.19 Lewi - Kaduwu Nawi Lewiye. Tayidǝ banawu ɍimannaye, koro kidanja Fado Alayen cadǝna.

† 1:23 1.23 Ish 40.3

§ 1:25 1.25 kasala - Kasala tuwaye.

* 1:29 1.29 Tama Alaye - Ngǝlaro Laya Njǝkkayirambe.

† 1:42 1.42 Biturus - Maana cu adǝyedǝ kau.

‡ 1:51 1.51 Tada Kambe - Kaala Almasiwuye. Isa kǝla Tada Kamben manajiya, kǝlanjuman manaji.

† 2:17 2.17 Jaw 69.9

* 2:18 2.18 yaudiyadǝ - Wurawa adinwu yaudiyaye.

* 3:15 3.15 ro sawisoye - Ro duwon na Alayen tǝmmaro ceriwawodǝ.

* 4:20 4.20 kaariyandeso - Am cidi Samariyayedǝ yaudi, amma ngalongawuɍi.

† 4:20 4.20 nayidǝ - Yaudiya.

* 5:2 5.2 falwu ingiye - Bǝlaa kura cidin laada curon ingi raia, cidiyanju kaulan tǝdandǝna, koro tiro butturam cani.

* 6:7 6.7 dinariyus - Wuɍi Rombe. Dinariyus faldǝ alwasi kida kawu falle.

† 6:14 6.14 nawi duniaro isimadǝ - Almasiwu.

‡ 6:31 6.31 man - Kǝmbo samelan isǝnadǝ.

† 6:31 6.31 Neh 9.15

§ 6:39 6.39 yim daryeyea - Cinowo duniaye.

† 6:45 6.45 Ish 54.13

* 6:69 6.69 Tayir Alayedǝ - Kaala Almasiwuye. Biwubawoma, am gade-a gade.

† 7:42 7.42 Mik 5.2

* 7:48 7.48 wurawa adinwuye - Fuwuwu kǝwu gadegade yaudiyaye.

† 8:5 8.5 Lew 20.10; SK 22.22-24

† 8:17 8.17 SK 19.15

* 9:7 9.7 falwu ingi Silowambe - Bǝlaa kura cidin laada curon ingi raia, cidiyanju kaulan tǝdandǝna, koro tiro butturam cani.

† 9:24 9.24 Alaro daraja ye! - Jire wulle!

* 10:22 10.22 Ngǝmǝri Barga Dǝptuwuye - Saanduri duwon yim Israyilawu kǝnnasar kǝla Siriwuyen cawande waldane sadaa so, laya so Alaro caddǝnayedǝ.

† 10:34 10.34 Jaw 82.6

* 11:25 11.25 roa dǝgai - Ro sawisoye cuwandi.

* 12:5 12.5 dinariyus - Wuɍi Rombe. Dinariyus faldǝ alwasi kida kawu falle.

† 12:13 12.13 Hosanna! - Kalma tǝlam yaudiyaudiye, maananjudǝ «Alaa yungoriyo!»

† 12:13 12.13 Jaw 118.25-26

‡ 12:15 12.15 Fero Siyonne - Am Jerujalembe, wotte jama Alaye.

§ 12:15 12.15 kǝla kutta koroyen - Noduwuram Isa Mai Yaudiyaye duwon, nanlewan rokura bawoa kǝnde cǝdiyedǝ.

† 12:15 12.15 Jak 9.9

* 12:27 12.27 sa adǝro - Kǝska Almasiwuyedǝ sa bone njaye, amma nanngǝla Alaye nangaro, sa adǝ sa daraja fandoye yero waljǝna.

† 12:31 12.31 mai dunia adǝyedǝ - Yiwulis.

† 12:34 12.34 Jaw 110.4; Ish 9.7; Ejk 37.25; Dan 7.14

† 12:38 12.38 Ish 53.1

† 12:40 12.40 Ish 6.10

* 13:1 13.1 sala Laya Njǝkkayirambe - Laya Israyilawuye jaman Nawi Musayen.

† 13:18 13.18 Jaw 41.9

* 14:30 14.30 mai dunia adǝyedǝ - Yiwulis.

† 15:25 15.25 Jaw 69.4

* 16:11 16.11 mai dunia adǝyedǝ - Yiwulis.

* 17:11 17.11 Bawa Tayir - Biwubawoma, am-a gade.

† 17:15 17.15 Kǝlado - Yiwulis.

‡ 17:17 17.17 jirelan tayia tayirro kalange - Jirelan tayia biwu bawoa ye, am gade-a gade yero kalange.

* 19:2 19.2 aɍiawu kaɍiyiye - Jawa maila-a camun, amma awo ruduye.

† 19:2 19.2 kalwu kime - Kalwu maila.

† 19:24 19.24 Jaw 22.18

† 19:28 19.28 Jaw 69.21

‡ 19:31 19.31 yim dabbarduye - Jǝmma. Yim tustuyedǝ sǝbdu.

† 19:36 19.36 NL 12.46; KI 9.12; Jaw 34.20

† 19:37 19.37 Jak 12.10

§ 19:39 19.39 mir - Cu kawudiye, jauro buwucci.

* 20:1 20.1 mawuye yim burwoyea - Ladu.

* 21:1 21.1 bǝrǝm tiro Tiberiyas cani - Bǝrǝm Galileye.

Kida Kǝngayamba Isaye

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

KIDA KƎNGAYAMBA ISAYE

Kida duwon kǝngayamba Isa Almasiwuye kǝnduwo Ruhu Alayen cadǝnadǝ

Badiduram

Luka, ti lowotor lardu Gǝresse, sawanju Tiyofalasso Linjila kǝnyakkuye tiro Luka cani ye, kitawu adǝ tiro Kida Kǝngayamba Isaye cani yea ruwujǝgǝna. Linjilanjudǝa alama saa fiakku gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeno, koro tussǝnni ngawon kitawu adǝa ruwuyeno. Linjilanjun lawar kǝla kǝndǝgai-a karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeno, koro kitawu adǝn lawar kǝla kǝngayamba Isaye-a Ruhu Alaye-a kawuɍi kǝji ndaran yaye ambo wulduwu-ayen ruwuyeno. Kǝla kawuɍi kǝjidǝyen kam biwunju wulje tǝmje Isama Almasiwudǝ woro kasacciya, Ala tiro biwunjudǝa gawurjiye Ruhunjua ci, koro Isa nangaro ro sawisoye cuwandi.

Akko lawarra curo kitawu adǝyen dasaanadǝ:

Dǝlwu kitawu adǝa ruwuduye (1.1-26)

Kida kǝngayamba Isaye Jerujalemnin (2.1–8.1a)

Kida kǝngayamba Isaye cidi Yahudiyaye-a Samariyaye-alan (8.1b–12.25)

Kida kǝngayamba Isaye larduwa kǝrdiyayen (13.1–20.38)

Kida kǝngayamba Isaye Romnin (21.1–28.31)

Kida duwon kǝngayamba Isa Almasiwuye kǝnduwo Ruhu Alayen cadǝnadǝ

DƎLWU KITAWU ADƎA RUWUDUYE

1

1 Wuse, Tiyofalas! Curo kitawuni burwoyedǝlan kǝla awo Isa dio-a alamdu-a badijǝna sammayen ruwungeyekko, 2 har yim duwon Ruhu Alayen kǝngayambanju kǝrejǝnadǝro wada ce tia samero caadǝnadǝro. 3 Ngawo bone cane nunayen, kawu fidewuro tayiro fǝlediye mana kǝla nodo bargaa Alayen cǝdi. Adǝgaima fudu kadan tayiro roaro tabbacciye fǝleyaada.

Wadu Ala Ruhunjua njoye

4 Isa kǝngayambanju-a rokko duwon, tayiro wada ce: «Bare Jerujalemlan saptuwwi, awo Bawadǝ njadi cǝne wulnjagakkǝnadǝa gurenowo! 5 Awoa Yahayadǝ ingilan kasala tuwaye ambo kiddo, amma kawu ganaa Ruhu Alayen kasala nayiro njaddi,» yeno.

Isaye samero ledu

6 Daji tayi nanjun captanadǝye tiro: «Kǝma, sa adǝn wa jama Israyilayero kǝrmaidǝa kalakkǝmi?» cane keworo. 7 Isaye tayiro: «Yim bi sa Bawadǝ kǝnduwonjun kadarjǝnadǝa nodudǝ kaando gǝni. 8 Amma sa Ruhu Alaye nayiro jǝmnjagaiya, kǝnduwo fanduwe Jerujalem-a cidi Yahudiyaye samma-a cidi Samariyaye-a har ci dajiram duniaye-alan shedawuniro walluwi,» yeno.

9 Adǝa wulyenniya, tia carui ngai duwon, samero caade fofou laa kuronjan tia kimowo. 10 Same na lejidǝa carui duwon, akko am yindi kajǝmu bulla gǝrenjan dajane 11 tayiro: «Am cidi Galileye, awiro danuwwa same ruwidǝ? Isa kam nandon samero camowona adǝ, jiɍi samero lejǝna ruwwadǝ gaiman walde isi,» yera.

Cuju Yahusayero kǝngayam kǝreda

12 Daji kǝngayambadǝ kau duwon tiro Kau Jaitunne cani Jerujalemba karǝn ledu yim tustuyelan* dǝganadǝn waldane bǝrnidǝro kasargawo. 13 Kasargaanniya, soro sameye na napcanadǝro gewa. Tayima Biturus, Yahaya, Yakuba, Andarawus, Filibus, Toma, Bartolomi, Matiyu, Yakuba tada Alfawusse, Siman tiro lardunju rawoma cani, Yahusa tada Yakubaye. 14 Tayi ani samma kamuwadǝ-a Meram ya Isaye-a yanjugǝnaso-a rokko karwu tiloaro moduwa cadi kasarga.

15 Yim anin kǝramiya Isaa gawudǝye nanngǝwunja alama mian findin gai duwon, Biturus dawunjan daje tayiro: 16 «Kǝramiya, mana duwon Ruhu Alaye kuren ci Nawi Daudayen kǝla Yahusa jeduma am Isaa cadanayedǝyen cǝde kitawulan ruwuwadadǝ sai wakkajiya. 17 Yahusadǝ kǝngayam dawunden kǝrga, ti ye nuwanju kidandedǝn cuwandǝna. 18 Calan kam adǝ alwasi jirenambuyelan kulo ciwe fǝdǝryero cure curonju falde kalǝmnju samma fiyada. 19 Am Jerujalembe samma lamar adǝa fangeranniya, tǝlamnjalan kulo adǝa Akeldamalan bowoyera, maananjudǝ Kulo Buye. 20 Awoa kitawu Jawurayelan ruwuwada: “Fannju de sul napco, bare wunduma curonjun dǝganni,”† koro “Kaalanjudǝa kam gadero cado.”†

21 «Adǝ nangaro dole curo am andi-a rokko kǝrgaiyedǝyen sa Kǝma Isa dawunden dǝgana samman, 22 kasala Yahayayelan tai har yim Isaa nanden camowonadǝro kudero, falnja andiro kǝlduwo, ti ye shedama karmolan cidu Isayero waljo,» yeno.

23 Am yindi kesangǝra, tayima Isuwu kam duwon tia Barsabaslan bowojai koro tiro Justus canidǝ-a Matiyas-a. 24 Daji tayi samma moduwa cade: «Kǝma, ni karwu am sammaye nodumadǝ, tayi yindi anilan kam kǝrenǝmmadǝa isanosagane 25 nuwanju kida nankǝngayam adǝyen cuwando, kida duwon Yahusa nanju kadargǝmmaro lejoro koljǝnadǝ,» yera. 26 Walawala kedǝnniya, kǝla Matiyassero kikkuro. Daji tia kǝngayamba mewun tilondǝro kǝlyeyera.

KIDA KƎNGAYAMBA ISAYE JERUJALEMNIN

2

Jǝptuwu Ruhu Alaye

1 Yim ngǝmǝri tiro Fentikos* canidǝ kidǝnniya, Isaa gawudǝ samma na tilon captana duwon, 2 sadǝman awo laa karuwa jauro cǝgasi gai samelan nukce fado na napcanadǝ sammaa kimowo. 3 Awo laa alama tǝlamba kannuye gai tayiro fǝledagane fafaidane kǝla wundunja yayen napkeno. 4 Ngainin Ruhu Alaye tayi sammaro jǝpciye cakke tǝlamba gadegaden manadu badiyera.

5 Sa adǝ yen yaudiya muminna laa larduwa dunia sammaye Jerujalembo isane dasaana mbeji. 6 Nuktu adǝa fangeranniya, jama isane captane hangalnja ciyeno, dalilnjudǝ wundunja yaye tǝlamnjun jandejai fanjǝna nangaro. 7 Jaumaro ajapcane kattenjan: «Am jandejai ani samma am cidi Galileye, gǝna? 8 To, jiɍi fin gǝle wundunde yaye awo wuljaidǝa tǝlamnju tamboyeman fanjidǝ?

9 «Curonden am Fartiyaye-a Mediyaye-a Elambe-a mbeji. Laande ye Mesofotamiya-a Yahudiya-a Kafadokiya-a Fantus-a Asiya-a† 10 Firijiya-a Bamfiliya-a Masar-a kǝrye Libiye kanji bǝla Kuraneyen-a bǝrni Rombe-alan kasarga. 11 Gadende yaudi yen kal, kǝrdi duwon yaudiro walyeno yen kal, Kǝret-a Arabiya-alan kadira. Tǝlamnden awo ajabba ajabba Ala cǝdǝnadǝa am ani wuljai fanniye!» 12 Tayi samma jaumaro ajapcane hangalnja cije wunduye kamanjuro: «Awo attǝ, awi maananju wo?» cǝni. 13 Amma laa ye tayia rujane: «Diben lele diye casane sagarandana!» cani.

Jawawi Biturusse kǝla karmolan cidu Isa Almasiwuyen

14 Daji Biturus kǝngayamba mewun tilondǝ-a rokko cije daje kowo sapce jamadǝro: «Am lardu Yahudiyaye-a nayi Jerujalemlan dǝgawwa samma-a manani fannowo, awo adǝa asunowo! 15 Am ani sagarandanaro tǝmanuwwa duwon, ngai gǝni, kǝrmadǝ sa lǝgar suwaye. 16 Amma adǝma awo Ala ci Nawi Yowellen wuljǝnadǝ:

17 «“Jaman daryeyen adamgǝna sammaro Ruhunidǝa figǝkke

tadawando-a ferowando-a nawinawi cade,

jairowando ye wahayi‡carui,

kiariyando ye kǝnnasim cadi.

18 Yim anin har kanjiyani kwa-a kamu-aro

Ruhunidǝa figǝkke nawinawi cadi.

19 Awo ajabba ajabba samelan dikki, alamaso ye cidilan dikki:

bu-a kannu-a kange cǝlǝm samero ciɍijiyi-a.

20 Kǝngal ye cǝlǝmbo walji, kumbal ye buro walji.

Ngawo adǝyen yim kura darajaa Kǝmandeyedǝ§isi.

21 Daji wundu duwon cu Kǝmandeyea bowojǝnamadǝ

njǝkkawo cuwandi.”†

22 «Jama Israyilaye, mana adǝa fannowo! Nayima dam nonuwwa, Ala Isa kam Najarattedǝlan kǝnduwo so, awo ajabba so, alama so dawundon cǝdiaro tia ardijǝnaro fǝleyeno. 23 Nodunjun caman tagǝnasso kadarjǝnadǝ gai, timaa mukkondoro sǝrǝccagane, nayi ye mukko am diwiyelan tia kǝskaro jawuwe kejuw. 24 Amma Ala tia ajawu karmoyero cǝkkaye roaro kisango, karmodǝ tǝmmaro rakce tia rojiwawo nangaro. 25 Awoa Nawi Dauda kǝla tiyen adǝa wulyeno:

«“Kullum Kǝmandea fuwunin rukki,

ti kǝmborammin dǝgana nangaro awima loloduro sakkiwawo.

26 Adǝma nangaro karwuni kǝjiji,

cini yelan aiya yekki.

Tiyini ye tǝmaa dǝgai,

27 dalilnjudǝ roni kannulan kollǝmbawo,

Ti Tayirnǝmdǝa yakkǝme njǝpciwawo nangaro.

28 Jawal ro fandoye isanosǝgǝmma,

koro fuwunǝmnin karwukǝji dadu bawo simi.”†

29 «Kǝramiyani, kǝla kaarinde Nawi Daudayen nayiro farakko wulnjagakki, bawoje tia sittǝrayera, kaurinju ye kumaro nanden kǝrga. 30 To, ti nawi duwon, koro Ala tiro kaduwunju fal mairo galajiro kansi jǝbbunadǝa nojǝnadǝ, 31 caman karmolan cidu Almasiwuyedǝa cure kǝladǝn tiye kannulan tia koljǝnni, tiyinju ye njǝpcǝnni cǝnna. 32 Ti Isa adǝmaa Ala roaro kalakco, kǝla adǝyen andi samma shedawu. 33 Tia kǝmboram Alayero sapcane, Ruhu Alaye duwon Bawadǝ ci cǝne wadu ngojǝnadǝa cǝmowona adǝ, awo ruwwa-a fannuwwa-adǝa fiyeyeno. 34 Awoa Nawi Dauda samero lejǝnni, amma ti kǝlanjuye: “Kǝmandeye Kǝmaniro: ‘Namme kǝmborammilan duwon, 35 kǝladowanǝmba si gǝnadurammǝmbo dikki!’ cǝnna.”† 36 Adǝ nangaro jama Israyilaye samma adǝa fagatto noja: Isa kam kǝskaro jajagǝwwadǝ, Ala timaa Kǝma ye, Almasiwu yero cǝdo!» yeno Biturusse.

37 Jamadǝ adǝa fangeranniya, karwunja kamde Biturus-a kǝngayamba gadedǝ-aro: «Kǝramiyandeso, awi gǝle diye?» cane keworo. 38 Biturusse tayiro: «Tǝmmowo, biwundo cindoro wundundo yayero cu Isa Almasiwuyen kasala caddo, ngainin Ala Ruhunjudǝa njadi. 39 Awoa wadu adǝmadǝ kaando ye, kaduwundoye ye, am kuruwun dasaana sammaye ye, wotte wundu duwon Ala Kǝmande bowojidǝye.» 40 Biturus mana gade ngǝwulan sǝmonja kasse gala cǝdde: «Jaman diwi adǝlan kǝlandoa yǝkkawowo!» cǝni. 41 Daji am mananju ngojanadǝro kasala keddo. Yim adǝn alama am dǝwu yakku gai Isaa gawudǝro kǝllaadara.

Kǝndǝgai jama Isaa gawuye

42 Sawiso karwu tiloaro Isaa gawudǝ alamdu kǝngayambayedǝa kǝrǝnjai, naptu nanyaanaye cadi, burodi fǝsakcane kallo jagari, moduwa ye rokko cadi kasarga. 43 Mukko kǝngayambadǝyen awo ajabba so, alama so kada tadi nangaro, am samma riyera. 44 Isaa gawu samma na tilon dasaana, awonja sammaa kallo cadai, 45 koro kǝndanja calade wuɍidǝa dagarjane mǝradu wunduye yaye galjai. 46 Yimbi yaye karwu tiloaro Fado Alayen captai, fado fadolan burodi fǝsakcane karwu kǝjiaro rokura bawoalan kǝmbonjadǝa kallo jawui, 47 Alaa congori, koro na jama sammayen ardiya cawandi kasarga. Yim nguson Kǝmande am njǝkkawo cawandidǝa tayiro kǝljiyi.

3

Cu Isa Almasiwuyen ngurdiyi isangaduwu

1 Yim laa Biturus-a Yahaya-a Fado Alayero moduwa sa yakku kajiriyero lejai duwon, 2 ngaworam Fado Alaye tiro Cinna Shawa canidǝn kam laa tǝn tambonjuyen ngurdiyi mbeji. Am Fado Alayero ngasayidǝa sadaaro cuwororo yim nguson tia cawude cinnadǝn gǝnajai. 3 Kamdǝ Biturus-a Yahaya-a Fado Alayero ngawo cadi kirunniya, tayia sadaaro kiworo. 4 Amma Biturus-a Yahaya-a simnin tia cappo carune Biturusse tiro: «Sarui!» yenniya, 5 kamdǝ tayia cǝkko kiro, awo laa tayilan tǝmajǝna nangaro. 6 Biturusse: «Ɍiwulla so, dinar so takkǝni, amma awo takkǝnadǝa njikki. Cu Isa Almasiwu kam Najaratten cine dadane!» yeno. 7 Daji ngurdiyidǝa mukko kǝmboramben cǝdane kisangǝnniyama, sinju-a dau sinjuye-a dunoaro waljane 8 wup cije daje ledu badiyeno. Leji ye, sǝkti ye, Alaa cungori ye ngai duwon, tayi-a rokko Fado Alayero kasargawo. 9 Daji jama samma ti dadaji ye, Alaa cungori yedǝa kero. 10 Tima kam duwon Cinna Shawadǝn napkada lowo cǝdidǝro asuyeranniya, awo tiro wakkajǝgǝnadǝa tai dajane ajapkera.

Jawawi Biturusse balballa Fado Alayen

11 Kamdǝ Biturus-a Yahaya-aro kǝrdǝgǝna ngai duwon, ajapkadaro jama samma nanjaro cagase na duwon Ngurwo Nawi Mai Sulemanaye canidǝro isane capkadara. 12 Biturus adǝa kirunniya, tayiro: «Jama Israyilaye, awiro kǝla adǝyen ajammuwidǝ? Awiro kǝnduwonden bi nanmuminnden kam adǝa yakkiye lejiro tǝmanuwe andia ninisawidǝ? 13 Ala kaariyandeye, Ala Nawi Ibrahimbe-a Nawi Isakuye-a Nawi Yakubaye-adǝ wakkilnju Isaro daraja cina, ti duwon Gomna Bilatus koldu niajǝnama, fuwu gomnadǝyen tia wanuwe sǝrǝtkǝwwadǝ. 14 Nayidǝ ti tayir ye, jirema yedǝa wanuwe kamceji nayiro salamnjaaro kiworuw. 15 Kǝma royedǝa kejuw, ti duwon Ala karmolan cǝsangǝnadǝ. Kǝla adǝyen andi ye shedawu. 16 Cu Isayen kambǝrsenjua nangaro kam ruwi ye, nonuwwa ye adǝ duno kiwando. Kambǝrse adǝmadǝ fuwu nayi sammayen cakke nga cirro walyeno.

17 «To, kǝramiyani, nayi-a wurawando-a nodunambulan adǝa diwwaro nokkǝna, 18 amma ngainin awo Ala kuren ci nawiya sammayen wuljǝnadǝ wakkajǝna. Tiye sai Almasiwunju bone caiya, cǝnna. 19 Adǝ nangaro tǝmmowo, Alaro waldǝgǝnowo, biwuwando cinjoro, 20 sa kasam fandoye ye na Kǝmandeyen isoro, koro Isa kam duwon Almasiwuro galanjaanadǝ yea nayiro juwanjaaro. 21 Ala kuren ci nawiyanju tayirren wuljǝnadǝ gai, Almasiwudǝ dolero samelan napci, har sa awo samma sawiyadaro waljidǝro. 22 Ngaima Nawi Musaye: “Ala Kǝmande curo kǝramiyandoyen nawi laa wu gai nayiro njasangi. Awo nayiro wulnjagai samman tia kǝrǝnnowo! 23 Wundu duwon nawi adǝa kǝrǝnjiwawodǝ curo jamadǝyen sulat baworo walji,”† cǝnna. 24 Koro Nawi Samailayen tamiya har tayi ngawonju jaanaro kudero, nawiya manajana samma ye kawu ania mawojana. 25 Nayima tadawa nawiyadǝye, koro warasawu aman duwon Ala kaariyando-a ndǝpcanadǝye wo. Tiye Nawi Ibrahimbo: “Kaduwunǝmben jama duniaye sammaro barga dǝpkǝkki,”† cǝnna. 26 Daji tia wakkilnjuro galayenniya, nayimaro duwon juwangeyera, barga dǝmnjaa, wundundoa yaye jawalnju diwilan cuttuluworo,» yeno Biturusse.

4

Biturus-a Yahaya-a fuwu majilissen

1 Biturus-a Yahaya-a jamadǝro manajai ngai duwon, ɍimanna-a kura Fado Alaye gureduwuye-a Sadusiya-a* nanjaro isane 2 jauro gǝrgajana, dalilnjudǝ Biturus-a Yahaya-a jamadǝa alamjai ye, Isa cijǝnadǝ gai karmolan cidu mbeji mawojai ye nangaro. 3 Kadiranniya, tayia cadane dunia lǝmjǝna nangaro kosoro casakke koljane wayera. 4 Adǝ yaye am manadǝa fanjanadǝye ngǝwunja kasaccane, am Isaa gawudǝ alama dǝwu uwu gairo walyera.

5 Wajǝnanjua fuwuwu-a amwurawa-a malǝmba Attauraye-a Jerujalemnin capkadara.† 6 Curonjan Annas ɍiman kura-a Kaifas-a Yahaya-a Aleksanda-a am gade fado ɍiman kuraye samma-a mbeji. 7 Biturus-a Yahaya-aa casakke dawunjan dayeranniya, tayiro: «Kǝnduwo fin bi cu wunduyen awo adǝa kiduw?» cane keworo. 8 Daji Ruhu Alaye Biturussa cakke tayiro: «Nayi fuwuwu jamaye-a amwurawa-a, 9 ku ser ngurdiyiro njǝddo-a jiɍi fin kam adǝ ngajǝna-aye kǝlan andia saworuwia, 10 nayi-a jama Israyilaye samma-a ngǝlaro nonowo, cu Isa Almasiwu kam Najaratte, kam duwon nayi kǝskaro jaawe Ala ye tia karmolan cǝsangǝnadǝ, ti nangaro kam adǝ kǝlewa salai fuwundon daada. 11 Isadǝ tima kau duwon nayi fado tandomaso wanuwe kau tandoye sammaro faidaaro waljǝnadǝ wo.† 12 Tilan gǝnia, na wunduma gadeyen njǝkkawo fando bawo! Dunia ngaman cu gade ambo amardǝgǝna tilan njǝkkawo fandiyedǝ bawo!» yeno.

13 Biturus-a Yahaya-aye karwukibbanjadǝa carune tayidǝ ilmuwu gǝni, talaawaro asuyeranniya, ajapkera. Koro tayi Isa-a rokkoro asuyera. 14 Amma kam ngajǝnadǝ gǝre Biturus-a Yahaya-ayen daadaa carui nangaro, awo kalaktuwuye tayiro katkero. 15 Daji majilisdǝn tayiro caluwo cane sawardane kattenjan: 16 «Awi gǝle am aniro yiddiye? Tabbat, am Jerujalemnin dasaana samma alama ajabba tayiyen tǝdǝnadǝa dam nojana, andi ye rangiye kattuwu niyewawo. 17 Bare lawar adǝ jama sammaro tatardǝgǝnniro tayia wusaniyo, kua adǝn fuwun bare wundumaro cu adǝyen mana cadǝnni,» yera. 18 Daji tayia bowojane bare jande bi alamdu fimaa cu Isayen cadǝnni yera.

19 Amma Biturus-a Yahaya-aye tayiro kalakcagane: «Alayedǝnna, nayia ga ra Alaa gadǝma kalkal woro sharanowo! 20 Andidǝ kǝla awo ruiyena-a fanniyena-ayen rangiye nǝmmiyewawo,» yera.

21 Koro nangadembo majiliswudǝ tayia wusayeranniya, kolyera. Jawal tayiro wowom gǝnaduwuye cawandǝnni, dalilnjudǝ jama samma kǝla awo wakkajǝnadǝyen Alaa congori nangaro. 22 Kam tiro alama adǝ tǝdde ngajǝnadǝ kǝrwunju fidewumaa kojǝna.

Moduwa jama Isaa gawuye

23 Biturus-a Yahaya-aa kolyeranniya, lejane amnjaro awo wurawa ɍimannaye-a amwurawa-a tayiro wuljaana sammaa wulyeyera. 24 Adǝa fangeranniya, kǝla tilonna kowo sapcane Alaro: «Kǝma, nima same-a cidi-a teku-a awo curonjan dasaana samma-aa alangǝm! 25 Nima Ruhunǝmlan ci wakkilnǝm kaarinde Nawi Daudayen wulyem:

«“Awiro jama kǝrdiyaso hangalsango cadǝna,

jama duniaye ye bowuro sawardanadǝ?

26 Maiya duniaye dabbargadara, fuwuwuso ye capkadara,

Kǝmande-a Almasiwunju-aro tuɍu caddi yera.”†

27 «Jiremaro curo bǝrni adǝyen Mai Hirudus-a Gomna Buntus Bilatus-a am larduwa gadesoye-a jama Israyilaye-a Isa wakkilnǝm tayir galanǝmmadǝro tuɍu caddi cane capkadara. 28 Ngaima awo calan kǝnduwonǝmnin kadarnǝmma sammaa kedo. 29 Kǝrma Kǝmande, marmareanjadǝa rui, andi kaɍeawanǝmdǝro mananǝm karwukibbuaro wulduro sade! 30 Mukkonǝm ye sane, cu wakkilnǝm tayir Isayen am isangaduwu so, alama so, awo ajabba so wakkaja!» yera. 31 Alaa lowojane keserǝnniya, na captanadǝ loloje Ruhu Alaye tayi sammaro jǝpciye karwukibbuaro mana Alayedǝa wuldu badiyera.

Hangaltilo jama Isaa gawuye

32 Jama Isaa gawudǝ samma karwunja ye tilo, hangalnja ye tilo. Wunduma kǝndanju ti runjuye cǝniwawo, amma awonja sammaa kallo cadai. 33 Kǝngayambadǝ kǝnduwo dama bawoaro sheda kǝla karmolan cidu Kǝma Isayen cadi, koro ser kura tayi sammalan dǝgai. 34 Ngaima curonjan kam curo lambiyen dǝgana falma bawo. Am samma kuloso bi fadoso cadanadǝ calade wuɍidǝa cawude 35 mukko kǝngayambayero casakki, tayi ye wundu yayero kǝla mǝradunjuyen dagarjagai.

36 Adǝgaima kam laa kaduwu Lewiye cuku Kuwirussen tambǝna tiro Isuwu cani mbeji. Kǝngayambadǝ tia Barnabaslan bowojai, maananjudǝ kowoɍi njoma. 37 Kulo cǝdana laaa cǝlade wuɍidǝa cuwude mukko kǝngayambayero kekko.

5

Ananiya-a Safiratu-a

1 Amma kam laa cunju Ananiya kamunju Safiratu-a rokko kulo cǝlade 2 nodu kamunjuyelan wuɍidǝye laaa roje laaa cuwude mukko kǝngayambadǝyero kekko. 3 Daji Biturusse tiro: «Ananiya, awiro Yiwulissa kollǝme karwunǝmbo ngaye har Ruhu Alayero kattuwu kamgǝme wuɍi kulodǝye laaa royem? 4 Kawu ladǝmidǝro kulodǝ kaanǝm, gǝna? Koro ladǝmmaye ngawon, wuɍidǝ ye mukkonǝmnin, mare? Awiro gǝle karwunǝmlan nianǝme awo adǝa kidǝm? Kambo gǝni, Alaro diye kattuwu kamgeyem!» 5 Ananiya mana adǝa fangenniyama, bǝp cure kano. Am lawar adǝa fanjanadǝ samma jauro riyera. 6 Daji jairowa laa isane kaminnjudǝa jakcane ngojane caade sittǝrayera.

7 Sa yakku gai kojǝnaye ngawon, kamunju awo wakkajǝnadǝa nojǝnnin kadio. 8 Biturusse tiro: «Wulsǝgǝne, wuɍi adǝmaro wa kulodǝa kiladuw?» cǝne kiworǝnniya, kamudǝye: «Aaa, wuɍi adǝmaro,» yeno. 9 Daji Biturusse tiro: «Awiro Ruhu Kǝmandeyea rijapturo citilo kiduw? Akko am kwanǝmba sittǝrajanadǝ cinnalan, ni yea njasadi!» yeno. 10 Sadǝman fuwu Biturussen bǝp cure kano. Jairowadǝ kasargaanniya, nuna najagane caade gǝre kwanjuyen sittǝrayera. 11 Jama Isaa gawudǝ-a am lawar adǝa fanjana samma-a jauro riyera.

Kǝngayamba Isaye awo ajabba ajabba dio

12 Kǝngayambadǝ dawu jamayen alama so, awo ajabba so kada cadi. Koro Isaa gawudǝ samma Ngurwo Nawi Mai Sulemanayen* karwu tiloaro captai. 13 Amma curo am gapcanadǝyen wunduma kowoɍi cǝde tayiro kǝldǝgǝnni, adǝ yaye amdǝ tayiro daraja cadi. 14 Cayemaa kojǝnaro am Kǝmaa kasaccana kwan kamun kada kadami jamanjuro kǝldagai. 15 Adǝ cakke bǝrniwu am dondi lairo cattuluwe kǝla dǝgǝl so, buji soyen gǝnajai. Ngaima Biturus kojiya, waneye kaudinju am aniye laanjaa jakci. 16 Am kada ye bǝlamaskiya Jerujalemben isane amnja dondi-a karuwamaso-aa cawude tayi samma nanlewa cawandi.

Kǝngayamba Isayea ta

17 Daji ɍiman kura-a am ngawonjuye kǝwu Sadusiyaye-a nandǝɍi tayia kek cǝdana duwon cijane 18 kǝngayambadǝa mukkon cadane kosoro kesakko. 19 Amma bune malaiya Kǝmandeye laa cinna kosorambedǝa kaje kǝngayambadǝa cuttuluwe tayiro: 20 «Lenowo, Fado Alayen danowo, jamaro kawuɍi ro fando adǝye mananju sammaa wulgǝnowo!» yeno. 21 Adǝa fangeranniya, suwa lǝp Fado Alayero ngasaye alamdu badiyera.

Ɍiman kura-a am ngawonjuye-a majilisso kadiranniya, majiliswu-a amwurawa jama Israyilaye samma-aa capcane kǝngayambadǝa kudoro gureduwu Fado Alayea kosorambo kenodo. 22 Amma gureduwudǝ leyeranniya, tayia najaganni. Daji waldane lawar cawude 23 majiliswudǝro: «Kosoramdǝ ye kǝrǝp jakkada, gureduwudǝ ye cinnalan daada nayeyeiye. Amma kayeiyendeya, curon wundumaa fandiyende!» yera. 24 Kura gureduwu Fado Alaye-a wurawa ɍimannaye-a adǝa fangeranniya, kǝla tayiyen awi wakkajiro hangalnja caa cijǝna duwon, 25 kam laa ise tayiro: «Akko am kosoro yakkuwwadǝ Fado Alayen daada jamadǝa alamdu cadi,» yeno. 26 Daji kura gureduwu Fado Alayedǝ sojiyanju-a lejane tayia kewudo, amma dunodunon gǝni, dalilnjudǝ jamaa rijana bare tayiro kau gǝgǝpcagane ceyesǝnniro.

Kǝngayamba Isaye fuwu majilissen

27 Tayia kewudǝnniya, fuwu majiliswuyero casakke dajane ɍiman kuradǝ tayia koro badiyeno. 28 Tayiro: «Ngǝlamaro nayiro cu adǝlan alamdu damnjagaiyena, gǝna? Akko alamdundo Jerujalem sammaro tatargǝwwa, koro bu kam adǝye andiro gǝrduwu manuwi!» 29 Amma Biturus-a kǝngayamba gadedǝ-aye tayiro: «Kam gǝni, Alaa ga andiro wajimsaa! 30 Ala Kǝma kaariyandeyedǝ Isa kam duwon kǝskaro jaawe yejuwwadǝa karmolan cǝsange 31 kǝmboramnjulan sapce jama Israyilaye tuwa cado biwunja cinjoro tia Mai ye, Njǝkkayima yero kido. 32 Kǝla lamar aniyen andi ye shedawu, Ruhu duwon Ala am tia jaanaro cinadǝ ye shedama,» yera.

33 Majiliswudǝ adǝa fangeranniya, jauro gǝrgajane tayia njejoro mayera. 34 Amma Farisa laa cunju Gamaliyel goni Attauraye jama samma tiro daraja cadǝnadǝ dawu majilissen cije wada ce amdǝa sa ganaro cattuluwo yeno. 35 Daji majiliswudǝro: «Jama Israyilaye, awo am aniro yidduwidǝro hangal gǝnanowo! 36 Tussǝnnin Taudas ise kǝlanjua kam laaro ngoje am yer dewu gai ngawonjuro kasargawo. Amma awimaro waljǝnni, tia roro ceyese am tiro kǝldaana samma tatargadara. 37 Ngawo tiyen Yahusa kam Galileye jaman kom jamayen ise am laaa cakke ngawonju geya. Amma ti ye bawoje am tia jaana samma tatargadara. 38 To, nayiro wulnjagakki, bare am aniro suwolduwwi, kollowo leja! Nia adǝ bi kǝndo adǝ kamben kadioa, baworo walji. 39 Amma Alayen kadioa, tayia ranguwwawo. Bare duwunwu Alayero walluwwi,» yeno.

Majiliswudǝ gala Gamaliyelledǝa ngojane 40 kǝngayambadǝa bowoyeranniya, tayia babakcane wada cade bare cu Isayen manajanni cane tayia koljane leyera. 41 Majilisdǝn sapkadaranniya, Ala tayiro kǝla cu Isayen martawa nangu njaye cinaro karwunja kǝjiyeno. 42 Yim nguson Fado Alayen kal, fado fadolan kal, kawuɍi kǝji jamaro Isadǝ tima Almasiwu woro wuljagane alamjai kasarga.

6

Banawu tulur kǝreda

1 Yim anin nanngǝwu fuwurawadǝye tǝrgai duwon, curonjan am tǝlam Gǝresse manajaidǝ kamuwanja kwa faccǝgǝnaa dagar wajisoyen cǝpcagai cane kǝla am tǝlam yaudiyaye manajaidǝyen kesiro. 2 Kǝngayamba mewun yindindǝ fuwurawa sammaa capkeranniya, tayiro: «Mana Alaye wuldu kollǝme dagar kǝmboyero kistuwudǝ andiro jussǝnni. 3 Adǝ nangaro, kǝramiyande, curondon am rashidu, amanna, Ruhu Alayea tulur kǝrenowo, kida adǝa mukkonjaro yakkiyo, 4 andi ye moduwa-a kidande kawuɍi Alaye wuldu-alan fuwu buiye,» yera. 5 Jama captana samma awo wuljanadǝye kǝjinju fanjane, daji Istifanus kam jauro kambǝrsea koro Ruhu Alayea, Filibus, Burokorus, Nikanor, Timon, Barminas, Nikolas kam bǝrni Antakiyaye fǝrdunju kǝrdi duwon yaudiro waljǝnadǝa kǝreyera. 6 Daji tayia fuwu kǝngayambayero cawude moduwa cade tayiro mukko gǝnayeyera.*

7 Mana Alaye cayea kojǝnaro tatarde fuwurawadǝ Jerujalemnin jauro ngǝwujane, koro ɍimanna kada ye kambǝrsedǝa kasatkera.

Istifanussa ta

8 Istifanusdǝ jauro ser-a kǝnduwo-aa awo ajabba so, alama so kada dawu jamayen cǝdi. 9 Daji yaudiya laa dandal tiro Kaɍeawa Nankam Kǝlaye Cawandǝna canidǝye Istifanussa kambiwudu badiyera. Am aniye laanja bǝla Kuraneye-a bǝrni Aleksandariyaye-a, laanja ye cidi Kilikiyaye-a Asiyaye-a. 10 Amma nanrashidu-a Ruhu-alan manaji nangaro rakcane tia yapcagaiwawo.

11 Daji am laaa asǝrlan casakke tayiye: «Istifanus Nawi Musa-a Ala-aa bassi fanniyena!» cane 12 jama-a amwurawa-a malǝmba Attauraye-aye hangal kesango. Daji isane tia dunodunon cadane majilisso kesado. 13 Shedawu kattuwuye yea cawude tayiye: «Kam adǝ dadu baworo mana kuttu kuttu kǝla na tayir adǝ-a† Attaura-ayen cǝdi. 14 Tiye Isa kam Najarattedǝ na adǝa wurje ada Nawi Musa sadǝnadǝa falji cǝne fanniyena,» yera. 15 Tayi majilislan napkada samma simnin Istifanussa cappo kerunniya, fǝkkanjudǝa fǝkka malaiyaye gairo kero.

7

Jawawi Istifanusse

1 Daji ɍiman kuradǝye Istifanusso: «Awo kǝlanǝmlan wuljaidǝ jire wa?» cǝne kiworo. 2 Tiye: «Kǝramiyani so, bawani so, fannowo! Kaarinde Nawi Ibrahim cidi Mesofotamiyayen duwon, kawu bǝrni Harannen dǝgaidǝro, Ala Darajayedǝ tiro fǝlediye: 3 “Lardunǝm-a kǝramiyanǝm-aa kolle, lardu niro fǝlenjǝgǝkkidǝro lene!”† yeno. 4 Adǝgaima Nawi Ibrahim cidi Kaldiyawuyea* kolje leje Haranlan napkeno. Ngawo bawanju bawojǝnayen, Ala tia lardu na ku dǝgawwa adǝro kiwudo. 5 Amma Ala cididǝn tiro warasa guwattu falma cinni. Adǝ yaye Ala tiro wadu ngojiye cididǝa ti-a kaduwunju-aro ci cǝnna. Sa adǝn tada fimaa cambǝnni. 6 Daji Alaye tiro: “Kaduwunǝm lardu gadero lejane sikudoro waljai. Nadǝn kaɍearo waljane saa yer dewuro tayia basarjai. 7 Amma wudǝ jama tayia kaɍeanjaro cadǝnadǝro wowom gǝnagǝkki. Ngawo adǝyen lardudǝn caluwe isane na adǝn wuro ambǝnsagai,”† yeno. 8 Daji Nawi Ibrahimbo aman kajaye kaino. Adǝgaima Nawi Ibrahim Isakua cambe kawu wuskua kajayeno, Nawi Isaku ye tadanju Yakubaa, Nawi Yakuba ye kaariya mewun yindin Israyilawuyea.

9 «Kaariyadǝ Nawi Isuwuro nandǝɍi cadde calade lardu Masarrero kesado. Amma Ala tia koljǝnni, 10 curo bonenju sammayen tia kittuluwo. Ala cakke jauro rashiduro walje Fira'auna Mai Masarredǝ tia kasacce, har wajirinjuro galaje Masar-a mairi samma-a cunodiro walyeno. 11 Daji kǝna so, bone kura so lardu Masarre-a Kan'anaye-a sammaro ngasaye, kaariyandero awo kǝmboye fandoro katkero. 12 Nawi Yakuba Masarnin algamaaro fangenniya, kaariyandedǝa kinodo. Adǝ ledunja burwoye. 13 Ledunja yindiyedǝn Nawi Isuwu awaanawanjuro asudiye, Fira'auna ye fǝrdu Isuwuye noyeno. 14 Daji Nawi Isuwu cunode bawanju Nawi Yakuba-a jamanju samma-a bowoyera. Nanngǝwunja am fitulur lukko uwun. 15 Adǝgaima Nawi Yakuba Masarro leje ti-a kaariyande-a nadǝn bawoyera. 16 Tayia bǝrni Sikembero cawude kauri duwon Nawi Ibrahim wuɍinjun na kaduwu Hamorren Sikemnin cuwǝnadǝn sittǝrayera.

17 «Wadu Ala Nawi Ibrahimbo ngojǝgǝnadǝye sanju karǝngenniya, jamadǝ Masarnin tasargane ngǝwujai kasarga duwon, 18 har mai gade Nawi Isuwua ti wunduro nojǝnni Masarnin kǝrmai kiwando. 19 Jamandero nanga cǝdde kaariyandea basarje cakke timallanja koljane kasuno. 20 Jaman adǝn Nawi Musa katambo, tidǝ jauro shawa. Kǝndawu yakkuro fado bawanjuyen tia keɍiwo. 21 Kolyeranniya, fero Fira'aunaye tia ngoje tadanju gairo kiɍiwo. 22 Ngaima Nawi Musaa ilmu Masarwuye samman alamjane mananju-a kǝndonju-alan kǝnduwoaro walyeno.

23 «Kǝrwunju fidewua duwon, Nawi Musa amnju Israyilawudǝa kuroro nia ngoyeno. 24 Kam Masarre laa falnjaa basarji kirunniya, kam jǝktǝnadǝa banajiye nguwunjuro ngaye Masarmadǝa bakce kejo. 25 Amnjudǝ Ala tayia mukkonjuyen cǝkkayiro asujai tǝmayeno, amma asujanni. 26 Wajǝnanjua Israyilawu yindi lawala cadi nayeyenniya, tayia soloduro maje: “Kǝramiyani, nayidǝ jiɍindo tilo. Awiro gǝle kattendon basarduwidǝ?” yeno. 27 Amma kam kamanjua basarjidǝ Nawi Musaa tǝmbalje tiro: “Wundu nia fuwumande-a alkalinde-aro galanjo? 28 Ra, bikka kam Masarredǝa yejǝmmadǝ gai, wu yea roro njejoro masǝmi?” 29 Kǝla mana adǝyen Nawi Musa cǝgase leje cidi Midiyannen sikudoro walje napkeno. Nadǝn tada yindi kembo.

30 «Kǝrwu fidewu kojǝnaye ngawon, malaiya laa karaa dǝɍi kau kuruwu Sinaiyen dawu kannu coccoɍi cambiyedǝn tiro fǝleyaadan.† 31 Nawi Musa adǝa kirunniya, ajapkeno. Kuroro karǝnji duwon, kowo Kǝmandeye nukce: 32 “Wuma Ala kaariyanǝmbe, Ala Ibrahimbe-a Isakuye-a Yakubaye-adǝ wo,” yeno. Nawi Musa loloje riduro curunni. 33 Daji Kǝmandeye tiro: “Sunonǝm sinǝmlan fidde, na danǝmmadǝ cidi tayir nangaro. 34 Ajawu jamani Masarnin casaidǝa fagat rukkǝna, njǝmdunja ye fakkǝna. Tayia njǝkkaworo jǝpkekko. Kǝrma are, nia Masarro njunodǝkke!”†

35 «Nawi Musa adǝ, kam duwon Israyilawu wajane tiro: “Wundu nia fuwuma-a alkali-aro galanjo?” wuljaanadǝ, tidǝmaa Ala mukko malaiya dawu coccoɍiyen tiro fǝledǝgǝnadǝyen fuwuma-a meruduma-a gairo cunodo. 36 Tima lardu Masarre-a Bǝrǝm Maliyaye-a karaa dǝɍi-alan kǝrwu fidewuro awo ajabba so, alama so cǝdiaro tayia cuttuluwo. 37 Koro ti Nawi Musa adǝma jama Israyilayero: “Ala curo kǝramiyandoyen nawi laa wu gai nayiro njasangi,”† cǝne wuljuwo. 38 Sa jama karaan captanadǝn, tima‡ kaariyande-a malaiya kǝla kau Sinaiyen tiro manajǝgǝnadǝ-a rokko dasaanadǝ wo. Koro kawuɍi ro fandoye andiro isanosaaro kiwando.

39 «Amma kaariyandeso tia fandu wajane tǝmbaljane karwunjan Masarro waljane 40 Nawi Harunaro: “Andiro sǝnǝmba fuwunde gǝrjai sattande! Musa andia lardu Masarren sattuluwuna adǝ, awo tia cuwandǝna noniyende,”† yera.

41 «Yim anin kǝnna laa gumkiro cagare tiro bu fida cadde kǝndo mukkonjaye kǝjinju fangera. 42 Daji Ala tayiro ngawo ce sillowusoro ambǝccaaro tayia salamgeno, kitawuwa nawiyayen ruwuwadadǝ gai: “Jama Israyilaye, wu nangaro wa saa fidewuro curo karaa dǝɍiyen bu fida so, sadaa so kiduw? 43 A'a, leima Molekke-a sillowu sǝnǝm tiro Refan caniye-aa ngonuwe kallo dadayew, sǝnǝmba duwon nayima tayiro ambǝttuwuro tanduwwadǝ. Adǝ nangaro wu ye nayia ngawo bǝrni Babilayero dunjagakki!”†

44 «Kaariyande karaan leima shedaye§ cadana, jiɍi Ala Nawi Musaro wada ce tia kǝla fasalnju curunayen kalkallo cǝdandǝnaro wuljǝgǝnadǝ gai. 45 Jaman Nawi Yoshuwayen sa duwon Ala fuwunjan jamasoa duje lardunja camowonadǝn, kaariyande ye leimadǝa ngojane na adǝro kewudo, har jaman Nawi Mai Daudayero kudero. 46 Nawi Mai Daudadǝ ardiya Alaye cuwande amari kǝndǝgairam Ala Kǝma jama Israyilayero yittandoye cuworǝna, 47 amma Nawi Mai Sulemanama fadodǝa Alaro cǝttando.

48 «Adǝ yaye Ala Mai Samema fadowa mukkon tadandǝnalan gǝni kǝrga. Nawi wuljǝnadǝ gai:

49 «“Kǝmandeye: Samedǝ kurisni kǝrmaiye,

cididǝ ye si gǝnadurammi.

Fado jiɍi fi gǝle wuro sǝttanduwi?

Ndara gǝle nani tustuyero walji?

50 Wuma gǝna mukkoniyen awo ani sammaa alangǝkko?”† cǝnna.

51 «Nayi gardawuso karwundo ye, sǝmondo ye kajadannidǝ,* kullum Ruhu Alaye-a mǝlduwi! Nayidǝ kaariyandoso gai! 52 Nawiyadǝyen finjaa kaariyando basarjanni wo? Koro am kuren kǝla kǝnde ti Jiremayen manajanadǝ yea roro keyeso. Kǝrma nayi ye ti Jiremadǝye sǝrǝttuwumanjuso ye, kamcejinjuso yero walyew, 53 nayi duwon malaiyawayen Attauraa fanduwwa, amma kasatturo wanuwwadǝ!»

Ro tuluwo Istifanusse

54 Majiliswudǝ awo ania fangeranniya, karwunjan Istifanusso fum gǝrgajane sheɍinja gegaro. 55 Amma Istifanus, Ruhu Alaye tia simojiyi duwon, simnju samero fijiye daraja Alaye-a Isa kǝmboramnjun daada-a kirunniya, 56 tiye: «Akko same kaada-a Tada Kambe kǝmboram Alayen daada-aa rukki!» yeno. 57 Amma kowo dunoaro sapcane sǝmonja jakcane tayi samma kǝla tilonna tiro fidagane 58 ngawo bǝlayero cattuluwe tia njejoro kaulan gǝgǝptu badiyera. Shedawudǝ kalwuwanjaa na jairo laa tiro Shawulu canidǝyen gǝnayera. 59 Tiro kau gǝgǝpcagai duwon, Istifanus moduwa cǝde: «Kǝma Isa, roni moye!» yeno. 60 Daji tungurumje kowo dunoaro sapce: «Kǝma, kǝla biwu adǝyen bare tayia korǝmmi!» yeno. Adǝa wulyenniya, ro kirǝmbo.

8

1 Shawulu Istifanusse ro tuluwo ardiyeno.

KIDA KƎNGAYAMBA ISAYE CIDI YAHUDIYAYE-A SAMARIYAYE-ALAN

Shawuluye jama Isaa gawua basardu

Yim adǝn basari kura kǝla jama Isaa gawu Jerujalemlan dasaanadǝyen ciyeno. Kǝngayambadǝro kajia, tayi samma cidi Yahudiyaye-a Samariyaye-aro tatargaadara. 2 Muminna laa Istifanussa sittǝrajane tai dajane ti nangaro kesiro. 3 Amma Shawuludǝ jama Isaa gawudǝa baworo dio majialan, fado fadoro leje tayia kwan kamun cǝdane kosoro cakki.

Jama cidi Samariyaye Isaa kasattu

4 Ngai duwon am tatardanadǝ bǝla bǝlaro lejane kawuɍidǝa wuljai, 5 Filibus ye bǝrni laa cidi Samariyayero leje Almasiwudǝa tayiro manaduwu badiyeno. 6 Jamadǝ samma awo Filibus wuljidǝa fanjane alama ajabba ajabba cǝdidǝa kerunniya, karwu tiloaro hangalnja gǝnaada tia kǝrǝnjai. 7 Sedanso burwu dunoaro casakkiaro karuwama kadan caluwi, am tiyi nunaa so, ngurdiyi so kada ye ngajana. 8 Adǝgaima bǝrnidǝn karwunja jauro kǝjiyeno.

9 Kam laa tiro Siman cani mbeji. Calan bǝladǝn sagawu cǝde am cidi Samariyaye tia ajapcai, koro kǝlanjua kam kuraro ngoji. 10 Tayi samma kuran ganan hangal gǝnaadaaro tia kǝrǝnjane: «Tima kǝnduwo Alaye tiro Kura canidǝ wo!» cani. 11 Tussǝna kǝla sagawunjuyen tia ajapcana nangaro, hangalnja samma kanjinjulan. 12 Amma kawuɍi kǝji duwon Filibus tayiro kǝla nodo bargaa Alaye-a cu Isa Almasiwuye-ayen wuljǝgǝnadǝa kasatkeranniya, Filibus kwan kamunno tayiro kasala kiddo. 13 Siman kǝlanjuma kawuɍi kǝjidǝa kasacce tiro kasala keddǝnniya, Filibusso kǝldiye alama so, awo ajabba so tǝdidǝa ajapkeno.

14 Kǝngayambadǝ Jerujalemnin duwon, am cidi Samariyaye mana Alayea kasaccanaro fangeranniya, tayiro Biturus-a Yahaya-aa juwayeyera. 15 Kadiranniya, Ruhu Alaye cawandoro tayiro moduwa keddo, 16 dalilnjudǝ tayiro cu Kǝma Isayen kasala caddǝna yaye, Ruhu Alaye wundunjamaro koroma jǝpcǝgǝnni. 17 Daji tayiro mukko gǝnajagane Ruhu Alaye kewando.

18 Simandǝ Ruhu Alaye mukko gǝnada kǝngayambayen tinadǝa kirunniya, wuɍi ci cǝne 19 tayiro: «Kǝnduwo adǝa wu yero sewo, wundu duwon tiro mukko gǝnagǝkkǝnadǝ Ruhu Alayea cuwando!» yeno. 20 Amma Biturusse tiro: «Kǝnjo Alaye kungunalan moworo tǝmanǝmma nangaro, ni-a wuɍinǝm-a kannuye njawo! 21 Lamar adǝn nuwanǝm ye bawo, lambonǝm ye bawo, karwunǝm na Alayen kalkal gǝni nangaro. 22 Tǝmme niadiwinǝm adǝa kolle Kǝmandea lowone, waneye awo karwunǝmbe gawurnjiyi. 23 Nidǝ, karwunǝm cǝlǝm fǝdǝk, koro biwun tikkerǝmmaro ngirukko,» yeno. 24 Koro Siman walde tayiro: «Alaa wuro sukkorowo, bare awo wulluwwa adǝye falma wua suwandǝnni!» yeno. 25 Daji sheda cade mana Kǝmaye ambo satkeyeranniya, Biturus-a Yahaya-a kawuɍi kǝjidǝa bǝla kada Samariyawuyen wuljaiaro Jerujalembo walladara.

Filibus-a adim lardu Habashaye-a

26 Malaiya Kǝmandeye laa Filibusso: «Cine kǝla anǝmninna lene jawal Jerujalemlan culuwe bǝrni Gajayero lejidǝa gai!» yeno. Jawal adǝ karaa dǝɍi. 27 Daji cije jawal kidanniya, akko adim laa lardu Habashaye. Tidǝ kowona kura Kandatu Mai kamuye Habashawuye ye, baitǝmbalmanju ye. Jerujalembo Alaro ambǝttuwuro isǝna duwon, 28 amalenkenju kǝmbayen napkada waldu cǝdi, koro kitawu Nawi Ishayaye kǝraji. 29 Daji Ruhu Alaye Filibusso: «Lene amalenkedǝa nagǝne!» yeno. 30 Filibus cǝgase tia nayeyenniya, kitawu Nawi Ishayaye kǝraji fanje tiro: «Awo kǝranǝmidǝa asunǝmi wa?» cǝne tia kiworo. 31 Tiye: «Kam laa gǝni bayinsuwoa, awiawin rangǝkki?» cǝne Filibussa juwa rokko napcaro doyeno. 32 Curo kitawuyen na kǝrajidǝ tima:

«Dimi duwarambo caadi gai,

koro tama fuwu gǝrǝptawunjuyen nukciwawo gai,

tidǝ ye mǝdǝk cinju kajǝnni.

33 Nanguro casakke jirenju dapkeyera.

Wundu rakce kaduwunjuye mana cǝdi?

Awoa ronju dunian cattuluwuna.»†

34 Adim Habashayedǝ Filibusso: «Marne, wulsǝgǝne kǝla wunduyen nawidǝ mana adǝa cǝdi? Kǝlanjun ra kǝla kam gadeyen?» 35 Daji Filibus cinju kaje awo kitawulan ruwuwada adǝn tiro kawuɍi kǝji Isaye wulduwu badiyeno. 36 Ledu cadi duwon, na laa ingiaro kadiranniya, adimdǝ Filibusso: «Akko ingi! Awi wuro kasala njǝddoro damsiyi?» yeno. 37 [Filibusse: «Karwunǝmnin kasaddǝmmaa, yoji,» yenniya, tiye: «Isa Almasiwuma Tada Alayedǝ woro kasaddǝkkǝna,» yeno.] 38 Daji wada ce amalenke dajo yenniya, Filibus-a adimdǝ-a tayi yindi samma jǝpcane ingiro ngasaye Filibus tiro kasala kiddo. 39 Ingilan keluwunniya, Ruhu Kǝmandeye Filibussa na gadero kiado. Adimdǝ gadero tia curunni, amma karwu kǝjiaro jawalnju jǝgane leyeno. 40 Filibusdǝ bǝrni Ajotussen duwon bǝla bǝlaro leje kawuɍi kǝji wulji, har bǝrni Kaisariyayero kadio.

9

Shawuluye Isaa gamaro waldu

1 Shawuludǝ kua yaye fuwurawa Kǝmayero yikkado-a njejo-a majiaro na ɍiman kurayero leje 2 wotiya dandalla bǝrni Damasselan dasaanaro ruwujaaro kiworo. Nianjudǝ nadǝn am Jawaldǝa* jaana, kwa yen kal, kamu yen kal kiwandoa, tayia tikkerǝna Jerujalembo kudo.

3 Jawal cǝdane Damassa karǝnjǝna duwon, sadǝman nur samelan yiyilje tia dirije kǝlyeno. 4 Daji cidiro bǝp cure kowo laa tiro: «Shawulu, Shawulu, awiro wua basarsǝmidǝ?» cǝne fangeno. 5 «Kǝma, ni wundu?» cǝne kiworǝnniya, tiye: «Wuma Isa basarsǝmidǝ wo. 6 Cine bǝrniro ngaye, nadǝn kam laa niro awo dimidǝa wulnjiyi,» yeno. 7 Am tia casadduwunadǝ gǝm dayera. Kowodǝa fanjana duwon, wundumaa carunni. 8 Shawulu cidin ciyenniya, simnju kaada yaye, awima curuiwawo. Daji tia jejane Damasso kasargawo. 9 Kawu yakkuro ti kambu, koro awima juwunni ye, canni ye.

10 Damaslan fuwura laa Ananiya cani mbeji. Kǝmadǝ wahayilan† tiro: «Ananiya!» yenniya, tiye: «Akkoni, Kǝma!» yeno. 11 Kǝmaye tiro: «Cine lai tiro cǝk canidǝro lene fado Yahusayen kam laa bǝrni Tarsusse Shawulu cani kore! Tidǝ moduwa cǝdi, 12 koro wahayilan kam laa Ananiya cani ngaye sim cuwandoro mukko tiro gǝnajiyi curuna,» yeno. 13 Ananiya kalakciye: «Kǝma, kǝla kam adǝyen, jiɍi kuttu kada Jerujalemnin muminnanǝmbo cǝddǝnadǝa am ngǝwuyen fakkǝna. 14 Koro na adǝn kǝnduwo mukko wurawa ɍimannayen am cunǝmba bowojaimaso sammaa geroye cuwandǝna.» 15 Amma Kǝmaye tiro: «Lene, fuwu jama kǝrdiya-a maiya-a jama Israyilaye-ayelan cunidǝa mawojoro tia kidamaniro kǝrenǝkkǝna. 16 Wu kǝlani bone cuni nangaro cai sammaa tiro fǝlegǝkki,» yeno.

17 Daji Ananiya leje fadodǝro kǝrgaanniya, Shawuluro mukko gǝnajiye tiro: «Kǝramini Shawulu, Kǝma Isa duwon niro kǝla jawal tilan isǝmmadǝyen fǝledǝgǝnadǝ sim fandǝme Ruhu Alaye jǝmnjuworo wua sunodo.» 18 Sadǝman awo laa kaskasi buniye gai simnjun casure sim kiwando. Daji cije tiro kasala keddo. 19 Ngawo adǝyen kǝmbo juwe duno kiwando.

Shawuluye Isama Almasiwudǝ woro bǝrni Damasselan wuldu

Shawulu bǝrni Damasselan fuwurawadǝ-a rokko kawu ganaro napkenniyama, 20 dandal dandallo leje Isama Tada Alayedǝ wo cǝne kawuɍinju wuldu badiyeno. 21 Am tia fanjana samma ajapcane: «Tima gǝna kam Jerujalemnin am cu adǝa bowojaimasoa‡ basarjidǝ wo? Koro tayia tikkerǝna wurawa ɍimannayero njadoro na adǝro isǝna, gǝna?» cani. 22 Amma Shawulu cayemaa kojǝnaro duno cuwande, har yaudiya Damaslan dasaanadǝro mana tiro kalaktuwuye katkero. Tabbat Isama Almasiwudǝ woro tayiro isanojiyi. 23 Ngawo kawu kadayen yaudiyadǝ sawardane nia Shawulua njejoye ngoyera, 24 amma Shawulu nianjadǝa fangeno. Bune-a kausu-a tia njejoro cinnawa bǝrniyedǝa gurejai, 25 amma bune fuwurawanju tia ngojane curo jowoyen garuyen talaryera.

Shawulu Jerujalemnin

26 Shawulu Jerujalembo kadinniya, fuwurawadǝro kǝlduwuro mayeno, amma tayi samma tia riyera, dalilnjudǝ tia fuwuraro mǝrsajanni nangaro. 27 Daji Barnabas tia na kǝngayambayero cuwude tayiro jiɍi kǝla jawallen Kǝma tiro fǝlediye mana cǝddǝna ye, koro Damaslan ridu bawoaro cu Isayen manajǝna yedǝa isanoyeyeno. 28 Sa adǝn Shawulu tayi-a rokko Jerujalemnin lenǝmare cadi, cu Kǝmayen ridu bawoaro manaji. 29 Koro yaudiya tǝlam Gǝresse jandejaidǝro mana cǝdde kambiwu cadi, amma tayidǝ tia njejoro majai. 30 Daji kǝramiyadǝ adǝa fangeranniya, tia bǝrni Kaisariyayero caade bǝrni Tarsussero juwayeyera. 31 Adǝgaima jama Isaa gawu cidi Yahudiyaye-a Galileye-a Samariyaye-a samma dunoajane naptu nanlewaye cadi, koro Kǝmaa ridanja-a bana Ruhu Alaye-alan fuwu jawune ngǝwujai kasarga.

Biturusse kam tiyi nunaa isangaduwu

32 Biturus lardu sammaa diriji duwon, na muminna bǝla Liddayen dasaanadǝ yero kadio. 33 Bǝladǝn kam laa cunju Iniyas tiyinju nga nuna kǝrwu wuskuro kǝla bujiyen bowada mbeji. 34 Biturusse tiro: «Iniyas, Isa Almasiwu nia isanganjǝgǝna. Cine bujinǝm kǝɍine!» yeno. Sadǝman Iniyas wup ciyeno. 35 Am samma bǝla Liddaye-a faya Saronne-alan dasaanadǝ Iniyassa kerunniya, Kǝmaa gawuro walyera.

Biturusse kamu nunaa roaro kalaktu

36 Bǝrni Yafayelan fuwura laa kamuye Tabita cani mbeji, tǝlam Gǝresselan cunju Dokas.§ Surro ser ngǝwu cǝdi ye, talaawaa banajiyi ye. 37 Yim anin kasuwa laa tia cǝdane bawoyeno. Tia kasalyeranniya, curo soro sameyen gǝnayera. 38 Bǝla Liddayedǝ karǝn bǝrni Yafayelan nangaro, koro fuwurawadǝ Biturus bǝladǝn mbejiro fangeranniya, am yindi juwajagane tia lowojane: «Nandero duwan are!» yera. 39 Daji Biturus cije tayi-a rokko leyera. Kadiranniya, tia soro sameyedǝro kesado. Kamuwa kwa faccaanaa samma cesiriaro gǝrenjun dajane tiro kalwu so, gǝmaje so Dokas sa tayi-a rokkodǝlan cududǝnaa fǝfǝlejagai.

40 Biturus jamadǝa ngimdǝn cuttuluwe tungurumje moduwa kido. Daji kamindǝro suwordiye: «Tabita, cine!» yeno. Sim kaje Biturussa kirunniya, cije napkeno. 41 Biturus mukkoyen tia cǝdane kisango. Daji kamuwa kwa faccaanaadǝ so, muminna gadedǝ soa bowoje tia ronjua tayiro kalakkeyeno. 42 Lawar adǝ bǝrni Yafaye ngaro tatardiye am ngǝwu Kǝmaa kasatkera. 43 Daji Biturus bǝrnidǝn fado mǝndǝlma laa tiro Siman canidǝyen jǝpce kawu kadaro napkeno.

10

Biturus-a Korneliyus-a

1 Bǝrni Kaisariyayelan kam laa cunju Korneliyus, ti soji kura Rombe curo kǝwu Italiyaye caniyen kǝrga. 2 Ti-a am fannjuye-a adinwu ye, Ala ridawu ye. Sadaa ngǝwu jamaro ci, koro sawiso Alaa lowoji. 3 Yim laa kanji sa yakku kajiriyen wahayilan* malaiya Alaye laa nanjuro ise tiro: «Korneliyus!» cǝni kiro. 4 Tia riyadaro simnin cappo cure tiro: «Kǝma, awi?» yenniya, malaiyadǝye: «Moduwanǝm-a sadaanǝm-a awo taktuyero fuwu Alayero isana. 5 To, kǝrma am bǝrni Yafayero juwagǝne, kam laa Siman tiro Biturus canidǝa bowoja iso! 6 Fado mǝndǝlma laa Siman caniyen jǝpcǝna. Fannjudǝ ci tekuyen.» 7 Malaiya tiro jandejǝgǝnadǝ sapkadanniya, Korneliyus curo wolodiyanjuyen yindi-a koro curo sojiyanju tiro kida caddiyen mumin fal-aa bowoyeno. 8 Tayiro awo wakkajǝna sammaa wuljiye bǝrni Yafayero kinodo.

Wahayi Biturusse

9 Wajǝnanjua dunia kausu dawu gai am Korneliyus cunodǝnadǝ kǝla jawallen bǝrnidǝa karǝnjana duwon, Biturus moduwa dioro kǝla sorodǝyero tatkeno. 10 Daji kǝna fanje masǝna dio kirawo. Kǝmbo dejai duwon, wahayi laa tia kida. 11 Akko same fǝrǝmde awo laa alama batta kura-a camun talgǝmonju dewuyen tǝdana cidiyaro jǝpci kiro. 12 Curonjun lǝmanna si dewua so, nganjin gǝrdawu so, ngudowa so jiɍi nguson mbeji. 13 Kowo laa nukce tiro: «Biturus, cine! Duwane ngǝre!» yeno. 14 Amma Biturusse: «A'a, Kǝma! Ngaltema awo haram so, tayir gǝni so bukkǝni,» yeno. 15 Koro kowodǝ walde tiro: «Awo Ala halallo cǝdǝnadǝro bare tayir gǝni wullǝmmi!» yeno. 16 Adǝ yakkuro wakkayenniya, sadǝman battadǝ kǝla samennaro ciyeno.

17 Biturus kǝla maana wahayidǝyen hangalnju caa cijǝna duwon, akko am Korneliyus cunodǝnadǝ fado Simanne cawore cawande cinnadǝn dajane 18 kowo sapcane: «Siman kam tiro Biturus canidǝ na adǝn wa kǝrga?» cane keworo. 19 Biturus kua yaye kǝla wahayidǝyen juwula cǝdi duwon, Ruhu Alaye tiro: «Akko am yakku nia manjai. 20 Cine jǝmme shekku bawoaro tayi-a rokko lenowo, wu kǝlani tayia nodǝkkǝna nangaro,» yeno. 21 Daji Biturus jǝpce tayiro: «Wuma kam manuwidǝ wo. Awi njawudo?» cǝne kiworǝnniya, 22 tayiye: «Soji kura Rombe cunju Korneliyus kam duwon jirema ye, Ala ridama ye, koro na jama yaudiya sammayen darajaadǝ, malaiya Alaye laa tiro nia fannjuro njuwudo mananǝm fanjo yeno.» 23 Daji Biturus tayia fadodǝn cǝsaye sosayeno. Wayenniya, cije kallo leyera. Koro kǝramiya bǝrni Yafaye laa ye tia kesadduwo.

24 Wajǝnanjua bǝrni Kaisariyayero kadio. Korneliyusdǝ calan am fannjuye-a sawawanju-aa bowoje captana tayia gurejai. 25 Biturus kadinniyama, Korneliyus tia kapciye fuwunjun nguje tiro sujada kiddo. 26 Amma Biturus tia cǝsange: «Cine! Wu ye adamgǝna, diye!» yeno. 27 Jandejiyiaro fadodǝro ngaye am kada capkada nayeyeno. 28 Tayiro: «Yaudiro kam jiɍi gadero kǝlduwu-a fannjuro ngawo-a haramdǝ nayi kǝlando nonuwwa, amma Ala wuro bare wundumaa tayir gǝni bi harambo ngokkǝniro isanosǝgǝna. 29 Adǝ nangaro sa wua bowosuwwadǝman garda bawoaro kadikko. To, nayia njaworǝkki, awi dǝlwu bowodundoye wo?» cǝne kiworo.

30 Korneliyusse tiro: «Ku kawu dewu sa adǝ gai fannin moduwa sa yakkuye dikki duwon, kam laa kajǝmu yiyiljia fuwunin fǝledǝne 31 wuro: “Korneliyus, Ala moduwanǝm ye fanjǝna, sadaanǝm ye takcǝna. 32 Bǝrni Yafayero am node, Siman tiro Biturus canidǝa bowoja iso! Ci tekuyen fado Siman mǝndǝlmayen jǝpkeno,” yeno. 33 Sadǝman niro am njukkunodǝkko, ni ye kasaddǝme isǝmmadǝ, jauro ngǝla. Adǝ nangaro kǝrma andi samma fuwu Alayen awo Kǝmande wulsagane cǝnna sammaa fanduro captiyena,» yeno.

Jawawi Biturusse fado Korneliyussen

34 Daji Biturus cinju kaje tayiro: «Jiremaro Ala amba gayirduma gǝni, 35 curo jama fiye yayen kam duwon tia rije jire cǝdidǝa ardijiro asunǝkkǝna. 36 Ala mananju jama Israyilayero cǝdde Isa Almasiwuyen kawuɍi kǝji nanlewaye tayiro wulyeyeno. Isama Kǝma am sammaye wo! 37 Ngawo Nawi Yahaya kawuɍi kǝla kasala tuwayen jamaro cǝddǝnayen, awo duwon cidi Galileyen badije cidi Yahudiyaye ngaro tatardǝgǝnadǝa nayi kǝlando nonuwwa: 38 Ala Isa kam Najarattea galaje tiro Ruhunju-a kǝnduwo-a kekko. Ala ti-a rokko nangaro dadaje ser cǝde am dondi kǝnduwo Yiwulissen dasaana sammaa isangayeyeno. 39 Awo cidi yaudiyayen-a Jerujalemnin-a cǝdǝna sammaye andima shedawu wo. Kǝskaro jajagane keyeso yaye, 40 kawu yakkua Ala tia cǝsange cakke fǝleyaadan, 41 amma jama sammaro gǝni, andi Ala calan shedawuro kǝresanadǝro, andi duwon ngawo Ala tia karmolan cǝsangǝnayen ti-a rokko buiyena ye, yaiyena yedǝ. 42 Isaye andiro wada sade jamaro kawuɍinju yiddiyo, tayiro timaa diye Ala sharama am roaye-a sanunaye-aro galajǝnadǝ wodǝa satkǝiyo yeno. 43 Caman nawiya samma kǝlanjun shedajane wundu duwon tia kasaccǝnamadǝ cunjulan gawara biwuwanjuye cuwandi canna.»

Ruhu Alaye kǝrdiyaro jǝptuwu

44 Biturus mana ania wulji ngai duwon, Ruhu Alaye am kawuɍidǝa fanjai sammaro jǝpkeyeno. 45 Yaudiya Isaa gawu kajanjaa Biturus-a kallo isanadǝ ajapkera, dalilnjudǝ Ala Ruhunjudǝa kǝrdiya yero cina nangaro. 46 Awoa tǝlam gadegaden mana cade Alaa congoridǝa fangera. Daji Biturusse: 47 «Am ani ye andi gai Ruhu Alaye cawandǝnadǝ, wundu gǝle tayiro kasala ingilan njǝddo dapciyi?» cǝne 48 wada ce cu Isa Almasiwuyen tayiro kasala keddo. Daji Biturussa kawu ganaro dawunjan napcoro lowoyera.

11

Bayin Biturusse Jerujalemnin

1 Kǝngayambadǝ-a kǝramiya cidi Yahudiyayelan dasaanadǝ-a kǝrdiya ye mana Alaye kasaccanaro fangera. 2 Biturus Jerujalembo kadinniya, kǝwu am kajaadayedǝ* tiro jakkade: 3 «Jǝmbǝlǝmbayero ngaame, har tayi-a rokko masǝna kiduw!» yera. 4 Daji Biturus lamardǝa sawije tayiro wulduwu badije: 5 «Wu bǝrni Yafayelan moduwa dikki duwon, wahayi laaa kirukko. Akko awo laa batta kura gai talgǝmonju dewuyen tǝdana samen naniro jǝpkeno. 6 Hangal gǝnaadaro kirukkǝniya, curonjun lǝmanna si dewua so, nganjin gǝrdawu so, bundiya karaaye so, ngudowa so mbeji. 7 Daji kowo laa nukce wuro: “Biturus, cine! Duwane ngǝre!” cǝni fangekko. 8 Amma wuye: “A'a, Kǝma! Ngaltema awo haram so, tayir gǝni so ciniro ngaanni!” yekko. 9 Koro kowodǝ walde samen nukce: “Awo Ala halallo cǝdǝnadǝro bare tayir gǝni wullǝmmi!” yeno. 10 Adǝ yakkuro wakkayenniya, awo samma walde kǝla samennaro ciyeno.

11 «Sadǝman am yakku bǝrni Kaisariyayelan naniro canodǝnadǝ fado dǝgaiyenadǝro kadira. 12 Ruhu Alaye wuro shekku bawoaro tayi-a rokko leniyo yeno. Daji kǝrami arakku ani wua sasadduwe fado kamdǝyero kǝrgayiye. 13 Jiɍi malaiya laa fannjun daada curunadǝa andiro wulseyera. Malaiyadǝye tiro: “Am laa Yafaro node, Siman tiro Biturus canidǝa bowoja iso! 14 Mana duwon tilan ni-a am fannǝmbe samma-a njǝkkawo fanduwidǝa niro wulnjiyi,” cǝnna. 15 Ngaima mana dio ngǝssǝkkǝna duwon, Ruhu Alaye andiro burwon jǝmsaanadǝ gai, tayiro jǝpkeyeno. 16 Daji mana Kǝmaye adǝa takkekko: “Yahaya ingilan ambo kasala kiddo, amma Ruhu Alayelan nayiro kasala njaddi,” cǝnna. 17 To, Ala kǝnjo duwon andi Kǝma Isa Almasiwua kasaddiyenadǝro sadǝnadǝ gairo tayi yero kalkallo cinadǝ, wu wundu duwon rangǝkke Alaro dapkǝkkidǝ?» 18 Adǝa fangeranniya, karwunja fasse Alaa congorǝne: «Ala kǝrdiya yero amarjiye tuwa cade ro cawandi, diye!» yera.

Jama Isaa gawu bǝrni Antakiyayen

19 Tayi duwon kǝla basari Istifanus nangaro cijǝnayen tatardanadǝ har lardu Fenisiye-a cuku Kuwirusse-a bǝrni Antakiyaye-aro leyera. Yaudiyaro kajia, kam gadero mana Alaye wuljaganni. 20 Adǝ yaye amnja laa cuku Kuwirusse-a bǝla Kuraneye-adǝ bǝrni Antakiyayero leyeranniya, am tǝlam Gǝresse manajaidǝ yero kawuɍi kǝji kǝla Kǝma Isayen wulyeyera. 21 Kǝnduwo Alaye tayilan kǝrga nangaro, am kada kasaccanadǝ Kǝmaa gawuro walyera.

22 Jama Isaa gawudǝ Jerujalemlan lamar adǝa fangeranniya, Barnabassa bǝrni Antakiyayero kenodo. 23 Bǝrnidǝro ise ser Ala tayiro cǝddǝnadǝa kirunniya, karwunju kǝjije tayi sammaro kowoɍi ce karwu tiloaro Kǝmaa jaa yeno. 24 Barnabasdǝ kam ngǝlama, Ruhu Alaye-a kambǝrse-a tilan kasarga. Koro am gǝnagǝni Kǝmaro kǝllaadara.

25 Ngawo adǝyen Barnabas Shawulua madaro bǝrni Tarsussero leyeno. 26 Nayeyenniya, tia bǝrni Antakiyayero kiwudo. Saa fal latto jama Isaa gawudǝro kǝldagane am kadaa alamgera. Bǝrni Antakiyayelaman fuwurawadǝa kǝristalan bowodu badiyera.

27 Yim anin nawiya laa Jerujalemlan bǝrni Antakiyayero kadira. 28 Falnja Agabus cani cije Ruhu Alaye tia cakke kǝna kura laa dunia ngaro ngayi yeno. Kǝnadǝ jaman Kaisar Kǝlodiyussen wakkayeno. 29 Fuwurawadǝ nia ngojane wundunja yaye kǝla raktunjuyen bana laaa kǝramiya cidi Yahudiyayen dasaanadǝro juwajiyi yera. 30 Ngainin kǝnjonja mukko Barnabasse-a Shawuluye-aro casakke amwurawadǝro juwayeyera.

12

Mai Hirudusse jama Isaa gawua basardu

1 Jaman adǝn Mai Hirudus jama Isaa gawuye laanjaa basardu badije 2 Yakuba yaana Yahayayea kashagarlan roro kejo. 3 Yaudiya adǝa caraanaro kirunniya, Biturus yea kida. Adǝ sa sala Burodi Yis Bawoayen wakkayeno. 4 Kidanniya, kosoro cakke tia gureduro mukko kǝwu dewu soji dewu dewuyero kekko. Nianjudǝ ngawo sala Laya Njǝkkayiramben tia fuwu jamayen burwudu. 5 Biturussa kosolan rojana ngai duwon, jama Isaa gawudǝ ti nangaro tai dajane Alaa lowojai kasarga.

Malaiyaye Biturussa kosolan tuluwo

6 Yim wajiya Mai Hirudus tia cuttuluwidǝye bunenjua Biturus katte soji yindiyen saɍga yindilan tikkerǝna kǝnǝm cǝdi. Koro cinnalan kosoram gureduwu ye mbeji. 7 Sadǝman malaiya Kǝmandeye laa gǝrenjun daje nur sullurudǝa waskeno. Biturussa sisilan bakce cǝsange tiro: «Duwan cine!» yeno. Saɍgawadǝ mukkonjun fiyadara. 8 Daji malaiyadǝye tiro: «Kajǝmunǝm lune, sunonǝm yakke!» yeno. Ngai kidǝnniya, walde tiro: «Barmusnǝm lune, wua sǝgai!» yeno. 9 Biturus culuwe tia giya. Awo malaiyadǝ cǝdǝnadǝa jirero ngojǝnni, wahayi curuiro tǝmayeno. 10 Daji kǝwu gureduwu burwoye-a yindiye-aa koyeranniya, cinna suye bǝrnidǝa wujidǝro kadira. Cinnadǝ kǝlanjuman fǝrǝmde caluwe lai fal geya. Sadǝman malaiyadǝ tiro fatkeyeno. 11 Biturus hangalnjuro walladanniya, karwunjun: «Kǝrma Kǝmande malaiyanju cunode wua mukko Mai Hirudusse-a niadiwi jama yaudiyaye samma-alan suttuluwunadǝa jiremaro nokkǝna.»

12 Biturus adǝa asuyenniya, fado Meram ya Yahaya tiro Markus caniyero leyeno. Fadodǝn am kada captana Alaa lowojai. 13 Biturus cinna ngaworambedǝa bakkenniya, fero kidama laa Roda cani kaduro kadio. 14 Kowo Biturusse asuyenniya, jauro kǝji fanje cinnadǝa kajǝnnin ngǝrǝmje jamadǝro: «Biturus cinnan daada!» yeno. 15 Tayiye tiro: «Joɍinǝmma!» yera. Amma kǝladǝn daje ngaima yenniya, daji tayiye: «Malaiyanjuro walji,» yera.

16 Biturusdǝ baktu koljǝnni. Kayeranniya, tia carune ajapkera. 17 Daji gǝm cadoro mukko sapce tayiro jiɍi Kǝmande tia kosolan cuttuluwunadǝa wulyeyeno. Koro walde: «Yakuba-a kǝramiyadǝ-aro awo ania wulgǝnowo!» cǝne culuwe na gadero leyeno.

18 Dunia wayenniya, dawu sojiyadǝyen hangalsango gǝnagǝni kǝla awi Biturussa cuwandoyen ciyeno. 19 Mai Hirudus tia maji cuwandǝnnidǝ, kosoram gureduwudǝro koro cǝdde wada ce tayia roro ceyeso yeno. Daji Mai Hirudus cidi Yahudiyayelan cije bǝrni Kaisariyayero leje napkeno.

Karmo Mai Hirudusse

20 Mai Hirudus am bǝrni Tirre-a Sidonne-aro jaumaro gǝrgajǝgǝna. Tayidǝ karwu tiloaro fuwunjuro isane bana kowonanju Bilastus caniye kewandǝnniya, naptu nanlewaye keworo, dalilnjudǝ cidi maiyedǝ cidinjaa ambaji nangaro. 21 Sardu kamdǝgǝnadǝ kidǝnniya, Mai Hirudus kalwunju maila cakke kuris kǝrmaiyen napce tayiro jawawi kiddo. 22 Jamadǝ kowo sapkadaaro: «Kowo kambe gǝni, ala laaye!» cani. 23 Alaro darajadǝa cinni nangaro, sadǝman malaiya Kǝmandeye laa tia bakkeno. Daji kuɍiso jawune ro kirǝmbo.

24 Mana Alayedǝ fuwu juwe cayemaa kojǝnaro tatardiyi kǝrga. 25 Barnabas-a Shawulu-a kidanja bana kudoye Jerujalemnin keserǝnniya, Yahaya tiro Markus canidǝa ngojane walladara.

KIDA KƎNGAYAMBA ISAYE LARDUWA KƎRDIYAYEN

13

Barnabas-a Shawulu-aa galanǝme nodo

1 Curo jama Isaa gawu bǝrni Antakiyayelan dasaanadǝyen nawiya-a malǝmba-a mbeji, tayima Barnabas, Siman tiro Cǝlǝm canidǝ, Lusiyas bǝla Kuraneye, Manayi kam Mai Hirudus-a gananjan rokko cijana, Shawulu. 2 Asem cadana Kǝmandero ambǝccagai duwon, Ruhu Alaye tayiro: «Barnabas-a Shawulu-aa galasǝgǝnowo, kida duwon ti nangaro tayia bowokkǝnadǝa cado!» yeno. 3 Daji asem-a moduwa-a cade tayiro mukkonja gǝnayeyeranniya, salamgera.

Barnabas-a Shawulu-a cuku Kuwirussero ledu

4 Ruhu Alaye Barnabas-a Shawulu-aa cunodǝnadǝro, bǝla Salukiyayero lejane nadǝn maararo ngasaye cuku Kuwirussero leyera. 5 Bǝrni Salamissero kadiranniya, dandalla yaudiyayen mana Alaye jamaro wulduwu badiyera. Yahaya* ye rokkonjan tayiro banajiyi.

6 Cukudǝ sammaa rejane kojane har bǝla Bafossero kadiranniya, kam laa sagawuma nawi kattuwuye yaudi tiro Bar-Isa cania nayeyera. 7 Tidǝ gomnadǝ-a rokko. Gomnadǝ hangalla cunju Sarjiyus Bulus. Mana Alaye fandu cǝraana nangaro, Barnabas-a Shawulu-aa bowoyeno. 8 Amma Bar-Isa tiro Alimas ye cani maananju sagawumadǝ tayia wayeno, gomnadǝa kambǝrsedǝlan suwordu maji nangaro.

9 Daji Ruhu Alaye Shawulu tiro Bulus ye canidǝa cakke tia simnin cappo cure 10 tiro: «Ni tada Yiwulisse, jire wadama, nanga so, jamba so sammalan tǝmbǝɍǝmmadǝ, jawal jireye Kǝmandeyedǝa kattuwuyero kalaktu kollǝmbawo wa? 11 Akko kǝrma mukko Kǝmandeye kǝlanǝmnin, kamburo wallǝme kawu ganaro kǝngal rumbawo!» yeno. Sadǝman bandǝgǝne so, duwu so tiro jǝpcagane fofomje jeduma mayeno. 12 Gomnadǝ awo wakkajǝna adǝa kirunniya, Isaa kasatkeno, alamdu kǝla Kǝmayedǝa ajapcǝna nangaro.

Jawawi Bulusse bǝrni Antakiya cidi Bisidiyayen

13 Daji Bulus-a am tia casadduwuna-a bǝla Bafossen maararo ngasaye bǝla Fǝrga lardu Bamfiliyayero leyera. Nadǝn Yahaya tayia kolje Jerujalembo wallada. 14 Tayidǝ Fǝrgayen kojane bǝrni Antakiya cidi Bisidiyayero kadira. Yim tustuyea dandallo ngasaye napkera. 15 Curo Attaura Nawi Musaye-a kitawuwa nawiyaye-ayen kǝrayeranniya, wurawa dandalledǝ tayiro: «Kǝramiya, mana galgaldaye laa jamaro njǝddoye tawwaa, wullowo!» yera.

16 Daji Bulus cije mukkonju sapce tayiro: «Jama Israyilaye-a nayi Ala ridawu-a, fannowo! 17 Ala Kǝma jama Israyilaye kaariyandea kǝreje sa Masarnin naptu nansikudoye cadidǝn tayia isangǝwujiye dunoaro cǝde mukko kǝnduwoalan tayia lardudǝn kittuluwo. 18 Kǝla halnjayen kǝrwu fidewu gairo karaa dǝɍilan kanadi kida. 19 Jama gadegade tulur lardu Kan'anayen siyeyenniya, cidinjadǝa warasaro tayiro kaino. 20 Awo ani samma kǝrwu yer dewun fiwun gainin wakkayeno.

«Ngawo adǝyen tayiro alkaliya kaino, har jaman Nawi Samailayero. 21 Daji mai keworǝnniya, Ala tayiro Shawulu tada Kisse jiɍi Biliyaminuyedǝa ce kǝrwu fidewuro tayia kinodo. 22 Daji tia sǝlyenniya, Nawi Daudaa mairo galaje kǝlanjun shedaje: “Dauda tada Yisaiyea fandǝkkǝna, tima kam karwuni cǝraanadǝ wo, awo raakkǝna sammaa cǝdi,”† yeno. 23 Wadu ngojǝnadǝ gai, Ala kaduwu kam adǝyen jama Israyilayero Njǝkkayima kisango. Tima Isa wo. 24 Kawu isidǝro, Nawi Yahaya jama Israyilaye sammaro kawuɍi kasala tuwaye mawoyeyeno. 25 Kidanju njero cǝdi duwon, tiye: “Wunduro wua ngosew? Wu gǝni ti wo! Nonowo, ti duwon je sunonjuye wuiduma tikkǝnidǝ ngawonin isi,” yeno.

26 «Kǝramiyani, nayi kaduwu Nawi Ibrahimbe-a nayi Ala ridawu-a, fannowo! Andimaro Ala kawuɍi njǝkkawo fandoye adǝa isanoseyera. 27 Am Jerujalemnin dasaana-a amwurawanja-a Isaa Njǝkkayimadǝro asujanni, mana nawiyaye yim tustuye fin yaye dandalnin kǝrajaidǝ yea asujanni. Adǝ nangaro tiro shara karmoye cadde ngainin casakke awowa nawiya ani wuljanadǝ wakkayera. 28 Ayau roro njejoye tilan cawandǝnni yaye, Gomna Bilatussa lowojane tia cejo yera. 29 Daji awo kǝlanjun ruwuwada sammaa cade keserǝnniya, tia kǝskadǝn casaye curo kauriyen gǝnayera. 30 Amma Ala tia karmolan cǝsange 31 kawu kadaro Isa am cidi Galileyelan Jerujalembo tia casadduwunadǝro fǝleyaada. Tayi ye kǝrma jamaro shedawu. 32 Andi ye nayiro kawuɍi kǝji wadu duwon Ala kaariyandero ngojǝgǝnadǝye wulnjagaiye. 33 Kǝrma Ala andi kaduwunjadǝro Isaa karmolan sangoyen wadu adǝa saddǝna. Kitawu Jawuraye sura yindiyen ruwuwadadǝ gai: “Ni Tadani, ku Bawanǝmbo wallǝkkǝna!”†

34 «Tia karmolan cǝsange tǝmmaro walde njǝpciwawodǝ, Alaye ngai cǝnna: “Barga duwon Daudaro waduro ngogǝkke tabbatkǝkkǝnadǝa nayiro dǝmnjagakki.”† 35 Koro Jawuralan sura gaden tiye: “Ti Tayirnǝmdǝa yakkǝme njǝpciwawo,”† cǝnna. 36 To, ti Nawi Daudadǝ jamannjun kida Ala tiro kadarjǝgǝnadǝa cǝde tumoyeyenniya, ro cǝrǝmbe gǝre kaarinjusoyen sittǝrajane kaminnju njǝpkeno. 37 Amma ti Ala cǝsangǝnadǝ tǝmmaro njǝpcǝnni.

38 «Kǝramiyani, adǝa ngǝlaro nonowo! Kam adǝyen kawuɍi gawara biwuwandoye nayiro njaddiyena. 39 Tilaman diye kam tia kasaccǝnamadǝ gawara biwuye duwon wada Attaura Nawi Musaye gawilan ranguwe fanduwwawodǝa cuwande jiremaro walji. 40 Adǝ nangaro hangal gǝnanowo! Bare kolluwe awo kitawuwa nawiyayen ruwuwadadǝ nayiro wakkanjaganni: 41 “Nayi rudu gǝnaduwumasodǝ, ruiwo! Ajammowo, nuiwo! Dalilnjudǝ kǝndo laa jamanndon dikki, kǝndo duwon kam laa wulnjaanaman, yasarawwawo!”»†

42 Bulus-a Barnabas-a dandalnin luwo cadi duwon, amdǝ yim tustuye fuwuyen awo ania tayiro wuljaaro lowoyera. 43 Jamadǝ sapkadaranniya, yaudiya-a adinwu yaudiyaro waljana-a kada Bulus-a Barnabas-aa geya. Tayi ye tayiro gala cadde curo ser Alayen dasaa yera.

Bulus-a Barnabas-aye kǝrdiyaro kawuɍi Alaye wulduwu

44 Yim tustuye dirije kadinniya, bǝrniwudǝye ngǝwunja kawuɍi Kǝmandeyea fanduro capkadara. 45 Yaudiyadǝ jama kada kadamidǝa kerunniya, nandǝɍi tayia cǝdane awo Bulus wuljidǝa kambiwujane tia rarayera. 46 Amma Bulus-a Barnabas-a ridu bawoaro tayiro: «Burwon nayiro mana Alaye njǝddodǝ wajipco, amma tia wanuwe martawa ro sawisoye fandoye yittuwwiro nayi kǝlandoa ngonuwwadǝro, akko kanji kǝrdiyayero suwordiye! 47 Akko wada Kǝmande sadǝnadǝ: “Nia kǝrdiyaro nur njukkudomaro njǝdǝkkǝna, dajiram duniayero njǝkkawo yadǝmiro.”»†

48 Kǝrdiyadǝ adǝa fangeranniya, kǝjinju fanjane mana Kǝmandeyero daraja njo badiyera. Am duwon Ala tayia ro sawisoye kadarjǝgǝna samma kasatkera. 49 Mana Kǝmandeye cididǝ ngaro tatargaada. 50 Amma yaudiyadǝ hangal kamuwa darajaa Ala ridawu-a fuwuwu bǝrnidǝye-aye casange Bulus-a Barnabas-aa basarjane tayia cidinjan duyera. 51 Daji Bulus-a Barnabas-a tayiro katti sinjaye kagakcane† bǝrni Ikoniyayero leyera. 52 Fuwurawadǝ karwunja jauro kǝji ye, Ruhu Alaye tayilan kǝrga ye.

14

Bulus-a Barnabas-a bǝrni Ikoniyayelan

1 Bǝrni Ikoniyaye yen Bulus-a Barnabas-a dandal yaudiyayero ngasaye mana cade har yaudiya-a am Gǝresse-a kada kadami Isaa kasatkera. 2 Amma yaudiya kasattu wajanadǝ hangal kǝrdiyayea casange casakke kǝramiyadǝa ngukkera. 3 Ngai duwon, kawu ngǝwuro napcane ridu bawoaro kǝnduwo Kǝmandeyen kawuɍi kedo. Kǝmande ye alama so, awo ajabba so dio tayiro amarjiye mananju ser fandoyedǝa jirero tabbacciyi kǝrga. 4 Amma bǝrniwudǝ yaktane laa yaudiyadǝa geya, laa ye kǝngayambadǝa geya.

5 Daji kǝrdiya so, yaudiya so fuwuwunja-a rokko sawardane tayia basarjane dongur kauyen ceyesi yera. 6 Kǝngayambadǝ adǝa fangeranniya, cagase bǝrniya cidi Likoniyaye Listǝra-a Darbe-a bǝlamaskiyanja-aro leyera. 7 Na ani yen kawuɍi kǝjidǝa ambo wulyeyera.

Bulus-a Barnabas-a bǝrni Listǝrayelan

8 Bǝrni Listǝrayelan kam laa si canaa mbeji. Tǝn tambǝnayen ti ngurdiyi, koro ngaltema sinjun lejǝnni. 9 Kamdǝ mana Bulussea kǝrǝnji duwon, Bulus tia simnin cappo cure kambǝrsenju ngaduyea kirunniya, 10 kowo sapce tiro: «Cine, sinǝmlan cǝkko dane!» yeno. Sadǝman kamdǝ wup cije dadadu badiyeno.

11 Jamadǝ awo Bulus cǝdǝnadǝa kerunniya, tǝlamnja Likoniyayen kowo sapcane: «Akko alawa laa camuno kamben samelan jǝmsaana!» cane 12 Barnabassa Jewuslan bowojane Bulus yea Hermeslan* bowoyera, tima mana diomadǝ wo nangaro. 13 Daji ɍiman Jewusse ti duwon fado sǝnǝmnjuye fuwu bǝlayen dǝganadǝ dalowa-a fǝɍeya-a ngaworam bǝrnidǝyero kiwudo, ti-a jamadǝ-a rokko bu fida dio caraana nangaro. 14 Amma kǝngayamba Barnabas-a Bulus-adǝ adǝa fangeranniya, kalwunja karjane† dǝgaljane dawu jamadǝyero ngasaye kowo dunoaro sapcane 15 tayiro: «Jama, awiro awo ania diwi? Andi ye am nayi gai, diye! Koro nayiro kawuɍi kǝji wulduwuro kadiye. Awo bowu ania kollowo, Ala Kǝndǝgaima ti same-a cidi-a teku-a awo curonjan dasaana samma-aa alakcǝnadǝro tǝmdǝgǝnowo! 16 Jaman kureyen jama sammaa kolje jawalnja caraanaa ngoyera. 17 Adǝson sawiso awo ngǝla cǝdidǝ shedanjuro waljǝna. Ngaima samelan ingi cudduri, koro nemadǝa sanjulan fanduwi. Kǝmbo njade karwundo kǝjiji,» yera. 18 Mana ania caddima, kiaddin jama capkadadǝro bu fida adǝa tayi nangaro dio dapkeyera.

19 Daji yaudiya laa bǝrni Antakiyaye-a Ikoniyaye-alan isane jamadǝa kaanjaro kedǝnniya, Bulusso dongur kauye gǝgǝpcagane nuna cane gǝrjane ngawo bǝlayen kolyera. 20 Amma fuwurawadǝ isane tia dirijane kǝlyeranniya, cije walde bǝrnidǝro kǝrgawo. Wajǝnanjua Barnabas-a rokko bǝrni Darbeyero leyera.

Bulus-a Barnabas-aye bǝrni Antakiya cidi Siriyero waldu

21 Bulus-a Barnabas-a kawuɍi kǝjidǝa bǝrni Darbeyelan wuljane am kada Isaa gawuro walyeranniya, bǝrni Listǝraye-a Ikoniyaye-a Antakiyaye-aro walladara. 22 Karwu fuwurawadǝyero duno casakke kambǝrsenjan fuwu jaworo kowoɍi cade tayiro: «Sai jauro bone yaiyeya duwon, nodo bargaa Alayero ngayiye,» yera. 23 Curo jama Isaa gawu fiye yayen amwurawa galayeranniya, moduwa-a asem-a cade tayia mukko Kǝma mǝrsajanadǝyero kesakko.

24 Daji cidi Bisidiyayea rejane kojane lardu Bamfiliyayero leyera. 25 Bǝla Fǝrgayelan kawuɍidǝa wulyeranniya, bǝla Attaliyayero koyera. 26 Nadǝn maararo ngasaye bǝrni Antakiya cidi Siriyero kadira. Caman bǝrnidǝn Isaa gawudǝ tayiro kida kǝrma tumojaanadǝro ser Alaye cakkorǝna.

27 Kadiranniya, jama Isaa gawudǝa capcane awo Ala tayi yindiyen cǝdǝna samma-a jiɍi kǝrdiyaro cinna kambǝrse fandoye kajǝgǝna-aa tayiro wulyeyera. 28 Bulus-a Barnabas-a kawu kadaro dawu fuwurawadǝyen napkera.

15

Sawari Jerujalemlan

1 Am laa cidi Yahudiyayen bǝrni Antakiyayero isane kǝramiyadǝa alamdu badiyera. Tayiro: «Ada Nawi Musaye gawe nayia kajanjannia, ranguwe njǝkkawo fanduwwawo,» yera. 2 Bulus-a Barnabas-a mananjadǝa kasatturo wajane kambiwu jau fit kedǝnniya, jama sawardane Bulus-a Barnabas-a amnja gade laa-a Jerujalembo na kǝngayamba-a amwurawa-ayero leja kǝla mana adǝyen gasipca yera. 3 Jama Isaa gawudǝ tayia kenodǝnniya, lardu Fenisiye-a Samariyaye-a rejane kojai duwon, kǝramiyadǝro lawar Alaro waldu kǝrdiyayedǝa wuljagane tayi samma jauro kǝji fangera.

4 Jerujalembo kadiranniya, jama Isaa gawu-a kǝngayamba-a amwurawa-adǝ tayia mukko yindin kemowo. Daji awo Ala tayiyen cǝdǝna sammaa wulyera. 5 Amma Isaa gawu kǝwu Farisawaye laa cijane tayiro: «Sai tayia kajajane Attaura Nawi Musayea jaaro tayiro wada cadiya duwon,» yera.

6 Daji kǝngayambadǝ-a amwurawadǝ-a kǝla lamar adǝyen sawariro capkadara. 7 Ngǝwuro gasipkeranniya, Biturus cije tayiro: «Kǝramiya, tussǝna Ala wua curondon kǝresǝna kǝrdiyaso cinilan kawuɍi kǝji fanja kasaccaro nayi nonuwwa. 8 Koro Ala ti karwu nodumadǝ Ruhunju andiro sadǝnadǝ gai, tayi yero ce tayia ardijǝnadǝa shedayeno. 9 Andi-a tayi-a gayirsanni, kambǝrsenja nangaro karwunjaa tulje tayirro walyera. 10 To, awiro Alaa rijammuwe kurwowu duwon bi kaariyandema bi andima rangiye ngoniyendedǝa fuwurawa aniro gǝnagǝwidǝ? 11 A'a! Tayi ser Kǝma Isayen njǝkkawo cawandǝnadǝ gai, andi ye ngaiman fandiyenaro kasaddiyena.»

12 Jama captanadǝ samma gǝm cadǝna kǝrǝnjai duwon, Barnabas-a Bulus-a alama so, awo ajabba so Ala tayiyen dawu kǝrdiyayen cǝdǝna sammaa tayiro wulyeyera. 13 Mananja cade keseranniya, Yakubaye tayiro: «Kǝramiya, manani fannowo! 14 Siman jiɍi Ala burwoman kǝrdiyaa njunoje curonjan am jamanjuro waljaro kǝrejǝnadǝa wulsaana. 15 Koro mana nawiyaye ye adǝa tabbaccaana, akko awo kitawulan ruwuwadadǝ: 16 “Alaye: ‘Ngawo adǝyen isǝkke leima Daudaye curǝnadǝa waldǝkke tandǝkki. Awo wurdǝnadǝa bǝɍinno sǝgapkǝkke tandǝkki. 17 Adǝgaima adamgǝna gapcanadǝ, har kǝrdiya samma duwon tayia cunilan bowojaidǝ, wu Kǝmanjaa masai,’ yeno Kǝmande awo ania cǝde 18 tǝn kuren ambo isanojǝgǝnadǝ.”†

19 «Adǝma nangaro, kǝramiyani, wuyenna, bare am jama kǝrdiyaye Alaa gawuro waldu cadidǝa suwolliyende, 20 amma sai da sǝnǝmbo tina ngǝro so, kǝnjǝna dio so, lǝman duwadǝnni ngǝro so, bu nja soa wajaro tayiro ruwuniyo. 21 Awoa tǝn jaman kureyen yim tustuye nguson bǝrni fin yaye dandalnin Attaura Nawi Musayedǝa jamaro kǝrajagane alamjai.»

Kǝramiya fǝrdunja kǝrdiro wotiya juwaduwu

22 Daji kǝngayamba-a amwurawa-a jama Isaa gawu samma-a am curonjan kǝrenǝme Bulus-a Barnabas-aro kǝlgǝme bǝrni Antakiyayero juwaduwuro ngǝlaro kero. Am jamadǝlan darajaa Yahusa tiro Barsabas cani-a Silas-aa kǝrejane 23 wotiya ngai ruwuwada mukkonjaro kesakko: «Andi kǝramiya kǝngayamba-a amwurawa-a nayi kǝramiyande fǝrdundo kǝrdi bǝrni Antakiyaye-a cidi Siriye-a Kilikiyaye-aro, salam! 24 Am laa amari yiyende duwon curonden caluwe alamdunjan nayia suwolnjane hangalndo casangǝnadǝa fanniyena nangaro, 25 andi samma ci tiloaro am laaa kǝrenǝme sawawande Barnabas-a Bulus-a jauro rayiyenadǝro kǝlgǝme nandoro juwaduwuro ngǝlaro kiruiye, 26 tayi duwon cu Kǝmande Isa Almasiwuye nangaro ronja caladǝnadǝ. 27 Adǝ nangaro Yahusa-a Silas-aa kinodiye, tayi ye awo ruwuniyenadǝa cinjalan wulnjagai. 28 Ruhu Alaye-a andi-a kurwowu gade nayiro gǝnanjagaiyewaworo ngǝlaro ruiyena, sai awo nayiro wajip ani, tayima 29 da sǝnǝmbo tina ngǝro so, bu nja so, lǝman duwadǝnni ngǝro so, kǝnjǝna dio so wanowo! Awo aniro kanuwia, ngǝla diwwa. Kǝlewan dǝgaiwo!»

30 Daji jama tayia salamgeranniya, bǝrni Antakiyayero lejane jama Isaa gawudǝa capcane tayiro wotiyadǝa kedo. 31 Kǝrayeranniya, kowoɍi njodǝro kǝji fangera. 32 Yahusa-a Silas-a tayi kǝlanjama nawiyadǝ kǝramiyadǝro kowoɍi cade mana kadan karwunjaro duno kesakko. 33 Kawu ganaro bǝrnidǝn napkeranniya, kǝramiyadǝ na jama tayia juwajaanayedǝro waldaro tayia alakǝlewayera. 34 [Amma Silas nadǝn napci yeno, Yahusa runju Jerujalembo walladan.] 35 Bulus-a Barnabas-a bǝrni Antakiyayelan napcane am gade ngǝwu-a rokko kawuɍi kǝji kǝla mana Kǝmandeyen alamjane wuljai kasarga.

Bulus-a Barnabas-aye firda

36 Ngawo kawu ganayen Bulusse Barnabasso: «Waldiyo, kǝramiya bǝlawa na mana Kǝmandeye wulliyena sammayedǝa dalliyo, naptunja ruiyo!» yeno. 37 Barnabasdǝ Yahaya tiro Markus canidǝ yea ngojane rokko lejaiya, cǝraana, 38 amma Bulusse kam tayi-a rokko kidaro lejai duwon cidi Bamfiliyayen tayia koljǝnadǝa bare ngojanni yeno. 39 Kambiwu jau fit cade, har firgadara. Barnabas Markussa ngoje maararo ngasaye cuku Kuwirussero leyera. 40 Bulus ye Silassa kǝreje kǝramiyadǝ Kǝmandeyen tayiro ser cakkorǝne alakǝlewajane leyera. 41 Daji Bulus larduwa Siriye-a Kilikiyaye-aa jǝgane jama Isaa gawudǝye karwunjaro duno cakki kǝrga.

16

Timotiye Bulus-a Silas-aro kǝlduwu

1 Bulus bǝrni Darbeye-a Listǝraye-aro leyeno. Nadǝn fuwura laa cunju Timoti mbeji. Ti tada kamu laa yaudi Isaa gamaye, amma bawanjudǝ kam lardu Gǝresse. 2 Kǝramiya bǝrni Listǝraye-a Ikoniyaye-alan dasaanadǝ Timotiye ngǝlanju wuljai. 3 Bulus ti-a kallo lejaro cǝraye yaudiya na anin dasaana samma bawanju kam Gǝressero nojana nangaro tia kajayeno. 4 Bǝrni bǝrniro lejai duwon, sawari kǝngayamba-a amwurawa-a Jerujalemnin dasaanaye kamjanadǝa tayiro cadǝne jaa yera. 5 Adǝgaima jama Isaa gawu kambǝrsenjan duno cawande yim nguson nanngǝwunja tǝrgai kǝrga.

Wahayi Bulusse

6 Ruhu Alaye Bulus-a Silas-aro cidi Asiyayelan mana Kǝmaye wuldu dapcǝgǝnadǝ, larduwa Firijiyaye-a Galatiyaye-ayen rejane koyera. 7 Karǝn cidi Misiyayero kadiranniya, cidi Bitiniyayero ledu mayera, amma Ruhu Isaye tayiro amarjǝgǝnni. 8 Daji cidi Misiyayen kojane bǝrni Taruwassero leyera. 9 Curo buneyen Bulusso wahayi fǝlediye, kam laa lardu Makidoniyaye daada tiro: «Are Makidoniyaro, andiro banasagane!» cǝne tia lowoji kiro. 10 Wahayidǝa kirunniyama, Makidoniyaro ledu mayeiye, Ala tayiro kawuɍi kǝjidǝa wulduwuro bowosanaro noniyena nangaro.

Kamu fǝrdu kǝrdiye Isaa gamaro waldu

11 Daji bǝrni Taruwassen maararo ngayiye cuku Samotǝraki caniyero cǝkko leyeiye. Wajǝnanjua bǝrni Niyabolissero kadiyendeya, 12 nadǝn bǝrni Romanwuye duwon bǝrni kura lardu Makidoniyaye Filibi canidǝro isiye kawu ganaro napkeiye.

13 Yim tustuyea ngaworam bǝrnidǝyen luwiye ci bǝrǝmbe na moduwa cadi tǝmaniyenadǝro leyeiye. Napkeiyendeya, kamuwa captanadǝro manaduwu badiyeiye. 14 Kamu Ala ridama laa batta kime ladoma bǝrni Tiyatiraye tiro Lidiya cani manadǝa kǝrǝnji, Ala awo Bulus wuljidǝa kasatturo karwunjuro kekko. 15 Ti-a am fannjuye-aro kasala kiddiyendeya, andia lowosane: «Wu Kǝmaa mǝrsadumaro ngosuwwaa, arowo fannin jǝmmowo!» cǝne andia sasakke leyeiye.

Gureduma kosorambe-a am fannjuye-aye Isaa gawuro waldu

16 Yim laa na moduwa dioyedǝro ledu diye duwon, kir laa karuwama ise andia kamseyera. Sedandǝ tia cakke kuro cǝde ngainin kǝmawanjuro wuɍi kada cukkudi. 17 Daji Bulus-a andi-aa ga ngǝsse kowo sapce: «Am ani kadunowu Ala Kǝma Samemaye, nayiro jawal njǝkkawo fandoyedǝa wulnjagai,» cǝni. 18 Kawu kadaro ngai cǝdidǝ, kǝla Bulussen njǝn culuwe suworde sedandǝro: «Cu Isa Almasiwuyen niro wulnjǝgǝkki, tia kolle luwe!» yeno. Sadǝman tia kolyeno. 19 Amma kǝmawanjudǝ tǝmanja wuɍi fandoye baworo waljǝnaro asuyeranniya, Bulus-a Silas-aa cadane gǝrjane farsambo na fuwuwuyero kesado. 20 Daji fuwu alkaliyayero kewudǝnniya, tayiro: «Am ani yaudiya, bǝrnindero fitǝna cawudi, 21 ada duwon kasattunju bi ganju wowom andi Romanwuro damsaanaa cakkarai.» 22 Jamadǝ ye Bulus-a Silas-aro capkaadara. Daji alkaliyadǝ kajǝmu Bulus-a Silas-ayea dunon ɍinjane wada cade kalan bakkera. 23 Ngǝwuro tayia bakkeranniya, kosoro casakke guredumadǝro wada cade fǝrǝstaiwaworo rojo yera. 24 Wada adǝa kiwandǝnniya, tayia curo kosoramben sulluru daryeyedǝro cakke sinjaa dǝmbǝllo tuyeyeno.

25 Bune dǝrdu Bulus-a Silas-a moduwa cadi Alaro aiya njungoroye yejagai, kosowu gade ye tayia kǝrǝnjai ngai duwon, 26 cidi dama baworo loloje fǝrdu kosoramdǝye moji badiyeno. Sadǝman cinnaso samma fǝrǝmdane saɍga kosowu sammaye wuiyadara. 27 Guredumadǝ kǝnǝmnin cije cinna samma kaada kirunniya, kosowu nga cagasǝna cǝne kǝlanju njejoro kashagar fitkeno. 28 Amma Bulus kowo sapce: «Bare kǝlanǝm lorunǝmmi! Andi samma menna,» yeno. 29 Guredumadǝ fatǝla cuwore gangadaro ngaye lolojiaro fuwu Bulus-a Silas-ayen tungurumje nguyeno. 30 Tayia deyaro cuttuluwe: «Malǝmba, awi dikke njǝkkawo fandǝkki?» cǝne kiworǝnniya, 31 tiro: «Kǝma Isaa mǝrsane, ni-a am fannǝmbe samma-a njǝkkawo fanduwi,» yera. 32 Daji ti-a am fannjuye samma-aro kawuɍi Kǝmayea wulyeyera. 33 Bune sa adǝman tayia cade tunonjaso tulyeno. Tulyenniyama, Bulus-a Silas-adǝ ti-a am fannjuye samma-aro kasala* keddo. 34 Tayia fannjuro kiwudǝnniya, masǝna tayiro kaino, koro Alaa mǝrsajǝna nangaro ti-a am fannjuye-aye karwunja jauro kǝjiyeno.

35 Dunia wayenniya, alkaliyadǝ sojiya canode: «Am ania kolle leja!» yera. 36 Daji guredumadǝ mana ania Bulusso wuljiye tiro: «Alkaliyaye nayia kolnjakko canna. Adǝ nangaro luwowo, kǝlewan lenowo!» yeno. 37 Amma Bulusse tayiro: «A! Andi Romanwu duwon, shara saddǝnnin fuwu jamayen bansane kosoro sesakko! Kǝrma asǝrlan andia koldu majai wa? Suwana! Tayi kǝlanjama isa kolsa!» yenniya, 38 sojiyadǝ waldane alkaliyadǝro mana Bulussedǝa wulyeyera. Alkaliyadǝ ye Bulus-a Silas-aa Romanwuro fangeranniya, rijane 39 isane nanjan gawara cawore kosolan cattuluwe tayia lowojane bǝrnidǝn caluwo yera. 40 Bulus-a Silas-a kosolan keluwunniya, fado Lidiyayero leyera. Nadǝn kǝramiya-a tade tayiro kowoɍi cade sapkadara.

17

Hangalsango bǝrni Tasalonikayelan

1 Bulus-a Silas-a bǝrni Amfibolis-a Aboloniya-ayen rejane koyeranniya, Tasalonika bǝrni duwon curonjun dandal yaudiyaye laa dǝganadǝro kadira. 2 Kǝla adanjuyen Bulus nanjaro ngaye yim tustuye gadegade yakkuro awo kitawulan ruwuwadadǝa tayiro fisarjiye 3 Ala kadarjǝna Almasiwudǝ bone cane nune karmolan ciji adǝa bayinje tabbacciye tayiro: «Isa kam kǝlanjun mana njaddǝkkidǝ, tima Almasiwudǝ wo!» yeno. 4 Yaudiyadǝye laanja-a am Gǝresse Ala ridawu kada-a kamuwa darajaa gǝnagǝni-a mananjudǝa kasaccane Bulus-a Silas-aro kǝllaadara.

5 Amma yaudiya laa kanduɍijane kǝladowa am bowuye farsamnin majane tǝmbaljagane hangalsango bǝrnidǝn casange Bulus-a Silas-aa fuwu jamayero kudoro fado Jasonnero cagase leyera. 6 Tayia najagannidǝ, Jason-a kǝramiya gade laa-aa fuwu fuwuwu bǝrnidǝyero gǝrjane kowo sapcane: «Am dunia ngan hangalsango cadidǝ na adǝ yero isane, 7 Jason ye tayia fannjun cǝsaana. Tayi samma wowom Kaisarre* ga wajane mai gade Isa cani menna wuljai,» yera. 8 Jama-a fuwuwudǝ-a adǝa fangeranniya, hangalnja ciyeno. 9 Jasonsoyen beli kemowonniya, koljane leyera.

Bulus-a Silas-a bǝrni Biriyayelan

10 Dunia lǝmgenniyama, kǝramiyadǝ Bulus-a Silas-aa casakke bǝrni Biriyayero leyera. Kadiranniya, dandal yaudiyayero kasargawo. 11 Yaudiya ani am bǝrni Tasalonikayedǝro kǝla fǝrǝmgadaa wo. Kawuɍidǝa mukko yindin camoye, har awo ani jire waro noduro yim nguson kitawudǝa fǝsanjane carui. 12 Adǝ nangaro amnja ngǝwu Isaa kasatkera, koro curo am Gǝressedǝn kamuwa darajaa-a kongwawa-a gǝnagǝni ye kasatkera. 13 Amma yaudiya Tasalonikayedǝ Bulus Biriya yelan mana Alaye wuljidǝa fangeranniya, na adǝ yero isane jamaa tǝmbaljagane fitǝna kewudo. 14 Sadǝman kǝramiyadǝ Bulusso ci tekuyedǝro lejo cane sapkadan, amma Silas-a Timoti-a nadǝn napkera. 15 Am Bulussa casadduwunadǝ tia har bǝrni Atinayero kesado. Daji Bulus tayiro wada ce Silas-a Timoti-a nanjuro duwaduwan isa yenniya, sapkadara.

Jawawi Bulusse bǝrni Atinayelan

16 Bulus bǝrni Atinayen Silas-a Timoti-aa guredu cǝdi duwon, bǝladǝn ndaran yaye gumkiyaaro curunadǝ, karwunju kuttayeno. 17 Adǝ nangaro Bulus curo dandalle yen yaudiya-a Ala ridawu-a manadai, farsam yen yim nguson am tadidǝ-a ngai cadi. 18 Koro ilmuwu laa kǝwu Abikuriyaye-a Sitokiyaye-a† ye ti-a jandedu badiyera. Laanjaye: «Kam kalala ngǝwua adǝ, awi gǝle wulji?» cani, laa ye: «Alamanju sǝnǝmba lardu gadeye mawoduma,» cani. Adǝa wuldunjadǝ, Bulus kawuɍi kǝji kǝla Isa-a karmolan cidu-ayen wulji nangaro. 19 Daji tia ngojane fuwu majilis na duwon tiro Kǝri Arasaye‡ caniyedǝro caade tiro: «Nda awo bǝɍin alammǝmidǝa andiro wulsagane, ngǝlaro fanniyo! 20 Ilmu yikkǝrami kaande-a gade adǝye maananju noduro maniye,» yera. 21 Awoa am bǝrni Atinaye samma-a kusottowa bǝrnidǝn dasaana-adǝ ilmu bǝɍin wuldu-a fandu-a gǝnia, awima gade cadiwawo.

22 Daji Bulus cije dawu majilisdǝyen daje tayiro: «Am bǝrni Atinaye, nayi jiɍi fin yaye jauro adinwuro rukkǝna. 23 Bǝrnindon dadanǝkke gumkiyando rukki duwon, curonjan har laya duwaduram laa kǝlanjun adǝ kurgadaa kirukko: “Ala laa nodǝnniye.” Awo nonuwwilan ambǝtkǝwi adǝ, timaa isanonjagakki. 24 Ala duwon dunia-a awowa curonjun dasaana samma-aa alakcǝnadǝ, ti Kǝma same-a cidi-aye nangaro, curo fadowa kam cǝdandǝnayen gǝni kǝrga. 25 Koro mǝradunju bawo nangaro, mukko adamgǝnayen gǝni kistiyi, tima wundu yayero ro-a sindu-a awo gade samma-aa njoma wo. 26 Kam falnin jama gadegade sammaa alakkeno, duniaye ndaranjun yaye dasaaro. Jama sammaro jaman kǝndǝgainjaye kamjiye koro cidinjaro kaɍangi kiddo. 27 Adǝa dionjudǝ, farafaraja tia maja, yoyenoa, cawandoro. Jiremaro katte ti-a wundundeye-a kuruwu gǝni. 28 Manawundo laasomaye cannadǝ gai: “Tiyen ro kiwandiye, dadaniye, kǝrgaiye,” koro: “Andi ye kaduwunju.”

29 «To, andi kaduwunjudǝ, bare tia gumki dinarre so, ɍiwullaye so, kauye so awo duwon amso ilmunja-a nangoninja-anin cadandǝnadǝye camunno ngoniyende. 30 Jaman nodunambuyen Ala wowom gǝnaduwu wajǝna yaye, kǝrmadǝ am samma ndaran kasarga yaye tuwa cado yeno, 31 dalilnjudǝ kam shara diomaro galajǝnayen duniaro yim falnin shara jireye cǝddi cǝne sardu kamjǝgǝna. Nianju adǝa wundu yayero tabbattuwuro kamdǝa karmolan kisango.»

32 Mana kǝla karmolan ciduyedǝn fangeranniya, laanja rudu gǝnayera, amma laa ye: «Gademinno kǝla adǝyen nia kǝrǝnnjiye,» yera. 33 Daji Bulus nanjan sapkadan. 34 Amma am laa tiro kǝldagane Isaa kasatkera. Curonjan Diyonisiyas tima majilisma-a kamu laa Damaris cani-a am gade-a.

18

Bulus bǝrni Korintiyelan

1 Ngawo adǝyen Bulus bǝrni Atinayedǝa kolje bǝrni Korintiyero leyeno. 2 Nadǝn yaudi laa cidi Fantussen tambǝna Akila cani-a kattado. Ti-a kamunju Bilkisu-a tussǝnni lardu Italiyayen isana, Kaisar Kǝlodiyus wada ce yaudiya samma bǝrni Rombea kolja cǝnna nangaro. Daji Bulus nanjaro leje, 3 tayi samma sanianja tilo leima tandodǝ, tayiro kǝldiye fannjan napce rokko kida kedo. 4 Yim tustuye nguson Bulus dandallan jama-a manadai, yaudiya-a am Gǝresse-a Isaa gawuro waljaro maji. 5 Daji Silas-a Timoti-a lardu Makidoniyayen kadiranniya, Bulus mana Alaye sattuwuro kǝlanju ce yaudiyaro Isadǝ tima Almasiwu wo cǝne shedaji kǝrga. 6 Amma yaudiyadǝ tia wajane rarayeranniya, kajǝmunju kagakce* tayiro: «Ala bundo kǝlandoro kalakcuwo, wu dawun bawo! Kua adǝn fuwun na kǝrdiyayero lekki,» yeno. 7 Daji nadǝn sapte fado kam laa Ala ridama tiro Titus Justus caniyero leyeno. Fannjudǝ gǝre dandaldǝyen kǝrga. 8 Kǝrifus kura dandaldǝye-a am fannjuye samma-a Kǝmaa kasatkera. Koro Korintiwu kada ye fangeranniya, kasaccane tayiro kasala keddo.

9 Bune laa wahayilan Kǝmaye Bulusso: «Bare rinǝmmi! Manane, bare gǝm dimmi! 10 Wu ni-a rokko. Wunduma nia lenje basarnjiwawo, bǝla adǝn ammi ngǝwu mbeji nangaro,» yeno. 11 Daji kǝrwu fal redaaro napce curonjan mana Alayea alamji kǝrga.

12 Jaman Gomna Galiyo lardu Akayaye cunodidǝn, yaudiyadǝ citilo cade Bulussa cadane shararambo caade 13 tiro: «Kam adǝ jiɍi wowom amarjǝgǝnnin amba Alaro ambǝttuwuro tǝmbaljiyi,» yera. 14 Bulus cinju kaji duwon, Gomnaye yaudiyadǝro: «Ca ayau laa bi biwu kura laaro walyenoa, dalil nayi yaudiyadǝa kǝrǝnduye menna. 15 Amma lamar kalma so, cu so, wadando so wujǝnadǝ, nayima awondo nonuw! Wudǝ alkali awo aniyero waldu wakkǝna,» cǝne 16 shararamdǝlan tayia duyeno. 17 Daji tayi samma Sastanisu fuwuma dandalledǝa cadane fuwu shararamdǝyeman babakkera, amma Gomnaye kistuwunjuma cuwudǝnni.

Bulusse bǝrni Antakiya cidi Siriyero waldu

18 Bulus kawu kadaro bǝrni Korintiyelan napkenniya, cije kǝramiyadǝa alakǝlewaje Ya Bilkisu-a Akila-a rokko cidi Siriyero leduro maararo kasargawo. Bǝla Kankariyayen Bulus kansi juwuna nangaro kǝlanju kilaro. 19 Bǝrni Afisayero kadiranniya, Bulus tayia nadǝn kolje ti kǝlanju dandallo ngaye yaudiya-a kǝla mana Alayen manaadara. 20 Tia kawu kadaro napcoro lowoyeranniya, waje 21 tayiro: «Alaye cǝdia, nandoro waldǝkke isǝkki,» cǝne maararo ngaye bǝrni Afisayedǝa kolyeno.

22 Bǝrni Kaisariyayen jǝpce Jerujalembo leje jama Isaa gawua lewayenniya, bǝrni Antakiyayero koyeno. 23 Antakiyanin kawu ganaro napkenniya, cije bǝla bǝlaso lardu Galatiyaye-a Firijiyaye-a jǝgane fuwurawadǝye karwunjaro duno kekko.

Ya Bilkisu-a kwanju Akila-a Afolus-a bǝrni Afisayelan

24 Adǝgaima yaudi laa bǝrni Aleksandariyayelan tambǝna tiro Afolus cani bǝrni Afisayero kadio. Tidǝ manama kura, koro kitawuwa Alayedǝa ngǝlaro nojǝna. 25 Jawal Kǝmaye ga cǝɍǝna, koro jauro karwu kǝjiaro kalkallo kǝla awowa Isaa wujanayen amba alamji, amma kasala Nawi Yahayaye runjuma nojo. 26 Daji ridu bawoaro dandallan mana badiyeno. Ya Bilkisu-a Akila-a tia fangeranniya, tia ngojane cayea kojǝnaro kalkallo jawal Alayea bayingeyera. 27 Afolus lardu Akayayero ledu mayenniya, kǝramiyadǝ tiro kowoɍi cade fuwurawa cididǝyero wotiya ruwujagane tia ngǝlaro sosaja yera. Kadinniya, am duwon ser Alayen Isaa gawuro waljanadǝa jauro banayeyeno, 28 awoa Isama Almasiwudǝ woro kitawuyen tabbacciye fuwu jamayen yaudiyadǝa kǝnduwoaro manan yapkeyeno.

19

Bulus bǝrni Afisayelan

1 Afolus bǝrni Korintiyelan duwon, Bulus cidi kau kaua koje bǝrni Afisayero kadinniya, fuwurawa laaa najiye 2 tayiro: «Sa Isaa kasadduwwadǝn, Ruhu Alaye jǝmnjaana wa?» cǝne kiworo. Tiro: «A'a, andi Ruhu Alaye mbejimaro fanniyende,» yera. 3 Bulusse: «Kasala fi gǝle nayiro njaddo?» cǝne kiworǝnniya, tayiye: «Kasala Nawi Yahayaye,» yera. 4 Daji Bulusse: «Nawi Yahaya ambo kasala tuwaye cǝdde tayiro kam ngawonjun isidǝa kasacca jaa cǝni. Kamdǝ tima Isa wo.» 5 Adǝa fangeranniya, cu Kǝma Isayen tayiro kasala keddo. 6 Daji Bulus tayiro mukko gǝnayeyenniya, Ruhu Alaye tayiro jǝpciye tǝlamba gadegaden manajane nawinawi dio badiyera. 7 Am ani, tayi alama kongwa mewun yindin gai.

8 Bulus dandallo ngaye kǝndawu yakkuro ridu bawoaro kambiwuje kǝla nodo bargaa Alayen jamaa alamje kasaccaro maji. 9 Amma laanja kǝlakibbu cade kasattu wajane fuwu jamayen Jawaldǝro rudu gǝnayeyeranniya, Bulus tayia kolje fuwurawadǝa ngoje leje yim nguson alamduram kam tiro Tiranus caniyen tayia alamji kǝrga. 10 Kǝrwu yindiro alamji ngai duwon, am cidi Asiyayen dasaana samma mana Kǝmadǝye fangera, yaudiya yen kal, yaudiya gǝni yen kal.

Tadawa tulur Sibaye

11 Ala mukko Bulussen awo jauro ajabba ajabba cǝde 12 har batta so, kajǝmu so tia lejanadǝa cawude am dondiro gǝnajagaiya, kasuwanjan ngajai, sedanso ye tayilan caluwi.

13 Yaudiya sedan dudawu dadajaiso laa ye cu Kǝma Isayen sedanna dudu majane tayiro: «Cu Isa kam Bulus mawojidǝyen wulnjagakki, luwowo!» cani. 14 Ɍiman kura laa tiro Siba caniye tadawanju tulur ngai cadi duwon, 15 sedandǝye tayiro: «Isadǝa nokkǝna, Bulus yea nokkǝna, amma nayidǝ wunduso?» cǝne 16 karuwamadǝ kǝlanjaro sǝktiye dunonja koje nasarje, har de sul loruwada cagase fadodǝlan keluwo.

17 Am bǝrni Afisayelan dasaana samma, yaudiya yen kal, yaudiya gǝni yen kal, lawar adǝa fangeranniya, tayi samma rijane cu Kǝma Isayero daraja kedo. 18 Am Isaa kasaccanadǝye ngǝwunja isane awo diwi diwi cadǝnadǝa fuwu jamayen wulyera, 19 koro am ngǝwu sagawu cadǝnadǝ ye kitawunja cawude capcane fuwu jama sammayen kannu ketta. Tamannja isapkeranniya, cungo ɍiwullaye dǝwu fiwu. 20 Adǝgaima mana Kǝmaye tatardiye kǝnduwoaro walji kǝrga.

Hangalsango bǝrni Afisayelan

21 Ngawo awo ani wakkajanayen, kǝnduwo Ruhu Alayen Bulus nia larduwa Makidoniya-a Akaya-ayen renǝme konǝme Jerujalembo leduye ngoje kǝlanjuro: «Ngawo na aniro lekkǝnayen, sai bǝrni Rombe yea rukkiya!» yeno. 22 Daji banawunjuye yindi Timoti-a Erastus-aa lardu Makidoniyayero kinodo, amma ti kǝlanju kawu ganaro cidi Asiyayen napkeno.

23 Jaman adǝn hangalsango kura Jawaldǝ nangaro ciyeno. 24 Ɍiwulla karoma laa tiro Dimitǝriyus cani mbeji. Tidǝ fado sǝnǝm Ya Artimasse ɍiwullan cǝdande saniawuro riwa gǝnagǝni cukkudi. 25 Daji saniawudǝ-a am kidanja kaanja-a camun-aa capce tayiro: «Jama, saniande adǝn fandinde diyero nonuwwa. 26 Ruwe fannuwwadǝ gai, bǝrni Afisaye runjun gǝni, na ganaro kajia, Asiya samman Bulus adǝ gumkiya mukkon tagarǝnadǝ alawa jireye gǝni cǝne am ngǝwu mananju ngojane jawallan caluwuna. 27 Adǝ cakke saniandero diwi wulduwu runju gǝni, har sǝnǝm kura Ya Artimas ti duwon am Asiyaye so, dunia ngaye so samma ambǝccagaidǝye fannju ye awima gǝniro walji, darajanju ye baworo walji,» yeno.

28 Adǝa fangeranniya, tai dajane gǝrgajane kowo sapcane: «Ya Artimas Afisayema kura wo!» cani. 29 Daji hangalsangodǝ bǝrni ngaro tatargaada. Jamadǝ Gayus-a Aristarkus-a am lardu Makidoniyaye Bulussa casadduwunadǝa cadane kǝla tilonna farsambo gangadaro kesado. 30 Bulus curo cammodǝyero ngawo cǝraana duwon, fuwurawadǝ tiro dapkeyera, 31 koro fuwuwu kura kura cidi Asiyaye laa tayi duwon sawawanjudǝ tiro am cakkunode bare farsamdǝro lejǝnniro lowoyera.

32 Am captanadǝye hangalnja cijǝna nangaro, laanja awo laa yiljane wuljai, laadǝ ye awo gade yiljane wuljai. Koro ngǝwunja awiro capkadaramaro nojanni. 33 Daji yaudiyadǝ Aleksandaa tǝmbaljagane am laa jamadǝye tia casakke fuwuro koje dayenniya, mukko sapce jamadǝro jawawi cǝddi yeno. 34 Amma ti yaudiro asuyeranniya, tayi samma kǝla tilonna sa yindi gairo yiljaiaro: «Ya Artimas Afisayema kura wo!» cani.

35 Kakkaduma bǝrnidǝye jamadǝa cakke nǝmgeranniya, tayiro: «Am bǝrni Afisaye, wundu gǝle bǝrni Afisaye tima gureduma fado Ya Artimas darajaadǝye-a gumkinju kauye samelan curǝnadǝye-a nojǝnnidǝ? 36 To, wunduma awo ania rakce angǝrjiwawodǝ, kǝdǝk nammowo, bare hangal bawolan awima diwwi. 37 Am ania na adǝro kuduwwa, amma awima diwi fado Ya Artimassen cadǝnni ye, tia rajanni ye. 38 Dimitǝriyus-a saniawu amanju-a kǝla kam laayen sonjaaa, shararam menna, alkaliya ye menna. Kattenjan burwuda! 39 Koro manando gade laa mennaa, jama majilisso captaiya, lamardǝa sharajai. 40 Hangal gǝnanowo, awo ku wakkajǝna adǝ hangalsango cane burwusaiya, rangiye dǝlwu jussǝna falma cammonde adǝye yiyewawo.» 41 Adǝa wulyenniya, jamadǝa salamgeno.

20

Bulus larduwa Makidoniyaye-a Gǝresse-alan

1 Ngawo hangalsangodǝ cerǝnayen, Bulus fuwurawadǝa bowoje karwunjaro kowoɍi ce tayia alakǝlewayenniya, lardu Makidoniyayero leduro sapkadan. 2 Lardudǝa jǝgane mana kadan tayi yero kowoɍi kenniya, lardu Gǝressero leje 3 kǝndawu yakkuro napkeno. Cidi Siriyero maaralan ledu maji duwon, yaudiya laa tiro niadiwi caddi cane ci kǝlyera. Daji lardu Makidoniyayen renǝme koduro nia ngoyeno. 4 Am tia casadduwunadǝ tayima Sofata tada Firusse kam bǝrni Biriyaye, Aristarkus-a Sakundus-a bǝrni Tasalonikaye, Gayus kam bǝrni Darbeye, Timoti, koro Tikikus-a Tarofimus-a cidi Asiyaye. 5 Tayi ani andin fuwunno lejane bǝrni Taruwasselan guresera. 6 Andidǝ ye ngawo sala Burodi Yis Bawoayen bǝrni Filibiyen maararo ngayiye sapkadaiye. Ngawo kawu uwuyen tayia Taruwasnin nagǝiye mawuro napkeiye.

Bulus bǝrni Taruwasselan

7 Mawuye yim burwoyea* burodi fǝsakturo capkadaiyendeya, har dǝrdu Bulus jamadǝro kuruwuro jandeyeyeno, dalilnjudǝ wajiya leji cǝnna nangaro. 8 Soro sameye na captiyenadǝn fatǝla kada waskada duwon, 9 jairo laa cunju Yutikus kǝla takayen napkada kǝnǝm dio badiyeno. Bulus manaji manaji duwon, kǝnǝm jairodǝa cotto ngoje soro sameye kǝnyakkuyen cidiro kikkuro. Kesangǝranniya, ro bawo nuna. 10 Daji Bulus jǝpce ngujiye tia ngoje nganjiro fakciye tayiro: «Bare hangalndo cijǝnni, ronjua, diye!» yeno. 11 Bulus walde tacce burodi fǝsakce gigǝrǝnniya, ngǝwuro manajiyi duwon, har dunia waje sapkadan. 12 Jairodǝa ronjua caade karwunja jauro kǝjiyeno.

Bulusse amwurawa Afisayea alakǝlewadu

13 Andidǝ fuwuniye bǝla Assossero leduro maararo kǝrgayiye. Bulus calan wuljǝnadǝ gai, nadǝn tia ngoniye niye, ti silan leji cǝnna nangaro. 14 Andia Assoslan naseyeranniya, tia maaradǝn ngoniye bǝrni Mitileyero leyeiye. 15 Nadǝn ciyeiyendeya, wajǝnanjua gǝre cuku Kiyossero kadiye. Waarenjua cuku Samossen koniye, waarendonjua duwon bǝrni Militussero isiye jǝpkeiye. 16 Bare cidi Asiyayen tussǝnniro Bulus caman bǝrni Afisayelan dajǝnnin koji cǝne nia ngojǝna. Gandunju adǝ, yojia, ngǝmǝri Fentikosse† tia Jerujalemlan najiyi cǝrawo.

17 Bulus bǝrni Militusselan duwon, am cunode amwurawa jama Isaa gawu bǝrni Afisayedǝa bowoja isa yeno. 18 Kadiranniya, tayiro: «Tǝn yim burwoyen cidi Asiyayero isǝkkǝnadǝn naptu curondon kullum dikkǝnadǝa nonuwwa. 19 Kida Kǝmaye rokura bawoalan dikke har soma dikkǝna, koro yaudiya laa wuro citilo saddǝnadǝro leiya ye yakkǝna. 20 Koro nayiro awima gǝranjagakkǝniro awi yaye nayiro faidaa wulnjagakke farsam yen, fado fado yen alamnjakkǝnaro nonuwwa. 21 Ai, wuye yaudiya-a am Gǝresse-a sammaro Alaro walda tuwa cado Kǝmande Isaa mǝrsajaro wulgǝkke shedanǝkkǝna yero nonuwwa.

22 «Akko kǝrma Ruhu Alaye wua sakke Jerujalembo lekki, awo nadǝn wua suwandidǝa nokkǝni, 23 sai bǝrni fin yaye Ruhu Alaye wuro koso-a leiya nja-a guresaidǝa tabbansiyi kǝrga. 24 Adǝ yaye ronidǝa awimaro ngokkǝni, nanin tamannju bawo, sai kida duwon Kǝma Isa wuro sina, wotte kawuɍi kǝji ser Alaye shedadudǝa tumogǝkkiya bas, raakko!

25 «To, nayi duwon dawundolan dǝgakke kawuɍi kǝji nodo bargaa Alaye wullǝkkǝnadǝ samma wua gadero suruwwaworo nokkǝna. 26 Adǝma nangaro ku nayiro shedanǝkki, bu wundundoyema kǝlanin bawo,‡ 27 dalilnjudǝ nia Alaye sammaa falma gǝranjagakkǝniro wulnjagakkǝna. 28 Kǝlando-a bǝri duwon kǝlanjun Ruhu Alaye nayia sǝniyaro galanjanadǝ samma-a ngǝlaro ronowo! Jama Alaa gawuro kiskǝnowo, jama duwon bunjulan kaanjuro cǝdǝnadǝ. 29 Ngawo saptǝkkǝnayen, buldu diwi diwi curondoro ngasaye bǝridǝa basarjairo nokkǝna. 30 Koro curondoman am laa cijane fuwurawaa ngawonjan gǝrduro jiredǝa kattuwuro kalakcai. 31 Adǝ nangaro faadaro dǝgaiwo! Saa yakkuro bune-a kausu-aro har simmin simaloaro wundundoyema sǝmo kasta kollǝkkǝnidǝa tangowo!

32 «To, kǝrma nayia mukko Ala-a mananju ser fandoye-ayero njasakkǝkkǝna, mana duwon rakce nayia isawuranjagai§ ye, curo am Ala kaanjuro cǝdǝna sammayen warasa njadi yedǝ. 33 Ɍiwulla, bi dinar, bi kajǝmu wunduyemaa luwammǝkkǝni. 34 Nayi kǝlandoma nonuwwa, mukkonin kida dikke wu-a am rokko leniye-aye mǝradunde galyekko. 35 Curo awo aniyen nayiro dole ngǝnǝptowo kida dewo talaawaa bananoworo fǝlenjagakkǝna. Mana Kǝma Isa ti kǝlanju wuljǝnadǝa tangowo: “Njoma moworo bargaa wo.”»

36 Bulus awo ania wulyenniya, tungurumje tayi samma-a rokko moduwa kedo. 37 Cesiriaro Bulusso kǝrdagane lewa kǝrawoye keddo. 38 Bulusse mana wulje tia gadero caruiwawo cǝnnadǝro, karwunja jaumaro kuttayeno. Daji tia na maaradǝyero kesadduwo.

KIDA KƎNGAYAMBA ISAYE ROMNIN

21

Bulusse Jerujalembo waldu

1 Ngawo tayia alakǝlewaniyenayen, maararo ngayiye cǝkko cuku Kossero leyeiye. Wajǝnanjua cuku Rudassero koniye nadǝn bǝrni Fatarayero kadiye. 2 Fataralan maara lardu Fenisiyero leduma laa kiwandiyendeya, tiro ngayiye sapkadaiye. 3 Cuku Kuwirusse ruiye wailanden kolyeiyendeya, cidi Siriyero leniye bǝrni Tirren jǝpkeiye, nadǝn kare maarayedǝa casayi nangaro. 4 Fuwurawa laaa fandiye nanjan mawuro napkeiye, tayidǝ Ruhu Alayen Bulusso bare Jerujalembo lejǝnni yera. 5 Adǝ yaye sande ciduye kidǝnniya, ciyeiye. Tayi samma kamuwanja-a yallanja-a andia har ngawo bǝrnidǝyero sasadduwo. Ci tekuyen tungurummiye moduwa kidiyendeya, 6 alakǝlewadaiye. Daji andi maararo ngayiye, tayi ye fannjaro walladara.

7 Bǝlawuronde bǝrni Tirren kerǝnniya, bǝrni Tolemayissen jǝmmiye kǝramiyadǝa lewaniye kawu fallo nanjan napkeiye. 8 Wajǝnanjua saptiye bǝrni Kaisariyayero kadiyendeya, fado Filibus kawuɍi kǝji Alaye wuldumadǝyen jǝpkeiye. Tidǝ am tulurdǝye falnja.* 9 Ferowanju dewu ngaltema kwa nojanni nawinawi cadi mbeji.

10 Kawu ngǝwuro nammiyena duwon, nawi laa tiro Agabus cani cidi Yahudiyayen kadio. 11 Nandero ise ngiri Bulusse cǝmoye ti kǝlanju si-a mukko-aro cikkere andiro: «Akko awo Ruhu Alaye wuljǝnadǝ: “Adǝgainin yaudiya Jerujalemlan kǝma ngiri adǝyedǝa cakkere mukko kǝrdiyayero sǝrǝccagai,”» yeno. 12 Adǝa fangeiyendeya, andi-a am nadǝye-a Bulussa bare Jerujalembo lejǝnniro lowoyeiye. 13 Daji Bulusse andiro: «Attǝ awi diwidǝ? Sondolan dauni namdu wa rawuw? Cu Kǝma Isaye nangaro, wudǝ koso runju gǝni, karmoma Jerujalemnin kasaddǝkkǝna,» yeno. 14 Rangiye tia jawalndero yakkiyewaworo kiruiyendeya, manadǝa kolliye: «Awo Kǝma cǝraanadǝ tǝdo!» yeiye.

15 Ngawo kawu aniyen dabbardiye Jerujalembo leyeiye. 16 Fuwurawa bǝrni Kaisariyaye laa ye andia sasadduwe fado Manason kam cuku Kuwirusselan jǝmmiyoro nanjuro seado. Manasondǝ fuwurawa burwoyedǝye falnja.

Bulusse Yakuba-a amwurawa-aa daldu

17 Jerujalembo kadiyendeya, kǝramiyadǝ andia karwu kǝjiaro semowo. 18 Wajǝnanjua Bulus andi-a rokko na Yakubayero† leyeiye, amwurawa samma ye capkadara. 19 Bulus tayia lewayenniya, awo Ala kidanjuyen dawu kǝrdiyayen cǝdǝnadǝa fal fallen tayiro wulyeyeno. 20 Adǝa fangeranniya, Alaa kengoro. Daji Bulusso: «Kǝrami, yaudiya kada kadami Isaa kasaccanaro rumma, koro tayi samma karwu tiloan Attauraa jaana. 21 Amma nidǝ yaudiya larduwa kǝrdiyayen dasaana sammaa alammǝme wada Nawi Musaye ga kolja, bare tadawanjaa kajajanni bi adadǝa jaanni nǝmiro fangera. 22 To, awi gǝle diye? Ni na adǝro isǝmmadǝa fagatto fanjai. 23 Ngo awo wulnjǝgǝiye adǝa de. Curonden am dewu Alaro kansi‡ jabbuna mbeji. 24 Am ania ngone lamar tayirro walduyedǝa tayi-a rokko dewo, wuɍinjadǝa biyane kǝlanja calaroro. Adǝgainin tayi samma awo kǝlanǝmlan wuldidǝ awima gǝni, ni yea Attauraa gamaro nonjai. 25 Amma kǝrdiya Isaa kasaccanadǝ, nia ngoniye tayiro da sǝnǝmbo tina ngǝro so, bu nja so, lǝman duwadǝnni ngǝro so, kǝnjǝna dio so wajaro wotiya ruwugǝiyena.» 26 Wayenniya, Bulus am dewudǝa ngoje lejane lamar tayirro walduyedǝa kallo kedo. Daji Fado Alayero ngaye sardu yimnja tayirro waljai ye, sadaa wundunja yayero caddidǝ yea isanoyeyeno.

Bulussa Fado Alayen ta

27 Kawu tulurdǝ njeronju del karǝnjǝna duwon, yaudiya laa cidi Asiyaye Bulussa Fado Alayen kerunniya, jama sammaa casange tia cadane 28 yiljane: «Jama Israyilaye, banasaganowo! Akko kam duwon alamdunjun ndaran yaye jamande-a Attaura-a na adǝ-a sammaro rudu gǝnajiye, har kǝrdiyamaa Fado Alayero cuwude nadǝa tayir gǝniro cǝdǝnadǝ!» yera. 29 Awoa Tarofimus kam Afisaye ti-a kallo bǝrnidǝn carune Bulus tia Fado Alayero cuwudǝnaro tǝmayera.

30 Hangal bǝrni sammaye caa cije, jama cagasiaro isane Bulussa cadane gǝrjane Fado Alayen kettuluwunniyama, cinnadǝa jakkera. 31 Tia njejoro majai duwon, kajalla sojiya Rombe lawar hangalsango Jerujalem ngan cijǝnayedǝa fangeno. 32 Sadǝman kǝwuwa sojiyaye-a kuranja-aa ngoje jamadǝyero ngǝrǝmbaro kadira. Jamadǝ tayia kerunniya, Bulussa baktu kolyera. 33 Daji kajalladǝ karǝnje tia cǝdane wada ce tia saɍga yindin cakkero yeno. Ti wundu, koro awi cǝdo cǝne kiworo. 34 Curo jamadǝyen laanja awo laa yiljane wuljai, laa ye awo gade yiljane wuljai. Hangalsangodǝro awima rakce asujiwawodǝ, wada ce Bulussa sojidiro caado yeno. 35 Bulus kǝmbaramdǝro kadinniya, gǝrgadu jamadǝye nangaro sojiyadǝ tia samero ngoyera. 36 Jama samma yiljaiaro: «Yeje tia!» cane tayia geya.

Bulusse kǝla mowo fuwu cammo yaudiyayen

37 Sa Bulussa sojidiro casakkidǝn, kajalladǝro: «Amarsǝgǝne, awo laa wulnjǝgǝkke,» yeno. Tiro: «Ase, tǝlam Gǝresse nonǝmma wa? 38 Ni gǝni wa kam Masarre tussǝnni tuɍu cǝde karaaro kamceji dǝwu dewu cadǝnadǝ?» cǝne kiworo. 39 Bulusse: «Wu yaudi bǝrni Tarsus cidi Kilikiyaye, kam bǝladeyaye gǝni. Lowonjǝkkǝna, kolsǝne jamaro jandegǝkko,» yeno. 40 Amari kenniya, Bulus kǝmbaramdǝlan daje jamaro mukko sapkeyeno. Tayi samma gǝm kedǝnniya, tǝlam yaudiyaudin tayiro:

22

1 «Kǝramiya so, bawani so, awo kǝlani moworo kǝrma wulnjagakkidǝa fannowo!» yeno. 2 Tǝlam yaudiyaudin tayiro jandejiyiro fangeranniya, cayemaa kojǝnaro gǝm kedo. Daji Bulusse tayiro: 3 «Wu yaudi, bǝrni Tarsus cidi Kilikiyayen katambǝkko, amma bǝrni adǝn wurayekko. Fuwura Gamaliyellero* wallǝkke wadawa kaariyandeye sammaa taldu bawoaro ga kiɍǝkko. Caman wuye Alaa kasattuni dama bawo, ku nayi diwidǝ gai. 4 Am jawal Isayea jagaidǝa basarnǝkke har laa sanuna, laa yea kwan kamun gerǝkke kosoro kekkǝkko, 5 ɍiman kura-a majiliswu samma-a ye kǝlanin shedajaidǝ gai. Nanjan wotiyawa kǝramiya yaudiyaro ruwuwada kimowokkǝniya, tayi bǝrni Damassen dasaana yea Jerujalembo tikkerǝna kudǝkke ajawu tayiro gǝnajagai nǝkke jawal kidakko.

Bulusse kǝla Isaa gamaro walduyen wuldu

6 «Kausu dawu gai ledu dikki duwon, Damassa karǝngekkǝniya, sadǝman nur kura sameye laa yiyilje wua dirise kǝlseno. 7 Cidiro bǝp yurukke kowo laa nukce wuro: “Shawulu, Shawulu, awiro wua basarsǝmidǝ?” cǝne fangekko. 8 Wuye: “Kǝma, ni wundu?” nǝkke kiworǝkkǝniya, tiye: “Wuma Isa kam Najaratte basarsǝmidǝ wo,” yeno. 9 Am wua sasadduwidǝ nurdǝa caruna, amma kowo ti wuro jandesiyidǝyedǝa fanjanni. 10 Daji wuye: “Awi gǝle dikki, Kǝma?” nǝkke kiworǝkkǝniya, Kǝmadǝye wuro: “Cine Damasso lene, na todǝn awo Ala niro kadarnjǝgǝna dimi sammaa wulnjagai,” yeno. 11 Nur kuradǝ cakke har rukkiwaworo wallǝkkǝna nangaro, am wua sasadduwidǝ mukkoyen jesane Damasso kadikko.

12 «Damaslan kam laa tiro Ananiya cani mbeji. Tidǝ Attaura Nawi Musayelan mumin, koro yaudiya bǝrnidǝn dasaana samma ngǝlanju wuljai. 13 Daji naniro ise daje: “Kǝramini Shawulu, sim fande!” yeno. Sadǝman sim fandǝkke tia kirukko. 14 Koro walde wuro: “Ala kaariyandeyedǝ rawonjua none, Jiremadǝa rui, koro kowo cinjuyedǝa fannero nia kǝrenjǝna, 15 dalilnjudǝ shedamanjuro wallǝme adamgǝna sammaro awo rumma-a fannǝmma-aa wulgǝmi nangaro. 16 Kǝrma, awi gurenǝmi? Cine, cunju bowonǝmiaro kasala njaddo, biwuwanǝm tulja!” yeno.

Bulusse na kǝrdiyayero nodo

17 «Jerujalembo walladakkǝniya, Fado Alayen moduwa dikki duwon, wahayi laa wua sǝdane 18 Kǝmaye wuro: “Jǝktǝgǝne, duwaduwan Jerujalemlan luwe, shedanǝm kǝla wuyen ngojaiwawo nangaro,” cǝni kirukko. 19 Wuye: “Kǝma, calan wudǝ dandal dandalnin am nia kasannjanaa kosoro yakkǝkke kowonǝkkidǝa tayi kǝlanjama nojana. 20 Koro sa Istifanus shedamanǝmdǝye bunju fijanadǝn, wu ye nanjan danǝkke kasaddǝkke, har kalwu am tia ceyesiyedǝa gureyekko.” 21 Daji Kǝmaye wuro: “Lene, kuruwuro na kǝrdiyayero njunodǝkki!” yeno.»

Bulus sojidilan

22 Jamadǝ Bulussa kǝrǝnjai ngai duwon, mana kǝla kǝrdiyayen wulyenniya, kowo sapcane yiljane: «Yeje, tia dunian sigǝne! Tia roa koldu jussǝnni!» yera. 23 Yiljane kalwunja gǝpcane katti samero yiyirjagai ngai duwon, 24 dalil jamadǝ kǝlanjun yiljaidǝa nodu cǝraana nangaro, kajalladǝ wada ce sojiyadǝ tia cada sojididǝro casakko kowoja yeno. 25 Tia kowojaro kekkerǝnniya, Bulus soji kura fuwunjun daadadǝro: «Wowom Rombe amarnjagane shara yidduwwilan kam Rombea kowonuwi wa?» cǝne kiworo. 26 Soji kuradǝ adǝa fangenniya, leje kajalladǝro: «Awi dio manǝmi? Kam adǝ kam Rombe, diye!» 27 Daji kajalladǝ na Bulussero ise tiro: «Wulsǝgǝne, ni kam Rombe wa?» cǝne kiworǝnniya, tiro: «Aaa,» yeno. 28 Kajalladǝye: «Wu wuɍi kadan kam Rombero walyekko,» yenniya, Bulusse: «Wudǝ, kam Rombe katambǝkko!» yeno. 29 Sadǝman am tia kororo dabbardanadǝ koljane sapkadara. Kajalladǝ ye riyeno, dalilnjudǝ ti kam Rombe, koro tia cikkerǝna nangaro.

Bulus fuwu majilissen

30 Wayenniya, kajalla Rombedǝ dalil yaudiya Bulusso ayau gǝnajaanadǝyea tabbatto noduro maji nangaro, wurawa ɍimannaye-a majiliswu samma-aro wada captuye ce Bulussa wuije caade fuwunjan dayeno.

23

1 Bulus majiliswudǝa ninije tayiro: «Kǝramiyani, har kuro karwunin saɍiwu bawoaro fuwu Alayen kǝrgakko,» yeno. 2 Ɍiman kura Ananiya am gǝre Bulussen daadadǝro cinju bakca yeno. 3 Daji Bulusse tiro: «Ala nia bannji, ni garu garuda bullan cingadadǝ!* Attauraa gamilan shara sǝddero napkadanǝm duwon, wua bansa nǝme Attaura ga wayem!» 4 Am nadǝn daadadǝye tiro: «Ɍiman kura Alayedǝa ranǝmi wa?» yeranniya, 5 Bulusse: «Kǝramiyani, tima ɍiman kura woro nokkǝni, kitawulan ruwuwada: “Bare kǝla fuwuma jamanǝmben manakuttu wullǝmmi!”»† yeno.

6 Bulus laanja Sadusiya, laa ye Farisawaro asuyenniya, majilislan kowo sapce: «Kǝramiya, wu Farisa, tada Farisawaye. Kǝla karmolan cidu mbejiro tǝmakkǝnayen wuro shara saddi,» yeno. 7 Adǝa wulyenniya, katte Farisawa-a Sadusiya-ayen kambiwu cije majilisdǝ yakkadan. 8 Awoa Sadusiyadǝ cinowo ye bawo, malaiya so, jinni so ye bawo cani, amma Farisawadǝ awo ani samma mennaro kasaccana. 9 Daji kalala ngǝwu ciyeno. Malǝmba Attauraye kǝwu Farisawaye laa cijane mana jau cade: «Kam adǝn awima diwi fandiyende. Jinni bi malaiya laa tiro jandejǝgǝnaa, nda?» yera. 10 Kambiwudǝ tai daje jaujǝnaro walyenniya, kajalladǝ Bulussa njanjakcairo rijǝna nangaro, wada ce kǝwu sojiyaye ngasawo tia dawunjan cada sojididǝro kalakca yeno. 11 Buneyenniya, Kǝma gǝrenjun daje tiro: «Karwunǝm gere! Jerujalemnin kǝlanin shedanǝmmadǝ gai, sai bǝrni Rombe yen shedanǝmiya!» yeno.

Bulussa roro njejoro mada

12 Wayenniya, yaudiya laa ci kǝljane awima jawuiwawo casaiwaworo kansi jawune sai Bulussa roro ceyesiya duwon yera. 13 Am ci kǝlda adǝa cadǝnadǝ tayi fidewumaa kojǝna. 14 Daji na wurawa ɍimannaye-a amwurawa-ayero lejane tayiro: «Awima buiyewawo yaiyewaworo kansi jau buiyena, sai Bulussa roro yejiyeya duwon! 15 To, kǝrma nayidǝ majiliswu-a rokko lamarnju kalkallo koruwi gairo kajalladǝro tia nandoro cuwudo wullowo. Andi ye kawu isimaro, tia njejoro dabbardiyena,» yera.

16 Amma Bulusse tadanju tiro rawama wo ci kǝlda adǝa fangenniya, sojididǝro leje ngaye Bulusso wulyeyeno. 17 Daji Bulus sojiya kuraye falnja bowoje tiro: «Jairo adǝa kajalladǝyero yade, awo laa tiro wulduwuye cǝdana,» yeno. 18 Daji sojidǝ tia ngoje na kajalladǝyero cade tiro: «Bulus kosoma wua bowose jairo adǝa nanǝmbo kudǝkko yeno, awo laa niro wulnjiyi mbeji nangaro.» 19 Kajalladǝ jairodǝa mukkoyen cǝdane sǝgǝriro cuttuluwe tiro: «Awi wuro wulduwuye tam?» cǝne kiworo. 20 Tiye: «Yaudiya laa kǝla Bulussen kalkallo cawori gairo baɍi majilisso yadero njawori cane cinja kǝljana. 21 Amma bare tayia kasaddǝmmi, curonjan am fidewumaa kojana cinja kǝljane tia ceyesǝnnin awima jawuiwawo casaiwaworo kansi jawuna. Kǝrmadǝ tayi dabbardana, amarinǝm bas gurejai,» yeno. 22 Daji kajalladǝ jairodǝro: «Bare wundumaro awo ania wulsǝgǝmmaro wulgǝmmi!» cǝne tia kolje leyeno.

Bulussa mukko Gomna Felissero njakko

23 Kajalladǝ soji kura yindi bowoje tayiro: «Soji yer yindi-a soji fǝrwu fitulur-a soji kajaaa yer yindi-a cammowo, sa lǝgar buneyen bǝrni Kaisariyayero leduro dabbardǝnowo! 24 Fǝr kǝmbaye ye dabbarnowo, Bulus tiro juwa kǝlewa salainin tia na Gomna Felissero yadowo!» cǝne 25 wotiya ngai ruwuyeno: 26 «Barganǝmmin Gomna Felis, ngǝwuro dǝgai! Wuma Kǝlodiyus Lisiyas. 27 Kam adǝa yaudiya cadana roro ceyesi duwon, ti kam Rombero fangekkǝniya, wu-a sojiyani-a isiye tia mukkonjalan kimowokko. 28 Ayau fi tiro gǝnajagaidǝa nokkoro tia majilisnjaro kiadǝkko. 29 Kǝla mana laa wadanjayen ayau gǝnajaaro asuyekko, amma ayaunju fima karmo bi kosoro njakkoye wajipcǝnni. 30 Kǝlanjun ci kǝlda mbejiro fangekkǝniya, sadǝman tia juwanjǝgǝkke am tiro ayau gǝnajaanadǝ yero fuwunǝmnin sonja njaddo yekko.»

31 Daji sojiyadǝ wadanja jaane Bulussa ngojane curo buneyen bǝrni Antifatirissero kesado. 32 Wajǝnanjua fǝrwudǝ tia casadduworo koljane sojididǝro walladara. 33 Soji fǝrwudǝ bǝrni Kaisariyayero isane wotiyadǝa Gomnaro kedǝnniya, Bulus yea mukkonjuro kesakko. 34 Gomna wotiyadǝa kǝrayenniya, Bulusso ti lardu fiye cǝne kiworo. Ti lardu Kilikiyayero fangenniya, 35 tiye: «Am niro ayau gǝnanjaanadǝ isaiya, mananǝm fakki,» yeno. Daji Bulussa mairi Mai Hirudussero caado gureja yeno.

24

Bulusso ayau gǝnaduwu

1 Ngawo kawu uwuyen ɍiman kura Ananiya-a amwurawa laa-a goninja sharaye tiro Tartulus cani-a bǝrni Kaisariyayero isane sonja kǝla Bulussen Gomnaro keddo. 2 Bulussa kewudǝnniya, Tartulus tiro ayau gǝnaduwu badiyeno. Gomnaro: «Barganǝmmin, kǝrmainǝmlan naptu nanlewayen kǝrgaiye. Curo nanrashidunǝmben awowa bǝɍin nianǝme jamandero yiddǝmmadǝ casakke kǝjiro lardu adǝ tai daje fuwu juwuna. 3 Ndaran yaye sa fin yaye, Gomna, awowa dimma ani nga nangaro nia jaumaro wusenjiyena! 4 Barganǝmmin, manani kuruwujiwawo. Adǝ nangaro marne lowonjǝkkǝna, kanadinǝmbo kanadi yirgai, gana laaro kǝrǝnsane. 5 Kam adǝa fitǝnama kuraro kiruiye, dunia ngan curo yaudiyayen hangalsango cǝsangi, koro ti kǝwu adin kattuwuye tiro Najaratwu* canidǝye fuwuma. 6 Fado Alayedǝmaa tayir gǝniro dio majǝna duwon, tia kidaiye. [Kǝla wadandeyen tiro shara njǝddoro kirayiye, 7 amma Lisiyas kajalladǝ ise duno bul foknin tia mukkonden cǝmoye 8 am tiro ayau gǝnajaanadǝro nanǝmbo isa yeno.] Tia korǝmia, ni kǝlanǝmma awo kǝlanjun wulliyena sammaa nonǝmi.» 9 Yaudiyadǝ ye ayaudǝro duno cade jirero tabbatkeyera.

Bulusse kǝla mowo fuwu Gomna Felissen

10 Daji Gomna tiro manajoro alama kenniya, Bulusse: «Ku kǝrwu kada jama adǝro shara yiddǝmi nokkǝnadǝro, karwu kǝjiaro fuwunǝmnin kǝlani mowokki. 11 Barganǝmmin, rangǝme tabbatto nonǝmidǝ gai, ku kawu mewun yindin kojǝnni Jerujalembo Alaro ambǝttuwuro lekkǝna. 12 Fado Alayen, bi curo dandallayen, bi curo bǝrniyen kambiwu wunduma-a diye ye sarunni, jamaa yakkǝkke hangalsango cadi ye nasaganni. 13 Koro awo kǝrma kǝrsaanadǝa rakcane fuwunǝmnin tabbaccagaiwawo. 14 Amma adǝa federo wulnjǝgǝkki, Ala kaariyandeyero ambǝtkǝkke Jawal duwon tayi adin jireye gǝni canidǝa gakki. Awo Attaura-a kitawuwa nawiyaye-alan ruwuwada sammaa kasaddǝkkǝna. 15 Koro cinowo jirewu-a jirenambuwu-a sammaye mbejiro Alalan tǝmania, tǝma duwon tayi kǝlanja kasaccanadǝ. 16 Adǝ nangaro sawi yaye kowoɍinǝkke karwunin saɍiwu bawoaro fuwu Ala-a jama-ayen kǝrgakko.

17 «Ngawo kǝrwu kadayen wuɍi sadaaye jamandero kudǝme bu fida Alaro njǝddoro waldǝkke kadikko. 18 Ngaima duwon, Fado Alayen lamar tayirro walduye dikkǝnaye ngawon naseyera. Nanilan jama ye bawo, hangalsango ye bawo. 19 Amma yaudiya laa cidi Asiyaye mbeji. Awo laa wuro kǝrduwuye cadanaa, ngǝlanjudǝ tayima nanǝmbo isa wuro kǝrsaa. 20 Bi am anima sa fuwu majilissen dakkǝnadǝn ayau wulan cawandǝnadǝa wulja. 21 Ra, fuwunjan danǝkke kowo dunoaro sammǝkke mana fal adǝa dikke: “Kǝla cinowo am sanunayen ku sharasuwi,” wullǝkkǝnadǝ?»

22 Daji Gomna Felis Jawaldǝa ngǝlaro nojǝnadǝ, manadǝa fuwuro gǝrje tayiro: «Yim Lisiyas kajalladǝ isiya, shara njaddǝkki,» cǝne 23 soji kura laaro wada ce Bulussa kosoramlan roja, amma tiro kasam cado koro bare amnjuro isǝme meradunju galdu dapcaganni yeno.

Bulus fuwu Gomna Felis-a kamunju Durusila-ayen

24 Ngawo kawu ganayen Gomna Felis kamunju yaudi tiro Durusila cani-a rokko kadinniya, cunode Bulussa cawude tia kǝla Isa Almasiwua kasattuyen manaje kǝrǝngeno. 25 Kǝla jire dio so, kǝla ɍiwo so, shara Alaye fuwun isi soyen jandejiyi ngai duwon, Gomna rije tiro: «Kǝrma kolle lene, dama fandǝkkiya, bowonjǝkki,» yeno. 26 Sa adǝ yen Bulus tiro wuɍi ciro tǝmajǝna nangaro, ngǝwuro tia bowoje jandejai. 27 Kǝrwu yindi kidǝnniya, Gomna Felis jǝpce cujunjuro Fokiyus Festus giwa. Yaudiyadǝro ser njǝddo cǝraana nangaro, Gomna Felis Bulussa curo kosoyen kolyeno.

25

Bulus fuwu Gomna Festussen

1 Gomna Festus lardudǝro isǝnaye kawu yakkua, bǝrni Kaisariyayen cije Jerujalembo leyeno. 2 Wurawa ɍimannaye-a fuwuwu yaudiyaye-a nanjuro isane Bulusso ayau gǝnajagane lowojane 3 tayiro ser laa cǝddo Bulussa Jerujalembo kalakcoro keworo, tia jawallan kapkǝgǝme njejoye nia ngojana nangaro. 4 Amma Gomnaye tayiro: «Bulussa bǝrni Kaisariyayen rojai, koro wu kǝlani tussǝkkiwawo bǝrnidǝro waldǝkki. 5 Fuwuwundo laa wua saa leniyo, kamdǝn awo laa diwi mennaa, tia burwuja!» yeno.

6 Gomna dawunjan kawu wusku bi mewua kojǝnniro napkenniya, bǝrni Kaisariyayero walladan. Wajǝnanjua shararambo leje napce Bulussa cawudo yeno. 7 Kewudǝnniya, yaudiya Jerujalemlan isanadǝ tia dirijane kǝljane ayau kada jau fit gǝnayeyera, amma tayiro tabbattuwu katkero. 8 Bulusse kǝlanju moworo: «Wada yaudiyayero, bi Fado Alayero, bi Kaisarro biwu fimaa yiddǝkkǝni!» yeno.

9 Gomna yaudiyaro ser njǝddo cǝraana nangaro, Bulusso: «Jerujalembo lenǝme na todǝn kǝla awo adǝyen shara njǝddǝkki raamma wa?» cǝne tia kiworo. 10 Bulusse: «Akkoni shararam Kaisarren daada, na adǝman sharani kamduma jussǝna wo. Awima diwi yaudiyaro yiddǝkkǝniro ni kǝlanǝm dam nonǝmma. 11 Jireni bawoa, bi awo laa diwi shara karmoye dikkǝnaa, karmoro kadǝkkiwawo. Amma ayau am ani wuro gǝnasaanadǝ jire gǝnia, wundumaro wua mukkonjaro njakko amardǝgǝnni. Kaisar wuro shara sǝddo!» yeno. 12 Daji Gomna Festus galawunju-a sawargadaranniya, tiro: «Kaisar niro shara njǝddiya, raam? To, na Kaisarrero lenǝmi!» yeno.

Sawari Gomna Festus-a Mai Agarifa-aye kǝla Bulussen

13 Kawu gana koyenniya, Mai Agarifa-a Mairam Baniyatu-a lewa Gomna Festussero bǝrni Kaisariyayero kadira. 14 Bǝrnidǝn kawu kadaro napcana duwon, Gomna Festus awo Bulussa wujǝnaa maidǝro wuljiye tiro: «Na adǝn curo kosoyen kam laa Gomna Felis koljǝna mbeji. 15 Jerujalembo leyekkǝniya, wurawa ɍimannaye-a amwurawa yaudiyaye-a kǝlanjun sonja sakkude tiro shara karmoye kekkoro. 16 Wuye tayiro kam burwujanadǝ fuwu am tia burwujanayen kǝlanju moworo sonjaye kǝlan dama mana dioye cuwandǝnnin sharanju kamdudǝ ada am Rombe gǝni yekko.

17 «Daji bǝrni adǝro kadiranniya, wajǝnanjua dǝgallǝkke shararambo lekke nammǝkke kamdǝa cawudo yekko. 18 Am burwujanadǝ mana dioro dayeranniya, ayau jau tǝmakkǝnadǝa gǝni gǝnajaa, 19 biya kǝla adinnja-a kam laa cunju Isa nuna duwon Bulusse ti roa cǝni-ayen kambiwudai. 20 Wu ye jiɍi dikke awo ania kokorǝkkiro nokkǝnidǝ, Bulusso Jerujalembo leje na todǝn tiro shara yiddǝkki cǝraana wa nǝkke tia kiworǝkko. 21 Amma waje Bargaanju Kaisar sharanju cǝddoro tia roja yenniya, har kawu na Kaisarrero juwagǝkkiro tia kosolan roja yekko.» 22 Mai Agarifaye: «Wu ye kam adǝa kǝrǝnnǝkkiya, raakko,» yenniya, Gomna Festusse tiro: «Baɍi tia kǝrǝnnǝmi,» yeno.

23 Wajǝnanjua Mai Agarifa-a Mairam Baniyatu-a ngawomaila jauro darajaalan isane tayi-a kajallawa-a fuwuwu bǝrnidǝye-a soro kura majilissero kasargawo. Gomna Festus wada kenniya, Bulus yea kewudo. 24 Daji Gomnaye: «Mai Agarifa-a nayi captuwwa samma-a, akko kam kǝlanjun jama yaudiya samma Jerujalemnin kal, bǝrni adǝn kal lowosane dunoaro kowo sapcane dunian baworo waljiya, jusso cannadǝa ruwi. 25 Wudǝ, awima tia roro njejoye cǝdǝnniro asunǝkkǝna. Amma Bargaanju Kaisar tiro shara cǝddiya cǝrawo cǝnnadǝro, nia ngokke tia nanjuro juwagǝkki yekko. 26 Mana kibbu kǝlanjun kǝmaniro ruwuduwuye takkǝni. Adǝma nangaro tia fuwundoro kiwudǝkko, tagǝnasso fuwunǝmbo, Mai Agarifa, tia kokoriyeya, awo ruwuduye fandǝkkoro, 27 dalilnjudǝ kosoma ayaunju ruwudǝnni duwon juwaduwudǝ jussǝnniro kirukko.»

26

Bulusse kǝla mowo fuwu Mai Agarifayen

1 Daji Mai Agarifaye Bulusso: «Kǝlanǝmnin mana dioro niro amardǝgǝna,» yenniya, Bulus mukko sapce kǝlanju moworo mana badiyeno: 2 «Barganǝmmin, ku kǝla ayau yaudiya gǝnasaana sammayen kǝlani moworo fuwunǝmlan mana dikkidǝ, kǝji fakki, 3 tagǝnasso ada so, kambiwu so yaudiyaye ngaa ngǝlamaro nonǝmmadǝro. Adǝ nangaro lowonjǝkkǝna, marne wua kanadilan kǝrǝnsǝne.

4 «Yaudiya samma tǝn gananilan dawu jamandeye yen, Jerujalem yen kǝndǝgaini dikkǝnadǝa nojana. 5 Tussǝna wua nosanadǝ, caraanaa, wu kǝwu adinnde jau fit Farisawayedǝa gakkǝnaro rakcane shedasai. 6 Koro kǝrma wadu duwon Ala kaariyandero ngojǝgǝnadǝyen tǝmania nangaro, shara kamsagai. 7 Jiɍinde mewun yindin ye wadu adǝn tǝmanjaa bune-a kausu-a dadu baworo Alaro ambǝccagai. Barganǝmmin, wadu adǝma nangaro yaudiya wuro ayau gǝnaseyera! 8 A! Awiro gǝle nayiye Ala amba karmolan cǝsangidǝro tǝmmaro yojiwawo nuwidǝ?

9 «Calan wu kǝlanidǝ cu Isa kam Najarattea baworo dioro awo ngǝwu dikkoro ngǝlaro kirukko. 10 Adǝmaa Jerujalemlan dikko. Na wurawa ɍimannayen amari fandǝkke muminna kada kosoro kekkǝkko. Koro sa tayia roro ceyesǝnadǝn, wu ye kasaddǝkkǝna. 11 Dandal samman ngǝwuro Isaa bassaro tayiro wowom gǝnagǝkki. Karwuni tayia wul wajǝna nangaro, har bǝrniya lardu gadeyero lekke tayia basarnǝkki.

Bulusse waldǝme kǝla Isaa gamaro walduyen wuldu

12 «Adǝgaima kǝnduwo-a amari-a wurawa ɍimannayealan bǝrni Damassero lekki duwon, 13 Barganǝmmin, kausu kǝla dawu gai jawallan nur sameye laa kǝngalmaa yiyildun kojǝna wu-a am sasadduwi-aa wasse dirisane kǝlsana kirukko. 14 Andi samma cidiro kikkuruiyendeya, kowo laa tǝlam yaudiyaudin wuro: “Shawulu, Shawulu, awiro wua basarsǝmidǝ? Ka satǝran baktu* niro jau,” cǝne fangekko. 15 “Kǝma, ni wundu?” nǝkke kiworǝkkǝniya, Kǝmadǝye: “Wuma Isa basarsǝmidǝ wo. 16 Kua cine, dane! Dalil niro fǝledǝgǝkkǝnayedǝ, tima kadunomani ye, shedamani awo ku rumma-a fuwun fǝlenjǝgǝkki-aye yero njǝdǝkkoro. 17 Mukko jamanǝm-a jama kǝrdiyaye-ayen nia njǝmowokki. Kǝrdiyadǝyero juwanjǝgǝkke 18 simnja kanǝmi, tayia curo duwuyen tuluwume nurro yakkǝmi, koro tayia kǝnduwo Yiwulissen tuluwume Alayero kalakkǝmi. Adǝgaima gawara biwuye cawandi, koro curo am duwon kambǝrsenja nangaro tayirro waljanadǝyen nuwanja ye cawandi.”

19 «Barganǝmmin, adǝ nangaro wahayi sameye adǝa ga wakkǝni, 20 amma burwon am Damassero mana Alaye wulyeyekko, daji am Jerujalembe-a cidi Yahudiyaye sammaye-aro, har jama kǝrdiyaro wulyeyekko. Tayiro tǝmja, na Alayero walda, koro kǝndo tuwa jireye fǝlejisoa cado yekko. 21 Adǝma nangaro yaudiya laa Fado Alayen wua sadane njejoro masera. 22 Amma har kumaro bana Alaye fandǝkkǝna, nadǝn danǝkke am kuran ganan sammaro shedagǝkki. Awima gade wullǝkkiwawo, sai awo Nawi Musa-a nawiya gade-a wakkaji cannadǝ: 23 Almasiwu bone cai, tima burwon karmolan ciji, koro amnde-a jama kǝrdiya-aro nur mawojiyi.»

Bulusse Mai Agarifaa Isaa garo dodu

24 Bulus awo ania kǝlanju moworo wuldu cǝdi ngai duwon, Gomna Festus kowo sapce tiro: «Bulus, ni joɍi! Kǝranǝm ngǝwu nia njakke joɍinǝmma!» yenniya, 25 Bulusse tiro: «Barganǝmmin Gomna Festus, wu joɍi gǝni. Hangalnia cor jire bas makki. 26 Mai Agarifa awo ani sammaa nojǝna, koro tiro ridu bawoaro jandegǝkki. Asǝrramben gǝni wakkajanadǝro, awo maidǝ nojǝnni falma baworo nokkǝna. 27 Barganǝmmin Mai Agarifa, nawiyadǝa kasaddǝmma wa? Kasaddǝmmaro nokkǝna!» 28 Daji maidǝye Bulusso: «A! Sam falnin wa wua kǝristaro sǝdǝmi tǝmanǝm?» yenniya, 29 Bulusse tiro: «Sam falnin yaye, ngǝwun yaye, ni runǝm gǝni, am ku wua kǝrǝnsai samma saɍga aniro kajia, wu gairo waljaro Alaa korǝkki.»

30 Daji maidǝ-a gomnadǝ-a Mairam Baniyatu-a am tayi-a rokko napkada-a cijane 31 keluwunniya, kattenjan: «Kam adǝ awima karmo bi kosoro njakkoye wajipcǝna cǝdi bawo,» cani. 32 Daji Mai Agarifaye Gomna Festusso: «Ca Kaisar tiro shara cǝddo cǝnnia, rangiye tia kolliye,» yeno.

27

Bulusse bǝrni Rombero ledu

1 Lardu Italiyayero maaran leniyero nia ngoyeranniya, Bulus-a kosowu gade laa-a mukko Juliyus soji kura laa kǝwu sojiya Kaisarrero kesakko. 2 Maara bǝrni Adǝramitiyaye laa bǝrniya jarara cidi Asiyayea jǝgairo ngayiye leyeiye. Curonden kam laa bǝrni Tasalonika lardu Makidoniyaye tiro Aristarkus cani mbeji. 3 Wajǝnanjua bǝrni Sidonnero kadiyendeya, Juliyus nanngǝla Bulusso fǝlejiye tia kolje sawawanjuyero mǝradunju galjaro leyeno. 4 Na adǝn sapkadaiyendeya, karuwa ledu damsagaidǝro, kanji karuwa duno bawoa cuku Kuwirussen gaiye koyeiye. 5 Daji kanji lardu Kilikiyaye-a Bamfiliyaye-a kaduniyearo tekudǝa falliye koniye bǝrni Mira lardu Lisiyayero kadiye. 6 Nadǝn soji kuradǝ maara laa bǝrni Aleksandariyaye lardu Italiyayero leji cuwande andia curonjuro sesakko.

7 Kawu kadaro yila yilayen fuwuniye duwon, kiaddin bǝrni Kinidusse karǝngeiye. Karuwa kolsane kǝla fuwunna leniyewawodǝ, kanji karuwa duno bawoa cuku Kǝrettero leniye niye fuwu bǝla Salmoniyen diriniye koyeiye. 8 Jararadǝa gaiyearo kiaddin fuwuro leniye duwon, na tiro Daduram Ngǝla Maara Ingiye cani karǝn bǝrni Lasiyayero kadiye.

9 Bǝlawuronde kawu ngǝwu juwe asemdǝ kojǝna* nangaro maaran ledudǝ jauro masiwaaro walyeno. Adǝ nangaro Bulus am ti-a kallo lejaiye sǝmo kasse 10 tayiro: «Jama, bǝlawurodǝ maara-a kare-a runja gǝni, rondemaro banna so, asar kura so cukkudiro rukki.» 11 Amma soji kuradǝ awo Bulus wulji yayero mana kura maara kǝriduwuye-a kǝma maaramaye-ayedǝmaa ardijo. 12 Nangǝɍilan daduram maaraye adǝn naptudǝ kǝji gǝni nangaro, amdǝye ngǝwunja nadǝn saptuye nia ngoyera. Yojia, Fenisso lejane nadǝn nangǝɍi kojai yera, Fenisdǝ daduram maaraye cuku Kǝrette anǝmfǝde-a yalafǝde-aro ci.

Karuwa dunoa tekuye

13 Kasam laa anǝmbe fudu badiyenniya, maarawudǝ awo majaidǝa cawandǝna cane sunu ingilan cattuluwe jarara cuku Kǝrette jaane leyera. 14 Amma sam kidǝnniya, karuwa dunoa tiro Karuwa Yalagǝdimi cani kanji cukudǝyen tai daje fuje 15 maaradǝa dap kida. Kanji karuwadǝyero suwordu tiyero nangaro, kolliye karuwadǝ andia seado. 16 Cuku tǝngǝɍi laa tiro Kauda canidǝye kanjinju karuwa gana fuludǝnadǝro koyeiyendeya, kiaddin maara ganadǝa kanjindero gǝrniye 17 maaradǝro isatatkeyeiye, maarawudǝ jelan maara kuradǝa cidiya samennaro dirijane kǝljane mit kekkero. Bare Sirtisdǝro† gǝmdaganniro batta maara judaramdǝa casaye koljane karuwadǝ maaradǝa tǝmbalyeno. 18 Karuwadǝ jaumaro bansaidǝ, dunia wayenniya, kare curo tekuyero gǝptuwu badiyera. 19 Koro yimbe yakkua kare kidaye maaradǝyea mukkonjaman ingidǝro gǝpkeyera. 20 Keyera dama bawodǝro kawu kadaro kǝngal bi sillowu ruiyende, har tǝmande njǝkkawoye sammaa kolyeiye.

21 Tussǝna kǝmbo jawunnidǝ, Bulus dawunjan daje tayiro: «Jama, ca manani bare cuku Kǝrette kolliyendedǝa ngonuwwaa, banna-a asar-a ani ngaro kaniyena. 22 Amma kǝrma marnowo, karwundo gerowo! Wundundoma nuiwawo, maaradǝ runjumaa fuddiye. 23 Fannowo, bune adǝman malaiya Ala duwon wu kaanju ye, gakki yedǝye gǝrenin daje 24 wuro: “Bulus, bare rinǝmmi! Dole fuwu Kaisarren danǝmi, koro akko Ala njunonje njadduwowunǝm sammaye ro cǝkkayi,” yeno. 25 To, jama, karwundo gerowo! Wulsǝgǝnadǝ gai kalkallo wakkajiro Alaa mǝrsanǝkkǝna. 26 Amma sai cuku laaro gǝmdiyiyeya,» yeno.

27 Kawu mewu deri kidǝnniya, bunenjua karuwa dunoadǝ andia kǝla teku Adariyayen tǝmbaldu cǝdi duwon, dǝrdu yindi gai maarawudǝ cidi karǝnniyenaro tǝmayera. 28 Nankuruwu ingiye ngalyeranniya, nganji findi kewando. Gana fuwujane gademinno ngalyeranniya, mewu wuri kewando. 29 Maaradǝ kauwasoro gǝgǝmdiyiro rijanadǝ, sunu dewu ngawo maaradǝyen ingiro talarjagane wadu duniaye waryera. 30 Daji maarawudǝ kǝlanja njǝkkaworo gaɍinjagane fuwu maaradǝyen sunuwa ingiro talarjagai cane maara ganadǝa ingiro kolduwu badiyera. 31 Bulusse soji kuradǝ-a sojiyadǝ-aro: «Maarawu ani maaradǝn napcaiwawoa, ranguwe rondo yikkawuwwawo!» 32 Daji sojiyadǝ je maara ganayedǝa kamjane koljane kikkuro.

33 Fajar Bulus kǝmbo jaworo tayi sammaa lowoje: «Akko ku kawundo mewu deri awima buwwi awo wakkaji gurenuwidǝ! 34 To, lowonjakkǝna, nanlewandoro buiwo! Ai, kanduɍi kǝla wundundoyema facciyiwawo.» 35 Adǝa wulyenniya, Bulus burodi ngoje fuwu tayi sammayen Alaro ardije fǝsakce ngǝro badiyeno. 36 Daji tayi samma ye duno cawande gewo. 37 Curo maaradǝyen andi am yer yindin fitulurnin lukko arakkun. 38 Jawune kulyeranniya, maaradǝ kamboijoro algamadǝa tekuro fiyeyera.

Lǝptu maaraye

39 Dunia wayenniya, maarawudǝ cididǝa nojanni, amma ci bǝrǝmbe na laa kattia kero. Rakcaia, maaradǝa nadǝro njadoro majai yera. 40 Daji sunuwadǝa suwuccane tekun kolyera. Sadǝman je kǝriduramsodǝa rojǝnaa wuijane batta maara judaramdǝa karuwaro casangiye na kattiadǝro gǝrdu badiyera. 41 Amma na laa ingi kuruwu gǝniro isane maaradǝa cidiro gǝmgeranniya, fuwunjudǝ kak daje, ngawonjudǝ ye duno tǝmbaɍiyaye cakke nanamdu badiyeno. 42 Bare wundunjama kambi cǝde ngǝrǝmjǝnniro, sojiyadǝ kosowu sammaa njejoro nia ngoyera. 43 Amma kuranjadǝ Bulussa njǝkkawo cǝraana nangaro, tayiro awo niajanadǝa dapkeyeno. Am kambi nojanadǝro wada ce burwon sǝkta ingiro gǝptaa kambi cado ci tekuyero leja cǝne 44 am gadedǝ ye katako so, njongo maaraye soyen kǝlan leja yeno. Adǝgainin wundu yaye kǝlewa salainin ci tekuyero kadio.

28

Bulus cuku Malitayen

1 Kǝlewa salainin kadiyendeya, cukudǝro Malita cani fangeiye. 2 Am nadǝn dasaanadǝ andiro ser dama baworo fǝleseyera. Ingi cuduri koro kakua nangaro, kannu fujane andi sammaa sosasera. 3 Bulus kǝska kǝla fal capce kannuro fiyeyenniya, fusi laa kannu fanje culuwe mukkonjua calje tangaadan. 4 Am nadǝyedǝ kadi mukkonjuro tangaada talarji kerunniya, kattenjan: «Jiremaro, kam adǝ kamceji! Tekun ronju kajǝna yaye, shara roa koljiwawo!» yera. 5 Daji Bulus kadidǝa secce kannuro gǝpciye kuttu fima tia cuwandǝnni. 6 Fuji bi ro bawoa bǝp curiro tǝmajana duwon, ngǝwuro gurejane awima tia cuwandǝnnidǝ, kuronja faljane ti sǝnǝm cani badiyera.

7 Karǝn na adǝyen cidi laa lawan cukudǝye Faliyus caniye mbeji. Tidǝ andia kǝjiro kamsagane fannjun kawu yakkuro sosasera. 8 Bawa Faliyussedǝ dondi bowada, kange-a njarwo-a tia cadana. Bulus nanjuro leyenniya, mukko gǝnajiye moduwa cǝde isangayeyeno. 9 Ngawo adǝyen am dondi cukudǝye gapcana isane tayi ye ngayera. 10 Adǝ nangaro andiro jauro bǝrsǝm sade har sa cidundeye kidǝnniya, awo mǝradundero faidaa sammaa sedo.

Bulusse bǝrni Rombero kǝnsio

11 Ngawo kǝndawu yakkuyen maara laa bǝrni Aleksandariyaye cukudǝn nangǝɍi kojǝna kǝlanjun alama Kawuwa Sǝnǝmbe cǝgarǝnadǝro ngayiye sapkadaiye. 12 Bǝrni Sirakussero kadiyendeya, kawu yakkuro napkeiye. 13 Nadǝn jararadǝa gaiye duwon, tekudǝa falliye bǝrni Rigiyumbero kadiye. Wajǝnanjua karuwa anǝmbe fudu badiyenniya, kǝla fuwunna ciniye kawu yindin duwon bǝrni Futiyoli canidǝro isiye jǝpkeiye. 14 Nadǝn kǝramiya laaa nayeyeiye. Andia dosane dawunjan mawuro napkeiye. Adǝgainin bǝrni Rombero leyeiye. 15 Kǝramiya Rombedǝ isiyero fangeranniya, andia kaptuwuro har Kasuwu Afiyusse-a Kusottoram Yakku-aro kadira. Bulus tayia kirunniya, Alaro ardije karwunjun duno kiwando. 16 Rombo kadiyendeya, koljane Bulus runju soji gadimanju-a rokko napkeno.

Bulusse kawuɍi nodo bargaa Alaye bǝrni Romben alamdu

17 Ngawo kawu yakkuyen Bulus fuwuwu yaudiyayea bowoje capkadaranniya, tayiro: «Kǝramiya, awima diwi jamande-a ada kaariyandeye-aro yiddǝkkǝni yaye, Jerujalemlan kosoma gai wua sadane mukko am Rombero sǝrǝnseyera. 18 Koro seddǝranniya, ayau fima njejoye wulan bawo nangaro wua koldu kerawo. 19 Amma yaudiyadǝ wajanadǝro, ayau jamaniro gǝnaduwuye takkǝni yaye, doleniro sai Kaisar wuro shara sǝddiya yekko. 20 Adǝmaro nayia njarukke mana njaddǝkke nǝkke bowongerakko. Nonowo, tǝma Israyilawuye nangaro wu saɍga adǝlan tikkerǝkkǝnadǝ!» 21 Daji tayiye tiro: «Andidǝ, wotiya falma lardu Yahudiyaye kǝlanǝmlan fandiyende, koro curo kǝramiyande na todǝn isanayen wunduma diwinǝm wulji fanniyende. 22 Amma niyen awo tǝmanǝmma fanduro rayiyena, dalilnjudǝ ndaran yaye kǝwu adǝa wajanaro noniyena,» yera.

23 Daji Bulusso sardu kamgeyeranniya, tayi nanngǝwun cayemaa kojǝnaro nanjuro kadira. Suwan tai har kajiriro kude, Bulus nodo bargaa Alayea shedaje Attaura Nawi Musaye-a kitawuwa nawiyaye-alan njuttiye awo Isaa wujǝnaa kasaccaro tayiro kawuɍi kiddo. 24 Awo wuljǝnadǝa laanja kasatkera, laa ye kasattu wayera. 25 Fandannin duwon, kawu lejaidǝro Bulusse tayiro mana fal cǝdde: «Awo Ruhu Alaye ci Nawi Ishayayen kaariyandoro wuljǝgǝnadǝ jire. 26 Tiye:

«“Lene, jama adǝro wulle:

Ngǝlaro fannuwi duwon,

kǝlandoro tǝmmaro ngayiwawo.

Koro ngǝlaro ruwi duwon,

tǝmmaro asunuwwawo.

27 Awoa karwu jama adǝyedǝ kibbajǝna,

kiaddin sǝmonja fanjai,

simnja yea jakcana,

bare simnjan carunni, sǝmonjan fanjanni,

koro karwunjan asujanniro.

Ngai gǝnia, naniro waldane tuwa cade

tayia isangagǝkki.”†

28 «To, fannowo, lawar njǝkkawo Alaye adǝ jama kǝrdiyayero juwadǝgǝna. Tayidǝ fanjai!» 29 [Adǝa wulyenniya, yaudiya kattenjan kambiwu cadiaro sapkadara.]

30 Kǝrwu yindi latto Bulus fannju agǝriyen napce, am tia kuroro isai sammaa mukko yindin kapciye, 31 wunduma tiro dapcǝgǝnnin tayiro federo kawuɍi nodo bargaa Alaye cǝdde awo Kǝma Isa Almasiwua wujǝnaa alamji kǝrga.

* 1:12 1.12 ledu yim tustuye - Kilometǝr fal gai.

† 1:20 1.20 Jaw 69.25

† 1:20 1.20 Jaw 109.8

* 2:1 2.1 Fentikos - Sala kalaye. Tidǝ sala Laya Njǝkkayirambe kojǝnaye kawu fiwua.

† 2:9 2.9 Asiya - Kǝrye Rombe kureye. Tidǝ curo cidi duwon ku tiro Tirki canidǝyen kǝrga.

‡ 2:17 2.17 wahayi - Awo laa kǝnnasim gai Ala kamba cakke kǝnǝm cǝdǝnnin curuidǝ.

§ 2:20 2.20 yim kura darajaa Kǝmandeyedǝ - Kiyama.

† 2:21 2.17-21 Yow 2.28-32

† 2:28 2.25-28 Jaw 16.8-11

† 2:35 2.34-35 Jaw 110.1

† 3:23 3.22-23 SK 18.15, 18-19

† 3:25 3.25 Bad 12.3; 22.18

* 4:1 4.1 Sadusiya - Kǝwu laa wurawa adinwu yaudiyaye.

† 4:5 4.5 Jerujalemnin capkadara - Majilis duwon Jerujalemnin dǝganadǝn capkadara.

† 4:11 4.11 Jaw 118.22

† 4:26 4.25-26 Jaw 2.1-2

* 5:12 5.12 Ngurwo Nawi Mai Sulemanaye - Ngurwo adǝ balballa Fado Alayen kǝrga.

* 6:6 6.6 moduwa cade tayiro mukko gǝnayeyera - Kǝndo aniyen am tulur ania kida Alayero tagǝnasso kǝreyera.

† 6:13 6.13 na tayir adǝ - Fado Alaye.

† 7:3 7.3 Bad 12.1

* 7:4 7.4 cidi Kaldiyawuye - Cidi Mesofotamiyaye. Bǝrninja kuradǝ Babila.

† 7:7 7.6-7 Bad 15.13-14

† 7:30 7.30 malaiya laa dawu kannu coccoɍi cambiyedǝn tiro fǝleyaadan - Istifanus waduwa duwon Ala jamanjuro ngojǝgǝna-a jiɍi tayia Masarnin cuttuluwuna-adǝa wulji. Lamar adǝ curo Aman Cayen kǝrga.

† 7:34 7.32-34 NL 3.1-10

† 7:37 7.37 SK 18.15

‡ 7:38 7.38 tima - Nawi Musa. Tidǝ soloma katte Ala-a jamadǝ-ayen.

† 7:40 7.40 NL 32.1, 23

† 7:43 7.42-43 Amo 5.25-27

§ 7:44 7.44 leima shedaye - Na Ala-a tadoye.

† 7:50 7.49-50 Ish 66.1-2

* 7:51 7.51 nayi gardawuso karwundo ye, sǝmondo ye kajadannidǝ - Tayi duwon rawo Alaye-a mananju-aa sǝmolan fanjaiwawo bi karwulan camoyiwawodǝ.

† 8:33 8.32-33 Ish 53.7-8

* 9:2 9.2 Jawaldǝ - Jama Isaa gawudǝ kambǝrselan ro fando adǝro jawal ro fandoye cani.

† 9:10 9.10 wahayi - Awo laa kǝnnasim gai Ala kamba cakke kǝnǝm cǝdǝnnin curuidǝ.

‡ 9:21 9.21 am cu adǝa bowojaimaso - Jama Isaa gawu.

§ 9:36 9.36 Tabita tiro Dokas cani - Maana cu aniyedǝ ngǝri.

* 10:3 10.3 wahayi - Awo laa kǝnnasim gai Ala kamba cakke kǝnǝm cǝdǝnnin curuidǝ.

* 11:2 11.2 kǝwu am kajaadayedǝ - Yaudiya laa Isaa gawu duwon, jǝmbǝlǝmbaa kasaccanni.

* 13:5 13.5 Yahaya - Tiro Markus ye cani.

† 13:22 13.22 Jaw 89.20

† 13:33 13.33 Jaw 2.7

† 13:34 13.34 Ish 55.3

† 13:35 13.35 Jaw 16.10

† 13:41 13.41 Hab 1.5

† 13:47 13.47 Ish 49.6

† 13:51 13.51 tayiro katti sinjaye kagakcane - Sǝmo kasta. Wowom Alayero tayia koljagai.

* 14:12 14.12 Jewus-a Hermes-a - Cuwa sǝnǝmbanjaye. Jewusdǝ sǝnǝm kura, koro Hermesdǝ wakkilnju.

† 14:14 14.14 kalwunja karjane - Noduwuram karwukuttaye.

† 15:18 15.16-18 Amo 9.11-12

* 16:33 16.33 kasala - Noduwuram biwulan sanune Almasiwuro kǝldagane roaro cijanaye.

* 17:7 17.7 Kaisar - Gomna kura Rombe.

† 17:18 17.18 kǝwu Abikuriyaye-a Sitokiyaye-a - Kǝwuwa ilmuwuye. Abikuriyadǝ kǝji fanda majai, koro Sitokiyadǝ kǝla ɍiwo majai.

‡ 17:19 17.19 Kǝri Arasaye - Majilis kureye bǝrni Atinaye. Tidǝ jauro nowada, koro kǝla kǝri laa tiro Kǝri Arasaye caniyen kǝrga.

* 18:6 18.6 kajǝmunju kagaktu - Sǝmo kasta. Wowom Alayero tayia koljagai.

* 20:7 20.7 mawuye yim burwoyea - Ladu.

† 20:16 20.16 ngǝmǝri Fentikosse - Sala kalaye. Tidǝ sala Laya Njǝkkayirambe kojǝnaye kawu fiwua. KKI 2.1 mane.

‡ 20:26 20.26 bu wundundoyema kǝlanin bawo - Laando fuwun yeskeraa, wu dawun bawo.

§ 20:32 20.32 nayia isawuranjagai - Njasakke kambǝrselan fuwu buwi.

* 21:8 21.8 tidǝ am tulurdǝye falnja - Calan am tulur Jerujalemlan kǝmbo dagarduwuro galajanadǝye falnja. KKI 6.1-7 mane.

† 21:18 21.18 Yakuba - Yaana Yahayaye gǝni, yaana Isaye.

‡ 21:23 21.23 kansi - Kansinja tayirro walduye nangaro kǝla laro so, sadaa so cadi.

* 22:3 22.3 Gamaliyel - Farisa goni Attauraye jama samma tiro daraja cadǝnadǝ. KKI 5.34 mane.

* 23:3 23.3 ni garu garuda bullan cingadadǝ! - Curo dǝla, ngawo kani.

† 23:5 23.5 NL 22.28

* 24:5 24.5 Najaratwu - Jama Isaa gawu.

* 26:14 26.14 ka satǝran baktu - Awo Ala cǝraanaa dioro wadu.

* 27:9 27.9 asemdǝ kojǝna - Asem kojiya, sa karuwayedǝ isi, koro maaran ledudǝ jauro jau.

† 27:17 27.17 Sirtis - Curo tekuyen na duwon ingidǝ kuruwu gǝni, koro cididǝ rakce maarawaa cǝdane gadero fuwu jawuiwawodǝ.

† 28:27 28.26-27 Ish 6.9-10

Romanwu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

ROMANWU

Wotiya duwon Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Rombero ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Bulus, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiya adǝa jama Isaa gawu bǝrni Rombero alama saa findi wuri gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeyeno. Wotiya Bulusse samman ti adǝ kuruwu wo, koro curonjun kǝla njǝkkawo Alayedǝyen federo ruwujǝna. Akko isǝp laa tayiro Jawal Romanwuye cani: Am samma biwu cadǝna ye, daraja Alaye najaganni ye (Rom 3.23); Alwasi biwuyedǝ karmo, amma kǝnjo Alayedǝ Kǝmande Isa Almasiwuyen ro sawisoye (Rom 6.23); Ala andiro kǝrawonju ngainin fǝlesagai: Andi biwuwu duwon, Almasiwu andi nangaro kano (Rom 5.8); Cinǝmlan «Isama Kǝmadǝ wo!» nǝme karwunǝmlan Ala tia karmolan cǝsangǝnaro kasatkemma, njǝkkawo fandǝmi (Rom 10.9).

Akko nashawa curo wotiya adǝyen dasaanadǝ:

Lewa (1.1-17)

Adamgǝna samma biwuwu (1.18–3.20)

Kambǝrselan jiremaro waldu (3.21–5.21)

Ser Alaye biwuro cadi wa? Jaawu Bulusse (6.1–8.39)

Ser Alaye wadunju bowuro kalakci wa? Jaawu Bulusse (9.1–11.36)

Kǝndǝgai jama Isaa gawuye (12.1–15.13)

Lewa daryeye (15.14–16.27)

Wotiya duwon Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Rombero ruwujǝgǝnadǝ

LEWA

1

1 Wuma Bulus wolodi Isa Almasiwuye ye, kǝngayambo walduro bowowada ye, kawuɍi kǝji Alaye wulduro galaada ye, 2 kawuɍi kǝji duwon Ala kuren nawiyanjuyen kitawuwa* darajaalan ci cǝne wadu ngojǝnadǝ. 3 Kawuɍi kǝjidǝ kǝla Tadanjuyen, ti duwon naptunju adamgǝnayen kaduwu Nawi Daudaye, 4 koro kǝla Ruhu Alayen karmolan cidunju nangaro kǝnduwoaro Tada Alayero tabbaccaanadǝ, tima Kǝmande Isa Almasiwu wo. 5 Tilaman ser-a nankǝngayam-aa kiwandiye, cunju nangaro amso curo kǝrdiya sammayen tia kasacca jaaro. 6 Curonjan nayi ye jama Isa Almasiwuyero walduro bowowada. 7 Nayi duwon Ala njaraana ye, muminno walduro bowonjana ye bǝrni Romben dǝgawwa sammaro: Ala Bawande-a Kǝma Isa Almasiwu-a nayiro ser-a nanlewa-a njado!

Bulusse Isaa gawu bǝrni Rombea kuroro rawo

8 Burwo sallammin Isa Almasiwuyen nayi samma nangaro Alania wusenǝkki, mana kambǝrsendoye dunia ngalan cadidǝro. 9 Ala shedamani, ti duwon ronilan ambǝtkǝkke kawuɍi kǝji Tadanjuyea mawonǝkkidǝ, dadu baworo nayia tannjakke 10 kullum moduwa njaddǝkki, koro Alaye cǝdia, dama nandoro leduye fandǝkkoro tia korǝkki. 11 Nayia kuroro jauro raakkǝna, kǝnjo serre Ruhu Alayen karwundoro duno njoma laa nayiro njaddǝkkoro, 12 wotte kattenden kambǝrse kaando-a kakke-ayen andi samma duno fandiyoro. 13 Kǝramiya, adǝa nonuwiya, raakko: Kǝrdiya larduwa gadeyen gai, curondo yen nema laa fandǝkkoro ngǝwuro nia nandoro leduye ngokkǝna, amma har kuro fandǝkke lekkǝni. 14 Am kǝla fǝrǝmgada yen kal, fǝrǝmdǝnni yen kal, ilmuwu yen kal, ilmuwu gǝni yen kal, tayi sammaro kawuɍi kǝji wulduwuro kǝlaro ngokkǝna. 15 Adǝma nangaro nayi bǝrni Romben dǝgawwadǝ yero kawuɍi kǝji wulduwu jauro raakǝnadǝ.

Kǝnduwo kawuɍi kǝjiye

16 Kǝla kawuɍi kǝjidǝyen nangukkǝni, tima kǝnduwo Alaye kam tia kasaccǝnama fi yayero njǝkkawo kudomadǝ wo, burwon yaudiyaro, koro yaudiya gǝni yero. 17 Curo kawuɍi kǝjidǝyen nanjire Alaye fǝledi, nanjire duwon kambǝrseyen isi ye, kambǝrsero simojiyi yedǝ, kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Kam jiremadǝ kambǝrseyen roa dǝgai.»†

ADAMGƎNA SAMMA BIWUWU

Kǝrdiya na Alayen biwuwu

18 Gǝrgadu Alaye samen kǝla awo nanmuminne gǝni so, jirenambu so samma am jirenambulan jiredǝa gǝrajaidǝyen fǝledi, 19 dalilnjudǝ awo kǝla Alayen nodidǝ tayiro farak, Ala tayiro isanojǝgǝna. 20 Tǝn dunia alaktǝnayen awowa Alaye taruiwawodǝ nowada, awo alaktǝnadǝyeman federo tarui nangaro, tayima kǝnduwonju sawisoye-a naptunju Alaye-a wo. Adǝgaima amdǝye dalilnja Alaa nodunambuye bawo, 21 dalilnjudǝ Alaa nojana yaye, tiro daraja cadǝnni bi tia wusejanni, amma hangalnja ye bowuro walje karwunja hangal bawoadǝ ye duwuaro waljǝna nangaro. 22 Hangal kǝjiaro kǝlanjaa ngoyera, amma joɍiyaro waljane 23 daraja Ala tǝmmaro nuiwawoyedǝa gumkiya adamgǝna so, ngudowa so, lǝmanna si dewua so, nganjin gǝrdawu soye camunolan falyera.

24 Adǝ nangaro mangar diwi karwunjayen Ala tayia curo tayirnambuyen kolje tiyinjan faidadane awo nangua kattenjan kedo. 25 Jire Alayedǝa kattuwulan faljane Alaktuma yayero awo alaktǝnaro ambǝccagane sujada keddo. Ala Alaktumadǝmaro har abadaro njungoro tio! Amin. 26 Adǝmaro Ala tayia curo jarawa nanguayen kolyeno. Kamuwanja kǝndo kalkaldǝa awo kalkal gǝnilan falyera, 27 koro jiɍi adǝgainin kongwawa ye kamuwa-a kǝndo kalkal koljane mǝradu kamanjaye jauro cadane katte kongwawayen awo nangua cade ajawu jawallan luwonjaye wajipcǝnadǝ kǝlanjaro kikkuro.

28 Alaa nodudǝa awo ngǝlaro ngoduro wajana nangaro, Ala tayia hangal yeskadaro awo jussǝnni cadoro kolyeyeno. 29 Karwunjadǝ jirenambu so, nankǝlado so, mangar diwi so, niadiwi so samma yen cǝmbǝɍǝna, mandǝna so, kam njejo so, lawala so, curoyindi so, awo diwi diwi so yen rapkada. Tayi tarwawu, 30 ngadarwu, kǝladowa Alaye, am jau, rokurawu, kǝla fǝleduwu, diwi dioro masku, amwurawanjaa ganambuwu, 31 hangalnja bawo, nan'adal so, kǝrawo so, kanjimaɍi so ye bawo. 32 Shara Alaye duwon am kǝndo aniso gai cadimadǝro wowom karmoye wajipcǝgǝnadǝa dam nojana yaye, tayi runjua gǝni cadi, koro am cadidǝ yea ardijai.

2

Shara Alaye jire

1 Adǝ nangaro, ni duwon ambo shara yiddǝmidǝ, wunduro walyem yaye, dalilnǝm adǝa dioye falma bawo, dalilnjudǝ ni am gadero shara yiddǝmiya, kǝlanǝm sharanǝmi, awo cadidǝmaa dimidǝro. 2 Shara Alaye kǝla am kǝndo ania cadimadǝyedǝ jirero noniyena. 3 Ni kam, am awo ania cadimadǝro shara yiddǝmi duwon ni ye tayi gai dimidǝ, wowom Alayero kanǝmi wa tǝmanǝm? 4 Ra, Alaye nanngǝlanju-a afunju-a kanadinju-a tǝrǝmdǝa ruyem? Nanngǝlanjudǝ tuwa dioro simonjiyidǝa nonǝmmi wa? 5 Kǝlakibbunǝm-a tuwanambu karwunǝmbe-a nangaro yim gǝrgadu Alaye-a sharanju jireye fǝledidǝ-aro ajawu jau fit kǝlanǝmbo capkǝgǝmi.

6 Ala wundu yayero kǝla kǝndonjuyen kalkallo ci: 7 Am duwon kǝndo ngǝla diolan neccane daraja-a bǝrsǝm-a ro njǝpciwawodǝ-aa majaimadǝro ro sawisoye ci, 8 amma am duwon kǝla rawon jiredǝa wajane jirenambu jagaimadǝro gǝrgadu-a karwujau-a fǝlejiyi. 9 Wundu duwon awo diwi diomadǝ, basari-a bone-a tia cawandi, burwon yaudia, daji yaudi gǝni yea cawandi, 10 amma daraja-a bǝrsǝm-a nanlewa-a ti ngǝla diomadǝa cawandi, burwon yaudia, daji yaudi gǝni yea cawandi. 11 Nonowo, Ala amba gayirjiwawo.

12 Am samma Attauraa nojannin biwu cadimadǝ Attaura bawolan sanui, koro am samma fǝrdu kǝnduwo Attaurayen duwon biwu cadimadǝ, Attauralan tayia sharajai. 13 Attauraa kǝrǝndumaso fuwu Alayen jirewu gǝni, amma Attauraa gamasoma jirewuro waljai wo. 14 Awoa kǝrdiya Attaura cadanni duwon halnja tayia simojiye awo Attauraye amarjǝnadǝa cadiya, cadanni yaye, awo cadidǝ naptu wadanjayero walji. 15 Naptunjayen awo Attaura amarjǝnadǝ karwunjan ruwuwadaro fǝlejai, halnja ye ngai shedaji, koro karwunja sa laan tayia saɍiwuji, sa laa yen jirewuro asujiyi. 16 Kǝla kawuɍi kǝji mawonǝkkidǝyen yim duwon Ala Isa Almasiwuyen asǝr ambea sharajidǝn awo ani wakkajai.

Yaudiya na Alayen biwuwu

17 To, ni kǝlanǝmbo yaudi nǝmidǝ, Attauraro njuttǝgǝmi, Alalan awulo bumi, 18 rawo Alayedǝa nonǝmma, Attauradǝa kǝranǝmma nangaro awo ngǝladǝa gayirnǝmi, 19 nima tabbatto kambuwaye jeduma woro nonǝmma, nima koro am curo duwuyen dasaanaro nur kudoma, 20 am hangal bawoaye alamduma, yallaye malǝm woro nonǝmma, ni Attauralan ilmu-a jire-a sammaa kalkallo tammadǝ, 21 to, am gadero yikkǝrami duwon, kǝlanǝmbo yikkǝrambawo wa? Ni duwon bare nambarwu cadǝnni wullǝmidǝ, nambarwu dimbawo wa? 22 Ni duwon bare kǝnjǝna cadǝnni nǝmidǝ, kǝnjǝna dimbawo wa? Ni duwon gumkiyaa haramgadaro ngonǝmidǝ, kare fadowa sǝnǝmbe ndallǝmbawo wa? 23 Ni kǝla Attaurayen awulo bumidǝ, ganambunǝmlan Alaro daraja njo wanǝmi. 24 Kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Nayi nangaro kǝrdiya cu Alayedǝa bassai.»†

25 Wada Attauraye gamia, kajadǝ* faidaa, amma Attauraa ganambumaro wallǝmia, kajanǝmdǝ kajanamburo waljǝna. 26 Ngaima jǝmbǝlǝm wada Attauraye jǝgaia, kajanambunju kajaro ngojaiwawo wa? 27 Koro kam tiyilan jǝmbǝlǝm duwon awo Attauraye amarjǝnadǝa cǝdidǝ nia sharanji, ni kitawu so, kaja so tamma duwon Attauraa ganambumadǝ. 28 Yaudidǝ kam deyan yaudiro fǝlediyi gǝni, koro kaja jireyedǝ awo tiyiye turui gǝni, 29 amma yaudidǝ kam curon yaudi wo, koro kajadǝ ye awo karwuye wo, arawuyen gǝni, Ruhu Alayen kadio. Njungoronju na amben gǝni, na Alayen wo.

3

Adamgǝna samma na Alayen biwuwu

1 Adǝ nangaro naptu yaudiyedǝ awi faidanju wo? Awi kajadǝye riwanju wo? 2 Jiɍi fin yaye ngǝwu mbeji. Kuranjudǝ, mukko yaudiyadǝyero kawuɍi Alaye casakkǝna. 3 To, nda? Laanja kasaccannia, kasattunambunjadǝ aman Alaye baworo cǝdi wa? 4 A'a, tǝmmaro ngai gǝni! Kam fi yaye kattuwumaro walji yaye, Aladǝ jirema dǝgai, kitawulan ruwuwadadǝ gai:

«Mananǝmlan jiremaro nonjai ye,

sharanjaiya, kǝnnasar fandǝmi ye.»†

5 Amma jirenambundedǝ nanjire Alaye fǝlejia, awi wulliye? Ala ajawu gǝnaduwumadǝ jirenambuma wa? Kǝla mana kamben manayekko. 6 A'a, tǝmmaro ngai gǝni! Adǝ gǝnia, ndayin gǝle Ala am duniayea sharaji? 7 Kattuwunilan jire Alaye ngǝwuro tǝrgane Alaro daraja cadia, awiro gǝle koro yaye wua biwumaro sharasai? 8 Koro awiro gǝle har ngai wuldiwawodǝ: Nda diwi diyo, ngǝla isoro? Am laa manande cadi adǝmaa yikkǝraiye cani. Tayidǝ, wowomnja jussǝna!

Jirema falma bawo

9 Awi gǝle? Andi yaudiyadǝ am gadero wa ngalwo? A'a, tǝmmaro ngai gǝni! Yaudiya-a kǝrdiya-a samma fǝrdu kǝnduwo biwuyen dasaanaro calan fǝleniyena. 10 Kitawulan ruwuwadadǝ gai:

«Jirema bawo, falma bawo,

11 kam asujǝna bawo, Alaa madama bawo.

12 Tayi samma jawal koljana, kǝla tilonna faida baworo waljana,

kam ngǝla dioma bawo, falma bawo.†

13 Ngowoljonja kauri kaada gai, tǝlamnjan amba jambajai.†

Fǝrdu ka cinjayen dawi fusiyea.†

14 Cinja baskudu-a manakuttu-an cǝmbǝɍǝna.†

15 Sinja kam njejoro doi,

16 jawalnjan masiwa-a kudǝra-aa,

17 koro jawal nanlewaye nojanni.†

18 Adǝgaima Ala rida karwunjan bawo.»†

19 Awi yaye Attaura wuljidǝ, am fǝrdu kǝnduwo Attaurayen dasaanaro wuljiyiro noniyena, ngainin ci wunduye yaye gǝm cǝdo, dunia sammaa shara Alayero caado. 20 Ai, nodu biwuyedǝ Attaurayen isi, adǝ nangaro wunduma wada Attauraye galan fuwu Alayen jiremaro waljiwawo.

KAMBƎRSELAN JIREMARO WALDU

Wada Attaurayen gǝni, kambǝrselan

21 Amma kǝrmadǝ nanjire Alaye wada Attauraye galan gǝni tuwandi, Attaura-a kitawuwa nawiyaye-a tia shedajana. 22 Nanjire Alayedǝ Isa Almasiwuye mǝrsaduyen am kasattuwu sammaro isi, gayirdu bawo. 23 Tayi samma biwu cadǝna ye, daraja Alaye najaganni ye, 24 amma merudu Isa Almasiwulan tuwandidǝyen dero sernjulan jirewuro waljai. 25 Ala nanjirenju fǝlejoro, Almasiwua laya fastu gǝrgadunjuyero kaino, koro ngainin tia bunjuyen* kambǝrselan kasaccane jirewuro waljai. Awoa Ala afunju nangaro biwuwa kureye wowomjǝnni. 26 Adǝa dionjudǝ, jaman kǝrmayen nanjirenju fǝlejoro, ngainin Aladǝma jire ye, kam Isaa kasattumadǝa jiremaro cǝdima ye wo.

27 Nda gǝle awulo bodǝ? Bawo! Kǝla wada jiɍi fiyen? Kǝla wada kidayen? A'a, kǝla wada kambǝrseyen. 28 Nonowo, kam wada galan gǝni, kambǝrselan jiremaro waljiro tabbatkeyeiye. 29 Ra, Aladǝ Ala yaudiya runjaye wa? Kǝrdiyaye ye, gǝna? Aaa, kǝrdiyaye ye, 30 Aladǝ falma nangaro, ti duwon am kajaadaa kambǝrseyen jirewuro cǝdi, koro jǝmbǝlǝmba yea kambǝrseyen jirewuro cǝdidǝ. 31 Adǝ nangaro kǝla kambǝrseyen Attauradǝa baworo diye wa? A'a, tǝmmaro ngai gǝni! Attauradǝa tabbatkeyeiye.

4

Misal Nawi Ibrahimbe

1 To, kaarinde Nawi Ibrahimdǝ, awi gǝle wulliye? Naptunju adamgǝnayen, kǝla kambǝrseyen awi asujo? 2 Ca Nawi Ibrahim kida diolan jiremaro walyenoa, dalil awulo boye cǝdana, amma fuwu Alayen gǝni. 3 To, awi kitawu wuljo? «Nawi Ibrahim Alaa mǝrsajǝna nangaro, Ala tia jiremaro ngoyeno.»† 4 Kam kida cǝdidǝro biyanjudǝ kǝnjo gǝni, alwasi. 5 Adǝ yaye kam duwon kida cǝdiwawo, amma Ala am diwia jirewuro diomaa mǝrsajidǝ, kambǝrsenju nangaro tia jiremaro ngoji. 6 Nawi Dauda ye kam duwon Ala tia kidanju gǝni nangaro jiremaro ngojidǝye barganju wuljǝnadǝ gai:

7 «Barganja am ayauwanja ye gawurdǝna,

biwuwanja ye jakkadadǝ.

8 Barganju kam Kǝmande tiro

biwunju tǝmmaro gǝnajiyiwawodǝ.»†

9 Barga adǝ am kajaada runjayema wa? Ra, jǝmbǝlǝmba ye cawandi? Kambǝrse Nawi Ibrahimbe nangaro Ala tia jiremaro ngojǝnaro wulliye. 10 Dǝlwu filan tia jiremaro ngoyera? Kajanjualan ra jǝmbǝlǝmlan? Sa ti kajaadalan gǝni, jǝmbǝlǝmdǝlaman. 11 Kajadǝa alama gairo kiwando, alama duwon sa kajadǝnnin kambǝrsenju nangaro nanjire cuwandǝnadǝa tabbacciyidǝ. Ngainin Nawi Ibrahim bawa am kambǝrsea jǝmbǝlǝm dasaana sammayero walyeno, tayi yea kambǝrsenja nangaro jirewuro ngojaro. 12 Koro bawa am kajaadaye yero walyeno, tayi duwon kajaada runju gǝni, jawal kambǝrseye bawande Nawi Ibrahim sa jǝmbǝlǝmlan jǝganadǝ yea jagaidǝ.

Wadu Alaye-a kambǝrse kambe-a

13 Ala Nawi Ibrahim-a kaduwunju-aro warasama duniayero walji cǝne wadu ngoyeno, wadu duwon wada Attauraye galan gǝni, nanjire kambǝrselan isidǝyen tiro cinadǝ. 14 Ca wada galan amso warasawuro walyeraa, kambǝrsedǝ ye bowu fat, wadudǝ ye faidanju baworo waljǝna, 15 wadadǝ gǝrgadu Alaye cuwudi nangaro. Na wada bawolan wada ganambu ye bawo.

16 Adǝma nangaro wadudǝ awo kambǝrseye wo. Dalil wadu serlan isidǝ, tima kaduwu sammaro tabbaccuworo, kam wada jǝganama runjuro gǝni, kam kambǝrse Nawi Ibrahimbea jǝganama yero, ti duwon bawa andi sammayedǝ. 17 Kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Nia bawa jama kada kadamiyero ngidǝkko.»† Tidǝ Alaa kasaccǝna, Ala duwon am sanunaro ro cakke awo bawoa mennaro cǝdidǝ.

18 Tǝma bawo yaye, Nawi Ibrahim tǝmaje Alaa mǝrsaje ngainin bawa jama kadayero walyeno, Alaye tiro: «Kaduwunǝm ngǝwujai,»† cǝnnadǝ gai. 19 Ti kǝrwunju mia gai duwon, kiarijǝna ye, koro Saratu ye cambiwaworo curuna yaye, kambǝrsenju duno baworo waljǝnni. 20 Wadu Alaye shekku bawoalan kasacce kambǝrsenjulan dunoaro walyeno, koro Alaro daraja kaino, 21 awo Ala cǝdi cǝnnadǝa cǝdiro tabbatto mǝrsajǝna nangaro. 22 Ngainin kambǝrsenju nangaro Ala tia jiremaro ngoyeno.

23 Mana ruwuwada adǝ: «Tia jiremaro ngoyeno,» ti runjuro gǝni, 24 andi yero ruwuwaada. Ala andi yea jirewuro ngosai, ti duwon Kǝmande Isaa karmolan cǝsangǝnadǝa mǝrsaniyena nangaro. 25 Isadǝa biwuwande nangaro sǝrǝccagane kano, koro jirewuro walliyoro karmolan ciyeno.

5

Nanlewa Alaye fando

1 Adǝ nangaro, kambǝrselan jirewuro walliyenadǝ, Kǝmande Isa Almasiwuyen katte andi-a Ala-ayen naptu nanlewayea. 2 Isa nangaro jawal kambǝrseyen ser curonjun dǝgaiyena adǝro ngawo fandiyena, koro karwunde curo tǝma daraja Alayen kǝjijǝna. 3 Koro adǝa kojǝnaro curo boneyeman karwunde kǝjijǝna, bonedǝ kanadi cuwudiro noniyenadǝro. 4 Kanadidǝ ye hal ngǝla cuwudi, koro hal ngǝladǝ ye tǝma cuwudi. 5 Tǝmadǝ tiyisam cuwudiwawo, Ala karwundero Ruhunju sadǝnayen kǝrawonju cakkǝnadǝro. 6 Awima rangiyena bawoalan Almasiwu am Alaa ga wajana nangaro sa kalkalnin kano. 7 Kiaddin kam laa kam jirema nangaro ronju ci, waneye kam laa kam ngǝla nangaro rakce ronju ci. 8 Amma Ala andiro kǝrawonju ngainin fǝlesagai: Andi biwuwu duwon, Almasiwu andi nangaro kano. 9 To, andi kǝrma bunjuyen* jirewuro walliyenadǝro, adǝa kojǝnaro tiyen gǝrgadu Alayero kaniye. 10 Sa andi kǝladowadǝn karmo Tada Alayen Ala-a solodiyenaa, adǝa kojǝnaro solodiyenadǝ ronjuyen njǝkkawo fandiye. 11 Koro adǝ runju gǝni, Kǝmande Isa Almasiwuyen na Alayen karwunde kǝjijǝna, tiyen kǝrma solo fandiyenadǝ.

Nawi Adam-a Isa Almasiwu-a

12 Adǝ nangaro, jiɍi kam fallen† biwu duniaro ngaye biwuyen karmo ngaanadǝ gai, ngainin karmodǝ am sammaro tatargaada, tayi samma biwu cadǝnadǝro. 13 Kawu Ala Attaura ciro, dunialan biwu mbeji, amma sa Attaura bawodǝn wowom gǝnadiyiwawo. 14 Adǝ yaye jaman Nawi Adamben tai Nawi Musayero kudero karmodǝ kǝla am sammayen kǝrga, har am biwuwa yestu Nawi Adambe-a camun cadǝnnidǝmaa lejǝna. Nawi Adamdǝ camuno ti fuwun kǝndemadǝye.‡

15 Amma kǝnjodǝ ayaudǝ-a camun gǝni. Ayau kam faldǝye nangaro am ngǝwu kasunoa, adǝa kojǝnaro ser Alaye-a kǝnjo ser Isa Almasiwu kam faldǝye-a am ngǝwuro tasargaana. 16 Koro kǝnjodǝ awo ayau kam faldǝye cuwudǝnadǝ-a camun gǝni. Awoa shara ayau fal jǝganadǝ wowom kiwudo, amma kǝnjo ayau kadaa jǝganadǝ nanjire kiwudo. 17 Kam fal nangaro kǝla ayau kam faldǝyen karmo kǝla am sammayen kǝrmai cunodi, adǝa kojǝnaro am ser ngǝwu-a kǝnjo nanjireye-a camoyimasodǝ Isa Almasiwu wotte kam faldǝyen roa dasaane kǝrmai canodi.

18 Adǝ nangaro, jiɍi ayau kam falle am sammaro wowom cuwudidǝ gai, ngainin kǝndo nanjireye kam falle am sammaro jiremaro waldu-a ro-a cuwudi. 19 Awoa ganambu kam fallen am ngǝwu biwuwuro waljanadǝ gai, ngainin ga kam fallen am ngǝwu jirewuro waljai. 20 Koro ayaudǝ ngǝwujoro Attaura kadio, amma na biwu ngǝwujǝnadǝn, ser Alaye tia jauro kojiro ngǝwuyeno. 21 Ngainin jiɍi biwudǝ karmolan kǝrmai cunodǝnadǝ gai, ngaiman ser Alaye nanjireyen kǝrmai cunode ro sawisoye Kǝmande Isa Almasiwuyen cuwudi.

SER ALAYE BIWURO CADI WA? JAAWU BULUSSE

6

Biwuro no, Almasiwulan dǝga

1 To, awi gǝle wulliye? Ser Alaye ngǝwujoro curo biwuyen wa dǝgaiye? 2 A'a, tǝmmaro ngai gǝni! Andi biwuro nuiyenadǝ, jiɍi fin gǝle curodǝn koro dǝgaiye? 3 Wundunde yayero kasala sadde Isa Almasiwuro kǝlsaanadǝ, karmonjuro kǝlsaanaro nonuwwi wa? 4 Adǝ nangaro, kasala karmonjuro kǝlsaanadǝlan ti-a rokko sittǝrasanadǝ, ngainin jiɍi Almasiwudǝ daraja Bawadǝyen karmolan cijǝnadǝ gai, andi ye kǝndǝgai bǝɍin diye. 5 Karmonju-a camunno tiro kǝldiyiyenadǝ, tabbatto karmolan cidunju-a camunno tiro kǝldiyiye. 6 Halnde caye dǝgaiyenadǝa ti-a rokko kǝskaro jajaanaro noniyena, duno biwuyedǝ baworo waljo, bare gadero kaɍea biwuyero walliyendero. 7 Kam nunadǝ biwu-a firdane nankam kǝlaye cuwandǝna. 8 Almasiwu-a kallo nuiyenadǝ, ti-a kallo roa dǝgaiyero mǝrsaniyena, 9 koro Almasiwu karmolan cijǝna nangaro, gadero nuiwaworo noniyena. Kǝnduwo karmoyedǝ kǝlanjun bawo. 10 Nonjudǝ, tilo lonno biwua baworo dioro kano, amma ronjuadǝ, Alaro daraja njoro roa dǝgai. 11 Jiɍi adǝgainin nayi ye nuwe kǝnduwo biwuye kǝlandon baworo waljǝna ye, koro Isa Almasiwulan roa dǝgawe Alaro daraja yiwi yero kǝlandoa ngonowo.

12 Adǝma nangaro bare biwu kǝla tiyindo nomayen kǝrmai cunode mangarnjua gawwi. 13 Bare tiyindo kare kida jirenambu dioye gai mukko biwuyero yakkuwwi, amma karmolan roa cinuwwadǝ, kǝlandoa Alaro yowo, tiyindo ye kare kida nanjire dioye gai Alaro yowo. 14 Kǝnduwo biwuyedǝ gadero kǝlandon bawo, nayidǝ fǝrdu wadayen gǝni, fǝrdu ser Alayen dǝgawi nangaro.

Kaɍeawa nanjireye

15 To, awi gǝle? Andi fǝrdu kǝnduwo wadayen gǝni, fǝrdu ser Alayen dǝgaiyenadǝ, koro yaye biwu diye wa? A'a, tǝmmaro ngai gǝni! 16 Kamba garo tiro kaɍea gai kǝlando kewwa, ti gawidǝye kaɍeawaro walluwiro nonuwwi wa? Biwu gadǝ karmoro cadi, koro Alaa gadǝ nanjire cuwudi. 17 Amma Alaa wuseniyo! Nayi calan kaɍeawa biwuyedǝ kǝrma karwundo samman alamdu jiɍi njasakkǝranadǝa gawe 18 biwu-a firduwe nankam kǝlaye fanduwe kaɍeawa nanjireyero walluwwa. 19 Naptundo adamgǝnaye nangaro mana kamben manayekko. Jiɍi calan tiyindo tayirnambu so, nandiwi soro kaɍea gai kǝlando yiwe na kojǝnaro nandiwiro cadǝnadǝ gai, adǝgainin kǝrma kaɍea gai tiyindo nanjirero yowo tayirro walloworo. 20 Sa nayi kaɍeawa biwuyedǝn, nayi fǝrdu kǝnduwo nanjireyen bawo. 21 Awowa duwon kǝrma tayia nangunuwidǝ, sadǝn awi faidanja wo? Awoa awo aniye leduwuramnja karmo. 22 Amma kǝrma biwu-a firduwe nankam kǝlaye fanduwe kaɍeawa Alayero walluwwadǝ, faidanjudǝ tima nantayir wo, leduwuramnju ye ro sawisoye. 23 Awoa alwasi biwuyedǝ karmo, amma kǝnjo Alayedǝ Kǝmande Isa Almasiwuyen ro sawisoye.

7

Misal larusaye

1 Kǝramiya, nayi Attaura nonuwwasoro wulnjagakki, kam ronjualan, kǝnduwo wadayedǝ kǝlanjun mennaro nonuwwi wa? 2 Misallo kamu kwaadǝ tiro wadalan kǝllaada kwadǝ ronjuamaa. Amma kwadǝ kanoa, wadadǝ kǝlanjun bawo. 3 Adǝ nangaro kwadǝ ronjua duwon kwa gade kidoa, tia kǝnjǝnamaro ngojai. Amma kwanju kanoa, wada adǝ kǝlanjun bawo, kwa gade kido yaye, ti kǝnjǝnama gǝni.

4 Kǝramiyani, jiɍi adǝgainin nayi ye tiyi Almasiwuyen wadaro nuwwa, ngainin kam gadeyero walluwi, ti karmolan cijǝnadǝyero, koro nema Alaro yakkiye.* 5 Sa hal tiyiyelan† dǝgaiyenadǝn, jarawande biwuye wada cǝsangǝnadǝ tiyindea cakke nema karmoye kekkiye. 6 Amma awo calan rosanadǝ-a firdiye nuiyena nangaro, kǝrma wadadǝ kǝlanden bawo, ngainin jawal caye wada ruwuwadayen gǝni, jawal bǝɍin Ruhuyen wolodiya Alayero walliye.

Hal biwuye

7 To, awi gǝle wulliye? Wada Attaurayedǝ biwu wa? A'a, tǝmmaro ngai gǝni! Wadayen gǝnia, biwu nokkiwawo. Misallo ca wadaye: «Bare mangar dimmi,»† cǝnnia, mangardǝa asukkǝni. 8 Amma biwudǝ wadayen dama kiwandǝnniya, mangar jiɍi jiɍi karwuniro kekko, wada bawonin biwu nuna nangaro. 9 Calan sa wada bawolan ronia kǝrgakko, amma wadadǝ kadinniya, biwudǝ roaro walje wudǝ kanukko. 10 Wada ro kudomadǝ wuro karmo sukkudo. 11 Biwudǝ wadayen dama cuwande wua jambase wadadǝyen roro seso. 12 Adǝgaima Attauradǝ tayir, koro wadanjudǝ tayir ye, jire ye, ngǝla ye.

Karwunden biwua

13 To, awo ngǝla adǝ wuro karmo wa sukkudo? A'a, tǝmmaro ngai gǝni! Biwudǝma biwuro fǝledoro awo ngǝladǝyen kidanju karmoye wulan cǝdo, wadadǝyen biwudǝ na kojǝnaro biwuro waljoro. 14 Wadadǝ awo Ruhuyero noniyena, amma wudǝ awo tiyiye, kaɍea fǝrdu biwuye gai saladǝna. 15 Kǝndonidǝmaa asunǝkkiwawo. Awoa awo raakkǝnadǝa gǝni, awo wakkǝnadǝmaa dikki. 16 Awo wakkǝnadǝa dikkia, wadadǝ awo ngǝlaro ardinǝkkǝna. 17 Ngaima kǝrma wu gǝni, biwu wulan dǝganamadǝ awo ania cǝdi. 18 Wulan, wotte naptuni adamgǝnayelan, awo ngǝla fima dǝganniro nokkǝna. Akko nia awo ngǝla dioye nanin mbeji, amma duno tia dioye bawo. 19 Ngǝla raakkǝnadǝa dikkiwawo, amma diwi wakkǝnadǝ tima awo dikkidǝ wo. 20 Awo wakkǝnadǝa dikkia, kǝrma wu gǝni dikki, amma biwu wulan dǝganamadǝ cǝdi.

21 Adǝ nangaro wada adǝa wulan fandǝkki: Awo ngǝla dio raakkǝna duwon, diwi ye nanin mbeji. 22 Karwunin wada Alaye tai dakke raakkǝna, 23 amma wada laa gade tiyinin rukki. Wada adǝ wada hangalniyero kǝriwu cǝkkade wua kosoma wada biwuye tiyinin dǝganadǝye sǝddi. 24 Kuttuni, awo njunoduye wu! Wundu gǝle wua tiyi karmoye adǝlan sǝmoyi wo? 25 Kǝmande Isa Almasiwuyen Alaa wuseniyo! Ai, hangalnin wada Alaye gakki, amma naptuni adamgǝnayelan wada biwuye gakki.

8

Ruhu Alayen kǝndǝgai bǝɍin dio

1 Adǝ nangaro kǝrma am Isa Almasiwua gawudǝro wowom fima bawo, 2 dalilnjudǝ wada Ruhuye duwon Isa Almasiwuyen ro njomadǝ wu-a wada biwuye-a karmoye-a firsane nankam kǝlaye sina nangaro.* 3 Awo duwon wada naptu adamgǝnaye nangaro lawu rakce cǝdǝnnidǝa Ala kido. Biwu nangaro Tadanjua alama tiyinde biwumaye gainin juwajiye tiyilan biwudǝro wowom gǝnayeyeno. 4 Adǝa dionjudǝ, nanjire wada wuljǝnadǝ andi duwon naptu tiyiyen gǝni, Ruhuyen dǝgaiyenadǝlan tǝdo. 5 Am duwon hal tiyiyen dasaanamadǝ hangalnja kǝla awo tiyiyen kǝrga, amma am duwon hal Ruhuyen dasaanamadǝ hangalnja kǝla awo Ruhuyen kǝrga. 6 Hal tiyiyedǝ karmo, amma hal Ruhuyedǝ ro-a nanlewa-a. 7 Awoa hal tiyiyedǝ kǝlado Alaye, dalilnjudǝ wada Alaye jǝgaiwawo, tǝmmaro rakce jǝgaiwawo. 8 Am hal tiyiyea gawudǝ rakcane ardiya Alaye cawandiwawo. 9 Amma nayidǝ hal tiyiyen gǝni, Ruhuyen kǝrgaw, Ruhu Alaye nayilan dǝgana nangaro. Kam duwon Ruhu Almasiwuye tilan dǝgannidǝ, tidǝ Almasiwuye gǝni. 10 Almasiwudǝ nayilan kǝrgaa, tiyidǝ biwu nangaro nuna, amma Ruhudǝ nanjire nangaro ro ci. 11 Koro ti Isaa karmolan cǝsangǝnadǝye Ruhunju nayilan kǝrgaa, daji ti Almasiwua karmolan cǝsangǝnadǝ Ruhunju nayin dǝganadǝyen tiyindo nomadǝ yero ro cakki.

12 Kǝramiya, adǝma nangaro wajipnde mbeji, amma hal tiyiyen dǝgaro gǝni, 13 awoa hal tiyiyen dǝgawwaa, nuwi, amma Ruhudǝyen kǝndo tiyiyedǝa yejuwwaa, roa dǝgawi. 14 Am duwon Ruhu Alaye tayia simojimadǝ tayima tadawa Alayedǝ wo. 15 Ruhu fanduwwadǝ nayia kaɍeawaro gǝni ngedo har walduwe rinuwidǝ, amma Ruhu nayia tadawa Alayero diomadǝa fanduwwa, tilan kowo sammiye: «Abba, Bawa!» niye. 16 Ruhu Alaye kǝlanjudǝ karwunde-a rokko andi tadawa Alaye woro shedaji, 17 koro andi tadawadǝro, andi ye warasawu, warasawu Alaye ye, wotte Almasiwu-a rokko warasawu. Ti-a kallo bone kiaiyea, ti-a kallo ye daraja fandiye.

Tǝma darajaye

18 Wuyenna bone jaman kǝrmayedǝ martawa daraja andiro fuwun fǝlediyidǝyea najiyiwawo. 19 Awowa alaktǝna samma fǝledu tadawa Alayea gangadaaro gurejai. 20 Awo alakkadadǝ faida baworo kalaktǝna, amma rawonjun gǝni, Ala duwon tia kalakcǝnadǝ nangaro. Alaye rawonjudǝ tima 21 awo alakkada kǝlanjudǝ nankaɍea njǝptuye-a firdane nankam kǝlaye darajaa tadawa Alayedǝyen nuwanju ye cuwandi. 22 Kua yaye awo alakkada samma kǝla tilonna njǝmje bone kǝnjambiye cairo noniyena. 23 Awo alakkada runju gǝni, andi duwon Ruhu Alaye nema burwoyero fandiyenadǝ, andi ye karwunden njǝmmiye tadawa Alayero waldunde,† wotte tiyindea merududǝa gangadaaro gureniye. 24 Tǝma taiyena adǝlan njǝkkawo fandiyena, awoa tǝma turuidǝ tǝma gǝni. Wundu gǝle awo curuidǝa tǝmaji? 25 Amma awo ruiyewawodǝa tǝmaniyenaa, neddiye kanadilan tia gureniye.

26 Koro ngaiman Ruhudǝ dawu nanlawundeyen banasagai, jiɍi moduwa ngǝlaro diyedǝa noniyende, amma Ruhudǝ kǝlanju andiro mana wuldiwawolan Alaa sakkori. 27 Ti awo karwun dǝgana kuromadǝ nia Ruhuye nojǝna, ti Ruhudǝ kǝla awo Ala cǝraanayen muminnaro cukkori. 28 Koro Ala am tia caraana ye, kǝla fasalnjuyen bowojǝna yero awi yayea ngǝlaro cǝddiro noniyena. 29 Awoa am duwon Ala caman tayia nojǝnadǝ, tayi ye camuno Tadanjuyero waljaro kadarjǝna, ti karu tadawa ngǝwuyero waljoro. 30 Tayi kadarjǝnadǝa bowoyeno, koro tayi bowojǝnadǝa jirewuro kido, koro tayi jirewuro cǝdǝnadǝro daraja kaino.

Kǝrawo Alaye

31 To, kǝla awo aniyen awi gǝle wulliye? Aladǝ kaandea, wundu wadumandero walji? 32 Ti duwon Tadanjudǝmaa koljǝnni andi samma nangaro cinadǝ, ndayin gǝle andiro ti-a kallo awo sammaa serraro sadiwawo? 33 Wundu am Ala kǝrejǝnaa ngadarji? Aladǝma tayia jirewuro dioma wo! 34 Wundu gǝle ti duwon wowom gǝnajiyidǝ? Isa Almasiwudǝ tima nunadǝ wo, adǝa kojǝnaro tima karmolan cijǝna ye, kǝmboram Alayen andiro Alaa sakkori yedǝ wo. 35 Wundu andia kǝrawo Almasiwuye-a firsagai? Bone wa, ra kuttu, ra basari, ra kǝna, ra kajǝmunambu, ra masiwa, ra kashagar wa? 36 Kitawulan ruwuwadadǝ gai:

«Ni nangaro andia dabdu sǝrambo roro seyesi.

Dimiya duwarambo njadoye gairo andia ngosana.»†

37 Amma curo awo ani sammayen ti andia saraanadǝyen kǝnnasarwumaa kojǝnaro walliyena. 38 Tabbatto nokkǝna, karmo bi ro, malaiyawa bi kǝrmaiya, lamarra kǝrmaye bi fuwuye, bi kǝnduwowa, 39 awo sameye bi cidiye, bi awo alakkada gade fima rakce andia kǝrawo Alaye Kǝmande Isa Almasiwulan tuwandidǝ-a firsaiwawo.

SER ALAYE WADUNJU BOWURO KALAKCI WA? JAAWU BULUSSE

9

Kadara Alaye Israyilawuro

1 Almasiwulan jire wullǝkki, kattuwu gǝni, halni ye Ruhu Alayen shedasi, 2 karwukutta kura-a jǝktu ceriwawo-a curo karwuniyen fakki. 3 Ca yojia, kǝramiyani jama tilon tambiyena nangaro* wu kǝlani baskuwada ye, Almasiwu-a faiyada yero raakko. 4 Tayidǝ Israyilawu, koro Ala tayia dapce tadawanjuro cǝde daraja ce aman ndǝpcane Attaura so, kida ambǝttuwuye so tayiro waduwa ngoyeyeno. 5 Kaariyadǝ kaanja, Almasiwudǝ ye kǝla naptunju adamgǝnayen tayiyeman kadio, tima Ala sawisoro bargaa same awo fiyen yaye kǝrgadǝ wo! Amin.

6 Mana Alaye faida baworo waljǝna wa? A'a. Awoa kaduwu Israyilaye samma gǝni Israyiladǝ wo, 7 koro tadawa Nawi Ibrahimbe samma gǝni kaduwunju wo. Alaye: «Am Isakuyen tasambidǝmaa kaduwunǝmlan bowojai,»† cǝnna. 8 Maana adǝyedǝ tima tadawa tiyiye gǝni tadawa Alayedǝ, amma tadawa waduyedǝmaa kaduwuro ngojai wo. 9 Akko mana waduyedǝ: «Baɍiminna kua gai isǝkki, Saratu tada cambi.»† 10 Adǝ runju gǝni, Rabeka ye kam fal kaarinde Nawi Isakuyen curo ngoyenniya, 11 kawu kawuwadǝ tasambe ngǝla bi diwi cadiro, fasal Alaye kadarjǝnadǝ tabbaccuworo, 12 Rabekadǝro: «Karudǝ kaɍea kannadǝyero walji,»† yeno. Ngaiman fasal Alayedǝ kǝla kidayen gǝni, kǝla ti bowojidǝyen kǝrga. 13 Kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Yakubaa raakko, Yesawua wayekko.»†

14 To, awi gǝle wulliye? Na Alayen jirenambua wa? A'a, tǝmmaro ngai gǝni! 15 Tiye Nawi Musaro: «Kam tiro kanjimaɍi fǝlegǝkkidǝro kanjimaɍi fǝlegǝkki, koro kam tia njunokkidǝa njunokki,»† cǝnna. 16 Adǝ nangaro rawo bi kowoɍi kamben gǝni, Ala kanjimaɍi fǝlejiyidǝman kǝrga. 17 Kitawulan Alaye Fira'aunaro: «Dalil nia galanjǝkkǝnadǝ, tima kǝnduwoni nilan fǝlegǝkko, koro cuni dunia ngan culuworo,»† cǝnna. 18 Adǝma nangaro kam kǝrejǝnaro kanjimaɍi fǝlejiyi, koro kam kǝrejǝnaye kǝlanju kibbajiyi.

Wowom-a kanjimaɍi-a Alaye

19 Daji niye wuro: «To, ngairo walyenoa, awiro kua yaye ayau gǝnajidǝ? Wundu gǝle rakce rawonju wajidǝ?» nǝme suworǝmi. 20 Amma ni kam, ni wundu duwon Alaro mana kalakkǝmidǝ? Awo tǝdandǝnadǝye ti tia cǝdandǝnadǝro: «Awiro wua ngai sǝdǝm?» cǝni wa? 21 Duwuramma kǝnduwo kǝla tulo kamatkadayen kalwo laa darajaa-a laa ye daraja bawoa-a tandoye cǝdanni wa? 22 To, Ala gǝrgadunju fǝledu-a dunonju isanoduwu-a cǝraye tayi gǝrgadunjuye duwon siduwuro dabbargadadǝa jauro kanadilan mǝrjǝnaa, nda? 23 Adǝa dionjudǝ, darajanju tǝrǝm tayi kanjimaɍiye duwon darajaro dabbargadadǝro isanoduwu cǝraanaa, nda?

24 Andimaa curo yaudiya runjayen gǝni, curo kǝrdiyayen bowosana, 25 curo kitawu Nawi Hosiyayen wuljǝnadǝ gai: «Tayi duwon jamani gǝnidǝa jamanilan bowokki, ti duwon tǝraannidǝ yea tǝraanalan bowokki.»† 26 Koro: «Na duwon tayiro: “Nayi jamani gǝni,” wuljanadǝman tayia tadawa Ala Kǝndǝgaimayelan bowojai.»† 27 Nawi Ishayaye kǝla Israyilawuyen kowo sapce: «Tadawa Israyilaye nanngǝwunja cidi kesa ci tekuyea cadǝna yaye, amnjaye ganama njǝkkawo cawandi, 28 tussiwawo Kǝmande dunia ngaro sharanju cotto kamjiyi,»† cǝnna. 29 Nawi Ishaya calan kawu wakkajidǝro wuljǝnadǝ gai: «Ala Kǝmande Martawama kaduwu laaa kolsaganniro walyenoa, andi bǝrni Sodombe gairo walliye, bǝrni Gomorre-a camuniyena.»†

Kambǝrsenambu Israyilawuye

30 To, awi gǝle wulliye? Kǝrdiya nanjire majannimasodǝ nanjire cawandǝna, wotte nanjire kambǝrseyen isidǝ, 31 amma jama Israyilaye wada nanjireye majaidǝa cawandǝnni. 32 Awiro? Kambǝrselan gǝni, kida diolan gai tia majana nangaro. Tayidǝ kǝla kau talduyedǝn taljana, 33 kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Akko Siyonnin† kau talduye ye, takkalduma ye gǝnanǝkki, kam tia‡ mǝrsajǝnamadǝ, nangu tia cǝdaiwawo.»†

10

1 Kǝramiya, awo jauro karwuni cǝraana ye, moduwa dikki yedǝ, tima Israyilawu njǝkkawo cawando. 2 Jaumaro Alaa jagairo tayia shedanǝkki, amma kǝla noduyen gǝni, 3 awoa nanjire Alayedǝa nojannin nanjire kaanja majana, wotte nanjire Alayedǝa kasaccane jaanni, 4 dalilnjudǝ Almasiwudǝ tima leduwuram wadayedǝ wo, wundu duwon kambǝrseadǝ nanjire cuwandoro.

Njǝkkawo fando

5 Nawi Musa kǝla nanjire wadalan isidǝyen ngai ruwujǝna: «Kam awo ania cǝdimadǝ tayiyen roa dǝgai.»† 6 Amma nanjire kambǝrselan isidǝ ngai cǝni: Bare karwunǝmlan: «Wundu samero leji?» wotte Almasiwua saworo, 7 bi: «Wundu bǝlaa daduram bawoaro jǝpciyi?» wotte Almasiwua karmolan sangoro wullǝmmi. 8 Amma awi gǝle wuljidǝ? «Manadǝ karǝnnǝm delnin, ti curo cinǝmben ye, curo karwunǝmben ye,»† wotte mana kambǝrseye mawoniyedǝ. 9 Cinǝmlan «Isama Kǝmadǝ wo!» nǝme karwunǝmlan Ala tia karmolan cǝsangǝnaro kasatkemma, njǝkkawo fandǝmi. 10 Awoa karwulaman kam mǝrsaje jiremaro walji, koro cilaman kasacce njǝkkawo cuwandi, 11 kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Wundu duwon tia mǝrsajǝnamadǝ, nangu tia cǝdaiwawo.»† 12 Awima yaudi-a yaudi gǝni-a gayirji bawo, ti Kǝma am dunia sammayedǝ tayi duwon tia bowojai sammaro jauro barga dǝpciyi, 13 awoa: «Wundu duwon cu Kǝmandeyea bowojǝnamadǝ njǝkkawo cuwandi.»†

14 To, ndayin gǝle ti mǝrsajannidǝa bowojai? Koro ndayin ti kǝlanjun fanjannidǝa mǝrsajai? Koro ndayin mawoduma bawoa fanjai? 15 Koro tayia canode lejannia, ndayin mawojai? Kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Si am lawar kǝji kudomasoyedǝ jauro shawa!»*† 16 Amma am samma gǝni kawuɍi kǝjidǝa jaa. Nawi Ishayaye: «Kǝmande, wundu kawuɍinde kasacco?»† cǝnna. 17 Ngaima kambǝrsedǝ kawuɍi fandayen isi, kawuɍi fandadǝ ye mana Almasiwuyen† isi. 18 Amma wuye: «Fanjanni wa?» nǝkke korǝkki. Tabbatto fanjana! «Kowonja dunia ngan nukcǝna, mananja har ci dajiram duniayero lejǝna.»† 19 Amma wuye: «Jama Israyilaye asujanni wa?» nǝkke korǝkki. Burwon Nawi Musaye: «Am jama gǝnia yakkǝkke nandǝɍi nayia njadai, jama hangal bawoalan faidadǝkke njasakke gǝrganuwi,»† cǝnna. 20 Daji ridu bawoaro Nawi Ishayaye: «Am wua masanni wua sewando, am wua saworǝnniro kǝlani fǝleyekko,»† 21 amma kǝla jama Israyilayen tiye: «Dabdu sǝrambo jama ganambuma koro tuɍumaro mukkoni sayeyekko,»† cǝnna.

11

Gapto Israyilawuye

1 Adǝ nangaro korǝkki: «Ala jamanjua wayeno wa?» A'a, tǝmmaro ngai gǝni! Wu kǝlanima Israyilama, kaduwu Nawi Ibrahimbe, jiɍi Biliyaminuye. 2 Ala jamanju caman nojǝnadǝa wajǝnni. Ra, awo kitawu kǝla Nawi Iliyayen wuljǝna, jiɍi sonju kǝla Israyilawuyen Alaro cǝddǝnadǝa nonuwwi wa? 3 Tiye: «Kǝmande, nawiyanǝmba ceyesǝna, laya duwadurammǝm wurjana, wu runima gammǝkko, koro wua njejoro masai,»† cǝnna. 4 Awi Ala jaawuro co? «Am fuwu Ba'allen* tungurumjanni dǝwu tulur kǝlaniro gǝnayekko,»† cǝnna. 5 Jaman kǝrmayen ye ngaima, am laa gana gapcana Ala sernjun kǝrejǝna mbeji. 6 Amma kǝrenjudǝ kǝla serren nangaro, tidǝ kǝla kidayen gǝni tǝdi. Adǝ gǝnia, ser Alayedǝ gadero ser gǝni. 7 To, awi gǝle? Jama Israyilaye awo majidǝa cuwandǝnni. Adǝ yaye tayi duwon Ala kǝrejǝnadǝ cawandǝna, tayi gadedǝye Ala kǝlanja kibbajǝgǝna, 8 kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Ala karwunjaa jakcǝna, tayiro sim caruiwawo ye, sǝmo fanjaiwawo ye cina, har kumaro.»† 9 Koro Nawi Daudaye: «Masǝnanja kel-a kutti-a takkal-aro waljo, nianja ye kǝlanjaro waljo! 10 Simnja duwuaro waljo bare curunniro, ngawonja ye kullumbo nguwadaro waljo!»† cǝnna.

Kǝrdiyaye njǝkkawo fando

11 Daji korǝkki: «Jama Israyilaye taldunjadǝ, casurǝna cijaiwawo wa?» A'a, tǝmmaro ngai gǝni! Amma ayaunjayeman njǝkkawodǝ kǝrdiyaro kadio, nandǝɍi jama Israyilayea cǝdaro. 12 Taldunjadǝ barga duniaro kikkudoa, koro njuronjadǝ barga kǝrdiyaro kikkudoa, balle Alaro waldunja!

13 Nayi fǝrdundo kǝrdidǝro wulnjagakki, wu kǝngayam kǝrdiyayedǝro, kidanidǝa jajangǝkki, 14 ngainin kǝramiyania yakkǝkke nandǝɍi tayia cǝdai, laanja njǝkkawo cawandoro. 15 Tayia sǝgǝriro njakkodǝ solo duniaye kiwudoa, awi gǝle mowonja ye cuwudi? Karmolan roaro cidu, gǝna? 16 Sadaa rungo nema burwoyedǝ tayirdǝro, rungodǝ samma ngai, koro si kǝskayedǝ tayirdǝro, dǝlambadǝ ye ngai.

17 Dǝlamba laaa kǝska jaitun fadoyen kamjane, ni ye dǝlam ya jaitun karaaye duwon tiro tannjagane, nuwanǝm si ambaduma ya jaitunnedǝlan kiwandǝmba, 18 bare kǝla dǝlamba aniyen kǝlanǝm jajangǝmmi! Amma jajangǝmiro walyenoa, ni gǝni sidǝa ronǝmi, sidǝ nia ronjiro tange! 19 Daji niye: «Wua kǝskadǝro tansaaro dǝlambadǝa kamjana,» nǝmi. 20 Jiremaro, kambǝrsenambunja nangaro kamgera, amma nidǝ kambǝrsenǝm nangaro danǝmma. To, bare rokuramaro wallǝmmi, biya rine! 21 Ala dǝlamba alaladǝa koljǝnniro walyenoa, ni yea sam kolnjiwawo. 22 Nanngǝla-a nanjau-a Alayea rui, nanjau kanji am casurǝnayen, amma nanngǝlanju kanjinǝmlan. Sai nanngǝlanjudǝlan dǝgamiya, adǝ gǝnia, ni yea kamnjai. 23 Koro tayi ye, kambǝrsenambulan dasaanniro walyenoa, waldane tayia tanjai, na Alayen kǝnduwo tayia tanduye mbeji. 24 Nidǝ, dǝlam ya jaitun karaayelan kamnjane ya jaitun fadoyero tanngeyera, niro alala gǝni. Balle tayi dǝlamba kǝska fadoyedǝ, ya jaitun kaanjayero tanduwudǝ jau wa?

Israyila sammaye njǝkkawo fando

25 Kǝramiya, asǝr adǝa nonuwiya, raakko, bare ilmuwuro kǝlandoa ngonuwwi: Kǝlakibbu jama Israyilaye laanjaa cǝdana, har curo kǝrdiyayen nanngǝwunja samma† Alaro isairo. 26 Ngainin jama Israyilaye samma njǝkkawo cawandi, kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Njǝkkayima Siyonlan isi, kaduwu Yakubaye-a awo nanmuminne gǝnidǝ-a faiji. 27 Adǝma aman tayi-a ndǝmmiyedǝ: Biwuwanja cinnǝkki.»† 28 Kanji kawuɍi kǝjidǝyen nayi nangaro tayidǝ kǝlado Alaye, amma kanji kǝre Alayedǝyen kaariyadǝ‡ nangaro tayidǝ taraana. 29 Awoa Ala kǝnjonju-a bowodunju-aa tǝmmaro faljiwawo. 30 Nayidǝ calan Alaa ganambuwu duwon kǝrma ganambunja nangaro nayia njunonjana. 31 Ngaiman tayidǝ ye kǝrma ganambuwu nangaro kanjimaɍi fanduwwa, tayi ye kǝrma kanjimaɍi cawandoro. 32 Ala kanjimaɍinju am sammaro fǝlejuworo, tayia cakke kosowu ganambuyero walyera.

33 Alaye nanrashidunju-a ilmunju-adǝ jaumaro kura, cinjama bawo! Wowomnju ye nodiwawo, jawalnju ye asudiwawo! 34 «Wundu gǝle nia Kǝmandeye nojo? Wundu gǝle galamanjuro waljo?»† 35 «Wundu gǝle burwon Alaro awo laa co, tiro cǝkkǝrǝmbiro?»† 36 Awoa awo samma tilan ye, tiyen ye, ti nangaro ye dǝgai. Tiro har abadaro daraja tio! Amin.

KƎNDƎGAI JAMA ISAA GAWUYE

12

Ibada jireye

1 Adǝ nangaro, kǝramiya, kǝla kanjimaɍi Alayen nayia lowonjakki, tiyindo laya roa gai tayir ye, Ala ardijǝna yero yowo, ngaiman jiɍi wajipcǝnalan tiro ambǝtkǝwi, awoa adǝma ambǝttuwundo jireye wo. 2 Bare camuno jaman adǝyero walluwwi, amma hangal bǝɍin ngonowo, faldǝnowo, ngainin awo Ala cǝraana, wotte awo ngǝla ye, tǝraana ye, kalkal yedǝa asunuwi. 3 Kǝla ser Ala sinadǝyen wuye wundundo yayero wulgǝkki, bare kǝlandoa awo jussǝnaa kojǝnaro ngonuwwi, amma Ala wundundo yayero nuwanju kambǝrseye dagarjǝgǝnadǝ gai, hangal ngǝlan tǝmanowo. 4 Jiɍi andi tiyi falnin nasha ngǝwu taiyena kidanja tilo gǝnidǝ gai, 5 jiɍi adǝgainin andi ngǝwu yaye, Almasiwulan andi tiyi fal, koro wundunde yaye nasha kamanjuye. 6 Kǝla ser Ala sadǝnadǝyen, kǝnjonde gadegade. Kam laa kǝnjonju nawinawi dioro walyenoa, duno kambǝrsenjuyen cǝdo. 7 Kida banayero walyenoa, kida adǝa cǝdo. Alamdumaro walyenoa, alamjo. 8 Karwuro duno njomaa, duno co, bana njomaa, karwu tilon co, fuwumaa, kasaduaro cunodo, koro kanjimaɍimaa, karwu kǝjiaro cǝdo.

Noduram jama Isaa gawuye

9 Kǝrawondodǝ nanmǝnafǝk bawoaro waljo! Awo diwidǝa wanowo, awo ngǝladǝa taiwo. 10 Kattendon kǝrawo nanyaanayelan tǝrawowo, kamandoro daraja yowo, nayiro ngalworo ngonowo. 11 Bare kasadulan lusurro walluwwi, nia ngonowo karwundo samman Kǝmandea gaiwo. 12 Tǝmandolan karwundo kǝjijo, bone njalan neddowo, moduwa diolan dǝgaiwo. 13 Mǝradu muminnaye gallowo, mukko yindin kusotto sawowo.

14 Am nayia basarnjanadǝro barga dǝpkǝnowo. Aaa, tayiro barga dǝpkǝnowo, bare tayia baskunuwwi. 15 Am karwunja kǝji-a rokko karwundo kǝjijo, am cesiri-a rokko yirowo. 16 Kattendon hangalndo tilojo. Bare rokura diwwi, talaawaro kǝldǝgǝnowo. Bare kǝlandoa rashiduro ngonuwwi. 17 Bare wundumaro kuttua kuttun yikkǝrǝmbuwwi, amma hangal gǝnanowo awo duwon fuwu am sammayen ngǝladǝa dewo. 18 Yojia, nayiro mowonjiyiro walyenoa, am samma-a rokko nanlewan dǝgaiwo. 19 Kǝrawowuni, bare kǝlandoro koro mowuwwi, kollowo gǝrgadu Alaye dama cuwando, kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Kǝmandeye: “Wowom gǝnaduwudǝ kakke, wuma rǝmbǝkki,” cǝnna.»† 20 Amma wadumanǝm kǝnanjuaa, awo kǝmboye ye juwo. Ngudunjuaa, awo kǝnjaye ye ca. Ngai dimilan kaɍimi kannua kǝlanjuro lapkǝmi.† 21 Bare kollǝme nandiwi ranjǝgǝnni, amma awo ngǝla diolan kǝla diwidǝyen nasardǝne.

13

Fuwuwua ga

1 Wundu yaye fuwuwu kǝrmai canodidǝro dau koljuwo, kǝnduwo duwon Alayen isiwawodǝ falma bawo, koro tayi dasaanadǝa Ala galajo. 2 Adǝ nangaro kam fuwumaa ga wajimadǝ awo Ala galajǝnadǝa ga wajǝna, koro tayi wajanamadǝ wowom kǝlanjaro gǝrjagai. 3 Awoa fuwuwudǝ am ngǝla cadisoro gǝni, am diwi cadisoro awo riduye wo. Fuwumadǝa ridu raammi? To, awo ngǝla de, ardiya nanjun fandǝmi. 4 Tidǝ kidama Alaye nanlewanǝm nangaro. Amma diwi dimiro walyenoa, tia rine, bowuro gǝni kashagarnjuadǝ. Aaa, tidǝ Alaye kidamanju, tima rǝmboma duwon gǝrgadu Alaye kam diwi cǝdǝnaro gǝrjiyimadǝ wo. 5 To, dolero fuwuwudǝro dau kolgǝwi, gǝrgadu Alaye rida runjuro gǝni, saɍiwu karwundoye nangaro. 6 Kǝla adǝyeman akki biyanuwidǝ, awoa fuwuwudǝ kidawu Alaye awo mukkonjaro cakkǝnaa kissagai. 7 Wundu yayero awo wajipnjudǝa yowo. Akkia, akki biyanowo. Julaa, jula biyanowo. Martawaa, martawa yowo. Darajaa, daraja yowo.

Kǝrawo kǝramiyaye

8 Wundu yaye kamanjua rawo gǝnia, bare wunduma tia awo laaro jǝganni, kam kamanjua cǝraanadǝ awo wadaye sammaa cǝdǝna nangaro. 9 Wadawa ani: «Bare kǝnjǝna dimmi, bare ro kambe tuluwummi, bare nambarwu dimmi, bare mangar dimmi,»† koro wada gade samma curo mana adǝyeman tuwandǝna: «Kǝmaskinǝmba kǝlanǝm gairo raye!»† 10 Kǝrawodǝ diwi kamanjuro cǝddiwawo. Kǝrawodǝ tima awo wadaye sammaa diodǝ wo.

Yim Almasiwuye karǝnjǝna

11 Jaman filan kǝrgaiyero nonuwwa. Sa kǝnǝmlan ciduye cǝdǝna, njǝkkawodǝ kǝrma sa kasattu badiniyenadǝ yayero gǝrende del karǝnjǝna nangaro. 12 Bune ye kodu cǝdi, dunia wadu ye karǝnjǝna. Kida duwuye waniyo, baɍimi nurre ngoniyo. 13 Kǝndǝgai jussǝna kausu gairo diyo, kǝlaɍiwonambu-a sagarandu-alan gǝni, kǝnjǝna-a nanjane-alan gǝni, koro lawala-a nandǝɍi-alan gǝni. 14 Amma hal Kǝmande Isa Almasiwuyea ngonowo, bare mangar tiyiye galdu dabbarnuwwi.

14

Bare kǝraminǝmbo shara yiddǝmmi!

1 Kam kambǝrsenju duno bawoa mukko yindin mowowo, bare kǝla raayinjuyen kambiwu diwwi. 2 Kam laa awo sammaa juwuiro mǝrsajǝna, laa ye kambǝrsenju duno bawoadǝro kǝɍijuwo runju juwui. 3 Bare kam juwuidǝ kam juwuiwawodǝa rujǝnni, koro bare kam juwuiwawodǝ kam juwuidǝa sharajǝnni, Ala kam juwuidǝ yea ardijǝna nangaro. 4 Ni wundu duwon wolodi kam gadeyea sharanǝmidǝ? Dajǝna bi dajǝnni, adǝ awo kǝmanjuye, koro daji, na Kǝmandeyen kǝnduwo tia isadaduwuye mbeji. 5 Kam laa yim laa yim gadea kojǝnaro tǝmajǝna, kam laa ye yim samma tiloro tǝmajǝna. Wundu yaye awo karwunjuyedǝa tabbatto kasacco. 6 Kam yimdǝa jǝgaimadǝ Kǝmande nangaro jǝgai. Kam juwuimadǝ ye Kǝmande nangaro juwe Alaa wuseji. Koro kam juwuiwawomadǝ ye Kǝmande nangaro juwuiwawo, Alaa wuseji. 7 Wunduma curonden kǝlanjuro gǝni roa dǝgai, koro wunduma curonden kǝlanjuro gǝni nui, 8 dalilnjudǝ roa kǝrgaiyea, Kǝmande nangaro dǝgaiye, koro kanuiyea, Kǝmande nangaro nuiye. Ngaima roa dǝgaiye bi nuiye, andidǝ Kǝmandeye. 9 Dalil Almasiwu nune walde roaro cijǝnadǝ tima Kǝma am sanuna-a roa-a sammayero waljo. 10 To, ni, awiro kǝraminǝmba sharanǝmidǝ? Ra ni, awiro kǝraminǝmba runǝmidǝ? Awoa andi samma fuwu shararam Alayen daniye, 11 kitawulan ruwuwadadǝ gai:

«Kǝmandeye: “Wu mbejidǝ jiredǝ gai,

ngurumngurum fi yaye fuwunin fidi,

koro tǝlam fi yaye wuma Ala woro sacci,” cǝnna.»†

12 Ngainin wundunde yaye kǝla awo cǝdǝna sammayen Alaro wuljiyi.

Bare kǝraminǝmba yakkǝme taljǝnni!

13 Adǝ nangaro bare gadero kattenden shara diyende, cuju adǝyero nia ngonowo bare jawal kǝramiyero takkal bi awo talduye gǝnagǝwwi. 14 Kǝma Isa nangaro nokkǝna, koro tabbatto ardinǝkkǝna, awo duwon ciduramnjun tayir gǝnidǝ bawo, amma kam duwon awo laaa tayir gǝniro ngojǝnadǝ, tiro awodǝ tayir gǝni. 15 Kǝla awo bumiyen yakkǝme karwu kǝraminǝmbe kuttayenoa, daji jawal kǝrawoyen luwumma. Bare kǝla awo bumiyen kam duwon ti nangaro Almasiwu nunadǝ faccǝgǝnni, 16 bi awo nayiro kǝjidǝro diwi wuljanni, 17 awoa nodo bargaa Alayedǝ awo kǝmbo-a kǝnja-ayen gǝni kǝrga, tidǝ awo nanjire-a nanlewa-a karwukǝji-a Ruhu Alaye cuwudiyen kǝrga. 18 Kam nanwolodi Almasiwuro ngainin cǝddidǝ, Ala tia cǝraana, koro am ye tia ardijana. 19 Daji ngainin awo duwon nanlewa cuwudi ye, amba cakke kattenjan isadunoajagai yedǝa maniyo! 20 Bare kǝla kǝmboyen kida Alaye wurnǝmmi. Awi yaye tayir, amma jawal kam gadeyero kǝla awo juwuiyen awo talduye laa gǝnaduwudǝ, diwi. 21 Awo ngǝladǝ tima da ngǝro so, diben nja so, awo gade samman yakkǝme kǝraminǝm taljidǝa wadu. 22 Nidǝ, kambǝrse kǝla awo aniyen tammadǝa katte ni-a Ala-ayen rone. Barganju kam duwon kǝla awo ardijǝnayen kǝlanju sharajiwawodǝ. 23 Amma kam shekkunjuadǝ, juwuiro walyenoa, Ala tiro shara kamjiyi, awo cǝdidǝ kambǝrseyen gǝni kadio nangaro, koro awo kambǝrseyen isǝnni samma biwu.

15

Kǝlanǝmbe gǝni, kamanǝmbe ardiya mane!

1 Andi kambǝrsende dunoadǝ, ardiya kǝlandero mada gǝni, am kambǝrsenja duno bawoadǝa nettu andiro wajimsaana. 2 Wundunde yaye kambǝrse kamanjuyero duno njakkoro nanlewanju nangaro ardiya tiro majuwo. 3 Awoa Almasiwuma ardiya kǝlanjuro majǝgǝnni, amma kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Radu am nia ranjaidǝye kǝlaniro casukkurǝna.»† 4 Awo kuren kitawulan ruwuwada samma andia alamsaro ruwuyera, ngainin nettu yen, duno njo kitawuye yen tǝma fandiye. 5 Ala nettu-a duno-a njomadǝ cakko kǝla Isa Almasiwuyen hangalndo tilojo, 6 ngainin karwu falnin ci tiloaro Ala Bawa Kǝmande Isa Almasiwuyero daraja yiwi.

Almasiwudǝ tǝma yaudiya-a kǝrdiya-aye

7 Adǝ nangaro Almasiwu nayia njamowonadǝ gai, wundundo yaye kamanjua cǝmowo, Alaro daraja tioro. 8 Nayiro wulnjagakki, jire Alaye fǝleduro Almasiwu wolodi am kajaadayero walyeno. Adǝa dionjudǝ, wadu duwon Ala kaariyaro ngojǝgǝnadǝa tabbaccuworo, 9 koro kǝrdiya ye kanjimaɍi Alaye nangaro tiro daraja cadoro, kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Adǝ nangaro dawu kǝrdiyayen nia njungorǝkki, cunǝmbo aiya yegǝkki.»† 10 Koro walde: «Nayi kǝrdiyaso, jamanju-a rokko kǝji fannowo!»† 11 Koro walde: «Nayi kǝrdiya samma, Kǝmandedǝa yungorowo! Jama samma tia congoro!»† 12 Adǝgaima koro Nawi Ishayaye: «Kaduwu Yisaiye isi, ti duwon kǝrdiyaa nodoro cijidǝ, koro timaro kǝrdiyadǝ tǝmanja casakki.»† 13 Ala tǝma njomadǝ nayiro karwukǝji-a nanlewa-a samma kambǝrseyen na kojǝnaro njado, tǝmando kǝnduwo Ruhu Alayen ngǝwuro tǝrga.

LEWA DARYEYE

Kida Bulusse dawu kǝrdiyayen

14 Kǝramiyani, nayi awo ngǝlan kek tǝmbǝɍuwwa ye, ilmu sammaa tawwa ye, koro ranguwe kattendon alamduwi yero wu kǝlani tabbatto nokkǝna. 15 Adǝ yaye nayiro isatannjagakkoro kǝla awowa laayen ridu bawoaro ruwunjagakkǝna, Ala wuro ser sǝdde 16 kǝrdiyadǝro kidama Isa Almasiwuyero wallǝkkǝna nangaro. Kǝrdiyadǝ sadaa laa Ala ardijǝnaro walja, Ruhu Alaye tayia tayirro cǝdoro, ɍiman gai kida kawuɍi kǝji Alaye dikki. 17 Adǝ nangaro Isa Almasiwuyen kidani Alaye dikki adǝn dalil awulo boye takkǝna. 18 Awo Almasiwu kǝrdiya Alaa jaaro wuyen cǝdǝnadǝa gǝnia, awo gade wullǝkkiwawo, mana-a kǝndo-alan, 19 kǝnduwo alama so, awo ajabba soye yen, koro kǝnduwo Ruhunjuye yen adǝa kido. Ngainin Jerujalemlan tai cidi Ilirikumbero* yadero dirikke kawuɍi kǝji Almasiwuyedǝa wullǝkke tumogǝkkǝna. 20 Nianidǝ kawuɍi kǝjidǝa na cu Almasiwuye koro yaye nojannin mawodu, bare kǝla fǝrdu kam gade gǝnajǝnayen tandǝkkǝniro. 21 Amma kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Am duwon tayiro mana kǝlanjun wuljagannidǝ carui, koro am fanjannidǝ asujai.»†

Bulusse bǝrni Rombero leduro mada

22 Dǝlwu adǝma nangaro nandoro ngǝwuro ledu raakkǝnama fandǝkke lekkǝni. 23 Amma kǝrma nani kidaye cidi anin gadero bawodǝ, koro saa kada nandoro leduro makkidǝ, 24 sa kokke lardu Espaniyayero lekkiya, nayia njarukkiro tǝmakkǝna, koro mǝraduni sa ganaro nayia kuroye gallǝkkǝnaye ngawon, lardudǝro lekkoro banasǝgǝwi yero tǝmakkǝna. 25 Kǝrmadǝro Jerujalembo kida muminnadǝro njǝddoro lekki, 26 awoa kǝramiya lardu Makidoniyaye-a Akayaye-ayedǝ talaawa muminna Jerujalemlan dasaanadǝro bana laa kudoro ngǝlaro caruna. 27 Aaa, adǝa nanngǝlanjan kedo, koro wajipdǝ kǝlanjan mbeji. Kǝrdiyadǝ curo awowa Ruhuyen nuwanja kewandoa, daji kanji kareyayen banadudǝ tayi yero wajipcǝgǝna. 28 Adǝ nangaro, sa kida adǝa yerǝkke awo capcanadǝa tayiro yikkiya, nandoyen lardu Espaniyayero lekki. 29 Nandoro isǝkkiya, barga Almasiwuyen cap isǝkkiro nokkǝna.

30 Kǝramiya, Kǝmande Isa Almasiwu-a kǝrawo Ruhuye-a nangaro nayia lowonjakki, wu-a rokko mǝldǝnowo wuro Alaa sukkorowo. 31 Ala wua mukko ganambuwu cidi Yahudiyayero sǝmowo, koro muminnadǝ bana tayiro Jerujalemlan yadǝkkidǝa kǝjiro cawandoro moduwa dewo. 32 Ngainin Alaye cǝdia, nandoro karwu kǝjiaro isǝkki, nandon tustu fandǝkki. 33 Ala nanlewaye nayi sammalan dǝga! Amin.

16

Lewa daryeye

1 Kǝraminde Ya Fibi banama jama Isaa gawu bǝla Kankariyayedǝa nayiro asunjagakki. 2 Kǝmande nangaro jiɍi muminnaro jussǝnalan tia mukko yindin mowowo, lamar fin yaye nayin mǝradunjuadǝn tiro banagǝnowo, tima am ngǝwu wun kundenno bana sadǝna nangaro.

3 Ya Bilkisu-a kwanju Akila-aa lewanowo, wu-a rokko Isa Almasiwuye kidawu, 4 tayi duwon roni nangaro kaanja caladǝnadǝ. Wu runi gǝni, jama Isaa gawu fǝrdunja kǝrdi samma ye tayia ardijana. 5 Jama Isaa gawu fannjan captaisodǝ yea lewanowo. Afanitus raakkǝnadǝa lewanowo, tima Isaa gama burwoye cidi Asiyaye wo. 6 Meram nayi nangaro jauro ngǝnǝptǝnadǝa lewanowo. 7 Andaronikus-a Ya Yuniyatu-a, kǝramiyani ye, sawawani kosoye yedǝa lewanowo, tayidǝ dawu kǝngayambayen nowada, koro wun burwonno Almasiwua jaana. 8 Amfiliyatus Kǝmande nangaro raakkǝnadǝa lewanowo. 9 Urbanus sawande kida Almasiwuyen-a Sitakis raakkǝnadǝ-aa lewanowo. 10 Afalus Almasiwulan ardiyadadǝa lewanowo. Am fado Aristabulussea lewanowo. 11 Kǝramini Hirudiyanna lewanowo. Am Kǝmaa gawu fado Narkisussea lewanowo. 12 Ya Tarafina-a Ya Tarafosa-a kida Kǝmandeyen jauro ngǝnǝptanadǝa lewanowo. Ya Farsi tǝraanadǝa lewanowo, ti ye kida Kǝmandeyen jauro ngǝnǝptǝna. 13 Rufus kam Kǝmande tia kǝrejǝnadǝ-a yanju ti yani gai yedǝ-aa lewanowo. 14 Asinkǝrit-a Filegon-a Hermes-a Fatǝrobas-a Hermas-a kǝramiya tayi-a rokkodǝ-aa lewanowo. 15 Filologus-a Ya Yuliyatu-a Niriyus-a yanjugǝna kamuye-a Olimfas-a muminna tayi-a rokko samma-aa lewanowo. 16 Kattendon lewa kǝrawoyen lewadǝnowo. Jama Almasiwua gawu samma nayia lewanjai.

17 Kǝramiya, lowonjakki, am alamdu fanduwwadǝa wajane yaktu cadimaso, takkal cakkimasoro hangaldǝnowo, tayiro kadǝnowo! 18 Am ani gai Kǝmande Almasiwuro gǝni, curonjamaro kida caddi, koro manakǝjinja-a jajaktunja-an karwu am awo diwi asujaiwawoyedǝa jambajai. 19 Lawar gandoyedǝa wundu yaye nojǝna. Nayi nangaro karwuni kǝjijǝna, amma kǝla awo ngǝlayen rashiduro walluwe kǝla awo diwiyen biwu bawoaro walluwiya, raakko. 20 Ala nanlewaye tussǝnnin cidiya sindoyen Yiwulissa gǝrneji. Ser Kǝmande Isaye nayilan dǝga!

21 Timoti sawani kidayedǝ nayia lewanjai, adǝgaima Lusiyas-a Jason-a Sosifata-a kǝramiyanidǝ ye lewanjai. 22 Wu Tartiyus wotiya adǝa ruwunǝkkǝnadǝ* cu Kǝmandeyen nayia lewanjakki. 23 Gayus ti duwon wu-a jama Isaa gawu samma-aye sosamandedǝ lewanjai. Erastus asusuma bǝlaye kǝraminde Kartus-a rokko ye lewanjai. 24 [Ser Kǝmande Isa Almasiwuye nayi sammalan dǝga! Amin.]

Barga daryeye

25 [To, Alaro daraja tio, kǝla kawuɍi kǝji Isa Almasiwuye mawonǝkkiyen kǝnduwo nayiro duno njoye nanjun mbeji. Koro kǝla fasal Alaye kǝrdiyaa wujǝna tǝn jaman kureyen jaktǝna duwon, 26 kǝrma awo nawiya ruwujana nangaro jama duniaye sammaro bayinjiye isanojaanayen, koro wada Ala Sawisomaye, wada duwon tayi tia mǝrsaja jaaro cinadǝ yen, 27 Ala tilo nanrashidu cǝdanadǝro Isa Almasiwuyen har abada abadinno daraja tio! Amin.]

* 1:2 1.2 kitawuwa - Kitawuwa darajaa yaudiyaye. Tayia Aman Caye yelan bowojai.

† 1:17 1.17 Hab 2.4

† 2:24 2.24 Ish 52.5

* 2:25 2.25 kajadǝ - Noduwuram aman caye katte Ala-a jamanju yaudiya-ayennedǝ.

† 3:4 3.4 Jaw 51.4

† 3:12 3.10-12 Jaw 14.1-3; 53.1-3

† 3:13 3.13 Jaw 5.9

† 3:13 3.13 Jaw 140.3

† 3:14 3.14 Jaw 10.7

† 3:17 3.15-17 Ish 59.7-8

† 3:18 3.18 Jaw 36.1

* 3:25 3.25 bunjuyen - Karmonju kǝla kǝskayen nangaro.

† 4:3 4.3 Bad 15.6

† 4:8 4.7-8 Jaw 32.1-2

† 4:17 4.17 Bad 17.5

† 4:18 4.18 Bad 15.5

* 5:9 5.9 bunjuyen - Karmonju kǝla kǝskayen nangaro.

† 5:12 5.12 kam fal - Nawi Adam.

‡ 5:14 5.14 ti fuwun kǝndemadǝ - Almasiwu.

* 7:4 7.4 nema Alaro yakkiye - Alaro faidaaro walliye.

† 7:5 7.5 hal tiyiye - Naptu kambe Ala bawo. Wotte kam karwunjun na Alayen kuruwujǝna, koro curo biwuyen dǝgana.

† 7:7 7.7 NL 20.17

* 8:2 8.2 wu-a - Ruwuwa mukkoye kureyedǝye laanja wu cani, laa ni cani, laa ye andi cani.

† 8:23 8.23 tadawa Alayero waldunde - Ala damsane tadawanjuro walliye.

† 8:36 8.36 Jaw 44.22

* 9:3 9.3 jama tilon tambiyena nangaro - Tayi ye njǝkkawo cawandoro.

† 9:7 9.7 Bad 21.12

† 9:9 9.9 Bad 18.10, 14

† 9:12 9.12 Bad 25.23

† 9:13 9.13 Mal 1.2-3

† 9:15 9.15 NL 33.19

† 9:17 9.17 NL 9.16

† 9:25 9.25 Hos 2.23

† 9:26 9.26 Hos 1.10

† 9:28 9.27-28 Ish 10.22-23

† 9:29 9.29 Ish 1.9

† 9:33 9.33 Siyonnin - Jerujalemnin, wotte dawu jama Israyilayen.

‡ 9:33 9.33 tia - Almasiwu.

† 9:33 9.33 Ish 28.16

† 10:5 10.5 Lew 18.5

† 10:8 10.8 SK 30.14

† 10:11 10.11 Ish 28.16

† 10:13 10.13 Yow 2.32

* 10:15 10.15 Si am lawar kǝji kudomasoyedǝ jauro shawa! - Kǝndenjadǝ awo bargaa.

† 10:15 10.15 Ish 52.7

† 10:16 10.16 Ish 53.1

† 10:17 10.17 mana Almasiwuye - Linjila. Kawuɍi kǝji kǝla Isa Almasiwuyen.

† 10:18 10.18 Jaw 19.4

† 10:19 10.19 SK 32.21

† 10:20 10.20 Ish 65.1

† 10:21 10.21 Ish 65.2

† 11:3 11.3 1Mai 19.10

* 11:4 11.4 Ba'al - Sǝnǝm jama Kan'anaye.

† 11:4 11.4 1Mai 19.18

† 11:8 11.8 SK 29.4; Ish 29.10

† 11:10 11.9-10 Jaw 69.22-23

† 11:25 11.25 curo kǝrdiyayen nanngǝwunja samma - Nanngǝwu kǝrdiyaye Ala kadarjǝnadǝ cotto tuwandǝna.

† 11:27 11.26-27 Ish 59.20-21

‡ 11:28 11.28 kaariyadǝ - Nawi Ibrahim-a Nawi Isaku-a Nawi Yakuba-a.

† 11:34 11.34 Ish 40.13

† 11:35 11.35 Ayu 41.11

† 12:19 12.19 SK 32.35

† 12:20 12.20 Kar 25.21-22

† 13:9 13.9 NL 20.13-17; SK 5.17-21

† 13:9 13.9 Lew 19.18

† 14:11 14.11 Ish 45.23

† 15:3 15.3 Jaw 69.9

† 15:9 15.9 2Sam 22.50; Jaw 18.49

† 15:10 15.10 SK 32.43

† 15:11 15.11 Jaw 117.1

† 15:12 15.12 Ish 11.10

* 15:19 15.19 cidi Ilirikumbe - Kǝrye Rombe. Tidǝ adinnam bǝrni Romben, koro yala lardu Gǝresse kuyelan kǝrga.

† 15:21 15.21 Ish 52.15

* 16:22 16.22 wu Tartiyus wotiya adǝa ruwunǝkkǝnadǝ - Bulusdǝ wulduma, Tartiyusdǝ ruwuduma.

1 Korintiwu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

1 KORINTIWU

Wotiya kǝntiloye Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Korintiyero ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Bulus, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiya adǝa jama Isaa gawu bǝrni Korintiyero alama saa findi wuri gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeyeno. Jamannjan bǝrni Korintiyedǝ bǝrni kura sawurwu ngǝwua nangaro, nadǝn kabila so, adin so jiɍi jiɍi mbeji, koro kattuwu kamda so, jamba so, ndaldu so, risuwa so, kǝnjǝna so kada ye mbeji. Bare awo ani jama Isaa gawudǝa yakcanniro, Bulus kǝladǝn wotiya adǝa tayiro ruwuyeyeno. Karwunjaro duno ce tayiro Almasiwulan hangalnja-a nianja-a tilojo, kǝlanja kida Kǝmayero ngǝlaro casakko yeno.

Akko nashawa curo wotiya adǝyen dasaanadǝ:

Lewa-a Alaa wusedu-a (1.1-9)

Jaawu Bulusse kǝla awo fanjǝnadǝyen (1.10–6.20)

Jaawu Bulusse kǝla awo tiro ruwujaanadǝyen (7.1–16.12)

Gala-a lewa-a daryeye (16.13-24)

Wotiya kǝntiloye Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Korintiyero ruwujǝgǝnadǝ

LEWA-A ALAA WUSEDU-A

1

1 Wuma Bulus rawo Alayen kǝngayam Isa Almasiwuyero walduro bowowada-a kǝraminde Sastanisu-adǝ 2 jama Alaye bǝrni Korintiyen dasaana, wotte am duwon Isa Almasiwulan tayir ye, mumin yero walduro bowowadadǝro, koro am na fin yaye cu Kǝmande Isa Almasiwuye Kǝmanja ye, kaande yea bowojai samma yero: 3 Ala Bawande-a Kǝma Isa Almasiwu-a nayiro ser-a nanlewa-a njado!

4 Sawi yaye nayi nangaro Alania wusenǝkki, dalilnjudǝ nayiro Isa Almasiwulan ser njadǝna nangaro. 5 Jiɍi fin yaye mana samma-a ilmu samma-alan arsiyi jireye tilan fanduwwa, 6 sheda kǝla Almasiwuyen dawundon tabbatkaadadǝ gai, 7 ngainin kǝnjo Ruhu Alaye falma nayia maunjannin fǝledu Kǝmande Isa Almasiwuye gangadaaro gurenuwi. 8 Ti kǝlanju har sa njerorambero duno njade yim Kǝmande Isa Almasiwuyen* saɍiwu bawoaro walluwi. 9 Ala amanma, ti duwon Tadanju Isa Almasiwu Kǝmandedǝ-a rokko naptu nanyaanaye deworo bowonjanadǝ.

JAAWU BULUSSE KƎLA AWO FANJƎNADƎYEN

Yaktu jama Isaa gawuye

10 Kǝramiya, cu Kǝmande Isa Almasiwuyen nayia lowonjakki, nayi sammaye cindo tilojo, bare kattendon yaktu mbejiro waljǝnni, amma hangalndo tilojo, niando ye tilojo. 11 To, kǝramiyani, am fado Ya Kǝlowuye wuro dawundon kambiwuaro wulsaana. 12 Awo wullǝkkidǝ tima wundundo yaye: «Wudǝ Bulusse,» laaye: «Wudǝ Afolusse,» laaye: «Wudǝ Kefasse,»† laaye: «Wudǝ Almasiwuye,» cǝni. 13 Almasiwudǝ yakkada wa? Bulussa wa nayi nangaro kǝska karmoyero jajaa? Ra, cu Bulussen wa nayiro kasala ngeddo? 14 Kǝrifus-a Gayus-aro gǝnia, wundundomaro kasala yiddǝkkǝniro Alaa wusenǝkkǝna, 15 bare wunduma kasala nayiro cunilan njaddǝnaro wuljǝnniro. 16 Ase, am fado Istifanusse yero kasala yiddǝkkǝna, amma tayin ngawon am gadero kasala yiddǝkkǝnaa nokkǝni. 17 Almasiwu wua ambo kasala njǝddoro gǝni, kawuɍi kǝji wulduwuro sunodo, koro mana nanrashiduyen gǝni, bare kǝska karmoye Almasiwuyedǝ bowuro waljǝnniro.

Almasiwudǝ nanrashidu Alaye

18 Am faccagaidǝro kawuɍi kǝska karmoyedǝ hangalnambu, amma andi njǝkkawo fandiyedǝro ti kǝnduwo Alaye, 19 kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Nanrashidu rashiduwayedǝa baworo dikki, ilmu ilmuwuyedǝ yea baworo kalangǝkki.»† 20 To, nda kam rashidudǝ? Nda goni Attaurayedǝ? Nda manama jaman adǝyedǝ? Ala nanrashidu dunia adǝyedǝa hangalnamburo kalakcǝnni wa? 21 Awoa nanrashidu Alayen am duniaye nanrashidunjalan tia nojannidǝ, Ala dǝlwu hangalnambu mawoniyedǝyen kambǝrsewua njǝkkaworo ngǝlaro kiro. 22 Yaudiya alama cawori, am Gǝresse ye nanrashidu majai, 23 amma andi Almasiwu kǝskaro jaadaa mawoniye, yaudiyadǝro awo talduye, yaudiya gǝnidǝro awo hangalnambuye. 24 Amma am Alaye bowojǝnadǝ, yaudiya yen kal, yaudiya gǝni yen kal, Almasiwudǝ kǝnduwo Alaye ye, nanrashidu Alaye ye, 25 dalilnjudǝ awo na Alayen hangalnamburo caruidǝ kamba nanrashidun kojǝna, koro awo na Alayen nanlawuro tǝmajanadǝ ye kamba dunon kojǝna nangaro.

26 Kǝramiya, bowodundo ruiwo: Kǝla naptu nan'adamgǝnayen dawundon rashidu ngǝwu bawo, kǝnduwoa ye ngǝwu bawo, am darajaa ye ngǝwu bawo. 27 Amma Ala rashiduwaa nanguro cakkoro awo dunian hangalnambuyedǝa kǝrejǝna, am dunoaa nanguro cakkoro awo dunian lawudǝ yea kǝrejǝna, 28 koro awowa mennaa baworo dioro awo dunian batti ye, waada ye, bawo yedǝa kǝrejǝna, 29 bare adamgǝna fima fuwu Alayen awulo juwunniro. 30 Tiyeman nayidǝ Isa Almasiwuyero walyew, ti duwon Alayen nanrashidundero waljǝnadǝ, nanjire-a nantayir-a merudu-an kundenno. 31 Ngainin kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Kam awulo juwuimadǝ Kǝmanden awulo juwo!»†

2

Kǝska karmoye Almasiwuye mawodu

1 Wudǝ, kǝramiya, sa nandoro isǝkkǝnadǝ, mana nodu-a nanrashidu-alan gǝni asǝr Alaye wulduro kadikko. 2 Isa Almasiwu, ti duwon kǝskaro jaadadǝro kajia, awima gade curondon nokkiwaworo nia ngokkǝna. 3 Wudǝ, duno bawoa-a ridua-a lolodu ngǝwua-alan nandoro kadikko, 4 koro kawuɍini-a mawoduni-adǝa mana faiduye-a nanrashiduye-an gǝni, tabbattuwu Ruhu Alaye-a kǝnduwoye-alan kidǝkko, 5 ngainin kambǝrsendodǝ nanrashidu kamben gǝni, kǝnduwo Alayen kǝrga.

Bayin Ruhu Alaye

6 Adǝ yaye curo am kambǝrsenjan wurajanayen mana nanrashiduye wulliye, amma nanrashidu dunia adǝye bi kǝnduwowu dunia adǝye* faccagaidǝye gǝni, 7 nanrashidu Alaye asǝrlan gǝraada wulliye, nanrashidu duwon Ala kawu dunia alaktiman darajandero kadarjǝnadǝ. 8 Kǝnduwowu dunia adǝye wundunjama adǝa asujǝnni, ca asujanaa, Kǝma Darajayedǝa kǝskaro jajaganni. 9 Amma kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Awo sim curunni, sǝmo fanjǝnni, karwu kambero ngaannidǝ, awo ania Ala am tia caraanaro dabbarjǝgǝna.»†

10 Andiro Ala awo ania Ruhunjuyen isanosaa. Awoa Ruhudǝ awo sammaa noduma, har awowa Alaye nodu jauadǝmaa. 11 Wundu gǝle awo karwu kamben dǝganadǝa nojo, ruhu kambe tilan dǝganadǝro kajia? Ngaima Ruhu Alayero kajia, wunduma awowa Alaye nojiwawo. 12 Andi ruhu dunia adǝye gǝni, Ruhu Alaye fandiyena, ngainin kǝnjo serre Ala andiro sadǝnadǝa noniye. 13 Koro awo animaa mananiye, mana duwon nanrashidu kamben gǝni, Ruhu Alaye alamjǝnadǝlan wulliye, awo Ruhuyedǝa am Ruhuyedǝro fisargǝiye. 14 Kam Ruhu tilan dǝgannimadǝ awo Ruhu Alayedǝa kasacciwawo, dalilnjudǝ tiro awo hangalnambuye, koro rakce asujiwawo, Ruhuyen asudai nangaro. 15 Kam tilan Ruhu dǝgaimadǝ awi yayea rijapci, amma ti kǝlanjudǝa wunduma rijapciwawo. 16 «Wundu gǝle nia Kǝmandeye nojo, har tia galaji?»† Amma andidǝ nia Almasiwuye taiyena.

3

Sawawa kida Alaye

1 Kǝramiya, wudǝ rangǝkke nayiro am Ruhu tayia simoji gairo mananjagakkǝni, sai am hal tiyiyen dasaana, wotte am Almasiwulan timal gairo. 2 Kǝmbo gǝni, kiam nayiro njadǝkke yaw, ranguwwawodǝro. Koro yaye tia ranguwwawo, 3 kuamison nayi hal tiyiyen kǝrgaw nangaro. Dawundon nandǝɍi-a lawala-aadǝ, hal tiyiyen dǝgawe kǝla kǝndǝgai adamgǝnayen diwi, gǝna? 4 Kam laaye: «Wu Bulusse,» laaye: «Wu Afolusse,» cǝniya, kǝndǝgai adamgǝnaye diwwawo wa? 5 To, Afolusdǝ wundu? Bulusdǝ wundu? Tayidǝ wolodiya tayiyen mǝrsanuwwadǝ, Kǝmande finja yayero kida cinadǝ gai. 6 Wu nadǝkko, Afolus ketto, amma Ala cakke wurajo. 7 Adǝ nangaro kam cǝnadimadǝ-a cattimadǝ-a awima gǝni, sai Ala cakke wurajimadǝ. 8 Kam cǝnadimadǝ-a cattimadǝ-a samma tilo, wundunja yaye alwasi kidanjuye kalkal cuwandi. 9 Andidǝ sawawa kida Alaye, nayidǝ ye kulo Alaye, tando Alaye.

10 Kǝla ser Ala wuro sinadǝyen, goni soro tandoye gai fǝrdu gǝnayekko, kam laa gade kǝladǝn cǝdandi. Amma wundu yaye jiɍi cǝttandiro hangal gǝnajo! 11 Awoa wunduma rakce fǝrdu gade gǝnajiwawo, ti gǝnaadadǝro kajia, tima Isa Almasiwu wo. 12 Wundu duwon kǝla fǝrdudǝyen dinarlan, bi ɍiwullan, bi kau tamanna tamannalan, bi kǝskalan, bi kangalelan, bi kajǝmlan tando cǝdimadǝ, 13 kidanju federo culuwi, yim kiyamaa tia isanojiyi, koro kannun kida wunduye yaye rijapte jiɍinju fǝledi nangaro. 14 Kam laaye kidanju cǝttandǝnadǝ napkenoa, mukowa cuwandi. 15 Kam kidanju kannuye juwunadǝ tia fucci. Ti kǝlanju njǝkkawo cuwandi, amma dawu kannuyen kojǝna gai.

16 Nayidǝ Fado Alaye ye, Ruhu Alaye nayilan kǝrga yero nonuwwi wa? 17 Kam laa Fado Alayea wuryenoa, Ala tia sijiyi, awoa Fado Alayedǝ tayir, koro Fadodǝ nayima.

18 Bare wunduma jambadǝnni. Kamndo laa kǝla dunia adǝyen kǝlanju rashiduro ngoyenoa, hangal bawoa gairo waljo, rashiduro waljoro. 19 Awoa nanrashidu dunia adǝye na Alayen hangalnambu, kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Ala rashiduwaa nanganjan cǝdai,»† 20 koro: «Kǝmande hangal rashiduwayedǝ bowuro nojǝna.»† 21 Adǝma nangaro bare wunduma kǝla kamben awulo juwunni, awoa awo samma kaando, 22 Bulus, bi Afolus, bi Kefas, bi dunia, bi ro, bi karmo, bi awowa kǝrmaye, bi awowa fuwuye. Ai, awo samma kaando, 23 nayi ye Almasiwuye, Almasiwu ye Alaye.

4

Kida Kǝngayambaye

1 Adǝgainin andidǝa wolodiya Almasiwuye-a kistuwuwu asǝr Alaye-aro ngosa. 2 Kǝla adǝyen dole kistuwumadǝ amannaro waljo. 3 Wuyenna shara wuro sǝdduwiya, bi alkali adamgǝnaye laa sǝddiya, awima gǝni. Ai, kǝlanimaro shara yiddǝkkiwawo. 4 Karwunilan saɍiwuaro tǝmakkǝni, amma adǝ gǝni wua jiremaro sǝdi, sharamanidǝ Kǝmande. 5 Adǝ nangaro bare kawu sanju cǝdiro wundumaro shara yidduwwi, sai Kǝmande isiya, ti duwon awo curo duwuyen gǝraada ye fǝleji, nia karwu kamben dǝgana ye federo cuttuluwidǝ. Sadǝn wundu yaye jajaktunju kalkal na Alayen cuwandi.

6 To, kǝramiya, kǝndǝgaindeyen bare awo kitawulan ruwuwadaa konuwwiro ɍiworo, nayi nangaro awo ania wu kǝlani-a Afolus-aa wusanaro ngokkǝna. Ngainin wundundoma rokura cǝde kam laaa cuju kam gadeyero jǝgaiwawo. 7 Wundu amba konǝmmaro nia njǝdo? Awi tamma duwon mowommi wo? Mowommaa, awi nangaro mowommi gai awulo bumi? 8 Har kulluwwa! Har gaɍiwunuwwa! Nayi andi-a rokko gǝni maiyaro walluwwa! Ca maiyaro walluwwaa, andi ye nayi-a rokko kǝrmai nodiye! 9 Amma kuroniyen Ala andi kǝngayambadǝa na kǝndaryeyero gǝnasaana, am duwon tayiro shara karmoye caddǝnadǝ gai. Fuwu dunia-a malaiyawa-a amso-ayen awo manayero walliyena. 10 Almasiwu nangaro andidǝ hangalnambuwu, amma nayidǝ Almasiwulan rashiduwa! Andidǝ dunonde bawo, amma nayidǝ dunondoa! Nayidǝ darajaa, andidǝ ruwada. 11 Har kǝrmaro kǝna-a ngudu-a fanniye, kare dina luwadaa, babakkada, fado bawoa ye kǝrgaiye, 12 koro ngǝnǝptiye mukkonden kida diye. Rarasaiya, barga dǝpkǝiye, basarsaiya, neddiye, 13 manakuttu andiro wulsagaiya, ser yiddiye. Andi jambo duniaye gairo walliyena, ngabdula am sammaye gairo, har kumaro.

14 Nayiro adǝa ruwudunidǝ, nayia nanguro njakkoro gǝni, tadawani jauro raakkǝna gai sǝmondo kasturo. 15 Awoa malǝmba dǝwu kada Almasiwulan fanduwi yaye, bawa kada gǝni taw. Wuma kawuɍi kǝjiyen Isa Almasiwulan bawandoro walyekko. 16 Adǝ nangaro nayia lowonjakki, misalni gaiwo. 17 Dalil adǝro Timoti tadani jauro raakkǝna ye, Kǝmanden amanna yedǝa juwangeyerakko. Tidǝ kǝndǝgaini duwon Almasiwulan dikke ndaran yaye, dawu jama Isaa gawu fiyen yaye yikkǝrakkidǝa nayiro isatannjagai.

18 Am laa nandoro isǝkkiwaworo tǝmajane rokurawuro waljana, 19 amma Kǝmande kasaccia, tussǝnnin nandoro isǝkke rokurawu aniye mananja gǝni, kǝnduwonja nokki, 20 awoa nodo bargaa Alayedǝ manan gǝni, kǝnduwon kǝrga. 21 Awi rawuw? Kaaa wa nandoro isǝkki, ra kǝrawoa fǝkka farakkan isǝkki?

5

Kam diwidǝa dawundon tuluwowo!

1 Dawundon kǝnjǝna cadi cani fanniyena, koro kǝnjǝna duwon jiɍinju na kǝrdiyayeman tǝdiwawodǝ: Har kam laa kamu bawanjuyea maji. 2 Koro rokura diwi! Karwukutta diwe kam awo adǝa cǝdǝnadǝa dawundon tuluwwama ngǝla wo! 3 Wudǝ tiyilan nandon gǝni yaye, karwulan nayi-a rokko, koro kǝla kam awo adǝa cǝdǝnadǝyen wu mbeji gairo shara kammǝkkǝna, 4 sa cu Kǝmande Isayen captuwiya, ruhuni ye kǝnduwo Kǝmande Isayen kundenno mbeji duwon, 5 kam adǝa mukko Yiwulissero yakkowo,* tiyinjua cejo, yim Kǝmandea ruhunju njǝkkawo cuwandoro.

6 Awulo bondodǝ ngǝla gǝni! Yis tǝngǝɍi rungo sammaa isafujiyiro nonuwwi wa? 7 Nayidǝ rungo yis bawoa gai, yis dinadǝa tuluwowo, rungo bǝɍinno wallowo, awoa ngǝlaro Layande Njǝkkayirambedǝ duwaada, tima Almasiwu wo. 8 Adǝ nangaro ngǝmǝridǝa diyo, yis dina, wotte yis nankǝladoye-a nandiwiye-alan gǝni, burodi yis bawoa, wotte nantayir-a jire-alan diyo.

9 Curo wotiyaniyen† nayiro jawal kǝnjǝnawuyen luwoworo ruwunjagakkǝna, 10 amma awo wuldu raakkǝnadǝ kǝnjǝnama dunia adǝye gǝni, bi mangarduma, bi ndalduma, bi sǝnǝm gama, adǝ gǝnia, sai dunian luwuwiya. 11 A'a, awo ruwunjagakkǝnadǝ tima kam Isaa gama cǝni duwon kǝnjǝnama, bi mangarduma, bi sǝnǝm gama, bi raraduma, bi mbalma, bi ndaldumaa, bare tiro kǝldǝgǝwwi, bare kam adǝgai-a masǝnama diwwi. 12 Awi lamboni am deyayedǝa‡ sharaduro? Am curoyedǝmaa sharanuwi, mare? 13 Am deyayedǝa Ala sharaji. «Kam diwidǝa dawundon tuluwowo!»†

6

Bare kǝramindoa fuwu sharayero yaduwwi!

1 Kamndo laa sonju kǝla kamanjuyen cǝdanaa, ndayin na muminnayero gǝni, na kǝrdiyayero lenuwe shara njaddidǝ? 2 Ra, muminnadǝ duniaro shara caddiro nonuwwi wa? Koro nayima duniaro shara yidduwia, martawa lamar tǝngǝɍimaa sharaduye nagǝwwi wa? 3 Malaiyawaro shara yiddiyero nonuwwi wa? Balle lamarra dunia adǝye? 4 Adǝ nangaro lamarra ani gai shararo tawwaa, awiro am duwon na jama Isaa gawuyen awima gǝnidǝro sondo yaduwidǝ? 5 Nangunoworo wullǝkki. Ngaima rashidu dawundon rakce katte kǝramiyayen shara kamji falma bawo wa? 6 Kǝrami laa kǝrami kamanjua shararo cadi, koro adǝ fuwu ganambuwuyen!

7 Awiro walyeno yaye, shara kattendon diodǝ njurondo. Jirenambu nayiro njaddiyama ngalwo, gǝna? Kǝndando jawuiyama ngalwo, gǝna? 8 Amma nayi kǝlando jirenambu so, kǝnda bo so, har kǝramiyamaro yidduwi! 9 Ra, jirenambuwu nodo bargaa Alayen warasa cawandiwaworo nonuwwi wa? Bare jambaduwwi! Am diwi, bi sǝnǝm gawu, bi kǝnjǝnawu, bi kamukamu, bi luttuwu, 10 bi barwuwa, bi mangarduwu, bi mbalwu, bi raraduwu, bi jambawu fima nodo bargaa Alayea warasajaiwawo. 11 Calan laandoma ngai. Amma nayia kasalnjana, tayirro walluwwa, koro cu Kǝmande Isa Almasiwuye-a Ruhu Alande-ayen jirewuro walluwwa.

Tiyindolan Alaro daraja yowo!

12 «Awo samma wuro amardǝgǝna,» nuwi, amma awo samma gǝni faidaa wo. «Awo samma wuro amardǝgǝna,» amma wu kollǝkke awima sunodiwawo. 13 «Kǝmbodǝ curoye, curo ye kǝmboye,» nuwi, koro Ala tayi yindisoa baworo cǝdi. Tiyidǝ awo kǝnjǝnaye gǝni, tidǝ Kǝmandeye, koro Kǝmande ye tiyiye. 14 Ala karmolan Kǝmadǝa cǝsangǝna, koro andi yea kǝnduwonjun sasangi. 15 Tiyindodǝ nasha Almasiwuyero nonuwwi wa? To, nasha Almasiwuye ngokke nasha jawarrero dikki wa? A'a, tǝmmaro ngai gǝni! 16 Ra, kam jawarro kǝldǝgǝnamadǝ ti-a rokko tiyi fallo waljanaro nonuwwi wa? Akko awo kitawu wuljǝnadǝ: «Tayi yindiso tiyi fallo waljai.»† 17 Amma kam Kǝmandero kǝldǝgǝnamadǝ ti-a rokko ruhu fallo waljai. 18 Kǝnjǝnaro kadǝnowo! Biwu kam cǝdǝna samma deya tiyiyen kǝrga, amma kǝnjǝnama tiyinjumaro biwu cǝddi. 19 Ra, tiyindodǝ fado Ruhu Alaye, tidǝ nayin dǝgana, koro Alayen isiro nonuwwi wa? Nayidǝ kaando gǝni, 20 Ala nayia tamanlan njasuwuna. Adǝ nangaro tiyindolan Alaro daraja yowo!

JAAWU BULUSSE KƎLA AWO TIRO RUWUJAANADƎYEN

7

Kǝla larusa so, niya soyen

1 Kǝla awowa wuro ruwusuwwadǝyen: «Kongwaye kamu ngodunambudǝma ngǝla wo.» 2 Amma kǝnjǝna wadaro, kongwa fi yaye kamu ngojo, koro kamu fi yaye kwa cǝdo. 3 Kwadǝ kamunjuro wajipnju co, koro kamudǝ ye kwanjuro ngai cǝddo. 4 Kamudǝ tiyinjulan kǝnduwonju bawo, kǝnduwodǝ mukko kwanjuyen kǝrga. Ngaima kwadǝ ye tiyinjulan kǝnduwonju bawo, kǝnduwodǝ mukko kamunjuyen kǝrga. 5 Bare wundundoma kamanjuro tiyinju dapcǝgǝnni, sai kasadduwe kawu ganaro kǝlando moduwa deworo faiduwiro kajia, daji kallo waldǝnowo, bare kǝlaɍiwonambundo nangaro Yiwulis nayia jaramnjanniro. 6 Adǝa wuldunidǝ, wada gǝni, jawal laa.

7 Am samma wu gairo waljaiya raakkǝna, amma kam fi yaye na Alayen kǝnjonju cǝmowona, laa ngai, laa ye ngai. 8 Am kamu cadanni-a kamuwa kwa faccaanaa-adǝro wulgǝkki, naptu wu gailan dasaanama tayiro ngalwo. 9 Amma rakcane kǝlanja caɍiwiwawoa, niya cado, jarawadǝroa niya diodǝma ngalwo.

10 Am niya cadǝnadǝro wada adǝa yikki, wu gǝni, amma Kǝmande: Bare kamudǝ kwanju-a faidanni. 11 Amma kwanju-a faidanaro walyenoa, niya bawoa napco, bi kwanju-a soloda. Koro kwadǝ ye bare kamunjua dǝpcǝnni.

12 Am gapcanadǝro wuma adǝa wulgǝkki, Kǝmande gǝni: Kǝrami laa kamu Isaa gama gǝni cǝdanaa, koro kamudǝ ti-a rokko naptu kasaccǝnaa, bare kamudǝa dǝpcǝnni. 13 Koro kamu laa kwa Isaa gama gǝni cǝdanaa, koro kwadǝ ti-a naptu kasaccǝnaa, bare kwadǝa wajǝnni. 14 Awoa kwa Isaa gama gǝnidǝ kamunjuyen tayirro waljǝna, koro kamu Isaa gama gǝnidǝ kwanjuyen tayirro waljǝna. Adǝ gǝnia, yallando tayir gǝni, amma ngainin tayidǝ tayir. 15 Amma ti Isaa gama gǝnidǝ faidu kirawoa, faida. Ngairo walyenoa, kǝrami kongwa bi kamudǝ tikkerǝnni, awoa nanlewan dǝgaro Ala nayia bowongera. 16 Ni kamu, ndayin gǝle kwanǝmba yikkagǝmiro nonǝmi? Koro ni kwa, ndayin gǝle kamunǝmba yikkagǝmiro nonǝmi?

Wundu yaye naptunjun dǝga!

17 Biya wundu yaye, Ala tia bowojǝnadǝ gai, naptu duwon Kǝmande tiro amarjǝgǝnadǝlan dǝga. Adǝma wada jama Isaa gawu sammayero yikkidǝ wo. 18 Kam duwon sa tia bowojanalan kajanjuadǝ,* bare kajadǝnniro waljǝnni. Ti jǝmbǝlǝmlan bowojanadǝ,† bare kajadǝnni. 19 Kajadǝ awima gǝni, kajanambudǝ ye awima gǝni, wada Alaye ga faidaa wo. 20 Wundu yaye naptunju sa tia bowojanadǝyen dǝga. 21 Ni kaɍea duwon bowongeraa, bare suwoldǝmmi, amma dama nankam kǝlaye fandǝmia, faidadǝne. 22 Kam ti kaɍea duwon Kǝma tia bowojǝnadǝ, na Kǝmayen ti nankam kǝlaye cǝdana. Jiɍi adǝgainin kam duwon Kǝma tia nankam kǝlayea bowojǝnadǝ, ti kaɍea Almasiwuye. 23 Ala nayia tamanlan njasuwuna, bare kaɍea kambero walluwwi. 24 Kǝramiya, wundu yaye naptu duwon Ala tia bowojǝnadǝn na Alayen dǝga.

Kǝla am kamu cadanni-a kamuwa kwa faccaanaa-ayen

25 Kǝla ferowa kwa nojanniyen wada Kǝmandeye takkǝni, amma kam duwon kanjimaɍi Kǝmandeyen amannadǝ gai, kuroni yikki. 26 Awo rukkidǝ tima suwol kǝrmayedǝro ngai naptudǝma kambo ngalwo. 27 Ni kamuaa, bare faidu manǝmmi. Kamu bawoaa, bare kamu ngonǝmmi. 28 Amma kamu ngonǝmiro walyenoa, biwu dimmi. Koro fero kwa nojǝnni kwa cǝdiro walyenoa, biwu cǝdǝnni. Adǝ yaye am ani gai dunia adǝn bone casai, amma wudǝ adǝro kanuwiya, raakko.

29 Kǝramiya, awo wullǝkkidǝ: Sa karǝnjǝna. Kua adǝn fuwun am kamu cadanadǝ kamu cadanni gairo walja, 30 am cesiridǝ ye cesiriwawo gairo walja, am karwukǝji cadidǝ ye karwukǝji cadiwawo gairo walja, am casuwidǝ ye awima cadanni gairo walja, 31 koro am dunia adǝn faidadaidǝ ye tiro duno cadǝnni gairo walja, alama dunia adǝye baworo tǝdi nangaro.

32 Nayi suwol bawoaro walluwiya, raakko. Kam kamu cǝdannidǝ awowa Kǝmayero suwolde jiɍi cǝde ardiyanju cuwandoro maji. 33 Amma kam kamuadǝ kǝla awowa dunia adǝyero suwolde jiɍi cǝde ardiya kamunjuye cuwandoro maji, 34 hangalnju yaktǝna. Koro kamu kwa bawoadǝ-a fero kwa nojǝnnidǝ-a kǝla awowa Kǝmandeyen suwoldai, tiyi yelan, ruhu yelan tayir napcaro. Amma kamu kwaadǝ kǝla awowa dunia adǝyero suwolde jiɍi cǝde ardiya kwanjuye cuwandoro maji. 35 Adǝa wuldunidǝ, katkun gǝnaduwuro gǝni, nayia banaduwuro, naptu jussǝna dewo, hangal yaktǝnnin Kǝmandea gaiworo.

36 Kam laa tǝmajinjuro awo jussǝnni cǝddiro tǝmajǝnaa, koro jauro mǝradunjua duwon lamardǝ ngai wajipcǝnaa, awo cǝraanadǝa cǝdo, niya cado, biwuro waljiwawo. 37 Amma kam curo karwunjuyen nia dunoa ngojǝna, tiro dolero waljǝnni, rawonju, koro tia tǝmajinju gai roduro karwunjun nia ngojǝnadǝ, awo ngǝla cǝdi. 38 Jiɍi adǝgainin kam tǝmajinju ngojǝnadǝ awo ngǝla cǝdi, koro kam ngojǝnnimadǝ adǝa kojǝna cǝdi.

39 Kamudǝ kwanju roaa tiro kǝllaada, amma kwadǝ bawoyenoa, rakce kam cǝraanaa niyaji, amma Kǝmaa gamaro waljo. 40 Amma wuyenna ngai naptudǝma tiro bargaa wo, koro kuronin wu yelan Ruhu Alayea.

8

Kǝla da sǝnǝmbo tinayen

1 Kǝla da sǝnǝmbo tinayen, andi samma ilmu taiyenaro noniyena. Ilmudǝ kamba fujiyi, amma kǝrawodǝ dunoaro cǝdi. 2 Kam duwon kǝlanjua awo laa nojǝnaro ngoyenoa, koroma jiɍi wajipcǝnadǝ gairo nojǝnni, 3 amma kam laa Alaa kirawoa, Ala tia nojǝna.

4 To, kǝla da sǝnǝmbo tinaa ngǝroyen, sǝnǝm dunialan awima gǝni ye, Ala tilodǝro kajia, gade bawo yero noniyena. 5 Awoa alawa laa same yen kal, cidiya yen kal mbeji cani yaye, alawa kada-a kǝmawa kada-a mbejidǝ gai, 6 adǝ yaye nanden Aladǝ tilo, ti Bawa, tilan awi yaye isi, ti nangaro kǝrgaiye, koro Kǝmande Isa Almasiwudǝ ye tilo, tiyen awi yaye isi, tiyen kǝrgaiye.

7 Amma am samma gǝni ilmu adǝa cada. Laanja gumkiyaa caɍinadǝro har kǝrmaro da jagariya, sǝnǝmbo tinadǝ gairo jagari, koro karwunja kibbajǝnnidǝ tayir gǝniro walji. 8 Kǝmbo gǝni sasakke Alaa karǝnniye. Bo waniyea, tǝgǝrdiyewawo. Buiyea, tǝrgaiyewawo.

9 Amma hangal gǝnanowo, bare nankam kǝlayendo adǝ am lawudǝa cakke taljanni. 10 Kam laa karwunju kibbajǝnni duwon ni ilmuadǝ fado sǝnǝmben masǝna dimi ngiroa, adǝ cakke da sǝnǝmbo tinaa jǝgǝriwawo wa? 11 Ngainin kǝla ilmunǝmben kǝrami lawu duwon ti nangaro Almasiwu nunadǝ facciyi. 12 Kǝramiyandoro biwu ngainin yidduwiya, koro karwunja kibbajǝnnidǝa lorunuwiya, Almasiwumaro biwu kidduw. 13 Adǝma nangaro da ngǝrodǝ cakke kǝramini taljiro walyenoa, gadero da ngǝrǝkkiwawo, bare kǝraminia yakkǝkke taljǝnniro.

9

Awo kǝngayambaro amardǝgǝna

1 Wu kambe, gǝna? Wu kǝngayam, gǝna? Isa Kǝmandea rukkǝni wa? Nayima gǝna kidani Kǝmandelan dikkǝnadǝ wo? 2 Am gade nankǝngayammidǝa kasaccaiwawo yaye, fagat nandon wu kǝngayam, Kǝmandelan nayima tawa* nankǝngayammi tabbacciyidǝ wo. 3 Adǝma awo am ayau gǝnasagaidǝro kalangǝkkidǝ: 4 Kǝnduwo kǝmbo-a kǝnja-a fandoye† taiyende wa?

5 Kǝnduwo kamunde Isaa gama-a rokko bǝlawuroduye kǝngayamba gade so, yaanawa Kǝmaye so, Kefas so cadidǝ gai taiyende wa? 6 Wu-a Barnabas-a runde wa kǝnduwo kida dionambuye taiyende wo? 7 Wundu ngalte yaye kida sojiye cǝdi duwon wuɍinjulan ambadidǝ? Wundu ya inabbe kokci duwon tadanju caiwawodǝ? Wundu lǝmanna cǝneyi duwon kiam lǝmannayedǝa caiwawodǝ? 8 Kǝla mana kamben wa awo ania wullǝkki? Attaura ye ngai wuljǝnni wa? 9 Akko awo Attaura Nawi Musayen ruwuwadadǝ: «Bare dalo wastu cǝdi duwon cinjuro cambu yakkǝmmi.»† Ala daloro wa lambonjua wo? 10 Fagat andi nangaro adǝa wulji, mare? Aaa, andi nangaro awo adǝ ruwuwada: «Baremadǝ tǝmanjualan bare cǝdo, wastumadǝ ye nuwanju cuwandiro tǝmajo cǝdo.» 11 Awowa Ruhuye karwundolan nadiyenadǝ, awo duniaye nandon kaladundedǝ awo laa kura wa? 12 Am gade kǝnduwo nuwanja nandon mowoye cadanaa, andidǝ tayia kojǝnaro taiyena, gǝna? Adǝ yaye kǝnduwo adǝlan faidadiyende, curo jǝktu fiyen yaye mǝrniye, bare kawuɍi kǝji Almasiwuyedǝro takkal fima yakkiyendero.

13 Am kida Fado Alayen cadidǝ kǝmbo Fado Alayen jawui, koro am laya duwaduramnin kida cadidǝ nuwanja laya duwaduramdǝlan cawandiro nonuwwi wa? 14 Jiɍi adǝgai Kǝmande wada ce am kawuɍi kǝji mawodumaso kida kawuɍi kǝjiyen awo kǝndǝgainjaye cawando cǝnna. 15 Amma wudǝ kǝnduwo aniye falnjamalan faidadǝkkǝni, koro nuwani fandoro gǝni awo ania ruwunǝkki. Awulo boni cattuluwiro nukkǝnama ngalwo. 16 Kawuɍi kǝji wuldunidǝ dalil awulo boye gǝni, wuldunjudǝ wajimsǝgǝna. Kawuɍi kǝjidǝa wullǝkkiwaworo walyenoa, kuttuni! 17 Awo adǝa rawonin dikkia, alwasi fandǝkki, amma rawonin gǝnia, nanwakkil mukkoniro casakkǝna. 18 To, awi gǝle alwasini wo? Kawuɍi kǝji wullǝkkidǝa kǝnduwo duwon kawuɍi kǝji adǝ sinadǝn faidadǝkkǝnin dero kǝnjoro.

19 Na am sammayen wu kambe duwon, ngǝwunjaa mowokkoro kǝlania kaɍea tayi sammayero kalakkekko. 20 Na yaudiyayen, yaudiya njǝkkawo cawandoro, yaudi gairo walyekko. Na am fǝrdu wada Attaurayen dasaanayen, wu kǝlani fǝrdu wadayen dǝgakkǝni yaye, kam fǝrdu wadayen dǝgana gairo walyekko, am fǝrdu wadayen dasaana njǝkkawo cawandoro. 21 Am wada cadannidǝa mowokkoro, wu ye kam wada cǝdanni gairo walyekko, amma wudǝ kam wada Alaye cǝdanni gǝni, fǝrdu wada Almasiwuyen kǝrgakko. 22 Na am lawuyen lawuro walyekko, tayi lawudǝ njǝkkawo cawandoro. Adǝgaima na am sammayen awo sammaro wallǝkkǝna, jiɍi fin yaye laanjaa yikkagǝkkoro. 23 Kawuɍi kǝji nangaro ani sammaa dikki, tilan nuwani fandǝkkoro.

24 Curo ngǝrǝm siyen ngǝrǝmgu samma ngǝrǝmjai yaye, tilo lon ladadǝa cuwandiro nonuwwi wa? Jiɍi diwe fanduwiro ngǝrǝmmowo! 25 Am bikkelan ngǝnǝptaidǝ jawal samman kǝlanja caɍiwi. Tayidǝ aɍiawu kǝnnasarre dǝgaiwawo moworo adǝa cadi, amma andidǝ aɍiawu sawisoro dǝgai moworo diye. 26 Wudǝ kam na leduye bawo gairo gǝni ngǝrǝmmǝkki, koro dambenidǝ kam kasam bakci gairo gǝni bangǝkki, 27 amma bare ngawo kawuɍi am gadero wulgǝkkǝnayen wu kǝlani curonjan baworo wallǝkkǝniro tiyini jauro ngǝnǝmmǝkke kǝlani ɍiwukki.

10

Misal kǝla tuɍu Israyilawuyen

1 Kǝramiya, adǝa nonuwiya, raakko: Kaariyande samma cidiya fofouyen dasaana, tayi samma bǝrǝm faljane kojana, 2 koro tayi sammaro curo fofoudǝ-a bǝrǝmdǝ-ayen kasala cadde Nawi Musaro kǝlyeyera. 3 Tayi samma kǝmbo Ruhuyedǝmaa gewo, 4 koro tayi samma kǝnja Ruhuyedǝmaa kesa, awoa kau Ruhuye tayia jǝgaidǝyen casana, kau adǝ tima Almasiwu wo. 5 Adǝ yaye Ala ngǝwunjaye kǝjinja fanjǝnni, koro karaa dǝɍiro kaminnjaa tataryeyeno. 6 Lamarra ani andiro misallo walseyera, jiɍi awo diwi mangarjanadǝ gai, bare mangarniyendero. 7 Bare sǝnǝm gawu amnja laa gairo walluwwi, kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Jamadǝ kǝmbo-a kǝnja-aro napkera, koro bikke randoro ciyera.»† 8 Bare kǝnjǝna diyende, amnja laa cade yim falnin am dǝwu findin yakkun sanunadǝ gai. 9 Bare Almasiwua jarammiyende, amnja laa cade kadiya tayia ceyesǝnadǝ gai. 10 Bare karwukutta fǝlenuwwi, amnja laa cade siduwuma tayia sijǝgǝnadǝ gai. 11 Lamarra ani tayiro misallo wakkajaana, koro sǝmonde kasturo ruwuyera, andi duwon sa njeroramben dǝgaiyenadǝ.

12 Adǝ nangaro wundu duwon ti daadaro tǝmajǝnadǝ bare curǝnniro hangal gǝnajo! 13 Jaraptu am sammaa cuwandǝna gǝnia, jaraptu fima nayia njawandǝnni. Ala amanma, kolje dunondo kojǝnaro jaramnjaiwawo, amma jaraptu isiya, ranguwe nedduwiro jawal luwoye njadi.

Kǝla sǝnǝm gayen

14 Adǝ nangaro, kǝrawowuni, sǝnǝm garo kadǝnowo! 15 Nayiro am hangalla gairo jandenjagakki. Nayi kǝlando awo wullǝkkidǝa sharanowo! 16 Kǝnjaram bargaa ti nangaro Alaa wuseniyedǝ, tilan gǝna bu Almasiwuyero kǝldiyiye? Koro burodi fǝsangiyedǝ, tilan gǝna tiyi Almasiwuyero kǝldiyiye? 17 Burodi fal dǝgadǝ, andi ngǝwu yaye, tiyinde falma, awoa andi samma burodi faldǝa ngǝriye. 18 Israyilawua tangowo: Tayi laya jagaridǝ laya duwaduramdǝro kǝldaana, gǝna? 19 To, awi wullǝkki? Da sǝnǝmbo tinadǝ-a sǝnǝmdǝma-a awo laa wo? 20 A'a, amma layanjadǝ Alaro gǝni, sedannaro duwajagai. Sedannaro kǝldǝgǝwiya, raakkǝni. 21 Ranguwe kǝnjaram Kǝmaye-a kǝnjaram sedannaye-ayen yawwawo. Ranguwe tewur Kǝmaye-a tewur sedannaye-alan masǝna diwwawo. 22 Ra, yakkiye Kǝmaa nandǝɍi cǝdai? Tia dunon koniyena wa?

Awin yaye daraja Alaro tio!

23 «Awi yaye amardǝgǝna,» amma awo samma gǝni faidaa wo. «Awi yaye amardǝgǝna,» amma awo samma gǝni kamba dunoaji. 24 Wundu yaye awo ngǝla kǝlanjuro gǝni, am gadeyero majuwo! 25 Awo haumadin caladi sammaa buiwo, bare saɍiwu karwuye nangaro kǝlanjun kokoruwwi, 26 «Dunia-a awowa curonjun dasaana samma-a Kǝmandeye,»† nangaro. 27 Kam laa Isaa gama gǝni nayia donjane kasadduwe lenuwiya, awo fuwundoro casakkǝna sammaa buiwo, bare saɍiwu karwuye nangaro kǝlanjun kokoruwwi. 28 Amma kam laa nayiro: «Adǝ sǝnǝmbo tina,» cǝnia, kam nayiro isanonjaanadǝ-a saɍiwu karwuye-a nangaro bare buwwi. 29 Karwu kaando gǝni, kaanju wullǝkki. Awiro gǝle saɍiwu karwu kam gadeye nankam kǝlayeni sharaji? 30 Alaa wusenǝkke bukkia, awiro gǝle kǝla awo duwon ti nangaro Alaa wusenǝkkǝnadǝyen wua sharasai?

31 Buwi yen kal, yawi yen kal, awo diwi samma yen kal, awi yayea daraja Alayero dewo. 32 Bare yaudiya-a yaudiya gǝni-a jama Alaye-aa yakkuwe taljanni, 33 wu ye jawal fin yaye ardiya am sammaye makkidǝ gai. Awoa wuro gǝni, am ngǝwuro awo faidaa makki, njǝkkawo cawandoro.

11

1 Halnia gaiwo, jiɍi wu ye hal Almasiwuyea gakkidǝ gai.

Kǝla Alaro ambǝttuwu-a kǝla jakta-ayen

2 Awi yayen wua tansuwe alamdu jiɍi nayiro njaddǝkkǝnadǝa ngǝlaro gawi nangaro nayia wusenjakki. 3 Adǝ yaye awo adǝa nonuwiya, raakko: Fuwuma kongwa sammayedǝ tima Almasiwu wo, fuwuma kamuyedǝ tima kwanju wo, koro fuwuma Almasiwuyedǝ tima Ala wo. 4 Kongwa duwon moduwa bi nawinawi kǝla jakkadaa cǝdidǝ fuwumanjua nanguro cakki. 5 Amma kamu duwon moduwa bi nawinawi kǝla kaadaa cǝdidǝ fuwumanjua nanguro cakki, kǝlanju tǝlarǝna-a kal wo. 6 Awoa kamu kǝlanju jakciwawoa, gǝrǝpca. Kǝla gǝrǝptu bi larodǝ na kamuyen awo nanguyea, kǝlanju jakco. 7 Kongwaye kǝla jaktudǝ jussǝnni, ti camuno-a daraja-a Alaye nangaro, amma kamudǝ daraja kongwaye. 8 Awoa kongwa gǝni kamuyen culuwo, amma kamu kongwayen culuwo. 9 Koro kongwaa gǝni kamu nangaro alakca, amma kamudǝa kongwa nangaro alakca. 10 Dalil adǝro alama kǝnduwoye kǝlanjun gǝnadudǝ malaiyawa nangaro kamuro wajipcǝgǝna.

11 Adǝ yaye na Kǝmandeyen kamudǝ kongwa-a faiyada gǝni, kongwadǝ ye kamu-a faiyada gǝni. 12 Jiɍi kamudǝ kongwayen isǝnadǝ gai, kongwadǝ ye tambo kamuyen isi, adǝgaima awi yaye Alayen isi.

13 Nayi kǝlandoma sharanowo: Kamu kǝla jakcǝnnin Alaa cuworidǝ jussǝna wa? 14 Kǝla kǝndǝgai duniayen, kongwaye kanduɍinju kuruwua tiro awo nangua yaye, 15 kamuye kanduɍinju kuruwuro ɍijiya, tiro awo darajaye, gǝna? Awoa kanduɍinjudǝa jakturam gairo tiro cadǝna. 16 Kam laa kǝla adǝyen kambiwudu cǝraanaa, alamdu gade taiyende, jama Alaye gadegadeso ye cadanni.

Cammonja ngǝla gǝni

17 Amma kǝla wada adǝyen nayia wusenjakkiwawo, serro gǝni, sernamburo captuwi nangaro. 18 Burwon cammo jama Alayero captuwiya, kattendon yaktuwwa cani fakkǝna, koro gana jirero ngokkǝna. 19 Ai, sai kattendon yaktuaro waljiya, ngainin am curondon ardiyadadǝ nowadaro waljai! 20 Ase, sa captuwiya, masǝna Kǝmaye gǝni buwi. 21 Sa masǝnadǝyen wundundo yaye namuje kǝmbonju ngoje juwui, ngainin kam laa kǝnaa, kam laa ye sagarandǝna. 22 A! Kǝmbo-a kǝnja-adǝro fanndo bawo wa? Ra, jama Alayero rudu gǝnagǝwe am awima cadannidǝa nanguro yakkuwi? To, awi gǝle nayiro wulnjagakki? Nayia wusenjakki? A'a, kǝla adǝyen nayia wusenjakkiwawo.

Masǝna Kǝmaye

23 Awo Kǝmandeyen mowokkǝnadǝa nayi yero njaddǝkkǝna: Kǝmande Isa bune tia sǝrǝccaanadǝn burodi ngoje 24 Alaro ardiyenniya, fǝsakce: «Adǝ tiyini nayi nangaro tinadǝ. Wua takturo adǝa dewo!» cǝnna. 25 Jiɍi adǝgainin koro ngawo masǝnayen kǝnjaram ngoje: «Kǝnjaram adǝ aman bǝɍin bunilan ndǝpkada. Yimbi yaye tia yawiya, wua takturo dewo!» cǝnna. 26 Awoa yimbi yaye burodidǝa ngǝruwe kǝnjaramdǝyen yawiya, karmo Kǝmandeye mawonuwi, har kawu walde isiro.

27 To, kam jiɍi jussǝnnin burodidǝa jǝgǝri bi kǝnjaram Kǝmayen caidǝ tiyi-a bu-a Kǝmandeyero biwu cǝddo. 28 Wundu yaye kǝlanju jarapco duwon, ngainin burodidǝa jǝgǝro, kǝnjaramdǝ yen ca. 29 Awoa kam tiyi Kǝmayea asujǝnnin jǝgǝri bi caidǝ, bonju-a kǝnjanju-ayen wowom kǝlanjuro gǝrjiyi. 30 Adǝmaro curondon am ngǝwu duno bawoa ye, dondi ye, kada ye sanuna. 31 Jiremaro kǝlande jarammiyero walyenoa, andiro shara saddiwawo, 32 amma Kǝmadǝ andiro shara saddiya, andia jawallo sasakki, ngainin am duniaye-a rokko andiro wowom gǝnasagaiwawo.

33 To, kǝramiyani, masǝna dioro captuwiya, wundu yaye kamanjua gurejo. 34 Kam laa kǝnanjuaa, fadon juwo, ngainin captuwiya, nayiro shara njaddiwawo. Waldǝkke isǝkkiya, kǝla awo gapcǝnadǝyen gala yikki.

12

Kǝla kǝnjowa Ruhu Alayen

1 Kǝramiya, kǝla kǝnjowa Ruhu Alayen, curo nanjayillen dǝgawiya, raakkǝni. 2 Sa nayi kǝrdiyadǝn, kolluwe jawal sǝnǝmba mana cadiwawoyero tǝmbalnjaanaro nonuwwa. 3 Adǝmaro nayiro isanonjagakki, wundumaye Ruhu Alayen: «Isa baskuwada,» cǝniwawo, koro Ruhu Alayen gǝnia, wunduma rakce: «Isama Kǝma wo,» cǝniwawo.

4 Kǝnjo jiɍi jiɍi mbeji, amma Ruhudǝ falma, 5 kida jiɍi jiɍi ye mbeji, amma Kǝmadǝ falma, 6 koro kǝndo jiɍi jiɍi ye mbeji, amma Aladǝ falma, ti duwon tayi sammaa am sammalan kidajidǝ. 7 Faida jamaye nangaro Ruhu Alaye kam fi yayen kǝnjo laan fǝledi. 8 Kam laaro Ruhudǝyen mana nanrashiduye cadi, laa yero Ruhudǝyeman mana ilmuye cadi, 9 laa yero Ruhu faldǝyeman kambǝrse cadi, laa yero Ruhudǝyeman kǝnjowa amba ngaduye cadi, 10 laa yero awo ajabba ajabba dioye, laa yero nawinawi dioye, laa yero ruhuwaa gayirduye, laa yero tǝlam jiɍi jiɍi wulduye, laa yero tǝlamba fisarduye. 11 Ruhu faldǝma awo ani sammaa kidaje kam fi yayero kǝnjo kalkallo ci, jiɍi cǝraanadǝ gai.

Tiyidǝ falma, nasha gadegade kada

12 Jiɍi tiyidǝ falma, nashawanju kada, koro nashawa tiyiye samma ngǝwu duwon, tiyidǝ falmadǝ gai, Almasiwudǝ ye ngai. 13 Yaudi yen kal, yaudi gǝni yen kal, kaɍea yen kal, kambe yen kal, Ruhu faldǝyen andi sammaro kasala sadde tiyi faldǝro kǝlseyera, koro andi sammaa sasakke Ruhu faldǝyeman kiaye.

14 Awoa tiyidǝ nasha fal gǝni, kada. 15 Siye: «Wu mukko gǝni nangaro, wu nasha tiyiye gǝni,» cǝnia, adǝ cakke nasha tiyiye gǝniro walji wa? 16 Koro sǝmoye: «Wu sim gǝni nangaro, wu nasha tiyiye gǝni,» cǝnia, adǝ cakke nasha tiyiye gǝniro walji wa? 17 Tiyidǝ samma simba, sǝmon fandudǝ ndaran? Samma sǝmoa, kinjan fandudǝ ndaran? 18 Amma Ala kǝla rawonjuyen nasha fi yayea tiyilan gǝnayeno. 19 Tayi samma nasha falla, tiyidǝ ndaran? 20 Awoa nashawadǝ kada, amma tiyidǝ falma.

21 Sim rakce mukkoro: «Nin mǝraduni bawo!» cǝniwawo, kǝla ye rakce siro: «Nin mǝraduni bawo!» cǝniwawo. 22 Ngai gǝni, amma nashawa tiyiye lawuro caruidǝ jauro faidaa. 23 Nashawa tiyiye duwon ruwadaro ngoniyenadǝro jauro daraja yiye, koro nashawande nanguadǝro ngǝlaro kissiyiye, 24 nashawande kuroro ngǝladǝro sai awo laa tǝddiya gǝni. Amma Ala tiyidǝa alakce nashawa daraja bawoadǝro jauro daraja kaino, 25 bare tiyilan yakta wakkajǝnni, amma nashawadǝ kattenjaro kissaa. 26 Nasha laa jau fanjiya, nasha samma ye rokko jau fanjai. Nasha laa daraja cuwandiya, nasha samma ye rokko kǝji fanjai.

27 Nayidǝ tiyi Almasiwuye, wundundo yaye tiyidǝye nashanju. 28 Koro Ala curo jamanjuyen burwon kǝngayamba galajǝna, kǝnyindiyen nawiya, kǝnyakkuyen malǝmba, ngawo adǝyen kǝnjo awo ajabba ajabba dioye, daji kǝnjowa amba ngaduye so, banaduwuye so, nodoye so, koro kǝnjowa tǝlam jiɍi jiɍi jandeduye so. 29 Tayi samma kǝngayamba wa? Samma nawiya wa? Samma malǝmba wa? Samma awo ajabba ajabba cadi wa? 30 Samma kǝnjo isangaduwuye cadana wa? Samma tǝlambalan jandejai wa? Samma fisarjai wa? 31 Amma kǝnjowa ngalwodǝa jauro rawowo! Koro nayiro jawal awi yayea kojǝnaa fǝlenjagakki.

13

Jawal kǝrawoye

1 Tǝlamba ambe-a malaiyawaye-alan jandenǝkki yaye, amma kǝrawo wulan baworo walyenoa, wudǝ nuktu suye kalala ngǝwua bas. 2 Koro nawinawi dikke asǝr-a ilmu-a sammaa asukke kambǝrse har kau kuruwu sǝnaktuye takkǝna yaye, amma kǝrawo wulan baworo walyenoa, wudǝ awima gǝni. 3 Koro kǝndani takkǝna sammaa sadaaro yikke tiyini ye warduro sǝrǝtkǝkki yaye, amma kǝrawo wulan baworo walyenoa, riwani bawo.

4 Kǝrawodǝ kanadia ye, serra ye. Kǝrawodǝ, nandǝɍi tia cǝdaiwawo, awulo juwuiwawo, rokura ye cǝdiwawo, 5 tidǝ awima candǝnni cǝdiwawo, kǝlanjuro majiwawo, duwan gǝrgajiwawo, awo diwi karwun rojiwawo, 6 tidǝ kǝla nandiwiyen karwukǝji fǝlejiwawo, amma kǝla awo jireyen karwukǝji fǝleji. 7 Kǝrawodǝ awo sammaa gawurji, awo sammaa mǝrsaji, awo samman tǝmaji, awo samman necci.

8 Kǝrawodǝ tǝmmaro ceriwawo. Nawinawi diodǝ, baworo walji. Tǝlamba gaden mana diodǝ, ceri. Ilmudǝ, baworo walji. 9 Awoa ilmundedǝ ye cinjua, koro nawinawindedǝ ye cinjua, 10 amma awo kalkaldǝ isiya, sadǝn awo cinjuadǝ baworo walji. 11 Gananilan jandenidǝ jande tadaanaye, hangalnidǝ ye hangal tadaanaye, koro tǝmanidǝ ye tadaanaye. Wurayekkǝniya, awowa tadaanayedǝa kolyekko. 12 Kǝrma misal kudǝramben gainin buji buji ruiye, amma sadǝn sim-a sim-alan ruiye. Kǝrma nodunidǝ cinjua, amma sadǝn Ala wua kalkallo nosǝnadǝ gai kalkallo nokki. 13 Kǝrma awo yakku ani dasayi: kambǝrse-a tǝma-a kǝrawo-a, amma tayi sammalan kǝrawodǝ tima kura wo.

14

Kǝla nawinawi-a tǝlam jiɍi jiɍi-ayen

1 Kǝrawo manowo, kǝnjowa Ruhu Alaye fando jauro rawowo, masammanno nawinawi dio. 2 Kam tǝlam gaden jandejimadǝ ambo gǝni, Alaro jandejiyi, awoa wunduma awo wuljidǝa asujiwawo, dalilnjudǝ Ruhu Alayen awowa asǝrre jandeji nangaro. 3 Amma kam nawinawi cǝdimadǝ ambo jandejiye tayia isadunoajiyi, karwunjaro duno ci, kǝrawolan ronja ye isabojiyi. 4 Kam tǝlam gaden jandejimadǝ kǝlanjuro duno ci, amma kam nawinawi cǝdimadǝ jama Isaa gawuro duno ci. 5 Nayi samma tǝlamba gaden jandenuwiya, raakko, amma adǝa kojǝnaro nawinawi diwiyama, raakko. Kam nawinawi cǝdimadǝ kam tǝlambalan jandejimadǝa kojǝna, kam laa fisarje jamadǝro duno ci gǝnia.

6 To, kǝramiya, nandoro isǝkke nayiro wahayi so, ilmu so, nawinawi so, alamdu solan gǝni, tǝlambalan jandengeyerakkoa, awi gǝle nayiro faidanju wo? 7 Awowa ro bawoa algaida bi kumbi gai kowonja kalkallo nukcaiwawoa, ndayin gǝle awo fujai bi jajaidǝ asudi? 8 Koro kangadi kalkallo fujaiwawoa, wundu gǝle kǝriwuro dabbardi? 9 Nayi ye ngai. Tǝlamndon mana kalkal gǝni diwia, ndayin gǝle awo wulluwidǝ asudi? Mana karaa dero yidduwi. 10 Dunian tǝlamba jiɍi jiɍi kada mbeji, koro tǝlam maananju bawoa falma bawo. 11 Adǝ nangaro tǝlambe maananju nokkǝniro walyenoa, kamdǝro kusottoro wallǝkkǝna, kamdǝ ye wuro kusottoro waljǝna. 12 Nayi ye ngai. Kǝnjowa Ruhuyedǝa fando jauro raawwa nangaro, awo jama Alayea isadunoajiyidǝa ngǝwuro manowo.

13 Adǝma nangaro kam tǝlam gaden jandejimadǝ kǝnjo fisarduye cuwandoro moduwa cǝdo. 14 Tǝlam gaden moduwa dikkia, ruhunidǝ moduwa cǝdǝna, amma hangalnidǝ awimaro faidajǝnni. 15 To, awi gǝle dikki? Ruhunin moduwa dikki, koro hangalni yen moduwa dikki. Ruhunin aiya njungoroye yekki, koro hangalni yen aiya njungoroye yekki. 16 Adǝ gǝnia, ruhunǝmlan Alaa wusenǝmiya, kam duwon awo ania nojǝnnidǝ awo wullǝmmadǝa asujiwawoa, ndayin gǝle wusedunǝmdǝro «Amin!» cǝni? 17 Ngǝlaro Alaa wusenǝmi yaye, kamanǝmdǝye karwunju dunoajiwawo. 18 Tǝlamba gaden jandedun nayi sammaa konjakkǝna nangaro Alaa wusenǝkki, 19 amma dawu jama Alayen kalma dǝwu mewu tǝlamlan wullǝkki yayero am gadea alammǝkkoro kalma uwuma hangalnilan wullǝkkiya, raakko.

20 Kǝramiya, kǝla hangallen bare yallaro walluwwi. Kǝla awo diwiyen yalla sananaro wallowo, amma kǝla hangaldǝyen rashiduwaro wallowo! 21 Akko awo Attauralan ruwuwadadǝ: «Kǝmandeye: “Jama adǝro am tǝlam gadeye-a ci kusottowaye-ayen jandegǝkki, amma adǝson wua kǝrǝnsaiwawo,” yeno.»†

22 Ase, tǝlambadǝ naptu alamaye cadi, Isaa gawuro gǝni, ganambuwuro, nawinawidǝ ye ganambuwuro gǝni, Isaa gawuro. 23 Adǝ nangaro, jama Isaa gawu samma captane tǝlamba gaden jandejai duwon, am awo ania nojanni bi Isaa gawu gǝni isane nadǝro ngasayia, nayia joɍiyaro ngonjaiwawo wa? 24 Amma cammodǝn am samma nawinawi cadi duwon, kam Isaa gama gǝni bi awo ania nojǝnni laa nadǝro ngayia, tayi samma nangaro ti biwumaro tabbatto noji, tayi samma nangaro shara tia cǝdai, 25 asǝr karwunjuye kaadaro walje, fǝdǝryero tǝmde Alaro ambǝcciye: «Jiremaro Ala dawundon!» cǝni.

Cammo jama Isaa gawuye sawiyada

26 To, kǝramiya, awi gai gǝle? Captuwiya, wundundo yaye aiya njungoroye bi alamdu, bi wahayi cuwudi, bi mana tǝlamlan cǝdi, bi fisarji. Awo samma jamadǝa isadunoajuworo tǝdo. 27 Am laa tǝlamlan jandejaia, bare yindi bi yakku kojǝnaro mana cadǝnni, fal fallen cado, koro kam laa fisarjo. 28 Fisarduma baworo walyenoa, wundunja yaye dawu cammodǝyen gǝm cǝdo, kǝlanju-a Ala-aro jandejuwo. 29 Nawiya yindi bi yakku mana cado, am gade ye manadǝa gayirja. 30 Wahayi laa kam gade nadǝn napkadaro bayindiyia, burwoye mana cǝdidǝ gǝm cǝdo. 31 Am samma caɍo, duno cawandoro, nayi samma ranguwe fal fallen nawinawi diwi. 32 Nawiya ruhunja nawinawiyedǝa caɍiwi, 33 awoa Aladǝ Ala hangalsangoye gǝni, Ala nanlewaye.

Jama muminna sammayen tǝdidǝ gai, 34 kamuwadǝ curo cammoyen gǝm cado, awoa jandedu tayiro amardǝgǝnni, amma Attaura ye wuljǝnadǝ gai, kǝngaaro napca. 35 Awo laaa nodu caraanaa, kwawanjaa fadon caworo. Curo cammoyen kamuye mana diodǝ jauro nangua. 36 Mana Alayedǝ nayilaman wa badiyeno? Ra, nayi rundomaa nanjaa? 37 Kam laa ti nawi bi tilan kǝnjo Ruhuyearo tǝmayenoa, awo ruwunjagakkǝnadǝ wada Kǝmandeye woro asujo. 38 Kam laa adǝa kistuwuro wajia, tiro kissagaiwawo.

39 To, kǝramiyani, nawinawi dio jauro rawowo, bare tǝlamba gaden jandedu dapkǝwwi, 40 amma awi yaye jiɍi jussǝna-a sawiyada-alan tǝdiro waljo.

15

Karmolan cidu Almasiwuye

1 Kǝramiya, kawuɍi kǝji wulnjagakkǝnadǝa isatannjagakki, kawuɍi kǝji duwon mowuwwa ye, kǝlanjun danuwwa ye. 2 Kawuɍi nayiro wulnjagakkǝnadǝa ronuwia, tilan njǝkkawo fanduwi. Adǝ gǝnia, bowu fatto kasadduwwa. 3 Awison fuwunno kawuɍi wu ye mowokkǝnadǝa nayiro njaddǝkkǝna: Kitawulan ruwuwadadǝ gai, Almasiwu biwuwande nangaro kano, 4 tia sittǝrayera, daji yimbe yakkua karmolan ciyeno, kitawulan ruwuwadadǝ gai. 5 Kefasso* fǝleyaada, koro tayi mewun yindindǝro,† 6 daji kǝramiya yer uwumaa kojǝnaro na tilon fǝleyaada. Ngǝwunja har kuro mbeji, amma laanja ro carǝmbǝna. 7 Ngawo adǝyen Yakubaro‡ fǝleyaada, koro kǝngayamba sammaro. 8 Daryerambo, kam sa cǝdǝnnin tambǝna gairo, wu yero fǝleyaada. 9 Kǝngayamba samman wuma gana wo, wu kǝngayamlan bowodu tikkǝni, jama Alayedǝa basarnǝkkǝna nangaro. 10 Amma awo wallǝkkǝnadǝ ser Alayen walyekko, koro serdǝa bowuro gǝni fǝlesuwo. Ai, kǝngayamba sammaa kojǝnaro ngǝnǝptǝkkǝna, amma wu gǝni, ser Alaye wulan dǝganadǝ. 11 Adǝ nangaro wuro bi tayiro walyeno yaye, akko awo mawoniye kasadduwwadǝ.

Karmolan cidu am sanunaye

12 To, Almasiwu karmolan cijǝnaro mawojaidǝ, ndayin gǝle amndo laa karmolan cidu bawo cani? 13 Amma karmolan cidu bawoa, Almasiwu ye cijǝnni. 14 Koro Almasiwu cijǝnniro walyenoa, mawodundedǝ ye bowu, kambǝrsendodǝ ye bowu, 15 har Alaro shedawu kattuwuyero walliyena, dalilnjudǝ Ala Almasiwua karmolan cǝsangǝna niyena, amma am sanuna karmolan cijaiwaworo walyenoa, ase tia cǝsangǝnni. 16 Awoa am sanunadǝ karmolan cijaiwawoa, Almasiwu ye cijǝnni. 17 Koro Almasiwu karmolan cijǝnnia, kambǝrsendodǝ faida bawo, koro yaye nayi curo biwuwandoyen. 18 Adǝgaima am Almasiwuye ro carǝmbǝnadǝ ye faccaana. 19 Dunia adǝ runjumaro tǝmande Almasiwuro kekkiyea, dunia samman andima awo njunoduye wo.

20 Amma jiremaro Almasiwu karmolan cijǝna, koro tayi ro carǝmbǝna sammayen tima burwon cijo. 21 Karmodǝ kamben isǝna nangaro, karmolan cidudǝ ye kamben kadio. 22 Am samma Nawi Adamlan sanuidǝ gai, ngainin samma Almasiwulan ro cawandi, 23 amma kǝwu kǝwuro, burwon Almasiwu, daji kǝndenjun am Almasiwuye, 24 ngawo adǝyen sa njerorambe cǝdi. Sadǝn Almasiwu maiya samma-a kǝrmai so, kǝnduwo so samma-aa baworo cǝde kǝrmaidǝa Ala Bawadǝro ci. 25 Awoa Almasiwudǝ har kawu Ala kǝladowanju sammaa cidiya sinjuyero cakkiro, sai kǝrmai cunodiya. 26 Kǝlado daryeye baworo waljidǝ tima karmo wo, 27 awoa: «Ala awo sammaa cidiya sinjuyero cakkǝna.»†

Amma tiye: «Awo sammaa cidiyanjuro cakkǝna,» cǝnnadǝ, farakko ti duwon awo sammaa cidiyanjuro cakkǝnadǝ dawun bawo. 28 Koro sa awo samma cidiyanjunno waljiya, daji Tadadǝ kǝlanju cidiya ti awo sammaa cidiyanjuro cakkǝnadǝyero walji, ngainin Ala awo samman awi yayero walji.

29 Ngai duwon, am duwon cuju am sanunayero tayiro kasala caddǝnadǝ, awi gǝle maananju wo? Ca jiremaro am sanunadǝ karmolan cijaiwaworo walyenoa, awiro cujunjaro kasala caddi? 30 Andi ye, awiro sa fi yaye tajirwan dǝgaiyenadǝ? 31 Tabbat, kǝla nayi kǝramiyaniyen Kǝmande Isa Almasiwulan awulo bonidǝ jiredǝ gai, yimbi yaye roni karmoro salamgǝkkǝna. 32 Bǝrni Afisayelan bundiya-a mǝldǝkkǝnadǝ, awi kǝla kuro kamben wuro faidanju wo? Ca am sanunadǝ karmolan cijaiwaworo walyenoa, «Nda buiyo yaiyo, baɍi nuiye nangaro.»† 33 Bare jambaduwwi: Am diwi-a dǝgadǝ hal ngǝla bannaji. 34 Hangalndoro waldǝnowo, biwu dio kollowo, nangunoworo wullǝkki: Laando Alaa nojanni.

Karmolan cidu tiyiye

35 Amma kam laaye: «Ndayin am sanunadǝ karmolan cijai? Koro tiyi jiɍi fia caluwi?» cǝne cuwori. 36 Ni hangal bawoa! Awo nadǝmmadǝ ɍijiwawo, sai nuiya duwon.

37 Koro awo nadǝmidǝ, kajim fuwun ɍijidǝa gǝni nadǝmi, kasuni runju, bi algamaye, bi awo gadeye. 38 Daji Ala tiro tiyi jiɍi cǝraanaro ci, kasuni fi yayero jiɍi kaanju ci. 39 Da tiyiye samma tilo gǝni, kambe runju, lǝmanne runju, ngudoye runju, buniye runju. 40 Tiyiya sameye mbeji, cidiye ye mbeji, amma daraja tiyiya sameye-a cidiye-a gadegade. 41 Daraja kǝngalle gade, kumballe gade, sillowuwaye gade, koro sillowuwadǝ ye darajanja gadegade. 42 Cinowo am sanunayedǝ ye ngai. Karmolan tǝnadǝna, ro njǝpciwawolan ciji. 43 Daraja bawoalan tǝnadǝna, darajaalan ciji. Duno bawoalan tǝnadǝna, dunoalan ciji. 44 Tiyi adamgǝnayelan tǝnadǝna, ruhulan ciji. Tiyi adamgǝnaye mbejidǝ, tiyi ruhuye ye mbeji. 45 Kitawulan ngai ruwuwada: «Nawi Adam kam burwoyedǝ alau roaro waljǝna.»† Adam daryeyedǝ ruhu ro njomaro waljo. 46 Amma awo ruhuyedǝ awo burwoye gǝni. Awo adamgǝnaye burwon isi, daji awo ruhuye. 47 Kam burwoye cidin tǝdǝnadǝ, ti cidiye. Kam kǝnyindiyedǝ, ti sameye. 48 Jiɍi kam cidiyedǝ gai, tayi cidiye ye ngai. Koro jiɍi kam sameyedǝ gai, tayi sameye ye ngai. 49 Jiɍi camuno kam cidiyedǝro walliyenadǝ gai, camuno kam sameyedǝ yero walliye.

50 Kǝramiya, awo wullǝkkidǝ tima tiyi-a bu-a nodo bargaa Alayea warasajaiwawo, awo nomadǝ ye ro njǝpciwawodǝa warasajiwawo. 51 Fannowo, asǝr laa wulnjagakki: Andi samma gǝni ro rǝmbiye,§ amma andi samma falladaro walliye, 52 sam falnin, kǝmǝt simben, nuktu daryeye kangadiyen. Awoa kangadidǝ nukci, am sanunadǝ karmolan cijane gadero njǝpcaiwawo, koro andi samma falladaro walliye. 53 Adǝgaima tiyi njǝpci adǝ gadero njǝpciwaworo waljo, koro tiyi noma adǝ gadero nuiwaworo waljo. 54 Sa duwon tiyi njǝpci adǝ gadero njǝpciwaworo walji, koro tiyi noma adǝ gadero nuiwaworo waljidǝn, daji awo kitawulan ruwuwadadǝ wakkaji: «Karmoa kǝnnasar cundǝna!»† 55 «Karmo, nda kǝnnasarnǝm? Karmo, nda kǝniwunǝm?»† 56 Kǝniwu karmoyedǝ biwu, koro kǝnduwo biwuyedǝ wada.

57 Ala ti duwon andiro Kǝmande Isa Almasiwuyen kǝnnasar sadidǝa wuseniyo! 58 Adǝma nangaro, kǝramiyani njaraakkǝnaso, dunoaro danowo, bare awima nayia tǝmbalnjanni, sawi yaye curo kida Kǝmandeyen fuwu buiwo. Nonowo, Kǝmandero ngǝnǝptundodǝ bowuro waljiwawo.

16

Kǝla wuɍi muminna Jerujalembero captuyen

1 Kǝla wuɍi muminnaro captuyen, wada jama Isaa gawu lardu Galatiyayero yikkǝnadǝ gairo, nayi ye dewo! 2 Mawuye yim burwoyea wundundo yaye kǝla riwanjuyen awo laa ajajo. Daji isǝkkiya, mǝradu awo laa captuye bawo. 3 Sa isǝkkiya, am mǝrsanuwwadǝa wotiya mukkonna juwagǝkke kǝnjondodǝa Jerujalembo caadi. 4 Ledunidǝ ye jussǝnaro walyenoa, daji tayi-a rokko leniye.

Bulusse nanjaro leduro mada

5 Ngawo lardu Makidoniyayen kokkǝnayen, nandoro isǝkki, lardu Makidoniyayen kokki nangaro. 6 Waneye nandon kawu ganaro bi nangǝɍimaro nammǝkki, ngainin ndara lekki yaye banasuwe bǝlawuro dikki. 7 Awoa kǝrma kodu dikki runjun gǝni kurondo raakko, dalilnjudǝ, Kǝmande amarseyenoa, kawu ganaro nandon dǝgakkiro tǝmani mbeji. 8 Amma har ngǝmǝri Fentikossero* bǝrni Afisayen nammǝkki, 9 cinna kida faidaaye wuro farakko fǝrǝmsǝgǝna nangaro, amma waduwu ngǝwua. 10 Timoti isiya, tiro kiskǝnowo ridu bawoaro dawundon napco, kida Kǝmandeye wu gai cǝdi nangaro. 11 Bare wunduma tia rujǝnni. Naniro isoro tia kǝlewan salammowo, kǝramiya-a rokko gurekki nangaro. 12 Kǝraminde Afolusdǝ, nandoro kǝramiya-a rokko lejaro jaumaro tia lowonǝkkǝna, amma kǝrma ledu sam cǝraanni. Dama cuwandiya, leji.

GALA-A LEWA-A DARYEYE

13 Faadaro dǝgaiwo, kambǝrsendon dunoaro danowo, karwundo gerowo, dunoaro wallowo. 14 Awo sammaa kǝrawolan dewo. 15 Istifanus-a am fannjuye-a burwon lardu Akayayen Isaa kasaccana ye, muminnaro kida njǝddoro duno cadǝna yero nonuwwa. Kǝramiya, nayia lowonjakkǝna, 16 am ani gai gaiwo, am ngǝnǝptane kida cadǝnadǝn kundenno.

17 Kǝnde Istifanus-a Fortunatus-a Akayikus-aye karwuni kǝjijǝna, dalilnjudǝ nayi bawo yaye, cujundoro waljana nangaro. 18 Awoa roni-a kaando-a jauro isabojaana. Am ani gairo bǝrsǝm yowo. 19 Jama Isaa gawu lardu Asiyayedǝ† lewanjai. Akila-a Ya Bilkisu-a ye jaumaro Kǝmande nangaro lewanjai, koro jama fannjan captaidǝ ye lewanjai. 20 Kǝramiya samma lewanjai. Kattendon lewa kǝrawoyen lewadǝnowo.

21 Wuma Bulus lewa adǝa mukkonilan ruwuyekko. 22 Wundu duwon Kǝmandea cǝraannidǝ, baskuwadaro waljo! Kǝmande, are!‡ 23 Ser Kǝmande Isaye nayilan dǝga! 24 Kǝrawoni Isa Almasiwu nangaro nayi sammalan dǝga.

* 1:8 1.8 yim Kǝmande Isa Almasiwuye - Kiyama.

† 1:12 1.12 Kefas - Siman Biturus. Tǝlam Gǝresselan cu Biturussedǝ Kefas, maananjudǝ kau. Koro 1Kor 3.22; 9.5; 15.5 mane.

† 1:19 1.19 Ish 29.14

† 1:31 1.31 Iri 9.24

* 2:6 2.6 kǝnduwowu dunia adǝye - Sedanna diwi diwi duwon am tayia jaanayen duniaa canodidǝ.

† 2:9 2.9 Ish 64.4

† 2:16 2.16 Ish 40.13

† 3:19 3.19 Ayu 5.13

† 3:20 3.20 Jaw 94.11

* 5:5 5.5 mukko Yiwulissero yakkowo - Wotte har sai tǝmjaiyaro, jama Isaa gawuro kǝlduwu tayiro amarjaganni.

† 5:9 5.9 wotiyani - Wotiya adǝ gǝni, wotiya gade Bulus tayiro ruwujǝgǝna.

‡ 5:12 5.12 am deyaye - Am Isaa gawu gǝni.

† 5:13 5.13 SK 13.5; 17.7

† 6:16 6.16 Bad 2.24

* 7:18 7.18 kam kajanjuadǝ - Yaudi.

† 7:18 7.18 ti jǝmbǝlǝmdǝ - Kǝrdi.

* 9:2 9.2 tawa - Awo duwon kǝlanjun ruwua shedaro bakcaidǝ.

† 9:4 9.4 kǝnduwo kǝmbo-a kǝnja-a fandoye - Alwasi.

† 9:9 9.9 SK 25.4

† 10:7 10.7 NL 32.6

† 10:26 10.26 Jaw 24.1

† 14:21 14.21 Ish 28.11-12

* 15:5 15.5 Kefas - Biturus.

† 15:5 15.5 mewun yindindǝ - Kǝngayamba Isaye burwoye.

‡ 15:7 15.7 Yakuba - Yaana Yahayaye gǝni, yaana Isaye.

† 15:27 15.27 Jaw 8.6

† 15:32 15.32 Ish 22.13

† 15:45 15.45 Bad 2.7

§ 15:51 15.51 andi samma gǝni ro rǝmbiye - Andi sammaye gǝni kawu kǝnde Kǝmande Isayero nuiye.

† 15:54 15.54 Ish 25.8

† 15:55 15.55 Hos 13.14

* 16:8 16.8 ngǝmǝri Fentikosse - Sala kalaye. Tidǝ sala Laya Njǝkkayirambe kojǝnaye kawu fiwua. KKI 2.1 mane.

† 16:19 16.19 lardu Asiyaye - Kǝrye Rombe kureye. Tidǝ curo cidi duwon ku tiro Tirki canidǝyen kǝrga.

‡ 16:22 16.22 Kǝmande, are! - Ruwuwa mukkoye kureyedǝ kalma tǝlam yaudiyaudiye «Maranatha!» ruwujana, maananjudǝ «Kǝmande, are!»

2 Korintiwu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

2 KORINTIWU

Wotiya kǝnyindiye Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Korintiyero ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Bulus, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiyanju burwoyea jama Isaa gawu bǝrni Korintiyero alama saa findi wuri gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeyeno, koro wotiya adǝa tayiro tussǝnni ngawo wotiyanju burwoye ruwujǝgǝnayen ruwuyeyeno. Sadǝn kǝngayamba kattuwuyeso laa Bulus-a nankǝngayamnju-aa rujane mananju ye awima gǝni wuljai. Ti bone cai. Adǝ nangaro wotiya adǝn Bulus nankǝngayamnjudǝ-a mananjudǝ-a jirero fǝleje dalil bone njanjuyedǝ, tima kambǝrsenju duno kaanjuro gǝni, Almasiwuyero cakkoro yeno. Nonowo, jiɍi bone Almasiwu canadǝa ni ye jaumaro yamidǝ gai, ngaima Almasiwulan ro boda ngǝwu fandǝmi.

Akko nashawa curo wotiya adǝyen dasaanadǝ:

Lewa-a Alaa wusedu-a (1.1-11)

Jaawu Bulusse kǝla waduwunjuyen (1.12–2.13)

Jaawu Bulusse kǝla kida aman bǝɍinnen (2.14–7.4)

Bulus lardu Makidoniyayen (7.5-16)

Wuɍi capta talaawa Isaa gawu Jerujalembe nangaro (8.1–9.15)

Dabbarda kǝnde Bulusse kǝnyakkuyero (10.1–12.21)

Marmarea-a lewa-a daryeye (13.1-14)

Wotiya kǝnyindiye Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Korintiyero ruwujǝgǝnadǝ

LEWA-A ALAA WUSEDU-A

1

1 Wuma Bulus rawo Alayen kǝngayam Isa Almasiwuye-a kǝraminde Timoti-adǝ jama Alaye bǝrni Korintiyen dasaana-a muminna lardu Akayaye ngalan dasaana samma-aro: 2 Ala Bawande-a Kǝma Isa Almasiwu-a nayiro ser-a nanlewa-a njado!

Ala ro boda sammayedǝa wusedu

3 Bargaa Ala Bawa Kǝmande Isa Almasiwuye, Bawa kanjimaɍiye, Ala ro boda fiye yaye, 4 ti duwon basarinde samman ronde isabojiyidǝ. Adǝa dionjudǝ, andi ye ro boda na Alayen fandiyenadǝlan rangiye am basari fin yaye dasaanadǝye ronja isabogǝiye. 5 Jiɍi bone Almasiwu canadǝa andi ye jaumaro yaiyedǝ gai, ngaima Almasiwulan ro boda ngǝwu fandiye. 6 Basari kiyaiyea, adǝ ro bodando-a njǝkkawo fandondo-a nangaro, koro ronde boyenoa, bone yaiyenadǝa nayi ye nedduwe yawwaa, rondo bodaro. 7 Koro tǝmande kanjindon dunoa, bonedǝn nuwando mbejidǝ gai, ro bodadǝ yen nuwando mbejiro noniyena.

8 Kǝramiya, basari lardu Asiyayelan andia sawandǝnadǝa nonuwiya, rayiye. Tai daje dunonde koje, kutturo walsagane, har rondema fuddiyero tǝmaniyena. 9 Ai, andi kǝlandeman wowom karmoye gai fanniyena, ngaima tǝmande kǝlanden gǝni, Ala am sanunaa cǝsangidǝn kǝrga, 10 ti duwon karmo jiɍi adǝn samowona, fuwu yen samoyidǝ, timaro tǝmande njǝkkawoye kekkiye. 11 Nayi ye moduwalan banasanowo, ngainin moduwa am ngǝwuyen barga fandiye, kǝladǝn andi nangaro Alaa wusejai.

JAAWU BULUSSE KƎLA WADUWUNJUYEN

Kǝnsio Bulusse fuwuro gǝrduwu

12 Karwunde shedajǝnadǝ gai, andidǝ nanrashidu adamgǝnayen gǝni, ser Alayen, koro karwu tiloa-a nantayir Alaye-alan kǝndǝgai dunian diyena, masammanno nandon. Adǝma dǝlwu awulo bondeyedǝ wo. 13 Awo gade gǝni nayiro ruwunjagaiye, sai awo kǝranuwe asunuwi bas. Koro cotto asunuwiro tǝmakkǝna, 14 calan ganaro asunuwwadǝ gai. Awo ruwunjagaiyedǝ tima yim Kǝmande Isayen* nayidǝ dǝlwunde awulo boyedǝ gai, andi ye dǝlwundo awulo boye. 15 Adǝa mǝrsanǝkkǝna nangaro, barga kawakyindi fandoworo nandoro burwon leduro raakko. 16 Ai, nandoyen lardu Makidoniyayero lekko, koro Makidoniyalan waldǝkke nandoro isǝkke cidi Yahudiyayero lekkoro banasǝgǝwiya, raakko. 17 Nia ngoduni adǝ, kǝskero dikkǝna wa? Ra, awo dikkidǝa kǝla hal kamben wa nianǝkke wuye: «Aaa,» nǝkke koro waldǝkke: «A'a,» nǝkki wa? 18 Ala amanmadǝ gai, kawuɍinde nandon mana jambaye gǝni. 19 Isa Almasiwu Tada Alaye ti duwon wu-a Silas-a Timoti-a nandon mawoniyenadǝ awo jireye-a kattuwuye-a gǝni, tilan kullum jirero waljǝna. 20 Ai, tilan waduwa Alaye samma jirero waljana, koro daraja Alayero tiyen andiye: «Amin!» niye. 21 Ala kǝlanjuma andi-a nayi-aa Almasiwulan kǝresane duno sade 22 tawanju gǝnasagane koro karwundero naptu rannero Ruhunju kekko.

23 Wu kǝla roniyeman, Aladǝma shedamani wo, bare hangalndo sangǝkkǝniro bǝrni Korintiyero waldǝkke kǝnde wayekko. 24 Kambǝrsendo raddiye gǝni, amma karwukǝjindoro sawawando kidayero walliyena, awoa kambǝrsendon dunoaro danuwwa.

2

1 Wu kǝlani gadero nangi rǝpta karwukutta kudoma njaddǝkkiwaworo nia ngoyekko. 2 Karwundoa yakkǝkke kuttajia, wundu gǝle cakke karwuni kǝjiji, kam yakkǝkke karwunju kuttajǝnadǝ gǝnia? 3 Dalil ngainin ruwunǝkkǝnadǝ,* tima nandoro isǝkkiya, bare kǝla am tayiro karwunia isakǝjiduwu wajipcǝgǝnadǝyen karwukutta dikkǝni. Awoa kǝla nayi sammayen karwukǝji fakkidǝa nayi ye fannuwiro mǝrsanǝkkǝna. 4 Basari kada-a jǝktu karwuye-a simalo ngǝwua-an nayiro ruwungeyerakko, karwukutta fannoworo gǝni, nayia dama baworo njaraakkǝnaro nonoworo.

Bulusse biwumaro gawurduwu

5 Kam laa karwukutta kiwudoa, bare lamardǝa na kojǝnaro wullǝkkǝniro wu runiro gǝni, jiɍi laan nayi sammaro ngekkudo. 6 Wowom jama mewu kam adǝgaidǝro gǝnajaanadǝ cǝdǝna, 7 kǝrma cuju adǝyero tia gawurnowo ronjua yakkowo bojo, bare na kojǝnaro karwukutta canniro. 8 Adǝ nangaro lowonjakki, kǝrawondo tiro fǝlegǝnowo, 9 awoa dalil ruwunjagakkǝnadǝ, tima jaramnjakko gando curo lamar sammayen rukkoro. 10 Wundu duwon gawurnuwwadǝa wu ye gawurnǝkkǝna. Koro awo duwon gawurnǝkkǝnadǝ, awo laa gawurnǝkkǝnaro walyenoa, nayi nangaro fuwu Almasiwuyen gawuryekko, 11 bare Yiwulis andia jambasanniro, awoa nanganju noniyena.

Karwungai-a ro boda-a Bulusse

12 Bǝrni Taruwassero kawuɍi kǝji Almasiwuye mawoduro leyekkǝniya, Kǝmande wuro cinna kasǝgǝna yaye, 13 kǝramini Titussa nadǝn nagǝkkǝni nangaro roni bojǝnni, daji tayia alakǝlewakke lardu Makidoniyayero koyekko.

JAAWU BULUSSE KƎLA KIDA AMAN BƎɌINNEN

14 Amma Alaa wuseniyo, ti duwon sawi yaye andia kǝnnasar Almasiwuyen fuwuro saadi ye, koro ndara yayero andiyen kala Almasiwua noduye tatarjiyi yedǝ! 15 Awoa na Alayen dawu am njǝkkawo cawandiye yen, koro dawu am faccagaiye yen andima kawudi Almasiwuye wo, 16 am laaro andi kala karmoye karmo kudoma, am laa gadero kala roye ro kudoma. Wundu gǝle martawa awo ania dioye najǝgǝna wo? 17 Nonowo, andidǝ am ngǝwu mana Alayen riwa majaidǝ gai gǝni, amma am na Alayen isana gai, fuwu Alayen koro Almasiwulan manadǝa curo tiloan mawoniye.

3

Kidawu aman bǝɍinne

1 Koro yaye kǝlande jajaktu badiniye wa? Ra, am laa gai wotiyawa shedaye mukkondon ruwuwada bi nayiro ruwuwaadalan mǝradundea wa? 2 Nayima wotiyandedǝ wo, karwunden ruwuwada, na am sammayen nowada ye, kǝraada ye. 3 Nayidǝ farakko wotiya Almasiwuye kidandeyen isǝna, tadduwalan gǝni, Ruhu Ala Kǝndǝgaimayen ruwuwada, allowa kauyen gǝni, karwu kamben ruwuwada. 4 Fuwu Alayen kǝla Isa Almasiwuyen adǝma mǝrsadunde wo. 5 Andi kǝlande rangiye awo laa raktunden tǝdǝnaro wulliyewawo, raktundedǝ na Alayen isi, 6 ti duwon andiro raktu kida aman bǝɍin dioye sadǝnadǝ. Amandǝ arawuye gǝni, Ruhuye, awoa arawudǝ karmo cuwudi, amma Ruhudǝ ro cuwudi. 7 Wada karmo kudoma* arawulan kǝla allo kauyen ruwuwadadǝ darajaaro walje har Israyilawu fǝkka Nawi Musaye yiyiljidǝa rakcane cappo caruiwaworo waljǝnadǝ, yiyildudǝ koji yaye, 8 ndayin gǝle kida Ruhu Alayedǝ† tia kojǝnaro darajaaro waljiwawo? 9 Wada wowom gǝnadumadǝ darajaaro walyenoa, kida nanjire kudomadǝ tǝrgane tia darajalan jauro koji. 10 Adǝgaima kǝla daraja dama bawo adǝyen daraja calan yiyiljidǝ awima gǝni. 11 Awo kodumadǝ darajaaa, awo dǝgaidǝ tia darajalan koji.

12 Tǝma adǝ gai taiyenadǝ, ridu falma taiyende, 13 Nawi Musa gai gǝni, ti duwon bare Israyilawu njeroram awo kodumayedǝa carunniro fǝkkanju battalan jakcǝnadǝ. 14 Amma hangalnjadǝ kibbajǝna, har kuro sa aman caye kǝrajaiya, batta adǝma dǝga, kadiwawo, Almasiwu baslan baworo walji nangaro. 15 Aaa, har kuro Attaura Nawi Musayea kǝrajaiya, batta laa karwunja jakci. 16 Amma kam tǝmje Kǝmandero waldiyiya, battadǝ kadi. 17 Kǝmandedǝ tima Ruhudǝ wo, koro na Ruhu Kǝmandeye dǝganadǝn nankam kǝlaye kǝrga. 18 Andi samma fǝkka kaadaa kudǝram gai daraja Kǝmandeye fǝleniye, darajalan daraja tǝrgaiaro faldiye camunonjuro walliye. Kǝmande ti Ruhudǝ cakke awo adǝ tǝdi.

4

Arsiyi curo kalwowa tuloyen

1 Adǝ nangaro, kanjimaɍi Alayen kida adǝa moyiyenadǝ, tǝma kolliyewawo. 2 Awowa gǝraada-a nangua-a waniyena, jamba dio yen dǝgaiyewawo, koro mana Alaye yea falliyewawo, amma jiredǝa federo fǝleniye, ngainin karwu am sammaye fuwu Alayen jirende shedajai. 3 Kawuɍinde jakkadaro walyenoa, na am faccagaidǝyen jakkada. 4 Yiwulis mai dunia adǝyedǝ hangal kasattunambuwuyea isakambujǝgǝna, bare nur kawuɍi kǝji daraja Almasiwuyedǝa carunniro, ti Almasiwudǝ camuno Alaye. 5 Andi kǝlandea gǝni, Isa Almasiwu tima Kǝma woro mawoniye, andi ye Isa nangaro kaɍeawando. 6 Ala duwon tiye: «Nur curo duwuyen yiyiljo!»† cǝnnadǝ daraja Alaye fǝkka Almasiwuyen turuidǝ nodoro karwunden nurnju yiyiljǝna.

7 Arsiyi adǝa curo kalwowa tuloyen* taiyena, ngainin kǝnduwo ci bawoadǝ nanden gǝni, na Alayen isiro fǝledi. 8 Kanji fin yaye andi curo jǝktuyen, amma gǝrnesanni, hangalnde cijǝna, amma tǝma kolliyende, 9 basarsai, amma Ala andia kolsanni, yapkaada, amma sidiyende. 10 Sawiso karmo Isaye tiyilan ngoniye, ro Isaye ye tiyinden fǝleduworo. 11 Awoa andi roadǝa sawiso Isa nangaro karmoro sǝrǝnsagai, ro Isaye ye tiyinde nomayen fǝleduworo. 12 Ngainin karmodǝ andilan kidanju cǝdi, amma rodǝ nayilan kidanju cǝdi.

13 Kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Mǝrsanǝkkǝna nangaro manayekko.»† Kǝladǝn, andi ye Ruhu kambǝrseye adǝmaa taiyenadǝ, andi ye mǝrsaniyena mananiye, 14 dalilnjudǝ ti duwon Kǝma Isaa karmolan cǝsangǝnadǝ andi yea Isa-a rokko sasange nayin kundenno fuwunjuro sawudiro noniyena. 15 Awo ani samma nayi nangaro, adǝgainin ser Alaye tǝrgane am kadaro tatarjiyiya, tayia cakke Alaa ngǝwuro wusejane tiro daraja cadi.

Kambǝrselan ro fando

16 Adǝma nangaro tǝma kolliyewawo. Tiyinde siduwu cǝdi yaye, ruhunde kun baɍin bǝɍinno walji. 17 Awoa basarinde kǝske kǝrmayedǝ andiro daraja kura ye, sawisoye ye, cinjuma bawo yea dabbarsagai. 18 Simnde awo turuiro gǝni, awo turuiwaworo fiyiye. Ai, awo turuidǝ tussiwawo, amma awo turuiwawodǝ sawisoro dǝgai.

5

1 Noniyena, kǝndǝgairam dunia adǝye wotte tiyinde adǝ sidiyiya, samelan kǝndǝgairam sawisoye mukko kamben tǝdandǝna gǝni na Alayen taiyena. 2 Ai, kǝndǝgairamnde adǝlan njǝmmiye, kǝndǝgairam sameyelan jaktiyero mǝradundea, 3 jaktiyeya, dero walliyewawo. 4 Ai, jǝktunde nangaro kǝndǝgairam adǝlan njǝmmiye, ɍindiyoro gǝni, cayea kojǝnaro jaktiyoro rayiyena nangaro, awo karmoyedǝa rodǝ cundoro. 5 Aladǝma andia awo adǝro dabbarsaa, ti duwon Ruhunju ran gairo andiro sadǝnadǝ. 6 Adǝ nangaro sawiso karwunde geriye. Noniyena, tiyilan dǝgaiyeya, andi na Kǝmandeyen bawo, 7 awoa kurolan gǝni, kambǝrselan dǝgaiye. 8 Ai, karwunde tikkerǝna, tiyilan dǝgaiye yayero na Kǝmandeyen dǝgaiyeya, rayiye. 9 Amma andi tiyilan yen kal, tiyilan gǝni yen kal, niandedǝ tima Kǝmande kǝjinde fanjo, 10 awoa andi samma kadu baworo fuwu shararam Almasiwuyen daniye, ngainin wundunde yaye alwasi awo tiyilan cǝdǝnaye cuwandi, ngǝla yen kal, diwi yen kal.

Kida soloye

11 Adǝ nangaro, maana Kǝmande ridaye noniyenadǝ, amba jawallo njakko maniye. Na Alayen andi federo nowada, koro karwundo yen ngairo tǝmakkǝna. 12 Koro yaye fuwundon kǝlande jajangiyewawo, amma nayiro dalil kǝla andiyen awulo boye njadiye. Ngainin am duwon kǝla awo karwuyen gǝni, kǝla awo sim curuiyen awulo jawuidǝro awo kalaktuwuye fanduwi. 13 Hangalnde baworo walyenoa, Aladǝma nangaro. Hangalnde kalkaljǝnaro walyenoa, nayi nangaro. 14 Awoa kǝrawo Almasiwuyedǝ andia simosai, adǝa tabbatto noniyena: Kam fal* am samma nangaro nunadǝ, am samma sanuna, 15 koro am sammaro nonjudǝ, tayi roadǝ gadero kǝlanjaro gǝni, ti duwon tayi nangaro nune karmolan cijǝnadǝro kǝndǝgai cadoro.

16 Adǝgaima adǝn fuwun wundumaa kǝla kuro adamgǝnayen ruiyewawo. Almasiwua calan kǝla kuro adamgǝnayen ruiyena yaye, kǝrma gadero tia ngainin ruiyewawo. 17 Adǝ nangaro wundu duwon Almasiwulan dǝganamadǝ alaktu bǝɍin. Awowa dinadǝ kojana, akko bǝɍin isana. 18 Adǝ samma na Alayen isi, ti duwon Almasiwuyen kǝlanjuro solosagane kida soloye andiro sadǝnadǝ. 19 Aladǝma Almasiwuyen am duniayero biwuwanja gǝnajǝgǝnnin tayi-a kǝlanju-a soloje kawuɍi soloye mukkondero cakko. 20 Adǝ nangaro andi wakkilla Almasiwuye, Ala andiyen bowodu cǝdi gai. Almasiwu nangaro lowonjaiye, Ala-a solodǝnowo! 21 Ala kam duwon biwu cǝdǝnnidǝa andi nangaro biwuro kalakkeno, nanjire Alayedǝa tilan fandiyoro.

6

1 Andidǝ sawawa kida Alaye nangaro, nayia lowonjaiye, bare bowuro ser Alayedǝa mowuwwi. 2 Awoa tiye: «Sa kalkalnin nia kǝrǝnnjǝkkǝna, koro yim njǝkkawoyea bananjǝgǝkkǝna.»† Akko kǝrmama sa kalkaldǝ wo, kǝrmama yim njǝkkawoye wo! 3 Kidande saɍiwu bawoaro napcoro, jawal wunduyemaro takkal fimaa yakkiyewawo, 4 amma jawal fin yaye andi kidawu Alaye jireyero fǝlediye, nettulan, basari njalan, curo jǝktu so, masiwa soyen, 5 kowodulan, kosolan, hangalsangolan, ngǝnǝptulan, faada dǝgalan, kǝmbo bonambulan, 6 nantayirren, ilmuyen, kanadi tayen, nandǝgallen, Ruhu Alayen, kǝrawo nanmǝnafǝk bawoayen, 7 mana jireyen, kǝnduwo Alayen, baɍimi nanjireye mukko kǝmboram-a waila-ayen, 8 curo daraja-a darajanambu-ayen, curo adǝlamdu-a njungoro-ayen. Jambawu gairo ngosana yaye, andi jirewu, 9 nosanni gai yaye, ngǝlamaro nosana, nuiyena gai yaye, akko rondea, wowomsai gai yaye, roro seyesǝnni, 10 karwu jaadaa gai yaye, sawi yaye karwu kǝjia, talaawa gai yaye, am kadaa gaɍiwuro diye, awima taiyende gai yaye, awiso kaande.

11 Nayi Korintiwu, federo mana njaddiyena, karwunde farakko kaada. 12 Andi gǝni nayia njasaraiyende wo, nayima karwundo kanuwe andia sasarawwi wo. 13 Tadawani gairo nayiro jandenjagakki, kalkallo kalansanowo, nayi ye karwundoa farakko kanowo.

Fado Ala Kǝndǝgaimayedǝ

14 Bare kolluwe nayi-a ganambuwu-a lamarndo tilojǝnni. Nanngǝla, awi lambonju nandiwiro? Koro nurdǝ, awi lambonju duwuro? 15 Katte Almasiwu-a Yiwulis-ayen kǝlakǝl fi mbeji wo? Ra, awi Isaa gama-a ganambuma-a kǝlji? 16 Fado Alaye-a gumkiya-a ardiya fi cada? Andima Fado Ala Kǝndǝgaimayedǝ wo. Alaye wuljǝnadǝ gai: «Dawunjan dǝgakke dadanǝkki, Alanjaro wallǝkki, tayi ye jamaniro waljai.»† 17 Adǝ nangaro Kǝmandeye: «Dawunjan luwowo, sǝgǝriro waldǝnowo, bare awima tayir gǝni lenuwwi, daji wu ye nayia ardinjakki.»† 18 «Wu ye bawandoro wallǝkki, nayi ye tadawani-a ferowani-aro walluwi,»† yeno Kǝmande Martawama.

7

1 Adǝ nangaro kǝrawowuni, wadu ania ngosaanadǝ, kadawu tiyiye-a ruhuye-a fi yayen kǝlande tulliyo, Ala ridalan tayir sǝrambo walliyo!

Karwukǝji Bulusse kǝla tǝmdu jama Isaa gawuyen

2 Karwundo kasaganowo. Wundumaro jirenambu yiddiyende, wundumaro diwi yiddiyende, wundumaa jambaniyende. 3 Adǝa wuldunidǝ, nayiro wowom gǝnaduwuro gǝni, calan wullǝkkǝnadǝ gai, nayidǝ curo karwundeyen, karmo yen kal, roa yen kal, rokko dǝgaiye. 4 Aman njadǝkkǝnadǝ kura, awulo boni kǝlandon ye kura, karwuni dunoajǝna, basarinde samman tai dakke karwukǝji fakki.

BULUS LARDU MAKIDONIYAYEN

5 Lardu Makidoniyayero kadiyendeya, tiyinde tustu cuwandǝnni, ndaran yaye basari yaiyena, deyan sai lawala, curon sai ridu. 6 Amma Ala ti duwon ro am karwunja duno bawoaye isabojiyimadǝ kǝnde Titussen ronde isaboyeyeno, 7 koro kǝndenju runjun gǝni, ro boda kǝlandon cuwandǝnadǝ yelan. Titusdǝ andiro mǝradundo wua kuroye-a sondo-a kǝla wuyen kowoɍindo-aa wulsaana. Adǝ nangaro cayea kojǝnaro karwukǝji dikkǝna. 8 Wotiyani* yakkǝkke karwundo kuttajǝna yaye, nadimmǝkkǝni. Calan nadimmǝkkǝna, wotiyadǝ sam ganaro rondo kuttajǝnaro rukkǝna nangaro. 9 Amma kǝrma karwuni kǝjijǝna, karwundo kuttajǝnadǝro gǝni, amma karwukuttando cakke tǝmmuwwadǝro. Awoa rawo Alaye kǝlan kuttu fannuwwa, ngaima andi nangaro awima asarnuwwi. 10 Awoa karwukutta kǝla rawo Alayedǝ kamba cakke nadimjǝnnin tǝmje njǝkkawo cuwandi, amma karwukutta duniayedǝ karmo cuwudi. 11 Akko ruiwo, karwukuttando kǝla rawo Alayedǝ nayia njasakke kasadu-a kǝlando mowo-a diwwa! Koro njasakke gǝrganuwwa, rinuwwa! Ase, mǝradu-a kowoɍi-a shara rawo-a jauro fǝlenuwwa! Adǝgaima jiɍi fin yaye lamar adǝlan nayi biwu bawoaro kǝlando fǝlenuwwa. 12 To, wotiya ruwunjagakkǝna yaye, kam biwu cǝdǝnadǝ bi kam tiro biwu caddǝnadǝ gǝni nangaro ruwuyekko, amma fuwu Alayen kasadu andiro sadduwidǝa nonuwiro. 13 Adǝ nangaro ronde bojǝna.

Ro bodande adǝ ngawon, kǝla karwukǝji Titussen andi ye karwukǝji cayemaa kojǝnaro diyena, nayi samma hangalnjua isabogǝwwa nangaro. 14 Wudǝ fuwunjun kǝlandon awulo bo gana dikkǝna yaye, nanguro sakkuwwi. Jiɍi awo nayiro wulnjagaiyena samma jiredǝ gai, ngaima awulo bo fuwu Titussen diyenadǝ ye jirero waljǝna. 15 Nayi sammaye gandodǝa takciya, jiɍi ridu-a lolodu-an tia kapkǝwwadǝ, kǝrawonju nayi nangaro tai daje tǝrgai. 16 Awin yaye nayia mǝrsanjakkǝnadǝro karwukǝji dikki.

WUɌI CAPTA TALAAWA ISAA GAWU JERUJALEMBE NANGARO

8

Bana muminna bǝrni Jerujalembero kudo

1 Kǝramiya, ser Alaye jama Isaa gawu lardu Makidoniyayero cadǝnadǝa nayiro isanoduwu rayiye. 2 Curo rijaptu kada jau fitten karwukǝjinja ci bawo-a nantalaanja duno kojǝna-a tasargane har nankǝre tai dajane fǝleyera. 3 Awo cadǝnadǝ dunonjalan har dunonjamaa kojǝnaro cadoro tayia shedanǝkki, koro rawonjan 4 tayi ye bana muminnaro kudodǝro* kangurno mukkonja njakkoye cawandoro jauro andia lowosera. 5 Awo tǝmaniyenamaa kojǝnaro burwon Kǝmandero, koro rawo Alaye kǝlan andi yero kǝlanja kedo. 6 Adǝ nangaro, Titus kida serre adǝa nandon badijǝnadǝ gai, tumojuworo tia lowoyeiye. 7 To, nayidǝ kambǝrse so, kawuɍi so, nodu so, kasadu so, kǝrawo nanden mowuwwa solan, wotte awo sammalan fuwunuwidǝ gai, ser adǝ yelan fuwunowo!

8 Wadaro gǝni wullǝkki, amma kasadu am gadeyen kǝrawondodǝ jireyero tabbatkǝkki, 9 awoa ser Kǝmande Isa Almasiwuye nonuwwa, ti gaɍiwu duwon, nayi nangaro ngudiro walyeno, nayi ye nanngudinjudǝyen gaɍiwuro walloworo. 10 Kǝla lamar adǝyen galani yikki, awoa nayiro faidaa, nayi duwon tǝn mǝnde awo adǝa dio runju gǝni, tia dio rawo badinuwwadǝ, 11 kǝrma ye dionju tumogǝnowo. Jiɍi karwundo samman raawwadǝ gai, ngainin kǝla awo tawwadǝyen tumogǝnowo. 12 Karwu samman njodǝ kǝla awo kam cǝdanniyen gǝni, kǝla awo cǝdanayen Ala ardiji. 13 Nayidǝ basari yawe am gade kasam cawandi gǝni, lamar nankalkalle. 14 Kǝrma lǝman ngǝwu ganduwwadǝ, awo tayia maujǝnadǝa yirgawi, yim laa ye ngǝwudu lǝmannjayen awo nayia maunjanadǝa casargai, adǝgainin lamardǝ kalkalji, 15 kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Kam ngǝwu capcǝnadǝ tiro ngǝwujǝgǝnni, koro kam gana capcǝnadǝ ye tia maujǝnni.»†

Titus-a sawawanju kidaye-a

16 Alaa wuseniyo, ti duwon, kasadu nayiro njaddǝkkidǝ gai, karwu Titusse yero nia nayiro njǝddoye cakkǝnadǝ. 17 Awoa Titus lowondedǝa kasacce ti kǝlanju jauro kasaduadǝro rawonjuman nandoro leji. 18 Koro kǝrami duwon dawu jama Isaa gawu sammayen kidanju kawuɍi kǝjiye nangaro nowadadǝ ti-a rokko juwagǝiye. 19 Adǝa kojǝnaro, bana serre adǝa yadiyeya, jama Isaa gawudǝ andia sasadduworo tia galayera, bana serre duwon Kǝmandea njungororo ye, niande ngǝla fǝlejoro ye tiro kissiyiyedǝ. 20 Adǝa diondedǝ, bare wunduma kǝla kǝnjo nankǝreye adǝro kistuwundeyen saɍiwusanni, 21 awoa fuwu Kǝmandeye runjun gǝni, fuwu ambe yen awo ngǝla dioro rayiye. 22 Koro kǝraminde duwon gǝnagǝniro lamar kadan rijammiye kasaduaro tabbatkǝiyenadǝa tayi-a rokko juwaniye, koro kǝrma nayia jauro mǝrsanjana nangaro cayemaa kojǝnaro kasadunjua. 23 Titusdǝ, ti sawani kidaye, wu-a ti-a nayi nangaro kida adǝa diye. Kǝramiyandedǝ, tayi daraja Almasiwuyero kadunowu jama Isaa gawuye. 24 Adǝ nangaro fuwu jama Isaa gawudǝyen am aniro sheda kǝrawondoye so, dalil kǝla nayiyen awulo bondeye soa fǝlegǝnowo.

9

Karwu kǝjiaro njo

1 Kǝla bana muminnaro kudodǝyen, wotiya nayiro ruwunjagakkoro mǝradundo bawo, 2 awoa kasadundodǝa nokkǝna. Kǝladǝn nayi nangaro fuwu Makidoniyawuyen* awulo bukke tayiro nayi Akayawudǝ† tǝn mǝnde dabbarduwwa nǝkkǝna, koro kasadundodǝ ngǝwunjaro duno cina. 3 Amma kǝramiyadǝa juwagǝkki, bare lamar adǝlan awulo bonde kǝlandon bowuyero waljǝnniro, koro wullǝkkǝnadǝ gai, nayi dabbargadaro walloworo. 4 Am Makidoniyaye wu-a rokko isiye nayia dabbarduwwi nanjayiyea, kǝla mǝrsadunde adǝyen nangu fanniye, balle nayi. 5 Adǝ nangaro kǝramiyadǝ wua burwosa nandoro leja kǝnjo serre duwon yiwi wulluwwadǝa dabbarjaro tayia lowoduro ngǝlaro rukkǝna. Ngainin dabbargadaro walji, koro awo doleye gǝni, serre. 6 Adǝa nonowo: Kam gana cǝnadidǝ gana kalaji, koro kam ngǝwu cǝnadidǝ ngǝwu kalaji. 7 Wundu yaye karwunjun niajǝnadǝ gairo co, karwukuttaalan bi jǝktulan gǝni, awoa Ala kam karwu kǝjiaro cidǝa cǝraana. 8 Na Alayen kǝnduwo nayiro barga serre sammaa dǝptuwuye mbeji, kida ngǝla samma na kojǝnaro deworo, sawi yaye, jiɍi fin yaye mǝradundo sammaa galji. 9 Kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Nanjaijanjun talaawaro cina, nanjirenju sawisoro dǝgai.»†

10 Ti duwon nadomaro kasuni ci, burodi ye kǝmboro cidǝ nayi yero kasuni njade kawakce cakke nema nanjirendoye ngǝwuji. 11 Jaijaro walloworo, dǝlwu fin yaye gaɍiwuro njadi, koro adǝ cakke muminnadǝ andiyen Alaa jauro wusejai, 12 dalilnjudǝ kida bana kudoye adǝ mǝradu muminnaye runju gǝni galji, koro adǝ cakke Alaa wusedu jauro ngǝwuji nangaro. 13 Kawuɍi kǝji Almasiwuye yasarawe gawwadǝro, koro nanjaija tayi-a am samma-aro yidduwidǝro, kǝla bana kudo adǝyen daraja Alaro cadi. 14 Ser ci bawoa Ala karwundoro cakkǝnadǝro, nayi curo karwunjayen nangaro moduwa njaddi. 15 Kǝnjonju wuldumaa kojǝnadǝro Alaa wuseniyo!

DABBARDA KƎNDE BULUSSE KƎNYAKKUYERO

10

Bulusse kidanjua sǝɍiwodu

1 Wu Bulus kǝlani, wu duwon fuwundon nayiro rokura bawoa, nayin kuruwunna nayiro jau canidǝ, rokuranambu-a nanngǝla-a Almasiwuye nangaro lowonjakki, 2 marnowo, isǝkkiya, bare sakkuwwe tayi duwon andi kǝla hal tiyiyen dǝgaiye canidǝro nanjau fǝleduwu tǝmakkǝnadǝa fǝlegǝkkǝni. 3 Tiyilan dǝgaiye yaye, kǝla hal tiyiyen gǝni kǝriwu yikkadiye, 4 awoa baɍiminde kǝriwuyedǝ tiyiye gǝni, amma nanjan kǝnduwo Alaye bǝrni gargadaa wurduye mbeji. Manawa rokurayea baworo diye, 5 angǝsa samma Alaa nodu dapciyidǝn kundenno. Nia fi yaye Almasiwua jǝgaro, tia kosoma gairo taiye, 6 koro gandodǝ tabbattiyiya, ganambu sammaro wowom gǝnaduwuro dabbardiyena.

7 Awo fuwundoyedǝa ruiwo! Kam laa kǝlanjua Almasiwuyero ngojia, adǝa takco: Ti Almasiwuyedǝ gai, andi ye ngai. 8 Wudǝ kǝla kǝnduwonde duwon Kǝmande nayia wurduro gǝni, duno njoro sadǝnadǝyen ngǝwuro awulo bukki yaye, nangukkiwawo. 9 Bare wotiyawanin nayia riduro njakko raakkǝnaro tǝmanuwwi, 10 awoa tayiye: «Wotiyawanju kurwowu ye, dunoa ye, amma ti dawundenna kamboi, mananju ye awima gǝni,» cani. 11 Kam jiɍi adǝ nojo, jiɍi andi dawundon bawo wotiyawayen mananiyedǝ gairo, isiyeya, ngaima diye.

12 Am duwon kǝlanja jajakcaidǝro kǝlande kalkalliyewawo bi rattalgǝiyewawo. Amma ngalduram kǝlanjayen ngaldane kattenjan rattaldaiya, hangalnja asujiwawo. 13 Andidǝ na kojǝnaro awulo buiyewawo, sai curo kidaram Ala andiro kamsaanadǝyen, kidaram duwon har nayi yea nanjagaidǝ. 14 Kidaram kamsaanadǝa koniyewawo, nandoro isiyende gairo, awoa andidǝ kawuɍi kǝji Almasiwuyea har nandoro isiyena. 15 Na kojǝnaro wotte kǝla kida am gadeyen awulo buiyewawo, amma tǝmandedǝ tima kambǝrsendo fuwu juwuiya, kidaramnde dawundon jauro tǝrgai, 16 ngainin kawuɍi kǝji har cidiya nayin fuwunnin dasaanaro mawoniye, koro kǝla kida am gade kidaramnjan cadǝnayen awulo buiyewawo. 17 Amma kitawulan ruwuwadadǝ gai: «Kam awulo juwuimadǝ kǝla Kǝmandeyen awulo juwo,»† 18 awoa kam kǝlanju jajakcima gǝni, kam Kǝmandeye jajakcimadǝ ardiyada wo.

11

Bulus-a kǝngayamba kattuwuye-a

1 A! Hangalnambu gana laa nandon dio raakko, kanadi taiwo! 2 Kǝlandon nandǝɍi kǝrawoye dikki, nandǝɍi kura adǝye Alayen isidǝ, nayia kwa fallo niyaduwuro wadu ngokkǝna, nayia fero kǝlayakku tayir kwa nojǝnni gai Almasiwuro njoro. 3 Amma kadidǝ nanganjulan Auwaa jambajǝnadǝ gai, hangalndo ye Almasiwua karwu tiloa-a tayir-alan ga kolje jawal gade jǝgairo rikkǝna, 4 dalilnjudǝ kam laa ise Isa mawoniyende laaa mawojia, bi Ruhu mowuwwadǝ-a gade bi kawuɍi kǝji kasadduwwadǝ-a gade mowuwia, mukko yindin tawi nangaro. 5 Adǝ yaye, kǝngayamba kura ani wua awiman kosanniro tǝmakkǝna. 6 Manalan goni gǝniro walyekko yaye, nodulan ngai gǝni. Ai, jawal fin yaye, jiɍi fin yaye adǝa nayiro fǝlenjagaiyena.

7 Ra, nayia sapturo kǝlania awimaro ngokkǝni kawuɍi kǝji dero wulnjagakkǝnadǝ, biwu wa dikko? 8 Kida nayiro njaddǝkkoro jama Isaa gawu gade bǝtǝrǝmmǝkke* alwasi kasaddǝkkǝna. 9 Sa wu dawundon curo lambiyen dǝgakkǝnadǝn, wundumaro kurwowuro wallǝkkǝni, kǝramiya lardu Makidoniyayen isane mǝradunidǝa galjana nangaro. Awo samman nayiro kurwowuro walduwuro kǝlania kanǝkkǝna, fuwu yen kanǝkki. 10 Jire Almasiwuye wulan dǝganadǝ nangaro, lardu Akayayen awulo boni adǝa wunduma damsiyiwawo. 11 Awiro adǝa wulyekko? Nayia njaraakkǝniro wa? A'a, nayia njaraakkǝnaro Aladǝma nojǝna.

12 Awo dikkidǝa koroma dikki, ngainin am duwon awulo bonjan dama andi-a kalkallo walduye majaidǝro dama fando dapkǝkki. 13 Awoa am ani gai kǝngayamba kattuwuye, kidawu jambawu, kǝlanjaa kǝngayamba Almasiwuyero kalakcai. 14 Koro adǝ awo ajabbe gǝni, Yiwulisdǝma kǝlanjua malaiya nurrero kalakci nangaro. 15 Kidawunju ye kǝlanjaa kidawu nanjireye gairo kalakcaiya, awima gǝni. Njeroramnja kǝndonja-a kalkallo walji.

Bone nankǝngayam Bulusse

16 Koro waldǝkke wullǝkki, bare wunduma wua hangalnambumaro ngosǝnni. Adǝ gǝnia, hangalnambuma gairo kasansǝnowo, ngainin wu ye gana laaro awulo bukki. 17 Awo kǝla lamar awulo bo adǝyen wullǝkkidǝ, Kǝmande gairo gǝni, hangalnambuma gairo wullǝkki. 18 Am kada kǝla hal tiyiyen awulo jawuidǝro, wu ye awulo bukki. 19 Nayi rashiduwa duwon, karwu kǝjiaro hangalnambuwua kasadduwi, 20 awoa kam laa nayia kaɍearo kalannjaia, bi kǝndando juwuia, bi nayilan faidadia, bi kǝlanju jajakcia, bi nayia maɍin bakcia, ase kasadduwi. 21 Wuldunidǝ nangua yaye, andidǝ dunonde ngai dioye bawo.

Awo duwon kam laa gade tilan ridu bawoaro awulo juwuidǝ, hangalnambuma gairo wullǝkki, wu ye ridu bawoaro tilan awulo bukki. 22 Tayidǝ yaudiya wa? Wu ye ngai. Tayidǝ Israyilawu wa? Wu ye ngai. Tayidǝ kaduwu Nawi Ibrahimbe wa? Wu ye ngai. 23 Tayidǝ kidawu Almasiwuye wa? Joɍi gai wullǝkki! Wu ye tayia kokkǝnaro ngǝnǝptu so, koso so, kowodu so yakkǝna, koro ngǝwuro tajirwa karmoyen kadǝkkǝna. 24 Gadegade uwuro baktu fidewuro fal bawo mukko Yaudiyayen yakkǝna, 25 yakkuro kalan bansana, fallo dongur kauye gǝgǝmsaana, yakkuro lǝptu maaraye yakkǝna, bune fal-a dabdu fal-a curo tekuyen dikkǝna. 26 Silan bǝlawuro ngǝwu dikkǝna, akko masiwa bǝrǝmbe-a jawalkorjimasoye-a mbeji, masiwa dawu kǝramiyani jiɍinde tiloa-a kǝrdiya-ayen, masiwa curo bǝrni-a karaa-ayen, masiwa kǝla tekuyen, masiwa dawu kǝramiya kattuwuyen. 27 Njǝmbaro-a ngǝnǝwu-a, ngǝwuro faada dǝga-a, kǝna-a ngudu-a, ngǝwuro kǝmbo bonambu-a, kaku-a kajǝmunambu-a, 28 awowa gapcana gade dawun bawo, wadu nguson kurwowu jama Isaa gawu sammaro kistuwuye kǝlanin mbeji. 29 Wundu lawujo, wu ye lawunǝkkǝni wo? Wundua casakke taljo, wudǝ jaunju fakkǝni wo?

30 Dole awulo bukkiro walyenoa, kǝla nanlawuniyen awulo bukki. 31 Ala Bawa Kǝmande Isaye sawisoro bargaadǝ kattuwu gǝni kammǝkkiro nojǝna. 32 Bǝrni Damassen Mai Aretas gomnanjudǝ cakke wua taro bǝrni Damaswuyedǝa gureyera, 33 amma taka laa garuyen curo jowoyen talarsane mukkonjun fǝrǝskekko.

12

Kuro-a wahayi-a

1 Awulo bodǝ dole. Faidanju bawo yaye, fuwu bukke kǝla kuro-a wahayi-a* Kǝmandeyen mana dikki. 2 Kam laa Almasiwulan kǝrga nokkǝna, ku kǝrwu mewu deri tia har same kǝnyakkuyero† kesado. Tiyilan bi tiyilan gǝni nokkǝni, Ala nojo. 3 Koro kam adǝ, tiyilan bi tiyilan gǝni nokkǝni, Ala nojo, 4 tia jannaro caade mana bayinduro yojiwawo wuldunja kambo daptǝgǝna fangeno. 5 Kǝla kam adǝ gaiyen awulo bukki, amma nanlawuniro kajia, kǝlanin awulo bukkiwawo. 6 A! Ca awulo bo raakkǝnaa, jire wullǝkkidǝro, hangalnambumaro wallǝkkiwawo. Amma kollǝkkǝna, bare awo nilan turui bi wulan fandi kojǝnaro wua awo laaro ngosanni. 7 Bare kǝla wahayi jauro ajabbadǝyen kǝlani na kojǝnaro jajangǝkkǝniro, kaɍiyi laa tiyiniro casakkǝna, wotte kadunoma Yiwulisse wua babaktuma, bare kǝlani na kojǝnaro jajangǝkkǝniro. 8 Kǝla adǝyen wun tia cuttuluworo yakkuro Kǝmandea lowoyekko, 9 amma tiye wuro: «Serni njǝdǝna, curo nanlawuyen kǝnduwoni kalkallo fǝledi,» yeno. Adǝ nangaro karwu kǝjialan cayemaa kojǝnaro kǝla nanlawuniyen awulo bukki, ngainin kǝnduwo Almasiwuye wulan dǝgai. 10 To, Almasiwu nangaro nanlawu so, manakuttu so, masiwa so, basari so, kuttu so karwu kǝjialan kasaddǝkkǝna, awoa sa wu lawudǝ, sadǝn wu dunoa.

Kistuwu Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Korintiyero

11 Hangalnambumaro wallǝkkǝna, nayima wua sakkuw! Ca wua jajansuwwama wajipco, awoa wudǝ awima gǝni yaye, kǝngayamba kura ani wua awiman kosanni. 12 Kanadilan shedawa kǝngayambe alama so, awo ajabba so, kǝnduwo so dawundon tǝdǝna. 13 Jiɍi fin gǝle nayia kojǝnaro jama Isaa gawu gadedǝa ngurnoyekko, nayiro kurwowuro walnjagakkǝni gǝnia? Jirenambu adǝa gawursǝgǝnowo!

14 Akko nandoro kǝndeni kǝnyakkuyero dabbardǝkkǝna, nayiro kurwowuro wallǝkkiwawo. Kǝndando gǝni, nayimaa makki, awoa yalla gǝni yanja-a bawanja-aye kurwowu ngojai, amma ya-a bawa-a kurwowu yallaye ngojai. 15 Wudǝ, rondo nangaro jauro karwu kǝjiaro kǝndani-a kǝlani-a yikki. Nayia rawonidǝ tǝrgaia, wua rawondo fuludi wa? 16 Ngairo walyeno yaye, nayiro kurwowuro walnjagakkǝni, amma wu burwoadǝ, nangalan nayia ngedakko cani. 17 Am juwanjagakkǝnadǝyen nayilan faidadǝkkǝna wa? 18 Titussa nandoro lejoro lowokke kǝramidǝa ti-a rokko juwangeyerakko. Titus nayilan faidadǝna wa? Wu-a ti-a hal tilon dǝgaiyende wa? Jawalnde tilojǝnni wa? 19 Tussǝna andi fuwundon kǝlande moyiye tǝmanuwwa. To, kǝrawowunde, fuwu Alayen Almasiwulan mananiye, awo diye samma nayia isadunoaduwuro diye. 20 Isǝkkiya, waneye nayia jiɍi raakkǝnadǝ gairo gǝni njawandǝkki, nayi ye wua jiɍi raawwadǝ gairo gǝni suwanduwiro rikkǝna. Waneye lawala-a nandǝɍi-a gǝrgadu-a kǝla rawo-a yarsǝm-a tarwa-a rokura-a hangalsango-a mbeji. 21 Ai, waldǝkke isǝkkiya, Alani fuwundon nanguro sakke amndo kada duwon calan biwu cadǝna, koro tǝmjane tayirnambu so, kǝnjǝna so, nanjane so koljannidǝ nangaro karwuni kuttajiro rikkǝna.

MARMAREA-A LEWA-A DARYEYE

13

1 To, adǝ kǝnyakkuyero nandoro isǝkkidǝ. «Mana fi yaye ci sheda yindi bi yakkuyen tabbattiyi.»† 2 Caman kǝndeni kǝnyindiyen wullǝkkǝnadǝ gai, kǝrma wu bawodǝn am calan biwu cadǝna-a am gade samma-aro caye baworo wulgǝkki: Waldǝkke isǝkkiya, tayia kollǝkkiwawo, 3 Almasiwu wulan manajidǝye shedanju manuwidǝ. Tidǝ dawundon lawu gǝni, kǝnduwoa. 4 Curo nanlawuyen tia kǝska karmoyero jajaana, adǝ yaye kǝnduwo Alayen roa dǝgai. Andi ye tilan lawu, amma kǝndo nayiro njaddiyelan kǝnduwo Alayen ti-a rokko roa dǝgaiyero ruwi. 5 Kǝlandoa rijammowo, kambǝrselan dǝgawiro kǝlando ruiwo! Isa Almasiwu nayilan dǝgairo asunuwwi wa? Ra, nayidǝ ardiyada gǝni? 6 Andidǝ ardiyadaro asunuwiro tǝmakkǝna. 7 Bare awo diwi diwwiro Alaa koriye. Niandedǝ kǝlande ardiyadaro bayindu gǝni, amma amso andia ardidǝnniro saruiro walyeno yaye, awo ngǝla deworo. 8 Rangiye jiredǝa angǝrniyewawo, amma kǝla jiredǝyen daniye. 9 Sa andi ye lawu, nayi ye dunoadǝ, karwunde kǝjijǝna. Koro kǝndǝgaindo kalkaljoro moduwa diye. 10 Dalil wu nandon bawolan awo ania ruwunǝkkidǝ, tima isǝkkiya, bare kǝnduwo duwon Kǝmande wurduro gǝni, duno njoro sinadǝn nanjaunin faidadǝkkǝniro.

11 Daryerambo, kǝramiya, karwundo kǝjijo!* Kǝndǝgaindolan jawallo waldǝnowo, karwundon dunoadǝnowo, hangalndo tilojo, nanlewan dǝgaiwo. Adǝgaima Ala kǝrawo-a nanlewa-aye dawundon dǝgai. 12 Kattendon lewa kǝrawoyen lewadǝnowo. 13 Muminna samma nayia lewanjai. 14 Ser Kǝmande Isa Almasiwuye-a kǝrawo Alaye-a naptu nanyaana Ruhu Alaye-a nayi sammalan dǝga!

* 1:14 1.14 yim Kǝmande Isaye - Kiyama.

* 2:3 2.3 dalil ngainin ruwunǝkkǝnadǝ - Awo duwon Bulus tayiro curo wotiya gadeyen ruwujǝgǝnadǝ.

* 3:7 3.7 wada karmo kudoma - Wada Attaura Nawi Musaye andia sasakke mǝradunde njǝkkawoye asuniye.

† 3:8 3.8 kida Ruhu Alayedǝ - Kida aman bǝɍinne.

† 4:6 4.6 Bad 1.3

* 4:7 4.7 kalwowa tuloye - Tiyinde dunia adǝye.

† 4:13 4.13 Jaw 116.10

* 5:14 5.14 kam fal - Almasiwu.

† 6:2 6.2 Ish 49.8

† 6:16 6.16 Lew 26.12

† 6:17 6.17 Ish 52.11

† 6:18 6.18 2Sam 7.14

* 7:8 7.8 wotiyani - Wotiya laa gade duwon Bulus tayiro ruwujǝgǝnadǝ. 2Kor 2.3 mane.

* 8:4 8.4 bana muminnaro kudodǝ - Jama Isaa gawu lardu Makidoniyaye-a Akayaye-ayedǝ talaawa muminna Jerujalemlan dasaanaro bana laa juwaduro niajana. Rom 15.26 mane.

† 8:15 8.15 NL 16.18

* 9:2 9.2 Makidoniyawu - Bulus lardu Makidoniyayelan duwon wotiya adǝa ruwuyeno.

† 9:2 9.2 nayi Akayawudǝ - Bǝrni Korintiyedǝ lardu Akayayen dǝgana.

† 9:9 9.9 Jaw 112.9

† 10:17 10.17 Iri 9.24

* 11:8 11.8 bǝtǝrǝmmǝkke - Bulus jama Isaa gawu gade jiremaro bǝtǝrǝmjǝna wa? A! A'a, Bulus biwuma gǝni bi barwu gǝni. Wuɍi jama Isaa gawu gadeyen cǝmowona nangaro, rakce dero tayiro kida cǝddi.

* 12:1 12.1 wahayi - Awo laa kǝnnasim gai Ala kamba cakke kǝnǝm cǝdǝnnin curuidǝ.

† 12:2 12.2 har same kǝnyakkuyero - Same kǝnyakkuyedǝ loiloiram.

† 13:1 13.1 SK 19.15

* 13:11 13.11 karwundo kǝjijo! - Fisarduwu laaye: «Sai yim laa!» cani.

Galatiyawu

1

2

3

4

5

6

GALATIYAWU

Wotiya duwon Bulusse jama Isaa gawu lardu Galatiyayero ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Bulus, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiya adǝa jama Isaa gawu lardu Galatiyayero alama saa findi gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen, koro sa gana laa kawu sawari Jerujalembero ruwuyeyeno. Bulus jama ani lardu Galatiyayen kokcǝna, amma saptǝnaye ngawon, malǝmba kattuwuye yaudiyaudi laa dawu jamadǝyero ngasaye Bulus-a kawuɍinju-aa rarayera. Misallo kǝla kaja-a ngǝmǝri yaudiyaye-ayen dole kam wadawa Attaura Nawi Musayea jǝga yera. Adǝ nangaro Bulus jamadǝro wotiya adǝa ruwujiye wadawa Attaurayea galan gǝni, Isaa mǝrsadu runjulan kam fuwu Alayen jiremaro walji yeno.

Wotiya duwon Bulusse jama Isaa gawu lardu Galatiyayero ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Wuma Bulus kǝngayam ambe gǝni, bi adamgǝna laayen gǝni, wudǝ Isa Almasiwu-a Ala Bawa tia karmolan cǝsangǝna-ayen kǝngayambo walyekko. 2 Wu-a kǝramiya samma wu-a rokkodǝ-a jama Isaa gawu lardu Galatiyayesoro: 3 Ala Bawande-a Kǝma Isa Almasiwu-a nayiro ser-a nanlewa-a njado! 4 Almasiwudǝ biwuwande nangaro jaman diwi adǝro andia sakkaworo kǝlanju kaino, jiɍi Ala Bawande cǝraanadǝ gai. 5 Aladǝmaro har abada abadinno daraja tio! Amin.

Kawuɍi kǝji gade bawo

6 Jiɍi duwaman ti duwon nayia ser Almasiwuyen bowonjanadǝa kolluwe kawuɍi kǝji gadea ga manuwidǝa ajammǝkkǝna. 7 Ai, kawuɍi kǝji gade bawo, amma am laa hangalndo casange kawuɍi kǝji Almasiwuyedǝa faldu caraana mbeji. 8 Amma wundu duwon kawuɍi kǝji wulnjagaiyenadǝ-a gade wulnjagaidǝ, andi bi malaiya sameyero walyeno yaye, baskuwadaro waljo! 9 Caman wulliyenadǝ gai, koro kǝrma ye waldǝkke wullǝkki: Kam laa nayiro kawuɍi kǝji mowuwwadǝ-a gade wulduwu cǝdia, baskuwadaro waljo! 10 Kǝrma ardiya kambe ra Alaye makki? Ra, kǝrawo ambe makki? Ca kǝrawo ambe kua yaye makkia, wolodi Almasiwuyero wallǝkkiwawo.

Bulussa kǝngayambo kǝredu

11 Kǝramiyani, nayiro isanonjagakki, kawuɍi kǝji wullǝkkǝnadǝ kamben gǝni kadio. 12 Kamben gǝni tia kiwandǝkko bi kiɍǝkko, amma Isa Almasiwu wahayilan* bayinsuwo. 13 Naptuni caye curo adin yaudiyayen, jiɍi jama Alayea basardun basarnǝkke siduwuro makkidǝa fannuwwa. 14 Ada kaariyaniye jaumaro raakke roni yikkǝnadǝro, curo jamandeyen am ngǝwu kawunde tiloaa adin yaudiyayenin kokkǝna. 15 Amma Ala tǝn curo yaniyen wua kǝrese sernjun bowosǝna. Ai, sa duwon ardije 16 Tadanjua kǝrdiyaro mawogǝkkoro tia wuro bayinsǝgǝnadǝn, gannǝkke amsoa sawarnǝkkǝni, 17 bi Jerujalembo na tayi wun burwonno kǝngayambaro waljanadǝro lekkǝni, amma cidi Arabiyayero lekke daji waldǝkke bǝrni Damassero nangadembo kǝrgaakko. 18 Koro ngawo saa yakkuyen Jerujalembo Kefassa† noduro lekke ti-a rokko kawu wuriro napkeiye. 19 Yakuba yaana Kǝmayero kajia, kǝngayam gade fimaa rukkǝni. 20 Awo ruwunjagakki adǝ kattuwu gǝni, fuwu Alayen tabbatkǝkki. 21 Daji cidi Siriye-a Kilikiyaye-aro leyekko. 22 Jama Isa Almasiwua gawu cidi Yahudiyayedǝ sadǝn wua nosanni, 23 adǝ runjumaa wuljai fanja: «Kam calan andia basarsanadǝ kǝrma kambǝrse duwon tia siduwuro majidǝa ambo wuljiyi.» 24 Adǝgaima wu nangaro Alaa congori.

2

Bulus-a kǝngayamba gade-a Jerujalemlan

1 Daji ngawo saa mewu deriyen waldǝkke Jerujalembo Barnabas-a rokko leyekko, koro Titus yea ngokke yadǝkkǝna. 2 Awo Ala wahayilan fǝlesǝgǝna nangaro leyekko, koro tayiro kawuɍi kǝji kǝrdiyaro wulgǝkkidǝa bayingeyekko, amma am duwon jama tayia fuwuwuro ngojanadǝ runjaro, bare kida dikkǝna-a fuwun dikki-a bowuro waljǝnniro. 3 Amma Titus wu-a rokkodǝ, ti kam lardu Gǝresse* yaye, tia casakke kajadǝnni. 4 Lamar adǝ kǝramiya kattuwuye asǝrlan cawudǝna nangaro ciyeno. Kǝnsionjadǝ, nankam kǝlaye na Isa Almasiwuyen fandiyenadǝa sǝɍi cado andia kaɍearo sadoro.† 5 Amma am aniro sa ganamaro dama yiyende, jire kawuɍi kǝjiyedǝ nayi nangaro dǝgaro.

6 Koro fuwuwudǝ, naptunjaro lamboni bawo, Ala amba gayirjiwawo, awima kawuɍiniro casarganni. 7 Ai, jiɍi Ala kida am kajaadaro kawuɍi kǝjidǝa wulduwuye mukko Biturussero cakkǝnadǝ gai, mukkoni yero kida jǝmbǝlǝmbaro wulduwuye cakkǝnadǝa kero. 8 Awoa ti duwon Biturusso kǝnduwo kida kǝngayambe na am kajaadayen dioye cinadǝ wu yero na jǝmbǝlǝmbayen kǝnduwo adǝa sina. 9 Yakuba-a Kefas-a Yahaya-a tayi duwon fuwuwu jama Isaa gawuyelan nowadadǝ ser Ala sǝddǝnadǝa asuyeranniya, wu-a Barnabas-aa mukko yindin samoye, andi na kǝrdiyayero leniyoro, tayi ye na am kajaadayero lejaro kasatkera. 10 Awo fallo andia seworo: Talaawaa tangiyo, adǝma awo jauro dio raakkǝnadǝ.

Bulusse Biturusso njǝkkado

11 Amma Kefas bǝrni Antakiyayero kadinniya, jirenju bawo nangaro federo tiro kikkadǝkko. 12 Kawu am laa na Yakubayen isaidǝro, kǝramiya fǝrdunja kǝrdi-a rokko jawui. Amma kadiranniya, ngaworo walde tayi-a firdu badiyeno, kǝwu am kajaadayedǝa‡ rijǝna nangaro. 13 Kǝramiya yaudiya gapcanadǝ curo nanmǝnafǝknjuyen tiro kǝllaadara, har nanmǝnafǝknjadǝ Barnabas kǝlanjumaa leyeno. 14 Amma kǝndonja kǝla jire kawuɍi kǝjiyedǝyen cadiwaworo kirukkǝniya, wuye fuwu tayi sammayen Kefasso: «Ni yaudi duwon kǝndǝgai yaudiyaye gǝni kǝrdiyaye dimia, ndayin gǝle kǝrdiyaa yakkǝme kǝndǝgai yaudiyaye cadi?» yekko.

Kambǝrselan jiremaro waldu

15 Andi yaudiya katambiye, biwuwu kǝrdiya gǝni. 16 Adǝ yaye kam wada Attauraye galan gǝni, Isa Almasiwua mǝrsadulan jiremaro waljidǝa noniyena. Andidǝ wada galan gǝni, Almasiwua mǝrsadulan jirewuro walliyoro tia mǝrsaniyena. Awoa wada galan wunduma jiremaro waljiwawo. 17 Adǝgaima Almasiwuyen jirewuro walduro maniyelan andi ye biwuwuro§ asuseraa, Almasiwudǝ kidama biwuyero walji wa? A'a, tǝmmaro ngai gǝni! 18 Awo wurnǝkkǝnadǝa waldǝkke tandǝkkia, wu wadaa ganambumaro fǝledǝgǝkki, diye. 19 Awoa kǝla wadadǝyen wadadǝro kanukko, Alaro dǝgakkoro. Wu-a Almasiwudǝ-a rokko kǝskaro jasaane kanukko, 20 adǝn fuwun wu gǝni dǝgakki, Almasiwu wulan dǝgai. Kǝrma tiyilan dǝgakkidǝ, Tada Alaye ti duwon wua sǝraye wu nangaro kǝlanju cinadǝa mǝrsakke dǝgakki. 21 Ser Alayedǝa bowuro kalangǝkkiwawo. Ca kam wada galan jiremaro waljia, Almasiwudǝ bowuro nuna.

3

Wada Attauraye-a kambǝrse-a

1 Nayi Galatiyawu hangal bawoaso, wundu nayia jawallan njattuluwo? Isa Almasiwua kǝskaro jajagane nunadǝro federo fuwundon fǝlenjaana, gǝna? 2 Kolsǝnowo nayia awo fallo njaworǝkko: Wada Attauraye galan ra kawuɍi kǝjidǝa fannǝme mǝrsadulan Ruhu Alayea kiwanduw? 3 Nayi jaumaro hangal bawoa wa? Ngawo Ruhu Alayen badinuwwayen, kowoɍi kǝlandoyen wa tumogǝwi? 4 Bowu fatto wa bone ngaa kiaw? Jiremaro bowuro waljiwawo! 5 To, ti duwon Ruhunju njade dawundon awo ajabba ajabba cǝdidǝ awo ania wada gawwa nangaro wa cǝdi, ra kawuɍi kǝjidǝa fannuwe mǝrsanuwwa nangaro cǝdi?

6 Jiɍi Nawi Ibrahim Alaa mǝrsaje Ala ye tia jiremaro ngojǝnadǝ gai,† 7 nonowo, ngaima am kambǝrseadǝ tayima kaduwu Nawi Ibrahimbe wo. 8 Ala fuwun kǝrdiyaa kambǝrseyen jirewuro cǝdidǝa caman kitawulan ruwuwada, kawudǝro kawuɍi kǝji adǝa Nawi Ibrahimbo wuljǝgǝna: «Jama duniaye samma niyen barga cawandi.»† 9 Adǝgaima am kambǝrseadǝ Nawi Ibrahim kambǝrsemadǝ-a rokko barga cawandi.

10 Am kida Attaurayero duno cadi samma baskuwada, dalilnjudǝ kitawulan ruwuwada: «Wundu duwon awo curo kitawu Attaurayen ruwuwada sammaa jǝgaiwawodǝ baskuwada.»† 11 Kam fima wada galan fuwu Alayen jiremaro waljiwawodǝ fede, adǝ kitawulan ruwuwadadǝro: «Kam jiremadǝ kambǝrseyen roa dǝgai.»† 12 Ti wadadǝ awo kambǝrseye gǝni, adǝ ye kitawulan ruwuwada: «Kam awo ania cǝdimadǝ tayiyen roa dǝgai.»† 13 Almasiwu kǝlanjuma cujundero baskuwadaro walje andia baskudu Attaurayen merusera, adǝ kitawulan ruwuwadadǝro: «Wundu duwon tia kǝskaro rojaanadǝ baskuwada.»† 14 Adǝa dionjudǝ, barga Nawi Ibrahimbedǝ Isa Almasiwuyen kǝrdiya yero jǝpcuwo, andi samma Ruhu Alaye duwon Ala wadu ngoje andiro sadi cǝnnadǝa kambǝrseyen fandiyoro.

Wada Attauraye-a wadu Alaye-a

15 Kǝramiya, kǝla misal kamben jandenǝkki: Aman ndǝpcane tabbaccagaiya, aman kambe yaye, wunduma baworo cǝdiwawo bi cǝrgaiwawo. 16 To, Ala Nawi Ibrahim-a kaduwunju-aro waduwadǝa ngoyeyeno. Kitawuye kǝla am ngǝwuyen “kaduwuwaro” gǝni, “kaduwunǝmbo” kǝla kam fallen cǝnna, kamdǝ Almasiwudǝma.† 17 Akko awo wullǝkkidǝ: Aman duwon Ala kuren tabbaccǝgǝnadǝ, Attaura saa yer dewun fiakkun ngawon isǝna tia baworo cǝdiwawo ye, wadu Alayedǝa cinjiwawo ye. 18 Warasadǝ wada Attaurayen isia, daji waduyen isiwawo, amma Ala wadu ngoje sernjun tia Nawi Ibrahimbo kaino. 19 Adǝgaia, awiro gǝle wadadǝ? Biwuwa federo caluworo tǝrgana, har kaduwu duwon tiro wadudǝa ngojaanadǝ isiro, koro wadadǝa malaiyawa mukko soloma laayero* kesakko. 20 Solomadǝ kam falle gǝni, amma Aladǝ falma.

21 Attaura-a wadu Alaye-a duwundai wa? A'a, tǝmmaro ngai gǝni! Ca wada laa rakce ro cidǝ tinaa, daji jiremaro waldudǝ wada gayen tabbatto isǝna. 22 Amma kitawudǝ cakke dunia nga kosowu biwuyero walyera, ngainin Isa Almasiwua mǝrsadulan am kambǝrseadǝ wadudǝa cawandi. 23 Kawu jaman kambǝrseyedǝro, wada Attaurayedǝ andia kosowu gai sadane rosana, har kambǝrse isidǝ ambo bayindiyiro. 24 Ngaima har kǝnsio Almasiwuyero Attauradǝ sǝɍiwomande, kambǝrselan jirewuro walliyoro. 25 Amma kǝrma kambǝrse isǝnadǝ, andi gadero mukko sǝɍiwomayen gǝni.

Kaɍeawa-a tadawa-a

26 Nayi samma Isa Almasiwua mǝrsaduyen tadawa Alayero walluwwa, 27 dalilnjudǝ wundundo yayero kasala njadde Almasiwuro kǝlnjaanadǝ hal Almasiwuye lujǝna. 28 Yaudi bi yaudi gǝni bawo, kaɍea bi kambe bawo, kongwa bi kamu bawo, na Isa Almasiwuyen nayi samma tilo nangaro. 29 Koro nayidǝ Almasiwuyea, daji nayi kaduwu Nawi Ibrahimbe, kǝla wadudǝyen warasawu.

4

1 Awo wullǝkkidǝ: Warasamadǝ tada wurajǝnni duwon, tidǝ kǝma sammaye yaye, awima ti-a kaɍea-a gayirjiwawo, 2 fǝrdu wakkilla-a cuwuramgu-ayen har sa bawanju kamjǝnadǝ isiro. 3 Ngaima sa andi tadawadǝ, andi ye kaɍea fǝrdu kǝnduwowa dunia adǝa canodiyen. 4 Amma sadǝ kalkallo kidǝnniya, Ala Tadanju ti duwon kamuyen tambǝna ye, fǝrdu kǝnduwo Attaurayen tambǝna yedǝa juwayeno, 5 am fǝrdu Attaurayen napcanadǝa merujoro, ngainin andia tadawa Alayero damsai. 6 Nayi tadawa nangaro Ala Ruhu Tadanjuye karwundero juwajiye ngaye: «Abba, Bawa!» cǝni. 7 Adǝgainin ni gadero kaɍea gǝni, tada. Ni tada nangaro, na Alayen warasama ye.

Hangal cidu Bulusse kǝla Galatiyawuyen

8 Calan sa Alaa nonuwwidǝn, nayi kaɍeawa Alaye gǝni, alawa kattuwuye. 9 Amma kǝrma Alaa nonuwwadǝ, ra adǝa kojǝnaro Ala nayia nonjanadǝ, ndayin gǝle walduwe kǝnduwowa lawu-a faida bawo-a dunia adǝyedǝa gawe caye baworo kaɍeanjaro waldu manuwidǝ? 10 Yim so, kǝndawu so, jaman so, saa soa hangallayen gawi, 11 har kida nandon dikkǝnadǝ bowuro waljiro nayi nangaro rikkǝna. 12 Kǝramiya, lowonjakki, wu gairo wallowo, wu ye nayi gairo wallǝkkǝnadǝro. Awima diwi wuro sǝdduwwi, 13 kasuwa laa tiyiye nangaro nayiro burwo sallammin mana kawuɍi kǝjiye ngeddǝkkoro nonuwwa. 14 Kasuwani nayiro kurwowu yaye, wasuwe njusuwwi, wua malaiya Alaye gairo, Isa Almasiwu kǝlanju gairo semowuw. 15 Nda gǝle karwukǝjindodǝ? Ca yojia, simndo kulainuwe siwiro shedanjakki. 16 Nayiro jire wulnjagakkǝnadǝro kǝladondoro wa walyekko?

17 Kǝwu am kajaadayedǝ nayi nangaro ronja cadiya jauro caraana, amma nianjadǝ ngǝla gǝni. Andi-a nayi-a faidu majai, ngainin nayi ye tayi nangaro rondo yiwiya jauro raawwa. 18 Niadǝ ngǝlaa, ro njo rawodǝ sawi yaye jauro ngǝla, sa dawundon dǝgakkǝna runjun gǝni. 19 Tadawani, bone kǝnjambiye nayi nangaro koro yaye waldǝkke yakki, har hal Almasiwuye karwundon napciro. 20 Waiyo! Wu kǝrma dawundon dǝgakke jande jiɍi gade njaddǝkkiya, raakko, kǝlandon hangalni cijǝnadǝro.

Aman yindi

21 Wulsǝgǝnowo, nayi wada Attauraye ga raawwadǝ, Attauradǝa asunuwwawo wa? 22 Awoa Nawi Ibrahim tada kongwa yindia, faldǝ kirnjuyen,* faldǝ ye kamunjuyen† cuwandǝnadǝa kitawulan ruwuwada. 23 Tada kirredǝ nia kamben katambo, amma ti tada kamunjuyedǝ waduyen katambo. 24 Adǝ misal: Kamuwa ani naptu aman yindiye cadi. Faldǝ kau kuruwu Sinaiye, kaɍea njamboma. Tima Hajaratu wo. 25 Hajaratudǝ naptu kau kuruwu Sinaiye cidi Arabiyayen dǝganaye cǝdi. Tidǝ Jerujalem kǝrmaye,‡ tadawanju-a rokko nankaɍealan napcai. 26 Amma Jerujalem sameyedǝ§ kaɍea gǝni, tima yande wo. 27 Awoa kitawulan ruwuwada: «Ni kamu yambǝmbawo, kǝji fanne! Ni ngaltema bone kǝnjambiye fannǝmmi, wulwuɍi yakke karwukǝjinǝm fǝlene! Dalilnjudǝ tadawa kamu kwaa yayero kamu kolladayema ngǝwu wo.»† 28 Kǝramiya, nayi ye Isaku gai tadawa waduye. 29 Kuren kam nia kamben tambǝnadǝ ti Ruhuyen tambǝnadǝa basarjǝnadǝ gai, kuma ye ngai. 30 Amma awi kitawuye wuljo? «Kirdǝ-a tadanju-a dune, tada kirredǝ tada kamu kir gǝniyedǝ-a rokko warasa cuwandiwawodǝro.»† 31 Awo ani nangaro, kǝramiya, andi tadawa kirdǝye gǝni, tadawa kamu kir gǝnidǝye.

5

Wada Attauraye-a nankam kǝlaye-a

1 Kambero walliyoro Almasiwu nankam kǝlaye sedo. Adǝ nangaro dunoaro danowo, bare koro yaye dui nankaɍeaye ngonuwwi! 2 To, fannowo! Wu Bulus nayiro wulnjagakki, kolluwe kajanjaia, Almasiwu awimaro faidanjagaiwawo. 3 Kam kolje kajajana fi yayero caye baworo wulgǝkki, dolenjuro wada Attauraye sammaa garo kǝlaro ngojǝna. 4 Nayi wada galan jirewuro waldu manuwidǝ, nayi-a Almasiwu-a faiduwwa, ser Alaye fandoye jawal kolluwwa. 5 Andidǝ, Ruhu Alaye sasakke kambǝrselan tǝma jirewuro walduye warniyena. 6 Awoa na Isa Almasiwuyen kaja bi kajanambu awima gǝni, kambǝrse kǝrawon fǝledi bas faidaa wo. 7 Ngǝlaro fuwu buwi duwon, wundu nayiro jire ga damnjaa? 8 Jamba adǝ ti nayia bowonjanadǝyen gǝni kadio. 9 Yis tǝngǝɍi rungo sammaa isafujiyi.* 10 Nayidǝ, Kǝmande nangaro raayi gade gawwaworo mǝrsanjakkǝna. Amma kam hangalndo cǝsangidǝ wunduro walyeno yaye ajawu cai. 11 Kǝramiya, wudǝ koro yaye kaja dio mawonǝkkia, awiro gǝle koro yaye wua basarsaidǝ? Adǝgaia, takkal kǝska karmoyedǝ baworo waljǝna. 12 Ca am hangalndo casangidǝ tayi kǝlanja adimbo cado!

Mangar tiyiye-a hal Ruhu Alaye-a

13 Kǝramiyani, nayia nankam kǝlaye fandoro bowongera. Adǝ yaye, bare nankam kǝlaye adǝlan faidaduwe niadiwi diwwi, amma wundu yaye kǝrawo fǝlejiyialan kamanjuro nanwolodi cǝddo. 14 Akko maana Attaura sammaye curo mana fallen: «Kǝmaskinǝm yea kǝlanǝm gairo raye!»† 15 Amma kattendo calluwe njanjanguwia, hangal gǝnanowo, bare nayi kǝlando kǝlandoa sigǝwwi.

16 Awo wullǝkkidǝ tima kollowo Ruhu Alaye simonja, daji mangar tiyiyedǝa galluwwawo. 17 Mangar tiyiye-a Ruhu-a tadiwawo, koro Ruhu-a mangar tiyiye-a tadiwawo. Tayidǝ kattenjan duwunna, adǝ nangaro ranguwe awo raawwadǝa diwwawo. 18 Amma Ruhudǝ nayia simonjaia, nayi fǝrdu wada Attaurayen bawo.

19 Kǝndo tiyiyedǝ farak, tayima kǝnjǝna so, tayirnambu so, nanjane so, 20 sǝnǝm ga so, kǝmbafi so, nankemi so, lawala so, nandǝɍi so, gǝrgadu so, kǝla rawo so, taawanambu so, yaktu so, 21 mandǝna so, sagarandu so, kǝlaɍiwonambu so, awo gade tayi-a camunna. Burwon wullǝkkǝnadǝ gai, koro yaye wulnjagakki, am awo ania cadidǝ nodo bargaa Alayedǝa warasajaiwawo. 22 Amma hal Ruhu Alayelan tuwandidǝ tayima kǝrawo so, karwukǝji so, nanlewa so, kanadi so, nanjaija so, nanngǝla so, aman roda so, 23 rokuranambu so, kǝlaɍiwo so. Kǝla awo aniyen wada bawo. 24 Am Isa Almasiwuyedǝ mangar so, niadiwi so tiyiyedǝa kǝskaro jajagane roro keyeso.

25 Ruhu Alaye ro sadǝnadǝ, kolliyo Ruhu Alayedǝma andia simosa! 26 Bare rokurawuro walliyende, koro bare kattendero hangalsango so, mandǝna so ngasaanni.

6

Kurwowu kamandoye kǝlaro ngonowo!

1 Kǝramiya, kam laa biwu cǝdi ruwia, nayi Ruhu Alayeadǝ rokura bawoalan tia kǝla jawallero yakkowo. Amma bare nayi ye jaraptuwwiro hangal gǝnanowo. 2 Kurwowu kamandoye kǝlaro ngonowo, ngainin wada Almasiwuye gawi. 3 Kam laa ti awima gǝni duwon kǝlanju awo laaro ngoyenoa, kǝlanju jambajǝna. 4 Amma wundu yaye kǝndo kǝlanjuye curo. Daji kam gaden gǝni, kǝlanjuman dalil awulo boye cuwandi, 5 wundu yaye katkunnju kǝlaro ngoji nangaro.

6 Kam tiro manadǝa alamjagaidǝ awo ngǝla sammaa kam tia alamjidǝ-a rokko dagarjo.

7 Bare jambaduwwi, wunduma rakce Alaro rudu gǝnajiyiwawo. Awoa awo kam cǝnadǝnadǝmaa kalaji. 8 Kam mangar tiyinjuyelan* cǝnadimadǝ tiyiyen karmo kalaji, amma kam Ruhu Alayelan cǝnadimadǝ Ruhu Alayelan ro sawisoye kalaji. 9 Bare ngǝla dioro yimbariyende, tǝma kolliyendea, sa tǝraanan kala diye. 10 Adǝ nangaro dama fandiyeya, wundu yayero ngǝla yiddiyo, masammanno kǝramiyande Isaa gawudǝro.

Sǝmo kasta-a lewa-a daryeye

11 Arawu kura kura ania ruiwo, wuma mukkonin ruwungeyerakko! 12 Am mangar tiyiyen tayia ngǝlawuro ngojaidǝ nayia dolero njasakke kajaduwi, amma bare kǝska karmoye Almasiwuye nangaro tayia basarjanni basso adǝa cadi. 13 Am kajaadadǝma wada Attauraye jagaiwawo, amma kǝla kajandoyen awulo jaworo kajaduwiya, carawo. 14 Amma wudǝ kǝla kǝska karmoye Kǝmande Isa Almasiwuyen gǝnia, bare tǝmmaro awulo bukkǝni. Kǝska adǝn dunia ye wuro kano, wu ye duniaro kanukko. 15 Kaja bi kajanambu awima gǝni, sai alaktu bǝɍinno waldu.† 16 Am wada adǝa jagai, wotte jama Israyila Alayedǝ, nanlewa-a kanjimaɍi-a cawando! 17 Kua adǝn fuwun bare wunduma suwolsǝnni, wudǝ tiyinin balowa wu Isayero fǝlejaidǝ mbeji nangaro. 18 Kǝramiya, ser Kǝmande Isa Almasiwuye nayilan dǝga! Amin.

* 1:12 1.12 wahayi - Awo laa kǝnnasim gai Ala kamba cakke kǝnǝm cǝdǝnnin curuidǝ.

† 1:18 1.18 Kefas - Siman Biturus. Tǝlam Gǝresselan cu Biturussedǝ Kefas, maananjudǝ kau.

* 2:3 2.3 kam lardu Gǝresse - Fǝrdunju kǝrdi jǝmbǝlǝm duwon, kajadǝnnin Isaa gamaro walyeno.

† 2:4 2.4 andia kaɍearo sadoro - Andia jǝnsagane ada yaudiyaye gaiyeya, caraana.

‡ 2:12 2.12 kǝwu am kajaadayedǝ - Yaudiya laa Isaa gawu duwon, jǝmbǝlǝmbaa kasaccanni.

§ 2:17 2.17 andi ye biwuwu - Yaudiyadǝ ye kǝrdiya gai biwuwu.

† 3:6 3.6 Bad 15.6

† 3:8 3.8 Bad 12.3

† 3:10 3.10 SK 27.26

† 3:11 3.11 Hab 2.4

† 3:12 3.12 Lew 18.5

† 3:13 3.13 SK 21.23

† 3:16 3.16 Bad 12.7

* 3:19 3.19 soloma laa - Nawi Musa.

* 4:22 4.22 kirnjuye - Hajaratu.

† 4:22 4.22 kamunjuye - Saratu.

‡ 4:25 4.25 Jerujalem kǝrmaye - Hajaratudǝ kir, koro naptu aman caye-a wada Attauraye-aye cǝdi.

§ 4:26 4.26 Jerujalem sameye - Saratu kir gǝni, kamu, koro tidǝ naptu aman bǝɍinne-a wadu Alaye-aye cǝdi.

† 4:27 4.27 Ish 54.1

† 4:30 4.30 Bad 21.10

* 5:9 5.9 Yis tǝngǝɍi rungo sammaa isafujiyi - Alamdu kattuwuye jama ngaro tatardiyi.

† 5:14 5.14 Lew 19.18

* 6:8 6.8 mangar tiyiye - Naptu kambe Ala bawo. Wotte kam karwunjun na Alayen kuruwujǝna, koro curo biwuyen dǝgana.

† 6:15 6.15 alaktu bǝɍinno waldu - Wundu duwon Almasiwulan dǝganamadǝ alaktu bǝɍin. 2Kor 5.17mane.

Afisawu

1

2

3

4

5

6

AFISAWU

Wotiya duwon Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Afisayero ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Bulus, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiya adǝa jama Isaa gawu bǝrni Afisayero alama saa fiakku gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeyeno. Wotiya adǝ wotiyawa kosolan ruwujǝnaye falnja. Awowa faidaa laaa kǝla njǝkkawoyen asujaro, Bulus tayiro ruwujiye Ala fasalnju njǝkkawoyedǝa andiro Almasiwulan isanosaana yeno. Curo ayaundeyen nuiyena yaye, andia Almasiwu-a rokko roaro kalansana yeno. Adǝgaima am kuren Alan kuruwun dasaanadǝa bu Almasiwuyen karǝnnjuro cawudǝna.

Wotiya duwon Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Afisayero ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Wuma Bulus rawo Alayen kǝngayam Isa Almasiwuyedǝ muminna amanna Isa Almasiwuye bǝrni Afisayen dasaanadǝro: 2 Ala Bawande-a Kǝma Isa Almasiwu-a nayiro ser-a nanlewa-a njado!

Barga Ruhu Alaye jiɍi jiɍi Almasiwulan

3 Bargaa Ala Bawa Kǝmande Isa Almasiwuye, ti duwon barga sameye jiɍi fi yayea Almasiwu nangaro andiro sadǝnadǝ. 4 Kawu dunia alaktiman tayir-a awo waada bawoa-alan fuwunjun dǝgaiyero Almasiwulan andia kǝresera. Curo kǝrawoyen 5 kǝla ardiya rawonjuyen Ala Isa Almasiwuyen andia tadawanju daptuyero walliyoro kadarsera. 6 Ala Tadanju cǝraanadǝyen andiro sernju darajaa sadǝnadǝro tia yungoriyo!

7 Bunjuyen, kǝla sernju dama bawoyen, merusane biwuwande gawuryeno, ser duwon 8 Ala andiro nanrashidunju-a hangalkǝjinju-a samman ci bawoaro saddǝnadǝ. 9 Ala asǝr rawonjuye kǝla karwukǝjinju Almasiwulan niajǝnadǝyen andiro isanosaana, 10 wotte fasal awowa same-a cidi-aye sammaa sanju cǝdiya Almasiwulan kǝllǝme captuyedǝ.

11 Koro Almasiwulan warasa fandiyena, Ala ti duwon nia rawonjuyelan awo sammaa cǝdidǝ caman kǝla fasalnjuyen andia kadarsana nangaro, 12 andi ye* burwo sallammin tǝmandea Almasiwuro yakkiyenadǝ darajanjua yungoriyoro!

13 Sa mana jireye wotte kawuɍi kǝji njǝkkawondoyea fannuwe Almasiwua kasadduwwadǝn, Ala nayi yero† tilan Ruhunju njadi cǝnnayen tawanju gǝnangeyera. 14 Ruhu Alayedǝ naptu ran warasandeye cǝdi, har kawu nuwande merujiro, darajanjua yungoriyo!

Alaa wusedu

15 Adǝma nangaro wu ye tǝn mana kǝla Kǝmande Isaa mǝrsadundo-a muminna sammaa kǝrawondo-ayen fakkǝnadǝn, 16 curo moduwaniyen nayia tannjakkiya, ngaltema nayi nangaro Alaa wusedu kollǝkkǝni. 17 Ala Kǝmande Isa Almasiwuye, ti duwon Bawa Martawamadǝ, tia ngǝlaro nonoworo hal nanrashiduye-a kǝlafǝrǝmbe-a nayiro njado, 18 koro sim karwundoyea jawal nurnjuyero kajuwo, tǝma duwon tiro bowonjanadǝ ye, arsiyi warasanju darajaa muminnaye ye, 19 nankura kǝnduwonjuye kanji andi tia mǝrsaniyenaye yedǝa nonoworo. Kǝnduwo adǝ tima duno duwon 20 Almasiwulan sa tia karmolan cǝsange kǝmboramnjun samelan napcǝnayen fǝlejǝnadǝ wo. 21 Nadǝn Almasiwu jaman adǝ runjun gǝni, fuwuye yen kǝrmai so, kǝnduwo so, duno so, raktu so samma-a cu tina samma-ayen same kuruwun napci. 22 Ala awi yayea cidiya si Almasiwuyero cakke tia fuwuma awo sammayero galaje jamanjuro kaino, 23 jama duwon naptu tiyinjuye cǝdi, koro curo tiyi adǝyeman Almasiwu dǝgai, ti duwon awi yayea jiɍi fin yaye cǝmbǝɍidǝ.

2

Karmolan roaro cidu

1 Nayidǝ ayauwando-a biwuwando-a nangaro nuwwa, 2 koro calan tayilan dǝgawe jawal dunia adǝye ye, mai kǝnduwo karuwaye, wotte Yiwulis ti ganambuwua simoji kǝrgadǝ yea gawwa. 3 Andi samma ye calan dawunjan mangar tiyindeyen dǝgaiye awo tiyinde-a hangalnde-a caraanaa diye, koro ngainin andi am gade gai tadawa gǝrgadu Alayero walliyena. 4 Amma Ala jauro kanjimaɍimadǝ, kǝrawo kuran andia saraana nangaro, 5 curo ayaundeyen nuiyena yaye, andia Almasiwu-a rokko roaro kalanseno. Serlaman njǝkkawo kiwanduw! 6 Koro andia Almasiwun kundenno karmolan sasange na sameyelan Isa Almasiwu nangaro sasakke ti-a rokko nammiyena, 7 ngainin jamanna fuwuyen Ala nanngǝlanju andiro saddǝnadǝyen sernju ci bawoa Isa Almasiwulan fǝleji. 8 Awoa serlaman kambǝrseyen njǝkkawo kiwanduw, koro adǝ nayiyen gǝni isi, tidǝ kǝnjo Alaye, 9 kidandoyen gǝni, bare wunduma awulo juwunniro. 10 Andidǝ tando Alaye, kǝndo ngǝla Ala caman dabbarjǝnadǝa diyoro Isa Almasiwulan alansera.

Kam bǝɍin fallo waldu

11 Adǝma nangaro, nayi tamboyen kǝrdiyadǝ, am kǝlanjaro kajaada canidǝ kuren jǝmbǝlǝmlan bowonjai, tayi duwon kajanja tiyiye mukko kamben tǝdǝnadǝ. Tangowo, sadǝn 12 nayi Almasiwu bawolan dǝgawwa, nuwando jama Israyilayen bawo, nayi aman wadu Alayero kusotto, koro dunian tǝma ye tawwi, Ala yea nonuwwi. 13 Amma kǝrma Isa Almasiwu nangaro, nayi calan Alan kuruwun dǝgawwadǝa bu Almasiwuyen karǝnnjuro njawudǝna.

14 Ti kǝlanjuma nanlewande wo, tima jama yindidǝa* fallo cǝde tiyinjun garu duwunnedǝa wurjo. 15 Shara so, wada so Attaurayedǝa baworo kido, cuju jama yindi aniyero kǝlanjun kam bǝɍin fal† alakkeno. Ngainin kattenjaro nanlewa cuwude 16 tiyi falnin kǝska karmoyedǝyen yindidǝa Ala-a soloje duwundǝa baworo kido. 17 Sa Almasiwu isǝnadǝn, nayi Alan kuruwun dǝgawwadǝro kawuɍi kǝji nanlewaye ngeddo, koro am karǝnnedǝ yero ngai kiddo. 18 Tiyeman andi yindi samma Ruhu faldǝyen na Bawadǝyero ngawo kiwandiye.

19 Adǝ nangaro nayi gadero kusottowa bi sikudowa gǝni, nayi muminna-a rokko jama Alaye, am fannjuye, 20 fado duwon kǝla fǝrdu kǝngayambadǝye-a nawiyadǝye-ayen tǝdandǝnadǝ, koro Isa Almasiwu kǝlanjuma kau masammannedǝ wo. 21 Tilan fadodǝ nga ngǝlaro kǝlde fado tayir Alayero walji, 22 koro tilaman nayi ye fado Alayero walluwi, na duwon Ruhunjulan dǝgaidǝ.

3

Kida Bulusse dawu kǝrdiyayen

1 Adǝma nangaro wu Bulusdǝ nayi kǝrdiya nangaro kosoma Isa Almasiwuyero wallǝkkǝna. 2 Tabbatto lawar kǝla kida serre Ala wuro nayi nangaro sinadǝyen fannuwwa, 3 Ala asǝr fasalnjuye wahayi laan isanosǝgǝna, kalmawa ganan wotiya adǝn ruwunǝkkǝnadǝ gai. 4 Kǝranuwiya, noduni asǝr Almasiwuyedǝa asunuwi, 5 asǝr duwon jaman kureyen adamgǝnaro isanodǝgǝnni, amma kǝrma Ruhu Alaye kǝngayambanju mumin-a nawiyanju-aro fǝlejǝgǝnadǝ. 6 Asǝrdǝ tima kawuɍi kǝji nangaro kǝrdiya yaudiya-a rokko warasawu, am tiyi tiloyedǝro waljana, koro wadu Isa Almasiwuyelan nuwanja cawandǝna wo. 7 Kǝla kǝnjo sernjuye Ala wuro kǝnduwoaro sinadǝyen kidama kawuɍi kǝji adǝyero walyekko. 8 Muminna sammalan wuma gana wo* yaye, Ala wuro ser adǝa sǝddo, kǝrdiyaro kawuɍi kǝji arsiyi ci bawoa Almasiwuyedǝa wulgǝkkoro, 9 koro am sammaro jiɍi Ala awiso Alaktumadǝ asǝr fasalnjuye tǝn kuren gǝraadadǝa isanogǝkkoro. 10 Ngainin kǝrma jama Isaa gawudǝyen nanrashidu tǝrǝm Alayedǝ fuwuwu so, kǝnduwowu so sameyero isanodiyi. 11 Adǝma nianju sawisoye Isa Almasiwu Kǝmandeyen cǝdǝnadǝ wo. 12 Almasiwulan koro tia mǝrsaduyen ridu bawoaro na Alayero ngawo fandiye. 13 Adǝ nangaro nayia lowonjakki, bare kǝla bone nayi nangaro yakkiyen tǝmando kolluwwi, awo animan daraja fanduwi.

Kǝrawo Almasiwuyea nodu

14 Adǝma nangaro fuwu Bawadǝyen tungurummǝkki, 15 ti duwon jiɍiya same-a cidi-aye sammaro cu cinadǝ. 16 Kǝla arsiyi darajanjuyen karwundoa cakko Ruhunjuyen kǝnduwoaro dunoajoro Alaa korǝkki, 17 koro kambǝrseyen Almasiwu karwundon dǝga, kibburo koktǝnowo curo kǝrawoyen nammoworo Alaa korǝkki, 18 har muminna samma-a rokko ranguwe nanfarak so, nankuruwu so, nankura so, dadu so kǝrawo Almasiwuyedǝa asunuwi, 19 koro kǝrawo duwon nodu sammaa kojǝna adǝa nonuwi, ngainin hal Alayen kek tǝmbǝɍoworo tia korǝkki.

20 Ala duwon kǝla kǝnduwonju andin dǝganadǝyen awo koriye bi tǝmaniyea kojǝnaro cǝdidǝ, 21 tiro curo jama Isaa gawu-a Isa Almasiwu kǝlanju-ayen jaman fin yaye har abada abadinno daraja tio! Amin.

4

Kǝlakǝl jama Alaye

1 Adǝma nangaro wu Kǝmandero kosomadǝ, nayia lowonjakki, bowodunju mowuwwadǝro kǝndǝgai jussǝna dewo! 2 Rokura bawoa ye, nanlewaa ye, kanadia yero wallowo, kǝrawoalan kamandoa neddowo, 3 kowoɍi dewo, kǝlakǝl Ruhu Alaye kǝljǝnadǝa nanlewayen dunoaro taiwo. 4 Tiyi falma dǝga, koro Ruhu Alaye falma dǝga, Ala nayia tǝma falmaro bowonjanadǝ gai. 5 Kǝmande ye falma, kambǝrse ye falma, kasala ye falma, 6 koro Ala ye falma, Bawa am sammaye, awisoro kura wo, awison faidaduma, dawu awisoyen dǝganadǝ.

7 Amma wundunde yaye ser kǝla kǝnjo Almasiwu ngalje cinayen cuwandǝna. 8 Akko awo kitawu wuljǝnadǝ: «Samero leyenniya, kosowu kada cuwude ambo kǝnjo jiɍi jiɍi kaino.»†

9 To, samero lejǝnadǝ, awi maananju wo, kǝryeya kuruwu cidiya cidiye yero jǝpcǝna gǝnia? 10 Ti jǝpcǝnadǝ tima same kuruwu yero awo sammaa cǝmbǝɍoro lejǝnadǝ. 11 Tima kǝnjowa ambo cǝdde: laanjaa kǝngayambaro, laa nawiyaro, laa kawuɍi kǝji mawoduwuro, laa sǝniya jama Alaye-a malǝmba-aro kido. 12 Ngainin tiyi Almasiwuye dunoajoro, muminnadǝa dabbarjane kidanja cadi, 13 har andi samma kǝlakǝl kambǝrseye-a Tada Alaye noduye-a so, nanrashidu so, hal tǝrǝm Almasiwuye so nagǝiye. 14 Daji andi gadero tadawa gairo walliyewawo, tadawa duwon tǝmbaɍiso ye cambaljai, buaso alamdu jiɍi jiɍiye ye cijane jauro fujai, nangaso ye tayia jambajaidǝ. 15 Cuju adǝyero jire kǝrawon wulliyo, jawal fin yaye wuraniyo camuno fuwumande Almasiwuyero walliyo! 16 Almasiwuyen tiyi sǝram kalkallo kǝldi. Nasha fi yaye jiɍi jussǝnan kidajiya, nasha gadea cakke wurajai. Ngainin tiyi sǝramdǝ nanlewaaro walje wuraje kǝrawon fuwu juwui.

Kǝndǝgai caye

17 Adǝ nangaro ngai wullǝkke cu Kǝmandeyen jauro lowonjakki, bare gadero kǝrdiya hangalnja faida bawoalan dasayidǝ gairo dǝgawwi! 18 Hangalnja duwuro waljǝna, nanjayilnja-a kǝlakibbunja-a nangaro ro Alayen nuwanja falma bawo. 19 Karwunja gayirjiwaworo walje awo diwi diwi mangarre ye cadǝna, koro caye kojǝnaro awo tayir gǝni jiɍi jiɍiro kǝlanja casakkǝna.

20 Amma nayidǝ, awo kǝla Almasiwuyen njasakkǝranadǝ ngai gǝni! 21 Tabbatto kǝlanjuyen fannuwwa, koro jire Isalan dǝganadǝ gai, tiyen njasakkǝrana. 22 Daji kǝndǝgaindo cayedǝa kollowo, naptundo caye mǝradu jambayea siduwuro cadidǝa wanowo, 23 hangal karwundoyen bǝɍinno wallowo, 24 naptu bǝɍin nanjire-a nantayir-alan Ala-a camunno alaktǝnadǝa lunowo.

Kǝndǝgai bǝɍin

25 Adǝma nangaro kattuwu kamdu wanowo, kamandoro jire wulgǝnowo, wundunde yaye nasha kamanjuye nangaro. 26 Gǝrganuwia, bare biwu diwwi. Koro gǝrgadundodǝ kawu kǝngal cukkuriro fasso. 27 Bare Yiwulisso dama yiwwi. 28 Barwu adǝn fuwun nambarwu dio koljo, cuju adǝyero mukkonjun ngǝlaro ngǝnǝpto, awo laa kam mǝradunjuaro njoye cǝdaro. 29 Bare manakuttu fima cindon culuwunni, sai awo mǝraduro faidaa ambo duno cakkidǝ, tayi fanjaidǝro ser cǝddoro. 30 Bare Ruhu Alayedǝa karwu kuttuaro diwwi, tima yim meruduyero nayiro tawa gǝnanjaa. 31 Awo kuttu-a hangalsango-a gǝrgadu-a kowo sango-a radu-a samma niadiwi nga-a rokko nayin kuruwunno waljo. 32 Kattendon am ngǝla ye, kanjimaɍiwu yero wallowo, kamandoa gawurnowo, Ala Almasiwu nangaro nayia gawurnjanadǝ gai.

5

Tadawa nurre gairo dǝgaiwo!

1 Adǝ nangaro nayi tadawa tǝraanadǝ, hal Alayea ngonowo. 2 Kǝndǝgai kǝrawoye dewo, jiɍi Almasiwu andia saraye sadaa-a bu fida-a na Alayen kawudi kala kǝjiaro walje andi nangaro kǝlanju cinadǝ gai. 3 Amma bare kǝnjǝna, bi tayirnambu fi yaye, bi mangar diwi curondon wuldǝnni, muminnaro jussǝnni. 4 Koro mana kuttu, bi mana hangalnambuye, bi batti wuldu nayiro jussǝnni, cuju adǝyero Alaa wusenowo. 5 Adǝa ngǝlaro nonowo: Kǝnjǝnama-a tayirnambuma-a mangarduma wotte sǝnǝm gamadǝ-a samma nodo bargaa Almasiwu-a Ala-ayen warasa fima cawandiwawo.

6 Bare wunduma mana bowuyen jambanjanni, awo ani nangaro gǝrgadu Alaye ganambuwua cuwandi. 7 Adǝ nangaro bare tayiro kǝldǝgǝwwi. 8 Calan nayi curo duwuyen, amma kǝrma Kǝmandedǝro nayi curo nurren. Tadawa nurre gairo dǝgaiwo, 9 awoa nema nurredǝ awo ngǝla-a kalkal-a jire-a sammalan kǝrga. 10 Rijammowo, awo Kǝmande ardijǝnadǝa asunowo. 11 Bare kida faida bawoa duwuyero mukko yakkuwwi, cuju adǝyero fisaddowo! 12 Awo gǝraadan cadisodǝa manadumaro nangua. 13 Amma awo fi yayea nur fǝlejǝgǝnadǝ federo culuwi, 14 koro awo fi yaye federo culuwunadǝ nurro walji. Adǝma nangaro ngai wuldi: «Ni kǝnǝm dimimadǝ, fanne, karmolan cine, Almasiwu nia wasnji.»

15 Jiɍi dǝgawiro hangal gǝnanowo, am hangal bawoa gǝni, rashidu gairo wallowo. 16 Dama fanduwwa fin yaye awo ngǝla dewo, jaman diwin dǝgaiyena nangaro. 17 Bare hangal kuttuaro walluwwi, amma rawo Kǝmandeyedǝa asunowo. 18 Bare diben yawe sagaranduwwi, halkuttaro cadi, amma Ruhu Alayen tǝmbǝɍuwwaro wallowo. 19 Kattendon jawura so, aiya so, njungoro Ruhuye so dewo, Kǝmande yero aiya njungoroye karwundo samman yegǝnowo. 20 Ala Bawaa sawi yaye awin yaye cu Kǝmande Isa Almasiwuyen wusenowo.

Kwawa-a kamuwa-a

21 Wundu yaye kamanjua ridu Almasiwuye nangaro jǝga. 22 Kamuwa, kwawandoa gaiwo, Kǝmandea gawwadǝ gai. 23 Kwadǝ tima fuwuma kamunjuye wo, Almasiwu ye fuwuma jama Alayedǝ gai, jamadǝ tiyinju, koro tima Njǝkkayimanju wo. 24 Jama Alaye Almasiwua jagaidǝ gai, kamuwa ye awin yaye kwawanjaa jaa.

25 Kwawa, kamuwandoa rawowo, Almasiwu jama Alayea cǝraye tayi nangaro kǝlanju cinadǝ gai, 26 ngainin jamadǝro mana Alayen kasala cǝdde tayirro walyera. 27 Adǝa dionjudǝ, jamadǝ balo so, murjoktu so, awo aniye camunonju soa gǝni, nantayir-a awo waada bawoa-aro waljo, tia darajaalan kǝlanjuro saduwuro. 28 Jiɍi adǝgainin kwaso kamuwanjaa carawo, tiyinjaa caraanadǝ gai. Kam kamunjua cǝraanamadǝ kǝlanjua cǝrawo. 29 Awoa wunduma ngalte tiyinju wajǝnni, amma tia ambaje kissiyi, Almasiwu jama Alayero cǝddidǝ gai, 30 awoa andi nashawa tiyi Almasiwuyedǝma. 31 «Dalil adǝyero kwa bawanju-a yanju-aa kolje kamunjuro kǝrdiye tayi yindiso tiyi fallo waljai.»† 32 Tabbatto adǝ asǝr kura, mana adǝ kǝla Almasiwu-a jamanju-ayen cǝdiro wullǝkki. 33 Adǝ yaye wundundo yaye kamunjua kǝlanju gairo cǝrawo, koro kamudǝ ye kwanjuro daraja co.

6

Yalla-a yanja-a bawanja-a

1 Yalla, Kǝmande nangaro mana bawando-a yando-aye gaiwo, adǝma kalkal wo. 2 «Bawanǝm-a yanǝm-aro daraja ye,» tima wada burwoye waduadǝ wo: 3 «Kǝndǝgainǝm kǝlewajo, kawunǝm dunian kuruwuro waljoro.»† 4 Bawawa, bare hangal tadawandoye sanguwe gǝrgajanni, tayia alamdu-a sǝmo kasta-a Kǝmandeyelan isawuragǝnowo!

Kaɍeawa-a kǝmawanja-a

5 Kaɍeawa, ridu-a lolodu-an karwu tiloan kǝmawando dunia adǝyea gaiwo, Almasiwua gawidǝ gai. 6 Bare sa njarui runjun nayia njarawo nangaro ngai diwwi, amma kaɍeawa Almasiwuye gai rawo Alayea karwundo samman dewo. 7 Ambo gǝni, Kǝmande gairo karwu ngǝlan kida yiddowo. 8 Nonowo, kam duwon awo ngǝla cǝdǝnadǝ, kaɍea yen kal, kambe yen kal, mukko Kǝmandeyen mukowa cuwandi. 9 Kǝmawa, nayi ye ngai kaɍeawandoro yiddowo, bare tayia wusanuwwi. Nonowo, ti duwon Kǝmanja-a kaando-adǝ samelan dǝgai, koro amba gayirjiwawo.

Baɍimiya Alaye

10 Daryerambo, Kǝmande-a kǝrmainju kura-alan duno fandowo! 11 Kǝla nanga Yiwulissen danoworo baɍimi Alaye sammaa ngonowo. 12 Adamgǝnaro gǝni, fuwuwu so, kǝnduwowa so, wurawa dunia duwua adǝye soro mǝldiye, koro sedanna diwi diwi sameye yero mǝldiye. 13 Adǝ nangaro baɍimi Alaye sammaa ngonowo. Ngainin yim diwidǝ ise awo sammaa diwe tumogǝwiya, ranguwe dunoaro danuwi. 14 Dunoaro danowo, jire Alayedǝa bel gai canjandoro yikkerowo, nanjiredǝlan sulwe gai jaktǝnowo, 15 dabbardǝnowo kawuɍi kǝji nanlewayedǝa sindoro suno gai yakkowo, 16 awiso yayen kambǝrsedǝa ngawa gai ngonowo, tilan ranguwe kǝniwuwa kannua Kǝladodǝye* sammaa kalluwi, 17 njǝkkawodǝa jawa suye gai yakkowo, koro kashagar Ruhuyedǝa taiwo, tima mana Alayedǝ wo. 18 Sawi yaye curo moduwando-a lowondo-ayen Alaa Ruhulan korowo, faadaro dǝgaiwo, nettulan muminna sammaro moduwa yiddowo. 19 Wu yero moduwa sǝddowo, Ala wuro kalmawa sio, ridu bawoaro mana asǝr kawuɍi kǝjiyedǝa wullǝkkoro, 20 wu duwon wakkil kawuɍi kǝjiye saɍgalan sakkerǝnadǝ. Kawuɍidǝa ridu bawoaro jiɍi wajimsǝgǝnadǝ gairo wullǝkkoro Alaa korowo.

Lewa daryeye

21 Nayi ye lawar wua wusǝna-a awo dikki-aa nonoworo, Tikikus kǝraminde tǝraana ye, kidama amanna Kǝmandeye ye awo sammaa nayiro wulnjagai. 22 Nayiro naptunde wulnjaa, karwundoro duno coro tia juwanjagakkǝna.

23 Ala Bawa-a Kǝmande Isa Almasiwu-adǝ kǝramiya sammaro nanlewa-a kǝrawo-a kambǝrse-a cado. 24 Ser Alaye am Kǝmande Isa Almasiwua kǝrawo ceriwawon caraana sammalan dǝga!

* 1:12 1.12 andi ye - Yaudiya duwon Isaa gamaro waljanadǝ.

† 1:13 1.13 nayi ye - Kǝrdiya duwon Isaa gamaro waljanadǝ.

* 2:14 2.14 jama yindi - Yaudiya-a kǝrdiya-a.

† 2:15 2.15 kam bǝɍin fal - Jama Isaa gawu.

* 3:8 3.8 wuma gana wo - Bulus kǝlanjua awimaro ngojiwawo.

† 4:8 4.8 Jaw 68.18

† 5:31 5.31 Bad 2.24

† 6:3 6.2-3 NL 20.12; SK 5.16

* 6:16 6.16 Kǝlado - Yiwulis.

Filibiwu

1

2

3

4

FILIBIWU

Wotiya duwon Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Filibiyero ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Bulus, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiya adǝa jama Isaa gawu bǝrni Filibiyero alama saa fiakku gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeyeno. Wotiya adǝ wotiyawa kosolan ruwujǝnaye falnja. Jamadǝ Bulusso ti kosolan duwon bana cadǝna nangaro, tayia wuseduro wotiya adǝa tayiro ruwuyeyeno. Koro jiɍi Isa awo Ala cǝraanaa dioro kǝlanjua awima gǝniro ngoje alama wolodi gairo waljǝnadǝ gai, Bulus ye hal Isaye jǝgane bone jiɍi jiɍi karwu kǝjiaro kasacci yeno.

Wotiya duwon Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Filibiyero ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Andima Bulus-a Timoti-a wolodiya Isa Almasiwuyedǝ muminna Isa Almasiwuye bǝrni Filibiyen dasaana samma fuwuwu-a banawu-an kundenno: 2 Ala Bawande-a Kǝma Isa Almasiwu-a nayiro ser-a nanlewa-a njado!

Alaa wusedu

3 Sawi yaye nayia tannjakkiya, Alania wusenǝkki. 4 Koro sawi yaye moduwa nayi sammaro njaddǝkkiya, karwu kǝjiaro dikki, 5 dalilnjudǝ yim burwoyen tai har kǝrmaro kudero curo kida kawuɍi kǝjidǝyen wu-a rokko mukkondo yakkuwwa nangaro. 6 Tabbatto ti duwon nandon kǝndo ngǝla ngǝssǝnadǝ har yim Isa Almasiwuyero* tumojiyiro nokkǝna.

7 Nayi sammaa ngai taktudǝ wuro jussǝna, nayi karwunilan nangaro. Awoa kosolan kǝrgakko yen kal, kawuɍi kǝjidǝa sǝɍiwonǝkke tabbatkǝkki yen kal, curo ser Alayen nayi samma wu-a rokko mukkondo yakkuwwa. 8 Kǝrawo Isa Almasiwuyen nayi sammaa njaraakkǝnaro Ala shedamani. 9 Nodu-a asudu samma-an kǝrawondo ngǝwuro tǝrgaro moduwa dikki, 10 ngainin awo ngǝladǝa gayirnuwe tayir-a biwu bawo-alan har yim Almasiwuyero dǝgawe, 11 Ala ye daraja-a njungoro-a cuwandoro nema nanjireye duwon Isa Almasiwuyen isidǝ dama baworo karwundon napci.

Fuwumbui kawuɍi kǝjiye

12 Kǝramiya, adǝa nonuwiya, raakko, awo wua suwandǝnadǝ cakke kawuɍi kǝji fuwu juwuna, 13 har sojidi gomnaye ngan koro am gapcana samman wu Almasiwu nangaro kosolandǝa nojana. 14 Koro wua kosoro sasakkǝna nangaro, kǝramiyaye ngǝwunja Kǝmalan duno cawande ridu bawoaro mana Alaye wuljai.

15 Laanja mana Almasiwuyea nandǝɍi-a niadiwi-alan cadi, amma laa ye nia ngǝlaan cadi. 16 Tayi ani kǝrawoyen mana cadi, wu na adǝn kawuɍi kǝjidǝa sǝɍiwonǝkkiro nojanadǝro. 17 Amma tayi toni kuttuni kosoye casargai cane nia ngǝlaan gǝni, niadiwin mana Almasiwuyea cadi. 18 Awi gǝle? Jiɍi fin yaye nia ngǝlaa yen kal, niadiwi yen kal, Almasiwuye mana cadi. Adǝye kǝjinju fakkena, koro kǝjinju fakkin dǝgakki.

19 Moduwando-a bana Ruhu Isa Almasiwuye-a nangaro kǝlani fandǝkkiro nokkǝna. 20 Kǝla tabbattuwu tǝmaniyen awimaa nangukkiwawo, amma kǝrma, sawi yaye gai, roni yen kal, karmoni yen kal, federo tiyinin Almasiwuro daraja yikki.

21 Wudǝ, ronia dǝgadǝ Almasiwu, karmonidǝ ye fandi. 22 Roa tiyilan dǝgakkiro walyenoa, kidani faidaaro walji, amma finjaa kǝrenǝkkimaro nokkǝni. 23 Wu katte awo yindiyen kimitkada. Saptǝme na Almasiwuyen naptulan mǝradunia, tima ngalwo, 24 amma roa tiyilan dǝgakkǝnama nayi nangaro faidaa wo. 25 Adǝa tabbatto mǝrsanǝkkǝna nangaro, kambǝrsedǝlan fuwu buiwo karwundo ye kǝjijoro nammǝkke nayi samma-a rokko dǝgaiyero nokkǝna. 26 Ngaiman sa nandoro waldǝkkiya, wu nangaro dalil kǝla Isa Almasiwuyen awulo boye caye baworo fanduwi.

Kawuɍi kǝji nangaro dunoaro danowo!

27 Awo sammasoro ngalwodǝ, kǝndǝgai kawuɍi kǝji Almasiwuyero jussǝna dewo, daji isǝkke nayia njarukki yen kal, isǝkkiwawo yen kal, nia tiloan dunoaro danuwi ye, karwu tiloan kallo kambǝrse kawuɍi kǝjiyero ngǝnǝptuwi yero fakki. 28 Bare awiman kolluwe waduwundo karwundo kamjanni. Adǝma tayiro sheda siduwunjaye ye, njǝkkawondoye yero walji, sheda duwon na Alayen isidǝ. 29 Almasiwu nangaro ser tia kasattuye runju gǝni, ti nangaro bone nja ye nayiro njadǝna. 30 Nayi ye curo mǝlduyen dǝgawi, jiɍi mǝldǝkki ruwwadǝ gai, koro kǝrma mǝldǝkki fannuwidǝ.

2

Rokuranambu Almasiwuye

1 Adǝ nangaro, Almasiwulan karwundoro duno njo laa mennaa, kǝrawolan ro boda laa mennaa, Ruhulan naptu nanyaanaye laa mennaa, kanjimaɍi so, njunodu so laa mennaa, 2 daji yakkowo karwuni tai dajo kǝjijo: Hangalndo ye tilojo, kǝrawondo ye tilojo, halndo ye tilojo, niando ye tilojo. 3 Bare awima kǝla rawon bi rokuran diwwi, amma rokura bawoalan nayiro ngalworo am gadea ngonowo. 4 Wundundo yaye awo kǝlanjuye runjuro gǝni, am gadeye yero kissuwo.

5 Hal duwon Isa Almasiwulan dǝganadǝa nayi ye ngonowo:

6 Ti naptu Alaye duwon,

Alaa kalkaldunjudǝa awo dunon tayero ngojǝnni,

7 amma kǝlanjua awima gǝniro kalakce

alama wolodiye ngoje

kam-a camunno walyeno.

8 Camuno kambe ngoyenniya,

kǝlanjua waje

har karmoro Alaa giya,

karmo duwon kǝskaro tia jajagane nunadǝ.

9 Adǝma nangaro Ala tia na jaumaro darajaaro cade

tiro cu duwon cu sammaa kojǝnadǝa kaino,

10 cu Isaye nangaro ngurumngurum fi yaye same-a cidi-a curo cidiyaye-alan fido,

11 daraja Ala Bawadǝyero

tǝlam fi yaye ye Isa Almasiwudǝ tima Kǝmadǝ woro wuljo!

Sillowu gai dunialan yiyildu

12 Adǝ nangaro, kǝrawowuni, sawi yaye manani gawwadǝ gai, wu dawundon runju gǝni, kǝrma ye wu bawoman caye baworo kida njǝkkawondoyedǝa Ala rida-a lolodu-an dewo, 13 Aladǝma njasakke awo cǝraanadǝa kasadduwe diwidǝ wo.

14 Awi diwi yaye bare suwollan bi kambiwulan diwwi. 15 Ngainin nayidǝ tadawa Alaye taldu bawoa-a biwu bawoa-a awo waada bawoa-aro dawu jaman diwi-a karwu yeskada-ayen walluwe dawunjan sillowu gai dunialan yiyilluwi. 16 Mana royedǝa dunoaro taiwo, daji wu ye yim Almasiwuyen* awulo bukki, kida-a ngǝnǝptu-a bowuro dikkǝnidǝro. 17 Wua kǝla sadaa-a ibada-a kambǝrsendoyero bu fida gairo fisagai yaye,† nayi nangaro karwuni jaumaro kǝjiji. 18 Jiɍi adǝgainin nayi ye karwundo kǝjijo, jiɍi kakke kǝjijidǝ gai.

Timoti-a Abaratus-a

19 Kǝma Isalan tǝmanǝkke Timotia tussiwawo nandoro juwanjagakki, wu ye lawarndo fakkiya, karwuni duno cuwandi. 20 Ti gǝnia, kam laa gade karwunju tilo ti gai takkǝni, kam duwon naptundo jiremaro karwulan rojidǝ, 21 dalilnjudǝ tayi samma awowa Isa Almasiwuye gǝni, kaanjaa majai nangaro. 22 Amma hal Timotiye nonuwwa, tada bawanju-a rokko gai, kallo kida kawuɍi kǝjiyedǝa diyena. 23 Adǝma nangaro, awo wua suwandidǝa rukkiyama, tia nayiro juwanjagakkiro tǝmakkǝna. 24 Wu ye Kǝmalan tǝmakkǝna tussǝnnin nandoro waldǝkke isǝkki.

25 Amma Abaratus kǝramini, ti duwon sawani kidaye ye, mǝlduye ye, koro kǝngayamndo curo mǝraduniyen bana kudomadǝa nayiro kalaktuwuro ngǝlaro kirukko. 26 Nayia jaumaro kuroro cǝraana, ti dondi fannuwwadǝro hangalnju caa cijǝna. 27 Ngaima jaumaro dondijǝna, har nui gairo. Amma Ala tia njunoyeno, ti runjuma gǝni, wun kundenno, bare karwukuttaniro kuttu tǝrganniro. 28 Daji jǝktǝgǝkke tia nayiro kalanngeyerakko, kuronjuro karwundo jauro kǝjijo, wu ye bare karwukutta ngǝwu dikkǝniro. 29 Adǝma nangaro Kǝmalan tia karwu kǝjiaro mowowo, am ti gairo daraja yowo, 30 kida Almasiwuye nangaro karmo karǝnjǝna, koro bana nayi wuro ranguwe sukkuduwwidǝa sukkudoro ronju kilado.

3

Nanjire na Alayen isi

1 Daryerambo, kǝramiyani, Kǝma nangaro karwundo kǝjijo! Awo calan nayiro ruwunjagakkǝnadǝa waldǝme ruwuduwudǝ wuro kurwowu gǝni, koro nayi yero faidaa. 2 Kǝriyasoro hangal gǝnanowo, tayi kidawu diwiso ye, tiyi kamdawuso* yedǝro hangal gǝnanowo! 3 Andima am kajaada jireyedǝ wo, andi duwon Alaa Ruhunjuyen yungoriye ye, Isa Almasiwulan awulo buiye ye, koro hal tiyiyero njutkǝiyewawo yedǝ. 4 Adǝ yaye wu ye dalilni hal tiyiyero njuttuwuye mbeji. Kam laa dalilnjuaa, wu tia kokkǝna: 5 Tambǝkkǝnaye kawu wuskua wua kajasera, wu Israyilama jiɍi Biliyaminuye yaudi kaduwu yaudiyaye, kanji Attaurayen Farisa, 6 kanji kowoɍiyen jama Isaa gawua basarduma, kanji jireyen shara Alaye taldu bawoaro gama.

7 Amma awo wuro burwon fandidǝ, kǝrma awo ania Almasiwu nangaro asarro ngokkǝna. 8 Aaa, Kǝmani Isa Almasiwua noduye darajanjudǝ awi yayea kojǝna nangaro, awo sammaa asarro ngokkǝna. Ai, ti nangaro awi yayea fuddǝkke tayia bowu fatto ngokkǝna, wu ye Almasiwua fandǝkkoro, 9 ti ye wua suwandoro. Wudǝ wada Attauraye galan gǝni, Almasiwua mersadulan jiremaro walyekko, nanjire duwon kambǝrseyen na Alayen isidǝ. 10 Almasiwu-a kǝnduwo karmolan cidunjuye-aa nodu raakko, koro curo bonenju njayen tiro kǝldǝgǝkkiya, raakko, karmonjulan ti gairo wallǝkko, 11 jiɍi fin yaye wu ye karmolan cidudǝa fandǝkkoro.

Fuwuro ga

12 Adǝa har fandǝkkǝna bi kalkal diomaro wallǝkkǝna gǝni wullǝkki, amma Isa Almasiwu wua tai daje sǝdana nangaro, wu ye awodǝa taro kowoɍi dikki. 13 Kǝramiya, tia har takkǝnaro tǝmakkǝni, amma awo fal dikki, awo ngawoyedǝa cǝpkǝkke awo fuwuyedǝa ngǝnǝptǝkke makki. 14 Ngainin lada duwon Ala Isa Almasiwuyen samelan fandoro bowosanadǝa fandǝkkoro mǝldǝkki. 15 Adǝ nangaro, andi samma kambǝrseyen rashiduwadǝ, kuronde tilojo. Kǝla awo laayen kuro gade tawwaa, Ala awo adǝ yea nayiro fǝlenjagai. 16 Ai, awo nayiyenadǝn fuwuro gaiyo!

17 Kǝramiya, misalni gawuro wallowo, koro am duwon ngai dasayidǝa ruiwo, jiɍi misal fǝlenjagaiyenadǝ gai. 18 Calan ngǝwuro nayiro wulnjagakkǝnadǝ gai, kǝrma ye simmin simaloaro wulnjagakki, am kada kǝlado kǝska karmoye Almasiwuyero waljana mbeji. 19 Njeroramnja siduwu, alanja ye curonja, darajanja ye curo nangubawonjayen, koro hangalnja ye kǝla awo duniayen kǝrga. 20 Amma andidǝ am sameye, gangadaaro nadǝn kǝnde Njǝkkayimayea gureniye, tima Kǝma Isa Almasiwudǝ wo. 21 Kǝla kǝnduwo duwon tilan awi yayea fǝrdunjuro cakkidǝyeman tiyinde lawudǝa alama tiyinju darajaa-a camunno cǝdi.

4

1 To, kǝramiyani njaraakkǝna koro kurondo raakkǝnaso, nayima karwukǝjini ye, darajani ye wo. Kǝrawowuni, Kǝmalan dunoaro danowo!

Gala daryeye

2 Ya Afodiya-a Ya Sinti-aa lowonǝkkǝna, Kǝma nangaro hangalnja tilojo. 3 Aaa, sawani kidaye jireye, ni yea njuworǝkki, kamu yindi aniro banagǝne. Tayidǝ wu-a Kǝlemana-a sawawani kidaye gapcana cunja curo kitawu royen ruwuwadadǝ-a kallo kida kawuɍi kǝjiyelan ngǝnǝptana. 4 Sawi yaye Kǝmanden karwundo kǝjijo! Koro wallǝkke wulnjagakki, karwundo kǝjijo! 5 Wundu yayero halngǝlando fǝleduwo, Kǝmadǝye kǝndenju karǝnjǝna. 6 Bare kǝla awiyeman hangalndo cijǝnni, amma curo awo fiyen yaye moduwa-a lowo-alan wusedun kundenno Alaro korondo isanogǝnowo! 7 Daji nanlewa Alaye nodu fi yayea kojǝnadǝ karwundo-a hangalndo-aa Isa Almasiwulan roji.

8 Daryerambo, kǝramiya, awo jire so, awo darajaa so, awo kalkal so, awo tayir so, awo kǝrawoye so, awo kasatturo candǝna so, awo laa ngǝla bi njungoroye mennaa, awo ania tangowo! 9 Awo wulan ɍiwwa ye, fanduwwa ye, fannuwwa ye, ruwwa ye sammaa dewo, daji Ala nanlewaye dawundon dǝgai.

Bulusse Filibiwua wusedu

10 Koro walduwe kǝrawondo wuro fǝlesuwwadǝro Kǝmalan jauro karwuni kǝjijǝna. Ai, niadǝa caman tawwa, amma dama tia fǝleduye fanduwwi. 11 Mǝraduni gǝni nangaro adǝa wullǝkki, awoa lamar curon dǝgakkǝna fi yayen kǝlan dadu ɍikkǝna. 12 Curo lambiyen dǝga ye nokkǝna, curo larasuyen dǝga ye nokkǝna. Lamar fi yayen kǝlan dadu ɍikkǝna, curo kǝnayen bi kulduyen, curo larasuyen bi lambiyen, 13 Almasiwu duno sidǝyen awo sammaa rangǝkke dikki.

14 Adǝ yaye, jǝktuniro mukko yakkuwwadǝ, awo ngǝla diwwa. 15 Nayi Filibiwuso, nonuwwadǝ gai, kawuɍi kǝji fannuwwadǝye badiduramnjun, sa duwon lardu Makidoniyayea kollǝkkǝnadǝ, nayi rundo gǝnia, jama Isaa gawuye falma wuro kǝldǝgǝne lamar njo-a mowo-ayero mukko cakkǝnni. 16 Bǝrni Tasalonikayelan dǝgakkǝnaman, falla kojǝnaro awo mǝraduni galduye juwasuwwa. 17 Kǝnjo nandon mowokkoro gǝni, riwa awo diwwadǝyen fandoworo makki. 18 Ai, awo sammaa fandǝkkǝna, har adǝmaa kojǝnaro tǝn kullǝkkǝna. Kǝnjo mukko Abaratussen siwwadǝa mowokkǝna. Tayidǝ kawudi kala kǝjia, sadaa duwon Ala kasacci ye, ardiji yedǝ. 19 Koro Alani mǝradundo nga yea kǝla arsiyinju darajaa Isa Almasiwuyen galji. 20 Ala Bawandero har abada abadinno daraja tio! Amin.

Lewa daryeye

21 Muminna Isa Almasiwuye sammaa lewanowo! Kǝramiya wu-a rokkodǝ lewanjai. 22 Muminna samma lewanjai, masammanno tayi fado Kaisarren* dasaanadǝ. 23 Ser Kǝma Isa Almasiwuye nayilan dǝga!

* 1:6 1.6 yim Isa Almasiwuye - Kiyama.

* 2:16 2.16 yim Almasiwuye - Kiyama.

† 2:17 2.17 Wua kǝla sadaa-a ibada-a kambǝrsendoyero bu fida gairo fisagai yaye, - Kidanju-a bonenju-a nangaro, Bulus kǝlanju tayiro misal kambǝrseyero waljǝna.

* 3:2 3.2 tiyi kamdawuso - Am duwon sai kaja dimiya, njǝkkawo fandǝmi canidǝ.

* 4:22 4.22 Kaisar - Gomna Kura Rombe.

Kolosiwu

1

2

3

4

KOLOSIWU

Wotiya duwon Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Kolosiyero ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Bulus, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiya adǝa jama Isaa gawu bǝrni Kolosiyero alama saa fiakku gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeyeno. Wotiya adǝ wotiyawa kosolan ruwujǝnaye falnja, koro tilan alamdu laa kattuwuye kǝla Isa Almasiwuyen cassane jire kǝla Isayen ruwuyeno. Misallo Isa Almasiwudǝ camuno kalkal Ala turuiwawomaye, tilan Ala awo sammaa alakkeno, koro awi yayero burwonno ti mbeji. Jama Alayedǝ tiyinju, tima kǝlanju wo. Ala halnju tilan cǝmbǝɍe tiyen awo sammaa kǝlanjuro solojiyi.

Wotiya duwon Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Kolosiyero ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Wuma Bulus rawo Alayen kǝngayam Isa Almasiwuye-a Timoti kǝraminde-adǝ 2 kǝramiya mumin-a amanna-a Almasiwulan bǝrni Kolosiyen dasaanasodǝro: Ala Bawande nayiro ser-a nanlewa-a njado!

Alaa wusedu

3 Nayiro moduwa njaddiyeya, sawi yaye Ala Bawa Kǝmande Isa Almasiwuyedǝa wuseniye, 4 tǝn mana kǝla Isa Almasiwulan mǝrsadundo-a muminna sammaa kǝrawondo-ayen fanniyenadǝn, 5 tǝma samelan nayi nangaro gǝnaadadǝro. Tǝma adǝye lawarnju curo mana jireye kawuɍi kǝjidǝyen fangew, 6 kawuɍi duwon nayiro isǝnadǝ. Adǝgainin kawuɍi kǝjidǝ ɍije nema cakke dunia ngaro tatardiyi, nando yen gai tǝn yim fannuwe jiremaro ser Alayedǝa asunuwwadǝn. 7 Abafaras* sawande kidaye rayiyenadǝman adǝa kiɍiw, tidǝ curondon kidama amanna Almasiwuye, 8 koro andiro kǝla kǝrawondo Ruhulan isǝnayen wulseyera.

Kaala-a kida-a Almasiwuye

9 Adǝma nangaro, andi ye tǝn yim fanniyenadǝn, ngaltema nayiro moduwa njǝddo kolliyende. Ala nayiro nanrashidu-a nodu-a Ruhunjuye sammalan rawonju jauro isanonjaaro koriye, 10 ngainin kǝndǝgai fuwu Kǝmandeyen jussǝna ye, ardijǝna ye diwi, koro kǝndo ngǝla samman nema yakkuwe Alaa nodulan fuwu buwi. 11 Ala kǝla kǝnduwonju darajaayen duno njado, kanadi-a nettu dama bawo-aa fandoworo. Karwu kǝjialan 12 Bawadǝa wusenowo, tima nayiro muminna-a rokko nuwando warasaye curo kǝrmainju nurrayen njadǝnadǝ wo. 13 Andia kǝnduwo duwuyen samoye curo kǝrmai Tadanju jauro cǝraanayero sasakko, 14 Tadanjudǝyen merusane biwuwande gawuryeno.

15 Almasiwudǝ Ala turuiwawomaye camunonju kalkal, tada karuye, awo alaktǝna samman tima fuwuma wo. 16 Tilan Ala awo sammaa alakkeno, awo sameye-a cidiye-a, awo turui-a turuiwawo-a, kuris kǝrmaiye so, raktu so, fuwuwu so, kǝnduwowu so, Ala awo sammaa tiyen koro ti nangaro alakkeno. 17 Awi yayero burwonno ti mbeji, koro tilaman awi yaye dǝga. 18 Tidǝ kǝla tiyidǝye, wotte jama Alaye. Tima badiduramdǝ, tada karuye, burwoye karmolan cijǝnadǝ wo, ngainin awin yaye tima fuwuma wo. 19 Awoa Ala halnju tilan kek cǝmbǝɍoro karwunju kǝjije 20 koro tiyen awo sammaa kǝlanjuro solojuworo karwunju kǝjijǝna, awowa cidiye yen kal, sameye yen kal, bunju kǝskalan fidǝnadǝyen nanlewa awi yayero kikkudo.

21 Nayidǝ kuren Alan kuruwun, koro karwundon kǝladonju, kǝndo diwi diowu nangaro, 22 amma kǝrma tiyilan nayia karmonjuyen kǝlanjuro soloyeyeno, nayia tayir ye, awo waada bawoa ye, koro saɍiwu bawoa yelan fuwunjun saduwuro. 23 Adǝ yaye kambǝrsendo ronowo, dunoaro tilan danowo, bare tǝma kawuɍi kǝji fannuwwadǝyedǝa kolluwwi. Kawuɍi kǝji adǝ dunia ngaro wuldǝgǝna, koro tiyeman wu Bulus kidamaro walyekko.

Bulus kidama jama Isaa gawuye

24 Kǝla bone nayi nangaro yakkidǝyen karwuni kǝjijǝna, koro tiyi Almasiwuye, wotte jama tia gawudǝ nangaro awo curo basari Almasiwuyen maujǝnadǝa tiyinilan tumogǝkki. 25 Kǝla wada Ala wuro sinadǝyen kidama jama Almasiwua gawudǝyero walyekko, mana Alaye nayiro cotto isanonjagakkoro, 26 wotte asǝr tǝn kuren adamgǝnaro gǝraaada duwon, kǝrma muminnanjuro fǝledǝgǝnadǝ. 27 Tayiro Ala dawu kǝrdiyayen arsiyi darajaa asǝr adǝyea isanoduwu cǝraana, tima Almasiwu karwundon, tǝma darajayedǝ wo. 28 Timaa mawoniye, wundu yayea hal tǝrǝm Almasiwuyealan saduwuro tayiro sǝmo kasta-a alamdu-a curo nanrashidu sammayen yiddiye. 29 Adǝa dioro, kǝla kǝnduwonju wulan dunoajidǝyen mǝldǝkke ngǝnǝptǝkki.

2

1 Jiɍi jauro nayi-a am bǝrni Lawudikiyaye-a am ngaltema turuiyende-aro mǝldǝkkidǝro nonuwiya, raakko. 2 Mǝldunidǝ karwunja duno cuwando, kǝlanja ye curo kǝrawoyen kǝlja, koro arsiyi tǝrǝm nodu tabbatte yea najaaro, ngainin asǝr Alaye asujai, wotte Almasiwu, 3 tilan arsiyi nanrashiduye-a nodu Alaye-a samma gǝraadadǝ. 4 Adǝa wuldunidǝ bare wunduma nayia mana kǝjin jambanjanniro. 5 Wudǝ tiyilan nandon gǝni yaye, karwulan nayi-a rokko, naptundo sawiyada ye, Almasiwua gandon ngǝlaro danuwwa yedǝa rukke karwuni kǝjijǝna.

Kǝndǝgai bǝɍin Almasiwulan

6 Adǝ nangaro, Kǝmande Isa Almasiwua kasadduwwadǝ, tilan dǝgaiwo, 7 nayiro alamnjaanadǝ gai, tilan fǝrdundo gǝnanowo dunoadǝnowo, karwundo curo kambǝrseyen kibbajo, koro jauro Alaa wusenowo. 8 Hangal gǝnanowo, bare wunduma kǝla ada ambe so, kǝnduwowa dunia adǝye soyen nayia nanrashidu adamgǝnaye-a mana bowuye-alan jambanjanni, koro adǝ kǝla Almasiwuyen gǝni. 9 Awoa naptu Alaye nga tiyi Almasiwuyen kǝrga, 10 koro ti Almasiwudǝ nayia cappo njasambǝɍǝna, tima fuwuma kǝla kǝrmai so, kǝnduwo so sammayedǝ wo. 11 Tilan nayi yea kajanjana, kaja mukko kamben gǝni, kaja Almasiwuyen halnde biwuyea cuttuluwilan tǝdǝna. 12 Kasalalan ti-a rokko nayia sittǝrangera, koro ti-a rokko roaro ciyew, kǝnduwo Alaye tia karmolan cǝsangǝnadǝa mǝrsanuwwa nangaro. 13 Nayi biwuwa-a kajanambu tiyindoye-a nangaro nuwwadǝ, Ala nayia ti-a rokko roaro kalannjane biwuwande sammaa gawuryeno. 14 Kakkadu kasuye wadawanju-a kallo andia wasanadǝa cinje kǝska karmoyero jajiye baworo kido. 15 Ngainin fuwuwudǝ-a kǝnduwowadǝ-aa ɍinje nangu fanjane kǝskadǝlan kǝlanjan kǝnnasar kiwando.

16 Adǝ nangaro bare wunduma nayia kǝla awo buwi so, yawi so, bi lamar ngǝmǝriye, bi kǝndawu bǝɍinmi, bi yim tustuyen sharanjanni. 17 Awo ani kaudi awowa fuwun isaidǝye bas, amma jiredǝ tima Almasiwudǝ wo. 18 Bare am duwon rokuranambu kattuwuye jagaima so, malaiyawaro ambǝccagaima so, kuronja wuwuljaima so, hangalnja adamgǝnaye faida bawoa carayima sodǝ mukowando cattuluwunni. 19 Tayidǝ Almasiwu fuwuma tiyiyedǝro kǝldagane dasaanni. Tilan tiyi sǝramdǝ jarnju-a kuwunju-ayen ngǝlaro kǝldi, koro Ala tia cakke wuraji.

20 Almasiwu-a rokko kǝnduwowa dunia adǝyero nuwwadǝ, awiro gǝle dunia adǝn dǝgawi gairo wadanju gawidǝ? 21 «Bare ngonǝmmi! Bare tambǝmmi! Bare lenǝmmi!» 22 Wada ani samma awowa faidadane faccagaidǝa wuja, tayidǝ wada-a alamdu-a kambe. 23 Jiremaro wada ani adin kambe so, rokuranambu so, tiyiro jaulan kistuwu solan alamanja nanrashiduyea, amma faidanja mǝradu tiyiye daptuwuye sulat bawo.

3

Kǝndǝgai bǝɍin lunowo!

1 Adǝ nangaro, Almasiwu-a rokko cinuwwadǝ, awowa sameye na Almasiwu kǝmboram Alayen napcǝnadǝa manowo! 2 Awowa dunia adǝyero gǝni, awowa sameyero karwu yakkowo. 3 Awoa nuwwa, koro rondo ye Almasiwu-a rokko na Alayen gǝraada. 4 Sa Almasiwu tima rondo jireyedǝ fǝlediyiya, daji nayi ye darajaalan ti-a rokko fǝleduwi.

5 Adǝ nangaro hal dunia adǝye nayin dǝgana sammaa yejowo: kǝnjǝna so, tayirnambu so, mangar diwi so, niadiwi so, arsiyi luwaptu, wotte sǝnǝm ga so. 6 Awo ani nangaro gǝrgadu Alaye ganambuwua cuwandi, 7 koro nayi ye kǝndǝgai jiɍi adǝgai calan sa curonjan dǝgawwadǝn kiduw. 8 Amma kǝrma nayi gǝrgadu so, hangalsango so, awo diwi so, radu so, manakuttu cindoye so sammaa wanowo. 9 Bare kamandoro kattuwu kamgǝwwi, dalilnjudǝ kǝndǝgaindo cayedǝa kǝndonjun kundenno wanuwe 10 kǝndǝgai bǝɍindǝa lunuwwa, naptu duwon nodulan kǝla camuno Alaktumanjuyen bǝɍinno waljidǝ. 11 Almasiwulan yaudi bi yaudi gǝni bawo, kajaada bi jǝmbǝlǝm bawo, sikudo so, kam kǝla kadǝnni so, kaɍea so, kambe so bawo, amma Almasiwudǝ tima awi yaye, koro awin yaye wo.

12 Adǝ nangaro, nayi duwon am mumin-a njaraana-a Ala kǝrenjanadǝ, kanjimaɍi so, nanngǝla so, rokuranambu so, nanlewa so, kanadi so lunowo. 13 Wundundo yaye kamanjuro necco. Kam laa sonju kǝla kamanjuyen cǝdanaa, gawurjo. Kǝmande nayia gawurnjanadǝ gai, nayi ye ngai dewo. 14 Kǝla awo ani sammayen kǝrawo lunowo, tima tayi sammaa kalkallo kǝljo. 15 Ala nayi yea tiyi falnin* nanlewaro bowonjanadǝ gai, nanlewa Almasiwuye karwundoa cunodo. Koro sawi yaye Alaa wusenowo. 16 Mana Almasiwuye curo karwundoyen ngǝwuro dǝga. Wundu yaye nanrashidu samman kamanjua alamjo, sǝmonju kasso. Jawura so, aiya so, njungoro Ruhuye so karwundon serraro Alaro yegǝnowo. 17 Awi diwi yaye, manan bi kǝndon, awo sammaa cu Kǝmande Isayen dewo, tiyen Ala Bawadǝa wusenowo.

Kǝndǝgai bǝɍin muminnaye

18 Kamuwa, kwawandoa gaiwo, fuwu Kǝmandeyen jussǝnadǝ gai. 19 Kwawa, kamuwandoa rawowo, bare tayiro nanjau fǝlegǝwwi.

20 Yalla, awin yaye mana bawando-a yando-aa gaiwo, adǝma awo Kǝmande ardijǝnadǝ wo. 21 Bawawa, bare hangal tadawandoye sanguwwi, bare karwunja bannadǝnniro.

22 Kaɍeawa, awo samman kǝmawando dunia adǝyea gaiwo, sa njarui runjun nayia njarawo nangaro gǝni, amma karwu tiloan Kǝmandea riduaro dewo. 23 Kida fi diwi yaye, ambo gǝni, Kǝmande gairo karwu ngǝlan dewo. 24 Nonowo, mukko Kǝmandeyen warasadǝa mukowaro fanduwi, Almasiwu Kǝmadǝmaro kida yidduwi nangaro. 25 Awoa kam diwi cǝdimadǝ, tiro nandiwinjudǝa kalakciyi, koro Ala amba gayirjiwawo.

4

1 Kǝmawa, kaɍeawandoa jawal kalkal jireyen taiwo, nayi ye Kǝma samelan tawwadǝa tangowo.

Gala daryeye

2 Moduwalan neddowo, tilan Alaa wusenuwiaro faadaro dǝgaiwo. 3 Koro andi yero moduwa saddowo, Ala kawuɍinju nangaro andiro cinna kasaa, asǝr Almasiwuye wulliyo, asǝr duwon ti nangaro koson dǝgakkǝnadǝ, 4 jiɍi wajimsǝgǝnadǝ gairo tia isanogǝkkoro. 5 Dawu am Isaa gawu gǝniyen kǝndǝgai nanrashiduye dewo, dama fanduwwa fin yaye faidadǝnowo. 6 Manando sawi yaye serraro waljo, alama kǝmbo mandanjua gai, jaawu jussǝna kam fi yayero njoro nonoworo.

Lewa daryeye

7 Tikikus, kǝraminde jauro rayiyena ye, kidama Kǝmandeye amanna ye, sawande kidaye yedǝ lawar wua wusǝna sammaa nayiro njadi. 8 Adǝma nangaro nayiro naptunde wulnjaa, karwundoro duno coro tia juwanjagakkǝna. 9 Koro Onesim, kǝraminde amanna ye, jauro rayiyena ye, amndoye faldǝ ye tia cadduwi. Awo na adǝn wakkaji sammaa wulnjagai.

10 Aristarkus sawani kosoyedǝ nayia lewanjai. Markus awanrawagǝna Barnabassedǝ ye lewanjai, kam caman kǝlanjun nayiro mananjaanadǝ, nandoro isia, tia ngǝlaro kapkǝnowo. 11 Isa kam tiro Justus canidǝ ye lewanjai. Curo yaudiya Isaa gawuro waljanayen tayi runjama sawawani kida nodo bargaa Alaye wo, koro roni isabojaana. 12 Abafaras, kamndo fal, kidama Isa Almasiwuyedǝ, lewanjai. Sawi yaye moduwanjun nayi nangaro mǝldi, rawo Alaye samman dunoaro kalkallo danoworo. 13 Awoa nayi-a am bǝrni Lawudikiyaye-a Hirafolisse-a nangaro ngǝnǝptiro tia shedanǝkki. 14 Luka lowotor rayiyenadǝ lewanjai, Dimas ye ngai. 15 Kǝramiya Lawudikiyalan dasaanadǝa lewanowo, Ya Nimfa-a jama Isaa gawu fannjun captaidǝ-aa lewanowo. 16 Wotiya adǝa dawundon kǝrajaiya, yakkowo dawu jama Isaa gawu Lawudikiyaye yen kǝraja, koro nayi ye wotiya Lawudikiyayedǝa dawundon kǝranowo. 17 Akifus yero: «Kida Kǝmande njinadǝro hangal gǝnane tumogǝne!» wulgǝnowo.

18 Wuma Bulus lewa adǝa mukkonilan ruwuyekko. Wu koson dǝgakkǝnadǝa tansowo. Ser Alaye nayilan dǝga!

* 1:7 1.7 Abafaras - Kam duwon jama Isaa gawua curo bǝrni Kolosiyen kokcǝnadǝ.

* 3:15 3.15 tiyi falnin - Jama Isaa gawu.

1 Tasalonikawu

1

2

3

4

5

1 TASALONIKAWU

Wotiya kǝntiloye Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Tasalonikayero ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Bulus, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiya adǝa jama Isaa gawu bǝrni Tasalonikayero alama saa findi gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeyeno. Tasalonikawudǝ jama Isaa gawu bǝɍin nangaro, Bulus tayi-a rokko sa ganaro napkeno. Amma yaudiya laa hangalsango casange tia duyeranniya, nadǝa kolje bǝlawa laayen koje bǝrni Korintiyero leyeno. Tasalonikawudǝ bone casai nangaro, tayiro duno coro, koro bare karwunja kamdǝnniro, Bulus tayiro kǝla awo ngǝlaro asujanniyen ruwuyeyeno, masammanno kǝla kǝnde Isa Almasiwuye-a yim Kǝmaye-ayen.

Wotiya kǝntiloye Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Tasalonikayero ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Andima Bulus-a Silas-a Timoti-adǝ jama Ala Bawadǝ-a Kǝma Isa Almasiwudǝ-aye bǝrni Tasalonikayen dasaanasodǝro: Ser-a nanlewa-a nayilan dǝga!

Alaa wusedu

2 Sawi yaye nayi samma nangaro Alaa wuseniye, koro curo moduwandeyen kǝla nayiyen Alaa koriye. 3 Adǝgaima dadu baworo fuwu Ala Bawandeyen kidando kambǝrseye-a ngǝnǝptundo kǝrawoye-a Kǝmande Isa Almasiwulan tǝmando dama bawoa-a tangiye.

4 Kǝramiya Ala jauro njaraanaso, tima nayia kǝrenjaro noniyena, 5 dalilnjudǝ kawuɍinde kǝji mana ciye runjun gǝni, kǝnduwo-a Ruhu Alaye-a tartip-an nandoro isǝna nangaro, jiɍi kǝndǝgai dawundon nayi nangaro diyenadǝa nonuwwadǝ gai. 6 Nayi ye halnde-a hal Kǝmaye-aa gawuro walyew, bone kada jauro yawwa yaye, karwukǝji Ruhu Alayen tuwandǝnadǝn kawuɍidǝa mukko yindin kimowuw. 7 Adǝ nangaro jama Isaa gawu lardu Makidoniya-a Akaya-ayen dasaana sammaro misallo walyew. 8 Adǝgaima mana Kǝmaye nandoyen tatardǝna, lardu Makidoniya-a Akaya-aye runjaro gǝni, ndaran yaye Alalan kambǝrsendo nowadaro walje, har mǝradunde awo laa wulduye baworo walyeno. 9 Tayi kǝlanja lawar kǝlanden jiɍi nandon samowuwwadǝa wuljai, jiɍi nayi gumkiya ga kolluwe jawal Alayero ngawuwe wolodiya Ala Kǝndǝgaima-a Jirema-ayero walluwwa, 10 koro Tadanju Isaye kǝndenju samelan gurenuwidǝa wuljai, ti duwon Ala tia karmolan cǝsangǝna andia ajawu Alaye isidǝro* samoyidǝ.

2

Kida Bulusse bǝrni Tasalonikayen

1 Kǝramiya, nayi kǝlando kǝndende nandoro bowuro waljǝnniro nonuwwa. 2 Calan bǝrni Filibiyen bone yaiye jauro kuttu andiro fǝlesaana yaye, nonuwwadǝ gai, Ala banasagane ridu bawoaro tagaɍiɍi ngǝwu sasakkǝnason kawuɍinju kǝji nayiro wulngeyeraiye. 3 Awoa galgaldandedǝ awo laa yeskada, bi tayirnambu, bi jambayen isǝnni, 4 amma Ala mǝrsasane mukkondero kida kawuɍi kǝji wulduye cakkǝnadǝ gai, ardiya kambe gǝni, ardiya Alaye madaro wulliye, ti duwon karwunde jarapcidǝ. 5 Nonuwwadǝ gai, ngaltema mana jajaktuyen bi awo mangarduyen nandoro isiyende, Aladǝ tima sheda wo. 6 Daraja na amben maniyende, bi nandon, bi na am gadeyen. 7 Andi kǝngayamba Almasiwuyedǝ, kǝnduwo adǝ nanden mbeji, amma cuju adǝyero dawundon rokura bawoaro walliyena. Jiɍi ya tadawanju cǝɍiwidǝ gai, 8 nayiro kisngeyeraiye. Aaa, nayia jaumaro njarayiyena nangaro, nayiro kawuɍi kǝji Alaye runju gǝni, har rondema njadiyeya, rayiyena.

9 Kǝramiya, kidande-a ngǝnǝptunde-aa labudda tanguwi: Kawuɍi kǝji Alaye nayiro wulnjagaiye duwon, bune-a kausu-aro kida kidiye bare wundundomaro kurwowu gǝnagǝiyendero. 10 Nayidǝ shedawu, Ala ye ngai, nantayir-a jire-a taldu bawo-aro dawu nayi Isaa gawuyen kǝndǝgai diyena. 11 Nonuwwadǝ gai, jiɍi bawa tadawanjuro kissiyidǝ gai, 12 andi ye wundundo yayea lowoniye karwundoro duno yiye, koro ɍindaniye kǝndǝgai fuwu Alayen jussǝna dewo yeiye, ti duwon nayia nodonju bargaa-a darajanju-aro ngaworo bowonjanadǝ.

Mana Alaye mowo-a wadu-a

13 Adǝma nangaro dadu baworo Alaa wuseniye, sa mana Alaye wulnjagaiyenadǝa mowuwwadǝn, tia mana kambe gai gǝni, mana Alaye gai kimowuw: Tima jiremaro mana Alayedǝ wo, koro curo karwu nayi Isaa gawuyen kidanju cǝdi. 14 Nayidǝ, kǝramiya, jama Alaye Isa Almasiwua gawu cidi Yahudiyayen dasaanadǝ gairo walyew, dalilnjudǝ kuttu duwon tayi na yaudiyayen casanadǝa nayi ye mukko amndoyen yawwa. 15 Tayi yaudiya Kǝma Isa-a nawiya-aa ceyesǝnadǝ andi yea jauro basarsera. Awo Ala cǝraanaa cadiwawo, kǝladowa am sammaye. 16 Kǝrdiyaro njǝkkawo cawandoro mana yiddiyedǝa andiro damsagai. Adǝ nangaro, biwuwanja dama baworo na kojǝnaro cadi duwon, daryerambo Ala tayiro ajawunju fǝleyeyeno.

Bulus jama bǝrni Tasalonikayea kuroro mǝradunjua

17 Andidǝ, kǝramiya, kawu ganaro karwulan gǝni, tiyilan nayi-a faidiyena. Turuiyewawo yaye, mǝradu jaumaro sadane sim-a sim-alan nayia kuroro kirayiye. 18 Nandoro kǝnsioro kirayiye, wu Bulusdǝ falla kojǝnaro kǝnsioro ciyekko, amma Yiwulis andiro damseyera. 19 Yim Kǝma Isa walde isiya, awi gǝle fuwunjun tǝmande-a karwukǝjinde-a awonde awulo boye-a wo? Nayima, gǝna? 20 Aaa, nayima darajande ye, karwukǝjinde ye wo!

3

1 Adǝma nangaro, kanadiniyewaworo walyenniya, runde bǝrni Atinayen napturo ngǝlaro ruiye 2 nayiro kambǝrsendon duno-a kowoɍi-a njoro Timoti ti duwon kǝraminde ye, kidama Alaye andi-a rokko kawuɍi kǝji Almasiwuye wulji yedǝa nandoro juwagǝiye, 3 bare wundundoma basari ani nangaro hangalnju cijǝnniro. Ai, nayi kǝlando Ala andia awo aniro kadarsaanaro nonuwwa. 4 Andi nayi-a rokko duwon, nayiro burwoman bone ani andia sawandidǝa wulngeyeraiye. Ngaima wakkayeno, nonuwwadǝ gai. 5 Adǝma nangaro, kanadinǝkkiwaworo walyenniya, Timotia nandoro lawar kǝla kambǝrsendoyen fanduro juwayeyekko, bare Jaraptumadǝ nanga laan nayia jaramnjane ngǝnǝptundedǝ bowuro waljǝnniro.

Timotiye Bulusso lawar kudo

6 Amma Timoti nandon kǝrma nandero ise lawar kǝji kǝla kambǝrsendo-a kǝrawondo-ayen kiwudo. Koro andiro sawiso karwu kǝjiaro tansawe andia kuroro raawwa yeno, andi ye nayia kuroro rayiyenadǝ gai. 7 Adǝma nangaro, kǝramiya, curo kuttunde-a basarinde-ayen kambǝrsendodǝ cakke karwunde duno kiwando. 8 Kǝrma nangadembo dǝgaiye, Kǝmalan dunoaro danuwi nangaro. 9 Karwukǝjinde dama bawo fuwu Alayen kǝlandon fanniyedǝ, ndayin gǝle Alaa wuseniye? 10 Bune-a kausu-aro dama baworo moduwa diye, nayia sim-a sim-alan njaruiyo awo kambǝrsendon maujǝnadǝa yirgaiyoro.

11 Ala Bawande kǝlanju-a Kǝmande Isa-a jawal nandoro kǝnsioye andiro fǝlesaa! 12 Kǝmande cakko kǝrawondo kattendo yen, am samma yero ngǝwuro tǝrga, jiɍi kǝrawonde ye nayi nangaro ngǝwuro tǝrgaanadǝ gai. 13 Karwundo yea cakko yim Kǝma Isa muminnanju samma-a rokko walde isiya, fuwu Ala Bawandeyen tayir-a biwu bawo-aro waljo! Amin.

4

Kǝndǝgai tayir

1 Daryerambo, kǝramiya, nayiro jiɍi ardiya Alaye madaro kǝndǝgai diwidǝa alamngeyeraiye, koro ngai diwi. Kǝrma nayia njaworiye, Kǝma Isa nangaro lowonjaiye, cayemaa kojǝnaro dewo! 2 Awoa wada nayiro Kǝma Isayen njadiyenadǝa nonuwwa. 3 Awo Ala cǝraanadǝ, tima tayirro waldundo wo. Adǝ nangaro kǝnjǝna dio kollowo. 4 Wundundo yaye nantayir-a daraja-alan tiyinju ɍiwo nojo, 5 mangar diwilan gǝni, kǝrdiya duwon Alaa nojannidǝ gai. 6 Bare wunduma kǝraminjua kǝla awo adǝyen jambajǝnni bi amannju juwunni, dalilnjudǝ Kǝmadǝ am jiɍi ania cadimaro ajawu gǝnajiyi nangaro, nayiro burwoman wulnjagaiye sǝmondo kassiyenadǝ gai. 7 Awoa Ala tayirnambun gǝni, nantayirnin dǝgaro andia bowosera. 8 Adǝma nangaro wundu duwon alamdu adǝa wajimadǝ kamba gǝni, Alaa waji, ti duwon Ruhunju nayiro njadǝnadǝ.

9 Kǝla kǝramiyaa rawoyen mǝradundo awo laa nayiro ruwuduwuye bawo, dalilnjudǝ Ala kǝlanju nayia kamandoa raworo alamnjana nangaro. 10 Kǝramiya samma lardu Makidoniya ngayea raawwa, diye! Amma kǝramiya, nayia lowonjaiye, cayemaa kojǝnaro dewo! 11 Nia ngonowo naptu nanlewaye manowo, awowa kaandoro kiskǝnowo, mukkondon kida dewo, nayiro wada njadiyenadǝ gai. 12 Ngainin fuwu am Isaa gawu gǝniyen kǝndǝgai darajaa diwi, koro wundumaro njuttǝgǝwwawo.

Kǝnde Kǝma Isaye

13 Kǝramiya, kǝla am ro carǝmbǝnayen nonuwiya, rayiye, bare am gade tǝmanja bawodǝ* gai karwundo kuttajǝnniro. 14 Isa nune karmolan cijǝnaro kasatkeiyea, ngainin walde isiya, Ala tayi Isaa gawu ro carǝmbǝnadǝa ti-a rokko cuwudidǝ yea kasaddiyena. 15 Mana Kǝmayen adǝa wulnjagaiye, andi duwon roa har kǝnde Kǝmayero dǝgaiyedǝ tayi ro carǝmbǝnadǝa burwoniyewawo. 16 Awoa Kǝma kǝlanju bowodu kǝnduwoye-a kowo malaiya kuraye-a nuktu kangadi Alaye-alan samelan jǝpce tayi Almasiwua gawu sanunadǝ burwon cijai, 17 daji andi roa dǝgaiyedǝa tayi-a rokko curo fofouyen sadane Kǝmadǝa samelan kapkǝiye. Adǝgaima sawisoro Kǝma-a rokko dǝgaiye. 18 Adǝ nangaro mana anin karwu kamandoyero duno yowo!

5

Faadaro dǝgaiyo!

1 Kǝramiya, kǝla sanju-a jamannju-ayen mǝradundo awo laa nayiro ruwuduwuye bawo, 2 dalilnjudǝ nayi kǝlando yim Kǝmayedǝ* alama barwu curo buneyen isi gai wakkajiro dam nonuwwa. 3 Sa amsoye: «Nanlewa-a sǝɍiwo-alan dǝgaiye!» cani duwon, daji sadǝman, alama bone kǝnjambiye kamu curoa lejidǝ gai, siduwu laa tayia cuwandi, jawal kǝlanja mowoye bawo. 4 Amma nayidǝ, kǝramiya, nayi curo duwuyen gǝni duwon yim adǝ barwu gai yekkinndo bawolan isidǝ, 5 nayi samma tadawa nurre ye, kausuye ye. Andi† buneye ye gǝni, duwuye ye gǝni. 6 Adǝ nangaro bare kǝnǝm diyende, am gadeso cadidǝ gai, amma faadaro dǝgaiyo, dabbargadaro nammiyo! 7 Awoa am kǝnǝm cadisodǝ bune kǝnǝm cadi, koro am casane sagarandaisodǝ ye bune casane sagarandai. 8 Amma andi kausuyedǝ, dabbargadaro nammiyo, kambǝrse-a kǝrawo-aa sulwe gairo yakkiyo, tǝma njǝkkawoyea jawa suye gairo yakkiyo! 9 Awoa Ala andia ajawuro kadarsaganni, amma Kǝmande Isa Almasiwuyen njǝkkawo fandiyoro kadarsaana. 10 Tima andi nangaro no. Ngaima walde isiya, faadaro dǝgaiye yen kal, kǝnǝm diye yen kal, sawisoro ti-a rokko dǝgaiye. 11 Adǝma nangaro wundundo yaye karwu kamanjuyero duno co tayia dunoaro cǝdo, jiɍi diwidǝ gai.

Gala daryeye

12 Kǝramiya, nayia njaworiye, am duwon kida dawundon cadi ye, kǝla Kǝmayen nayia njanodi ye, gala njadi yedǝro daraja yowo! 13 Kidanja nangaro kǝrawolan tayiro jaumaro bǝrsǝm yowo. Curondon nanlewan dǝgaiwo. 14 Kǝramiya, nayia lowonjaiye, sǝmo am lusur kida wajanasoyea kassowo, karwu am sakkadayero duno yowo, am duno ganaaro banagǝnowo, wundu yayero kanadiaro wallowo. 15 Hangal gǝnanowo bare wunduma kuttua kuttun cǝrǝmbǝnni, amma sawiso kamando-a kam gade-asoro awo ngǝladǝmaa njǝddoro manowo. 16 Sawiso karwundo kǝjijo, 17 dadu baworo moduwa dewo, 18 awiso yayen Alaa wusenowo, adǝma awo Ala nayiro kǝla Isa Almasiwuyen cǝraanadǝ wo nangaro.

19 Bare Ruhu Alayero kida dapkǝwwi, 20 bare mana nawinawiyea runuwwi, 21 amma awi yayea rijammowo, awo ngǝladǝa mukko yindin taiwo, 22 koro awo diwi fi yayea wanowo.

23 Ala nanlewaye kǝlanju nayia tayir sǝrambo njado, koro har kǝnde Kǝma Isa Almasiwuyero ruhundo-a rondo-a tiyindo-a samma biwu bawoaro rojo! 24 Ti nayia bowonjanadǝ amanna, koro adǝa cǝdi.

Lewa daryeye

25 Kǝramiya, andi yero moduwa saddowo. 26 Kǝramiya sammaa lewa kǝrawoyen lewanowo. 27 Fuwu Kǝmandeyen nayiro wulnjagakki, wotiya adǝa kǝramiya ngaro kǝragǝnowo. 28 Ser Kǝmande Isa Almasiwuye nayilan dǝga!

* 1:10 1.10 ajawu Alaye isidǝ - Kiyama.

* 4:13 4.13 am gade tǝmanja bawo - Am duwon jawal Kǝma Isaye jaannidǝ.

* 5:2 5.2 yim Kǝmayedǝ - Kiyama.

† 5:5 5.5 andi - Jama duwon Bulus-a rokko jawal Kǝma Isaye jaanadǝ.

2 Tasalonikawu

1

2

3

2 TASALONIKAWU

Wotiya kǝnyindiye Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Tasalonikayero ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Bulus, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiyanju burwoyea jama Isaa gawu bǝrni Tasalonikayero alama saa findi gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeyeno, koro wotiya adǝa tayiro tussǝnni ngawo wotiyanju burwoye ruwujǝgǝnayen ruwuyeyeno. Tasalonikawudǝ kua yaye bone casai, koro awo kada kǝla kǝnde Isa Almasiwuye-a yim Kǝmaye-ayen curo wotiyanju burwoyeyen asujanni nangaro, tayiro duno coro, koro bare karwunja kamdǝnniro, Bulus tayiro ruwujiye dole kawu kǝnde Isayedǝro tuɍu daryeye-a kǝnde Mai Tuɍumaye-a wakkaji yeno.

Wotiya kǝnyindiye Bulusse jama Isaa gawu bǝrni Tasalonikayero ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Andima Bulus-a Silas-a Timoti-adǝ jama Ala Bawande-a Kǝma Isa Almasiwudǝ-aye bǝrni Tasalonikayen dasaanasodǝro: 2 Ala Bawande-a Kǝma Isa Almasiwudǝ-a nayiro ser-a nanlewa-a njado!

Alaa wusedu

3 Kǝramiya, sawi yaye nayi nangaro Alaa wuseduro andiro wajimsaana, jiɍi jussǝnadǝ gai, dalilnjudǝ kambǝrsendo cayemaa kojǝnaro fuwu juwui, koro kǝrawo duwon wundundo yaye kamanjuro fǝlejiyidǝ ye tǝrgai nangaro. 4 Adǝma nangaro andi kǝlande na jama Isaa gawu gadegadesoyen nayi nangaro kǝla nettundo-a kambǝrsendo-a curo basari so, bone so yawi sammayen awulo buiye.

5 Awo adǝ ye shara Alayea jirero fǝleji, ngainin kǝla awo aniyen Ala nayia martawaaro njade nodonju bargaaro ngawuwi. Jiremaro nayi ye nodonju bargaa nangaro bone yawwa. 6 Aladǝ jire: Am duwon nayiro kuttu fǝlenjaanadǝro kuttu fǝlejiyi, 7 koro nayi kuttu yawwadǝro tustu njadi, andi yero ngai. Sa Kǝma Isa samelan malaiyawanju kǝnduwoa-a rokko ise duniaro fǝlediyiya, adǝ wakkaji. 8 Dawu kannu cambiyen ise am Alaa nojanni-a am kawuɍi kǝji Kǝmande Isayea jaanni-aro wowom gǝnajiyi, 9 wowom duwon tǝmmaro ceriwawo, na Kǝmandeye-a dunonju darajaaye-an kuruwun. 10 Yim adǝn* isiya, muminnanju tiro daraja cadi ye, dawu am kasaccanama sammayen tiro ambǝccagai ye, sheda kǝlanjun wulnjagaiyenadǝa kasadduwwa nangaro.

11 Adǝma nangaro sawi yaye Alandeye bowodunju mowo nayia martawaaro njadoro moduwa njaddiye, koro kǝnduwonjuyen mǝradundo galjo nayia njasakko awowa ngǝla so, kida kambǝrseye so sammaa deworo tia koriye. 12 Adǝgainin cu Kǝmande Isayedǝ nayilan daraja cuwandi, nayi ye tilan fanduwi, kǝla ser Alande-a Kǝma Isa Almasiwudǝ-ayen.

2

Mai Tuɍuma

1 Kǝramiya, kǝla kǝnde Kǝmande Isa Almasiwuye-a nanjun captunde-ayen nayia njaworiye, 2 bare kǝla ruhu, bi mana, bi wotiya laa nanden gairo ise yim Kǝmandeyedǝ* cǝdǝna canidǝyen hangalndo cijǝnni, bare karwundo ye kamdǝnni. 3 Bare wunduma jawal fiman nayia jambanjanni. Yimdǝ isiwawo, sai tuɍu daryeyedǝ ise Mai Tuɍuma siduwu kudomadǝ ye duniaro fǝlediyiya duwon. 4 Tidǝ awi duwon am tiro Ala cani bi sujada caddidǝa waje tayi sammaa kojǝnaro kǝlanju jajakci, har curo Fado Alayen napce ti kǝlanjuma Aladǝ wo cǝni.

5 Sa wu nayi-a rokko awo ania wulnjagakkǝnadǝa ngessuwwa wa? 6 To, awo kǝrma tia rojǝnadǝa nonuwwa. Sai sanju kadardǝna cǝdiya duwon, duniaro fǝlediyi. 7 Kǝnduwo asǝr tuɍuye adǝ kǝrma kidanju cǝdi, amma ti kǝrma tia rojǝnadǝ roji ngai duwon, har sai tia sǝnakcaiya. 8 Daji Mai Tuɍumadǝ duniaro fǝlediyi, ti duwon Kǝma Isa fudu cinjuyen tia sijiye daraja kǝndenjuyen tia baworo cǝdidǝ. 9 Mai Tuɍuma kǝla jiɍi Yiwulis kida cǝdiyen duniaro ise kǝnduwo so, alama so, awo ajabba kattuwuye so 10 jamba diwi jiɍi jiɍi so samma dawu am no cadisoyen faidadi, dalilnjudǝ tayi jire duwon njǝkkawo cuwudidǝa rawo wajana nangaro. 11 Adǝma nangaro Ala tayiro jamba kǝnduwoa laa juwajiye kattuwudǝa kasaccai, 12 ngainin am duwon jiredǝa kasatturo wajane awo jire gǝnidǝa jaanamaso sammaro wowom gǝnajiyi.

Kambǝrsendon dunoaro danowo!

13 Kǝramiya Kǝma jauro njaraanaso, sawi yaye nayi nangaro Alaa wuseduro andiro wajimsaana, dalilnjudǝ Ala nayia tǝn badiduramnin njǝkkawo fandoro kǝrenjana, njǝkkawo duwon kida Ruhunju isatayirduwuye-a jire kasattuye-ayen tuwandidǝ. 14 Koro awo aniro daraja Kǝmande Isa Almasiwuye fandoro Ala nayia kawuɍinde kǝjiyen bowongera. 15 Adǝ nangaro, kǝramiya, dunoaro danowo, awo nayiro alamnjagaiyenadǝa mana ciye yen kal, wotiyandeye yen kal, ngǝlaro ronowo!

16 Kǝmande Isa Almasiwu kǝlanju-a Ala Bawande ti duwon sernjuyen andia saraye karwundero har abadaro duno so, tǝma ngǝla so cadǝnadǝ-a 17 karwundo yero duno cado kǝndo ngǝla-a mana ngǝla-a ngason nayia dunoaro njado!

3

Andiro Alaa sakkorowo!

1 Daryerambo, kǝramiya, andiro Alaa sakkorowo, mana Kǝmadǝye ndararo yaye tatarduwo daraja cuwando, jiɍi dawundo yen wakkajǝnadǝ gai, 2 koro Ala andia mukko kǝlado-a kam diwi-asoyen samowo, am samma gǝni kambǝrsenjaa wo nangaro. 3 Amma Kǝmadǝ amanna, nayiro duno njade nayia Kǝladodǝn* njaɍiwi. 4 Wada nayiro njadiyenadǝa kǝrma ye, fuwun ye gawiro Kǝma nangaro mǝrsaniyena. 5 Kǝmadǝ kǝrawo Alaye-a nettu Almasiwuye-aro karwundoa simojuwo!

Sǝmo kasta kǝla nanlusurren

6 Kǝramiya, cu Kǝmande Isa Almasiwuyen wada njadiye, kǝrami duwon lusurro walje alamdu andilan fanduwwadǝa ga wajimadǝ, jawalnjun luwowo! 7 Nayi kǝlando jiɍi misalnde ga wajimnjaanadǝa nonuwwa, dalilnjudǝ sa dawundon dǝgaiyenadǝn, lusurro walliyende, 8 bi kǝmbo wundumaye dero buiyende, amma bune-a kausu-aro ngǝnǝptiye kida diyena, bare wundundomaro kurwowuro walliyendero. 9 Kǝnduwo adǝa taiyende nangaro gǝni, amma nayiro misal gaye njoro awo ania kidiye. 10 Sa dawundon dǝgaiyenadǝman, wada adǝa nayiro ngeiye: «Kam kida wajǝnamadǝ bare kǝmbo juwunni!»

11 Adǝ yaye dawundon am laa lusur kida cadiwawo, amma awowa bowuye jur cadi mbeji cani fanniyena. 12 Am jiɍi aniro cu Kǝma Isa Almasiwuyen wada yiye, naptu nanlewayen kida cado kǝmbo kǝlanjaye jawo! 13 Nayidǝ, kǝramiya, bare ngǝla dioro yimbaruwwi.

14 Kam laa awo wotiya adǝn wulliyenadǝa jǝgaiwawoa, tiro hangaldǝnowo, nangu fanjoro jawalnjun luwowo! 15 Amma bare tia wadumandoro ngonuwwi, kǝramindo gai sǝmonju kassowo.

Lewa daryeye

16 Kǝma Nanlewama kǝlanjudǝ nayiro sawi yaye jiɍi fin yaye nanlewa njado! Kǝmadǝ nayi samma-a rokko dǝga! 17 Wuma Bulus lewa adǝa mukkonilan ruwuyekko. Curo wotiyawani sammayen adǝma ruwuni wo, ngaiman ruwunǝkki. 18 Ser Kǝmande Isa Almasiwuye nayi sammalan dǝga!

* 1:10 1.10 yim adǝn - Kiyama.

* 2:2 2.2 yim Kǝmandeyedǝ - Kiyama.

* 3:3 3.3 Kǝladodǝ - Yiwulis.

1 Timoti

1

2

3

4

5

6

1 TIMOTI

Wotiya kǝntiloye Bulusse Timotiro ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Bulus, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, kosolan bǝrni Romben alama saa fiakku bi fiakkun uwun gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen kǝrga. Kiluwunniya, lardu Makidoniyayero leje Timoti kambǝrselan tadanju jireyedǝro wotiya adǝa ruwuyeyeno. Wotiya adǝ wotiyawa Bulus sawawanju kidayero ruwujǝgǝnaye falnja, koro curonjun gala kǝla jama Isaa gawuyen kistuwuye mbeji. Bulusse Timotiro bǝrni Afisayelan napco, alamdu jireye curo kawuɍi kǝjiyen tuwandidǝa jamaro alamjuwo yeno.

Wotiya kǝntiloye Bulusse Timotiro ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Wuma Bulus kam duwon wada Ala Njǝkkayimande-a Isa Almasiwu tǝmande-ayen kǝngayambo wallǝkkǝnadǝ 2 Timoti curo kambǝrseyen tadani jireyedǝro: Ala Bawa-a Kǝmande Isa Almasiwu-adǝ niro ser-a kanjimaɍi-a nanlewa-a njado!

Sǝmo kasta kǝla alamdu kattuwuyen

3 Sa lardu Makidoniyayero lekkidǝn nia njuworǝkkǝnadǝ gai, bǝrni Afisayelan namme am laaro wada ye, bare alamdu gade cadǝnni, 4 bi nyari bowuye so, taye kaan kaarinne dadu bawo so jaanniro. Awo ani kida Alaye kambǝrselan isidǝ yayero kambiwu bowuye cawudi. 5 Wada adǝye leduwuramnjudǝ tima kǝrawo duwon karwu tayir-a saɍiwu bawoa-a kambǝrse nanmǝnafǝk bawoa-alan isidǝ wo. 6 Am laa jawal adǝa koljane mana bowuyero ngasaana. 7 Malǝmba Attaurayero waldu majaison, awo manajai ye, tabbaccagai yedǝmaa nojanni.

8 Kam wadawa Attaurayelan ngǝlaro faidadiya, Attauradǝ awo ngǝlaro noniyena. 9 Adǝgaima wadadǝa jirewuro gǝni kedo, amma am diwi diowu so, tuɍuwu so, Alaa ga waduwu so, biwuwu so, tayirnambuwu so, luwaptuwu so, am bawanja-a yanja-aa njejowu so, kamceji so, 10 kǝnjǝnawu so, luttuwu so, kaɍeaa sawurwu so, kattuwu so, aman bowu so, am gade alamdu jireye waduwu so sammaro kedoro noniyena. 11 Alamdu jireye adǝ curo kawuɍi kǝji darajaa Ala bargaayen kǝrga, kawuɍi kǝji duwon Ala mukkoniro cakkǝnadǝ wo.

Isaye biwuwua njǝkkawo

12 Kǝmande Isa Almasiwu ti duwon karwuniro duno cakkǝnadǝa wusenǝkki, dalilnjudǝ wua amannaro ngose kidamanjuro galasǝna nangaro. 13 Wu calan Isaa bastuma ye, gawunjua basarduma ye, koro kam jau yaye, nodunambu-a kambǝrsenambu-alan ngai dikkǝna nangaro kanjimaɍi Alaye fandǝkke, 14 Kǝmande sernju tǝrǝm wuro fǝlesiye, kambǝrse-a kǝrawo-a Isa Almasiwulan dasaanadǝ yea kiwandǝkko. 15 Mana adǝ awo mǝrsaduye ye, kibburo kasattuye ye: Isa Almasiwu duniaro biwuwua njǝkkaworo kadio, koro curonjan wuma kuradǝ wo. 16 Akko dalil kanjimaɍinju wuro fǝlesǝgǝnadǝ: Isa Almasiwu wu biwuma kuradǝlan kanadinju ci bawodǝa misal gairo am duwon tia fuwun kasaccane ro sawisoye cawandidǝro fǝlejiyi. 17 Mai Sawisoma, tǝmmaro nuiwawo ye, turuiwawo yedǝ, ti duwon Ala tilodǝro bǝrsǝm-a daraja-a har abada abadinno tio! Amin.

18 Timoti tadani, kǝla mana nawinawiye calan kǝlanǝmlan wuljanadǝyen wada adǝa mukkonǝmbo yakkǝkkǝna, manadǝlan mǝldu ngǝlan mǝldǝne, 19 karwunǝmdǝa kambǝrse-a saɍiwu bawoa-alan rone. Am laa awo ania wajane har kambǝrsenja sulat faida baworo walyeno. 20 Curonjan Himenayus-a Aleksanda-a mbeji. Caɍo bare gadero Alaa bassanniro tayia mukko Yiwulissero kekko.*

2

Gala kǝla moduwayen

1 Burwo sallammin jama samma nangaro Alaa caworo, moduwa cado, lowoja, wusejaro tayia lowokki, 2 koro maiya-a am kǝnduwoa samma-a nangaro Alaa caworo, naptu nanlewaye fandiyo, nanmumin-a bǝrsǝm-a sammalan dǝgaiyoro. 3 Adǝ ngǝla ye, fuwu Ala Njǝkkayimandeyen awo ardiduye ye, 4 ti duwon am samma njǝkkawo cawando, jire ye nojaro cǝraanadǝ. 5 Awoa Aladǝ fal, katte Ala-a am-ayen solomadǝ ye fal, kamdǝ tima Isa Almasiwudǝ wo, 6 ti duwon am sammaa merujoro kǝlanju cinadǝ. Adǝma sheda sanju kalkallan isǝnadǝ wo, 7 koro adǝma nangaro Ala wua mawoduma ye, kǝngayam yero galaseno, kattuwu gǝni, jire wullǝkki, koro kǝla kambǝrse-a jire-ayen malǝm kǝrdiyaye yero galaseno.

8 Adǝ nangaro ndaran yaye kongwawa mukko tayir sapkadaa gǝrgadu bi kambiwu bawoaro moduwa cadiya, raakko. 9 Jiɍi adǝgainin kamuwa ye kajǝmu candǝna bǝrsǝmgadaa kǝlanja caɍiwiaro luja, jawu so, kare dinarre so, mursam so, kajǝmu jauro tamanna solan gǝni, 10 amma kǝndo ngǝlalan, kamuwa tayi Ala ridawuro bayindanadǝ gai. 11 Kamudǝ curo kǝnga sammayen kǝdǝk napco alamdu kǝrǝnjo. 12 Kamudǝro alamdu bi kongwaa nodo amargǝkkǝni, biya gǝm napco. 13 Awoa Ala burwon Adamba alakkeno, daji Auwa yea alakkeno. 14 Koro Adamba gǝni, kamudǝmaa Yiwulis jambaje biwumaro walyeno. 15 Amma kambǝrse-a kǝrawo-a nantayir-alan kǝlanju cǝɍiwiaro fuwu juwuia, kǝnjambiyen njǝkkawo cuwandi.

3

Fuwuma jama Isaa gawuyero walda

1 Mana adǝ jauro kibbu: Kam laa fuwuma jama Isaa gawuyero walduro mayenoa, kida ngǝla cǝraana. 2 Adǝ nangaro fuwumadǝ dole tilan awo waada baworo waljo, kwa kamu falle, kǝla ɍiwoma, kam hangalla, kǝlanjuro kistuwuma, kusotto sosaduma, koro kam rakce amba alamjiro waljo. 3 Kǝnjama bi mukko kamboia gǝni, kam rokura bawoaro waljo, nanlewan dǝga. Bare kunguna rawomaro waljǝnni, 4 amma kam fannju ngǝlaro cunodi ye, yallanju mananju fanjai ye, koro tiro daraja cadi yero waljo. 5 Kam fannjua nodo nojǝnnidǝ, jiɍi fin gǝle jama Alayedǝro kissiyi? 6 Bare kamdǝ Isaa gama bǝɍinno waljǝnni. Adǝ gǝnia, rokura tia cǝdane wowom Yiwulissero ngayi. 7 Koro dole am Isaa gawu gǝnisoye ngǝlanju wuljairo waljo, bare diwinju wuljane kel Yiwulissero cukkurǝnni.

Banama jama Isaa gawuyero walda

8 Jiɍi adǝgainin banawudǝ ye dole darajaaro walja, bare mana yindiaro waljanni, bi kǝnjama, bi riwa cukkowona bomaro waljanni. 9 Adǝgaima asǝr kambǝrseyedǝa karwu saɍiwu bawoalan roja. 10 Amma burwon tayia rijapca, awima waada tayilan bawoa, daji kidanja banawuye cado. 11 Jiɍi adǝgainin kamuwadǝ ye darajaaro walja, bare diwi am gadeye wuljanni, amma kǝlanja caɍiwo, koro awi yayen amannaro walja. 12 Ti banamadǝ kam kamu fallaro waljo, koro yallanju-a fannju-a ngǝlaro cunodiro waljo. 13 Adǝgaima tayi duwon kidanja banawuye ngǝlaro cadidǝ daraja ye cawandi, koro kambǝrsenja Isa Almasiwuyen jauro duno ye cuwandi.

Asǝr nanmuminne

14 Tǝmani nanǝmbo tussǝnnin kǝndeye mbeji, amma awo ania niro ruwunjǝgǝkkidǝ, 15 duwan isǝkkǝniro walyenoa, jiɍi dole naptu am Alaye fannjuyen cadiyedǝa nonǝmi. Alaye fannjudǝ, tima jama Ala Kǝndǝgaimaye, wajila jireyedǝ wo. 16 Tabbat asǝr nanmuminnedǝ jauro kibbu:

Ti Almasiwudǝ tiyilan bayindǝna,

Ruhu Alaye ye ti jiremaro wuljǝna,

malaiyawa ye tia caruna,

dawu jama kǝrdiyayen tia saccana ye,

dunia ngan tia kasaccana ye,

koro darajaalan tia samero camowona ye.

4

Am laaye jawal kambǝrseyedǝa koldu

1 Ruhu Alaye farakko wuljǝna, dunia daryejiya, am laa jawal kambǝrseyedǝa koljane karuwa jambamaso-a alamdu sedannasoye-a jagai. 2 Tayidǝ mǝnafǝkka ye, kattuwu kamdawu ye, koro karwunja dangǝrlan balodǝna gai.* 3 Niya dio-a kǝmbo laa bo-a ambo dapcagai, kǝmbo duwon Ala kambǝrsewu jire nojanama wusejaiaro camoworo alakcǝnadǝ. 4 Adǝgaima awo Ala alakcǝna samma ngǝla, koro awima waduye bawo, kam Alaa wusejialan cǝmoyia, 5 mana Alaye-a moduwa-ayen awo samma tayirro walji nangaro.

Kidama ngǝla Isa Almasiwuye

6 Awo ania kǝramiyadǝro isanogǝmiya, kidama ngǝla Isa Almasiwuyero wallǝmi, kidama duwon mana kambǝrseye-a alamdu jireye jǝgana-aa ngǝlaro kǝrǝnjǝnadǝ. 7 Nyari bowuye faida bawoa wane, kǝlanǝmba nanmuminnin alamme! 8 Tiyi sangodǝ faidanju ganama, amma nanmumindǝ awi yayen jauro faidaa, dalilnjudǝ kǝrmama yen kal, ro sawisoye yen kal, tabbat riwanju fandǝmi nangaro. 9 Mana adǝ awo mǝrsaduye ye, kibburo kasattuye ye: 10 Dalil ngǝnǝptundeye ye, mǝldundeye yedǝ, tima Ala Kǝndǝgaimalan tǝmandea, ti duwon Njǝkkayima am sammaye, masammanno am tia kasaccanamadǝ.

11 Awo aniye kǝlan wada ye, alamme! 12 Bare wunduma nanjaironǝm nangaro rudu fǝlenjǝgǝnni, amma am Isaa kasattuwudǝro manalan, hallan, kǝrawolan, kambǝrselan, nantayirlan misallo walle. 13 Kawu waldǝkke isǝkkiro, jamaro kitawu Alaye kǝraduwu-a kowoɍi njo-a alamdu-aro ngǝlaro kiskǝne. 14 Bare kǝnjo serre karwunǝmlan dǝganadǝa ngessǝmmi, kǝnjo duwon amwurawa nawinawi cade mukkonja kǝlanǝmbo gǝnajagane mowommadǝ. 15 Awo ania jauro de ngǝnǝptǝne, ngainin am samma fuwu bonǝmdǝa federo carui. 16 Kǝlanǝm-a alamdunǝm-aro hangal gǝnane, bare tayia kollǝmmi. Awo ania dimiya, kǝlanǝm-a am nia kǝrǝnnjaiso-aa yikkagǝmi.

5

Gala kǝla kamuwa kwa faccaanaayen

1 Bare kiariro yikkadǝmmi, bawanǝm gai karwunjuro duno yakke, jairowa yea yanǝmgǝnaso gairo tai, 2 kǝmurjowa yea yanǝm gairo tai, ferowa yea nantayir sammalan yanǝmgǝnaso gairo tai.

3 Kamuwa kwa faccaanaa jireyero kiskǝne. 4 Amma kamu kwa faccǝgǝnaa laa tadawa bi diwuwa cǝdanaa, burwo sallammin kǝla am fannjayen Ala rida caɍo tayiro kissaa, adǝ fuwu Alayen awo ardiduye. 5 Kamu kwa faccǝgǝnaa jiremaro banama cǝdannidǝ tǝmanju Alaro cakkǝna, koro bune-a kausu-a dadu baworo tia moduwa-a lowo-alan cuwori. 6 Amma kamu kwa faccǝgǝnaa duwon naptunjun kǝji fanda kǝlanjuye majimadǝ, tidǝ ronjua yaye, nuna.

7 Awo aniye kǝlan tayiro wada ye, bare awo waada tayilan tuwandǝnniro. 8 Kam laa amnjuro masammanno am fannjuyero kissiyiwawoa, kambǝrsedǝa angǝrje kam Alaa kasaccǝnnimaa nandiwin kojǝna. 9 Kǝla kakkadu kamuwa kwa faccaanaayedǝn cu kamu hal adǝ gaiye runju ruwune: Ti kamu kǝrwunju firakku najǝgǝna ye, kwanju roalan amannju juwunni ye, 10 koro amso ngǝlanju wuljai, maananjudǝ yallanjua ngǝlaro isawurajǝgǝna ye, kusottowaa sosajǝna ye, si muminnayedǝa tuljǝna ye, amsoro curo jǝktunjayen banajǝgǝna ye, koro kǝndo ngǝla jiɍi fi yayea dioro kǝlanju cakkǝna.

11 Amma bare kǝla kakkadu kamuwa kwa faccaanaayedǝn cu kamuwa dawu dunonjayen dasaanayedǝa ruwunǝmmi, dalilnjudǝ mangarnja diwi cijiya, Almasiwua koljane niya dio majane 12 amannja burwon ndǝpcanadǝa kamjana nangaro wowom Alaye tayia cǝdai. 13 Sa adǝ yen lawuro waljai ye, fado fadoro lejai ye. Adǝmaa kojǝnaro kalala bowuye cade awo tayia casakkǝnniro ngasayi, koro awo tayiro wulduro candǝnnidǝa wuljai. 14 Adǝma nangaro kamuwa duwon kwa faccaanaa dawu dunonjayen dasaanadǝ niya cade yalla casambe fannjaro ngǝlaro kissagaiya, raakko. Ngainin Kǝladodǝ dama awo laa diwi wulduye cuwandiwawo. 15 Curonjan laa jawallan caluwe kǝrma Yiwulissa gawuro waljana mbeji. 16 Kamu Isaa gama laa curo kǝramiyanjuyen kamuwa kwa faccaanaa cǝdanaa, tayia banajuwo. Bare kurwowudǝa jama Isaa gawuro koljǝgǝnni, amma jama Isaa gawudǝ kamuwa kwa faccaanaa jiremaro banama cadannidǝa banajaa.

Kǝla amwurawa jama Isaa gawuyen

17 Amwurawa jamadǝa ngǝlaro canodidǝro daraja kawakyindi tio, masammanno tayi duwon jauro kida mawodu-a alamdu-ayero ngǝnǝptaidǝ. 18 Awoa kitawuye ngai wulje: «Bare dalo wastu cǝdi duwon cinjuro cambu yakkǝmmi,»† koro: «Kidamaro ngǝnǝwuramnju wajipcǝgǝna,»† cǝnna. 19 Shedawu yindi bi yakku awo fal wuljaiyen gǝnia, bare ngadar kǝla amwurawayen kasaddǝmmi. 20 Tayi duwon biwu cadimasodǝro fuwu jama sammayen yikkade, tayi gapcanadǝ rijaro. 21 Fuwu Ala-a Isa Almasiwu-a malaiyawa kǝrejǝnadǝ-ayen niro wada njikki, gayirdu baworo awo ania gai, bare awima curo kangurnoyen dimmi. 22 Bare gannǝme mukko kǝla ambero gǝnagǝme tayia amwurawaro galanǝmmi, bare ambo kǝldǝgǝme biwu dimmi, kǝlanǝmba nantayirnin rone. 23 Bare gadero ingi runju yammi, diben ye gana yai, curonǝm-a moɍimoɍinǝm-a nangaro. 24 Am laasoye biwunja federo fǝledane tayia na sharayero leduro burwojai, amma am laasoye biwunja ngawonja jagai. 25 Jiɍi adǝgainin kǝndo ngǝla ngǝla federo fǝledai, koro tayi kǝrma fǝledaiwawodǝma ye rakcane tussǝnaro gǝradaiwawo.

6

Kǝla kaɍeawa-a kǝmawanja-ayen

1 Kaɍeawa samma kǝmawanjaa darajaaro ngoja, bare am cu Alaye-a alamdundedǝ-a bassanniro. 2 Kaɍeawa duwon kǝmawanja Isaa gawudǝ bare tayi kǝramiya nangaro tayiro daraja njo koljanni, cuju adǝyero tayiro kida jauro ngǝlaro caddo, dalilnjudǝ am kidanjan riwa cawandidǝ kǝramiya kǝrawowu nangaro. Awo ania alamme, jamadǝye karwunjaro duno ye!

Kǝla alamdu kattuwuye-a arsiyi jireye-ayen

3 Kam mana jireye Kǝmande Isa Almasiwuye-a alamdu nanmuminne-a waje alamdu gade cǝdimadǝ, 4 tidǝ rokurama awima asujiwawo. Mangar diwi gasiptu-a kambiwu kǝla kalmawayen dio-aye tilan kǝrga. Awo ani ye nandǝɍi so, lawala so, lanna so, saɍiwu nankǝladoye so, 5 koro kambiwu ceriwawo dawu jirenambuwu hangal yeskadaayero cuwudi. Am ani Alaa gadǝa jawal arsiyi dioyero ngojana. 6 Amma Alaa ga-a mangar bawoan naptu-adǝ, tima arsiyi kura wo. 7 Awoa awima duniaro kudiyende, koro awima ngoniye tuluwiyewawo. 8 Adǝ yaye kǝmbo-a kajǝmu-a taiyenaa, adǝma andia sadǝna. 9 Amma am gaɍiwuro waldu majaimasodǝ jarapta kel gai-a mangar diwi kǝla bawoa gade kada-aro casukkuri. Daji awo ani ye tayia cadane tǝgǝmbo faccagai. 10 Adǝgaima kunguna rawodǝ tima fǝrdu awo diwi diwi jiɍi fiye yaye wo. Am laaso mangar adǝlan jawal kambǝrseyedǝa koljane karwunjaa kuttu kadan jayera.

Gala daryeye

11 Amma nidǝ, kam Alaye, awo ania wane, jire-a nanmumin-a kambǝrse-a kǝrawo-a nettu-a rokuranambu-a mane! 12 Mǝldu ngǝla kambǝrseyedǝlan mǝldǝne, ro sawisoye duwon Ala tiro bowonjǝna ye, ti nangaro fuwu shedawu ngǝwuyen sheda ngǝla dimma yedǝa ngǝlaro tai. 13 Fuwu Ala awi yayero ro njoma-a Isa Almasiwu Buntus Bilatusso ngǝlaro sheda cǝddǝna-ayen wada njikki, 14 awima waada bawo bi saɍiwu bawoaro har yim Kǝmande Isa Almasiwu fǝlediyidǝro awo adǝa rone. 15 Fǝleduwunjudǝ, Ala cakke sanju kalkallan wakkaji. Aladǝ ti runju tok Mai Kura bargaa wo, Mai maiyaye, koro Kǝma kǝmawaye. 16 Ti tilonjuma nuiwawo, curo nur laa kam fima rakce karǝnjiwawoyen kǝrga, wunduma ngalte tia curunni, koro rakce tia curuiwawo. Daraja-a kǝnduwo sawisoye-a kaanju! Amin.

17 Gaɍiwuwa dunia adǝyero wada ye, bare rokura cadǝnni bi arsiyi duniaye tabbat bawoaro tǝma casakkǝnni, amma Alaro tǝmanja casakko, ti duwon kǝji kǝlandeyero awisoa andiro sadimadǝ. 18 Wada ye, awo ngǝla cado, kǝndo ngǝlan arsiyiwuro walja, koro jaija-a kǝre-aro walja. 19 Adǝgainin ro jireyedǝa cawandoro arsiyi ngǝla kǝlanjaro ajaram kibbu dunia fuwuyero capcagai. 20 Timoti, awo Ala mukkonǝmbo cakkǝnadǝa rone, bare mana faida bawoa so, kambiwu kattuwuye tiro ilmu cani so dimmi, 21 ilmu kattuwuye duwon am laaso jaane jawal kambǝrseyea koljanadǝ.

Ser Alaye nayilan dǝga!

* 1:20 1.20 tayia mukko Yiwulissero kekko - Wotte har sai tǝmjaiyaro, jama Isaa gawuro kǝlduwu tayiro amarjaganni.

* 4:2 4.2 karwunja dangǝrlan balodǝna gai - Naptu kuttu karwunjaye nangaro, rakcane gadero jire-a jirenambu-a gayirjaiwawo.

† 5:18 5.18 SK 25.4

† 5:18 5.18 Lew 19.13; SK 24.14-15

2 Timoti

1

2

3

4

2 TIMOTI

Wotiya kǝnyindiye Bulusse Timotiro ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Bulus, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, nangadembo kosolan bǝrni Romben kǝrga duwon, wotiya adǝa Timoti kambǝrselan tadanju jireyedǝro tussǝnni ngawo wotiyanju burwoye ruwujǝnayen ruwuyeyeno. Wotiya adǝ wotiyawa kosolan ruwujǝnaye falnja, koro wotiyawa sawawanju kidayero ruwujǝgǝnaye falnja. Bulus tussiwawo nuiro nojǝna nangaro, Timotiro curo awi yayen kǝlanju cǝɍiwo, bone njalan necco, kida kawuɍi kǝji mawodumayedǝa cǝdo, kida Ala tiro cina sammaa kalkallo tumojuwo cǝne tiro duno kaino.

Wotiya kǝnyindiye Bulusse Timotiro ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Wuma Bulus rawo Alayen kǝla wadu roye Isa Almasiwulan dǝganayen kǝngayam Isa Almasiwuyero wallǝkkǝnadǝ 2 Timoti tadani jauro raakkǝnadǝro: Ala Bawa-a Kǝmande Isa Almasiwu-adǝ niro ser-a kanjimaɍi-a nanlewa-a njado!

Alaa wusedu

3 Bune-a kausu-a dadu baworo curo moduwaniyen nia tannjǝkki duwon, Alaa wusenǝkki, Ala duwon kida karwunin saɍiwu bawoalan tiro yiddǝkkidǝ, jiɍi amwurawani ye cadǝnadǝ gai. 4 Simalonǝmba* tangǝkkiya, karwuni jauro kǝjijoro nia kuroro jaumaro raakkǝna. 5 Kambǝrsenǝm nanmǝnafǝk bawoa tangǝkki, kambǝrse duwon kakanǝm Ya Luwusi-a yanǝm Afiniki-alan burwon dǝgana, koro kǝrma ni yen tabbatto dǝganadǝ. 6 Adǝma nangaro niro isatannjǝgǝkki, kǝnjo Alaye sa kǝlanǝmbo mukko gǝnanjǝgǝkkǝnadǝn† njinadǝa ngǝlaro dunoane! 7 Awoa Ruhu duwon Ala andiro sadǝnadǝ andia sasakke koiwuro gǝni, kǝnduwo-a kǝrawo-a kǝlaɍiwo-aaro walliye. 8 Adǝ nangaro bare kǝla sheda Kǝmandeye bi wu kosomanjuyen nangunǝmmi, amma wuro kǝldǝgǝne kǝnduwo Alayen kawuɍi kǝji nangaro bone yai. 9 Awoa Ala kǝndonde nangaro gǝni, nianju-a sernju-a nangaro andia sakkaye naptu nantayirren dǝgaiyoro bowosana. Sernjudǝa Isa Almasiwuyen kawu dunia alaktǝnaman andiro sedo, 10 amma kǝrma kǝnde Njǝkkayimande Isa Almasiwuyen fǝlejǝna. Tima karmodǝa baworo kalakce ro sawisoye ceriwawoa kawuɍi kǝjidǝyen bayinjo. 11 Kawuɍi kǝji adǝmaro Ala wua mawoduma ye, kǝngayam ye, malǝm yero galaseno. 12 Adǝma nangaro, wu ye kǝrma bone adǝa yakkidǝ, amma nangukkǝni, dalilnjudǝ ti kasaddǝkkǝnadǝa nokkǝna, koro kawuɍi kǝji mukkoniro cakkǝnadǝa har yimdǝro‡ rojiro jaumaro nokkǝna nangaro.

13 Misal mana jireye wun fannǝmmadǝa ngǝlaro tai, kambǝrse-a kǝrawo-a duwon Isa Almasiwuyen dasayidǝn. 14 Bana Ruhu Alaye andilan dǝganadǝyen awo ngǝla mukkonǝmbo cakkǝnadǝa rone. 15 Nonǝmma, tayi cidi Asiyayen dasaana samma wua kolsana, curonjan Fibolus-a Hermajiya-a ye mbeji. 16 Kǝmande kanjimaɍinju am fado Onesifarussero fǝlejuwo, karwuni ngǝwuro isabojǝgǝna, koro wu koson dǝgakkǝnaro nangusǝnni. 17 Bǝrni Rombero kadinniya, wua tai daje mase siwando. 18 Kǝmande tia cakko yim adǝn kanjimaɍinju cuwando! Jiɍi bana ngǝwu bǝrni Afisayen sukkudǝnadǝa ni kǝlanǝm dam nonǝmma.

2

Soji amanna Isa Almasiwuye

1 Nidǝ, tadani, ser Isa Almasiwulan dǝganadǝlan duno fande! 2 Awo fuwu shedawu kadayen wullǝkke fannǝmmadǝa mukko am amannaye rakcane am gade yero alamjagairo yakke. 3 Wuro kǝldǝgǝne soji ngǝla Isa Almasiwuye gai bone yai. 4 Soji fima kǝriwu cǝdi duwon hangalnju awowa dunia adǝyero cakkiwawo, dalilnjudǝ ardiya kajallanjuye maji nangaro. 5 Curo ngǝrǝm siyen kam wadawa bikkeyedǝa jǝgaiwawoa, aɍiawu kǝnnasarre cuwandiwawo. 6 Koro barema ngǝnǝptumadǝ dole tima burwon nemalan nuwanju cuwandidǝ wo. 7 Kǝla awo wullǝkkǝnadǝyen ngǝlaro kǝlanǝm kore, Kǝmadǝ niro nodu awo sammayea nji.

8 Isa Almasiwua tange, ti karmolan cijǝna ye, kaduwu Mai Daudaye ye, curo kawuɍi kǝjidǝyen wullǝkkǝnadǝ gai. 9 Koro kawuɍi kǝji adǝma nangaro bone yakki, har wu kosoma gai saɍgalan sasakkerǝna, amma mana Alayedǝ tikkeriwawo. 10 Adǝ nangaro curo awo sammayen kǝla am Ala kǝrejǝnasodǝyen mǝrnǝkki, ngainin tayi ye njǝkkawo Isa Almasiwulan dǝganadǝ-a daraja sawisoye-a cawandi.

11 Mana adǝ jauro kibbu: Isa-a rokko kanuiyea, andi ti-a rokko dǝgaiye. 12 Mǝrniyea, andi ti-a rokko kǝrmai diye. Tia angǝrniyea, ti ye andia angǝrsai. 13 Amma aman bawoaro walliyea, ti amanna dǝgai, awoa ti rakce kǝlanjua angǝrjiwawo.

Kidama ngǝla Alaye

14 Jamadǝro awo ania isatakkǝne, fuwu Alayen sǝmonja kasse, bare kǝla kalmawayen kambiwu cadǝnniro. Kambiwudǝ awimaro faida bawo, koro am tia kǝrǝnjanasodǝ faccagai. 15 Kowoɍi de kam kida ngǝla cǝdǝna gai fuwu Alayen fǝledǝne, kidama duwon nangu ye tia cǝdaiwawo, mana jireye ye kalkallo alamjidǝ. 16 Amma mana bowuye faida bawoaro kane, am duwon manawa aniro kǝlanja casakkǝnasodǝ tayi-a Ala-aye kattenja kuruwuji, 17 koro mananjasodǝ tuno kura gai ndara yayero tatardiyi. Curonjan Himenayus-a Filitus-a mbeji, 18 tayidǝ jawal jireyedǝa koljana, cinowo duniaye wakkajǝna cane amsoye kambǝrsenja sǝbbaljai. 19 Adǝson fǝrdu dunoa Ala gǝnajǝnadǝ cǝk daada, tawa* adǝ tiro bakkaada: «Kǝmande am kaanjudǝa nojǝna,»† koro: «Kam duwon cu Kǝmandeye bowojǝnamadǝ jawal diwilan culuwo!»

20 Curo fado kurayen tasa dinarre-a ɍiwullaye-a bas gǝni, kǝskaye-a tuloye-a ye mbeji. Laanja darajaa, laa ye daraja bawoa. 21 Kam laa awo diwi ani samman kǝlanju tuljiya, tasa darajaa gai tayirro walji, koro kǝmanjuro faidaa ye, kǝndo ngǝla sammaro dabbargada ye. 22 Mangar diwi diwi nanjairoyedǝro kadǝne, am duwon Kǝmandea karwu tayirnin bowojaimasodǝ-a rokko jawal jireye-a kambǝrseye-a kǝrawoye-a nanlewaye-adǝa ngǝlaro gai. 23 Amma kambiwu bowuye hangalnambuyedǝa wane, lawala cuwudiro nonǝmma nangaro. 24 Wolodi Alayedǝ bare lawala cǝdǝnni, dole wundu yayero rokura bawoa-a kanadia-aro waljo, koro kam rakce alamji ye, 25 rokura bawoalan waduwunjua jawallo cakki yero waljo. Waneye Ala tayiro dama tǝmduye ce nodu jiredǝyea cawandi. 26 Adǝgaima hangalnja cawande kel Yiwulissen caluwi, awoa Yiwulisdǝ awo cǝraana cadoro tayia cǝdana.

3

Hal amsoye jaman daryeyen

1 Amma adǝa none, dunia daryejiya, jaman jau fit mbeji. 2 Amso kǝlanja-a kunguna-a rawowuro waljai, koro kǝla fǝleduwu ye, rokurawu yero waljai. Alaa rajai, yanja-a bawanja-aye mana ngojaiwawo, koro sernambuwu ye, tayirnambuwu yero waljai. 3 Kǝrawo bawoa, karwu cǝlǝmba, ngadarwu, kǝlaɍiwonambuwu, kǝladowa, awo ngǝlaye kemiya, 4 aman bowu, karwu yeskadaa, rokura ngowadaa, koro awo karwunjayea Alaa kojǝnaro rawowuro waljai. 5 Alama nanmuminne fǝlejai, amma kǝnduwonju angǝrjai. Am anin kuruwunno lene!

6 Curonjan laa fado fadoro ngasaye kamuwa kǝske biwulan lapkada jarawa fi yayero kǝlanja casakkǝnadǝa jambajai. 7 Kamuwa ani sawiso caɍi duwon, tǝmmaro rakcane jiredǝa asujaiwawo. 8 Jiɍi Janes-a Jambara-a* Nawi Musaa ga wajanadǝ gai, am ani ye jiredǝa ga wajai, am duwon hangalnja ye yeskada, kambǝrsenja ye faida bawoadǝ. 9 Amma fuwu jawuiwawo, jiɍi am yindi aniro wakkajǝgǝnadǝ gai, wundu yaye hangalnambunjadǝa federo asuji.

Gala daryeye

10 Nidǝ, alamduni-a kǝndǝgaini-a niani-a kambǝrseni-a kanadini-a kǝrawoni-a nettuni dama bawo-a sammaa gamma. 11 Koro basari-a bone-a bǝrni Antakiya-a Ikoniya-a Listǝra-ayen yakkǝnadǝa nonǝmma, amma Kǝmandema tayi sammalan wua sǝkkawo! 12 Labudda wundu duwon Isa Almasiwua galan naptu nanmuminne dio cǝraanamadǝ basari cai, 13 koro am diwi-a jambawu-a nandiwin tasargai: Am gadea jambajai, koro tayi kǝlanjamaa jambajai. 14 Amma nidǝ, curo awo ɍime kasaddǝmmadǝyen dǝgai. Am tia njasakkǝranadǝa nonǝmma, 15 koro tǝn gananǝmlan kitawu Alayedǝa nonǝmma, kitawu duwon rakce ilmu njade kambǝrse Isa Almasiwuyen njǝkkawo fandǝmidǝ. 16 Awo kitawulan ruwuwada samma sindu Alayen kadio, koro alamdu-a njǝkkado-a simodu-a curo jireyen njaɍgaɍo-a faidanjua, 17 ngainin kam Alaye kǝndo ngǝla fi yayea dioro cotto dabbargadaro walji.

4

1 Fuwu Ala-a Isa Almasiwu ti duwon am roa-a sanuna-aro shara cǝddimadǝ-ayen, koro kǝndenju-a kǝrmainju-a nangaro nia jauro lowonjǝkki, 2 mana Alayedǝa mawone, sanju ngǝla yen kal, sanju ngǝla gǝni yen kal dabbardǝne, amba simone, tayiro yikkade, curo kanadi-a alamdu-ayen karwunjaro duno yakke. 3 Sanju cǝdiya, amso alamdu jireyedǝa ngojaiwawo, amma kǝɍiɍim sǝmonjaye nangaro kǝlanjaro malǝmba mangarnjaa galdawu capcagai, 4 koro suwordane jiredǝa kǝrǝnduro wajane nyari kattuwuye jagai. 5 Amma nidǝ, curo awi yayen kǝlanǝm ɍiwe, bone njalan nedde, kida kawuɍi kǝji mawodumayedǝa de, kida Ala njina sammaa kalkallo tumogǝne!

6 Wudǝ, roni bu fida gairo kǝrma fijai, wotte sani dunia adǝa kolduye del karǝnjǝna. 7 Mǝldu ngǝlan mǝldǝkkǝna, ngǝrǝmmi ye tumogǝkkǝna, koro kambǝrsedǝ yea rokkǝna. 8 Daryerambo aɍiawu kǝnnasarre nanjireye, aɍiawu duwon Kǝma ti sharama jireye yim adǝn wuro sidǝ gǝnaada mbeji, koro wu runiro gǝni, am duwon kǝndenju karwu kǝjiaro gurejai samma yero ci.

Mana Timotiro

9 Kowoɍine duwan naniro are, 10 Dimas dunia adǝa cǝraanadǝro wua kolse bǝrni Tasalonikayero lejǝna, Karisha ye lardu Galatiyayero lejǝna, koro Titus ye lardu Dalmatiyayero lejǝna nangaro. 11 Luka runju nanin dǝga. Markussa ngone naniro arowo, curo kidaniyen ti faidaa nangaro. 12 Tikikussa bǝrni Afisayero nodǝkkǝna. 13 Isǝmiya, barmusni fado Karpussen bǝrni Taruwassen kollǝkkǝnadǝa sukkude. Kitawuwadǝ yea sukkude, masammanno kitawuwa karawiyedǝa. 14 Aleksanda kagǝlmadǝ wuro kuttu ngǝwu fǝlesǝgǝna, amma Kǝmadǝ kǝla kǝndonjuyen ti yero fǝlejiyi. 15 Ni ye tiro hangal gǝnane, kawuɍindero tai daje takkal cakkǝna nangaro.

16 Sa burwon kǝlani moworo shararamnin dakkǝnadǝn, wunduma ise wuro banasǝgǝnni, tayi samma wua kolsera. Bare Ala kǝla adǝyen tayia cuworǝnni! 17 Amma Kǝmadǝ wu-a rokko daje kawuɍinjudǝa kǝrdiya sammaro wulgǝkke fanjaro wuro duno seno. Adǝgaima wua ci ngamben sǝmowo. 18 Kǝmadǝ wua kǝndo diwi samman sǝmoyi, koro kǝlewa salai nodonju bargaa sameyero wua sadi. Tiro har abada abadinno daraja tio! Amin.

Lewa daryeye

19 Wuro Ya Bilkisu-a Akila-a am fado Onesifarusse-aa lewane. 20 Erastus bǝrni Korintiyen napkeno, koro Tarofimus dondidǝro tia bǝrni Militussen kolyekko. 21 Kowoɍine kawu sa kakuye isidǝro are.* Ebulus-a Pudens-a Linus-a Ya Kolodiya-a kǝramiya samma-a nia lewanjai. 22 Kǝmadǝ ni-a rokko dǝga, sernju ye nayi sammalan dǝga!

* 1:4 1.4 simalo - So.

† 1:6 1.6 sa kǝlanǝmbo mukko gǝnanjǝgǝkkǝnadǝn - Kǝndo adǝyen Timoti kidama kawuɍi kǝjiyero waljǝna.

‡ 1:12 1.12 har yimdǝro - Kiyama.

* 2:19 2.19 tawa - Awo duwon kǝlanjun ruwua shedaro bakcaidǝ.

† 2:19 2.19 KI 16.5

* 3:8 3.8 Janes-a Jambara-a - Kǝmbafiwu Fira'aunaye.

* 4:21 4.21 kawu sa kakuye isidǝro are - Sa kakuyen bǝlawuro tekuyen yojiwawo.

Titus

1

2

3

TITUS

Wotiya Bulusse Titusso ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Bulus, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiya adǝa Titusso alama saa fiakku bi fiakkun uwun gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeyeno. Wotiya adǝ wotiyawa sawawanju kidayero ruwujǝgǝnaye falnja. Titusso bǝlawa cuku Kǝrette samman jama Isaa gawuro amwurawaa galajuwo, kawuɍi kǝji Alayea alamjo, karwu ambero duno co, koro ganambuwua kǝnduwoaro cǝkkado yeno.

Wotiya Bulusse Titusso ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Wuma Bulus wolodi Alaye ye, kǝngayam Isa Almasiwuye ye, am Ala kǝrejǝnaye kambǝrsenja-a nodunja jireye nanmumin cuwudidǝ-aa dunoaduwuro wua sinodo. 2 Ngainin ro sawisoyen tǝmanjaa, ro duwon Ala ti kattuwu kamjiwawo kawu dunia alaktǝnaman ci cǝne wadu ngojǝnadǝ. 3 Adǝgaima sanju kalkal kidǝnniya, mawoduyen kawuɍinju fǝleyeno. Ala Njǝkkayimande wadanjun kida mawoduye adǝa mukkoniro kekko. 4 Titus tadani jireye kambǝrsende tiloadǝro: Ala Bawa-a Isa Almasiwu Njǝkkayimande-adǝ niro ser-a nanlewa-a njado!

Fuwuma jama Alayero walda

5 Dalil nia cuku Kǝrettelan kolnjǝkkǝnadǝ tima awo dioro gapcǝnadǝa sawinǝme bǝla fin yaye amba amwurawaro galanǝmi nangaro, wada niro njikkǝnadǝ gai. 6 Ti fuwumadǝ tilan awo waada baworo waljo, kwa kamu falle, koro yallanju ye kambǝrsearo walja, amso ye tayia halkutta-a nan'ansi-aro ngadarjaiwawo. 7 Ti wolodi Alaye nangaro, dole awo waada tilan baworo waljo, bare rokurama, bi karwu jaua, bi kǝnjama, bi mukko kamboia, bi riwa cukkowona bomaro waljǝnni. 8 Amma tidǝ kusotto sosaduma, awo ngǝla rawoma, kam hangalla, jirema, mumin, koro kǝla ɍiwoma yero waljo. 9 Mana kambǝrseye tiro alamjaanadǝa ngǝlaro cǝda. Ngainin rakce alamdu jireyen karwu am gadeyero duno ci, koro am alamdudǝa wajana yero cǝkkadi.

Alamduwu kattuwuye

10 Am tuɍuwu ngǝwu mbeji, mana bowumaso ye, jambawu ye, masammanno tayi kǝwu am kajaadadǝyen.* 11 Cinja jange, dalilnjudǝ am fado kadaye hangalnja casange wuɍi jawal diwin madaro awo jussǝnni alamjai. 12 Curo am cuku Kǝretten nawinja laaye: «Kǝretwusodǝ tayi sawiso kattuwumaso, bundi diwi gai, lusurra curocurowu,» cǝnna. 13 Sheda adǝ jire. Adǝ nangaro kambǝrsenjan dunoaro waljaro tayiro tai dane yikkade, 14 bare nyari yaudiyaye-a wada am jiredǝa wajanasoye-a jaanniro. 15 Am tayirsodǝro awo samma tayir, amma am tayir gǝni kambǝrsenambuwusodǝro awima tayir gǝni. Hangalnja ye, karwunja ye samma tayir gǝni. 16 Alaa nojana cani duwon, kǝndonjayen tia angǝrjai. Tayidǝ haramgada, ganambuwu, faidanja kǝndo ngǝla fima dioye bawo.

2

Alamdu jireye

1 Amma nidǝ, awo kǝla alamdu jireyen kalkaldǝa alamme! 2 Kiariyaso kǝla ɍiwowu-a darajaa-a kǝlanjaro kistuwuwu-aro walja, koro kambǝrse-a kǝrawo-a nettu-alan dunoaro walja.

3 Jiɍi adǝgainin kǝmurjowaso ye naptu darajaa jiɍi Ala cǝraanadǝa cado, bare diwi ambe wuljanni bi kaɍea diben ngǝwuyero waljanni. Awo ngǝladǝa alamja, 4 ngainin amidawasoro kwawanja-a yallanja-a rawo casakkarai. 5 Tayidǝ ye kǝla ɍiwowu, tayir, fadoro kistuwuwu, ngǝla, kwawanjaa gawuro walja, bare amso mana Alayero rudu gǝnajaganniro. 6 Jiɍi adǝgainin jairowaso ye karwunjaro duno yakke kǝla ɍiwowuro walja. 7 Ni kǝlanǝm awo samman misal kǝndo ngǝla dioyero walle, koro alamdunǝm ye jireye-a darajaa-aro waljo, 8 alamdu jireye duwon rakcane tiro cakkadiwawodǝ. Daji wadumadǝ nangu tia cǝdane, kǝlanden rakce diwi fimaa wuljiwawo.

9 Kaɍeawaso ye awin yaye kǝmawanjaa jaa, awo karwunjaye cǝraanaa caddo, bare mananjaa kambiwujanni, 10 bare ndaljanni, amma amannaro walja, awin yaye alamdu Ala Njǝkkayimandeyedǝro daraja cado.

11 Awoa ser Alaye am sammaro njǝkkawo cukkudidǝ bayindǝna, 12 ser duwon awo nanmuminne gǝni-a mangar dunia adǝye-aa kolliyo jaman adǝn kǝlaɍiwo-a nanjire-a nanmumin-alan dǝgaiyoro andia alamsagaidǝ. 13 Ngainin tǝma bargaa ye, fǝleduwu darajaa Alande Mai Kura-a Njǝkkayimande-adǝ Isa Almasiwuye yea gureniye. 14 Tidǝ andia diwi fin yaye merusa jama kaanjuro sado jama duwon kǝndo ngǝla dio rawowudǝa tayirro kalakcoro andi nangaro kǝlanjua kaino. 15 Awo ania alamme, karwu ambero duno ye, kǝnduwoaro tayiro yikkade. Bare kollǝme wunduma nia runjǝnni.

3

Kǝndo ngǝla dio

1 Ammǝmbo isatakkǝne maiya-a fuwuwu-aro dau koljaa mananja ngoja, koro kǝndo ngǝla fi yayea dioro dabbargadaro walja. 2 Bare kǝla wundumayen diwi wuljanni, nanlewan dasaa, am rokura bawoaro walja, koro wundu yayero sawiso hal ngǝla fǝlejaa. 3 Awoa andi kǝlande calan hangal bawoa, mana Alaye ngoniyende, fattiyiyena, kaɍeawa mangar diwi so, duniaaram soye, nankǝlado-a mandǝna-alan kǝrgaiye, har am andia wasana, andi ye tayia waniyena. 4 Amma Ala Njǝkkayimande sernju-a kǝrawonju-a adamgǝnaro fǝleyeyenniya, 5 andia sakkawo, kǝndo laa nanjireye diyenaro gǝni, kanjimaɍinju nangaro. Kǝnduwo Ruhunjuyen andia tulsane tambo bǝɍin-a kǝndǝgai bǝɍin-aa andiro sedo. 6 Ruhu adǝmaa Isa Almasiwu Njǝkkayimandeyen andiro tai daje fiseyera. 7 Adǝa dionjudǝ, sernjuyen andia jirewuro sadǝna duwon, kǝla tǝma ro sawisoyen warasawuro walliyoro.

8 Mana adǝ jauro kibbu, koro awo ania tabbatkǝmiya, raakko, am Alaa mǝrsajanamadǝ kǝndo ngǝla dioro kǝlanja cadoro. Awo ani jaumaro ngǝla ye, amsoro faidaa ye. 9 Amma kambiwu bowuye so, taye kaan kaarinne so, gasiptu so, lawala kǝla wadawa Attaurayen soro kadǝne, awo ani bowu fat faida bawo nangaro. 10 Kam am gadea firjimadǝ, tiro sǝmo kasta har yindiro yidde, daji ti-a faidunowo. 11 None, kam jiɍi adǝgaidǝ jawal Alayen culuwuna ye, koro biwuwanjun wowom Alayedǝa kǝlanjuro cuwudǝna ye.

Lewa daryeye

12 Sa Artimassa bi Tikikussa nanǝmbo nodǝkkiya, kowoɍine nagatto naniro bǝrni Nikafolissero are, nia sa kakuyea nadǝn naptuye ngokkǝna nangaro. 13 Kowoɍine Jinas goni Attauraye-a Afolus-aa banagǝne, awima tayia maujǝnnin bǝlawuro cado. 14 Amnde ye kǝndo ngǝla dio caɍo, ngainin rakcane mǝradu jǝkkada fi yayea galjai, koro kǝndǝgainjadǝ dunian faida baworo waljiwawo.

15 Am wu-a rokko samma lewanjai. Ni ye am duwon kambǝrsenja nangaro andia saraanadǝa lewane. Ser Alaye nayi sammalan dǝga!

* 1:10 1.10 kǝwu am kajaadayedǝ - Yaudiya laa Isaa gawu duwon, jǝmbǝlǝmbaa kasaccanni.

Filimon

FILIMON

Wotiya Bulusse Filimonno ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Bulus, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiya adǝa sawanju kidaye Filimon-a Isaa gawu fannjun captaisodǝ-aro alama saa findi wuri gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeyeno. Wotiya adǝ wotiyawa kosolan ruwujǝnaye falnja. Kaɍea Filimonne laa leje Bulussa kosolan najiye Isaa gamaro walyeno. Daji Bulus wotiya adǝa Filimonno ruwujiye kaɍeanjudǝa kǝraminju jauro tǝraana gairo mukko yindin cǝmowo yeno, Kǝmande Isa andia samoyidǝ gai.

Wotiya Bulusse Filimonno ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Wuma Bulus Isa Almasiwu nangaro kosoma-a Timoti kǝraminde-adǝ Filimon sawande kidaye rayiyenadǝ ye, 2 Ya Afiya kǝraminde ye, Akifus sawande mǝlduye ye, koro jama Isaa gawu curo fannǝmben captaisodǝro: 3 Ala Bawande-a Kǝma Isa Almasiwu-adǝ nayiro ser-a nanlewa-a njado!

Filimonne kambǝrsenju-a kǝrawonju-a

4 Curo moduwaniyen nia tannjǝkkiya, sawi yaye Alania wusenǝkki, 5 dalilnjudǝ Kǝma Isa yea mǝrsanǝmma, muminna yea raamma fakkǝna nangaro. 6 Koro andi-a rokko mukkonǝm njakko curo kambǝrsedǝyen faidaaro waljo, ngainin awo ngǝla fi yaye Almasiwulan taiyenadǝa asunero Alaa korǝkki. 7 Kǝramini, kǝrawonǝm cakke karwuni ye jauro kǝjijǝna, roni ye duno cuwandǝna, niyen karwu muminnaye bojǝna nangaro.

Lowo Bulusse Onesim nangaro

8 Adǝma nangaro, Almasiwulan niro wada awo jussǝna dioye njoro rikkǝni yaye, 9 kǝla kǝrawoyen nia lowonjǝkki. Wu Bulus kiari ye, kǝrma Isa Almasiwu nangaro kosoma yedǝ, 10 tadani Onesim nangaro nia lowonjǝkki, ti duwon saɍgan tikkerǝkkǝnalan bawanjuro wallǝkkǝnadǝ.

11 Calan niro faidanjǝgǝnni, amma kǝrma wu-a ni-a sammaro faidaa.* 12 Tia niro kalannjǝgǝkki, ti duwon karwuni tia ngojǝnadǝ. 13 Tia nanin rodu raakkǝna, wu kawuɍi kǝji nangaro kosolan duwon, cujunǝmbo wuro faidasuworo. 14 Adǝ yaye rawonǝm bawoalan awima dio raakkǝni, nanngǝlanǝmdǝ dolero gǝni, rawonǝmbero waljo. 15 Waneye dalil ni-a ti-a kawu ganaro faiduwwadǝ, kǝrma tia sawisoro fandero, 16 gadero kaɍea gai gǝni, kaɍeamaa kojǝnaro kǝrami tǝraana gai, masammanno nanin, ballema nanǝmlan, naptunju adamgǝnaye yen kal, naptunju Kǝmaa mǝrsadumaye yen kal.

17 Wua sawanǝm kidayero ngosǝmmaa, ti yea wu gairo mukko yindin moye! 18 Koro niro awo laa kuttu ngiddoa, bi awo laaro tia gamia, kǝlaniro gǝnagǝne! 19 Wuma Bulus, mukkonin adǝa ruwunǝkki, rǝmbǝkki yekko! Kǝla jiɍi ni kǝlanǝm ro sawisoye wuyen fandǝmmadǝyen awima wulnjǝgǝkkiwawo. 20 Aaa, kǝramini, niyen Kǝma nangaro ser adǝa fandǝkko, Almasiwulan karwuni isabogǝne!

21 Manani gamiro mǝrsanǝkkǝna nangaro niro ruwunjǝgǝkki, koro awo wulnjǝgǝkkǝnadǝmaa kojǝnaa dimiro nokkǝna. 22 Koro jǝpturam wuro dabbarsǝgǝne, moduwandoyen wua mukkondoro sasakkiro tǝmani mbeji.

Lewa daryeye

23 Abafaras sawani kosoye Isa Almasiwu nangaro nia lewanji, 24 koro Markus-a Aristarkus-a Dimas-a Luka-a sawawani kidaye ye lewanjai. 25 Ser Kǝma Isa Almasiwuye nayilan dǝga!

* 1:11 1.11 faidaa - Maana cu Onesimbedǝ faidaa.

Ibranawu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

IBRANAWU

Wotiya Ibranawu Isaa jaanadǝro ruwudǝgǝnadǝ

Badiduram

Wundu kitawu Ibranawuyea ruwujo bi saa fi ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen tia ruwujǝnadǝa noniyende, amma ti kam duwon mana Isayea am Isa kǝlanjua fanjanayen cǝmowonadǝro noniyena. Bare yaudiya Isaa gawu kambǝrsenjan casambarǝnniro, ruwudumadǝ wotiya adǝa ruwuje tayiro Isa Almasiwudǝ Ala ye, adamgǝna ye nangaro, ti runju naptu solomaye katte Ala-a adamgǝna-ayen cǝdi yeno. Koro Isa jiɍi fin yaye malaiyawa so, nawiya samma soa ngalworo fǝleduro, karwunjaro duno cakke tayiro kambǝrselan dasaa, wuraja, kalkallo walja yeno.

Akko nashawa curo wotiya adǝyen dasaanadǝ:

Alaye Tadanjuyen mana njǝddo (1.1–4.13)

Isama ɍiman kura martawaa wo (4.14–10.18)

Sǝmo kasta-a karwuro duno njo-a (10.19–13.19)

Lewa daryeye (13.20-25)

Wotiya Ibranawu Isaa jaanadǝro ruwudǝgǝnadǝ

ALAYE TADANJUYEN MANA NJƎDDO

1

1 Kuren Ala gǝnagǝniro jiɍi gadegaden ci nawiyayen kaariyandero mana cǝddǝna, 2 amma jaman daryeye adǝn andiro Tadanjuyen mana seddo. Tia warasama awo sammayero kido, koro tiyen duniaa alakkeno. 3 Ti Tadadǝ yiyildu daraja Alaye, tima camuno kalkal naptunjuyedǝ wo, koro dunia ngasoa kǝnduwo mananjuyen roji. Ngawo adamgǝnaa biwuwalan tayirro kalakcǝnayen, samen kǝmboram Martawamayen napkeno.

Tadadǝ malaiyawaro kura wo

4 Kaalanju nantadaye warasajǝnadǝ cu malaiyawayero ngalwodǝ gai, tima tayiro kura wo. 5 Malaiyawaye finja gǝle Alaye ngalte tiro: «Ni Tadani, ku Bawanǝmbo wallǝkkǝna,»† cǝne wuljuwo, bi kǝlanjun: «Wudǝ Bawanjuro wallǝkki, ti ye Tadaniro walji,»† cǝne wuljo? 6 Koro walde sa karunju duniaro cuwudidǝn tiye: «Malaiyawa samma tiro ambǝccaa!»† 7 Koro kǝla malaiyawadǝyen tiye: «Malaiyawanjua ruhuwaro cǝdi, kidawunju yea tǝlam kannuyero cǝdi,»† 8 amma kǝla Tadadǝyen tiye: «Ala, kurisnǝm kǝrmaiye sawisoro dǝgai, koro kanǝm kǝrmaiyedǝ tima nanjire wo. 9 Nanjire raamma, jirenambu wanǝmma. Adǝma nangaro Ala Alanǝmdǝ nia kǝndawu karwukǝjiyen amanǝmbea kojǝnaro samngeno.»†* 10 Koro tiye: «Nidǝ, Kǝmande, badiduramnin fǝrdu duniaye gǝnayem, koro samedǝ ye kida mukkonǝmbe. 11 Tayidǝ sidagai, amma nidǝ dǝgami. Tayi samma kajǝmu gai dinjai, 12 barmus gai tayia kǝɍinǝmi, gǝmaje gai faldai, amma nidǝ faldǝmbaworo dǝgami, koro kawunǝm ye dajiwawo.»† 13 Koro malaiyawaye finja gǝle Alaye ngalte tiro: «Namme kǝmborammilan duwon, kǝladowanǝmba si gǝnadurammǝmbo dikki!»† cǝne wuljuwo? 14 Tayi samma wolodiya ruhuye am duwon njǝkkawo warasajaidǝro kida njǝddoro juwaada, gǝna?

2

Njǝkkawo kura

1 Adǝ nangaro awo fanniyenaro ngǝlaro hangal gǝnaniyo, bare sǝrniyendero. 2 To, mana malaiyawayen wuldǝnadǝ kibbu yedǝ, koro biwu so, ganambu so samma wowomnja jussǝnadǝa kǝlanjaro gǝrjaana yedǝ, 3 andi njǝkkawo kuradǝa waniyea, ndayin gǝle kadiye? Njǝkkawo adǝ, Kǝmadǝ burwon tia mawojǝna, am fanjanadǝ ye andiro tabbansaana, 4 koro Ala kǝlanju ye alama so, awo ajabba so, kǝnduwo jiɍi jiɍi so, kǝnjowa Ruhunjuye rawonjun dagardǝna soyen tia shedajǝna.

Fuwuma njǝkkawo kura adǝye

5 Leira kǝlanjun mananiyedǝ, cidiya si malaiyawayero gǝni Ala tia kekko, 6 amma kam laaye na laan shedaje: «Awi kam duwon tia tangǝmidǝ bi tada kambe tiro kiskǝmidǝ? 7 Tia sa ganaro cidiya malaiyawayero kisagǝm, tiro aɍiawu daraja-a martawa-ayea yakkǝme 8 awo sammaa cidiya sinjuyero kekkǝm.»† Awo sammaa cidiyanjuro njakkodǝ, Ala awo cidiyanjuro cakkǝna falmaa koljǝnni. Kǝrmadǝ awo sammaa cidiyanjun koro yaye ruiyewawo, 9 amma Isaa ruiye, kam duwon sa ganaro cidiya malaiyawayero cǝsaanadǝ. Bone karmoye cana nangaro Ala tiro aɍiawu daraja-a martawa-ayea cakkǝna. Ngainin karmonjudǝ, ser Alayen am samma nangaro nuna.

10 Ala duwon awo samma ti nangaro ye, tiyen ye dǝganadǝ, tadawa kadaa* darajaro kudoro, fuwuma njǝkkawonjayedǝa bone njalan kalkallo dionjudǝ jussǝna. 11 Awoa ti tayirro kalakcidǝ-a tayi tayirro waljaidǝ-a samma Bawanja tilo. Adǝma nangaro tayia kǝramiyalan bowoduro nangujǝnni, 12 tiye: «Cunǝm kǝramiyaniro wulgǝkki, dawu jamayen nia njungorǝkki,»† 13 koro: «Tiro tǝmani yakkǝkki,»† koro walde: «Akkoni tadawa Ala sina-a rokko,»† yeno.

14 Tadawadǝ tiyi-a bu-aadǝ, Isa ye awo anilan nuwanjua. Ngainin karmonjuyen ti duwon kǝnduwo karmoye cǝdana wotte Yiwulisdǝ yea baworo cǝde 15 am duwon ridu karmoye nangaro kǝndǝgainja samman nankaɍean dasaanadǝ yero nankam kǝlaye cina. 16 Awoa tabbatto malaiyawaa gǝni, kaduwu Nawi Ibrahimbea banajiyi. 17 Adǝma nangaro dole jiɍi fin yaye kǝramiyanjudǝ-a camunno walji, curo kida Alayen ɍiman kura kanjimaɍima ye, amanna yero waljo, biwuwa jamadǝye cinjoro. 18 Ti kǝlanju jaraptǝne bone canadǝ, nanjun kǝnduwo tayi jaraptaidǝa banaduwuye mbeji.

3

Isadǝ Nawi Musaro kura wo

1 Adǝ nangaro, kǝramiya muminna, nayi bowodu sameyen nuwandoadǝ, Isaa wunowo, tima kǝngayam-a ɍiman kura-a njasaraindeyedǝ wo. 2 Nawi Musa curo jama Alaye sammayen amannadǝ gai, Isa ye ti duwon tia galajǝnadǝro amanna. 3 Fado tandoma fadodǝa darajan kojǝnadǝ gai, Isa ye Nawi Musaa darajan koduye martawanjua. 4 Awoa fado fi yayea kam cǝdandǝna mbeji, amma ti awo sammaa cǝdandǝnamadǝ, tima Ala wo. 5 To, Nawi Musadǝ Alaye wolodi, curo jamanju sammayen amannaro walje naptu shedama awo fuwun wuldidǝye kido, 6 amma Almasiwudǝ Alaye Tada, kǝla jamanjuyen amanna, koro karwukibbande-a fǝrdu tǝmandeye-aa roniyea, andima jamanjudǝ wo.

Tustu laa jama Alaye

7 Adǝ nangaro, Ruhu Alaye wuljǝnadǝ gai: «Ku kowonju fannuwia, 8 bare karwundo janguwwi, jiɍi tuɍudǝn yim jaraptuyea karaan cadǝnadǝ gai, 9 na duwon kaariyando saa fidewuro kǝndoni carunason wua rijamsane jaramsanadǝ. 10 Adǝ nangaro am jaman tiloa todǝro gǝrgagǝkke wuye: “Kullum karwunjan faccagai, jawalnidǝa nojanni.” 11 Daji gǝrgadunin kansi bukke: “Tustunidǝro ngasayiwawo!” yekko.»†

12 Kǝramiya, hangal gǝnanowo bare kamndo laa karwu diwi-a kambǝrsenambu-aaro walje Ala Kǝndǝgaimaa koljǝnni. 13 Yim tiro ku canison kattendon dunoadǝnowo, bare jamba biwuye wundundomaa cakke karwunju jakcǝnniro. 14 Tǝmande burwoyedǝa har njerorambo ngǝlaro roniyenaa, na Almasiwuyen nuwandea. 15 Wuldǝnadǝ gai: «Ku kowonju fannuwia, bare karwundo janguwwi, jiɍi tuɍudǝn cadǝnadǝ gai.»†

16 Wunduso kowonju fanjanason tuɍu kedo? Tayi mukko Nawi Musayen Masarlan caluwuna samma, gǝna? 17 Wundusoro Ala saa fidewuro gǝrgajǝgǝnadǝ? Tayi biwu cade kaminnja karaan casurǝnadǝ, gǝna? 18 Koro tayi ganambu cadǝna gǝnia, wundusoro Ala tayi tustunjuro ngasayiwaworo kansi jǝbbunadǝ? 19 To, kambǝrsenambudǝro rakcane ngasaanniro ruiyena.

4

1 Adǝ nangaro, kua yaye wadu tustunjuro ngawoye mbejidǝ, hangal gǝnaniyo bare kamndo laa tia fuccǝnniro. 2 Awoa kawuɍi kǝjidǝa tayiro wuljaanadǝ gai, andi yero wulsaana, amma mana kawuɍidǝye tayiro faidajǝgǝnni, tayidǝ kambǝrselan am fanjanadǝro kǝldaganni nangaro. 3 Andi kasaddiyenadǝ tustudǝro ngayiye, kǝlanjun wuljǝnadǝ gai: «Gǝrgadunin kansi bukke: “Tustunidǝro ngasayiwawo!” yekko.»† Adǝson, kidawanju kawu dunia alaktǝnaman ceserǝna. 4 Kitawuye na laan kǝla kawu tulurdǝyen ngai wuljǝna: «Kawu tulurredǝn Ala kidanju samman tuskeno.»† 5 Koro walde na adǝ yen: «Tustunidǝro ngasayiwawo!»† cǝnna. 6 Adǝ nangaro, am laaye tustudǝro ngawo gapcǝnadǝ, koro am burwon tayiro kawuɍi kǝji wuljaanadǝ ganambu nangaro tustudǝro ngasaannidǝ, 7 jauro tussǝnaye ngawon Ala koro walde kawu laa tiro ku cani dabbarje ci Nawi Daudayen tiye: «Ku kowonju fannuwia, bare karwundo janguwwi,»† cǝnna, calan wulliyenadǝ gai. 8 Ca Yoshuwa tayiro tustu cinaa, ngawon Ala mana kǝla kawu gadeyen cǝdǝnni. 9 Adǝ nangaro jama Alayero yim tustuye gapcǝna mbeji. 10 Kam tustudǝro ngaanadǝ, Ala kidanjun tussǝnadǝ gai, ti ye kidanjun tussǝna. 11 Adǝ nangaro tustu adǝro ngaworo kowoɍi diyo, bare wunduma ganambu kaanja-a camun nangaro yessǝnni.

12 Nonowo, mana Alayedǝ roa ye, faidaa ye, kashagar tǝlam yindia fi yayero timia wo, tidǝ ro-a ruhu-a koro ndǝwu-a buɍi-a yaktama, koro tǝma-a nia-a karwuye sharama. 13 Alau fima fuwu Alayen gǝraada bawo, amma awiso farakko kaada curui, ti duwon andia kǝndonde sammaro saworidǝ.

ISAMA ɌIMAN KURA MARTAWAA WO

14 Adǝ nangaro, ɍiman kura martawaa sameyen reje kojǝnaa taiyenadǝ, wotte Isa Tada Alayedǝ, njasaraindedǝa roniyo! 15 Awoa ɍiman kura nanlawunden rakce andia njunosaiwawo gǝni taiye, ai, jiɍi fin yaye andi gai jaraptǝna, amma biwu cǝdǝnni. 16 To, kuris Ala Sermayedǝa ridu bawoaro karǝnniyo, kanjimaɍi ye fandiyo, ser sa jǝktuyen bana kudoma ye moyiyo.

5

1 Ɍiman kura fi yaye dawu amben kǝreyadadǝ jama nangaro kǝla awowa Alayen galaada, sadaa so, bu fida biwuwa nangaro so cǝdi. 2 Koro rakce nodunambuwu-a am jawallan caluwuna-aro kissiyi, ti kǝlanju nanlawun dǝganadǝro. 3 Adǝ nangaro, biwuwa jamayero bu fida cǝdidǝ gai, kaanju yero dio tiro wajipcǝgǝna. 4 Wunduma kǝlanjuro daraja adǝa ngojiyiwawo, sai Ala tia bowojiya, Nawi Harunaa bowojǝnadǝ gai.

5 Jiɍi adǝgainin Almasiwudǝ daraja ɍiman kuraro walduye kǝlanjuro ngojǝgǝnni, amma ti duwon tiro: «Ni Tadani, ku Bawanǝmbo wallǝkkǝna,»† cǝnnadǝ 6 na gaden tiro: «Ni ɍiman har abadaro, kaala Malkisadakayen,»† wuljǝna. 7 Naptunju duniayen Isa kowo dunoa-a simalo-aa moduwalan ti duwon nanjun kǝnduwo tia karmolan njǝkkawoyeadǝa lowoji, koro nanmuminnjudǝro Ala tia fangeno. 8 Ti Tada Alaye yaye, bone njanjuyen ga kiɍo. 9 Naptu kalkaldǝa nayeyenniya, am tia jaana sammaro fǝrdu njǝkkawo sawisoyero walyeno, 10 koro Ala tia ɍiman kuraro kaala Malkisadakayen galayeno.

Sǝmo kasta kǝla jawal kolduyen

11 Kǝla adǝyen awo wulduye ngǝwu taiyena, amma bayindunjudǝ jau, nayidǝ fanduro lusurro walluwwadǝro. 12 Tussǝna malǝmbaro waldu nayiro wajimnjaanason, nayiro alamdu budu mana Alayedǝa nangadembo njikkǝralan mǝradundoa. Kǝmbo kibbulan gǝni, kiamlan mǝradundoa. 13 Wundu duwon kiamlan dǝganadǝ mana nanjireye asujiwawo, ti tadaana nangaro. 14 Amma kǝmbo kibbudǝ am wurajanaye, tayi duwon hangalnjan kullum faidadane halnja awo ngǝla-a diwi-a gayirduro alamgadadǝ.

6

1 Adǝ nangaro, alamdu burwoye Almasiwuyedǝa kolliyo, kǝla awo kalkaldǝyen fuwuro leniyo. Bare koro yaye fǝrdu gǝnaniye kida karmo kudomaa wanǝme tǝmdu so, Alaa mǝrsadu so, 2 alamdu kǝla kasala-a mukko gǝnaduwu-a karmolan cidu-a wowom sawisoye-ayen kǝlan mana diyende. 3 Alaye cǝdia, fuwu buiye. 4 Awoa am kǝlanja fǝrǝmde kǝnjo sameye casambe Ruhu Alayen nuwa cawande 5 mana Alaye so, kǝnduwo dunia fuwuye soa kǝjiro casambǝna duwon 6 jawallan caluwunadǝ, waldǝme tayia tǝmduro kalaktuwudǝ yojiwawo, dalilnjudǝ koro yaye Tada Alayedǝa kǝskaro jajagane farakko tia nanguro casakki nangaro. 7 Awoa cidi duwon ingi ngǝwuro tilan cudure cane nema barewunjudǝro faidaa cakkidǝ barga Alaye cuwandi, 8 amma kaɍiyi so, kajai so cakkia, faidanju bawo, baskuduro dabbargada, koro daryeramnin kannu cattai.

9 Kǝrawowunde, ngai wulliye yaye, kǝlandon awowa ngalwo mbejiro mǝrsaniyena, wotte awowa njǝkkawoye. 10 Ala jirenambuma gǝni, kǝndondo so, kida muminnaro yidduwe kǝrawo cunjun fǝlenuwwa ye, kua yaye fǝlenuwi ye soa ngessiwawo. 11 Koro tǝmando har njerorambo tabbacciyiro wundundo yaye kowoɍi adǝmaa cǝdiya, rayiye. 12 Bare lawuro walluwwi, amma tayi duwon kambǝrse-a kanadi-ayen wadu Alaye warasajaidǝa gaiwo.

Wadu tabbat Alaye

13 Sa Ala Nawi Ibrahimbo wadu ngojǝgǝnadǝn, wunduma tia kojǝna kǝlanjun kansi boye bawodǝro, kǝlanjun kansi jǝbbuwe: 14 «Tabbatto barga dǝmnjǝgǝkke kaduwunǝm isangǝwugǝkki,»† yeno. 15 Adǝgaima Nawi Ibrahim kanadin gurejǝnaye ngawon, awo Ala tiro waduro ngojǝgǝnadǝa kiwando. 16 Awoa amso kǝla awo tayia kojǝnayen kansi jawui, koro kansi tabbatdǝ kambiwunja sammaa baworo cǝdi. 17 To, Ala nanfaldunambu nianjuyedǝa warasawu wadudǝyero cayemaa kojǝnaro fǝleduwu kiraanniya, kansilan tia tabbatkeyeno. 18 Ngainin kǝla awo yindi faldaiwawoyen, koro kǝlanjan Ala tǝmmaro kattuwu kamjiwawodǝ, andi duwon gǝraduramdǝro kasiye ngayiyenadǝ duno kura fandiye tǝma fuwundero cakkǝnadǝa taiye! 19 Tǝma adǝa sunu roye gai taiyena. Tidǝ tabbat ye, dunoa ye, koro ngawo juwadǝyero ngayi.* 20 Isa ye, ti duwon ɍiman kura sawisoyero kaala Malkisadakayen waljǝnadǝ, fuwunden leje andi nangaro nadǝro ngaana.†

7

Kaala nanɍiman Malkisadakaye

1 Malkisadaka adǝ, ti mai bǝrni Salambe ye, ɍiman Ala Mai Samemaye ye, ti duwon Nawi Ibrahim maiyadǝa kǝriwun juwe waldidǝn tia kapciye tiro barga dǝpciye, 2 koro Nawi Ibrahim tiro jakka awisoyea cinadǝ, burwon, maana cunjuye mai nanjireye, koro ti mai Salambe, maananju mai nanlewaye. 3 Tidǝ bawa, bi ya, bi kaariya cǝdanni, badiduram kawuye bi njeroram roye cǝdanni, amma Tada Alaye-a camunno waljǝna, koro sawisoro ɍiman dǝgai.

4 To, nankura kam adǝyedǝa ruiwo, ti duwon kaarinde Nawi Ibrahim tiro jakka ganimadǝye cinadǝ. 5 Kǝla Attaurayen tayi kaduwu Lewiye kaala nanɍimanne cawandǝnadǝ wada mukko jamayen jakka mowoye cadana. Jamadǝ Nawi Ibrahimben tasambǝna, wotte kǝramiyanja yaye, mukkonjan jakka camoyi. 6 Amma Malkisadaka ti duwon fǝrdunju tayilan bawodǝ mukko Nawi Ibrahimben jakka cǝmoye ti waduwadǝa cǝmowonadǝro barga dǝpkeyeno. 7 Shekkuma bawo gana kurayen barga cuwandi. 8 Kuro laayen am nowu jakka camoyi, amma kuro gadeyen ti roaro shedajanadǝ jakka cǝmoyi. 9 Koro ngai wulduro, Lewi jakka mowomadǝ Nawi Ibrahimben jakka biyajǝna, 10 awoa sa Malkisadaka Nawi Ibrahimba kapcǝgǝnayen, tidǝ koro yaye curo tiyi kaarinjuyen.

11 To, jamadǝ kaala nanɍiman Lewiyen Attauraa camowona, amma kalkallo waldu tilan isǝnni. Adǝ nangaro ɍiman gade kaala Nawi Harunayen gǝni, kaala Malkisadakayen culuwilan mǝradua. 12 Nanɍimandǝ faldiya, dole wadadǝ ye faldi. 13 Awoa ti kǝlanjun awo ani wuldǝnadǝ jiɍi Lewiye gǝni, jiɍi gadeye, jiɍi duwon wundunjuma kida laya duwadurambe cǝdǝnnidǝ. 14 Tabbat Kǝmande jiɍi Yahudayen kiluwo, koro Nawi Musa kǝla ɍimanna jiɍi adǝyen awima wuljǝnni. 15 Adǝ koro cayemaa kojǝnaro federo walji, ɍiman gade Malkisadaka-a camun fǝlediyiya, 16 ɍiman duwon kǝla ada kaan kaarinnen gǝni, kǝla kǝnduwo ro ceriwawoyen ɍimanno waljǝnadǝ. 17 Awoa sheda adǝa kǝlanjun cadi: «Ni ɍiman har abadaro, kaala Malkisadakayen.»† 18 Wada cayedǝ dunonambunju-a faidanambunju-a nangaro baworo waljǝna, 19 awoa wadadǝ awimaa kalkallo kalakcǝnni, amma cujunjuro tǝma ngalwo mbeji, tiyen Alaa karǝnniye.

20 Koro awo adǝ kansi bawoalan gǝni tǝdo. Awoa calan amso kansi bawoalan ɍimannaro waljana, 21 amma Isadǝ, Alaye tiro: «Kǝmande kansi juwuna, koro tǝmdiwawo: “Ni ɍiman har abadaro,”»† cǝne kansialan tia ɍimanno kido. 22 Kǝla adǝyen Isa aman ngalwodǝa* tabbacciyi. 23 Koro am ngǝwu ɍimanno waljana, karmoye tayia kidanjan kolje dasayiwawo nangaro, 24 amma ti sawisoro dǝgai nangaro, nanɍiman tǝmmaro faldiwawo cǝdana. 25 Adǝmaro kǝnduwo am duwon tiyen Alaa karǝnjaidǝa sawisoro njǝkkawoye cǝdana, dalilnjudǝ ti sawi yaye tayiro moduwa njǝddoro dǝgai nangaro.

26 Ɍiman kura jiɍi adǝ gai taiyeya, jussǝna: mumin, biwubawoma, tayir, biwuwu-a faidana, samemaro kuruwunno sapcana. 27 Ɍimanna kura gade gai bu fida yimbi yaye diolan mǝradunju bawo, burwon biwuwa kǝlanjuyero, daji biwuwa jamanjuyero. Adǝa sa kǝlanju bu fidaro cinadǝn tilo lonno kido. 28 Awoa wadadǝ am duno bawoa ɍiman kuraro galaji, amma wadu kansiye ngawo wadadǝyen isǝnadǝ Tada har abadaro kalkallo waljǝnadǝa galaji.

8

Isama ɍiman aman ngalwoye wo

1 Awo wulliye sammaye asuduram manandeyedǝ: Ɍiman kura adǝ gai samen kǝmboram kuris kǝrmaiye Martawamayen napkadaa taiye, 2 wotte kidama na tayir leima jireye kam gǝni, Kǝmande kokcǝnadǝye. 3 Awoa ɍiman kura fi yayea sadaa-a bu fida-a coro galajai, adǝ nangaro ti yero awo njoye fandodǝ wajipcǝgǝna. 4 Ca ti dunian kǝrgaa, tǝmmaro ɍimanno waljiwawo, ɍimanna kǝla Attaurayen sadaa njowu mbeji nangaro. 5 Tayidǝ kidawu kaudi awowa samen dasaanaye. Ala sa Nawi Musa leimadǝa cǝdandidǝn sǝmonju kassǝnadǝ gai: «Hangal gǝnane, awisoa kǝla fasalnju kau kuruwun fǝlenjǝgǝkkǝnadǝyen tande!»† 6 Amma kǝrma Isa soloma aman ngalwoye waduwa ngalwoyen tabbaccǝgǝnadǝyero waljǝnadǝ gai, kida tiro tinadǝ ye ngalwo.

7 Awoa ca aman burwoye* awima tilan maujǝna baworo walyenoa, dalil aman kǝnyindiye laaa maduye bawo. 8 Amma Ala jamanjuro ayau gǝnajiye: «Akko sa cǝde, jama Israyilaye-a jama Yahudaye-a aman bǝɍin ndǝmmiye,» yeno Kǝmandeye, 9 «aman duwon kaariyanja-a yim tayia mukkoyen takke lardu Masarren tuluwukkǝnalan ndǝmmiyenadǝ-a camun gǝni. Kǝla amanniyen dasaanni nangaro, wu ye tayiro kiskǝkkǝni,» yeno Kǝmandeye. 10 «Akko aman ngawo yim aniyen jama Israyilaye-a ndǝmmiyedǝ,» yeno Kǝmandeye, «wadawani hangalnjaro yakkǝkki, karwunja yen ruwunǝkki. Alanjaro wallǝkki, tayi ye jamaniro waljai. 11 Wunduma kamanjuro bi kǝraminjuro “Kǝmandea none!” cǝne alamjiwawo, gananjan tamiya kuraro kudero tayi samma wua nosai nangaro. 12 Jirenambunja njunonǝkki, biwuwanja ye gadero tangǝkkiwawo,»† yeno. 13 Aman bǝɍin wuldunjudǝ, burwoyedǝa dinaro kalakcǝna. Koro awo duwon dina ye, sanju kojǝna yedǝ, baworo waldunju karǝnjǝna.

9

Na darajaa cidiye-a sameye-a

1 Aman burwoyedǝn wadawa Alaro ambǝttuwuye-a na darajaa cidiye-a mbeji. 2 Awoa leima ketando, curo ngimnju burwoye tiro na darajaa canidǝyen fatǝladǝ-a tewurdǝ-a burodi sadaayedǝ-a mbeji. 3 Ngawo juwa kǝnyindiyedǝn ngim kǝnyindiye tiro na jauro darajaa cani mbeji, 4 nadǝn kaaji njakkoram dinarredǝ-a sanduwu amanne tiyinju samma dinarlan jakkadadǝ-a mbeji. Curo sanduwudǝyen kalwo dinarre curon kǝmbo tiro man* canidǝa-a ka Nawi Harunaye fǝɍe cakkǝnadǝ-a allowa amandǝyedǝ-a mbeji, 5 samenju yen malaiyawa daraja Alaye na gǝrgadunju fastuyedǝa kaudi fefedonjayen jakcai mbeji. Kǝrmadǝro dama mana ani sammaa fal fallo bayinduye bawo.

6 Awo ani ngai dabbargadadǝ, ɍimanna nasha burwoyedǝro kullum ngasaye kidanja cadi, 7 amma nasha kǝnyindiyedǝro ɍiman kura runju saan fallo ngayi, koro bu bawoa ngayiwawo, bu duwon kǝlanju-a biwuwa jamaye nodunambunjan cadǝna-a nangaro cuwudidǝ. 8 Ruhu Alaye ngainin sa leima burwoye kua yaye mbejidǝ, jawal na jauro darajaayedǝ koro yaye isanodǝnniro farakko fǝleyeno. 9 Adǝ misal jaman kuyero, awoa sadaa-a bu fida-aa ɍimanna cadidǝ rakcane karwu ambǝttuwumayedǝa kalkallo kalakcaiwawo. 10 Tayidǝ wadawa tiyiye, kǝmbo-a kǝnja-a kasala jiɍi jiɍi-aa wujana, har awo samma bǝɍinno waljiro gǝnaada.

11 Amma Almasiwu fǝledǝgǝna, wotte ɍiman kura awo ngǝla ngǝla isanaye. Curo leima duwon mukkon gǝni tǝdandǝna, maananju alaktu adǝye gǝni, leima burwoyedǝro kura-a tayir-a wodǝyero koje 12 tilo lonno na jauro darajaadǝro ngaye bu dal so, kǝnna soyen gǝni, bunjuyen merudu sawisoye kimowo. 13 Ai, bu dal so, dalo soye-a buwu kǝnna karwudi wargadaye kǝla tayirnambuwuyen jǝjǝrgadaa-a tiyi kambe tayir gǝnidǝa tayirro kalakcairo walyenoa, 14 balle bu Almasiwuye, ti duwon Ruhu sawisoyen awima waada bawoan Alaro kǝlanju cinadǝ, karwundea kida karmo kudoman tulji, ngainin andi ye Ala Kǝndǝgaimaro kida yiddiye.

15 Adǝ nangaro Almasiwudǝma soloma aman bǝɍinne wo. Am bowowadadǝ wadu warasa sawisoyea cawandi, dalilnjudǝ karmonju tayia biwuwa duwon kǝla aman burwoyen cadǝnadǝlan merujǝna nangaro. 16 Lamar aman warasayedǝ, sai aman diomadǝ bawojǝnaro tabbattiyiya duwon, 17 aman warasayedǝ karmo bawoa, kǝnduwonju bawo, dalilnjudǝ aman diomadǝ ronjuamaa aman warasayedǝ dunonju bawo nangaro. 18 Adǝ nangaro aman burwoyedǝma bu bawoan ndǝptǝnni. 19 Nawi Musa, ngawo wada Attauraye fi yayea jama sammaro wuljǝgǝnayen, bu kǝnna so, dal soye ingi-a wulu kime-a kǝska tǝngǝɍi isop cani-an kundenno ngoje kitawu kǝlanju-a jama samma-aro jǝjǝrjiye 20 tayiro: «Bu adǝ aman duwon Ala nayiro ronoworo wulnjaanadǝa tabbacciyi,»† yeno. 21 Jiɍi adǝgainin leimadǝ-a kalwowa ambǝttuwuye samma-aro budǝa jǝjǝryeyeno. 22 Kǝla Attaurayen awo ngǝwua bulan tayirro kalakcai, koro bu fida bawoa, gawara bawo.

Bu fida Almasiwuye

23 Adǝ nangaro, kaudi awowa samen dasaanayedǝa bu fida anilan tayirro kalaktu wajipcǝnadǝ, dole awowa sameye kǝlanjadǝ bu fida ania kojanalan tayirro waljai. 24 Awoa Almasiwu na darajaa mukko kamben tǝdǝna, wotte kaudi awo jireyero gǝni, amma samedǝmaro kǝrgawo, kǝrma fuwu Alayen andi nangaro fǝleduworo. 25 Koro samero ngawonjudǝ, kǝlanjua ngǝwuro bu fidaro njoro gǝni kǝrgawo, jiɍi ɍiman kura saa fi yaye bu kaanju gǝnian na darajaaro ngayidǝ gai. 26 Adǝgairo walyenoa, dole tǝn alaktu duniayen sai ngǝwuro bone caiya, amma akko tilo lonno njeroram jamannen kǝlanjua laya dionjulan biwudǝa baworo dioro fǝledǝgǝna. 27 Jiɍi kam fallo nuiro kadargada, koro ngawo adǝyen sai sharadǝ gai, 28 ngainin Almasiwu ye kǝlanjua biwu am ngǝwuye ngoduro fallo cina, koro fuwun walde kǝnyindiyero biwu nangaro gǝni, am tia gangadaaro gurejaidǝro njǝkkawo kudoro fǝlediyi.

10

1 Attauradǝ awo ngǝla ngǝla fuwun isaidǝye camuno jireye gǝni, kaudinja bas nangaro, tǝmmaro rakce bu fidanju kullum saa fi yaye cadidǝyen am ambǝttuwuro karǝnjaidǝa kalkallo kalakciwawo. 2 Adǝ gǝnia, ca ambǝttuwuwudǝ tilo lonnin tayirro walyeraa, biwuwanja gadero takcannidǝ, bu fida ania dio koldǝna, gǝna? 3 Amma bu fida anin saa fi yaye taktu biwuwaye mbeji. 4 Awoa bu dalowa-a dalla-ayen biwuwa cindudǝ tǝmmaro yojiwawo.

5 Adǝ nangaro duniaro kǝndenjun Almasiwuye Alaro: «Bu fida so, sadaa so raammi, amma wuro tiyi dabbarseyem. 6 Laya rǝmǝsso wargada bi bu fida biwu nangaro karwunǝm cǝraanni. 7 Daji wuye: “Alani, akko rawonǝm dioro kadikko, kitawulan kǝlanin ruwuwadadǝ gai,” yekko.»† 8 Tiye: «Bu fida so, sadaa so, laya wargada so, bu fida biwu nangaro so raammi bi ardinǝmmi,» wuljǝnaye ngawon, wotte awo kǝla Attaurayen tǝdidǝ, 9 koro walde: «Akko rawonǝm dioro kadikko,» cǝnna. Awo kǝnyindiyedǝa kokturo burwoyedǝa cinji. 10 Koro rawo Alayen andi sadaa tiyi Isa Almasiwuyen tilo lonno tayirro walliyena.

11 Ɍiman fi yaye yim nguson daada kidanju bu fida tǝmmaro rakcane biwuwa cinjaiwawodǝa cǝdiya cǝdi, 12 amma Almasiwudǝ, ngawo bu fida biwuwa nangaro tilo lonno har abadaro cǝdǝnayen, kǝmboram Alayen napkeno, 13 koro kua adǝn fuwun kǝladowanjua si gǝnaduramnjuro cadiro gureji. 14 Awoa sadaa falnin am tayirro waljaidǝa sawisoro kalkallo cǝdǝna.

15 Ruhu Alayedǝ ye andiro kǝla adǝyen sheda saddi. Tiye: 16 «Akko aman ngawo yim aniyen tayi-a ndǝmmiyedǝ, yeno Kǝmandeye, wadawani karwunjaro yakkǝkki, hangalnja yen ruwunǝkki,»† wuljǝnaye ngawon, 17 koro walde: «Biwuwanja-a nandiwinja-aa gadero tangǝkkiwawo.»† 18 Gawara aniye tǝdǝnadǝ, sadaa biwu nangaro gadero tǝdiwawo.

SƎMO KASTA-A KARWURO DUNO NJO-A

19 To, kǝramiya, bu Isayen jawal duwon ridu bawoaro na jauro darajaaro ngawoyedǝa fandiyena, 20 wotte jawal bǝɍin ro fandoye juwayen maananju tiyinjuyen andiro fǝrǝmsaana, 21 koro ɍiman kura fuwuma jama Alaye yea taiyena. 22 Adǝ nangaro karwu tiloan, kambǝrse tartippan, karwu ye bulan jǝjǝrjane hal diwin tayirdǝnalan, tiyi ye ingi tayir tuljǝnalan karǝnniyo! 23 Ti wadu ngojǝnadǝ amannadǝro, njasarai tǝmandeyedǝa dunoaro taiyo, 24 koro kattendero kissiyiyo, kǝrawo-a kida ngǝla ngǝla-a dioro kowoɍiniyo! 25 Bare ada am laaye gairo captundedǝa kolliyende, amma kattendero duno yiyo, masammanno yimdǝ* karǝndu cǝdi ruwidǝro.

26 Awoa nodu jiredǝyea fandiyena ngawon rawonden biwu diyea, bu fida biwuwa nangaro gadero bawo, 27 sai wowom jauro riduye ye, kannu jau kǝladowa Alayea juwui ye guredu. 28 Kam Attaura Nawi Musayea wajǝnamadǝ kǝla mana shedama yindi bi yakkuyen kanjimaɍi cuwandǝnnin nui. 29 To, kam Tada Alayea ruje bu amanne tiyen tayirro waljǝnadǝa tayir gǝniro ngoje Ruhu serredǝa rajǝnamadǝ, wowom jiɍi fi todǝa nandiwin kojǝna tiro gǝnajagaiya jussǝnaro tǝmanuw? 30 Awoa ti duwon: «Wowom gǝnaduwudǝ kakke, wuma rǝmbǝkki,»† koro: «Kǝmande jamanjua sharaji,»† cǝnnadǝa noniyena. 31 Mukko Ala Kǝndǝgaimayero ngawodǝ awo jauro riduye.

32 Jaman caye, sa duwon ngawo karwundo wassǝnayen bone yawe lawala kuralan nedduwwadǝa tangowo, 33 sa laan fuwu jamayen curo rudu-a basari-ayen dǝgawwa, sa laan koro am tayiro adǝgai caddǝnaro kǝldǝgǝwwa. 34 Awoa kosowua njunonuwwa, kǝndando mowo ye karwukǝjialan kasadduwwa, nayi kǝlando kǝnda tia kojǝna ye, sawisoro tussi ye tawwadǝa nonuwwa nangaro. 35 To, adǝ nangaro bare tabbattuwundodǝa kolluwwi, tin mukowa jauro fanduwi. 36 Nettulan mǝradundoa, ngainin, awo Ala cǝraanadǝa diwwaye ngawon, awo waduro ngojǝnadǝa fanduwi. 37 «Gana jǝm cǝdiya, ti fuwun isimadǝ tussiwawo isi. 38 Koro jiremanidǝ kambǝrseyen roa dǝgai, amma ngaworo waldia, roni kǝjinju fanjiwawo.»† 39 Andidǝ tayi ngaworo waldane faccagaidǝye gǝni, tayi kambǝrselan njǝkkawo cawandidǝye.

11

Kambǝrse

1 Kambǝrsedǝ, tima awo tǝmadǝnadǝa tabbatto ngodu, awowa taruiwawodǝa tartippo kasattu. 2 Tilan kaariyande sheda ngǝla Alayen cawandǝna. 3 Kambǝrselan andi ye dunia mana Alayen alaktǝna, wotte awo turuidǝ awo turuiwawolan tǝdǝnaro asuyeiye.

4 Kambǝrselan Nawi Haabila sadaa duwon Kaabilayedǝa kojǝnaa Alaro kikkudo. Kambǝrsenju nangaro tia jiremaro ngojane sheda ngǝla kiwando, Ala kǝnjonjudǝa ardijǝnadǝro. Koro ti nunama, kambǝrsenju nangaro koro yaye mana cǝdi.* 5 Kambǝrsenju nangaro Nawi Idǝrisa bare karmo curunniro tia samero sapkera, daji tuwandǝnni, Ala tia sapcǝna nangaro. Awoa kawu saptunjudǝro, Ala tia ardijǝnaro shedajana. 6 Kambǝrse bawoan ardidu Alayea fandodǝ yojiwawo, awoa kam Alaa karǝnjidǝ dole Ala mbeji ye, maduwunjuro mukowa ci yedǝa kasacco. 7 Kambǝrselan Nawi Nuhu sa Ala tiro kǝla awowa kua yaye taruiwawoyen gala cinadǝn Ala ridalan am fannjuyea njǝkkaworo maara dabbaryeno. Ngainin duniaro wowom gǝnajiye warasama nanjire duwon kambǝrselan tuwandidǝyero walyeno.

8 Kambǝrselan Nawi Ibrahim, sa Ala tia na warasajidǝro leduro bowojǝnadǝn, Alaa giya, koro na lejimaa nojǝnni yaye, leyeno. 9 Kambǝrselan cidi wadudǝyelan sikudo gai napkeno, koro curo leimawayen Isaku-a Yakuba-a rokko warasawu wadu faldǝyeman kasarga, 10 awoa bǝrni fǝrdua duwon kurdumanju-a tandomanju-a Ala wodǝa karwunju gureji. 11 Kambǝrselan Saratu kǝlanju, ti duwon cambiwawo ye, jauro kǝmurjojǝna yedǝ, kaduwu cuwandiro walyeno, dalilnjudǝ ti wadu ngojǝnadǝa amannaro ngojǝna nangaro. 12 Adǝ nangaro kam fallen, ti koro nuna gai, kaduwu sillowuwa sameye ngǝwu gai, koro sim cidi kesa ci tekuyen komdiwawo gai kesambo.

13 Am ani samma awo wadudǝye cawandǝnnin kambǝrsenjaa sanuna, amma awodǝa kuruwuyen carune kǝji fanjana ye, tayi kǝlanja dunian kusotto-a sikudo-aro kasaccana ye. 14 Awoa am ngai manajaidǝ lardu gade kaanja majairo fǝlejai. 15 Lardu koljanadǝa takcairo walyenoa, ca dama walduye cawandǝna, 16 amma cuju adǝyero lardu ngalwo, wotte sameyero karwunja casakkǝna. Adǝ nangaro Aladǝ tia Alanjalan bowojaidǝa nangujiwawo, awoa tayiro bǝrni laa dabbarjǝgǝna.

17 Kambǝrselan Nawi Ibrahim, sa Ala tia jarapcǝnadǝn, Isakua bu fidaro kaino. Ti wadudǝa cuwandǝnadǝ tadanju tok tilodǝa cina, 18 ti duwon kǝlanjun Alaye: «Am Isakuyen tasambidǝmaa kaduwunǝmlan bowojai,»† cǝnnadǝ. 19 Ibrahimdǝ na Alayen kǝnduwo am karmolaman sangoye mbejiro tǝmayeno, koro misal gainin tadanjudǝa ngainin kiwando.

20 Kambǝrselan Isaku Yakuba-a Yesawu-aro kǝla awowa fuwun isaiyen barga dǝpkeyeno. 21 Kambǝrselan Yakuba sa no cǝdidǝn ci kanjuyero njutkadaan Alaro ambǝcciye tada Isuwuye fi yayero barga dǝpkeyeno. 22 Kambǝrselan Isuwu kawunju njero cǝdidǝn kǝla luwo Israyilawuyen jandeje wada kǝla sillawanjuyen kaino.

23 Kambǝrselan, sa Nawi Musa tambǝnadǝn, yanju-a bawanju-a tia shawaro carune wada maiyedǝa rijannin kǝndawu yakkuro tia gǝrayera. 24 Kambǝrselan Nawi Musa sa wurajǝnadǝn tia tada fero Fira'aunayelan bowojaidǝa waje 25 kǝji fanda biwuye tussiwawo yayero jama Alaye-a rokko bone nja kǝreyeno. 26 Simnju mukowadǝro fijǝgǝna nangaro, rudu duwon kǝla Almasiwuyen canadǝa arsiyi Masarrero tamanna woro ngoyeno. 27 Kambǝrselan gǝrgadu maiye rijǝnnin Masarnin kiluwo, koro ti turuiwawodǝa curuna gairo dunoaro dayeno. 28 Kambǝrselan sala Burodi Yis bawoadǝ-a bu jǝjǝrdadǝ-a kido, bare siduwuma tadawa karunjadǝa lejǝnniro.

29 Kambǝrselan jamadǝ Bǝrǝm Maliyayedǝa cidi ngamdu gai rejane koyera, amma Masarwu ngai dio mayeranniya, tayia ingi giwo. 30 Kambǝrse nangaro jamadǝ kawu tulurro bǝrni Jerikoyea dirijanaye ngawon, garu Jerikoyedǝ wurgada. 31 Kambǝrselan Rahab jawardǝ sisiduwudǝa kǝlewan kapcǝgǝna, ganambuwu-a rokko sidǝgǝnni.

32 To, awi koro wullǝkki? Ca mana kǝla Gidiyon, Barak, Samson, Japta, Mai Dauda, Samaila, nawiya soyen dikkǝnaa, dama fandǝkkiwawo. 33 Kambǝrselan tayidǝ larduwaa kǝriwun gewo, shara kamgera, waduwaa kewando, ci ngambayea jakkera, 34 kǝnduwo kannuyea samgeyera, timi kashagarrero kayera, dunonambunjan dunoaro walyera, kǝriwun nankwa kedo, kǝwuwa kǝriwuye larduwa gadeyea duyera. 35 Kamuwa amnja sanuna karmolan roaro cijanadǝa tayiro kalakkera. Am laa ajawu kura kesa, karmolan cija ro ngalwo cawandoro afu fando wayera. 36 Laa yero rudu fǝlejagane kirwon jajaryera, koro tayia saɍgalan tujane kosoro kesakko. 37 Tayiro dongur kauye gǝgǝpkeyera, tayia yindiro kamgera, kashagarlan roro keyeso, karawi dimiye-a kaniye-a luwadaa fofomgera, lambi-a jǝktu-an kasarga, tayia basaryera. 38 Duniadǝma tayia roduro tinni, kalangasa so, kau kuruwu so, kul kauye so, bǝlaa cidiye solan bambaramgera. 39 Tayi ani samma kambǝrsenjayen sheda ngǝla cawandǝna, amma awo Ala tayiro waduro ngojǝgǝnadǝa cawandǝnni, 40 Ala andiro awo laa ngalwo dabbarsaana nangaro, ngainin andi bawolan naptu kalkaldǝa najagaiwawo.

12

Isa kambǝrsendeye fǝrdunju ye, kalkaldumanju ye

1 Adǝ nangaro, shedawu kada kadami andia dirisane kǝlsanadǝ, andi ye takkal samma-a biwu budulan andia sadai-a waniyo, nettulan ngǝrǝm andiro gǝnasaanadǝa diyo, 2 simnde Isa tima kambǝrsendeye fǝrdunju ye, kalkaldumanju yedǝro figǝiyo, ti duwon karwukǝji fuwunjun gǝnaada nangaro kǝska karmoyedǝa necce nangunjudǝa awimaro ngojǝnnin kǝmboram kuris kǝrmaiye Alayen napcǝnadǝ.

Bare tǝma kolluwwi!

3 Bare yimbaruwe tǝma kolluwwiro, ti duwon mukko biwuwuyen nankǝlado canadǝa tangowo. 4 Mǝldundo kǝla biwuyen koro yaye har bundo fiduro cadǝnni. 5 Koro mana duno njoma nayiro tadawa gairo njaddǝnadǝa ngessuwwa: «Tadani, bare njaɍgaɍo Kǝmandeye kǝskero ngonǝmmi, koro niro njǝkkadiya, bare tǝma kollǝmmi. 6 Awoa Kǝmande kam cǝraanadǝa caɍgaɍi, koro kam fi yaye tadanjuro cǝmoyidǝa kowoji.»† 7 Njaɍgaɍodǝa neddowo, Ala tadawanju gairo njadai. Tada fi gǝle bawanju tia caɍgaɍiwawodǝ? 8 Njaɍgaɍo duwon wundu yaye tilan nuwanjuadǝ nandon bawoa, nayidǝ tadawa gǝni, ngǝriwuwa. 9 Koro bawawande sasambǝnaye andia caɍgaɍsane tayia bǝrsǝmmiyenadǝ, balle Bawa ruhuwayedǝro daunde kolgǝiye ro fandiye, gǝna? 10 Tayidǝ andia kawu ganaro jiɍi ngǝlaro caruna gainin caɍgaɍsana, amma Ala faidandero caɍgaɍsai, nuwande nantayirnjun fandiyoro. 11 Njaɍgaɍo samma sanjun kǝji gǝni, kutturo turui, amma ngawo adǝyen tayi tilan alamgadadǝye nuwanjadǝ nanlewa so, nanjire so. 12 Adǝ nangaro mukkondo cǝmbarǝna-a ngurumngurumndo duno bawoa-a dunoaro dewo.† 13 Koro sindoro jawal cǝkko yiddowo, ngainin ngurdiyidǝ jau fanjiwawo, cujunjuro ngaji.

Bare ser Alayea wanuwwi!

14 Am samma-a naptu nanlewaye dio-a nantayir-a manowo, awoa nantayirdǝ bawoa, wunduma Kǝmandea curuiwawo. 15 Hangal gǝnanowo, bare wundumaro ser Alaye fando tiyerǝnni, bare karwukutta fima cije suwolje tilan am kada tayir gǝniro waljanni, 16 bare wunduma kǝnjǝnama bi tayirnambuma Yesawu gairo waljǝnni, ti duwon masǝna tiloro warasanju nankaruye cǝladǝnadǝ. 17 Nonuwwadǝ gai, darye, sa bargadǝa warasaduro mayenniya, tia wayera. Simaloan majima, dama tǝmduye cuwandǝnni. 18 Nayidǝ awo rakce lediro gǝni kadiw,* bi kannu jau fit so, duwu cǝlǝm pǝt so, nurnambu so, keyera kura so, 19 nuktu kangadiye so, kowo manaye so, kowo duwon am fanjane bare tayiro mana tǝrganniro lowojanadǝ. 20 Ai, wowom adǝa rakcane mǝrjanni: «Lǝmanma kau kuruwudǝa lejia, dongur kauye gǝgǝptalan roro ceyesi,»† 21 koro awo fǝledǝnadǝ jaumaro riduye, har Nawi Musaye: «Karwukam sǝdane lolokki,»† yeno.

22 Amma nayidǝ kau kuruwu Siyonnero, wotte bǝrni Ala Kǝndǝgaimaye, Jerujalem sameyero isuwwa, koro malaiyawa kada kadami-a ngǝmǝri-a 23 cammo jama karuye cunja samelan ruwuwadadǝ-a Ala alkali am sammaye-a ruhuwa am jirewuye kalkallo kalaktana-a 24 na Isa soloma aman bǝɍinne-a bu jǝjǝrgada duwon bu Haabilayea faidan kojǝnadǝ-aro isuwwa.†

25 Hangal gǝnanowo, ti mana cǝdidǝa bare wanuwwi. Tayi duwon ti dunian sǝmonja kassǝnamaa wajanadǝ kajanni adǝ, ti samelan sǝmonde kassǝnamadǝa waniyea, ndayin gǝle kaniye? 26 Sadǝn kowonju cididǝa jǝjǝkkeno, amma kǝrma wadu ngoje: «Fallo koro cidi runjumaa gǝni, same yea jǝjǝngǝkki,»† cǝnna. 27 Mana adǝ: «Fallo koro,» maananjudǝ awowa jǝjǝkkadadǝa baworo dio, wotte awowa alakkada, ngainin awowa jǝjǝktaiwawodǝ dasayi. 28 Adǝ nangaro, kǝrmai jǝjǝktiwawo fandiyenadǝ, Alaa wuseniyo, jiɍi ardijidǝn jauro darajaa-a ridua-alan tiro ambǝtkǝiyo, 29 «awoa Alandedǝ kannu juwui-a kal wo.»†

13

Kida na Alayen ardiyada

1 Kǝrawo nanyaanayen dǝgaiwo. 2 Bare kusottowaa sosadu kolluwwi, adǝa diolan am laa nojannin malaiyawaa fannjan casaana. 3 Am kosolan dasaanadǝa tangowo, nayi ye tayi-a rokko kosolan dǝgawwa gairo, koro am basardanadǝ yea tangowo, nayi ye basari yawwa gairo.

4 Larusadǝro wundu yaye daraja co, koro bare wunduma aman larusaye juwunni, Ala janewu-a kǝnjǝnawu-aro shara cǝddi nangaro. 5 Hal kunguna rawoyero kadǝnowo, kǝla awo tawwayen danowo, awoa Ala kǝlanjuye: «Tǝmmaro nia kolnjǝkkiwawo, tǝmmaro nia wanjǝkkiwawo,»† yeno. 6 Adǝ nangaro ridu bawoaro andiye: «Kǝmandedǝ tima banamani wo, awima rikkiwawo. Kamdǝ awi wuro sǝddi?»† niye.

7 Fuwuwundo nayiro mana Alaye wulnjaanadǝa tangowo. Njeroram naptunjayea wunowo, kambǝrsenja gaiwo. 8 Isa Almasiwudǝ bikka ye, ku ye, har abadaro faldiwawo. 9 Bare kolluwe alamdu gade jiɍi jiɍi nayia jawallan njattuluwunni. Karwudǝ kǝmbo bosolan gǝni, serlan dunoajima ngǝla wo. Ai, ada kǝmbosoyedǝ am duwon tayia jagaimasodǝro faidajagaiwawo. 10 Andidǝ laya duwaduram taiyena, tayi duwon leima Ala-a tadoramnin kida cadidǝ amari tia boye cadanni. 11 Lǝmanna duwon ɍiman kura bunja fije na jauro darajaadǝro biwu nangaro cuwudidǝ, danja ngawo bǝlayen kannun warjai. 12 Adǝ nangaro Isa ye jamadǝa bunju kǝlanjuyen tayirro kalakturo ngawo bǝlayen* bone kiano. 13 To, luwiyo tia ngawo bǝlayen nagǝiyo, rudu canadǝa yaiyo. 14 Awoa dunia adǝn bǝrni har sawisoro dǝgai taiyende, amma bǝrni fuwun isidǝa maniye. 15 Adǝ nangaro tiyen Alaro sadaa njungoroye sawisoro yiddiyo, wotte cinden cunju kasaddiyo, tiro daraja yiyo. 16 Bare nanngǝla-a nankǝre-a dio kolluwwi, sadaa jiɍi aniye Ala kǝjinja fanji.

17 Fuwuwundoro dau kolgǝnowo, tayia gaiwo, am tayia cawori gairo rondo caɍiwi. Karwu kǝjia cado, njǝmjaialan gǝni, adǝ nayiro faidanjagaiwawo nangaro.

18 Andiro moduwa saddowo. Karwunden saɍiwu bawoa noniyena, naptunde samman kalkal dio rayiye. 19 Nayia lowonjakki, duwan nandoro waldǝkke isǝkkiro moduwa dewo.

LEWA DARYEYE

20 Ala nanlewaye, ti duwon bu aman sawisoyen Kǝmande Isa Sǝni Kura dimiyayedǝa karmolan cǝsangǝnadǝ, 21 rawonju deworo nayia awo ngǝla sammalan dabbarnja, koro andilan awo tiro ardiduye Isa Almasiwuyen cǝddo. Tiro har abadaro daraja tio! Amin.

22 Kǝramiya, nayia lowonjakki, mana karwuro duno njoye adǝa kasaddowo, nayiro kalma ganan ruwunjagakkǝna nangaro. 23 Nonowo, kǝraminde Timotia kosolan koljana. Tussǝnnin isia, ti-a rokko nayia njaruiye. 24 Fuwuwundo samma-a muminna samma-aa lewanowo. Kǝramiyande lardu Italiyayedǝ nayia lewanjai. 25 Ser Alaye nayi sammalan dǝga!

† 1:5 1.5 Jaw 2.7

† 1:5 1.5 2Sam 7.14

† 1:6 1.6 SK 32.43

† 1:7 1.7 Jaw 104.4

† 1:9 1.8-9 Jaw 45.6-7

* 1:9 1.9 kǝndawu karwukǝjiyen samngeno - Jamannjan kamba kǝrenǝme mairo galaduro, kǝndawu jaitunne kǝlanjuro fijagane samgeyera.

† 1:12 1.10-12 Jaw 102.25-27

† 1:13 1.13 Jaw 110.1

† 2:8 2.6-8 Jaw 8.4-6

* 2:10 2.10 tadawa kada - Am duwon Isa Almasiwuyen tadawa Alayero waljanadǝ.

† 2:12 2.12 Jaw 22.22

† 2:13 2.13 Ish 8.17

† 2:13 2.13 Ish 8.18

† 3:11 3.7-11 Jaw 95.7-11

† 3:15 3.15 Jaw 95.7-8

† 4:3 4.3 Jaw 95.11

† 4:4 4.4 Bad 2.2

† 4:5 4.5 Jaw 95.11

† 4:7 4.7 Jaw 95.7-8

† 5:5 5.5 Jaw 2.7

† 5:6 5.6 Jaw 110.4

† 6:14 6.14 Bad 22.17

* 6:19 6.19 ngawo juwadǝyero ngayi - Na jauro darajaa Ala dǝgaidǝ.

† 6:20 6.20 Jaw 110.4

† 7:17 7.17 Jaw 110.4

† 7:21 7.21 Jaw 110.4

* 7:22 7.22 aman ngalwo - Aman bǝɍindǝ.

† 8:5 8.5 NL 25.40

* 8:7 8.7 aman burwoye - Aman cayedǝ.

† 8:12 8.8-12 Iri 31.31-34

* 9:4 9.4 man - Kǝmbo samelan isǝnadǝ.

† 9:20 9.20 NL 24.8

† 10:7 10.5-7 Jaw 40.6-8

† 10:16 10.16 Iri 31.33

† 10:17 10.17 Iri 31.34

* 10:25 10.25 yimdǝ - Kiyama.

† 10:30 10.30 SK 32.35

† 10:30 10.30 SK 32.36

† 10:38 10.37-38 Hab 2.3-4

* 11:4 11.4 kambǝrsenju nangaro koro yaye mana cǝdi - Nawi Haabila nuna yaye, kambǝrseyen awo Ala cǝraanadǝa cǝde sheda ngǝla na Alayen kiwando. Ngainin shedanju mana saddi.

† 11:18 11.18 Bad 21.12

† 12:6 12.5-6 Kar 3.11-12

† 12:12 12.12 Ish 35.3

* 12:18 12.18 nayidǝ awo rakce lediro gǝni kadiw - Kannu, duwu, keyera, kangadi, kowo. Awo riduye ani shedawa aman caye, wotte aman wadaye; NL 19–20 mane. Awo kǝji kǝjidǝ shedawa aman bǝɍinne, wotte aman serre; aya 22-24 mane.

† 12:20 12.20 NL 19.12-13

† 12:21 12.21 SK 9.19

† 12:24 12.24 na Isa soloma aman bǝɍinnero isuwwa - Kawuɍi kǝjidǝ isǝna nangaro, ridu gadero bawo.

† 12:26 12.26 Hag 2.6

† 12:29 12.29 SK 4.24

† 13:5 13.5 SK 31.6

† 13:6 13.6 Jaw 118.6-7

* 13:12 13.12 ngawo bǝlayen - Deya Jerujalemben.

Yakuba

1

2

3

4

5

YAKUBA

Wotiya duwon Yakubaye jama Alaye duniaro tatargaadaro ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Yakuba, ti yaana Isa Almasiwuye, wotiya adǝa alama saa mewu wuri gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeno. Kǝla ruwuwu Isaa gawu jamannjuyen, tiro Yakuba Jirema cani, ti ye fuwuwu jama Isaa gawu bǝrni Jerujalembe falnja. Wotiya adǝa jama Alaye larduwa kǝrdiyayero tatargaadaro ruwuyeyeno. Curodǝn gala so, sǝmo kasta so kǝla kambǝrse-a kǝndǝgai Isaa gamaye-ayen tayiro kiddo.

Wotiya duwon Yakubaye jama Alaye duniaro tatargaadaro ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Wuma Yakuba wolodi Alaye-a Kǝma Isa Almasiwuye-adǝ jiɍiya mewun yindin duniaro tatargaadadǝro: Salam!

Kambǝrse-a nanrashidu-a

2 Kǝramiyani, bone jiɍi jiɍi nayia njawandiya, awo jauro karwukǝjiyero ngonowo, 3 awoa rijaptu kambǝrsendoyedǝ njasakke nedduwiro nonuwwa. 4 Amma nettudǝ kidanju cotto cǝdo, ngainin awima maunjannin wuranuwe kalkallo walluwi.

5 To, kamndo laa nanrashidu tia maujǝnaro walyenoa, Ala duwon jǝkkadǝnnin am sammaro nanjaijaalan cimadǝa cuworo, koro tiro ci. 6 Amma kambǝrselan shekku cakkǝnnin cuworo, awoa shekkumadǝ tǝmbaɍi tekuye karuwaye kanji kanjiro tǝmbaljiyi-a camun. 7 Kam adǝ bare na Kǝmandeyen awo laa cuwandiro tǝmajǝnni, 8 ti kam hangal yindia, awo cǝdi samman na tilon dǝganni.

Talaa-a gaɍiwu-a

9 Kǝrami talaadǝ darajanjudǝro* awulo juwo, 10 ti gaɍiwudǝ ye nangunjudǝro awulo juwo, fǝɍe kajimbe gai baworo walji nangaro. 11 Awoa kǝngal kannunjua jau fit culuwe kajim ngamji, fǝɍenju ye ɍimje fidi, nanshawanju ye baworo walji. Jiɍi adǝgainin gaɍiwudǝ ye dawu kǝndonjuyen baworo walji.

Rijaptu-a jaraptu-a

12 Barganju kam curo jaraptuyen neccidǝ, awoa tia jarapcane nasardiya, aɍiawu roye† cuwandi, aɍiawu duwon Ala am tia caraanaro ci cǝne wadu ngojǝnadǝ.

13 Bare wunduma sa jarawaye tia ngojiya, «Ala wua jaramso,» wuljǝnni, awoa Ala awo diwilan jaraptiwawo, koro ti kǝlanju wundumaa jarapciwawo. 14 Amma kam fi yaye mangarnju tia cǝdane jambajiya, jarapti. 15 Daji mangardǝ curo ngojiya, biwu cambi, koro biwudǝ ye wurajiya, karmo cuwudi.

16 Kǝramiyani njaraakkǝnaso, bare wunduma nayia jambanjanni! 17 Kǝnjo ngǝla so, kalkal so samma samen na Ala Bawa nur alaktumayen jǝpci, ti duwon faldiwawo ye, nanjun kaudi suworduma bawo yedǝ. 18 Rawonjuman Ala andi nema burwoye alaktunju sammaye gairo walliyoro, andia mana jireyen sesambo.

Mana Alaye fandu-a ga-a

19 Kǝramiyani njaraakkǝnaso, adǝa asunowo: Wundu yaye fanduro doiro waljo, bare duwan manajǝnni ye, gǝrgajǝnni ye, 20 awoa gǝrgadu kambedǝ nanjire Alayea cuwudiwawo. 21 Adǝ nangaro awo waada so, diwi so sammaa wanowo, mana Ala karwundoro cakkǝnadǝa rokura bawoalan mowowo, nanjun kǝnduwo nayia njǝkkawoyea.

22 Bare kǝlando jambanuwe mana Alayea kǝrǝnduwu basso walluwwi, tia gawuro wallowo! 23 Awoa kam laa manadǝa kǝrǝnji duwon jǝgaiwawoa, ti kam fǝkkanju kudǝramlan curuna-a camun. 24 Fǝkkanju cure saptiyama, alama fǝkkanjuyedǝa ngessi. 25 Amma kam duwon wada kalkal nankam kǝlaye fandoyedǝa kǝla hangallayen cure tilan dǝgai, koro awo fanjǝnaa ngessiwawo amma kǝndo ngǝla cǝdidǝ, tima kam awo cǝdi samman bargaaro waljidǝ wo.

26 Kam laa ti adinma cǝni duwon cinju rojiwawoa, karwunju jambajǝna, koro adinnju ye de sul. 27 Adin jireye-a awo waada bawoa-a Ala Bawande ardijǝnadǝ: ngǝniya-a kamuwa kwa faccaanaa-aro jǝktunjan kistuwu ye, jarawa duniayero kadu ye.

2

Sǝmo kasta kǝla amba gayirduyen

1 Kǝramiyani, Kǝmande Isa Almasiwu darajamaa mǝrsanuwwadǝ, bare amba gayirnuwwi! 2 Misallo kam laa kulum dinarre-a kajǝmu shawa-aa cammondoro ngayi, koro kam laa talaa ye kajǝmu dina kadawua ngayiro walyenoa, 3 kam kajǝmu jauro shawaadǝa ruwe tiro: «Are na adǝn ngǝlaro namme!» nuwi, amma ti talaadǝro: «Na todǝn dane!» bi «Cidin namme!» nuwia, 4 kattendon gayirnuwe sharawu niadiwiaro walluwwa, gǝna?

5 Kǝramiyani njaraakkǝnaso, fannowo, Ala am dunialan talaawadǝa kambǝrselan gaɍiwuro waljaro, koro nodonju bargaa am tia caraanaro ci cǝnnadǝa warasajaro kǝrejǝna, gǝna? 6 Amma nayidǝ talaadǝa runuwwa. Gaɍiwuwama gǝna basarnjane shararambo njasadidǝ wo? 7 Koro tayima cu darajaa* tilan bowonjaidǝa bassaidǝ wo, mare?

8 Wada nodo bargaa Alaye kitawulan ruwuwada: «Kǝmaskinǝmba kǝlanǝm gairo raye,»† cǝnnadǝa gawia, jauro ngǝla! 9 Amma amba gayirnuwia, biwu diwi, koro wadadǝ nayia ganambuwuro wowomnjai. 10 Wundu duwon wada Alaye sammaa jǝgane falnin taljǝnadǝ sammaa jǝganni-a kal wo. 11 Awoa ti duwon «Bare kǝnjǝna dimmi,»† cǝnnadǝ koro walde: «Bare wundumaa yejǝmmi,»† yeno. To, kǝnjǝna dimbawo yaye, amma kam yejǝmmaa, wada ganambumaro wallǝmma.

12 Adǝ nangaro manando-a kidando-aa am duwon tayia wada nankam kǝlaye fandoyelan sharajaidǝ gairo dewo! 13 Awoa kanjimaɍi bawoalan kam njunojiwawomadǝa sharajai, amma kanjimaɍidǝma wowombo kura wo.

Kambǝrse-a kǝndo ngǝla-a

14 Kǝramiyani, kam laa kambǝrsenjua cǝni duwon kǝndonjun fǝlejiwawoa, awi faidanju wo? Kambǝrsenju tia cǝkkayi wa? 15 Misallo kǝrami laa kongwa bi kamu jakturam ye bawoa, kǝmbo kun baɍinne ye bawoaro walyenoa, 16 koro kamndo laaye tiro: «Kǝlewan lene! Ala jakturam-a kǝmbo-a njo!» cǝni duwon mǝradu tiyinjuye galjiwawoa, awi faidanju wo? 17 Jiɍi adǝgainin kambǝrse kǝndonju bawoadǝ nuna.

18 Waneye kam laaye: «Ni kambǝrsenǝmba, wu ye kǝndonia,» cǝni. Kambǝrsenǝm kǝndo bawoa wuro fǝlesǝgǝne, wu ye kambǝrseni kǝndonin fǝlenjǝgǝkki. 19 Ala tiloro kasaddǝmmadǝ, ngǝla dimma. Sedannama kasaccane riduro lolojai.

20 Ni hangal bawoa, kambǝrse kǝndonju bawoadǝ faida baworo† isanonjagaiya, raam? 21 Nawi Ibrahim kaarindedǝ, sa tadanju Isakua kǝla laya duwaduramben sadaaro cinadǝn, kǝndonjun gǝna Ala tia jiremaro ngoyeno? 22 Rui, kambǝrse kǝndonju-a rokko kidajana, koro kǝndolan kambǝrsedǝ kalkallo waljǝna. 23 Ngaima awo kitawulan ruwuwadadǝ wakkajǝna: «Nawi Ibrahim Alaa mǝrsajǝna nangaro, Ala tia jiremaro ngoyeno,»† koro tia amanma Alayelan bowoyera. 24 Nonowo, kambǝrse runjun gǝni, kǝndolan Ala kamba jiremaro ngoji.

25 Jiɍi adǝgainin Rahab jawardǝ ye, sa kadunowudǝa cǝsaye jawal gadeyen salamje lejanadǝn, kǝndonjun gǝna Ala tia jiremaro ngoyeno? 26 Awoa tiyi sindu bawoa nunadǝ gai, kambǝrse kǝndo bawoadǝ ye nuna.

3

Tǝlam roda

1 Kǝramiyani, bare ngǝwundo malǝmbaro waljanni, andi malǝmbadǝa nanjau kojǝnalan sharasairo nonuwwa. 2 Awoa andi samma fudu kadan talliye. Kam laa mananjun tǝmmaro taljiwawoa, ti kalkallo waljǝna, koro rakce tiyinju samma yea roji. 3 Fǝrra awo rayiyena cadoro cinjaro ɍijam yakkiyeya, tiyinja samma yea yakkiye kanji rayiyenadǝro lejai. 4 Koro maarawa ingiye ye ruiwo. Tayidǝ jauro kura duwon, karuwa dunoa tayia tǝmbalji yaye, maaramadǝ kǝriduram tǝngǝɍiman na cǝraanaro kǝriji. 5 Jiɍi adǝgainin tǝlamdǝ ye awo jauro tǝngǝɍi, amma awulonju jauro kura!

Koro jiɍi kannu tǝngǝɍi dǝr kuraro kannu cǝttaidǝa ruiwo. 6 Tǝlamdǝ kannu! Dawu nashawa tiyindeyen tima fǝrdu jirenambu jiɍi fiye yaye wo. Tiyi sammaa bannaji, ro sammaro kannu cǝttai, koro fǝrdunjulan kannu jaanamaye kǝrga. 7 Awoa adamgǝna bundi so, ngudo so, lǝman nganjin gǝrdama so, alau ingiye so jiɍi fi yayea rakce roji, har tayia rojǝna, 8 amma wunduma rakce tǝlamba rojiwawo! Tidǝ awo diwi tǝmmaro gǝm napciwawo, sum karmoyen cap cǝmbǝɍǝna. 9 Tilan Kǝmande Bawadǝa yungoriye, koro tilan am camuno Alayen alakkadaa baskuniye. 10 Ci tilodǝman njungoro-a baskudu-adǝ caluwi. Kǝramiyani, adǝ wajipcǝnni. 11 Sim ingiye bǝlaa falnin ingi kǝji-a cǝm-a fiji wa? 12 Kǝramiyani, ya tarmuye rakce jaitun cakki wa? Ra, ya inabbe tarmu cakki wa? Sim ingi mandamanda ye rakce ingi kǝji fijiwawo.

Nanrashidu Alaye

13 Wundundo nanrashidu-a hangal-aa wo? Kǝndǝgai ngǝlalan kǝndonju rokura bawo nanrashidulan isidǝa fǝlejo! 14 Amma karwundon nandǝɍi jau-a kǝla rawo-a mennaa, bare awulo buwin jiredǝa wanuwe kattuwu kammuwwi. 15 Adǝ nanrashidu samelan jǝpcǝna gǝni, tidǝ duniaye, hal adamgǝnaye, Kǝladodǝye. 16 Na duwon nandǝɍi-a kǝla rawo-a dasaanadǝ, hangalsango-a kǝndo diwi jiɍi jiɍi-a ye mbeji. 17 Amma nanrashidu sameyedǝ burwon tayir, daji nanlewa kudoma, rokura bawoa, solo rawoma, jauro kanjimaɍima ye, serma ye, gayirdu bawoa, nanmǝnafǝk bawoa. 18 Nonowo, am nanlewa cawude nanlewan canadimadǝ nema nanjireye kalajai.

4

Sawa duniayedǝ kǝlado Alaye

1 Awi lawala so, kambiwu so kattendoro cuwudi? Mǝradundo diwiso karwundolan mǝldaidǝman gǝna isai? 2 Awo laa raawwa duwon fanduwwawoa, kam yejuwi. Koro awo laa mangarnuwwa duwon ranguwe fanduwwawoa, kattendon kambiwu diwi ye, mǝlduwi ye. Alaa koruwwi nangaro fanduwwawo. 3 Koruwi duwon fanduwwawo, mǝradundo diwiso galduro niadiwin koruwi nangaro. 4 Nayi kǝnjǝnamaso, nansawa duniayedǝ nankǝlado Alayero nonuwwi wa? Adǝ nangaro wundu duwon sawa duniayero waldu cǝraanamadǝ kǝlanjua kǝlado Alayero kalakci. 5 Ra, dalil bawoalan kitawuye: «Ruhunju karwundero cakkǝnadǝro kemi kasacciwawo,» cǝnna gǝna tǝmanuw? 6 Amma Ala na kojǝnaro ser ci. Adǝmaro kitawuye: «Aladǝ rokurawua wajǝna, amma rokuranambuwuro sernju fǝlejiyi,»† cǝnna.

7 Adǝ nangaro Alaro dau kolgǝnowo, Yiwulissa wanowo, nayin kuruwunno cǝgase leji. 8 Alaa karǝnnowo, ti ye nayia karǝnnjai. Nayi biwumaso, mukkondo kida biwuyen tullowo. Nayi curo yindiaso, karwundo tayirro kalangowo. 9 Karwukutta dewo, jajenowo, yirowo. Kasusundoa solan fallowo, karwukǝjindoa karwukuttaro kalangowo. 10 Fuwu Kǝmandeyen rokura bawoaro wallowo, ti ye nayia jajannjai.

Kǝlandoa sharawu am gadeyero ngodu

11 Kǝramiya, bare kattendon adǝlamduwwi! Kam duwon kǝraminjua adǝlamji bi sharajidǝ wadadǝmaa adǝlamje sharaji. Koro wadadǝa sharanǝmia, ni wada gama gǝni, sharamanjuro wallǝmi. 12 Ala wada njoma ye, sharama yedǝ tilo, ti duwon nanjun kǝnduwo njǝkkawoye-a siduwuye-a mbeji. Amma nidǝ, ni wundu duwon kamanǝmba sharanǝmidǝ?

Awulo bo

13 To, fannowo nayi duwon: «Ku bi baɍi bǝrni laaro leniye saa fallo nadǝn nammiye sawur diye riwa fandiye,» nuwidǝ. 14 Awo baɍi wakkajima nonuwwi. Rondodǝ awi? Nayidǝ bandǝgǝne fǝledǝne jǝm cǝdiya, baworo waljidǝ gai. 15 Cujudǝro: «Kǝmande kasaccia, dǝgaiye adǝ-a todǝ-aa diye,» wuldudǝ nayiro wajimnjaana. 16 Amma akko kǝla rokurandoyen awulo buwi, awulo bo jiɍi adǝgai samma jauro diwi. 17 Nonowo, kam ngǝla dio nojǝna duwon cǝdǝnnimadǝ biwu cǝdǝna.

5

Sǝmo kasta gaɍiwuwaro

1 Nayi gaɍiwuso, fannowo, bone nayia njawandi nangaro yirowo, burwu yakkowo! 2 Arsiyindo ye bannadǝna, kajǝmundo ye kanambe juwuna, 3 karendo dinarre-a ɍiwullaye-a yero diwuram cijǝgǝna, koro diwuramnja naptu shedaye njadde kannu gai tiyindo juwui. Jaman daryeye adǝman arsiyi cammuwwa! 4 Akko ngǝnǝwuram duwon kidawu kulondo kalajanaro njo wanuwwadǝ kǝlandon so cǝdi, koro so kalawuyedǝ sǝmo Kǝmande Martawamayedǝro ngaana. 5 Dunialan curo larasu-a kǝji fanda-ayen dǝgawwa. Yim duwayero karwundoa kaisuaro diwwa. 6 Jiremaa sharanuwe yejuwwa. Kambiwunjaiwawo.

Kanadi ta

7 Adǝ nangaro, kǝramiya, har kǝnde Kǝmayero kanadi taiwo! Akko baremadǝ nema tamanna kanadilan gureji, har dǝlawu burwoye-a daryeye-a cuwandiro. 8 Nayi ye kanadi taiwo, karwundoro duno yakkowo, kǝnde Kǝmayedǝ del karǝnjǝna nangaro. 9 Kǝramiya, bare kǝla kamandoyen so diwwi. Adǝ gǝnia, Ala nayia sharanjai. Akko sharamadǝ cinnalan daada! 10 Kǝramiya, nawiya cu Kǝmandeyen manajanadǝa misal bone nja-a kanadi ta-ayero ngonowo. 11 Akko am curo boneyen neccanadǝa bargaaro ngoniye. Kanadi Nawi Ayubayedǝ yea fannuwwa, koro awo Kǝmande tiro daryeramnin cǝddǝnadǝ yea ruwwa. Awoa Kǝmandedǝ njunoduma ye, kanjimaɍima ye.

12 Awi yayero burwonno, kǝramiyani, bare kansi buwwi, cu sameyen kal, bi cidiyen kal, bi awo gadeyen kal. Ngǝlanjudǝ «Aaa,» bi «A'a,» wullowo. Adǝ gǝnia, shara njadai.

Alaa koro

13 Kamndo laa bone cai wa? Alaa cuworo. Laa ye kǝji fanji wa? Aiya njungoroye yejo. 14 Kamndo laa dondi wa? Amwurawa jama Alayea bowojo isa cu Kǝmayen kǝlanjuro kǝndawu jaitunne fijagaiaro tiro moduwa caddo. 15 Moduwa kambǝrseyedǝ kam dondidǝa isangajiye Kǝma tia cǝsangi. Koro biwu cǝdǝnaro walyenoa, gawara cuwandi. 16 Adǝ nangaro biwundo amandoro wulgǝnowo, moduwa amandoro yiddowo, ngainin nganuwi. Moduwa kam jiremayedǝ jauro kǝnduwoa. 17 Nawi Iliyadǝ kam andi gai, koro bare ingi cudurǝnniro Alaa tai daje lowoyenniya, cididǝlan saa yakku kǝndawu arakkuaro ingi cudurǝnni. 18 Koro walde Alaa lowoyenniya, samelan ingi cudure cidi ye nemanju kekko.

19 Kǝramiyani, kamndo laa jawal jireye kolje kamanju tia jawallo kalakce cakkiya, 20 adǝa nonowo: Kam duwon biwumaa jawallo kalakce cakkǝnamadǝ ronju karmolan cǝkkaana, koro biwu kada jakcǝna.

* 1:9 1.9 darajanjudǝro - Ala tia jajakcǝna nangaro.

† 1:12 1.12 aɍiawu roye - Amari na Alayen sawisoro dǝgaye.

* 2:7 2.7 cu darajaa - Almasiwu.

† 2:8 2.8 Lew 19.18

† 2:11 2.11 NL 20.14; SK 5.18

† 2:11 2.11 NL 20.13; SK 5.17

† 2:20 2.20 faida bawo - Ruwuwa mukkoye kureyedǝye laanja faida bawo cani, laa ye nuna cani.

† 2:23 2.23 Bad 15.6

† 4:6 4.6 Kar 3.34

1 Biturus

1

2

3

4

5

1 BITURUS

Wotiya kǝntiloye Biturusse Isaa gawuro ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Biturus, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiya adǝa Isaa gawu yala lardu Asiyayero alama saa fiakkun uwun gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeyeno. Lardu Asiyayedǝro ku Tirki cani. Bone casaidǝ nangaro, Biturus ruwuje tayiro Isaa gawudǝ dunia adǝn sikudowadǝro nanjan bone njadǝ ajap bawo yeno. Kǝnduwonja ye bawo, nanjirenja ye bawo, amma bone kawu ganaro casanaye ngawon, Ala kǝlanju tayia isadunoajiyi, tayi ye darajanju sawisoyen dasayi.

Wotiya kǝntiloye Biturusse Isaa gawuro ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Wuma Biturus kǝngayam Isa Almasiwuyedǝ sikudowa kǝreyada lardu Fantusse-a Galatiyaye-a Kafadokiyaye-a Asiyaye-a Bitiniyaye-aro* tatargaadaro, 2 wotte nayi duwon Ala Bawadǝ caman nayia nonjana ye, Ruhunjuyen nayia jirewuro njadǝna ye, Isa Almasiwua gaiwo jǝjǝrduwu bunjuyelan tayirro walloworo kǝrenjana yedǝro: Ser-a nanlewa-a nayin ngǝwuja!

Tǝma roa

3 Bargaa Ala Bawa Kǝmande Isa Almasiwuye! Kanjimaɍinju kuradǝro karmolan cidu Isa Almasiwuyen andia sasakke bǝɍinno tǝma roa laaro tambiyena. 4 Tǝma roadǝ tima warasa njǝpciwawo ye, tayir gǝniro waljiwawo ye, koro ɍimjiwawo ye, nayi nangaro samelan gǝnaada wo, 5 nayi duwon kǝnduwo Alaye kambǝrseyen nayia njaɍiwe nayiro njǝkkawo jaman daryeyen fǝlediyiro dabbargaadaa njaddidǝ. 6 Kǝla awo aniyen, kǝrma kawu ganaro jarapta jiɍi jiɍiro karwukutta fannuwi yaye, karwundo tai daje kǝjijǝna. 7 Dalil jarapta aniyedǝ, tima kambǝrsendo tabbatto culuworo. Dinardǝ awo sidiyi yaye, tia kannun jarapcai, amma kambǝrsendodǝ dinarra tamanlan kojǝna, koro yim fǝleduwu Isa Almasiwuyen† njungoro-a daraja-a bǝrsǝm-a cuwudi. 8 Tia ruwwi yaye, raawwa, kǝrma tia ruwwawo yaye, mǝrsanuwwa, koro karwukǝji dama bawo wuldumaro yojiwawo ye fannuwi, 9 awoa leduwuram kambǝrsendoye, wotte njǝkkawo rondoyedǝa fanduwi.

10 Njǝkkawo adǝ, nawiya duwon kǝla ser kaandoro waljidǝyen manajanadǝ kǝla tiyen majane hangallayen kekeworo. 11 Ruhu Almasiwuye tayilan dǝganadǝ kuren kǝla bone Almasiwuye-a daraja ngawonjun jǝgaidǝ-ayen manajǝna, daji nawiyadǝ kǝla wundu-a jaman jiɍi fi-ayen manajǝnadǝa cacaworǝna. 12 Ase, tayi kǝlanjaro gǝni, nayiro kida njaddǝnaro asuyera. Kǝrma Ruhu Alaye samen juwajanadǝyen kawuɍi kǝji adǝa nayi yero wulnjaana, kawuɍi duwon malaiyawa tia noduro majaidǝ.

Kǝndǝgai tayir

13 Adǝ nangaro hangaldǝnowo, kǝlando ɍiwowo ser duwon yim Isa Almasiwu fǝlediyiya njadidǝro tǝmando tǝgǝmbo yakkowo. 14 Tadawa kǝngaimaso gai, mangar diwi caye sa nodunambuyen dǝgawwadǝa wanowo, 15 amma ti nayia bowonjanadǝ tayirdǝ gai, nayi ye kǝndǝgaindo samman tayirro wallowo, 16 dalilnjudǝ kitawulan ruwuwada: «Wu tayir nangaro, tayirro wallowo!»†

17 Ti duwon gayirjiwawolan kida wunduye yayea sharajidǝa Bawalan bowonuwia, Ala ridalan kǝndǝgaindo nansikudoyedǝa dewo. 18 Nonuwwa, naptundo bowu kaariyandon warasanuwwadǝlan merungera, amma ɍiwulla so, dinar so njǝpcaiyen gǝni, 19 bu Almasiwuyen, wotte bu darajaa tama balo so, awo waada so bawoaye gaiyen. 20 Kawu dunia alaktiro Ala tia kadarjǝna, amma jaman daryeye adǝn nayi nangaro fǝledǝgǝna. 21 Tiyen nayidǝ Ala duwon tia karmolan cǝsange tiro daraja cinadǝa kasadduwwa. Ngainin kambǝrsendo-a tǝmando-a Alalan kǝrga.

22 Jiredǝa gawe amandoa nanmǝnafǝk bawoalan raworo kǝlando tayirnuwwadǝ, kattendon karwu tiloan jauro tǝrawowo, 23 bǝɍinno tambuwwa nangaro. Tambondodǝ, kasuni njǝpcimalan gǝni, njǝpciwawolan, wotte mana Alaye roa sawisoro dǝgaidǝyelan. 24 Awoa:

«Adamgǝna samma kajim gai,

darajanju samma ye fǝɍe kajimbe-a camun.

Kajimdǝ ngamji, fǝɍedǝ ye curi,

25 amma mana Alaye sawisoro dǝgai.»†

Mana adǝ tima kawuɍi kǝji nayiro wulnjaanadǝ wo.

2

Jama tayir Alaye

1 Adǝ nangaro niadiwi samma-a jirenambu samma-a nanmǝnafǝk-a nandǝɍi-a yarsǝm samma-a kollowo, 2 timal tambo bǝɍinna gai kiam jireye jalla wotte mana Alaye jauro rawowo, ngainin njǝkkawondon wuranuwi, 3 ser Kǝmayedǝa ngǝlaro tambuwwaro walyenoa. 4 Na Kǝmayero arowo, ti duwon kau roa ambe wajana, amma na Alayen kǝreyada-a bǝrsǝmgada-adǝ. 5 Nayi kǝlandoma kauwa roa gai tayilan fado Ruhuye cadandi, ɍimanna tayirro wallowo sadaa Ruhuye duwon Ala Isa Almasiwuyen ardijidǝa yiddoworo. 6 Awoa kitawulan tabbatkaada: «Akko Siyonnin kau masammanne kǝreyada bǝrsǝmba gǝnanǝkki, kam tia mǝrsajǝnamadǝ, nangu tia cǝdaiwawo.»† 7 Nayi kambǝrsendoadǝ, nandon kau adǝ bǝrsǝmba, amma na kambǝrsenambuwudǝyen: «Kau duwon fado tandomaso wajanamadǝ, tima kau tandoye sammaro faidaaro waljǝnadǝ wo,»† 8 koro: «Kau talduye ye, takkalduma yedǝ.»† Manadǝa jaanni nangaro tayiro kadargaadadǝ gai taljana.

9 Amma nayidǝ kabila kǝreyada, kǝwu ɍimanna Mai Kuraye, jiɍi tayir, jama Alayero walluwwa. Ngainin kǝndo kǝnduwoa ti duwon nayia duwulan luwowo nurnju ajabbaro ngawoworo bowonjanadǝyedǝa wulluwi. 10 Calan nayidǝ jama tilo gǝni, amma kǝrma jama Alaye, calan njunonjanni, amma kǝrma njunonjana.

Kǝnduwowuro dau kolduwu

11 Kǝrawowuni, nayi kusottowa-a sikudowa-adǝ, nayia lowonjakki, mangar tiyiye nayiro kǝriwu njakkadidǝa wanowo! 12 Dawu kǝrdiyayen kǝndǝgai ngǝla dewo, ngainin nayia diwi diowu gai adǝlamnjaison, kǝndondo ngǝladǝa carune yim Kǝma walde isiya, Alaro daraja cadi.

13 Kǝma nangaro kǝnduwoma adamgǝnaye fi yayero dau kolgǝnowo, mai yen kal, ti fuwumadǝro, 14 gomnawaso yen kal, maidǝ tayia diwi diowuro wowom gǝnaduwuro, koro ngǝla diowu yea jajakturo cunodǝnadǝro. 15 Rawo Alayedǝ tima ngǝla diolan hangalnambuwuro mananja nanjayilledǝa dapkǝwi. 16 Kambe gairo dǝgaiwo, amma kaɍeawa Alaye gai bare nankam kǝlayendodǝn faidaduwe nankǝlado gǝranuwwi. 17 Am sammaro daraja yowo, jama kǝramiyayedǝa rawowo, Alaa rinowo, mairo daraja yowo!

Misal bone nja Almasiwuye

18 Wolodiya, Ala rida samman bando ngimbaro dau kolgǝnowo, tayi ngǝla-a rokura bawoa-a runjaro gǝni, tayi diwi yero. 19 Hal Alaye nangaro, bone jussǝnni yame nettudǝ na Alayen ardiyada. 20 Biwu diwe nayia bannjane nedduwiya, awi jajaktuye diw? Amma ngǝla diwe bone yawe nedduwiya, adǝ na Alayen ardiyada. 21 Almasiwu nayi nangaro bone canadǝro, nayi yea adǝmaro bowongera. Awoa nayiro misal kolnjaana, nayi ye sinjua gaiworo, 22 ti duwon biwu ye cǝdǝnni, jirenambu ye cinjun tuwandǝnnidǝ.† 23 Tia rarayeranniya, radu kalakcǝnni, bone kianniya, wusajǝnni, shara jire kamdumadǝro kǝlanju kaino. 24 Ti kǝlanju biwuwande tiyinjun kǝla kǝskadǝyen ngoyeno, andi biwuro nuiyenadǝ nanjirero dǝgaiyoro. Lorunjuman ngayew. 25 Calan nayidǝ dimiya gai fattǝgǝwwa, amma kǝrma na ti Sǝnindo ye, rondoro Kistuwuma yedǝyero walduwwa.

3

Kwawa-a kamuwa-a

1 Jiɍi adǝgainin kamuwa, kwawandoro dau kolgǝnowo, laanja manadǝa jagaiwaworo walyenoa, mana bawoalan kǝndǝgai kamuwanjayen jawallo ngasayi, 2 kǝndǝgaindo bǝrsǝmba-a tayir-adǝa carui nangaro. 3 Bare kawarando kǝla japta so, kare dinarre-a kajǝmu shawa-a njakko so deyan turuiro waljǝnni, 4 amma hal gǝraada karwuye so, nanshawa dinjiwawo wotte ruhu rokura bawoa ye, hangal bowadaa ye soro waljo, adǝ na Alayen jauro tamanna. 5 Ngainin kure kamuwa tayir tǝmanja Alaro casakkǝnadǝ kawara cade kwawanjaro dau kolyeyera, 6 jiɍi Saratu Nawi Ibrahimba jǝgane tia kǝmanjulan bowojǝnadǝ gai. Awo ngǝla diwia, koro ridu fima kolluwe nayia njadannia, nayi ye ferowanjuro walluwi.

7 Kwawa, jiɍi adǝgainin naptundo nanrokkoyedǝa nanrashidun dewo, kamuwandoye dunonja kaandoa najǝgǝnnidǝro, tayiro daraja yowo, kǝnjo serra ro sawisoyedǝa kallo warasanuwi nangaro. Ngainin moduwa diondo daptuwuro kanuwi.

Kǝla nanjireyen bone nja

8 Daryerambo, nayi samma hangal tiloa-a njunodua-a kǝrawo nanyaanayea-a kanjimaɍia-a rokura bawoa-aro wallowo, 9 bare diwia diwilan bi radua radulan rǝmbuwwi, cuju adǝyero barga warasanoworo barga dǝpkǝnowo, adǝa dioro nayia bowonjanadǝro. 10 Awoa:

«Kam naptu kǝji mada so, kawu ngǝla kuro so cǝraanamadǝ,

tǝlamnjua diwiro kajo, cinju ye bare jirenambu wuljǝnniro rojo,

11 diwilan tǝmjo ngǝla cǝdo, nanlewa majo tia kadujo,

12 Kǝmandeye simnjudǝ jirewua curui, sǝmonju ye moduwanja kǝrǝnji,

amma fǝkka Kǝmandeyedǝ diwi diowua wajǝna.»†

13 To, kasaduaro ngǝla dio rawowuro walluwia, wundu gǝle nayia basarnjai? 14 Amma kǝla nanjireyen bone yawiro walyenoa, bargando. Bare tayia rinuwwi bi karwundo kuttajǝnni,† 15 amma karwundon Almasiwua Kǝmandero bǝrsǝmmowo. Dalil tǝma nayin dǝganadǝye njaworiya, jaawu njoro kullum dabbargadaro wallowo, 16 adǝ yaye rokuranambu-a daraja-alan dewo, karwundo ye nayia saɍiwunjaiwawolan dǝga, ngainin am kǝla kǝndǝgaindo ngǝla Almasiwulan diwidǝyen adǝlamnjaiya, yarsǝmnjadǝro nangu tayia cǝdai. 17 Rawo Alayero walyenoa, diwi diolan yayero ngǝla diolan bone njadǝ ngalwo. 18 Biwuwa nangaro Almasiwu ti jiremadǝ jirenambuwuro tilo lonno bone kiano, na Alayero andia* sawudoro. Kanji tiyiyen tia roro ceyesǝna, amma kanji Ruhuyen roaro casangǝna, 19 Ruhudǝlan leje ruhuwa jakkadadǝro kawuɍi wulyeyeno, 20 tayi calan ganambuwudǝ. Sadǝn, jaman Nawi Nuhuyen maaradǝa cadandi duwon, Ala kanadialan gurejǝna. Maaradǝlan am gana, wotte am wusku ingiyen njǝkkawo kewando. 21 Ingi adǝ alama kasalaye, wotte tiyilan kadawu tuluwo gǝni, karwu saɍiwu bawoalan Alaro jaawu njo. Kasala adǝ karmolan cidu Isa Almasiwuyen kǝrma nayia njakkayi. 22 Almasiwudǝ samero leje kǝmboram Alayen kǝrga, koro malaiyawa so, kǝnduwowa so, kǝrmai so cidiyanjuro casakkǝna.

4

Hal Almasiwuye ngodu

1 Adǝ nangaro, Almasiwu tiyilan bone canadǝ, nayi ye halnjudǝa ngonowo, dalilnjudǝ kam tiyilan bone canadǝ biwu-a faidana, 2 ngainin kǝndǝgainju dunialan gapcǝnadǝ mangar tiyiyero gǝni, rawo Alayero dǝgai. 3 Rawo kǝrdiyaye calan diwe nanjane so, mangar so, sagarandu so, kǝlaɍiwonambu so, nancurocuroma so, sǝnǝm ga waada solan dǝgawwadǝ cǝdǝna. 4 Koro nayidǝ gannuwe halkutta ci bawo adǝlan tayiro kǝldǝgǝwwidǝa ajapcane nayia raranjai, 5 amma ti duwon am roa-a sanuna-aa sharaduro dabbardǝnadǝ kǝla adǝyen tayia cuwori. 6 Dalil adǝyeman kawuɍi kǝjidǝ am sanuna yero wuldǝgǝna, kǝla adamgǝnayen tayia tiyilan sharajai yaye, kǝla Alayen Ruhulan roa dasayi.

7 Njeroram awo sammaye karǝnjǝna, adǝ nangaro moduwa dioro am hangal kǝjia-a kǝla ɍiwowu-aro wallowo. 8 Awi yayero burwonno kattendon kasaduaro kǝrawo fǝledǝnowo, awoa kǝrawodǝ biwu kada jakci. 9 Mana kuttu diwwin amandoa sosanowo, 10 wundundo yaye kǝnjo laa cuwandǝnadǝ, kistuwuwu ngǝla kǝnjo jiɍi jiɍi ser Alaye gai tilan faidaduwialan amandoro nanwolodi yiddowo. 11 Kam laa mana cǝdia, kawuɍi Alaye wulduma gairo cǝdo, kam laa nanwolodi cǝdia, duno Ala cilan cǝdo. Ngainin awo samman Isa Almasiwuyen Alaa congori. Tiro daraja-a kǝnduwo-a har abada abadinno tio! Amin.

Bone nja Isaa gawuye

12 Kǝrawowuni, bare bone jau nayia rijapturo njawandǝnadǝa ajammuwwi, awo ajabba laa wakkanjaanadǝ gai, 13 amma Almasiwuro kǝldǝgǝwe bonenju yawidǝro kǝji fannowo, sa darajanju fǝlediyiya, kǝji dama bawo fannoworo. 14 Cu Almasiwuye nangaro nayia raranjaia, bargando, Ruhu Alaye darajaadǝ nayin napcidǝro. 15 Bare wundundoma kamceji, bi barwu, bi diwi dioma, bi awo tia casakkǝnniro ngawoma gairo bone canni. 16 Amma kam laa ti kǝrista nangaro bone caia, bare nangu fanjǝnni, amma cu adǝ nangaro Alaro daraja co. 17 Sa jama Alayero burwon shara njǝddoyedǝ cǝdǝna, koro nanden badijia, awi gǝle njeroram am kawuɍi kǝji Alaye jaannidǝye wo? 18 Koro:

«Jiremadǝ kiaddin njǝkkawo cuwandia,

awi gǝle ganambuma-a biwuma-aa cuwandi?»†

19 Adǝ nangaro am rawo Alaye kǝlan bone casaidǝ ngǝla cado ronjaa mukko Alaktuma amannayero casakko.

5

Jama Alayero kistuwu

1 Wu amwurawaye kamanja ye, bone nja Almasiwuye shedama ye, daraja fuwun fǝledilan nuwania yedǝ, amwurawa curondon dasaanadǝro duno yikki: 2 Bǝri Alaye nandon dǝganadǝa newowo, amma dole gairo gǝni, rawondon Ala cǝraanadǝ gairo tayiro kiskǝnowo, koro riwa cukkowona boro gǝni, kasadualan. 3 Bare tayi mukkondoro casakkǝnadǝa radduwwi, amma bǝridǝro misallo wallowo, 4 daji Sǝni Kuradǝ fǝlediyiya, aɍiawu darajaye dinjiwawo fanduwi. 5 Jiɍi adǝgainin nayi jairowadǝ amwurawadǝro dau kolgǝnowo. Nayi samma kattendon wolodi gai rokuranambu lunowo, awoa:

«Aladǝ rokurawua wajǝna,

amma rokuranambuwuro sernju fǝlejiyi.»†

6 Adǝ nangaro, sa jussǝnan nayia njasangoro, cidiya mukko dunoa Alayen rokura bawoaro wallowo, 7 suwolndo sammaa tiro yakkowo, nayiro kisnjagai nangaro.

8 Kǝlando ɍiwowo, faadaro dǝgaiwo! Yiwulis kǝladondodǝ ngam nukci gai dadaji, kam njundoye maji. 9 Kambǝrselan dunoaro danowo, bare tiro dama kolgǝwwi. Nonowo, kǝramiyando dunialan bone animaa casai. 10 Ala serma kǝlanju, ti duwon Almasiwulan nayia darajanju sawisoyen dǝgaiworo bowonjanadǝ, bone kawu ganaro yawwaye ngawon, nayia kalkallo njadi ye, tabbannjagai ye, isadunoanjagai ye, koro kolnjane yuruwwawo ye. 11 Tiro har abadaro kǝnduwo tio! Amin.

Lewa daryeye

12 Mukko Silas kǝrami amannaro ngokkǝnadǝyen kalmawa ganan ruwunjagakke kowoɍi njadǝkke mana adǝ ser Alaye jireyero tabbanjagakkǝna. Serdǝlan dunoaro danowo! 13 Jama Isaa gawu kǝreyada bǝrni Babilayen* dasaanadǝ tadani Markusnin kundenno lewanjai. 14 Kattendon lewa kǝrawoyen lewadǝnowo. Nanlewa nayi Almasiwulan dǝgawwa sammalan dǝga.

* 1:1 1.1 lardu Fantusse-a Galatiyaye-a Kafadokiyaye-a Asiyaye-a Bitiniyaye-a - Kǝryeya Rombe kureye. Tayidǝ curo cidi duwon ku tiro Tirki canidǝyen kasarga.

† 1:7 1.7 yim fǝleduwu Isa Almasiwuyen - Kiyama.

† 1:16 1.16 Lew 11.44-45; 19.2

† 1:25 1.24-25 Ish 40.6-8

† 2:6 2.6 Ish 28.16

† 2:7 2.7 Jaw 118.22

† 2:8 2.8 Ish 8.14

† 2:22 2.22 Ish 53.9

† 3:12 3.10-12 Jaw 34.12-16

† 3:14 3.14 Ish 8.12

* 3:18 3.18 andia - Ruwuwa mukkoye kureyedǝye laanja andia cani, laa ye nayia cani.

† 4:18 4.18 Kar 11.31

† 5:5 5.5 Kar 3.34

* 5:13 5.13 bǝrni Babilaye - Misal bǝrni Rombe. Jiɍi jama Israyilayedǝ kuren bǝrni Babilaye nangaro bone jauro jau casanadǝ gai, jama Isaa gawudǝ ye bǝrni Rombe nangaro bone jauro jau casai.

2 Biturus

1

2

3

2 BITURUS

Wotiya kǝnyindiye Biturusse Isaa gawuro ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Biturus, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiyanju burwoyea Isaa gawu yala lardu Asiyayero alama saa fidewu gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeyeno, koro wotiya adǝa tayiro tussǝnni ngawo wotiyanju burwoye ruwujǝgǝnayen ruwuyeyeno. Sadǝn ti kosolan bǝrni Romben, koro karmonju karǝnjǝna. Wundusoro wotiya adǝa ruwujǝgǝna wuljǝnni, amma tiye tayiro hangal gǝnaja bare malǝmba kattuwuye-a alamdunja-a kǝrǝnjanni yeno. Cujudǝro dunoaro daja, jaman yeskada adǝn nodu jireye Alayedǝa jaa yeno.

Wotiya kǝnyindiye Biturusse Isaa gawuro ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Wuma Siman Biturus wolodi-a kǝngayam-a Isa Almasiwuyedǝ am duwon nanjire Isa Almasiwu Alande-a Njǝkkayimande-ayen kambǝrse kaande gai bǝrsǝmba cawandǝnadǝro: 2 Nodu Alaye-a Isa Kǝmandeye-ayen ser-a nanlewa-a nayin ngǝwuja!

Isaa gawuye bowodunja-a kǝredunja-a

3 Barga nodu ti duwon andia darajanju-a nanngǝlanju-ayen bowosanadǝyen, Ala kǝnduwonjun awo duwon ro-a nanmumin-aro wajipcǝgǝna sammaa sadǝna. 4 Koro darajanju-a nanngǝlanju-adǝn andiro waduwa bǝrsǝmba-a jauro kura-a ngosaana. Waduwadǝ nayia njasakke njǝptu duwon mangar diwi duniaro cuwudǝnadǝro kanuwe hal Alayen nuwando fanduwi. 5 Adǝma nangaro kowoɍi ngǝlaro dewo kambǝrsendoro nanngǝla yirgaiwo, nanngǝladǝro ilmu, 6 ilmudǝro kǝlaɍiwo, kǝlaɍiwodǝro nettu, nettudǝro nanmumin, 7 nanmumindǝro naptu nanyaanaye, naptu nanyaanayedǝro kǝrawo yirgaiwo. 8 Awoa awo ani nandon mbeji tasargaia, nayia njasakke nodu Kǝmande Isa Almasiwuyen naptu bowuye dio-a faida bawoaro waldu-aro kanuwi. 9 Amma kam duwon awo ani tia maujanadǝ kambu, kuruwu curuiwawo, biwuwanju cayelan tayirro waljǝnadǝa ngessǝna. 10 Adǝ nangaro, kǝramiya, kowoɍinowo bowodundo-a kǝredundo-aa tabbatkǝnowo, awo ania diwiya, tǝmmaro talluwwawo. 11 Ngainin Isa Almasiwu Kǝmande ye, Njǝkkayimande yedǝye nodonju bargaa sawisoyedǝro amari farakko ngawoye fanduwi.

12 Adǝ nangaro, awo ania nonuwwa ye, jire mowuwwadǝn tabbatkǝwwa yaye, kullum nayiro isataktuwuro nia ngokkǝna. 13 Naptuni samma kǝndǝgairam adǝn nayia isatannjagakkiya, kuronin jussǝna. 14 Ai, Kǝmande Isa Almasiwu isanosǝgǝnadǝ gai, kǝndǝgairammi adǝa tussiwawo kollǝkki. 15 Koro kowoɍi dikke ranguwe ngawo dunia adǝa kollǝkkǝnayen sawi yaye awo ania tanguwi.

Daraja Almasiwuye-a mana nawinawi-a

16 Sa kǝnduwo-a kǝnde-a Kǝmande Isa Almasiwuye isanonjagaiyenadǝn, nyari nangan tǝdǝnaso gǝni giyaiye, amma simndeman martawanjudǝa kiruiye. 17 Sa Isa bǝrsǝm-a daraja-aa Ala Bawadǝyen cuwandǝnadǝn,* kowo laa Daraja Martawaadǝyen ise: «Adǝma Tadani wo, tia jauro raakkǝna. Tima karwuni jauro kǝjijuwo,» yeno. 18 Kowo samen isǝnadǝa andi kǝlande Isa-a rokko kǝla kau kuruwu tayirdǝyen fanniyena. 19 Adǝa kojǝnaro mana nawinawidǝa tabbatto taiyena. Har kawu dunia waje sillowu fajarre† karwundolan culuwiro, manadǝa fatǝla na duwua wassi gai hangallayen gawiya, jauro ngǝla. 20 Burwo sallammin adǝa nonowo, mana nawinawi kitawulan ruwuwada fima fisardu raayi kambero waljiwawo, 21 mana nawinawi fima ngalte rawo kamben isǝnni nangaro, amma Ruhu Alaye amba simojiye cu Alayen mana kedo.

2

Nawiya-a malǝmba-a kattuwuye

1 Kuren dawu jama Israyilayedǝyen nawiya kattuwuye ye caluwuna, malǝmba kattuwuye dawundon caluwidǝ gai. Malǝmba ani asǝrlan alamdu siduwu kudoma cawudi, har Kǝma tayia merujǝnadǝa angǝrjane duwan kǝlanjaro siduwu gǝrjagai. 2 Am ngǝwu nanjanenjaa jaane tayi nangaro jawal jireyedǝa bassai. 3 Mangarnjan mana kǝjin jambanjai. Tǝn kuren wowomnja lawu gǝni, siduwunja ye tussiwawo.

4 To, Ala malaiyawa biwu cadǝnaa koljǝnni, tayia kannu jaanamayero gǝpciye kawu yim sharayero saɍgalan tuje duwuro kekko. 5 Koro dunia kureye yea koljǝnni, sa ingi tufanaye jaman ganambuwuyedǝro cuwudǝnadǝn Nawi Nuhu nanjire mawodumadǝ-a kam tulur-a rokko kiɍiwo. 6 Koro bǝrni Sodombe-a Gomorre-adǝ yea buwuro kalakce shara siduwuye cǝdde awo ganambuwuro fuwun wakkajiyidǝa misallo kiddo, 7 amma Nawi Lutu jirema duwon kǝla kǝndǝgai nanjane tuɍumasoyen karwunju bannadǝnadǝa kikkawo. 8 Ai, jirema adǝ dawunjan dǝgane yim nguson kǝla kǝndonja diwi curuna ye, fanjǝna yedǝyen karwunju jiremadǝa basarji kǝrga. 9 To, ngairo walyenoa, Kǝmande muminnaa curo jaraptayen njǝkkawo ye nojǝna, am diwia yim kiyamaa sharaduro rodu ye nojǝna, 10 masammanno am mǝradunja kadawualan curo kǝnjǝnayen dasaana ye, kǝnduwowuro rudu gǝnajagai ye.

Rokurawu kǝla kibbua ani ridu bawoalan darajamasoa bassai, 11 amma malaiyawadǝ, tayia duno-a kǝnduwo-alan kojana yaye, fuwu Kǝmandeyen wowom bastuye tayiro gǝnajagaiwawo. 12 Amma am ani lǝmanna hangal bawoa tame siduwuro tasambǝna-a camun, awo asujanni bassai. Koro tayi ye lǝmannadǝ gai sidagai, 13 jiɍi am gadea basarjanadǝ gai, tayi yea basarjai. Kǝlaɍiwonambu kausulan diodǝ kuronjan awo kǝji fandaye. Tayidǝ turno so, awo waada so, nayi-a rokko jawune casaiya, jambanjadǝye kǝjinju fanjai. 14 Simnja sawiso kǝla kǝnjǝnayen, biwu koljaiwawo, am kambǝrsenja duno bawoaa cadai, karwunja mangarlan alamgada. Tayidǝ tadawa baskuwada! 15 Jawal jireyen caluwe faccagane jawal Balaam tada Beyorrea jaana. Balaamdǝ alwasi jirenambuye cǝraana, 16 amma ayaunjudǝro tiro cakkadǝna, koronju mana cǝdiwawo kowo kamben manaje nanjoɍi nawidǝyero dapkeyeno.

17 Am ani sim ingiye ngamgada gai, tayidǝ fofou karuwaye cadǝna gai, duwu cǝlǝm pǝt tayiro gǝnaada. 18 Mana bowu rokuraye cade am duwon kǝndǝgai jambayenin kiaddin fǝrǝstagaidǝa mangar tiyiye so, nanjane soyen cadai. 19 Tayiro wadu nankam kǝlaye fandoye ngojaana, amma tayi kǝlanjama kaɍeawa siduwuye, awoa kam awo tia nasarjidǝye kaɍeanju wo. 20 Koro nodu Isa Almasiwu Kǝmande ye, Njǝkkayima yedǝyen kadawu duniayero kajana duwon, waldane kadawu duniaye adǝro kǝlanja casakkia, tayilan nasardaia, naptunjadǝ cayemaa kojǝnaro kuttaji. 21 Jawal jireyedǝa nojanalan wada tayir tayiro caddǝnadǝa ga wadudǝroa, jawaldǝa ngaltema nojannima tayiro ngalwo. 22 Ai, awo karau jireye wuljǝnadǝ tayiro wakkajǝgǝna: «Kǝri ye justunjuro waldǝna,† alade kasaljana ye walde curo gajawayen fǝrwǝrdǝna.»

3

Wadu kǝnde Isa Almasiwuye

1 Kǝrawowuni, kǝrma wotiya kǝnyindiye adǝa ruwunjagakki. Tayi yindi samman karwundon taktu ngǝla deworo nayiro isatannjagakki, 2 mana nawiya tayir kuren wuljanadǝ ye, wada Kǝmande Njǝkkayimadǝ ci kǝngayamba nanjuro isanayen cinadǝ yea tangowo. 3 Burwo sallammin adǝa nonowo, jaman daryeyen rudu gǝnaduwumaso rudunjaa isane mangarnja diwi jagai. 4 Tayiye: «Isa isi cǝne wadu ngojǝnadǝ, nda ti? Tǝn kaariyande ro carǝmbǝnayen, awo samma badiduram alaktu duniayen tǝdi gai fuwu gǝrji,» cani. 5 Amma nonjin awo anilan suwadai: Kuren same ye mbeji, dunia ye mana Alayen ingilan kiluwo ye, ingiyen tǝdo ye, 6 koro ingi adǝma dunia cayedǝa lǝpce sijuwo. 7 Mana faldǝman koro same-a cidi-a kǝrmayedǝ kannuro gǝnaada, wotte yim sharaye-a siduwu ganambuwuye-aro gǝnaada.

8 Amma kǝrawowuni, bare awo fal adǝa ngessuwwi, yim fal na Kǝmandeyen kǝrwu dǝwu gai, koro kǝrwu dǝwu ye yim fal gai. 9 Kǝmande awo cǝdi cǝne wadu ngojǝnadǝa dioro nangǝrgǝdi bawoa, am laa nangǝrgǝdi ngojaidǝ gai, amma kanjindon kanadia, kam falma facciyiya, cǝraanni, amma am samma tuwaro isaiya, kirawo. 10 Adǝ yaye yim Kǝmandeyedǝ barwu gai isi, yim adǝn nuktu kuran same baworo walji, awo duwon tilan same-a cidi-a cadandǝnadǝ ye kannu jau fit warje juwui, koro cidi-a awo kǝladǝn tǝdǝna-a samma baworo waljai. 11 Awo ani samma ngai sidagaidǝ, naptu jiɍi fi gǝle wajimnjaana wo? Kǝndǝgai nantayirre so, nanmuminne so dewo, 12 kǝnde yim Alayedǝa gurenowo, yakkowo duwan iso, yim duwon ti nangaro same kannun wardi, koro kannu jau fit awo tilan same-a cidi-a cadandǝna sijiyidǝ. 13 Amma kǝla wadunjudǝyen same bǝɍin-a cidi bǝɍin-a na duwon nanjire dǝganadǝa gureniye.

14 Adǝ nangaro, kǝrawowuni, awo ania gurenuwidǝ, Ala nayia kadawu so, awo waada so bawoa nanlewan njawandoro kowoɍinowo. 15 Bulus kǝraminde rayiyenadǝ ye nanrashidu tiro tinadǝn nayiro ruwunjaanadǝ gai, kanadi Kǝmandeyedǝa njǝkkaworo ngonowo. 16 Curo wotiyanju samma kǝla lamarra aniyen manajidǝyen ngai wulji. Curodǝn awowa laa asudu jaua mbeji. Am alamdanni dunoaro dajannidǝ kitawuwa gadedǝa faljaidǝ gai, mananju yea faljane siduwunja kǝlanjaro gǝrjagai. 17 To, kǝrawowuni, awo adǝa caman nonuwwadǝ, hangal gǝnanowo, bare jawallan luwo tuɍuwuye nayia lenjane dunon dadundodǝlan yuruwwi, 18 amma ser-a nodu-a Isa Almasiwu Kǝmande ye, Njǝkkayimande yeyen wuranowo. Tiro kǝrma ye, har abada abadin yero daraja tio! Amin.

* 1:17 1.17 sa Isa bǝrsǝm-a daraja-aa Ala Bawadǝyen cuwandǝnadǝn - Sa Isa darajanju Biturus-a Yakuba-a Yahaya-aro fǝlejǝgǝnadǝ. Mat 17.1-13; Mar 9.2-13; Luk 9.28-36 mane.

† 1:19 1.19 sillowu fajarre - Isa Almasiwu. Tidǝ karwu jama Isaa gawuye wastuma. WY 22.16 mane.

† 2:22 2.22 Kar 26.11

1 Yahaya

1

2

3

4

5

1 YAHAYA

Wotiya kǝntiloye Yahayaye jama Isaa gawuro ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Yahaya, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiyanju yakku alama saa firakku bi firakkun uwun gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeno. Yahayadǝ tadawa Jabadiye falnja, tiro fuwura Isa jauro cǝraana ye cani, koro Linjila kǝndewuye-a Wahayi Yahayaye-aa ruwujǝna. Kǝla ruwuwu Isaa gawu jamannjuyen, ngawo sojiya bǝrni Rombe Jerujalem-a Fado Alaye-aa sijanayen, Yahaya nadǝa kolje bǝrni Afisayero leyeno. Curo jama Isaa gawuyen jǝktu jiɍi jiɍi mbeji nangaro, Yahaya nadǝn tayiro ruwujiye mana Alayea kasacca, kǝndo jireye cado, koro Ala-a amanja-a yea carawo yeno.

Wotiya kǝntiloye Yahayaye jama Isaa gawuro ruwujǝgǝnadǝ

1

Kalma roye

1 Awo tǝn badiduramnin dǝgana, awo fanniyena, awo simnden ruiyena, awo lawarniye mukkonde lejǝna, wotte lawar kǝla Kalma royedǝa nayiro wulnjagaiye. 2 Rodǝ fǝleyaada, koro tia ruiyena, koro tia shedaniye nayiro ro sawisoye Bawa-a rokko dasaana ye, andiro fǝledǝgǝna yedǝa wulnjagaiye. 3 Awo ruiye fanniyenadǝa nayi yero wulnjagaiye, ngainin nayi ye andi-a rokko naptu nanyaanaye diye. Ai, naptunde nanyaanayedǝn Bawa-a Tadanju Isa Almasiwu-a rokko kǝrgaiye. 4 Awo ania karwukǝjindedǝ* kalkallo waljoro ruwuniye.

Aladǝ nur

5 Awo na Isayen fanniyena nayiro wulnjagaiyedǝ, tima Aladǝ nur, koro tilan duwu tǝmmaro bawo. 6 Andi ti-a rokko naptu nanyaanaye diye niye duwon duwulan dǝgaiyea, kattuwu kammiyena, jire diyewawo. 7 Amma nurlan dǝgaiyea, ti kǝlanju nurlan dǝganadǝ gai, kattenden naptu nanyaanaye diye, koro bu Tadanju Isayedǝ andia biwu sammalan tayirro kalansai. 8 Biwunde bawo niyea, kǝlande jambaniyena, koro jiredǝ andilan bawo. 9 Amma biwuwande wulliyea, tidǝ amanma ye, jirema ye, andiro biwuwande gawursagane jirenambu sammalan tayirro kalansai. 10 Amma biwu diyende niyea, tia kattuwumaro kalangiyena, koro mananju andilan bawo.

2

Almasiwudǝ ti Bawadǝro kǝlanden wulduwuma

1 Njuɍiyani,* bare biwu diwwiro awo ania ruwunjagakki. Amma kam laa biwu cǝdiro walyenoa, ti Bawadǝro kǝlanden wulduwuma taiyena, tima Isa Almasiwu jiremadǝ wo. 2 Tima biwuwandedǝro laya fastu gǝrgadu Alayero waljo, koro kaande runjaro gǝni, dunia sammaye yero. 3 Wadawanju gaiyea, ngainin tia noniyenaro asuniye. 4 Kam tia nojǝna cǝni duwon wadawanju jǝgaiwawodǝ, ti kattuwuma, koro jiredǝ tilan bawo. 5 Amma kam mananju ngojimadǝ, jiremaro kǝrawo Alayedǝ tilan kalkallo walji. Ngainin andi tilan kǝrgaiyero noniyena. 6 Kam tilan dǝgai cǝnidǝ, ti yero kǝndǝgai Isa cǝdǝnadǝa dio wajipcǝgǝna.

Wada bǝɍin

7 Kǝrawowuni, wada bǝɍin gǝni, wada caye tǝn badiduramnin fanduwwaa ruwunjagakki. Wada caye adǝ tima mana fannuwwadǝ wo. 8 Adǝ yaye wada bǝɍin ruwunjagakki, wada duwon Almasiwu yen jire, nayi yen jiredǝ, dalilnjudǝ duwudǝ kodu cǝdi, koro nur jireyedǝ kǝrmamaro wassi nangaro. 9 Kam ti nurlan dǝgana cǝni duwon kǝraminjua wajǝnamadǝ koro yaye duwulan kǝrga. 10 Kam kǝraminjua cǝraanamadǝ nurlan dǝgai, koro dalil talduye tilan bawo. 11 Amma kam kǝraminjua wajǝnamadǝ duwulan kǝrga, koro curo duwuyen dadaji, koro na lejimaa nojǝnni, dalilnjudǝ duwudǝ simnjua jakcǝna nangaro.

12 Njuɍiya, biwuwando kǝla cunjuyen gawurnjaana nangaro nayiro ruwunjagakki. 13 Bawawa, ti tǝn badiduramnin dǝganadǝa† nonuwwa nangaro nayiro ruwunjagakki. Jairowa, Kǝladodǝn‡ nasarduwwa nangaro nayiro ruwunjagakki. 14 Tadawa sanana, Bawadǝa nonuwwa nangaro nayiro ruwunjagakkǝna. Bawawa, ti tǝn badiduramnin dǝganadǝa nonuwwa nangaro nayiro ruwunjagakkǝna. Jairowa, nayi dunoa, koro mana Alaye nayin kǝrga, koro Kǝladodǝn nasarduwwa nangaro nayiro ruwunjagakkǝna.

15 Bare dunia bi awowa duniayea raawwi. Wundu duwon dunia cǝraanamadǝ, kǝrawo Bawayedǝ tilan bawo, 16 awoa awo duniaye samma, wotte mangar tiyiye so, mangar simbe so, rokura kǝndaye sodǝ Bawadǝyen gǝni, duniayen isi. 17 Dunia-a mangarnju-a baworo waljai, amma kam duwon rawo Alaye cǝdimadǝ sawisoro dǝgai.

Waduma Almasiwuye

18 Tadawa sanana, sa daryeye cǝdǝna, koro waduma Almasiwuye§ isi fannuwwadǝ gai, kǝrma waduwu Almasiwuye kada isana, ngainin sa daryeyedǝa asuniye. 19 Dawunden keluwo, amma tayi kaande gǝni. Ca tayi kaandea, andi-a rokko dasaana, amma luwonjadǝ tayi samma kaande gǝniro fǝleji. 20 Amma ti Tayirdǝ nayiro Ruhunjua njadǝna, koro nayi samma asunuwwa. 21 Jiredǝa nonuwwi nangaro gǝni, amma nonuwwa nangaro, koro kattuwu fima jireyen isiwawo nangaro nayiro ruwunjagakkǝna. 22 Isama Almasiwudǝ woro angǝrjǝnama gǝnia, wundu kattuwumadǝ wo? Kam Bawadǝ-a Tadadǝ-aa angǝrjǝnamadǝ, tima waduma Almasiwuyedǝ wo. 23 Wundu duwon Tadadǝa angǝrjǝnamadǝ, Bawadǝ karwunjun bawo, amma wundu duwon Tadadǝa kasaccǝnamadǝ, Bawadǝ ye karwunjun kǝrga. 24 Nayidǝ, awo tǝn badiduramnin fannuwwadǝ nayilan dǝga. Awo tǝn badiduramnin fannuwwadǝ nayilan dǝgaia, nayi ye Tadadǝ-a Bawadǝ-alan dǝgawi. 25 Akko awo sadi* cǝne wadu ngojǝnadǝ: ro sawisoye. 26 Awo ania kǝla am nayia jambanjane njawatkidǝyen nayiro ruwunjagakkǝna. 27 Nayidǝ, Ruhunju nayiro njadǝnadǝ nayin dǝgai, koro mǝradundo alamduye bawo. Amma Ruhunju nayiro kǝla awo sammayen alamnjagai, koro alamdunjudǝ kattuwu gǝni, jire. Alamnjaanadǝ gai, Almasiwulan dǝgaiwo.

Tadawa Alaye

28 To, njuɍiya, tilan dǝgaiwo, ngainin fǝlediyiya, fuwunjun riniyewawo, koro kǝndenjun nangu fanniyewawo. 29 Tidǝa jiremaro nonuwwadǝ, wundu duwon jire cǝdimadǝ ye Alayen tambǝnaro nonuwwa.

3

1 Akko kǝrawo kura Bawadǝ andiro fǝlesaanadǝa ruiwo, har andia tadawa Alayelan bowosai, koro andi tadawanjudǝma! Dalil dunia andia nosannidǝ tia nojǝnni nangaro. 2 Kǝrawowuni, kǝrma andi tadawa Alaye, koro awiro walliyedǝa koroma fǝledǝgǝnni. Sa fǝlediyiya, andi ti gairo walliyero noniyena, tia naptunjun ruiye nangaro. 3 Wundu duwon tǝma adǝa tiro cakkǝnadǝ kǝlanjua tayirro kalakci, ti tayirdǝ gai. 4 Wundu duwon biwu cǝdimadǝ wada ganambuma, biwudǝ wada ganambu. 5 Amma biwu ngojoro fǝledǝgǝnaro nonuwwa, koro tilan biwu bawo. 6 Wundu duwon tilan dǝganadǝ biwu cǝdiwawo. Wundu duwon biwu cǝdimadǝ tia curunni ye, tia nojǝnni ye. 7 Njuɍiya, bare wunduma nayia jambanjane njawatkǝnni. Kam jire cǝdimadǝ jirema, ti kǝlanju jiremadǝ gai. 8 Kam biwu cǝdimadǝ Yiwulisse, Yiwulisdǝ tǝn badiduramnin biwu cǝdi. Dalil Tada Alaye fǝledǝgǝnadǝ, tima kǝndo Yiwulissedǝa siduwuro. 9 Wundu duwon Alayen tambǝnadǝ biwu cǝdiwawo, hal Alaye tilan kǝrga nangaro. Ai, rakce biwu cǝdiwawo, Alayen tambǝna nangaro. 10 Ngainin tadawa Alaye-a tadawa Yiwulisse-a asudai: Wundu duwon jire cǝdiwawomadǝ Alaye gǝni, koro kam kǝraminju cǝraannidǝ ye ngai.

Amandea rawo

11 Kawuɍi tǝn badiduramnin fannuwwadǝ, tima amandea rayiyo! 12 Bare Kaabila-a camunno walliyende, tidǝ Kǝladodǝye, koro yaananjua roro kejo. Awiro tia kejo? Kǝndo kaanjudǝ diwi, yaananjuyedǝ ngǝla nangaro. 13 Kǝramiya, dunia nayia wanjanaro bare ajammuwwi. 14 Kǝramiyadǝa rayiyena nangaro, karmolan roaro walliyenaro noniyena. Kam duwon tilan kǝrawo bawomadǝ karmolan dǝgai. 15 Wundu duwon kǝraminjua wajǝnamadǝ kamceji, koro kamceji fima tilan ro sawisoye dǝganama baworo nonuwwa. 16 Ngainin kǝrawodǝa noniyena: Isa andi nangaro ronju kaino, andi ye ronde kǝramiya nangaro njodǝ wajimsaana. 17 Kam kǝnda duniaye cǝdana duwon, kǝraminjua curo jǝktuyen curui, amma tia njunojǝnnimadǝ, ndayin gǝle kǝrawo Alayedǝ tilan dǝgai? 18 Njuɍiya, mana-a tǝlam-alan gǝni, kǝndo-a jire-alan rayiyo! 19 Ngainin andidǝ jireyero noniyena, koro karwunde fuwunjun isabogǝiye, 20 karwunde saɍiwusai yaye, Aladǝ karwundero kura wo, koro awi yaye nojǝna. 21 Kǝrawowuni, karwunde saɍiwusaiwawoa, fuwu Alayen ridunde bawo, 22 koro wadawanju gaiye awo fuwunjun ardiyada diye nangaro, awi koriye yaye nanjun fandiye. 23 Wadanjudǝ tima cu Tadanju Isa Almasiwuyedǝa mǝrsaniyo, koro wada sadǝnadǝ gai amandea rayiyo. 24 Kam wadawanju jǝganadǝ tilan dǝgana, ti ye tilan dǝgana, koro Ruhunju sadǝnadǝyeman ti andilan dǝganadǝro noniyena.

4

Ruhu Alaye-a ruhu waduma Almasiwuye-a

1 Kǝrawowuni, nawiya kattuwuye kada duniaro caluwuna nangaro, bare ruhu fi yayea mǝrsanuwwi,* amma tayi Alaye waro rijammowo. 2 Ngainin Ruhu Alayea nonuwi: Ruhu Isa Almasiwu tiyilan isǝnaro kasaccǝna samma Alaye, 3 koro ruhu Isaa kasaccǝnni samma Alaye gǝni. Tima ruhu waduma Almasiwuye wo, ti duwon isiro fannuwwa koro kǝrmama dunian mbejidǝ. 4 Njuɍiya, nayidǝ Alaye, koro kǝla nawiya kattuwuye aniyen kǝnnasar fanduwwa, awoa ti nayin dǝganadǝ ti curo duniayedǝa dunon kojǝna. 5 Tayidǝ duniaye, adǝmaro manajaiya, mana duniayen manajai, koro dunia ye tayia kǝrǝnji. 6 Andidǝ Alaye. Kam Alaa nojǝnadǝ andia kǝrǝnsai, kam duwon Alaye gǝnidǝ andia kǝrǝnsaiwawo. Ngainin Ruhu jireye-a ruhu jambaye-a asuniye.

Aladǝ kǝrawo

7 Kǝrawowuni, amandea rayiyo! Kǝrawodǝ Alaye, koro wundu duwon kamanjua cǝraanamadǝ Alayen katambo, koro Alaa nojǝna. 8 Kam kamanjua cǝraannimadǝ Alaa nojǝnni, awoa Aladǝ kǝrawo. 9 Ngainin kǝrawo Alayedǝ dawunden fǝledǝgǝna: Ala Tadanju tilo lokken ro fandiyoro tia duniaro kinodo. 10 Kǝrawodǝ tima andi gǝni Alaa rayiye, amma tidǝ andia saraye biwuwande nangaro Tadanju laya fastu gǝrgadunjuyero walduro kinodo. 11 Kǝrawowu, Ala andia ngainin saraanadǝ, andi ye amandea rawo wajimsaana. 12 Wunduma ngalte Alaa curunni. Amandea rayiyenaa, Ala andilan dǝgai, koro kǝrawonjudǝ andilan kalkallo walji. 13 Adǝgainin tilan kǝrgaiye, ti ye andilan kǝrgaro noniyena, Ruhunju andiro sadǝnadǝro. 14 Andidǝ Bawa Tadanjua Njǝkkayima duniayero walduro juwajǝgǝnaro ruiyena ye, shedaniye ye. 15 Wundu duwon Isama Tada Alaye woro kasaccǝnamadǝ, Ala tilan dǝgana, ti ye Alalan dǝgana. 16 Andi Ala saraanaro noniyena ye, mǝrsaniyena ye. Aladǝ kǝrawo, kam kǝrawolan dǝganadǝ Alalan dǝgana, Ala ye tilan dǝgana. 17 Adǝgainin kǝrawodǝ andilan kalkallo waljǝna ye, yim sharayea riniyewawo ye, awoa Almasiwuye naptunjudǝ ngai, andi ye dunia adǝn ngai. 18 Kǝrawolan ridu bawo, awoa kǝrawo kalkaldǝ ridu duji. Ridulan wowomba, koro kam rijimadǝ kǝrawolan kalkaljǝnni. 19 Ala burwon andia saraana nangaro, andi ye amandea rayiyena. 20 Kam laaye: «Alaa raakkǝna,» cǝni duwon kǝraminjua wajǝnaa, ti kattuwuma. Kam kǝraminju curuidǝa cǝraannidǝ rakce Ala curunnidǝa cǝrayiwawo. 21 Akko wada tin fandiyenadǝ: Kam Alaa cǝraanamadǝ kǝraminju yea cǝrawo!

5

Kambǝrsedǝ kǝnnasar kǝla duniayen

1 Wundu duwon Isama Almasiwu woro mǝrsajǝnamadǝ Alayen tambǝna, koro wundu duwon Bawaa cǝraanamadǝ ti Alayen tambǝnadǝ yea cǝraana. 2 Akko jiɍi tadawa Alayea rayiyenaro noniyenadǝ: Alaa rayiye wadawanju gaiye. 3 Alaa rawodǝ tima wadawanju ga, koro wadawanjudǝ kurwowu gǝni, 4 awoa wundu duwon Alayen tambǝnadǝ kǝla duniayen kǝnnasar cuwandi, koro kǝnnasar duniaa nasarjǝnadǝ kambǝrsende. 5 Wundu gǝle kǝla duniayen kǝnnasar cuwandi, kam Isama Tada Alaye woro mǝrsajǝnadǝ gǝnia?

Sheda kǝla Tadadǝyen

6 Isa Almasiwudǝ tima ingi-a bu-ayen isǝnadǝ wo. Ingi runjuyen gǝni, ingi-a bu-ayen isǝna. Koro shedanjudǝ Ruhu Alaye, Ruhudǝ tima jiredǝ wo. 7 Sheda yakku mbeji: 8 Ruhu-a ingi-a bu-a, koro tayi yakkudǝ shedanja tilo. 9 Sheda kambe kasaddiyea, sheda Alayedǝ kambea kojǝna, tima sheda duwon Ala kǝla Tadanjuyen cǝdǝnadǝ wo. 10 Kam Tada Alayea mǝrsajǝnamadǝ sheda adǝa karwunjun cǝdana. Kam Alaa mǝrsajǝnnimadǝ tia kattuwumaro kalakcǝna, sheda duwon Ala kǝla Tadanjuyen cǝdǝnadǝa kasaccǝnni nangaro. 11 Shedadǝ tima Ala andiro ro sawisoye sadǝna, koro ro adǝ Tadanjun kǝrga. 12 Kam duwon Tadadǝa cuwandǝnamadǝ ro cuwandǝna. Kam duwon Tada Alayea cuwandǝnnidǝ ro cuwandǝnni.

Ro sawisoye fando

13 Nayi cu Tada Alayea mǝrsanuwwadǝro awo ania ruwunjagakkǝna, ngainin ro sawisoye fanduwwaro nonuwwa. 14 Awo nanjun ridu bawoaro yasaraiyenadǝ tima awo laaa kǝla rawonjuyen koriyea, andia kǝrǝnsai. 15 Koro awi koriye yaye kǝrǝnsairo noniyenadǝ, awo tia koriyenadǝa fandiyenaro noniyena. 16 Kam laa kǝraminju biwu laa karmoro cadǝnni cǝdi curuiro walyenoa, Alaa cuworo, tiro ro ci. Adǝ kǝla am duwon biwu karmoro cadiwawo cadidǝyen. Biwu karmoro cadi mbeji, amma kǝla biwu adǝyen gǝni cuwororo wulyekko. 17 Jirenambu sammadǝ biwu yaye, biwu laa karmoro cadiwawo mbeji.

18 Wundu duwon Alayen tambǝnadǝ biwu cǝdiwaworo noniyena, amma Tada Alayedǝ tia roji, koro Kǝladodǝ tia lejiwawo. 19 Andi Alaye ye, dunia samma fǝrdu kǝnduwo Kǝladodǝyen dasaana yero noniyena. 20 Koro Tada Alaye isǝna ye, andiro hangal ti jiremadǝa noduro sadǝna yero noniyena. Koro andi ti jiredǝlan kǝrgaiye, wotte Tadanju Isa Almasiwudǝlan. Tima Ala jireye ye, ro sawisoye ye wo. 21 Njuɍiya, sǝnǝmbo kadǝnowo!

* 1:4 1.4 karwukǝjindedǝ - Ruwuwa mukkoye kureyedǝye laanja karwukǝjinde cani, laa ye karwukǝjindo cani.

* 2:1 2.1 njuɍiyani - Jama Isaa gawu. Koro 1Yah 2.12, 14, 18, 28; 3.7; 5.21 mane.

† 2:13 2.13 ti tǝn badiduramnin dǝganadǝa - Isa Almasiwu.

‡ 2:13 2.13 Kǝlado - Yiwulis. Koro 1Yah 2.14; 3.12; 5.18-19 mane.

§ 2:18 2.18 waduma Almasiwuye - Kam duwon sa njeroramben Isa Almasiwu-a jama tia gawu-aa wajimadǝ. Koro 1Yah 4.3 mane.

* 2:25 2.25 awo sadi - Ruwuwa mukkoye kureyedǝye laanja awo sadi cani, laa ye awo njadi cani.

* 4:1 4.1 bare ruhu fi yayea mǝrsanuwwi - Am laa Ruhu Alayea, laa ye ruhu waduma Almasiwuyea. Koro 1Yah 4.2, 3, 6 mane.

2 Yahaya

2 YAHAYA

Wotiya kǝnyindiye Yahayaye Isaa gawuro ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Yahaya, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiyanju yakku alama saa firakku bi firakkun uwun gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeno. Yahayadǝ tadawa Jabadiye falnja, tiro fuwura Isa jauro cǝraana ye cani, koro Linjila kǝndewuye-a Wahayi Yahayaye-aa ruwujǝna. Kǝla ruwuwu Isaa gawu jamannjuyen, ngawo sojiya bǝrni Rombe Jerujalem-a Fado Alaye-aa sijanayen, Yahaya nadǝa kolje bǝrni Afisayero leyeno. Curo wotiya adǝyen Yahaya kamu laa kǝreyadaro gala cǝdde am gadea jauro cǝrawo, am jambawuro hangal gǝnajo yeno.

Wotiya kǝnyindiye Yahayaye Isaa gawuro ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Wuma amwurawaye falnjadǝ* kamu kǝreyada-a yallanju-aro:† Curo jireyen njaraakkǝna, koro wu runi gǝni, am jire nojana samma ye, 2 dalilnjudǝ jiredǝ curonden dǝgana, koro andi-a rokko har abadaro dǝgai nangaro. 3 Jire-a kǝrawo-alan Ala Bawa-a Isa Almasiwu Tada Bawadǝye-a andiro ser-a kanjimaɍi-a nanlewa-a sadi.

Jire-a kǝrawo-a

4 Jiɍi Bawa andiro wada sadǝnadǝ gai, yallanǝmbe laanja kǝndǝgai jireye cadi nagǝkkǝna nangaro karwuni jauro kǝjiyeno. 5 To, kamu kǝreyada, kǝrma nia lowonjǝkki, wada bǝɍin gǝni, wada tǝn badiduramnin taiyenadǝa niro ruwunjǝgǝkki: Amandea rayiyo! 6 Kǝrawodǝ tima wadawanju gaiyo! Tǝn badiduramnin fannuwwadǝ gai, wadadǝ tima kǝrawolan dǝgaiwo!

7 Jambawu kada duniaro caluwuna, tayi duwon Isa Almasiwu tiyilan isǝnaro kasaccaiwawodǝ. Kam adǝ gai tima jambama ye, waduma Almasiwuye‡ ye wo. 8 Bare awo ngǝnǝptiye fanduwwadǝa fudduwwi, amma mukowa cap fandoworo hangal gǝnanowo! 9 Wundu duwon kǝla alamdu Almasiwuyen dǝgannin fuwuro lejimadǝ karwunjun Ala bawo. Amma kam duwon alamdudǝlan dǝganamadǝ Bawa-a Tadanju-aa cuwandǝna. 10 Kam laa alamdu adǝa cuwudǝnnin nandoro isia, bare tia fanndon sawuwwi bi lewanuwwi, 11 awoa kam tia lewajǝnadǝ kidanju diwidǝro mukkonju cakki.

Lewa daryeye

12 Awo ngǝwu nayiro ruwuduwuro takkǝna duwon, kakkadu-a tadduwa-alan gǝni, cujudǝro karwukǝjinde tai daje kǝjijoro, nandoro isǝkke sim-a sim-alan mananǝkkiya, tǝmakko. 13 Yalla yanǝmgǝna kǝreyadadǝye§ nia lewanjai.

* 1:1 1.1 amwurawaye falnjadǝ - Fuwuma laa jama Isaa gawu.

† 1:1 1.1 kamu kǝreyada-a yallanju-aro - Jamanja Isaa gawuye.

‡ 1:7 1.7 waduma Almasiwuye - Kam duwon sa njeroramben Isa Almasiwu-a jama tia gawu-aa wajimadǝ.

§ 1:13 1.13 yalla yanǝmgǝna kǝreyadadǝye - Jamanju Isaa gawuye.

3 Yahaya

3 YAHAYA

Wotiya kǝnyakkuye Yahayaye Isaa gawuro ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Yahaya, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, wotiyanju yakku alama saa firakku bi firakkun uwun gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeno. Yahayadǝ tadawa Jabadiye falnja, tiro fuwura Isa jauro cǝraana cani, koro Linjila kǝndewuye-a Wahayi Yahayaye-aa ruwujǝna. Kǝla ruwuduwu Isaa gawu jamannjuyen, ngawo sojiya bǝrni Rombe Jerujalem-a Fado Alaye-aa sijanayen, Yahaya nadǝa kolje bǝrni Afisayero leyeno. Curo wotiya adǝyen Yahaya kǝlanjua Fuwumalan bowoje kam laa Gayus caniro gala cǝdde tiro kam amanna gai kidanju cǝdo, kǝla rawowuro hangal gǝnajo yeno.

Wotiya kǝnyakkuye Yahayaye Isaa gawuro ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Wuma amwurawaye falnjadǝ* Gayus kam tǝraanadǝro: Jirelan njǝraakkǝna. 2 Kǝrawomani, ronǝm fuwu juwuidǝ gai, awi yayen fuwu bui ye, kǝlewa salainin dǝgai yero moduwa njǝddǝkki. 3 Sa kǝramiya laa isane kǝla jirenǝmben shedajanadǝn, jirelan kǝndǝgai dimidǝ gai, wu ye karwuni jauro kǝjiyeno. 4 Ai, njuɍiyani† jirelan kǝndǝgai cadi fakkiya, nanin karwukǝji adǝa kojǝna bawo.

Mowowu-a waduwu-a

5 Kǝrawomani, awo kǝramiyaro yiddǝmi samman, masammanno sikudowaro, amannaro fǝledǝgǝmma. 6 Fuwu jama Isaa gawuyen kǝrawonǝmdǝa shedajana. Jiɍi fuwu Alayen jussǝnalan tayia banagǝme bǝlawuronja cadiya, jauro ngǝla, 7 awoa awima na kǝrdiyayen camowonnin cu Isa Almasiwuye nangaro keluwo. 8 Adǝma nangaro am jiɍi adǝgaidǝa banaduwu wajimsaana, ngainin jiredǝ nangaro sawawanja kidayero walliye.

9 Jama Isaa gawudǝro‡ wotiya ruwunǝkkǝna, amma Diyotarifis, ti duwon wundunja yayea kojǝnaro kǝlanju ngodu cǝraanadǝ, manande ngoduro wayeno. 10 Adǝ nangaro, isǝkkia, diwi duwon kǝla andiyen manakuttu wuljiaro cǝdidǝa isatangǝgǝkki. Ai, kǝla adǝyen dajǝnnin kǝramiyadǝa cǝmoyiwawo, koro am tayia mowo caraanadǝro dapciye tayia jamadǝlan cuttuluwi.

11 Kǝrawomani, misal awo diwiye gǝni, ngǝlaye gai! Ngǝla diomadǝ Alaye, diwi diomadǝ Alaa nojǝnni.§ 12 Dimitǝriyusdǝ, wundu yaye kǝlanjun mana ngǝla wulji, jire kǝlanjudǝma ngai wulji. Andi ye tia shedaniye, koro shedandedǝ jirero nonǝmma.

Lewa daryeye

13 Awo ngǝwu niro ruwuduwuro raakkǝna, amma tadduwa-a ɍisiwu-alan faidadǝkkiya, raakkǝni. 14 Tussǝnnin nia kuroro tǝmakkǝna, daji sim-a sim-alan mananiye. 15 Nanlewa nilan dǝga. Sawawande samma nia lewanjai. Sawande fi yayea lewane.

* 1:1 1.1 amwurawaye falnjadǝ - Fuwuma laa jama Isaa gawuye.

† 1:4 1.4 njuɍiyani - Jama Isaa gawu.

‡ 1:9 1.9 jama Isaa gawudǝro - Jama Isaa gawu na Gayussen.

§ 1:11 1.11 Alaa nojǝnni - Ruwuwa mukkoye kureyedǝye laanja Alaa nojǝnni cani, laa ye Alaa curunni cani.

Yahusa

YAHUSA

Wotiya Yahusaye Isaa gawuro ruwujǝgǝnadǝ

Badiduram

Yahusa, ti wolodi Isa Almasiwuye ye, yaana Yakubaye yedǝ wotiya adǝa am duwon Ala Bawa tayia cǝraana ye, Isa Almasiwu tayia rojǝna ye, tayi bowowada yedǝro alama saa fidewu gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeyeno. Biturus curo wotiyanju kǝnyindiye ruwujǝnadǝ gai, Yahusa ye kǝla jire sǝɍiwodu-a ganambuwu wadu-ayen ruwujǝna. Adǝ nangaro tiye amnjudǝro hangal gǝnaja bare malǝmba kattuwuye jamaro ngasaanadǝa kasaccanni yeno.

Wotiya Yahusaye Isaa gawuro ruwujǝgǝnadǝ

1

Lewa

1 Wuma Yahusa wolodi Isa Almasiwuye ye, yaana Yakubaye yedǝ am duwon Ala Bawa tayia cǝraana ye, Isa Almasiwuro tayia rojǝna ye, tayi bowowada yedǝro: 2 Kanjimaɍi-a nanlewa-a kǝrawo-a nayin ngǝwuja!

Wowom malǝmba kattuwuye

3 Kǝrawowuni, kǝla njǝkkawo andi sammayedǝyen nayiro kasaduaro ruwuduwu raakkǝna duwon, nayiro ruwunǝme kambǝrse muminnaro tilo lonno tinadǝro mǝldǝnoworo lowodu wajimsǝgǝna. 4 Awoa am laa asǝrlan ngasaana, wowom adǝ tǝn kuren tayiro kadargaadadǝ. Tayidǝ ganambuwu, ser Alandeyea nanjanero kalakcane Isa Almasiwu ti Mainde tilo lon ye, Kǝmande yedǝa angǝrjai.

5 Nayidǝ, awo ani sammaa caman nonuwwa yaye, nayiro isatannjagakkiya, raakko: Kǝmande ngawo jamadǝa cǝkkaye lardu Masarren cuttuluwunadǝn tayi kambǝrsenambuwudǝa siyeyeno. 6 Koro malaiyawa kaalanjan dajanni kǝndǝgairam kǝlanjaye koljanadǝ, Kǝmande tayia saɍga sawisoyen curo duwuyen shara yim kurayedǝro rojǝna. 7 Jiɍi adǝgainin am bǝrni Sodombe-a Gomorre-a bǝlamaskinjaye-a kǝlanjaa kǝnjǝnaro sǝrǝccagane nanjane jiɍi gadea jaane misal am wowom kannu sawisoye casaidǝro waljana.

8 Ngaima duwon ganambuwu ani ye kǝla kǝnnasimnjayen tiyinja tayir gǝniro kalakcai, kǝnduwowua wajai, koro darajamasoa bassai. 9 Ti malaiya kura Mikailadǝma, sa kambiwuje Yiwulis-a kǝla kamin Nawi Musayen lawalajanadǝn, cinju mudu kaje shara radua tiro cǝddǝnni, amma tiye: «Kǝmande njǝkkado!» yeno. 10 Amma am ani awo nojanni sammaa bassai, koro awo samma halnjayen lǝmanna hangal bawoa gai nojanadǝ, tima tayia sijiyi. 11 Kuttunja, jawal Kaabilaye yea jaana, alwasi fandoro biwu Balaambe yero kǝlanja casakkǝna, koro tuɍu Koraye yen sidaana nangaro. 12 Am ani masǝnando nanyaanayen turno, nangujannin nayi-a rokko jawune casaiya, tayi kǝlanja ambadai. Tayidǝ fofou ingi bawoa karuwaye tǝmbalji gai, kǝskawa biyilan tada bawo mǝktane tǝgǝmbo sanuna gai. 13 Koro tayidǝ tǝmbaɍiya jau tekuye cawulǝkcai gai bilwu nangunjaye fijai, sillowuwa fofomjai gai duwu cǝlǝm pǝt har abadaro tayiro gǝnaada.

14 Nawi Idǝrisa ti duwon Nawi Adamnin tamiya kaduwu kǝntulurredǝ kǝlanjan nawinawi cǝde: «Akko Kǝmande jamanju mumin dǝwu kada kadami-a rokko isi, 15 am sammaro shara kamjiye kǝndonja ganambulan cadǝna-a mana raduye sammaa biwuwu ganambuwu kǝlanjun wuljana-aa biwuro wowomji,»* cǝnna. 16 Am ani karwuwadamaso, karwukuttanja fǝlejane mangarnja diwi jagai, cinja yen mana rokuraye wuljane riwa kǝlanjaye fandoro amba jajakcai.

Sǝmo kasta-a karwuro duno njo-a

17 Amma nayidǝ, kǝrawowuni, awo kǝngayamba Kǝmande Isa Almasiwuye wakkaji cǝne calan wuljanadǝa tangowo, 18 nayiro: «Jaman daryeyen am rudu gǝnaduwumaso isane mangarnja diwi jagai,» yera. 19 Am anima yaktu kudowu wo, Ruhu Alaye cadanni, hal adamgǝnaye jagai. 20 Amma nayidǝ, kǝrawowuni, kambǝrsendo jauro tayirdǝlan kǝlando dunoagǝnowo, Alaa Ruhulan korowo, 21 kǝrawo Alayen kǝlando ronowo, kanjimaɍi Kǝmande Isa Almasiwuye ro sawisoye kudomadǝa gurenowo. 22 Am shekkunjaadǝa njunonowo, 23 am laaa kannun taiwo tuluwowo yǝkkawowo, laa yea Ala ridalan njunonowo, gǝmajenja hal tiyiyen kadawuadǝmaa wanowo.

Lewa daryeye

24 To, ti duwon nanjun kǝnduwo nayia njuron kaduye ye, fuwu darajanjuyen karwukǝji dama bawoa-a saɍiwu bawoa-alan saduwuye ye mbejidǝ, 25 wotte Ala tilo Njǝkkayimandedǝ, Kǝmande Isa Almasiwuyen tiro daraja-a martawa-a kǝrmai-a kǝnduwo-a tio, tǝn kawu jaman burwoyen, kǝrma ye, har abada yero! Amin.

* 1:15 1.14-15 mana Nawi Idǝrisaye - Mana adǝ kitawu laa tiro Enok canilan ruwuwada, kitawu duwon Bibǝllan tuwandiwawodǝ.

Wahayi Yahayaye

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

WAHAYI YAHAYAYE

Wahayi duwon tilan Isa Almasiwu Yahayaro fǝledǝgǝnadǝ

Badiduram

Yahaya, ti kǝngayam Isa Almasiwuye, kitawu adǝa ti kosolan cuku Batmossen duwon alama saa firakkun uwun gai ngawo karmo-a karmolan cidu-a Isayen ruwuyeno. Yahayadǝro fuwura Isa jauro cǝraana cani, koro Linjila kǝndewuye-a wotiya yakku Yahayaye-a yea ruwujǝna. Curo kitawu adǝyen Isa Almasiwu wahayi laan tiro fǝlediye kawuɍi kǝla jama Isaa gawu tulur lardu Asiyayen kiddo, koro mana kǝla awo jaman daryeyen wakkaji ye, jiɍi awo ani kǝnduwonju-a kǝnnasarnju-aa tabbaccagai yeyen kido.

Akko lawarra curo kitawu adǝyen dasaanadǝ:

Badiduram (1.1-20)

Wotiya tulur-a jama Isaa gawu tulur-a (2.1–3.22)

Tamadǝro samelan ambǝttuwu (4.1–5.14)

Karama tulur (6.1–8.1)

Kangadi tulur (8.2–11.19)

Jama Isaa gawu-a kǝnduwo diwiye-a (12.1–14.20)

Masiwa daryeye tulur (15.1–16.21)

Siduwu bǝrni Babilaye (17.1–19.4)

Kǝnnasar daryeye (19.5–20.15)

Same bǝɍin-a cidi bǝɍin-a (21.1-8)

Jerujalem bǝɍin (21.9–22.21)

Wahayi duwon tilan Isa Almasiwu Yahayaro fǝledǝgǝnadǝ

BADIDURAM

1

1 Akko wahayi* Isa Almasiwuye, wahayi duwon Ala tiro awo tussiwawo fagat wakkajidǝa am tia gawuro fǝlejuworo cinadǝ. Ti ye malaiyanju laaa cunode wolodinju Yahayaro isanoyeyeno. 2 Yahaya ye awo kǝla mana Alaye-a sheda Isa Almasiwuye-ayen curuna sammaa shedayeno. 3 Bargaa kam mana kawuɍi nawinawi adǝyea kǝrajidǝ, koro bargaa ye tayi awo tilan ruwuwadadǝa fanjane ngojaidǝ, dalilnjudǝ sanju karǝnjǝna nangaro.

Lewa

4 Wuma Yahayadǝ jama tulur Isaa gawu cidi Asiyayero:† Salam! Ala duwon kǝrma ye mbeji, kure yen dǝgana, fuwu yen dǝgaidǝ ser-a nanlewa-a njado! Ruhu tulur fuwu kurisnju kǝrmaiyen dasaanadǝ ye ser-a nanlewa-a njado! 5 Koro Isa Almasiwu shedama amanna, karmolan burwon ciduma, koro maiya dunia sammayea nodomadǝ ye ser-a nanlewa-a njado!

Isa Almasiwu ti duwon andia saraana ye, bunjuyen‡ biwuwandelan sakkaana ye, 6 koro andia nodowu-a ɍimanna-a Ala Bawanjuyero sadǝna yedǝ, tiro daraja-a kǝnduwo-a har abada abadinno tio! Amin.

7 Akko curo fofouyen kǝnde cǝdi. Wundu yaye simnjun tia curui, har am tia sukcanadǝ, koro jama duniaye samma kǝla tiyen casiri. Adǝgaima. Amin.

8 Ala Kǝmandeye: «Wuma burwoye wo, daryeye ye wo,§ Martawama duwon kǝrma ye mbeji, kure yen dǝgana, fuwu yen dǝgaidǝ wo!» yeno.

Wahayi Yahayaye

9 Wu Yahaya kǝramindo ye, kamando ye curo bone nja-a nodo bargaa-a nettu-a Isalan dasaanadǝyen, kǝla mana Alaye-a sheda Isaye-ayen cuku Batmos canilan kǝrgakko. 10 Ngai duwon, yim Kǝmayea* Ruhu Alaye wuro jǝmsiye kowo kura kangadiye gai ngawonin nukci fangekko. 11 Kowodǝye wuro: «Awo rumidǝa kitawulan ruwune jama tulur Isaa gawu bǝrni aniyero juwagǝne: Afisa, Simirna, Birgamus, Tiyatira, Sardis, Filadelfiya, Lawudikiya.»

12 Daji wundu wuro manasiyiro kuroro suworgadakko. Suworgadakkǝniya, fatǝla dinarre tulur kirukko, 13 koro dawunjan awo laa adamgǝna-a camun daada mbeji. Kajǝmu kuruwu luwada, koro bel dinarre nganjinjuro tikkerǝna. 14 Kǝlanju-a kanduɍinju-a bul fok wulu bul gai, simnju ye tǝlam kannuye gai. 15 Sinju ye kullo kagǝlmadin cingada yiyiljiro kalakcǝnadǝ gai, kowonju ye ingi ngǝwu dunoaro cǝgasi gai. 16 Mukkonju kǝmboramlan sillowu tulurra, cinjulan kashagar tǝlam yindia ngǝlaro gallada luwo cǝdi. Fǝkkanju ye jauro nurra kǝngal kausu kǝla dawuye gai.

17 Tia kirukkǝniya, fuwunjun nukkǝna gai bǝp kirukko. Daji mukkonju kǝmboram gǝnasiye wuro: «Bare rinǝmmi! Wuma burwoye wo, wuma daryeye ye wo, 18 wuma Kǝndǝgaimadǝ wo. Calan nukkǝna, amma akkoni har abada abadinno roa kǝrgakko. Adǝgaima mukkonin cuwuram Karmo-a Leira-ayea† takkǝna. 19 Adǝ nangaro awo rummadǝa ruwune, awo duwon kǝrma mbeji, koro awo ngawo awo aniyen wakkajaidǝ. 20 Akko maana asǝr sillowu tulur mukkoni kǝmboramlan rummadǝ-a fatǝla dinarre tulurdǝ-ayedǝ: Sillowu tulur ani tayima malaiyawa jama tulur wua gawudǝye wo,‡ fatǝla tulur ani ye tayima jama tulurdǝ wo,» yeno.

WOTIYA TULUR-A JAMA ISAA GAWU TULUR-A

2

Kawuɍi jama Isaa gawu bǝrni Afisayero

1 «Malaiya jama wua gawu bǝrni Afisayen dasaanadǝyero awo ania ruwugǝne: Akko kawuɍi ti duwon mukkonju kǝmboramlan sillowu tulur cǝdanamadǝ, koro dawu fatǝla dinarre tulurren dadajimadǝyedǝ. 2 Kǝndonǝm-a ngǝnǝptuwunǝm-a nettunǝm-a nokkǝna, koro am diwia kasaddǝmbaworo nokkǝna. Tayi duwon kǝlanjaa kǝngayambaro ngojana, amma ngai gǝnidǝa rijammǝme jire gǝniro rumma. 3 Kǝla cuniyen neddǝmma ngaworo waldǝmmi, koro yimbarǝmmi. 4 Amma diwinǝm laa niro wulnjǝgǝkki, kǝrawonǝm burwoyedǝa kollǝmma. 5 Adǝ nangaro na yurummadǝa tange, tǝmme, kǝndo burwon dimidǝa de! Tǝmmǝmbawoa, nanǝmbo isǝkke fatǝlanǝmdǝa nanjulan ngokki. 6 Adǝ yaye nashanǝm laa ngǝla mbeji, kǝndo am Nikolawussa gawuyedǝa wanǝmma, wu ye wakkǝna. 7 Kam sǝmonjuamadǝ awo Ruhu Alaye jama wua gawu sammaro wuljiyidǝa fanjo! Kam kǝnnasar cuwandǝnamadǝro amari tada kǝska ro fandoye janna Alayen dǝganadǝa ngǝroye yikki.»

Kawuɍi jama Isaa gawu bǝrni Simirnayero

8 «Malaiya jama wua gawu bǝrni Simirnayen dasaanadǝyero awo ania ruwugǝne: Akko kawuɍi ti burwoye ye, daryeye ye, ti nuna duwon roaro waljǝnamadǝyedǝ. 9 Bonenǝm-a nantalaanǝm-a nokkǝna, amma ni arsiyima. Am laa basnjairo nokkǝna, kǝlanjaa yaudiyaro ngojana, amma tayi ngai gǝni, tayi jama dandal Yiwulisse. 10 Bare bone fuwun yamidǝa rinǝmmi. Akko Yiwulis nayia rijapturo cakke amndo laaa kosoro casakke kawu mewuro bone yawi. Kambǝrsenǝmdǝa har karmoro tai, aɍiawu roye* njikki. 11 Kam sǝmonjuamadǝ awo Ruhu Alaye jama wua gawu sammaro wuljiyidǝa fanjo! Kam kǝnnasar cuwandǝnamadǝa karmo yindiyedǝ lejiwawo.»

Kawuɍi jama Isaa gawu bǝrni Birgamussero

12 «Malaiya jama wua gawu bǝrni Birgamussen dasaanadǝyero awo ania ruwugǝne: Akko kawuɍi kam duwon kashagar tǝlam yindia ngǝlaro gallada cǝdanamadǝyedǝ. 13 Nanǝm dǝgammaa nokkǝna, na kuris Yiwulissedǝ. Cuni ngǝlaro tamma, koro jaman duwon dawundon na Yiwulis dǝganalan shedamani amanna Antipassa roro ceyesǝnadǝman wua mǝrsadunǝm kollǝmmi. 14 Amma diwinǝm laa niro wulnjǝgǝkki, nanǝmnin am laa alamdu Balaambe jagai mbeji, kam duwon Israyilawu da sǝnǝmsoro tina jagaro ye, kǝnjǝna cado yero Mai Balakko bǝlaa tayiro laduwuro alamjǝgǝnadǝ. 15 Ngaima nanǝm yen am laa alamdu am Nikolawussa gawuyedǝa jagai mbeji. 16 Adǝ nangaro tǝmme! Adǝ gǝnia, tussǝnnin nanǝmbo isǝkke kashagar cinilan culuwidǝlan tayia lawalakki. 17 Kam sǝmonjuamadǝ awo Ruhu Alaye jama wua gawu sammaro wuljiyidǝa fanjo! Kam kǝnnasar cuwandǝnamadǝro kǝmbo gǝraada tiro man† canidǝa yikki. Tiro kau bul laa ye kǝladǝn cu bǝɍin ruwuwada, cu duwon kam cuwandǝna gǝnia, kam gade nojǝnnidǝa yikki.»

Kawuɍi jama Isaa gawu bǝrni Tiyatirayero

18 «Malaiya jama wua gawu bǝrni Tiyatirayen dasaanadǝyero awo ania ruwugǝne: Akko kawuɍi Tada Alaye, ti duwon simnju tǝlam kannuye gai, sinju ye kullo kagǝlmadin cingada gaidǝ. 19 Kǝndonǝm nokkǝna: kǝrawonǝm so, kambǝrsenǝm so, bananǝm so, nettunǝm so. Koro kidanǝm kǝrmayedǝ burwoyea kojǝnaro nokkǝna. 20 Amma diwinǝm laa niro wulnjǝgǝkki, Jejabel‡ kamu kǝlanju nawiro ngojǝnadǝa kollǝme wolodiyania alamje kǝnjǝna cado da sǝnǝmsoro tinadǝa jagaro cǝne tayia jawalnin cuttuluwi. 21 Tiro dama tuwa dioye yikkǝna, amma kǝla kǝnjǝnanjudǝyen tuwa dioro cǝraanni. 22 Akko tia dǝgǝl kasuwayero figǝkki, koro am ti-a rokko kǝnjǝna cadidǝ, kǝla kǝndonjuyen tuwa cadiwawoa, tayi yea yakkǝkke bone jau fit casai, 23 koro tadawanju§ yea roro yejǝkki. Ngainin jama wua gawu samma wua awo karwun dǝgana kuromaro nosai, koro wundundo yayero kǝla kǝndonjuyen kalkallo yikki. 24 Amma nayi bǝrni Tiyatiraye gammuwwa duwon alamdu diwi adǝa gawwi, koro awo asǝr Yiwulisselan bowojaidǝa ngonuwwidǝ, nayiro wulnjagakki, kurwowu gade gǝnanjagakkiwawo, 25 amma awo tawwadǝa* har isǝkkiro ngǝlaro ronowo! 26 Kam kǝnnasar cuwande kǝndoni har njerorambo cǝdimadǝro kǝnduwo kǝla jama duniayen yikke, 27 buleya fafaldai gai, ka suyea tayia cunodi, 28 wu ye kǝnduwo na Bawaniyen mowokkǝnadǝ gai, koro sillowu fajarredǝ† yea tiro yikki. 29 Kam sǝmonjuamadǝ awo Ruhu Alaye jama wua gawu sammaro wuljiyidǝa fanjo!»

3

Kawuɍi jama Isaa gawu bǝrni Sardissero

1 «Malaiya jama wua gawu bǝrni Sardissen dasaanadǝyero awo ania ruwugǝne: Akko kawuɍi ti duwon Ruhu tulur Alayedǝ-a sillowu tulurdǝ-a cǝdanamadǝyedǝ. Kǝndonǝm nokkǝna. Amso nia roaro ngonjana yaye, ronǝm bawo. 2 Faadaro dǝgai, awo gapcǝna no cǝdidǝa kibbagǝne, kǝndonǝm na Alaniyen kalkal gǝniro rukkǝna. 3 Adǝ nangaro awo fannǝme ngonǝmmadǝa tange rone, tǝmme! Faadaro dǝgambawoa, barwu gai isǝkki, koro sa fin nanǝmbo isǝkkiro nonǝmbawo. 4 Adǝ yaye nanǝmnin bǝrni Sardissen am laa kajǝmunja bannajanni tayir kasarga mbeji. Kajǝmu bulla wua sasadduwi, martawanjaa nangaro. 5 Ngainin kam kǝnnasar cuwandǝnamadǝ kajǝmu bul luji, koro tǝmmaro cunju curo kitawu royen cinnǝkkiwawo, amma fuwu Bawani-a malaiyawanju-ayen ti kakke nǝkki. 6 Kam sǝmonjuamadǝ awo Ruhu Alaye jama wua gawu sammaro wuljiyidǝa fanjo!»

Kawuɍi jama Isaa gawu bǝrni Filadelfiyayero

7 «Malaiya jama wua gawu bǝrni Filadelfiyayen dasaanadǝyero awo ania ruwugǝne: Akko kawuɍi ti duwon tayir ye, jire ye, koro cuwuram Mai Daudaye cǝdanamadǝyedǝ, wotte ti duwon kajiya, wunduma jakciwawo, koro jakciya, wunduma kajiwawodǝ. 8 Kǝndonǝm nokkǝna. Akko cinna wunduma rakce jakciwawo kanjǝgǝkkǝna. Dunonǝm ganama, manani kasaddǝme ngonǝmma, koro cuni angǝrnǝmmi. 9 Akko awo tayi jama dandal Yiwulisse, tayi duwon yaudi cani, amma kattuwu yaudi gǝnidǝro yiddǝkkidǝ: Yakkǝkke isane fuwunǝmlan tungurumjane nia njǝraakkǝnaro nojai. 10 Manani nettuye kasaddǝme ngonǝmma nangaro, sa boneye adamgǝna sammaa rijapturo dunia ngaro isidǝn nia njǝɍiwukki. 11 Duwaman isǝkki. Awo tammadǝa* ngǝlaro rone, bare wunduma aɍiawunǝm kǝnnasarre cǝmowonniro. 12 Kam kǝnnasar cuwandǝnamadǝa tamarmaɍi Fado Alaniyero dikke nadǝn tǝmmaro culuwiwawo. Tiyinjun cu Alaniye-a cu bǝrni Alaniye Jerujalem bǝɍin samen na Alaniyen jǝpcidǝye-a cuni bǝɍin-a ruwunǝkki. 13 Kam sǝmonjuamadǝ awo Ruhu Alaye jama wua gawu sammaro wuljiyidǝa fanjo!»

Kawuɍi jama Isaa gawu bǝrni Lawudikiyayero

14 «Malaiya jama wua gawu bǝrni Lawudikiyayen dasaanadǝyero awo ania ruwugǝne: Akko kawuɍi ti duwon tiro Amin cani ye, ti shedama amanna, jireye ye, koro fǝrdu awo Ala alakcǝna sammayedǝyedǝ. 15 Kǝndonǝm nokkǝna. Ni samsu gǝni, kannua gǝni. Ca nidǝ samsu bi kannuaa, raakko! 16 Amma ni dǝgǝsu, kannua gǝni, samsu gǝni nangaro, cinilan nia tǝwanjǝkki. 17 Niye: “Wu gaɍiwu, arsiyi ngǝwu fandǝkkǝna, awima mausǝnni,” nǝmi, amma ni awo kanjimaɍiye ye, njunoduye ye, ngudi ye, kambu ye, fǝtku yero nonǝmmi. 18 Adǝ nangaro nia galanjǝkki, nanin dinar kannun kidaada yuwe gaɍiwuro walle.† Kajǝmu bul ye yuwe tiyinǝm jange, bare wunduma asǝrnǝm curunniro. Koro karwun simbe ye yuwe samdǝne sim fande. 19 Am raakkǝnadǝro yikkadǝkke yaɍgaɍikki. Adǝ nangaro mǝldǝne tǝmme! 20 Akkoni, cinna fadoyen baktu dikki. Kam laa kowoni fanje cinnadǝa kajia, ngaakke ti-a rokko masǝna dikki, ti ye wu-a rokko cǝdi. 21 Kam kǝnnasar cuwandǝnamadǝro amargǝkke wu-a rokko kurisni kǝrmaiyen napci, jiɍi wu ye kǝnnasar fandǝkke Bawani-a rokko kurisnju kǝrmaiyen nammǝkkǝnadǝ gai. 22 Kam sǝmonjuamadǝ awo Ruhu Alaye jama wua gawu sammaro wuljiyidǝa fanjo!»

TAMADƎRO SAMELAN AMBƎTTUWU

4

Kuris kǝrmaiye samelan

1 Ngawo adǝyen akko cinna samen kaada kirukko, koro kowo duwon kangadi gai burwon manasiyi fakkǝnadǝye wuro: «Are na adǝro tadde, awo fagatto ngawo adǝyen wakkajisodǝa fǝlenjǝgǝkke,» yeno. 2 Sadǝman Ruhu Alaye wuro jǝmseyeno. Akko samen kuris kǝrmaiye mbeji, koro kǝmanju kǝla kurisdǝyen napkada kirukko. 3 Ti napkadadǝ camunonju alama kauwa tamanna jasfa-a karneliya-a gai, koro marama yemerod gai* kurisdǝa dirije kǝljǝna. 4 Kuris kǝrmaiye gade findi deri kurisdǝa dirijane kǝljana, koro kǝlanjan amwurawa findi deri kajǝmu bul luwada kǝlanjan aɍiawu dinarrea napkada mbeji. 5 Kurisdǝn fǝralma culuwe gǝgǝpti, kowo keyera gǝgǝrjiye ye fandi. Fuwu kurisdǝyen fatǝla tulur waskada casambi, tayima Ruhu tulur Alayedǝ wo. 6 Koro fuwu kurisdǝyen awo laa bǝrǝm gai tiyen awo samma farakko turui kudǝram gai mbeji.

Dawu kurisse-a dirinǝmkǝllenju-an alau roa dewu mbeji, tiyinja fuwu-a ngawo-a ngan sim kadaa. 7 Alau burwoyedǝ alama ngam gai, alau yindiyedǝ alama dalo gai, alau yakkuyedǝ fǝkkanju fǝkka kambe gai, koro alau dewuyedǝ alama ngarmu fardu cǝdi gai. 8 Alau roa dewu ani finja yaye fefedo arakku arakkua, fefedonja kǝla-a cidiya-a ngan sim kadaa. Bune-a kausu-aro dadu baworo tayiye:

«Tayir, tayir, tayir, Ala Kǝmande Martawama,

ti duwon kuren dǝgana, kǝrma ye mbeji, fuwu yen dǝgaidǝ!» cani.

9 Koro sa duwon alauwa roadǝ ti har abada abadinno dǝgama kǝla kuris kǝrmaiyen napkadamadǝro daraja-a martawa-a wusedu-a cadiya, 10 amwurawa findi deridǝ ye fuwu ti kǝla kuris kǝrmaiyen napkadamadǝyen tǝmdane ti har abada abadinno dǝgamadǝro ambǝccagane aɍiawunja cattuluwe fuwu kuris kǝrmaiyen gǝnajane tiro:

11 «Ala Kǝmande, daraja-a martawa-a kǝnduwo-a fandonǝmdǝ jussǝna,

dalilnjudǝ awo sammaa alangǝme, kǝla nianǝmben yojane alaktana nangaro,» cani.

5

Kakkadudǝ-a Tamadǝ-a

1 Daji mukko kǝmboram ti kǝla kuris kǝrmaiyen napkadamadǝyen kakkadu kuruwu kǝɍiyada curonju-a ngawonju-a ngan ruwua na tulurlan karamalan tǝdana kirukko. 2 Koro malaiya kǝnduwoa laa kowo dunoaro sapce: «Wundu kakkadudǝa kadu-a karamanjudǝa wuidu-aro martawaa wo?» cǝne cuwori kirukko. 3 Amma wunduma samen, bi cidin, bi cidiya cidiyen kakkadudǝa rakce kajiwawo bi curuiwawo. 4 Kǝla wunduma kakkadudǝa kadu bi kuroro martawaa tuwandǝnnidǝyen tai dakke so badiyekko. 5 Daji amwurawadǝye falnja wuro: «Bare yirǝmmi! Akko Ngam jiɍi Yahudaye, kaduwu Mai Daudayedǝ* kǝnnasar cuwandǝna, kakkadudǝ-a karamanju tulurdǝ-a kaji,» yeno.

6 Daji Tama laa alama duwaada gai katte kuris kǝrmaiyedǝ-a alau roa dewudǝ-ayen dawu amwurawadǝyen daada kirukko. Tamadǝ kangadi tulurra, koro sim tulurra. Tayima Ruhu tulur Alaye dunia ngaro juwaadadǝ wo. 7 Tamadǝ leje kakkadudǝa mukko kǝmboram ti kǝla kuris kǝrmaiyen napkadamadǝyen ngoyeno. 8 Kakkadudǝa ngoyenniya, alau roa dewudǝ-a amwurawa findi deridǝ-a fuwunjun tǝmgadara. Wundunja yaye kumbi-a tasa dinarre kaajin tǝmbǝɍǝna-a mukkon cǝdana. Kaajidǝ tima moduwa muminnayedǝ wo. 9 Adǝgaima aiya bǝɍin yejane:

«Nidǝ kakkadudǝa ngonǝme karamanjudǝa kaduro martawaa,

dalilnjudǝ nia duwanjane bunǝmlan jiɍi so, tǝlam so, jama so, lardu so samman amba Alaro merunǝmma nangaro.

10 Alandero tayia nodowu-a ɍimanna-aro dimma, koro dunialan kǝrmai canodi,» cani.

11 Ngai rukki duwon, kowo malaiyawa kada kadami kurisdǝ-a alauwa roadǝ-a amwurawadǝ-aa dirijane kǝljanaye fangekko. Nanngǝwunjadǝ dǝwuye dǝwunjuye dǝwu. 12 Kowo dunoaro sapcane:

«Tama duwaadadǝ kǝnduwo-a arsiyi-a nanrashidu-a duno-a bǝrsǝm-a daraja-a njungoro-a moworo martawaa!» cani.

13 Daji alauwa sameye-a cidiye-a cidiya cidiye-a tekuye-a sammaye:

«Ti kǝla kuris kǝrmaiyen napkadamadǝ-a Tamadǝ-aro njungoro-a bǝrsǝm-a daraja-a kǝnduwo-a

har abada abadinno tio!» cani fangekko.

14 Alau roa dewudǝye: «Amin!» cani, koro amwurawadǝ ye tǝmdane ambǝtkera.

KARAMA TULUR

6

1 Rukki ngai duwon, Tamadǝ karama tulurdǝye falnjaa kayenniya, alau dewudǝye falnja kowo dunoa gǝrdu keyeraye gai: «Are!» cǝni fangekko. 2 Daji fǝr bul kirukko. Kǝmbamanju mukkon kabbia, tiro aɍiawu kǝrmaiye cade kǝnnasarma duwon kǝnnasar gade madaro leyeno.

3 Tamadǝ karama yindiyedǝa kayenniya, alau yindiyedǝ: «Are!» cǝni fangekko. 4 Daji fǝr gade kime kadio. Kǝmbamanjudǝro kǝnduwo dunialan nanlewa tuluwoye-a amba yakkǝme kattenjan njejoye-a kedo, koro kashagar kura tiro kedo.

5 Tamadǝ karama yakkuyedǝa kayenniya, alau yakkuyedǝ: «Are!» cǝni fangekko. Daji fǝr cǝlǝm kirukko. Kǝmbamanju mukkon sikella. 6 Dawu alau dewudǝyen kowo laa nukce: «Yakke kilo fal algamaye tamannju dinariyus fallo waljo, kilo yakku sayirre ye tamannju dinariyus* fallo waljo, amma diben-a kǝndawu jaitunne-a bare lenǝmmi!» cǝni fangekko.

7 Tamadǝ karama dewuyedǝa kayenniya, alau dewuyedǝ: «Are!» cǝni fangekko. 8 Daji fǝr bidu kirukko. Kǝmbamanjuye cu Karmo, koro Leira ye tia jǝgai. Tayiro kǝnduwo kǝla na duniadǝye fal curo dewuyen kashagar so, kǝna so, wowa so, bundiya karaa solan amba roro njejoye kedo.

9 Tamadǝ karama uwuyedǝa kayenniya, cidiya laya duwaduramben ro am mana Alaye-a shedanja-a nangaro duwaadadǝyea kirukko. 10 Kowo dunoaro sapcane: «Kǝma tayir-a jirema-a, har yimbiro am dunialan dasaanadǝa sharanǝme ngaye bundeye mowombawodǝ?» cane keworo. 11 Daji wundunja yayero gǝmaje bul cade tayiro gana tussa sai amanja kidawu, wotte kǝramiyanja tayi gai roro ceyesidǝye nanngǝwunja cǝmbǝɍiya duwon yera.

12 Rukki ngai duwon, Tamadǝ karama arakkuyedǝa kayenniya, cidi tai daje loloyeno. Kǝngal ye cǝlǝm pǝt ajaja kanduɍilan tǝdǝna gairo walyeno, kumbal samma ye bu gairo walyeno, 13 koro karuwa dunoa ya tarmuyea bakce tadawanju bafǝnnidǝa fiji gai, sillowuwa sameye ye cidiro kesuro. 14 Same ye buji kǝɍijai gai sulat baworo walyeno, koro kau kuruwu kuruwu-a cukuwa-a samma nanja dasaanalan sǝnakkadara.

15 Daji maiya duniaye-a wurawa jamaye-a kajallawa kǝriwuye-a arsiyiwu-a kǝnduwowu-a kaɍea so, kambe so samma-a curo kul kauyeso-a na kau kura kuraso-alan gǝradane 16 kau kuruwu so, kura sodǝro: «Kǝlandero fidǝgǝnowo, fǝkka ti kǝla kuris kǝrmaiyen napkadamadǝye-a gǝrgadu Tamadǝye-aro gǝrasanowo! 17 Yim kura gǝrgadunjayedǝ† isǝna, wundu gǝle rakce daji?» cani.

7

Am dǝwu mian fidewun deri Israyilaye

1 Ngawo adǝyen malaiya dewu talgǝmo dewu duniayen daada karuwa dewu duniayedǝa bare kǝla cidiyen bi tekuyen bi kǝska fiyeman fujanniro rojana kirukko. 2 Malaiya gade laa ye mukkon tawa Ala Kǝndǝgaimayea adinnamben samero tattu cǝdi kirukko. Daji kowo dunoaro sapce malaiya dewu kǝnduwo cidi-a bǝrǝm-a bannaduye cawandǝnadǝro: 3 «Bare cidi-a teku-a kǝska-adǝa bannanuwwi, sai wolodiya Alandeyero ngumnjan tawa gǝnayiyeya duwon!» yeno. 4 Daji am tayiro tawa gǝnajaanadǝye nanngǝwunja fangekko: Jiɍiya samma kaduwu Israyilayen am dǝwu mian fidewun deriro tawa gǝnajaana. 5 Jiɍi Yahudayen dǝwu mewun yindinno tawa gǝnayeyera, jiɍi Rubennen dǝwu mewun yindin, jiɍi Gadden dǝwu mewun yindin, 6 jiɍi Asherren dǝwu mewun yindin, jiɍi Naptaliyen dǝwu mewun yindin, jiɍi Manaseyen dǝwu mewun yindin, 7 jiɍi Simiyonnen dǝwu mewun yindin, jiɍi Lewiyen dǝwu mewun yindin, jiɍi Issakarren dǝwu mewun yindin, 8 jiɍi Jabulonnen dǝwu mewun yindin, jiɍi Isuwuyen dǝwu mewun yindin, jiɍi Biliyaminuyen dǝwu mewun yindin.

Jama kada kadami duniaye samma

9 Ngawo adǝyen jama kada kadami wunduma rakce komjiwawo kirukko. Tayidǝ am larduwa so, jiɍiya so, jama so, tǝlamba so sammaye fuwu kuris kǝrmaiyedǝ-a Tamadǝ-ayen daada kajǝmu bul lujana ye, mukkon ngǝlai cadana ye, 10 kowo dunoaro sapcane:

«Njǝkkawodǝ na Alande ti kǝla kuris kǝrmaiyen napkadamadǝ-a Tamadǝ-ayen isi!» cani.

11 Malaiyawa samma daada kurisdǝ-a amwurawadǝ-a alau dewudǝ-aa dirijane kǝljana duwon, fuwu kurisdǝyen tǝmdane ngumnja cidin gǝnajane Alaro ambǝccagane:

12 «Amin! Alandero njungoro-a daraja-a nanrashidu-a wusedu-a bǝrsǝm-a kǝnduwo-a duno-a

har abada abadinno tio! Amin!» yera.

13 Daji amwurawadǝye falnja wuro: «Am kajǝmu bul lujana ani wunduso? Koro ndaran kadira?» cǝne siworo. 14 Tiro: «Kǝmani, nima nonǝmma wo!» yekkǝniya, wuro: «Am ani, tayima curo basari kura duniayedǝyen caluwunasodǝ wo. Bu Tamadǝyelan kajǝmunjaa tuljane bullo kedo. 15 Adǝma nangaro fuwu kuris kǝrmaiye Alayen daada bune-a kausu-aro Fado Alayen tiro ambǝccagaiaro dasayi, koro ti kǝla kuris kǝrmaiyen napkadamadǝ kǝndǝgairamnjun tayia jakci. 16 Kua adǝn fuwun kǝna so, ngudu so gadero fanjaiwawo, bi kǝngal so, bi kausu jau fit so tayia lejaiwawo, 17 dalilnjudǝ Tama dawu kuris kǝrmaiyen dǝganadǝ sǝninjaro walje tayia sim ingi ro fandoyedǝro cadi, koro Ala ye simalo sammaa sulat baworo simnjan cinji.»

8

1 Tamadǝ karama tulurredǝa kayenniya, reda saye gairo same gǝm kido.

KANGADI TULUR

2 Daji malaiya tulur fuwu Alayen daadadǝa kirukko. Tayiro kangadi tulur kedo. 3 Malaiya gade mukkon kaaji wardaram dinarrea ise na laya duwaduramdǝyen dayeno. Tiro kaaji kadaa moduwa muminna sammayen kundenno kǝla laya duwaduram dinarre fuwu kuris kǝrmaiyen dǝganadǝyen cakkoro kedo. 4 Kange kaajidǝye moduwa muminnayen kundenno mukko malaiyadǝyen fuwu Alayen tǝɍǝn ciyeno. 5 Daji malaiyadǝ kaaji wardaramdǝa ngoje kannu laya duwadurambedǝn cǝmbǝɍe duniaro gǝpkeyenniya, keyera ye gǝgǝrji, kowo ye nukci, dunia ye cuwaldi, koro cidi ye loloji.

6 Daji malaiya tulur kangadi tulurradǝ tayia fuduro dabbargadara. 7 Burwoyedǝ fuyeno, koro mafi-a kannu-a bu tayiro kǝllaada-a duniaro fiyeyera. Duniadǝye nanju fal curo yakkuyen kannu giwo, kǝska yea fal curo yakkuyen kannu giwo, koro kajim kǝɍi ye sammaa kannu giwo.

8 Malaiya yindiyedǝ fuyeno, koro awo laa alama kau kuruwu kannu cǝdana gai tekuro gǝpkeyera. Ingi tekuyedǝye ci fal curo yakkuyen buro walyeno, 9 alauwa roa curo tekuyen dasaanadǝ ye fal curo yakkuyen kasuno, koro maara ingiye fal curo yakkuyen ye tǝgǝmbo bannaadara.

10 Malaiya yakkuyedǝ fuyeno, koro sillowu mafǝndi laa kannu gai cambi kǝla kuluwu fal curo yakkuyero, koro kǝla sim ingiyero samelan kikkuro. 11 Sillowu adǝye cunju Cǝm, koro ingiye ci fal curo yakkuyen cǝm fokko walyeno, cǝmbo waljǝna nangaro am casanaye ngǝwunja kasuno.

12 Malaiya dewuyedǝ fuyeno, koro ci fal curo yakkuyen kǝngalle-a kumballe-a sillowuwaye-a bakkera, har nurnjaye ye ci fal curo yakkuyen duwu cǝlǝm pǝtto walyeno, koro nur kausuyedǝ ye ci fal curo yakkuyen wassǝnni, buneyedǝ ye ngai. 13 Rukki ngai duwon, ngarmu laa same kuruwun farjiye kowonju fangekko. Kowo dunoaro sapce: «Kuttunja! Kuttunja! Kuttunja am dunialan dasaanadǝ, kowo kangadiye gapcana malaiya yakku fuwun fujaidǝ nangaro!» cǝni.

9

1 Malaiya uwuyedǝ fuyeno, koro sillowu laa samelan cidiro cukkurǝna kirukko. Cuwuram ci bǝlaa daduram bawoayedǝa* tiro kedo. 2 Bǝlaa daduram bawoadǝa kaje kange kagǝlmadi kuraye gai tǝɍǝn cije kange bǝlaayedǝ kǝngal-a kasam-aa cakke duwuro walyera. 3 Daji curo kangedǝyen kawiya caluwe duniaro tatargaadara. Tayiro duno kedo, duno kǝlanji duniaye gai, 4 koro tayiro am duwon tawa Alaye ngumnjan bawoadǝa gǝnia, bare kajim duniaye-a kǝɍijuwo-a kǝska-a fimaa bannajanni yera. 5 Tayiro am ania njejoro gǝni, kǝndawu uwuro ajawu gǝnaduwuro amari kedo. Jau ajawunjayedǝ alama jau kǝlanjiye kamba jǝgǝrǝna gai. 6 Yim anin amso karmo majai, amma cawandiwawo. Sanuiya, carayi, amma karmodǝ tayin kuruwunno cǝgasi.

7 Kawiya ani fǝrra kǝriwuro dabbargada-a camun. Kǝlanjan awo laa aɍiawu kǝrmaiye dinarre gaia, fǝkkanja ye fǝkka kambe-a camun. 8 Kanduɍinja kanduɍi kamuye gai, koro sheɍinja ye sheɍi ngambe gai. 9 Nganjinja sulwe suyen jakkada gai, koro kalala fefedowanjaye amalenkeya kǝriwuye fǝr ngǝwu gǝrjana lawalaro cakkasi gai. 10 Ngawarenja alama ngaware kǝlanjiye gai kaɍia, koro ngawarenjadǝn kǝnduwo kǝndawu uwuro amba basarduye cadana. 11 Malaiya bǝlaa daduram bawoayedǝ mainja, tǝlam yaudiyaudin cunju Abaddon, tǝlam Gǝresselan Afolliyon.† 12 Masiwa burwoyedǝ kojǝna, akko ngawo adǝyen masiwa gade yindi gapco.

13 Malaiya arakkuyedǝ fuyeno, koro kowo laa koyo dewu laya duwaduram dinarre fuwu Alayen dǝganadǝyen nukci fangekko. 14 Malaiya arakkuye kangadinjuadǝro: «Malaiya dewu ci bǝrǝm kura Yufaratten tikkerǝnadǝa‡ wuine!» yeno. 15 Adǝgaima malaiya dewu har sa adǝ-a yim adǝ-a kǝndawu adǝ-a saa adǝ-aro caman dabbargadadǝa leja adamgǝna sammaye fal curo yakkuyen ceyesoro wuiyera. 16 Sojiyanja fǝrwudǝye nanngǝwunjadǝ miliyo yer yindi, nanngǝwunjadǝa fangekko. 17 Akko alama fǝrra-a fǝrwunja-a wahayilan rukkǝnayedǝ: Fǝrwudǝ sulwe kime cit so, ɍiwulla so, kurnum so casakkǝna. Kǝla fǝrradǝyedǝ kǝla ngambe-a camun, cinja yen kannu-a kange-a kau kannu kimejǝgǝna-a caluwi. 18 Masiwa yakku anilan adamgǝnaye fal curo yakkuyen keyeso: kannu-a kange-a kau kannu kimejǝgǝna-a cinjan caluwidǝ. 19 Kǝnduwo fǝrrayedǝ cinja-a ngawarenja-alan kǝrga. Ngawarenjadǝ kadi gai kǝlaa, tayilan amba basarjai.

20 Amma adamgǝna gapcana masiwa anin sanunnidǝ kǝla awo mukkonjan cadandǝnayen tuwa cadǝnni, koro sedanna-a gumkiya dinarre so, ɍiwullaye so, kulloye so, kauye so, kǝskaye so-aro ambǝccagaidǝa koljanni, gumkiya duwon rakcane kuro-a fandu-a ledu-a cadiwawodǝ. 21 Koro kam njejo so, sagawu dio so, kǝnjǝna so, nambarwu soyen tuwa cadǝnni.

10

Malaiya-a kitawu tǝngǝɍi-a

1 Daji malaiya gade dunoa samelan jǝpci kirukko. Fofoulan jaktǝna, koro maramalan kǝla kǝleyadaa. Fǝkkanju kǝngal gai, siyelnju ye tamarmaɍi kannuye gai. 2 Mukkonjun kitawu tǝngǝɍi kaadaa. Sinju kǝmboramdǝa kǝla tekuyen gǝnaje wailadǝa cidilan gǝnayeno. 3 Kowo dunoaro sapce ngam ciri gai burwu kekko. Burwu kekkǝnniya, radu tulurdǝ kowonja nukkera. 4 Radu tulurdǝ nukkeranniya, ruwudu makki duwon, kowo laa samelan nukce wuro: «Awo radu tulurdǝ wuljanadǝa asǝrlan rone, bare ruwunǝmmi!» cǝni fangekko. 5 Daji malaiya kǝla teku-a cidi-ayen daada rukkǝnadǝ mukkonju kǝmboram samero sapce 6 kǝla ti har abada abadinno dǝgama, ti duwon same-a awowa curonjun dasaana-a cidi-a awowa curonjun dasaana-a teku-a awowa curonjun dasaana-aa alakcǝnadǝyen kansi juwe: «Kua adǝn fuwun guredu bawo! 7 Yim malaiya tulurre kowo nukcidǝn, kangadinju fujiya, asǝr Alayedǝ wakkaji, wolodiyanju nawiyadǝro wuljǝgǝnadǝ gai,» yeno.

8 Daji kowo samelan nukce fakkǝnadǝ walde wuro: «Lene, kitawu kaada mukko malaiya kǝla teku-a cidi-ayen dajǝnadǝyedǝn moye!» yeno. 9 Na malaiyadǝyero lekke kitawu tǝngǝɍidǝa sio nǝkke kiworǝkkǝniya, wuro: «Akko tai ngǝre! Curonǝmlan cǝm fokko walji, amma cinǝmlan kǝji con kǝmagǝn gai fannǝmi,» yeno. 10 Kitawu tǝngǝɍidǝa mukko malaiyadǝyen mowokke gigǝrǝkko. Cinilan kǝji con kǝmagǝn gai fangekko, amma gigǝrǝkkǝniya, curoni cǝm fokko walyeno. 11 Daji wuro: «Koro yaye sai kǝla jama-a larduwa-a tǝlamba-a maiya-a gadegade kadayen nawinawi dimiya!» yeno.

11

Shedama yindi

1 Daji kangale ka ngalduram gai sade wuro: «Cine, Fado Alaye-a laya duwaduramdǝ-a ngalle, koro am ambǝttuwuwu curodǝn dasaanadǝa komme! 2 Amma balballa Fado Alaye deyan dǝganadǝa kolle, bare ngallǝmmi, dalilnjudǝ tia mukko jama kǝrdiyayero casakkǝna, koro kǝndawu fidewun yindinno bǝrni tayirdǝa* guguwaccai nangaro. 3 Shedamani yindidǝro kǝnduwo yikke kawu dǝwun yer yindin firakkunno ajaja luwadaa† nawinawi cadi,» yeno.

4 Shedama yindi ani, tayima ya jaitunne yindi-a fatǝla yindi-a fuwu Kǝma duniayen dasaanadǝ wo. 5 Kam laa tayia basardu cǝraanaa, kannu cinjan culuwe kǝladowanjaa rǝmǝs juwui. Kam laa tayia basardu cǝraanaa, dole jiɍi adǝgainin nui. 6 Tayi yindi ani nanjan kǝnduwo samea jaktuye mbeji, bare jaman nawinawinjayedǝn ingi sameye cudurǝnniro, koro kǝnduwonja sa caraanalan ingia buro kalaktuye-a duniaro masiwa jiɍi fi yaye kudoye-a mbeji. 7 Sa shedanja njodǝ ceriya, bundi duwon bǝlaa daduram bawoalan culuwimadǝ tayiro kǝriwu cǝkkade nasarde tayia roro ceji. 8 Kaminnjadǝa farsam bǝrni kurayelan koljagai, bǝrni duwon tiro misallo Sodom-a Masar-a cani, na Kǝmanjadǝa kǝskaro jajagane ceyesǝnadǝ. 9 Adǝgaima am jamaye so, jiɍiyaye so, tǝlambaye so, larduwaye so kaminnjadǝa kawu yakku redaaro carune sittǝradu wajai. 10 Am duniaye karmonjaye jauro kǝji fanjai, ngǝmǝri karwukǝjiye cadi, koro kattenja yen kǝnjoso cadi, dalilnjudǝ nawiya yindi ani tayiro ajawu gǝnajaana nangaro. 11 Amma ngawo kawu yakku redaa aniyen Ala tayiro ro fujiye cijane dayera, koro am tayia caruna samma jauro riyera. 12 Daji kowo dunoa laa samelan nukce tayiro: «Arowo na adǝro taddowo!» cǝni fangera. Kǝladowanja tayia carui ngai duwon, curo fofouyen samero takkera. 13 Sadǝman cidi jauro loloje bǝrnidǝye ci fal curo mewuyen wurde am dǝwu tulur kasuno. Am gapcanadǝ karwunja tai daje kamde Ala Mai Samemaro daraja kedo.

14 Masiwa yindiyedǝ kojǝna, akko masiwa yakkuyedǝ nagatto isi.

Kangadi tulurredǝ

15 Malaiya tulurredǝ fuyeno, koro kowo dunoa dunoa laa samelan nukcane: «Kǝrmai duniayedǝ Kǝmandeye-a Almasiwunjuye-aro walyeno, koro har abada abadinno kǝrmai cunodi,» yera. 16 Amwurawa findi deri fuwu Alayen kǝla kurisnja kǝrmaiyen napkadadǝ tǝmdane ngumnja cidin gǝnajane Alaro ambǝccagane 17 tiro:

«Kǝmande Ala Martawama, ni kure yen dǝgamma,

kǝrma ye mbejidǝ, wusenjiyena,

awoa kǝnduwonǝm dunoa ngonǝme kǝrmainǝm

nodo badinǝmma.

18 Jama kǝrdiyaye gǝrgajǝna,

amma sa gǝrgadunǝmbedǝ isǝna.

Aaa, sa am sanunaro shara njǝddoye cǝdǝna,

sa duwon wolodiyanǝm nawiyadǝ-a muminnadǝ-a am

cunǝm rijane njaana kuran ganan samma-aro

mukowa yime am dunia bannajanadǝa

siduwuyedǝ!» yera.

19 Daji Fado Alaye samelan dǝganadǝ fǝrǝmde sanduwu amannjuyedǝ Fado Alayen turui kǝrga. Sadǝman dunia ye cuwaldi, kowo laa ye nukcai, keyera ye gǝgǝrji, cidi ye loloji, koro mafi kura kura ye cuduri.

JAMA ISAA GAWU-A KƎNDUWO DIWIYE-A

12

Kamu-a kadi mafǝndi-a

1 Daji alama jaumaro ajabba laa samelan fǝleyaada: Kamu kǝngallan jaktǝna, cidiya sinjuyen kumballa, koro kǝlanjuro aɍiawu kǝrmaiye sillowu mewun yindinnea. 2 Kamudǝ curoa, curodǝ tia lejǝna nanjauro burwu cakki. 3 Koro alama laa gade samelan fǝleyaada: Kadi mafǝndi kime cit kǝla tulurra, kangadi mewua, koro kǝlanju samman aɍiawu maila tulurra. 4 Ngawarenju sillowuwa sameye ci fal curo yakkuyen fǝraje duniaro gǝpkeyeno. Kadidǝ ise kamu curo lejǝnadǝ cambiyama, tadanjudǝa cundi cǝne fuwunjun dayeno. 5 Kamudǝ tada kongwa kembo, tada duwon jama duniaye sammaa ka suyen* cunodidǝ. Koro tadadǝa cadane na Alaye-a kurisnju kǝrmaiye-aro kesado. 6 Daji kamudǝ karaa dǝɍiro ngǝrǝmgeno, na duwon Ala kawu dǝwun yer yindin firakkunno tiro kistuwuyero dabbarjǝgǝnadǝ.

7 Daji kǝriwu laa samelan wakkayeno. Mikaila-a† malaiyawanju-a kadidǝa lawalayera. Kadidǝ-a malaiyawanju-a ye tayia lawalayera, 8 amma rakcane nasardanni, koro gadero samelan na cawandǝnni. 9 Kadi mafǝndidǝa duniaro gǝpkeyera, ti duwon kadi kureye tiro Sedan koro Yiwulis cani, am duniaye sammaa jambadumadǝ. Tia duniaro gǝpkeyera, malaiyawanjua tin kundenno gǝpkeyera. 10 Daji kowo dunoa laa samelan nukce fangekko. Tiye: «Kǝrma njǝkkawo-a duno-a kǝrmai-a Alaye ye, kǝnduwo Almasiwunjuye yedǝ isǝna, dalilnjudǝ ngadarduma ti duwon bune-a kausu-aro kǝramiyandea fuwu Alayen ngadarjidǝa cidiro gǝpcaana nangaro. 11 Kǝramiyandedǝ bu Tamadǝye-a mana shedanjaye-alan kǝnnasar kǝlanjun cawandǝna, koro har karmoro ronja njo wajanni. 12 Adǝma nangaro, ni same-a nayi samelan dǝgawwa-aso, kǝji fannowo! Amma kuttundo, nayi cidi-a teku-aso, dalilnjudǝ Yiwulis jauro gǝrgaada nandoro jǝpcǝgǝna, kawu ganama tiro gapcuworo nojǝna nangaro,» yeno.

13 Kadi mafǝndidǝ tia duniaro gǝpcaanaro kirunniya, kamu tada kongwa cambǝnadǝa kadudu badiyeno. 14 Amma kamudǝ karaa dǝɍi na kadidǝn kuruwunno farjo lejoro, fefedo yindi ngarmu jauro kuraye tiro kedo, na duwon tiro kǝrwu yakku redaaro kistuwuye dabbardǝgǝnadǝ. 15 Daji kadidǝ cinjun ingi kuluwu cǝgasi gai kamudǝa cadoro ngawonjun fiyeno. 16 Amma cididǝ kamudǝro banajiye fǝrǝmde kuluwu kadi cinjun fijǝnadǝa kiano. 17 Kadidǝ kamudǝro jauro gǝrgajiye cije kaduwunju gapcana, wotte tayi wada Alaye jaana-a Isaa shedajana-adǝro kǝriwu njǝkkadoro leyeno. 18 Koro kǝla cidi kesa ci tekuyen dayeno.

13

Bundi yindi

1 Daji bundi laa tekudǝlan culuwi kirukko. Tidǝ kangadi mewua, kǝla tulurra. Kangadinjulan aɍiawu maila mewua, koro kǝlanju fin yaye kaala Alaa bastuye ruwuwada. 2 Bundi rukkǝnadǝ jajǝrma gai, sinju ye bulduye gai, cinju ye ngambe gai. Kadi mafǝndidǝ tiro dunonju-a kurisnju-a kǝnduwonju kura-aa kaino. 3 Kǝlanju fal nuna gairo lorudǝna yaye, ngajǝna. Am duniaye samma bundidǝa ajapcane jaane 4 kadidǝro ambǝtkeyera, bundidǝro kǝnduwo cina nangaro. Koro bundidǝ yero ambǝtkeyera, tayiye: «Wundu bundidǝ gai wo? Koro wundu tia rakce lawalaji?» cani.

5 Tiro ci mana rokuraye dime Alaa bastuye kedo, koro tiro amari kǝndawu fidewun yindinno kǝrmai nodoye kedo. 6 Daji bundidǝ cinju kaje Alaa bastu badiyeno. Alaye cunju-a kǝndǝgairamnju-a amnju samen dasaana-aa baskeno. 7 Tiro amari muminnaro kǝriwu yikkadǝme kǝnnasar kǝlanjan fandoye kedo, koro tiro kǝnduwo kǝla jiɍi so, jama so, tǝlam so, lardu so fiyen yaye kedo. 8 Adǝgaima am dunian dasaana samma bundidǝro ambǝccagai, am duwon cunja tǝn dunia alaktǝnayen curo kitawu roye Tama duwaadadǝyen ruwudǝnnidǝ. 9 Kam sǝmonjuamadǝ fanjo! 10 Kam kadaranju kaɍearo waldudǝ fagatto tia cadane kaɍearo kalakcai. Kam kadaranju kashagarlan tia njejodǝ fagatto kashagarlan tia ceyesi. Akko sa nettu-a kambǝrse-a muminnaye.

11 Daji bundi gade laa cididǝn culuwi kirukko. Tidǝ kangadi yindia ngǝlaro gai, koro kadi mafǝndi gai manaji. 12 Kǝnduwo bundi burwoye sammalan fuwunjun faidade dunia-a am tilan dasaana-aa cakke bundi burwoye lorunju karmoyen ngajǝnadǝro ambǝccagai. 13 Koro alama ajabba ajabba cǝde, har cakke kannu samelan cidiro fuwu amben jǝpciyi. 14 Am dunian dasaanaro bundi kashagarlan loruwada roa dǝganadǝro gumki cadando cǝne alama fuwunjun tiro amarjagane cǝdidǝlan tayia jambaji. 15 Bundi yindiyedǝro amari cade gumki bundi burwoyedǝro ro cakke har mana cǝde am tiro ambǝttuwu wajana sammaa cakke ceyesi. 16 Koro bundi yindiyedǝ cakke am kuran ganan so, gaɍiwun ngudin so, kamben kaɍean so sammaye mukko kǝmborambo bi ngumbo tawa gǝnajagai. 17 Ngainin kam tawadǝa cǝdana gǝnia, wunduma rakce cuwuiwawo bi cǝladiwawo. Tawa adǝ cu bundidǝye bi lamba cunjuye. 18 Akko lamar nanrashiduye: Kam hangal kǝjiadǝ lamba bundidǝyea gayirjo! Lamba adǝ lamba kambe, koro lambanju yer arakkun firakkun lukko arakkun.

14

Tamadǝ-a jamanju-a

1 Daji kirukkǝniya, akko Tamadǝ kǝla kau kuruwu tiro Siyon canidǝyen daada, koro rokkonjun am dǝwu mian fidewun dewun ngumnjan cunju-a cu Bawanjuye-a ruwuwadaa. 2 Kowo laa ingi ngǝwu dunoaro cǝgasi so, keyera jauro gǝgǝrji so gai samelan nukci fangekko, koro kowo fakkǝnadǝ alama kumbiwu kumbinja jajai gai. 3 Fuwu kuris kǝrmaiyedǝ-a alau roa dewudǝ-a amwurawadǝ-ayen aiya bǝɍin yejai. Tayi dǝwu mian fidewun dewun dunian merujanadǝro kajia, wunduma rakce aiya adǝa cǝɍiwawo. 4 Tayima am kamulan kadawu ngojannidǝ wo, tayidǝ tayir nangaro. Koro tayima am Tamadǝa na leji sammaro jagaidǝ wo. Nema burwoye Ala-a Tamadǝ-aro cadidǝro waljaro curo adamgǝnayen am ania merujana, 5 koro cinjalan kattuwu fima culuwunni, tayilan awo waada bawo.

Malaiya yakku-a kawuɍinja-a

6 Daji malaiya gade laa same kuruwun farji kirukko, nanjun kawuɍi kǝji sawisoye am dunian dasaanaro njǝddoro mbeji, wotte am lardu so, jiɍi so, tǝlam so, jama so sammaye. 7 Kowo dunoaro sapce: «Alaa rinowo, tiro daraja yowo, sanju shara njǝddoye cǝdǝna nangaro. Ti duwon same-a cidi-a teku-a sim ingiye-aa alakcǝnadǝro ambǝtkǝnowo!» yeno.

8 Malaiya yindiye laa ye tia jǝgane: «Sidǝgǝna! Bǝrni kura Babilayedǝ sidǝgǝna, ti duwon jama duniaye sammaa cakke diben kǝnjǝnanju sukcǝna yea casanadǝ,» yeno.

9 Malaiya yakkuye laa ye tayia jǝgane kowo dunoaro sapce: «Wundu duwon bundidǝ-a gumkinju-aro ambǝcciye tawa ngumnjuro bi mukkonjuro gǝnajagaidǝ, 10 ti ye diben* dunoa ingilan tusadǝnni curo kǝnjaram gǝrgadu Alayero fijaana ken cai, koro fuwu malaiyawa Alaye-a Tamadǝ-ayen kannu-a kau kannu kimejǝgǝna-a kamdǝa jawune ajawu cai. 11 Adǝgaima kange ajawunjayedǝ har abada abadinno ciji. Bune yen kal, kausu yen kal, afu cawandiwawo, am duwon bundidǝ-a gumkinju-aro ambǝccaana, koro wundu yaye tawa cunjuye tiyinjuro gǝnajaanadǝ!» yeno.

12 Akko sa nettu muminnaye, tayi duwon wadawa Alayea jaane kambǝrsenja Isalan rojanadǝ.

13 Daji kowo laa samelan nukci fangekko, tiye: «Adǝa ruwune: Barganja am Kǝmandelan dasaana adǝn fuwun sanuidǝ!» yenniya, Ruhu Alayeye: «Aaa, ngǝnǝwunjan tussa, kǝndonja tayia jǝgai† nangaro,» yeno.

Kala duniaye

14 Daji kirukkǝniya, akko fofou bul laa mbeji, koro kǝla fofoudǝyen ti Tada Kambe gai napkada, kǝlanjun aɍiawu kǝrmaiye dinarrea, mukkonju yen tayida timiaa. 15 Malaiya gade laa Fado Alayen culuwe kowo dunoaro sapce ti kǝla fofouyen napkadadǝro: «Sa kalaye cǝdǝna. Tayidanǝm ngone kalane, nema duniayedǝ bafǝna nangaro,» yeno. 16 Daji ti kǝla fofouyen napkadadǝ tayidanju duniaro gǝpciye nema duniayedǝa kalayeno.

17 Daji malaiya gade laa Fado Alaye sameyedǝn kiluwo, ti ye mukkonjun tayida timiaa. 18 Malaiya gade laa nanjun kǝnduwo kǝla kannuyen mbejidǝ laya duwaduramdǝn culuwe kowo dunoaro sapce ti tayida timiaa cǝdanadǝro: «Tayidanǝm ngone tadawa ya inabbe duniayedǝa kamme, tadawanju basawuna nangaro,» yeno. 19 Daji malaiyadǝ tayidanju duniaro gǝpciye tadawa ya inabbe duniayedǝa kamje curo inab guwatturam kura gǝrgadu Alayedǝyero fiyeyeno. 20 Guwatturamdǝn ngawo bǝrniyen guguwaccane bu tilan kiluwo, dadunju har ɍijam fǝrre, nankuruwunju ka ngalduramlan dǝwu fal yer arakkua.‡

MASIWA DARYEYE TULUR

15

Malaiya tulur-a masiwa daryeye tulur-a

1 Daji samelan alama gade kura ye, ajabba yea kirukko: Malaiya tulur masiwa daryeye tulurra, masiwa duwon tayilan gǝrgadu Alaye ceridǝ. 2 Koro awo laa teku kudǝrambe kannu-a tusaada gai kirukko, koro kǝla tekudǝyen am duwon kǝla bundidǝ-a gumkinju-a lamba cunjuye-ayen kǝnnasar cawandǝnadǝ mukkonjan kumbiya Alayea daada. 3 Aiya Nawi Musa wolodi Alayedǝ-a aiya Tamadǝyedǝ-aa yejane:

«Ala Kǝma Martawama,

kǝndonǝm darajaa jauro ajabba ajabba!

Ala Mai jama dunia sammaye,

jawalnǝm nan'adal-a jire-aa!

4 Kǝmande, wundu nia rinje niro daraja njiwawodǝ?

Awoa ni tilonǝmma tayir*wo.

Jama duniaye samma isane fuwunǝmlan ambǝnnjagai,

kǝndonǝm nanjireye fǝleyaada nangaro,» cani.

5 Ngawo adǝyen Fado Alaye, wotte leima shedaye† samelan dǝganadǝ fǝrǝmgada kirukko, 6 koro malaiya tulur masiwa tulurradǝ Fado Alayedǝn keluwo. Kajǝmu linne bul fok lujana, nganjinjaro bel dinarre tikkerǝna. 7 Alau dewu roadǝye falnja malaiya tulurdǝro tasa dinarre tulur gǝrgadu Ala har abada abadinno dǝgamayen fer casambǝɍǝna kaino. 8 Adǝgaima daraja Alaye-a dunonju-a nangaro Fado Alayedǝ kangen kimbǝɍo, koro wunduma rakce Fado Alayedǝro ngayiwawo, sai masiwa tulur malaiya tulurredǝ wakkajane ceseriya.

16

Tasa tulur gǝrgadu Alayea

1 Daji kowo dunoa laa Fado Alayen nukce malaiya tulurdǝro: «Lenowo, tasa tulur gǝrgadu Alayedǝa duniaro figǝnowo!» cǝni fangekko. 2 Burwoyedǝ leje tasanjudǝa duniaro fiyeyeno, koro tuno kuttu ye, diwi ye am duwon tawa bundidǝyea tayiro gǝnajagane gumkinjuro ambǝccagaidǝlan keluwo. 3 Yindiyedǝ tasanjudǝa tekuro fiyeyeno, koro ingidǝ bu alama kam nunaye gairo walje alauwa roa curo tekuyen dasaana samma kasuno. 4 Yakkuyedǝ tasanjudǝa kuluwu so, sim ingiye so sammaro fiyeyeno, koro ingidǝ buro walyeno. 5 Daji malaiya ingiso kuromaye: «Ni jirema, ni duwon kure yen dǝgamma, kǝrma yen mbejidǝ, ni Tayirdǝ, awoa wowom ania kalkallo kammǝmma. 6 Tayidǝ bu muminnaye-a nawiyaye-aa fijana, koro casaro tayiro bu yimmadǝ, jussǝna,» cǝni fangekko. 7 Koro laya duwaduramdǝn kowo laaye: «Aaa, Ala Kǝmande Martawama, sharanǝm jire ye, kalkal ye,» cǝni fangekko.

8 Dewuyedǝ tasanjudǝa kǝngallo fiyeyeno, koro kǝngaldǝro kǝnduwo amba kannun warduye kedo. 9 Amdǝ kannu jau fitnin wargadara ye, cu Ala kǝla masiwa aniyen kǝnduwoayedǝa baskera ye, amma tuwa dime tiro daraja njo wayera. 10 Uwuyedǝ tasanjudǝa kǝla kuris kǝrmaiye bundidǝyero fiyeyeno, koro na cunodi samma duwuro walyeno. Sǝrǝnnja nangaro amdǝ tǝlamnjaa sheɍin naljane 11 jaunja-a tunonja-a nangaro Ala Mai Samemaa baskera, amma kǝla kǝndonjayen tuwa cadǝnni.

12 Arakkuyedǝ tasanjudǝa bǝrǝm kura Yufarattedǝro fiyeyeno, koro jawal maiya adinnambedǝro dabbarduwuro inginju ngamgeno. 13 Daji ci kadi mafǝndidǝyen-a ci bundidǝyen-a ci nawi kattuwuyedǝyen-a sedan yakku koko-a camun caluwi kirukko. 14 Tayidǝ sedanna alama ajabba ajabba diowu, na maiya duniaye sammayero lejane tayia kǝriwu yim kura* Ala Martawamayedǝro capcagai.

15 «Akko barwu gai nanǝmbo isǝkki! Barganju kam duwon bare tiyinju dea dadaje jama asǝrnju carunniro faadaro dǝgane kajǝmunju lujǝnamadǝ!» 16 Daji sedannadǝ maiyadǝa na tiro tǝlam yaudiyaudin Armagedon canidǝlan capkera.

17 Tulurredǝ tasanjudǝa kasambo fiyeyeno, koro kowo dunoa laa kuris kǝrmaiye Fado Alayedǝn nukce: «Cerǝna!» yeno. 18 Daji fǝralma culuwe gǝgǝpti, kowo keyera gǝgǝrjiye ye fandi, cidi dama baworo kawu adamgǝna alaktǝnaman ngaltema lolojǝnniro loloyeno. 19 Bǝrni kuradǝ yakkuro yakte bǝrniya jama duniaye samma ye wurgadara. Adǝgaima Ala bǝrni kura Babilayedǝa takce kǝnjaram diben gǝrgadunju jau fittedǝa tiro kaino. 20 Cuku samma baworo walyera, koro kau kuruwu fima gadero turunni. 21 Mafi mafǝndi mafǝndi jaumaro kurwowu samelan kǝla ambero cudurǝna, koro masiwa mafiyedǝro amdǝ Alaa baskera, masiwa adǝ jauro jau nangaro.

SIDUWU BƎRNI BABILAYE

17

Jawar kura-a bundi-a

1 Daji malaiya tulur tasa tulurradǝye falnja naniro ise wuro: «Are, niro wowom duwon jawar kura kǝla ingi ngǝwuyen napcǝnamadǝro gǝnajagaidǝa fǝlenjǝgǝkki. 2 Maiya duniayedǝ ti-a rokko kǝnjǝna cadǝna, koro am dunian dasaanadǝ ye diben kǝnjǝnanjuyelan sagarandana,» yeno.

3 Daji Ruhu Alaye wuro jǝmsiye, wahayilan malaiyadǝ wua karaaro suttuluwo, koro kamu laa kǝla bundi kime citten napkada kirukko. Bundidǝ tiyinju ngan cuwa gadegade Alaa bastuyen jakkada, kǝlanju tulur, kangadi mewua. 4 Kamudǝ kajǝmu kime cit lujǝna, kare kawaraye dinar so, kari so, mursam solan tǝdǝna cakkǝna. Mukkonjun kǝnjaram dinarrea curonjun awo jauro waada kǝnjǝnanjuyelan cǝmbǝɍǝna. 5 Ngumnjun cu asǝrre ruwuwada: «BƎRNI KURA BABILAYE, YA JAWARRA SO, AWO WAADA DUNIAYE SOYE.»

6 Daji kamudǝ bu muminnaye-a bu shedawu Isaye-a cane sagarandǝnaro kirukko. Tia kirukkǝniya, jauro ajapkekko. 7 Amma malaiyadǝye wuro: «Awiro gǝle ajapkem? Asǝr kamudǝye-a bundi duwon kǝlanjuro juwana kǝla tulurra kangadi mewuadǝye-a niro bayinjǝgǝkki. 8 Bundi rumma adǝ kure yen dǝgana, kǝrma ye bawo, koro fuwu yen bǝlaa daduram bawoalan culuwe siduwuro leji. Am dunian dasaana duwon cunja curo kitawu royen tǝn dunia alaktǝnaman ruwudǝnnidǝ bundidǝa caruiya, ajapcai, ti kure yen dǝgana, kǝrma ye bawo, koro fuwu yen walde isi nangaro. 9 Akko lamar hangalkǝji-a nanrashidu-aye: Kǝla tulurdǝ kau kuruwu tulur duwon kǝlanjan kamudǝ napcǝnadǝ. Koro tayidǝ mai tulur: 10 Uwunjaye kǝrmai cerǝna, falnja kǝrma mbeji, falnja fuwun isi. Isiya, ngǝwuro tussiwawo.* 11 Bundi kure yen dǝgana kǝrma ye bawodǝ, tidǝ mai wuskuye, amma ti tulurdǝye, koro siduwuro leji. 12 Kangadi mewu rummadǝ maiya mewu koroma kǝrmai cawandǝnni, amma sa fallo bundidǝ-a rokko kǝrmai cawandi. 13 Tayi ani samma nianja tilo, kǝnduwonja-a kǝrmainja-a mukko bundidǝyero casakki. 14 Tamadǝro kǝriwu cakkadi, amma Tamadǝ kǝla tayiyen kǝnnasar cuwandi, tima Kǝma kǝmawaye, koro Mai maiyaye wo nangaro, koro am tia jaanadǝ bowowada ye, kǝreyada ye, amanna ye,» yeno.

15 Koro malaiyadǝ walde wuro: «Ingi ngǝwu na jawar napcǝna rummadǝ, tayima jama so, cammo so, larduwa so, tǝlamba so wo. 16 Kangadi mewu rummadǝ-a bundidǝ-aso jawardǝa wul wajai. Karenju sammaa camoye tia ɍinjai, koro danju jagare kannun tia rǝmǝs warjai. 17 Awoa Ala karwunjaa cakke nianju dioro fandane kǝrmainja bundidǝro cadi, har mana Alaye wakkajiro. 18 Kamu rummadǝ bǝrni kura duwon maiya duniayea cunodidǝ,» yeno.

18

Siduwu bǝrni Babilaye

1 Ngawo adǝyen malaiya gade jauro kǝnduwoa samelan jǝpci kirukko, koro duniadǝ darajanjulan waskada. 2 Malaiyadǝ kowo dunoaro sapce: «Sidǝgǝna! Bǝrni kura Babilayedǝ sidǝgǝna! Kǝndǝgairam sedannaye ye, jongo karuwa batti sammaye ye, jongo ngudo batti sammaye ye, jongo bundi batti waada sammaye yero waljǝna, 3 dalilnjudǝ jama duniaye samma ye diben dunoa kǝnjǝnanjuyen casana, maiya duniaye ye ti-a rokko kǝnjǝna cadǝna, koro sawurwu duniaye ye arsiyinju na kojǝnayelan gaɍiwuro waljana nangaro,» yeno.

4 Daji kowo gade laa samelan nukce: «Jamani, tilan luwowo! Bare biwuwanjuro mukko yakkuwwi bi masiwanju nayia lenjanni, 5 dalilnjudǝ biwuwanju har samero taccana, koro Ala ye ayauwanjudǝa takcǝna nangaro. 6 Jiɍi cǝdǝnadǝ gai, ti yero yiddowo, koro kǝndonju kawakyindi tiro kalakkǝgǝnowo, kǝnjaram dijǝnadǝlan tiro kawakyindiro digǝnowo! 7 Jiɍi rokura ye cǝdǝna, arsiyi ye na kojǝnaro capcǝnadǝ gai, yakkowo ajawu ca dama baworo karwunju kuttajo! Awoa karwunjun: “Wu mai kamuye, napkada kǝrmai nodǝkki. Wu kamu kwa faccǝgǝnaa gǝni, koro lagaran tǝmmaro dikkiwawo,” cǝni. 8 Adǝ nangaro curo kawu fallen masiwa tia cuwandi: karmo-a karwukutta-a kǝna-a. Koro kannu tia juwe cotto sijiyi. Nonowo, Ala Kǝmande wowom tiro gǝnajǝgǝnadǝ kǝnduwoma!» cǝni fangekko.

9 Daji maiya duniaye ti-a rokko kǝnjǝna cade kǝji arsiyinju dama bawoaye fanjanadǝ kange kannu tia juwuiyedǝa caruiya, kǝla tiyen tai dajane burwu casakke casiri. 10 Ajawu tia cuwandǝnadǝa rijana nangaro, tin kuruwunin dajane: «Kuttu! Kuttu! Bǝrni kura, bǝrni kǝnduwoa Babilaye! Awoa curo sa fallen sharanǝm isǝna,» cani.

11 Sawurwu duniayeso ye kǝla tiyen tai dajane burwu casakke casiri, wunduma karenja gadero cuwuiwawo nangaro. 12 Karedǝ dinar, ɍiwulla, jǝmma, mursam, yadi linne ngalwo, batta kime, shadda, batta kime cit, kǝskawa buwuccai jiɍi jiɍi, awo sheɍi kǝmagǝnne so, kǝska tamanna so, kullo so, su so, kau shawa solan tǝgarǝna jiɍi jiɍi, 13 awowa jauro buwuccai, kare yajiye, kawudi so, fula samduye so, kaaji so, koro diben, kǝndawu jaitunne, rungo, algama, dalo, ngǝlaro, fǝr, amalenke, kaɍea, ro kambe. 14 Tayiye: «Awo kǝji con ronǝm cǝraana samma bawo faccaana. Karenǝm tamanna tamanna yiyiljaidǝ faccaana, koro gadero fandǝmbawo,» cani.

15 Sawurwu karedǝyeso barga bǝrni adǝyen gaɍiwuro waljanadǝ ajawu tia cuwandǝnadǝa rijana nangaro, tin kuruwunin dajane kǝla tiyen tai dajane burwu casakke casiri: 16 «Kuttu, kuttu, bǝrni kura, bǝrni duwon kajǝmu linne ngalwo-a kime-a kime cit-aa lujǝna, kare kawaraye dinar so, kari so, mursam solan tǝdǝna cakkǝnadǝ! 17 Awoa curo sa fallen arsiyinju ani sammaa cotto sidǝgǝna!» Adǝgaima wurawa maara ingiye so, bǝlawurowu so, maarawu so, am barga ingiyen manǝmbui cadi samma tin kuruwunin dajane 18 kange kannu tia juwuiyedǝa caruiya, yiljane: «Bǝrni fi bǝrni kura adǝ-a camun wo?» cani. 19 Katti kǝlanjaro fijagane* kǝla tiyen tai dajane burwu casakke casiri: «Kuttu, kuttu, bǝrni kura, arsiyinju duwon am tekulan maaranjaa sammaa gaɍiwuro cǝdǝnadǝ! Awoa curo sa fallen tia cotto sijaana!» 20 «Ni same ye, nayi muminna so, kǝngayamba so, nawiya so ye, kǝla tiyen kǝji fannowo, Ala nayiro shara kǝla tiyen njaddǝna nangaro.»

21 Daji malaiya dunoa laa kau laa kau neduram mafǝndi gai ngoje tekuro gǝpciye: «Adǝgainin bǝrni kura Babilayedǝa duno bul foknin gǝpcai, koro gadero tuwandiwawo. 22 Kumbi jadu so, aiya yedu so, algaida-a kangadi-a fudu so gadero curonǝmnin fandiwawo, saniama mukkoye jiɍi fima gadero curonǝmnin tuwandiwawo, kowo kau nedurambe gadero curonǝmnin fandiwawo, 23 nur fatǝlaye gadero curonǝmnin wassiwawo, koro kowo mai larusaye so, njuduye so gadero curonǝmnin fandiwawo. Awoa calan sawurwunǝmdǝ wurawa duniaye, koro sagawunǝmlan jama duniaye sammaa jambanǝme jawallan tuluwumma, 24 koro curonjuman bu nawiyaye-a muminnaye-a am dunia ngan ronja cattuluwunaye-adǝ tuwandǝna,» yeno.

19

1 Ngawo adǝyen kowo kura laa alama am kada kadami captanaye gai samelan nukci fangekko. Tayiye:

«Alleluya!*Njǝkkawo-a daraja-a kǝnduwo-a Alaye,

2 awoa sharanju jire ye, kalkal ye.

Jawar kura kǝnjǝnanjulan duniadǝa bannajǝnadǝro Ala shara kamjǝgǝna,

koro bu wolodiyanjuye†tia cuwore ngayenja cǝmowona,» yera.

3 Koro caye gai kowo sapcane:

«Alleluya! Kangenju har abada abadinno samero tǝɍǝn ciji,» yera.

4 Daji amwurawa findi deridǝ-a alau roa dewudǝ-a tǝmdane Ala kǝla kurisnju kǝrmaiyen napkadamadǝro ambǝccagane:

«Amin. Alleluya!» yera.

KƎNNASAR DARYEYE

Larusa Tamadǝye

5 Kuris kǝrmaiyedǝn kowo laa nukce:

«Alandea yungorowo, wolodiyanju samma, nayi duwon tia rinuwi kuran ganansodǝ!» yeno.

6 Daji kowo kura laa alamanju jama kada kadami captana so, ingi ngǝwu dunoaro cǝgasi so, gǝrdu dunoa keyeraye soye gai nukci fangekko. Tayiye:

«Alleluya! Ala Kǝmande Martawama kǝrmai cunodi, diye!

7 Kǝji fanniyo,

karwu kǝjiaro walliyo,

tiro daraja yiyo,

dalilnjudǝ sa larusa Tamadǝye cǝdǝna,

tǝmajinju ye dabbardǝna nangaro.

8 Tiro kajǝmu linne ngalwo bul fok yiyilji cade lujǝna,» yera.

Awoa kajǝmu linne ngalwodǝ kǝndo nanjireye muminnaye.

9 Daji malaiyadǝye wuro: «Ruwune: Barganja am duwon maskaru larusa Tamadǝyero tayia dojanadǝ!» yeno. Koro walde: «Mana adǝ jiremaro Alaye,» yeno. 10 Daji tiro ambǝttuwuro fuwunjun tǝmgadakkǝniya, wuro: «Bare dimmi! Wu ye wolodi Alaye, ni-a kǝramiyanǝm shedawu Isaye-a gai. Alaro ambǝtkǝne! Awoa sheda Isayedǝma mana duwon nawiyadǝa simojǝgǝnadǝ wo,» yeno.

Fǝr bul-a kǝmbamanju-a

11 Daji same fǝrǝmgada kirukko. Akko fǝr bul mbeji. Kǝmbamanjudǝa Amanma-a Jirema-alan bowojai, koro jawal jireyen shara ye kamji, kǝriwu ye cadi. 12 Simnju tǝlam kannu cambiye gai, koro kǝlanjun aɍiawu maila kadaa. Cu laa ti gǝnia wunduma nojǝnni ruwuwadaa. 13 Kajǝmu bulan dallaada lujǝna, koro cu Kalma Alayedǝlan tia bowojai. 14 Kǝriwuwu sameye kajǝmu linne bul fok kadawu bawoa lujana, koro kǝla fǝrra bullen tia jagai. 15 Cinjunlan kashagar timia culuwi, ngainin tilan jama duniaye sammaa cacalji. Tayia ka suyen kǝnduwoaro cunodi, koro inab guwatturam diben gǝrgadu jau fit Ala Martawamayedǝn guguwacci. 16 Kǝla kajǝmunju-a dunonju-ayen cu adǝ ruwuwada: «MAI MAIYAYE, KORO KƎMA KƎMAWAYE.»

17 Daji malaiya laa kǝla kǝngallen daada kirukko. Kowo dunoaro sapce ngudowa samen mareajai sammaro: «Arowo, masǝna kura Alayedǝro captǝnowo! 18 Da maiyaye-a da kajallawa kǝriwuye-a da kǝriwuwu kura kuraye-a da fǝrraye-a fǝrwunjaye-a da kambeye yen kal, kaɍeaye yen kal, kuran ganan am sammaye-aa ngǝrowo!» yeno. 19 Daji bundidǝ-a maiya duniaye-a kǝwuwanja kǝriwuye-a cijane ti kǝla fǝrren napkadama-a kǝriwuwunju-aro kǝriwu njǝkkadoro captana kirukko. 20 Bundidǝa keda, nawi kattuwuyedǝa ti-a rokko, ti duwon fuwu bundidǝyen alama ajabba ajabba cǝdǝna ye, am tayiro tawa bundidǝye gǝnajagane gumkinjuro ambǝccaanadǝa jambajǝna yedǝ wo. Tayi yindiso ronjaa bǝrǝm kannuye kau kannuye kimejǝgǝnaaro gǝpkeyera. 21 Tayi gapcanadǝa kashagar duwon ci ti kǝla fǝrren napkadadǝyen culuwimadǝn keyeso, koro ngudowa nga danja jagare kulyera.

20

Kǝrwu dǝwu

1 Daji malaiya laa mukkonjun cuwuram ci bǝlaa daduram bawoayedǝ-a saɍga jauro mafǝndi-aa samelan jǝpci kirukko. 2 Kadi mafǝndi, wotte kadi kureye, ti duwon tiro Sedan koro Yiwulis canidǝa cǝdane kǝrwu dǝwuro saɍgadǝlan kikkero. 3 Tia bǝlaa daduram bawoadǝro gǝpciye jakce kǝladǝro tawaa gǝnayeyeno, bare har kǝrwu dǝwudǝ kojiro Yiwulis jama duniayea gadero jambaje jawallan cattuluwunniro. Ngawo awo aniyen dole sa ganaro tia koljane culuwi.

4 Daji kurissa kǝrmaiyea kirukko, koro kǝlanjan am duwon tayiro Ala kǝnduwo shara kamduye cinadǝ napkadaa. Am duwon shedanja Isaye-a mana Alaye-a nangaro kǝlanja kamjanadǝ yea kirukko. Am ani bundidǝ-a gumkinju-aro ambǝccaganni, koro tawa bundidǝye ngumnjaro bi mukkonjaro gǝnadǝgǝnni. Roaro waljane kǝrwu dǝwuro Almasiwu-a rokko kǝrmai kenodo. 5 Amma am sanuna gapcanadǝ roaro waljanni, sai ngawo kǝrwu dǝwu ani kojanayen. Adǝma cinowo burwoye wo. 6 Barganja koro tayir am cinowo burwoye adǝn nuwanjaasodǝ! Tayilan karmo yindiyedǝ kǝnduwonju bawo, amma ɍimanna Ala-a Almasiwu-ayero waljane kǝrwu dǝwuro Almasiwu-a rokko kǝrmai canodi.

Ajawu Yiwulisse

7 Kǝrwu dǝwu ani kojaiya, Yiwulissa kosonjun koljane 8 culuwe jama talgǝmo duniaye dewulan dasaana, wotte am tayiro Gog-a Magog-a canidǝa* jambaduro leje tayia kǝriwuro cacapci. Nanngǝwunjadǝ cidi kesa ci tekuye gai.† 9 Daji cidi ngaa jakcane isane jongo muminnayedǝ-a bǝrni Ala cǝraanadǝ-a dirijane kǝlyera, amma kannu samelan jǝpce tayia rǝmǝs giwo. 10 Yiwulis tayia jambajǝnadǝa cadane bǝrǝm kannuye-a kau kannu kimejǝgǝnaye-a na bundidǝ-a nawi kattuwuyedǝ-a dasaanadǝro gǝpkeyera, koro bune-a kausu-aro har abada abadinno ajawu casai.

Shara daryeye fuwu kuris kǝrmaiye bul kurayen

11 Daji kuris kǝrmaiye bul kura-a ti kǝlanjun napkadamadǝ-aa kirukko. Fuwunjun same-a cidi-a fatkeyera, koro gadero na cawandǝnni. 12 Koro am sanuna kuran ganan fuwu kurisdǝyen daada kirukko. Kitawuwa kayera, koro kitawu gade kayera, tima kitawu royedǝ wo. Am sanunadǝro kǝla kǝndonja kitawuwadǝlan ruwuwadadǝyen shara keddo. 13 Teku am sanuna curonjun rojǝnadǝa kolje keluwo, koro Karmo-a Leira-a ye am sanuna rojanadǝa koljane keluwo. Wundu yayero kǝla kǝndonjayen shara keddo. 14 Daji Karmo-a Leira-aa bǝrǝm kannuyero gǝpkeyera. Bǝrǝm kannuyedǝ, tima karmo yindiyedǝ wo. 15 Wundu duwon cunju curo kitawu royen ruwuwada tuwandǝnnidǝ, ti yea bǝrǝm kannuyedǝro gǝpkeyera.

SAME BƎɌIN-A CIDI BƎɌIN-A

21

1 Daji same bǝɍin-a cidi bǝɍin-a kirukko. Same burwoye-a cidi burwoye-adǝ baworo waljana, koro teku ye gadero bawo. 2 Koro bǝrni tayir tiro Jerujalem bǝɍin canidǝa samelan na Alayen jǝpci kirukko. Bǝrnidǝ njudu kwanju nangaro kawara cǝdǝnadǝ gai dabbargada. 3 Kowo kura laa kuris kǝrmaiyedǝlan nukci fangekko. Tiye: «Akko kǝndǝgairam Alaye na amben, koro tayi-a rokko dǝgai. Tayi jamanjuro waljai, koro Ala kǝlanju tayi-a rokko dǝgai ye, Alanjaro walji ye. 4 Simalonja sammaa simnjan cinji. Kua adǝn fuwun karmo ye bawo, lagaran ye bawo, koro so dio ye bawo, bone nja ye bawo, dalilnjudǝ awowa cayedǝ baworo waljana nangaro,» yeno.

5 Daji ti kǝla kuris kǝrmaiyen napkadamadǝye: «Akko awo sammaa bǝɍinno dio dikki!» yeno. Koro wuro: «Ruwune, awoa mana ani awo mǝrsaduye ye, jire ye,» yeno. 6 Koro walde wuro: «Cerǝna! Wuma burwoye ye, daryeye ye wo.* Wuma badiduram ye, njeroram ye wo. Wu kam nguduadǝro sim ingi ro fandoyen dero kǝnjaro yikki. 7 Kam kǝnnasar cuwandǝnamadǝ awo ania warasaji, koro wu Alanjuro wallǝkki, ti ye tadaniro walji. 8 Amma am koiwu so, aman bowu so, am haramgada so, kamceji so, kǝnjǝnawu so, boka so, sǝnǝmgu so, kattuwu kamdawu samma sodǝ, nuwanja bǝrǝm kannuye-a kau kannu kimejǝgǝnaye-a.† Adǝma karmo yindiyedǝ wo.»

JERUJALEM BƎɌIN

9 Daji malaiya tulur tasa tulur masiwa tulur daryeyelan casambǝɍǝna mukkonnadǝye falnja ise mana sadde wuro: «Are, niro njudu wotte kamu Tamayedǝa fǝlenjǝgǝkki,» yeno. 10 Ruhu Alaye wuro jǝmsiye wahayilan malaiyadǝ kǝla kau kuruwu kura laayero sade bǝrni tayir Jerujalembe samelan na Alayen jǝpci fǝleseyeno. 11 Bǝrnidǝ daraja Alayea nangaro jauro nurra alama kau tamanna tiyen awi yaye turui tiro jasfa canidǝ gai warak yiyilji, 12 koro garu kura ye, kuruwu ye cinna ngaworam mewun yindinna. Cinnawadǝlan malaiya mewun yindin mbeji, koro cinnawadǝlan cu jiɍi mewun yindin tadawa Israyilaye ruwuwada ye mbeji. 13 Adinnamlan cinna yakku mbeji, yalalan cinna yakku, anǝmlan cinna yakku, fǝdelan cinna yakku. 14 Garu bǝrnidǝyedǝ fǝrdu mewun yindinna, koro kǝlanjan cu mewun yindin kǝngayam mewun yindin Tamadǝyedǝ ruwuwada.

15 Malaiya wuro manasiyidǝ bǝrnidǝ-a cinnawanju-a garunju-a ngalduro mukkonjun ngalduram ka dinarrea. 16 Bǝrnidǝ kǝrkǝm cǝk dewua, nankuruwunju-a nanfaraknju-a samma tilo. Malaiyadǝ tia ka ngalduramnjun ngalyenniya, ngal dǝwu mewun yindin.‡ Nankuruwunju-a nanfaraknju-a dadunju-a samma tilo. 17 Ngal kambelan, wotte ngal malaiyayelan faidade garu bǝrniyedǝa ngalyenniya, ja mian fidewun deri. 18 Garudǝ kau tamanna tiro jasfa canilan tǝdandǝna, bǝrnidǝ ye dinar ngalwo, kudǝram tiyen awi yaye turui-a camun. 19 Fǝrduwa garu bǝrnidǝyedǝ kau tamanna jiɍi jiɍilan janeyada. Burwoyedǝ kau tamanna jasfa canilan janeyada, yindiyedǝ safirlan, yakkuyedǝ agetlan, dewuyedǝ yemerodlan, 20 uwuyedǝ oniklan, arakkuyedǝ karneliyalan, tulurredǝ kǝrasolailan, wuskuyedǝ birillan, lǝgarredǝ tofaslan, mewuyedǝ kǝrasofaraslan, mewun tilonnedǝ jasinlan, mewun yindinnedǝ amatislan. 21 Cinna mewun yindindǝ mursam mewun yindin, finja yaye mursam fal. Farsam bǝrniyedǝ dinar ngalwo, kudǝram tiyen awi yaye turui-a camun.

22 Bǝrnidǝlan Fado Alaye rukkǝni, awoa Ala Kǝmande Martawama-a Tama-adǝ tayima Fado Alaye bǝrnidǝyedǝ wo. 23 Bǝrnidǝ nur kǝngalle-a kumballe-alan mǝradunju bawo, awoa daraja Alaye nur gai tia wassǝna, koro Tamadǝ ye fatǝlanju. 24 Jama duniaye samma nur bǝrnidǝyedǝn kǝndǝgai cadi, koro maiya duniaye ye darajanjaa bǝrnidǝro cawudi. 25 Cinnawa bǝrniyedǝ kausu tǝmmaro jaktaiwawo, awoa bune nadǝn bawo. 26 Daraja-a martawa-a jama duniaye sammaa curodǝro cawudi. 27 Awima tayir gǝni curodǝro ngayiwawo, koro kam awo waada dioma so, kattuwuma so ye curodǝro ngasayiwawo, sai am duwon cunja curo kitawu roye Tamadǝyen ruwuwadadǝ.

22

Kuluwu ingi ro fandoye

1 Daji malaiyadǝ wuro kuluwu ingi ro fandoye yiyilji kudǝram gai tiyen awi yaye turui kuris kǝrmaiye Ala-a Tamadǝ-ayen culuwidǝa fǝleseyeno. 2 Dawu farsam bǝrnidǝyen ci yindi kuluwudǝyen kǝska ro fandoye mbeji. Saa falnin kǝskadǝ mewun yindinno tada cakki, kǝndawu fin yaye tada cakki, koro kalunjudǝ jama duniayea isangaduwuro faidaa. 3 Kua adǝn fuwun awima baskuwada bawo. Kuris kǝrmaiye Ala-a Tamadǝ-ayedǝ nadǝn dǝgai, wolodiyanju ye tiro ambǝccagane 4 fǝkkanju carui, koro cunju ngumnjan ruwuwada mbeji. 5 Kua adǝn fuwun bune bawo, koro nur fatǝlaye-a kǝngalle-alan mǝradunja bawo, awoa Ala Kǝmandedǝma tayia wassi. Ngaiman har abada abadinno kǝrmai canodi.

Kǝnde Isaye

6 Daji malaiyadǝye wuro: «Mana ani awo mǝrsaduye ye, jire ye. Kǝmande Ala Ruhunju karwu nawiyayero njakkomadǝ awowa tussiwawo dole wakkajaidǝa wolodiyanjuro isanoduwuro malaiyanjua kinodo,» yeno.

7 «Akkoni duwan isǝkki. Barganju kam duwon mana nawinawi kitawu adǝyea fanje ngojǝnamadǝ.»

8 Wuma Yahaya awo ania fakke kirukko. Fakke kirukkǝniya, fuwu malaiya awo ania fǝlesǝgǝnadǝyen tiro ambǝttuwuro tǝmgadakko. 9 Amma wuro: «Bare dimmi! Wu ye wolodi Alaye, koro wu-a ni-a kǝramiyanǝm nawiyadǝ-a am mana kitawu adǝn ruwuwada ngodawu-a samma tilo. Alaro ambǝtkǝne!» yeno. 10 Koro walde wuro: «Bare mana nawinawi adǝyedǝa gǝranǝmmi, sanju del karǝnjǝna nangaro. 11 Kam jirenambumadǝ jirenambunjun dǝga, kam tayir gǝnidǝ ye tayirnambunjun dǝga. Kam jiremadǝ ye jirenjun dǝga, kam mumindǝ ye nanmuminnjun dǝga,» yeno.

12 «Akkoni duwan isǝkki. Adǝgaima alwasini kudǝkke wundu yayero kǝla awo cǝdǝnadǝyen kalkallo yikki. 13 Wuma alfa ye, omega ye wo.* Wuma burwoye ye, daryeye ye wo. Wuma badiduram ye, njeroram ye wo. 14 Barganja am kajǝmunja tuljana, ngainin amari kǝska ro fandoyen ngǝroye-a bǝrnidǝro cinnanjuyen ngawoye-a cawandidǝ! 15 Tawar so, sagawuwu so, kǝnjǝnawu so, kamceji so, sǝnǝmgu so, am jirenambuwu kattuwu rawowu samma so deyan.†

16 «Wuma Isa, nayi jama wua gawuro awo ania isanonjaaro malaiyania kinodǝkko. Wuma Mai Daudaye fǝrdunju ye, kaduwunju yedǝ wo,‡ wuma Sillowu Fajarre Bul Fokdǝ wo.»

17 Ruhu Alaye-a njududǝ-aye: «Are!» cani. Kam fanjǝnamadǝye: «Are!» wuljo. Kam ngudunjuamadǝ iso, koro kam cǝraanamadǝ ingi ro fandoye dero ca!

18 Wundu duwon mana nawinawi kitawu adǝyedǝa fanjidǝro shedagǝkki, kam laa awo laaa mana adǝro cǝrgaia, Ala tiro masiwa kitawu adǝn ruwuwadadǝa gǝrjiyi. 19 Koro kam laa awo laaa mana nawinawi kitawu adǝyedǝn cuttuluwia, Ala nuwanju kǝska ro fandoye-a bǝrni darajaadǝye-a kitawu adǝn ruwuwadadǝa cuttuluwi.

20 Ti awo ania shedajidǝye: «Aaa, duwan isǝkki,» cǝni. Amin. Are, Kǝma Isa! 21 Ser Kǝma Isaye am sammalan dǝga! Amin.

* 1:1 1.1 wahayi - Awo laa kǝnnasim gai Ala kamba cakke kǝnǝm cǝdǝnnin curuidǝ.

† 1:4 1.4 Asiya - Kǝrye Rombe kureye. Tidǝ curo cidi duwon ku tiro Tirki canidǝyen kǝrga.

‡ 1:5 1.5 bunjuyen - Karmonju kǝla kǝskayen nangaro.

§ 1:8 1.8 Wuma burwoye wo, daryeye ye wo - Tǝlam Gǝresselan arawuwa alfa-a omega-a ruwuwada, koro curo arawuwa sammayen tayidǝ arawuwa burwoye-a daryeye-a.

* 1:10 1.10 yim Kǝmayea - Ladu. Yim karmolan cidu Isaye taktuwuye.

† 1:18 1.18 cuwuram Karmo-a Leira-aye - Kǝnduwo am sanunaa karmolan sangoye nanjun mbeji.

‡ 1:20 1.20 malaiyawa jama tulur wua gawudǝye - Kǝngayamba adamgǝna, bi fuwuwu adamgǝna, bi malaiyawa jireye. Koro WY 2.1, 8, 12, 18; 3.1, 7, 14 mane.

* 2:10 2.10 aɍiawu roye - Amari na Alayen sawisoro dǝgaye.

† 2:17 2.17 man - Kǝmbo samelan isǝnadǝ.

‡ 2:20 2.20 Jejabel - Tidǝ kamu Ahab Mai Israyilayero walje Israyilawudǝa jawalnin kittuluwo.

§ 2:23 2.23 tadawanju - Am alamdunjua jaanadǝ.

* 2:25 2.25 awo tawwadǝa - Alamdu jireye.

† 2:28 2.28 sillowu fajarredǝ - Almasiwu kǝlanju. WY 22.16 mane.

* 3:11 3.11 awo tammadǝa - Alamdu jireye.

† 3:18 3.18 gaɍiwuro walle - Arsiyi jireye na Alayen fande.

* 4:3 4.3 jasfa-a karneliya-a yemerod-a gai - Jauro nurra.

* 5:5 5.5 ngam jiɍi Yahudaye, kaduwu Mai Daudayedǝ - Kaala yindi Almasiwuye. Maananjadǝ dunoa ye, kǝnduwoa ye.

* 6:6 6.6 dinariyus - Wuɍi Rombe. Dinariyus faldǝ alwasi kida kawu falle.

† 6:17 6.17 yim kura gǝrgadunjaye - Kiyama.

* 9:1 9.1 bǝlaa daduram bawoa - Na duwon Yiwulis-a sedannanju-aa rojanadǝ.

† 9:11 9.11 tǝlam yaudiyaudin cunju Abaddon, tǝlam Gǝresselan Afolliyon - Cu yindi Yiwulisse, maananjudǝ Siduwuma.

‡ 9:14 9.14 malaiya dewu ci bǝrǝm kura Yufaratten tikkerǝnadǝ - Malaiya dewu ani jauro diwi, koro Yiwulissa jagai.

* 11:2 11.2 bǝrni tayirdǝa - Jerujalem.

† 11:3 11.3 ajaja luwada - Noduwuram lagaranne.

* 12:5 12.5 ka suyen - Kǝnduwoaro cunodi.

† 12:7 12.7 Mikaila - Cu malaiya kura laaye.

* 14:10 14.10 diben - Wowom Alaye.

† 14:13 14.13 kǝndonja tayia jǝgai - Mukowa cawandi.

‡ 14:20 14.20 nankuruwunju ka ngalduramlan dǝwu fal yer arakkua - Kilometǝr yer yakku gai.

* 15:4 15.4 tayir - Ala Biwubawoma, am-a gade.

† 15:5 15.5 leima shedaye - Na Ala-a tadoram.

* 16:14 16.14 yim kura - Kiyama.

* 17:10 17.10 ngǝwuro tussiwawo - Ala tiro kawu ganamaro kǝrmai nodo amarjiyi.

* 18:19 18.19 katti kǝlanjaro fijagane - Noduwuram karwukuttaye.

* 19:1 19.1 Alleluya! - Kalma tǝlam yaudiyaudiye, maananjudǝ «Alaa yungoriyo!»

† 19:2 19.2 bu wolodiyanjuye - Karmonja.

* 20:8 20.8 am tayiro Gog-a Magog-a cani - Tayidǝ kǝrdiya ye, kǝlado jama Alaye ye.

† 20:8 20.8 nanngǝwunjadǝ cidi kesa ci tekuye gai - Tayia komduro yojiwawo.

* 21:6 21.6 Wuma burwoye ye, daryeye ye wo - Tǝlam Gǝresselan arawuwa alfa-a omega-a ruwuwada, koro curo arawuwa sammayen tayidǝ arawuwa burwoye-a daryeye-a.

† 21:8 21.8 nuwanja bǝrǝm kannuye-a kau kannu kimejǝgǝnaye-a - Nadǝn har abada abadinno bone jauro jau casai.

‡ 21:16 21.16 ngal dǝwu mewun yindin - Kilometǝr dǝwu yindi yer dewu gai.

* 22:13 22.13 wuma alfa ye, omega ye wo - Tǝlam Gǝresselan curo arawuwa sammayen alfa-a omega-adǝ arawuwa burwoye-a daryeye-a.

† 22:15 22.15 tawar so, sagawuwu so, kǝnjǝnawu so, kamceji so, sǝnǝmgu so, am jirenambuwu kattuwu rawowu samma so deyan - Am awo waada ania diowu dasayidǝ, tayiro bǝrnidǝro ngawo amardǝgǝnni.

‡ 22:16 22.16 wuma Mai Daudaye fǝrdunju ye, kaduwunju yedǝ wo - Isa Almasiwu, timaro Ala wadu ngojiye kǝrmai ceriwawo kaino.