^

Krumen, Plapo

Krumen, Plapo: Nyɩsʋa a ꞊haanttie New Testament

copyright © 2003 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Plapo Krumen
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-05-08

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 8 May 2025

12483b24-15d6-5b11-9f45-7a44a4ee6792

MATIE

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

‑Yusu a ‑tɩ, ‑tɛ

MATIE

‑mɔ ‑bɩ, ɛ nu la 'a 'cɩcrɩɩ

1

‑Yusu 'Klɩsʋ a 'baɩnʋ

(Luku 3.23-38)

1 'Crɩɛn ‑bʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ɛ nɛ ‑mɔ lɛ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yonʋ a 'yu a 'Yu ꞊nɩɔ. Dafidɩ a 'mʋ, ɛ mɔ la Abrahamʋ a 'yonʋ a 'yu a 'yu ꞊nɩɔ ‑wɛ.

2 Abrahamʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ Yisakɩ,

Yisakɩ 'ɛ kɔ Sakɔbʋ,

Sakɔbʋ 'ɛ kɔ Juda kɔ 'a 'dɩayɩnʋ 'hʋɛn‑,

3 Juda kɔ Tama 'hʋɛn‑, 'ʋ kɔ Falɛsɩ kɔ Sala,

Falɛsɩ 'ɛ kɔ Ɛsrɔmʋ,

Ɛsrɔmʋ 'ɛ kɔ Alamʋ,

4 Alamʋ 'ɛ kɔ Aminada,

Aminada 'ɛ kɔ Naasɔ,

Naasɔ 'ɛ kɔ Sala,

5 Sala kɔ Rahabʋ 'hʋɛn‑ 'ʋ kɔ Bʋasɩ,

Bʋasɩ kɔ Rutɩ 'hʋɛn‑ 'ʋ kɔ Jobɛdɩ,

Jobɛdɩ 'ɛ kɔ Yisai,

6 Yisai 'ɛ kɔ Dafidɩ,

Dafidɩ kɔ Uyri a nʋgba 'hʋɛn‑, 'ʋ kɔ Salomɔ,

7 Salomɔ 'ɛ kɔ Rʋbʋamʋ,

Rʋbʋamʋ 'ɛ kɔ Abia,

Abia 'ɛ kɔ Asafʋ,

8 Asafʋ 'ɛ kɔ Sosafatɩ,

Sosafatɩ 'ɛ kɔ Solamʋ,

Solamʋ 'ɛ kɔ Osiasɩ,

9 Osiasɩ 'ɛ kɔ Sʋatamʋ,

Sʋatamʋ 'ɛ kɔ Akasɩ,

Akasɩ 'ɛ kɔ Esekiasɩ,

10 Esekiasɩ 'ɛ kɔ Manase,

Manase 'ɛ kɔ Amɔ,

Amɔ 'ɛ kɔ Sosiasɩ,

11 Sosiasɩ 'ɛ kɔ Yekonia kɔ 'a 'dɩayɩnʋ 'hʋɛn‑.

Ti a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ tʋ klɔ la Yisraɛkʋɛ nɩ, 'ʋ gba la 'lɩ ꞊nʋ Babilɔnɩblʋgba 'kwli. 12 ‑Tɛ ʋ gba ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ

Yekonia kɔ Salatiɛlɩ,

Salatiɛlɩ 'ɛ kɔ Solobabɛlɩ,

13 Solobabɛlɩ 'ɛ kɔ Abiudɩ,

Abiudɩ 'ɛ kɔ Eliakimʋ,

Eliakimʋ 'ɛ kɔ Asɔ,

14 Asɔ 'ɛ kɔ Sadɔkɩ,

Sadɔkɩ 'ɛ kɔ Akimʋ,

Akimʋ 'ɛ kɔ Eliudɩ,

15 Eliudɩ 'ɛ kɔ Ɛlɩasa,

Ɛlɩasa 'ɛ kɔ Mata,

Mata 'ɛ kɔ Sakɔbʋ,

Sakɔbʋ 'ɛ kɔ Sosɛfʋ.

Sosɛfʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Mari a nyɩbɩʋ, Mari a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dii. 16 ‑Yusu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya.

17 Kʋɛ 'lɩ Abrahamʋ ‑mɔ bʋ, ‑bʋ yɛ bodɩɔ Dafidɩ kɩ, ‑tonyibli a ꞊hrɩn nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ‑hɛn, nʋ‑ nɩ 'ʋ 'waa ‑gbati. Kʋɛ 'lɩ Dafidɩ ‑mɔ bʋ, ‑bʋ yɛ ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ gba la 'lɩ Yisraɛkʋɛ Babilɔnɩblʋgba 'kwli, ‑tonyibli a ꞊hrɩn nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ‑hɛn, ʋ nʋ‑ nɩ 'ʋ 'waa ‑gbati. Ɛ kɔ, kʋɛ 'lɩ ti a 'mʋ 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ ‑Yusu a kʋkɔti kɩ, ‑tonyibli a ꞊hrɩn nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ‑hɛn, ʋ nʋ‑ nɩ 'ʋ 'waa ‑gbati.

‑Tɛ ‑mʋ', ʋ nu la ‑Yusu 'Klɩsʋ a kʋkɔ

(Luku 2.1-7)

18 ‑Tɛ ‑mʋ', ʋ nu la ‑Yusu 'Klɩsʋ a kʋkɔ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'A 'dii Mari a 'mʋ, Sosɛfʋ, ɛ nɔ‑ di la꞊a kɔ, kɛɛ ʋ 'yɛ la 'blɩ nɩ pʋɛ, 'ɛ nɩ la 'kwli, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* a 'klɩ 'kwli. 19 Sosɛfʋ a 'mʋ, ‑ɛ di la꞊a kɔ, 'a 'yrinaabʋɩ 'sii la 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'kɩ ɛ 'yɛ nɩ ‑hʋa bʋ yɛɛ la Mari ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', ‑ɛ di꞊e nu, Mari a 'mʋ, 'a 'nyrɛ 'nɩ ꞊ha yɩ nyre. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ pʋ la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'wɩɩn la 'lɩ, 'bʋ mɔ, 'bʋ yɩ la Mari bʋ nɩ tɛ. 20 Bʋ yɩ la 'lu lɛ nɩ ‑hie, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ 'hrɩɩ la꞊a yɩ, 'kɩ 'lɩ yanie 'kwli, ɛ wɛn: «Sosɛfʋ o, Dafidɩ a 'yu a 'yu, Mari bʋ ‑hɛ ‑na nʋgba, 'a hʋannʋ 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑mʋ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ nɩ 'kwli. 21 Ɛ di kɔ 'yu nyɩbɛhɩan. 'Yu a 'mʋ, ꞊tue ꞊nɛ ‑Yusunyrɛ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ Wanyɔ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ‑ di Nyɩsʋa a dakɔ wa, 'kɩ 'ʋ 'waa dɛ 'kuku a ‑ta'.» 22 ‑Tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa lee la 'a winwlɔn‑hanyɔ*, ɛ nyre 'ʋ nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

23 «Nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ nyɩbɛdɛ ‑yi,

ɛ nɔ‑ di 'kwli nɩ,

ɛ 'mʋ 'yu nyɩbɛhɩan kɔ.

'A 'nyrɛ di mɔ Emanuɛ,

‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa nɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ.»

24 ‑Tɛ Sosɛfʋ 'du la ye', ‑ɛ ‑bɩ dɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ lee la꞊a, ɛ ꞊tuu la 'ʋ꞊ʋ nɩ, 'ɛ kɔ la Mari. 25 Kɛɛ, ɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ la bʋɩ na yɩ ‑pʋ, Mari 'ɛ kɔ la 'yu nyɩbɛhɩan a 'mʋ, Sosɛfʋ 'ɛ ꞊tue la꞊a ‑Yusunyrɛ.

2

‑Tɛ nyahro'yenyʋ di la ‑Yusu 'ye mɔ

1 ‑Yusu a 'mʋ, 'kɩ ʋ kɔɔ 'lɩ꞊ɩ Betelɛmʋdɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli. Ti a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ Helɔdɩ, nɔ‑ mɔ Sudeblʋgba a 'mʋ a 'kɩɩn gbagbʋ. 'Kɩ ɛ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. ‑Tɛ ʋ kɔ ‑Yusu, ɛ kɔ nyibli ꞊dʋ. 'Blʋgba ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ', 'kɩ ʋ nɩ 'lɩ. Ʋ mɔ nyahro'yenyʋ gbagbɩ ꞊nɩɔ. Ʋ nʋ‑ ‑hɔn 'lɩ 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ', 'ʋ nyre 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 2 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «'Yu ‑bʋ, ʋ ‑kɔ ‑tɛ ti nɛ bʋ, ‑ɛ di ‑Juukʋɛ* a 'kɩɩn gbagbʋ ‑hɛ, ‑bɩ' ɛ nɩ yɩ 'lɩ? ‑A 'ye 'a nyahroyɛ nɩ, 'ɛ 'hrɩɩ 'lɩ 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ'. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊a di 'nɛ‑, ‑a 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑a 'mʋ 'a ‑tɩ 'yi 'bʋa ‑nɩ.»

3 ‑Tɛ 'kɩɩn Helɔdɩ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli, ɛ kɔ Jrusrɛ a nyibli a pɛpɛ 'hʋɛn‑. 4 Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ 'kukue Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ lɛ, kɔ tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, 'ɛ ‑tʋa 'waa lɛ'bɛtilɛ, ɛ wɛn: «Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya, 'dɩɔ a 'dɩ ‑bɩ ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ di 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑kɔɔ ‑nɩ 'lɩ?» 5 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «'Kɩ ʋ di 'lɩ꞊ɩ Betelɛmʋ ‑kɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* 'crɩ la, 'kɩ 'ʋ Wanyɔ a 'mʋ kɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

6 Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

Betelɛmʋ, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ɛ mɔ 'dɩɔ 'cɩmɩɛ,

kɛɛ, ɛ mɔ 'dɩɔ gbagbʋ ꞊nɩɔ,

'kɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli,

‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'kwli,

'kɩ 'kɩɩn gbagbʋ di 'lɩ ‑kʋɛ ‑nɩ.

Ɛ nɔ‑ di 'na dakɔ Yisraɛkʋɛ ‑naa ‑nɩ.»

7 ‑Tɛ Helɔdɩ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ da nyahro'yenyʋ gbagbɩ a 'mʋ, 'ɛ 'bɛti ꞊nʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ yi ‑tɛɛ, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri nyahroyɛ a 'mʋ, ɛ 'hrɩɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. 8 ‑Tɛ ʋ ‑hɩhɩa꞊a klɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ba mu 'lɩ Betelɛmʋ, ba ꞊mʋɔ 'yu a 'mʋ lɛ. 'Ba 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ ba di 'mʋ ‑lee ‑nɩ, 'na 'mumu, 'mʋ 'lɩ mu, 'mʋ꞊ʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑nyi ‑wɛ.»

9 ‑Tɛ ʋ 'wɩn 'kɩɩn a tiiwin, ‑ɛ ‑bɩ ʋ bi 'hru wlɔn. Bʋ nɩ 'kɩ 'hru wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye nyahroyɛ ‑mʋ' nɩ, ʋ 'yee wɛn 'lɩ 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ', 'ɛ 'hrɩɩ 'lɩ ꞊nʋ ye' de, 'ɛ nɛɛ ꞊nʋ ye', 'ʋ mi. Kɛɛ, ‑tɛ ‑mʋ', 'yu a 'mʋ, ɛ nɩ 'ʋ, ‑tɛ ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nyra bʋ. 10 'Tɩ‑ ʋ 'mʋ nyahroyɛ a 'mʋ 'ye mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ni dɔdʋ dɩakɩ, 11 'ʋ pa 'lɩ 'kayu bʋ, 'ʋ 'ye 'yu a 'mʋ, ɛ kɔ 'a 'dii Mari 'hʋɛn‑, 'ʋ bla kwlɩ bʋ, 'ʋ ‑tʋa 'yu a 'mʋ, 'a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, 'ʋ ꞊wlɛ 'waa blɛ, 'ʋ ‑nyi꞊e ‑gʋlʋ kɔ hɩnhrʋnpʋ‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ pɩ 'tɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'a hɩnhrʋn 'mʋ bʋ 'hɛɛn ‑nɩ, ɛ kɔ hɩnhrʋnpʋ‑tɛblɩ ‑bɩ, ʋ dɛɛ milɩ. 12 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa lee ꞊nʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ yanie 'kwli, ‑ɛ mɔ, 'bʋ yɩ kle nɩ ‑mɛ, ʋ 'nɩ 'naa 'lɩ 'kɩɩn Helɔdɩ ‑mɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑tɛ ʋ yɩ 'waa 'bli nɩ mi, 'ʋ gba kɩ'bɛɛhru.

‑Tɛ Sosɛfʋ kɔ ‑Yusu kɔ Mari 'hʋɛn‑, ʋ 'gba ci lɛ, 'kɩ 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli

13 'Tɩ‑ nyahro'yenyʋ a 'mʋ, ʋ 'mʋ mu, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑bɩ, ɛ nɔ‑ 'hrɩɩ Sosɛfʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ yanie 'kwli, 'ɛ lee ꞊nɛ, ɛ wɛn: «'Du ye', ‑bʋ 'gbaa 'yu ‑bʋ, ɛ kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑ ci lɛ, ba mu 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli, 'kɩ ‑bʋ nɩ 'lɩ bʋ ‑nɩnɩ, ‑bʋ yɛ ti ‑mʋ' kɩ, ‑ɛ kɔ 'yri 'n di ‑mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑bʋ di 'bli, ‑ɛ nu꞊o, Helɔdɩ di 'yu ‑bʋ 'a 'lɩla lɛ 'nɩ ꞊mʋɔ.» 14 ‑Tɛ Sosɛfʋ 'wɩn win a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'du ye', ɛ kɔ 'yu kɔ a 'dii 'hʋɛn‑, 'tɔlʋwɔ nɩ ‑do a 'mʋ, 'ʋ mu 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli. 15 'Kɩ ʋ nɩ 'lɩ ‑nɩnɩ, Helɔdɩ 'ɛ 'kʋ, Nyɩsʋa 'ɛ da Sosɛfʋ, 'kɩ bʋ ‑hɔn 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli, ɛ kɔ 'yu kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑. Dɛ a 'mʋ, ɛ mu 'lu ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* ‑bɩ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ 'mʋ ‑nue ‑nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: 'N da 'na 'Yu nɩ, 'kɩ bʋ ‑hɔn 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli.»

‑Tɛ ʋ 'la la 'yonʋ, 'kɩ 'lɩ Betelɛmʋdɩɔ 'kwli

16 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ 'yɛɛ 'ʋ nɩ nyre, ‑tɛ 'kɩɩn Helɔdɩ yru꞊o, ‑ɛ mɔ, nyahro'yenyʋ ‑mʋ', ʋ kaa ꞊nɛ nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ bi la yrʋ' dɩakɩ, 'ɛ lee nɛ 'a 'sɛyo, ɛ wɛn: «Ba bi Betelɛmʋdɩɔ kɩ, ɛ kɔ 'dɩɩ ‑mʋ', ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ, ba 'la 'yonʋ nyɩbɛpʋ a pɛpɛ, ‑ʋ kɔ 'yrɩ nɩ 'hʋɛn, ɛ kɔ 'waa dɛ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ 'yrɩ nɩ 'hʋɛn nɩ kʋɛ.» Kɛ‑ ɛ ‑pʋ, ‑kɔtɩ nyahro'yenyʋ ‑mʋ', ʋ lee la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ʋ 'ye la nyahroyɛ a 'mʋ, ɛ ‑wɛ 'klɩ 'yrɩ nɩ 'hʋɛn nɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ 'sɛyo a 'mʋ, bʋ mu 'lɩ Betelɛmʋdɩɔ 'kwli, bʋ 'lɩla 'yonʋ a 'mʋ lɛ. 17 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ mi 'lu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Selemi hla la, ti ‑hi la a ti 'yri, ɛ nyre 'ʋ nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

18 «Ʋ 'wɩn ꞊hienwewin,

'kɩ 'lɩ Ramadɩɔ 'kwli.

Rasɛlɩ, ɛ nɔ‑ ni nyaɩ lɛ,

'ɛ yɩ 'a 'yonʋ a ꞊hien we.

Ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ ꞊ga꞊a,

‑ɛ nu꞊o, 'a 'yonʋ 'kʋ nɩ.»

‑Tɛ Sosɛfʋ, kɔ ‑Yusu kɔ Mari 'hʋɛn‑, ʋ ‑hɔn la 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli

19 'Kɩ ʋ nɩ 'ʋ ‑nɩnɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩɩn Helɔdɩ 'kʋ nɩ. ‑Tɛ ɛ 'kʋ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa lee nɛ 'a lɛlenyɔ ‑bɩ, 'ɛ 'hrɩɩ Sosɛfʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli, 20 ɛ wɛn: «Sosɛfʋ o, 'du ye', ‑kɔ 'yu, ‑kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑, ba ꞊hɩan ‑mɔ, ba mu 'aan 'bli Yisraɛ, ‑ɛ nu꞊o, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊mʋɛ la 'yu ‑bʋ a 'kʋkʋʋ lɛ, ʋ 'kʋ nɩ,» 21 Sosɛfʋ 'ɛ 'du ye', ɛ kɔ 'yu kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑, 'ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ʋ di 'waa 'bli Yisraɛ. 22 Kɛɛ, Sosɛfʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, Akolawusɩ, ‑ɛ mɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a 'yu, ɛ nɔ‑ 'cɩcɩ a 'baɩ. Akolawusɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'kɩ Sudeblʋgba a 'kɩɩn. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Sosɛfʋ a 'mʋ, hʋannʋ 'ɛ ni꞊e, 'kɩ bʋ 'ti 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɛ lee ꞊nɛ, 'kɩ 'lɩ yanie 'kwli, 'kɩ ɛ 'nɩ 'muo 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ mu 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, 23 'ɛ 'ti 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Nasalɛtɩ 'kwli. ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* hla la, 'kɩ 'ʋ Wanyɔ ‑mʋ' kɩ, Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, ɛ nyre 'ʋ nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Ʋ di daa ꞊nɛ Nasalɛtɩ a 'yu.»

3

Saan Batisɩ hlɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ɛ pɩ nyibli 'nie 'lu lɛ

(Makɩ 1.1-8; Luku 3.1-18; Saan 1.19-28)

1 Ti a 'mʋ 'yri, ɛ kɔ la nyiblo ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Saan Batisɩ. 'Kɩ ɛ 'ti 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli. 'Blʋgbakʋtɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ɛ 'ti 'lɩ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'ti, kɛɛ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ʋ nʋ‑ mi 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ. 'Kɩ ɛ ꞊tuu 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑mɔlɛnɩna ‑wlu. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mi 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ: 2 «Ba yru꞊o, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ‑ɛ mɔ, a nu ‑tɛblɩ, 'ɛ nyre yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Ba hie 'ʋ yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ bʋ, ba ‑nyi 'aan 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli a pɛpɛ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, ɛ 'mʋɛ yrɛ.» 3 ‑Tɛ ʋ 'yɛ la ‑Yusu nɩ kʋɛ, ɛ kɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ la Esai. Esai a 'mʋ, ɛ nɔ‑ na Saan a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ di ‑Yusu a 'hru yɩ kla, 'tɩ‑ ‑Yusu a 'mʋ, ɛ 'mʋ di. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ 'crɩ la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

Nyiblo ꞊dʋ, ‑tɛ ‑mʋ', 'dʋ bii 'lɩ yɩ,

'kɩ ɛ di 'lɩ 'ti.

'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ nɩ hle, ɛ di 'yaa 'lɩ win,

ɛ 'mʋ lɛ pʋ:

'Hru ‑bʋ, Kʋkɔnyɔ di na,

ba 'sii ꞊nɛ yɩ,

'tɩ‑ Kʋkɔnyɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ di.

Ɛ 'wɩ yɩ, 'aan 'klɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ,

‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ‑mɔ ‑wɛ,

'tɩ‑ Kʋkɔnyɔ 'mʋ di.»

4 Saan a 'mʋ, 'a wlawlʋ, ɛ pɩ, ɛ 'yɩ dɛkɔnyɔ a wlawlʋ yɩ 'wɩ. Ʋ nu ꞊gbukɩ‑so* a ‑pupui, 'ʋ hla꞊a, 'ɛ nɛɛ ꞊nɛ mʋmakɔ a 'bɛtɩyɛ kɩ. 'A ‑nɛ dididɛ, ɛ yɩ di, ɛ nɔ‑ mɔ 'kolio kɔ dʋnyra. (Ɛ 'wɩ yɩ, Saan mɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ ꞊nɩɔ la. ‑Tɛ nɩ ‑do nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ la Nyɩsʋa a win wlɔn ‑hɛ, ʋ nɩ la 'mʋ, ti ‑hi la a ti 'yri, kɛ‑ Saan nɩ la 'mʋ ‑wɛ.) 5 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ʋ nʋ‑ ‑hʋɛn 'lɩ Jrusrɛdɩɔ kɔ Sudeblʋgba 'kwli lɛ, 'ʋ mi 'lɩ꞊ɩ yɩ, ʋ kɔ 'blʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ 'nie gbagbʋ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Sudɛn a nyibli 'hʋɛn‑. Kɛ‑ nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, ʋ ni, 'ʋ mi 'lɩ꞊ɩ yɩ, 'ʋ yɩ 'a win 'wɩn, 6 'ʋ yɩ 'waa ‑tɛblɩ 'kukui yɩ ‑wɛɛn ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ yɩ, 'tɩ‑ Saan, 'ɛ pɩ ꞊nʋ 'nie 'lu lɛ, 'kɩ 'lɩ 'nie gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Sudɛn ‑mɔ.

7 Falisi꞊tumu* kɔ Sadusɩ꞊tumu* a nyibli ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ mi 'lɩ Saan ‑mɔ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'nie 'lu lɛ pʋ. ‑Tɛ Saan 'ye ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'A mʋ ‑mʋ', a kɛɛ nyibli, 'aan nunuklɔ 'ɛ nyre yɩ, ‑wɛn hro. Nyɩsʋa a yrʋ 'tɩɛ kwlɛ 'a mʋ nɩ. A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, a ‑wɛ 'lɩ ba 'gba꞊a ye' ci nɩ. 8 'Tɩ‑ 'mʋ 'a mʋ 'nie 'lu pʋ, ba nu ꞊haan‑tɛblɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, a hie 'ʋ dɛ 'kuku, a ni bʋ, 'a ‑nyi 'aan dɩɔnʋ Nyɩsʋa. 9 A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, a mɔ ‑aan 'baɩ gbagbʋ Abrahamʋ a 'yonʋ ꞊nɩɔ, 'a ‑tɩ, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋʋ nɛ 'a mʋ yrʋ lɛ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑wɛ 'lɩ bʋ nu꞊o nɩ, 'hɩ ‑bʋ, bʋ ‑hɛ Abrahamʋ a 'yonʋ nɩ. 10 Ʋ ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ bʋ nu 'duwe, bʋ hla 'a ‑nɛ tugbɛ ꞊dʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ tʋ 'kui, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'tɔ pʋ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ bʋ pʋʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'ʋ ‑bati lɛ. 11 'Mɔ ‑bʋ, 'nie, ɛ nɔ‑ 'n pɩ 'a mʋ 'lu lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, a hie 'ʋ 'aan dɛ 'kuku bʋ, 'a ‑nyi 'aan dɩɔnʋ Nyɩsʋa. Kɛɛ, nyiblo ‑bɩ di 'nɩ di. Nɔ‑ di 'ʋ 'mʋ ke' kʋɛ. Nɔ‑ di 'klɩ kɩ nɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'mʋ 'ʋ ‑hi, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli. 'Mɔ ‑bʋ, 'n 'yɩ nyiblo ꞊dʋ 'pa‑, 'kɩ ꞊bʋ di꞊e ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑kʋandɛ ꞊dʋ a ‑ta'. Nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ di di, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* kɔ na ‑bʋ, ‑ɛ yɩ wlɩn, nɔ‑ ɛ di 'a mʋ ‑nyi. 12 Nyiblo a 'mʋ, ɛ di 'wɩ‑ ‑kʋbʋlɛ꞊hlonnyɔ yɩ, ‑ɛ 'ble ‑ŋmahɛn kʋa, ɛ di nu, ɛ 'mʋ ‑kʋbʋ lɛ ꞊hlon, 'bʋ ꞊hlon ‑kʋbʋ a 'mʋ lɛ, ɛ 'mʋ꞊ʋ bʋ ꞊tu, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'a ‑tutui 'tɔ pʋ, 'kɩ 'lɩ na ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'nyɩ.»

Saan Batisɩ, ɛ nɔ‑ pʋ la ‑Yusu 'nie 'lu

(Makɩ 1.9-11; Luku 3.21-22)

13 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, 'kɩ ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, 'ɛ mu 'lɩ 'nie ‑mʋ', ʋ dɛɛ Sudɛn wien, 'kɩ 'lɩ Saan 'hʋɩ, ‑ɛ di꞊e nu, Saan 'mʋ꞊ʋ 'nie 'lu pʋ. 14 Kɛɛ, Saan hɩa nɩ, ɛ wɛn: «'Mɔ ‑blɛɛ yɩ, ‑bʋ pʋ wɛn 'nie 'lu, kɛɛ, ‑mɔ ‑di, 'kɩ ꞊bʋ pʋ ‑mʋ 'nie 'lu.» 15 Kɛɛ, ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, ꞊nɩ 'hɩaa 'lɩ꞊ɩ kɩ, ‑kɔtɩ dɛ Nyɩsʋa ‑hʋa, ‑a blɛɛ yɩ ‑ba nu꞊o.» Ɛ nɔ‑ mɔ Saan bʋ wɛn, bʋ pʋ ‑Yusu 'nie 'lu. 16 ‑Tɛ ɛ pʋ꞊ʋ 'nie 'lu, ‑Yusu bʋ yɩ 'lɩ 'nie ‑mɔ nɩ ‑hʋɛn, ‑ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, yakɔ ‑ki wlɔn, 'ɛ 'ye Nyɩsʋa a ‑Hihiu*, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ ꞊tɩɩ 'ʋ꞊ʋ 'lu, ɛ 'wɩ ‑tɛ ‑hungbe bʋ 'yɛ nɩ ꞊tɩɩ wɛn 'ʋ꞊ʋ 'lu, 17 ɛ kɔ, 'ʋ 'wɩn Nyɩsʋa a win, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ pɩ lɛ: «Ɛ nɔ‑ mɔ 'na 'Yu nɩ ‑do, 'n nʋɛ ‑nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ nie 'mʋ dɔdʋ.»

4

‑Tɛ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ ꞊tɛɛ la 'ʋ ‑Yusu lɛ

(Makɩ 1.12-13; Luku 4.1-13)

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* gba 'lɩ ‑Yusu ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'dʋ bii 'lɩ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ Satan 'mʋ 'ʋ꞊ʋ lɛ ꞊tɛɛ ‑nɩ. 2 'Kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ, 'kɩ ɛ ‑hi 'lɩ ‑nyrɔwɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn kɔ 'tɔlʋwɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn. 'Kɩ ‑nyrɔwɩ a 'mʋ 'kwli, ɛ 'yɩ dɛ ‑di. ‑Tɛ ‑nyrɔwɩ a ꞊wlɩ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kanʋ ‑tʋa la 'a nunuo. 3 Ɛ nɔ‑ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ bʋ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, bʋ lee ꞊nɛ: «'Bʋ mɔ, ꞊nɩ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, lee 'hɩ ‑bʋ, bʋ ‑hɛ 'flɔɔ.» 4 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ dididɛ nɩ ‑do 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, ‑tonyiblo 'nɩ ‑nɩ꞊ɩ 'klɔ, kɛɛ, win a pɛpɛ, ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ Nyɩsʋa wlɔn, ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'tɩ‑ ‑tonyiblo 'ɛ yɩ 'klɔ nɩ.»

5 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ gba 'lɩ꞊ɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a dakɔ a 'dɩɔ gbagbʋ, 'ɛ 'yaa 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ kɩ, 6 'tɩ‑ 'ɛ yɩ 'kɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: «'Bʋ mɔ, ꞊nɩ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ‑ɛ ‑bɩ ꞊pluu 'lɩ ꞊hlɔn, ‑ɛ nu꞊o, ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

‑Na ‑tɩ Nyɩsʋa kɔ bʋ lee nɛ 'a lɛlenyʋ, ʋ 'mʋ ‑mʋ klɔ,

‑ɛ di꞊e nu, ‑na bʋ 'nɩ ꞊ha 'hɩɔ yɩ ꞊gbɛ.»

7 ‑Yusu wɛn: «Ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: ꞊Yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑bʋ ꞊tɛɛ 'ʋ ‑na Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa lɛ.»

8 ‑Ɛ ‑bɩ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ gba꞊a nɩ de, 'kɩ 'lɩ dʋgba blɔblʋ 'lu, 'ɛ tɔɔ ꞊nɛ 'klɔ kɩ a 'blʋgbɩ a pɛpɛ, kɔ 'waa ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ɛ wɛn: 9 «'N kɔ ꞊bʋ ‑nyi ‑mʋ 'a pɛpɛ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ bla 'mʋ kwlɩ yɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ 'na 'ʋ꞊tuulɛ a ‑ta'.» 10 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Mu, Satan, hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: ‑Na Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ‑blɛɛ yɩ ‑bʋ bla kwlɩ yɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ 'a 'ʋ꞊tuulɛ a ‑ta', nɔ‑ blɛɛ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ yɩ.» 11 ‑Tɛ ɛ ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ ‑ha꞊a mɛ lɛ. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nyre 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 'ʋ ‑tʋa 'a ‑hɛɛlɛ.

‑Tɛ ‑Yusu ꞊tu la ‑kʋan ‑wlu, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli

(Makɩ 1.14-15; Luku 4.14-15)

12-13 ‑Yusu 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ pʋ Saan Batisɩ ꞊jɩ'. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ ‑hɔn 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, 'ɛ mu 'lɩ 'a 'dɩɔ, ‑ɛ mɔ Nasalɛtɩ 'kwli, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli. Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ ‑wlɛɛn ‑nɩ, 'ɛ mu 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Kapɛnaɔ 'kwli, ‑ɛ nɩ 'ʋ Galileblʋgba a 'yru wien, 'kɩ 'lɩ Sabuloblʋgba kɔ Nɛfʋtaliblʋgba 'kwli. 14 Ɛ nu꞊o nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Esai hla la, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

15 «Ba pʋ 'ʋ nʋa bʋ,

'a mʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Sabuloblʋgba kɔ

Nɛfʋtaliblʋgba 'kwli, 'kɩ 'lɩ 'yru wien,

kɔ 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Sudɛn a 'nikɩ,

ɛ kɔ 'a mʋ hɩapʋnyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi,

‑ʋ nɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli.

16 Kɛ‑ Nyɩsʋa ‑pʋ, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta':

Dakɔ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ,

ʋ di 'ye ‑nyrɛ gbagbʋ.

‑Nyrɛ a 'mʋ, ɛ yɩ 'nɩ wlɩn,

'kɩ 'ʋ dakɔ a 'mʋ ‑mɔ,

‑ʋ nɩ 'lɩ 'kʋkʋʋ a 'blʋgba 'kwli,

‑ɛ kɔ 'kwli ‑nyrɛ 'yɩ 'lɩ ‑nɩ.»

Kɛ‑ Esai a 'pʋplɛwin pʋ la.

17 Kʋɛ 'ʋ ti a 'mʋ 'yie bʋ, ‑Yusu ‑tʋa la Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑mɔlɛnɩna, ɛ wɛn: «Ba yru꞊o, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ‑ɛ mɔ, a ni ‑tɛblɩ, 'ɛ nyre yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Ba hie 'ʋ yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ bʋ, ba ‑nyi 'aan 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di nyibli a pɛpɛ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, ɛ 'mʋɛ yrɛ.»

‑Tɛ ‑Yusu da la 'pʋpanyibli nɩ ‑hɛn, 'kɩ bʋ ‑hɛ la 'a ‑nagbopʋ*

(Makɩ 1.16-20; Luku 5.1-11)

18 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, ‑Yusu mu la 'lɩ Galileblʋgba a 'yru wien. Bʋ yɩ 'kɩ 'yru wien lɛ nɩ 'yrɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɛ 'dɩayɩnʋ nɩ 'hʋɛn kɩ. 'Waa 'nyrɛ mɔ Simɔ, ʋ dɛɛ Piɛlɩ, kɔ Adre. Ʋ mɔ 'pʋpanyibli ꞊nɩɔ. 'Kɩ ʋ nɩ 'lɩ 'waa 'blagbɩ 'kwli, 'ʋ pɩ 'waa ‑tatɩ. 19 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ba di 'lɩ, a 'mʋ 'mʋ ꞊wien lɛ kʋɛ, a 'mʋ 'na ‑nagbopʋ ‑hɛ. 'N di꞊e 'nɩ nu, a 'mʋ ‑tonyibli lɛ 'kukue ‑nɩ. Ɛ 'wɩ yɩ, ‑tɛ a ni, 'a pɩ ‑tatɩ 'a yɩ ‑hrin lɛ 'kukue ‑nɩ, kɛ‑ ba nu, ba 'kukue ‑tonyibli lɛ, ʋ 'mʋ 'na ‑nagbopʋ ‑hɛ ‑wɛ.» 20 ‑Tɛ ɛ lee 'kɩ ꞊nʋ ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ʋ hie 'ʋ 'waa ‑tatɩ bʋ, 'ʋ ‑tʋa 'a ꞊wienlɛkʋkʋɛ.

21 Bʋ 'yɩya 'ʋ ye' bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɛɛ 'ʋ 'dɩayɩnʋ nɩ 'hʋɛn ‑bɩ bʋ. 'Waa 'nyrɛ mɔ Sakɩ kɔ Saan. 'Waa 'baɩ a 'nyrɛ mɔ Sebede. 'Kɩ ʋ nɩ 'lɩ 'waa 'blagbɩ 'kwli, ʋ kɔ 'waa 'baɩ 'hʋɛn‑, 'ʋ yɩ 'waa ‑tatɩ ꞊hrɛntɩ ‑nɩ. ‑Tɛ ɛ yɛɛ 'ʋ 'dɩayɩnʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ da ꞊nʋ nɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛ 'a ‑nagbopʋ, 22 ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'ʋ hie 'ʋ 'waa 'baɩ kɔ 'waa 'blagbɩ bʋ, 'ʋ ‑tʋa ‑Yusu a ꞊wienlɛkʋkʋɛ.

‑Tɛ ‑Yusu tʋɛ la nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ, ɛ kɔ, ‑tɛ ɛ ni꞊e, 'waa 'kʋɛ 'ɛ yɩ ‑wɛ

(Makɩ 1.39; 3.7-12; Luku 4.44; 6.17-19)

23 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑tʋa Galileblʋgba a pɛpɛ a kɩnɩna, 'ɛ tʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo blɛ, 'ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa di ‑tonyibli a win a kɩkɔɔlɛ nu, 'ɛ ni꞊e, nyibli a 'kʋɛ a pɛpɛ 'ɛ yɩ ‑wɛ, kɔ 'waa kɩkla‑tɛblɩ a pɛpɛ 'hʋɛn‑. 24 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'a 'nyrɛ 'ɛ 'hɛɛn bʋ, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba a pɛpɛ 'kwli, nyibli ‑nɩ 'lɩ Siliblʋgba 'kwli, 'ʋ 'wɩn 'a 'nyrɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ gbɛ 'lɩ꞊ɩ 'hʋɩhrennyʋ ‑hʋɔhʋɩ ‑mɔ, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', 'a ‑nɛ kɩkladɛ ꞊dʋ ni. Nyibli a 'mʋ, 'waa dɛ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'kuo ‑hʋɩn* nɩ 'ʋ ꞊nʋ ke', ‑gbugbukʋɛ 'ɛ ni ‑ʋ ‑bɩ, 'waa dɛ ‑bɩ 'ʋ ‑yɩyrɛ lɛ. 'Waa pɛpɛ a 'mʋ, ‑Yusu nu꞊o nɩ, 'waa 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. 25 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ yɩ꞊ɩ ꞊wien lɛ kʋɛ. 'Kɩ ʋ ‑hʋɛn 'lɩ Galileblʋgba kɔ Dekapɔblʋgba, kɔ Jrusrɛ kɔ Sudeblʋgba a pɛpɛ 'kwli, kɔ 'blʋgba ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ Sudɛn a 'nikɩ.

5

‑Tɛ ‑Yusu tʋɛ la 'a ‑nagbopʋ*, 'kɩ 'lɩ dʋgba 'lu

1 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye la nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ', ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ 'ya la 'ʋ dʋgba 'lu, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑, 'ɛ nɩ la bʋ, 2 'ɛ ‑tʋa la 'waa tɔɔlɛ.

Sɛyɩ a plɔ a bleelɛ

(Luku 6.20-23)

3 Ɛ wɛn:

«Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yi꞊e,

‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ, ꞊haandɛ 'yɩ 'lɩ ‑nɩ,

'bʋ mɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'bʋ 'yɩ 'ʋ ꞊nʋ ke' ‑nɩ,

nyibli a 'mʋ, bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nu꞊o, ʋ nʋ‑ di 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli pa.

4 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ bi ꞊hlɔn,

bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ,

ɛ nɔ‑ di 'lɩ ꞊nʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ ꞊tu.

5 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ ꞊yɔpɔ ‑nɩ,

bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nu꞊o, ʋ nʋ‑ Nyɩsʋa di 'blʋgba ‑mʋ' ‑nyi,

ɛ pʋ lɛ, ɛ di 'a nyibli ‑nyi.

6 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ dɩakɩ,

'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ,

'kɩ 'waa nɩnabʋɩ bʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye',

nyibli a 'mʋ, bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nu꞊o, dɛ ‑mʋ', ʋ ꞊mʋɛ lɛ,

Nyɩsʋa di ꞊nʋ 'nɩ ‑nyi.

7 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'waa 'bio ‑tonyibli a nyaɩ,

bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nu꞊o, 'waa 'mumu, Nyɩsʋa di yru 'waa nyaɩ.

8 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ ꞊sii 'ʋ yɩ,

bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nu꞊o, ʋ di Nyɩsʋa 'nɩ 'ye.

9 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ,

'kɩ nyibli bʋ wʋnwɛɛn kɩ bʋ,

bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa di daa ꞊nʋ 'a 'yonʋ.

10 Nyibli ‑mʋ', dɛ Nyɩsʋa ‑hʋɛ, ‑ʋ ni꞊e,

'a ‑tɩ 'bʋ yɩ ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui,

nyibli a 'mʋ, bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nu꞊o, ʋ nʋ‑ di 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli pa.

11 'A mʋ ‑mʋ', 'bʋ yɩ 'a mʋ 'yri nɩ ‑hɛ,

'bʋ yɩ 'a mʋ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui,

'bʋ yɩ 'a mʋ ‑tɩ nɩ ‑yɛɛ ‑nɩ,

'bʋ yɩ 'a mʋ hɩ klɛ nɩ pɩ,

‑tɛ a mɔ 'na ‑nagbopʋ* a ‑tɩ,

ba kɔ plɔ a bleelɛ.

12 Ba nu dɔdʋ, ‑kɔtɩ ‑nyrɔwɔ, a di Nyɩsʋa yɩ mu,

Nyɩsʋa di ‑nyi 'a mʋ 'wio gbagbʋ.

Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* ‑mʋ',

‑ʋ nɩ la 'klɔ, ti ‑hi la a ti 'yri,

kɛ‑ nyibli ni la, 'ʋ ꞊tui la ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn.»

‑Yusu pʋ 'ta kɔ ‑nyrɛ 'hʋɛn‑ a 'ledʋ

(Makɩ 9.50; Luku 14.34-35)

13 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ de: «‑Tɛ 'ta nɩ 'mʋ, 'kɩ 'ʋ dididɛ ‑mɔ, kɛ‑ a nɩ 'mʋ, 'kɩ 'ʋ ‑tʋtʋ kɩ a nyibli ‑mɔ ‑wɛ. Kɛɛ, 'ta a 'mʋ, bʋ 'waan nɛ 'a wlɔnnɩnɔ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑nyi꞊e 'a wlɔnnɩnɔ a 'mʋ de. Ɛ 'yɩ 'kɩ ‑kʋan ꞊dʋ ‑kɔ de, 'bʋ 'yɩ bʋ pɩɩ 'wan, nyibli bʋ na꞊a klɛ.

14 'A mʋ ‑mɔ 'klɔ ‑bʋ, 'a ‑nyrɛ. 'Dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ dʋgba 'lu, ɛ 'yɩ ‑huhlidɩɔ 'pa‑. 15 Nyiblo 'bʋ 'bɩa 'napɩ, ɛ 'nɩ ꞊jri꞊e lɩ꞊ɩ kɩka 'lu bʋ, kɛɛ, 'kɩ ɛ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ dɛ 'lu bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'kayu bʋ, 'ʋ 'mʋ lɛ yru. 16 ‑Tɛ 'napɩ ni wʋnwlɩɩn, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ nɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ, kɛ‑ 'aan nunuklɔ bʋ nu wʋnwlɩɩn, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', ‑ɛ di꞊e nu, ꞊haandɛ ‑mʋ', a di nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ʋ 'mʋ 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa ‑nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli 'nyrɛ lɛ pʋ.»

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu tʋɛ nɛ 'a ‑nagbopʋ*, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a tete a ‑ta'

17 «'Aan ꞊wlɩ 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, 'n di nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'ʋ tete ‑mʋ' lɛ ‑ha, Nyɩsʋa ‑nyi la 'a winwlɔn‑hanyɔ* Moise, ɛ kɔ ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ ‑bɩ 'crɩ la. 'N 'yɩ ‑di, 'kɩ ꞊bʋ ‑ha 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, kɛɛ, 'n di nɩ, 'mʋ 'a mʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, dɛ ‑mʋ' ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ kɔ, ‑tɩ ‑bʋ, ɛ hlɛ, 'mʋ꞊ʋ nu. 18 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ 'yɩ Nyɩsʋa a tetebʋ gbe ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ di 'ʋ 'a 'bɩ 'lu ‑hɔn, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ bʋ ‑wɛ. 19 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ 'ʋ Nyɩsʋa a tetebʋ 'cɩmɩɛ gbe nɩ ‑do 'hru wlɔn nɩ ‑hɛ, 'tɩ‑, 'bʋ yɩ꞊ɩ nyibli ‑bɩ nɩ ‑tʋɛ ‑nɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ di nyiblo 'cɩmɩɛ ‑daa ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ 'ʋ tete a 'mʋ nɩ ꞊tui ‑nɩ, kɔ 'bʋ yɩ꞊ɩ ‑ʋ ‑bɩ nɩ ‑tʋɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ʋ di nyiblo gbagbʋ ‑daa ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli. 20 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ: Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ, tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu* a nyibli 'hʋɛn‑, ʋ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'ba 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa, 'ba 'yɩ 'ʋ nyibli a 'mʋ 'ʋ ‑hi, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli.»

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu tʋɛ nɛ 'a ‑nagbopʋ*, 'kɩ 'ʋ nyiblo bʋ 'la 'a 'bɩ a dɛ kɩ

21 «A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, tete ‑bɩ, Nyɩsʋa ‑nyi la ‑aan 'baɩnʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: ꞊Nɩ 'laa 'lɩ nyiblo. Nyiblo 'bʋ 'la 'a 'bɩ ‑tonyiblo, ʋ kɔ bʋ pʋʋ ꞊nɛ ‑bati lɛ. 22 Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, kɛ‑ 'n pɩ: 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ yɩ 'a 'dɩayɩ yrʋ lɛ nɩ ‑pɩɩ ‑nɩ, ʋ blɛɛ yɩ bʋ gba 'lɩ nyiblo a 'mʋ ‑batipʋnyʋ yɩ. Nyiblo 'bʋ lee nɛ 'a 'dɩayɩ, ‑ɛ mɔ: ‑Ba nɩ, ʋ blɛɛ yɩ bʋ gba 'lɩ꞊ɩ 'blʋ a nyibli yɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. Nyiblo 'bʋ daa nɛ 'a 'dɩayɩ nɩblɩnyɔ, ɛ blɛɛ yɩ bʋ mu 'lɩ na ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ɛ 'yɛ nɩ jre yruyru.

23 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ ‑cɔhlʋn* nɩ pi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'tɩ‑ 'bʋ bi 'lɩ ‑mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, ‑na 'dɩayɩ ‑bɩ, ɛ 'yɩ plɔ a bleelɛ ‑kɔ ‑na ‑tɩ, 24 hie 'ʋ ‑na ‑cɔhlʋn a 'mʋ bʋ, ‑bʋ mu, ‑kɔ ‑na 'dɩayɩ a 'mʋ 'hʋɛn‑, a 'mʋ ‑tɩ a 'mʋ yrɛ ‑kʋkʋa ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'lɩ ‑wɛ, 'tɩ‑ ꞊mʋ ‑mɔ ꞊hɩan, ꞊mʋ ‑cɔhlʋn pi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.

25 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ yɛɛ ‑mʋ ‑tɩ, ‑ɛ nu꞊o, ꞊ble 'a 'wliyɛ kʋa, ɛ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, 'ba yɩ 'lɩ ‑batipʋʋlɛ' nɩ mi, ꞊mʋɔ꞊ɔ lɛ, 'kɩ ɛ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, ba kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ, ‑tɛ a 'tɩɛ nɩ 'hru wlɔn, ɛ 'nɩ ꞊ha 'lɩ ‑mʋ ‑batipʋnyɔ yɩ gba, ‑batipʋnyɔ 'nɩ ꞊ha ‑mʋ 'lɩ ‑sadapʋ yɩ gba, 'ʋ 'nɩ ꞊ha ‑mʋ ꞊jɩ' pʋ. 26 'N yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'bʋ pʋ ‑mʋ ꞊jɩ', 'kɩ ‑di 'lɩ ꞊jɩ' a 'mʋ nɩ, ꞊mʋ 'wliyɛ a pɛpɛ a 'mʋ 'pɛɛ ‑nɩ, 'tɩ‑ ꞊mʋ ꞊jɩ' 'hrɩ.»

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu tʋɛ nɛ 'a ‑nagbopʋ*, 'kɩ 'ʋ ‑wlawlɩ a dɛ kɩ

27 «A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, tete ‑bɩ, Nyɩsʋa ‑nyi la ‑aan 'baɩnʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: ꞊Nɩ 'nuo 'lɩ ‑wlawlɩ. 28 Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, kɛ‑ 'n pɩ, nyiblo 'bʋ ta 'lɩ 'a 'bɩhɩan a nʋgba 'yi lɛ, 'tɩ‑, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ, 'bʋ pʋ lɛ: 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ nu ‑wlawlɩ, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ, ɛ kɔ nʋgba a 'mʋ 'hʋɛn‑. 29 'Bʋ mɔ, ‑na 'yii 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ꞊nɩ yɩ dɛ 'kuku nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ‑ha 'lɩ ꞊nʋ lɛ, ꞊mʋ ꞊nʋ 'wan pʋ. ‑Bʋ ‑ha 'ʋ ‑dɩɔnʋ a 'hʋɩ a 'kɩbɩa, ‑bʋ pʋ꞊ʋ 'wan, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'ɛ ‑hi 'ʋ bʋ pʋ 'lɩ ‑na pɛpɛ na ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ jre yruyru 'nyɩ. 30 'Bʋ mɔ, ‑na diidɛdabʋ 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ꞊nɩ yɩ dɛ 'kuku nɩ ni, 'bɛ 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, ꞊mʋ꞊ʋ 'wan pʋ. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ‑bʋ pʋ ‑na 'hʋɩ a 'kɩbɩa ‑bɩ 'wan, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑na pɛpɛ ‑bʋ mu 'lɩ na ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ jre yruyru 'nyɩ.»

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu tʋɛ nɛ 'a ‑nagbopʋ*, 'kɩ 'ʋ nʋgba kɔ 'a nyɩbɩʋ 'hʋɛn‑ bʋ ‑hɩhɩɛ yrɛ a dɛ kɩ

(Matie 19.9; Makɩ 10.11-12; Luku 16.18)

31 «Tete* ‑bɩ, Nyɩsʋa ‑nyi la ‑aan 'baɩnʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: Nyiblo 'bʋ tɛ 'a nʋgba bʋ, ɛ kɔ bʋ ‑nyi nʋgba a 'mʋ 'crɩɛn, ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ tɛ꞊ɛ bʋ. 32 Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, kɛ‑ 'n pɩ: 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ tɛ 'a nʋgba bʋ, 'bʋ 'yɩ 'a ‑wlawlɩdɛ a ‑tɩ 'pa‑, nʋgba a 'mʋ 'bʋ ‑mu, 'bʋ kɔ nyɩbɩʋ ‑bɩ, 'a yɩ‑hɛnyɩbɩʋ ‑mʋ', ɛ nɔ‑ pʋ nʋgba a 'mʋ ‑wlawlɩdɛ kɩ. 'Ya 'ʋ 'lu de, nʋgba a 'mʋ, ɛ tɛ bʋ, nyiblo ‑di꞊e kɔ, nyiblo a 'mʋ, ɛ ni ‑wlawlɩ ‑wɛ.»

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu tʋɛ nɛ 'a ‑nagbopʋ*, 'kɩ 'ʋ 'sʋʋlɛ a dɛ kɩ

33 «A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, tete ‑bɩ, Nyɩsʋa ‑nyi la ‑aan 'baɩnʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ 'sʋʋ Nyɩsʋa, ‑ɛ mɔ: Dɛ ‑bʋ, 'n di꞊e 'nɩ nu, ꞊yɩ 'kɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ de, ‑bʋ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ꞊nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ. Dɛ ‑bʋ, ‑kɔtɩ ‑nɩ 'sʋʋ Nyɩsʋa, ‑ɛ mɔ, ‑di꞊e 'nɩ nu, nu꞊o. 34 Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, kɛ‑ 'n pɩ: A 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ ba 'sʋʋ ‑nɩ. A 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ ba 'sʋʋ yakɔ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a kɩbʋnɩdɛ. 35 A 'nɩ 'sʋʋ 'lɩ ‑tʋtʋ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a bʋɩkɩblɛ꞊tudɛ. A 'nɩ 'sʋʋ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a 'dɩɔ. 36 ꞊Nɩ 'sʋʋ 'lɩ ‑na 'lu, ‑ɛ nu꞊o, ꞊yɩ 'klɩ ꞊dʋ ‑kɔ, 'kɩ ‑bʋ nu꞊o, ‑na 'lu‑pupui a 'yɛ nɩ ‑do bʋ 'plɛ, ‑hʋʋ' bʋ jre. 37 Kɛ‑ ba pʋ: Iin 'bʋ mɔ iin, ɛ kɔ, ba pʋ: 'Ʋʋn‑, 'bʋ mɔ 'ʋʋn‑. ꞊Nɩ ‑maa 'ʋ꞊ʋ 'sʋʋlɛ 'lu, ɛ mɔ yɩnyredɛ ꞊nɩɔ. 'Kɩ ɛ ‑hʋɛn 'lɩ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ ‑mɔ.»

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu tʋɛ 'a ‑nagbopʋ*, 'kɩ 'ʋ klɛ'wɩwɩɩ a ‑ta'

(Luku 6.29-30)

38 «A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, tete ‑bɩ, Nyɩsʋa ‑nyi la ‑aan 'baɩnʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: Nyiblo 'bʋ wa 'a 'bɩ a 'yie, ʋ kɔ bʋ wa a 'yie ‑wɛ. Nyiblo 'bʋ ‑yraa nɛ 'a 'bɩ 'nyɛ wlɔn, ʋ kɔ bʋ ‑yraa ꞊nɛ 'nyɛ wlɔn ‑wɛ. 39 Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, kɛ‑ 'n pɩ: Nyiblo 'bʋ nu 'a mʋ yɩnyredɛ ‑mɔ, a 'nɩ 'wɩɩ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ klɛ. Nyiblo 'bʋ pʋ 'lɩ 'ŋma ‑na diidɛnʋa 'kwli, ‑ha꞊a mɛ lɛ, bʋ pʋ 'lɩ 'a dɛ ‑bɩ kamlanʋa 'kwli. 40 Nyiblo 'bʋ ‑hʋɛ bʋ yɛɛ ‑mʋ ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ ‑batipʋnyɔ yɩ, 'bʋ yɩ ‑na wlawlʋ nɩ ‑hʋɛ, ‑ha꞊a mɛ lɛ, bʋ gba ‑na kʋɛtɩ. 41 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ ‑mʋ ke', 'kɩ ‑bʋ 'ble 'a blɔ, 'kɩ 'lɩ ‑kiloyɛ nɩ ‑do 'yri, ‑ɛ ‑bɩ pʋ 'ʋ 'hʋɛn a ‑kiloyɛ. 42 Nyiblo 'bʋ yɩ ‑mʋ dɛ nɩ ‑hʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ‑bʋ ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ. Nyiblo 'bʋ ‑hʋɛ bʋ 'trɔsɩ ‑mʋ dɛ, ꞊nɩ 'hɩaa 'lɩ.»

Ba nʋɛ nɛ 'aan yraanyibli

(Luku 6.27-28,32-36)

43 «A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, tete ‑bɩ, Nyɩsʋa ‑nyi la ‑aan 'baɩnʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: Nʋɛ ‑na 'bɩhɩan, kɛɛ, yraa nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ yraa ‑mʋ. 44 Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, kɛ‑ 'n pɩ: Ba nʋɛ nɛ 'aan yraanyibli, kɔ, ba da Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'a mʋ ꞊hɩʋɛn a ‑ta', 45 ‑ɛ di꞊e nu, 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, a 'mʋ 'a 'yonʋ ‑hɛ, ‑ɛ nu꞊o, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ kɔ 'crɛ, kɔ 'waa dɛ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ ꞊haannyibli, Nyɩsʋa ni꞊e nɩ, 'yrʋ 'ɛ yɩ hʋɛn, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ'. Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'sii 'ʋ yɩ, kɔ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, Nyɩsʋa ni꞊e nɩ, 'nu 'ɛ yɩ di, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ a 'mʋ a ‑ta'. 46 'Bʋ mɔ, 'ba nʋɛ nyibli nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ʋ nʋɛ nɛ 'a mʋ, a 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑tɩ Nyɩsʋa di nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, 'crɛkɔnyibli ni꞊e nɩ ‑wɛ. 47 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ 'aan 'dɩayɩnʋ nɩ ‑do ꞊haandɛ ‑mɔ nɩ ni, 'aan ꞊wlɩ 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, a ni dɛ gbagbʋ. Dɛ a 'mʋ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, ʋ ni꞊e nɩ ‑wɛ. 48 Ba 'sii 'ʋ yɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa ‑nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ ‑nu, 'ɛ 'sii 'ʋ yɩ.»

6

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu tʋɛ nɛ 'a ‑nagbopʋ*, 'kɩ 'ʋ ꞊hɩʋɛnnyibli a ‑hɛɛlɛ a ‑ta'

1 «'Bʋ mɔ, 'ba yɩ ꞊hɩʋɛnnyiblo ꞊haandɛ ‑mɔ nɩ ni, a 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a mʋ 'nyrɛ lɛ pʋ a ‑tɩ. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ ꞊haandɛ a 'mʋ 'a nunuo lɛ nɩ ni, 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'lɩ yɔ', ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑nyi 'a mʋ 'a ‑tɩ a 'wio.

2 'Bʋ mʋ, ꞊nɩ yɩ ꞊hɩʋɛnnyiblo dɛ nɩ ‑nyi, 'kɩ 'ʋ 'a ‑hɛɛlɛ a ‑ta', ꞊nɩ 'lee 'lɩ nyibli a pɛpɛ lɛ, ꞊wɩ yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, ‑tɛ ʋ ni 'a nunuo. Nyibli a 'mʋ, 'bʋ nu ꞊hɩʋɛnnyiblo ꞊haandɛ ‑mɔ, ʋ kɔ bʋ na 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo blɛ, kɔ 'bʋ yɩ lɛ nɩ nɛ. Ʋ ni꞊e nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ ꞊nʋ 'nyrɛ lɛ pʋ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyiblidʋ a 'mʋ, Nyɩsʋa 'nɩ ‑nyi꞊e lɩ ꞊nʋ 'a 'wio nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tonyibli ‑wɛ 'waa 'wio a bʋpʋpʋʋ ‑mɔ. 3 ‑Mɔ ‑bɩ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ ꞊hɩʋɛnnyiblo dɛ nɩ ‑nyi, nu꞊o, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'wɩɩn 'lɩ, mɔ 'ye ꞊bɩɩ ‑na ꞊wlʋ a nɩnatumu a 'mumu, ɛ 'nɩ 'wɩɩn 'lɩ, 4 ‑ɛ di꞊e nu, ‑hɛɛlɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ 'mʋ ‑hli. ꞊Nɩ yɩ naalɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ‑na 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ yɩ 'a ‑nɛ ‑huhlidɛ ꞊dʋ 'ye, ɛ nɔ‑ di ‑mʋ 'a 'wio ‑nyi.»

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu tʋɛ nɛ 'a ‑nagbopʋ*, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta'

(Luku 11.2-4)

5 «'Bʋ mɔ, 'ba yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, a 'nɩ 'daa 'lɩ꞊ɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, ʋ ni 'a dɩda. Nyibli a 'mʋ, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ dɛ, ʋ nʋɛ bʋ nyra blɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo blɛ, ‑tɛ nyibli ‑hʋʋ 'ʋ. 'Bʋ yɩ lɛ nɩ ni, ɛ 'wɩ yɩ, ʋ ni꞊e nɩ, nyibli 'mʋ ꞊nʋ 'ye a ‑tɩ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyiblidʋ a 'mʋ, Nyɩsʋa 'nɩ ‑nyi꞊e lɩ ꞊nʋ 'a 'wio nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tonyibli ‑wɛ 'waa 'wio a bʋpʋpʋʋ ‑mɔ. 6 Kɛɛ, ‑mɔ ‑bɩ, ꞊nɩ yɩ Nyɩsʋa a dɩda nɩ ‑hʋɛ, pa 'lɩ ‑na ‑gblo 'kwli, ‑bʋ ka 'ʋ 'maju 'ʋ. ꞊Nɩ ka 'kɩ 'ʋ 'maju 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ da ‑na 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'ʋ ‑mʋ 'hʋɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑na 'Baɩ Nyɩsʋa a 'mʋ, ‑ɛ yɩ 'a ‑nɛ ‑huhlidɛ ꞊dʋ, ‑ni 'ye, ɛ nɔ‑ di ‑mʋ 'a 'wio ‑nyi.

7 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, 'aan pʋpʋwin 'nɩ 'hʋʋ 'lɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, ʋ ni 'a dɩda. Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ wɛn 'nɩ, 'waa pʋpʋwin 'bʋ ‑hʋ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'mʋ 'waa win 'wɩn. 8 Dɛ a 'mʋ, ʋ ni, a 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, ‑kɔtɩ 'tɩ‑ a 'mʋ 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa dɛ ‑hʋa mɔ mu, ɛ yi dɛ a 'mʋ nɩ. 9 ‑Tɛ a di Nyɩsʋa a dɩda nu, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

‑Aan ‑nɛ 'Baɩ, ‑ɛ nɩ 'lɩ yɔ',

nu꞊o, nyibli a pɛpɛ bʋ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa.

10 ‑Mɔ ‑bʋ kɔɔ nyibli win kɩ.

‑Na kɩwɛɛnlɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ nue ‑nɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ,

kɔ 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli.

11 ‑Nyi kɛ ‑a mʋ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ a dididɛ.

12 Yɩnyre‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑a ‑nu, ‑hru 'a ‑tɩ ‑mɔ,

꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑a ni, ꞊a ‑hrui yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', nyibli ni ‑a mʋ ‑mɔ a ‑tɩ ‑mɔ.

13 ꞊Nɩ 'hɔɔn 'ʋ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ ‑mɔ', ɛ 'nɩ 'tɛɛ 'ʋ ‑a mʋ lɛ,

‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'nɩ ꞊ha ‑tɩ 'wla,

kɛɛ, ‑ha 'lɩ ‑a mʋ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ a 'klɩ bʋ,

[‑ɛ nu꞊o, ‑mɔ blɛɛ yɩ ‑bʋ kɔɔ nyibli win kɩ,

ɛ kɔ, ‑mɔ kɔ 'klɩ, kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa,

‑tɛ ɛ tɛ yɩ bʋ.

Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.]

Kɛ‑ ba nu Nyɩsʋa a dɩda.

14 Yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', nyibli nu 'a mʋ ‑mɔ, 'bʋ mɔ, 'ba yɩ 'a ‑tɩ ‑mɔ nɩ ‑hrui, 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'lɩ yɔ', ɛ di ‑hru 'aan ‑nɛ yɩnyre‑tɛblɩ, a ‑nu, 'a ‑tɩ ‑mɔ ‑wɛ. 15 Kɛɛ, yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', nyibli nu 'a mʋ ‑mɔ, 'ba 'yɛ nɩ ‑hru 'a ‑tɩ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hru 'aan ‑nɛ yɩnyre‑tɛblɩ, a ‑nu a ‑tɩ ‑mɔ.»

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu tʋɛ nɛ 'a ‑nagbopʋ*, 'kɩ 'ʋ ꞊cicie* a ‑ta'

16 «'Bʋ mɔ, 'ba yɩ nɩ ꞊ci, ('kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta',) a 'nɩ 'cɩcɩɩ 'lɩ 'aan yigbaklɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, ʋ ni ꞊cicie. Nyibli a 'mʋ, 'bʋ yɩ nɩ ꞊ci, ʋ kɔ bʋ ꞊tɩɔ 'ʋ 'waa yigbaklɩ 'ʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a pɛpɛ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ʋ yɩ 'nɩ ꞊ci. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyiblidʋ a 'mʋ, Nyɩsʋa 'nɩ ‑nyi꞊e lɩ ꞊nʋ 'a 'wio nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tonyibli ‑wɛ 'waa 'wio a bʋpʋpʋʋ ‑mɔ. 17 Kɛɛ, ‑mɔ ‑bɩ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ nɩ ꞊ci, yra yrɛ, ‑bʋ pʋ ‑na 'lu lɛ ‑tɛɛ, 18 ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'nɩ ꞊ha꞊a 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑yɩ 'nɩ ꞊ci. ꞊Nɩ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ‑na 'Baɩ Nyɩsʋa nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'a ‑nɛ ‑huhlidɛ ꞊dʋ 'ye, ɛ nɔ‑ di ‑mʋ 'a 'wio ‑nyi.»

Ba 'kukue ‑pʋpa‑tɛblɩ lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ

(Luku 12.33-34)

19 «A 'nɩ 'kukue 'lɩ ‑pʋpa‑tɛblɩ lɛ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ ‑bʋ kɩ, ‑tɛ 'hlɔ kɔ ‑yrʋsʋ 'hʋɛn‑, ʋ nɩ 'nɛ‑, 'ʋ yɩ ‑tɛblɩ yrɛ nyre, kɔ, ‑tɛ 'yiyrinyibli yɩ 'nɛ‑ 'kayo ‑waa ‑nɩ. 20 Kɛɛ, ba 'kukue kʋkɔ‑tɛblɩ lɛ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑tɛ 'hlɔ kɔ ‑yrʋsʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɛ nɩ nyree 'lɩ ‑tɛblɩ yrɛ, kɔ, ‑tɛ 'yiyrinyibli 'yɛ nɩ waa 'lɩ 'kayo, 21 ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ ‑na kʋkɔ‑tɛblɩ nɩ 'ʋ, 'kɩ ‑na ꞊wlʋ nɩ 'ʋ ‑wɛ.»

‑Nyrɛ kɔ halɔ 'hʋɛn‑

(Luku 11.34-36)

22 «‑Tonyiblo a ꞊wlʋ, ɛ 'wɩ‑ 'a 'yii yɩ, ‑ɛ yɩ꞊ɩ ‑nyrɛ ‑nyi. ‑Na 'yii 'bʋ nu ‑tɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑yrui lɛ ‑tɛɛ. 23 Kɛɛ, ‑na 'yii 'bʋ yɩ nɩ klɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑nɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑nyrɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ ‑mʋ 'hʋɩ, 'bʋ mɔ halɔ, ‑ɛ ‑bɩ halɔ a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ jre dɩakɩ.»

Nyɩsʋa, ‑ʋ'ʋ‑ 'wliyɛ

(Luku 16.13)

24 «Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu 'masɛpʋ nɩ 'hʋɛn a ‑kʋan, ti nɩ ‑do a ti 'yri. Ɛ kɔ bʋ yraa nyiblo nɩ ‑do, ɛ 'mʋ 'a nyiblo ‑bɩ ‑nʋɛ ‑nɩ. Ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ti nɩ ‑do a ti 'yri, Nyɩsʋa bʋ kɔɔ nɛ 'a mʋ win kɩ, 'tɩ‑ 'wliyɛ bʋ di 'a mʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ ‑wɛ.»

Ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ

(Luku 12.22-31)

25 «Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ: Dɛ ‑bʋ, a di di, kɔ, dɛ ‑bʋ, a di 'na, kɔ, wlawlɩ ‑bʋ, a di pʋ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, a 'nɩ 'hriti 'lɩ ‑nɩ. ‑Hʋnhlʋn ‑bʋ, a pɩ, ɛ mɔ dɛ gbagbʋ ꞊nɩɔ, 'ɛ ‑hi 'ʋ dididɛ 'ʋ, kɔ, 'aan ‑plahʋɩ mɔ dɛ gbagbʋ ꞊nɩɔ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ 'ʋ. 26 Ba ta 'ʋ nʋblɩ ‑mɔ lɛ. Ʋ 'nɩ 'dɔ꞊ɔ lɩ, kɔ, ʋ 'nɩ 'cɛ꞊ɛ lɩ ꞊dedede, kɔ, ʋ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ ꞊dedede 'kalɩ'. Kɛɛ, 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'lɩ yɔ', ɛ nɔ‑ yɩ ꞊nʋ dididɛ ‑nyi. Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ nʋblɩ 'ʋ. 'A ‑tɩ, ‑tɛ ɛ ni, 'ɛ yɩ nʋblɩ dididɛ ‑nyi, kɛ‑ ɛ di nu, ɛ 'mʋ 'a mʋ dididɛ ‑nyi ‑wɛ. 27 Ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'a hritilɛ a ‑tɩ, ‑bʋ kɔ 'klɩ, 'kɩ ‑bʋ pʋʋ nɛ 'a ‑nyrɔwɩ a dɛ gbe kɩ, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ.

28 Dɛ‑ kɔ hritilɛ a yɩ ‑hriti ‑nɩ 'lɩ? ꞊Bɩ 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ a ‑tɩ? Ba 'ye ‑piti, ‑tɛ 'waa ‑pui ni ꞊gɩga, 'tɩ‑, ‑tɛ ɛ nu yɩnɩnɔ. ‑Piti a ‑pui a 'mʋ, ɛ 'wɩ‑ ‑tonyiblo a wlawlɩ yɩ. Kɛɛ, ‑piti a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ ‑kʋan, kɔ, ɛ 'nɩ 'gbla꞊a wlawlɩ, ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ, kɛɛ, ɛ nɔ yɩ. 29 ꞊Bʋ lee nɛ 'a mʋ: Bodɩɔ Salomɔ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ɛ kɔ la dɛ, kɛɛ, ‑tɛ ‑piti a ‑pui nu yɩnɩnɔ, Salomɔ a 'mʋ, ɛ 'yɩ la 'a wlawlʋ ‑kɔ, ‑bʋ nu la yɩnɩnɔ lɛ. 30 ‑Piti ‑bʋ, ʋ di ‑hʋan ‑ci, 'tɩ‑ ʋ di ‑hʋan 'tɔ pʋ, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ kɔ bʋ nu꞊o, 'a ‑pui bʋ nɔ yɩ, ꞊bɩ 'a mʋ ‑bʋ, ɛ nʋɛ ‑nɩ, 'a mʋ ɛ 'yɛ nɩ di 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ nɩ ‑nyi, 'a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ ‑tɛɛ?

31 'A ‑tɩ, a 'nɩ 'hriti 'lɩ ‑nɩ, dɛ ‑bʋ, a di di, kɔ, dɛ ‑bʋ, a di 'na, kɔ, dɛ ‑bʋ, a di 'hʋɩ lɛ pʋ a ‑tɩ. 32 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, ʋ nʋ‑ yɩ ‑tɛblɩdʋ a 'mʋ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie 'a ‑nɛ ti. 'Aan 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'lɩ yɔ', ɛ yi 'aan ‑hʋhʋa‑tɛblɩ nɩ. 33 Dɛ ‑mɔ yɩ‑hɛdɛ, a blɛɛ yɩ ba ‑hie 'lu ‑mɔ lɛ 'a ‑nɛ ti, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa bʋ kɔɔ nɛ 'a mʋ win kɩ, kɔ 'aan 'klɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ɛ 'mʋ 'a mʋ 'aan ‑hʋhʋa‑tɛblɩ a 'mʋ ‑nyi. 34 'Kla 'nɩ 'yaa 'lɩ 'a mʋ ‑wliye, 'kɩ 'ʋ ‑ŋɩŋa a ‑nyrɔwɔ a ‑ta', ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa yi ‑nyrɔwɔ a 'mʋ a 'kla‑wliye'yɩya nɩ. Ɛ di ‑hʋan 'a mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ. ‑Tɛ ɛ ni, 'ɛ yɩ kɛ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, kɩkɛ a ‑nyrɔwɔ ‑bʋ 'kwli, kɛ‑ ɛ di ‑hʋan nu, ɛ 'mʋ ‑hʋan 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑ŋɩŋa a ‑nyrɔwɔ a 'mʋ 'kwli.»

7

A 'nɩ 'yɛɛ 'lɩ 'aan 'bio ‑tɩ

(Luku 6.37-38,41-42)

1 «A 'nɩ 'yɛɛ 'lɩ 'aan 'bio ‑tɩ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, 2 ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ a ni 'aan 'bio a ‑tɩ a yɛɛlɛ, kɛ‑ Nyɩsʋa di 'aan ‑tɩ a yɛɛlɛ nu ‑wɛ, kɔ, ‑tɛ a di 'aan 'bio a 'yiye nu, kɛ‑ Nyɩsʋa di 'aan 'yiye nu ‑wɛ. 3 Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, ‑na 'bɩhɩan a kʋɛtɩyɛ ‑bʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ꞊ɩ 'yi, ꞊nɩ yi 'a 'yelɛ, 'tɩ‑ ‑nɛ tugbɛkʋtɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ pɛ 'lɩ ‑mʋ 'yi bʋ, ꞊nɩ 'yɛ nɩ 'ye꞊e 'lɩ? 4 ꞊Yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ ‑bʋ lee ‑na 'bɩhɩan, ‑ɛ mɔ: Nu gbe, ꞊bʋ ‑ha 'lɩ ‑mʋ kʋɛtɩyɛ 'yi, ‑mɔ ‑kɔ 'yi tugbɛkʋtɩɔ pɛ 'lɩ bʋ. 5 ‑Mɔ ‑mʋ', ‑ɛ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, yɩ‑hɛdɛ, ‑kɔ ‑bʋ nu, ɛ nɔ‑ mɔ ‑bʋ ‑ha 'lɩ ‑nɛ tugbɛkʋtɩɔ 'yi, ꞊mʋ lɛ yru ‑tɛɛ, 'tɩ‑ ꞊mʋ 'lɩ kʋɛtɩyɛ ‑na 'bɩhɩan 'yi ‑ha.

6 Dɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa ‑kɔ, a 'nɩ 'nyie 'lɩ꞊ɩ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ‑ʋ 'wɩ bʋɩcɩ yɩ, ɛ kɔ, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑kʋan, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, a 'nɩ 'nyie 'lɩ꞊ɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑kʋan ‑mʋ', ɛ ‑kɔ ‑yi, ‑ʋ 'wɩ ‑gbo yɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'ba ‑nyi ꞊nʋ꞊ʋ, ʋ di na꞊a klɛ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ ‑mɔ ꞊hɩan, ʋ 'mʋ 'a mʋ bʋ ‑wɛ mɔ di.»

‑Yusu tʋɛ nyibli nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ yɩ dɛ nɩ ‑hʋɛ, bʋ ‑hʋa꞊a Nyɩsʋa

(Luku 11.9-13; 6.31)

7 «'Ba yɩ dɛ nɩ ‑hʋɛ, ba ‑hʋa꞊a Nyɩsʋa, ɛ 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑nyi. 'Ba yɩ dɛ nɩ ‑hʋɛ, ba ꞊mʋɔ꞊ɔ lɛ, a di꞊e 'nɩ 'ye. 'Ba yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, bʋ paa nɛ 'a mʋ 'kayu bʋ, ba bi gbɔgbɔ, ʋ 'mʋ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ: Ba di pa. 8 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ ‑hʋa Nyɩsʋa dɛ, ɛ di ꞊nɛ꞊ɛ 'nɩ ‑nyi. Nyiblo 'bʋ yɩ dɛ lɛ nɩ ꞊mʋɛ, ɛ di꞊e 'nɩ 'ye. Nyiblo 'bʋ nyra 'ʋ ꞊hʋan.yɩ' bʋ, 'bʋ bi gbɔgbɔ, ʋ di꞊e 'nɩ ‑lee nɩ, bʋ pa. 9 ‑Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ 'baɩ, ‑na 'yu 'bʋ yɩ ‑mʋ 'flɔɔ nɩ ‑hʋɛ, ꞊bɩ ‑di ‑nyi꞊e 'hɩɔ? 10 ‑Ʋ'ʋ‑, 'bʋ yɩ ‑mʋ ‑hrin.yɛ nɩ ‑hʋɛ, ꞊bɩ ‑di ‑nyi꞊e hre? 11 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'a mʋ ‑tonyibli, 'kɩ a 'yɩ ꞊haannyibli 'pa‑, kɛɛ, a yi ꞊haan‑tɛblɩ a lɛ'jralɛ, 'a yɩ꞊ɩ 'aan 'yonʋ ‑nyi. 'Bʋ mɔ, 'bʋ nɩ 'mʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ ‑nyre yɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑ɛ kɔ ꞊wlʋ ‑nɔ yɩ, nyibli 'bʋ ‑hʋa꞊a ꞊haan‑tɛblɩ, ɛ di ꞊nʋ꞊ʋ 'nɩ ‑nyi.

12 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ, a ‑hʋɛ nyibli ‑bɩ bʋ nu 'a mʋ ‑mɔ, 'aan 'mumu, ba nu ꞊nʋ꞊ʋ ‑mɔ ‑wɛ. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa a tete tʋɛ ‑nɩ, ɛ kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* 'hʋɛn‑.»

Paalɛ ‑mʋ', ‑ɛ gbɛ 'lɩ 'a mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, ɛ 'cɩmɩ 'yri lɛ

(Luku 13.24)

13 «Paalɛ ‑mʋ', ‑ɛ gbɛ 'lɩ 'a mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, ɛ 'cɩmɩ 'yri lɛ. 'A ‑tɩ, 'ba ‑hʋɛ ba pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ paalɛ 'cɩmɩɛ ‑mʋ', ɛ nɔ‑ ba naa 'ʋ 'yri, ‑ɛ nu꞊o, paalɛ kɔ 'hru ‑mʋ' 'hʋɛn‑, ‑ʋ gbɛ 'lɩ 'a mʋ 'waanlɛ', ʋ 'bʋa 'yri lɛ, 'tɩ‑ 'waa wlɔnnaalɛ 'yɩ 'mʋ ‑kla, ɛ kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɛ꞊ɛ, ʋ ‑hʋ nɩ. 14 Kɛɛ, paalɛ kɔ 'hru ‑mʋ', ‑ʋ gbɛ 'lɩ 'a mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, ʋ 'cɩmɩ wlɔn lɛ, 'tɩ‑ 'waa wlɔnnaalɛ kla 'mʋ nɩ, ɛ kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɛ꞊ɛ, ʋ 'yɩ ‑hʋ.»

Tugbɛ a 'kuo, ɛ nɔ‑ ʋ yɩ꞊ɩ ‑yruu ‑nɩ

(Luku 6.43-44)

15 «Ba ‑gbɛɛ nɛ 'aan dɩɔnʋ, 'kɩ 'ʋ hɩtɔɔnyʋ a ‑ta'. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ ꞊nʋ nɩ 'ye, kɛ‑ a di pʋ, ʋ 'nɩ ‑nu꞊o dɛ ‑hʋan ꞊dʋ. Kɛɛ, ʋ nʋ‑ yɩ 'kɩ nyibli bʋ ‑wɛ. Ʋ 'wɩ ‑jio yɩ, ‑ʋ pʋ 'blakʋɛ klɛ. 16 'Waa nunuŋmlɩ, ʋ ni, nɔ‑ di꞊e nu, a 'mʋ ꞊nʋ yru. ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ tugbɛkuo a dɛ yɩ. Nyiblo 'nɩ ‑ha꞊a lɩ ‑gbɔgbʋyɔ, 'kɩ 'ʋ hɩapʋtugbɛ 'yri. Mɔ, nyiblo 'nɩ ‑ha꞊a lɩ bubuokui, 'kɩ 'lɩ ‑jʋ yra. 17 Tugbɛ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ ꞊haan'nie ‑jri, ɛ tʋɩ ꞊haan'kui. Kɛɛ, tugbɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑jri ꞊haan'nie, ɛ 'nɩ ‑tʋ꞊ʋ lɩ ꞊haan'kui. 18 Tugbɛ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ ꞊haan'nie ‑jri, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ tʋ 'kui ‑hʋɩn, Mɔ, tugbɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑jri ꞊haan'nie, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ, bʋ tʋ ꞊haan'kui. 19 'A ‑nɛ tugbɛ ꞊dʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑hʋa ‑bʋ tʋ ꞊haan'kui, ʋ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'bɛ, 'ʋ pɩ꞊ɩ 'tɔ. 20 'A ‑tɩ, hɩtɔɔnyʋ a nunuŋmlɩ, ʋ ni, ʋ nʋ‑ a di 'ye, a 'mʋ ꞊nʋ yru.»

A 'nɩ 'kaa 'lɩ 'aan dɩɔnʋ

(Luku 13.25-27)

21 «Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ dɛɛ 'mʋ Kʋkɔnyɔ 'a ‑nɛ ti, ɛ 'yɩ 'waa pɛpɛ 'pa‑, ʋ 'nɩ ‑pa꞊a 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli nɩ. Kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ di dɛ ‑mʋ' nu, 'na 'Baɩ Nyɩsʋa ‑nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ di 'lɩ pa. 22 ‑Nyrɔwɔ ‑mʋ' ‑kɔ 'kwli, 'n di 'ʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, kɛ‑ nyibli ‑hʋɔhʋɩ di 'mʋ yɩ pʋ: Kʋkɔnyɔ o, 'kɩ 'lɩ ‑na 'nyrɛ 'kwli, ‑a hla 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ ‑na 'nyrɛ 'kwli, ꞊a bla 'kuo ‑hʋɩn* lɛ, ‑ʋ nɩ la 'ʋ nyibli ke', 'kɩ 'lɩ ‑na 'nyrɛ nɩ ‑do a 'mʋ 'kwli, ꞊a nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ. 23 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ 'n di pʋ, 'mʋ ꞊nʋ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: 'N 'yɩ ‑hʋan 'a mʋ nɩ yi. Ba hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ nu dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ.»

꞊Tɔkɔnyɔ, kɔ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ ꞊tɔ ‑kɔ, ʋ nʋ‑ pʋ 'waa 'kayo

(Luku 6.47-49)

24 «'A ‑tɩ o, 'a ‑nɛ nyiblo, 'bʋ nɩ 'ʋ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n hla wɛn, 'bʋ yɩ꞊ɩ nʋa yɩ bʋ nɩ pɩ, 'tɩ‑ 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'wɩ‑ ꞊tɔkɔnyɔ ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ pʋ 'a 'kayu, 'kɩ 'ʋ 'hɩɔ 'pa kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ bʋ ku ‑tɛɛ. 25 ‑Tɛ ɛ pʋ 'kɩ 'kayu a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'nu di nɩ, 'nie 'ɛ 'yi, pepe 'ɛ ‑hi, 'ʋ ‑wɔn 'kayu a 'mʋ yɩ, kɛɛ, ɛ 'yɩ 'wlɛ, ‑tɛ ɛ pʋʋ 'ʋ꞊ʋ 'hɩɔ kɩ ‑a tɩ. 26 Kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n hla wɛn, ‑ɛ di꞊e nʋa yɩ bʋ pʋ, 'tɩ‑ ‑ɛ 'yɛ nɩ di꞊e nɩ nu, ɛ 'wɩ nyiblo ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ 'yɩ ꞊tɔ ‑kɔ, ‑ɛ pʋ 'a 'kayu 'kɩ 'ʋ 'pʋwɔn kɩ. 27 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ 'kɩ 'a pʋpʋʋ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'nu di nɩ, 'nie 'ɛ 'yi, pepe 'ɛ ‑hi, 'ʋ ‑wɔn 'kayu a 'mʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ 'kayu a 'mʋ bʋ 'wlɛ, bʋ nyre yɩ pɛpɛ.»

'Kɩ 'lɩ 'klɩ 'kwli, 'kɩ ‑Yusu tʋɛ 'lɩ nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ

28 'Tɩ‑ ‑Yusu 'mʋ tɔɔlɛ a 'mʋ 'lu ‑yra mɔ mu, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ nu tɔɔlɛ a 'mʋ, nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ɛ maa ꞊nʋ wlɔn lɛ, 29 ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ ni nyibli a tɔɔlɛ, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o tɔɔlɛ lɛ, kɛɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli, 'kɩ ɛ tʋɛ 'lɩ ‑nɩ.

8

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, ꞊hrannunyɔ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Makɩ 1.40-45; Luku 5.12-16)

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tɩ dʋgba, nyibli a ꞊ju, ʋ nʋ‑ yɩ꞊ɩ ꞊wien lɛ kʋɛ. 2 Bʋ yɩ 'kɩ 'lɩ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ ꞊hrannunyɔ ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ mu 'ʋ꞊ʋ ye', 'ɛ bla꞊a kwlɩ yɩ, 'tɩ‑ 'ɛ pɩ lɛ: «Kʋkɔnyɔ o, 'n nyaa ‑mʋ lɛ, nu꞊o, 'na 'kʋɛ bʋ ‑wɛ,» 3 ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ ‑hrɛn꞊ɛ lɛ, 'tɩ‑ 'ɛ lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ: «'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑na 'kʋɛ bʋ ‑wɛ.» Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ, 4 ‑Yusu 'ɛ lee ꞊nɛ, ɛ wɛn: «꞊Nɩ 'lee 'lɩ nyiblo ꞊dʋ, kɛɛ, mu ‑bʋ tɔɔ ‑dɩɔnʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ* yɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. 'A ‑tɩ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ ni, 'ʋ yɩ ‑cɔhlʋn* pi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', gba꞊a, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* Moise nu la 'a hɩhla, yɩ‑hɛ‑nyrɛ a ti 'yri, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a pɛpɛ 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, Romakʋɛ a 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a ‑kʋannunyɔ ꞊dʋ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Luku 7.1-10)

5 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑Yusu mu 'lɩ Kapɛnaɔdɩɔ 'kwli. ‑Tɛ ɛ pa 'lɩ 'dɩɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ Romakʋɛ a 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ mu 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 'ɛ nyɛɛ ꞊nɛ lɛ, 6 ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, 'ye, 'na ‑kʋannunyɔ pɛ 'lɩ 'kayu bʋ, 'ɛ ‑yɩyrɛ lɛ. Ɛ yɩ 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ.» 7 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'N di 'lɩ 'nɩ di, 'mʋ꞊ʋ nu, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ.» 8 Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ, 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ ‑Juukʋɛyu* 'pa‑, 'n 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, 'kɩ ‑bʋ pa 'lɩ 'na 'kayu bʋ. Pʋ win dadʋ, 'na ‑kʋannunyɔ a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. 9 'Na 'mumu ‑bʋ, 'n kɔ nyibli gbagbɩ ‑bɩ, ʋ nʋ‑ kɔɔ 'mʋ win kɩ. 'Tɩ‑ 'n kɔ 'sɛyo ‑bɩ, 'n kɔɔ win kɩ ‑wɛ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ pʋ win, 'nɩ lee nɛ 'a nyɔ, 'kɩ bʋ mu dɛ nu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mi nɩ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ lee nɛ 'a nyɔ ‑bɩ, 'kɩ bʋ di 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɩ 'lɩ 'nɩ di, ɛ kɔ, 'bʋ mɔ, 'nɩ lee 'na ‑kʋannunyɔ, 'kɩ bʋ nu dɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ni꞊e nɩ.»

10 'Tɩ‑ ‑Yusu 'mʋ win a 'mʋ 'wɩn mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɩ ‑mʋ', 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ ‑mʋ', ɛ ‑hla, ɛ kɛɛ nɛ 'a ꞊wlɩ lɛ. 'A ‑tɩ, ɛ yɩ nyibli ‑mʋ' 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ʋ yɩ꞊ɩ ꞊wien lɛ kʋɛ, ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, 'n 'yɩ ‑hʋan nyiblo nɩ 'ye, ‑bʋ nu 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ lɛ, 'ye ꞊bɩɩ 'kɩ 'lɩ Yisraɛkʋɛ a 'mumu 'nyɩ. 11 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ', kɔ 'kɩ 'lɩ 'yrʋ a paalɛ', 'kɩ nyibli di 'lɩ ‑wlu lɛ ‑hɔn, ʋ 'mʋ lɛ 'kukue ‑nɩ, ʋ kɔ ‑aan 'baɩnʋ Abrahamʋ, kɔ Yisakɩ, kɔ Sakɔbʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ dɛ ‑mɔ ‑didi ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli. 12 Kɛɛ, Yisraɛkʋɛ ‑bɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑da, 'kɩ bʋ pa 'lɩ 'a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, Nyɩsʋa di pʋ 'lɩ ꞊nʋ ‑patʋ' lɛ, ‑tɩtɛ ‑mʋ', halɔ nɩ 'lɩ, 'Kɩ ʋ di 'lɩ ꞊hien 'lɩ ‑wee ‑nɩ, kɔ, 'kɩ ʋ di 'lɩ yrʋ 'lɩ ‑pʋʋ ‑nɩ.»

13 ‑Tɛ ‑Yusu 'mʋ ‑yrɛ mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: «‑Tɛ ‑kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ nu, 'na ‑kʋannunyɔ a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, 'a ‑tɩ, ɛ di dɛ a 'mʋ 'nɩ nu. ‑Wɛ 'lɩ ‑bʋ mu 'lɩ 'kayu bʋ nɩ.» Ti nɩ ‑do a 'mʋ, ‑ɛ kɔ 'yri ‑Yusu hlaa la 'ʋ ‑tɩ a 'mʋ, 'kɩ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a ‑kʋannunyɔ a 'mʋ, 'a 'kʋɛ ‑wɛɛ la 'ʋ.

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, kɩklanyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Makɩ 1.29-34; Luku 4.38-41)

14 Ɛ kɔ la ‑nyrɔwɔ ‑bɩ, ‑Yusu 'ɛ mu la 'lɩ Piɛlɩ a ‑tɛ. ‑Tɛ ɛ pa 'kayu bʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ yɛɛ 'ʋ Piɛlɩ a 'dɔɔ bʋ, 'ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, 'a 'hʋɩ hren nɩ, 'ɛ pɛ bʋ. 15 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ klɔ 'a dabʋ bʋ. ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ a 'dɔɔ a 'mʋ, 'a 'hʋɩ 'kee nɩ, 'ɛ 'du ye', 'ɛ pi dɛ.

16 ‑Winseke, ‑tɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* ‑wɛ 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ', 'kuo ‑hʋɩn* nɩ 'ʋ ke', ʋ nʋ‑ ʋ gba 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ, 'ɛ bla 'kuo ‑hʋɩn a 'mʋ lɛ, 'ɛ nu꞊o, nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, 'waa 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. 17 Ɛ nu꞊o nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ Esai 'crɩ la, ɛ 'mʋ 'lu ‑mɔ mu. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Ɛ ꞊gblɛɛ ‑a mʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑aan 'kʋɛ 'kwli, 'tɩ‑ 'ɛ gba꞊a.»

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hʋɛ ‑bʋ kʋɛ ‑Yusu ꞊wien lɛ

(Luku 9.57-62)

18 ‑Yusu 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ʋ nʋ‑ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ lɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ lee nɛ 'a ‑nagbopʋ*, bʋ ꞊ta 'lɩ 'yru a 'kɩbɩa ‑bɩ ‑mʋ' kɩ. 19 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyɔ ꞊dʋ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ ye' bʋ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ, ‑di 'ʋ mu, 'n di kʋɛ ‑mʋ ꞊wien.» 20 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Wan 'kwli a mamʋɩ kɔ bʋpɛɛlɛ, nʋblɩ 'ʋ kɔ 'lʋɛ, kɛɛ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n 'yɩ bʋpɛɛlɛ ꞊dʋ ‑kɔ, ‑tɛ 'n di 'ʋ ke lɛ ‑haa ‑nɩ.»

21 ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo ‑bɩ ‑nɩ 'ʋ, 'ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi ‑bɩ. Kɛ‑ ɛ pɩ ‑Yusu yɩ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, 'tɩ‑ 'mʋ ‑mʋ ꞊wien kʋɛ, ‑ha 'mʋ mɛ lɛ, ꞊bʋ mu, ꞊bʋ ‑ha 'ʋ 'na 'baɩ, ‑ɛ 'kʋ, 'tɩ‑ 'mʋ di, 'mʋ ‑mʋ ꞊wien kʋɛ.» 22 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ɛ 'yɩ ‑na ‑kʋan 'pa‑, 'kɩ ‑bʋ ‑ha 'ʋ 'kʋkʋkui lɛ. Kɛɛ, kʋɛ 'mʋ ꞊wien lɛ ‑tɛɛ.»

‑Tɛ ‑Yusu nyra la duduo bʋ

(Makɩ 4.35-41; Luku 8.22-25)

23 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli. 24 Bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ 'nie kɩ, bʋ yɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ duduo cɛ 'lɩ nɩ, 'yru 'ɛ ‑tʋa 'dʋɩ a pʋpʋʋ, 'yru a 'dʋɩ a 'mʋ, 'ʋ ni꞊e, 'nie 'ɛ yɩ 'lɩ 'blagbɩ 'kwli lɛ 'wlɛ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ, ‑Yusu yɩ 'nɩ ŋme. 25 Ɛ nɔ‑ mɔ 'a ‑nagbopʋ bʋ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, bʋ ‑ha꞊a ŋmena'. Kɛ‑ ʋ pɩ꞊ɩ yɩ: «Kʋkɔnyɔ o, wa ‑a mʋ, ‑a yɩ ‑wɛ bʋ.» 26 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Dɛ‑ kɔ hʋannʋ a yɩ pie 'lɩ? 'A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ ‑tɛɛ?» 'tɩ‑, 'ɛ 'du ye', 'ɛ hlee 'lɩ duduo kɔ 'yru 'hʋɛn‑ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ win 'yaklɩ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, 'a 'dʋɩ 'mʋ 'ʋ ꞊tɩ, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, duduo a 'mʋ 'ɛ nyra bʋ. 27 'Waa pɛpɛ a 'mʋ, ɛ mɔ 'waa ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ, ʋ wɛn: «Ba 'ye kɛ nyiblo ‑bʋ, pepe kɔ 'yru 'hʋɛn‑, ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ nɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu ꞊gblɛɛ la nyibli nɩ 'hʋɛn ꞊dʋ, 'kuo ‑hʋɩn* nɩ la 'ʋ ke'

(Makɩ 5.1-20; Luku 8.26-39)

28 Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ nyre 'lɩ Galileblʋgba a 'yru a 'kɩbɩa ‑mʋ' kɩ nɩ, ‑ɛ mɔ Gadalakʋɛ a 'blʋgba. ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyɩbɛpʋ nɩ 'hʋɛn ꞊dʋ, ʋ nʋ‑ ‑hɔn 'lɩ 'dabi 'kwli, 'ʋ mu ‑Yusu ye' 'bɛ mɔ. Nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, 'kuo ‑hʋɩn nɩ 'ʋ ꞊nʋ ke', 'ʋ ꞊tui ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn. 'Waa ŋmlɩ a yɩnyinyre a ‑tɩ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ‑na꞊a 'ʋ 'hru ‑mʋ' ‑kɔ wlɔn ʋ nɩ 'ʋ. 29 ‑Tɛ ʋ 'ye 'kɩ ‑Yusu, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'lɩ win a 'lɩ'yaalɛ, ʋ wɛn: «Nyɩsʋa a 'Yu, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑hʋɛ ‑bʋ nu ‑a mʋ ‑mɔ 'lɩ? ꞊Bɩ ‑di nɩ, ꞊mʋ ‑a mʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu, 'tɩ‑ Nyɩsʋa a ‑batipʋ‑nyrɔwɔ 'mʋ 'ʋ nyre?»

30 'Kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ nɩ ‑do a 'mʋ, 'kɩ bʋɩca꞊ju gbagbʋ nɩ 'lɩ ꞊nʋ ye', 'ʋ wɛ ‑tʋtʋ, 'ʋ yɩ dɛ di. 31 Ɛ nɔ‑ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a 'mʋ, bʋ nyaa ‑Yusu lɛ, ʋ wɛn: «'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, ‑bʋ bla ‑a mʋ lɛ, wɛn, 'kɩ ‑ba bi 'ʋ bʋɩca꞊ju ‑mʋ' ke'.» 32 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ba bi 'ʋ ꞊nʋ ke',» 'ʋ ‑hɔn 'ʋ nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ ke', 'ʋ bi 'ʋ bʋɩcɩ ‑nɩ wɛn ke', bʋɩcɩ a pɛpɛ a 'mʋ, 'ʋ 'gba ci lɛ, 'ʋ ꞊tɩ dʋgba, 'ʋ bi 'lɩ 'yru ‑mɔ lɛ, 'ʋ 'kʋkʋ lɛ.

33 ‑Tɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɛɛ bʋɩcɩ a 'mʋ, ʋ 'ye ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'gba ci lɛ, 'ʋ 'ya 'dɩɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ nyibli nɩ 'hʋɛn ‑mʋ', 'kuo ‑hʋɩn nɩ wɛn 'ʋ ke' a ‑ta', ʋ na꞊a ‑mɔ lɛ. 34 ‑Tɛ 'dɩɔ a nyibli 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ, 'ʋ mu ‑Yusu ye' 'bɛ mɔ. ‑Tɛ ʋ 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'a lɛnyaalɛ, 'kɩ bʋ ‑hɔn 'lɩ 'waa 'blʋgba 'kwli.

9

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Makɩ 2.1-12; Luku 5.17-26)

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑Yusu 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, 'ɛ ꞊ta 'yru ‑mʋ' kɩ de, 'ɛ mu 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ɛ 'ti 'lɩ 'kwli. 2 ‑Tɛ ɛ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ꞊dʋ ya꞊a lɛ‑yɩyrɛnyɔ ꞊dʋ yɩ. 'Kɩ 'lɩ ‑hanmakɩ 'kwli, 'kɩ ʋ pʋ 'lɩ lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'mʋ bʋ. ‑Tɛ ‑Yusu 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, nyibli a 'mʋ, ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu꞊o nɩ, 'waa lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'mʋ, 'a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ lee lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'mʋ nɩ, ɛ wɛn: «'Na 'yu o, ‑na ꞊wlʋ 'nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn, ‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑nu, ‑ɛ nyre yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ɛ 'wʋwlɛ kɛ nɩ.» 3 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, kɛ‑ ʋ pɩ 'waa dɩɔnʋ yɩ, ʋ wɛn: «‑Tɩ ‑bʋ, ‑Yusu ‑bʋ, ɛ hlɛ, ɛ yɩ ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ.» 4 Kɛɛ, dɛ a 'mʋ, ʋ nɛɛ ꞊wlʋ klɛ, ‑Yusu yi꞊e nɩ, ɛ wɛn: «Dɛ‑ kɔ yɩnyre꞊wlɩdʋ ‑mʋ' a nɛɛ 'kɩ lɛ 'lɩ? A 'yɩ wɛn yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ ba naa wɛn ꞊wlɩdʋ a 'mʋ lɛ. 5 'Aan ꞊wlɩ wɛn 'nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ lee nyiblo ‑bʋ, 'a dɛ 'kuku 'wʋwlɛ nɩ, ɛ kɔ, 'aan ꞊wlɩ wɛn 'nɩ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ, bʋ 'du ye', bʋ na. 6 Kɛɛ, ba yi꞊e, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'tɩ‑ 'mɔ ‑mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ɛ lee 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ 'wʋwla ‑tonyibli a dɛ 'kuku, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, 'ɛ ‑nyi 'mʋ 'klɩ ‑wɛ, 'kɩ ꞊bʋ nu꞊o, ‑tonyibli a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. 'A ‑tɩ, nyiblo ‑bʋ, ʋ ‑ya, 'n kɔ ꞊bʋ nu꞊o, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ lɛ yru, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n lee wɛn 'a mʋ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ.» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ de, 'ɛ ‑tʋa 'lɩ lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'mʋ, 'a ‑mɔhleelɛ, ɛ wɛn: «'Du ye', ‑bʋ 'du ‑na ‑hanmakɩ ye', ‑bʋ mu 'lɩ ‑na 'kayu bʋ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.» 7 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ 'du ye', 'ɛ mu 'lɩ 'a 'kayu bʋ. 8 ‑Tɛ nyibli 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ta 'ʋ blɛ, 'ʋ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, ‑tɛ ɛ ‑nu, 'ɛ ‑nyi ‑tonyibli 'klɩdʋ a 'mʋ.

‑Tɛ ‑Yusu lee la Matie, ‑ɛ mɔ Lefi, 'kɩ bʋ ‑hɛ la 'a ‑nagbopi*

(Makɩ 2.13-17; Luku 5.27-32)

9 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ nɩ. ‑Tɛ ɛ yɩ 'kɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ yɛɛ 'ʋ nyɩbɛhɩan ꞊dʋ ‑bʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Matie. Matie a 'mʋ, 'blʋwli'tɩ‑kʋan* ɛ ni. 'Kɩ ɛ nɩ 'lɩ 'blʋwli'tɩɩlɛ' bʋ. (Kɛɛ, nyibli 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ 'blʋwli'tɩnyʋ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ yɩ di 'yiyriwli.) ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «Kʋɛ 'mʋ ꞊wien lɛ, ꞊mʋ 'na ‑nagbopi ‑hɛ.» Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Matie 'du ye', 'ɛ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien. 10 Matie a 'mʋ, ɛ nɔ‑ da ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑ dididɛ ‑mɔ, 'ɛ da 'a 'bio 'blʋwli'tɩnyʋ ‑bɩ, kɔ hɩapʋnyibli ‑bɩ ‑wɛ, ‑ʋ kɔ 'klɔ, ‑ɛ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ dɛ di. 11 Bʋ nɩ 'ʋ dɛdiilɛ', ‑ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu* a nyibli, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ 'ye dɛ a 'mʋ nɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ lee ‑Yusu a ‑nagbopʋ, ‑ɛ mɔ: «Dɛ‑ nu 'kɩ꞊ɩ, 'aan tɔɔnyɔ, kɔ 'blʋwli'tɩnyʋ, kɔ nyiblidʋ ‑bʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ ꞊yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ 'hʋɛn‑, 'ʋ nɩ 'ʋ dɛdihu nɩ ‑do kɩ 'lɩ? Ɛ 'yɩ wɛn yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ nu wɛn dɛ a 'mʋ.» 12 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, nyibli a 'mʋ, ʋ hlɛ. Bʋ 'wɩn 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'hʋɩ ‑nu ‑tɛɛ, ɛ 'nɩ ꞊mʋɔ꞊ɔ lɩ ‑dɔdɔ a 'yiye lɛ, kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'hʋɩ ‑hren, ɛ nɔ‑ ꞊mʋɛ ‑dɔdɔ a 'yiye lɛ. 13 Ʋ 'crɩɩ 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli nɩ, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: Dɛ ‑bʋ, 'n ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, ba kɔ 'aan 'bio a nyaɩ. Ɛ 'yɩ ba pi 'wlugba‑tɛblɩ a ‑cɔhlʋn* a gblegble nɩ ‑do, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ‑mɔ 'pa‑.» ‑Yusu wɛn 'nɩ de: «'N 'yɩ ‑di, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ pɩ lɛ, 'waa 'klɔ 'sii 'ʋ yɩ a ‑ta', kɛɛ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, 'waa 'klɔ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ʋ nʋ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ ‑di, 'mʋ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'waa dɛ 'kuku ‑mʋ', ʋ ni, bʋ hie 'ʋ꞊ʋ bʋ, bʋ ‑nyi 'waa 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa.»

Nyɩsʋa lee 'nɛ‑ ‑Yusu ‑tʋtʋ kɩ nɩ, 'ɛ ya 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ kɔ 'klɔ 'ka 'hʋɛn‑, ‑ʋ 'yɩ dɛ nɩ ‑do 'pa‑

(Makɩ 2.18-22; Luku 5.33-39)

14 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Saan Batisɩ, ‑ɛ pɩ nyibli 'nie 'lu lɛ, 'a ‑nagbopʋ, ʋ nʋ‑ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, 'ʋ 'bɛti꞊e, ʋ wɛn: «Dɛ‑ nu꞊o, ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ Saan a ‑nagbopʋ, ‑a kɔ Falisi꞊tumu* a nyibli 'hʋɛn‑, ꞊a yɩ ꞊ci*, 'tɩ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ‑na ‑nagbopʋ* 'yɛ nɩ ꞊ci 'lɩ?» 15 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Nyɩbɛyu ‑bʋ, ‑ɛ pʋɛ 'blɩ, 'a 'bio ‑mʋ', ɛ dɛ 'blɩpadiidɛ kɩ, 'bʋ mu 'lɩ 'blɩpadiidɛ a 'mʋ, 'a ‑tuo kɩ, 'a 'bio a 'mʋ, ʋ 'nɩ ꞊ci꞊e lɩ. Ɛ 'wɩ yɩ, 'blɩ a pʋpa mɔ dɔdʋdɛ ꞊nɩɔ. 'A ‑tɩ, ʋ 'yɩ ꞊cicie ‑kɔ. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ. Dɔdʋ a ‑tɩ, ti nɩ ‑tie ‑bʋ, 'n di 'nɛ‑ ꞊nʋ 'nyɩ ‑hii ‑nɩ, 'na ‑nagbopʋ 'nɩ ꞊ci꞊e nɩ. Kɛɛ, ɛ di kɔ ti, ‑ɛ di 'ʋ nyre, ʋ 'mʋ 'lɩ 'mʋ 'na ‑nagbopʋ 'nyɩ ‑ha. Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ ʋ di 'ʋ ꞊cii ‑nɩ.

16 ‑A 'blikʋɛ wɛn 'nɩ: Nyɔ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ dayrayrʋ a 'kɩbɩa, ɛ 'nɩ ‑ma꞊a da'ka. 'Bʋ mɔ, 'bʋ nu dayrayrʋ a 'kɩbɩa, 'bʋ ‑ma da'ka, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ di꞊e yra, dayrayrʋ ‑mʋ', ɛ kɔ bʋ 'yɩya ‑mɔ. 'Bʋ 'yɩya ‑mɔ, dayrayrʋ a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ cra da'ka a 'mʋ, 'a 'hʋɔ 'ka ‑mʋ', ɛ 'mʋ 'yri lɛ 'bʋa ‑tɛɛ. 17 Mɔ, nyiblo 'nɩ 'du꞊o lɩ yonɔ yrayrɩ, ‑ɛ 'plui ye', ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ 'lɩ꞊ɩ mʋmakɔ a buo 'ka 'kwli. 'Bʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ buo 'ka a 'mʋ 'kwli, 'bʋ ka꞊a yɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ di 'plu, 'bʋ yɩ nɩ 'yɛ, ɛ kɔ bʋ cra mʋmakɔ a buo ‑mʋ', nɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ bʋ 'wlɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ pɩ 'lɩ nɔ yrayrɩ mʋmakɔ yrayrʋ a buo 'kwli. 'Bʋ nu꞊o lɛ, ‑ɛ ‑bɩ mʋmakɔ a buo ‑mʋ', ɛ kɔ nɔ a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nyre yɩ. ('A ‑tɩ o, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'du꞊o lɩ ‑tɛblɩ 'kɩ ye', ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ ‑tɛblɩ yrayrɩ kɩ. Ʋ 'nɩ ‑bibi꞊e lɩ 'yi lɛ.)»

‑Tɛ ‑Yusu ‑ha la Sayilu a 'yu 'klɔ, kɔ, nʋgba ꞊dʋ, ‑hlʋblɛblekʋɛ ni la, ɛ ‑hrɛn la ‑Yusu a wlawlʋ lɛ, 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Makɩ 5.21-43; Luku 8.40-56)

18 ‑Yusu bʋ yɩ ꞊nʋ ‑tɩ a 'mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ* a nyiblo gbagbʋ ꞊dʋ nyre 'ʋ nɩ, 'ɛ bla kwlɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ɛ wɛn: «‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'kɩ 'na 'yu nyrɔyu 'kʋʋ 'ʋ. 'A ‑tɩ, 'n nyaa ‑mʋ lɛ, di 'lɩ ‑bʋ pʋ꞊ʋ dabʋɩ 'lu bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑hʋnhlʋn pʋ de.» 19 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn nɩ, 'ɛ 'du ye', 'ɛ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑.

20 ‑Ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, nʋgba ꞊dʋ nɩ 'lɩ, 'kʋɛ 'ɛ ni꞊e. 'A 'kʋɛ a 'mʋ, ‑ɛ ni꞊e, ɛ nɔ‑ mɔ ‑hlʋblɛblekʋɛ. ‑Tɛ 'kʋɛ a 'mʋ, ɛ ‑tʋa la 'a nunuo, 'a 'yrɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'yrʋ ‑bʋ ‑a nɩ kɩ. Ɛ nɔ‑ mu 'ʋ ‑Yusu ke', 'ɛ ‑hrɛn 'a wlawlʋ a ‑wlubʋdɛ lɛ, 21 ‑ɛ nu꞊o, kɛ‑ ɛ pɩ, 'kɩ 'lɩ a dɩɔnʋ a ꞊wlʋ kɩ: «'Nɩ ‑hrɛn 'a wlawlʋ lɛ dadʋ, 'na 'kʋɛ di 'nɩ ‑wɛ.» 22 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ 'ye꞊e, ɛ wɛn: «'Na 'yu o, ‑na ꞊wlʋ 'nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn. ‑Tɛ ‑kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ a ‑tɩ, 'nɩ nu꞊o, ‑na 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ.» Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ nʋgba a 'mʋ, 'a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.

23 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu nyre 'lɩ ‑Juukʋɛ a nyiblo gbagbʋ ‑nɩ wɛn a ‑tɛ nɩ. 'Kɩ ɛ yɛɛ 'lɩ ‑tɛblɩbinyʋ kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'hʋɛn‑ bʋ, 'ʋ pɩ popowli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: 24 «Ba ‑hɔn 'ʋ ‑wlu. 'Yu nyrɔyu ‑bʋ, ɛ 'yɩ 'kʋ. Ŋmena ɛ yɩ ŋme.» ‑Tɛ ɛ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'a 'caalɛ. 25 Nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, ʋ 'hrɔɔ ꞊nʋ nɩ, ‑Yusu 'ɛ pa 'lɩ ‑gblo a 'mʋ, ‑ɛ kɔ 'kwli 'yu pɛ 'lɩ bʋ, 'ɛ klɔ 'yu a 'mʋ, 'a dabʋ bʋ. ‑Ɛ ‑bɩ 'yu nyrɔyu a 'mʋ, ɛ 'hrɩ 'klɔ, 'ɛ 'du ye'. 26 Dɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, 'a ‑tɩ 'hɛɛn bʋ, 'kɩ 'lɩ 'blʋgba a pɛpɛ a 'mʋ 'kwli.

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, 'yii'dɔnyʋ nɩ 'hʋɛn a 'yii 'ʋ ‑wɛ la

27 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑hɔn 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ nɩ, 'ɛ mi. Bʋ yɩ 'kɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ 'yii'dɔnyʋ nɩ 'hʋɛn, ʋ nʋ‑ bi 'ʋ꞊ʋ ke', 'ʋ yɩ꞊ɩ ꞊wien lɛ kʋɛ, 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ win, ʋ wɛn: «Dafidɩ* a 'yonʋ a 'Yu o, yru ‑aan nyaɩ!» 28 ‑Tɛ ‑Yusu nyre 'lɩ 'kayu bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ɛ 'bɛti ꞊nʋ: «꞊Bɩ a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, 'n ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ nu꞊o nɩ, 'aan 'kʋɛ bʋ ‑wɛ nɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «Iin ‑o, Tɔɔnyɔ, ‑a kuo ‑mʋ ꞊wlʋ yɩ.» 29 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ ‑hrɛn 'waa 'yii lɛ, ɛ wɛn: «Dɛ ‑mʋ', a kuo ꞊wlʋ yɩ, 'n ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ nu 'a mʋ ‑mɔ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ mu 'lu ‑mɔ,» 30 'waa 'yii 'ʋ klɛ yɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu yɩ hlee 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ win 'yaklɩ 'kwli, ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, a 'nɩ 'lee 'lɩ nyiblo ꞊dʋ.» 31 ‑Tɛ ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ ‑hɔn 'ʋ ‑wlu, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'hɛɛn ‑Yusu a 'nyrɛ bʋ, 'kɩ 'lɩ 'blʋgba a pɛpɛ a 'mʋ 'kwli.

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, nyiblo ꞊dʋ, ‑ɛ 'yɩ la 'plɛlɛ ‑yi, 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

32 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri nyibli a 'mʋ, ʋ mi, ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ya nyiblo ꞊dʋ ‑Yusu yɩ, ‑ɛ 'yɩ 'plɛlɛ ‑yi, ‑ɛ nu꞊o, 'ku ‑hʋan* nɩ 'ʋ꞊ʋ ke'. 33 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ bla 'ku ‑hʋan a 'mʋ lɛ, ‑ɛ nɩ 'ʋ nyiblo a 'mʋ ke'. ‑Tɛ ɛ bla 'kɩ꞊ɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ ‑tʋa 'pʋplɛ. Nyibli ‑nɩ 'ʋ, ɛ kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ dɩakɩ, ʋ wɛn: «Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ‑a 'yɩ ‑hʋan꞊a nɩ 'ye, 'kɩ 'nɛ‑ Yisraɛkʋɛ a 'bli.» 34 Kɛɛ, Falisi꞊tumu* a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ ‑tuo kɩ, kɛ‑ ʋ pɩ, ʋ wɛn: «'Kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ Satan, ɛ nɔ‑ yɩ꞊ɩ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ, ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke'.»

‑Tɛ ‑Yusu yru la nyibli ‑hʋɔhʋɩ a nyaɩ

(Makɩ 6.34; Luku 10.2)

35 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu nɛ 'dɩɩ a pɛpɛ kɩ, 'ɛ tʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo blɛ, 'ɛ pɩ Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mʋ', ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa di nyibli a win a kɩkɔɔlɛ nu, ɛ kɔ, 'ɛ ni꞊e, nyibli a 'kʋɛ kɔ 'a ‑nɛ kɩkladɛ ꞊dʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ yɩ ‑wɛ. 36 ‑Tɛ ɛ yɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ' 'ye, ‑ɛ ‑bɩ 'waa nyaɩ ‑tʋa 'a nunuo, ‑ɛ nu꞊o, 'waa 'klɩ ‑wɛ 'lɩ nɩ, ɛ kɔ, 'waa ꞊wlɩ bi ꞊hlɔn. Ʋ 'wɩ blablɩ yɩ, ‑ʋ 'yɩ kʋkɔnyɔ ‑kɔ. 37 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'kɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn: «‑Kʋbʋ, ‑ɛ ꞊hlu, ɛ ‑hʋ nɩ, kɛɛ, 'a 'cɩcɛnyibli 'yɩ ‑hʋ. 38 'A ‑tɩ, ba nyaa ‑cikɔnyɔ lɛ, bʋ lee nɛ 'a ‑kʋannunyibli ‑bɩ, bʋ bi 'a mʋ kɩ, a 'mʋ ‑kʋbʋ 'cɛ. (Ɛ 'wɩ yɩ, ba nyaa Nyɩsʋa lɛ, ɛ 'mʋ 'a nyibli ‑bɩ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ nɛ 'a mʋ, a 'mʋ nyibli ‑bɩ lɛ 'kukue ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ Nyɩsʋa ‑nyi.)»

10

‑Yusu a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn

(Makɩ 3.13-19; Luku 6.12-16)

1 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu da 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑mʋ' nɩ, 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'kɩ bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn* lɛ, ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke', 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ ‑wɛ, 'kɩ bʋ nu꞊o, nyibli a 'kʋɛ a pɛpɛ 'mʋ ‑wɛ, kɔ 'a ‑nɛ kɩkladɛ ꞊dʋ 'hʋɛn‑. 2 ‑Yusu a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ dɛɛ nɛ 'a ‑mɔnanyʋ* ‑wɛ, 'waa 'nyrɛ, nɔ‑ ‑bʋ: 'Waa yɩ‑hɛnyiblo, ɛ nɔ‑ mɔ Simɔ, ʋ dɛɛ Piɛlɩ ‑wɛ, ɛ kɔ 'a 'dɩayɩ Adre 'hʋɛn‑; ɛ kɔ Sakɩ, kɔ 'a 'dɩayɩ Saan 'hʋɛn‑; ʋ nʋ‑ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ nʋ‑ mɔ Sebede a 'yonʋ; 3 'kɩ Filipʋ kɔ Batelemi 'hʋɛn‑, ʋ nɩ 'ʋ; ɛ kɔ Toma, kɔ Matie, ‑ɛ mɔ 'blʋwli'tɩnyɔ; Alʋfe a 'yu Sakɩ, kɔ Tade 'hʋɛn‑; 4 Simɔ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa Romakʋɛ 'nyɩ; kɔ Judɩa Yisikalio, ‑ɛ mɔ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di ‑Yusu 'a yraanyibli ‑jɩ' pʋ.

‑Tɛ ‑Yusu lee la 'a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, bʋ gba la Nyɩsʋa a ‑tɩ 'dɩɩ klɛ

(Makɩ 6.7-13; Luku 9.1-6)

5 ‑Yusu a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ nʋ‑ ɛ tɛ bʋ, 'kɩ bʋ gba Nyɩsʋa a ‑tɩ 'dɩɩ klɛ. Ɛ ti ꞊nʋ nɩ, ɛ wɛn: «'Blʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ kɩ ‑Juukʋɛ* 'yɩ 'lɩ ‑nɩ, a 'nɩ 'muo 'lɩ, ɛ kɔ, a 'nɩ 'muo 'lɩ Samaliblʋgba a 'dɩɔ ꞊dʋ 'kwli. 6 Kɛɛ, Yisraɛkʋɛ a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'wan, ‑wɛn blablɩ, ‑ʋ 'yɩ kʋkɔnyɔ ꞊dʋ ‑kɔ, ʋ nʋ‑ kɔ ‑mɔ ba mu 'lɩ. 7 'Bʋ mɔ, 'ba ‑mu, ‑ɛ ‑bɩ ba lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ: Ti ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, ɛ 'mʋɛ yrɛ. 8 Ba nu꞊o, nyibli a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ, ba ‑ha 'kʋkʋnyibli 'klɔ lɛ, ba nu꞊o, ꞊hrannunyʋ a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ, ba bla 'kuo ‑hʋɩn* lɛ, ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke'. Nyɩsʋa nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nɩ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. 'A ‑tɩ, 'aan 'mumu, ba nu nyibli ꞊haandɛ ‑mɔ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. 9 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ nɩ mi, a 'nɩ 'gbaa 'lɩ 'wliyɛ, 10 a 'nɩ 'gbaa 'lɩ blɔ gbagbʋ ꞊dʋ, kɔ 'hʋɛn a wlawlʋ, ɛ kɔ, a 'nɩ 'gbaa 'lɩ 'suin kɔ kotu*, ‑ɛ nu꞊o, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑tɩ 'a ni ‑kʋan, nʋ‑ blɛɛ yɩ, ‑bʋ kikle 'a mʋ lɛ.

11 'A ‑nɛ 'dɩɔ ‑kɔ 'kwli a di 'lɩ nyre, ba ꞊mʋɔ nyiblo lɛ, ‑ɛ di 'a mʋ kʋa 'ble. 'Bʋ mɔ, 'bʋ 'ble 'a mʋ kʋa, 'kɩ ba nɩ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ bʋ ‑nɩnɩ, 'aan mumuti 'mʋ 'ʋ nyre. 12 'Bʋ mɔ, 'ba pa 'lɩ 'kayu ‑bɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', a di 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, kɛ‑ ba pʋ ꞊nʋ yɩ: Nyɩsʋa bʋ nɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. 13 'Bʋ mɔ, 'kayu a 'mʋ, 'a nyibli 'bʋ 'ble 'a mʋ kʋa, ‑ɛ ‑bɩ ba da Nyɩsʋa, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu, kɛɛ, 'bʋ 'yɩ 'a mʋ kʋa 'ble, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa 'nɩ 'nuo 'lɩ ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nɩ. 14 'Bʋ mɔ, 'ba nyre 'lɩ 'dɩɔ ‑bɩ 'kwli, ‑hʋʋ', 'kɩ 'lɩ 'kayu ‑bɩ bʋ, 'bʋ ‑hɩa, 'kɩ bʋ 'ble 'a mʋ kʋa, ɛ kɔ, bʋ 'yɛ nɩ pʋ 'a mʋ nʋa yɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ba ꞊hɩan ‑mɔ, ba mu. 'Ba yɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ba bʋbla 'aan bʋɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'waa ‑tʋtʋ a 'pupu 'mʋ 'a mʋ bʋɩ' lɛ ‑hɔn, a 'mʋ꞊ʋ nyibli a 'mʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa a yrʋ 'bʋ klɔ ꞊nʋ, 'waa ꞊gbɛtʋ nu꞊o 'waa dɩɔnʋ ‑mɔ. 15 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'kwli Nyɩsʋa di nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'dɩɔ a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'a mʋ kʋa 'ble, 'waa ‑bati di 'nɩ 'yakla ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ Sodɔmʋdɩɔ kɔ Gomɔlɩdɩɔ a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni la yɩnyre‑tɛblɩ, a ‑nɛ 'ʋ ‑hi.»

‑Tɛ ‑Yusu lee la 'a ‑mɔnanyʋ*, ‑ɛ mɔ, ʋ di ꞊tu la ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn

(Makɩ 13.9-13; Luku 21.12-17)

16 (‑Yusu 'tɩɛ yɩ 'lɩ 'a ‑nagbopʋ* ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, ɛ wɛn:) «Ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ. 'N yɩ tɛ 'a mʋ bʋ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ʋ 'yɛ nɩ tɛ wɛn 'lɩ 'blayonʋ ‑jio 'nyɩ. 'A ‑tɩ, ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di 'a mʋ yɩ ‑wɔn a ‑ta', kɛɛ, a 'nɩ 'wɔɔn 'lɩ ꞊nʋ yɩ. 17 Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'ʋ nyibli a 'mʋ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ kɔ bʋ gba 'lɩ 'a mʋ ‑batipʋʋlɛ', ɛ kɔ, ʋ 'mʋ 'a mʋ lɔkʋɛ ‑bii ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo blɛ. 18 ‑Tɛ a mɔ 'na ‑nagbopʋ a ‑tɩ, ʋ kɔ bʋ yɛɛ nɛ 'a mʋ ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ 'blʋnaanyʋ kɔ 'kɩɩnpʋ ye'. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, a 'mʋ ꞊nʋ 'na ꞊haantitie pʋ, a 'mʋ꞊ʋ nyibli ‑bɩ ‑mʋ' pʋ, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑. 19 'Bʋ klɔ 'a mʋ, 'bʋ yɩ 'lɩ 'a mʋ ‑batipʋnyʋ yɩ nɩ gbɛ, 'kla 'nɩ 'yaa 'lɩ 'a mʋ ‑wliye, 'kɩ 'ʋ ‑tɩ ‑mʋ', a di hla, ɛ kɔ, ‑tɛ a di 'a hɩhla nu a ‑ta'. Win ‑mʋ', a di pʋ, ti a 'mʋ 'yri, Nyɩsʋa, nɔ‑ di 'a mɔ꞊ɔ wlɔn ꞊tu. 20 Ɛ 'yɩ 'aan ꞊gbɛtʋ 'pa‑, a 'nɩ ‑hle꞊e nɩ, kɛɛ, 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu*, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'a mʋ ke', ɛ nɔ‑ di hle.

21 Ti a 'mʋ 'yri, 'dɩayɩnʋ, nʋ‑ di 'waa 'dɩayɩnʋ 'blʋnaanyʋ ꞊jɩ' lɛ pʋ, 'waa 'lɩla a ‑tɩ. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'baɩnʋ di 'waa 'yonʋ ‑mɔ nu, 'yonʋ 'mʋ꞊ʋ 'waa 'baɩnʋ kɔ 'waa 'diinʋ 'hʋɛn‑ ‑mɔ nu. 22 Nyibli a pɛpɛ kɔ bʋ yraa nɛ 'a mʋ, ‑tɛ a mɔ 'na nyibli a ‑tɩ. Kɛɛ, nyiblo, 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɩ ‑sa, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta', 'bʋ gba꞊a 'lu ‑mɔ ‑gbagba, 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti 'bʋ nyre 'ʋ, nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa di wa. 23 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ di 'ʋ 'a mʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tuu ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'dɩɔ ‑bɩ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ba 'gba ci lɛ, ba mu 'lɩ 'dɩɔ ‑bɩ 'kwli. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba kaa 'lɩ Yisraɛkʋɛ a 'dɩɩ a pɛpɛ 'lɩ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'mʋ 'lɩ di de.

24 Ɛ 'yɩ 'nyɩnyɩnyɔ ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ di 'ʋ 'a tɔɔnyɔ 'lu yɩ nɩ. Ɛ 'yɩ ‑kʋannunyɔ ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ di 'ʋ 'a 'masɛ 'lu yɩ nɩ ‑wɛ. 25 'A ‑tɩ, 'nyɩnyɩnyɔ kɔ ‑kʋannunyɔ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ꞊hɩʋɛndʋ ‑mʋ', 'waa tɔɔnyɔ kɔ 'waa 'masɛ 'hʋɛn‑, ʋ di 'ye, ʋ di 'lɩ꞊ɩ wlɔn 'nɩ ꞊ta. 'Bʋ mɔ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ 'kayu'baɩ, 'bʋ yɩ 'mʋ Bɛsebulɩ (‑ɛ mɔ Satan) nɩ ‑dɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ba yi꞊e, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ 'na 'kayubʋkʋɛ, 'nyrɛ, ʋ di 'a mʋ ꞊tue, ɛ di nyre yɩ dɩakɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ Bɛsebulɩnyrɛ a 'mʋ 'ʋ ‑hi.»

A 'nɩ 'pie 'lɩ ‑tonyibli a hʋannʋ, kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ hʋannʋ ba pie

(Luku 12.2-7)

26 (Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ de, ɛ wɛn:) «'A ‑tɩ o, nyibli a 'mʋ, ‑ʋ di 'a mʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu, a 'nɩ 'pie 'lɩ 'waa hʋannʋ, ‑ɛ nu꞊o, ti di 'ʋ 'nɩ nyre, ‑ɛ kɔ 'yri ‑tɩ a ‑tɛɛ di 'ʋ pepe' bi, ɛ kɔ, ‑tɛblɩ nɩ ‑tie ‑mʋ', ‑ʋ ‑hli kɛ, nyibli a pɛpɛ 'mʋ꞊ʋ yi. 27 'Bʋ mɔ, ꞊ba bii yɩ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ba hla 'ʋ꞊ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyibli a pɛpɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ 'wɩɩn 'ʋ꞊ʋ. ‑Tɩ ‑bʋ, 'n yɩ 'lɩ bʋ ‑blee ‑nɩ, 'n yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ba lee ꞊nɛ nyibli a pɛpɛ. 28 A 'nɩ 'pie 'lɩ ‑tonyibli a hʋannʋ, ‑kɔtɩ 'aan ‑plahʋɩ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ ‑wɛ bʋ, kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑wɛ 'aan ‑hihiu bʋ. Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ kɔ hʋannʋ ba pie, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ‑ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ ‑wɛ ‑tonyiblo a ‑plahʋɩ kɔ 'a ‑hihiu 'hʋɛn‑ bʋ, 'kɩ 'lɩ na ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'nyɩ, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ, ‑ɛ yɩ ‑tɛblɩ‑hʋɩnnunyʋ bʋ ‑wɛ. 29 ꞊Bʋ pʋʋ ꞊nɛ nʋblɩ 'cɩmɩ a dɛ yɩ: 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ ꞊nʋ nɩ ‑tʋɛ, ʋ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ ꞊die dɩakɩ, kɛɛ, 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa 'bʋ 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑wɛn, a 'yɛɛ ꞊dʋ 'nɩ 'kʋ꞊ʋ lɩ. 30 Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'lunyapli nɩ ‑tie ‑bʋ, a ‑kɔ, 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa ‑hre꞊e nɩ. 31 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, a kɔ 'mini dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'a ‑hi 'ʋ nʋblɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ' 'ʋ. 'A ‑tɩ, a 'nɩ 'pie 'lɩ ‑tonyibli a hʋannʋ.»

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ hlɛ꞊ɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ ‑Yusu a nyibli ꞊nɩɔ, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ ‑Yusu ‑yi

(Luku 12.8-9)

32 «'A ‑nɛ nyiblo, ‑ɛ di꞊e hla, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ 'na nyiblo ꞊nɩɔ, 'na 'mumu, ‑tɛ ‑batipʋ‑nyrɔwɔ di 'ʋ nyre, 'n di꞊e 'nɩ hla ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli ye', ‑ɛ mɔ, nyiblo a 'mʋ, ɛ mɔ 'na nyiblo ꞊nɩɔ. 33 Kɛɛ, nyiblo 'bʋ hla꞊a, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'mʋ ‑yi, 'na 'mumu, ‑batipʋ‑nyrɔwɔ 'bʋ nyre 'ʋ, 'n di꞊e 'nɩ hla ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli ye', ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑yi.»

‑Yusu a 'lɩdidie a ‑tɩ, nyibli di yɩ 'nɩ ‑wʋnwɔn ‑nɩ

(Luku 12.51-53; 14.26-27)

34 «A 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, kɩbʋwɛɛnlɛ 'n ya 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. 'N di nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ yɩ ‑wʋnwɔn ‑nɩ. 35 'N di nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'yu nyɩbɛhɩan 'mʋ 'a 'baɩ yɩ ‑wɔn, ɛ kɔ, 'yu nyrɔyu 'mʋ 'a 'dii yɩ ‑wɔn, ɛ kɔ, 'yu a nʋgba 'mʋ 'a 'dɔɔ yɩ ‑wɔn ‑wɛ. 36 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'a yraanyibli di mɔ 'a dɩɔnʋ a 'kayubʋkʋɛ.

37 Nyiblo 'bʋ nʋɛ nɛ 'a 'dii kɔ 'a 'baɩ 'hʋɛn‑ a dɛ, 'bʋ ‑hi 'ʋ 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ mɔ 'na nyiblo. Nyiblo 'bʋ nʋɛ nɛ 'a 'yonʋ a dɛ, 'bʋ ‑hi 'ʋ 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ mɔ 'na nyiblo. 38 Nyiblo 'bʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ 'na win 'ʋ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ ‑wɛn, 'kɩ bʋ 'la꞊a 'na ‑tɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ mɔ 'na nyiblo. 39 Nyiblo 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa bʋ 'waan nɛ 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta', 'bʋ mɔ, nyiblo a 'mʋ 'bʋ 'kʋ, ɛ di 'a 'klɔ yrayrʋ 'nɩ 'waan ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ ‑wɛn, 'kɩ 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn bʋ 'wan, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ‑tɛ ɛ nʋɛ 'mʋ a ‑tɩ, 'bʋ mɔ, nyiblo a 'mʋ 'bʋ 'kʋ, ɛ di kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ.»

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'ble Nyɩsʋa a ‑kʋannunyibli kʋa, Nyɩsʋa di ‑nyi ꞊nʋ 'wio

(Makɩ 9.41)

40 «Nyiblo 'bʋ 'ble 'a mʋ kʋa, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ 'na ‑nagbopʋ*, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'mɔ ɛ 'ble kʋa. 'Tɩ‑, nyiblo ‑di 'mʋ kʋa 'ble, ɛ 'wɩ yɩ, na 'Baɩ Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ, ɛ nɔ‑ ɛ 'ble kʋa. 41 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ 'ble Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* kʋa, ‑tɛ ɛ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ a ‑tɩ, 'wio ‑mʋ', Nyɩsʋa di wɛn 'a winwlɔn‑hanyɔ a 'mʋ ‑nyi, ɛ nɔ‑ ɛ di ‑mʋ ‑nyi ‑wɛ. 42 Mɔ, 'na nyiblo nɩ ‑do ‑bʋ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ 'yɩ 'mini ‑kɔ, ꞊nɩ ‑ha 'lɩ 'nɩcɛ a ‑ŋanʋwɔ nɩ ‑do, ꞊nɩ ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ, ‑tɛ ɛ mɔ 'na ‑nagbopi a ‑tɩ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ di ‑mʋ 'wio ‑nyi.»

11

‑Tɛ Saan Batisɩ lee la 'lɩ 'a ‑nagbopʋ ‑bɩ ‑Yusu ‑mɔ

(Luku 7.18-23)

1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ 'a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑mʋ', 'waa tɔɔlɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɔn 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ nɩ, 'ɛ mu 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ a 'dɩɩ ‑bɩ 'kwli, 'ɛ mu Nyɩsʋa a ‑tɩ nyibli ‑bɩ lee mɔ.

2 Ti a 'mʋ 'yri, Saan, ‑ɛ pɩ la nyibli 'nie 'lu lɛ, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ ꞊jɩ', 'ɛ 'wɩn ‑kʋan ‑mʋ', ‑Yusu ni a ‑tɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ lee nɛ 'a ‑nagbopʋ ‑bɩ, ɛ wɛn: «Ba mu, ba 'bɛti꞊e, 3 ꞊bɩ ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya, ‑ʋ'ʋ‑ ‑a 'tɩɛ di Wanyɔ a 'mʋ ‑ple?» 4 ‑Tɛ Saan a ‑nagbopʋ 'bɛti꞊e, kɛ‑ ɛ ‑pʋ, 'ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ba mu, ‑tɩ ‑bʋ, a yɩ 'wɩn, ɛ kɔ ‑tɛblɩ a yɩ 'ye, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ba lee Saan. 5 Ba lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ, 'yii'dɔnyʋ tɛ lɛ, lɛ‑yɩyrɛnyʋ 'ʋ nɛ, ꞊hrannunyʋ a 'kʋɛ yɩ 'nɩ ‑wɛ, 'kikenyʋ 'ʋ yɩ ‑tɩ 'wɩn, kɔ, 'kʋkʋnyibli yɩ 'hrɩ 'klɔ lɛ, ꞊hɩʋɛnnyibli 'ʋ yɩ Nyɩsʋa a ꞊haantitie 'wɩn. 6 Plɔ a bleelɛ 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ɛ 'yɛ nɩ hɩa, 'kɩ bʋ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ.»

‑Tɩ ‑mʋ', ‑Yusu hla la, 'kɩ 'ʋ Saan Batisɩ a ‑ta'

(Luku 7.24-35; 16.16)

7 ‑Tɛ Saan a ‑nagbopʋ a 'mʋ, ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑tʋa Saan a ‑tɩ a kɩhleelɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊gbee 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ a ‑ta', ɛ wɛn: «‑Tɛ Saan hlɛ la Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'ti, ‑tɛ a mu la 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'aan ꞊wlɩ pʋ la lɛ, a di la 'lɩ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ 'lɩ? ꞊Bɩ 'aan ꞊wlɩ wɛn 'nɩ, nyiblodʋ ‑bʋ, ‑ɛ yɩ hʋannʋ pie, 'kɩ bʋ lee nyibli ‑tɩ a ‑tɛɛ, ɛ nɔ‑ a di la 'lɩ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ? 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'a nyiblodʋ a 'mʋ 'pa‑. 8 ꞊Bɩ 'aan ꞊wlɩ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, a di yɛɛ la 'lɩ nyiblo, ‑ɛ pʋ yɩnɔwlawlʋ bʋ? Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pɩ yɩnɔwlawlɩ, 'kɩ ʋ nɩ 'lɩ 'kɩɩnpʋ a 'kayo blɛ. 9 ꞊Bʋ 'bɛti 'a mʋ de: Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ a mu la 'ye mɔ 'lɩ? ꞊Bɩ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ*? Iin, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ kɔ, 'nɩ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, Saan ‑hi 'ʋ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ ‑bɩ nɩ. 10 Ɛ nɔ‑ mɔ nyiblo ‑mʋ', ‑kɔtɩ ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ di la 'na 'hru yɩ kla, 'tɩ‑ 'mʋ la 'lɩ di. ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩ la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

'Na 'Yu o, 'n di ‑ha nyiblo,

'kɩ 'ʋ 'na ‑kʋan a ‑ta',

ɛ 'mʋ mu, ɛ 'mʋ ‑na 'hru yɩ kla,

'tɩ‑ ꞊mʋ 'lɩ nyre.

11 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ ‑tonyibli a pɛpɛ 'nyɩ, ɛ 'yɩ ‑hʋan nyiblo ꞊dʋ nɩ kʋɛ, ‑bʋ nɩ 'ʋ Saan Batisɩ 'lu yɩ. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, nyiblo ‑mʋ', ʋ dɛɛ 'hɩangbe, ɛ nɔ‑ di 'ʋ Saan 'lu yɩ nɩ. 12 Kʋɛ la 'lɩ ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Saan Batisɩ ‑tʋa la 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑mɔlɛnɩna 'yie bʋ, 'kɩ Nyɩsʋa ‑tʋa la 'lɩ nyibli a win a kɩkɔɔlɛ, kɛɛ, Nyɩsʋa a yraanyibli ꞊tui 'ʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'nɩ ꞊ha 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ. 13 Tete ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ a pɛpɛ 'hʋɛn‑, kʋɛ la 'lɩ bʋ, ‑bʋ yɛ Saan Batisɩ a ti kɩ, ʋ hlɛ la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di kɔ la ti, ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di la 'ʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ. 14 Nyɩsʋa a win hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, winwlɔn‑hanyɔ Eli di la 'lɩ 'nɩ di. ꞊Bɩ a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ꞊bɩ a 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ? Dɛ 'n yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ mɔ Saan Batisɩ, ɛ nɔ‑ mɔ Eli a 'mʋ. 15 'Ba kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, ‑ɛ ‑bɩ ba 'wɩn ‑tɩ ‑dodo.

16 ‑Tɛ ti ‑bʋ 'yri a nyibli nɩ 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ʋ 'wɩ‑ 'yonʋ yɩ, ‑ʋ yɩ hru 'mle, 'kɩ 'ʋ 'dika, ‑ʋ ‑bɩ yɩ yɛɛ 'waa 'bio ‑tɩ, ʋ wɛn: 17 ‑Tɛ ‑a yɩ 'blɩ nɩ pʋɛ, ‑a yɩ 'blɩpa‑wla ble, a 'yɩ ‑wla yi mɔ ‑di. 'Tɩ‑, ‑tɛ ‑a yɩ ꞊hien nɩ we, a 'yɩ nyaɩŋmlɩ lɛ ‑nu. 18 Ɛ 'wɩ yɩ, ‑tɛ Saan ‑di, ɛ yɩ ꞊ci*, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta', 'ɛ 'yɛ nɩ 'na nɔ, kɛɛ, kɛ‑ ‑tonyibli pɩ la: 'Ku ‑hʋan* nɩ 'ʋ꞊ʋ ke'. 19 'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ‑tɛ 'n ‑di, 'nɩ ꞊ci꞊e lɩ, 'tɩ‑ 'nɩ 'nɛ nɔ, kɛɛ, kɛ‑ nyibli pɩ: Ba 'ye nyiblo ‑bʋ, dididɛ kɔ nɔ a 'nɩna nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ɛ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie. 'Blʋwli'tɩnyʋ kɔ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ ꞊yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ʋ nʋ‑ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ni nɩnatumudɛ.» ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ de: «Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ Nyɩsʋa a ꞊tɔ, 'waa nunu‑tɛblɩ di꞊e nyibli 'nɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ꞊tɔ a 'mʋ, ɛ 'sii 'ʋ yɩ.»

'Dɩɩ ‑bɩ a nyibli 'yɩ la ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ

(Luku 10.13-15)

20 'Dɩɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ‑Yusu nuu 'lɩ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, ‑ɛ ‑hi 'ʋ 'dɩɩ ‑bɩ 'mʋ 'ʋ, 'waa nyibli 'yɩ 'ʋ dɛ 'kuku bʋ ‑hie. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ ‑tʋa 'waa ‑tɩ a yɛɛlɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ ye', ɛ wɛn: 21 «‑Juukʋɛ* ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Kolasɛdɩɔ kɔ Bɛtɩsaidadɩɔ 'kwli, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', 'n nuu 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, 'bʋ mɔ, 'nɩ nuu wɛn 'lɩ꞊ɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ ‑mɔ, ‑ʋ nɩ 'lɩ Tilɩdɩɔ kɔ Sidɔdɩɔ 'hʋɛn‑ 'kwli, see la, nyibli a 'mʋ, ʋ 'mʋ la nyaɩŋmlɩ lɛ nu, ʋ 'mʋ la ‑tɛblɩ ‑hʋɩn 'hʋɩ lɛ pʋ, ʋ 'mʋ la 'waa dɩɔnʋ 'tɔpupu 'ŋmlɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ nyibli yɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ ‑hʋɛ bʋ hie 'ʋ 'waa dɛ 'kuku a nunuo bʋ, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ Nyɩsʋa ‑nyi. 22 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'kwli Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Kolasɛdɩɔ kɔ Bɛtɩsaidadɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'waa ‑bati di nɩ 'klɩ kɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ Tilɩdɩɔ kɔ Sidɔdɩɔ a ‑nɛ 'ʋ ‑hi. 23 'Tɩ‑ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Kapɛnaɔdɩɔ 'kwli, ʋ 'nɩ 'hie 'lɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'lɩ ꞊nʋ 'nɩ 'yaa ‑nɩ ‑yaya, ʋ 'mʋ mu ‑mumu, ʋ 'mʋ yakɔ yɩ kʋɛ. Kɛɛ, ɛ kɔ bʋ ꞊tɩɔ 'lɩ ꞊nʋ ‑tɩɔtɩɔ, ʋ 'mʋ 'lɩ ‑tʋtʋ a ‑wlubʋ nyre. ꞊Wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', 'n nuu 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, 'bʋ mɔ, 'nɩ nuu wɛn 'lɩ꞊ɩ Sodɔmʋdɩɔ a nyibli ‑mɔ, ‑ʋ kɔ 'klɔ nyre yɩ, nyibli a 'mʋ, ʋ di hie wɛn 'ʋ 'waa dɛ 'kuku a nunuo bʋ, Nyɩsʋa 'nɩ ‑wɛ꞊ɛ wɛn ꞊nʋ bʋ nɩ. 24 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ‑Juukʋɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Kolasɛdɩɔ kɔ Bɛtɩsaidadɩɔ 'kwli, ɛ di ꞊tu ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn, ɛ 'mʋ 'ʋ Sodɔmʋkʋɛ 'ʋ ‑hi, ‑ʋ kɔ nunuklɔ ‑nyre la yɩ.»

‑Yusu wɛn 'nɩ: Ba di 'nɛ‑ 'mʋ ‑mɔ, 'mʋ 'a mʋ ‑wleelɛ ‑nyi

(Luku 10.21-22)

25 Ti a 'mʋ 'yri, kɛ‑ ‑Yusu pɩ, ɛ wɛn: «'Na 'Baɩ o, ‑mɔ mɔ yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hʋɛn‑ a Kʋkɔnyɔ. 'N pɩ ‑mʋ 'nyrɛ lɛ, ‑tɛ ‑nu, ꞊nɩ ‑hli ‑na nunu‑tɛblɩ ꞊tɔkɔnyʋ kɔ 'crɩɛn.yinyʋ 'hʋɛn‑ 'yi kɩ, 'tɩ‑ ꞊nɩ tɔɔ ꞊nɛ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ ꞊dedede ‑yi. 26 'N pɩ ‑mʋ 'nyrɛ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, kɛ‑ ‑nu 'a ‑hʋhʋa.

27 'Na 'Baɩ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ kɩ. Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ, nyibli 'yɩ꞊ɩ ‑yi, 'bʋ 'yɩ 'na 'Baɩ nɩ ‑do 'pa‑. Ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi ‑wɛ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'na 'Baɩ ‑mɔ, 'bʋ 'yɩ 'mɔ nɩ ‑do ‑bʋ, ‑ɛ mɔ 'a 'Yu 'pa‑. 'A ‑nɛ nyiblo, 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ tɔɔ ꞊nɛ, ɛ yi꞊e nɩ ‑wɛ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'na 'Baɩ pa 'mʋ.

28 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'klɩ ‑wɛ 'lɩ, 'kɩ 'ʋ blɛ a 'buble a ‑ta'*, ba di 'nɛ‑ 'mʋ ‑mɔ, 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'mʋ꞊ʋ nu, a 'mʋ ‑wle. 29 'N 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ ꞊tu 'a mʋ ꞊hɩʋɛn, ɛ kɔ, 'nɩ 'yaa꞊a 'lɩ 'na dɩɔnʋ. Ba wɛɛn ꞊nɛ kɩ, 'kɩ ꞊bʋ mɔ 'aan naanyɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a mʋ ‑tɔɔ ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, 'ba wɛɛn ꞊nɛ kɩ, 'n di ‑nyi 'a mʋ ꞊haan'klɔ. 30 ‑Tɩ ‑mʋ', 'n di 'a mʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kla 'mʋ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, ɛ kɔ, blɔ ‑mʋ', 'n di 'a mʋ hlɛ, ɛ di 'nɩ 'huhue ‑nɩ.»

12

‑Yusu, ɛ nɔ‑ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ lee nyiblo, dɛ ‑mʋ', ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli

(Makɩ 2.23-28; Luku 6.1-5)

1 ‑Tɛ ti gbi ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ mu lɛ na mɔ. ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ, ‑ɛ mɔ la ‑wuwle‑nyrɔwɔ ꞊nɩɔ. 'Kanʋ ni la 'a ‑nagbopʋ nɩ. Bʋ nɩ la 'lɩ mumuo 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ʋ yɩ 'bɛɛ la 'lɩ 'dʋdɔ‑tɛblɩ ꞊dʋ, ‑ʋ 'wɩ ‑kʋbʋ yɩ a ‑ci 'kwli ꞊tɩɔ. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ blɩ gbi 'a ‑nagbopʋ yɩ 'cɛ, 'ʋ yɩ 'a 'yɔ di. 2 'Kɩ 'lɩ ‑ci a 'mʋ 'kwli, 'kɩ Falisi꞊tumu* a nyibli nɩ 'lɩ. ‑Tɛ ʋ 'ye 'kɩ dɛ a 'mʋ, ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ʋ pɩ, 'ʋ yɩ ‑Yusu ‑lee ‑nɩ, ʋ wɛn: «'Ye kɛ dɛ ‑na ‑nagbopʋ ni, ɛ ꞊ŋa nɩ. Nyɩsʋa a tete wɛn 'nɩ: Nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli.» 3 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «‑Tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, 'kɩ 'ʋ ‑aan 'baɩ gbagbʋ, ‑ɛ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a ‑ta', 'n pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, a ‑hre꞊e nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩ la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑tɛ 'kanʋ ni la bodɩɔ Dafidɩ ɛ kɔ 'a nyibli 'hʋɛn‑, 4 ɛ pa la 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, 'ɛ ‑ha la 'lɩ 'flɔɔ ‑mʋ', ‑ɛ pɛ la 'ʋ 'teble kɩ bʋ, 'ɛ di la꞊a. ‑Ɛ kɔ ‑ta' Nyɩsʋa a tete wɛn 'nɩ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* nɩ ‑do, ʋ nʋ‑ ‑wɛ 'lɩ, ‑bʋ di 'flɔɔdʋ a 'mʋ. 'Bɩ 'flɔɔdʋ a 'mʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu a 'mʋ bʋ, ʋ ‑ha la꞊a nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑ta'. 5 'Ya 'ʋ 'lu de, 'n pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, a ‑hre dɛ ‑bʋ, Moise 'crɩɩ la 'lɩ 'a tetecrɩɛn 'kwli nɩ. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ ni ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. 'A ‑tɩ, ʋ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ ‑wuwle‑nyrɔwɔ a tete. Kɛɛ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ‑yɛɛ꞊ɛ lɩ ꞊nʋ ‑tɩ. 6 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ nɩ mɔ, ɛ 'bʋa nɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ 'ʋ. 7 Kɛ‑ Nyɩsʋa pɩ 'lɩ 'a 'crɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: Dɛ 'n ‑hʋɛ 'a mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ, ba kɔ nyibli a nyaɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ba pie 'mʋ 'wlugba‑tɛblɩ a ‑cɔhlʋn*. Dɛ ‑mʋ', windɛ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'bʋ mɔ, 'ba yru wɛn꞊ɛ' lɛ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba pʋ wɛn lɛ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ ‑nu, ʋ mɔ dɛ'kukununyʋ ꞊nɩɔ. 8 'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, Nyɩsʋa lee 'nɛ‑ 'mʋ nɩ, 'ɛ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ lee nɛ 'a ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ dɛ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli.»

‑Wuwle‑nyrɔwɔ* ꞊dʋ 'kwli, ‑Yusu nu꞊o nɩ, nyiblo ꞊dʋ, ‑ɛ kɔ dabʋ 'kʋ la a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Makɩ 3.1-6; Luku 6.6-11)

9 ‑Tɛ ‑Yusu ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɔn 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ nɩ, 'ɛ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ. 10 'Kɩ ɛ yɛɛ 'lɩ nyɩbɛhɩan ꞊dʋ bʋ. Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, 'a dabʋ 'kʋ nɩ. Falisi꞊tumu* a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ bʋ yɛɛ ‑Yusu ‑tɩ, 'bʋ mɔ, 'bʋ kɔ bʋ nu꞊o, nyɩbɛhɩan a 'mʋ a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli. (Falisi꞊tumu a nyibli wɛn 'nɩ, 'bʋ nu꞊o, nyiblo a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ, ɛ mɔ ‑kʋandɛ ꞊nɩɔ, ‑ɛ kɔ ‑ta' Nyɩsʋa a tete wɛn 'nɩ, nyiblo 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli.) Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ 'bɛti꞊e, ʋ wɛn: «‑Bɩ' Nyɩsʋa a tete pɩ 'lɩ? ꞊Bɩ ɛ hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli, nyiblo ‑wɛ 'lɩ bʋ pɩa 'hʋɩhrennyʋ nɩ?» 11 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a 'nɩ ‑nu꞊o ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli? 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo 'bʋ nɩ 'lɩ, 'bʋ kɔ blablɛ, 'tɩ‑ 'a blablɛ a 'mʋ, 'bʋ bi 'lɩ 'niebutɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli, ꞊bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑ha 'lɩ 'a blablɛ a 'mʋ 'lɩ? 12 Ɛ kɔ ‑ta' ‑tonyiblo ‑hi 'ʋ blablɛ nɩ. 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa a tete hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ‑tonyiblo bʋ nu 'a 'bɩhɩan ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* 'kwli.» 13 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'kɩ nyɩbɛhɩan a 'mʋ yɩ, ɛ wɛn 'nɩ: «Hrʋ ‑na dabʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'kʋ!» Bʋ hrʋ 'kɩ 'a dabʋ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'hrɩ 'klɔ, 'ɛ bi 'ʋ 'a ‑ta', ‑wɛn dabʋ ‑bɩ ‑mʋ'. 14 ‑Tɛ ‑Yusu nu꞊o, nyiblo a 'mʋ a 'kʋɛ ‑wɛ, ‑ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu a nyibli a 'mʋ, ʋ ‑hɔn 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ nɩ, 'ʋ mu 'hra pa mɔ, ‑tɛ ‑mʋ' ʋ di ‑Yusu a 'lɩla nu, 'ʋ mu 'a ꞊tɔ lɛ ꞊mʋɔ mɔ.

‑Yusu, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ ‑ha 'lɩ

(Makɩ 3.7-12; Luku 6.17-19)

15 ‑Yusu yi dɛ ‑mʋ', ʋ ‑hʋɛ bʋ nu꞊o ‑mɔ nɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ ‑hɔn 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ ‑wlu. ‑Tɛ ɛ yɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ‑ʋ kɔ 'hʋɩ ‑yɩ hren, 'ɛ nu꞊o, 'waa 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. 16 Kɛɛ, kɛ‑ ɛ ni, 'ɛ yɩ ꞊nʋ ti, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ 'lee 'lɩ nyiblo ꞊dʋ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ɛ pa 'mʋ. 17 Ɛ hla꞊a nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Esai 'crɩ la, ti ‑hi la a ti 'yri, ɛ 'mʋ 'lu ‑mɔ mu. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

18 «Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

'Ye nyiblo ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'na ‑kʋannunyɔ.

Ɛ nɔ‑ 'n ‑ha 'lɩ, 'kɩ bʋ nu 'na ‑kʋan.

Nyiblo a 'mʋ, 'n nʋɛ ꞊nɛ nɩ, 'ɛ nie 'mʋ dɔdʋ.

'N di꞊e 'nɩ nu, 'na ‑Hihiu* 'mʋ 'ʋ꞊ʋ ke' bi.

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑, ɛ di ꞊nʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ,

‑ɛ mɔ, 'n di ꞊nʋ 'nɩ wa.

19 Ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kɔ 'blini,

ɛ kɔ, 'bʋ yɩ nɩ hle, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ ‑cici lɛ,

ɛ kɔ, 'bʋ yɩ 'dɩɩ 'kwli lɛ nɩ nɛ,

ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'yaa 'lɩ win, ‑wɛn 'dɩɔwenyɔ.

20 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, ɛ di yru 'waa nyaɩ,

ɛ kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑hɛɛnyɔ ‑kɔ,

ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑hɛɛ ‑nɩ.

Ɛ nɔ‑ ɛ di nu ‑nunu, nyibli 'mʋ 'a dɛ kɩ wɛn,

'kɩ bʋ 'sii 'ʋ ꞊nʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ye',

21 ɛ kɔ, dakɔ a gblegble, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ,

ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ.»

Nyibli wɛn 'nɩ, 'ku ‑hʋan nɩ 'ʋ ‑Yusu ke'

(Makɩ 3.22-30; Luku 11.14-23; 12.10)

22 'Hʋɩhrennyʋ ‑mʋ', ʋ gba ‑Yusu yɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, nyiblo nɩ 'lɩ, 'a 'yii 'ɛ 'dɔ, kɔ, 'ɛ 'yɩ 'plɛlɛ ‑yi, ‑ɛ nu꞊o, 'ku ‑hʋan* nɩ 'ʋ꞊ʋ ke'. ‑Tɛ ʋ nyre 'ʋ꞊ʋ ‑Yusu ye', ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu nu꞊o nɩ, 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ, nyiblo a 'mʋ, 'ɛ ‑tʋa 'pʋplɛ, kɔ, 'ɛ ‑tʋa lɛyuyruo. 23 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ɛ kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ. 'A ‑tɩ, ʋ wɛn: «꞊Bɩ ‑Yusu ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya, ‑ɛ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yonʋ a 'Yu?» 24 Kɛɛ, Falisi꞊tumu* a nyibli ‑nɩ 'ʋ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ ‑tɩ a 'mʋ 'wɩn mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «'Ʋʋn‑. Nyiblo ‑bʋ, a yɩ 'ye, 'kuo ‑hʋɩn ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ nyibli ke', ʋ nʋ‑ ɛ blɛ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, Bɛsebulɩ, ‑ɛ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ Satan, ɛ nɔ‑ yɩ ‑Yusu 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ nu ‑tɛblɩ a 'mʋ.»

25 Kɛɛ, ‑Yusu yi 'waa 'lulɛ‑hihie nɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ: «꞊Bʋ pʋ꞊ʋ dɛ yɩ: 'Kɩ 'lɩ 'blʋgba 'kwli, nyibli 'bʋ 'bɛ ꞊tɩɔ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'blʋgba a 'mʋ, ɛ di bi ꞊hlɔn. 'Ya 'ʋ 'lu de, 'bʋ mɔ, 'dɩɔ a nyibli, ‑hʋʋ' 'kayubʋkʋɛ, 'bʋ 'bɛ ꞊tɩɔ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli a 'mʋ, ʋ di ‑gbɛ lɛ. 26 Dɛ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, 'bʋ mɔ, Satan 'bʋ yɩ 'a dɩɔnʋ lɛ nɩ blɛ, ɛ 'wɩ yɩ, 'a dɩɔnʋ ɛ ‑wɛn yɩ. 'A 'blʋgba kɔ bʋ bi ꞊hlɔn. 27 A wɛn 'nɩ, 'n blɛ 'kuo ‑hʋɩn lɛ, ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke', ‑ɛ nu꞊o, Bɛsebulɩ, ɛ nɔ‑ yɩ 'mʋ 'klɩ ‑nyi. 'Bʋ mɔ, ‑tɩ a 'mʋ, a hlɛ, 'bʋ mɔ wɛn ꞊han‑tɩ, 'aan 'mumu, nyɔ‑ yɩ 'kɩ 'aan ‑nɛ nyibli 'klɩ ‑nyi, 'ʋ blɛ 'kuo ‑hʋɩn lɛ ‑wɛ 'lɩ? Dɛ ‑mʋ', 'aan nyibli ni, ɛ nɔ‑ tʋɛ ꞊nɛ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, a yɩ 'mʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ɛ mɔ hɩ ꞊nɩɔ. 28 Ɛ 'yɩ Satan 'pa‑, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu*, ɛ nɔ‑ yɩ 'mʋ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ ꞊bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke' lɛ. Dɛ a 'mʋ, ɛ tʋɛ nɛ 'a mɔ꞊ɔ nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑tʋa nyibli a win a kɩkɔɔlɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. 29 Dɛ ɛ ‑nu, ɛ nɔ‑ mɔ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ 'klɩnɩnyɔ a 'kayu bʋ, bʋ mu ‑tɛblɩ 'yri, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ 'klɩnɩnyɔ a 'mʋ ‑mʋa ‑nɩ 'tɩ‑. 'Bʋ mʋa ꞊nɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'hru pɛ 'ʋ bʋ, 'kɩ bʋ 'yri 'a 'kayu a ‑tɛblɩ a pɛpɛ.

30 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ꞊ba 'yɩ ‑pɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ ‑wɛn 'mʋ yɩ. 'Tɩ‑ nyiblo 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hɛɛ 'mʋ, 'kɩ ‑ba 'kukue nyibli lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ‑mɔ', ɛ 'wɩ yɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ ‑gbɛ ꞊nʋ lɛ, 'ʋ hlʋɛ Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ. 31 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑wɛ 'lɩ bʋ 'wʋwla nyibli a dɛ 'kuku a pɛpɛ nɩ, 'ye ꞊bɩɩ ʋ ‑ha Nyɩsʋa 'yri lɛ. Kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ di Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'yri lɛ ‑ha, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'wʋwla 'a dɛ 'kuku a 'mʋ. 32 'Ya 'ʋ 'lu de, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ di 'mʋ ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ hla, Nyɩsʋa ‑wɛ 'lɩ bʋ 'wʋwla 'a dɛ 'kuku a 'mʋ nɩ. Kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ di Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ hla, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'wʋwla 'a dɛ 'kuku a 'mʋ, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ, ‑a nɩ 'nɛ‑ ‑mɔ, ɛ kɔ, 'kɩ 'lɩ 'klɔ ‑mʋ', ‑ɛ di 'lɩ di 'kwli.»

Tugbɛ a 'kuo, ɛ nɔ‑ ʋ yɩ꞊ɩ ‑yruu ‑nɩ

(Matie 7.16-20; Luku 6.43-45)

33 (Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de:) «Tugbɛ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ ꞊haan'nie ‑jri, ɛ nɔ‑ tʋɩ ꞊haan'kui. Tugbɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑jri ꞊haan'nie, ɛ 'nɩ ‑tʋ꞊ʋ ꞊haan'kui. Tugbɛ a 'kuo, ɛ nɔ‑ ʋ yrui ꞊nɛ. 34 'A mʋ ‑mʋ', a kɛɛ nyibli. 'Aan ꞊wlɩ nyre yrɛ, ‑wɛn hro. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ba nɩ 'ʋ ‑tɩtɛ bʋ, 'a hlɛ ‑tɩ ‑hʋɩn lɛ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yii 'lɩ nyiblo a ꞊wlʋ kɩ, ɛ nɔ‑ yɩ 'ʋ꞊ʋ wien ‑dii ‑nɩ. 35 ꞊Haannyiblo a nunu‑tɛblɩ nɔ yɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'a ꞊wlʋ nɔ yɩ. 'Crɛkɔnyɔ a nunu‑tɛblɩ nyre yɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'a ꞊wlʋ nyre yɩ. 36 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ hla nyiblo ꞊dʋ ‑tɩ ‑hʋɩn 'hʋɩ lɛ, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, ɛ di Nyɩsʋa klɛ 'nɩ ‑hɩhɩa ‑nɩ, ‑tɩ ‑mʋ', ‑kɔtɩ 'ɛ hla ‑tɩ a 'mʋ. 37 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa 'bʋ di ‑na ‑bati 'bɛ, ‑tɩ ‑mʋ', ‑hla, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, ɛ nɔ‑ ɛ di 'lɩ 'kwli lɛ ta, ɛ 'mʋ ‑mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: ‑Bati 'yɩ ‑mʋ ‑klɔ, ‑hʋʋ' ‑bati klɔ ‑mʋ nɩ.»

Falisi꞊tumu* a nyibli ‑hʋɛ nɩ, 'kɩ ‑Yusu bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ

(Makɩ 8.11-12; Luku 11.29-32)

38 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ ‑bɩ, kɔ Falisi꞊tumu a nyibli ‑bɩ, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ‑a ‑hʋɛ ‑ba 'ye꞊e, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ, ‑ɛ di ‑a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ lee 'nɛ‑ ‑mʋ ‑tʋtʋ kɩ.» 39 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ti ‑bʋ 'yri a nyibli ‑bʋ, 'waa nunuklɔ nyre yɩ, 'ʋ plee 'lɩ Nyɩsʋa ke, 'tɩ‑ 'ʋ ‑hʋɛ ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ de, ‑ɛ di ꞊nʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ lee 'nɛ‑ 'mʋ ‑tʋtʋ kɩ. Kɛɛ, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ wɛn, 'kɩ ba 'ye ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ ꞊dʋ. ꞊Wlɩlɛkɛɛdɛ nɩ ‑do ‑mʋ', Nyɩsʋa di nu, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, ɛ di 'wɩ‑ 'a dɛ ‑bɩ ‑mʋ', ɛ nu la, 'kɩ 'ʋ winwlɔn‑hanyɔ Jona a ‑ta'. 40 Dɛ ‑mʋ', Jona a 'mʋ, ɛ ‑nu, 'ɛ ‑hi 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ta kɔ 'tɔlʋwɩ nɩ ta ‑hrin.yɛ gbagbʋ ‑mʋ' 'kwli, kɛ‑ ɛ di 'mʋ ꞊ti, 'kɩ 'ʋ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo ‑mɔ. 'N di ‑hii 'lɩ ‑tʋtʋ bʋ ‑nyrɔwɩ nɩ ta kɔ 'tɔlʋwɩ nɩ ta. 41-42 'Tɩ‑ Ninifʋdɩɔ a nyibli 'mʋ la Jona a win 'wɩn, ‑tɛ ɛ yɩ la ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ hie la 'ʋ 'waa dɛ 'kuku, ʋ ni la bʋ, 'ʋ ‑nyi la 'waa 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa. ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ nɩ mɔ 'a mʋ ye' bʋ, 'n ‑hi 'ʋ Jona a 'mʋ nɩ, kɛɛ, a 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ 'na win 'ʋ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ ‑tonyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, Ninifʋdɩɔ a nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ di ye' 'du, ʋ 'mʋ lɛ pʋ, ‑ɛ mɔ, ti ‑bʋ 'yri a nyibli, ʋ mɔ ‑tɩ'wlanyʋ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 'Ya 'ʋ 'lu de, ti ‑hi la a ti 'yri, bodɩɔ ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ ‑hɔn la 'lɩ ‑tɩtɛ blɔblʋ ꞊dʋ, ʋ dɛɛ Sabablʋgba. Bodɩɔ a 'mʋ, ɛ mɔ la nʋgba ꞊nɩɔ. Ɛ nɔ‑ di la Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ɛ 'mʋ la bodɩɔ Salomɔ, ‑ɛ mɔ la Nyɩsʋa a nyiblo, 'a ꞊tɔwin 'wɩn. Kɛɛ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ nɩ mɔ 'a mʋ ye' bʋ, 'n ‑hi 'ʋ Salomɔ a 'mʋ nɩ. Kɛɛ, a 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ 'na win 'ʋ.»

'Ku ‑hʋan* 'bʋ ‑hɔn 'ʋ nyiblo ke', ɛ di bi 'ʋ꞊ʋ ke' de, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'bʋ 'yɩ 'ʋ꞊ʋ ke' ‑nɩ

(Luku 11.24-26)

43 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de: «'Bʋ mɔ, 'ku ‑hʋan 'bʋ nɩ 'ʋ nyiblo ke', 'tɩ‑ 'bʋ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ke', ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mi 'lɩ 'wan 'kwli, 'ɛ mi bʋnɩɩlɛ yrayrʋ lɛ ꞊mʋɔ mɔ. Kɛɛ, ɛ 'nɩ 'ye꞊e lɩ bʋnɩɩlɛ. 44 ‑Tɛ ɛ 'yɛ nɩ 'ye 'kɩ bʋnɩɩlɛ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'a dɩɔnʋ yɩ: 'N kɔ ꞊bʋ ‑mɛ kle, 'mʋ 'lɩ bʋnɩɩlɛ 'ka, 'n ‑hɔn la 'lɩ 'kwli mu. ‑Tɛ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, bʋnɩɩlɛ a 'mʋ, ɛ nu 'hʋhlʋ, 'ɛ 'hrɛn klɛ ‑tɛɛ, kɔ, 'ɛ ꞊hrɛntɩ ‑nɩ. (Ɛ 'wɩ yɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'yɩ 'ʋ nyiblo a 'mʋ ke' ‑nɩ.) 45 'Bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'ku ‑hʋan a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑bɩ, ‑ʋ kɔ 'crɛ, ‑ʋ ‑hi 'ʋ 'a 'mumu 'ʋ, 'waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ 'mʋ ‑mɔ ‑bibi ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'ʋ nyiblo a 'mʋ ke' bi. ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, 'a 'klɔ di nyre yɩ pɛpɛ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'a yɩ‑hɛklɔ 'ʋ ‑hi. Kɛ‑ ɛ di 'mʋ ꞊ti ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ ti ‑bʋ 'yri a nyibli ‑bʋ ‑mɔ, ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ ‑nyre yɩ.»

‑Yusu a 'dii kɔ 'a 'dɩayɩnʋ 'hʋɛn‑

(Makɩ 3.31-35; Luku 8.19-21)

46 'Kɩ ʋ nɩ la 'lɩ 'kayu nɩ ‑do a 'mʋ bʋ. ‑Yusu nɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ, 'waa ‑mɔhleelɛ 'kwli, 'a 'dii kɔ 'a 'dɩayɩ nyɩbɛpʋ 'hʋɛn‑ 'ʋ nyre 'ʋ. 'Kɩ 'ʋ ‑patʋ', 'kɩ ʋ hree 'ʋ, 'ʋ ꞊mʋɛ 'hru lɛ, 'kɩ bʋ hlee 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ. 47 Ɛ nɔ‑ mɔ, nyiblo ꞊dʋ bʋ mu꞊o lee mɔ, ‑ɛ mɔ: «'Ye kɛ, ‑na 'dii kɔ ‑na 'dɩayɩnʋ 'hʋɛn‑, 'kɩ 'ʋ nɩ 'lɩ ‑patʋ', 'ʋ ‑hʋɛ bʋ hlee 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ.» 48 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu ‑pʋ, 'ɛ ‑hɩhɩa nyiblo a 'mʋ klɛ, ɛ wɛn: «‑Ʋ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ mɔ 'na 'dii kɔ 'na 'dɩayɩnʋ 'hʋɛn‑ ‑wɛ,» 49 'ɛ pʋ 'a ‑nagbopʋ* dabʋ ‑mɔ, ɛ wɛn: «Ba 'ye kɛ, nyibli ‑bʋ, ʋ nʋ‑ mɔ 'na 'dii kɔ 'na 'dɩayɩnʋ ‑wɛ, 50 ‑ɛ nu꞊o, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni 'na 'Baɩ Nyɩsʋa ‑nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli a kɩwɛɛnlɛ, ʋ nʋ‑ mɔ 'na 'dɩayɩnʋ, kɔ 'na 'dii ‑wɛ.»

13

‑Yusu pʋ la 'dʋdɔnyɔ a 'ledʋ

(Makɩ 4.1-20; Luku 8.4-15)

1 ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ 'kwli, ‑Yusu 'hrɩ la 'lɩ 'kayu bʋ nɩ, 'ɛ mu la 'lɩ Galileblʋgba a 'yru wien, 'ɛ nɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑tɔɔ ‑nɩ. 2 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ʋ nʋ‑ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ lɛ. Bʋ 'yɛ nɩ 'ye 'hru, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, 'ɛ nɩ bʋ, nyibli a 'mʋ, 'ʋ 'wlɛ 'ʋ 'gbahlɔn bʋ, 3 'ɛ ‑hɩhɩɛ ꞊nʋ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ klɛ, 'kɩ 'lɩ 'ledʋɩ 'kwli. Kɛ‑ ɛ pɩ 'kɩ, ɛ wɛn: «Ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ. Ɛ kɔ la ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, nyɩbɛhɩan ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ mu la 'a ‑tɛblɩ 'dɔ mɔ. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ ‑gblɛ 'lɩ꞊ɩ 'a ‑ci 'kwli lɛ. 4 ‑Tɛ ɛ yɩ꞊ɩ nɩ ‑gblɛ, 'a dɛ ‑bɩ bi 'lɩ 'hru wlɔn lɛ, nʋblɩ 'ʋ ‑di, 'ʋ di꞊e. 5 'A 'hʋɛn a dɛ, ɛ ‑gbla, ‑tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ', ɛ bi 'ʋ kɩ, 'hɩɔ 'pa nɩ 'lɩ꞊ɩ bʋ, 'ɛ 'sii yɩ, 'ɛ ꞊ga ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ nu꞊o, ‑tʋtʋkʋtɩɔ a 'mʋ, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'hɩɔ a 'mʋ kɩ, ɛ 'yɩ ‑hʋ. 6 ‑Tɛ ɛ ꞊ga, ‑tɛ 'yrʋ bi 'lɩ yɔ', ɛ nɔ‑ mɔ 'a ꞊kwlɩ bʋ 'yrɔ, ‑ɛ nu꞊o, 'a ‑wlubʋɩ kʋɛ 'hɩɔ a 'mʋ yɩ. 7 'A ta a dɛ, ɛ ‑gbla, 'kɩ ɛ bi 'lɩ 'witi 'nyɩ. ‑Tɛ ɛ ꞊ga, ‑ɛ ‑bɩ 'witilili 'buu ꞊nɛ 'lu lɛ. 8 'A ‑hɛn a dɛ, ɛ ‑gbla, ɛ nɔ‑ bi 'ʋ ꞊haan‑tʋtʋ kɩ. ‑Tɛ ɛ ꞊ga, 'ɛ 'sii yɩ, 'ɛ ku ‑tɛɛ, 'ɛ pʋ blɩ. 'A blʋ nɩ ‑do, ɛ pʋ 'yɔ a (100) ‑wlɩ nɩ ꞊hun, ‑ʋ ‑bɩ pʋ 'yɔ a (60) ‑wlɩ nɩ ta, 'a dɛ ‑bɩ pʋ 'yɔ a (30) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑pu. 9 'Bʋ mɔ, 'ba kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, ‑ɛ ‑bɩ ba 'wɩn ‑tɩ ‑dodo.»

10 ‑Tɛ ‑Yusu ‑yrɛ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ* 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ʋ yɩ꞊ɩ lɛ 'bɛti ‑nɩ, ʋ wɛn: «꞊Bɩ nyibli ‑bʋ, 'kɩ 'ledʋɩ 'kwli ‑tʋɛ 'lɩ ꞊nʋ 'lɩ?» 11 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn: «'N ni 'ledʋɩ, 'nɩ tʋɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ 'na ‑nagbopʋ, Nyɩsʋa ni꞊e nɩ, 'a yrui Nyɩsʋa a ‑tɩ' lɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑tɛ ɛ ni, 'ɛ kʋɛ nyibli win kɩ. Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'mʋ, ɛ ‑hli nyibli 'yi kɩ. Kɛɛ, nyibli ‑bɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa 'yɩ꞊ɩ ‑nu, 'kɩ bʋ yru꞊o' lɛ, 12 ‑ɛ nu꞊o, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ pɩ Nyɩsʋa a win nʋa yɩ bʋ, Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ' lɛ yru, ɛ 'mʋ ‑tɛ ɛ nu la 'a 'wɩnwɩɩn 'ʋ ‑hi. Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yru꞊o' lɛ pɛpɛ.» 13 Dɛ ‑kɔ ‑tɩ 'n nɛɛ 'lɩ 'ledʋɩ 'kwli, 'nɩ yɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ mɔ, nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye ‑tɛɛ, kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ' lɛ ‑tɛɛ, 'ʋ yɩ꞊ɩ 'wɩn ‑tɛɛ, kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ' lɛ ‑wɛ. 14 ‑Tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Esai hla la 'kɩ, ɛ nɔ‑ mi kɛ 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Kɛ‑ Nyɩsʋa ‑pʋ:

‑Tɩ ‑bʋ, 'n di hla, a di 'nɩ 'wɩn,

kɛɛ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba yru꞊o' lɛ;

dɛ ‑bʋ, 'n di nu, a di꞊e 'nɩ 'ye,

kɛɛ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba yru꞊o lɛ,

15 ‑ɛ nu꞊o, dakɔ ‑bʋ, 'waa ꞊wlɩ 'gboklo nɩ,

'ʋ ka 'waa nʋɩ yrɛ,

‑ɛ di꞊e nu, 'waa nʋɩ 'nɩ ꞊ha ‑tɩ 'wɩn,

'ʋ ka 'waa 'yii kɩ,

‑ɛ di꞊e nu, 'waa yii 'nɩ ꞊ha dɛ 'ye,

ɛ kɔ, 'waa ꞊wlɩ 'nɩ ꞊ha ‑tɩ' lɛ yru.

'Bʋ mɔ, 'bʋ 'yɛ nɩ nu wɛn ‑tɛblɩ a 'mʋ,

ʋ di wɛn 'mʋ yɩ 'nɩ ‑mɛ,

'mʋ wɛn꞊ɛ nu, ʋ 'mʋ wɛn 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ye'.

Kɛ‑ Nyɩsʋa ‑pʋ.»

16 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ yɩ de, ɛ wɛn 'nɩ: «'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ba kɔ plɔ a bleelɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'aan 'yii yrui lɛ, 'aan nʋɩ 'ɛ yɩ ‑tɩ 'wɩn. 17 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ti ‑hi la a ti 'yri a Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ*, kɔ Nyɩsʋa a dakɔ a nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊mʋɛ la꞊a lɛ, 'kɩ bʋ 'ye la ‑tɛblɩ gbagbɩ ‑bʋ, a yɩ kɛ 'ye, kɛɛ, ʋ 'yɩ꞊ɩ 'ye, kɔ, 'ʋ ꞊mʋɛ la꞊a lɛ, 'kɩ bʋ 'wɩn la ‑tɛblɩ gbagbɩ ‑bʋ, a yɩ kɛ 'wɩn a ‑tɩ, kɛɛ, ʋ 'yɩ꞊ɩ 'wɩn.»

18 ‑Ɛ ‑bɩ, ɛ yɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ de, ɛ wɛn: «Ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', 'ledʋ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ. 19 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ꞊ɩ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑hʋɛ bʋ kɔɔ nyibli win kɩ, 'tɩ‑ 'bʋ 'yɛ nɩ yru꞊o' lɛ, nyiblo a 'mʋ, ɛ 'wɩ 'hru ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ kɔ wlɔn 'dʋdɔ‑tɛblɩ bi 'ʋ lɛ, 'tɩ‑ nʋblɩ 'ʋ ‑di, 'ʋ di꞊e. 'Bʋ yɩ Nyɩsʋa a win nɩ 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ, ɛ yɩ 'nɩ di, 'ɛ ‑hɛ 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a win a 'mʋ ꞊wlɩ klɛ. 20 ‑Tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ 'hɩɔ 'pa kɩ, ‑ɛ kɔ kɩ 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑bɩ bi 'ʋ lɛ ‑wɛ, ɛ nɔ‑ mɔ nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ yɩ Nyɩsʋa a win 'wɩn, 'tɩ‑ ‑ɛ yɩ꞊ɩ kɩ ‑wɛn, 'kɩ 'lɩ plɔ a bleelɛ 'kwli, 21 'tɩ‑ ‑ɛ yɩ꞊ɩ kʋa 'ble, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli, kɛɛ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑hʋa, 'kɩ bʋ pʋ 'ma, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ. Nyiblodʋ a 'mʋ, 'a 'bio ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa Nyɩsʋa a win, 'bʋ yɩ꞊ɩ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui, ɛ kɔ, 'bʋ yraa ꞊nɛ, ɛ yɩ 'nɩ sa, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ nyɩsʋadɛ a 'mʋ ‑mɔ'. 22 ‑Tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ kɩ 'witi nɩ 'ʋ, ‑ɛ kɔ kɩ 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑bɩ bi 'lɩ lɛ ‑wɛ, ɛ nɔ‑ mɔ nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ yɩ Nyɩsʋa a win 'wɩn, 'tɩ‑ nyiblo a 'mʋ 'ɛ yɩ 'klɔ kɩ a 'kla‑wliye'yɩya a hritilɛ ‑hriti ‑nɩ, kɔ, 'ɛ nɛɛ kʋkɔ‑tɛblɩ a ‑tɩ ꞊wlɩ klɛ, ‑ɛ pɩ 'lɩ꞊ɩ kɩka 'nyɩ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, nɔ‑ ni꞊e, Nyɩsʋa a win 'ɛ 'yɛ nɩ nu ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ, 'ɛ yɩ 'lɩ lɛ ‑hihre ‑nɩ. 23 ‑Ɛ ‑bɩ ꞊haan‑tʋtʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ kɩ 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑bɩ bi 'lɩ lɛ ‑wɛ, ɛ nɔ‑ mɔ nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ yɩ Nyɩsʋa a win 'wɩn, 'tɩ‑ ‑ɛ yrui꞊e' lɛ, 'ɛ ni ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ, 'wɩ a (100) ‑wlɩ nɩ ꞊hun, kɔ (60) ‑wlɩ nɩ ta, 'kɩ 'ʋ ‑ɛ ‑bɩ ‑mɔ, kɔ (30) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑pu, 'kɩ 'ʋ ‑ɛ ‑bɩ ‑mɔ, ɛ ‑hi 'ʋ ‑tɛ ʋ nu 'a 'wɩnwɩɩn nɩ.»

‑Yusu pʋ la yɩnyre‑piti a 'ledʋ

24 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ la ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «Nyɩsʋa 'bʋ kɔɔ nyiblo win kɩ, dɛ ɛ 'wɩ yɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Nyɩbɛhɩan ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ 'dɔ ꞊haan‑kʋbʋ, 'kɩ 'lɩ 'a ‑ci 'kɩ. 25 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ a 'tɔ, ‑tɛ ‑tonyibli a pɛpɛ pɛ blɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'a yraanyɔ mu 'lɩ 'a ‑ci a 'mʋ kɩ, 'ɛ 'dɔ yɩnyre‑piti, ‑ɛ 'wɩ ‑kʋbʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊haan‑kʋbʋ a 'mʋ 'nyɩ. 26 ‑Tɛ ‑kʋbʋ a 'mʋ, ɛ ‑mɩ, ɛ pʋ blɩ, ɛ kɔ ‑piti a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ ꞊ga. 27 ‑Tɛ ‑cikɔnyɔ a ‑kʋannunyibli ‑di, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: Nyɩbɛyu o, ꞊bɩ ꞊yɩ ꞊haan‑kʋbʋ 'dɔ, 'kɩ 'lɩ ‑na ‑ci kɩ? ‑Bɩ' ‑piti ‑hʋɩn ‑hɔn 'kɩ yɩ, 'ɛ ꞊ga 'lɩ 'lɩ? 28 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: 'Na yraanyɔ, ɛ nɔ‑ nu꞊o. ‑Ɛ ‑bɩ ‑kʋannunyibli wɛn: ꞊Bɩ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ ‑ba ‑ha ‑piti ‑hʋɩn a 'mʋ? 29 Ɛ wɛn: 'Ʋʋn‑, a 'nɩ 'haa 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'ba yɩ꞊ɩ nɩ ‑hɛ, 'ba 'bɛ 'lɩ bʋ, a di 'hri ‑kʋbʋ. 30 Ba ‑ha ꞊nʋ mɛ lɛ, bʋ kuu 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do, ʋ kɔ ‑kʋbʋ 'hʋɛn‑. Ti ‑kʋbʋ'cɛti di 'ʋ nyre, 'tɩ‑ 'mʋ ‑kʋbʋ'cɛnyibli ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: Yɩ‑hɛdɛ ba nu, ɛ nɔ‑ mɔ, ba 'kukue ‑piti ‑hʋɩn ‑mʋ' lɛ, ba pʋ 'a dui, ba pʋ ꞊nʋ 'tɔ lɛ. 'Ba ‑wɛ mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ba 'kukue ‑kʋbʋ ‑mʋ' lɛ, a 'mʋ 'lɩ꞊ɩ 'na 'kalɩ' pʋ.»

‑Yusu pʋ la 'dʋdɔdɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yɛɛ ꞊cɩmɩ ‑nɩ a 'ledʋ

(Makɩ 4.30-32; Luku 13.18-19)

31-32 ‑Tɛ ɛ ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pʋ ꞊nʋ 'ledʋ ‑bɩ yɩ de, ɛ wɛn: «꞊Bʋ tɔɔ nɛ 'a mʋ, ‑tɛ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ kɔɔ nyibli dodoyo ‑bɩ win kɩ, 'tɩ‑ nyibli ‑bɩ 'ʋ yɩ kɩ ‑bii ‑nɩ. Dɛ a 'mʋ, ɛ 'wɩ 'dʋdɔdɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yɛɛ ꞊cɩmɩ ‑nɩ yɩ, ‑ɛ ‑hi 'ʋ 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑bɩ a 'yɔ 'ʋ. 'Dʋdɔdɛ a 'yɛɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nyiblo ꞊dʋ ‑gba, 'ɛ 'dɔɔ 'lɩ 'a ‑ci kɩ. ‑Tɛ ɛ ‑mɩ, ɛ ‑ku, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɛ tugbɛ gbagbʋ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑ci a 'dʋdɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'lu lɛ, nʋblɩ 'bʋ ‑di, 'ʋ pɩ 'lʋɛ, 'kɩ 'lɩ 'a babʋɩ yra.»

‑Yusu pʋ la 'flɔɔ a 'yaadɛ a 'ledʋ

(Luku 13.20-21)

33 ‑Tɛ ɛ ‑yrɛ de, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pʋ 'ledʋ ‑bɩ de, ɛ wɛn: «Nyɩsʋa 'bʋ kɔɔ nyibli win kɩ, 'tɩ‑ nyibli ‑bɩ 'bʋ yɩ klɛ nɩ ‑bii ‑nɩ, dɛ a 'mʋ, ɛ 'wɩ‑ 'flɔɔ a 'yaadɛ yɩ, nʋgba pʋ 'lɩ 'flɔɔpupu ‑hʋɔhʋɩ ‑mɔ, 'tɩ‑ 'ɛ nyʋa꞊a ‑nyʋanyʋa, 'flɔɔ a pɛpɛ a 'mʋ 'ɛ 'ya.»

Dɛ‑ kɔ ‑tɩ ‑Yusu 'ɛ pɩ nyibli 'ledʋɩ yrɛ 'lɩ?

(Makɩ 4.33-34)

34 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', 'kɩ 'lɩ 'ledʋɩ 'kwli, 'kɩ ‑Yusu nɛɛ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, 'ɛ tʋɛ nyibli ‑mʋ'. Ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, 'kɩ bʋ 'yɩ 'ledʋ ‑pʋ, bʋ 'yɩ ꞊nʋ ‑tɔɔ ‑nɩ. 35 Kɛ‑ ɛ nu 'a nunuo, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ‑bɩ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ 'mʋ ‑nue ‑nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

'N di nu 'ledʋɩ, 'mʋ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ.

‑Tɛblɩ ‑mʋ', nyibli 'yɩ la ‑yi,

kʋɛ 'lɩ 'klɔ a ‑wlu꞊tuulɛ 'yie bʋ,

'mʋ ꞊nʋ ‑tɔɔ ‑nɩ.»

‑Yusu ‑hɩhɩa la yɩnyre‑piti a 'ledʋ klɛ

36 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu hie 'ʋ nyibli ‑mʋ' bʋ, 'ɛ mu 'lɩ 'kayu bʋ, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, 'a ‑nagbopʋ a 'mʋ, 'ʋ ‑mu, 'ʋ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ʋ 'bɛti꞊e, ʋ wɛn: «Yɩnyre‑piti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'ledʋ ‑pʋ wɛn, ꞊nɩ pʋ lɛ, 'kɩ ʋ 'dɔɔ 'lɩ꞊ɩ ‑ci ‑mʋ' kɩ, ‑hɩhɩa ‑a mʋ 'a ‑tɩ klɛ.» 37 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'dʋɛ ꞊haan‑kʋbʋ ‑mʋ', 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ nyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'mɔ ꞊nɩɔ. 38 ‑Ci ‑mʋ', ɛ nɔ‑ mɔ 'klɔ ‑bʋ, ‑a nɩ 'nɛ‑ 'kwli. ꞊Haan‑kʋbʋ, nɔ‑ mɔ, nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa kɔɔ win kɩ. Yɩnyre‑piti ‑mɔ ‑bɩ, ɛ nɔ‑ mɔ nyibli ‑mʋ', 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ kɔɔ win kɩ. 39 Yraanyɔ ‑mʋ', ‑ɛ 'dʋɛ yɩnyre‑piti ‑mʋ', ɛ nɔ‑ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ. ‑Kʋbʋ'cɛti, ɛ nɔ‑ mɔ 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti. ‑Kʋbʋ'cɛnyibli, nʋ‑ mɔ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ. 40 ‑Tɛ ʋ ni, 'ʋ yɩ yɩnyre‑piti ‑mʋ' lɛ 'kukue ‑nɩ, 'ʋ pɩ꞊ɩ 'tɔ lɛ, kɛ‑ nɩ ‑do, ɛ di 'mʋ nɩ, 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti 'yri. 41 Ti a 'mʋ 'yri, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n di tɛ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni꞊e, 'waa 'bio, 'ʋ ni ‑tɛblɩ ‑hʋɩn, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ‑tɛblɩ ‑hʋɩn, ʋ 'mʋ ꞊nʋ lɛ 'kukue ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa kɔɔ win kɩ 'nyɩ, 42 ʋ 'mʋ 'lɩ ꞊nʋ na ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'nyɩ pʋ. 'Kɩ ʋ di 'ʋ ꞊hien ‑wee ‑nɩ, kɔ, 'kɩ ʋ di 'ʋ yrʋ ‑pʋʋ ‑nɩ ‑wɛ. 43 Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, 'a ‑nɛ nyiblo, ɛ di ꞊nʋ 'nɩ 'ye, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ɛ ni, 'ɛ yɩ 'yrʋ 'ye, ‑ɛ yɩ hʋɛn, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. 'Ba kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, ‑ɛ ‑bɩ ba 'wɩn ‑tɩ ‑dodo.»

‑Yusu pʋ la ꞊haandɛ gbagbʋ, ‑ɛ pɩ ꞊die a 'ledʋ

44 «Nyɩsʋa 'bʋ kɔɔ nyiblo win kɩ, dɛ 'n ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ pʋʋ ꞊nɛ yɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ɛ kɔ la ꞊haandɛ gbagbʋ ꞊dʋ, 'ɛ pɩ la ꞊die. 'Kɩ ʋ ‑hli 'lɩ꞊ɩ ‑ci ꞊dʋ 'kwli, nyiblo ꞊dʋ 'ɛ 'hrɩɩ ꞊nɛ kɩ. ꞊Haandɛ gbagbʋ a 'mʋ, ɛ 'hrɩɩ kɩ a ‑tɩ, 'a plɔ ble nɩ dɩakɩ, 'ɛ ‑hli꞊e de, 'ɛ ‑mu, 'ɛ plo 'a ‑nɛ kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ, 'tɩ‑ 'ɛ nu kʋkɔ‑tɛblɩ a 'mʋ a 'wli, 'ɛ ‑tɔ ‑ci a 'mʋ, ‑ɛ kɔ 'kwli ꞊haandɛ gbagbʋ a 'mʋ, ɛ nɩ 'lɩ.»

‑Yusu pʋ la 'damayɛ a 'ledʋ

45 «Nyɩsʋa 'bʋ kɔɔ nyiblo win kɩ, ɛ 'wɩ puplonyɔ ꞊dʋ yɩ, ‑ɛ ꞊mʋɛ 'damayɔ, ‑ʋ pɩ ꞊die a ‑tʋtɔ lɛ. 46 ‑Tɛ ɛ yɛ 'a 'yɛ nɩ ‑do kɩ, ‑ɛ nɔ yɩ ‑tɛɛ, 'tɩ‑ ‑ɛ pɩ ꞊die, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mu nɩ, 'ɛ plo 'a ‑nɛ kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ, 'ɛ ‑tɔ 'damayɛ a 'mʋ.»

‑Yusu pʋ la ‑tɩta a 'ledʋ

47 «Nyɩsʋa 'bʋ kɔɔ nyibli win kɩ, ɛ 'wɩ ‑tɩta yɩ, ʋ pʋ 'lɩ 'nie ‑mɔ, ‑ɛ kwlɛ ‑hrin a gblegble. 48 'Bʋ 'yii 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'pʋpanyibli yɩ꞊ɩ 'nɩ ‑jri, 'ʋ 'yɛɛ 'ʋ꞊ʋ 'gbahlɔn, 'ʋ yɩ blɛ nɩ, 'ʋ yɩ 'lɩ ‑hrin a 'mʋ 'lɩ 'tɩtɩ ‑nɩ, dɛ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ 'a ꞊haandɛ, 'ʋ pɩ 'lɩ꞊ɩ ‑tʋgbɩ 'kwli lɛ, 'tɩ‑, 'ʋ pɩ 'a ‑hʋɩn 'wan lɛ. 49 Kɛ‑ nɩ ‑do, ɛ di ‑hʋan 'mʋ ꞊ti, ti ‑kɔ 'yri 'klɔ di ‑hʋan 'ʋ ‑wlu ‑hɔn: Nyɩsʋa a lɛlenyʋ di 'lɩ 'nɩ di, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa, ʋ 'mʋ ꞊nʋ 'yi lɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ, 50 nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ, na ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'klɔ ‑mɔ 'klɔ, ɛ nɔ‑ kɔ 'nyɩ ʋ di 'lɩ ꞊nʋ 'lɩ pʋ. 'Kɩ ʋ di 'lɩ ꞊hien 'lɩ ‑wee ‑nɩ, kɔ, 'kɩ ʋ di 'lɩ yrʋ 'lɩ ‑pʋʋ ‑nɩ.»

Tɔɔwin yrayrɩ kɔ tɔɔwin 'kɩ 'hʋɛn‑

51 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti 'a ‑nagbopʋ* ‑nɩ wɛn nɩ, ɛ wɛn: «‑Tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, 'n ‑hla, ꞊bɩ a yru꞊o' lɛ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Iin, ‑a yru꞊o' lɛ nɩ.» 52 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'A ‑nɛ tetetɔɔnyɔ ꞊dʋ, ‑ɛ di 'na ‑nagbopi ‑hɛ, ɛ 'wɩ‑ 'kayu'baɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ꞊tɔ, ‑ɛ 'dui 'a kʋkɔ‑tɛblɩ yrayrɩ kɔ 'a ‑tɛblɩ 'kɩ 'hʋɛn‑ ye', ‑ɛ nii ꞊nɛ ‑kʋan 'yri.»

Nasalɛtɩ a nyibli 'yɩ la ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ

(Makɩ 6.1-6; Luku 4.16-30)

53 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ 'ledʋ a 'mʋ, 'a pʋpʋʋ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɔn 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ nɩ, 54 'ɛ mu 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ɛ kuu 'lɩ, 'ɛ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, 'ɛ ‑tʋa Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ. Nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, 'waa ꞊wlɩ kɛɛ lɛ, ʋ wɛn: «Nyɔ‑ tɔɔ ꞊nɛ ꞊tɔwin ‑bʋ, ‑ɛ yɩ 'lɩ꞊ɩ wlɔn 'hrɩ 'lɩ? Kɔ, nyɔ‑ ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑bʋ 'lɩ? 55 Dɛ ‑a ‑yi, ɛ nɔ‑ mɔ, ɛ mɔ 'camudɛ a 'yu ꞊nɩɔ. 'A 'dii a 'nyrɛ mɔ Mari. 'A 'dɩayɩ nyɩbɛpʋ, nʋ‑ mɔ Sakɩ, kɔ Sosɛfʋ, kɔ Simɔ, kɔ Judɩ. 56 'A 'dɩayɩ nyrɔyo a pɛpɛ nɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ. 'A ‑tɩ, nyɔ‑ ‑nyi 'kɩ꞊ɩ ꞊tɔdʋ ‑bʋ, ɛ ‑kɔ, kɔ, nyɔ‑ ‑nyi꞊e 'klɩdʋ ‑bʋ 'lɩ?» 57 'Waa 'lulɛ‑hihiedʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'kɩ ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ: «Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ*, ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ. Kɛɛ, ʋ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ꞊ʋ, 'kɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'dɩɔ 'kwli, kɔ 'kɩ 'lɩ 'a 'kayu bʋ.» 58 'Kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ‑Yusu 'yɩ 'kɩ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑nu de, ‑ɛ nu꞊o, ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ.

14

‑Tɛ Saan Batisɩ nu la 'kʋkʋʋ

(Makɩ 6.14-29; Luku 9.7-9)

1 Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ Galileblʋgba a ‑gʋlʋnʋma, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Helɔdɩ, ɛ 'wɩɩn la 'ʋ ‑Yusu a 'nyrɛ. 2 Kɛ‑ ɛ pɩ 'a ‑kʋannunyibli yɩ, ɛ wɛn 'nɩ: «Saan Batisɩ, ‑ɛ pɩ la nyibli 'nie 'lu lɛ, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ. ‑Tɛ ɛ 'kʋ la, ɛ 'hrɩ 'klɔ de. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ nɩ 'klɩ kɩ, 'ɛ ni ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'nyrɛ ‑a yɩ 'wɩn.»

3-5 Dɛ ‑mʋ', Helɔdɩ a 'mʋ, ɛ nu la Saan ‑mɔ, 'tɩ‑ Saan a 'mʋ, ɛ 'mʋ la 'kʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Helɔdɩ a 'dɩayɩ nyɩbɛhɩan Filipʋ, ɛ nɔ‑ kɔ la nʋgba, 'a 'nyrɛ 'ɛ mɔ la Helɔdiadɩ. Helɔdiadɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Helɔdɩ ‑ha la Filipʋ ꞊jɩ', ɛ kɔ la. ‑Tɛ Saan 'wɩn la ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pʋ la, ‑ɛ mɔ: «Ɛ 'yɩ 'ʋ lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ, 'kɩ ‑na 'dɩayɩ Filipʋ ‑bʋ, bʋ di 'klɔ nɩ, ‑bʋ di꞊e nʋgba ꞊jɩ' ‑ha, ‑bʋ di꞊e kɔ.» ‑Tɩ a 'mʋ, Saan hla la, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ Helɔdiadɩ a 'mʋ, 'ɛ ꞊tutuo la Helɔdɩ, 'kɩ bʋ lee la 'a 'sɛyo, bʋ klɔ la Saan, bʋ mʋa la꞊a, 'tɩ‑ bʋ pʋ la꞊a ꞊jɩ'. ‑Tɛ Saan nɩ 'kɩ 'lɩ ꞊jɩ', ‑ɛ ‑bɩ Helɔdɩ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, bʋ lee nɛ 'a 'sɛyo, bʋ 'la꞊a. Kɛɛ, ɛ 'yɩ la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ yɩ pie la nyibli a hʋannʋ. Nyibli wɛn 'nɩ, Saan mɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ꞊nɩɔ la. 'A ‑tɩ, ʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ ‑hrɛn꞊ɛ lɛ.

6 ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ʋ kɔ la Helɔdɩ, ɛ nyre la 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ Helɔdɩ da lɛ'mimle. Lɛ'mimle a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ mu kɩ, Helɔdiadɩ a 'yu nyrɔyu 'ɛ yɩ ‑wla yi, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ, ʋ da lɛ'mimle a 'mʋ kɩ ye'. 'A yiyie a 'mʋ, ɛ klɔɔ Helɔdɩ kɩ dɩakɩ. 7 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ lee ꞊nɛ, ɛ wɛn: «'N 'sʋʋ nɩ, 'a ‑nɛ ꞊dedede, ‑di ‑hʋa, 'n di ‑mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi.» 8 Ɛ nɔ‑ mɔ 'a 'dii bʋ lee nɛ 'a 'yu nyrɔyu dɛ ‑mʋ', ɛ kɔ bʋ nu, 'tɩ‑ 'a 'yu nyrɔyu a 'mʋ, 'ɛ lee Helɔdɩ, ɛ wɛn: «Dɛ 'n ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ mɔ Saan Batisɩ a 'kʋkʋʋ. 'Bɛ 'ʋ 'a 'lu 'ʋ, ‑bʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ hu 'kwli, ‑bʋ ya 'mɔ꞊ɔ yɩ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ.» 9 ‑Tɛ Helɔdɩ 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ bi ꞊hlɔn. Kɛɛ, ‑tɛ ɛ 'sʋʋ wɛn ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ɛ ‑da ye', 'a ‑tɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ lee nɛ 'a nyibli ‑mʋ' a 'yɛ ‑bɩ, 'kɩ bʋ ‑nyi 'yu nyrɔyu ‑mʋ' dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hʋa, 10 bʋ mu 'lɩ ꞊jɩkayu bʋ, bʋ 'bɛ 'ʋ Saan Batisɩ a 'lu, 'a nyiblo a 'mʋ, 'ɛ nu dɛ a 'mʋ, 11 'ɛ pʋ 'lɩ Saan a 'lu hu 'kwli, 'ɛ ya꞊a, 'ɛ ‑nyi꞊e 'yu nyrɔyu a 'mʋ, 'tɩ‑ 'yu nyrɔyu a 'mʋ, 'ɛ gba꞊a 'a 'dii yɩ. 12 ‑Tɛ Saan a ‑nagbopʋ di la, ‑ɛ ‑bɩ ʋ gba la 'a 'kʋkʋku nɩ, 'ʋ ‑ha 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. ‑Tɛ ʋ ‑wɛ 'ʋ 'a ‑hɩhɩa ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ mu nɩ, 'ʋ lee ‑Yusu dɛ a 'mʋ, ‑ɛ muu 'lu ‑mɔ.

‑Tɛ ‑Yusu wloo la 'flɔɔ, 'kɩ 'ʋ nyibli a 'miliwɩ nɩ ꞊hun ye', 'ʋ di la꞊a, 'ʋ ꞊mla la

(Makɩ 6.30-44; Luku 9.10-17; Saan 6.1-14)

13 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, 'ɛ mu 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'dʋ bii 'lɩ yɩ. Kɛɛ, dɛ a 'mʋ, nyibli 'ye꞊e nɩ, 'ʋ ‑hɔn 'dɩɩ klɛ, 'ʋ 'yraa 'yru ꞊wien lɛ, 'ʋ kʋɛ ‑Yusu ꞊wien. 14 ‑Yusu bʋ ꞊tɩ 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ nɩ. Bʋ 'ye 'kɩ ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa nyaɩ ‑tʋa 'a nunuo, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'hʋɩ ‑hinhren lɛ, 'ɛ nu꞊o, 'waa 'hʋɩ 'ɛ ‑wɛ.

15 ‑Tɛ 'tɔ yɩ nɩ ‑wɛn, ‑ɛ ‑bɩ ‑nagbopʋ* 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, 'ʋ yɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ, ʋ wɛn: «‑Tɩtɛ ‑bʋ, ‑a nɩ 'nɛ‑, 'dʋ bii 'nɛ‑ yɩ, diidɛ 'yɩ 'nɛ‑ ‑nɩ, 'tɩ‑ 'tɔ ‑wɛn nɩ. 'A ‑tɩ, lee nyibli ‑bʋ, bʋ mu 'lɩ 'dɩɩ ‑bʋ, ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ ‑a mʋ 'kwli, bʋ mu 'waa dɩɔnʋ a diidɛ lɛ ꞊mʋɔ.» 16 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ ‑hɔn 'nɛ‑ ‑wlu. 'Aan ꞊gbɛtʋ, ba ‑nyi ꞊nʋ diidɛ.» 17 Kɛ‑ ʋ pɩ꞊ɩ yɩ, ʋ wɛn: «‑A 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, 'bʋ 'yɩ 'flɔɔkui nɩ ꞊hun nɩ ‑do, kɔ ‑hrin.yɔ nɩ 'hʋɛn 'pa‑.» 18 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ba ya 'mɔ꞊ɔ yɩ,» 'ʋ ya ꞊nɛ꞊ɛ yɩ, 19 'tɩ‑ 'ɛ lee nyibli ‑mʋ', 'kɩ bʋ nɩ blɛ, 'kɩ 'ʋ ‑piti kɩ. ‑Tɛ ʋ nɩ 'kɩ blɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'du 'flɔɔkui nɩ ꞊hun kɔ ‑hrin.yɔ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ ye', 'ɛ 'du 'lu ye', 'ɛ ta 'lɩ yɔ' lɛ, 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'kɩ 'ʋ diidɛ a 'mʋ a ‑ta', 'tɩ‑ 'ɛ 'bɛ꞊ɛ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'a ‑nagbopʋ, 'a ‑nagbopʋ a 'mʋ, 'ʋ ꞊gla꞊a nyibli a pɛpɛ a 'mʋ lɛ. 20 'Waa pɛpɛ a 'mʋ, 'ʋ di dɛ ‑didi, 'ʋ ꞊mla. ‑Tɛ ʋ ‑wɛ dɛ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ dididɛ a 'mʋ, ‑ɛ hie blɛ, ‑nagbopʋ, ʋ 'kukue꞊e lɛ, 'ʋ 'yii 'lɩ ‑tʋgbɛwɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn. 21 Nyibli a 'mʋ, ‑ʋ di dɛ, 'bʋ 'yɩ 'yonʋ kɔ nʋgbɩ 'hʋɛn‑ ‑hre, ʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ mɔ nyɩbɛpʋ a (5000) 'miliwɩ nɩ ꞊hun nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu nɛ la 'yru kɩ, ɛ mi la 'lɩ ‑nagbopʋ* yɩ

(Makɩ 6.45-52; Saan 6.15-21)

22 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu lee nɛ 'a ‑nagbopʋ nɩ, 'kɩ bʋ 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, bʋ ꞊ta 'yru, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ꞊wien kʋɛ. Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ ɛ di 'ʋ nyibli wlu ‑gbaa ‑nɩ. 23 ‑Tɛ ɛ gba 'kɩ ꞊nʋ wlu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nɩ ‑do, ɛ ya 'lɩ dʋgba 'lu, 'ɛ mu 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ hlee mɔ. ‑Tɛ 'tɔ ‑wɔn, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ 'tɩɛ nɩ 'lɩ dʋgba a 'mʋ 'lu. 24 'Blagbɩ 'tɩɛ nɩ 'ʋ 'nie a ‑hɛyri', 'yru a 'dʋɩ 'ɛ yɩ 'blagbɩ yrɛ ꞊gbɛ, ‑ɛ nu꞊o, pepe yɩ 'nɩ ‑hu dɩakɩ. 25 Yɩ‑hɛhapɩ bʋ pʋ win a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mi 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ, 'ɛ nɛ 'nie kɩ. 26 ‑Tɛ ɛ yɩ 'nie kɩ nɩ nɛ, ʋ 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ta 'ʋ blɛ. Hʋannʋ a ‑tɩ, ʋ wɛn 'nɩ: «'Ku* ꞊nɩɔ,» 'ʋ ‑tʋa ‑cici a lɛpʋpʋʋ. 27 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ: «Ba 'kee 'ʋblɛ'tɩta. 'Mɔ ꞊nɩɔ. A 'nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ!» 28 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ wɛn: «Kʋkɔnyɔ, sɛyɩ‑sɛyɩ, 'bʋ mɔ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ lee 'mʋ, ꞊bʋ na 'nie kɩ ‑wɛ, ꞊bʋ di 'ʋ ‑mʋ 'hʋɩ.» 29 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Di 'lɩ!» ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ ꞊tɩɩ 'lɩ 'blagbɩ 'kwli nɩ, 'ɛ ‑tʋa 'nie a kɩnɩna, 'ɛ mi 'lɩ ‑Yusu 'hʋɩ. 30 ‑Tɛ ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, pepe yɩ 'nɩ ‑hu dɩakɩ, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli, 'ɛ ‑tʋa 'mɩmɩɛ. Bʋ yɩ 'kɩ nɩ 'mɩɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yaa 'lɩ win, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, wa 'mʋ ‑o!» 31 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu hrʋ dabʋɩ nɩ, 'ɛ klɔ꞊ɔ, 'tɩ‑ 'ɛ lee ꞊nɛ, ɛ wɛn: «꞊Yɩ 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'n ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ nu꞊o nɩ, ‑bʋ na 'nie kɩ nɩ.» 32 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli. ‑Tɛ ʋ 'ya 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ pepe ꞊tɩɩ 'lɩ nɩ. 33 'A ‑nagbopʋ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, ʋ bla꞊a kwlɩ yɩ bʋ, ʋ wɛn: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ.»

‑Tɛ ‑Yusu nu꞊o, nyibli a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la, 'kɩ 'lɩ Senesalɛtɩdɩɔ 'kwli

(Makɩ 6.53-56)

34 ‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ ꞊ta 'yru, ‑ɛ ‑bɩ ʋ nyre 'lɩ Senesalɛtɩdɩɔ 'kwli. 35 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, ʋ yru ‑Yusu nɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ 'hɛɛn 'a 'nyrɛ 'blʋgba a pɛpɛ kɩ bʋ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu nyre 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyibli 'ʋ ya꞊a kɩklanyibli a pɛpɛ yɩ, 36 'ʋ nyɛɛ ꞊nɛ lɛ, 'kɩ bʋ wɛn, bʋ ‑hrɛn 'a wlawlʋ lɛ dadʋ, mɔ 'ye ꞊bɩɩ 'a wlawlʋ a 'mʋ a ‑wlubʋdɛ, nyibli a pɛpɛ ‑hrɛn꞊ɛ lɛ, 'waa 'kʋɛ yɩ 'nɩ ‑wɛ.

15

‑Yusu wɛn 'nɩ, nyiblo 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ ꞊tu 'ʋ ‑tonyibli a tete Nyɩsʋa a tete a ‑ta'

(Makɩ 7.1-13)

1 Ɛ kɔ la ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, Falisi꞊tumu* a nyibli ꞊dʋ, ʋ kɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ ꞊dʋ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ ‑hɔn 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'ʋ mu 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ, 'ʋ mu꞊o 'bɛti mɔ, ʋ wɛn: 2 «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ, ‑kɔtɩ ‑na ‑nagbopʋ* 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ tete ‑bʋ, ‑aan 'baɩnʋ tɔɔ nɛ ‑a mʋ 'lɩ? 'Bʋ 'mʋ dɛ di, ʋ 'nɩ ‑yra꞊a ꞊jrɛ.» 3 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa a tete 'ʋ, 'a ꞊tui 'ʋ 'a mʋ nɩ ‑do a tete 'ʋ 'lɩ? 4 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ tete. Tete a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ ‑a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: ꞊Tuu 'ʋ ‑na 'baɩ kɔ ‑na 'dii 'hʋɛn‑ 'ʋ, 'kɩ 'lɩ 'waa nʋɛlɛ 'kwli. Kɛ‑ tete a 'mʋ, 'a dɛ ‑bɩ pɩ: Nyiblo 'bʋ ‑ha 'a 'dii kɔ 'a 'baɩ 'hʋɛn‑ 'hri lɛ, ʋ kɔ bʋ 'la꞊a. 5 Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a wɛn 'nɩ: Nyiblo ‑wɛ 'lɩ bʋ lee nɛ 'a 'baɩ kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑ nɩ, ‑ɛ mɔ: 'Na kʋkɔ‑tɛblɩ a 'kʋtɩɔ ‑bɩ, 'n kɔ ꞊bʋ ‑nyi wɛn꞊ɛ 'a mʋ, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑hɛɛlɛ a ‑ta', 'n ‑ha꞊a nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑ta'. 6 ‑Ɛ ‑bɩ a wɛn 'nɩ: Nyiblo a 'mʋ, 'bʋ nu lɛ, 'bʋ hla ‑tɩdʋ a 'mʋ, 'kɩ 'ʋ 'a 'baɩ kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑ ‑mɔ', ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩ 'kɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ ‑hɛɛ 'kɩ ꞊nʋ de. Kɛ‑ a ni 'kɩ, 'a ꞊tui 'ʋ 'aan dɩɔnʋ a tete 'ʋ, 'a 'wlɛ Nyɩsʋa a tete. 7 A nɛ 'li nɩ 'hʋɛn. Ti ꞊dʋ a ti 'yri, winwlɔn‑hanyɔ Esai hla la ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑bʋ ‑mɔ. Dɛ, ɛ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

8 Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

Dakɔ ‑bʋ, ʋ yɩ ‑nyi 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ,

'kɩ 'ʋ wuntɔ 'yri,

kɛɛ, 'waa ꞊wlɩ hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ.

9 Ʋ wɛn 'nɩ, 'n kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ,

kɛɛ, 'na ‑tɩ 'yɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ ‑nɩ,

‑ɛ nu꞊o, ‑tonyibli a tete, ʋ tʋɛ ‑nɩ,

ɛ nɔ‑ ʋ dɛɛ Nyɩsʋa a tete.»

‑Yusu wɛn 'nɩ, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑tonyiblo a ꞊wlʋ kɩ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'ɛ yɩ ‑tɩ'wlanyɔ ‑hɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'

(Makɩ 7.14-23)

10 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu da nyibli ‑bɩ ‑mʋ' nɩ, ‑ʋ nɩ 'ʋ ‑tuo nɩ ‑do a 'mʋ kɩ, 'ɛ ‑tʋa 'waa leelɛ, ɛ wɛn: «Ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ, ‑tɩ 'n di hla, a 'mʋ꞊ʋ' lɛ yru. 11 Dididɛ ‑bʋ, ‑ɛ nɛɛ 'lɩ ‑tonyiblo wlɔn, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, ɛ 'nɩ 'sii꞊e 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑tonyiblo a ꞊wlʋ kɩ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'kɩ ɛ 'yɛ nɩ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.» 12 ‑Ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ* 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ʋ lee ꞊nɛ, ʋ wɛn: «꞊Bɩ ꞊yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, ‑hlɛ, ɛ pʋ Falisi꞊tumu* a nyibli a ꞊wlɩ yrʋ' lɛ?» 13 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'A ‑nɛ 'dʋdɔdɛ ꞊dʋ, 'bʋ nɩ 'ʋ, 'na 'Baɩ Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ 'yɩ 'dɔ, ʋ di ‑ha꞊a ‑wlu.» (‑Tɩ a 'mʋ, ‑Yusu hlɛ, Falisi꞊tumu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑tɛɛ a Nyɩsʋanyibli 'pa‑, ʋ nʋ‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ.) 14 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn 'nɩ: «Ba ‑ha ꞊nʋ mɛ lɛ. Ʋ mɔ 'yii'dɔnyʋ ꞊nɩɔ, ‑ʋ ‑hʋɛ ‑bʋ naa 'waa 'bio 'yii'dɔnyʋ. ‑A 'blikʋɛ wɛn 'nɩ: 'Yii'dɔnyɔ 'bʋ yɩ 'a 'bɩhɩan 'yii'dɔnyʋ nɩ ‑nɛɛ ‑nɩ, ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ di bi 'lɩ 'butɩɔ 'kwli.»

15 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Piɛlɩ pɩ 'kɩ, ɛ wɛn: «'Ledʋ a 'mʋ, ‑pʋ wɛn, ‑hɩhɩa ‑a mɔ꞊ɔ klɛ.» 16 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ: «꞊Bɩ 'aan 'mumu ‑bʋ, a 'yɩ ‑hʋan ‑tɩ a lɛyuyruo nɩ kʋɛ? 17 ꞊Bɩ a 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ lɛ, ‑ɛ mɔ dididɛ ‑bʋ, ‑ɛ nɛɛ 'lɩ ‑tonyiblo wlɔn, 'kɩ ɛ mi 'lɩ꞊ɩ 'kwli, 'ɛ nɛɛ 'lɩ, 'ɛ yɩ 'lɩ ‑patʋ' bi. 18 Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ nyiblo wlɔn, 'kɩ ɛ ‑hʋɛn 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ. Ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'ɛ 'yɛ nɩ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 19 ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ ‑tonyiblo a ꞊wlʋ kɩ, 'kɩ 'lulɛ‑hihie ‑hʋɩn ‑hʋɛn 'lɩ ‑wlu, 'ʋ ni꞊e, 'ɛ ni ‑tɛblɩ ‑hʋɩn, 'ɛ 'lɛ nyibli, 'ɛ ni ‑wlawlɩ, 'ɛ ni 'lawlu, 'ɛ yɩ 'yri, 'ɛ pɩ 'a 'bio hɩ klɛ, 'ɛ yɩ nyibli a 'nyrɛ yɩ nyre. 20 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'kɩ ‑tonyiblo 'yɛ nɩ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, nyiblo bʋ yra ꞊jrɛ, bʋ di dɛ, ɛ 'nɩ nu꞊o lɩ꞊ɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ 'nɩ 'sii꞊e 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.» Kɛ‑ ‑Yusu pʋ 'a ‑nagbopʋ yɩ.

Nʋgba ꞊dʋ, ‑ɛ 'yɩ ‑Juukʋɛyrɔwlʋ* 'pa‑, 'tɩ‑, ‑ɛ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ

(Makɩ 7.24-30)

21 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ ‑Juukʋɛ a 'blʋ 'kwli nɩ, 'ɛ mu 'lɩ hɩapʋblʋgba ‑bɩ 'kwli. 'Kɩ 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli, 'kɩ 'dɩɩ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Tilɩ kɔ Sidɔ 'hʋɛn‑, ʋ nɩ 'lɩ. 22 'Kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ, 'kɩ nʋgba ꞊dʋ nɩ 'lɩ. Nʋgba a 'mʋ, ɛ 'yɩ ‑Juukʋɛyrɔwlʋ 'pa‑. Kanaakʋɛyrɔwlʋ ꞊nɩɔ. (‑Juukʋɛ ‑mɔ ‑bɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ʋ dɛɛ ꞊nʋ ‑gbo.) ‑Tɛ ‑Yusu nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ nʋgba a 'mʋ, ɛ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ɛ 'yaa 'lɩ win, 'ɛ yɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Dafidɩ* a 'Yu! Yru 'na nyaɩ. 'Ku ‑hʋan* nɩ 'ʋ 'na 'yu nyrɔyu ke', 'ɛ ꞊tui꞊e ꞊hɩʋɛn dɩakɩ.» 23 Kɛɛ, ‑Yusu 'yɩ꞊ɩ mɛ lɛ ‑pʋ, 'a ‑nagbopʋ*, 'ʋ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ʋ nyɛɛ ꞊nɛ lɛ, ʋ wɛn: «Bla꞊a lɛ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ pɩ ‑cici lɛ dɩakɩ, 'ɛ yɩ ‑a mʋ ꞊wien lɛ kʋɛ.» 24 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ nʋgba a 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: «Yisraɛkʋɛ* ‑bʋ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a dakɔ, ‑ʋ hlɔɔ Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ, ‑wɛn blablɩ, ‑ʋ hlɔɔ 'blakɔnyɔ ‑mɔ lɛ, ʋ nɩ ‑do, ʋ nʋ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɛ tɛɛ 'nɛ‑ 'mʋ.» 25 Ɛ nɔ‑ mɔ nʋgba a 'mʋ, bʋ bla꞊a kwlɩ yɩ bʋ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ‑hɛɛ 'mʋ.» 26 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu ‑pʋ, 'ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «꞊Bʋ pʋ꞊ʋ dɛ yɩ: Ɛ 'yɩ 'ʋ lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'yonʋ ‑mʋ', (‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ,) bʋ nɩ 'lɩ dɛ a didie 'kwli, 'tɩ‑ nyiblo ꞊dʋ bʋ ‑ha 'ʋ ꞊nʋ 'waa dididɛ a 'mʋ ye', bʋ 'wla 'ʋ꞊ʋ ‑gbo ye' bʋ.» 27 ‑Ɛ ‑bɩ nʋgba a 'mʋ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ. Kɛɛ 'kɩ, nyibli 'bʋ yɩ dɛ nɩ di, ‑tɛblɩ yɩ ble ꞊nʋ ꞊jrɛ, 'waa ‑gbo 'ʋ yɩ꞊ɩ lɛ 'tɩ, 'ʋ yɩ꞊ɩ di.» 28 ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn de, ɛ wɛn: «Nʋgba o, ‑tɛ ‑kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ dɩakɩ, 'a ‑tɩ, dɛ ‑mʋ', ‑hʋɛ, 'n kɔ ꞊bʋ nu꞊o.» ‑Ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'yu nyrɔyu a 'mʋ a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu nu꞊o, kɩklanyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ

(Makɩ 7.31-37)

29 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ nɩ, 'ɛ mu 'lɩ Galileblʋgba a 'yru wien. ‑Tɛ ɛ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ya 'lɩ dʋgba 'lu, 'ɛ nɩ bʋ. 30 Bʋ nɩ 'kɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ʋ ‑hɔn ‑tɛblɩ 'nyɩ lɛ, 'ʋ di 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 'ʋ ya꞊a kɩklanyibli yɩ: lɛ‑yɩyrɛnyibli, 'yii'dɔnyʋ, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'plɛlɛ ‑yi, nɩanɩnyʋ kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ, hɩapʋkʋɛ ‑bɩ ni, kɩklanyibli a pɛpɛ a 'mʋ, 'ʋ ya 'ʋ ꞊nʋ ‑Yusu a bʋɩ ꞊hlɔn, 'ɛ nu꞊o, 'waa 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. 31 ‑Tonyibli a ꞊wlɩ kɛɛ lɛ, ‑tɛ ʋ 'ye nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ mɔ 'plɛlɛ ‑yi, ʋ yɩ 'plɛ, kɔ, nɩanɩnyʋ 'yɩ 'kɩ nɩa ‑nɩ de, lɛ‑yɩyrɛnyibli nɛ nɩ, 'yii'dɔnyʋ yrui lɛ. Dɛ a 'mʋ, ɛ nu꞊o nɩ, Nyɩsʋa ‑mʋ', Yisraɛkʋɛ dɛ mɔ, 'ʋ ‑tʋa 'a 'nyrɛ a lɛpʋpʋʋ.

‑Tɛ ‑Yusu wloo la 'flɔɔkui nɩ ꞊hlon'hʋɛn, nyibli a 'miliwɩ nɩ ‑hɛn 'ʋ di la꞊a, 'ʋ ꞊mla la

(Makɩ 8.1-10)

32 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu da 'a ‑nagbopʋ* nɩ, ɛ wɛn: «Nyibli ‑bʋ, 'waa nyaɩ ni 'mʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ ʋ bi la mɔ 'mʋ 'hʋɩ, 'a ‑nyrɔwɩ nɩ ta a ‑nyrɔwɔ ‑bʋ, 'tɩ‑ ʋ 'yɩ dididɛ ‑kɔ. 'Bʋ 'yɩ dɛ ‑di, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ lee ꞊nʋ, bʋ mu 'lɩ 'waa 'dɩɩ 'kwli lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'kanʋ a ‑tɩ, 'waa 'klɩ 'nɩ ꞊ha 'lɩ 'hru wlɔn ‑wɛ.» 33 ‑Ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ wɛn: «‑Bɩ' ‑a di 'kɩ nu, 'tɩ‑ ‑a 'mʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑bʋ dididɛ ‑nyi, ʋ 'mʋ ꞊mla. ‑Tɩtɛ ‑bʋ, ‑a nɩ 'nɛ‑, 'dʋ bii 'nɛ‑ yɩ.» 34 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti ꞊nʋ nɩ, ɛ wɛn: «'Flɔɔkui nɩ ‑tie nɩ 'ʋ 'a mʋ 'hʋɩ 'lɩ?» Ʋ wɛn: «'A 'yɔ nɩ ꞊hlon'hʋɛn kɔ ‑hrin.yɔ gbi.» 35 Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ lee nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 'kɩ bʋ nɩ blɛ, 36 'ɛ 'du 'ʋ 'flɔɔkui nɩ ꞊hlon'hʋɛn a 'mʋ ye', ʋ kɔ ‑hrin.yɔ ‑nɩ wɛn 'hʋɛn‑, 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɛ 'bɛ꞊ɛ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'a ‑nagbopʋ, 'ʋ ꞊gla꞊a nyibli a 'mʋ lɛ. 37 Nyibli a pɛpɛ di dɛ ‑tɛɛ, 'ʋ ꞊mla. ‑Tɛ ʋ ꞊mla, 'flɔɔ, ‑ɛ hie bʋ, ‑tɛ 'a ‑nagbopʋ 'kukue꞊e lɛ, ʋ 'yii 'lɩ ‑tʋgbɩ gbagbɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn. 38 Nyibli a 'mʋ, ‑ʋ di dɛ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ 'yonʋ kɔ nʋgbɩ 'hʋɛn ‑hre, ʋ mɔ nyɩbɛpʋ a 'miliwɩ nɩ ‑hɛn. 39 Ɛ nɔ‑ ‑hi, 'tɩ‑ ‑Yusu 'ɛ tɛ ꞊nʋ bʋ, 'kɩ bʋ mu 'lɩ 'waa 'dɩɩ 'kwli lɛ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, 'ɛ ‑mu, 'ɛ 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ mu 'lɩ 'blʋgbakʋtɩɔ ‑bɩ kɩ. 'Kɩ 'lɩ 'blʋgbakʋtɩɔ a 'mʋ kɩ, 'kɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Magada, ɛ nɩ 'lɩ.

16

Falisi꞊tumu* a nyibli ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑Yusu bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ

(Makɩ 8.11-13; Luku 12.54-56)

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu kɔ Sadusɩ꞊tumu* a nyibli 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ lɛ ꞊tɛɛ ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ lee ꞊nɛ, 'kɩ bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ, ‑ɛ di ꞊nʋ꞊ʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ lee 'nɛ꞊ɛ ‑tʋtʋ kɩ. 2 Kɛɛ, ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Tɔ 'bʋ yɩ ‑wɔn mɔ nɩ mi, 'ba 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, 'nu 'yɩ 'lɩ yɔ' lɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ a pɩ: 'Yrʋ di ‑hʋan 'nɩ hʋɛn. 3 ‑Nyrɛ 'bʋ ‑nyɛ, 'ba 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, 'nu nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ a pɩ: 'Nu di kɛ 'nɩ di. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, a yi 'waa klɛ‑hɩhɩalɛ, 'a yɩ꞊ɩ 'ye, ‑tɛ ‑nyrɛ di 'mʋ nɩ. Kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa ni, ‑ʋ mi kɛ 'lu ‑mɔ, a 'yɩ 'waa klɛ‑hɩhɩalɛ ‑yi. 4 Ti ‑bʋ 'yri a nyibli a nunuklɔ nyre yɩ, 'ʋ plee 'lɩ Nyɩsʋa ke, 'tɩ‑ 'ʋ ‑hʋɛ ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ de, ‑ɛ di ꞊nʋ꞊ʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ lee 'nɛ‑ 'mʋ ‑tʋtʋ kɩ. Kɛɛ, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ wɛn, 'kɩ ba 'ye ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ ꞊dʋ. ꞊Wlɩlɛkɛɛdɛ nɩ ‑do ‑mʋ', Nyɩsʋa di nu, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ, ɛ di 'wɩ‑ 'a dɛ ‑bɩ ‑mʋ', ɛ nu la, 'kɩ 'ʋ winwlɔn‑hanyɔ Jona a ‑ta'.» Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɔn 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, 'ʋ mu 'lɩ Galileblʋgba a 'yru a 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ.

Falisi꞊tumu* a nyibli a 'flɔɔ'yaadɛ, kɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a 'flɔɔ'yaadɛ 'hʋɛn‑

(Makɩ 8.14-21)

5 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* yɩ 'lɩ 'blagbɩ 'kwli nɩ 'yɛ, ɛ ‑hru ꞊nʋ ‑mɔ, 'kɩ bʋ gba 'flɔɔ ‑mʋ', ʋ di di, 'ʋ nyre 'lɩ 'yru a 'kɩbɩa ‑bɩ ‑mʋ' kɩ. 6 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑tʋa 'waa titie, ɛ wɛn: «Falisi꞊tumu a nyibli, kɔ Sadusɩ꞊tumu* a nyibli 'hʋɛn‑, 'waa 'flɔɔ a 'yaadɛ a ‑tɩ, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie.» 7 ‑Nagbopʋ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'yɩ꞊ɩ' lɛ ‑yru, ‑ɛ mɔ, 'yaadɛ a 'mʋ, ‑kɔtɩ ‑Yusu hlɛ, ɛ mɔ dɛ a yɩpʋʋdɛ ꞊nɩɔ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nyibli a 'mʋ, 'waa 'lulɛ‑hihie ‑hʋan. Bʋ 'yɩ 'kɩ ‑tɩ a 'mʋ lɛ ‑yru, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ yɩ 'waa dɩɔnʋ lɛ 'bɛti ‑nɩ, ʋ wɛn: «꞊Bɩ ‑tɛ ‑a 'yɩ 'flɔɔ ‑ya, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ ni 'pʋplɛ lɛ?» 8 ‑Tɩ a 'mʋ, ‑nagbopʋ ‑hla, ‑Yusu 'wɩn nɩ, ɛ wɛn: «'A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, dɛ‑ kɔ 'kla ꞊yɛ 'a mʋ ‑wliye 'lɩ? ꞊Bɩ ‑tɛ a 'yɩ dididɛ ‑kɔ a ‑tɩ? 9 A 'tɩɛ 'yɛ ‑tɩ a' lɛyuyruo nɩ kʋɛ, ɛ kɔ, a kla ‑tɩ‑mɔ‑hru‑tɩ. ‑Tɛ 'n wloo la 'flɔɔkui nɩ ꞊hun, 'kɩ nyibli a 'miliwɩ nɩ ꞊hun bʋ di dɛ a ‑ta', ‑tɛ ʋ ‑wɛ la dɛ lɛ, 'flɔɔ ‑mʋ', ‑ɛ hie la bʋ, ‑tʋgbɩwɩ nɩ ‑tie a 'yii la 'lɩ 'lɩ? ꞊Bɩ ɛ ‑hru 'a mʋ ‑mɔ? 10 Ɛ kɔ, ‑tɛ 'n wloo la 'flɔɔkui nɩ ꞊hlon'hʋɛn, 'kɩ ‑tonyibli a 'miliwɩ nɩ ‑hɛn bʋ di dɛ a ‑ta', 'tɩ‑, ‑tɛ ʋ ‑wɛ la dɛ lɛ, 'flɔɔ ‑mʋ', ‑ɛ hie la bʋ, ‑tʋgbɩwɩ nɩ ‑tie a 'yii la 'lɩ 'lɩ? ꞊Bɩ ɛ ‑hru 'a mʋ ‑mɔ ‑wɛ? 11 ꞊Bɩ a 'nɩ 'ye꞊e lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'flɔɔ a ‑tɩ 'pa‑, 'nɩ ‑hla꞊a lɩ꞊ɩ? Kɛ‑ 'n pɩ, ‑ɛ mɔ: Falisi꞊tumu a nyibli, kɔ Sadusɩ꞊tumu a nyibli 'hʋɛn‑, 'waa 'flɔɔ a 'yaadɛ a ‑tɩ, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie.»

12 ‑Tɛ ‑Yusu pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ, 'a ‑nagbopʋ yru꞊o lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɛ, 'kɩ bʋ ꞊tu 'waa dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'ʋ 'flɔɔ a 'yaadɛ a ‑ta', kɛɛ, bʋ ꞊tu 'waa dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'ʋ hɩtɔɔlɛ ‑mʋ', Falisi꞊tumu kɔ Sadusɩ꞊tumu a nyibli 'hʋɛn‑ tʋɛ ‑nɩ.

Piɛlɩ wɛn 'nɩ, ‑Yusu, ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la 'a dakɔ yɩ ya

(Makɩ 8.27-30; Luku 9.18-21)

13 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, 'blʋgbakʋtɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ 'mʋɛ 'blʋgba ‑mʋ' yrɛ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Filipʋ a Sesale, 'kɩ ʋ mu 'lɩ. Bʋ yɩ 'kɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɩ ꞊nʋ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ, ɛ wɛn: «'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ‑bɩ' ‑tonyibli pɩ 'na ‑tɩ 'lɩ, ʋ wɛn, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ 'lɩ?» 14 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «Nyibli ‑bɩ wɛn 'nɩ, Saan Batisɩ ‑mʋ', ‑ɛ pɩ la nyibli 'nie 'lu lɛ, ɛ nɔ‑ ‑pa 'mʋ. ‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ‑mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Eli ꞊nɩɔ. ‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ‑mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Selemi ꞊nɩɔ. ‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ‑mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ ‑bɩ ꞊nɩɔ, ‑ɛ 'kʋ la, 'tɩ‑ ‑ɛ 'hrɩ 'klɔ de.» 15 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a wɛn, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ 'lɩ?» 16 ‑Ɛ ‑bɩ Simɔ Piɛlɩ bi 'ʋ nɩ, ɛ wɛn: «‑Mɔ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya. ‑Mɔ 'Klɔhienyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ.» 17 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «'Ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, Simɔ Piɛlɩ, Saan a 'yu. ‑Tɩ ‑mʋ', ‑hla, ɛ 'yɩ ‑tonyiblo ꞊dʋ 'pa‑, ɛ 'yɩ ‑mɔ꞊ɔ wlɔn ꞊tu. 'Na 'Baɩ Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ nɔ‑ lee ‑mɔ꞊ɔ. 18 'N yɩ 'kɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑na 'nyrɛ mɔ Piɛlɩ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'hɩɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ kɩ, 'n di 'ʋ 'na 'cʋɛ 'ʋ ‑pʋʋ ‑nɩ. 'Kʋkʋʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑wɛ 'cʋɛ a 'mʋ bʋ. 19 'N di ‑mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ a 'maju a 'yɔ 'nɩ ‑nyi. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑di nyibli ‑lee ‑nɩ, ʋ 'nɩ 'nuo 'lɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ di꞊e 'nɩ hla ‑wɛ, ɛ kɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑di kɩ ‑wɛɛn ‑nɩ, 'kɩ nyibli bʋ nu, Nyɩsʋa di wɛɛn ꞊nɛ kɩ ‑wɛ.» 20 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ti 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑tɛɛ, ɛ wɛn: «A 'nɩ 'lee 'lɩ nyiblo ꞊dʋ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya.»

‑Tɛ ‑Yusu hla la꞊a, ‑ɛ mɔ, ɛ di 'nɩ 'kʋ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ klɔ 'hrɩ de

(Makɩ 8.31–9.1; Luku 9.22-27)

21 Kʋɛ 'ʋ ti a 'mʋ 'yie bʋ, ‑Yusu ‑tʋa 'a ‑nagbopʋ* ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑bʋ mu꞊o yɩ, 'a klɛ‑hɩhɩalɛ, ɛ wɛn: «Ɛ di kɔ ‑nyrɔwɔ, 'mʋ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli mu, 'blʋ a nyibli bi 'lɩ yɩ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, ʋ kɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'mʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu, ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'nɩ 'kʋ, ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn, ta a ‑nyrɔwɔ, Nyɩsʋa di ‑ha 'mʋ 'klɔ.» 22 Ɛ nɔ‑ mɔ Piɛlɩ bʋ daa ꞊nɛ 'kɩbɩa ‑mɔ, 'tɩ‑ bʋ lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ: «‑Tɩ ‑bʋ, ‑yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, bʋ nu ‑mʋ, ɛ kɔ, Nyɩsʋa 'nɩ 'wɛɛn 'lɩ꞊ɩ kɩ, 'kɩ bʋ nu ‑mʋ.» 23 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ lee Piɛlɩ, ɛ wɛn: «hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ, Satan! ‑Kɛ 'mʋ yɩ, 'kɩ ꞊bʋ nu dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ. Dɛ ‑mʋ', ‑yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, Nyɩsʋa 'nɩ ‑hie lɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ. ‑Na 'lulɛ‑hihie mɔ ‑tonyibli a 'lulɛ‑hihie ꞊nɩɔ.»

24 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɩ 'a ‑nagbopʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, bʋ kʋɛ 'mʋ ꞊wien lɛ, ɛ 'nɩ 'kʋɛɛ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'lulɛ‑hihie ꞊wien lɛ, kɛɛ, ‑tɩ ‑mʋ', 'n di꞊e ‑lee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ bʋ nu, 'a ‑nɛ ti, 'ye ꞊bɩɩ nyibli ʋ pʋ lɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la, ‑tɛ ɛ pa 'ʋ, 'ɛ mɔ 'na nyiblo a ‑tɩ. 25 Nyiblo 'bʋ pʋ lɛ, ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ 'waan nɛ 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta', nyiblo a 'mʋ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'kʋ, ɛ di 'a 'klɔ yrayrʋ 'nɩ 'waan ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ ‑wɛn, 'kɩ 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn bʋ 'wan, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ‑tɛ ɛ nʋɛ 'mʋ a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'kʋ, ɛ di kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ. 26 Nyiblo 'bʋ kɔ 'klɔ ‑bʋ a kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ, 'tɩ‑ bʋ 'waan nɛ 'a dɩɔnʋ a 'klɔ yrayrʋ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ, kʋkɔ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ 'ʋ꞊ʋ ꞊dedede nɩ. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ 'ʋ ꞊dedede 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ, 'a ‑ta'. 27 ‑Tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, 'n lee nɛ 'a mʋ, 'n hla꞊a nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n di 'lɩ 'nɩ di, 'kɩ 'lɩ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli, 'n kɔ 'na lɛlenyʋ 'hʋɛn‑. Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa di ‑hʋan 'a ‑nɛ nyibli ‑bɩ 'wio ‑nyi, kɔ, ɛ 'mʋ ‑ʋ ‑bɩ yrʋ lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ 'a ‑nɛ nyiblo a nunuklɔ nɩ 'mʋ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. 28 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyibli ‑bɩ nɩ 'lɩ, ʋ 'mʋ ‑hʋan꞊a 'ye, ‑tɛ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n di 'lɩdidie nu, 'mʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ‑hʋan nyibli a 'mʋ, 'waa 'kʋkʋʋ a ti kɩ yɛ.»

17

‑Tɛ ‑nagbopʋ* 'yee la 'lɩ ‑Yusu Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli

(Makɩ 9.2-13; Luku 9.28-36)

1 ‑Tɛ ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊hlon‑do ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu gba Piɛlɩ, kɔ Sakɩ, kɔ Sakɩ a 'mʋ, 'a 'dɩayɩ nyɩbɛhɩan Saan 'hʋɛn‑ nɩ, 'ʋ mu 'lɩ dʋgba blɔblʋ ꞊dʋ 'lu. 2 'Kɩ ʋ 'nɩ 'lɩ dʋgba a 'mʋ 'lu, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'cɩcɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'yi, 'a yigbakla yɩ 'nɩ wlɩn, ‑wɛn 'yrʋ, 'a 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ 'plɛ nɩ, ‑wɛn ‑nyrɛ. 3 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ Moise kɔ Eli 'hʋɛn‑ nɩ. Nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ 'kʋ la see la. Ʋ nʋ‑ 'hrɩɩ 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ ‑tʋa toto a pʋpʋʋ. 4 Piɛlɩ bʋ yɩ 'kɩ ꞊nʋ nɩ 'ye, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɩ ‑Yusu 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ‑ba nɩ 'nɛ‑ ‑tɩtɛ ‑bʋ bʋ. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, 'n di pʋ papʋɩ nɩ ta: ‑nɛ pʋpa, Moise a ‑nɛ, kɔ Eli a ‑nɛ.» 5 Win nɩ 'lɩ꞊ɩ wlɔn, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑jruŋma, 'ɛ yɩ wlɩn, 'ɛ ꞊tɩɩ 'ʋ ꞊nʋ 'lu, 'ɛ ‑hli ꞊nʋ. 'Kɩ 'lɩ ‑jruŋma a 'mʋ 'kwli, 'kɩ Nyɩsʋa a win ‑hʋɛn 'lɩ ‑wlu, 'ɛ pɩ lɛ: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'na nʋɛyu, 'ɛ yɩ 'mʋ plɔ a bleelɛ ‑nyi. Ɛ nɔ‑ ba pʋ nʋa yɩ bʋ.» 6 'Tɩ‑ ‑nagbopʋ 'mʋ win a 'mʋ 'wɩn mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ ꞊nʋ 'kwli, 'ʋ bla kwlɩ bʋ, 'ʋ kɔ yigbaklɩ blɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'ʋ꞊tuulɛ a ‑ta'. 7 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'yɩya 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ bʋ, 'ɛ ‑hrɛn ꞊nʋ lɛ, ɛ wɛn: «Ba 'du ye', ba 'kee hʋannʋ a pipie.» 8 ‑Tɛ ʋ 'du 'yii ye', ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'kee nyibli ‑nɩ wɛn a 'yiye nɩ, 'bʋ 'yɩ ‑Yusu nɩ ‑do 'pa‑.

9 ‑Tɛ ʋ yɩ 'kɩ dʋgba a 'mʋ nɩ ꞊tɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu yɩ ꞊nʋ 'nɩ ti, ɛ wɛn: «Dɛ ‑bʋ, a 'ye, a 'nɩ 'lee 'lɩ nyiblo ꞊dʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'mʋ 'kʋ, Nyɩsʋa 'mʋ 'lɩ 'mʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑ha, ɛ 'mʋ 'mʋ 'klɔ ‑ha.»

10 ‑Ɛ ‑bɩ ‑nagbopʋ ‑tʋa 'a lɛ'bɛtilɛ, ʋ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ 'ʋ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Eli, nɔ‑ kɔ ‑bʋ 'nyɛɛ 'hru, ‑bʋ di, 'tɩ‑ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, ɛ 'mʋ di 'lɩ?» 11 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, Eli kɔ bʋ di, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa a dakɔ ‑hɛɛ ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ ꞊hrɛntɩ ‑nɩ, ʋ 'mʋ ‑mɔ ‑wɛ, 'tɩ‑ Wanyɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ di. 12 'N yɩ 'kɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'wɩ Eli yɩ, ɛ di nɩ, kɛɛ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yru, 'tɩ‑ yɩnyre‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑tonyibli ‑hʋɛ bʋ nu꞊o ‑mɔ, 'ʋ nu ꞊nɛ꞊ɛ ‑mɔ. ‑Tɛ ʋ ‑nu, 'ʋ ꞊tu Eli ꞊hɩʋɛn, kɛ‑ nɩ ‑do ʋ di nu, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ʋ 'mʋ 'mʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu.» 13 ‑Ɛ ‑bɩ ‑tonyibli a pɛpɛ yru꞊o nɩ, ‑ɛ mɔ, Eli ‑mʋ', ‑kɔtɩ ɛ hlɛ, Saan Batisɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ.

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, 'yu ‑mʋ', 'ku ‑hʋan* nɩ la 'ʋ ke', 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Makɩ 9.14-19; Luku 9.37-43a)

14 ‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* nɩ ‑ta nɩ ‑wɛn 'hʋɛn‑, ʋ ꞊tɩ 'kɩ dʋgba, ‑ɛ ‑bɩ ʋ nyre 'ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyibli ‑hʋɔhʋɩ nɩ 'ʋ. Bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo nɩ ‑do ‑bɩ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, 'ɛ bla꞊a kwlɩ yɩ bʋ, 15 ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, yru 'na 'yu nyɩbɛhɩan a nyaɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑gbugbukʋɛ ni꞊e nɩ, 'ɛ ꞊tui꞊e ꞊hɩʋɛn dɩakɩ. Ɛ kɔ ti, 'ɛ yɩ 'lɩ 'tɔ lɛ bi, kɔ 'kɩ 'lɩ 'nie ‑mɔ. 16 'N gba 'lɩ꞊ɩ ‑na ‑nagbopʋ yɩ nɩ, kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu꞊o, 'a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ.» 17 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ 'a ‑nagbopʋ yɩ, ɛ wɛn: «A mɔ nyibli ꞊nɩɔ, ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ ‑tɛɛ, kɔ, ‑ʋ 'yɩ ꞊haandɛ kɔ dɛ ‑hʋan 'hʋɛn‑ a 'yilɛ‑hɩhɩalɛ ‑yi. Ti nɩ ‑tie 'n kɔ ꞊bʋ ‑hii 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ, 'tɩ‑ a 'mʋ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ 'lɩ? ꞊Bɩ kɛ‑ 'n di nu, 'mʋ 'a mʋ lɛ ‑kikle ‑nɩ 'a ‑nɛ ti? Ba ya 'mʋ 'yu a 'mʋ yɩ.»

18 ‑Tɛ ʋ ya 'kɩ ꞊nɛ꞊ɛ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu hlee 'lɩ 'ku ‑hʋan ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ 'yu a 'mʋ ke' ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ win 'yaklɩ 'kwli. ‑Ɛ ‑bɩ 'ku ‑hʋan a 'mʋ, ɛ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ke' nɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'yu a 'mʋ, 'a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ.

19 ‑Tɛ ti gbi ‑hi, ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑, ʋ nɩ ‑do, ʋ nɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊a 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ, 'kɩ ‑ba bla 'ku ‑hʋan ‑mʋ' lɛ 'lɩ?» 20 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «A 'yɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ ‑tɛɛ, 'kɩ bʋ nu꞊o, 'yu ‑mʋ', 'a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'ye ꞊bɩɩ a kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ dɛ gbe, a ‑wɛ 'lɩ ba lee dʋgba ‑bʋ nɩ: ‑Hɔn mɔ ‑tɩtɛ ‑bʋ, ‑bʋ mu 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ ‑hɔn. 'A ‑tɩ, a ‑wɛ 'lɩ ba nu 'a ‑nɛ ꞊dedede nɩ. [ 21 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, 'kɩ 'lɩ ꞊cicie* nɩ ‑do 'kwli, 'kɩ a ‑wɛ 'lɩ ba bla 'lɩ 'kuo ‑hʋɩndʋ a 'mʋ lɛ nɩ.]»

‑Yusu hlɛ la꞊a nɩ de, ‑ɛ mɔ, ɛ di la 'nɩ 'kʋ, 'tɩ ɛ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ

(Makɩ 9.30-32; Luku 9.43b-45)

22 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* a pɛpɛ 'hʋɛn‑, ʋ 'kukue lɛ, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, ‑Yusu 'ɛ yɩ la ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ʋ kɔ bʋ pʋ 'mʋ nyibli ‑jɩ', 23 ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'nɩ 'kʋ, ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn 'bʋ ‑hi, ta a ‑nyrɔwɔ, Nyɩsʋa kɔ bʋ ‑ha 'lɩ 'mʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ 'mʋ 'mʋ 'klɔ ‑ha.» ‑Tɛ ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa ꞊wlɩ 'mʋɛ bʋ.

‑Tɛ ‑Yusu hlee la Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'blʋwli a dɛ kɩ

24 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ nyre 'lɩ Kapɛnaɔdɩɔ 'kwli nɩ. 'Kɩ ‑Juukʋɛ* ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'nyɩ, ɛ kɔ la 'blʋwli'tɩnyʋ, 'ʋ yɩ la 'wli 'tɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑kʋan a ‑ta'. 'Blʋwli'tɩnyʋ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ 'yɩya 'ʋ Piɛlɩ 'hʋɩ bʋ, 'ʋ yɩ꞊ɩ 'bɛti ‑nɩ, ʋ wɛn: «꞊Bɩ 'aan ‑nɛ tɔɔnyɔ ‑Yusu ‑bʋ, ɛ yɩ Nyɩsʋa a 'kayu gbagbʋ a 'blʋwli 'nɩ 'pɛɛ ‑nɩ?» 25 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ wɛn: «Iin, ɛ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'pɛɛ ‑nɩ,» 'ɛ mu 'lɩ 'kayu bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑Yusu ‑lee ‑nɩ. Bʋ 'mʋ 'kɩ 'lɩ 'kayu bʋ pa, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'nyɛɛ 'hru, 'ɛ 'bɛti꞊e, ɛ wɛn: «Simɔ Piɛlɩ, dɛ‑ ‑yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, 'kɩ 'ʋ 'blʋwli a 'pɛɛlɛ a ‑ta' 'lɩ? 'Bʋ mɔ, 'blʋgba a naanyʋ 'bʋ yɩ 'blʋwli nɩ 'tɩ, nyibli a 'dɩ ‑bɩ, ʋ ‑hʋɛ 'wli a 'mʋ 'lɩ? ꞊Bɩ 'blʋgba a 'yonʋ ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ, ‑ʋ'ʋ‑ hɩapʋnyibli?» (Ti a 'mʋ 'yri, 'blʋgba a naanyʋ, hɩapʋnyibli, ʋ nʋ‑ ʋ ‑hʋɛ la 'blʋwli, ɛ 'yɩ 'blʋgba 'yonʋ 'pa‑.) 26 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Hɩapʋnyibli ꞊nɩɔ.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ: «'A ‑tɩ 'kɩ o, 'blʋgba a 'yonʋ 'yɩ 'pɛɛlɛ ‑kɔ. 27 Kɛɛ 'kɩ, 'blʋwli'tɩnyʋ ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ 'na ‑nagbopʋ 'pa‑, ‑a 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ‑ba pʋ 'waa ꞊wlɩ yrʋ' lɛ. 'A ‑tɩ, mu 'lɩ 'yru wien. ꞊Nɩ yɩ nɩ mi, gba ‑wedi, ꞊mʋ 'pa. Yɩ‑hɛ‑hrin.yɛ, ‑di 'pa, kla 'a wuntɔ yɩ. 'Kɩ 'lɩ꞊ɩ wlɔn, ‑di yɛɛ 'lɩ 'wliyɔkɔ a 'yɛɛ nɩ ‑do bʋ, ‑ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ 'pɛɛ ‑aan ‑nɛ 'blʋwli, ‑n kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑. Ɛ nɔ‑ ‑di nu, ꞊mʋ ‑aan ‑nɛ 'blʋwli a 'mʋ 'pɛɛ ‑nɩ.»

18

Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'a 'bio 'lu yɩ 'lɩ?

(Makɩ 9.33-37; Luku 9.46-48)

1 Ti a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ʋ 'bɛti꞊e, ʋ wɛn: «'Kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ di 'ʋ 'a 'bio 'lu yɩ nɩ 'lɩ?» 2 ‑Tɛ ʋ 'bɛti 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ da 'hɩangbe ꞊dʋ, 'ɛ ꞊tu 'ʋ ꞊nʋ꞊ʋ ye' bʋ, 3 ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'bʋ mɔ, 'ba 'yɩ 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo bʋ ‑hie, ɛ kɔ, 'ba 'yɛ nɩ ꞊tɩɔ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ, ꞊wɩ yɩ 'hɩangbi, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli. 4 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ 'a 'bio 'nyɩ, 'bʋ ꞊tɩɔ 'lɩ 'a dɩɔnʋ 'lɩ, ꞊wɩ yɩ 'hɩangbe ‑bʋ, ɛ nɔ‑ di 'ʋ 'a 'bio 'lu yɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli. 5 'A ‑nɛ nyiblo, 'bʋ nɩ 'ʋ, ‑tɛ 'hɩangbe ‑bʋ, ɛ nɩ 'mʋ, 'bʋ 'ble 'a nyiblo kʋa, 'kɩ 'ʋ 'na 'nyrɛ a ‑ta', ‑ɛ ‑bɩ 'mɔ ɛ 'ble kʋa.»

‑Tɛ ‑Yusu hlee la dɛ 'kuku a dɛ kɩ

(Makɩ 9.42-48; Luku 17.1-2)

6 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ꞊wɩ 'hɩangbedʋ ‑bʋ yɩ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ nu꞊o, nyiblodʋ a 'mʋ, bʋ 'kee 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, ɛ di nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ nu dɛ a 'mʋ ‑mɔ, 'kɩ bʋ pʋ꞊ʋ 'hɩɔ gbɛtɛɛ lɔ, 'tɩ‑ bʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ 'yru ‑mɔ, ɛ 'mʋ 'kʋ. 7 'Jrɔ 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, 'tɩ‑ ‑ʋ ni꞊e, nyibli 'ʋ ni dɛ 'kuku. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑tɛblɩdʋ a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ mu 'lu ‑mɔ. Kɛɛ, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'lu ‑mɔ mu.

8 'Bʋ mɔ, ‑na dabʋ, ‑hʋʋ', ‑na bʋ 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ꞊nɩ yɩ dɛ 'kuku nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ 'bɛ 'ʋ ꞊nʋ lɛ, ‑bʋ pʋ ꞊nʋ 'wan. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ‑bʋ gba dabʋkʋtɩɔ, ‑hʋʋ', bʋkʋtɩɔ, ‑bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ 'kwli, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑na dabʋɩ nɩ 'hʋɛn, ‑hʋʋ', na bʋɩ nɩ 'hʋɛn, bʋ ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ, 'tɩ‑ ‑bʋ mu 'lɩ na ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'nyɩ. 9 'Bʋ mɔ, ‑na 'yie 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ꞊nɩ yɩ dɛ 'kuku nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ‑bʋ pʋ꞊ʋ 'wan. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ‑bʋ kɔ 'yie nɩ ‑do, ‑bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑na 'yii nɩ 'hʋɛn bʋ ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ, 'tɩ‑ ‑bʋ mu 'lɩ na ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'nyɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu pʋʋ la꞊a blablɛ a dɛ yɩ, ‑ɛ 'wan, 'tɩ‑ ʋ 'ye

(Luku 15.3-7)

10 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, a 'nɩ ꞊ha 'na nyiblo ꞊dʋ ‑yraa ‑nɩ, ‑tɛ ɛ 'yɩ nyiblo gbagbʋ 'pa‑ a ‑tɩ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ nyibli gbagbɩ 'pa‑, Nyɩsʋa a lɛlenyʋ, ʋ nʋ‑ ꞊tui ꞊nʋ 'yie, 'ʋ kɔ 'hru, 'kɩ bʋ nɩ 'ʋ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli 'hʋɩ bʋ. [ 11 'Mɔ bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'mɔ Nyɩsʋa tɛɛ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli, ‑ʋ 'wan, ‑ʋ hlɔɔ Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ, 'mʋ ꞊nʋ lɛ ꞊mʋɔ, 'mʋ ꞊nʋ wa, 'kɩ 'ʋ yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ ni a ‑ta', ʋ 'mʋ Nyɩsʋa yrɛ 'mʋɛ ‑nɩ.]»

12 Ɛ pʋʋ ꞊nɛ dɛ yɩ de, ɛ wɛn: «Nyiblo 'bʋ kɔ blablɩ a (100) ꞊wlɩ nɩ ꞊hun, 'bʋ gba ꞊nʋ 'cɛ mɔ, 'tɩ‑ blablɛ nɩ ‑do, bʋ 'wan, dɛ a 'dɩ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ di nu 'lɩ? Ɛ kɔ bʋ hie 'ʋ blablɩ a (99) ꞊wlɩ nɩ ‑hɛn ꞊tu 'ʋ ‑pu ꞊tu 'ʋ ꞊hʋɩan‑do ‑mʋ' 'cɛɛlɛ' bʋ, bʋ mu blablɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'wan lɛ ꞊mʋɔ. 13 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'bʋ yɛ blablɛ nɩ ‑do a 'mʋ kɩ, 'a plɔ di 'nɩ ble dɩakɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ blablɩ a (99) ꞊wlɩ nɩ ‑hɛn ꞊tu 'ʋ ‑pu ꞊tu 'ʋ ꞊hʋɩan‑do ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'wan a dɛ 'ʋ ‑hi. 14 Dɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ɛ pa 'mʋ, 'kɩ 'ʋ 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa ‑mɔ, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, 'kɩ 'a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ nyibli gbagbɩ 'pa‑, 'a nyiblo nɩ ‑do bʋ 'wan.»

‑Na 'bɩhɩan Nyɩsʋa a nyiblo 'bʋ nu ‑mʋ dɛ 'kuku ‑mɔ, ‑tɛ ‑mʋ', ‑di nu, 'tɩ‑ ꞊mʋ꞊ʋ ‑hɛɛ ‑nɩ

15 (Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn 'nɩ:) «‑Na 'bɩhɩan Nyɩsʋa a nyiblo 'bʋ nu ‑mʋ dɛ 'kuku ‑mɔ, lee ꞊nɛ, ba bii yɩ, ꞊mʋ꞊ʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ a 'mʋ, ɛ ‑nu, ɛ nyre yɩ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ yru꞊o, ‑ɛ mɔ, ɛ nu dɛ 'kuku, ɛ 'wɩ yɩ, ‑nu꞊o nɩ, 'ɛ ‑hɛ ‑na 'dɩayɩ de. 16 Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɛ nɩ yru꞊o, ‑ɛ mɔ, ɛ nu dɛ 'kuku, ‑ɛ ‑bɩ da nyiblo nɩ ‑do, ‑hʋʋ' nyibli nɩ 'hʋɛn, bʋ bi ‑mʋ kɩ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa a 'crɩɛn 'ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'bʋ 'mʋ 'a 'bɩhɩan ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑hɛhɩpʋ nɩ 'hʋɛn, ta, bʋ nɩ ‑tuo kɩ. 17 Kɛɛ, 'bʋ 'yɛ nɩ yru꞊o ‑wɛ, ‑ɛ ‑bɩ da 'cʋɛ a nyibli. 'Bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ 'kɩ꞊ɩ ‑yru pɛpɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'lɩ ‑mʋ 'yi, nyiblo a 'mʋ, bʋ mɔ hɩlɛkɔnyɔ, ‑hʋʋ' bʋ mɔ nyiblodʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi.»

'Klɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa yɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* ‑nyi

18 (‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn:) «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', a di lɛ pʋ nyibli 'nɩ 'nuo 'lɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ di꞊e 'nɩ hla ‑wɛ, ɛ kɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', a di lɛ pʋ nyibli bʋ nu, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ di wɛɛn dɛ a 'mʋ kɩ ‑wɛ.

19 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, nyibli nɩ 'hʋɛn, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'bʋ ‑wɛn, 'kɩ bʋ da Nyɩsʋa, 'bʋ ‑hʋa꞊a 'a ‑nɛ ꞊dedede, 'na 'Baɩ Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ di ꞊nʋ꞊ʋ 'nɩ ‑nyi, 20 ‑ɛ nu꞊o, nyibli nɩ 'hʋɛn, ta, 'bʋ 'kukue lɛ, 'kɩ 'lɩ 'na 'nyrɛ 'kwli, 'kɩ 'n nɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ.»

‑Yusu wɛn 'nɩ: ‑Na 'bɩhɩan 'bʋ nu ‑mʋ dɛ 'kuku ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ bʋ ‑hru 'a dɛ 'kuku a 'mʋ 'a ‑tɩ ‑mɔ

(Luku 17.4)

21 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Piɛlɩ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ɛ 'bɛti꞊e, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, 'na 'bɩhɩan Nyɩsʋa a nyiblo, 'bʋ 'cibi 'ʋ 'mʋ dɛ 'kuku a ‑mɔnunuo, 'wɩ nɩ ‑tie 'n kɔ ꞊bʋ ‑hru 'a dɛ 'kuku a 'mʋ, 'a ‑tɩ ‑mɔ 'lɩ? ꞊Bɩ ꞊bʋ ‑hru 'a dɛ 'kuku a 'mʋ 'a ‑tɩ ‑mɔ, 'wɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn?» 22 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɛ ‑bʋ ‑hru 'a dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑mɔ, 'wɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn, kɛɛ, ɛ 'yɩ hreelɛ ‑kɔ. 'A ‑nɛ ti, ‑hru 'a dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑mɔ.» 23 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ de, ɛ wɛn: «‑Tɛ Nyɩsʋa nu nyibli a win a kɩkɔɔlɛ, dɛ ɛ 'wɩ yɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Blʋgba ꞊dʋ a 'kɩɩn, ɛ nɔ‑ da 'a ‑kʋannunyibli gbagbɩ, ɛ 'mʋ 'wli ‑mʋ' ‑hre, ʋ kɔ bʋ 'pɛɛ ꞊nɛ. 24 ‑Tɛ ɛ ꞊tu 'wli a 'mʋ a ‑hihre ‑wlu, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ya꞊a 'a ‑kʋannunyɔ ‑bɩ yɩ, ‑ɛ 'ble 'a gba kʋa. 'Wli, ɛ 'ble kʋa, ɛ ‑wɛ 'lɩ 'wliblɛ ‑hʋɔhʋɩ nɩ. 25 Kɛɛ, 'wlidʋ a 'mʋ, ‑ɛ ti 'mʋ lɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ 'a 'pɛɛlɛ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ 'kɩɩn a 'mʋ, bʋ lee nɛ 'a nyibli, ɛ wɛn: Ba gba nyiblo ‑bʋ, ɛ kɔ 'a nʋgba kɔ 'a 'yonʋ 'hʋɛn‑, ba plo ꞊nʋ, ‑wɛn ꞊koyo, ɛ kɔ, ba plo 'a kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ gba a 'mʋ 'pɛɛ ‑nɩ.» 26 ‑Ɛ ‑bɩ ‑kʋannunyɔ a 'mʋ, ɛ bla꞊a kwlɩ yɩ bʋ, ɛ wɛn: 'N 'ble ‑na bʋ kʋa, 'n nyaa ‑mʋ lɛ, kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla. 'N di ‑na gba a pɛpɛ 'nɩ 'pɛɛ ‑nɩ. 27 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩɩn a 'mʋ, ɛ yru 'a nyaɩ, ɛ wɛn: 'Ye ꞊bɩɩ ꞊yɩ꞊ɩ 'pɛɛ ‑nɩ, 'n tɛ ‑mʋ bʋ, mu.

28 ‑Tɛ ɛ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ye', ɛ yɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɛ 'a 'bɩ ‑kʋannunyɔ ‑bɩ kɩ. 'A 'bɩ a 'mʋ, ɛ yɛ kɩ, ɛ 'ble 'a gba 'cɩmɩɛ kʋa. Ɛ nɔ‑ ‑mʋ', 'kɩɩn tɛ wɛn bʋ, ɛ klɔ 'a 'bɩ a mlanɩ nɩ, 'ɛ nyʋɛ꞊ɛ lɛ, 'ɛ yɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ: 'Na gba ‑mʋ', 'n kɔ 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ, ‑nyi 'mɔ꞊ɔ, 29 'a 'bɩ a 'mʋ, 'ɛ bla꞊a kwlɩ yɩ bʋ, ɛ wɛn: 'N 'ble ‑na bʋ kʋa, 'n nyɛɛ ‑mʋ lɛ, kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla. 'N di ‑na gba 'nɩ 'pɛɛ ‑nɩ. 30 Kɛɛ, ɛ hɩa nɩ, 'ɛ nɩ 'ʋ 'a 'bɩ a 'mʋ ke', 'ɛ pʋ꞊ʋ ꞊jɩ', ɛ 'mʋ 'lɩ nɩ ‑nɩnɩ, ɛ 'mʋ gba a 'mʋ 'pɛɛ ‑nɩ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ꞊ʋ bʋ tɛ. 31 ‑Tɛ 'a 'bio ‑kʋannunyibli ‑mʋ', ʋ 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa plɔ nɛɛ 'lɩ bʋ dɩakɩ, 'ʋ mu 'lɩ 'kɩɩn ‑mɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, 'ʋ na꞊a ‑mɔ lɛ. 32 Ɛ nɔ‑ mɔ 'kɩɩn bʋ da꞊a, ɛ wɛn: ‑Mɔ ‑kʋannunyɔ ‑bʋ, ‑kɔ 'crɛ, gba a pɛpɛ ‑mʋ', 'n kɔ wɛn 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ, 'wɛn, 'ye ꞊bɩɩ ꞊yɩ꞊ɩ 'pɛɛ ‑nɩ, 'n tɛ ‑mʋ bʋ, ‑tɛ ‑nyaa 'mʋ lɛ a ‑tɩ. 33 ‑Tɛ 'n ‑nu, 'nɩ yru ‑na nyaɩ, kɛ‑ ‑kɔ ‑bʋ nu wɛn ‑na 'bɩhɩan ‑mʋ', 'a nyaɩ a yuyruo. 34 Ɛ nu꞊o, 'kɩɩn a 'mʋ, 'ɛ kɔ yrʋ'bibie dɩakɩ, 'a ‑tɩ, 'ɛ da 'a nyibli, ɛ wɛn: «Ba pʋ꞊ʋ ꞊jɩ', ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'lɩ nɩ ‑nɩnɩ, ɛ 'mʋ 'na gba a pɛpɛ ‑mʋ' 'pɛɛ ‑nɩ ‑wɛ.» 35 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ de, ɛ wɛn: «Kɛ‑ nɩ ‑do, 'na 'Baɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ di 'aan 'yiye nu. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', 'aan 'bio Nyɩsʋa a nyibli nu 'a mʋ 'yi ꞊hlɔn lɛ, 'bʋ mɔ, 'ba 'yɛ nɩ ‑hru 'a ‑tɩ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ‑tɛ 'kɩɩn a 'mʋ, ɛ nu 'a nyiblo ‑mʋ' a ꞊tɔ, kɛ‑ Nyɩsʋa di 'aan ꞊tɔ nu ‑wɛ.»

19

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu tɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ nyɩbɩʋ kɔ nʋgba 'hʋɛn‑ bʋ ‑hɩhɩɛ yrɛ a ‑ta'

(Makɩ 10.1-12; Luku 16.18)

1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ tɔɔlɛ a 'mʋ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɔn 'lɩ Galileblʋgba 'kwli nɩ, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, 'ʋ mu 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, 'kɩ 'lɩ Sudɛn a 'nikɩ. 2 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ʋ nʋ‑ yɩ ‑Yusu ꞊wien lɛ kʋɛ. Kɩklanyibli 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ ni꞊e nɩ, 'waa 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ.

3 Falisi꞊tumu* a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ nʋ‑ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ lɛ ꞊tɛɛ ‑nɩ, ɛ 'mʋ ka, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Ɛ nɔ kɔ ‑tɩ 'ʋ yɩ꞊ɩ lɛ 'bɛti ‑nɩ, 'ʋ pɩ lɛ: «꞊Bɩ Nyɩsʋa a tete hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tonyiblo kɔ 'hru, 'kɩ bʋ pʋ 'lɩ 'a nʋgba ‑patʋ', 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede a ‑ta'?» 4 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'N pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, a ‑hre꞊e nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ, 'klɔ a ‑wlu꞊tuulɛ', ‑tɛ Nyɩsʋa yɩ la ‑tonyiblo nɩ ni, ɛ nu꞊o nɩ, ‑tonyiblo a 'mʋ, 'ɛ mɔ nyɩbɛyugbe kɔ nʋgba 'hʋɛn‑. 5 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ nyɩbɛyugbe 'mʋ 'ʋ 'a 'baɩ kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑ bʋ hie, ɛ 'mʋ nʋgba kɔ, ɛ kɔ 'a nʋgba a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'hʋɩ bʋ ‑nɩnɩ ‑nɩ, ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ 'mʋ ‑tonyiblogblo nɩ ‑do ‑hɛ. 6 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ 'kɩ ‑tonyibli nɩ 'hʋɛn 'pa‑, kɛɛ, ʋ mɔ ‑tonyiblo nɩ ‑do ꞊nɩɔ. 'A ‑tɩ o, nyɩbɛyugbe kɔ 'a nʋgba 'hʋɛn‑, Nyɩsʋa ‑nu, 'ʋ ‑hɛ ‑tonyiblo nɩ ‑do, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ ‑hɩhɩa ꞊nʋ yrɛ.» Kɛ‑ ‑Yusu pʋ ꞊nʋ yɩ. 7 ‑Ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu a nyibli ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ tete 'kwli, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Moise 'ɛ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, nyɩbɛyugbe 'bʋ ‑hʋɛ bʋ pʋ 'lɩ 'a nʋgba ‑patʋ', ‑ɛ ‑bɩ bʋ 'crɩ 'crɩɛn, ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ pʋ 'lɩ꞊ɩ ‑patʋ', 'tɩ‑ bʋ ‑ha 'lɩ 'crɩɛn a 'mʋ, bʋ ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ?» 8 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ: «'Aan ꞊wlɩ a 'gboklolɛ a ‑tɩ ꞊nɩɔ, Moise 'ɛ ‑nyi 'a mʋ 'hru, 'kɩ ba pʋ 'lɩ 'aan nʋgbɩ ‑patʋ' lɛ. Kɛɛ, 'klɔ a ‑wlu꞊tuulɛ', ɛ 'yɩ la 'mʋ lɛ ‑nɩ. 9 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, nʋgba 'bʋ 'yɩ 'ʋ 'a nyɩbɩʋ bʋ ‑hie, 'tɩ‑ 'a nyɩbɩʋ a 'mʋ 'bʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ ‑patʋ', 'tɩ‑ 'bʋ kɔ nʋgba ‑bɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nu ‑wlawlɩ.» 10 ‑Ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ yɩ 'kɩ꞊ɩ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ʋ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'bʋ nɩ 'mʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ nyɩbɛyugbe kɔ nʋgba 'hʋɛn‑ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ʋ 'nɩ 'kʋkɔɔ 'lɩ ‑nɩ.» 11 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ɛ 'yɩ nyibli a pɛpɛ 'pa‑, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yru ‑tɩ a 'mʋ lɛ. Nyibli nɩ ‑do ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi 'klɩ, ʋ nʋ‑ yrui ‑tɩ a 'mʋ lɛ. 12 Ɛ kɔ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, ‑ɛ ni꞊e, 'kɩ nyɩbɛpʋ 'yɛ nɩ kɔ nʋgbɩ: ‑ʋ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ 'yɩ 'yonʋkɔdɛ, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ nɩ 'ʋ, 'ʋ ‑ha ꞊nʋ bɔtɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha nʋgbɩ kɔ, ‑ʋ ‑bɩ 'nɩ ‑kɔ꞊ɔ nʋgbɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan nɩ ‑do a ‑tɩ 'lu mɔ lɛ ‑hie, Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ 'mʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ. 'A ‑tɩ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑tɩ ‑bʋ a kʋa'buble, ɛ nɔ‑ ‑bʋ 'ble꞊e kʋa.»

‑Tɛ ‑Yusu da la Nyɩsʋa, 'kɩ bʋ nu la 'yonʋ ꞊haandɛ ‑mɔ

(Makɩ 10.13-16; Luku 18.15-17)

13 Ɛ kɔ la ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, 'ʋ gba 'lɩ 'yonʋ ‑Yusu yɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ dabʋɩ 'lu blɛ pʋ, kɔ, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa da, Nyɩsʋa 'mʋ 'yonʋ a 'mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu. Kɛɛ, ‑tɛ ‑nagbopʋ* 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'waa ‑mɔ'pʋplɛ, ʋ wɛn: «A 'nɩ 'haa 'lɩ꞊ɩ 'ku.» 14 Kɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ: «Ba ‑ha 'yonʋ mɛ lɛ, bʋ di 'nɛ‑ 'mʋ ‑mɔ. A 'nɩ 'kaa 'lɩ ꞊nʋ yɩ, ‑ɛ nu꞊o, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'wɩ‑ 'yonʋ ‑bʋ yɩ, ʋ nʋ‑ di 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli pa,» 15 'ɛ ‑tʋa 'waa dabʋɩ a 'lublɛpʋpʋʋ, 'ɛ dɛ Nyɩsʋa, 'kɩ bʋ nu ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ. ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɔn 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ nɩ, 'ɛ ‑mu.

‑Yusu kɔ gblotayu ‑mʋ', ‑ɛ mɔ la dɛkɔnyɔ 'hʋɛn‑

(Makɩ 10.17-31; Luku 18.18-30)

16 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, gblotayu ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, 'ɛ yɩ꞊ɩ 'bɛti ‑nɩ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ꞊haandɛ a 'dɩ ‑bɩ 'n di nu, 'tɩ‑ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, 'mʋ꞊ʋ kɔ 'lɩ?» 17 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nɩ yɩ 'mʋ 'bɛti ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ꞊haandɛ a ‑ta' 'lɩ? Nyɩsʋa nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ mɔ ꞊haannyiblo. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ ‑nyi ‑mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ꞊tuu 'ʋ 'a tete 'ʋ.» 18 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛti꞊e nɩ, ɛ wɛn: «Tete a 'dɩ ‑bɩ 'n di 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «꞊Nɩ 'laa 'lɩ nyiblo, ꞊nɩ 'nuo 'lɩ ‑wlawlɩ, ꞊nɩ 'yrie 'lɩ, ꞊nɩ 'pʋʋ 'lɩ nyiblo hɩ kɩ, 19 ꞊tuu 'ʋ ‑na 'baɩ kɔ ‑na 'dii 'hʋɛn‑, 'kɩ 'lɩ nʋɛlɛ 'kwli, nʋɛ ‑na 'bɩhɩan ‑tonyiblo, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑nu ‑na dɩɔnʋ a nʋɛlɛ.» 20 ‑Ɛ ‑bɩ gblotayu a 'mʋ, ɛ wɛn: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, tete a pɛpɛ a 'mʋ, 'n ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ nɩ. Dɛ a 'dɩ ‑bɩ 'n kɔ ꞊bʋ nu de?» 21 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, ꞊nɩ ‑hʋɛ ‑bʋ 'sii 'ʋ yɩ pɛpɛ, mu, ‑bʋ plo ‑na kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ‑bʋ ‑nyi 'a 'wliyɛ ꞊hɩʋɛnnyibli lɛ, Nyɩsʋa 'mʋ ‑mʋ ꞊haandɛ gbagbʋ ‑mɔ nu, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. ꞊Nɩ nu 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ kʋɛ 'mʋ ꞊wien lɛ, ꞊mʋ 'na ‑nagbopi* ‑hɛ.» 22 Gblotayu ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛ ɛ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑Yusu ‑hla, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ bi ꞊hlɔn, 'ɛ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'a kʋkɔ‑tɛblɩ ‑hʋ nɩ dɩakɩ.

23 ‑Tɛ ɛ mu 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ yɩ, ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di 'mʋ 'nɩ kla, 'kɩ dɛkɔnyɔ bʋ di 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli pa. 24 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ kla 'mʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ dɛkɔnyɔ ‑mɔ', ‑ɛ kuo nɛ 'a kʋkɔ‑tɛblɩ ꞊wlʋ yɩ, bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, 'ɛ ‑hi 'ʋ ꞊gbukɩ‑so* bʋ naa 'ʋ 'die a 'hʋɔ 'yri.» 25 ‑Yusu a pʋpʋwin a 'mʋ, ɛ maa nɛ 'a ‑nagbopʋ wlɔn lɛ dɩakɩ. 'A ‑tɩ, ʋ wɛn: «'Bʋ kɔ bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli.» 26 ‑Yusu 'ye ꞊nʋ ‑yeye, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ ‑tonyiblo a dɩɔnʋ a 'klɩ 'kwli, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ bʋ pa 'lɩ 'a 'klɔ yrayrʋ 'kwli. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli, 'a ‑nɛ ꞊dedede ‑wɛ 'lɩ nuelɛ.»

27 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Piɛlɩ pɩ ‑Yusu yɩ: «‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ 'lɩ? 'Ye kɛ, ‑a hie 'ʋ ‑aan nyibli bʋ, ɛ kɔ ‑aan ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'hʋɛn‑, ꞊a yɩ ‑mʋ ꞊wien lɛ kʋɛ. 'A ‑tɩ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ Nyɩsʋa di ‑a mʋ ‑nyi 'lɩ?» 28 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri 'n di 'ʋ 'na bodɩɔgbata ‑mʋ' kɩ bʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ' 'kwli, ti a 'mʋ 'yri, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ 'na ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, 'kɩ a di 'ʋ 'aan ‑nɛ gbatɩ kɩ blɛ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbi nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. 29 Kɔ, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ hie 'ʋ 'a 'kayo bʋ, kɔ 'a 'dɩayɩnʋ, kɔ 'a 'baɩ kɔ 'a 'dii, kɔ 'a nʋgba kɔ 'a 'yonʋ, kɔ 'a ‑cii 'hʋɛn‑, 'na nʋɛlɛ a ‑tɩ, nyiblo a 'mʋ, ‑tɛblɩ Nyɩsʋa di꞊e ‑nyi, ɛ di 'nɩ ‑hʋ dɩakɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'a dɛ ‑mʋ', ɛ hie 'ʋ bʋ 'ʋ ‑hi, Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ' ‑nyi, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 30 Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ 'waa 'bio 'lu yɩ, 'kɩ 'lɩ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ 'kwli, 'waa ‑hʋɔhʋɩ, ʋ nʋ‑ di 'lɩ 'waa 'bio bʋ nɩ ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, ɛ kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'waa 'bio bʋ, 'kɩ 'lɩ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ 'kwli, 'waa ‑hʋɔhʋɩ 'mʋ 'ʋ 'waa 'bio 'lu yɩ nɩ, ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ.»

20

‑Tɛ ‑Yusu pʋ la ‑cikɔnyɔ kɔ ‑kʋannunyibli 'hʋɛn‑ a 'ledʋ

1 (‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu pʋ 'ledʋ ‑bɩ, ɛ wɛn:) «Nyɩsʋa 'bʋ kɔɔ nyibli win kɩ, dɛ ɛ 'wɩ yɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Dʋdɔnyɔ gbagbʋ ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ 'hrɩ ‑nyrajruwɔ ꞊dʋ, 'ɛ mu ‑kʋannunyibli lɛ ꞊mʋɔ mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a ‑kʋan nu, 'kɩ 'lɩ 'a ‑ci kɩ. 2 ‑Tɛ ɛ 'ye yɩ‑hɛnyibli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ʋ ‑yra꞊a nɩ, 'kɩ bʋ 'pɛɛ ꞊nʋ ‑nyrɔwɔ 'mumu a 'wliyɛ, 'ɛ lee ꞊nʋ, 'kɩ bʋ mu 'a ‑kʋan nu, 'kɩ 'lɩ 'a ‑ci kɩ. 3 Muu 'ʋ 'yrʋ bʋ 'yaa 'ʋ a ti 'yie, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'hrɩ nɩ de, 'ɛ mu 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊mʋɛ ‑kʋan lɛ, ʋ yɩ 'ʋ blɛ nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ, 'ɛ yɛ 'ʋ nyibli ‑bɩ bʋ, ‑ʋ 'yɛ nɩ nu ‑kʋan ꞊dʋ. 4 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: Ba mu 'lɩ 'na ‑ci kɩ ‑wɛ, a 'mʋ ‑kʋan nu. 'Wliyɛ ‑mʋ', ‑ɛ blɛɛ nɛ 'a mʋ yɩ, 'n di 'a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi. 5 Ɛ nɔ‑ mɔ nyibli a 'mʋ, bʋ mu 'lɩ 'a ‑ci kɩ. Muu 'ʋ 'yrʋ bʋ nyra bʋ a ti 'yie, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'hrɩ nɩ de, 'ɛ mu ‑kʋannunyibli ‑bɩ lɛ ꞊mʋɔ mɔ. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ɛ ‑nu 'yrʋ‑hiilɛ a ti 'yri. 6 ‑Tɛ ɛ hie 'lɩ ‑haawɔ nɩ ‑do, nyibli 'mʋ ‑kʋan bʋ ‑nyraa ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'hrɩ nɩ de, 'ɛ mu 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊mʋɛ ‑kʋan lɛ, ʋ yɩ 'ʋ blɛ nɩ, 'ɛ yɛ 'ʋ nyibli ‑bɩ bʋ de, ɛ wɛn: Dɛ‑ kɔ ‑nyrɔwɔ ‑gbu ‑bʋ, a yɩ mɔ ‑hii ‑nɩ, 'kɩ a 'yɛ nɩ nu ‑kʋan 'lɩ? 7 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ ‑a mʋ ‑kʋan ‑mɔ ‑pʋ a ‑tɩ ꞊nɩɔ. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: 'Bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ba mu 'lɩ 'na ‑ci kɩ ‑wɛ, a 'mʋ 'na ‑kʋan nu.

8 ‑Tɛ 'yrʋ yɩ 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑cikɔnyɔ da 'a ‑kʋannunyibli a nyiblo gbagbʋ nɩ, ɛ wɛn: Da ‑kʋannunyibli a pɛpɛ, ꞊mʋ ꞊nʋ 'pɛɛ ‑nɩ. Yɩ‑hɛnyibli ‑bʋ 'pɛɛ ‑nɩ, ʋ nʋ‑ mɔ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ pɛɛ 'tɔ, 'n pʋ ‑kʋan kɩ. Ɛ nɔ‑ ‑di nu ‑nunu, yɩ‑hɛnyibli ‑mʋ', 'n pʋ wɛn ‑kʋan kɩ, ꞊mʋ ꞊nʋ kɩ yɛ. 9 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nu ‑haawɔ nɩ ‑do a ‑kʋan, ‑tɛ ʋ ‑di, ʋ 'ye ‑nyrɔwɔ 'mumu a 'wliyɛ. 10 ‑Tɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ wɛn yɩ‑hɛnyibli, ʋ pʋ wɛn ‑kʋan kɩ, ʋ 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa ꞊wlɩ wɛn, 'waa ‑nɛ 'wliyɛ di 'nɩ ‑hʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'waa 'bio a ‑nɛ 'ʋ ‑hi. Kɛɛ, ʋ ‑nyi ꞊nʋ ‑nyrɔwɔ 'mumu a 'wliyɛ ‑wɛ. 11 ‑Tɛ ʋ ‑nyi ꞊nʋ 'wliyɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ pɩɩ ‑cikɔnyɔ yrʋ lɛ, 12 ʋ wɛn: Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pɛɛ 'tɔ, ‑ʋ nu ‑haawɔ nɩ ‑do a ‑kʋan, kɔ ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ ‑tʋa wɛn 'lɩ ꞊hɩʋɛn a 'yiye, ‑nyrɔwɔ ‑gbu ‑bʋ 'kwli, 'yrʋ yɩ kɛ yɩ ‑hʋɛn ‑nɩ, ʋ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, 'wliyɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ꞊pɛɛ nɛ ‑a mʋ. 13 Kɛɛ, ‑cikɔnyɔ ꞊tu 'a nyiblo nɩ ‑do ꞊wɔn, ɛ wɛn: 'Bɩhɩan o, 'n 'yɩ ‑mʋ ‑kaa ‑nɩ. ꞊Bɩ ‑kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'yɩ wɛn꞊ɛ ‑yra, 'kɩ ꞊bʋ 'pɛɛ wɛn ‑mʋ ‑nyrɔwɔ 'mumu a 'wliyɛ. 14 'A ‑tɩ o, gba ‑na 'wliyɛ, ‑bʋ mu. Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ pɛɛ 'tɔ, 'n pʋ 'ʋ ‑kʋan 'yie, 'wliyɛ nɩ ‑do ‑mʋ', 'n ‑hʋa ꞊bʋ ‑nyi ꞊nʋ, 'wliyɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'n ‑hʋa ꞊bʋ ‑nyi ‑mʋ ‑wɛ. 15 ‑Tɛ 'n ni 'na kʋkɔ‑tɛblɩ a naalɛ, 'mɔ kɔɔ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ. ꞊Bɩ ca ꞊tui, ‑tɛ 'na ꞊wlʋ nɔ yɩ a ‑tɩ?»

16 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ de: «'A ‑tɩ o, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'lɩ 'waa 'bio bʋ, ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, ʋ nʋ‑ di 'ʋ 'waa 'bio 'lu yɩ nɩ, ɛ kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ 'waa 'bio 'lu yɩ, ʋ nʋ‑ di 'lɩ 'waa 'bio bʋ nɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu hla la 'a 'kʋkʋʋ kɔ 'a 'klɔ'hɩhrɩɩ a ‑tɩ, 'a 'wɩ nɩ ta a 'wɔ, nɔ‑ ‑bʋ

(Makɩ 10.32-34; Luku 18.31-34)

17 ‑Tɛ ‑Yusu ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'tɩɛ gbɛ 'hru 'lu ‑mɔ, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, 'ʋ mi 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. Bʋ yɩ 'kɩ 'hru nɩ nɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu da 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn nɩ, 'ʋ bii yɩ, 'ɛ lee ꞊nʋ, ɛ wɛn: 18 «Ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ. Jrusrɛdɩɔ, ‑a mi 'lɩ 'kwli, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'kɩ ʋ di 'lɩ 'mʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ ‑jɩ' pʋ, kɔ tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'mʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ʋ 'mʋ lɛ pʋ, 'n blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. 19 'Bʋ ‑hi, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'mʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi ‑jɩ' pʋ, nyibli a 'mʋ, ʋ 'mʋ 'mʋ 'caa ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'mʋ lɔkɔ ‑bii ‑nɩ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'ʋ 'mʋ tugbɛ 'yie ‑kɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. ‑Nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn 'bʋ ‑hi, ta a ‑nyrɔwɔ, Nyɩsʋa kɔ bʋ ‑ha 'lɩ 'mʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ ‑ha 'mʋ 'klɔ.»

‑Tɛ Sakɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, 'waa 'dii lee la ‑Yusu, ‑ɛ mɔ, ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'a 'yonʋ bʋ nɩ ‑hʋan 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a bʋnɩɩlɛ'

(Makɩ 10.35-45)

20 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Sebede a nʋgba, ɛ nɔ‑ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, ɛ kɔ 'a 'yonʋ nɩ 'hʋɛn 'hʋɛn‑, ‑ʋ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* Sakɩ kɔ Saan, 'ɛ bla꞊a kwlɩ yɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ dɛ ‑hʋa. 21 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑hʋɛ ꞊bʋ nu, 'kɩ 'ʋ ‑mʋ ‑mɔ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ‑di nyibli a pɛpɛ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a bʋnɩɩlɛ', 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑bʋ wɛn, 'na 'yonʋ nɩ 'hʋɛn ‑bʋ, bʋ nɩ 'ʋ ‑mʋ 'hʋɩ bʋ, ‑do 'kɩ 'lɩ ‑na diidɛkɩbɩa kɩ, ‑do ‑bɩ 'kɩ 'lɩ ‑na kamlakɩbɩa kɩ.» 22 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ: «Dɛ ‑bʋ, a ‑hʋɛ, dɛ bʋ di 'nyrɛ ꞊hɛn, a 'yɩ꞊ɩ ‑yi. ꞊Bɩ ꞊hɩʋɛndʋ ‑mʋ', 'n di 'ye, a ‑wɛ 'lɩ ba 'ye꞊e nɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «‑A ‑wɛ 'lɩ꞊ɩ nɩ.» 23 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ꞊hɩʋɛndʋ a 'mʋ, 'n di 'ye, a 'mʋ꞊ʋ 'ye. Kɛɛ, nyiblo, ‑ɛ kɔ ‑bʋ nɩ 'na diidɛkɩbɩa kɩ bʋ, kɔ, nyiblo ‑bɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑bʋ nɩ 'na kamlakɩbɩa kɩ bʋ, ɛ 'yɩ 'mɔ 'pa‑, 'nɩ ‑wa꞊a lɩ ꞊nʋ 'nyrɛ nɩ. 'Na 'Baɩ Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ di nyibli a 'mʋ 'nyrɛ wa.»

24 ‑Tɛ ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ‑bɩ ‑mʋ', ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, 'dɩayɩnʋ nɩ 'hʋɛn, ʋ lee ‑Yusu, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'waa yrʋ a lɛpʋʋlɛ. 25 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ da 'waa pɛpɛ, ɛ wɛn: «A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'klɔ ‑bʋ a 'luyɩnɩnyʋ, ‑ʋ nɛɛ 'waa dakɔ, ʋ ꞊tui ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn, 'ʋ yɩ ꞊nʋ 'plɔ. 'Waa 'kɩɩndɛ a 'mʋ, ʋ nii 'lɩ꞊ɩ 'crɛ 'kwli. 26 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ ꞊ti 'mʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. Nyiblo 'bʋ ‑hʋɛ bʋ mɔ 'aan naanyɔ, nyiblo a 'mʋ, ɛ blɛɛ yɩ, bʋ mɔ 'aan ‑hɛɛnyɔ. 27 Ɛ kɔ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo 'bʋ ‑hʋɛ bʋ mɔ 'aan 'luyɩnɩnyɔ, nyiblo a 'mʋ, ɛ blɛɛ yɩ, bʋ ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ nɛ 'aan pɛpɛ. 28 'Na 'mumu ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n 'yɩ ‑di, 'kɩ nyibli bʋ ‑hɛɛ 'mʋ, kɛɛ, 'n di nɩ, 'kɩ ꞊bʋ ‑hɛɛ nyibli, ɛ kɔ, ꞊bʋ ‑ha 'na dɩɔnʋ, 'mʋ 'kʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'na 'kʋkʋʋ a 'mʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, Nyɩsʋa 'mʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ꞊gblɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa dɛ 'kuku ‑mɔ.»

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, 'yii'dɔnyʋ ꞊dʋ, 'waa 'yii klɛ la yɩ

(Makɩ 10.46-52; Luku 18.35-43)

29 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, 'kɩ ʋ ‑hʋɛn 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Seliko 'kwli. ‑Tɛ ʋ yɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli nɩ ꞊tɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ kʋɛ ꞊nʋ ꞊wien. 30 'Hru a 'mʋ, ʋ nɛ, ɛ nɔ‑ kɔ 'nyɩa 'yri 'yii'dɔnyʋ nɩ 'hʋɛn nɩ 'ʋ bʋ. 'Yii'dɔnyʋ a 'mʋ, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, ɛ nɔ‑ yɩ ‑hi. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ 'yaa 'lɩ win, ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, Dafidɩ a 'Yu, yru ‑aan nyaɩ mɔ!» 31 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ ‑tuo a 'mʋ kɩ, ʋ ‑tʋa 'waa ‑mɔ'pʋplɛ, ʋ wɛn: «Ba ma wien mɔ!» Kɛɛ, ʋ hɩa nɩ, 'ʋ 'sii yɩ, 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ win, ʋ wɛn: «Dafidɩ a 'Yu, yru ‑aan nyaɩ mɔ!» 32 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɩn 'waa win, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nyra bʋ, 'ɛ da ꞊nʋ. ‑Tɛ ʋ nyre 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti ꞊nʋ nɩ, ɛ wɛn: «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ a ‑hʋɛ, ꞊bʋ nu, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ 'lɩ?» 33 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ‑a ‑hʋɛ ‑bʋ nu꞊o, ‑aan 'yii ‑bʋ, ‑ʋ klɛ, bʋ klɛ yɩ!» 34 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ yru 'waa nyaɩ, bʋ ‑hrɛn 'waa 'yii lɛ. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ ‑tʋa lɛyuyruo, 'ʋ bi 'ʋ ‑Yusu ke', 'ʋ ‑tʋa 'a ꞊wienlɛkʋkʋɛ.

21

‑Tɛ ‑Yusu 'ya la Jrusrɛdɩɔ 'kwli

(Makɩ 11.1-11; Luku 19.28-40; Saan 12.12-19)

1 ‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ mi 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ʋ nyre 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Bɛtɩfase 'kwli, ‑ɛ nɩ 'ʋ dʋgba ‑mʋ' ꞊hlɔn, ‑ɛ kɔ 'lu olifieti nɩ 'lɩ, ‑Yusu 'ɛ lee nɛ 'a ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn. 2 Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ: «'Dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ 'a mʋ ye', ba mu 'lɩ꞊ɩ 'kwli. 'Ba 'ya 'dɩɔ, a di yɛɛ 'ʋ 'kasra kɔ 'a 'yu 'hʋɛn‑, ʋ mʋa bʋ. 'Ba yɛɛ 'ʋ ꞊nʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ba ꞊wlɛ ꞊nʋ, ba ya 'mʋ ꞊nʋ yɩ. 3 Nyiblo ꞊dʋ 'bʋ 'bɛti 'a mʋ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ba pʋ: Kʋkɔnyɔ, ɛ nɔ‑ ‑hʋɛ ꞊nʋ. 'Ba hla꞊a, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ɛ di 'nɩ wɛn, a 'mʋ 'lɩ ꞊nʋ 'lɩ ya.»

4 Dɛ a 'mʋ, ɛ mu 'lu ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* hla la, ɛ 'mʋ ‑nue ‑nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

5 «Kɛ‑ ba pʋ Siondɩɔ (‑ɛ mɔ Jrusrɛdɩɔ) a nyibli yɩ:

Ba 'ye kɛ, 'aan ‑nɛ Bodɩɔ, ɛ nɔ‑ yɩ 'nɛ‑ 'a mʋ ‑mɔ di.

Ɛ ꞊tɩɔ 'lɩ 'a dɩɔnʋ nɩ,

'ɛ 'ya 'ʋ 'kasra kɩ, ɛ kɔ 'kasrayu 'hʋɛn‑.»

6 ‑Tɛ ‑Yusu lee la 'a ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ mu nɩ, 'ʋ nu dɛ ‑mʋ', ‑Yusu lee ꞊nʋ, 7 'ʋ ya 'kasra kɔ 'a 'yu a 'mʋ 'hʋɛn‑ ‑Yusu yɩ. ‑Tɛ ʋ 'ya ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa danɩ kɔ 'waa wlawlɩ 'hʋɛn‑, ɛ nɔ‑ ʋ pʋ 'ʋ 'kasrɩ a 'mʋ kɩ blɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu 'bʋ 'ya 'ʋ꞊ʋ kɩ, ɛ 'mʋ danɩ a 'mʋ kɩ bʋ nɩ. (‑Ɛ nu꞊o, ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ bodɩɔ ꞊nɩɔ, ‑ɛ yɛ 'lɩ kɩbʋwɛɛnlɛ 'lɩ, ɛ 'yɩ tʋ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑ya꞊a 'lɩ꞊ɩ 'lɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ 'ya 'ʋ 'kasrɩ a 'mʋ kɩ.) 8 ‑Tɛ ʋ yɩ 'lɩ nɩ di, nyibli ‑hʋɔhʋɩ pʋ 'ʋ 'waa danɩ 'hru wlɔn blɛ. ‑Ʋ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ 'bɛ ‑hugbi, 'ʋ pʋ 'ʋ꞊ʋ 'hru wlɔn blɛ, ‑Yusu 'ɛ nɛ꞊ɛ klɛ, 9 nyibli 'ʋ nɛ꞊ɛ ye' lɛ, kɔ, ‑ʋ bɩ 'ʋ yɩ꞊ɩ ꞊wien lɛ kʋɛ. Kɛ‑ ʋ ni, 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ win, ʋ wɛn: «‑Na 'wio, Dafidɩ a 'Yu, ‑mɔ ‑bʋ, ‑ɛ yɩ 'lɩ di, 'kɩ 'lɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli. Nyɩsʋa bʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli!» 10 ‑Tɛ ‑Yusu pa 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ 'dɩɔ mi 'lɩ, 'ɛ yɩ 'lɩ di, 'ʋ yɩ lɛ 'bɛti ‑nɩ: «Nyiblo a 'dʋ ‑bʋ ɛ pa 'mʋ 'lɩ?» 11 ‑Ɛ ‑bɩ nyibli wɛn: «Ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ ‑Yusu. 'Kɩ ɛ 'ti 'lɩ Nasalɛtɩ, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli.»

‑Tɛ ‑Yusu bla la ‑tɛblɩplonyibli lɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli

(Makɩ 11.15-19; Luku 19.45-48; Saan 2.13-22)

12 ‑Yusu ‑mɔ ‑bɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, 'kɩ ɛ pa 'lɩ. 'Kɩ 'lɩ ‑yaa a 'mʋ 'kwli, 'kɩ puplonyibli nɩ 'lɩ, 'wlugba‑tɛblɩ ‑bʋ, ʋ ni, 'ʋ yɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn pi, ɛ nɔ‑ ʋ ple. 'Kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ nɩ ‑do a 'mʋ, 'kɩ 'wli'cɩcɩnyʋ nɩ 'ʋ ‑wɛ, 'ʋ yɩ hɩapʋwli 'cɩcɩ ‑nɩ. ‑Tɛ ‑Yusu yɛɛ 'ʋ ꞊nʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'waa lɛbʋbla, 'ɛ yɩ 'wli'cɩcɩnyʋ a 'teble yɩ blɛ ꞊jijri ‑nɩ, 'ɛ 'nyrɛɛ 'lɩ ‑hungboplonyʋ a gbatɩ yrɛ. 13 Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ʋ 'crɩɩ la 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli nɩ, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: 'Na 'kayu nɩ 'ʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ 'lɩ 'mʋ ‑daa ‑nɩ.» Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a ni 'kayu a 'mʋ 'yiyrinyibli a 'kayu ‑mɔ'.»

14 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'yii'dɔnyʋ kɔ nɩanɩnyʋ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, ‑Yusu, 'ɛ nu꞊o, 'waa 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. 15 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ kɔ tetetɔɔnyʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ ‑tuo a 'mʋ kɩ, ʋ 'ye ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a 'mʋ nɩ, ‑Yusu ‑nu, 'ʋ 'wɩn 'yonʋ a win, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, 'yonʋ a 'mʋ, 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ʋ pɩ lɛ: «‑Na 'wio, Dafidɩ a 'Yu!» Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyibli gbagbɩ a 'mʋ, 'ʋ bi yrʋ' lɛ, 16 'ʋ lee ‑Yusu, ‑ɛ mɔ: «꞊Bɩ ‑tɩ ‑mʋ', ʋ hlɛ, ꞊yɩ꞊ɩ 'nɩ 'wɩn?» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Iin, 'n yɩ꞊ɩ 'nɩ 'wɩn. 'N pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, a ‑hre꞊e nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Nyɩsʋa o, 'n nu꞊o nɩ, 'yonʋ kɔ 'nyɩnyayonʋ 'hʋɛn‑ 'ʋ pɩ ‑mʋ 'nyrɛ lɛ ‑wɛ.»

17 ‑Tɛ ɛ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɔn 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ, 'ɛ mu 'lɩ Betanidɩɔ 'kwli. 'Kɩ ɛ pɛɛ 'lɩ.

‑Tɛ ‑Yusu pʋ la tugbɛ ‑mʋ', ʋ dɛɛ figie 'jrɔ ‑mɔ

(Makɩ 11.12-14,20-24)

18 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ yɩ ‑mɛ kle, 'ʋ yɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli di. Bʋ yɩ 'kɩ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ 'kanʋ bi 'lɩ ‑Yusu 'kwli. 19 Bʋ ta 'kɩ 'lɩ ye' lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye tugbɛdʋ ‑mʋ', ʋ dɛɛ figie nɩ. 'Kɩ ɛ nyra 'ʋ 'hrunyɩa 'yri bʋ, 'ɛ mu 'ʋ꞊ʋ ꞊hlɔn, kɛɛ, hawi nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ɛ yɛɛ 'lɩ꞊ɩ yra bʋ. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ lee tugbɛ a 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Kʋɛ kɛ 'kɩ mɔ bʋ, ꞊nɩ 'tʋʋ 'kɩ 'kui de, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ.» Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ tugbɛ a 'mʋ, ɛ 'kʋ nɩ.

20 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑nagbopʋ 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa ꞊wlɩ kɛɛ lɛ dɩakɩ, 'ʋ 'bɛti ‑Yusu, ʋ wɛn: «Dɛ‑ nu 'kɩ꞊ɩ, tugbɛ ‑bʋ, 'ɛ 'wʋ 'ʋ ti nɩ ‑do a 'ti 'yri, 'ɛ 'kʋ 'lɩ?» 21 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, 'ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ, ɛ kɔ, 'ba 'yɛ nɩ pʋ gblɛ, a ‑wɛ 'lɩ ba nu dɛ ‑bʋ, 'n nuu tugbɛ ‑bʋ ‑mɔ nɩ. Ɛ 'yɩ dɛ nɩ ‑do a 'mʋ 'pa‑. A ‑wɛ 'lɩ ba lee dʋgba ‑bʋ nɩ ‑wɛ: ‑Hɔn mɔ ‑tɩtɛ ‑bʋ, ‑bʋ bi 'lɩ 'yru ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ dɛ a 'mʋ, ɛ di mu 'lu ‑mɔ. 22 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ Nyɩsʋa dɛ nɩ ‑hʋɛ, 'ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di꞊e 'a mʋ 'nɩ ‑nyi, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ di 'a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi.»

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ, ʋ yɩ la ‑Yusu lɛ 'bɛti ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, nyɔ‑ ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ nu ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ ni

(Makɩ 11.27-33; Luku 20.1-8)

23 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑Yusu mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, 'ɛ ‑tʋa nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ. Bʋ nɩ 'kɩ 'lɩ tɔɔlɛ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, ʋ kɔ ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, ʋ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑nyi 'kɩ ‑mʋ 'klɩ, 'kɩ ‑bʋ bla ‑tɛblɩplonyibli ‑bʋ lɛ 'lɩ? Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑lee ‑mʋ ‑wɛ, ‑bʋ nu ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ni 'lɩ?» 24 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Na 'mumu ‑bʋ, 'n di 'bɛti 'a mʋ dɛ. 'Bʋ mɔ, 'ba ‑hɩhɩa 'mʋ klɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n di 'a mʋ klɛ 'nɩ ‑hɩhɩa ‑nɩ ‑wɛ. 25 ꞊Bʋ 'bɛti 'a mʋ: Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑lee la Saan, 'kɩ bʋ pʋ la nyibli 'nie 'lu lɛ 'lɩ? ꞊Bɩ Nyɩsʋa ꞊nɩɔ, ‑ʋ'ʋ‑ ‑tonyibli ꞊nɩɔ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'waa dɩɔnʋ a lɛ'bɛtilɛ, ʋ wɛn: «‑Bɩ' ‑a di 'kɩ pʋ 'lɩ? 'Bʋ mɔ, ꞊ba pʋ lɛ: Nyɩsʋa ‑lee la 'nɛ꞊ɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ di ꞊hɩan ‑mɔ, ɛ 'mʋ ‑a mʋ 'bɛti ‑nɩ: ‑Tɩ ‑mʋ', Saan hlɛ la, dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a 'yɩ 'kɩ꞊ɩ ꞊haan‑tɩ ‑pʋ 'lɩ? 26 Mɔ, 'bʋ mɔ, ꞊ba pʋ lɛ: ‑Tonyibli ꞊nɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli kɔ bʋ yɛɛ nɛ ‑a mʋ ‑tɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tonyibli a pɛpɛ pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, Saan mɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ꞊nɩɔ.» 27 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ꞊tu ‑Yusu ꞊wɔn, ʋ wɛn: «‑A 'yɩ 'a ꞊dedede ‑yi.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Na 'mumu, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ ‑wɛ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ nu ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, 'n ni.»

‑Yusu pʋ la 'baɩ kɔ 'yonʋ nɩ 'hʋɛn a 'ledʋ

28 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ yɩ, ɛ wɛn: «'N ‑hʋɛ ꞊bʋ pʋ 'a mʋ 'ledʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ a di 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, 'mʋ꞊ʋ 'ye. Nyɩbɛhɩan ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ kɔ la 'yonʋ nyɩbɛpʋ nɩ 'hʋɛn, 'ɛ lee la 'a yɩ‑hɛyu, ɛ wɛn: 'Na 'yu o, mu kɛ 'lɩ ‑ci kɩ, ꞊mʋ 'na ‑kʋan nu. 29 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɩhɩa 'a 'baɩ klɛ, ‑ɛ mɔ: 'N hɩa nɩ, 'nɩ ‑mu꞊o lɩ. Kɛɛ, muu 'ʋ ye', ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'cɩcɩ 'a 'lulɛ‑hihie nɩ, 'ɛ mu 'lɩ 'a 'baɩ a ‑ci kɩ, 'ɛ mu ‑kʋan nu mɔ. 30 Dɛ nɩ ‑do 'a mʋ, nyɩbɛhɩan a 'mʋ, ɛ tɛ wɛn 'a yɩ‑hɛyu ‑mɔ, ɛ nɔ‑ ɛ tɛ 'a 'hʋɛn a 'yu ‑mʋ' ‑mɔ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ wɛn: ‑Aa, 'na 'baɩ o, 'n di 'lɩ 'nɩ mu. Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ ‑mu.» 31 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu yɩ 'kɩ ‑Juukʋɛ a naanyʋ ‑mʋ' 'nɩ 'bɛti ‑nɩ, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ 'yonʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ 'nyɩ, nyiblo a 'dʋ ‑bɩ, ‑ɛ ꞊tuu 'ʋ 'a 'baɩ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Yɩ‑hɛyu ꞊nɩɔ.» ‑Yusu yɩ 'kɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli pa, ʋ nʋ‑ mɔ 'blʋwli'tɩnyʋ kɔ 'lawlunʋgbɩ 'hʋɛn‑. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ ba pa 'lɩ. 32 'N hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'a mʋ Yisraɛkʋɛ, Saan Batisɩ di 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ, 'ɛ tɔɔ nɛ 'a mʋ 'hru ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, a di gba. Kɛɛ, ‑tɩ ‑mʋ', ɛ ‑hla, a 'yɩ꞊ɩ ꞊haan‑tɩ ‑pʋ. Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ mɔ 'blʋwli'tɩnyʋ, kɔ 'lawlunʋgbɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, 'ʋ 'cɩcɩ 'waa nunuŋmlɩ. ‑Tɛ a 'ye dɛ a 'mʋ, a 'yɩ Saan a 'mʋ nʋa yɩ bʋ ‑pʋ, 'a 'yɩ 'aan nunuŋmlɩ 'cɩcɩ ‑nɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu pʋ la ‑ci'yie꞊tunyʋ, ‑ʋ kɔ la ‑balʋ a 'ledʋ

(Makɩ 12.1-12; Luku 20.9-19)

33 (‑Yusu 'tɩɛ yɩ 'lɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ a 'mʋ kɔ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli.) Ɛ wɛn: «Ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ, 'mʋ 'a mʋ 'ledʋ ‑bɩ yɩ pʋ: ‑Cikɔnyɔ ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ ‑ci la 'a ‑ci. 'Kɩ 'lɩ ‑ci a 'mʋ 'kwli, ɛ 'dɔɔ 'lɩ 'lili ꞊dʋ. 'A 'yɔ, ɛ tʋɩ, ʋ dɛɛ ꞊nɛ rɛsɛn. 'Dʋdɔnyɔ a 'mʋ, 'a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ ‑ha 'a ‑ci a 'mʋ yɩ, 'ɛ 'blu 'lɩ 'hɩɔ gbɛtɛɛ 'kwli lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ yɩ 'a 'yɔ nɩ 'plʋɛ, 'a 'nie 'mʋ 'lɩ 'hʋɔ a 'mʋ 'kwli lɛ bi, ɛ 'mʋ꞊ʋ nɔ ‑mɔ' nu. Ɛ nu 'hɩ‑gbɔ ‑wɛ, ‑ɛ kɔ kɩ ʋ di 'ʋ bʋ nyra, ʋ 'mʋ ‑ci 'yie ꞊tu, 'yiyrinyibli a ‑tɩ. ‑Tɛ ɛ ‑wɛ ‑kʋan a pɛpɛ a 'mʋ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ lee ‑kʋannunyibli ꞊dʋ, 'kɩ bʋ mu ‑ci a 'mʋ, 'a ‑kʋan nu, ‑ɛ di꞊e nu, 'a 'dʋdɔ‑tɛblɩ 'bʋ ‑tʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'a 'kɩbɩa ‑nyi, ‑kʋannunyibli a 'mʋ, 'waa 'mumu, ʋ 'mʋ 'waa ‑nɛ 'kɩbɩa kɔ ‑wɛ. ‑Tɛ ‑cikɔnyɔ a 'mʋ, ɛ ‑wɛ ‑kʋan a 'mʋ a yɩblɛ꞊tutulɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mu 'dagba blɔblʋ. 34 ‑Tɛ 'dʋdɔ‑tɛblɩ a 'cɩcɛti nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑cikɔnyɔ a 'mʋ, ɛ lee nɛ 'a lɛlenyʋ ‑bɩ, 'kɩ bʋ mu 'lɩ ‑ci'yie꞊tunyʋ ‑mɔ, ʋ 'mʋ ꞊nʋ 'cɩcɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ blɛɛ ‑cikɔnyɔ yɩ ‑nyi, ʋ 'mʋ ꞊nɛ꞊ɛ yɩ ya. 35 ‑Tɛ lɛlenyʋ a 'mʋ, ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑ci'yie꞊tunyʋ a 'mʋ, ʋ klɔ ꞊nʋ nɩ, 'ʋ bi lɛlenyɔ ‑bɩ ‑tɛɛ, 'tɩ‑ 'ʋ 'la 'a 'yɛɛ ‑bɩ, 'ʋ pʋ ta a lɛlenyɔ 'hɩ ‑mɔ lɛ, 'ʋ 'la꞊a. 36 ‑Tɛ ‑cikɔnyɔ 'wɩn dɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ lee nɛ 'a lɛlenyʋ ‑bɩ de. Nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ ‑hʋ, 'ʋ ‑hi 'ʋ yɩ‑hɛnyibli ‑mʋ', ɛ lee mɔ. Kɛɛ, dɛ nɩ ‑do, ‑ci'yie꞊tunyʋ ‑mʋ', ʋ nu yɩ‑hɛnyibli ‑mʋ' ‑mɔ, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ nu 'waa dɛ ‑bɩ ‑bʋ ‑mɔ. 37 ‑Tɛ lɛlenyʋ a 'mʋ, ʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ lee nɛ 'a ꞊gbɛtʋ a 'yu, 'kɩ bʋ mu 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, 'a ꞊wlʋ wɛn 'nɩ: ‑Tɛ ɛ mɔ 'na 'yu, ʋ di kɔ 'a 'ʋ꞊tuulɛ. 38 Kɛɛ, ‑tɛ ‑ci'yie꞊tunyʋ ‑mʋ', ʋ 'ye 'yu a 'mʋ, ‑ɛ yɩ 'lɩ di, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ʋ pɩ, 'kɩ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ 'nyɩ: Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ di ‑ci ‑bʋ kɔ ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ yɩ 'lɩ di. 'A ‑tɩ, ‑ba 'la꞊a, ‑a 'mʋ ‑ci ‑bʋ kɔ, 39 'ʋ klɔ꞊ɔ, 'ʋ 'hrɔɔ 'lɩ꞊ɩ ‑ci 'kwli, 'ʋ 'la꞊a.» 40 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ: «'A mʋ 'n yɩ 'bɛti ‑nɩ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ ‑ci a 'mʋ, 'bʋ ‑di, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ɛ di ‑ci'yie꞊tunyʋ a 'mʋ ‑mɔ nu 'lɩ?» 41 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «'Crɛkɔnyibli ‑mʋ', ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yru 'waa nyaɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'la, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'lɩ ‑ci a 'mʋ 'lɩ ‑ha, ɛ 'mʋ꞊ʋ ‑ci'yie꞊tunyʋ yrayrɩ ‑bɩ ‑nyi, 'dʋdɔ‑tɛblɩ a 'cɩcɛti 'bʋ nyre 'ʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'a 'kɩbɩa ‑nyi.» 42 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «‑Tɩ ‑bʋ, ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, 'n pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, a ‑hre꞊e nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

'Katuo ‑mʋ', 'kayupʋnyʋ 'yɩ ‑hʋa bʋ nuu ‑kʋan 'yri,

ʋ pʋ 'kɩbɩa kɩ,

ɛ nɔ‑ ‑hɛ 'kayu a 'mʋ a 'katuo gbagbʋ.

Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ ‑hɛ 'katuo gbagbʋ,

'tɩ‑ 'ɛ nɔɔ 'yie klɛ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ.»

43 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ de ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'a mʋ Nyɩsʋa a dakɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa kɔɔ win kɩ, ꞊haandɛ ‑mʋ', ɛ ni 'a mʋ 'yi ꞊hlɔn lɛ, ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ 'aan win a kɩkɔɔlɛ 'kwli, ɛ di 'a mɔ꞊ɔ ‑jɩ' 'nɩ ‑ha, ɛ 'mʋ꞊ʋ dakɔ ‑bɩ ‑nyi, ‑ʋ di 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ. [ 44 Nyiblo 'bʋ bi 'ʋ 'katuo a 'mʋ kɩ, ɛ kɔ bʋ ‑yɩyrɛ lɛ, mɔ, 'katuo a 'mʋ, 'bʋ bi꞊e kɩ, ɛ di wʋwa꞊a lɛ.]»

45 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gbagbɩ kɔ Falisi꞊tumu* a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ ‑tuo a 'mʋ kɩ, ʋ 'wɩn 'ledʋɩ a 'mʋ nɩ, 'ʋ yru꞊o, ‑ɛ mɔ, ʋ nʋ‑ ‑Yusu ꞊hɛn 'nyrɛ. 46 ‑Tɛ ʋ yru dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ꞊mʋɛ 'hru lɛ, 'kɩ bʋ klɔ꞊ɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la. Kɛɛ, hʋannʋ ni ꞊nʋ nɩ, 'kɩ bʋ klɔ꞊ɔ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ dɛɛ ‑Yusu Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ*.

22

‑Yusu pʋ la 'blɩpadiidɛ a 'ledʋ

(Luku 14.15-24)

1 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑Yusu nɛɛ 'lɩ 'ledʋɩ 'kwli de, 'ɛ ‑hɩhɩɛ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ, ‑ʋ 'bɛti wɛn꞊ɛ klɛ, ɛ wɛn: 2 «Nyɩsʋa 'bʋ kɔɔ nyibli win kɩ, dɛ ɛ 'wɩ yɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ɛ kɔ la bodɩɔ ꞊dʋ. Ɛ nɔ‑ lee nɛ 'a ‑kʋannunyibli, 'kɩ bʋ pi a 'yu a 'blɩpadiidɛ, 3 'ɛ da nyibli ‑bɩ dididɛ a 'mʋ kɩ. ‑Tɛ dɛditi nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ lee nɛ 'a ‑kʋannunyibli nɩ, ɛ wɛn: Ba mu, ba da nyibli ‑nɩ wɛn. ‑Tɛ ʋ ‑mu, ʋ yɛɛ 'ʋ ꞊nʋ bʋ, 'ʋ lee ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: ‑A hɩa nɩ, ‑a 'nɩ ‑di꞊e 'lɩ. 4 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ lee nɛ 'a ‑kʋannunyibli ‑bɩ de, ɛ wɛn: Ba mu, ba lee nyibli ‑mʋ', 'n da wɛn, 'na didi‑tɛblɩ ‑wɛ ‑mɔ, 'n 'la 'na blo kɔ 'na nʋnʋabloyonʋ 'hʋɛn‑ nɩ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑wɛ ‑mɔ. 'A ‑tɩ, bʋ di 'lɩ, ʋ 'mʋ 'blɩpadiidɛ a 'mʋ di. 5 Kɛɛ, nyibli a 'mʋ, ʋ ‑da, ‑sɔgblɔlɛ a ‑tɩ, 'ʋ 'yɩ ‑di, 'ʋ mu 'waa ‑kʋan ‑mɔ lɛ, nyiblo ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ɛ mu 'lɩ 'a ‑ci kɩ, ‑ɛ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ɛ mu plo mɔ, 6 ‑ʋ ‑bɩ nɩ 'ʋ, ‑kʋannunyibli a 'mʋ, ‑ʋ mu ꞊nʋ da mɔ, 'ʋ klɔ ꞊nʋ, 'ʋ bi ꞊nʋ ‑bibi, 'ʋ 'lɩla ꞊nʋ lɛ. 7 ‑Tɛ bodɩɔ a 'mʋ, ɛ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ bi yrʋ', 'ɛ lee nɛ 'a 'sɛyo, 'kɩ bʋ 'la 'crɛkɔnyibli a 'mʋ, kɔ, bʋ pʋ 'waa 'dɩɔ 'tɔ. 8 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pʋ 'a ‑kʋannunyibli yɩ de: 'Blɩpadiidɛ ‑wɛ ‑mɔ, kɛɛ, dididɛ a 'mʋ, ɛ 'yɩ nyibli ‑bʋ, 'n da wɛn yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ. 9 Ba mu 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyibli ‑hʋʋ 'lɩ, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', a di 'lɩ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ba da ꞊nʋ, bʋ di 'blɩpadiidɛ kɩ. 10 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑kʋannunyibli a 'mʋ bʋ mu, bʋ 'kukue nyibli a pɛpɛ ‑mʋ' lɛ, ʋ yɛɛ 'ʋ bʋ, ‑ʋ mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'ʋ Nyɩsʋa, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa. (Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ ‑da, ‑ʋ ‑di, ʋ ‑nyi ꞊nʋ 'blɩpawlawlʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ pʋ.) Nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ ‑wɛ ti kɩ. Ɛ nu꞊o nɩ, 'blɩpakayu ‑mʋ', 'ɛ 'yii 'lɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mɔ.

11 ‑Ɛ ‑bɩ bodɩɔ pa nɩ, ɛ 'mʋ nyibli ‑mʋ', ʋ ‑da 'ye. ‑Tɛ ɛ pa 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ, ʋ ‑da 'nyɩ, nyiblo nɩ ‑do nɩ 'lɩ, 'ɛ 'yɩ 'blɩpawlawlʋ ‑pʋ. 12 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ꞊ɩ yɩ: 'Bɩhɩan o, ‑mɔ ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ 'blɩpawlawlʋ ‑pʋ, ꞊yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑bʋ pa 'nɛ‑. Kɛɛ, ‑tɩ bʋ di꞊e klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 13 Ɛ nɔ‑ mɔ bodɩɔ bʋ lee nɛ 'a ‑kʋannunyibli, ɛ wɛn: Ba mʋa nɛ 'a bʋɩ kɔ 'a dabʋɩ. Ba pʋ 'lɩ꞊ɩ ‑patʋ', 'kɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ. 'Kɩ ɛ di 'lɩ ꞊hien ‑wee ‑nɩ, kɔ, 'kɩ ɛ di 'ʋ yrʋ ‑pʋʋ ‑nɩ ‑wɛ.» 14 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «Nyɩsʋa dɛ nyibli ‑hʋɔhʋɩ, 'kɩ bʋ wɛn, bʋ kɔɔ ꞊nʋ win kɩ, kɛɛ, nyibli nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ʋ wɛɛn dɛ a 'mʋ kɩ, ʋ nʋ‑ ɛ ‑ha 'lɩ, 'kɩ ɛ 'mʋ ꞊nʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ.»

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu tɔɔ la ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'blʋwli a dɛ kɩ

(Makɩ 12.13-17; Luku 20.20-26)

15 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu* a nyibli, ʋ mu ‑gbolugbo kɔ mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'hru lɛ ꞊mʋɔ, ‑tɛ ʋ di ‑Yusu a lɛ'bɛtilɛ nu, 'tɩ‑ a ꞊wɔn꞊tutuo 'kwli, ʋ 'mʋ 'lɩ ‑naa ‑nɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ klɔ. 16 ‑Tɛ ʋ ‑yra dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ tɛ 'waa ‑nagbopʋ ‑bɩ bʋ, kɔ nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, ‑ʋ mɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a ꞊tumu a nyibli, 'kɩ bʋ mu 'lɩ ‑Yusu 'hʋɩ. ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ, ꞊nɩ tʋɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ ‑a mʋ a ‑ta'. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ꞊ɩ nɩ hlɛ, ꞊nɩ ‑pie꞊e hʋannʋ, 'kɩ 'ʋ ‑tonyiblo a 'lulɛ‑hihie a ‑ta', 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ nyiblo gbagbʋ. 17 'A ‑tɩ o, lee nɛ ‑a mʋ ‑na 'lulɛ‑hihie, 'kɩ 'ʋ ‑tɩ ‑bʋ, ‑a di ‑mʋ 'bɛti ‑nɩ kɩ: ꞊Bɩ Nyɩsʋa a tete wɛn 'nɩ, ‑ba ‑ha 'blʋwli, ‑ba ‑nyi꞊e Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ, ‑ʋ'ʋ‑, ‑a 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑ba ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ?» 18 Kɛɛ, ‑Yusu yi 'waa 'lulɛ‑hihie ‑hʋan nɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ yɩ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Dɛ‑ kɔ 'mɔ a yɩ 'bɛti ‑nɩ, 'a yɩ 'ʋ 'mʋ lɛ ꞊tɛɛ ‑nɩ, 'a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn 'lɩ? ꞊Bɩ a 'mʋ꞊ʋ 'ye, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ a ‑tɩ lɛ nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, ɛ kɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'hʋɛn‑, a 'mʋ 'mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ? 19 Ba tɔɔ 'mʋ 'wli a 'mʋ, a ni, 'a yɩ 'blʋwli 'pɛɛ ‑nɩ,» 'a 'wliyɔkɔ a 'yɛɛ nɩ ‑do yɩ, 'ʋ ya꞊a 'a 'yɛɛ nɩ ‑do yɩ. 20 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ kɔ yigbakla ‑nɩ 'ʋ꞊ʋ kɩ 'lɩ? Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ʋ 'crɩɩ 'ʋ ‑wɛ 'lɩ?» 21 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ ꞊nɩɔ.» ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'A ‑tɩ o, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ blɛɛ 'kɩɩn gbagbʋ yɩ, ba ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ, ɛ kɔ, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ blɛɛ Nyɩsʋa yɩ, ba ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ ‑wɛ.» 22 ‑Tɛ ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑Yusu ‑hɩhɩa ꞊nʋ klɛ, ɛ kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ hie 'ʋ꞊ʋ bʋ, bʋ mu.

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu ‑tɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'klɔ'hɩhrɩɩ a dɛ kɩ

(Makɩ 12.18-27; Luku 20.27-40)

23 'Kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ɛ kɔ la ꞊tumu ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Sadusɩ꞊tumu*. Ʋ nʋ‑ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'kʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ 'hrɩ 'klɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ. Ʋ nʋ‑ kɔ nyibli ‑mu 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ lɛ 'bɛti ‑nɩ. ‑Tɛ ʋ nyre 'kɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: 24 «Tɔɔnyɔ o, 'ye tete ‑bɩ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Moise 'crɩ la, ɛ hie la ‑a mʋ lɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Nyɩbɛyugbe 'bʋ kɔ nʋgba, 'tɩ‑ muu 'lɩ ye', nyɩbɛyugbe a 'mʋ, 'bʋ 'kʋ, 'bʋ 'yɩ 'ʋ 'yonʋ bʋ ‑hie, ‑ɛ ‑bɩ nyɩbɛyugbe a 'mʋ, ‑ɛ 'kʋ, 'bʋ kɔ 'dɩayɩ nyɩbɛhɩan, ɛ nɔ‑ blɛɛ yɩ, ‑bʋ kɔ 'a nʋgba a 'mʋ, ɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'yonʋ kɔ, 'kɩ 'ʋ 'a 'dɩayɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'kʋ a ‑ta'. Kɛ‑ Moise a tete pɩ.» 25 Kɛ‑ ʋ pɩ de, ‑ɛ mɔ: «Ɛ kɔ la 'dɩayɩ nyɩbɛpʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn, 'kɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, 'waa yɩ‑hɛnyiblo, ɛ nɔ‑ kɔ nʋgba, nyɩbɛhɩan a 'mʋ, 'ɛ 'yɩ 'ʋ 'yu bʋ ‑hie, 'ɛ 'kʋ, 'ɛ ‑hie 'a nʋgba 'a 'dɩayɩnʋ a 'hʋɛn a nyiblo lɛ. 26 Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nu 'hʋɛn a nyiblo, kɔ ta a nyiblo 'hʋɛn‑, 'ɛ mu 'lu ‑mɔ ‑mumu, 'ɛ yɛ ꞊hlon'hʋɛn a nyiblo kɩ. 27 ‑Tɛ 'waa pɛpɛ, ʋ 'kʋ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ nʋgba a 'mʋ, ɛ 'kʋ nɩ ‑wɛ. 28 ‑Tɩ ‑a di 'bɛti mɔ, ‑a ‑hʋɛ ‑bʋ ‑hɩhɩa ‑a mʋ klɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑Nyrɔwɔ ‑kɔ 'kwli nyibli di 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, ʋ di 'klɔ 'hrɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, 'kɩ 'lɩ nyɩbɛpʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ɛ di 'kɩ nʋgba a 'mʋ kɔ 'lɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ ʋ nɩ la 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, nyɩbɛpʋ a pɛpɛ a 'mʋ, ʋ kɔ la꞊a nɩ?» 29 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «A kɛ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, a 'yɩ Nyɩsʋacrɩɛn ‑yi, 'a 'yɩ꞊ɩ ‑yi ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nɩ 'klɩ kɩ. 30 Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri nyibli di 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, ʋ di 'klɔ 'hrɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ, nyɩbɛpʋ kɔ nʋgbɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kʋkɔ ‑nɩ. Kɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ 'mʋ, kɛ‑ ʋ di 'mʋ nɩ ‑wɛ. 31 'Ya 'ʋ 'lu de, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ nyibli bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ 'hrɩ 'klɔ, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hla, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ kɩ, a ‑hre꞊e nɩ, 'kɩ 'lɩ 'a 'crɩɛn 'kwli. Kɛ‑ Nyɩsʋa pʋ la: 32 'Mɔ ‑mɔ Nyɩsʋa ‑bʋ, Abrahamʋ dɛ, ɛ kɔ Yisakɩ, kɔ Sakɔbʋ 'hʋɛn‑. Ɛ 'wɩ yɩ, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa yɩ la 'lɩ Moise ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, Abrahamʋ, kɔ Yisakɩ, kɔ Sakɔbʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'kʋ la nɩ see la. Kɛɛ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'kʋkʋnyibli 'pa‑, ʋ 'nɩ ‑da꞊a lɩ Nyɩsʋa, kɛɛ, 'klɔnɩnyibli, ʋ nʋ‑ dɛ꞊ɛ. ('A ‑tɩ, 'ba pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'bʋ 'kʋ, ɛ 'nɩ 'hrɩ꞊ɩ 'klɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ, ɛ 'yɩ ꞊han‑tɩ 'pa‑.)» Kɛ‑ ‑Yusu ‑pʋ.

33 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ pʋ ‑Yusu nʋa yɩ bʋ, 'waa ꞊wlɩ kɛɛ lɛ, tɔɔlɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ.

Nyɩsʋa a tete gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ tete a pɛpɛ 'lu yɩ

(Makɩ 12.28-34; Luku 10.25-28)

34 ‑Tɛ Falisi꞊tumu* a nyibli 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ꞊tu Sadusɩ꞊tumu* a nyibli ꞊wɔn, 'ɛ nu꞊o, 'kɩ ʋ 'yɩ 'kɩ ‑tɩ ꞊dʋ 'ye, bʋ hla. Ɛ nɔ ‑mɔ bʋ 'kukue lɛ, bʋ mu 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ. 35 'Kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, tetetɔɔnyɔ ꞊dʋ nɩ 'lɩ. Ɛ nɔ‑ 'bɛti ‑Yusu, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ lɛ ꞊tɛɛ ‑nɩ, ɛ 'mʋ ka, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ɛ wɛn: 36 «Tɔɔnyɔ o, tete a pɛpɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, 'a dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ tete gbagbʋ, ‑ɛ ‑hi 'ʋ 'a 'bio 'ʋ 'lɩ?» 37 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «‑Blɛɛ yɩ ‑bʋ nʋɛ ‑na Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, 'kɩ 'lɩ ‑na ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, kɔ, 'kɩ 'lɩ ‑na 'lulɛ‑hihie a pɛpɛ 'kwli. 38 Ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a tete gbagbʋ, 'kɩ 'lɩ tete a pɛpɛ 'nyɩ. Ɛ nɔ‑ nɩ 'ʋ tete a pɛpɛ 'lu yɩ. 39 Tete, ‑ɛ blɛ 'ʋ꞊ʋ ke', ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a tete gbagbʋ ‑wɛ, ɛ nɔ‑ mɔ: ‑Blɛɛ yɩ ‑bʋ nʋɛ ‑na 'bɩhɩan ‑tonyiblo, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑nu ‑dɩɔnʋ a nʋɛlɛ. 40 Tete nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ nʋ‑ kɔ 'kwli Moise a tete a pɛpɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑wlu, ʋ kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* a tɔɔlɛ 'hʋɛn‑.»

Wanyɔ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yonʋ a 'Yu ꞊nɩɔ

(Makɩ 12.35-37; Luku 20.41-44)

41 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu* a nyibli 'kukue lɛ, ‑Yusu 'ɛ yɩ ꞊nʋ lɛ 'bɛti ‑nɩ, ɛ wɛn: 42 «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ a yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, 'kɩ 'ʋ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya a ‑ta' 'lɩ? Nyɔ‑ mɔ 'a 'baɩ gbagbʋ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Wanyɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yonʋ a 'Yu.» 43 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛti ꞊nʋ nɩ, ɛ wɛn: «'Bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑bɩ' Nyɩsʋa a ‑Hihiu* ‑nu, Dafidɩ 'ɛ daa Wanyɔ a 'mʋ 'a Kʋkɔnyɔ, 'ɛ hla꞊a, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

44 Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa lee 'na Kʋkɔnyɔ nɩ, ‑ɛ mɔ:

Nɩ mɔ 'na diidɛkɩbɩa kɩ bʋ,

‑kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ,

ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, 'mʋ꞊ʋ nu,

꞊mʋ ‑na yraanyibli bʋɩ 'lu blɛ ꞊tu.»

45 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ de: «‑Tɛ Dafidɩ a ꞊gbɛtʋ, ɛ dɛɛ Wanyɔ a 'mʋ, 'a Kʋkɔnyɔ, ‑bɩ' Wanyɔ a 'mʋ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu 'kɩ Dafidɩ a 'Yu a pʋpa 'lɩ?» 46 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ‑ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ ‑hɩhɩa ‑Yusu klɛ. Kʋɛ 'ʋ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ 'yie bʋ, nyibli yɩ pie hʋannʋ, 'kɩ bʋ 'bɛti꞊e ‑tɩ ꞊dʋ.

23

‑Tɛ ‑Yusu lee la 'a ‑nagbopʋ*, 'kɩ bʋ ꞊tu 'waa dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'ʋ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ a ‑ta'

(Makɩ 12.38-39; Luku 11.43,46; 20.45-46)

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ nyibli ‑mʋ', kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑ yɩ, ɛ wɛn: 2 «Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu* a nyibli 'hʋɛn‑, 'waa ‑kʋan, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ ‑hɩhɩa nyibli tete ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi la Moise klɛ. 3 'A ‑tɩ, ‑tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ di 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ba nu꞊o, kɔ, ba ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. Kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ ni, a 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ tʋɛ nyibli, 'waa 'mumu, ʋ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ. 4 Ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke', 'kɩ bʋ ꞊tuu 'ʋ tete a gblegble 'ʋ, ‑ʋ kɔ 'ʋ꞊tuulɛ ‑kla 'mʋ, ‑wɛn 'bɛnɩ, kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑hɛɛ꞊ɛ lɩ ꞊nʋ dɛ gbe, 'kɩ bʋ ꞊tuu 'ʋ tete a 'mʋ 'ʋ. 5 'Waa ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ʋ ni, ʋ ni꞊e nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ ꞊nʋ 'yie kɩ bʋ 'nɛɛ ‑nɩ, kɔ, ʋ 'mʋ ꞊nʋ 'nyrɛ lɛ pʋ. Ba 'ye 'waa dukwli gbi ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'kwli, ʋ pɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɩn lɛ, 'a dɛ ‑bʋ, ʋ 'mʋɛ yɩ bʋ, ɛ kɔ 'a dɛ ‑bʋ, ʋ pɩ 'lɩ dabʋ lɛ. Dukwli a 'mʋ, 'waa ‑nɛ 'bʋa nɩ dɩakɩ. 'Tɩ‑, 'lili ‑mʋ', ʋ ni, 'ʋ mʋɛ 'waa wlawlɩ a ꞊hlɔndɛ blɛ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'ʋ꞊tuulɛ a yruulɛ, ʋ ni꞊e nɩ, 'waa ‑nɛ, 'ɛ ‑hlɔ dɩakɩ. Ʋ ni ‑tɛblɩ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ nyibli ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a nyibli ꞊nɩɔ. 6 Ʋ nʋɛ ꞊nɛ nɩ, 'bʋ da ꞊nʋ dididɛ ‑mɔ, bʋ nɩ 'lɩ ye' bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ ꞊nʋ 'ye. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ ni, 'bʋ mɔ, 'bʋ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ. 7 'Bʋ mɔ, 'bʋ mu 'ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyibli ‑hʋʋ 'ʋ, ʋ nʋɛ ꞊nɛ nɩ, 'kɩ nyibli bʋ pʋ ꞊nʋ 'wio blɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa 'ʋ꞊tuulɛ a ‑ta'. Ʋ nʋɛ ꞊nɛ nɩ ‑wɛ, 'kɩ nyibli bʋ daa ꞊nʋ Tɔɔnyʋ. 8 Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, nyibli 'nɩ 'daa 'lɩ 'a mʋ tɔɔnyʋ, ‑ɛ nu꞊o, a kɔ Tɔɔnyɔ nɩ ‑do. 'Aan pɛpɛ, a mɔ dɛ nɩ ‑do, ꞊wɩ yɩ 'dɩayɩnʋ. 9 'Kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, a 'nɩ 'daa 'lɩ nyiblo ꞊dʋ 'aan 'Baɩ, ‑ɛ nu꞊o, a kɔ 'Baɩ nɩ ‑do, 'ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. 10 A 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, ʋ 'nɩ 'daa 'lɩ 'a mʋ Nyiblo gbagbʋ, ‑ɛ nu꞊o, a kɔ Nyiblo gbagbʋ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ nɛɛ nɛ 'a mʋ. 'Mɔ ‑mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya. 11 'A ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ 'aan nyiblo gbagbʋ, ɛ blɛɛ yɩ bʋ mɔ 'aan ‑hɛɛnyɔ. 12 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛɛ 'lɩ 'a dɩɔnʋ, Nyɩsʋa di 'lɩ꞊ɩ 'nɩ ꞊tɩɔ ‑nɩ, kɔ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ꞊tɩʋɛ 'lɩ 'a dɩɔnʋ, Nyɩsʋa di 'lɩ꞊ɩ 'nɩ 'yaa ‑nɩ.»

‑Yusu yɩ yɛɛ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu* a nyibli ‑tɩ

(Makɩ 12.40; Luku 11.39-42,44,52; 20.47)

13 Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ nʋ‑ ‑Yusu yɩ 'lɩ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, ɛ wɛn: «'A mʋ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nyibli 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, ‑kɔtɩ 'hru ‑mʋ', nyibli di wɛn na, ʋ 'mʋ wɛn 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli pa, a kɛ꞊ɛ nɩ. Mɔ, 'aan 'mumu, a 'nɩ ‑pa꞊a 'lɩ, 'a kɛ nyibli ‑bɩ yɩ, 'kɩ bʋ pa 'lɩ, 'ye ꞊bɩɩ ʋ yɩ 'lɩ pʋpa nɩ ‑hʋɛ.

[ 14 'A mʋ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nyibli, ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, a ‑hɛ ‑tʋgbanʋgbɩ, 'waa kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ ꞊jrɛ. 'Tɩ‑ 'ba yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, 'aan Nyɩsʋa a dɩda hlɔ kɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ lɛ pʋ, a mɔ ꞊haannyibli ꞊nɩɔ. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, ‑bati ‑mʋ', Nyɩsʋa di 'a mʋ lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'klɩ kɩ nɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ ‑ʋ ‑bɩ a ‑bati 'ʋ ‑hi.]

15 'A mʋ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nyibli, ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. A nɛ 'blʋgbɩ a pɛpɛ kɩ, 'yru kɔ ‑tʋtʋ 'hʋɛn‑, 'a ꞊tui 'ʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo nɩ ‑do 'mʋ 'aan nyɩsʋadɛ kɩ wɛn. 'Bʋ mɔ, 'bʋ wɛn꞊ɛ kɩ, ‑ɛ ‑bɩ a ni꞊e nɩ, 'ɛ yɩ 'crɛkɔnyɔ ‑hɛ, 'ɛ yɩ 'ʋ 'a mʋ 'ʋ ‑hi, 'ɛ kʋɛ yɩnyre꞊wlɩ nɩ 'hʋɛn. 'Bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ blɛɛ yɩ, ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, Nyɩsʋa bʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ na ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'nyɩ.

16 'A mʋ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nyibli, ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. A tʋɛ nɛ nyibli nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'sʋʋ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, dɛ a 'mʋ, ɛ 'sʋʋ ‑nɩ, bʋ nu꞊o. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'sʋʋ ‑gʋlʋ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'mʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ dɛ a 'mʋ, ɛ 'sʋʋ ‑nɩ, ɛ blɛɛ yɩ bʋ nu꞊o, (‑ɛ nu꞊o, a wɛn 'nɩ, ‑gʋlʋ a 'mʋ, ɛ mɔ dɛ gbagbʋ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'ɛ ‑hi 'ʋ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ 'ʋ.) 17 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'lulɛ‑hihie ‑kɔ, 'tɩ‑ ‑ʋ 'wɩ 'yii'dɔnyʋ yɩ, a yi꞊e nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'kagbaʋ mɔ dɛ gbagbʋ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑gʋlʋ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a 'kagbaʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑gʋlʋ a 'mʋ, 'ɛ ‑hɛ dɛ gbagbʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 18 Kɛ‑ a pɩ, 'a tʋɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'sʋʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpiilɛ*, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ bʋ nu dɛ ‑mʋ', ɛ 'sʋʋ ‑nɩ. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'sʋʋ ‑cɔhlʋn* ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ ‑cɔhlʋnpiilɛ', ‑ɛ ‑bɩ dɛ a 'mʋ, ɛ 'sʋʋ ‑nɩ, ɛ blɛɛ yɩ bʋ nu꞊o. 19 'A mʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'wɩ 'yii'dɔnyʋ yɩ, a yi꞊e nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑cɔhlʋn mɔ dɛ gbagbʋ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑cɔhlʋnpiilɛ ‑mʋ' 'ʋ, ‑ɛ kɔ kɩ ‑cɔhlʋn a 'mʋ, ɛ nɩ 'ʋ, ‑ɛ nu꞊o, ‑cɔhlʋn, ɛ nɔ‑ ni꞊e, ‑cɔhlʋnpiilɛ 'ɛ mɔ dɛ gbagbʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 20 'A ‑tɩ o, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'sʋʋ ‑cɔhlʋnpiilɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ kɩ, ʋ nʋ‑ ɛ 'sʋʋ ‑nɩ. 21 Mɔ, nyiblo 'bʋ 'sʋʋ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ 'sʋʋ Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'lɩ꞊ɩ bʋ nɩ ‑wɛ. 22 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'sʋʋ yakɔ, ɛ 'sʋʋ yakɔ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a bʋnɩɩlɛ, 'ɛ 'sʋʋ Nyɩsʋa ‑mʋ' ‑wɛ, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli.

23 'A mʋ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nyibli, ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. 'Bʋ mɔ, 'ba kɔ hawi ‑mʋ', a pɩ 'lɩ dididɛ ‑mɔ, kɔ 'a ‑nɛ 'dʋdɔdɛ 'cɩmɩɛ ꞊dʋ, a ‑hɛ 'lɩ ‑sadɛ 'kwli, ɛ nɔ‑ kɔ ‑pu a dɛ a ‑hɛ 'lɩ, 'a yɩ꞊ɩ Nyɩsʋa ‑nyi. Kɛɛ, a 'nɩ ‑hie꞊e lɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ, 'kɩ ba nu ‑tɛblɩ gbagbɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ 'lɩ Nyɩsʋa a tetecrɩɛn 'kwli. A 'nɩ ‑hie lɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'aan nunuŋmlɩ bʋ 'sii 'ʋ yɩ, ba kɔ nyibli a nyaɩ, kɔ, ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ a kɔ ba nu wɛn, 'tɩ‑ a 'mʋ wɛn 'lɩ 'aan 'dʋdɔ‑tɛblɩ a ‑pu a dɛ ‑ha, a 'mʋ wɛn꞊ɛ Nyɩsʋa ‑nyi. 24 'A mʋ nyiblinaanyʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'wɩ‑ 'yii'dɔnyʋ yɩ, 'n pɩɩ ꞊nɛ dɛ yɩ: A ‑hɛ 'aan 'nɩnanie nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha ‑tamlɩyɛ ꞊dʋ mla, ‑ɛ nɩ 'lɩ 'nie a 'mʋ ‑mɔ, kɛɛ, a 'nɩ 'ye꞊e lɩ bli, ‑ɛ nɩ 'lɩ, 'a mlɛ꞊ɛ. (Ɛ 'wɩ yɩ, a ꞊tui꞊e 'yie, 'kɩ ba ꞊tuu 'ʋ tete 'cɩmɩ, kɛɛ, tete gbagbɩ ‑mʋ', a 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ.)

25 'A mʋ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nyibli, ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. 'Aan 'kwli'naapʋɛlɩ kɔ 'aan 'kwlitaapʋɛlɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ a yrɛ lɛ. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, 'yiyrie kɔ ‑hʋhʋa‑tɛblɩ ‑hʋɩn 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ 'yii 'lɩ. 26 ‑Mɔ Falisi꞊tumu a nyiblo, ‑ɛ kɔ 'yii ꞊dɔɔ, yra 'lɩ ‑na 'kwli'naapʋɛlɩ 'kwli lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ke di 'lɩ 'nɩ 'wʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ. (Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑na ꞊wlʋ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛblɩ a pɛpɛ, 'kɩ 'lɩ ‑na 'klɔ 'kwli, ʋ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ ‑wɛ.)

27 'A mʋ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nyibli, ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. A 'wɩ 'dabi yɩ, ʋ 'pɛnɩ ‑nɩ. 'Dabi a 'mʋ, ʋ nɔɔ 'yie klɛ, kɛɛ, ʋ 'yii 'lɩ nɩ, 'kɩ 'ʋ 'kʋkʋkui a 'klɩ ‑mɔ, kɔ 'kɩ 'ʋ ꞊hʋnhɔn‑tɛblɩ a gblegble ‑mɔ. 28 Dɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ɛ pa 'mʋ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. A nɔɔ 'lɩ nyibli 'yii klɛ, kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ a nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, dɛ 'kuku 'yii 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ.»

‑Yusu wɛn 'nɩ, Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu* a nyibli 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, Nyɩsʋa a ‑bati di ꞊nʋ 'nɩ klɔ

(Luku 11.47-51)

29 «'A mʋ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ, kɔ Falisi꞊tumu a nyibli 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ*, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'klɔ 'sii la 'ʋ yɩ, 'aan 'baɩnʋ 'lɩlɛ la lɛ, a yɩ 'waa 'dabi 'nɩ ꞊hrɛntɩ ‑nɩ ‑tɛɛ, 30 'tɩ‑ 'a pɩ lɛ: 'Bʋ mɔ, ꞊ba nɩ la 'klɔ ti a 'mʋ 'yri, ‑a 'yɩ la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba bi la ‑aan 'baɩnʋ kɩ, ‑ba 'la la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ a 'mʋ. 31 ‑Tɛ a ni 'pʋplɛ lɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, a yrui꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'lɩlɛ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ lɛ, 'a mʋ ‑mɔ 'waa 'yonʋ. 32 'A ‑tɩ o, dɛ ‑mʋ' 'aan 'baɩnʋ ꞊tu la ‑wlu, ba gba꞊a 'lu ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ 'lu ‑yra.

33 'A mʋ ‑mʋ', a kɛɛ nyibli, 'aan nunuŋmlɩ 'ɛ nyre yɩ, a 'wɩ‑ hro yɩ. Nyɩsʋa a ‑bati di 'a mʋ 'nɩ klɔ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'a mʋ na ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'nyɩ pʋ. A 'nɩ 'hie 'lɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ, ‑ɛ mɔ, a di 'lɩ꞊ɩ wlɔn 'nɩ ꞊ta. 34 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n di ya 'a mʋ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ, kɔ ꞊tɔkɔnyʋ, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ tʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ. A di 'waa dɛ ‑bɩ 'nɩ 'la, a 'mʋ 'ʋ ‑ʋ ‑bɩ tugbɛ 'yie ‑kɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'kʋ, kɔ, a di bii ‑ʋ ‑bɩ lɔkʋɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo blɛ, kɔ, a 'mʋ ꞊nʋ 'dɩɩ klɛ bla, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu. 35 Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, Nyɩsʋa a yrʋ 'mʋ 'a mʋ klɔ, 'kɩ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'sii 'ʋ yɩ, ‑ʋ kɔ ‑hlʋ ʋ 'wʋwlɛ la blɛ a ‑ta', kʋɛ 'lɩ Abɛlɩ, ‑ɛ 'sii la 'ʋ yɩ, a ti 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ Balasi a 'yu Sakali kɩ, 'aan 'baɩnʋ 'la la, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'kayu kɔ 'a ‑cɔhlʋnpiilɛ* a ‑gbati. 36 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ti ‑bʋ 'yri a nyibli, ʋ nʋ‑ Nyɩsʋa a yrʋ di klɔ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ a ‑ta'.»

‑Yusu hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'ʋ Jrusrɛdɩɔ a nyibli bʋ 'nɩ hie

(Luku 13.34-35)

37 «'N yɩ Jrusrɛ a nyibli 'nɩ ‑lee ‑nɩ: Nyɩsʋa 'bʋ lee 'nɛ‑ 'a mʋ 'a winwlɔn‑hanyʋ* ‑mɔ, a pɩ ꞊nʋ 'hɩ ‑mɔ lɛ, 'a 'lɛ ꞊nʋ. 'N ‑hʋɛ mɔ꞊ɔ nɩ 'a ‑nɛ ti, ꞊bʋ 'kukue mɔ 'a mʋ lɛ, kɩ mɔ 'mʋ 'hʋɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ hapɛ'gba ni, 'ɛ yɩ 'a 'yonʋ lɛ 'kukue ‑nɩ, 'tɩ‑ 'ɛ yɩ ꞊nʋ kɩ bʋ ꞊jri, kɛɛ, a 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑wɛn. 38 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, Nyɩsʋa 'mʋ 'ʋ 'aan 'dɩɔ bʋ hie, 'a mʋ nɩ ‑do, a 'mʋ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ lɛ ‑kikle ‑nɩ. 39 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, kʋɛ 'kɩ mɔ bʋ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba 'ye 'kɩ 'mʋ de, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ɛ 'mʋ 'ʋ nyre, ‑ɛ kɔ 'kwli a di lɛ pʋ: ‑Na 'wio, ‑mɔ ‑bʋ, ‑ɛ yɩ 'lɩ di, 'kɩ 'lɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli. Nyɩsʋa bʋ ‑nyi ‑mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ.»

24

‑Yusu wɛn 'nɩ, ʋ di Nyɩsʋa a 'kagbaʋ 'nɩ 'wla

(Makɩ 13.1-2; Luku 21.5-6)

1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ 'pʋplɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɩ 'hrɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. Bʋ yɩ 'kɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ* 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ʋ yɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ: «'Ye ‑tɛ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ nu yɩnɩnɔ.» 2 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «A yɩ 'kayu ‑bʋ, 'a yɩnɩnɔ 'nɩ 'ye. Kɛɛ, ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ, yɩnɔkayu ‑bʋ, a yɩ 'ye, ʋ di꞊e 'nɩ 'wla pɛpɛ. 'A 'hɩɔ ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nɩ 'ʋ 'a 'bɩ 'hɩɔ 'lu bʋ.»

'Kla‑wliye'yɩya di 'ʋ 'nɩ nyre, 'tɩ‑ 'klɔ 'mʋ 'ʋ ‑wlu ‑hɔn

(Makɩ 13.3-13; Luku 21.7-19)

3 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ, 'ʋ mu 'lɩ dʋgba ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'lu olifieti nɩ 'lɩ. ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu nɩ bʋ, nyiblo nɩ ‑do 'yɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ ‑nɩ, 'bʋ 'yɩ 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑do 'pa‑. Ɛ nɔ‑ mɔ 'a ‑nagbopʋ bʋ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, bʋ 'bɛti꞊e, ʋ wɛn: «Lee nɛ ‑a mʋ, ti a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ kɔ 'yri ʋ di 'ʋ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ 'wlaa ‑nɩ 'lɩ, ɛ kɔ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ di 'lu ‑mɔ mu, ‑a di 'ye, 'tɩ‑ ‑a 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, ‑na kle‑mɛti kɔ 'klɔ ‑bʋ a 'ʋ‑hɔnti nyre 'ʋ nɩ 'lɩ?»

4 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑kaa ‑nɩ, 5 ‑ɛ nu꞊o, nyibli ‑hʋɔhʋɩ di 'nɩ di, 'kɩ 'lɩ 'na 'nyrɛ 'kwli, ʋ 'mʋ lɛ pʋ, ʋ nʋ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑kaa ‑nɩ. 6 'Ya 'ʋ 'lu de, a di 'nɩ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ʋ ‑wɛn tʋ, 'kɩ 'lɩ 'blʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'mʋɛ nɛ 'a mʋ yrɛ 'kwli, ɛ kɔ, ‑ʋ hlɔɔ nɛ 'a mʋ ‑mɔ lɛ. 'Ba yɩ 'nɩ 'wɩn, a 'nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ mu 'lu ‑mɔ. Kɛɛ, 'bʋ yɩ 'lu ‑mɔ nɩ mi, ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti nyre 'ʋ nɩ. 7 'Blʋgbɩ di yɩ 'nɩ ‑wʋnwɔn ‑nɩ. 'Kɩ 'lɩ 'blʋgbɩ ‑hʋɔhʋɩ kɩ, 'kanʋ di 'nɩ ꞊tɩ, kɔ, ‑tʋtʋ 'mʋ 'hɩhlɛ ‑nɩ. 8 'Kla‑wliye'yɩya a 'mʋ, ‑ɛ di 'lɩ di, 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti, ɛ nɔ‑ kɔ ‑wlu꞊tutuo ꞊nɩɔ. Kɛɛ, 'klɔ a 'mumu, ɛ 'yɛɛ 'ʋ ‑wlu nɩ ‑hʋɛn. Ɛ 'wɩ‑ nʋgba ‑nɩ 'kwli yɩ, ‑ɛ kɔ 'kwli ‑tʋa kɩkla, kɛɛ, ‑kɔ ꞊gbʋgblati ꞊yɛɛ 'ʋ nɩ nyre.

9 Ti a 'mʋ 'yri, 'aan yraanyibli di pʋ 'a mʋ 'blʋgbanaanyʋ ‑jɩ', ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a mʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu, ɛ kɔ, ʋ 'mʋ 'a mʋ 'la ‑wɛ. Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, ʋ kɔ bʋ yraa nɛ 'a mʋ, ‑tɛ a mɔ 'na nyibli a ‑tɩ. 10 Ti a 'mʋ 'yri, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ de, ‑ʋ ‑bɩ 'mʋ 'waa 'bio ‑bɩ ‑kaa ‑nɩ, ʋ 'mʋ ꞊nʋ 'blʋnaanyʋ ‑jɩ' pʋ, ʋ 'mʋ ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu, ɛ kɔ, nyibli 'mʋ 'yi ‑yɩyraa ‑nɩ. 11 Hɩwinwlɔn‑hanyʋ ‑hʋɔhʋɩ di 'nɩ 'hrɩ, ʋ 'mʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑kaa ‑nɩ. 12 'A ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, kɛ‑ nyibli di nu, ʋ 'mʋ yɩnyre‑tɛblɩ nu, yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'mʋ 'waa 'bio a nʋɛlɛ 'kee ‑nɩ. 13 Kɛɛ, nyiblo 'bʋ 'yɩ ‑sa, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑mɔ', 'bʋ gba꞊a 'lu ‑mɔ ‑gbagba, 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti 'bʋ nyre 'ʋ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa di wa. 14 'Kɩ 'nɛ‑ 'klɔ a pɛpɛ ‑bʋ kɩ, 'na nyibli di 'na ꞊haantitie 'nɩ pʋ, ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa nu nyibli a win a kɩkɔɔlɛ, ‑ɛ di꞊e nu, dakɔ a pɛpɛ a nyibli 'mʋ 'wɩn, ʋ 'mʋ 'hru kɔ, 'kɩ bʋ kuo ꞊haantitie a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti 'mʋ 'ʋ nyre.»

꞊Hɩʋɛn'yeti gbagbɩ ‑mʋ', ‑ɛ di ‑hi, 'tɩ‑ ‑Yusu a diditi 'mʋ 'ʋ nyre

(Makɩ 13.14-23; Luku 21.20-24)

15 «Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ yɩ win bʋ ‑hre, ɛ blɛɛ yɩ, bʋ kɔ ꞊tɔ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ꞊ʋ' lɛ yru. Win a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ɛ di kɔ ti ‑bɩ, a 'mʋ yɩnyredɛ 'ye, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. Yɩnyredɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa a ꞊wlʋ yraa ꞊nɛ nɩ, 'tɩ‑ dɛ a 'mʋ, 'ɛ ni꞊e, Nyɩsʋa 'ɛ hlʋɛ nɛ 'a 'kayu ‑mɔ lɛ. Yɩnyredɛ a 'mʋ, ‑tɩtɛ ɛ 'yɩ 'ʋ ‑kɔ, 'kɩ ɛ di 'ʋ nɩ. Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* Danɩɛ, ɛ nɔ‑ hla la yɩnyredɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ. 'Bʋ mɔ, 'ba 'ye dɛ a 'mʋ, 16 ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, bʋ 'gba ci lɛ, bʋ mu 'lɩ dʋgbɩ 'lu, ʋ 'nɩ ꞊ha ꞊nʋ lɛ 'lɩla ‑nɩ. 17 Nyiblo 'bʋ nɩ 'lɩ 'kayu a ‑yaa 'kwli, bʋ 'gba ci lɛ ‑dodo. Ɛ 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, bʋ pa 'lɩ 'kayu bʋ, ɛ 'mʋ 'a kʋkɔ‑tɛblɩ bla, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ci lɛ 'gba. 18 Nyiblo 'bʋ nɩ 'lɩ 'a ‑ci kɩ, bʋ 'gba ci lɛ ‑dodo. Ɛ 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, bʋ ꞊hɩan ‑mɔ, bʋ bla 'a wlawlɩ, 'kɩ 'lɩ 'dɩɔ 'kwli, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ci lɛ 'gba. 19 Ti a 'mʋ 'yri, nʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ di 'kwli lɛ nɩ, ɛ kɔ 'waa dɛ ‑mʋ', ‑ʋ di 'yonʋ 'nya, ʋ di 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ. 20 Ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'lu ‑mɔ mu, a 'nɩ ꞊ha ci lɛ 'gba, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri cɛ yɩ 'ʋ ꞊tɩɩ ‑nɩ, ‑ʋ'ʋ‑ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* 'kwli, 21 ‑ɛ nu꞊o, ti a 'mʋ 'yri, ꞊hɩʋɛn ‑tonyibli di 'ye, ɛ di 'nɩ 'bʋa, ɛ 'mʋ 'a dɛ ‑mʋ', ‑tonyibli ‑tʋa la 'lɩ 'yiye 'ʋ ‑hi, kʋɛ la 'lɩ ‑tɛ 'klɔ ꞊tu la ‑wlu 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ ti ‑bʋ, ‑a nɩ kɩ. Kʋɛ 'lɩ ꞊hɩʋɛn a 'yiye gbagbʋ a 'mʋ a ti 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti kɩ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'ye ꞊hɩʋɛndʋ a 'mʋ. 22 Nyɩsʋa di ꞊tɩɔ ‑nyrɔwɩ a 'mʋ 'lu, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ɛ ‑ha 'lɩ, 'kɩ ‑bʋ mɔ 'a nyibli a ‑ta'. Ɛ nɔ‑ 'yɩ wɛn꞊ɛ 'pa‑, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nɩ wɛn 'klɔ, ti a 'mʋ 'yri.

23 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, nyiblo 'bʋ lee nɛ 'a mʋ, 'bʋ pʋ lɛ: Ba 'ye kɛ, Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, 'kɩ ɛ nɩ 'nɛ‑, ‑hʋʋ', 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ ꞊haan‑tɩ, 24 ‑ɛ nu꞊o, hɩwanyʋ, kɔ hɩwinwlɔn‑hanyʋ di 'nɩ 'hrɩ, ʋ 'mʋ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ gbagbɩ a gblegble nu, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ ‑wɛ 'lɩ꞊ɩ, ʋ 'mʋ nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ, 'kɩ bʋ mɔ 'a nyibli ‑kaa ‑nɩ. 25 'A ‑tɩ, ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ‑ɛ di 'lu ‑mɔ mu, ɛ nɩ ke', 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ.

26 'Bʋ mɔ, 'bʋ lee nɛ 'a mʋ, ‑ɛ mɔ: Ba di 'lɩ, Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'ti, a 'nɩ 'muo 'lɩ. Mɔ, 'bʋ mɔ, 'bʋ lee nɛ 'a mʋ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ: Ba di 'lɩ, 'kɩ ɛ ‑hli 'nɛ‑ ‑tɩtɛ ‑bʋ, a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ ꞊haan‑tɩ, 27 ‑ɛ nu꞊o, Wanyɔ a 'mʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'a didie di 'wɩ‑ ‑tɛ yakɔ ni, 'ɛ pɩ 'yii, kʋɛ 'lɩ 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ', ‑bʋ mu, ‑bʋ yɛ 'yrʋ a bʋpɛɛlɛ kɩ. 28 ‑A 'blikʋɛ wɛn 'nɩ: ‑Tɛ ‑mʋ', mʋma 'kuku yɩ 'ʋ bʋ pɛ, 'kɩ ke yɩ 'ʋ lɛ 'kukue ‑nɩ ‑wɛ.»

‑Yusu, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ɛ di 'nɩ di de

(Makɩ 13.24-27; Luku 21.25-28)

29 «꞊Hɩʋɛn'yeti a 'mʋ, 'bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'yrʋ kɔ ꞊hɔnpʋ 'hʋɛn‑, ʋ di 'nɩ jre, nyahro di ble 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ, ɛ kɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ 'mʋ ‑ta' lɛ ‑hɔn. 30 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, nyibli di 'ye dɛ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑ɛ tʋɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n di 'nɩ di. ‑Ɛ ‑bɩ 'klɔ kɩ a dakɔ a pɛpɛ di nu nyaɩ lɛ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ʋ 'mʋ 'mʋ 'ye. 'N di 'nɩ di, 'kɩ 'lɩ 'na 'klɩkɩnɩnɩɩ 'kwli, kɔ 'kɩ 'lɩ 'na ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli. 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ nɩ di, 'kɩ 'n di 'lɩ 'nuŋmɩ 'nyɩ nɩ. 31 ‑Ŋamʋ gbagbʋ di pʋ win, 'mʋ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ bʋ tɛ, ʋ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ 'a ꞊gɛ a pɛpɛ kɩ na, nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛ 'a nyibli, ʋ 'mʋ ꞊nʋ lɛ 'kukue ‑nɩ.»

Figietu a tɔɔlɛ

(Makɩ 13.28-31; Luku 21.29-33)

32 «Ba 'ye kɛ tugbɛ ‑mʋ', ʋ dɛɛ figie. 'Kɩ 'ʋ tugbɛ a 'mʋ 'yie, tɔɔlɛ nɩ 'ʋ. Ɛ nɔ‑ mɔ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ ꞊tui 'ʋ babʋɩ yrayrɩ lɛ, ɛ kɔ, 'a hawi 'bʋ yɩ nɩ ꞊gɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑cii‑ci‑nyrɛ 'mʋɛ yrɛ. Kɛ‑ 'na didie di 'mʋ nɩ. 33 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑kɔtɩ 'n hla wɛn, 'bʋ yɩ 'lu ‑mɔ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'na 'lɩditi 'mʋɛ yrɛ. Ɛ 'wɩ yɩ, 'kɩ 'n nɩ 'ʋ 'maju 'yri. 34 'Nɩ yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'klɔ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'kʋ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre. 35 Yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hʋɛn‑, ʋ di bʋ 'nɩ ‑wɛ, kɛɛ, 'na win 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ, bʋ ‑wɛ bʋ 'klɔ ‑mɔ 'klɔ.»

Nyɩsʋa nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ yi ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'kwli 'klɔ di 'ʋ ‑wlu ‑hɔn

(Makɩ 13.32-37; Luku 17.26-30,34-36)

36 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «Ti ‑mʋ', lɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ bʋ di 'ʋ nyre, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ yi ‑nyrɔwɔ a 'mʋ. Ɛ mɔ, 'na 'mumu a 'mʋ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'n kɔ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ 'hʋɛn‑, ‑ɛ ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ ‑nɩ, ‑ɛ yi ‑nyrɔwɔ a 'mʋ, 'bʋ 'yɩ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa nɩ ‑do 'pa‑. 37 Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ mi la 'lu ‑mɔ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Noe a ti 'yri, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ di 'lu ‑mɔ mu, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n di di. 38 Noe a ti 'yri, 'tɩ‑ 'nie 'mʋ la 'ʋ 'klɔ 'ʋ ‑ha, ‑tonyibli yɩ 'mle la lɛ, ʋ yɩ la didi‑tɛblɩ nɩ di, 'ʋ 'nɛ la nɔ, 'ʋ kʋkʋɛ la ‑nɩ, 'ʋ pʋɛ la 'waa 'yonʋ 'blɩ lɛ. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ 'ble kʋa ‑bleble, Noe 'ɛ pa la 'lɩ 'a 'mɩɩ 'kwli. 39 Ʋ 'nɩ ‑hie꞊e lɩ ꞊dedede 'lu ‑mɔ lɛ, 'ɛ gba꞊a ‑gbagba, 'nu gbagbʋ 'ɛ bi ꞊hlɔn, 'a 'nie ‑mu 'yi mɔ, 'ɛ gba 'waa pɛpɛ, 'ɛ 'lɩla ꞊nʋ lɛ. ‑Nyrɔwɔ ‑kɔ 'kwli, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n di di, kɛ‑ nɩ ‑do, ɛ di ‑hʋan 'mʋ ꞊ti. 40 Nyibli nɩ 'hʋɛn, 'bʋ yɩ ‑kʋan nɩ ni, 'kɩ 'lɩ ‑ci nɩ ‑do kɩ, 'n di ‑ha 'ʋ nyiblo nɩ ‑do, 'mʋ 'ʋ ‑ɛ ‑bɩ bʋ hie. 41 Nʋgbɩ nɩ 'hʋɛn, 'bʋ yɩ ‑kʋbʋ nɩ dui, 'kɩ 'lɩ dugbe nɩ ‑do 'kwli, 'n di ‑ha 'ʋ nyiblo nɩ ‑do, 'mʋ 'ʋ ‑ɛ ‑bɩ bʋ hie. 42 'A ‑tɩ, ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑nyrɔwɔ, 'aan Kʋkɔnyɔ di ya, a 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 43 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ 'kayukɔnyɔ a dɛ yɩ. 'Kayukɔnyɔ a 'mʋ, 'bʋ yi wɛn ‑haawɔ ‑mʋ', 'kɩ 'lɩ 'tɔlʋwɔ 'kwli, 'yiyrinyɔ di wɛn ya, ɛ di wɛn 'nɩ ‑ple, ‑ɛ di꞊e nu, 'yiyrinyɔ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'a 'kayu wa. 44 'A ‑tɩ, 'aan 'mumu, ba ‑wɛ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑mʋ', a 'yɛ nɩ di꞊e 'lu ‑mɔ lɛ nɩ ‑hie, 'kɩ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n di 'ʋ ‑dii ‑nɩ.»

‑Kʋan ‑bʋ, ‑Yusu hie 'a ‑nagbopʋ* lɛ, ʋ blɛɛ yɩ bʋ nu꞊o

(Luku 12.42-48)

45 ‑Tɛ ‑Yusu hla ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pʋ 'ledʋ, ɛ wɛn: «Ba 'wɩ‑ ‑kʋannunyɔ ‑mʋ' yɩ, 'a 'masɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ kuo ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ kɔ 'lu a lɛ‑hihie. Nyiblodʋ a 'mʋ, nɔ‑ 'a 'masɛ, 'bʋ yɩ 'dagba nɩ mi, ɛ di 'a 'kayu lɛ hie, ‑ɛ di꞊e nu, dɛditi 'bʋ nyre 'ʋ, ɛ 'mʋ 'a 'bio ‑kʋannunyibli 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ a diidɛ ‑nyi. 46 'A 'masɛ 'bʋ ‑hɔn 'dagba', 'bʋ yɛɛ 'ʋ꞊ʋ ‑kʋan a 'mʋ 'yie bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑kʋannunyɔ a 'mʋ, bʋ kɔ plɔ a bleelɛ. 47 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a 'masɛ di nu꞊o 'a ‑tɛblɩ'yie꞊tunyɔ gbagbʋ ‑mɔ. 48 Kɛɛ, ‑kʋannunyɔ a 'mʋ, 'a 'klɔ 'bʋ nyre yɩ, 'bʋ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'a 'masɛ a didie yɩ 'ʋ 'nɩ ‑wlɛɛn ‑nɩ, 49 'bʋ ‑tʋa 'a 'bio ‑kʋannunyibli a bibie, 'tɩ‑, 'bʋ yɩ 'a dɩɔnʋ didi‑tɛblɩ kɔ nɔ 'hʋɛn‑ wlɔn nɩ ‑hie ‑nɩ, ɛ kɔ nɔ'nanyʋ 'hʋɛn‑, 50 ‑ɛ ‑bɩ ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑kʋannunyɔ a 'mʋ, ɛ 'yɛ nɩ di 'ʋ nɩ ‑plee ‑nɩ, kɔ ‑haawɔ ‑mʋ', ɛ 'yɩ ‑yi, 'kɩ 'a 'masɛ a 'mʋ, ɛ di 'ʋ ‑dii ‑nɩ. 51 'Bʋ ‑di, ɛ di gba꞊a ti 'yaklɩ yɩ, 'tɩ ɛ 'mʋ꞊ʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu, ꞊wɩ yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn. 'Kɩ ɛ di 'ʋ ꞊hien ‑wee ‑nɩ, kɔ, 'kɩ ɛ di 'ʋ yrʋ ‑pʋʋ ‑nɩ.»

25

‑Yusu pʋ 'yonʋ nyrɔyo nɩ ‑pu a 'ledʋ

1 (‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn:) «Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ pɛpɛ, dɛ ɛ 'wɩ yɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Yonʋ nyrɔyo nɩ ‑pu ꞊dʋ, ʋ nʋ‑ ʋ da 'blɩ a pʋpa kɩ. ‑Tɛ 'tɔ yɩ nɩ ‑wɛn, ‑ɛ ‑bɩ ʋ gba 'waa 'nyranapɩɩ nɩ, ʋ kɔ 'yu nyrɔyu ‑mʋ', ‑ɛ mi 'blɩ pa mɔ 'hʋɛn‑, 'ʋ mu 'a nyɩbɩʋ ‑ple mɔ. 2 'Kɩ 'lɩ 'yonʋ nyrɔyo nɩ ‑pu a 'mʋ 'nyɩ, 'waa 'yɔ nɩ ꞊hun nɩ 'lɩ, 'ʋ kɔ ꞊tɔ, ꞊hun ‑bɩ 'ʋ nɩ 'ʋ, 'ʋ 'yɩ ꞊tɔ ‑kɔ. 3 'Yonʋ nyrɔyo ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ꞊tɔ ‑kɔ, ‑tɛ ʋ yɩ 'waa 'napɩɩ nɩ gbɛ, ʋ 'yɩ 'nyrayrɩɩ ‑gba, ‑ɛ di꞊e nu, 'nyra 'bʋ ‑wɛ, ʋ 'mʋ 'lɩ 'a dɛ ‑bɩ pʋ. 4 'Waa dɛ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ꞊tɔ, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛ ʋ yɩ 'waa 'napɩɩ nɩ gbɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ gba 'nyrayrɩɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'nyra 'bʋ ‑wɛ 'lɩ, ʋ 'mʋ 'lɩ 'a ‑dɛ ‑bɩ pʋ. 5 ‑Tɛ ʋ ‑mu, 'blɩpanyɔ 'yɩ ‑di 'wʋwlɩ. Bʋ 'yɛ nɩ di, nɔ‑ nu꞊o, 'yonʋ nyrɔyo nɩ ‑pu a 'mʋ, 'waa 'yii 'ɛ yɩ yɩ ‑wɛ, 'ʋ bi ŋmena' lɛ.

6 'Tɔ‑hɛyri', ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'wɩn ‑cici. Kɛ‑ nyibli pɩ: Ba 'ye kɛ, 'blɩpanyɔ yɩ 'lɩ 'nɩ di, ba di 'lɩ, ba mu꞊o ye' 'bɛ! 7 ‑Ɛ ‑bɩ 'yonʋ nyrɔyo nɩ ‑pu a 'mʋ, ʋ 'du ye', 'ʋ 'yaa 'waa 'napɩɩ 'lu lɛ. 8 ‑Ɛ ‑bɩ 'yonʋ nyrɔyo ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ꞊tɔ ‑kɔ, ʋ wɛn: Ba ‑nyi ‑a mʋ 'aan 'nyra a dɛ, ‑ɛ nu꞊o, ‑aan 'napɩɩ ‑hʋɛ bʋ jre. 9 Kɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa 'bio ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ꞊tɔ, ʋ wɛn: ‑Aan 'nyra, ‑a ‑kɔ, ɛ 'yɩ ‑hʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan pɛpɛ ‑mɔ'. Dɛ a kɔ ba nu, ɛ nɔ‑ mɔ, ba mu 'lɩ 'nyraplonyʋ ‑mɔ, a 'mʋ 'aan ‑nɛ ‑tɔ.

10 ‑Ɛ ‑bɩ 'yonʋ nyrɔyo a 'mʋ, ‑ʋ 'yɩ ꞊tɔ ‑kɔ, ʋ mu nɩ, 'ʋ mu 'nyra ‑tɔ mɔ. 'Kɩ ʋ ‑mlɛɛ 'lɩ, 'blɩpanyɔ 'ɛ ‑di, 'yonʋ nyrɔyo nɩ ꞊hun ‑mʋ', ‑ʋ ‑wɛ ‑mɔ, ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ pa 'lɩ 'blɩpakayu bʋ. ‑Tɛ ʋ pa 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ka 'ʋ 'maju nɩ. 11 ‑Tɛ ti gbi ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'yonʋ nyrɔyo nɩ ꞊hun ‑mʋ', ‑ʋ mu wɛn 'nyra ‑tɔ mɔ, ʋ nyre 'ʋ nɩ, 'ʋ da 'blɩpanyɔ, ʋ wɛn: Nyɩbɛyu o, ‑ha ‑a mʋ 'maju yɩ! 12 Kɛɛ, ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'n 'yɩ 'a mʋ ‑yi.» 13 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «'A ‑tɩ, ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑nyrɔwɔ kɔ ‑haawɔ ‑mʋ', 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n di ya, a 'yɩ꞊ɩ ‑yi.»

‑Yusu pʋ la ‑kʋannunyibli nɩ ta a 'ledʋ

(Luku 19.11-27)

14 «Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ pɛpɛ, dɛ ɛ di yɩ 'wɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ɛ kɔ la nyɩbɛyu ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ mi la 'dagba blɔblʋ. 'Tɩ‑ ɛ 'mʋ mu, ɛ da 'a ‑kʋannunyibli nɩ, 'ɛ hie ꞊nʋ 'a 'wli lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ kʋɛsɛ 'yri ‑hlaa ‑nɩ; 15 'ɛ ‑nyi 'a yɩ‑hɛnyiblo 'wliblɛ nɩ ꞊hun, 'ɛ ‑nyi 'hʋɛn a nyiblo 'wliblɛ nɩ 'hʋɛn, kɔ, 'ɛ ‑nyi ta a nyiblo 'wliblɔ nɩ ‑do. 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'wliblɛ nɩ ‑tie ‑mʋ', ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑kʋan a 'yrinuulɛ, ɛ nɔ‑ ɛ ‑nyi꞊e. ‑Tɛ ɛ ‑wɛ ‑kʋan a yɩblɛ꞊tutulɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mu nɩ. 16 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'ye 'wliblɛ nɩ ꞊hun, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mu nɩ, 'ɛ hlaa ꞊nɛ kʋɛsɛ 'yri, kʋɛsɛ a 'mʋ, 'ɛ pʋ 'ʋ꞊ʋ 'wliblɛ nɩ ꞊hun ‑bɩ. 17 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'ye 'wliblɛ nɩ 'hʋɛn, kʋɛsɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ɛ ‑hla, 'ɛ pʋ 'ʋ꞊ʋ 'wliblɛ nɩ 'hʋɛn ‑bɩ. 18 Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'ye 'wliblɔ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ mɔ ‑bɩ, ɛ mu nɩ, 'ɛ 'blu ‑tʋtʋ, 'ɛ ‑hlii 'lɩ 'a 'masɛ a 'wliblɔ a 'mʋ 'lɩ.

19 ‑Tɛ ɛ gba ti ‑hʋɔhʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa 'masɛ di nɩ. ‑Tɛ ɛ ‑di, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'a 'wli ‑nɩ wɛn, 'a ‑tɩ a lɛ'bɛtilɛ. 20 ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'ye la 'wliblɛ nɩ ꞊hun, ɛ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, ɛ wɛn: 'Na 'masɛ o, 'wliblɛ nɩ ꞊hun, ‑nyi la 'mʋ, 'n hlaa ꞊nɛ kʋɛsɛ 'yri, 'ɛ pʋ 'ʋ 'wliblɛ nɩ ꞊hun ‑bɩ. Ɛ nɔ‑ ‑bʋ. 21 ‑Ɛ ‑bɩ 'a 'masɛ wɛn: Ɛ nu ‑tɛɛ. ‑Mɔ ꞊haan‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ. Nyiblo ‑wɛ 'lɩ bʋ kuo ‑mʋ ꞊wlʋ yɩ nɩ. ‑Tɛblɩ ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ ‑hʋ, 'n ‑nyi ‑mʋ, ‑nuu ꞊nʋ ‑kʋan 'yri ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ, 'n di ‑nyi ‑mʋ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, ꞊mʋ ꞊nʋ ‑kʋan 'yri ‑nuu ‑nɩ. Di 'lɩ, ‑kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ lɛ 'mle. 22 ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'ye la 'wliblɛ nɩ 'hʋɛn, ɛ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, ɛ wɛn: 'Na 'masɛ o, ‑nyi la 'mʋ 'wliblɛ nɩ 'hʋɛn. 'N hlaa ꞊nɛ kʋɛsɛ 'yri, 'ɛ pʋ 'ʋ 'wliblɛ nɩ 'hʋɛn ‑bɩ. Ɛ nɔ‑ ‑bʋ. 23 ‑Ɛ ‑bɩ 'a 'masɛ wɛn: Ɛ nu ‑tɛɛ. ‑Mɔ ꞊haan‑kʋannunyibli ꞊nɩɔ. Nyiblo ‑wɛ 'lɩ bʋ kuo ‑mʋ ꞊wlʋ yɩ nɩ. ‑Tɛblɩ ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ ‑hʋ, 'n ‑nyi ‑mʋ, ‑nuu ꞊nʋ ‑kʋan 'yri ‑tɛɛ. Di 'lɩ, ‑kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ lɛ 'mle. 24 ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'ye la 'wliblɔ nɩ ‑do, ɛ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ ‑wɛ, ɛ wɛn: 'Na 'masɛ o, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑na ŋmlɩ 'yakla nɩ. Dɛ ‑mʋ', ꞊yɩ 'dɔ, ɛ nɔ‑ ‑pʋ lɛ ‑bʋ 'cɛ. 25 'N pie la hʋannʋ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ 'blu la ‑tʋtʋ, 'wliblɔ ‑mʋ', ‑hie la 'mʋ lɛ, 'nɩ ‑hli la꞊a. 'A ‑tɩ, ‑na 'wliblɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ. 26 ‑Ɛ ‑bɩ 'a 'masɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: ‑Mɔ ‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ, ‑ɛ kɔ 'klɔ ‑nyre yɩ, 'tɩ‑ ‑mli nɩ. ‑Yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', 'n 'yɩ 'dɔ, ɛ nɔ‑ 'n pʋ lɛ ꞊bʋ 'cɛ. 27 'A ‑tɩ, ‑blɛɛ wɛn yɩ ‑bʋ pʋ wɛn 'lɩ 'na 'wliblɔ ‑bakɩ', ‑ɛ di꞊e nu, didie ‑bʋ, 'n ‑di, 'mʋ wɛn 'lɩ 'na 'wliblɔ a 'mʋ 'lɩ ‑ha, ɛ kɔ dɛ ‑bʋ, ‑ɛ di wɛn 'ʋ꞊ʋ 'lu bi 'hʋɛn‑. 28 ‑Ɛ ‑bɩ 'masɛ a 'mʋ, ɛ lee nɛ 'a nyibli ‑bɩ, ɛ wɛn: Ba ‑ha꞊a 'wliblɔ a 'mʋ ‑jɩ', ba ‑nyi꞊e nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'wliblɛ nɩ ‑pu. 29 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'a ‑nɛ nyiblo, ‑ɛ kɔ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, ɛ nɔ‑ ʋ di ‑tɛblɩ ‑bɩ ‑nyi, ‑ɛ di꞊e nu, 'a ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ ‑kɔ, ɛ 'mʋ ‑hʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ wlɔn ‑hi. Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑tɛblɩ ꞊yɩ ‑hʋ, ʋ kɔ bʋ ‑ha ꞊nɛ꞊ɛ ‑jɩ'. 30 ‑Kʋannunyɔ ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ ꞊dedede a nulɛ ‑yi, ba pʋ 'lɩ꞊ɩ ‑patʋ', 'kɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ. 'Kɩ ɛ di 'lɩ ꞊hien 'lɩ ‑wee ‑nɩ, kɔ, ɛ di 'ʋ yrʋ ‑pʋʋ ‑nɩ.»

‑Yusu, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ɛ di pʋʋ nyibli a pɛpɛ ‑bati lɛ, 'tɩ‑ 'klɔ 'mʋ 'ʋ ‑wlu ‑hɔn

31 (Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ de, ɛ wɛn:) «Ti ‑kɔ 'yri 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n di di, 'kɩ 'lɩ 'na bodɩɔtu 'kwli, 'n kɔ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ 'hʋɛn‑, ‑a di di. 'Kɩ 'n di 'ʋ 'na bodɩɔgbata kɩ bʋ nɩ. 32 Dakɔ a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ʋ di lɛ 'nɩ 'kukue ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ye', 'mʋ ꞊nʋ 'yi lɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ blablɩ'yie꞊tunyɔ ni, 'ɛ ‑hɩhɩɛ blablɩ kɔ wlo 'hʋɛn‑ 'yi lɛ. 33 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ ni la Nyɩsʋa a kɩwɛɛnlɛ, 'kɩ 'n di 'lɩ ꞊nʋ 'na diidɛkɩbɩa kɩ pʋ, ɛ kɔ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɛ nɩ nu la Nyɩsʋa a kɩwɛɛnlɛ, 'mʋ 'lɩ ꞊nʋ 'na kamlakɩbɩa kɩ pʋ. 34 'Tɩ‑ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ bodɩɔ, 'mʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'na diidɛkɩbɩa kɩ ‑lee ‑nɩ: Ba di 'lɩ, 'a mʋ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa nu ꞊haandɛ ‑mɔ, ba kɔ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ɛ pʋ la lɛ, ɛ di la 'a mʋ ‑nyi, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ nu la 'klɔ. 35 ‑Ɛ nu꞊o, ‑tɛ 'kanʋ ni la 'mʋ, a ‑nyi la 'mʋ dididɛ; ‑tɛ 'nie'natʋ ni la 'mʋ, a ‑nyi la 'mʋ 'nɩnanie; ‑tɛ 'n mɔ la 'dagbatayu, 'a paa la 'mʋ 'kayu bʋ; 36 ‑tɛ 'n 'yɩ la 'hʋɩlɛpʋdɛ ‑kɔ, a ‑nyi la 'mʋ 'hʋɩlɛpʋdɛ, ‑tɛ 'n kɔ la 'hʋɩ a hinhren, a pɩa la 'mʋ nɩ; ɛ kɔ, ‑tɛ 'n nɩ la 'lɩ ꞊jɩ', a di la 'mʋ yɩ ‑mɛ mɔ. 37 ‑Ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni la Nyɩsʋa a kɩwɛɛnlɛ, kɛ‑ ʋ di 'mʋ yɩ pʋ: Kʋkɔnyɔ, ti a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'yri ‑a 'ye ‑mʋ, 'kanʋ 'ɛ ni la ‑mʋ, ꞊a ‑nyi la ‑mʋ dididɛ 'lɩ; 'nie'natʋ 'ɛ ni la ‑mʋ, ꞊a ‑nyi la ‑mʋ 'nɩnanie 'lɩ? 38 Ti a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'yri ‑mɔ la 'dagbatayu, ꞊a paa la ‑mʋ 'kayu bʋ 'lɩ? Ti a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'yri ꞊yɩ la 'hʋɩlɛpʋdɛ ‑kɔ, ꞊a ‑nyi la ‑mʋ 'hʋɩlɛpʋdɛ 'lɩ? 39 Ti a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'yri ‑a 'ye la ‑mʋ', ‑na 'hʋɩ hren la, kɔ, ꞊nɩ nɩ la ꞊jɩ', ꞊a di la ‑mʋ yɩ ‑mɛ mɔ 'lɩ? 40 ‑Ɛ ‑bɩ, 'mɔ bodɩɔ, kɛ‑ 'n di ꞊nʋ yɩ pʋ: 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, 'ba nu la ꞊haan‑tɛblɩ a 'mʋ 'na 'dɩayɩ ꞊dʋ, ‑ɛ 'yɩ 'mini ‑kɔ 'yi ꞊hlɔn lɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ a nu la꞊a 'yi ꞊hlɔn lɛ.

41 'Bʋ ‑hi, 'tɩ‑ 'mɔ bodɩɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'na kamlakɩbɩa kɩ, 'mʋ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ba 'yɩya 'lɩ 'mʋ bʋ, 'a mʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ 'jrɔ yɩ. Ba mu 'lɩ na ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'nyɩ. Na a 'mʋ, Nyɩsʋa ‑wɛ꞊ɛ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ kɔ 'a ‑hɛɛnyʋ 'hʋɛn‑ ‑mɔ. 42 ‑Ɛ nu꞊o, ‑tɛ 'kanʋ ni la 'mʋ, a 'yɩ la 'mʋ dididɛ ‑nyi; ‑tɛ 'nie'natʋ ni la 'mʋ, a 'yɩ la 'mʋ 'nɩnanie ‑nyi; 43 ‑tɛ 'n mɔ la 'dagbatayu, a 'yɩ la 'mʋ 'kayu bʋ ‑paa ‑nɩ; ‑tɛ 'n 'yɩ la 'hʋɩlɛpʋdɛ ‑kɔ, a 'yɩ la 'mʋ 'hʋɩlɛpʋdɛ ‑nyi; ‑tɛ 'na 'hʋɩ yɩ la hren, kɔ, ‑tɛ 'n nɩ la ꞊jɩ', a 'yɩ la 'mʋ yɩ ‑mɛ. 44 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ nyibli a 'mʋ, ʋ di 'mʋ yɩ pʋ: Kʋkɔnyɔ, ti a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'yri, ‑a 'ye la ‑mʋ, 'kanʋ 'ɛ ni la ‑mʋ, 'nie'natʋ 'ɛ ni la ‑mʋ, ꞊nɩ mɔ la 'dagbatayu, ꞊nɩ 'yɩ la 'hʋɩlɛpʋdɛ ‑kɔ, ‑na 'hʋɩ 'ɛ hren la, kɔ, ꞊nɩ nɩ la 'lɩ ꞊jɩ', 'tɩ‑ ꞊a 'yɩ la ‑mʋ kɩ ‑dii ‑nɩ 'lɩ? 45 ‑Ɛ ‑bɩ 'mɔ bodɩɔ, kɛ‑ 'n di ꞊nʋ yɩ pʋ: 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, 'a ‑nɛ ti, 'bʋ mɔ, 'ba 'yɩ la ꞊haan‑tɛblɩ a 'mʋ 'na 'dɩayɩ ꞊dʋ, ‑ɛ 'yɩ 'mini ‑kɔ 'yi ꞊hlɔn lɛ ‑nu, ɛ 'wɩ yɩ, 'mɔ a 'yɩ la꞊a 'yi ꞊hlɔn lɛ ‑nu. 46 ‑Tɛblɩ a 'mʋ, a ‑tɩ, Nyɩsʋa di gba 'lɩ ꞊nʋ ‑tɩtɛ ‑bɩ, ‑tɛ ʋ di 'lɩ ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tuu ‑nɩ, ꞊hɩʋɛndʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ di 'lɩ nɩ ‑wɛ 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni la Nyɩsʋa a kɩwɛɛnlɛ, ʋ nʋ‑ di 'lɩ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ 'kwli pa.»

26

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a nyibli gbagbɩ ‑hʋɛ bʋ 'la la ‑Yusu

(Makɩ 14.1-2; Luku 22.1-2; Saan 11.45-53)

1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ 'kɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, 'a tɔɔlɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn: 2 «A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ hie 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn, ‑aan lɛ'mimle, ʋ dɛɛ Pakɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre. Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ ʋ di 'ʋ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo 'na yraanyibli ‑jɩ' pʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'ʋ 'mʋ tugbɛ 'yie ‑kɔɔ ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'mʋ 'la.»

3 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, 'kɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, kɔ ‑Juukʋɛ a naanyʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'kukue lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ a ‑tɛ. Nyiblo a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Kaifʋ. 4 'Waa pɛpɛ, ʋ ‑yra꞊a nɩ, 'kɩ bʋ nu ꞊yrɛ, bʋ klɔ ‑Yusu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la. 5 Kɛ‑ ʋ pɩ, ‑ɛ mɔ: «'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ꞊ɩ nɩ kwlɛ, ‑a 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ lɛ'mimle a ti 'yri, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'nɩ ꞊ha ‑a mʋ ‑mɔ ‑wɔn mɔ di.»

‑Tɛ nʋgba ꞊dʋ pʋ la ‑Yusu ‑dawinni 'lu, 'kɩ 'ʋ 'a nʋɛlɛ a ‑ta'

(Makɩ 14.3-9; Saan 12.1-8)

6 Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ ‑Yusu nɩ 'lɩ Betanidɩɔ 'kwli, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑. 'Kɩ ʋ nɩ 'lɩ Simɔ a ‑tɛ. Simɔ a 'mʋ, ꞊hran nu la꞊a nɩ. 7 Bʋ yɩ 'kɩ dɛ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ nʋgba ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ pa 'kayu bʋ, 'ɛ 'ble ‑dawinniyrɩɛ kʋa. ‑Dawinni a 'mʋ, ɛ kɔ 'a 'yrɩɛ 'hʋɛn‑, ʋ pɩ ꞊die dɩakɩ. ‑Tɛ ɛ ‑pa 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, 'ɛ pʋ ‑Yusu ‑dawinni a 'mʋ 'lu. 8 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑nagbopʋ 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ bi yrʋ' lɛ, ʋ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ‑dawinni ‑bʋ, 'a lɛcɩcralɛ 'lɩ? 9 'Bʋ plo wɛn꞊ɛ, ɛ di 'ye wɛn 'wliyɛ, ʋ 'mʋ wɛn꞊ɛ ꞊hɩʋɛnnyibli ‑nyi.»

10 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ʋ bi yrʋ' lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ba ‑ha꞊a mɛ lɛ, ba 'kee nɛ 'a ‑mɔ'pʋplɛ. Dɛ ‑bʋ, ɛ ‑nu, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ‑mɔ, ɛ mɔ yɩnɔdɛ ꞊nɩɔ. 11 Ba yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ꞊hɩʋɛnnyibli 'tɩɛ di 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ nɩ, a 'mʋ ꞊nʋ ꞊haan‑tɛblɩ ‑mɔ nu. Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, ti ‑bʋ, 'n di 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ ‑hi, ɛ 'yɩ ‑hʋ. 12 Dɛ ‑bʋ, nʋgba ‑bʋ, ɛ ‑nu, ɛ nɔ‑ ‑mɔ: ‑Tɛ ɛ di wɛn nu, ɛ 'mʋ wɛn 'na ‑plahʋɩ ‑dawinni klɛ 'wla, 'kɩ 'ʋ 'a 'ʋ‑hɩhɩa a ‑ta', ɛ nɔ‑ ɛ ‑wɛ nunuo ‑mɔ. 13 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, ʋ di 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie 'ʋ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ꞊haandɛ ‑bʋ, nʋgba ‑bʋ, ɛ ‑nu, ʋ di 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ 'nɩ na, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'nɩ ꞊ha nyibli ‑mɔ ‑hru.» Kɛ‑ ‑Yusu ‑pʋ.

Juda ‑hʋɛ bʋ pʋ ‑Yusu ‑Juukʋɛ* a naanyʋ ‑jɩ'

(Makɩ 14.10-11; Luku 22.3-6)

14 ‑Tɛ dɛ 'a mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopi* ‑bɩ, 'kɩ 'lɩ 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Judɩa Yisikalio, ɛ nɔ‑ mu 'lɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ ‑mɔ, 15 ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ pʋ 'a mʋ ‑Yusu ‑jɩ', dɛ‑ a di 'mʋ ‑nyi 'lɩ?» Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ ‑nyi꞊e 'wliyɔ a (30) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑pu. ('Wliyɛ a 'mʋ, ɛ ‑hʋ nɩ dɩakɩ.) 16 Kʋɛ 'ʋ ti a 'mʋ 'yri bʋ, Judɩa ‑tʋa ꞊tɔ a lɛ꞊mʋmʋɔ, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ di nu, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑Yusu ‑jɩ' pʋ.

‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ di la Pakɩ a diidɛ

(Makɩ 14.12-21; Luku 22.7-14,21-23; Saan 13.21-30)

17 Lɛ'mimle ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Pakɩ, 'a yɩ‑hɛ‑nyrɔwɔ, 'kɩ ʋ yɩ 'ʋ 'flɔɔdʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑mɔ ʋ 'yɛ nɩ pʋ 'lɩ 'yaadɛ ‑dii ‑nɩ. ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ, ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ mu 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, 'ʋ 'bɛti꞊e, ʋ wɛn: «‑Bɩ' ‑hʋɛ ‑ba pii 'kɩ Pakɩ a diidɛ yɩ 'lɩ?» 18 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ba mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ nyiblo ‑mʋ', ‑kɔtɩ 'n lee nɛ 'a mʋ ‑mɔ, ba lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ: ‑Aan tɔɔnyɔ wɛn 'nɩ, 'a ti ‑mʋ', Nyɩsʋa wa 'nyrɛ, ɛ nyre 'ʋ nɩ. 'Kɩ 'nɛ‑ ‑mʋ ‑mɔ, 'kɩ ɛ di 'nɛ‑ Pakɩ a diidɛ ‑dii ‑nɩ, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑.» 19 ‑Tɩ a 'mʋ, ‑Yusu lee nɛ 'a ‑nagbopʋ, ɛ nɔ‑ ʋ ‑nu, 'ʋ pi Pakɩ a diidɛ a 'mʋ. ‑Tɛ ʋ ‑wɛ 'a pipie ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑mɛ kle.

20 ‑Tɛ 'yrʋ ‑wɛ 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ nyre 'lɩ 'kayu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ bʋ ʋ di 'lɩ Pakɩ a diidɛ 'lɩ ‑dii ‑nɩ 'kwli nɩ, 'ʋ nɩ blɛ, 'ʋ ‑tʋa dididɛ a didie. 21 Bʋ yɩ 'kɩ dɛ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyiblo nɩ 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ. Ɛ nɔ‑ di 'mʋ 'na yraanyibli ‑jɩ' pʋ, ‑ʋ ꞊mʋɛ 'na 'lɩla lɛ.» 22 ‑Tɛ ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑Yusu ‑hla, ‑ɛ ‑bɩ 'waa ꞊wlɩ 'mʋɛ bʋ dɩakɩ. Kɛ‑ 'waa dodoyo, ʋ pɩ, 'ʋ yɩ 'bɛti ‑nɩ: «Kʋkɔnyɔ o, ꞊bɩ 'mɔ ꞊nɩɔ?» 23 ‑Ɛ bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'kɩ nyiblo nɩ 'lɩ, ‑ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'nyra 'lɩ dɛdihu nɩ ‑do dabʋ 'kwli. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu. 24 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n kɔ ꞊bʋ 'kʋ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, kɛɛ, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ' ‑mɔ', ‑ɛ di 'mʋ 'na yraanyibli ‑jɩ' pʋ. Ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ʋ 'nɩ 'kɔɔ wɛn 'lɩ nyiblo a 'mʋ.»

25 ‑Ɛ ‑bɩ Judɩa ‑mʋ', ‑ɛ di ‑Yusu 'a yraanyibli ‑jɩ' pʋ, ɛ 'bɛti nɩ ‑wɛ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ꞊bɩ 'mɔ ꞊nɩɔ?» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Iin, ‑mɔ ꞊nɩɔ.»

Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a lɛ'bɔɔdiidɛ

(Makɩ 14.22-26; Luku 22.15-20; 1 Kolɛtɩ 11.23-25)

26 Bʋ 'tɩɛ nɩ 'kɩ 'ʋ dɛdihu kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'du 'flɔɔ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'tɩ‑ 'ɛ 'bɛ꞊ɛ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'a ‑nagbopʋ*, ɛ wɛn: «Ba 'du꞊o ye', ba di꞊e. Ɛ nɔ‑ mɔ 'na 'hʋɩ,» 27 'ɛ 'du ‑wiin‑ŋanʋ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ꞊ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Aan pɛpɛ, ba 'na. 28 Ɛ nɔ‑ mɔ 'na ‑hlʋ. Ɛ nɔ‑ 'n di bʋ 'wla, 'kɩ 'ʋ ‑tonyibli ‑hʋɔhʋɩ a dɛ 'kuku a ‑ta', Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ nu, ɛ 'mʋ 'yrɩ yrayrɩ ꞊tu, ɛ kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'waa dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ. 29 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, kʋɛ 'kɩ mɔ bʋ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ 'na 'kɩ nɔdʋ ‑bʋ de, ɛ 'mʋ ‑nyrɔwɔ ‑mʋ' kɩ yɛ, ‑ɛ kɔ 'kwli 'n di 'lɩ nɔ yrayrɩdʋ ‑bɩ ‑mʋ' 'lɩ 'naa ‑nɩ, 'n kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, 'kɩ 'lɩ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli.»

30 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ble ‑wla, 'tɩ‑ 'ʋ 'du ye', 'ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ, 'ʋ mu 'lɩ dʋgba ‑mʋ' 'lu, ‑ɛ kɔ 'lu olifieti nɩ 'lɩ.

‑Tɛ ‑Yusu lee la Piɛlɩ, ‑ɛ mɔ, Piɛlɩ a 'mʋ, ɛ di꞊e 'nɩ hla, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑yi

(Makɩ 14.27-31; Luku 22.31-34; Saan 13.36-38)

31 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ 'tɔlʋwɔ ‑bʋ 'kwli, ti di 'ʋ 'nɩ nyre, a 'mʋ 'ʋ 'mʋ 'hʋɩ lɛ ‑gbɛ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: 'N di 'blakɔnyɔ 'nɩ 'la, blablɩ a ꞊ju 'mʋ ‑gbɛ.» 32 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ 'kʋ, 'nɩ 'hrɩ 'klɔ, 'kɩ 'n di 'lɩ Galileblʋgba 'kwli mu, 'mʋ 'lɩ 'a mʋ 'lɩ ‑plee ‑nɩ.» 33 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ pʋ win, ɛ wɛn: «'Ye ꞊bɩɩ 'waa pɛpɛ, bʋ hie 'ʋ ‑mʋ bʋ, 'mɔ ‑bʋ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ hie 'ʋ ‑mʋ bʋ.» 34 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'tɔlʋwɔ nɩ ‑do ‑bʋ 'kwli, 'tɩ‑ hapɛ 'mʋ ‑nyrɛ da mɔ mu, ‑di nu ‑gaawɩ nɩ ta, ‑ɛ mɔ, ꞊yɩ 'mʋ ‑yi.» 35 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ wɛn: «'Ʋʋn‑, 'ye ꞊bɩɩ 'n di 'kʋ, 'n kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ ‑mʋ ‑yi.» ‑Nagbopʋ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑tɩ nɩ ‑do a 'mʋ, Piɛlɩ ‑hla, ɛ nɔ‑ ʋ ‑hla ‑wɛ.

‑Tɛ ‑Yusu da la Nyɩsʋa, 'kɩ 'lɩ 'dʋdɔti a ‑ci ‑mʋ', ʋ dɛɛ Gɛsɩmanɩ 'kwli

(Makɩ 14.32-42; Luku 22.39-46)

36 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, 'kɩ ʋ nyre 'lɩ 'dʋdɔti a ‑ci ‑mʋ', ʋ dɛɛ Gɛsɩmanɩ 'kwli. Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ba nɩ mɔ bʋ, ꞊bʋ mu 'lɩ ye', 'mʋ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ.» 37 ‑Tɛ ɛ yɩ 'kɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ da Piɛlɩ kɔ Sebede a 'yonʋ Sakɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, ʋ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑ 'ʋ ‑mu. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ 'mʋɛ bʋ. Hʋannʋ ni꞊e nɩ dɩakɩ. 38 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Na ꞊wlʋ 'mʋɛ bʋ dɩakɩ. 'Na ꞊wlʋ a bʋ'mʋmʋɛ a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛ bʋ 'la 'mʋ. A kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑ba nɩ mɔ bʋ, a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ,» 39 'ɛ hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ dɛ gbe, 'ɛ bla kwlɩ bʋ, 'ɛ kɔ 'lu bʋ, 'ɛ nyɛɛ Nyɩsʋa lɛ, ɛ wɛn: «'Na 'Baɩ o, 'bʋ mɔ, 'bʋ ‑wɛ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, nu꞊o, ꞊hɩʋɛn ‑bʋ, 'n mi 'ye mɔ, bʋ hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ dɛ ‑mʋ', 'mɔ ‑bʋ, 'n ‑hʋɛ 'pa‑, kɛɛ, dɛ ‑mʋ', ‑na ꞊gbɛtʋ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ mu 'lu ‑mɔ.»

40 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ 'pʋplɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ mu 'ʋ 'a ‑nagbopʋ nɩ ta a 'mʋ 'hʋɩ, 'ɛ yɛɛ 'ʋ ꞊nʋ ŋmena a ŋmeelɛ' bʋ. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ Piɛlɩ yɩ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba nu ‑haawɔ nɩ ‑do, a kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, 'kɩ ba 'yɩ ‑ŋme? 41 A 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, kɛɛ, ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ bʋ ꞊tɛɛ 'ʋ 'a mʋ lɛ, 'kɩ ba ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ, a 'nɩ ꞊ha 'a ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ dɩakɩ, 'kɩ a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, a 'mʋ Nyɩsʋa da, kɛɛ, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hɛɛ nɛ 'a mʋ, 'a mʋ 'nɩ ‑do, a 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ ba nu dɛ a 'mʋ.»

42 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ de, 'ɛ nyɛɛ Nyɩsʋa lɛ, ɛ wɛn: «'Na 'Baɩ o, 'bʋ mɔ, ꞊hɩʋɛn ‑bʋ, 'n kɔ ꞊bʋ 'ye, 'bʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ dɛ ‑bʋ, ‑na ꞊gbɛtʋ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ pa 'mʋ.» 43 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ ‑mɔ de, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ ꞊nʋ 'hʋɩ. ‑Tɛ ɛ ‑mu, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ yɛɛ 'ʋ ꞊nʋ ŋmena a ŋmeelɛ' bʋ de, ‑ɛ nu꞊o, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ pʋ 'yii lɛ. 44 Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ de, bʋ mu Nyɩsʋa a lɛnyaawɩ nɩ ta a dɛ ‑mɔ. Win nɩ ‑do ‑mʋ', ɛ pʋ wɛn, ɛ nɔ‑ ɛ ‑pʋ de. 45 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ de, 'ɛ mu 'ʋ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɩ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ a yɩ 'nɩ ŋme de, 'a ‑hɛ 'lɩ ke lɛ? Ba 'ye kɛ, ti 'mʋɛ yrɛ, 'kɩ bʋ pʋ 'mʋ dɛ'kukununyʋ ‑jɩ', 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo. 46 Ba 'du ye', ‑a 'mʋ mu, ‑ɛ nu꞊o, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di 'mʋ 'na yraanyibli ‑jɩ' pʋ, 'kɩ ɛ yɩ 'lɩ di.»

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ klɔ la ‑Yusu

(Makɩ 14.43-50; Luku 22.47-53; Saan 18.3-12)

47 Win nɩ 'lɩ ‑Yusu wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ Judɩa, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a nyiblo ‑bɩ, ɛ nyre 'ʋ nɩ, ɛ kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'hʋɛn‑. Nyibli a 'mʋ, ʋ 'ble ta‑wɔn‑tɛblɩ kɔ ti 'hʋɛn‑ kʋa lɛ. Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, kɔ ‑Juukʋɛ a naanyʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ lee nyibli a 'mʋ, 'kɩ bʋ mu ‑Yusu klɔ. 48 Judɩa a 'mʋ, ‑ɛ di ꞊nʋ ‑Yusu ‑jɩ' pʋ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'hru wlɔn bi, kɛ‑ ɛ pʋ ꞊nʋ yɩ: «Nyiblo ‑mʋ', 'n di 'wlɛɛ ‑nɩ, 'n di 'wio ‑nyi, ɛ nɔ‑ ba klɔ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑jɩ' ꞊ta.» 49 ‑Tɛ ʋ nyre 'kɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ Judɩa 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, 'n yɛ ‑mʋ kɩ,» 'ɛ 'wlɛɛ ꞊nɛ. 50 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Bɩhɩan o, dɛ ‑bʋ, ‑di nu mɔ, nu꞊o, ꞊mʋ mu.» ‑Ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, nyibli ‑mʋ', Judɩa ‑gba, ʋ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, 'ʋ klɔ꞊ɔ. 51 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ, 'a ‑kʋannunyɔ ‑bɩ, ɛ nɩ ‑tuo kɩ ‑wɛ. Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ nʋa, ‑Yusu a ‑nagbopi ‑bɩ ‑ha 'lɩ 'a 'plɩɛn bɔ 'kwli, ɛ 'bɛ 'ʋ. 52 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Nyra 'lɩ ‑na 'plɩɛn bɔ 'kwli, ‑kɔtɩ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ ni 'plɩɛn, ‑ʋ ‑wɛn, nyibli ‑bɩ di nu 'plɩɛn, ʋ 'mʋ ꞊nʋ 'la ‑wɛ. 53 ꞊Yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ mɔ, 'n ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ lee wɛn 'na 'Baɩ nɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ wɛn 'mʋ. Ɛ di ya wɛn 'mʋ lɛlenyʋ a 'miliwɩ a 'miliwɩ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ wɛn 'mʋ kɩ ‑dii ‑nɩ. 54 Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ɛ 'wɩ yɩ, dɛ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ kɔ ‑bʋ mu wɛn 'lu ‑mɔ, dɛ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ, bʋ mu wɛn 'lu ‑mɔ.»

55 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di꞊e klɔ mɔ yɩ, ɛ wɛn: «Ta‑wɔn‑tɛblɩ kɔ ti 'hʋɛn‑, ɛ nɔ‑ a ‑ya, 'a di 'mʋ 'klɔ mɔ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ʋ ni ‑balʋnyɔ a kʋklɔ. 'Tɩ‑, 'a ‑nɛ ti, 'n nɩ la 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'nɩ tʋɛ la nyibli ‑bɩ, kɛɛ, a 'yɩ la 'mʋ ‑klɔ. 56 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ɛ mu 'lu ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ 'mʋ ‑nue ‑nɩ.» ‑Tɛ ‑Yusu pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ a pɛpɛ, ʋ ‑gbɛ꞊ɛ 'hʋɩ lɛ, 'ʋ 'gba ci lɛ.

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ pʋʋ la ‑Yusu ‑bati lɛ

(Makɩ 14.53-65; Luku 22.54-55,63-71; Saan 18.13-14,19-24)

57 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ klɔ ‑Yusu, 'kɩ ʋ gbɛ 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyiblo gbagbʋ a 'kayu bʋ. Nyiblo a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Kaifʋ. 'Kɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, 'kɩ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ, kɔ 'blʋgba a naanyʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'kukue 'lɩ lɛ, ‑gbolugbo a ‑tɩ. 58 Piɛlɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ yɩ kʋɛ ‑Yusu ꞊wien, 'kɩ 'lɩ ‑mɔhlɔɔlɛ 'kwli, 'ɛ ‑hɛ 'lɩ 'waa ꞊pɩ lɛ, 'ʋ ‑mu ‑mumu, 'ʋ nyre 'lɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ a ‑yaa 'kwli, 'ɛ pa 'lɩ. Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyʋ nɩ 'lɩ ‑wɛ. Nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ kɔ 'nyɩ Piɛlɩ nɩ 'lɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑tɛ ‑tɩ a 'mʋ, ɛ di 'lɩ‑wʋwɛ nu.

59 'Kɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, ‑cɔhlʋnpinyʋ gbagbɩ, ʋ kɔ ‑gbolugbo a nyibli a pɛpɛ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'kɩ bʋ yɛɛ ‑Yusu ‑tɩ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ hɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la, 60 kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ kɩkadɛ ꞊dʋ 'lɩ 'yee ‑nɩ, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑hɛhɩpʋ ‑hʋɔhʋɩ, 'ʋ 'ma꞊a hɩ 'lu blɛ. Bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli nɩ 'hʋɛn ꞊plu 'ʋ nɩ, 61 ʋ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ wɛn 'nɩ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ 'wla Nyɩsʋa a 'kayu gbagbʋ nɩ, 'tɩ‑ bʋ pʋ꞊ʋ nɩ de, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ta 'kwli.»

62 ‑Ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ 'du ye', 'ɛ 'bɛti ‑Yusu, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, nyibli ‑bʋ, ʋ yɩ ‑mʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ꞊yɩ ‑tɩ ‑kɔ, ‑bʋ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn?» 63 Kɛɛ, ‑Yusu 'yɩ꞊ɩ ‑tɩ ꞊dʋ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ yɩ꞊ɩ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑bʋ 'sʋʋ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, kɔ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu.» 64 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Iin, 'mɔ ꞊nɩɔ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, kʋɛ kɛ 'kɩ mɔ bʋ, a di 'mʋ 'nɩ 'ye, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'mʋ 'ʋ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa a diidɛkɩbɩa kɩ bʋ nɩ, 'mʋ 'lɩ yakɔ 'kwli ‑hɔn, 'kɩ 'lɩ 'nuŋmɩ 'kwli.»

65 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ cɩcra 'a dɩɔnʋ wlawlʋ lɛ, yrʋ a ‑tɩ, ɛ wɛn: «Ɛ ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. ‑A 'nɩ 'mʋɔ 'kɩ ‑hɛhɩnyibli ꞊dʋ lɛ. 'Aan 'mumu, a 'wɩn ‑tɩ, ɛ ‑hla nɩ. A 'wɩn nɩ, ‑tɛ ɛ nu Nyɩsʋa a ‑tɩ a lɛ‑hɛɛlɛ. 66 ‑Bɩ' a pɩ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ɛ ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. 'A ‑tɩ, ɛ kɔ 'kʋkʋʋ.» 67 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'a hɩʋn a 'hinhren, 'kɩ 'ʋ 'a yigbakla yɩ, kɔ, 'ʋ yɩ꞊ɩ ŋmli ‑bii ‑nɩ, 'ʋ pɩɩ 'lɩ꞊ɩ 'ŋmɩ nʋɩ' lɛ, 68 ʋ wɛn: «‑Mɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Wanyɔ, ‑mɔ mɔ winwlɔn‑hanyɔ. 'A ‑tɩ, lee nɛ ‑a mʋ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑hrɛn ‑mʋ dɛ 'lɩ?»

‑Tɛ Piɛlɩ pʋ la lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ la ‑Yusu ‑yi

(Makɩ 14.66-72; Luku 22.56-62; Saan 18.15-18,25-27)

69 ‑Tɛ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ mi 'lu ‑mɔ, 'kɩ Piɛlɩ 'tɩɛ nɩ 'lɩ ‑yaa a 'mʋ 'kwli. Bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'yu nyrɔyu ꞊dʋ, ‑ɛ mɔ 'kayu a 'mʋ, 'a ‑kʋannunyɔ ‑bɩ, ɛ nɔ‑ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, ɛ wɛn: «‑Mɔ ‑bʋ, ‑kɔ ‑Yusu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli 'hʋɛn‑, 'a mʋ ‑nɩnɛ la 'hʋɩ.» 70 Kɛɛ, Piɛlɩ ‑ga nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', ɛ wɛn: «‑Tɩ ‑mʋ', ‑hlɛ, 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ' lɛ,» 71 'ɛ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 'ɛ mu 'lɩ ‑yaa a 'mʋ 'a paalɛ'. ‑Tɛ ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'yu nyrɔyu ‑bɩ 'ye꞊e nɩ de, 'ɛ lee nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, a yɩ 'ye, ɛ kɔ Nasalɛtɩ a ‑Yusu 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ nɩnɛ ‑mɔ 'hʋɩ.» 72 Kɛɛ, Piɛlɩ 'tɩɛ ‑gɛ, ɛ wɛn: «'N 'sʋʋ nɩ, nyiblo ‑bʋ, ‑kɔtɩ a hlɛ, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑yi.» 73 ‑Tɛ ti gbi ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ 'yɩya 'ʋ Piɛlɩ 'hʋɩ bʋ, ʋ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑mɔ ‑bʋ, ‑mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi* ꞊nɩɔ, ‑kɔtɩ ‑tɛ ‑ni 'pʋplɛ, ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ Galilekʋɛyu ꞊nɩɔ.» 74 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ hɩ nɩ ni, Nyɩsʋa bʋ pʋ 'mʋ 'jrɔ yɩ. 'N 'sʋʋ nɩ, nyiblo ‑bʋ, ‑kɔtɩ a hlɛ, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑yi.» Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ hapɛ da ‑nyrɛ nɩ. 75 ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɩ ‑mʋ', ‑Yusu lee wɛn Piɛlɩ, ɛ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli. Kɛ‑ ɛ pʋ꞊ʋ yɩ: «'Tɩ‑ hapɛ 'mʋ ‑nyrɛ da, ‑di nu 'na ‑mɔ‑gaawɩ nɩ ta, ‑ɛ mɔ, ꞊yɩ 'mʋ ‑yi.» ‑Tɛ ɛ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'hrɩ 'lɩ ‑yaa 'kwli nɩ, 'ɛ ‑tʋa wuwe, 'kla‑wliye'yɩya a ‑tɩ.

27

‑Tɛ ʋ gba la 'lɩ ‑Yusu Pilatɩ yɩ

(Makɩ 15.1; Luku 23.1-2; Saan 18.28-32)

1 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ a pɛpɛ 'kukue lɛ, ʋ kɔ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ ‑yra꞊a, 'kɩ bʋ 'la ‑Yusu. 2 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Ba lee nɛ ‑aan 'sɛyo, bʋ mʋa ꞊nɛ, ʋ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ ‑gʋlʋnʋma Pilatɩ ‑mɔ gba.» (Pilatɩ a 'mʋ, Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ, ɛ nɔ‑ ꞊tu la 'ʋ꞊ʋ gbata kɩ bʋ.)

‑Tɛ Judɩa nu la 'kʋkʋʋ

(Nunu‑tɛblɩ 1.18-19)

3 Judɩa ‑mʋ', ‑ɛ pʋ ‑Yusu 'a yraanyibli ‑jɩ', ‑tɛ ɛ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ‑gbolugbo a nyibli ‑yra꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ di ‑Yusu 'nɩ 'la, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pɩ ꞊wlɩ lɛ, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', ɛ ‑nu a ‑ta'. 'Kla bʋ yɩ꞊ɩ ‑wliye nɩ 'yɛ, ɛ nɔ‑ mɔ 'wliyɔ a (30) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑pu ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, ʋ kɔ 'blʋgba a ye'nanyʋ 'hʋɛn‑, ʋ ‑nyi꞊e, bʋ gba ꞊nʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, 4 'tɩ‑ bʋ lee ꞊nʋ: «'N nu dɛ 'kuku, ‑tɛ 'n pa 'ʋ, 'nɩ pʋ 'a mʋ nyiblo ‑bʋ ‑jɩ', ‑ɛ 'yɩ ꞊dedede ‑nu, ‑bʋ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ.» Kɛɛ, ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «‑A mʋ ‑bʋ, ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ ‑kɔ. ‑Mɔ kɔ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ.» 5 Ɛ nɔ‑ mɔ Judɩa bʋ ‑gbla 'wliyɛ a 'mʋ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. ‑Tɛ ɛ 'hrɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pʋ 'a dɩɔnʋ 'lulu lɔ.

6 ‑Tɛ Judɩa 'la 'kɩ 'a dɩɔnʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'wliyɛ ‑mʋ', ɛ ‑gbla wɛn 'kɩ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gbagbɩ 'tɩ꞊ɩ lɛ, ʋ wɛn: «Ɛ mɔ ‑hlʋ a 'wliyɛ ꞊nɩɔ. ‑Aan tete wɛn 'nɩ, ‑a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ 'wliyɛdʋ a 'mʋ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑drɔɔ 'kwli.» 7 ‑Tɛ ʋ hla ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑yra꞊a nɩ, 'kɩ bʋ nu 'wliyɛ a 'mʋ, bʋ ‑tɔ ‑ci ‑mʋ', ʋ dɛɛ yɩnunyɔ a ‑ci, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑ci a 'mʋ 'dagbɩ a 'dabi ‑mɔ' nu. 8 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, kʋɛ la 'lɩ bʋ, ‑bʋ yɛ ti ‑bʋ kɩ, ‑ci a 'mʋ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ ‑hlʋ a ‑ci.

9 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ mu la 'lu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɩ bʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* Selemi 'crɩ la, ɛ nɔ‑ mu la 'lu ‑mɔ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ 'crɩ la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Ʋ gba 'wliyɔ a ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑pu ‑mʋ' nɩ, ‑ɛ mɔ 'wliyɛ ‑mʋ', Yisraɛkʋɛ wɛɛn la kɩ, bʋ 'pɛɛ la ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑ta', 10 'ʋ ‑tɔ yɩnunyɔ a ‑ci, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nu la 'a hɩhla.»

‑Tɛ Pilatɩ pɩɩ la ‑Yusu ‑bati lɛ

(Makɩ 15.2-5; Luku 23.3-5; Saan 18.33-38)

11 ‑Yusu ‑mɔ ‑bɩ, 'kɩ ʋ gba 'lɩ꞊ɩ ‑gʋlʋnʋma Pilatɩ yɩ, ‑gʋlʋnʋma a 'mʋ 'ɛ ‑tʋa 'a lɛ'bɛtilɛ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑mɔ mɔ ‑Juukʋɛ* a bodɩɔ?» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Iin, 'mɔ ꞊nɩɔ.» 12 Ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ bʋ yɛɛ ꞊nɛ ‑tɩ ‑hʋɔhʋɩ, kɛɛ, ‑Yusu 'yɩ ‑tɩ ꞊dʋ ꞊wɔn ꞊tu. 13 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ 'bɛti꞊e nɩ de, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ʋ yɩ ‑mʋ 'hʋɩ lɛ 'ye, ꞊nɩ 'wɩn꞊ɩ lɩ?» 14 Kɛɛ, ‑Yusu 'yɩ winbʋ ꞊dʋ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ. Ɛ mɔ dɛ ꞊nɩɔ, 'ɛ kɛɛ ‑gʋlʋnʋma Pilatɩ a ꞊wlʋ lɛ dɩakɩ.

‑Juukʋɛ* wɛn 'nɩ, bʋ kɔɔ 'ʋ ‑Yusu tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ

(Makɩ 15.6-15; Luku 23.13-25; Saan 18.39–19.16)

15 'A ‑nɛ lɛ'mimle, ‑ɛ mɔ Pakɩ a ti 'yri, ‑gʋlʋnʋma Pilatɩ kɔ bʋ tɛ ꞊jɩklapi nɩ ‑do ‑mʋ', ‑Juukʋɛ di ‑hʋa bʋ. 16 Ɛ kɔ la ꞊jɩklapi ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ la Balabasɩ. Nyibli a pɛpɛ yi la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ la ‑balʋnyɔ ꞊nɩɔ. 17 ‑Tɛ nyibli 'kukue 'kɩ lɛ, 'kɩ 'lɩ Pilatɩ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ Pilatɩ a 'mʋ, ɛ 'bɛti ꞊nʋ nɩ, ɛ wɛn: «Balabasɩ kɔ ‑Yusu ‑bʋ, ʋ dɛɛ Nyɩsʋa kɔ Wanyɔ 'hʋɛn‑, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ a ‑hʋɛ ꞊bʋ tɛ bʋ 'lɩ?» 18 Pilatɩ 'bʋ yɩ 'pʋplɛ lɛ nɩ ni, ɛ 'wɩ yɩ, ɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ ca 'kwli, 'kɩ ‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ naa 'lɩ, 'ʋ pʋ꞊ʋ ‑Yusu ‑jɩ', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'la.

19 Pilatɩ bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ ‑batipʋʋlɛ', ‑ɛ ‑bɩ 'a nʋgba ya꞊a win yɩ, ‑ɛ mɔ: «꞊Nɩ 'nuo 'lɩ nyiblo ‑mʋ' ꞊dedede ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'yɩ ꞊dedede ‑nu, ‑bʋ nyre yɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'tɔlʋwɔ ‑bʋ, 'kɩ 'lɩ yanie 'kwli, 'n 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ a ‑tɩ.» 20 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ mi 'lu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ kɔ ‑Juukʋɛ a 'blʋ 'hʋɛn‑, ʋ lee nyibli a pɛpɛ nɩ, 'kɩ bʋ lee Pilatɩ, bʋ tɛ Balabasɩ bʋ, ɛ 'mʋ ‑Yusu 'la. 21 ‑Ɛ ‑bɩ ‑gʋlʋnʋma Pilatɩ 'bɛti nɩ, ɛ wɛn: «Nyibli nɩ 'hʋɛn ‑mʋ' 'nyɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ a ‑hʋɛ ꞊bʋ tɛ bʋ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Balabasɩ!» 22 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ tɛ Balabasɩ bʋ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ a ‑hʋɛ ꞊bʋ nu ‑Yusu ‑bʋ, ʋ dɛɛ Wanyɔ ‑mɔ 'lɩ?» Ɛ nɔ‑ mɔ 'waa pɛpɛ bʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ‑ɛ mɔ: «Kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ!» 23 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ wɛn: «Dɛ ‑hʋan a 'dɩ ‑bɩ ɛ ‑nu, ‑kɔtɩ 'nɩ kʋɛ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie 'lɩ?» Kɛɛ, ʋ 'yɛɛ 'lɩ win, ʋ wɛn: «Kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ!»

24 Pilatɩ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn. 'Waa ‑cici a lɛpʋpʋʋ bʋ yɩ klɛ nɩ ‑bii ‑nɩ, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ 'du 'nie ye', bʋ yra ꞊jrɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ' ye', bʋ ‑lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ: «'Mɔ ‑bʋ, 'n 'yɩ꞊ɩ kɩ wɛn, nyiblo ‑bʋ, 'a ‑hlʋ bʋ 'wlɛ bʋ. 'Aan ꞊gbɛtʋ, 'a mʋ ‑hʋɛ꞊ɛ.» 25 ‑Ɛ ‑bɩ nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «‑A kɔ ‑aan 'yonʋ 'hʋɛn‑, ‑a nyra bʋ, 'kɩ 'ʋ 'a 'kʋkʋʋ a ‑ta'.» 26 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Pilatɩ tɛ Balabasɩ bʋ, 'tɩ‑ 'ɛ lee nɛ 'a 'sɛyo, 'kɩ bʋ bii ‑Yusu lɔkʋɛ. ‑Tɛ ʋ ‑wɛ 'a bibie ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'a 'sɛyo a 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ba gba꞊a, ba kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ!»

‑Tɛ 'sɛyo 'cɛɛ la ‑Yusu

(Makɩ 15.16-20; Saan 19.2-3)

27 Pilatɩ bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'sɛyo gba ‑Yusu nɩ, 'kɩ 'lɩ Pilatɩ a ‑yaa 'kwli, ‑tɛ 'waa bʋnɩɩlɛ nɩ 'ʋ, 'ʋ da 'waa 'bio 'sɛyo a pɛpɛ. 28 ‑Tɛ ʋ nyre 'kɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑hɛ ‑Yusu wlawlɩ, 'ʋ pʋ꞊ʋ wlawlʋ ‑jɔhʋn, 29 kɔ, 'ʋ hlaa ꞊nɛ 'witiklaʋn lɛ. 'Witiklaʋn a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ ꞊tu꞊o 'lu, 'ʋ 'nyra꞊a kotu ‑jɩ', 'kɩ 'lɩ 'a diidɛdabʋ 'kwli, 'ʋ bla꞊a kwlɩ yɩ bʋ, 'ʋ 'cɛɛ ꞊nɛ, ʋ wɛn: «‑Na 'wio mɔ, ‑Juukʋɛ* a bodɩɔ,» 30 'ʋ ‑gblɛ 'lɩ꞊ɩ hɩʋn 'yi lɛ, 'ʋ ‑ha꞊a kotu ‑jɩ', 'ʋ pɩ 'ʋ ꞊nɛ 'lu lɛ. 31 ‑Tɛ ʋ ‑wɛ 'a 'caalɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑hɛ 'kɩ꞊ɩ wlawlʋ ‑jɔhʋn a 'mʋ nɩ, 'ʋ pʋ꞊ʋ 'a ꞊gbɛtʋ a wlawlɩ, 'tɩ‑ ʋ ꞊tɩɔ ꞊nɛ 'dɩɔ, 'ʋ gbɛ 'lɩ꞊ɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ʋ di 'lɩ꞊ɩ tugbɛ 'yie ‑kɔɔ ‑nɩ.

‑Tɛ ʋ kɔɔ la 'ʋ ‑Yusu tugbɛ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'kʋ

(Makɩ 15.21-32; Luku 23.26-43; Saan 19.17-27)

32 ‑Tɛ ʋ yɩ 'kɩ 'dɩɔ nɩ ꞊tɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ kɔ nyɩbɛhɩan ꞊dʋ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊ŋmee nɩ. Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Simɔ. 'Kɩ ɛ kɔ 'lɩ Silɛnɩdɩɔ 'kwli. Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'sɛyo ‑klɔ, 'ʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ ke', 'ɛ 'ble tugbɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yie ʋ di 'ʋ ‑Yusu 'ʋ ‑kɔɔ ‑nɩ. 33 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ ʋ nyre 'ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Gɔlʋgɔta, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ dʋgba ‑mʋ', ʋ dɛɛ 'Lukla. 34 ‑Tɛ ʋ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑hʋɛ bʋ ‑nyi꞊e nɔ, ‑ɛ kɔ ‑mɔ ʋ pʋ 'lɩ ‑cɩ kɩklakui. ‑Tɛ ɛ ꞊tɛ꞊ɛ wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩ 'a 'nɩna ‑hʋa.

35 'Kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ, 'kɩ ʋ kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, 'ʋ pʋ 'wla, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑tɛ ʋ di ‑Yusu a 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ a ꞊gɩgla nu. 36 'Kɩ ʋ nɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'yie ꞊tu. 37 'Tɩ‑ 'ʋ 'crɩɩ 'ʋ 'plaɩnkɩbɩa kɩ, ‑tɩ ‑kɔ ‑tɩ ʋ kɔɔ 'ʋ ‑Yusu tugbɛ 'yie. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu, ‑ɛ mɔ ‑Juukʋɛ* a bodɩɔ.» Tugbɛ a 'mʋ, ‑ɛ kɔ 'yie ʋ kɔɔ 'ʋ ‑Yusu, ɛ nɔ‑ kɔ 'lu yɩ ʋ 'maa 'lɩ 'plaɩnkɩbɩa a 'mʋ bʋ. 38 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ʋ kɔɔ 'ʋ ‑balʋnyʋ nɩ 'hʋɛn, 'kɩ 'ʋ 'waa ‑nɛ ti 'yie, ‑do 'kɩ 'lɩ 'a diidɛkɩbɩa kɩ, ‑do ‑bɩ 'kɩ 'lɩ 'a kamlakɩbɩa kɩ.

39 ‑Ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ‑hi, ʋ ‑hɛ꞊ɛ 'yri, 'tɩ‑ 'ʋ ꞊gbɛpʋ 'lu lɛ, 40 ʋ wɛn: «‑Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ pʋ lɛ, ‑ɛ di la Nyɩsʋa a 'kagbaʋ 'wla, 'tɩ‑ ‑ɛ di꞊e pʋ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ta 'kwli, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, wa ‑dɩɔnʋ, ꞊mʋ 'ʋ tugbɛ ‑mʋ' 'yie ‑hɔn, ꞊mʋ ꞊tɩ.» 41 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, kɔ tetetɔɔnyʋ, kɔ 'blʋ a nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɩ 'ʋ ‑wɛ, ʋ ‑hɛ꞊ɛ 'yri lɛ ‑wɛ, ʋ wɛn: 42 «Ɛ wa nyibli ‑bɩ, kɛɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a wʋwa 'lɩ ‑wɛ. 'Bʋ mɔ, Yisraɛkʋɛ a bodɩɔ, bʋ ‑hɔn 'ʋ tugbɛ ‑mʋ' 'yie, bʋ ꞊tɩ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ ‑hɔn 'ʋ tugbɛ 'yie, ‑a di pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ. 43 Ɛ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa a 'mʋ, 'bʋ nʋɛ ꞊nɛ, ‑ɛ ‑bɩ bʋ ‑hɛɛ ꞊nɛ. 'Bɩ nyiblo ‑bʋ, ɛ hla꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ.» 44 Kɛ‑ nɩ ‑do ‑balʋnyʋ nɩ 'hʋɛn‑ ‑mʋ', ʋ kɔɔ 'ʋ 'waa ti 'yie lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ʋ ni, 'ʋ 'cɛɛ ꞊nɛ ‑wɛ.

‑Tɛ ‑Yusu nu la 'kʋkʋʋ

(Makɩ 15.33-41; Luku 23.44-49; Saan 19.28-30)

45 'Yrʋ bʋ yɩ 'ʋ 'lu a ‑hɛyri' nɩ nyre, ‑ɛ ‑bɩ halɔ ka ‑tʋtʋ a pɛpɛ kɩ. Halɔ a 'mʋ, ɛ nɩ 'ʋ ‑nɩnɩ 'ɛ yɛ 'yrʋ‑hiilɛ a ti kɩ. 46 ‑Tɛ 'yrʋ‑hiilɛ a ti a 'mʋ, ɛ yɩ 'ʋ nyre, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'yaa 'lɩ win, ɛ wɛn: «Eli, Eli, lama sabatani?», ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ: «Nyɩsʋa o, Nyɩsʋa o, dɛ‑ kɔ 'mɔ ‑ha 'yie ‑mɔ 'lɩ?» 47 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ ‑tuo kɩ, kɛ‑ 'waa dɛ ‑bɩ pɩ: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Eli ɛ dɛ.» 48 'Kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ɛ kɔ nyiblo ‑bɩ, 'ɛ 'gba ci lɛ, ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'ɛ 'du ‑sapoo ye', 'ɛ 'nyra 'lɩ꞊ɩ 'lipanɔ ‑mɔ, 'ɛ mʋa 'ʋ꞊ʋ tugbɛ blɔblʋ 'lu lɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e ‑Yusu, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'na. 49 Kɛ‑ ‑ʋ ‑bɩ pɩ, ʋ wɛn: «‑Ba pʋ 'ʋ 'yie bʋ, 'bʋ mɔ, Eli 'bʋ di di, ɛ 'mʋ꞊ʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, ‑a 'mʋ꞊ʋ 'ye.» 50 Bʋ nɩ 'kɩ dɛ a 'mʋ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'gbo nɩ de, 'ɛ mla ‑hʋnhlʋn.

51 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli bʋ, danʋ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'bɛ 'kayu a 'mʋ ꞊tɩɔ, 'ɛ ‑ki wlɔn pɛpɛ, kʋɛ 'lɩ 'a 'lu yɩ bʋ, ‑bʋ yɛ 'a ꞊hlɔndɛ kɩ, ‑tʋtʋ 'ɛ 'hɩhlɛ ‑nɩ, 'hɩ gbagbɩ 'ʋ ‑kiki wlɔn lɛ, 52 'dabi 'ʋ ꞊ga wlɔn lɛ, nyibli, ‑ʋ 'kʋ la, 'ʋ yɩ 'klɔ lɛ 'hrɩ, 53 'tɩ‑ ‑nyrɔwɩ nɩ ta 'mʋ ‑hi mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ, nyibli a 'mʋ, 'ʋ ‑hɔn 'lɩ 'dabi 'kwli lɛ, 'ʋ pa 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'dɩɔ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ 'ye ꞊nʋ.

54 'Kɩ 'ʋ ‑Yusu ꞊hlɔn, 'kɩ Romakʋɛ a 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ ‑bɩ nyra 'ʋ bʋ, ɛ kɔ 'a 'sɛyo ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui꞊e 'yie 'hʋɛn‑. ‑Tɛ ʋ 'ye ‑tʋtʋ a 'hɩhlɛlɛ, kɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ 'hʋɛn‑, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ ꞊nʋ 'kwli, ʋ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, nyiblo ‑bʋ, ɛ mɔ la Nyɩsʋa 'Yu ꞊nɩɔ.»

55 Nʋgbɩ ‑hʋɔhʋɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ hlɔɔ 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ ‑mɔ lɛ dɛ gbe. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ, ʋ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye. Nʋgbɩ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ yɩ la ‑Yusu ꞊wien lɛ kʋɛ, kʋɛ 'lɩ ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ nɩ la 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, 'ʋ yɩ la꞊a ‑hɛɛ ‑nɩ. 56 'Kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'kɩ Madala a Mari nɩ 'lɩ, kɔ Mari ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Sakɩ kɔ Sosɩ a 'dii, kɔ Sebede a 'yonʋ a 'dii.

‑Tɛ ʋ pʋ la 'lɩ ‑Yusu 'dabio 'kwli

(Makɩ 15.42-47; Luku 23.50-56; Saan 19.38-42)

57 ‑Tɛ 'tɔ yɩ nɩ ‑wɛn, ‑ɛ ‑bɩ dɛkɔnyɔ ꞊dʋ nyre 'ʋ ‑tuo a 'mʋ kɩ. 'A 'nyrɛ mɔ Sosɛfʋ. 'Kɩ ɛ kɔ 'lɩ Alimatedɩɔ 'kwli. Sosɛfʋ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi* ꞊nɩɔ ‑wɛ. 58 Ɛ nɔ‑ ‑mu, ‑ɛ lee Pilatɩ, 'kɩ bʋ wɛn, bʋ ‑ha 'ʋ ‑Yusu a ‑plahʋɩ tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'ʋ ‑ha. ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ lee nɛ 'a 'sɛyo nɩ, 'kɩ bʋ ‑nyi Sosɛfʋ ‑Yusu a ‑plahʋɩ a 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'ʋ ‑ha. 59 ‑Tɛ ʋ ‑nyi꞊e ‑plahʋɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ gba꞊a nɩ, 'ɛ 'hɩnhɩan꞊a ‑jisɛ lɛ, 60 'tɩ‑ 'ɛ gba 'lɩ꞊ɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ɛ di 'ʋ꞊ʋ ꞊tuu ‑nɩ. 'Kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ, 'hɩɔ gbagbʋ nɩ 'ʋ, 'ɛ hlɔ la yra, ‑wɛn dʋgba. 'Kɩ 'lɩ 'hɩɔ gbagbʋ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ ʋ 'bluu la 'lɩ 'dabio (ti ꞊dʋ a ti 'yri la, ‑ɛ 'wɩ la ‑wlukayu yɩ). 'Kɩ 'lɩ 'dabio a 'mʋ 'kwli, 'kɩ ɛ pʋ 'lɩ ‑Yusu a ‑plahʋɩ, 'tɩ‑ 'ɛ nu 'hɩɔ 'papɔ, ‑ɛ nɩ 'ʋ, ‑ɛ ꞊hɩan 'lɩ ‑mɔ lɛ, 'ɛ ka 'dabio a 'mʋ yɩ. ‑Tɛ ɛ ‑wɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mu nɩ. 61 Madala a Mari, kɔ Mari ‑bɩ ‑mʋ' 'hʋɛn‑, ʋ nɩ ‑tuo kɩ, 'ʋ 'bɛ 'dabio 'yi, 'ʋ nɩ bʋ.

'Sɛyo ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui ‑Yusu a 'dabio 'yie

62 ‑Nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ ‑hi, 'tɩ‑ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* 'ɛ yɩ 'ʋ nyre. ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, kɔ Falisi꞊tumu* a nyibli 'hʋɛn‑, ʋ 'kukue lɛ, 'ʋ mu 'ʋ Pilatɩ ye', 63 ʋ wɛn: «Nyɩbɛyu o, ‑tɩ bi 'lɩ ‑a mʋ 'kwli. Ɛ nɔ‑ mɔ, ‑tɛ hɩlɛkɔnyɔ ‑mʋ', ɛ nɩ la 'klɔ, kɛ‑ ɛ pɩ la: 'Bʋ mɔ, 'nɩ 'kʋ, ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn 'bʋ ‑hi, ta a ‑nyrɔwɔ 'kwli, 'n kɔ ꞊bʋ 'hrɩ 'klɔ. 64 'A ‑tɩ, ‑a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑bʋ lee ‑na 'sɛyo, bʋ ꞊tu 'a 'dabio a 'mʋ 'yie ‑tutu, ‑nyrɔwɩ nɩ ta bʋ ‑yrɛ 'lu, ‑ɛ di꞊e nu, 'a ‑nagbopʋ* 'nɩ ꞊ha di, ʋ 'nɩ ꞊ha 'a ‑plahʋɩ 'yri, 'tɩ‑ ʋ 'nɩ ꞊ha nyibli lɛ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ. Hɩdʋ a 'mʋ, ɛ di nɩ 'klɩ kɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'a yɩ‑hɛdɛ 'ʋ ‑hi.» 65 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Sɛyo, nʋ‑ ‑mʋ'. Ba mu, ba lee 'sɛyo a 'mʋ, bʋ ꞊tu 'dabio a 'mʋ 'yie, ‑tɛ a ni 'a ‑hʋhʋa.» 66 Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ mu 'lɩ 'dabio yɩ, 'hɩɔ ‑mʋ', ʋ nu wɛn, 'ʋ ka wɛn ‑Yusu a 'dabio yɩ, 'ʋ ꞊tu꞊o yruulɛ, 'ʋ ꞊tu 'ʋ 'sɛyo ‑nɩ wɛn blɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'dabio 'yie ꞊tu. (Yruulɛ a 'mʋ, ʋ ꞊tu 'hɩɔ a 'mʋ, ɛ di ꞊nʋ꞊ʋ 'nɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ kla 'dabio a 'mʋ yɩ.)

28

‑Tɛ Nyɩsʋa ‑ha la ‑Yusu 'klɔ

(Makɩ 16.1-10; Luku 24.1-12; Saan 20.1-10)

1 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a ‑wuwle‑nyrɔwɔ* a 'mʋ, ɛ ‑hi, 'a 'sɔɔndɩ a ‑nyragblɩ, Madala a Mari, kɔ Mari ‑bɩ ‑mʋ' 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ mu ‑Yusu a 'dabio 'ye mɔ. 2 Ti nɩ ‑do a 'ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑tʋtʋ ‑tʋa 'hɩhlɛlɛ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ blike kʋanɩhɩɔ ‑mʋ' lɛ, ʋ ‑nu, 'ʋ ka ‑Yusu a 'dabio yɩ. ‑Tɛ ɛ blike꞊e lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nɩ꞊ɩ kɩ bʋ. 3 Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, ɛ yɩ 'nɩ wlɩn, ‑wɛn ‑tɛ yakɔ ni 'yii a pʋpʋʋ, 'a 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ 'plɛ nɩ dɩakɩ, 'ɛ 'wɩ ‑nyrɛ yɩ. 4 'Sɛyo ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'dabio 'yie, ‑tɛ ʋ 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ ‑tʋa 'waa nunuo dɩakɩ. 'A ‑tɩ, ʋ yɩ 'nɩ 'hɩhlɛ ‑nɩ, 'ʋ bibi ꞊hlɔn lɛ, 'tɩ‑ 'ʋ pɛ 'kɩ 'ʋ blɛ, ‑wɛn nyibli, ‑ʋ 'kʋ.

5 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ pɩ nʋgbɩ ‑mʋ' yɩ, ɛ wɛn 'nɩ: «'A mʋ ‑mʋ', a 'nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ‑mʋ', ʋ kɔɔ 'ʋ tugbɛ 'yie, ɛ nɔ‑ a ꞊mʋɛ lɛ. 6 Ɛ 'yɩ 'nɛ‑ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ 'a ꞊gbɛtʋ, ɛ nu la 'a hɩhla, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ. Ba 'de, ba 'ye ‑tɩtɛ, ɛ pɛ mɔ mɔ bʋ. 7 'A ‑tɩ, ba 'kɩka ‑nɩ, ba lee nɛ 'a ‑nagbopʋ*, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ. ‑Yusu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ di 'hru 'nyɛɛ ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'a mʋ ‑ple, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli. 'Kɩ a di 'lɩ꞊ɩ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ. ‑Tɩ 'n kɔ ꞊bʋ lee wɛn 'a mʋ, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ.»

8 ‑Tɛ ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'kɩka nɩ, 'ʋ ‑hɔn 'lɩ 'dabio yɩ. Hʋannʋ yɩ wɛn ꞊nʋ nɩ ni, kɔ, dɔdʋ yɩ wɛn ꞊nʋ nɩ ni, 'ʋ 'gba ci lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑mɔ lɛ na ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑nagbopʋ ye'. 9 Bʋ yɩ 'kɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑Yusu di ꞊nʋ ye' 'bɛ mɔ, ɛ wɛn: «'Aan 'wio,» ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛ ʋ 'ye꞊e, 'ʋ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ʋ bla꞊a kwlɩ yɩ bʋ, 'ʋ klɔ 'a bʋɩ, 'ʋ ‑tʋa 'a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ. 10 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «A 'nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ. Ba mu, ba lee 'na ‑nagbopʋ, bʋ mu 'lɩ Galileblʋgba 'kwli. 'Kɩ ʋ di 'lɩ 'mʋ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ.»

'Sɛyo ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui la ‑Yusu a 'dabio 'yie, ʋ nu la hɩ

11 ‑Tɛ nʋgbɩ a 'mʋ, ʋ mi 'kɩ 'lɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'sɛyo ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui ‑Yusu a 'dabio 'yie, 'waa nyibli ‑bɩ 'ya 'dɩɔ, 'ʋ lee Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyibli gbagbɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ. 12 ‑Tɛ ʋ 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ ʋ kɔ 'blʋ a nyibli 'hʋɛn‑, ʋ 'kukue lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑tɩ a 'mʋ lɛ ‑pʋpʋ ‑nɩ. ‑Tɛ ʋ pʋpʋ 'kɩ꞊ɩ' lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn꞊ɛ kɩ, 'kɩ bʋ ‑ha 'lɩ 'wli ‑hʋɔhʋɩ, bʋ ‑nyi꞊e 'sɛyo a 'mʋ. ‑Tɛ ʋ ‑nyi 'kɩ ꞊nʋ꞊ʋ, 13 ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ʋ pɩ ꞊nʋ yɩ, ʋ wɛn: «Kɛ‑ ba pʋ: ‑A nɩ ŋmena', ‑Yusu a ‑nagbopʋ 'ʋ di 'tɔ, 'ʋ 'yri 'a ‑plahʋɩ.» 14 Kɛ‑ ʋ pɩ de: «'Bʋ mɔ, ‑gʋlʋnʋma 'bʋ 'wɩn, ‑a di 'a klɛ‑hɩhɩalɛ 'nɩ yi, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha 'kla‑wliye'yɩya 'ye,» 15 'sɛyo 'ʋ gba 'wliyɛ a 'mʋ, dɛ ‑mʋ', 'blʋ a nyibli pʋ lɛ bʋ nu, 'ʋ nu꞊o. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑hɔn 'ʋ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ 'yie, ‑bʋ yɛ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ kɩ, ‑tɩ a 'mʋ, 'ɛ 'hɛɛn bʋ, 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ* 'nyɩ.

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ la 'a ‑nagbopʋ* yɩ

(Makɩ 16.14-18; Luku 24.36-49; Saan 20.19-23; Nunu‑tɛblɩ 1.6-8)

16 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ‑do ‑mʋ', ʋ mu nɩ, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, dʋgba ‑mʋ', ‑Yusu tɔɔ la ꞊nʋ, ɛ nɔ‑ ʋ 'ya 'lɩ 'lu. 17 'Kɩ dʋgba a 'mʋ 'lu, 'kɩ ɛ 'hrɩɩ 'lɩ ꞊nʋ yɩ. ‑Tɛ ʋ 'ye꞊e, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ bla꞊a kwlɩ yɩ bʋ, bʋ 'bʋa nɛ 'a ‑tɩ 'yi. Kɛɛ, 'kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ, 'kɩ nyibli ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ 'yɛ nɩ pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ', ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ꞊nɩɔ, ‑ɛ 'hrɩɩ ꞊nʋ yɩ. 18 Ɛ nɔ ‑mɔ ‑Yusu bʋ 'yɩya 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ bʋ, ɛ wɛn: «Kʋɛ 'lɩ yakɔ 'kwli bʋ, ‑bʋ yɛ ‑tʋtʋ kɩ, 'klɩ a pɛpɛ, 'n ni, 'nɩ kɔɔ nɛ 'a ‑nɛ ꞊dedede win kɩ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi 'mɔ꞊ɔ. 19 Ba mu 'lɩ dakɔ a pɛpɛ ‑mɔ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, ba nu꞊o, bʋ ‑hɛ 'na ‑nagbopʋ. Ba pʋ ꞊nʋ 'nie 'lu lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa, kɔ 'a 'Yu, kɔ 'a ‑Hihiu* a 'nyrɛ 'kwli. 20 Ba tɔɔ ꞊nʋ, 'kɩ bʋ ꞊tuu 'ʋ ‑tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', 'n lee nɛ 'a mʋ, ba nu. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'n di 'ʋ 'a mʋ 'hʋɩ nɩ, 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, 'klɔ 'mʋ 'ʋ ‑wlu ‑hɔn.»

* 10:10 10.10 ‑Yusu a ti 'yri, nyibli nɛɛ la kotio. Dɛ a 'mʋ, ɛ mɔ la 'waa 'blidɛ ꞊nɩɔ.

* 11:28 11.28 ‑ɛ mɔ tete ‑mʋ', ‑Juukʋɛ a tetetɔɔnyʋ yɩ 'a mʋ 'lu ‑tie ‑nɩ.

MAKƖ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

‑Yusu a ‑tɩ, ‑tɛ

MAKƖ

‑mɔ ‑bɩ, ɛ nu la 'a 'cɩcrɩɩ

1

‑Tɛ Saan Batisɩ hlɛ la Nyɩsʋa a ‑tɩ, kɔ, ‑tɛ ɛ pɩ la nyibli 'nie 'lu lɛ

(Matie 3.1-12; Luku 3.1-18; Saan 1.19-28)

1 Nyɩsʋa a ꞊haanwin, ɛ nɔ‑ 'crɩɩ 'nɛ‑ 'crɩɛn ‑bʋ 'kwli. Nyɩsʋa a win a 'mʋ, 'a 'Yu a ‑tɩ, ɛ nɛ ‑mɔ lɛ. 'A 'Yu a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ.

2 Ti ꞊dʋ a ti 'yri, (‑tɛ ʋ 'tɩɛ 'yɛ la ‑Yusu nɩ kʋɛ,) ɛ kɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ la Esai. ‑Yusu kɔ nyiblo ꞊dʋ 'hʋɛn‑, ‑ɛ mɔ Saan Batisɩ, ʋ nʋ‑ kɔ ‑tɩ Esai a 'mʋ, ɛ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

'Na 'Yu o, 'n di ‑ha nyiblo,

'kɩ 'ʋ 'na ‑kʋan a ‑ta',

ɛ 'mʋ mu, ɛ 'mʋ ‑na 'hru yɩ kla,

'tɩ‑ ꞊mʋ 'lɩ nyre.

Ɛ 'wɩ yɩ, nyiblo a 'mʋ,

ɛ di kla nyibli a ꞊wlɩ yrɛ,

'tɩ‑ ꞊mʋ 'lɩ nyre.»

3 'Kɩ 'lɩ 'crɩɛn a 'mʋ 'kwli, ʋ 'crɩ la ‑tɩ ‑bɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

Nyiblo a 'mʋ, ‑tɛ ‑mʋ', 'dʋ bii 'lɩ yɩ,

'kɩ ɛ di 'lɩ 'ti.

'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ nɩ hle, ɛ di 'yaa 'lɩ win,

ɛ 'mʋ lɛ pʋ:

'Hru ‑bʋ, Kʋkɔnyɔ di na,

ba 'sii ꞊nɛ yɩ,

'tɩ‑ Kʋkɔnyɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ di.

Ɛ 'wɩ yɩ, 'aan 'klɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ,

‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ‑mɔ ‑wɛ,

'tɩ‑ Kʋkɔnyɔ 'mʋ di.»

4 ‑Tɛ Esai a 'mʋ, ɛ nu la 'a hɩhla, kɛ‑ nyiblo a 'mʋ, ɛ nu naalɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ Saan Batisɩ. Saan a 'mʋ, ‑tɛ ‑mʋ', 'dʋ bii la 'lɩ yɩ, 'kɩ ɛ 'ti la 'lɩ, nyibli 'ʋ mi la 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ. 'Bʋ yɩ nɩ hle, ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, 'a win 'ɛ yɩ ‑tɛblɩ 'nyɩ lɛ ‑gbɛ, ɛ wɛn: «Ba yru꞊o, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ‑ɛ mɔ, a ni yɩnyre‑tɛblɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Ba hie 'ʋ yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ bʋ, ba ‑nyi 'aan 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa, Nyɩsʋa 'mʋ 'aan yɩnyre‑tɛblɩ 'wʋwla ‑nɩ, 'mʋ 'a mʋ 'nie 'lu pʋ.» 5 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'ti 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, kɔ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Jrusrɛ, kɛ‑ ʋ ni la, 'ʋ mi la 'ʋ꞊ʋ ye', ʋ 'mʋ 'a win 'wɩn, 'ʋ yɩ la 'waa yɩnyre‑tɛblɩ yrɛ ‑wɛɛn ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', 'tɩ‑, Saan, 'ɛ pɩ la ꞊nʋ 'nie 'lu lɛ, 'kɩ 'lɩ 'nie gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Sudɛn ‑mɔ. 6 Saan a dɩɔnʋ a wlawlʋ, ɛ pɩ la, ɛ 'yɩ la dɛkɔnyɔ a wlawlʋ yɩ 'wɩ. Ʋ nu la ꞊gbukɩ‑so* a ‑pupui, 'ʋ hla la꞊a, 'ɛ nɛɛ la꞊a mʋmakɔ a 'bɛtɩyɛ kɩ. 'A dididɛ, ɛ yɩ la di, ɛ nɔ‑ mɔ 'kolio kɔ dʋnyra. (Saan mɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ. Ɛ 'wɩ yɩ, ‑tɛ ‑mʋ', 'a 'bio Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ ‑mʋ', ʋ nɩ la 'mʋ, yɩ‑hɛ‑nyrɛ a ti 'yri, kɛ‑ Saan a 'mʋ, ɛ nɩ la 'mʋ ‑wɛ.) 7 Kɛ‑ ɛ pɩ la nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ la 'ʋ yɩ, ‑ɛ mɔ: «Nyiblo ꞊dʋ di 'nɩ di. Nɔ‑ di 'ʋ 'mʋ ke' kʋɛ. Nɔ‑ di 'klɩ kɩ nɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'mʋ ‑hi, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli. 'Mɔ ‑bʋ, 'n 'yɩ nyiblo ꞊dʋ 'pa‑, 'kɩ ꞊bʋ di꞊e ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑kʋandɛ ꞊dʋ a ‑ta'. 8 'Mɔ ‑bɩ, 'nie 'n pɩ 'a mʋ 'lu lɛ, kɛɛ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu*, ɛ nɔ‑ ɛ di 'a mʋ ‑nyi.»

Saan, ɛ nɔ‑ pʋ la ‑Yusu 'nie 'lu

(Matie 3.13–4.11; Luku 3.21-22; 4.1-13)

9 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑Yusu ‑hɔn la 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Nasalɛtɩ, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, 'ɛ mu 'lɩ Saan ‑mɔ, Saan 'ɛ pʋ꞊ʋ 'nie 'lu, 'kɩ 'lɩ 'nie gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Sudɛn ‑mɔ. 10 ‑Tɛ ɛ yɩ 'lɩ 'nie ‑mɔ nɩ ‑hʋɛn, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye yakɔ, 'ɛ ‑ki wlɔn, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'ɛ ꞊tɩɩ 'ʋ꞊ʋ 'lu, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑hungbe 'yɛ nɩ ꞊tɩɩ 'ʋ꞊ʋ 'lu, 11 kɔ, 'ʋ 'wɩn Nyɩsʋa a win, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli. Kɛ‑ win a 'mʋ, ɛ pɩ: «‑Mɔ mɔ 'na 'Yu nɩ ‑do, 'n nʋɛ ‑nɩ ‑tɛɛ. ‑Nie 'mʋ dɔdʋ.»

12 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu gba 'lɩ ‑Yusu ‑tɛ ‑mʋ', 'dʋ bii 'lɩ yɩ. 13 ‑Tɛ a 'mʋ, ɛ ‑hii 'lɩ ‑nyrɔwɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn, 'kɩ 'lɩ mamʋɩ 'nyɩ. Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ Satan, ɛ mu la 'ʋ꞊ʋ lɛ ꞊tɛɛ mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu 'mʋ ‑tɩ 'wla, 'kɩ 'ʋ 'a 'Baɩ Nyɩsʋa ye', kɛɛ, ɛ 'yɩ ‑tɩ 'wla, Nyɩsʋa 'ɛ tɛ 'a lɛlenyʋ bʋ, 'ʋ ‑tʋa 'a ‑hɛɛlɛ.

‑Tɛ ‑Yusu da la 'pʋpanyibli nɩ ‑hɛn, 'kɩ bʋ ‑hɛ 'a ‑nagbopʋ*

(Matie 4.12-22; Luku 4.14-15; 5.1-11)

14 Ʋ nɩ 'ʋ bʋ ‑nɩnɩ, ‑ɛ ‑bɩ Saan Batisɩ ‑nɩ wɛn, ʋ pʋ꞊ʋ ꞊jɩ'. ‑Tɛ ʋ pʋ 'kɩ꞊ɩ ꞊jɩ', ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑Yusu mu 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, 'ɛ nɛ Nyɩsʋa a win ‑mɔ lɛ. 15 Kɛ‑ ɛ pɩ: «Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli a pɛpɛ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, ɛ 'mʋɛ yrɛ. 'A ‑tɩ, ba yru꞊o, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ‑ɛ mɔ, a nu yɩnyre‑tɛblɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Ba hie 'ʋ yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ bʋ, ba ‑nyi 'aan 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa, kɔ, ba kuo Nyɩsʋa a win ꞊wlʋ yɩ.»

16 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu mu 'lɩ Galileblʋgba a 'yru wien. Bʋ yɩ 'kɩ 'yru wien lɛ nɩ 'yrɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɛ la 'ʋ 'pʋpanyibli nɩ 'hʋɛn ꞊dʋ bʋ. 'Waa 'nyrɛ mɔ Simɔ (‑ɛ mɔ Piɛlɩ) kɔ 'a 'dɩayɩ Adre. 'Kɩ ʋ nɩ 'lɩ 'waa 'blagbɩ 'kwli, 'ʋ pɩ 'waa ‑tatɩ. 17 'Pʋpanyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ɛ yɛɛ 'ʋ bʋ, kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ba di 'lɩ, a 'mʋ 'mʋ ꞊wien lɛ kʋɛ, a 'mʋ 'na ‑nagbopʋ ‑hɛ. 'N di꞊e 'nɩ nu, a 'mʋ ‑tonyibli lɛ 'kukue ‑nɩ. Ɛ 'wɩ yɩ, ‑tɛ a ni, 'a pɩ ‑tatɩ, 'a yɩ ‑hrin lɛ 'kukue ‑nɩ, kɛ‑ ba nu, ba 'kukue ‑tonyibli lɛ, ʋ 'mʋ 'na ‑nagbopʋ ‑hɛ ‑wɛ.» 18 ‑Tɛ ɛ lee 'kɩ ꞊nʋ ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ʋ hie 'ʋ 'waa ‑tatɩ bʋ, 'ʋ ‑tʋa 'a ꞊wienlɛkʋkʋɛ.

19 Bʋ 'yɩya 'ʋ ye' bʋ dɛ gbe, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɛɛ 'ʋ 'pʋpanyibli ‑bɩ bʋ. 'Pʋpanyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ mɔ Sakɩ kɔ Saan kɔ 'waa 'baɩ Sebede, kɔ 'waa 'baɩ a ‑kʋannunyibli, 'ʋ nɩ 'lɩ 'waa 'blagbɩ 'kwli, 'ʋ yɩ 'waa ‑tatɩ ꞊hrɛntɩ ‑nɩ. 20 ‑Tɛ ɛ yɛɛ 'ʋ 'dɩayɩnʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ da ꞊nʋ nɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛ 'a ‑nagbopʋ, ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'ʋ hie 'ʋ 'waa 'baɩ, kɔ 'a ‑kʋannunyibli 'hʋɛn‑ 'blagbɩ 'kwli bʋ, 'ʋ ‑tʋa ‑Yusu a ꞊wienlɛkʋkʋɛ.

‑Tɛ ‑Yusu bla la 'ku ‑hʋan* lɛ

(Luku 4.31-37)

21 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ mu 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Kapɛnaɔ 'kwli. ‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a ‑wuwle‑nyrɔwɔ* nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑, ʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, 22 'ɛ bi 'ʋ, 'ɛ ‑tʋa ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ la 'ʋ, ɛ mɔ 'waa ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ, 'kɩ ‑Yusu bʋ di tɔɔlɛ lɛ nu. Ɛ 'nɩ ‑tɔɔ꞊ɔ lɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑mʋ' ‑Juukʋɛ a tetetɔɔnyʋ ni tɔɔlɛ, kɛɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli, 'kɩ ɛ tʋɛ 'lɩ. 23 Ɛ kɔ nyɩbɛhɩan ꞊dʋ. Ɛ nɔ‑ 'ku ‑hʋan nɩ 'ʋ ke'. 'Kɩ ɛ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ ‑wɛ. Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu nɩ ‑do a 'mʋ bʋ, ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, 24 'ɛ pɩ lɛ: «Nasalɛtɩ a ‑Yusu, ‑ha ‑a mʋ mɛ lɛ, ꞊nɩ 'bie 'lɩ ‑aan ‑tɩ 'nyɩ. ‑Di nɩ, ꞊mʋ ‑a mʋ bʋ ‑wɛ. 'N yi꞊e nɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑pa 'mʋ. ‑Mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ‑mɔ ɛ lee 'nɛ‑.» 25 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊maa 'ku ‑hʋan a 'mʋ 'yi, ɛ wɛn: «Ma wien, 'tɩ‑ ‑hɔn 'ʋ nyiblo ‑bʋ ke'!» 26 ‑Ɛ ‑bɩ 'ku ‑hʋan a 'mʋ, ɛ ꞊gbapʋ nyiblo a 'mʋ lɛ, 'ɛ pʋ ‑cici lɛ, 'tɩ‑ 'ɛ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ke', 'ɛ ‑mu. 27 Ɛ kɛɛ nyibli a 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'ʋ ꞊wlɩ lɛ, 'ʋ yɩ wlɔn lɛ 'pʋplɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ a ‑ta', ʋ wɛn: «Dɛ a 'mʋ, ɛ mɔ dɛ ꞊nɩɔ. Tɔɔlɛ yrayrʋ ‑bɩ ɛ ‑ya, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli. Ɛ yɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli nɩ ‑tʋɛ ‑nɩ, 'ɛ kɔɔ 'kuo ‑hʋɩn win kɩ, 'tɩ‑ 'kuo ‑hʋɩn a 'mʋ, ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ.» 28 Dɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, ‑Yusu a 'nyrɛ 'ɛ 'hɛɛn Galileblʋgba a pɛpɛ kɩ bʋ.

‑Tɛ ‑Yusu nu꞊o, nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ

(Matie 8.14-17; Luku 4.38-41)

29 ‑Tɛ ʋ ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ mu 'lɩ Simɔ (Piɛlɩ) kɔ Adre 'hʋɛn‑ a ‑tɛ, Saan kɔ Sakɩ 'hʋɛn‑, 'ʋ kʋɛ ꞊nʋ ꞊wien. 30 'Kɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, 'kɩ ʋ yɛɛ 'lɩ Simɔ a 'mʋ a 'dɔɔ‑ bʋ, 'a 'hʋɩ 'ɛ yɩ hren, 'ɛ pɛ bʋ. ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ 'kayu bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ lee ‑Yusu nɩ, ‑ɛ mɔ, Simɔ a 'dɔɔ‑ a 'hʋɩ hren nɩ, 31 ‑Yusu 'ɛ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ɛ klɔ 'a dabʋ bʋ, 'ɛ 'du꞊o ye'. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ Simɔ a 'dɔɔ‑ a 'hʋɩ 'kee nɩ, 'ɛ bi 'ʋ, 'ɛ pi 'waa diidɛ.

32 ‑Winseke, ‑tɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* ‑wɛ 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ kɩklanyibli, kɔ ‑ʋ ‑bɩ, 'kuo ‑hʋɩn* nɩ 'ʋ ke' lɛ, 'kɩ ʋ gba 'lɩ ꞊nʋ ‑Yusu ‑mɔ, 33 'dɩɔ a nyibli ‑hʋɔhʋɩ, 'ʋ ꞊gbee 'ʋ 'kayu a 'mʋ a ꞊hʋan.yɩ, 34 ‑Yusu 'ɛ nu꞊o, nyibli a 'mʋ, 'waa 'kʋɛ a gblegble 'ɛ ‑wɛ, 'ɛ bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ ‑wɛ, 'ɛ lee 'kuo ‑hʋɩn a 'mʋ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ win, ‑ɛ nu꞊o, 'kuo ‑hʋɩn a 'mʋ, ʋ yi ‑Yusu nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu nɛ la Galileblʋgba 'kwli lɛ

(Luku 4.42-44)

35 ‑Nyragblɩ, halɔ nɩ ‑tʋtʋ klɛ, ‑Yusu 'ɛ 'du ye', 'ɛ mu 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'dʋ bii 'lɩ yɩ, 'ɛ yɩ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. 36 ‑Ɛ ‑bɩ Simɔ kɔ a 'bio 'hʋɛn‑, ʋ mu꞊o lɛ ꞊mʋɔ mɔ. 37 ‑Tɛ ʋ yɛ꞊ɛ kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «‑Mɔ nyibli a pɛpɛ ꞊mʋɛ lɛ.» 38 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «‑Ba mu 'lɩ ‑tɛ ‑bɩ, ‑ba mu 'lɩ 'dɩɩ ‑bɩ ‑bʋ, ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ ‑a mʋ kɩ, 'mʋ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑tɔɔ ‑nɩ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɛ ya 'nɛ‑ 'mʋ ‑tʋtʋ kɩ,» 39 ‑Yusu 'ɛ bi Galileblʋgba a pɛpɛ kɩ, 'ɛ nɛ Nyɩsʋa a 'kayo blɛ, 'ɛ tʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ, kɔ, 'ɛ blɛ 'kuo ‑hʋɩn* lɛ ‑wɛ.

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, ꞊hrannunyɔ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Matie 8.1-4; Luku 5.12-16)

40 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑ɛ ‑bɩ ꞊hrannunyɔ ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ mu la 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ, 'ɛ bla꞊a kwlɩ yɩ, ɛ wɛn: «'N nyaa ‑mʋ lɛ, nu꞊o, 'na 'kʋɛ bʋ ‑wɛ.» 41 ‑Ɛ ‑bɩ 'a nyaɩ ‑tʋa la ‑Yusu a nunuo, 'ɛ ‑hrɛn la꞊a lɛ, ɛ wɛn: «'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ ‑na 'kʋɛ bʋ ‑wɛ.» 42 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ, 43 ‑Yusu 'ɛ ti꞊e ‑tɛɛ, ɛ wɛn: «‑Wɛ 'lɩ ‑bʋ mu 'kɩ nɩ. 44 ꞊Nɩ 'lee 'lɩ nyiblo ꞊dʋ, kɛɛ, mu ‑bʋ tɔɔ ‑dɩɔnʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ* yɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. 'A ‑tɩ, gba ‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ ni, 'ʋ yɩ ‑cɔhlʋn pi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑tɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* Moise, ɛ nu la 'a hɩhla, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a pɛpɛ 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ!» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ nɩ, 'ɛ ‑mu. 45 Kɛɛ, ‑tɛ ɛ ‑mu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'a ‑mɔlɛnɩna, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', ‑tɛ a 'kʋɛ nu ‑wʋwɛ, ‑tɩ a 'mʋ, 'ɛ 'hɛɛn 'blʋgba kɩ bʋ. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, ‑Yusu 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ 'ya 'dɩɔ ꞊dʋ 'kwli, 'ɛ bii yɩ. Nyibli, ʋ nʋ‑ ‑hʋɛn 'kɩ ‑tɛblɩ 'nyɩ lɛ, 'ʋ mi 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ.

2

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Matie 9.1-8; Luku 5.17-26)

1 ‑Nyrɔwɩ gbi bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ di 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Kapɛnaɔ 'kwli. ‑Tɛ nyibli 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ꞊hɩan ‑mɔ, 2 ‑ɛ ‑bɩ 'waa ‑hʋɔhʋɩ mu 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'kayu ‑mʋ', ɛ nɩ 'lɩ bʋ, ɛ 'yii 'lɩ nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mɔ', ‑ʋ mu꞊o 'ye mɔ, ɛ mɔ 'hru 'yɩ 'ʋ ꞊hʋan.yɩ ‑nɩ, nyibli a ‑tɩ. 'Kɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ, 'kɩ ‑Juukʋɛ* a tetetɔɔnyʋ ‑bɩ nɩ 'lɩ. Nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ʋ nɩ ‑tuo a 'mʋ kɩ, ʋ nʋ‑ ‑Yusu tʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ. 3 ‑Ɛ ‑bɩ nyibli ‑bɩ, ʋ nʋ‑ mi 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ. 'Kɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ, 'kɩ nyibli nɩ ‑hɛn nɩ 'lɩ, 'ʋ 'ble ‑hanmakɩ. ‑Hanmakɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'kwli, ʋ pɩa 'lɩ lɛ‑yɩyrɛnyɔ bʋ, 'ʋ gbɛ꞊ɛ ‑Yusu yɩ. 4 Bʋ nyre 'lɩ 'kayu a 'mʋ ye', 'hru 'yɩ ‑tɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli a ‑hʋhʋʋ a ‑ta'. ‑Tɛ bʋ di nu, ʋ 'mʋ 'ʋ 'waa ‑nɛ lɛ‑yɩyrɛnyɔ ‑Yusu 'hʋɩ ‑nyree ‑nɩ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ 'ya 'lɩ 'kayu kɩ, bʋ ‑ha 'lɩ 'hʋɔ, 'kayu a 'mʋ kɩ. ‑Tɛ ‑Yusu ꞊tuu 'ʋ 'yie bʋ ‑tɛɛ, 'kɩ ʋ ꞊tɩɔ 'ʋ lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'mʋ, ‑Yusu 'mʋ꞊ʋ nu, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. 5 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, nyibli a 'mʋ, ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu꞊o nɩ, lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'mʋ, 'a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ nɩ, ɛ wɛn: «'Na 'yu, ‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑nu, ‑ɛ nyre yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ɛ 'wʋwlɛ kɛ nɩ.»

6 ‑Ɛ ‑bɩ tetetɔɔnyʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ 'pʋplɛ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ a ꞊wlɩ kɩ, ʋ wɛn: 7 «Dɛ ‑bʋ, ‑Yusu ‑bʋ, ɛ ni, ɛ 'wɩ yɩ, Nyɩsʋa a ‑tɩ ɛ yɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'ɛ ni 'pʋplɛ lɛ. 'Tɩ‑ ɛ wɛn 'nɩ, ɛ mɔ Nyɩsʋa ꞊nɩɔ. Nyɩsʋa nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ 'wʋwla nyiblo a dɛ 'kuku.» 8 Dɛ a 'mʋ, ʋ nɛɛ ꞊wlɩ klɛ, ‑Yusu yru꞊o nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ꞊wlɩdʋ ‑bʋ a nɛɛ 'kɩ lɛ 'lɩ? A 'yɩ wɛn yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ba naa wɛn ꞊wlɩdʋ a 'mʋ lɛ. 9 'Aan ꞊wlɩ wɛn 'nɩ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ lee nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ, 'a dɛ 'kuku 'wʋwlɛ nɩ, ɛ kɔ, 'aan ꞊wlɩ wɛn 'nɩ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ, bʋ 'du ye', bʋ 'du 'a ‑hanmakɩ ye', bʋ na. 10 Kɛɛ, ba yi꞊e, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'tɩ‑ 'mɔ ‑mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ɛ lee 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ 'wʋwla ‑tonyibli a dɛ 'kuku, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, 'ɛ ‑nyi 'mʋ 'klɩ ‑wɛ, 'kɩ ꞊bʋ nu꞊o, ‑tonyibli a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ. 'A ‑tɩ, nyiblo ‑bʋ, ʋ ‑ya, 'n kɔ ꞊bʋ nu꞊o, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ lɛ yru, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n lee wɛn 'a mʋ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ.» 11 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ de, 'ɛ ‑tʋa 'lɩ lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'mʋ, 'a ‑mɔhleelɛ, ɛ wɛn: «'N yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'du ye', 'du ‑na ‑hanmakɩ ye', ‑bʋ ‑mu 'lɩ ‑na 'kayu bʋ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.» 12 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ 'du ye', 'ɛ 'du 'a ‑hanmakɩ ye', nyibli yɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ lɛ nɩ tɛ, 'ɛ 'hrɩ, 'ɛ ‑mu. ‑Ɛ ‑bɩ, ɛ kɛɛ nyibli a 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'ʋ, 'waa ꞊wlɩ lɛ, 'ʋ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, ʋ wɛn: «‑A 'yɩ ‑hʋan꞊a nɩ 'ye.»

‑Tɛ ‑Yusu le la Lefi, 'kɩ bʋ ‑hɛ la 'a ‑nagbopi*

(Matie 9.9-13; Luku 5.27-32)

13 Ti gbi bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu mu 'lɩ Galileblʋgba a 'yru wien de, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ mi 'lɩ꞊ɩ 'hʋɩ, 'ɛ tʋɛ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ. 14 Bʋ yɩ 'yru wien lɛ nɩ 'yrɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɛɛ 'ʋ nyɩbɛhɩan ꞊dʋ bʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Lefi, ‑ɛ mɔ Alʋfe a 'yu. Lefi a 'mʋ, ɛ mɔ la 'blʋwli'tɩnyɔ ꞊nɩɔ. 'Kɩ ɛ nɩ 'lɩ 'blʋwli'tɩɩlɛ' bʋ. (Kɛɛ, nyibli 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ 'blʋwli'tɩnyʋ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ yɩ di 'yiyriwli.) ‑Ɛ ‑bɩ, kɛ‑ ‑Yusu pɩ Lefi a 'mʋ yɩ: «Kʋɛ 'mʋ ꞊wien lɛ, ꞊mʋ 'na ‑nagbopi ‑hɛ!» ‑Ɛ ‑bɩ Lefi 'du ye', 'ɛ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien, 15 Lefi a 'mʋ, ɛ nɔ‑ da ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn‑ dididɛ ‑mɔ, 'ɛ da 'a 'bio 'blʋwli'tɩnyʋ ‑bɩ, kɔ hɩapʋnyibli ‑bɩ ‑wɛ, ‑ʋ kɔ 'klɔ, ‑ɛ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ dɛ di. Nyiblidʋ a 'mʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ, ‑ɛ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ʋ nʋ‑ kɔ kasɩ, ‑ʋ yɩ ‑Yusu ꞊wien lɛ kʋɛ. 16 Bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ dɛdiilɛ', ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ* kɔ tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu* a nyibli 'hʋɛn‑, ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu kɔ nyiblidʋ a 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ kɔ 'klɔ ꞊yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ʋ nʋ‑ nɩ 'ʋ dɛdi‑tuo nɩ ‑do kɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ lee ‑Yusu a ‑nagbopʋ nɩ, ʋ wɛn: «Dɛ‑ nu 'kɩ꞊ɩ, ‑Yusu kɔ 'blʋwli'tɩnyʋ, kɔ nyiblidʋ ‑bʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ ꞊yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ 'hʋɛn‑, 'ʋ nɩ 'ʋ dɛdihu nɩ ‑do kɩ 'lɩ? Ɛ 'yɩ wɛn yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ nu wɛn dɛ a 'mʋ.» 17 ‑Yusu bʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ pʋ lɛ: «Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'hʋɩ ‑nu ‑tɛɛ, ɛ 'nɩ ꞊mʋɔ꞊ɔ lɩ ‑dɔtɔ a 'yiye lɛ, kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'hʋɩ ‑hren, ɛ nɔ‑ ꞊mʋɛ ‑dɔtɔ a 'yiye lɛ. 'N 'yɩ ‑di, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'waa 'klɔ 'sii 'ʋ yɩ a ‑ta', kɛɛ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, 'waa 'klɔ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ʋ nʋ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ ‑di, 'mʋ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'waa dɛ 'kuku ‑mʋ', ʋ ni, bʋ hie 'ʋ꞊ʋ bʋ, bʋ ‑nyi 'waa 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa.»

Nyɩsʋa lee 'nɛ‑ ‑Yusu ‑tʋtʋ kɩ nɩ, 'ɛ ya 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ kɔ 'klɔ 'ka 'hʋɛn‑, ‑ɛ 'yɩ dɛ nɩ ‑do 'pa‑

(Matie 9.14-17; Luku 5.33-39)

18 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, Saan Batisɩ ‑ɛ pɩ nyibli 'nie 'lu lɛ, 'a ‑nagbopʋ kɔ Falisi꞊tumu* a nyibli 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ yɩ ꞊ci*, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'waa tete ni 'a hɩhla, nyibli ꞊dʋ 'ʋ mu 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ, 'ʋ mu꞊o 'bɛti mɔ, ʋ wɛn: «Dɛ‑ nu 'kɩ꞊ɩ, Saan a ‑nagbopʋ kɔ Falisi꞊tumu a nyibli 'hʋɛn‑ 'ʋ yɩ ꞊ci, 'tɩ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ‑na ‑nagbopʋ* 'yɛ nɩ ꞊ci 'lɩ?» 19 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Nyɩbɛyu ‑bʋ, ‑ɛ pʋɛ 'blɩ, 'a 'bio ‑mʋ', ɛ dɛ 'blɩpadiidɛ kɩ, 'bʋ mu 'blɩpadiidɛ a 'mʋ, 'a ‑tuo kɩ, a 'bio a 'mʋ, ʋ 'nɩ ꞊ci꞊e lɩ. Ɛ 'wɩ yɩ, 'blɩ a pʋpa mɔ dɔdʋdɛ ꞊nɩɔ. 'A ‑tɩ, ʋ 'yɩ ꞊cicie ‑kɔ, ti nɩ ‑tie ‑mʋ', 'blɩpanyɔ di 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ ‑hii ‑nɩ. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ. Dɔdʋ a ‑tɩ, ti nɩ ‑tie ‑bʋ, 'n di 'nɛ‑ ꞊nʋ 'hʋɩ ‑hii ‑nɩ, 'na ‑nagbopʋ 'nɩ ꞊ci꞊e nɩ. 20 Kɛɛ, ɛ di kɔ ti, ‑ɛ di 'ʋ nyre, ʋ 'mʋ 'lɩ 'mʋ 'na ‑nagbopʋ 'nyɩ ‑ha. Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ ʋ di 'ʋ ꞊cii ‑nɩ.

21 ‑A 'blikʋɛ wɛn 'nɩ: Nyiblo 'nɩ 'du꞊o lɩ dakɩbɩa yrayrʋ ye', ɛ 'nɩ ‑ma꞊a da'ka a 'hʋɔ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ nu danʋ yrayrʋ a 'kɩbɩa, 'bʋ ‑ma da'ka, ti ‑kɔ 'yri ʋ di 'ʋ꞊ʋ ‑yraa ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ danʋ yrayrʋ a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ 'yɩya ‑mɔ. 'Bʋ 'yɩya ‑mɔ, dayrayrʋ a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ cra da'ka a 'mʋ, 'a 'hʋɔ 'ka a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'yri lɛ 'bʋa ‑tɛɛ. 22 Mɔ, yonɔ yrayrɩ, ‑ɛ 'plui, nyiblo 'nɩ 'du꞊o lɩ꞊ɩ ye', ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ 'lɩ꞊ɩ mʋmakɔ a buo 'ka 'kwli. 'Bʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ buo 'ka a 'mʋ 'kwli, 'bʋ ka꞊a yɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ di 'plu, 'bʋ yɩ nɩ 'yɛ, ɛ kɔ bʋ wa mʋmakɔ a buo a 'mʋ, nɔ 'mʋ bʋ 'wlɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ mʋmakɔ a buo yrayrʋ 'kwli, 'ʋ pɩ 'lɩ nɔ yrayrɩ' lɛ. (Ɛ nɔ‑ nu꞊o 'kɩ, nyiblo 'yɛ nɩ 'du ‑tɛblɩ 'kɩ ye', 'ɛ 'yɛ nɩ pʋ꞊ʋ ‑tɛblɩ yrayrɩ kɩ. Ɛ 'nɩ ‑bibi꞊e lɩ 'yi lɛ.)»

‑Yusu, ɛ nɔ‑ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ lee nyiblo, dɛ ‑mʋ', ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* 'kwli

(Matie 12.1-8; Luku 6.1-5)

23 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ mu lɛ na mɔ. Bʋ yɩ 'kɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛɛ 'lɩ 'dʋdɔ‑tɛblɩ ꞊dʋ, ‑ɛ 'wɩ ‑kʋbʋ yɩ a ‑ci 'kwli ꞊tɩɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ blɩ gbi 'a ‑nagbopʋ yɩ 'cɛ, ʋ yɩ di. 24 'Kɩ Falisi꞊tumu* a nyibli nɩ 'lɩ ‑ci a 'mʋ kɩ. ‑Tɛ ‑Yusu a ‑nagbopʋ yɩ 'dʋdɔ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'a blɩ gbi nɩ 'cɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ yɩ 'kɩ ‑Yusu 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ʋ wɛn: «'Ye kɛ dɛ ‑na ‑nagbopʋ ni, ɛ ꞊ŋa nɩ. Nyɩsʋa a tete wɛn 'nɩ: Nyiblo 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli.» 25 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ‑wɔn: «‑Tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, 'kɩ 'ʋ ‑aan 'baɩ gbagbʋ, ‑ɛ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a ‑ta', 'n pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, a ‑hre꞊e nɩ. Dɛ a 'mʋ, ʋ 'crɩ la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑tɛ 'kanʋ ni la bodɩɔ Dafidɩ, ɛ kɔ 'a nyibli 'hʋɛn‑, 26 ɛ pa la 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, 'ɛ ‑ha la 'lɩ 'flɔɔ ‑mʋ', ‑ɛ pɛ la 'ʋ 'teble kɩ bʋ, 'ɛ di la꞊a, 'ɛ ‑nyi la 'a dɛ ‑bɩ 'a nyibli, 'ʋ di la꞊a ‑wɛ. Kɛɛ, Nyɩsʋa a tete wɛn 'nɩ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* nɩ ‑do, ʋ nʋ‑ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ di 'flɔɔdʋ a 'mʋ, ‑kɔtɩ 'flɔɔdʋ a 'mʋ, ‑ɛ nɩ la 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu a 'mʋ bʋ, ʋ ‑ha la꞊a nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑ta'. Ti a 'mʋ 'yri, nyɩbɛyu ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Abiata, ɛ nɔ‑ mɔ la ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ.»

27 ‑Ɛ ‑bɩ, kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «‑Tɛ Nyɩsʋa nu la 'klɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nu la ‑tonyiblo, 'tɩ‑ 'ɛ ‑ha 'lɩ ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do, ‑ɛ kɔ 'kwli ‑tonyiblo di 'ʋ ‑wlee ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'hʋɩ lɛ ‑ha. Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'lɩ ‑ha, 'kɩ nyiblo 'mʋ ꞊hɩʋɛn 'ye, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ 'kwli. 28 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, Nyɩsʋa 'ɛ le 'nɛ‑ 'mʋ, 'ɛ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ lee nɛ 'a ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ dɛ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli.»

3

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, nyiblo ꞊dʋ, ‑ɛ kɔ dabʋ ꞊kʋ la, 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* ꞊dʋ 'kwli

(Matie 12.9-14; Luku 6.6-11)

1 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ ‑bɩ 'kwli, ‑Yusu mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ de. 'Kɩ ɛ yɛɛ 'lɩ nyɩbɛhɩan ꞊dʋ bʋ. Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, 'a dabʋ 'kʋ la nɩ. 2 Bʋ nɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu* a nyibli, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ ‑tʋa 'yie a ke'gbaalɛ, ʋ 'mʋ ‑Yusu 'ye, 'bʋ mɔ, 'bʋ kɔ bʋ nu꞊o, nyɩbɛhɩan a 'mʋ a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu 'bʋ nu꞊o, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ. (Falisi꞊tumu a nyibli wɛn 'nɩ, 'bʋ nu꞊o, nyiblo a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ, ɛ mɔ ‑kʋan a nunuo ꞊nɩɔ. 'Tɩ‑ Nyɩsʋa a tete wɛn 'nɩ, nyiblo 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli.) 3 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu lee nyɩbɛhɩan a 'mʋ nɩ, ɛ wɛn: «'Du ye', ‑bʋ ‑nyra 'lɩ nyibli 'nyɩ bʋ.» 4 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti Falisi꞊tumu a nyibli a 'mʋ nɩ, ɛ wɛn: «‑Bɩ' Nyɩsʋa a tete pɩ 'lɩ? 'Kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli, nyiblo bʋ nu ꞊haandɛ, kɔ, bʋ nu dɛ ‑hʋan, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑nu ‑tɛɛ 'lɩ? Nyiblo bʋ wa 'a 'bɩhɩan, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'nɩ ꞊ha 'kʋ, kɔ, nyiblo bʋ ‑ha 'a 'bɩhɩan a ‑hʋnhlʋn mɛ lɛ bʋ 'wan, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑nu ‑tɛɛ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ 'waa pɛpɛ, ʋ nu gbee. Ʋ 'nɩ pʋ꞊ʋ win. Ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a ‑Yusu a ꞊wɔn a ꞊tutuo. 5 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli a 'mʋ, 'waa 'lulɛ‑hihie nyre yɩ, kɔ, ʋ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ a nyaɩ ‑kɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑Yusu 'ɛ ‑ha 'lɩ yrʋ yigbakla, 'ɛ yɩ ꞊nʋ 'ye, kɔ, 'kla 'ɛ 'yɛ꞊ɛ ‑wliye. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pʋ nyɩbɛhɩan a 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: «Hrʋ ‑na dabʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'kʋ,» ‑ɛ ‑bɩ, ɛ hrʋ꞊ʋ nɩ. Bʋ hrʋ 'kɩ 'a dabʋ a 'mʋ, ɛ 'hrɩ 'klɔ, 'ɛ bi 'ʋ 'a dɩɔnʋ a ‑ta'. 6 ‑Tɛ ‑Yusu nu꞊o, nyiblo a 'mʋ a 'kʋɛ, ɛ ‑wɛ, ‑ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu a nyibli a 'mʋ, ʋ ‑hɔn 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ nɩ, 'ʋ mu 'hra pa mɔ, ʋ kɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a nyibli 'hʋɛn‑, ‑tɛ ‑mʋ' ʋ di ‑Yusu a 'lɩla nu, 'ʋ mu 'a ꞊tɔ lɛ ꞊mʋɔ mɔ.

Nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ', ‑ʋ mi 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ

(Matie 4.23-25; 12.15-21; Luku 6.17-19)

7 'Tɩ‑ dɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ ‑hi mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑Yusu mu 'lɩ Galileblʋgba a 'yru wien, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien. Nyibli a 'mʋ, ‑ʋ ‑bɩ ‑hʋɛn 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ ‑hʋɛn 'lɩ Sudeblʋgba, 8 kɔ Jrusrɛdɩɔ, kɔ Yidumeblʋgba 'kwli, kɔ 'blʋgba ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ Sudɛn a 'nikɩ, kɔ 'blʋgbɩ, ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ 'dɩɩ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Tilɩ kɔ Sidɔ 'hʋɛn‑ 'kwli. Nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ʋ ‑hʋɛn 'lɩ 'waa 'dɩɩ klɛ, ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑Yusu ‑nu, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ʋ 'wɩn. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ di 'nɛ꞊ɛ ‑mɔ. 9 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ lee nɛ 'a ‑nagbopʋ nɩ, bʋ ꞊mʋɛ ꞊nɛ 'blagbɩ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, dakɔ 'bʋ yɩ꞊ɩ ‑hʋnhlʋn lɛ nɩ ‑kɩkɛ ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ 'kwli 'ya. 10 'Kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do a 'mʋ 'kwli, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'lɩ 'yru wien mu, ɛ nu꞊o nɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'hʋɩ ‑hren, 'ʋ 'kɩkɛ ‑nɩ, 'ʋ yɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ ꞊gbee ‑nɩ, 'a ‑nɛ nyiblo, ɛ 'mʋ ‑Yusu lɛ ‑hrɛn, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. 11 'Waa 'bio ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ke' 'kuo ‑hʋɩn* nɩ 'ʋ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'ye꞊e, ʋ 'gblɛ kwlɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', kɔ, 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ win dɩakɩ, ʋ wɛn: «‑Mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu.» 12 Kɛɛ, ‑Yusu yɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ win 'yaklɩ 'kwli, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ 'lee 'lɩ nyiblo ꞊dʋ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ɛ pa 'mʋ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑ha la 'lɩ nyibli nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, ʋ 'mʋ 'a ‑mɔnanyʋ* ‑hɛ

(Matie 10.1-4; Luku 6.12-16)

13 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, 'kɩ ‑Yusu 'ya 'lɩ dʋgba ‑bɩ 'lu. ‑Ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ɛ ‑hʋɛ ‑bʋ mɔ 'a ‑mɔnanyʋ, ʋ nʋ‑ ɛ ‑da, 'ʋ mu 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ. 14 Ʋ mɔ nyibli nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn. Ʋ nʋ‑ ɛ ‑ha 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ, 'ɛ nu ꞊nʋ 'a ‑mɔnanyʋ ‑mɔ', ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ nɩ, ti a pɛpɛ, kɔ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑tɛblɩ 'nyɩ lɛ tɛ, ʋ 'mʋ 'a ꞊haantitie nyibli pʋ, 15 kɔ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn* ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke' lɛ. 16 'A ‑mɔnanyʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'mʋ, 'waa 'nyrɛ mɔ: Simɔ, ‑Yusu ꞊tue Piɛlɩnyrɛ, 17 kɔ Sebede a 'yonʋ, ‑ʋ mɔ Sakɩ kɔ 'a 'dɩayɩ Saan 'hʋɛn‑. ‑Yusu ꞊tue ꞊nʋ Bʋanɩsɛsɩnyrɛ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'yonʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'wɩ ‑mamʋɛ yɩ; 18 kɔ Adre, kɔ Filipʋ, kɔ Batelemi, kɔ Matie kɔ Toma, kɔ Sakɩ, ‑ɛ mɔ Alʋfe a 'yu, kɔ Tade, kɔ Simɔ. Simɔ a 'mʋ, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa Romakʋɛ 'nyɩ; 19 kɔ Judɩa Yisikalio. Ɛ mɔ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di ‑Yusu 'a yraanyibli ‑jɩ' pʋ.

‑Tɛ ‑Yusu a 'dʋkʋɛ ‑hʋɛ bʋ gba la꞊a

20 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu mu 'lɩ 'kayu bʋ, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, Kɛɛ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ lɛ de. Ɛ nu꞊o, ʋ 'nɩ ‑kɔ꞊ɔ 'hru, 'kɩ bʋ di dɛ. 21 ‑Tɛ a 'dʋkʋɛ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa 'mumu, ʋ daa ꞊nɛ, 'a 'lu ‑hɔn 'ʋ 'hru wlɔn. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ bi 'hru wlɔn, 'kɩ 'ʋ 'a gbʋgba a ‑ta'.

Nyibli wɛn 'nɩ, 'ku ‑hʋan* nɩ 'ʋ ‑Yusu ke'

(Matie 12.22-32; Luku 11.14-23; 12.10)

22 Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ ꞊dʋ, ʋ nʋ‑ ‑hɔn la 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'ʋ hlee la ‑Yusu a dɛ kɩ, ʋ wɛn: «‑Yusu ‑bʋ, Bɛsebulɩ, ‑ɛ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ Satan, ɛ nɔ‑ nɩ 'ʋ꞊ʋ ke', ɛ nɔ‑ yɩ꞊ɩ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn, ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke' lɛ.» 23 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu da ꞊nʋ nɩ, 'ɛ ni 'ledʋɩ, 'ɛ ‑hɩhɩɛ ꞊nʋ klɛ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ Satan ‑wɛ 'lɩ bʋ bla 'a dɩɔnʋ lɛ nɩ? 24 ꞊Bʋ pʋʋ ꞊nɛ dɛ yɩ: 'Kɩ 'lɩ 'blʋgba 'kwli, nyibli 'bʋ 'bɛ ꞊tɩɔ lɛ, 'blʋgba a 'mʋ, ɛ di bi ꞊hlɔn. 25 'Ya 'ʋ 'lu de, 'kayu a 'dʋkʋɛ 'bʋ 'bɛ ꞊tɩɔ, 'kayu a 'mʋ, ɛ di lɛ 'nɩ ‑gbɛ. 26 ‑Ɛ ‑bɩ Satan 'bʋ yɩ 'a dɩɔnʋ yɩ nɩ ‑wɛn, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ nu ꞊dedede, 'a 'klɩ di bʋ 'nɩ ‑wɛ. 27 Ɛ 'wɩ yɩ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ 'klɩnɩnyɔ a 'kayu bʋ, bʋ mu ‑tɛblɩ 'yri, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ 'klɩnɩnyɔ a 'mʋ ‑mʋa ‑nɩ. Kɛɛ, 'bʋ mʋa ꞊nɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'hru pɛ 'ʋ bʋ, 'kɩ bʋ 'yri 'a 'kayu a ‑tɛblɩ a pɛpɛ.

28 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, 'nɩ yɩ 'a mɔ꞊ɔ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑wɛ 'lɩ bʋ 'wʋwla nyibli a dɛ 'kuku a pɛpɛ nɩ, 'ye ꞊bɩɩ ʋ ‑ha Nyɩsʋa 'yri lɛ. 29 Kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ di Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'yri lɛ ‑ha, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'wʋwla 'a dɛ 'kuku a 'mʋ, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nu dɛ 'kuku, ‑ɛ hie 'klɔ.»

30 Kɛ‑ ‑Yusu nu la 'waa klɛ‑hɩhɩalɛ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ wɛn 'nɩ, 'ku ‑hʋan nɩ la 'ʋ꞊ʋ ke'.

‑Yusu a 'dii kɔ 'a 'dɩayɩnʋ 'hʋɛn‑

(Matie 12.46-50; Luku 8.19-21)

31 'Kɩ ʋ nɩ 'lɩ 'kayu nɩ ‑do a 'mʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a 'dii kɔ 'a 'dɩayɩ nyɩbɛpʋ 'hʋɛn‑, ʋ nyre 'ʋ nɩ. 'Kɩ ʋ hree 'lɩ ‑patʋ', 'ʋ tɛ 'lɩ nyiblo, 'ɛ mu ‑Yusu da mɔ. 32 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ nɩ bʋ, 'ʋ ꞊glaa 'lɩ ‑Yusu lɛ. ‑Ɛ ‑bɩ, kɛ‑ ʋ pɩ꞊ɩ yɩ: «'Ye kɛ, ‑na 'dii kɔ ‑na 'dɩayɩnʋ, 'kɩ ʋ nɩ 'ʋ ‑patʋ', ‑mɔ ʋ dɛ.» 33 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «‑Ʋ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ mɔ 'na 'dii kɔ 'na 'dɩayɩnʋ 'hʋɛn‑ ‑wɛ,» 34 'ɛ 'du 'yii ye', 'ɛ 'ye nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ blɛ, ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ lɛ, ɛ wɛn: «Ba 'ye kɛ, nyibli ‑bʋ, ʋ nʋ‑ mɔ 'na 'dii, 'ʋ mɔ 'na 'dɩayɩnʋ ‑wɛ. 35 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni Nyɩsʋa a kɩwɛɛnlɛ, ʋ nʋ‑ mɔ 'na 'dɩayɩnʋ, kɔ 'na 'dii ‑wɛ.»

4

‑Yusu pʋ la 'dʋdɔnyɔ a 'ledʋ

(Matie 13.1-23; Luku 8.4-15)

1 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑Yusu 'ɛ mu 'lɩ Galileblʋgba a 'yru wien de, 'ɛ tʋɛ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ lɛ. Bʋ 'yɛ nɩ 'ye 'hru, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, 'ɛ nɩ bʋ, 'ɛ 'yɩya 'lɩ 'nie kɩ bʋ, nyibli a 'mʋ, 'ʋ 'wlɛ 'ʋ 'gbahlɔn bʋ, 2 'ɛ tʋɛ ꞊nʋ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, 'kɩ 'lɩ 'ledʋ 'kwli. Kɛ‑ ɛ pɩ nyibli a 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: 3 «Ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ. Ɛ kɔ la ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, nyɩbɛhɩan ꞊dʋ 'ɛ mu la 'a ‑tɛblɩ 'dɔ mɔ. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ ‑gblɛ 'lɩ꞊ɩ ‑ci 'kwli lɛ. 4 ‑Tɛ ɛ yɩ꞊ɩ nɩ ‑gblɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'a dɛ ‑bɩ bi 'lɩ 'hru wlɔn lɛ, nʋblɩ 'ʋ ‑di, 'ʋ di꞊e. 5 'A 'hʋɛn a dɛ, ɛ ‑gbla, ‑tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ', ɛ bi 'ʋ kɩ, 'hɩɔ 'pa nɩ 'lɩ꞊ɩ bʋ, 'ɛ 'sii yɩ, 'ɛ ꞊ga ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ nu꞊o, ‑tʋtʋkʋtɩɔ a 'mʋ, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'hɩɔ a 'mʋ kɩ, ɛ 'yɩ ‑hʋ. 6 ‑Tɛ ɛ ꞊ga, ‑tɛ 'yrʋ bi 'lɩ yɔ', ɛ nɔ‑ mɔ 'a ꞊kwlɩ bʋ 'yrɔ, ‑ɛ nu꞊o, 'a ‑wlubʋɩ kʋɛ 'hɩɔ a 'mʋ yɩ. 7 'A ta a dɛ, ɛ ‑gbla, 'kɩ ɛ bi 'lɩ 'witi 'nyɩ. ‑Tɛ ɛ ꞊ga, ‑ɛ ‑bɩ 'witilili 'buu ꞊nɛ 'lu lɛ. 'A ‑tɩ, 'dʋdɔdɛ a 'mʋ, ɛ 'yɩ blɩ ‑pʋ. 8 'A ‑hɛn a dɛ, ɛ ‑gbla, ɛ nɔ‑ bi 'ʋ ꞊haan‑tʋtʋ kɩ. ‑Tɛ ɛ ꞊ga, 'ɛ 'sii yɩ, 'ɛ ku ‑tɛɛ, 'ɛ pʋ blɩ. 'A blʋ nɩ ‑do, ɛ pʋ 'yɔ a (30) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑pu, 'a dɛ ‑bɩ pʋ 'yɔ a (60) ‑wlɩ nɩ ta, 'a dɛ ‑bɩ pʋ 'yɔ a (100) ‑wlɩ nɩ ꞊hun.» 9 ‑Ɛ ‑bɩ, kɛ‑ ‑Yusu pɩ la 'kɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'ba kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, ‑ɛ ‑bɩ ba 'wɩn ‑tɩ ‑dodo.»

10 Ti gbi bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn kɔ hɩapʋ‑nagbopʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ hie 'ʋ. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛti 'kɩ꞊ɩ 'ledʋ a 'mʋ a 'mini nɩ. 11 ‑Ɛ ‑bɩ, ɛ ꞊tu nyibli a 'mʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ 'na ‑nagbopʋ, Nyɩsʋa ni꞊e nɩ, 'a yrui 'a ‑tɩ' lɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑tɛ ɛ ni, 'ɛ kʋɛ nyibli win kɩ. Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'mʋ, ɛ ‑hli nyibli 'yi kɩ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ kʋɛ 'mʋ ꞊wien lɛ, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, 'ledʋɩ nɩ ‑do, nʋ‑ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ ‑hɛɛ ꞊nʋ, bʋ yru꞊o lɛ nɩ. 12 Ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑ɛ mɔ:

Ʋ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye ‑tɛɛ,

kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ lɛ.

Ʋ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'wɩn ‑tɛɛ,

kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ lɛ ‑wɛ.

'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ wɛn꞊ɛ lɛ nɩ yrui,

ʋ di ꞊hɩan wɛn ‑mɔ,

ʋ 'mʋ wɛn 'waa 'klɔ Nyɩsʋa ‑nyi,

‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa di wɛn 'waa dɛ 'kuku 'nɩ 'wʋwla ‑nɩ.»

13 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «'Ba 'yɛ nɩ yru 'ledʋ ‑bʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ ba yru ‑ʋ ‑bɩ ‑mʋ' lɛ 'klɔ ‑mɔ 'klɔ.» 14 Kɛ‑ ɛ pɩ 'kɩ: «Ɛ 'wɩ yɩ, 'dʋdɔnyɔ ‑mʋ', ɛ nɔ ‑mɔ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nɛ Nyɩsʋa a win ‑mɔ lɛ. 'Dʋdɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ nʋ‑ mɔ Nyɩsʋa a win. 15 'Hru ‑mʋ', ‑ɛ kɔ wlɔn ɛ yɩ 'ʋ lɛ bi, 'tɩ‑ nʋblɩ 'ʋ ‑di, 'ʋ di꞊e, ɛ nɔ‑ ‑mɔ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ pɩ Nyɩsʋa a win nʋa yɩ bʋ, 'tɩ‑ Satan, ‑ɛ mɔ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ, 'ɛ yɩ di, 'ɛ ‑hɛ 'lɩ Nyɩsʋa a win a 'mʋ 'waa ꞊wlɩ klɛ. 16 ‑Ɛ ‑bɩ ‑tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ 'hɩɔ 'pa kɩ, ‑ɛ kɔ kɩ 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑bɩ bi 'ʋ lɛ ‑wɛ, ɛ nɔ‑ mɔ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ yɩ Nyɩsʋa a win 'wɩn, 'tɩ‑ ‑ʋ yɩ꞊ɩ kɩ wɛn, 'kɩ 'lɩ plɔ a bleelɛ 'kwli, 17 'tɩ‑ ‑ʋ yɩ꞊ɩ kʋa 'ble, 'kɩ 'lɩ ti 'cɩmɩ gbi 'kwli. Kɛɛ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑hʋa, 'kɩ bʋ pʋ 'ma, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ. Nyibli a 'mʋ, 'waa 'bio ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa Nyɩsʋa a win, 'bʋ yɩ ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui, ɛ kɔ, 'bʋ yraa ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa nyɩsʋadɛ a 'mʋ, ɛ sɛ ꞊nʋ nɩ. 18 ‑Tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ', 'witi nɩ 'ʋ kɩ, ‑ɛ kɔ kɩ 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑bɩ bi 'lɩ lɛ ‑wɛ, 19 ʋ nʋ‑ mɔ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ yɩ Nyɩsʋa a win 'wɩn, 'tɩ‑ nyibli a 'mʋ 'ʋ yɩ 'klɔ kɩ a 'kla‑wliye'yɩya a hritilɛ ‑hriti ‑nɩ, kɔ, 'ʋ nɛɛ kʋkɔ‑tɛblɩ a ‑tɩ ꞊wlɩ klɛ, ‑tɛblɩdʋ ‑bʋ, ‑ɛ pɩ 'lɩ ꞊nʋ kɩka 'nyɩ; 'klɔ a ‑tɛblɩ ‑bʋ, ʋ nʋɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ 'waa ꞊wlɩ yɩ ꞊wien lɛ kʋɛ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ ni꞊e nɩ, Nyɩsʋa a win 'ɛ 'yɛ nɩ nu ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ, 'ɛ yɩ lɛ ‑hihre ‑nɩ. 20 ‑Ɛ ‑bɩ, ꞊haan‑tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ kɩ 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑bɩ bi 'lɩ, ɛ nɔ‑ mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ Nyɩsʋa a win 'wɩn, ‑ʋ yɩ꞊ɩ kʋa 'ble, 'tɩ‑ 'ɛ ni ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ, 'wɩ a (30) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑pu, kɔ (60) ‑wlɩ nɩ ta, kɔ (100) ‑wlɩ nɩ ꞊hun, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑tɛ ʋ nu 'a 'wɩnwɩɩn.»

‑Yusu pʋ la 'napɩ a 'ledʋ

(Luku 8.16-18)

21 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ la ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «Nyiblo 'bʋ 'bɩa 'napɩ, ɛ 'nɩ ꞊jri꞊e lɩ꞊ɩ kɩka 'lu bʋ, kɔ, nyiblo 'bʋ 'bɩa 'napɩ, ɛ 'nɩ ꞊tu꞊o lɩ꞊ɩ ‑bɛlɛ bʋ. Kɛɛ, 'kɩ ɛ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ dɛ 'lu bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'lɩ 'kayu blɛ yru. 22 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hli, ɛ di kɔ ‑nyrɔwɔ, ɛ 'mʋ pepe' bi, ɛ kɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', nyiblo ꞊dʋ 'yɩ la ‑yi, ‑nyrɔwɔ di 'ʋ 'nɩ nyre ‑wɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ lɛ yru. 23 Ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ ‑tɛɛ: Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, bʋ 'wɩn ‑tɩ ‑dodo.»

24 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ de: «Nyɩsʋa a win ‑bʋ, 'n yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ba ꞊tu꞊o 'yie. ‑Tɛ ‑mʋ', a di 'a 'wɩnwɩɩn nu, kɛ‑ Nyɩsʋa di 'a mɔ꞊ɔ 'a lɛyruelɛ nu. 25 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ pɩ Nyɩsʋa a win nʋa yɩ bʋ, Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ' lɛ yru, ɛ 'mʋ ‑tɛ ‑mʋ', ɛ nu la 'a 'wɩnwɩɩn 'ʋ ‑hi. Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yru꞊o' lɛ pɛpɛ.»

‑Yusu pʋ la 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑do ‑yɩ mɩ a 'ledʋ

26 Kɛ‑ ɛ pɩ la ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «‑Tɛ Nyɩsʋa ni nyibli a win a kɩkɔɔlɛ, ɛ 'wɩ‑ nyiblo, ‑ɛ ‑gbla 'dʋdɔ‑tɛblɩ, 'kɩ 'lɩ 'a ‑ci kɩ. 27 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ 'a ‑gbʋgbla ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mu 'dɩɔ. ‑Nyrɔwɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ ‑hii 'lɩ 'dɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'dʋdɔ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ ‑gbla mɔ, 'kɩ 'lɩ ‑ci kɩ, ɛ nɩ ‑do, ɛ yɩ 'nɩ mɩ, ɛ mɔ, ɛ 'nɩ ‑hii꞊e 'lɩ ‑ci a 'mʋ kɩ. 28 ‑Tʋtʋ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'ɛ yɩ mɩ. 'A ꞊gba, ‑ɛ mɩ yɩ‑hɛdɛ, ‑tɛ ɛ ‑ku, ɛ pʋ blɩ, 'a 'yɔ 'ɛ ‑ku. 29 ‑Tɛ 'dʋdɔ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ ꞊hlu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mu nɩ, 'ɛ gba 'a ‑paka, 'ɛ 'cɛ꞊ɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'a 'cɩcɛti nyre 'ʋ nɩ.»

‑Yusu pʋ la 'dʋdɔdɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yɛɛ ꞊cɩmɩ ‑nɩ a 'ledʋ

(Matie 13.31-32,34; Luku 13.18-19)

30 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'N di pʋ 'ledʋ ‑bɩ, ‑tɛ ‑mʋ' Nyɩsʋa ni, 'ɛ kɔɔ nyibli a dodoyo win kɩ, 'tɩ‑ nyibli ‑bɩ 'ʋ yɩ klɛ ‑bii ‑nɩ, 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ. 31 Dɛ a 'mʋ, ɛ 'wɩ‑ 'dʋdɔdɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yɛɛ ꞊cɩmɩ ‑nɩ dɩakɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'dʋdɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'yɔ 'ʋ. 32 Kɛɛ, 'bʋ 'dɔ꞊ɔ, ɛ yɩ 'nɩ mɩ. 'Bʋ ‑ku, ɛ 'bʋɛ nɩ, 'ɛ yɩ 'ʋ 'dʋdɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'ʋ ‑hi, kɔ, 'ɛ pɩ babʋɩ gbagbɩ. 'A babʋɩ a 'mʋ, ɛ ‑wɛ 'lɩ nʋblɩ bʋ pʋʋ 'lɩ 'lʋɛ nɩ.»

33 ‑Tɛ 'ledʋ ‑bʋ, ɛ nɩ 'mʋ, kɛ‑ ‑ʋ ‑bɩ nɩ la 'mʋ, ‑Yusu 'ɛ pɩ la ꞊nʋ, 'ɛ tʋɛ la nyibli Nyɩsʋa a win. ‑Ɛ ‑bɩ dɛ ‑mʋ', nyibli ‑wɛ 'lɩ bʋ yru' lɛ, ɛ nɔ‑ ɛ tʋɛ la ꞊nʋ. 34 Ti a pɛpɛ, 'bʋ yɩ la ꞊nʋ dɛ nɩ tʋɛ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'ledʋɩ 'kwli, ɛ tʋɛ la 'lɩ ꞊nʋ. Kɛɛ, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* nɩ ‑do 'hʋɛn‑, 'bʋ 'bɛ ‑mɔ lɛ, 'tɩ‑ 'ledʋɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ pɩ, 'ɛ ‑hɩhɩɛ la ꞊nʋ꞊ʋ klɛ.

‑Tɛ ‑Yusu nyra la duduo bʋ

(Matie 8.23-27; Luku 8.22-25)

35 ‑Nyrɔwɔ nɩ ‑do a 'mʋ a ‑winse, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu lee nɛ 'a ‑nagbopʋ* nɩ, ɛ wɛn: «‑Ba ꞊ta 'lɩ 'yru a 'kɩbɩa ‑bɩ ‑mʋ' kɩ,» 36 'a ‑nagbopʋ 'ʋ gba꞊a, 'ʋ 'ya 'lɩ 'blagbɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ɛ tʋɛ wɛn 'lɩ nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ 'kwli, 'ʋ gba nyibli a 'mʋ wlu, 'ʋ ‑mu. 'Kɩ 'ʋ 'waa 'blagbɩ 'hʋɩ, 'blagbɩ ‑bɩ nɩ 'ʋ ‑wɛ. 37 Bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ 'nie kɩ, bʋ yɩ nɩ mi, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ duduo cɛ 'lɩ nɩ, 'yru 'ɛ ‑tʋa 'dʋɩ a pʋpʋʋ, 'yru a 'dʋɩ a 'mʋ, 'ʋ ni꞊e, 'nie 'ɛ yɩ 'lɩ 'blagbɩ 'kwli lɛ 'wlɛ. ‑Ɛ ‑bɩ 'blagbɩ ‑tʋa 'lɩ'yiilɛ, 'kɩ 'ʋ 'yru a 'dʋɩ ‑mɔ, ‑ʋ yɩ 'lɩ꞊ɩ 'kwli lɛ 'wlɛ. 38 Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ ‑Yusu pɛ 'lɩ 'blagbɩ a ‑moko 'yri bʋ, 'ɛ pʋ 'ʋ 'a 'lu 'pela kɩ bʋ, 'ɛ yɩ ŋme. ‑Ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ ‑ha꞊a ŋmena', ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ, ꞊bɩ ɛ 'nɩ 'yaa꞊a lɩ ‑mʋ 'kla ‑wliye, ‑tɛ ‑a mi bʋ ‑wɛ mɔ?», 39 ‑Yusu 'ɛ 'du ye', 'ɛ 'plɛɛ 'lɩ pepe kɔ 'yru a 'mʋ 'hʋɛn‑ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ win 'yaklɩ 'kwli, ɛ wɛn: «Ba ma wien, ba wɛɛn kɩ bʋ!» ‑Tɛ ɛ pʋ win, ‑ɛ ‑bɩ duduo a 'mʋ, ɛ nyra bʋ, 'yru a pɛpɛ 'ɛ wɛɛn kɩ bʋ. 40 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ 'plɛɛ 'lɩ 'a ‑nagbopʋ ‑mɔ, ɛ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a yɩ hʋannʋ pie 'lɩ? A 'tɩɛ 'yɛɛ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ nɩ ‑kue ‑nɩ?» 41 'A ‑nagbopʋ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'ta 'ʋ blɛ dɩakɩ, 'ʋ yɩ 'lɩ lɛ 'pʋplɛ ‑nɩ, ʋ wɛn: «Ba 'ye kɛ nyiblo ‑bʋ, pepe kɔ 'yru 'hʋɛn‑, ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ nɩ.»

5

‑Tɛ ‑Yusu ꞊gblɛ la nyiblo ꞊dʋ, 'kuo ‑hʋɩn* nɩ la 'ʋ ke'

(Matie 8.28-34; Luku 8.26-39)

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ nyre 'lɩ Galileblʋgba a 'yru a 'kɩbɩa ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Gelasakʋɛ a 'blʋgba kɩ nɩ. 2 ‑Yusu bʋ ꞊tɩ 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ nyɩbɛhɩan ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ ‑hɔn 'lɩ 'kudɩɔ bʋ, 'ɛ mu꞊o ye' 'bɛ mɔ. Nyiblo a 'mʋ, 'ku ‑hʋan nɩ 'ʋ꞊ʋ ke', 'ɛ ꞊tui꞊e ꞊hɩʋɛn. 3 'Kɩ ɛ 'ti 'lɩ 'kudɩɔ bʋ, ‑ʋ nɩ 'lɩ dʋgbɩ 'kwli. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'a mʋalɛ 'lɩ ‑wɛ, 'ye ꞊bɩɩ ʋ nu 'cɩɩn. 4 Ɛ kɔ ti, 'ʋ pɩ la 'lɩ꞊ɩ ‑hannya dabʋɩ lɛ, kɔ 'ʋ ni la 'cɩɩn ‑wɛ, 'ʋ yɩ la 'a bʋɩ ‑mʋa ‑nɩ. Kɛɛ, 'a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ yɩ cɩcɛ la꞊a lɛ. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'kɩ 'a kʋklɔ a 'klɩ ‑kɔ de. 5 Ti a pɛpɛ, 'tɔ kɔ ‑nyrɛ, dʋgbɩ, nɔ‑ ɛ nɛ 'lu lɛ, kɔ 'dabi ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ dʋgbɩ 'kwli, nɔ‑ ɛ nɛ 'nyɩ lɛ, 'ɛ pɩ ‑cici lɛ, kɔ, 'ɛ hlɛ 'a dɩɔnʋ 'hɩ lɛ.

6 ‑Tɛ ɛ 'ye ‑Yusu, ‑ɛ yɩ 'lɩ di, ‑ɛ ‑bɩ ɛ gba꞊a cigbɛ yɩ, 'ɛ mu 'ʋ꞊ʋ ye', 'ɛ 'gbla kwlɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu 'mʋ꞊ʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. 7-8 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'ku ‑hʋan a 'mʋ yɩ, ‑ɛ nɩ 'ʋ nyiblo a 'mʋ ke', ɛ wɛn: «'Ku ‑hʋan, ‑hɔn 'ʋ nyiblo ‑bʋ ke'!» ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ɛ pɩ lɛ: «‑Yusu, ‑Tɩ'yi'bʋanyɩsʋa a 'Yu, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑hʋɛ ‑bʋ nu 'mʋ ‑mɔ 'lɩ? 'N nyaa ‑mʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli, ꞊nɩ 'tuo 'mʋ ꞊hɩʋɛn.» 9 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti꞊e nɩ, ɛ wɛn: «‑Na 'nyrɛ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Na 'nyrɛ mɔ Dakɔ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a ‑hʋ nɩ.» 10 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa ‑Yusu a lɛnyaalɛ dɩakɩ, ɛ wɛn: «꞊Nɩ 'blaa 'lɩ 'kuo ‑hʋɩn lɛ, 'kɩ 'nɛ‑ 'blʋgba ‑bʋ 'kwli.»

11 'Kɩ 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do a 'mʋ, 'kɩ dʋgba ꞊dʋ nɩ 'ʋ, 'a 'kʋtɩɔ ‑bɩ 'ɛ bi 'yru. 'Kɩ bʋɩca꞊ju gbagbʋ nɩ 'ʋ, 'ʋ wɛ ‑tʋtʋ, 'ʋ yɩ dɛ di. 12 ‑Ɛ ‑bɩ 'kuo ‑hʋɩn a 'mʋ, ʋ nyɛɛ ‑Yusu lɛ, ʋ wɛn: «Wɛn꞊ɛ kɩ, 'kɩ ‑ba bi 'ʋ bʋɩcɩ ‑mʋ' ke',» 13 ‑Yusu 'ɛ ‑wɛn, 'kuo ‑hʋɩn a 'mʋ, 'ʋ ‑hɔn 'ʋ nyiblo a 'mʋ ke', 'ʋ bi 'ʋ bʋɩcɩ a 'mʋ ke', bʋɩca꞊ju a 'mʋ, 'ʋ 'gba ci lɛ, 'ʋ ꞊tɩ dʋgba, 'ʋ bi 'lɩ 'yru ‑mɔ lɛ, 'ʋ 'kʋkʋ lɛ. Bʋɩcɩ a 'mʋ, ‑ʋ 'kʋkʋ lɛ, ʋ ‑wɛ 'lɩ bʋɩcɩ a 'miliwɩ nɩ 'hʋɛn nɩ.

14 ‑Tɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɛɛ bʋɩcɩ a 'mʋ, ʋ 'ye ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'gba ci lɛ, 'ʋ ‑mu, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, 'ʋ na꞊a ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'dɩɩ kɔ ‑yrigbi 'hʋɛn‑ klɛ. ‑Tɛ nyibli 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ ʋ di nɩ, ʋ 'mʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ 'ye. 15 ‑Tɛ ʋ nyre 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, 'kɩ ʋ yɛɛ 'ʋ nyiblo a 'mʋ bʋ, 'kuo ‑hʋɩn ‑hʋɔhʋɩ nɩ wɛn 'ʋ ke', 'ɛ pʋ wlawlʋ, 'ɛ nɩ bʋ. Ɛ 'wɩ‑ nyiblo ‑bʋ yɩ, nɩblɩ 'yɩ ‑hʋan nɩ ni. Nyibli a 'mʋ bʋ 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ ꞊nʋ 'kwli. 16 Nyibli a 'mʋ, ‑ʋ 'ye ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ nyiblo a 'mʋ kɔ bʋɩcɩ 'hʋɛn‑ kɩ, ʋ na꞊a ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di ‑ta 'ye mɔ ye'. 17 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa ‑Yusu a lɛnyaalɛ, ʋ wɛn: «‑Hɔn 'nɛ‑ ‑a nɛ 'blʋgba ‑bʋ 'kwli.»

18 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli. ‑Tɛ ɛ 'ya, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a ‑mʋ', 'kuo ‑hʋɩn nɩ wɛn 'ʋ ke', ɛ nyɛɛ ‑Yusu lɛ, 'kɩ bʋ na꞊a ‑mɔ. 19 Kɛɛ, ‑Yusu 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑wɛn, ɛ wɛn: «Mu 'lɩ ‑na 'dɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ ‑na kʋkɔnyibli ‑mɔ, ‑tɛblɩ gbagbɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nu ‑mʋ ‑mɔ, kɔ, ‑tɛ ɛ nu ‑na nyaɩ a yuyruo, ‑bʋ na 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ.» 20 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ bi 'hru wlɔn, 'ɛ mu 'lɩ Dekapɔblʋgba 'kwli, ‑tɛblɩ gbagbɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑Yusu nu꞊o ‑mɔ, 'ɛ nɛ꞊ɛ ‑mɔ lɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'wɩn, 'ɛ kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑ha la Sayilu a 'yu 'klɔ, kɔ, ‑tɛ ɛ nu la꞊a, nʋgba ‑mʋ', ‑hlʋblɛblekʋɛ ni la, ‑ɛ ‑hrɛn la 'a wlawlʋ lɛ, 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Matie 9.18-26; Luku 8.40-56)

21 'Kɩ ‑Yusu nɩ 'lɩ 'blagbɩ nɩ ‑do a 'mʋ 'kwli, 'ɛ mu 'lɩ Galileblʋgba a 'yru a 'kɩbɩa ‑bɩ ‑mʋ' kɩ. ‑Tɛ ɛ ꞊tɩ, ɛ nɩ 'ʋ 'yru a 'mʋ wien, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑wɛ ti kɩ, 'ʋ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ lɛ. 22 Bʋ nɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a 'kayu a nyiblo gbagbʋ ‑bɩ nyre 'ʋ nɩ. 'A 'nyrɛ mɔ Sayilu. Bʋ 'ye ‑Yusu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'gbla kwlɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', 23 'ɛ nyɛɛ ꞊nɛ lɛ, ɛ wɛn: «'Na 'yu nyrɔyu gbe, 'a 'hʋɩ hren nɩ, ɛ ‑hʋɛ bʋ 'kʋ. 'N nyaa ‑mʋ lɛ, di 'lɩ, ‑bʋ pʋ꞊ʋ dabʋɩ 'lu bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, ɛ 'mʋ ‑hʋnhlʋn pʋ.» 24 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn nɩ, ɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑ 'ʋ mi, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ yɩ꞊ɩ ꞊wien kʋɛ, 'ʋ 'nyɩnyrɛ 'lɩ꞊ɩ yrɛ.

25 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ, 'kɩ nʋgba ꞊dʋ nɩ 'lɩ. Ɛ nɔ‑ 'kʋɛ ni. 'A 'kʋɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑hlʋblɛblekʋɛ. ‑Tɛ 'kʋɛ a 'mʋ, ɛ ‑tʋa la 'lɩ 'a nunuo, 'a 'yrɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'yrʋ ‑bʋ ‑a nɩ kɩ. 26 'A 'hʋɩ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, ɛ na ‑dɔtɔpʋ a gblegble yrɛ, ɛ nɩ ꞊hɩʋɛn a 'mʋ, 'a 'yeelɛ ‑mɔ', 'a 'wli a pɛpɛ 'ɛ ‑wɛ꞊ɛ ꞊jrɛ. Kɛɛ, 'a 'kʋɛ a 'mʋ, ɛ 'yɩ ‑wɛ, ɛ yɩ bii klɛ nɩ ‑do. 27 ‑Tɛ ɛ 'wɩn ‑Yusu a 'nyrɛ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ mu 'lɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'mʋ 'nyɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu ke', 'ɛ ‑hrɛn 'a wlawlʋ lɛ, 28 ‑ɛ nu꞊o, kɛ‑ ɛ pɩ 'a dɩɔnʋ yɩ: «'Nɩ ‑hrɛn 'a wlawlʋ lɛ dadʋ, 'na 'kʋɛ di 'nɩ ‑wɛ.» 29 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, bʋ ‑hrɛn a wlawlʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑hlʋ nyra bʋ. Ɛ yru꞊o nɩ, 'kɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ 'hʋɩ ‑mɔ, ‑ɛ mɔ, 'a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. 30 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu yru꞊o nɩ, ‑ɛ mɔ, 'klɩ ‑hɔn 'lɩ꞊ɩ 'hʋɩ, 'ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑hrɛn 'na wlawlʋ lɛ 'lɩ?» 31 ‑Ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ* ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «'Bɩ ‑na 'mumu, ‑yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑hʋ nɩ, 'ʋ 'nyɩnyrɛ 'lɩ ‑mʋ yrɛ. 'Tɩ‑ ꞊nɩ yɩ 'bɛti ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑hrɛn ‑mʋ lɛ 'lɩ.» 32 Kɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑tʋa 'ʋ 'a dɩɔnʋ 'a 'hʋɩlɛtɩta, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ ‑hrɛn꞊ɛ lɛ 'ye. 33 Nʋgba a 'mʋ, hʋannʋ a ‑tɩ, ɛ yɩ 'nɩ 'hɩhlɛ ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ yi ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ nɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ', 'ɛ mu 'ʋ ‑Yusu ye', 'ɛ 'gbla kwlɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', 'tɩ‑ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ ‑nu, 'ɛ na꞊a ‑mɔ lɛ. 34 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɩn 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Na 'yu, ‑tɛ ‑kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ a ‑tɩ, 'nɩ nu꞊o, ‑na 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. Mu, 'kɩ 'lɩ plɔbleelɛ 'kwli, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.»

35 Win nɩ 'lɩ꞊ɩ wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑hɔn 'lɩ nyiblo gbagbʋ Sayilu a ‑tɛ, ʋ wɛn: «Sayilu, ‑na 'yu nyrɔyu gbe ‑nɩ wɛn, ɛ 'kʋ nɩ. 'A ‑tɩ, ‑ha Tɔɔnyɔ ‑Yusu mɛ lɛ, 'ye ꞊bɩɩ ‑mɔ 'yɩ꞊ɩ 'ku ‑ha.» 36 Kɛɛ, ‑tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ hlɛ, ‑Yusu 'nɩ ‑daa꞊a lɩ꞊ɩ ꞊dedede. Kɛ‑ ɛ pɩ 'kɩ Sayilu yɩ, ɛ wɛn: «‑Na ꞊wlʋ 'nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn, kɛɛ, kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ dadʋ.» 37 'Tɩ‑ ʋ 'mʋ mu, ɛ 'yɩ ‑wɛn, 'kɩ nyibli ‑bɩ bʋ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien, 'bʋ 'yɩ 'a ‑nagbopʋ Piɛlɩ, kɔ Sakɩ, kɔ 'a 'dɩayɩ Saan nɩ ‑do 'pa‑. Ʋ nʋ‑ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑ ‑mu 'lɩ Sayilu a ‑tɛ. 38 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'ye nyibli ‑hʋɔhʋɩ, 'ʋ 'gbugbe lɛ, 'ʋ pɩ popowli lɛ, kɔ, 'ʋ ni nyaɩ lɛ. 39 ‑Tɛ ɛ pa 'lɩ 'kayu bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ‑cici a lɛpʋpʋʋ 'lɩ? Dɛ‑ kɔ 'kɩ wuwe ‑wɛ 'lɩ? 'Yu ‑bʋ, ɛ 'yɩ 'kʋ, ŋmena ɛ yɩ ŋme.» 40 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'a 'caalɛ. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'hrɔɔ nyibli a pɛpɛ a 'mʋ nɩ, 'ɛ da 'yu a 'baɩ, kɔ 'a 'dii, kɔ 'a ‑nagbopʋ nɩ ta ‑nɩ wɛn, 'ʋ pa 'lɩ ‑gblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli 'yu pɛ 'lɩ bʋ. 41 ‑Tɛ ʋ pa 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu klɔ 'yu a dabʋ bʋ, ɛ wɛn: «Talita kumi,» ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ: «'Yu nyrɔyu, ‑mɔ 'n yɩ ‑lee ‑nɩ, 'du ye'.» 42 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ɛ 'du ye', 'ɛ ‑tʋa nɩna. 'Yu a 'mʋ, ɛ kɔ 'yrɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn. Bʋ 'ye 'kɩ dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ dɩakɩ. 43 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ti ꞊nʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ win 'yaklɩ 'kwli, ɛ wɛn: «Dɛ ‑bʋ, 'n ‑nu, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'lee 'lɩ 'a 'bɩ.» ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pʋ de: «Ba ‑nyi꞊e dididɛ, ɛ 'mʋ꞊ʋ di.»

6

Nasalɛtɩ a nyibli 'yɩ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ

(Matie 13.53-58; Luku 4.16-30)

1 ‑Tɛ ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli nɩ, 'ɛ mu 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ɛ kuu 'lɩ. Ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ ‑mu. 2 ‑Tɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ʋ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, 'ɛ ‑tʋa Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ. Nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ‑tɛ ʋ 'wɩn 'a tɔɔwin a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ, ʋ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑tɔɔ ꞊nɛ ‑tɩ ‑bʋ, ɛ hlɛ 'lɩ? Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑nyi꞊e ꞊tɔdʋ ‑mʋ' 'lɩ? Kɔ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑nyi 'kɩ꞊ɩ 'klɩ, 'kɩ bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑bʋ 'lɩ? 3 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ 'camudɛ ꞊nɩɔ, 'ɛ mɔ Mari a 'yu. 'A 'dɩayɩ nyɩbɛpʋ, ʋ nʋ‑ mɔ Sakɩ, kɔ Sosɩ, kɔ Judɩ, kɔ Simɔ. 'A 'dɩayɩ nyrɔyo nɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ ‑wɛ.» 'Waa 'lulɛ‑hihiedʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'kɩ ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 4 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ*, ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ. Kɛɛ, ʋ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ꞊ʋ, 'kɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'dɩɔ 'kwli, kɔ 'kɩ 'lɩ 'a 'dʋkʋɛ 'nyɩ, kɔ, 'kɩ 'lɩ 'a 'kayu bʋ.» 5 'Kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ‑Yusu 'yɩ 'kɩ 'lɩ ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ ꞊dʋ ‑nu, bʋ 'yɩ bʋ pʋ 'hʋɩhrennyʋ ‑bɩ dabʋɩ 'lu bʋ, 'waa 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ a ‑tɩ. 6 Ɛ kɛɛ ‑Yusu a ꞊wlɩ lɛ, ‑tɛ ʋ ‑nu, 'kɩ ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu lee la 'a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, bʋ nu 'hʋnhʋɛn.yo, bʋ gba la 'a ‑tɩ 'dɩɩ klɛ

(Matie 10.5-15; Luku 9.1-6)

‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu mi 'dɩɩ ‑mʋ', ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ Nasalɛtɩ lɛ klɛ, 'ɛ tʋɛ nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ. 7 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ da 'a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn nɩ, 'ɛ lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, bʋ nu 'hʋnhʋɛn.yo, bʋ na 'dɩɩ klɛ, 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'kɩ bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn* lɛ, ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke'. 8 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'ba yɩ 'dɩɩ klɛ nɩ nɛ, a 'nɩ 'gbaa 'lɩ ꞊dedede, 'bʋ 'yɩ kotu* nɩ ‑do 'pa‑, a 'nɩ 'gbaa 'lɩ diidɛ ‑wɛ, kɔ blɔ, kɔ 'wliyɛ, 9 kɛɛ, ba gba 'suin nɩ ‑do, kɔ wlawlɩ ‑mʋ', a ‑pʋ.» 10 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn de: «'Bʋ mɔ, 'ba nyre 'lɩ 'dɩɔ ꞊dʋ 'kwli, 'kayu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ bʋ ʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑paa ‑nɩ, 'kɩ ba nɩ 'lɩ ‑nɩnɩ, ɛ 'mʋ 'aan 'dɩɔ a 'mʋ a 'kwli‑hʋnhʋɔn a ti kɩ yɛ. 11 'Bʋ mɔ, 'ba nyre 'lɩ 'dɩɔ ‑bɩ 'kwli, 'bʋ ‑hɩa, 'kɩ bʋ 'ble 'a mʋ kʋa, kɔ, 'bʋ 'yɛ nɩ pʋ 'a mʋ nʋa yɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ba ‑hɔn 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli. 'Ba yɩ nɩ mi, ba bʋbla 'aan bʋɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'waa ‑tʋtʋ a 'pupu 'mʋ 'a mʋ bʋɩ' lɛ ‑hɔn, a 'mʋ꞊ʋ nyibli a 'mʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa a yrʋ 'bʋ klɔ ꞊nʋ, 'waa ꞊gbɛtʋ nu꞊o 'waa dɩɔnʋ ‑mɔ.» 12 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ 'kɩ 'waa titie ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ bi 'kɩ 'dɩɩ klɛ, 'ʋ yɩ nyibli ‑lee ‑nɩ, ʋ wɛn: «Ba hie 'ʋ 'aan dɛ 'kuku bʋ, ba ‑nyi 'aan 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa,» 13 ‑nagbopʋ a 'mʋ, 'ʋ blɛ 'kuo ‑hʋɩn ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke' lɛ, kɔ, 'ʋ pɩ 'hʋɩhrennyʋ ‑hʋɔhʋɩ 'nyra 'lu lɛ, 'ʋ ni꞊e, 'waa 'kʋɛ 'ɛ yɩ ‑wɛ.

‑Tɛ Saan Batisɩ nu la 'kʋkʋʋ

(Matie 14.1-12; Luku 9.7-9)

14 Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩɩn Helɔdɩ, ‑ɛ mɔ Galileblʋgba a 'kɩɩn, ɛ 'wɩn ‑Yusu a 'nyrɛ nɩ ‑wɛ. ꞊Wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ ni a ‑ta', 'a 'nyrɛ 'hɛɛn 'blʋgba a pɛpɛ kɩ bʋ. Nyibli ‑bɩ wɛn: «Saan Batisɩ, ‑ɛ pɩ la nyibli 'nie 'lu lɛ, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ. ‑Tɛ ɛ 'kʋ la, ɛ 'hrɩ 'klɔ de. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ nɩ 'klɩ kɩ, 'ɛ ni ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑a yɩ 'wɩn.» 15 Nyibli ‑bɩ wɛn: «Eli*, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ*, ɛ nɔ‑ 'hrɩ 'klɔ.» Kɛ‑ ‑ʋ ‑bɩ pɩ ‑wɛ: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ ‑bɩ ꞊nɩɔ. ‑Tɛ 'a winwlɔn‑hanyʋ nɩ la 'mʋ, ti ‑hi la a ti 'yri, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ ‑wɛ.» 16 Helɔdɩ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛ ɛ 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Saan Batisɩ ꞊nɩɔ, ‑ɛ kɔ 'lu 'n lee la nyibli bʋ 'bɛ la 'ʋ, ɛ nɔ‑ 'hrɩ 'klɔ.»

17-19 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, dɛ a 'mʋ, 'kɩɩn Helɔdɩ nu la Saan Batisɩ ‑mɔ, 'tɩ‑ 'ɛ mu la 'kʋ mɔ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Helɔdɩ, 'a 'dɩayɩ Filipʋ, ɛ nɔ‑ kɔ la nʋgba. 'A 'nyrɛ mɔ la Helɔdiadɩ. Helɔdiadɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Helɔdɩ ‑ha la Filipʋ ‑jɩ', 'ɛ kɔ la꞊a. ‑Tɛ Saan Batisɩ 'wɩn la, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ɛ 'yɩ 'ʋ lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ, 'kɩ ‑na 'dɩayɩ Filipʋ bʋ di 'klɔ nɩ, ‑bʋ di꞊e 'a nʋgba ‑jɩ' ‑ha, ‑bʋ di꞊e kɔ.» Helɔdiadɩ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɩ a 'mʋ, Saan Batisɩ ‑hla, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ pɩɩ ꞊nɛ yrʋ lɛ dɩakɩ, 'ɛ lee Helɔdɩ, bʋ lee nɛ 'a 'sɛyo bʋ klɔ Saan Batisɩ, bʋ mʋa ꞊nɛ, 'tɩ‑ bʋ pʋ꞊ʋ ꞊jɩ'. ‑Tɛ ʋ pʋ 'kɩ꞊ɩ ꞊jɩ', ‑ɛ ‑bɩ Helɔdiadɩ ꞊mʋɛ 'a 'lɩla lɛ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, 20 ‑ɛ nu꞊o, Helɔdɩ, ɛ yɩ Saan Batisɩ 'nɩ pie, kɔ, 'ɛ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ. Ɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a 'klɔ 'sii 'ʋ yɩ, 'tɩ‑ 'ɛ mɔ Nyɩsʋa a nyiblo. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ ꞊tui꞊e 'yie. 'A ‑nɛ ti, ɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑ 'bʋ yɩ toto nɩ pɩ, Saan a totowin ‑hɛ Helɔdɩ 'ku dɩakɩ, kɛɛ, ɛ nʋɛ ꞊nɛ nɩ, 'kɩ bʋ 'wɩn 'a win.

21 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'a nʋgba Helɔdiadɩ, ɛ 'ye la 'hru, 'kɩ bʋ nu꞊o, bʋ 'la Saan. ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ la ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ kɔɔ la 'ʋ Helɔdɩ, 'a lɛ'mimle. ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ 'a ‑tɩ, ɛ da la nyibli, ʋ 'mʋ lɛ 'mle, kɔ, ʋ 'mʋ dɛ di. Nyibli a 'mʋ, ɛ ‑da, nʋ‑ mɔ 'a 'blʋgba, ‑ɛ mɔ Galileblʋgba a naanyʋ, kɔ 'sɛyo a nyibli gbagbɩ, kɔ 'blʋgba a nyibli gbagbɩ ‑bɩ 'hʋɛn‑. 22 'Kɩ ʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Helɔdiadɩ a 'yu nyrɔyu pa 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'ɛ ‑tʋa yiyie. 'A yiyie a 'mʋ, ɛ klɔɔ Helɔdɩ kɩ dɩakɩ, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ɛ da wɛn lɛ'mimle kɩ 'hʋɛn‑. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «‑Hʋa 'a ‑nɛ dɛ, ‑na ꞊wlʋ nʋɛ ‑nɩ. 'N di ‑mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi.» 23 Kɛ‑ ɛ pɩ꞊ɩ yɩ de: «'N 'sʋʋ nɩ, 'a ‑nɛ dɛ, ‑di ‑hʋa, 'n di ‑mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi, 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ 'na 'blʋgba a 'kʋtɩɔ.» 24 ‑Tɛ 'yu nyrɔyu 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'hrɩ nɩ, 'ɛ mu 'a 'dii 'bɛti mɔ, ɛ wɛn: «'Na 'dii, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ꞊bʋ ‑hʋa 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ 'a 'dii wɛn: «Dɛ ‑bʋ ‑hʋa, ɛ nɔ‑ mɔ Saan Batisɩ a 'kʋkʋʋ. Bʋ 'bɛ 'ʋ 'a 'lu, bʋ ya 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ‑a 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ɛ 'kʋ nɩ.» 25 'Tɩ‑ 'a 'dii 'mʋ ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'yu nyrɔyu a 'mʋ, ɛ 'kɩka nɩ, 'ɛ pa de, 'ɛ mu 'ʋ 'kɩɩn ye', ɛ wɛn: «Dɛ 'n ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ mɔ Saan Batisɩ a 'kʋkʋʋ. 'Bɛ 'ʋ 'a 'lu, ‑bʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ hu 'kwli, ‑bʋ ya 'mɔ꞊ɔ yɩ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ.» 26 ‑Tɛ 'kɩɩn 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ 'mʋɛ bʋ. Kɛɛ, ‑tɛ ɛ 'sʋʋ wɛn ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ɛ ‑da ye', 'a ‑tɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ hɩa. 27 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'ɛ lee nɛ 'a 'sɛyotayu ‑bɩ, ɛ wɛn: «Mu 'lɩ ꞊jɩkayu bʋ, ‑bʋ 'bɛ 'ʋ Saan Batisɩ a 'lu, ‑bʋ ya 'mɔ꞊ɔ yɩ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ,» 'sɛyotayu a 'mʋ, 'ɛ mu 'lɩ ꞊jɩkayu bʋ, 'ɛ 'bɛ 'ʋ Saan a 'lu, 28 'ɛ pʋ 'lɩ꞊ɩ hu 'kwli, 'ɛ ya꞊a, 'ɛ ‑nyi꞊e 'yu nyrɔyu a 'mʋ, 'yu nyrɔyu a 'mʋ, 'ɛ gba꞊a 'a 'dii yɩ. 29 ‑Tɛ Saan a ‑nagbopʋ 'wɩn 'a 'kʋkʋ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ di la nɩ, 'ʋ ‑hʋa 'a ‑plahʋɩ, 'ʋ gba la꞊a, 'ʋ ꞊tu la꞊a. Kɛ‑ Saan Batisɩ nu la 'kʋkʋʋ.

‑Tɛ ‑Yusu wloo la 'flɔɔ, 'kɩ 'ʋ nyibli a 'miliwɩ nɩ ꞊hun ye', 'ʋ di la꞊a, 'ʋ ꞊mla la

(Matie 14.13-21; Luku 9.10-17; Saan 6.1-14)

30 ‑Tɛ ‑Yusu lee la 'a ‑mɔnanyʋ*, bʋ na la 'dɩɩ klɛ, bʋ hla la 'a ‑tɩ, 'a ‑mɔnanyʋ a 'mʋ, ʋ ‑mɛ kle, 'ʋ ‑di, 'ʋ ꞊gbee 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ, ʋ ‑nu, kɔ, ‑tɩ a pɛpɛ, ʋ tɔɔ nyibli, ɛ nɔ‑ ʋ nɛ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu ye'. 31 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ mi la 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ lɛ, 'ʋ pɩ la toto, 'tɩ‑ 'ʋ ‑hʋɛn la 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, 'ʋ 'yɛ nɩ kɔ ti, 'kɩ bʋ di dɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ‑Yusu 'ɛ lee nɛ 'a ‑nagbopʋ, ɛ wɛn: «Ba 'de, ‑ba mu 'lɩ ‑tɛ ‑mʋ', 'dʋ bii 'lɩ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ 'lɩ 'hʋɩ lɛ ‑ha dɛ gbe.» 32 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ bi 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, 'ʋ mu 'lɩ ‑tɛ ‑mʋ', 'dʋ bii 'lɩ yɩ. 33 Kɛɛ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ‑ʋ 'ye ꞊nʋ, ‑tɛ ʋ yɩ nɩ mi, ʋ yru ꞊nʋ nɩ, 'dɩɩ a pɛpɛ a nyibli 'ʋ 'bɛ ‑wlu, 'ʋ 'yraa 'yru wien lɛ, 'ʋ 'bɛ ꞊nʋ ye', 'kɩ 'ʋ ‑tɛ ‑mʋ', ʋ di 'ʋ ‑kwlɛɛ ‑nɩ.

34 ‑Tɛ ‑Yusu ꞊tɩ 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'ʋ nɩ. Bʋ 'ye ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa nyaɩ ‑tʋa 'a nunuo, ‑ɛ nu꞊o, ʋ 'wɩ‑ blablɩ yɩ, ‑ʋ 'yɩ kʋkɔnyɔ ‑kɔ, 'ɛ bi 'ʋ, 'ɛ ‑tʋa 'waa ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ a tɔɔlɛ. 35 ‑Tɛ 'tɔ yɩ nɩ ‑wɛn, ‑ɛ ‑bɩ ‑nagbopʋ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, 'ʋ lee ꞊nɛ, ʋ wɛn: «‑Tɩtɛ ‑bʋ, ‑a nɩ 'nɛ‑, 'dʋ bii 'nɛ‑ yɩ, dididɛ 'yɩ 'nɛ‑ ‑nɩ, 'tɩ‑ 'tɔ ‑wɛn nɩ. 36 'A ‑tɩ, lee nyibli ‑bʋ, bʋ mu 'lɩ 'dɩɩ kɔ ‑yrigbi ‑mʋ' klɛ, ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ ‑a mʋ lɛ, bʋ mu 'waa dɩɔnʋ a diidɛ lɛ ꞊mʋɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑tɔ.» 37 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Aan ꞊gbɛtʋ, ba ‑nyi ꞊nʋ diidɛ.» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑a di gba, ‑a 'mʋ 'waa diidɛ ‑tɔ 'lɩ? 'Wliblɔ, ‑a di gba, 'tɩ‑ ‑a 'mʋ 'waa diidɛ 'ye.» 38 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Flɔɔkui nɩ ‑tie a kɔ 'lɩ? Ba mu 'lɩ 'aan blɔ 'kwli lɛ ta.» ‑Tɛ ʋ ta 'lɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ lee ꞊nɛ nɩ, ʋ wɛn: «‑A kɔ 'flɔɔkui nɩ ꞊hun kɔ ‑hrin.yɔ nɩ 'hʋɛn.» 39 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu lee ꞊nʋ nɩ, ɛ wɛn: «Ba lee nyibli ‑mʋ', bʋ nu dui, bʋ nɩ blɛ, 'kɩ 'ʋ ‑piti kɩ.» ꞊Hɔnpʋ a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ‑piti 'yɛ nɩ 'kʋɩ, 40 'ʋ pʋ dui, 'ʋ nɩ blɛ. Du ‑bɩ nu nyibli a (100) ‑wlɩ nɩ ꞊hun, du ‑bɩ 'ɛ nu nyibli a (50) ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn ꞊tu 'ʋ ‑pu. 41 ‑Tɛ ʋ nɩ 'kɩ blɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'du 'flɔɔkui nɩ ꞊hun kɔ ‑hrin.yɔ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ ye', 'ɛ 'du 'lu ye', 'ɛ ta 'lɩ yɔ' lɛ, 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'kɩ 'ʋ dididɛ a 'mʋ a ‑ta', 'tɩ‑ 'ɛ 'bɛ꞊ɛ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'a ‑nagbopʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ nyibli a pɛpɛ a 'mʋ lɛ ꞊gla, 'ɛ ꞊gla ‑hrin.yɔ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ nyibli a pɛpɛ lɛ, 42 'waa pɛpɛ, 'ʋ di dɛ ‑didi, 'ʋ ꞊mla. 43 ‑Tɛ ʋ ‑wɛ dɛ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'flɔɔ kɔ ‑hrin 'hʋɛn‑, ‑ʋ hie blɛ, ‑nagbopʋ 'ʋ 'tɩ ꞊nʋ lɛ, 'ʋ 'yii 'lɩ ‑tʋgbɛwɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn. 44 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di dɛ, nyɩbɛpʋ a 'miliwɩ nɩ ꞊hun, ʋ nʋ‑ nɩ la 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ.

‑Tɛ ‑Yusu nɛ la 'yru kɩ, ɛ mi la 'a ‑nagbopʋ* yɩ

(Matie 14.22-33; Saan 6.15-21)

45 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu lee nɛ 'a ‑nagbopʋ nɩ, bʋ 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, bʋ ꞊ta 'yru, bʋ muu 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Bɛtɩsaida yɩ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ꞊nʋ ꞊wien kʋɛ. Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ ɛ di 'ʋ nyibli wlu ‑gbaa ‑nɩ. 46 ‑Tɛ ʋ ‑gbɛ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ dʋgba 'lu, 'ɛ mu 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ hlee mɔ. 47 ‑Tɛ 'tɔ ‑wɔn, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'blagbɩ 'tɩɛ nɩ 'ʋ 'nie a ‑hɛyri'. ‑Yusu nɩ ‑do, nɔ‑ nɩ 'ʋ 'gbahlɔn. 48 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, biblie pʋɛ ꞊nʋ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, pepe yɩ 'nɩ ‑hu dɩakɩ, 'ɛ ‑wɛn ꞊nʋ yɩ dɩakɩ. Yɩ‑hɛhapɛ bʋ pʋ win a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'lɩ 'waa ‑mɔmumuo, 'ɛ nɛ 'nie klɛ, 'ɛ pʋ 'lɩ 'waa lɛ‑hihie dɛ gbe. 49-50 ‑Tɛ ʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ɛ nɛ 'nie klɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ daa ꞊nɛ 'ku, 'ʋ 'ta 'ʋ blɛ, hʋannʋ a ‑tɩ, 'ʋ pɩ ‑cici lɛ. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ: «Ba 'kee 'ʋblɛ'tɩta. 'Mɔ ꞊nɩɔ. A 'nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ,» 51 'ɛ 'ya 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ 'blagbɩ 'kwli. ‑Tɛ ɛ 'ya 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ pepe nyra bʋ. Ɛ kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ dɩakɩ, 52 ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ ‑Yusu wloo wɛn 'flɔɔ, 'waa ꞊wlɩ 'yɩ꞊ɩ ‑klɔ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, ɛ nɔ‑ ‑wɛ 'lɩ 'a ‑nɛ ꞊dedede. 'Waa ꞊wlɩ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ yru 'ʋ dɛ lɛ.

‑Tɛ ‑Yusu mu la 'lɩ Senesalɛtɩdɩɔ, 'ɛ ni la꞊a, nyibli a 'kʋɛ 'ɛ yɩ la ‑wɛ

(Matie 14.34-36)

53 ‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ ꞊ta 'yru, ʋ nyre 'lɩ Senesalɛtɩdɩɔ 'kwli, 'ʋ ꞊tɩ 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, 'ʋ mʋa ꞊nɛ bʋ. 54 ‑Tɛ ʋ ꞊tɩ 'kɩ 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, nyibli yru ‑Yusu nɩ, 55 'ʋ bi 'blʋgba a pɛpɛ kɩ, 'ʋ blɛ 'waa kɩklanyibli, 'ʋ pɩ ꞊nʋ ‑hanmakɩ 'kwli lɛ, 'ʋ yɛ 'lɩ ꞊nʋ lɛ, kɩ 'ʋ ‑tɛ ‑mʋ', ‑Yusu nɩ 'ʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, 'waa 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ a ‑tɩ. 56 'A ‑nɛ 'dɩɔ kɔ ‑yrugbi, ‑Yusu mi 'lɩ kɩ, kɛ‑ ʋ ni, 'ʋ yɩ kɩklanyibli ti kɩ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ 'dika, 'tɩ‑ 'ʋ nyɛɛ ꞊nɛ lɛ, 'kɩ bʋ wɛn, bʋ ‑hrɛn 'a wlawlʋ lɛ dadʋ, mɔ 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ 'a wlawlʋ a ‑wlubʋdɛ, nyibli a pɛpɛ ‑yɩ lɛ ‑hrɛn, 'waa 'kʋɛ yɩ 'nɩ ‑wɛ.

7

‑Yusu wɛn 'nɩ, nyiblo 'nɩ 'tuo 'ʋ ‑tonyibli a tete Nyɩsʋa a tete a ‑ta'

(Matie 15.1-9)

1 Ɛ kɔ ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, Falisi꞊tumu* a nyibli ꞊dʋ, ʋ kɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ ꞊dʋ 'hʋɛn‑, nʋ‑ ‑hɔn 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'ʋ 'kukue lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ. 2 'Kɩ ʋ nɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a ‑nagbopʋ* ‑bɩ 'yɩ ꞊jrɛ ‑yra, 'ʋ yɩ dɛ di. 3 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Falisi꞊tumu a nyibli bi 'lɩ yɩ, ʋ kɔ ‑Juukʋɛ* ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊tui 'ʋ 'waa 'baɩnʋ a tete nɩ. Ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, 'kɩ 'a nyiblo bʋ 'yɩ ꞊jrɛ ‑yra ‑tɛɛ, 'tɩ‑ bʋ di dɛ. 4 Ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, 'a nyiblo bʋ ‑hɔn 'lɩ 'maɩ ye', 'kɩ bʋ 'yɩ bʋɩ lɛ ‑yra, 'tɩ‑ bʋ di dɛ, 'ʋ ꞊tui 'ʋ 'waa 'baɩnʋ a tete ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ, ʋ hie ꞊nʋ lɛ nɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ: ‑Tɛ ʋ di 'nie'naapʋɛlɩ kɔ 'plɛɛ‑tɛblɩ kɔ 'plɩyɩ 'hʋɛn‑ a lɛyɩyra nu. Ʋ wɛn 'nɩ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'tɩ‑ 'ʋ yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 5 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛti 'kɩ ‑Yusu nɩ: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'kɩ ‑na ‑nagbopʋ 'ʋ 'yɛ nɩ ꞊tu 'ʋ tete ‑bʋ, ‑aan 'baɩnʋ tɔɔ nɛ ‑a mʋ 'lɩ? 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ dɛ di mɔ nɩ mi, 'kɩ 'ʋ 'yɛ nɩ yra ꞊jrɛ 'lɩ?» 6 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ‑wɔn, ɛ wɛn: «A nɛ 'li nɩ 'hʋɛn. Ti ꞊dʋ a ti 'yri la, winwlɔn‑hanyɔ Esai hla la ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑bʋ ‑mɔ. Dɛ, ɛ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

Dakɔ ‑bʋ, ʋ yɩ ‑nyi 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ,

'kɩ 'ʋ wuntɔ 'yri,

kɛɛ, 'waa ꞊wlɩ hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ.

7 Ʋ wɛn 'nɩ, 'n kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ,

kɛɛ, 'na ‑tɩ 'yɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ ‑nɩ,

‑ɛ nu꞊o, ‑tonyibli a tete, ʋ tʋɛ ‑nɩ,

ɛ nɔ‑ ʋ dɛɛ Nyɩsʋa a tete.»

8 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ de: «A hie 'ʋ Nyɩsʋa a tete bʋ, 'a ꞊tui 'ʋ ‑tonyibli a tete 'ʋ.» 9 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ hlee 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ de, ɛ wɛn: «A wɛn 'nɩ, a kɔ ꞊tɔ, 'a pʋ Nyɩsʋa a tete 'kɩbɩa kɩ, 'a nɛɛ nɛ 'aan tete. 10 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Moise hla la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a tete 'kwli. Tete a 'mʋ, ɛ wɛn 'nɩ: ꞊Tuu 'ʋ ‑na 'baɩ kɔ ‑na 'dii 'hʋɛn‑, 'kɩ 'lɩ 'waa nʋɛlɛ 'kwli. Kɛ‑ tete a 'mʋ, 'a dɛ ‑bɩ pɩ: Nyiblo 'bʋ ‑ha 'a 'baɩ kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑ 'hri lɛ, ʋ kɔ bʋ 'la꞊a. 11 Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a wɛn 'nɩ: Nyiblo ‑wɛ 'lɩ bʋ lee nɛ 'a 'baɩ kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑ nɩ, ‑ɛ mɔ: 'Na kʋkɔ‑tɛblɩ a 'kʋtɩɔ ‑bɩ, 'n kɔ ꞊bʋ ‑nyi wɛn 'a mʋ, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑hɛɛlɛ a ‑ta', 'n ‑ha꞊a nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑ta'. 12 ‑Ɛ ‑bɩ a wɛn 'nɩ: Nyiblo a 'mʋ, 'bʋ nu lɛ, 'bʋ hla ‑tɩdʋ a 'mʋ, 'kɩ 'ʋ 'a 'baɩ kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑ ‑mɔ', ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩ 'kɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ ‑hɛɛ 'kɩ ꞊nʋ de. 13 Kɛ‑ a ni 'kɩ, 'a ꞊tui 'ʋ 'aan dɩɔnʋ a tete 'ʋ, 'a 'wlɛ Nyɩsʋa a tete, 'tɩ‑, 'a ni yɩnyre‑tɛblɩ ‑bɩ, ‑ʋ 'wlɛ Nyɩsʋa a tete.»

‑Yusu wɛn 'nɩ, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑tonyiblo a ꞊wlʋ kɩ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'ɛ yɩ ‑tɩ'wlanyɔ ‑hɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'

(Matie 15.10-20)

14 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu da nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ ‑tuo a 'mʋ kɩ nɩ. Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Aan pɛpɛ, ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ, ‑tɩ 'n di hla, a 'mʋ꞊ʋ' lɛ yru. 15 Ɛ 'yɩ dididɛ ‑bʋ, ‑ɛ nɛɛ 'lɩ ‑tonyiblo wlɔn, ‑ɛ mi 'lɩ꞊ɩ 'kwli, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ 'nɩ 'sii꞊e 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑tonyiblo ꞊wlʋ kɩ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'kɩ ɛ 'yɛ nɩ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 16 Ba 'nɛɛ 'ʋ nʋa bʋ ‑tɛɛ, nyiblo 'bʋ kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, ɛ 'mʋ꞊ʋ' lɛ yru.» 17 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ 'kɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ, 'waa ‑mɔhleelɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɔn 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ, 'ɛ mu 'lɩ 'kayu bʋ. ‑Tɛ ɛ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ* 'bɛti꞊e nɩ, 'kɩ 'ʋ 'ledʋ a 'mʋ, ɛ pʋ wɛn, 'a ‑ta'. 18 Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ 'a mʋ ‑bɩ ‑bʋ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba kɔ ‑tɩ 'a lɛyuyruo? ꞊Bɩ a 'nɩ 'wɩn꞊ɩ lɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ dididɛ ‑bʋ, ‑ɛ nɛɛ 'lɩ nyiblo wlɔn, ‑ɛ yɩ 'lɩ꞊ɩ 'kwli bi, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, ɛ 'nɩ 'sii꞊e 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'? 19 ‑Ɛ nu꞊o, dididɛ 'nɩ ‑mu꞊o 'lɩ nyiblo a ꞊wlʋ kɩ. Kɛɛ, 'kɩ ɛ mi 'lɩ꞊ɩ 'kwli, 'kɩ ɛ nɛɛ 'lɩ, 'ɛ yɩ 'lɩ ‑patʋ' bi.» 'Kɩ 'lɩ win a 'mʋ 'kwli, ‑Yusu yɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑nɛ dididɛ ꞊dʋ nu ‑tɛɛ, 'kɩ nyiblo bʋ di꞊e, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, nyiblo 'nɩ 'sii꞊e 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 20 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑tonyiblo a ꞊wlʋ kɩ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'kɩ ɛ 'yɛ nɩ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 21 ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ ‑tonyiblo a ꞊wlʋ kɩ, 'kɩ 'lulɛ‑hihie ‑hʋan ‑hʋɛn 'lɩ ‑wlu, 'ɛ ni꞊e, 'ɛ ni ‑tɛblɩ ‑hʋɩn: 'ɛ ni 'lawlu, 'ɛ yɩ 'yri, 'ɛ 'lɛ nyibli, 22 'ɛ ni ‑wlawlɩ, 'ɛ ‑hʋɛ bʋ kɔ 'a 'bio a kʋkɔ‑tɛblɩ ‑wɛ, 'ɛ ni 'crɛ, 'ɛ ni 'a 'bio ꞊yrɛ lɛ, 'ɛ 'yɩ ‑tʋɩ ‑kɔ, 'ɛ kɔ ca, 'ɛ yɩ nyibli a 'nyrɛ yrɛ nyre, 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ 'a dɩɔnʋ, ɛ 'nɩ ‑hie꞊e 'lu lɛ. 23 Yɩnyre‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, 'kɩ ɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑tonyiblo a ꞊wlʋ kɩ. Ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'kɩ ɛ 'yɛ nɩ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.» Kɛ‑ ‑Yusu pʋ 'a ‑nagbopʋ yɩ.

‑Tɛ nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ ‑Juukʋɛyrɔwlʋ* 'pa‑, ɛ kuo la ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ dɩakɩ

(Matie 15.21-28)

24 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ ‑Juukʋɛ a 'blʋgba 'kwli nɩ, 'ɛ mu 'lɩ hɩapʋblʋgba ‑bɩ 'kwli. 'Kɩ 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli, 'kɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Tilɩ, ɛ nɩ 'lɩ. ‑Tɛ ɛ nyre 'lɩ Tilɩ a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'lɩ ‑huhlike 'kwli, 'ɛ pa 'lɩ nyiblo ꞊dʋ a ‑tɛ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑hʋa, 'kɩ nyiblo ꞊dʋ bʋ yru꞊o. Kɛɛ, nyibli yru꞊o nɩ. 25-26 'Kɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ, 'kɩ nʋgba ꞊dʋ nɩ 'lɩ. Nʋgba a 'mʋ, ɛ 'yɩ ‑Juukʋɛyrɔwlʋ 'pa‑. 'Kɩ ɛ kɔ 'lɩ Fenisi, 'kɩ 'lɩ Siliblʋgba 'kwli. ('Kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ ‑mɔ ‑bɩ ‑mɔ, nyibli 'bʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ʋ dɛɛ ꞊nʋ ‑gbo.) Nʋgba a 'mʋ, nɔ‑ kɔ 'yu nyrɔyu 'ku ‑hʋan* nɩ 'ʋ ke'. ‑Tɛ nʋgba a 'mʋ, ɛ 'wɩn 'kɩ ‑Yusu a 'nyrɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, 'ɛ 'gbla kwlɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ɛ wɛn: «'N nyaa ‑mʋ lɛ, bla 'ku ‑hʋan ‑mʋ' lɛ, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'na 'yu ke'.» 27 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu 'kɩ nʋgba a 'mʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «꞊Bʋ pʋʋ ꞊nɛ dɛ yɩ: Yɩ‑hɛdɛ, ‑kɔ ‑bʋ ‑ha 'yonʋ mɛ lɛ, bʋ ꞊mla. Ɛ 'yɩ 'ʋ lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ, 'yonʋ ‑mʋ', (‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ,) bʋ nɩ 'lɩ dɛ a didie 'kwli, 'tɩ‑ nyiblo ꞊dʋ bʋ ‑ha 'ʋ ꞊nʋ 'waa dididɛ a 'mʋ ye', bʋ 'wla 'ʋ꞊ʋ ‑gbo ye' bʋ.» 28 ‑Ɛ ‑bɩ nʋgba a 'mʋ, ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ. Kɛɛ 'kɩ, 'yonʋ 'bʋ yɩ dɛ nɩ di, ‑tɛblɩ yɩ ble ꞊nʋ ꞊jrɛ, 'waa ‑gbo 'ʋ yɩ꞊ɩ lɛ 'tɩ, 'ʋ yɩ꞊ɩ di.» 29 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «‑Tɛ ꞊tu 'mʋ ꞊wɔn, 'kɩ 'lɩ ꞊haanwin 'kwli, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ nu꞊o, 'ku ‑hʋan 'ɛ ‑hɔn 'ʋ ‑na 'yu nyrɔyu ke'. 'A ‑tɩ, ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ mu 'lɩ 'kayu bʋ nɩ.» 30 ‑Tɛ nʋgba a 'mʋ, ɛ nyre 'lɩ 'kayu bʋ, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'kɩ ɛ yɛɛ 'ʋ 'a 'yu bʋ, 'ɛ pɛ bʋ gbee. 'Ku ‑hʋan ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ke' nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, nyiblo ꞊dʋ, ‑ɛ 'ke, kɔ, ‑ɛ 'yɩ 'plɛlɛ ‑yi, 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

31 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ Tilɩdɩɔ 'kwli nɩ, 'ɛ 'bɛ Sidɔdɩɔ ꞊tɩɔ, kɔ, 'ɛ naa 'lɩ Dekapɔblʋgba 'kwli, 'tɩ‑ 'ɛ nyre 'lɩ Galileblʋgba a 'yru wien. 32 ‑Tɛ ɛ ‑nyre 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ya꞊a 'kikenyɔ ꞊dʋ yɩ, ‑ɛ 'yɩ 'plɛlɛ ‑yi. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa ‑Yusu a lɛnyaalɛ, bʋ pʋ꞊ʋ dabʋɩ 'lu bʋ, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, 33 ‑Yusu, 'ɛ ‑ha 'lɩ꞊ɩ nyibli 'nyɩ, 'ʋ bii yɩ, 'tɩ‑ 'ɛ 'nyra 'lɩ꞊ɩ ‑jio nʋɩ' lɛ, kʋɛ 'ʋ bʋ de, 'ɛ pʋ 'a ‑jio hɩʋn, 'ɛ kʋa 'ʋ꞊ʋ 'a mɛ kɩ bʋ, 34 'tɩ‑ 'ɛ 'wla 'yi wla, 'ɛ tɛ 'lɩ yɔ' lɛ, 'ɛ 'wla ‑hʋnhlʋn bʋ, 'ɛ lee nyiblo a 'mʋ, ɛ wɛn: «Ɛfata,» ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ: «Bʋ klɛ yɩ.» 35 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'a nʋɩ klɛ yɩ, 'ɛ ‑tʋa ‑tɩ a 'wɩnwɩɩn ‑tɛɛ, kɔ, 'a mɛ 'ɛ ꞊wlɛ kɩ bʋ ‑tɛɛ, 'ɛ ‑tʋa 'pʋplɛ ‑tɛɛ. 36 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ti nyibli a 'mʋ, ‑ʋ ꞊gbee 'ʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ʋ 'nɩ 'naa 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ nyiblo ꞊dʋ ye'. Kɛɛ, ɛ nɩ 'lɩ 'waa leelɛ 'kwli, 'ʋ ‑tʋa 'a ‑mɔlɛnɩna. 37 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ kɛɛ nyibli a ꞊wlɩ lɛ dɩakɩ, 'ʋ pɩ lɛ: «‑Tɛblɩ a pɛpɛ, ɛ ni, ɛ mɔ yɩnɔ‑tɛblɩ. Ba 'ye kɛ, ɛ ni꞊e nɩ, 'kikenyʋ, 'ʋ yɩ ‑tɩ 'wɩn, kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'plɛlɛ ‑yi, 'ʋ yɩ 'plɛ ‑tɛɛ.»

8

‑Tɛ ‑Yusu wloo la 'flɔɔkui nɩ ꞊hlon'hʋɛn, nyibli a 'miliwɩ nɩ ‑hɛn, 'ʋ di la꞊a, 'ʋ ꞊mla la

(Matie 15.32-39)

1 Ti a 'mʋ 'yri, nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ, ʋ nʋ‑ ‑di, 'ʋ ꞊gbee 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ʋ 'mʋ 'a tɔɔwin 'wɩn. Ʋ 'yɩ dididɛ ‑kɔ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu da 'a ‑nagbopʋ* nɩ, ɛ wɛn: 2 «Nyibli ‑bʋ, 'waa nyaɩ ni 'mʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ ʋ bi la 'nɛ‑ 'mʋ 'hʋɩ, 'a ‑nyrɔwɩ nɩ ta a ‑nyrɔwɔ ‑bʋ, 'tɩ‑ ʋ 'yɩ dididɛ ‑kɔ. 3 'Bʋ 'yɩ dɛ ‑di, 'nɩ pʋ lɛ, bʋ mu 'waa 'dɩɩ klɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ nɩ 'hru wlɔn, 'waa 'klɩ 'mʋ 'lɩ ‑wɛ, 'kanʋ a ‑tɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ ‑ʋ ‑bɩ ‑hɔn 'lɩ ‑wlu, 'dʋ hlɔ 'lɩ nɩ.» 4 ‑Ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «‑Bɩ' ‑a di 'kɩ nu, 'tɩ‑ ‑a 'mʋ ꞊nʋ dididɛ ‑nyi, ‑ɛ di ꞊nʋ ꞊mla 'lɩ? ‑Tɩtɛ ‑bʋ, ‑a nɩ 'nɛ‑, 'dʋ bii 'nɛ‑ yɩ.» 5 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti ꞊nʋ nɩ, ɛ wɛn: «'Flɔɔkui nɩ ‑tie ‑nɩ 'ʋ 'a mʋ 'hʋɩ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «'A 'yɔ nɩ ꞊hlon'hʋɛn.» 6 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ lee nyibli a 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ nɩ, 'kɩ bʋ nɩ blɛ, 'ɛ 'du 'flɔɔkui nɩ ꞊hlon'hʋɛn a 'mʋ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɛ 'bɛ꞊ɛ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'a ‑nagbopʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊gla, ‑nagbopʋ a 'mʋ, 'ʋ ꞊gla ꞊nʋ꞊ʋ lɛ. 7 Ʋ nɩ ‑do a 'mʋ de, ʋ kɔ ‑hrin.yɔ gbi ‑wɛ, ‑Yusu 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio de, 'ɛ lee nɛ 'a ‑nagbopʋ de, 'kɩ bʋ ꞊gla ꞊nʋ꞊ʋ lɛ, 'ʋ ꞊gla ꞊nʋ꞊ʋ lɛ. 8 ‑Ɛ ‑bɩ nyibli a pɛpɛ, ʋ di dɛ ‑tɛɛ, 'ʋ ꞊mla. ‑Tɛ ʋ ꞊mla, 'flɔɔ, ‑ɛ hie bʋ, ‑tɛ 'a ‑nagbopʋ 'kukue꞊e lɛ, ʋ 'yii 'lɩ ‑tʋgbɛ gbagbɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn. 9 Nyibli, ‑ʋ di dɛ, ʋ ‑wɛ 'lɩ ‑tonyibli a 'miliwɩ nɩ ‑hɛn. ‑Tɛ ɛ ‑hi 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu tɛ ꞊nʋ bʋ, 'kɩ bʋ mu 'lɩ 'waa 'dɩɩ klɛ, 10 ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ ‑mu, 'ʋ 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, 'ʋ mu 'lɩ 'blʋgba a 'kɩbɩa ‑bɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli 'dɩɔ nɩ 'lɩ, ʋ dɛɛ Damanuta.

Falisi꞊tumu* a nyibli ‑hʋɛ ‑Yusu bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ

(Matie 16.1-4)

11 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu a nyibli nyre 'ʋ nɩ, ʋ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, 'ʋ ‑tʋa hihle, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ lɛ ꞊tɛɛ ‑nɩ. Ʋ ‑hʋɛ bʋ 'ye꞊e, 'bʋ mɔ, 'bʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ, ‑ɛ di ꞊nʋ꞊ʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ lee 'nɛ꞊ɛ ‑tʋtʋ kɩ. 12 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'wla ‑hʋnhlʋn bʋ, ɛ wɛn: «Dɛ‑ nu 'kɩ꞊ɩ, ti ‑bʋ 'yri a nyibli ‑bʋ, 'ʋ ‑hʋɛ ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ de, ‑ɛ di ꞊nʋ꞊ʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ lee 'nɛ‑ 'mʋ ‑tʋtʋ kɩ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ: ‑Tɛ a nɩ 'mʋ a nyibli, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ wɛn꞊ɛ kɩ, 'kɩ ba 'ye 'a ‑nɛ ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ ꞊dʋ.» 13 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɔn 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, 'ʋ 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, 'ʋ mu 'lɩ Galileblʋgba a 'yru a 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ.

Falisi꞊tumu* a nyibli a 'flɔɔ a 'yaadɛ, kɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a 'flɔɔ a 'yaadɛ

(Matie 16.5-12)

14 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* yɩ 'lɩ 'blagbɩ 'kwli nɩ 'yɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hru ꞊nʋ ‑mɔ 'kɩ bʋ gba dididɛ, 'bʋ 'yɩ 'flɔɔkuo nɩ ‑do 'pa‑, ‑ɛ nɩ 'lɩ 'waa ‑tɛblɩ 'nyɩ. 15 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu yɩ ꞊nʋ 'nɩ ti, ɛ wɛn: «Falisi꞊tumu a nyibli a 'flɔɔ a 'yaadɛ, kɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a 'flɔɔ a 'yaadɛ a ‑tɩ, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie.» 16 Kɛɛ ‑nagbopʋ a 'mʋ, ʋ 'yɩ꞊ɩ lɛ ‑yru, ‑ɛ mɔ, 'yaadɛ a 'mʋ, ‑kɔtɩ ‑Yusu hlɛ, ɛ mɔ dɛ a yɩpʋʋdɛ ꞊nɩɔ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nyibli a 'mʋ, 'waa 'lulɛ‑hihie ‑hʋan. Bʋ 'yɩ 'kɩ ‑tɩ a 'mʋ lɛ ‑yru, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ‑tʋa lɛ'bɛtilɛ, ʋ wɛn: «꞊Bɩ ‑tɛ ‑a 'yɩ 'flɔɔ ‑ya, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ ni 'pʋplɛ lɛ?» 17 ‑Tɩ a 'mʋ, ‑nagbopʋ ‑hla, ‑Yusu 'wɩn nɩ, ɛ wɛn: «Dɛ‑ kɔ 'kla ꞊yɛ 'a mʋ ‑wliye 'lɩ? ꞊Bɩ ‑tɛ a 'yɩ kɛ dididɛ ‑kɔ a ‑tɩ? A 'tɩɛ 'yɛ ‑tɩ a lɛyuyruo nɩ kʋɛ. 'Aan ꞊wlɩ 'gboklo nɩ. 18 A kɔ 'yii, kɛɛ, a 'nɩ ‑yru꞊o lɛ. A kɔ nʋɩ, kɛɛ, a 'nɩ ‑yru꞊o ‑tɩ' lɛ. Ɛ kɔ, a kla ‑tɩ‑mɔ‑hru‑tɩ. 19 ‑Tɛ 'n wloo la 'flɔɔkui nɩ ꞊hun, 'kɩ ‑tonyibli a 'miliwɩ nɩ ꞊hun bʋ di dɛ a ‑ta', ‑tɛ ʋ ‑wɛ la dɛ lɛ, 'flɔɔ ‑mʋ', ‑ɛ hie la bʋ, ‑tʋgbɩwɩ nɩ ‑tie a 'yii la 'lɩ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «'A 'yɔ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn.» 20 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Tɩ‑, ‑tɛ 'n wloo la 'flɔɔkui nɩ ꞊hlon'hʋɛn, 'kɩ ‑tonyibli a 'miliwɩ nɩ ‑hɛn bʋ di dɛ a ‑ta', ‑tɛ ʋ ‑wɛ la dɛ lɛ, 'flɔɔ ‑mʋ', ‑ɛ hie la bʋ, ‑tʋgbɩwɩ nɩ ‑tie a 'yii la 'lɩ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «'A 'yɔ nɩ ꞊hlon'hʋɛn.» 21 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «A 'tɩɛ 'yɛ ‑tɩ a lɛyuyruo nɩ kʋɛ.»

‑Tɛ ‑Yusu kla la 'yii'dɔnyɔ ꞊dʋ a 'yii yɩ, 'kɩ 'lɩ Bɛtɩsaidadɩɔ 'kwli

22 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ Bɛtɩsaidadɩɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ya ‑Yusu 'yiiklanyɔ ꞊dʋ yɩ, 'ʋ ‑tʋa 'a lɛnyaalɛ, bʋ pʋ꞊ʋ dabʋɩ 'lu blɛ, 'a 'yii 'mʋ yɩ klɛ, 23 ‑Yusu 'ɛ 'ble 'yiiklanyɔ a 'mʋ a dabʋ kʋa, 'ɛ ꞊tɩɔ ꞊nɛ 'dɩɔ. Bʋ ꞊tɩɔ 'kɩ꞊ɩ 'dɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ plʋ꞊ʋ hɩʋn 'yi klɛ, 'ɛ pʋ꞊ʋ dabʋɩ 'lu bʋ, 'ɛ 'bɛti꞊e, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑yɩ 'ye dɛ?», 24 'yiiklanyɔ a 'mʋ 'ɛ ꞊wlɛ 'yii, ɛ wɛn: «'N yɩ 'ye ‑tonyibli, kɛɛ, ʋ 'wɩ ti yɩ, 'ʋ nɛ,» 25 ‑Yusu 'ɛ gba 'ʋ꞊ʋ dabʋɩ 'yi kɩ de. ‑Tɛ ɛ ‑ha 'ʋ 'a dabʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ tɛ 'lɩ ye' lɛ. 'A 'yii klɛ yɩ. Ɛ yrui 'kɩ lɛ ‑tɛɛ. 26 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Mu 'lɩ ‑na 'dɩɔ 'kwli, kɛɛ, ꞊nɩ 'naa 'lɩ Bɛtɩsaidadɩɔ 'kwli.»

Piɛlɩ wɛn 'nɩ, ‑Yusu, ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la 'a dakɔ yɩ ya

(Matie 16.13-20; Luku 9.18-21)

27 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, 'kɩ ʋ mi 'lɩ 'dɩɩ ꞊dʋ kɩ. 'Dɩɩ a 'mʋ, ʋ 'mʋɛ 'blʋgba ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ Filipʋ a Sesale yrɛ. Ʋ nɩ 'kɩ 'hru wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛti ꞊nʋ nɩ: «Nyibli wɛn 'nɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ 'lɩ?» 28 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ‑mɔ Saan Batisɩ ꞊nɩɔ, ‑ɛ pɩ la nyibli 'nie 'lu lɛ. ‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ‑mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Eli ꞊nɩɔ. ‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ‑mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ ‑bɩ ꞊nɩɔ, ‑ɛ 'kʋ la, 'tɩ‑ ‑ɛ 'hrɩ 'klɔ de.» 29 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a wɛn nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ bi 'ʋ nɩ, ɛ wɛn: «‑Mɔ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la 'a dakɔ yɩ ya.» 30 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ti ꞊nʋ nɩ ‑tɛɛ, ɛ wɛn: «A 'nɩ 'hlaa 'lɩ꞊ɩ nyiblo ꞊dʋ yɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ.»

‑Tɛ ‑Yusu hla la꞊a, ‑ɛ mɔ, ɛ di la 'nɩ 'kʋ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ la 'klɔ 'hrɩ de

(Matie 16.21-28; Luku 9.22-27)

31 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu bi 'ʋ nɩ, 'ɛ ‑tʋa 'a ‑nagbopʋ* a tɔɔlɛ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ di꞊e yrɛ mu a ‑ta', ɛ wɛn: «'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, 'n di 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ. 'Blʋ a nyibli, ʋ kɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, ʋ kɔ 'blʋ a tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, ʋ kɔ bʋ yraa 'mʋ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. 'Bʋ mɔ, 'nɩ 'kʋ, ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn 'bʋ ‑hi, ta a ‑nyrɔwɔ, 'n kɔ ꞊bʋ 'hrɩ 'klɔ.» 32 ‑Tɛ ɛ yɩ ꞊nʋ ‑tɩ a 'mʋ nɩ ‑tʋɛ ‑nɩ, ɛ 'yɩ ꞊nʋ ꞊dedede 'yi kɩ ‑hlii ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ, Piɛlɩ bʋ daa ꞊nɛ 'kɩbɩa ‑mɔ, 'ɛ yɩ꞊ɩ ‑mɔ 'plɛ, ɛ wɛn: «‑Tɩ ‑bʋ, ‑yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, bʋ nu ‑mʋ.» 33 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ ta 'lɩ 'a ‑nagbopʋ ‑bɩ ‑mʋ' ‑mɔ lɛ, 'tɩ‑ 'ɛ ‑maa Piɛlɩ 'yi, ɛ wɛn: «hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ, Satan! Dɛ ‑mʋ', ‑yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, Nyɩsʋa 'nɩ ‑hie lɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ. ‑Na 'lulɛ‑hihie mɔ ‑tonyibli a 'lulɛ‑hihie ꞊nɩɔ.»

34 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ da nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑ nɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, 'kɩ bʋ kʋɛ 'mʋ ꞊wien lɛ, ɛ 'nɩ 'kʋɛɛ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'lulɛ‑hihie ꞊wien lɛ, kɛɛ, ‑tɩ ‑mʋ', 'n di꞊e ‑lee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ bʋ nu 'a ‑nɛ ti, 'ye ꞊bɩɩ nyibli pʋ lɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la, ‑tɛ ɛ pa 'ʋ, 'ɛ mɔ 'na nyiblo a ‑tɩ. 35 Nyiblo 'bʋ pʋ lɛ, ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ 'waan nɛ 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta', nyiblo a 'mʋ, 'bʋ 'kʋ, ɛ di 'a 'klɔ yrayrʋ 'nɩ 'waan ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ ‑wɛn, 'kɩ 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn bʋ 'wan, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ‑tɛ ɛ nʋɛ 'mʋ a ‑tɩ, ɛ kɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'kʋ, ɛ di kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ. 36 Nyiblo 'bʋ kɔ 'klɔ ‑bʋ a kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ, 'tɩ‑ 'bʋ 'waan nɛ 'a dɩɔnʋ a 'klɔ yrayrʋ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ, kʋkɔ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ 'ʋ꞊ʋ ꞊dedede nɩ. 37 Nyiblo 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ 'ʋ ꞊dedede 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ a ‑ta'. 38 'Kɩ a nɩ 'lɩ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa, ‑ʋ ‑plee 'lɩ Nyɩsʋa ke 'nyɩ. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ ‑tʋɩ nɩ pie, 'kɩ 'ʋ nyibli a 'mʋ ye', 'kɩ ꞊bʋ di 'aan Kʋkɔnyɔ' pa, kɔ, 'kɩ ba di 'ʋ 'na win 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n di 'ʋ ‑dii ‑nɩ de, 'kɩ 'lɩ 'na 'Baɩ a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli, 'n kɔ 'a lɛlenyʋ 'hʋɛn‑, ti a 'mʋ 'yri, 'n di pie ‑tʋɩ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'kɩ ꞊bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, a mɔ 'na nyibli.»

9

1 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu yɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ de, ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyibli ‑bɩ nɩ 'lɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑tɛ Nyɩsʋa di nyibli a win a kɩkɔɔlɛ nu, 'kɩ 'lɩ 'a 'klɩ 'kwli, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ nyibli a 'mʋ, 'waa 'kʋkʋʋ a ti kɩ yɛ.»

‑Tɛ ‑nagbopʋ* 'ye la ‑Yusu, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli

(Matie 17.1-13; Luku 9.28-36)

2 ‑Tɛ ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊hlon‑do ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu gba Piɛlɩ kɔ Sakɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑ nɩ, 'ʋ mu 'lɩ dʋgba blɔblʋ ꞊dʋ 'lu. Ʋ nɩ ‑do, 'kɩ ʋ nɩ 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'cɩcɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'yi. 3 'A wlawlɩ 'plɛ nɩ dɩakɩ, 'tɩ‑ 'ʋ yɩ wlɩn. ‑Tɛ ʋ nu 'pʋplɛ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ ‑nɩ, ‑bʋ nu dɛ, bʋ nu 'pʋplɛ lɛ. 4 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ Eli kɔ Moise 'hʋɛn‑ nɩ. Nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ 'kʋ la see la. Nʋ‑ 'hrɩɩ 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ʋ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑ 'ʋ ‑tʋa toto a pʋpʋʋ. 5 Piɛlɩ bʋ yɩ 'kɩ ꞊nʋ nɩ 'ye, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɩ ‑Yusu 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ‑ba nɩ 'nɛ‑ ‑tɩtɛ ‑bʋ bʋ. ‑Ba pʋ papʋɩ nɩ ta, ‑nɛ pʋpa, Moise a ‑nɛ, kɔ Eli a ‑nɛ.» 6 Piɛlɩ hla ‑tɩ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ kɔ 'a 'bio 'hʋɛn‑, ʋ ta 'ʋ blɛ, 'a ‑tɩ, ‑tɩ bʋ di hla, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 7 ‑Ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑jruŋma ꞊tɩɩ 'ʋ ꞊nʋ 'lu, 'ɛ ‑hli ꞊nʋ. 'Kɩ 'lɩ ‑jruŋma a 'mʋ 'kwli, 'kɩ Nyɩsʋa a win ‑hʋɛn 'lɩ ‑wlu, 'ɛ pɩ lɛ: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'na nʋɛyu. Ɛ nɔ‑ ba pʋ nʋa yɩ bʋ.» 8 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, bʋ yɩ 'ʋ 'waa dɩɔnʋ 'hʋɩ lɛ nɩ tɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'kee nyibli ‑nɩ wɛn a 'yiye nɩ, 'bʋ 'yɩ ‑Yusu nɩ ‑do 'pa‑.

9 ‑Tɛ ʋ yɩ 'kɩ dʋgba a 'mʋ nɩ ꞊tɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu yɩ ꞊nʋ 'nɩ ti, ɛ wɛn: «Dɛ ‑bʋ, a 'ye, a 'nɩ 'lee 'lɩ nyiblo ꞊dʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'mʋ 'kʋ, 'mʋ 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, 'mʋ 'klɔ 'hrɩ.» 10 ‑Tɩ a 'mʋ, ‑Yusu ‑hla, ʋ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ nɩ. Kɛɛ, ʋ yɩ 'bɛti 'waa dɩɔnʋ lɛ, bʋ 'kʋ, bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ 'hrɩ 'klɔ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'lɩ? 11 ‑Ɛ ‑bɩ ‑nagbopʋ ‑tʋa 'a lɛ'bɛtilɛ, ʋ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ 'ʋ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Eli, ɛ nɔ‑ kɔ ‑bʋ 'nyɛɛ 'hru, ‑bʋ di, 'tɩ‑ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, ɛ 'mʋ di 'lɩ?» 12-13 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Eli, ɛ nɔ‑ kɔ ‑bʋ di yɩ‑hɛdɛ, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa a dakɔ ‑hɛɛ ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ ꞊hrɛntɩ ‑nɩ, ʋ 'mʋ ‑mɔ ‑wɛ, 'tɩ‑ Wanyɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ di. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ: Nyiblo, ‑ɛ 'wɩ‑ Eli yɩ, ɛ di nɩ, 'tɩ‑ yɩnyre‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑tonyibli ‑hʋɛ bʋ nu꞊o ‑mɔ, 'ʋ nu ꞊nɛ꞊ɛ ‑mɔ, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ti ‑hi la a ti 'yri. Ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n kɔ ꞊bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, 'tɩ‑ nyibli 'mʋ 'mʋ ‑yraa ‑nɩ ‑wɛ. Dɛ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ꞊bɩ a ‑hie꞊e 'lu ‑mɔ lɛ nɩ?»

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, 'yu ‑mʋ', 'ku ‑hʋan* nɩ la 'ʋ ke', 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Matie 17.14-21; Luku 9.37-43a)

14 ‑Tɛ ʋ ꞊tɩ 'kɩ dʋgba a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑nagbopʋ* a 'mʋ, ‑Yusu hie wɛn 'ʋ bʋ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ nyre, ɛ 'ye nyibli ‑hʋɔhʋɩ, 'ʋ ꞊glaa 'lɩ ꞊nʋ lɛ, ʋ kɔ tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑. Tetetɔɔnyʋ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ pɩ gblɛ, ʋ kɔ ‑nagbopʋ ‑bɩ a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ hie wɛn 'ʋ bʋ. 15 ‑Tɛ nyibli 'ye 'kɩ ‑Yusu, ‑ɛ yɩ 'lɩ di, ‑ɛ ‑bɩ 'waa ꞊wlɩ kɛɛ lɛ, 'ʋ mu꞊o ye' 'bɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ cigbɛ 'kwli, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'wio ‑nyi. 16 ‑Tɛ ‑Yusu nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛti 'a ‑nagbopʋ a 'mʋ, ɛ yɛɛ 'ʋ bʋ nɩ, ɛ wɛn: «Dɛ‑ kɔ gblɛ a pɩ 'kɩ, a kɔ tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑ 'lɩ?» 17 'Kɩ 'lɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'mʋ 'nyɩ, 'kɩ nyiblo ꞊dʋ nɩ 'lɩ. Ɛ nɔ‑ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ, 'n ya 'nɛ‑ ‑mʋ 'na 'yu yɩ, ꞊mʋ꞊ʋ nu, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'ku ‑hʋan nɩ 'ʋ꞊ʋ ke'. Ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'kɩ ɛ 'yɩ 'lɩ 'pʋplɛ 'lɩ ‑wɛ. 18 'A ‑nɛ ti, 'ku ‑hʋan a 'mʋ, 'bʋ 'hrɩ 'blo, ɛ kɔ bʋ pʋ꞊ʋ ꞊hlɔn lɛ, 'tɩ‑ 'yu a 'mʋ, hɩʋnplu 'ɛ nyrɛ꞊ɛ wien bʋ, kɔ, 'ɛ yɩ 'nyɩ di, kɔ, 'a 'hʋɩ 'ɛ yɩ 'hiun. 'N lee ‑na ‑nagbopʋ nɩ, bʋ bla 'ku ‑hʋan a 'mʋ lɛ, kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ.» 19 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ 'a ‑nagbopʋ yɩ, ɛ wɛn: «A mɔ nyibli ꞊nɩɔ, ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ ‑tɛɛ. Ti nɩ ‑tie 'n kɔ ꞊bʋ ‑hii 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ, 'tɩ‑ a 'mʋ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ 'lɩ? ꞊Bɩ kɛ‑ 'n di nu, 'mʋ 'a mʋ lɛ ‑kikle ‑nɩ 'a ‑nɛ ti? Ba ya 'mʋ 'yu a 'mʋ yɩ,» 20 'ʋ ya ꞊nɛ꞊ɛ yɩ. ‑Tɛ ɛ 'ye ‑Yusu, ‑ɛ ‑bɩ 'ku ‑hʋan a 'mʋ, ɛ ‑tʋa 'yu a 'mʋ a lɛ꞊gbapʋlɛ, 'kɩ 'lɩ 'klɩ 'kwli, 'yu a 'mʋ 'ɛ bi ꞊hlɔn, 'ɛ ‑tʋa ‑tʋtʋ a klɛ'blikelɛ, 'ɛ ‑wlɛ hɩʋn, hɩʋnplu 'ɛ pɛ꞊ɛ wien bʋ. 21 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti 'a 'baɩ nɩ, ɛ wɛn: «‑Tɛ ɛ ‑tʋa la 'lɩ 'a nunuo, ti nɩ ‑tie ɛ ‑hi 'ʋ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ 'a 'baɩ wɛn: «Kʋɛ 'lɩ 'a 'hɩandɛ 'yie bʋ. 22 Ɛ kɔ ti, 'ku ‑hʋan a 'mʋ, 'ɛ pɩ 'lɩ꞊ɩ 'tɔ, kɔ 'kɩ 'lɩ 'nie ‑mɔ, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'la a ‑tɩ. Yru ‑aan nyaɩ, ‑bʋ ‑hɛɛ nɛ ‑a mʋ, ꞊nɩ ‑wɛ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ.» 23 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «‑Wɛn 'nɩ: ꞊Nɩ ‑wɛ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ. 'A ‑nɛ ꞊dedede ‑wɛ 'lɩ bʋ nue nɩ, 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ɛ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ.» 24 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'yu a 'mʋ, 'a 'baɩ wɛn: «Iin, 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, kɛɛ, ‑hɛɛ 'mʋ, 'kɩ ꞊bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ.»

25 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli yɩ bii klɛ dɩakɩ, 'ɛ hlee 'lɩ 'ku ‑hʋan a 'mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ win 'yaklɩ 'kwli, ɛ wɛn: «'Ku ‑hʋan, ‑mɔ ‑mʋ', ‑ɛ ni꞊e, 'yu ‑bʋ 'ɛ 'ke, kɔ, 'ɛ 'yɛ nɩ 'plɛ, 'n yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ke', ꞊nɩ 'bie 'ʋ꞊ʋ ke' de!» 26 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'ku ‑hʋan a 'mʋ, ɛ ‑tʋa 'a blɛbʋblalɛ. Ɛ nɩ 'lɩ 'a blɛbʋblalɛ 'kwli, 'ɛ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ke'. ‑Tɛ ɛ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ke', ‑ɛ ‑bɩ 'yu a 'mʋ, ɛ pɛ 'ʋ bʋ gbee, ɛ 'wɩ ‑tɛ bʋ 'yɛ nɩ 'kʋ wɛn. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'mʋ, ‑ʋ nɩ ‑tuo a 'mʋ kɩ, 'ʋ pɩ lɛ: «Ɛ 'kʋ nɩ.» 27 Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu klɔ 'a dabʋ bʋ, ɛ 'du꞊o ye', 'yu a 'mʋ 'ɛ nyra bʋ. ‑Ɛ ‑bɩ nyibli pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu nu꞊o nɩ, 'yu a 'mʋ, 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ.

28 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑, ʋ mu 'lɩ 'kayu bʋ. ‑Tɛ ʋ nɩ ‑do, ʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛti ‑Yusu nɩ, ʋ wɛn: «Dɛ‑ ‑nu 'kɩ꞊ɩ, ꞊a 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba bla wɛn 'ku ‑hʋan a 'mʋ lɛ 'lɩ?» 29 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Nyɩsʋa a dɩda nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'tɩ‑ nyiblo 'ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ bla 'kuo‑hʋɩndʋ a 'mʋ lɛ.»

‑Yusu hlɛ꞊ɛ nɩ de, ‑ɛ mɔ, ɛ di 'nɩ 'kʋ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ

(Matie 17.22-23; Luku 9.43b-45)

30 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ ‑hɔn 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ nɩ, 'ʋ ‑mu, 'ʋ 'bɛɛ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli ꞊tɩɔ. Ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑hʋa, 'kɩ nyibli ꞊dʋ bʋ 'ye꞊e, 31 ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ti kɔ, ɛ 'mʋ 'a ‑nagbopʋ ‑tɔɔ ‑nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ: «'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ʋ kɔ bʋ pʋ 'mʋ nyibli ‑jɩ', ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'nɩ 'kʋ, ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn‑ 'bʋ ‑hi, ta a ‑nyrɔwɔ, 'n kɔ ꞊bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ꞊bʋ 'hrɩ 'klɔ.» 32 ‑Tɩ a 'mʋ ‑Yusu ‑hla, 'a ‑nagbopʋ 'yɩ꞊ɩ lɛ ‑yru. Kɛɛ ʋ yɩ pie hʋannʋ, 'kɩ bʋ 'bɛti꞊e, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ.

Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'a 'bio 'lu yɩ 'lɩ?

(Matie 18.1-5; Luku 9.46-48)

33 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ nyre 'lɩ Kapɛnaɔdɩɔ 'kwli nɩ, 'ʋ mu 'lɩ 'kayu bʋ. ‑Tɛ ʋ nyre 'kɩ 'lɩ 'kayu bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɩ 'a ‑nagbopʋ* 'nɩ 'bɛti ‑nɩ, ɛ wɛn: «‑Tɩ a 'dɩ ‑bɩ a hlɛ wɛn 'lɩ 'hru wlɔn 'lɩ?» 34 ‑Ɛ ‑bɩ 'waa pɛpɛ, ʋ nu ꞊blii, ‑tʋɩ a ‑tɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'ʋ 'hru wlɔn, ʋ pɩpɩ wɛn꞊ɛ' lɛ, 'kɩ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ 'nyɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑nɩ 'ʋ 'a 'bio 'lu yɩ. 35 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu nɩ bʋ, 'ɛ da ꞊nʋ, ɛ wɛn: «Nyiblo 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, bʋ nɩ 'ʋ 'a 'bio 'lu yɩ, bʋ ꞊tɩɔ 'lɩ 'a dɩɔnʋ, ɛ 'mʋ 'a 'bio a lɛleyu' pa.» 36 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ‑jri 'lɩ 'hɩangbe, 'ɛ ꞊tu 'ʋ ꞊nʋ꞊ʋ ye' bʋ, 'ɛ 'ble꞊e kʋa, 'ɛ ꞊jri꞊e dabʋɩ 'lu bʋ, ɛ wɛn: 37 «'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ‑tɛ 'hɩangbe ‑bʋ, ɛ nɩ 'mʋ, 'bʋ 'ble 'a nyiblo kʋa, 'kɩ 'ʋ 'na 'nyrɛ a ‑ta', ‑ɛ ‑bɩ 'mɔ ɛ 'ble kʋa. Kɔ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'ble 'mʋ kʋa, ɛ 'yɩ 'mɔ nɩ ‑do 'pa‑, ɛ 'yɩ 'mʋ kʋa 'ble, kɛɛ, ɛ 'ble 'na 'Baɩ Nyɩsʋa kʋa ‑wɛ, ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ ‑tʋtʋ kɩ.»

Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɛ nɩ ‑wɔn ‑a mʋ yɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑ ‑a pɛ

(Luku 9.49-50)

38 ‑Ɛ ‑bɩ Saan, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi* ‑bɩ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ, ‑a 'ye nyiblo ꞊dʋ, 'ɛ blɛ 'kuo ‑hʋɩn* lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑na 'nyrɛ 'kwli. ‑Aan 'mumu, ‑a lee ꞊nɛ nɩ, bʋ 'kee nɛ 'a nunuo, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'nɩ ‑kʋɛ꞊ɛ lɩ ‑a mʋ wien lɛ.» 39 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «A 'nɩ 'lee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, bʋ 'kee nɛ 'a nunuo, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, nyiblo ꞊dʋ bʋ gba 'na 'nyrɛ, bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ, 'tɩ‑ bʋ ‑hɔn 'ʋ ‑wlu, bʋ nyre 'na 'nyrɛ yɩ. 40 Nyiblo 'bʋ 'yɛ nɩ ‑wɔn ‑a mʋ yɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑ ‑a pɛ. 41 Kɔ, nyiblo 'bʋ ‑nyi 'a mʋ 'nɩpɔlʋ nɩ ‑do, ‑tɛ a mɔ 'na nyibli a ‑tɩ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ di꞊e 'wio ‑nyi.»

‑Tɛ ‑Yusu hlee la dɛ 'kuku a dɛ kɩ

(Matie 18.6-9; Luku 17.1-2)

42 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ 'wɩ‑ 'hɩangbedʋ ‑bʋ yɩ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ nu꞊o, nyiblodʋ a 'mʋ, bʋ 'kee 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, ɛ di nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ nu dɛ a 'mʋ ‑mɔ, bʋ pʋ꞊ʋ gbɛtɛɛ a 'hɩɔ lɔ, 'tɩ‑ bʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ 'yru ‑mɔ, ɛ 'mʋ 'kʋ. 43 'Bʋ mɔ, ‑na dabʋ 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ꞊nɩ yɩ dɛ 'kuku nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ 'bɛ 'ʋ꞊ʋ. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ‑bʋ pa 'lɩ dabʋkʋtɩɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ 'kwli, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑na dabʋɩ nɩ 'hʋɛn bʋ ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ, 'tɩ‑ ‑bʋ mu 'lɩ na ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. [ 44 'Kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ, nyɩ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'hʋɩ di, ʋ 'nɩ 'kʋ꞊ʋ lɩ, ɛ kɔ, na 'nɩ ‑jre꞊e lɩ ‑wɛ, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ.] 45 'Bʋ mɔ, ‑na bʋ 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ꞊nɩ yɩ dɛ 'kuku nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ 'bɛ 'ʋ꞊ʋ. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ‑bʋ paa 'lɩ bʋkʋtɩɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ 'kwli, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑na bʋɩ nɩ 'hʋɛn bʋ ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ, 'tɩ‑ bʋ pʋ 'lɩ ‑mʋ na ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. [ 46 'Kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ, nyɩ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'hʋɩ di, ʋ 'nɩ 'kʋ꞊ʋ lɩ, ɛ kɔ, na 'nɩ ‑jre꞊e lɩ ‑wɛ, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ.] 47 'Bʋ mɔ, ‑na 'yie 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ꞊nɩ yɩ dɛ 'kuku nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'lɩ. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ‑bʋ paa 'lɩ 'yie nɩ ‑do Nyɩsʋa a bʋnɩɩlɛ', 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑na 'yii nɩ 'hʋɛn, bʋ ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ, 'tɩ‑ bʋ pʋ 'lɩ ‑mʋ na ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. 48 'Kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ, nyɩ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'hʋɩ di, ʋ 'nɩ 'kʋ꞊ʋ lɩ, ɛ kɔ, na 'nɩ ‑jre꞊e lɩ ‑wɛ 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. 49 'A ‑nɛ nyiblo, 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ 'mʋ ꞊wien lɛ nɩ kʋɛ, ɛ kɔ bʋ ‑ha Nyɩsʋa mɛ lɛ, bʋ klaa ꞊nɛ 'yi, ‑ɛ di꞊e nu, 'a nunuklɔ 'nɩ ꞊ha yɩ nyre, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ ni, 'bʋ pʋ mʋma 'ta, 'ʋ pɩ꞊ɩ na', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'nɩ ꞊ha yɩ nyre.

50 ꞊Bʋ pʋʋ ꞊nɛ 'ta a dɛ yɩ de. 'Ta mɔ ꞊haandɛ ꞊nɩɔ. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'waan nɛ 'a wlɔnnɩnɔ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu꞊o, bʋ nɔ 'kɩ wlɔn de. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩ 'kɩ ‑kʋan ꞊dʋ ‑kɔ de. A 'nɩ 'wɩɩ 'lɩ 'tadʋ ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ 'waan nɛ 'a wlɔnnɩnɔ, kɛɛ, a kɔ 'aan 'bio 'hʋɛn‑, ba kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ.»

10

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu tɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ nyɩbɛyu kɔ nʋgba 'hʋɛn‑ bʋ ‑gba 'blɩ lɛ a ‑ta'

(Matie 19.1-12; Luku 16.18)

1 ‑Nyrɔwɩ gbi bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ Kapɛnaɔdɩɔ 'kwli nɩ, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, 'ʋ mu 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, 'kɩ 'lɩ Sudɛn a 'nikɩ. 'Kɩ 'lɩ ‑tɛ a 'mʋ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ ‑wɛ 'lɩ ti kɩ de, 'ʋ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'waa Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ ni꞊e lɛ. 2 ‑Ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu* a nyibli, nʋ‑ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ lɛ ꞊tɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ka, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛ‑ ʋ pɩ 'kɩ꞊ɩ yɩ, 'ʋ yɩ꞊ɩ 'bɛti ‑nɩ: «꞊Bɩ ɛ kɔ 'ʋ nɩ, ‑tɛ ‑aan tete ni 'a hɩhla, 'kɩ nyɩbɛyu bʋ pʋ 'lɩ 'a nʋgba ‑patʋ'?» 3 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Tete a 'dɩ ‑bɩ Moise ‑nyi la 'a mʋ 'lɩ?» 4 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* Moise hla꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, nyɩbɛyugbe 'bʋ ‑hʋɛ bʋ pʋ 'lɩ 'a nʋgba ‑patʋ', ‑ɛ ‑bɩ bʋ 'crɩ 'crɩɛn, ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ pʋ 'lɩ꞊ɩ ‑patʋ', 'tɩ‑, bʋ ‑nyi꞊e 'crɩɛn a 'mʋ.» 5 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Aan ꞊wlɩ a 'gboklolɛ a ‑tɩ, Moise 'ɛ ‑nyi 'a mʋ tetedʋ a 'mʋ.» 6 Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «Yɩ‑hɛ‑nyrɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu la 'klɔ, ɛ nu ‑tonyiblo, ‑tonyiblo a 'mʋ, 'ɛ mɔ nyɩbɛyugbe kɔ nʋgba 'hʋɛn‑. 7 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, nyɩbɛyu 'mʋ 'ʋ 'a 'baɩ kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑ bʋ hie, ɛ 'mʋ nʋgba kɔ, ɛ kɔ 'a nʋgba a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'hʋɩ bʋ ‑nɩnɩ ‑nɩ, 8 ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ 'mʋ ‑tonyiblogblo nɩ ‑do ‑hɛ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ 'kɩ ‑tonyibli nɩ 'hʋɛn 'pa‑, kɛɛ, ʋ mɔ ‑tonyiblo nɩ ‑do ꞊nɩɔ. 9 'A ‑tɩ o, nyɩbɛyugbe kɔ 'a nʋgba 'hʋɛn‑, Nyɩsʋa ‑nu, 'ʋ ‑hɛ ‑tonyiblo nɩ ‑do, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ ‑hɩhɩa ꞊nʋ yrɛ.» Kɛ‑ ‑Yusu ‑pʋ ꞊nʋ yɩ.

10 ‑Tɛ ʋ ‑hɩhɩɛ yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑, ʋ mu 'lɩ 'kayu bʋ. ‑Ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ a 'mʋ, ʋ yɩ 'bɛti꞊e lɛ de, nyɩbɛyu kɔ 'a nʋgba bʋ ‑gba 'blɩ lɛ a ‑ta'. 11 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Nyɩbɛyugbe 'bʋ pʋ 'lɩ 'a nʋgba ‑patʋ', 'tɩ‑ 'bʋ kɔ nʋgba ‑bɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nu ‑wlawlɩ, 'kɩ 'ʋ 'a yɩ‑hɛnʋgba ye'. 12 Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, 'kɩ 'ʋ nʋgba ‑mɔ ‑wɛ. Nʋgba 'bʋ hie 'ʋ 'a nyɩbɩʋ bʋ, 'bʋ kɔ nyɩbɩʋ ‑bɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nu ‑wlawlɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu da la Nyɩsʋa, 'kɩ bʋ nu 'yonʋ ꞊haandɛ ‑mɔ

(Matie 19.13-15; Luku 18.15-17)

13 Ɛ kɔ la ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, 'ʋ gba ‑Yusu 'yonʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊nʋ lɛ ‑hrɛn, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa da, Nyɩsʋa 'mʋ 'yonʋ a 'mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu. Kɛɛ, ‑tɛ ‑nagbopʋ* 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'waa ‑mɔ'pʋplɛ, ʋ wɛn: «A 'nɩ 'haa 'lɩ꞊ɩ 'ku.» 14 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye dɛ a 'mʋ, 'a ‑nagbopʋ ‑nu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩ 'a plɔ ‑blee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Ba ‑ha 'yonʋ mɛ lɛ, bʋ di 'nɛ‑ 'mʋ ‑mɔ. A 'nɩ 'kaa 'lɩ ꞊nʋ yɩ, ‑ɛ nu꞊o, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'wɩ‑ 'yonʋ ‑bʋ yɩ, ʋ nʋ‑ di 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli pa. 15 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyiblo 'bʋ 'yɛ nɩ ‑ha Nyɩsʋa mɛ lɛ, 'bʋ 'yɛ nɩ kɔɔ ꞊nɛ win kɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'hɩangbe ni, 'ɛ ‑hɛ 'a 'baɩ mɛ lɛ, 'a 'baɩ 'ɛ kʋɛ ꞊nɛ win kɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli.» 16 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'yonʋ a kʋalɛ'buble, 'ɛ pɩ ꞊nʋ dabʋɩ 'lu blɛ, 'tɩ‑ 'ɛ da Nyɩsʋa, 'kɩ bʋ nu ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ.

‑Yusu kɔ dɛkɔnyɔ 'hʋɛn‑

(Matie 19.16-30; Luku 18.18-30)

17 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ bʋ bi 'hru wlɔn, ɛ kɔ nyiblo ꞊dʋ, 'ɛ ya꞊a cigbɛ yɩ, 'ɛ 'gbla kwlɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ‑mɔ mɔ ꞊haannyiblo. Dɛ a 'dɩ ‑bɩ 'n di nu, 'tɩ‑ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ 'mʋ꞊ʋ kɔ 'lɩ?» 18 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Dɛ‑ kɔ 'mɔ ‑dɛɛ ꞊haannyiblo 'lɩ? Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ ꞊haannyiblo 'pa‑, 'bʋ 'yɩ Nyɩsʋa nɩ ‑do. 19 ‑Yi Nyɩsʋa a tete nɩ, ‑ʋ mɔ: ꞊Nɩ 'laa 'lɩ nyiblo, ꞊nɩ 'nuo 'lɩ ‑wlawlɩ, ꞊nɩ 'yrie 'lɩ, ꞊nɩ 'pʋʋ 'lɩ nyiblo hɩ kɩ, ꞊nɩ 'kaa 'lɩ nyiblo, ꞊tuu 'ʋ ‑na 'baɩ kɔ ‑na 'dii 'hʋɛn‑, 'kɩ 'lɩ nʋɛlɛ 'kwli.» 20 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ‑Yusu ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, kʋɛ 'lɩ 'na 'hɩandɛ 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ kɩ, tete a pɛpɛ a 'mʋ, 'n ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ nɩ.» 21 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ta 'lɩ꞊ɩ 'yi lɛ, 'kɩ 'lɩ nʋɛlɛ 'kwli, 'ɛ lee ꞊nɛ, ɛ wɛn: «Ɛ hie 'ʋ ‑mʋ dɛ nɩ ‑do. Ɛ nɔ‑ mɔ, mu ‑bʋ plo ‑na kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑kɔ, ‑bʋ ‑nyi 'a 'wliyɛ ꞊hɩʋɛnnyibli, Nyɩsʋa 'mʋ ‑mʋ ꞊haandɛ gbagbʋ ‑mɔ nu, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. ꞊Nɩ nu 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ kʋɛ 'mʋ ꞊wien lɛ, ꞊mʋ 'na ‑nagbopi* ‑hɛ.» 22 Bʋ 'wɩn 'kɩ ‑tɩ a 'mʋ, ‑Yusu ‑hla, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ bi ꞊hlɔn, 'ɛ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 'kɩ 'lɩ 'kla‑wliye'yɩya 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, 'a kʋkɔ‑tɛblɩ ‑hʋ nɩ dɩakɩ.

23 ‑Tɛ ɛ ‑mu 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu naa nɛ 'a ‑nagbopʋ 'yie kɩ, ɛ wɛn: «Ɛ di 'mʋ 'nɩ kla, 'kɩ dɛkɔnyɔ bʋ di 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli pa.» 24 ‑Yusu a win a 'mʋ, ɛ kɛɛ nɛ 'a ‑nagbopʋ a ꞊wlɩ lɛ. Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «'Na 'yonʋ ‑na, dɛkɔnyʋ ‑mʋ', ‑ʋ kuo 'waa kʋkɔ‑tɛblɩ ꞊wlʋ yɩ, ɛ kla 'mʋ nɩ, 'kɩ bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli. 25 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ kla 'mʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ dɛkɔnyɔ ‑mɔ', ‑ɛ kuo nɛ 'a kʋkɔ‑tɛblɩ ꞊wlʋ yɩ, bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, kɔ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, 'ɛ ‑hi 'ʋ ꞊gbukɩ‑so* bʋ naa 'ʋ 'die a 'hʋɔ 'yri.» 26 ‑Yusu a pʋpʋwin a 'mʋ, ɛ maa nɛ 'a ‑nagbopʋ wlɔn lɛ dɩakɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «'Bʋ kɔ bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli.» 27 ‑Yusu bʋ 'ye ꞊nʋ de, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ ‑tonyiblo a dɩɔnʋ a 'klɩ 'kwli, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli, 'a ‑nɛ ꞊dedede ‑wɛ 'lɩ nuelɛ.»

28 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Piɛlɩ pɩ ‑Yusu yɩ, ɛ wɛn: «‑A mʋ ‑bɩ ‑bʋ 'lɩ? 'Ye kɛ, ‑a ‑hie 'ʋ ‑aan nyibli bʋ, ɛ kɔ ‑aan ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'hʋɛn‑, ꞊a yɩ ‑mʋ ꞊wien lɛ kʋɛ.» 29 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ hie 'ʋ 'a 'kayu, kɔ 'a 'dɩayɩnʋ, kɔ 'a 'dii, kɔ 'a 'baɩ, kɔ 'a 'yonʋ, kɔ 'a ‑cii 'hʋɛn‑ bʋ, 'na nʋɛlɛ a ‑tɩ, kɔ, ɛ 'mʋ 'na ꞊haantitie nyibli pʋ a ‑tɩ, 30 ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, 'klɔ ‑bʋ, ɛ nɩ 'nɛ‑ ‑mɔ, ‑tɛblɩ, Nyɩsʋa di꞊e ‑nyi, ɛ di 'nɩ ‑hʋ, ɛ mʋ 'ʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ hie 'ʋ bʋ 'ʋ ‑hi, ‑ɛ mɔ 'kɩ 'kayo, 'dɩayɩnʋ, 'diinʋ, 'yonʋ, kɔ ‑cii 'hʋɛn‑, kɛɛ, ʋ di ꞊tu꞊o ꞊hɩʋɛn ‑wɛ. 'Ya 'ʋ 'lu de, ti ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ 'klɔ yrayrʋ ‑bɩ 'ʋ ‑nuu ‑nɩ, nyiblo a 'mʋ, Nyɩsʋa di ‑nyi꞊e 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 31 Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ 'waa 'bio 'lu yɩ, 'kɩ 'lɩ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ 'kwli, 'waa ‑hʋɔhʋɩ, ʋ nʋ‑ di 'lɩ 'waa 'bio bʋ nɩ, ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, ɛ kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'waa 'bio bʋ, 'kɩ 'lɩ ‑tɛ ti nɛ bʋ 'kwli, 'waa ‑hʋɔhʋɩ 'mʋ 'ʋ 'waa 'bio 'lu yɩ nɩ, ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ.»

‑Yusu bʋ hla la 'a 'kʋkʋʋ kɔ 'a 'klɔ'hɩhrɩɩ a ‑tɩ, 'a 'wɩ nɩ ta a 'wɔ, nɔ‑ ‑bʋ

(Matie 20.17-19; Luku 18.31-34)

32 'Hru ‑mʋ', ‑ɛ mi Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ɛ nɔ‑ kɔ wlɔn ʋ nɩ 'ʋ, 'ʋ mi 'kɩ. ‑Yusu, ɛ nɔ‑ 'nyɛɛ 'hru, 'a ‑nagbopʋ* 'ʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ ke', hʋannʋ 'ɛ ni ꞊nʋ dɩakɩ. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑Yusu 'ɛ 'du 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ye', 'ʋ bii yɩ. Bʋ bii 'kɩ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'lɩ 'waa ‑mɔhleelɛ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ di꞊e yrɛ mu a ‑ta', 33 ɛ wɛn: «Ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ. Jrusrɛdɩɔ, ‑a mi 'kwli. 'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'kɩ ʋ di 'lɩ 'mʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ ‑jɩ' pʋ, kɔ tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'mʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ʋ 'mʋ lɛ pʋ, 'n blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. 'Bʋ ‑hi, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'mʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi ‑jɩ' pʋ, 34 nyibli a 'mʋ, ʋ 'mʋ 'mʋ 'caa ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'mʋ hɩʋn 'hrin, kɔ, ʋ 'mʋ 'mʋ lɔkɔ ‑bii ‑nɩ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. ‑Nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn 'bʋ ‑hi, ta a ‑nyrɔwɔ, 'tɩ‑ 'mʋ 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, 'mʋ 'klɔ 'hrɩ.»

‑Tɛ Sakɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, ʋ lee la ‑Yusu, ‑ɛ mɔ, ʋ ‑hʋɛ bʋ nɩ ‑hʋan 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a bʋnɩɩlɛ'

(Matie 20.20-28)

35 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* nɩ 'hʋɛn ‑bɩ, ‑ʋ mɔ Sakɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, ‑ʋ mɔ Sebede a 'yonʋ, ʋ nʋ‑ mu 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, dɛ ‑bʋ, ‑a di ‑mʋ ‑hʋa, ‑a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑bʋ nu꞊o, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ.» 36 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ a ‑hʋɛ ꞊bʋ nu 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ 'lɩ?» 37 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri nyibli a pɛpɛ di 'ʋ꞊ʋ 'yee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑kɔɔ nyibli a pɛpɛ win kɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a bʋnɩɩlɛ', ‑a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑ba nɩ 'ʋ ‑mʋ 'hʋɩ bʋ, nyiblo nɩ ‑do 'kɩ 'lɩ ‑na diidɛkɩbɩa kɩ, ‑do ‑bɩ 'kɩ 'lɩ ‑na kamlakɩbɩa kɩ.» 38 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Dɛ ‑bʋ, a ‑hʋɛ, dɛ bʋ di 'nyrɛ ꞊hɛn, a 'yɩ꞊ɩ ‑yi. ꞊Bɩ ꞊hɩʋɛndʋ ‑mʋ', 'n di 'ye, a ‑wɛ 'lɩ ba 'ye꞊e nɩ? Kɔ, ‑tɛ 'n di 'kʋkʋʋ nu, ꞊bɩ a ‑wɛ 'lɩ ba wɛn꞊ɛ kɩ nɩ, ba nu 'kʋkʋʋ lɛ nɩ ‑wɛ?» 39 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «‑A ‑wɛ 'lɩ꞊ɩ nɩ.» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ꞊hɩʋɛndʋ a 'mʋ, 'n di 'ye, a 'mʋ꞊ʋ 'ye, kɔ, 'kʋkʋʋdʋ, 'n di 'kʋ, a 'mʋ 'kʋkʋʋ lɛ nu ‑wɛ. 40 Kɛɛ, nyiblo, ‑ɛ kɔ ‑bʋ nɩ 'na diidɛkɩbɩa kɩ bʋ, kɔ, nyiblo, ‑ɛ kɔ ‑bʋ nɩ 'na kamlakɩbɩa kɩ bʋ, ɛ 'yɩ 'mɔ 'pa‑, 'nɩ ‑wa꞊a lɩ꞊ɩ 'nyrɛ nɩ. Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ di nyibli a 'mʋ 'nyrɛ wa.»

41 ‑Tɛ ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ‑bɩ ‑mʋ', ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, Sakɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, ʋ hla ‑Yusu yɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'waa yrʋ a lɛpʋʋlɛ. 42 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu da 'waa pɛpɛ nɩ, ɛ wɛn: «A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'klɔ ‑bʋ a 'luyɩnɩnyʋ, ‑ʋ nɛɛ 'waa dakɔ, ʋ ꞊tui ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn, 'ʋ 'plʋɛ ꞊nʋ. 'Waa 'kɩɩndɛ a 'mʋ, ʋ nii 'lɩ꞊ɩ 'crɛ 'kwli. 43 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. Nyiblo 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, bʋ mɔ 'aan naanyɔ, nyiblo a 'mʋ, ɛ blɛɛ yɩ bʋ mɔ 'aan ‑hɛɛnyɔ. 44 Ɛ kɔ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo 'bʋ ‑hʋɛ bʋ mɔ 'aan 'luyɩnɩnyɔ, nyiblo a 'mʋ, ɛ blɛɛ yɩ bʋ ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ nɛ 'aan pɛpɛ. 45 'Na 'mumu ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n 'yɩ ‑di, 'kɩ nyibli bʋ ‑hɛɛ 'mʋ, kɛɛ, 'n di nɩ, 'kɩ ꞊bʋ ‑hɛɛ nyibli, ɛ kɔ, ꞊bʋ ‑ha 'na dɩɔnʋ, 'mʋ 'kʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'na 'kʋkʋʋ a 'mʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, Nyɩsʋa 'mʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ꞊gblɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa dɛ 'kuku ‑mɔ.»

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, 'yii'dɔnyɔ Batime, 'a 'yii 'ʋ klɛ yɩ

(Matie 20.29-34; Luku 18.35-43)

46 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ nyre 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Seliko 'kwli nɩ. ‑Tɛ ʋ yɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli nɩ ꞊tɩ, ʋ kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'hʋɛn‑, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'ʋ 'hrunyɩa 'yri, 'kɩ 'yii'dɔnyɔ ꞊dʋ nɩ 'ʋ bʋ, 'ɛ ‑hʋɛ nyibli 'wli lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ dɛ di. 'Yii'dɔnyɔ a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Batime. 'A 'baɩ a 'nyrɛ mɔ Time. 47 ‑Tɛ ɛ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, Nasalɛtɩ a ‑Yusu, ɛ nɔ‑ yɩ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'lɩ win a 'lɩ'yaalɛ, ɛ wɛn: «‑Yusu o, Dafidɩ a 'Yu, yru 'na nyaɩ mɔ!» 48 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, 'ʋ ‑tʋa 'a ‑mɔ'pʋplɛ, ʋ wɛn: «Ma wien mɔ!» Kɛɛ, ɛ hɩa nɩ, 'ɛ 'yaa 'lɩ win dɩakɩ de, ɛ wɛn: «‑Yusu o, Dafidɩ a 'Yu, yru 'na nyaɩ mɔ!» 49 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɩn 'a win, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nyra bʋ, ɛ wɛn: «Ba da꞊a, bʋ 'de,» 'ʋ da꞊a, ʋ wɛn: «‑Mɔ ɛ dɛ. Pʋ 'lɩ 'klɩ lɛ, ‑bʋ 'du ye', ‑bʋ mu 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ.» 50 ‑Ɛ ‑bɩ Batime a 'mʋ, ɛ ꞊hɩnhɩan 'ʋ 'a kʋɛtɩ bʋ, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑gbisa, ɛ nyra bʋ, 'ɛ mu 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ. 51 ‑Tɛ ɛ nyre 'kɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti꞊e nɩ, ɛ wɛn: «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑hʋɛ ꞊bʋ nu, 'kɩ 'ʋ ‑mʋ ‑mɔ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑bʋ nu꞊o, 'na 'yii ‑bʋ, ‑ɛ klɛ, bʋ klɛ yɩ.» 52 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu lee ꞊nɛ nɩ, ɛ wɛn: «‑Tɛ ‑kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ nu꞊o, ‑na 'yii 'ɛ klɛ yɩ. 'A ‑tɩ, ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ mu 'lɩ 'kayu bʋ nɩ.» Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa lɛyuyruo, 'ɛ bi 'ʋ ‑Yusu ke', 'ɛ ‑tʋa 'a ꞊wienlɛkʋkʋɛ.

11

‑Tɛ ‑Yusu 'ya la Jrusrɛdɩɔ 'kwli

(Matie 21.1-11; Luku 19.28-40; Saan 12.12-19)

1 ‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ mi la Jrusrɛdɩɔ 'kwli, bʋ 'mʋɛ 'dɩɩ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ Bɛtɩfase kɔ Betani 'hʋɛn‑ yrɛ, 'kɩ 'ʋ dʋgba ‑mʋ' ꞊hlɔn, ‑ɛ kɔ 'lu olifieti nɩ 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu lee nɛ 'a ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn ‑bɩ nɩ. 2 Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ 'a mʋ ye', ba mu 'lɩ꞊ɩ 'kwli. 'Bʋ mɔ, 'ba 'ya 'dɩɔ, a di yɛɛ 'ʋ 'kasrayu, ʋ mʋa ‑nɩ bʋ. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ ‑hʋan 'ʋ 'kasrayu a 'mʋ kɩ nɩ 'yɛ. 'Ba yɛ 'ʋ꞊ʋ bʋ, ba ꞊wlɛ꞊ɛ, ba ya 'mɔ꞊ɔ yɩ. 3 'Bʋ mɔ, nyiblo ꞊dʋ 'bʋ 'bɛti 'a mʋ, 'bʋ pʋ lɛ: Dɛ a 'dɩ ‑bɩ a ni 'lɩ? ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ba pʋ꞊ʋ yɩ: Kʋkɔnyɔ, ɛ nɔ‑ ‑hʋɛ꞊ɛ. Ɛ di 'lɩ꞊ɩ 'nɩ ya, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ.» 4 ‑Tɛ ʋ ‑mu, ʋ 'ya 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ʋ yɛɛ 'ʋ 'kasrayu a 'mʋ, ʋ mʋa bʋ, 'kɩ 'ʋ ꞊hʋan.yɩ, ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, 'ʋ ꞊wlɛ꞊ɛ. 'Kɩ 'ʋ ꞊hʋan.yɩ a 'mʋ, 'kɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ nɛɛ 'ʋ. 5 'Kɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ, 'kɩ ‑ʋ ‑bɩ nɩ 'lɩ, 'ʋ 'bɛti ꞊nʋ, ʋ wɛn: «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ a ni 'lɩ? Dɛ‑ kɔ 'kasrayu ‑bʋ 'a ꞊wʋwlɛ 'lɩ?» 6 ‑nagbopʋ a 'mʋ 'ʋ lee ꞊nʋ ‑tɩ ‑bʋ, ‑Yusu lee wɛn ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli a 'mʋ, ʋ ‑ha ꞊nʋ mɛ lɛ, 'ʋ ‑mu, 7 'ʋ ya 'kasrayu a 'mʋ ‑Yusu yɩ. ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, 'ʋ pʋ 'ʋ 'waa danɩ kɔ 'waa wlawlɩ 'kasrayu a 'mʋ kɩ blɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu 'bʋ 'ya 'ʋ꞊ʋ kɩ, ɛ 'mʋ danɩ a 'mʋ kɩ bʋ nɩ. (‑Ɛ nu꞊o, ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ bodɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ya 'lɩ tʋ, kɛɛ, ‑ɛ yɛ 'lɩ kɩbʋwɛɛnlɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ 'yɛ 'ʋ 'kasra a 'mʋ kɩ.) 8 ‑Tɛ ʋ yɩ 'lɩ nɩ di, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ pʋ 'ʋ 'waa danɩ 'hru wlɔn blɛ. ‑Ʋ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ 'bɛ ‑hugbi, 'ʋ pʋ 'ʋ꞊ʋ 'hru wlɔn blɛ ‑wɛ, ‑Yusu 'ɛ nɛ꞊ɛ klɛ, 9 nyibli 'ʋ nɛ꞊ɛ ye' lɛ, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ yɩ꞊ɩ ꞊wien lɛ kʋɛ. Kɛ‑ ʋ ni, 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ win, ʋ wɛn: «‑Na 'wio, ‑mɔ ‑bʋ, ‑ɛ yɩ 'lɩ di, 'kɩ 'lɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli. Nyɩsʋa bʋ ‑nyi ‑mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ! 10 Ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ‑ di ‑a mʋ win kɩ kɔɔ mɔ, ‑tɛ ‑aan 'baɩ gbagbʋ bodɩɔ Dafidɩ nu la nyibli a win a kɩkɔɔlɛ. Nyɩsʋa bʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli!» 11 ‑Tɛ ‑Yusu 'ya 'kɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, 'ɛ 'ye ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ. ‑Tɛ 'tɔ yɩ nɩ ‑wɛn, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ʋ mu 'lɩ Betanidɩɔ 'kwli.

‑Tɛ ‑Yusu pʋ la tugbɛ, ʋ dɛɛ figie 'jrɔ ‑mɔ

(Matie 21.18-19)

12 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ ‑hʋɛn 'lɩ Betanidɩɔ 'kwli nɩ, 'ʋ mi. ‑Tɛ ʋ yɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli nɩ ꞊tɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'kanʋ bi 'lɩ ‑Yusu 'kwli. 13 Bʋ ta 'lɩ ye' lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye tugbɛdʋ ‑mʋ', ʋ dɛɛ figie nɩ. Tugbɛ a 'mʋ, ɛ hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ, hawi 'ɛ ‑hʋ 'lɩ꞊ɩ yra, ‑Yusu 'ɛ mu 'ʋ꞊ʋ ꞊hlɔn, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'ye, 'bʋ mɔ, 'bʋ tʋ 'kui. Bʋ nyre 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ꞊hlɔn, ‑ɛ ‑bɩ hawi nɩ ‑do ɛ yɛ 'lɩ꞊ɩ yra bʋ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'yɩ wɛn 'ʋ 'a tʋtʋʋ a ti 'yri nɩ nyre. 14 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ tugbɛ a 'mʋ yɩ: «Kʋɛ mɔ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ 'yie bʋ, ꞊nɩ 'tʋʋ 'kɩ 'kui nɩ de, nyibli 'nɩ ꞊ha꞊a di.» Win a 'mʋ, ‑Yusu ‑pʋ, 'a ‑nagbopʋ 'wɩn꞊ɩ nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu bla la puplonyibli lɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli

(Matie 21.12-17; Luku 19.45-48; Saan 2.13-22)

15 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ nyre 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli nɩ, ‑Yusu 'ɛ ‑mu, 'ɛ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli. 'Kɩ 'lɩ ‑yaa a 'mʋ 'kwli, 'kɩ puplonyibli nɩ 'lɩ, 'ʋ ple 'wlugba‑tɛblɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn* a pipie a ‑ta'. 'Kɩ 'wli'cɩcɩnyibli nɩ 'lɩ ‑wɛ, 'ʋ yɩ hɩapʋwli 'cɩcɩ ‑nɩ. ‑Tɛ ‑Yusu yɛɛ 'ʋ puplonyibli a 'mʋ bʋ, ʋ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑tʋɛ ‑tɛblɩ 'hʋɛn‑, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'waa lɛbʋbla, 'ɛ yɩ 'wli'cɩcɩnyibli a 'teble blɛ ꞊jijri ‑nɩ, kɔ, 'ɛ 'nyrɛɛ 'lɩ ‑hungboplonyʋ a gbatɩ yrɛ, 'ʋ yɩ ꞊hlɔn lɛ bi, 16 'ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ mɛ lɛ ‑ha, 'kɩ bʋ 'ble dɛ, bʋ 'bɛ ‑yaa a 'mʋ 'kwli ꞊tɩɔ, 17 'tɩ‑ 'ɛ ‑tʋa 'kɩ 'waa tɔɔlɛ, ɛ wɛn: «Ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: 'Na 'kayu nɩ 'ʋ nɩ, 'kɩ 'klɔ ‑bʋ a dakɔ a pɛpɛ 'mʋ 'lɩ 'mʋ ‑daa ‑nɩ.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ de: «Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a nu 'kayu a 'mʋ 'yiyrinyibli a 'kayu ‑mɔ'.» 18 Dɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, ʋ kɔ tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'wɩn꞊ɩ nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ꞊mʋɛ 'hru lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu 'la, ‑ɛ nu꞊o, dakɔ nʋɛ nɛ 'a tɔɔwin nɩ dɩakɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyibli gbagbɩ a 'mʋ 'ʋ ꞊tui ‑Yusu ca ‑mɔ.

19 ‑Tɛ 'tɔ yɩ nɩ ‑wɛn, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ, 'ʋ mu 'lɩ ‑tɩtɛ ‑bɩ.

'Bʋ mɔ, 'ba yɩ Nyɩsʋa dɛ nɩ ‑hʋɛ, ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ

(Matie 21.20-22)

20 ‑Nyrajru', ‑tɛ ʋ yɩ 'kɩ kle nɩ ‑mɛ, ‑ɛ ‑bɩ tugbɛ, ‑ɛ mɔ figie, ‑Yusu pʋ 'tʋ 'jrɔ ‑mɔ, ɛ nɔ‑ kɔ 'hʋɩ ʋ nɛɛ 'ʋ de. ‑Tɛ ʋ nyre 'kɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, kʋɛ 'lɩ 'a 'lu 'yri bʋ, ‑bʋ yɛ 'a bʋɩ kɩ, 'a pɛpɛ 'kʋ nɩ. 21 ‑Ɛ ‑bɩ dɛ ‑mʋ', ‑ɛ mu 'tʋ 'lu ‑mɔ, ɛ bi 'lɩ Piɛlɩ 'kwli, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ, 'ye tugbɛ ‑bʋ, ‑pʋ 'tʋ 'jrɔ ‑mɔ, ɛ 'kʋ nɩ.» 22 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. 23 'Bʋ mɔ, 'ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, a ‑wɛ 'lɩ ba lee dʋgba ‑bʋ nɩ: ‑Hɔn mɔ ‑tɛ ‑bʋ, ‑bʋ bi 'lɩ 'yru ‑mɔ. 'Bʋ mɔ, 'ba 'yɛ nɩ pʋ gblɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, kɛɛ, 'ba pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', a ‑hla, ɛ di mu 'lu ‑mɔ, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ nu, ɛ 'mʋ 'lu ‑mɔ mu. 24 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, 'ba yɩ Nyɩsʋa dɛ nɩ ‑hʋɛ, ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ ‑wɛ 'a mʋ dɛ a 'mʋ, 'a ‑nyinyie ‑mɔ. 'Bʋ mɔ, 'ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ di 'a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi. 25 Kɛɛ, 'ba yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, nyiblo 'bʋ nu 'a mʋ yɩnyredɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ba ‑hru 'a yɩnyredɛ a 'mʋ a ‑tɩ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ 'mʋ 'aan ‑nɛ yɩnyre‑tɛblɩ a ‑tɩ ‑mɔ ‑hru ‑wɛ. [ 26 Kɛɛ, yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', nyibli nu 'a mʋ ‑mɔ, 'bʋ mɔ, 'ba 'yɛ nɩ ‑hru 'waa ‑tɩ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hru 'aan ‑nɛ yɩnyre‑tɛblɩ a ‑nu a ‑tɩ ‑mɔ ‑wɛ.]»

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ 'bɛti la ‑Yusu, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ nu ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ ni

(Matie 21.23-27; Luku 20.1-8)

27 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ 'tɩɛ gbɛ 'waa 'hru, ‑ɛ mi Jrusrɛdɩɔ 'kwli 'lu ‑mɔ. ‑Tɛ ʋ ‑nyre 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli. Bʋ yɩ 'lɩ lɛ nɩ 'dɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, kɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ, ʋ kɔ ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ nyre 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 28 'ʋ 'bɛti꞊e, ʋ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑nyi 'kɩ ‑mʋ 'klɩ, 'kɩ ‑bʋ bla ‑tɛblɩplonyibli ‑bʋ lɛ 'lɩ? Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑lee ‑mʋ ‑wɛ, ‑bʋ nu ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ni 'lɩ?» 29 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N di 'bɛti 'a mʋ dɛ nɩ ‑do ‑wɛ. 'Bʋ mɔ, 'ba ‑hɩhɩa 'mʋ klɛ, 'tɩ‑ 'mʋ 'a mʋ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ ‑wɛ. 30 'A mʋ 'n yɩ 'bɛti ‑nɩ: Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑lee la Saan, bʋ pʋ la nyibli 'nie 'lu lɛ 'lɩ? ꞊Bɩ Nyɩsʋa ꞊nɩɔ, ‑ʋ'ʋ‑ ‑tonyibli ꞊nɩɔ? Ba ‑hɩhɩa 'mʋ klɛ.» 31 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa lɛ'bɛtilɛ, 'kɩ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ 'nyɩ, ʋ wɛn: «‑Bɩ' ‑a di 'kɩ pʋ? 'Bʋ mɔ, ꞊ba pʋ lɛ, Nyɩsʋa ‑lee la 'nɛ꞊ɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ di ꞊hɩan ‑mɔ, ɛ 'mʋ ‑a mʋ 'bɛti ‑nɩ: ‑Tɩ ‑mʋ', Saan hlɛ la, dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a 'yɩ 'kɩ꞊ɩ ꞊haan‑tɩ ‑pʋ 'lɩ? 32 Mɔ, 'bʋ mɔ, ꞊ba pʋ lɛ, ‑tonyibli ꞊nɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli kɔ bʋ yɛɛ nɛ ‑a mʋ ‑tɩ.» Kɛ‑ ʋ pʋ 'bɛtilɛ, ‑ɛ nu꞊o, nyibli pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, Saan mɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ꞊nɩɔ. 33 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ꞊tu ‑Yusu ꞊wɔn, ʋ wɛn: «‑A 'yɩ 'a ꞊dedede ‑yi.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Na 'mumu, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ ‑wɛ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ nu ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, 'n ni.»

12

‑Tɛ ‑Yusu pʋ la ‑ci'yie꞊tunyʋ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑balʋ a 'ledʋ

(Matie 21.33-46; Luku 20.9-19)

1 (‑Yusu 'tɩɛ yɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, kɔ tetetɔɔnyʋ, kɔ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli.) 'Kɩ 'lɩ 'ledʋɩ 'kwli, 'kɩ ɛ yɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Ɛ kɔ la 'dʋdɔnyɔ ꞊dʋ. Ɛ nɔ‑ ‑ci la 'a ‑ci. ‑Ci a 'mʋ kɩ, ɛ 'dɔɔ 'lɩ 'lili ꞊dʋ. 'A 'yɔ, ɛ tʋɩ, ʋ dɛɛ ꞊nɛ rɛsɛn. 'Dʋdɔnyɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑ha 'a ‑ci a 'mʋ yɩ, 'ɛ 'blu 'lɩ 'hɩɔ gbɛtɛɛ 'kwli lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ yɩ 'a 'yɔ a 'mʋ nɩ 'plʋɛ, 'a 'nie 'mʋ 'lɩ 'hʋɔ a 'mʋ 'kwli lɛ bi, ʋ 'mʋ꞊ʋ nɔ ‑mɔ' nu. Ɛ nu 'hɩ‑gbɔ ‑wɛ, ‑ɛ kɔ kɩ ɛ di 'ʋ bʋ nyra, ɛ 'mʋ ‑ci 'yie ꞊tu, 'yiyrinyibli a ‑tɩ. ‑Tɛ ɛ ‑wɛ ‑kʋan a pɛpɛ a 'mʋ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ lee ‑kʋannunyibli ꞊dʋ, bʋ nu ‑ci a 'mʋ 'a ‑kʋan, ‑ɛ di꞊e nu, 'dʋdɔ‑tɛblɩ 'bʋ ‑tʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'a 'kɩbɩa ‑nyi, ‑kʋannunyibli a 'mʋ, 'waa 'mumu, ʋ 'mʋ 'waa ‑nɛ 'kɩbɩa kɔ. ‑Cikɔnyɔ a 'mʋ, ‑tɛ ɛ ‑wɛ ‑kʋan a yɩblɛ꞊tutulɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mu 'dagba blɔblʋ. 2 ‑Tɛ 'dʋdɔ‑tɛblɩ a 'cɩcɛti nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑cikɔnyɔ a 'mʋ, ɛ lee nɛ 'a lɛlenyɔ ‑bɩ, 'kɩ bʋ mu 'lɩ ‑ci'yie꞊tunyʋ ‑mɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'cɩcɛ‑tɛblɩ a 'kɩbɩa ‑mʋ', ‑ɛ blɛɛ ‑cikɔnyɔ yɩ ‑nyi, ɛ 'mʋ ꞊nɛ꞊ɛ yɩ ya. 3 ‑Tɛ lɛlenyɔ a 'mʋ, ɛ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑ci'yie꞊tunyʋ a 'mʋ, ʋ klɔ꞊ɔ nɩ, 'ʋ bi꞊e ‑tɛɛ, 'kɩ ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊dedede ‑nyi, 'ʋ ‑mɩa ꞊nɛ kle. 4 ‑Ɛ ‑bɩ ‑cikɔnyɔ le 'a lɛlenyɔ ‑bɩ de, 'ʋ klɔ꞊ɔ ‑wɛ, 'ʋ pʋ 'ʋ꞊ʋ dɛ 'lu, 'ʋ ‑ha꞊a 'yri lɛ, 'ʋ ‑mɩa ꞊nɛ kle, 5 ‑cikɔnyɔ a 'mʋ, 'ɛ tɛ 'lɩ ‑ɛ ‑bɩ de, 'ʋ klɔ꞊ɔ, 'ʋ 'la꞊a, 'ɛ le ‑ʋ ‑bɩ de, 'ʋ bi ‑ʋ ‑bɩ, 'ʋ 'la ‑ʋ ‑bɩ. 6 Nyiblo nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ hie 'kɩ 'ʋ ‑cikɔnyɔ a 'mʋ 'hʋɩ. Nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'a 'yu, ɛ nʋɛ ‑nɩ, ‑cikɔnyɔ 'ɛ le 'lɩ ꞊nʋ꞊ʋ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, 'a ꞊wlʋ wɛn 'nɩ: ‑Tɛ ɛ mɔ 'na 'yu, ʋ di kɔ 'a 'ʋ꞊tuulɛ. 7 ‑Tɛ ɛ waan 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ʋ pɩ, 'kɩ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ 'nyɩ, ʋ wɛn: Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ di ‑ci ‑bʋ kɔ ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ yɩ 'lɩ di. 'A ‑tɩ, ‑ba 'la꞊a, ‑a 'mʋ ‑ci ‑bʋ gba, 8 'ʋ klɔ꞊ɔ, 'ʋ 'la꞊a, 'ʋ 'du꞊o ye', 'ʋ ‑ha 'lɩ꞊ɩ ‑ci 'kwli, 'ʋ pʋ꞊ʋ 'wan.»

9 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ de: «'A mʋ 'n yɩ 'bɛti ‑nɩ, nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ kɔ ‑ci a 'mʋ, 'bʋ 'wɩn ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ɛ di nu 'lɩ? 'A 'mumu, ɛ di 'nɩ di, ɛ 'mʋ ‑ci'yie꞊tunyʋ a 'mʋ 'la, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'lɩ ‑ci a 'mʋ 'lɩ ‑ha, ɛ 'mʋ꞊ʋ nyibli ‑bɩ ‑nyi. 10 ‑Tɩ ‑bʋ, ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, 'n pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, a ‑hre꞊e nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

'Katuo ‑mʋ', 'kayupʋnyʋ 'yɩ ‑hʋa bʋ nuu ‑kʋan 'yri,

ʋ pʋ 'kɩbɩa kɩ,

ɛ nɔ‑ ‑hɛ 'kayu a 'mʋ a 'katuo gbagbʋ.

11 Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ nu꞊o,

'ɛ ‑hɛ 'katuo gbagbʋ,

'tɩ‑ 'ɛ nɔɔ 'yie klɛ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ.»

12 'Tɩ‑ ‑Yusu 'mʋ ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ a naanyʋ, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ yru꞊o nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ nʋ‑ ‑Yusu pʋ 'ledʋ a 'mʋ yɩ. ‑Tɛ ʋ yru dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ꞊mʋɛ 'a kʋklɔ a 'hru lɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la. Kɛɛ, ‑tɛ ʋ yɩ nyibli a hʋannʋ pie, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ‑ha꞊a mɛ lɛ, 'ʋ ‑mu.

Dɛ ‑bʋ, ‑Yusu tɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'blʋwli a ‑ta'

(Matie 22.15-22; Luku 20.20-26)

13 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ tɛ Falisi꞊tumu* a nyibli, kɔ nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑ bʋ, ‑ʋ mɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a ꞊tumu a nyibli. Ʋ nʋ‑ mu 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ lɛ 'bɛti ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wɔn꞊tutuo 'kwli, ʋ 'mʋ 'lɩ ‑naa ‑nɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ klɔ. 14 ‑Tɛ ʋ nyre 'kɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ꞊ɩ nɩ hlɛ, ꞊nɩ ‑pie꞊e hʋannʋ, 'kɩ 'ʋ ‑tonyibli a 'lulɛ‑hihie a ‑ta', 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ nyiblo gbagbʋ. Kɛɛ, ‑tʋɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ a ‑ta'. Lee 'kɩ ‑a mʋ, ꞊bɩ Nyɩsʋa a tete wɛn 'nɩ, ‑ba ‑ha 'blʋwli, ‑ba ‑nyi꞊e Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ, ‑ʋ'ʋ‑, ‑a 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑ba ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ?» 15 Kɛɛ, ‑Yusu yi꞊e nɩ, dɛ‑ mɔ 'waa 'lulɛ‑hihie, 'ʋ yɩ ꞊nɛ꞊ɛ 'yi kɩ ‑hlii ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Dɛ‑ kɔ 'mɔ a yɩ 'bɛti ‑nɩ, 'a yɩ 'ʋ 'mʋ lɛ ꞊tɛɛ ‑nɩ 'lɩ? ꞊Bɩ a 'mʋ꞊ʋ 'ye, 'bʋ mɔ, 'nɩ ‑hɛɛ Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑ a ‑tɩ lɛ, a 'mʋ 'mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ? Ba ya 'mʋ 'wliyɔkɔ a 'yɛɛ nɩ ‑do yɩ, 'mʋ꞊ʋ 'ye», 16 'ʋ ya ꞊nɛ꞊ɛ yɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ kɔ yigbakla ‑nɩ 'ʋ꞊ʋ kɩ 'lɩ? Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ʋ 'crɩɩ 'ʋ ‑wɛ lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ ꞊nɩɔ.» 17 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'A ‑tɩ o, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ blɛɛ 'kɩɩn gbagbʋ yɩ, ba ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ, ɛ kɔ, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ blɛɛ Nyɩsʋa yɩ, ba ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ ‑wɛ». ꞊Wɔn a 'mʋ, ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ, ɛ kɛɛ ꞊nʋ ꞊wlɩ lɛ.

Dɛ ‑bʋ, ‑Yusu tɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli a 'klɔ'hɩhrɩɩ a ‑ta'

(Matie 22.23-33; Luku 20.27-40)

18 'Kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ɛ kɔ la ꞊tumu ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Sadusɩ꞊tumu*. Ʋ nʋ‑ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'kʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ 'hrɩ 'klɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ. Ʋ nʋ‑ kɔ nyibli ‑mu 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ lɛ 'bɛti ‑nɩ. ‑Tɛ ʋ nyre 'kɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: 19 «Tɔɔnyɔ o, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* Moise 'crɩ la tete ‑bɩ, 'ɛ hie la꞊a ‑a mʋ lɛ. Tete a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Nyɩbɛyugbe 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ kɔ nʋgba, 'tɩ‑ nyɩbɛyugbe a 'mʋ, 'bʋ 'yɩ 'ʋ 'yonʋ bʋ ‑hie, 'bʋ 'kʋ, nyɩbɛyugbe a 'mʋ, ‑ɛ 'kʋ, 'bʋ kɔ 'dɩayɩ nyɩbɛhɩan, ɛ nɔ‑ blɛɛ yɩ, ‑bʋ kɔ 'a nʋgba a 'mʋ, ɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'yonʋ kɔ, 'kɩ 'ʋ 'a 'dɩayɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'kʋ a ‑ta'. Kɛ‑ Moise a tete pɩ.» 20 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ʋ pɩ de, ʋ wɛn: «Ɛ kɔ la 'dɩayɩ nyɩbɛpʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ꞊dʋ, 'waa yɩ‑hɛnyiblo, nɔ‑ kɔ la nʋgba. Nyɩbɛyu a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'ʋ 'yu bʋ ‑hie, 'ɛ 'kʋ, 21 'hʋɛn a nyiblo 'ɛ kɔ꞊ɔ, 'ɛ 'yɩ 'ʋ 'yu bʋ ‑hie ‑wɛ, 'ɛ 'kʋ. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nu ta a nyiblo. 22 Ɛ nɔ‑ mu 'lu ‑mɔ ‑mumu, ꞊hlon'hʋɛn a nyiblo 'ɛ kɔ꞊ɔ ‑wɛ, 'ɛ 'yɩ 'ʋ 'yu bʋ ‑hie, 'ɛ 'kʋ ‑wɛ. ‑Tɛ 'waa pɛpɛ, ʋ 'kʋ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ nʋgba a 'mʋ, ɛ 'kʋ nɩ ‑wɛ. 23 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑tɩ ‑mʋ', ‑a di wɛn ‑mʋ 'bɛti mɔ, ꞊mʋ ‑a mʋ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ. ‑Nyrɔwɔ ‑kɔ 'kwli nyibli di 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, ʋ di 'klɔ 'hrɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑di 'kɩ nʋgba a 'mʋ kɔ 'lɩ, ‑kɔtɩ ‑tɛ ʋ nɩ la 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, nyibli nɩ ꞊hlon'hʋɛn a 'mʋ, ʋ kɔ la꞊a nɩ.» 24 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «A kɛ nɩ, ‑kɔtɩ a 'yɩ Nyɩsʋacrɩɛn ‑yi, 'a 'yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nɩ 'klɩ kɩ. 25 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri nyibli di 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, ʋ di 'klɔ 'hrɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ, nyɩbɛpʋ kɔ nʋgbɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kʋkɔ ‑nɩ. Kɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ 'mʋ, kɛ‑ ʋ di 'mʋ nɩ ‑wɛ. 26 'Ya 'ʋ 'lu de, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ nyibli bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ 'hrɩ 'klɔ, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, a ‑hre Nyɩsʋacrɩɛn ‑mʋ', Moise 'crɩ la nɩ. Ɛ 'crɩ la dɛ, Nyɩsʋa lee la꞊a, ‑tɛ Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ nɩ la 'lɩ ‑gbakuo 'kwli, ‑ɛ yɩ la wlɩn, 'tɩ‑ ‑tɛ ɛ yɩ la 'lɩ Moise a 'mʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: 'Mɔ mɔ Nyɩsʋa ‑bʋ, Abrahamʋ dɛ, ɛ kɔ Yisakɩ, kɔ Sakɔbʋ 'hʋɛn‑. Kɛ‑ Nyɩsʋa pʋ la. 27 Ɛ 'wɩ yɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa yɩ la 'lɩ Moise ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, Abrahamʋ kɔ Yisakɩ kɔ Sakɔbʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'kʋ la nɩ see la. Kɛɛ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'kʋkʋnyibli 'pa‑, ʋ 'nɩ ‑da꞊a lɩ Nyɩsʋa, kɛɛ, 'klɔnɩnyibli, ʋ nʋ‑ dɛ꞊ɛ. 'A ‑tɩ, 'bʋ mɔ, 'ba pʋ lɛ, nyiblo 'bʋ 'kʋ, ɛ 'nɩ 'hrɩ꞊ɩ 'klɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'a dɛ a 'mʋ, a kaa ꞊nɛ 'yri nɩ pɛpɛ.» Kɛ‑ ‑Yusu ‑pʋ.

Nyɩsʋa a tete gbagbʋ, ‑ɛ nɩ 'ʋ tete a pɛpɛ 'lu yɩ

(Matie 22.34-40; Luku 10.25-28)

28 Tetetɔɔnyɔ ‑bɩ, ‑ɛ nɩ ‑tuo kɩ, ɛ 'wɩn ‑tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ ‑hla nɩ. Bʋ 'wɩn 'kɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ꞊tu Sadusɩ꞊tumu* a nyibli ꞊wɔn ‑tɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ɛ 'bɛti꞊e, ɛ wɛn: «Tete a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, 'a dɛ a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ nɩ 'ʋ tete a pɛpɛ 'lu yɩ 'lɩ?» 29 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Nyɩsʋa a tete ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ tete a pɛpɛ 'lu yɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ba pʋ 'ʋ nʋa bʋ, 'a mʋ Yisraɛkʋɛ: ‑Aan ‑nɛ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa nɩ ‑do. 'Bɛ 'ʋ꞊ʋ kɩ, nyɩsʋa ꞊dʋ 'yɩ 'kɩ 'ʋ ‑nɩ de. 30 ‑Blɛɛ yɩ, ‑bʋ nʋɛ ‑na Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, 'kɩ 'lɩ ‑na ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, kɔ 'kɩ 'lɩ ‑na 'lulɛ‑hihie a pɛpɛ 'kwli, kɔ 'kɩ 'lɩ ‑na 'klɩ a pɛpɛ 'kwli. 31 Nyɩsʋa a tete, ‑ɛ kʋɛ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑Blɛɛ yɩ, ‑bʋ nʋɛ ‑na 'bɩ ‑tonyiblo, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑nu ‑na dɩɔnʋ a nʋɛlɛ. Ɛ 'yɩ Nyɩsʋa a tete ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ nɩ 'ʋ ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ 'lu yɩ.» 32 ‑Ɛ ‑bɩ tetetɔɔnyɔ a 'mʋ, ɛ wɛn: «‑Tɩ ‑mʋ', ‑hla, 'a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. ‑Aan ‑nɛ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa nɩ ‑do. 'Bɛ 'ʋ꞊ʋ kɩ, nyɩsʋa ꞊dʋ 'yɩ 'kɩ 'ʋ ‑nɩ de. 33 ‑Tonyiblo blɛɛ yɩ, bʋ nʋɛ Nyɩsʋa, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, kɔ 'kɩ 'lɩ 'a 'lulɛ‑hihie a pɛpɛ 'kwli, kɔ 'kɩ 'lɩ 'a 'klɩ a pɛpɛ 'kwli. Ɛ blɛɛ yɩ ‑wɛ, bʋ nʋɛ nɛ 'a 'bɩ ‑tonyiblo, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ nu 'a dɩɔnʋ a nʋɛlɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ dɛ gbagbʋ, ‑ɛ ‑hi 'ʋ bʋ pi 'a ‑nɛ 'wlugba‑tɛblɩ a ‑cɔhlʋn* a gblegble ꞊dʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.» 34 ‑Yusu bʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, tetetɔɔnyɔ a 'mʋ, ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, 'kɩ 'lɩ ꞊tɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ɛ hie 'ʋ ‑mʋ dɛ nɩ ‑do, ꞊mʋ Nyɩsʋa yrɛ 'mʋɛ ‑nɩ, 'kɩ bʋ kɔɔ ‑mʋ win kɩ.» ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'kɩ꞊ɩ 'bɛti ‑nɩ de, ‑ɛ di꞊e nu, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wɔn꞊tuwin 'kwli, ʋ 'mʋ 'lɩ ‑naa ‑nɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ.

Wanyɔ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yonʋ a 'Yu ꞊nɩɔ

(Matie 22.41-46; Luku 20.41-44)

35 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑tʋa nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. ‑Tɛ ɛ yɩ 'kɩ ꞊nʋ nɩ ‑tʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Tetetɔɔnyʋ* wɛn 'nɩ: Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, Wanyɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yonʋ a 'Yu. 'A mʋ 'n yɩ 'bɛti ‑nɩ: Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ hlɛ꞊ɛ 'lɩ? 36 ‑kɔtɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* nu꞊o nɩ, bodɩɔ Dafidɩ, 'ɛ hla꞊a, 'ʋ 'crɩ꞊ɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa lee 'na Kʋkɔnyɔ nɩ,

‑ɛ mɔ: Nɩ mɔ 'na diidɛkɩbɩa kɩ bʋ,

‑kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ,

ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, 'mʋ꞊ʋ nu,

꞊mʋ ‑na yraanyibli bʋɩ 'lu blɛ ꞊tu.»

37 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ de: «‑Tɛ Dafidɩ a 'mʋ, ɛ dɛɛ Wanyɔ a 'mʋ Kʋkɔnyɔ, ‑bɩ' Wanyɔ a 'mʋ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu 'kɩ Dafidɩ a 'Yu a pʋpa 'lɩ?»

‑Tɛ ‑Yusu lee la nyibli, ‑ɛ mɔ, bʋ ꞊tu 'waa dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'ʋ tetetɔɔnyʋ a ‑ta'

(Matie 23.1-36; Luku 20.45-47)

Nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'mʋ, ‑ʋ nɩ ‑tuo kɩ, ‑tɩ ‑mʋ', ‑Yusu ‑hla, ɛ blee 'waa plɔ nɩ dɩakɩ. 38 Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ 'a tɔɔwin 'kwli: «Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'ʋ tetetɔɔnyʋ a ‑ta', ʋ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑kaa ‑nɩ. Ʋ nʋɛ 'kɩ nyibli bʋ daa ꞊nʋ nyibli gbagbɩ. 'Bʋ yɩ lɛ nɩ nɛ, ʋ pɩ nyibli gbagbɩ a wlawlɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ ꞊nʋ 'ye. 'Bʋ yɩ 'ʋ ‑tɩtɛ ꞊dʋ nɩ mi, ‑tɛ nyibli ‑hʋʋ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, nyibli bʋ pʋ ꞊nʋ 'wio blɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa 'ʋ꞊tuulɛ a ‑ta', 39 'ʋ nʋɛ ꞊nɛ nɩ ‑wɛ, 'bʋ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, 'kɩ bʋ nɩ 'lɩ ye' bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a pɛpɛ 'mʋ ꞊nʋ 'ye. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ ni, 'bʋ da ꞊nʋ dididɛ ‑mɔ. 40 Ʋ nɩ ‑do a 'mʋ, ʋ nʋ‑ ‑hɛ ‑tʋgbanʋgbɩ kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ ꞊jrɛ. 'Tɩ‑, tetetɔɔnyʋ a 'mʋ, 'bʋ yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, 'waa Nyɩsʋa a dɩda hlɔ kɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ lɛ pʋ, ʋ mɔ ꞊haannyibli ꞊nɩɔ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑bati ‑mʋ', Nyɩsʋa di ꞊nʋ lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ di nɩ 'klɩ kɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyibli ‑bɩ a ‑bati 'ʋ ‑hi.»

‑Tɛ ꞊hɩʋɛnnʋgba ꞊dʋ ‑ha la 'a 'wliyɛ a pɛpɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta'

(Luku 21.1-4)

41 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ hihle ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ dukwli ‑mʋ' 'hʋɩ, ‑ɛ kɔ 'kwli nyibli pɩ 'lɩ 'wli lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta'. ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑tɛ nyibli ni 'lɩ 'wli a lɛpʋpʋʋ. 'Kɩ 'lɩ dukwli a 'mʋ 'kwli, dɛkɔnyʋ ‑hʋɔhʋɩ pɩ 'lɩ 'wli lɛ. 42 Ɛ kɔ ‑tʋgbanʋgba ꞊dʋ, ꞊hɩʋɛn ni. Ɛ nɔ‑ nyre 'ʋ, 'ɛ pʋ 'lɩ 'wliyɔkɔ a 'yɔ nɩ 'hʋɛn, ‑ʋ 'yɩ 'lɩ ꞊dedede a ‑tʋtɔ 'lɩ ‑wɛ. 43 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ ɛ da 'a ‑nagbopʋ* nɩ, ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'yi, ꞊hɩʋɛnnʋgba ‑bʋ, ɛ pʋ 'lɩ 'wliyɛ, 'ɛ ‑hi 'ʋ nyibli a pɛpɛ ‑bʋ 'ʋ, 44 ‑kɔtɩ nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, 'wliyɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ ‑kʋan ‑kɔ, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ, ɛ nɔ‑ ʋ pʋ 'lɩ lɛ. Nʋgba ‑bʋ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ꞊han‑tɩ, ꞊hɩʋɛn 'ɛ ni꞊e, kɛɛ, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, 'wliyɛ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ di wɛn nu, ɛ 'mʋ wɛn 'a dɩɔnʋ yɩ ‑wɔn, ɛ nɔ‑ ɛ pʋ 'lɩ.»

13

‑Yusu wɛn 'nɩ, ʋ di Nyɩsʋa a 'kagbaʋ 'nɩ 'wla

(Matie 24.1-2; Luku 21.5-6)

1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑yrɛ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ 'du ye', 'ʋ yɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ 'hrɩ. ‑Tɛ ʋ yɩ 'kɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopi ‑bɩ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, 'ye 'hɩ gbagbɩ ‑bʋ, ʋ ‑nu, 'ʋ pʋ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ ‑bʋ, 'ye ‑tɛ 'kayu a 'mʋ, ɛ nu yɩnɩnɔ.» 2 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Kayu ‑bʋ, ‑kɔ yɩnɔ‑pli ‑pɩ, kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, yɩnɔkayu a 'mʋ, ʋ di꞊e 'nɩ 'wla pɛpɛ. 'A 'hɩɔ ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nɩ 'ʋ 'a 'bɩ 'hɩɔ 'lu bʋ.»

'Kla‑wliye'yɩya, ‑ɛ di 'ʋ nyre, 'tɩ‑ 'klɔ 'mʋ 'ʋ ‑wlu ‑hɔn

(Matie 10.17-22; 24.3-14; Luku 21.7-19)

3 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ, 'ʋ mu 'lɩ dʋgba ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'lu olifieti nɩ 'lɩ. Dʋgba a 'mʋ, ɛ 'bɛ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ 'yi. ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu nɩ bʋ, Piɛlɩ kɔ Sakɩ, kɔ Saan, kɔ Adre 'hʋɛn‑ 'ʋ mu 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 'ʋ 'bɛti꞊e, ʋ wɛn: 4 «Lee nɛ ‑a mʋ, ti a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ kɔ 'yri ʋ di 'ʋ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ 'wlaa ‑nɩ, ɛ kɔ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ di 'lu ‑mɔ mu, ‑a di 'ye, 'tɩ‑ ‑a 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑kɔ ‑tɩ ‑hla wɛn, ɛ kɔ bʋ mu 'lu ‑mɔ?» 5 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑kaa ‑nɩ, 6 ‑kɔtɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ di 'nɩ di, 'kɩ 'lɩ 'na 'nyrɛ 'kwli, ʋ 'mʋ lɛ pʋ, ʋ nʋ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑kaa ‑nɩ. 7 'Ya 'ʋ 'lu de, a di 'nɩ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ʋ ‑wɛn tʋ, 'kɩ 'lɩ 'blʋgbɩ ‑mʋ' kɩ, ‑ʋ 'mʋɛ nɛ 'a mʋ yrɛ, kɔ, ‑ʋ hlɔɔ nɛ 'a mʋ ‑mɔ lɛ. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ nɩ 'wɩn, a 'nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ mu 'lu ‑mɔ. Kɛɛ, 'bʋ yɩ 'lu ‑mɔ nɩ mi, ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti nyre 'ʋ nɩ. 8 'Blʋgbɩ di yɩ 'nɩ ‑wʋnwɔn ‑nɩ. 'Kɩ 'lɩ 'blʋgbɩ ‑hʋɔhʋɩ 'kwli, ‑tʋtʋ di 'nɩ 'hɩhlɛ ‑nɩ, kɔ, 'kanʋ di 'nɩ ꞊tɩ. 'Kla‑wliye'yɩya a 'mʋ, ‑ɛ di di, 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti, ɛ nɔ‑ kɔ ‑wlu꞊tutuo ꞊nɩɔ. Kɛɛ, 'klɔ a 'mumu, ɛ 'yɛɛ 'ʋ ‑wlu nɩ ‑hʋɛn. Ɛ 'wɩ‑ nʋgba ‑nɩ 'kwli yɩ, ‑ɛ kɔ 'kwli ‑tʋa kɩkla, kɛɛ ‑kɔ ꞊gbʋgblati ꞊yɛɛ 'ʋ nɩ nyre.

9 ‑Tɛblɩ a 'mʋ, 'bʋ yɩ 'lu ‑mɔ nɩ mi, ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ'. Ʋ kɔ bʋ gba 'lɩ 'a mʋ ‑batipʋʋlɛ', ɛ kɔ, ʋ di 'a mʋ 'nɩ bi, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo blɛ. ‑Tɛ a mɔ 'na ‑nagbopʋ a ‑tɩ, ʋ kɔ bʋ yɛɛ nɛ 'a mʋ ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ 'blʋnaanyʋ kɔ 'kɩɩnpʋ ye'. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, a 'mʋ ꞊nʋ 'na ꞊haantitie pʋ. 10 Ɛ blɛɛ yɩ, 'na ‑nagbopʋ bʋ pʋ 'na ꞊haantitie 'klɔ ‑bʋ 'a dakɔ a pɛpɛ, 'tɩ‑ 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti 'mʋ 'ʋ nyre. 11 'Bʋ klɔ 'a mʋ, 'kɩ ʋ 'mʋ 'lɩ 'a mʋ ‑batipʋnyʋ yɩ gba a ‑tɩ, 'kla 'nɩ 'yaa 'lɩ 'a mʋ ‑wliye, 'kɩ 'ʋ ‑tɩ ‑mʋ', a di hla a ‑ta'. Win ‑mʋ', a di pʋ, ti a 'mʋ 'yri, Nyɩsʋa, nɔ‑ di 'a mɔ꞊ɔ wlɔn ꞊tu. Ɛ 'yɩ 'aan ꞊gbɛtʋ 'pa‑, a 'nɩ ‑hle꞊e nɩ, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu*, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'a mʋ ke', ɛ nɔ‑ di hle.

12 Ti a 'mʋ 'yri, 'dɩayɩnʋ, nʋ‑ di 'waa 'dɩayɩnʋ 'blʋ a naanyʋ ꞊jrɛ pʋ, 'waa 'lɩla a ‑tɩ. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'baɩnʋ di 'waa 'yonʋ ‑mɔ nu, 'yonʋ 'mʋ꞊ʋ 'waa 'baɩnʋ kɔ 'waa 'diinʋ 'hʋɛn‑ ‑mɔ nu. 13 Nyibli a pɛpɛ kɔ bʋ yraa nɛ 'a mʋ, ‑tɛ a mɔ 'na nyibli a ‑tɩ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ 'yɩ ‑sa, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑mɔ', 'bʋ gba꞊a 'lu ‑mɔ ‑gbagba, 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti 'bʋ nyre 'ʋ, nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa di wa.»

꞊Hɩʋɛn'yeti gbagbɩ, ‑ɛ di 'ʋ nyre, 'tɩ‑ ‑Yusu 'mʋ di

(Matie 24.15-28; Luku 21.20-24)

14 «Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ di win ‑bʋ ‑hre, ɛ blɛɛ yɩ, bʋ kɔ ꞊tɔ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ꞊ʋ' lɛ yru. Win a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ɛ di kɔ ti ‑bɩ, a 'mʋ yɩnyredɛ 'ye, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. Yɩnyredɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa a ꞊wlʋ yraa ꞊nɛ nɩ, 'tɩ‑ dɛ a 'mʋ, 'ɛ ni꞊e, Nyɩsʋa 'ɛ hlʋɛ nɛ 'a 'kagbaʋ ‑mɔ lɛ. Yɩnyredɛ a 'mʋ, ‑tɩtɛ ɛ 'yɩ 'ʋ ‑kɔ, 'kɩ ɛ di 'ʋ nɩ. 'Bʋ mɔ, 'ba 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, bʋ 'gba ci lɛ, bʋ mu 'lɩ dʋgbɩ 'lu, ʋ 'nɩ ꞊ha ꞊nʋ lɛ 'lɩla ‑nɩ. 15 Nyiblo 'bʋ nɩ 'lɩ 'a 'kayu a ‑yaa 'kwli, bʋ 'gba ci lɛ ‑dodo. Ɛ 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, bʋ pa 'lɩ 'a 'kayu bʋ, ɛ 'mʋ 'a kʋkɔ‑tɛblɩ bla, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ci lɛ 'gba. 16 Nyiblo 'bʋ nɩ 'lɩ 'a ‑ci kɩ, bʋ 'gba ci lɛ ‑dodo. Ɛ 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, bʋ ꞊hɩan ‑mɔ, bʋ bla 'a wlawlɩ, 'kɩ 'lɩ 'dɩɔ 'kwli, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ci lɛ 'gba. 17 Ti a 'mʋ 'yri, nʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ di 'kwli lɛ nɩ, ɛ kɔ 'waa dɛ ‑mʋ', ‑ʋ di 'yonʋ 'nya, ʋ di 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ. 18 Ba da Nyɩsʋa, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'lu ‑mɔ mu, a 'nɩ ꞊ha ci lɛ 'gba, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri cɛ yɩ 'ʋ ꞊tɩɩ ‑nɩ, 19 ‑ɛ nu꞊o, ‑nyrɔwɩ a 'mʋ 'kwli, ꞊hɩʋɛn ‑tonyibli di 'ye, ɛ di 'nɩ 'bʋa, ɛ 'mʋ 'a dɛ ‑mʋ', ‑tonyibli ‑tʋa la 'lɩ 'yiye 'ʋ ‑hi, kʋɛ la 'lɩ ‑tɛ Nyɩsʋa nu la 'klɔ 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ ti ‑bʋ, ‑a nɩ kɩ. Kʋɛ 'lɩ ꞊hɩʋɛn a 'yiye gbagbʋ a 'mʋ a ti 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti kɩ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ 'ye ꞊hɩʋɛndʋ a 'mʋ. 20 Nyɩsʋa di ꞊tɩɔ ‑nyrɔwɩ a 'mʋ 'lu, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ɛ ‑ha 'lɩ, 'kɩ ‑bʋ mɔ 'a nyibli a ‑ta'. Ɛ nɔ‑ 'yɩ wɛn꞊ɛ 'pa‑, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nɩ wɛn 'klɔ, ti a 'mʋ 'yri.

21 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, nyiblo 'bʋ lee nɛ 'a mʋ, 'bʋ pʋ lɛ: Ba 'ye kɛ, Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, 'kɩ ɛ nɩ 'nɛ‑, ‑hʋʋ', 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ ꞊haan‑tɩ, 22 ‑ɛ nu꞊o, hɩwanyʋ, kɔ hɩwinwlɔn‑hanyʋ di 'nɩ 'hrɩ, ʋ 'mʋ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a gblegble nu, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ ‑wɛ 'lɩ꞊ɩ, ʋ 'mʋ nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ, 'kɩ bʋ mɔ 'a nyibli ‑kaa ‑nɩ. 23 'A ‑tɩ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ di 'lu ‑mɔ mu, ɛ nɩ ke', 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ.»

‑Yusu, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ɛ di 'nɩ di de

(Matie 24.29-31; Luku 21.25-28)

24 «꞊Hɩʋɛn'yeti a 'mʋ, 'bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'yrʋ kɔ ꞊hɔnpʋ 'hʋɛn‑, ʋ di 'nɩ jre, 25 nyahro di ble 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ, ɛ kɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ 'mʋ ‑ta' lɛ ‑hɔn. 26 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, nyibli di 'mʋ 'nɩ 'ye. 'N di 'nɩ di, 'kɩ 'lɩ 'na 'klɩkɩnɩnɩɩ 'kwli, kɔ 'kɩ 'lɩ 'na ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli. 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ nɩ di, 'kɩ 'n di 'lɩ 'nuŋmɩ 'nyɩ nɩ. 27 'N di tɛ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ bʋ, ʋ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ 'a ꞊gɛ a pɛpɛ kɩ na, nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛ 'a nyibli, ʋ 'mʋ ꞊nʋ lɛ 'kukue ‑nɩ.»

Figietu a tɔɔlɛ

(Matie 24.32-35; Luku 21.29-33)

28 «Ba 'ye kɛ tugbɛ ‑mʋ', ʋ dɛɛ figie. 'Kɩ 'ʋ tugbɛ a 'mʋ 'yie, tɔɔlɛ nɩ 'ʋ. Ɛ nɔ‑ mɔ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ ꞊tui 'ʋ babʋɩ yrayrɩ lɛ, ɛ kɔ, 'a hawi 'bʋ yɩ nɩ ꞊gɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑cii‑ci‑nyrɛ 'mʋɛ yrɛ. Kɛ‑ 'na didie di 'mʋ nɩ. 29 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑kɔtɩ 'n hla wɛn, 'bʋ yɩ 'lu ‑mɔ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'na diditi 'mʋɛ yrɛ. Ɛ 'wɩ yɩ, 'kɩ 'n nɩ 'ʋ 'maju 'yri. 30 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'klɔ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'kʋ, 'tɩ‑ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre. 31 Yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hʋɛn‑, ʋ di bʋ 'nɩ ‑wɛ, kɛɛ, 'na win 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑wɛ bʋ, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ.»

Ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ

(Matie 24.36-44)

32 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ de: «Ti ‑mʋ', lɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ bʋ di 'ʋ ‑nyre, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ yi ‑nyrɔwɔ a 'mʋ. Ɛ mɔ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'n kɔ 'a lɛlenyʋ 'hʋɛn‑, ‑ɛ ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ ‑nɩ, ‑ɛ yi ‑nyrɔwɔ a 'mʋ, 'bʋ 'yɩ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa nɩ ‑do 'pa‑. 33 Ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, ‑kɔtɩ a 'yɩ lɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ a ti ‑yi. 34 'Na mumuo kɔ 'na 'lɩdidie 'hʋɛn‑, ɛ di 'wɩ‑ nyɩbɛyu ꞊dʋ yɩ, ‑ɛ mi la 'dagba blɔblʋ. Nɔ‑ hie la 'a 'kayu 'a ‑kʋannunyibli lɛ. 'Tɩ‑ ɛ 'mʋ la mu, ɛ ꞊gla la ‑kʋan nɩ. 'A ‑nɛ ‑kʋannunyɔ 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ ‑nyi la꞊a 'a ‑nɛ ‑kʋandɛ nɩ, ɛ di la nu. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ la 'kayu'yie꞊tunyɔ yɩ, ɛ wɛn: ꞊Tu 'kayu 'yie, ꞊nɩ 'ŋmee 'lɩ. 35 'A ‑tɩ o, ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, ‑ɛ nu꞊o, ti, 'kayukɔnyɔ di ya, a 'yɩ꞊ɩ ‑yi. ‑Baklɛ ‑winse, ‑baklɛ 'tɔ‑hɛyri', ‑baklɛ mu ‑nyrɛ a ‑nyɛɛlɛ 'yie, ‑baklɛ ‑nyrajru', 'kɩ ɛ di 'ʋ nyree ‑nɩ. A 'yɩ 'a ꞊dedede ‑yi. 36 'Bʋ ꞊hɩan ‑mɔ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ bʋ yɛɛ 'ʋ 'a mʋ ŋmenaŋmeelɛ' bʋ. 37 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑tɩ 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ lee wɛn 'a mʋ, a kɔ nyibli a pɛpɛ 'hʋɛn‑: Ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ.»

14

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a nyibli gbagbɩ ‑hʋɛ bʋ 'la la ‑Yusu

(Matie 26.1-5; Luku 22.1-2; Saan 11.45-53)

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ hie 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn, ‑Juukʋɛ a lɛ'mimle gbagbʋ ‑bɩ 'mʋ 'ʋ nyre. Lɛ'mimle a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Pakɩ. Pakɩ a 'mʋ a ti 'yri, 'flɔɔdʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑mɔ ʋ 'yɛ nɩ pʋ 'lɩ 'a 'yaadɛ, ɛ nɔ‑ ʋ yɩ di. ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, ʋ kɔ tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊mʋɛ ꞊tɔ lɛ, ʋ 'mʋ ‑Yusu klɔ, 'kɩ 'lɩ ꞊yrɛ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la. 2 Kɛɛ, ʋ wɛn: «'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ꞊ɩ nɩ kwlɛ, ‑a 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ lɛ'mimle a ti 'yri, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'nɩ ꞊ha ‑a mʋ ‑mɔ ‑wɔn mɔ di.»

‑Tɛ nʋgba ꞊dʋ pʋ la hɩnhrʋnpʋ‑tɛblɩ ‑Yusu 'lu, 'a nʋɛlɛ a ‑ta'

(Matie 26.6-13; Saan 12.1-8)

3 Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ ‑Yusu nɩ 'lɩ Betanidɩɔ 'kwli, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑. 'Kɩ ʋ nɩ 'lɩ Simɔ a ‑tɛ. Simɔ a 'mʋ, ꞊hran nu la꞊a nɩ. Bʋ yɩ 'kɩ dɛ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ nʋgba ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ pa 'kayu bʋ, 'ɛ 'ble ‑dawinniyrɩɛ kʋa. ‑Dawinni a 'mʋ, ɛ kɔ 'a 'yrɩɛ 'hʋɛn‑, ɛ pɩ ꞊die dɩakɩ. ‑Tɛ ɛ ‑pa 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛ 'ʋ 'yrɩɛ a 'mʋ a 'lu nɩ, 'tɩ‑ 'ɛ pʋ ‑dawinni a 'mʋ ‑Yusu 'lu. 4 Nyibli ‑nɩ 'ʋ, 'waa dɛ ‑bɩ a plɔ 'yɩ ‑ble, ʋ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ‑dawinni ‑bʋ, 'a lɛcɩcralɛ 'lɩ? 5 'Bʋ plo wɛn꞊ɛ, ɛ di 'ye wɛn 'wliyɛ dɩakɩ, ‑ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑kʋannunyɔ ‑bɩ a 'pɛɛlɛ, 'kɩ 'lɩ 'yrʋ 'mumu 'kwli, ʋ 'mʋ wɛn꞊ɛ ꞊hɩʋɛnnyibli ‑nyi.» Kɛ‑ ɛ ꞊ti 'mʋ, 'ʋ yɩ nʋgba a 'mʋ ‑mɔ 'plɛ. 6 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ba ‑ha꞊a mɛ lɛ, ba 'kee nɛ 'a ‑mɔ'pʋplɛ. Dɛ ‑bʋ, ɛ ‑nu, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ‑mɔ, ɛ mɔ yɩnɔdɛ. 7 Ba kɔ 'a yiyie, ꞊hɩʋɛnnyibli 'tɩɛ di 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ nɩ. Ti ‑mʋ' kɔ 'yri a di 'ʋ꞊ʋ ‑hʋa, a ‑wɛ 'lɩ ba nu ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nɩ. 'Mɔ ‑bɩ, ti ‑mʋ', 'n di 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ ‑hi, ɛ 'yɩ ‑hʋ. 8 Dɛ nʋgba ‑bʋ, ɛ ‑wɛ 'lɩ, ɛ nɔ‑ ɛ ‑nu: Ti nɩ ke', 'ɛ ‑wɛ 'na ‑plahʋɩ ‑dawinni a pʋpʋʋ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑hɩhɩa a ‑ta'. 9 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, ʋ di 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie 'ʋ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ꞊haandɛ ‑bʋ, nʋgba ‑bʋ, ɛ ‑nu, ʋ di 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ 'nɩ na, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'nɩ ꞊ha nyibli ‑mɔ ‑hru.» Kɛ‑ ‑Yusu ‑pʋ.

Judɩa ‑hʋɛ bʋ pʋ la ‑Yusu ‑Juukʋɛ* a naanyʋ ‑jɩ'

(Matie 26.14-16; Luku 22.3-6)

10 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Judɩa Yisikalio, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi* ‑bɩ, 'kɩ 'lɩ 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'mʋ 'nyɩ, ɛ nɔ‑ mu 'lɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ ‑mɔ, 'ɛ mu la ꞊nʋ 'ye mɔ, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ di ꞊nʋ ‑Yusu a ‑jɩ'pʋpʋʋ nu a ‑tɩ. 11 ‑Tɛ ɛ pʋ 'kuna, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa dɔdʋ a nunuo dɩakɩ, ʋ wɛn: «‑A di ‑nyi ‑mʋ 'wliyɛ.» Kʋɛ 'lɩ ti a 'mʋ 'yri bʋ, Judɩa ꞊mʋɛ 'kɩ ꞊tɔ lɛ, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ di ꞊nʋ ‑Yusu a ‑jɩ'pʋpʋʋ nu.

‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ di la Pakɩ a diidɛ

(Matie 26.17-25; Luku 22.7-14,21-23; Saan 13.21-30)

12 Lɛ'mimle ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Pakɩ, 'a yɩ‑hɛ‑nyrɔwɔ, 'kɩ ʋ yɩ 'ʋ 'flɔɔdʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑mɔ ʋ 'yɛ nɩ pʋ 'lɩ 'a 'yaadɛ ‑dii ‑nɩ, 'ʋ 'lɛɛ 'ʋ 'blayonʋ lɛ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ dididɛ gbagbʋ a 'mʋ a ‑ta'. ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ, ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ‑bɩ' ‑hʋɛ ‑ba pii 'kɩ Pakɩ a diidɛ yɩ 'lɩ?» 13 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ lee nɛ 'a ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn ‑bɩ, ɛ wɛn: «Ba mu Jrusrɛdɩɔ 'kwli. A kɔ nyiblo ꞊dʋ 'hʋɛn‑, a di 'nɩ ꞊ŋmee ‑nɩ. Nyiblo a 'mʋ, ɛ 'ble 'nɩya. Ɛ nɔ‑ ba kʋɛ ꞊wien. 14 'Kayu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ bʋ ɛ di 'lɩ pa, kɛ‑ ba pʋ 'a kʋkɔnyɔ yɩ: ‑Aan tɔɔnyɔ yɩ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ: ‑Gblo a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'kwli, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑, ʋ di 'lɩ 'waa Pakɩ a diidɛ 'lɩ ‑dii ‑nɩ 'lɩ? 15 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ de: Ɛ di tɔɔ nɛ 'a mʋ ‑gblo gbagbʋ, 'kɩ 'lɩ 'a yɔ'kayu a 'mʋ, 'a yɩ‑hɛ‑gbɔ yra. 'Kɩ 'kayu a ‑tɛblɩ a pɛpɛ ꞊cɛɛ 'lɩ. 'Kɩ ba pii 'lɩ ‑aan diidɛ,» 16 ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, 'ʋ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 'Tɩ‑ ʋ 'mʋ 'lɩ nyre, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑tɛ ‑Yusu nu wɛn 'a hɩhla, kɛ‑ ʋ nu 'ʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'a bʋyɛɛlɛ, 'ʋ bi 'ʋ, 'ʋ pi Pakɩ a diidɛ a 'mʋ. ‑Tɛ ʋ ‑wɛ 'a pipie ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑mɛ kle.

17 ‑Tɛ 'yrʋ ‑wɛ 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ nyre 'lɩ 'kayu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ bʋ ʋ di 'lɩ Pakɩ a diidɛ 'lɩ ‑dii ‑nɩ 'kwli nɩ. 18 Bʋ yɩ 'kɩ dɛ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, nyiblo nɩ 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ, ‑ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑ ‑yɩ dɛ di. Ɛ nɔ‑ di 'mʋ 'na yraanyibli, ‑ʋ ꞊mʋɛ 'na 'lɩla lɛ ‑jɩ' pʋ.» 19 Bʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑Yusu ‑hla, ‑ɛ ‑bɩ 'waa ꞊wlɩ 'mʋɛ bʋ dɩakɩ. Kɛ‑ 'waa dodoyo pɩ, 'ʋ yɩ 'bɛti ‑nɩ: «꞊Bɩ 'mɔ ꞊nɩɔ?» 20 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑ʋ mɔ 'na ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, 'kɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ nɩ 'lɩ, ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'nyrɛ 'lɩ dɛdihu nɩ ‑do dabʋ 'kwli. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu. 21 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n kɔ ꞊bʋ 'kʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, kɛɛ, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ɛ di 'mʋ 'na yraanyibli ‑jɩ' pʋ. Ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ʋ 'nɩ 'kɔɔ wɛn 'lɩ nyiblo a 'mʋ.»

Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a lɛ'bɔɔdiidɛ

(Matie 26.26-30; Luku 22.15-20; 1 Kolɛtɩ 11.23-25)

22 Bʋ 'tɩɛ nɩ 'ʋ dɛdiilɛ', ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'du 'flɔɔ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'tɩ‑ 'ɛ 'bɛ꞊ɛ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'a ‑nagbopʋ*, ɛ wɛn: «Ba 'du꞊o ye', ba di꞊e. Ɛ nɔ‑ mɔ 'na 'hʋɩ,» 23 'ɛ 'du ‑wiin‑ŋanʋ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ꞊ʋ, 'waa pɛpɛ 'ʋ 'na꞊a. 24 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ɛ nɔ‑ mɔ 'na ‑hlʋ. Ɛ nɔ‑ 'n di bʋ 'wla, 'kɩ 'ʋ ‑tonyibli ‑hʋɔhʋɩ a ‑ta', Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ nu, ɛ 'mʋ 'yrɩ yrayrɩ ꞊tu, ɛ kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑. 25 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, kʋɛ 'nɛ‑ ti ‑bʋ 'yie bʋ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ 'na 'kɩ nɔdʋ ‑bʋ de, ɛ 'mʋ ‑nyrɔwɔ ‑mʋ' kɩ yɛ, ‑ɛ kɔ 'kwli 'n di 'lɩ nɔ yrayrɩdʋ ‑bɩ ‑mʋ' 'lɩ 'naa ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli.»

26 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ble ‑wla, 'tɩ‑ ʋ 'du ye', 'ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ, 'ʋ mu 'lɩ dʋgba ‑mʋ' 'lu, ‑ɛ kɔ 'lu olifieti nɩ 'lɩ.

‑Tɛ ‑Yusu lee la Piɛlɩ, ‑ɛ mɔ, Piɛlɩ a 'mʋ, ɛ di꞊e 'nɩ hla, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑yi

(Matie 26.31-35; Luku 22.31-34; Saan 13.36-38)

27 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn: «Ti di 'ʋ 'nɩ nyre, a 'mʋ 'ʋ 'mʋ 'hʋɩ lɛ ‑gbɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: 'N di 'blakɔnyɔ 'nɩ 'la, blablɩ 'mʋ ‑gbɛ.» 28 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ 'kʋ, 'nɩ 'hrɩ 'klɔ, 'kɩ 'n di 'lɩ Galileblʋgba 'kwli mu, 'mʋ 'lɩ 'a mʋ 'lɩ ‑plee ‑nɩ.» 29 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ wɛn: «'Ye ꞊bɩɩ 'waa pɛpɛ bʋ hie 'ʋ ‑mʋ bʋ, 'mɔ ‑bʋ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ hie 'ʋ ‑mʋ bʋ 'klɔ ‑mɔ 'klɔ.» 30 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ: 'Kɩ 'lɩ 'tɔlʋwɔ nɩ ‑do ‑bʋ 'kwli, 'tɩ‑ hapɛ 'mʋ ‑nyrɛ a daawɩ nɩ 'hʋɛn nu, ‑di nu ‑gaawɩ nɩ ta, ‑ɛ mɔ, ꞊yɩ 'mʋ ‑yi.» 31 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ 'yaa 'lɩ win, 'ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Ʋʋn‑, 'ye ꞊bɩɩ 'n di 'kʋ, 'n kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ ‑mʋ ‑yi.» 'Waa pɛpɛ, ‑tɩ nɩ ‑do a 'mʋ, Piɛlɩ ‑hla, ɛ nɔ‑ ʋ ‑hla ‑wɛ.

‑Tɛ ‑Yusu da la Nyɩsʋa, 'kɩ 'lɩ 'dʋdɔti a ‑ci ‑mʋ', ʋ dɛɛ Gɛsɩmanɩ kɩ

(Matie 26.36-46; Luku 22.39-46)

32 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ʋ nyre 'lɩ 'dʋdɔti a ‑ci ‑mʋ', ʋ dɛɛ Gɛsɩmanɩ 'kwli. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn: «Ba nɩ mɔ bʋ, ꞊bʋ mu 'lɩ ye', 'mʋ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ.» 33 Bʋ yɩ 'kɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ da Piɛlɩ kɔ Saan kɔ Sakɩ nɩ, ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑ 'ʋ ‑mu. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ 'mʋɛ bʋ. Hʋannʋ ni꞊e nɩ dɩakɩ. 34 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Na ꞊wlʋ 'mʋɛ bʋ dɩakɩ. 'Na ꞊wlʋ a bʋ'mʋmʋɛ a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛ bʋ 'la 'mʋ. Ba nɩ mɔ bʋ, a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ,» 35 'ɛ hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ dɛ gbe, 'ɛ 'gbla kwlɩ, 'ɛ nyɛɛ Nyɩsʋa lɛ, 'bʋ mɔ, 'bʋ ‑wɛ 'lɩ꞊ɩ, 'kɩ 'a ꞊hɩʋɛn'yeti ‑mʋ', ‑ɛ di 'lɩ di, bʋ hlɔɔ ꞊nɛ ‑mɔ lɛ. 36 Ɛ wɛn: «'Na 'Baɩ o, ‑wɛ 'lɩ 'a ‑nɛ dɛ nɩ. Nu꞊o, ꞊hɩʋɛn ‑bʋ, 'n mi 'ye mɔ, bʋ hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ. Kɛɛ, ɛ 'nɩ 'mɔɔ 'lɩ dɛ ‑bʋ, 'n ‑hʋɛ, kɛɛ, bʋ mɔ dɛ ‑mʋ', ‑hʋɛ.»

37 Bʋ nu 'kɩ 'pʋplɛ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ mu 'ʋ 'a ‑nagbopʋ nɩ ta a 'mʋ 'hʋɩ, 'ɛ yɛɛ 'ʋ ꞊nʋ ŋmena a ŋmeelɛ' bʋ. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ Piɛlɩ yɩ, ɛ wɛn: «Simɔ, ꞊bɩ ‑yɩ 'nɩ ŋme? ꞊Yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, 'kɩ ‑bʋ 'yɩ ‑ŋme, 'kɩ 'lɩ ‑haawɔ nɩ ‑do 'kwli? 38 A 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, kɛɛ, ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ bʋ ꞊tɛɛ 'ʋ 'a mʋ lɛ, 'kɩ ba ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ, a 'nɩ ꞊ha 'a ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ dɩakɩ, 'kɩ a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, a 'mʋ Nyɩsʋa da, kɛɛ, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hɛɛ nɛ 'a mʋ, 'a mʋ nɩ ‑do, a 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ ba nu dɛ a 'mʋ.»

39 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ de, 'ɛ ‑tʋa Nyɩsʋa a lɛnyaalɛ de, 'kɩ 'lɩ win nɩ ‑do ‑mʋ', ɛ pʋ wɛn 'kwli. 40 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ ‑mɔ, 'ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ mu 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ, 'ɛ yɛɛ 'ʋ ꞊nʋ ŋmena a ŋmeelɛ' bʋ de, ‑ɛ nu꞊o, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ 'yii lɛ. ‑Tɛ ʋ ꞊wlɛ 'kɩ 'yii, ‑tɛ bʋ di꞊e yɩ pʋ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi.

41 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ mu nɩ de, 'tɩ‑ 'ɛ ꞊hɩan ‑mɔ de, 'wɩ nɩ ta a dɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «꞊Bɩ a yɩ 'nɩ ŋme de, 'a ‑hɛ 'lɩ ke lɛ? Ɛ 'yɩ 'kɩ ŋmuŋmeti 'pa‑. Ba 'ye kɛ, ti nyre 'ʋ nɩ, 'kɩ bʋ pʋ 'mʋ dɛ'kukununyʋ ‑jɩ', 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo. 42 Ba 'du ye', ‑a 'mʋ mu, ‑ɛ nu꞊o, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di 'mʋ 'na yraanyibli ‑jɩ' pʋ, 'kɩ ɛ yɩ 'lɩ di.»

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ klɔ la ‑Yusu

(Matie 26.47-56; Luku 22.47-53; Saan 18.3-12)

43 Win nɩ 'lɩ ‑Yusu wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ Judɩa, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a nyiblo ‑bɩ, ɛ nyre 'ʋ nɩ, ɛ kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'hʋɛn‑. Nyibli a 'mʋ, ʋ 'ble ta‑wɔn‑tɛblɩ kɔ ti 'hʋɛn‑ kʋa lɛ. Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, kɔ tetetɔɔnyʋ, kɔ ‑Juukʋɛ a naanyʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ lee nyibli a 'mʋ, bʋ mu ‑Yusu klɔ. 44 Judɩa a 'mʋ, ‑ɛ di ꞊nʋ ‑Yusu ‑jɩ' pʋ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'hru wlɔn bi, kɛ‑ ɛ pʋ ꞊nʋ yɩ: «Nyiblo ‑mʋ', 'n di 'wlɛɛ ‑nɩ, 'n di 'wio ‑nyi, ɛ nɔ‑ ba klɔ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑jɩ' ꞊ta, a 'mʋ꞊ʋ gba.» 45 ‑Tɛ ʋ nyre kɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ Judɩa 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o,» 'ɛ 'wlɛɛ ꞊nɛ. 46 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, nyibli a 'mʋ, Judɩa ‑gba, ‑ɛ ‑bɩ ʋ klɔ ‑Yusu nɩ. 47 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ, 'a ‑kʋannunyɔ ‑bɩ, ɛ nɩ ‑tuo kɩ ‑wɛ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopi ‑bɩ, ɛ nɔ‑ ‑ha 'lɩ 'a 'plɩɛn bɔ 'kwli, 'ɛ nu꞊o, 'ɛ 'bɛ 'ʋ ‑kʋannunyɔ a 'mʋ, 'a nʋa. 48 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ: «Ta‑wɔn‑tɛblɩ kɔ ti 'hʋɛn‑, ɛ nɔ‑ a ‑ya, 'a di 'mʋ klɔ mɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑mʋ', ʋ ni ‑balʋnyɔ a kʋklɔ. 49 'Tɩ‑, 'a ‑nɛ ti, 'n nɩ la 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'nɩ tʋɛ la 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, kɛɛ, a 'yɩ la 'mʋ ‑klɔ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ɛ mi 'lu ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ 'mʋ ‑nue ‑nɩ.» 50 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ a pɛpɛ ‑gbɛ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ lɛ, 'ʋ 'gba ci lɛ. 51 Kɛɛ, ɛ kɔ gblotayu ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ yɩ ‑Yusu ꞊wien kʋɛ. Gblotayu a 'mʋ, danʋ nɩ ‑do ɛ 'wlɛɛ klɛ. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ klɔ꞊ɔ nɩ ‑wɛ. 52 Kɛɛ, 'kɩ ɛ hie 'lɩ ꞊nʋ 'a danʋ a 'mʋ ‑jɩ' bʋ, 'ɛ ꞊ga 'hʋɩ wlɔn, 'ɛ 'gba ci lɛ ‑wɛ.

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ pʋʋ la ‑Yusu ‑bati lɛ

(Matie 26.57-68; Luku 22.54-55,63-71; Saan 18.13-14,19-24)

53 'Tɩ‑ dɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ gbɛ ‑Yusu nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyiblo gbagbʋ a 'kayu bʋ. 'Kayu a 'mʋ bʋ, 'kɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ a pɛpɛ, kɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ, kɔ 'blʋgba a naanyʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑, 'kɩ 'waa pɛpɛ, ʋ 'kukue 'lɩ lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑gbolugbo a ‑ta'. 54 Piɛlɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ yɩ kʋɛ ‑Yusu ꞊wien, 'kɩ 'lɩ ‑mɔhlɔɔlɛ 'kwli, 'ɛ ‑hɛ 'lɩ 'waa ꞊pɩ lɛ, 'ɛ ‑mu, 'ɛ pa 'lɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ a ‑yaa 'kwli ‑wɛ. 'Kɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyʋ nɩ 'lɩ, 'ʋ 'tie na, 'ʋ yɩ꞊ɩ 'wɛn. Nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ kɔ 'nyɩ Piɛlɩ nɩ 'lɩ bʋ, 'ɛ yɩ na 'wɛn ‑wɛ.

55 'Kɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, ‑cɔhlʋnpinyʋ gbagbɩ, ʋ kɔ ‑gbolugbo a nyibli a pɛpɛ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'kɩ bʋ yɛɛ ‑Yusu ‑tɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la, kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ kɩkadɛ ꞊dʋ 'lɩ 'yee ‑nɩ. 56 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ pɩ꞊ɩ hɩ kɩ. Kɛɛ, 'waa 'pʋplɛwin puple 'lɩ klɛ. 57 Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑bɩ 'du ye', 'ʋ yɛɛ ꞊nɛ ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ hɩ 'kwli, ʋ wɛn: 58 «‑Aan 'mumu, ‑a 'wɩn la nɩ, ‑tɛ ɛ pɩ la lɛ, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa a 'kagbaʋ ‑bʋ, ‑tonyibli ‑pʋ, 'n di꞊e 'nɩ 'wla, 'tɩ‑ 'mʋ 'a dɛ ‑bɩ pʋ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ta 'kwli, 'kɩ ‑tonyibli 'yɛ di 'ʋ dabʋɩ 'hʋɩ nɩ gba.» 59 Kɛɛ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ, 'waa win 'tɩɛ puple 'lɩ klɛ de.

60 ‑Ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ 'du ye', 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', 'ɛ 'bɛti ‑Yusu, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, nyibli ‑bʋ, ʋ yɩ ‑mʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ꞊yɩ ‑tɩ ‑kɔ, ‑bʋ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn?» 61 Kɛɛ, ‑Yusu 'yɩ꞊ɩ ‑tɩ ꞊dʋ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ 'bɛti꞊e nɩ de, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑mɔ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la 'lɩ ya? ꞊Bɩ ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu?» 62 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Iin, 'mɔ ꞊nɩɔ. Ɛ di kɔ ti, a 'mʋ 'mʋ 'ye, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'mʋ 'ʋ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa a diidɛkɩbɩa kɩ bʋ nɩ, 'mʋ 'lɩ yakɔ 'kwli ‑hɔn, 'kɩ 'lɩ 'nuŋma 'nyɩ.»

63 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ cɩcra 'a dɩɔnʋ wlawlʋ lɛ, yrʋ a ‑tɩ, ɛ wɛn: «‑A 'nɩ 'mʋɔɔ 'kɩ ‑hɛhɩnyibli ꞊dʋ lɛ de, 64 'bɩ 'aan 'mumu, a 'wɩn ‑tɩ, ɛ ‑hla nɩ. A 'wɩn nɩ, ‑tɛ ɛ nu Nyɩsʋa a ‑tɩ a lɛ‑hɛɛlɛ. ‑Bɩ' a pɩ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ 'waa pɛpɛ, ʋ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. 'A ‑tɩ, ɛ kɔ 'kʋkʋʋ.» 65 ‑Ɛ ‑bɩ ‑ʋ ‑bɩ ‑tʋa 'a hɩʋn a 'hinhren, ɛ kɔ, 'ʋ mʋa nɛ 'a 'yii klɛ, 'ʋ yɩ꞊ɩ ŋmli ‑bii ‑nɩ, ʋ wɛn: «Winwlɔn‑hanyɔ o, lee nɛ ‑a mʋ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑hrɛn ‑mʋ dɛ 'lɩ?» ɛ kɔ, Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyʋ a 'mʋ, 'ʋ pɩɩ 'lɩ꞊ɩ 'ŋmɩ nʋɩ' lɛ ‑wɛ.

‑Tɛ Piɛlɩ pʋ la lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ la ‑Yusu ‑yi

(Matie 26.69-75; Luku 22.56-62; Saan 18.15-18,25-27)

66 ‑Tɛ ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ mi 'lu ‑mɔ, 'kɩ Piɛlɩ 'tɩɛ nɩ 'lɩ ‑yaa a 'mʋ 'kwli. Bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'yu nyrɔyu ꞊dʋ, ‑ɛ nii 'lɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyiblo gbagbʋ a ‑tɛ ‑kʋan, ɛ nɔ‑ nyre 'ʋ, 'ɛ 'ye Piɛlɩ, 'ɛ yɩ na 'wɛn. 67 Bʋ 'ye 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hrʋʋ ꞊nɛ 'yie lɛ, ɛ wɛn: «‑Mɔ ‑bʋ, ‑kɔ Nasalɛtɩ a ‑Yusu 'hʋɛn‑, 'a mʋ ‑nɩnɛ la 'hʋɩ.» 68 Kɛɛ, Piɛlɩ ‑ga nɩ, ɛ wɛn: «‑Tɩ ‑mʋ', ‑hlɛ, 'nɩ 'wɩn꞊ɩ lɩ꞊ɩ, ɛ kɔ, 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ' lɛ,» 'ɛ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 'ɛ mu 'lɩ ‑yaa a 'mʋ 'a paalɛ'. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ hapɛ da ‑nyrɛ nɩ. 69 Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ 'yu nyrɔyu nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ 'ye꞊e nɩ de, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ yɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi* ꞊nɩɔ.» 70 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ ‑ga nɩ de. Ti gbi bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ nyibli a 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑mɔ ‑bʋ, ‑mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi ꞊nɩɔ, ‑kɔtɩ ‑na 'mumu, 'kɩ ‑kɔ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli.» 71 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ hɩ nɩ ni, Nyɩsʋa bʋ pʋ 'mʋ 'jrɔ yɩ. 'N 'sʋʋ nɩ, nyiblo ‑bʋ, ‑kɔtɩ a hlɛ, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑yi.» 72 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ hapɛ nu ‑nyrɛ a daawɩ nɩ 'hʋɛn a dɛ nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɩ ‑mʋ', ‑Yusu lee wɛn Piɛlɩ, ɛ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli. Kɛ‑ ɛ pʋ꞊ʋ yɩ: «'Tɩ‑ hapɛ 'mʋ ‑nyrɛ a daawɩ nɩ 'hʋɛn nu, ‑di nu 'na ‑mɔ‑gaawɩ nɩ ta, ‑ɛ mɔ, ꞊yɩ 'mʋ ‑yi.» Bʋ bi 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa wuwe.

15

‑Tɛ ʋ gba la 'lɩ ‑Yusu Pilatɩ ‑mɔ

(Matie 27.1-2,11-14; Luku 23.1-5; Saan 18.28-38)

1 'Tɩ‑ ‑nyrɛ 'mʋ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ 'kukue lɛ de, ʋ kɔ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ, kɔ tetetɔɔnyʋ, kɔ ‑gbolugbo a nyibli a pɛpɛ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ ‑Yusu a ‑tɩ' lɛ ‑pʋpʋ ‑nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «‑Ba lee nɛ ‑aan 'sɛyo, bʋ mʋa ꞊nɛ, ʋ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ Pilatɩ ‑mɔ gba.» (Pilatɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑gʋlʋnʋma ‑mʋ', Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ ꞊tu la gbata kɩ bʋ.) 2 Bʋ gba 'kɩ 'lɩ꞊ɩ Pilatɩ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'a lɛ'bɛtilɛ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑mɔ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ?» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Iin, 'mɔ ꞊nɩɔ.» 3 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gbagbɩ ‑tʋa 'a ‑tɩ ‑hʋɔhʋɩ a yɛɛlɛ. 4 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ 'bɛti nɩ de, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ʋ yɩ ‑mʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ꞊yɩ ‑tɩ ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ hla?» 5 Kɛɛ, ‑Yusu 'yɩ꞊ɩ ꞊wɔn ꞊tu. Ɛ mɔ dɛ, ‑ɛ kɛɛ Pilatɩ a ꞊wlʋ lɛ.

‑Juukʋɛ* wɛn 'nɩ, bʋ kɔɔ 'ʋ ‑Yusu tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ

(Matie 27.15-26; Luku 23.13-25; Saan 18.39–19.16)

6 'A ‑nɛ lɛ'mimle, ‑ɛ mɔ Pakɩ a ti 'yri, Pilatɩ kɔ bʋ tɛ ꞊jɩklapi nɩ ‑do ‑mʋ', ‑Juukʋɛ di ‑hʋa bʋ. 7 Ti a 'mʋ 'yri, ɛ kɔ la ꞊jɩklapi ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Balabasɩ. Ɛ mɔ ‑balʋnyɔ ꞊nɩɔ. Balabasɩ a 'mʋ, ʋ pʋ la꞊a ꞊jɩ', ɛ kɔ 'a 'bio ‑balʋnyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'yri 'blʋgba yɩ mɔ ꞊gbʋgblɔ ‑nɩ, 'kɩ ʋ 'la mɔ nyiblo. 8 ‑Ɛ bɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ mu 'lɩ Pilatɩ ‑mɔ, 'ʋ lee ꞊nɛ, ʋ wɛn: «‑A ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑bʋ ‑tɛ ꞊jɩklapi nɩ ‑do bʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑mʋ', ‑ni꞊e lɛ 'a ‑nɛ 'yrʋ, lɛ'mimle, ‑ɛ mɔ Pakɩ a ti 'yri.» 9 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ wɛn: «꞊Bɩ a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ꞊bʋ tɛ 'aan bodɩɔ, ‑ɛ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ bʋ?» 10 Kɛ‑ Pilatɩ nu 'pʋplɛ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ ca 'kwli, 'kɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ pʋʋ 'lɩ꞊ɩ ‑Yusu ‑jɩ', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'la. 11 Pilatɩ bʋ 'bɛti 'kɩ ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ gbagbɩ ꞊tutuo nyibli ‑mʋ' nɩ, 'kɩ bʋ lee Pilatɩ, bʋ tɛ Balabasɩ bʋ, kɛɛ, ɛ 'nɩ 'tɛɛ 'lɩ ‑Yusu bʋ. 12 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ tɛ Balabasɩ bʋ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ a ‑hʋɛ, ꞊bʋ nu nyiblo ‑bʋ, a dɛɛ nɛ 'aan bodɩɔ ‑mɔ 'lɩ?» 13 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ 'yaa 'lɩ win, ʋ wɛn: «Kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ!» 14 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ wɛn: «Dɛ ‑hʋan a 'dɩ ‑bɩ ɛ ‑nu, ‑kɔtɩ 'nɩ kʋɛ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie 'lɩ?» Kɛɛ, ʋ 'yɛɛ 'lɩ win, ʋ wɛn: «Kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ!» 15 ‑Tɛ Pilatɩ ‑hʋɛ bʋ blee nyibli a plɔ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ tɛ Balabasɩ bʋ, 'tɩ‑ 'ɛ lee nɛ 'a 'sɛyo, bʋ bii ‑Yusu lɔkʋɛ. ‑Tɛ ʋ bi 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ lee nɛ 'a 'sɛyo a 'mʋ nɩ, ɛ wɛn: «Ba gba꞊a, ba kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ.»

‑Tɛ 'sɛyo 'cɛɛ la ‑Yusu

(Matie 27.27-31; Saan 19.2-3)

16 Pilatɩ bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'sɛyo gba ‑Yusu nɩ, 'kɩ 'lɩ Pilatɩ a 'mʋ 'a ‑yaa 'kwli, ‑tɛ 'waa bʋnɩɩlɛ nɩ 'lɩ, 'ʋ da 'waa 'bio 'sɛyo a pɛpɛ. 17 ‑Tɛ ʋ ‑nyre 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ pʋ ‑Yusu wlawlʋ ‑jɔhʋn, 'ʋ hlaa ꞊nɛ 'witiklaʋn lɛ. 'Witiklaʋn a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ ꞊tu꞊o 'lu. 18 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'a 'wioblɛpʋpʋʋ, ʋ wɛn: «‑Na 'wio mɔ, ‑Juukʋɛ* a bodɩɔ,» 19 kɔ, 'ʋ pɩ 'ʋ꞊ʋ kotu 'lu lɛ, 'ʋ ‑gblɛ 'lɩ꞊ɩ hɩʋn 'yi lɛ, 'tɩ‑ 'ʋ 'gbla kwlɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', 'ʋ ꞊tɩɔ 'ʋ 'li lɛ, 'kɩ 'ʋ 'a 'caalɛ a ‑ta'. 20 ‑Tɛ ʋ ‑wɛ 'kɩ 'a 'caalɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑hɛ꞊ɛ wlawlʋ ‑jɔhʋn a 'mʋ nɩ, 'ʋ pʋ꞊ʋ 'a ꞊gbɛtʋ, 'a wlawlɩ, 'tɩ‑ 'ʋ ꞊tɩɔ ꞊nɛ 'dɩɔ, 'ʋ gbɛ 'lɩ꞊ɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ʋ di 'lɩ꞊ɩ tugbɛ 'yie ‑kɔɔ ‑nɩ.

‑Tɛ ʋ kɔɔ la 'ʋ ‑Yusu tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ a ‑tɩ

(Matie 27.32-44; Luku 23.26-43; Saan 19.17-27)

21 Bʋ yɩ 'kɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ kɔ nyɩbɛhɩan ꞊dʋ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊ŋmee nɩ. Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Simɔ. 'Kɩ ɛ kɔ 'lɩ Silɛnɩdɩɔ 'kwli. Ɛ nɔ‑ mɔ Alɛsadrɩ kɔ Rufusɩ 'hʋɛn‑ a 'baɩ. Nɔ‑ ‑hʋɛn ‑titi. Bʋ yɩ 'kɩ lɛ nɩ ‑hihi ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'sɛyo klɔ꞊ɔ nɩ, 'ʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ ke', 'ɛ 'ble tugbɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yie ʋ di 'ʋ ‑Yusu 'ʋ ‑kɔɔ ‑nɩ. 22 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ gba 'lɩ ‑Yusu dʋgba ‑mʋ' 'lu, ʋ dɛɛ Gɔlʋgɔta, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'Lukla. 23 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑hʋɛ bʋ ‑nyi꞊e nɔ, ʋ pʋ 'lɩ ‑cɩ ‑mɔ, ʋ dɛɛ milɩ, kɛɛ, ‑Yusu 'yɩ꞊ɩ 'na. 24 'Kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ, 'kɩ ʋ kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, 'ʋ pʋ 'wla, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu a 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ, 'a ꞊glalɛ yi. 25 Muu 'yrʋ bʋ 'yaa 'ʋ a ti 'yie, 'kɩ ʋ kɔɔ la 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, 26 'ʋ 'crɩɩ la 'ʋ 'plaɩnkɩbɩa kɩ, ‑tɩ ‑kɔ ‑tɩ ʋ kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Juukʋɛ* a bodɩɔ.» 27 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ʋ kɔɔ 'ʋ ‑balʋnyʋ nɩ 'hʋɛn, 'kɩ 'ʋ 'waa ‑nɛ ti 'yie, ‑do 'kɩ 'lɩ 'a diidɛkɩbɩa kɩ, ‑do ‑bɩ 'kɩ 'lɩ 'a kamlakɩbɩa kɩ. [ 28 ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ 'la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli ti ‑hi la a ti 'yri, ɛ mu kɛ 'lu ‑mɔ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «'Kɩ ʋ ‑hree 'lɩ꞊ɩ ‑balʋnyʋ 'nyɩ.»]

29 ‑Ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ‑hi, ʋ ‑hɛ꞊ɛ 'yri, 'ʋ ꞊gbɛpʋ 'lu lɛ, ʋ wɛn: «‑Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ pʋ la lɛ, ‑ɛ di la Nyɩsʋa a 'kagbaʋ 'wla, 'tɩ‑ ‑ɛ di la꞊a pʋ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ta 'kwli, 30 wa ‑dɩɔnʋ, ꞊mʋ 'ʋ tugbɛ ‑mʋ' 'yie ‑hɔn, ꞊mʋ ꞊tɩ.» 31 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, ʋ kɔ tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ ‑hɛ꞊ɛ 'yri lɛ ‑wɛ, ʋ wɛn: «Ɛ wa nyibli ‑bɩ nɩ, kɛɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a wʋwa 'lɩ ‑wɛ. 32 'Bʋ mɔ Wanyɔ, ‑ɛ mɔ Yisraɛkʋɛ a bodɩɔ ‑wɛ, bʋ ‑hɔn 'ʋ tugbɛ ‑mʋ' 'yie, bʋ ꞊tɩ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba 'ye dɛ a 'mʋ, ‑a di pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ.» Nyibli nɩ 'hʋɛn ‑mʋ', ʋ kɔɔ 'ʋ 'waa ti 'yie lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ʋ 'cɛɛ ꞊nɛ nɩ ‑wɛ.

‑Tɛ ‑mʋ', ‑Yusu nu la 'kʋkʋʋ

(Matie 27.45-56; Luku 23.44-49; Saan 19.28-30)

33 'Yrʋ bʋ yɩ 'ʋ 'lu a ‑hɛyri' nɩ nyre, ‑ɛ ‑bɩ halɔ ka ‑tʋtʋ a pɛpɛ kɩ. Halɔ a 'mʋ, ɛ nɩ 'ʋ ‑nɩnɩ, 'ɛ yɛ 'yrʋ‑hiilɛ a ti kɩ. 34 ‑Tɛ 'yrʋ‑hiilɛ a ti a 'mʋ, ɛ yɩ 'ʋ nyre, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'yaa 'lɩ win, ɛ wɛn: «Eloi, Eloi, lama sabatani?» ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, «Nyɩsʋa o, Nyɩsʋa o, dɛ‑ kɔ 'mɔ ‑ha 'yie ‑mɔ 'lɩ?» 35 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ ‑tuo kɩ, kɛ‑ 'waa dɛ ‑bɩ pɩ: «Ba 'ye kɛ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Eli ɛ dɛ,» 36 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'ɛ ‑mu, 'ɛ 'gba ci lɛ, 'ɛ 'du ‑sapoo ye', 'ɛ 'nyra 'lɩ꞊ɩ 'lipanɔ ‑mɔ, 'ɛ mʋa 'ʋ꞊ʋ tugbɛ blɔblʋ 'lu lɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e ‑Yusu, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'na. Ɛ wɛn: «‑Ba pʋ 'ʋ 'yie bʋ, 'bʋ mɔ, Eli 'bʋ di di, ɛ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ a 'mʋ 'yie ‑ha, ‑a 'mʋ꞊ʋ 'ye.» 37 Bʋ nɩ 'kɩ dɛ a 'mʋ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'gbo nɩ, 'ɛ mla ‑hʋnhlʋn.

38 Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, danʋ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'bɛ 'kayu a 'mʋ ꞊tɩɔ, 'ɛ ‑ki wlɔn pɛpɛ, kʋɛ 'lɩ 'a 'lu yɩ bʋ, ‑bʋ yɛ 'a ꞊hlɔndɛ kɩ. 39 'Kɩ 'ʋ ‑Yusu ꞊hlɔn, 'kɩ Romakʋɛ a 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ ‑bɩ nyra 'ʋ bʋ. Ɛ nɔ‑ 'bɛ꞊ɛ 'yi. Bʋ 'ye 'kɩ, ‑tɛ ‑Yusu nu la 'kʋkʋʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, nyiblo ‑bʋ, ɛ mɔ la Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ.»

40 Nʋgbɩ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ hlɔɔ 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ ‑mɔ lɛ dɛ gbe, 'ʋ yɩ ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ 'ye. 'Kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, Madala a Mari nɩ 'lɩ, ɛ kɔ Mari ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Sakɩ 'cɩmɩɛ kɔ Sosɩ a 'dii, kɔ Salome. 41 Nʋgbɩ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ yɩ la ‑Yusu ꞊wien lɛ kʋɛ, ‑tɛ ɛ nɩ la 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, 'ʋ yɩ la꞊a ‑hɛɛ ‑nɩ. Ʋ kɔ nʋgbɩ ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ di la Jrusrɛ.

‑Tɛ ʋ pʋ la 'lɩ ‑Yusu 'dabio 'kwli

(Matie 27.57-61; Luku 23.50-56; Saan 19.38-42)

42-43 ‑Tɛ 'tɔ yɩ nɩ ‑wɛn, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ꞊dʋ nyre 'ʋ ‑tuo a 'mʋ kɩ. 'A 'nyrɛ mɔ Sosɛfʋ. 'Kɩ ɛ kɔ 'lɩ Alimatedɩɔ 'kwli. Sosɛfʋ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑Juukʋɛ* a ‑gbolugbo a nyiblo ‑bɩ ꞊nɩɔ. Nyibli ꞊tui 'ʋ꞊ʋ nɩ dɩakɩ. Ti ‑mʋ', Nyɩsʋa di nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, ti a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ɛ yɩ 'ʋ lɛ ‑plee ‑nɩ. Sosɛfʋ bʋ nyre 'ʋ ‑tuo a 'mʋ kɩ, ‑Juukʋɛ a ‑wuwle‑nyrɔwɔ* yɩ 'ʋ 'nɩ nyre, 'yrʋ bʋ pa a ti 'yri. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ ꞊tu 'ʋ 'klɩ, 'ɛ 'yɩ 'yie ‑pie, 'kɩ bʋ mu 'lɩ Pilatɩ ‑mɔ, 'ɛ lee ꞊nɛ, bʋ wɛn꞊ɛ, ɛ 'mʋ 'ʋ ‑Yusu a ‑plahʋɩ tugbɛ 'yie ‑ha, ɛ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ ‑ha. 44 ‑Tɛ ‑Yusu 'yɩ 'ʋ tugbɛ 'yie ‑wlɛɛn ‑nɩ, 'ɛ 'kʋ, ɛ kɛɛ Pilatɩ a ꞊wlɩ lɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ da 'a 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ, 'ɛ 'bɛti꞊e, 'bʋ mɔ, ‑tɛ ‑Yusu 'kʋ wɛn, 'a ti 'bʋ ‑wlɛn 'ʋ. 45 ‑Tɛ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ‑ɛ ‑bɩ Pilatɩ wɛn꞊ɛ kɩ, 'kɩ Sosɛfʋ bʋ ‑ha 'ʋ ‑Yusu tugbɛ 'yie. 46 ‑Tɛ ɛ ‑wɛn 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ Sosɛfʋ mu ‑jisɛ ‑tɔ mɔ, 'ɛ ‑di, 'ɛ ‑ha 'ʋ ‑Yusu tugbɛ 'yie, 'ɛ 'hɩnhɩan 'lɩ꞊ɩ ‑jisɛ 'a mʋ 'kwli lɛ, 'tɩ‑ 'ɛ gba 'lɩ꞊ɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ɛ di 'lɩ꞊ɩ ꞊tuu ‑nɩ. 'Kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ, 'hɩɔ gbagbʋ nɩ 'ʋ, 'ɛ hlɔ yra, ‑wɛn dʋgba. 'Kɩ 'lɩ 'hɩɔ gbagbʋ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ ʋ 'bluu la 'lɩ 'dabio, (ti ꞊dʋ a ti 'yri la, ‑ɛ 'wɩ‑ ‑wlukayu yɩ). 'Kɩ 'lɩ 'dabio a 'mʋ 'kwli, 'kɩ ɛ pʋ 'lɩ ‑Yusu a ‑plahʋɩ, 'tɩ‑ 'ɛ nu 'hɩɔ 'papɔ, ‑ɛ nɩ 'ʋ, ‑ɛ ꞊hɩan 'lɩ ‑mɔ lɛ, 'ɛ ka 'dabio a 'mʋ yɩ. 47 ‑Tɛ ‑mʋ', ʋ pʋ 'ʋ ‑Yusu bʋ, Madala a Mari, kɔ Mari, ‑ɛ mɔ Sosɩ a 'dii, ʋ 'ye 'ʋ nɩ.

16

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩ la 'klɔ

(Matie 28.1-8; Luku 24.1-12; Saan 20.1-10)

1 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ* a 'mʋ bʋ ‑hi, 'yrʋ a bʋpɛɛlɛ a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ Madala a Mari, ɛ kɔ Mari, ‑ɛ mɔ Sakɩ a 'dii, kɔ nʋgba ‑bɩ 'hʋɛn‑, ‑ɛ mɔ Salome, ʋ nʋ‑ mu ‑dawinninyra ‑tɔ mɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑Yusu a ‑plahʋɩ lɛ pʋ. 2 'Sɔɔndɩ a ‑nyrajru', 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ nʋgbɩ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ ‑tuo 'lɩ 'dabio yɩ. 3 Bʋ nɩ 'hru wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'a lɛpʋpʋlɛ, ʋ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ di 'ʋ kʋanɩhɩɔ a 'mʋ 'ʋ ‑ha 'lɩ, ʋ ‑nu, 'ʋ ka 'dabio yɩ?» 4 Kɛɛ, ‑tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, kʋanɩhɩɔ a 'mʋ, ʋ blike꞊e lɛ, 'ʋ pʋ꞊ʋ 'kɩbɩa kɩ. 5 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ pa 'lɩ 'dabio 'kwli. Bʋ pa 'kɩ 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ yɛɛ 'lɩ gblotayu ꞊dʋ bʋ. Ɛ nɔ‑ nɩ 'ʋ diidɛkɩbɩa kɩ bʋ, 'ɛ pʋ wlawlɩ pʋɔpʋɩ. Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ꞊nɩɔ. Bʋ 'ye 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ ‑tʋa 'waa nunuo dɩakɩ. 6 Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ gblotayu a 'mʋ, ɛ wɛn: «A 'nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nasalɛtɩ a ‑Yusu, ʋ kɔɔ 'ʋ tugbɛ 'yie, ɛ nɔ‑ a ꞊mʋɛ lɛ. Ba 'ye kɛ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ʋ pʋ la 'ʋ꞊ʋ bʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ. Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ. Ɛ 'yɩ 'nɛ‑ ‑nɩ. 7 'A ‑tɩ, ba mu, ba lee nɛ 'a ‑nagbopʋ*, kɔ, ba lee Piɛlɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ di 'nyɛɛ 'hru, ɛ 'mʋ 'a mʋ ‑ple, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli. 'Kɩ a di 'lɩ꞊ɩ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ nu la 'a hɩhla.» 8 ‑Tɛ gblotayu a 'mʋ, ɛ ‑wɛ 'kɩ 'pʋplɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'hrɩ nɩ, 'ʋ 'gba ci lɛ, ‑ɛ nu꞊o, hʋannʋ ‑hi ꞊nʋ wlɔn dɩakɩ. Hʋannʋ a ‑tɩ, ʋ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑tɩ ꞊dʋ ‑lee ‑nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ la Madala a Mari yɩ

(Matie 28.9-10; Saan 20.11-18)

[ 9 'Sɔɔndɩ a ‑nyragblɩ, 'kɩ ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ. Yɩ‑hɛnyiblo ‑mʋ', ɛ 'hrɩɩ yɩ, ɛ nɔ‑ mɔ Madala a Mari. Ɛ nɔ‑ mɔ nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ke' ɛ bla la 'ʋ 'kuo ‑hʋɩn* nɩ ꞊hlon'hʋɛn lɛ. 10 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ la ‑Yusu ꞊wien lɛ kʋɛ, ʋ nʋ‑ Mari mu la lee mɔ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ. ‑Tɛ ɛ nyre la 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, ɛ yɛɛ la 'lɩ ꞊nʋ ꞊hien kɔ 'kla‑wliye'yɩya 'nyɩ bʋ. 11 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ la ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «‑Yusu 'hrɩ 'klɔ, 'na 'mumu a 'mʋ, 'n 'ye꞊e nɩ.» Kɛɛ, ʋ 'yɩ la꞊a ꞊haan‑tɩ ‑pʋ.

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ ‑nagbopʋ* nɩ 'hʋɛn ‑bɩ yɩ

(Luku 24.13-35)

12 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn ‑bɩ, ʋ nʋ‑ ‑hɔn 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'ʋ mi 'lɩ 'dɩɔ ‑bɩ kɩ. Ʋ nʋ‑ ‑Yusu 'hrɩɩ yɩ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ 'tu ‑bɩ 'kwli. 13 ‑Tɛ ʋ yru꞊o, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ʋ di Jrusrɛ, 'ʋ lee 'waa 'bio ‑bɩ. Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊haan‑tɩ ‑pʋ ‑wɛ.

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ la 'a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ‑do yɩ

(Matie 28.16-20; Luku 24.36-49; Saan 20.19-23; Nunu‑tɛblɩ 1.6-8)

14 Dɛ a 'mʋ, ‑tɛ ɛ ‑hi ‑wɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ‑do a 'mʋ, ʋ yɩ di dɛ. Bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ dɛdiilɛ', ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'hrɩɩ ꞊nʋ yɩ ‑wɛ, 'ɛ 'plɛ ꞊nʋ ‑mɔ, ‑tɛ ʋ ‑nu, 'kɩ ʋ 'yɩ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑kɔ, 'tɩ‑ 'waa ꞊wlɩ 'ʋ 'gboklo ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ ɛ 'hrɩ 'klɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'ye꞊e, ‑Yusu a ‑nagbopʋ 'yɩ ꞊nʋ ꞊haan‑tɩ ‑pʋ. 15 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'kɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «Ba mu, ba na 'klɔ a pɛpɛ ‑bʋ kɩ, ba pʋ 'na ꞊haantitie nyibli a pɛpɛ. 16 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'wɩn ꞊haantitie a 'mʋ, 'bʋ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ 'bʋ pʋ꞊ʋ 'nie 'lu, nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'n di wa, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a yrʋ ‑mɔ'. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ 'yɩ 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa a ‑bati di klɔ. 17 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di 'mʋ ꞊wlʋ yɩ kuo ‑nɩ, ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', 'n di 'lɩ ꞊nʋ 'lɩ ‑naa ‑nɩ, 'n di nu, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Kɩ 'lɩ 'na 'nyrɛ 'kwli, ʋ di bla 'kuo ‑hʋɩn* lɛ, ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke', ɛ kɔ, ʋ di pʋ win ‑mʋ', ʋ 'yɩ ‑yi. 18 'Ya 'ʋ 'lu de, 'ye ꞊bɩɩ ʋ klɔ hro, kɔ, ʋ 'na 'a ‑nɛ ꞊dedede, 'kʋɛ nɩ 'lɩ ‑mɔ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu ꞊nʋ ‑balʋ'. Ʋ di pʋ 'hʋɩhrennyʋ dabʋɩ 'lu blɛ, Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ nu, 'waa 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ.»

‑Tɛ ‑Yusu mu la 'lɩ yakɔ 'kwli

(Luku 24.50-53; Nunu‑tɛblɩ 1.9-11)

19 ‑Tɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑wɛ 'kɩ 'lɩ 'waa ‑mɔhleelɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, ‑Yusu 'ɛ mu 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ nɩ 'ʋ 'a diidɛkɩbɩa kɩ bʋ, 20 'a ‑nagbopʋ* ‑mɔ ‑bɩ, 'ʋ ‑mu, 'ʋ pɩ nyibli 'a ꞊haantitie, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ. Kʋkɔnyɔ a 'mʋ, ɛ yɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'waa ‑kʋan a 'mʋ 'kwli. 'Kɩ ɛ nɛɛ 'lɩ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ 'kwli, 'ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', 'a ‑nagbopʋ hlɛ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ.]

* 6:8 6.8 ‑Yusu a ti 'yri, nyibli nɛɛ la kotio. Dɛ a 'mʋ, ɛ mɔ la 'waa 'blidɛ ꞊nɩɔ la.

LUKU

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

‑Yusu a ‑tɩ, ‑tɛ

LUKU

‑mɔ ‑bɩ, ɛ nu la 'a 'cɩcrɩɩ

1

‑Tɩ ‑kɔ ‑tɩ Luku, ɛ 'crɩ 'crɩɛn ‑bʋ

1-2 ‑Na 'wio Teofilɩ. ‑Kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ mu 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑ta'. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ mu la 'lu ‑mɔ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ye la꞊a nɩ, 'ʋ ‑hɛɛ la nyibli ‑mʋ', 'kɩ bʋ pʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie, 'ʋ nɛ la꞊a ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli yɩ. Ɛ kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ, 'ʋ yɩ꞊ɩ 'crɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ nyibli a 'mʋ, ‑ʋ 'ye la ‑tɛblɩ a 'mʋ, ʋ nu la 'a hɩhla. 3 'A ‑tɩ, 'na 'mumu, 'n 'bɛti nɩ, ‑tɛ ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nu la 'lu‑mɔmumuo, kʋɛ 'ʋ 'a ‑wlu꞊tutuo 'yie bʋ. ‑Tɛ 'n 'bɛti ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑tɛ ɛ nu yrɛkʋkʋɛlɛ kɔ, ‑tɛ ɛ nu 'lu‑mɔmumuo, ꞊bʋ 'crɩɩ ‑mʋ Teofilɩ ‑mɔ, ‑mɔ nyiblo gbagbʋ, 'mʋ꞊ʋ ‑mɔ lɛ na. 4 'N ni꞊e nɩ, tɔɔlɛ ‑mʋ', ʋ tɔɔ ‑mʋ, ꞊mʋ꞊ʋ yru, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. ‑Ɛ ‑bɩ dɛ, 'n 'crɩ, nɔ‑ ‑bʋ:

‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ hla la Saan Batisɩ a kʋkɔ‑tɩ

5 Ti ‑kɔ 'yri Helɔdɩ mɔ la Sudeblʋgba a 'kɩɩn, ɛ kɔ la Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ* ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Sakali. 'Kɩ ɛ nɩ la 'lɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a ꞊tumu ‑bɩ 'nyɩ, ‑ʋ ni ‑kʋan lɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. ꞊Tumu a 'mʋ, ʋ mɔ la ‑cɔhlʋnpinyɔ Abia a ꞊tumu ꞊nɩɔ. Sakali a nʋgba, 'a 'nyrɛ mɔ Elisabɛtɩ. 'Kɩ ɛ kɔ 'lɩ ‑cɔhlʋnpinyɔ Ayrɔ a ꞊tugba 'kwli. 6 Sakali kɔ Elisabɛtɩ a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'sii la 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', kɔ, 'ʋ ꞊tui la 'ʋ Nyɩsʋa a tete a pɛpɛ 'ʋ ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ. 7 Kɛɛ, ʋ 'yɩ la 'yu ‑kɔ, ‑ɛ nu꞊o, Elisabɛtɩ 'yɛ la 'yukɔdɛ, 'tɩ‑ ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ ku la nɩ dɩakɩ.

8 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ Abia a ꞊tugba a ti nyre 'ʋ nɩ, 'kɩ bʋ nu ‑cɔhlʋnpi‑kʋan*, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Sakali, 'ɛ yɩ ‑cɔhlʋn pi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 9 ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑cɔhlʋnpinyʋ ni꞊e lɛ, ꞊tumu ‑bɩ a ti 'bʋ nyre 'ʋ, 'ʋ pɩ 'wla, ‑cɔhlʋnpinyɔ ‑mʋ', 'wla yɩ di, nɔ‑ pʋɛ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ hɩnhrʋnpʋ‑tɛblɩ nu, ɛ 'mʋ ‑cɔhlʋn pi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Sakali a 'mʋ, nɔ‑ 'wla ‑di, 'kɩ bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, ɛ 'mʋ hɩnhrʋnpʋ‑tɛblɩ a ‑cɔhlʋn pi. 10 Ti ‑kɔ 'yri ɛ ꞊tu ‑cɔhlʋn a pipie ‑wlu, 'kɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'wlɛ 'ʋ ‑patʋ' bʋ, 'ʋ dɛ Nyɩsʋa.

11 Sakali bʋ yɩ 'kɩ ‑cɔhlʋn nɩ pi, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ 'hrɩɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ. 'Kɩ ɛ nɩ 'ʋ ‑tɛ ‑mʋ', Sakali yɩ 'ʋ ‑cɔhlʋn ‑pii ‑nɩ a diidɛkɩbɩa kɩ. 12 ‑Tɛ Sakali a 'mʋ, ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ta 'ʋ bʋ, hʋannʋ 'ɛ ‑tʋa 'a nunuo. 13 Kɛɛ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ lee ꞊nɛ nɩ: «Sakali, ꞊nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa wɛn ‑na lɛnyaawin kɩ. ‑Na nʋgba Elisabɛtɩ di kɔɔ ‑mʋ 'yu nyɩbɛyu lɛ. 'Yu a 'mʋ, ꞊tue꞊e Saannyrɛ. 14 'Ba kɔ 'yu a 'mʋ, ‑di kɔ plɔ a bleelɛ dɩakɩ, kɔ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ di nu dɔdʋ. 15 Ɛ di ‑hɛ nyiblo gbagbʋ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'yi. Ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ 'na nɔ, mɔ, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ ‑wɛ, bʋ 'na 'a ‑nɛ kɩklanyɔ ꞊dʋ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu* di nɩ 'ʋ꞊ʋ ke', 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ‑kʋɛ ‑nɩ. 16 Ɛ di꞊e 'nɩ nu, Yisraɛkʋɛ ‑hʋɔhʋɩ 'mʋ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ de. 17 ‑Tɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Eli nu la 'klɩ a kɩnɩnɩɩ, kɔ, ‑tɛ 'a 'klɔ nɩ la 'mʋ, kɛ‑ ɛ di 'mʋ nɩ ‑wɛ, ɛ 'mʋ nyibli ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la 'a dakɔ yɩ ya, ɛ di 'nɩ di. Ɛ di꞊e 'nɩ nu, Nyɩsʋa a dakɔ a 'mʋ, ʋ 'mʋ ‑mɔ ‑wɛ, 'tɩ‑ Wanyɔ a 'mʋ, ɛ mʋ di. Ɛ di꞊e 'nɩ nu, 'baɩnʋ kɔ 'waa 'yonʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ win' lɛ 'wɩnwɩn ‑nɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu ‑wɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, ʋ 'mʋ ꞊tɔ kɔ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ.»

18 'Tɩ‑ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ Sakali pɩ꞊ɩ yɩ: «‑Bɩ' 'n di 'a yiyie nu, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a 'mʋ, ‑hla, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ 'lɩ? ‑Ɛ nu꞊o, 'n kɔ 'na nʋgba 'hʋɛn‑, ‑a ‑wɛ 'yi.» 19 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Na 'nyrɛ mɔ Gabriɛ. 'Kɩ 'n 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ, 'nɩ ni 'a ‑kʋan. Nɔ‑ le 'nɛ‑ 'mʋ ‑mʋ ‑mɔ, 'kɩ ꞊bʋ pʋ ‑mʋ ꞊haantitie ‑bʋ. 20 Kɛɛ, ꞊yɩ 'na win ꞊haan‑tɩ ‑pʋ. Nɔ‑ di꞊e nu, 'kɩ ‑nɩ 'yɛ nɩ di 'plɛlɛ nɩ yi, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ‑tɩ ‑bʋ, 'n ‑hla, ɛ 'mʋ ‑nue ‑nɩ, ti ‑mʋ', Nyɩsʋa di 'ʋ꞊ʋ ‑hʋa ‑nɩ.»

21 Ti nɩ ‑do a 'mʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa a lɛlenyɔ kɔ Sakali 'hʋɛn‑, ʋ pɩpɩ win wlɔn blɛ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ ꞊wlɛ 'ʋ ‑patʋ' bʋ, 'ʋ yɩ Sakali ‑ple, 'ɛ kɛɛ ꞊nʋ lɛ, ‑tɛ ɛ ‑nu, 'ɛ ‑wlɛn 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. 22 'Tɩ‑ ɛ 'mʋ 'hrɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ nyibli a ‑mɔhleelɛ 'lɩ ‑wɛ. Dabʋɩ nɩ ‑do, ɛ pɩ, 'ɛ 'yɩ 'lɩ 'pʋplɛ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyibli 'ʋ yru꞊o, ‑ɛ mɔ, ɛ 'ye ꞊dedede, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. 23 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ɛ nu 'ʋ ‑nyrɔwɩ gbi ‑bɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑kʋan ‑mʋ', ɛ blɛɛ yɩ bʋ nu, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ ‑mɔ ‑wɛ. ‑Tɛ 'a ‑nyrɔwɩ a 'mʋ, ɛ ‑yrɛ 'lu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mu 'lɩ 'waa 'dɩɔ 'kwli.

24 Ti gbi bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'a nʋgba Elisabɛtɩ nɩ 'kwli. Ɛ 'nɩ 'hrɩ꞊ɩ lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'nɩ ꞊ha꞊a 'ye, 'ɛ nu ꞊hɔnpʋɩ nɩ ꞊hun. Kɛ‑ ɛ pɩ: 25 «Nyɩsʋa pʋ 'na ‑tɩ ꞊wlɩ ‑mɔ lɛ, 'ɛ nu꞊o, 'kɩ nyibli 'yɛ nɩ di 'mʋ nɩ 'caa ‑nɩ de, 'kɩ ꞊bʋ 'yɛ nɩ di 'yu nɩ kɔ a ‑tɩ.»

‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ le la Mari, ‑ɛ mɔ, ɛ di kɔ la 'yu, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ ‑Yusu

26 ‑Tɛ Elisabɛtɩ a 'kwli kɔ ꞊hɔnpʋɩ nɩ ꞊hlon‑do, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa tɛ 'a lɛlenyɔ Gabriɛ bʋ, 'kɩ bʋ mu la 'lɩ Galileblʋgba a 'dɩɔ ‑bɩ 'kwli, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ Nasalɛtɩ. 27 'Dɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ 'yu nyrɔyu ꞊dʋ nɩ 'lɩ. 'A 'nyrɛ mɔ Mari. Ɛ 'yɩ nyɩbɛdɛ ‑yi. Kɛɛ, nyɩbɛyu ꞊dʋ nɩ 'ʋ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ Sosɛfʋ. 'A 'baɩ gbagbʋ, nɔ‑ mɔ la bodɩɔ Dafidɩ. Sosɛfʋ a 'mʋ, nɔ‑ di꞊e kɔ. ‑Ɛ ‑bɩ Mari a 'mʋ, nɔ‑ kɔ ‑mɔ Nyɩsʋa tɛ la 'lɩ 'a lɛlenyɔ. 28 ‑Tɛ ɛ pa 'lɩ Mari a ‑tɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Mari, ‑mɔ 'n ‑yɛ. Kɔ plɔ a bleelɛ. ‑Mɔ ‑bʋ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa ‑ha, 'kɩ 'ʋ 'a ‑kʋan a ‑ta'. Ɛ ꞊tui ‑mʋ 'yie.» 29 'Tɩ‑ ɛ 'mʋ wuntɔbʋdʋ a 'mʋ 'wɩn mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ta 'ʋ bʋ, 'ɛ ‑tʋa 'lulɛ‑hihie, dɛ‑ wuntɔbʋdʋ a 'mʋ, bʋ di 'nyrɛ ꞊hɛn. 30 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ yɩ꞊ɩ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Mari, ꞊nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ. Nyɩsʋa tʋɛ ‑mʋ 'a nʋɛlɛ yɩ. 31 Ɛ nɔ‑ mɔ, ‑di nɩ 'kwli, ꞊mʋ 'yu nyɩbɛyu kɔ. 'Yu a 'mʋ, ‑di kɔ, ‑di daa ꞊nɛ ‑Yusu. 32 Ɛ di kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ɛ kɔ, ɛ di mɔ ‑Tɩ'yi'bʋanyɩsʋa a 'Yu, 'tɩ‑ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ di꞊e 'nɩ nu, 'yu a 'mʋ, ɛ 'mʋ bodɩɔ ‑hɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'a 'baɩ gbagbʋ bodɩɔ Dafidɩ nɩ la 'mʋ. 33 Ɛ di mɔ Yisraɛkʋɛ a bodɩɔ, ‑tɛ ti tɛ yɩ bʋ. 'A bodɩɔdɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kɔ 'lu‑yrɛɛlɛ.» 34 ‑Ɛ ‑bɩ Mari wɛn: «‑Tɛ 'n 'yɩ nyɩbɛdɛ ‑yi, ‑bɩ' 'n ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ nu 'kɩ 'kwli a nɩnɩɩ 'lɩ?» 35 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ wɛn: «Nyɩsʋa a ‑Hihiu* di 'lɩ ‑mʋ 'nɩ ꞊tɩɩ ‑nɩ. ‑Tɩ'yi'bʋanyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ di nɩ ‑tuo kɩ, 'tɩ‑ 'a 'klɩ 'mʋ꞊ʋ nu, 'kɩ 'lɩ wlɔnlɛmaadɛ 'kwli, ꞊mʋ 'kwli nɩ. Nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'yu a 'mʋ, ‑di kɔ, Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ ‑ha, 'kɩ 'ʋ 'a ‑kʋan a ‑ta', kɔ, ɛ di mɔ Nyɩsʋa a 'Yu. 36 'Ye kɛ, ‑na 'dɩayɩ nyrɔyu Elisabɛtɩ, ꞊han‑tɩ, 'ɛ ‑wɛ 'yi, kɛɛ, ‑tɛ ɛ nɩ mɔ 'kwli, 'a ꞊hɔnpʋɩ nɩ ꞊hlon‑do a ꞊hɔnpʋ, nɔ‑ ‑bʋ, kɛɛ, ‑tonyibli wɛn 'nɩ, ɛ 'yɩ la 'yukɔdɛ. 37 Kɛɛ, 'a ‑nɛ ꞊dedede, Nyɩsʋa ‑wɛ 'lɩ bʋ nu꞊o nɩ.» 38 ‑Ɛ ‑bɩ Mari wɛn: «‑Aa, 'mɔ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunʋgba ꞊nɩɔ. Dɛ ‑bʋ, ɛ ‑hʋɛ, 'na 'mumu, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ ‑wɛ. ‑Tɛ ‑nu 'pʋplɛ, kɛ‑ bʋ nu 'lu‑mɔmumuo.» ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, ɛ mu nɩ.

‑Tɛ Mari mu la 'lɩ Elisabɛtɩ ‑mɔ

39 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ Mari bi 'hru wlɔn, 'ɛ 'kɩka ‑nɩ, 'ɛ mu 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ' ‑kɔ 'kwli Sakali kɔ Elisabɛtɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'ti 'lɩ. 'Dɩɔ a 'mʋ, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ Sudeblʋgba a dʋgbɩ 'nyɩ. 40 ‑Tɛ ɛ nyre 'lɩ, 'kɩ ɛ pa 'lɩ Sakali a 'kayu bʋ, 'ɛ pʋ Elisabɛtɩ 'wio. 41 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'tɩ‑ Elisabɛtɩ 'mʋ Mari a win 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'yu ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ꞊ɩ 'kwli, ɛ ‑tʋa susue, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'ɛ bi 'ʋ Elisabɛtɩ ke', 'ɛ nu꞊o, 42 'ɛ 'yaa 'lɩ win, ɛ wɛn: «Nyɩsʋa nu ‑mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'ɛ ‑hi 'ʋ nʋgbɩ a pɛpɛ 'ʋ, kɔ, 'yu ‑bʋ, ‑di kɔ, ɛ 'mʋ꞊ʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu ‑wɛ. 43 'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ 'pa‑, 'tɩ‑ 'na Kʋkɔnyɔ a 'dii, bʋ di 'nɛ‑ 'na 'kayu bʋ di, ɛ kɛɛ 'mʋ lɛ. 44 'Ye kɛ, ‑tɛ ‑pa 'kayu bʋ, 'tɩ‑ 'mʋ ‑na win 'wɩn, dɔdʋ nu꞊o nɩ, 'yu ‑bʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ 'mʋ 'kwli, 'ɛ ‑tʋa susue. 45 Dɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la nu, ‑kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di꞊e 'nɩ nu. Nɔ‑ nu꞊o, ꞊nɩ kɔ plɔ a bleelɛ.»

‑Tɛ Mari pʋ la Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑wla a bible 'kwli

46 ‑Ɛ ‑bɩ Mari wɛn:

«'Kɩ 'lɩ 'na ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ,

'n 'bʋɛ Kʋkɔnyɔ a ‑tɩ 'yi.

47 'N kɔ plɔ a bleelɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑ta',

‑ɛ mɔ 'na Wanyɔ,

48 ‑ɛ nu꞊o, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ 'a ‑kʋannunyɔ,

'ye ꞊bɩɩ 'n 'yɩ nyiblo ꞊dʋ 'pa‑,

ɛ pʋ 'na ‑tɩ ꞊wlɩ ‑mɔ lɛ.

'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, kʋɛ kɛ 'kɩ mɔ bʋ,

nyibli a ꞊hrɩn a ꞊hrɩn di꞊e 'nɩ hla,

‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑mɔ nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ kɔ plɔ a bleelɛ,

49 ‑ɛ nu꞊o, 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa nu 'mʋ ꞊haan‑tɛblɩ gbagbɩ ‑mɔ.

Nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa.

50 Nyibli a ꞊hrɩn a ꞊hrɩn ‑mʋ', ‑ʋ yɩ꞊ɩ pie,

'tɩ‑, ‑ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ, ɛ di yru 'waa nyaɩ.

51 Ɛ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ nu ‑tɛblɩ gbagbɩ:

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yaa 'lɩ 'waa dɩɔnʋ,

Nyɩsʋa ‑gba ꞊nʋ lɛ.

52 'Kɩɩnpʋ kɔ bodɩɔpʋ 'hʋɛn‑, ɛ ‑ha ꞊nʋ gbatɩ klɛ,

kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ nyibli ꞊dʋ 'pa‑,

ʋ nʋ‑ ɛ pʋ gbatɩ klɛ.

53 Nyibli ‑mʋ', 'kanʋ ni,

ɛ ‑ha 'lɩ ꞊haan‑tɛblɩ, 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ꞊ʋ.

Dɛkɔnyibli ‑mɔ ‑bɩ, ɛ ‑ha ꞊nʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ꞊jrɛ, 'ɛ bla ꞊nʋ lɛ.

54-55 'Tɩ‑, 'ɛ lee la ‑aan 'baɩnʋ,

‑ɛ mɔ, ɛ di nu la 'a dakɔ Yisraɛkʋɛ ꞊haandɛ ‑mɔ,

‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ.

Kɛ‑ ɛ nu la Abrahamʋ kɔ 'a 'yonʋ a 'yonʋ a leelɛ.

'Lɩpʋʋdɛ a 'mʋ, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑mɔ ‑hru,

'ɛ dii nɛ 'a dakɔ kɩ.»

Kɛ‑ Mari nu Nyɩsʋa a 'nyrɛ a lɛpʋpʋʋ. 56 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ti Mari ‑hi 'lɩ Elisabɛtɩ ‑mɔ, ɛ ‑wɛ 'lɩ ꞊hɔnpʋɩ nɩ ta nɩ, 'tɩ‑ 'ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ mu 'lɩ 'a 'dɩɔ 'kwli.

‑Tɛ ʋ kɔ la Saan Batisɩ

57 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri, Elisabɛtɩ di 'ʋ ꞊gblaa ‑nɩ, ɛ nyre 'ʋ nɩ, 'ɛ kɔ 'yu nyɩbɛhɩan. 58 'Waa 'dɩɔ a nyibli kɔ 'a ꞊tugba a nyibli 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa yru 'a nyaɩ nɩ, 'ɛ nu꞊o ꞊haandɛ gbagbʋ ‑mɔ. Nɔ‑ nu꞊o, ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ bibi kɩ, 'ʋ ni dɔdʋ. 59 ‑Tɛ 'yu kɔ 'wee, ‑ɛ ‑bɩ ʋ di nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ yɩ 'bɛ. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ‑hʋɛ bʋ ꞊tue꞊e 'a 'baɩ Sakali a 'nyrɛ. 60 Kɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'dii wɛn: «'Ʋʋn‑, 'a 'nyrɛ mɔ Saan.» 61 ‑Ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ ‑tuo kɩ, ʋ wɛn: «Dɛ‑ kɔ 'kɩ Saannyrɛ 'lɩ, ‑ɛ nu꞊o, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ ‑na ꞊tugba 'kwli ‑nɩ, ‑bʋ kɔ Saannyrɛ?» 62 'ʋ pʋ dabʋ, 'ʋ 'bɛti 'a 'baɩ Sakali, 'nyrɛ ɛ ‑hʋɛ bʋ ꞊tue 'a 'yu. 63 ‑Ɛ ‑bɩ Sakali a 'mʋ, ɛ ‑hʋa 'plaɩnkɩbɩa gbe, ʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ 'crɩɩ 'ʋ kɩ. ‑Tɛ ʋ ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'crɩɩ 'ʋ: «'A 'nyrɛ mɔ Saan.» 64 ‑Tɛ nyibli ‑hre dɛ a 'mʋ, ɛ 'crɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɛɛ 'waa pɛpɛ lɛ. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, Sakali a mɛ ꞊wlɛ nɩ, 'ɛ ‑tʋa 'pʋplɛ, 'ɛ 'yaa 'lɩ win, 'ɛ ‑tʋa Nyɩsʋa a 'nyrɛlɛpʋpʋʋ. 65 Dɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ɛ kɛɛ 'waa 'dɩɔ a nyibli lɛ, kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hɔn 'lɩ Sudeblʋgba a dʋgbɩ 'nyɩ, 'ʋ nɛ꞊ɛ ‑mɔ lɛ. 66 Nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ yɩ 'wɩn, ʋ yɩ ‑hie꞊e 'lu ‑mɔ lɛ, ʋ wɛn: «'Yu gbe ‑bʋ, ɛ di ‑hɛ nyiblo gbagbʋ.» Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Nyɩsʋa a 'mʋ, nɔ‑ ꞊tui꞊e 'yie.

Sakali, nɔ‑ yɩ la Nyɩsʋa a win wlɔn ‑hɛ, 'kɩ 'ʋ ‑kʋan ‑mʋ', Saan Batisɩ di la nu a ‑ta'

67 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'yu a 'mʋ, 'a 'baɩ Sakali, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* bi 'ʋ꞊ʋ ke', Sakali a 'mʋ 'ɛ ‑tʋa Nyɩsʋa a win a wlɔn‑hɩhɩɛ, ɛ wɛn:

68 «Nyibli a pɛpɛ, bʋ pʋ ‑aan Kʋkɔnyɔ,

‑ɛ mɔ Yisraɛkʋɛ a Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ,

‑ɛ nu꞊o, ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ 'a dakɔ,

ɛ kɔ 'lɩ ‑aan dɛ ‑mɔ.

Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ di ‑a mʋ ꞊gblɛ ‑mɔ.

69 'Kɩ 'lɩ 'a ‑kʋannunyɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yonʋ a 'yonʋ 'nyɩ,

ɛ ‑ha 'lɩ Wanyɔ, ‑ɛ nɩ 'klɩ kɩ, 'ɛ ya ‑a mɔ꞊ɔ yɩ.

70 ‑Tɩ a 'mʋ, 'a winwlɔn‑hanyʋ* hla la꞊a nɩ,

ti ‑hi la a ti 'yri.

71 Wanyɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ di 'lɩ ‑a mʋ nyibli ‑mʋ',

‑ʋ ‑wɛn ‑a mʋ yɩ, kɔ, ‑ʋ yraa nɛ ‑a mʋ a 'klɩ bʋ ‑ha.

72 Ɛ yru ‑aan 'baɩnʋ a nyaɩ, ɛ kɔ, 'yrɩ ‑mʋ',

ɛ ꞊tu la, ɛ kɔ ‑aan 'baɩnʋ 'hʋɛn‑,

ɛ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ nɩ.

73 Ɛ 'sʋʋ la꞊a nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑aan 'baɩ Abrahamʋ ye',

74 ‑ɛ mɔ, ɛ di ‑a mʋ 'nɩ ꞊gblɛ,

'kɩ 'lɩ ‑aan yraanyibli a 'klɩ bʋ,

‑ɛ di꞊e nu, ꞊ba yɩ 'a ‑kʋan nɩ ni, ‑a 'nɩ ꞊ha hʋannʋ pie,

75 kɔ, ‑a 'mʋ 'a ‑kʋan nu ‑tɛɛ,

ti a pɛpɛ, ‑a di 'nɛ‑ 'klɔ kɩ ‑hi,

꞊wɩ yɩ, nyibli ‑mʋ', ɛ kɔɔ win kɩ.

76 ‑Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ 'na 'yu gbe, ʋ di daa ‑mʋ ‑Tɩ'yi'bʋanyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ,

‑ɛ nu꞊o, ‑mɔ di 'hru 'nyɛɛ ‑nɩ, ꞊mʋ 'hru yɩ kla,

‑tonyibli a ꞊wlɩ 'mʋ ‑mɔ ‑wɛ,

'tɩ‑ Kʋkɔnyɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ di,

77 ꞊mʋ Nyɩsʋa a dakɔ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ,

Nyɩsʋa di 'wʋwla 'waa ‑tɛblɩ 'kukui, ɛ 'mʋ ꞊nʋ wa,

78 ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a ꞊wlʋ nɔ yɩ, ɛ kɔ,

'ɛ yrui nyibli a nyaɩ.

Ɛ yɩ ‑nyi ‑a mʋ ‑nyrɛ, ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ yakɔ 'kwli,

79 ‑nyrɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, nyibli ‑mʋ',

‑ʋ nɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ,

ɛ kɔ, ‑ʋ yɩ 'kʋkʋʋ a hʋannʋ pie,

ʋ 'mʋ lɛ yru,

ɛ 'mʋ꞊ʋ nu ‑wɛ, kɩbʋwɛɛnlɛ 'mʋ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ nɩ.»

Ɛ nɔ‑ mɔ Sakali a ‑wla a win.

80 'Yu a 'mʋ, ‑ɛ mɔ Saan, ɛ kui nɩ. 'A Nyɩsʋa a nʋɛlɛ yɩ bii la klɛ. ‑Tɛ ɛ ‑ku 'kɩ, 'kɩ ɛ 'ti 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyibli 'yɩ 'lɩ 'ti. 'Kɩ ɛ nɩ 'lɩ ‑nɩnɩ, ti 'ɛ nyre 'ʋ, 'kɩ bʋ ‑tʋa 'a ‑kʋan a nunuo, 'kɩ 'lɩ Yisraɛkʋɛ 'nyɩ.

2

‑Tɛ Mari kɔ la ‑Yusu, 'kɩ 'lɩ Betelɛmʋdɩɔ 'kwli

(Matie 1.18-25)

1 Ti a 'mʋ 'yri, Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ ‑bɩ nɩ la 'ʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Ogusɩ. 'Kɩɩn Ogusɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ la Romakʋɛ a 'blʋgbɩ a pɛpɛ a 'kɩɩn gbagbʋ. ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, 'ɛ lee nɛ 'a ‑kʋannunyibli, 'kɩ bʋ ‑hre la 'a 'blʋgbɩ a nyibli a pɛpɛ, ɛ wɛn: «'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, bʋ mu 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'dɩɔ 'kwli, 'kɩ ʋ di 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑hree ‑nɩ.» 2 Nyibli‑hredɛ a 'mʋ, ɛ mɔ la 'a yɩ‑hɛdɛ ꞊nɩɔ. Ti a 'mʋ 'yri, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Kiliniusɩ, ɛ nɔ‑ mɔ la Siliblʋgba a ‑gʋlʋnʋma. 3 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'ɛ mi 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'dɩɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑hree ‑nɩ.

4-5 Ti a 'mʋ 'yri, nyɩbɛyu ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Sosɛfʋ, ɛ kɔ Mari 'hʋɛn‑, 'kɩ ʋ 'ti 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Nasalɛtɩ, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli. Mari a 'mʋ, ɛ nɩ la 'kwli, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli. Ɛ kɔ Sosɛfʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ bʋɩ na yɩ bʋ ‑pʋ. Kɛɛ, Sosɛfʋ, ɛ nɔ‑ di꞊e kɔ. Sosɛfʋ a 'mumu a 'mʋ, 'kɩ ɛ kɔ 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Betelɛmʋ, 'kɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli. 'Kɩ Betelɛmʋ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ Sosɛfʋ a 'baɩ gbagbʋ, ‑ɛ mɔ la bodɩɔ Dafidɩ, ɛ kɔ la 'lɩ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Sosɛfʋ kɔ Mari 'hʋɛn‑, 'ʋ ‑hɔn 'lɩ Nasalɛtɩdɩɔ 'kwli, 'ʋ mu 'lɩ Sosɛfʋ a ꞊gbɛtʋ a 'dɩɔ 'kwli, ‑ɛ mɔ Betelɛmʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'lɩ ꞊nʋ 'lɩ ‑hree ‑nɩ. 6-7 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ Betelɛmʋdɩɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ 'dɩɔ a 'kayo a pɛpɛ 'yii 'lɩ lɛ, 'kɩ 'ʋ 'dagbɩ ‑mɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ mu 'lɩ 'wlugba‑tɛblɩ a 'kayu ‑bɩ bʋ. ‑Ɛ ‑bɩ ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Mari di 'ʋ ꞊gblaa ‑nɩ, ɛ nyre 'ʋ nɩ, 'ɛ kɔ 'a yɩ‑hɛyu. 'Yu a 'mʋ, ɛ mɔ nyɩbɛyu ꞊nɩɔ, 'ɛ 'hɩnhɩan꞊a danɩ lɛ, 'ɛ pɩa 'lɩ꞊ɩ 'wlugba‑tɛblɩ a dɛdihu 'kwli bʋ.

Nyɩsʋa a lɛlenyɔ le la blablɩ'yie꞊tunyʋ, ‑ɛ mɔ: 'Aan Wanyɔ kʋɛ nɩ

8 'Tɔ', 'kɩ blablɩ'yie꞊tunyʋ nɩ la 'ʋ Betelɛmʋdɩɔ ꞊hlɔn, 'ʋ ꞊tui la 'waa blablɩ 'yie. 9 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ 'hrɩɩ ꞊nʋ yɩ, Nyɩsʋa a ‑nyrɛ 'ɛ ꞊glaa 'lɩ ꞊nʋ, 'ɛ yɩ wlɩn. Nyɩsʋa a ‑nyrɛ a 'mʋ, ɛ kɔ 'a lɛlenyɔ a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ pʋ 'lɩ ꞊nʋ hʋannʋ 'kwli. 10 Kɛ‑ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ: «A 'nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ. 'N ya 'a mʋ ꞊haantitie yɩ. Ɛ mɔ dɔdʋdɛ gbagbʋ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ 'aan dakɔ a pɛpɛ ‑mɔ. 11 ꞊Haantitie a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Kɩkɛ a ‑nyrɔwɔ ‑bʋ 'kwli, 'aan Wanyɔ kʋɛ kɛ nɩ. 'Kɩ ʋ kɔɔ 'nɛ꞊ɛ Betelɛmʋdɩɔ 'kwli, ‑ɛ kɔ 'kwli bodɩɔ Dafidɩ kɔ la 'nɛ‑ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la 'a mʋ yɩ ya. Wanyɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Kʋkɔnyɔ, ‑ɛ kɔɔ nyibli a pɛpɛ win kɩ. 12 ‑Tɛ a di 'a yuyruo nu, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Ba mu 'dɩɔ, ba pa 'lɩ 'wlugba‑tɛblɩ a 'kayu bʋ. 'Kɩ a di 'lɩ 'yupanʋ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ danɩ lɛ 'hɩnhɩan ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ 'wlugba‑tɛblɩ a 'mʋ, 'waa dɛdihu 'kwli bʋ ‑pɩa ‑nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ Wanyɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ.» 13 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ ꞊glaa 'lɩ yɩ‑hɛlɛlenyɔ ‑mʋ' lɛ, 'ʋ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ. Kɛ‑ ʋ pɩ: 14 «Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, kɔ, 'ɛ yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ kɩbʋwɛɛnlɛ ‑nyi, 'kɩ 'ʋ 'waa nʋɛlɛ a ‑ta'.»

15 Nyɩsʋa a lɛlenyʋ a 'mʋ, bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑hɔn 'ʋ blablɩ'yie꞊tunyʋ a 'mʋ 'hʋɩ, 'ʋ mu 'lɩ yakɔ 'kwli. ‑Tɛ ʋ ‑hɔn 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ blablɩ'yie꞊tunyʋ a 'mʋ, ʋ wɛn: «‑Ba mu 'lɩ Betelɛmʋdɩɔ 'kwli, ‑a 'mʋ 'yupanʋ a 'mʋ 'ye, ‑kɔtɩ Kʋkɔnyɔ lee nɛ ‑a mʋ.» 16 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ʋ bi 'hru wlɔn. 'Tɩ‑ ʋ 'mʋ 'lɩ 'yupanʋ a 'mʋ, 'a kɔɔlɛ' nyre mɔ mu, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'kɩ ʋ yɛɛ 'ʋ Mari kɔ Sosɛfʋ kɔ 'yupanʋ a 'mʋ 'hʋɛn‑ bʋ, 'yupanʋ a 'mʋ, 'ʋ 'hɩnhɩan꞊a danɩ lɛ, 'ʋ pɩa 'lɩ꞊ɩ 'wlugba‑tɛblɩ a dɛdihu 'kwli bʋ. 17 ‑Tɛ ʋ 'ye 'yu a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a lɛlenyɔ lee wɛn ꞊nʋ, ʋ na 'a pɛpɛ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye'. 18 ‑Tɛ ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, blablɩ'yie꞊tunyʋ na ‑mɔ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɛɛ ꞊nʋ lɛ. 19 ‑Tɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ 'yɩ Mari ‑mɔ ‑hru, 'tɩ‑ 'ɛ nɛɛ ꞊nɛ ꞊wlʋ klɛ 'a ‑nɛ ti. 20 ‑Tɛ blablɩ'yie꞊tunyʋ a 'mʋ, ʋ ‑mɛ kle, ‑ɛ ‑bɩ ʋ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, ‑tɛ ɛ ‑nu, 'ɛ ya ꞊nʋ 'a lɛlenyɔ yɩ, kɔ, 'ɛ nu꞊o, 'ʋ 'ye 'yupanʋ a 'mʋ. 'Tɩ‑ ‑tɛblɩ a pɛpɛ, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ lee ꞊nʋ, kɔ 'waa ꞊gbɛtʋ, ʋ 'ye, 'a pɛpɛ a 'mʋ, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ɛ mu 'lu ‑mɔ.

‑Tɛ ʋ ꞊tue la Mari a 'yu ‑Yusunyrɛ

21 ‑Nyrɔwɩ nɩ ꞊blɩɛn꞊blɩɛn bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ di 'ʋ 'yu a 'mʋ yɩ 'bɛɛ ‑nɩ, ɛ nyre 'ʋ nɩ, 'ʋ 'bɛ꞊ɛ yɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Moise a tete pɩ, ‑ɛ mɔ, 'yu 'bʋ kɔ ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊blɩɛn꞊blɩɛn, bʋ 'bɛ꞊ɛ yɩ, 'ʋ ‑nyi 'yu a 'mʋ ‑Yusunyrɛ, ‑ɛ mɔ 'nyrɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a lɛlenyɔ tɔɔ la 'a 'dii, ‑tɛ ɛ 'yɛ la 'kwli nɩ nɩ.

‑Tɛ ʋ gba la ‑Yusu 'Klɩsʋ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ

22 ‑Tɛ ‑nyrɔwɩ gbi ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ti nyre 'ʋ nɩ, 'kɩ Sosɛfʋ kɔ Mari 'hʋɛn‑ bʋ ‑ha ‑cɔhlʋn*, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* 'mʋ꞊ʋ pi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', Mari bʋ 'sii 'ʋ yɩ a ‑tɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ tete ‑bɩ, Nyɩsʋa ‑nyi la 'a winwlɔn‑hanyɔ* Moise, ti ‑hi la ti a 'yri la, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ nʋgba, ‑ɛ ꞊gbla, 'a yɩ'siilɛ a ‑ta'. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ gba 'yu nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ ‑ha, ʋ 'mʋ꞊ʋ Nyɩsʋa ‑nyi, 'kɩ 'ʋ 'a ‑kʋan a ‑ta', 23 ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «'A ‑nɛ nʋgba a yɩ‑hɛyu, ‑ɛ mɔ 'yu nyɩbɛyu, ʋ di꞊e 'nɩ ‑ha, ʋ 'mʋ꞊ʋ Nyɩsʋa ‑nyi.» 24 'Tɩ‑ ɛ 'mʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ pi ‑cɔhlʋn a 'mʋ nɩ, Nyɩsʋa a tete ‑hʋɛ, 'kɩ 'ʋ nʋgba, ‑ɛ ꞊gbla a yɩ'siilɛ a ‑ta'. ‑cɔhlʋndʋ a 'mʋ, ɛ mɔ la palɛ‑hungbo nɩ 'hʋɛn, ‑ʋ'ʋ‑ ‑hungboyrɔ nɩ 'hʋɛn.

‑Tɛ Simeɔ hla la ‑Yusu a ‑tɩ

25 Ɛ kɔ nyiblo ꞊dʋ, 'ɛ 'ti 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 'A 'nyrɛ mɔ Simeɔ. Simeɔ a 'mʋ, 'a 'klɔ 'sii 'ʋ yɩ, 'ɛ ꞊tui 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ. Wanyɔ ‑mʋ', Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, ɛ 'mʋ 'a dakɔ wa, ɛ nɔ‑ kɔ 'lɩdidie Simeɔ a 'mʋ, ɛ yɩ ‑ple. 'Kɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* nɩ 'ʋ꞊ʋ ke'. 26 Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ lee la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ 'kʋ la, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ Wanyɔ a 'mʋ 'ye. 27 Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'klɩ ‑nu꞊o, 'ɛ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. Bʋ nɩ kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a 'baɩ kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ ‑di, 'ʋ ya ‑Yusu a 'mʋ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a tete hlɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ nu. 28 Bʋ 'ye 'kɩ ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑ha ꞊nʋ 'yu a 'mʋ ‑jɩ', 'ɛ 'ble꞊e kʋa, 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, ɛ wɛn:

29 «Kʋkɔnyɔ o,

‑wɛ 'lɩ ‑bʋ daa 'kɩ 'lɩ 'mʋ bʋ nɩ, ꞊bʋ 'kʋ,

'kɩ 'lɩ plɔ a bleelɛ 'kwli,

‑ɛ nu꞊o, dɛ ‑mʋ', ‑pʋ la 'lɩ, ɛ muu kɛ 'lu ‑mɔ.

30-31 Wanyɔ ‑mʋ', ‑pʋ la lɛ, ‑di la ya,

'kɩ 'ʋ dakɔ a pɛpɛ a wʋwa a ‑ta',

'na 'yie 'ye kɛ꞊ɛ nɩ.

32 Wanyɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑nyrɛ.

Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, dakɔ a pɛpɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ lɛ yru,

‑ɛ mɔ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa.

Ɛ di꞊e 'nɩ nu ‑wɛ, ‑na dakɔ Yisraɛkʋɛ,

ʋ 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa kɔ.»

33 ‑Tɩ a pɛpɛ a 'mʋ, Simeɔ ‑hla, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑ta', ɛ kɛɛ nɛ 'a 'dii kɔ 'a 'baɩ 'hʋɛn‑ a ꞊wlɩ lɛ. 34 Simeɔ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ ‑hʋa Nyɩsʋa 'klɩ, 'kɩ bʋ nu꞊o ꞊haandɛ ‑mɔ. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'kɩ Mari yɩ: «Nyɩsʋa lee 'nɛ‑ 'yu ‑bʋ ‑tʋtʋ kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'kɩ 'lɩ Yisraɛkʋɛ 'nyɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ‑ʋ di꞊e nʋa yɩ bʋ pʋ, Nyɩsʋa 'mʋ ꞊nʋ wa, kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ di꞊e nʋa yɩ bʋ nɩ pʋ, Nyɩsʋa 'mʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. 'Yu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ di꞊e nyibli ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa ni ‑kʋan, kɛɛ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ di 'nɩ hɩa, 'kɩ bʋ 'wɩn Nyɩsʋa a 'Yu a 'mʋ 'a win. 35 Ɛ di꞊e 'nɩ nu ‑wɛ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ a ‑huhli‑tɩ ‑mʋ', ʋ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ɛ 'mʋ pepe' bi. ‑Na 'mumu, 'kla ‑di ‑mʋ ‑wliye 'ya, ɛ di 'wɩ‑ ‑tɛ ʋ 'yɛ nɩ pʋ wɛn ‑mʋ ta‑wɔnplɩɛn 'kwli.» Kɛ‑ Simeɔ ‑pʋ.

‑Tɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Hana hla la ‑Yusu a ‑tɩ

36 Ɛ kɔ nʋgba ꞊dʋ ‑wɛ. 'A 'nyrɛ mɔ Hana. Ɛ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ꞊nɩɔ. 'A 'baɩ a 'nyrɛ mɔ Fanɩɛ. Ɛ pɩ Asɛ꞊tugba. Ɛ ‑wɛ la 'yi dɩakɩ. ‑Tɛ ɛ 'tɩɛ mɔ la nyrayotayu, 'kɩ ɛ kɔɔ la 'ʋ nyɩbɩʋ. Ɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ʋ nu 'yrɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn, 'tɩ‑ 'a nyɩbɩʋ a 'mʋ, 'a ‑tɩ 'ɛ ‑wɛ. 37 Ɛ 'yɩ 'kɩ nyɩbɩʋ ‑kɔ de, 'ɛ nɩ 'klɔ ‑nɩnɩ, 'ɛ nu 'yrɩ a (84) ‑wlɩ nɩ ‑hɛn ꞊tu 'ʋ ‑hɛn. 'A ‑nɛ ti, 'tɔ kɔ 'nyrɛ 'hʋɛn‑, ɛ 'cibi 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ nɩ. Nyɩsʋa a ‑kʋan, ɛ ni, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ ꞊ci*, kɔ, bʋ da Nyɩsʋa. 38 Ɛ kɔ Simeɔ 'hʋɛn‑, ʋ nyre 'ʋ ti nɩ ‑do 'yri, 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑ta', kɔ, Jrusrɛ a nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ꞊ɩ ‑ple, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ wa 'a dakɔ, ʋ nʋ‑ ɛ yɩ ‑Yusu a ‑tɩ ‑lee ‑nɩ.

‑Tɛ Mari kɔ Sosɛfʋ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊hɩan la ‑mɔ, 'ʋ mu la 'lɩ Nasalɛtɩ, ʋ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑

39 ‑Tɛ Mari kɔ Sosɛfʋ 'hʋɛn‑, ʋ ‑wɛ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa a tete ‑hʋɛ, 'a nunuo ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑mɛ kle, 'ʋ mu 'lɩ 'waa 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Nasalɛtɩ, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli. 40 'Yu a 'mʋ, ʋ ‑kɔ, ɛ kui nɩ, kɔ, 'ɛ nɩ 'klɩ, Nyɩsʋa 'ɛ ‑nyi꞊e ꞊tɔ. Nyibli a pɛpɛ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nʋɛ ꞊nɛ nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu mu la 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, ɛ kɔ tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ pʋ la toto, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑ta'

41 'A ‑nɛ 'yrʋ, ‑Yusu a 'dii kɔ 'a 'baɩ 'hʋɛn‑, ʋ mi la 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, lɛ'mimle, ‑ɛ mɔ Pakɩ a ‑tɩ. 42 ‑Tɛ ‑Yusu kɔ la 'yrɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, ɛ nɔ‑ mɔ 'a yɩ‑hɛdɛ, 'kɩ bʋ mu lɛ'mimledʋ a 'mʋ kɩ, ɛ kɔ 'a 'dii kɔ 'a 'baɩ 'hʋɛn‑, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ ni꞊e lɛ. 43 ‑Tɛ lɛ'mimle ‑wɛ 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a 'dii kɔ 'a 'baɩ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ʋ mi 'lɩ 'waa 'dɩɔ 'kwli. Kɛɛ, ‑Yusu ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'yɩ ‑mu. 'Kɩ ɛ 'tɩɛ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 'A 'baɩ kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'ʋ꞊ʋ ꞊dedede 'hʋɩ ‑yi. 44 'Waa ꞊wlʋ daa ꞊nɛ, ‑Yusu kɔ 'hrunanyʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑, nʋ‑ mi. Bʋ na ‑nyrɔwɔ 'mumu a 'hru, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'a lɛ꞊mʋmʋɔ, 'kɩ 'lɩ 'waa 'dʋkʋɛ kɔ 'waa yiyinyibli 'nyɩ. 45 ‑Tɛ ʋ 'yɩ 'kɩ꞊ɩ 'ye, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑mɛ kle, 'ʋ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'yie lɛ ꞊mʋɔ ‑nɩ, kɛɛ, ʋ 'yɩ꞊ɩ 'ye. 46 ‑Nyrɔwɩ nɩ ta a ‑nyrɔwɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye꞊e nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, 'ɛ nɩ bʋ, 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ* a tetetɔɔnyʋ 'nyɩ, 'ɛ pɩ ꞊nʋ nʋa yɩ bʋ, 'ɛ yɩ ꞊nʋ lɛ 'bɛti ‑nɩ ‑wɛ. 47 'Yu bʋ di 'mʋ lɛ nɩ, bʋ di ꞊tɔdʋ a 'mʋ kɔ, kɔ, bʋ di 'waa lɛ'bɛti‑tɛblɩ a klɛ‑hɩhɩalɛ nu, ɛ kɛɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ ‑tuo kɩ a ꞊wlʋ lɛ. 48 ‑Tɛ 'a 'dʋkʋɛ 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɛɛ ꞊nʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'dii wɛn: «Dɛ kɔ ‑mɔ nu 'a nunuo lɛ 'lɩ, ꞊nɩ pʋ 'lɩ ‑a mʋ hʋannʋ 'kwli? ‑Na 'baɩ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ꞊wlɩlɛkɛɛlɛ 'kwli ‑a ꞊mʋɛ 'lɩ ‑mʋ lɛ.» 49 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a ꞊mʋɛ 'mʋ lɛ 'lɩ? ꞊Bɩ a 'yɩ 'a yiyie ‑kɔ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'n di 'nɛ‑ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ nɩ?» 50 Kɛɛ, ‑tɩ a 'mʋ, ɛ hlɛ ꞊nʋ yɩ, ʋ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ lɛ.

51 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ʋ ‑mɛ kle, 'ʋ mu 'lɩ Nasalɛtɩ, ‑ɛ mɔ 'waa 'dɩɔ. Ɛ ꞊tui 'ʋ ꞊nʋ nɩ 'a nɛ ti. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ɛ 'yɩ 'a 'dii ‑mɔ ‑hru. 'A pɛpɛ nɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ. 52 ‑Yusu kui la nɩ, kɔ, 'a ꞊tɔ 'ɛ yɩ la klɛ ‑bii ‑nɩ, Nyɩsʋa kɔ nyibli 'hʋɛn‑, 'ʋ nʋɛ la꞊a dɩakɩ.

3

‑Tɛ Saan Batisɩ hlɛ la Nyɩsʋa a ‑tɩ, kɔ, ‑tɛ ɛ pɩ la nyibli 'nie 'lu lɛ

(Matie 3.1-12; Makɩ 1.1-8; Saan 1.19-28)

1-2 ‑Tɛ 'yrɩ gbi ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Saan, ‑ɛ mɔ Sakali a 'yu, 'kɩ ɛ 'tɩɛ nɩ 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyibli 'yɩ 'lɩ 'ti, Nyɩsʋa 'ɛ da꞊a, ɛ wɛn: «Lee 'na ‑tɩ nyibli.» Ti a 'mʋ 'yri, Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ Tibɛlɩ, ‑tɛ ɛ bi la gbata kɩ, 'a 'yrɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ꞊hun a 'yrʋ ꞊nɩɔ. Pʋsɩ Pilatɩ, ɛ nɔ‑ mɔ Sudeblʋgba a ‑gʋlʋnʋma. Helɔdɩ, ɛ nɔ‑ kɔɔ Galileblʋgba win kɩ. 'A 'dɩayɩ Filipʋ, ɛ nɔ‑ kɔɔ Yituleblʋgba win kɩ, kɔ Trakonitɩblʋgba 'hʋɛn‑. Lisaniasɩ, ɛ nɔ‑ kɔɔ Abilɛnɩblʋgba win kɩ. Hanɩ kɔ Kaifʋ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyibli gbagbɩ. 3 ‑Ɛ ‑bɩ Saan a 'mʋ, ɛ bi 'hru wlɔn, 'ɛ mu 'lɩ 'nie ‑mʋ', ʋ dɛɛ Sudɛn wien, 'ɛ ‑tʋa 'blʋgbakɩbɩa ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ 'nie wien a kɩnɩna. 'Bʋ yɩ nɩ 'plɛ, 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ɛ yɩ nyibli ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Ba yru꞊o, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ‑ɛ mɔ, a ni yɩnyre‑tɛblɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Ba hie 'ʋ yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ bʋ, ba ‑nyi 'aan 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa, Nyɩsʋa 'mʋ 'aan yɩnyre‑tɛblɩ 'wʋwla ‑nɩ, 'mʋ 'a mʋ 'nie 'lu pʋ.» 4 ‑Tɛ Saan yɩ ‑tɩ a 'mʋ nɩ hlɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Esai 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ti ꞊dʋ ‑hi la a ti 'yri, ɛ nyre 'ʋ nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

Nyiblo ꞊dʋ, ‑tɛ ‑mʋ', 'dʋ bii 'lɩ yɩ,

'kɩ ɛ di 'lɩ 'ti.

'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ nɩ hle, ɛ di 'yaa 'lɩ win,

ɛ 'mʋ lɛ pʋ:

'Hru ‑bʋ, Kʋkɔnyɔ di na,

ba 'sii ꞊nɛ yɩ,

'tɩ‑ Kʋkɔnyɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ di.

Ɛ 'wɩ yɩ, 'aan 'klɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ,

‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ‑mɔ ‑wɛ,

'tɩ‑ Kʋkɔnyɔ 'mʋ di.

5 Ba ka 'nɩhannɩ a pɛpɛ,

kɔ, ba wa dʋgbɩ a pɛpɛ,

‑ɛ di꞊e nu, 'hrii 'mʋ kɩ bʋ ‑wɛɛn ‑nɩ.

'Hrii ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'lɩ yɩ blɛ ‑nyraa ‑nɩ,

ba 'sii ꞊nʋ yɩ ‑wɛ,

'a dɛ ‑mʋ', ‑ʋ nyre yɩ, ba ꞊hrɛntɩ ꞊nʋ.

6 ‑Ɛ ‑bɩ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa di ya,

nyibli a pɛpɛ di꞊e 'nɩ 'ye.»

7 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ʋ nʋ‑ mi 'lɩ Saan ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'nie 'lu pʋ. Kɛ‑ ɛ pɩ nyibli a 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: «'A mʋ ‑mʋ', a kɛɛ nyibli, 'aan nunuklɔ 'ɛ nyre yɩ, ‑wɛn hro. Nyɩsʋa a yrʋ 'tɩɛ kwlɛ 'a mʋ nɩ. A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, a ‑wɛ 'lɩ ba 'gba꞊a ye' ci nɩ. 8 'Tɩ‑ 'mʋ 'a mʋ 'nie 'lu pʋ, ba nu ꞊haan‑tɛblɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, a hie 'ʋ dɛ 'kuku, a ni bʋ, 'a ‑nyi 'aan dɩɔnʋ Nyɩsʋa. A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, a mɔ ‑aan 'baɩ gbagbʋ Abrahamʋ a 'yonʋ ꞊nɩɔ, 'a ‑tɩ, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ pʋʋ nɛ 'a mʋ yrʋ lɛ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑wɛ 'lɩ bʋ nu꞊o nɩ, 'hɩ ‑bʋ, bʋ ‑hɛ Abrahamʋ a 'yonʋ nɩ. 9 Ʋ ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ bʋ nu 'duwe, bʋ hla 'a ‑nɛ tugbɛ ꞊dʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ tʋ 'kui, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'tɔ pʋ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ bʋ pʋʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'ʋ ‑bati lɛ.»

10 Kɛ‑ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ ‑tuo kɩ, ʋ pɩ, 'ʋ yɩ꞊ɩ 'bɛti ‑nɩ: «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑a di nu 'lɩ?» 11 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ kɔ wlawlɩ nɩ 'hʋɛn, bʋ ‑ha 'lɩ wlawlʋ nɩ ‑do, bʋ ‑nyi꞊e nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ 'a dɛ ‑kɔ. Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ kɔ dididɛ, bʋ ‑nyi 'a 'bɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ 'a dɛ ‑kɔ.» 12 Ɛ kɔ 'blʋwli'tɩnyʋ, 'ʋ mu 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'nie 'lu pʋ, ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑a di nu 'lɩ?» 13 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «‑Tie ‑mʋ', Romakʋɛ a naanyʋ pʋ lɛ, nyibli bʋ 'pɛɛ ‑nɩ, a 'nɩ 'pʋʋ 'ʋ꞊ʋ dɛ 'lu. 'A ‑tɛɛ, nɔ‑ ba 'tɩ.» 14 'Sɛyo mu 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ ‑wɛ, ʋ wɛn: «‑Aan 'mumu, dɛ‑ ‑a di nu 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «A 'nɩ 'nuo 'lɩ 'klɩ, a 'nɩ 'haa 'lɩ nyibli 'wli ꞊jrɛ. A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ nyibli hɩ klɛ, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', ʋ 'yɩ ‑nu a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a mʋ 'wli ‑nyi a ‑tɩ. 'Aan 'pɛɛwli nu 'a mʋ ‑tɛɛ. A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ 'yiyriwli ꞊dʋ kɩ.»

15 Nyibli a pɛpɛ, ʋ nɩ 'ʋ ‑pleelɛ'. Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ wɛn 'nɩ, ‑baklɛ, Saan, nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, 'kɩ 'ʋ dakɔ a wʋwa a ‑ta'. 16 Kɛ‑ Saan pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Mɔ ‑bʋ, 'nie, ɛ nɔ‑ 'n pɩ 'a mʋ 'lu lɛ. Kɛɛ, nyiblo ‑bɩ di 'nɩ di. Nɔ‑ di 'ʋ 'mʋ ke' kʋɛ. Nɔ‑ di 'klɩ kɩ nɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'mʋ ‑hi, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli. 'Mɔ ‑bʋ, 'n 'yɩ nyiblo ꞊dʋ 'pa‑, 'kɩ ꞊bʋ di꞊e ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑kʋandɛ ꞊dʋ a ‑ta'. Nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ di di, Nyɩsʋa a ‑Hihiu*, kɔ na ‑bʋ, ‑ɛ yɩ wlɩn, ɛ nɔ‑ ɛ di 'a mʋ ‑nyi. 17 Nyiblo a 'mʋ, ɛ di 'wɩ‑ ‑kʋbʋlɛ꞊hlonnyɔ yɩ, ‑ɛ 'ble ‑ŋmahɛn kʋa, ɛ di nu, ɛ 'mʋ ‑kʋbʋ lɛ ꞊hlon, 'bʋ ꞊hlon ‑kʋbʋ a 'mʋ lɛ, ɛ 'mʋ꞊ʋ bʋ ꞊tu, ɛ 'mʋ 'a ꞊tutui 'tɔ pʋ, 'kɩ 'lɩ na ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'nyɩ.»

18 ꞊Tɔ a gblegble a 'mʋ, Saan pɩ, ɛ nɔ‑ kɔ 'kwli ɛ nɛɛ 'lɩ, 'ɛ pɩ nyibli Nyɩsʋa a ꞊haantitie.

19 Kɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑gʋlʋnʋma Helɔdɩ, ɛ nɔ‑ Saan ‑kii la nɩ, ‑ɛ nu꞊o, Helɔdɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑ha la 'a 'dɩayɩ nʋgba ‑jɩ', kɔ, 'ɛ nu la yɩnyre‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ. 20 ‑Tɛ Saan ‑kii la꞊a, ‑ɛ ‑bɩ Helɔdɩ a 'mʋ, ɛ nu la yɩnyredɛ ‑bɩ de. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ pʋ la Saan a 'mʋ ꞊jɩ'.

Saan, ɛ nɔ‑ pʋ la ‑Yusu 'nie 'lu

(Matie 3.13-17; Makɩ 1.9-11)

21 ‑Tɛ ʋ 'tɩɛ 'yɛɛ la Saan ꞊jɩ' nɩ pɩ, 'tɩ‑ Saan 'mʋ nyibli a pɛpɛ 'nie 'lu lɛ pʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu nyre 'ʋ nɩ, Saan 'ɛ pʋ꞊ʋ 'nie 'lu, ‑Yusu 'ɛ ‑tʋa Nyɩsʋa a dɩda. Ɛ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a dɩda 'kwli, yakɔ 'ɛ ‑ki wlɔn, 22 Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'ɛ ꞊tɩɩ 'ʋ꞊ʋ 'lu, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑hungbe 'yɛ nɩ ꞊tɩɩ 'ʋ꞊ʋ 'lu, 'tɩ‑ 'ʋ 'wɩn Nyɩsʋa a win, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ pɩ lɛ: «‑Mɔ mɔ 'na 'Yu nɩ ‑do, 'n nʋɛ ‑nɩ ‑tɛɛ. ‑Nie 'mʋ dɔdʋ.»

‑Yusu a 'baɩnʋ

(Matie 1.1-17)

23-38 Dɛ a 'mʋ bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ‑kʋan ‑wlu. Ti a 'mʋ 'yri, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ kɔ la 'yrɩ a (30) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑pu nɩ. Nyibli a ꞊wlɩ wɛn 'nɩ, Sosɛfʋ ‑mɔ 'a 'baɩ. Sosɛfʋ a 'mʋ, 'a 'baɩnʋ a 'nyrɛ, nɔ‑ ‑bʋ:

Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ nu Adamʋ,

Adamʋ 'ɛ kɔ Sɛtɩ,

Sɛtɩ 'ɛ kɔ Henɔsɩ,

Henɔsɩ 'ɛ kɔ Kaina,

Kaina 'ɛ kɔ Maleleɛlɩ,

Maleleɛlɩ 'ɛ kɔ Salɛdɩ,

Salɛdɩ 'ɛ kɔ Henɔkɩ,

Henɔkɩ 'ɛ kɔ Matusala,

Matusala 'ɛ kɔ Lamɛkɩ,

Lamɛkɩ 'ɛ kɔ Noe,

Noe 'ɛ kɔ Sɛmʋ,

Sɛmʋ 'ɛ kɔ Afasadɩ,

Afasadɩ 'ɛ kɔ Kainamʋ,

Kainamʋ 'ɛ kɔ Sala,

Sala 'ɛ kɔ Ebɛlɩ,

Ebɛlɩ 'ɛ kɔ Falɛkɩ,

Falɛkɩ 'ɛ kɔ Yrago,

Yrago 'ɛ kɔ Seluku,

Seluku 'ɛ kɔ Nakɔ,

Nakɔ 'ɛ kɔ Tala,

Tala 'ɛ kɔ Abrahamʋ,

Abrahamʋ 'ɛ kɔ Yisakɩ,

Yisakɩ 'ɛ kɔ Sakɔbʋ,

Sakɔbʋ 'ɛ kɔ Juda,

Juda 'ɛ kɔ Falɛsɩ,

Falɛsɩ 'ɛ kɔ Ɛsrɔmʋ,

Ɛsrɔmʋ 'ɛ kɔ Ani,

Ani 'ɛ kɔ Adɩmɛ,

Adɩmɛ 'ɛ kɔ Aminada,

Aminada 'ɛ kɔ Naasɔ,

Naasɔ 'ɛ kɔ Sala,

Sala 'ɛ kɔ Bʋasɩ,

Bʋasɩ 'ɛ kɔ Jobɛdɩ,

Jobɛdɩ 'ɛ kɔ Yisai,

Yisai 'ɛ kɔ Dafidɩ,

Dafidɩ 'ɛ kɔ Nata,

Nata 'ɛ kɔ Matata,

Matata 'ɛ kɔ Mena,

Mena 'ɛ kɔ Melea,

Melea 'ɛ kɔ Eliakimʋ,

Eliakimʋ 'ɛ kɔ Sonamʋ,

Sonamʋ 'ɛ kɔ Sosɛfʋ,

Sosɛfʋ 'ɛ kɔ Suda,

Suda 'ɛ kɔ Simeɔ,

Simeɔ 'ɛ kɔ Lefi,

Lefi 'ɛ kɔ Matatɩ,

Matatɩ 'ɛ kɔ Solimʋ,

Solimʋ 'ɛ kɔ Eliesɛ,

Eliesɛ 'ɛ kɔ Jesu,

Jesu 'ɛ kɔ Ɛlɩ,

Ɛlɩ 'ɛ kɔ Elʋmadamʋ,

Elʋmadamʋ 'ɛ kɔ Kosamʋ,

Kosamʋ 'ɛ kɔ Adi,

Adi 'ɛ kɔ Mɛlɩki,

Mɛlɩki 'ɛ kɔ Neli,

Neli 'ɛ kɔ Salatiɛlɩ,

Salatiɛlɩ 'ɛ kɔ Solobabɛlɩ,

Solobabɛlɩ 'ɛ kɔ Yresa,

Yresa 'ɛ kɔ Soana,

Soana 'ɛ kɔ Soda,

Soda 'ɛ kɔ Sosɛkɩ,

Sosɛkɩ 'ɛ kɔ Semɩɛ,

Semɩɛ 'ɛ kɔ Matatiasɩ,

Matatiasɩ 'ɛ kɔ Maatɩ,

Maatɩ 'ɛ kɔ Nagai,

Nagai 'ɛ kɔ Esri,

Esri 'ɛ kɔ Nahɔmʋ,

Nahɔmʋ 'ɛ kɔ Amɔsɩ,

Amɔsɩ 'ɛ kɔ Matatiasɩ,

Matatiasɩ 'ɛ kɔ Sosɛfʋ,

Sosɛfʋ 'ɛ kɔ Sanai,

Sanai 'ɛ kɔ Mɛlɩki,

Mɛlɩki 'ɛ kɔ Lefi,

Lefi 'ɛ kɔ Matatɩ,

Matatɩ 'ɛ kɔ Heli,

Heli 'ɛ kɔ Sosɛfʋ,

‑ɛ ‑bɩ nyibli a ꞊wlɩ wɛn 'nɩ, Sosɛfʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑Yusu.

4

‑Tɛ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ ꞊tɛɛ la 'ʋ ‑Yusu lɛ

(Matie 4.1-11; Makɩ 1.12-13)

1 Nyɩsʋa a ‑Hihiu* kɔɔ ‑Yusu win kɩ pɛpɛ. ‑Yusu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑hɔn 'lɩ 'nie ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Sudɛn wien, Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, 'ɛ gba 'lɩ꞊ɩ ‑tɛ ‑mʋ', nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'ti. 2 ‑Ɛ ‑bɩ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ, kɛ‑ ɛ pɩ, 'ɛ yɩ 'ʋ ‑Yusu lɛ ꞊tɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑tɩ 'wla, 'kɩ 'ʋ 'a 'Baɩ Nyɩsʋa ye', 'ɛ ꞊tɛɛ 'ʋ꞊ʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn 'kwli. 'Kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ a 'mʋ 'kwli, ‑Yusu ꞊ci* nɩ. ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kanʋ ‑tʋa la 'a nunuo. 3 ‑Ɛ ‑bɩ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ wɛn: «'Bʋ mɔ, ꞊nɩ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, lee 'hɩɔ ‑bʋ, bʋ ‑hɛ 'flɔɔ.» 4 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ dididɛ nɩ ‑do 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, ‑tonyiblo 'nɩ ‑nɩ꞊ɩ 'klɔ.»

5 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ gba 'lɩ ‑Yusu dʋgba ꞊dʋ 'lu, ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'ɛ tɔɔ ꞊nɛ ‑tʋtʋ kɩ a 'blʋgbɩ a pɛpɛ, 6 ɛ wɛn: «'Blʋgbɩ ‑bʋ, 'a 'klɩ, kɔ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, 'n di ‑mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi. 'A pɛpɛ a 'mʋ, ʋ ‑nyi 'mɔ꞊ɔ nɩ. 'Na 'mumu, nyiblo, 'n ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ 'n di꞊e ‑nyi ‑wɛ. 7 'A ‑tɩ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ bla 'mʋ kwlɩ yɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ 'na 'ʋ꞊tuulɛ a ‑ta', ‑mɔ di 'a pɛpɛ a 'mʋ kɔ.» 8 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: ‑Na Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ blɛɛ yɩ, ‑bʋ bla kwlɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ 'a 'ʋ꞊tuulɛ a ‑ta', nɔ‑ blɛɛ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ yɩ.»

9 Dɛ a 'mʋ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ gba 'lɩ꞊ɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'ɛ 'yaa 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ kɩ, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, ꞊nɩ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ‑ɛ ‑bɩ ‑bʋ ꞊pluu 'lɩ ꞊hlɔn, 10 ‑ɛ nu꞊o, ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ:

‑Na ‑tɩ, Nyɩsʋa kɔ bʋ lee nɛ 'a lɛlenyʋ,

ʋ 'mʋ ‑mʋ 'yie ꞊tu,

11 ʋ 'mʋ ‑mʋ klɔ, ‑ɛ di꞊e nu,

‑na bʋ 'nɩ ꞊ha 'hɩɔ yɩ ꞊gbɛ.»

12 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: ꞊Yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑bʋ ꞊tɛɛ 'ʋ ‑na Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa lɛ.»

13 ‑Tɛ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ ‑wɛ 'kɩ ‑Yusu a lɛ꞊tɛɛlɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ 'kabɩ a gblegble 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑ha꞊a mɛ lɛ, 'ɛ mu 'ʋ ti lɛ ‑ple mɔ, ‑ɛ kɔ 'yri ɛ di 'ʋ꞊ʋ lɛ ꞊tɛɛ mɔ ‑dii ‑nɩ de.

‑Tɛ ‑Yusu ꞊tu la 'a ‑kʋan ‑wlu, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli

(Matie 4.12-17; Makɩ 1.14-15)

14 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ mu 'lɩ Galileblʋgba 'kwli. Nyɩsʋa a ‑Hihiu*, 'ɛ kɔɔ ꞊nɛ win kɩ pɛpɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'klɩ. 'A 'nyrɛ 'hɛɛn la 'blʋgba a pɛpɛ kɩ bʋ, 15 'ɛ tʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo blɛ, nyibli a pɛpɛ 'ʋ 'bʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'yi.

Nasalɛtɩ a nyibli 'yɩ la ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ

(Matie 13.53-58; Makɩ 6.1-6)

16 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, 'kɩ ‑Yusu mu 'lɩ Nasalɛtɩ, ‑ɛ mɔ 'dɩɔ ‑kɔ 'kwli ɛ kuu 'lɩ. ‑Wuwle‑nyrɔwɔ*, 'ɛ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ ni꞊e lɛ, 'ɛ 'du ye', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ Nyɩsʋacrɩɛn ‑hre, 17 'ʋ ‑nyi꞊e 'crɩɛn ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Esai 'crɩ la, 'ɛ kla꞊a yɩ, 'ɛ yɛ 'crɩɛnkʋtɩɔ ‑mʋ' kɩ, ɛ ꞊mʋɛ wɛn lɛ. 'Crɩɛnkʋtɩɔ a 'mʋ, 'a win, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

18 «Nyɩsʋa a ‑Hihiu*, ɛ nɔ‑ nɩ 'ʋ 'mʋ ke',

Nyɩsʋa 'ɛ ‑ha 'lɩ 'mʋ,

'kɩ ꞊bʋ pʋ 'a ꞊haantitie nyibli ‑mʋ',

‑ʋ nɩ nyaɩ lɛ,

Nyɩsʋa 'ɛ lee 'mʋ, 'kɩ ꞊bʋ lee ꞊koyo,

‑ɛ mɔ, ɛ di ꞊nʋ 'nɩ ꞊gblɛ.

꞊Bʋ lee 'yii'dɔnyʋ,

‑ɛ mɔ, ɛ di꞊e 'nɩ nu, ʋ 'mʋ lɛ yru.

꞊Bʋ lee nyibli ‑mʋ', ʋ ꞊tui ꞊hɩʋɛn,

‑ɛ mɔ, ɛ di ꞊nʋ 'nɩ ꞊gblɛ ‑wɛ.

19 ꞊Bʋ lee 'waa pɛpɛ, ‑ɛ mɔ, ti nyre 'ʋ nɩ,

‑ɛ kɔ 'yri Kʋkɔnyɔ di 'ʋ ꞊nʋ꞊ʋ ‑tɔɔ ‑nɩ,

‑ɛ mɔ, ɛ nʋɛ ꞊nʋ nɩ.»

20 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'pla 'crɩɛn a 'mʋ nɩ, 'ɛ ‑nyi꞊e Nyɩsʋa a 'kayu a ‑kʋannunyɔ, 'ɛ nɩ bʋ. Nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, ʋ 'wlaa ꞊nɛ 'yii ‑mɔ. 21 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «'Crɩɛnkʋtɩɔ ‑mʋ', 'n ‑hre wɛn, a 'wɩn wɛn, ‑tɩ ‑bʋ, ɛ hlɛ, kɩkɛ ‑bʋ, 'kɩ ɛ muu kɛ 'ʋ 'lu ‑mɔ.» 22 Nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ wɛn 'nɩ: «Ɛ yɩ 'nɩ 'plɛ ‑tɛɛ.» Ɛ kɛɛ ꞊nʋ ꞊wlɩ lɛ, 'kɩ 'ʋ yɩnɔwin, ɛ pɩ a ‑ta', ʋ wɛn: «꞊Bɩ nyiblo ‑bʋ, ɛ 'yɩ Sosɛfʋ a 'yu 'pa‑?» 23 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, a di pʋ 'mʋ 'ledʋ ‑bʋ yɩ, ‑ɛ mɔ: ‑Dɔtɔ, pɩa ‑dɩɔnʋ, a 'mʋ 'mʋ yrɛ pʋ de: ꞊Wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑nuu 'lɩ Kapɛnaɔdɩɔ 'kwli, ‑a 'wɩn 'a ‑tɩ nɩ. Ʋ nɩ ‑do a 'mʋ, nuu 'nɛ꞊ɛ ‑dɩɔnʋ a 'dɩɔ 'kwli ‑wɛ.» 24 Ɛ wɛn 'nɩ de: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ 'yɩ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ꞊dʋ ‑kɔ, ʋ kuo ꞊wlʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'dɩɔ 'kwli. 25 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ de, ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Eli ni la, bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ti ‑kɔ 'yri 'nu 'kee la didie, 'ɛ gba 'yrɩ nɩ ta nɛ ꞊hɔnpʋɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn, kɔ, ‑tɛ 'kanʋ yɩ la lɛ di, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. Ti a 'mʋ 'yri, ‑tʋgbanʋgbɩ ‑hʋ la 'nɛ‑ Yisraɛkʋɛ a 'blʋgba 'kwli nɩ, 'ʋ ‑hʋɛ la ‑hɛɛlɛ. 26 Kɛɛ, ɛ 'yɩ la nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, Nyɩsʋa bʋ lee la 'lɩ Eli ‑mɔ, 'bʋ 'yɩ la ‑tʋgbanʋgba nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ Yisraɛkʋɛyrʋwlʋ 'pa‑. 'Kɩ ɛ 'ti la 'lɩ hɩapʋdakɔ ‑bɩ 'nyɩ, 'kɩ 'lɩ Salɛtadɩɔ 'kwli, ‑ɛ 'mʋɛ Sidɔdɩɔ yrɛ, Eli a 'mʋ 'ɛ ‑hɛɛ la꞊a, 'kɩ 'lɩ ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, ‑tʋgbanʋgba a 'mʋ, ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. 27 Kʋɛ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ bʋ de, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Elise a ti 'yri, ꞊hrannunyʋ ‑hʋʋ la 'nɛ‑ Yisraɛkʋɛ a 'blʋgba 'kwli nɩ. Kɛɛ, Elise a 'mʋ, ɛ 'yɩ la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑wɛɛ la nyiblo ꞊dʋ a 'kʋɛ, 'bʋ 'yɩ nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Naama, ‑ɛ 'yɩ Yisraɛkʋɛyu 'pa‑, ‑ɛ kɔ 'lɩ Siliblʋgba 'kwli. Ɛ nɔ‑ kɔ 'kʋɛ ɛ ‑wɛɛ la ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ.»

28 Nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, ‑tɛ ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑Yusu ‑hla, ‑ɛ ‑bɩ ʋ bi yrʋ' lɛ, 29 'ʋ 'du ye' lɛ, 'ʋ klɔ꞊ɔ, 'ʋ ꞊tɩɔ ꞊nɛ 'dɩɔ, 'ʋ gba 'lɩ꞊ɩ dʋgba ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'lu 'waa 'dɩɔ nɩ 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ yɩ 'nyraa ‑nɩ, ɛ 'mʋ ꞊hlɔn bi, ɛ 'mʋ 'kʋ. 30 Kɛɛ, 'kɩ ɛ naa 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'ɛ ‑mu.

‑Tɛ ‑Yusu bla la 'ku ‑hʋan* lɛ

(Makɩ 1.21-28)

31 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑Yusu mu 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ' 'kwli, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Kapɛnaɔ, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli. ‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a ‑wuwle‑nyrɔwɔ* nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, 32 'ɛ bi 'ʋ yɔ', 'ɛ ‑tʋa nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ɛ mɔ 'waa ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ, 'kɩ ‑Yusu bʋ di tɔɔlɛ lɛ nu, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli, 'kɩ ɛ tʋɛ 'lɩ. 33 Ɛ kɔ nyɩbɛhɩan ꞊dʋ. Ɛ nɔ‑ 'ku ‑hʋan nɩ 'ʋ ke'. 'Kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu nɩ ‑do a 'mʋ bʋ, ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ɛ pɩ lɛ: 34 «Nasalɛtɩ a ‑Yusu, ‑ha ‑a mʋ mɛ lɛ, ꞊nɩ 'bie 'lɩ ‑aan ‑tɩ 'nyɩ. ‑Di nɩ, ꞊mʋ ‑a mʋ bʋ ‑wɛ. 'N yi꞊e nɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑pa 'mʋ. ‑Mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ‑mɔ ɛ lee 'nɛ‑.» 35 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊maa 'ku ‑hʋan a 'mʋ 'yi, ɛ wɛn: «Ma wien, 'tɩ‑, ‑hɔn 'ʋ nyiblo ‑bʋ ke'!» Ɛ nɔ‑ mɔ 'ku ‑hʋan a 'mʋ bʋ ‑hli nyiblo a 'mʋ bʋ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', 'tɩ‑ 'ɛ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ke', 'ɛ ‑mu, kɛɛ, ɛ 'yɩ꞊ɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ ‑mɔ ‑nu. 36 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ɛ mɔ 'waa ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ. Kɛ‑ ʋ pɩ, 'ʋ ye' lɛ 'pʋplɛ ‑nɩ, ʋ wɛn: «Dɛ a 'mʋ, ɛ mɔ dɛ ꞊nɩɔ. Nyiblo ‑bʋ, 'a pʋpʋwin nɩ 'klɩ kɩ dɩakɩ, 'tɩ‑, 'ɛ kɔɔ 'kuo ‑hʋɩn win kɩ. 'Bʋ pʋ lɛ, 'ku ‑hʋan bʋ ‑hɔn 'ʋ nyiblo ke', 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli, ɛ ‑hʋɛn 'ʋ꞊ʋ ke'.» 37 Dɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, ‑Yusu a 'nyrɛ 'ɛ 'hɛɛn bʋ, 'kɩ 'lɩ 'blʋgba a pɛpɛ a 'mʋ 'kwli.

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛɛ la kɩklanyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'kʋɛ

(Matie 8.14-17; Makɩ 1.29-34)

38 ‑Tɛ ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ Simɔ (Piɛlɩ) a ‑tɛ. 'Kɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, 'kɩ ɛ yɛɛ 'lɩ Simɔ a 'mʋ 'a 'dɔɔ bʋ, 'a 'hʋɩ 'ɛ yɩ hren dɩakɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, 'ʋ nyɛɛ ‑Yusu lɛ, bʋ nu꞊o, nʋgba a 'mʋ, 'a 'hʋɩ bʋ 'kee ‑nɩ. 39 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ ꞊jri꞊e 'lu bʋ, bʋ ꞊mʋma 'hʋɩ hinhren a 'mʋ 'yi lɛ, 'ɛ yɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ bʋ hlɔɔ nʋgba a 'mʋ ‑mɔ lɛ. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'hʋɩ 'kee nɩ, 'ɛ 'du ye', 'ɛ pi 'waa dididɛ.

40 ‑Tɛ 'yrʋ ‑wɛ 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ, ‑tɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* ‑wɛ 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ nyibli, 'kʋɛ a gblegble ni, ʋ nʋ‑ gba 'lɩ 'waa nyibli a 'mʋ ‑Yusu ‑mɔ, 'ɛ pʋ 'waa dodoyo dabʋɩ 'lu blɛ, 'ɛ nu꞊o, 'waa 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ, 41 'kuo ‑hʋɩn* 'ʋ ‑hɔn 'ʋ 'hʋɩhrennyibli ‑hʋɔhʋɩ ke' lɛ, 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ʋ pɩ lɛ: «‑Mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu!» Kɛɛ ‑Yusu ꞊maa ꞊nʋ 'yi, 'ɛ lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ 'hlaa 'lɩ ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'kuo ‑hʋɩn a 'mʋ, ʋ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la 'a dakɔ yɩ ya.

‑Tɛ ‑Yusu hlɛ la Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ* a 'blʋgba 'kwli

(Makɩ 1.35-39)

42 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'du ye', 'ɛ mu 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'dʋ bii 'ʋ yɩ, nyibli a ꞊ju a gblegble 'ʋ mu꞊o 'yie lɛ ꞊mʋɔ mɔ. ‑Tɛ ʋ yɛ꞊ɛ kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑hʋɛ bʋ ka꞊a yɩ, ʋ wɛn: «꞊Nɩ 'hɔɔn mɔ ‑a mʋ 'hʋɩ.» 43 Kɛ‑ ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «꞊Haantitie ‑mʋ', ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ni nyibli a win a kɩkɔɔlɛ, 'n kɔ ꞊bʋ pʋ꞊ʋ 'dɩɩ ‑bɩ a nyibli. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ ‑tʋtʋ kɩ,» 44 ‑Yusu 'ɛ bi ‑Juukʋɛ a 'blʋgbɩ a pɛpɛ ‑mʋ' kɩ, 'ɛ nɛ Nyɩsʋa a 'kayo blɛ, 'ɛ nɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ.

5

‑Tɛ ‑Yusu da la 'a yɩ‑hɛ‑nagbopʋ*

(Matie 4.18-22; Makɩ 1.16-20)

1 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑Yusu nɩ la 'lɩ Galileblʋgba a 'yru wien, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ ꞊gbee la 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'wɩn. 2 'Kɩ ɛ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye 'blagbɩ nɩ 'hʋɛn, 'ʋ nɩ 'ʋ 'nie wien. 'Blagbɩ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ 'pʋpanyibli ‑hɔn 'lɩ ‑wlu, 'ʋ yrɛ la 'waa ‑tatɩ lɛ. 3 'Blagbɩ a 'mʋ, nɔ‑ kɔ 'yɛɛ ‑bɩ ‑Yusu 'ya 'lɩ 'kwli, nyibli a ‑hʋhʋ‑tɩ. 'Blagbɩ a 'mʋ, Simɔ ‑kɔ꞊ɔ, ‑Yusu 'ɛ lee ꞊nɛ, 'kɩ bʋ 'yɩya 'lɩ 'nie kɩ bʋ dɛ gbe. ‑Tɛ ʋ 'yɩya 'lɩ 'nie kɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nɩ bʋ, 'ɛ ‑tʋa nyibli a 'mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ.

4 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ nyibli a tɔɔlɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ lee Simɔ nɩ, ɛ wɛn: «Bli, ‑ba mu 'ʋ 'wlo kɩ, ‑kɔ ‑na 'bio 'hʋɛn‑, ba pʋ 'aan ‑tatɩ, ba 'pa.» 5 ‑Ɛ ‑bɩ Simɔ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, 'tɔlʋwɔ a pɛpɛ ‑bʋ 'kwli, ‑a 'ye ꞊hɩʋɛn, ‑a 'yɩ ꞊dedede 'pa. Kɛɛ, ‑tɛ ‑pʋ 'kɩ lɛ, ꞊bʋ nu꞊o, 'n di꞊e 'nɩ nu,» 6 'ʋ pʋ 'waa ‑tatɩ, 'ʋ 'la ‑hrin. ‑Hrin a 'mʋ, ʋ 'la, 'a ‑hʋhʋʋ a ‑tɩ, 'waa ‑tatɩ ‑tʋa cɩcrɛ, 7 'ʋ pʋ dabʋɩ, 'ʋ da 'waa 'bio, ‑ʋ nɩ 'lɩ 'blagbɩ ‑bɩ ‑mʋ' 'kwli, bʋ di ꞊nʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'ʋ ‑di, 'ʋ 'yii 'lɩ 'blagbɩ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, 'kɩ 'ʋ ‑hrin ‑mɔ. ‑Hrin a kʋanɩ‑tɩ, 'blagbɩ a 'mʋ, ʋ ‑hʋɛ bʋ ꞊mɩɛ. 8 ‑Tɛ Simɔ, ʋ dɛɛ Piɛlɩ, ɛ 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'gbla ‑Yusu kwlɩ yɩ, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ, hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'n mɔ dɛ'kukununyɔ.» 9 Kɛ‑ Simɔ ‑pʋ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'ta 'ʋ bʋ, ɛ kɔ 'a 'bio 'pʋpanyibli 'hʋɛn‑, 'kɩ 'ʋ ‑hrin ‑hʋɔhʋɩ, ʋ 'la a ‑ta'. 10 Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mu 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ Sakɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑ ‑mɔ, ‑ʋ mɔ Sebede a 'yonʋ, ‑ʋ kɔ Simɔ 'hʋɛn‑ ‑ni ‑kʋan. Kɛɛ, ‑Yusu lee Simɔ nɩ, ɛ wɛn: «꞊Nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ. Kʋɛ mɔ ti ‑bʋ 'yie bʋ, ɛ 'nɩ 'mɔɔ 'kɩ ‑hrin nɩ de, ꞊nɩ 'kukue 'lɩ꞊ɩ lɛ nɩ, kɛɛ, ‑tonyibli, ʋ nʋ‑ ‑di lɛ 'kukue ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'na ‑nagbopʋ ‑hɛ.» 11 ‑Tɛ ‑Yusu ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ kwlɛɛ 'waa 'blagbɩ nɩ, 'ʋ hie 'ʋ 'waa ‑tɛblɩ a pɛpɛ bʋ, 'ʋ kʋɛ ‑Yusu ꞊wien, 'kɩ 'ʋ 'a ꞊wienlɛkʋkʋɛ a ‑ta'.

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, ꞊hrannunyɔ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Matie 8.1-4; Makɩ 1.40-45)

12 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑Yusu nɩ la 'lɩ 'dɩɔ ꞊dʋ 'kwli. 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ ꞊hrannunyɔ ꞊dʋ nɩ la 'lɩ. Nyɩbɛyu a 'mʋ, 'a 'hʋɩ a pɛpɛ mɔ la ꞊ji dadʋ. ‑Tɛ ɛ 'ye ‑Yusu, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ bla꞊a kwlɩ yɩ, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, 'n nyaa ‑mʋ lɛ, nu꞊o, 'na 'kʋɛ bʋ ‑wɛ,» 13 ‑Yusu 'ɛ ‑hrɛn꞊ɛ lɛ, 'tɩ‑ 'ɛ lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ: «'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑na 'kʋɛ bʋ ‑wɛ.» Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ, 14 ‑Yusu 'ɛ lee ꞊nɛ, ɛ wɛn: «꞊Nɩ 'lee 'lɩ nyiblo ꞊dʋ, kɛɛ, mu ‑bʋ tɔɔ ‑dɩɔnʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ* yɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. 'A ‑tɩ, gba ‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ ni, 'ʋ yɩ ‑cɔhlʋn* pi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Moise nu la 'a hɩhla, yɩ‑hɛ‑nyrɛ a ti 'yri, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a pɛpɛ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.» 15 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑Yusu 'ɛ nu win a pʋpʋʋ lɛ, kɛɛ, 'a 'nyrɛ a bʋ'hɛɛnlɛ bii kɩ, 'kɩ 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ a ‑tɩ, ‑tonyibli 'ʋ ‑hʋɛn ‑tɛblɩ 'nyɩ lɛ, 'ʋ mi 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a win 'wɩn, ɛ kɔ, ‑Yusu 'mʋ꞊ʋ nu, 'waa 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. 16 Kɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑hɔn ‑ta', 'ɛ mu 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyibli 'yɩ 'lɩ 'ti, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa da.

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, lɛ‑yɩyrɛnyɔ ꞊dʋ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Matie 9.1-8; Makɩ 2.1-12)

17 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, 'kɩ ‑Yusu nɩ la 'lɩ 'kayu ꞊dʋ bʋ, 'ɛ tʋɛ la nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ. 'Kɩ Falisi꞊tumu* kɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, ʋ nɩ la 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ. 'Kɩ ʋ ‑hɔn 'lɩ Galileblʋgba kɔ Sudeblʋgba a 'dɩɩ klɛ, ɛ kɔ, 'kɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'ʋ ‑di. Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa yɩ ‑nyi ‑Yusu 'klɩ, 'kɩ bʋ nu꞊o, nyibli a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ. 18 'Kɩ ʋ nɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ꞊dʋ nyre 'ʋ nɩ, 'ʋ 'ble ‑hanmakɩ. 'Kɩ 'lɩ ‑hanmakɩ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ ʋ pɩa 'lɩ lɛ‑yɩyrɛnyɔ bʋ. Ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, bʋ paa 'lɩ꞊ɩ 'kayu bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ ‑Yusu yɩ bʋ ꞊tu. 19 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ 'kayu a 'mʋ 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ yɛɛ 'ʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ bʋ. 'A ‑tɩ, ʋ 'yɩ 'hru 'ye, 'kɩ bʋ paa lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'mʋ 'kayu bʋ. Bʋ 'yɛ nɩ 'ye 'kɩ 'hru, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ 'ya 'lɩ 'kayu a 'mʋ kɩ, bʋ ‑ha 'hʋɔ. 'Kɩ ʋ naa 'ʋ lɛ‑yɩyrɛnyɔ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ wɛn 'lɩ ‑hanmakɩ 'kwli, 'ʋ ꞊tɩɔ 'ʋ꞊ʋ ‑Yusu ye', 'kɩ 'lɩ ‑tonyibli 'nyɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu 'mʋ꞊ʋ nu, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. 20 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, nyibli a 'mʋ, ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu꞊o nɩ, lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'mʋ, 'a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ lee ꞊nɛ nɩ, ‑ɛ mɔ: «Nyɩbɛyu o, ‑tɛblɩ nɩ ‑tie ‑mʋ', ‑nu, ‑ɛ nyre yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ɛ 'wʋwlɛ kɛ nɩ.»

21 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ tetetɔɔnyʋ, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ ‑tʋa wlɔnlɛ'pʋplɛ lɛ, ʋ wɛn: «‑Tɩ ‑bʋ, ‑Yusu ‑bʋ, ɛ hlɛ, ɛ yɩ ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ɛ pa 'mʋ 'lɩ? 'Tɩ‑ 'ɛ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ Nyɩsʋa ꞊nɩɔ. Nyɩsʋa nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ wɛ 'lɩ bʋ 'wʋwla nyiblo a dɛ 'kuku.» 22 Dɛ a 'mʋ, ʋ nɛɛ ꞊wlɩ klɛ, ‑Yusu yru꞊o nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ꞊wlɩdʋ ‑bʋ a nɛɛ 'kɩ lɛ 'lɩ? A 'yɩ wɛn yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ba naa wɛn ꞊wlɩdʋ a 'mʋ lɛ. 23 'Aan ꞊wlɩ wɛn 'nɩ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ lee nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ, 'a dɛ 'kuku 'wʋwlɛ nɩ, ɛ kɔ, 'aan ꞊wlɩ wɛn 'nɩ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ, bʋ 'du ye', bʋ na. 24 Kɛɛ, ba yi꞊e, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'tɩ‑, 'mɔ ‑mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ɛ lee 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ 'wʋwla ‑tonyibli a dɛ 'kuku, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, 'ɛ ‑nyi 'mʋ 'klɩ ‑wɛ, 'kɩ ꞊bʋ nu꞊o, ‑tonyibli a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. 'A ‑tɩ, nyiblo ‑bʋ, ʋ ‑ya, 'n kɔ ꞊bʋ nu꞊o, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ lɛ yru, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n lee wɛn 'a mʋ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ.» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ de, 'ɛ ‑tʋa 'lɩ lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'mʋ, 'a ‑mɔhleelɛ, ɛ wɛn: «'N yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'du ye', 'du ‑na ‑hanmakɩ ye', ‑bʋ mu 'lɩ ‑na 'kayu bʋ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.» 25 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, nyibli yɩ wɛn 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ lɛ nɩ tɛ, 'ɛ 'du ye', 'ɛ 'du 'a ‑hanmakɩ ye', 'ɛ 'hrɩ, 'ɛ ‑tʋa 'lɩ 'a 'kayu a bʋmumuo, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'nyrɛ a lɛpʋpʋʋ 'kwli. 26 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ, 'ʋ 'ta 'ʋ blɛ, 'ʋ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, ʋ wɛn: «‑A 'ye kɛ wlɔnlɛmaa‑tɛblɩ gbagbɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu lee la Lefi, 'kɩ bʋ ‑hɛ la 'a ‑nagbopi*

(Matie 9.9-13; Makɩ 2.13-17)

27 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu yɩ ꞊tɩ 'dɩɔ. Bʋ yɩ 'kɩ nɩ mi, 'kɩ 'ʋ 'hru wlɔn, 'kɩ ɛ yɛɛ 'ʋ 'blʋwli'tɩnyɔ ꞊dʋ bʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Lefi, 'ɛ nɩ 'lɩ 'blʋwli'tɩɩlɛ' bʋ. (‑Tonyibli a pɛpɛ yraa 'blʋwli'tɩnyʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ yɩ di 'wli dɩakɩ.) ‑Tɛ ‑Yusu nyre 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, kɛ‑ ɛ pʋ꞊ʋ yɩ: «Kʋɛ 'mʋ ꞊wien lɛ, ꞊mʋ 'na ‑nagbopi ‑hɛ.» 28 ‑Ɛ ‑bɩ Lefi 'du ye', 'ɛ hie 'ʋ 'a ‑kʋan a pɛpɛ bʋ, 'ɛ kʋɛ ‑Yusu ꞊wien.

29 Lefi a 'mʋ, ɛ nɔ‑ da ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑ diidɛ ‑mɔ, 'ɛ da 'a 'bio 'blʋwli'tɩnyʋ ‑hʋɔhʋɩ, kɔ hɩapʋnyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, ‑ʋ kɔ 'klɔ, ‑ɛ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ. 30 Falisi꞊tumu* a nyibli, ʋ kɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ mɔ Falisi꞊tumu a nyibli ‑wɛ, ‑tɛ ʋ 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa wlɔnlɛ'pʋplɛlɛ, 'ʋ lee ‑Yusu a ‑nagbopʋ, ʋ wɛn: «Dɛ‑ nu 'kɩ꞊ɩ, a kɔ 'blʋwli'tɩnyʋ kɔ nyiblidʋ ‑bʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ ꞊yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ 'hʋɛn‑, 'a nɩ 'ʋ dɛdihu nɩ ‑do kɩ 'lɩ? A 'yɩ wɛn yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ba nu dɛ a 'mʋ.» 31 ‑Yusu bʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ pʋ lɛ: «Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'hʋɩ ‑nu ‑tɛɛ, ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ‑dɔtɔ a 'yiye, kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'hʋɩ ‑hren, ɛ nɔ‑ ꞊mʋɛ ‑dɔtɔ a 'yiye lɛ. 32 'N 'yɩ ‑di, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'waa 'klɔ 'sii 'ʋ yɩ a ‑ta', kɛɛ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, 'waa 'klɔ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ʋ nʋ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ ‑di, 'mʋ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'waa dɛ 'kuku ‑bʋ, ʋ ni, bʋ hie 'ʋ꞊ʋ bʋ, bʋ ‑nyi 'waa 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa.»

Nyɩsʋa lee 'nɛ‑ ‑Yusu ‑tʋtʋ kɩ, 'ɛ ya 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ kɔ 'klɔ 'ka 'hʋɛn‑, ‑ʋ 'yɩ dɛ nɩ ‑do 'pa‑

(Matie 9.14-17; Makɩ 2.18-22)

33 Kɛ‑ nyibli ‑bɩ pɩ ‑Yusu yɩ, ʋ wɛn: «Saan* Batisɩ, ‑ɛ pɩ nyibli 'nie 'lu lɛ, 'a ‑nagbopʋ* yɩ 'nɩ ꞊ci* 'a ‑nɛ ti, 'ʋ dɛ Nyɩsʋa. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Falisi꞊tumu* a nyibli ni ‑wɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'waa tete ni ꞊nʋ 'a tɔɔlɛ. Kɛɛ, ‑mɔ ‑bɩ, ‑na ‑nagbopʋ 'nɩ ꞊ci꞊e lɩ.» 34 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Nyɩbɛyu ‑bʋ, ‑ɛ pʋɛ 'blɩ, 'a 'bio ‑mʋ', ɛ dɛ 'blɩpadiidɛ kɩ, 'bʋ mu 'blɩpadiidɛ a 'mʋ, 'a ‑tuo kɩ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ‑lee꞊e lɩ ꞊nʋ bʋ ꞊ci. Ɛ 'wɩ yɩ, 'blɩ a pʋpa, ɛ mɔ dɔdʋdɛ ꞊nɩɔ. 'A ‑tɩ, ʋ 'yɩ ꞊cicie ‑kɔ. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ. Dɔdʋ a ‑tɩ, ti nɩ ‑tie ‑bʋ, 'n di 'nɛ‑ ꞊nʋ 'nyɩ ‑hii ‑nɩ, 'na ‑nagbopʋ 'nɩ ꞊ci꞊e nɩ. 35 Kɛɛ, ɛ di kɔ ti, ‑ɛ di 'ʋ nyre, ʋ 'mʋ 'lɩ 'mʋ 'na ‑nagbopʋ 'nyɩ ‑ha. Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ ʋ di 'ʋ ꞊cii ‑nɩ.»

36 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ pɩ ꞊nʋ 'ledʋ yɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo 'nɩ ‑cra꞊a lɩ wlawlʋ yrayrʋ, ɛ 'nɩ ‑ha꞊a 'ʋ 'a 'kɩbɩa, ɛ 'nɩ ‑ma꞊a lɩ danʋ 'ka a 'hʋɔ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ nu꞊o, ɛ di nyre wlawlʋ yrayrʋ a 'mʋ yɩ, ɛ kɔ, 'a 'kɩbɩa ‑mʋ', ɛ ‑nu, 'ɛ ‑ma danʋ 'ka a 'mʋ, ɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ ‑mʋɛ. 37 Mɔ, yonɔ yrayrɩ ‑bʋ, ‑ɛ 'plui, nyiblo 'nɩ 'du꞊o lɩ꞊ɩ ye', ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ 'lɩ꞊ɩ mʋmakɔ a buo 'ka 'kwli. 'Bʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ buo 'ka 'kwli, 'bʋ ka꞊a yɩ, ti ‑kɔ 'yri ɛ di 'plu, 'bʋ yɩ nɩ 'yɛ, ɛ kɔ bʋ wa mʋmakɔ a buo a 'mʋ, nɔ 'mʋ bʋ 'wlɛ. 38 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ buo yrayrʋ 'kwli, 'ʋ pɩ 'lɩ nɔ yrayrɩ 'lɩ. 39 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ nʋɛ nɔ 'kɩ a 'nɩna, ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ nɔ yrayrɩ a 'nɩna. Kɛ‑ ɛ di pʋ: Nɔ 'kɩ ‑mʋ', ɛ nɔ‑ nɔ wlɔn, 'ɛ ‑hi 'ʋ nɔ yrayrɩ 'ʋ. (Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'du꞊o lɩ ‑tɛblɩ 'kɩ ye', ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ ‑tɛblɩ yrayrɩ kɩ. Ʋ 'nɩ ‑bibi꞊e lɩ 'yi lɛ.)»

6

‑Yusu, ɛ nɔ‑ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ lee nyiblo dɛ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* 'kwli

(Matie 12.1-8; Makɩ 2.23-28)

1 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ mu lɛ na mɔ. ‑Tɛ ʋ yɩ nɩ mi, 'dʋdɔ‑tɛblɩ ꞊dʋ, ‑ɛ 'wɩ ‑kʋbʋ yɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑ci ʋ yɩ 'lɩ 'kwli ꞊tɩɔ 'bɛɛ ‑nɩ. 'Dʋdɔ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ blɩ gbi 'a ‑nagbopʋ 'cɛ, 'ʋ hihiue 'lɩ꞊ɩ ꞊jrɛ, 'ʋ yɩ꞊ɩ di. 2 'Kɩ 'lɩ ‑ci nɩ ‑do a 'mʋ 'kwli, 'kɩ Falisi꞊tumu* a nyibli ‑bɩ nɩ 'lɩ. ‑Tɛ ‑Yusu a ‑nagbopʋ, ʋ yɩ 'dʋdɔ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'a blɩ gbi nɩ 'cɛ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ʋ pɩ ꞊nʋ yɩ, ʋ wɛn: «Dɛ ‑bʋ, a ni, ɛ ꞊ŋa nɩ. Nyɩsʋa a tete wɛn 'nɩ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli.» 3 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «‑Tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, 'kɩ 'ʋ ‑aan 'baɩ gbagbʋ, ‑ɛ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a ‑ta', 'n pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, a ‑hre꞊e nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩ la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑tɛ 'kanʋ ni la bodɩɔ Dafidɩ, ɛ kɔ 'a nyibli 'hʋɛn‑, 4 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, 'kɩ ɛ pa la 'lɩ, 'ɛ ‑ha la 'ʋ 'flɔɔ, ‑ɛ pɛ la 'ʋ 'teble kɩ bʋ, 'ɛ di꞊e, 'ɛ ‑nyi la 'a dɛ gbe 'a nyibli, 'ʋ di la꞊a ‑wɛ. Kɛɛ, Nyɩsʋa a tete wɛn 'nɩ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* nɩ ‑do, ʋ nʋ‑ blɛɛ yɩ, ‑bʋ di 'flɔɔdʋ a 'mʋ. 'Bɩ 'flɔɔdʋ a 'mʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, ʋ ‑ha la꞊a nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑ta'.»

5 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ de: «'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, Nyɩsʋa lee 'nɛ‑ 'mʋ nɩ, 'ɛ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ lee nɛ 'a ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ dɛ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli.»

‑Wuwle‑nyrɔwɔ* ꞊dʋ 'kwli, ‑Yusu nu la꞊a nɩ, nyiblo ꞊dʋ, ‑ɛ kɔ dabʋ 'kʋ la, 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Matie 12.9-14; Makɩ 3.1-6)

6 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ ‑bɩ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ de, 'ɛ tʋɛ nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ. 'Kɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, 'kɩ ɛ yɛɛ 'lɩ nyɩbɛyu ꞊dʋ bʋ. Nyɩbɛyu a 'mʋ, 'a diidɛdabʋ 'kʋ nɩ. 7 Bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu* a nyibli, ‑ʋ nɩ 'ʋ 'hʋɛn‑, ʋ ‑tʋa 'yie a ke'gbaalɛ, ʋ 'mʋ ‑Yusu 'ye, 'bʋ mɔ, 'bʋ kɔ bʋ nu꞊o, nyɩbɛyu a 'mʋ a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ ‑mʋ' 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu 'bʋ nu꞊o, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ. (Falisi꞊tumu a nyibli wɛn 'nɩ, bʋ nu꞊o, nyiblo a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ, ɛ mɔ ‑kʋandɛ ꞊nɩɔ. 'Tɩ‑ Nyɩsʋa a tete wɛn 'nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli, nyiblo 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ nu ‑kʋan.) 8 Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu yru 'waa 'lulɛ‑hihie lɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ lee nyɩbɛyu a 'mʋ, ɛ wɛn: «'Du ye', ‑bʋ nyra 'lɩ nyibli 'nyɩ bʋ,» nyɩbɛyu a 'mʋ 'ɛ 'du ye', 'ɛ nyra 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ bʋ. 9 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nyibli 'hʋɛn‑ nɩ, ɛ wɛn: «‑Bɩ' Nyɩsʋa a tete pɩ 'lɩ? 'Kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli, nyiblo bʋ nu ꞊haandɛ, kɔ, bʋ nu dɛ ‑hʋan, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑nu ‑tɛɛ 'lɩ? Nyiblo bʋ wa 'a 'bɩhɩan, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'nɩ ꞊ha 'kʋ, kɔ, nyiblo bʋ ‑ha 'a 'bɩhɩan a ‑hʋnhlʋn mɛ lɛ bʋ 'wan, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑nu ‑tɛɛ 'lɩ?» 10 Bʋ yɩ 'lɩ ꞊nʋ 'yi lɛ nɩ tɛ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ nyɩbɛyu a 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: «Hrʋ ‑na dabʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'kʋ,» ‑ɛ ‑bɩ ɛ hrʋ 'a dabʋ nɩ. Bʋ hrʋ 'kɩ dabʋ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'hrɩ 'klɔ, 'ɛ bi 'ʋ 'a dɩɔnʋ a ‑ta'. 11 ‑Tɛ ‑Yusu nu 'kɩ꞊ɩ, nyiblo a 'mʋ a 'kʋɛ, ɛ ‑wɛ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nyibli 'hʋɛn‑, ʋ bi yrʋ' lɛ dɩakɩ, 'ʋ ‑tʋa ꞊tɔ a lɛ꞊mʋmʋɔ, ‑tɛ ʋ di nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu ‑balʋ' nu.

‑Tɛ ‑Yusu ‑ha la 'lɩ nyibli nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, ‑ʋ kɔ ‑bʋ ‑hɛ la 'a ‑mɔnanyʋ*

(Matie 10.1-4; Makɩ 3.13-19)

12 Ti a 'mʋ 'yri, dʋgba ꞊dʋ nɩ 'ʋ. Ɛ nɔ‑ kɔ 'lu ɛ 'ya 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa da. 'Kɩ ɛ ‑hi 'lɩ 'tɔlʋwɔ a 'mʋ 'lɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta'. 13 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ da 'a ‑nagbopʋ* nɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'ɛ ‑ha 'lɩ nyibli nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, 'ɛ dɛɛ ꞊nʋ 'a ‑mɔnanyʋ. 14 Nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ mɔ: Simɔ, ɛ ‑nyi Piɛlɩnyrɛ, ɛ kɔ Simɔ a 'mʋ, 'a 'dɩayɩ Adre 'hʋɛn‑, kɔ Sakɩ, kɔ Saan, kɔ Filipʋ, kɔ Batelemi, 15 kɔ Matie, kɔ Toma, kɔ Alʋfe a 'yu Sakɩ, kɔ Simɔ. Simɔ a 'mʋ, 'kɩ ɛ nɩ la 'lɩ nyibli ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa Romakʋɛ; 16 kɔ Sakɩ a 'yu Judɩ, kɔ Judɩa Yisikalio. Ɛ mɔ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di ‑Yusu 'a yraanyibli ‑jɩ' pʋ.

‑Tɛ ‑Yusu tʋɛ la nyibli ‑hʋɔhʋɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ, ɛ kɔ, ɛ ni la꞊a, kɩklanyibli a 'kʋɛ yɩ la ‑wɛ

(Matie 4.23-24; 12.15-16; Makɩ 3.7-12)

17 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ ꞊tɩ 'lɩ dʋgba a 'mʋ 'lu nɩ, 'ʋ nyra 'ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'dʋ 'wlɛɛ 'ʋ bʋ. 'Kɩ 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ, ‑Yusu a ‑nagbopʋ ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ 'kukue wɛn 'ʋ lɛ, ʋ kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ 'hʋɛn‑. 'Kɩ ‑ʋ ‑bɩ ‑hɔn 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ɛ kɔ 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ a 'blʋgbɩ a pɛpɛ kɩ, kɔ 'dɩɩ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'yru wien, ‑ʋ mɔ Tilɩdɩɔ kɔ Sidɔdɩɔ 'hʋɛn‑. 18 Ʋ di nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a win 'wɩn, kɔ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, 'waa 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, ɛ kɔ, ɛ 'mʋ nyibli a 'kuo ‑hʋɩn* lɛ bla. 19 Nyibli a pɛpɛ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'kɩ bʋ ‑hrɛn꞊ɛ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'klɩ ‑hʋɛn 'lɩ꞊ɩ 'hʋɩ, ɛ ni꞊e nɩ, 'waa 'kʋɛ 'ɛ yɩ ‑wɛ.

Plɔ a bleelɛ kɔ 'jrɔ 'hʋɛn‑

(Matie 5.1-12)

20 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'du 'lu ye', 'ɛ ta 'lɩ 'a ‑nagbopʋ* ‑mɔ lɛ, ɛ wɛn:

«'A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ 'na ‑nagbopʋ, ꞊hɩʋɛn ni,

ba kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nu꞊o, ti ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nuu ‑nɩ,

a kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a di 'lɩ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ 'kwli nɩ.

21 'A mʋ ‑bʋ, 'kanʋ ni, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ,

ba kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nu꞊o, 'kanʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu 'a mʋ de.

'A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ yɩ we, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ,

ba kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nu꞊o, a di 'nɩ 'ca.

22 'Bʋ mɔ, nyibli 'bʋ yraa nɛ 'a mʋ, 'bʋ pʋ 'lɩ 'a mʋ ‑patʋ', kɔ, 'bʋ yɩ 'a mʋ 'yri lɛ nɩ ‑hɛ, ɛ kɔ, 'bʋ yɩ 'aan 'nyrɛ yɩ nɩ nyre, ‑tɛ a paa 'ʋ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'a ‑hɛ 'na ‑nagbopʋ, 'bʋ mɔ, 'ba yɩ ꞊hɩʋɛndʋ a 'mʋ nɩ 'ye, ‑ɛ ‑bɩ ‑ba kɔ plɔ a bleelɛ. 23 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'kla‑wliye'yɩya a 'mʋ, ɛ di 'ʋ nyre, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, ba nu dɔdʋ, kɔ, ba yi ‑wla, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, Nyɩsʋa di ‑nyi 'a mʋ 'wio gbagbʋ. Kɛ‑ nɩ ‑do ɛ ꞊ti la 'mʋ: ‑tɛ nyibli ‑bʋ, ʋ yraa nɛ 'a mʋ, ʋ ni, kɛ‑ 'waa 'baɩnʋ ni la, 'ʋ ꞊tui la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* ꞊hɩʋɛn.»

24 Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa, kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ, ‑ɛ mɔ:

«'A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ dɛkɔnyibli,

'jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ,

‑ɛ nu꞊o, a 'ye 'aan ‑nɛ plɔ a bleelɛ nɩ.

25 'A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ kɔ didi‑tɛblɩ a pɛpɛ, a ‑hʋɛ,

'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ,

'jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ,

‑ɛ nu꞊o, 'kanʋ di 'a mʋ 'nɩ nu.

'Jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ 'cɛ kɛ ‑mɔ,

'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ 'kwli,

‑ɛ nu꞊o, a di nu nyaɩ lɛ, a 'mʋ we.

26 'Jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, 'bʋ mɔ, nyibli a pɛpɛ 'bʋ yɩ 'aan ꞊haan‑tɩ nɩ hlɛ, ‑ɛ nu꞊o, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yraa 'na ‑nagbopʋ, dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'waa 'baɩnʋ ni la 'waa hɩwinwlɔn‑hanyʋ ‑mɔ ‑wɛ, 'ʋ hlɛ la 'waa ꞊haan‑tɩ.»

Ba nʋɛ nɛ 'aan yraanyibli

(Matie 5.38-48; 7.12a)

27 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ de: «'Aan pɛpɛ, ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ: Ba nʋɛ nɛ 'aan yraanyibli. Nyibli 'bʋ yraa nɛ 'a mʋ, ba nu ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ. 28 Nyibli 'bʋ pʋ 'a mʋ 'jrɔ yɩ, nyibli 'bʋ yɩ 'a mʋ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui, ba da Nyɩsʋa, 'kɩ bʋ nu ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ. 29 Nyiblo 'bʋ pʋʋ 'lɩ ‑mʋ 'ŋma nʋa', tɔɔ 'ʋ nʋa ‑bɩ 'ʋ, ɛ 'mʋ 'a 'yɛ ‑bɩ pʋ. Nyiblo 'bʋ ‑ha 'ʋ ‑na kʋɛtɩ, ‑ha꞊a mɛ lɛ, bʋ gba ‑na wlawlʋ ‑bɩ. 30 Nyiblo 'bʋ yɩ ‑mʋ dɛ nɩ ‑hʋɛ, ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ‑bʋ ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ. Nyiblo 'bʋ ‑ha ‑mʋ ‑na dɛ ‑jɩ', ꞊nɩ 'bɛtie 'lɩ 'a ‑tɩ. 31 ꞊Haandɛ ‑bʋ, a ‑hʋɛ ‑tonyibli bʋ nu 'a mʋ ‑mɔ, 'aan 'mumu, ba nu ꞊nʋ꞊ʋ ‑mɔ ‑wɛ.

32 'Bʋ mɔ, 'ba nʋɛ nyibli nɩ ‑do ‑bʋ, ‑ʋ nʋɛ nɛ 'a mʋ, 'aan ꞊wlɩ 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di pʋ 'a mʋ 'nyrɛ lɛ. Mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, ʋ nʋɛ nyibli ‑mʋ' nɩ ‑wɛ, ‑ʋ nʋɛ ꞊nʋ. 33 Nyibli nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ʋ ni 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'bʋ mɔ, ʋ nɩ ‑do a 'mʋ, 'ba yɩ ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nɩ ni, 'aan ꞊wlɩ 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di pʋ 'a mʋ 'nyrɛ lɛ. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, ɛ nɔ‑ ʋ ni ‑wɛ. 34 'Bʋ mɔ, 'ba pʋ lɛ, ba ‑nyi 'aan 'wliyɛ nyibli nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ʋ di꞊e kle ‑mɩa ‑nɩ, ‑ʋ di 'a mɔ꞊ɔ ‑nyi, 'aan ꞊wlɩ 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di pʋ 'a mʋ 'nyrɛ lɛ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, ʋ ni꞊e nɩ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ 'nyɩ, ‑tɛ ʋ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, 'waa 'bio di 'wliyɛ a 'mʋ kle 'nɩ ‑mɩa ‑nɩ a ‑tɩ. 35 Dɛ ba nu, ɛ nɔ‑ mɔ, ba nʋɛ nɛ 'aan yraanyibli, ba nu ꞊nʋ ꞊haandɛ mɔ. 'Bʋ mɔ, 'ba ‑nyi nyiblo dɛ, a 'nɩ 'mʋɔ 'lɩ꞊ɩ lɛ, 'kɩ bʋ ‑mɩa ꞊nɛ kle. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, Nyɩsʋa di nu 'a mʋ ꞊haandɛ gbagbʋ ‑mɔ, ɛ kɔ, a di ‑hɛ Nyɩsʋa a 'yonʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'kuopanyibli kɔ 'crɛkɔnyibli 'hʋɛn‑, ɛ ni ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ ‑wɛ. 36 Ba kɔ nyibli a nyaɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ kɔ nyibli a nyaɩ dɩakɩ.»

A 'nɩ 'yɛɛ 'lɩ 'aan 'bio ‑tɩ

(Matie 7.1-5)

37 «A 'nɩ 'yɛɛ 'lɩ 'aan 'bio ‑tɩ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ. A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ 'aan 'bio ‑bati lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ ‑wɛ. Yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', nyibli ni 'a mʋ ‑mɔ, 'a ‑tɩ bʋ ‑hru 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', a ni, Nyɩsʋa 'mʋ 'a ‑tɩ ‑mɔ hru ‑wɛ. 38 ‑Tɛblɩ ‑mʋ', 'aan 'bio ‑hʋɛ 'a mʋ, ba ‑nyi ꞊nʋ꞊ʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'ba ‑hʋa Nyɩsʋa dɛ, ɛ 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑nyi. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, ɛ 'wɩ‑, ‑tɛ ʋ 'yɛ nɩ lɔ wɛn ‑kʋbʋ, ʋ 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑nyi a ‑tɩ. ‑Kʋbʋlɔɔpɔlʋ ‑mʋ', ʋ ni, 'ʋ lʋɛ ‑kʋbʋ, ʋ di 'lɩ꞊ɩ 'nɩ 'yii ‑nɩ ‑tɛɛ, ʋ 'mʋ 'lɩ ‑kʋbʋ a 'mʋ 'aan blɔ 'kwli pʋ, ʋ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, kɔ, ʋ 'mʋ blɔ a 'mʋ bʋ bla, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'lɩ 'a dɛ ‑bɩ pʋ, blɔ 'mʋ 'lɩ 'yii ‑nɩ ‑tɛɛ. ‑Tɛ a di 'aan 'bio a 'yiye nu, kɛ‑ Nyɩsʋa di 'aan 'yiye nu.»

39 'Ledʋ, ‑Yusu pʋ ꞊nʋ yɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «'Yii'dɔnyɔ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'ble 'a 'bɩ 'yii'dɔnyɔ a dabʋ kʋa, bʋ na 'hru. 'Bʋ nu꞊o, ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ di bi 'lɩ 'butɩɔ 'kwli. 40 Ɛ 'yɩ 'nyɩnyɩnyɔ ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ di 'ʋ 'a tɔɔnyɔ 'lu yɩ nɩ. Kɛɛ, 'nyɩnyɩnyɔ ‑mʋ', ‑ɛ 'nyɩ ‑tɛɛ, ‑tɛ 'a tɔɔnyɔ nɩ 'mʋ, kɛ‑ ɛ di 'mʋ nɩ.

41 Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, ‑na 'bɩhɩan a kʋɛtɩyɛ ‑bʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ꞊ɩ 'yi, ꞊nɩ yi 'a 'yelɛ, 'tɩ‑ ‑nɛ tugbɛkʋtɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ pɛ 'lɩ ‑mʋ 'yi bʋ, ꞊nɩ 'yɛ nɩ 'ye꞊e 'lɩ? 42 ꞊Yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑bʋ lee ‑na 'bɩhɩan, ‑ɛ mɔ: Nu gbe, ꞊bʋ ‑ha 'lɩ ‑mʋ kʋɛtɩyɛ 'yi, ‑mɔ ‑kɔ 'yi tugbɛkʋtɩɔ pɛ 'lɩ bʋ. ‑Mɔ ‑mʋ', ‑ɛ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, yɩ‑hɛdɛ, ‑kɔ ‑bʋ nu, ɛ nɔ‑ mɔ ‑bʋ ‑ha 'lɩ ‑nɛ tugbɛkʋtɩɔ 'yi, ꞊mʋ lɛ yru ‑tɛɛ, 'tɩ‑ ꞊mʋ 'lɩ kʋɛtɩyɛ ‑na 'bɩhɩan 'yi ‑ha.»

Tugbɛ a 'kuo, ɛ nɔ‑ ʋ yrui ꞊nɛ

(Matie 7.16-20; 12.33-35)

43 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de: «Tugbɛ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ ꞊haan'nie ‑jri, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ tʋ 'kui ‑hʋɩn. Mɔ, tugbɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑jri ꞊haan'nie, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ tʋ ꞊haan'kui. 44 Tugbɛ a 'kuo, ɛ nɔ‑ ʋ yrui ꞊nɛ. Ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ ‑ha bubuokui, 'kɩ 'lɩ ꞊wɔnmlʋtu yra. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑ha 'ʋ ‑gbɔgbʋyɔ gbʋkawiti 'yri. 45 ꞊Haannyiblo a nunu‑tɛblɩ nɔ yɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'a ꞊wlʋ nɔ yɩ. 'Crɛkɔnyɔ a nunu‑tɛblɩ nyre yɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'a ꞊wlʋ nyre yɩ. ‑Tɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yii 'lɩ nyiblo a ꞊wlʋ kɩ, ɛ nɔ‑ yɩ 'ʋ꞊ʋ wien ‑dii ‑nɩ.»

꞊Tɔkɔnyɔ, kɔ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ ꞊tɔ ‑kɔ, ‑ʋ pʋ 'waa 'kayo

(Matie 7.24-27)

46 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a dɛɛ 'mʋ Kʋkɔnyɔ ti a pɛpɛ, 'tɩ‑ ‑tɩ 'n hlɛ, 'a 'yɛ nɩ nu꞊o 'lɩ? 47 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, 'bʋ yɩ꞊ɩ nʋa yɩ bʋ nɩ pɩ, 'tɩ‑ 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, 'n di 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyiblo ɛ 'wɩ yɩ. 48 Ɛ 'wɩ nyiblo ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ pɩ 'a 'kayu. Ɛ 'blu ‑tʋtʋ ‑blublu, 'ɛ yɛ 'hɩɔ 'pa kɩ. 'Kɩ ɛ pʋ 'ʋ 'kayu a 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ bʋ ku ‑tɛɛ. ‑Tɛ ɛ pʋ꞊ʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'nie'yiti nyre 'ʋ nɩ, 'nie a 'mʋ 'ɛ ‑wɔn 'kayu a 'mʋ ‑mɔ ‑wɔnwɔn, kɛɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ 'a 'wʋwla 'lɩ ‑wɛ, ‑tɛ ɛ ku bʋ a ‑tɩ. 49 Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, ‑ɛ di 'wɩn, 'tɩ‑ ‑ɛ 'yɛ nɩ di꞊e nɩ nu, ɛ 'wɩ‑ nyiblo ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ 'yɩ ‑tʋtʋ 'blu, ‑ɛ pʋ 'kayu. ‑Tɛ ɛ ‑wɛ 'a pʋpʋʋ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'nie 'yi nɩ, 'ɛ ‑wɔn 'kayu a 'mʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ 'kayu a 'mʋ bʋ 'wlɛ, 'ɛ nyre yɩ pɛpɛ.»

7

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, Romakʋɛ a 'sɛyo a ‑kʋannunyɔ ꞊dʋ, 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Matie 8.5-13)

1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ 'lɩ nyibli a ‑mɔhleelɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mu 'lɩ Kapɛnaɔdɩɔ 'kwli. 2 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ Romakʋɛ a 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ ꞊dʋ nɩ 'lɩ. 'A ‑kʋannunyɔ ꞊dʋ nɩ 'lɩ, 'a ꞊wlʋ 'ɛ ‑ha 'lɩ꞊ɩ dɩakɩ. ‑Kʋannunyɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'hʋɩ ‑hren, ɛ mi 'kʋ mɔ. 3 ‑Tɛ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ 'wɩn ‑Yusu a 'lɩdi‑tɩ, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ tɛ꞊ɛ ‑Juukʋɛ* a 'blʋ a nyibli ꞊dʋ yɩ, bʋ lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ, bʋ di 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, 'a ‑kʋannunyɔ a 'mʋ, 'a 'hʋɩ 'mʋ ‑wɛ. 4 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nyibli a 'mʋ, ʋ nyre 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'a lɛnyaalɛ, ʋ wɛn: «'Sɛyo a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ blɛɛ yɩ, ‑bʋ ‑hɛɛ ꞊nɛ, 5 ‑ɛ nu꞊o, ɛ nʋɛ nɛ ‑aan dakɔ nɩ, 'tɩ‑, ɛ nɔ‑ ‑hɛɛ nɛ ‑a mʋ, ꞊a pʋ Nyɩsʋa a 'kayu, 'kɩ 'nɛ‑ ‑aan 'dɩɔ 'kwli.»

6 ‑Tɛ ʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, ʋ bi 'hru wlɔn, 'ʋ ‑mu. ‑Tɛ ʋ 'mʋɛ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a 'kayu lɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ lee nɛ 'a 'bio nɩ, 'kɩ bʋ lee ‑Yusu, ‑ɛ mɔ: «Tɔɔnyɔ o, 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, ꞊bʋ ‑ha ‑mʋ 'ku. 'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ ‑Juukʋɛyu 'pa‑, 'n 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, 'kɩ ‑bʋ pa 'lɩ 'na 'kayu bʋ. 7 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'ʋ lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'na ꞊gbɛtʋ ꞊bʋ mu wɛn 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ. Kɛɛ, pʋ win dadʋ, 'na ‑kʋannunyɔ a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. 8 'Na 'mumu ‑bʋ, 'n kɔ nyibli gbagbɩ ‑bɩ. Ʋ nʋ‑ kɔɔ 'mʋ win kɩ. 'Tɩ‑, 'n kɔ 'sɛyo ‑bɩ, 'n kɔɔ win kɩ ‑wɛ. 'Bʋ mɔ 'nɩ pʋ win, 'nɩ lee nɛ 'a nyɔ, 'kɩ bʋ mu dɛ nu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mi nɩ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ lee nɛ 'a nyɔ ‑bɩ, 'kɩ bʋ di 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɩ 'lɩ 'nɩ di, ɛ kɔ, 'bʋ mɔ, 'nɩ lee 'na ‑kʋannunyɔ, 'kɩ bʋ nu dɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ni꞊e nɩ.» 9 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ, ɛ ‑hla, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ kɛɛ lɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ ꞊hɩan ‑mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ꞊ɩ ꞊wien lɛ kʋɛ, kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ: Nyiblo bʋ di 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ lɛ nu, 'n 'yɛ 'a nyiblo nɩ 'ye, 'kɩ 'nɛ‑ Yisraɛkʋɛ a 'bli.»

10 ‑Yusu bʋ ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a lɛlenyʋ ‑nɩ wɛn, ʋ ‑mɛ kle. ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ a 'kayu bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑kʋannunyɔ ‑nɩ wɛn, 'a 'hʋɩ 'kee nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑ha la gblotayu 'klɔ, ‑ɛ 'kʋʋ la 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Naɛ 'kwli

11 Ti gbi bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑Yusu mi 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Naɛ 'kwli. Ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ nɛ 'hru nɩ ‑do, 'ʋ mi 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli. 12 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ a 'duwle, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑hɔn 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'ʋ 'ble 'kʋkʋku. 'Kʋkʋku a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'a 'dii a ‑nɛ 'yu nɩ ‑do, ɛ ‑kɔ. 'A 'dii a 'mʋ, ɛ mɔ ‑tʋgbanʋgba ꞊nɩɔ. 'Dɩɔ a 'mʋ a nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ʋ nʋ‑ ꞊glaa 'lɩ nʋgba a 'mʋ lɛ. 13 ‑Tɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'ye nʋgba 'a mʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'a nyaɩ ‑tʋa 'a nunuo. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ ꞊ga꞊a, ‑ɛ mɔ: «Pʋ nʋa bʋ.» 14 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩya 'ʋ 'kɔfɩ a 'mʋ 'hʋɩ bʋ, nyibli 'ble, 'ɛ ‑hrɛn꞊ɛ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ bʋ nyra. 'Kɔfɩ a 'mʋ, ɛ 'yɩ yɩkadɛ ‑kɔ. ‑Tɛ ʋ nyra bʋ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu ‑pʋ: «Gblotayu o, 'n yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'du ye'.» 15 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ gblotayu a 'mʋ, ɛ ꞊wlɛɛ 'yii, 'ɛ 'du ye', 'ɛ nɩ bʋ, 'ɛ ‑tʋa win a pʋpʋʋ. Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ 'du 'a dabʋ ye', bʋ ꞊tu 'lɩ꞊ɩ 'a 'dii ‑jɩ' bʋ. 16 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ɛ pʋ 'lɩ ꞊nʋ hʋannʋ 'kwli, 'ʋ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, kɛ‑ ʋ pɩ: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* gbagbʋ 'hrɩɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ di 'a dakɔ ‑hɛɛ mɔ.» 17 Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ a ‑tɩ, ‑Yusu a 'nyrɛ, ɛ kɛɛ 'lɩ ‑Juukʋɛ* a 'blʋgba a pɛpɛ ‑mʋ' nɩ, ɛ kɔ 'blʋgbɩ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ ꞊nʋ lɛ.

‑Tɛ Saan Batisɩ lee la 'lɩ 'a ‑nagbopʋ ‑bɩ ‑Yusu ‑mɔ

(Matie 11.2-6)

18 Ti a 'mʋ 'yri, Saan, ‑ɛ pɩ la nyibli 'nie 'lu lɛ, ('kɩ ɛ nɩ la 'lɩ ꞊jɩ'). ‑Tɛblɩ a pɛpɛ, ‑Yusu ni la, ʋ mi la 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, 'ʋ nɛ la꞊a ‑mɔ lɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Saan 'ɛ da la 'a ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn ꞊dʋ, 19 'ɛ lee la 'lɩ ꞊nʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑mɔ, ɛ wɛn: «Ba mu, ba 'bɛti꞊e, ꞊bɩ ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya, ‑ʋ'ʋ‑, ‑a 'tɩɛ di Wanyɔ a 'mʋ ‑ple?» 20 ‑Tɛ ʋ nyre 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Saan Batisɩ tɛ ‑a mʋ bʋ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ ‑mʋ 'bɛti ‑nɩ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya, ‑ʋ'ʋ‑ ‑ba 'tɩɛ di Wanyɔ a 'mʋ ‑ple?» 21 ‑Tɛ ʋ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa 'mumu, ʋ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ni꞊e nɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'kʋɛ 'ɛ yɩ ‑wɛ, kɔ 'ɛ blɛ 'kuo ‑hʋɩn* ‑hʋɔhʋɩ lɛ, ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke', 'ɛ klɛ 'yii'dɔnyʋ ‑hʋɔhʋɩ a 'yii yɩ. 22 Kɛ‑ ‑Yusu ‑pʋ, 'ɛ ꞊tu Saan Batisɩ a nyibli a 'mʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ba mu, ‑tɛblɩ ‑bʋ, a 'ye, ɛ kɔ a 'wɩn, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ba lee Saan. Ba lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ, 'yii'dɔnyʋ tɛ lɛ, lɛ‑yɩyrɛnyʋ 'ʋ nɛ, ꞊hrannunyʋ a 'kʋɛ yɩ 'nɩ ‑wɛ, 'kikenyʋ 'ʋ yɩ ‑tɩ 'wɩn, kɔ, 'kʋkʋnyibli yɩ 'hrɩ 'klɔ lɛ, ꞊hɩʋɛnnyibli 'ʋ yɩ Nyɩsʋa a ꞊haantitie 'wɩn. 23 Plɔ a bleelɛ 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ɛ 'yɛ nɩ hɩa, 'kɩ bʋ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ.»

‑Tɩ ‑mʋ', ‑Yusu hla la, 'kɩ 'ʋ Saan Batisɩ a ‑ta'

(Matie 11.7-19)

24 ‑Tɛ Saan a lɛlenyʋ a 'mʋ, ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑tʋa Saan a ‑tɩ a kɩhleelɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊gbee 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ a ‑ta', ɛ wɛn: «Saan ‑bʋ, ‑ɛ nɛ la Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'ti, ‑tɛ a mu la 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'aan ꞊wlɩ pʋ la lɛ, a di la 'lɩ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ 'lɩ? ꞊Bɩ 'aan ꞊wlɩ wɛn 'nɩ, a di yɛɛ la 'lɩ nyiblodʋ ‑bʋ bʋ, ‑ɛ yɩ hʋannʋ pie, 'kɩ bʋ hla ‑tɩ a ‑tɛɛ? 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'a nyiblodʋ a 'mʋ 'pa‑. 25 ꞊Bɩ 'aan ꞊wlɩ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑bʋ, a di la 'lɩ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ɛ di pʋ la yɩnɔwlawlɩ? Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pɩ yɩnɔwlawlɩ, kɔ, ‑ʋ kɔ 'a ‑nɛ dɛ, 'waa ꞊wlɩ ‑hʋɛ, 'kɩ ʋ nɩ 'lɩ 'kɩɩnpʋ a 'kayo blɛ. 26 ꞊Bʋ 'bɛti 'a mʋ de: Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ a mu la 'ye mɔ 'lɩ? ꞊Bɩ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ*? Iin, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ kɔ, 'nɩ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, Saan ‑hi 'ʋ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ ‑bɩ nɩ. 27 Ɛ nɔ‑ mɔ nyiblo ‑mʋ', ‑kɔtɩ ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ di la 'na 'hru yɩ kla, 'tɩ‑ 'mʋ la 'lɩ di. ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩ la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

'Na 'Yu o, 'n di ‑ha nyiblo,

'kɩ 'ʋ 'na ‑kʋan a ‑ta',

ɛ 'mʋ mu, ɛ 'mʋ ‑na 'hru yɩ kla,

'tɩ‑ ꞊mʋ 'lɩ nyre.

28 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ ‑tonyibli a pɛpɛ 'nyɩ, ɛ 'yɩ ‑hʋan nyiblo ꞊dʋ nɩ kʋɛ, ‑bʋ nɩ 'ʋ Saan 'lu yɩ. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, nyiblo ‑mʋ', ʋ dɛɛ 'hɩangbe, ɛ nɔ‑ di 'ʋ Saan 'lu yɩ nɩ.»

29 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «Nyibli a pɛpɛ, ʋ pɩ la꞊a nʋa yɩ bʋ, ʋ kɔ 'blʋwli'tɩnyʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ yɩ la Nyɩsʋa ꞊wɔn ‑nyi, ɛ kɔ, 'ʋ ‑hʋɛ la꞊a, 'kɩ Saan bʋ pʋ la ꞊nʋ 'nie 'lu lɛ. 30 Kɛɛ, Falisi꞊tumu* a nyibli kɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋa la ꞊nʋ, ʋ hɩɛ la꞊a kɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ hɩa la꞊a kɩ ‑wɛ, 'kɩ Saan bʋ pʋ la ꞊nʋ 'nie 'lu lɛ.»

31 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «‑Tɛ ti ‑bʋ 'yri a nyibli nɩ 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 32 Ʋ 'wɩ‑ 'yonʋ gbi yɩ, ‑ʋ yɩ hru 'mle, 'kɩ 'ʋ 'dika, ‑ʋ ‑bɩ kɛɛ 'waa 'bio nɩ, ʋ wɛn: ‑Tɛ ‑a yɩ 'blɩ nɩ pʋɛ, ‑a yɩ 'blɩpa‑wla ble, a 'yɩ ‑wla yi mɔ ‑di. 'Tɩ‑, ‑tɛ ‑a yɩ ꞊hien nɩ we, a 'yɩ nyaɩŋmlɩ lɛ ‑nu. 33 Ɛ 'wɩ yɩ, ‑tɛ Saan Batisɩ ‑di, ɛ yɩ 'nɩ ꞊ci*, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta', 'ɛ 'yɛ nɩ 'na nɔ, kɛɛ, kɛ‑ a pɩ: 'Ku ‑hʋan* nɩ 'ʋ꞊ʋ ke'. 34 'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ‑tɛ 'n ‑di, 'nɩ ꞊ci꞊e lɩ, 'nɩ 'nɛ nɔ, kɛɛ, kɛ‑ a pɩ: Ba 'ye nyiblo ‑bʋ, dididɛ kɔ nɔ a 'nɩna nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ɛ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie. 'Blʋwli'tɩnyʋ kɔ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ ꞊yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ʋ nʋ‑ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ni nɩnatumudɛ.» 35 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ de: «Nyibli nɩ ‑tie ‑mʋ', ‑ʋ wɛn Nyɩsʋa a ꞊tɔ kɩ, ʋ yɩ꞊ɩ 'nɩ yru, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ꞊tɔ a 'mʋ, ɛ 'sii 'ʋ yɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu mu la 'lɩ Falisi꞊tumu* a nyiblo ‑bɩ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Simɔ a ‑tɛ

36 Ɛ kɔ la Falisi꞊tumu a nyiblo ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ la Simɔ. Ɛ nɔ‑ da ‑Yusu dɛ di mɔ. ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ 'kayu bʋ, ʋ nɩ bʋ, 'ʋ ‑tʋa dɛ a didie. 37 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ 'lawlunʋgba ꞊dʋ nɩ 'lɩ. ‑Tɛ ɛ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu mu dɛ di mɔ, 'kɩ 'lɩ Simɔ a ‑tɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑ha 'lɩ 'yrɩɛ, ʋ nu yɩnɔhɩɔ, ʋ ‑nu. 'Kɩ 'lɩ 'yrɩɛ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ hɩnhrʋnpʋnyra nɩ 'lɩ; 38 'ɛ mu 'ʋ ‑Yusu a bʋɩ ꞊hlɔn, 'ɛ yɩ we, 'a 'yii a mɩ 'ɛ yɩ 'ʋ ‑Yusu a bʋɩ klɛ bi, 'ɛ ni 'a 'lu‑pupui, 'ɛ 'hrɛn ‑Yusu a bʋɩ lɛ, 'ɛ 'ble 'a bʋɩ kʋa, 'ɛ ‑tʋa 'a hɩnhrʋnpʋnyra ‑nɩ wɛn a blɛ'wʋwlalɛ. 39 ‑Tɛ Simɔ 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'lɩ 'a dɩɔnʋ a ꞊wlʋ a kɩ'plɛɛlɛ, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, 'bʋ mɔ wɛn Nyɩsʋa a sɛyɩ a winwlɔn‑hanyɔ*, ɛ di wɛn꞊ɛ 'nɩ yi, ‑ɛ mɔ, nʋgba ‑bʋ, ‑ɛ ‑hrɛn꞊ɛ lɛ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ɛ pa 'mʋ. Ɛ di wɛn꞊ɛ 'nɩ yi, ‑ɛ mɔ, 'lawlunʋgba ꞊nɩɔ, ɛ 'yɩ wɛn yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ ‑ha wɛn꞊ɛ mɛ lɛ, ‑bʋ 'mʋɛ wɛn꞊ɛ lɛ.» 40 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «Simɔ o, 'n kɔ ‑tɩ ꞊bʋ lee ‑mʋ.» ‑Ɛ ‑bɩ Simɔ ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ, pʋ win.»

41 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ: «Ɛ kɔ la dɛkɔnyɔ ꞊dʋ. Ɛ nɔ‑ nyibli nɩ 'hʋɛn ꞊dʋ 'trɔsɩ la 'wliyɛ. Yɩ‑hɛnyiblo a gba mɔ 'wliyɛ ‑mʋ', ‑kʋannunyɔ nɩ ‑do ‑wɛ 'lɩ bʋ 'yee 'lɩ ‑nyrɔwɩ a ‑hɔtrʋwɩ nɩ ꞊hun 'kwli. 'Hʋɛn a nyiblo a ‑nɛ gba, ɛ mɔ, 'wliyɛ ‑mʋ', nyiblo nɩ ‑do ‑wɛ 'lɩ bʋ 'ye, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ a (50) ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn ꞊tu 'ʋ ‑pu 'kwli. 42 ‑Tɛ ʋ 'yɩ 'wliyɛ ‑kɔ, 'kɩ bʋ 'pɛɛ nyɩbɛyu a 'mʋ, 'a gba, ‑ɛ ‑bɩ nyɩbɛyu a 'mʋ, ɛ lee ꞊nʋ nɩ, ɛ wɛn: 'Na gba nɩ wɛn, 'ye ‑bɩ a 'yɩ꞊ɩ 'pɛɛ ‑nɩ, 'n ‑hru 'a ‑tɩ ‑mɔ.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti Simɔ nɩ, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ 'nyɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ sɛyɩ‑sɛyɩ, ‑ɛ di nyɩbɛyu a 'mʋ ‑nʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ di 'ʋ 'a 'bɩ 'ʋ ‑hi 'lɩ?»

43 Simɔ wɛn: «'N pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ gba gbagbʋ a ‑tɩ ʋ ‑hru ‑mɔ, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'A ‑tɛɛ, nɔ‑ ꞊nɩɔ.» 44 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ ta 'lɩ nʋgba a 'mʋ ‑mɔ lɛ, 'tɩ‑ 'ɛ yɩ 'kɩ Simɔ ‑lee ‑nɩ: «Ta 'ʋ lɛ, dɛ nʋgba ‑bʋ, ɛ ‑nu. ‑Tɛ 'n pa 'nɛ‑ ‑na ‑tɛ, ꞊yɩ ‑na ‑kʋannunyɔ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ bʋ yra 'na bʋɩ lɛ, ‑tɛ ʋ ni꞊e lɛ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑aan 'bli*. Kɛɛ, nʋgba ‑bʋ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ nu 'a 'yii a mɩ, 'ɛ yra 'na bʋɩ lɛ, kɔ, 'ɛ nu 'a 'lu‑pupui, 'ɛ 'hran꞊a lɛ. 45 'Ya 'ʋ 'lu de, ‑tɛ 'n pa 'nɛ‑ ‑na ‑tɛ, ꞊yɩ 'mʋ 'wlɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'na 'wio a bʋpʋpʋʋ a ‑ta', ‑ɛ mɔ ‑aan 'blidɛ. Kɛɛ, ‑tɛ 'n pa wɛn 'nɛ‑ ‑na ‑tɛ, nʋgba ‑bʋ, ɛ 'tɩɛ yɩ 'na bʋɩ 'wlɛɛ ‑nɩ. 46 ꞊Yɩ 'mʋ 'nyra 'lu ‑pʋ, ‑ɛ mɔ ‑aan 'blidɛ, kɛɛ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'wlaa 'na bʋɩ hɩnhrʋnpʋnyra lɛ. 47 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ yɩ ‑mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, yɩnyre‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ', ɛ ‑nu, Nyɩsʋa ‑hru 'a ‑tɩ ‑mɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ kɔ nʋɛlɛ gbagbʋ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ‑mɔ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑kɔtɩ Nyɩsʋa ‑hru ‑mɔ, 'bʋ 'yɩ ‑hʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, 'a nʋɛlɛ 'yɩ ‑hʋ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ‑mɔ.» 48 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ nʋgba a 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: «Nyɩsʋa ‑hru ‑na dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑mɔ.» 49 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ti nɩ ‑do a ti 'yri, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɩ 'ʋ dɛdihu kɩ, ʋ ‑tʋa 'lɩ lɛ'pʋplɛlɛ, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ, ʋ wɛn: «Nyiblodʋ a 'dɩ ‑bɩ nyiblo ‑bʋ, ɛ pa 'mʋ 'lɩ, 'ɛ pɩ lɛ: Nyɩsʋa ‑hru ‑na dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑mɔ?» 50 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ nʋgba a 'mʋ yɩ de, ɛ wɛn: «Kɔ plɔ a bleelɛ, ꞊nɩ yɩ nɩ mi, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ ‑kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ a ‑tɩ, Nyɩsʋa ꞊gblɛ ‑mʋ nɩ, 'ɛ ‑ha 'lɩ ‑mʋ dɛ 'kuku a 'klɩ bʋ.»

8

‑Yusu a ‑nagbopʋ* kɔ nʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɛ la꞊a ‑mɔ 'hʋɛn‑

1 ‑Tɛ ti gbi ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu nɛ la 'dɩɩ kɩ, 'ɛ pɩ la Nyɩsʋa a ꞊haantitie, ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di kɔɔ nyibli win kɩ. 'A ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑mʋ', 2 ʋ kɔ nʋgbɩ ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ yɩ꞊ɩ ꞊wien kʋɛ. Nʋgbɩ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ kɔ ke' ɛ bla la 'ʋ 'kuo ‑hʋɩn* lɛ, kɔ, 'ɛ nu la꞊a, 'waa 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la. Nʋgbɩ a 'mʋ, 'waa 'nyrɛ, nɔ‑ ‑bʋ: Mari ‑mʋ', ʋ dɛɛ Madala a Mari, ‑ɛ kɔ ke' ‑Yusu bla la 'ʋ 'kuo ‑hʋɩn nɩ ꞊hlon'hʋɛn lɛ; 3 ɛ kɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a 'kayu a 'yie꞊tunyɔ Kusa a nʋgba, ‑ɛ mɔ Sanɩ, kɔ Sisanɩ, kɔ nʋgbɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ 'hʋɛn‑. Nʋgbɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ʋ mɔ la dɛkɔnʋgbɩ dadʋ, 'ʋ ni la 'waa kʋkɔ‑tɛblɩ, 'ʋ yɩ la ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑ ‑hɛɛ ‑nɩ.

‑Yusu pʋ la 'dʋdɔnyɔ a 'ledʋ

(Matie 13.1-23; Makɩ 4.1-20)

4 'A ‑nɛ 'dɩɔ 'bʋ nɩ 'ʋ, nyibli ‑hʋɛn 'lɩ ‑wlu, 'ʋ mi 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ. ‑Tɛ nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'mʋ, ʋ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'waa 'ledʋ a yɩpʋpʋʋ, ɛ wɛn: 5 «Ɛ kɔ la ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, nyɩbɛyu ꞊dʋ, 'ɛ mu la 'a ‑tɛblɩ 'dɔ mɔ. ‑Tɛ ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'a ‑gbʋgbla, 'kɩ 'lɩ ‑ci 'kwli. ‑Tɛ ɛ yɩ꞊ɩ nɩ ‑gblɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'a dɛ ‑bɩ bii 'lɩ 'hru wlɔn, nyibli 'ʋ nɛ꞊ɛ klɛ, nʋblɩ 'ʋ yɩ 'a dɛ ‑bɩ di. 6 'A 'hʋɛn a dɛ, ɛ ‑gbla, ‑tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ', ɛ bi 'ʋ kɩ, 'hɩɔ 'pa nɩ 'lɩ꞊ɩ bʋ, 'ɛ 'sii yɩ, 'ɛ ꞊ga. Kɛɛ, ‑tɛ ɛ ꞊ga, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ma nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tʋtʋkʋtɩɔ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'nie ‑kɔ. 7 'A ta a dɛ, ɛ ‑gbla, 'kɩ ɛ bi 'lɩ 'witi 'nyɩ. ‑Tɛ ɛ ꞊ga, ‑ɛ ‑bɩ 'witilili a 'mʋ, ɛ 'ya nɩ, 'ɛ 'buu ꞊nɛ 'lu lɛ. 8 'A ‑hɛn a dɛ, ɛ ‑gbla, ɛ nɔ‑ bi 'ʋ ꞊haan‑tʋtʋ kɩ. ‑Tɛ ɛ ꞊ga, ɛ ku nɩ ‑tɛɛ, 'ɛ pʋ blɩ. 'A blʋ nɩ ‑do, ɛ pʋ 'yɔ a ‑wlɩ nɩ ꞊hun.» ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ ꞊nʋ yɩ: «'Bʋ mɔ, 'ba kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, ‑ɛ ‑bɩ ba 'wɩn ‑tɩ ‑dodo.»

9 Ɛ nɔ‑ mɔ 'a ‑nagbopʋ* bʋ 'bɛti꞊e lɛ, ʋ wɛn: «'Ledʋ ‑bʋ, ‑pʋ, 'a 'mini 'lɩ?» 10 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ 'na ‑nagbopʋ, Nyɩsʋa ni꞊e nɩ, 'a yrui Nyɩsʋa a ‑tɩ' lɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni, 'ɛ kʋɛ nyibli win kɩ. Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'mʋ, ɛ ‑hli nyibli 'yi kɩ. Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɛ nɩ na 'mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ 'ledʋɩ nɩ ‑do 'kwli, 'kɩ ʋ yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ 'wɩɩn ‑nɩ. Ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

Ʋ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye ‑tɛɛ,

kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ lɛ,

'ʋ yɩ꞊ɩ 'wɩn ‑tɛɛ,

kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ' lɛ ‑wɛ.»

11 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ yɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Dɛ ‑mʋ', 'ledʋ ‑bʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Dʋdɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a win. 'Dʋdɔnyɔ, nɔ‑ mɔ nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ nɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ. 12 'Hru ‑mʋ', ‑ɛ kɔ wlɔn ɛ bii 'lɩ lɛ, 'tɩ‑ nʋblɩ 'ʋ yɩ꞊ɩ di mɔ di, ɛ nɔ‑ mɔ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ yɩ Nyɩsʋa a win 'wɩn, 'tɩ‑ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ 'ɛ yɩ di, 'ɛ ‑hɛ 'lɩ ꞊nʋ win a 'mʋ ꞊wlʋ klɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha Nyɩsʋa a win a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊ha ꞊nʋ wa. 13 ‑Tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ', 'hɩɔ 'pa nɩ 'lɩ bʋ, ‑ɛ kɔ kɩ 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑bɩ ‑mʋ', ɛ bii 'ʋ lɛ ‑wɛ, ɛ nɔ‑ mɔ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ yɩ Nyɩsʋa a win 'wɩn, 'tɩ‑ ‑ʋ yɩ꞊ɩ kɩ wɛn, 'kɩ 'lɩ plɔ a bleelɛ 'kwli, 'tɩ‑ ‑ʋ kue ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli. Kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, 'kɩ bʋ pʋ 'ma, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlʋ kɩ. Nyibli a 'mʋ, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ yɩ 'ʋ ꞊nʋ lɛ ꞊tɛɛ ‑nɩ, 'kɩ bʋ nu dɛ 'kuku, ‑ɛ ‑bɩ ʋ yɩ 'kee Nyɩsʋa a win a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ. 14 ‑Tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ', 'witi nɩ 'ʋ kɩ, ‑ɛ kɔ kɩ 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑bɩ bii 'lɩ ‑wɛ, ɛ nɔ‑ mɔ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ yɩ Nyɩsʋa a win 'wɩn, 'tɩ‑ nyibli a 'mʋ, 'ʋ yɩ hriti ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'kla‑wliye'yɩya a ‑ta', kɔ, 'ʋ nɛɛ kʋkɔ‑tɛblɩ a ‑tɩ ꞊wlɩ klɛ, ‑ɛ pɩ 'lɩ ꞊nʋ kɩka 'nyɩ, kɔ, 'klɔ a ‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'tʋ ni ꞊nʋ, ɛ nɔ‑ 'waa ꞊wlɩ yɩ ꞊wien lɛ kʋɛ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ ni꞊e nɩ, 'kɩ Nyɩsʋa a win 'yɛ nɩ nu ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ, 'ɛ yɩ lɛ ‑hihre ‑nɩ. 15 ꞊Haan‑tʋtʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ kɩ 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑bɩ ‑mʋ', ɛ bii 'lɩ lɛ, ɛ nɔ‑ mɔ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ yɩ Nyɩsʋa a win 'wɩn, kɔ, ‑ʋ ꞊tui꞊e bʋ, 'kɩ 'lɩ ꞊haan꞊wlʋ kɩ, 'tɩ‑ ‑ʋ ‑hɛ꞊ɛ mɛ lɛ, 'ɛ ni ‑kʋan 'a ‑nɛ ti, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ.»

‑Yusu pʋ la 'napɩ a 'ledʋ

(Makɩ 4.21-25)

16 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ de: «Nyiblo 'bʋ 'bɩa 'napɩ, ɛ 'nɩ ꞊jri꞊e lɩ꞊ɩ kɩka 'lu bʋ, ɛ kɔ, nyiblo 'bʋ 'bɩa 'napɩ, ɛ 'nɩ ꞊tu꞊o lɩ꞊ɩ ‑bɛlɛ bʋ. Kɛɛ, 'kɩ ɛ ꞊tui 'lɩ꞊ɩ dɛ yra bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di 'kayu bʋ pa, ʋ 'mʋ lɛ yru. 17 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hli, ɛ di kɔ ‑nyrɔwɔ, ɛ 'mʋ pepe' bi, ɛ kɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', nyiblo ꞊dʋ 'yɩ la ‑yi, ɛ di kɔ lɛyruelɛ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ pepe' bi. 18 Nyɩsʋa a win ‑bʋ, 'n nɛ ‑mɔ lɛ, ba ꞊tu꞊o 'yie. ‑Tɛ a di 'a 'wɩnwɩɩn nu, kɛ‑ Nyɩsʋa di 'a mʋ 'a lɛyruelɛ nu. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ pɩ Nyɩsʋa a win nʋa yɩ bʋ, Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ nu, ɛ 'mʋ 'a lɛyuyruo kɔ, ɛ 'mʋ ‑tɛ ɛ nu la 'a 'wɩnwɩɩn 'ʋ ‑hi. Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yru꞊o' lɛ pɛpɛ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ yrui꞊e' lɛ.»

‑Yusu a 'dii kɔ 'a 'dɩayɩnʋ 'hʋɛn‑

(Matie 12.46-50; Makɩ 3.31-35)

19 'Kɩ ʋ nɩ 'lɩ 'kayu nɩ ‑do a 'mʋ bʋ, ‑Yusu a 'dii kɔ 'a 'dɩayɩ nyɩbɛpʋ 'hʋɛn‑ 'ʋ nyre 'ʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye. Kɛɛ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ a ‑tɩ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ, bʋ nyre 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ. 20 Ɛ nɔ‑ mɔ nyibli bʋ lee ꞊nɛ: «'Ye kɛ, ‑na 'dii kɔ ‑na 'dɩayɩnʋ 'hʋɛn‑, 'kɩ ʋ nɩ 'lɩ ‑patʋ', 'ʋ ‑hʋɛ ‑na 'yiye.» 21 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ: «Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pɩ Nyɩsʋa a win nʋa yɩ bʋ, 'tɩ‑ ‑ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, ʋ nʋ‑ mɔ 'na 'dii kɔ 'na 'dɩayɩnʋ 'hʋɛn‑.»

‑Tɛ ‑Yusu nyra la 'duduo bʋ

(Matie 8.23-27; Makɩ 4.35-41)

22 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, ‑Yusu 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑. Kɛ‑ ɛ pɩ, 'ɛ yɩ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ: «‑Ba ꞊ta, ‑ba mu 'lɩ 'yru a 'kɩbɩa ‑bɩ ‑mʋ' kɩ,» 'ʋ ‑mu. 23 ‑Tɛ ʋ yɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu bi ŋmena'. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'kɩ 'lɩ 'yru a 'mʋ kɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'duduo cɛ 'lɩ nɩ. 'Blagbɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ yɩ 'lɩ 'nɩ 'yii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'yru a 'dʋɩ ‑mɔ', ɛ ‑hʋɛ bʋ ꞊mɩɛ, 24 'a ‑nagbopʋ, 'ʋ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ʋ ‑ha꞊a ŋmena', ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ‑a yɩ ‑wɛ bʋ,» ‑Yusu 'ɛ 'du ye', 'ɛ hlee 'lɩ 'duduo kɔ 'yru a 'dʋɩ 'hʋɛn ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ win 'yaklɩ 'kwli. ‑Tɛ ɛ pʋ win, ‑ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ɛ 'kee yɔ'lɛ'yɩya nɩ, pepe 'ɛ nyra bʋ. 25 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ 'a ‑nagbopʋ yɩ: «'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ 'a mʋ nɩ 'ye, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, a 'yɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ.» 'A ‑nagbopʋ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'ta 'ʋ blɛ, ‑tɛ ɛ ma ꞊nʋ wlɔn lɛ a ‑tɩ, 'ʋ yɩ 'lɩ lɛ 'pʋplɛ ‑nɩ, ʋ wɛn: «Ba 'ye kɛ nyiblo ‑bʋ. Ɛ yɩ hlee 'lɩ 'duduo kɔ 'yru 'hʋɛn‑ ‑mɔ, 'tɩ‑ 'ʋ ꞊tui 'ʋ 'a win 'ʋ.»

‑Tɛ ‑Yusu ꞊gblɛ la nyiblo ꞊dʋ, 'kuo ‑hʋɩn* nɩ la 'ʋ ke'

(Matie 8.28-34; Makɩ 5.1-20)

26 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ nyre 'lɩ Galileblʋgba a 'yru a 'kɩbɩa ‑bɩ 'mʋ kɩ nɩ, ‑ɛ mɔ Gelasakʋɛ a 'blʋgba. 'Blʋgba a 'mʋ, ɛ 'bɛ Galileblʋgba 'yi. 27 ‑Yusu bʋ ‑hɔn 'kɩ 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ nyɩbɛyu ꞊dʋ ‑hɔn 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'ɛ di꞊e ye' 'bɛ mɔ. Nyiblo a 'mʋ, 'kuo ‑hʋɩn, nʋ‑ nɩ 'ʋ꞊ʋ ke', ‑ʋ ꞊tui꞊e ꞊hɩʋɛn. Kʋɛ 'lɩ ti blɛblɩ 'yie bʋ, ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ wlawlʋ, kɔ, ɛ 'yɩ 'lɩ 'kayu ꞊dʋ bʋ 'ti, kɛɛ, 'dabi ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ dʋgbɩ 'kwli, ʋ nʋ‑ kɔ 'nyɩ, ɛ 'ti 'lɩ. 28-29 Ɛ kɔ ‑nyrɔwɔ ‑bɩ, 'ku ‑hʋan 'bʋ yɩ꞊ɩ klɛ nɩ 'yɛ, ‑tonyibli ni 'cɩɩn, 'ʋ mʋɛ nɛ 'a bʋɩ, kɔ, 'ʋ pɩ 'a dabʋɩ ‑hannya. Kɛɛ, 'a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ yɩ la꞊a 'nɩ cɛ, 'ku ‑hʋan a 'mʋ, 'ɛ gbɛ 'lɩ꞊ɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyibli 'yɩ 'lɩ 'ti.

Kɛɛ, ‑tɛ ɛ 'ye ‑Yusu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ɛ bla꞊a kwlɩ yɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu 'mʋ꞊ʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ lee 'ku ‑hʋan a 'mʋ, ‑ɛ mɔ, bʋ ‑hɔn 'ʋ nyiblo a 'mʋ ke'. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ nyɩbɛyu a 'mʋ, ɛ ‑tʋa 'lɩ win a 'lɩ'yaalɛ, ɛ wɛn: «‑Yusu, ‑Tɩ'yi'bʋanyɩsʋa a 'Yu, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑hʋɛ ‑bʋ nu 'mʋ ‑mɔ lɩ? 'N nyaa ‑mʋ lɛ, ꞊nɩ 'tuo 'lɩ 'mʋ ꞊hɩʋɛn.» 30 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti꞊e nɩ, ɛ wɛn: «‑Na 'nyrɛ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Na 'nyrɛ mɔ Dakɔ.» Kɛ‑ ɛ ‑pʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'kuo ‑hʋɩn ‑hʋɔhʋɩ, ʋ nʋ‑ nɩ 'ʋ꞊ʋ ke'. 31 ‑Ɛ ‑bɩ 'kuo ‑hʋɩn a 'mʋ, ʋ ‑tʋa ‑Yusu a lɛnyaalɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'nɩ ꞊ha ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ bʋ mu 'lɩ 'hʋɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ꞊hɩʋɛn a 'yiye nɩ 'lɩ.

32 'Kɩ 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do a 'mʋ, dʋgba nɩ 'ʋ, 'a 'kʋtɩɔ ‑bɩ, 'ɛ bi 'lɩ 'yru ‑mɔ. 'Kɩ bʋɩca꞊ju gbagbʋ nɩ 'ʋ, 'ʋ ‑wɛ ‑tʋtʋ, 'ʋ yɩ dɛ di. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ 'kuo ‑hʋɩn a 'mʋ, bʋ ‑tʋa ‑Yusu a lɛnyaalɛ, ʋ wɛn: «‑A nyaa ‑mʋ lɛ, wɛn, 'kɩ ‑ba bi 'ʋ bʋɩcɩ ‑mʋ' ke',» ‑Yusu 'ɛ ‑wɛn, 33 'kuo ‑hʋɩn a 'mʋ, 'ʋ ‑hɔn 'ʋ nyiblo a 'mʋ ke', 'ʋ bi 'ʋ bʋɩcɩ a 'mʋ ke', bʋɩca꞊ju a 'mʋ, 'ʋ 'gba ci lɛ, 'ʋ ꞊tɩ dʋgba, 'ʋ bi 'lɩ 'yru ‑mɔ lɛ, 'ʋ 'kʋkʋ lɛ.

34 ‑Tɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɛɛ bʋɩcɩ a 'mʋ, ʋ 'ye ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'gba ci lɛ, 'ʋ nɛ꞊ɛ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'dɩɩ kɔ ‑yrigbi 'hʋɛn‑ klɛ. 35 ‑Tɛ nyibli 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ ʋ di nɩ, ʋ 'mʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ 'ye. ‑Tɛ ʋ nyre 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, 'kɩ ʋ yɛɛ 'ʋ nyiblo a 'mʋ bʋ, ‑ɛ kɔ ke' 'kuo ‑hʋɩn ‑hɔn wɛn 'ʋ. 'Kɩ ɛ nɩ 'ʋ ‑Yusu a bʋɩ ꞊hlɔn bʋ, 'ɛ pʋ wlawlʋ. Ɛ 'wɩ‑ nyiblo ‑bʋ yɩ, nʋblɩ 'yɩ ‑hʋan nɩ ni. ‑Tɛ nyibli a 'mʋ, ʋ 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ ꞊nʋ 'kwli. 36 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'ye ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ʋ nʋ‑ nɛ꞊ɛ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'waa 'bio ‑mʋ', ‑ʋ di ‑ta 'ye mɔ yɩ, ‑tɛ ‑bʋ, ‑Yusu nu 'kuo ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ nyiblo a 'mʋ ke' a lɛbʋbla. 37 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'ti 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ Gelasakʋɛ a 'blʋgba, ʋ ‑tʋa ‑Yusu a lɛnyaalɛ, 'kɩ bʋ ‑hɔn 'lɩ 'waa 'blʋgba a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, hʋannʋ bi 'lɩ ꞊nʋ 'kwli. Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, bʋ mu.

38 Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', 'kuo ‑hʋɩn ‑hɔn wɛn 'ʋ ke', ɛ nyɛɛ ‑Yusu lɛ, 'kɩ bʋ na꞊a ‑mɔ. Kɛɛ, ‑Yusu 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑wɛn, 'ɛ lee ꞊nɛ, ɛ wɛn: 39 «꞊Hɩan ‑mɔ, ‑bʋ mu 'lɩ ‑na 'dɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ ‑na 'dʋkʋɛ ‑mɔ, ‑tɛblɩ gbagbɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa nu ‑mʋ ‑mɔ, ‑bʋ na 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ.» Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ bi 'hru wlɔn, 'ɛ mu 'lɩ 'a 'dɩɔ 'kwli, ‑tɛblɩ gbagbɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑Yusu nu꞊o ‑mɔ, 'ɛ na꞊a ‑mɔ lɛ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑ha la Sayilu a 'yu 'klɔ, kɔ, nʋgba ꞊dʋ, ‑hlʋblɛblekʋɛ ni la, ɛ ‑hrɛn la ‑Yusu a wlawlʋ lɛ, 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Matie 9.18-26; Makɩ 5.21-43)

40 Ti ‑kɔ 'yri ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ 'yru a 'kɩbɩa ‑bɩ ‑mʋ' kɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ʋ nʋ‑ mu la꞊a ye' 'bɛ mɔ, ‑ɛ nu꞊o, 'waa pɛpɛ, ʋ yɩ la꞊a 'nɩ ‑ple. 41 'Kɩ ʋ nɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyɩbɛyu ꞊dʋ nyre nɩ. 'A 'nyrɛ mɔ Sayilu. Ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'kayu a nyiblo gbagbʋ ꞊nɩɔ. ‑Tɛ ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ bla kwlɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu ye', 'ɛ nyɛɛ ꞊nɛ lɛ, 'kɩ bʋ di 'lɩ 'a ‑tɛ. 42 Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, ɛ kɔ 'yu nyrɔyu nɩ ‑do. Ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ kɔ 'yrɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn nɩ. 'Yu nyrɔyu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑hʋɛ ‑bʋ 'kʋ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn nɩ, ɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑ 'ʋ mi. 'Kɩ 'lɩ 'hru wlɔn, nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑tʋa 'lɩ 'a yrɛ'nyraalɛ.

43 'Kɩ 'lɩ ‑tonyibli a 'mʋ 'nyɩ, 'kɩ nʋgba ꞊dʋ nɩ 'lɩ. Ɛ nɔ‑ 'kʋɛ ni. 'A 'kʋɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑hlʋblɛblekʋɛ. ‑Tɛ 'kʋɛ a 'mʋ, ɛ ‑tʋa la 'a nunuo, 'a 'yrɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'yrʋ ‑a nɩ kɩ. 'A 'hʋɩ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, ɛ na ‑dɔtɔpʋ yrɛ ‑nana, 'a 'wli a pɛpɛ 'ɛ ‑wɛ꞊ɛ ꞊jrɛ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ la nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ ‑wɛ la 'lɩ 'a 'pɩpɩa. 44 Nʋgba a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mu 'ʋ ‑Yusu ke', 'ɛ ‑hrɛn 'a wlawlʋ a ‑wlubʋdɛ lɛ. ‑Ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑hlʋ 'kee nɛ 'a blɛbuble nɩ. 45 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti nɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑hrɛn 'mʋ lɛ 'lɩ?» Nyiblo ꞊dʋ 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hɩhɩa꞊a klɛ, ɛ nɔ‑ mɔ Piɛlɩ bʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ ‑mʋ lɛ, ʋ ‑hʋ nɩ. 'A ‑tɩ, ʋ nʋ‑ yɩ ‑mʋ yrɛ ꞊gbɛ.» 46 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Nyiblo ‑hrɛn 'mʋ lɛ. 'N yruu 'lɩ꞊ɩ 'na 'hʋɩ 'kwli nɩ, ‑ɛ mɔ, 'klɩ ‑hɔn 'lɩ 'mʋ 'hʋɩ.» 47 Nʋgba a 'mʋ, bʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ɛ bi pepe', ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli, 'ɛ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, 'ɛ bla꞊a kwlɩ yɩ bʋ, 'ɛ lee ꞊nɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', ‑tɩ ‑bʋ ‑kɔ ‑tɩ 'ɛ ‑hrɛn꞊ɛ lɛ, kɔ, ‑tɛ 'a 'kʋɛ nu ‑wʋwɛ ti nɩ ‑do a ti 'yri. 48 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɩn 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Na 'yu o, ‑tɛ ‑kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ a ‑tɩ, 'nɩ nu꞊o, ‑na 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. Mu, 'kɩ 'lɩ plɔ a bleelɛ 'kwli.»

49 Win nɩ 'lɩ꞊ɩ wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ‑hɔn 'lɩ nyiblo gbagbʋ Sayilu a ‑tɛ, ɛ wɛn: «Sayilu, ‑na 'yu nyrɔyu ‑nɩ wɛn, ɛ 'kʋ nɩ. 'A ‑tɩ, ‑ha Tɔɔnyɔ ‑Yusu mɛ lɛ, ꞊bɩ ꞊yɩ꞊ɩ 'ku ‑ha.» 50 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ lee Sayilu nɩ, ɛ wɛn: «‑Na ꞊wlʋ 'nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn, kɛɛ, kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ dadʋ, ɛ di 'hrɩ 'klɔ.» 51 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ Sayilu a ‑tɛ, ‑Yusu 'yɩ ‑wɛn, 'kɩ ɛ kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'hʋɛn‑ bʋ pa 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, 'bʋ 'yɩ 'a ‑nagbopʋ* Piɛlɩ, kɔ Saan, kɔ Sakɩ, ʋ kɔ 'yu a 'mʋ, 'a 'baɩ kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑. 52 Nyibli a pɛpɛ pɩ popowli lɛ, 'ʋ ni nyaɩ lɛ, 'yu a 'mʋ a ‑tɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ: «Ba 'kee wuwe. Ɛ 'yɩ 'kʋ. Ŋmena ɛ yɩ ŋme.» 53 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'a 'caalɛ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'yu 'kʋ nɩ, 54 ‑Yusu ‑mɔ ‑bɩ, 'ɛ klɔ 'yu a 'mʋ, 'a dabʋ bʋ, 'ɛ 'yaa 'lɩ win, ɛ wɛn: «'Yu o, 'du ye'!», 55 'a ‑hihiu 'ɛ bi 'ʋ꞊ʋ ke' de. ‑Ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ɛ 'du ye', ‑Yusu 'ɛ lee nɛ 'a 'dʋkʋɛ, ɛ wɛn: «Ba ‑nyi꞊e diidɛ, ɛ 'mʋ꞊ʋ di.» 56 'A 'baɩ kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑, 'waa ꞊wlɩ kɛɛ lɛ. Kɛɛ ‑Yusu ti ꞊nʋ nɩ, ɛ wɛn: «Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, a 'nɩ 'lee 'lɩ nyiblo ꞊dʋ.»

9

‑Tɛ ‑Yusu lee la 'a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, bʋ nu la 'hʋnhʋɛn.yo, bʋ gba la Nyɩsʋa a ‑tɩ 'dɩɩ klɛ

(Matie 10.5-15; Makɩ 6.7-13)

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'kukue 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn lɛ, 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'kɩ bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn* lɛ, ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke', kɔ, bʋ nu꞊o, nyibli a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ, 2 'ɛ lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, bʋ na 'dɩɩ klɛ, bʋ hla꞊a, ‑tɛ Nyɩsʋa di nyibli a win a kɩkɔɔlɛ nu, ɛ kɔ, bʋ nu꞊o, nyibli a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ. 3 Kɛ‑ ɛ pɩ, 'ɛ yɩ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'ba yɩ 'dɩɩ kɩ nɩ nɛ, a 'nɩ 'gbaa 'lɩ ꞊dedede, a 'nɩ 'gbaa 'lɩ kotu*, kɔ blɔ, kɔ dididɛ, kɔ 'wliyɛ, kɔ, a 'nɩ 'gbaa 'lɩ wlawlʋ a 'hʋɛn a dɛ. 4 'A ‑nɛ 'dɩɔ ‑kɔ 'kwli a di 'lɩ nyre, 'kayu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ bʋ ʋ di 'lɩ 'a mʋ 'lɩ ‑paa ‑nɩ, 'kɩ ba nɩ 'lɩ bʋ ‑nɩnɩ, 'aan mumuti 'mʋ 'ʋ nyre. 5 'Dɩɔ ‑kɔ 'kwli a di 'lɩ mu, 'kɩ ʋ 'yɛ nɩ di 'a mʋ kʋa nɩ 'ble, ba ‑hɔn 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli. 'Ba yɩ nɩ mi, ba bʋbla 'aan bʋɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'waa ‑tʋtʋ a 'pupu 'mʋ 'a mʋ bʋɩ lɛ ‑hɔn, a 'mʋ꞊ʋ nyibli a 'mʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a yrʋ 'bʋ klɔ ꞊nʋ, 'waa ꞊gbɛtʋ nu꞊o 'waa dɩɔnʋ ‑mɔ.»

6 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ 'waa titie ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ bi 'hru wlɔn, 'ʋ nɛ nyibli yrɛ, 'ʋ pɩ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie. 'A ‑nɛ ‑tɩtɛ, ʋ di 'ʋ nyre, ʋ kɔ bʋ nu꞊o, 'hʋɩhrennyʋ a 'hʋɩ bʋ ‑wɛ.

‑Gʋlʋnʋma Helɔdɩ yɩ 'a dɩɔnʋ lɛ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑Yusu pa 'mʋ

(Matie 14.1-12; Makɩ 6.14-29)

7 Ti a 'mʋ 'yri, Galileblʋgba a ‑gʋlʋnʋma, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Helɔdɩ, ɛ 'wɩn ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ' nɩ, ‑Yusu ni. Dɛ bʋ di 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑ta', ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ nu꞊o, kɛ‑ nyibli ‑bɩ pɩ: «Ɛ mɔ Saan Batisɩ ꞊nɩɔ. ‑Tɛ ɛ 'kʋ la, ɛ 'hrɩ 'klɔ de.» 8 Kɛ‑ ‑ʋ ‑bɩ pɩ: «Eli*, ‑ɛ mɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ*, ɛ nɔ‑ 'hrɩ 'klɔ.» ‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ ‑bɩ, ‑ɛ 'kʋ la, ɛ nɔ‑ 'hrɩ 'klɔ.» 9 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Helɔdɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ pɩ 'kɩ: «'N lee la nyibli, bʋ 'bɛ la 'ʋ Saan a 'lu. 'A ‑tɩ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ 'n yɩ 'wɩn, ‑ɛ ni ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ɛ pa 'mʋ 'lɩ?» Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ ꞊mʋɛ ‑Yusu a 'yiye lɛ.

‑Tɛ ‑Yusu wloo la 'flɔɔ, 'kɩ 'ʋ nyibli a 'miliwɩ nɩ ꞊hun yɩ, 'ʋ di la dɛ ‑didi, 'ʋ ꞊mla la

(Matie 14.13-21; Makɩ 6.30-44; Saan 6.1-14)

10 ‑Tɛ ‑Yusu lee la 'a ‑mɔnanyʋ*, 'kɩ bʋ na la 'dɩɩ klɛ, ‑tɛ ʋ ‑mɛ kle, ‑ɛ ‑bɩ ʋ lee ‑Yusu ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ ‑nu, 'ɛ gba ꞊nʋ, 'ʋ mu 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'dʋ bi 'lɩ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'dɩɔ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Bɛtɩsaida ꞊hlɔn. 11 Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ʋ hie wɛn 'ʋ bʋ, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ mi 'lɩ ‑tɩtɛ ‑bɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ kʋɛ ꞊nʋ ꞊wien. Nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ʋ ‑di, ‑Yusu 'ble ꞊nʋ kʋa ‑tɛɛ, kɔ, 'ɛ tɔɔ ꞊nʋ, ‑tɛ Nyɩsʋa di nyibli a win a kɩkɔɔlɛ nu, kɔ, nyibli, ‑ʋ kɔ kɩkladɛ, 'ɛ nu꞊o, 'waa 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ.

12 ‑Tɛ 'tɔ yɩ nɩ ‑wɛn, ‑ɛ ‑bɩ ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑mʋ', ʋ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, ʋ wɛn: «Lee nyibli ‑bʋ, 'kɩ bʋ mu 'lɩ 'dɩɩ kɔ ‑yrigbi ‑mʋ' klɛ, ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ ‑a mʋ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'lɩ bʋpɛɛlɛ kɔ diidɛ 'hʋɛn‑ lɛ ꞊mʋɔ ‑nɩ, ‑kɔtɩ ‑tɩtɛ ‑bʋ, ‑a nɩ 'nɛ‑, 'dʋ bii 'nɛ‑ yɩ.» 13 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Aan ꞊gbɛtʋ, ba ‑nyi ꞊nʋ diidɛ.» Ʋ wɛn: «'Flɔɔkui nɩ ꞊hun kɔ ‑hrin.yɔ gbi nɩ 'hʋɛn‑, nʋ‑ nɩ mɔ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba 'yɩ dididɛ ‑tɔ mɔ ‑mu, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ‑bʋ ‑mɔ, ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba ‑nyi ꞊nʋ dididɛ.» 14 'Kɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ, nyɩbɛpʋ a 'miliwɩ nɩ ꞊hun, nʋ‑ nɩ 'lɩ.

‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ba lee ꞊nʋ, bʋ nu dui, bʋ nɩ blɛ, du nɩ ‑do 'bʋ nɩ 'ʋ, bʋ nu nyibli a (50) ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn ꞊tu 'ʋ ‑pu.» 15 Dɛ a 'mʋ, ‑Yusu lee ꞊nʋ, ɛ nɔ‑ ʋ ‑nu, 'ʋ lee nyibli, 'kɩ bʋ nɩ blɛ. 16 ‑Tɛ ʋ nɩ 'kɩ blɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'du 'flɔɔkui nɩ ꞊hun kɔ ‑hrin.yɔ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ ye', 'ɛ 'du 'lu ye', 'ɛ ta 'lɩ yɔ' lɛ, 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'kɩ 'ʋ dididɛ a 'mʋ a ‑ta', 'ɛ 'bɛ꞊ɛ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'a ‑nagbopʋ, 'kɩ bʋ ꞊gla꞊a nyibli a 'mʋ lɛ, 17 ‑tonyibli a 'mʋ, 'ʋ di dɛ ‑didi, 'waa pɛpɛ 'ʋ ꞊mla. ‑Tɛ ʋ ‑wɛ dɛ lɛ, dididɛ a 'mʋ, 'a dɛ ‑bɩ ‑hie bʋ, 'a ‑nagbopʋ 'ʋ 'kukue꞊e lɛ, 'ʋ 'yii 'lɩ ‑tʋgbɩwɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn.

Piɛlɩ wɛn 'nɩ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la 'a dakɔ yɩ ya

(Matie 16.13-19; Makɩ 8.27-29)

18 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, ‑Yusu bii la yɩ, 'ɛ dɛ la Nyɩsʋa. ‑Ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ* mu 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 'ɛ ‑tʋa 'waa lɛ'bɛtilɛ, ɛ wɛn: «Nyibli wɛn 'nɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ 'lɩ?» 19 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu꞊o ‑wɔn, ʋ wɛn: «‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ‑mɔ mɔ Saan Batisɩ, ‑ɛ pɩ la nyibli 'nie 'lu lɛ. ‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ‑mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Eli ꞊nɩɔ. ‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ‑mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ ‑bɩ ꞊nɩɔ, ‑ɛ 'kʋ la, ti ‑hi la a ti 'yri, 'tɩ‑ ‑ɛ 'hrɩ 'klɔ de.» 20 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛti ꞊nʋ nɩ de, ɛ wɛn 'nɩ: «'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a wɛn 'nɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ bi 'ʋ nɩ, ɛ wɛn: «‑Mɔ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya.»

‑Tɛ ‑Yusu hla la꞊a, ‑ɛ mɔ, ɛ di la 'nɩ 'kʋ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ la 'klɔ 'hrɩ de

(Matie 16.20-28; Makɩ 8.30–9.1)

21 ‑Yusu lee ꞊nʋ nɩ ‑tɛɛ, ɛ wɛn: «A 'nɩ 'lee 'lɩ nyiblo ꞊dʋ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ.» 22 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ de: «'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n kɔ ꞊bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ. 'Blʋ a nyibli, kɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, kɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, ʋ kɔ bʋ yraa 'mʋ, ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. 'Bʋ mɔ, 'nɩ 'kʋ, ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn, ta a ‑nyrɔwɔ, Nyɩsʋa di ‑ha 'mʋ 'klɔ.»

23 Nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'ʋ, kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ: «Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, bʋ kʋɛ 'mʋ ꞊wien lɛ, ɛ 'nɩ 'kʋɛɛ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'lulɛ‑hihie ꞊wien lɛ, kɛɛ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n di꞊e ‑lee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ bʋ nu 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, 'ye ꞊bɩɩ nyibli bʋ pʋ lɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la, ‑tɛ ɛ pa 'ʋ, 'ɛ mɔ 'na nyiblo a ‑tɩ. 24 Nyiblo 'bʋ pʋ lɛ, ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ 'waan nɛ 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta', nyiblo a 'mʋ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'kʋ, ɛ di 'a 'klɔ yrayrʋ 'nɩ 'waan ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ ‑wɛn, 'kɩ 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn bʋ 'wan, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ‑tɛ ɛ nʋɛ 'mʋ a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'kʋ, ɛ di kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ. 25 Nyiblo 'bʋ kɔ 'klɔ ‑bʋ a kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ, 'tɩ‑ 'bʋ 'waan nɛ 'a dɩɔnʋ a 'klɔ yrayrʋ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ, kɔ, Nyɩsʋa a ‑bati bʋ klɔ꞊ɔ, kʋkɔ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ 'ʋ꞊ʋ ꞊dedede nɩ. 26 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ ‑tʋɩ nɩ pie, 'kɩ 'ʋ nyibli a 'mʋ ye', 'kɩ ꞊bʋ di 'aan Kʋkɔnyɔ' pa, kɔ, 'kɩ ba di 'ʋ 'na win 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n di 'ʋ ‑dii ‑nɩ de, 'kɩ 'lɩ 'na 'Baɩ a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli, 'n kɔ 'a lɛlenyʋ 'hʋɛn‑, ti a 'mʋ 'yri, 'na 'mumu, 'n di pie ‑tʋɩ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'kɩ ꞊bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, a mɔ 'na nyibli. 27 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyibli ‑bɩ nɩ 'lɩ, ʋ 'mʋ ‑hʋan꞊a 'ye, ‑tɛ Nyɩsʋa di nyibli a win a kɩkɔɔlɛ nu, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ‑hʋan nyibli a 'mʋ, 'waa 'kʋkʋʋ a ti kɩ yɛ.»

‑Tɛ ‑nagbopʋ* 'ye la ‑Yusu, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli

(Matie 17.1-8; Makɩ 9.2-8)

28 ‑Yusu bʋ ‑wɛ 'kɩ ‑tɩ a 'mʋ, 'a hɩhla ‑mɔ, 'a 'wee nɩ ‑do bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ gba Piɛlɩ, kɔ Saan, kɔ Sakɩ 'hʋɛn‑ nɩ, 'ʋ 'ya 'lɩ dʋgba ꞊dʋ 'lu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa da. 29 Ʋ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a dɩda 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a yigbakla 'cɩcɩ nɩ, kɔ, 'a wlawlʋ 'ɛ ‑tʋa 'pʋplɛ, 'tɩ‑ 'ɛ yɩ wlɩn dɩakɩ. 30 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye nyibli nɩ 'hʋɛn, ʋ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑ ‑ʋ pɩ toto. Nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Moise kɔ Eli 'hʋɛn‑. Nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ 'kʋ la nɩ, 31 'ʋ 'hrɩɩ 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, 'kɩ 'lɩ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nʋ 'kwli. ‑Tɛ Nyɩsʋa ‑hʋɛ ‑Yusu bʋ nu 'kʋkʋʋ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ʋ hlɛ. 32 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ yɩ 'lu ‑mɔ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ Piɛlɩ kɔ 'a 'bio 'hʋɛn‑, ʋ hlɛ 'lɩ ŋmena' bʋ. Kɛɛ, ‑tɛ ʋ ꞊wlɛɛ 'yii, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ a 'mʋ nɩ, 'ɛ ꞊glaa 'lɩ ‑Yusu kɔ nyibli nɩ 'hʋɛn ‑nɩ wɛn nɩ. 33 'Tɩ‑ Moise kɔ Eli 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ ‑hɔn mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ Piɛlɩ pɩ 'kɩ ‑Yusu yɩ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ‑ba nɩ 'nɛ‑ ‑tɩtɛ ‑bʋ bʋ. ‑Ba pʋ papʋɩ nɩ ta, ‑nɛ pʋpa, Moise a ‑nɛ, kɔ Eli a ‑nɛ.» ‑Tɩ bʋ di hla, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑yi. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ ni 'pʋplɛ lɛ.

34 Piɛlɩ nɩ 'lɩ 'pʋplɛ 'kwli, ‑jru 'ɛ 'hrɩɩ 'ʋ, 'ɛ ‑hli ‑Yusu kɔ Moise kɔ Eli 'hʋɛn‑. ‑Tɛ Piɛlɩ kɔ 'a 'bio 'hʋɛn‑, ʋ 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ ꞊nʋ 'kwli. 35 'Kɩ 'lɩ ‑jru a 'mʋ 'kwli, 'kɩ Nyɩsʋa a win ‑hʋɛn 'lɩ ‑wlu, 'ɛ pɩ lɛ: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'na 'Yu. Ɛ nɔ‑ 'n ‑ha, 'kɩ 'ʋ 'na ‑kʋan a ‑ta'. Ba pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ.» 36 Bʋ 'wɩn win a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu nɩ ‑do 'a ‑nagbopʋ* yɩ 'kɩ 'ye. ‑Tɛ ʋ ꞊tɩ 'lɩ dʋgba a 'mʋ 'lu, dɛ a 'mʋ, ‑Yusu a ‑nagbopʋ 'ye, ʋ 'yɩ꞊ɩ nyiblo ꞊dʋ ‑lee ‑nɩ, 'ɛ gba ti ‑hʋɔhʋɩ.

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, 'yu ‑mʋ', 'ku ‑hʋan* nɩ la 'ʋ ke', a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Matie 17.14-18; Makɩ 9.14-27)

37 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* nɩ ta ‑mʋ' 'hʋɛn, ʋ ꞊tɩ dʋgba. ‑Tɛ ʋ ꞊tɩ 'kɩ dʋgba, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ di ‑Yusu ye' 'bɛ mɔ. 38 'Kɩ 'lɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'mʋ 'nyɩ, 'kɩ nyiblo ꞊dʋ nɩ 'lɩ, 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ɛ pɩ lɛ: «Tɔɔnyɔ o, 'n nyaa ‑mʋ lɛ, 'ye 'na 'yu nyɩbɛhɩan. Ɛ nɔ‑ mɔ 'na 'yu nɩ ‑do. 39 Ɛ kɔ ti, 'ku ‑hʋan 'ɛ 'yɛ꞊ɛ klɛ, 'ɛ ni꞊e, 'ɛ 'gbugbe lɛ, 'ɛ bʋblɛ꞊ɛ blɛ dɩakɩ, 'ɛ ni꞊e, hɩʋnplu 'ɛ nyrɛ꞊ɛ wien bʋ, 'ɛ ꞊tui꞊e ꞊hɩʋɛn. Ɛ gbɛ ti ‑hʋɔhʋɩ, 'tɩ‑ 'ɛ ‑hʋɛn 'ʋ꞊ʋ ke'. 40 'N nyaa ‑na ‑nagbopʋ lɛ, 'kɩ bʋ bla 'ku ‑hʋan a 'mʋ lɛ, kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ.» 41 Kɛɛ, kɛ‑ ‑Yusu pɩ, 'ɛ yɩ 'a ‑nagbopʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «A mɔ nyibli ꞊nɩɔ, ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ ‑tɛɛ, 'tɩ‑, ‑ʋ 'yɩ ꞊haandɛ kɔ dɛ ‑hʋan a 'yilɛ‑hɩhɩalɛ ‑yi. Ti nɩ ‑tie 'n di 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ ‑hii ‑nɩ, 'tɩ‑ a 'mʋ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ 'lɩ? ꞊Bɩ kɛ‑ 'n di nu 'a ‑nɛ ti, 'mʋ 'a mʋ lɛ ‑kikle ‑nɩ nɩ ‑do? Ya 'mʋ ‑na 'yu a 'mʋ yɩ.»

42 ‑Tɛ 'yu a 'mʋ, ɛ 'yɩyɛ 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'ku ‑hʋan a 'mʋ, ɛ pʋ꞊ʋ ꞊hlɔn, 'ɛ ‑tʋa 'a blɛ‑huhlilɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ hlee 'lɩ 'ku ‑hʋan a 'mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ win 'yaklɩ 'kwli, 'tɩ‑ 'ku ‑hʋan 'a mʋ, 'ɛ ‑hɔn la 'ʋ 'yu a 'mʋ ke'. Kɛ‑ ‑Yusu ‑nu, 'tɩ‑ 'yu a 'mʋ, 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. 43 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ la 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ, ɛ kɛɛ la 'waa ꞊wlɩ lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'klɩ a kɩnɩnɩɩ a ‑ta'.

‑Yusu hlɛ la꞊a nɩ de, ‑ɛ mɔ, ɛ di 'nɩ 'kʋ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ

(Matie 17.22-23; Makɩ 9.30-32)

‑Tɛblɩ ‑mʋ', ‑Yusu ‑nu, ɛ 'tɩɛ kɛɛ nyibli a ꞊wlɩ lɛ. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn: 44 «Ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ ‑tɛɛ, ‑tɩ ‑mʋ', 'n di 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, a 'mʋ꞊ʋ kʋa 'ble ‑tɛɛ: 'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ʋ kɔ bʋ pʋ 'mʋ nyibli ‑jɩ'.» 45 ‑Tɩ a 'mʋ, ‑Yusu ‑hla, 'a ‑nagbopʋ 'yɩ꞊ɩ lɛ ‑yru. Kɛɛ, ʋ yɩ pie hʋannʋ, 'kɩ bʋ 'bɛti꞊e, dɛ‑ windɛ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ.

Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'a 'bɩhɩan 'lu yɩ 'lɩ?

(Matie 18.1-5; Makɩ 9.33-37)

46 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* pɩpɩ꞊ɩ' lɛ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑bʋ di 'ʋ 'a 'bɩ 'lu yɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ. 47 Dɛ a 'mʋ, ʋ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ‑Yusu yi꞊e nɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ da 'hɩangbe, bʋ ꞊tu꞊o 'ʋ 'a dɩɔnʋ 'hʋɩ bʋ, 48 ɛ wɛn: «'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ‑tɛ 'hɩangbe ‑bʋ ɛ nɩ 'mʋ, 'bʋ 'ble 'a nyɔ kʋa ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ 'na 'nyrɛ a ‑ta', ‑ɛ ‑bɩ 'mɔ ɛ 'ble kʋa. Ɛ kɔ, nyiblo, ‑ɛ 'ble 'mʋ kʋa, ɛ 'ble Nyɩsʋa kʋa ‑wɛ, ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ ‑tʋtʋ kɩ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ 'pa‑, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, sɛyɩ‑sɛyɩ, ɛ nɔ‑ mɔ nyiblo, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'a 'bio 'lu yɩ.»

Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɛ nɩ ‑wɔn 'a mʋ yɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, 'a mʋ ‑pɛ

(Makɩ 9.38-40)

49 ‑Ɛ ‑bɩ Saan, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi* ‑bɩ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ‑a 'ye nyiblo ꞊dʋ, 'ɛ blɛ 'kuo ‑hʋɩn* lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑na 'nyrɛ 'kwli. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a lee ꞊nɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, bʋ 'kee nɛ 'a nunuo, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'nɩ ‑kʋɛ꞊ɛ mɔ ‑a mʋ ꞊wien lɛ.» 50 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «A 'nɩ 'lee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, bʋ 'kee nɛ 'a nunuo, ‑ɛ nu꞊o, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɛ nɩ ‑wɔn 'a mʋ yɩ, ɛ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, 'a mʋ ‑pɛ.»

Samaliblʋgba a 'dɩɔ ‑bɩ a nyibli 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ 'ble ‑Yusu kʋa

51 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di꞊e nu, ‑Yusu 'mʋ 'lɩ yakɔ 'kwli mu, ti a 'mʋ, ɛ 'mʋɛ yrɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ ‑yra꞊a, 'kɩ bʋ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 52 'ɛ lee nyibli, bʋ 'nyɛɛ 'hru, nyibli a 'mʋ 'ʋ ‑mu, 'ʋ nyre 'lɩ Samaliblʋgba a 'dɩɔ ‑bɩ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'kayu lɛ ꞊mʋɔ, ‑ɛ kɔ bʋ ‑Yusu di 'lɩ pa. 53 Kɛɛ, 'dɩɔ a 'mʋ, 'a nyibli hɩa nɩ, 'kɩ bʋ 'ble ‑Yusu kʋa, ‑ɛ nu꞊o, ɛ mi 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 54 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* Sakɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, ʋ 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Kʋkɔnyɔ, ꞊bɩ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ ‑ba nu꞊o, ‑tɛyɛ bʋ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, bʋ ꞊tɩ, ɛ 'mʋ nyibli ‑bʋ bʋ ‑wɛ?» 55 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ 'plɛ ꞊nʋ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ ‑tɩ a 'mʋ, ʋ ‑hla a ‑ta'. 56 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ mu 'lɩ 'dɩɔ ‑bɩ 'kwli.

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hʋɛ ‑bʋ kʋɛ ‑Yusu ꞊wien lɛ

(Matie 8.19-22)

57 ‑Tɛ ʋ nɩ 'hru wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ꞊dʋ lee ‑Yusu nɩ, ɛ wɛn: «'A ‑nɛ ‑tɩtɛ, ‑di 'ʋ mu, 'n di kʋɛ ‑mʋ ꞊wien.» 58 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ‑wɔn, ɛ wɛn: «'Wan 'kwli a mamʋɩ kɔ bʋpɛɛlɛ, nʋblɩ 'ʋ kɔ 'lʋɛ, kɛɛ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n 'yɩ bʋpɛɛlɛ ꞊dʋ ‑kɔ, ‑tɛ 'n di 'ʋ ke lɛ ‑haa ‑nɩ.» 59 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ nyiblo ‑bɩ yɩ, ɛ wɛn: «Kʋɛ 'mʋ ꞊wien, ꞊mʋ 'na ‑nagbopi* ‑hɛ.» ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ ꞊tu꞊o ‑wɔn, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, 'tɩ‑ 'mʋ ‑mʋ ꞊wien kʋɛ, ‑ha 'mʋ mɛ lɛ, ꞊bʋ mu, ꞊bʋ ‑ha 'ʋ 'na 'baɩ, ‑ɛ 'kʋ, 'tɩ‑ 'mʋ di, 'mʋ ‑mʋ ꞊wien kʋɛ.» 60 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ɛ 'yɩ ‑na ‑kʋan 'pa‑, 'kɩ ‑bʋ ‑ha 'ʋ 'kʋkʋkui lɛ. Kɛɛ, mu ‑bʋ lee nyibli, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑hʋɛ bʋ kɔɔ ꞊nʋ win kɩ.» 61 Nyiblo ‑bɩ nɩ 'ʋ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, 'n di kʋɛ ‑mʋ ꞊wien, 'mʋ ‑na ‑nagbopi ‑hɛ. Kɛɛ, ‑ha 'mʋ mɛ lɛ, ꞊bʋ ti 'na 'dʋkʋɛ, 'tɩ‑ 'mʋ 'lɩ di, 'mʋ ‑mʋ ꞊wien kʋɛ.» 62 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ, 'ɛ yɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ: «꞊Wɩ nyiblo ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ klɔ ‑ci, 'tɩ‑ ‑ɛ 'kee nɛ 'a ‑cicie. Nyiblo 'bʋ yɩ ‑kʋan a nunuo lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu꞊o 'a ‑kʋannunyɔ ‑mɔ'.»

10

‑Tɛ ‑Yusu lee la 'a ‑nagbopʋ* a (72) ꞊wlɩ nɩ ta ꞊tu 'ʋ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, ʋ 'mʋ la Nyɩsʋa a ꞊haantitie pʋ

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑ha 'lɩ nyibli a ‑wlɩ nɩ ta ꞊tu 'ʋ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑bɩ, 'ɛ nu 'waa 'hʋnhʋɛn.yo, 'ɛ lee ꞊nʋ, 'kɩ bʋ 'nyɛɛ 'hru, bʋ mu 'lɩ 'dɩɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli 'a ꞊gbɛtʋ, ɛ di 'lɩ mu. 2 Kɛ‑ ɛ pɩ, 'ɛ yɩ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «‑Kʋbʋ, ‑ɛ ꞊hlu, ɛ ‑hʋ nɩ, kɛɛ, 'a 'cɩcɛnyibli 'yɩ ‑hʋ. 'A ‑tɩ, ba nyaa ‑cikɔnyɔ lɛ, bʋ lee nɛ 'a ‑kʋannunyibli ‑bɩ, bʋ bi 'a mʋ kɩ, a 'mʋ ‑kʋbʋ 'cɛ. (Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ba nyaa Nyɩsʋa lɛ, ɛ 'mʋ 'a nyibli ‑bɩ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ nɛ 'a mʋ, a 'mʋ nyibli ‑bɩ lɛ 'kukue ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ Nyɩsʋa ‑nyi.) 3 Ba mu. 'N yɩ tɛ 'a mʋ bʋ, ꞊wɩ yɩ 'blayonʋ, ʋ yɩ bʋ tɛ, 'kɩ 'lɩ ‑jio 'nyɩ. 4 'Ba yɩ nɩ mi, a 'nɩ 'gbaa 'lɩ 'wliyɛ, a 'nɩ 'gbaa 'lɩ blɔ ‑wɛ, kɔ 'suin 'hʋɛn‑, kɔ, a 'nɩ 'wlɛɛn 'lɩ 'hru wlɔn, nyibli a 'wiolɛ‑nyi‑tɩ.

5 'A ‑nɛ 'kayu, a di 'lɩ bʋ pa, yɩ‑hɛdɛ, a di nu, kɛ‑ ba pʋ: Nyɩsʋa bʋ nɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. 6 Nyiblo 'bʋ nɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, 'bʋ ‑hʋɛ꞊ɛ, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ, bʋ nu꞊o ꞊haandɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa kɔ bʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ. Kɛɛ, 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa꞊a, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ, kɔ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu꞊o ꞊haandɛ ‑mɔ. 7 'Kayu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ bʋ ʋ di 'lɩ 'a mʋ kʋa 'blee ‑nɩ, 'kɩ ba nɩ 'lɩ bʋ. A 'nɩ 'naa 'lɩ 'kayo blɛ. Dididɛ ‑mʋ', ʋ di 'a mʋ ‑nyi, ɛ nɔ‑ ba di, 'nie, ʋ di 'a mʋ ‑nyi, ɛ nɔ‑ ba 'na, ‑ɛ nu꞊o, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ ni ‑kʋan, ɛ blɛɛ 'pɛɛlɛ yɩ.

8 'A ‑nɛ 'dɩɔ ꞊dʋ, a di 'lɩ 'kwli pa, 'bʋ 'ble 'a mʋ kʋa, dididɛ ‑mʋ', ʋ di 'a mʋ ‑nyi, ba di꞊e, 9 ɛ kɔ, ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, 'dɩɔ a 'mʋ, 'a nyibli a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, ɛ kɔ, ba lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ: Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ 'a mʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, ɛ 'mʋɛ yrɛ. 10 'Dɩɔ ‑kɔ 'kwli a di 'lɩ pa, 'kɩ ʋ 'yɛ nɩ di 'a mʋ kʋa nɩ 'ble, ba mu 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ, 'a 'dika. Kɛ‑ ba pʋ: 11 'Aan 'dɩɔ a 'pupu ‑bʋ, ‑ɛ nɩ ‑a mʋ bʋɩ lɛ a ‑tɩ, ‑a di ‑aan bʋɩ 'nɩ ‑bʋbla ‑nɩ, ‑a 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ yɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a yrʋ 'bʋ klɔ 'a mʋ, 'a mʋ nu꞊o 'aan dɩɔnʋ ‑mɔ. Kɛɛ, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ: Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, ɛ 'mʋɛ yrɛ. 12 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ di ꞊tu 'dɩɔ a 'mʋ 'a nyibli ꞊hɩʋɛn, ɛ 'mʋ 'ʋ Sodɔmʋkʋɛ 'ʋ ‑hi, ‑ʋ kɔ nunuklɔ ‑nyre la yɩ.»

'Dɩɩ ‑bɩ a nyibli 'yɩ la ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ

(Matie 11.20-24)

13 (Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn:) «‑Juukʋɛ* ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Kolasɛdɩɔ, kɔ Bɛtɩsaidadɩɔ 'kwli, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', 'n nuu 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, 'bʋ mɔ, 'nɩ nuu wɛn 'lɩ꞊ɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ ‑mɔ, ‑ʋ nɩ 'lɩ Tilɩdɩɔ kɔ Sidɔdɩɔ 'hʋɛn‑ 'kwli, see la, nyibli a 'mʋ, ʋ 'mʋ la nyaɩŋmlɩ lɛ nu, ʋ 'mʋ la ‑tɛblɩ ‑hʋɩn 'hʋɩ lɛ pʋ, ʋ 'mʋ la 'waa dɩɔnʋ 'tɔpupu 'ŋmlɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ nyibli yɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ ‑hʋɛ bʋ hie 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo bʋ, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ Nyɩsʋa ‑nyi. 14 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Kolasɛdɩɔ kɔ Bɛtɩsaidadɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'waa ‑bati di nɩ 'klɩ kɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ Tilɩdɩɔ kɔ Sidɔdɩɔ a ‑nɛ 'ʋ ‑hi. 15 'Tɩ‑ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Kapɛnaɔdɩɔ 'kwli, ʋ 'nɩ 'hie 'lɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'lɩ ꞊nʋ 'nɩ 'yaa ‑nɩ ‑yaya, ʋ 'mʋ mu ‑mumu, ʋ 'mʋ yakɔ yɩ kʋɛ. Kɛɛ, ɛ di 'lɩ ꞊nʋ 'nɩ ꞊tɩɔ ‑nɩ ‑tɩɔtɩɔ, ʋ 'mʋ 'lɩ ‑tʋtʋ bʋ nyre.»

16 Kɛ‑ ɛ pɩ 'a ‑nagbopʋ yɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo 'bʋ yɩ 'a mʋ nʋa yɩ bʋ nɩ pɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'mɔ ɛ pɩ nʋa yɩ bʋ, ɛ kɔ, nyiblo 'bʋ hɩa nɛ 'a mʋ yɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'mɔ ɛ hɩa yɩ, kɔ, nyiblo 'bʋ hɩa 'mʋ yɩ, ɛ 'wɩ yɩ, Nyɩsʋa, ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ ‑tʋtʋ kɩ, ɛ nɔ‑ ɛ hɩa yɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* ‑hɔn la 'dagba'

17 ‑Tɛ ti gbi ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑nagbopʋ a (72) ‑wlɩ nɩ ta ꞊tu 'ʋ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, ‑Yusu lee la, 'kɩ bʋ mu la Nyɩsʋa a ꞊haantitie pʋ, ‑tɛ ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ dɔdʋ ni ꞊nʋ nɩ dɩakɩ, ʋ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, 'ye kɛ, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ ‑na 'nyrɛ nɩ ni, ꞊ba yɩ 'lɩ 'kuo ‑hʋɩn* ‑mɔ nɩ ‑hlee ‑nɩ, 'ʋ ꞊tui 'ʋ ‑aan win nɩ, 'ʋ ‑hʋɛn 'ʋ nyibli ke' lɛ.»

18 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «‑Tɛ 'n ta 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye Satan nɩ, ‑ɛ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ, 'ɛ ble 'lɩ yakɔ 'kwli, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ bʋ 'yɛ nɩ ꞊tɩ wɛn. 19 Ba 'ye kɛ, 'n ‑nyi 'a mʋ 'klɩ, 'kɩ ba na hro kɔ ‑ji‑kayɩ 'hʋɛn‑ klɛ, ɛ kɔ, ba ‑wɛ Nyɩsʋa a yraanyɔ Satan a 'klɩ bʋ. ꞊Dedede 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ nu 'a mʋ dɛ ‑hʋan ‑mɔ. 20 Kɛɛ, a 'nɩ 'nuo 'lɩ dɔdʋ, ‑tɛ 'kuo ‑hʋɩn ꞊tui 'ʋ 'a mʋ 'ʋ a ‑tɩ. Kɛɛ, dɛ ‑kɔ dɔdʋ ba nu, ɛ nɔ‑ mɔ ‑tɛ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ 'crɩ 'aan 'nyrɛ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli.»

‑Yusu tʋɛ la 'a ‑nagbopʋ* nɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ mɔ Nyɩsʋa

(Matie 11.25-27; 13.16-17)

21 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* nu꞊o nɩ, dɔdʋ 'ɛ ‑hi ‑Yusu wlɔn dɩakɩ. Kɛ‑ ɛ pɩ Nyɩsʋa yɩ, ɛ wɛn: «'Na 'Baɩ o, ‑mɔ mɔ yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hʋɛn‑ a Kʋkɔnyɔ. 'N pɩ ‑mʋ 'nyrɛ lɛ, ‑tɛ ‑nu, ꞊nɩ ‑hli ‑na nunu‑tɛblɩ ꞊tɔkɔnyʋ, kɔ 'crɩɛn.yinyʋ 'yi kɩ, 'tɩ‑ ꞊nɩ tɔɔ ꞊nʋ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ ꞊dedede ‑yi. 'N pɩ ‑mʋ 'nyrɛ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, kɛ‑ ‑nu 'a ‑hʋhʋa.

22 'Na 'Baɩ, ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ kɩ. Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ, nyibli 'yɩ꞊ɩ ‑yi, 'bʋ 'yɩ 'na 'Baɩ nɩ ‑do 'pa‑. Ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi ‑wɛ, nyiblo 'na 'Baɩ pa 'mʋ, 'bʋ 'yɩ 'mɔ nɩ ‑do ‑bʋ 'pa‑, ‑ɛ mɔ 'a 'Yu. 'A ‑nɛ nyiblo, 'n di ‑hʋa ꞊bʋ tɔɔ ꞊nɛ, ɛ yi꞊e nɩ ‑wɛ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'na 'Baɩ pa 'mʋ.»

23 ‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑do 'hʋɛn‑, ʋ nɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ 'ye, ba kɔ plɔ a bleelɛ. 24 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ti ‑hi la a ti 'yri a Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* kɔ bodɩɔpʋ ‑hʋɔhʋɩ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊mʋɛ la꞊a lɛ, 'kɩ bʋ 'ye la ‑tɛblɩ gbagbɩ ‑bʋ, a yɩ kɛ 'ye, kɛɛ, ʋ 'yɩ꞊ɩ 'ye, kɔ, 'ʋ ꞊mʋɛ la꞊a lɛ, 'kɩ bʋ 'wɩn la ‑tɛblɩ gbagbɩ ‑bʋ, a yɩ kɛ 'wɩn, kɛɛ, ʋ 'yɩ꞊ɩ 'wɩn.»

‑Yusu pʋ la Samalikʋɛyu a 'ledʋ, ‑ɛ wa la 'a 'bɩhɩan ‑tonyiblo, ʋ dʋa la 'lɩla

(Matie 22.34-40; Makɩ 12.28-31)

25 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyɔ ‑bɩ, ‑ɛ nɩ 'ʋ, ɛ 'du ye', 'ɛ mu 'ʋ ‑Yusu lɛ ꞊tɛɛ mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'ye, 'bʋ mɔ, 'bʋ di ‑tɩ ꞊dʋ hla, ‑ɛ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ 'bɛti꞊e, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, dɛ a 'dɩ ‑bɩ 'n kɔ ꞊bʋ nu, 'tɩ‑ 'mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ' kɔ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ 'lɩ?» 26 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ ʋ 'crɩɩ 'lɩ Nyɩsʋa a tetecrɩɛn 'kwli? Dɛ a 'mʋ, ʋ 'crɩ, ꞊nɩ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hre, ‑bɩ' ‑ni 'a 'wɩnwɩɩn 'lɩ?» 27 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «‑Blɛɛ yɩ, ‑bʋ nʋɛ ‑na Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, 'kɩ 'lɩ ‑na ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, ɛ kɔ, 'kɩ 'lɩ ‑na 'lulɛ‑hihie a pɛpɛ 'kwli, kɔ, 'kɩ 'lɩ ‑na 'klɩ a pɛpɛ 'kwli, ɛ kɔ, ‑blɛɛ yɩ, ‑bʋ nʋɛ ‑na 'bɩhɩan ‑tonyiblo, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑nu ‑dɩɔnʋ a nʋɛlɛ.» 28 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ: «'A ‑tɛɛ, nɔ‑ ꞊nɩɔ. 'A ‑tɩ o, dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ nu, ꞊mʋ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ kɔ.»

29 Kɛɛ, tetetɔɔnyɔ a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛ bʋ ‑nyi 'a dɩɔnʋ ꞊wɔn. Nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ 'bɛti ‑Yusu, ɛ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ 'kɩ 'na 'bɩ ‑tonyiblo 'lɩ?» 30 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ɛ kɔ la nyɩbɛyu ꞊dʋ. Ɛ nɔ‑ ‑hɔn 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'ɛ mi 'lɩ Selikodɩɔ 'kwli. ‑Tɛ ɛ mu ‑mumu, ‑ɛ ‑bɩ, ɛ bi 'lɩ ‑balʋnyibli 'nyɩ, 'ʋ ‑hɛ꞊ɛ wlawlɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a ‑tɛblɩ 'yri, 'ʋ bi꞊e ‑bibi, 'ʋ dʋa꞊a 'lɩla, 'tɩ‑ 'ʋ hie 'ʋ꞊ʋ bʋ, 'ʋ ‑mu. 31 Bʋ pɛ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ* ꞊dʋ yɩ 'lɩ 'nɩ di. ‑Tɛ ‑cɔhlʋnpinyɔ a 'mʋ, ɛ 'ye꞊e, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ 'bɛɛ kɩ, bʋ na 'lɩ 'hru a 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ, bʋ ‑hi. 32 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Lefipi ꞊dʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ a ‑kʋannunyɔ ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ nyre 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ. ‑Tɛ ɛ nyre 'kɩ 'ʋ, ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ na 'lɩ 'hru a 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ, 'ɛ ‑hi. 33 ‑Tɛ ɛ ‑hi 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ Samalikʋɛyu ꞊dʋ, ‑ɛ mɔ hɩapʋdakɔ ‑bɩ a nyiblo, nɔ‑ yɩ 'lɩ di, ('ɛ nɩ 'ʋ 'kasra kɩ. Samalikʋɛ kɔ ‑Juukʋɛ* 'hʋɛn‑, ʋ nyinyre lɛ.) ‑Tɛ Samalikʋɛyu a 'mʋ, ɛ nyre 'ʋ nyiblo a 'mʋ 'hʋɩ, ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ 'a nyaɩ ‑tʋa 'a nunuo dɩakɩ, 34 'ɛ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ ‑tɛɛ, 'ɛ nu 'nyra kɔ ‑wiin, 'ɛ nu 'a ꞊ji a ‑kʋan, 'tɩ‑ 'ɛ mʋa ꞊nɛ lɛ. ‑Tɛ ɛ ‑wɛ 'a ꞊ji a ‑kʋan a nunuo ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yaa 'ʋ꞊ʋ 'a 'kasra kɩ, 'ʋ mu 'lɩ Selikodɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ 'dagbɩ a 'kayu ‑bɩ bʋ, 'ɛ pʋ 'a ꞊tɔ. 35 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑ha 'lɩ 'wliyɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'kayukɔnyɔ, ɛ wɛn: ꞊Tu 'na nyiblo ‑bʋ 'yie ‑tɛɛ. Ti ‑kɔ 'yri 'n di ‑mɔ ꞊hɩan, 'n di 'ʋ ‑dii ‑nɩ, 'bʋ mɔ, dɛ 'bʋ bi 'ʋ 'wliyɛ ‑bʋ 'lu, 'n di ‑mɔ꞊ɔ 'nɩ 'pɛɛ ‑nɩ.»

36 'Tɩ‑ ‑Yusu 'mʋ ‑yrɛ, kɛ‑ ɛ pɩ tetetɔɔnyɔ a 'mʋ yɩ, 'ɛ yɩ꞊ɩ 'bɛti ‑nɩ, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ ‑mʋ 'yi, 'kɩ 'lɩ nyibli nɩ ta a 'mʋ 'nyɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑ɛ nu dɛ, ‑ɛ tʋɛ ꞊nɛ yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ nyiblo ‑mʋ', ‑balʋnyibli ‑bi a 'bɩhɩan 'lɩ?» 37 ‑Ɛ ‑bɩ tetetɔɔnyɔ a 'mʋ, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nu꞊o ꞊haandɛ 'yi ꞊hlɔn lɛ, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «‑Na 'mumu, ꞊nɩ ‑mu, dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ nu.»

‑Tɛ ‑Yusu pa la 'lɩ Matɩ kɔ Mari 'hʋɛn‑ ‑mɔ

38 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ bi 'hru wlɔn de, 'ʋ pa 'lɩ 'dɩɔ ‑bɩ 'kwli. 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ nʋgba ꞊dʋ nɩ 'lɩ. 'A 'nyrɛ mɔ Matɩ. Ɛ nɔ‑ 'ble ‑Yusu kʋa, 'kɩ 'lɩ 'a 'kayu bʋ. 39 Matɩ a 'mʋ, ɛ kɔ 'dɩayɩ nyrɔyu ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Mari. ‑Tɛ ‑Yusu nɩ bʋ, ɛ ‑tʋa 'waa tɔɔlɛ, Mari a 'mʋ 'ɛ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a tɔɔwin nʋa yɩ bʋ pʋ. 40 Matɩ ‑mɔ ‑bɩ, 'kayu a ‑kʋan a gblegble ‑mʋ', ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ꞊yɛɛ ꞊nɛ 'kla ‑wliye. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, bʋ lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ: «Kʋkɔnyɔ o, ꞊bɩ ɛ 'nɩ 'yaa lɩ ‑mʋ 'kla ‑wliye, 'kɩ 'na 'dɩayɩ nyrɔyu bʋ ‑ha 'mɔ nɩ ‑do mɛ lɛ, ꞊bʋ nu ‑kʋan a pɛpɛ? 'A ‑tɩ, lee ꞊nɛ bʋ ‑hɛɛ 'mʋ.» 41 ‑Ɛ ‑bɩ Kʋkɔnyɔ ꞊tu꞊o ‑wɔn, ɛ wɛn: «Matɩ o, ꞊yɛɛ ‑dɩɔnʋ 'kla ‑wliye, ɛ kɔ, ꞊nɩ nɛɛ ꞊wlɩ lɛ dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ kɩ. 42 Kɛɛ, ɛ kɔ dɛ nɩ ‑do, ‑ɛ mɔ yɩnɔdɛ. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Mari ‑ha 'lɩ. 'Tɩ‑ nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑ha ꞊nɛ꞊ɛ ‑jɩ'.»

11

‑Yusu tʋɛ nɛ 'a ‑nagbopʋ* nɩ, ‑tɛ ‑mʋ', ʋ di Nyɩsʋa a dɩda nu

(Matie 6.9-13; 7.7-11)

1 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, 'kɩ ‑Yusu mu 'lɩ ‑tɩtɛ ‑bɩ, 'ɛ mu Nyɩsʋa da mɔ. ‑Tɛ ɛ ‑wɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopi ‑bɩ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, Saan Batisɩ tɔɔ nɛ 'a ‑nagbopʋ nɩ, ‑tɛ ʋ di Nyɩsʋa a dɩda nu. ‑Na 'mumu, tɔɔ nɛ ‑a mʋ ‑tɛ ‑bʋ, ‑a di Nyɩsʋa a dɩda nu.» 2 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'ba yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, kɛ‑ ba pʋ:

‑Aan 'Baɩ,

nu꞊o, nyibli a pɛpɛ bʋ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa.

‑Mɔ ‑bʋ kɔɔ nyibli win kɩ.

3 ‑Nyi ‑a mʋ 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ a diidɛ.

4 ‑Aan dɛ 'kuku ‑bʋ, ‑a ‑nu, ‑hru 'a ‑tɩ ‑mɔ,

‑kɔtɩ dɛ 'kuku ‑mʋ', nyibli ni ‑a mʋ ‑mɔ,

‑a ‑hrui 'a ‑tɩ ‑mɔ ‑wɛ.

꞊Nɩ 'hɔɔn 'ʋ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ ‑mɔ',

ɛ 'nɩ 'tɛɛ 'ʋ ‑a mʋ lɛ,

‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'nɩ ꞊ha ‑tɩ 'wla.»

5-6 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «꞊Bʋ pʋ꞊ʋ nɩnatumupʋ nɩ 'hʋɛn a dɛ yɩ: 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ kɔ nɩnatumu, ꞊nɩ mu 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ 'tɔ‑hɛyri', ꞊nɩ lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ: 'N kɔ 'dagbatayu, 'ɛ pa 'lɩ 'mʋ ‑mɔ. 'A ‑tɩ, 'n nyaa ‑mʋ lɛ, ‑nyi 'mʋ dididɛ. 'N 'yɩ dididɛ ‑kɔ, ꞊bʋ di꞊e ‑nyi 'tɔ ‑bʋ. 7 ‑Baklɛ, ‑na nɩnatumu 'a mʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ 'a 'kayu bʋ, kɛ‑ ɛ di ‑mʋ yɩ pʋ: ‑Hɛ 'mʋ 'ku. 'N ‑wɛ 'ʋ 'na 'maju a kɩka ‑mɔ. 'N kɔ 'na 'yonʋ 'hʋɛn‑, ‑a pɛ bʋ. 'N yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ 'du ye', ‑na dididɛ‑nyi‑tɩ.» 8 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ de, «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'du ye', ɛ 'yɩ ‑tɛ ‑mɔ 'a nɩnatumu a ‑tɩ 'pa‑. Kɛɛ, ‑tɛ ꞊yɩ 'yie ‑pie, ꞊nɛɛ 'ʋ 'a ‑hʋhʋa yɩ bʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ 'mʋ ye' 'du, ɛ 'mʋ ‑mʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑na ꞊wlʋ ‑hʋɛ ‑nyi.

9 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'bʋ mɔ, 'ba yɩ dɛ nɩ ‑hʋɛ, ba ‑hʋa꞊a Nyɩsʋa, ɛ 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑nyi. 'Ba yɩ dɛ nɩ ‑hʋɛ, ba ꞊mʋɔ꞊ɔ lɛ, a di꞊e 'nɩ 'ye. 'Ba yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, bʋ paa nɛ 'a mʋ 'kayu bʋ, ba bi gbɔgbɔ, ʋ 'mʋ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ: Ba di pa. 10 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ ‑hʋa Nyɩsʋa dɛ, ɛ di ꞊nɛ꞊ɛ 'nɩ ‑nyi. Nyiblo 'bʋ yɩ dɛ lɛ nɩ ꞊mʋɛ, ɛ di꞊e 'nɩ 'ye. Nyiblo 'bʋ nyra 'ʋ ꞊hʋan.yɩ' bʋ, 'bʋ bi gbɔgbɔ, ʋ di꞊e 'nɩ ‑lee ‑nɩ, bʋ pa. 11 ‑Mɔ mɔ 'baɩ, ‑na 'yu 'bʋ yɩ ‑mʋ ‑hrin.yɛ nɩ ‑hʋɛ, ꞊bɩ ‑di ‑nyi꞊e hre, 12 ɛ kɔ, 'bʋ mɔ, 'bʋ yɩ ‑mʋ hapɛ'yi‑ŋɔnʋ nɩ ‑hʋɛ, ꞊bɩ ‑di ‑nyi꞊e ‑ji‑kaya? 13 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'a mʋ ‑tonyibli, 'kɩ a 'yɩ ꞊haannyibli 'pa‑, kɛɛ, a yi ꞊haan‑tɛblɩ a lɛ'jralɛ, 'a yɩ꞊ɩ 'aan 'yonʋ ‑nyi. 'Bʋ mɔ, 'bʋ nɩ 'mʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ ‑nyre yɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'aan 'Baɩ, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑ɛ kɔ ꞊wlʋ ‑nɔ yɩ, nyibli 'bʋ ‑hʋa꞊a 'a ‑Hihiu*, ɛ di ꞊nʋ꞊ʋ 'nɩ ‑nyi.»

Nyibli wɛn 'nɩ, 'ku ‑hʋan* nɩ 'ʋ ‑Yusu ke'

(Matie 12.22-30; Makɩ 3.22-27)

14 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, ‑Yusu bla la 'ku ‑hʋan lɛ, ‑ɛ nɩ la 'ʋ nyiblo ꞊dʋ ke'. 'Ku ‑hʋan a 'mʋ, ɛ nu꞊o nɩ, 'kɩ nyiblo a 'mʋ, 'ɛ 'yɩ win a pʋlɛ ‑yi. ‑Tɛ 'ku ‑hʋan a 'mʋ, ɛ ‑hɔn 'ʋ nyiblo a 'mʋ ke', ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa win a pʋpʋʋ. ‑Ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, 'waa ꞊wlɩ kɛɛ lɛ dɩakɩ. 15 Kɛɛ, kɛ‑ ‑ʋ ‑bɩ pɩ, ʋ wɛn: «Bɛsebulɩ*, ‑ɛ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ Satan, ɛ nɔ‑ yɩ ‑Yusu 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn, ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke' lɛ.»

16 Nyibli ‑bɩ, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ ‑hʋɛ bʋ ꞊tɛɛ 'ʋ꞊ʋ lɛ, 'ʋ lee ꞊nɛ, 'kɩ bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ꞊ʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ yɩ꞊ɩ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ. 17 Kɛɛ, ‑Yusu yi 'waa 'lulɛ‑hihie nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ lee ꞊nʋ, ɛ wɛn: «꞊Bʋ pʋʋ ꞊nɛ dɛ yɩ: 'Kɩ 'lɩ 'blʋgba 'kwli, nyibli 'bʋ 'bɛ ꞊tɩɔ lɛ, 'blʋgba a 'mʋ, ɛ di bi ꞊hlɔn, 'waa 'kayo 'mʋ lɛ 'wʋwlɛ ‑nɩ. 18 'A ‑tɩ, Satan 'bʋ yɩ 'a dɩɔnʋ yɩ nɩ ‑wɛn, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'blʋgba di bi ꞊hlɔn. A wɛn 'nɩ, 'n blɛ 'kuo ‑hʋɩn lɛ, ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke', ‑ɛ nu꞊o, Bɛsebulɩ, ɛ nɔ‑ yɩ 'mʋ 'klɩ ‑nyi. 19 'Bʋ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, a hlɛ, 'bʋ mɔ wɛn ꞊haan‑tɩ, 'aan 'mumu, nyɔ‑ yɩ 'kɩ 'aan ‑nɛ nyibli 'klɩ ‑nyi, 'ʋ blɛ 'kuo ‑hʋɩn lɛ ‑wɛ 'lɩ? Dɛ ‑mʋ', 'aan nyibli ni, ɛ nɔ‑ tʋɛ ꞊nɛ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, a yɩ 'mʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ɛ mɔ hɩ ꞊nɩɔ. 20 Ɛ 'yɩ Satan 'pa‑, kɛɛ, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ yɩ 'mʋ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ ꞊bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke' lɛ. Dɛ a 'mʋ, ɛ tʋɛ nɛ 'a mɔ꞊ɔ nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑tʋa nyibli a win a kɩkɔɔlɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. 21 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ dɛ yɩ: 'Bʋ mɔ, 'klɩnɩnyɔ 'bʋ kɔ ta‑wɔn‑tɛblɩ, 'kɩ lɩ 'a 'kayu bʋ, 'tɩ‑ 'bʋ yɩ 'a 'kayu a 'mʋ 'yie nɩ ꞊tui, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ pa 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, ‑bʋ 'yri 'a kʋkɔ‑tɛblɩ. 22 Kɛɛ, 'klɩnɩnyɔ ‑bɩ, ‑ɛ nɩ 'klɩ, ‑ɛ ‑hi 'ʋ yɩ‑hɛnyiblo 'mʋ 'ʋ, 'bʋ nyre 'ʋ, ɛ di ‑ha 'ʋ꞊ʋ 'hru wlɔn, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'a ta‑wɔn‑tɛblɩ ‑jɩ' ‑ha, ɛ kuo ꞊wlʋ yɩ, ɛ 'mʋ 'a kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ gba, ɛ 'mʋ꞊ʋ nyibli lɛ ꞊gla. 23 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ꞊ba 'yɩ ‑pɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ ‑wɛn 'mʋ yɩ. 'Tɩ‑ nyiblo 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hɛɛ 'mʋ, 'kɩ ‑ba 'kukue nyibli lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ‑mɔ', ɛ 'wɩ yɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ ‑gbɛ ꞊nʋ lɛ, 'ʋ hlʋɛ Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ.»

'Ku ‑hʋan* 'bʋ ‑hɔn 'ʋ nyiblo ke', ɛ kɔ bʋ bi 'ʋ꞊ʋ ke' de, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'bʋ 'yɩ 'ʋ꞊ʋ ke' ‑nɩ

(Matie 12.43-45)

24 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de: «'Bʋ mɔ, 'ku ‑hʋan 'bʋ nɩ 'ʋ nyiblo ke', 'tɩ‑ 'bʋ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ke', ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mi 'lɩ 'wan 'kwli, 'ɛ mi bʋnɩɩlɛ yrayrʋ lɛ ꞊mʋɔ mɔ. ‑Tɛ ɛ 'yɩ 'lɩ bʋnɩɩlɛ 'ye, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'a dɩɔnʋ yɩ: 'N kɔ ꞊bʋ ‑mɛ kle, 'mʋ 'lɩ 'na bʋnɩɩlɛ 'ka, 'n ‑hɔn la 'lɩ 'kwli mu. 25 ‑Tɛ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, bʋnɩɩlɛ a 'mʋ, ɛ 'hrɛn klɛ ‑tɛɛ, 'ɛ ꞊hrɛntɩ ‑nɩ. (Ɛ 'wɩ yɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'yɩ 'ʋ nyiblo a 'mʋ ke' ‑nɩ.) 26 'Bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'ku ‑hʋan a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑bɩ, ‑ʋ kɔ 'crɛ, ‑ʋ ‑hi 'ʋ 'a 'mumu 'ʋ, 'waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ 'mʋ ‑mɔ ‑bibi ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'ʋ nyiblo a 'mʋ ke' bi. ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, 'a 'klɔ di nyre yɩ pɛpɛ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'a yɩ‑hɛklɔ 'ʋ ‑hi.»

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pɩ Nyɩsʋa a win nʋa yɩ bʋ, 'tɩ‑ ‑ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, sɛyɩ‑sɛyɩ, ʋ nʋ‑ kɔ plɔ a bleelɛ

27 ‑Yusu bʋ nɩ 'lɩ win a pʋpʋʋ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ nʋgba ꞊dʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'nyɩ, ɛ nɔ‑ 'yaa 'lɩ win, ɛ wɛn: «Plɔ a bleelɛ, 'kɩ 'ʋ nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ ꞊gbla ‑mʋ, 'tɩ‑ ‑ɛ 'nya ‑mʋ ‑mɔ'.» 28 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ pɩ Nyɩsʋa a win nʋa yɩ bʋ, 'tɩ‑ ‑ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, sɛyɩ‑sɛyɩ, ʋ nʋ‑ kɔ plɔ a bleelɛ.»

Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ ‑hʋɛ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ, ʋ nʋ‑ ‑Yusu ꞊tui ꞊wɔn

(Matie 12.38-42)

29 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ʋ nʋ‑ yɩ lɛ 'kukue ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ. Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ti ‑bʋ 'yri a nyibli ‑bʋ, 'waa nunuklɔ nyre yɩ. Ʋ ‑hʋɛ ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ, ‑ɛ di ꞊nʋ꞊ʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ lee 'nɛ‑ 'mʋ ‑tʋtʋ kɩ. Kɛɛ, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ wɛn, 'kɩ bʋ 'ye ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ ꞊dʋ. ꞊Wlɩlɛkɛɛdɛ nɩ ‑do, Nyɩsʋa di nu, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ, ɛ di 'wɩ‑ 'a dɛ ‑bɩ ‑mʋ', ɛ nu la, 'kɩ 'ʋ winwlɔn‑hanyɔ Jona a ‑ta'. 30 ꞊Wlɩlɛkɛɛdɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa nu la 'lɩ Jona a 'klɔ 'kwli, 'tɩ‑ Ninifʋdɩɔ a nyibli 'ye la, kɛ‑ ɛ di 'mʋ ꞊ti, 'kɩ 'ʋ 'mɔ ‑bʋ ‑mɔ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo. Nyɩsʋa di nu ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ, 'kɩ 'lɩ 'na 'klɔ 'kwli ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ti ‑bʋ 'yri a nyibli 'mʋ꞊ʋ 'ye. 31-32 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑tɛ Ninifʋkʋɛ a 'mʋ, ʋ 'wɩn la Jona a win, ‑ɛ yɩ la ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ hie la 'ʋ dɛ 'kuku, ʋ ni la bʋ, 'ʋ ‑nyi la 'waa 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa. ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ nɩ ‑mɔ 'a mʋ ye' bʋ, 'n ‑hi 'ʋ Jona a 'mʋ nɩ, kɛɛ, a 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ 'na win 'ʋ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ ‑tonyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, Ninifʋdɩɔ a nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ di ye' 'du, ʋ 'mʋ lɛ pʋ, ‑ɛ mɔ, ti ‑bʋ 'yri a nyibli, ʋ mɔ ‑tɩ'wlanyʋ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 'Ya 'ʋ 'lu de, ti ‑hi la a ti 'yri, bodɩɔ ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ ‑hɔn la 'lɩ ‑tɩtɛ blɔblʋ ꞊dʋ, ʋ dɛɛ Sabablʋgba. Bodɩɔ a 'mʋ, ɛ mɔ la nʋgba ꞊nɩɔ. Ɛ nɔ‑ di la 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ɛ 'mʋ la bodɩɔ Salomɔ, ‑ɛ mɔ la Nyɩsʋa a nyiblo, 'a ꞊tɔwin 'wɩn. ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ o, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ nɩ mɔ 'a mʋ ye' bʋ, 'n ‑hi 'ʋ Salomɔ a 'mʋ nɩ. Kɛɛ, a 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ 'na win 'ʋ.

‑Tonyiblo a ꞊wlʋ 'wɩ‑ 'a 'yii yɩ

(Matie 5.15; 6.22-23)

33 Nyiblo 'bʋ 'bɩa 'napɩ, ɛ 'nɩ ‑hli꞊e lɩ꞊ɩ, mɔ ɛ 'nɩ ꞊jri꞊e lɩ꞊ɩ kɩka 'lu bʋ, kɛɛ, ɛ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ dɛ 'lu bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di 'lɩ 'kayu bʋ pa, ʋ 'mʋ lɛ yru. 34 ‑Tonyiblo a ꞊wlʋ, ɛ 'wɩ‑ 'a 'yii yɩ, ‑ɛ yɩ꞊ɩ ‑nyrɛ ‑nyi. ‑Na 'yii 'bʋ nu ‑tɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑yrui lɛ ‑tɛɛ. Kɛɛ, ‑na 'yii 'bʋ yɩ nɩ klɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑nɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ. 35 'A ‑tɩ, ꞊tu ‑dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, ‑nyrɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ ‑mʋ 'lɩ, ɛ 'nɩ ꞊ha halɔ ‑hɛ. 36 'Bʋ mɔ, ‑na ꞊wlʋ 'bʋ nɩ 'lɩ ‑nyrɛ 'kwli, halɔ a dɛ ꞊dʋ 'bʋ 'yɩ 'lɩ ‑na ꞊wlʋ kɩ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑na ꞊wlʋ a pɛpɛ a 'mʋ, 'kɩ ɛ di 'lɩ ‑nyrɛ 'kwli nɩ, ꞊wɩ 'napɩ yɩ, ‑ɛ ni꞊e, ꞊nɩ yrui lɛ.»

‑Yusu yɩ yɛɛ la Falisi꞊tumu* a nyibli kɔ tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑ ‑tɩ

(Matie 23.1-36; Makɩ 12.38-40)

37 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ 'pʋplɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu a nyiblo ‑bɩ, nɔ‑ daa diidɛ ‑mɔ. ‑Tɛ ‑Yusu pa 'lɩ 'a ‑tɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ mu 'ʋ dɛdihu kɩ. 38 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a tete pɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo bʋ yra ꞊jrɛ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ dɛ di, ‑Yusu 'yɩ꞊ɩ ‑nu. ‑Tɛ Falisi꞊tumu a nyiblo a 'mʋ, ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'yɩ ꞊jrɛ ‑yra, ɛ maa ꞊nɛ wlɔn lɛ. 39 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Kʋkɔnyɔ pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «'A mʋ Falisi꞊tumu a nyibli, 'aan 'kwli'naapʋɛlɩ kɔ 'aan 'kwlitaapʋɛlɩ 'hʋɛn‑, nʋ‑ a yrɛ lɛ. Kɛɛ, 'yiyrie kɔ 'crɛ 'hʋɛn‑, nʋ‑ 'yii 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ. 40 A ba nɩ ‑tɛɛ. 'Bɩ a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nu ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑tonyibli a 'yie yɩ 'ye, 'ɛ nu ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑tonyibli a 'yie 'yɛ nɩ 'ye ‑wɛ. ꞊Bɩ a pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑tɛblɩ nɩ ‑tie ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ ‑tonyiblo a ꞊wlʋ kɩ, 'yie 'yɛ nɩ 'ye, Nyɩsʋa 'nɩ 'ye꞊e lɩ꞊ɩ ‑wɛ? 41 Dɛ a kɔ ba nu, ɛ nɔ‑ mɔ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ 'aan 'kwlitaapʋɛlɩ kɔ 'aan 'kwli'naapʋɛlɩ 'kwli, ba ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ba ‑nyi꞊e ꞊hɩʋɛnnyibli. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ di 'ʋ yɩ 'nɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', a 'mʋ꞊ʋ ‑kʋan 'yri ‑nuu ‑nɩ.

42 'A mʋ Falisi꞊tumu a nyibli, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ! 'Bʋ mɔ, 'ba kɔ hawi ‑mʋ', a pɩ 'lɩ dididɛ ‑mɔ, kɔ 'a ‑nɛ 'dʋdɔdɛ ꞊dʋ, a ‑hɛ 'lɩ 'aan ‑sadɛ 'kwli, nɔ‑ kɔ ‑pu a dɛ a ‑hɛ 'lɩ, 'a yɩ꞊ɩ Nyɩsʋa ‑nyi. Kɛɛ, a 'nɩ ‑hie lɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'aan 'klɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ, kɔ, ba nʋɛ Nyɩsʋa. Kɛɛ, dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ a kɔ ba nu wɛn, 'tɩ‑ a 'mʋ wɛn 'lɩ 'aan 'dʋdɔ‑tɛblɩ a ‑pu a dɛ 'lɩ ‑ha, a 'mʋ wɛn꞊ɛ Nyɩsʋa ‑nyi.

43 'A mʋ Falisi꞊tumu a nyibli, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, ‑kɔtɩ 'ba mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo blɛ, a nʋɛ ba nɩ 'lɩ ye' blɛ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ 'a mʋ 'ye ‑tɛɛ. Kɔ, 'bʋ mɔ, 'ba mu 'lɩ 'dika, a nʋɛ 'kɩ nyibli bʋ pʋ 'a mʋ 'wio blɛ, 'kɩ 'ʋ 'aan 'ʋ꞊tuulɛ a ‑ta'. 44 'Jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑bʋ ‑mɔ, ‑ʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. A 'wɩ‑ 'dabi yɩ, ‑ʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. ‑Tonyibli 'bʋ 'yɛ nɩ yru 'dabi a 'mʋ lɛ, 'bʋ yɩ ꞊nʋ klɛ nɩ nɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'dabi a 'mʋ, ʋ ni꞊e nɩ, 'kɩ ʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.»

45 Tetetɔɔnyʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, kɛ‑ 'waa nyiblo ‑bɩ pɩ ‑Yusu yɩ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ 'pʋplɛ lɛ nɩ ni, ɛ 'wɩ yɩ, ‑a mʋ ‑hɛ 'yri lɛ.» 46 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ‑wɔn, ‑ɛ wɛn: «'A mʋ tetetɔɔnyʋ, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ ‑wɛ, ‑ɛ nu꞊o, a yɩ hlɛ nyibli tete a gblegble a 'bɛnʋ, ʋ 'yɩ 'lɩ 'buble 'lɩ ‑wɛ, ɛ kɔ, a 'nɩ ‑hɛɛ lɩ ꞊nʋ, 'kɩ bʋ ꞊tuu 'ʋ tete a 'mʋ 'ʋ.

47 'Jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, ‑tɛ a nu Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* ‑bʋ, 'aan 'baɩnʋ 'lɩla lɛ, 'a yɩ 'waa 'dabi ꞊hrɛntɩ ‑nɩ ‑tɛɛ. 48 ‑Tɛ a ni 'a nunuo lɛ, ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'aan 'baɩnʋ nu la, a wɛn꞊ɛ kɩ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ nɩ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'a yɩ 'waa 'dabi ꞊hrɛntɩ ‑nɩ. 49 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ꞊tɔ, kɛ‑ ɛ pʋ la, 'kɩ 'ʋ 'aan dɛ kɩ, ‑ɛ mɔ: 'N di ya ꞊nʋ winwlɔn‑hanyʋ, kɔ titiepʋnyʋ 'hʋɛn‑ yɩ, kɛɛ, ʋ di ‑ʋ ‑bɩ 'nɩ 'la, ʋ 'mʋ ‑ʋ ‑bɩ ꞊hɩʋɛn ꞊tu. 50 'A mʋ ‑bʋ, Nyɩsʋa a yrʋ di 'a mʋ 'nɩ klɔ, 'kɩ 'ʋ winwlɔn‑hanyʋ a pɛpɛ a 'mʋ a ‑ta', ‑ɛ kɔ ‑hlʋ ‑mʋ', ʋ 'wʋwla blɛ, kʋɛ 'lɩ ti ‑mʋ' 'yie bʋ, ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa nu la 'klɔ, ‑bʋ yɛ ti ‑bʋ kɩ, 51 ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, kʋɛ la 'lɩ Abɛlɩ a 'lɩlati 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ Sakali a ti kɩ, ‑ɛ mɔ Sakali ‑mʋ', ʋ 'la la, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpiilɛ* kɔ 'a 'kayu a ‑gbati. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ‑bʋ 'yri a nyibli, nʋ‑ Nyɩsʋa a yrʋ di klɔ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ a ‑ta'.

52 'Jrɔ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ ‑mɔ, ‑kɔtɩ 'aan tɔɔlɛ kɛ 'hru ‑mʋ', ‑tonyibli di wɛn na, ʋ 'mʋ wɛn꞊ɛ yi, ‑tɛ Nyɩsʋa ni ‑tonyibli a wʋwa. 'Aan 'mumu, a 'nɩ ‑gba꞊a lɩ 'hru a 'mʋ, 'tɩ‑ 'a ka nyibli ‑bɩ ‑mʋ' yɩ, ‑ʋ ‑hʋɛ ‑bʋ ‑gba wɛn 'hru a 'mʋ.»

53 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ 'pʋplɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɔn 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ nɩ. Kʋɛ la 'lɩ ti a 'mʋ 'yie bʋ, Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ, kɔ Falisi꞊tumu a nyibli 'hʋɛn‑, ʋ ‑tʋa la 'a yrʋ a lɛpʋʋlɛ, 'ʋ yɩ꞊ɩ lɛ 'bɛti ‑nɩ 'a ‑nɛ ti, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ kɩ. 54 'Kɩ 'lɩ lɛ'bɛtilɛ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ ʋ nɛɛ 'lɩ, 'ʋ yɩ 'ʋ꞊ʋ lɛ ꞊tɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ ‑ka, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ.

12

‑Yusu lee la 'a ‑nagbopʋ* nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ 'naa 'lɩ 'li nɩ 'hʋɛn

(Matie 10.26-27)

1 ‑Tɛ ‑Yusu yɩ nyibli nɩ ‑tʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ 'kukue lɛ. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'waa ‑hihre 'lɩ ‑wɛ. 'Waa ‑hʋhʋʋ a ‑tɩ, 'ʋ nɩnɛ klɛ. Yɩ‑hɛnyibli, ‑Yusu yɩ 'lɩ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, ʋ nʋ‑ mɔ 'a ‑nagbopʋ. Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ: «Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'ʋ Falisi꞊tumu* a nyibli a ‑ta', ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn. 'Waa 'li nɩ 'hʋɛn a naalɛ a 'mʋ, ɛ 'wɩ ‑wleyɛ yɩ, ‑ɛ ‑pa, 'tɩ‑ ‑ɛ ni꞊e, 'a 'bio ‑wloyɔ ‑bɩ 'ʋ pʋɛ.* 2 Ti di 'ʋ 'nɩ nyre, ‑ɛ kɔ 'yri ‑tɩ a ‑tɛɛ di 'ʋ pepe' bi, ɛ kɔ, ‑tɛblɩ nɩ ‑tie ‑mʋ', ‑ʋ ‑hli kɛ, nyibli a pɛpɛ 'mʋ꞊ʋ yi. 3 'Bʋ mɔ, 'ba bii yɩ, ‑tɩ ‑mʋ', a hlɛ, ‑tɛ ‑mʋ', ‑tonyibli ‑wɛ 'ʋ ti kɩ, 'kɩ ʋ di 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ lɛ ‑naa ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'wɩn. ‑Tɩ ‑mʋ', a blee 'lɩ bʋ, a hlɛ, 'kɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'dʋ bii 'ʋ yɩ, ʋ kɔ bʋ naa ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye'.»

A 'nɩ 'pie 'lɩ ‑tonyibli a hʋannʋ, kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ hʋannʋ ba pie

(Matie 10.28-31)

4 (Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn:) «'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ 'na nɩnatumupʋ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ: A 'nɩ 'pie 'lɩ ‑tonyibli a hʋannʋ. 'Aan ‑plahʋɩ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ ‑wɛ bʋ, kɛɛ, ʋ 'yɩ 'klɩ ꞊dʋ ‑kɔ 'kɩ de, 'kɩ bʋ nu 'ʋ 'a mʋ ꞊dedede 'yie. 5 Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ hʋannʋ ba pie, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ‑ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ ‑wɛ ‑tonyiblo bʋ, 'ɛ kɔ 'klɩ ‑wɛ, 'kɩ bʋ pʋ 'lɩ ‑tonyiblo na 'nyɩ, ‑ɛ 'yɛ nɩ jre yruyru. Iin, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ hʋannʋ ba pie. 6 ꞊Bʋ pʋʋ ꞊nɛ nʋblɩ 'cɩmɩ a dɛ yɩ: 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ ꞊nʋ nɩ ‑tʋɛ, ʋ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ ꞊die dɩakɩ, kɛɛ, nʋblɩ a 'mʋ, 'a dɛ 'bʋ nɩ 'ʋ, Nyɩsʋa yi꞊e nɩ. 7 'Aan 'mumu, kɛ‑ nɩ ‑do ɛ ꞊ti 'mʋ: 'Lunyapli nɩ ‑tie ‑bʋ, a ‑kɔ, 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa, ɛ ‑hre꞊e nɩ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, a kɔ 'mini dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'a ‑hi 'ʋ nʋblɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ' 'ʋ. 'A ‑tɩ o, a 'nɩ 'pie 'lɩ ‑tonyibli a hʋannʋ.»

Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ hlɛ꞊ɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ ‑Yusu a nyibli, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ ‑Yusu ‑yi

(Matie 10.32-33; 12.32; 10.19-20)

8 «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'bʋ hla꞊a, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ 'na nyiblo ꞊nɩɔ, 'na 'mumu ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ‑batipʋ‑nyrɔwɔ 'bʋ nyre 'ʋ, 'n di꞊e 'nɩ hla ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ye', ‑ɛ mɔ, nyiblo a 'mʋ, ɛ mɔ 'na nyiblo ꞊nɩɔ. 9 Kɛɛ, nyiblo 'bʋ hla꞊a, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'mʋ ‑yi, 'na 'mumu, ‑batipʋ‑nyrɔwɔ 'bʋ nyre 'ʋ, 'n di꞊e 'nɩ hla ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ye', ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑yi.

10 'Ya 'ʋ 'lu de, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ di 'mʋ ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ hla, Nyɩsʋa ‑wɛ 'lɩ bʋ 'wʋwla 'a dɛ 'kuku a 'mʋ nɩ. Kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ di Nyɩsʋa a ‑Hihiu* ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ hla, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'wʋwla 'a dɛ 'kuku a 'mʋ.

11 'Bʋ mɔ, 'bʋ klɔ 'a mʋ, 'kɩ ʋ 'mʋ 'lɩ 'a mʋ ‑batipʋʋlɛ' gba a ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'kayo a nyibli gbagbɩ ye', kɔ 'kɩ 'ʋ 'blʋgba a naanyʋ ye', 'kla 'nɩ 'yaa 'lɩ 'a mʋ ‑wliye, 'kɩ ‑tɛ a di 'waa ꞊wɔn a ꞊tutuo nu a ‑ta', ɛ kɔ 'kɩ 'ʋ ‑tɩ ‑mʋ', a di hla a ‑ta', 12 ‑ɛ nu꞊o, ti a 'mʋ 'yri, ‑tɩ ‑mʋ', a di hla, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nɔ‑ di 'a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ.»

Dɛkɔnyɔ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ ꞊tɔ ‑kɔ, nɔ‑ kɔ 'ledʋ ‑Yusu pɩ

13 ‑Yusu bʋ nɩ 'lɩ win a pʋpʋʋ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ꞊dʋ nɩ 'lɩ nyibli 'nyɩ, 'ɛ yɩ ‑Yusu ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, lee 'na 'dɩayɩ, ‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑aan 'baɩ hie ‑a mʋ lɛ, ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑ ‑ba ꞊gla꞊a.» 14 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'mʋ 'aan ‑batipʋnyɔ kɔ 'aan ‑tɛblɩ꞊glanyɔ ‑mɔ' ‑nu.» 15 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ nyibli a pɛpɛ a 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'ʋ kʋkɔ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ a nʋɛlɛ a ‑ta'. 'Ye ꞊bɩɩ nyiblo 'ble kʋkɔ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ kʋa, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ɛ 'yɩ 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn kʋa 'ble.»

16 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ pɩ ꞊nʋ 'ledʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ɛ kɔ la dɛkɔnyɔ ꞊dʋ. Nɔ‑ kɔ la ‑cii ‑hʋɔhʋɩ, 'a 'dʋdɔ‑tɛblɩ 'wʋ la nɩ dɩakɩ. 17 Ɛ nɔ‑ yɩ la 'a dɩɔnʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: ‑Bɩ' 'n di 'kɩ 'na 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑bʋ a blɛ꞊tutuo nu, ‑ɛ nu꞊o, 'n 'yɩ 'a blɛ꞊tuulɛ ‑kɔ. 18 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: Ɩn'hɩn‑, dɛ 'n di nu, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Kayo a pɛpɛ ‑bʋ ‑kɔ bʋ 'n pɩ 'lɩ 'na 'dʋdɔ‑tɛblɩ lɛ, 'n kɔ ꞊bʋ 'wla ꞊nʋ, 'mʋ 'waa yrayrɩ pʋ, ‑ʋ kɔ 'bʋbʋa di 'ʋ 'a 'kɩ 'ʋ ‑hi. Ʋ nʋ‑ kɔ 'kwli 'n di 'lɩ 'na ‑kʋbʋ kɔ 'na kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'lɩ pʋ. 19 'Nɩ ‑wɛ ‑mɔ, kɛ‑ 'n di 'na dɩɔnʋ yɩ pʋ: 'N ꞊tu kʋkɔ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ bʋ, ‑ʋ di 'mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'yrɩ ‑hʋɔhʋɩ 'kwli. 'A ‑tɩ o, ꞊bʋ nɩ bʋ, 'mʋ ‑wle, 'mʋ dɛ di ‑tɛɛ, kɔ, 'mʋ lɛ 'mle. 20 Kɛɛ, kɛ‑ Nyɩsʋa pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: ‑Ba nɩ 'dɔ. 'Tɔlʋwɔ nɩ ‑do ‑bʋ 'kwli, ‑di 'nɩ 'kʋ. ꞊Nɩ 'kʋ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ꞊tu bʋ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ɛ di 'ʋ ‑mʋ 'ʋ pʋ 'lɩ?» 21 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ de: «Kɛ‑ ɛ di 'mʋ ꞊ti, 'kɩ 'ʋ nyiblodʋ ‑bʋ ‑mɔ', ‑ɛ yɩ kʋkɔ‑tɛblɩ lɛ 'kukue ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ‑mɔ, kɛɛ, ‑ɛ 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'yi.»

Ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ

(Matie 6.25-34)

22 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ de, ɛ wɛn: «Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ: Dɛ ‑bʋ, a di di, kɔ wlawlɩ ‑bʋ, a di pʋ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, a 'nɩ 'hriti 'lɩ ‑nɩ. 23 ‑Hʋnhlʋn ‑bʋ, a pɩ, ɛ mɔ dɛ gbagbʋ ꞊nɩɔ, 'ɛ ‑hi 'ʋ dididɛ 'ʋ, kɔ, 'aan ‑plahʋɩ mɔ dɛ gbagbʋ ꞊nɩɔ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ 'ʋ. 24 Ba ta 'ʋ 'maa ‑mɔ lɛ, ʋ 'nɩ 'dɔ꞊ɔ lɩ, kɔ, ʋ 'nɩ 'cɛ꞊ɛ lɩ ꞊dedede, mɔ, 'ʋ 'yɩ ꞊gbi'‑handɛ ‑kɔ, ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ di 'lɩ dididɛ lɛ pʋ. Kɛɛ, Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ yɩ ꞊nʋ dididɛ ‑nyi. Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ nʋblɩ 'ʋ. 'A ‑tɩ, ‑tɛ ɛ ni, 'ɛ yɩ nʋblɩ dididɛ ‑nyi, kɛ‑ ɛ di nu, ɛ 'mʋ 'a mʋ dididɛ ‑nyi ‑wɛ. 25 Ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'a hritilɛ a ‑tɩ, ‑bʋ kɔ 'klɩ, 'kɩ ‑bʋ pʋʋ nɛ 'a ‑nyrɔwɩ a dɛ gbe kɩ, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ. 26 'A ‑tɩ, ‑tɛ a 'yɩ 'kɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ ba pʋʋ nɛ 'aan ‑nyrɔwɩ kɩ, a 'yɩ 'kɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ba hriti ‑nɩ de, 'kɩ 'ʋ 'klɔ ‑bʋ a ‑tɛblɩ a ‑ta'.

27 Ba 'ye ‑piti, ‑tɛ 'a ‑pui nu yɩnɩnɔ. ‑Piti a ‑pui a 'mʋ, ɛ 'wɩ‑ ‑tonyiblo a wlawlɩ yɩ. Kɛɛ, ‑piti a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ ‑kʋan, mɔ, ɛ 'nɩ 'gbla꞊a wlawlɩ, ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ, kɛɛ, ɛ nɔ yɩ. ꞊Bʋ lee nɛ 'a mʋ: Bodɩɔ Salomɔ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ɛ kɔ la dɛ, kɛɛ, ‑tɛ ‑piti a ‑pui nu yɩnɩnɔ, Salomɔ a 'mʋ, ɛ 'yɩ la 'a wlawlʋ ‑kɔ, ‑bʋ nu la yɩnɩnɔ lɛ. 28 ‑Piti ‑bʋ, ʋ di ‑hʋan ‑ci, 'tɩ‑ ʋ di ‑hʋan 'tɔ pʋ, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ kɔ bʋ nu꞊o, 'a ‑pui bʋ nɔ yɩ, ꞊bɩ 'a mʋ ‑bʋ, ɛ nʋɛ ‑nɩ, 'a mʋ ɛ 'yɛ nɩ di 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ nɩ ‑nyi, 'a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ ‑tɛɛ?

29 'A ‑tɩ, a 'nɩ 'hriti 'lɩ ‑nɩ, 'aan 'kwli a ‑gʋtʋ 'nɩ 'nuo 'lɩ 'a mʋ. 30 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, ʋ nʋ‑ yɩ ‑tɛblɩdʋ a 'mʋ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie 'a ‑nɛ ti. Kɛɛ, 'aan 'Baɩ Nyɩsʋa yi 'aan ‑hʋhʋa‑tɛblɩ nɩ. 31 Dɛ a blɛɛ yɩ ba ‑hie 'lu ‑mɔ lɛ 'a ‑nɛ ti, ɛ nɔ‑ mɔ, Nyɩsʋa bʋ kɔɔ nɛ 'a mʋ win kɩ. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a mʋ 'aan ‑hʋhʋa‑tɛblɩ a 'mʋ ‑nyi.»

Ba 'kukue kʋkɔ‑tɛblɩ lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ

(Matie 6.19-21)

32 (Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ de, ɛ wɛn:) «'A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ nɛ 'mʋ ‑mɔ, ‑ʋ mɔ 'na nyibli, a 'yɩ ‑hʋ, kɛɛ, a 'nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ. 'Aan 'Baɩ Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'a mʋ nɩ, ɛ 'mʋ 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. 33 Ba plo 'aan kʋkɔ‑tɛblɩ, ba ‑ha 'lɩ 'a 'wliyɛ, ba ‑nyi꞊e ꞊hɩʋɛnnyibli. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ba ꞊mʋɔ 'wli a 'kwlipʋdɛ ‑mʋ' lɛ, ‑ɛ 'yɛ nɩ di lɛ nɩ ‑cɩcrɛ ‑nɩ. Ba 'kukue kʋkɔ‑tɛblɩ lɛ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑tɛ ɛ 'yɛ nɩ di 'lɩ bʋ nɩ ‑wɛ, kɔ, ‑tɛ 'yiyrinyibli 'yɩ 'lɩ nyinyre 'lɩ ‑wɛ, ‑tɛ 'hlɔ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nyree 'lɩ dɛ yɩ. 34 'Nɩ yɩ 'pʋplɛ lɛ nɩ ni, ɛ 'wɩ yɩ, ‑tɛ ‑tonyiblo a kʋkɔ‑tɛblɩ nɩ 'ʋ, 'kɩ 'a ꞊wlʋ nɩ 'ʋ ‑wɛ.»

‑Kʋannunyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'waa 'masɛ a kle‑mɛti ‑ple

35-36 (Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ de, ɛ wɛn:) «Ba ‑wɛ ‑mɔ, a 'mʋ ‑kʋan nu. Ba 'wɩ ‑kʋannunyibli ‑mʋ' yɩ, ‑ʋ yɩ 'waa 'masɛ, ‑ɛ mu 'blɩpʋpa kɩ a diditi ‑ple. ‑Tɛ 'a ‑kʋannunyibli ni꞊e, kɛ‑ ba nu꞊o ‑wɛ. 'Tɔ 'bʋ ‑wɔn, 'tɩ‑ 'waa 'masɛ 'mʋ 'lɩ di, ʋ yɩ ‑wɛ ‑mɔ, 'waa 'napɩ 'nɩ ‑jre꞊e lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'waa 'masɛ 'bʋ ‑di, 'bʋ bibi 'maju, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'maju yɩ ‑ha. 37 ‑Kʋannunyibli a 'mʋ, 'bʋ mɔ, 'waa 'masɛ 'bʋ ‑di, 'bʋ yɛɛ 'ʋ ꞊nʋ ‑pleelɛ' bʋ, 'bʋ 'yɛ 'nɩ ŋme, ‑ɛ ‑bɩ bʋ kɔ plɔ a bleelɛ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ kɔ bʋ lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, bʋ nɩ bʋ, ʋ 'mʋ dɛ di, 'tɩ‑ 'a ꞊gbɛtʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ bi, ɛ 'mʋ diidɛ a 'mʋ ‑hie. 38 'Bʋ mɔ, 'bʋ di 'tɔ‑hɛyri', ‑ʋ'ʋ‑, 'tɔ‑hɛyri 'bʋ ‑hi, 'bʋ yɛɛ 'ʋ ꞊nʋ ‑pleelɛ' bʋ, 'bʋ 'yɛ nɩ ŋme, ‑ɛ ‑bɩ bʋ kɔ plɔ a bleelɛ.

39 Ba kɔ 'a lɛyuyruo: 'Bʋ mɔ, 'kayukɔnyɔ 'bʋ yi wɛn ti ‑mʋ', 'yiyrinyɔ di wɛn ya, ɛ di wɛn 'nɩ ‑ple, ‑ɛ di꞊e nu, 'yiyrinyɔ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'a 'kayu wa. 40 'A ‑tɩ, 'aan 'mumu, ba ‑wɛ ‑mɔ, a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑mʋ', a 'yɛ nɩ di꞊e 'lu ‑mɔ lɛ nɩ ‑hie, 'kɩ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n di 'ʋ ‑dii ‑nɩ.»

‑Kʋan ‑bʋ, ‑Yusu hie 'a ‑nagbopʋ* lɛ, ʋ blɛɛ yɩ bʋ nu꞊o

(Matie 24.45-51)

41 ‑Yusu bʋ pʋ 'ledʋ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ Piɛlɩ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, ꞊bɩ ‑a mʋ nɩ ‑do a ‑tɩ, ꞊nɩ pʋ 'ledʋ ‑bʋ, ‑ʋ'ʋ‑ nyibli a pɛpɛ a ‑tɩ ꞊nɩɔ?» 42 ‑Ɛ ‑bɩ Kʋkɔnyɔ wɛn 'nɩ: «Ba 'wɩ‑ ‑kʋannunyɔ ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ kɔ 'lulɛ‑hihie, kɔ 'a 'masɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ kuo ꞊wlʋ yɩ. Nyiblodʋ a 'mʋ, nɔ‑ 'a 'masɛ, 'bʋ yɩ 'dagba nɩ mi, ɛ di 'kayu lɛ hie, ‑ɛ di꞊e nu, dɛditi 'bʋ nyre 'ʋ, ɛ 'mʋ 'a 'bio ‑kʋannunyibli 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ a diidɛ ‑nyi. 43 'A 'masɛ 'bʋ ‑hɔn 'dagba', 'bʋ yɛɛ 'ʋ꞊ʋ ‑kʋan a 'mʋ 'yie bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑kʋannunyɔ a 'mʋ, bʋ kɔ plɔ a bleelɛ. 44 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a 'masɛ di nu꞊o 'a ‑tɛblɩ'yie꞊tunyɔ gbagbʋ ‑mɔ. 45 Kɛɛ, ‑kʋannunyɔ a 'mʋ, 'bʋ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'a 'masɛ yɩ ke' 'nɩ ‑wlɛɛn ‑nɩ, 'bʋ ‑tʋa 'a 'bio ‑kʋannunyibli a bibie, 'tɩ‑, 'bʋ yɩ 'a dɩɔnʋ didi‑tɛblɩ kɔ nɔ 'hʋɛn‑ wlɔn nɩ ‑hie ‑nɩ, 46 ‑ɛ ‑bɩ ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑kʋannunyɔ a 'mʋ, ɛ 'yɛ nɩ di 'ʋ nɩ ‑plee ‑nɩ, ɛ kɔ ‑haawɔ ‑mʋ', ɛ 'yɩ ‑yi, 'kɩ 'a 'masɛ a 'mʋ, ɛ di 'ʋ ‑dii ‑nɩ. 'Bʋ ‑di, ɛ di gba꞊a ti 'yaklɩ yɩ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ꞊ʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu, ꞊wɩ yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ.

47 ‑Kʋannunyɔ 'bʋ nɩ 'ʋ, dɛ ‑bʋ, 'a 'masɛ ‑hʋɛ, 'bʋ yi꞊e 'tɩ‑ 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa bʋ nu꞊o, 'a 'masɛ di ꞊tu꞊o ꞊hɩʋɛn dɩakɩ. 48 Kɛɛ, ‑kʋannunyɔ 'bʋ nɩ 'ʋ, dɛ ‑bʋ, 'a 'masɛ ‑hʋɛ, 'bʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi, 'tɩ‑ ‑tɛblɩdʋ ‑bʋ, ‑ɛ blɛɛ ꞊hɩʋɛn a ꞊tutuo yɩ, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ꞊hɩʋɛn ‑mʋ', ʋ di꞊e ꞊tu, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ ‑hʋ. Nyɩsʋa 'bʋ ‑nyi nyiblo ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ di ‑hʋa nyiblo a 'mʋ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, ɛ kɔ, 'bʋ hie nyiblo ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ lɛ, ɛ di ‑hʋa꞊a ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, ɛ di 'ʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ' 'ʋ ‑hi, ɛ ‑hie la꞊a lɛ.»

‑Yusu a 'lɩdidie ni꞊e nɩ, nyibli 'ʋ yɩ ꞊tɩɔ lɛ 'bɛ: nyibli ‑bɩ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, nyibli ‑bɩ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ

(Matie 10.34-36)

49 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «'N di nɩ, 'mʋ꞊ʋ nu, na 'mʋ wlɩn, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. 'N ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ nɩ, 'kɩ na a 'mʋ, bʋ wlɩn wɛn ‑dodo. 50 Kɛɛ, 'tɩ‑ na a 'mʋ, ɛ 'mʋ wlɩn, 'n kɔ ꞊bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ꞊hɩʋɛn a 'yiye a 'mʋ, ɛ 'yɛ 'ʋ nɩ nyre, kɛɛ, 'na ꞊wlʋ 'mʋɛ bʋ. 51 A 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, 'n di 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ nɩ, 'mʋ꞊ʋ nu, nyibli 'mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ kɔ. Kɛɛ, 'n di nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ ꞊tɩɔ lɛ 'bɛ. 52 Kʋɛ 'kɩ mɔ bʋ, 'kayubʋkʋɛ nɩ ꞊hun 'bʋ nɩ 'ʋ, ʋ di 'nɩ ꞊gla, nyibli nɩ ta 'mʋ nyibli nɩ 'hʋɛn yɩ ‑wɔn, ɛ kɔ, nyibli nɩ 'hʋɛn 'mʋ nyibli nɩ ta yɩ ‑wɔn. 53 'Baɩ di 'a 'yu nyɩbɛhɩan yɩ 'nɩ ‑wɔn, 'yu nyɩbɛhɩan ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'mʋ 'a 'baɩ yɩ ‑wɔn; 'dii 'mʋ 'a 'yu nyrɔyu yɩ ‑wɔn, 'yu nyrɔyu ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'mʋ 'a 'dii yɩ ‑wɔn ‑wɛ; 'yu a nʋgba ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'mʋ 'a 'dɔɔ yɩ ‑wɔn, 'dɔɔ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'mʋ 'a 'yu a nʋgba yɩ ‑wɔn ‑wɛ.»

‑Yusu yɩ nyibli 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ bʋ yru kɛ ‑tɛblɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa ni, ɛ kɔ bʋ ꞊hrɛntɩ 'waa 'klɔ

(Matie 16.2-3; 5.25-26)

54 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ nyibli a 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'ba 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, 'nu nɩ 'lɩ yɔ' lɛ, kɛ‑ a pɩ: 'Nu di 'nɩ di. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'nu a 'mʋ 'ɛ yɩ di. 55 Ɛ kɔ, 'ba 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, 'nu 'yɩ 'lɩ yɔ' lɛ ‑nɩ, kɛ‑ a pɩ: 'Yrʋ di 'nɩ hʋɛn. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'yrʋ a 'mʋ 'ɛ yɩ hʋɛn. 56 'A mʋ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, a yrui yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hʋɛn‑ a ‑tɛblɩ lɛ, 'a yɩ꞊ɩ 'ye, ‑tɛ ‑mʋ', ‑nyrɛ di 'mʋ nɩ. Kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa ni, ‑ɛ mi kɛ 'lu ‑mɔ, 'kɩ ti ‑bʋ, ‑a nɩ 'lɩ 'kwli, dɛ a 'dɩ ‑bɩ bʋ ꞊hɛn 'nyrɛ, a 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ba yru꞊o' lɛ.

57 Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'aan ꞊gbɛtʋ 'a 'yɛ nɩ 'ye꞊e, ‑tɛ a kɔ ba nu 'aan dɩɔnʋ a naalɛ ‑tɛɛ 'lɩ? 58 ꞊Nɩ 'ble nyiblo a 'wliyɛ kʋa, 'a ‑tɩ, nyiblo a 'mʋ 'bʋ yɩ ‑mʋ ‑tɩ nɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, 'tɩ‑ 'bʋ yɩ 'lɩ ‑mʋ ‑batipʋʋlɛ' nɩ gbɛ, ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ‑tɛ a 'tɩɛ nɩ 'hru wlɔn, a 'mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ kɔ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'lɩ ‑mʋ ‑batipʋnyɔ yɩ gba, ‑batipʋnyɔ 'nɩ ꞊ha ‑mʋ ‑sadapʋ yɩ gba, ʋ 'nɩ ꞊ha ‑mʋ ꞊jɩ' pʋ. 59 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ pʋ ‑mʋ ꞊jɩ', 'kɩ ‑di 'lɩ ꞊jɩ' a 'mʋ nɩ, 'wliyɛ a pɛpɛ a 'mʋ, ꞊ble kʋa, ꞊mʋ꞊ʋ 'pɛɛ ‑nɩ, 'tɩ‑ ꞊mʋ 'lɩ ꞊jɩ' 'hrɩ.»

13

‑Yusu lee nyibli nɩ, ‑ɛ ‑mɔ, 'bʋ 'yɩ 'ʋ 'waa dɛ 'kuku bʋ ‑hie, 'bʋ 'yɩ 'waa 'klɔ Nyɩsʋa ‑nyi, ʋ di 'nɩ 'kʋ

1 Ti a 'mʋ 'yri, nyibli ꞊dʋ, nʋ‑ mu 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ, 'ʋ 'bɛti꞊e, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑bɩ a ‑ta', ‑ʋ 'ti 'lɩ Galileblʋgba 'kwli. Nyibli a 'mʋ, ti ‑mʋ' kɔ 'yri ʋ yɩ la 'ʋ ‑cɔhlʋn* ‑pii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'kɩ ‑gʋlʋnʋma Pilatɩ lee la 'a 'sɛyo, 'kɩ bʋ 'la la ꞊nʋ, 'waa ‑hlʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'wlɛ bʋ, 'ɛ bi 'lɩ ‑cɔhlʋn a mʋma a ‑hlʋ 'nyɩ. 2 Bʋ 'bɛti 'kɩ ‑Yusu, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ‑wɔn, ɛ wɛn: «꞊Bɩ a pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, Galilekʋɛ a 'mʋ, ‑tɛ ʋ nu la 'waa 'lɩla, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, 'waa dɛ 'kuku, ʋ ‑nu, ɛ ‑hʋ nɩ dɩakɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'waa 'bio Galilekʋɛ a ‑nɛ 'ʋ. 3 'Ʋʋn‑, kɛ‑ 'n pɩ 'a mʋ yɩ, 'bʋ mɔ, 'ba 'yɩ 'ʋ 'aan dɛ 'kuku, a ni bʋ ‑hie, 'ba 'yɩ 'aan 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa ‑nyi, kɛ‑ a di 'kʋkʋʋ nu ‑wɛ. 4 Kʋɛ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ de, nyibli nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ꞊blɩɛn꞊blɩɛn, ‑ʋ 'kʋ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'waa ‑tɩ bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli. Yɔ'kayu ‑mʋ', ‑ɛ ꞊hɩan 'lɩ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ a 'kʋtɩɔ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Siloe 'kwli, nɔ‑ bi la ꞊nʋ kɩ, 'ʋ 'kʋ la. ꞊Bɩ a pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ de, ‑ɛ mɔ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'waa dɛ 'kuku, ʋ ‑nu, ɛ ‑hʋ nɩ dɩakɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'waa 'bio Jrusrɛkʋɛ a ‑nɛ 'ʋ? 5 'Ʋʋn‑, kɛ‑ 'n pɩ 'a mʋ yɩ, 'ba 'yɩ 'ʋ 'aan dɛ 'kuku, a ni bʋ ‑hie, 'ba 'yɩ 'aan 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa ‑nyi, kɛ‑ a di 'kʋkʋʋ nu ‑wɛ.»

‑Tɛ ‑Yusu pʋ la figietu ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ tʋ la 'kui a 'ledʋ

6 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu pʋ ꞊nʋ 'ledʋ yɩ de, ɛ wɛn: «Nyɩbɛyu ꞊dʋ, nɔ‑ 'dɔ figietu, ‑ɛ mɔ tugbɛ, ‑ɛ tʋɩ 'kui, 'kɩ 'lɩ 'a ‑ci kɩ. Ti ‑hʋɔhʋɩ bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑cikɔnyɔ a 'mʋ, ɛ di nɩ, ɛ 'mʋ tugbɛ a 'mʋ, 'a 'kui ‑ha, kɛɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'kuo nɩ ‑do yra bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ. 7 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'kɩ ‑ci'yie꞊tunyɔ yɩ, ɛ wɛn: 'Ye kɛ, 'a 'yrɩ nɩ ta a 'yrʋ ‑bʋ, ‑tɛ 'n ‑tʋa la 'nɛ‑ lɛdidie, 'mʋ tugbɛ ‑bʋ, 'a 'kui ‑ha. Kɛɛ, 'nɩ ‑di, 'nɩ ‑yɛɛ 'lɩ꞊ɩ 'kuo nɩ ‑do yra bʋ. 'A ‑tɩ, hla꞊a, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋkʋtɩɔ ‑bʋ kɩ dadʋ. 8 Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ ‑ci'yie꞊tunyɔ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: ‑Ha꞊a mɛ lɛ, 'yrʋ ‑bʋ bʋ ‑hi. 'N di 'blu꞊o 'hʋɩ lɛ, 'mʋ 'lɩ ‑pla yrayrɩ pʋ. 9 'Nɩ nu 'kɩ꞊ɩ, 'n pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, 'yrʋ, ‑ɛ yɩ 'lɩ di, ɛ di 'nɩ tʋ. 'Bʋ 'yɩ 'kɩ ‑tʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ hla꞊a nɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, nʋgba ꞊dʋ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* 'kwli

10 Ɛ kɔ la ‑wuwle‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑Yusu 'ɛ tʋɛ la nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ. 11 Ɛ kɔ nʋgba ꞊dʋ. Nɔ‑ 'ku ‑hʋan* nɩ 'ʋ ke'. 'Ku ‑hʋan a 'mʋ, nɔ‑ pʋ꞊ʋ 'kʋɛ. 'Kʋɛ a 'mʋ, 'a 'yrɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ꞊blɩɛn꞊blɩɛn a 'yrʋ, nɔ‑ ‑bʋ. Ɛ 'kli yɩ. Ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'hrɩ 'lɩ lɛ. 12 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ ɛ da꞊a nɩ, ɛ wɛn: «Nʋgba o, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ,» 13 'ɛ pʋ꞊ʋ dabʋ 'lu bʋ. ‑Ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ɛ ‑tʋa lɛ'hɩhrɩɩ. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ bʋ pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ.

14 Kɛɛ, Nyɩsʋa a 'kayu a nyiblo gbagbʋ, ‑ɛ nɩ 'ʋ, ‑tɛ ɛ 'ye dɛ a 'mʋ, ‑Yusu ‑nu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ yrʋ'bibie dɩakɩ, ‑tɛ ɛ mɔ ‑wuwle‑nyrɔwɔ a ‑tɩ, 'tɩ‑ ‑Yusu nu꞊o, nyiblo a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ pɩ 'kɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ' yɩ, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ 'wee 'kwli, ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊hlon‑do, nʋ‑ nɩ 'lɩ, ‑ɛ kɔ 'kwli ‑tonyibli blɛɛ yɩ bʋ nuu 'lɩ ‑kʋan. 'A ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ ba di 'lɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, 'aan 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. 'Ba yɩ nɩ di, a 'nɩ 'yaa 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ.» 15 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Kʋkɔnyɔ pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «'A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn. Nyiblo 'bʋ kɔ bli kɔ 'a ‑nɛ 'wlugbadɛ ꞊dʋ, ꞊bɩ ɛ 'nɩ ꞊wlɛ꞊ɛ lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ 'naalɛ' gba? 16 'Tɩ‑ nʋgba ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑aan 'baɩ gbagbʋ Abrahamʋ a 'yonʋ a 'yu ‑bɩ, Satan mʋa ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'yrɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ꞊blɩɛn꞊blɩɛn 'kwli, ꞊bɩ ɛ 'yɩ yɩnɔdɛ 'pa‑, 'kɩ ꞊bʋ nu꞊o, 'a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli?» 17 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tʋɩ ‑tʋa 'a yraanyibli a nunuo dɩakɩ. Kɛɛ, nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ kɔ plɔ a bleelɛ, 'kɩ 'ʋ yɩnɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑Yusu ni a ‑ta'.

‑Yusu pʋ la 'dʋdɔdɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yɛɛ ꞊cɩmɩ ‑nɩ a 'ledʋ

(Matie 13.31-32; Makɩ 4.30-32)

18 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'N di pʋ 'ledʋ, 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni, 'ɛ kɔɔ nyibli dodoyo win kɩ, 'tɩ‑ nyibli 'ʋ yɩ klɛ ‑bii ‑nɩ. 19 Dɛ a 'mʋ, ɛ 'wɩ‑ 'dʋdɔdɛ ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ kɔ 'yɛɛ ꞊cɩmɩ ‑nɩ dɩakɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑bɩ a 'yɔ 'ʋ. 'Dʋdɔdɛ a 'yɛɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nyiblo ꞊dʋ ‑gba, 'ɛ 'dɔɔ 'lɩ꞊ɩ 'a ‑ci kɩ, 'ɛ ꞊mɩ, 'ɛ ‑hɛ tugbɛ gbagbʋ, ‑ɛ kɔ babʋɩ 'nyɩ nʋblɩ pɩɩ 'lɩ 'lʋɛ.»

‑Yusu pʋ 'flɔɔ a 'yaadɛ a 'ledʋ

(Matie 13.33)

20 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «꞊Bʋ pʋ 'ledʋ ‑bɩ, 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni, 'ɛ kɔɔ nyibli dodoyo win kɩ, 'tɩ‑ nyibli ‑bɩ 'ʋ yɩ klɛ ‑bii ‑nɩ. 21 Dɛ a 'mʋ, ɛ 'wɩ‑ 'flɔɔ a 'yaadɛ yɩ, nʋgba ꞊dʋ pʋ 'lɩ 'flɔɔpupu ‑hʋɔhʋɩ ‑mɔ, 'tɩ‑ 'ɛ nyʋa꞊a ‑nyʋanyʋa, 'flɔɔ a pɛpɛ a 'mʋ 'ɛ 'ya.»

‑Yusu wɛn 'nɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni yɩnyre‑tɛblɩ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli

(Matie 7.13-14,21-23)

22 ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ 'tɩɛ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ a 'hru wlɔn. ‑Tɛ ɛ ni, 'ɛ yɩ 'dɩɩ ꞊tɩɔ lɛ 'bɛ, kɛ‑ ɛ ni, 'ɛ tʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ. 23 Ɛ kɔ la ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, nyiblo ꞊dʋ 'ɛ 'bɛti la꞊a, ‑ɛ mɔ: «'Masɛ o, ꞊bɩ ‑tonyibli ‑bʋ, Nyɩsʋa di wa, ‑batipʋ‑nyrɔwɔ 'bʋ nyre 'ʋ, ꞊bɩ ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ ‑hʋ?» ‑Ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ɛ ꞊tu ꞊nʋ ‑wɔn, ɛ wɛn: 24 «Paalɛ ‑mʋ', ‑ɛ pʋɛ 'lɩ 'a mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, ɛ 'cɩmɩ 'yri lɛ. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, 'kɩ ba pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, a 'mʋ 'ʋ paalɛ a 'mʋ 'yri ‑naa ‑nɩ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ di꞊e 'nɩ ‑hʋa, 'kɩ bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ 'kwli. Kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ.

25 Dɛ ɛ di yɩ 'wɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Kɩ 'kayukɔnyɔ di 'lɩ 'kayu 'kwli nɩ, ɛ 'mʋ 'maju ꞊gba. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'kɩ a di 'lɩ ‑patʋ' nɩ, a 'mʋ 'maju ‑bibi ‑nɩ, a 'mʋ lɛ pʋ ‑wɛ: Kʋkɔnyɔ o, ‑ha ‑a mʋ 'maju yɩ, ɛ 'mʋ lɛ pʋ, ɛ 'mʋ 'a mʋ ꞊wɔn ꞊tu: 'N 'yɩ 'a mʋ ‑yi. 26 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ a di pʋ: ‑Kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a mʋ yɩ la 'ʋ ‑tɩtɛ nɩ ‑do dɛ ‑dii ‑nɩ, kɔ, ꞊nɩ tʋɛ la Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ ‑aan 'dɩɩ a 'dika. 27 Kɛ‑ ɛ di 'a mʋ yɩ pʋ de: 'N 'yɩ 'a mʋ ‑yi, ba hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'aan pɛpɛ ‑mʋ', yɩnyre‑tɛblɩ Nyɩsʋa 'yɛ nɩ ‑hʋa ba nu, ɛ nɔ‑ a ni. 28 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, a di 'ye 'aan 'baɩnʋ Abrahamʋ, Yisakɩ kɔ Sakɔbʋ 'hʋɛn‑, ʋ kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* a pɛpɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ di pʋ 'lɩ 'a mʋ ‑patʋ'. 'Kɩ a di 'ʋ ꞊hien ‑wee ‑nɩ, kɔ, 'kɩ a di 'ʋ yrʋ ‑pʋʋ ‑nɩ. 29 Ti a 'mʋ 'yri, 'klɔ ‑bʋ, 'a ꞊gɛ nɩ ‑hɛn 'yri, 'kɩ nyibli di 'lɩ lɛ ‑hɔn, ʋ 'mʋ lɛ 'kukue ‑nɩ, ʋ 'mʋ dɛ ‑mɔ ‑didi ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ 'kwli. 30 Nyibli ‑bɩ, ‑ʋ nɩ 'lɩ 'waa 'bio bʋ, 'kɩ 'lɩ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ 'kwli, nʋ‑ di 'lɩ 'waa 'bio 'lu yɩ nɩ ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, kɔ, nyibli ‑bɩ, ‑ʋ nɩ 'ʋ 'waa 'bio 'lu yɩ, 'kɩ 'lɩ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ 'kwli, nʋ‑ di 'lɩ 'waa 'bio bʋ nɩ ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ.»

‑Yusu hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'ʋ Jrusrɛdɩɔ bʋ 'nɩ hie

(Matie 23.37-39)

31 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, Falisi꞊tumu* a nyibli ꞊dʋ, nʋ‑ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, 'ʋ lee ꞊nɛ, ʋ wɛn: «‑Tɩtɛ ‑bʋ, ‑nɩ mɔ, ‑hɔn mɔ ‑wlu, ‑bʋ mu 'lɩ ‑tɩtɛ ‑bɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩɩn Helɔdɩ ꞊mʋɛ ‑na 'lɩla lɛ.» 32 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ba mu, ba lee Helɔdɩ a 'mʋ, ‑ɛ kɔ ‑yrʋkʋ, ‑wɛn 'gbekle, ‑ɛ mɔ: Kɩkɛ ‑bʋ, kɔ ‑ŋɩŋa 'hʋɛn‑, 'n blɛ 'kuo ‑hʋɩn* lɛ, ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke', ɛ kɔ, 'n ni꞊e nɩ, nyibli a 'kʋɛ 'ɛ yɩ ‑wɛ, ꞊nyrɛɛ, 'tɩ‑ 'mʋ 'na ‑kʋan 'lu ‑yra. 33 Kɛɛ, kɩkɛ, ‑ŋɩŋa, kɔ ꞊nyrɛɛ, 'n kɔ ꞊bʋ gba 'na ‑kʋan 'lu ‑mɔ, 'mʋ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli nyre, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'yɩ 'ʋ lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ, 'kɩ bʋ 'la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ*, 'kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ ‑bɩ, 'bʋ 'yɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli 'pa‑.

34 'N yɩ Jrusrɛ a nyibli 'nɩ ‑lee ‑nɩ: Nyɩsʋa 'bʋ lee 'nɛ‑ 'a mʋ 'a winwlɔn‑hanyʋ ‑mɔ, a pɩ ꞊nʋ 'hɩ ‑mɔ lɛ, 'a 'lɛ ꞊nʋ. 'N ‑hʋɛ mɔ꞊ɔ nɩ 'a ‑nɛ ti, ꞊bʋ 'kukue mɔ 'a mʋ lɛ, kɩ mɔ 'mʋ 'hʋɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ hapɛ'gba ni, 'ɛ yɩ 'a 'yonʋ lɛ 'kukue ‑nɩ, 'tɩ‑ 'ɛ yɩ ꞊nʋ kɩ bʋ ꞊jri, kɛɛ, a 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑wɛn. 35 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, Nyɩsʋa 'mʋ 'ʋ 'aan 'dɩɔ bʋ hie, 'a mʋ nɩ ‑do, a 'mʋ 'aan dɩɔnʋ lɛ ‑kikle ‑nɩ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, kʋɛ 'kɩ mɔ bʋ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba 'ye 'kɩ 'mʋ de, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ti 'mʋ 'ʋ nyre, ‑ɛ kɔ 'yri a di lɛ pʋ: ‑Na 'wio, ‑mɔ ‑bʋ, ‑ɛ yɩ 'lɩ di, 'kɩ 'lɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli. Nyɩsʋa bʋ ‑nyi ‑mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa.»

14

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, nyiblo ꞊dʋ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* 'kwli

1 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, Falisi꞊tumu* a nyiblo gbagbʋ ꞊dʋ, nɔ‑ da la ‑Yusu diidɛ ‑mɔ. ‑Tɛ ‑Yusu pa 'lɩ 'a 'kayu bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu a nyibli, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ ‑tʋa 'a ‑gbɛɛlɛ. 2 'Kɩ 'lɩ ‑tɛ a 'mʋ, 'kɩ nyɩbɛhɩan ꞊dʋ nyra 'ʋ꞊ʋ ye' bʋ. Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, 'kʋɛ ni꞊e nɩ. Ɛ 'yii 'lɩ lɛ. 3 Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nyibli 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɩ 'ʋ, kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ: «‑Aan tete hlɛ꞊ɛ nɩ, ꞊bɩ ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, ‑ʋ'ʋ‑, ɛ 'yɩ 'ʋ lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ, 'kɩ nyiblo bʋ nu꞊o, 'hʋɩhrennyɔ a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli?» 4 Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ bʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn. Ɛ nɔ‑ mɔ, ‑Yusu bʋ ‑hrɛn 'hʋɩhrennyɔ a 'mʋ lɛ, bʋ nu꞊o, 'a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ, 'tɩ‑ bʋ lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ: «‑Na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. ‑Wɛ 'lɩ ‑bʋ mu 'lɩ ‑na 'kayu bʋ nɩ.» 5 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo a 'yu ‑hʋʋ' 'a bli 'bʋ bi 'lɩ 'niebutɩɔ 'kwli, ɛ di 'lɩ꞊ɩ 'nɩ ‑ha ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ ‑wuwle‑nyrɔwɔ.» 6 ‑Tɩ a 'mʋ, ‑Yusu ‑hla, ʋ 'nɩ 'ye꞊e lɩ ‑tɩ bʋ di꞊e ꞊wɔn ꞊tu.

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tɩʋɛ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ, ‑Yusu, nɔ‑ di 'lɩ ꞊nʋ 'lɩ 'yaa ‑nɩ

7 ‑Tɛ ʋ nɩ 'kɩ 'ʋ dɛdiilɛ', ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑gbɛɛ ꞊nɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli a pɛpɛ, 'kayu a 'baɩ da wɛn, 'kɩ ʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ pɩ ꞊nʋ ꞊tɔ', 'ɛ pʋʋ ꞊nɛ 'blɩpadiidɛ a dɛ yɩ, ɛ wɛn: 8 «'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ da ‑mʋ 'blɩpadiidɛ kɩ, ꞊nɩ 'mʋɔ 'lɩ꞊ɩ lɛ, 'kɩ ‑bʋ nɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ da ‑mʋ 'hʋɩ bʋ. ‑Baklɛ, ɛ da wɛn nyiblo ‑bɩ, ‑ɛ nɩ 'ʋ ‑mʋ 'lu yɩ, 9 'tɩ‑ nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ da wɛn 'a mʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ɛ 'mʋ ‑mʋ ‑lee ‑nɩ: 'Du ye', nyiblo ‑bʋ, ɛ 'mʋ mɔ 'mʋ 'hʋɩ bʋ nɩ. ꞊Nɩ kɔ ‑bʋ ‑hlɔɔ ꞊nɛ ‑mɔ lɛ, ‑bʋ nɩ bʋ, ‑tʋɩ di ‑mʋ 'nɩ nu. 10 Ɛ 'nɩ 'nɩɩ 'lɩ 'mʋ lɛ, kɛɛ, 'bʋ da ‑mʋ, ꞊nɩ yɩ bʋ nɩ nɩ, nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ da ‑mʋ, hlɔɔ ꞊nɛ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ di 'ʋ ‑dii ‑nɩ, ɛ 'mʋ ‑mʋ ‑lee ‑nɩ: 'Bɩhɩan o, di mɔ 'mʋ 'hʋɩ, ꞊mʋ bʋ nɩ. Dɛ a 'mʋ, nɔ‑ di꞊e nu, ꞊mʋ yrɛ'bʋbʋa kɔ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ' ye', ‑ʋ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑ a nɩ 'ʋ dɛdiilɛ', 11 ‑ɛ nu꞊o 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ nɩ 'yɛɛ ‑nɩ, ʋ di 'lɩ꞊ɩ 'nɩ ꞊tɩɔ ‑nɩ, kɔ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ nɩ ꞊tɩʋɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ʋ di 'lɩ 'yaa ‑nɩ.»

12 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'kayu'baɩ yɩ, ‑ɛ da꞊a diidɛ ‑mɔ, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ nyibli lɛ'mlediidɛ ‑mɔ nɩ dɛ, ꞊nɩ 'daa 'lɩ ‑na nɩnatumupʋ nɩ ‑do, kɔ ‑na 'dɩayɩnʋ, kɔ ‑na ꞊tugba a nyibli, kɔ ‑na 'dɩɔ 'kwli a nyibli nɩ ‑do, ‑ʋ mɔ dɛkɔnyibli, ‑ɛ nu꞊o, dɛ ‑mʋ', ‑di ꞊nʋ ‑mɔ nu, ʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu ‑mɔ꞊ɔ ‑mɔ nɩ ‑wɛ. 13 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ nyibli lɛ'mlediidɛ ‑mɔ nɩ dɛ, ‑ɛ ‑bɩ da ꞊hɩʋɛnnyibli, kɔ nɩanɩnyʋ, kɔ lɛ‑yɩyrɛnyibli, kɔ 'yii'dɔnyʋ 'hʋɛn‑. 14 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑di kɔ plɔ a bleelɛ, ‑ɛ nu꞊o, dɛ a 'mʋ, ‑di ꞊nʋ ‑mɔ nu, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ nu ‑mɔ꞊ɔ ‑mɔ ‑wɛ. Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ di ‑mʋ 'a 'wio ‑nyi, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ɛ di 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'sii 'ʋ yɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑haa ‑nɩ, ɛ di ꞊nʋ 'klɔ ‑ha.»

‑Tɛ ‑Yusu pʋ ‑dina gbagbʋ a 'ledʋ

(Matie 22.1-10)

15 ‑Tɛ ‑Yusu hla ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ꞊dʋ nɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ nɩ 'ʋ dɛdiilɛ', 'ɛ yɩ ‑Yusu ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Plɔ a bleelɛ 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ, Nyɩsʋa di 'a ‑dina kɩ da ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, 'kɩ 'lɩ 'a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ɛ di nu 'kwli.»

16 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ pʋ nyiblo a 'mʋ 'ledʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ɛ kɔ la nyiblo ꞊dʋ. Nɔ‑ lee nyibli ‑hʋɔhʋɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ di da ꞊nʋ ‑dina kɩ. 17 ‑Tɛ dɛditi nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ lee nɛ 'a ‑kʋannunyɔ, 'kɩ bʋ lee nyibli ‑mʋ', ɛ da wɛn, ‑ɛ mɔ, diidɛ ‑wɛ ‑mɔ, bʋ di 'lɩ. 18 Kɛɛ, nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ 'lɩ didie 'lɩ ‑wɛ. Yɩ‑hɛnyiblo, ɛ lee ‑kʋannunyɔ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ: 'N ‑tɔ 'na ‑ci. 'N kɔ ꞊bʋ mu꞊o 'ye. 'A ‑tɩ, ‑kɔ 'ʋ ꞊wɔn, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ di 'lɩ. 19 ‑Ɛ ‑bɩ 'hʋɛn a nyiblo wɛn: 'N ‑tɔ blo nɩ ‑pu. 'N kɔ ꞊bʋ mu ꞊nʋ 'ye. 'A ‑tɩ, ‑kɔ 'ʋ ꞊wɔn, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ di 'lɩ. 20 Ta a nyiblo wɛn 'nɩ: 'Mɔ ꞊tɩɛ ‑pa 'blɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'kɩ 'n 'yɛ nɩ di 'lɩ nɩ di. 21 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑kʋannunyɔ a 'mʋ, bʋ ꞊hɩan ‑mɔ, bʋ lee nɛ 'a 'masɛ ‑tɩ a pɛpɛ a 'mʋ, nyibli a 'mʋ, ʋ ‑nu, 'ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn. ‑Tɛ 'masɛ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ɛ kɔ yrʋ'bibie dɩakɩ, 'ɛ lee nɛ 'a ‑kʋannunyɔ, ɛ wɛn: 'Kɩka ‑nɩ, ‑bʋ mu 'lɩ 'dika, ɛ kɔ, ‑bʋ ꞊glaa 'lɩ 'dɩɔ 'lɩ, ‑bʋ ‑wɛ ꞊hɩʋɛnnyibli kɔ nɩanɩnyʋ, kɔ 'yii'dɔnyʋ, kɔ lɛ‑yɩyrɛnyibli ti kɩ, bʋ di 'lɩ, 22 ‑kʋannunyɔ a 'mʋ 'ɛ ‑mu, 'ɛ da ꞊nʋ lɛ, 'tɩ‑ 'ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ lee nɛ 'a 'masɛ, ɛ wɛn: Dɛ ‑tɛ wɛn 'mʋ ‑mɔ, 'n nu꞊o nɩ. Kɛɛ, kɩbʋnɩ‑tɛblɩ 'tɩɛ hie blɛ. 23 ‑Ɛ ‑bɩ 'kayukɔnyɔ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: ꞊Tɩ 'dɩɔ, ‑bʋ pa 'lɩ 'hrii wlɔn lɛ, 'a ‑nɛ nyiblo, ‑di 'lɩ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, nɩ 'ʋ꞊ʋ ke', bʋ di 'lɩ.» 24 'Tɩ‑ ‑Yusu 'mʋ ‑yrɛ mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, yɩ‑hɛnyibli ‑mʋ', 'n ‑da, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, 'a nyiblo nɩ ‑do 'nɩ ꞊die ‑hʋan 'na ‑dina a 'mʋ kɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ' 'kwli, Nyɩsʋa di nu.»

Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɛ ‑Yusu a ‑nagbopi* 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ ‑mɔ ‑wɛ, 'kɩ bʋ hie 'ʋ 'a kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ bʋ

(Matie 10.37-38; 5.13; Makɩ 9.50)

25 Ɛ kɔ la ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɛ la 'hru. ‑Yusu bʋ ꞊hɩan ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'waa leelɛ, ɛ wɛn: 26 «'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ ‑hʋɛ bʋ di 'nɛ‑ 'mʋ 'hʋɩ, ɛ 'mʋ 'na ‑nagbopi ‑hɛ a ‑tɩ, ɛ kɔ bʋ nʋɛ 'mʋ, bʋ ‑hi 'ʋ 'a 'baɩ kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑ 'ʋ, kɔ 'a nʋgba, kɔ 'a 'yonʋ, kɔ 'a 'dɩayɩnʋ, ɛ kɔ 'a dɩɔnʋ. 'Bʋ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɛ 'na ‑nagbopi. 27 Nyiblo 'bʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ 'na win 'ʋ, mɔ 'ye ꞊bɩɩ ʋ pʋ lɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la, ‑tɛ ɛ mɔ 'na nyiblo a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɛ 'na ‑nagbopi. 28 ꞊Bʋ pʋʋ ꞊nɛ 'kayupʋnyɔ a dɛ yɩ. ꞊Nɩ ‑hʋɛ ‑bʋ pʋ 'kayu gbagbʋ, ꞊nɩ 'mʋ ‑kʋan ‑wlu ꞊tu, ‑yɩ nɩ bʋ, ꞊nɩ yɩ 'lu lɛ ‑hie, ꞊nɩ gbʋgbɛ 'a 'wliyɛ ‑mɔ lɛ, ‑di nu, ꞊mʋ 'kayu a 'mʋ pʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊mʋ꞊ʋ yi, 'bʋ mɔ, 'wliyɛ ‑hʋɔhʋɩ 'bʋ nɩ 'lɩ ‑mʋ ‑jɩ', ‑di nu, ꞊mʋ 'kayu a 'mʋ ‑mɔ ‑wɛ. 29 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ 'yɩ ‑tɛblɩ nɩ ‑tie a 'mʋ ‑nu, ꞊nɩ ꞊tu ‑kʋan a 'mʋ ‑wlu, 'tɩ‑ mu 'lɩ ye', ꞊nɩ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑bʋ ‑wɛ 'kayu a 'mʋ ‑mɔ, nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ di dɛ a 'mʋ 'ye, ʋ di ‑mʋ 'nɩ 'caa ‑nɩ, 30 ʋ 'mʋ lɛ pʋ: Nyiblo ‑bʋ, ɛ ꞊tu 'a 'kayu a pʋpʋʋ ‑wlu, kɛɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ ‑yra ‑kʋan a 'mʋ 'lu.

31 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ bodɩɔ ꞊dʋ a dɛ yɩ ‑wɛ. Bodɩɔ a 'mʋ, 'bʋ 'mʋ tʋ kɩ mu, 'bʋ 'mʋ 'a 'bɩ bodɩɔ yɩ ‑wɔn mɔ mu, ɛ yɩ nɩ bʋ, 'ɛ yɩ 'lu lɛ ‑hie, 'bʋ mɔ, 'bʋ gba 'sɛyo a (10'000) 'miliwɩ nɩ ‑pu, 'bʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ nyra 'a 'bɩ bodɩɔ yɩ bʋ, ‑ɛ gba 'sɛyo a (20'000) 'miliwɩ a ‑wlʋ. 32 'Bʋ mɔ, 'bʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, 'a 'bɩ bodɩɔ 'bʋ 'tɩɛ hlɔ 'lɩ ‑mɔ, tʋ 'bʋ 'tɩɛ 'yɛ nɩ 'bɛ, ɛ kɔ bʋ tɛ 'a lɛlenyɔ bʋ, 'kɩ bʋ mu 'a 'bɩ bodɩɔ a 'mʋ 'bɛti ‑nɩ: Dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑a di nu, 'tɩ‑ tʋ 'nɩ ꞊ha bʋ bi 'lɩ?» 33 'Tɩ‑ ‑Yusu 'mʋ ‑yrɛ mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'A ‑tɩ o, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ ‑hɛ 'na ‑nagbopi, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ ‑mɔ ‑wɛ, 'kɩ bʋ hie 'ʋ 'a kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ bʋ.

34 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ta mɔ ꞊haandɛ ꞊nɩɔ. Kɛɛ, 'bʋ 'waan nɛ 'a wlɔnnɩnɔ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ 'kɩ de, bʋ nu꞊o, bʋ nɔ 'kɩ wlɔn de. 35 Ɛ 'yɩ 'kɩ ‑kʋan ꞊dʋ ‑kɔ. Ʋ kɔ bʋ pʋ꞊ʋ 'wan. 'Ba kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, ‑ɛ ‑bɩ ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ ‑dodo.»

15

‑Tɛ ‑Yusu pʋ la blablɛ, ‑ɛ 'wan la, 'tɩ‑ ʋ 'ye la a 'ledʋ

(Matie 18.12-14)

1 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, 'blʋwli'tɩnyʋ, kɔ hɩapʋnyibli, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ʋ nʋ‑ mu 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ yɩ win nɩ pɩ, ʋ 'mʋ 'a win nʋa yɩ bʋ pʋ, kɔ, ʋ 'mʋ 'a tɔɔwin 'wɩn. 2 ‑Tɛ Falisi꞊tumu* a nyibli kɔ tetetɔɔnyʋ, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ bi yrʋ', 'ʋ ‑tʋa wlɔnlɛ'pʋplɛ lɛ, ʋ wɛn: «Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, nʋ‑ ɛ yɩ 'ʋ 'hʋɩ lɛ ‑wlɛɛn ‑nɩ, ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ yɩ dɛ di ‑wɛ.»

3 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pʋʋ ꞊nɛ dɛ yɩ, ɛ wɛn: 4 «'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo 'bʋ kɔ blablɩ a (100) ‑wlɩ nɩ ꞊hun, 'bʋ gba ꞊nʋ 'cɛ mɔ, 'tɩ‑ blablɛ nɩ ‑do 'bʋ 'wan, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ɛ di nu 'lɩ? Ɛ kɔ bʋ hie 'ʋ blablɩ a (99) ‑wlɩ nɩ ‑hɛn ꞊tu 'ʋ ‑pu ꞊tu 'ʋ ꞊hʋɩan‑do ‑mʋ' bʋ, 'kɩ 'lɩ 'cɛɛlɛ', ɛ 'mʋ blablɛ nɩ ‑do a 'mʋ lɛ ꞊mʋɔ ‑mʋɔmʋɔ, ɛ 'mʋ꞊ʋ kɩ yɛ. 5 'Bʋ yɛ꞊ɛ kɩ, 'a plɔ di 'nɩ ble, ɛ 'mʋ꞊ʋ ‑plɩ' bʋ pʋ, 6 ɛ 'mʋ 'lɩ 'kayu bʋ mu, ɛ 'mʋ 'a 'bio da, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ da ‑wɛ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: Ba bi 'mʋ kɩ, ‑ba nu dɔdʋ, 'na blablɛ, ‑ɛ 'wan wɛn, 'n 'ye꞊e nɩ.» 7 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, kɛ‑ nɩ ‑do, ɛ di 'mʋ ꞊ti, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. Dɔdʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, 'kɩ 'ʋ nyibli a (99) ‑wlɩ nɩ ‑hɛn ꞊tu 'ʋ ‑pu ꞊tu 'ʋ ꞊hʋɩan‑do, ‑ʋ pʋ lɛ, ‑ʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'tɩ‑ ‑ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑bʋ ‑nyi 'waa 'klɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ. Kɛɛ, dɛ'kukununyɔ nɩ ‑do 'bʋ hie 'ʋ 'a dɛ 'kuku bʋ, 'bʋ ‑ha 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'klɔ, 'bʋ ‑nyi꞊e Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ʋ 'mʋ dɔdʋ nu, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli.»

‑Tɛ ‑Yusu pʋʋ la꞊a 'wliyɛ bʋ 'wan, 'tɩ‑ bʋ 'ye꞊e a dɛ yɩ

8 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «꞊Bʋ pʋʋ ꞊nɛ 'wliyɛ a dɛ yɩ: 'Bʋ mɔ, nʋgba 'bʋ kɔ 'wli a 'yɔ nɩ ‑pu, 'tɩ‑ 'bʋ 'waan nɛ 'a 'yɛ nɩ ‑do, ɛ kɔ bʋ 'bɩa 'napɩ, bʋ ‑ha 'kayu kʋɛtɩ blɛ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'wliyɛ a 'mʋ lɛ ꞊mʋɔ. 9 'Bʋ 'ye꞊e, ɛ kɔ bʋ da 'a 'bio, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: Ba bi 'mʋ kɩ, ‑ba nu dɔdʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'na 'wliyɛ, ‑ɛ 'wan wɛn, 'n 'ye꞊e nɩ.» 10 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ de: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, kɛ‑ ɛ di 'mʋ ꞊ti, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ 'nyɩ, ‑ʋ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. 'Bʋ mɔ, dɛ'kukununy nɩ ‑do 'bʋ hie 'ʋ 'a dɛ 'kuku bʋ, 'bʋ ‑ha 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'klɔ, 'bʋ ‑nyi꞊e Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ 'mʋ dɔdʋ nu, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli.»

‑Yusu pʋ la 'ledʋ, ‑ɛ kʋɛ 'ʋ nyɩbɛhɩan ꞊dʋ kɩ bʋ, ‑ɛ kɔ 'yu ꞊wan la, 'tɩ‑ ‑ɛ 'ye la꞊a

11 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu pʋ 'ledʋ ‑bɩ de, ɛ wɛn: «Ɛ kɔ la nyɩbɛhɩan ꞊dʋ, 'ɛ kɔ la 'yonʋ nyɩbɛpʋ nɩ 'hʋɛn. 12 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ 'hɩangbe, ɛ lee nɛ 'a 'baɩ nɩ, ɛ wɛn: 'Na 'baɩ o, ꞊nɩ 'kʋ ‑hʋan, 'nɛɛ 'wliyɛ, ‑ɛ blɛɛ 'mʋ yɩ, 'n di ‑hʋan gba, ‑nyi 'mɔ꞊ɔ ‑dodo. ‑Tɛ 'yu a 'mʋ, ɛ hla ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'baɩ ꞊gla la ꞊nʋ 'a 'wliyɛ a 'mʋ lɛ. 13 ‑Nyrɔwɩ bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'hɩangbe a 'mʋ, ɛ 'du la 'a ‑nɛ 'wliyɛ ye', 'ɛ mu 'lɩ 'blʋgba ‑bɩ 'kwli, ‑ɛ hlɔɔ nɛ 'a 'bli ‑mɔ lɛ dɩakɩ. ‑Tɛ ɛ nyre 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'wliyɛ a 'mʋ, 'a lɛcɩcralɛ. 'Klɔdʋ a 'mʋ, nɔ‑ nu la꞊a, 'a 'wliyɛ a pɛpɛ 'ɛ ‑wɛ la. 14 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ 'kɩ 'wliyɛ a lɛcɩcralɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'kanʋ bi 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli, 'yu a 'mʋ 'ɛ ‑tʋa ꞊hɩʋɛn a 'yiye, 'kanʋ a ‑tɩ. 15 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ mu ‑kʋan lɛ ꞊mʋɔ mɔ, 'kɩ 'lɩ nyɩbɛyu ꞊dʋ ‑mɔ, ‑ɛ kɔ 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli. Nyɩbɛyu a 'mʋ, ɛ kɔ bʋɩcɩ, 'kɩ 'lɩ 'a ‑yrugba kɩ, 'ʋ nɩ 'lɩ ‑gblo 'kwli. ‑Ɛ ‑bɩ nyɩbɛyu a 'mʋ, ɛ lee 'hɩangbe a 'mʋ nɩ, bʋ ꞊tu ꞊nʋ 'yie. 16 ‑Tɛ 'hɩangbe a 'mʋ, ɛ ꞊tui ꞊nʋ 'yie, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kanʋ a ‑tɩ, bʋ di bʋɩcɩ a 'mʋ, 'waa didi‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ yɛ ꞊nʋ yrɛ, kɛɛ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ‑nyi꞊e lɩ꞊ɩ 'a dɛ. 17 ‑Ɛ ‑bɩ ꞊wlʋ di꞊e ‑mɔ, ɛ wɛn: 'Na 'baɩ a ‑kʋannunyibli a pɛpɛ, ʋ yɩ di dɛ, 'ʋ ꞊mlɛ, didi‑tɛblɩ 'ɛ yɩ blɛ hie, 'mɔ ‑bɩ, 'nɩ nɩ 'nɛ‑ 'kanʋ yɩ bʋ. 18 'N di 'du ye', 'mʋ ‑mɔ ꞊hɩan, 'mʋ 'lɩ 'na 'baɩ ‑mɔ mu, 'mʋ꞊ʋ lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: 'Na 'baɩ o, 'n ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ, kɔ, 'n ‑hɛɛ ‑na ‑tɩ lɛ ‑wɛ. 19 'A ‑tɩ, 'n 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑bʋ daa 'kɩ 'mʋ ‑na 'yu de, kɛɛ, daa 'mʋ ‑na ‑kʋannunyiblo. 20 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'du ye', 'ɛ bi 'hru wlɔn, 'ɛ mu 'lɩ 'a 'baɩ ‑mɔ.

Bʋ waan 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'baɩ yru꞊o nɩ, 'a 'yu a 'mʋ, 'a nyaɩ 'ɛ ‑tʋa 'a nunuo dɩakɩ, 'ɛ 'gba cigbɛ, 'ɛ mu꞊o ye' 'bɛ mɔ. ‑Tɛ ɛ nyre 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'wlɛɛ ꞊nɛ nɩ. 21 ‑Ɛ ‑bɩ 'a 'yu wɛn: 'Na 'baɩ o, 'n ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ, kɔ 'n ‑hɛɛ ‑na ‑tɩ lɛ ‑wɛ. 'A ‑tɩ, 'n 'yɩ 'kɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑bʋ daa 'mʋ ‑na 'yu. 22 ‑Ɛ ‑bɩ 'a 'baɩ lee nɛ 'a ‑kʋannunyibli nɩ, ɛ wɛn: Ba pʋ 'lɩ 'klɩ lɛ, ba ya 'lɩ wlawlʋ ‑mʋ', ‑ɛ nɔ yɩ, 'kɩ 'lɩ wlawlɩ a pɛpɛ 'nyɩ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'kayu bʋ, ba pʋ ꞊nɛ꞊ɛ. Ba pʋ 'lɩ꞊ɩ 'bʋɛyɛ ‑jɩ' (ɛ 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, 'n dɛɛ ꞊nɛ 'na 'yu). Ba pʋ꞊ʋ 'suin ‑wɛ. 23 Ba ya 'lɩ bliyu ‑mʋ', ‑a pʋ 'kɩbɩa kɩ, a 'mʋ꞊ʋ 'la, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ dɛ di, ‑a 'mʋ lɛ 'mle ‑tɛɛ, 24 ‑ɛ nu꞊o, 'na 'yu ‑bʋ, ɛ 'wɩ yɩ, ɛ 'kʋ la nɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ. Ɛ 'wan la nɩ, 'nɩ 'ye kɛ꞊ɛ. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa lɛ'mimle a nunuo.

25 Ti a 'mʋ 'yri, 'a 'yu ‑mʋ', ‑ɛ mɔ nyɩ'ka, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ ‑titi. ‑Tɛ ɛ ‑hɔn ‑titi, bʋ 'mʋɛ 'kɩ 'kayu yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'wɩn bibi‑tɛblɩ kɔ ‑wla a win, 26 'ɛ da ‑kʋannunyiblo ‑bɩ, 'ɛ 'bɛti꞊e, ɛ wɛn: Dɛ‑ a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ, ‑ɛ kɔ ‑wla nyibli yɩ yi 'lɩ? 27 ‑Ɛ ‑bɩ ‑kʋannunyiblo a 'mʋ, ɛ wɛn: ‑Na 'dɩayɩ ‑mʋ', ‑ɛ mu la, nɔ‑ di de. Ɛ mɔ ‑na 'baɩ a dɔdʋ, 'kɩ 'a 'yu, ‑ɛ 'wan la, bʋ di꞊e 'ye, 'a 'hʋɩ bʋ di ‑tɛɛ nu. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ 'la bliyu ‑mʋ', ɛ pʋ la 'kɩbɩa kɩ. 28 ‑Tɛ nyɩ'ka a 'mʋ, ɛ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ bi yrʋ'. Yrʋ a ‑tɩ, ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ pa 'kayu bʋ. Nɔ‑ nu꞊o, 'a 'baɩ 'ɛ 'hrɩ, 'ɛ ‑tʋa 'a lɛnyaalɛ, ɛ wɛn: Pa 'kayu bʋ. 29 Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu 'a 'baɩ ꞊wɔn, ɛ wɛn: 'Ye kɛ, 'kɩ 'n nɩ 'nɛ‑ ‑mʋ 'hʋɩ ti a pɛpɛ, 'nɩ yɩ ‑mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. 'N 'yɩ ‑hʋan ‑na ‑tɩ lɛ nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'a 'yrɩ 'wʋwlɛ klɛ. Kɛɛ, ꞊yɩ ‑hʋan 'mʋ wliyu nɩ 'lɛɛ ‑nɩ, 'n kɔ 'na 'bio 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ lɛ 'mle. 30 Kɛɛ, ‑na 'yu ‑mʋ', ‑ɛ gba la ‑na 'wliyɛ, ‑ɛ ‑nyi꞊e 'lawlunʋgbɩ lɛ, ‑tɛ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, nɔ‑ ꞊lɛɛ bliyu ‑mʋ', ‑a pʋ la 'kɩbɩa kɩ. 31 ‑Ɛ ‑bɩ 'a 'baɩ wɛn: 'Na 'yu o, 'kɩ ꞊cibi 'nɛ‑ 'mʋ 'hʋɩ. 'A ‑nɛ ꞊dedede, 'n ‑kɔ, ‑mɔ kɔ꞊ɔ. 32 Kɛɛ, ɛ blɛɛ yɩ, ‑ba nu lɛ'mimle, ‑ɛ nu꞊o, ‑na 'dɩayɩ ‑bʋ, ɛ 'wɩ yɩ, ɛ 'kʋ la nɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ de. Ɛ 'wan la nɩ, 'nɩ 'ye kɛ꞊ɛ.»

16

‑Tɛ ‑Yusu pʋ la 'wli'yie꞊tunyɔ a 'ledʋ

1 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑Yusu pʋ la 'ledʋ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn: «Ɛ kɔ la dɛkɔnyɔ ꞊dʋ. Nɔ‑ kɔ la 'wli'yie꞊tunyɔ. ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ꞊dʋ mu la 'lɩ dɛkɔnyɔ a 'mʋ ‑mɔ, ʋ wɛn: Ta 'ʋ lɛ, ‑na 'wli'yie꞊tunyɔ ‑bʋ, ɛ cɩcrɛ ‑na kʋkɔ‑tɛblɩ lɛ. 2 Ɛ nɔ‑ mɔ dɛkɔnyɔ a 'mʋ, bʋ da꞊a, ɛ wɛn: 'N yɩ 'wɩn ‑na 'nyrɛ ‑hʋan. 'A ‑tɩ, lee 'mʋ, ‑tɛ ‑ni 'na kʋkɔ‑tɛblɩ a naalɛ. 'N pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑bʋ mɔ 'kɩ 'na 'wli'yie꞊tunyɔ de. 3 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ 'wli'yie꞊tunyɔ a 'mʋ, ɛ pɩ 'a dɩɔnʋ yɩ, ɛ wɛn: 'Na 'masɛ di ‑ha 'mʋ ‑kʋan kɩ. ‑Bɩ' 'n di nu 'lɩ? 'N 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ ꞊bʋ ‑mɛ ‑tʋtʋ yɩ, ɛ kɔ, ‑tʋɩ di 'mʋ 'nɩ nu, 'nɩ kɔ ꞊bʋ ‑hʋa lɛ. 4 Ɩn'hɩn‑, dɛ 'n di nu, 'n yi꞊e nɩ. 'Nɩ nu dɛ a 'mʋ, 'bʋ ‑ha 'mʋ ‑kʋan kɩ, nyibli ‑bɩ di 'ble 'mʋ kʋa, 'kɩ 'lɩ 'waa 'kayo bʋ. 5 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'ble 'a 'masɛ a gbɩ kʋa lɛ, ɛ ‑tʋa 'waa dodoyo a dɩda. ‑Tɛ 'a yɩ‑hɛnyiblo nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛti꞊e nɩ, ɛ wɛn: 'Na 'masɛ a gba ‑mʋ', ꞊ble kʋa, ‑tie ɛ ‑mɔ 'lɩ? 6 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: 'Nyratɛɛ a (100) ‑wlɩ nɩ ꞊hun a 'wliyɛ a gba, nɔ‑ nɩ 'nɛ‑ 'mʋ ‑mɔ. ‑Ɛ ‑bɩ 'wli'yie꞊tunyɔ a 'mʋ, ɛ wɛn: 'Ye ‑na 'crɩɛn, ‑ɛ kɔ kɩ ʋ 'crɩɩ 'ʋ ‑na gba, ɛ nɔ‑ ‑bʋ. 'A ‑tɩ, 'kɩka ‑nɩ, ‑bʋ nɩ bʋ, ‑bʋ 'crɩɩ, ‑ɛ mɔ, 'nyratɛɛ a (50) ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn ꞊tu 'ʋ ‑pu a 'wliyɛ a gba, ɛ nɔ‑ nɩ 'nɛ‑ 'mʋ ‑mɔ. 7 Nyiblo ‑bɩ nɩ 'ʋ, kɛ‑ ɛ pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: ‑Mɔ bɩ, ‑tie ꞊ble kʋa 'lɩ? ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: ‑Kʋbʋblɛ a (500) ‑hɔtrʋwɩ nɩ ꞊hun a 'wliyɛ a gba, ɛ nɔ‑ nɩ 'nɛ‑ 'mʋ ‑mɔ. ‑Ɛ ‑bɩ 'wli'yie꞊tunyɔ wɛn: 'Ye ‑na 'crɩɛn, ‑ɛ kɔ kɩ ʋ 'crɩɩ 'ʋ ‑na gba, ɛ nɔ‑ ‑bʋ. 'A ‑tɩ, 'kɩka ‑nɩ, ‑bʋ nɩ bʋ, ‑bʋ 'crɩ ‑kʋbʋblɛ a (400) ‑hɔtrʋwɩ nɩ ‑hɛn a 'wliyɛ a gba. 8 'Wli'yie꞊tunyɔ a 'mʋ, ‑ɛ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ‑tɛ 'a 'masɛ 'ye dɛ a 'mʋ, ɛ ‑nu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa a 'nyrɛ a lɛpʋpʋʋ, ‑tɛ ɛ ‑nu, 'ɛ ‑hie ꞊haandɛ 'lu ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ dɛ, ɛ di ‑hʋan ‑hɛ a ‑ta'. Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, ‑ʋ ꞊mʋɛ 'klɔ ‑bʋ a ‑hʋhʋa‑tɛblɩ lɛ, ʋ kɔ ꞊tɔ, 'kɩ 'ʋ gblagblʋ a nunuo a ‑ta'. 'Waa ꞊tɔ a 'mʋ, ɛ ‑hi 'ʋ Nyɩsʋa a nyibli a ꞊tɔ nɩ, ʋ ‑kɔ, 'kɩ 'ʋ yɩ'siidɛ a nunuo a ‑ta'.»

9 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «꞊Tɔ 'n pɩ 'a mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: 'Klɔ ‑bʋ, 'a kʋkɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɛɛ nyibli, ba 'du꞊o ye', ba ‑nyi꞊e nyibli lɛ, nyibli a 'mʋ, ʋ 'mʋ 'aan nɩnatumupʋ ‑hɛ. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri kʋkɔ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ di 'a mʋ ꞊jrɛ ‑wɛ, ʋ 'mʋ 'a mʋ kʋa 'ble, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. 10 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ 'cɩmɩ a yɩblɛ꞊tutulɛ a ‑ta', ɛ di 'ʋ yɩ 'nɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ gbagbɩ a yɩblɛ꞊tutulɛ a ‑ta'. Kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ 'ʋ 'yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ 'cɩmɩ a yɩblɛ꞊tutulɛ a ‑ta', ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ gbagbɩ a yɩblɛ꞊tutulɛ a ‑ta'. 11 'A ‑tɩ, 'ba 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'klɔ ‑bʋ a kʋkɔ‑tɛblɩ, ‑ɛ kɛɛ nyibli, a yɩblɛ꞊tutulɛ a ‑ta', Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ, bʋ kuo nɛ 'a mʋ ꞊wlʋ yɩ, bʋ ‑nyi 'a mʋ ‑tɛɛ a kʋkɔ‑tɛblɩ. 12 ꞊Hɩan ‑mɔ de, 'bʋ mɔ, 'ba 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tonyibli ‑bɩ a kʋkɔ‑tɛblɩ a yɩblɛ꞊tutulɛ a ‑ta', Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑nyi 'a mʋ kʋkɔ‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑ɛ blɛɛ nɛ 'a mʋ yɩ.

13 ‑Kʋannunyɔ ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu 'masɛpʋ nɩ 'hʋɛn a ‑kʋan, ti nɩ ‑do a ti 'yri. Ɛ kɔ bʋ yraa nyiblo nɩ ‑do, ɛ 'mʋ nyiblo ‑bɩ ‑nʋɛ ‑nɩ. Ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ti nɩ ‑do a ti 'yri, Nyɩsʋa bʋ kɔɔ nɛ 'a mʋ win kɩ, 'tɩ‑ 'wliyɛ bʋ di 'a mʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ ‑wɛ.»

‑Yusu pɩ ꞊haantitie, ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔɔ nyibli win kɩ

(Matie 11.12-13; 5.31-32; Makɩ 10.11-12)

14 ‑Tɛ Falisi꞊tumu* a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ 'wɩn ‑Yusu a pʋpʋwin a pɛpɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'a 'caalɛ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ nʋɛ 'wli dɩakɩ. 15 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «A ni ‑tɛblɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ lɛ pʋ, ‑ɛ mɔ: A 'sii 'ʋ yɩ. Kɛɛ, Nyɩsʋa yi 'aan ꞊wlɩ nɩ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', nyibli dɛɛ ‑tɛblɩ gbagbɩ, Nyɩsʋa yraa ꞊nɛ nɩ.

16 ‑Tɛblɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Moise a tetecrɩɩn 'kwli, kɔ 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* a 'crɩɩn 'kwli, ɛ nɔ‑ ʋ tɔɔ ‑nɩ ‑tɔɔtɔɔ, Saan Batisɩ 'ɛ ‑di. Kʋɛ 'lɩ ti a 'mʋ 'yie bʋ, Nyɩsʋa a win ‑bʋ, ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔɔ nyibli win kɩ, ɛ nɔ‑ 'n nɛ ‑mɔ lɛ, 'a ‑nɛ nyiblo, 'ɛ ꞊tui 'ʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ. 17 Yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hʋɛn‑, ʋ di bʋ 'nɩ ‑wɛ, kɛɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, 'kɩ Nyɩsʋa a tetebʋ ꞊dʋ a 'kʋtɩɔ bʋ ‑wɛ bʋ.

18 'A ‑nɛ nyɩbɛyugbe, 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ pʋ 'lɩ 'a nʋgba ‑patʋ', 'tɩ‑ 'bʋ kɔ nʋgba ‑bɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyɩbɛyugbe a 'mʋ, ɛ nu ‑wlawlɩ. Nʋgba a 'mʋ, ɛ di 'lɩ ‑patʋ' pʋ, nyɩbɛyugbe ‑bɩ 'bʋ kɔ꞊ɔ, nyɩbɛyugbe a 'mʋ, ɛ nu ‑wlawlɩ ‑wɛ.»

Dɛkɔnyɔ kɔ Lasa 'hʋɛn‑

19 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de: «Ɛ kɔ la dɛkɔnyɔ ꞊dʋ. 'A 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ, ɛ pɩ la 'hʋɩ lɛ, ɛ nɔ la yɩ dɩakɩ, 'tɩ‑ 'ɛ pɩ la ꞊die. 'A ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, ɛ kɔ bʋ 'mle la lɛ, bʋ pi la ꞊haandii‑tɛblɩ a gblegble, ɛ kɔ 'a 'bio 'hʋɛn‑, 'ʋ yɩ la꞊a di. 20 Nyiblo ‑bɩ nɩ la 'ʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Lasa. ꞊Hɩʋɛn ni la꞊a nɩ. 'A 'hʋɩ a pɛpɛ nu la ꞊ji dadʋ. Ɛ nɔ‑ ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑ɛ pɛ la 'ʋ dɛkɔnyɔ a 'mʋ 'a ꞊hʋan.yɩ bʋ. 21 Ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, didi‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ dɛkɔnyɔ kɔ 'a nɩnatumupʋ 'hʋɛn‑ ꞊jrɛ 'ble, bʋ 'tɩ꞊ɩ lɛ, bʋ di꞊e, kɛɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ. 'Kɩ ɛ yɩ 'ʋ bʋ pɛ, ‑gbo 'ʋ yɩ 'lɩ 'a ꞊ji 'yi lɛ mɛ. 22 'Kɩ ʋ nɩ 'ʋ bʋ ‑nɩnɩ, ‑ɛ ‑bɩ ꞊hɩʋɛnnyɔ a 'mʋ, ɛ 'kʋ nɩ, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ 'ɛ gba 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a bʋnɩɩlɛ', 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑nɛ 'baɩ Abrahamʋ 'hʋɩ. ‑Ɛ ‑bɩ dɛkɔnyɔ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'kʋ nɩ ‑wɛ, 'ʋ ‑ha 'ʋ꞊ʋ. 23 ‑Tɛ ɛ mu 'yi ꞊wlɛ mɔ, 'kɩ ɛ 'hrɩɩ 'lɩ 'kuopʋ a 'bli, 'ɛ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye dɩakɩ. Bʋ 'du 'kɩ 'lu ye', ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ blɔblʋ, 'kɩ ɛ tɛɛ 'lɩ lɛ, 'ɛ yɩ Abrahamʋ 'ye, Lasa 'ɛ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ. 24 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'yaa 'lɩ win, ɛ wɛn: ‑Aan 'baɩ Abrahamʋ, 'n yɩ 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, 'kɩ 'nɛ‑ na ‑bʋ 'nyɩ. 'A ‑tɩ, yru 'na nyaɩ, ‑bʋ lee Lasa, bʋ 'nyra 'a ‑jie 'nie yɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ 'na mɛ kɩ 'tee ‑nɩ, 'na mɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ ‑pʋpɛ ‑nɩ. 25 ‑Ɛ ‑bɩ Abrahamʋ wɛn: 'Na 'yu o, bʋ bi 'lɩ ‑mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ‑nɩ la 'lɩ ‑tʋtʋ kɩ, 'a ‑nɛ dɛ, ‑na ꞊wlʋ ‑hʋɛ la, ɛ nɔ‑ ‑kɔ la. Kɛɛ, Lasa ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'yɩ la ꞊dedede ‑kɔ. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ kɔ plɔ a bleelɛ, ‑mɔ ‑bɩ, ꞊nɩ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye. 26 Dɛ 'n kɔ ꞊bʋ lee ‑mʋ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ, a kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑ ‑gbati, 'butɩɔ nɩ 'ʋ, ‑ɛ hlɔ 'kwli bʋ. 'A ‑tɩ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɔn 'nɛ‑ ‑a mʋ ‑mɔ, bʋ mu 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, mɔ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɔn 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, bʋ di 'nɛ‑ ‑a mʋ ‑mɔ ‑wɛ.

27 ‑Ɛ ‑bɩ dɛkɔnyɔ wɛn: ‑Aan 'baɩ Abrahamʋ, 'n nyɛɛ ‑mʋ lɛ, lee Lasa, bʋ mu 'lɩ 'na 'baɩ a 'kayu bʋ, 28 ‑tɛ 'na 'dɩayɩnʋ nɩ ꞊hun nɩ 'lɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ‑tɛ 'n nu naalɛ, ʋ 'nɩ ꞊ha naalɛ lɛ nu, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ 'kʋ, ʋ 'nɩ ꞊ha 'nɛ‑ ꞊hɩʋɛn'yeelɛ' ‑bʋ di. 29 ‑Ɛ ‑bɩ Abrahamʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn de, ɛ wɛn: ‑Na 'dɩayɩnʋ, Nyɩsʋa a tete, Moise 'crɩ la, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, 'tɩ‑ 'ʋ kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* a 'crɩɩn. Nyɩsʋa a nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ bʋ pʋ nʋa yɩ bʋ, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a 'hru a nalɛ yi. 30 ‑Ɛ ‑bɩ dɛkɔnyɔ wɛn: 'Ʋʋn‑, ‑aan 'baɩ Abrahamʋ o, ɛ 'yɛ nɩ ꞊cɛ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ ‑hɔn 'nɛ‑ 'kʋkʋnyibli ‑mɔ, 'bʋ yɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ nɩ ‑hlee ‑nɩ, ʋ di 'waa dɛ 'kuku 'nɩ yru, ʋ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ bʋ hie, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ Nyɩsʋa ‑nyi. 31 ‑Ɛ ‑bɩ Abrahamʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn de, ɛ wɛn: 'Bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ Moise kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ nʋa yɩ bʋ ‑pʋ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ nyiblo ꞊dʋ nʋa yɩ bʋ de, kɔ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'ye ꞊bɩɩ nyiblo ꞊dʋ ‑hɔn 'nɛ‑ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ 'hrɩ 'klɔ, ɛ hlee 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ.» Kɛ‑ ‑Yusu pʋ nyibli a 'mʋ yɩ.

17

A 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, nyibli 'nɩ 'kee 'lɩ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, ɛ kɔ, ba ‑hru 'aan 'bio ‑tonyibli a dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑mɔ

(Matie 18.6-7,21-22; Makɩ 9.42)

1 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn: «'A ‑nɛ ti, ɛ di kɔ ‑tɛblɩ ‑bɩ, ‑ʋ di nyibli 'tu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kee ‑nɩ. Kɛɛ, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'a 'bɩ 'mʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kee ‑nɩ. 2 Ɛ di nu wɛn ‑tɛɛ, 'kɩ bʋ pʋ wɛn nyiblodʋ a 'mʋ 'hɩɔ gbɛtɛɛ lɔ, bʋ pʋ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'yru ‑mɔ, ɛ 'mʋ wɛn 'kʋ, 'ɛ ‑hi 'ʋ bʋ nu꞊o, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ‑wɛn 'hɩangbe, bʋ 'kee Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ. 3 Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie ‑tɛɛ.

‑Na 'bɩ Nyɩsʋa a nyiblo 'bʋ nu ‑mʋ dɛ 'kuku ‑mɔ, lee ꞊nɛ: Dɛ ‑nu 'mʋ ‑mɔ, ɛ nyre yɩ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ 'wɩn, 'bʋ 'cɩcɩ 'a nunuklɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑hru 'a dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑mɔ. 4 'Bʋ mɔ, 'bʋ nu ‑mʋ dɛ 'kuku ‑mɔ, 'wɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do 'kwli, kɔ, 'a ‑nɛ ti, 'bʋ yɩ 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ nɩ di, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ yrui, ‑ɛ mɔ, dɛ ɛ ‑nu, ɛ nyre yɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑hru 'a dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑mɔ.»

'Bʋ mɔ, 'ba kɔ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ dɛ gbe, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ nɩ

5 Kɛ‑ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* pɩ꞊ɩ yɩ, ʋ wɛn: «‑Hɛɛ nɛ ‑a mʋ, ‑ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ, ‑aan ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ.» 6 ‑Ɛ ‑bɩ Kʋkɔnyɔ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'ba kuo wɛn Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ dɛ gbe, a ‑wɛ 'lɩ ba lee wɛn tugbɛ ‑mʋ' nɩ: 'Hri ‑wlu, ‑bʋ mu 'lɩ 'yru ‑mɔ, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ di wɛn 'ʋ 'a mʋ 'nɩ ꞊tuu ‑nɩ.»

Nyɩsʋa a ‑kʋannunyibli

7 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ de, ɛ wɛn: «꞊Bʋ pʋ ꞊nɛ ‑kʋannunyɔ a dɛ yɩ: 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo 'bʋ kɔ ‑kʋannunyɔ, ‑kʋannunyɔ a 'mʋ, 'bʋ yɩ nyiblo a 'mʋ 'a ‑ci a ‑kʋan nɩ ni, ɛ kɔ, 'bʋ yɩ 'a 'wlugba‑tɛblɩ nɩ ‑nɛɛ ‑nɩ, 'tɩ‑ 'bʋ yɩ 'lɩ ‑ci kɩ nɩ ‑hʋɛn, ‑cikɔnyɔ 'bʋ 'ye 'lɩ꞊ɩ ye', ꞊bɩ kɛ‑ ɛ di꞊e yɩ pʋ: 'Kɩka ‑nɩ, ‑bʋ di 'lɩ, ‑a 'mʋ dɛ di? 8 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ lɛ. Kɛɛ, kɛ‑ ɛ di pʋ: Mu ‑na wlawlɩ 'cɩcɩ ‑nɩ, ꞊mʋ 'na dididɛ pi mɔ di, ꞊mʋ 'mɔ꞊ɔ yɩ ya, 'mʋ dɛ di. 'Nɩ ‑wɛ dɛ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑na 'mumu, ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ di dɛ nɩ. 9 ‑Kʋannunyɔ a 'mʋ, 'bʋ nu ‑kʋan ‑mʋ', 'a 'masɛ pʋ lɛ bʋ nu, ꞊bɩ a pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ɛ di ‑nyi 'a ‑kʋannunyɔ 'wio? 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ ‑nyi꞊e 'wio. 10 Kɛ‑ nɩ ‑do, ɛ ꞊ti 'mʋ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ: 'Bʋ mɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ lɛ ba nu, 'ba nu꞊o, kɛ‑ ba pʋ: ‑A mɔ ‑na ‑kʋannunyibli ꞊nɩɔ. ‑A 'yɩ 'wio ꞊dʋ ‑kɔ, ‑ɛ nu꞊o, ‑kʋan, ‑a kɔ ‑ba nu wɛn, ɛ nɔ‑ ‑a ‑nu.»

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, ꞊hrannunyʋ nɩ ‑pu, 'waa 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

11 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ 'tɩɛ gbɛ 'hru ‑mʋ', ‑ɛ mi 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli 'lu ‑mɔ. 'Kɩ ʋ naa 'lɩ Samaliblʋgba kɔ Galileblʋgba a 'blʋ‑paʋn 'yri. 12 'Bʋ yɩ 'kɩ 'lɩ 'dɩɔ 'kwli nɩ pʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ ꞊hrannunyʋ nɩ ‑pu, nʋ‑ di ‑Yusu ye' 'bɛ mɔ. ‑Tɛ ʋ 'mʋɛ ꞊nɛ yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ nyra blɛ, 13 'ʋ ‑tʋa 'lɩ win a 'lɩ'yaalɛ, 'ʋ dɛ ‑Yusu, ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, yru ‑aan nyaɩ!» 14 ‑Tɛ ɛ 'ye ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ba mu, ba tɔɔ nɛ 'aan dɩɔnʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'aan 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.» 15 ‑Tɛ ʋ yɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'waa 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. Kɛɛ, nyiblo nɩ ‑do, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ɛ nɔ‑ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ɛ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ. 16 ‑Tɛ ɛ nyre 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'gbla kwlɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', 'ɛ ‑nyi꞊e 'wio. 'Tɩ‑ nyiblo a 'mʋ, ɛ mɔ Samalikʋɛyu ꞊nɩɔ. (Samalikʋɛ a 'mʋ, ‑Juukʋɛ* wɛn 'nɩ, ʋ 'yɩ ꞊haannyibli 'pa‑.) 17 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ‑ɛ mɔ: «Nyibli nɩ ‑pu ‑bʋ, ‑ʋ kɔ 'kʋɛ 'n nu꞊o, 'ɛ ‑wɛ, 'waa nyibli nɩ ꞊hʋɩan‑do ‑bɩ ‑mʋ', ‑bɩ' ʋ nɩ yɩ 'lɩ? 18 Dɛ‑ nu꞊o, 'kɩ nyiblo ꞊dʋ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, 'kɩ bʋ di 'nɛ‑ 'mʋ yɩ, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa 'wio ‑nyi, 'bʋ 'yɩ hɩapʋdakɔ a nyiblo ‑bʋ 'pa‑?» 19 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ nyiblo a 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Du ye', ‑bʋ mu. ‑Tɛ ‑kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ wa ‑mʋ.»

‑Tɛ Nyɩsʋa di nyibli a win a kɩkɔɔlɛ nu

(Matie 24.23-28,37-41)

20 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, Falisi꞊tumu* a nyibli ꞊dʋ, ʋ nʋ‑ 'bɛti ‑Yusu, ʋ wɛn: «Ti a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di ‑tonyibli a win a kɩkɔɔlɛ ‑wlu ꞊tuu ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'a ‑kʋan 'lu ‑yra 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Nyɩsʋa 'bʋ ꞊tu nyibli a win a kɩkɔɔlɛ ‑wlu, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ 'ye ‑tɛblɩ, ‑ɛ di 'lu ‑mɔ mu, ‑ɛ di꞊e nyibli ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ꞊tu 'a nunuo ‑wlu. 21 Ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ lɛ: Ba ta 'nɛ‑ lɛ, ‑ʋ'ʋ‑ ba ta 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ' lɛ. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ꞊tu nyibli a win a kɩkɔɔlɛ ‑wlu, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ.»

22 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'kɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn: «Ɛ di kɔ ti, ‑ɛ kɔ 'yri a di 'ʋ꞊ʋ ‑hʋa ‑nɩ dɩakɩ, 'kɩ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ꞊bʋ nɩ 'ʋ 'a mʋ 'hʋɩ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ gbi 'kwli, kɛɛ, ɛ 'nɩ ‑mɔ꞊ɔ lɩ꞊ɩ nɩ. 23 Ti di 'ʋ 'nɩ nyre, ʋ 'mʋ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: 'Kɩ ɛ nɩ 'nɛ‑, ‑ʋ'ʋ‑ 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ'. Kɛɛ, a 'nɩ 'muo 'lɩ, kɔ, a 'nɩ 'gbaa 'lɩ cigbɛ 'lɩ. 24 ‑Nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n di di de, 'na didie di 'wɩ ‑tɛ yakɔ ni 'yii a pʋpʋʋ, 'ɛ yɩ wlɩn, kʋɛ 'lɩ 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ' bʋ, ‑bʋ mu, ‑bʋ yɛ 'yrʋ a bʋpɛɛlɛ kɩ. 25 Kɛɛ, 'tɩ‑ dɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'lu ‑mɔ mu, 'n kɔ ꞊bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, kɔ, ti ‑bʋ 'yri a nyibli kɔ bʋ yraa 'mʋ.

26 Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ mi la 'lu ‑mɔ, Noe a ti 'yri, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ di 'lu ‑mɔ mu, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n di di. 27 Noe a ti 'yri, nyibli yɩ di la dɛ, 'ʋ 'nɛ la nɔ, 'ʋ kʋkʋɛ la ‑nɩ, 'ʋ pʋɛ la 'waa 'yonʋ 'blɩ. Ɛ nɔ‑ ʋ 'ble 'ʋ kʋa ‑bleble, Noe 'ɛ pa la 'lɩ 'a 'mɩɩ 'kwli, 'tɩ‑ 'nu gbagbʋ 'ɛ bi la ꞊hlɔn, 'a 'yiyinie 'ɛ gba la ꞊nʋ, 'ɛ ‑wɛ la ꞊nʋ bʋ pɛpɛ.

28 ‑Tɛblɩ nɩ ‑do, ‑ɛ mi la 'lu ‑mɔ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Lɔtɩ a ti 'yri, nɔ‑ di 'lu ‑mɔ mu ‑wɛ, 'na diditi 'yri. Lɔtɩ a ti 'yri, ‑tonyibli yɩ di la dɛ, 'ʋ 'nɛ la nɔ, 'ʋ ‑tʋɛ la ‑tɛblɩ, 'ʋ ple la, 'ʋ 'dʋɛ la, 'ʋ pɩ la 'kayo. 29 Kɛɛ, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', Lɔtɩ ‑hɔn la 'lɩ Sodɔmʋdɩɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ na kɔ 'nʋ ‑mʋ' 'hʋɛn‑, ‑ʋ 'lɩlɛ nyibli lɛ, ʋ nʋ‑ ‑hɔn la 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ʋ ‑wɛ nyibli a pɛpɛ bʋ. 30 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n di di de, ‑tɛblɩ nɩ ‑do a 'mʋ, ʋ nʋ‑ di 'lu ‑mɔ mu. 31 ‑Nyrɔwɔ nɩ ‑do a 'mʋ, nyiblo 'bʋ nɩ 'lɩ 'a 'kayu a ‑yaa 'kwli, bʋ 'gba ci lɛ ‑dodo. Ɛ 'nɩ 'paa 'lɩ 'kayu bʋ, 'a kʋkɔ‑tɛblɩ a bʋbla a ‑tɩ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ci lɛ 'gba. Nyiblo 'bʋ nɩ 'lɩ 'a ‑ci kɩ, bʋ 'gba ci lɛ ‑dodo. Ɛ 'nɩ 'hɩaan 'lɩ ‑mɔ, ɛ 'nɩ 'die 'lɩ 'dɩɔ. 32 Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ nu la Lɔtɩ a nʋgba, 'a ‑tɩ bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli.

33 Nyiblo 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa bʋ 'waan nɛ 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta', 'bʋ mɔ, nyiblo a 'mʋ 'bʋ 'kʋ, ɛ di 'a 'klɔ yrayrʋ 'nɩ 'waan ‑nɩ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ ‑wɛn, 'kɩ 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn bʋ 'wan, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ‑tɛ ɛ nʋɛ 'mʋ a ‑tɩ, 'bʋ mɔ, nyiblo a 'mʋ 'bʋ 'kʋ, ɛ di kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ. 34 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ti a 'mʋ 'yri, nyibli nɩ 'hʋɛn 'bʋ pɛ 'ʋ dɛ kɩ bʋ, 'n di ‑ha 'ʋ nyiblo nɩ ‑do, 'mʋ 'ʋ ‑ɛ ‑bɩ bʋ hie. 35 Nʋgbɩ nɩ 'hʋɛn 'bʋ yɩ ‑kʋbʋ nɩ dui, 'kɩ 'lɩ dugbe nɩ ‑do 'kwli, 'n di ‑ha 'ʋ nyiblo nɩ ‑do, 'mʋ 'ʋ ‑ɛ ‑bɩ bʋ hie. [ 36 Nyibli nɩ 'hʋɛn 'bʋ yɩ ‑kʋan nɩ ni, 'kɩ 'lɩ ‑ci nɩ ‑do kɩ, 'n di gba nyiblo nɩ ‑do, 'mʋ 'ʋ ‑do ‑bɩ bʋ hie.]» 37 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ 'bɛti꞊e nɩ, ʋ wɛn: «‑Bɩ' ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ di 'lu ‑mɔ yɩ ‑muu ‑nɩ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «‑A 'blikʋɛ wɛn 'nɩ: ‑Tɛ ‑mʋ', mʋma 'kuku yɩ 'ʋ bʋ pɛ, 'kɩ ke yɩ 'ʋ lɛ 'kukue ‑nɩ.»

18

‑Yusu pʋ ‑tʋgbanʋgba kɔ ‑batipʋnyɔ a 'ledʋ

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pʋ Falisi꞊tumu* a nyibli 'ledʋ ‑bɩ yɩ de, ɛ 'mʋ ꞊nʋ꞊ʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, bʋ 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda, ʋ 'nɩ 'saa 'lɩ. Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ: 2 «'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ ꞊dʋ 'kwli, 'kɩ ‑batipʋnyɔ ꞊dʋ nɩ la 'lɩ. ‑Batipʋnyɔ a 'mʋ, ɛ 'yɩ la Nyɩsʋa a hʋannʋ ‑kɔ, kɔ, ɛ 'yɩ la 'ʋ nyiblo ꞊dʋ a 'ʋ꞊tuulɛ ‑kɔ. 3 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ nɩ ‑do a 'mʋ 'kwli, 'kɩ ‑tʋgbanʋgba ꞊dʋ nɩ la 'lɩ ‑wɛ. ‑Tʋgbanʋgba a 'mʋ, ɛ 'cibi la 'lɩ ‑batipʋnyɔ a 'mʋ ‑mɔ nɩ. 'Bʋ mu 'lɩ, kɛ‑ ɛ pɩ: Ɛ kɔ nyiblo ꞊dʋ, ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a kɔ ‑tɩ. 'A ‑tɩ, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑bʋ nu꞊o, ꞊bʋ kɔ 'ʋ ‑wɔn. 4 Ti ‑hʋɔhʋɩ, nɔ‑ ‑hi, kɛɛ, ‑batipʋnyɔ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, bʋ ‑nyi nʋgba a 'mʋ ꞊wɔn. Ɛ nɔ‑ ɛ nu ‑nunu, 'ɛ ‑tʋa 'a dɩɔnʋ a 'nyrɛ꞊hɩnhɛn, ɛ wɛn: 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'nɩ 'yɛ nɩ pie Nyɩsʋa, kɔ, 'n 'yɩ 'ʋ ‑tonyiblo ꞊dʋ a 'ʋ꞊tuulɛ ‑kɔ. 5 Kɛɛ, ‑tɛ nʋgba ‑bʋ, ɛ ni 'na 'ku‑hɩhɩa, 'a ‑tɩ, 'n kɔ ꞊bʋ nu꞊o, bʋ kɔ 'ʋ ꞊wɔn. 'Nɩ 'yɩ꞊ɩ ‑nu, ɛ 'tɩɛ di 'mʋ 'ku ‑ha, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu ‑nunu, 'na 'klɩ 'mʋ 'lɩ ‑wɛ pɛpɛ.»

6 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑tɩ a 'mʋ, hɩ‑batipʋnyɔ a 'mʋ, ɛ ‑hla, a 'wɩn nɩ? 7 Nyɩsʋa ‑mɔ ‑bɩ, nyibli ‑mʋ', ɛ ‑ha 'lɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛ 'a nyibli, ‑ʋ dɛ꞊ɛ 'tɔ kɔ ‑nyrɛ 'hʋɛn‑, ꞊bɩ ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu꞊o, bʋ kɔ 'ʋ ꞊wɔn 'ʋ ‑wɛ, ꞊bɩ ɛ di ‑wlɛn 'ʋ bʋ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑hɛɛ ‑nɩ? 8 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ bʋ ‑nyi ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, ti nɩ ‑do a ti 'yri. Kɛɛ, ꞊bʋ 'bɛti 'a mʋ 'na dɛ: Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n di di, ꞊bɩ 'n di yɛɛ 'nɛ‑ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ nu Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ lɛ?»

‑Yusu pʋ la Falisi꞊tumu* a nyiblo kɔ 'blʋwli'tɩnyɔ a 'ledʋ

9 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu pʋ 'ledʋ ‑bɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ', ‑ʋ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'waa nɩnabʋɩ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'tɩ‑ ‑ʋ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ nɩ 'ʋ 'waa 'bio ‑tonyibli 'lu yɩ, ‑ʋ ni yɩnyre‑tɛblɩ. Kɛ‑ ‑Yusu pɩ, ɛ wɛn: 10 «Nyibli nɩ 'hʋɛn, nʋ‑ mu la Nyɩsʋa da mɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. ‑Ɛ ‑bɩ mɔ Falisi꞊tumu a nyiblo ꞊nɩɔ. (Ɛ nɔ‑ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'a 'yrinaabʋɩ 'sii 'ʋ yɩ.) ‑Ɛ ‑bɩ mɔ 'blʋwli'tɩnyɔ. (Ɛ kɔ ‑nyrɔwɩ, 'ɛ yɩ 'blʋwli a 'mʋ, 'a dɛ 'yri.) 11 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu a nyiblo ‑mʋ', ɛ ‑tʋa Nyɩsʋa a dɩda, ɛ wɛn: Nyɩsʋa o, ‑na 'wio, ‑tɛ ‑nu, ꞊nɩ nu꞊o, 'kɩ 'n 'yɩ nyiblidʋ ‑bʋ yɩ 'wɩ, ‑ʋ mɔ 'yiyrinyibli, 'crɛkɔnyibli kɔ ‑wlawlɩnyibli 'hʋɛn‑. 'N ‑nyi ‑mʋ 'wio de, ‑tɛ ‑nu, ꞊nɩ nu꞊o, 'kɩ 'n 'yɩ 'blʋwli'tɩnyɔ ‑mʋ' yɩ 'wɩ. 12 'N ni ꞊ciiwɩ* nɩ 'hʋɛn, 'kɩ 'lɩ 'wee 'kwli, ɛ kɔ, 'bʋ mɔ, 'nɩ kɔ ‑tɛblɩ nɩ ‑pu, 'a ‑pu a dɛ ‑mʋ', 'n kɔ ꞊bʋ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ꞊bʋ ‑nyi ‑mɔ꞊ɔ. Ɛ nɔ‑ mɔ Falisi꞊tumu a nyiblo a ‑nɛ pʋpʋwin. 13 'Blʋwli'tɩnyɔ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ bii yɩ, ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'yii ye' 'du, kɛɛ, 'a dɩɔnʋ 'a dabʋ, nɔ‑ ɛ 'ma ‑wliye bʋ, ɛ wɛn: Nyɩsʋa o, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ dɛ'kukununyɔ, yru 'na nyaɩ.» 14 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'blʋwli'tɩnyɔ a 'mʋ, ɛ ‑mɛ kle, ɛ mu 'lɩ 'kayu bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa 'sii 'ʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'ʋ Falisi꞊tumu a nyiblo ‑mʋ' yɩ 'sii ‑nɩ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, nyiblo 'bʋ 'yaa 'lɩ 'a dɩɔnʋ, Nyɩsʋa di 'lɩ꞊ɩ 'nɩ ꞊tɩɔ ‑nɩ, kɛɛ, nyiblo 'bʋ ꞊tɩɔ 'lɩ 'a dɩɔnʋ, Nyɩsʋa di 'lɩ꞊ɩ 'nɩ 'yaa ‑nɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu da la Nyɩsʋa, 'kɩ ɛ 'mʋ la 'yonʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu

(Matie 19.13-15; Makɩ 10.13-16)

15 Ɛ kɔ la ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, 'ʋ gba 'yonʋ ‑Yusu yɩ, 'kɩ ɛ 'mʋ ꞊nʋ dabʋɩ 'lu blɛ pʋ, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa da, Nyɩsʋa 'mʋ 'yonʋ a 'mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu. Kɛɛ, ‑tɛ ‑nagbopʋ* 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'waa ‑mɔ'pʋplɛ, ʋ wɛn: «A 'nɩ 'haa 'lɩ꞊ɩ 'ku.» 16 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ da 'a ‑nagbopʋ, ɛ wɛn: «Ba ‑ha 'yonʋ mɛ lɛ, bʋ di 'nɛ‑ 'mʋ ‑mɔ. A 'nɩ 'kaa 'lɩ ꞊nʋ yɩ, ‑ɛ nu꞊o, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'wɩ‑ 'yonʋ ‑bʋ yɩ, ʋ nʋ‑ di 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli pa. 17 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyiblo 'bʋ 'yɛ nɩ ‑ha Nyɩsʋa mɛ lɛ, 'bʋ 'yɛ nɩ kɔɔ ꞊nɛ win kɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ 'hɩangbe ni, 'ɛ ‑hɛ 'a 'baɩ mɛ lɛ, 'a 'baɩ 'ɛ kʋɛ ꞊nɛ win kɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli.»

‑Yusu kɔ dɛkɔnyɔ 'hʋɛn‑

(Matie 19.16-30; Makɩ 10.17-31)

18 ‑Juukʋɛ* a nyiblo gbagbʋ ꞊dʋ ‑nɩ 'ʋ, ɛ nɔ‑ 'bɛti ‑Yusu, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ‑mɔ ꞊haannyiblo ꞊nɩɔ. Dɛ a 'dɩ ‑bɩ 'n di nu, 'tɩ‑ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, 'mʋ꞊ʋ kɔ 'lɩ?» 19 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Dɛ‑ kɔ 'mɔ ‑dɛɛ ꞊haannyiblo 'lɩ? Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ ꞊haannyiblo 'pa‑, 'bʋ 'yɩ Nyɩsʋa nɩ ‑do. 20 ‑Yi Nyɩsʋa a tete nɩ, ‑ʋ mɔ: ꞊Nɩ 'nuo 'lɩ ‑wlawlɩ, ꞊nɩ 'laa 'lɩ nyiblo, ꞊nɩ 'yrie 'lɩ, ꞊nɩ 'pʋʋ 'lɩ nyiblo hɩ kɩ, ꞊tuu 'ʋ ‑na 'baɩ kɔ ‑na dii 'hʋɛn‑ 'ʋ, 'kɩ 'lɩ nʋɛlɛ 'kwli.» 21 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Kʋɛ la 'lɩ 'na 'hɩandɛ 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ kɩ, tete a pɛpɛ a 'mʋ, 'n ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ nɩ.» 22 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «Ɛ hie 'ʋ ‑mʋ dɛ nɩ ‑do. Ɛ nɔ‑ mɔ, mu ‑bʋ plo ‑na kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', kɔ, ‑bʋ ꞊gla 'a 'wliyɛ ꞊hɩʋɛnnyibli lɛ, Nyɩsʋa 'mʋ ‑mʋ ꞊haandɛ gbagbʋ ‑mɔ nu, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. ꞊Nɩ nu 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ kʋɛ 'mʋ ꞊wien lɛ, ꞊mʋ 'na ‑nagbopi* ‑hɛ.» 23 ‑Tɛ ɛ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ bi ꞊hlɔn dɩakɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛblɩ ɛ ‑kɔ, ɛ ‑hʋ nɩ dɩakɩ.

24 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, nyɩbɛhɩan a 'mʋ, 'a ꞊wlʋ bi ꞊hlɔn, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ɛ di 'mʋ 'nɩ kla, 'kɩ dɛkɔnyɔ bʋ di 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli pa. 25 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ kla 'mʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ dɛkɔnyɔ ‑mɔ, 'tɩ‑ ‑ɛ kuo nɛ 'a kʋkɔ‑tɛblɩ ꞊wlʋ yɩ, bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, kɔ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, 'ɛ ‑hi 'ʋ ꞊gbukɩ‑so* bʋ naa 'ʋ 'die a 'hʋɔ 'yri.» 26 ‑Tɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ 'wɩn ‑Yusu a pʋpʋwin a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «'Bʋ kɔ bʋ nɩ 'mʋ lɛ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli.» 27 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «‑Tonyiblo a dɩɔnʋ a 'klɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu꞊o, bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli, ɛ ‑wɛ 'lɩ꞊ɩ nɩ.»

28 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Piɛlɩ pɩ ‑Yusu yɩ: «‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ 'lɩ? 'Ye kɛ, ‑a hie 'ʋ ‑aan nyibli bʋ, ɛ kɔ ‑aan ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'hʋɛn‑, ꞊a yɩ ‑mʋ wien lɛ kʋɛ.» 29 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyiblo 'bʋ hie 'ʋ 'a 'kayu bʋ, 'a nʋgba, 'a 'dɩayɩnʋ, kɔ 'a 'dii kɔ 'a 'baɩ 'hʋɛn‑ bʋ, ɛ kɔ 'a 'yonʋ, ‑tɛ Nyɩsʋa kɔɔ ꞊nɛ win kɩ a ‑tɩ, 30 ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, 'klɔ ‑bʋ, ‑a nɩ 'nɛ‑ ‑mɔ, ‑tɛblɩ, Nyɩsʋa di꞊e ‑nyi, ɛ di 'nɩ ‑hʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ dɛ ‑mʋ', ɛ hie 'ʋ bʋ 'ʋ ‑hi. 'Ya 'ʋ 'lu de, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ 'klɔ yrayrʋ ‑bɩ 'ʋ ‑nuu ‑nɩ, nyiblo a 'mʋ, Nyɩsʋa di ‑nyi꞊e 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu hla la 'a 'kʋkʋʋ kɔ 'a 'klɔ'hɩhrɩɩ a ‑tɩ, 'a 'wɩ nɩ ta a dɛ ‑bʋ

(Matie 20.17-19; Makɩ 10.32-34)

31 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑mʋ' 'hʋɛn‑, ʋ bii yɩ. ‑Tɛ ʋ bii yɩ, kɛ‑ ɛ pɩ 'kɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ. ‑A mi Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 'Bʋ mɔ, ꞊ba nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* 'crɩ la, 'kɩ 'ʋ 'mʋ kɩ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ di mu 'lu ‑mɔ. 32 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, ʋ nʋ‑ ʋ di 'mʋ ‑jɩ' pʋ, nyibli a 'mʋ, ʋ 'mʋ 'mʋ 'caa ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'mʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu, kɔ, ʋ 'mʋ 'mʋ hɩʋn 'hrin, 33 kɔ, ʋ 'mʋ 'mʋ lɔkɔ ‑bii ‑nɩ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. ‑Nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn 'bʋ ‑hi, ta a ‑nyrɔwɔ, 'tɩ‑ 'mʋ 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, 'mʋ 'klɔ 'hrɩ.» 34 ‑Tɛ ‑Yusu hla ‑tɩ a 'mʋ, dɛ a 'mʋ, 'a pʋpʋwin ꞊hɛn 'nyrɛ, 'a ‑nagbopʋ 'yɩ꞊ɩ lɛ ‑yru. Ɛ ‑hli ꞊nʋ 'yi kɩ. Dɛ ‑kɔ ‑tɩ ɛ ‑hla, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi.

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a 'yii'dɔnyɔ ꞊dʋ a 'yii klɛ la yɩ

(Matie 20.29-34; Makɩ 10.46-52)

35 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋɛ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Seliko yrɛ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ yɩ ꞊nʋ ꞊wien kʋɛ. 'Kɩ 'ʋ 'hrunyɩa 'yri, 'kɩ 'yii'dɔnyɔ ꞊dʋ nɩ 'ʋ bʋ, 'ɛ ‑hʋɛ nyibli 'wli lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ dɛ di. 36 ‑Tɛ ɛ 'wɩn nyibli a 'mʋ, ‑ʋ yɩ 'lɩ di a win, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛti nɩ, ɛ wɛn: «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑mi 'lu ‑mɔ 'lɩ?» 37 Ɛ nɔ‑ ‑mɔ bʋ ‑hɩhɩa꞊a klɛ, ‑ɛ mɔ, Nasalɛtɩ a ‑Yusu, ‑ɛ yɩ ‑hi. 38 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'yaa 'lɩ win, ɛ wɛn: «‑Yusu o, Dafidɩ a 'Yu, yru 'na nyaɩ mɔ!» 39 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑ ‑mi la, ʋ ‑tʋa 'a ‑mɔ'pʋplɛ, ʋ wɛn: «Ma wien mɔ!» Kɛɛ, ɛ hɩa nɩ, 'ɛ 'yaa 'lɩ win dɩakɩ de, ɛ wɛn: «‑Yusu o, Dafidɩ a 'Yu, yru 'na nyaɩ mɔ!» 40 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɩn 'a win, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nyra bʋ, 'ɛ lee nyibli, bʋ ya 'ʋ ꞊nɛ꞊ɛ 'hʋɩ. ‑Tɛ 'yii'dɔnyɔ a 'mʋ, ɛ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti꞊e nɩ, ɛ wɛn: 41 «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑hʋɛ ꞊bʋ nu ‑mʋ ‑mɔ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑bʋ nu꞊o, 'na 'yii ‑bʋ, ‑ɛ klɛ, bʋ klɛ yɩ.» 42 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu lee ꞊nɛ nɩ, ‑ɛ mɔ: «‑Na 'yii bʋ ‑wɛ. ‑Tɛ ‑kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ a ‑tɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ nu꞊o, ‑na 'yii 'ʋ klɛ yɩ.» 43 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa lɛyuyruo, 'ɛ bi 'ʋ ‑Yusu ke', 'ɛ ‑tʋa 'a ꞊wienlɛkʋkʋɛ, 'ɛ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ. Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ‑tɛblɩ a 'mʋ 'ye, ʋ yɩ ‑nyi Nyɩsʋa ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa.

19

‑Tɛ Sase ‑hʋɛ bʋ 'ye la ‑Yusu

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu pa 'lɩ Selikodɩɔ 'kwli, 'ɛ yɩ꞊ɩ ꞊tɩɔ 'bɛ. 2 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ nyɩbɛhɩan ꞊dʋ nɩ 'lɩ. 'A 'nyrɛ mɔ Sase. Ɛ mɔ 'blʋwli'tɩnyʋ a nyiblo gbagbʋ ꞊nɩɔ, 'ɛ mɔ dɛkɔnyɔ. (Nyibli a ꞊wlɩ yraa la 'blʋwli'tɩnyʋ nɩ, ‑tɛ ʋ yɩ la 'wli 'yri a ‑tɩ. ‑Tɛ 'a 'bio 'blʋwli'tɩnyʋ ni, 'ʋ ‑hʋɛ ‑tonyibli 'wli dɩakɩ, kɛ‑ 'a 'mumu, ɛ ni꞊e ‑wɛ.) 3 Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, nɔ‑ ‑hʋɛ ‑bʋ 'ye꞊e, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑Yusu pa 'mʋ. Kɛɛ, Sase 'gbugbe nɩ. 'A ‑tɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ ‑Yusu a 'yiye 'lɩ ‑wɛ, ‑kɔtɩ ‑tonyibli ꞊glaa 'lɩ ‑Yusu lɛ, ʋ ‑hʋ nɩ. 4 Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ 'gba ci, bʋ mu 'lɩ ye', ‑tɩtɛ ‑mʋ', ‑Yusu di 'ʋ ‑naa ‑nɩ. 'Kɩ pepetugbɛ ꞊dʋ nyra 'ʋ bʋ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ sikomɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ yra ɛ 'ya 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑Yusu 'ye. 5 'Kɩ ɛ nɩ 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu nyre 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ nɩ, ɛ 'wla pepetugbɛ a 'mʋ 'yi wla. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'ye Sase nɩ, ɛ wɛn: «Sase, pʋ 'lɩ 'klɩ lɛ, ‑bʋ ꞊tɩ, ‑ɛ nu꞊o, kɩkɛ ‑bʋ, 'kɩ 'n di kɛ 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ pa.» 6 Kɩka kɩka, Sase 'ɛ ꞊tɩ, 'ɛ gba 'lɩ ‑Yusu 'kayu bʋ, 'ɛ 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ plɔ a bleelɛ 'kwli. 7 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu pa 'lɩ Sase ‑mɔ. ‑Tɛ ʋ 'ye 'kɩ dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa lɛ'pʋplɛlɛ, ʋ wɛn: «'Kɩ ɛ pa 'lɩ dɛ'kukununyɔ a ‑tɛ.» 8 Bʋ nɩ 'kɩ 'lɩ 'kayu bʋ, Sase 'du ye', 'ɛ nyra bʋ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu ye', 'ɛ yɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, 'na kʋkɔ‑tɛblɩ ‑bʋ, 'n di 'bɛ꞊ɛ ꞊tɩɔ, 'mʋ 'a 'kʋtɩɔ ‑bɩ ꞊hɩʋɛnnyibli ‑nyi. 'Bʋ mɔ, 'nɩ ‑ha ‑tonyiblo dɛ ‑jɩ', dɛ a 'mʋ, 'a gble nɩ ‑hɛn, ɛ nɔ‑ 'n di꞊e ‑nyi.» 9 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ Sase yɩ, ɛ wɛn: «Kɩkɛ ‑bʋ, ‑kɔ ‑na 'kayubʋkʋɛ 'hʋɛn‑, Nyɩsʋa wa kɛ 'a mʋ nɩ. Abrahamʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a dakɔ ‑bʋ a 'baɩ gbagbʋ, ‑na 'mumu, ‑mɔ 'a 'yu a 'yu ‑bɩ ꞊nɩɔ ‑wɛ. 10 'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'mɔ Nyɩsʋa lee 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, 'kɩ 'mʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'wan, ‑ʋ hlɔɔ Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ lɛ ꞊mʋɔ, 'mʋ ꞊nʋ wa, 'kɩ 'ʋ 'waa dɛ 'kuku, ʋ ‑nu a ‑ta', ʋ 'mʋ Nyɩsʋa yrɛ 'mʋɛ ‑nɩ.»

‑Yusu pʋ la ‑kʋannunyibli nɩ ta a 'ledʋ

(Matie 25.14-30)

11 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ‑ʋ pʋ wɛn ‑Yusu nʋa yɩ bʋ, 'kɩ ʋ nɩ 'ʋ, ‑Yusu 'ɛ pʋ 'ledʋ ‑bɩ. ‑Tɛ ‑Yusu 'mʋɛ la Jrusrɛdɩɔ yrɛ, nyibli a 'mʋ, ʋ 'ye la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ mi la ‑wlu ꞊tu mɔ. 12 ‑Yusu ‑hʋɛ bʋ lee la ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ pʋ la ꞊nʋ 'ledʋ yɩ, ɛ wɛn: «꞊Tugba gbagbʋ ꞊dʋ a nyiblo, nɔ‑ mi la 'dagba blɔblʋ, 'kɩ 'lɩ 'kɩɩnpʋ nɩ 'hʋɛn ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'kɩɩnpʋ a 'mʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ nu, ɛ 'mʋ 'blʋgbakʋtɩɔ ‑bɩ a 'kɩɩn ‑hɛ. 13 ‑Tɛ ɛ 'mʋ mu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ da 'a ‑kʋannunyibli nɩ ‑pu ‑mʋ' nɩ, 'ɛ hie ꞊nʋ 'wliblɛ nɩ ‑pu lɛ, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'a ‑nɛ 'wliblɔ, 'tɩ‑ 'ɛ lee ꞊nʋ, ɛ wɛn: 'Wliblɛ ‑bʋ, 'n hie 'a mʋ lɛ, ba hla 'a kʋɛsɛ, 'tɩ‑ 'mʋ kle ‑mɛ. 14 Kɛɛ, nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, nyibli yraa ꞊nɛ nɩ, 'ʋ lee nyibli, 'kɩ bʋ lee 'blʋgba a 'kɩɩnpʋ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛ 'waa 'kɩɩn.

15 Kɛɛ, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, 'ʋ ‑nyi꞊e 'kɩɩndɛ, 'ɛ di 'bli. ‑Tɛ ɛ di 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ɛ hie la 'wliblɛ lɛ, ɛ da ꞊nʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tie 'a ‑nɛ nyiblo 'yee 'lɩ 'a ‑nɛ kʋɛsɛ 'kwli, ɛ 'mʋ꞊ʋ yi. 16 ‑Tɛ yɩ‑hɛnyiblo nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: 'Na 'masɛ o, 'wliblɔ ‑mʋ', ‑hie la 'mʋ lɛ, 'n hla 'a kʋɛsɛ nɩ, 'ɛ pʋ 'ʋ 'wliblɛ nɩ ‑pu ‑bɩ 'lu. 17 ‑Ɛ ‑bɩ 'a 'masɛ wɛn: Ɛ nu ‑tɛɛ. ‑Mɔ ꞊haan‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ. ‑Tɛblɩ ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ ‑hʋ, 'n ‑nyi ‑mʋ, ‑nuu ꞊nɛ ‑kʋan 'yri ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ, 'n di ‑nyi ‑mʋ 'klɩ, 'kɩ ‑bʋ kɔɔ 'dɩɩ nɩ ‑pu win kɩ. 18 ‑Tɛ yɩ‑hɛnyiblo ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'hʋɛn a nyiblo nyre 'ʋ nɩ, ɛ wɛn: 'Na 'masɛ o, 'wliblɔ ‑mʋ', ‑hie la 'mʋ lɛ, 'n hla 'a kʋɛsɛ nɩ, 'ɛ pʋ 'ʋ 'wliblɛ nɩ ꞊hun ‑bɩ 'lu. 19 ‑Ɛ ‑bɩ 'a 'masɛ wɛn: 'N di ‑nyi ‑mʋ 'klɩ, 'kɩ ‑bʋ kɔɔ 'dɩɩ nɩ ꞊hun ‑bɩ win kɩ. 20 ‑Tɛ 'hʋɛn a nyiblo ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ta a nyiblo nyre 'ʋ nɩ, ɛ wɛn: 'Na 'masɛ o, 'wliblɔ ‑bʋ, ‑hie la 'mʋ lɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ. 'N mʋa mɔ 'wliblɔ a 'mʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ danʋ 'kwli, 'nɩ ‑hli mɔ꞊ɔ ‑tɛɛ. 21 'N yɩ pie la ‑na hʋannʋ, ‑ɛ nu꞊o, ‑na ŋmlɩ 'yakla nɩ dɩakɩ. Dɛ ‑mʋ', ꞊yɩ bʋ ꞊tu, ɛ nɔ‑ ‑pʋ lɛ ‑bʋ gba, kɔ, 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', ꞊yɩ 'dɔ, ɛ nɔ‑ pʋ lɛ ‑bʋ 'cɛ. 22 ‑Ɛ ‑bɩ 'a 'masɛ wɛn: ‑Mɔ ‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ, ‑ɛ kɔ 'klɔ ‑nyre yɩ. ‑Na dɩɔnʋ a pʋpʋwin 'n di nu, 'mʋ ‑na ‑bati pʋ. ‑Yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'na ŋmlɩ 'yakla nɩ, kɔ, 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', 'n 'yɩ 'dɔ, ɛ nɔ‑ 'n pʋ lɛ, ꞊bʋ 'cɛ. 23 'A ‑tɩ, ‑kɔ ‑bʋ pʋ wɛn 'lɩ 'na 'wliblɔ a 'mʋ ‑bakɩ', ‑ɛ di꞊e nu, didie ‑bʋ, 'n ‑di, 'mʋ wɛn 'na 'wliblɔ ‑hʋa, ɛ kɔ 'a dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di wɛn 'ʋ꞊ʋ 'lu bi 'hʋɛn‑. 24 Ɛ nɔ‑ mɔ 'a 'masɛ bʋ lee nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ɛ wɛn: Ba ‑ha꞊a 'a ‑nɛ 'wliblɔ a 'mʋ ‑jɩ', ba ‑nyi꞊e nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'wliblɛ nɩ ‑pu. 25 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: 'Masɛ o, ɛ kɔ 'wliblɛ nɩ ‑pu. 26 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: 'A ‑nɛ nyiblo, ‑ɛ kɔ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, ɛ nɔ‑ ʋ di ‑tɛblɩ ‑bɩ ‑nyi. Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑tɛblɩ ꞊yɩ ‑hʋ, ʋ kɔ bʋ ‑ha ꞊nɛ꞊ɛ ‑jɩ'. 27 ꞊Hɩan ‑mɔ de, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yraa 'mʋ, ‑ʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa ꞊bʋ ‑hɛ 'waa 'kɩɩn, ba ya 'mʋ ꞊nʋ yɩ, a 'mʋ ꞊nʋ 'la.»

‑Tɛ ‑Yusu 'ya la Jrusrɛdɩɔ 'kwli

(Matie 21.1-11; Makɩ 11.1-11; Saan 12.12-19)

28 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pʋ nyibli ‑mʋ' ye', 'ʋ mi 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 29 ‑Tɛ ʋ 'mʋɛ 'dɩɩ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Bɛtɩfase kɔ Betani 'hʋɛn‑ yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ʋ mu 'lɩ dʋgba ‑mʋ' ꞊hlɔn, ‑ɛ kɔ 'lu olifieti nɩ 'lɩ, 'ɛ lee nɛ 'a ‑nagbopʋ* nɩ 'hʋɛn, ɛ wɛn: 30 «Ba mu 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ' 'kwli, ‑ɛ nɩ 'lɩ 'a mʋ ye'. 'Bʋ mɔ, 'ba pa 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, a di yɛɛ 'ʋ 'kasrayu, ʋ mʋa ‑nɩ bʋ. Nyiblo 'yɩ ‑hʋan 'ʋ꞊ʋ kɩ nɩ 'yɛɛ. Ba ꞊wlɛ꞊ɛ, ba ya 'mɔ꞊ɔ yɩ. 31 'Bʋ mɔ, nyiblo ꞊dʋ 'bʋ 'bɛti 'a mʋ: Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a yɩ꞊ɩ ꞊wlɛ 'lɩ? ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ba pʋ: Kʋkɔnyɔ, ɛ nɔ‑ ‑hʋɛ꞊ɛ.» 32 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'kɩ ʋ yɛɛ 'ʋ 'kasrayu a 'mʋ bʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑Yusu nu wɛn 'a hɩhla, 33 'ʋ ‑tʋa 'a ꞊wʋwlɛ. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ 'kasrayu a 'mʋ, 'a kʋkɔnyibli pɩ ꞊nʋ yɩ, ʋ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a yɩ 'kasrayu ‑bʋ ꞊wlɛ 'lɩ?» 34 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ʋ wɛn: «‑Aan Kʋkɔnyɔ, nɔ‑ ‑hʋɛ꞊ɛ.» 35 Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ ya꞊a ‑Yusu yɩ. ‑Tɛ ʋ ya꞊a, ‑ɛ ‑bɩ ʋ pʋ 'ʋ 'waa danɩ 'kasrayu a 'mʋ kɩ blɛ, 'tɩ‑ 'ʋ ‑hɛɛ ‑Yusu, 'ɛ 'ya 'ʋ 'kasrayu a 'mʋ kɩ. (Ɛ 'wɩ yɩ, ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ bodɩɔ ꞊nɩɔ, ‑ɛ yɛ kɩbʋwɛɛnlɛ, ɛ 'yɩ tʋ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑ya꞊a lɩ꞊ɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ 'ya 'ʋ 'kasra a 'mʋ kɩ.) 36 Bʋ yɩ 'kɩ nɩ mi, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ pʋ 'ʋ 'waa danɩ 'hru wlɔn blɛ, ‑Yusu 'ɛ nɛ꞊ɛ klɛ. 37 ‑Tɛ ʋ yɩ Jrusrɛ yrɛ nɩ 'mʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ʋ nyre 'ʋ 'hrukʋtɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ olifieti a dʋgba 'lu, ‑ɛ mi 'lɩ Jrusrɛ. ‑Ɛ ‑bɩ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ‑Yusu ꞊wien lɛ kʋɛ, ʋ ‑tʋa dɔdʋ a nunuo, 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ʋ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, 'kɩ 'ʋ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ ‑nu a ‑ta', 38 ʋ wɛn: «‑Na 'wio, ‑mɔ bodɩɔ ‑bʋ, ‑ɛ yɩ 'lɩ di, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli, Nyɩsʋa bʋ ‑nyi ‑mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ. Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, nɔ‑ yɩ ‑a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ ‑nyi. ‑Tɩ a 'yi'bʋalɛ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ.»

39 'Kɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ, Falisi꞊tumu* a nyibli ‑bɩ nɩ 'lɩ. Kɛ‑ ʋ pɩ ‑Yusu yɩ: «Tɔɔnyɔ o, lee ‑na ‑nagbopʋ, bʋ 'kee ‑cici a lɛpʋpʋʋ!» 40 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'kee ‑cici a lɛpʋpʋʋ, 'hɩ ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'hru wlɔn lɛ, nʋ‑ di ‑cici lɛ pʋ, ʋ 'mʋ 'mʋ 'nyrɛ lɛ pʋ.»

‑Tɛ ‑Yusu kʋɛ la Jrusrɛdɩɔ a nyibli' bʋ, ‑ɛ mɔ, Jrusrɛdɩɔ di 'nɩ 'wlɛ

41 ‑Tɛ ‑Yusu 'mʋɛ 'kɩ Jrusrɛdɩɔ yrɛ, ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa wuwe, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ nɩ ‑tie ‑mʋ', ‑ɛ di 'ʋ nyre, 'kɩ 'ʋ 'dɩɔ a 'mʋ, 'a ‑ta', 42 ɛ wɛn: «'N ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ nɩ dɩakɩ, ‑nyrɔwɔ ‑bʋ, 'a mʋ Jrusrɛdɩɔ a nyibli, ‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑ɛ mi kɛ 'lu ‑mɔ, 'kɩ ba yru wɛn꞊ɛ' lɛ. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu wɛn꞊ɛ nɩ, a kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ba kɔ wɛn kɩbʋwɛɛnlɛ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ ‑hli 'a mʋ 'yi kɩ. 43 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ti di 'ʋ 'nɩ nyre, ‑ɛ kɔ 'yri dakɔ ‑bɩ, ‑ʋ mɔ 'aan yraanyibli, ʋ di 'ʋ ‑dii ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'lɩ 'dɩɔ ‑bʋ 'lɩ ꞊glaa ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ yɩ 'a mʋ ‑mɔ nɩ ‑wɛn, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'hrɩ, 44 ʋ 'mʋ 'a mʋ bʋ ‑wɛ pɛpɛ, a kɔ 'aan ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'hʋɛn‑, kɔ, ʋ 'mʋ 'aan 'dɩɔ a 'kayo a pɛpɛ 'wla, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa dii nɛ 'a mʋ kɩ, a 'yɩ ti a 'mʋ ‑yru.»

‑Tɛ ‑Yusu bla la ‑tɛblɩplonyibli lɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli

(Matie 21.12-17; Makɩ 11.15-19; Saan 2.13-22)

45 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑Yusu pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli. 'Kɩ 'lɩ ‑yaa a 'mʋ 'kwli, 'kɩ puplonyibli nɩ 'lɩ, 'ʋ ple 'wlugba‑tɛblɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn* a pipie a ‑ta'. ‑Tɛ ɛ yɛɛ 'ʋ ꞊nʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'waa lɛbʋbla. 46 Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ɛ 'crɩɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: 'Na 'kayu nɩ 'ʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ 'lɩ 'mʋ ‑daa ‑nɩ.» Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a nu 'kayu a 'mʋ 'yiyrinyibli a 'kayu ‑mɔ.»

47 Kʋɛ 'ʋ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ 'yie bʋ, ɛ tʋɛ nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli. Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ kɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ, kɔ 'blʋ a nyibli gbagbɩ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊mʋɛ ‑Yusu a 'lɩla a 'hru lɛ. 48 Kɛɛ, ‑tɛ bʋ di 'a 'lɩla nu, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ nu꞊o, 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ ꞊glɛɛ 'lɩ꞊ɩ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a tɔɔwin 'wɩn.

20

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ 'bɛti la ‑Yusu, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ nu dɛ ‑mʋ', ɛ ni

(Matie 21.23-27; Makɩ 11.27-33)

1 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, ‑Yusu tʋɛ la nyibli, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, 'ɛ pɩ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie. 'Kɩ ɛ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, kɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ, kɔ ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ nyre 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 2 ʋ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑nyi ‑mʋ 'klɩ, 'kɩ ‑bʋ bla ‑tɛblɩplonyibli ‑bʋ lɛ 'lɩ? Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑lee ‑mʋ ‑wɛ, 'kɩ ‑bʋ nu ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ni 'lɩ?»

3 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Na 'mumu ‑bʋ, 'n di 'bɛti 'a mʋ dɛ. Ba lee 'mʋ, 4 nyiblo a 'dɩ ‑bɩ lee la Saan, 'kɩ bʋ pʋ la nyibli 'nie 'lu lɛ 'lɩ? ꞊Bɩ Nyɩsʋa lee la꞊a, ‑ʋ'ʋ‑ ‑tonyiblo lee la꞊a?» 5 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'waa dɩɔnʋ a lɛ'bɛtilɛ, ʋ wɛn: «‑Bɩ' ‑a di 'kɩ pʋ 'lɩ? 'Bʋ mɔ, ꞊ba pʋ lɛ, Nyɩsʋa ‑lee la 'nɛ꞊ɛ, ɛ di ꞊hɩan ‑mɔ, ɛ 'mʋ ‑a mʋ 'bɛti ‑nɩ: ‑Tɩ ‑mʋ', Saan hlɛ la, dɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'a 'yɩ la ‑tɩ a 'mʋ ꞊haan‑tɩ ‑pʋ 'lɩ? 6 Mɔ, 'bʋ mɔ, ꞊ba pʋ lɛ, ‑tonyibli ꞊nɩɔ, nyibli a pɛpɛ, ʋ di pʋ ‑a mʋ 'hɩ ‑mɔ lɛ, ʋ 'mʋ ‑a mʋ 'la, ‑kɔtɩ ʋ pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, Saan mɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ꞊nɩɔ.» 7 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ꞊tu ‑Yusu ꞊wɔn, ʋ wɛn: «‑A 'yɩ nyiblo a 'mʋ ‑yi, ‑ɛ lee la꞊a, 'kɩ bʋ pʋ la nyibli 'nie 'lu lɛ.» 8 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Na 'mumu, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ nu ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, 'n ni.»

‑Tɛ ‑Yusu pʋ la ‑ci'yie꞊tunyʋ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ la ‑balʋ a 'ledʋ

(Matie 21.33-46; Makɩ 12.1-12)

9 (Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, ‑Yusu 'tɩɛ yɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ,) ɛ wɛn: «Ɛ kɔ la 'dʋdɔnyɔ ꞊dʋ. Ɛ nɔ‑ kɔ la ‑ci. 'Kɩ 'lɩ ‑ci 'a mʋ kɩ, ɛ 'dɔɔ 'lɩ 'lili ꞊dʋ. 'A 'yɔ, ɛ tʋɩ, ʋ dɛɛ ꞊nɛ rɛsɛn. ‑Tɛ ɛ ‑wɛ 'a 'dʋdɔ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ, ɛ lee ‑kʋannunyibli ꞊dʋ, 'kɩ bʋ mu ‑ci a 'mʋ, 'a ‑kʋan nu, ‑ɛ di꞊e nu, 'a 'dʋdɔ‑tɛblɩ 'bʋ ‑tʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'a 'kɩbɩa ‑nyi, ‑kʋannunyibli a 'mʋ, 'waa 'mumu, ʋ 'mʋ 'waa ‑nɛ 'kɩbɩa kɔ. ‑Tɛ ‑cikɔnyɔ a 'mʋ, ɛ ‑wɛ ‑kʋan a 'mʋ, 'a yɩblɛ꞊tutulɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mu 'dagba blɔblʋ', ɛ 'mʋ 'lɩ ti ‑hʋɔhʋɩ 'lɩ ‑hii ‑nɩ. 10 ‑Tɛ 'dʋdɔ‑tɛblɩ a 'cɩcɛti nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑cikɔnyɔ a 'mʋ, ɛ lee nɛ 'a lɛlenyɔ ‑bɩ, 'kɩ bʋ mu 'lɩ ‑ci'yie꞊tunyʋ ‑mɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'cɩcɛ‑tɛblɩ a 'kɩbɩa, ‑ɛ blee ‑cikɔnyɔ yɩ ‑nyi, ɛ 'mʋ ꞊nɛ꞊ɛ yɩ ya. ‑Tɛ lɛlenyɔ a 'mʋ, ɛ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑ci'yie꞊tunyʋ a 'mʋ, ʋ da 'lɩ꞊ɩ bʋ, 'ʋ bi꞊e ‑tɛɛ, 'kɩ ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊dedede ‑nyi, 'ʋ ‑mɩa ꞊nɛ kle. 11 ‑Ɛ ‑bɩ ‑cikɔnyɔ lee nɛ 'a lɛlenyɔ ‑bɩ de, 'ʋ da 'lɩ꞊ɩ bʋ, 'ʋ bi꞊e, 'ʋ ‑ha꞊a 'yri lɛ, 'kɩ ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊dedede ‑nyi ‑wɛ, 'ʋ ‑mɩa ꞊nɛ kle, 12 ‑cikɔnyɔ a 'mʋ, 'ɛ lee nɛ 'a ta a lɛlenyɔ, 'ʋ klɔ꞊ɔ, 'ʋ 'la꞊a ‑tɛblɩ 'yri lɛ, 'tɩ‑ 'ʋ ꞊hɩnhɩan 'lɩ꞊ɩ ‑patʋ'. 13 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑cikɔnyɔ a 'mʋ, ɛ pɩ 'kɩ 'a dɩɔnʋ yɩ, ɛ wɛn: ‑Bɩ' 'n di nu 'lɩ? 'Na nʋɛyu, nɔ‑ ꞊bʋ lee 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ. 'N pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ di kɔ 'ʋ 'a 'ʋ꞊tuulɛ. 14 ‑Tɛ ɛ waan 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ yɩ 'pʋplɛ' lɛ, ʋ wɛn: Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ di ‑ci ‑bʋ kɔ ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ yɩ 'lɩ di. 'A ‑tɩ, ‑ba 'la꞊a, ‑a 'mʋ ‑ci ‑bʋ kɔ, 15 'ʋ klɔ꞊ɔ, 'ʋ 'hrɔɔ 'lɩ꞊ɩ ‑ci 'kwli, 'ʋ 'la꞊a.»

‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ: «'N yɩ a 'mʋ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ, nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ kɔ ‑ci a 'mʋ, 'bʋ 'wɩn ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ɛ di ꞊nʋ ‑mɔ nu 'lɩ? 16 'A ꞊gbɛtʋ, ɛ di 'nɩ di, ɛ 'mʋ ‑ci'yie꞊tunyʋ a 'mʋ 'la, 'tɩ‑, ɛ 'mʋ 'lɩ ‑ci a 'mʋ 'lɩ ‑ha, ɛ 'mʋ꞊ʋ nyibli ‑bɩ ‑nyi.» Nyibli a 'mʋ, ‑ʋ pɩ ‑Yusu nʋa yɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Yruyru, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ mu 'lu ‑mɔ.» 17 ‑Yusu bʋ ta 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ ‑tata, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'A ‑tɩ, ‑tɩ ‑bʋ, ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, dɛ ‑mʋ', ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ba ‑hie꞊e 'lu ‑mɔ lɛ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

'Katuo ‑mʋ', 'kayupʋnyʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa la bʋ nu la ‑kʋan 'yri,

ʋ pʋ la 'kɩbɩa kɩ,

ɛ nɔ‑ ‑hɛ 'kayu a 'mʋ a 'katuo gbagbʋ.»

18 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ de, ɛ wɛn: «Nyiblo 'bʋ ꞊gbɛ 'katuo a 'mʋ yɩ, ɛ kɔ bʋ ‑yɩyrɛ lɛ, mɔ, nyiblo, 'katuo a 'mʋ, 'bʋ bi꞊e kɩ, ɛ di wʋwa꞊a lɛ.»

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu tɔɔ la ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'blʋwli a ‑ta'

(Matie 22.15-22; Makɩ 12.13-17)

19 'Tɩ‑ ‑Yusu 'mʋ ‑yrɛ mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ, kɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ yru꞊o nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ nʋ‑ ‑Yusu pʋ 'ledʋ a 'mʋ yɩ. ‑Tɛ ʋ yru dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a 'ti 'yri, ʋ ‑tʋa 'hru a lɛ꞊mʋmʋɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ klɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la. Kɛɛ, ‑tɛ ʋ yɩ nyibli a hʋannʋ pie, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ‑ha꞊a mɛ lɛ. 20 Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa ‑Yusu a ‑gbɛɛlɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ tɛ nyibli bʋ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, ʋ 'mʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'ʋ꞊tuulɛ a ŋmlɩ lɛ nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ lɛ 'bɛti ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'kɩ 'lɩ 'a klɛ‑hɩhɩawin 'kwli, ʋ 'mʋ 'lɩ ‑naa ‑nɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ klɔ a ‑tɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ Romakʋɛ a ‑gʋlʋnʋma ‑jɩ' pʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. 21 ‑Tɛ ʋ nyre 'kɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'tɩ‑ ꞊nɩ tʋɛ ꞊nɛ nyibli. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ꞊ɩ nɩ hlɛ, ‑tonyibli a 'lulɛ‑hihie a hʋannʋ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ ‑mʋ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ nyiblo gbagbʋ. ‑Na ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑tʋɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ a ‑ta'. 22 'A ‑tɩ o, lee nɛ ‑a mʋ, ꞊bɩ Nyɩsʋa a tete wɛn 'nɩ, ‑ba ‑ha 'blʋwli, ‑ba ‑nyi꞊e Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ, ‑ʋ'ʋ‑, ꞊bɩ ‑a 'yɩ yɩ ‑blɛɛ nɩ, ‑ba ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ?» 23 Kɛɛ, ‑Yusu yru 'waa ꞊yrɛ a 'mʋ nɩ, ɛ wɛn: 24 «Ba tɔɔ 'mʋ 'wliyɔkɔ a 'yɛ nɩ ‑do yɩ.» ‑Tɛ ʋ ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ kɔ yigbakla ‑nɩ 'ʋ꞊ʋ kɩ 'lɩ? Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ʋ 'crɩɩ 'ʋ ‑wɛ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ ꞊nɩɔ.» 25 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'A ‑tɩ o, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ blɛɛ 'kɩɩn gbagbʋ yɩ, ba ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ, ɛ kɔ, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ blɛɛ Nyɩsʋa yɩ, ba ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ ‑wɛ.» 26 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑Yusu 'yɩ ꞊dedede klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', ‑ɛ kɔ 'kwli 'a yraanyibli di 'lɩ ‑naa ‑nɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ. Kɛɛ, ‑tɩ a 'mʋ, ‑Yusu ‑hɩhɩa ꞊nʋ klɛ, ɛ kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ. 'A ‑tɩ, ʋ 'yɩ 'kɩ ‑tɩ ꞊dʋ ‑hla de.

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu tɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli a 'klɔ'hɩhrɩɩ a ‑ta'

(Matie 22.23-33; Makɩ 12.18-27)

27 'Kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ɛ kɔ la ꞊tumu ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Sadusɩ꞊tumu*. Ʋ nʋ‑ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'kʋ, ɛ 'yɩ 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ 'hrɩ 'klɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ. Ʋ nʋ‑ kɔ nyibli ‑mu 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ lɛ 'bɛti ‑nɩ. ‑Tɛ ʋ nyre 'kɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ʋ pɩ꞊ɩ yɩ, ʋ wɛn: 28 «Tɔɔnyɔ o, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* Moise 'crɩ la tete ‑bɩ, 'ɛ hie ‑a mɔ꞊ɔ lɛ. Tete a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Nyɩbɛyugbe 'bʋ kɔ nʋgba, 'tɩ‑ 'bʋ 'yɩ 'ʋ 'yonʋ bʋ ‑hie, 'bʋ 'kʋ, nyɩbɛyugbe a 'mʋ, ‑ɛ 'kʋ, 'bʋ kɔ 'dɩayɩ nyɩbɛhɩan, ɛ nɔ‑ blɛɛ yɩ, ‑bʋ kɔ nʋgba a 'mʋ, ɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'yonʋ kɔ, 'kɩ 'ʋ 'a 'dɩayɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'kʋ a ‑ta'. Kɛ‑ Moise a tete pɩ.» 29 Ʋ wɛn 'nɩ de: «Ɛ kɔ la 'dɩayɩ nyɩbɛpʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn, 'waa yɩ‑hɛnyiblo, nɔ‑ kɔ la nʋgba, 'ɛ 'yɩ 'yu bʋ ‑hie, 'ɛ 'kʋ, 30 'hʋɛn a nyiblo 'ɛ kɔ꞊ɔ, 'a 'mumu, 'ɛ 'yɩ 'yu bʋ ‑hie, 'ɛ 'kʋ ‑wɛ. 31 Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nu ta a nyiblo. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mu 'lu ‑mɔ ‑mumu, ꞊hlon'hʋɛn a nyiblo 'ɛ kɔ꞊ɔ ‑wɛ, 'kɩ ɛ 'yɩ 'yu bʋ ‑hie, 'ɛ 'kʋ. 32 ‑Tɛ 'waa pɛpɛ, ʋ 'kʋ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ nʋgba a 'mʋ, ɛ 'kʋ nɩ ‑wɛ. 33 Nɔ‑ mɔ ‑tɩ, ‑a di ‑mʋ 'bɛti mɔ, ꞊mʋ ‑a mʋ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ. ‑Nyrɔwɔ ‑kɔ 'kwli nyibli di 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, ʋ di 'klɔ 'hrɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa yɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑di 'kɩ nʋgba a 'mʋ kɔ 'lɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ ʋ nɩ la 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, nyibli nɩ ꞊hlon'hʋɛn a pɛpɛ a 'mʋ, ʋ kɔ la꞊a nɩ.» 34 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Nʋgbɩ kɔ nyɩbɛpʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɩ 'klɔ, ʋ nʋ‑ yɩ ‑kʋkɔ ‑nɩ. 35 Kɛɛ, 'bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'bʋ 'hrɩ 'klɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, nyibli a 'mʋ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ kʋkɔ ‑nɩ. 36 Ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'kʋ 'kɩ de. Kɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ 'mʋ, kɛ‑ ʋ di 'mʋ nɩ ‑wɛ. Ʋ mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ ꞊nɩɔ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ ʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ʋ 'hrɩ 'klɔ. 37 Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ nyibli bʋ di 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, bʋ di 'klɔ 'hrɩ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Moise, nɔ‑ 'crɩ la 'a ‑tɩ. Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa lee ꞊nɛ, ɛ nɔ‑ ɛ 'crɩ la. ‑Tɛ Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ nɩ la 'lɩ ‑gbakuo, ‑ɛ yɩ la wlɩn 'kwli, 'kɩ ɛ hlee la 'lɩ Moise ‑mɔ. 'Kɩ 'lɩ 'crɩɛnkʋtɩɔ a 'mʋ 'kwli, ‑tɛ Moise yɩ la Kʋkɔnyɔ nɩ dɛ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ la: 'Mɔ mɔ Nyɩsʋa ‑bʋ, Abrahamʋ dɛ, ɛ kɔ Yisakɩ, kɔ Sakɔbʋ 'hʋɛn‑. Kɛ‑ Nyɩsʋa pʋ la. 38 Ɛ 'wɩ yɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa yɩ la 'lɩ Moise ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, Abrahamʋ kɔ Yisakɩ kɔ Sakɔbʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'kʋ la nɩ see la. Kɛɛ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'kʋkʋnyibli 'pa‑, ʋ 'nɩ ‑da꞊a lɩ Nyɩsʋa, kɛɛ, 'klɔnɩnyibli, ʋ nʋ‑ dɛ꞊ɛ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, ʋ 'yɩ 'kʋ, kɛɛ, ʋ nɩ 'klɔ.» 39 ‑Ɛ ‑bɩ tetetɔɔnyʋ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ, ‑tɩ ‑bʋ, ‑hlɛ, 'a ‑tɛɛ, nɔ‑ ꞊nɩɔ.» 40 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ yɩ pie hʋannʋ, 'kɩ bʋ 'bɛti꞊e lɛ de.

Wanyɔ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yonʋ a 'Yu ꞊nɩɔ

(Matie 22.41-46; Makɩ 12.35-37)

41 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ɛ kɔ nyibli, 'ʋ pɩ lɛ: Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, Wanyɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yonʋ a 'Yu. 'A mʋ 'n yɩ 'kɩ 'bɛti ‑nɩ: Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ hlɛ꞊ɛ 'lɩ? 42 Dafidɩ a 'mumu, ɛ hla꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑wlablecrɩɛn* 'kwli, ‑ɛ mɔ:

Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa lee 'na Kʋkɔnyɔ nɩ,

‑ɛ mɔ: Nɩ mɔ 'na diidɛkɩbɩa kɩ bʋ,

‑kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑,

43 ‑a 'mʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ,

ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, 'mʋ꞊ʋ nu,

꞊mʋ ‑na yraanyibli bʋɩ 'lu blɛ ꞊tu.»

44 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ de: «‑Tɛ Dafidɩ a 'mʋ, ɛ dɛɛ Wanyɔ a 'mʋ 'a Kʋkɔnyɔ, ‑bɩ' Wanyɔ a 'mʋ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu 'kɩ Dafidɩ a 'Yu a pʋpa 'lɩ?»

‑Tɛ ‑Yusu lee la 'a nyibli, ‑ɛ mɔ, bʋ ꞊tu 'waa dɩɔnʋ 'yie 'kɩ 'ʋ tetetɔɔnyʋ a ‑ta'

(Matie 23.1-36; Makɩ 12.38-40)

45 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ ‑tuo kɩ, ‑tɩ ‑mʋ', ‑Yusu ‑hla, ʋ pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ, ‑Yusu 'ɛ yɩ 'lɩ 'a ‑nagbopʋ* ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, ɛ wɛn: 46 «Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'ʋ tetetɔɔnyʋ ‑mɔ, ʋ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑kaa ‑nɩ. Ʋ nʋɛ 'kɩ nyibli bʋ daa ꞊nʋ nyibli gbagbɩ. 'Bʋ yɩ lɛ nɩ nɛ, ʋ pɩ nyibli gbagbɩ a wlawlɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ ꞊nʋ 'ye. 'Bʋ yɩ 'ʋ ‑tɩtɛ ꞊dʋ nɩ mi, ‑tɛ nyibli ‑hʋʋ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, nyibli bʋ pʋ ꞊nʋ 'wio blɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa 'ʋ꞊tuulɛ a ‑ta', 'ʋ nʋɛ ꞊nɛ nɩ ‑wɛ, 'bʋ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, 'kɩ bʋ nɩ 'lɩ ye' bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a pɛpɛ 'mʋ ꞊nʋ 'ye. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ ni, 'bʋ da ꞊nʋ dididɛ ‑mɔ. 47 Ʋ nɩ ‑do a 'mʋ, ʋ nʋ‑ ‑hɛ ‑tʋgbanʋgbɩ kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ ꞊jrɛ. 'Tɩ‑, tetetɔɔnyʋ a 'mʋ, 'bʋ yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, 'waa Nyɩsʋa a dɩda hlɔ kɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ lɛ pʋ, ʋ mɔ ꞊haannyibli ꞊nɩɔ. 'N yɩ 'a 'mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑bati ‑mʋ', Nyɩsʋa di ꞊nʋ lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ di nɩ 'klɩ kɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyibli ‑bɩ a ‑bati 'ʋ ‑hi.»

21

‑Tɛ ꞊hɩʋɛnnʋgba ꞊dʋ ‑ha la 'a 'wliyɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta'

(Makɩ 12.41-44)

1 'Kɩ ‑Yusu kɔ ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, 'kɩ 'ʋ dukwli ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli nyibli pɩ 'lɩ 'wli lɛ 'hʋɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta'. ‑Yusu yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑tɛ dɛkɔnyibli ni 'lɩ 'wli a lɛpʋpʋʋ. 2 Kɛɛ, bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye ‑tʋgbanʋgba ꞊dʋ, ꞊hɩʋɛn ni. ‑Tɛ nʋgba a 'mʋ, ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'wliyɔ gbi nɩ 'hʋɛn, ‑ɛ 'yɩ 'lɩ ꞊dedede a ‑tʋtɔ ‑wɛ, ɛ nɔ‑ ɛ pʋ 'lɩ. 3 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'yi, ꞊hɩʋɛnnʋgba ‑bʋ, ɛ pʋ 'lɩ 'wliyɛ, 'ɛ ‑hi 'ʋ nyibli a pɛpɛ ‑bʋ 'ʋ, 4 ‑ɛ nu꞊o, nyibli ‑bɩ ‑mʋ', 'wliyɛ ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ ‑kʋan ‑kɔ, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ, ɛ nɔ‑ ʋ pʋ 'lɩ lɛ. Nʋgba ‑bʋ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ꞊han‑tɩ ꞊hɩʋɛn 'ɛ ni꞊e, kɛɛ, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, 'wliyɛ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ di wɛn nu, ɛ 'mʋ wɛn 'a dɩɔnʋ yɩ ‑wɔn, ɛ nɔ‑ ɛ pʋ 'lɩ.»

‑Yusu wɛn 'nɩ, ʋ di Nyɩsʋa a 'kagbaʋ 'nɩ 'wla

(Matie 24.1-2; Makɩ 13.1-2)

5 Nyibli ‑bɩ, nʋ‑ hlɛ la Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑tɩ. Kɛ‑ ʋ pɩ la, ‑ɛ mɔ: «Ɛ nɔ yɩ dɩakɩ. Ta lɛ ‑bʋ 'ye, yɩnɔhɩ, ʋ ‑nu, 'ʋ pʋ꞊ʋ, ɛ kɔ yɩnɔ‑tɛblɩ a gblegble, ʋ ‑ha, ʋ ꞊tu 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ a ‑tɩ.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: 6 «'Kayu ‑bʋ, a yɩ 'ye, ‑nyrɔwɔ di 'ʋ 'nɩ nyre, ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ di 'ʋ꞊ʋ 'ʋ 'wlaa ‑nɩ pɛpɛ. 'A 'hɩɔ ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nɩ 'ʋ 'a 'bɩ 'hɩɔ 'lu bʋ.»

'Kla‑wliye'yɩya di 'ʋ 'nɩ nyre, 'tɩ‑ 'klɔ 'mʋ 'ʋ ‑wlu ‑hɔn

(Matie 24.3-14; Makɩ 13.3-13)

7 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛti ‑Yusu nɩ, ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ, lee nɛ ‑a mʋ, ti a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'yri ʋ di 'ʋ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'mʋ 'wlaa ‑nɩ, ɛ kɔ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ di 'lu ‑mɔ ‑mu, ‑a di 'ye, 'tɩ‑ ‑a 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑kɔ ‑tɩ ‑hla wɛn, ɛ mi 'lu ‑mɔ mu mɔ?» 8 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑kaa ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, nyibli ‑hʋɔhʋɩ di 'nɩ di, ʋ 'mʋ lɛ pʋ, ʋ nʋ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, ʋ 'mʋ lɛ pʋ ‑wɛ, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Wanyɔ a 'mʋ, ɛ di ya, ɛ 'mʋɛ yrɛ. Kɛɛ, a 'nɩ 'kʋɛɛ 'lɩ ꞊nʋ ꞊wien. 9 'Ya 'ʋ 'lu de, a di 'nɩ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ʋ ‑wɛn tʋ, 'kɩ 'lɩ 'blʋgbɩ ‑bɩ kɩ, ɛ kɔ, a 'mʋ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, 'ʋ yɩ 'blʋgbɩ ‑bɩ ꞊gbugblo ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ nɩ 'wɩn, a 'nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ mu 'lu ‑mɔ. Kɛɛ, 'bʋ yɩ 'lu ‑mɔ nɩ mi, ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, 'kɩ 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti di 'ʋ ‑nyree ‑nɩ.»

10 Kɛ‑ ɛ pɩ de: «'Blʋgbɩ di yɩ 'nɩ ‑wʋnwɔn ‑nɩ. 11 'Kɩ 'lɩ 'blʋgbɩ ‑hʋɔhʋɩ 'kwli, ‑tʋtʋ di 'nɩ 'hɩhlɛ ‑nɩ dɩakɩ, 'kanʋ 'mʋ ꞊tɩ, ꞊tɩtakʋɛ 'mʋ nyibli klɔ. Hʋannʋ‑tɛblɩ 'mʋ 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ 'hrɩɩ ‑nɩ.

12 Kɛɛ, 'tɩ‑ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre, ʋ di 'a mʋ 'nɩ klɔ, ‑tɛ a mɔ 'na nyibli a ‑tɩ, ʋ 'mʋ 'a mʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu, ɛ kɔ, ʋ 'mʋ 'lɩ 'a mʋ Nyɩsʋa a 'kayo a nyibli gbagbɩ ‑mɔ gba, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a mʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ kɔ, ʋ 'mʋ 'a mʋ ‑jɩ' lɛ pʋ, kɔ, ʋ 'mʋ 'a mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'blʋgbɩ a bodɩɔpʋ kɔ ‑gʋlʋnʋmapʋ ye'. 13 'Bʋ mɔ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'bʋ nyre 'ʋ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, a di kɔ 'hru, 'kɩ ba hla꞊a, ‑ɛ mɔ, a kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ. 14 'A ‑tɩ, 'bʋ pa, 'bʋ yɛɛ nɛ 'a mʋ ‑tɩ, ‑tɩ ‑bʋ, a di hla, 'a ‑tɩ 'nɩ 'yaa 'lɩ 'a mʋ 'kla ‑wliye, 'tɩ‑ ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre. 15 'Na ꞊gbɛtʋ, 'mɔ ‑di 'a mʋ ꞊tɔ ‑nyi, a 'mʋ win pʋ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'a mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nyra 'a mʋ yɩ bʋ, ɛ kɔ, bʋ ꞊tu 'a mʋ ꞊wɔn ‑wɛ. 16 'Aan 'baɩnʋ, kɔ 'aan 'diinʋ, kɔ 'aan 'dɩayɩnʋ, kɔ 'aan ꞊tugba a nyibli, kɔ 'aan nɩnatumupʋ, ʋ di pʋ 'a mʋ 'blʋgba a naanyʋ ‑jɩ', ʋ 'mʋ ‑ʋ ‑bɩ lɛ 'lɩla ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. 17 Nyibli a pɛpɛ kɔ bʋ yraa nɛ 'a mʋ, ‑tɛ a mɔ 'na nyibli a ‑tɩ. 18 Kɛɛ, ꞊dedede 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nyre 'ʋ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, mɔ, 'aan 'lunyapli nɩ ‑do 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'wan. 19 A 'nɩ 'saa 'lɩ. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi.»

꞊Hɩʋɛn'yeti gbagbɩ di 'ʋ 'nɩ nyre, 'tɩ‑ ‑Yusu 'mʋ 'lɩ di

(Matie 24.15-28; Makɩ 13.14-19)

20 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ de, ɛ mɔ: «'Bʋ mɔ, 'ba 'ye Jrusrɛdɩɔ, hɩapʋdakɔ ‑bɩ a 'sɛyo 'bʋ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ba yi꞊e, ‑ɛ mɔ, Jrusrɛ a mʋ, 'a 'wʋwlati yɩ 'ʋ 'nɩ nyre. 21 'Ba 'ye ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, bʋ 'gba ci lɛ, bʋ mu 'lɩ dʋgbɩ 'lu, kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, bʋ hlɔ ‑mɔ, kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ ‑titi, ʋ 'nɩ 'die 'lɩ 'dɩɔ, ʋ 'nɩ ꞊ha ꞊nʋ lɛ 'lɩla ‑nɩ, 22 ‑ɛ nu꞊o, ‑nyrɔwɔ a 'mʋ 'kwli, Nyɩsʋa di ꞊tu 'a dakɔ ꞊hɩʋɛn. Kɛ‑ ‑tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* hla la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ di 'lu a ‑mɔmumuo nu. 23 Ti a 'mʋ 'yri, nʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ di 'kwli lɛ nɩ, kɔ 'waa dɛ ‑mʋ', ‑ʋ di 'yonʋ 'nya, ʋ di 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, kɔ, dakɔ 'mʋ ꞊hɩʋɛn 'ye dɩakɩ, Nyɩsʋa 'mʋ 'a dakɔ yrʋ lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. 24 Ʋ di nu 'plɩɛn, ʋ 'mʋ ‑ʋ ‑bɩ lɛ 'lɩla ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'lɩ ‑ʋ ‑bɩ dakɔ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi a 'bli gba, ʋ 'mʋ ꞊kodɛ nu mɔ mu. Dakɔ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, nʋ‑ di Jrusrɛdɩɔ 'wla, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, 'waa ‑nɛ ti 'mʋ 'lɩ ‑wɛ.»

‑Yusu, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ɛ di 'nɩ di de

(Matie 24.29-31; Makɩ 13.24-27)

25 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «꞊Hɩʋɛn'yeti a 'mʋ, 'bʋ nyre 'ʋ, hʋannʋ‑tɛblɩ di mu 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ 'yrʋ 'yi, kɔ 'kɩ 'lɩ ꞊hɔnpʋ kɔ nyahroyɔ 'hʋɛn‑ 'yi. 'Kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ ‑bʋ kɩ, dakɔ a pɛpɛ di nɩ 'lɩ hʋannʋ 'kwli, 'kɩ 'ʋ 'yru kɔ 'a 'dʋɩ 'hʋɛn‑ a ‑cici a ‑ta'. Dɛ bʋ di 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yi꞊e. 26 ‑Tɛblɩ ‑di 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ 'lu ‑mɔ ‑muu ‑nɩ, nyibli 'bʋ yɩ 'a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ nɩ ‑hie, 'a hʋannʋ, nɔ‑ di ꞊nʋ lɛ 'lɩla ‑nɩ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ di ‑hɔn ‑ta' lɛ. 27 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'kɩ ʋ di 'ʋ 'mʋ 'yee ‑nɩ. 'N kɔ ꞊bʋ di, 'kɩ 'lɩ 'na 'klɩkɩnɩnɩɩ a pɛpɛ 'kwli, kɔ 'kɩ 'lɩ 'na ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa 'kwli. 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ nɩ di, 'kɩ 'n di 'lɩ 'nuŋmɩ 'nyɩ nɩ. 28 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ di ‑wlu ꞊tu, ba 'hrɩ 'lɩ lɛ, ɛ kɔ, ba ‑ha 'lɩ 'lu ‑wlu, ‑ɛ nu꞊o, ‑nyrɔwɔ, Nyɩsʋa di 'ʋ 'a mʋ ꞊gblɛɛ ‑nɩ, ɛ 'mʋɛ yrɛ.»

‑Yusu ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ pɛpɛ, nyibli bʋ yi 'a ti a 'mʋ

(Matie 24.32-35; Makɩ 13.28-31)

29 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pʋ ꞊nʋ 'ledʋ ‑bɩ yɩ, ɛ wɛn: «Ba 'ye tugbɛ ‑mʋ', ʋ dɛɛ figietu, kɔ ti ‑bɩ. 30 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ ꞊nʋ nɩ 'ye, 'bʋ yɩ hawi yrayrɩ nɩ pɩ, ‑ɛ ‑bɩ a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑ci‑nyrɛ 'mʋɛ yrɛ. 31 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑kɔtɩ 'n hla wɛn, 'bʋ yɩ 'lu ‑mɔ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ pɛpɛ, ɛ 'mʋɛ yrɛ. 32 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'klɔ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'kʋ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre. 33 Yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hʋɛn‑, ʋ di bʋ 'nɩ ‑wɛ, kɛɛ, 'na win 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑wɛ bʋ, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ.»

Ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ'

34 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, 'aan 'lulɛ‑hihie 'nɩ 'nɩɩ 'lɩ lɛ'mimle nɩ ‑do 'kwli, kɔ, a 'nɩ 'naa 'lɩ nɔ dɩakɩ, kɔ, a 'nɩ 'hritie 'lɩ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ', nyiblo blɛɛ yɩ bʋ kɔ a ‑ta', ‑kɔtɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ʋ ni꞊e nɩ, 'aan 'lulɛ‑hihie 'ɛ yɩ 'yi lɛ ‑bibi ‑nɩ. 'Ba yɩ ‑tɛblɩ a 'mʋ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ‑nyrɔwɔ, 'n di ya, ɛ di 'a mʋ bʋ 'nɩ ꞊hu, 35 ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ cro ni, 'ɛ kwlɛ mʋma. ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ yɛɛ 'ʋ nyibli a pɛpɛ bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. 36 Ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, ba 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ di di, a 'mʋ 'lɩ꞊ɩ 'kwli ꞊tɩɔ 'bɛɛ ‑nɩ, 'tɩ‑ 'bʋ mɔ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ, ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'nɩ yɩ 'lɩ nɩ di, a 'nɩ ꞊ha hʋannʋ pie.» Kɛ‑ ‑Yusu pɩ nyibli yɩ.

37 ‑Nyrɛ', 'kɩ ‑Yusu tʋɛ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. 'Tɔ 'bʋ ‑wɔn, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tɩ 'dɩɔ, 'ɛ mi 'lɩ olifieti a dʋgba 'lu pɛɛ mɔ. 38 ‑Nyrɛ 'bʋ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli a pɛpɛ yɩ ‑wɛ ti kɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, ʋ 'mʋ 'a win 'wɩn.

22

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a nyibli gbagbɩ ‑hʋɛ bʋ 'la la ‑Yusu

(Matie 26.1-5; Makɩ 14.1-2; Saan 11.45-53)

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ a lɛ'mimle gbagbʋ mi 'ʋ nyre mɔ. Lɛ'mimle a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Pakɩ. Pakɩ a 'mʋ a ti 'yri, 'flɔɔdʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑mɔ ʋ 'yɛ nɩ pʋ 'lɩ 'yaadɛ, ɛ nɔ‑ ʋ yɩ di. ‑Tɛ ‑nyrɔwɔdʋ a 'mʋ, ɛ yɩ yrɛ nɩ 'mʋɛ, 2 ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ kɔ tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊mʋɛ ‑Yusu a 'lɩla lɛ. Kɛɛ, ʋ yɩ pie nyibli a hʋannʋ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ꞊mʋɛ ꞊tɔ lɛ, ‑tɛ ‑mʋ', ʋ di 'a 'lɩla nu.

Judɩa ‑hʋɛ bʋ pʋ la ‑Yusu ‑Juukʋɛ* a naanyʋ ‑jɩ'

(Matie 26.14-16; Makɩ 14.10-11)

3 'Kɩ 'lɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑mʋ' 'nyɩ, ɛ kɔ ‑nagbopi ‑bɩ. 'A 'nyrɛ mɔ Judɩa. 'A kɩbʋhlanyrɛ mɔ Yisikalio. Ɛ nɔ‑ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ Satan, ɛ bi 'ʋ ke'. 4 Judɩa a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'du ye', 'ɛ mu 'lɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ ‑mɔ, kɔ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyʋ gbagbɩ 'hʋɛn‑, 'ɛ mu ꞊nʋ lee mɔ, ‑tɛ ɛ di ꞊nʋ ‑Yusu a ‑jɩ'pʋpʋʋ nu. 5 ‑Tɛ ʋ pʋpʋ 'lɩ꞊ɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa plɔ ble nɩ. 'A ‑tɩ, ʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ bʋ ‑nyi꞊e 'wliyɛ, 'bʋ mɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, 'bʋ kɔ bʋ mu 'lu ‑mɔ. 6 ‑Ɛ ‑bɩ Judɩa wɛn nɩ. Ɛ nu꞊o nɩ, kʋɛ 'ʋ ti a 'mʋ 'yie bʋ, 'ɛ ꞊mʋɛ ꞊tɔ lɛ, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ di ‑Yusu nyibli a 'mʋ 'a ‑jɩ'pʋpʋʋ nu, 'kɩ nyibli 'yɛ nɩ di 'ʋ꞊ʋ ꞊dedede 'hʋɩ nɩ yi.

‑Tɛ ‑Yusu pʋ la Pakɩ a diidɛ a ꞊tɔ

(Matie 26.17-25; Makɩ 14.12-21; Saan 13.21-30)

7 Lɛ'mimle ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Pakɩ a yɩ‑hɛ‑nyrɔwɔ 'kwli, 'kɩ ʋ yɩ 'ʋ 'flɔɔdʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑mɔ ʋ 'yɛ nɩ pʋ 'lɩ 'yaadɛ ‑dii ‑nɩ, 'ʋ 'lɛɛ 'ʋ 'blayonʋ lɛ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ dididɛ gbagbʋ a 'mʋ 'a ‑ta'. ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ, ɛ nyre 'ʋ, 8 ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu yɩ Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Ba mu Pakɩ a diidɛ ‑mɔ ‑wɛ.» 9 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛti꞊e nɩ: «‑Bɩ' ‑hʋɛ ‑ba pii dididɛ a 'mʋ yɩ 'lɩ?» 10 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn: «Ba pʋ 'ʋ nʋa bʋ: Ba mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. A kɔ nyɩbɛhɩan ꞊dʋ 'hʋɛn‑, a di 'nɩ ꞊ŋmee ‑nɩ. Nyiblo a 'mʋ, ɛ 'ble 'nɩya. Ɛ nɔ‑ ba kʋɛ ꞊wien. 'Kayu ‑kɔ bʋ ɛ di 'lɩ pa, 'kɩ ba pa 'lɩ. 11 Ba lee 'kayu a 'mʋ, 'a kʋkɔnyɔ, kɛ‑ ba pʋ: ‑Aan tɔɔnyɔ yɩ ‑mʋ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ, ‑gblo a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'kwli, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ di 'lɩ Pakɩ a diidɛ 'lɩ ‑dii ‑nɩ 'lɩ?» 12 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ de: «Ɛ di tɔɔ nɛ 'a mʋ ‑gblo gbagbʋ, 'kɩ 'lɩ 'a yɔ'kayu a 'mʋ, 'a yɩ‑hɛ‑gbɔ yra. 'Kɩ 'kayu a ‑tɛblɩ a pɛpɛ ꞊cɛɛ 'lɩ. 'Kɩ ba pii 'lɩ diidɛ a 'mʋ.» 13 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑tɛ ‑Yusu nu wɛn 'a hɩhla, kɛ‑ ʋ nu 'ʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'a bʋyɛɛlɛ, 'ʋ bi 'ʋ, 'ʋ pi Pakɩ a diidɛ a 'mʋ. ‑Tɛ ʋ ‑wɛ 'a pipie ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑mɛ kle.

Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a lɛ'bɔɔdiidɛ

(Matie 26.26-30; Makɩ 14.22-26; 1 Kolɛtɩ 11.23-25)

14 ‑Winse, ‑tɛ dɛditi nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ 'kukue lɛ, ʋ 'mʋ dɛ di. 15 Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Na ꞊wlʋ ꞊mʋɛ mɔ꞊ɔ lɛ dɩakɩ, 'kɩ a kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑ ba di Pakɩ a diidɛ ‑bʋ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'na ꞊hɩʋɛn'yeti kɩ yɛ. 16 Kɛɛ, 'n yɩ 'kɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ: 'N 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ di Pakɩ a diidɛ de, ɛ 'mʋ ti ‑mʋ' kɩ yɛ, ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di ‑hʋan 'ʋ 'a dakɔ a wʋwa ‑mɔ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ 'a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ' 'kwli.» 17 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'du ‑wiin‑ŋanʋ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, ɛ wɛn: «Ba klɔ bʋ, ba ‑hie꞊e. 18 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, kʋɛ kɛ 'kɩ mɔ bʋ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ 'na 'kɩ nɔdʋ ‑bʋ de, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ɛ 'mʋ ti ‑mʋ' kɩ yɛ, ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'a dakɔ a wʋwa ‑mɔ ‑wɛ,» 19 'ɛ 'du 'flɔɔ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɛ 'bɛ꞊ɛ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'a ‑nagbopʋ, ɛ wɛn: «'Flɔɔ ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'na 'hʋɩ, 'n di ‑ha, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta'. Kʋɛ kɛ 'kɩ mɔ bʋ, 'flɔɔ a ꞊tɩɔlɛ'bɛdɛ a 'mʋ, kɔ 'a didie a 'mʋ 'hʋɛn‑, ɛ nɔ‑ ba gba 'lu ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'na ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, 'a ‑nɛ ti.» 20 ‑Tɛ ʋ ‑wɛ dɛ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'du ‑wiin‑ŋanʋ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɛ ‑nyi꞊e 'a ‑nagbopʋ, 'kɩ bʋ ‑hie꞊e, ɛ wɛn: «‑Wiin ‑bʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ Nyɩsʋa a 'yrɩ yrayrɩ a ꞊tutuo. Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ di nu 'na ‑hlʋ, ɛ 'mʋ 'yrɩ yrayrɩ a 'mʋ ꞊tu, ɛ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑. 'Na ‑hlʋ a 'mʋ, 'n di꞊e bʋ 'nɩ 'wla, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta'.»

21 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ de: «Ba pʋ 'ʋ nʋa bʋ ‑tɛɛ: Nyiblo ꞊dʋ nɩ mɔ dɛdi‑tuo ‑bʋ kɩ. Nɔ‑ di 'mʋ 'na yraanyibli ‑jɩ' pʋ, ‑ʋ ꞊mʋɛ 'na 'lɩla lɛ. 22 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n kɔ ꞊bʋ 'kʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu 'a ‑hʋhʋa. Kɛɛ, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ɛ di 'mʋ 'na yraanyibli ‑jɩ' pʋ.» 23 ‑Tɛ ‑Yusu ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ ‑tʋa 'a lɛ'bɛtilɛ, ʋ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ nɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, ‑ɛ di꞊e 'a yraanyibli ‑jɩ' pʋ 'lɩ?»

‑Yusu tʋɛ nɛ 'a ‑nagbopʋ* nɩ, ‑tɛ nyiblo gbagbʋ a 'klɔ kɔ bʋ nɩ 'mʋ

24 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ ‑tʋa lɛ'bɛtilɛ, 'kɩ 'lɩ gblɛ a pʋpʋʋ 'kwli, ʋ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, ʋ di lɛ pʋ, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'a 'bio 'lu yɩ 'lɩ?» 25 Bʋ nɩ 'lɩ ‑tɩ a 'mʋ, 'a hɩhla 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu lee ꞊nʋ nɩ, ɛ wɛn: «'Kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, 'kɩɩnpʋ kɔ bodɩɔpʋ 'hʋɛn‑, ʋ tʋɛ ꞊nɛ 'waa nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ nɩ 'klɩ kɩ, 'tɩ‑ 'ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ, 'kɩ 'waa nyibli a 'mʋ, bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, 'waa naanyʋ ni ꞊nʋ ꞊haan‑tɛblɩ 'yi ꞊hlɔn lɛ. 26 Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'aan dɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ nɩ 'mʋ lɛ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ nyiblo gbagbʋ, ɛ blɛɛ yɩ, bʋ mɔ 'aan lɛlenyɔ, 'tɩ‑ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔɔ nɛ 'a mʋ win kɩ, ɛ blɛɛ yɩ, bʋ 'wɩ nyiblo ‑bʋ yɩ, ‑ɛ ꞊tui 'ʋ 'a 'bio 'ʋ. 27 ꞊Bʋ pʋʋ ꞊nɛ dɛ yɩ: Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ dɛdihu kɩ, ɛ kɔ nyiblo ‑bɩ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ lɛlenyɔ, ‑ɛ yɩ didi‑tɛblɩ ‑hie, 'kɩ 'lɩ ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ 'nyɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑nɩ 'ʋ 'a 'bɩhɩan 'lu yɩ 'lɩ? ꞊Bɩ ɛ 'yɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ dɛdihu kɩ 'pa‑? Kɛ‑ ɛ ꞊ti 'mʋ, 'kɩ 'lɩ ‑tonyibli 'nyɩ. Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, 'kɩ 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ, 'n 'wɩ‑ lɛlenyɔ yɩ.

28 ‑Tɛ ʋ yɩ 'ʋ 'mʋ lɛ nɩ ꞊tɛɛ nɩ, a 'yɩ 'ʋ 'mʋ bʋ ‑hie, kɛɛ, a 'cibi 'ʋ 'mʋ 'hʋɩ. 29 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n di 'ʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, 'n di ‑nyi 'a mʋ 'klɩ, a kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ ‑kʋan a 'mʋ nu, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑ba kɔɔ nyibli win kɩ. 30 Ti a 'mʋ, 'bʋ nyre 'ʋ, a kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, 'kɩ ‑a di 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do dɛ ‑dii ‑nɩ. 'Kɩ a di 'ʋ ‑batipʋgbatɩ kɩ blɛ nɩ, a 'mʋ Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbi nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑mʋ' ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ.»

‑Yusu lee la Piɛlɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, Piɛlɩ a 'mʋ, ɛ di꞊e 'nɩ hla, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑yi

(Matie 26.31-35; Makɩ 14.27-31; Saan 13.36-38)

31 ‑Yusu, nɔ‑ yɩ 'lɩ Simɔ Piɛlɩ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Simɔ o, pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ. Satan, ‑ɛ mɔ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ, nɔ‑ ‑hʋa Nyɩsʋa 'klɩ, 'kɩ bʋ ꞊tɛɛ 'ʋ ‑mʋ lɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ nʋgba ni, 'bʋ ꞊hlon ‑kʋbʋ lɛ, 'ɛ ‑hɛ 'lɩ 'a ꞊tutui 'lɩ, ꞊haan‑kʋbʋ 'ɛ yɩ 'lɩ ‑ŋmahɛn 'kwli hie. 32 Kɛɛ, 'mɔ ‑bʋ, 'n nyaa Nyɩsʋa lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑na ‑ta', 'kɩ ‑bʋ 'cibi 'ʋ 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑di꞊e yru, ‑ɛ mɔ, ‑nu yɩnyredɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑bʋ ‑nyi ‑na 'dɩayɩnʋ 'klɩ, 'kɩ bʋ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ.»

33 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Simɔ pɩ꞊ɩ yɩ: «Kʋkɔnyɔ, 'bʋ mɔ, 'bʋ pʋ ‑mʋ ꞊jɩ', 'n di꞊e 'nɩ ‑hʋa, bʋ pʋ 'mʋ ꞊jɩ' ‑wɛ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ 'la ‑mʋ, 'na mumu, 'n di꞊e 'nɩ ‑hʋa, bʋ 'la 'mʋ ‑wɛ.» 34 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «Piɛlɩ, 'n yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ 'tɔlʋwɔ nɩ ‑do ‑bʋ 'kwli, 'tɩ‑ hapɛ 'mʋ ‑nyrɛ da, ‑di nu 'na ‑mɔ‑gaawɩ nɩ ta, ‑ɛ mɔ, ꞊yɩ 'mʋ ‑yi.»

‑Yusu lee la 'a ‑nagbopʋ* nɩ, 'kɩ bʋ ‑wɛ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑wɔn

35 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «'N lee la 'a mʋ nɩ, 'kɩ ba na la 'dɩɩ klɛ, ba pʋ la 'na ꞊haantitie nyibli, 'nɩ lee la 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, 'ba yɩ la nɩ mi, a 'nɩ 'gbaa la 'lɩ 'wliyɛ, kɔ blɔ, kɔ 'suin 'hʋɛn‑. ‑Tɛ a 'yɩ la ‑tɛblɩ a 'mʋ ‑gba, ꞊bɩ dɛ nɩ 'ʋ, a 'yɩ la ‑kɔ, a ‑hʋa la?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ la dɛ ꞊dʋ ‑kɔ, ‑a 'yɩ la ‑kɔ, ‑a ‑hʋa la.» 36 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ de: «Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. Nyiblo 'bʋ kɔ 'wliyɛ, 'bʋ kɔ blɔ, bʋ gba꞊a. Kɔ, nyiblo 'bʋ 'yɩ 'plɩɩn ‑kɔ, bʋ plo 'a dɩɔnʋ a wlawlʋ ‑bɩ, ɛ 'mʋ 'plɩɩn ‑tɔ. 37 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, 'n yɩ a 'mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ kɔ bʋ mu 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ kɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Kɩ ʋ ‑hree 'lɩ꞊ɩ ‑balʋnyibli 'nyɩ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑tɩ a 'mʋ ʋ, 'crɩ la, 'kɩ 'ʋ 'mʋ kɩ, ɛ 'tɩɛ nyre 'ʋ nɩ.» 38 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Kʋkɔnyɔ, 'ye kɛ, ‑a kɔ 'plɩɛn nɩ 'hʋɛn.» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ɛ nu ‑tɛɛ.»

‑Tɛ ‑Yusu dɛ la Nyɩsʋa, 'kɩ 'lɩ olifieti a dʋgba 'lu

(Matie 26.36-46; Makɩ 14.32-42)

39 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ, 'ʋ mu 'lɩ dʋgba ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'lu olifieti nɩ 'lɩ. 'Kɩ 'lɩ dʋgba a 'mʋ 'lu, 'kɩ ‑Yusu 'cibi 'lɩ. 40 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ ‑tuo a 'mʋ kɩ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ: «Ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ di꞊e nu, 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ 'bʋ yɩ 'ʋ 'a mʋ lɛ nɩ ꞊tɛɛ ‑nɩ, a 'nɩ ꞊ha dɛ 'kuku nu.» 41 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɔn 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ, 'ɛ 'yɩya 'ʋ ye' bʋ dɛ gbe. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'gbla kwlɩ, 'ɛ ‑tʋa Nyɩsʋa a dɩda, 42 ɛ wɛn: «'Na 'Baɩ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, hlɔɔ 'mʋ ꞊hɩʋɛn ‑bʋ ‑mɔ lɛ, 'n kɔ ꞊bʋ 'ye. Kɛɛ, bʋ mɔ ‑na kɩwɛɛnlɛ, ɛ 'nɩ 'mɔɔ 'lɩ 'na kɩwɛɛnlɛ.»

[ 43 Bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ 'hrɩɩ ꞊nɛ yɩ, 'ɛ di꞊e 'klɩ ‑nyi mɔ. 44 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli, ɛ nɔ‑ mɔ, bʋ ꞊tu 'ʋ 'klɩ, bʋ da Nyɩsʋa de. ‑Hihiu ‑bʋ, ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ꞊ɩ 'hʋɩ, ɛ 'wɩ‑ ‑hlʋ a tapʋɩ yɩ.] 45 ‑Tɛ ɛ da 'kɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'du ye', 'ɛ mu 'lɩ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɩ. ‑Tɛ ɛ nyre 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ, ʋ yɩ 'nɩ ŋme, 'kla‑wliye'yɩya a ‑tɩ. 46 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'kɩ ꞊nʋ yɩ: «Dɛ kɔ ŋmena a yɩ ŋme 'lɩ? Ba 'du ye', ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ di꞊e nu, 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ, 'bʋ yɩ 'ʋ 'a mʋ lɛ nɩ ꞊tɛɛ ‑nɩ, a 'nɩ ꞊ha dɛ 'kuku nu.»

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a nyibli gbagbɩ nu la ‑Yusu a kʋklɔ

(Matie 26.47-56; Makɩ 14.43-50; Saan 18.3-11)

47 Win nɩ 'lɩ ‑Yusu wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ waan 'lɩ nɩ. Judɩa, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a nyiblo ‑bɩ, ɛ nɔ‑ pʋ nyibli a 'mʋ ye', 'ɛ ꞊cɩcrɛ 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, 'ɛ 'wlɛɛ ꞊nɛ. 48 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ꞊ɩ yɩ: «Judɩa, ꞊bɩ 'kɩ 'lɩ 'na 'wlɛɛlɛ 'kwli, 'kɩ ‑hʋɛ ‑bʋ naa 'lɩ, ‑bʋ pʋ 'mʋ 'na yraanyibli ‑jɩ', 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo?» 49 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑nagbopʋ yru dɛ a 'mʋ, ‑ɛ mi 'ʋ nyre mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛti ‑Yusu nɩ, ʋ wɛn: «Kʋkɔnyɔ, ꞊bɩ ‑ba nu 'plɩɛn, ‑ba ‑wɔn ꞊nʋ ‑mɔ?» 50 'Kɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyiblo gbagbʋ a ‑kʋannunyɔ nɩ 'ʋ ‑tuo a 'mʋ kɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopi ‑bɩ nu 'a 'plɩɛn, 'ɛ 'bɛ 'ʋ ‑kʋannunyɔ a 'mʋ, 'a diidɛnʋa. 51 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ɛ ‑wɛ ‑mɔ», 'ɛ ‑hrɛn nyɩbɛyu a 'mʋ a nʋa lɛ, 'ɛ nu꞊o, 'ɛ ‑wɛ.

52 ‑Tɛ ɛ ꞊tu 'ʋ nʋa a 'mʋ 'a ‑ta', ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ yɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gbagbɩ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, kɔ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyʋ gbagbɩ, kɔ ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nyibli, ‑ʋ di꞊e klɔ mɔ 'hʋɛn‑. Kɛ‑ ɛ pɩ: «Ta‑wɔn‑tɛblɩ kɔ ti 'hʋɛn‑, ɛ nɔ‑ a ‑ya, 'a di 'mʋ klɔ mɔ, ‑tɛ ʋ ni ‑balʋnyɔ a kʋklɔ. 53 'Tɩ‑, 'a ‑nɛ ti, 'kɩ a kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a nɩ la 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, 'kɩ a 'yɩ 'lɩ na kʋklɔ lɛ ꞊mʋɔ ‑nɩ. Kɛɛ, ti ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi 'a mʋ, a kɔ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ 'hʋɛn‑, ‑ɛ mɔ halɔ 'nyɩ a nyiblo gbagbʋ, ti a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nyre 'ʋ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'a kɔ 'klɩ, 'kɩ ba nu 'aan ‑kʋan.»

Piɛlɩ wɛn 'nɩ, ɛ 'yɩ la ‑Yusu ‑yi

(Matie 26.57-58,69-75; Makɩ 14.53-54,66-72; Saan 18.12-18,25-27)

54 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ win a pʋpʋʋ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ klɔ꞊ɔ nɩ, 'ʋ gbɛ 'lɩ꞊ɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyiblo gbagbʋ a 'kayu bʋ. Piɛlɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ yɩ kʋɛ ‑Yusu ꞊wien, 'kɩ 'lɩ ‑mɔhlɔɔlɛ 'kwli, 'ɛ ‑hɛ 'lɩ 'waa ꞊pɩ lɛ. 55 'Kɩ 'ʋ ‑patʋ', 'kɩ ʋ 'tie 'ʋ nagba, 'ʋ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ lɛ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ nagba a 'mʋ lɛ, ʋ nʋ‑ kɔ 'nyɩ Piɛlɩ nɩ 'lɩ bʋ. 56 'Kɩ ʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑kʋannunʋgba ‑bɩ 'ye꞊e nɩ, 'ɛ ‑hrʋʋ ꞊nɛ 'yie lɛ, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi* ꞊nɩɔ ‑wɛ.» 57 Kɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ Piɛlɩ ‑ga nɩ, ɛ wɛn: «Nʋgba o, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑yi mɔ.»

58 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ nyɩbɛyu ‑bɩ 'ye Piɛlɩ nɩ. Kɛ‑ ɛ pɩ, 'ɛ yɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ: «‑Mɔ ‑bʋ, 'kɩ ‑nɩ 'lɩ 'a nyibli a 'mʋ 'nyɩ.» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Nyɩbɛyu o, ɛ 'yɩ 'mɔ 'pa‑.»

59 ‑Haawɔ nɩ ‑do bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ nyɩbɛhɩan ‑bɩ nɩ 'ʋ. Kɛ‑ ɛ pɩ꞊ɩ yɩ, 'kɩ 'lɩ win 'yaklɩ 'kwli: «꞊Han‑tɩ ꞊nɩɔ, nyiblo ‑bʋ, ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi ‑bɩ ꞊nɩɔ ‑wɛ, ‑kɔtɩ ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ mɔ Galilekʋɛ ꞊nɩɔ.» 60 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Piɛlɩ pɩ nyɩbɛhɩan a 'mʋ yɩ: «Nyɩbɛyu o, ‑tɩ ‑bʋ, ‑hlɛ, 'nɩ ‑yru꞊o 'lɩ꞊ɩ lɛ.» Bʋ nɩ 'lɩ win a pʋpʋʋ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ hapɛ da ‑nyrɛ nɩ. 61 Hapɛ bʋ da 'kɩ ‑nyrɛ, ‑ɛ ‑bɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ ‑tʋa Piɛlɩ a 'yiye. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɩ ‑mʋ', Kʋkɔnyɔ lee wɛn꞊ɛ, ‑ɛ mɔ: «'Tɩ‑ hapɛ 'mʋ kɛ ‑nyrɛ da, ‑di nu kɛ 'na ‑mɔ‑gaawɩ nɩ ta, ꞊mʋ lɛ pʋ, ꞊yɩ 'mʋ ‑yi,» ‑ɛ ‑bɩ ‑tɩ a 'mʋ, ɛ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli. 62 ‑Tɛ ɛ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'hrɩ 'lɩ ‑yaa 'kwli nɩ, 'ɛ ‑tʋa wuwe, 'kla‑wliye'yɩya a ‑tɩ.

‑Tɛ ‑Yusu a 'yie꞊tunyʋ nu la 'a bibie, kɔ, ʋ nu la 'a 'yri‑hɩhɩa

(Matie 26.67-68; Makɩ 14.65)

63-64 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui ‑Yusu 'yie, ʋ 'cɛɛ ꞊nɛ nɩ, 'ʋ mʋa nɛ 'a 'yii klɛ, 'tɩ‑, 'ʋ yɩ꞊ɩ bi. Ʋ nɩ 'lɩ 'a bibie 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ʋ yɩ꞊ɩ lɛ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ, ʋ wɛn: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ o, lee nɛ ‑a mʋ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑hren ‑mʋ dɛ 'lɩ?» 65 'Tɩ‑ ʋ 'mʋ ‑yrɛ mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑ha꞊a 'yri lɛ dɩakɩ.

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a nyibli gbagbɩ pʋʋ la ‑Yusu ‑bati lɛ

(Matie 26.59-66; Makɩ 14.55-64; Saan 18.19-24)

66 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ a naanyʋ, kɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, kɔ tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, nʋ‑ 'kukue lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑bati a lɛpʋʋlɛ a ‑ta'. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ lee nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ la ꞊nʋ ‑hɛɛ ‑nɩ nɩ, 'kɩ bʋ ya 'lɩ ‑Yusu 'waa ‑gbolugbo gbagbʋ yɩ. 67 ‑Tɛ ʋ ya ꞊nʋ꞊ʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛti꞊e nɩ, ʋ wɛn: «꞊Bɩ ‑mɔ mɔ Wanyɔ ꞊mʋ, Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, 'kɩ 'ʋ 'a dakɔ a wʋwa a ‑ta'? 'Bʋ mɔ ‑mɔ, lee nɛ ‑a mʋ.» ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ: «'Bʋ mɔ, 'nɩ pʋ lɛ: Iin, 'mɔ ꞊nɩɔ, a 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ ꞊haan‑tɩ nɩ. 68 Ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, 'nɩ 'bɛti 'a mʋ ‑wɛ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba ‑hɩhɩa 'mʋ klɛ. 69 Kɛɛ, kʋɛ kɛ 'kɩ mɔ bʋ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'kɩ 'n di 'ʋ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa a diidɛkɩbɩa kɩ bʋ nɩ.» 70 ‑Ɛ ‑bɩ 'waa pɛpɛ, ʋ wɛn: «꞊Bɩ ‑mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'mɔ ꞊nɩɔ.» 71 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «‑A 'nɩ ‑hʋa꞊a 'kɩ ‑hɛhɩnyibli ꞊dʋ de. ‑Aan ꞊gbɛtʋ, ‑a 'wɩn 'a wlɔn bʋ a win nɩ. (‑Tɛ ɛ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ a lɛ‑hɛɛlɛ ꞊nɩɔ. 'A ‑tɩ 'kɩ o, ɛ kɔ bʋ 'kʋ.)»

23

‑Tɛ ʋ gba la 'lɩ ‑Yusu Pilatɩ ‑mɔ, ‑ɛ mɔ Romakʋɛ a ‑gʋlʋnʋma

(Matie 27.1-2,11-14; Makɩ 15.1-5; Saan 18.28-38)

1 Bʋ ‑yrɛ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'du ye', 'ʋ gba 'lɩ꞊ɩ Romakʋɛ a ‑gʋlʋnʋma ‑mɔ. 'A 'nyrɛ mɔ Pilatɩ. (Romakʋɛ, nʋ‑ kɔɔ ‑Juukʋɛ* win kɩ. ‑Juukʋɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'la nyiblo 'bʋ mɔ, Romakʋɛ 'bʋ 'yɩ ‑wɛn. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ‑Juukʋɛ 'ʋ gba 'lɩ ‑Yusu Pilatɩ ‑mɔ,) 2 'ʋ ‑tʋa 'a ‑tɩ a yɛɛlɛ, ʋ wɛn: «‑A 'nɛɛ nyiblo ‑bʋ 'yie kɩ bʋ. Ɛ nɔ‑ ‑wɛn ‑a mʋ yɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑aan 'blʋgba 'kwli, 'ɛ yɩ nyibli ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ 'pɛɛ 'lɩ 'blʋwli ‑mʋ', Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ pʋ lɛ, ‑ba 'pɛɛ ‑nɩ. 'Ya 'ʋ 'lu de, ɛ wɛn, ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ bodɩɔ ‑bɩ ꞊nɩɔ ‑wɛ.» 3 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑mɔ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ?» ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu ‑pʋ: «Iin, 'mɔ ꞊nɩɔ.» 4 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ ‑tʋa 'lɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ' 'hʋɛn‑, 'waa ‑mɔhleelɛ, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, dɛ ‑hʋan bʋ di nu, 'nɩ 'ye꞊e lɩ꞊ɩ.» 5 Kɛɛ, ʋ 'yɩ Pilatɩ kɩ ‑wɛn, 'ʋ ‑tʋa 'lɩ win a 'yaalɛ, ʋ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, 'a tɔɔwin ꞊gbugblo 'blʋgba a pɛpɛ nɩ, kʋɛ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli bʋ, ‑bʋ nyre 'nɛ‑ Jrusrɛdɩɔ 'kwli.»

‑Tɛ ʋ gba 'lɩ ‑Yusu 'kɩɩn Helɔdɩ ‑mɔ

6 ‑Tɛ Pilatɩ 'wɩn 'waa win a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɩ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ nyiblo ‑bʋ, ɛ mɔ Galilekʋɛyu ꞊nɩɔ?» 7 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Iin.»

'A ‑tɩ 'kɩ o, 'kɩɩn ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Helɔdɩ, nɔ‑ kɔɔ Galileblʋgba win kɩ. ‑Tɛ Pilatɩ 'wɩn 'kɩ, ‑ɛ mɔ 'kɩ ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ Galileblʋgba a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ lee nɛ 'a nyibli nɩ, 'kɩ bʋ gba 'lɩ꞊ɩ Helɔdɩ ‑mɔ. Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ 'kɩɩn Helɔdɩ a 'mʋ, ɛ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 8 ‑Tɛ Helɔdɩ 'ye ‑Yusu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ plɔ a bleelɛ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ yɩ 'wɩn 'a 'nyrɛ lɛ, see la, 'ɛ ꞊mʋɛ la 'a 'yiye lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ, ‑Yusu di nu 'ye. 9 ‑Yusu bʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'a ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ a lɛ'bɛtilɛ, kɛɛ, ‑Yusu 'yɩ꞊ɩ 'a ꞊dedede klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ. 10 'Kɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ kɔ tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, ʋ nɩ 'ʋ. Ʋ nʋ‑ yɩ ‑Yusu ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ win 'yaklɩ 'kwli, 11 Helɔdɩ kɔ 'a nyibli 'hʋɛn‑, 'ʋ 'cɛɛ ‑Yusu, kɔ, 'ʋ yɩ 'a ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'ʋ pʋ꞊ʋ bodɩɔwlawlʋ, 'ʋ gba 'lɩ꞊ɩ Pilatɩ yɩ de. 12 Helɔdɩ kɔ Pilatɩ 'hʋɛn‑, ʋ nyinyre la lɛ, kɛɛ, ‑nyrɔwɔ a 'mʋ 'kwli, ʋ ‑hɛ nɩnatumupʋ.

‑Yusu a ‑bati a 'lu‑yrɛɛlɛ', Pilatɩ wɛn 'nɩ, ɛ kɔ bʋ 'kʋ

(Matie 27.15-26; Makɩ 15.6-15; Saan 18.39–19.16)

13 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Pilatɩ da Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, kɔ ‑Juukʋɛ* a naanyʋ kɔ nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑. 14 Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ: «A wɛn 'nɩ, nyiblo ‑bʋ, ɛ nɔ‑ ‑wɛn 'a mʋ yɩ, 'kɩ 'nɛ‑ 'blʋgba ‑bʋ 'kwli. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'a ya 'mɔ꞊ɔ yɩ. Ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ ‑tɛɛ: 'Na ꞊gbɛtʋ, 'n 'bɛti꞊e nɩ, kɩ mɔ 'a mʋ ye'. Yɩnyre‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, a 'ma꞊a 'lu bʋ, ɛ 'yɩ 'a nunu‑tɛblɩ 'pa‑. 15 Mɔ, Helɔdɩ 'ye꞊e nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'a nunu‑tɛblɩ 'pa‑. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ ‑mɩa ꞊nɛ kle. 'A ‑tɩ o, nyiblo ‑bʋ, ɛ 'yɩ yɩnyredɛ ꞊dʋ ‑nu, ‑bʋ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. 16 'A ‑tɩ, 'na 'sɛyo bʋ nu lɔkɔ, bʋ bi꞊e, 'tɩ‑ 'mʋ꞊ʋ bʋ tɛ.» [ 17 'Bɩ ‑Juukʋɛ a lɛ'mimle ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Pakɩ, 'bʋ nyre 'ʋ, Pilatɩ kɔ bʋ ‑ha nyiblo nɩ ‑do ꞊jɩ', 'kɩ 'ʋ ‑Juukʋɛ a plɔ a bleelɛ a ‑ta'.]

18 Kɛɛ, 'waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ ‑tʋa Pilatɩ a 'yilɛ꞊mʋmalɛ, ʋ wɛn: «Nu꞊o, nyiblo ‑bʋ bʋ 'kʋ, ‑bʋ ‑ha Balabasɩ ꞊jɩ'!» 19 'Tɩ‑, Balabasɩ a 'mʋ, ɛ kɔ nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ ‑wɛn la Romakʋɛ a naanyʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'tɩ‑ 'kɩ 'lɩ yɩ‑wʋnwɔnlɛ a 'mʋ 'kwli, ʋ 'laa la 'lɩ nyiblo. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ pʋ la ꞊nʋ ‑jɩ'. 20 Pilatɩ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, bʋ tɛ ‑Yusu bʋ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ ‑tʋa 'lɩ nyibli a 'mʋ, 'waa ‑mɔhleelɛ de. 21 Kɛɛ, ‑tɛ ʋ 'wɩn 'a win, ‑ɛ ‑bɩ 'waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ ‑tʋa Pilatɩ a 'yilɛ꞊mʋmalɛ, ʋ wɛn: «Kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ! Kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ!»

22 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Pilatɩ pɩ ꞊nʋ yɩ de, 'wɩ nɩ ta a dɛ: «Dɛ ‑hʋan a 'dɩ ‑bɩ ɛ ‑nu 'lɩ? 'N 'yɩ 'lɩ꞊ɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ 'lɩ 'yee ‑nɩ, ‑bʋ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. 'A ‑tɩ o, 'n di lee 'na 'sɛyo, bʋ bii ꞊nɛ lɔkɔ. 'Bʋ ‑wɛ 'a bibie ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'n tɛ꞊ɛ bʋ.» 23 Kɛɛ, ʋ 'tɩɛ ꞊mʋmʋɛ꞊ɛ 'yi lɛ, ʋ wɛn: «Kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ!» 'Waa win nɩ 'ʋ Pilatɩ a win 'lu yɩ dɩakɩ. 24 Bʋ 'yɛ nɩ wɛn ‑tɩ a 'mʋ, Pilatɩ hlɛ kɩ, ɛ nɔ‑ mɔ Pilatɩ bʋ ‑yra꞊a, 'kɩ bʋ wɛn dɛ ‑mʋ', 'waa ꞊wlɩ ‑hʋɛ kɩ, 25 'ɛ tɛ nyiblo ‑mʋ', ‑Juukʋɛ ‑hʋɛ bʋ, ‑ɛ mɔ Balabasɩ, ʋ pʋ la ꞊jɩ', 'kɩ 'ʋ 'blʋgba a ꞊gbugblolɛ a ‑ta', ɛ kɔ, ‑tɛ ɛ ‑nu, 'ɛ 'la la nyiblo a ‑tɩ. ‑Yusu ‑mɔ ‑bɩ, ɛ nɔ‑ ɛ ‑nyi 'a 'sɛyo, 'kɩ bʋ gba꞊a, bʋ 'la꞊a, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ ni 'a ‑hʋhʋa.

‑Tɛ ʋ kɔɔ la 'ʋ ‑Yusu tugbɛ 'yie

(Matie 27.32-44; Makɩ 15.21-32; Saan 19.17-27)

26 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Pilatɩ a 'sɛyo gbɛ ‑Yusu nɩ, 'ʋ ꞊tɩʋɛ ꞊nɛ 'dɩɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la. Bʋ yɩ 'kɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ kɔ nyɩbɛhɩan ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊ŋmee nɩ. Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Simɔ. 'Kɩ ɛ kɔɔ 'lɩ Silɛnɩdɩɔ 'kwli. Nɔ‑ ‑hʋɛn ‑titi. Simɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'sɛyo ‑klɔ, 'ʋ hlɛ꞊ɛ ‑Yusu a tugbɛ, 'tɩ‑ 'ʋ lee ꞊nɛ, bʋ kʋɛ ꞊nʋ ꞊wien. 27 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ yɩ ‑Yusu ꞊wien kʋɛ. Nʋgbɩ ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ 'wlɛ꞊ɛ ke' bʋ, 'ʋ yɩ 'ʋ 'a ‑ta' ‑wee ‑nɩ. 28 Bʋ yɩ 'kɩ꞊ɩ ‑mɔ nɩ ‑wee ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ ‑tʋa 'waa leelɛ, ɛ wɛn: «'A mʋ Jrusrɛ a nʋgbɩ, a 'nɩ 'wee 'lɩ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta', kɛɛ, ba we, 'kɩ 'ʋ 'aan dɩɔnʋ, kɔ 'kɩ 'ʋ 'aan 'yonʋ a ‑ta', 29 ‑ɛ nu꞊o, ꞊hɩʋɛn'yeti di 'ʋ 'nɩ nyre. Ti a mʋ 'yri, kɛ‑ ʋ di pʋ: Plɔ a bleelɛ 'kɩ 'ʋ nʋgbɩ ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ 'yɩ 'yukɔdɛ, ɛ kɔ 'waa dɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑hʋan 'yu nɩ kʋɛ, kɔ ‑ʋ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑hʋan 'yu nɩ 'nyɛ. 30 Ti a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑tonyibli di pʋ, dʋgbɩ bʋ bi 'ʋ ꞊nʋ 'lu, ʋ 'mʋ lɛ 'kʋkʋ ‑nɩ. 31 'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'klɔ ꞊sii 'ʋ yɩ, ‑ɛ 'wɩ‑ tugbɛ yrayrʋ yɩ, ʋ ni lɛ, ʋ ꞊tui ꞊hɩʋɛn, 'tɩ‑ 'a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ‑ʋ 'wɩ‑ ti jɛjɩ yɩ, ‑bɩ' 'aan dɛ di ‑hʋan 'mʋ ꞊ti 'lɩ?»

32 'Sɛyo a 'mʋ, ʋ gbɛ 'crɛkɔnyibli nɩ 'hʋɛn, ʋ 'mʋ ꞊nʋ 'la, ʋ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑. 33 'Kɩ ʋ nyre 'kɩ 'ʋ ‑tuo ‑mʋ' kɩ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ 'Lukla. ‑Tɛ ʋ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'sɛyo kɔɔ 'ʋ ‑Yusu tugbɛ 'yie. 'Kɩ 'ʋ ‑tuo nɩ ‑do a 'mʋ kɩ, 'kɩ ʋ kɔɔ 'ʋ 'crɛkɔnyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ 'waa ‑nɛ ti 'yie, nyiblo nɩ ‑do, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu a diidɛkɩbɩa kɩ, ‑do ‑bɩ, 'kɩ 'lɩ 'a kamlakɩbɩa kɩ. 34 ‑Yusu 'mʋ 'ʋ tugbɛ 'yie nɩ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ: «Na 'Baɩ o, dɛ 'kuku ‑bʋ, ʋ ni, ‑hru 'a ‑tɩ ‑mɔ, ‑kɔtɩ ‑tɛblɩ ‑bʋ, ʋ ni, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi.» 'Sɛyo ‑mɔ ‑bɩ, ʋ pʋ 'wla, ‑Yusu a 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ a ‑tɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ yi, ‑tɛ ʋ di 'a ꞊gɩgla nu.

35 Hɩapʋnyibli ‑bɩ, ‑ʋ nɩ 'ʋ ‑tuo a 'mʋ kɩ, 'kɩ ʋ pʋ 'ʋ 'yie bʋ, 'ʋ yɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ 'ye. ‑Ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ* a 'blʋ a nyibli 'cɛɛ ꞊nɛ nɩ, ʋ wɛn: «Ɛ wa nyibli ‑bɩ. 'A ‑tɩ 'kɩ o, 'bʋ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya, bʋ wa 'a dɩɔnʋ!» 36 'Sɛyo ‑mɔ bɩ, ʋ ‑hɛ꞊ɛ 'yri lɛ ‑wɛ, 'ʋ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ʋ yɩ꞊ɩ 'linɩnɔ ‑nyi. 37 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ʋ pɩ꞊ɩ yɩ: «'Bʋ mɔ, ꞊nɩ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ wa ‑dɩɔnʋ!» 38 'Kɩ 'ʋ 'a tugbɛ a 'mʋ 'yie, ʋ 'crɩɩ 'ʋ 'plaɩnkɩbɩa kɩ, ‑ɛ mɔ: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ.»

39 'Kɩ 'lɩ 'crɛkɔnyibli nɩ 'hʋɛn ‑mʋ', ʋ kɔɔ 'ʋ 'waa ti 'yie lɛ, nyiblo nɩ ‑do nɩ 'lɩ, 'ɛ ‑hɛ ‑Yusu 'yri lɛ, ɛ wɛn: «꞊Yɩ lɛ ‑pʋ, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya. Wa 'kɩ ‑dɩɔnʋ, ꞊mʋ ‑a mʋ wa ‑wɛ mɔ.» 40 Kɛɛ, 'a 'bɩhɩan ‑bɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ, ɛ nɔ‑ ‑tʋa 'a 'bɩ a 'mʋ, 'a ‑mɔ'pʋplɛ, ɛ wɛn: «‑Mɔ ‑bʋ, ꞊yɩ Nyɩsʋa a hʋannʋ ‑kɔ mɔ. ꞊Hɩʋɛn nɩ ‑do ‑bʋ, ‑yɩ 'ye, ɛ nɔ‑ nyɩbɛhɩan ‑bʋ, ɛ yɩ 'ye ‑wɛ. 41 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑aan ꞊hɩʋɛn ‑bʋ, ‑a yɩ 'ye, ɛ kɔ 'ʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑a nu, ɛ nʋ‑ kɔ ‑bati klɔ ‑a mʋ. Kɛɛ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'yɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ ‑nu.» 42 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ 'kɩ ‑tɩ a 'mʋ, 'a hɩhla ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ‑Yusu yɩ, ɛ wɛn: «‑Yusu o, 'na ‑tɩ 'nɩ 'hruo 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑di di de, 'kɩ 'lɩ ‑na 'klɩ a kɩnɩnɩɩ 'kwli, ꞊mʋ ‑tonyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ pɛpɛ.» 43 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «'N yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, kɩkɛ ‑bʋ, ‑kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, 'kɩ ‑a di kɛ 'lɩ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa a ꞊haan'dɩɔ* 'kwli nɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu nu la 'kʋkʋʋ

(Matie 27.45-56; Makɩ 15.33-41; Saan 19.28-30)

44-45 Muu 'ʋ 'yrʋ bʋ nyra bʋ a ti 'yie, ‑ɛ ‑bɩ halɔ ka ‑tʋtʋ a pɛpɛ kɩ. Halɔ a 'mʋ, ɛ nɩ 'ʋ ‑nɩnɩ, 'ɛ yɛ 'yrʋ‑hiilɛ a ti kɩ. Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ ‑mʋ' bʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, danʋ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'bɛ 'kayu a 'mʋ ꞊tɩɔ, 'ɛ ‑ki wlɔn pɛpɛ. 46 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'gbo nɩ, ɛ wɛn: «'Na 'Baɩ, ‑mɔ 'n pʋ 'lɩ 'na ‑hihiu ‑jɩ'.» ‑Tɛ ɛ ‑yrɛ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mla ‑hʋnhlʋn.

47 Romakʋɛ a 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ, ‑tɛ ɛ 'ye ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa Nyɩsʋa a 'nyrɛlɛpʋpʋʋ, 'tɩ‑ 'ɛ pɩ win, ɛ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, nyiblo ‑bʋ, ɛ 'yɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ ‑nu.» 48 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ di ‑ta 'ye mɔ, ʋ 'ye ‑tɛblɩ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ. 'Waa plɔ yɩ 'lɩ bʋ nɩ 'nɛɛ ‑nɩ, 'ʋ ‑mɛ kle.

49 ‑Yusu a nɩnatumupʋ a pɛpɛ ‑mʋ', kɔ nʋgbɩ ‑bɩ, ‑ʋ yɩ la꞊a ꞊wien lɛ kʋɛ, ‑ʋ ‑hɔn 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, ʋ hlɔɔ 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ ‑mɔ lɛ dɛ gbe, 'ʋ 'ye ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ.

‑Tɛ ʋ pʋ la 'lɩ ‑Yusu 'dabio 'kwli

(Matie 27.57-61; Makɩ 15.42-47; Saan 19.38-42)

50-51 Ɛ kɔ la nyɩbɛhɩan ꞊dʋ, 'ɛ kɔ la 'lɩ ‑Juukʋɛ a 'dɩɔ ‑bɩ 'kwli. 'A 'nyrɛ mɔ Sosɛfʋ. 'A 'dɩɔ a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Alimate. Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, 'a ꞊wlʋ nɔ yɩ dɩakɩ, kɔ, 'a 'klɔ 'sii 'ʋ yɩ. Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ɛ yɩ ‑ple. Ɛ mɔ ‑Juukʋɛ* a ‑gbolugbo gbagbʋ a nyiblo ‑bɩ ꞊nɩɔ. Kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', 'a 'bio ‑hla, kɔ, ʋ nu ‑Yusu 'yi ꞊hlɔn lɛ, ɛ 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑wɛn. 52 Sosɛfʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mu 'lɩ Pilatɩ ‑mɔ, 'ɛ lee ꞊nɛ, 'kɩ bʋ wɛn, bʋ ‑ha 'ʋ ‑Yusu a ‑plahʋɩ tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ 'ʋ ‑ha, Pilatɩ a 'mʋ, 'ɛ ‑wɛn. 53 Sosɛfʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mu, 'ɛ ‑ha 'ʋ ‑Yusu a ‑plahʋɩ tugbɛ 'yie, 'ɛ 'hɩnhɩʋan꞊a ‑jisɛ lɛ, 'tɩ‑ 'ʋ gba 'lɩ꞊ɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ʋ di 'ʋ꞊ʋ ꞊tuu ‑nɩ. 'Kɩ 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ, 'hɩɔ gbagbʋ nɩ 'ʋ, 'ɛ hlɔ yra, 'ɛ 'wɩ‑ dʋgba yɩ. Ti ꞊dʋ a ti 'yri la, 'kɩ 'lɩ 'hɩɔ gbagbʋ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ ʋ 'bluu la 'lɩ 'dabio, (‑ɛ 'wɩ‑ ‑wlukayu yɩ). 'Dabio a 'mʋ 'kwli, ʋ 'yɩ ‑hʋan 'lɩ 'kʋkʋku nɩ pɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ 'kwli, ʋ ꞊tu 'lɩ ‑Yusu a ‑plahʋɩ. 54 Ɛ mɔ la 'wee a ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊hun a 'yrʋ‑hiilɛ a ti 'yri ꞊nɩɔ, ‑Juukʋɛ a ‑wuwle‑nyrɔwɔ*, ‑ɛ mɔ 'sɛɛdɩ, 'ɛ mi la 'ʋ nyre mɔ, 'yrʋ bʋ pa a ti 'yri.

55 Nʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ la ‑Yusu ꞊wien lɛ kʋɛ, ‑ʋ ‑hɔn la 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, ʋ nʋ‑ kɔ Sosɛfʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ mu 'lɩ 'dabio yɩ, nʋgbɩ a 'mʋ, 'ʋ ta 'lɩ 'dabio a 'mʋ 'kwli lɛ, 'ʋ 'ye꞊e, ‑tɛ ‑mʋ', ʋ nu 'lɩ ‑Yusu a 'dabio a 'kwlibʋpʋpʋʋ. 56 ‑Tɛ ʋ ‑gbɛɛ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑mɛ kle, 'ʋ 'ya 'dɩɔ, 'ʋ ‑wɛ hɩnhrʋnpʋ‑tɛblɩ ‑mɔ, kɔ ‑dawinninyra 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑Yusu a 'hʋɩ lɛ plʋ. ‑Tɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑wle nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa a tete ni 'a hɩhla.

24

‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ lee la nʋgbɩ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'hrɩ 'klɔ

(Matie 28.1-10; Makɩ 16.1-8; Saan 20.1-10)

1 ‑Tɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* ‑hi, 'sɔɔndɩ a ‑nyragblɩ, ‑ɛ ‑bɩ nʋgbɩ a 'mʋ, ʋ 'du ye', ‑dawinninyra ‑mʋ', ʋ ‑wɛ la ‑mɔ, 'ʋ gba 'lɩ꞊ɩ ‑Yusu a 'dabio yɩ. 2 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, kʋanɩhɩɔ ‑mʋ', nyibli nu la, 'ʋ ka la 'dabio yɩ, ʋ blike꞊e lɛ, 'ʋ ‑ha 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. 3 Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ pa 'lɩ 'dabio a 'mʋ 'kwli, kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑plahʋɩ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ. 4 'Waa ꞊wlɩ kɛɛ lɛ, ‑tɛ ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'dabio 'kwli bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ. 'A ‑tɩ, dɛ bʋ di 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 'Kɩ ʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyɩbɛpʋ nɩ 'hʋɛn ꞊dʋ, nʋ‑ 'hrɩɩ 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ. Nyɩbɛpʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ pʋ wlawlɩ pʋɔpʋɩ, 'ɛ yɩ wlɩn. Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ꞊nɩɔ. 5 ‑Tɛ ʋ 'ye nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ ꞊nʋ 'kwli, 'ʋ pʋ 'li ‑wlu lɛ. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ pɩ ꞊nʋ yɩ: «A 'nɩ 'mʋɔ 'nɛ꞊ɛ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ lɛ. Ɛ nɩ 'klɔ. 6 Ɛ 'yɩ 'nɛ‑ ‑nɩ. Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ. ‑Tɛ ɛ 'tɩɛ nɩ la 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, ‑tɩ ‑bʋ, ɛ lee la 'a mʋ, bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli. 7 Kɛ‑ ɛ pɩ la 'a mʋ yɩ: Ʋ kɔ bʋ pʋ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo 'crɛkɔnyibli ‑jɩ', ʋ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie ‑kɔɔ ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'kʋ. 'Tɩ‑ 'bʋ 'kʋ, ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn, ta a ‑nyrɔwɔ, ɛ kɔ bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ 'hrɩ 'klɔ.» 8 ‑Tɛ ʋ 'wɩn 'kɩ ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɩ ‑mʋ', ‑Yusu lee la ꞊nʋ, ɛ bi 'lɩ ꞊nʋ 'kwli. 9 ‑Tɛ ɛ bi 'lɩ ꞊nʋ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ʋ mu 'lɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ‑do ‑mʋ' ‑mɔ, ɛ kɔ nyibli a pɛpɛ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɛ la ‑Yusu ‑mɔ ‑wɛ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, 'ʋ na꞊a ‑mɔ lɛ. 10 Nʋgbɩ a 'mʋ, ‑ʋ nɛ ‑tɛblɩ a 'mʋ ‑mɔ lɛ, 'waa 'nyrɛ mɔ Madala a Mari, kɔ Sanɩ, kɔ Mari ‑bɩ, ‑ɛ mɔ Sakɩ a 'dii. Nʋgbɩ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn, ‑ʋ mu 'lɩ 'dabio yɩ, ‑tɛblɩ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ na ‑mɔ lɛ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* ye'. 11 Kɛɛ, ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ a 'mʋ, 'kɩ 'lɩ 'waa 'lulɛ‑hihie 'kwli, ʋ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a 'mʋ, nʋgbɩ a 'mʋ, ʋ na ‑mɔ lɛ, ɛ 'yɩ 'lukɔ‑moko ‑kɔ, ʋ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ ꞊haan‑tɩ. 12 Ɛ nɔ‑ mɔ Piɛlɩ bʋ 'du ye', bʋ gba 'lɩ 'dabio cigbɛ yɩ. ‑Tɛ ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tɩ 'ʋ nɩ, 'ɛ ta 'lɩ꞊ɩ 'kwli lɛ, 'ɛ 'yɩ 'lɩ ꞊dedede 'lɩ 'ye, 'bʋ 'yɩ ‑jisɛi nɩ ‑do ‑mʋ', ʋ 'hɩnhɩan la꞊a lɛ 'pa‑. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ mu 'lɩ 'kayu bʋ. 'A 'mumu, 'a ꞊wlʋ kɛɛ lɛ dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ a ‑ta'.

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ la 'a ‑nagbopʋ* nɩ 'hʋɛn, ‑ʋ mi la 'lɩ Emausɩdɩɔ 'kwli yɩ

(Makɩ 16.12-13)

13 ‑Nyrɔwɔ nɩ ‑do a 'mʋ 'kwli, ‑Yusu a ‑nagbopʋ* nɩ 'hʋɛn ‑bɩ, nʋ‑ ‑hɔn 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'ʋ mi 'lɩ Emausɩdɩɔ 'kwli. ‑Hɔn 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑bʋ mu 'lɩ Emausɩ, ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑kilowɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ‑do nɩ. 14 ‑Tɛ ʋ nɩ 'hru wlɔn, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ʋ nɛ ‑mɔ lɛ. 15 Bʋ nɩ 'lɩ ‑tɩ a 'mʋ, 'a lɛpʋpʋlɛ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'hrɩɩ 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ, ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn, 'ʋ ‑mu. 16 Kɛɛ, ɛ 'wɩ‑ ‑tɛ dɛ 'yɛ nɩ kaa nyibli a 'yii kɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ 'yɛ nɩ yru꞊o. 17 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti ꞊nʋ nɩ, ɛ wɛn: «‑Tɩ a 'dɩ ‑bɩ a pɩpɩ' lɛ 'lɩ?» ‑Tɛ ɛ 'bɛti ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ nyra bʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'waa ꞊wlɩ 'mʋɛ bʋ. 18 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Klopasɩ, ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'N pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛ a nyibli a pɛpɛ 'nyɩ, ‑mɔ nɩ ‑do, ‑mɔ 'yɩ dɛ ‑bʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ a ‑tɩ 'wɩn.» 19 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «‑Tɩ a 'dɩ ‑bɩ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ‑nagbopi a 'mʋ, ɛ wɛn: «‑Tɩ ‑mʋ', ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ Nasalɛtɩ a ‑Yusu ‑mɔ. Ɛ mɔ Nyɩsʋa winwlɔn‑hanyɔ* ꞊nɩɔ. 'Kɩ 'ʋ Nyɩsʋa kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑ ‑gbati, 'a ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ, ɛ ni la, ɛ kɔ 'a tɔɔwin 'hʋɛn‑, ʋ tʋɛ la꞊a ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɩ la 'klɩ kɩ dɩakɩ. 20 Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, ʋ kɔ ‑aan naanyʋ gbagbɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ pʋ꞊ʋ Romakʋɛ a 'kɩɩnpʋ ‑jɩ', 'ʋ pʋʋ ꞊nɛ ‑bati lɛ. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑tɛ ʋ pʋʋ ꞊nɛ ‑bati lɛ, 'ʋ kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, 'ɛ 'kʋ. 21 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑aan ‑nɛ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa ya la, ‑ɛ di Yisraɛkʋɛ ꞊gblɛ, 'kɩ 'lɩ Romakʋɛ ‑jɩ'. ‑Tɛ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ mu 'lu ‑mɔ, 'a ‑nyrɔwɩ nɩ ta a ‑nyrɔwɔ ‑bʋ. 22 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, nʋgbɩ ‑bɩ 'kɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, ‑tɩ ‑bʋ, ʋ ‑hla, ɛ kɛɛ nɛ ‑aan ꞊wlɩ lɛ. ‑Nyragblɩ, nʋgbɩ a 'mʋ, nʋ‑ ‑tuo 'lɩ 'dabio yɩ, 23 kɛɛ, ‑tɛ ʋ ‑mu, ʋ 'yɩ 'lɩ ‑Yusu a ‑plahʋɩ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, 'ʋ di ‑a mʋ lee mɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a lɛlenyʋ 'hrɩɩ ꞊nʋ yɩ, 'ʋ lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ. 24 Ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, ‑tɛ ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ mu 'lɩ 'dabio a 'mʋ yɩ. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑tɛ nʋgbɩ a 'mʋ, ʋ nu 'a hɩhla, kɛ‑ ɛ nu naalɛ, kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ ‑Yusu a 'mʋ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ.»

25 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Hʋʋ‑, a 'yɩ 'lulɛ‑hihie ‑kɔ. ‑Tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ hla la, ti ‑hi la ti 'yri, 'aan ꞊wlɩ 'nɩ ‑klɔ꞊ɔ lɩ꞊ɩ 'wʋwlɩ, kɔ, 'a 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 26 Winwlɔn‑hanyʋ a 'mʋ, ʋ hla la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, Wanyɔ a 'mʋ, Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, ɛ blɛɛ yɩ bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa ‑nyi.» 27 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ kɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ ‑hɩhɩa ꞊nʋ klɛ, 'kʋɛ 'lɩ Moise a 'crɩɛn 'kwli bʋ, ‑bʋ yɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ ‑bɩ a 'crɩɩn kɩ.

28 ‑Tɛ ʋ mi 'lɩ Emausɩdɩɔ 'kwli nyre mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, bʋ gba 'a 'hru 'lu ‑mɔ. 29 Kɛɛ, ʋ nyɛɛ ꞊nɛ lɛ, ʋ wɛn: «Pɛɛ mɔ ‑a mʋ 'hʋɩ, 'tɔ yɩ 'nɩ ‑wɔn,» ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ 'ya 'dɩɔ, 'ɛ pa 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ. 30 ‑Tɛ ʋ ‑pa, ‑ɛ ‑bɩ ʋ nɩ blɛ, dididɛ a ‑tɩ. Bʋ nɩ 'ʋ dɛdi‑tuo kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'du 'flɔɔ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'tɩ‑ 'ɛ 'bɛ꞊ɛ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ꞊ʋ. 31 ‑Tɛ ɛ ‑nyi 'kɩ ꞊nʋ꞊ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'a yuyruo. Kɛɛ, ti a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'waan ꞊nʋ 'yi kɩ. 32 Kɛ‑ ʋ pɩpɩ yrɛ, ʋ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑tɛ ɛ ‑hɩhɩɛ wɛn ‑a mʋ Nyɩsʋacrɩɛn klɛ, dɔdʋ nɩ wɛn 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ dɩakɩ.» 33 ‑Ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ʋ 'du ye', 'ʋ bi 'hru wlɔn de, 'ʋ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 'Kɩ ʋ yɛɛ 'ʋ ‑Yusu a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ‑do ‑mʋ' bʋ, ʋ kɔ 'waa 'bio 'hʋɛn‑. Nyibli a 'mʋ, ʋ 'kukue lɛ, 'kɩ 'lɩ 'kayu nɩ ‑do bʋ, 34 'ʋ lee nyibli nɩ 'hʋɛn ‑mʋ', ‑ʋ ‑di, ʋ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ 'hrɩɩ Simɔ Piɛlɩ yɩ.» 35 Ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ 'hru wlɔn, ʋ 'ye, ɛ nɔ‑ ʋ na ‑mɔ lɛ, ɛ kɔ ‑tɛ ʋ nu 'a yuyruo, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ yɩ 'ʋ 'flɔɔ ꞊tɩɔ lɛ 'bɛɛ ‑nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu nyre la 'ʋ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɩ, ‑ʋ 'kukue la lɛ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli

(Matie 28.16-20; Makɩ 16.14-18; Saan 20.19-23; Nunu‑tɛblɩ 1.6-8)

36 Bʋ nɩ 'lɩ ‑tɩ a 'mʋ a hɩhla 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑Yusu 'hrɩɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'ɛ pʋ 'waa 'wio bʋ, ɛ wɛn: «Nyɩsʋa bʋ nɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ!» 37 ‑Tɛ ʋ 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ ꞊nʋ 'kwli. Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ daa ꞊nɛ, 'ku ꞊hrɩɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ. 38 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ hʋannʋ a yɩ 'kɩ pie 'lɩ? Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a 'yɛ nɩ pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ꞊nɩɔ 'lɩ? 39 Ba 'ye 'na dabʋɩ a 'kwli kɔ 'na bʋɩ. 'Mɔ ‑Yusu ꞊nɩɔ. Ba 'ye 'mʋ, 'n kɔ 'hʋɩ, 'n 'yɩ 'ku 'pa‑. 'Ku 'yɩ 'hʋɩ ‑kɔ, 'ɛ 'yɩ 'kla ‑kɔ. 'Bɩ 'aan 'mumu a 'mʋ, a yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'hʋɩ.» 40 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ ‑tɩ a 'mʋ a hɩhla ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ tɔɔ ꞊nʋ 'a dabʋɩ kɔ 'a bʋɩ 'hʋɛn‑ yɩ, (ʋ 'mʋ ŋmaŋmɩ a 'hʋɛ 'ye, 'sɛyo ‑nu, 'ʋ kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie.) 41 Dɔdʋ yɩ wɛn ꞊nʋ nɩ ni, 'waa ꞊wlɩ 'ɛ yɩ lɛ ‑kɛɛ ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ 'tɩɛ 'yɛ꞊ɛ ꞊wlʋ yɩ nɩ ‑kue ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'hrɩ 'klɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ lee ꞊nʋ: «'Bʋ mɔ, 'ba kɔ 'nɛ‑ dididɛ ꞊dʋ, ba ‑nyi 'mɔ꞊ɔ, 'mʋ꞊ʋ di!» 42 'ʋ ‑ha 'lɩ 'tɔpʋ‑hrin.yɛ a 'kʋtɩɔ, 'ʋ ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ, 43 'ɛ klɔ꞊ɔ bʋ, 'ɛ di꞊e, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ye'. 44 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «‑Tɛ 'n 'tɩɛ nɩ la 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n lee la 'a mʋ, bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli. Kɛ‑ 'n pʋ la 'a mʋ yɩ: ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ na la ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ kɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ kɔ bʋ nue ‑nɩ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ɛ nue nɩ. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, 'kɩ 'a dɛ ‑bɩ nɩ 'lɩ Moise a tetecrɩɛn 'kwli, 'a dɛ ‑bɩ 'ɛ nɩ 'lɩ winwlɔn‑hanyʋ* ‑bɩ a 'crɩɩn 'kwli, 'a dɛ ‑bɩ 'ɛ nɩ 'lɩ ‑wlablecrɩɛn* 'kwli.» 45 Ɛ nu꞊o nɩ, 'ʋ yru Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'mʋ lɛ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli. 46 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Kɛ‑ Nyɩsʋa a win pɩ: Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la 'a dakɔ yɩ ya, ɛ kɔ bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, kɔ, ɛ kɔ bʋ 'kʋ. 'Bʋ 'kʋ, ‑nyrɔwɩ nɩ ta a ‑nyrɔwɔ, ɛ kɔ bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ 'hrɩ 'klɔ. 47 Wanyɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'nyrɛ 'kwli, a di 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ ‑naa ‑nɩ. Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'mʋ, a di nyibli ‑lee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Bʋ hie 'ʋ 'waa dɛ 'kuku bʋ, bʋ ‑nyi 'waa 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'waa dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'mʋ ‑mɔ lɛ nɩ nɛ, 'kɩ ba kʋɛ 'nɛ‑ Jrusrɛdɩɔ 'kwli bʋ, kɔ, ba na ‑tɩ a 'mʋ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ dakɔ a pɛpɛ yɩ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ. 48 'Bɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ muu la 'lu ‑mɔ, a 'ye꞊e nɩ. 'A ‑tɩ, ba mu, ba na 'na ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ yɩ. 49 'Na 'Baɩ Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di ‑nyi la 'a mʋ 'a ‑Hihiu. 'Na ꞊gbɛtʋ, 'mɔ di 'a mʋ ‑Hihiu* a 'mʋ yɩ ya. 'A ‑tɩ, 'kɩ ba nɩ 'nɛ‑ 'dɩɔ ‑bʋ 'kwli bʋ, ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'lɩ yɔ' ‑hɔn, ɛ 'mʋ 'ʋ 'a mʋ ke' bi, ɛ 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi.»

‑Tɛ ‑Yusu mu la 'lɩ yakɔ 'kwli

(Makɩ 16.19-20; Nunu‑tɛblɩ 1.9-11)

50 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu gba 'a ‑nagbopʋ* nɩ, 'ʋ ꞊tɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'ʋ mu 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Betani ꞊hlɔn. ‑Tɛ ʋ nyre 'ʋ 'hru a 'mʋ, 'a ‑hɛyri', ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'du dabʋɩ ye', 'ɛ pʋ ꞊nʋ wa ‑mɔ. 51 Ɛ nɩ 'lɩ win a pʋpʋʋ 'kwli, Nyɩsʋa 'ɛ nu꞊o, ‑Yusu 'ɛ ‑hɔn 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'ɛ mu 'lɩ yakɔ 'kwli. 52 'A ‑nagbopʋ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'gbla kwlɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ a ‑ta'. ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ʋ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ dɔdʋke 'kwli. 53 'Kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ a 'mʋ 'kwli, ʋ 'cibi 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ nɩ, 'ʋ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ.

* 7:44 7.44 ‑Yusu a ti 'yri, ɛ mɔ la ‑Juukʋɛ a 'blidɛ ꞊nɩɔ, 'dagbatayu 'bʋ pa la 'lɩ 'a nyɔ a ‑tɛ, 'kɩ 'kayu a 'baɩ bʋ lee la 'a ‑kʋannunyibli, 'kɩ bʋ yra la 'dagbatayu a 'mʋ, 'a bʋɩ lɛ.

* 9:3 9.3 ‑Yusu a ti 'yri, nyibli nɛɛ la kotio. Dɛ a 'mʋ, ɛ mɔ la 'waa 'blidɛ ꞊nɩɔ.

* 12:1 12.1 ‑ʋ'ʋ‑: ɛ 'wɩ‑ 'flɔɔ 'yaadɛ yɩ, ‑ɛ ni꞊e, 'flɔɔpupu a pɛpɛ 'ɛ yɩ 'ya.

SAAN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

‑Yusu a ‑tɩ, ‑tɛ

SAAN

‑mɔ ‑bɩ, ɛ nu la 'a 'cɩcrɩɩ

1

Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a Win

1-2 Yɩ‑hɛ‑nyrɛ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'mʋ la 'a ‑nɛ ꞊dedede nu mɔ mu, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a Win, ɛ nɩ la 'klɔ. 'Kɩ ɛ nɩ la 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ. 'A 'mumu, ɛ mɔ Nyɩsʋa ꞊nɩɔ ‑wɛ. 3 Ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa naa 'lɩ, 'ɛ nu 'a ‑nɛ dɛ. Ɛ 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, Nyɩsʋa bʋ nu, bʋ 'yɩ 'lɩ ‑Yusu 'lɩ ‑naa ‑nɩ. 4 Nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 'Klɔ yrayrʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ nyibli ‑nyrɛ ‑nyi. 5 ‑Nyrɛ a 'mʋ, ɛ yɩ 'nɩ wlɩn, 'kɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ, halɔ 'yɩ 'klɩ ꞊dʋ ‑kɔ, 'kɩ bʋ jrɔ ‑nyrɛ a 'mʋ.

6 Ɛ kɔ la nyiblo ꞊dʋ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ Saan Batisɩ. Nɔ‑ Nyɩsʋa lee la ‑nɩ, 7 'kɩ bʋ lee ‑nyrɛ a 'mʋ a ‑tɩ nyibli lɛ, nyibli a 'mʋ, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a Win ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 8 Saan a 'mʋ, ɛ 'yɩ la ‑nyrɛ a 'mʋ 'pa‑, kɛɛ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ di la nɩ, 'kɩ ɛ 'mʋ la ‑nyrɛ a 'mʋ 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ na. 9 ‑Nyrɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ sɛyɩ a ‑nyrɛ, ‑ɛ di 'nɛ‑ 'klɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a pɛpɛ 'mʋ lɛ yru.

10 Nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a Win, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ nɔ‑ kɔ 'mʋ Nyɩsʋa naa 'lɩ, 'ɛ nu 'klɔ. Kɛɛ, ‑tɛ ɛ di la 'nɛ‑ 'klɔ 'kwli, 'klɔ 'kwli a nyibli 'yɩ la꞊a ‑yru. 11 Ɛ di la 'nɛ‑, 'a dɩɔnʋ a dakɔ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ* 'nyɩ, kɛɛ, ʋ 'yɩ la꞊a kʋa 'ble. 12 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, 'ʋ 'ble꞊e kʋa, 'tɩ‑ 'ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. Nyibli a 'mʋ, ‑ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ɛ ‑nyi ꞊nʋ 'hru, 'kɩ bʋ ‑hɛ Nyɩsʋa a 'yonʋ. 13 Ʋ 'yɩ Nyɩsʋa a 'yonʋ ‑hɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑tonyiblo ni, 'ɛ yɩ 'a 'baɩ a 'yu ‑hɛ. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, nɔ‑ ‑nyi ꞊nʋ 'klɔ yrayrʋ.

14 Nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a Win, ɛ ‑hɛ ‑tonyiblo, 'ɛ 'ti la 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, ꞊a 'ye 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ‑ɛ mɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi 'a 'Yu nɩ ‑do. Nʋɛlɛ, kɔ nyaɩ a yuyruo, kɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, nʋ‑ 'yii la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ. 15 Nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ Saan hla la, 'kɩ 'ʋ nyibli ye'. Kɛ‑ ɛ pɩ la: «Ɛ nɔ‑ di 'ʋ 'mʋ ke' kʋɛ, kɛɛ, ɛ nɔ‑ nɩ 'ʋ 'mʋ 'lu yɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'yɛ la 'mʋ nɩ kʋɛ, 'ɛ nɩ la 'klɔ.»

16 Nyiblo a 'mʋ, ɛ 'cibi 'ʋ, 'ɛ ni ‑a mʋ ꞊haan‑tɛblɩ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. ꞊Haan‑tɛblɩ, ɛ nu ‑a mʋ 'yi ꞊hlɔn lɛ, ɛ ‑hʋ nɩ dɩakɩ. 17 Nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 'Kɩ Nyɩsʋa naa 'lɩ 'a winwlɔn‑hanyɔ* Moise 'mʋ, 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'a tete, kɛɛ, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ, 'kɩ ɛ naa 'lɩ, 'ɛ nu ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, 'ɛ tɔɔ nɛ ‑a mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ. 18 Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ ‑hʋan Nyɩsʋa nɩ 'ye. Kɛɛ, a 'Yu nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa ‑wɛ, 'tɩ‑ ‑ɛ nɩ 'ʋ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa 'hʋɩ, ɛ nɔ‑ tɔɔ nɛ ‑a mʋ Nyɩsʋa a 'mʋ.

‑Tɩ ‑mʋ', Saan Batisɩ hla la, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ a ‑ta'

(Matie 3.1-12; Makɩ 1.1-8; Luku 3.1-18)

19 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, ‑Juukʋɛ* a 'blʋ a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, nʋ‑ le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ*, kɔ Lefipʋ a ꞊tugba a nyibli, 'kɩ bʋ mu 'lɩ Betanidɩɔ 'kwli, bʋ 'bɛti Saan, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ɛ pa 'mʋ. ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ Saan ‑mɔ, ʋ wɛn: «꞊Bɩ ‑mɔ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya?» 20 Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ ‑hɩhɩa ꞊nʋ klɛ, 'kɩ 'lɩ ‑tɛɛke 'kwli, ɛ wɛn: «'Ʋʋn‑, 'n 'yɩ Wanyɔ a 'mʋ 'pa‑, ‑kɔtɩ a hlɛ.» 21 Kɛ‑ ʋ pɩ de, ʋ wɛn: «꞊Bɩ ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Eli?» Ɛ wɛn: «'Ʋʋn‑, 'n 'yɩ Eli 'pa‑.» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛti꞊e nɩ de, ʋ wɛn: «'A ‑tɩ, ꞊bɩ ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ gbagbʋ ‑mʋ', Moise pʋ la lɛ, Nyɩsʋa di la ya?» Ɛ wɛn: «'Ʋʋn‑, 'n 'yɩ winwlɔn‑hanyɔ a 'mʋ 'pa‑.» 22 Ʋ 'tɩɛ gbɛ 'a lɛ'bɛtilɛ 'lu ‑mɔ: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑pa 'mʋ 'lɩ? ‑Hɩhɩa ‑a mʋ klɛ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ lee 'nɛ‑ ‑a mʋ, ‑a 'mʋ 'waa klɛ‑hɩhɩalɛ yi.» 23 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Esai 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

Ɛ di kɔ nyiblo ꞊dʋ, ɛ 'mʋ 'lɩ

‑tɩtɛ ‑mʋ' 'dʋ bi 'lɩ yɩ 'ti.

'Bʋ yɩ nɩ hle, ɛ 'mʋ 'lɩ win 'lɩ 'yaa ‑nɩ.

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di꞊e nʋa yɩ bʋ pʋ,

kɛ‑ ɛ di ꞊nʋ yɩ pʋ:

Ba 'sii 'ʋ Kʋkɔnyɔ a 'hru yɩ,

'tɩ‑ Kʋkɔnyɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ di.

Ɛ 'wɩ yɩ, 'aan 'klɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ,

‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ‑mɔ ‑wɛ,

'tɩ‑ Kʋkɔnyɔ 'mʋ di.»

Kɛ‑ Saan pɩ lɛlenyʋ a 'mʋ yɩ de: «Nyiblo a 'mʋ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa hla la, 'mɔ ꞊nɩɔ.» 24 Lɛlenyʋ a 'mʋ, ‑ʋ di 'nɛ‑ Saan ‑mɔ, Falisi꞊tumu* a nyibli nɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ. 25 Kɛ‑ ʋ pɩ 'kɩ, 'ʋ yɩ Saan 'bɛti ‑nɩ, ʋ wɛn: «‑Wɛn 'nɩ, ꞊yɩ Wanyɔ ‑mʋ' 'pa‑, Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, kɔ, ꞊yɩ Eli 'pa‑, kɔ, ‑wɛn 'nɩ, ꞊yɩ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ ‑mʋ', ‑kɔtɩ Moise hla la 'pa‑. 'A ‑tɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑nyi 'kɩ ‑mʋ 'klɩ, 'kɩ ‑bʋ pʋ nyibli 'nie 'lu lɛ 'lɩ?» 26 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Mɔ ‑bɩ, 'nie, nɔ‑ 'n pɩ nyibli 'lu lɛ. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo nɩ 'lɩ. Nyiblo a 'mʋ, a 'yɛ꞊ɛ nɩ yi. 27 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n di 'ʋ ‑kʋan 'lu ‑yraa ‑nɩ, 'kɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ di 'ʋ 'a ‑kʋan ‑wlu ꞊tuu ‑nɩ, 'kɩ 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ. 'Na 'mumu, 'n 'cɩmɩ nɩ dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ', 'kɩ ꞊bʋ di 'a ‑kʋandɛ ꞊dʋ nu.» Kɛ‑ Saan pʋ lɛlenyʋ a 'mʋ yɩ. 28 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, 'kɩ 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Betani 'kwli, 'kɩ ɛ muu 'lɩ 'lu ‑mɔ. 'Dɩɔ a 'mʋ, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ 'nie ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Sudɛn a 'nikɩ. 'Kɩ Saan pɩɩ 'lɩ nyibli 'nie 'lu lɛ.

‑cɔhlʋn* ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑ha, ‑ɛ di 'klɔ 'kwli a nyibli a dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ

29 ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Saan 'ye ‑Yusu nɩ. ‑Yusu a 'mumu, 'ɛ mi 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ yɩ. ‑Ɛ ‑bɩ Saan wɛn: «Ba 'ye kɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ yɩ 'lɩ di, ɛ nɔ‑ mɔ ‑cɔhlʋn ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑ha, ‑ɛ 'wɩ‑ 'blayu yɩ, ʋ yɩ Nyɩsʋa ‑pie ‑nɩ. ‑cɔhlʋn a 'mʋ, ɛ nɔ‑ di 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli a dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ. 30 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'n hla mɔ, ‑ɛ mɔ: Nyiblo di kʋɛ 'ʋ 'mʋ ke', kɛɛ, ɛ nɔ‑ nɩ 'ʋ 'mʋ 'lu yɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛ ʋ 'yɛ la 'mʋ nɩ kʋɛ, ɛ nɩ la 'klɔ. 31 ‑Tɛ 'n hlɛ mɔ꞊ɔ, nyiblo bʋ di 'mʋ pa, 'n 'yɩ mɔ꞊ɔ ‑yi. Kɛɛ, 'n di nɩ, 'mʋ nyibli 'nie 'lu lɛ pʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo, ɛ ‑mɔ, dakɔ, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ yi.»

32-33 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Saan pɩ de: «Nyiblo bʋ di la' pa, ‑tɛ 'n 'yɛ la꞊a nɩ yi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ lee la 'mʋ, 'kɩ ꞊bʋ mu la nyibli 'nie 'lu lɛ pʋ, ɛ wɛn: ‑Di 'ye 'na ‑Hihiu*, ɛ 'mʋ 'ʋ nyiblo ꞊dʋ 'lu ꞊tɩɩ ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ ke' nɩ. Nyiblo a 'mʋ, nɔ‑ di nyibli 'na ‑Hihiu ‑nyi. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'n 'ye la Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ nɩ, 'ɛ ꞊tɩɩ la 'ʋ nyiblo a 'mʋ 'lu, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑plija, ɛ 'yɛ nɩ ꞊tɩɩ 'ʋ꞊ʋ 'lu, ɛ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ ke' nɩ. 34 'N 'ye dɛ a 'mʋ nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu.»

‑Tɛ ‑Yusu da la 'a yɩ‑hɛ‑nagbopʋ*

35 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ nɩ ‑do a 'mʋ, 'kɩ Saan Batisɩ di 'ʋ de, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn ‑bɩ 'hʋɛn‑. 36 'Kɩ ɛ nɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye ‑Yusu nɩ, 'ɛ yɩ ‑hi. ‑Tɛ ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ba 'ye kɛ nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ 'lɩ di, ɛ nɔ‑ mɔ ‑cɔhlʋn* ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑ha, ‑ɛ 'wɩ‑ 'blayu yɩ, ʋ yɩ Nyɩsʋa ‑pie ‑nɩ.» 37 ‑Tɩ a 'mʋ, Saan ‑hla, 'a ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn ‑mʋ', ‑ʋ nɩ ‑tuo kɩ, ʋ 'wɩn nɩ. ‑Tɛ ʋ 'wɩn, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ 'du ye', bʋ kʋɛ ‑Yusu ꞊wien. 38 ‑Tɛ ʋ yɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊hɩan ‑mɔ. Bʋ 'ye 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ yɩ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Bʋ kla nɩ, ‑ɛ kɔ 'mɔ a yɩ ꞊wien kʋɛ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ‑ɛ mɔ: «‑Bɩ' ꞊tii yɩ 'lɩ, Rabi?» ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ tɔɔnyɔ, 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ* a 'bliwin 'kwli. 39 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ba kʋɛ 'mʋ ꞊wien, a di dɛ 'nɩ 'ye,» 'ʋ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien, ‑tɩtɛ, ɛ nɩ 'ʋ, 'ʋ 'yee 'ʋ. 'Kɩ ʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, kʋɛ 'ʋ 'yrʋ‑hiilɛ 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ 'tɔ a ‑wʋnwɔn kɩ. 40 ‑Nagbopʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ‑ʋ 'wɩn Saan a 'mʋ a win, 'tɩ‑ ‑ʋ kʋɛ ‑Yusu ꞊wien, ‑ɛ ‑bɩ a 'nyrɛ mɔ Adre. Adre a 'mʋ, ɛ mɔ Simɔ Piɛlɩ a 'dɩayɩ ꞊nɩɔ. 41 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Adre a 'mʋ, ɛ mu 'lɩ 'a 'dɩayɩ Simɔ Piɛlɩ ‑mɔ, ɛ wɛn: «‑A 'ye Wanyɔ ‑mʋ' nɩ, Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, 'kɩ 'ʋ 'a dakɔ a wʋwa a ‑ta',» 42 'ɛ gba 'lɩ꞊ɩ ‑Yusu 'hʋɩ. ‑Yusu bʋ 'ye 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «‑Mɔ mɔ Simɔ, Saan a 'yu. Kʋɛ 'kɩ mɔ bʋ, 'bʋ yɩ ‑mʋ nɩ dɛ, kɛ‑ ʋ di pʋ: Sefasɩ». Sefasɩnyrɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Piɛlɩ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'hɩɔ.

‑Tɛ ‑Yusu da la Filipʋ kɔ Natanaɛlɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛ 'a ‑nagbopʋ*

43 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu pʋ 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ bʋ mu 'lɩ Galileblʋgba 'kwli. ‑Tɛ ɛ yɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ nyiblo ꞊dʋ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊ŋmee nɩ. Nyiblo a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Filipʋ. ‑Yusu wɛn: «Kʋɛ 'mʋ ꞊wien, ꞊mʋ 'na ‑nagbopi ‑hɛ,» 'ɛ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien. 44 Filipʋ a 'mʋ, 'kɩ ɛ kɔ 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Bɛtɩsaida 'kwli. 'Kɩ Adre kɔ Piɛlɩ 'hʋɛn‑, ʋ kɔ 'lɩ ‑wɛ. 45 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ Filipʋ mu 'lɩ nyiblo ‑bɩ ‑mɔ. Nyiblo a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Natanaɛlɩ. ‑Ɛ ‑bɩ Filipʋ wɛn: «Wanyɔ ‑mʋ', ‑kɔtɩ Moise kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑a 'ye꞊e nɩ. Wanyɔ a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ ‑Yusu. 'A 'baɩ, nɔ‑ mɔ Sosɛfʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Nasalɛtɩdɩɔ 'kwli.» 46 Natanaɛlɩ wɛn 'nɩ: «'Kɩ 'lɩ Nasalɛtɩdɩɔ 'kwli, ꞊haandɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɔn 'lɩ ‑wlu.» Filipʋ wɛn: «'De ‑ba mu, ‑na 'mumu ꞊mʋ꞊ʋ 'ye.»

47 ‑Tɛ ʋ yɩ ꞊nɛ yrɛ nɩ 'mʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'ye꞊e nɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ yɩ 'lɩ di, ɛ 'sii 'ʋ yɩ. Ɛ mɔ ꞊Haanyisraɛkʋɛyu ꞊nɩɔ.» 48 ‑Ɛ ‑bɩ Natanaɛlɩ wɛn: «‑Bɩ' ‑nu 'na 'yiye 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «‑Tɛ ‑nɩ wɛn 'ʋ pepeklɔɔtu ‑mʋ' ꞊hlɔn, ʋ dɛɛ figie, 'tɩ‑ Filipʋ 'mʋ wɛn ‑mʋ da mɔ mu, 'n 'ye wɛn ‑mʋ nɩ.» 49 ‑Ɛ ‑bɩ Natanaɛlɩ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ, ꞊nɩ mɔ Yisraɛkʋɛ a bodɩɔ ‑wɛ.» 50 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑tɛ 'n pʋ lɛ, 'n 'ye wɛn ‑mʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ pepeklɔɔtu bʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nɩ pʋ lɛ, ‑kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ? Nu gbe, ‑di 'ye ‑tɛblɩ gbagbɩ ‑bɩ, ‑ɛ di 'ʋ 'a dɛ ‑bʋ, ꞊ye kɛ 'ʋ ‑hi.» 51 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn 'nɩ de: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, a di yakɔ nɩ 'ye, ɛ 'mʋ wlɔn ‑ki, Nyɩsʋa a lɛlenyʋ 'mʋ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ ‑hɔn, ʋ 'mʋ 'ya, ʋ 'mʋ ꞊tɩ, 'kɩ 'ʋ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo 'lu yɩ.»

2

'Blɩ a pʋpa a lɛ'mimle nɩ 'lɩ Kanadɩɔ 'kwli

1 ‑Nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'blɩ a pʋpa a lɛ'mimle, nɔ‑ mii 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli. 'Kɩ ʋ daa 'lɩ ‑Yusu a 'dii, 2 'ʋ da ‑Yusu ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ 'blɩpaalɛ a 'mʋ kɩ. 3 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, nɔ, ʋ 'nɛ wɛn, ɛ ‑wɛ nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu a 'dii pɩ꞊ɩ yɩ: «Nɔ a pɛpɛ ‑wɛ nɩ.» 4 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ ‑hɩhɩa꞊a klɛ, ‑ɛ mɔ: «'Na 'dii o, ‑ha 'mʋ mɛ lɛ, ɛ 'yɩ ‑mɔ 'pa‑, ꞊nɩ ‑lee꞊e 'mʋ nɩ, ‑kʋan 'n kɔ ꞊bʋ nu. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n di 'ʋ ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ ‑nuu ‑nɩ, ti a 'mʋ, ɛ 'yɛɛ 'ʋ 'ʋ nɩ nyre.» 5 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ 'a 'dii pɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊glɛ ‑tɛblɩ yɩ, ɛ wɛn: «‑Tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ɛ di 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, nɔ‑ ba nu.»

6 Kɛɛ, 'kɩ yɩ gbagbɩ nɩ ꞊hlon‑do, ʋ nu 'hɩ, ʋ ‑nu, ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ pɩ 'lɩ 'nie lɛ nɩ 'ʋ, 'kɩ 'ʋ bʋɩ a lɛyɩyra a ‑ta', ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ* a tete ni 'a ‑hʋhʋa. Yɩ a 'mʋ, 'a 'yɛ nɩ ‑do gbɛ 'litayrɩɩ a ꞊wlɩ nɩ ꞊hun. 7 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ ‑tɛblɩ꞊glanyʋ a 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ba nu 'nie, ba 'yii 'lɩ ꞊nʋ lɛ,» 'ʋ 'yii 'lɩ꞊ɩ lɛ ‑tɛɛ. 8 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ba 'pi 'kɩ 'a dɛ gbe, ba gba꞊a ‑tɛblɩ꞊glanyʋ a nyiblo gbagbʋ yɩ,» 'ʋ gba 'lɩ꞊ɩ, 'ɛ ꞊tɛ꞊ɛ wlɔn. 9 Bʋ ꞊tɛ 'kɩ꞊ɩ wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɛ nɔ. ‑Bɩ' nɔ a 'mʋ, bʋ di yɩ ‑hɔɔn ‑nɩ, ɛ 'yɩ 'ʋ ‑yi. Kɛɛ, ‑tɛblɩ꞊glanyʋ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ yi꞊e. Ɛ nɔ‑ mɔ nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, bʋ da 'blɩpanyɔ, 10 ɛ wɛn: «'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ da lɛ'mimle, ꞊haannɔ, ɛ nɔ‑ ʋ yɩ 'hru 'nyɛɛ ‑nɩ, ʋ pɩ. Nyibli 'bʋ 'na 'kɩ꞊ɩ ‑tɛɛ, 'tɩ‑ nɔ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ ꞊haannɔ 'pa‑, 'ʋ pɩ꞊ɩ ‑wɛ. Kɛɛ, ‑mɔ ‑bɩ, kʋɛ wɛn 'lɩ bʋ, ꞊haannɔ, nɔ‑ ꞊tu bʋ.»

11 Kɛ‑ ‑Yusu nu 'a yɩ‑hɛ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ a nunuo, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba a 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Kana 'kwli. Kɛ‑ ɛ ‑nu, 'ɛ tɔɔ nɛ 'a ‑nagbopʋ* 'klɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi꞊e. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. 12 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ Kapɛnaɔdɩɔ 'kwli, ɛ kɔ 'a 'dii, kɔ 'a 'dɩayɩnʋ, kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'lɩ ‑nyrɔwɩ gbi 'lɩ ‑hi.

‑Tɛ ‑Yusu bla la ‑tɛblɩplonyibli lɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli

(Matie 21.12-13; Makɩ 11.15-17; Luku 19.45-46)

13 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ* a lɛ'mimle gbagbʋ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Pakɩ, ɛ 'mʋɛ yrɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, 'ʋ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 14 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, 'kɩ ʋ yɛɛ 'lɩ puplonyibli bʋ, ‑ʋ ple blo, kɔ blablɩ, kɔ ‑hungbo 'hʋɛn‑, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tonyibli 'mʋ꞊ʋ ‑tɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ nu, ʋ 'mʋ ‑cɔhlʋn* pi. 'Kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ nɩ ‑do a 'mʋ, 'kɩ ʋ yɛɛ 'ʋ 'wli'cɩcɩnyibli bʋ ‑wɛ, 'ʋ nɩ 'lɩ 'waa 'teble ye' blɛ, 'ʋ yɩ hɩapʋwli 'cɩcɩ ‑nɩ. 15 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye ꞊nʋ, ɛ nɔ‑ mɔ, bʋ nu lɔkɔ, bʋ bla ꞊nʋ lɛ pɛpɛ, 'ʋ ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa a 'mʋ 'kwli, ʋ kɔ 'waa 'wlugba‑tɛblɩ a 'mʋ 'hʋɛn‑, 'tɩ‑ 'ɛ 'wla 'wli'cɩcɩnyʋ a 'wli bʋ, 'kɩ 'ʋ ‑tʋtʋ kɩ, 'ɛ ꞊jri 'waa 'teble yɩ blɛ. 16 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ, 'ɛ yɩ ‑hungboplonyʋ ‑mʋ' ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Ba ‑ha 'nɛ‑ ‑tɛblɩ ‑bʋ! A 'nɩ 'nuo 'lɩ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa a 'kayu puplokayu ‑mɔ!» 17 ‑Yusu a ‑nagbopʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ bi 'lɩ ꞊nʋ 'kwli. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Nyɩsʋa o, 'n nʋɛ ‑na 'kayu nɩ dɩakɩ. ‑Tɛ 'n nu 'a nʋɛlɛ, ɛ 'wɩ‑ na yɩ, ‑ɛ yɩ wlɩn, 'kɩ 'lɩ 'na 'hʋɩ 'kwli, ‑ɛ yɩ 'mʋ lɛ hien.»

18 Ɛ nɔ‑ mɔ, ‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ ‑tuo kɩ, bʋ 'bɛti꞊e, ʋ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ, ꞊nɩ blɛ ꞊nʋ lɛ 'lɩ? Nu ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ, ‑ɛ di ‑a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'klɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ‑blɛɛ 'lɩ ꞊nʋ lɛ, 'kɩ ɛ kʋɛ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ bʋ.» 19 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Dɛ 'n di nu, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ba 'wla Nyɩsʋa a 'kagbaʋ ‑bʋ, 'n di 'du꞊o ye' de, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ta 'kwli.» 20 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «꞊Bɩ 'kayu ‑bʋ, ʋ ‑pʋ, 'kɩ 'lɩ 'yrɩ a (46) ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn ꞊tu 'ʋ ꞊hlon‑do 'kwli, ɛ nɔ‑ ‑pɩ lɛ, ‑di ye' 'du, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ta 'kwli?»

21 Kɛɛ, Nyɩsʋa a 'kagbaʋ ‑mʋ', ‑Yusu ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ nɔ‑ mɔ 'a dɩɔnʋ a ‑plahʋɩ. 22 ‑Tɛ ɛ ‑hie ti ‑hʋɔhʋɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ 'kʋ, 'tɩ‑ ɛ 'hrɩ 'klɔ, 'kɩ ɛ bi 'lɩ 'a ‑nagbopʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, 'a ‑plahʋɩ a ‑tɩ ɛ hlɛ la, ɛ 'yɩ la Nyɩsʋa a 'kagbaʋ 'pa‑, ɛ 'yɩ la꞊a 'nyrɛ ꞊hɛn. ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, yɩ‑hɛ‑nyrɛ a ti 'yri, ɛ kɔ ‑tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑Yusu lee la ꞊nʋ, ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ.

‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ ‑tonyiblo a ꞊wlʋ kɩ, ‑Yusu yi꞊e nɩ

23 Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ‑Yusu 'tɩɛ nɩ la 'lɩ lɛ'mimle ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Pakɩ kɩ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ɛ ni la ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ. Nyibli ‑hʋɔhʋɩ bʋ yɩ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a 'mʋ nɩ 'ye, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya. 24 Kɛɛ, ‑Yusu 'yɩ ꞊nʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ 'waa ꞊wlɩ nɩ 'mʋ, ɛ yi꞊e nɩ. 25 ‑Yusu 'nɩ ꞊mʋɔ lɩ꞊ɩ lɛ, 'kɩ nyiblo ꞊dʋ bʋ lee ꞊nɛ, ‑tɛ ‑tonyibli a ꞊wlɩ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'a ꞊gbɛtʋ, ɛ yi ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ ‑tonyiblo a ꞊wlʋ kɩ nɩ.

3

‑Tɛ Nikodɛmʋ mu la 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ

1 Ɛ kɔ la nyiblo ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ la Nikodɛmʋ. Ɛ mɔ la Falisi꞊tumu* a nyiblo ꞊nɩɔ. Ɛ mɔ la ‑Juukʋɛ* a ye'nanyɔ ‑bɩ ‑wɛ. 2 Nikodɛmʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'tɔlʋwɔ ꞊dʋ 'kwli, ‑ɛ mu la 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ lee 'nɛ‑ ‑mʋ ‑a mʋ 'nyɩ, ꞊mʋ ‑a mʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ni, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'a nunuo 'lɩ ‑wɛ, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ 'yɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ nɩ.» 3 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ kɔɔwɩ nɩ 'hʋɛn ‑nu.» 4 ‑Ɛ ‑bɩ Nikodɛmʋ wɛn: «‑Tonyiblo ‑bʋ, ‑ɛ ‑ku, ‑bɩ' ɛ wɛ 'lɩ bʋ nu kɔɔwɩ nɩ 'hʋɛn a nunuo 'lɩ? Ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ 'a 'dii 'kwli, 'tɩ‑ bʋ kɔ꞊ɔ de.»

5 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'N yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, nyiblo 'bʋ nu kɔɔwɔ nɩ ‑do, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli. Kɛɛ, ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* bʋ ‑nyi꞊e 'klɔ yrayrʋ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ 'kwli pa. 6 ‑Tonyibli, nʋ‑ ni꞊e, 'ʋ kʋɛ ‑tonyiblo yrayrʋ, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nɔ‑ ni꞊e, ‑tonyiblo 'ɛ kʋɛ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 7 Ɛ 'nɩ 'kɛɛ 'lɩ ‑na ꞊wlɩ lɛ, 'bʋ mɔ, 'nɩ pʋ lɛ, a kɔ ba nu kɔɔwɩ nɩ 'hʋɛn. 8 ‑Tɛ pepe ‑hʋɛ bʋ mu 'lɩ, 'kɩ ɛ ‑hui 'lɩ, ꞊yɩ 'a ‑hihiwin 'nɩ 'wɩn, kɛɛ, ‑tɩtɛ, ɛ ‑hʋɛn 'lɩ, kɔ, ‑tɩtɛ, ɛ mi 'lɩ, ꞊yɩ 'a ꞊dedede ‑yi. Kɛ‑ Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ 'mʋ. Nyiblo ‑mʋ', ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ di 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ꞊yɩ꞊ɩ ‑yi.»

9 ‑Ɛ ‑bɩ Nikodɛmʋ wɛn: «‑Bɩ' dɛ a 'mʋ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu 'lu‑mɔmumuo 'lɩ?» 10 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «‑Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ tɔɔnyɔ gbagbʋ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑Juukʋɛ a 'bli, ‑mɔ 'yɩ ‑tɛblɩ a 'mʋ ‑yi. 11 Dɛ ‑bʋ, 'n 'ye, ɛ kɔ dɛ ‑bʋ, 'n ‑yi, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'n hlɛ. Kɛɛ, a 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ 'mʋ ꞊han‑tɩ. 12 ‑Tɛblɩ ‑bʋ, ‑ɛ mii 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ 'lu ‑mɔ, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ nɩ nɛ, a 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ. 'Ba 'yɛ nɩ pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ nɩ nɛ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba pʋ 'a ‑tɩ ꞊han‑tɩ ‑wɛ. 13 ‑Tonyiblo ꞊dʋ 'yɩ ‑hʋan 'lɩ yakɔ 'kwli nɩ mi, 'bʋ yɩ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo 'pa‑. 'Mɔ ‑bʋ, 'mɔ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli. 'A ‑tɩ, 'hru pɛ 'ʋ bʋ, 'kɩ ꞊bʋ na yakɔ 'kwli a ‑tɩ ‑mɔ lɛ. 14 Bʋ bi 'lɩ ‑mʋ 'kwli, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Yisraɛkʋɛ nɩ la 'hru wlɔn, 'kɩ 'lɩ 'pʋwɔnblʋgba kɩ, ti ‑hi la a ti 'yri, Moise 'du la 'plɩdɛ ye', 'ɛ nu la hre, 'tɩ‑ 'ɛ 'bɛ la tugbɛ. Nɔ‑ kɔ 'lu ɛ 'ba la 'ʋ hre a 'mʋ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'a ‑nɛ nyiblo, 'bʋ 'wla la 'yi wla, 'bʋ taa la 'lɩ hre 'a mʋ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kwli, ɛ 'nɩ ꞊ha la 'kʋ. Kɛ‑ ɛ di 'mʋ ꞊ti, 'kɩ 'ʋ 'mɔ ‑bʋ ‑mɔ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo. Ʋ di 'ba 'ʋ 'mʋ tugbɛ 'yie bʋ, 15 ‑ɛ di꞊e nu, 'a ‑nɛ nyiblo, 'bʋ taa 'lɩ 'mʋ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kwli, Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ ‑nyi.

16 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Nyɩsʋa nʋɛ ‑tonyibli a pɛpɛ nɩ dɩakɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ ‑ha 'a 'Yu nɩ ‑do, ‑ɛ di꞊e nu, 'a ‑nɛ nyiblo, 'bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'wan, kɛɛ, Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ ‑nyi. 17 Nyɩsʋa 'yɩ 'nɛ‑ 'a 'Yu ‑tʋtʋ kɩ tɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑tonyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, kɛɛ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ wa a ‑tɩ ꞊nɩɔ, ʋ 'nɩ ꞊ha 'wan. 18 Nyiblo ‑bʋ, 'bʋ kuo Nyɩsʋa a 'Yu ꞊wlʋ yɩ, Nyɩsʋa a ‑bati 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ klɔ꞊ɔ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, Nyɩsʋa a ‑bati ‑wɛ 'a kʋklɔ ‑mɔ, ‑tɛ ɛ ‑nu 'kɩ, ɛ 'yɩ Nyɩsʋa a 'Yu a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 19 ‑Tɛ Nyɩsʋa ni nyibli a ‑bati a lɛpʋʋlɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑nyrɛ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'ɛ di 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, kɛɛ, nyibli 'yɩ ‑nyrɛ a 'mʋ ‑hʋa. Halɔ, nɔ‑ ʋ ‑hʋɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'waa nunu‑tɛblɩ nyre yɩ. 20 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ dɛ ‑hʋan nɩ ni, 'a ꞊wlʋ yraa ‑nyrɛ nɩ. Halɔ 'nyɩ, 'kɩ ɛ yɩ 'lɩ bʋ nɩ, ‑kɔtɩ ɛ yɩ pie hʋannʋ, 'kɩ 'a nunu‑tɛblɩ ‑hʋɩn bʋ bi pepe'. 21 Kɛɛ, nyiblo 'bʋ yɩ ꞊haandɛ nɩ ni, ɛ yɩ 'mʋɛ ‑nyrɛ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'a nunu‑tɛblɩ, ɛ ni, ɛ kwlɛɛ Nyɩsʋa kɩ.»

‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ bʋ 'bʋa

22 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, 'kɩ ʋ mu 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli. 'Kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ, ɛ ‑hii 'lɩ ti gbi, 'ɛ pɩ nyibli 'nie 'lu lɛ. 23 Saan pɩ nyibli 'nie 'lu lɛ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ Enɔdɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ Salimʋdɩɔ 'hʋɩ, ‑kɔtɩ 'kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ, 'nie ‑hʋʋ 'ʋ nɩ, nyibli 'ʋ mi 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ lɛ, 'ɛ pɩ ꞊nʋ 'nie 'lu lɛ. 24 Ti a 'mʋ 'yri, ʋ 'yɛ꞊ɛ ꞊jɩ' nɩ pɩ.

25 ‑Ɛ ‑bɩ, Saan a ‑nagbopʋ ‑bɩ, kɔ ‑Juukʋɛ* a ye'nanyɔ ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ pɩ toto, 'kɩ 'ʋ nyiblo a bʋɩ a lɛyɩyra a ‑ta', 26 'ʋ mu 'lɩ Saan 'hʋɩ, ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ, ꞊bɩ ɛ yɩ bi 'lɩ ‑mʋ 'kwli, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑ a nɩ mɔ 'lɩ 'nie ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Sudɛn a 'nikɩ, ‑kɔtɩ ‑lee la ‑a mʋ, ꞊nɩ pʋ la lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya? ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ pɩ nyibli 'nie 'lu lɛ ‑wɛ, 'tɩ‑ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ di wɛn 'nɛ‑ ‑mʋ ‑mɔ di, 'kɩ ʋ mi 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, 'ɛ pɩ ꞊nʋ 'nie 'lu lɛ.»

27 Saan ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Nyɩsʋa ‑bʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ nɔ‑ yɩ ‑a mʋ 'a ‑nɛ ‑kʋandɛdʋ, ‑a di nu ‑nyi. 28 'Mɔ Saan, 'na ‑kʋan, 'n ‑kɔ, ɛ nɔ‑ mɔ ꞊bʋ tɔɔ Wanyɔ a 'mʋ nyibli, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ mu. 'Aan 'mumu, a yi꞊e nɩ, 'n lee la 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ Wanyɔ ‑mʋ' 'pa‑, Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya. 'Mɔ ‑bɩ, 'n 'nyɛɛ 'hru, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Wanyɔ a 'mʋ, ɛ yɩ 'lɩ 'nɩ di. 29 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ 'blɩ a pʋpa a dɛ yɩ. Nyɩbɛhɩan ‑mʋ', ‑ɛ pʋɛ 'blɩ, nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ‑ʋ pʋɛ 'blɩ, nɔ‑ kɔ nʋgba a 'mʋ. Ɛ 'yɩ 'blɩpanyɔ a nɩnatumu 'pa‑, ɛ 'yɩ nʋgba a 'mʋ ‑kɔ. Kɛɛ, 'kɩ ɛ yɩ 'ʋ 'blɩpanyɔ 'hʋɩ bʋ nɩ, 'ɛ pɩ꞊ɩ nʋa yɩ bʋ, kɔ, 'ɛ ni dɔdʋ, 'bʋ yɩ 'a win nɩ 'wɩn. ‑Yusu 'wɩ‑ 'blɩpanyɔ yɩ, 'mɔ ꞊wɩ 'a nɩnatumu yɩ, 'a dɔdʋ mɔ 'na dɔdʋ. Ɛ nɔ‑ 'yii 'lɩ 'mʋ. Nyibli 'wɩ‑ 'blɩpanʋgba yɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ mi 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ. Ɛ 'yɩ 'mɔ 'pa‑, ʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ di 'nɛ‑ ‑mɔ. 30 Ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ‑Yusu a 'nyrɛ bʋ 'bʋa, 'mɔ ‑bɩ, 'na 'nyrɛ bʋ ꞊tɩɩ 'lɩ.»

Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli

31 'Kɩ ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ nɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ 'lu yɩ. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'kɩ ‑a kɔ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊a yɩ ‑tʋtʋ kɩ a ‑tɛblɩ kɩ ‑hlee ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, 'kɩ ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli. 32 ‑Tɛblɩ ‑mʋ', ɛ 'ye, kɔ, ɛ 'wɩn, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ɛ nɛ ‑mɔ lɛ. Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ʋ 'yɩ ‑hʋ. 33 Kɛɛ, nyibli a 'mʋ, ‑ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ʋ hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa hlɛ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. 34 ‑Yusu a 'mumu, Nyɩsʋa lee 'nɛ‑ ‑a mʋ ‑mɔ, Nyɩsʋa a win, nɔ‑ ɛ nɛ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa ‑nyi꞊e 'a ‑Hihiu* a pɛpɛ nɩ. 35 Nyɩsʋa nʋɛ nɛ 'a 'Yu a 'mʋ nɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ ‑nyi꞊e ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ. 36 Nyiblo 'bʋ kuo Nyɩsʋa a 'Yu a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, 'tɩ‑ 'bʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ, nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ ‑kɔ, kɛɛ, Nyɩsʋa a yrʋ, nɔ‑ di꞊e klɔ.

4

‑Tɛ ‑Yusu hlee la 'lɩ Samalikʋɛyrɔlʋ ‑mɔ

1 Falisi꞊tumu* a nyibli 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ni꞊e nɩ, nyibli 'ʋ yɩ꞊ɩ ꞊wien kʋɛ, kɔ, 'ɛ pɩ ꞊nʋ 'nie 'lu lɛ. Nyibli a 'mʋ, ʋ ‑hʋ nɩ, 'ʋ ‑hi 'ʋ Saan a nyibli 'ʋ. 2 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ a hɩhla 'kwli, ‑Yusu a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ nyibli 'nie 'lu lɛ. 'A ‑nagbopʋ*, ʋ nʋ‑ pɩ nyibli 'nie 'lu lɛ. 3 ‑Tɩ ‑mʋ', nyibli ‑hla, ‑tɛ ‑Yusu 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɔn 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli nɩ, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ mi 'lɩ Galileblʋgba 'kwli. 4 'Tɩ‑ ʋ 'mʋ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli nyre, ʋ kɔ bʋ 'bɛɛ 'lɩ Samaliblʋgba 'kwli ꞊tɩɔ.

5 Bʋ yɩ 'kɩ 'lɩ Samaliblʋgba 'kwli ꞊tɩɔ nɩ 'bɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ nyre 'ʋ 'dɩɔ ꞊dʋ ꞊hlɔn. 'Dɩɔ a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Sisalɩ. 'Kɩ ‑Juukʋɛ* a 'baɩ gbagbʋ Sakɔbʋ a ‑ci nɩ 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑mʋ', ɛ ‑nyi la 'a 'yu Sosɛfʋ. 6-8 'Kɩ 'lɩ ‑ci a 'mʋ 'kwli, 'kɩ Sakɔbʋ 'bluu la 'ʋ 'niebutɩɔ. ‑Tɛ ʋ nyre 'kɩ 'ʋ 'niebutɩɔ a 'mʋ wien, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ hie 'ʋ꞊ʋ bʋ, 'ʋ mu 'dɩɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ didi‑tɛblɩ ‑tɔ. ‑Yusu ‑mɔ ‑bɩ, 'a 'klɩ ‑wɛ 'lɩ nɩ, 'dagba ‑mʋ' a ‑tɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ nɩ 'ʋ 'niebutɩɔ a 'mʋ wien bʋ. Ti a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'yrʋ nyra bʋ.

Ɛ nɩ ‑do bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Samalikʋɛyrɔlʋ ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ di 'nie 'pi mɔ. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «‑Nyi 'mʋ 'nie, ꞊bʋ 'na.» 9 ‑Ɛ ‑bɩ nʋgba a 'mʋ, ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Hebe, ‑mɔ ‑Juukʋɛyu, ‑mɔ ‑hʋɛ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Samalikʋɛyrɔlʋ 'nie.» 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑Juukʋɛ kɔ Samalikʋɛ 'hʋɛn‑, ʋ 'nɩ 'wɩnwɩn꞊ɩ win' lɛ. 10 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yi wɛn dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa yɩ nyibli ‑nyi, kɔ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ yi wɛn 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ ‑hʋɛ ‑mʋ 'nie, ‑ɛ ‑bɩ ‑mɔ di wɛn 'mʋ 'nie ‑hʋa. 'Mɔ ‑bɩ, 'niedʋ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ɛ nɔ‑ 'n di wɛn ‑mʋ ‑nyi.»

11 ‑Ɛ ‑bɩ nʋgba a 'mʋ, ɛ wɛn: «Nyɩbɛyu o, ꞊yɩ 'nie'piidɛ ‑kɔ, 'tɩ‑ 'niebutɩɔ ‑bʋ, ɛ hlɔ 'kwli bʋ. ‑Bɩ' ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ nu 'nie a 'mʋ, 'a 'pipie 'lɩ? 12 ‑Aan 'baɩ gbagbʋ Sakɔbʋ, ɛ nɔ‑ hie ‑a mʋ 'niebutɩɔ ‑bʋ lɛ. 'A 'mumu, ɛ 'na 'a 'nie nɩ, ɛ kɔ 'a 'yonʋ 'hʋɛn‑, 'a 'wlugba‑tɛblɩ 'na 'a 'nie a 'mʋ nɩ ‑wɛ. ꞊Bɩ ‑pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑mɔ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'lu yɩ?» 13 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di 'niebutɩɔ ‑bʋ a 'nie 'na, 'nie'natʋ 'tɩɛ di꞊e nu. 14 Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ 'niedʋ ‑mʋ', 'n di꞊e ‑nyi nɩ 'nɛ, 'nie'natʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ nu 'kɩ꞊ɩ de yuyru, ‑ɛ nu꞊o, 'niedʋ ‑mʋ', 'n di꞊e ‑nyi, ɛ di 'wɩ‑ 'nie ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ yɩ 'lɩ ‑tʋtʋ 'kwli 'hrɩ ti a pɛpɛ, ‑ɛ yɩ nyiblo a 'mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ ‑nyi.»

15 ‑Ɛ ‑bɩ nʋgba a 'mʋ, ɛ wɛn: «‑Nyi 'mʋ 'niedʋ a 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'nie'natʋ 'nɩ ꞊ha 'kɩ 'mʋ nu de, kɔ, 'nɩ ꞊ha 'kɩ 'nɛ‑ 'niebutɩɔ ‑bʋ wien di de, 'nie'pi‑tɩ.» 16 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Mu ‑bʋ da ‑na nyɩbɩʋ, ɛ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, ba di 'lɩ.» 17 ‑Ɛ ‑bɩ nʋgba a 'mʋ, ɛ wɛn: «'N 'yɩ nyɩbɩʋ ‑kɔ.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «꞊Haan‑tɩ ꞊nɩɔ. ꞊Yɩ nyɩbɩʋ ‑kɔ, 18 ‑ɛ nu꞊o, ‑bʋ kɔ nyɩbɩʋ, ‑bʋ kɔ nyɩbɩʋ, ɛ ‑wɛ 'kɩ 'lɩ nyɩbɛpʋ nɩ ꞊hun nɩ, 'tɩ‑ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, a nɩnɩ 'hʋɩ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ 'yɩ ‑na nyɩbɩʋ 'pa‑.»

19 ‑Ɛ ‑bɩ nʋgba a 'mʋ, ɛ wɛn: «'N yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ꞊nɩɔ. 20 ‑A mʋ Samalikʋɛ, 'kɩ 'lɩ dʋgba ‑mʋ' 'lu, 'kɩ ‑aan 'baɩnʋ dɛɛ la 'lɩ Nyɩsʋa, kɛɛ, 'a mʋ ‑Juukʋɛ, a wɛn 'nɩ, Jrusrɛdɩɔ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a daalɛ.» 21 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Nʋgba o, ‑tɩ 'n hlɛ, pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ. Ti di 'ʋ 'nɩ nyre, ‑ɛ kɔ 'yri a 'yɛ nɩ di 'ʋ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa nɩ ‑daa ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ dʋgba ‑mʋ' 'lu, kɔ 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 22 'A mʋ Samalikʋɛ, Nyɩsʋa ‑mʋ', a dɛ, a 'yɩ꞊ɩ ‑yi. Kɛɛ, ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑a dɛ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ Nyɩsʋa nɛɛ 'lɩ ‑Juukʋɛ 'mʋ, 'ɛ wɛ nyibli. 23-24 Ti di 'ʋ 'nɩ nyre, 'tɩ‑, ɛ ‑wɛ 'ʋ nyinyre ‑mɔ, ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa a ‑Hihiu* di 'ʋ nyibli 'klɩ ‑nyii ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa da, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nɔ‑ tʋɛ nyibli ‑tɩ a ‑tɛɛ. ‑Tɛ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa ‑hʋɛ nyibli bʋ nu 'a dɩda, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ. Nyɩsʋa mɔ ‑Hihiu ꞊nɩɔ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hʋɛ ‑bʋ da Nyɩsʋa, Nyɩsʋa a ‑Hihiu kɔ bʋ nɩ 'ʋ ꞊nʋ ke'. Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ tʋɛ ꞊nɛ꞊ɛ ‑tonyibli, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ nɩ 'mʋ.»

25 ‑Ɛ ‑bɩ nʋgba a 'mʋ, ɛ wɛn: «'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya, ɛ kɔ bʋ di. 'Bʋ ‑di, ɛ nɔ‑ di ‑a mʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ.» 26 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Mɔ, nɔ‑ ‑bʋ, ‑ɛ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑ ‑yɩ hle.»

27 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ, ‑ʋ mu wɛn 'dɩɔ, ʋ nyre 'ʋ nɩ. Ɛ mɔ 'waa ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ, ‑tɛ ‑Yusu kɔ nʋgba 'hʋɛn‑, ʋ pɩ toto. Kɛɛ, 'waa nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'bɛti ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: «‑Tɩ a 'dɩ ‑bɩ ‑yɩ꞊ɩ 'bɛti ‑nɩ 'lɩ?» ɛ kɔ, «‑Tɩ a 'dɩ ‑bɩ, ɛ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, a hlɛ 'lɩ?»

28 Nʋgba ‑mɔ ‑bɩ, ɛ hie 'ʋ 'a 'nɩya bʋ, 'ɛ gba cigbɛ 'dɩɔ, 'ɛ lee nɛ 'a nyibli, ‑ɛ mɔ: 29 «Ba di 'lɩ, a 'mʋ nyiblo ꞊dʋ 'ye. Nɔ‑ lee 'mʋ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', 'n ‑nu. ꞊Bɩ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ a 'gbɛ?» 30 Nɔ‑ mɔ nyibli a 'mʋ bʋ ‑hɔn 'lɩ 'dɩɔ 'kwli, bʋ mu 'lɩ꞊ɩ 'hʋɩ.

31 ‑Tɛ nyibli a 'mʋ, ʋ 'yɛ nɩ nyre, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ ‑tʋa ‑Yusu a lɛnyaalɛ, ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, di dɛ 'tɩ‑.» 32 Kɛɛ, ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'N kɔ diidɛ ꞊dʋ, a 'yɩ ‑yi.» 33 ‑Ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ ‑tʋa 'waa dɩɔnʋ a lɛ'bɛtilɛ, ʋ wɛn: «꞊Bɩ nyiblo ꞊dʋ ya꞊a diidɛ yɩ?» 34 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Na diidɛ, nɔ‑ mɔ ꞊bʋ nu Nyɩsʋa, ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ kɩ a kɩwɛɛnlɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑kʋan ‑mʋ', ɛ ‑nyi 'mʋ, ꞊bʋ nu, ꞊bʋ ‑yra꞊a 'lu. 35 ‑A 'blikʋɛ wɛn 'nɩ: ꞊Nɩ 'dɔ ‑kʋbʋ, ꞊hɔnpʋɩ nɩ ‑hɛn 'bʋ ꞊cɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑yɩ꞊ɩ 'nɩ 'cɛ. Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ: Ba 'du 'lu ye', ba ta 'lɩ ‑ci klɛ. ‑Kʋbʋ ‑wɛ ꞊huhluo ‑mɔ. Ɛ ‑wɛ 'lɩ 'cɩcɛ.» (Ɛ 'wɩ yɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mi 'lɩ꞊ɩ 'hʋɩ, ‑ʋ ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ ‑bʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, ʋ nʋ‑ kɔ ‑tɩ ɛ hlɛ.) 36 «‑Kʋannunyɔ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ ‑kʋbʋ 'cɛ, ɛ kɔ 'a ‑nɛ 'pɛɛlɛ nɩ. 'A ‑kʋan a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, nyibli 'ʋ kʋɛ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'dʋɛ ‑kʋbʋ, ɛ kɔ nyiblo ‑bɩ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ꞊ɩ 'cɛ, ʋ di bibi 'yi lɛ, ʋ 'mʋ dɔdʋ nu. 37 'Ledʋ ‑mʋ', ‑ɛ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ: ‑Ʋ ‑bɩ 'dʋɛ ‑kʋbʋ, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ yɩ꞊ɩ 'cɛ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. 38 ‑Ci ‑bɩ, ‑ɛ kɔ ‑kʋan a 'yɩ ‑nu, ‑ɛ kɔ kɩ 'n lee 'lɩ 'a mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑kʋbʋ a yɩ 'kɩ 'cɛ. Nyibli ‑bɩ, nʋ‑ nu ‑ci a 'mʋ a ‑kʋan, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'a yɩ 'kɩ 'a ‑kʋbʋ 'cɛ.»

39 Samalikʋɛ ‑nɩ wɛn, ‑ʋ nɩ 'lɩ Sisalɩdɩɔ ‑nɩ wɛn 'kwli, 'waa nyibli ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ‑kɔtɩ kɛ‑ nʋgba ‑mʋ', ɛ pʋ ꞊nʋ yɩ: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ nɔ‑ lee 'mʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', 'n ‑nu, 'kɩ 'lɩ 'na 'klɔ 'kwli.» 40 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ‑tɛ Samalikʋɛ a 'mʋ, ʋ nyre 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, 'ʋ ‑tʋa 'a lɛnyaalɛ, 'kɩ bʋ nɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ ‑wɛn, 'ɛ ‑hi 'ʋ ꞊nʋ ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn 'hʋɩ. 41 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɩ ‑mʋ', ɛ ‑hla a ‑ta'. 42 Kɛ‑ ʋ pɩ 'kɩ nʋgba 'a mʋ yɩ, ‑ɛ mɔ: «Ɛ 'yɩ ‑tɩ ‑bʋ, ‑lee nɛ ‑a mʋ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ a ‑tɩ 'pa‑, ‑a 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ kuo ‑nɩ. Kɛɛ, ‑aan ꞊gbɛtʋ, ‑a 'wɩn 'a win nɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ ꞊hɩan ‑mɔ de, ‑a kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ, ‑ɛ ‑wɛ 'klɔ ‑bʋ a nyibli.»

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, nyiblo gbagbʋ ꞊dʋ a 'yu a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

43 ‑Tɛ ɛ ‑hi 'ʋ ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn ‑tɩtɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ Galileblʋgba 'kwli. 44 'A ꞊gbɛtʋ, ɛ hla la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* 'bʋ nɩ 'lɩ 'a 'blikʋɛ 'nyɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ 'ʋ꞊tuulɛ ‑kɔ.» 45 Kɛɛ, Galileblʋgba a nyibli a 'mʋ, ʋ mu la lɛ'mimle, ‑ɛ mɔ Pakɩ kɩ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'ʋ 'ye la ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑Yusu nu la. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑tɛ ‑Yusu nyre 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, nyibli a 'mʋ, 'ʋ 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ. 46 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Kana 'kwli. 'Dɩɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'kwli ɛ nuu la 'lɩ 'a yɩ‑hɛ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ, 'nie 'ɛ ‑hɛ la ‑wiin.

Ɛ kɔ la nyɩbɛhɩan ꞊dʋ. Ɛ mɔ la 'blʋgba a 'kɩɩn a ‑kʋannunyɔ gbagbʋ ꞊nɩɔ la, 'ɛ nɩ la 'lɩ Kapɛnaɔdɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba a 'mʋ 'kwli. Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, ɛ kɔ la 'yu nyɩbɛhɩan. 'Yu nyɩbɛhɩan a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'hʋɩ ‑yɩ la hren. 47 ‑Tɛ nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, 'kɩ ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, 'ɛ mu 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɔn 'lɩ 'a 'dɩɔ 'kwli nɩ, 'ɛ mu 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ, 'ɛ ‑tʋa 'a lɛnyaalɛ, ɛ wɛn: «'N nyaa ‑mʋ lɛ, di 'lɩ 'na 'dɩɔ Kapɛnaɔ 'kwli, ꞊mʋ꞊ʋ nu, 'na 'yu a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. Ɛ ‑hʋɛ bʋ 'kʋ.»

48 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'ba 'yɛ nɩ 'ye ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ gbagbɩ ‑mʋ', 'n ni, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ.» 49 ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, di 'lɩ 'na 'dɩɔ 'kwli, 'na 'yu 'nɩ ꞊ha 'kʋ.» 50 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu yɩ꞊ɩ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: «‑Wɛ 'lɩ ‑bʋ mu nɩ. ‑Na 'yu 'tɩɛ di 'klɔ nɩ.» ‑Tɩ a 'mʋ, ‑Yusu lee ꞊nɛ, ɛ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, 'ɛ ‑mu.

51 Ɛ nɩ 'hru wlɔn, 'a ‑kʋannunyibli 'ʋ di꞊e ye' 'bɛ mɔ, 'ʋ lee ꞊nɛ: «‑Na 'yu nɩ 'klɔ.» 52 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛti ꞊nʋ nɩ, ɛ wɛn: «Ti a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'yri 'a 'hʋɩ 'kee ‑nɩ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «‑Tɛ ‑dina bi 'tʋ 'lɩ, 'a ‑haawɔ nɩ ‑do ‑hi 'tʋ, 'kɩ 'a 'hʋɩ 'kee 'tʋ 'ʋ nɩ.» 53 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑Yusu lee 'tʋ 'ʋ꞊ʋ, ‑ɛ mɔ, 'a 'yu 'tɩɛ di 'klɔ nɩ, ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, 'kɩ 'a 'yu a 'mʋ a 'hʋɩ 'kee 'tʋ 'ʋ ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ, ɛ kɔ 'a 'kayubʋkʋɛ 'hʋɛn‑, bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ.

54 ‑Yusu bʋ ‑hɔn 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, bʋ mu 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ, 'a 'wɩ nɩ 'hʋɛn a dɛ, nɔ‑ ‑bʋ.

5

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ* mi lɛ'mimle kɩ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 'Kɩ 'lɩ ‑tɛ a 'mʋ, 'kɩ ‑Yusu mu 'lɩ ‑wɛ. 2 Paalɛ ꞊dʋ nɩ 'ʋ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ Blablɛ a Paalɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ 'yri ʋ nɛɛ 'ʋ, 'ʋ pʋɛ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 'Kɩ 'ʋ paalɛ a 'mʋ 'hʋɩ, 'kɩ 'wlo ꞊dʋ, nyibli 'blu la, ɛ nɩ 'ʋ. 'Wlo a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Betesada, 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛwin 'kwli. Ɛ nɔ‑ kɔ wien, ʋ pʋ 'ʋ papʋɩ nɩ ꞊hun. 3 'Kɩ 'lɩ papʋɩ a 'mʋ bʋ, 'hʋɩhrennyʋ ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ pɛ 'lɩ blɛ, 'yii'dɔnyʋ, bʋɩklanyʋ, kɔ lɛ‑yɩyrɛnyʋ. [Dɛ, ʋ yɩ ‑ple, ɛ nɔ‑ mɔ, 'nie bʋ ꞊gbuta ‑nɩ, 4 ‑kɔtɩ ɛ kʋɛ ti, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ꞊dʋ, 'ɛ yɩ 'lɩ ꞊tɩɩ ‑nɩ, 'ɛ yɩ꞊ɩ ꞊gbuta ‑nɩ. 'A ‑nɛ ti, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ 'bʋ ꞊gbuta꞊a, yɩ‑hɛhʋɩhrennyɔ, ‑ɛ di 'lɩ ꞊tɩ, 'ye ꞊bɩɩ ‑tɛ 'a 'kʋɛ nɩ 'mʋ, ɛ kɔ bʋ ‑wɛ.]

5 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, ɛ kɔ 'hʋɩhrennyɔ ‑bɩ, 'ɛ nɩ 'lɩ 'a 'bio 'nyɩ. ‑Tɛ 'a 'hʋɩ ‑tʋa la 'lɩ hinhren, ɛ ‑wɛ 'lɩ 'hrɩ a (38) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑pu ꞊tu 'ʋ ꞊blɩɛn꞊blɩɛn nɩ. 6 ‑Tɛ ‑Yusu nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye nyiblo a 'mʋ nɩ, ‑ɛ pɛ bʋ. Ɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'a 'hʋɩ ‑tʋa la 'lɩ hinhren, ɛ ‑wlɛn 'ʋ bʋ. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛti꞊e nɩ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑na 'kʋɛ bʋ ‑wɛ?» 7 ‑Ɛ ‑bɩ 'hʋɩhrennyɔ a 'mʋ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, 'n 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ ꞊tɩɔ 'lɩ 'mʋ 'nie ‑mɔ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ yɩ ꞊gbuta ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ ‑hʋɛ ꞊bʋ ꞊tɩ wɛn 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ‑bɩ ‑hi 'mʋ ye'.» 8 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ, ɛ wɛn: «'Du ye', ‑bʋ 'du ‑na kɔ ye', ꞊mʋ na.» 9 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ, 'ɛ 'du 'a kɔ ye', 'ɛ ‑tʋa nɩna.

Kɛɛ, dɛ a 'mʋ, ‑Juukʋɛ a ‑wuwle‑nyrɔwɔ* 'kwli, 'kɩ ɛ mu la 'lɩ 'lu ‑mɔ. 10 ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ, ʋ 'ye nyiblo a 'mʋ nɩ, ‑ɛ kɔ 'kʋɛ ‑wɛ, 'ʋ lee ꞊nɛ, ʋ wɛn: «Kɩkɛ a ‑nyrɔwɔ ‑bʋ, ɛ mɔ kɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ. 'A ‑tɩ, ꞊yɩ wɛn yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑bʋ 'ble wɛn ‑na kɔ ‑wuwle‑nyrɔwɔ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑kʋan ꞊nɩɔ, 'tɩ‑ ɛ ꞊ŋa nɩ.» 11 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nu꞊o, 'na 'kʋɛ, 'ɛ ‑wɛ, ɛ nɔ‑ lee 'mʋ, ꞊bʋ 'du 'na kɔ ye', ꞊bʋ na.» 12 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ lee ‑mʋ, ‑bʋ 'du ‑na kɔ ye', ‑bʋ na 'lɩ?» 13 Nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ kɔ 'kʋɛ ‑wɛ, ɛ 'yɩ ‑Yusu ‑yi, ‑ɛ nu꞊o, ‑Yusu mu nɩ 'wʋwlɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ a ‑tɩ.

14 ‑Tɛ ɛ gba ti gbi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑Yusu yɛɛ 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. Kɛ‑ ɛ pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «'Ye kɛ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. ꞊Nɩ 'nuo 'kɩ dɛ 'kuku de, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊hɩʋɛn a 'yiye ‑bʋ, ‑ɛ ‑hi 'a dɛ ‑bʋ wlɔn, ɛ 'nɩ ꞊ha ‑mʋ nu de.» 15 ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ mu nɩ, 'ɛ lee ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ nu꞊o, 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ.

16 Kʋɛ 'ʋ ti a 'mʋ 'yie bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa ‑Yusu a bʋɩ a lɛ꞊mʋmʋɔ, ‑tɛ ɛ nu꞊o, nyiblo a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli a ‑tɩ. 17 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu bʋ ‑hɩhɩa ꞊nʋ klɛ, ‑ɛ mɔ: «'A ‑nɛ ti, 'na 'Baɩ ni ‑kʋan. 'Na 'mumu, dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'n ni.» 18 ‑Tɛ ‑Yusu pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ a 'mʋ, ʋ ꞊mʋɛ 'hru lɛ de, 'kɩ bʋ 'la꞊a, ‑ɛ nu꞊o, ɛ hla꞊a nɩ de, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ mɔ 'a 'Baɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ wɛn 'nɩ, ɛ kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ʋ wɛɛn nɩ. Ɛ 'yɩ bʋ 'wla ‑wuwle‑nyrɔwɔ a tete nɩ ‑do a ‑tɩ 'pa‑, ʋ 'nɩ ꞊mʋɔ꞊ɔ lɩ 'a 'lɩla lɛ.

Nyɩsʋa ‑nyi 'a 'Yu 'klɩ a pɛpɛ nɩ

19 ‑Tɩ ‑mʋ', ‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ yɩ ‑Yusu ‑yɛɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ɛ ‑hɩhɩɛ ꞊nʋ klɛ, ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'n 'yɩ 'lɩ ꞊dedede a nunuo 'lɩ ‑wɛ, 'mɔ nɩ ‑do. Dɛ ‑mʋ', 'n yɩ 'ye, 'na 'Baɩ ni, ɛ nɔ‑ 'na 'mumu, 'n ni ‑wɛ. 20 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'na 'Baɩ 'ɛ nʋɛ 'mʋ. 'A ‑tɩ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ ni, ɛ tʋɛ 'mɔ꞊ɔ nɩ. Ɛ di 'mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ꞊bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑bɩ, ‑ɛ ‑hi 'ʋ 'a dɛ ‑bʋ 'ʋ, 'n nu 'kɩ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ 'kwli, ɛ 'mʋ 'a mʋ lɛ ‑kɛɛ ‑nɩ. 21 Ɛ 'wɩ‑ ‑tɛ 'na 'Baɩ ni, 'ɛ ‑hɛ 'lɩ nyibli 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑hɛ ꞊nʋ 'klɔ lɛ, kɛ‑ 'n ni, nyibli ‑mʋ', 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ ‑nyi 'klɔ yrayrʋ, 'nɩ yɩ ꞊nʋ ‑nyi. 22 'Ya 'ʋ 'lu de, 'na 'Baɩ 'nɩ ‑pʋʋ꞊ʋ nyiblo ꞊dʋ ‑bati lɛ, kɛɛ, ɛ ‑nyi 'mʋ 'klɩ a pɛpɛ nɩ, 'kɩ ꞊bʋ pʋʋ nyibli ‑bati lɛ, 23 ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a pɛpɛ 'mʋ 'ʋ 'mʋ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ ni 'ʋ 'na 'Baɩ a 'ʋ꞊tuulɛ. Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ 'mʋ 'ʋ, 'na 'Baɩ ‑mʋ', ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ kɩ, ɛ nɔ‑ ɛ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ.

24 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ: Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ pʋ 'na win nʋa yɩ bʋ, kɔ, 'bʋ kuo 'na 'Baɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ ‑tʋtʋ kɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. ‑Bati 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ klɔ 'kɩ꞊ɩ de, kɛɛ, ɛ ‑hɔn kɛ 'lɩ 'kʋkʋʋ wlɔn, 'ɛ pa 'lɩ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ 'kwli. 25 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, ti di 'ʋ 'nɩ nyre, 'ɛ ‑wɛ 'ʋ nyinyre ‑mɔ ‑dodo, ‑ɛ kɔ 'yri 'kʋkʋnyibli di 'ʋ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu a win 'ʋ 'wɩɩn ‑nɩ, ɛ kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'klɔ, ‑ʋ di 'na win 'wɩn, ʋ di kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 26 'Na 'Baɩ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ nu꞊o, nyibli bʋ nɩ 'klɔ. 'Klɩ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ɛ ‑nyi 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ ‑nyi, 27 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'ɛ ‑nyi 'mʋ 'klɩ ‑wɛ, 'kɩ ꞊bʋ pʋʋ nyibli ‑bati lɛ. 28 Ɛ 'nɩ 'kɛɛ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ lɛ, ‑kɔtɩ ti di 'ʋ 'nɩ nyre, ‑ɛ kɔ 'yri nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ 'kʋ, ʋ ꞊tu, ʋ di 'ʋ 'na win 'ʋ 'wɩɩn ‑nɩ. 29 'Bʋ 'wɩn 'na win a 'mʋ, ʋ di ‑hɔn 'lɩ 'dabi 'kwli lɛ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nu ꞊haandɛ, ʋ di kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nu ‑tɛblɩ ‑hʋɩn, ‑bati di ꞊nʋ 'nɩ klɔ.

30 'Mɔ nɩ ‑do, 'n 'yɩ 'lɩ ꞊dedede a nunuo 'lɩ ‑wɛ, Nyɩsʋa 'bʋ 'yɩ 'mʋ 'a 'klɩ ‑nyi. 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ nyiblo ꞊dʋ a ‑bati nɩ 'bɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu꞊o 'na leelɛ, kɛ‑ 'n di꞊e nu. 'N pɩ ‑tɛɛ a ‑bati, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa, nɔ‑ lee 'nɛ‑ 'mʋ ‑tʋtʋ kɩ, dɛ ɛ ‑hʋɛ ꞊bʋ nu, ɛ nɔ‑ 'n ni ‑tɛɛ. Ɛ 'yɩ dɛ, 'na ꞊gbɛtʋ, 'n ‑hʋɛ 'pa‑, 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ.»

Nyɩsʋa, nɔ‑ lee 'nɛ‑ ‑Yusu 'klɔ ‑bʋ kɩ

31 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de: «'Bʋ mɔ, 'mɔ nɩ ‑do, 'nɩ yɩ wɛn꞊ɛ nɩ hlɛ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yru wɛn꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, 'n hlɛ wɛn ‑tɩ a ‑tɛɛ. 32 Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ hlɛ꞊ɛ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ, 'tɩ‑ 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', ɛ hlɛ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ kɩ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. 33 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a tɛ nyibli bʋ, 'ʋ mu 'lɩ Saan Batisɩ ‑mɔ, 'ɛ lee nɛ 'a mʋ ‑wɛ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ. 34 Ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, 'n ꞊mʋɛ nyiblo lɛ, ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ. Kɛɛ, 'n ni꞊e nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ Saan a dɛ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, a 'mʋ꞊ʋ lɛ yru, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑hʋɛ bʋ wa 'a mʋ. 35 Saan a 'mʋ, ɛ 'wɩ la 'napɩ yɩ, ‑ɛ yɩ la wlɩn, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ la lɛ yru. 'Kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli, a ni la dɔdʋ, 'kɩ 'ʋ dɛ a 'mʋ 'a ‑ta'.

36 Ɛ kɔ ‑tɛblɩ ‑bɩ, 'ɛ nɩ 'ʋ, 'ɛ ‑hi Saan a pʋpʋwin wlɔn. Nɔ‑ mɔ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', 'n ni, 'kɩ 'lɩ 'na 'Baɩ a 'klɩ 'kwli. ꞊Wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ tʋɛ ꞊nɛ yɩ, ‑ɛ mɔ, 'na 'Baɩ, nɔ‑ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ kɩ. 37 'Tɩ‑ 'na 'Baɩ a 'mʋ, ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ, ɛ hlɛ꞊ɛ nɩ ‑wɛ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ. A 'yɩ ‑hʋan 'a win nɩ 'wɩn, kɔ, a 'yɩ ‑hʋan꞊a nɩ 'ye ‑wɛ. 38 A 'nɩ ꞊tuu꞊o lɩ 'a win bʋ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ‑tɛ a 'yɩ 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ a ‑tɩ, 'mɔ ‑bʋ, ɛ lee 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ. 39 A yɩ Nyɩsʋacrɩɩn 'nɩ 'nyɩ, ‑ɛ nu꞊o, a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ tʋɛ nɛ 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, Nyɩsʋacrɩɩn a 'mʋ, nʋ‑ hlɛ 'na ‑tɩ. 40 Kɛɛ, a 'nɩ ‑hʋa꞊a ba di 'nɛ‑ 'mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ ‑nyi.

41 A wɛn 'nɩ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'kɩ nyibli bʋ 'yaa 'lɩ 'na 'nyrɛ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. 42 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a nɩ 'dɔ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, a 'yɩ Nyɩsʋa ‑nʋɛ ‑nɩ. 43 'Na 'Baɩ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'a mʋ 'nyɩ, kɛɛ, a 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ba 'ble 'mʋ kʋa. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ ‑di, 'kɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'klɩ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ a 'ble꞊e kʋa. 44 Dɛ a nʋɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ mɔ 'aan 'bio bʋ 'yaa 'lɩ 'aan 'nyrɛ. Kɛɛ, a 'nɩ ꞊mʋɔ꞊ɔ lɩ꞊ɩ lɛ, 'kɩ Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa nɩ ‑do, bʋ 'yaa 'lɩ 'aan 'nyrɛ. 'Bʋ mɔ, 'ba nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ. 45 Kɛɛ, a 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, 'n di yɛɛ nɛ 'a mʋ ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ 'na 'Baɩ ye'. 'A winwlɔn‑hanyɔ* Moise ‑mʋ', a kuo ꞊wlʋ yɩ, nɔ‑ di 'a mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ. 46 'Bʋ mɔ, 'bʋ mɔ wɛn ꞊han‑tɩ, 'ba kuo wɛn Moise ꞊wlʋ yɩ, a di kuo wɛn 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑wɛ, ‑ɛ nu꞊o, Moise 'crɩ 'na ‑tɩ nɩ. 47 Kɛɛ, ‑tɩ ‑mʋ', ɛ 'crɩ, ‑tɛ a 'yɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ' ‑pʋ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba pʋ 'na win ꞊han‑tɩ.»

6

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, 'flɔɔ 'ɛ wlo la, nyibli a 'miliwɩ nɩ ꞊hun, 'ʋ di la dɛ, 'ʋ ꞊mla la

(Matie 14.13-21; Makɩ 6.30-44; Luku 9.10-17)

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ ꞊ta nɩ, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba a 'yru a 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ. 'Yru a 'mʋ, ʋ dɛɛ ꞊nɛ Tibeliadɩ a 'yru; 2 nyibli ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ yɩ ‑Yusu ꞊wien kʋɛ, ‑ɛ nu꞊o, ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ ni mɔ, 'ɛ ni mɔ꞊ɔ, nyibli a 'kʋɛ 'ɛ yɩ mɔ ‑wɛ, ʋ 'ye mɔ꞊ɔ nɩ. 3 ‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑, ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ʋ 'ya 'lɩ dʋgba 'lu, 'ʋ nɩ bʋ. 4 Ti a 'mʋ 'yri, ‑Juukʋɛ* a lɛ'mimle ‑mʋ', ʋ dɛɛ Pakɩ, ɛ 'mʋɛ yrɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ nɩ ‑tuo kɩ.

5 ‑Yusu bʋ 'du 'lu ye', ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye nyibli ‑hʋɔhʋɩ, 'ʋ yɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ di. ‑Tɛ ɛ 'ye ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛti 'a ‑nagbopi Filipʋ nɩ, ɛ wɛn: «‑Bɩ' ‑a di 'kɩ diidɛ yɩ 'yee ‑nɩ, ‑a 'mʋ꞊ʋ ‑tɔ, nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ ‑di, ʋ 'mʋ dɛ di 'lɩ?» 6 Ɛ 'bɛti nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ yi, 'bʋ mɔ, Filipʋ 'bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ꞊ʋ 'bɛti mɔ mu, dɛ ɛ di nu, ɛ ‑wɛ 'a yiyie ‑mɔ. 7 ‑Ɛ ‑bɩ Filipʋ wɛn: «Mɔ 'ye ꞊bɩɩ ‑a kɔ wɛn 'wliblɔ, ‑a 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba ‑tɔ wɛn 'flɔɔ, 'a 'kʋtɩɔgbe bʋ di wɛn 'a ‑nɛ nyiblo kɩ yɛ.» 8 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopi Adre, ‑ɛ mɔ Simɔ Piɛlɩ a 'dɩayɩ, kɛ‑ ɛ pɩ 'kɩ ‑Yusu yɩ, ɛ wɛn: 9 «'Yu nyɩbɛhɩan ꞊dʋ nɩ mɔ, 'ɛ kɔ 'flɔɔkui nɩ ꞊hun kɔ ‑hrin.yɔ nɩ 'hʋɛn. Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ ꞊dedede 'lɩ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑bʋ ‑mɔ.»

10 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ba lee nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, bʋ 'plaa blɛ.» 'Kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ, ‑piti ‑hʋɔhʋɩ nɩ 'ʋ. 'Kɩ 'lɩ nyibli a pɛpɛ a 'mʋ 'nyɩ, nyɩbɛpʋ ‑nɩ ‑tuo kɩ, ʋ ‑wɛ 'lɩ 'miliwɩ nɩ ꞊hun nɩ. 11 ‑Tɛ ʋ 'plaa 'kɩ 'ʋ ‑piti kɩ blɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'du 'flɔɔ a 'mʋ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɛ ꞊gla 'flɔɔ a 'mʋ nyibli lɛ, 'ɛ 'du ‑hrin ye' ‑wɛ, 'ɛ ꞊gla ꞊nʋ꞊ʋ lɛ, nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, 'ʋ di 'waa ꞊wlʋ a diidɛ, 'ʋ ꞊mla. 12 ‑Tɛ ʋ ꞊mla 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ yɩ: «Ba 'tɩ 'flɔɔkɛtɩ a pɛpɛ ‑mʋ' lɛ, ‑ɛ hie bʋ, 'a ꞊dedede 'nɩ ꞊ha 'wan.» 13 'Flɔɔkui nɩ ꞊hun ‑mʋ', ‑Yusu ‑nu, ɛ ‑wlo, nyibli ‑di, 'a dɛ ‑hie bʋ, ʋ 'tɩ lɛ, ɛ 'yii 'lɩ ‑tʋgbɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn.

14 ꞊Wlɩlɛkɛɛdɛ ‑mʋ', ‑Yusu ‑nu, ‑tɛ nyibli 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, nyiblo ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ‑ɛ di la 'nɛ‑ 'klɔ kɩ di.» 15 Kɛɛ, ‑Yusu yru꞊o nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ di꞊e 'nɩ klɔ, 'kɩ 'lɩ 'klɩke 'kwli, ʋ 'mʋ꞊ʋ bodɩɔdɛ ‑nyi. Dɛ a 'mʋ, ɛ 'yɩ ‑Yusu a kɩwɛɛnlɛ 'pa‑. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ, ɛ nɩ ‑do, 'ɛ mu 'lɩ dʋgba 'lu de.

‑Tɛ ‑Yusu na la 'yru kɩ

(Matie 14.22-33; Makɩ 6.45-52)

16 'Yrʋ bʋ mu bʋ pɛ a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* mu 'lɩ 'yru wien. 17 'Tɔ yɩ 'nɩ ‑wɔn, ‑Yusu 'yɛ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ nɩ mi. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, bʋ bli, 'ʋ ꞊tɛ 'yru kɩ, 'ʋ mi 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Kapɛnaɔ 'kwli. 18 Bʋ nɩ 'kɩ 'lɩ 'yru kɩ, ‑ɛ ‑bɩ pepe gbagbʋ yɩ 'nɩ ‑hi, 'yru 'ɛ pɩ 'dʋɩ gbagbɩ, 19 'ʋ bli ‑blibli, 'ʋ nyre 'lɩ ‑kilowɩ nɩ ꞊hun ‑ʋ'ʋ‑ ꞊hlon‑do 'yri. ‑Ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ʋ 'ye ‑Yusu nɩ, 'ɛ nɛ 'yru kɩ, 'ɛ yɩ 'blagbɩ lɛ 'mʋɛ ‑nɩ. Bʋ 'ye 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ ꞊nʋ 'kwli. 20 Kɛɛ, ‑Yusu wɛn: «'Mɔ ꞊nɩɔ, a 'nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ.» 21 Ʋ ‑hʋɛ ‑Yusu bʋ 'ya 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ. ‑Ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑tɩtɛ ‑mʋ', ʋ mi 'lɩ, 'blagbɩ nyre 'ʋ nɩ, 'ʋ ‑kwlɛ.

‑Yusu nɔ‑ mɔ diidɛdʋ ‑mʋ', ‑ɛ ni꞊e, 'tɩ‑ nyibli 'ʋ kʋɛ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ

22 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ', ‑ʋ hie 'lɩ 'yru a 'kɩbɩa ‑mʋ' kɩ, ‑tɩtɛ nɩ ‑do ‑mʋ', ‑Yusu wloo 'tʋ 'ʋ 'flɔɔ, nyibli a 'mʋ, nʋ‑ ꞊mʋɛ ‑Yusu lɛ. Ʋ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'blagbɩ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ pɛ 'tʋ 'ʋ 'nʋwɔn 'yri bʋ, 'ʋ yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'yɩ 'tʋ 'lɩ 'blagbɩ a 'mʋ 'kwli 'ya. 'A ‑nagbopʋ* nɩ ‑do, nʋ‑ 'ya 'tʋ 'lɩ, ‑ʋ mu 'tʋ. 23 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Tibeliadɩ 'kwli, nyibli ‑bɩ ya 'blagbɩ, 'ʋ di 'ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ‑Yusu ‑nyii 'tʋ 'ʋ Nyɩsʋa 'wio, 'ɛ wloo 'tʋ 'flɔɔ, 'ʋ di 'tʋ꞊ʋ. 24 ‑Tɛ nyibli a 'mʋ, ʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'ʋ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ya 'lɩ 'waa 'blagbɩ 'kwli lɛ, 'ʋ mu 'lɩ Kapɛnaɔ, 'ʋ mu ‑Yusu lɛ ꞊mʋɔ mɔ.

25 'Kɩ ʋ yɛɛ 'lɩ꞊ɩ 'yru a 'kɩbɩa ‑bɩ ‑mʋ' kɩ bʋ, ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ, ti a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'yri ‑nyre 'nɛ‑ 'lɩ?» 26 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ: ꞊Wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑bʋ, 'n ni, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'nɩ ni꞊e. Kɛɛ, ɛ 'yɩ ꞊bɩɩ ba yru dɛ a 'mʋ lɛ a ‑tɩ 'pa‑, a 'nɩ ꞊mʋɔ꞊ɔ 'mʋ lɛ. Ɛ 'wɩ yɩ, diidɛ ‑mʋ', a di 'tʋ, 'a ꞊mla 'tʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'a ꞊mʋɛ 'mʋ lɛ. 27 A 'nɩ 'hie 'lɩ diidɛ a ‑tɩ nɩ ‑do 'lu ‑mɔ lɛ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wlɛn 'ʋ, ‑ɛ pʋɛ, kɛɛ, diidɛ ‑mʋ', ‑ɛ ni꞊e, 'a kʋɛ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ba ‑hie 'lu ‑mɔ lɛ. 'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'mɔ ‑di 'a mʋ diidɛ a 'mʋ ‑nyi, ‑ɛ nu꞊o, 'na 'Baɩ Nyɩsʋa, nɔ‑ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ kɩ, 'kɩ ꞊bʋ ‑nyi 'a mʋ diidɛ a 'mʋ.»

28 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑a di nu, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'mʋ ‑aan dɛ kɩ wɛn 'lɩ?» 29 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Dɛ Nyɩsʋa ‑hʋɛ ba nu, ɛ nɔ‑ mɔ, 'mɔ ‑bʋ, ɛ tɛ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, ba kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ.» 30-31 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «'Bʋ mɔ, ꞊nɩ ‑hʋɛ ‑ba pʋ ‑na win ꞊han‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ nu ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ ‑bɩ, ‑ɛ di 'a dɛ ‑mʋ' yɩ 'wɩ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* Moise ni la. 'A ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, ‑nyi ‑a mʋ diidɛ, ‑a 'mʋ꞊ʋ di, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑aan 'baɩnʋ ni la, ti ‑mʋ', ‑ɛ ‑kɔ 'yri ʋ nɩ la 'lɩ 'pʋwɔnblʋgba kɩ, 'ʋ yɩ la diidɛdʋ ‑mʋ' di, ʋ dɛɛ manɩ, ‑ɛ ‑hʋɛn la 'lɩ yakɔ 'kwli. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: Ɛ ‑nyi ꞊nʋ 'flɔɔ, ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ yakɔ 'kwli.»

32 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ: ‑Tɛɛ a diidɛ ‑mʋ', ‑kɔtɩ 'n hla wɛn, ɛ 'yɩ Moise 'pa‑, ɛ 'yɩ 'a mɔ꞊ɔ ‑nyi. Kɛɛ, ‑tɛɛ a diidɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'na 'Baɩ Nyɩsʋa, nɔ‑ yɩ 'a mɔ꞊ɔ ‑nyi. 33 ‑Tɛɛ a diidɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa yɩ nyibli ‑nyi, ɛ nɔ‑ mɔ diidɛdʋ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'tɩ‑ ‑ɛ ni꞊e, 'klɔ ‑bʋ 'kwli a nyibli, 'ʋ kʋɛ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ.» 34 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ, ‑nyi ‑a mʋ diidɛ a 'mʋ 'a ‑nɛ ti.» 35 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ yɩ 'kɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «'N 'wɩ‑ diidɛdʋ ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ yɩ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. Nyiblo 'bʋ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, 'bʋ ‑hɛ 'na ‑nagbopi, ɛ 'wɩ‑ nyiblo ‑mʋ' yɩ, 'kanʋ kɔ 'nie'natʋ 'yɛ nɩ nu.

36 'N lee nɛ 'a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, a 'ye 'mʋ nɩ, kɛɛ, a 'yɩ 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 37 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', 'na 'Baɩ yɩ 'mʋ ‑nyi, ʋ di ‑hɛ 'na ‑nagbopʋ. 'Klɔ ‑mɔ 'klɔ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ bla 'waa nyiblo nɩ ‑do lɛ. 38 'N 'yɩ 'lɩ yakɔ 'kwli ‑hɔn, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'na dɩɔnʋ a kɩwɛɛnlɛ nu, kɛɛ, Nyɩsʋa ‑bʋ, ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ ‑tʋtʋ kɩ, ɛ nɔ‑ kɔ kɩwɛɛnlɛ 'n kɔ ꞊bʋ nu. 39 Dɛ Nyɩsʋa ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, ɛ ‑nyi 'mʋ, 'nɩ 'waan 'lɩ 'waa 'yɛɛ nɩ ‑do, kɛɛ, lɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ a ti 'yri, 'n kɔ ꞊bʋ ‑ha 'lɩ ꞊nʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ꞊bʋ ‑ha ꞊nʋ 'klɔ. 40 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, dɛ 'na 'Baɩ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, 'a ‑nɛ nyiblo, ‑ɛ yru꞊o, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, kɔ, ‑ɛ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, nyiblo a 'mʋ, bʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, 'tɩ‑ lɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'kwli, 'n kɔ ꞊bʋ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'mʋ꞊ʋ 'klɔ ‑ha.»

41 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a nyibli gbagbɩ 'wɩn dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa ‑Yusu a yrʋ a lɛpʋʋlɛ, ‑tɛ ɛ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ diidɛdʋ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli. 42 Kɛ‑ ʋ pɩ: «꞊Bɩ nyiblo ‑bʋ, ɛ 'yɩ Sosɛfʋ a 'yu ‑Yusu 'pa‑? ‑A yi 'a 'baɩ kɔ 'a dii 'hʋɛn‑ nɩ. ‑Bɩ' ɛ ni 'kɩ, 'ɛ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli 'lɩ?»

43 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Dɛ‑ kɔ 'mɔ a pɩɩ yrʋ lɛ 'lɩ? 44 Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, bʋ ‑hɛ 'na ‑nagbopi, 'bʋ mɔ, 'na 'Baɩ ‑bʋ, ‑ɛ le 'mʋ, 'bʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑jrii ‑nɩ. 'Na 'mumu ‑bʋ, lɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'kwli, 'a ‑nɛ nyiblo, ‑ɛ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, 'mɔ ‑di 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑ha, 'mʋ꞊ʋ 'klɔ ‑ha. 45 Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa, nɔ‑ di nyibli a pɛpɛ ‑tɔɔ ‑nɩ. 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ yɩ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa nʋa yɩ bʋ nɩ pɩ, 'tɩ‑ 'bʋ yɩ 'a tɔɔwin kʋa nɩ 'ble, ɛ nɔ‑ di 'na ‑nagbopi ‑hɛ. 46 Ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, nyiblo ꞊dʋ 'ye 'na 'Baɩ Nyɩsʋa nɩ, 'bʋ 'yɩ 'mɔ nɩ ‑do ‑bʋ 'pa‑, ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ.

47 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, nyiblo 'bʋ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, nɔ‑ kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 48 'Mɔ ‑mɔ diidɛdʋ ‑mʋ', ‑ɛ ni꞊e, nyiblo 'ɛ kʋɛ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 49 'Aan 'baɩnʋ, ‑ʋ nɩ la 'lɩ 'pʋwɔnblʋgba kɩ, ꞊han‑tɩ, 'ʋ yɩ la diidɛ ‑mʋ', ʋ dɛɛ manɩ, ‑ɛ ‑hʋɛ la 'lɩ yakɔ 'kwli di, kɛɛ, ʋ 'kʋkʋɩ la lɛ. 50 Kɛɛ, ‑tɛɛ a diidɛ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hʋɛ 'lɩ yakɔ 'kwli, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di꞊e di, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ 'kʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ di kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 51 'Mɔ ‑mɔ diidɛ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑ɛ ni꞊e, 'tɩ‑ ‑tonyibli 'ʋ kʋɛ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 'A ‑nɛ nyiblo, ‑ɛ di diidɛ a 'mʋ di, 'a 'klɔ yrayrʋ, ɛ di kɔ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kɔ 'lu‑yrɛɛlɛ. Diidɛ a 'mʋ, 'n di ‑ha, ɛ nɔ‑ mɔ 'na dɩɔnʋ a 'hʋɩ. 'N ‑hɛ 'na 'hʋɩ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'klɔ kɩ a nyibli 'mʋ 'klɔ yrayrʋ kɔ.»

52 ‑Tɩ a 'mʋ, ‑Yusu ‑hla, ɛ pʋ ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ 'yrʋ dɩakɩ, 'ʋ yɩ 'waa dɩɔnʋ lɛ 'bɛti ‑nɩ, ʋ wɛn: «‑Bɩ' nyiblo ‑bʋ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu ‑a mʋ 'a dɩɔnʋ a 'hʋɩ a ‑nyinyie, ‑a 'mʋ꞊ʋ di lɩ?» 53 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'bʋ mɔ, 'ba 'yɛ nɩ di 'na 'hʋɩ, ɛ kɔ, 'ba 'yɛ nɩ 'na 'na ‑hlʋ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. 54 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ 'na 'hʋɩ nɩ di, kɔ, 'bʋ yɩ 'na ‑hlʋ nɩ 'nɛ, nyiblo a 'mʋ, ɛ kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, 'tɩ‑ lɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'kwli, 'n di 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ 'nɩ ‑ha, 'mʋ꞊ʋ 'klɔ ‑ha. 55 'Na 'hʋɩ mɔ ‑tɛɛ a diidɛ ꞊nɩɔ, 'na ‑hlʋ 'ɛ mɔ ‑tɛɛ a 'nɩnadɛ. 56 Nyiblo, ‑ɛ yɩ 'na 'hʋɩ di, kɔ, ‑ɛ 'nɛ 'na ‑hlʋ, ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 57 'Na 'Baɩ ‑mʋ', ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ kɩ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, nyibli 'ʋ yɩ 'klɔ nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'tɩ‑ 'na 'mumu ‑bʋ, 'nɩ nɩ 'klɔ. Kɛ‑ ɛ ꞊ti 'mʋ, 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'na 'hʋɩ di ‑mɔ'. 'Mɔ ‑ni꞊e, nyiblo a 'mʋ, 'ɛ yɩ 'klɔ nɩ. 58 'Mɔ ‑mɔ ‑tɛɛ a diidɛ, ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli. Ɛ 'yɩ diidɛ ‑mʋ' yɩ 'wɩ, ‑ɛ ‑hʋɛn la 'lɩ yakɔ 'kwli, ʋ dɛɛ manɩ, 'aan 'baɩnʋ yɩ la di, 'kɩ 'lɩ 'pʋwɔnblʋgba kɩ. ꞊Han‑tɩ, 'ʋ yɩ la diidɛdʋ a 'mʋ di, kɛɛ, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, 'ʋ 'kʋkʋɩ la lɛ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di ‑tɛɛ a diidɛ ‑mʋ', 'n pa 'mʋ di, ɛ di kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ.»

59 Tɔɔwin a pɛpɛ ‑bʋ, ‑Yusu ‑tɔɔ ‑nɩ, 'kɩ ɛ tɔɔ 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a 'kayu ‑mʋ' bʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Kapɛnaɔdɩɔ 'kwli.

‑Yusu a win, nɔ‑ ni꞊e, nyibli 'ʋ kʋɛ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ

60 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ‑Yusu ꞊wien lɛ kʋɛ, 'waa ‑hʋɔhʋɩ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'a tɔɔwin a 'mʋ 'wɩn, ʋ wɛn: «Tɔɔwin ‑bʋ, ɛ nɩ 'klɩ kɩ. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ wɛn꞊ɛ kɩ.» 61 ‑Yusu bʋ yru꞊o, ‑ɛ mɔ, nyibli a 'mʋ, ʋ ye' lɛ 'nɩ 'pʋplɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'waa leelɛ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑tɩ ‑bʋ, 'n ‑hla, ɛ yɩ 'a mʋ 'nɩ 'hran? 62 'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'bʋ mɔ, 'ba 'ye 'mʋ, 'nɩ yɩ 'lɩ yakɔ 'kwli nɩ mi, ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'n ‑hɔn 'lɩ, ‑bɩ' a di 'kɩ pʋ lɩ? 63 Nyɩsʋa a ‑Hihiu* nɩ ‑do, nɔ‑ yɩ nyiblo 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. ‑Tonyibli a 'klɩ 'yɩ 'lɩ ꞊dedede 'lɩ ‑wɛ. Win ‑bʋ, 'n tɔɔ nɛ 'a mʋ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, Nyɩsʋa 'ɛ yɩ 'a mʋ 'a ‑Hihiu ‑nyi, ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ ‑nyi. 64 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyibli nɩ 'lɩ, 'ʋ 'yɩ 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ.» Kʋɛ la 'lɩ bʋ, ‑Yusu yi nyibli ‑mʋ' nɩ, ‑ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, kɔ, 'ɛ yi nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di꞊e 'a yraanyibli ‑jɩ' pʋ. 65 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ de, ɛ wɛn: «Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ lee nɛ 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'lɩ ‑wɛ, 'kɩ bʋ ‑hɛ 'na ‑nagbopi*, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑jrii ‑nɩ.»

66 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ la꞊a ꞊wien lɛ kʋɛ, kʋɛ 'ʋ ti a 'mʋ 'yie bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'kee nɛ 'a ꞊wienlɛkʋkʋɛ nɩ. 67 'A ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑mʋ', kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Aan 'mumu ‑bʋ, ꞊bɩ a ‑hʋɛ ba hie 'ʋ 'mʋ bʋ, ba 'kee 'na ꞊wienlɛkʋkʋɛ ‑wɛ?» 68 ‑Ɛ ‑bɩ Simɔ Piɛlɩ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ kɔ ‑mɔ ‑a di 'lɩ mu de 'lɩ? ‑Mɔ nɩ ‑do, ‑mɔ kɔ win ‑ni꞊e, nyiblo 'ɛ kʋɛ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 69 ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, ‑a kuo ‑mʋ ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ ꞊a yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ lee 'nɛ‑ 'klɔ kɩ.» 70 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'A mʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑bʋ, 'mɔ ‑ha 'lɩ 'a mʋ 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'na ‑nagbopʋ ‑hɛ. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ nyiblo nɩ 'lɩ, 'ɛ mɔ 'ku ‑hʋan*.» 71 Judɩa, ‑ɛ mɔ Simɔ Yisikalio a 'yu, nɔ‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ. Ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a nyiblo ‑bɩ ꞊nɩɔ. Kɛɛ, ɛ nɔ‑ di ‑Yusu 'a yraanyibli ‑jɩ' pʋ.

7

‑Yusu a 'dɩayɩnʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nɛ Galileblʋgba 'kwli lɛ; ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ mu 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, ‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ ꞊mʋɛ 'a 'lɩla lɛ. 2 Ti a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ a lɛ'mimle ‑mʋ', ʋ dɛɛ Papʋɩ a lɛ'mimle, 'a ti 'mʋɛ yrɛ. 3 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑Yusu a 'dɩayɩnʋ 'ʋ lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ: «‑Hɔn 'nɛ‑ Galileblʋgba 'kwli, ‑bʋ mu 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ‑na ‑nagbopʋ* ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ, ʋ 'mʋ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ni 'ye. 4 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ‑hʋɛ nyibli a pɛpɛ bʋ yi꞊e, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ 'a ‑nɛ ‑tɛblɩ, 'kɩ 'lɩ ‑huhlike 'kwli. 'A ‑tɩ, ‑tɛ ‑ni ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ, nu꞊o, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑mʋ yi.» 5 ‑Yusu a 'dɩayɩnʋ a 'mʋ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ.

6 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ti 'yɛ 'ʋ nɩ nyre, 'kɩ ꞊bʋ mu 'lɩ. Kɛɛ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, 'a ‑nɛ ti mɔ ꞊haanti ꞊nɩɔ. 7 'Klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yraa nɛ 'a mʋ, kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, ʋ yraa 'mʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'n hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'waa nunu‑tɛblɩ nyre yɩ. 8 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ba mu lɛ'mimle kɩ. 'Mɔ ‑bɩ, 'nɩ ‑mu꞊o 'lɩ, ‑ɛ nu꞊o, ti 'yɛ 'ʋ nɩ nyre, 'kɩ ꞊bʋ mu 'lɩ.» 9 Kɛ‑ ɛ pʋ ꞊nʋ yɩ, 'kɩ ɛ 'yɩ ‑ta' ‑hɔn, 'ɛ nɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli bʋ.

‑Tɛ ‑Yusu mu la Papʋɩ a lɛ'mimle kɩ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli

10 ‑Tɛ ‑Yusu a 'dɩayɩnʋ a 'mʋ, ʋ mu lɛ'mimle kɩ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu mu 'lɩ nɩ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ‑huhlike 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'nɩ ꞊ha꞊a 'ye. 11 Lɛ'mimle a ti 'yri, ‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ ꞊mʋɛ ‑Yusu lɛ, 'a ‑tɩ, 'ʋ yɩ lɛ 'bɛti ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: «‑Bɩ' ‑Yusu nɩ yɩ 'lɩ?» 12 'ʋ hlɛ 'a ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ' 'nyɩ. ‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ: «Ɛ mɔ ꞊haannyiblo ꞊nɩɔ.» ‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ: «'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ ꞊haannyiblo 'pa‑, ɛ kɛɛ nyibli.» 13 Kɛɛ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ hla꞊a, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', 'bʋ 'yɩ 'lɩ yɩbiilɛ 'kwli 'pa‑, ‑ɛ nu꞊o, ʋ yɩ pie 'waa ye'nanyʋ a hʋannʋ.

14 ‑Tɛ ʋ 'bɛɛ lɛ'mimle bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, 'ɛ ‑tʋa Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ. 15 ‑Juukʋɛ bʋ yɩ 'a win nɩ 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ 'waa ꞊wlɩ kɛɛ lɛ. 'A ‑tɩ, kɛ‑ ʋ pɩ: «Nyiblo ‑bʋ, tetetɔɔnyɔ ꞊dʋ 'yɩ ‑hʋan꞊a tete nɩ ‑tʋɛ ‑nɩ. ‑Bɩ' ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑bʋ, 'a yiyie 'lɩ?» 16 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «‑Tɛblɩ ‑bʋ, 'n tʋɛ nɛ 'a mʋ, Nyɩsʋa, ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ, nɔ‑ yɩ 'mʋ 'a ꞊tɔ ‑nyi. Ɛ 'yɩ 'na ꞊gbɛtʋ a ꞊tɔ 'pa‑. 17 Nyiblo 'bʋ ‑hʋɛ bʋ nu dɛ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ Nyɩsʋa a plɔ ‑blee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ di꞊e lɛ yru, 'bʋ mɔ, tɔɔlɛ ‑bʋ, 'n tʋɛ ‑nɩ, 'bʋ mɔ Nyɩsʋa a 'lulɛ‑hihie, ‑ʋ'ʋ‑ 'bʋ mɔ 'lɩ 'na ꞊gbɛtʋ a 'klɩ 'kwli. 18 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ tʋɛ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'klɩ 'kwli, ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ nyibli bʋ 'yaa 'lɩ 'a 'nyrɛ. Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ꞊bʋ yɩ nɩ ‑tʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ yɩ nyibli ‑lee ‑nɩ, bʋ 'yaa 'lɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'a 'nyrɛ, nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ. Hɩ 'yɩ 'lɩ 'a pʋpʋwin 'nyɩ ‑nɩ. 19 Moise ‑nyi 'aan 'baɩnʋ tete nɩ. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ tete a 'mʋ. Dɛ ‑hʋan a 'dɩ ‑bɩ 'n ‑nu, ‑kɔtɩ 'a ꞊mʋɛ 'na 'lɩla lɛ 'lɩ?»

20 ‑Ɛ ‑bɩ nyibli a 'mʋ, ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «‑Mɔ nyɔ ‑bʋ, 'ku ‑hʋan* nɩ 'ʋ ‑mʋ ke'. Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ꞊mʋɛ ‑na 'lɩla lɛ 'lɩ?» 21 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Dɛ nɩ ‑do, 'n ‑nu, ɛ nɔ‑ mɔ, 'n nu la꞊a nɩ, nyiblo ꞊dʋ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* 'kwli. Ɛ kɛɛ la 'aan ꞊wlɩ lɛ, 'kɩ ꞊bʋ di la dɛ a 'mʋ nu, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli. 22 Kɛɛ, 'aan 'mumu, a ni ‑kʋan ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, Moise lee la 'aan 'baɩnʋ nɩ, 'kɩ ba 'bɛ 'aan 'yonʋ nyɩbɛpʋ yrɛ, 'bʋ kɔ ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊blɩɛn꞊blɩɛn. 'A ‑tɩ, kʋɛ 'lɩ ti a 'mʋ 'yie bʋ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ ‑wuwle‑nyrɔwɔ, a kɔ ba 'bɛ 'aan 'yonʋ yrɛ. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'aan 'baɩnʋ, ‑ʋ nɩ la 'klɔ, nʋ‑ 'nyɛɛ 'hru, ‑ʋ ꞊tu꞊o ‑wlu, 'tɩ‑ Moise 'ɛ 'hrɩ 'klɔ. 23 ‑Tɛ a yɩ 'aan 'yonʋ nyɩbɛpʋ yrɛ 'bɛ, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha Moise a tete 'wla, ꞊bɩ nyiblo ‑bʋ, 'kʋɛ ni, ‑bʋ nu꞊o, 'a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ, ɛ 'yɩ 'ʋ yɩ'bɩbɛ a 'mʋ 'ʋ ‑hi? ‑Tɛ 'n nu꞊o, nyiblo a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli, ɛ nɔ‑ kɔ 'mɔ a pɩɩ yrʋ lɛ? 24 ‑Tɛblɩ nɩ ‑do ‑bʋ, 'aan 'yii yɩ 'ye, ɛ 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, a 'nɩ 'yɛɛ 'lɩ nyiblo ‑tɩ. Kɛɛ, 'ba 'mʋ ‑tɩ hla, ba ‑hie 'lu lɛ ‑tɛɛ, 'tɩ‑ a 'mʋ꞊ʋ hla.»

꞊Bɩ ‑Yusu nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya

25 Kɛ‑ Jrusrɛ a nyibli ‑bɩ pɩ: «꞊Bɩ ɛ 'yɩ nyiblo ‑bʋ 'pa‑, ‑ɛ kɔ 'lɩla ʋ ꞊mʋɛ lɛ? 26 Ba 'ye kɛ, ɛ nɔ‑ yɩ 'lɩ hle, 'kɩ 'lɩ nyibli a pɛpɛ ye'. Ɛ mɔ, ‑aan ye'nanyʋ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ mɛ lɛ. ꞊Bɩ ʋ yru꞊o nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya? 27 Kɛɛ, dɛ ‑a yi, ɛ nɔ‑ mɔ, Wanyɔ a 'mʋ, 'bʋ ‑di, ‑tɩtɛ ‑mʋ', ɛ ‑hɔn 'ʋ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yii 'ʋ. Kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑tɩtɛ, ɛ ‑hɔn 'ʋ, ‑a yii 'ʋ nɩ.»

28 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, ‑Yusu yɩ 'nɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, ɛ wɛn: «꞊Bɩ sɛyɩ, nyiblo, 'n pa 'mʋ, a yi꞊e nɩ? Ɛ kɔ, ‑tɩtɛ, 'n ‑hɔn 'lɩ, a yii 'lɩ nɩ? Ɛ 'yɩ 'na dɩɔnʋ a 'klɩ 'pa‑, ɛ 'yɩ 'mʋ ‑ya. Nyiblo ‑bɩ, nɔ‑ lee 'nɛ‑ 'mʋ. Nyiblo a 'mʋ, ɛ mɔ ꞊wlʋyɩkuonyɔ ꞊nɩɔ. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 29 Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'n ‑hɔn 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, ɛ kɔ, ɛ nɔ‑ lee 'nɛ‑ 'mʋ.»

30 ‑Tɛ nyibli ‑mʋ', ʋ 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑hʋɛ bʋ klɔ꞊ɔ, kɛɛ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ gba 'ʋ꞊ʋ dabʋ 'hʋɩ, ‑ɛ nu꞊o, ti 'yɛɛ 'ʋ nɩ nyre, 'kɩ bʋ klɔ꞊ɔ. 31 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ, 'waa ‑hʋɔhʋɩ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. Kɛ‑ ʋ pɩ: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya. ꞊Bɩ ɛ di kɔ nyiblo ‑bɩ, ɛ 'mʋ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑bɩ nu, ɛ 'mʋ 'ʋ nyiblo ‑bʋ 'ʋ ‑hi?»

‑Tɛ Falisi꞊tumu* a nyibli lee la 'sɛyo, bʋ klɔ la ‑Yusu

32 ‑Tɩ ‑mʋ', nyibli yɩ 'lɩ bʋ ‑blee ‑nɩ, ʋ hlɛ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu kɩ, Falisi꞊tumu a nyibli 'wɩn nɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ kɔ Falisi꞊tumu a nyibli 'hʋɛn‑, 'ʋ lee 'sɛyo, bʋ klɔ ‑Yusu. 33 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ: «'N 'tɩɛ di 'nɛ‑ 'a mʋ ti gbi 'nyɩ ‑hi, 'tɩ‑ nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ, 'mʋ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ mu. 34 A di ꞊mʋɔ 'mʋ lɛ, kɛɛ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba 'ye 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'n mi 'lɩ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ ba nyre 'lɩ.»

35 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ* ‑tʋa lɛ'bɛtilɛ, ʋ wɛn: «‑Bɩ' ɛ di 'kɩ yɩ ‑muu ‑nɩ, 'kɩ ‑a 'yɛ nɩ di꞊e nɩ 'ye 'lɩ? ꞊Bɩ 'kɩ ɛ di 'lɩ ‑aan 'bio ‑Juukʋɛ ‑mʋ' ‑mɔ mu, ‑ʋ nɩ 'lɩ dakɔ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ 'nyɩ, ɛ 'mʋ dakɔ a 'mʋ, 'a nyibli ‑tɔɔ ‑nɩ ‑wɛ? 36 ‑Tɩ ‑bʋ, ɛ ‑hla, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'lɩ, ‑tɛ ɛ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ: A di ꞊mʋɔ 'mʋ lɛ, kɛɛ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba 'ye 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'n mi 'lɩ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba nyre 'lɩ.»

'Niedʋ ‑mʋ', ‑ɛ ni꞊e, ‑tonyibli 'ʋ kʋɛ 'klɔ yrayrʋ

37 Lɛ'mimle a 'mʋ, 'a lɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑nyrɔwɔ gbagbʋ. ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'du ye', 'kɩ 'ʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'mʋ ye', 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, ɛ wɛn: «Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'nɩnatʋ 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ bʋ di 'nɛ‑ 'mʋ ‑mɔ, ɛ 'mʋ 'na. 38 Nyiblo 'bʋ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ɛ 'wɩ‑ ‑tɛ 'nɩyie 'yɛ nɩ nɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ, 'niedʋ ‑mʋ', ‑ɛ ni꞊e, ‑tonyibli 'ʋ kʋɛ 'klɔ yrayrʋ, nɔ‑ di 'lɩ 'a ꞊wlʋ klɛ ‑hɔn. Kɛ‑ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli.» 39 Dɛ ‑bʋ ‑kɔ ‑tɩ ‑Yusu ‑hla, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* ‑mʋ', Nyɩsʋa di nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ ‑nyi. Ti a 'mʋ 'yri, Nyɩsʋa 'yɛɛ 'a ‑Hihiu nyibli nɩ ‑nyi, ‑kɔtɩ ‑Yusu 'yɛɛ 'lɩ yakɔ 'kwli nɩ mi, 'kɩ 'lɩ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli.

Nyibli ꞊gla nɩ, ‑Yusu a ‑tɩ

40 ‑Tɛ nyibli a 'mʋ, ʋ 'wɩn ‑Yusu a win, kɛ‑ 'waa dɛ ‑bɩ pɩ: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, nyiblo ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* ‑mʋ', ʋ pʋ la lɛ, ‑ɛ di la di,» 41 ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ pɩ lɛ: «Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ,» ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ hlɛ꞊ɛ de: «Wanyɔ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kɔ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli. 42 Kɛɛ, kɛ‑ Nyɩsʋacrɩɛn pɩ: Wanyɔ a 'mʋ, 'kɩ 'lɩ bodɩɔ Dafidɩ a ꞊tugba 'kwli, 'kɩ ɛ di 'lɩ kɔ, kɔ, ɛ di kɔ 'lɩ Betelɛmʋdɩɔ 'kwli, ‑ɛ mɔ Dafidɩ a 'mʋ a 'dɩɔ.»

43 Ɛ 'wɩ yɩ, nyibli a 'mʋ, ʋ ꞊gla nɩ, ‑Yusu a ‑tɩ. 44 ‑Ʋ ‑bɩ ‑hʋɛ bʋ klɔ꞊ɔ, kɛɛ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ gba 'ʋ꞊ʋ dabʋ 'hʋɩ.

‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ 'yɩ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ

45 ‑Ɛ ‑bɩ 'sɛyo ‑nɩ wɛn, ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ʋ mu 'lɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ kɔ Falisi꞊tumu* a nyibli 'hʋɛn‑ ‑mɔ, nyibli gbagbɩ a 'mʋ, 'ʋ 'bɛti ꞊nʋ: «Dɛ‑ kɔ ‑Yusu a 'yɩ ‑ya 'lɩ?» 46 ‑Ɛ ‑bɩ 'sɛyo a 'mʋ, ʋ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ʋ wɛn: «‑A 'yɩ ‑hʋan nyiblo nɩ 'ye, ‑bʋ nu hihle lɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ nyiblo ‑bʋ, ɛ ni hihle.» 47 Ɛ nɔ‑ mɔ Falisi꞊tumu a nyibli bʋ 'bɛti ꞊nʋ: «꞊Bɩ 'aan 'mumu, a wɛn nɩ, 'kɩ nyiblo ‑mʋ' bʋ kaa nɛ 'a mʋ. 48 ‑A mʋ Falisi꞊tumu, ‑aan nyiblo ꞊dʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, 'tɩ‑, ɛ mɔ 'blʋgba a ye'nanyɔ ꞊dʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 49 Kɛɛ, dakɔ a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ʋ 'yɩ Moise a tete ‑yi. 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa a ‑bati di ꞊nʋ 'nɩ klɔ.»

50 Falisi꞊tumu a nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ Nikodɛmʋ, ɛ nɩ ‑tuo kɩ ‑wɛ. Nikodɛmʋ a 'mʋ, nɔ‑ mu la ‑Yusu 'ye mɔ, ti ꞊dʋ ‑hi la a ti 'yri. Ɛ nɔ‑ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ 'a 'bio ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: 51 «‑Aan tete wɛn 'nɩ: 'Tɩ‑ ‑a 'mʋ nyiblo ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ‑a kɔ ‑ba pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ. ꞊Ba 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ɛ nu dɛ, 'ɛ nyre yɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑bati klɔ꞊ɔ nɩ.» 52 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «꞊Bɩ ‑na 'mumu, 'kɩ ‑kɔ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli ‑wɛ? ‑Hre Nyɩsʋacrɩɩn ‑tɛɛ. ‑Di꞊e 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kɔ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli.»

[ 53 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑gbɛ nɩ. Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'ɛ mu 'lɩ 'a 'kayu bʋ.

8

‑Tɛ ʋ gba la 'lɩ ‑wlawlɩnʋgba ꞊dʋ ‑Yusu ‑mɔ

1 'Kɩ ‑Yusu mu 'lɩ dʋgba ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'lu olifieti nɩ 'lɩ. 2 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ɛ nɩ bʋ, 'ɛ ‑tʋa 'waa tɔɔlɛ. 3 Ɛ nɩ 'lɩ 'waa tɔɔlɛ 'kwli, tetetɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu* a nyibli 'hʋɛn‑ 'ʋ nyree 'ʋ꞊ʋ nʋgba 'hʋɩ. Nʋgba a 'mʋ, ɛ nɩ 'lɩ ‑wlawlɩ a nunuo 'kwli, 'ʋ klɔ꞊ɔ, 'ʋ ya꞊a, 'ʋ ꞊tu 'ʋ꞊ʋ nyibli a pɛpɛ yɩ bʋ. 4 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ yɩ 'kɩ ‑Yusu 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ, nʋgba ‑bʋ, ɛ nɩ 'lɩ ‑wlawlɩ a nunuo 'kwli, ꞊a klɔ꞊ɔ, ꞊a ya꞊a, 5 ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* Moise, 'a tetebʋ ‑bɩ yɩ ‑a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, nʋgbɩ, ‑ʋ ni dɛ a 'mʋ, ‑ba pʋ ꞊nʋ 'hɩ ‑mɔ lɛ, ‑ba 'la ꞊nʋ. ‑Na 'mumu, ‑bɩ' ‑pɩ 'lɩ?»

6 Ʋ hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu 'yi ꞊tɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye, 'bʋ di Nyɩsʋa a tete 'wla, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu pʋ 'lu ‑wlu, 'ɛ ni ‑jie, 'ɛ yɩ 'ʋ ‑tʋtʋ kɩ 'crɩɩ ‑nɩ. 7 Bʋ 'tɩɛ bʋ yɩ꞊ɩ nɩ 'bɛti ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑ha 'lɩ 'lu ‑wlu, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ ‑hʋan dɛ 'kuku nɩ ni, nɔ‑ ‑bʋ mɔ yɩ‑hɛnyiblo, ‑bʋ pʋ꞊ʋ 'hɩɔ ‑mɔ.» 8 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ pʋ 'lu ‑wlu de, 'ɛ yɩ 'ʋ ‑tʋtʋ kɩ 'crɩɩ ‑nɩ. 9 'Tɩ‑ ʋ 'mʋ ‑Yusu a pʋpʋwin a 'mʋ 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ 'waa dodoyo ‑tʋa mumuo, nyɩ'kɩ, nʋ‑ mɔ yɩ‑hɛnyibli, ‑ʋ ‑tʋa mumuo. ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ nʋgba a 'mʋ 'hʋɛn‑, nʋ‑ hie 'ʋ, 'kɩ 'ʋ nyibli a 'mʋ ye'. Nʋgba a 'mʋ, ɛ 'tɩɛ nyra 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ bʋ. 10 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑ha 'lɩ 'lu ‑wlu, ɛ wɛn: «Nʋgba o, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ yɩ wɛn ‑mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ‑bɩ' ʋ nɩ yɩ 'lɩ? ꞊Bɩ nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ ‑hie, ‑bʋ pʋ lɛ, ‑blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ?» 11 ‑Ɛ ‑bɩ nʋgba a 'mʋ, ɛ wɛn: «Iin ‑o, Kʋkɔnyɔ o. 'A nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ ‑hie.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Na 'mumu ‑wɛ, 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. ‑Wɛ 'lɩ ‑bʋ mu nɩ. Kɛɛ, ꞊nɩ 'nuo 'kɩ dɛ 'kuku de.»]

‑Yusu, nɔ‑ yɩ 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli ‑nyrɛ ‑nyi

12 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «'Mɔ ‑yɩ 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli ‑nyrɛ ‑nyi, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ' lɛ yru. Nyiblo 'bʋ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ɛ kɔ bʋ kɔ ‑nyrɛdʋ a 'mʋ, ‑ɛ yɩ nyiblo 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. Ɛ di 'kee 'lɩ halɔ a' lɛnɩna.»

13 ‑Ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu* a nyibli ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «‑Na ꞊gbɛtʋ, ‑mɔ hlɛ ‑na dɩɔnʋ a ‑tɩ. 'A ‑tɩ o, ‑tɩ a 'mʋ, ‑hlɛ, ɛ 'yɩ ꞊han‑tɩ 'pa‑.» 14 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ɛ mɔ, 'ye ꞊bɩɩ 'mɔ nɩ ‑do, 'n yɩ 'na dɩɔnʋ a ‑tɩ nɩ hlɛ, ‑tɩ ‑mʋ', 'n hlɛ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɩtɛ 'n ‑hɔn 'ʋ, ɛ kɔ, ‑tɩtɛ, 'n mi 'ʋ, 'n yi 'ʋ nɩ. Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɩtɛ 'n ‑hɔn 'lɩ, ɛ kɔ ‑tɩtɛ, 'n mi 'lɩ, a 'yɩ 'lɩ ‑yi. 15 ‑Tɛ ‑tonyibli ni 'waa 'bio a ‑tɩ a yɛɛlɛ, kɛ‑ nɩ ‑do, a ni nyibli a ‑tɩ a yɛɛlɛ. 'Mɔ ‑bɩ, 'nɩ ‑yɛɛ꞊ɛ nyiblo ꞊dʋ ‑tɩ. 16 Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'nɩ kɔ ꞊bʋ yɛɛ nyibli ‑tɩ, ɛ 'wɩ yɩ, ‑tɩ ‑mʋ', 'n hlɛ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'yɩ 'mɔ nɩ ‑do 'pa‑, 'nɩ ‑yɛɛ꞊ɛ nyibli ‑tɩ, kɛɛ, 'na 'Baɩ ‑mʋ', ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ, ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a mʋ pɛ. 17 Ʋ 'crɩɩ la 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a tetecrɩɛn 'kwli nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑hɛhɩpʋ nɩ 'hʋɛn, 'bʋ hla ‑tɩtu nɩ ‑do, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a 'mʋ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ. 18 'N hlɛ 'na dɩɔnʋ a ‑tɩ, ɛ kɔ, 'na 'Baɩ ‑mʋ', ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ, 'ɛ hlɛ 'na ‑tɩ ‑wɛ.» 19 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛti꞊e nɩ, ʋ wɛn: «‑Bɩ' ‑na 'Baɩ nɩ yɩ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Mɔ, a 'yɩ 'mʋ ‑yi, kɔ, 'a 'yɩ 'na 'Baɩ ‑yi ‑wɛ. 'Bʋ mɔ, 'ba yi wɛn 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ a di wɛn 'na 'Baɩ 'nɩ yi ‑wɛ.»

20 ‑Tɛ ‑Yusu tʋɛ nyibli ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli. Dukwli ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ pɩ 'lɩ 'wli lɛ, ɛ nɔ‑ kɔ 'hʋɩ, ɛ nɩ 'ʋ. Kɛɛ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'a kʋklɔ 'lɩ ‑wɛ, ‑kɔtɩ ti 'yɛɛ 'ʋ nɩ nyre, 'kɩ bʋ klɔ꞊ɔ.

‑Yusu wɛn 'nɩ, ɛ 'yɩ 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyiblo 'pa‑

21 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ de: «'N di 'nɩ mu, a 'mʋ 'mʋ lɛ ꞊mʋɔ, kɛɛ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba 'ye 'mʋ. A di 'kʋkʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan dɛ 'kuku 'nyɩ. ‑Tɩtɛ 'n mi 'lɩ, a 'yɩ 'lɩ mumuo 'lɩ ‑wɛ.» 22 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ pɩ: «꞊Bɩ ɛ di 'a dɩɔnʋ 'nɩ 'la, ‑ɛ nu꞊o, ɛ wɛn 'nɩ, ‑tɩtɛ ‑mʋ', ɛ mi 'lɩ, ‑a 'yɩ 'lɩ mumuo 'lɩ ‑wɛ?» 23 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'A mʋ ‑bʋ, a mɔ 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli ꞊nɩɔ. Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, 'n 'yɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ ‑hɔn. 'Kɩ 'n ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli. 24 'N lee nɛ 'a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, a di 'kʋkʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan dɛ 'kuku 'nyɩ. A kɔ ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑mʋ', 'n pʋ lɛ, 'n ‑mɔ, ɛ nɔ‑ 'n pa 'mʋ. 'Bʋ mɔ, 'ba 'yɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ ‑pʋ, a di 'kʋkʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan dɛ 'kuku 'nyɩ.» 25 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛti꞊e nɩ, ʋ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑pa 'mʋ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «꞊Bɩ a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ꞊bʋ hla꞊a de? 'Mɔ ‑mɔ nyiblo ‑mʋ', ‑kɔtɩ 'n hlɛ, kʋɛ la 'lɩ bʋ. 26 'N kɔ wɛn ‑tɩ ‑hʋɔhʋɩ a hɩhla, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ kɩ, ɛ kɔ, 'n kɔ wɛn 'hru, 'kɩ ꞊bʋ yɛɛ wɛn 'a mʋ ‑tɩ. Kɛɛ, 'nɩ ‑hla꞊a 'kɩ ‑tɩ a pɛpɛ a 'mʋ nɩ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ, ‑tɩ nɩ ‑do ‑mʋ', 'n 'wɩɩn 'ʋ꞊ʋ wien, ɛ nɔ‑ 'n hlɛ, nyiblo a 'mʋ, ɛ hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ.»

27 Ʋ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, 'a 'Baɩ a ‑tɩ ɛ hlɛ. 28 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, a di 'ʋ 'mʋ ye' 'duu ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ tugbɛ 'yie, 'mʋ ‑tʋtʋ ‑mɔ lɛ ‑hlɔɔ ‑nɩ, a di꞊e 'nɩ yru, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑mɔ nyiblo ‑mʋ', 'n pʋ lɛ, 'n pa 'mʋ. A di꞊e' lɛ 'nɩ yru, ‑ɛ mɔ, 'nɩ ‑nu꞊o ꞊dedede, 'kɩ 'lɩ 'na dɩɔnʋ a 'klɩ 'kwli. ‑Tɩ nɩ ‑do ‑mʋ', 'na 'Baɩ tɔɔ 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'n hlɛ. 29 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ, 'kɩ ɛ nɩ 'ʋ 'mʋ 'hʋɩ. Ɛ 'yɩ 'ʋ 'mʋ bʋ ‑tɩa ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'a ‑nɛ ti, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'a plɔ ‑blee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ 'n ni.»

30 ‑Tɛ ‑Yusu pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑tʋa 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ.

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni dɛ 'kuku, ʋ nʋ‑ mɔ dɛ 'kuku a ꞊koyo

31 ‑Ɛ ‑bɩ nyibli a 'mʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ: «'Na tɔɔwin ‑mʋ', 'ba yɩ 'ʋ꞊ʋ nɩ ꞊tui ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'a mʋ ‑mɔ 'na ‑tɛɛ a ‑nagbopʋ*. 32 'Na tɔɔwin a 'mʋ, 'a 'ʋ꞊tuulɛ, ɛ di꞊e 'nɩ nu, a 'mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ yi, ‑tɩ a ‑tɛɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'a mʋ ꞊gblɛ, 'kɩ 'lɩ ꞊kodɛ 'kwli.»

33 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ wɛn: «‑A mɔ Abrahamʋ a 'yonʋ a 'yonʋ ꞊nɩɔ. ‑A 'yɩ ‑hʋan nyiblo ꞊dʋ a ꞊koyo nɩ ‑hɛ. Dɛ‑ kɔ ‑a mʋ ‑yɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑tɛɛ di ‑a mʋ 'nɩ ꞊gblɛ, 'kɩ 'lɩ ꞊kodɛ 'nyɩ 'lɩ?» 34 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ dɛ 'kuku nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mɔ dɛ 'kuku a ꞊koyu ꞊nɩɔ. 35 ꞊Koyu 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ mɔ ꞊tugbatayu. Kɛɛ, 'baɩ a 'yu, ɛ nɔ‑ mɔ ꞊tugbatayu. 36 'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'bʋ mɔ, 'nɩ ꞊gblɛ 'a mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mɔ ‑tɛɛ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba mɔ 'kɩ ꞊koyo de. 37 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, a mɔ Abrahamʋ a 'yonʋ a 'yonʋ ꞊nɩɔ. Kɛɛ, a ꞊mʋɛ 'na 'lɩla lɛ, ‑ɛ nu꞊o, a 'nɩ ‑wɛn꞊ɛ 'na tɔɔwin kɩ. 38 Dɛ ‑mʋ', 'na 'Baɩ tɔɔ 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'n yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, dɛ ‑mʋ', 'aan 'baɩ lee nɛ 'a mʋ, ɛ nɔ‑ a ni.» 39 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «‑Aan 'baɩ, nɔ‑ mɔ Abrahamʋ.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Bʋ mɔ, 'ba mɔ wɛn Abrahamʋ a 'yonʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ ni la, nɔ‑ a di wɛn nu. 40 Kɛɛ, 'ye ꞊bɩɩ 'n lee nɛ 'a mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa lee 'mʋ, a 'tɩɛ di 'na 'lɩla lɛ ꞊mʋɔ. Dɛ a 'mʋ, Abrahamʋ 'nɩ ‑nu꞊o la꞊a. 41 Kɛɛ, ‑tɛblɩ nɩ ‑do ‑mʋ', 'aan 'baɩ ni la, ɛ nɔ‑ a ni ‑wɛ.» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «‑Aan 'dii 'yɩ 'lawlunʋgba 'pa‑. ‑Aan 'baɩ nɩ ‑do, ‑a yi, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa.» 42 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ mɔ wɛn 'aan 'Baɩ, ‑ɛ ‑bɩ a di wɛn 'mʋ 'nɩ ‑nʋɛ ‑nɩ, ‑tɛ 'n ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ a ‑tɩ. 'N 'yɩ ‑di, 'kɩ 'lɩ 'na ꞊gbɛtʋ a 'klɩ 'kwli, kɛɛ, ɛ nɔ‑ lee 'nɛ‑ 'mʋ. 43 Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, 'a 'yɛ nɩ yru꞊o' lɛ 'lɩ? ‑Tɩ kɔ ‑tɩ 'a 'yɛ nɩ yru꞊o' lɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ. 44 'Aan 'baɩ, nɔ‑ mɔ Satan, ‑ɛ mɔ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ. 'A mʋ ‑mɔ 'a 'yonʋ. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'aan 'baɩ a plɔ ‑blee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ a nʋɛ ‑nɩ ba nu. Kʋɛ la 'lɩ bʋ, ɛ 'lɛ nyibli. Ɛ yraa ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɩ a ‑tɛɛ 'yɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ ‑nɩ. Hɩ a nunuo, nɔ‑ mɔ 'a ‑kʋan, ‑ɛ nu꞊o, ɛ mɔ hɩlɛkɔnyɔ ꞊nɩɔ. 'Kɩ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, 'kɩ hɩ a gblegble a pɛpɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑wlu.

45 Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, 'n hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'kɩ 'a 'yɩ 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 46 ꞊Bɩ ɛ kɔ nyiblo, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ lee 'mʋ, ‑ɛ mɔ, 'n nu dɛ 'kuku? Ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, ‑tɛ 'n hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'kɩ a 'yɛ nɩ pʋ 'na win ꞊han‑tɩ 'lɩ? 47 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a nyiblo, ɛ pɩ Nyɩsʋa a 'mʋ, 'a win nʋa yɩ bʋ ‑tɛɛ. Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a 'yɩ Nyɩsʋa a nyibli 'pa‑. Ɛ nɔ‑ nu꞊o 'kɩ, 'a 'yɛ nɩ pʋ Nyɩsʋa a 'mʋ, 'a win nʋa yɩ bʋ.»

‑Yusu nɩ la 'klɔ, 'tɩ‑ 'ʋ kɔ la Abrahamʋ

48 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «'A ‑tɩ, ‑tɛ ‑a lee wɛn ‑mʋ, ‑ɛ mɔ, ꞊yɩ Nyɩsʋa ‑yi, kɔ, 'ku ‑hʋan* nɩ 'ʋ ‑mʋ ke', ‑a kɔ wɛn 'ʋ ꞊wɔn.» 49 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Ku ‑hʋan 'yɩ 'ʋ 'mʋ ke' ‑nɩ. Kɛɛ, 'na 'Baɩ 'n yɩ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑nyi. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a hɩa nɩ, 'kɩ ba ‑nyi 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ. 50 'Mɔ ‑bɩ, 'nɩ ꞊mʋɔ꞊ɔ lɩ꞊ɩ lɛ, 'kɩ nyibli bʋ ‑nyi 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ. Ɛ nɔ‑ di ‑bati 'bɛ. 51 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyiblo 'bʋ yɩ 'ʋ 'na win nɩ ꞊tui ‑nɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'kʋ yruyru.»

52 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «‑A yi 'kɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ku ‑hʋan nɩ 'ʋ ‑mʋ ke'. ‑Aan 'baɩ gbagbʋ Abrahamʋ 'kʋ nɩ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* 'kʋ nɩ ‑wɛ. ‑Mɔ ‑bɩ, kɛ‑ pɩ, nyiblo 'bʋ yɩ 'ʋ ‑na win nɩ ꞊tui ‑nɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'kʋ yruyru. 53 ‑Aan 'baɩ Abrahamʋ 'kʋ nɩ. ꞊Bɩ ‑na ꞊wlʋ wɛn, ‑mɔ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'lu yɩ? Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ 'kʋ nɩ ‑wɛ. Nyɔ‑ ‑dɛɛ 'kɩ ‑dɩɔnʋ sɛyɩ‑sɛyɩ 'lɩ?»

54 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ wɛn 'na dɩɔnʋ nɩ 'bʋɛ ‑nɩ, 'na dɩɔnʋ a 'bʋalɛ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ da wɛn ꞊dedede. Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'bʋɛ 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa. A wɛn 'nɩ, Nyɩsʋa a 'mʋ, nɔ‑ a dɛ. 55 Kɛɛ, a 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 'Mɔ ‑bɩ, 'n yi꞊e nɩ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ pʋ wɛn lɛ, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ ‑bɩ 'n di mɔ wɛn hɩlɛkɔnyɔ, ꞊wɩ yɩ 'a mʋ. Kɛɛ, 'n yi꞊e nɩ, 'tɩ‑ 'nɩ ꞊tui 'ʋ 'a win 'ʋ. 56 'Aan 'baɩ gbagbʋ Abrahamʋ yɩ ‑hie la꞊a 'lu ‑mɔ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ di 'ye la ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ di la 'lɩ 'mʋ ‑kɔɔ ‑nɩ, 'ɛ ni la 'a ‑tɩ a dɔdʋ. ‑Tɛ ɛ 'ye la 'kɩ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ni la dɔdʋ dɩakɩ.»

57 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «‑Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ 'yɛ 'yrɩ a (50) ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn ꞊tu 'ʋ ‑pu nɩ kʋɛ, ‑mɔ pɩ lɛ, ‑ɛ 'ye Abrahamʋ.» 58 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ Abrahamʋ kɔ mɔ mu, 'mɔ ‑bʋ, 'n nɩ la 'klɔ.» 59 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'du 'hɩ ye' lɛ, ʋ 'mʋ ꞊nɛ꞊ɛ ‑mɔ lɛ pʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la a ‑tɩ. Kɛɛ, ‑Yusu ‑hli ꞊nʋ 'yii kɩ, 'ɛ 'hrɩɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli.

9

‑Tɛ ‑Yusu nu la꞊a, 'yii'dɔnyɔ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

1 ‑Yusu bʋ nɩ 'hru wlɔn, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɛɛ 'ʋ nyiblo ꞊dʋ bʋ. Nyiblo a 'mʋ, kʋɛ la 'lɩ 'a kʋkɔti 'yie bʋ, 'a 'yii 'dɔ nɩ. 2 ‑Yusu a ‑nagbopʋ yɩ 'kɩ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ, ʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ꞊bɩ nyiblo ‑bʋ, 'a dɛ 'kuku a ‑tɩ, ‑hʋʋ' 'a 'dii kɔ 'a 'baɩ 'hʋɛn‑ a dɛ 'kuku a ‑tɩ, 'a 'yii 'dɔ?» 3 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ɛ 'yɩ 'a dɛ 'kuku a ‑tɩ 'pa‑, mɔ, ɛ 'yɩ 'a 'dii kɔ 'a 'baɩ 'hʋɛn‑ a dɛ 'kuku a ‑tɩ 'pa‑, 'a 'yii 'yɩ 'dɔ. 'A 'yii 'dɔ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ nuu 'ʋ꞊ʋ ‑kʋan 'yie. 4 ‑Tɛ ‑nyrɛ 'tɩɛ nɩ 'lɩ, ‑kʋan ‑mʋ', Nyɩsʋa, ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ, ɛ pʋ lɛ ‑ba nu, ‑a kɔ ‑ba nu꞊o. 'Tɔ yɩ 'nɩ ‑wɔn. 'Tɔ 'bʋ ‑wɔn, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ ‑kʋan a nunuo 'lɩ ‑wɛ. 5 ‑Tɛ 'n 'tɩɛ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, 'mɔ ‑yɩ 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli ‑nyrɛ ‑nyi, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ lɛ yru.»

6 'Tɩ‑ ɛ 'mʋ 'kɩ ‑yrɛ mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pʋ hɩʋn bʋ, 'ɛ nyʋa 'ʋ hɩʋn a 'mʋ ‑tʋtʋ kɩ, 'ɛ nu 'a 'blu, 'ɛ 'du꞊o ye', 'ɛ hri꞊e 'yii'dɔnyɔ a 'mʋ 'yi klɛ, 7 ɛ wɛn: «'Wlo ‑mʋ', ʋ 'blu, ʋ dɛɛ Siloe, mu 'lɩ꞊ɩ wien, ꞊mʋ yrɛ yra.» (Siloenyrɛ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ lɛlenyɔ.) ‑Tɛ 'yii'dɔnyɔ a 'mʋ, ɛ ‑mu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yra yrɛ. ‑Tɛ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa lɛyuyruo.

8 'A 'bio kɔ nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ la꞊a lɛ 'ye, ‑tɛ ɛ ‑hʋɛ la 'wli lɛ, ɛ 'mʋ la dɛ di a ‑tɩ, nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, kɛ‑ ʋ pɩ, 'ʋ yɩ lɛ 'bɛti ‑nɩ. «꞊Bɩ ɛ 'yɩ nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ ‑hʋɛ la 'wli lɛ 'pa‑?» 9 ‑Ʋ ‑bɩ wɛn: «Ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ.» Kɛɛ ‑ʋ ‑bɩ wɛn: «'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, kɛɛ, ɛ 'wɩ‑ yɩ.» Kɛɛ, nyiblo a 'mʋ, kɛ‑ ɛ pɩ, ɛ wɛn: «'Mɔ ꞊nɩɔ.» 10 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ, ʋ wɛn: «‑Bɩ' ‑na 'yii nu 'kɩ yɩkɩklɛ 'lɩ?» 11 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, ʋ dɛɛ ‑Yusu, nɔ‑ nyʋa hɩʋn ‑pla. Ɛ nɔ‑ ɛ hri 'mʋ 'yi klɛ, 'tɩ‑ 'ɛ lee 'mʋ, ꞊bʋ mu 'lɩ 'wlo ‑mʋ', ʋ dɛɛ Siloe wien, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ yrɛ yra, 'nɩ mu 'lɩ, 'nɩ yra yrɛ. ‑Tɛ 'n yra 'kɩ yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n ‑tʋa lɛyuyruo.» 12 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛti꞊e nɩ de, ʋ wɛn: «‑Bɩ' nyiblo a 'mʋ, ɛ nɩ yɩ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'N 'yɩ 'a ꞊dedede ‑yi.»

‑Tɛ Falisi꞊tumu* a nyibli 'bɛti la 'yii'dɔnyɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yii ‑Yusu kla la yɩ

13 Nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ kɔ 'yii ꞊dɔ mɔ, 'kɩ ʋ gba 'lɩ꞊ɩ Falisi꞊tumu a nyibli yɩ. 14 'Tɩ‑ ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑Yusu nuu 'ʋ ‑pla, ɛ klaa 'ʋ 'a 'yii yɩ, ɛ mɔ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* ꞊nɩɔ. 15 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, Falisi꞊tumu a nyibli 'ʋ yɩ nyiblo a 'mʋ 'bɛti ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: «Dɛ‑ nu꞊o, ꞊nɩ yrui lɛ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ɛ nu ‑pla, 'ɛ hri꞊e 'na 'yii klɛ, 'nɩ yra yrɛ. ‑Tɛ 'n yra yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n ‑tʋa lɛyuyruo.» 16 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Falisi꞊tumu a nyibli ‑bɩ pɩ: «Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑Yusu, ɛ 'yɩ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ ‑hɔn, ‑kɔtɩ ɛ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ tetebʋ ‑mʋ', ‑ɛ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli.» ‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ: «'Bʋ mɔ wɛn ‑tonyiblo, ‑ɛ ni dɛ 'kuku, ɛ 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu wɛn ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑bʋ, ɛ ni.» Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ ꞊gla.

17 ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ kɔ 'yii ꞊dɔ mɔ, nʋ‑ ʋ yɩ 'bɛti ‑nɩ de: «Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kla ‑na 'yii yɩ, 'kɩ 'lɩ ‑mʋ 'yi, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ɛ pa 'mʋ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Mɔ ‑bɩ, 'wɛn, ɛ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ꞊nɩɔ.» 18 Kɛɛ, ‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ a 'mʋ, ‑ʋ mɔ Falisi꞊tumu a nyibli, ʋ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ, 'kɩ nyiblo a 'mʋ, a 'yii bʋ di mɔ 'dɔ, 'tɩ‑ bʋ di kɛ lɛ yru. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ da 'a 'baɩ kɔ a 'dii 'hʋɛn‑, 19 bʋ 'bɛti ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ: «꞊Bɩ sɛyɩ‑sɛyɩ, nyiblo ‑bʋ, 'aan 'yu ꞊nɩɔ? ꞊Bɩ a wɛn 'nɩ, ‑tɛ a kɔ la꞊a, 'a 'yii 'dɔ la nɩ. 'Bʋ mɔ sɛyɩ a ‑tɩ, 'a 'yii 'bʋ 'dɔ la, dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ yrui kɛ lɛ 'lɩ?» 20 ‑Ɛ ‑bɩ a 'baɩ kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑, ʋ wɛn: «‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑aan 'yu ꞊nɩɔ, ‑a yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ‑a kɔ la꞊a, 'a 'yii 'dɔ la nɩ. 21 Kɛɛ, dɛ ‑bʋ di꞊e nu, bʋ di lɛ yru, ɛ kɔ, nyiblo, ‑bʋ di 'a 'yii a 'mʋ yɩ kla, ɛ nɔ‑ ‑a 'yɩ ‑yi. 'A 'mumu, ba 'bɛti꞊e, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'yɩ 'hɩan 'pa‑. Ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ ‑hɩhɩa 'a mʋ klɛ nɩ.» 22 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑tɩ, 'a 'dii kɔ 'a 'baɩ 'hʋɛn‑, ʋ ‑hla, ‑tɛ ʋ yɩ ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ a 'mʋ a hʋannʋ pie a ‑tɩ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ a 'mʋ, ʋ pʋ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'bʋ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa la 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ de. 23 ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'a 'dii kɔ 'a 'baɩ 'hʋɛn‑, 'ʋ pʋ lɛ: «Ɛ 'yɩ 'hɩan 'pa‑. 'A 'mumu, ba 'bɛti꞊e.»

24 ‑Tɛ 'a 'dii kɔ 'a 'baɩ 'hʋɛn‑, ʋ ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Falisi꞊tumu a nyibli, ʋ da꞊a nɩ de, ʋ wɛn: «Kɩ mɔ Nyɩsʋa ye', ‑a nɩ mɔ. 'A ‑tɩ, hla ‑tɩ a ‑tɛɛ, ꞊mʋ Nyɩsʋa ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑nyi. ‑A mʋ ‑bʋ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ‑mʋ', ɛ mɔ dɛ'kukununyɔ ꞊nɩɔ. Ɛ 'yɩ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ ‑hɔn.» 25 Kɛ‑ ɛ pʋ ꞊nʋ yɩ, 'ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn: «Bʋ mɔ dɛ'kukununyɔ, ‑ʋ'ʋ‑, bʋ 'yɩ dɛ'kukununyɔ 'pa‑, 'n 'yɩ 'a ꞊dedede ‑yi. Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, dɛ 'n ‑yi, ɛ nɔ‑ mɔ, 'na 'yii 'dɔ la nɩ, kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'n yrui lɛ.» 26 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ ɛ nu ‑mʋ ‑mɔ 'lɩ? ‑Bɩ' ɛ ‑nu, 'tɩ‑ ꞊nɩ yrui lɛ 'lɩ?» 27 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn de, ɛ wɛn: «'Bɩ 'n lee wɛn 'a mʋ nɩ. Kɛɛ, a 'yɩ 'na win nʋa yɩ bʋ ‑pʋ. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a ‑hʋɛ꞊ɛ, 'kɩ ꞊bʋ hla꞊a de 'lɩ? 'N yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, a ‑hʋɛ ba ‑hɛ ‑Yusu a 'mʋ, 'a ‑nagbopʋ* ‑wɛ.» 28 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'a 'yrilɛ‑hɩhɩa, ʋ wɛn: «‑Mɔ mɔ 'a ‑nagbopi. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Moise a ‑nagbopʋ ‑a pa 'mʋ. 29 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Moise, nɔ‑ Nyɩsʋa hlee 'lɩ ‑mɔ. Kɛɛ, ‑Yusu ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛ bʋ di yɩ ‑hɔɔn ‑nɩ, ‑a 'yɩ꞊ɩ ‑yi.»

30 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «‑Yusu ‑bʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'nɩ yrui lɛ, 'ba yɩ lɛ nɩ pɩ, ‑tɩtɛ ɛ ‑hɔn 'lɩ, a 'yɩ 'lɩ ‑yi, ɛ kɛɛ 'na ꞊wlɩ lɛ. 31 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ dɛ'kukununyɔ, 'bʋ yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, Nyɩsʋa 'nɩ 'wɩn꞊ɩ lɩ 'a win. Kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ ꞊tui 'ʋ Nyɩsʋa, dɛ ‑mʋ', ɛ ‑hʋɛ, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ win Nyɩsʋa pɩ nʋa yɩ bʋ. 32 Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ ‑hʋan nɩ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ‑tonyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'yii ꞊dɔ, kʋɛ la 'lɩ 'a 'hɩan‑nyrɛ 'yie bʋ, ‑tonyiblo ‑bɩ bʋ di꞊e nu, 'yii'dɔnyɔ a 'mʋ, bʋ di lɛ yru. 33 ‑Yusu a 'mumu, 'bʋ 'yɩ wɛn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ ‑hɔn, ɛ 'yɩ wɛn 'lɩ ꞊wlɩlɛkɛɛdɛdʋ a 'mʋ, 'a nunuo 'lɩ ‑wɛ.» 34 ‑Tɛ ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ɛ ‑hla, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «‑Mɔ ‑bʋ, kʋɛ 'lɩ ‑na kʋkɔti 'yie bʋ, ‑ɛ ni dɛ 'kuku nɩ ‑do, ‑mɔ pɩ lɛ, ‑ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ,» 'ʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ ‑patʋ'.

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pʋ lɛ, ‑ʋ yru Nyɩsʋa a ‑tɩ' lɛ, kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, ‑ʋ 'yɛ꞊ɛ lɛ nɩ yrui

35 ‑Yusu 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ ‑patʋ'. ‑Tɛ ɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊ŋmee ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «‑Tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, ꞊bɩ ‑kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ?» 36 ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yii ꞊dɔ mɔ, ɛ wɛn: «Lee 'mʋ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ɛ pa 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ꞊ʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ.» 37 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ɛ nɔ‑ ‑bʋ yɩ 'kɩ 'ye. 'Mɔ ꞊nɩɔ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ yɩ 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ.» 38 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ, 'n kuo ‑mʋ ꞊wlʋ yɩ,» 'ɛ bla꞊a kwlɩ yɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ a ‑ta'.

39 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N di 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ꞊ʋ nu, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ kɔ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'yi lɛ ‑hʋnhɔn ‑nɩ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'yii ꞊dɔ, ʋ di yru lɛ, kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ yrui lɛ, 'n di ꞊nʋ꞊ʋ 'nɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'waa 'yii 'dɔ nɩ.» 40 Falisi꞊tumu* a nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ 'wɩn win a 'mʋ nɩ. 'A ‑tɩ, kɛ‑ ʋ pɩ, ʋ wɛn: «꞊Bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑aan 'mumu, ‑aan 'yii 'dɔ nɩ ‑wɛ 'a?» 41 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Aan 'yii 'bʋ 'dɔ wɛn, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'ba 'yɛ nɩ yru wɛn Nyɩsʋa a ‑tɩ' lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑bati 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ klɔ wɛn 'a mʋ. Kɛɛ, ‑tɛ a pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, a yrui lɛ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, a yrui Nyɩsʋa a ‑tɩ' lɛ, 'a ‑tɩ, Nyɩsʋa a ‑bati di 'a mʋ 'nɩ klɔ.»

10

‑Tɛ ‑Yusu pʋ la blablɩ kɔ 'waa kʋkɔnyɔ a 'ledʋ

1 (‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ, ‑mʋ', ‑Yusu 'tɩɛ yɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ.) Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ: «꞊Bʋ pʋ꞊ʋ blablɩ kɔ blablɩkɔnyɔ, ‑ɛ mɔ blablɩ'yie꞊tunyɔ ‑wɛ a dɛ yɩ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, blablɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ ‑gblo 'kwli, nyiblo 'bʋ yɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ nɩ pʋɛ, 'bʋ 'yɛ nɩ naa 'ʋ ‑gblo a 'mʋ, 'a paalɛ', kɛɛ, 'bʋ yɩ ‑gblo 'hʋɩ lɛ nɩ 'yɛɛ ‑nɩ, ɛ 'wɩ yɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ mɔ 'yiyrinyɔ kɔ ‑balʋnyɔ 'hʋɛn‑ ꞊nɩɔ. 2 Kɛɛ, 'bʋ naa 'ʋ ‑gblo a 'mʋ, 'a paalɛ', ‑ɛ ‑bɩ, ɛ nɔ‑ mɔ blablɩ a 'mʋ, 'a kʋkɔnyɔ. 3 ‑Gblo'yie꞊tunyɔ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ ‑gblo a paalɛ', ɛ ‑hɛ blablɩkɔnyɔ a 'mʋ mɛ lɛ, 'ɛ pʋɛ 'lɩ 'a blablɩ ‑mɔ. Blablɩkɔnyɔ a 'mʋ, 'bʋ yɩ 'a blablɩ nɩ dɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'a blablɩ a 'mʋ, ʋ kɔ bʋ pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ. Blablɩkɔnyɔ a 'mʋ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'lɩ 'a ‑nɛ blablɛ ꞊dʋ ‑patʋ' 'hrɔɔ ‑nɩ, ɛ kɔ bʋ da 'a 'nyrɛ. 4 'Bʋ 'hrɔɔ 'kɩ a blablɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nɛɛ ꞊nʋ ye', blablɩ a 'mʋ, 'ʋ yɩ꞊ɩ ꞊wien lɛ kʋɛ, ‑kɔtɩ ʋ yi 'a win nɩ. 5 Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', 'bʋ nɩ 'ʋ, blablɩ a 'mʋ, 'bʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien lɛ, kɛɛ, ʋ di 'gba ci lɛ, ‑tɛ ʋ 'yɩ 'a win ‑yi a ‑tɩ.»

6 'Ledʋ a 'mʋ, ‑Yusu pʋ ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ a 'mʋ yɩ, ʋ 'yɩ꞊ɩ' lɛ ‑yru.

‑Yusu, nɔ‑ mɔ sɛyɩ a blablɩkɔnyɔ

7 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, 'mɔ ‑bʋ, 'n 'wɩ‑ blablɩ‑gblo a paalɛ yɩ. 8 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ ‑tɛɛ a blablɩkɔnyɔ, ‑ʋ na 'mʋ ye', ‑ʋ ‑hi, 'tɩ‑ 'nɩ ‑di, nyibli a 'mʋ, nʋ‑ mɔ 'yiyrinyibli kɔ ‑balʋnyʋ 'hʋɛn‑. Kɛɛ, blablɩ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ ‑tɛɛ a blablɩ, ʋ 'yɩ ꞊nʋ nʋa yɩ bʋ ‑pʋ. 9 'Mɔ ‑mɔ blablɩ‑gblo a paalɛ a 'mʋ. Paalɛ a 'mʋ, 'n pa 'mʋ, nyiblo ‑di 'ʋ naa ‑nɩ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa di wa. Ɛ di 'nɩ pa, ɛ 'mʋ 'hrɩ, ɛ 'mʋ diidɛ 'ye. 10 'Yiyrinyɔ yɩ 'lɩ 'nɩ di, ɛ 'mʋ 'na blablɩ, ‑ʋ mɔ 'na nyibli 'yri, ɛ 'mʋ ꞊nʋ lɛ 'lɩla ‑nɩ, kɔ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ bʋ ‑wɛ a ‑tɩ. 'Mɔ ‑bɩ, 'n di nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ɛ kɔ, 'mʋ ꞊nʋ ꞊han‑tɩ 'yi ꞊hlɔn lɛ nu.

11 'Mɔ ‑bʋ, 'mɔ ‑mɔ ‑tɛɛ a blablɩkɔnyɔ kɔ 'waa ‑tɛɛ a 'yie꞊tunyɔ. ‑Tɛɛ a blablɩkɔnyɔ ‑hɛ 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a blablɩ a ‑ta'. 12 Kɛɛ, ‑kʋannunyɔ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ blablɩ a 'mʋ a kʋkɔnyɔ 'pa‑, ɛ ꞊tui ꞊nʋ 'yie, 'wliyɛ a ‑tɩ. Nyiblodʋ a 'mʋ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'ye ‑ji, 'bʋ yɩ 'lɩ nɩ di, ɛ kɔ bʋ hie 'ʋ blablɩ bʋ, bʋ 'gba ci lɛ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ɛ 'yɩ blablɩ a 'mʋ ‑kɔ. ‑Ji 'bʋ nyre 'kɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ klɔ blablɩ ‑bɩ nɩ, 'a dɛ ‑bɩ ‑mʋ', 'ɛ ‑gbʋgbɛ ‑tɛblɩ 'nyɩ lɛ. 13 ‑Kʋannunyɔ 'bʋ 'ye ‑ji, ɛ 'gbɛ ci, ‑kɔtɩ blablɩ a ‑tɩ, ɛ 'nɩ 'yaa꞊a lɩ꞊ɩ 'kla ‑wliye, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, 'wliyɛ a ‑tɩ, 'ɛ ni ‑kʋan.

14-15 'Mɔ ‑bʋ, 'mɔ ‑mɔ ‑tɛɛ a blablɩkɔnyɔ. ‑Tɛ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ yi 'mʋ, 'na 'mumu, 'nɩ yi꞊e, kɛ‑ 'n nu 'na nyibli, ‑ʋ mɔ 'na blablɩ a yiyie, 'na nyibli a 'mʋ, 'ʋ yi 'mʋ ‑wɛ. 'N ‑hɛ 'na ‑hʋnhlʋn nɩ, 'kɩ 'ʋ 'waa ‑ta'. 16 'N kɔ blablɩ ‑bɩ, ‑ʋ 'yɩ 'nɛ‑ 'na ‑gblo ‑bʋ 'kwli ‑nɩ, (ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'na nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑). 'N kɔ ꞊bʋ naa ꞊nʋ ‑wɛ, ʋ 'mʋ 'na win 'wɩn, ʋ 'mʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ pʋ, ʋ kɔ 'waa 'bio 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'yi lɛ ‑bibi ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'bla꞊ju nɩ ‑do ‑hɛ, ꞊wɩ yɩ Nyɩsʋa a dakɔ nɩ ‑do, ‑ɛ kɔ blablɩkɔnyɔ nɩ ‑do.

17 'Na 'Baɩ Nyɩsʋa nʋɛ 'mʋ nɩ, ‑kɔtɩ 'n di 'na ‑hʋnhlʋn 'nɩ ‑ha, 'mʋ 'kʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ ‑hʋnhlʋn a 'mʋ kle ya, 'mʋ 'klɔ 'hrɩ de. 18 Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'la 'mʋ, 'bʋ mɔ, 'nɩ 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑wɛn. 'Na ꞊gbɛtʋ, 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ ‑ha 'na ‑hʋnhlʋn, 'mʋ 'kʋ. 'N kɔ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ ‑ha 'na ‑hʋnhlʋn, 'n kɔ 'klɩ de, 'kɩ ꞊bʋ ‑mɩa 'na ‑hʋnhlʋn a 'mʋ kle. Ɛ nɔ‑ mɔ dɛ, 'na 'Baɩ Nyɩsʋa lee 'mʋ ꞊bʋ nu.»

19 ‑Tɩ a 'mʋ ‑Yusu ‑hla, ɛ nu꞊o nɩ, ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, 'ʋ ꞊gla de. 20 'Waa ‑hʋɔhʋɩ wɛn: «'Ku ‑hʋan* nɩ 'ʋ nyiblo ‑bʋ ke'. 'A 'lu ‑hɔn 'ʋ 'hru wlɔn. A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ nʋa yɩ bʋ.» 21 ‑Ʋ ‑bɩ wɛn: «Nyiblo ‑mʋ', 'ku ‑hʋan nɩ 'ʋ ke', ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu hihle lɛ. 'Ku ‑hʋan 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu꞊o, 'yii'dɔnyɔ bʋ yru lɛ.»

‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ 'nɩ ‑wɛn꞊ɛ ‑Yusu a dɛ kɩ

22 ‑Tɛ ti ‑hʋɔhʋɩ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ cɛ a ti nyre 'ʋ nɩ. Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, lɛ'mimle nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑ta'. ‑Nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ ꞊tu la 'lɩ 'kagbaʋ a 'mʋ Nyɩsʋa ‑jɩ' bʋ, ‑nyrɔwɔdʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nyre 'ʋ de, ɛ nɔ‑ kɔ lɛ'mimle ʋ ni. 23 'Kɩ ‑Yusu nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, pʋpa ‑mʋ', ʋ dɛɛ Salomɔ a pʋpa, ɛ nɔ‑ ɛ yɩ 'ʋ blɛ ‑hihie ‑nɩ, 24 ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ 'ʋ 'kukue 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ lɛ. Kɛ‑ ʋ pɩ꞊ɩ yɩ, ʋ wɛn: «Ti nɩ ‑tie ‑a di ‑ple, ‑ɛ di 'ʋ nyre, 'tɩ‑ ꞊mʋ ‑a mʋ ‑lee ‑nɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑pa 'mʋ? ꞊Nɩ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya, ‑ɛ ‑bɩ ‑bʋ lee nɛ ‑a mʋ ‑dodo.» 25 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'N lee mɔ 'a mʋ nɩ, kɛɛ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, a 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ'. ꞊Wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑bʋ, 'n ni, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli, ɛ tʋɛ nɛ 'a mɔ꞊ɔ nɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ. 26 Kɛɛ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, a 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ nu꞊o a 'yɩ 'na nyibli 'pa‑. 27 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ win nɩ pɩ, 'na nyibli pɩ 'mʋ nʋa yɩ bʋ, 'nɩ yi ꞊nʋ, 'ʋ yɩ 'mʋ ꞊wien kʋɛ. 28 'Na nyibli a 'mʋ, 'n yɩ ‑nyi ꞊nʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. Ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑wɛ bʋ, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, bʋ ‑ha 'mʋ ꞊nʋ ‑jɩ'. 29 'Na 'Baɩ Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi 'mʋ ꞊nʋ. 'A 'klɩ nɩ 'ʋ 'klɩ a pɛpɛ 'lu yɩ. 'A ‑tɩ, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ kɔ 'klɩ, ‑bʋ ‑ha nyiblo ꞊dʋ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa ‑jɩ'. 30 'N kɔ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ‑a mɔ dɛ nɩ ‑do ꞊nɩɔ.»

31 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ ‑nɩ wɛn, ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ɛ ‑hla, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'du 'hɩ ye' lɛ de, ʋ 'mʋ ꞊nɛ꞊ɛ ‑mɔ lɛ pʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la. 32 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli, 'n nu ꞊haan‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ye'. ꞊Haan‑tɩ a 'dɩ ‑bɩ, ‑kɔtɩ 'a pɩ lɛ, a 'mʋ 'mʋ 'la 'lɩ?» 33 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «Ɛ 'yɩ ‑bʋ nu ꞊haandɛ a ‑tɩ 'pa‑, ‑a ꞊nɩ ꞊mʋɔ꞊ɔ lɩ ‑na 'lɩla lɛ, kɛɛ ‑yɩ ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊a ‑hʋɛ ‑na 'lɩla. ‑Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyiblo, ‑mɔ pɩ lɛ, ‑mɔ Nyɩsʋa ꞊nɩɔ ‑wɛ.»

34 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ 'aan tetecrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋacrɩɛn: Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: A mɔ nyɩsʋapʋ ꞊nɩɔ. 35 ‑Tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa hlaa 'lɩ 'a 'crɩɛn 'kwli, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ 'pa‑. Nyibli ‑mʋ', ɛ lee win a 'mʋ, nʋ‑ ɛ dɛɛ nyɩsʋapʋ. 36 'Mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa pʋ 'mʋ 'kɩbɩa kɩ, 'mʋ 'a ‑kʋan nu a ‑tɩ. Ɛ nɔ‑ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ kɩ. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a wɛn 'nɩ, 'mɔ ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ, ‑tɛ 'n hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ a ‑tɩ. 37 'Bʋ mɔ, ‑kʋan ‑bʋ, 'n ni, 'bʋ 'yɩ Nyɩsʋa a kɩwɛɛnlɛ 'pa‑, ‑ɛ ‑bɩ a 'nɩ 'kuo 'lɩ 'mʋ ꞊wlʋ yɩ. 38 Kɛɛ, 'bʋ mɔ, ‑kʋan ‑bʋ, 'n ni, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a kɩwɛɛnlɛ, 'ba 'yɛ nɩ ‑hʋa ba kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑kʋan a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ba kuo ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ' lɛ yru ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'na 'Baɩ 'hʋɛn‑, ‑a mɔ dɛ nɩ ‑do ꞊nɩɔ.»

39 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ a 'mʋ, ʋ ꞊mʋɛ 'hru lɛ de, 'kɩ bʋ klɔ꞊ɔ, kɛɛ, ɛ ta ꞊nʋ ‑jɩ', 'ɛ ‑mu.

40 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'lɩ Sudɛn a 'nikɩ ‑tɩtɛ nɩ ‑do ‑mʋ', Saan pɩɩ la 'lɩ nyibli 'nie 'lu lɛ, ti ‑hi la a ti 'yri, 'kɩ ‑Yusu ‑hi 'lɩ ti ‑hʋɔhʋɩ, 41 nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ mi 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, ʋ wɛn: «Saan 'yɩ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ꞊dʋ ‑nu, kɛɛ, ‑tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ hla la, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑ta', ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ.» 42 'Kɩ 'ʋ ‑tuo nɩ ‑do a 'mʋ kɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, 'waa ‑hʋɔhʋɩ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ.

11

‑Tɛ ‑Yusu a nɩnatumu Lasa 'kʋ la

1 Ɛ kɔ la ‑Yusu a nɩnatumu ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Lasa. 'Kɩ ɛ nɩ 'lɩ Betanidɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, ɛ kɔ 'a 'dɩayɩ nyrɔyo nɩ 'hʋɛn 'hʋɛn‑. 'Waa 'nyrɛ mɔ, Mari kɔ Matɩ. 2 Mari, nɔ‑ mɔ nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ gba la hɩnhrʋnpʋnyra, ‑ɛ 'wla la꞊a ‑Yusu a bʋɩ klɛ, 'tɩ‑ ‑ɛ nu la 'a dɩɔnʋ a 'lu‑pupui, ‑ɛ 'hran la ‑Yusu a bʋɩ lɛ. 'Waa 'dɩayɩ Lasa, nɔ‑ 'kʋɛ ‑klɔ; 3 'dɩayɩ nyrɔyo a 'mʋ, 'ʋ le nyiblo, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ, 'kɩ bʋ lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ: «‑Na nɩnatumu Lasa a 'hʋɩ yɩ 'nɩ hren.» 4 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɩn titie a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Lasa a 'hʋɩ a hinhren 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'la꞊a. Kɛɛ, ɛ di tɔɔ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ 'klɩ, kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ. 'Kɩ Nyɩsʋa di 'lɩ 'hʋɩ a hinhren a 'mʋ 'kwli ‑naa ‑nɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nyibli yɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'n kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa.»

5 'Dɩayɩnʋ nɩ ta a 'mʋ, ‑ʋ mɔ Matɩ kɔ Mari kɔ Lasa 'hʋɛn‑, ‑Yusu nʋɛ ꞊nʋ nɩ dɩakɩ. 6 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ɛ nʋɛ ꞊nʋ dɩakɩ, kɛɛ, ‑tɛ ɛ 'wɩn Lasa a 'hʋɩhrennyrɛ, ‑tɩtɛ ‑mʋ', ɛ nɩ 'lɩ, ɛ ‑hii 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn, 7 'tɩ‑ 'ɛ lee nɛ 'a ‑nagbopʋ*, ɛ wɛn: «‑Ba 'du ye', ‑ba mu 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli.» 8 ‑Ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ‑tɩtɛ ‑mʋ', ‑pʋ lɛ, ‑ba mu 'lɩ, 'kɩ ʋ ‑hʋɛ bʋ bii mɔ 'lɩ ‑mʋ 'hɩ, bʋ 'la mɔ ‑mʋ, dɛ a 'mʋ, 'a ti 'yɛɛ kɩ bʋ nɩ hlʋɛ. ‑Ɛ ‑bɩ, 'kɩ ‑hʋɛ ‑ba mu 'lɩ de?» 9 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «‑Nyrɔwɔ kɔ 'a ‑nɛ ti, halɔ 'ɛ kɔ 'a ‑nɛ ti. Nyiblo 'bʋ yɩ ‑nyrɛ' nɩ ‑nɛɛ ‑nɩ, 'a bʋɩ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ bibi lɛ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ yɩ nyiblo ‑mʋ' 'nɩ 'ye, ‑ɛ yɩ 'klɔ ‑bʋ a nyibli ‑nyrɛ ‑nyi. 10 Kɛɛ, nyiblo 'bʋ yɩ 'tɔ' nɩ ‑nɛɛ ‑nɩ, 'a bʋɩ kɔ bʋ bibi lɛ, halɔ a ‑tɩ.» 11 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «‑Aan nɩnatumu yɩ 'nɩ ŋme, kɛɛ, 'n mi nɩ, 'mʋ꞊ʋ ŋmena' ‑ha.» 12 ‑Ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, 'bʋ yɩ nɩ ŋme, ɛ 'wɩ yɩ, 'a 'hʋɩ di 'nɩ 'kee ‑nɩ.» 13 Kɛɛ, dɛ ‑mʋ', ‑Yusu pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, Lasa yɩ 'nɩ ŋme, ɛ 'wɩ yɩ 'kʋkʋʋ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ. Kɛɛ, 'a ‑nagbopʋ ‑mɔ bɩ, 'waa ꞊wlɩ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, sɛyɩ a ŋmena a ‑tɩ ɛ hlɛ. 14 ‑Yusu 'yɩ 'kɩ ꞊nʋ ‑tɩ ꞊dʋ 'yi kɩ ‑hlii ‑nɩ de, 'ɛ lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ: «Lasa 'kʋ nɩ. 15 Kɛɛ, 'aan ‑tɩ, 'n kɔ plɔ a bleelɛ, 'kɩ ꞊bʋ 'yɩ 'ʋ Lasa 'hʋɩ ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, dɛ a 'mʋ, ɛ di 'a mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ ba kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ. 'A ‑tɩ, ‑ba mu 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ.» 16 ‑Ɛ ‑bɩ Toma, ʋ dɛɛ ꞊Yrupʋyu, ɛ nɔ‑ yɩ 'a 'bio ‑nagbopʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «‑Ba kʋɛ ‑Yusu ꞊wien, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ 'ʋ ‑tɩtɛ nɩ ‑do 'kʋʋ ‑nɩ.»

‑Yusu, nɔ‑ ‑hɛ 'lɩ ‑tonyibli 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ‑ɛ yɩ ꞊nʋ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ ‑nyi

17 ‑Tɛ ‑Yusu yɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli nyre mɔ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ʋ ‑ha 'ʋ Lasa, ɛ kɔ kɛ ‑nyrɔwɩ nɩ ‑hɛn. 18 Betanidɩɔ 'mʋɛ Jrusrɛdɩɔ yrɛ. 'Waa ‑mɔlɛhʋhlɔ 'yɩ 'lɩ ‑kilowɩ nɩ ta ‑wɛ. 19 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ‑Juukʋɛ* ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ ‑hɔn 'lɩ Jrusrɛ, 'ʋ di Matɩ kɔ Mari 'hʋɛn‑ yɩ ‑mɛ mɔ, ʋ 'mʋ 'lɩ ꞊nʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ ꞊tu, 'waa 'dɩayɩ Lasa a 'kʋkʋ‑tɩ. 20 ‑Tɛ Matɩ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, 'kɩ ‑Yusu yɩ 'lɩ di, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mu꞊o yɩ 'bɛ mɔ, kɛɛ, 'kɩ Mari ‑mɔ ‑bɩ, ɛ nɩ 'lɩ 'kayu bʋ. 21 ‑Tɛ Matɩ nyre 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ nɩ mɔ 'nɛ‑, 'na 'dɩayɩ 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'kʋ wɛn. 22 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑nɛ dɛ, ‑di Nyɩsʋa ‑hʋa, ɛ di꞊e 'nɩ nu.» 23 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «‑Na 'dɩayɩ di 'hrɩ 'klɔ.» 24 ‑Ɛ ‑bɩ Matɩ wɛn: «Iin, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, lɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ a ti 'yri, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di nyibli 'klɔ ‑ha.» 25 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Mɔ ‑hɛ 'lɩ ‑tonyibli 'kʋkʋnyibli 'nyɩ lɛ, ‑ɛ yɩ ꞊nʋ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ ‑nyi. Nyiblo 'bʋ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'n ‑nyi꞊e 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ. 'Ye ꞊bɩɩ ɛ 'kʋ, ɛ 'tɩɛ di 'klɔ a 'mʋ kɔ. 26 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ pɩ ‑hʋnhlʋn, 'bʋ mɔ, 'bʋ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ sɛyɩ‑sɛyɩ ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ 'kʋ. ꞊Bɩ dɛ a 'mʋ, ‑pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ?» 27 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Iin, Kʋkɔnyɔ, 'n pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ‑ɛ di la 'a dakɔ yɩ ya. ‑Mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ‑ɛ di la 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ di.»

‑Tɛ ‑Yusu we la 'a nɩnatumu Lasa a ꞊hien

28 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Matɩ mu 'a 'dɩayɩ Mari da mɔ, 'ʋ bii yɩ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ di nɩ, ‑mɔ ɛ dɛ.» 29 ‑Tɛ Mari 'wɩn dɩdawin a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'kɩka nɩ, 'ɛ 'du ye', 'ɛ mu 'lɩ ‑Yusu 'hʋɩ. 30 ‑Yusu a 'mʋ, ɛ 'yɛɛ 'dɩɔ nɩ 'yɛ. ‑Tɩtɛ nɩ ‑do ‑mʋ', Matɩ yɛɛ wɛn 'ʋ꞊ʋ bʋ, 'kɩ ɛ 'tɩɛ nɩ 'ʋ. 31 ‑Juukʋɛ* ‑mʋ', ‑ʋ di 'lɩ꞊ɩ ꞊wlʋ 'kwli bʋ ꞊tu mɔ, ‑tɛ ʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, Mari a 'mʋ, ɛ 'kɩka nɩ, 'ɛ 'hrɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa 'mumu, ʋ 'du ye', 'ʋ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien. Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ daa ꞊nɛ, 'kɩ ɛ mi 'lɩ 'dabio yɩ, ɛ 'mʋ we.

32 ‑Tɛ Mari nyre 'ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ‑Yusu nɩ 'ʋ, ‑tɛ ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'gbla kwlɩ, 'kɩ 'ʋ 'a bʋɩ ꞊hlɔn, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, ꞊nɩ nɩ mɔ 'nɛ‑, 'na 'dɩayɩ 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'kʋ wɛn.» 33 ‑Tɛ Mari pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ yɩ 'nɩ we, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien, 'ʋ yɩ we ‑wɛ. Dɛ a 'mʋ, ɛ bʋbla꞊a yɩ bʋ dɩakɩ, kɔ, 'ɛ nie ꞊nɛ nyaɩ dɩakɩ, 34 ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «‑Tɛ a ‑ha 'ʋ꞊ʋ, ‑bɩ' a ꞊tuu ꞊nɛ yɩ lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Kʋkɔnyɔ, di 'lɩ, ꞊mʋ 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ 'ye.» 35 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑tʋa wuwe. 36 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ wɛn: «Ba 'ye kɛ, ɛ nʋɛ ꞊nɛ nɩ dɩakɩ.» 37 'Kɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ, 'kɩ nyibli nɩ 'lɩ, ʋ wɛn: «'Bɩ nɔ‑ kla mɔ 'yii'dɔnyɔ a 'yii yɩ. Ɛ kɔ bʋ nu wɛn 'kɩ꞊ɩ, 'kɩ Lasa 'yɛɛ di wɛn nɩ 'kʋ.»

‑Tɛ ‑Yusu ‑ha la Lasa 'klɔ

38 ‑Yusu bʋblɛ yɩ bʋ de, 'ɛ mu 'lɩ 'dabio yɩ. 'Dabio a 'mʋ, ɛ mɔ 'hɩɔ a 'hʋɔ ꞊nɩɔ. 'Kɩ ɛ nɩ 'lɩ dʋgba 'kwli, 'ʋ nu 'hɩɔkɩbɩa, 'ʋ ka꞊a yɩ. 39 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ba ‑ha 'ʋ 'hɩɔ ‑mʋ', ʋ ‑nu, 'ʋ ka 'dabio yɩ.» Kɛɛ, kɛ‑ Lasa a 'dɩayɩ nyrɔyu Matɩ pɩ: «Kʋkɔnyɔ o, ɛ di pʋ 'nʋ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ ‑hii 'lɩ 'dabio 'kwli ‑nyrɔwɩ nɩ ‑hɛn.» 40 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'N lee wɛn ‑mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊nɩ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑di Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa 'nɩ 'ye.» 41 Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ ‑ha 'ʋ 'hɩɔ a 'mʋ, ‑Yusu 'ɛ 'du 'lu ye', 'ɛ ta 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ, ɛ wɛn: «'Na 'Baɩ, 'n ‑nyi ‑mʋ 'wio, ‑kɔtɩ ‑wɛn 'na lɛnyaawin kɩ. 42 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑nɛ ti, ‑yɩ wɛn 'na lɛnyaawin kɩ. Kɛɛ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n ‑hla, 'n hla꞊a nɩ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ 'mʋ lɛ a ‑tɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ pʋ, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ kɩ.» 43 ‑Tɛ ɛ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yaa 'lɩ win, ɛ wɛn: «Lasa, 'hrɩ 'lɩ 'dabio 'kwli!» 44 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ Lasa 'hrɩ nɩ. 'A bʋɩ kɔ 'a dabʋɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'tɩɛ 'hɩnhɩʋɛn ‑jisɛ lɛ, kɔ, 'ʋ 'hɩnhɩʋan 'a 'lu dakɩbɩa lɛ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ba ꞊wlɛ꞊ɛ, kɔ, ba ‑ha꞊a mɛ lɛ, bʋ na.»

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ ‑yra la ‑Yusu a 'lɩla‑tɩ

(Matie 26.1-5; Makɩ 14.1-2; Luku 22.1-2)

45 ‑Juukʋɛ ‑mʋ', ‑ʋ mu Mari yɩ ‑mɛ mɔ, ‑ʋ 'ye dɛ ‑mʋ', ‑Yusu ‑nu, 'waa ‑hʋɔhʋɩ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. 46 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, nyibli ‑bɩ nɩ 'lɩ, 'ʋ mu Falisi꞊tumu* a nyibli 'ye mɔ, 'ʋ lee ꞊nʋ dɛ a 'mʋ, ‑Yusu ‑nu. 47 ‑Tɛ ʋ 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, kɔ Falisi꞊tumu a nyibli a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ kɔ 'waa nyibli gbagbɩ 'hʋɛn‑, ʋ da ‑gbolugbo, ʋ wɛn: «‑Bɩ' ‑a di 'kɩ nu 'lɩ, ‑ɛ nu꞊o, nyiblo ‑bʋ, ɛ ni ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ? 48 'Bʋ mɔ, ꞊ba ‑ha꞊a mɛ lɛ, bʋ 'tɩɛ yɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ nɩ gbɛ, nyibli a pɛpɛ di kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ Romakʋɛ a nyibli gbagbɩ 'mʋ di, ʋ 'mʋ ‑a mʋ gbatɩ klɛ ‑ha, ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ ‑bʋ, kɔ ‑aan dakɔ a nyibli gbagbɩ.» 49 'Kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ la 'yrʋ a 'mʋ bʋ, 'a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ, ɛ wɛn: «A 'yɩ ꞊dedede a lɛyuyruo ‑kɔ. 50 ꞊Bɩ ɛ 'yɩ ‑tɛɛ ‑nu, 'kɩ nyiblo nɩ ‑do, 'bʋ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan dakɔ a pɛpɛ a ‑ta', 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑aan dakɔ a pɛpɛ a 'mʋ bʋ ‑wɛ bʋ?» 51 Sɛyɩ‑sɛyɩ, win a 'mʋ, ɛ ‑pʋ, ɛ 'yɩ 'a dɩɔnʋ a 'lulɛ‑hihie 'pa‑. Kɛɛ, ‑tɛ ɛ mɔ 'yrʋ a 'mʋ, 'a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ, ‑ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɛ ꞊tu꞊o win a 'mʋ wlɔn, 'ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu di 'nɩ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ ‑Juukʋɛ a dakɔ a pɛpɛ a ‑ta'. 52 Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'ʋ ‑Juukʋɛ nɩ ‑do a ‑ta' 'pa‑, ɛ 'nɩ 'kʋ꞊ʋ nɩ. Kɛɛ, ɛ di 'nɩ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'yonʋ a pɛpɛ, ‑ʋ 'hɛɛn 'blʋgbɩ kɩ bʋ a ‑ta', ‑Yusu a 'mʋ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ lɛ 'kukue ‑nɩ, ʋ 'mʋ dɛ nɩ ‑do ‑hɛ.

53 Kʋɛ 'ʋ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ 'yie bʋ, ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ ‑yra꞊a nɩ, 'kɩ bʋ 'la ‑Yusu. 54 Dɛ a 'mʋ, ɛ nu꞊o nɩ, ‑Yusu 'nɩ ‑pa꞊a la, 'kɩ 'lɩ nyibli 'nyɩ lɛ de, 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ a 'blʋgba 'kwli. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, 'kɩ ʋ mu 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Eflaimʋ 'kwli, 'ʋ ‑hii 'lɩ ‑nyrɔwɩ ‑hʋɔhʋɩ. 'Kɩ 'lɩ Eflaimʋ a 'mʋ ke', ‑tʋtʋkʋtɩɔ ꞊dʋ nɩ 'lɩ, nyiblo ꞊dʋ 'ɛ 'yɩ 'lɩ kɩ 'ti.

55 ‑Juukʋɛ a lɛ'mimle ‑mʋ', ʋ dɛɛ Pakɩ, 'a ti 'mʋɛ yrɛ. 'Tɩ‑ lɛ'mimle a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre, 'blʋgba a 'mʋ, 'a nyibli ‑hʋɔhʋɩ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', ʋ kɔ bʋ nu, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ʋ 'mʋ꞊ʋ nu, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ lɛ 'mle. 56 Nyibli a 'mʋ, ʋ ꞊mʋɛ ‑Yusu lɛ. ‑Tɛ ʋ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'ʋ lɛ'bɛtilɛ, ʋ wɛn: «꞊Bɩ 'aan ꞊wlɩ wɛn 'nɩ, ɛ di lɛ'mimle kɩ 'nɩ di?»

57 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gbagbɩ kɔ Falisi꞊tumu a nyibli hla la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, nyiblo ꞊dʋ 'bʋ yi 'ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ‑Yusu nɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ bʋ lee ꞊nʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ klɔ.

12

‑Tɛ Mari plʋ la ‑Yusu a bʋɩ ‑dawinni lɛ

(Matie 26.6-13; Makɩ 14.3-9)

1 ‑Nyrɔwɩ nɩ ꞊hlon‑do ‑hie 'lɩ, ‑Juukʋɛ* a lɛ'mimle ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Pakɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre, 'kɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ mu 'lɩ Betanidɩɔ 'kwli. 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Lasa, ɛ 'ti 'lɩ. Lasa a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑Yusu ‑ha mɔ 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ ‑ha mɔ 'klɔ. Lasa a 'mʋ, ɛ kɔ 'a 'dɩayɩ nyrɔyo nɩ 'hʋɛn, Matɩ kɔ Mari 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ kɔ ‑mɔ ɛ mu 'lɩ. 2 ‑Tɛ ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ pie ꞊nɛ nɩ, Matɩ 'ɛ ‑ha 'lɩ ‑Yusu a diidɛ. Lasa kɔ nyibli ‑bɩ, ʋ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, nʋ‑ yɩ diidɛ a 'mʋ di. 3 Bʋ yɩ 'kɩ dɛ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ Mari 'du ‑dawinniyrɩɛ ye'. ‑Dawinni a 'mʋ, ɛ pɩ ꞊die dɩakɩ. ‑Tɛ ɛ 'du꞊o ye', ‑ɛ ‑bɩ ɛ plʋ꞊ʋ ‑Yusu a bʋɩ lɛ, 'ɛ nu 'a dɩɔnʋ a 'lunyapli, 'ɛ 'hran ‑Yusu a bʋɩ lɛ, ‑dawinni a hɩnhrʋn 'ɛ 'hɛɛn 'lɩ 'kayu bʋ. 4 ‑Tɛ Mari nu dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopi ‑bɩ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Judɩa Yisikalio, ‑ɛ di ‑Yusu 'a yraanyibli ‑jɩ' pʋ, kɛ‑ ɛ pʋ: 5 «'Aa. Dɛ‑ kɔ ‑dawinni a 'mʋ a 'yɩ ‑plo 'lɩ? 'A 'wliyɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ mɔ wɛn ‑kʋannunyɔ nɩ ‑do a 'pɛɛwli nɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊hɔnpʋɩ nɩ ‑pu 'kwli. 'Bʋ mɔ, 'bʋ plo wɛn꞊ɛ, ‑a ‑wɛ 'lɩ ‑ba ‑nyi wɛn 'a 'wliyɛ ꞊hɩʋɛnnyibli nɩ.» 6 Ɛ 'yɩ ꞊bɩɩ bʋ kɔ ꞊hɩʋɛnnyibli a nyaɩ a ‑tɩ, bʋ nu 'pʋplɛ lɛ, kɛɛ ‑tɛ ɛ mɔ 'yiyrinyɔ a ‑tɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ ni 'pʋplɛ lɛ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ nɔ‑ ꞊tui 'waa 'wli blɛ, kɛɛ, 'wli a 'mʋ, ɛ ꞊tui blɛ, ɛ kla 'a 'yiyri‑tɩ. 7 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ, 'ɛ ‑hɩhɩɛ꞊ɛ klɛ, ɛ wɛn: «‑Ha꞊a mɛ lɛ. Dɛ ʋ kɔ bʋ nu wɛn ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli 'n di wɛn 'ʋ 'kʋʋ ‑nɩ, ʋ di wɛn 'ʋ 'mʋ 'ʋ ‑haa ‑nɩ, dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ɛ ‑nu ‑dodo. 8 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ꞊hɩʋɛnnyibli 'tɩɛ di 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ nɩ. Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, ti 'n di 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ ‑hii ‑nɩ, ɛ 'yɩ ‑hʋ.»

‑Juukʋɛ* a nyibli gbagbɩ ‑hʋɛ bʋ 'la Lasa ‑wɛ

9 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, 'kɩ ‑Juukʋɛ ‑hʋɔhʋɩ 'wɩɩn 'ʋ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ ‑Yusu nɩ 'lɩ Betanidɩɔ 'kwli. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ mu 'lɩ. Ɛ 'yɩ ‑Yusu a 'yiye‑tɩ nɩ ‑do a ‑tɩ 'pa‑, ʋ 'yɩ 'lɩ ‑mu. Kɛɛ, ʋ mu 'lɩ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, Lasa ‑mʋ', ‑Yusu ‑ha mɔ 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ ‑ha mɔ 'klɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye. 10 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ ‑yra꞊a nɩ, 'kɩ bʋ 'la Lasa ‑wɛ, 11 ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ‑Juukʋɛ ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'ʋ 'kee nyibli gbagbɩ a 'mʋ, 'waa ‑mɔnɩna.

‑Tɛ ‑Yusu 'ya la Jrusrɛdɩɔ 'kwli

(Matie 21.1-11; Makɩ 11.1-11; Luku 19.28-40)

12 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di Pakɩ a lɛ'mimle kɩ, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu di di Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 13 ‑Tɛ ʋ 'wɩn 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛ yohran, 'ʋ 'ble꞊e kʋa lɛ, 'ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ, 'ʋ mu ‑Yusu ye' 'bɛ mɔ. Kɛ‑ ʋ pɩ, 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ win, ʋ wɛn: «‑Na 'wio, ‑mɔ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'lɩ di, 'kɩ 'lɩ Kʋkɔnyɔ a 'nyrɛ 'kwli. Nyɩsʋa bʋ nu ‑mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ. Ba 'ye Yisraɛkʋɛ a bodɩɔ, ‑ɛ yɩ 'lɩ di. Ba 'de ‑ba pʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ.» 14 'Kasrayu ꞊dʋ nɩ 'ʋ. Ɛ nɔ‑ kɔ kɩ ‑Yusu 'ya 'ʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋacrɩɛn nu la 'a hɩhla, ‑ɛ mɔ:

15 «Sion* (Jrusrɛ) a nyibli,

a 'nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ.

Ba 'ye kɛ,

'aan bodɩɔ, nɔ‑ yɩ 'lɩ di.

'Kɩ ɛ nɩ 'ʋ 'kasrayu kɩ.»

16 Ti a 'mʋ 'yri, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑Yusu kɔ nyibli ‑mʋ' 'hʋɛn‑, ʋ ni, 'a ‑nagbopʋ* 'nɩ ‑yru꞊o la꞊a' lɛ. Kɛɛ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑Yusu mu 'lɩ yakɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli, 'tɩ‑ 'ɛ bi 'lɩ ꞊nʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋacrɩɛn nu la 'a hɩhla, kɛ‑ nyibli ‑mʋ', ʋ ni la 'a nunuo.

17 ‑Tɛ ‑Yusu lee mɔ Lasa, 'kɩ bʋ 'hrɩ mɔ 'klɔ, bʋ ‑hɔn mɔ 'lɩ 'dabio 'kwli, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ye mɔ dɛ a 'mʋ nɩ, 'ʋ mu mɔ, 'ʋ lee mɔ nyibli ‑bɩ lɛ dɛ a 'mʋ, ‑Yusu ‑nu. 18 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, nyibli ‑nɩ wɛn, 'ʋ di꞊e ye' 'bɛ mɔ, ‑kɔtɩ ʋ 'wɩn mɔ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu nu mɔ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a 'mʋ nɩ. 19 ‑Ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu* a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, kɛ‑ ʋ pɩ, 'ʋ yɩ 'lɩ lɛ 'pʋplɛ ‑nɩ, ʋ wɛn: «‑A yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑bʋ, ɛ ‑hi ‑a mʋ wlɔn. Nyibli a pɛpɛ yɩ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien.»

Glɛkɩkʋɛ ‑bɩ ‑hʋɛ bʋ yi wɛn ‑Yusu

20 ‑Juukʋɛ a lɛ'mimle a 'mʋ a ti 'yri, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑ʋ mu Nyɩsʋa da mɔ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, Glɛkɩkʋɛ nɩ 'lɩ. 21 Nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ mu 'ʋ ‑Yusu a ‑nagbopi* Filipʋ 'hʋɩ. 'Kɩ ɛ kɔ 'lɩ Bɛtɩsaida, ‑ɛ mɔ Galileblʋgba a 'dɩɔ ‑bɩ, ʋ wɛn: «Nyɩbɛyu, ‑a ‑hʋɛ ‑ba yi wɛn ‑Yusu.» 22 Ɛ nɔ‑ mɔ Filipʋ a 'mʋ, bʋ mu, bʋ lee nɛ 'a 'bɩ Adre, 'tɩ‑ ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, 'ʋ bibi kɩ, 'ʋ ‑mu, 'ʋ lee ‑Yusu. 23 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ti nyre 'ʋ nɩ, 'kɩ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, Nyɩsʋa bʋ ‑nyi 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ. 24 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ ‑kʋbʋyɛ a dɛ yɩ. ‑Kʋbʋyɛ 'bʋ 'yɩ ‑tʋtʋ lɛ ‑hrɛn, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ mɩ, kɔ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ blʋ, kɛɛ, ɛ nɩ ‑do di 'ʋ nɩ. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'bʋ ‑hrɛn ‑tʋtʋ lɛ, ɛ di 'nɩ mɩ, ɛ 'mʋ blʋ pʋ. ‑Kʋbʋ a 'mʋ, 'a mɩmɩɩ 'wɩ‑ 'kʋkʋʋ yɩ. 'Na 'mumu, 'n 'wɩ‑ ‑kʋbʋyɛ yɩ. 'N kɔ ꞊bʋ 'kʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ kɔ. 25 ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo 'bʋ 'yɩ ‑mɔ ‑wɛ, bʋ 'kʋ, 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑tɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ bʋ 'kʋ, ‑tɛ ɛ mɔ 'na nyiblo a ‑tɩ, ɛ di kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 26 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ ‑hʋɛ, bʋ nu 'na ‑kʋan, ‑ɛ ‑bɩ ɛ blɛɛ yɩ, bʋ na 'mʋ ‑mɔ, 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ, 'n di 'ʋ mu, ɛ kɔ bʋ mu 'ʋ ‑wɛ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ 'lɩ 'kʋʋlɛ'. 'A ‑nɛ nyiblo, 'bʋ yɩ 'na ‑kʋan nɩ ni, 'na 'Baɩ Nyɩsʋa, nɔ‑ di꞊e ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑nyi.»

‑Yusu hla 'a 'kʋkʋʋ a ‑tɩ

27 «‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'na ‑hihiu hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ. ‑Bɩ' 'n di 'kɩ 'na 'Baɩ yɩ pʋ 'lɩ? ꞊Bɩ kɛ‑ ꞊bʋ pʋ: 'Na 'Baɩ Nyɩsʋa o, nu꞊o, ꞊hɩʋɛn'yeti, ‑ɛ di 'lɩ di, bʋ hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ. 'Ʋʋn‑, 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɛ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ꞊hɩʋɛn'yeti a 'mʋ, nɔ‑ 'mʋ 'lɩ wlɔn ‑naa ‑nɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ di 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ. 28 Kɛ‑ 'n di pʋ: 'Na 'Baɩ o, nu꞊o, ‑na ‑tɩ bʋ 'bʋa 'yi.» Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a win ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ pɩ lɛ: «'N ‑wɛ 'a nunuo ‑mɔ, 'na ‑tɩ 'ɛ 'bʋa 'yi, kɛɛ, 'n kɔ ꞊bʋ nu꞊o de.»

29 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ 'wɩn win a 'mʋ nɩ, ʋ wɛn: «Yakɔ, ‑ɛ ꞊ma.» ‑Ʋ ‑bɩ wɛn: «Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑bɩ, ‑ɛ yɩ 'plɛ.» 30 Kɛɛ, ‑Yusu wɛn: «Ɛ 'yɩ 'na ‑tɩ 'pa‑, win a 'mʋ, ɛ 'yɩ ‑pɩɩ ‑nɩ, 'a mʋ kɔ ‑tɩ ꞊nɩɔ. 31 Ti ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ 'klɔ a nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ nyre 'ʋ nɩ. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa di 'klɔ ‑bʋ, 'a nyiblo gbagbʋ Satan lɛ 'nɩ bla. 32 'Mɔ ‑bɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ di 'ʋ 'mʋ ye' 'duu ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ tugbɛ 'yie, 'mʋ ‑tʋtʋ ‑mɔ lɛ ‑hlɔɔ ‑nɩ, ti a 'mʋ 'yri, 'n di꞊e 'nɩ nu, nyibli a pɛpɛ 'mʋ 'mʋ lɛ 'mʋɛ ‑nɩ.» 33 'Kʋkʋʋdʋ ‑mʋ', ɛ di la 'kʋ, ɛ nɔ‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ nu 'pʋplɛ lɛ.

34 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ nyibli ‑mʋ', ʋ pɩ꞊ɩ yɩ, ʋ wɛn: «'Kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a tetecrɩɛn 'kwli, ʋ 'crɩ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya, ɛ di hie 'klɔ. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, ‑mɔ ‑bɩ, ꞊nɩ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, ʋ di 'du꞊o ye', 'kɩ 'ʋ tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ ‑tʋtʋ ‑mɔ lɛ ‑hlɔɔ ‑nɩ? Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ mɔ 'kɩ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo 'lɩ?» 35 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «‑Nyrɛ 'tɩɛ di 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli. ‑Tɛ ‑nyrɛ a 'mʋ, ɛ 'tɩɛ nɩ 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ, 'kɩ ba na꞊a 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, halɔ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ bʋ ꞊hu, ‑kɔtɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nɛɛ halɔ 'nyɩ, ‑tɩtɛ ‑mʋ', ɛ mi 'ʋ, ɛ 'yɩ 'ʋ ‑yi. 36 'A ‑tɩ, ‑tɛ ‑nyrɛ 'tɩɛ nɩ 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ, ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ nyibli ‑mʋ' pa, ‑ʋ nɛɛ ‑nyrɛ'.»

‑Juukʋɛ* 'yɩ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ ‑tɩ a 'mʋ, 'a hɩhla ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ, 'ɛ ‑hli ꞊nʋ 'yi kɩ. 37 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ɛ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ, 'ʋ ‑hʋ, kɛɛ, nyibli 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 38 Dɛ a 'mʋ, ɛ mu 'lu ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Esai hla la, ɛ 'mʋ ‑nue ‑nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, Esai hla la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Nyɩsʋa o, ‑tɩ ‑bʋ, ‑a hlɛ,

nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ 'lɩ?

Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ yru ‑na 'klɩkɩnɩnɩɩ 'lɩ?

Ɛ 'yɩ 'a nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ.»

39 ‑Tɩ ‑bʋ, ‑kɔtɩ 'kɩ ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, Esai a 'mʋ, ɛ hla꞊a nɩ. Kɛ‑ ɛ pʋ:

40 «Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, 'waa 'yii 'ɛ 'dɔ,

‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha dɛ lɛ yru,

kɔ, 'ɛ nu꞊o, 'waa ꞊wlɩ 'ɛ 'gboklo ‑nɩ,

‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha ‑tɩ' lɛ yru.

Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'bʋ mɔ, 'bʋ yɩ wɛn ‑tɩ' lɛ nɩ yrui,

ʋ di 'mʋɛ wɛn꞊ɛ yrɛ,

‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ wɛn ꞊nʋ wa.»

41 Esai a 'mʋ, ɛ hla ‑tɩ a 'mʋ nɩ, ‑kɔtɩ ɛ 'ye la ‑Yusu a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ nɩ, 'ɛ hla la ‑Yusu a 'mʋ, 'a ‑tɩ.

42 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ Esai 'ɛ nu hihle lɛ, kɛɛ ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ ‑hʋɔhʋɩ, ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑wɛ. Kɛɛ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑hla, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', ‑ɛ nu꞊o, ʋ yɩ pie Falisi꞊tumu* a nyibli a hʋannʋ, ‑kɔtɩ 'bʋ 'wɩn, ʋ di bla ꞊nʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo a pɛpɛ blɛ. 43 Ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, nyibli bʋ 'yaa 'lɩ 'waa 'nyrɛ, 'ɛ ‑hi 'ʋ Nyɩsʋa bʋ 'yaa 'lɩ 'waa 'nyrɛ.

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ pʋ ‑Yusu a win nʋa yɩ bʋ, nʋ‑ ‑bati di klɔ

44 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'yɛɛ 'lɩ win, 'ɛ yɩ nyibli ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ɛ 'yɩ 'mɔ nɩ ‑do 'pa‑, ɛ 'yɩ 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, kɛɛ, 'na 'Baɩ ‑mʋ', ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ kɩ, ɛ nɔ‑ ɛ kuo ꞊wlʋ yɩ ‑wɛ. 45 Nyiblo 'bʋ 'ye 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye 'na 'Baɩ ‑mʋ' nɩ ‑wɛ, ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ kɩ. 46 'N di 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ nɩ, ꞊wɩ yɩ ‑nyrɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'lɩ halɔ 'nyɩ nɩ. 47 Nyiblo 'bʋ yɩ 'na win nɩ 'wɩn, 'tɩ‑ bʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ win a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'mɔ 'pa‑, 'nɩ ‑pʋʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ ‑bati lɛ nɩ, ‑kɔtɩ 'mɔ ‑bɩ, 'n di nɩ, 'kɩ ꞊bʋ wa nyibli. 'N 'yɩ ‑di, 'kɩ ꞊bʋ pʋʋ nyibli ‑bati lɛ. 48 Nyiblo 'bʋ hɩa 'mʋ yɩ, kɔ, 'bʋ 'yɛ nɩ pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'lɩ lɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'kwli, ‑bati di꞊e 'nɩ klɔ, ‑tɛ ɛ 'yɩ 'na win nʋa yɩ bʋ ‑pʋ a ‑tɩ. 49 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ 'mɔ nɩ ‑do a 'klɩ 'kwli 'pa‑, 'n 'yɩ 'lɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, kɛɛ, 'na 'Baɩ ‑mʋ', ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ kɩ, nɔ‑ lee 'mʋ ‑tɩ ‑mʋ', 'n kɔ ꞊bʋ tɔɔ ‑nɩ. 50 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', ɛ ‑hʋɛ ꞊bʋ tɔɔ nyibli, nɔ‑ ni꞊e, nyibli 'ʋ kʋɛ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ‑tɩ nɩ ‑do ‑mʋ', 'na 'Baɩ lee 'mʋ ꞊bʋ tɔɔ nyibli, ɛ nɩ ‑do, nɔ‑ 'n tʋɛ ꞊nʋ.»

13

‑Tɛ ‑Yusu yra la 'a ‑nagbopʋ* a bʋɩ lɛ

1 Ɛ hie 'lɩ ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do, ‑Juukʋɛ* a lɛ'mimle, ‑ɛ mɔ Pakɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre. ‑Yusu yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ti nyre 'ʋ nɩ, 'kɩ bʋ ‑hɔn 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'a 'Baɩ Nyɩsʋa ‑mɔ mu. Nyibli ‑mʋ' ‑ʋ mɔ 'a nyibli, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, ɛ nʋɛ ꞊nʋ nɩ ti a pɛpɛ, kɔ, ɛ 'cibi 'ʋ 'waa nʋɛlɛ.

2 ‑Winse, 'kɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑ ʋ nɩ 'ʋ dɛdiilɛ'. 'Tɩ‑ ʋ 'mʋ dɛ di, ɛ 'yɩ 'kayu a ‑kʋannunyɔ ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ yra ꞊nʋ bʋɩ lɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ ni꞊e lɛ. 'Kɩ ʋ nɩ 'kɩ 'ʋ dɛdiilɛ a 'mʋ, 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ Satan, 'ɛ lee Judɩa Yisikalio, ‑ɛ mɔ Simɔ a 'yu, 'kɩ bʋ pʋ ‑Yusu 'a yraanyibli ‑jɩ'. 3 ‑Yusu a 'mʋ, ɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ kɔɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ win kɩ, 'ɛ yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ ɛ ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ, kɔ, ɛ 'mʋ ‑mɔ ꞊hɩan, ɛ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ mu. 4 ꞊Han‑tɩ, 'ɛ yi ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, kɛɛ, ɛ 'du ye', 'ɛ ‑hɛ a 'luyɩwlawlʋ, 'ɛ 'du ‑pledanʋ ye', 'ɛ mʋa꞊a ‑gbɩ kɩ bʋ, 5 'ɛ pʋ 'lɩ 'nie 'pɔlʋ 'kwli, 'ɛ ‑tʋa 'a ‑nagbopʋ a bʋɩ a lɛyɩyra. 'Bʋ yra 'a ‑nagbopi ‑bɩ a bʋɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ bʋ nu ‑pledanʋ a 'mʋ, ɛ mʋa wɛn ‑gbɩ kɩ bʋ, bʋ 'hran 'a bʋɩ lɛ. 6 Nɔ‑ ɛ nu ‑nunu, 'ɛ nyre 'ʋ Simɔ Piɛlɩ 'hʋɩ. ‑Tɛ ɛ nyre 'kɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ Simɔ Piɛlɩ wɛn: «Kʋkɔnyɔ, ꞊bɩ ꞊mʋ 'na bʋɩ lɛ yra?» 7 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Dɛ ‑bʋ, 'n ni, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ꞊nɩ ‑yru꞊o 'lɩ꞊ɩ' lɛ, kɛɛ, 'kɩ 'lɩ ye' 'kɩ ‑di 'lɩ꞊ɩ' lɛ ‑yruu ‑nɩ.» 8 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ wɛn: «'Klɔ a 'klɔ, ꞊nɩ ‑yra꞊a 'na bʋɩ lɛ nɩ.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ 'yɩ ‑na bʋɩ lɛ ‑yra, ꞊nɩ ‑mɔ꞊ɔ 'na nyiblo nɩ de.» 9 ‑Ɛ ‑bɩ Simɔ Piɛlɩ wɛn: «'Bʋ mɔ 'kɩ 'a ‑tɩ, ɛ 'nɩ 'mɔɔ 'lɩ 'na bʋɩ nɩ ‑do, kɛɛ, yra 'mʋ ꞊jrɛ, ‑bʋ yra 'na 'lu lɛ ‑wɛ.» 10 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Nyiblo 'bʋ ‑ple, 'bʋ na lɛ dɛ gbe, ɛ 'nɩ ‑ple꞊e 'kɩ nɩ de, 'bʋ 'yɩ bʋ yra bʋɩ lɛ nɩ ‑do 'pa‑, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'wʋ 'lɩ nɩ ‑tɛɛ. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a 'wʋ 'lɩ nɩ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'aan pɛpɛ 'pa‑, a 'yɩ 'lɩ 'wʋ.» Ɛ 'wɩ yɩ, 'waa yɩ'siilɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa yɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ‑Yusu ꞊hɛn 'nyrɛ. 11 Ɛ yi nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di꞊e 'a yraanyibli ‑jɩ' pʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ. Nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ pʋ lɛ: «Ɛ 'yɩ 'aan pɛpɛ 'pa‑, a 'yɩ 'lɩ 'wʋ.»

12 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ 'waa bʋɩ a lɛyɩyra ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pʋ 'a 'luyɩwlawlʋ nɩ, 'ɛ nɩ bʋ de, 'kɩ 'ʋ dɛdi‑tuo nɩ ‑do a 'mʋ kɩ, ɛ wɛn: «Dɛ ‑bʋ, 'n nu 'a mʋ ‑mɔ, dɛ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ꞊bɩ a yru꞊o' lɛ? 13 'Ba yɩ 'mʋ nɩ dɛ, kɛ‑ a pɩ: Tɔɔnyɔ, kɔ Kʋkɔnyɔ 'hʋɛn‑. 'Tɩ‑ 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'nɩ mɔ꞊ɔ. 14 'A ‑tɩ o, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ 'aan Tɔɔnyɔ kɔ 'aan Kʋkɔnyɔ 'hʋɛn‑, ‑tɛ 'n ꞊tɩɔ 'lɩ 'na dɩɔnʋ, 'nɩ yra 'a mʋ bʋɩ lɛ, 'a ‑tɩ, 'aan 'mumu, ba ꞊tɩɔ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ ‑wɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ 'mʋ 'a 'bɩ a bʋɩ lɛ yra. 15 'N tɔɔ nɛ 'a mɔ꞊ɔ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n ꞊tɩɔ 'lɩ 'na dɩɔnʋ nɩ, 'nɩ ‑hɛ 'aan lɛleyu, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑bʋ, 'n nu 'a mʋ ‑mɔ, a 'mʋ꞊ʋ nu ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. 16 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑kʋannunyɔ ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ 'a nyiblo gbagbʋ 'lu yɩ ‑nɩ, mɔ, lɛleyu 'yɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'ʋ꞊ʋ ‑tɩtɛ lɛ tɛ 'lu yɩ ‑nɩ. 17 'A ‑tɩ o, a yi 'kɩ꞊ɩ nɩ. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ nɩ ni, a di kɔ plɔ a bleelɛ.

18 Ɛ 'yɩ 'aan pɛpɛ 'pa‑, 'n 'yɩ 'a mʋ 'nyrɛ ꞊hɛn. Nyibli ‑mʋ', 'n ‑ha 'lɩ, 'kɩ ‑bʋ na 'mʋ ‑mɔ, 'n yi ꞊nʋ nɩ. Kɛɛ, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ blɛɛ yɩ, bʋ mu 'lu ‑mɔ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'nyrɛ 'lɩ 'pɔlʋ nɩ ‑do dabʋ 'kwli, ɛ nɔ‑ ‑hɛ 'na yraanyɔ. 19 'N hlɛ 'a mɔ꞊ɔ yɩ nɩ ‑dodo, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'ʋ nyre, ‑ɛ di꞊e nu, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ di 'ʋ nyre, a 'mʋ 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑mɔ nyiblo ‑mʋ', Nyɩsʋa lee 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. 20 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'ble 'na lɛleyu kʋa, ɛ 'wɩ yɩ, 'mɔ ɛ 'ble kʋa. Kɔ, nyiblo 'bʋ 'ble 'mʋ kʋa, ɛ 'wɩ yɩ, 'na 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ tɛ 'nɛ‑ 'mʋ, nɔ‑ ɛ 'ble kʋa.»

‑Yusu wɛn 'nɩ, Judɩa, nɔ‑ di꞊e 'a yraanyibli ‑jɩ' pʋ

(Matie 26.20-25; Makɩ 14.17-21; Luku 22.21-23)

21 'Tɩ‑ ‑Yusu 'mʋ win a 'mʋ pʋ mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ 'mʋɛ bʋ dɩakɩ. Ɛ 'yɩ 'a ‑nagbopʋ* ꞊dedede 'yi kɩ ‑hlii ‑nɩ, kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyiblo nɩ 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ. Ɛ nɔ‑ di 'mʋ 'na yraanyibli ‑jɩ' pʋ, ‑ʋ ꞊mʋɛ 'na 'lɩla lɛ.» 22 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'lɩ 'yilɛtɩtalɛ. Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑Yusu bʋ di 'nyrɛ ꞊hɛn, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 23 ‑Nagbopi ‑bɩ nɩ 'ʋ, ‑Yusu ‑nʋɛ ‑nɩ ‑tɛɛ. Nɔ‑ nɩ 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ. 24 Ɛ nɔ‑ Simɔ Piɛlɩ nu ‑jie, ɛ lee ‑nɩ, bʋ 'bɛti ‑Yusu, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑Yusu ꞊hɛn 'nyrɛ, 25 ‑nagbopi a 'mʋ 'ɛ hlee 'lɩ ‑Yusu nʋa', 'ɛ 'bɛti꞊e, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ꞊hɛn 'nyrɛ 'lɩ?» 26 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Flɔɔkʋtɩɔ ‑bʋ, 'n di 'lɩ 'yanu ‑mɔ 'nyra, nyiblo, 'n di꞊e ‑nyi, nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ,» 'ɛ 'du 'flɔɔkʋtɩɔ ye', 'ɛ 'nyra 'lɩ꞊ɩ 'yanu ‑mɔ, 'ɛ ‑nyi꞊e Judɩa, ‑ɛ mɔ Simɔ Yisikalio a 'yu. 27 'Tɩ‑ Judɩa 'mʋ 'flɔɔkʋtɩɔ a 'mʋ di mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ Satan kɔɔ ꞊nɛ win kɩ pɛpɛ. Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «Pʋ 'lɩ 'klɩ lɛ, dɛ ‑kɔ ‑bʋ nu, ꞊mʋ꞊ʋ nu.» 28 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ dɛdi‑tuo a 'mʋ kɩ, 'waa 'yɛɛ ꞊dʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑tɩ ‑bʋ, ‑kɔtɩ ‑Yusu 'ɛ nu 'pʋplɛ lɛ. 29 ‑Tɛ Judɩa mɔ la 'kɩ 'wliblɛ꞊tunyɔ, 'a ‑tɩ, ‑ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ‑Yusu lee la꞊a nɩ, 'kɩ bʋ mu la lɛ'mimle a diidɛ ‑tɔ, ‑ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu lee la꞊a nɩ, 'kɩ bʋ ‑ha 'lɩ 'wliyɛ, bʋ ‑nyi꞊e ꞊hɩʋɛnnyibli. 30 ‑Tɛ Judɩa a 'mʋ, ɛ ‑wɛ 'kɩ 'flɔɔkʋtɩɔ a 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ɛ bi 'lɩ ‑patʋ', 'kɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑nyi la 'a ‑nagbopʋ* tetebʋ yrayrʋ

31 ‑Tɛ Judɩa bi 'kɩ 'lɩ ‑patʋ', ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ 'a ‑nagbopʋ yɩ, ɛ wɛn: «‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'na ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ di bi pepe'. 'N di꞊e 'nɩ nu, nyibli 'mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'ye ‑wɛ. 32 'Bʋ mɔ, 'nɩ nu dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ nu ‑wɛ, nyibli 'mʋ 'na ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'ye. Ɛ 'tɩɛ ni꞊e nɩ. Ɛ di ‑nyi 'mʋ ꞊haanbʋnɩɩlɛ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ 'hʋɩ. 33 'Na 'yonʋ ‑na, ti ‑mʋ', 'n 'tɩɛ di 'nɛ‑ 'a mʋ 'hʋɩ ‑hi, ɛ 'yɩ 'kɩ ‑hʋ de. A di ꞊mʋɔ 'mʋ lɛ. Kɛɛ, ‑tɩ nɩ ‑do ‑mʋ', 'n lee la ‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ, nɔ‑ 'n di 'a mʋ ‑lee ‑nɩ ‑wɛ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑Tɩtɛ 'n mi 'lɩ, a 'yɩ 'lɩ mumuo ‑wɛ. 34 'N yɩ ‑nyi 'a mʋ tetebʋ yrayrʋ. Tetebʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ba nʋnʋɛ ‑nɩ. ‑Tɛ 'n nu 'aan nʋɛlɛ, kɛ‑ ba nu, ba nʋnʋɛ ‑nɩ ‑wɛ. 35 'Bʋ mɔ, 'ba nʋnʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli a pɛpɛ di꞊e 'nɩ yru, ‑ɛ mɔ, a mɔ 'na ‑nagbopʋ ꞊nɩɔ.»

‑Tɛ ‑Yusu lee la Piɛlɩ, ‑ɛ mɔ, Piɛlɩ di la꞊a 'nɩ hla, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑yi

(Matie 26.31-35; Makɩ 14.27-31; Luku 22.31-34)

36 ‑Ɛ ‑bɩ Simɔ Piɛlɩ 'bɛti꞊e nɩ, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ, ‑bɩ' ‑mii yɩ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, ‑tɩtɛ 'n mi 'lɩ, ꞊yɩ 'lɩ 'na ꞊wienkʋkʋɛ ‑wɛ. Kɛɛ, ti di 'ʋ 'nɩ nyre, ‑ɛ kɔ 'yri ‑di 'ʋ 'mʋ ꞊wien ‑kʋɛ ‑nɩ.» 37 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ wɛn: «Kʋkɔnyɔ, 'n ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ ꞊bʋ ‑ha 'na ‑hʋnhlʋn, 'kɩ 'ʋ ‑na ‑ta'. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nɩ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'n 'yɩ 'lɩ ‑na ꞊wienkʋkʋɛ 'lɩ ‑wɛ 'lɩ?» 38 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «꞊Bɩ ꞊han‑tɩ, ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ ‑bʋ ‑ha ‑na ‑hʋnhlʋn, 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta'? 'N yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'tɩ‑ hapɛ 'mʋ kɛ ‑nyrɛ da mɔ mu, ‑di nu 'na ‑mɔ‑gaawɩ nɩ ta, ‑ɛ mɔ, ꞊yɩ 'mʋ ‑yi.»

14

‑Yusu, nɔ‑ mɔ 'hru ‑mʋ', ‑ɛ mi 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ

1 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Aan ꞊wlɩ 'nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn. Ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ kɔ, ba kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ. 2 Bʋnɩɩlɛ ‑hʋʋ 'lɩ 'na 'Baɩ ‑mɔ nɩ. 'N mi nɩ, 'mʋ 'aan bʋnɩɩlɛ ‑mɔ ‑wɛ. 'Bʋ 'yɩ wɛn ‑tɩ a ‑tɛɛ 'pa‑, 'n 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ lee wɛn 'a mɔ꞊ɔ. 3 'Bʋ mɔ, 'nɩ ‑mu, 'nɩ ‑wɛ 'aan bʋnɩɩlɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'n di 'lɩ 'nɩ di, 'mʋ 'a mʋ gba, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'n nɩ 'ʋ, a 'mʋ 'ʋ nɩ ‑wɛ. 4 'Hru, nyiblo di na, 'tɩ‑ ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'n nɩ 'ʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre, a yi꞊e nɩ.» 5 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Toma pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, ‑tɩtɛ ‑mʋ', ‑mii 'lɩ, ‑a 'yɩ 'lɩ ‑yi. ‑Bɩ' ‑a ‑wɛ 'lɩ ‑ba nu 'hru a yiyie 'lɩ?» 6 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Na ꞊gbɛtʋ, 'mɔ ‑mɔ 'hru, 'mɔ ‑mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, kɔ, 'mɔ ‑mɔ 'klɔ yrayrʋ ‑wɛ. Ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ mu 'lɩ 'na 'Baɩ ‑mɔ, 'bʋ pa, 'bʋ 'yɩ 'lɩ 'mʋ 'lɩ ‑naa ‑nɩ. 7 'Bʋ mɔ, 'ba yi 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ a yi 'na 'Baɩ nɩ ‑wɛ. Kʋɛ 'kɩ mɔ bʋ, a yi꞊e nɩ, 'a 'ye꞊e ‑wɛ.» 8 ‑Ɛ ‑bɩ Filipʋ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, tɔɔ nɛ ‑a mʋ ‑na 'Baɩ. ꞊Nɩ tɔɔ nɛ ‑a mɔ꞊ɔ, ‑a di kɔ plɔ a bleelɛ.» 9 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn de, ɛ wɛn: «Filipʋ o, 'mɔ ‑bʋ, ɛ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ‑wʋnwlɛn 'hʋɩ, 'mɔ ꞊yɩ ‑hʋan nɩ yi. Nyiblo 'bʋ 'ye 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye 'na 'Baɩ nɩ. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊nɩ pɩ 'kɩ lɛ, ꞊bʋ tɔɔ nɛ 'a mʋ 'na 'Baɩ 'lɩ? 10 ꞊Bɩ ꞊nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'na 'Baɩ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ, ‑a 'wɩ‑ nyiblo nɩ ‑do yɩ. ‑Tɩ ‑bʋ, 'n yɩ 'aan pɛpɛ ‑lee ‑nɩ, ɛ 'yɩ 'na ꞊gbɛtʋ a 'lulɛ‑hihie 'pa‑, kɛɛ, 'na 'Baɩ a 'lulɛ‑hihie ꞊nɩɔ. Ɛ nɔ‑ nɩ 'ʋ 'mʋ ke', 'ɛ nɛɛ 'lɩ 'mʋ', 'ɛ ni ‑kʋan. 11 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'na 'Baɩ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ, ‑a 'wɩ‑ nyiblo nɩ ‑do yɩ, ba pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ. 'Ba 'yɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ ‑pʋ, 'na pʋpʋwin a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ ba pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, 'na nunu‑tɛblɩ a ‑tɩ. 12 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyiblo 'bʋ 'kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, nunu‑tɛblɩ 'n ni, ɛ di꞊e 'nɩ nu ‑wɛ. 'Tɩ‑ 'a ‑nɛ nunu‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ di nu, ɛ di 'ʋ 'nɛɛ 'nɩ ‑hi dɩakɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'n mi 'lɩ 'na 'Baɩ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'na nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni 'na ‑kʋan 'klɩ ‑nyi, ʋ 'mʋ 'na ‑kʋan nu. 13 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', a di ‑hʋa, 'kɩ 'lɩ 'na 'nyrɛ 'kwli, 'n di꞊e 'nɩ nu, ‑ɛ di꞊e nu, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'mʋ nyibli 'na 'Baɩ a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa ‑tɔɔ ‑nɩ. 14 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ dɛ nɩ ‑hʋɛ, 'kɩ 'lɩ 'na 'nyrɛ 'kwli, 'n di꞊e 'nɩ nu.»

‑Tɛ ‑Yusu lee la 'a ‑nagbopʋ*, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* di 'ʋ ꞊nʋ ke' 'nɩ nɩ

15 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ de, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'ba nʋɛ 'mʋ, a di 'ʋ 'na tete 'nɩ ꞊tuu ‑nɩ. 16 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n di 'lɩ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa ‑mɔ mu, 'n di nyaa ꞊nɛ lɛ, 'kɩ bʋ ya 'a mʋ nyiblo ‑bɩ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta'. Nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ‑ɛ hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ. Ɛ nɔ‑ di 'ʋ 'a mʋ ke' nɩ, 'a ‑nɛ ti, ɛ 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. 17 'Klɔ kɩ a nyibli, ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nɩ 'ʋ ꞊nʋ ke', ‑kɔtɩ ʋ nʋ‑ mɔ ‑bɩ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yru꞊o, 'tɩ‑ ʋ 'nɩ ‑mʋɔ꞊ɔ lɩ 'a yiyie lɛ. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a yi Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ nɩ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, kɔ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'a mʋ ke' nɩ ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ.

18 'N 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ hie 'ʋ 'a mʋ nɩ ‑do bʋ. Kɛɛ, 'nɩ ‑mu, 'n kɔ ꞊bʋ di 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ de. 19 Ti ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ ‑hie, 'klɔ kɩ a nyibli 'mʋ 'na 'yiye 'kee ‑nɩ. Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a di 'mʋ 'nɩ 'ye, ‑ɛ nu꞊o, 'n nɩ 'klɔ, 'aan 'mumu, a di nɩ 'klɔ ‑wɛ. 20 ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ 'bʋ nyre 'ʋ, a di yru꞊o lɛ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'na 'Baɩ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ, ‑a mɔ dɛ nɩ ‑do, 'aan 'mumu, a kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ ‑wɛ, ‑a mɔ dɛ nɩ ‑do.

21 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'ble 'na tete kʋa, kɔ, 'bʋ yɩ 'ʋ tete a 'mʋ nɩ ꞊tui ‑nɩ, nyiblo a 'mʋ, nɔ‑ nʋɛ 'mʋ. Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ nʋɛ 'mʋ, 'na 'Baɩ di꞊e 'nɩ ‑nʋɛ ‑nɩ ‑wɛ, 'na 'mumu, 'mʋ꞊ʋ ‑nʋɛ ‑nɩ, 'tɩ‑ 'mʋ꞊ʋ nu, ɛ 'mʋ 'mʋ yru.»

22 ‑Ɛ ‑bɩ, Judɩa ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ Judɩa Yisikalio 'pa‑, kɛ‑ ɛ pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, ‑bɩ' ‑nu, ꞊nɩ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑di꞊e 'nɩ nu, ‑a 'mʋ ‑mʋ yru, kɛɛ, ꞊yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑bʋ nu꞊o, 'klɔ kɩ a nyibli bʋ yru ‑mʋ?» 23 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Nyiblo 'bʋ nʋɛ 'mʋ, ɛ kɔ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n di꞊e ‑lee ‑nɩ, 'bʋ yɩ 'ʋ꞊ʋ nɩ ꞊tui ‑nɩ, 'n di꞊e 'nɩ nu, nyiblo a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'mʋ yru. ‑Ɛ ‑bɩ 'na 'Baɩ di꞊e 'nɩ ‑nʋɛ ‑nɩ, 'tɩ‑ 'na 'Baɩ a 'mʋ, ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ mu, ‑a 'mʋ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ nɩ. 24 Nyiblo 'bʋ 'yɩ 'mʋ ‑nʋɛ ‑nɩ, ɛ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ 'na win nɩ. ‑Tɩ ‑bʋ, 'n yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, a yɩ 'wɩn, ɛ 'yɩ 'na ꞊gbɛtʋ a wlɔn bʋ a win 'pa‑, kɛɛ, 'na 'Baɩ Nyɩsʋa, nɔ‑ le 'mʋ, ꞊bʋ lee nɛ 'a mɔ꞊ɔ.

25 ‑Tɛ 'n 'tɩɛ nɩ mɔ 'a mʋ 'hʋɩ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑dodo. 26 'Na 'Baɩ Nyɩsʋa, nɔ‑ di 'a mʋ 'a ‑Hihiu yɩ ya, 'kɩ 'lɩ 'na 'nyrɛ 'kwli. 'A ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ di 'a mʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑tɔɔ ‑nɩ, kɔ, ‑tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', 'n lee nɛ 'a mʋ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'a mɔ꞊ɔ 'kwli lɛ pʋ.

27 'N di꞊e 'nɩ nu, a 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ. Plɔ a bleelɛdʋ ‑mʋ', 'n ‑kɔ, ɛ nɔ‑ 'n di 'a mʋ ‑nyi. Ɛ 'yɩ plɔ a bleelɛdʋ ‑mʋ', 'klɔ a nyibli yɩ 'waa 'bio lɛ ‑nyi 'pa‑, 'nɩ ‑nyi꞊e lɩ 'a mɔ꞊ɔ nɩ. 'A ‑tɩ o, a 'nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ, ɛ kɔ, 'aan ꞊wlɩ 'nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn. 28 A 'wɩn nɩ, ‑tɛ 'n lee nɛ 'a mʋ, ‑ɛ mɔ: 'N mi nɩ, kɛɛ, 'n di 'nɩ di de, 'kɩ 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ. 'Bʋ mɔ, 'ba nʋɛ wɛn 'mʋ, a di nu wɛn dɔdʋ, ‑tɛ 'n mi 'lɩ 'na 'Baɩ ‑mɔ a ‑tɩ. 'Na 'Baɩ, nɔ‑ nɩ 'ʋ 'mʋ 'lu yɩ. 29 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, 'n yɩ 'a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑dodo, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'lu ‑mɔ mu. 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ 'lu ‑mɔ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ di bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli lɛ, a 'mʋ 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 30 Ti 'n ‑kɔ, 'kɩ ꞊bʋ hlee 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ɛ 'yɩ ‑hʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'klɔ ‑bʋ, 'a nyiblo gbagbʋ Satan, ɛ yɩ 'lɩ 'nɩ di. ꞊Han‑tɩ, ɛ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ kɩ, 31 kɛɛ, 'klɔ kɩ a nyibli blɛɛ yɩ bʋ yru꞊o, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa nɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, dɛ ‑mʋ', 'na 'Baɩ lee 'mʋ, ꞊bʋ nu, 'mʋ꞊ʋ nu.

'A ‑tɩ o, ba 'du ye', ‑a 'mʋ mu.»

15

‑Yusu 'wɩ‑ ꞊haantugbɛ yɩ

1 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn: «'Mɔ ‑bʋ, 'mɔ ‑mɔ ꞊haantugbɛ*, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ 'na nyibli, 'a mɔ tugbɛ a 'mʋ, 'a babʋɩ, 'na 'Baɩ Nyɩsʋa, nɔ‑ mɔ tugbɛ a 'mʋ, 'a 'dʋdɔnyɔ. 2 'A ‑nɛ bʋba 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɛ nɩ tʋ, 'dʋdɔnyɔ a 'mʋ, ɛ yɩ 'ʋ꞊ʋ 'nɩ 'bɛ, kɔ, 'a ‑nɛ bʋba, 'bʋ yɩ nɩ tʋɩ, ɛ kɔ bʋ ‑pa꞊a 'hʋɩ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ɛ 'mʋ tʋ dɩakɩ. 3 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɩ ‑mʋ', 'n tɔɔ nɛ 'a mʋ, ɛ nu꞊o nɩ, 'a 'sii 'ʋ yɩ. 4 Ba 'cibi 'ʋ, ba kʋɛ 'lɩ 'mʋ bʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'n ‑nu, 'n kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, ꞊a ‑mʋɛ. 'Bʋ mɔ, bʋba 'bʋ 'yɩ 'lɩ tugbɛ 'kwli bʋ ‑kʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ tʋ ɛ nɩ ‑do. Kɛ‑ nɩ ‑do, ɛ ꞊ti 'mʋ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. 'Bʋ mɔ, 'ba 'yɩ 'lɩ 'mʋ bʋ ‑kʋɛ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba nu 'na ‑kʋan.

5 'Mɔ ‑mɔ tugbɛ, 'a mɔ 'a babʋɩ. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ kʋɛ 'lɩ 'mʋ 'kwli bʋ, 'tɩ‑ ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ꞊ba ‑mʋɛ, nyiblo a 'mʋ, ɛ 'wɩ‑ bʋba ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ tʋɩ ‑tɛɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ni 'na ‑kʋan ‑tɛɛ. 'Bʋ mɔ, 'ba 'yɩ 'lɩ 'mʋ bʋ ‑kʋɛ, 'a mʋ nɩ ‑do, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba nu ꞊dedede. 6 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'yɩ 'lɩ 'mʋ' bʋ ‑kʋɛ, Nyɩsʋa di pʋ꞊ʋ 'wan, ‑wɛn tibabʋɩ ‑mʋ', ʋ 'bɛ 'ʋ lɛ, 'tɩ‑ ʋ pʋ 'wan lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ ‑ma, ʋ 'mʋ꞊ʋ lɛ 'kukue ‑nɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'tɔ pʋ. 7 'Bʋ mɔ, 'ba kʋɛ 'lɩ 'mʋ' bʋ, kɔ, 'ba 'ble 'na tɔɔwin kʋa, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ba ‑hʋa Nyɩsʋa 'a ‑nɛ ꞊dedede, ɛ 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑nyi. 8 'Bʋ mɔ, 'ba 'cibi 'ʋ 'na ‑kʋan a nunuo ‑tɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ a di꞊e nyibli 'nɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ‑mɔ 'na ‑nagbopʋ. Dɛ a 'mʋ, nɔ‑ di꞊e nu, nyibli 'mʋ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑nyi.

9 'N nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ nʋɛ 'mʋ. Ba 'tɩɛ ba kʋɛ 'lɩ 'mʋ' bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ. 10 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ 'ʋ 'na tete nɩ ꞊tui ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ a di꞊e 'nɩ yi 'a ‑nɛ ti, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'n ‑nu, 'nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa a tete 'ʋ, 'nɩ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ɛ nʋɛ 'mʋ nɩ, 'a ‑nɛ ti.

11 'N yɩ 'a mʋ ‑tɩ a pɛpɛ ‑bʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛ 'n ni dɔdʋ a nunuo, a 'mʋ lɛ nu ‑wɛ, kɔ, 'aan dɔdʋ a 'mʋ, ɛ 'mʋ ꞊cɛ. 12 Ba 'ye, ‑tɩ ‑bʋ, 'n yɩ 'a mʋ lee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ba nʋnʋɛ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'n ‑nu, 'nɩ nʋɛ nɛ 'a mʋ. 13 Nʋɛlɛ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hi 'ʋ nʋɛlɛ a pɛpɛ 'ʋ, ɛ nɔ‑ mɔ, nyiblo bʋ ‑ha 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, 'kɩ 'ʋ 'a 'bio a wʋwa a ‑ta'. 14 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n yɩ 'a mʋ lee ‑nɩ, 'ba yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ a mɔ 'na nɩnatumupʋ ꞊nɩɔ. 15 'Nɩ ‑daa꞊a 'kɩ 'a mʋ 'na ‑kʋannunyibli nɩ de, ‑kɔtɩ dɛ ‑mʋ', ‑kʋannunyɔ a 'masɛ ni, ‑kʋannunyɔ a 'mʋ, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 'N dɛɛ nɛ 'a mʋ 'na nɩnatumupʋ. A yi dɛ a 'mʋ nɩ, ‑kɔtɩ ‑tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', 'na 'Baɩ Nyɩsʋa tɔɔ 'mʋ, 'n tɔɔ nɛ 'a mɔ꞊ɔ nɩ. 16 Ɛ 'yɩ 'a mʋ 'pa‑, a 'yɩ 'lɩ 'mʋ 'lɩ ‑ha, 'kɩ ꞊bʋ mɔ 'aan Kʋkɔnyɔ. Kɛɛ, 'mɔ ‑ha 'lɩ 'a mʋ, 'kɩ ba kʋɛ 'mʋ ꞊wien, 'nɩ lee nɛ 'a mʋ, 'kɩ ba mu 'na ‑kʋan nu ‑wɛ. ‑Kʋan ‑mʋ', a di nu, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ mɔ dadʋ a ‑kʋan. 'A ‑nɛ dɛ, a di 'na 'Baɩ Nyɩsʋa ‑hʋa, 'kɩ 'lɩ 'na 'nyrɛ 'kwli, ɛ di 'a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi. 17 'A ‑tɩ o, dɛ ‑mʋ', 'n ‑hʋɛ 'a mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: Ba nʋnʋɛ ‑nɩ.»

'Klɔ a nyibli di ‑Yusu a ‑nagbopʋ* 'nɩ ‑yraa ‑nɩ

18 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «'Klɔ a nyibli 'bʋ yraa nɛ 'a mʋ, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑mɔ yɩ‑hɛnyiblo, ʋ yraa ‑nɩ, 'tɩ‑ 'ʋ mu 'a mʋ yraa mɔ. 19 'Bʋ mɔ, 'ba mɔ wɛn 'klɔ a nyibli, 'klɔ a nyibli di nʋɛ wɛn 'aan dɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ a di wɛn 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ nɩ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. 'Na ꞊gbɛtʋ, 'mɔ ‑ha 'lɩ 'a mʋ 'klɔ a nyibli 'nyɩ, 'nɩ pʋ 'a mʋ 'kɩbɩa kɩ. A 'yɩ kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ yraa nɛ 'a mʋ. 20 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n lee la 'a mʋ, ɛ 'nɩ 'hruo 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. Ɛ nɔ‑ mɔ: ‑Kʋannunyɔ ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ 'a 'masɛ 'lu yɩ ‑nɩ. Dɛ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑tɛ ʋ naa 'ʋ, 'ʋ ꞊tu 'mʋ ꞊hɩʋɛn, 'kɩ ʋ di 'ʋ ‑naa ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'a mʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu ‑wɛ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'ʋ 'na tɔɔwin 'ʋ, ʋ kɔ bʋ ꞊tuu 'ʋ 'aan tɔɔwin 'ʋ ‑wɛ. 21 'Bʋ yɩ 'a mʋ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui, ba yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ a mɔ 'na ‑nagbopʋ a ‑tɩ ꞊nɩɔ. 'Tɩ‑, 'na 'Baɩ ‑bʋ, ‑ɛ tɛ 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ kɩ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 22 'Bʋ mɔ, 'nɩ 'yɩ wɛn 'nɛ‑ ‑di, 'nɩ 'yɩ wɛn ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑lee ‑nɩ, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yɛɛ wɛn ꞊nʋ ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ 'waa dɛ 'kuku ‑mʋ', ʋ ‑nu a ‑ta'. Kɛɛ, dɛ ‑bʋ, 'n ‑di, 'n lee ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'bʋ 'tɩɛ yɩ dɛ 'kuku nɩ ni, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kɔ 'hru, 'kɩ bʋ ꞊ta Nyɩsʋa ‑jɩ'. 23 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ yraa 'mʋ, ɛ yraa 'na 'Baɩ nɩ ‑wɛ. 24 'Bʋ mɔ, 'nɩ 'yɩ ‑hʋan 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ ꞊dʋ nɩ ‑nii ‑nɩ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ ‑hʋan nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yɛɛ ꞊nʋ ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ 'waa dɛ 'kuku ‑mʋ', ʋ ‑nu a ‑ta'. Kɛɛ, ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', 'n nuu 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ʋ 'ye꞊e nɩ, kɛɛ, kɛ‑ ɛ 'nɩ 'mʋ, 'n kɔ 'na 'Baɩ 'hʋɛn‑, 'ʋ yraa nɛ ‑a mʋ. 25 ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ, ɛ mi 'lu ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', 'waa 'baɩnʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ 'mʋ ‑nue ‑nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ꞊Han‑tɩ ꞊hɔn, 'n 'yɩ ꞊dedede ‑nu, ʋ yraa 'mʋ nɩ.»

26 Kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, ɛ di 'nɩ di. 'Kɩ ɛ di 'lɩ 'na 'Baɩ ‑mɔ ‑hɔn. 'Bʋ mɔ, 'nɩ mu 'lɩ 'na 'Baɩ ‑mɔ, 'n kɔ ꞊bʋ ya 'a mʋ nyiblo a 'mʋ yɩ. Nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu*. Ɛ nɔ‑ di nyibli ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑tɔɔ ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ ‑di, ɛ di 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ. 27 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a di꞊e 'nɩ hla ‑wɛ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ 'n pa 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, kʋɛ la 'lɩ 'na ‑kʋan a ‑wlu꞊tuulɛ 'yie bʋ, a kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a mʋ nɩnɛ 'hʋɩ.

16

1 'N yɩ 'a mʋ ‑tɩ a 'mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊hɩʋɛn a 'mʋ, 'a 'yiyeti a 'mʋ, 'bʋ nyre 'ʋ, a 'nɩ ꞊ha 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kee ‑nɩ. 2 Ʋ di bla 'a mʋ Nyɩsʋa a 'kayo blɛ. Ti di 'ʋ 'nɩ nyre ‑wɛ, ‑ɛ kɔ 'yri nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di 'a mʋ lɛ 'lɩla ‑nɩ, ʋ di꞊e hla, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋan ꞊nɩɔ, 'ʋ ni꞊e. 3 Kɛ‑ ʋ di 'a nunuo nu, ‑tɛ ʋ 'yɩ 'na 'Baɩ ‑yi, ɛ kɔ, ‑tɛ ʋ 'yɩ 'mʋ ‑yi a ‑tɩ. 4 Kɛɛ, 'n yɩ 'a mʋ ‑tɩ a 'mʋ nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ di ‑tɛblɩ a 'mʋ nu, ɛ 'mʋ 'lɩ 'a mʋ 'kwli lɛ bi, ‑ɛ mɔ, 'n lee nɛ 'a mʋ nɩ.»

Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu* ni

«Kʋɛ la 'lɩ bʋ, 'n 'yɩ la 'a mʋ ‑tɩ a 'mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'n nɩ la 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. 5 ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'n mi nɩ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ ‑tʋtʋ kɩ, ɛ nɔ‑ kɔ 'hʋɩ 'n mi 'lɩ. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'bɛti꞊e 'mʋ, ‑ɛ mɔ: ‑Bɩ' ‑mi yɩ 'lɩ? 6 'Aan ꞊wlɩ 'mʋɛ bʋ, ‑tɛ 'n lee nɛ 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, 'n di 'nɩ mu a ‑tɩ. 7 Kɛɛ, ba pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ɛ di nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, 'kɩ ꞊bʋ mu, ‑ɛ nu꞊o, 'bʋ mɔ, 'nɩ 'yɩ ‑mu, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di wɛn 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ di 'nɛ‑ 'a mʋ ‑mɔ. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'nɩ ‑mu, 'n di 'a mɔ꞊ɔ yɩ 'nɩ ya. 8 'Bʋ mɔ, 'bʋ ‑di, ɛ di 'klɔ a nyibli 'nɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ ni dɛ 'kuku, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'hru ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, ɛ kɔ ‑bati ‑mʋ', Nyɩsʋa di pʋ 'hʋɛn‑. 9 Dɛ 'kuku ‑mʋ', nyibli ni, ɛ di ꞊nʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ mɔ, bʋ 'yɩ 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 10 Ʋ di꞊e 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'na 'hru 'sii 'ʋ yɩ, ‑kɔtɩ 'kɩ 'n mi 'lɩ 'na 'Baɩ ‑mɔ, 'kɩ a 'yɛ nɩ di 'kɩ 'mʋ nɩ 'ye de. 11 'Ya 'ʋ 'lu de, ‑bati ‑mʋ', Nyɩsʋa di ꞊nʋ lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑bati ‑mʋ', ‑ɛ klɔ 'klɔ ‑bʋ, 'a nyiblo gbagbʋ Satan.

12 'N kɔ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ de, kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba kɔ 'a lɛyuyruo, ‑kɔtɩ ɛ ‑hi 'aan 'lulɛ‑hihie wlɔn. 13 Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ‑ɛ yɩ nyibli ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑lee ‑nɩ, 'bʋ mɔ, 'bʋ ‑di, ɛ di꞊e 'nɩ nu, a 'mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ a 'mʋ lɛ yru pɛpɛ. ‑Tɩ ‑mʋ', ɛ di 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ 'yɩ 'a ꞊gbɛtʋ a wlɔn bʋ a win 'pa‑, kɛɛ, ‑tɩ ‑mʋ', 'a 'mumu, ɛ di 'wɩn, ɛ nɔ‑ ɛ di 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, kɔ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ di ‑hʋan 'lu ‑mɔ mu, 'a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ɛ di 'a mʋ ‑tɔɔ ‑nɩ. 14 Ɛ di tɔɔ nyibli 'na ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɩ ‑mʋ', 'n di Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑lee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ɛ di 'wɩn, 'tɩ‑ ɛ di 'a mʋ ‑lee ‑nɩ. 15 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ, 'na 'Baɩ ‑kɔ, 'mɔ kɔ꞊ɔ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', 'n di Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑lee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ɛ di 'wɩn, 'tɩ‑ ɛ di 'a mʋ ‑lee ‑nɩ.»

A di nu dɔdʋ

16 «Ti ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ ‑hie, a 'mʋ 'na 'yiye 'kee ‑nɩ, 'bʋ ‑hi, ɛ di gba ti gbi, 'tɩ‑ a 'mʋ 'mʋ 'ye de.»

17 'Kɩ 'lɩ ʋ nɩ ‑do a 'mʋ 'nyɩ, kɛ‑ 'a ‑nagbopʋ* ‑bɩ pɩ, 'ʋ yɩ lɛ 'bɛti ‑nɩ: «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ, dɛ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'lɩ, ‑tɛ ɛ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ: Ti ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ ‑hie, a 'mʋ 'na 'yiye 'kee ‑nɩ, 'bʋ ‑hi, ɛ di gba ti gbi, 'tɩ‑ a 'mʋ 'mʋ 'ye de? Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ pɩ lɛ de, ‑ɛ mɔ: A 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ ba 'ye 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'n mi 'lɩ 'na 'Baɩ ‑mɔ? 18 Ti gbi a 'mʋ, ‑kɔtɩ ɛ ‑hla, dɛ‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'lɩ? ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ ‑hla, ‑a 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ lɛ.»

19 ‑Tɛ ‑Yusu yru꞊o, ‑ɛ mɔ, ʋ ‑hʋɛ bʋ 'bɛti꞊e, ‑ɛ ‑bɩ, ɛ ‑tʋa 'waa leelɛ, ɛ wɛn: «'N lee nɛ 'a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ: 'Kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ ba 'ye 'mʋ, 'tɩ‑, 'tɩ‑ 'kɩ 'lɩ ti ‑bɩ 'kwli, a 'mʋ 'mʋ 'ye de. ꞊Bɩ dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ kɩ a yɩ 'ʋ 'aan dɩɔnʋ lɛ 'bɛti ‑nɩ? 20 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, a di 'nɩ we, ɛ kɔ, a 'mʋ nyaɩ lɛ nu, kɛɛ, 'klɔ a nyibli di nu dɔdʋ, 'a mʋ mɔ ‑bɩ, 'aan ꞊wlɩ 'mʋ bʋ 'mʋɛ. Kɛɛ, 'bʋ ‑hie ti gbi, ‑ɛ ‑bɩ a di ‑tʋa dɔdʋ a nunuo de. 21 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ ‑ŋlanʋgba a dɛ yɩ: ‑Ŋlanʋgba, 'bʋ yɩ ꞊gbla mɔ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ yɩ 'mʋɛ bʋ, 'kɩ 'ʋ ꞊hɩʋɛn ‑mʋ', ɛ di 'ye a ‑ta'. Kɛɛ, 'bʋ ꞊gbla, ‑ɛ ‑bɩ ꞊hɩʋɛn ‑mʋ', ɛ yɩ wɛn 'ye, 'a ‑tɩ ‑hru꞊o ‑mɔ. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ni dɔdʋ, ‑tɛ ɛ ‑nu, 'ɛ pʋ 'nɛ‑ 'yu yrayrʋ 'klɔ ‑mɔ. 22 Kɛ‑ ɛ ꞊ti 'mʋ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'aan ꞊wlɩ 'mʋɛ bʋ, ꞊hɩʋɛn a 'yiye a ‑tɩ. Kɛɛ, 'n kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a di 'nɩ 'yiye ‑nɩ de. 'Bʋ mɔ, ꞊ba 'yiye ‑nɩ, a di nu dɔdʋ, 'tɩ‑ nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu꞊o, ba 'kee dɔdʋ a 'mʋ, 'a nunuo.

23 Ti a 'mʋ 'bʋ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ a di 'kee 'na lɛ'bɛtilɛ de, ‑ɛ nu꞊o, a di ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ lɛ 'nɩ yru. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', a di 'na 'Baɩ ‑hʋa, 'kɩ 'lɩ 'na 'nyrɛ 'kwli, ɛ di 'a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi. 24 Kʋɛ la 'lɩ bʋ, ‑bʋ yɛ ti ‑bʋ kɩ, a 'yɛɛ 'na 'Baɩ ꞊dedede nɩ ‑hʋɛ, 'kɩ 'lɩ 'na 'nyrɛ 'kwli. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ dɛ nɩ ‑hʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ ba ‑hʋa꞊a 'na 'Baɩ. Ɛ di 'a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi, ‑ɛ di꞊e nu, 'aan dɔdʋ 'mʋ ꞊cɛ.»

‑Yusu wɛn 'nɩ, ‑aan ꞊wlɩ 'nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn

25 «‑Tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, 'n lee nɛ 'a mʋ, 'kɩ 'n naa 'lɩ 'ledʋɩ 'kwli, 'nɩ hla꞊a. Ti di 'ʋ 'nɩ nyre, ‑ɛ kɔ 'yri 'n 'yɛ nɩ di 'ledʋɩ nɩ nu, 'n 'yɛ nɩ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ nɩ ‑hlee ‑nɩ, kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ kʋɛ 'ʋ 'na 'Baɩ kɩ bʋ, 'n di yrue nɛ 'a mɔ꞊ɔ' lɛ ‑tɛɛ. 26 Ti a 'mʋ, 'bʋ nyre 'ʋ, a di ‑hʋa 'na 'Baɩ ‑tɛblɩ, 'kɩ 'lɩ 'na 'nyrɛ 'kwli. 'Na 'mumu, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ ‑hʋa꞊a ꞊dedede, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta', kɛɛ, 'aan ꞊gbɛtʋ 'a mʋ di꞊e ‑tɛblɩ lɛ ‑hʋa, 27 ‑kɔtɩ 'na 'Baɩ a 'mʋ, ɛ nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, a nʋɛ 'mʋ nɩ ‑wɛ, 'tɩ‑ 'a kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'n ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ. 28 'Kɩ 'n ‑hɔn 'lɩ 'na 'Baɩ ‑mɔ, 'nɩ di 'nɛ‑ 'klɔ kɩ. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'n mi 'nɛ‑ 'klɔ kɩ ‑hɔn mɔ, 'mʋ 'lɩ 'na 'Baɩ ‑mɔ mu.»

29 ‑Ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ* ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «'Ye kɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ‑tɛ ‑yɛ' nɩ hlee 'lɩ 'ledʋɩ 'kwli, 'a ‑tɩ, ‑tɩ ‑mʋ', ‑hlɛ, ‑a yrui꞊e' lɛ ‑tɛɛ. 30 ‑A yi 'kɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ye ꞊bɩɩ nyiblo 'yɩ ‑mʋ dɛ 'bɛti ‑nɩ, dɛ ‑mʋ', ɛ ‑hʋɛ, ɛ nɩ ke', ꞊nɩ ‑wɛ 'a yiyie ‑mɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊a yi꞊e, ‑ɛ mɔ 'kɩ ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ.» 31 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn: «꞊Bɩ a yi 'kɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'n ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ? 32 'A ‑tɩ 'kɩ, ti di 'ʋ 'nɩ nyre, 'tɩ‑ ɛ mɔ, ɛ ‑wɛ 'ʋ nyinyre ‑mɔ, ‑ɛ kɔ 'yri 'aan pɛpɛ a di ‑gbɛ, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'a ‑nɛ 'kayu bʋ mu, a 'mʋ 'ʋ 'mɔ nɩ ‑do bʋ ‑hie. Kɛɛ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ nu ‑do, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'na 'Baɩ nɩ mɔ 'mʋ 'hʋɩ.

33 'N lee nɛ 'a mʋ ‑tɩ a pɛpɛ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ‑mʋɛ, a 'mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ kɔ. 'Kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, a di 'ye ꞊hɩʋɛn. Kɛɛ, 'aan ꞊wlɩ 'nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn, ‑ɛ nu꞊o, 'n ‑wɛ 'klɔ ‑bʋ 'a 'klɩ bʋ nɩ.»

17

‑Tɛ ‑Yusu da la Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nagbopʋ* a ‑ta'

1 'Tɩ‑ ‑Yusu 'mʋ 'kɩ ‑yrɛ mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'du 'lu ye', 'ɛ ta 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ, ɛ wɛn: «'Na 'Baɩ o, ti nyre 'ʋ nɩ, 'kɩ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑na 'Yu, ‑bʋ nu꞊o, nyibli bʋ 'ye 'na ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ ꞊nʋ ‑na ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑tɔɔ ‑nɩ ‑wɛ. 2 ‑Nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tonyibli a pɛpɛ kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, ‑nyi 'mʋ, 'mʋ ꞊nʋ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ ‑nyi. 3 'Klɔ yrayrʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ yi ‑mʋ, ‑mɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa nɩ ‑do, ɛ kɔ, bʋ yi 'mʋ ‑wɛ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑lee 'nɛ‑ 'klɔ kɩ. 4 ‑Tɛ 'n nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, 'n tɔɔ nyibli ‑na ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ nɩ. ‑Kʋan ‑mʋ', ‑nyi la 'mʋ, ꞊bʋ nu, 'n ‑yra꞊a 'lu nɩ. 5 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, 'na 'Baɩ o, wɛn, 'kɩ ꞊bʋ di 'lɩ ‑mʋ 'hʋɩ de, 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ kɔ. Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri 'n nɩ la 'ʋ ‑mʋ 'hʋɩ, ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ nɩ ‑do ‑mʋ', 'n kɔ la, 'tɩ‑ 'klɔ 'mʋ la nue mɔ mu, ‑nyi 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ a 'mʋ de.

6 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ la 'lɩ 'klɔ 'ka 'kwli, ‑ha 'lɩ ꞊nʋ nɩ, ꞊nɩ ‑nyi 'mʋ ꞊nʋ, ꞊nɩ nu꞊o, nyibli a 'mʋ, 'ʋ yi ‑mʋ. ‑Mɔ kɔ nyibli a 'mʋ, ꞊nɩ ‑ha 'lɩ ꞊nʋ, ꞊nɩ ‑nyi 'mʋ ꞊nʋ, 'ʋ ꞊tui 'ʋ ‑na win. 7 Ʋ yi 'kɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑nɛ dɛ, ‑nyi 'mʋ, 'kɩ ɛ ‑hɔn 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ. 8 Win ‑bʋ, ꞊tu 'mʋ wlɔn, ɛ nɔ‑ 'n tɔɔ ꞊nʋ, 'ʋ 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ. Ʋ yru꞊o nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'n ‑hɔn 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ, kɔ, 'ʋ yi꞊e ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ kɩ.

9 Nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ dɛ ‑mʋ. 'Nɩ ‑da꞊a lɩ ‑mʋ, 'kɩ 'ʋ 'klɔ kɩ a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑mʋ ‑yi a ‑ta'. Kɛɛ, nyibli ‑bʋ, ‑nyi 'mʋ, ʋ nʋ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ dɛ ‑mʋ, ‑ɛ nu꞊o, ‑mɔ kɔ ꞊nʋ. 10 'A ‑nɛ dɛ, kɔ 'a ‑nɛ nyiblo 'n ‑kɔ, ‑mɔ kɔ ꞊nʋ, mɔ, 'a ‑nɛ dɛ, kɔ 'a ‑nɛ nyiblo, ‑kɔ, 'mɔ kɔ ꞊nʋ ‑wɛ. Ʋ nʋ‑ ni꞊e, nyibli 'ʋ yɩ 'na ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'ye. 11 Ti ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ ‑hie, 'mʋ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ ‑hɔn, 'mʋ 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ di. Kɛɛ, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, 'kɩ ʋ 'tɩɛ di 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ nɩ. 'Na 'Baɩ Nyɩsʋa, nu 'klɩ ‑mʋ', ‑nyi 'mʋ, ‑bʋ ꞊tu ꞊nʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑mʋɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'n kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑nu, ꞊a ‑mʋɛ. 12 Ti a pɛpɛ ‑bʋ, 'n ‑hi 'nɛ‑ ꞊nʋ 'nyɩ, 'n ꞊tui la ꞊nʋ 'yie, 'kɩ 'lɩ ‑na 'klɩ ‑mʋ', ‑nyi 'mʋ 'kwli. 'N ꞊tu ꞊nʋ 'yie nɩ ‑tɛɛ, 'waa 'yɛ nɩ ‑do ꞊dʋ 'yɩ 'wan, 'bʋ 'yɩ nyiblo nɩ ‑do ‑bʋ, ‑kɔtɩ ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ, ɛ di 'nɩ 'wan. ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩ la, ɛ nue nɩ. 13 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'kɩ 'n yɩ 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ di. ‑Tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, 'n yɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑tɛ 'n 'tɩɛ nɩ 'nɛ‑ ꞊nʋ 'nyɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛ 'n ni dɔdʋ a nunuo, ʋ 'mʋ dɔdʋ a nunuo lɛ nu ‑wɛ, 'tɩ‑ dɔdʋ a 'mʋ, ɛ 'mʋ ꞊cɛ. 14 'N tɔɔ ꞊nʋ ‑na win nɩ, kɛɛ, 'klɔ a nyibli yraa ꞊nʋ nɩ, ‑tɛ 'na nyibli 'yɩ 'klɔ a nyibli 'pa‑ a ‑tɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'n ‑nu, 'nɩ 'yɩ 'klɔ a nyiblo 'pa‑. 15 'Nɩ ‑nyaa꞊a ‑mʋ lɛ, 'kɩ ‑bʋ ‑ha 'nɛ‑ ꞊nʋ 'klɔ ‑bʋ kɩ, kɛɛ, 'n nyɛɛ ‑mʋ lɛ, 'kɩ ‑bʋ ꞊tu ꞊nʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ 'nɩ ꞊ha ꞊nʋ lɛ ‑hrɛn. 16 Ʋ 'yɩ 'klɔ a nyibli 'pa‑, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'na 'mumu, 'n ‑nu, 'kɩ 'n 'yɩ 'klɔ a nyiblo 'pa‑. 17 Tɔɔ ꞊nʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑na nyibli mɔ pɛpɛ. ‑Tɩ a ‑tɛɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑na win. 18 ‑Tɛ ‑nu, ꞊nɩ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ kɩ, kɛ‑ nɩ ‑do, 'n ‑nu, 'nɩ lee ꞊nʋ ‑wɛ, 'kɩ bʋ bi 'klɔ ‑bʋ kɩ, bʋ pʋ ‑na ꞊haantitie nyibli. 19 'N ‑hɛ 'na dɩɔnʋ nɩ pɛpɛ, 'nɩ yɩ ‑mʋ 'na dɩɔnʋ ‑nyi, 'kɩ 'ʋ 'waa ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑na nyibli mɔ ‑tɛɛ.

20 Ɛ 'yɩ 'na nyibli ‑bʋ nɩ ‑do a ‑tɩ 'pa‑, 'nɩ ‑da꞊a ‑mʋ. Kɛɛ, 'n dɛ ‑mʋ nɩ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑bɩ ‑bʋ, 'na nyibli di 'na ‑tɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ʋ di 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ a ‑tɩ. 21 'N nyɛɛ ‑mʋ lɛ, 'waa pɛpɛ bʋ ‑mʋɛ. 'Na 'Baɩ, ‑tɛ 'n kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑nu, ꞊a 'wɩ‑ nyiblo nɩ ‑do yɩ, nu꞊o, ʋ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑ba ‑mʋɛ ‑wɛ. Nu꞊o, bʋ ‑mʋɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'klɔ kɩ a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑mʋ ‑yi, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ pʋ, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ kɩ. 22 ‑Tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑mʋ', ‑nyi 'mʋ, 'n ‑nyi ꞊nʋ꞊ʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑mʋɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑nu, ꞊a ‑mʋɛ, 23 ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'wɩ‑ nyiblo nɩ ‑do yɩ, 'tɩ‑ ‑kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'wɩ‑ nyiblo nɩ ‑do yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑mʋɛ pɛpɛ, ɛ kɔ, 'klɔ kɩ a nyibli, ʋ 'mʋ꞊ʋ yru, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ lee 'nɛ‑ 'mʋ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ꞊ʋ lɛ yru, ‑ɛ mɔ, ‑nʋɛ ꞊nʋ nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑nu, ꞊nɩ nʋɛ 'mʋ.

24 'Na 'Baɩ o, ‑nyi 'mʋ ꞊nʋ nɩ. 'A ‑tɩ, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑tɩtɛ 'n di 'ʋ nɩ, ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑ba nɩ 'ʋ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'na ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'ye. ‑Tɩ a 'yi'bʋalɛ a 'mʋ, ‑nyi la 'mɔ꞊ɔ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'tɩ‑ 'klɔ 'mʋ la ‑nue ‑nɩ, ‑nʋɛ la 'mʋ nɩ. 25 'Na 'Baɩ o, ‑mɔ ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, ʋ 'yɩ ‑mʋ ‑yi. Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, 'n yi ‑mʋ nɩ, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ kɩ, nyibli a 'mʋ, ʋ yi ‑mʋ nɩ ‑wɛ. 26 'N nu꞊o nɩ, 'ʋ yi ‑mʋ, ɛ kɔ, 'mʋ꞊ʋ 'lu ‑mɔ gba, ʋ 'mʋ ‑mʋ yi ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'waa 'bio ‑nʋɛ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑nu, ꞊nɩ nʋɛ 'mʋ, 'tɩ‑ 'n kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ nyiblo nɩ ‑do yɩ 'wɩ.»

18

‑Tɛ Judɩa pʋ la ‑Yusu ‑Juukʋɛ* a 'blʋ a nyibli ‑jɩ'

(Matie 26.47-56; Makɩ 14.43-50; Luku 22.47-53)

1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑mɔhleelɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, ʋ 'du ye', 'ʋ ꞊tɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. Kɛɛ, Judɩa, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi ‑bɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ 'yɩ ‑mu. 'Nɩhannʋ ꞊dʋ nɩ 'ʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Sedrɔ. Sedrɔ a 'mʋ, nɔ‑ kɔ 'nikɩ 'dʋdɔti a ‑ci ꞊dʋ nɩ 'lɩ. Nɔ‑ kɔ kɩ ʋ mu 'lɩ. 2 'Waa pɛpɛ, 'kɩ ʋ 'yɛɛ 'lɩ lɛ. Nɔ‑ nu꞊o, Judɩa a 'mʋ, 'ɛ yi 'lɩ ‑tɛ a 'mʋ, 'ɛ kɔ 'kɩ 'hru, 'kɩ bʋ pʋ ‑Yusu 'a yraanyibli ‑jɩ'. 3 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, Romakʋɛ a tayie nɩ 'lɩ, ɛ kɔ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyʋ 'hʋɛn‑. Nyibli a 'mʋ, nʋ‑ Judɩa pʋ ye', 'ʋ mi ‑Yusu klɔ mɔ, 'kɩ 'lɩ 'dʋdɔti a ‑ci a 'mʋ kɩ. Nyibli a 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ kɔ Falisi꞊tumu* a nyibli 'hʋɛn‑, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nyibli, nʋ‑ tɛ 'lɩ ꞊nʋ, 'tɩ‑ 'blʋ a nyibli a 'mʋ, ‑ʋ tɛ 'lɩ ꞊nʋ, 'waa pɛpɛ, nʋ‑ mu 'lɩ ‑tɛ a 'mʋ. 'Sɛyo ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑ ‑mu, ʋ 'ble 'napɩ, kɔ ꞊gbii, kɔ ta‑wɔn‑tɛblɩ kʋa lɛ, 'ʋ ‑mu. 4 ‑Yusu yi ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ kɔ ‑bʋ nu꞊o. Nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ 'yɩya 'ʋ ꞊nʋ ye' bʋ, 'ɛ 'bɛti ꞊nʋ, ɛ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ a ꞊mʋɛ lɛ 'lɩ?» 5 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Nasalɛtɩ a ‑Yusu.» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Mɔ, nɔ‑ ‑bʋ.» 'Kɩ Judɩa 'tɩɛ nɩ 'lɩ ‑Yusu a yraanyibli 'nyɩ. 6 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ: «'Mɔ, nɔ‑ ‑bʋ,» ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ʋ naa ke ‑naanaa, 'ʋ bi ꞊hlɔn lɛ. 7 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛti ꞊nʋ nɩ de, ɛ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ a ꞊mʋɛ lɛ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Nasalɛtɩ a ‑Yusu.» 8 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Bɩ 'n lee wɛn 'a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ, nɔ‑ ‑bʋ. ‑Tɛ ɛ mɔ 'mɔ, a ‑hʋɛ ba klɔ, ba ‑ha 'na ‑nagbopʋ mɛ lɛ, bʋ mu, a 'nɩ 'klɔɔ 'lɩ ꞊nʋ.» ‑Ɛ ‑bɩ 'sɛyo ‑ha ‑Yusu a ‑nagbopʋ mɛ lɛ. 9 ‑Tɛ ɛ pʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ dɛ ‑mʋ', ɛ hla la, ti ‑hi la a ti 'yri, ɛ nue kɛ nɩ. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «'Na 'Baɩ Nyɩsʋa o, nyibli ‑mʋ', ‑nyi la 'mʋ, 'n 'yɩ 'a nyiblo nɩ ‑do 'waan ‑nɩ.» 10 'Kɩ 'lɩ ‑Yusu a yraanyibli a 'mʋ 'nyɩ, nyiblo ꞊dʋ nɩ 'lɩ, 'a 'nyrɛ 'ɛ mɔ Malikusɩ. Ɛ mɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ a ‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ. ‑Ɛ ‑bɩ Simɔ Piɛlɩ, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi ‑bɩ, ‑ɛ nɩ 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ɛ nu 'a 'plɩɛn, 'ɛ 'bɛ 'ʋ Malikusɩ a 'mʋ, 'a diidɛnʋa 'ʋ. 11 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Piɛlɩ o, pʋ 'lɩ ‑na 'plɩɛn bɔ 'kwli. ꞊Bɩ ꞊yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ ꞊bʋ ‑yra ꞊hɩʋɛn ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ ꞊bʋ 'ye 'lu?»

‑Tɛ ʋ gba la ‑Yusu, 'kɩ 'ʋ ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyiblo gbagbʋ Hanɩ ye'

12 ‑Ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, nyibli a 'mʋ, Judɩa ‑gba, ʋ kɔ 'waa nyibli gbagbɩ 'hʋɛn‑, ʋ klɔ ‑Yusu nɩ, 'ʋ mʋa ꞊nɛ, 13 'ʋ gba꞊a 'dɩɔ. Yɩ‑hɛnyiblo ‑kɔ ‑mɔ ʋ gba 'lɩ꞊ɩ, nɔ‑ mɔ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ. Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Hanɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ Kaifʋ a tʋa. Kaifʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'yrʋ a 'mʋ 'kwli a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ. 14 Kaifʋ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ pʋ la ‑Juukʋɛ* ꞊tɔ' ti ꞊dʋ ‑hi la a ti 'yri, ‑ɛ mɔ: «Ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ nyiblo nɩ ‑do bʋ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan dakɔ a pɛpɛ a ‑ta', 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑aan dakɔ a pɛpɛ bʋ 'kʋ.»

‑Tɛ Piɛlɩ pʋ la lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ la ‑Yusu a ‑nagbopi* 'pa‑

(Matie 26.69-70; Makɩ 14.66-68; Luku 22.55-57)

15 Bʋ yɩ 'kɩ ‑Yusu nɩ gbɛ, ‑ɛ ‑bɩ Simɔ Piɛlɩ kɔ ‑Yusu a ‑nagbopi ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ yɩ꞊ɩ ꞊wien lɛ kʋɛ. ‑Nagbopi ‑bɩ a 'mʋ, ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyiblo gbagbʋ, ‑ɛ mɔ Hanɩ, ɛ yi꞊e nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ɛ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑ 'ʋ pa 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do, 'kɩ 'lɩ nyɩbɛhɩan a 'mʋ, ‑ɛ mɔ Hanɩ, 'a ‑yaa 'kwli. 16 Kɛɛ, Piɛlɩ ‑mɔ ‑bɩ, 'kɩ ɛ hree 'ʋ ‑yaa a 'mʋ, 'a ꞊hʋan.yɩ'. ‑Nagbopi ‑mʋ', ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ ‑yi, nɔ‑ lee 'yu nyrɔyu ‑mʋ', ‑ɛ ꞊tui 'maju 'yie, 'ɛ paa Piɛlɩ. 17 Piɛlɩ bʋ pa 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'yu nyrɔyu a 'mʋ, ɛ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ, ɛ wɛn: «'Bɩ ‑mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi ‑bɩ ꞊nɩɔ ‑wɛ.» ‑Ɛ bɩ Piɛlɩ wɛn: «Yruyru, 'n 'yɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ ‑nɩ.» 18 ‑Tɛ cɛ yɩ 'kɩ nɩ ꞊tɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑kʋannunyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ 'tie na, 'ʋ yɩ꞊ɩ 'wɛn. 'Kɩ Piɛlɩ nɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'ɛ yɩ na 'wɛn ‑wɛ.

‑Tɛ ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyiblo gbagbʋ Hanɩ yɩ la ‑Yusu lɛ 'bɛti ‑nɩ

(Matie 26.59-66; Makɩ 14.55-64; Luku 22.66-71)

19 Ti a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ Hanɩ, ɛ ‑tʋa ‑Yusu tete a lɛ'bɛtilɛ, ɛ wɛn: «Nyibli a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ ‑na ‑nagbopʋ* 'lɩ, kɔ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ ‑na tɔɔwin 'lɩ?» 20 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Nyibli a pɛpɛ yi ‑tɩ a pɛpɛ, 'n tɔɔ ‑nɩ nɩ. 'N 'yɩ ‑tɩ ꞊dʋ ‑hli. 'A ‑nɛ ti, 'n tʋɛ la nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo bʋ, ɛ kɔ, 'kɩ 'lɩ 'a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, ‑tɛ ‑Juukʋɛ* a pɛpɛ 'yɛɛ 'lɩ lɛ, ʋ kɔ 'waa nyibli gbagbɩ 'hʋɛn‑. 21 'A ‑tɩ, ꞊nɩ 'bɛtie 'lɩ 'mʋ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ la ‑tuo kɩ, ʋ nʋ‑ ‑bʋ 'bɛti ‑nɩ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ, 'n tɔɔ la ‑nɩ, ʋ yi꞊e nɩ. 'Waa ‑hʋɔhʋɩ nɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ.» 22 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyɔ ‑bɩ, ‑ɛ nɩ 'ʋ, ɛ pʋ 'lɩ꞊ɩ 'ŋma nʋa', ɛ wɛn: «Kɛ‑ ‑ni ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ a ꞊wɔn꞊tutuo?» 23 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ hla ‑tɩ, 'bʋ nyre yɩ, tɔɔ 'mɔ꞊ɔ, kɛɛ, 'bʋ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n ‑hla, 'bʋ nɔ yɩ, dɛ‑ kɔ 'na bibie 'lɩ?» 24 Ti a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ Hanɩ lee nɛ 'a 'sɛyo nɩ, bʋ gba 'lɩ꞊ɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ Kaifʋ ‑mɔ. ‑Yusu 'tɩɛ nɩ 'lili'.

‑Tɛ Piɛlɩ pʋ la lɛ de, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ la ‑Yusu a ‑nagbopi* 'pa‑

(Matie 26.71-75; Makɩ 14.69-72; Luku 22.58-62)

25 Ti a 'mʋ 'yri, Simɔ Piɛlɩ 'tɩɛ nɩ 'lɩ na'wɛnnyʋ 'nyɩ, 'kɩ 'lɩ ‑yaa a 'mʋ 'kwli. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ nyiblo ꞊dʋ pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «‑Mɔ ‑bʋ, ‑mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi ‑bɩ ꞊nɩɔ.» Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Ʋʋn‑, 'n 'yɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ ‑nɩ.» 26 ‑Ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyiblo gbagbʋ a ‑kʋannunyɔ ‑bɩ nɩ 'ʋ ‑wɛ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ nʋa Piɛlɩ 'bɛ wɛn 'ʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'dɩayɩ ꞊nɩɔ. Nɔ‑ yɩ Piɛlɩ ‑lee ‑nɩ ‑wɛ, ɛ wɛn: «‑Mɔ ‑bʋ, ‑mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi ꞊nɩɔ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, 'n 'ye wɛn 'a mʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ ti bʋ.» 27 Kɛɛ, Piɛlɩ ‑ga nɩ de. Bʋ ‑ga 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, hapɛ da ‑nyrɛ nɩ.

‑Tɛ Pilatɩ, ‑ɛ mɔ Romakʋɛ a ‑gʋlʋnʋma, ɛ 'bɛti la ‑Yusu, 'tɩ‑ 'ɛ pʋ la꞊a ‑bati lɛ

(Matie 27.1-2,11-14; Makɩ 15.1-5; Luku 23.1-5)

28 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ* ‑ha 'lɩ ‑Yusu Kaifʋ a ‑yaa 'kwli nɩ, 'ʋ gba 'lɩ꞊ɩ Romakʋɛ a ‑gʋlʋnʋma a 'kagbaʋ bʋ. ‑Gʋlʋnʋma a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Pilatɩ. ‑Juukʋɛ ‑mɔ ‑bɩ, 'waa nyiblo ꞊dʋ yɩ 'lɩ ‑yaa a 'mʋ 'kwli ‑pa. Ʋ wɛn 'nɩ, 'bʋ pa 'lɩ ‑gʋlʋnʋma, ‑ɛ 'yɩ ‑Juukʋɛyu 'pa‑ a ‑tɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 'A ‑tɩ, ʋ 'nɩ ‑di꞊e lɛ'mimle, ‑ɛ mɔ Pakɩ a diidɛ nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ hree 'ʋ ‑patʋ'. 29 Bʋ 'wlɛ 'kɩ 'ʋ ‑patʋ' bʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, Pilatɩ 'ɛ 'hrɩ, 'ɛ mu 'ʋ ꞊nʋ ye', ɛ wɛn: «Ba lee 'mʋ dɛ ‑mʋ', nyiblo ‑bʋ, ɛ ‑nu, ‑kɔtɩ a yɩ꞊ɩ ‑yɛɛ ‑nɩ.» 30 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «'Bʋ 'yɩ wɛn dɛ‑hʋannunyɔ 'pa‑, ‑a 'nɩ ‑ya꞊a wɛn꞊ɛ ‑mɔ yɩ nɩ.» 31 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Pilatɩ wɛn: «Ba gba꞊a, ba pʋʋ ꞊nɛ ‑bati lɛ 'a mʋ nɩ ‑do. Dɛ ‑mʋ', a ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ ba nu꞊o ‑mɔ, ‑tɛ ‑mʋ', 'aan tete ni 'a hɩhla.» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «'A mʋ Romakʋɛ, a pʋ 'lɩ tete, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ ‑Juukʋɛ, ‑a 'nɩ 'laa 'lɩ nyiblo. 'A ‑tɩ, ‑a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ba kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ.» 32 ‑Tɛ ʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ dɛ ‑mʋ', ‑Yusu hla la, 'kɩ 'ʋ 'a 'kʋkʋʋdʋ a 'mʋ a ‑ta', ti ꞊dʋ ‑hi la a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ dɛ a 'mʋ, nɔ‑ di kɛ 'lu ‑mɔ mu.

33 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ pa nɩ de, 'ɛ lee nɛ 'a 'sɛyo, 'kɩ bʋ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ ‑Yusu ye' bʋ. Bʋ 'yɩya 'kɩ 'ʋ ꞊nɛ꞊ɛ ye' bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑mɔ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ?» 34 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «꞊Bɩ ‑tɩ ‑bʋ, ‑yɩ 'mʋ 'bɛti ‑nɩ, ‑na ꞊gbɛtʋ, ‑hie꞊e 'lu ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ‑mɔ, ‑ʋ'ʋ‑ nyibli ꞊dʋ lee ‑mɔ꞊ɔ?» 35 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ wɛn: «'Mɔ ‑bʋ, 'n 'yɩ ‑Juukʋɛyu 'pa‑. ‑Na ꞊gbɛtʋ a dakɔ kɔ ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ ya 'nɛ‑ ‑mʋ 'mʋ yɩ.» 36 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Na bodɩɔdɛ 'yɩ 'klɔ ‑bʋ a nyibli a bodɩɔdɛ yɩ 'wɩ, 'tɩ‑ ɛ 'yɩ ‑tonyibli 'pa‑, ʋ 'yɩ 'mʋ bodɩɔdɛ ‑nyi, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, nɔ‑ ‑nyi 'mɔ꞊ɔ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ 'wɩ wɛn 'klɔ ‑bʋ a bodɩɔpʋ yɩ, 'na ‑nagbopʋ* di wɛn 'nɩ ‑wɔn, 'kɩ 'lɩ 'dʋdɔti bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha wɛn 'mʋ ‑Juukʋɛ ‑jɩ' pʋ.» 37 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ wɛn: «'A ‑tɩ, ‑mɔ bodɩɔ ꞊nɩɔ 'a?» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ɛ nɔ‑ ‑hlɛ, 'mɔ bodɩɔ ꞊nɩɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa yɩ, 'ʋ kɔ 'mʋ, 'mʋ nyibli ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑tɔɔ ‑nɩ. 'A ‑tɩ, nyiblo 'bʋ nʋɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ, ɛ pɩ 'mʋ nʋa yɩ bʋ, 'tɩ‑ 'ɛ pɩ 'na ‑tɩ ꞊han‑tɩ.» 38 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ wɛn: «Dɛ‑ mɔ 'kɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ 'lɩ?»

‑Juukʋɛ* wɛn 'nɩ, bʋ kɔɔ 'ʋ ‑Yusu tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ

(Matie 27.15-31; Makɩ 15.6-20; Luku 23.13-25)

Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'hrɩ nɩ de, 'ɛ mu 'ʋ ‑Juukʋɛ a 'mʋ ye', ɛ wɛn: «'Mɔ ‑bɩ ‑o, 'nɩ 'yee꞊e 'lɩ꞊ɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ 'lɩ, ɛ ‑nu, ‑ɛ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. 39 Kɛɛ, ɛ mɔ ‑aan dɛ ꞊nɩɔ, ꞊a ni꞊i lɛ, 'aan lɛ'mimle ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Pakɩ a ti 'yri: 'n kɔ ꞊bʋ tɛ ꞊jɩklapi nɩ ‑do bʋ, a ‑hʋɛ. 'A ‑tɩ, ꞊bɩ a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ ꞊bʋ tɛ 'aan bodɩɔ bʋ?» 40 ‑Ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ʋ ‑tʋa ꞊yɛ a lɛpʋpʋʋ, ʋ wɛn: «'Klɔ a 'klɔ, ‑a 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, Balabasɩ ‑a ‑hʋɛ.» ‑Ɛ kɔ ‑ta' Balabasɩ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑balʋnyiblo ꞊nɩɔ.

19

1 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ lee 'sɛyo nɩ, ɛ wɛn: «Ba gba꞊a, ba bii ꞊nɛ lɔkɔ,» 'ʋ gba꞊a, 'ʋ bi꞊e. 2 ‑Tɛ ʋ ‑wɛ 'a bibie ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ hlaa ꞊nɛ 'witiklaʋn lɛ, 'ʋ ꞊tu ꞊nɛ꞊ɛ 'lu, kɔ, 'ʋ pʋ꞊ʋ wlawlʋ ‑jɔhʋn. Wlawlʋdʋ a 'mʋ, bodɩɔpʋ nɩ ‑do, nʋ‑ pɩ꞊ɩ lɛ. 3 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'ʋ 'cɛɛ ꞊nɛ, ʋ wɛn: «‑Na 'wio mɔ, ‑Juukʋɛ a bodɩɔ,» kɔ, 'ʋ pɩ 'lɩ꞊ɩ 'ŋmɩ nʋɩ' lɛ ‑wɛ.

4 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ 'hrɩ nɩ de, ɛ wɛn: «'N yɛ 'a mɔ꞊ɔ yɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑patʋ', ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, 'nɩ 'yee꞊e 'lɩ꞊ɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ 'lɩ, ɛ ‑nu, ‑ɛ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ.» 5 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'hrɩ nɩ, 'a 'witiklaʋn 'ɛ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'lu, kɔ, 'a wlawlʋ ‑jɔhʋn 'ɛ nɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ. ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ wɛn: «'Aan nyiblo, nɔ‑ ‑bʋ.» 6 ‑Tɛ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ kɔ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyʋ 'hʋɛn‑, ʋ pʋ 'ʋ ‑Yusu 'yie 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa ꞊yɛ a lɛpʋpʋʋ, ʋ wɛn: «Kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ!» ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ wɛn: «Ba gba꞊a, ba kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, 'aan ꞊gbɛtʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'mɔ ‑bʋ, 'nɩ 'yee꞊e 'lɩ꞊ɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ 'lɩ, ɛ ‑nu, ‑ɛ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ.» 7 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ wɛn: «Pilatɩ, ‑a mʋ ‑bʋ, ‑a kɔ tete. Tete a 'mʋ, ɛ wɛn 'nɩ, nyiblo, ‑ɛ di 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa ‑daa ‑nɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. 'A ‑tɩ, ‑tɛ ɛ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ.» 8 ‑Tɛ Pilatɩ 'wɩn 'kɩ ‑Juukʋɛ a pʋpʋwin, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli, 9 'ɛ pa 'lɩ 'a 'kagbaʋ bʋ de, 'ɛ yɩ ‑Yusu 'bɛti ‑nɩ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ 'kɩ ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ?» Kɛɛ, ‑Yusu 'yɩ꞊ɩ ꞊dedede klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ. 10 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Pilatɩ 'ɛ yɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ 'mɔ Pilatɩ, 'mɔ ‑yɩ ‑mʋ 'bɛti ‑nɩ, ꞊nɩ 'yɛ nɩ pʋ 'mʋ mɛ lɛ. ꞊Yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑mɔ 'blʋgba ‑bʋ, 'a ‑gʋlʋnʋma, 'n kɔ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ tɛ ‑mʋ bʋ, 'tɩ‑ 'nɩ kɔ 'klɩ ‑wɛ, 'kɩ ꞊bʋ kɔɔ 'ʋ ‑mʋ tugbɛ 'yie.» 11 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «꞊Nɩ ‑kɔ꞊ɔ wɛn 'klɩ nɩ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ kɩ, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ 'yɩ wɛn ‑mʋ 'klɩ ‑nyi. Nɔ‑ nu꞊o, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ pʋ 'mʋ ‑mʋ ‑jɩ', 'ɛ nu dɛ ‑hʋan, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑mʋ 'ʋ.» 12 Kʋɛ 'kɩ 'ʋ ti a 'mʋ 'yri bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Pilatɩ ꞊tui 'ʋ 'klɩ de, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑Yusu bʋ tɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Juukʋɛ bʋ ꞊mʋma lɛ, ʋ wɛn: «'Bʋ mɔ, ꞊nɩ tɛ nyiblo ‑mʋ' bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑kɔ Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ 'hʋɛn‑, a 'yɩ ‑pɛ. Ɛ kɔ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ yɩ 'a dɩɔnʋ bodɩɔ nɩ ‑dɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ 'kɩɩn gbagbʋ a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ ‑pɛ.» 13 ‑Tɛ Pilatɩ 'wɩn 'kɩ ‑tɩ a 'mʋ, ‑Juukʋɛ ‑hla, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ 'hrɔɔ 'ʋ ‑Yusu ‑patʋ', 'tɩ‑ 'ɛ nɩ 'lɩ 'a ‑batipʋgbata 'kwli bʋ. ‑Tɛ a 'mʋ, ɛ nɩ 'ʋ bʋ, ʋ pʋ la 'ʋ 'hɩ papʋɛ blɛ. ‑Tɩtɛ a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Gabata, 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛwin 'kwli. 14 Ɛ mɔ Pakɩ a 'wee a ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊hun a ‑nyragblɩ, 'kɩ Pilatɩ pʋʋ la 'ʋ ‑Yusu ‑bati lɛ. ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ wɛn: «‑Juukʋɛ ‑na, 'aan bodɩɔ, nɔ‑ ‑bʋ.» 15 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa ꞊yɛ a lɛpʋpʋʋ de, ʋ wɛn: «Bʋ 'kʋ, bʋ 'kʋ, kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie!» ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ wɛn: «꞊Bɩ 'aan ‑nɛ bodɩɔ, nɔ‑ ꞊bʋ kɔɔ 'ʋ tugbɛ 'yie?» ‑Ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ gbagbɩ wɛn: «‑A 'yɩ bodɩɔ ꞊dʋ ‑yi, 'bʋ 'yɩ Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ 'pa‑.» 16 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ lee nɛ 'a 'sɛyo nɩ, ɛ wɛn: «Ba gba꞊a, ba kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋ 'kʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ ni 'a ‑hʋhʋa,» 'sɛyo a 'mʋ, 'ʋ klɔ ‑Yusu, 'ʋ gbɛ꞊ɛ.

‑Tɛ ʋ kɔɔ la 'ʋ ‑Yusu tugbɛ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'kʋ a ‑tɩ

(Matie 27.32-44; Makɩ 15.21-32; Luku 23.26-43)

17 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ hlɛ ‑Yusu nɩ, 'ɛ 'ble 'a dɩɔnʋ a tugbɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yie ʋ di 'ʋ꞊ʋ ‑kɔɔ ‑nɩ, 'ʋ ꞊tɩɔ ꞊nɛ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. ‑Tɩtɛ ‑mʋ', ʋ gba 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ɛ nɔ‑ ʋ dɛɛ 'Lukla, ‑ɛ mɔ Gɔlʋgɔta, 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛwin 'kwli. 18 'Kɩ ʋ kɔɔ 'lɩ꞊ɩ tugbɛ 'yie, 'ʋ kɔɔ 'ʋ dɛ'kukununyʋ nɩ 'hʋɛn ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa ‑nɛ ti 'yie, nyiblo nɩ ‑do, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu a diidɛkɩbɩa kɩ, ‑do ‑bɩ 'kɩ 'lɩ 'a kamlakɩbɩa kɩ. 19 ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ lee nɛ 'a nyibli nɩ, 'ʋ 'crɩ wuntɔdɛ, 'kɩ 'ʋ 'plaɩnkɩbɩa kɩ, 'ʋ 'ma 'ʋ꞊ʋ ‑Yusu a tugbɛ 'lu bʋ. Winbʋ a 'mʋ, kɛ‑ ɛ pɩ: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Nasalɛtɩ a ‑Yusu, ‑ɛ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ.» 20 Winbʋ a 'mʋ, ʋ 'crɩɩ 'lɩ꞊ɩ wingble nɩ ta 'kwli, ‑ɛ mɔ ‑Juukʋɛwin, kɔ Romakʋɛwin, kɔ Glɛkɩkʋɛwin. ‑Tɩtɛ a 'mʋ, ʋ kɔɔ 'ʋ ‑Yusu tugbɛ 'yie, ɛ 'mʋɛ 'dɩɔ yrɛ. 'A ‑tɩ, ‑Juukʋɛ ‑hʋɔhʋɩ yɩ win a 'mʋ 'nɩ ‑hre. 21 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ ‑hre win a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ mu 'lɩ Pilatɩ ‑mɔ, ʋ wɛn: «꞊Yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑bʋ 'crɩ wɛn, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ ꞊nɩɔ, kɛɛ, kɛ‑ ‑kɔ ‑bʋ pʋ wɛn: Nyiblo ‑bʋ, ɛ wɛn 'nɩ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ.» 22 Kɛɛ, Pilatɩ wɛn: «Dɛ ‑mʋ', 'n 'crɩ, 'n 'crɩ꞊ɩ nɩ. 'Nɩ 'cɩcɩ꞊ɩ lɩ꞊ɩ nɩ de.»

23 ‑Tɛ 'sɛyo ‑wɛ 'kɩ ‑Yusu a kʋkɔ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ tugbɛ 'yie, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'du 'a 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ 'mʋ ye', 'ʋ nu 'a dui nɩ ‑hɛn, 'ʋ ꞊gla꞊a, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'a ‑nɛ du. Kɛɛ, wlawlʋ nɩ ‑do nɩ 'ʋ, ‑ɛ mɔ danʋ nɩ ‑do a wlawlʋ blɔblʋ. 24 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «‑A 'nɩ 'cɩcraa 'lɩ꞊ɩ lɛ. Wlawlʋ ‑bʋ a ‑tɩ, ‑ba pʋ 'wla, nyiblo, 'wla di di, nɔ‑ di꞊e gba.» Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'sɛyo ‑nu. ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɩ ‑mʋ', winwlɔn‑hanyɔ* ‑bɩ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ti ‑hi la a ti 'yri, ɛ nue kɛ nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Ʋ ꞊gla 'na 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ nɩ,

'tɩ‑ 'na wlawlʋ a ‑tɩ, 'ʋ pʋ 'wla.»

25 ‑Tɛ ‑Yusu nɩ 'ʋ tugbɛ 'yie, ɛ kɔ la nʋgbɩ, 'ʋ nɩ la 'ʋ꞊ʋ ꞊hlɔn. Nʋgbɩ a 'mʋ, 'waa 'nyrɛ, nɔ‑ ‑bʋ: ‑Yusu a ꞊gbɛtʋ a 'dii, kɔ 'a 'dii a 'dɩayɩ, kɔ Mari ‑bɩ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Klopasɩ a nʋgba, kɔ Mari, ‑ɛ kɔ 'lɩ Madala. 26 ‑Nagbopi* ‑mʋ', ‑Yusu nʋɛ ‑nɩ ‑tɛɛ, 'kɩ ɛ nɩ 'ʋ ‑wɛ. ‑Yusu bʋ 'ye 'kɩ 'a 'dii, 'kɩ 'ʋ ‑nagbopi a 'mʋ 'hʋɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ꞊hlɔn, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Na 'dii o, ‑na 'yu, nɔ‑ ‑bʋ.» 27 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ lee nɛ 'a ‑nagbopi a 'mʋ nɩ, ɛ wɛn: «‑Mɔ ‑bɩ, ‑na 'dii, nɔ‑ ‑bʋ.» Kʋɛ 'ʋ ti a 'mʋ 'yri bʋ, 'kɩ ‑nagbopi a 'mʋ, ɛ gba 'lɩ ‑Yusu a 'dii 'a dɩɔnʋ ‑mɔ.

‑Tɛ ‑Yusu nu la 'kʋkʋʋ

(Matie 27.45-56; Makɩ 15.33-41; Luku 23.44-49)

28 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu yi꞊e nɩ, ‑ɛ ‑mɔ, 'a ‑kʋan ‑yrɛ 'lu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Na plɔ ma yɩ.» Kɛ‑ ɛ ‑pʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑bʋ, ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑tɩ a 'mʋ, ɛ 'mʋ kɛ ‑nue ‑nɩ. 29 'Kɩ 'ʋ tugbɛ a 'mʋ 'hʋɩ, 'kɩ 'lipanɔ a 'pɔlʋwɔ nɩ 'ʋ. Nɔ‑ kɔ ‑mɔ 'sɛyo 'nyra 'lɩ dɛ, ‑ɛ 'wɩ‑ damuo yɩ, 'ʋ mʋa 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yri lɛ, 'ʋ ‑nyi꞊e ‑Yusu, 'ɛ 'na꞊a. 30 ‑Tɛ ɛ 'na 'kɩ꞊ɩ, ɛ wɛn: «‑Kʋan a pɛpɛ ‑yrɛ kɛ 'lu nɩ.» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tɩɔ 'ʋ 'lu, 'ɛ mla ‑hʋnhlʋn.

‑Tɛ 'sɛyotayu nu la 'di, ɛ wa la ‑Yusu a ꞊mʋɛyɛ ke yɩ

31 Ti ‑hie 'lɩ, ‑Juukʋɛ* a ‑wuwle‑nyrɔwɔ* 'mʋ ‑wlu ꞊tu, ɛ 'yɩ ‑hʋ. ‑Nyrɔwɔdʋ a 'mʋ, ɛ nɩ 'dɔ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ a pɛpɛ 'nyɩ, 'kɩ 'lɩ Pakɩ a 'wee 'kwli. 'A ‑tɩ, ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, 'kɩ 'kʋkʋkui bʋ 'tɩɛ nɩ 'ʋ ti 'yie lɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ a 'mʋ 'kwli. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ lee Pilatɩ, ɛ 'mʋ 'a 'sɛyo ‑lee ‑nɩ, bʋ nu 'plɩdɛ, bʋ ‑yɩyra ‑Yusu kɔ ‑balʋnyʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, 'waa bʋɩ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'kʋ 'wʋwlɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ti ‑nyi, 'kɩ bʋ ‑ha 'ʋ ꞊nʋ ti 'yie lɛ.

32 ‑Tɛ 'sɛyo nyre 'kɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑yɩyra nyibli nɩ 'hʋɛn ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, ʋ kɔɔ wɛn 'ʋ ti 'yie, 'waa bʋɩ lɛ. 33 ‑Tɛ ʋ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a bʋɩ ‑yra, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'kʋ nɩ. 'A ‑tɩ, ʋ 'yɩ 'a bʋɩ ‑yra. 34 Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ, 'sɛyotayu ‑bɩ nu 'di, 'ɛ waa ‑Yusu a ꞊mʋɛyɛ ke yɩ. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑hlʋ kɔ 'nie 'hʋɛn‑, nʋ‑ ‑hɔn 'lɩ꞊ɩ 'hʋɩ ‑mɔ. 35 Nyiblo, ‑ɛ 'ye ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, nɔ‑ nɛ꞊ɛ ‑mɔ lɛ, 'tɩ‑ 'a ‑mɔlɛnawin mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ. Ɛ yru ti lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑tɛɛ, ɛ nɛ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ pʋ ‑wɛ.* 36 ‑Tɛ 'sɛyo nu ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑tɩ a 'mʋ, ɛ mu kɛ 'lu ‑mɔ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Ʋ 'nɩ ‑yra꞊a lɩ 'a 'kla nɩ ‑do nɩ.» 37 'Kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ʋ 'crɩɩ la 'lɩ꞊ɩ nɩ de: «Nyiblo ‑bʋ, ʋ waa ke yɩ, ʋ di꞊e 'nɩ 'ye.»

‑Tɛ ʋ pʋ la 'lɩ ‑Yusu 'dabio 'kwli

(Matie 27.57-61; Makɩ 15.42-47; Luku 23.50-56)

38 Ɛ kɔ la ‑Yusu a ‑nagbopi* ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ la Sosɛfʋ. 'Kɩ ɛ kɔ 'lɩ 'dɩɔ ‑kɔ 'nyrɛ ‑mɔ Alimate 'kwli. Kɛɛ, ɛ 'yɩ ‑hʋan nyiblo ꞊dʋ nɩ lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi ꞊nɩɔ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ yɩ pie ‑Juukʋɛ* a 'blʋ a nyibli a hʋannʋ. ‑Yusu bʋ 'kʋ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ Sosɛfʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mu 'lɩ Pilatɩ ‑mɔ, 'ɛ ‑hʋa ‑hala, ɛ 'mʋ ‑Yusu a ‑plahʋɩ tugbɛ 'yie ‑ha, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'ʋ ‑ha. ‑Ɛ ‑bɩ Pilatɩ wɛn nɩ. Pilatɩ bʋ wɛn 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ Sosɛfʋ mu nɩ, 'ʋ ‑ha 'ʋ ‑Yusu a ‑plahʋɩ tugbɛ 'yie. 39 Ti a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ Nikodɛmʋ nyre 'ʋ nɩ. Nikodɛmʋ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ mu la 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ 'tɔ', ti ꞊dʋ ‑hi la a ti 'yri; 'ɛ ya hɩnhrʋnpʋ‑tɛblɩ, ‑ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ 'wɛɛ ‑kilowɩ a (30) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑pu nɩ. Hɩnhrʋnpʋ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'waa 'nyrɛ mɔ milɩ kɔ alowɛsɩ. 40 ‑Ɛ ‑bɩ nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ 'du ‑Yusu a ‑plahʋɩ ye', 'ʋ nu hɩnhrʋnpʋ‑tɛblɩ a 'mʋ kɔ ‑jisɛ 'hʋɛn‑, 'ʋ 'hɩnhɩan ‑Yusu a ‑plahʋɩ lɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ ni 'waa 'kʋkʋkui a 'ʋ‑hɩhɩa.

41 ‑Tɛ nɩ ‑do ‑mʋ', ʋ kɔɔ 'ʋ ‑Yusu tugbɛ 'yie, 'dʋdɔti a ‑ci ꞊dʋ nɩ 'ʋ. 'Kɩ 'lɩ ‑ci a 'mʋ 'kwli, 'kɩ 'hɩɔ gbagbʋ nɩ 'lɩ. 'Hɩɔ a 'mʋ, ɛ hlɔ yra, ‑wɛn dʋgba. Nɔ‑ ‑kɔ 'kwli, ʋ 'bluu la 'lɩ 'dabio, (ti ‑hi la a ti 'yri. ꞊Nɩ 'ye꞊e, ɛ 'wɩ‑ bʋtikayu yɩ.) 'Dabio a 'mʋ, ʋ 'yɩ ‑hʋan 'lɩ nyiblo ꞊dʋ nɩ pɩ. 42 ‑Juukʋɛ a ‑wuwle‑nyrɔwɔ* gbagbʋ mi ‑wlu ꞊tu mɔ. Nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ 'kɩka ‑nɩ, 'ʋ pʋ 'lɩ ‑Yusu a ‑plahʋɩ 'dabio a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'mʋɛ 'ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'kʋʋ 'ʋ yrɛ.

20

‑Tɛ ‑Yusu ‑hɔn la 'lɩ 'dabio 'kwli

(Matie 28.1-8; Makɩ 16.1-8; Luku 24.1-12)

1 ‑Juukʋɛ* a ‑wuwle‑nyrɔwɔ*, ‑ɛ mɔ 'sɛɛdɩ, bʋ ‑hi, 'a 'sɔɔndɩ a ‑nyragblɩ, halɔ 'tɩɛ nɩ ‑tʋtʋ kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Mari, ‑ɛ kɔ 'lɩ Madala, ɛ kɔ 'a 'bio ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ ‑tuo 'lɩ 'dabio ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ pʋ 'lɩ ‑Yusu a ‑plahʋɩ. ‑Tɛ ʋ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'dabio a ꞊ju, ‑ɛ mɔ 'hɩɔ, ʋ blike꞊e lɛ, 'ʋ ‑ha 'ʋ꞊ʋ 'dabio a 'mʋ wien. 2 Bʋ 'ye 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, 'hɩɔ a 'mʋ, ʋ blike꞊e lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Mari 'gba ci lɛ, 'ɛ mu 'lɩ Simɔ Piɛlɩ kɔ ‑nagbopi* ‑bɩ 'mʋ, ‑Yusu nʋɛ ‑nɩ ‑mɔ, ɛ wɛn: «Ʋ ‑ha 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑plahʋɩ 'dabio 'kwli nɩ, 'tɩ‑ ‑tɛ ʋ pʋ 'ʋ꞊ʋ bʋ, ‑a 'yɩ 'ʋ ‑yi.»

3 Kɩka, kɩka, ‑ɛ ‑bɩ Simɔ Piɛlɩ kɔ ‑nagbopi ‑bɩ ‑mʋ' 'hʋɛn‑, ʋ 'hrɩ nɩ, 'ʋ 'gba 'lɩ cigbɛ 'dabio yɩ. 4 Bʋ yɩ 'kɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ‑nagbopi ‑bɩ a 'mʋ, ɛ ‑hi Piɛlɩ lɛ, 'ɛ 'nyɛɛ 'hru, 'ɛ nyre 'lɩ 'dabio yɩ. 5 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tɩ 'ʋ nɩ, 'ɛ ta 'lɩ 'dabio 'kwli lɛ, ‑jisɛ ‑mʋ', ‑ɛ pɛ 'ʋ bʋ, nɔ‑ ɛ 'ye, kɛɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ 'dabio 'kwli ‑pa. 6 ‑Tɛ Simɔ Piɛlɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pa 'lɩ 'dabio 'kwli nɩ, 'ɛ 'ye ‑jisɛ ‑mʋ', ʋ 'hɩnhɩan la ‑Yusu lɛ; 7 kɔ danʋ ‑mʋ', ʋ mʋa la꞊a 'lu lɛ. ‑Jisɛ kɔ danʋ a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ pɛ 'dɔ bʋ. Ɛ 'wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nɩ la 'mʋ, 'ʋ 'hɩnhɩan la꞊a ‑Yusu lɛ, kɛ‑ nɩ ‑do ʋ nɩ 'mʋ, 'ʋ pɛ 'ʋ bʋ. 8 ‑Ɛ ‑bɩ ‑nagbopi a 'mʋ, ‑ɛ 'nyɛɛ wɛn 'hru, ‑ɛ nyre wɛn 'lɩ, ɛ pa 'lɩ 'dabio 'kwli nɩ ‑wɛ, 'ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'yɩ 'lɩ 'dabio 'kwli ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ pʋ 'kɩ꞊ɩ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ, 9 ‑ɛ nu꞊o, kʋɛ la 'lɩ bʋ, ʋ 'yɛ la꞊a lɛ nɩ yrui, ‑tɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu kɔ bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ. 10 ‑Ɛ ‑bɩ ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ʋ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli de.

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ la Mari yɩ, 'kɩ 'lɩ 'dabio yɩ

(Matie 28.9-10; Makɩ 16.9-11)

11 ‑Ɛ ‑bɩ Mari ‑mɛ kle de, 'ɛ nɩ 'ʋ ‑Yusu a 'dabio wien bʋ, 'ɛ yɩ we, 'ɛ ꞊tɩ 'ʋ, 'ɛ ta 'lɩ 'dabio 'kwli lɛ. 12 Bʋ yɩ 'kɩ 'lɩ lɛ nɩ tɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye 'lɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ 'hʋɛn, 'ʋ pʋ ‑tɛblɩ pʋɔpʋɩ 'hʋɩ lɛ, 'ʋ nɩ 'ʋ ‑tɛ ‑mʋ', ʋ pɩa la 'ʋ ‑Yusu a 'hʋɩ bʋ, nyiblo nɩ ‑do 'kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ‑Yusu a 'lu ꞊gbɛɛ la 'lɩ, ‑do ‑bɩ 'kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'a bʋɩ ꞊gbɛɛ la 'lɩ. 13 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Nʋgba o, ɛ kla nɩ ‑ɛ kɔ ꞊hien ‑yɩ we 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ Mari wɛn: «Ʋ ‑ha 'nɛ‑ 'na Tɔɔnyɔ nɩ. Ɛ mɔ, ‑tɛ bʋ di 'ʋ꞊ʋ bʋ pʋ, 'n 'yɩ 'ʋ ‑yi.» 14 Ɛ nɩ 'lɩ 'a hɩhla 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ. ‑Tɛ ɛ ꞊hɩan 'kɩ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye ‑Yusu nɩ, kɛɛ, ɛ 'nɩ ‑yruo꞊o lɩ꞊ɩ lɛ. 15 ‑Yusu yɩ꞊ɩ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ, ɛ wɛn: «Nʋgba o, dɛ‑ kɔ ꞊hien ‑yɩ we 'lɩ? Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ꞊mʋɛ lɛ 'lɩ?» Mari ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛ ɛ 'ye ‑Yusu, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ, ɛ wɛn 'nɩ, 'dʋdɔ‑tɛblɩ a ‑ci ‑mʋ', nɔ‑ kɔ 'yie꞊tunyɔ ꞊nɩɔ. 'A ‑tɩ, ɛ wɛn: «Nyɩbɛyu o, 'bʋ mɔ ‑mɔ, ꞊nɩ gba꞊a, lee 'mʋ, ‑tɛ ‑pʋ 'ʋ꞊ʋ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ꞊ʋ bla.» 16 Kɛɛ, ‑Yusu da꞊a nɩ, ɛ wɛn: «Mari.» ‑Ɛ ‑bɩ Mari ꞊hɩan ‑mɔ, ɛ wɛn: «Rabuni,» ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ Tɔɔnyɔ, 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛwin 'kwli. 17 ‑Yusu wɛn: «꞊Nɩ 'kaa 'lɩ 'mʋ yɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'n 'yɛɛ 'lɩ 'na 'Baɩ ‑mɔ nɩ mi, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. Kɛɛ, mu 'lɩ ‑na 'dɩayɩnʋ ‑mɔ, ‑ʋ mɔ 'na ‑nagbopʋ*, ‑bʋ lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'n mi 'lɩ 'na 'Baɩ ‑mɔ, ‑ɛ mɔ 'aan 'Baɩ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ 'na Nyɩsʋa ‑mɔ, ‑ɛ mɔ 'aan Nyɩsʋa ‑wɛ.» 18 ‑Ɛ ‑bɩ Mari mu ‑nagbopʋ a 'mʋ lee mɔ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'ye Tɔɔnyɔ nɩ. Ɛ nɔ‑ lee ꞊nɛ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ yɩ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ la 'lɩ 'a ‑nagbopʋ* 'nyɩ

(Matie 28.16-20; Makɩ 16.14-18; Luku 24.36-49)

19 ‑Nyrɔwɔ nɩ ‑do a 'mʋ, ‑ɛ mɔ 'sɔɔndɩ a ‑winse, ‑Yusu a ‑nagbopʋ* 'kukue lɛ, 'kɩ 'lɩ 'kayu ‑bɩ bʋ. ‑Tɛ ʋ yɩ la ‑Juukʋɛ* a 'blʋ a nyibli a hʋannʋ pie, 'a ‑tɩ, ʋ ꞊gba 'maji a pɛpɛ nɩ. 'Kɩ ʋ nɩ kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑Yusu 'hrɩɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ nɩ, ɛ wɛn: «Ba kɔ plɔ a bleelɛ.» 20 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ tɔɔ ꞊nʋ 'a dabʋɩ a 'kwli kɔ 'a ꞊mʋɛyɛ 'hʋɛn‑ yɩ. ‑Nagbopʋ a 'mʋ, bʋ 'ye 'kɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ni dɔdʋ. 21 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn 'nɩ de: «Ba kɔ plɔ a bleelɛ. ‑Tɛ 'na 'Baɩ ‑nu, 'ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ kɩ, 'mʋ 'a ‑tɩ hla, 'na 'mumu, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ba na 'klɔ kɩ, ba hla 'na ‑tɩ.» 22 ‑Tɛ ɛ ‑hi 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'wlaa ꞊nʋ pepe 'lu, ɛ wɛn: «Nyɩsʋa a ‑Hihiu* bʋ nɩ 'ʋ 'a mʋ ke'. 23 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'ba lee ꞊nɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli, ‑ɛ mɔ: ‑Na ‑tɛblɩ 'kukui 'wʋwlɛ nɩ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'a ‑tɛblɩ 'kukui 'wʋwlɛ nɩ pɛpɛ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'ba 'yɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: ‑Na ‑tɛblɩ 'kukui 'wʋwlɛ nɩ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'a ‑tɛblɩ 'kukui 'yɩ 'wʋwlɛ ‑nɩ.»

‑Yusu kɔ Toma 'hʋɛn‑

24 ‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ ꞊nʋ yɩ, Toma, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi* ‑mʋ', ʋ dɛɛ ꞊Yrupʋyu, nɔ‑ 'yɩ 'lɩ 'a 'bio 'nyɩ ‑nɩ. 25 ‑Tɛ 'a 'bio 'ye 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ʋ pɩ꞊ɩ yɩ: «Toma o, ‑a 'ye Kʋkɔnyɔ nɩ.» ‑Ɛ ‑bɩ Toma wɛn: «'Nɩ 'yɩ ŋmaŋmɔɔ ‑mʋ', ʋ kɔɔ 'lɩ꞊ɩ ꞊jɩ' a ꞊pɩ 'ye, 'na ‑jie 'bʋ 'yɩ꞊ɩ lɛ ‑hrɛn, kɔ, 'nɩ 'yɩ 'lɩ 'na dabʋ 'a ꞊mʋɛyɛ, ʋ wa kɩ yɩ, 'a 'hʋɔ 'kwli 'nyra, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ ꞊bʋ pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ ‑pi, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ 'hrɩ 'klɔ.»

26 'Wee nɩ ‑do bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ 'kukue lɛ de. 'Kɩ Toma nɩ 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊gba 'kayu, ʋ nɩ 'lɩ bʋ, 'a 'maji a pɛpɛ nɩ de. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'hrɩɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ nɩ de, ɛ wɛn: «Ba kɔ plɔ a bleelɛ.» 27 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Toma, 'yɩya 'nɛ‑ ‑na ‑jie bʋ, kɔ, 'ye 'na dabʋɩ a 'kwli, 'yɩya 'nɛ‑ ‑na dabʋ bʋ, ‑bʋ 'nyra 'lɩ ‑na ‑jiomɩ 'na ꞊mʋɛyɛ, ʋ wa kɩ yɩ, 'a 'hʋɔ 'kwli. 'N 'hrɩ 'klɔ nɩ, ꞊nɩ 'pʋʋ 'kɩ꞊ɩ gblɛ de, kɛɛ, pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ.» 28 ‑Ɛ ‑bɩ Toma wɛn: «'Na Kʋkɔnyɔ, kɔ 'na Nyɩsʋa.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: 29 «꞊Bɩ ‑tɛ ꞊ye 'mʋ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊nɩ pɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, 'n 'hrɩ 'klɔ. Dɔdʋ 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ɛ 'yɩ 'mʋ 'ye, 'tɩ‑ ‑ɛ pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, 'n 'hrɩ 'klɔ, 'tɩ‑ ‑ɛ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ.»

'Crɩɛn ‑bʋ a 'mini

30 ‑Yusu nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑bɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nagbopʋ* ye'. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'crɩɩ ‑nɩ, 'kɩ 'nɛ‑ 'crɩɛn ‑bʋ 'kwli. 31 Kɛɛ, 'a dɛ ‑bʋ, ‑ɛ 'crɩɩ ‑nɩ, ɛ 'crɩɩ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ ꞊wlʋ yɩ kuo ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, ɛ 'mʋ la 'a dakɔ wa, kɔ, 'ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu. 'Bʋ mɔ, 'ba pʋ Wanyɔ a 'mʋ, 'a ‑tɩ ꞊han‑tɩ, 'ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, kɔ, 'ba yɩ꞊ɩ ꞊wien nɩ kʋɛ, ɛ di ‑nyi 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ.

21

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ la 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ‑ʋ mu la 'pa mɔ, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba a 'yru ‑mɔ

1-2 ‑Tɛ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'hrɩɩ nɛ 'a ‑nagbopʋ yɩ de, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba a 'yru wien. ‑Yusu a ‑nagbopʋ ‑mʋ', ‑Yusu 'hrɩɩ la yɩ, 'waa 'nyrɛ, nɔ‑ ‑bʋ: Simɔ Piɛlɩ, kɔ Toma, ʋ dɛɛ ꞊Yrupʋyu, kɔ Natanaɛlɩ, ‑ɛ kɔ 'lɩ Kana, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, kɔ Sebede a 'yonʋ nɩ 'hʋɛn, kɔ ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn ‑bɩ. Nyibli a 'mʋ, nʋ‑ ‑Yusu 'hrɩɩ yɩ. ‑Tɛ ɛ nu 'waa yɩ'hrɩɩlɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

3 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, Simɔ Piɛlɩ wɛn: «‑A 'bio ‑na o, 'n mi 'pa mɔ.» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «‑Kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑ ‑mi.» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ 'du ye', 'ʋ mu 'lɩ 'yru wien. 'Kɩ ʋ 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, 'ʋ mu 'pa mɔ. Kɛɛ, ʋ 'yɩ ꞊dedede 'pa, 'tɔlʋwɔ a pɛpɛ a 'mʋ 'kwli.

4 ‑Nyrɛ bʋ ‑nyɛ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye ‑Yusu nɩ, 'kɩ 'ʋ 'yru a 'mʋ wien, kɛɛ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yru. 5 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Yonʋ ‑na, ꞊bɩ a 'pa dɛ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «'Klɔ a 'klɔ, ‑a 'yɩ dɛ 'ye.» 6 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ba pʋ 'aan ‑tɩta, 'kɩ 'lɩ 'blagbɩ a diidɛkɩbɩa kɩ. A di 'ye dɛ,» 'ʋ pʋ꞊ʋ, 'kɩ 'lɩ 'blagbɩ a diidɛkɩbɩa kɩ. Bʋ pʋ 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pʋ 'lɩ ‑hrin ‑hʋɔhʋɩ. 'A ‑tɩ, ʋ 'yɩ 'lɩ 'a 'nie‑hɩhɩa 'lɩ ‑wɛ. 7 ‑Ɛ ‑bɩ ‑nagbopi a 'mʋ, ‑Yusu ‑nʋɛ ‑nɩ ‑tɛɛ, bʋ 'ye 'kɩ ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Simɔ Piɛlɩ, ‑aan Tɔɔnyɔ ꞊nɩɔ.» Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑tɛ Simɔ Piɛlɩ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, 'waa Tɔɔnyɔ ꞊nɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pʋ 'a wlawlʋ nɩ, 'ɛ mʋa꞊a bʋ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ ꞊ga wɛn 'hʋɩ wlɔn, 'tɩ‑ 'ɛ bi 'nie, 'ɛ mu 'lɩ ‑Yusu 'hʋɩ.

8 ‑Nagbopʋ ‑bɩ ‑mʋ', 'blagbɩ, nɔ‑ ʋ gbɛ, 'ʋ mi 'lɩ ‑Yusu 'hʋɩ ‑wɛ. Ʋ yɩ nɩ mi, ʋ yɩ 'waa ‑tatɩ 'nie ‑mɔ lɛ nɩ ‑jri, ‑hrin a kʋanɩ‑tɩ. Ʋ 'yɩ 'gbahlɔn ‑mɔ lɛ ‑hlɔɔ ‑nɩ. 9 ‑Tɛ ʋ ‑kwlɛ 'kɩ, ʋ ꞊tɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'yee 'ʋ na ‑Yusu 'hʋɩ, ‑ɛ yɩ wlɩn, ‑hrin pɛ 'ʋ 'lu bʋ, kɔ 'flɔɔ, 'ɛ pɛ 'ʋ꞊ʋ 'kɩbɩa ‑mɔ bʋ. 10 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «‑Hrin 'aan ‑tatɩ pʋ 'lɩ, ba ya 'lɩ 'a dɛ,» 11 Simɔ Piɛlɩ, 'ɛ ‑mu, 'ɛ 'ya 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, 'ɛ ‑jri 'lɩ ‑tɩta, 'ɛ pʋ 'ʋ꞊ʋ 'gbahlɔn bʋ, 'ɛ ‑ha 'lɩ꞊ɩ ‑hrin gbagbɩ a (153) ꞊wlɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ꞊tu 'ʋ ‑pu ꞊tu 'ʋ ta 'kwli. ꞊Haan‑tɩ, ‑hrin a 'mʋ, 'ʋ ‑hʋ, kɛɛ ‑tɩta 'yɩ lɛ ‑cɩcrɛ ‑nɩ. 12 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ba di 'lɩ, a 'mʋ dɛ di.» 'A ‑nagbopi ꞊dʋ 'yɩ꞊ɩ 'bɛti ‑nɩ, ‑tʋɩ a ‑tɩ, ‑ɛ mɔ: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ 'lɩ?» ‑ɛ nu꞊o, ʋ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ ꞊nɩɔ. 13 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'yɩya 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ bʋ, 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ 'flɔɔ kɔ ‑hrin ‑nɩ wɛn.

14 ‑Tɛ ɛ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'a 'wɩ nɩ ta a yɩ'hrɩɩlɛ ɛ 'hrɩɩ ꞊nʋ yɩ.

‑Yusu kɔ Piɛlɩ 'hʋɛn‑

15 ‑Tɛ ʋ ‑wɛ dɛ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu ‑tʋa 'lɩ Simɔ Piɛlɩ a ‑mɔ'pʋplɛ, ɛ wɛn: «Simɔ, Saan a 'yu, ꞊bɩ ‑nʋɛ 'mʋ nɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ nyibli ‑bɩ ‑bʋ 'ʋ?» ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ wɛn: «Iin, Kʋkɔnyɔ, ‑yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ ‑mʋ nɩ.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Naa 'na ‑nagbopʋ*, ‑tɛ blablɩkɔnyɔ ni 'a blablɩ a naalɛ.» 16 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti꞊e nɩ de, ɛ wɛn: «Simɔ, Saan a 'yu, ꞊bɩ ‑nʋɛ 'mʋ nɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ wɛn: «Iin, Kʋkɔnyɔ o, ‑yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ ‑mʋ nɩ.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Naa 'na ‑nagbopʋ.» 17 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'bɛti꞊e nɩ de, ɛ wɛn: «Simɔ, Saan a 'yu, ꞊bɩ ‑nʋɛ 'mʋ nɩ?» ‑Tɛ ‑Yusu 'bɛti 'kɩ꞊ɩ 'wɩ nɩ ta a dɛ, ‑ɛ ‑bɩ Piɛlɩ a ꞊wlʋ 'mʋɛ bʋ, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, ‑yi 'a ‑nɛ dɛ nɩ. ‑Yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ ‑mʋ nɩ.» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Naa 'na ‑nagbopʋ. 18 'N yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑mɔ la gblotayu, ‑tɛ ‑mʋ', ‑na ꞊wlʋ 'yee la 'lɩ, 'kɩ ‑mi la 'lɩ, kɛɛ, ꞊nɩ ‑wɛ ‑hʋan 'yi, ‑di ꞊gblɛ ‑hʋan dabʋɩ lɛ, nyiblo ‑bɩ 'mʋ ‑hʋan 'lɩ ‑mʋ ‑tɛ ‑bɩ gba, ‑tɛ ‑na ꞊wlʋ 'yɩ 'lɩ ‑nɩ.» 19 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ꞊hɩʋɛn'kʋkʋʋdʋ ‑mʋ', Piɛlɩ di 'kʋ, ‑ɛ di Nyɩsʋa ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑nyi, nɔ‑ ‑Yusu tʋɛ ꞊nɛ, 'ɛ ni 'pʋplɛ lɛ.

Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'du ye'. Bʋ 'du 'kɩ ye', ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu lee Piɛlɩ nɩ, ɛ wɛn: «Piɛlɩ, kʋɛ 'mʋ ꞊wien.»

‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopi* ‑mʋ', ɛ nʋɛ ‑nɩ ‑tɛɛ 'hʋɛn‑

20 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ ꞊hɩan ‑mɔ. Bʋ ꞊hɩan 'kɩ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye ‑nagbopi a 'mʋ, ‑Yusu nʋɛ ‑nɩ ‑tɛɛ nɩ, 'ɛ kʋɛ ꞊nʋ ꞊wien ‑wɛ. ‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑, ʋ yɩ la 'waa lɛ'bɔɔdiidɛ nɩ di, ‑tɛ ɛ 'yɛɛ la nɩ 'kʋɩ, ‑nagbopi nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ 'ma la 'ʋ 'a 'lu ‑Yusu ‑wliye bʋ, 'ɛ 'bɛti la꞊a, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ di ‑mʋ ‑na yraanyibli ‑jɩ' pʋ 'lɩ?» 21 ‑Tɛ Piɛlɩ 'ye 'kɩ ‑nagbopi a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛti ‑Yusu nɩ, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑bʋ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑di ‑hʋan꞊a nu 'lɩ?» 22 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, bʋ hie 'klɔ, ꞊bʋ ya 'lɩ yakɔ 'kwli, ꞊bʋ ꞊hɩan ‑mɔ, ꞊bʋ yɛɛ 'nɛ꞊ɛ bʋ, ꞊bɩ ‑kɔ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ? ‑Mɔ ‑bɩ, kʋɛ 'mʋ ꞊wien.» 23 ‑Tɩ a 'mʋ, ‑Yusu ‑hla, ɛ nu꞊o nɩ, Nyɩsʋa a nyibli 'ʋ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑nagbopi a 'mʋ, ɛ 'nɩ 'kʋ꞊ʋ nɩ. Kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, ‑Yusu 'yɩ lɛ ‑pʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'nɩ 'kʋ꞊ʋ nɩ. Kɛɛ, ɛ wɛn 'nɩ: «'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, bʋ hie 'klɔ, ꞊bʋ ya 'lɩ yakɔ 'kwli, ꞊bʋ ꞊hɩan ‑mɔ, ꞊bʋ yɛɛ 'nɛ꞊ɛ bʋ, ꞊bɩ ‑kɔ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ?»

24 ‑Nagbopi nɩ ‑do a 'mʋ, ‑kɔtɩ ‑Yusu 'ɛ pʋ lɛ, ɛ nɔ‑ nɛ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ ‑mɔ lɛ. Ɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɩ la ‑tuo kɩ, 'ɛ pʋ 'nɛ꞊ɛ 'crɩɛn ‑bʋ 'kwli. 'A ‑nɛ nyiblo 'kɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, ɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑tɛɛ, ɛ nɛ ‑mɔ lɛ.

Kɩ mɔ 'crɩɛn ‑bʋ, ɛ hree mɔ

25 ‑Yusu nu ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ. 'Bʋ nu, ꞊ba ‑kɔ ‑ba 'crɩ wɛn 'a pɛpɛ, 'n pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, 'a 'crɩɩn 'nɩ ‑wɛɛn꞊ɛ wɛn 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ nɩ.

* 15:1 15.1 Tugbɛ ‑mʋ', ‑kɔtɩ ɛ hlɛ, 'a 'yɔ, ʋ dɛɛ ꞊nɛ rɛsɛn.

* 19:35 19.35 Nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Saan; nɔ‑ 'crɩ 'crɩɛn ‑bʋ.

NUNU‑TƐBLƖ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

‑YUSU A ‑MƆNANYƲ

A NUNU‑TƐBLƖ

1

‑Yusu lee la 'a ‑mɔnanyʋ* nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ꞊nʋ 'a ‑Hihiu* 'nɩ ‑nyi

1 ‑Na 'wio Teofilɩ. 'Kɩ 'lɩ 'na yɩ‑hɛcrɩɛn 'kwli, 'n lee ‑mʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ ni la nɩ, kɔ, ‑tɛ ɛ ni la nyibli a tɔɔlɛ, kʋɛ la 'lɩ bʋ, 2 ‑bʋ mu ‑mumu, ‑bʋ yɛ ‑nyrɔwɔ ‑mʋ' kɩ, ‑ɛ kɔ 'kwli Nyɩsʋa nu la꞊a, ‑Yusu a 'mʋ 'ɛ mu la 'lɩ yakɔ 'kwli. 'Tɩ‑ ɛ 'mʋ la mu, nyibli ‑mʋ', ɛ ‑ha la 'lɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛ la 'a ‑mɔnanyʋ, 'ɛ lee la ꞊nʋ lɛ'bɔɔwin, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* a 'klɩ 'kwli. 3 ‑Tɛ ɛ 'kʋ, 'tɩ‑ ɛ 'hrɩ 'klɔ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn 'kwli, 'kɩ ɛ 'hrɩɩ ꞊nʋ yrɛ, 'ɛ tɔɔ ꞊nʋ꞊ʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'hrɩ 'klɔ, 'tɩ‑ ‑tɛ Nyɩsʋa ni nyibli a win a kɩkɔɔlɛ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ɛ tɔɔ ꞊nʋ.

4 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, ‑tɛ ‑Yusu nɩ la 'lɩ 'a ‑mɔnanyʋ 'nyɩ de, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɩ la ꞊nʋ 'nɩ ti, kɛ‑ ɛ pɩ la: «A 'nɩ 'hlɔɔ 'lɩ 'dɩɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Jrusrɛ ‑mɔ lɛ, kɛɛ, ba ‑ple Nyɩsʋa a ‑Hihiu, Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ pʋ lɛ, ɛ di 'a mʋ ‑nyi, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'n nu la 'aan leelɛ. 5 Saan ‑mɔ ‑bɩ, 'nie, ɛ nɔ‑ ɛ pʋ 'a mʋ 'lu lɛ, kɛɛ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ gbi 'kwli, Nyɩsʋa di ‑nyi 'a mʋ 'a ‑Hihiu.»

‑Tɛ ‑Yusu mu la 'lɩ yakɔ 'kwli

6 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊gbee 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, ʋ ‑tʋa 'a lɛ'bɛtilɛ, ʋ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, ‑a mʋ Yisraɛkʋɛ, ꞊bɩ ti ‑bʋ 'yri, 'kɩ ‑di 'lɩ ‑a mʋ Romakʋɛ a 'klɩ bʋ ‑ha, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a mʋ nɩ ‑do, ‑a 'mʋ ‑aan 'blʋgba ‑naa ‑nɩ?» 7 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ di 'lu ‑mɔ mu, a 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ba yi꞊e, ‑ɛ nu꞊o, ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa, nɔ‑ wa ti a 'mʋ 'nyrɛ, ‑tɛ ɛ nu 'a ‑hʋhʋa. 8 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa a ‑Hihiu* di 'ʋ 'a mʋ ke' bi, a di kɔ 'klɩ, 'kɩ ba lee nyibli ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', a 'ye 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta'. Ba na 'na ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'nɛ‑ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ba mu 'lɩ Sudeblʋgba kɔ Samaliblʋgba a pɛpɛ kɩ ‑wɛ, ba bi 'klɔ a pɛpɛ kɩ, ba na 'na ‑tɩ ‑mɔ lɛ.»

9 ‑Tɛ ɛ ‑yrɛ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'lɩ yakɔ a 'kwlimumuo. 'A ‑mɔnanyʋ* yɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ lɛ nɩ tɛ, 'nuŋma 'ɛ ‑hli ꞊nʋ꞊ʋ 'yi kɩ, 'ʋ 'kee 'a 'yiye. 10 Ʋ nɩ 'lɩ yɔ' a lɛtɩta 'kwli, ti nɩ ‑do a ti 'yri, nyibli nɩ 'hʋɛn, ‑ʋ pʋ ‑tɛblɩ pʋɔpʋɩ 'hʋɩ lɛ, ʋ 'hrɩɩ 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ. Nyibli a 'mʋ, ʋ mɔ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ꞊nɩɔ. 11 Kɛ‑ ʋ pɩ ꞊nʋ yɩ: «Galilekʋɛ, dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a nyra mɔ bʋ, 'a tɛ 'lɩ yɔ' lɛ 'lɩ? ‑Yusu mu 'lɩ yakɔ 'kwli. ‑Tɛ a nu 'a 'yiye, ɛ nu mumuo, kɛ‑ ɛ di didie nu.»

Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ bi la 'ʋ Judɩa a ‑ta'

12 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* a 'mʋ, ʋ ꞊tɩ 'lɩ dʋgba ‑mʋ', ‑ɛ mɔ olifieti a dʋgba 'lu nɩ, 'ʋ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. ‑Hɔn 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑bʋ mu 'lɩ dʋgba a 'mʋ 'lu, ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑kiloyɛ nɩ ‑do nɩ. 13 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ya 'lɩ yɔ'kayu yra, 'ʋ mu 'lɩ ‑gblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ yɩ la 'lɩ lɛ 'kukue ‑nɩ. Nyibli ‑nɩ ‑tuo a 'mʋ kɩ, 'waa 'nyrɛ nɔ‑ ‑bʋ: Piɛlɩ, Saan, Sakɩ, Adre, Filipʋ, Toma, Batelemi, Matie, Alʋfe a 'yu Sakɩ, Simɔ, ‑ɛ nɩ la 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa la Romakʋɛ 'nyɩ, kɔ Sakɩ a 'yu Judɩ. 14 Nʋgbɩ nɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ lɛ ‑wɛ, ʋ kɔ Mari, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a 'dii, kɔ ‑Yusu a 'dɩayɩ nyɩbɛpʋ 'hʋɛn‑. 'Waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ yɩ 'lɩ ‑gblo a 'mʋ 'kwli lɛ 'kukue ‑nɩ, 'ʋ dɛ Nyɩsʋa.

15 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, nyibli a ‑wlɩ nɩ ꞊hlon‑do, nʋ‑ 'kukue lɛ de, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda ‑mɔ. Bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Piɛlɩ 'du ye', ɛ wɛn: 16 «'Dɩayɩnʋ ‑na, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ('kɩ 'ʋ Judɩa a ‑ta',) ɛ kɔ bʋ mu 'lu ‑mɔ. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'ɛ naa la 'lɩ bodɩɔ Dafidɩ 'mʋ, 'ɛ 'crɩ la꞊a, ‑ɛ mɔ, Judɩa, nɔ‑ di la ‑Yusu 'a yraanyibli yɩ gba, 'kɩ 'ʋ 'a kʋklɔ a ‑ta'. 17 ‑Tɛ ‑Yusu ‑nu, 'ɛ ‑ha 'lɩ ‑a mʋ, 'kɩ ‑ba nu Nyɩsʋa a ‑kʋan, kɛ‑ ɛ ‑nu, 'ɛ ‑ha 'lɩ Judɩa, 'kɩ bʋ nu Nyɩsʋa a ‑kʋan. 18 ‑Tɛ Judɩa a 'mʋ, ɛ pʋ ‑Yusu 'crɛkɔnyibli ‑jɩ', 'wliyɛ ‑mʋ', ʋ 'pɛɛ la꞊a, ɛ nɔ‑ ɛ ‑nu, 'ɛ ‑tɔ ‑ci, 'kɩ 'lɩ ‑ci a 'mʋ kɩ, 'ɛ ble 'lɩ yɔ', 'ɛ bi ꞊hlɔn, 'a 'kwli 'ɛ ‑crɛ, 'a 'ŋmi 'ɛ ‑gblɛ ‑tɛblɩ 'nyɩ lɛ. 19 Nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, dɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ʋ 'wɩn nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑ci a 'mʋ 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ Hakɛdama, 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛwin 'kwli, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ ‑hlʋ‑ci. 20 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, dɛ ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑wlablecrɩɛn* 'kwli, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

Nyibli bʋ hie 'ʋ 'a 'kayu bʋ,

‑ɛ ꞊dʋ 'nɩ 'tie 'lɩ꞊ɩ bʋ.

'Ya 'ʋ 'lu de, dɛ ‑bɩ, ʋ 'crɩ la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

'A ‑kʋan ‑mʋ', ɛ ni la, nyiblo ‑bɩ bʋ nu꞊o.

21-22 'A ‑tɩ o, ‑a blɛɛ yɩ, ‑ba ꞊mʋɔ nyiblo lɛ, ‑ɛ di 'ʋ Judɩa a ‑ta' bi. Nyiblo a 'mʋ, ɛ blɛɛ yɩ bʋ mɔ nyiblodʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ yɩ la Kʋkɔnyɔ ꞊wien lɛ kʋɛ, kʋɛ 'lɩ ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Saan Batisɩ pʋ la ‑Yusu 'nie 'lu 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ ‑nyrɔwɔ ‑mʋ' kɩ, ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa nu la꞊a, ‑Yusu 'ɛ mu la 'lɩ yakɔ 'kwli. Nyiblo a 'mʋ, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ kɩ ‑bibi ‑nɩ, ‑a 'mʋ nyibli ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑Yusu ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ.»

23 'Tɩ‑ Piɛlɩ 'mʋ ‑yrɛ mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wa nyibli nɩ 'hʋɛn 'nyrɛ. ‑Ɛ ‑bɩ a 'nyrɛ mɔ Sosɛfʋ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ Basabasɩ, ‑ɛ ‑bɩ a 'nyrɛ 'ɛ mɔ Matiasɩ. 24 ‑Tɛ ʋ wa 'kɩ ꞊nʋ 'nyrɛ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ da Nyɩsʋa nɩ, ʋ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, ‑mɔ yi nyibli a pɛpɛ a ꞊wlɩ, tɔɔ nɛ ‑a mʋ nyiblo ‑bʋ, ‑ha 'lɩ, 'kɩ 'lɩ nyibli nɩ 'hʋɛn ‑bʋ 'nyɩ, 25 'kɩ bʋ nu ‑Yusu a ‑mɔnanyɔ a ‑kʋan ‑mʋ', Judɩa hie 'ʋ bʋ, 'ɛ mu 'lɩ ‑tɛ ‑mʋ', ɛ kɔ bʋ mu 'lɩ.» 26 ‑Tɛ ʋ ‑wɛ Nyɩsʋa a dɩda ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ pʋ 'wla, 'wla a 'mʋ 'ɛ pʋ 'lɩ Matiasɩ a 'nyrɛ. Matiasɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ pʋ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ‑do a 'mʋ kɩ.

2

‑Tɛ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* nu la didie

1 Ɛ kɔ la ‑Juukʋɛ* a lɛ'mimle ‑bɩ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ Patɩkɔtɩ. ‑Tɛ lɛ'mimle a 'mʋ, 'a ‑nyrɔwɔ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a nyibli 'kukue lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 2 'Kɩ ʋ nɩ 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do a 'mʋ bʋ, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'wɩn win, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ duduo bʋ 'yɛ nɩ ‑hi wɛn. Win a 'mʋ, ɛ kaa 'lɩ 'kayu a pɛpɛ ‑mʋ' blɛ, ‑ɛ kɔ bʋ ʋ 'kukue 'lɩ lɛ. 3 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ 'ye ‑tɛblɩ ‑mʋ' nɩ, ‑ɛ 'wɩ‑ na a ‑huhli yɩ, 'ɛ pʋ dodoyo, 'ɛ ꞊tɩɩ 'ʋ ꞊nʋ 'lu. 4 Kɛ‑ ɛ ꞊ti 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ɛ bi 'ʋ nyibli a pɛpɛ a 'mʋ ke', nyibli a 'mʋ 'ʋ ‑tʋa dakɔ a gblegble a win, 'waa 'mumu, ʋ 'yɩ ‑yi a pʋpʋʋ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ pɩ win a 'mʋ.

5 ‑Ɛ ‑bɩ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ɛ kɔ la ‑Juukʋɛ ꞊dʋ, ‑ʋ yɩ Nyɩsʋa ꞊wien kʋɛ. ‑Juukʋɛ a 'mʋ, nʋ‑ ‑hɔn la 'lɩ 'blʋgbɩ a gblegble klɛ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ a pɛpɛ kɩ, 'ʋ di Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 6 Nyibli a 'mʋ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ win a 'mʋ 'wɩn mɔ mu, 'waa ‑hʋɔhʋɩ ya cigbɛ, 'ʋ ‑di, 'ʋ 'kukue lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑tuo a 'mʋ kɩ. Ɛ kɛɛ 'waa pɛpɛ a ꞊wlɩ lɛ, ‑kɔtɩ ʋ yɩ ‑Yusu a nyibli 'nɩ 'ye, 'ʋ pɩ 'bliwin a gblegble, 'tɩ‑ 'a ‑nɛ nyiblo, ‑ɛ di ‑tuo a 'mʋ kɩ, 'ɛ yɩ 'a dɩɔnʋ a 'bliwin 'wɩn. 7 Ɛ kɛɛ ꞊nʋ ꞊wlɩ lɛ dɩakɩ, ʋ wɛn: «'Bɩ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ yɩ hle, 'kɩ 'waa pɛpɛ, ʋ kɔ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli. 'Waa 'bliwin mɔ ‑Juukʋɛwin. 8 Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ pɩ ‑aan ‑nɛ 'bliwin 'lɩ, ꞊a yɩ꞊ɩ 'wɩn 'lɩ? 9 'Kɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ nyibli nɩ 'nɛ‑, 'ʋ ‑hɔn 'lɩ Patɩblʋgba 'kwli, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ ‑hɔn 'lɩ Mɛdɩblʋgba 'kwli, kɔ Elamʋ, kɔ Mesopotami, kɔ Sude, kɔ Kapadɔsɩ, kɔ Pɔn, kɔ Asi, 10-11 kɔ Flisi, kɔ Pafili kɔ Esipʋblʋgba 'kwli, kɔ Libi a 'blʋgbakʋtɩɔ ‑mʋ' 'kwli, ‑ɛ 'mʋɛ Silɛnɩdɩɔ yrɛ, kɔ Klɛtɩblʋgba kɔ Arabiblʋgba 'kwli, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ ‑hɔn 'lɩ Rɔmʋdɩɔ 'kwli. ‑Ʋ ‑bɩ nɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, 'ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, ‑ʋ ‑bɩ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, kɛɛ, ʋ ‑hɛ ‑Juukʋɛ. Kɛɛ, ‑aan pɛpɛ, ‑a yɩ 'nɩ 'wɩn, ‑tɛ ʋ pɩ ‑aan 'bliwin, 'ʋ nɛ Nyɩsʋa a nunu‑tɛblɩ gbagbɩ a ‑tɩ ‑mɔ lɛ.» 12 Ɛ kɛɛ 'waa pɛpɛ lɛ dɩakɩ. 'A ‑tɩ, dɛ bʋ di 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ʋ 'nɩ 'ye꞊e lɩ꞊ɩ. Kɛ‑ ʋ pɩpɩ yrɛ: «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ dɛ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'lɩ?» 13 Kɛɛ, ‑ʋ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ yɩ ‑Yusu a nyibli 'caa ‑nɩ, ʋ wɛn: «Nɔ ni ꞊nʋ nɩ.»

‑Tɩ ‑bʋ, Piɛlɩ lee dakɔ, 'kɩ 'lɩ Patɩkɔtɩ a ‑nyrɔwɔ 'kwli

14 Piɛlɩ kɔ 'a 'bio ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ‑do ‑mʋ' 'hʋɛn‑, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ ‑tɩ a 'mʋ 'wɩn mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'du ye', Piɛlɩ 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ɛ yɩ 'lɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, ɛ wɛn: «'A mʋ ‑Juukʋɛ*, 'dagbɩ kɔ Jrusrɛdɩɔ a nyibli 'hʋɛn‑, ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ, ‑tɩ 'n di ‑mɔ lɛ na, a 'mʋ꞊ʋ 'wɩn. 15 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, nyibli ‑bʋ, nɔ ‑ni ꞊nʋ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ nɔ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ ꞊nʋ, ‑kɔtɩ 'yrʋ, nɔ‑ 'tɩɛ 'ya 'ʋ. 16 Kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* Sʋɛlɩ hla la꞊a nɩ, ti ‑bʋ, ‑ɛ nɛ, 'a 'yrɩ ꞊gbʋgbɛ klɛ. Kɛ‑ ɛ pɩ la:

17 Nyɩsʋa wɛn 'nɩ,

lɛ'bɔɔti 'yri, ‑tɛblɩ ‑bʋ,

‑ɛ di 'lu ‑mɔ mu, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

'N di 'na ‑Hihiu* dakɔ a pɛpɛ 'nɩ ‑nyi.

'Aan 'yonʋ di ‑hɛ 'na win wlɔn,

ʋ 'mʋ ‑tɛblɩ 'ye,

'aan kukunyʋ di 'ya yanie,

'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑tɛblɩ kɩ.

18 'Na ‑Hihiu di bi 'ʋ 'na ‑kʋannunyibli a pɛpɛ ke',

nyɩbɛpʋ kɔ nʋgbɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'na win wlɔn ‑hɛ.

19 'N di꞊e 'nɩ nu,

'kɩ 'lɩ yɔ' kɔ 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ,

a 'mʋ ‑tɛblɩ 'ye, ‑ɛ di 'a mʋ ꞊wlɩ lɛ ‑kɛɛ ‑nɩ.

A di 'ye ‑hlʋ, kɔ na‑huhli, kɔ nahlʋn 'hʋɛn‑.

20 'Yrʋ di 'nɩ jre, ꞊hɔnpʋ di 'nɩ ꞊hlu,

꞊wɩ yɩ ‑hlʋ,

'tɩ‑ Kʋkɔnyɔ a ‑nyrɔwɔ 'mʋ 'ʋ nyre,

‑ɛ mɔ ‑nyrɔwɔ gbagbʋ ‑mʋ',

‑ɛ kɔ 'kwli ɛ di 'ʋ 'a ‑tɩ 'yi 'bʋa ‑nɩ.

21 Ti a 'mʋ 'yri, ‑tonyiblo 'bʋ da Kʋkɔnyɔ,

Kʋkɔnyɔ a 'mʋ, ɛ di꞊e 'nɩ wa.»

22 Kɛ‑ Piɛlɩ pɩ de: «Yisraɛkʋɛ*, ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ: Nasalɛtɩ a ‑Yusu, Nyɩsʋa, nɔ‑ lee 'nɛ꞊ɛ 'a mʋ 'nyɩ, 'ɛ naa 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, 'ɛ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a gblegble, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ lee 'nɛ꞊ɛ 'a mʋ 'nyɩ. 23 Kɛɛ, ‑Yusu a 'mʋ, ʋ pʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑jɩ', 'a naa 'lɩ Romakʋɛ, ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi 'lɩ, 'a kɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ 'la. Kɛɛ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, nɔ‑ ‑hʋa la꞊a, nɔ‑ ‑hie la꞊a 'lu ‑mɔ lɛ, ti ‑hi la a ti 'yri, 'tɩ‑ 'ɛ mu la 'lu ‑mɔ. 24 ‑Tɛ ‑Yusu 'kʋ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋʋ a 'klɩ bʋ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ, ‑kɔtɩ ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, 'kʋkʋʋ bʋ di꞊e 'klɩ kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ. 25 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, kɛ‑ ‑aan 'baɩ gbagbʋ bodɩɔ Dafidɩ pʋ la, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑ta', ɛ wɛn:

Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, 'n yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye 'a ‑nɛ ti.

'Kɩ ɛ nɩ 'ʋ 'mʋ 'hʋɩ,

‑ɛ di꞊e nu, 'nɩ ꞊ha hʋannʋ pie.

26 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ kɔ plɔ a bleelɛ, kɔ,

'na win 'ɛ mɔ dɔdʋwin.

'Ye ꞊bɩɩ 'n di 'kʋ, 'nɩ ‑pie꞊e 'kɩ 'kʋkʋʋ a hʋannʋ,

‑kɔtɩ 'n yi꞊e nɩ,

‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di nu 'mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ,

27 'nɩ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ Nyɩsʋa,

꞊yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑bʋ hie 'lɩ 'mʋ 'kuo a 'bli bʋ,

kɔ, ꞊yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑bʋ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ',

'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑na nyiblo,

'na ‑plahʋɩ bʋ ꞊hɔɔn 'lɩ 'dabio 'kwli.

28 ‑Tɔɔ 'mʋ 'hru, 'n kɔ ꞊bʋ na nɩ,

'tɩ‑ 'mʋ ꞊haan'klɔ kɔ.

'Kɩ 'ʋ 'mʋ 'hʋɩ, 'kɩ ‑di 'ʋ nɩ.

Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, 'mʋ dɔdʋ nu dɩakɩ.»

29 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ wɛn 'nɩ de: «'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', ‑aan 'baɩ gbagbʋ bodɩɔ Dafidɩ hla la, ɛ 'yɩ la 'a dɩɔnʋ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'kʋ la nɩ, 'ʋ ‑ha la 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. 'A 'dabio 'tɩɛ nɩ 'nɛ‑ ‑aan 'bli. 30 Kɛɛ, Dafidɩ a 'mʋ, ɛ mɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ ꞊nɩɔ, 'tɩ‑ 'ɛ yi la꞊a, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'sʋʋ la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, Dafidɩ a 'mʋ, 'a 'yonʋ a 'yu ‑bɩ di ‑hɛ la bodɩɔ gbagbʋ, ‑ɛ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la 'a dakɔ yɩ ya. 31 ‑Tɛ Dafidɩ hla la꞊a, ‑ɛ mɔ:

Nyɩsʋa, ꞊yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑bʋ hie 'lɩ 'mʋ

'kʋkʋnyibli 'nyɩ bʋ,

kɔ, ꞊yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑bʋ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ',

'na ‑plahʋɩ bʋ ꞊hɔɔn 'lɩ 'dabio 'kwli,

‑Tɛ Dafidɩ hla la ‑tɩ a 'mʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ 'hrɩ 'klɔ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ɛ yɩ la 'ye, 'ɛ nɛ la꞊a ‑mɔ lɛ. 32 ‑Yusu ‑bʋ, ‑kɔtɩ 'n nɛ ‑mɔ lɛ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ. Dɛ a 'mʋ, ‑aan pɛpɛ, ‑ʋ nɩ mɔ, ‑a 'ye꞊e nɩ, ꞊a hlɛ꞊ɛ. 33 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, ‑Yusu 'ɛ mu 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ 'ɛ ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ ya ‑a mʋ 'a ‑Hihiu yɩ, Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ yɩ ya, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑Hihiu a 'mʋ, 'ɛ ya ‑a mɔ꞊ɔ yɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ a ni 'a 'yiye ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ. 34 ‑Tɛ ‑Yusu ‑nu, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ, 'ɛ mu 'lɩ yakɔ 'kwli, Dafidɩ a 'mʋ, ɛ 'yɩ la lɛ ‑nu. Kɛɛ, ‑Yusu, nɔ‑ Dafidɩ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑tɛ ɛ pɩ la lɛ: Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa lee 'na Kʋkɔnyɔ nɩ, ɛ wɛn: Nɩ mɔ 'na diidɛkɩbɩa kɩ bʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, 35 'mʋ꞊ʋ nu, ꞊mʋ ‑na yraanyibli bʋɩ 'lu blɛ ꞊tu.»

36 Kɛ‑ Piɛlɩ pɩ de, ɛ wɛn: «'A mʋ Yisraɛkʋɛ a pɛpɛ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ‑bʋ, a kɔ 'ʋ tugbɛ 'yie, nɔ‑ Nyɩsʋa nu ‑aan Kʋkɔnyɔ, kɔ ‑aan Wanyɔ 'hʋɛn‑ ‑mɔ.»

37 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, bʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hrɛn 'waa ꞊wlɩ lɛ dɩakɩ, 'ʋ ‑tʋa Piɛlɩ kɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ ‑bɩ ‑mʋ' a lɛ'bɛtilɛ, ʋ wɛn: «'Dɩayɩnʋ ‑na, dɛ‑ ‑a di 'kɩ nu 'lɩ?» 38 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, bʋ hie 'ʋ 'a ‑nɛ dɛ 'kuku bʋ, bʋ ‑nyi 'a 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa, bʋ ‑hʋa꞊a, 'kɩ bʋ pʋ꞊ʋ 'nie 'lu, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'a dɛ 'kuku a 'mʋ 'wʋwla ‑nɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ 'a ‑Hihiu ‑nyi. 39 Nɔ‑ mɔ dɛ, Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la nu, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ kɔ 'aan 'yonʋ 'hʋɛn‑ ‑mɔ, kɔ 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ a pɛpɛ kɩ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa di da, ʋ 'mʋ 'a nyibli ‑hɛ.»

40 Piɛlɩ na ‑tɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ pʋ. Kɛ‑ ɛ ‑pʋ: «Ba wɛn, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ wa 'a mʋ, 'a ‑bati 'nɩ ꞊ha 'a mʋ klɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ di nu, ɛ 'mʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni dɛ 'kuku klɔ.» 41 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, nʋ‑ pʋ Piɛlɩ a win ꞊han‑tɩ, 'tɩ‑ nyibli a 'mʋ, 'ʋ pʋ ꞊nʋ 'nie 'lu lɛ. ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ 'kwli, nyibli, ‑ʋ bi ‑Yusu a nyibli kɩ, ʋ ‑wɛ 'lɩ nyibli a 'miliwɩ nɩ ta nɩ. 42 'A ‑nɛ ti, nyibli a 'mʋ, ʋ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'kɩ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ bʋ tɔɔ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ʋ yɩ dɛ ‑mɔ ‑didi ‑nɩ, 'ʋ yɩ ‑Yusu a lɛ'bɔɔdiidɛ di ‑wɛ, 'ʋ dɛ Nyɩsʋa.

‑Yusu a nyibli a nunuklɔ

43 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ yɩ pie Nyɩsʋa, ‑kɔtɩ 'kɩ Nyɩsʋa nɛɛ 'lɩ 'a ‑mɔnanyʋ* 'lɩ, 'ɛ ni ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ. 44 Nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ʋ ‑mʋɛ nɩ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ʋ ‑kɔ, 'ʋ ꞊glɛ꞊ɛ, 45 'ʋ ple 'waa kʋkɔ‑tɛblɩ, 'ʋ ‑hɛ 'lɩ 'a 'wliyɛ 'lɩ, 'ʋ ꞊glɛ꞊ɛ ꞊hɩʋɛnnyibli lɛ, ‑ʋ nɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'waa 'kla‑wliye'yɩya ꞊ti 'mʋ. 46 'A ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, 'kɩ ʋ yɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ blɛ 'kukue ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta', 'ʋ yɩ yɩ blɛ ‑bibi ‑nɩ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ 'waa 'kayo blɛ, 'ʋ yɩ ‑Yusu a lɛ'bɔɔdiidɛ di, kɔ, 'ʋ yɩ dii‑tɛblɩ ‑mɔ ‑didi ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a 'ʋbʋ'wʋwlɛ 'kwli, 47 'ʋ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, dakɔ a pɛpɛ 'ʋ nʋɛ 'waa dɛ, kɔ, 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, Nyɩsʋa 'ɛ ni꞊e, nyibli ‑bɩ 'ʋ kue ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, nyibli a 'mʋ, 'ʋ yɩ ‑Yusu a nyibli kɩ bi.

3

Lɛ‑yɩyrɛnyɔ ‑mʋ', Piɛlɩ lee la, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu a 'nyrɛ 'kwli, 'a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ

1 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, 'yrʋ‑hiilɛ a ti 'yri, ‑tɛ Nyɩsʋa a dɩdati nyre 'ʋ, Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, ʋ mi 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ da. 2 Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'mʋ, 'a ‑yaa kɔ 'maju ‑bɩ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ Yɩnɔmaju. Nɔ‑ kɔ yɩ lɛ‑yɩyrɛnyɔ ꞊dʋ nɩ 'ʋ bʋ, 'ɛ 'yɩ ‑hʋan nalɛ nɩ yi, kʋɛ la 'lɩ 'a kɔɔlɛ 'yie bʋ. 'A ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, ʋ yɛ꞊ɛ nɩ, 'ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pʋɛ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'wli lɛ ‑hʋa. 3 'Kɩ ɛ nɩ 'ʋ bʋ, Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, 'ʋ mi 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli pa mɔ. Bʋ 'ye ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'waa 'wliyɛ a ‑hʋhʋa. 4 Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, 'ʋ ta 'lɩ꞊ɩ 'yi lɛ ‑tata, ‑ɛ ‑bɩ Piɛlɩ wɛn: «Ta 'nɛ‑ ‑a mʋ ‑mɔ lɛ gbee», 5 lɛ‑yɩyrɛnyɔ 'ɛ ‑tʋa 'waa 'yiye. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, 'a ꞊wlʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ di ‑nyi꞊e ꞊dedede. 6 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Piɛlɩ pɩ 'kɩ꞊ɩ yɩ de, ‑ɛ mɔ: «'N 'yɩ 'wliyɛ ‑kɔ. Kɛɛ, dɛ 'n ‑kɔ, 'n di ‑mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi: 'Kɩ 'lɩ Nasalɛtɩ a ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli, 'n yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'du ye', ‑bʋ na», 7 Piɛlɩ 'ɛ 'ble 'a diidɛdabʋ kʋa, 'ɛ 'du꞊o ye'. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'a bʋɩ kɔ 'a ‑gblekegbleke 'hʋɛn‑, ‑ʋ 'kʋ mɔ, ʋ kɔ 'kɩ 'klɩ, 8 'ɛ ꞊plu, 'ɛ nyra bʋ, 'tɩ‑ 'ɛ ‑tʋa nɩna, ɛ kɔ Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, 'ʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, 'ɛ nɛ, 'ɛ ꞊plui, kɔ, 'ɛ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ. 9 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑tɛ ɛ yɩ nɩ nɛ, kɔ, ‑tɛ ɛ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ. 10 ‑Tɛ ʋ yru꞊o, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ yɩ mɔ 'ʋ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'maju ye' blɛ nɩ, ‑ɛ ‑hʋɛ mɔ nyibli 'wli lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa pɛpɛ, ʋ ta 'ʋ blɛ, ‑kɔtɩ 'waa ꞊wlɩ kɛɛ lɛ, 'kɩ ʋ dɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ a ‑ta'.

‑Tɛ Piɛlɩ yɩ la 'lɩ nyibli ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli

11 Nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ kɔ 'kʋɛ ‑wɛ, ɛ 'nɩ ‑hɔn꞊ɔ 'ʋ Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑ 'hʋɩ. 'Kɩ ʋ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a pʋpa ‑mʋ' bʋ, ʋ dɛɛ Salomɔ a pʋpa. Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ɛ kɛɛ ꞊nʋ lɛ, 'ʋ gba 'lɩ cigbɛ. 12 ‑Tɛ Piɛlɩ 'ye dakɔ a 'mʋ, ‑ʋ ‑di, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'A mʋ Yisraɛkʋɛ, ɛ 'nɩ 'kɛɛ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ lɛ, ‑tɛ nyiblo ‑bʋ a 'kʋɛ ‑wɛ a ‑tɩ. A 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, ‑aan 'klɩ kɔ ‑ba kɔ Nyɩsʋa a nʋɛlɛ dɩakɩ a ‑tɩ, nʋ‑ nu꞊o, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ la nalɛ ‑yi, 'ɛ yi kɛ nalɛ. 13 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. Kɛɛ, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑aan 'baɩnʋ Abrahamʋ, kɔ Yisakɩ, kɔ Sakɔbʋ 'hʋɛn‑, ʋ dɛ la, ʋ kɔ ‑aan 'baɩnʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑, Nyɩsʋa nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑nyi 'a ‑kʋannunyɔ ‑Yusu ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyiblo ‑bʋ a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. ‑Yusu a 'mʋ, 'a mʋ pʋ꞊ʋ Romakʋɛ ‑jɩ', 'tɩ‑ 'waa ‑gʋlʋnʋma Pilatɩ 'ɛ pʋʋ ꞊nɛ ‑bati lɛ, 'tɩ‑ 'ɛ pʋ lɛ, ɛ 'mʋ꞊ʋ bʋ tɛ, kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a pʋ꞊ʋ ‑tɩ 'lu lɛ, 'a pʋ lɛ, ‑Yusu mɔ ‑balʋnyiblo ꞊nɩɔ, 'a ‑tɩ, Pilatɩ 'nɩ 'tɛɛ 'lɩ꞊ɩ bʋ, bʋ 'la꞊a. 14 Kɛɛ, ‑Yusu a 'mʋ, ɛ ‑nyi 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa nɩ pɛpɛ, 'ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a 'nɩ ‑hʋa꞊a mɔ꞊ɔ, 'kɩ Pilatɩ bʋ tɛ mɔ꞊ɔ bʋ, kɛɛ, ‑balʋnyiblo ꞊dʋ, ‑ɛ nɩ mɔ ꞊jɩ', nɔ‑ a ‑hʋa Pilatɩ bʋ tɛ mɔ bʋ, ‑Yusu 'mʋ mɔ 'ʋ ‑balʋnyiblo a 'mʋ, 'a ‑ta' bi. 15 Kɛ‑ a ‑nu, 'a 'la ‑Yusu ‑mʋ', ‑ɛ ‑ni꞊e, nyibli 'ʋ kʋɛ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. Kɛɛ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ. ‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩ mɔ 'klɔ, ‑aan 'mumu, ‑a 'ye mɔ꞊ɔ nɩ.

16 Nyiblo ‑bʋ, a ‑yi, 'tɩ‑ ‑ɛ nyra 'nɛ‑ 'a mʋ ye' bʋ, ‑tɛ ‑a kuo ‑Yusu a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑Yusu a 'mʋ 'ɛ nu꞊o, 'ɛ yi 'kɩ nalɛ. ‑Yusu a 'mʋ, nɔ‑ nu꞊o, 'tɩ‑ nyiblo ‑bʋ, 'ɛ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑Yusu 'ɛ nu꞊o, 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ a yɩ 'kɩ 'ye.

17 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, 'dɩayɩnʋ ‑na, 'n yi꞊e nɩ, a kɔ 'aan nyibli gbagbɩ 'hʋɛn‑, dɛ ‑mʋ', a nu ‑Yusu ‑mɔ, a 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 18 Kɛɛ, ‑tɛ a 'la ‑Yusu, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa naa la 'lɩ 'a winwlɔn‑hanyʋ* a pɛpɛ wlɔn, ɛ na la ‑mɔ lɛ, dɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, 'ɛ nyre 'ʋ. Ɛ nɔ‑ mɔ: Wanyɔ ‑mʋ', ɛ pʋ la lɛ, ɛ di la 'a dakɔ yɩ ya, Wanyɔ a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'kʋ. 19 'A ‑tɩ o, ba hie 'ʋ 'aan dɛ 'kuku bʋ, ba ‑nyi 'aan 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'aan dɛ 'kuku a 'mʋ 'wʋwla ‑nɩ, 20 'tɩ‑ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, a 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ, kɔ, ɛ 'mʋ 'a mʋ ‑Yusu yɩ ya, ‑ɛ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', ɛ ‑ha la, see la, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta'. 21 ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, ‑Yusu 'tɩɛ di 'lɩ yakɔ 'kwli bʋ nɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di ‑tɛblɩ yrayrɩ nu, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre. ‑Tɩ a 'mʋ, Nyɩsʋa ꞊tu la꞊a 'a winwlɔn‑hanyʋ wlɔn, 'ʋ hla la꞊a, ti ‑hi la a ti 'yri. 22 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, kɛ‑ winwlɔn‑hanyɔ Moise pʋ la, ‑ɛ mɔ: Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa di ‑ha winwlɔn‑hanyɔ, 'kɩ 'lɩ ‑aan dakɔ 'nyɩ, ɛ 'mʋ 'mʋ yɩ 'wɩ. ‑Tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ di hla, ba pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ. 23 Nyiblo, 'bʋ 'yɛ nɩ di winwlɔn‑hanyɔ a 'mʋ, 'a win nʋa yɩ bʋ nɩ pʋ, ʋ blɛɛ yɩ, bʋ ‑ha 'lɩ꞊ɩ dakɔ 'nyɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la.

24 Kʋɛ la 'lɩ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Samuɛlɩ ‑mɔ bʋ, kɔ winwlɔn‑hanyʋ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ kʋɛ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ bʋ, ‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑ɛ mi kɛ 'lu ‑mɔ, 'a pɛpɛ, ʋ hla la꞊a nɩ. 25 ‑Tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa naa la 'lɩ 'a winwlɔn‑hanyɔ wlɔn, ɛ hla la, 'a mʋ ‑kɔ ‑tɩ 'ɛ hla la꞊a. 'Yrɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu la, ɛ kɔ ‑aan 'baɩnʋ 'hʋɛn‑, 'a mʋ ‑kɔ ‑tɩ, 'ɛ ꞊tu la 'yrɩ a 'mʋ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, kɛ‑ ɛ pɩ la Abrahamʋ yɩ, ‑ɛ mɔ: 'Kɩ 'n di 'lɩ ‑na 'yonʋ a 'yonʋ 'lɩ ‑naa ‑nɩ, 'mʋ 'klɔ ‑bʋ, 'a nyibli a pɛpɛ ꞊haandɛ ‑mɔ nu. 26 'A mʋ ‑mɔ yɩ‑hɛnyibli, ‑ʋ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɛ ‑ha 'lɩ 'a ‑kʋannunyɔ ‑Yusu 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu. ꞊Haandɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ, bʋ ‑hɛɛ nɛ 'a mʋ, ba hie 'ʋ 'aan dɛ 'kuku bʋ.»

4

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a nyibli gbagbɩ yɛɛ la Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn ‑tɩ

1 Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, ‑ʋ mɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ*, bʋ nɩ 'lɩ dakɔ a ‑mɔhleelɛ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyibli gbagbɩ, ʋ nyre 'ʋ nɩ, ʋ kɔ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyʋ a nyibli gbagbɩ, kɔ Sadusɩ꞊tumu* a nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑. (Sadusɩ꞊tumu a nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, 'kɩ ‑tonyiblo 'bʋ 'kʋ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa bʋ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ ‑ha꞊a 'klɔ.) 2 ‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ a 'mʋ, ‑ʋ ‑di, ʋ 'yɩ plɔ a bleelɛ ‑kɔ, ‑ɛ nu꞊o, ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ a 'mʋ, ʋ tʋɛ dakɔ nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ ‑Yusu 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ ‑wɛ 'lɩ nyiblo bʋ 'kʋ nɩ, Nyɩsʋa bʋ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, bʋ ‑ha꞊a 'klɔ nɩ. 3 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ a 'mʋ, ʋ nyre 'kɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ klɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ a 'mʋ nɩ. ‑Tɛ 'tɔ ‑wɔn a ‑tɩ, 'ʋ 'yɩ ꞊nʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'ʋ pʋ ꞊nʋ ꞊jɩ'. 4 Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'wɩn ‑Yusu a ‑tɩ, 'waa ‑hʋɔhʋɩ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'ʋ bi ‑Yusu a nyibli kɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ 'nyɩ, 'ʋ ‑wɛ kɛ 'lɩ nyɩbɛpʋ a 'miliwɩ nɩ ꞊hun.

5 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ, kɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ, ‑ʋ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli 'hʋɛn‑, nʋ‑ 'kukue lɛ, 'kɩ ʋ 'mʋ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. 6 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ, ‑ɛ mɔ Hanɩ, ɛ nɩ ‑tuo kɩ ‑wɛ, ɛ kɔ Kaifʋ, kɔ Saan, kɔ Alɛsadrɩ, kɔ Hanɩ a 'mʋ, 'a ꞊tugba a nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑. 7 ‑Tɛ 'waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ ‑wɛ ti kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ lee nyibli, 'kɩ bʋ ya ꞊nʋ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ nɩ 'hʋɛn‑ a 'mʋ yɩ. ‑Tɛ ʋ nyre 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ yɩ ꞊nʋ lɛ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ, kɔ, ‑ɛ lee nɛ 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, ba nu꞊o, lɛ‑yɩyrɛnyɔ ‑mʋ' bʋ na 'lɩ?»

8 Nyɩsʋa a ‑Hihiu* kɔɔ Piɛlɩ win kɩ pɛpɛ. 'A ‑tɩ, kɛ‑ ɛ pɩ, 'ɛ ‑hɩhɩɛ ꞊nʋ klɛ, ɛ wɛn: «'A mʋ dakɔ a ye'nanyʋ, 'a mʋ nyibli gbagbɩ, 9 a pɩɩ kɛ ‑a mʋ ‑bati lɛ, 'a yɩ kɛ ‑a mʋ 'bɛti ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ꞊haandɛ ‑bʋ, ‑a ‑nu a ‑ta', 'kɩ 'ʋ lɛ‑yɩyrɛnyɔ ‑mɔ. ‑Tɛ a yɩ ‑a mʋ lɛ 'bɛti ‑nɩ, 10 'a mʋ ‑bʋ, a kɔ dakɔ a pɛpɛ, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ 'hʋɛn‑, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ nɩ mɔ 'a mʋ ye', ‑ɛ kɔ 'kʋɛ ‑wɛ, Nasalɛtɩ a ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'klɩ ‑nu꞊o, 'a 'kʋɛ a 'mʋ 'ɛ ‑wɛ. ‑Yusu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ a kɔ 'ʋ tugbɛ 'yie, a 'la. Ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ ‑ha 'klɔ. 11 'Kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ʋ 'crɩ la ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑ta'. ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩ la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ,

'Katuo ‑mʋ', 'a mʋ 'kayopʋnyʋ,

a 'yɩ ‑hʋa ba nuu ‑kʋan 'yri,

a pʋ bʋ,

ɛ nɔ‑ ‑hɛ 'katuo gbagbʋ.

Kɛ‑ Nyɩsʋa a win pɩ. 'Katuo a 'mʋ, nɔ‑ mɔ ‑Yusu. ('Kayupʋnyʋ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ nʋ‑ mɔ 'a mʋ.)» 12 Kɛ‑ Piɛlɩ pɩ de: «‑Yusu nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ wa nyibli, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑bati a ‑ta'. 'Kɩ 'nɛ‑ 'klɔ a pɛpɛ ‑bʋ kɩ, Nyɩsʋa 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑ha, 'kɩ ‑bʋ wa ‑a mʋ.»

13 ‑Gbolugbo a nyibli, ʋ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, ʋ 'nɩ ‑pie꞊e lɩ hʋannʋ, 'bʋ yɩ ‑mɔ lɛ nɩ nɛ, ‑ɛ kɔ ‑ta', ‑gbolugbo a nyibli a 'mʋ, ʋ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'crɩɛn gbagbʋ ꞊dʋ ‑yi, 'tɩ‑ ʋ 'yɩ nyibli gbagbɩ 'pa‑. Dɛ a 'mʋ, ɛ kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ. Kɛɛ, ʋ yru ꞊nʋ nɩ, 'ʋ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ʋ nɛ mɔ ‑Yusu ‑mɔ. 14 Kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'kʋɛ 'yɩ ‑wɛ, ‑kɔtɩ 'kɩ ɛ nɩ 'ʋ ꞊nʋ ye' bʋ. 15 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ lee Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑ nɩ, 'kɩ bʋ 'hrɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ. ‑Tɛ ʋ 'hrɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'waa dɩɔnʋ a lɛ'bɛtilɛ, 16 ʋ wɛn: «Dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑a di nyibli bʋ ‑mɔ nu 'lɩ, ‑ɛ nu꞊o, nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ʋ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, ʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ gbagbʋ. 'Tɩ‑ ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba hla꞊a, ‑ɛ mɔ, hɩ ꞊nɩɔ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑nu. 17 ‑Ba ‑hɩʋɩ 'lɩ 'yie bʋ, ‑ba ti ꞊nʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ na de, 'kɩ 'ʋ nyibli ꞊dʋ ye'. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, 'kɩ ɛ 'yɛ nɩ di 'blʋgba a pɛpɛ kɩ bʋ 'hɛɛn ‑nɩ.» 18 'Tɩ‑ ʋ 'mʋ ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ da Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑ nɩ de, ʋ wɛn: «A 'nɩ 'naa 'lɩ ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ de, 'kɩ 'ʋ nyibli ꞊dʋ ye'.» 19 Kɛɛ, Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, ʋ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ʋ wɛn: «'Aan ꞊gbɛtʋ, ba 'ye꞊e, 'bʋ mɔ, 'bʋ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'kɩ ‑ba ꞊tuu 'ʋ 'a mʋ, 'ɛ ‑hi 'ʋ, ‑ba ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ. 20 Dɛ ‑bʋ, ‑a 'ye, ɛ kɔ ‑tɩ ‑bʋ, ‑a 'wɩn, ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba ma wien, ‑ba 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑hlee ‑nɩ.»

21 ‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ, ʋ 'nɩ 'ye꞊e 'hru, bʋ di gba, bʋ di Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑ ꞊hɩʋɛn ꞊tu, ‑ɛ nu꞊o, nyibli a pɛpɛ, ʋ pɩɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ a ‑ta'. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, nyibli gbagbɩ a 'mʋ 'ʋ yɩ nyibli a hʋannʋ pie, 'ʋ yɩ Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: «'Bʋ mɔ, 'ba 'tɩɛ yɩ 'aan nunuŋmlɩ a 'mʋ 'lu ‑mɔ nɩ gbɛ, ‑a di ꞊tu 'a mʋ ꞊hɩʋɛn», 'tɩ‑, 'ʋ tɛ ꞊nʋ bʋ. 22 Nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ kɔ 'kʋɛ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ 'kwli, ɛ kɔ 'yrɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn, 'ɛ nɩ dɛ lɛ.

‑Tɛ ‑Yusu a nyibli dɛ la Nyɩsʋa

23 ‑Tɛ ʋ tɛ 'kɩ Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ mu 'lɩ 'waa 'bio ‑mɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* kɔ nyibli gbagbɩ ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ lee ꞊nʋ, 'ʋ na꞊a ‑mɔ lɛ. 24 ‑Tɛ ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa Nyɩsʋa a dɩda, 'kɩ 'lɩ 'lulɛ‑hihie nɩ ‑do 'kwli, ʋ wɛn: «Kʋkɔnyɔ, ‑mɔ nu yakɔ kɔ ‑tʋtʋ, kɔ 'yru 'hʋɛn‑, kɔ 'a ‑nɛ dɛ, ‑ɛ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ. 25 ‑Aan 'baɩ gbagbʋ bodɩɔ Dafidɩ, ‑ɛ mɔ ‑na ‑kʋannunyɔ, Dafidɩ a 'mʋ, ‑na ‑Hihiu* nu la꞊a nɩ, 'ɛ hla la꞊a, ‑ɛ mɔ:

Dɛ‑ kɔ ‑tɩ dakɔ a gblegble ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑,

'ʋ 'yaa 'lɩ 'waa dɩɔnʋ,

'tɩ‑ 'ʋ pɩ yrʋ,

'ʋ yɩ ‑tɛblɩ ‑hʋɩn 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie,

'kɩ 'ʋ Kʋkɔnyɔ ‑mɔ 'lɩ?

Kɛɛ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ʋ 'yɩ 'lɩ 'a nunuo 'lɩ ‑wɛ.

26 ‑Tʋtʋ ‑bʋ, 'a 'blʋgbɩnaanyʋ bibi 'yi lɛ,

‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ Kʋkɔnyɔ yɩ ‑wɔn,

ɛ kɔ Wanyɔ ‑mʋ',

ɛ pʋ la lɛ, ɛ di la ya 'hʋɛn‑.

Kɛ‑ Dafidɩ pʋ la. 27 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'kɩ 'nɛ‑ 'dɩɔ ‑bʋ 'kwli, 'kɩɩn Helɔdɩ kɔ ‑gʋlʋnʋma Pʋsɩ Pilatɩ 'hʋɛn‑, ʋ bibi 'yi lɛ, ʋ kɔ dakɔ a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, kɔ Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbi 'hʋɛn‑, 'kɩ bʋ ‑wɔn ‑na ‑kʋannunyɔ ‑Yusu yɩ. Ɛ nɔ‑ ‑ha 'lɩ, 'kɩ bʋ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', ‑pʋ la lɛ, ‑di la ya. 28 Kɛɛ, ‑tɛblɩ nɩ ‑do ‑mʋ', ‑mɔ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa, ‑hie la 'lu ‑mɔ lɛ, kɔ ‑yra la, see la a ti 'yri, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu. 29 ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, Kʋkɔnyɔ o, 'ye kɛ ‑tɩ ʋ ‑hla, ʋ wɛn: ‑A di ꞊tu 'a mʋ ꞊hɩʋɛn. 'A ‑tɩ o, ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ ‑na ‑kʋannunyibli, ‑nyi ‑a mʋ 'klɩ, ‑a 'nɩ ꞊ha hʋannʋ pie, 'kɩ ‑ba na ‑na ‑tɩ ‑mɔ lɛ. 30 Nu꞊o, nyibli bʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ‑nɩ 'klɩ kɩ. Kɔ, nu꞊o, nyibli a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ, kɔ, ‑bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑bɩ, 'kɩ 'lɩ ‑na 'Yu ‑Yusu, ‑nyi 'klɩ a 'nyrɛ 'kwli.»

31 ‑Tɛ ʋ ‑wɛ 'kɩ Nyɩsʋa a dɩda ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɛ ‑mʋ', ʋ 'kukue wɛn 'ʋ lɛ, 'a ‑tʋtʋ ‑tʋa 'hɩhlɛlɛ. ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ ꞊nʋ ke', ɛ kɔɔ ꞊nʋ win kɩ pɛpɛ, 'ɛ nu꞊o, ‑Yusu a nyibli a 'mʋ, 'kɩ ʋ 'yɛ nɩ pie hʋannʋ, 'ʋ yɩ nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑lee ‑nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu a nyibli ꞊glɛ 'waa kʋkɔ‑tɛblɩ

32 ‑Tonyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ꞊han‑tɩ 'ʋ ‑hʋ, kɛɛ, ʋ kɔ 'lulɛ‑hihie nɩ ‑do. 'Kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ kɔ 'a kʋkɔ‑tɛblɩ, kɛɛ 'a ‑nɛ nyiblo, ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ɛ ‑kɔ, ɛ yɩ꞊ɩ 'nɩ ꞊gla, ɛ kɔ 'a 'bio a pɛpɛ 'hʋɛn‑. 33 ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* kɔ 'klɩ dɩakɩ, 'kɩ bʋ lee nyibli lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ, ɛ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ. ‑Yusu a nyibli a 'mʋ, Nyɩsʋa ni ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ dɩakɩ. 34 'Kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'ye꞊e lɩ ꞊hɩʋɛn, ‑kɔtɩ 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ kɔ ‑cio kɔ 'kayo, ɛ ple꞊e nɩ, 35 'ɛ gbɛ 'lɩ 'a 'wliyɛ a 'mʋ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ nyibli lɛ ꞊gla, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'waa 'kla‑wliye'yɩya ꞊ti 'mʋ.

36 Ɛ kɔ nyiblo ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Sosɛfʋ. Lefipʋ꞊tugba* a nyiblo ꞊nɩɔ. 'Kɩ ɛ kɔ 'lɩ Sipreblʋgba 'kwli, ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ 'ʋ ꞊tue la꞊a Banabasɩnyrɛ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ ꞊tui 'lɩ nyibli ꞊wlʋ 'kwli blɛ. 37 Sosɛfʋ a 'mʋ, ɛ plo 'a ‑ci ‑bɩ, 'tɩ‑, 'ɛ gba 'lɩ 'a 'wliyɛ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ ‑mɔ.

5

Ananiasɩ kɔ Safila 'hʋɛn‑

1 Ɛ kɔ la nyɩbɛyu ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Ananiasɩ. 'A nʋgba a 'nyrɛ mɔ Safila. Ʋ nʋ‑ plo 'waa ‑ci ‑bɩ, 2 Ananiasɩ 'ɛ ꞊tu 'wliyɛ a 'kʋtɩɔ ‑bɩ bʋ, 'ɛ gba 'a dɛ ‑bɩ ‑mʋ' ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* yɩ. 'A nʋgba yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a nyɩbɩʋ ꞊tu 'wliyɛ a 'mʋ, 'a 'kʋtɩɔ ‑bɩ bʋ. 3 ‑Tɛ Ananiasɩ a 'mʋ, ɛ nyre 'kɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ Piɛlɩ wɛn: «Ananiasɩ, dɛ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nɩ ‑ha 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ Satan mɛ lɛ, 'ɛ kɔɔ ‑mʋ win kɩ, 'ɛ nu꞊o, ꞊nɩ ni hɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* ye', ‑ɛ mɔ, 'aan ‑ci, a plo wɛn, 'a 'wliyɛ a pɛpɛ, nɔ‑ ‑bʋ 'lɩ? Kɛɛ, ꞊tu 'a 'kʋtɩɔ ‑bɩ bʋ. 4 'Tɩ‑ ꞊mʋ ‑ci a 'mʋ plo mɔ mu, ꞊bɩ ɛ 'yɩ ‑mɔ 'pa‑, ꞊yɩ꞊ɩ ‑kɔ? 'Bɩ ‑mɔ kɔ꞊ɔ ‑o. ‑Tɛ ‑plo꞊o, ‑mɔ kɔ 'a 'wliyɛ ‑wɛ. ꞊Bɩ ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑? Dɛ‑ nu꞊o, ꞊nɩ ‑yra꞊a, 'kɩ 'lɩ ‑na ꞊wlʋ kɩ, 'kɩ ‑bʋ nu hɩdʋ ‑bʋ 'lɩ? Ɛ 'yɩ ‑tonyibli 'pa‑, ꞊yɩ ꞊nʋ hɩ lɛ ‑nuu ‑nɩ, kɛɛ, Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ ‑nuu hɩ lɛ.»

5 ‑Tɛ Ananiasɩ 'wɩn wuntɔbʋ a 'mʋ, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ɛ bi ꞊hlɔn, 'ɛ 'kʋ. Ɛ nu꞊o nɩ, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ʋ bi hʋannʋ' dɩakɩ. 6 Gbloyɔ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ 'hɩnhɩan꞊a danʋ lɛ, 'ʋ gba꞊a, 'ʋ ‑ha 'ʋ꞊ʋ 'ʋ.

7 ‑Haawɩ nɩ ta bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Ananiasɩ a nʋgba nyre 'lɩ 'a 'bio 'nyɩ nɩ. Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ɛ 'yɩ 'ʋ꞊ʋ ꞊dedede 'hʋɩ ‑yii ‑nɩ. 8 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ 'bɛti꞊e nɩ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ sɛyɩ‑sɛyɩ, ‑tɛ a plo 'aan ‑ci, 'a 'wliyɛ a pɛpɛ, nɔ‑ ‑bʋ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Iin, 'wliyɛ a pɛpɛ, nɔ‑ ꞊nɩɔ.» 9 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ wɛn 'nɩ de: «‑Bɩ' a ‑nu, ‑kɔ ‑na nyɩbɩʋ 'hʋɛn‑, 'a ‑yra hɩdʋ ‑bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'yi ꞊tɛ 'lɩ? 'Ye kɛ, nyibli, ‑ʋ ‑ha 'ʋ ‑na nyɩbɩʋ 'ʋ, ‑tɛ ɛ 'kʋ, 'kɩ ʋ nɩ 'ʋ ꞊hʋan.yɩ. ‑Na 'mumu, ‑di 'nɩ 'kʋ ‑wɛ, ʋ 'mʋ ‑mʋ ꞊tu mɔ gba.» 10 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ɛ bi ꞊hlɔn, 'kɩ 'ʋ Piɛlɩ a 'mumu 'yi ꞊hlɔn, 'ɛ 'kʋ, gbloyɔ ‑nɩ wɛn, 'ʋ ‑pa. Bʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, nʋgba a 'mʋ, ɛ 'kʋ nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ gba꞊a nɩ, 'ʋ pʋ 'ʋ꞊ʋ 'a nyɩbɩʋ 'hʋɩ bʋ. 11 'Cʋɛ a nyibli a pɛpɛ, kɔ nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'wɩn, ʋ bi hʋannʋ' dɩakɩ.

‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ

12 ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ ni ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli. 'Kɩ ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ 'kukue 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli lɛ, 'kɩ 'lɩ pʋpa ‑mʋ', ʋ dɛɛ Salomɔ a pʋpa. 13 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ʋ yɩ pie la hʋannʋ, 'kɩ bʋ bi ꞊nʋ kɩ. Kɛɛ, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, 'ʋ 'bʋa la 'waa ‑tɩ 'yi dɩakɩ. 14 ‑Tonyibli ‑hʋɔhʋɩ, nʋgbɩ kɔ nyɩbɛpʋ, ʋ kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'ʋ yɩ ‑Yusu a nyibli kɩ bi. 15 Nyibli gbɛ la 'waa 'hʋɩhrennyʋ, 'ʋ pɩɛ la 'ʋ ꞊nʋ 'safʋɩ kɔ kʋɛ 'hʋɛn‑ kɩ blɛ, 'kɩ 'lɩ 'hrii wlɔn lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Piɛlɩ di 'ʋ ‑hii mɔ di, 'a ꞊gbɛtʋ 'bʋ 'yɩ ‑ʋ ‑bɩ lɛ ‑hrɛn, 'a ‑hikɔ dadʋ 'mʋ ꞊nʋ lɛ ‑hrɛn. 16 'Dɩɩ ‑mʋ', ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ Jrusrɛ lɛ, nʋ‑ nyibli ‑hʋɛn 'lɩ klɛ, 'ʋ yɛ 'waa 'hʋɩhrennyʋ, kɔ nyibli ‑mʋ', 'kuo ‑hʋɩn* nɩ 'ʋ ke' lɛ, 'waa pɛpɛ a 'mʋ, 'waa 'kʋɛ 'ɛ yɩ ‑wɛ.

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a nyibli gbagbɩ ꞊tui la ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* ꞊hɩʋɛn

17 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyibli gbagbɩ, kɔ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, ‑ʋ mɔ ꞊tumu ‑mʋ', ʋ dɛ Sadusɩ꞊tumu* a nyibli, ca 'yii 'lɩ ꞊nʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ ni a ‑ta', 'ʋ ‑yra꞊a, 'kɩ bʋ nyra ꞊nʋ bʋ, 18 'ʋ klɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ a 'mʋ, 'ʋ pʋ ꞊nʋ ꞊jɩ'. 19 Kɛɛ, 'tɔ', 'kɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ꞊dʋ ‑ha 'ʋ ꞊jɩkayu a 'maji lɛ, 'ɛ 'hrɔɔ ꞊nʋ, 'ɛ lee ꞊nʋ, ɛ wɛn: 20 «Ba mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑Yusu ‑ya, a 'mʋ 'a ‑tɩ nyibli ‑lee ‑nɩ.» 21 ‑Tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑hla, ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ ꞊tuu 'ʋ ‑tɩ a 'mʋ nɩ. ‑Nyrajru', 'ʋ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, 'ʋ ‑tʋa nyibli a tɔɔlɛ.

‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'kukue ‑Juukʋɛ a 'blʋgba a nyibli lɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa ‑gbolugbo gbagbʋ a ‑ta'. ‑Tɛ ʋ 'kukue 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ lee Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, bʋ bla ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ, 'kɩ 'lɩ ꞊jɩkayu bʋ. 22 Kɛɛ, ‑tɛ ʋ nyre 'lɩ ꞊jɩkayu a 'mʋ bʋ, ʋ 'yɩ 'lɩ ꞊nʋ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, 'ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ʋ ‑mu, 'ʋ lee ‑gbolugbo a nyibli, ʋ wɛn: 23 «‑Tɛ ‑a nyre 'lɩ, ꞊jɩkayu a 'maji 'sii yɩ, 'ɛ kɛ 'ʋ lɛ ‑tɛɛ, ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyʋ 'ʋ nɩ 'ʋ 'waa ‑tuo kɩ blɛ ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ 'maji 'yri. Kɛɛ, ‑tɛ ‑a ‑ha 'ʋ 'maji lɛ, ‑a 'yɩ 'lɩ ꞊jɩklapi ꞊dʋ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ.»

24 Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyʋ a nyiblo gbagbʋ, kɔ ‑cɔhlʋnpinyʋ gbagbɩ 'hʋɛn‑, ‑tɛ ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ bʋ 'yɩ 'lɩ ꞊jɩkayu bʋ ‑nɩ a ‑tɩ, dɛ bʋ di 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, kɔ, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ di 'lu ‑mɔ mu, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 25 ‑Ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, nyiblo ꞊dʋ nyre 'ʋ nɩ, ɛ wɛn: «Ba 'ye kɛ, nyibli ‑mʋ', a pʋ ꞊jɩ', ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'kɩ ʋ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, 'ʋ tʋɛ nyibli.»

26 ‑Tɛ ʋ 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyʋ a nyiblo gbagbʋ, kɔ 'a nyibli 'hʋɛn‑, ʋ mu nɩ, 'ʋ ‑mɩa ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ kle. Kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'klɩke 'kwli ‑nuu ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ yɩ pie nyibli a hʋannʋ, ʋ 'nɩ ꞊ha ꞊nʋ 'hɩ ‑mɔ lɛ pʋ, 'kɩ bʋ 'la ꞊nʋ a ‑tɩ. 27 ‑Tɛ ʋ ‑mɩa 'kɩ ꞊nʋ kle, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ʋ gba 'lɩ ꞊nʋ ‑gbolugbo gbagbʋ yɩ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ 'ɛ ‑tʋa 'waa lɛ'bɛtilɛ, 28 ɛ wɛn: «‑A lee mɔ 'a mʋ nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, a 'nɩ 'lee 'lɩ ‑Yusu a ‑tɩ nyiblo ꞊dʋ. Ba 'ye kɛ dɛ, a ‑nu. 'Aan tɔɔlɛ kaa 'lɩ Jrusrɛdɩɔ a pɛpɛ nɩ, 'tɩ‑, 'a ‑hʋɛ ba pʋ ‑a mʋ ‑Yusu a 'kʋkʋ‑tɩ 'lu lɛ.» 29 Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ Piɛlɩ kɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ʋ wɛn: «Yɩ‑hɛnyiblo, ‑a blɛɛ yɩ, ‑ba ꞊tuu 'ʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa, ɛ 'yɩ ‑tonyibli 'pa‑. 30 ‑Yusu ‑bʋ, a kɔɔ la 'ʋ tugbɛ 'yie, 'kɩ ɛ 'mʋ la 'kʋ a ‑tɩ, Nyɩsʋa ‑bʋ, ‑aan 'baɩnʋ dɛ la, nɔ‑ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ, 31 'ɛ nu꞊o, ‑Yusu a 'mʋ 'ɛ mu 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, Nyɩsʋa a 'mʋ 'ɛ ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ mɔ 'luyɩnɩnyɔ kɔ Wanyɔ. Dɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ Yisraɛkʋɛ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ hie 'ʋ 'waa dɛ 'kuku bʋ, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa ‑nyi, Nyɩsʋa 'mʋ 'waa ‑tɛblɩ 'kukui a pɛpɛ 'wʋwla ‑nɩ. 32 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ‑a 'ye꞊e nɩ, ꞊a hlɛ꞊ɛ, ‑a kɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'hʋɛn‑. ‑Hihiu a 'mʋ, Nyɩsʋa yɩ ‑nyi꞊e nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ 'ʋ.»

33 ‑Tɛ ‑gbolugbo a nyibli 'wɩn win a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ bi yrʋ' lɛ dɩakɩ, ʋ wɛn, bʋ 'la ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ. 34 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ɛ kɔ Falisi꞊tumu* a nyiblo, 'ɛ nɩ 'ʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Gamaliɛlɩ. Ɛ mɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyɔ ꞊nɩɔ. Nyibli ꞊tui 'ʋ꞊ʋ nɩ dɩakɩ. Nɔ‑ 'du ye', 'kɩ 'lɩ ‑gbolugbo a nyibli 'nyɩ, 'ɛ lee nyibli, bʋ 'hrɔɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli. 35 ‑Tɛ ʋ 'hrɔɔ 'kɩ ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ‑gbolugbo yɩ, ɛ wɛn: «Yisraɛkʋɛ, dɛ a di nyibli ‑bʋ ‑mɔ nu, ba ‑hie꞊e 'lu ‑mɔ lɛ ‑tɛɛ.» 36 Ɛ wɛn 'nɩ de: «‑Tɛ nyɩbɛyu ꞊dʋ 'hrɩ la, 'a ti 'yɛɛ kɩ bʋ nɩ hlʋɛ. Nyɩbɛyu a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Tedasɩ. Ɛ wɛn 'nɩ, ɛ mɔ la nyiblo gbagbʋ ꞊nɩɔ, ‑tonyibli, ‑ʋ yɩ la꞊a ꞊wien lɛ kʋɛ, ʋ ‑wɛ 'lɩ nyibli a ‑hɔtrʋwɩ nɩ ‑hɛn nɩ. Kɛɛ, ‑tɛ nyiblo ꞊dʋ 'la la꞊a, ‑ɛ ‑bɩ nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ yɩ la꞊a ꞊wien lɛ kʋɛ, ʋ ‑gbɛ ‑tɛblɩ 'nyɩ lɛ, ꞊tumu a 'mʋ 'ɛ ‑gbɛ lɛ. 37 ‑Tɛ Tedasɩ a dɛ ‑hi, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ yɩ la 'ʋ nyibli 'ʋ ‑hree ‑nɩ, 'kɩ nyɩbɛyu ꞊dʋ 'hrɩ la de. 'A 'nyrɛ mɔ Judɩa. 'Kɩ ɛ kɔ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, 'ɛ nu꞊o, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien. Kɛɛ, nyibli ꞊dʋ 'la la꞊a nɩ ‑wɛ, nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ yɩ la꞊a ꞊wien lɛ kʋɛ, 'ʋ ‑gbɛ ‑tɛblɩ 'nyɩ lɛ. 38 'A ‑tɩ o, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyibli ‑bʋ, ‑a pɩɩ ‑bati lɛ, a 'nɩ 'nuo 'lɩ ꞊nʋ ꞊dedede ꞊dʋ ‑mɔ. Kɛɛ, ba ‑ha ꞊nʋ mɛ lɛ, bʋ mu. 'Bʋ mɔ, 'waa nunu‑tɛblɩ kɔ 'waa tɔɔlɛ 'hʋɛn‑, 'bʋ mɔ ‑tonyibli a 'lulɛ‑hihie, ʋ di ‑wɛ bʋ. 39 Kɛɛ, 'bʋ mɔ Nyɩsʋa, ‑ɛ yɩ ꞊nʋ 'klɩ ‑nyi, ‑ɛ ‑bɩ a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba ‑wɛ ꞊nʋ bʋ. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ ꞊nʋ yɩ nɩ ‑wɛn, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑wɛn yɩ.»

‑Tɩ a 'mʋ, Gamaliɛlɩ ‑hla, ‑gbolugbo a nyibli wɛn꞊ɛ kɩ, 40 'ʋ da ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ de, 'ʋ lee 'sɛyo, 'kɩ bʋ bii ꞊nʋ lɔkɔ. ‑Tɛ ʋ ‑wɛ 'waa bibie ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑nyi ꞊nʋ tete ‑bɩ de, ʋ wɛn: «A 'nɩ 'tɔɔ 'lɩ ‑Yusu a ‑tɩ de,» 'tɩ‑ 'ʋ tɛ ꞊nʋ bʋ. 41 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ, ʋ yɩ 'lɩ ‑gbolugbo a nyibli 'nyɩ nɩ ‑hʋɛn, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ni dɔdʋ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa nu ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ. ꞊Haandɛ a 'mʋ, nɔ‑ mɔ bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑ta'. 42 'A ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, ɛ kɔ, 'kɩ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ a ‑tɛ, ʋ 'cibi 'ʋ, 'ʋ yɩ nyibli ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya.

6

Ʋ ‑ha nyibli nɩ ꞊hlon'hʋɛn, ‑ʋ di ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* ‑hɛɛ ‑nɩ

1 Ti a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a nyibli, ʋ yɩ bii klɛ. ‑Yusu a nyibli a 'mʋ, ʋ mɔ la ‑Juukʋɛ*. ‑Ʋ ‑bɩ pɩ Glɛkɩkʋɛwin. 'Kɩ ʋ kuu 'lɩ 'blʋgbɩ ‑bɩ kɩ, 'tɩ‑ 'ʋ di 'bli; 'waa dɛ ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ‑Juukʋɛwin, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ 'kɩ ʋ nɩ 'lɩ 'bli. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pɩ Glɛkɩkʋɛwin, ʋ yɩ 'pʋplɛ wlɔn lɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa 'bio ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ‑Juukʋɛwin a nunuklɔ a ‑ta', ‑ɛ nu꞊o, ʋ wɛn 'nɩ, 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, nyibli 'bʋ yɩ didi‑tɛblɩ nɩ ꞊glɛ, ʋ 'nɩ ‑kɔ꞊ɔ 'lɩ 'waa ‑nɛ ‑tʋgbanʋgbɩ a dɛ ‑mɔ. 2 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑mʋ', 'ʋ da ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ, 'ʋ 'kukue ꞊nʋ lɛ, ʋ wɛn: «Ɛ 'yɩ 'ʋ lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ, 'kɩ ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ, ‑ba di 'ʋ 'a ‑tɩ a ‑mɔlɛnɩna bʋ hie, ‑ba di didi‑tɛblɩ ꞊gla. 3 'A ‑tɩ, 'dɩayɩnʋ ‑na, ba ta 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ lɛ, ba ‑ha 'lɩ nyibli nɩ ꞊hlon'hʋɛn, ‑ʋ kɔ ‑pli nyibli pɩ, 'waa 'klɔ a yɩnɩnɔ a ‑tɩ. Bʋ mɔ nyibli, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* kɔɔ win kɩ pɛpɛ, 'tɩ‑ ‑ʋ kɔ ꞊tɔ. Nyiblidʋ a 'mʋ, nʋ‑ ‑a di didi‑tɛblɩ a ꞊gɩgla ‑nyi, 4 ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a 'mʋ ti kɔ, 'kɩ ‑ba da Nyɩsʋa, kɔ, 'kɩ ‑ba lee nɛ 'a ‑tɩ nyibli lɛ.»

5 ‑Tɩ a 'mʋ, ‑Yusu a nyibli pʋ 'ʋ bʋ, ɛ klɔɔ nyibli a pɛpɛ kɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ta 'lɩ 'waa dɩɔnʋ 'nyɩ lɛ, 'ʋ ‑ha 'lɩ nyibli nɩ ꞊hlon'hʋɛn. Yɩ‑hɛnyiblo, ʋ ‑ha 'lɩ, ɛ nɔ‑ mɔ Etiɛnɩ. Ɛ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ dɩakɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ɛ kɔɔ ꞊nɛ win kɩ pɛpɛ, ɛ kɔ, 'ʋ ‑ha 'lɩ Filipʋ kɔ Plʋkɔɔlʋ, kɔ Nikanɔlɩ, kɔ Timɔ, kɔ Pamɩnasɩ, kɔ Nikola, ‑ɛ kɔ 'lɩ Atiɔsɩdɩɔ 'kwli. Nikola a 'mʋ, ɛ 'yɩ la ‑Juukʋɛyu 'pa‑, kɛɛ, ɛ ‑hɛ ‑Juukʋɛyu. 6 ‑Tɛ ʋ wa ꞊nʋ 'nyrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ gba ꞊nʋ nɩ, 'ʋ tɔɔ ꞊nʋ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ yɩ, ‑mɔnanyʋ a 'mʋ, 'ʋ da Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ 'waa ‑ta', 'ʋ pʋ ꞊nʋ dabʋɩ 'lu blɛ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu.

7 Ti a 'mʋ 'yri, Nyɩsʋa a win 'hɛɛn bʋ, 'kɩ 'lɩ 'blʋgbɩ a pɛpɛ kɩ. Dɛ a 'mʋ, nɔ‑ nu꞊o, ‑Yusu a nyibli 'ʋ bii klɛ dɩakɩ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, kɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑wɛ.

‑Tɛ ʋ klɔ la Etiɛnɩ

8 Nyɩsʋa ni ꞊haandɛ gbagbʋ Etiɛnɩ ‑mɔ, kɔ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ gbagbɩ, 'kɩ 'lɩ dakɔ 'nyɩ. 9 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, nyibli ꞊dʋ, nʋ‑ ‑di, 'ʋ ‑tʋa Etiɛnɩ a 'blini a lɛ꞊mʋmʋɔ. Nyibli a 'mʋ, 'waa dɛ ‑bɩ, ʋ yɩ 'kukue 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu ꞊dʋ blɛ. Nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ dɛɛ ꞊nʋ bʋtɛ꞊koyo. 'Waa dɛ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ ya ꞊yɛ, 'kɩ ʋ ‑hɔn 'lɩ Silɛnɩdɩɔ kɔ Alɛsadridɩɔ 'kwli, 'kɩ ‑ʋ ‑bɩ ‑hɔn 'lɩ Silisiblʋgba kɔ Asiblʋgba 'kwli. Ʋ nʋ‑ kɔ Etiɛnɩ 'hʋɛn‑, ‑ʋ pɩ gblɛ. 10 Kɛɛ, ‑tɛ bʋ di 'a ꞊wɔn a ꞊tutuo nu, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑kɔtɩ ꞊tɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu* yɩ꞊ɩ ‑nyi, nɔ‑ kɔ 'kwli ɛ nɛɛ 'lɩ, 'ɛ yɩ hle. 11 Nyibli a 'mʋ, ‑ʋ ya ꞊yɛ, ʋ 'pɛɛ nyibli, 'ʋ lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ: «Kɛ‑ ba pʋ nyibli yɩ: Etiɛnɩ ‑bʋ, ‑a 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ 'a winwlɔn‑hanyɔ* Moise 'hʋɛn‑, nʋ‑ ɛ yɩ ‑tɩ 'hʋɩ lɛ ye'.» 12 Nɔ‑ ɛ kʋɛ yɩ, 'ʋ ꞊tutuo nyibli kɔ 'blʋgba a ye'nanyʋ, kɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ 'yɩya 'ʋ Etiɛnɩ 'hʋɩ bʋ, 'ʋ klɔ꞊ɔ, 'ʋ gba 'lɩ꞊ɩ ‑Juukʋɛ* a ‑gbolugbo a nyibli yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, 13 'ʋ lee nyibli ‑bɩ, 'kɩ bʋ pʋ Etiɛnɩ hɩ kɩ, ʋ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, Nyɩsʋa a 'kagbaʋ kɔ tete ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi la 'a winwlɔn‑hanyɔ Moise, nʋ‑ ɛ hlɛ ‑tɩ 'hʋɩ lɛ. Nɔ‑ ɛ 'cibi 'ʋ, ɛ ni. 14 ‑A 'wɩn nɩ, ‑tɛ ɛ yɩ꞊ɩ nɩ hlɛ, ‑ɛ mɔ, Nasalɛtɩ a ‑Yusu ‑bʋ, ɛ di Nyɩsʋa a 'kagbaʋ 'nɩ 'wla, kɔ, ‑aan nunuklɔ, Moise tɔɔ la ‑aan 'baɩnʋ, ‑ba 'cɩcɩ꞊ɩ.»

15 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ ‑gbolugbokayu a 'mʋ bʋ, ʋ yɩ Etiɛnɩ 'nɩ 'ye yrʋʋ, 'ʋ yɩ꞊ɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'a yigbakla 'wɩ‑ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a yigbakla yɩ.

7

‑Tɛ Etiɛnɩ hlee la 'lɩ ‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ ‑mɔ

1 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ* gbagbʋ 'bɛti Etiɛnɩ nɩ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑tɩ ‑bʋ, ʋ yɩ ‑mʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ?» 2 ‑Ɛ ‑bɩ Etiɛnɩ wɛn: «'Baɩnʋ ‑na, ɛ kɔ 'dɩayɩnʋ ‑na, ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ. Nyɩsʋa, ‑ɛ ‑kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ɛ nɔ‑ 'hrɩɩ la ‑aan 'baɩ gbagbʋ Abrahamʋ yɩ, ‑tɛ ɛ nɩ la 'lɩ 'blʋgba ‑mʋ', ʋ dɛɛ Mesopotami 'kwli, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ la 'lɩ Haladɩɔ 'kwli mu. 3 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Nyɩsʋa pɩ la꞊a yɩ: ‑Hɔn 'nɛ‑ ‑na 'blʋgba ‑bʋ 'kwli, kɔ, hie 'ʋ ‑na ꞊tugba bʋ, 'blʋgba ‑mʋ', ‑ɛ kɔ kɩ 'n di 'lɩ ‑mʋ 'lɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ꞊mʋ 'lɩ mu. 4 Kɛ‑ Abrahamʋ nu la 'lɩ 'a 'blʋgba, ‑ɛ mɔ Kalɩdɩkʋɛ a 'blʋgba a 'kwli‑hʋnhʋɔn, 'ɛ mu la 'lɩ Haladɩɔ 'kwli 'ti mɔ, ɛ kɔ 'a 'dʋkʋɛ 'hʋɛn‑. 'Kɩ ɛ nɩ 'lɩ ‑nɩnɩ, 'a 'baɩ 'ɛ 'kʋ. ‑Tɛ 'a 'baɩ 'kʋ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, 'ɛ di 'nɛ‑ Kanaablʋgba ‑bʋ, a 'ti kɛ 'nɛ‑ kɩ. 5 Kɛɛ, Nyɩsʋa 'yɩ 'nɛ꞊ɛ 'tiilɛ ‑nyi, mɔ, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑tʋtʋkʋtɩɔ gbe ꞊dʋ ‑nyi ‑wɛ. Kɛɛ, ɛ pʋ 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ, ‑ɛ mɔ, ti 'bʋ nyre 'ʋ, 'blʋgba ‑bʋ, a nɩ 'nɛ‑ kɩ, ɛ di ꞊nɛ꞊ɛ 'nɩ ‑nyi, 'tɩ‑ 'bʋ 'kʋ, 'a 'yonʋ a 'yonʋ 'mʋ 'blʋgba a 'mʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ. Ti a 'mʋ 'yri, Abrahamʋ 'yɛɛ la 'yu nɩ kʋɛ. 6 ‑Tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa lee ꞊nɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Kɩ ‑na 'yonʋ di 'lɩ hɩapʋblʋgba ‑bɩ kɩ 'ti, ‑ɛ 'yɩ 'waa 'blʋgba 'pa‑. 'Kɩ 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli, ʋ di ‑hɛ ꞊koyo, ʋ 'mʋ ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu, 'kɩ 'lɩ 'yrɩ a ‑hɔtrʋwɩ nɩ ‑hɛn 'kwli. 7 Kɛɛ, dakɔ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ꞊kodɛ ʋ di nu, 'n di pʋʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ. 'Nɩ pʋʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'na 'yonʋ a 'mʋ, ʋ di 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli 'nɩ ‑hɔn, ʋ 'mʋ 'nɛ‑ di, ʋ 'mʋ 'nɛ‑ 'na dɩda 'cibi ‑nɩ. 8 Kɛ‑ Nyɩsʋa nu 'yrɩ a ꞊tutuo, ɛ kɔ Abrahamʋ 'hʋɛn‑. 'Yrɩ a 'mʋ, 'a yruulɛ, nɔ‑ mɔ nyɩbɛyu a yɩ'bɩbɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ‑tɛ Abrahamʋ a 'yu Yisakɩ kɔ la 'wee, ɛ 'bɛ la꞊a yɩ, Yisakɩ ‑mɔ ‑bɩ 'ɛ 'bɛ 'a 'yu Sakɔbʋ yɩ, Sakɔbʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'ɛ 'bɛ 'a ‑nɛ 'yonʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn yrɛ, ‑ʋ mɔ ‑aan ‑nɛ dakɔ a ꞊tugbi a 'baɩnʋ gbagbɩ.

9 ‑Aan 'baɩnʋ a 'mʋ, ʋ ꞊tui la 'waa 'dɩayɩ Sosɛfʋ ca ‑mɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ plo la꞊a, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊kodɛ nu, 'kɩ 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli. Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑hɛɛ ꞊nɛ, 10 'ɛ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kla‑wliye'yɩya a pɛpɛ 'kwli. ‑Tɛ Sosɛfʋ a 'mʋ, ɛ nɩ la 'ʋ 'blʋgba a 'mʋ a bodɩɔ ye', Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, bodɩɔ a 'mʋ 'ɛ nʋɛ la꞊a, 'ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ Sosɛfʋ mɔ ꞊tɔkɔnyɔ ꞊nɩɔ, ɛ nu꞊o nɩ, Sosɛfʋ 'ɛ ‑hɛ Esipʋblʋgba a pɛpɛ a ‑gʋlʋnʋma, 'ɛ ‑hɛ bodɩɔ a 'kayo a pɛpɛ a 'yie꞊tunyɔ ‑wɛ. 11 'Kɩ ʋ nɩ 'ʋ ‑nɩnɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'kanʋ bi la 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli nɩ, ɛ kɔ Kanaablʋgba 'hʋɛn‑, ‑tɛ ‑aan 'baɩnʋ nɩ la 'lɩ. ‑Aan 'baɩnʋ a 'mʋ, ʋ 'nɩ 'ye꞊e la dididɛ, 'ʋ yɩ la ꞊hɩʋɛn 'ye, 'kanʋ a ‑tɩ. 12 ‑Ɛ ‑bɩ ‑aan 'baɩ gbagbʋ Sakɔbʋ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, dididɛ nɩ 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ lee 'lɩ ‑aan 'baɩnʋ. Nɔ‑ mɔ 'waa yɩ‑hɛdɛ, 'kɩ bʋ bla dididɛ. 13 ‑Tɛ ʋ gba 'lɩ 'hʋɛn a 'wɔ, ‑ɛ ‑bɩ Sosɛfʋ tɔɔ nɛ 'a dɩɔnʋ 'a 'dɩayɩnʋ yɩ, 'waa 'mumu 'ʋ yru la꞊a. Kɛ‑ Esipʋblʋgba a bodɩɔ nu la Sosɛfʋ a 'dʋkʋɛ a yiyie. 14 ‑Ɛ ‑bɩ Sosɛfʋ lee nɛ 'a 'dɩayɩnʋ nɩ, 'kɩ bʋ bla 'waa 'baɩ Sakɔbʋ, kɔ 'a ꞊tugba a nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ ‑wɛ 'lɩ nyibli a (75) ‑wlɩ nɩ ‑ta ꞊tu 'ʋ ‑pu ꞊tu 'ʋ ꞊hun. 15 Kɛ‑ Sakɔbʋ nu 'lɩ Esipʋblʋgba a 'kwlimumuo. 'Kɩ ɛ 'kʋʋ ɛ kɔ ‑aan ‑nɛ 'baɩnʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑. 16 ‑Tɛ ʋ 'kʋ, ʋ gba 'waa 'kʋkʋkui nɩ, 'kɩ 'lɩ Sisɛmʋdɩɔ, ‑ɛ nɩ 'nɛ‑ Kanaablʋgba 'kwli, 'ʋ ꞊tu ꞊nʋ. 'Dabio ‑mʋ', Abrahamʋ ‑tɔɔ la 'lɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Hemɔ a 'yonʋ ‑jɩ', nɔ‑ kɔ 'kwli ʋ pʋ 'lɩ ꞊nʋ 'lɩ.

17 'Kɩ ʋ nɩ 'ʋ ‑nɩnɩ, ‑ɛ ‑bɩ Sakɔbʋ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ Yisraɛ, 'a 'yonʋ yɩ 'nɩ wlo, 'kɩ 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli, Yisraɛkʋɛ a 'mʋ, 'ʋ ‑hɛ dakɔ gbagbʋ. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa kɔ bʋ nuu 'ʋ dɛ ‑mʋ', ɛ pʋ la 'lɩ Abrahamʋ, ɛ 'mʋɛ yrɛ, ‑ɛ mɔ, bʋ ‑ha 'lɩ ‑aan dakɔ ꞊kodɛ wlɔn. 18 Ti a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ bodɩɔ yrayrʋ, nɔ‑ bi gbata kɩ. Bodɩɔ yrayrʋ a 'mʋ, ɛ 'yɩ la Sosɛfʋ ‑yi, 19 'ɛ nu ‑yrʋkʋ, 'ɛ kaa nɛ ‑aan ‑nɛ 'dʋkʋɛ, 'ɛ ꞊tu ‑aan 'baɩnʋ ꞊hɩʋɛn, kɔ, 'ɛ nɩ 'ʋ ꞊nʋ ke', 'ʋ hie 'ʋ 'waa ‑panɩpli blɛ, ʋ 'mʋ 'kʋ a ‑tɩ. 20 Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ ʋ kɔɔ 'ʋ Moise. Ɛ mɔ 'yu ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa nʋɛ ‑nɩ. 'A 'dii kɔ 'a 'baɩ 'hʋɛn‑, ʋ ‑hli꞊e nɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊hɔnpʋɩ nɩ ta 'kwli, 'kɩ 'lɩ 'waa 'kayu bʋ. 21 ‑Tɛ ti a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑ha꞊a ‑ta', 'ʋ hie 'ʋ꞊ʋ bʋ. 'Kɩ Esipʋblʋgba a bodɩɔ a 'yu nyrɔyu 'ye 'ʋ꞊ʋ, 'ɛ gba꞊a naa mɔ, ꞊wɩ yɩ 'a ꞊gbɛtʋ a 'yu. 22 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑tɛ Moise yɩ nɩ kui, 'ɛ yɩ Esipʋkʋɛ a 'crɩɩn a pɛpɛ 'nyɩ, kɔ 'waa nunu‑tɛblɩ a pɛpɛ 'hʋɛn‑, 'a 'pʋplɛwin 'ɛ nɩ 'klɩ kɩ.

23 'Kɩ ɛ nɩ 'lɩ ‑nɩnɩ, 'ɛ ꞊cɛ 'yrɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn. ‑Tɛ ɛ kɔ 'yrɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ bʋ 'ye 'a 'dɩayɩnʋ, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ. 24 ‑Tɛ ɛ mu 'kɩ ‑mumu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye Esipʋkʋɛyu ꞊dʋ. Ɛ nɔ‑ nii Yisraɛkʋɛyu ꞊dʋ 'crɛ lɛ, Moise 'ɛ ‑hɩhɩa ꞊nʋ yrɛ, 'tɩ‑ 'ɛ pʋ 'a 'dɩayɩ a 'lu a yrʋ, 'ɛ 'la Esipʋkʋɛyu a 'mʋ. 25 Moise ‑mɔ ‑bɩ, ɛ wɛn 'nɩ, 'a 'dɩayɩnʋ Yisraɛkʋɛ di꞊e 'nɩ yru, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'lɩ ‑naa ‑nɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ꞊gblɛ. Kɛɛ, ʋ 'yɩ꞊ɩ' lɛ ‑yru. 26 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ Moise yɛɛ 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do a 'mʋ Yisraɛkʋɛ nɩ 'hʋɛn bʋ, 'ʋ ‑wɛn. Ɛ ‑hʋɛ bʋ nu꞊o, bʋ yuyru win' lɛ, ɛ wɛn: ‑A 'bio ‑na, a mɔ 'dɩayɩnʋ ꞊nɩɔ. Dɛ‑ kɔ 'nʋwlʋn a ‑wɛn 'lɩ? 27 Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ni 'a 'bɩhɩan dɛ ‑hʋan ‑mɔ', ɛ 'nyraa 'lɩ Moise yɩ, 'tɩ‑ 'ɛ yɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ: Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ nu ‑mʋ ‑aan ye'nanyɔ kɔ ‑aan ‑batipʋnyɔ ‑mɔ 'lɩ? 28 ꞊Bɩ ‑hʋɛ ‑bʋ 'la 'mʋ, ‑tɛ ‑nu 'tʋ, ꞊nɩ 'la 'tʋ Esipʋkʋɛyu ‑mʋ'? 29 ‑Tɛ Moise 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'gba ci, 'ɛ ‑hɔn 'blʋ kɩ, 'ɛ mu 'lɩ Madiablʋgba 'kwli. 'Kɩ ɛ 'ti 'lɩ, 'ɛ kɔɔ 'lɩ 'yonʋ nɩ 'hʋɛn.

30 'Kɩ ɛ nɩ 'lɩ ‑nɩnɩ, 'ɛ gba 'yrɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn. ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ nɩ la 'lɩ ‑tɛ ‑mʋ', nyiblo ꞊dʋ 'yɩ la 'lɩ 'ti, 'kɩ 'ʋ dʋgba ‑mʋ', ʋ dɛɛ Sinai 'hʋɩ. 'Kɩ 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ, 'kɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ 'hrɩɩ 'ʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ ‑gbakuo gbe, ‑ɛ yɩ wlɩn 'kwli, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ. 31 ‑Tɛ Moise 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ta 'ʋ bʋ, 'ɛ 'yɩya 'ʋ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ lɛ yru. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ 'wɩn Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a win, 'ɛ pɩ lɛ: 32 'Mɔ ‑mɔ Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑na 'baɩnʋ dɛ la, ‑ʋ mɔ Abrahamʋ, Yisakɩ, kɔ Sakɔbʋ. ‑Tɛ ɛ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli, 'ɛ 'yɩ 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ta 'lɩ lɛ de. 33 ‑Ɛ ‑bɩ, kɛ‑ Nyɩsʋa pɩ 'kɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: ‑Hɛ ‑na 'suin, ‑kɔtɩ ‑tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ', ‑nyra 'ʋ kɩ bʋ, 'mɔ nɩ ‑do, 'mɔ ‑kɔ꞊ɔ. 34 ꞊Hɩʋɛn ‑mʋ', 'na dakɔ Yisraɛkʋɛ yɩ 'ye, 'kɩ 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli, 'n 'ye꞊e nɩ, 'nɩ 'wɩn 'waa ꞊hienwewin ‑wɛ, 'tɩ‑ 'nɩ ‑di, 'mʋ ꞊nʋ ꞊gblɛ. 'A ‑tɩ, pʋ 'ʋ nʋa bʋ. 'N ‑hʋɛ ꞊bʋ lee 'lɩ ‑mʋ Esipʋblʋgba 'kwli.

35 ‑Ɛ ‑bɩ, Moise nɩ ‑do ‑bʋ, Yisraɛkʋɛ hɩa la yɩ, ‑kɔtɩ 'ʋ pɩ la lɛ: Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ nu ‑mʋ ‑aan ye'nanyɔ kɔ ‑aan ‑batipʋnyɔ ‑mɔ 'lɩ? ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ Nyɩsʋa ‑lee ‑nɩ, 'kɩ bʋ mɔ 'a dakɔ a ye'nanyɔ, kɔ 'a ꞊gbʋgblɛnyɔ 'hʋɛn‑. ‑Tɛ ɛ 'mʋ꞊ʋ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ ɛ naa 'lɩ 'a lɛlenyɔ 'lɩ, ‑ɛ nɩ 'lɩ ‑gbakuo 'kwli. 36 Moise nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ naa 'lɩ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ 'kwli, 'ɛ ‑ha 'lɩ Yisraɛkʋɛ 'blʋgba ‑mʋ' 'kwli, ‑ɛ mɔ Esipʋkʋɛ a 'blʋgba, 'ɛ nu꞊o, 'ʋ ‑ta 'Yru‑Jɔhʋn, 'tɩ‑, ‑tɛ ʋ nyre 'lɩ ‑tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ' ‑kɔ kɩ nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'ti, 'kɩ 'lɩ 'yrɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn 'kwli, 'ɛ nuu 'lɩ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑bɩ lɛ de. 37 Moise nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ lee Yisraɛkʋɛ, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa di ya 'a mʋ winwlɔn‑hanyɔ* ‑bɩ yɩ. Nɔ‑ di 'mʋ yɩ 'wɩ. Ɛ di mɔ 'aan dakɔ a nyiblo. 38 Moise nɩ ‑do a 'mʋ de, nɔ‑ nɩ la 'ʋ ‑aan dakɔ Yisraɛkʋɛ 'hʋɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ 'kukue la lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ' ‑kɔ kɩ nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'ti. 'Kɩ ‑aan 'baɩnʋ nɩ la 'lɩ 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ 'ɛ nɩ la 'lɩ 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ Sinaidʋgba 'lu. Moise, nɔ‑ nɩ la 'ʋ 'waa ‑gbati, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ 'ɛ hlee la 'lɩ Moise ‑mɔ, 'ɛ ‑nyi꞊e Nyɩsʋa a win, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ. 39 Kɛɛ, ‑aan 'baɩnʋ 'yɩ꞊ɩ ‑hʋa, bʋ pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ, 'ʋ ‑wɛn꞊ɛ yɩ. 'Waa ꞊wlɩ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ bʋ ꞊hɩan ‑mɔ, bʋ mu 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli. 40 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑tɛ Moise 'yɩ la 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ ‑nɩ, ʋ lee la Moise a 'dɩayɩ Ayrɔ, ʋ wɛn: Nuu ‑a mʋ tuyonʋ lɛ, ʋ 'mʋ ‑aan nyɩsʋadɛ nu, nyibli di 'ble, ɛ 'mʋ ‑a mʋ 'hru ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑kɔtɩ Moise ‑mʋ', ‑ɛ ‑ha 'lɩ ‑a mʋ Esipʋblʋgba 'kwli, dɛ ‑bʋ ‑di 'lu ‑mɔ mu, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ, ‑a 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 41 Kɛ‑ ʋ ‑nu, 'ʋ nu tuyu, ‑ɛ 'wɩ‑ bliyu yɩ, 'ʋ pi ‑cɔhlʋn*, 'kɩ 'ʋ tuyu a 'mʋ yɩ, 'ʋ nu lɛ'mimle, 'kɩ 'ʋ tuyu ‑mʋ', 'waa ꞊gbɛtʋ, ʋ ‑nu, 'a 'yi'bʋalɛ a ‑ta'. 42 Kɛɛ, ‑tɛ ʋ nu dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa ‑ha ꞊nʋ 'yie ‑mɔ, kɔ, 'ɛ ‑ha ꞊nʋ mɛ lɛ, 'ʋ ‑tʋa 'yrʋ a dɩda, ɛ kɔ ꞊hɔnpʋ kɔ nyahro 'hʋɛn‑. ‑Tɩ ‑bʋ, ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ a 'crɩɛn 'kwli, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

'A mʋ Yisraɛkʋɛ, ‑tɛ a nu la 'yrɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn,

'kɩ 'lɩ ‑tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ' ‑kɔ kɩ nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'ti,

'a yɩ la 'wlugba‑tɛblɩ a ‑cɔhlʋn pi,

kɛɛ, 'mɔ Nyɩsʋa, a 'nɩ ‑pie꞊e la 'mʋ.

43 'Ba yɩ la ‑ta' nɩ ‑hʋɛn, dukwli ‑mʋ',

‑ɛ kɔ 'kwli ʋ pʋ 'lɩ tuyu ‑mʋ' 'lɩ,

‑ɛ 'wɩ‑ hɩapʋnyɩsʋa Molokɩ yɩ,

dukwli a 'mʋ, nɔ‑ a 'ble,

ɛ kɔ yɩ'wɩdɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'wɩ‑ nyahro yɩ,

‑ɛ mɔ hɩapʋnyɩsʋa Yrefan.

Tuyonʋ a 'mʋ, a nu ꞊nʋ nɩ,

‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ꞊nʋ kwlɩ yɩ bʋ bla,

'kɩ 'ʋ 'waa 'ʋ꞊tuulɛ a ‑ta'.

Nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'mʋ꞊ʋ nu, ʋ 'mʋ 'lɩ 'a mʋ hɩapʋblʋgba ‑bɩ 'kwli gba,

‑ɛ hlɔ ‑mɔ, 'ɛ ‑hi 'ʋ Babilɔnɩblʋgba 'ʋ.

44 ‑Tɛ ‑aan 'baɩnʋ nɩ la 'lɩ ‑tɛ a 'mʋ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'ti, ʋ kɔ la 'tapɔkayu, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'kayu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ bʋ ʋ pʋ 'lɩ 'hɩ ‑mʋ' blɛ, ʋ 'crɩɩ la 'ʋ Nyɩsʋa a tete klɛ. 'Tapɔkayu a 'mʋ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu 'a blɛpʋpʋʋ, 'kɩ 'ʋ Moise ye', kɛ‑ ʋ nu 'a pʋpʋʋ. 45 'Tapɔkayu a 'mʋ, ‑aan 'baɩnʋ hie꞊e 'waa 'yonʋ lɛ. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Sosue mɔ la 'waa ye'nanyʋ, 'kɩ ʋ gba 'lɩ꞊ɩ 'blʋgba ‑mʋ' 'kwli, Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ꞊nʋ ‑nyi. Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ ʋ ‑wɛɛn la 'ʋ 'blʋgba a 'mʋ kɩ, Nyɩsʋa 'ɛ blɛ la dakɔ a gblegble ‑mʋ' lɛ, ‑ʋ nɩ la 'lɩ 'blʋgbɩ a 'mʋ 'kwli. 'Tapɔkayu a 'mʋ, ɛ nɩ 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli ‑nɩnɩ, Dafidɩ 'ɛ ‑hɛ Yisraɛkʋɛ a bodɩɔ. 46 Nyɩsʋa ni la Dafidɩ a 'mʋ ꞊haan‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑mɔ. ‑Ɛ ‑bɩ Dafidɩ ‑hʋa꞊a Nyɩsʋa nɩ, 'kɩ bʋ pʋʋ Nyɩsʋa 'kagbaʋ lɛ, ‑kɔtɩ ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa ‑mʋ', Dafidɩ a 'baɩ gbagbʋ Sakɔbʋ dɛ la ‑wɛ. 47 Kɛɛ, 'kayu a 'mʋ, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑pʋ. 'A 'yu Salomɔ, nɔ‑ pʋ꞊ʋ.

48 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa, ɛ 'yɩ 'lɩ ‑tonyibli a pʋpʋkayu bʋ ‑nɩ. Nɔ‑ 'a winwlɔn‑hanyɔ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

49 Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

Yakɔ, nɔ‑ mɔ 'na bodɩɔgbata,

‑tʋtʋ 'ɛ mɔ 'na bʋɩkɩblɛ꞊tudɛ.

Ɛ 'yɩ 'kayu ꞊dʋ ‑kɔ, a di 'mʋ lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ,

‑ɛ kɔ bʋ 'n ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ nɩ 'lɩ.

50 ꞊Bɩ ɛ 'yɩ 'mɔ 'pa‑, ‑ɛ 'yɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑nu?»

51 Kɛ‑ Etiɛnɩ pɩ de: «A mɔ nyibli ꞊nɩɔ, ‑ʋ ku 'lu lɛ, ɛ kɔ, ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ ꞊gboklo ‑nɩ, 'tɩ‑, ‑ʋ kɔ nʋɩ ꞊ke, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'wɩnwɩɩn a ‑ta'. A ‑wɛn Nyɩsʋa a ‑Hihiu* yɩ 'a ‑nɛ ti. ‑Tɛ 'aan 'baɩnʋ nɩ la 'mʋ, kɛ‑ a nɩ 'mʋ. 52 'Aan 'baɩnʋ ꞊tu Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ a pɛpɛ ꞊hɩʋɛn, 'ʋ 'la winwlɔn‑hanyʋ ‑mʋ', ‑ʋ hlɛ la꞊a, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ya 'a mʋ nyiblo yɩ, ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, ‑ɛ mɔ 'aan Wanyɔ. Nyiblo a 'mʋ, nɔ‑ mɔ ‑Yusu. ‑Yusu a 'mʋ, nɔ‑ a nuu 'crɛ lɛ, 'tɩ‑ 'a 'la꞊a. 53 'A mʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa naa 'lɩ a lɛlenyʋ 'lɩ, ɛ ‑nyi 'a tete, a 'yɩ 'ʋ tete a 'mʋ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ.»

‑Tɛ Etiɛnɩ nu la 'kʋkʋʋ

54 ‑Juukʋɛ* a ‑gbolugbo a nyibli, ‑tɛ ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, Etiɛnɩ ‑hla, ‑ɛ ‑bɩ 'waa ꞊wlɩ kɔ yrʋ'lɛbibie dɩakɩ. 55 Etiɛnɩ ‑mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* kɔɔ ꞊nɛ win kɩ pɛpɛ, 'ɛ tɛ 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ, 'ɛ yɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa 'ye, ɛ kɔ, 'ɛ yɩ ‑Yusu 'ye ‑wɛ, 'ɛ nyra bʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a diidɛkɩbɩa kɩ. 56 Etiɛnɩ a 'mʋ, kɛ‑ ɛ pɩ: «Ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ, 'n yɩ yakɔ 'nɩ 'ye, 'ɛ ‑ki wlɔn, 'nɩ yɩ 'lɩ ‑Yusu 'yee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'ɛ nyra bʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a diidɛkɩbɩa kɩ.» 57 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ka 'waa nʋɩ yrɛ, 'tɩ‑, 'ʋ ‑tʋa lɛ꞊mʋma lɛ. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ ꞊gbee ꞊nɛ kɩ, 58 'ʋ ꞊tɩɔ ꞊nɛ 'dɩɔ, 'tɩ‑ 'ʋ ‑tʋa 'a 'hɩ a biilɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la. ‑Ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ʋ lee ‑nɩ, 'kɩ ‑bʋ 'la Etiɛnɩ, ʋ ‑hɛ 'waa 'luyɩwlawlɩ klɛ, 'ʋ ‑nyi꞊e gblotayu ꞊dʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'yie ꞊tu. Gblotayu a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Sɔlʋ. 59 ‑Tɛ ʋ pɩ 'kɩ꞊ɩ 'hɩ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Etiɛnɩ, ɛ da ‑Yusu nɩ, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, 'ble 'na ‑hihiu kʋa,» 60 'ɛ bla kwlɩ bʋ, 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, dɛ 'kuku ‑bʋ, ʋ ni, ‑hru 'a ‑tɩ ‑mɔ!» Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mla ‑hʋnhlʋn.

8

1 ‑Ɛ ‑bɩ gblotayu Sɔlʋ ‑nɩ wɛn, ɛ wɛn꞊ɛ kɩ, 'kɩ bʋ 'la Etiɛnɩ.

‑Tɛ Sɔlʋ ꞊tui la ‑Yusu a nyibli ꞊hɩʋɛn

‑Nyrɔwɔ nɩ ‑do a 'mʋ, ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ʋ ‑tʋa 'waa ꞊hɩʋɛn a ꞊tutuo. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, 'ʋ 'gba ci lɛ, 'ʋ 'hɛɛn ‑tɛblɩ 'nyɩ bʋ. ‑Ʋ ‑bɩ mu 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, 'waa dɛ ‑bɩ 'ʋ mu 'lɩ Samaliblʋgba 'kwli. ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* nɩ ‑do, ʋ nʋ‑ hie 'lɩ Jrusrɛ. 2 Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ ꞊tui 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, ʋ gba Etiɛnɩ, 'ʋ ‑ha 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, kɔ, 'ʋ yɩ we dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ 'a 'kʋkʋʋ a ‑ta'.

3 Sɔlʋ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ ꞊tui 'ʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'cʋɛ a nyibli bʋ ‑wɛ. Ɛ nɛ 'kayo blɛ, 'ɛ kwlɛ ‑Yusu a nyibli, nʋgbɩ kɔ nyɩbɛpʋ 'hʋɛn‑, 'ɛ pɩ ꞊nʋ ꞊jrɛ.

‑Tɛ Filipʋ pɩ la ꞊haantitie, 'kɩ 'lɩ Samaliblʋgba 'kwli

4 ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'hɛɛn bʋ, ʋ nɛ 'blʋgba kɩ, 'ʋ pɩ nyibli ‑Yusu a ꞊haantitie. 5 Ɛ kɔ ‑Yusu a nyiblo ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ ‑mɔ Filipʋ. Ɛ nɔ‑ mu 'lɩ Samaliblʋgba a 'dɩɔ gbagbʋ 'kwli. Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ɛ yɩ nyibli lɛ ‑lee ‑nɩ, 6 'ɛ ni ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, Filipʋ yɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'mʋ ‑lee ‑nɩ, ʋ pɩ꞊ɩ nʋa yɩ bʋ ‑tɛɛ, ‑ɛ nu꞊o, ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ ni, ʋ yɩ 'a ‑tɩ 'nɩ 'wɩn, kɔ, 'ʋ yɩ꞊ɩ 'ye. 7 ꞊Wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ, nɔ‑ mɔ 'kuo ‑hʋɩn*, ‑ʋ nɩ 'ʋ nyibli ke', 'ʋ pɩ ‑cici lɛ, 'ʋ ‑hʋɛn ꞊nʋ ke', kɔ, lɛ‑yɩyrɛnyibli ‑hʋɔhʋɩ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ nalɛ ‑yi ‑tɛɛ, 'waa 'kʋɛ 'ɛ yɩ ‑wɛ. 8 Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'ʋ ni dɔdʋ, 'kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli.

9 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, ɛ kɔ nyiblo ꞊dʋ, 'ɛ nɩ 'lɩ. 'A 'nyrɛ mɔ Simɔ. Ɛ mɔ ‑pinanyiblo ꞊nɩɔ. Ɛ ‑wlɛn 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli nɩ, 'ɛ ni ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɛɛ Samalikʋɛ a ꞊wlɩ lɛ. Ɛ wɛn, ɛ mɔ nyiblo gbagbʋ ꞊nɩɔ. 10 Nyibli a pɛpɛ, nyɩ'kɩ, kɔ 'yonʋ 'hʋɛn‑, ʋ pɩ꞊ɩ nʋa yɩ bʋ. Kɛ‑ ʋ pɩ: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ nɩ 'klɩ kɩ, ‑wɛn Nyɩsʋa. 'A 'klɩ a 'mʋ, ʋ dɛɛ ꞊nɛ 'klɩ gbagbɩ.» 11 Ʋ pɩ꞊ɩ nʋa yɩ bʋ dɩakɩ, ‑ɛ nu꞊o, kʋɛ 'lɩ ti blɛblɩ 'yie bʋ, 'a ‑pinadɛ kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ dɩakɩ. 12 Kɛɛ, ‑tɛ Filipʋ 'ya 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɩ nyibli lɛ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa di nyibli a win a kɩkɔɔlɛ nu, 'ɛ yɩ ꞊nʋ ‑Yusu a ‑tɩ ‑lee ‑nɩ, 'ʋ kuo ‑tɩ a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, nʋgbɩ kɔ nyɩbɛpʋ 'hʋɛn‑, 'ɛ pʋ ꞊nʋ 'nie 'lu lɛ. 13 Simɔ a 'mʋ, ɛ kuo ‑tɩ a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑wɛ, 'ʋ pʋ꞊ʋ 'nie 'lu, 'ɛ 'cibi 'ʋ Filipʋ 'hʋɩ, ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ, 'ɛ yɩ꞊ɩ 'ye, 'ɛ kɛɛ nɛ 'a ꞊wlɩ lɛ.

14 ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Jrusrɛ, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, Samalikʋɛ, ʋ 'ble Nyɩsʋa a win kʋa ‑tɛɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ lee 'lɩ ꞊nʋ Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑ ‑mɔ. 15 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ da Nyɩsʋa nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a nyibli a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'a ‑Hihiu* ‑nyi. 16 ꞊Han‑tɩ ꞊hɔn, 'ʋ pʋ ꞊nʋ 'nie 'lu, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu a 'nyrɛ 'kwli, kɛɛ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'yɛɛ 'ʋ ‑ɛ ꞊dʋ ke' nɩ bi. 17 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, 'ʋ pʋ ꞊nʋ dabʋɩ 'lu blɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ɛ bi 'ʋ ꞊nʋ ke'.

18 ‑Tɛ Simɔ ‑nɩ wɛn, ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ pʋ ꞊nʋ dabʋɩ 'lu blɛ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ɛ bi 'ʋ nyibli a 'mʋ ke', ɛ nɔ‑ mɔ bʋ ya Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑ 'wliyɛ yɩ, 19 ɛ wɛn: «Ba ‑nyi 'mʋ 'klɩ a 'mʋ 'a dɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'nɩ pʋ nyibli dabʋɩ 'lu blɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'mʋ 'ʋ ꞊nʋ ke' bi.» 20 Kɛɛ, Piɛlɩ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «‑Na 'wliyɛ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, ba ‑wɛ bʋ, ‑tɛ ‑na 'lulɛ‑hihie 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑wɛ 'lɩ bʋ nu 'wliyɛ nɩ, bʋ ‑tɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ a ‑tɩ. 21 'Kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ kɩ, ‑kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'yɩ ‑pɛ, ‑kɔtɩ ‑na ꞊wlʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 22 'A ‑tɩ, hie 'ʋ ‑na 'lulɛ‑hihie ‑hʋan a 'mʋ bʋ, ‑bʋ da Kʋkɔnyɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ ‑wɛ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ɛ 'mʋ ‑na 'lulɛ‑hihie ‑hʋan a 'mʋ, 'a ‑tɩ ‑mɔ ‑hru. 23 'N yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'crɛ 'yii 'lɩ ‑na ꞊wlʋ kɩ, ɛ kɔ ca 'hʋɛn‑, 'tɩ‑, dɛ 'kuku, nɔ‑ kɔɔ ‑mʋ win kɩ pɛpɛ.» 24 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Simɔ a 'mʋ, ɛ pɩ Piɛlɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑ yɩ, ɛ wɛn: «'Aan 'mumu, ba da Kʋkɔnyɔ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, a ‑hla, 'a ꞊dedede 'nɩ ꞊ha 'mʋ nu.»

25 ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ‑tɛ ʋ lee nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ʋ mi Jrusrɛ. ‑Tɛ ʋ yɩ nɩ di, Samaliblʋgba a 'dɩɩ ‑mʋ', ʋ nɛ kɩ, 'kɩ ʋ pɩɩ 'lɩ nyibli Nyɩsʋa a ꞊haantitie.

‑Tɛ Filipʋ pʋ ‑Yusu a ꞊haantitie Etiopiblʋgba a nyiblo gbagbʋ

26 Filipʋ ‑mɔ ‑bɩ, kɛ‑ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ pʋ꞊ʋ yɩ, ‑ɛ mɔ: «'Hru ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ Jrusrɛ, ‑ɛ mi 'lɩ Gasadɩɔ 'kwli, mu 'lɩ꞊ɩ wlɔn. Mu 'lɩ 'a ꞊hlɔn, ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'ti.» 27 ‑Tɛ Filipʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ bi 'hru wlɔn, 'ɛ ‑mu, 'ɛ yɛ nyɩbɛhɩan ꞊dʋ kɩ. Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, ɛ mɔ Etiopiblʋgba a nyiblo gbagbʋ ꞊nɩɔ. Ɛ mɔ 'a 'blʋgba a bodɩɔ a 'wli'yie꞊tunyɔ ꞊nɩɔ. Bodɩɔ a 'mʋ, ɛ mɔ nʋgba ꞊nɩɔ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ Kadasɩ. Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, 'kɩ ɛ mu la 'lɩ Jrusrɛ, 'ɛ mu la Nyɩsʋa da mɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. ‑Tɛ ɛ ‑wɛ 'kɩ Nyɩsʋa a dɩda ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 28 'ɛ mi 'waa 'bli. 'Kɩ ɛ nɩ 'ʋ 'a ‑so a ‑gbɔ kɩ bʋ, 'ɛ yɩ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Esai a 'crɩɛn ‑hre. 29 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* pɩ Filipʋ yɩ, ɛ wɛn: «Mu ‑bʋ 'yɩya 'ʋ ‑so‑gbɔ ‑mʋ' 'hʋɩ bʋ,» 30 'ɛ gba cigbɛ, 'ɛ mu 'ʋ ‑so‑gbɔ a 'mʋ 'hʋɩ. ‑Tɛ ɛ nyre 'kɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'wɩn nyɩbɛhɩan a 'mʋ, 'a ‑hihrewin nɩ, 'ɛ yɩ Esai a 'crɩɛn ‑hre. ‑Ɛ ‑bɩ Filipʋ wɛn: «Nyɩbɛyu o, ꞊bɩ dɛ a 'mʋ, ‑yɩ ‑hre, ‑yrui꞊e' lɛ nɩ?» 31 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, nyiblo ꞊dʋ 'bʋ 'yɩ 'mɔ꞊ɔ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ, ‑bɩ' 'n di 'a lɛyuyruo nu 'lɩ?» Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ lee Filipʋ, bʋ 'ya 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑so‑gbɔ kɩ. 32 ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ yɩ ‑hre, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Nyiblo a 'mʋ, ɛ 'wɩ‑ blablɛ yɩ,

ʋ gbɛ 'lɩ 'laalɛ',

kɔ, ɛ 'wɩ‑ 'blayu yɩ,

‑ɛ kɔ ‑pupui 'bʋ yɩ nɩ 'cre,

‑ɛ 'yɛ nɩ pʋ win.

Nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yɩ ‑tɩ ꞊dʋ ‑hla.

33 Ʋ ꞊tɩɔ 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'ʋ pʋʋ ꞊nɛ hɩ‑bati lɛ.

Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ,

bʋ 'du 'a 'yonʋ a 'nyrɛ ye' lɛ,

‑kɔtɩ ʋ 'la꞊a nɩ.

Kɛ‑ Esai ‑pʋ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli.»

34 ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ 'bɛti Filipʋ nɩ, ɛ wɛn: «Lee 'mʋ, 'n nyaa ‑mʋ lɛ: Esai ‑bʋ, ꞊bɩ 'a dɩɔnʋ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ʋ'ʋ‑, ꞊bɩ nyiblo ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ?» 35 Winbʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'kwli Filipʋ naa 'lɩ, 'ɛ pʋ꞊ʋ ꞊haantitie ‑mʋ', ‑ɛ nɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑mɔ lɛ. 36 ‑Tɛ ʋ gba 'hru 'lu ‑mɔ ‑gbagba, ‑ɛ ‑bɩ ʋ yɛ 'nie kɩ. ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ wɛn: «'Nie, nɔ‑ ‑bʋ. ꞊Bɩ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ pʋ 'mʋ 'nie 'lu nɩ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ?» [ 37 ‑Ɛ ‑bɩ Filipʋ wɛn: «'Bʋ mɔ, ꞊nɩ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ ‑na ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'hru pɛ 'ʋ bʋ, 'kɩ ꞊bʋ pʋ ‑mʋ 'nie 'lu.» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'N pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ, 'n kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ,»] 38 'ɛ nyra ‑so bʋ, ɛ kɔ Filipʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ ꞊tɩ 'lɩ 'nie ‑mɔ, Filipʋ 'ɛ pʋ꞊ʋ 'nie 'lu. 39 ‑Tɛ ʋ ‑hɔn 'lɩ 'nie ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu gba 'lɩ Filipʋ ‑tɩtɛ ‑bɩ, nyiblo gbagbʋ a 'mʋ 'ɛ 'kee Filipʋ a 'yiye. Kɛɛ, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, 'ɛ gbɛ 'a 'hru 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dɔdʋ 'kwli. 40 Filipʋ ‑nɩ wɛn, 'kɩ ɛ 'hrɩɩ 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Asɔtɩ 'kwli. Kɛ‑ ɛ ni, 'ɛ nɛ 'dɩɩ klɛ, 'ɛ pɩ nyibli ꞊haantitie ‑mʋ', ‑ɛ nɛ ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ. Ɛ nɔ‑ ɛ 'ble kʋa ‑bleble, 'ɛ nyre 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Sesalɩ 'kwli.

9

‑Tɛ ‑Yusu a yraanyɔ Sɔlʋ ‑hɛ la ‑Yusu a ‑mɔnanyɔ

(Nunu‑tɛblɩ 22.6-16; 26.12-18)

1 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, Sɔlʋ ‑mɔ ‑bɩ, dɛ, ɛ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, nɔ‑ mɔ bʋ ‑wɛ ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ bʋ. 2 Nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ mu 'lɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyiblo gbagbʋ ‑mɔ, ɛ wɛn: «'Crɩ 'crɩɩn, 'mʋ 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a 'kayo a nyibli gbagbɩ ‑mɔ gba, ‑ʋ nɩ 'lɩ Damasɩdɩɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, nyibli ‑mʋ', nyɩbɛpʋ kɔ nʋgbɩ 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɩ 'ʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'hru wlɔn, ‑a 'mʋ ꞊nʋ klɔ, 'mʋ ꞊nʋ Jrusrɛ ya.»

3 Bʋ bi 'kɩ 'hru wlɔn, ɛ kɔ 'a nyibli 'hʋɛn‑, ‑tɛ ɛ yɩ Damasɩ yrɛ nɩ 'mʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑nyrɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ pʋ 'lɩ꞊ɩ ꞊gbɛ, 4 Sɔlʋ 'ɛ bi ꞊hlɔn, 'ɛ yɩ win 'wɩn, 'ɛ pɩ lɛ: «Sɔlʋ o, dɛ‑ kɔ 'mɔ ‑ni lɛ ꞊tui ꞊hɩʋɛn 'lɩ?» 5 ‑Ɛ ‑bɩ Sɔlʋ 'bɛti꞊e nɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Mɔ ‑Yusu ꞊nɩɔ, 'mɔ ꞊tui ꞊hɩʋɛn. 6 'A ‑tɩ, 'du 'kɩ ye', ‑bʋ ya 'dɩɔ. Dɛ, Nyɩsʋa ‑hʋɛ ‑bʋ nu, 'kɩ ʋ di 'lɩ ‑mɔ꞊ɔ 'lɩ ‑lee ‑nɩ.» 7 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑ ‑nɛ 'hru, hʋannʋ a ‑tɩ, ʋ nyra blɛ ‑blii. Ʋ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ win. Ʋ 'wɩn win a 'mʋ nɩ, kɛɛ, ʋ 'nɩ 'ye꞊e nyiblo ꞊dʋ. 8 Sɔlʋ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'du ye', 'ɛ ꞊wlɛɛ 'yi, kɛɛ, ɛ 'nɩ ‑yru꞊o lɛ, 'ʋ 'ble 'a dabʋ kʋa, 'ʋ gba 'lɩ꞊ɩ Damasɩdɩɔ 'kwli, 9 'ɛ nu ‑nyrɔwɩ nɩ ta, 'kɩ bʋ 'yɛ nɩ yru lɛ, bʋ 'yɛ nɩ di dɛ, bʋ 'yɛ nɩ 'na ‑wɛ.

10 'Kɩ 'lɩ Damasɩdɩɔ a 'mʋ 'kwli, ‑Yusu a nyiblo nɩ 'lɩ. 'A 'nyrɛ mɔ Ananiasɩ. Ananiasɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑Yusu 'hrɩɩ yɩ, 'ɛ lee ꞊nɛ, ɛ wɛn: «Ananiasɩ o.» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, 'mɔ, nɔ‑ ‑bʋ ‑o.» 11 ‑Ɛ ‑bɩ Kʋkɔnyɔ wɛn: «Mu 'lɩ 'hru ‑mʋ', ʋ dɛɛ Yɩ'siihru wlɔn, ‑bʋ pa 'lɩ Judɩa a ‑tɛ, ‑bʋ 'bɛti nyɩbɛyu ‑mʋ', ʋ dɛɛ Sɔlʋ a ‑tɩ. 'Kɩ ɛ kɔ 'lɩ Tasɩ. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ dɛ Nyɩsʋa. 12 'Kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a dɩda 'kwli, ɛ 'yee 'lɩ nyiblo ꞊dʋ, ꞊wɩ yɩ, 'lɩlɛ'yiye 'kwli. Nyiblo a 'mʋ, ‑mɔ ꞊nɩɔ, Ananiasɩ. ‑Mɔ pa 'lɩ Sɔlʋ a 'mʋ ‑mɔ, ꞊nɩ pʋ꞊ʋ dabʋɩ 'lu bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ lɛ yru de.» 13 ‑Ɛ ‑bɩ Ananiasɩ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Kʋkɔnyɔ o, ‑tonyibli ‑hʋɔhʋɩ lee 'mʋ nɩ, 'crɛ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ nu nyibli ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 14 'Tɩ‑, didie ‑bʋ, ɛ ‑di, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gbagbɩ, nʋ‑ ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ klɔ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ dɛ ‑mʋ.» 15 Kɛɛ, Kʋkɔnyɔ wɛn: «꞊Nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ, 'kɩ ‑bʋ mu 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'n ‑ha 'lɩ Sɔlʋ a 'mʋ nɩ, 'kɩ bʋ na 'na ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ dakɔ ‑hʋɔhʋɩ yɩ, ʋ kɔ 'waa ye'nanyʋ 'hʋɛn‑, ɛ kɔ, ‑bʋ lee Yisraɛkʋɛ ‑wɛ. 16 'N di ꞊nɛ꞊ɛ 'nɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, 'na ‑tɩ.»

17 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Ananiasɩ mu 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ nɩ. ‑Tɛ ɛ nyre 'lɩ, 'ɛ pʋ Sɔlʋ dabʋɩ 'lu bʋ, ɛ wɛn: «Sɔlʋ, 'na 'dɩayɩ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, ‑ɛ 'hrɩɩ mɔ ‑mʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'hru ‑bʋ, ‑yɛ mɔ wlɔn, ɛ nɔ‑ lee 'nɛ‑ 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊mʋ lɛ yru de, ɛ kɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'mʋ ‑mʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ pɛpɛ.» 18 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑tɛblɩ ꞊dʋ, ‑ɛ 'wɩ‑ ‑hrin a 'kʋɩ yɩ, nɔ‑ ble 'lɩ Sɔlʋ 'yi lɛ, 'ɛ ‑tʋa lɛyuyruo de, 'ɛ 'du ye', Ananiasɩ 'ɛ pʋ꞊ʋ 'nie 'lu. 19 ‑Tɛ ɛ pʋ꞊ʋ 'nie 'lu, ‑ɛ ‑bɩ Sɔlʋ di dɛ, 'tɩ‑ 'a 'klɩ 'ɛ 'ya 'lɩ.

‑Tɛ Sɔlʋ na la ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ Damasɩdɩɔ 'kwli

‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, Sɔlʋ ‑hi 'lɩ ‑nyrɔwɩ gbi, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Damasɩdɩɔ 'kwli ‑mɔ. 20 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ɛ ‑tʋa Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑mɔlɛnɩna, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo bʋ, ɛ wɛn: «‑Yusu mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ.» 21 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'a win 'wɩn, ɛ kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ, ʋ wɛn: «Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ dɛ ‑Yusu, nʋ‑ nyiblo ‑bʋ, ɛ ‑hʋɛ bʋ ‑wɛ mɔ bʋ. 'Tɩ‑, ɛ di nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊nʋ klɔ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ ‑jɩ' pʋ.» 22 Kɛɛ, 'a ‑nɛ ti, Sɔlʋ nɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'mʋ a 'klɩ 'kwli, Sɔlʋ a 'klɩ a 'mʋ 'ɛ yɩ klɛ ‑bii ‑nɩ. ‑Juukʋɛ* ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Damasɩ, ɛ yɩ ‑hre 'ʋ ꞊nʋ Nyɩsʋacrɩɛn ye', 'ɛ tʋɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya. ‑Tɩ, nyibli a 'mʋ, bʋ di꞊e klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ, ʋ 'nɩ 'ye꞊e lɩ꞊ɩ.

23 ‑Nyrɔwɩ gbi bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ a 'mʋ, ʋ ‑yra꞊a nɩ, 'kɩ bʋ 'la Sɔlʋ. 24 Kɛɛ, ‑tɩ a 'mʋ, ʋ ‑yra, ɛ 'wɩn nɩ, ɛ kɔ, ɛ 'wɩn nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ ꞊tui 'dɩɔ a paalɛ a pɛpɛ 'yie, 'tɔ kɔ ‑nyrɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ yɩ nɩ mi, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la. 25 Nɔ‑ nu꞊o, Sɔlʋ a ‑nagbopʋ, 'ʋ 'du꞊o ye', 'ʋ 'yaa 'lɩ꞊ɩ ꞊gbi ‑mʋ' 'lu, ‑ɛ ꞊glaa 'lɩ 'dɩɔ lɛ, 'ʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ ‑tʋgbɔ 'kwli, 'ʋ ꞊tɩɔ 'lɩ꞊ɩ ꞊gbi a 'mʋ, 'a 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ, 'ɛ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli.

‑Tɛ Sɔlʋ nyre la 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli

26 ‑Tɛ Sɔlʋ nyre 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'kɩ bʋ bi 'lɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* 'nyɩ, kɛɛ, 'waa pɛpɛ, ʋ yɩ pie 'a hʋannʋ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a sɛyɩ a ‑nagbopi ꞊nɩɔ. 27 Kɛɛ, ‑Yusu a ‑nagbopi ‑bɩ nɩ 'ʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Banabasɩ. Nɔ‑ gba꞊a, 'ɛ tɔɔ ꞊nɛ ‑Yusu a ‑nagbopʋ yɩ. ‑Tɛ ‑mʋ', Sɔlʋ nu ‑Yusu a 'yiye, 'kɩ 'lɩ Damasɩ a 'hru wlɔn, ɛ kɔ, ‑tɛ ‑Yusu nu la 'lɩ 'a ‑mɔhleelɛ, ɛ nɔ‑ na꞊a ‑mɔ lɛ. Ɛ lee ꞊nʋ nɩ ‑wɛ, ‑tɛ Sɔlʋ ‑nu, 'kɩ ɛ 'yɩ hʋannʋ ‑pie, 'ɛ na ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ Damasɩdɩɔ 'kwli. 28 Kʋɛ 'ʋ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ 'yie bʋ, ‑Yusu a nyibli, ʋ 'ble Sɔlʋ kʋa ‑tɛɛ, 'bʋ yɩ Jrusrɛ wlɔn lɛ nɩ nɛ, ɛ 'nɩ ‑pie꞊e lɩ hʋannʋ, 'ɛ nɛ ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ. 29 ‑Juukʋɛ* ‑mʋ', ‑ʋ pɩ Glɛkɩkʋɛwin, ɛ hlee 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ ‑wɛ, 'ɛ ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a pʋpʋwin ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. Kɛɛ, ‑Juukʋɛ a 'mʋ, ʋ ꞊mʋɛ 'hru lɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la. 30 ‑Tɛ ‑Yusu a nyibli 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ ʋ gba Sɔlʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ Sesalɩdɩɔ 'kwli, 'ʋ nu꞊o, 'ɛ mu 'lɩ Tasɩdɩɔ 'kwli.

31 Ti a 'mʋ 'yri, ʋ 'nɩ ꞊tu꞊o lɩ 'cʋɛ a nyibli ꞊hɩʋɛn, 'kɩ 'lɩ Sudeblʋgba kɔ Galileblʋgba kɔ Samaliblʋgba 'kwli. 'Cʋɛ a nyibli a 'mʋ, ʋ kɔ 'klɩ, kɔ, 'ʋ kɔ Nyɩsʋa a 'ʋ꞊tuulɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'ɛ yɩ ꞊nʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, ‑Yusu a nyibli 'ʋ yɩ klɛ ‑bii ‑nɩ.

‑Tɛ Piɛlɩ nu la ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ, 'kɩ 'lɩ Lidadɩɔ kɔ Sopedɩɔ 'kwli

32 ‑Yusu a ‑mɔnanyɔ, ‑ɛ mɔ Piɛlɩ, ɛ nɛ 'blʋgba kɩ, 'ɛ yɩ ‑Yusu a nyibli yrɛ ‑mɛ. ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, ɛ mu la 'lɩ ‑Yusu a nyibli ‑mɔ, ‑ʋ nɩ 'lɩ Lidadɩɔ 'kwli. 33 'Kɩ ɛ yɛɛ 'lɩ nyiblo ꞊dʋ bʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Ene. Ɛ ‑yɩyrɛ lɛ. ‑Tɛ ɛ ‑yɩyrɛ lɛ, 'a 'yrɩ nɩ ꞊blɩɛn꞊blɩɛn a 'yrʋ, nɔ‑ ‑bʋ. Ɛ yɩ pɛ bʋ nɩ ‑do. 34 Kɛ‑ Piɛlɩ pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «Ene, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ yɩ ‑na 'kʋɛ 'nɩ ‑wɛɛ ‑nɩ ‑wɛ. 'Du ye', bʋ ꞊hrɛntɩ ‑na kɩbʋpɛɛdɛ,» Ene a ꞊gbɛtʋ 'ɛ 'du ye'. ‑Ɛ ‑bɩ 'a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. 35 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Lidadɩɔ 'kwli, ɛ kɔ 'waa dɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'blʋgbakʋtɩɔ ‑mʋ' 'kwli, ʋ dɛɛ Sano, ‑tɛ ʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, 'a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ.

36 Ɛ kɔ nʋgba ꞊dʋ, 'ɛ nɩ 'lɩ ‑Yusu a nyibli ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ nɩ 'lɩ Sopedɩɔ 'kwli. 'A 'nyrɛ mɔ Tabita. 'Nyrɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Dɔlʋkasɩ, 'kɩ 'lɩ Glɛkɩkʋɛwin 'kwli, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ ‑Gbele. 'A ‑nɛ ti, ɛ ni la nyibli ꞊haan‑tɛblɩ 'yi ꞊hlɔn lɛ, 'tɩ‑ 'ɛ yɩ la ꞊hɩʋɛnnyibli ‑hɛɛ ‑nɩ. 37 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, 'kʋɛ klɔ꞊ɔ nɩ, 'ɛ 'kʋ. ‑Tɛ ʋ ‑ple꞊e, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'lɩ yɔ'kayu a ‑gblo ‑bɩ 'kwli, 'kɩ ʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ bʋ. 38 ‑Yusu a ‑nagbopʋ* ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Sopedɩɔ 'kwli, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ Piɛlɩ nɩ 'lɩ Lidadɩɔ 'kwli, ‑ɛ 'mʋɛ Sope yrɛ. ‑Tɛ ʋ 'wɩn 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ lee 'lɩ꞊ɩ nyibli nɩ 'hʋɛn ‑mɔ, bʋ nyaa ꞊nɛ lɛ, bʋ 'kɩka ‑nɩ, bʋ di.

39 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ Piɛlɩ 'du ye', 'ɛ kʋɛ ꞊nʋ ꞊wien. ‑Tɛ ɛ nyre 'lɩ Sope, 'kɩ ʋ gba 'lɩ꞊ɩ yɔ'kayu ‑nɩ wɛn a ‑gblo a 'mʋ 'kwli, ‑tɛ ‑mʋ', nʋgba a 'mʋ, ɛ pɛ 'ʋ bʋ, ‑tʋgbanʋgbɩ 'ʋ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ lɛ, 'ʋ yɩ we, 'ʋ tɔɔ ꞊nɛ 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ ‑mʋ', Dɔlʋkasɩ nii la ꞊nʋ lɛ, ‑tɛ ɛ nɩ la 'klɔ. 40 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ 'hrɔɔ nyibli a pɛpɛ nɩ, 'ɛ bla kwlɩ bʋ, 'ɛ da Nyɩsʋa, 'tɩ‑ 'ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ ‑mɛ 'kʋkʋku yɩ, ɛ wɛn: «Tabita, 'du ye',» ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ Tabita ꞊wlɛɛ 'yii. ‑Tɛ ɛ 'ye Piɛlɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nɩ bʋ, 41 Piɛlɩ 'ɛ pʋ꞊ʋ dabʋ yɩ bʋ, 'ɛ 'du꞊o ye', 'ɛ da ‑tʋgbanʋgbɩ kɔ ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ, 'ɛ tɔɔ ꞊nʋ Dɔlʋkasɩ yɩ, Dɔlʋkasɩ a 'mʋ, 'ɛ pɩ ‑hʋnhlʋn.

42 Dɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Sope, ʋ 'wɩn nɩ, 'waa ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. 43 ‑Tɛ ɛ ‑hi, Piɛlɩ ‑wlɛn 'lɩ Sope nɩ. 'Kɩ 'lɩ nyiblo ꞊dʋ a ‑tɛ, 'kɩ ɛ 'ti 'lɩ. Nyiblo a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Simɔ. Simɔ a 'mʋ, ɛ nii mamʋɩkʋɛ ‑kʋan 'yri.

10

‑Tɛ Kɔnɛɩ da la Piɛlɩ

1 Ɛ kɔ la nyɩbɛyu ꞊dʋ, 'ɛ nɩ la 'lɩ Sesalɩdɩɔ 'kwli. 'A 'nyrɛ mɔ Kɔnɛɩ. Ɛ mɔ Romakʋɛ a 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ ‑bɩ ꞊nɩɔ. Ɛ nɛɛ la 'sɛyo a ‑wlɩ nɩ ꞊hun. 'Sɛyo꞊jaɩn ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ɛ nɩ la 'lɩ, ʋ dɛɛ la꞊a Yitaliblʋgba a 'sɛyo. 2 Nyɩbɛyu a 'mʋ, 'a 'yrinaabʋɩ 'sii 'ʋ yɩ, ɛ kɔ 'a 'kayubʋkʋɛ a pɛpɛ 'hʋɛn‑, 'ʋ ꞊tui 'ʋ Nyɩsʋa nɩ. ꞊Hɩʋɛnnyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ* 'nyɩ, ɛ yɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'tɩ‑ 'ɛ 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda. 3 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ a 'yrʋ‑hiilɛ', ɛ nɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'lɩlɛ'yiye, 'ɛ yru la꞊a ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ, nɔ‑ pa 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ. ‑Tɛ lɛlenyɔ a 'mʋ, ɛ ‑pa, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Kɔnɛɩ.» 4 ‑Ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ Kɔnɛɩ 'kwli, 'ɛ yɩ꞊ɩ 'ye gbee, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ɛ kla nɩ 'lɩ, Kʋkɔnyɔ?» Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ 'ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «‑Tɛ ‑ni ꞊hɩʋɛnnyibli a ‑hɛɛlɛ, kɔ, ‑tɛ ‑ni Nyɩsʋa a dɩda, Nyɩsʋa wɛn꞊ɛ kɩ, 'tɩ‑ 'ɛ pʋ ‑na ‑tɩ ꞊wlʋ ‑mɔ. 5 ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, lee 'lɩ nyibli 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Sope 'kwli, ʋ 'mʋ Simɔ da, ‑ɛ kɔ kɩbʋhlanyrɛ mɔ Piɛlɩ. 6 Piɛlɩ a 'mʋ, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ nyiblo ꞊dʋ a ‑tɛ. Nyiblo a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Simɔ ‑wɛ, 'ɛ nii mamʋɩkʋɛ ‑kʋan 'yri. 'Kɩ 'lɩ 'yru wien, 'kɩ a 'kayu nɩ 'lɩ.» 7 ‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ pʋ꞊ʋ titie a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mu nɩ, Kɔnɛɩ 'ɛ da 'a ‑kʋannunyibli nɩ 'hʋɛn, ɛ kɔ 'a 'sɛyo a nyiblo ‑bɩ. 'Sɛyotayu a 'mʋ, 'a 'yrinaabʋɩ 'sii 'ʋ yɩ ‑wɛ; 8 Kɔnɛɩ 'ɛ bi 'ʋ, 'ɛ tɔɔ ꞊nʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, 'tɩ‑ 'ɛ lee 'lɩ ꞊nʋ Sope.

9 ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'mʋɛ Sope yrɛ. 'Kɩ 'lɩ Sope a 'mʋ 'kwli, 'kɩ Piɛlɩ nɩ 'lɩ yɔ'kayu bʋ. Yɔ'kayu a 'mʋ, 'a 'lu 'wlɛ 'ʋ bʋ, 'ʋ 'yɛ 'lɩ꞊ɩ klɛ. ‑Nyrɔwɔ ‑bʋ, mu 'ʋ 'yrʋ a bʋnyrati 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ Piɛlɩ 'ya 'lɩ 'kayu a 'mʋ kɩ, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa da. 10 Bʋ yɩ 'kɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kanʋ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli. Bʋ yɩ 'kɩ 'a diidɛ nɩ pi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɩ 'ye 'lɩ lɛ. 11 Dɛ ‑mʋ', ɛ yɩ 'ye, ɛ nɔ‑ mɔ: yakɔ bʋ ‑ki wlɔn, dɛ 'ɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑wlu, 'ɛ 'wɩ‑ danʋ gbagbʋ yɩ, 'ʋ mʋa 'a 'nyɩ nɩ ‑hɛn bʋ. Nɔ‑ ꞊tɩɩ 'ʋ꞊ʋ ye'. 12 'Kɩ 'lɩ danʋ a 'mʋ 'kwli, mamʋɩ a gblegble, kɔ lɛ‑jri‑tɛblɩ, kɔ nʋblɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ nɩ 'lɩ. (Mamʋɩdʋ a 'mʋ, dakɔ a pɛpɛ yɩ ꞊nʋ 'nɩ di, kɛɛ, ‑Juukʋɛ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ ꞊ŋa nɩ, 'kɩ bʋ di ‑tɛblɩ a 'mʋ. 'A ‑tɩ, ʋ 'nɩ ‑di꞊e lɩ ꞊nʋ lɛ.) 13 Kɛɛ, ɛ 'wɩn win, 'ɛ pɩ lɛ: «Piɛlɩ, 'du ye', ‑bʋ 'la mamʋɩ ‑mʋ', ꞊mʋ ꞊nʋ di.» 14 Kɛɛ, Piɛlɩ wɛn: «'Ʋʋn‑, Kʋkɔnyɔ o. Mamʋɩ ‑mʋ', ʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Ɛ ꞊ŋa nɩ, 'kɩ ‑a mʋ ‑Juukʋɛ ‑ba di ꞊nʋ. 'A ‑tɩ, 'n 'yɩ ‑hʋan ꞊nʋ nɩ di.» 15 Kɛ‑ win a 'mʋ, ɛ pɩ, 'ɛ yɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ de, ‑ɛ mɔ: «Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ lɛ, ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ ‑tonyiblo bʋ di꞊e, ꞊nɩ 'hlaa 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ ꞊ŋa nɩ, 'kɩ bʋ di꞊e.» 16 Dɛ a 'mʋ, ɛ nu 'lu‑mɔmuuwɩ nɩ ta, 'tɩ‑ danʋ a 'mʋ, 'ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ mu 'lɩ yakɔ 'kwli.

‑Tɛ Piɛlɩ mu la 'lɩ hɩapʋnyiblo ꞊dʋ, ‑ɛ 'yɩ ‑Juukʋɛyu* 'pa‑ a 'kayu bʋ

17 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Piɛlɩ yɩ 'a dɩɔnʋ lɛ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ: «Dɛ ‑bʋ, 'n 'ye, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'lɩ?» Ɛ nɩ 'lɩ 'lulɛ‑hihie a 'mʋ 'kwli, nyibli ‑mʋ', Kɔnɛɩ ‑le, 'ʋ 'ya 'dɩɔ, 'ʋ yɩ lɛ 'bɛti ‑nɩ, ‑tɛ Simɔ a 'kayu ꞊gbɛɛ yɩ. Ɛ nɔ‑ ʋ ‑nu ‑nunu, 'ʋ nyre 'lɩ 'kayu a 'mʋ, 'a ꞊hʋan.yɩ, 18 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ʋ yɩ 'bɛti ‑nɩ: «꞊Bɩ 'kɩ Simɔ Piɛlɩ nɩ 'nɛ‑ 'kayu ‑bʋ bʋ?» 19 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, Piɛlɩ bʋ 'tɩɛ yɩ 'lu lɛ nɩ ‑hie, dɛ ‑bʋ, ɛ 'ye wɛn, dɛ a 'dɩ ‑bɩ bʋ di 'nyrɛ ꞊hɛn a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* yɩ꞊ɩ 'nɩ ‑lee ‑nɩ: «'Ye kɛ nyibli nɩ ta ꞊mʋɛ ‑mʋ 'yie lɛ. 20 'A ‑tɩ, 'du ye', ‑bʋ ꞊tɩ 'nɛ‑ 'kayu ‑bʋ yra. ꞊Nɩ 'muo 'lɩ ke' lɛ. Ʋ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑ ba mu, ‑ɛ nu꞊o, 'mɔ ‑lee 'nɛ‑ ꞊nʋ.» 21 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ ꞊tɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ yra nɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'ɛ mu 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, a ꞊mʋɛ lɛ, 'mɔ ꞊nɩɔ. Ɛ kla nɩ 'lɩ?» 22 Ʋ wɛn: «'Sɛyo a nyiblo gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Kɔnɛɩ, nɔ‑ lee 'nɛ‑ ‑a mʋ ‑mɔ. Kɔnɛɩ a 'mʋ, 'a nunuklɔ 'sii 'ʋ yɩ, 'ɛ ꞊tui 'ʋ Nyɩsʋa. ‑Juukʋɛ a pɛpɛ nʋɛ nɛ 'a dɛ nɩ. Nɔ‑ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ ‑bʋ di 'lɩ 'a 'dɩɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', ‑di꞊e ‑lee ‑nɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ pʋ.» 23 ‑Tɛ ʋ ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ Piɛlɩ paa ꞊nʋ 'kayu bʋ, 'ɛ pʋ 'waa ꞊tɔ.

‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ kɔ Piɛlɩ 'hʋɛn‑, ʋ bi 'hru wlɔn, 'ʋ ‑mu. ‑Tɛ ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ʋ yɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Sope, ʋ gba ꞊nʋ 'hru wlɔn. 24 ‑Nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn a ‑nyrɔwɔ, 'kɩ ʋ nyre 'lɩ Sesalɩ. Kɔnɛɩ yɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑ple, ɛ kɔ 'a ꞊tugba a nyibli, kɔ 'a nɩnatumupʋ, ɛ ‑da 'hʋɛn‑. 25 ‑Tɛ Piɛlɩ pa 'kɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Kɔnɛɩ 'du ye', 'ɛ mu꞊o ye' 'bɛ mɔ, 'ɛ bla꞊a kwlɩ yɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ 'a 'ʋ꞊tuulɛ 'kwli. 26 Kɛɛ, Piɛlɩ wɛn: «'Du ye', ꞊nɩ 'blaa 'lɩ 'mʋ kwlɩ yɩ bʋ. 'Mɔ ‑tonyiblo ꞊nɩɔ. 'N 'yɩ Nyɩsʋa 'pa‑,» 27 Kɔnɛɩ a 'mʋ, 'ɛ 'du ye', ɛ kɔ Piɛlɩ 'hʋɛn‑, 'ʋ ‑tʋa toto a pʋpʋʋ. Ʋ yɩ toto nɩ pɩ, 'ʋ pa 'kayu bʋ, Piɛlɩ 'ɛ yɛɛ 'ʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ bʋ, ‑ʋ ‑wɛ ti kɩ. 28 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'kɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑Juukʋɛyu, ɛ ꞊ŋa nɩ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ‑mɔ, 'kɩ ꞊bʋ 'yɩya 'ʋ nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ ‑Juukʋɛyu 'pa‑ 'hʋɩ bʋ. Ɛ ꞊ŋa nɩ ‑wɛ, 'kɩ ꞊bʋ mu 'lɩ 'a ‑tɛ. Kɛɛ, Nyɩsʋa tɔɔ 'mɔ꞊ɔ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'nɩ 'hie 'lɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, ‑ʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'kɩ ꞊bʋ hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ. 29 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑tɛ a da 'mʋ, 'nɩ 'yɩ 'ʋ win 'ʋ ꞊tu, 'nɩ ‑di. 'A ‑tɩ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ kla nɩ yo, ‑ɛ kɔ 'mɔ a ‑da 'lɩ?» 30 ‑Ɛ ‑bɩ Kɔnɛɩ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ɛ kɔ 'kɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ta, mu 'ʋ ti nɩ ‑do ‑bʋ 'yri, ‑ɛ mɔ 'yrʋ‑hiilɛ a ti 'yri, 'kɩ 'n dɛɛ la 'ʋ Nyɩsʋa, 'kɩ 'nɛ‑ 'na 'kayu bʋ. Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, 'kɩ nyiblo 'hrɩɩ 'ʋ 'mʋ ye'. 'A wlawlɩ, ɛ pʋ 'hʋɩ lɛ, ɛ yɩ 'nɩ wlɩn. Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ꞊nɩɔ. Ɛ wɛn: 31 Kɔnɛɩ, Nyɩsʋa 'wɩn ‑na dɩdawin nɩ, kɔ, ‑tɛ ‑ni, ꞊nɩ yɩ ꞊hɩʋɛnnyibli ‑hɛɛ ‑nɩ, Nyɩsʋa wɛn꞊ɛ kɩ. 32 'A ‑tɩ, lee 'lɩ nyibli 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Sope 'kwli, bʋ da Simɔ, ‑ɛ kɔ kɩbʋhlanyrɛ mɔ Piɛlɩ. Piɛlɩ a 'mʋ, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ nyiblo ꞊dʋ a ‑tɛ. 'A 'nyrɛ mɔ Simɔ ‑wɛ, 'ɛ nii mamʋɩkʋɛ ‑kʋan 'yri. 'Kɩ 'a 'kayu nɩ 'lɩ 'yru wien. 33 Nɔ‑ nu꞊o, ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'nɩ tɛ mɔ 'lɩ ‑mʋ nyibli ‑mɔ, 'kɩ bʋ da ‑mʋ. 'A ‑tɩ, ɛ nu ‑tɛɛ, ‑tɛ ‑nu, ꞊nɩ ‑di. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, ‑aan pɛpɛ, ‑a ‑wɛ ti kɩ, kɩ mɔ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Kʋkɔnyɔ pʋ 'lɩ ‑mʋ wlɔn, ꞊mʋ ‑a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑a 'mʋ 'wɩn.»

Piɛlɩ a yɩ‑hɛwɔ, 'kɩ bʋ hla ‑Yusu a ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑ yɩ

34 Kɛ‑ Piɛlɩ pɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli a 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: «‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'n yrui꞊e lɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'nɩ 'jra꞊a lɩ nyibli' lɛ: 35 'A ‑nɛ dakɔ ꞊dʋ a nyiblo, 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ 'ʋ Nyɩsʋa nɩ ꞊tui ‑nɩ, kɔ, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, nɔ‑ Nyɩsʋa di kɩ wɛn. 36 Nyɩsʋa ya 'a dakɔ Yisraɛkʋɛ ꞊haantitie yɩ, 'ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ, ‑ɛ mɔ ‑aan pɛpɛ a Kʋkɔnyɔ, 'kɩ ɛ naa 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa kɔ nyibli 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ kɔ. 37 A yi ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ Galileblʋgba kɔ Sudeblʋgba 'kwli, kʋɛ la 'lɩ ti ‑mʋ' 'yie bʋ, ‑ɛ kɔ 'yri Saan Batisɩ hlɛɛ la 'ʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ, ɛ kɔ, ‑tɛ ɛ pɩ la nyibli 'nie 'lu lɛ. 38 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nasalɛtɩ a ‑Yusu, nɔ‑ Nyɩsʋa ‑nyi 'a ‑Hihiu* kɔ 'a 'klɩ 'hʋɛn‑, 'a yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu na 'dɩɩ klɛ, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ a 'klɩ bʋ, ‑Yusu a 'mʋ, 'ɛ nu꞊o, 'waa 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa nɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ. 39 ‑A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ, ‑a 'ye ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ nuu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli nɩ, ɛ kɔ 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ a 'blʋgbɩ a pɛpɛ kɩ. 'Kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'kɩ ʋ kɔɔ 'lɩ꞊ɩ tugbɛ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'kʋ a ‑tɩ. 40 Kɛɛ, ‑tɛ ɛ 'kʋ, ‑nyrɔwɩ nɩ ta a ‑nyrɔwɔ, 'kɩ Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ, 'ɛ nu꞊o, ‑Yusu 'ɛ 'hrɩɩ nɛ ‑a mʋ yɩ. 41 Ɛ 'yɩ Yisraɛkʋɛ a pɛpɛ 'pa‑, ɛ 'yɩ ꞊nʋ yɩ 'hrɩɩ ‑nɩ, kɛɛ, ‑a mʋ nɩ ‑do ‑bʋ, Nyɩsʋa ‑ha la 'lɩ, kʋɛ la 'lɩ bʋ, 'kɩ ‑ba ‑hɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ 'ye, ‑a mʋ nɩ ‑do a 'mʋ, ‑a mʋ ɛ 'hrɩɩ yɩ. ‑Tɛ Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ ‑ha꞊a 'klɔ, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a dii 'ʋ dɛ ‑tɛ nɩ ‑do. 42 Ɛ lee nɛ ‑a mʋ nɩ, 'kɩ ‑ba pʋ dakɔ ꞊haantitie, ‑ɛ nɛ 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, ɛ kɔ, ɛ lee nɛ ‑a mʋ nɩ ‑wɛ, 'kɩ ‑ba lee nyibli, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa wa 'nyrɛ, 'kɩ bʋ di 'klɔnɩnyibli kɔ 'kʋkʋnyibli ‑bati lɛ pʋʋ mɔ. 43 Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* a pɛpɛ, ʋ hla ‑Yusu a ‑tɩ nɩ. Ʋ hlɛ la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ kuo ‑Yusu a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, 'kɩ Nyɩsʋa di 'lɩ ‑Yusu 'lɩ ‑naa ‑nɩ, ɛ 'mʋ nyiblo a 'mʋ a nunu‑tɛblɩ 'kukui 'wʋwla ‑nɩ.»

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑, Nyɩsʋa yɩ ‑nyi ꞊nʋ 'a ‑Hihiu* ‑wɛ

44 Piɛlɩ nɩ 'lɩ win a pʋpʋʋ 'kwli, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ɛ ꞊tɩ 'ʋ ꞊nʋ kɩ. 45 ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ Piɛlɩ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ‑di, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, ɛ kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ dɩakɩ, 'kɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, Nyɩsʋa bʋ di ꞊nʋ 'a ‑Hihiu ‑nyi, 46 ‑ɛ nu꞊o, ʋ yɩ 'nɩ 'wɩn, ‑tɛ ʋ pɩ win ‑mʋ', ʋ 'yɩ ‑yi, 'ʋ 'bʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'yi. 47 Kɛ‑ Piɛlɩ pɩ de, ɛ wɛn: «Nyibli ‑bʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nʋ 'a ‑Hihiu nɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ nɩ ‑do, ɛ nu ‑a mʋ 'a ‑Hihiu a ‑nyinyie. 'A ‑tɩ, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, 'kɩ nyiblo bʋ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ ꞊nʋ 'nie 'lu.» 48 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn de: «‑Ba pʋ ꞊nʋ 'nie 'lu, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli,» 'ʋ pʋ ꞊nʋ 'nie 'lu. ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Piɛlɩ, ‑a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑bʋ ‑hii mɔ ‑a mʋ ‑nyrɔwɩ gbi 'hʋɩ, 'tɩ‑ ꞊mʋ mu.»

11

‑Tɛ Piɛlɩ nyre 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'ɛ na ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ ‑nyi 'a ‑Hihiu* nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑

1 ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ, kɔ ‑Yusu a nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ʋ 'ble Nyɩsʋa a win kʋa ‑wɛ. 2 ‑Tɛ Piɛlɩ ꞊hɩan ‑mɔ, ɛ di Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, ʋ ‑tʋa 'a 'nyrɛ a didie nɩ, 3 ʋ wɛn: «Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ‑ʋ 'yɩ yɩ 'bɛ, nʋ‑ kɔ ‑tɛ ‑pa 'lɩ, ʋ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, 'a di dɛ. Dɛ‑ 'lɩ?» 4 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Piɛlɩ ‑tʋa ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ a ‑tɩ a ‑mɔlɛnɩna, 5 ɛ wɛn: «'Kɩ 'n nɩ la 'lɩ Sope, 'nɩ dɛ la Nyɩsʋa. 'N nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a dɩda 'kwli, 'nɩ 'ye dɛ, 'kɩ 'lɩ lɛ'yiye 'kwli, 'ɛ 'hrɩɩ 'ʋ 'mʋ ye', dɛ a 'mʋ 'ɛ ꞊tɩɩ 'ʋ 'mʋ ye', 'ɛ 'wɩ‑ danʋ gbagbʋ yɩ, ‑ɛ kɔ 'nyɩ nɩ ‑hɛn, ʋ mʋa bʋ. Nɔ‑ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ di 'ʋ 'mʋ ye'. 6 ‑Tɛ 'n mu 'lɩ꞊ɩ 'kwli lɛ ta mɔ, 'n 'ye 'lɩ mamʋɩ a gblegble, 'wan bʋ a mamʋɩ, lɛ‑jri‑tɛblɩ, kɔ nʋblɩ ‑wɛ, 7 'nɩ 'wɩn win. Kɛ‑ ɛ pɩ 'mʋ yɩ: Piɛlɩ, 'du ye', 'la mamʋɩ ‑bʋ, ꞊mʋ ꞊nʋ di. 8 Kɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'wɛn: 'Ʋʋn‑, Kʋkɔnyɔ o, mamʋɩ ‑bʋ, ‑a mʋ ‑Juukʋɛ, ɛ ꞊ŋa nɩ, 'kɩ ‑ba di ꞊nʋ. 'A dɛ 'yɩ ‑hʋan 'ʋ 'na mɛ kɩ nɩ bi. 9 ‑Ɛ ‑bɩ 'n 'wɩn win a 'mʋ nɩ de, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ wɛn: Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ lɛ, ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ ‑tonyiblo bʋ di, ꞊nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ ꞊ŋa nɩ, 'kɩ ‑tonyiblo bʋ di꞊e. 10 Dɛ a 'mʋ, ɛ nu 'a 'wɩ nɩ ta, 'tɩ‑ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, 'ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ mu 'lɩ yakɔ 'kwli. 11 Ti nɩ ‑do a ti 'yrɩ, 'kayu ‑bʋ, ‑ɛ kɔ bʋ 'n nɩ la 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli nɩ ta nyre 'lɩ nɩ. Nyibli a 'mʋ, 'kɩ ʋ ‑hɔn 'lɩ Sesalɩ, 'ʋ lee 'nɛ‑ ꞊nʋ 'mʋ ‑mɔ. 12 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu lee 'mʋ nɩ, ɛ wɛn: ꞊Nɩ 'muo 'lɩ ke' lɛ, ʋ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑ ba mu. ‑Yusu a nyibli nɩ ꞊hlon‑do ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, nʋ‑ gba la 'mʋ 'hru wlɔn, 'kɩ 'lɩ Sesalɩ. ‑Tɛ ‑a nyre la 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑a pa 'lɩ nyɩbɛyu ‑mʋ', ʋ dɛɛ Kɔnɛɩ a ‑tɛ, 13 Kɔnɛɩ a 'mʋ, 'ɛ lee nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'ye Nyɩsʋa a lɛlenyɔ, 'kɩ 'lɩ 'a 'kayu bʋ. 'Kɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, ɛ nyra 'ʋ꞊ʋ ye' bʋ, 'ɛ yɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: Lee 'lɩ nyibli Sopedɩɔ 'kwli, bʋ mu Simɔ da, ‑ɛ kɔ kɩbʋhlanyrɛ mɔ Piɛlɩ. 14 ‑Tɩ ‑mʋ', ɛ di ‑mʋ ‑lee ‑nɩ, nɔ‑ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ ‑mʋ wa, ‑kɔ ‑na 'kayubʋkʋɛ 'hʋɛn‑. 15 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n ‑tʋa la Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑mɔlɛnɩna, 'kɩ 'ʋ Kɔnɛɩ kɔ 'a 'kayubʋkʋɛ 'hʋɛn‑ yɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ɛ bi 'ʋ ꞊nʋ ke', ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ nɩ ‑do ɛ nu la 'ʋ ‑aan ke'bibie, yɩ‑hɛ‑nyrɛ a ti 'yri. 16 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑tɩ ‑mʋ', Kʋkɔnyɔ ‑Yusu hla la, ɛ bi la 'lɩ 'mʋ 'kwli. Kɛ‑ ɛ pʋ la: Saan ‑mɔ ‑bɩ, ɛ pʋ la 'a mʋ 'nie 'lu lɛ, kɛɛ, Nyɩsʋa ‑mɔ ‑bɩ, 'a ‑Hihiu, nɔ‑ ɛ di 'a mʋ ‑nyi. 17 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Kɔnɛɩ kɔ 'a 'kayubʋkʋɛ 'hʋɛn‑, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ‑tɛ ʋ kuo la Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nʋ 'a ‑Hihiu nɩ ‑do ‑mʋ', ɛ ‑nyi la ‑a mʋ nɩ, ‑tɛ ‑a kuo la꞊a ꞊wlʋ yɩ. 'N 'yɩ la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ ‑wɔn la Nyɩsʋa yɩ, 'kɩ bʋ ‑nyi la ꞊nʋ 'a ‑Hihiu.»

18 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ 'wɩn la 'kɩ Piɛlɩ a win a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'kee la 'a ‑tɩ a yɛɛlɛ nɩ, 'ʋ ‑tʋa Nyɩsʋa a 'nyrɛlɛpʋpʋʋ, ʋ wɛn: «'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ ‑wɛ, 'kɩ bʋ ‑hie 'ʋ 'waa ‑tɛblɩ 'kukui bʋ, bʋ ‑nyi 'waa dɩɔnʋ Nyɩsʋa, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa a a 'mʋ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi.»

'Cʋɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ Atiɔsɩdɩɔ 'kwli

19 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ 'laa la 'ʋ Etiɛnɩ, 'kɩ ʋ ‑tʋa la ‑Yusu a nyibli a ꞊hɩʋɛn a ꞊tutuo. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑Yusu a nyibli 'ʋ 'hɛɛn 'blʋgbɩ kɩ bʋ. ‑Ʋ ‑bɩ nɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'ʋ mu ‑mumu, 'ʋ nyre 'lɩ Fenisiblʋgba, kɔ Sipreblʋgba, kɔ Atiɔsɩdɩɔ 'kwli. Kɛɛ, ‑Juukʋɛ* nɩ ‑do, ʋ nʋ‑ ʋ yɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑lee ‑nɩ. 20 Kɛɛ, ɛ kɔ ‑Yusu a nyibli ‑bɩ, 'ʋ kɔ 'lɩ Sipreblʋgba, kɔ Silɛnɩdɩɔ 'kwli. Nʋ‑ mu 'lɩ Atiɔsɩ, 'ʋ mu 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ 'hʋɩ, 'ʋ mu ꞊nʋ ꞊haantitie pʋ mɔ, ‑ɛ nɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 21 Kʋkɔnyɔ 'ɛ yɩ ꞊nʋ ‑hɛɛ ‑nɩ dɩakɩ, 'ɛ tɔɔ ꞊nʋ 'a 'klɩ a kɩnɩnɩɩ, 'ɛ nu꞊o, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, kɔ, 'ʋ ‑nyi꞊e 'waa 'klɔ a pɛpɛ.

22 ‑Tɩ a 'mʋ, Jrusrɛ a 'cʋɛ a nyibli 'wɩn nɩ. Nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ‑ha 'lɩ Banabasɩ, 'ʋ lee 'lɩ꞊ɩ Atiɔsɩ. 23 ‑Tɛ ɛ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nu ‑Yusu a nyibli ꞊haandɛ ‑mɔ dɩakɩ, 'a ‑tɩ, ɛ ‑tʋa dɔdʋ a nunuo, ɛ kɔ, 'ɛ ‑nyi 'waa pɛpɛ 'klɩ, 'kɩ bʋ 'cibi 'ʋ Kʋkɔnyɔ a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ. 24 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Banabasɩ a 'mʋ, ɛ mɔ ꞊haannyiblo ꞊nɩɔ, ɛ kɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* kɔɔ ꞊nɛ win kɩ pɛpɛ, 'ɛ kuo Kʋkɔnyɔ ꞊wlʋ yɩ dɩakɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ ‑nyi 'waa ꞊wlʋ Kʋkɔnyɔ.

25 Ti a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ Banabasɩ mu 'lɩ Tasɩdɩɔ 'kwli, 'ɛ bla Pɔlʋ. 26 ‑Tɛ ɛ yɛɛ 'lɩ꞊ɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ gba 'lɩ꞊ɩ Atiɔsɩdɩɔ 'kwli. 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, ʋ ‑hii 'lɩ 'yrʋ 'mumu, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu a nyibli 'nyɩ, 'ʋ tɔɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ‑tɛ ʋ di ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ nu. 'Kɩ 'lɩ Atiɔsɩ a 'mʋ, ‑Yusu a ‑nagbopʋ*, 'kɩ ʋ ‑tʋa 'lɩ ꞊nʋ ‑Yusu a nyibli a daalɛ. Ɛ mɔ la 'a yɩ‑hɛdɛ ꞊nɩɔ, 'kɩ bʋ daa la ꞊nʋ 'nyrɛdʋ a 'mʋ.

27 Ti a 'mʋ 'yri, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* ꞊dʋ, nʋ‑ ‑hɔn 'lɩ Jrusrɛ, 'ʋ mu 'lɩ Atiɔsɩ. 28 ‑Ɛ ‑bɩ a 'nyrɛ mɔ Agabusɩ. Agabusɩ a 'mʋ, nɔ‑ 'du ye', Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ɛ nu꞊o, 'ɛ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, ti ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ ‑hie, 'kanʋ gbagbʋ 'mʋ ꞊tɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ a pɛpɛ kɩ. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'kanʋ a 'mʋ 'ɛ ꞊tɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Klodɩ mɔ la Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ. 29 'Kanʋ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, ‑Yusu a ‑nagbopʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Atiɔsɩ, ʋ ‑yra꞊a nɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'a ‑nɛ dɛ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ ya, 'ɛ yɛ꞊ɛ, 30 'ʋ 'kukue ‑nyinyi‑tɛblɩ a 'mʋ lɛ, 'ʋ ‑nyi꞊e Banabasɩ kɔ Sɔlʋ 'hʋɛn‑, 'kɩ bʋ gba꞊a Sudeblʋgba a 'cʋɛ a ye'nanyʋ yɩ.

12

‑Tɛ ʋ 'la la Sakɩ, kɔ, ‑tɛ ʋ pʋ la Piɛlɩ ꞊jɩ'

1 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩɩn Helɔdɩ ‑tʋa ‑Yusu a nyibli ‑bɩ ꞊hɩʋɛn a ꞊tutuo, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛ, 2 'ɛ lee nɛ 'a 'sɛyo, 'kɩ bʋ nu ‑tʋanɩɛ, bʋ 'la Sakɩ, ‑ɛ mɔ Saan a 'dɩayɩ. 3 ‑Tɛ ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, dɛ a 'mʋ, ɛ ‑nu, ɛ kwlɛɛ ‑Juukʋɛ* a nyibli gbagbɩ kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ lee nɛ 'a 'sɛyo nɩ de, 'kɩ bʋ klɔ Piɛlɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊jɩ' pʋ. Ti a 'mʋ, ɛ mɔ la ‑Juukʋɛ a lɛ'mimle, ‑ɛ mɔ Pakɩ a ti ꞊nɩɔ la. 4 Piɛlɩ bʋ nɩ 'kɩ 'lɩ ꞊jɩ', ‑ɛ ‑bɩ 'kɩɩn Helɔdɩ lee nɛ 'a 'sɛyo nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ꞊hlon‑do, bʋ nu dui nɩ ‑hɛn, bʋ ‑hie ꞊gbɛ, bʋ ꞊tu Piɛlɩ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, Pakɩ 'bʋ ‑hi, ɛ 'mʋ꞊ʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ yɩ, nyibli a 'mʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ hla, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ bʋ 'kʋ. 5 'Kɩ Piɛlɩ nɩ 'lɩ ꞊jɩkayu bʋ, 'ʋ ꞊tui꞊e 'yie. Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, ‑Yusu a nyibli ‑mɔ ‑bɩ, ʋ nyɛɛ Nyɩsʋa lɛ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ Piɛlɩ.

‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑ha la Piɛlɩ ꞊jɩ'

6 ‑Nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli 'kɩɩn Helɔdɩ di la Piɛlɩ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli yɩ, 'tɩ‑ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre, 'a 'tɔ, 'kɩ 'lɩ ꞊jɩkayu bʋ, Piɛlɩ nɩ 'lɩ 'sɛyo nɩ 'hʋɛn ‑gbati, 'ʋ nu 'cɩɩn, 'ʋ mʋa nɛ 'a dabʋɩ 'sɛyotayo nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, 'waa dabʋɩ yɩ bʋ, 'ɛ pɛ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ bʋ, 'ɛ yɩ ŋme, 'kɩ 'lɩ ꞊jɩkayu a 'mʋ a paalɛ', 'sɛyo ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ ꞊tui ꞊jɩkayu 'yie. 7 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ 'hrɩɩ 'lɩ ꞊jɩkayu a 'mʋ bʋ, ‑nyrɛ 'ɛ 'bɛɛ 'lɩ, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, 'ɛ ‑hrɛn Piɛlɩ a ꞊mʋɛyɛ lɛ, 'ɛ ‑ha꞊a ŋmena', ɛ wɛn: «'Kɩka ‑nɩ, ‑bʋ 'du ye'.» Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'cɩɩn ble 'lɩ꞊ɩ dabʋɩ lɛ. 8 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn 'nɩ de: «Pʋ ‑tɛblɩ 'hʋɩ lɛ, ɛ kɔ, ‑bʋ pʋ 'suin,» Piɛlɩ 'ɛ pʋ ‑tɛblɩ 'hʋɩ lɛ. ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ wɛn: «Pʋ ‑na kʋɛtɩ kɩ, ‑bʋ kʋɛ 'mʋ ꞊wien,» 9 Piɛlɩ 'ɛ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien, 'ʋ 'hrɩ 'lɩ ꞊jɩkayu bʋ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ ‑pʋ, dɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑nu, bʋ di sɛyɩ a ‑tɩ' pa. 'A ꞊wlʋ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ wɛn, ɛ yɩ 'yee 'lɩ lɛ. 10 Yɩ‑hɛsɛyo ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui ‑yaa 'yie, ʋ ‑hi ꞊nʋ lɛ, 'ʋ ‑hi 'hʋɛn a 'sɛyo lɛ ‑wɛ, 'tɩ‑ 'ʋ nyre 'ʋ ‑yaa a 'mʋ, 'a 'maju 'yri, ‑ɛ mɔ 'plɩmaju, ‑ɛ kɔ 'yri ʋ nɛɛ 'ʋ, 'ʋ yɩ 'lɩ 'dɩɔ 'kwli bi. ‑Tɛ ʋ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'maju a 'mʋ, ɛ nɩ ‑do ɛ ‑hɔn 'ʋ ‑wlu, 'ʋ 'hrɩ, 'ʋ bi 'lɩ 'hru wlɔn, 'ʋ mi. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑hɔn 'ʋ Piɛlɩ 'hʋɩ nɩ. 11 ‑Ɛ ‑bɩ ꞊wlʋ dii Piɛlɩ ‑mɔ, ɛ wɛn: «Ɛ 'yɩ 'lɩlɛ'yiye 'pa‑, 'nɩ 'ye꞊e 'lɩ lɛ. Dɛ ‑bʋ, 'n yɩ 'ye, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ. Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa tɛ 'a lɛlenyɔ bʋ, 'ɛ ꞊gblɛ 'mʋ, 'ɛ ‑ha 'lɩ 'mʋ 'kɩɩn Helɔdɩ a 'klɩ bʋ, ɛ kɔ ‑Juukʋɛ* a 'crɛ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ ‑hʋɛ bʋ nu wɛn 'mʋ 'yi ꞊hlɔn lɛ.» 12 ‑Tɛ Piɛlɩ ‑hie 'lu lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ Mari a ‑tɛ, ‑ɛ mɔ Saan a 'dii, Saan ‑mʋ', ‑ɛ kɔ kɩbʋhlanyrɛ ‑mɔ Makɩ. 'Kɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, 'kɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'kukue 'lɩ lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta'. 13 ‑Tɛ Piɛlɩ nyre 'ʋ ‑yaa a 'mʋ, 'a 'maju 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'maju a bibilɛ, ‑kʋannunʋgba ꞊dʋ, 'ɛ mu 'ʋ 'maju 'yri. Nʋgba a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Rodɩ. Nɔ‑ 'bɛti ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: «Nyɔ‑ nɩ 'ʋ 'lɩ?» 14 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ yru Piɛlɩ a win nɩ. Dɔdʋ a ‑tɩ, ɛ 'yɩ 'ʋ 'maju 'ʋ ‑ha, 'ɛ gba 'lɩ cigbɛ 'kayu bʋ, ɛ wɛn: «Piɛlɩ di nɩ. 'Kɩ ɛ nɩ 'ʋ 'maju 'yri,» 15 nyibli 'ʋ lee ꞊nɛ, ʋ wɛn: «꞊Bɩ ‑na 'lu ‑hɔn 'ʋ 'hru wlɔn, ꞊nɩ hlɛ ‑tɩ a 'mʋ?» ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ de: «꞊Han‑tɩ 'n pʋ 'lɩ, Piɛlɩ ꞊nɩɔ.» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «'Ʋʋn‑, Piɛlɩ a ‑hihiu, nɔ‑ ꞊ye, ‑kɔtɩ ʋ 'la꞊a nɩ a 'gbɛ.» 16 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, Piɛlɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'tɩɛ yɩ 'maju ‑bibi ‑nɩ. ‑Tɛ ʋ ‑ha 'ʋ 'maju 'ʋ, 'ʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, Piɛlɩ ꞊nɩɔ. ‑Ɛ ‑bɩ 'waa ꞊wlʋ kɛɛ lɛ, 17 Piɛlɩ 'ɛ nu 'a dabʋ, 'ɛ lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, bʋ ma wien, 'ɛ ‑tʋa ‑mɔlɛnɩna, ‑tɛ Kʋkɔnyɔ nu 'lɩ 'a ꞊jɩkayu a bʋ‑hɩhɩa. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn 'nɩ: «Ba mu, ba lee Sakɩ kɔ 'dɩayɩnʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑.» ‑Tɛ ɛ ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'hrɩ nɩ, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ Jrusrɛ 'kwli, 'ɛ mu 'lɩ ‑tɩtɛ ‑bɩ.

18 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ꞊gbugblolɛ bi 'lɩ 'sɛyo 'nyɩ, 'ʋ yɩ 'waa dɩɔnʋ lɛ 'bɛti ‑nɩ: «‑Bɩ' Piɛlɩ mu yɩ 'lɩ?» 19 'kɩɩn Helɔdɩ 'ɛ lee 'sɛyo ‑bɩ, 'kɩ bʋ ꞊mʋɔ꞊ɔ lɛ, 'ʋ ꞊mʋɔ꞊ɔ lɛ ‑mʋɔmʋɔ, 'ʋ 'yɩ꞊ɩ 'ye, Helɔdɩ 'ɛ da 'sɛyo ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'tʋ Piɛlɩ 'yie, 'kɩ 'lɩ ꞊jɩkayu bʋ, 'ɛ pʋʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ, ɛ wɛn: «A kɔ ba 'kʋ,» 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ʋ 'la ꞊nʋ. ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩɩn Helɔdɩ a 'mumu, ɛ ‑hɔn 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, 'ɛ mu 'lɩ Sesalɩ. 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, ɛ ‑hii 'lɩ ti ‑hʋɔhʋɩ.

‑Tɛ 'kɩɩn Helɔdɩ nu la 'kʋkʋʋ

20 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Tilɩdɩɔ kɔ Sidɔdɩɔ 'kwli, 'kɩɩn Helɔdɩ a 'mʋ, ɛ pɩɩ ꞊nʋ yrʋ lɛ dɩakɩ. 'A ‑tɩ, ɛ ‑hʋɛ bʋ gba 'lɩ ꞊nʋ tʋ ‑mɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'dɩɩ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, 'a nyibli 'ʋ bibi 'yi lɛ, 'ʋ mu꞊o 'ye mɔ, 'kɩ 'lɩ Sesalɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ kɩ bʋ ‑wɛɛn ‑nɩ, ‑kɔtɩ 'kɩ dii‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑hʋɛn 'lɩ Helɔdɩ a 'blʋgba 'kwli lɛ. Ɛ kɔ 'sɛyotayu gbagbʋ ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Blatusɩ. Nɔ‑ ꞊tui 'kɩɩn Helɔdɩ a 'kayu 'yie. Nyɩbɛyu a 'mʋ, nɔ‑ ʋ mu 'lɩ ‑mɔ, 'ʋ nyaa ꞊nɛ lɛ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ ꞊nʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ kɔ 'kɩɩn 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ kɔ. ‑Tɛ ʋ hla꞊a, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn nɩ, 'ʋ mu 'lɩ 'kɩɩn Helɔdɩ ‑mɔ, ʋ wɛn: «‑A ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑ba wɛɛn kɩ bʋ.» 21 ‑Tɛ ʋ 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wa ‑nyrɔwɔ 'nyrɛ, ‑ɛ kɔ 'kwli ɛ di 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ, ɛ nyre 'kɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pʋ 'a 'kɩɩn wlawlʋ nɩ, 'ɛ nɩ bʋ, 'kɩ 'lɩ 'a 'kɩɩngbata 'kwli, 'ɛ ‑tʋa hihle. 22 ‑Ɛ ‑bɩ nyibli wɛn: «Nyɩsʋa, ‑ɛ yɩ hle, ɛ 'yɩ ‑tonyiblo 'pa‑.» 23 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ nu꞊o nɩ, 'kʋɛ 'ɛ klɔ꞊ɔ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'yɩ nyibli ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, bʋ 'kee nɛ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ ‑tɩ bʋ 'bʋa 'yi. Hɛnnɩ di꞊e ‑didi, 'ɛ 'kʋ.

24 Ti a 'mʋ 'yri, Nyɩsʋa a ‑tɩ 'hɛɛn la bʋ, 'kɩ 'lɩ 'blʋgba a pɛpɛ 'kwli, 'ɛ nu꞊o, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ.

25 ‑Tɛ Banabasɩ kɔ Pɔlʋ 'hʋɛn‑, ʋ ‑yra ‑kʋan 'lu, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ʋ mu 'lɩ Atiɔsɩ. ‑Tɛ ʋ yɩ nɩ mi, ʋ gba nyɩbɛyu ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Saan, 'a kɩbʋhlanyrɛ mɔ Makɩ.

Pɔlʋ a yɩ‑hɛdagba, 13–14

13

Nyɩsʋa wɛn 'nɩ, Sɔlʋ (‑ɛ mɔ Pɔlʋ) kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, bʋ gba ‑Yusu a ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ dakɔ a gblegble ‑mɔ

1 'Kɩ 'lɩ ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Atiɔsɩ 'nyɩ, ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, 'ʋ pɩ nyibli ‑Yusu a ꞊haantitie, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ tʋɛ 'waa 'bio ‑Yusu a nyibli. Nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ mɔ Banabasɩ, kɔ Simeɔ, ‑ɛ kɔ kɩbʋhlanyrɛ ‑mɔ Nyɩyrʋgbʋ, kɔ Lusiusɩ, ‑ɛ kɔ 'lɩ Silɛnɩ, ɛ kɔ Manaɛ, ‑ɛ kɔ 'kɩɩn Helɔdɩ 'hʋɛn‑, ʋ naa 'lɩ 'kayu nɩ ‑do bʋ, ɛ kɔ Sɔlʋ 'hʋɛn‑. 2 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, bʋ yɩ 'cʋɛ nɩ pʋɛ, bʋ yɩ nɩ ꞊ci*, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta', 'kɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* hlee 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, ɛ wɛn: «Ba pʋ Banabasɩ kɔ Sɔlʋ 'hʋɛn‑ 'kɩbɩa kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑kʋan ‑bʋ, ‑kɔtɩ 'nɩ pʋ lɛ ba pʋ ꞊nʋ 'kɩbɩa kɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ nu.» 3 ‑Tɛ ʋ 'wɩn windʋ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tui 'ʋ 'klɩ, 'ʋ yɩ ꞊ci, 'ʋ dɛ Nyɩsʋa, 'ʋ pʋ Banabasɩ kɔ Sɔlʋ dabʋɩ 'lu blɛ, 'tɩ‑ 'ʋ tɛ ꞊nʋ bʋ, 'kɩ bʋ mu Nyɩsʋa a ‑kʋan nu.

‑Tɛ Banabasɩ kɔ Sɔlʋ 'hʋɛn‑, ʋ nyre 'lɩ Sipreblʋgba 'kwli

4-5 Kɛ‑ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* nu Banabasɩ kɔ Sɔlʋ 'hʋɛn‑ a leelɛ, 'kɩ bʋ bi 'hru wlɔn. Saan Makɩ, ‑ɛ yɩ ꞊nʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ ‑mu. Ʋ mu 'lɩ Selesidɩɔ 'kwli. 'Kɩ ʋ ‑ha 'ʋ 'mɩɩ, 'ʋ mu 'lɩ 'blʋgba ‑mʋ', ʋ dɛɛ Sipre, 'nie ꞊glaa 'lɩ lɛ 'kwli. ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ Salaminɩdɩɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ʋ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, ‑tɛ ‑mʋ', ‑Juukʋɛ* yɩ 'ʋ lɛ 'kukue ‑nɩ, 'ʋ hla Nyɩsʋa a ‑tɩ.

6 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛ 'blʋgba a pɛpɛ a 'mʋ 'kwli ꞊tɩɔ, 'ʋ nyre 'lɩ Pafɔsɩ. 'Kɩ ʋ yɛɛ 'lɩ ‑pinanyɔ bʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Balɩjesu, Glɛkɩkʋɛ 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ Elimasɩ. ‑Juukʋɛyu ꞊nɩɔ. Ɛ dɛɛ nɛ 'a dɩɔnʋ winwlɔn‑hanyɔ*. 7 Ɛ nɔ‑ mɔ 'blʋgba a 'mʋ a ‑gʋlʋnʋma a nɩnatumu. ‑Gʋlʋnʋma a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Sɛgusɩ Polusɩ. Ɛ mɔ nyɩbɛyu ꞊nɩɔ, 'ɛ kɔ 'sɛsɩ. Ɛ nɔ‑ da Banabasɩ kɔ Sɔlʋ 'hʋɛn‑, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'wɩn a ‑tɩ. 8 Kɛɛ, ‑pinanyɔ Elimasɩ ‑nɩ wɛn, ɛ ‑tʋa 'waa yɩ‑wʋnwɔn, 'ɛ pɩ 'lɩ 'klɩ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑gʋlʋnʋma a 'mʋ, ɛ 'nɩ ꞊ha ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 9 ‑Tɛ Sɔlʋ, ʋ dɛɛ Pɔlʋ, ɛ 'ye dɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu kɔɔ ꞊nɛ win kɩ pɛpɛ, 'ɛ ‑tʋa ‑pinanyɔ a 'mʋ a 'yie‑hrʋʋlɛ, 10 ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Sʋʋ‑, ‑yrʋkʋkɔnyɔ, 'crɛkɔnyɔ, ꞊wɩ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ a 'yu yɩ. ‑Mɔ ‑mʋ', ‑ɛ yraa ‑tɩ a ‑tɛɛ, ‑mɔ ‑hɛ Nyɩsʋa a win kle lɛ. Ti a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'yri ‑di 'kee ‑nɩ 'lɩ? 11 'Ye kɛ, Nyɩsʋa di pʋʋ ‑mʋ yrʋ lɛ. ‑Na 'yii di 'nɩ 'dɔ. ꞊Yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑bʋ yru lɛ, ɛ 'mʋ ti gba.» Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'yii 'dɔ nɩ, 'ɛ 'kee lɛyuyruo, 'ɛ nɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ, 'ɛ ꞊hɩɛn ‑mɔ lɛ, 'ɛ dʋdʋɛ lɛ, 'ɛ ꞊mʋɛ nyibli lɛ, ‑ʋ di 'a dabʋ kʋa 'ble, ‑ʋ di꞊e ‑naa ‑nɩ. 12 Dɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ‑tɛ ‑gʋlʋnʋma 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a win, kɔ 'a 'klɩ 'hʋɛn‑, ʋ ‑hrɛn 'a ꞊wlʋ lɛ, 'ɛ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ.

‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, ʋ mu la 'lɩ Atiɔsɩ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Pisidiblʋgba 'kwli

13 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ kɔ 'a 'bio 'hʋɛn‑, ʋ ‑ha 'lɩ 'mɩɩ Pafɔsɩ, 'ʋ mu 'lɩ Pɛsɩdɩɔ 'kwli, ‑ɛ nɩ 'lɩ Pafiliblʋgba 'kwli. ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ Saan Makɩ ‑nɩ wɛn, ɛ hie 'lɩ ꞊nʋ bʋ, 'ɛ ‑mɛ kle, 'ɛ mu 'lɩ Jrusrɛ. 14 Pɔlʋ kɔ Banabasɩ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'tɩɛ gbɛ 'waa 'dagba 'lu ‑mɔ, 'ʋ nyre 'lɩ Atiɔsɩ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Pisidiblʋgba 'kwli. ‑Tɛ ‑Juukʋɛ* a ‑wuwle‑nyrɔwɔ* nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, 'ʋ nɩ bʋ. 15 Nyiblo ꞊dʋ, nɔ‑ ‑hre Moise a 'crɩɩn a 'kʋtɩɔ ‑bɩ, ɛ kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* a 'crɩɩn a 'kɛtɩ ‑bɩ ‑wɛ. ‑Tɛ ɛ ‑wɛ 'a ‑hihre ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a 'kayu a ye'nanyʋ tɛ 'ʋ ꞊nʋ nyiblo 'hʋɩ, ʋ wɛn: «'Dɩayɩnʋ ‑na, 'ba kɔ ꞊tɔwin gbi, ‑bʋ pʋ nyibli 'klɩ yra lɛ, a ‑wɛ 'lɩ ba pʋ win nɩ,» 16 Pɔlʋ 'ɛ 'du ye', 'ɛ nu dabʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ pʋ, ɛ wɛn: «'A mʋ 'dɩayɩnʋ Yisraɛkʋɛ, kɔ 'a mʋ hɩapʋnyibli, ‑ʋ nɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ‑ʋ dɛ Nyɩsʋa ‑wɛ, ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ. 17 Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑a mʋ Yisraɛkʋɛ, ‑a dɛ, nɔ‑ ‑ha 'lɩ ‑aan 'baɩnʋ 'lɩ, 'tɩ‑ ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ‑aan dakɔ nɩ la 'lɩ dakɔ ‑bɩ a 'bli, ‑ɛ mɔ Esipʋblʋgba 'kwli, Nyɩsʋa a 'mʋ, nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ‑hɛ dakɔ gbagbʋ, 'tɩ‑ 'ɛ ‑ha 'lɩ ꞊nʋ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli, 'kɩ 'lɩ 'klɩke 'kwli. 18 ‑Tɛ ʋ nu la 'yrɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn, 'kɩ 'lɩ ‑tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ kɩ nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'ti, ɛ nɔ‑ kikle ꞊nʋ lɛ, 19 'ɛ ‑wɛ dakɔ nɩ ꞊hlon'hʋɛn bʋ, 'kɩ 'lɩ Kanaablʋgba 'kwli, 'tɩ‑, 'ɛ ‑ha 'lɩ 'waa 'blʋgba a 'mʋ, 'ɛ ‑nyi꞊e Yisraɛkʋɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ kɔ. 20 Kʋɛ 'lɩ ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ‑aan 'baɩnʋ mu la 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli 'yie bʋ, ‑bʋ mu ‑mumu, ‑bʋ yɛ ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nʋ Kanaablʋgba a pɛpɛ, ɛ ‑wɛ 'lɩ 'yrɩ a (450) ‑hɔtrʋwɩ nɩ ‑hɛn nɩ lɛ 'yrɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn ꞊tu 'ʋ ‑pu.

'Kɩ 'lɩ ti a pɛpɛ a 'mʋ 'kwli, ɛ ‑nyi ꞊nʋ ‑batipʋnyʋ, 'ʋ mɔ 'waa ye'nanyʋ, 'ɛ gba꞊a ‑gbagba, 'ɛ yɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Samuɛlɩ a ti kɩ.

21 Samuɛlɩ a 'mʋ, 'a ti 'yri, 'kɩ ʋ ‑hʋa 'ʋ bodɩɔ, Nyɩsʋa 'ɛ ‑ha Saulɩ, 'kɩ bʋ mɔ 'waa bodɩɔ. Saulɩ a 'mʋ, ɛ mɔ Kisɩ a 'yu ꞊nɩɔ, 'ɛ kɔ 'lɩ Bɛsamɛ a ꞊tugba 'kwli. Ɛ nu bodɩɔdɛ, 'kɩ 'lɩ 'yrɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn 'kwli, 22 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'ɛ ‑ha꞊a bodɩɔdɛ a 'mʋ kɩ, 'ɛ pʋ 'ʋ Dafidɩ. Kɛ‑ Nyɩsʋa ‑pʋ, 'kɩ 'ʋ Dafidɩ a 'mʋ, 'a ‑ta', ɛ wɛn: Dafidɩ, ‑ɛ mɔ Yisai a 'yu, nɔ‑ mɔ 'na ꞊wlʋ a nyiblo. 'A ‑nɛ dɛ, 'n ‑hʋɛ bʋ nu, ɛ di꞊e 'nɩ nu. 23 'Kɩ 'lɩ Dafidɩ a 'yonʋ a 'yonʋ 'nyɩ, 'kɩ Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ Yisraɛkʋɛ a Wanyɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ nu la 'a hɩhla. Wanyɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu. 24 'Tɩ‑ ɛ 'mʋ ‑kʋan ‑wlu ꞊tu mɔ mu, Saan, nɔ‑ yɩ Yisraɛkʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: Ba hie 'ʋ ‑tɛblɩ 'kukui, a ni bʋ, ba ‑nyi 'aan 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa, 'mʋ 'a mʋ 'nie 'lu lɛ pʋ. 25 'Tɩ‑ Saan a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'a ‑kʋan 'lu ‑yra mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ nyibli yɩ, ɛ wɛn: 'N 'yɩ nyiblo ‑bʋ 'pa‑, 'aan ꞊wlɩ pʋ lɛ, 'n ‑mɔ, ‑ɛ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya. Kɛɛ, ba 'ye kɛ, 'bʋ mɔ, 'nɩ ‑yra 'na ‑kʋan 'lu, 'tɩ‑ Wanyɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ di. 'Mɔ ‑bʋ, a yɩ 'ye, 'n 'cɩmɩ nɩ dɩakɩ, 'kɩ ꞊bʋ nu 'a ‑kʋan 'cɩmɩɛ gbe ꞊dʋ.»

26 Kɛ‑ Pɔlʋ pɩ de: «'Dɩayɩnʋ ‑na, 'a mʋ ‑Juukʋɛ, ‑ʋ mɔ ‑aan 'baɩ gbagbʋ Abrahamʋ a 'yonʋ a 'yonʋ, ɛ kɔ 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, kɛɛ, ‑ʋ dɛ Nyɩsʋa ‑wɛ, ‑aan pɛpɛ, ‑a mʋ kɔ Nyɩsʋa a titie ‑mʋ', ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ ni ‑aan wʋwa. 27 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Jrusrɛdɩɔ a nyibli, ɛ kɔ 'waa ye'nanyʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ꞊ɩ' lɛ ‑yru, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑Yusu pa 'mʋ, ɛ kɔ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ a win ‑mʋ', ʋ yɩ ‑hre 'a ‑nɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo blɛ, ʋ 'yɩ꞊ɩ' lɛ ‑yru. Kɛɛ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ 'la la ‑Yusu, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ hla la, ti ‑hi la a ti 'yri, ɛ mu la 'lu ‑mɔ. 28 ꞊Han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑Yusu 'yɩ ꞊dedede ‑nu, ‑bʋ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ, kɛɛ, ʋ ‑hʋa꞊a Pilatɩ nɩ, 'kɩ bʋ 'la ‑Yusu. 29 ‑Tɛ ʋ nu la ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑kɔtɩ Nyɩsʋacrɩɛn hla la, ‑ɛ kɔ ‑bʋ mu la 'lu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑ha la 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie nɩ, 'ʋ pʋ la 'lɩ꞊ɩ 'dabio 'kwli. 30 Kɛɛ, Nyɩsʋa ‑ha la 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ. 31 ‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩ 'klɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ ‑hʋɔhʋɩ 'kwli, ɛ 'hrɩɩ 'a nyibli ‑mʋ' yrɛ, ‑ʋ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ‑hɔn la 'lɩ Galileblʋgba 'kwli, ‑ʋ mu la 'lɩ Jrusrɛ. Nyibli a 'mʋ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ‑Yusu ‑nu, ʋ 'ye꞊e nɩ. Ʋ nʋ‑ yɩ kɛ 'a ‑tɩ Yisraɛkʋɛ ‑lee ‑nɩ.

32-33 'N kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, 'a mʋ ‑a ya ꞊haantitie yɩ. ꞊Haantitie a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ ‑Yusu 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ. Dɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑aan 'baɩnʋ ‑mɔ, ‑ɛ mɔ, ɛ di la꞊a 'nɩ nu, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ɛ nu꞊o, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ, ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ 'baɩnʋ a 'mʋ, 'waa 'yonʋ a 'yonʋ. Nyɩsʋa bʋ di 'lɩ ‑Yusu 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑ha, bʋ di꞊e 'klɔ ‑ha, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ʋ 'crɩ la ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑wlablecrɩɛn* a 'hʋɛn a ‑wladʋ 'kwli. Kɛ‑ ɛ pɩ:

Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

‑Mɔ 'na 'Yu ꞊nɩɔ.

Kʋɛ kɛ mɔ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ 'yie bʋ,

'mɔ ‑mɔ ‑na 'Baɩ.

34 Nyɩsʋa hla la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ 'nɩ ‑ha, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'klɔ ‑ha, ‑ɛ di꞊e nu, 'a ‑plahʋɩ 'nɩ ꞊ha ꞊hɔn, 'ʋ 'crɩ la꞊a, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

'Mɔ Nyɩsʋa, 'n pʋ 'lɩ꞊ɩ nɩ,

'kɩ 'ʋ Dafidɩ ‑mɔ,

‑ɛ mɔ, 'n di nu 'a mʋ ꞊haan‑tɛblɩ ‑mɔ.

Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, dɛ a 'mʋ, 'n di꞊e 'nɩ nu.

35 Nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ 'crɩ la꞊a de, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑wlablecrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

Nyɩsʋa o, ꞊yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ

‑bʋ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ,

'kɩ ‑na nyiblo bʋ ꞊hɔɔn 'lɩ 'dabio 'kwli.

36 Ɛ 'yɩ Dafidɩ a 'mʋ a ‑tɩ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑hla꞊a lɩ꞊ɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ Dafidɩ a 'mʋ, ɛ ‑yra la ‑kʋan ‑mʋ' 'lu, Nyɩsʋa pʋ lɛ, bʋ nu la, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'kʋ la nɩ, 'ʋ ‑ha la 'ʋ꞊ʋ, 'ʋ pʋ la 'ʋ꞊ʋ 'a 'baɩnʋ 'hʋɩ bʋ, 'a ‑plahʋɩ 'ɛ ꞊hɔɔn la 'lɩ 'dabio 'kwli. 37 Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑Yusu, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, ɛ ‑ha 'klɔ, ‑Yusu a 'mʋ, 'a ‑plahʋɩ 'yɩ 'lɩ 'dabio 'kwli ꞊hɔɔn ‑nɩ. 38 'A ‑tɩ, 'dɩayɩnʋ ‑na, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa naa 'lɩ, ‑tɛblɩ 'kukui ‑mʋ', ‑a ‑nu, 'ɛ yɩ꞊ɩ 'wʋwla ‑nɩ. 39 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, Nyɩsʋa kɔ bʋ ꞊gblɛ꞊ɛ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑tɛblɩ 'kukui, ɛ ‑nu a ‑ta'. Tete ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, ɛ 'yɩ la 'lɩ nyiblo ꞊dʋ a ꞊gbʋgblɛ ‑wɛ. 40 'A ‑tɩ, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ hla la, ɛ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ nu. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

41 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ yraa ‑tɩ a ‑tɛɛ,

bʋ maa nɛ 'a mʋ wlɔn lɛ, ɛ kɔ, ba ‑wɛ bʋ,

‑ɛ nu꞊o, 'aan ti 'yri, 'n di nu ‑tɛblɩ,

‑tɛblɩ a 'mʋ, a 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ wɛn꞊ɛ ꞊han‑tɩ nɩ,

'ye ꞊bɩɩ nyiblo ꞊dʋ na wɛn꞊ɛ ‑mɔ lɛ,

'kɩ 'ʋ 'a mʋ ye'.»

42 ‑Tɛ Pɔlʋ ‑yrɛ, ʋ yɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ nɩ ‑hʋɛn, ‑ɛ ‑bɩ nyibli lee Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑ nɩ, 'kɩ bʋ di 'lɩ de, ‑wuwle‑nyrɔwɔ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ɛ di 'lɩ di, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ ‑hla, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑mɔ lɛ na de. 43 ‑Tɛ ‑gbolugbo ‑wɛ 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ ‑hʋɔhʋɩ, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hɛ ‑Juukʋɛ, ʋ kʋɛ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑ ꞊wien, ʋ 'mʋ toto pʋ. Ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ pɩ ꞊nʋ ꞊tɔ', 'kɩ ꞊haandɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa nu ꞊nʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ʋ 'nɩ 'hɩaa 'lɩ꞊ɩ kɩ.

Nyɩsʋa lee la Pɔlʋ nɩ ‑wɛ, 'kɩ bʋ gba la 'lɩ 'a ‑tɩ dakɔ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑ ‑mɔ

44 ‑Tɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* ‑nɩ wɛn, ɛ nyre 'kɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'dɩɔ a nyibli a pɛpɛ ‑wɛ ti kɩ, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a win 'wɩn. 45 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ pɩ Pɔlʋ nʋa yɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tui ca, 'ʋ ‑wɛn Pɔlʋ yɩ, 'ʋ ‑hɛ꞊ɛ 'yri lɛ. 46 Kɛɛ, Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'nɩ ‑pie꞊e hʋannʋ, kɛ‑ ʋ pɩ ꞊nʋ yɩ: «Ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ 'a mʋ ‑Juukʋɛ, ba mɔ yɩ‑hɛnyibli, ‑bʋ 'wɩn Nyɩsʋa a win. Kɛɛ, ‑tɛ a pʋ lɛ, a 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, 'kɩ ba kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, 'a ‑tɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ʋ nʋ‑ kɔ ‑mɔ ‑a di 'kɩ 'lɩ mu, ‑a 'mʋ ꞊nʋ ‑tɩ a 'mʋ ‑lee ‑nɩ, 47 ‑ɛ nu꞊o, dɛ Kʋkɔnyɔ lee nɛ ‑a mʋ, ‑ba nu, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

Kʋkɔnyɔ wɛn 'nɩ:

'N nu꞊o nɩ, ꞊nɩ mɔ ‑nyrɛ,

'kɩ 'ʋ dakɔ ‑mʋ',

‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ ‑mɔ,

‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'lɩ ‑mʋ 'lɩ ‑naa ‑nɩ,

nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'hɛɛn 'klɔ a pɛpɛ ‑bʋ kɩ bʋ,

'mʋ ꞊nʋ wa.»

48 Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ‑tɛ ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ni dɔdʋ, 'ʋ pɩɩ Kʋkɔnyɔ 'nyrɛ lɛ, 'a win a ‑tɩ, 'tɩ‑ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ, 'kɩ bʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ.

49 ‑Ɛ ‑bɩ Kʋkɔnyɔ a win 'hɛɛn 'blʋgba a pɛpɛ kɩ bʋ. 50 Kɛɛ, 'dɩɔ a nʋgbɩ ‑mʋ', 'yie yɩ 'ye ‑tɛɛ, kɔ, ‑ʋ dɛ Nyɩsʋa, ʋ kɔ 'dɩɔ a ye'nanyʋ 'hʋɛn‑, nʋ‑ ‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ bi 'lɩ ke', 'kɩ bʋ bla Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'waa 'dɩɔ 'kwli, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ʋ ꞊tɩɔ ꞊nʋ 'dɩɔ. 51 ‑Tɛ ʋ ꞊tɩ 'kɩ 'dɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn, ʋ bʋbla 'waa bʋɩ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'waa 'dɩɔ a 'pupu 'mʋ ꞊nʋ bʋɩ lɛ ‑hɔn, ʋ 'mʋ꞊ʋ nyibli ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa a yrʋ 'bʋ klɔ nyibli gbagbɩ a 'mʋ, 'waa ꞊gbɛtʋ nu꞊o 'waa dɩɔnʋ ‑mɔ. ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ʋ mu 'lɩ Yikɔnɩdɩɔ 'kwli. 52 ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', Pɔlʋnʋ hie 'lɩ Atiɔsɩdɩɔ 'kwli bʋ, ʋ ni dɔdʋ dɩakɩ, kɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'ɛ kɔɔ ꞊nʋ win kɩ pɛpɛ.

14

‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, ʋ mu la 'lɩ Yikɔnɩdɩɔ 'kwli

1 Nyɩsʋa a 'kayu ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ Yikɔnɩdɩɔ 'kwli, 'kɩ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, ʋ pa 'lɩ, 'ʋ nɛ ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ. ‑Tɛ ʋ ni 'a hɩhla, ɛ nu꞊o nɩ, ‑Juukʋɛ ‑hʋɔhʋɩ*, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. 2 Kɛɛ, ‑Juukʋɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, 'waa 'pʋplɛwin nu꞊o nɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'ʋ yraa ‑Yusu a nyibli. 3 Kɛɛ, Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, ʋ ‑wlɛn 'lɩ Yikɔnɩ nɩ. Hʋannʋ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ ꞊nʋ, 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'kɩ ‑Yusu a 'mʋ bʋ ꞊tu ꞊nʋ 'yie, 'ʋ yɩ nyibli lɛ ‑lee ‑nɩ, ‑tɛ ‑Yusu ni nyibli a ꞊haandɛ a ‑mɔnunuo, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ‑Yusu 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'kɩ bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ. ꞊Wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ ɛ naa 'lɩ, 'ɛ tʋɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ hlɛ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ.

4 'Dɩɔ a 'mʋ, 'a nyibli 'bɛ ꞊tɩɔ. 'Kɩ ‑ʋ ‑bɩ pɛɛ 'lɩ ‑Juukʋɛ ‑mɔ, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ pɛɛ 'lɩ ‑Yusu a nyibli ‑mɔ. 5 ‑Juukʋɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ʋ kɔ 'waa nyibli gbagbɩ 'hʋɛn‑, ʋ ‑yra꞊a nɩ, 'kɩ bʋ ꞊tu Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑ ꞊hɩʋɛn, ɛ kɔ, bʋ pʋ ꞊nʋ 'hɩ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ꞊nʋ 'la. 6 ‑Tɛ Pɔlʋnʋ 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ ʋ gba cigbɛ, 'ʋ mu 'lɩ Likaɔniblʋgba a 'dɩɩ ‑mʋ' 'kwli, ‑ʋ mɔ Lisɩtrɩ kɔ Dɛbɩ 'hʋɛn‑, ɛ kɔ 'dɩɩ ‑mʋ', ‑ɛ ꞊glaa 'lɩ ꞊nʋ. 7 'Kɩ 'lɩ 'dɩɩ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ ʋ pɩɩ 'lɩ ꞊haantitie, ‑ɛ nɛ ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ.

‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, ʋ mu la 'lɩ Lisɩtrɩdɩɔ 'kwli

8 'Kɩ 'lɩ Lisɩtrɩdɩɔ 'kwli, Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, ʋ yɛɛ 'lɩ nyiblo ꞊dʋ bʋ. 'A bʋɩ ‑yɩyrɛ lɛ. Kʋɛ 'lɩ 'a kɔɔlɛ 'yie bʋ, 'a bʋɩ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ. Ɛ 'yɩ ‑hʋan nɩ nɛ. 9 Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ', Pɔlʋ nɛ ‑mɔ lɛ, nɔ‑ ɛ pʋ nʋa yɩ bʋ, Pɔlʋ 'ɛ ‑tʋa 'a 'yiye gbee, 'ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ɛ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a 'mʋ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu꞊o nɩ, 'a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ. 10 ‑Ɛ ‑bɩ Pɔlʋ 'yaa 'lɩ win, ɛ wɛn: «'Du ye', ‑bʋ nyra bʋ,» nyiblo a 'mʋ 'ɛ ꞊plu, 'ɛ ‑tʋa nɩna. 11 Dɛ a 'mʋ, Pɔlʋ ‑nu, ‑tɛ nyibli 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa lɛ꞊mʋmalɛ, kɛ‑ ʋ pɩ, 'kɩ 'lɩ 'waa 'bliwin 'kwli, ‑ɛ mɔ likaɔnikʋɛwin, ʋ wɛn: «'Kuo, nʋ‑ ‑hɛ ‑tonyibli, 'ʋ di 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ,» 12 nyibli a 'mʋ, 'ʋ ‑nyi Banabasɩ Seisɩnyrɛ, ‑ɛ mɔ 'waa 'kuo a nyiblo gbagbʋ, 'ʋ ‑nyi Pɔlʋ Hɛmɛsɩnyrɛ, ‑ɛ mɔ 'waa 'kuo a hihlenyɔ, ‑ɛ nu꞊o, Pɔlʋ, nɔ‑ mɔ ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, 'waa hihlenyɔ. 13 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a paalɛ', 'kɩ 'kayu ꞊dʋ nɩ 'ʋ. Ɛ nɔ‑ kɔ bʋ ʋ dɛɛ 'lɩ 'ku ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Seisɩ. Seisɩ a 'mʋ a ‑cɔhlʋnpinyɔ*, nɔ‑ ya blobɩ, ɛ 'ba 'flaba ‑mɔ blɛ, 'ʋ gba 'lɩ꞊ɩ Seisɩ a 'kayu ye', ɛ kɔ nyibli 'hʋɛn‑ 'ʋ ‑hʋɛ bʋ pi blo a 'mʋ, 'a ‑cɔhlʋn*, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑ ye'. 14 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ a 'mʋ, ʋ yru dɛ a 'mʋ, ‑ɛ mi 'lu ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ cɩcra 'waa wlawlɩ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, dɛ a 'mʋ, ɛ kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ, kɔ, 'ɛ 'yɩ 'waa plɔ ‑blee ‑nɩ. Nɔ‑ mɔ bʋ bi 'lɩ nyibli 'nyɩ, bʋ 'yaa 'lɩ win, ti nɩ ‑do a ti 'yri, 15 ʋ wɛn: «Dakɔ ‑na, dɛ a 'dɩ ‑bɩ a ni, ‑ɛ nɩ 'mʋ lɛ 'lɩ? ‑A mʋ ‑bʋ, ‑a mɔ ‑tonyibli ꞊nɩɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ a nɩ 'mʋ, ‑a 'yɩ 'kuo 'pa‑. Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mʋ', ‑ɛ nɛ ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, nɔ‑ ‑a ya 'a mʋ yɩ. Ba hie 'ʋ 'kuo a dɩda bʋ. Ɛ 'nɩ ‑hɛɛ꞊ɛ lɩ 'a mʋ. Ba ꞊hɩan ‑mɔ, 'Klɔhienyɩsʋa, nɔ‑ ba da, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ‑ nu yakɔ, kɔ ‑tʋtʋ, kɔ 'yru, kɔ 'a ‑nɛ ꞊dedede, ‑ɛ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ. 16 Ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa ‑ha la dakɔ a pɛpɛ mɛ lɛ, 'kɩ bʋ kʋɛ 'waa ꞊gbɛtʋ a 'lulɛ‑hihie ꞊wien lɛ. 17 Kɛɛ, 'a ‑nɛ ti, ꞊haan‑tɛblɩ, ɛ ni, nɔ‑ pɩ꞊ɩ ꞊gbo' lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɩ 'klɔ. Nɔ‑ ni꞊e, 'nu 'ɛ yɩ di, 'tɩ‑ ꞊a yɩ ‑tɛblɩ 'cɛ, 'ɛ yɩ ‑a mʋ didi‑tɛblɩ ‑nyi, kɔ, 'ɛ yɩ ‑a mʋ plɔ a bleelɛ ‑nyi.» 18 ꞊Haan‑tɩ ꞊hɔn, ‑Yusu a nyibli 'ʋ nu 'pʋplɛ lɛ, kɛɛ, ɛ 'yakla nɩ, 'kɩ bʋ ka nyibli a 'mʋ yɩ, ‑ʋ ‑hʋɛ ‑bʋ pie ꞊nʋ ‑cɔhlʋn.

19 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ* ‑hɔn 'lɩ Atiɔsɩ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Pisidiblʋgba 'kwli, kɔ 'kɩ 'lɩ Yikɔnɩdɩɔ 'kwli, 'ʋ di Lisɩtrɩ. ‑Juukʋɛ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ hlee 'lɩ nyibli a 'mʋ ‑mɔ, 'kɩ bʋ ꞊tu ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ ꞊hɩʋɛn. ‑Tɛ nyibli a 'mʋ, ʋ 'wɩn 'waa win, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa Pɔlʋ a 'hɩ a ‑mɔlɛpʋpʋʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la. ‑Tɛ ʋ bi 'kɩ꞊ɩ 'hɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ wɛn 'nɩ, ɛ 'kʋ nɩ, 'ʋ ‑jri꞊e lɛ, 'ʋ ꞊tɩɔ ꞊nɛ 'dɩɔ, 'tɩ‑ 'ʋ hie 'lɩ꞊ɩ bʋ. 20 ‑Yusu a nyibli ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛ ʋ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'klɩ bi 'lɩ꞊ɩ yra, 'ɛ 'du ye', 'ɛ 'ya 'dɩɔ. ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, ʋ mu 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Dɛbɩ 'kwli.

‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, ʋ mu 'lɩ Atiɔsɩ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Siliblʋgba 'kwli

21 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ Dɛbɩdɩɔ 'kwli, ʋ pʋ ‑Yusu a ꞊haantitie, 'ʋ nu꞊o, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ ‑hɛ ‑Yusu a ‑nagbopʋ*. ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ʋ mu 'lɩ Pisidiblʋgba a 'dɩɩ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Lisɩtrɩ, kɔ Yikɔnɩ, kɔ Atiɔsɩ. 22 'A ‑nɛ 'dɩɔ ‑kɔ kɩ ʋ yɩ 'ʋ nyre, ʋ kɔ bʋ ꞊tu 'lɩ ‑Yusu a nyibli ꞊wlʋ 'kwli bʋ, ɛ kɔ, bʋ ‑nyi ꞊nʋ ꞊tɔ, 'kɩ bʋ 'cibi 'ʋ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ. Kɛ‑ ʋ pɩ ꞊nʋ yɩ: «‑A kɔ ‑ba 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, 'tɩ‑ ‑a 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'a mʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ pɛpɛ, 'kɩ 'lɩ 'klɔ yrayrʋ 'kwli.» 23 'Cʋɛ a pɛpɛ, ʋ na blɛ, ʋ ꞊tu 'ʋ 'cʋɛ a ye'nanyʋ blɛ, 'ʋ yɩ ꞊ci*, 'ʋ dɛ Nyɩsʋa, 'ʋ ꞊tu 'lɩ ꞊nʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, ʋ kuo ꞊wlʋ yɩ ‑jɩ' blɛ.

24 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛ Pisidiblʋgba ꞊tɩɔ, 'ʋ mu 'lɩ Pafiliblʋgba 'kwli. 25 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ Pɛsɩdɩɔ 'kwli, ʋ na Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'tɩ‑ 'ʋ mu 'lɩ Atalidɩɔ 'kwli. 26 'Kɩ ʋ ‑ha 'ʋ 'mɩɩ, 'ʋ mu Atiɔsɩ. 'Kɩ 'lɩ Atiɔsɩ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ ʋ ꞊tuu la 'lɩ Pɔlʋnʋ Nyɩsʋa ‑jɩ' bʋ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'yie ꞊tu, 'kɩ 'ʋ ‑kʋan ‑bʋ, ʋ ‑wɛ ‑mɔ a ‑ta'.

27 ‑Tɛ ʋ nyre 'kɩ 'lɩ Atiɔsɩ ‑nɩ wɛn, ʋ 'kukue 'cʋɛ a nyibli a pɛpɛ lɛ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa naa 'lɩ ꞊nʋ 'lɩ, ɛ ‑nu, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ʋ lee ꞊nʋ, ɛ kɔ, ‑tɛ ɛ ‑nu, 'ɛ ‑ha 'hru, 'kɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑, bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑wɛ. 28 'Kɩ 'lɩ ‑Yusu a nyibli ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ nɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, ʋ ‑hii 'lɩ ti ‑hʋɔhʋɩ.

15

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑, ꞊bɩ 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ʋ blɛɛ yɩ, bʋ ꞊tuu 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete 'yaklɩ 'ʋ?

1 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, nyibli ‑bɩ, nʋ‑ ‑hɔn 'lɩ Jrusrɛ, 'ʋ di Atiɔsɩ, 'ʋ ‑tʋa ‑Yusu a nyibli a tɔɔlɛ, ʋ wɛn: «Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ wa 'a mʋ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ 'a mʋ yɩ 'bɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Moise a tete ni 'a hɩhla.» 2 Kɛɛ, tɔɔwin a 'mʋ, Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑wɛn, ʋ kɔ nyibli a 'mʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ pʋ 'a gblɛ dɩakɩ. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'cʋɛ a nyibli 'ʋ ‑yra꞊a, 'kɩ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ kɔ Atiɔsɩ a 'cʋɛ a nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, bʋ mu Jrusrɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑tɩ a 'mʋ hla, ʋ kɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ, kɔ Jrusrɛ a 'cʋɛ a ye'nanyʋ 'hʋɛn‑.

3 ‑Tɛ ʋ ‑yra 'kɩ ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'cʋɛ a nyibli gba ꞊nʋ 'hru wlɔn, Pɔlʋnʋ 'ʋ 'bɛ Fenisiblʋgba kɔ Samaliblʋgba ꞊tɩɔ. 'A ‑nɛ ‑tɩtɛ, ʋ yɩ 'ʋ nyre, ʋ nɛ꞊ɛ ‑mɔ lɛ, ‑tɛ dakɔ a gblegble ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ʋ ‑nu, 'ʋ hie 'ʋ 'waa ‑tɛblɩ 'kukui bʋ, 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. Dɛ a 'mʋ, ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'wɩn, ɛ nii ꞊nʋ dɔdʋ. 4 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ Jrusrɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'cʋɛ a nyibli, kɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ, kɔ 'cʋɛ a ye'nanyʋ, ʋ 'ble ꞊nʋ kʋa ‑tɛɛ, Pɔlʋnʋ 'ʋ lee ꞊nʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa naa 'lɩ ꞊nʋ, ɛ ‑nu. 5 Kɛɛ, Falisi꞊tumu* a nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ ‑hɛ la ‑Yusu a nyibli, ʋ 'du ye', ʋ wɛn: «Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ʋ blɛɛ yɩ, bʋ 'bɛ yrɛ, ɛ kɔ, bʋ ꞊tuu 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete a pɛpɛ 'ʋ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'mʋ ꞊nʋ wa.»

6 ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ, kɔ 'cʋɛ a ye'nanyʋ, ʋ nʋ‑ 'kukue lɛ, 'ʋ mu ‑tɩ a 'mʋ lɛ pʋpʋ mɔ, 7 'ʋ pʋpʋ꞊ʋ' lɛ ‑pʋpʋ, Piɛlɩ 'ɛ 'du ye', ɛ wɛn: «'Dɩayɩnʋ ‑na, a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'mʋ nɩ, 'a ti ‑wlɛn 'ʋ bʋ, 'kɩ ꞊bʋ pʋ 'a ꞊haantitie nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'wɩn, ʋ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 8 'Tɩ‑ Nyɩsʋa ‑bʋ, ‑ɛ yi nyibli a ꞊wlɩ, nɔ‑ ‑nyi ꞊nʋ 'a ‑Hihiu*, ‑tɛ nɩ ‑do ɛ ‑nu, 'ɛ ‑nyi ‑a mɔ꞊ɔ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ wɛn 'waa dɛ kɩ. 9 ‑A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, ɛ kɔ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, Nyɩsʋa 'nɩ 'jra꞊a lɩ nyibli' lɛ. ‑A mɔ dɛ nɩ ‑do, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye'. Ɛ nu꞊o nɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'waa ꞊wlɩ 'ʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ‑ɛ nu꞊o, ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. 10 'A ‑tɩ, dɛ‑ kɔ Nyɩsʋa a yɩ‑wʋnwɔn 'lɩ, 'a yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ 'bɛnʋ hlɛ, 'bɛnʋdʋ ‑mʋ', ‑aan ‑nɛ 'baɩnʋ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'yɩ 'lɩ 'bible 'lɩ ‑wɛ. 11 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa wa ‑a mʋ nɩ, ‑kɔtɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu nu ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. 'Waa 'mumu, kɛ‑ nɩ ‑do, ɛ nu 'waa wʋwa.»

12 Piɛlɩ bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑gbolugbo a nyibli a pɛpɛ nu ꞊blii, 'ʋ pʋ Banabasɩ kɔ Pɔlʋ 'hʋɛn‑ nʋa yɩ bʋ, 'ʋ bi 'ʋ, 'ʋ na ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, Nyɩsʋa naa 'lɩ ꞊nʋ 'lɩ, ɛ ‑nu, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑. 13 ‑Tɛ ʋ ‑wɛ 'pʋplɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ Sakɩ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Dɩayɩnʋ ‑na, ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ. 14 Simɔ Piɛlɩ na꞊a ‑mɔ lɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ kɔ 'lɩ dakɔ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ a dɛ ‑mɔ. Nʋ‑ kɔ 'nyɩ ɛ ‑ha 'lɩ nyibli, 'ɛ nu ꞊nʋ 'a nyibli ‑mɔ. 15 ‑Tɩ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* hla la, ti ‑hi la a ti 'yri. ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

16 Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa wɛn 'nɩ,

Bodɩɔ Dafidɩ a 'dɩɔ 'wlɛ nɩ.

'Bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n di 'lɩ 'nɩ di de,

bodɩɔ Dafidɩ a 'dɩɔ a 'mʋ, ‑ɛ 'wlɛ,

'mʋ꞊ʋ pʋ mɔ di de.

17 Dɛ a 'mʋ, ɛ di꞊e 'nɩ nu, nyibli ‑bɩ,

‑ʋ 'yɩ 'na dakɔ a nyibli 'pa‑,

ʋ 'mʋ 'mʋ lɛ ꞊mʋɔ,

‑ʋ mɔ dakɔ a gblegble a nyibli ‑mʋ', 'n ‑da,

'kɩ bʋ ‑hɛ 'na dakɔ.

18 Kɛ‑ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa ‑pʋ.

Nɔ‑ ‑yra ‑tɛblɩ a 'mʋ,

kʋɛ la 'lɩ ‑tɛ ɛ 'yɛ la 'klɔ nɩ ni 'yie bʋ.»

19 Sakɩ wɛn 'nɩ de: «'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'bʋ mɔ, 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ‑a 'nɩ 'tuo 'lɩ ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn, kɔ, ‑a 'nɩ 'hlɛɛ 'lɩ ꞊nʋ ‑Juukʋɛ a tete 'yaklɩ. 20 Kɛɛ, ‑ba 'crɩɩ ꞊nʋ ‑mɔ, ‑a 'mʋ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ 'die 'lɩ 'wlugba‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ pie 'kuo, kɔ, ʋ 'nɩ 'nuo 'lɩ 'a ‑nɛ 'lawludɛ ꞊dʋ, kɔ, ʋ 'nɩ 'die 'lɩ mamʋɩ ‑mʋ', ʋ 'yɩ mlanʋ bʋ 'bɛ, ɛ kɔ, ʋ 'nɩ 'naa 'lɩ ‑hlʋ, 21 ‑kɔtɩ kʋɛ la 'lɩ ‑aan 'baɩnʋ a ti 'yie bʋ, tete a 'mʋ, Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, 'kɩ 'lɩ 'a ‑nɛ 'dɩɔ ꞊dʋ 'kwli, ‑wuwle‑nyrɔwɔ* a ti 'bʋ nyre 'ʋ, nyibli yɩ꞊ɩ 'nɩ ‑hre, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo blɛ.»

'Crɩɛn, ʋ gba la ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑ yɩ

22 'Tɩ‑ ʋ 'mʋ ‑yrɛ mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ, kɔ 'cʋɛ a ye'nanyʋ, kɔ 'cʋɛ a nyibli a pɛpɛ, ʋ ‑yra꞊a nɩ, 'kɩ bʋ ‑ha 'lɩ nyibli 'waa dɩɔnʋ 'nyɩ, nyibli a 'mʋ, ʋ kɔ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ ꞊nʋ le, 'kɩ 'lɩ Atiɔsɩ. Nyibli a 'mʋ, ʋ ‑ha 'lɩ, ʋ nʋ‑ mɔ Judɩ, ʋ dɛɛ Basabasɩ ‑wɛ, kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑. Ʋ mɔ nyibli ꞊nɩɔ, ‑Yusu a nyibli ꞊tui 'ʋ. 23 Ʋ lee ꞊nʋ nɩ, 'kɩ bʋ gba ‑Yusu a nyibli, ‑ʋ nɩ 'lɩ Atiɔsɩ 'crɩɛn yɩ. 'Crɩɛn a 'mʋ, 'a win, nɔ‑ ‑bʋ:

«‑A mʋ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ, kɔ 'cʋɛ a ye'nanyʋ, ɛ kɔ ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ 'hʋɛn‑, ‑a 'bɛti 'a mʋ, 'a mʋ 'dɩayɩnʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ‑ʋ nɩ 'lɩ Atiɔsɩdɩɔ, kɔ Siliblʋgba a pɛpɛ, kɔ Silisiblʋgba 'kwli. 24 ‑A 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ꞊dʋ, nʋ‑ ‑hɔn 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, 'ʋ mu 'a mʋ tɔɔ mɔ. 'Waa tɔɔwin a 'mʋ, ɛ ‑ha 'a mʋ 'ku, 'ɛ nu꞊o, 'aan ꞊wlɩ 'ʋ 'mʋɛ bʋ. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ ‑a mʋ 'pa‑, ‑a 'yɩ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, bʋ di 'a mʋ tɔɔ mɔ. 25 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑aan pɛpɛ, ꞊a ‑yra꞊a, 'kɩ ‑ba ‑ha nyibli, ‑a 'mʋ 'lɩ ꞊nʋ 'a mʋ ‑mɔ le, ʋ kɔ ‑aan nʋɛnyʋ Banabasɩ kɔ Pɔlʋ 'hʋɛn‑. 26 Ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ 'yɩ hʋannʋ ‑pie, 'kɩ bʋ 'kʋ, ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan a ‑tɩ. 27 Nyibli a 'mʋ, ‑a ‑ha, nʋ‑ mɔ Judɩ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑. ‑Tɩ ‑bʋ, ‑a 'crɩɩ 'nɛ‑ 'crɩɛn ‑bʋ 'kwli, ɛ nɔ‑ ʋ di 'a mʋ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ ‑tɛɛ. 28 Nyɩsʋa a ‑Hihiu* kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ‑a 'nɩ 'hlɛɛ 'lɩ 'a mʋ 'bɛnʋ, ‑ɛ mɔ ‑Juukʋɛ a tete 'yaklɩ. Kɛɛ, dɛ ‑a ‑hʋɛ 'a mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: 29 A 'nɩ 'die 'lɩ 'wlugba‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ pie 'kuo, kɔ, a 'nɩ 'naa 'lɩ ‑hlʋ, kɔ, a 'nɩ 'die 'lɩ mamʋɩ ‑mʋ', ʋ 'yɩ mlanʋ bʋ 'bɛ, kɔ, a 'nɩ 'nuo 'lɩ 'a ‑nɛ 'lawludɛ ꞊dʋ. 'Ba yɩ nɩna lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nu ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ o, ‑a 'bɛti 'a mʋ ‑tɛɛ.»

30 ‑Tɛ ʋ ‑nyi ꞊nʋ 'crɩɛn a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑ha ꞊nʋ mɛ lɛ, 'ʋ mu Atiɔsɩ. ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'kukue ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ lɛ, 'ʋ ‑nyi ꞊nʋ 'crɩɛn a 'mʋ, 31 'ʋ ‑hre꞊e, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye'. ‑Tɛ ʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hre, 'a win ni ꞊nʋ dɔdʋ, ‑kɔtɩ ɛ pɩ ꞊nʋ 'klɩ yra lɛ. 32 Judɩ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ*, ʋ hlee 'lɩ ‑Yusu a nyibli ‑mʋ' ‑mɔ ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ꞊nʋ 'klɩ ‑nyi, kɔ, ʋ 'mʋ 'lɩ ꞊nʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ ꞊tu. 33-34 Ʋ ‑hii 'lɩ ti ‑hʋɔhʋɩ, 'tɩ‑ ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Atiɔsɩ, 'ʋ gba ꞊nʋ wlu, ʋ wɛn: «Nyɩsʋa bʋ nɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ,» 'ʋ ‑ha ꞊nʋ mɛ lɛ, 'ʋ ‑mɛ kle, 'ʋ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli de.

35 Kɛɛ, Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'yɩ kle ‑mɛ. 'Kɩ 'lɩ Atiɔsɩ, 'kɩ ʋ kɔ nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'nɩ 'lɩ bʋ, 'ʋ hlɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ, ‑ɛ nɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ.

Pɔlʋ a 'hʋɛn a 'dagba, 15.36–18.22

Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑, nʋ‑ gbɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ dakɔ yɩ

36 ‑Tɛ ‑nyrɔwɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ lee Banabasɩ nɩ, ɛ wɛn: «'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'dɩɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑a na la kɩ, ꞊a na la Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ hlɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑tɩ, ‑ba mu ‑Yusu a nyibli yɩ ‑mɛ, ‑a 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ.» 37 ‑Ɛ ‑bɩ Banabasɩ wɛn nɩ, ɛ wɛn: «'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ꞊ba yɩ nɩ mi, ‑ba gba Saan Makɩ.» 38 Kɛɛ, Pɔlʋ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ Saan Makɩ a gbʋgba, ‑kɔtɩ ɛ wɛn 'nɩ, ‑tɛ ʋ mu la 'dagba', ɛ hie la 'lɩ ꞊nʋ Pafiliblʋgba 'kwli bʋ, ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ la ‑kʋan 'lu ‑yra. 39 Ʋ hla꞊a ‑hlahla, ʋ 'yɩ win' lɛ 'wɩnwɩn ‑nɩ, 'ʋ ‑gbʋgbɛ lɛ. Banabasɩ, nɔ‑ gba Makɩ, 'ʋ ‑ha 'lɩ 'mɩɩ, 'ʋ mu 'lɩ Sipreblʋgba 'kwli. 40 Pɔlʋ ‑mɔ ‑bɩ, nɔ‑ gba Silasɩ, ‑Yusu a nyibli 'ʋ da Nyɩsʋa, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ ꞊nʋ, 'tɩ‑ 'ʋ ‑mu. 41 ‑Tɛ ʋ yɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'bɛ 'blʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Siliblʋgba kɔ Silisiblʋgba 'hʋɛn‑ ꞊tɩɔ. 'A ‑nɛ ‑tɩtɛ, ʋ yɩ 'ʋ nyre, ʋ kɔ bʋ ‑nyi 'cʋɛ a nyibli 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'ʋ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'cibi ‑nɩ.

16

‑Tɛ Timote bi la Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑ kɩ

1 ‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑, ʋ yɩ nɩ mi, ʋ nyre 'lɩ Dɛbɩdɩɔ 'kwli. ‑Tɛ ʋ ‑hi, ʋ nyre 'lɩ Lisɩtrɩdɩɔ 'kwli. 'Kɩ ʋ yɛɛ 'ʋ ‑Yusu a nyiblo ꞊dʋ bʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Timote. 'A 'dii mɔ ‑Juukʋɛyrɔwlʋ* ꞊nɩɔ, 'ɛ ‑hɛ la ‑Yusu a nyiblo. 'A 'baɩ mɔ Glɛkɩkʋɛyu ꞊nɩɔ. 2 ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Lisɩtrɩdɩɔ, kɔ Yikɔnɩdɩɔ 'kwli, ʋ hlɛ Timote a ꞊haan‑tɩ dɩakɩ. 3 Pɔlʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛ 'a ‑mɔnanyɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ gba꞊a, 'ʋ ‑mu. ‑Tɛ ʋ ‑mu 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ 'bɛ꞊ɛ* yɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ a tete ‑bɩ ni 'a hɩhla. Ɛ nu꞊o nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Juukʋɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'dɩɩ a 'mʋ 'kwli, ɛ 'mʋ 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ, ‑kɔtɩ 'waa pɛpɛ, ʋ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a 'baɩ mɔ Glɛkɩkʋɛyu ꞊nɩɔ, 'ɛ 'yɩ 'a 'yu yɩ 'bɛ. 4 'Dɩɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ nɛ 'kwli lɛ, ʋ yɩ ‑Yusu a nyibli 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑tɩ ‑mʋ', ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ kɔ 'cʋɛ a ye'nanyʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɩ 'lɩ Jrusrɛ, ʋ pʋ 'lɩ, 'ʋ yɩ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, bʋ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. 5 ‑Yusu a nyibli a 'klɩ 'yɛ 'lɩ nɩ, 'kɩ bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ ‑Yusu a nyibli a 'mʋ, 'ʋ yɩ klɛ ‑bii ‑nɩ 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ.

'Kɩ 'lɩ Trʋasɩdɩɔ 'kwli, 'kɩ Nyɩsʋa hlee 'lɩ Pɔlʋ ‑mɔ, 'kɩ bʋ mu 'lɩ Masedʋanɩblʋgba 'kwli

6 Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'yɩ Pɔlʋnʋ mɛ lɛ ‑ha, 'kɩ bʋ hla Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ Asiblʋgba 'kwli. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ 'bɛɛ 'lɩ 'blʋgbɩ ‑mʋ' 'kwli ꞊tɩɔ, ‑ʋ mɔ Flisi kɔ Galatɩ. 7 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ Misiblʋgba 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, bʋ mu 'lɩ Bitiniblʋgba 'kwli, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'yɩ dɛ a 'mʋ kɩ ‑wɛn. 8 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ 'bɛɛ 'lɩ Misiblʋgba 'kwli ꞊tɩɔ, 'ʋ mu 'lɩ Trʋasɩ a 'wafɩ yɩ. 9 ‑Tɛ ʋ pa 'lɩ 'tɔlʋwɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, Pɔlʋ 'ɛ 'ye nyiblo ꞊dʋ, ‑ɛ 'wɩ ‑tɛ nyiblo 'yɛ nɩ 'ya wɛn yanie. Nyiblo a 'mʋ, 'kɩ ɛ kɔ 'lɩ Masedʋanɩblʋgba 'kwli, 'ɛ nyra꞊a yɩ bʋ, 'ɛ nyɛɛ ꞊nɛ lɛ, ɛ wɛn: «Pɔlʋ, di 'nɛ‑ ‑aan ‑nɛ Masedʋanɩblʋgba 'kwli, ꞊mʋ ‑a mʋ ‑hɛɛ nɩ.»

Luku ‑bʋ, ‑ɛ 'crɩ 'crɩɛn ‑bʋ, nɔ‑ bi Pɔlʋnʋ kɩ, 'ʋ ‑mu

10 ‑Tɛ Pɔlʋ 'ye nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a yru꞊o' lɛ, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ, nɔ‑ da ‑a mʋ, 'kɩ ‑ba mu 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli, ‑a 'mʋ 'a ꞊haantitie pʋ, 'kɩ 'ʋ 'blʋgba a 'mʋ a nyibli yɩ.

‑Tɛ Lidi kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ Filipʋdɩɔ 'kwli

11 Nɔ‑ nu꞊o, ꞊a ‑ha 'lɩ 'mɩɩ Trʋasɩ, ꞊a mu 'lɩ Samotrasɩblʋgba 'kwli, 'nie ꞊glaa 'lɩ lɛ. ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ‑a mu 'lɩ Neapolisɩdɩɔ 'kwli. 'Kɩ 'mɩɩ ꞊tu 'ʋ ‑a mʋ bʋ. 12 'Kɩ ‑a ‑ha 'ʋ bʋɩ, ꞊a mu 'lɩ Filipʋdɩɔ 'kwli. Filipʋdɩɔ a 'mʋ, ɛ mɔ Masedʋanɩblʋgba a 'kɩbɩa ‑bɩ a 'dɩɔ gbagbʋ ꞊nɩɔ. 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, Romakʋɛ ‑hʋʋ 'lɩ nɩ. ‑A ‑hi 'lɩ ‑nyrɔwɩ ‑hʋɔhʋɩ. 13 ‑Juukʋɛ* a ‑wuwle‑nyrɔwɔ* 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ‑a ꞊tɩ 'dɩɔ, ꞊a mu 'lɩ 'nie wien. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a wɛn 'nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ, ‑a di yɛɛ 'lɩ ‑tuo bʋ, ‑ɛ kɔ kɩ ‑Juukʋɛ dɛɛ 'ʋ Nyɩsʋa. ‑Tɛ ‑a 'ye 'kɩ ‑tuo a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a yɛɛ 'ʋ nʋgbɩ bʋ, 'ʋ 'kukue lɛ, ꞊a nɩ bʋ, ꞊a hlee 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ. 14 'Kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, nʋgba ꞊dʋ nɩ 'lɩ. 'A 'nyrɛ mɔ Lidi. 'Kɩ ɛ kɔ 'lɩ Tiatilɩ; 'ɛ ple dati 'yaklɩ, ‑ʋ pɩ ꞊die. Lidi a 'mʋ, ɛ 'yɩ la ‑Juukʋɛyrɔwlʋ, kɛɛ, ɛ ‑hɛ ‑Juukʋɛ a nyiblo, 'ɛ dɛ Nyɩsʋa. ‑Tɛ ‑a hlɛ ‑Yusu a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ pʋ ‑a mʋ nʋa yɩ bʋ, Kʋkɔnyɔ 'ɛ ‑hrɛn 'a ꞊wlʋ lɛ, ‑tɩ ‑mʋ', Pɔlʋ ‑hla, 'ɛ 'ble꞊e kʋa, 15 'ɛ ‑hʋa 'nie a 'lupʋpʋʋ, ɛ kɔ 'a 'kayubʋkʋɛ 'hʋɛn‑, 'ʋ pʋ ꞊nʋ 'nie 'lu lɛ. ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nyɛɛ nɛ ‑a mʋ lɛ, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'ba 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, 'n kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ ba di 'lɩ 'na 'kayu bʋ, a 'mʋ 'lɩ bʋ nɩ,» 'ɛ nɩ 'ʋ ‑a mʋ ke', ꞊a ‑wɛn.

‑Tɛ ʋ pʋ la Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn ꞊jɩ', 'kɩ 'lɩ Filipʋdɩɔ 'kwli

16 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑tɛ ‑a mi 'lɩ Nyɩsʋa a daalɛ', ‑ɛ ‑bɩ ‑a kɔ 'yu nyrɔyu ꞊dʋ 'hʋɛn‑, ‑a ꞊ŋmee nɩ. 'Ku ‑hʋan* nɩ 'ʋ꞊ʋ ke'. 'Ku ‑hʋan a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, ‑tɛblɩ, ‑ɛ di 'lu ‑mɔ mu, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mɔ', 'ɛ nɛ꞊ɛ ‑mɔ lɛ. Dɛ a 'mʋ, ɛ ni꞊e nɩ, 'a kʋkɔnyibli 'ʋ yɩ 'wli ‑hʋɔhʋɩ 'ye. 17 'Yu nyrɔyu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nɛ ‑a mʋ ke' lɛ, ‑a kɔ Pɔlʋ 'hʋɛn‑, 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, ɛ wɛn: «Nyibli ‑bʋ, ʋ mɔ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa a ‑kʋannunyibli ꞊nɩɔ. Nʋ‑ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa di 'aan wʋwa nu.» 18 Nɔ‑ ɛ 'cibi 'ʋ nunuo. ‑Tɛ ɛ gba ‑nyrɔwɩ gbi, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ bi yrʋ', 'ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ ꞊maa 'ku ‑hʋan a 'mʋ 'yi, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli, 'n yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑bʋ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ke',» ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ke'. 19 ‑Tɛ 'yu nyrɔyu a 'mʋ, 'a kʋkɔnyibli 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ʋ di 'kee 'wli a 'yiye, ‑ɛ ‑bɩ ʋ klɔ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑ nɩ, 'ʋ gba 'lɩ ꞊nʋ 'dika, 'kɩ 'ʋ ‑batipʋnyɔ ye', 20 'ʋ yɛɛ ꞊nʋ ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ Romakʋɛ a ye'nanyʋ yɩ, ʋ wɛn: «Nyibli ‑bʋ, ʋ pɩ 'nɛ‑ ‑aan 'dɩɔ ꞊gbugblolɛ 'kwli. Ʋ mɔ ‑Juukʋɛ* ꞊nɩɔ. 21 ‑A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ Romakʋɛ, ʋ tʋɛ nɛ ‑a mʋ 'waa 'bliŋmlɩ, ‑aan tete pʋ lɛ, ‑a 'nɩ 'blee 'lɩ kʋa, kɔ, ‑a 'nɩ 'nuo 'lɩ.» 22 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ pɩɩ ꞊nʋ yrʋ lɛ ‑wɛ, Romakʋɛ a ye'nanyʋ a 'mʋ, 'ʋ lee 'waa 'sɛyo, bʋ ‑hɛ ꞊nʋ wlawlɩ, 'tɩ‑ bʋ bii ꞊nʋ lɔkɔ. 23 ‑Tɛ ʋ ‑wɛ 'waa bibie ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ pʋ ꞊nʋ ꞊jɩ', 'ʋ lee ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ, bʋ ꞊tu ꞊nʋ 'yie ‑tɛɛ. 24 ‑Tɛ ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ a 'mʋ, ɛ 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ ꞊jɩkayu a ‑gblo ‑mʋ', ‑ɛ 'bɔɔ 'lɩ lɛ, 'kɩ ʋ pʋ 'lɩ ꞊nʋ 'lɩ, 'ʋ pʋ 'lɩ ꞊nʋ tugbɛkʋtɩɔ, ‑ɛ kɔ 'hʋɩ bʋɩ' lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ꞊hɩʋɛn 'ye.

25 Mu 'ʋ 'tɔ ‑hɛyri' 'yie, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑, ʋ ‑tʋa Nyɩsʋa a dɩda, 'ʋ yɩ ‑wla ble, 'kɩ 'ʋ 'a 'nyrɛ a lɛpʋpʋʋ a ‑ta', ꞊jɩklapʋ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ pʋ ꞊nʋ nʋa yɩ bʋ. 26 Ʋ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ‑tʋtʋ ‑tʋa 'hɩhlɛlɛ, ‑tʋtʋ a 'hɩhlɛlɛ a 'mʋ 'ɛ bʋbla ꞊jɩkayu bʋ. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'maji a pɛpɛ, ʋ ꞊gbʋgba lɛ, 'ɛ ꞊ga wlɔn lɛ, ꞊jɩklapʋ a pɛpɛ, 'waa 'cɩɩn ꞊wʋwlɛɛ lɛ. 27 ‑Ɛ ‑bɩ ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ ꞊wlɛɛ 'yii, 'ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ꞊jɩkayu a 'maji a pɛpɛ ꞊ga wlɔn lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑ha 'lɩ 'a 'plɩɛn bɔ 'kwli, ɛ 'mʋ 'a dɩɔnʋ 'la a ‑tɩ, ‑kɔtɩ 'a ꞊wlʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊jɩklapʋ a pɛpɛ mumu lɛ. 28 Kɛɛ, Pɔlʋ ꞊maa ꞊nɛ 'yi, ɛ wɛn: «꞊Nɩ 'nuo 'lɩ ‑na dɩɔnʋ ꞊dedede ‑mɔ, kɩ mɔ, ‑aan pɛpɛ ‑a nɩ mɔ.» 29 Nɔ‑ mɔ ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ bʋ ‑hʋa 'napɩ. ‑Tɛ ʋ ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'gba 'lɩ cigbɛ ‑gblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑, ʋ nɩ 'lɩ, hʋannʋ a ‑tɩ, 'ɛ bla ꞊nʋ kwlɩ yɩ bʋ, 30 'tɩ‑ 'ɛ 'hrɔɔ 'lɩ ꞊nʋ ‑gblo a 'mʋ 'kwli, ɛ wɛn: «‑Bɩ' 'n di nu, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'mʋ 'mʋ wa 'lɩ?» 31 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «Kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'mʋ ‑mʋ wa, ‑kɔ ‑na 'kayubʋkʋɛ 'hʋɛn‑.» 32 ꞊Jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ a 'mʋ, ɛ kɔ 'a 'kayubʋkʋɛ 'hʋɛn‑, nʋ‑ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑, ʋ ‑tʋa Nyɩsʋa a ‑tɩ, ‑ɛ nɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ a tɔɔlɛ. 33 'Tɔlʋwɔ nɩ ‑do a 'mʋ, ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ a 'mʋ, 'ɛ gba ꞊nʋ, 'ɛ ‑ple 'waa ꞊ji, 'tɩ‑ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑, 'ʋ pʋ꞊ʋ 'nie 'lu, ɛ kɔ 'a 'kayubʋkʋɛ 'hʋɛn‑. 34 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ gba 'lɩ ꞊nʋ 'kayu bʋ, 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ diidɛ. Ɛ kɔ 'a 'kayubʋkʋɛ 'hʋɛn‑, ʋ ni dɔdʋ dɩakɩ, ‑tɛ ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ a ‑tɩ.

35 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ Romakʋɛ a ye'nanyʋ tɛ 'lɩ 'waa ‑kʋannunyibli ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ ‑mɔ, 'kɩ bʋ tɛ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑ bʋ, 36 'ɛ ‑mu, 'ɛ lee Pɔlʋ, ɛ wɛn: «Romakʋɛ a ye'nanyʋ lee nyibli, 'kɩ ꞊bʋ tɛ 'a mʋ bʋ. 'A ‑tɩ, a ‑wɛ 'lɩ ba 'hrɩ nɩ. Ba mu, 'kɩ 'lɩ plɔ a bleelɛ 'kwli.» 37 Kɛ‑ Pɔlʋ pɩ ‑kʋannunyibli a 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ʋ 'yɩ ‑a mʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'ʋ bi ‑a mʋ, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', 'tɩ‑ 'ʋ pʋ ‑a mʋ ꞊jɩ', ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ Romakʋɛ. ‑Tɛ ʋ ni Romakʋɛ a 'yiye, kɛ‑ ʋ blɛɛ yɩ, bʋ nu ‑aan 'yiye. ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ʋ ‑hʋɛ bʋ tɛ ‑a mʋ bʋ, 'kɩ 'lɩ ‑huhlike 'kwli. 'Bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a hɩa nɩ. 'Waa ꞊gbɛtʋ bʋ di 'lɩ, ʋ 'mʋ ‑a mʋ bʋ tɛ.»

38 ‑Tɩ a 'mʋ, Pɔlʋ lee ‑kʋannunyibli a 'mʋ, ʋ gba꞊a 'waa nyibli gbagbɩ yɩ. ‑Tɛ ʋ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑, ʋ mɔ Romakʋɛ ꞊nɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ta 'ʋ blɛ dɩakɩ, 39 'waa ꞊gbɛtʋ 'ʋ mu 'lɩ ꞊jɩkayu bʋ, ʋ wɛn: «A kɔ 'ʋ ꞊wɔn,» 'tɩ‑ 'ʋ ‑ha 'lɩ ꞊nʋ ꞊jɩ', 'ʋ nyaa ꞊nʋ lɛ, 'kɩ bʋ ꞊tɩ 'dɩɔ. 40 ‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑, ʋ ‑hɔn 'lɩ ꞊jɩkayu bʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ʋ mu 'lɩ Lidi ‑mɔ. 'Kɩ ‑Yusu a nyibli 'kukue 'lɩ lɛ, Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑ 'ʋ pʋ ꞊nʋ 'klɩ yra lɛ, 'kɩ bʋ 'cibi 'ʋ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, 'tɩ‑ 'ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ, 'ʋ ‑mu.

17

‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑, ʋ mu la 'lɩ Tesalonikɩdɩɔ 'kwli

1 Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑, 'kɩ ʋ naa 'lɩ Afipolisɩdɩɔ kɔ Apolonidɩɔ 'kwli, 'ʋ nyre 'lɩ Tesalonikɩdɩɔ 'kwli, ('ʋ pa 'lɩ Jasɔ ‑mɔ.) 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ Nyɩsʋa a 'kayu nɩ 'lɩ, ‑ɛ kɔ bʋ ‑Juukʋɛ*, ʋ yɩ 'lɩ lɛ 'kukue ‑nɩ, 'a ‑nɛ ti. 2 'Kɩ Pɔlʋ mu 'lɩ, 'kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ* 'kwli, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ ni꞊e lɛ. 'Kɩ 'lɩ ‑wuwle‑nyrɔwɩ nɩ ta 'kwli, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, 'ɛ ‑hɩhɩa ꞊nʋ Nyɩsʋacrɩɛn klɛ, 3 'ɛ tɔɔ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, Wanyɔ a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, ɛ 'mʋ 'kʋ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'mʋ 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑ha, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'klɔ ‑ha. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn 'nɩ de: «‑Yusu, nɔ‑ mɔ Wanyɔ a 'mʋ, ‑kɔtɩ 'n yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ.» 4 'Kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ ‑bɩ nɩ 'lɩ, ‑tɩ a 'mʋ, Pɔlʋ ‑hla, 'ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, 'ʋ bi Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑ kɩ. Glɛkɩkʋɛ ‑hʋɔhʋɩ, ‑ʋ ‑hɛ la ‑Juukʋɛ, 'tɩ‑ ‑ʋ dɛ Nyɩsʋa, dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ ‑nu, ɛ kɔ 'dɩɔ a nʋgbɩ ‑hʋɔhʋɩ, nyibli ꞊tui 'ʋ.

5 Dɛ a 'mʋ, ɛ nu꞊o nɩ, ‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ 'ʋ ꞊tui ca dɩakɩ, 'ʋ 'tɩ 'crɛkɔnyibli 'hru wlɔn lɛ, 'ʋ nu꞊o, 'dɩɔ a nyibli 'ʋ 'kukue lɛ, 'ʋ ‑tʋa 'dɩɔ a ꞊gbugblolɛ, 'ʋ mu 'lɩ Jasɔ a 'kayu bʋ, ‑tɛ ‑mʋ', Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑, ʋ pa 'lɩ. ‑Tɛ 'dɩɔ a nyibli nyre 'kɩ 'lɩ, ʋ ꞊mʋɛ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'lɩ ꞊nʋ nyibli yɩ gba. 6 Kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ ꞊nʋ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ klɔ Jasɔ a 'mʋ, kɔ ‑Yusu a nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, 'ʋ gba 'lɩ ꞊nʋ 'dɩɔ a ye'nanyʋ yɩ, 'ʋ ‑tʋa lɛ'gbugbolɛ, ʋ wɛn: «Nyibli ‑bʋ, ʋ ꞊gbugblo 'blʋgba a pɛpɛ ‑bʋ nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ, kɩkɛ bʋ, ʋ nʋ‑ 'hrɩɩ kɛ 'nɛ‑ ‑a mʋ ‑mɔ, 7 'tɩ‑ Jasɔ 'ɛ 'ble ꞊nʋ kʋa, 'kɩ 'lɩ 'a 'kayu bʋ. Nyibli a 'mʋ, ʋ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ a tete 'ʋ. Ʋ wɛn 'nɩ, 'kɩɩn ‑bɩ nɩ 'ʋ. 'A 'nyrɛ mɔ ‑Yusu.» 8 ‑Tɛ ʋ 'wɩn windʋ a 'mʋ, yrʋ 'yii 'ʋ nyibli kɔ 'dɩɔ a ye'nanyʋ 'hʋɛn‑ nɩ. 9 ‑Ɛ ‑bɩ 'dɩɔ a ye'nanyʋ a 'mʋ, ʋ lee Jasɔ kɔ 'a 'bio ‑Yusu a nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑ nɩ, bʋ ‑ha 'wli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ꞊nʋ bʋ tɛ. ‑Tɛ ʋ ‑ha 'kɩ 'wli a 'mʋ, 'tɩ‑ 'ʋ tɛ ꞊nʋ bʋ.

‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑, ʋ mu la 'lɩ Beledɩɔ 'kwli

10 ‑Tɛ 'tɔ ‑wɔn, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a nyibli a 'mʋ, ʋ nu꞊o nɩ, Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hʋɛn‑, 'ʋ mu 'lɩ Beledɩɔ 'kwli. ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ʋ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ* yɩ 'lɩ lɛ 'kukue ‑nɩ 'a ‑nɛ ti. 11 ‑Juukʋɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Bele, ‑tɛ ‑mʋ', Tesalonikɩdɩɔ a nyibli nɩ 'mʋ, ʋ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ', Pɔlʋ lee ꞊nʋ, 'waa ꞊wlɩ 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ. Ʋ nʋɛ bʋ pʋ Pɔlʋ nʋa yɩ bʋ. 'A ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, kɛ‑ ʋ ni, 'ʋ tɛ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye, 'bʋ mɔ, ‑tɩ a 'mʋ, Pɔlʋ tɔɔ ꞊nʋ, 'bʋ mɔ ꞊han‑tɩ. 12 'Kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ a 'mʋ 'nyɩ, 'waa ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ Glɛkɩkʋɛ 'nyɩ, dɛkɔnʋgbɩ ‑hʋɔhʋɩ, kɔ nyɩbɛpʋ ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. 13 ‑Tɛ ti gbi ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Tesalonikɩ, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, Pɔlʋ nɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ Bele. Nɔ‑ mɔ bʋ di Bele, bʋ hlee 'lɩ nyibli ‑mɔ, 'kɩ bʋ pʋʋ Pɔlʋ yrʋ lɛ. 14 Nɔ nu꞊o, ‑Yusu a nyibli 'ʋ gba Pɔlʋ 'hru wlɔn, 'kɩ 'lɩ 'yru wien. Silasɩ kɔ Timote 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'yɩ ‑mu. 'Kɩ ʋ 'tɩɛ nɩ 'lɩ Bele. 15 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ gba Pɔlʋ 'hru wlɔn, ʋ gba꞊a ‑gbagba, 'ʋ nyre 'lɩ Atɛnɩdɩɔ 'kwli, 'tɩ‑ 'ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ʋ di Bele. ‑Tɛ ʋ yɩ nɩ di, Pɔlʋ pʋ ꞊nʋ titie, 'kɩ bʋ lee Silasɩ kɔ Timote 'hʋɛn‑, bʋ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien, ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'bʋ mɔ, 'hru 'bʋ pɛ 'ʋ ꞊nʋ 'yie bʋ.

‑Tɛ Pɔlʋ nɩ la 'lɩ Atɛnɩdɩɔ 'kwli

16 'Kɩ Pɔlʋ nɩ 'lɩ Glɛkɩkʋɛ a 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Atɛnɩ 'kwli, 'ɛ yɩ Silasɩ kɔ Timote 'hʋɛn‑ ‑ple. 'Kɩ ɛ 'yee 'ʋ tuyonʋ. Tuyonʋ a 'mʋ, ʋ nu 'hɩ, 'ʋ nu ꞊nʋ, 'ʋ ‑hʋʋ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli. ‑Tɛ Pɔlʋ 'ye ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ bi yrʋ', 'ɛ kɛɛ nɛ 'a ꞊wlʋ lɛ. 17 'A ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, kɛ‑ ɛ ni, 'ɛ yɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ* ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hɛ ‑Juukʋɛ, 'tɩ‑, ‑ʋ dɛ Nyɩsʋa, ɛ kɔ, 'a ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ, nʋ‑ ɛ yɩ 'lɩ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'dika. 18 Ɛ kɔ 'lulɛ‑hienyʋ ꞊dʋ, 'ʋ dɛɛ ꞊nʋ Epikulinyibli, kɔ Sitoinyibli. Ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ yɩ hle. 'Kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ‑ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ: «Winlɛpʋnyɔ ‑bʋ, ‑bɩ' ɛ pɩ 'lɩ?» ‑Ʋ ‑bɩ nɩ 'ʋ, ‑tɛ ʋ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, Pɔlʋ hla ‑Yusu a ‑tɩ, kɔ ‑Yusu kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑ bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Ɛ 'wɩ yɩ, dakɔ ‑bɩ a 'kuo a ‑tɩ ɛ hlɛ.» 19 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ gba꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ 'dɩɔ a ‑gbolugbo yɩ, ‑ʋ yɩ lɛ 'kukue ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ dʋgba ‑mʋ', ʋ dɛɛ Aleopasɩ 'lu, ʋ wɛn: «Tɔɔlɛ ‑bʋ, ‑yɛ 'lɩ, ɛ mɔ tɔɔlɛ yrayrʋ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ. ‑A ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑bʋ yruo nɛ ‑a mɔ꞊ɔ lɛ, 20 ‑kɔtɩ ‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑nɛ ‑mɔ lɛ, ɛ kɛɛ nɛ ‑aan ꞊wlɩ lɛ. 'A ‑tɩ, ‑a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑bʋ nu꞊o, ‑ba yru 'a 'mini lɛ, ‑a 'mʋ꞊ʋ yi, dɛ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ.» 21 Atɛnɩ a nyibli kɔ 'dagbɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'ti 'lɩ Atɛnɩ, 'a ‑nɛ ti, kɛ‑ ʋ ni, 'ʋ yɩ lɛ 'kukue ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ yrayrɩ ‑mʋ', ʋ 'wɩn, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'waa 'bio ‑lee ‑nɩ.

22 Nɔ‑ mɔ Pɔlʋ bʋ 'du ye', 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, bʋ pʋ lɛ: «'A mʋ Atɛnɩkʋɛ, 'n yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, a mɔ nyibli ꞊nɩɔ, ‑ʋ ꞊tui 'ʋ 'kuo a gblegble 'ʋ dɩakɩ. 23 ‑Tɛ 'n nɛ wɛn 'aan 'dɩɔ 'kwli lɛ, 'n 'ye 'aan 'kuo a daalɛ a gblegble nɩ, 'nɩ 'ye ‑cɔhlʋnpiilɛ* ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ye' ʋ 'crɩɩ 'ʋ, ‑ɛ mɔ: ‑cɔhlʋnpiilɛ ‑bʋ, ‑a nu꞊o nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑a 'yɩ ‑yi ‑mɔ. 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa ‑bʋ, a 'yɩ ‑yi, nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'n di 'a mʋ ‑lee ‑nɩ. 24 Nyɩsʋa a 'mʋ, nɔ‑ nu 'klɔ ‑bʋ, ɛ kɔ 'a ‑nɛ dɛ, ‑ɛ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ a 'mʋ kɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ yakɔ kɔ ‑tʋtʋ a Kʋkɔnyɔ. 'Kayo ‑mʋ', ‑tonyibli ‑pʋ, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ bʋ ‑nɩ. 25 Ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ ‑tonyiblo bʋ pie ꞊nɛ ‑cɔhlʋn*, ‑kɔtɩ ɛ nɔ‑ nu ‑tonyibli, ɛ nɔ‑ yɩ ꞊nʋ ‑hʋnhlʋn kɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'hʋɛn‑ ‑nyi, ‑ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ. 26 'Kɩ ɛ naa 'lɩ nyiblo nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Adamʋ 'lɩ, 'ɛ nu 'klɔ ‑bʋ a dakɔ a pɛpɛ, 'tɩ‑ 'ɛ ꞊tu ꞊nʋ blɛ, 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ bʋnɩɩlɛ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ a pɛpɛ kɩ. Ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ wa dakɔ a 'blʋ‑paʋn 'nyrɛ lɛ, ɛ kɔ, ti ‑mʋ', dakɔ a 'mʋ, ʋ di 'ʋ ‑hi. 27 Ɛ nu ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tonyibli 'mʋ꞊ʋ lɛ ꞊mʋɔ, 'bʋ yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ꞊mʋɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ kɩ yɛ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑mɔ lɛ ‑hlɔɔ ‑nɩ, 28 ‑kɔtɩ kɛ‑ ʋ ‑pʋ: Nyɩsʋa, nɔ‑ ni꞊e, ꞊a pɩ ‑hʋnhlʋn, ꞊a nɩ 'klɔ, ꞊a yɩ lɛ ‑hihie ‑nɩ. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'aan 'crɩɩn.yinyʋ ‑bɩ 'crɩ, ‑ɛ mɔ: ‑Aan 'mumu, ‑a mɔ 'a 'yonʋ ꞊nɩɔ. 29 ‑Tɛ ‑a mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ, ‑a 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑ba pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'wɩ‑ tuyu yɩ, ʋ nu ‑gʋlʋ, kɔ 'plɩdɛ, kɔ 'hɩɔ, ʋ ‑nu, 'kɩ 'lɩ ‑tonyiblo a 'srɛ, kɔ 'a dɩɔnʋ a 'lulɛ‑hihie 'kwli. 30 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑tonyibli 'yɛ la 'ʋ Nyɩsʋa nɩ ‑yii ‑nɩ, 'kɩ ɛ kɔ la ꞊wlʋ a 'lɩla, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa yɩ nyibli a pɛpɛ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ʋ nɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, 'kɩ bʋ hie 'ʋ 'waa ‑tɛblɩ 'kukui a pɛpɛ, ʋ ni bʋ, bʋ ꞊hɩan ‑mɔ, bʋ ‑nyi 'waa 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa. 31 'Tɩ‑, ɛ wa ‑nyrɔwɔ 'nyrɛ, ‑ɛ kɔ 'kwli ɛ di 'ʋ nyibli a pɛpɛ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'a yɩ'siilɛ 'kwli. 'Bʋ 'mʋ ‑bati a 'mʋ pʋ, nyiblo nɩ ‑do ‑mʋ', 'a ꞊gbɛtʋ ɛ wa 'nyrɛ, ɛ nɔ‑ ɛ di 'lɩ ‑naa ‑nɩ. Nyiblo a 'mʋ, nɔ‑ ɛ ‑ha 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ ‑ha 'klɔ. Kɛ‑ ɛ nu nyibli a tɔɔlɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ pʋ 'lɩ, ɛ di꞊e 'nɩ nu.»

32 ‑Tɛ ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, Pɔlʋ ‑hla, ‑ɛ mɔ, nyiblo bʋ 'kʋ, 'tɩ‑ bʋ 'hrɩ 'klɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑ʋ ‑bɩ ‑tʋa 'a 'caalɛ, ‑ʋ ‑bɩ wɛn: «‑A di pʋ ‑mʋ nʋa yɩ bʋ, ‑nyrɔwɔ ‑bɩ 'kwli, ‑tɩ nɩ ‑do ‑bʋ, ‑na ‑mɔ lɛ, ꞊mʋ꞊ʋ ‑mɔ lɛ na de.» 33 ‑Tɛ ʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ kɔ Pɔlʋ 'hʋɛn‑, ʋ ‑hɩhɩɛ yrɛ. 34 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, 'ʋ bi Pɔlʋ kɩ, 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. 'Kɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ, ‑ɛ ‑bɩ nɩ 'lɩ, 'a 'nyrɛ mɔ Denisɩ. Ɛ mɔ 'dɩɔ a ‑gbolugbo a nyiblo ‑bɩ ꞊nɩɔ. Nʋgba nɩ 'ʋ ‑wɛ; 'a 'nyrɛ mɔ Damalisɩ, kɔ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ.

18

‑Tɛ Pɔlʋ mu la 'lɩ Kolɛtɩdɩɔ 'kwli

1 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ ‑hɔn 'lɩ Atɛnɩ nɩ, 'ɛ mu 'lɩ Kolɛtɩ. 2 'Kɩ ɛ yɛɛ 'lɩ ‑Juukʋɛyu* ꞊dʋ bʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Akilasɩ. 'Blʋgba ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Pɔn, 'kɩ ɛ kɔ 'lɩ. Ɛ kɔ 'a nʋgba Plisilɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ 'tɩɛ ‑hɔn 'lɩ Rɔmʋdɩɔ 'kwli, ‑ɛ nɩ 'lɩ Yitaliblʋgba 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩɩn gbagbʋ Klodɩ, ɛ lee ‑Juukʋɛ a pɛpɛ nɩ, 'kɩ bʋ ‑hɔn 'lɩ Rɔmʋdɩɔ 'kwli. Akilasɩ kɔ Plisilɩ a 'mʋ ‑mɔ, 'kɩ Pɔlʋ mu 'lɩ. 3 Ʋ kɔ Pɔlʋ 'hʋɛn‑, ʋ yi ‑kʋantu nɩ ‑do. Ʋ 'gblɛ 'tapɔkayo, 'ʋ ple꞊e. 'Kɩ Pɔlʋ nɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, 'ʋ nii 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do ‑kʋan. 4 'A ‑nɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ*, Pɔlʋ kɔ bʋ na Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, 'ɛ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'kɩ ‑Juukʋɛ kɔ Glɛkɩkʋɛ 'hʋɛn‑, bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ.

5 ‑Tɛ ti ‑hʋɔhʋɩ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Silasɩ kɔ Timote 'hʋɛn‑, ʋ ‑hɔn 'lɩ Masedʋanɩblʋgba 'kwli nɩ, 'ʋ mu 'lɩ Kolɛtɩ. ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ Kolɛtɩ, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ 'kee ‑kʋan a nunuo nɩ, 'bʋ 'yɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ nɩ ‑do a ‑mɔlɛnɩna 'pa‑, 'ɛ ‑hɩhɩɛ ‑Juukʋɛ klɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya. 6 Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'mʋ, ɛ hlɛ, ‑Juukʋɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ 'a 'wɩnwɩɩn, 'ʋ ‑hɛ꞊ɛ 'yri lɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Pɔlʋ 'ɛ nyra ꞊nʋ yɩ bʋ, 'ɛ bʋbla 'a wlawlɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'pupu 'mʋ ble, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'ba hlɔɔ Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ, ɛ 'yɩ 'mɔ 'pa‑, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑nu. 'Aan ꞊gbɛtʋ, 'a mʋ ‑nu꞊o. Kɛɛ, kʋɛ 'kɩ mɔ bʋ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, nʋ‑ kɔ ‑mɔ 'n di 'lɩ mu, 'mʋ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑lee ‑nɩ,» 7 Pɔlʋ 'ɛ ‑hɔn 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'ɛ mu 'lɩ Glɛkɩkʋɛyu ꞊dʋ a ‑tɛ. Nyiblo a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Titusɩ Jutusɩ, 'ɛ 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda. 'Kɩ 'a 'kayu nɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'kayu, ‑ɛ kɔ bʋ ‑Juukʋɛ yɩ la 'lɩ lɛ 'kukue ‑nɩ 'hʋɩ. Titusɩ Jutusɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɛ Pɔlʋ hlɛɛ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ. 8 Klipusɩ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'kayu a nyiblo gbagbʋ, nɔ‑ 'wɩn Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ɛ kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ɛ kɔ 'a 'kayubʋkʋɛ 'hʋɛn‑. ‑Tɩ a 'mʋ, Pɔlʋ nɛ ‑mɔ lɛ, Kolɛtɩkʋɛ ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ 'wɩn, 'tɩ‑ 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'ʋ pʋ ꞊nʋ 'nie 'lu.

9 Ɛ kɔ 'tɔlʋwɔ ꞊dʋ, Pɔlʋ 'ɛ 'ye Kʋkɔnyɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ nyiblo 'yɛ nɩ 'ya yanie, 'ɛ yɩ Pɔlʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «꞊Nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ, kɛɛ, 'cibi 'ʋ 'na ‑tɩ a ‑mɔlɛnɩna, ꞊nɩ 'saa 'lɩ. 10 'Kɩ 'n nɩ 'ʋ ‑mʋ ke'. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ klɔ ‑mʋ, bʋ ꞊tu ‑mʋ ꞊hɩʋɛn, ‑ɛ nu꞊o, nyibli, ‑ʋ mɔ 'na nyibli, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'dɩɔ ‑bʋ 'kwli, kɛɛ, ‑ʋ 'yɛɛ 'na win nɩ 'wɩn, ʋ ‑hʋ nɩ.» Kɛ‑ ‑Yusu ‑pʋ. 11 Ɛ nu꞊o nɩ, Pɔlʋ 'ɛ ‑hii 'lɩ Kolɛtɩkʋɛ 'nyɩ 'yrʋ kɔ ꞊hɔnpʋɩ nɩ ꞊hlon‑do, 'ɛ tʋɛ ꞊nʋ Nyɩsʋa a win.

12 Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Galio mɔ la ‑gʋlʋnʋma, 'kɩ 'lɩ Akaiblʋgba 'kwli, 'kɩ ‑Juukʋɛ bibi 'ʋ 'yi lɛ, 'ʋ klɔ Pɔlʋ, 'ʋ gba 'lɩ꞊ɩ Galio a 'mʋ yɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, 13 'ʋ yɛɛ ꞊nɛ ‑tɩ, ʋ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, nyibli a pɛpɛ bʋ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ. Kɛɛ, ‑tɛ a 'mʋ, ɛ pʋ lɛ, ‑ba nuu 'ʋ Nyɩsʋa a 'ʋ꞊tuulɛ, ‑aan tete 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɛ.» 14 Pɔlʋ 'mʋ 'kɩ win pʋ, ‑ɛ ‑bɩ Galio wɛn: «‑Juukʋɛ ‑na, 'bʋ mɔ, 'bʋ mɔ wɛn ‑tɩ 'yaklɩ ꞊dʋ, 'n di pʋ wɛn 'a mʋ nʋa yɩ bʋ. 15 Kɛɛ, ‑tɛ ɛ mɔ 'blini, 'kɩ 'ʋ winbʋɩ kɔ 'nyrɛ kɔ 'a mʋ ‑Juukʋɛ a tete kɩ, 'a mʋ ‑kɔ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ. 'N hɩa nɩ, 'kɩ ꞊bʋ pʋ ‑tɛblɩdʋ a 'mʋ 'a ‑bati. 16 Ba mu, ba ‑hɔn 'nɛ‑ ‑batipʋʋlɛ'.» 17 'Kɩ 'lɩ ‑tuo a 'mʋ kɩ, 'kɩ nyiblo ꞊dʋ nɩ 'ʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Sɔtɛnɩ. Ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'kayu a nyiblo gbagbʋ ꞊nɩɔ. Nɔ‑ ‑Juukʋɛ ‑klɔ, 'ʋ ‑tʋa 'a bibie, 'kɩ 'ʋ ‑batipʋʋlɛ'. Kɛɛ Galio a 'yie 'yɩ 'lɩ ‑nɩ.

Pɔlʋ a ta a 'dagba, 18.23–21.16

‑Tɛ Pɔlʋ hree 'ʋ Atiɔsɩ, ɛ ‑mɛ kle

18 ‑Tɛ ɛ ‑hi, Pɔlʋ ‑wlɛɛn 'lɩ Kolɛtɩ nɩ, 'tɩ‑ 'ɛ gba ‑Yusu a nyibli wlu. 'Kɩ 'lɩ Sankledɩɔ 'kwli, 'kɩ ɛ ‑ha 'lɩ 'mɩɩ, 'ɛ mu 'lɩ Siliblʋgba 'kwli. ‑Tɛ ɛ yɩ nɩ mi, ɛ kɔ Plisilɩ kɔ Akilasɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ ‑mu. Pɔlʋ ŋmla 'ʋ 'lu lɛ, 'kɩ 'lɩ Sankle, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ɛ pʋ 'lɩ dɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ‑mɔ'. 19 ‑Tɛ ʋ yɩ nɩ mi, ʋ nyre 'lɩ Efɛsɩdɩɔ 'kwli, 'kɩ Pɔlʋ hie 'ʋ Plisilɩ kɔ Akilasɩ 'hʋɛn‑ bʋ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, 'ɛ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, ɛ kɔ ‑Juukʋɛ* 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ toto pʋ, 20 ‑Juukʋɛ a 'mʋ, 'ʋ ‑tʋa 'a lɛnyaalɛ, 'kɩ bʋ ‑hii 'ʋ ꞊nʋ ‑nyrɔwɩ gbi 'hʋɩ, kɛɛ, ɛ 'yɩ ‑wɛn, 21 'ɛ gba ꞊nʋ wlu, ɛ wɛn: «Nyɩsʋa 'bʋ ‑hʋa꞊a, 'kɩ ꞊bʋ di kle, ‑ɛ ‑bɩ 'n di 'nɩ di,» 'ɛ 'ya 'lɩ 'mɩɩ 'kwli de, 'ɛ gba 'a 'dagba 'lu ‑mɔ, 22 'ɛ nyre 'lɩ Sesalɩdɩɔ 'kwli. ‑Tɛ ɛ ꞊tɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ Jrusrɛ, 'ɛ mu ‑Yusu a nyibli, ‑ʋ nɩ 'lɩ 'ye mɔ. ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ Atiɔsɩ, 23 'ɛ ‑hii 'lɩ ti gbi. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ bi 'hru wlɔn de, 'ɛ 'bɛ 'blʋgbɩ ‑mʋ' ꞊tɩɔ, ‑ʋ mɔ Galasi kɔ Flisi, ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'blʋgbɩ a 'mʋ kɩ, 'ɛ yɩ ꞊nʋ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ 'cibi 'ʋ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ.

‑Tɛ Apolɔsɩ mu la 'lɩ Efɛsɩ kɔ Kolɛtɩ

24 Ɛ kɔ ‑Juukʋɛyu* ꞊dʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Apolɔsɩ. 'Kɩ ɛ kɔ 'lɩ Esipʋblʋgba a 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Alɛsadrɩ. Ɛ mɔ hihlenyɔ gbagbʋ ꞊nɩɔ. Ɛ yi Nyɩsʋacrɩɛn nɩ dɩakɩ. Nɔ‑ di la 'lɩ Efɛsɩ, 'kɩ 'lɩ Asiblʋgba 'kwli. 25 Tɔɔwin ‑mʋ', ‑ɛ kʋɛ 'ʋ ‑Yusu kɩ bʋ, ɛ 'nyɩ la꞊a nɩ ‑tɛɛ. Kɛɛ, ‑tɩ nɩ ‑do ‑mʋ', Saan yɩ la nyibli ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ kʋɛ 'ʋ ‑Yusu kɩ bʋ, ɛ kɔ, ‑tɛ Saan a 'mʋ, ɛ ni la nyibli a 'nie a 'lulɛpʋpʋʋ, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ yi la. 26 'Kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ yɩ 'lɩ lɛ 'kukue ‑nɩ, ɛ 'nɩ ‑pie꞊e lɩ ‑tʋɩ, 'kɩ bʋ na ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ. ‑Tɛ ɛ yɩ nɩ hle, Plisilɩ kɔ Akilasɩ 'hʋɛn‑, ʋ nɩ ‑tuo kɩ. ‑Tɛ ɛ ‑wɛ win a pʋpʋʋ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ da꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ 'waa 'kayu bʋ, dɛ ‑mʋ', ɛ 'yɛɛ nɩ 'wɩn, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑tɩ kɩ, 'ʋ ‑hɩhɩa ꞊nɛ꞊ɛ klɛ ‑tɛɛ.

27 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ꞊bʋ mu 'lɩ Kolɛtɩ, 'kɩ 'lɩ Akaiblʋgba 'kwli.» Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', 'ʋ ‑nyi꞊e 'klɩ, 'tɩ‑ 'ʋ 'crɩ 'crɩɛn, 'ʋ ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ, 'kɩ bʋ gba꞊a ‑Yusu a nyibli ‑mʋ' yɩ, ‑ʋ nɩ 'lɩ Akaiblʋgba 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ kʋa 'ble ‑tɛɛ. ‑Tɛ ɛ nyre 'lɩ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ɛ yɛɛ 'ʋ nyibli bʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa nuu la ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ. Ɛ ‑hɛɛ ꞊nʋ nɩ dɩakɩ, 28 ɛ kɔ ‑Juukʋɛ 'hʋɛn‑, 'ʋ pɩ gblɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', 'ɛ tʋɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, ʋ kɛ nɩ, 'ɛ yɩ Nyɩsʋacrɩɛn ‑hre, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ye', 'ɛ tʋɛ ꞊nʋ꞊ʋ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya.

19

‑Tɛ Pɔlʋ mu la 'lɩ Efɛsɩdɩɔ 'kwli

1 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Apolɔsɩ nɩ 'lɩ Kolɛtɩ, 'kɩ 'lɩ Akaiblʋgba 'kwli, Pɔlʋ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ naa 'lɩ Asiblʋgba a 'kʋtɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ dʋgbɩ kɩ, 'ɛ nyre 'lɩ Efɛsɩdɩɔ 'kwli. 'Kɩ ɛ yɛɛ 'lɩ ‑Yusu a nyibli ‑bɩ bʋ, 2 'ɛ 'bɛti ꞊nʋ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri a kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ɛ ‑nyi 'a mʋ 'a ‑Hihiu* nɩ?» ‑ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «‑A 'yɩ ‑hʋan Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑tɩ nɩ 'wɩn.» 3 ‑Ɛ ‑bɩ Pɔlʋ 'bɛti ꞊nʋ nɩ de, ɛ wɛn: «‑Tɛ ʋ pʋ 'a mʋ 'nie 'lu, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «Dɛ ‑mʋ', Saan tɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'nie a 'lupʋpʋʋ a ‑ta', nɔ‑ ‑a kuo ꞊wlʋ yɩ.» 4 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ hie 'ʋ dɛ 'kuku bʋ, 'tɩ‑ ‑ʋ ‑nyi 'waa 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa, nʋ‑ Saan pɩ la 'nie 'lu lɛ. Kɛ‑ ɛ pɩ la nyibli a 'mʋ yɩ: Bʋ kuo nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di la 'ʋ꞊ʋ ke' kʋɛ ꞊wlʋ yɩ. Nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu.»

5 ‑Tɛ ʋ 'wɩn win a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ pʋ ꞊nʋ 'nie 'lu, 'kɩ 'lɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'nyrɛ 'kwli, 6 Pɔlʋ 'ɛ pʋ ꞊nʋ dabʋɩ 'lu blɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ɛ bi 'ʋ ꞊nʋ ke', nyibli a 'mʋ, 'ʋ ‑tʋa win ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑yi a pʋpʋʋ, 'ʋ yɩ Nyɩsʋa a win wlɔn ‑hɛ. 7 Nyibli a 'mʋ, ʋ ‑wɛ 'lɩ nyibli nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn.

8 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ Pɔlʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ. 'Kɩ 'lɩ ꞊hɔnpʋɩ nɩ ta 'kwli, 'a ‑nɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ*, ɛ 'nɩ ‑pie꞊e lɩ hʋannʋ, 'ɛ ‑hɩhɩɛ꞊ɛ nyibli klɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni 'lɩ ‑Yusu a 'lɩnaalɛ, ɛ ni nyibli a win a kɩkɔɔlɛ. Pɔlʋ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, ‑tɩ ‑mʋ', ɛ hlɛ, nyibli bʋ pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ. 9 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ‑ʋ ‑bɩ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'ʋ ꞊tui Nyɩsʋa a ꞊haantitie a 'mʋ ‑tɩ 'hʋɩ lɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Pɔlʋ 'ɛ ‑hɔn 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ, ɛ kɔ ‑Yusu a nyibli 'hʋɛn‑. Kʋɛ 'ʋ ti a 'mʋ 'yie bʋ, 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, ɛ kɔ bʋ tɔɔ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ nyɩbɛyu ꞊dʋ a 'kayu bʋ. Nyɩbɛyu a 'mʋ a 'nyrɛ mɔ Tilanusɩ. 10 Ɛ nɔ‑ ɛ ‑nu, 'kɩ 'lɩ 'yrɩ nɩ 'hʋɛn 'kwli. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ la 'lɩ Asiblʋgba 'kwli, ‑Juukʋɛ* kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'ʋ 'wɩn Nyɩsʋa a ‑tɩ.

‑Tɛ Sefa a 'yonʋ ꞊tɛ la 'kuo ‑hʋɩn* a lɛbʋbla 'yi

11 'Kɩ Nyɩsʋa nɛɛ 'lɩ Pɔlʋ 'lɩ, 'ɛ ni ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ gbagbɩ, 12 nyibli 'ʋ gbɛ 'a 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ kɔ 'a 'paatɩgese, 'ʋ pɩ꞊ɩ 'hʋɩhrennyʋ klɛ, 'hʋɩhrennyʋ a 'mʋ, 'waa 'kʋɛ 'ɛ yɩ ‑wɛ, ɛ kɔ, nyibli ‑bʋ, 'kuo ‑hʋɩn nɩ 'ʋ ke' lɛ, 'ʋ ‑hʋɛn 'ʋ ꞊nʋ ke' lɛ. 13-14 Ɛ kɔ la ‑Juukʋɛ* ꞊dʋ. Ʋ mɔ la 'dɩayɩnʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ꞊nɩɔ. 'Waa 'baɩ a 'nyrɛ mɔ Sefa. Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ* gbagbʋ ꞊nɩɔ la. 'A 'yonʋ nyɩbɛpʋ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ nɛ ‑tɛblɩ 'nyɩ lɛ, 'ʋ blɛ 'kuo ‑hʋɩn lɛ, ‑ʋ nɩ 'ʋ 'hʋɩhrennyʋ ke', 'ʋ ꞊tɛ꞊ɛ 'yi, 'kɩ bʋ nu ‑Yusu a 'nyrɛ, bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ. ‑Tɩ ʋ yɩ 'kuo ‑hʋɩn a 'mʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «‑Yusu ‑bʋ, ‑kɔtɩ Pɔlʋ hlɛ, 'kɩ 'lɩ 'a 'nyrɛ 'kwli, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑hɔn 'ʋ nyiblo ‑bʋ ke'.»

15 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'ku ‑hʋan ‑mʋ', ʋ blɛ lɛ, ɛ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'N yi ‑Yusu nɩ, 'nɩ yi Pɔlʋ, kɛɛ, 'a mʋ ‑bʋ, nyibli a 'dɩ ‑bɩ a ‑mɔ 'lɩ?» 16 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo, 'ku ‑hʋan nɩ 'ʋ ke', ɛ bi 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'ɛ tɔɔ ꞊nʋ꞊ʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɩ 'klɩ kɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'waa pɛpɛ a 'mʋ 'ʋ, 'ɛ ‑tʋa 'waa ‑tɛblɩ a 'yrilɛ'lɩla, kɔ 'ɛ cɩcra 'waa wlawlɩ lɛ, nyibli a 'mʋ 'ʋ 'gba ci lɛ, 'ʋ ‑hɔn 'lɩ nyiblo a 'mʋ, 'a ‑tɛ. 17 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ mu 'lu ‑mɔ, ‑Juukʋɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ‑ʋ 'ti 'lɩ Efɛsɩ, 'waa pɛpɛ, ʋ 'wɩn nɩ. 'A ‑tɩ, ʋ yɩ pie hʋannʋ, 'ʋ 'bʋɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'nyrɛ 'yi. 18 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'waa ‑hʋɔhʋɩ, ʋ yɩ 'lɩ 'nɩ di, ‑tɛblɩ 'kukui a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ ‑nu, 'ʋ yɩ꞊ɩ yrɛ ‑wɛɛn ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye'. 19 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ‑wɩdɛ, 'waa ‑hʋɔhʋɩ ya 'waa 'crɩɩn nɩ, ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ 'crɩɩ 'lɩ, ‑tɛ ʋ di ‑wɩ a pʋpʋʋ nu, 'ʋ pʋ꞊ʋ 'tɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ yɩ. ‑Tɛ ʋ gbʋgba 'crɩɩn a 'mʋ, 'a 'wli ‑mɔ lɛ, ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑kʋannunyibli a (5000) 'miliwɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn ꞊tu 'ʋ ‑pu a 'pɛɛlɛ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do 'kwli. 20 ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ɛ nɩ 'klɩ kɩ dɩakɩ. Ɛ nu꞊o nɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'wɩn Nyɩsʋa ‑tɩ, ɛ kɔ, ‑ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, 'ʋ bii klɛ.

‑Tɛ ‑tɛblɩblanyʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Efɛsɩ, ʋ bi yrʋ' lɛ

21 ‑Tɛ ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ bʋ 'bɛ Masedʋanɩblʋgba kɔ Akaiblʋgba ꞊tɩɔ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ Jrusrɛ mu. Ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ ‑mu, 'n kɔ ꞊bʋ nyre 'lɩ Rɔmʋdɩɔ 'kwli,» 22 'ɛ lee nɛ 'a ‑kʋannunyibli nɩ 'hʋɛn, 'kɩ bʋ mu 'lɩ Masedʋanɩblʋgba a 'mʋ 'kwli. 'A ‑kʋannunyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ mɔ Timote kɔ Elasɩ 'hʋɛn‑. Kɛɛ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'tɩɛ di 'lɩ ti gbi Asiblʋgba 'kwli ‑hi.

23 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, tɔɔlɛ ‑mʋ', Pɔlʋ tʋɛ nyibli, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑ta', ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ꞊gbugblolɛ gbagbʋ 'ɛ bi 'lɩ Efɛsɩdɩɔ 'kwli. 24 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, ɛ kɔ 'kagbaʋ ꞊dʋ, 'ɛ nɩ 'ʋ. Ɛ nɔ‑ kɔ bʋ nyibli dɛɛ 'lɩ 'waa 'ku ‑mʋ', ‑ɛ ꞊tui 'waa 'dɩɔ 'yie. 'Ku a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Atemisɩ. Ɛ mɔ nʋgba ꞊nɩɔ. 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, ‑tɛblɩblanyɔ nɩ 'lɩ, 'ɛ blɛ 'plɩ. 'A 'nyrɛ mɔ Demetriusɩ. Ɛ nɔ‑ ni 'sroba, 'ɛ ni 'kayo 'cɩmɩɩ gbi, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑mʋ', Atemisɩ a 'mʋ, 'a 'kagbaʋ nɩ 'mʋ. Ɛ nu꞊o nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ plo. Dɛ a 'mʋ, ɛ ni, ɛ pɩ 'lɩ꞊ɩ 'wliyɛ ‑jɩ' dɩakɩ, ɛ kɔ 'a ‑kʋannunyibli 'hʋɛn‑. 25 Demetriusɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'kukue 'a ‑kʋannunyibli lɛ, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ni ‑kʋantu nɩ ‑do, ɛ wɛn: «‑A 'bio ‑na, 'bɩ a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑kʋan ‑bʋ, ‑a ni, ɛ nɔ‑ yɩ ‑a mʋ 'wliyɛ ‑nyi. 26 Kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ʋ dɛɛ Pɔlʋ, dɛ ‑bʋ, ɛ hlɛ, a yɩ 'nɩ 'wɩn. Ɛ yɩ nyibli 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ tuyonʋ ‑mʋ', ‑tonyibli ni, ʋ 'yɩ 'klɩ ꞊dʋ ‑kɔ. ‑Tɩ a 'mʋ, Pɔlʋ ꞊tui, nyibli ‑hʋɔhʋɩ pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, 'kɩ 'nɛ‑ Efɛsɩ kɔ Asiblʋgba a pɛpɛ kɩ. 27 Dɛdʋ a 'mʋ, ɛ di꞊e 'nɩ nu, ‑aan ‑nɛ ‑kʋan 'mʋ ꞊hlɔn bi. 'Ya 'ʋ 'lu de, ‑aan ‑nɛ 'ku gbagbʋ ‑bʋ, ‑a dɛ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ Atemisɩ, 'a 'kagbaʋ a ‑tɩ di ‑hɛɛ lɛ, 'tɩ‑ Atemisɩ a 'mʋ, nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ Asiblʋgba 'kwli, kɔ ‑tʋtʋ a pɛpɛ kɩ, ʋ dɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ de.»

28 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ ‑tuo kɩ, ʋ pʋ Demetriusɩ a win ꞊han‑tɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ bi yrʋ' lɛ, 'ʋ ꞊mʋmʋɛ lɛ, ʋ wɛn: «Efɛsɩkʋɛ a 'ku Atemisɩ bʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ!» 29 'Waa lɛ꞊mʋmalɛ a 'mʋ, ɛ nu꞊o nɩ, 'dɩɔ a pɛpɛ 'ɛ ‑wɛ ti kɩ, 'ʋ mu 'lɩ ‑tɛ ‑mʋ', ʋ nii 'lɩ ‑gbolugbo lɛ. Ɛ kɔ nyibli nɩ 'hʋɛn ꞊dʋ, nʋ‑ kɔ Pɔlʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ mi 'dagbɩ' lɛ. 'Waa 'nyrɛ mɔ Gayusɩ kɔ Alitakɩ. 'Kɩ ʋ kɔ 'lɩ Masedʋanɩblʋgba 'kwli. Nʋ‑ 'dɩɔ a nyibli ‑klɔ, 'ʋ gba 'lɩ ꞊nʋ ‑gbolugbonuulɛ'. 30 Pɔlʋ ‑hʋɛ bʋ mu 'lɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'mʋ ‑mɔ, ɛ 'mʋ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. Kɛɛ, ‑Yusu a nyibli 'yɩ dɛ a 'mʋ kɩ ‑wɛn. 31 Ɛ kɔ Asiblʋgba a ye'nanyʋ ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ, 'ʋ nɩ 'ʋ. Nʋ‑ mɔ Pɔlʋ a nɩnatumupʋ. Ʋ nʋ‑ lee ꞊nɛ, ɛ 'nɩ 'muo 'lɩ ‑gbolugbonuulɛ'. 32 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'kukue lɛ, ʋ pɩ ‑cici lɛ dɩakɩ. 'Waa ‑ciciwin a 'mʋ, ɛ ꞊gla nɩ. 'Kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ nɩ 'lɩ, 'ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi, dɛ‑ kɔ lɛ'kukuelɛ bʋ di lɛ 'kukue ‑nɩ. 33 'Kɩ 'lɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'mʋ 'nyɩ, ‑Juukʋɛyu* nɩ 'lɩ. 'A 'nyrɛ mɔ Alɛsadrɩ. Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ʋ ‑hɩhɩɛ꞊ɛ klɛ. Ɛ nɔ‑ 'a 'bio ‑Juukʋɛ pʋ 'lɩ ye', 'kɩ bʋ pʋ win, Alɛsadrɩ 'ɛ ni dabʋ, 'ɛ yɩ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ wien ma, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Juukʋɛ 'yɩ ꞊dedede ‑nu. 34 Kɛɛ, ‑tɛ ʋ yru꞊o, ‑ɛ mɔ, Alɛsadrɩ mɔ ‑Juukʋɛyu ꞊nɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa ‑cici a lɛpʋpʋʋ, 'ʋ pɩ wingblo nɩ ‑do. Ɛ nɔ‑ ʋ ‑nu ‑nunu, 'ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑haawɩ nɩ 'hʋɛn. Kɛ‑ ʋ pɩ: «Efɛsɩkʋɛ a 'ku, ‑ɛ mɔ Atemisɩ, bʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ!»

35 ‑Tɛ ʋ pʋ ‑cici lɛ ‑pʋpʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'dɩɔ a ye'crɩnyɔ ꞊tu 'ʋ 'klɩ, 'ɛ nu꞊o ‑nunu, 'ʋ ma wien. Kɛ‑ ɛ pɩ: «Efɛsɩkʋɛ ‑na, nyibli a pɛpɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑aan 'dɩɔ Efɛsɩ, nɔ‑ mɔ ‑aan 'ku Atemisɩ a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyɔ, ɛ kɔ 'a tuyu, ‑ɛ ble 'lɩ yakɔ 'kwli 'hʋɛn‑. 36 Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ hɩ ꞊nɩɔ. 'A ‑tɩ, ba nu gbee, ba ‑hie 'lu lɛ, a 'nɩ ꞊ha dɛ ‑hʋan ꞊dʋ nu. 37 Nyibli ‑bʋ, a ‑ya, ʋ 'yɩ ꞊dedede 'yri, 'kɩ 'lɩ Atemisɩ a 'kagbaʋ bʋ, ɛ kɔ, ʋ 'yɩ 'ku Atemisɩ 'yri lɛ ‑ha. 38 'Bʋ mɔ, Demetriusɩ kɔ 'a ‑kʋannunyibli 'hʋɛn‑, 'bʋ ‑hʋɛ bʋ yɛɛ nyiblo ‑tɩ, bʋ kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ ‑nyrɔwɩ, ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ pɩɩ 'ʋ ‑bati lɛ, 'ɛ kɔ 'blʋnaanyʋ ‑wɛ, ʋ di ‑hawi pʋ. Nyibli a 'mʋ, nʋ‑ ʋ blɛɛ yɩ bʋ lee ‑nɩ. 39 'Bʋ mɔ, ‑tɩ ‑bɩ 'bʋ nɩ 'ʋ, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'yri 'dɩɔ a nyibli di 'ʋ ‑bati ‑pʋʋ ‑nɩ, ‑a 'mʋ꞊ʋ hla. 40 Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ a ‑tɩ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu꞊o nɩ, 'blʋnaanyʋ, ‑ʋ mɔ Romakʋɛ, bʋ yɛɛ nɛ ‑a mʋ ‑tɩ nɩ, bʋ pʋ lɛ, ‑a yɩ 'blʋgba 'nɩ ꞊gbugblo ‑nɩ, ‑kɔtɩ ‑a 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, ‑ba lee 'blʋnaanyʋ a 'mʋ, ‑ɛ di ꞊nʋ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ, dɛ ‑kɔ ‑tɩ ꞊a 'kukue mɔ lɛ.» 41 ‑Tɛ ɛ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ lee nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'kukue wɛn lɛ, bʋ ‑gbɛ.

20

‑Tɛ Pɔlʋ mu la 'lɩ Masedʋanɩblʋgba kɔ Glɛkɩblʋgba 'kwli de

1 ‑Tɛ ꞊gbugblolɛ ‑wɛ 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ 'kukue ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ lɛ, 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'tɩ‑ 'ɛ gba ꞊nʋ wlu, 'ɛ mu 'lɩ Masedʋanɩblʋgba 'kwli. 2 ‑Tɛ ɛ yɩ 'blʋ a 'mʋ ꞊tɩɔ nɩ 'bɛ, ‑Yusu a nyibli, ‑ʋ nɩ 'lɩ, ɛ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ. ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ Glɛkɩblʋgba 'kwli, 3 'ɛ nuu 'lɩ ꞊hɔnpʋɩ nɩ ta. ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ bʋ gba 'mɩɩ, bʋ mu 'lɩ Siliblʋgba 'kwli. Kɛɛ, ɛ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Juukʋɛ* pʋ 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ bʋ 'la꞊a, ('bʋ mɔ, 'bʋ nyre 'lɩ Siliblʋgba 'kwli.) Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ ‑yra꞊a, 'kɩ bʋ naa 'lɩ Masedʋanɩblʋgba 'kwli de. 4 ‑Tɛ ɛ yɩ 'kɩ nɩ mi, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ gba꞊a 'hru wlɔn. 'Waa 'nyrɛ, nɔ‑ ‑bʋ: Pilusɩ a 'yu Sopatɛ a 'mʋ, ‑ɛ kɔ 'lɩ Beledɩɔ 'kwli; kɔ Alitakɩ, kɔ Sekudusɩ, ‑ʋ kɔ 'lɩ Tesalonikɩ, kɔ Gayusɩ, ‑ɛ kɔ 'lɩ Dɛbɩdɩɔ 'kwli, ɛ kɔ Timote, kɔ Asiblʋgba a nyibli nɩ 'hʋɛn, ‑ʋ mɔ Tisikɩ kɔ Trofimʋ. 5 Nʋ‑ 'nyɛɛ 'hru, 'ʋ mu 'lɩ Trʋasɩdɩɔ 'kwli, 'ʋ mu 'lɩ ‑a mʋ ‑ple mɔ. 6 ‑Aan 'mumu, ‑Juukʋɛ a lɛ'mimle, ‑ɛ mɔ Pakɩ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑a ‑ha 'lɩ 'mɩɩ Filipʋdɩɔ 'kwli. ‑Nyrɔwɩ nɩ ꞊hun bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑a yɛ ꞊nʋ kɩ, 'kɩ 'lɩ Trʋasɩdɩɔ 'kwli. 'Kɩ ‑a ‑hii 'lɩ 'wee 'mumu.

Pɔlʋ a lɛ'bɔɔdagba, 'kɩ 'lɩ Trʋasɩdɩɔ 'kwli

7 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ* a ‑winse, ‑a 'kukue lɛ, ‑a 'mʋ ‑Yusu a lɛ'bɔɔdiidɛ di. Pɔlʋ, nɔ‑ yɩ 'lɩ ‑Yusu a nyibli, ‑ʋ 'kukue lɛ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. ‑Tɛ ɛ di 'a 'dagba 'lu ‑mɔ gba, ‑nyrɛ 'bʋ ‑nyɛ a ‑tɩ, ɛ hle ‑hlehle, 'ɛ yɛ 'tɔ‑hɛyri' kɩ. 8-9 'Kɩ 'lɩ yɔ'kayu ꞊dʋ a ta a ‑gbɔ a ‑gblo ‑bɩ 'kwli, 'kɩ ‑a 'kukue 'lɩ lɛ. 'Kɩ 'lɩ ‑gblo a 'mʋ 'kwli, 'napɩ ‑hʋ 'lɩ nɩ. 'Kɩ 'yu nyɩbɛhɩan ꞊dʋ nɩ 'lɩ 'winde 'yri bʋ. 'A 'nyrɛ mɔ Etisɩ. ‑Tɛ Pɔlʋ a hihlewin 'tɩɛ hlʋɛ kɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Etisɩ a 'mʋ, ɛ bi ŋmena', 'ɛ hlɛɛ 'lɩ ŋmena' bʋ. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ ble 'lɩ 'winde a 'mʋ 'yri, bʋ ‑hlii 'lɩ ‑patʋ' bʋ. ‑Tɛ ʋ ꞊tɩ, ʋ 'du꞊o ye', ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'kʋ nɩ. 10 ‑Tɛ Pɔlʋ ꞊tɩ, ɛ ꞊jri꞊e 'lu bʋ, 'ɛ 'du꞊o ye', ɛ wɛn: «'Kla 'nɩ 'yaa 'lɩ 'a mʋ ‑wliye. Ɛ 'tɩɛ pɩ ‑hʋnhlʋn,» 11 'waa pɛpɛ 'ʋ 'ya, 'ʋ di ‑Yusu a lɛ'bɔɔdiidɛ. ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ 'tɩɛ gbɛ win a pʋpʋʋ 'lu ‑mɔ, 'ɛ pʋ win ‑pʋpʋ, 'yrʋ 'ɛ 'hrɩ 'lɩ. ‑Tɛ 'yrʋ 'hrɩ 'kɩ 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mu nɩ. 12 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, 'waa plɔ ble nɩ, ‑tɛ Etisɩ ‑nɩ wɛn, ɛ ‑tʋa ‑hʋnhlʋn a pʋpʋʋ de. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ 'du꞊o ye', 'ʋ gba 'lɩ꞊ɩ 'kayu bʋ.

‑Tɛ Pɔlʋ ‑hɔn la 'lɩ Trʋasɩdɩɔ 'kwli, ɛ mu 'lɩ Milɛtɩdɩɔ 'kwli

13 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a ‑ha 'lɩ 'mɩɩ Trʋasɩdɩɔ 'kwli, ꞊a 'nyɛɛ 'hru, ꞊a nyre 'lɩ Asɔsɩdɩɔ 'kwli, Pɔlʋ ‑mɔ ‑bɩ 'ɛ naa bʋɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ ‑yra꞊a nɩ, 'kɩ ‑ba ‑plee 'lɩ꞊ɩ Asɔsɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ 'lɩ 'mɩɩ ‑ha, ‑a 'mʋ 'dagba 'lu ‑mɔ gba. 14 ‑Tɛ ɛ yɛ ‑a mʋ kɩ, 'kɩ 'lɩ Asɔsɩ, ɛ 'ya 'lɩ ‑a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ 'mɩɩ 'kwli, ꞊a nyre 'lɩ Mitilɛnɩdɩɔ 'kwli, 15 ꞊a ‑hi. ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ꞊a na 'ʋ 'nɩdugbo ‑mʋ' ʋ dɛɛ Kiɔsɩ 'hʋɩ. ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ ‑bɩ ‑hi, 'a ‑nyrɛ ‑nyɛ, ꞊a na 'ʋ 'nɩdugbo ‑mʋ', ʋ dɛ Samɔsɩ 'hʋɩ, ꞊a ‑hi. ‑Nyrɔwɔ nɩ ‑do bʋ ‑hi de, ‑ɛ ‑bɩ ‑a ‑hi Efɛsɩ lɛ, ꞊a nyre 'lɩ Milɛtɩ. 16 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Pɔlʋ pʋ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ nyra bʋ, 'kɩ 'lɩ Efɛsɩ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'lɩ Asiblʋgba 'kwli ti ‑hʋɔhʋɩ 'lɩ ‑hii ‑nɩ. Ɛ 'kɩkɛ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'hru 'bʋ pɛ 'ʋ bʋ, ɛ 'mʋ 'lɩ ‑Juukʋɛ* a lɛ'mimle, ʋ dɛɛ Patɩkɔtɩ Jrusrɛ 'yee ‑nɩ.

‑Tɛ Pɔlʋ hlee la 'lɩ Efɛsɩdɩɔ a 'cʋɛ a ye'nanyʋ ‑mɔ

17 ‑Tɛ ‑a nyre 'lɩ Milɛtɩdɩɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ 'cʋɛ a ye'nanyʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Efɛsɩ, Pɔlʋ gba ꞊nʋ 'crɩɛn yɩ, 'ɛ lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, bʋ di꞊e 'ye, kɩ 'lɩ Milɛtɩ. 18 ‑Tɛ 'cʋɛ a ye'nanyʋ a 'mʋ, ʋ nyre 'lɩ꞊ɩ 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Kʋɛ 'lɩ ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri 'n nyre la 'nɛ‑ Asiblʋgba 'kwli 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ kɩ, ‑tɛ 'n ni la nɩna, a yi꞊e nɩ. 19 'N ꞊tɩɔ la 'lɩ 'na dɩɔnʋ nɩ pɛpɛ, 'nɩ ni la Kʋkɔnyɔ a ‑kʋan. 'Kla‑wliye'yɩya a gblegble, ɛ kɔ ꞊hɩʋɛn, nʋ‑ 'n yɩ la 'ye, ‑kɔtɩ ‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ ꞊mʋɛ 'na 'lɩla lɛ. 20 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑bʋ ‑hɛɛ nɛ 'a mʋ, 'kɩ ba kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ, 'n 'yɩ hʋannʋ ‑pie, 'nɩ tɔɔ ꞊nɛ 'a mʋ 'a pɛpɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', 'kɩ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ a 'kayo blɛ. 'N 'yɩ 'a mʋ ꞊dedede 'yi kɩ ‑hlii ‑nɩ. 21 'N lee ‑Juukʋɛ nɩ, kɔ nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'kɩ 'waa ‑tɛblɩ 'kukui, ʋ ni, bʋ hie 'ʋ꞊ʋ bʋ, bʋ ‑nyi 'waa 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa, ɛ kɔ, bʋ kuo ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. 22 ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* nɩ 'ʋ 'mʋ ke', 'kɩ ꞊bʋ mu 'lɩ Jrusrɛ, kɛɛ, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ di 'lɩ 'mʋ ‑nuu ‑nɩ, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 23 Dɛ nɩ ‑do, 'n ‑yi, ɛ nɔ‑ mɔ, 'a ‑nɛ 'dɩɔ ‑kɔ 'kwli 'n di 'lɩ ‑naa ‑nɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu yɩ 'mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊jɩ kɔ ꞊hɩʋɛn a 'yiye 'hʋɛn‑, nʋ‑ nɩ 'lɩ 'mʋ ye'. 24 'Kɩ 'ʋ 'mʋ ‑mɔ, 'na ‑hʋnhlʋn, 'n pɩ, 'nɩ ‑daa꞊a lɩ꞊ɩ dɛ gbagbʋ. Kɛɛ, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ dɛ gbagbʋ, 'kɩ 'lɩ 'mʋ 'yi, ɛ nɔ‑ mɔ, ‑kʋan ‑bʋ, ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu lee 'mʋ, ꞊bʋ nu, ꞊bʋ ‑yra꞊a 'lu. ‑Kʋan a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ꞊bʋ pʋ nyibli 'a ꞊haantitie, ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ni nyibli ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli.

25 'N na 'aan pɛpɛ yrɛ, 'nɩ lee nɛ 'a mʋ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni nyibli a win a kɩkɔɔlɛ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'aan nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'ye 'mʋ de. 26 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ yɩ kɛ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ hlɔɔ Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ, 'bʋ 'wan, ɛ 'yɩ 'mɔ 'pa‑, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑nu, 27 ‑kɔtɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ, Nyɩsʋa ‑hʋɛ bʋ nu, 'n 'yɩ 'a mʋ 'a ꞊dedede 'yi kɩ ‑hlii ‑nɩ. 'N tɔɔ nɛ 'a mʋ 'a pɛpɛ nɩ. 28 Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, kɔ, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑nyi 'a mʋ, ba ꞊tu ꞊nʋ 'yie. Ba ꞊tu 'cʋɛ 'yie. 'Kɩ Nyɩsʋa naa 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'Yu a 'kʋkʋʋ 'kwli, 'ɛ kɔ 'cʋɛ a 'mʋ. 29 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'nɩ ‑mu, hɩtɔɔnyʋ di 'nɩ di, ʋ 'mʋ nyibli ‑kaa ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑jio ni, 'ʋ yɩ mamʋɩ bʋ ‑wɛ. 30 'Tɩ‑ 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'cʋɛ a ye'nanyʋ 'nyɩ, nyibli di ‑hɔn 'lɩ ‑wlu, ʋ 'mʋ hɩ nu. Ʋ di꞊e 'nɩ nu, ‑Yusu a nyibli ‑bɩ 'mʋ ꞊nʋ ꞊wien kʋɛ. 31 'A ‑tɩ, ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ. Bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ 'yrɩ nɩ ta 'kwli, 'tɔ kɔ ‑nyrɛ, 'n 'cibi mɔ 'ʋ, 'nɩ pɩ mɔ 'a mʋ ꞊tɔ' lɛ, 'ɛ kɔ ti, 'nɩ yɩ mɔ we 'aan ‑tɩ.

32 'A ‑tɩ, 'kɩ 'n pɩ 'lɩ 'a mʋ Nyɩsʋa ‑jɩ', ɛ kɔ ꞊haantitie ‑mʋ', ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ni nyibli ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ di 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'klɩ, ‑ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ nu꞊o, 'aan ꞊wlʋ a yɩkuolɛ bʋ bii kɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ 'klɩ, bʋ ‑nyi 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, a kɔ 'a nyibli a pɛpɛ 'hʋɛn‑. 33 'N 'yɩ ‑hʋan nyiblo ꞊dʋ a 'wliyɛ kɔ 'a 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ nɩ ‑hʋɛ. 34 'Aan 'mumu, a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'na dabʋlu, ɛ nɔ‑ 'n nii la ‑kʋan 'yri, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'kɩ 'ʋ 'na mlanɩyie kɔ 'na 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ a ‑ta', ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ di la 'nɛ‑ a ‑ta'. 35 'N ni la ‑kʋan dɩakɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ la 'a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑tɛ a di ‑kʋan a nunuo nu. 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ ‑kʋan a nunuo lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ‑a ‑wɛ 'lɩ ‑ba ‑hɛɛ ꞊hɩʋɛnnyibli nɩ. Win ‑mʋ', Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑pʋ, ɛ 'nɩ 'hruo 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. Win a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ nyibli ‑tɛblɩ lɛ nɩ ‑nyi, ‑ɛ ‑bɩ ‑kɔ plɔ a bleelɛ, 'ɛ ‑hi 'ʋ nyibli a 'mʋ, ‑yɩ ‑tɛblɩ lɛ ‑nyi.»

36 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ 'kɩ win a 'mʋ, 'a pʋpʋʋ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ʋ bla kwlɩ bʋ, 'ɛ da Nyɩsʋa. 37 'Waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ nɩ 'lɩ wuwe 'kwli, 'ʋ yɩ Pɔlʋ 'wlɛɛ ‑nɩ, 'ʋ gbɛ꞊ɛ wlu. 38 Dɛ ‑nie ꞊nʋ nyaɩ, ɛ nɔ‑ mɔ, Pɔlʋ bʋ pʋ lɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'yiye ‑nɩ de. ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ gba꞊a 'hru wlɔn, 'kɩ 'ʋ 'mɩɩ ‑mʋ', ‑ɛ di꞊e gba 'hʋɩ.

21

‑Tɛ Pɔlʋ mu la Jrusrɛ

1 ‑Tɛ ʋ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑hɩhɩɛ yrɛ, ‑a ‑ha 'lɩ 'mɩɩ, ꞊a mu 'lɩ Kɔsɩdɩɔ 'kwli, ꞊a ‑hi. ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a nyre 'lɩ Rɔdɩdɩɔ 'kwli. 'Kɩ ‑a ‑hɔn 'lɩ, ꞊a mu 'lɩ Pataladɩɔ 'kwli. 2 ‑Tɛ ‑a ꞊tɩ, 'kɩ ‑a yɛɛ 'ʋ 'mɩɩ ‑bɩ bʋ, ‑ɛ mi 'lɩ Fenisiblʋgba 'kwli. Nɔ‑ mɔ ‑ba 'ya 'lɩ꞊ɩ 'kwli, bʋ gba ‑a mʋ. 3 ‑Tɛ ‑a ‑mu ‑mumu, 'kɩ ‑a nyre 'lɩ Sipreblʋgba ꞊hlɔn. 'Blʋgba a 'mʋ, 'yru ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ lɛ. ‑A nɩ 'lɩ 'mɩɩ 'kwli, ꞊a yɩ 'blʋgbakʋtɩɔ a 'mʋ 'ye, 'ɛ nɩ 'lɩ ‑aan kamlakɩbɩa kɩ, ꞊a ‑hi, ꞊a mi 'lɩ Siliblʋgba 'kwli, ꞊a ‑mu ‑mumu, ꞊a nyre 'lɩ Tilɩdɩɔ 'kwli. 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'kɩ 'mɩɩ ꞊tɩɔ 'lɩ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ꞊ɩ 'kwli. 4 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛ ‑a ꞊tɩ, 'kɩ ‑a yɛɛ 'ʋ ‑Yusu a nyibli bʋ, ꞊a ‑hii 'ʋ ꞊nʋ 'wee nɩ ‑do 'hʋɩ. Nyibli a 'mʋ, nʋ‑ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊hɩʋɛn a 'yiye nɩ 'lɩ Pɔlʋ ye', 'kɩ 'lɩ Jrusrɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyibli a 'mʋ, 'ʋ lee Pɔlʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'nɩ 'muo 'lɩ Jrusrɛ. 5 Kɛɛ, ‑tɛ 'wee a 'mʋ, ɛ ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ ‑ba gba ‑aan 'dagba 'lu ‑mɔ, 'waa pɛpɛ, ʋ kɔ 'waa nʋgbɩ kɔ 'waa 'yonʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ gba ‑a mʋ 'hru wlɔn, ꞊a ꞊tɩ 'dɩɔ. ‑Tɛ ‑a nyre 'ʋ 'yru wien, ‑a bla kwlɩ bʋ, ꞊a da Nyɩsʋa. 6 ‑Tɛ ‑a ‑wɛ Nyɩsʋa a dɩda ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a gbʋgba wlu lɛ, ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ꞊a 'ya 'lɩ 'mɩɩ ‑mʋ' 'kwli, ‑ɛ di ‑a mʋ gba, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, 'ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ʋ mu 'lɩ 'waa 'kayo blɛ.

7 ‑Tɛ ‑a ‑hɔn 'lɩ Tilɩdɩɔ 'kwli, 'mɩɩ gba ‑a mʋ Polemaisɩ. 'Kɩ ɛ hie 'ʋ ‑a mʋ bʋ, ꞊a yɛ ‑aan 'dɩayɩnʋ ‑Yusu a nyibli kɩ, ꞊a ‑hi 'ʋ ꞊nʋ ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do 'hʋɩ. 8 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑a gba bʋɩ, ꞊a nyre 'lɩ Sesalɩ. ‑Tɛ ‑a nyre 'lɩ, 'kɩ ‑a pa 'lɩ Filipʋ a ‑tɛ. Filipʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ pɩ nyibli Nyɩsʋa a ꞊haantitie. 'Cʋɛ a ‑kʋannunyibli nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ', ʋ ‑ha la, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛ a 'cʋɛ bʋ, ɛ nɩ la 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ. 9 Filipʋ a 'mʋ, ɛ kɔ nyrɔyo nɩ ‑hɛn, ‑ʋ 'yɩ nyɩbɛpʋ ‑kɔ. Nʋ‑ ‑hɛ Nyɩsʋa a win wlɔn. 10 ‑A ‑hii 'ʋ ‑nyrɔwɩ ‑hʋɔhʋɩ. 'Kɩ ‑a nɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ꞊dʋ di nɩ, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli. 'A 'nyrɛ mɔ Agabusɩ. 11 Nɔ‑ di 'ʋ ‑a mʋ 'hʋɩ, 'ɛ 'du Pɔlʋ a 'bɛtɩyɛ ye', 'ɛ nu꞊o, 'ɛ mʋa 'a dɩɔnʋ a bʋɩ kɔ 'a dabʋɩ 'hʋɛn‑ lɛ, ɛ wɛn: «Nyɩsʋa a ‑Hihiu wɛn 'nɩ: Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'bɛtɩyɛ ‑bʋ, ‑tɛ 'n nu 'na dɩɔnʋ a mʋalɛ, kɛ‑ ‑Juukʋɛ* a nyibli gbagbɩ di 'a mʋalɛ nu, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ꞊ʋ nyibli, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ ‑jɩ' pʋ.» 12 'Tɩ‑ ‑a 'mʋ windʋ a 'mʋ 'wɩn mɔ mu, ‑a kɔ Sesalɩdɩɔ a nyibli 'hʋɛn‑, ‑a bibi kɩ, ꞊a ‑tʋa Pɔlʋ a lɛnyaalɛ, ‑ɛ mɔ, ꞊bɩɩ ɛ 'yɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli ‑mu. 13 Kɛɛ, ɛ ꞊tu ‑a mʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ꞊hien a yɩ we, ɛ kɔ, dɛ‑ kɔ 'na ꞊wlʋ a pɩ ꞊hlɔn 'lɩ? 'N ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ bʋ mʋa 'mʋ, kɔ, bʋ pʋ 'mʋ ꞊jɩ'. Ɛ 'yɩ dɛ nɩ ‑do a 'mʋ 'pa‑. 'N ‑wɛ ‑mɔ ‑wɛ, 'kɩ ꞊bʋ 'kʋ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'na Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑tɩ.» 14 ‑Tɛ ɛ 'yɩ ‑aan ꞊tɔwin kɩ ‑wɛn, ɛ nɔ‑ mɔ ‑ba ‑ha꞊a mɛ lɛ, ꞊a lee ꞊nɛ: «Dɛ ‑bʋ, Kʋkɔnyɔ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ mu 'lu ‑mɔ.»

15 ‑Tɛ ‑nyrɔwɩ a 'mʋ, ʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑a ‑tie ‑aan blɛ, ‑a 'mʋ Jrusrɛ mu, 16 ‑Yusu a nyibli ‑bɩ, ‑ʋ nɩ 'lɩ Sesalɩ, 'ʋ gba ‑a mʋ 'hru wlɔn. ‑Tɛ ‑a nyre 'lɩ, 'kɩ ʋ paa 'lɩ ‑a mʋ ‑Yusu a nyiblo ꞊dʋ a ‑tɛ. Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Mlasɔ. 'Kɩ ɛ kɔ 'lɩ Sipreblʋgba 'kwli. ‑Tɛ ɛ ‑hɛ la ‑Yusu a ‑nagbopi*, 'a ti hlɔ kɩ bʋ.

‑Tɛ Pɔlʋ mu la 'lɩ Sakɩ a ‑tɛ

17 ‑Tɛ ‑a nyre 'lɩ Jrusrɛ, ‑aan 'dɩayɩnʋ ‑Yusu a nyibli, ‑a yɛɛ 'lɩ bʋ, ʋ 'ble ‑a mʋ kʋa ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ plɔ a bleelɛ 'kwli. 18 ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑a kɔ Pɔlʋ 'hʋɛn‑, ‑a mu 'lɩ Sakɩ a ‑tɛ. 'Kɩ 'cʋɛ a ye'nanyʋ a pɛpɛ 'kukue 'lɩ lɛ. 19 ‑Tɛ ‑a nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ pʋ 'waa 'wio bʋ, 'ɛ bi 'ʋ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa naa 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ɛ ‑nu, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑ 'nyɩ, ɛ nɔ‑ kɔ dodoyo ɛ na ‑mɔ lɛ. 20 ‑Tɛ 'cʋɛ a ye'nanyʋ ‑mʋ' ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, Pɔlʋ ‑hla, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa Nyɩsʋa a 'nyrɛ a lɛpʋpʋʋ. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ yɩ Pɔlʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ʋ wɛn: «'Ye kɛ, ‑aan 'dɩayɩ, ‑Juukʋɛ a 'miliwɩ ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, kɛɛ, ʋ 'tɩɛ ꞊tui 'ʋ tete ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi la 'a winwlɔn‑hanyɔ* Moise. 21 Ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Juukʋɛ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'ti 'lɩ hɩapʋdakɔ 'nyɩ, ‑tʋɛ ꞊nʋ nɩ, ꞊nɩ yɩ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, bʋ hie 'ʋ Moise a tete bʋ, ɛ kɔ, ʋ 'nɩ 'bɛɛ 'lɩ 'waa 'yonʋ yrɛ, kɔ, ʋ 'nɩ 'kʋɛ 'lɩ ‑a mʋ ‑Juukʋɛ, ‑aan tete ꞊wien lɛ. 22 ‑Bɩ' ‑a di 'kɩ dɛ a 'mʋ nu 'lɩ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ di 'nɩ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ‑di nɩ. 23 'A ‑tɩ 'kɩ o, dɛ ‑a di ‑mʋ ‑lee ‑nɩ ɛ nɔ‑ ‑bʋ nu. Nyɩbɛpʋ nɩ ‑hɛn nɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, 'ʋ pʋ 'lɩ dɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Dɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, ʋ 'tɩɛ ŋmlɛ 'ʋ 'li lɛ nɩ. Ɛ mɔ yruulɛ ꞊nɩɔ, ‑ɛ ‑tʋɛ ꞊nɛ yɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'sii 'ʋ yɩ. 24 Gba nyibli a 'mʋ, ba mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, ʋ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'ʋ 'a mʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 'Ba nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑ha 'wliyɛ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'ʋ 'aan 'li lɛ ŋmla. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ nu꞊o, nyibli a pɛpɛ di꞊e 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ na ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑mʋ kɩ, ɛ 'yɩ ꞊han‑tɩ 'pa‑. 'Tɩ‑, ʋ di꞊e 'nɩ 'ye ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑na 'mumu, ꞊tui 'ʋ Moise a tete nɩ. 25 Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ 'tɩ‑ ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ‑tɩ ‑mʋ', ‑a ‑yra, ‑a 'crɩɩ ꞊nʋ ‑mɔ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ di 'wlugba‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ pie 'kuo, ɛ kɔ, ʋ 'nɩ 'naa 'lɩ ‑hlʋ, ɛ kɔ, ʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ di mamʋɩ ‑mʋ', ʋ 'yɩ mlanɩ blɛ 'bɛ, ɛ kɔ, ʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ nu 'a ‑nɛ 'lawludɛ ꞊dʋ.»

26 ‑Tɛ ʋ hla ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ wɛn nɩ. ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ɛ kɔ nyibli nɩ ‑hɛn a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ mu 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli. ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ nu dɛ ‑bʋ, ɛ kɔ bʋ nu nɩ, 'kɩ 'ʋ 'waa yɩ'siilɛ a ‑ta', 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'ɛ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, 'ɛ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn 'bʋ ‑hi, ɛ di ‑ha ‑cɔhlʋn*, ɛ kɔ nyibli nɩ ‑hɛn a 'mʋ 'hʋɛn‑, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* 'mʋ꞊ʋ pi, 'kɩ 'ʋ 'waa yɩ'siilɛ a ‑ta'.

‑Tɛ ʋ klɔ la Pɔlʋ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ

27 Ɛ kɔ ‑Juukʋɛ* ꞊dʋ, nʋ‑ ‑hɔn 'lɩ Asiblʋgba 'kwli. ‑Tɛ ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn a 'mʋ, ʋ yɩ ꞊cɛ mɔ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ a 'mʋ, ʋ 'ye Pɔlʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli. ‑Tɛ ʋ 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ ʋ nu꞊o nɩ, nyibli a pɛpɛ 'mʋ Pɔlʋ yrʋ lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ʋ bi yrʋ' lɛ, 'ʋ klɔ Pɔlʋ, 28 'ʋ ‑tʋa 'lɩ win a 'yaalɛ, ʋ wɛn: «'A mʋ Yisraɛkʋɛ ‑na, ba dii nɛ ‑a mʋ kɩ! Ba ta 'ʋ lɛ, ba 'ye nyiblo ‑bʋ. Ɛ nɔ‑ yɩ 'lɩ nyibli ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, 'ɛ ‑hlɛ ‑tɩ ‑hʋɩn lɛ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ Yisraɛkʋɛ ‑mɔ, ɛ kɔ, 'kɩ 'ʋ Moise a tete ‑mɔ, ɛ kɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ ‑bʋ ‑mɔ, kɔ, 'ɛ ya Glɛkɩkʋɛ, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'ɛ paa 'nɛ‑ ꞊nʋ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. Ɛ nu꞊o nɩ, 'kayu ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'kayu, ɛ 'yɩ 'kɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.» 29 Ʋ hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ 'ye mɔ Trofimʋ nɩ, ‑ɛ 'yɩ ‑Juukʋɛyu 'pa‑, ‑tɛ ɛ kɔ Pɔlʋ 'hʋɛn‑, ʋ nɛ mɔ 'dɩɔ 'kwli lɛ. Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ daa ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ, Pɔlʋ paa mɔ 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ nɩ. 30 ‑Tɛ 'dɩɔ a nyibli 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ bi yrʋ' lɛ, 'ʋ 'kukue lɛ, 'ʋ klɔ Pɔlʋ, 'ʋ yɩ꞊ɩ lɛ ‑jri, 'ʋ ‑ha 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. Nɔ‑ mɔ ti nɩ ‑do a ti 'yri, bʋ ka 'ʋ 'kagbaʋ a 'mʋ, 'a 'maji lɛ. 31 Ʋ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'kɩ bʋ 'la꞊a. Kɛɛ, Romakʋɛ a 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ, ‑ɛ nɛɛ 'sɛyo a 'miliwɔ nɩ ‑do, ɛ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, Jrusrɛdɩɔ a pɛpɛ yɩ 'nɩ ꞊gbugblo ‑nɩ. 32 Ɛ nɔ‑ mɔ ti nɩ ‑do a ti 'yri, bʋ gba 'a ‑sɛkɛpʋ kɔ 'a 'sɛyo 'hʋɛn‑, 'ʋ gba cigbɛ, 'ʋ mu 'lɩ nyibli a 'mʋ 'hʋɩ. ‑Tɛ nyibli a 'mʋ, ʋ 'ye 'sɛyo kɔ 'waa nyiblo gbagbʋ 'hʋɛn‑, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'kee Pɔlʋ a bibie nɩ, 33 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, 'ɛ 'yɩya 'ʋ Pɔlʋ 'hʋɩ bʋ, 'ɛ klɔ꞊ɔ, 'tɩ‑ 'ɛ lee nɛ 'a 'sɛyo, bʋ nu 'cɩɩn nɩ 'hʋɛn, bʋ mʋa ꞊nɛ. ‑Tɛ ʋ ‑wɛ 'a mʋalɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛti꞊e nɩ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ɛ ‑mɔ, kɔ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ɛ ‑nu. 34 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ' 'nyɩ, ‑cici nɩ 'lɩ. ‑Ʋ ‑bɩ wɛn dɛ ‑bʋ, ‑ʋ ‑bɩ wɛn dɛ ‑bɩ ‑bʋ. 'Waa win 'yɩ ‑pɛ. 'Waa ‑cici a 'mʋ, 'a ‑tɩ, 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑yru꞊o 'waa win lɛ ‑tɛɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ lee nɛ 'a 'sɛyo, bʋ gba 'lɩ Pɔlʋ 'kayu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ bʋ 'sɛyo nɩ 'lɩ. 35 ‑Tɛ ʋ nyre 'kɩ 'ʋ 'kayu a 'mʋ, 'a gblegble ꞊hlɔn, ‑ɛ ‑bɩ 'sɛyo nɛɛ 'lɩ꞊ɩ yɔ', ‑kɔtɩ nyibli bi yrʋ' lɛ dɩakɩ, 36 'ʋ yɩ꞊ɩ ꞊wien lɛ kʋɛ, 'ʋ pɩ ‑cici lɛ, ʋ wɛn: «Ba 'la꞊a, ba 'la꞊a!»

‑Tɛblɩ ‑mʋ', ʋ nyra la kɩ bʋ, 'ʋ yɛɛ la Pɔlʋ ‑tɩ, ɛ nɔ‑ ɛ ‑hɩhɩɛ klɛ

37 ‑Tɛ ʋ yɩ 'lɩ Pɔlʋ 'sɛyo a 'kayu ‑mʋ' bʋ nɩ ‑pʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'waa nyiblo gbagbʋ yɩ ɛ wɛn: «꞊Bɩ 'n ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ lee ‑mʋ 'na ‑tɩ gbi nɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ 'bɛti꞊e nɩ, ɛ wɛn: «‑Ɛɛn, ‑yi Glɛkɩkʋɛwin a pʋlɛ? 38 ꞊Tagbi, ꞊yɩ Esipʋkʋɛyu ‑mʋ' 'pa‑, ti ‑bʋ, ‑ɛ ‑hi la, ‑ɛ ꞊gbugblo la 'blʋgba ‑bʋ, ‑ɛ gba la 'lɩ ‑balʋnyibli a 'miliwɩ nɩ ‑hɛn, 'kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyibli ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'ti?» 39 ‑Ɛ ‑bɩ Pɔlʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'mɔ 'pa‑. 'Mɔ ‑Juukʋɛyu* ꞊nɩɔ. 'Kɩ 'n kɔ 'lɩ Tasɩ, 'kɩ 'lɩ Silisiblʋgba 'kwli. Ɛ mɔ 'dɩɔ gbagbʋ ꞊nɩɔ. 'N nyaa ‑mʋ lɛ, ‑nyi 'mʋ 'hru, ꞊bʋ hlee 'lɩ nyibli ‑bʋ ‑mɔ.» 40 ‑Ɛ ‑bɩ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ wɛn nɩ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'hru, Pɔlʋ 'ɛ nyra 'ʋ 'kayu a 'mʋ, 'a gblegble kɩ bʋ, 'ɛ nu dabʋ, 'ɛ lee nyibli, bʋ ma wien lɛ. ‑Tɛ ʋ ma 'kɩ wien, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa 'lɩ 'waa ‑mɔhleelɛ, 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛwin 'kwli, ‑ɛ mɔ 'waa 'bliwin, ɛ wɛn:

22

1 «'Dɩayɩnʋ ‑na, 'baɩnʋ ‑na, ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ, 'mʋ 'a mʋ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ ‑nu.» 2 ‑Tɛ ʋ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ɛ pɩ ‑Juukʋɛwin, ‑ɛ ‑bɩ ʋ nu ‑blii. ‑Ɛ ‑bɩ Pɔlʋ wɛn 'nɩ de: 3 «'Mɔ ‑Juukʋɛyu ꞊nɩɔ. 'Kɩ 'lɩ Tasɩ, 'kɩ 'n kɔ 'lɩ, 'kɩ 'lɩ Silisiblʋgba 'kwli. Kɛɛ, 'kɩ 'n kuu 'nɛ‑ Jrusrɛ. Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ tɔɔ 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Gamaliɛlɩ. Ɛ nɔ‑ tɔɔ la 'mʋ tete a pɛpɛ ‑mʋ', ‑aan ‑nɛ 'baɩnʋ ‑Juukʋɛ ꞊tui 'ʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'ʋ꞊ʋ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ ‑tɛɛ. ‑Tɛ a ni, 'aan ꞊wlɩ 'ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ, 'kɩ ba nu Nyɩsʋa a ‑kʋan ‑tɛɛ, kɛ‑ nɩ ‑do 'na ꞊wlʋ ni la 'a ‑hʋhʋa ‑wɛ. 4 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'nɩ ꞊tui la ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn. Nʋgbɩ kɔ nyɩbɛpʋ 'hʋɛn‑, 'n kwlɛ la ꞊nʋ nɩ, 'nɩ pɩ la ꞊nʋ ꞊jɩ' lɛ, kɔ, 'nɩ 'lɩlɛ la ꞊nʋ lɛ. 5 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyiblo gbagbʋ, kɔ 'blʋgba a ye'nanyʋ 'hʋɛn‑, ʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ hla꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ. Ti a 'mʋ 'yri, ʋ ‑nyi la 'mʋ 'crɩɩn, 'kɩ ꞊bʋ gba 'lɩ꞊ɩ ‑aan 'dɩayɩnʋ ‑Juukʋɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ Damasɩdɩɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Juukʋɛ a 'mʋ, ʋ 'mʋ 'mʋ kɩ bi, ‑a 'mʋ ‑Yusu a nyibli klɔ. 'Kɩ 'lɩ Damasɩ a 'mʋ, 'kɩ 'n mi la 'lɩ, 'mʋ la ‑Juukʋɛ ‑mʋ' klɔ, ‑ʋ nɩ 'lɩ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'mʋ la ꞊nʋ Jrusrɛ ya, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ la ꞊nʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ.»

‑Tɛ Pɔlʋ nu ‑Yusu a ‑mɔnanyɔ a ‑hɩhɛ, ɛ nɔ‑ ɛ nɛ ‑mɔ lɛ

(Nunu‑tɛblɩ 9.1-19; 26.12-18)

6 «‑Tɛ 'n bi 'hru wlɔn, 'n 'mʋɛ Damasɩ yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, mu 'ʋ 'yrʋ bʋ nyra bʋ a ti 'yie, ‑nyrɛ gbagbʋ, nɔ‑ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ pʋ 'lɩ 'mʋ ꞊gbɛ. 7 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'n bi ꞊hlɔn, 'nɩ 'wɩn win, 'ɛ hlee 'lɩ 'mʋ ‑mɔ. Kɛ‑ ɛ pɩ: Sɔlʋ o, dɛ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nɩ ꞊tui 'mʋ ꞊hɩʋɛn 'lɩ? 8 ‑Ɛ ‑bɩ 'n 'bɛti nɩ, 'wɛn: Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ 'lɩ? ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: 'Mɔ Nasalɛtɩ a ‑Yusu ꞊nɩɔ, 'mɔ ꞊tui ꞊hɩʋɛn. 9 Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a mi la, ʋ 'ye la ‑nyrɛ a 'mʋ nɩ, kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ yɩ la 'lɩ 'mʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ kɔ win ʋ 'yɛ nɩ 'wɩn la. 10 Ɛ nɔ‑ mɔ ꞊bʋ 'bɛti꞊e: Kʋkɔnyɔ o, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑hʋɛ ꞊bʋ nu 'lɩ? ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: 'Du ye', ‑bʋ mu 'lɩ Damasɩdɩɔ 'kwli. Dɛ Nyɩsʋa ‑hʋɛ ‑bʋ nu, 'kɩ ʋ di 'lɩ ‑mɔ꞊ɔ 'lɩ ‑lee ‑nɩ. 11 ‑Tɛ ‑nyrɛ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'bɛɛ 'lɩ 'mʋ 'yii, ɛ yɩ la wlɩn dɩakɩ, ɛ nu꞊o nɩ, 'na 'yii 'ɛ 'dɔ la. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ mi, 'ʋ 'ble 'na dabʋ kʋa, 'ʋ gba 'mʋ Damasɩ.

12 'Kɩ 'lɩ Damasɩ a 'mʋ, nyiblo ꞊dʋ nɩ la 'lɩ. 'A 'nyrɛ mɔ Ananiasɩ. Ɛ nʋɛ la Nyɩsʋa nɩ dɩakɩ, 'ɛ ꞊tui la 'ʋ ‑a mʋ ‑Juukʋɛ* ‑aan tete a pɛpɛ 'ʋ, ‑Juukʋɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ la 'lɩ Damasɩ 'kwli, ʋ hlɛ la 'a ꞊haan‑tɩ. 13 Nɔ‑ di la 'lɩ 'mʋ ‑mɔ, ɛ wɛn: 'Na 'dɩayɩ Sɔlʋ, ‑na 'yii bʋ klɛ yɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'n ‑tʋa lɛ yuyruo. 14 Kɛ‑ Ananiasɩ pɩ꞊ɩ yɩ de, ɛ wɛn: Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑aan 'baɩnʋ dɛ la, ɛ nɔ‑ ‑ha 'lɩ ‑mʋ 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑bʋ, ɛ ‑hʋɛ, ꞊mʋ꞊ʋ yi, ɛ kɔ, 'a 'Yu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑do 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ꞊mʋ꞊ʋ 'ye, ɛ kɔ, ꞊mʋ 'a wlɔn bʋ a win 'wɩn. 15 Dɛ ‑bʋ, ɛ ‑nu, ꞊ye, kɔ, ‑tɩ ‑mʋ', ɛ ‑hla, ꞊wɩn, ‑blɛɛ yɩ ‑bʋ lee nyibli a pɛpɛ lɛ. 16 ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, ꞊nɩ 'plee 'kɩ ti ꞊dʋ. Mu ‑bʋ da Nyɩsʋa, ꞊mʋ ‑na ‑tɛblɩ 'kukui a pɛpɛ yru, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ʋ 'mʋ ‑mʋ 'nie 'lu pʋ, Nyɩsʋa 'mʋ ‑na ‑tɛblɩ 'kukui a 'mʋ 'wʋwla ‑nɩ.»

Kʋkɔnyɔ lee Pɔlʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, bʋ pʋ 'a ꞊haantitie, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑ 'nyɩ

17 «‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'n ꞊hɩan ‑mɔ, 'nɩ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'nɩ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. ‑Tɛ 'n yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n yɩ 'ye dɛ, ‑ɛ 'wɩ ‑tɛ ‑tonyiblo 'yɛ nɩ 'ya yanie, 18 Kʋkɔnyɔ 'ɛ 'hrɩɩ 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: 'Kɩka ‑nɩ, ‑bʋ ꞊tɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɩ ‑bʋ, ‑di hla, 'kɩ 'ʋ 'mʋ kɩ, 'dɩɔ ‑bʋ a nyibli 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ wɛn꞊ɛ kɩ. 19 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ 'n pɩ: Kʋkɔnyɔ, 'waa 'mumu, ʋ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n nɛ la Nyɩsʋa a 'kayo blɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑mʋ ꞊wlʋ yɩ, 'nɩ pɩ la ꞊nʋ ꞊jɩ' lɛ, kɔ, 'nɩ ni la lɔkɔ, 'nɩ yɩ la ꞊nʋ bi. 20 Etiɛnɩ ‑bʋ, ‑ɛ yɩ la nyibli ‑na ‑tɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ti ‑kɔ 'yri ʋ 'lɛ la, 'kɩ 'n nɩ la 'ʋ. Nyibli ‑bʋ, ʋ 'lɛ la꞊a, ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a mʋ pɛ la, 'nɩ ꞊tui la 'waa wlawlɩ 'yie. 21 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Kʋkɔnyɔ pɩ 'mʋ yɩ de, ɛ wɛn: Mu ‑hɔn 'nɛ‑ Jrusrɛ, 'kɩ 'n di 'lɩ ‑mʋ ‑tɩtɛ blɔblʋ tɛ, 'kɩ 'lɩ dakɔ ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑.»

Pɔlʋ mɔ ‑Juukʋɛyu*, 'ɛ mɔ Romakʋɛyu ‑wɛ

22 ‑Tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Pɔlʋ hlɛ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ. Kɛɛ, ‑tɛ ɛ pʋ lɛ'bɔɔwin a 'mʋ, 'kɩ 'ʋ dakɔ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ a ‑ta', ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa ‑cici a lɛpʋpʋʋ, ʋ wɛn: «‑Ha 'nɛ‑ ‑a mʋ nyiblo ‑bʋ 'nyɩ, ‑bʋ 'la꞊a. Ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ pʋ ‑hʋnhlʋn!» 23 ‑Ɛ ‑bɩ 'waa lɛ꞊mʋmalɛ bii kɩ, 'ʋ ‑hɛ 'waa 'luyɩwlawlɩ, 'ʋ ‑tʋa 'a yɔ'lɛpʋpʋʋ, ɛ kɔ, 'ʋ pɩ 'pupu yɔ' lɛ. 24 ‑Ɛ ‑bɩ Romakʋɛ a 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ ‑nɩ wɛn, ɛ ‑ha 'sɛyo, bʋ pa 'lɩ Pɔlʋ 'kayu bʋ, bʋ bii ꞊nɛ lɔkɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', ‑kɔtɩ nyibli ‑mʋ', 'ʋ ꞊mʋmʋɛ lɛ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ kɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ hla. 25 ‑Tɛ ʋ mʋa ꞊nɛ, ʋ 'mʋ 'kɩ꞊ɩ bi, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ lee 'sɛyo a ye'nanyɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a ‑sɛkɛ, ɛ wɛn: «Romakʋɛyu, 'bʋ 'yɩ꞊ɩ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ꞊bɩ tete ꞊nɩɔ, 'kɩ bʋ bii ꞊nɛ lɔkɔ? 'Mɔ Romakʋɛyu ꞊nɩɔ.» 26 ‑Tɛ ɛ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'sɛyo a ye'nanyɔ a 'mʋ, ɛ mu 'a nyiblo gbagbʋ lee mɔ, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ mɔ Romakʋɛyu ꞊nɩɔ. ‑Bɩ' ‑di nu 'lɩ?» 27 ‑Tɛ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ɛ mu 'ʋ Pɔlʋ 'hʋɩ, 'ɛ 'bɛti꞊e, ɛ wɛn: «Lee 'mʋ, ꞊bɩ sɛyɩ ‑mɔ Romakʋɛyu ꞊nɩɔ?» ‑Ɛ ‑bɩ Pɔlʋ wɛn: «Iin.» 28 ‑Ɛ ‑bɩ 'waa nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ wɛn de: «'Na 'mumu ‑bʋ, 'n 'pɛɛ 'wli ‑hʋɔhʋɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ Romakʋɛyu ‑hɛ a ‑tɩ.» ‑Ɛ ‑bɩ Pɔlʋ wɛn: «'Na 'mumu ‑bʋ, 'mɔ Romakʋɛyu ꞊nɩɔ, ‑ɛ nu꞊o, 'na 'baɩ mɔ Romakʋɛyu.» 29 'Tɩ‑ ɛ 'mʋ ‑yrɛ mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ 'sɛyo ‑mʋ', ‑ʋ mi wɛn꞊ɛ bi mɔ, ʋ hlɔɔ ꞊nɛ ‑mɔ lɛ. ‑Tɛ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, Pɔlʋ mɔ Romakʋɛyu ꞊nɩɔ, 'tɩ‑ 'ɛ nu꞊o, 'ʋ mʋa ꞊nɛ 'cɩɩn, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli.

‑Tɛ ʋ gba la 'lɩ Pɔlʋ ‑Juukʋɛ* a ‑gbolugbo yɩ

30 'Sɛyo a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ‑tɩ ‑mʋ', ‑Juukʋɛ yɩ Pɔlʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑, ɛ ‑hʋɛ bʋ yru' lɛ ‑tɛɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, 'ɛ lee nɛ 'a 'sɛyo, bʋ ꞊wlɛ꞊ɛ, kɔ, 'ɛ lee Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, ɛ kɔ ‑Juukʋɛ a ‑gbolugbo a nyibli a pɛpɛ bʋ 'kukue lɛ. ‑Tɛ ʋ 'kukue 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'du Pɔlʋ ye', 'ɛ gba꞊a, 'ɛ ꞊tu 'ʋ ꞊nʋ꞊ʋ ye' bʋ.

23

1 ‑Tɛ ɛ ꞊tu 'kɩ 'ʋ꞊ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ 'du 'yii ye', 'ɛ 'ye ‑gbolugbo a nyibli, ɛ wɛn: «'Dɩayɩnʋ ‑na, kʋɛ la 'lɩ bʋ, ‑bʋ yɛ kɛ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ kɩ, 'nɩ 'ye꞊e lɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ, ꞊bʋ di nu, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑kɔtɩ 'na ꞊wlʋ 'mʋ 'mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ.» 2 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ, ‑ɛ mɔ Ananiasɩ, ɛ lee nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ Pɔlʋ 'hʋɩ, ɛ wɛn: «Ba pʋ 'ʋ꞊ʋ ŋma wien.» 3 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Pɔlʋ pɩ꞊ɩ yɩ, ɛ wɛn: «Sʋʋ‑. ‑Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, nɔ‑ di ‑mʋ bi. 'Na ‑batilɛpʋʋ‑tɩ, ꞊nɩ nɩ 'ʋ ‑tɛ ‑mʋ' bʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑aan tete ni 'a hɩhla. Kɛɛ, ‑yɩ hie 'ʋ tete a 'mʋ bʋ, ꞊nɩ yɩ nyibli ‑lee ‑nɩ, bʋ bi 'mʋ.» 4 ‑Ɛ ‑bɩ nyibli a 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'ʋ Pɔlʋ 'hʋɩ, ʋ wɛn: «꞊Bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ, nɔ‑ ‑hɛ 'yri lɛ?» 5 ‑Ɛ ‑bɩ Pɔlʋ wɛn: «'Dɩayɩnʋ ‑na, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑yi, bʋ di ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ' pa. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: ꞊Yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑bʋ ‑ha ‑na dakɔ a ye'nanyɔ 'yri lɛ.»

6-8 Pɔlʋ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑gbolugbo a 'mʋ a nyibli ‑bɩ mɔ Sadusɩ꞊tumu* a nyibli, ‑ʋ bɩ 'ʋ mɔ Falisi꞊tumu* a nyibli. ꞊Tumu nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ 'yɩ ‑pɛ. Sadusɩ꞊tumu a nyibli 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ, 'kɩ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'kʋ, bʋ di 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, bʋ di 'klɔ 'hrɩ. Ʋ 'nɩ pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ de, 'kɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ kɔ 'kuo 'hʋɛn‑, bʋ di 'klɔ nɩ. Falisi꞊tumu a nyibli ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ʋ pɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ Pɔlʋ 'ɛ 'yaa 'lɩ win, ɛ wɛn: «'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'mɔ Falisi꞊tumu a nyiblo ꞊nɩɔ. 'Na 'baɩ mɔ Falisi꞊tumu a nyiblo ꞊nɩɔ ‑wɛ. Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ nyibli bʋ 'kʋ, bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ 'hrɩ 'klɔ, 'n kuo dɛ a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, 'nɩ yɩ꞊ɩ ‑ple, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli. 'Na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'a pɩɩ 'mʋ ‑bati lɛ.» ‑Tɛ ɛ hla 'kɩ ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ Falisi꞊tumu a nyibli kɔ Sadusɩ꞊tumu a nyibli 'hʋɛn‑, ʋ ‑tʋa 'blini a nunuo, ‑gbolugbo a nyibli 'ʋ 'bɛ ꞊tɩɔ, 'ʋ ꞊mʋmʋɛ lɛ. 9 'Waa ‑cici a lɛpʋpʋʋ, ɛ yɩ klɛ 'nɩ ‑bii ‑nɩ dɩakɩ, 'tɩ‑ tetetɔɔnyʋ, ‑ʋ mɔ Falisi꞊tumu a nyibli, 'ʋ 'du ye', 'ʋ nyra ‑gbolugbo yɩ bʋ, ʋ wɛn: «‑A mʋ ‑bʋ, dɛ ‑hʋan, nyiblo ‑bʋ, bʋ di nu, ‑a 'nɩ 'ye꞊e lɩ꞊ɩ. ‑Baklɛ 'ku ꞊dʋ, ‑ʋ'ʋ‑, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ꞊dʋ, nɔ‑ hlee 'lɩ Pɔlʋ ‑mɔ, 'ɛ nu꞊o, 'ɛ hlɛ ‑tɩ a 'mʋ.»

10 ‑Tɛ ʋ hla ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑cici bii kɩ dɩakɩ de. Ɛ nu꞊o nɩ, hʋannʋ 'ɛ bi 'lɩ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ 'kwli, ‑kɔtɩ ‑gbolugbo a nyibli ‑wɛ 'lɩ bʋ 'hʋhwla Pɔlʋ lɛ nɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ lee nɛ 'a 'sɛyo, bʋ mu 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ, bʋ ‑ha 'lɩ Pɔlʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ 'sɛyo a 'kayu bʋ gba.

11 ‑Tɛ ʋ bi 'lɩ 'tɔlʋwɔ 'kwli, Pɔlʋ nɩ 'lɩ ŋmena', Kʋkɔnyɔ 'ɛ 'hrɩɩ ꞊nɛ yɩ, ɛ wɛn: «‑Na ꞊wlʋ 'nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn. ‑Tɛ ‑nu, ꞊nɩ hla 'na ‑tɩ, 'kɩ 'nɛ‑ Jrusrɛ 'kwli, ɛ blɛɛ yɩ, ‑bʋ hla꞊a, 'kɩ 'lɩ Rɔmʋdɩɔ 'kwli.»

‑Juukʋɛ* a nyibli gbagbɩ ꞊mʋɛ Pɔlʋ a 'lɩla lɛ

12 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑Juukʋɛ ‑bɩ 'kukue lɛ, 'ʋ 'sʋʋ ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ bʋ di dɛ, kɔ bʋ 'na, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ Pɔlʋ 'la. 13 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑yra ‑tɩ a 'mʋ, ʋ ‑hi nyibli a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn 'lu. 14 Nʋ‑ mu 'lɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ kɔ 'blʋ a nyibli ‑mɔ, ʋ wɛn: «‑A 'sʋʋ ꞊nɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba di dɛ, 'bʋ mɔ, ꞊ba 'yɩ Pɔlʋ 'la. 15 'A ‑tɩ, a kɔ ‑gbolugbo a nyibli 'hʋɛn‑, ba mu 'lɩ Romakʋɛ a 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ ‑mɔ, ba lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ, a ‑hʋɛ Pɔlʋ nɩ, a 'mʋ 'lɩ 'a dɛ 'kwli lɛ yru ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ, bʋ ya 'a mɔ꞊ɔ yɩ. 'Bʋ yɩ 'lɩ꞊ɩ nɩ yɛ, ‑a di ‑wɛ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ꞊ʋ 'hru wlɔn 'laa ‑nɩ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'nɛ‑ nyre.»

16 Kɛɛ, ‑tɛ ʋ hlɛ ‑tɩ a 'mʋ, Pɔlʋ a 'dɩayɩ nyrɔyu a 'yu nyɩbɛyu, nɔ‑ 'wɩn Pɔlʋ a 'lɩla‑tɩ, ‑tɛ ʋ yɩ꞊ɩ nɩ hlɛ. Ɛ nɔ‑ mu 'lɩ 'sɛyo a 'kayu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ bʋ Pɔlʋ nɩ 'lɩ, 'ɛ lee ꞊nɛ, 17 Pɔlʋ 'ɛ da 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a ‑sɛkɛ ‑bɩ, 'ɛ lee ꞊nɛ, ɛ wɛn: «Gba 'lɩ gblotayu ‑bʋ 'aan nyiblo gbagbʋ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ kɔ ‑tɩ bʋ lee ꞊nɛ,» 18 'sɛyotayu a 'mʋ, 'ɛ gba 'lɩ꞊ɩ 'a nyiblo gbagbʋ ‑mɔ, ɛ wɛn: «꞊Jɩklapi ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Pɔlʋ, ɛ nɔ‑ da 'mʋ, 'ɛ lee 'mʋ, ꞊bʋ ya ‑mʋ gblotayu ‑bʋ yɩ, ‑tɩ ɛ ‑ya, ɛ 'mʋ ‑mʋ ‑lee ‑nɩ,» 19 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, 'ɛ 'ble gblotayu a 'mʋ, 'a dabʋ kʋa, 'ʋ bii yɩ, 'tɩ‑ 'ɛ 'bɛti꞊e yɩ, ɛ wɛn: «‑Tɩ a 'dɩ ‑bɩ ‑ya, ‑hʋɛ ‑bʋ lee 'mʋ 'lɩ?» 20 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ ‑yra꞊a nɩ, 'kɩ bʋ di 'nɛ‑ ‑mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑hʋan ‑mʋ ‑lee ‑nɩ, ꞊mʋ ‑hʋan 'ʋ Pɔlʋ ‑Juukʋɛ a ‑gbolugbo yɩ gba, ʋ 'mʋ꞊ʋ lɛ 'bɛti ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a ‑tɩ lɛ yru ‑tɛɛ. 21 Kɛɛ, ꞊nɩ 'pʋʋ 'lɩ 'waa win a 'mʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ ‑wɛ 'lɩ nyibli a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn, 'ɛ nɩ dɛ lɛ, ʋ nʋ‑ di ‑hli, ʋ 'mʋ꞊ʋ klɔ. Ʋ 'sʋʋ ꞊nɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ di dɛ, kɔ, bʋ 'na, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ Pɔlʋ 'la. Ʋ ‑wɛ ‑mɔ, ‑na win nɩ ‑do ʋ yɩ ‑ple.» 22 ‑Ɛ ‑bɩ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ wɛn: «‑Tɩ ‑bʋ, ‑na ‑mɔ lɛ, ꞊nɩ 'lee 'kɩ nyiblo ꞊dʋ. Kɛɛ, ꞊hɩan ‑mɔ, ‑bʋ mu 'lɩ 'kayu bʋ.»

‑Tɛ ʋ gba la 'lɩ Pɔlʋ ‑gʋlʋnʋma Felisɩ yɩ

23 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ da 'a ‑sɛkɛpʋ nɩ 'hʋɛn ‑bɩ, ɛ wɛn: «Ba 'kukue 'sɛyo a (200) ‑wlɩ nɩ ‑pu lɛ, kɔ ‑soenaanyʋ a (70) ‑wlɩ nɩ ta ꞊tu 'ʋ ‑pu, ɛ kɔ 'sɛyo ‑mʋ', ‑ʋ 'ble 'dio kʋa lɛ, 'a nyibli a (200) ‑wlɩ nɩ ‑pu. 'Aan pɛpɛ, ba ‑wɛ ‑mɔ, mu 'ʋ 'tɔlʋnaɩ a ti 'yie. A di mu kɛ 'lɩ Sesalɩdɩɔ 'kwli. 24 Ba ‑wɛɛ ‑soe ‑mɔ ‑wɛ, a 'mʋ Pɔlʋ gba. ‑Gʋlʋnʋma ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ Sesalɩ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Felisɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑mɔ a gbɛ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ,» 25 'ɛ 'crɩɩ Felisɩ a 'mumu ‑mɔ, ɛ wɛn: 26 «‑Gʋlʋnʋma Felisɩ, ‑na 'wio. 'Mɔ Klodɩ Lisiasɩ ꞊nɩɔ, ‑ɛ yɩ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ. 27 Nyiblo ‑bʋ, 'na 'sɛyo ya 'nɛ‑ ‑mʋ ‑mɔ, ‑Juukʋɛ* a nyibli gbagbɩ, nʋ‑ klɔ꞊ɔ, 'ʋ ‑hʋɛ bʋ 'la꞊a. Kɛɛ, 'n 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, Romakʋɛyu ꞊nɩɔ, 'nɩ gba 'lɩ 'na 'sɛyo, 'ʋ ‑ha ꞊nʋ꞊ʋ ꞊jɩ', ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha꞊a 'la. 28 ‑Tɩ ‑bʋ, ʋ yɩ꞊ɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ yi. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ gba 'lɩ꞊ɩ 'waa ‑gbolugbo a nyibli yɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ lɛ 'bɛti ‑nɩ. 29 ‑Tɛ ʋ yɩ 'kɩ꞊ɩ lɛ nɩ 'bɛti ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ yɩ yɛɛ ꞊nɛ ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ 'waa tete a ‑ta'. Kɛɛ, ɛ 'yɩ ꞊dedede ‑nu, ‑bʋ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ, kɔ, ‑ɛ blɛɛ ꞊jɩ' a pʋpʋʋ yɩ. 30 Dɛ ‑bɩ, 'n 'wɩn de, ɛ nɔ‑ mɔ, ‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ pʋ 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ bʋ 'la꞊a. ‑Tɛ 'n 'wɩn, ɛ nɔ‑ mɔ, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ꞊bʋ lee 'na 'sɛyo, bʋ ya ‑mɔ꞊ɔ yɩ, ɛ kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ꞊ɩ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, bʋ ya ‑mʋ ‑hawi.» Kɛ‑ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ nu 'cɩcrɩɩ.

31 ‑Tɩ a 'mʋ, 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ ‑hla, ʋ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ nɩ, 'tɔlʋwɔ nɩ ‑do a 'mʋ, 'kɩ ʋ gba 'ʋ Pɔlʋ, 'ʋ mu 'lɩ Atipatrisɩdɩɔ 'kwli. 32 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, 'sɛyo ‑mʋ', ‑ʋ nɛɛ bʋɩ, ʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ʋ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ 'waa bʋnɩɩlɛ', 'sɛyo ‑mʋ', ‑ʋ nɛɛ ‑soe, ʋ nʋ‑ kɔ Pɔlʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ gba 'dagba 'lu ‑mɔ. 33 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ Sesalɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑soenaasɛyo a 'mʋ, ʋ ‑ha 'lɩ 'crɩɛn nɩ, 'ʋ ‑nyi꞊e ‑gʋlʋnʋma, 'tɩ‑ 'ʋ ‑ha 'lɩ Pɔlʋ, 'ʋ ꞊tu 'lɩ ꞊nɛ꞊ɛ ‑jɩ' bʋ. 34 ‑Tɛ ‑gʋlʋnʋma a 'mʋ, ɛ ‑hre 'crɩɛn a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛti Pɔlʋ nɩ, ɛ wɛn: «'Blʋgbakɩbɩa a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'lɩ 'kwli 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ Pɔlʋ wɛn: «'Kɩ 'n kɔ 'lɩ Silisi.» ‑Tɛ ɛ 'wɩn 'kɩ, 35 ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ‑mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ʋ di 'mʋ ‑hawi ya, 'kɩ 'n di 'ʋ ‑mʋ 'ʋ 'bɛti ‑nɩ,» 'ɛ lee nɛ 'a ‑kʋannunyibli, bʋ gba 'lɩ꞊ɩ Helɔdɩ a 'kayu bʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'yie ꞊tu.

24

‑Juukʋɛ* yɩ yɛɛ Pɔlʋ ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ ‑gʋlʋnʋma Felisɩ yɩ

1 ‑Tɛ ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊hun ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyiblo gbagbʋ, ɛ nyre 'lɩ Sesalɩdɩɔ 'kwli nɩ. Nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Ananiasɩ. Ɛ kɔ 'blʋ a nyibli ‑bɩ, kɔ hihlenyɔ ‑bɩ 'hʋɛn‑, nʋ‑ ‑di. Hihlenyɔ a 'mʋ a 'nyrɛ mɔ Tɛtulusɩ; 'kɩ 'waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ mu 'lɩ ‑gʋlʋnʋma Felisɩ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ Pɔlʋ a ‑hawi pʋ. 2-3 ‑Tɛ Felisɩ a 'mʋ, ɛ 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ ɛ da Pɔlʋ nɩ. ‑Tɛ Pɔlʋ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ hihlenyɔ Tɛtulusɩ ‑tʋa 'a ‑tɩ a yɛɛlɛ, ɛ wɛn: «Nyɩbɛyu gbagbʋ Felisɩ, ‑na ‑kafinia. ‑Na ‑tɩ, ‑a kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ, 'kɩ 'nɛ‑ 'blʋgba ‑bʋ 'kwli, ɛ kɔ, ‑tɛ ‑ni 'blʋgba ‑bʋ, 'a naalɛ, 'kɩ 'lɩ ꞊tɔ 'kwli, ɛ blee nɛ ‑aan plɔ nɩ. 'A ‑tɩ, ‑a ‑nyi ‑mʋ 'wio, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ nɩ ‑tie, ‑ni ‑a mʋ ‑mɔ a ‑ta'. 4 Kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ ꞊bʋ 'waan ‑na ti dɩakɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ ‑hʋɛ ‑bʋ pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli. 5 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, nyɩbɛyu ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Pɔlʋ, 'a 'klɔ nyre yɩ dɩakɩ. Ɛ nɔ‑ yɩ ‑Juukʋɛ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ ꞊gbugblo ‑nɩ. ꞊Hɩan ‑mɔ de, ꞊tumu ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Nasalɛtɩ꞊tumu, ‑ɛ kɔ tɔɔwin ‑nɩ 'dɔ, nɔ‑ kɔ nyiblogbagbʋdɛ ɛ ni; 6 ɛ kɔ, 'ɛ ‑hʋɛ bʋ nu wɛn꞊ɛ, Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ 'kee wɛn 'ʋyɩ'siilɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ɛ ni la, ꞊a klɔ la꞊a. [‑A ‑hʋɛ ‑ba pʋʋ la꞊a ‑bati lɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑aan tete ni 'a hɩhla. 7 Kɛɛ, 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ Lisiasɩ nɔ‑ kɔ 'a 'sɛyo 'hʋɛn‑, ‑ʋ di la, 'ʋ nu la 'klɩ, 'ʋ ‑ha la ‑a mɔ꞊ɔ ‑jɩ', 8 'tɩ‑, 'ɛ lee nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ Pɔlʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, bʋ ya ‑mʋ ‑hawi.] 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ 'bɛti꞊e, ‑di꞊e 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a pɛpɛ ‑a yɩ꞊ɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ.»

9 ‑Tɩ a 'mʋ, Tɛtulusɩ yɛɛ Pɔlʋ, ‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ, ‑ʋ nɩ ‑tuo kɩ, ʋ wɛn: «'A ‑tɛɛ, nɔ‑ ꞊nɩɔ.»

Pɔlʋ ‑hɩhɩɛ ꞊nʋ klɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ ‑nu

10 ‑Tɛ ʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑gʋlʋnʋma nu dabʋ, 'ɛ lee Pɔlʋ, ‑ɛ mɔ, bʋ pʋ win. ‑Ɛ ‑bɩ Pɔlʋ wɛn: «‑Gʋlʋnʋma o, ‑mɛ 'lɩ 'mʋ bʋ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ‑tʋa la 'lɩ 'blʋgba ‑bʋ, 'a nyibli a ‑bati a lɛpʋʋlɛ, 'a 'yrɩ ‑hʋ nɩ. 'A ‑tɩ, 'n kuo ‑mʋ ꞊wlʋ yɩ, 'bɩ ‑yi ‑a mʋ ‑Juukʋɛ* a ‑tɩ nɩ. 'N di ‑mʋ klɛ 'nɩ ‑hɩhɩa ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ ‑nu. 11 ‑Wɛ 'lɩ ‑bʋ 'bɛti lɛ nɩ, ꞊mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'n mu la Jrusrɛ, 'n mu la Nyɩsʋa da mɔ, ɛ 'yɛɛ ‑nyrɔwɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn lɛ nɩ ‑hi. 12 Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'mʋ 'ye, 'n kɔ nyiblo ꞊dʋ 'hʋɛn‑, ‑ba pʋ gblɛ. ‑Ɛ ꞊dʋ 'yɩ 'mʋ 'ye, ꞊bʋ ꞊gbugblo nyibli, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, kɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo bʋ, kɔ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ 'dɩɔ ꞊dʋ a ‑tɩtɛ ꞊dʋ. 'N 'yɩ 'a ꞊dedede ‑nu. 13 Nyibli bʋ, ‑ʋ yɩ 'mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ tɔɔ ‑mɔ꞊ɔ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ hlɛ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ. 14 Kɛɛ 'kɩ, kɩ mɔ ‑mʋ yɩ, 'n hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nɩ ‑do ‑mʋ', ‑aan 'baɩnʋ dɛ la, nɔ‑ kɔ ‑kʋan 'n ni, 'tɩ‑ 'a 'hru yrayrʋ ‑mʋ', nyibli pʋ lɛ, ‑ɛ 'yɩ ꞊haan'hru 'pa‑, nɔ‑ 'n nɛ. Kɛ‑ 'n ni Nyɩsʋa a ‑kʋan a nunuo. ‑Tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a tetecrɩɩn, kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* a 'crɩɩn 'hʋɛn‑ 'kwli, 'n pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ. 15 'Tɩ‑ dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la nu, ɛ nɔ‑ 'n yɩ ‑ple, kɔ, 'n kuo ꞊wlʋ yɩ, ‑tɛ nyibli ‑bʋ, ʋ ‑nu, 'ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ, nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ɛ kɔ, 'waa dɛ ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, Nyɩsʋa di ‑ha 'lɩ ꞊nʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'klɔ ‑ha. 16 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ ꞊tui 'ʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'na ꞊wlʋ 'nɩ ꞊ha 'mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑ ye'.

17 ‑Tɛ 'n ‑hɔn la 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ɛ gba 'yrɩ ‑hʋɔhʋɩ, 'tɩ‑ 'ɛ ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ ꞊hɩan mɔ ‑mɔ, ꞊bʋ mu mɔ 'lɩ Jrusrɛ, ꞊bʋ gba mɔ 'wliyɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'na dakɔ ‑Juukʋɛ ‑hɛɛ ‑nɩ, ɛ kɔ, 'mʋ ‑cɔhlʋn* pi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 18-19 ‑Tɛ 'n yɩ mɔ ‑cɔhlʋn a 'mʋ nɩ pi, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, 'kɩ 'ʋ 'na yɩ'siilɛ a ‑ta', nyibli ‑hʋɔhʋɩ ꞊dʋ 'yɩ mɔ 'ʋ 'mʋ 'hʋɩ ‑nɩ, ɛ mɔ ꞊gbugblolɛ 'yɩ mɔ 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ ‑nɩ ‑wɛ. ‑Juukʋɛ ‑bɩ, nʋ‑ ‑hɔn 'lɩ Asiblʋgba 'kwli, 'ʋ yɛɛ 'ʋ 'mʋ bʋ. ‑Juukʋɛ a 'mʋ, nʋ‑ 'na ꞊wlʋ ‑hʋɛ wɛn, ‑bʋ di wɛn mɔ ‑mʋ ye', 'bʋ mɔ, 'nɩ nu wɛn dɛ ‑hʋan ꞊dʋ, ʋ 'mʋ wɛn 'mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ. 20 Kɛɛ, ‑Juukʋɛ a 'mʋ, ʋ 'yɩ 'kɩ mɔ ‑nɩ. 'A ‑tɩ, ‑Juukʋɛ ‑bʋ, ‑ʋ nɩ mɔ ‑tuo kɩ, ‑tɛblɩ ‑hʋɩn ‑bʋ, ʋ yru lɛ, ʋ pʋ lɛ, 'n ‑nu, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri 'n mu la 'ʋ 'waa ‑gbolugbo gbagbʋ yɩ, bʋ hla꞊a. 21 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'kɩ 'ʋ ‑gbolugbo a 'mʋ yɩ, 'nɩ 'yaa la 'lɩ win, 'nɩ pʋ la lɛ, ‑ɛ mɔ: 'N kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'kʋ, Nyɩsʋa di ‑ha ‑hʋan 'lɩ ꞊nʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'klɔ ‑ha. Nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'a pɩɩ kɛ 'mʋ ‑bati lɛ. ꞊Bɩ ‑tɩ a 'mʋ, 'n hla la, ɛ mɔ yɩnyredɛ ꞊nɩɔ?»

22 ‑Tɛ Pɔlʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑gʋlʋnʋma Felisɩ, ‑ɛ yi ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ a ‑ta', ɛ wɛn: «Ba ‑gbɛ. 'Bʋ mɔ, 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ Lisiasɩ, 'bʋ ‑di, 'tɩ‑ 'mʋ ‑bati ‑bʋ ꞊tɩɔ 'bɛ.» 23 ‑Ɛ ‑bɩ, ɛ lee nɛ 'a 'sɛyo a ye'nanyʋ ‑bɩ, 'kɩ bʋ ꞊tu Pɔlʋ 'yie, ꞊wɩ yɩ ꞊jɩklapi, kɛɛ, bʋ ‑ha꞊a mɛ lɛ, bʋ na lɛ, ɛ kɔ, bʋ ‑ha 'a nɩnatumupʋ mɛ lɛ, bʋ ‑hɛɛ ꞊nɛ.

‑Tɛ Pɔlʋ hlee 'lɩ ‑gʋlʋnʋma Felisɩ kɔ 'a nʋgba Drusilɩ ‑mɔ

24 ‑Tɛ ‑nyrɔwɩ gbi ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑gʋlʋnʋma Felisɩ kɔ 'a nʋgba Drusilɩ 'hʋɛn‑, ʋ di Pɔlʋ 'ye mɔ. 'A nʋgba a 'mʋ, ɛ mɔ ‑Juukʋɛyrɔwlʋ* ꞊nɩɔ; 'ʋ da Pɔlʋ, 'ʋ 'bɛti꞊e, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta'. 25 ‑Ɛ ‑bɩ Pɔlʋ ‑tʋa hihle, 'ɛ nɛ꞊ɛ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tonyiblo blɛɛ yɩ, bʋ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa, kɔ, bʋ yi 'a dɩɔnʋ a naalɛ. ‑Tɛ ɛ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di pʋʋ nyibli ‑bati lɛ, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ ‑gʋlʋnʋma Felisɩ 'kwli, ɛ wɛn: «‑Wɛ 'lɩ ‑bʋ mu 'kɩ nɩ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ kɔ ti de, 'n di ‑mʋ 'nɩ da.» 26 Ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, 'a ꞊wlʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Pɔlʋ di ‑nyi꞊e 'wliyɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ 'cibi 'ʋ 'a dɩda, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ toto pʋ.

27 Ɛ nɔ‑ ɛ nu ‑nunu, 'yrɩ nɩ 'hʋɛn, 'ɛ ‑hi, 'tɩ‑ Romakʋɛ 'ʋ ya ‑gʋlʋnʋma yrayrʋ, 'ɛ bi 'ʋ gbata kɩ, 'kɩ 'ʋ Felisɩ a ‑ta'. ‑Gʋlʋnʋma a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Pɔkiusɩ Fɛtusɩ. Felisɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ ‑hʋɛ bʋ blee ‑Juukʋɛ a plɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'kɩ ɛ 'yɩ Pɔlʋ ꞊jɩ' ‑ha.

25

Pɔlʋ wɛn 'nɩ, Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ, nɔ‑ ‑bʋ pʋʋ ꞊nɛ ‑bati lɛ

1 ‑Tɛ ‑gʋlʋnʋma Fɛtusɩ a 'mʋ, ɛ nyre 'lɩ Sesalɩdɩɔ 'kwli, 'a ‑nyrɔwɩ nɩ ta a ‑nyrɔwɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 2 'Kɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ kɔ ‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ 'hʋɛn‑, ʋ pʋʋ 'lɩ꞊ɩ Pɔlʋ a ‑hawi, 'ʋ lee ‑gʋlʋnʋma Fɛtusɩ a 'mʋ, ʋ wɛn: 3 «‑A ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑bʋ ya ‑a mʋ Pɔlʋ yɩ, 'kɩ 'nɛ‑ Jrusrɛ.» Kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, ʋ ‑yra꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, Pɔlʋ 'bʋ nɩ 'hru wlɔn, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la. 4 Kɛɛ, Fɛtusɩ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ Sesalɩ, 'kɩ Pɔlʋ nɩ 'lɩ ꞊jɩ'. 'Na 'mumu a 'mʋ ‑bʋ, 'n 'tɩɛ mi Sesalɩ nɩ. 5 'A ‑tɩ, 'aan nyibli gbagbɩ bʋ kʋɛ 'mʋ ꞊wien, ‑ɛ di꞊e nu, Pɔlʋ 'bʋ nu dɛ ‑hʋan ꞊dʋ, ʋ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ.»

6 ‑Tɛ ɛ nu ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊blɩɛn꞊blɩɛn, ‑hʋʋ' ‑nyrɔwɩ nɩ ‑pu, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ mu 'lɩ Sesalɩ, ‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ 'ʋ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien. ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nɩ bʋ, 'kɩ 'lɩ 'a ‑batigbata 'kwli, 'ɛ lee nɛ 'a 'sɛyo, 'kɩ bʋ ya 'lɩ Pɔlʋ 'lɩ. 7 ‑Tɛ Pɔlʋ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ ‑nɩ wɛn, ʋ ꞊gla 'lɩ꞊ɩ lɛ, 'ʋ yɩ꞊ɩ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ kɩ. Kɛɛ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ʋ nɛ ‑mɔ lɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ tɔɔ ꞊nɛ Fɛtusɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. 8 ‑Ɛ ‑bɩ Pɔlʋ wɛn 'nɩ: «'N 'yɩ ‑Juukʋɛ a tete ꞊dʋ 'wla, 'n 'yɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ ‑mɔ ‑nu, kɔ, 'n 'yɩ Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ a ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ ‑wɛ.»

9 Fɛtusɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ ‑hʋɛ bʋ blee ‑Juukʋɛ a plɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ 'bɛti Pɔlʋ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑hʋɛ ‑bʋ mu 'lɩ Jrusrɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'lɩ ‑mʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɩ ‑bʋ a ‑ta'?» 10 ‑Ɛ ‑bɩ Pɔlʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'a mʋ Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ, nɔ‑ ‑bʋ pʋʋ 'mʋ ‑bati lɛ, 'kɩ 'lɩ 'a ‑batipʋkayu bʋ. ‑Na ꞊gbɛtʋ, ‑yru ti lɛ, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ ‑Juukʋɛ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ ‑mɔ ‑nu. 11 'Bʋ mɔ, 'nɩ nu ꞊dedede, ‑ɛ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ, 'n 'yɩ lɛ ‑pʋ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ 'laa 'lɩ 'mʋ. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, ‑tɩ a pɛpɛ, ʋ yɩ 'mʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, 'bʋ 'yɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ 'pa‑, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ 'mʋ ‑Juukʋɛ ‑jɩ', ʋ 'mʋ 'mʋ 'la a ‑tɩ. 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ, nɔ‑ ‑bʋ pʋʋ 'mʋ ‑bati lɛ.» 12 ‑Tɛ Pɔlʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ Fɛtusɩ kɔ 'a ꞊tɔpʋnyʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yiye 'li. ‑Tɛ ʋ 'yiye 'li, ‑ɛ ‑bɩ ʋ wɛn: «‑Tɛ ‑pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ, nɔ‑ ‑bʋ pʋʋ ‑mʋ ‑bati lɛ, 'a ‑tɩ, 'kɩɩn gbagbʋ a 'mʋ, nɔ‑ kɔ yɩ ‑di 'lɩ mu.»

‑Tɛ Pɔlʋ hlee 'lɩ 'kɩɩn Aglipa kɔ 'a 'dɩayɩ nyrɔyu Belenisɩ 'hʋɛn‑ ‑mɔ

13 ‑Nyrɔwɩ gbi bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩɩn Aglipa kɔ 'a 'dɩayɩ nyrɔyu Belenisɩ 'hʋɛn‑, nʋ‑ 'ya Sesalɩdɩɔ 'kwli, 'ʋ di Fɛtusɩ yɩ ‑mɛ ‑mɔ. 14 ‑Tɛ ʋ ‑hi 'kɩ 'ʋ ‑nyrɔwɩ gbi, ‑ɛ ‑bɩ Fɛtusɩ lee ꞊nɛ Pɔlʋ a ‑tɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo ꞊dʋ nɩ 'nɛ‑, Felisɩ 'yɩ꞊ɩ ꞊jɩ' ‑ha, 'ɛ ‑mu. 15 ‑Tɛ 'n mu la 'lɩ Jrusrɛ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ kɔ ‑Juukʋɛ* a ye'nanyʋ, nʋ‑ pʋ la 'mʋ 'a ‑hawi, 'ʋ lee 'mʋ, ‑ɛ mɔ, bʋ 'hrɩ 'lɩ 'mʋ wlɔn, ‑ɛ mɔ, ɛ nu dɛ ‑hʋan, ‑ɛ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. 16 'N ‑hɩhɩa la ꞊nʋ klɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ Romakʋɛ, ‑aan tete ꞊nɩɔ, 'kɩ nyiblo ‑bʋ, ʋ yɩ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, bʋ kɔ 'hru, bʋ ‑hɩhɩa 'a ‑tɩyɛɛnyʋ klɛ, 'kɩ 'lɩ ‑batipʋʋlɛ', 'tɩ‑ ‑a 'mʋ ‑bati 'bɛ.

17 ‑Tɛ 'n pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ‑a di 'nɛ‑ Sesalɩdɩɔ 'kwli. 'N 'yɩ 'lɩ ke' lɛ ‑mu, ‑tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, 'nɩ mu 'lɩ ‑batipʋʋlɛ', 'nɩ lee 'na 'sɛyo, ‑ɛ mɔ, bʋ ya 'lɩ Pɔlʋ 'lɩ. 18 ‑Tɛ Pɔlʋ a 'mʋ, ɛ ‑nyre, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'a yraanyibli 'du ye', 'ʋ ‑tʋa 'a ‑tɩ a yɛɛlɛ. Kɛɛ, yɩnyre‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', 'n yɩ la 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ʋ 'yɩ la꞊a 'a ꞊dedede a ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ. 19 Kɛɛ, dɛ ʋ yɩ 'ʋ kɩ ‑hlee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ mɔ, ‑tɛ ʋ ni nyɩsʋadɛ a nunuo, ɛ kɔ, nyiblo ꞊dʋ, ʋ dɛɛ ‑Yusu, ‑ɛ 'kʋ la, nɔ‑ Pɔlʋ pʋ lɛ, ‑ɛ 'hrɩ 'klɔ. 20 ‑Tɛ ꞊bʋ di mɔ ‑batidʋ a 'mʋ, 'a 'bɩbɛ nu, 'n 'yɩ la꞊a ‑yi. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ 'bɛti la Pɔlʋ, 'bʋ mɔ, 'bʋ ‑hʋɛ la꞊a, bʋ mu la 'lɩ Jrusrɛ, ‑a 'mʋ la 'lɩ꞊ɩ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ a ‑ta'. 21 Kɛɛ, ɛ wɛn 'nɩ, ɛ ‑hʋɛ ꞊bʋ gba 'lɩ꞊ɩ ‑a mʋ Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ yɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. Ɛ nɔ nu꞊o, 'nɩ lee 'na 'sɛyo, ‑ɛ mɔ, bʋ ꞊tu꞊o 'yie, 'kɩ 'lɩ ꞊jɩkayu bʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', 'n ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ gba 'lɩ꞊ɩ ‑aan 'kɩɩn gbagbʋ yɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre.»

22 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ 'kɩɩn Aglipa pɩ Fɛtusɩ yɩ, ɛ wɛn: «'Na 'mumu, 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ 'wɩn 'a win.» ‑Ɛ ‑bɩ Fɛtusɩ wɛn: «‑Ŋɩŋa, ‑di ‑hʋan 'a win 'nɩ 'wɩn.»

23 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, Aglipa a 'mʋ, ɛ kɔ 'a 'dɩayɩ nyrɔyu Belenisɩ 'hʋɛn‑, ‑tɛ ʋ yɩ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑tʋa 'waa ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, 'ʋ pa 'lɩ ‑gbolugbokayu bʋ, ʋ kɔ 'sɛyo a nyibli gbagbɩ, kɔ 'dɩɔ a ye'nanyʋ 'hʋɛn‑, Fɛtusɩ 'ɛ lee nɛ 'a 'sɛyo bʋ ya꞊a Pɔlʋ yɩ, 'ʋ ya꞊a. 24 ‑Tɛ ɛ ‑di, ‑ɛ ‑bɩ Fɛtusɩ wɛn: «'Kɩɩn Aglipa, kɔ 'aan pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ nɩ ‑tuo ‑bʋ kɩ, 'aan ‑kafinia. A yɩ nyiblo ‑bʋ 'nɩ 'ye. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ‑Juukʋɛ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, kɔ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ Sesalɩ, 'ʋ ya 'mʋ ‑hawi, 'ʋ pɩ ‑cici lɛ, 'ʋ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ bʋ 'kʋ. 25 'Mɔ ‑bʋ, 'nɩ 'ye꞊e 'lɩ꞊ɩ ꞊dedede, bʋ nu, ‑bʋ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. Kɛɛ, ‑tɛ ɛ pʋ lɛ, ‑a mʋ Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ, nɔ‑ ‑bʋ pʋʋ ꞊nɛ ‑bati lɛ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ pʋ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, 'kɩ ꞊bʋ gba ꞊nɛ꞊ɛ yɩ. 26 Sɛyɩ‑sɛyɩ, dɛ ꞊bʋ di 'crɩ, 'kɩ 'ʋ Pɔlʋ a 'mʋ kɩ, ꞊bʋ di ‑aan 'kɩɩn gbagbʋ yɩ gba, 'nɩ 'ye꞊e lɩ꞊ɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ da꞊a, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑mɔ lɛ na, kɩ mɔ 'a mʋ ye', sɛyɩ‑sɛyɩ kɩ mɔ ‑mɔ 'kɩɩn Aglipa ye', ‑ɛ di꞊e nu, ꞊nɩ 'bɛti꞊e, dɛ 'n di 'crɩ, 'mʋ꞊ʋ yi. 27 Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'mʋ 'yi, ɛ 'yɩ 'ʋ lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ, 'kɩ ꞊bʋ gba ꞊jɩklapi ‑aan 'kɩɩn gbagbʋ yɩ, 'tɩ‑ ‑tɩ ‑mʋ', ʋ yɩ ꞊jɩklapi a 'mʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ꞊bʋ 'yɛ nɩ ‑hɩhɩa꞊a klɛ ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'crɩɛn 'kwli.»

26

Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ mu la 'lu ‑mɔ, ‑tɛ Pɔlʋ nɛ la 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ 'kɩɩn Aglipa yɩ

1 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ 'kɩɩn Aglipa pɩ Pɔlʋ yɩ, ɛ wɛn: «‑Wɛ 'lɩ ‑bʋ pʋ win nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ‑mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ꞊mʋ ꞊nʋ ꞊wɔn ꞊tu.»

‑Ɛ ‑bɩ Pɔlʋ 'du dabʋ ye', ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ wien ma, ʋ 'mʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ pʋ. ‑Tɛ ʋ ma wien, ‑ɛ ‑bɩ dɛ ‑bʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, ɛ ‑tʋa 'a klɛ‑hɩhɩalɛ, ɛ wɛn: 2 «'Kɩɩn Aglipa, ‑na ‑kafinia. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ɛ kɔ kɩ ‑Juukʋɛ* yɩ 'ʋ 'mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ɛ mɔ kɛ 'na plɔbleelɛ ꞊nɩɔ, 'kɩ ꞊bʋ ‑hɩhɩa kɛ ‑mɔ꞊ɔ klɛ, 3 ‑kɔtɩ ‑yi 'waa 'bli‑tɛblɩ kɔ 'waa tete 'hʋɛn‑ nɩ ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ, 'n nyɛɛ ‑mʋ lɛ, 'la ꞊wlʋ, ‑bʋ pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ ‑tɛɛ.

4 Kʋɛ la 'lɩ 'na gblodɛ 'yie bʋ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ, 'n nuu 'lɩ 'na 'klɔ 'nyɩ, ‑Juukʋɛ a pɛpɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'n nɩ la 'lɩ Jrusrɛ, 'kɩ 'lɩ 'na dakɔ 'nyɩ. 5 See la, 'ʋ yi la 'mʋ. 'A ‑tɩ, 'bʋ mɔ, 'bʋ ‑hʋɛ꞊ɛ, ʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ hla꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'n nɩ la 'lɩ Falisi꞊tumu* a nyibli 'nyɩ. Ɛ mɔ ꞊tumu ꞊nɩɔ, ‑ɛ kɔ tete ‑hʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta'. 6 Kɩkɛ ‑bʋ, ʋ pɩɩ kɛ 'mʋ ‑bati lɛ, ‑ɛ nu꞊o, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ ‑aan 'baɩnʋ, ɛ di la nu, ɛ nɔ‑ 'n yɩ ‑ple, 'tɩ‑ 'n kuo ꞊wlʋ yɩ. 7 Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbi nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑mʋ', ʋ yɩ ‑ple, 'ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di dɛ a 'mʋ 'nɩ nu. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ dɛ꞊ɛ, 'tɔ kɔ ‑nyrɛ. 'Kɩɩn Aglipa o, dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'n yɩ ‑ple, 'nɩ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ‑Juukʋɛ 'ʋ pɩɩ kɛ 'mʋ ‑bati lɛ. 8 'A mʋ ‑Juukʋɛ, dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, 'kɩ ‑ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'lɩ nyibli 'kʋkʋnyibli 'nyɩ 'nɩ ‑ha, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'klɔ ‑ha?

9 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, 'na 'mumu, 'n 'ye la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ꞊bʋ naa la 'lɩ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'kwli, 'mʋ Nasalɛtɩ a ‑Yusu a ‑tɩ yɩ ‑wɔn. 10 Ɛ nɔ‑ 'n ni la, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, nʋ‑ ‑nyi la 'mʋ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ pʋ la ‑Yusu a nyibli ‑hʋɔhʋɩ ꞊jɩ' lɛ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ pʋ lɛ, ʋ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'na 'mumu, 'n yɩ wɛn la꞊a kɩ. 11 Ɛ kɔ ti, 'nɩ ꞊tui la ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayo a pɛpɛ bʋ, kɔ, 'nɩ nɩ la 'ʋ ꞊nʋ ke', 'nɩ yɩ la ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, bʋ 'kee la ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ. Yrʋ 'n pɩɩ la ꞊nʋ lɛ, ɛ nɩ la 'klɩ kɩ. 'A ‑tɩ, ɛ nu la꞊a nɩ, 'nɩ mi la 'lɩ 'blʋgbɩ ‑bɩ a 'dɩɩ ‑bɩ klɛ, 'nɩ ꞊tui la ‑Yusu a nyibli a 'mʋ ꞊hɩʋɛn.»

‑Tɛ Pɔlʋ nu ‑Yusu a nyiblo a ‑hɩhɩɛ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ɛ nɛ ‑mɔ lɛ

(Nunu‑tɛblɩ 9.1-19; 22.6-16)

12 «Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ bi la Damasɩkʋɛhru wlɔn, 'n kɔ 'na 'bio 'hʋɛn‑. Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, nʋ‑ ‑nyi la 'mʋ 'klɩ, kɔ, ʋ nʋ‑ lee la 'lɩ 'mʋ. 13 'Kɩɩn Aglipa o, 'hru, nɔ‑ 'n nɩ la 'kɩ wlɔn, muu 'ʋ 'yrʋ bʋ nyra bʋ a ti 'yie, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye ‑nyrɛ, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ yɩ wlɩn. 'A wɩnwlɩɩn ‑hi 'ʋ 'yrʋ a wɩnwlɩɩn nɩ, 'ɛ ꞊glaa 'lɩ ‑a mʋ, 'n kɔ 'na 'bio 'hʋɛn‑, 14 ‑aan pɛpɛ a 'mʋ, ꞊a bi ꞊hlɔn lɛ, 'tɩ‑ 'nɩ 'wɩn win, 'ɛ yɩ 'lɩ 'mʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛwin 'kwli, ‑ɛ mɔ: Sɔlʋ o, dɛ‑ kɔ 'mɔ ꞊tui ꞊hɩʋɛn 'lɩ? ‑Wɛn 'mʋ yɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ bli ni, 'ɛ ‑wɛn 'a kʋkɔnyɔ a kotu yɩ. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ‑nii 'lɩ꞊ɩ. 15 ‑Ɛ ‑bɩ 'n 'bɛti nɩ: Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ 'lɩ? ‑Ɛ ‑bɩ Kʋkɔnyɔ ꞊tu 'mʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: 'Mɔ ‑Yusu ꞊nɩɔ, ꞊tui ꞊hɩʋɛn. 16 Kɛɛ, 'du ye', ‑bʋ nyra bʋ. 'N 'hrɩɩ ‑mʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ ‑mʋ 'na ‑kʋannunyɔ ‑mɔ nu, dɛ ‑bʋ, ꞊ye kɛ, ɛ kɔ ‑tɛblɩ ‑bɩ ‑mʋ', 'n di ‑mʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ꞊mʋ 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ na, 'kɩ 'ʋ nyibli yɩ. 17 'N kɔ ꞊bʋ tɛ 'lɩ ‑mʋ 'na dakɔ ‑Juukʋɛ ‑mɔ, ɛ kɔ dakɔ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ mu 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'n kɔ ꞊bʋ ꞊tu ‑mʋ 'yie. 18 'N di ‑mʋ 'nɩ le, ꞊mʋ꞊ʋ nu, ʋ 'mʋ 'mʋ yru, kɔ, ꞊mʋ 'lɩ ꞊nʋ halɔ 'nyɩ ‑ha, ꞊mʋ 'lɩ ꞊nʋ ‑nyrɛ yɩ gba, kɔ, ꞊mʋ 'lɩ ꞊nʋ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ Satan a 'klɩ bʋ ‑ha, ꞊mʋ 'lɩ ꞊nʋ Nyɩsʋa a 'klɩ bʋ pʋ, ʋ 'mʋ 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, Nyɩsʋa 'mʋ 'waa ‑tɛblɩ 'kukui ‑mʋ', ʋ ‑nu a ‑tɩ ‑mɔ ‑hru, ɛ kɔ, ʋ 'mʋ 'lɩ nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ 'kɩbɩa kɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛ 'a nyibli 'nyɩ nɩ.»

‑Tɩ ‑mʋ', Pɔlʋ hlɛ la, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu kɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ɛ nɛ ‑mɔ lɛ

19 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Pɔlʋ pɩ 'kɩ de, ɛ wɛn: «'Kɩɩn Aglipa, ‑Yusu ‑mʋ', ‑ɛ 'hrɩɩ 'mʋ yɩ, ‑ɛ yɩ la 'lɩ 'mʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ 'n ꞊tuu 'ʋ. 20 Yɩ‑hɛnyibli, 'n hlee 'lɩ ‑mɔ, ʋ nʋ‑ mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Damasɩdɩɔ 'kwli, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Jrusrɛ, 'tɩ‑ 'nɩ hlee 'lɩ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ nɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, ɛ kɔ dakɔ a nyibli ‑mʋ' 'hʋɛn‑, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑. Nyibli a 'mʋ, 'n lee ꞊nʋ nɩ, 'kɩ bʋ hie 'ʋ 'waa ‑tɛblɩ 'kukui, ʋ ni bʋ, bʋ ‑nyi 'waa 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa, ɛ kɔ, bʋ nu ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ʋ ‑nyi 'waa 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa nɩ. 21 ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'n yɩ nyibli ‑lee ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ 'ʋ klɔ 'mʋ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, 'ʋ ꞊tɛ꞊ɛ 'yi, 'kɩ bʋ 'la 'mʋ. 22 Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ꞊tu 'mʋ 'yie ‑tutu, 'nɩ yɛ kɛ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ kɩ, 'nɩ 'tɩɛ nɩ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', 'n ‑yi, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu kɩ, 'mʋ꞊ʋ hla, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ʋ 'yɛ nɩ daa nyibli yɩ, kɔ 'kɩ 'ʋ nyibli gbagbɩ yɩ ‑wɛ. ‑Tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* kɔ Moise 'hʋɛn‑, ʋ ‑hla, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di 'ʋ nyre a ‑ta', ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'n hlɛ. 23 ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, ɛ kɔ bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'kʋ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑bʋ mɔ yɩ‑hɛnyiblo, ‑bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ‑bʋ 'hrɩ 'klɔ. Ɛ nɔ‑ di ‑Juukʋɛ ‑nyrɛ ‑nyi, ɛ kɔ dakɔ ‑mʋ' 'hʋɛn‑, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑.»

‑Tɛ Pɔlʋ lee la 'kɩɩn Aglipa, 'kɩ bʋ kuo la ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ

24 ‑Tɛ Pɔlʋ ni 'pʋplɛ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑gʋlʋnʋma Fɛtusɩ 'yaa 'lɩ win, ɛ wɛn: «Pɔlʋ, ‑na 'lu ‑hɔn 'ʋ 'hru wlɔn. 'Crɩɩn, ꞊nyɩ, ɛ ‑hʋ nɩ dɩakɩ. Ɛ nɔ‑ ‑hɛ 'ʋ ‑na 'lu 'hru wlɔn.» 25 ‑Ɛ ‑bɩ Pɔlʋ wɛn: «Nyɩbɛyu gbagbʋ Fɛtusɩ o, ‑na ‑kafinia. 'Na 'lu 'yɩ 'ʋ 'hru wlɔn ‑hɔn. ‑Tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ, ɛ kɔ 'ʋ nɩ. 26 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑kɔtɩ 'n hlɛ, 'kɩɩn Aglipa yi 'a pɛpɛ nɩ. 'A ‑tɩ, hʋannʋ 'nɩ ‑nu꞊o 'mʋ, 'nɩ yɩ mɔ ꞊nɛ꞊ɛ yɩ nɩ ‑hlɛɛ ‑nɩ. 'Nɩ ‑hli꞊e lɩ꞊ɩ ꞊dedede 'yi kɩ. 'N yi꞊e nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ yi ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑ta', ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ mu 'lu ‑mɔ, 'a ꞊dedede 'yɩ ‑hli, 'kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ ꞊dʋ. 27 'Kɩɩn Aglipa, ꞊bɩ ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* ‑hla, ‑pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ? 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ.» 28 ‑Ɛ ‑bɩ Aglipa ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ɛ 'yɩ 'lɩ ti ‑hʋɔhʋɩ ꞊dʋ 'lɩ ‑hie, ꞊mʋ꞊ʋ nu, 'mʋ꞊ʋ ‑hʋa, 'kɩ ꞊bʋ ‑hɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyiblo.» 29 ‑Ɛ ‑bɩ Pɔlʋ wɛn: «'Ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ 'yɩ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ 'pa‑, 'n dɛ Nyɩsʋa nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑na ‑ta', ɛ kɔ 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ pɩ 'mʋ nʋa yɩ bʋ a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛ 'n nɩ 'mʋ, ʋ 'mʋ 'mʋ lɛ nɩ ‑wɛ. Kɛɛ, ʋ 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ ꞊nʋ ꞊jɩ' lɛ.» 30 ‑Tɛ Pɔlʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑gʋlʋnʋma bi 'lɩ yɩ, 'kɩɩn, kɔ 'a 'dɩayɩ nyrɔyu Belenisɩ 'hʋɛn‑, kɔ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ ‑tuo a 'mʋ kɩ, ʋ 'du ye', 31 'ʋ bii yɩ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ʋ pɩ: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ 'yɩ ꞊dedede ‑nu, ‑ɛ blɛɛ 'kʋkʋʋ kɔ ꞊jɩ 'hʋɛn‑ yɩ.» 32 Kɛ‑ 'kɩɩn Aglipa pɩ, 'ɛ yɩ ‑gʋlʋnʋma Fɛtusɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, ‑a di wɛn꞊ɛ bʋ 'nɩ tɛ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ wɛn lɛ ‑pʋ, ‑ɛ mɔ, Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ, nɔ‑ ‑bʋ pʋʋ ꞊nɛ ‑bati lɛ.»

27

‑Tɛ ʋ gbɛ la 'lɩ Pɔlʋ Rɔmʋdɩɔ 'kwli

1 Ʋ ‑yra la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a di mu la 'lɩ Rɔmʋ, 'kɩ 'lɩ Yitaliblʋgba 'kwli, 'ʋ ‑ha 'lɩ Pɔlʋ kɔ ꞊jɩklapʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑, 'ʋ ꞊tu 'lɩ ꞊nʋ 'sɛyo a ye'nanyɔ ‑bɩ ‑jɩ' bʋ, ‑ɛ mɔ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ a ‑sɛkɛ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ Rɔmʋdɩɔ 'kwli gba. 'Sɛyo a ye'nanyɔ a 'mʋ a 'nyrɛ mɔ Suliusɩ. 'Kɩ ɛ nɩ 'lɩ Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ a 'sɛyo 'nyɩ. 2 ‑A 'ya 'lɩ 'mɩɩ 'kwli. 'Mɩɩ a 'mʋ, 'kɩ ɛ ‑hɔn 'lɩ Adramitɩdɩɔ 'kwli. Ɛ kɔ bʋ 'yraa Asiblʋgba ꞊hlɔn lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ blɛ ‑nyɩnyra ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Asiblʋgba a 'wafɩ a gblegble yɩ blɛ. ‑Tɛ ‑a yɩ nɩ mi, ‑a kɔ Alitakɩ 'hʋɛn‑, ‑a mʋ ‑mu. 'Kɩ nyɩbɛyu a 'mʋ, ɛ kɔ 'lɩ Tesalonikɩ, 'kɩ 'lɩ Masedʋanɩblʋgba 'kwli. 3 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a nyre 'lɩ Sidɔdɩɔ 'kwli nɩ. 'Sɛyo a ye'nanyɔ Suliusɩ ‑nɩ wɛn, ɛ nʋɛ Pɔlʋ a dɛ nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ ‑ha꞊a mɛ lɛ, 'ɛ 'hrɩ 'lɩ 'mɩɩ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a nɩnatumupʋ 'ye, ‑tɛblɩ nɩ ‑tie ‑mʋ', ɛ 'yɩ ‑kɔ, ʋ 'mʋ ꞊nɛ꞊ɛ ‑nyi. 4 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑a bi 'hru wlɔn. Kɛɛ, pepe ‑wɛn ‑a mʋ yɩ dɩakɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊a 'bɛɛ kɩ, ꞊a naa 'lɩ Sipreblʋgba 'hʋɩ. Ɛ mɔ 'niedugbo gbagbʋ ꞊nɩɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ 'kɩbɩa ‑bɩ, 'kɩ ‑a na 'lɩ, ‑tɛ pepe 'yɩ 'lɩ ‑hʋʋ ‑nɩ a ‑tɩ. 5 'Tɩ‑, 'yrukʋtɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ Silisiblʋgba kɔ Pafiliblʋgba a ‑gbati, ꞊a 'bɛ꞊ɛ ꞊tɩɔ, ꞊a nyre 'lɩ Mila, 'kɩ 'lɩ Lisiblʋgba 'kwli. 6 'Kɩ 'sɛyo a ye'nanyɔ ‑nɩ wɛn, ɛ 'yee 'lɩ 'mɩɩ ‑bɩ. 'Kɩ ɛ ‑hɔn 'lɩ Alɛsadrɩ, 'kɩ 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli. 'Kɩ ɛ mi 'lɩ Yitaliblʋgba 'kwli. 'Mɩɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'kwli 'sɛyo a ye'nanyɔ 'yaa 'lɩ ‑a mʋ 'lɩ.

7 'Kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ ‑hʋɔhʋɩ 'kwli, ‑aan ‑nɛ 'mɩɩ 'nɩ ‑hu꞊o la. 'A ‑tɩ, ‑a 'ye ꞊hɩʋɛn ‑yeye, ꞊a 'bɛ Kinidɩdɩɔ 'yi. ‑Tɛ pepe 'yɛ nɩ wɛn ‑a mʋ, 'kɩ ‑ba 'sii 'ʋ yɩ, ‑ba mu, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ꞊a 'bɛɛ kɩ, ꞊a naa 'lɩ Klɛtɩblʋgba 'hʋɩ, ‑ɛ mɔ 'niedugbo gbagbʋ, ꞊a naa 'lɩ 'a 'kɩbɩa ‑bɩ 'mʋ kɩ, ‑ɛ kɔ kɩ pepe 'yɩ 'lɩ ‑hʋ dɩakɩ, ꞊a ‑hi Salʋmɔnɩ lɛ. 8 Pepe a ‑tɩ, ꞊a ni ꞊hɩʋɛn a 'yiye lɛ, ꞊a mi gbɛɛgbɛ, ꞊a nyre 'lɩ 'wafɩ ‑mʋ', ʋ dɛɛ ꞊Haan'wafɩ yɩ, ‑ɛ 'mʋɛ Lasɛdɩɔ yrɛ.

9 'Yru a yɩnyre‑tɩ, ‑a 'waan la ti ‑hʋɔhʋɩ 'hru wlɔn. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri pepe yɩ 'ʋ ‑hii ‑nɩ dɩakɩ, nɔ‑ nyre 'ʋ. 'A ‑tɩ, 'mɩɩ a gbʋgba 'yakla nɩ dɩakɩ. Ti ‑mʋ', ‑Juukʋɛ* yɩ 'ʋ ꞊cii* ‑nɩ, 'a ti ‑hi la nɩ. Ɛ nɔ nu꞊o, Pɔlʋ 'ɛ ‑gbɛɛ ꞊nʋ, ɛ wɛn: 10 «‑A 'bio ‑na o, 'n yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'dagba ‑bʋ, ɛ di 'nɩ 'yakla ‑nɩ. 'Mɩɩ ‑bʋ, ɛ kɔ 'a gbʋgba‑tɛblɩ, kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑wɛ 'lɩ ‑ba ‑wɛ bʋ nɩ.» 11 Kɛɛ, ‑tɩ ‑mʋ', 'mɩɩnaanyɔ gbagbʋ, kɔ 'mɩɩkɔnyɔ 'hʋɛn‑, ʋ ‑hla, ɛ nɔ‑ 'sɛyo a ye'nanyɔ kuo ꞊wlʋ yɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑tɩ ‑mʋ', Pɔlʋ hla wɛn. 12 'Wafɩ a 'mʋ yɩ, ɛ 'yɩ ‑tɛɛ ‑nu, 'kɩ 'mɩɩ bʋ nɩ 'ʋ, cɛ kɔ pepe gbagbʋ a ti bʋ nyre 'ʋ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ‑ʋ nɩ 'lɩ 'mɩɩ a 'mʋ 'kwli, 'ʋ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, bʋ ‑hɔn 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ ‑wlu, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ ‑wɛ 'lɩ꞊ɩ, ʋ 'mʋ 'lɩ Fenisɩdɩɔ a 'wafɩ yɩ nyre, ‑ɛ nɩ 'lɩ Klɛtɩblʋgba nɩ ‑do a 'mʋ 'kwli. ‑Tɛ 'wafɩ a 'mʋ, ɛ nɩ 'ʋ, 'kɩ 'yru pʋ 'lɩ ‑gbu, 'kɩ 'lɩ 'yrʋ a bʋpɛɛlɛ a diidɛkɩbɩa kɩ, kɔ 'a kamlakɩbɩa kɩ 'hʋɛn‑. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'kɩ pepe 'yɛ nɩ ‑hii 'lɩ dɩakɩ, 'mɩɩ a nyibli 'ʋ pʋ lɛ: «Ɛ nu ‑tɛɛ, ‑ba nyre 'lɩ, 'tɩ‑ cɛ kɔ pepe gbagbʋ a ti 'mʋ 'ʋ nyre.»

‑Tɛ duduo bi 'lɩ 'yru kɩ

13 Ti a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ pepe gbi ‑hɔn 'lɩ 'yrʋ a bʋnyraalɛ', 'ɛ ‑tʋa ‑hihie. ‑Ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'mɩɩ 'kwli, 'waa ꞊wlɩ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', ʋ pʋ wɛn 'lɩ, ɛ nɔ‑ ʋ di nu. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'mɩɩ a du ‑mʋ', ‑ɛ ni꞊e, 'mɩɩ 'ɛ nyrɛ bʋ, 'ʋ ‑ha꞊a 'nie, ꞊a ‑tʋa mumuo, ꞊a 'yrɛɛ Klɛtɩblʋgba ꞊hlɔn lɛ. 14 ‑Tɛ ‑a yɩ 'kɩ nɩ mi, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ duduo ‑hɔn 'lɩ 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ a kamlakɩbɩa kɩ, 'kɩ 'lɩ dʋgba 'lu, 'ɛ ‑tʋa ‑huhuo dɩakɩ, 15 'ɛ ‑tʋa 'lɩ 'mɩɩ a yɩblɛ'bliilɛ, 'kɩ 'lɩ 'yru kɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊a 'yɩ 'lɩ 'a yɩ‑wʋnwɔn 'lɩ ‑wɛ. 'A ‑tɩ, ‑a ‑ha pepe a 'mʋ mɛ lɛ, ‑tɛ ɛ 'yee 'lɩ, 'ɛ gba 'lɩ ‑a mʋ. 16 ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊a naa 'lɩ 'nɩdugbo, ʋ dɛɛ Koda, 'a 'yrʋ a bʋnyraalɛ'. 'Kɩ pepe 'yɩ 'lɩ ‑hʋ. 'Kɩ 'lɩ 'mɩɩ a ‑moko 'yri, ɛ kɔ 'blagbɩ, 'ɛ mʋɛ 'lɩ bʋ. ‑A 'ye ꞊hɩʋɛn, ꞊a ‑jri 'blagbɩ a 'mʋ, ꞊a 'yaa 'lɩ꞊ɩ 'mɩɩ 'kwli, ꞊a mʋa꞊a bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'yru a 'dʋɩ 'nɩ ꞊ha꞊a yɩ nyre. 17 ‑Tɛ ʋ 'yaa ꞊nɛ, 'ʋ nu 'patɩ, 'ʋ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ 'mɩɩ lɛ. Ʋ yɩ pie hʋannʋ, 'kɩ bʋ bi 'lɩ Libiblʋgba a 'yrukʋtɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ kɩ 'pʋwɔn ‑hʋʋ 'lɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'mɩɩ a danʋ ‑mʋ', ʋ pʋ yɔ', 'ʋ ꞊tɩɔ ꞊nɛ, 'ʋ ‑ha pepe mɛ lɛ, ‑tɛ ɛ 'yee 'lɩ, 'ɛ gba 'lɩ ‑a mʋ. 18 Pepe a 'mʋ, ɛ 'tɩɛ ‑wɛn ‑a mʋ yɩ dɩakɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, 'ʋ ‑tʋa 'mɩɩ a gbʋgba‑tɛblɩ ‑bɩ a 'nie a lɛpʋpʋʋ. 19 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ de, ‑ɛ ‑bɩ ʋ pʋ 'mɩɩ a ‑tɛblɩ ‑bɩ 'nie lɛ de, danɩ bi 'lɩ yɩ, 'patɩ, kɔ ti. 20 ‑A 'yɩ 'yrʋ kɔ nyahro 'hʋɛn‑ 'ye, 'ɛ gba ‑nyrɔwɩ. Pepe bʋ 'tɩɛ nɩ 'klɩ kɩ a ‑tɩ, ‑a 'yɩ 'kɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ‑ba di 'ʋ wlɔn ꞊ta.

21 Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ dɛ ‑di, 'ɛ gba ‑nyrɔwɩ, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ 'du ye', 'ɛ nyra bʋ, ɛ wɛn: «‑A 'bio ‑na, ‑tɛ 'n hlɛ mɔ꞊ɔ, ‑ɛ mɔ, ‑ba nɩ mɔ 'lɩ Klɛtɩblʋgba bʋ, a kɔ ba pʋ mɔ 'mʋ nʋa yɩ bʋ. 'Bʋ mɔ, 'ba pʋ mɔ 'mʋ nʋa yɩ bʋ, ‑a 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba 'ye wɛn ꞊hɩʋɛn ‑bʋ, ‑a yɩ 'kɩ 'ye. 22 'N nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, 'aan ꞊wlɩ 'nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn, ‑ɛ nu꞊o, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ 'waan nɛ 'a ‑hʋnhlʋn, kɛɛ, 'mɩɩ nɩ ‑do ‑bʋ, ɛ nɔ‑ di 'wan. 23 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa ‑bʋ, ‑ɛ mɔ 'na Kʋkɔnyɔ, kɔ, ‑ɛ kɔ ‑kʋan 'n ni, 'a lɛlenyɔ 'hrɩɩ 'mʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ 'tɔlʋwɔ ‑bʋ 'kwli, 24 'ɛ lee 'mʋ, ɛ wɛn: Pɔlʋ, ꞊nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ. ‑Blɛɛ yɩ, ‑bʋ nyre 'lɩ Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ yɩ. 'Ya 'ʋ 'lu de, Nyɩsʋa 'wɩn ‑na lɛnyaawin nɩ, 'ɛ wɛn꞊ɛ kɩ. 'A ‑tɩ, nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, a nɩ 'nɛ‑ 'mɩɩ ‑bʋ 'kwli, 'waa 'yɛɛ ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ 'kʋ. 25 'A ‑tɩ, ‑a 'bio ‑na, 'aan ꞊wlɩ 'nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn. 'N kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. ‑Tɩ ‑bʋ, 'a lɛlenyɔ lee 'mʋ, ɛ di 'nɩ ‑nue ‑nɩ. 26 Kɛɛ, ‑aan ‑nɛ 'mɩɩ ‑bʋ, 'kɩ 'lɩ 'nɩdugbo ꞊dʋ 'yie, 'kɩ ɛ di 'lɩ ‑wɛɛ ‑nɩ.»

27 Ɛ mɔ la 'kɩ 'tɔlʋwɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ‑hɛn a 'tɔlʋwɔ ꞊nɩɔ, kɛɛ, pepe 'tɩɛ gbɛ 'lɩ ‑a mʋ 'yru kɩ. 'Yrukʋtɩɔ a 'mʋ, ʋ dɛɛ ꞊nɛ Adria. Muu 'ʋ 'tɔ‑hɛyri 'yie, ‑ɛ ‑bɩ 'mɩɩnaanyʋ yru꞊o nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a yɩ 'mʋɛ 'gbahlɔn yrɛ, 28 'ʋ mʋa 'plɩkuo 'patɩ ‑mɔ bʋ, 'ʋ pʋ꞊ʋ 'nie, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛ 'nie nu 'kwlibʋhʋhlɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'yrukʋtɩɔ a 'mʋ, 'a 'kwlibʋhʋhlɔ mɔ 'mɛtrɩwɩ a (37) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑pu ꞊tu 'ʋ ꞊hlon'hʋɛn. ‑Tɛ 'mɩɩ mu 'lɩ ye' dɛ gbe, ‑ɛ ‑bɩ ʋ pʋ꞊ʋ 'nie de. ‑Tɛ ʋ pʋ꞊ʋ 'nie, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a 'kwlibʋhʋhlɔ mɔ 'mɛtrɩwɩ a (28) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ꞊blɩɛn꞊blɩɛn. 29 Ʋ yɩ pie hʋannʋ, 'kɩ ‑aan ‑nɛ 'mɩɩ bʋ ꞊gbɛɛ 'hɩ yrɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ pʋ 'mɩɩ a dui nɩ ‑hɛn 'nie, 'kɩ 'lɩ 'mɩɩ a 'mʋ a ‑moko 'yri, 'ʋ nɛɛ 'kɩ ꞊wlɩ lɛ, 'ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ, 'kɩ ‑nyrɛ bʋ ‑nyɛ 'wʋwlɩ. 30 'Mɩɩnaanyʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, bʋ bi 'lɩ 'blagbɩ 'kwli, bʋ 'gba cigbɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ pʋ 'blagbɩ a 'mʋ 'nie. Ɛ mɔ 'lɩ ‑yrʋkʋ 'kwli ꞊nɩɔ, ʋ nu 'lɩ꞊ɩ 'lɩ. ꞊Nɩ 'ye꞊e ‑wɛn, 'mɩɩ a dui nɩ ‑hɛn a 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'lɩ 'a ‑moko 'yri, ɛ nɔ‑ ʋ mi ꞊wlɛ mɔ, ʋ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ 'lu 'yri gba. 31 Kɛɛ, kɛ‑ Pɔlʋ pɩ 'sɛyo a nyiblo gbagbʋ, ɛ kɔ 'a 'sɛyo 'hʋɛn‑ yɩ, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, nyibli ‑bʋ 'bʋ 'yɩ 'nɛ‑ 'mɩɩ ‑bʋ 'kwli bʋ ‑nɩ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba wa.» 32 Ɛ nɔ‑ mɔ 'sɛyo bʋ 'bɛ 'patɩ ‑mʋ', ʋ ‑nu, ʋ mʋa 'blagbɩ a 'mʋ blɛ, 'ʋ ‑ha꞊a mɛ lɛ, 'ɛ ‑mu.

33 ‑Tɛ ‑nyrɛ yɩ nɩ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ da nyibli a pɛpɛ nɩ, ɛ wɛn: «'N nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, ba di dɛ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ a 'kee la 'lɩ dɛ a didie, ɛ ‑wɛ 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ‑hɛn. 34 'A ‑tɩ, 'n nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, ba di dɛ. 'Ba ‑hʋɛ ba pʋ ‑hʋnhlʋn, ‑ɛ ‑bɩ ba di dɛ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo ꞊dʋ a 'lu‑pupui a 'yɛɛ nɩ ‑do 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ 'wan.» 35 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'du 'flɔɔ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', 'ɛ 'bɛ꞊ɛ ꞊tɩɔ lɛ, 'tɩ‑ 'ɛ ‑tʋa 'a didie. 36 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'klɩ bi nyibli a pɛpɛ yra lɛ, 'ʋ ‑tʋa dɛ a didie. 37 ‑A mʋ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'mɩɩ a 'mʋ 'kwli, ‑a ‑wɛ 'lɩ nyibli a (276) ‑hɔtrʋwɩ nɩ 'hʋɛn nɛ nyibli a ‑wlɩ nɩ ta ꞊tu 'ʋ ‑pu ꞊tu 'ʋ ꞊hlon‑do. 38 ‑Tɛ ʋ di dɛ, ʋ ꞊mla, ɛ nɔ‑ mɔ dii‑tɛblɩ a blɛ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ 'mɩɩ 'kwli, bʋ pʋ꞊ʋ 'nie lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mɩɩ 'mʋ 'huhue ‑nɩ.

‑Tɛ 'mɩɩ bi la 'lɩ 'hɩ 'nyɩ, ɛ wɛ la

39 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'mɩɩnaanyʋ tɛɛ 'lɩ 'gbahlɔn nɩ, kɛɛ, 'blʋgbakʋtɩɔ bʋ di 'lɩ kɩ 'hrɩɩ ‑nɩ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi. Kɛɛ, ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'yru pʋ 'lɩ ‑gbu, 'tɩ‑ 'yrukʋtɩɔ a 'mʋ, ɛ dʋa kɩbʋwɛɛnlɛ. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ‑yra꞊a nɩ, bʋ ꞊tɛ꞊ɛ 'yi, bʋ nu꞊o, 'mɩɩ bʋ ‑gbi ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'nie 'yɩ 'ʋ 'kwli bʋ ‑hlɔɔ ‑nɩ, 40 'ʋ ꞊wlɛ 'mɩɩ a dui, 'ʋ hie 'lɩ ꞊nʋ 'yru ‑mɔ blɛ, 'tɩ‑ 'ʋ ꞊wlɛ wanɩ ‑mʋ', ‑ɛ pɩ 'ʋ 'mɩɩ 'hru wlɔn lɛ, 'ʋ pʋ danʋ yɔ', 'kɩ 'lɩ 'mɩɩ a 'mɩa 'yri, ‑ɛ di꞊e nu, pepe 'mʋ 'lɩ 'mɩɩ 'gbahlɔn yɩ ‑gbaa ‑nɩ, 'ʋ mi 'lɩ 'gbahlɔn yɩ. 41 Kɛɛ, 'niekʋtɩɔ ꞊dʋ, ‑ɛ kɔ ‑mɔ 'pʋwɔn ‑hʋʋ 'lɩ, 'kɩ ʋ nyre 'ʋ 'nɩ‑hlɩn 'yaklɩ nɩ 'hʋɛn ‑gbati. 'Kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ a 'mʋ, 'kɩ 'mɩɩ ‑gbii 'ʋ. 'A 'luyɩkʋtɩɔ, nɔ‑ bi 'lɩ 'pʋwɔn 'nyɩ. Ɛ nu꞊o nɩ, 'mɩɩ a 'mʋ, 'ɛ 'yɩ 'lɩ ‑ta'‑hʋnhɔn 'lɩ ‑wɛ. 'A ‑tɩ, 'a ke'dɛ, nɔ‑ 'yru a 'dʋɩ wʋwa lɛ.

42 ꞊Jɩklapʋ a pɛpɛ ‑mʋ', 'sɛyo ‑hʋɛ bʋ 'lɩla ꞊nʋ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'a nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha lu, ɛ 'nɩ ꞊ha ꞊nʋ ‑jɩ' ꞊ta. 43 Kɛɛ, Romakʋɛ a 'sɛyo a ye'nanyɔ ‑mʋ', ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ ‑hʋɛ bʋ wa Pɔlʋ, ‑kɔtɩ ɛ nʋɛ nɛ 'a dɛ nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ 'yɩ 'sɛyo mɛ lɛ ‑ha, 'kɩ dɛ ‑mʋ', ʋ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, bʋ nu꞊o. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ lee nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yi lulɛ, bʋ mɔ yɩ‑hɛnyibli ‑mʋ', ‑bʋ bi 'nie, ʋ 'mʋ 'lɩ 'gbahlɔn mu. 44 ‑Ʋ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ lulɛ ‑yi, ʋ kɔ bʋ pɛ 'ʋ 'plaɩnkabɩ kɩ blɛ, ɛ kɔ 'mɩɩ a tikabɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'lɩ 'gbahlɔn mu. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'waa pɛpɛ, ʋ ‑nu, 'ʋ mu 'lɩ 'gbahlɔn. ꞊Dedede 'yɩ nyiblo ꞊dʋ lɛ ‑hrɛn.

28

Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ nu la Pɔlʋ, 'kɩ 'lɩ 'nɩdugbo ‑mʋ', ʋ dɛɛ Malɩtɩ kɩ

1 ‑Tɛ ‑a nyre 'lɩ 'gbahlɔn, ꞊dedede 'yɩ nyiblo ꞊dʋ lɛ ‑hrɛn, 'kɩ ‑a 'wɩɩn 'lɩ, ‑ɛ mɔ, 'nɩdugbo a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Malɩtɩ. 2 Nyibli ‑nɩ 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ kɩ, ʋ 'ble ‑a mʋ kʋa ‑tɛɛ. 'Nu yɩ 'ʋ 'nɩ bi, cɛ yɩ 'nɩ ꞊tɩ. 'A ‑tɩ, ʋ 'tie na, 'ʋ da ‑a mʋ, ‑a 'mʋ na 'wɛn, 3 Pɔlʋ 'ɛ 'du klaklɩdu ye', 'ɛ pʋ 'lɩ꞊ɩ 'tɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ 'kwli hre ‑hɔn 'lɩ, hihiu a ‑tɩ, 'ɛ mle 'a dabʋ, 'tɩ‑ 'ɛ ‑pete꞊e ‑mɔ lɛ. 4 ‑Tɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'blʋ a 'mʋ, ʋ 'ye hre a 'mʋ, ‑ɛ ‑pete 'a dabʋ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ʋ pʋ 'waa dɩɔnʋ lɛ, ʋ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ di mɔ ‑balʋnyɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊han‑tɩ ꞊hɔn, 'ɛ 'yɩ 'yru ‑hie, kɛɛ, 'kuo ‑di꞊e 'la.» 5 Kɛɛ, Pɔlʋ bʋbla 'a dabʋ a 'mʋ, hre 'bʋɛ ‑mɔ bʋ nɩ, hre a 'mʋ 'ɛ bi 'lɩ 'tɔ. Hre a 'mʋ, 'a 'nyɩ 'yɩ 'ʋ꞊ʋ ꞊dedede 'hʋɩ ‑nuu ‑nɩ yruyru. 6 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ ‑tuo kɩ, ʋ wɛn 'nɩ, 'a dabʋ di 'nɩ ꞊pu, ɛ kɔ, ɛ di bi ꞊hlɔn, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ɛ 'mʋ 'kʋ. Kɛɛ, ‑tɛ ʋ ‑ple 'ʋ ti ‑hʋɔhʋɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊dedede 'yɩ 'lu ‑mɔ ‑mu. Nɔ‑ mɔ bʋ ‑ha win kle, bʋ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, Pɔlʋ mɔ 'ku ‑bɩ ꞊nɩɔ.

7 'Mʋɛ 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ yɩ, 'kɩ 'blʋgba a 'mʋ a ‑gʋlʋnʋma a ‑yaa nɩ 'ʋ. ‑Gʋlʋnʋma a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Publiusɩ. Nɔ‑ 'ble ‑a mʋ kʋa ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'a 'kayu bʋ, ꞊a ‑hi 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ta. 8 Publiusɩ a 'mʋ, 'a 'baɩ a 'hʋɩ yɩ 'nɩ hren. 'A ‑tɩ, ɛ pɛ bʋ, ‑tɛklɛkwli ‑ni꞊e, Pɔlʋ 'ɛ mu꞊o 'ye mɔ, 'ɛ pʋ꞊ʋ dabʋ 'lu bʋ, 'ɛ da Nyɩsʋa, 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. 9 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'hʋɩhrennyibli a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli, ʋ di 'ʋ Pɔlʋ 'hʋɩ ‑wɛ, 'waa 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ, 10 'ʋ ‑nyi ‑a mʋ 'ʋ꞊tuulɛ a gblegble, muu 'ʋ ye', ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ‑a ‑hʋɛ, 'kɩ 'ʋ ‑aan 'dagba a ‑ta', 'ʋ ‑nyi ‑a mɔ꞊ɔ.

‑Tɛ Pɔlʋ nyre la 'lɩ Rɔmʋdɩɔ 'kwli

11 'Niedugbo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Malɩtɩ, ‑a ‑hii 'lɩ ꞊hɔnpʋɩ nɩ ta. ꞊Hɔnpʋɩ nɩ ta a 'mʋ, 'a 'lu‑yrɛɛlɛ', ‑ɛ ‑bɩ 'mɩɩ ‑hɔn 'lɩ Alɛsadridɩɔ 'kwli. Nɔ‑ gba ‑a mʋ. 'Mɩɩ a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Diosiki. 'Kɩ ɛ nɩ la 'lɩ 'niedugbo a 'mʋ, 'a 'wafɩ ꞊dʋ yɩ, cɛ a ti 'yri. 12 Ɛ nɔ‑ gba ‑a mʋ, ꞊a nyre 'lɩ Silakusɩdɩɔ 'kwli, ꞊a ‑hii 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ta. 13 ‑Tɛ ‑a ‑hɔn 'lɩ ‑wlu, ‑a 'yraa 'gbahlɔn lɛ ‑yraayraa, ꞊a nyre 'lɩ Yrekiodɩɔ 'kwli. ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ pepe ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ 'yrʋ a bʋnyraalɛ', ɛ ‑tʋa ‑hihie, 'ɛ nu꞊o, ꞊a ‑hii 'ʋ ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn 'nie kɩ, 'tɩ‑ ꞊a nyre 'lɩ Pusɔlɩdɩɔ 'kwli. 14 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, ‑a yɛɛ 'lɩ ‑Yusu a nyibli bʋ, 'ʋ lee nɛ ‑a mʋ, 'kɩ ‑ba ‑hii 'ʋ ꞊nʋ 'wee 'mumu 'hʋɩ, ꞊a wɛn꞊ɛ kɩ. ‑Tɛ 'wee a 'mʋ, ɛ ‑yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a bi 'hru wlɔn de, ꞊a mi 'lɩ Rɔmʋdɩɔ 'kwli. 15 ‑Tɛ ‑Yusu a nyibli, ‑ʋ nɩ 'lɩ Rɔmʋdɩɔ 'kwli, ʋ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, 'kɩ ‑a yɩ 'lɩ di, ‑ɛ ‑bɩ ʋ di ‑a mʋ ye' 'bɛ mɔ. ‑A kɔ nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, 'kɩ ‑a ꞊ŋmee 'ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Apiusɩkʋɛhru a 'Maɩ, ‑ʋ ‑bɩ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ꞊a bibi yɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ʋ dɛɛ 'Dagbɩ a 'Kayo nɩ Ta. ‑Tɛ Pɔlʋ 'ye ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, ‑kɔtɩ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑nyi꞊e 'klɩ, 16 ꞊a ‑mu ‑mumu, ꞊a nyre 'lɩ Rɔmʋdɩɔ 'kwli. ‑Tɛ ‑a nyre 'kɩ 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ Rɔmʋkʋɛ a 'kɩɩnpʋ ‑ha Pɔlʋ mɛ lɛ, 'kɩ ɛ nɩ ‑do bʋ nɩ 'lɩ 'kayu ‑bɩ bʋ, 'sɛyotayu ‑bɩ 'mʋ꞊ʋ 'yie ꞊tu.

‑Tɛ Pɔlʋ nɛ la Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ Rɔmʋdɩɔ 'kwli

17 ‑Tɛ ‑nyrɔwɩ nɩ ta ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Pɔlʋ da ‑Juukʋɛ* a nyibli gbagbɩ nɩ, 'kɩ bʋ di 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ. ‑Tɛ ʋ 'kukue lɛ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Dɩayɩnʋ ‑na, ꞊han‑tɩ ꞊hɔn, 'n 'yɩ dɛ ‑hʋan ‑aan dakɔ kɔ ‑aan 'baɩnʋ a tete 'hʋɛn‑ ‑mɔ ‑nu, kɛɛ, ‑Juukʋɛ a nyibli gbagbɩ klɔ 'mʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛ, 'ʋ pʋ 'mʋ Romakʋɛ a 'kɩɩnpʋ ‑jɩ', 18 Romakʋɛ 'ʋ pʋʋ 'mʋ ‑bati lɛ, 'ʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ ‑nu, ‑ɛ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ ‑hʋɛ bʋ tɛ la 'mʋ bʋ. 19 Kɛɛ, ‑Juukʋɛ 'yɩ dɛ a 'mʋ kɩ ‑wɛn. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ ‑bʋ, ‑ɛ nɩ 'nɛ‑ Rɔmʋdɩɔ 'kwli, ɛ nɔ‑ di 'mʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. Ɛ 'yɩ ꞊bʋ ‑hʋa 'na dakɔ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ a ‑tɩ a yɛɛlɛ a ‑tɩ. 20 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ ‑hʋa꞊a, ꞊bʋ 'ye 'a mʋ, 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ʋ mʋa 'mʋ, ‑kɔtɩ dɛ ‑mʋ', dakɔ a pɛpɛ, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ, ʋ kuo ꞊wlʋ yɩ, nɔ‑ 'n yɩ nyibli lɛ ‑lee ‑nɩ.»

21 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «‑Aan 'dɩayɩnʋ ‑Juukʋɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, ʋ 'yɩ ‑a mʋ 'crɩɛn yɩ ‑ya, 'kɩ 'ʋ ‑na ‑ta', ɛ kɔ, ʋ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ bʋ lee nɛ ‑a mʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑nu a ‑tɩ, kɔ, bʋ hla ‑na ‑tɩ ‑hʋɩn ꞊dʋ. 22 Kɛɛ, ‑a ‑hʋɛ ‑ba pʋ ‑mʋ nʋa yɩ bʋ ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑bʋ, ‑yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ꞊mʋ ‑a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑kɔtɩ ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊tumudʋ ‑bʋ, ‑pɩ, ʋ ‑wɛn 'a nyibli yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ,» 23 ʋ kɔ Pɔlʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ pʋ 'lɩ ‑nyrɔwɔ, ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ di 'ʋ yɩ bʋ ‑bibi ‑nɩ de.

‑Tɛ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ, ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa pɛpɛ, 'kɩ ʋ mu 'lɩ Pɔlʋ ‑mɔ. Kʋɛ 'lɩ ‑nyrajru 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ ‑winse kɩ, Pɔlʋ 'ɛ ‑hɩhɩɛ ꞊nʋ klɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu ‑tonyibli a win a kɩkɔɔlɛ. Moise a tetecrɩɛn, kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* a 'crɩɩn 'hʋɛn‑, nʋ‑ kɔ 'kwli ɛ nɛɛ 'lɩ, 'ɛ hlɛ ‑Yusu a ‑tɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', ɛ hlɛ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. 24 ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ ‑hla, ‑ʋ ‑bɩ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. Kɛɛ, ‑ʋ ‑bɩ nɩ 'ʋ, ʋ 'nɩ ‑kuo꞊o lɩ ‑tɩ a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ. 25 ‑Tɛ ʋ yɩ nɩ mi, ʋ 'nɩ ‑yuyru꞊o win' lɛ, 'kɩ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ 'nyɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ yɩ la ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa a ‑Hihiu* kɔ 'ʋ ꞊wɔn, ‑tɛ ɛ nɛɛ la 'lɩ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Esai 'lɩ, 'ɛ yɩ la 'lɩ ‑aan 'baɩnʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. 26 Kɛ‑ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ pɩ la:

Mu ‑bʋ lee dakɔ ‑bʋ,

‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n di hla,

a di 'nɩ 'wɩn ‑tɛɛ,

kɛɛ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba yru꞊o' lɛ;

dɛ ‑bʋ, 'n di nu, a di꞊e 'nɩ 'ye ‑tɛɛ,

kɛɛ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba yru꞊o lɛ,

27 ‑ɛ nu꞊o, dakɔ ‑bʋ, 'waa ꞊wlɩ 'gboklo nɩ dɩakɩ,

'ʋ ka 'waa nʋɩ yrɛ,

‑ɛ di꞊e nu, 'waa nʋɩ 'nɩ ꞊ha ‑tɩ 'wɩn,

'ʋ ka 'waa 'yii kɩ,

‑ɛ di꞊e nu, 'waa 'yii 'nɩ ꞊ha dɛ 'ye,

ɛ kɔ, 'waa ꞊wlɩ 'nɩ ꞊ha ‑tɩ' lɛ yru.

'Bʋ 'yɛ nɩ nu wɛn ‑tɛblɩ a 'mʋ,

ʋ di ‑mɛ wɛn 'mʋ yɩ,

'mʋ wɛn꞊ɛ nu, ʋ 'mʋ wɛn 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ,

'kɩ 'ʋ 'mʋ ye'.

Kɛ‑ Nyɩsʋa ‑pʋ.»

28 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Pɔlʋ pɩ de: «Ba kɔ 'a yiyie, titie ‑mʋ', ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa di nyibli a wʋwa nu, ʋ pʋ꞊ʋ dakɔ ‑mɔ' nɩ ‑wɛ, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑. Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ di pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ.» [ 29 ‑Tɛ Pɔlʋ hla ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Juukʋɛ ‑tʋa mumuo, 'ʋ pɩ gblɛ, 'kɩ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ 'nyɩ.]

30 'Kɩ 'lɩ Rɔmʋdɩɔ 'kwli, 'yrɩ nɩ 'hʋɛn, ɛ nɔ‑ ɛ ‑hii 'lɩ 'a 'kayu bʋ. 'Kayu a 'mʋ, ɛ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'pɛɛ ‑nɩ. ‑Tonyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ ‑hʋɛ ‑bʋ 'ye꞊e, ɛ yɩ 'ble ꞊nʋ kʋa ‑tɛɛ. 31 Ɛ 'nɩ ‑pie꞊e hʋannʋ, ɛ kɔ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ‑ka꞊a lɩ꞊ɩ yɩ, 'kɩ bʋ lee nyibli lɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔɔ nyibli a pɛpɛ win kɩ, kɔ, 'kɩ bʋ tɔɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ.

RƆMƲKƲƐ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

'Crɩɛn ‑mʋ', Pɔlʋ gba la

RƆMƲKƲƐ

yɩ

1

1 'Mɔ Pɔlʋ ꞊nɩɔ, 'mɔ‑ yɩ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ. 'Mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ. Nyɩsʋa, nɔ‑ da 'mʋ, 'kɩ ꞊bʋ mɔ 'a lɛlenyɔ, nɔ‑ ‑ha 'mʋ, 'kɩ ꞊bʋ lee nyibli 'a ꞊haan‑tɩ. 2 ꞊Haan‑tɩ a 'mʋ, Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ꞊ɩ 'a winwlɔn‑hanyʋ* wlɔn, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɩ a 'mʋ, 'ʋ 'crɩ la꞊a, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli. 3 'A 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ mɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ɛ nɛ ‑mɔ lɛ. ‑Tɛ ɛ ‑hɛ ‑tonyiblo, ʋ kɔ꞊ɔ, 'kɩ 'lɩ bodɩɔ Dafidɩ a ꞊tugba 'kwli. 4 ‑Tɛ ɛ 'kʋ, 'tɩ‑ ɛ 'hrɩ 'klɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ tɔɔ ꞊nʋ꞊ʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* a 'klɩ 'kwli, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'klɩ a pɛpɛ nɩ, 'ɛ ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ. 5 ‑Yusu a ‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɛ nu 'mʋ 'a titiepʋnyɔ ‑mɔ'. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ nu 'mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ', 'kɩ ꞊bʋ lee nɛ 'a ‑tɩ dakɔ a gblegble, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ ꞊tuu ‑nɩ, ‑Yusu a 'nyrɛ 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa kɔ. 6 'A mʋ Rɔmʋkʋɛ, 'kɩ a nɩ 'lɩ dakɔ a gblegble a 'mʋ 'nyɩ ‑wɛ. 'A mʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑da, 'kɩ ba kʋɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wien.

7 'A ‑tɩ, 'aan pɛpɛ 'n yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, 'a mʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa nʋɛ ‑nɩ. Ɛ da 'a mʋ nɩ, 'kɩ ba mɔ 'a nyibli. ‑Ɛ ‑bɩ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa, kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'tɩ‑ bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ.

Pɔlʋ ‑hʋɛ bʋ mu 'lɩ Nyɩsʋa a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Rɔmʋdɩɔ 'kwli ‑mɔ

8 Yɩ‑hɛdɛ, 'n ‑nyi 'na 'Baɩ Nyɩsʋa 'wio 'aan ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli. Dakɔ a pɛpɛ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ. 9 'A ‑nɛ ti, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, 'aan ‑tɩ 'nɩ ‑hru꞊o 'mʋ ‑mɔ. Nyɩsʋa yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ. Nyɩsʋa nɔ‑ kɔ ‑kʋan 'n ni, 'kɩ 'lɩ 'na ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, nɔ‑ kɔ 'Yu a ꞊haan‑tɩ 'n yɩ nyibli lee ‑nɩ. 10 'A ‑nɛ ti 'n nyɛɛ Nyɩsʋa lɛ, 'kɩ bʋ ‑nyi 'mʋ 'hru, 'bʋ mɔ 'a kɩwɛɛnlɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ wɛn 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ di, 11 ‑ɛ nu꞊o, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ 'lɩ 'na ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, ꞊bʋ 'ye 'a mʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'mʋ 'lɩ 'mʋ 'lɩ ‑naa ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu, ɛ 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi. 12 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑aan pɛpɛ, ‑ba ‑nyinyi 'klɩ, 'aan ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'mʋ 'mʋ 'klɩ ‑nyi, 'na 'mumu, 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi ‑wɛ.

13 Ba kɔ 'a yiyie, 'na 'dɩayɩnʋ ‑na, ‑ɛ mɔ, 'a ‑nɛ ti, 'n ‑hʋɛ la꞊a nɩ, 'kɩ ꞊bʋ di la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, kɛɛ, 'nɩ ‑kɔ꞊ɔ la 'hru. 'Nɩ di 'lɩ, 'mʋ 'a mʋ Nyɩsʋa a win ‑tɔɔ ‑nɩ, Nyɩsʋa a win a 'mʋ, ɛ 'mʋ ‑kʋan nu, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ‑tɛ ɛ nu ‑kʋan a nunuo, 'kɩ 'lɩ dakɔ ‑bɩ a nyibli a ꞊wlɩ kɩ. 14 Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi 'mʋ ‑kʋan a 'mʋ. Nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ kɔ ꞊bʋ lee ‑Yusu a ‑tɩ nyibli a pɛpɛ. 'N kɔ ꞊bʋ lee ꞊nɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'dɩɩ gbagbɩ kɩ, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'dɩɩ 'cɩmɩ 'kwli lɛ. 'N kɔ ꞊bʋ lee 'crɩɩn.yinyʋ, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'crɩɩn ‑yi. 15 Nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ ‑hʋɛ ꞊bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'mʋ 'a mʋ ‑Yusu a ꞊haan‑tɩ a 'mʋ ‑lee ‑nɩ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Rɔmʋdɩɔ 'kwli.

Pɔlʋ 'nɩ ‑pie꞊e lɩ hʋannʋ, 'kɩ bʋ pʋ ‑Yusu a ꞊haantitie

16 ‑Tʋɩ 'nɩ ‑nu꞊o 'mʋ, 'kɩ ꞊bʋ hla ‑Yusu a ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ nu꞊o, ꞊haan‑tɩ a 'mʋ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'klɩ ꞊nɩɔ, ɛ ni, 'ɛ wɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ. Yɩ‑hɛnyibli, ‑ʋ 'wɩn ꞊haan‑tɩ a 'mʋ, nʋ‑ mɔ ‑Juukʋɛ*, kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, dakɔ a pɛpɛ blɛɛ yɩ, bʋ 'wɩn. 17 ꞊Haan‑tɩ a 'mʋ, ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli nɩ, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ni, 'ɛ yɩ 'ʋ nyibli yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. ‑Tɛ ɛ ni 'a nunuo, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑Tonyiblo blɛɛ yɩ, bʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ ‑do ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ bʋ 'cibi 'ʋ 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩɩ la 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli. ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩ la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «‑Tonyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', ɛ nɔ‑ di 'klɔ nɩ.»

Nyibli a pɛpɛ mɔ ‑tɩ'wlanyʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'

18 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, Nyɩsʋa tʋɛ ꞊nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ pɩɩ nyibli a pɛpɛ yrʋ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a bʋ 'bʋa nɛ 'a ‑tɩ 'yi, 'tɩ‑ 'ʋ ni yɩnyre‑tɛblɩ. 'Kɩ 'lɩ 'a yrʋ 'kwli, ɛ di pʋʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'waa yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ ni, ɛ ka nyibli 'yi kɩ, 'kɩ bʋ yi ‑tɩ a ‑tɛɛ. 19 Dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, Nyɩsʋa a ‑bati di ꞊nʋ 'nɩ klɔ, ‑ɛ nu꞊o, 'hru ‑mʋ', ʋ kɔ bʋ gba, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa yi, ɛ ꞊ga wlɔn. Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ nɔ‑ tɔɔ ꞊nʋ꞊ʋ, kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑gba꞊a lɩ꞊ɩ. 20 ‑Bɩ' Nyɩsʋa nɩ 'mʋ 'lɩ? Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ ‑hʋan꞊a nɩ 'ye. Kɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu 'klɔ, kʋɛ 'lɩ ti a 'mʋ 'yri bʋ, ‑bʋ yɛ ti ‑bʋ kɩ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ ‑nu, ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli yɩ ‑tɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa nɩ 'mʋ. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ kɔ 'klɩ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. Ɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa. 'A ‑tɩ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ ‑tɩ'wlanyʋ 'pa‑, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 21 ꞊Haan‑tɩ, 'ʋ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nɩ 'klɔ, kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a bʋ 'bʋa nɛ 'a ‑tɩ 'yi, ‑tɛ ʋ kɔ bʋ nu wɛn 'a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, kɔ, ʋ 'nɩ ‑nyi꞊e lɩ꞊ɩ 'wio, 'kɩ 'ʋ 'a ꞊haan‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ ni, a ‑ta', ‑tɛ ʋ kɔ bʋ nu wɛn 'a 'wio a ‑nyinyie, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', ʋ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ɛ 'nɩ ‑da꞊a ꞊dedede. 'Kɩ ʋ nɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ, 'ʋ 'yɩ ꞊haandɛ ‑yi. 22 Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ wɛn 'nɩ, ʋ kɔ ꞊tɔ, kɛɛ, 'waa 'lulɛ‑hihie muu ke'. 23 Ʋ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, ‑kɔtɩ a 'yi'bʋbʋa, kɔ, ‑ɛ 'yɛ nɩ 'kʋ yruyru, kɛɛ, 'kuo ‑mʋ', ʋ dɛ, nʋ‑ ʋ ꞊tui 'ʋ, 'tɩ‑ tuyonʋ ‑mʋ', 'waa ꞊gbɛtʋ, ʋ ni, nʋ‑ ʋ ꞊tui 'ʋ ‑wɛ. Tuyonʋ a 'mʋ, ʋ 'wɩ‑ ‑tonyibli yɩ. 'A dɛ ‑bɩ 'wɩ‑ nʋblɩ, kɔ mamʋɩ, kɔ hro 'hʋɛn‑ yɩ.

24 Nɔ‑ kɔ ‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɛ ‑ha ꞊nʋ mɛ lɛ, ʋ 'mʋ yɩnyre‑tɛblɩ, 'waa ꞊wlɩ ‑hʋɛ nu, 'ʋ nini ‑tʋɩ‑tɛblɩ 'yi ꞊hlɔn lɛ. 25 Ʋ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊han‑tɩ, kɛɛ, hɩ, nɔ‑ ʋ yɩ ꞊wien lɛ kʋɛ. Ʋ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, ‑ɛ nu 'a ‑nɛ ꞊dedede, kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ ‑nu, ɛ nɔ‑ ʋ ꞊tui 'ʋ. Kɛɛ, ʋ blɛɛ yɩ, bʋ ꞊tuu wɛn 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, 'a ‑nɛ ti. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.

26 Nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa, 'ɛ ‑ha 'lɩ ꞊nʋ 'a dabʋ 'nyɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑tʋɩ‑tɛblɩ nu, ‑ɛ kɔ 'tʋ ni ꞊nʋ. Nʋgbɩ hie 'ʋ nyɩbɛpʋ bʋ, 'ʋ yɩ 'waa 'bio nʋgbɩ ‑mɔ pɛ. 'Klɔdʋ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑blee꞊e Nyɩsʋa a plɔ. 27 Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nyɩbɛpʋ ni ‑wɛ. Ʋ hie 'ʋ nʋgbɩ bʋ, 'ʋ nini ‑tʋɩ‑tɛblɩ 'yi ꞊hlɔn lɛ, 'ʋ ni 'waa 'bio nyɩbɛpʋ nʋgbɩ ‑mɔ'. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'tʋ ‑ni ꞊nʋ dɩakɩ. Yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ꞊hɩʋɛn ʋ yɩ 'ye.

28 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, ‑tɛ nyibli ‑mʋ', ʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa bʋ yru Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa, 'ɛ ‑ha 'lɩ ꞊nʋ 'a dabʋ 'nyɩ, 'waa 'lulɛ‑hihie 'mʋ yɩ nyre, ʋ 'mʋ 'klɔdʋ ‑mʋ' nu, ʋ 'yɩ wɛn yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ nu wɛn. 29 Yɩnyre‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ 'yii 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ. ‑Tɛblɩ 'waa 'bio ‑kɔ, nɔ‑ ʋ ‑hʋɛ bʋ kɔ ‑wɛ, 'ʋ nini 'crɛ lɛ, 'ʋ kɔ ca, 'ʋ 'lɛ nyibli, 'ʋ pɩ ꞊yɛ, 'ʋ kɛɛ nyibli, 'ʋ yɩ 'waa 'bio a 'nyrɛ di, 30 'ʋ yɩ 'waa 'bio a 'nyrɛ yɩ nyre, 'ʋ yraa Nyɩsʋa, 'ʋ ‑hɛ nyibli 'yri lɛ, 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ, 'ʋ pɩ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli, 'ʋ yɩ yɩnyre‑tɛblɩ yrayrɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, 'ʋ 'yɩ 'ʋ 'waa 'baɩnʋ kɔ 'waa 'diinʋ 'hʋɛn‑ a 'ʋ꞊tuulɛ ‑kɔ. 31 Ʋ 'yɩ 'kɩ ꞊haandɛ ‑yi. 'Bʋ hla ‑tɩ, ʋ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ. Ʋ 'yɩ nyibli ‑nʋɛ ‑nɩ, ʋ 'yɩ nyibli a nyaɩ ‑kɔ. 32 Nyibli a 'mʋ, ʋ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a tete wɛn 'nɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ‑tɛblɩdʋ a 'mʋ, ʋ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. ꞊Han‑tɩ, 'ʋ yi꞊e, kɛɛ, ʋ 'cibi 'ʋ 'a nunuo. Ɛ 'yɩ dɛ nɩ ‑do a 'mʋ 'pa‑. 'Bʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, 'waa 'bio ‑bɩ ni yɩnyre‑tɛblɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa plɔ ble nɩ.

2

‑Tɛ Nyɩsʋa di nyibli a ‑bati a lɛpʋʋlɛ nu

1 ‑Mɔ ‑mʋ', ‑ɛ pɩ lɛ: «Nyibli a 'klɔ nyre yɩ,» nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑pa 'mʋ 'lɩ, ꞊nɩ pɩɩ nyibli ‑bati lɛ. 'Ye ꞊bɩɩ ‑mɔ 'a ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ, ꞊yɩ 'ʋ ꞊wɔn ‑kɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ nu꞊o, kɛ‑ ‑pɩ: «Nyibli 'wla ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye',» kɛɛ, ‑tɛblɩ nɩ ‑do a 'mʋ, ‑ɛ kɔ ‑bati ‑pɩɩ nyibli lɛ, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑na nunuŋmlɩ. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ 'pʋplɛ lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ‑mɔ nɩ ‑do, ‑ɛ pɩɩ ‑dɩɔnʋ ‑bati lɛ. 2 Nyibli nɩ ‑do a 'mʋ, ‑ʋ ni yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ 'ʋ ꞊wɔn, 'bʋ yɩ ꞊nʋ yrʋ lɛ nɩ ‑pɩɩ ‑nɩ. 3 ‑Mɔ ‑mʋ', ‑ɛ ni yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑bati kɔ bʋ klɔ ‑mʋ. 4 Ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa a ꞊wlʋ 'yɔpɔ nɩ, 'tɩ‑, 'ɛ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'kɩ 'ʋ ‑na ŋmlɩ 'kukui a ‑ta'. Kɛɛ, dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, ꞊nɩ 'yraa 'lɩ꞊ɩ. Kɛɛ, kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a nʋɛlɛ, kɔ 'a ꞊wlʋ a 'lɩla a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ blɛɛ yɩ, bʋ ‑hɛɛ ‑mʋ, ‑bʋ hie 'ʋ ‑na ŋmlɩ 'kukui bʋ, ‑bʋ ‑nyi ‑na 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa. 5 Kɛɛ, ‑na ꞊wlʋ 'gboklo nɩ. ꞊Nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ ‑bʋ hie 'ʋ ‑na ŋmlɩ 'kukui bʋ, ‑bʋ ‑nyi ‑na 'klɔ a pɛpɛ Nyɩsʋa. 'A ‑tɩ, ‑mɔ 'yɛɛ 'lɩ Nyɩsʋa a yrʋ. 'Tɩ‑, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa di 'ʋ ‑bati 'ʋ ‑pʋʋ ‑nɩ, ‑bati a 'mʋ, ɛ di ‑mʋ 'nɩ klɔ. Ɛ di pʋ ꞊haan‑bati. 6 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ di kɔ 'a nunuklɔ a 'pɛɛlɛ. 7 Nyibli ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ kɔ ꞊haan'klɔ, 'tɩ‑, 'ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ ‑nyi ꞊nʋ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. Nyiblidʋ a 'mʋ, nʋ‑ Nyɩsʋa di ‑hʋan 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ ‑nyi. 8 Nyibli ‑bɩ nɩ 'ʋ ‑wɛ, 'ʋ yɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ, ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ. Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ nyre yɩ, ɛ nɔ‑ ʋ ni. Nyibli a 'mʋ, nʋ‑ Nyɩsʋa pɩɩ yrʋ lɛ, nʋ‑ 'a ‑bati di klɔ. 9 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ ni yɩnyre‑tɛblɩ, ꞊hɩʋɛn a 'yiye, kɔ 'kla‑wliye'yɩya kɔ bʋ yɛ ꞊nʋ kɩ. ‑Juukʋɛ*, nʋ‑ mɔ yɩ‑hɛnyibli, ꞊hɩʋɛn a 'yiye kɔ 'kla‑wliye'yɩya di kɩ yɛ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ kɩ yɛ. 10 Kɛɛ, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ ni ꞊haan‑tɛblɩ, nʋ‑ Nyɩsʋa di ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑nyi kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ 'hʋɛn‑. Yɩ‑hɛnyibli de, nʋ‑ mɔ ‑Juukʋɛ, 'tɩ‑ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ɛ 'mʋ ꞊nʋ kɩ yɛ, 11 ‑kɔtɩ Nyɩsʋa 'nɩ 'jra꞊a nyibli' lɛ.

12-15 Nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ ni ŋmlɩ 'kukui, ʋ di 'nɩ 'wan. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'bʋ mɔ, 'bʋ yɩ ŋmlɩ 'kukui nɩ ni, Nyɩsʋa di pʋʋ ꞊nʋ yrʋ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlʋ kɩ, tete ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, ꞊han‑tɩ, 'ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi, kɛɛ, ʋ yi ꞊haandɛ kɔ dɛ ‑hʋan a 'yilɛ‑hɩhɩalɛ. Nyɩsʋa 'crɩ tete a 'mʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ. Ɛ kɔ ti, 'waa ꞊wlɩ 'ɛ yɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, kɔ, ɛ kɔ ti, 'waa ꞊wlɩ nɩ ‑do a 'mʋ, 'ɛ yɩ ꞊nʋ ꞊wɔn ‑nyi. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, 'bʋ yɩ ŋmlɩ 'kukui nɩ ni, Nyɩsʋa di pʋʋ ꞊nʋ yrʋ lɛ ‑wɛ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ kɔ Nyɩsʋa a tete nɩ, kɛɛ, ʋ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ tete a 'mʋ. Ʋ yi ꞊haandɛ nɩ, kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ. Ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑bʋ yi ꞊haandɛ, ‑bʋ wa, kɛɛ, ꞊haandɛ a 'mʋ, ‑kɔ ‑bʋ nu꞊o, 'tɩ‑ ꞊mʋ wa. 16 ‑Nyrɔwɔ ‑mʋ' ‑kɔ 'kwli Nyɩsʋa di 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ 'mʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ‑tɛblɩ 'n hle wɛn kɩ, ɛ kɔ bʋ bi ‑hʋan pepe'. ‑Tɛblɩ ‑bʋ, nyibli ‑hli, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ, nʋ‑ kɔ kɩ ɛ di 'ʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ pʋʋ ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a ꞊haantitie, 'n pɩ.

‑Juukʋɛ* 'yɩ 'ʋ Nyɩsʋa a tete 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ

17 'A mʋ ‑Juukʋɛ, a wɛn 'nɩ, a mɔ ‑Juukʋɛ ꞊nɩɔ, 'a pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑nɛ ꞊dedede nu ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ a kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑ ‑gbati. A yi tete, Nyɩsʋa ‑nyi la Moise nɩ, 'a pɩ 'aan dɩɔnʋ a ‑pli. A wɛn 'nɩ, a mɔ Nyɩsʋa a nyibli. 18 Dɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa ‑hʋɛ ba nu, a yi꞊e nɩ, ‑ɛ nu꞊o, tete, ɛ ‑nyi la Moise, ɛ tɔɔ nɛ 'a mʋ 'hru nɩ, 'kɩ ba yi ꞊haandɛ kɔ yɩnyredɛ a 'yilɛ‑hɩhɩalɛ. 19 A pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, a yi 'hru nɩ, ‑ɛ mi 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ, 'kɩ ba tɔɔ ꞊nɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi. A wɛn 'nɩ, a mɔ ‑nyrɛ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ ‑mɔ. 20 A wɛn 'nɩ, a ‑wɛ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ꞊dedede ‑yi a naalɛ. A wɛn 'nɩ, a ‑wɛ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa a 'hru ‑yi a tɔɔlɛ. 'Bɩ a wɛn 'nɩ, ‑tɛ a yi Nyɩsʋa a tete a pɛpɛ, 'a ‑tɩ, a yi 'a ‑nɛ ꞊dedede nɩ, ɛ kɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑wɛ, 21 'a tʋɛ nyibli ‑bɩ Nyɩsʋa a 'hru. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'kɩ a 'yɛ nɩ tɔɔ nɛ 'aan dɩɔnʋ 'hru a 'mʋ 'lɩ? Kɛ‑ a pɩ nyibli yɩ: «A 'nɩ 'yrie 'lɩ.» Kɛɛ, 'aan 'mumu, a yɩ 'nɩ 'yri. 22 Kɛ‑ a pɩ nyibli yɩ ‑wɛ: «A 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑wlawlɩ.» Kɛɛ, 'aan 'mumu, a ni ‑wlawlɩ ‑wɛ. A wɛn 'nɩ, ‑cɩ a kʋklɔ nyre yɩ, kɛɛ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɛblɩ a ‑hɛ ‑cɩkayo blɛ, a ple. 23 A wɛn 'nɩ, a yi Nyɩsʋa a tete nɩ dɩakɩ, 'a pɩ 'aan dɩɔnʋ a ‑pli, kɛɛ, a 'wlɛ tete a 'mʋ nɩ. Ɛ nu꞊o, nyibli 'ʋ yɩ Nyɩsʋa a 'nyrɛ yɩ nyre. 24 ‑Tɩ nɩ ‑do a 'mʋ ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «'A mʋ ‑Juukʋɛ a nunuklɔ a ‑tɩ, nyibli 'ʋ yɩ Nyɩsʋa a 'nyrɛ yɩ nyre.»

25 'Ba yɩ 'ʋ Nyɩsʋa a tete nɩ ꞊tui ‑nɩ, 'aan ‑juukʋɛdɛ di 'a mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ. Kɛɛ, 'ba 'yɛ nɩ kʋɛ Nyɩsʋa a tete ꞊wien lɛ, 'aan ‑juukʋɛdɛ mɔ dadʋ. 26 Dakɔ ‑bɩ a nyibli, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'bʋ yɩ 'ʋ Nyɩsʋa a tete nɩ ꞊tui ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ʋ 'wɩ‑ ‑Juukʋɛ yɩ. 27 'A mʋ ‑Juukʋɛ, a kɔ Nyɩsʋa a tete nɩ. Nɔ‑ nu꞊o, 'a yi ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa kɩ, kɛɛ, a 'wlɛ tete a 'mʋ nɩ. Dakɔ ‑bɩ a nyibli, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'bʋ yɩ 'ʋ tete a 'mʋ nɩ ꞊tui ‑nɩ, 'waa tete a 'ʋ꞊tuulɛ di nyibli ‑bɩ 'nɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ‑Juukʋɛ, a mɔ ‑tɩ'wlanyʋ. 28 Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ ‑tɛɛ a ‑Juukʋɛyu 'lɩ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a nyiblo? 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a wɛn 'nɩ, ‑tɛɛ a ‑Juukʋɛyu, nɔ‑ mɔ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'dii kɔ 'baɩ 'hʋɛn‑, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, 'tɩ‑ ‑ɛ 'bɛ yɩ. Yɩ'bɩbɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'a yruulɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a nyiblo ꞊nɩɔ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. 29 ‑Tɛɛ a ‑Juukʋɛyu, nɔ‑ mɔ nyiblo ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ꞊wlʋ yrayrʋ. Nyɩsʋa 'nɩ ꞊mʋɔ꞊ɔ 'hʋɩ a yruulɛ lɛ, ‑ɛ mɔ yɩ'bɩbɛ, kɛɛ, ɛ ꞊mʋɛ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ꞊wlʋ yrayrʋ lɛ. ‑Ɛ ‑bɩ ꞊wlʋ yrayrʋ a 'mʋ, ꞊nɩ 'mʋ꞊ʋ kɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu*, nɔ‑ ni ‑kʋandʋ a 'mʋ. Ɛ 'yɩ tete ‑mʋ', ʋ 'crɩ la a ‑kʋan 'pa‑. ‑Tɛɛ a ‑Juukʋɛyu a 'mʋ, Nyɩsʋa, nɔ‑ pɩ꞊ɩ 'nyrɛ lɛ, ɛ 'yɩ ‑tonyibli 'pa‑.

3

1 'Bʋ nɩ 'mʋ lɛ, nyiblo ꞊dʋ di 'nɩ 'bɛti ‑nɩ: «꞊Bɩ nyiblo bʋ mɔ ‑Juukʋɛyu, ɛ yɩ nyiblo a 'mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ?» 2 Iin, ɛ yɩ꞊ɩ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ dɩakɩ. Yɩ‑hɛdɛ, ‑Juukʋɛ, nʋ‑ Nyɩsʋa ‑nyi 'a win. 3 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ‑ʋ ‑bɩ nɩ 'lɩ, 'ʋ 'yɛ nɩ kʋɛ Nyɩsʋa a win a 'mʋ ꞊wien, ʋ pʋ lɛ, ʋ di ꞊wien kʋɛ. ‑Tɛ ʋ 'yɛ nɩ kʋɛ Nyɩsʋa a win ꞊wien lɛ, ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, ꞊haandɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la nu, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'yɩ꞊ɩ ‑nu. 4 Mɔ, 'ye ꞊bɩɩ nyibli a pɛpɛ bʋ mɔ hɩlɛkɔnyibli, Nyɩsʋa, 'a ‑nɛ ti, ‑tɩ, ɛ hlɛ, ɛ ni꞊e nɩ. Ɛ nɔ‑ ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«Nyɩsʋa o, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ nɩ hle,

nyibli a pɛpɛ kɔ bʋ yru꞊o,

‑ɛ mɔ, ‑hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ.

‑Kɔ nyiblo 'hʋɛn‑, 'ba yɩ ‑tɩ nɩ hlɛ,

‑di kɔ 'ʋ ꞊wɔn.»

5 Ɛ kɔ hɩlɛkɔnyʋ ‑bɩ, 'ʋ pɩ lɛ: «Yɩnyre‑tɛblɩ, ‑a ni, ɛ mɔ ‑hɛɛlɛ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, nyibli yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ 'sii 'ʋ yɩ. 'A ‑tɩ, ꞊bɩ ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ bʋ pʋʋ nɛ ‑a mʋ yrʋ lɛ?» 6 'Klɔ ‑mɔ 'klɔ, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. Nyɩsʋa 'sii 'ʋ yɩ. 'Bʋ 'yɩ wɛn 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ɛ 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋʋ wɛn nyibli ‑bati lɛ.

7 ‑Baklɛ, kɛ‑ ‑ʋ ‑bɩ di pʋ de: «‑Tɛ ‑a mɔ hɩnyʋ a ‑tɩ, ɛ yɩ ‑hɛɛ nyibli, 'kɩ bʋ yru꞊o, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'yɩ hɩ lɛ ‑kɔ. ‑Ɛ ‑bɩ 'a ‑tɩ, ʋ kɔ bʋ pʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ ‑tɩ, 'ʋ yɩ ‑a mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ 'lɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a mɔ ‑tɩ'wlanyʋ ꞊nɩɔ.» 8 ‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ de: «‑Ba nu dɛ ‑hʋan, nyibli 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑tɛ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ nu yɩnɩnɔ.» ‑Ʋ ‑bɩ pɩɩ 'mʋ hɩ‑bati lɛ, ʋ wɛn 'nɩ, 'mɔ ‑ni 'pʋplɛ lɛ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pɩ lɛ, Nyɩsʋa a ‑bati di ꞊nʋ 'nɩ klɔ. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ blɛɛ ꞊nʋ yɩ.

Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'

9 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n hla wɛn, nɔ‑ mɔ, ‑a mʋ ‑Juukʋɛ*, ‑a 'yɩ 'ʋ nyibli ‑bɩ ‑hi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a tete a 'ʋ꞊tuulɛ a ‑ta'. ‑Aan pɛpɛ, ‑Juukʋɛ kɔ dakɔ ‑bɩ a nyibli 'hʋɛn‑, dɛ 'kuku kɔɔ nɛ ‑a mʋ win kɩ. 10 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.

Yruyru, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ.

11 Ɛ 'yɩ nyiblo ‑kɔ,

‑ɛ yrui ‑tɩ a ‑tɛɛ lɛ,

mɔ, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ ‑wɛ, ‑ɛ ꞊mʋɛ Nyɩsʋa lɛ.

12 Nyibli a pɛpɛ bibi kɩ,

'ʋ hie 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ, 'ʋ 'wan.

Yruyru, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ ‑wɛ,

‑ɛ ni ꞊haandɛ.

13 Yɩnyrewin, ɛ nɔ‑ ‑hʋɛn 'lɩ ꞊nʋ wlɔn,

꞊wɩ꞊ɩ 'kʋkʋku, ‑ɛ nɩ 'lɩ 'dabio 'kwli a 'nʋ yɩ.

'Waa wlɔn bʋ a win a 'mʋ, ɛ 'lɛ nyibli.

'Waa mɛ kɛɛ nyibli.

'Waa wlɔn bʋ a win 'wɩ‑ hre a 'nyɩ yɩ,

‑ɛ 'lɛ nyibli.

14 'A ‑nɛ ti, ʋ pɩ nyibli 'jrɔ yɩ, 'ʋ hlɛ ‑tɩ ‑hʋɩn lɛ.

15 'Waa bʋ 'huhue nɩ, 'kɩ bʋ 'wla ‑hlʋ bʋ.

16 'A ‑nɛ ‑tɩtɛ, ʋ mi 'ʋ, ʋ yɩ nyree 'ʋ ‑tɛblɩ yrɛ,

'ʋ ꞊tui nyibli ꞊hɩʋɛn.

17 Ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑tɛ bʋ di nu,

'tɩ‑ ʋ kɔ nyibli 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ kɔ.

18 Ʋ 'nɩ ‑pie꞊e lɩ Nyɩsʋa, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ.»

Kɛ‑ Nyɩsʋa a win pɩ.

19 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑nɛ dɛ, Nyɩsʋa a tete tʋɛ ‑nɩ, ‑Juukʋɛ, ɛ tʋɛ ꞊nɛ. Nʋ‑ Nyɩsʋa ‑nyi 'a tete. 'Kɩ ʋ nɩ 'lɩ tete 'nyɩ. 'A ‑tɩ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ ꞊wɔn ‑kɔ. Nyibli a pɛpɛ mɔ ‑tɩ'wlanyʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 20 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, ‑kɔtɩ tete a 'ʋ꞊tuulɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, nyiblo 'nɩ 'sii꞊e 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, tete a ‑kʋan, ɛ nɔ‑ mɔ, bʋ ‑hɛɛ nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ꞊ʋ yru, 'kɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a 'wla ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.

‑Tɛ Nyɩsʋa ni, 'tɩ‑ nyibli 'ʋ yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye'

21 'Hru ‑mʋ', nyibli di na, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa tɔɔ ꞊nʋ꞊ʋ nɩ. 'Hru a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ tete 'kwli ‑hɔn. Ɛ mɔ 'hru yrayrʋ ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa a 'mʋ, 'ɛ tɔɔ ꞊nɛ nyibli. 'Hru yrayrʋ a 'mʋ, ʋ 'crɩ la 'a ‑tɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Moise a tetecrɩɛn 'kwli, kɔ 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* a 'crɩɩn 'kwli ‑wɛ. 22 'Hru a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, nʋ‑ Nyɩsʋa yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. 'Hru a 'mʋ, Nyɩsʋa tɔɔ ꞊nɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ. Ɛ 'yɩ ‑Juukʋɛ* nɩ ‑do a 'hru 'pa‑, kɛɛ, 'a ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ a 'hru ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa 'ɛ tɔɔ ꞊nʋ꞊ʋ, ‑kɔtɩ ɛ 'nɩ 'jra꞊a nyibli 'yi lɛ. 23 Nyibli a pɛpɛ 'wla Nyɩsʋa a tete nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa, ‑kɔtɩ ꞊bʋa 'yi, 'kɩ ɛ 'yɩ 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ ‑nɩ de. 24 Kɛɛ, Nyɩsʋa nʋɛ ‑tonyibli nɩ, 'ɛ yɩ 'ʋ ꞊nʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ nɔ‑ ‑hɛ 'lɩ ꞊nʋ dɛ 'kuku 'nyɩ. 25-26 Nyɩsʋa ‑ha꞊a nɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛ ‑cɔhlʋn*, bʋ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta', ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ blɛɛ wɛn 'kʋkʋʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'a ‑hlʋ 'mʋ ‑aan yɩnyre‑tɛblɩ 'wʋwla ‑nɩ. Kɛ‑ ɛ ni, 'ɛ yɩ ‑aan yɩnyre‑tɛblɩ 'wʋwla ‑nɩ, 'bʋ mɔ, ꞊ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta'. Kɛ‑ Nyɩsʋa ni 'a nunuo, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ɛ 'sii 'ʋ yɩ, ‑ɛ nu꞊o, nyibli, ‑ʋ ni la yɩnyre‑tɛblɩ, ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa 'nɩ ‑pʋʋ꞊ʋ la ꞊nʋ yrʋ lɛ, 'a ꞊wlʋ a 'lɩla a ‑tɩ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'sii 'ʋ yɩ. 'A 'mumu, ɛ ‑hʋɛ bʋ nu dɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'tɩ‑ 'ɛ ‑hʋɛ bʋ 'sii 'ʋ nyibli ‑mʋ' yɩ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ.

27 'A ‑tɩ, ‑a 'yɩ 'hru ‑kɔ, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ, 'kɩ ‑ba 'yaa 'lɩ ‑aan dɩɔnʋ 'lɩ, ‑ɛ nu꞊o, nyiblo 'bʋ ꞊tuu wɛn 'ʋ Moise a tete a pɛpɛ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ wɛn 'hru, 'kɩ bʋ 'yaa wɛn 'lɩ 'a dɩɔnʋ 'lɩ. Kɛɛ, Nyɩsʋa kla 'hru yɩ, ‑ɛ kɔ wlɔn nyiblo 'yɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'lɩ'yaalɛ 'lɩ ‑wɛ. 'Hru a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ, ‑ba kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, 28 ‑ɛ nu꞊o, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa yɩ 'sii 'ʋ nyibli ‑mʋ' yɩ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ. Ɛ 'yɩ nyibli ‑mʋ' 'pa‑, ‑ʋ ꞊tui 'ʋ Moise a tete 'ʋ, ɛ 'nɩ 'sii꞊e 'ʋ ꞊nʋ yɩ. 29 ꞊Bɩ Nyɩsʋa mɔ ‑Juukʋɛ nɩ ‑do a Nyɩsʋa ꞊nɩɔ? ꞊Bɩ ɛ 'yɩ dakɔ ‑bɩ a Nyɩsʋa 'pa‑? 'Ʋʋn‑, ɛ mɔ dakɔ a pɛpɛ a Nyɩsʋa ꞊nɩɔ, 30 ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa mɔ Nyɩsʋa nɩ ‑do. ‑Juukʋɛ 'bʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, Nyɩsʋa di 'ʋ ꞊nʋ yɩ 'nɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. Dakɔ ‑bɩ a nyibli, dɛ nɩ ‑do, nɔ‑ ꞊nɩɔ. 'Bʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, Nyɩsʋa di 'ʋ ꞊nʋ yɩ 'nɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. 31 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ lɛ nɩ pɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa yɩ 'sii 'ʋ nyibli yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', ‑kɔtɩ ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ꞊bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, kɛ‑ ‑a pɩ: «A 'nɩ ꞊tuu 'ʋ tete 'ʋ?» 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a kɔ 'klɩ, 'kɩ ‑ba ꞊tuu 'ʋ tete 'ʋ.

4

‑Tɛ Nyɩsʋa nu la 'ʋ Abrahamʋ a yɩ'siilɛ

1 ‑Aan 'baɩ gbagbʋ, ‑ɛ mɔ Abrahamʋ, ꞊bʋ pʋ꞊ʋ 'a dɛ yɩ. ‑Bɩ' Nyɩsʋa nu la 'ʋ 'a yɩ'siilɛ 'lɩ? 2 Nyɩsʋa 'yɩ la 'ʋ꞊ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ yɩnɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', Abrahamʋ ni la a ‑ta'. 'Bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ 'sii wɛn 'ʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ yɩnɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ ni la a ‑ta', ‑ɛ ‑bɩ Abrahamʋ a 'mʋ, ɛ di kɔ la 'hru, 'kɩ bʋ 'yaa la 'lɩ 'a dɩɔnʋ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ la 'hru ‑kɔ, 'kɩ bʋ 'yaa la 'lɩ 'a dɩɔnʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 3 Kɛ‑ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «Abrahamʋ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ 'sii la 'ʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'.» 4 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'bʋ nu ‑kʋan, 'bʋ ‑nyi꞊e dɛ, 'kɩ 'ʋ ‑kʋan ‑mʋ', ɛ ‑nu a ‑ta', dɛ a 'mʋ, nɔ‑ mɔ 'a 'pɛɛlɛ. Ʋ 'yɩ ꞊nɛ꞊ɛ ‑nyi dadʋ. 5 Kɛɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ‑mɔ, ɛ nɩ 'dɔ. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ 'bʋ 'yɩ lɛ ‑pʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'a yɩnɔ‑kʋan a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, nɔ‑ Nyɩsʋa yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. Nyɩsʋa kɔ 'hru, 'kɩ bʋ 'sii 'ʋ dɛ'kukununyʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. Kɛ‑ ɛ ni 'waa ꞊haandɛ a ‑mɔnunuo. Ɛ ni꞊e nɩ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. 6 ‑Tɩ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ bodɩɔ Dafidɩ hla la. Nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', 'ye ꞊bɩɩ ʋ 'yɛ nɩ nu ꞊haandɛ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ɛ hlee la kɩ. Nyibli a 'mʋ, nʋ‑ kɔ plɔ a bleelɛ. 7 Ɛ wɛn 'nɩ:

«Plɔ a bleelɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ,

‑ʋ kɔ dɛ 'kuku Nyɩsʋa 'wʋwla ‑nɩ,

'tɩ‑, ‑ʋ kɔ yɩnyre‑tɛblɩ a ‑tɩ Nyɩsʋa ‑hru ‑mɔ.

8 Plɔ a bleelɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ,

Nyɩsʋa 'yɛ nɩ yɛɛ ‑tɩ,

'waa ŋmlɩ 'kukui a ‑tɩ.»

9 ‑Tɩ ‑bʋ, Dafidɩ hla la, ꞊bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Juukʋɛ* nɩ ‑do, nʋ‑ kɔ plɔ a bleelɛ? 'Ʋʋn‑, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ʋ di kɔ plɔ a bleelɛ ‑wɛ. Kɛ‑ ‑a pʋ wɛn: Abrahamʋ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. Nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ 'sii la 'ʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. 10 ꞊Bɩ ti ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa 'sii la 'ʋ꞊ʋ ye', ꞊bɩ ti a 'mʋ 'yri Abrahamʋ a 'mʋ, ɛ nu la ‑Juukʋɛ a dɛ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ yɩ'bɩbɛ nɩ, 'kɩ ɛ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 'Ʋʋn‑, ti a 'mʋ 'yri, ɛ 'yɛ la yɩ nɩ 'bɛ. 11 Ti ‑kɔ 'yri, ɛ 'yɛ la yɩ nɩ 'bɛ, 'kɩ Nyɩsʋa 'sii la 'ʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', ‑tɛ Abrahamʋ a 'mʋ, ɛ ‑nu, 'ɛ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ a ‑tɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɛ ɛ ‑hi, Nyɩsʋa lee la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, bʋ 'bɛ yɩ. Yɩ'bɩbɛ a 'mʋ, ɛ mɔ la yruulɛ ꞊nɩɔ, ‑ɛ tʋɛ la꞊a nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, Abrahamʋ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'ɛ 'sii la 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 'A ‑tɩ, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ yɩ 'bɛ, 'tɩ‑, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, nyibli a 'mʋ, Abrahamʋ mɔ 'waa 'baɩ gbagbʋ ‑wɛ. ‑Tɛ Nyɩsʋa nu la, 'ɛ 'sii la 'ʋ Abrahamʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', kɛ‑ ɛ ni, 'ɛ yɩ 'ʋ nyibli a 'mʋ yɩ 'sii ‑nɩ ‑wɛ. 12 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'bɛ yɩ, Abrahamʋ mɔ 'waa 'baɩ ‑wɛ. Kɛɛ, yɩ'bɩbɛ nɩ ‑do 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu꞊o, ‑bʋ ‑hɛ Abrahamʋ a 'yu. Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ ni꞊e, 'tɩ‑ nyiblo 'ɛ yɩ Abrahamʋ a 'yu ‑hɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ‑tɛ Abrahamʋ nu la, 'ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ 'yɛ la yɩ nɩ 'bɛ.

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, nʋ‑ di dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ 'lɩ kɔ

13 Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, Abrahamʋ kɔ 'a 'yonʋ a 'yonʋ 'hʋɛn‑, nʋ‑ ɛ di la ‑tʋtʋ a pɛpɛ ‑nyi. Abrahamʋ bʋ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa a 'mʋ, 'ɛ 'sii la 'ʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', 'ɛ pʋ la lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ 'a 'yonʋ a 'yonʋ 'hʋɛn‑, nʋ‑ ɛ di la ‑tʋtʋ a pɛpɛ ‑nyi. Ɛ 'yɩ Abrahamʋ bʋ yɩ la 'ʋ Nyɩsʋa a tete nɩ ꞊tui ‑nɩ a ‑tɩ 'pa‑. 14 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'ʋ tete, 'bʋ pʋ lɛ, tete a 'ʋ꞊tuulɛ, ɛ nɔ‑ ʋ kuo ꞊wlʋ yɩ, Nyɩsʋa 'bʋ ‑nyi wɛn nyibli a 'mʋ dɛ ‑mʋ', ɛ pʋ la lɛ, ɛ di la ꞊nʋ ‑nyi, 'bʋ nɩ wɛn 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ʋ kuo wɛn꞊ɛ ꞊wlʋ yɩ dadʋ, 'tɩ‑, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ 'lɩ, ɛ 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ mɔ wɛn ꞊haan‑tɩ. 15 Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ nyibli 'wɩn la Nyɩsʋa a tete, ʋ 'yɩ la 'ʋ tete a 'mʋ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ pɩɩ ꞊nʋ yrʋ lɛ. 'Bʋ mɔ, tete 'bʋ 'yɩ 'ʋ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'wla tete a 'mʋ.

16 ‑Ɛ ‑bɩ dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ 'lɩ, ɛ pʋ 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ ‑mɔ. Kɛ‑ ɛ nu 'a nunuo, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ꞊ʋ ‑nyi, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. ‑Ɛ ‑bɩ 'lɩpʋdɛ a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, bʋ ‑nyi꞊e Abrahamʋ a 'yonʋ a 'yonʋ a pɛpɛ. Ɛ 'nɩ ‑nyi꞊e lɩ꞊ɩ nyibli nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ ‑ʋ ꞊tui 'ʋ Moise a tete 'ʋ. Kɛɛ, ɛ yɩ ‑nyi꞊e nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Abrahamʋ nu la, 'ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ‑kɔtɩ ‑aan pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, Abrahamʋ, nɔ‑ mɔ ‑aan 'baɩ. 17 ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Kɛ‑ Nyɩsʋa pɩ la Abrahamʋ yɩ, ɛ wɛn: «'N nu꞊o nɩ, ꞊nɩ ‑hɛ dakɔ ‑hʋɔhʋɩ a 'baɩ.» Abrahamʋ, nɔ‑ mɔ ‑aan 'baɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑kɔtɩ ɛ kuo la꞊a ꞊wlʋ yɩ. Nyɩsʋa a 'mʋ, nɔ‑ ‑hɛ 'kʋkʋnyibli 'klɔ lɛ. Ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ ni ‑tɛblɩ yrayrɩ, ‑ɛ 'yɩ 'klɔ ‑nɩ. 18 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Nyɩsʋa pʋ la Abrahamʋ yɩ de, ɛ wɛn: «'N di꞊e 'nɩ nu, ꞊mʋ 'yu kɔ.» ꞊Han‑tɩ, 'kɩ nyibli ‑bɩ 'yɛ nɩ pʋ la꞊a ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ, ɛ di la꞊a 'nɩ nu. Kɛɛ, Abrahamʋ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'tɩɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa hla la, ɛ di la꞊a 'nɩ nu. ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, ‑tɩ a 'mʋ, Nyɩsʋa hla la, ɛ nu la꞊a nɩ, Abrahamʋ 'ɛ ‑hɛ kɛ dakɔ ‑hʋɔhʋɩ a 'baɩ. ‑Tɩ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa hla la꞊a yɩ, ɛ wɛn: «‑Na 'yonʋ a 'yonʋ di ‑hʋan 'nɩ ‑hʋ.» 19 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa hlaa la 'ʋ꞊ʋ ‑tɩ a 'mʋ yɩ, Abrahamʋ a 'yrɩ a ‑wlɩ nɩ ꞊hun, ɛ nɔ‑ mi la 'kɩ ꞊cɛ mɔ. Ɛ yi la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ ku la nɩ dɩakɩ, 'tɩ‑ 'a nʋgba Sara, ɛ 'yɩ la 'yukɔdɛ. Kɛɛ, 'a 'klɩ 'yɩ la 'lɩ ‑wɛ, 'kɩ bʋ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. 20 Ɛ yi la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ꞊ɩ, ɛ di la꞊a 'nɩ kɔ, ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ la꞊a gblɛ. 'A ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑nyi la꞊a 'klɩ, 'ɛ pɩ la Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ. 21 Ɛ pʋ la꞊a ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ la 'klɩ, 'kɩ dɛ ‑mʋ', ɛ pʋ la 'lɩ꞊ɩ, bʋ nu la꞊a. 22 ‑Tɛ ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ 'sii la 'ʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. 23 ‑Tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'sii la 'ʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', ɛ 'yɩ ɛ nɩ ‑do a ‑ta' 'pa‑, ʋ 'yɩ la꞊a 'crɩ. 24 Ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta' ‑wɛ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ ‑ha 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'tɩ‑, ‑ɛ ‑ha꞊a 'klɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ di꞊e 'nɩ nu, ‑a 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye'. 25 ‑Yusu a 'mʋ, Nyɩsʋa ‑ha la꞊a nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'kʋ, ‑aan dɛ 'kuku a ‑tɩ, 'tɩ‑ 'ɛ ‑ha la꞊a 'klɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'ʋ ‑a mʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'.

5

‑A kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ‑a wɛɛn kɩ bʋ

1 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa 'sii 'ʋ ‑a mʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', ‑kɔtɩ ‑a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. Nɔ‑ nu꞊o, ‑a kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ꞊a wɛɛn kɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu a ‑tɩ. 2 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, nɔ‑ kla 'hru yɩ, 'kɩ ‑ba 'mʋɛ Nyɩsʋa yrɛ, ɛ 'mʋ ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, ‑a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. ꞊Haandɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑a 'ble kʋa ‑tɛɛ. 'Ya 'ʋ 'lu de, ‑a ni dɔdʋ, ‑kɔtɩ ‑a yi꞊e nɩ ‑tɛɛ, ꞊a yɩ꞊ɩ ‑ple, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ nu, ‑a 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa kɔ, ‑tɛ ɛ ‑nu, 'ɛ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa. 3 Ɛ 'yɩ ɛ nɩ ‑do a 'mʋ 'pa‑, 'a dɔdʋ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ ‑a mʋ, kɛɛ, ‑a ni dɔdʋ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ꞊hɩʋɛn a 'yiye 'kwli, ‑kɔtɩ ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊hɩʋɛn ‑mʋ', 'a 'yiye, ɛ yɩ ‑a mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ ‑ba 'nyɩ ꞊wlʋ a 'lɩla. 4 ꞊Wlʋ a 'lɩla a 'mʋ, ɛ ni꞊e nɩ, ꞊a yɩ 'lɩ ‑tɩ ‑wɛ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba ‑wɛ 'lɩ ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hla, ɛ di꞊e 'nɩ nu. 5 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ lɛ nɩ ni, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ mɔ dadʋ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa tɔɔ ꞊nɛ ‑a mʋ yɩ, ‑tɛ ɛ nu ‑aan nʋɛlɛ, 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'a ‑Hihiu*. 'A ‑Hihiu a 'mʋ, nɔ‑ kɔ 'kwli ɛ naa 'lɩ, 'ɛ tɔɔ ꞊nɛ ‑a mʋ, 'kɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ dɩakɩ.

6 Iin, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑a 'yɩ la 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ ‑ba wa la. Kɛɛ, ti ‑bʋ 'yri, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ di, ‑ɛ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑tɩ'wlanyʋ a ‑ta'. Ti, Nyɩsʋa wa la 'nyrɛ, nɔ‑ kɔ 'yri ‑Yusu 'kʋʋ la 'ʋ. 7 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ kla 'mʋ, 'kɩ nyiblo ‑bɩ bʋ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ 'a 'bɩ a ‑ta', 'ye ꞊bɩɩ 'a 'bɩ a 'mʋ, ɛ mɔ ꞊haannyiblo, ‑ɛ ꞊tui 'ʋ tete. 'A 'bɩ a 'mʋ, 'bʋ yɩ ꞊haandɛ nɩ ni, ‑baklɛ, nyiblo ꞊dʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ wɛn bʋ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑ta' nɩ. 8 Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta', ‑tɛ ‑a 'tɩɛ mɔ la ‑tɩ'wlanyʋ. Kɛ‑ Nyɩsʋa nu ‑a mʋ 'a nʋɛlɛ gbagbʋ a yɩtɔɔlɛ. 9 ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ‑ɛ 'kʋʋ 'ʋ ‑aan ‑ta', 'a ‑hlʋ a ‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɛ nu꞊o, ꞊a 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye'. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ di ‑a mʋ 'nɩ wa, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a yrʋ a pʋpʋʋ ‑mɔ. 10 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ ‑a 'tɩɛ yraa la Nyɩsʋa, Nyɩsʋa nu la꞊a nɩ, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ꞊a ‑mʋɛ, ꞊a kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ ‑aan ‑ta'. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ‑a pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di ‑a mʋ 'nɩ wa pɛpɛ, ‑kɔtɩ 'a 'Yu a 'mʋ, ɛ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ. 11 'Ya 'ʋ 'lu de, ‑a ni dɔdʋ, Nyɩsʋa a ‑tɩ. ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ nu꞊o, ꞊a ni dɔdʋ. Nɔ‑ ‑nu꞊o ‑wɛ, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ꞊a ‑mʋɛ, ꞊a kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ.

Adamʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑

12 Yɩ‑hɛ‑nyrɛ a ti 'yri, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Adamʋ, nɔ‑ 'wla la ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Nyiblo nɩ ‑do ‑nu la꞊a. 'A ‑tɩ a 'wʋwla a 'mʋ, nɔ‑ ya 'nɛ‑ dɛ 'kuku 'klɔ kɩ, dɛ 'kuku a 'mʋ, 'ɛ ya 'kʋkʋʋ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'kʋkʋʋ 'ɛ yɩ nyibli a pɛpɛ yɛ, ‑kɔtɩ nyibli a pɛpɛ nu dɛ 'kuku. 13 Yɩ‑hɛ‑nyrɛ a ti 'yri, nyibli ni la dɛ 'kuku, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'ɛ ‑nyi la 'a teteMoise. ‑Tɛ tete 'yɛ la 'nɛ‑ 'klɔ kɩ nɩ nɩ, Nyɩsʋa 'nɩ 'bɛti꞊e la dɛ 'kuku, ‑tonyibli ni la a ‑tɩ. 14 Kʋɛ 'lɩ Adamʋ a ti 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ Moise a ti kɩ, 'ye ꞊bɩɩ Nyɩsʋa bʋ 'yɛ nɩ 'bɛti la dɛ 'kuku a ‑tɩ, 'kʋkʋʋ kɔɔ la nyibli win kɩ. Adamʋ 'yɩ la 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɛ 'a dɛ 'kuku nɩ la 'mʋ, nyibli a ‑nɛ 'yɩ la 'mʋ lɛ ‑nɩ, kɛɛ, 'kʋkʋʋ kɔɔ la ꞊nʋ win kɩ.

Adamʋ, nɔ‑ pʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'hru ye', ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ɛ pʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'hru ye' ‑wɛ. 15 Kɛɛ, ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ nɩ dʋdɔyo lɛ. ꞊Haandɛ, Nyɩsʋa nu ‑a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ɛ 'yɩ Adamʋ a dɛ 'kuku yɩ 'wɩ. Nyiblo nɩ ‑do a 'mʋ, ‑ɛ mɔ Adamʋ, 'a dɛ 'kuku a ‑tɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ 'kʋkʋɩ lɛ. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ꞊haandɛ, ɛ ni ‑a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ɛ ‑hi 'ʋ nɩ. ꞊Haandɛ a 'mʋ, nyiblo nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ nu꞊o nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑mɔ. 16 ꞊Haandɛ, Nyɩsʋa ni nyibli ‑mɔ, dɛ ɛ yɩ ‑a mʋ ‑nyi, ɛ nɩ 'dɔ. Dɛ 'kuku, nyiblo nɩ ‑do ‑nu, dɛ ɛ yɩ ‑a mʋ ‑nyi, ɛ nɩ 'dɔ ‑wɛ. Nyiblo nɩ ‑do ‑mʋ', 'a dɛ 'kuku nu꞊o nɩ, 'ɛ ‑hɛ ‑tɩ'wlanyɔ, Nyɩsʋa a ‑bati 'ɛ klɔ꞊ɔ. Kɛɛ, Nyɩsʋa 'bʋ yɩ nyibli ꞊haandɛ ‑mɔ nɩ ni, 'yɩ ꞊bɩɩ ʋ nu yɩnyre‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, ɛ yɩ 'sii 'ʋ ꞊nʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', 'kɩ ‑bati 'yɛ nɩ klɔ ꞊nʋ. 17 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, nyiblo nɩ ‑do, nɔ‑ nu dɛ 'kuku, 'kʋkʋʋ 'ɛ kɔɔ kɛ nyibli a pɛpɛ win kɩ, nyiblo nɩ ‑do a 'mʋ, 'a ‑tɩ. Kɛɛ, nyiblo ‑bɩ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, 'a ‑kʋan nɩ 'dɔ. Nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa ni ꞊haandɛ ‑hʋɔhʋɩ ‑mɔ', 'tɩ‑, ‑ʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ, ʋ di kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, 'tɩ‑, ʋ di 'wɩ bodɩɔpʋ kɔ 'kɩɩnpʋ 'hʋɛn‑ yɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa 'ɛ ni ‑a mɔ꞊ɔ ‑mɔ.

18 'A ‑tɩ, ‑a yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑bati klɔ nyibli a pɛpɛ nɩ, nyiblo nɩ ‑do, ‑ɛ mɔ Adamʋ a dɛ 'kuku a ‑tɩ. Kɛɛ, nyiblo nɩ ‑do ‑bɩ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ nu ꞊haandɛ, ɛ yɩ ‑hɛɛ nyibli a pɛpɛ, ‑bati 'nɩ ꞊ha ꞊nʋ klɔ, 'ɛ yɩ ꞊nʋ ꞊haan'klɔ ‑nyi. 19 Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑hɛ ‑tɩ'wlanyʋ, ‑kɔtɩ nyiblo nɩ ‑do 'yɩ 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ. Kɛɛ, nyiblo nɩ ‑do ‑bɩ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ nu꞊o nɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑kɔtɩ ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa nɩ.

20 Nyɩsʋa ‑nyi nyibli tete nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ yru, ‑ɛ mɔ, 'waa yɩnyre‑tɛblɩ ‑hʋ nɩ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ꞊ɩ nɩ yrui, ‑ɛ mɔ, ‑aan yɩnyre‑tɛblɩ ‑hʋ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a yrui꞊e nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ꞊haandɛ, ɛ nu ‑a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ɛ bii kɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑aan yɩnyre‑tɛblɩ 'ʋ. 21 ‑Tɛ dɛ 'kuku ni la, 'ɛ kɔɔ la nyibli win kɩ, 'tɩ‑ 'ɛ 'lɩlɛ la ꞊nʋ lɛ, kɛ‑ Nyɩsʋa a ꞊haandɛ ni, 'ɛ kɔɔ nyibli win kɩ, 'tɩ‑ 'ɛ yɩ 'ʋ ꞊nʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', ‑a 'mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ kɔ. ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ kla 'hru a 'mʋ yɩ.

6

‑A kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, ‑a 'kʋ nɩ, ꞊a 'hrɩ 'klɔ

1 ‑Baklɛ, nyiblo ꞊dʋ di 'nɩ 'bɛti ‑nɩ: «'Bʋ mɔ, 'bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ꞊bɩ ‑ba 'cibi 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa a ꞊haandɛ, ɛ ni ‑a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ɛ 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ de?» 2 'Klɔ ‑mɔ 'klɔ. Ɛ 'nɩ ‑nɩ꞊ɩ 'mʋ lɛ nɩ. Ɛ 'wɩ yɩ, ‑a 'kʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ dɛ 'kuku ‑mɔ'. Dɛ 'kuku 'yɩ 'kɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ kɔɔ nɛ ‑a mʋ win kɩ de. ‑A 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑ba 'cibi 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo. 3 ꞊Bɩ a 'yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ʋ pʋ ‑a mʋ 'nie 'lu, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑tɛ ɛ nu la, 'ɛ 'kʋ la, kɛ‑ ‑a ‑nu, ꞊a 'kʋ ‑wɛ. 4 ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɛ ʋ nu la 'ʋ 'a 'ʋ‑hɩhɩa, ‑aan 'mumu, kɛ‑ ʋ nu 'ʋ ‑aan 'ʋ‑hɩhɩa ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa 'mʋ ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑tɛ ɛ ‑nu, 'ɛ ‑ha 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'klɔ yrayrʋ, 'kɩ 'lɩ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa a 'klɩ 'kwli.

5 'A ‑tɩ, ‑aan 'kʋkʋʋ 'wɩ‑ 'a 'kʋkʋʋ yɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ. ‑Tɛ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'klɔ yrayrʋ, kɛ‑ ɛ di nu, ɛ 'mʋ 'lɩ ‑a mʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑ha ‑wɛ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. 6 ‑Ba kɔ 'a lɛyuyruo, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋʋ la 'ʋ tugbɛ 'yie, ‑aan 'klɔ 'ka, ‑a nɩ la, Nyɩsʋa kɔɔ la 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑aan 'klɔ 'ka a 'mʋ, ɛ 'mʋ bʋ ‑wɛ, ‑a 'nɩ ꞊ha 'kɩ dɛ 'kuku a ꞊koyo' pa de, 7 ‑ɛ nu꞊o, 'bʋ mɔ, nyiblo a 'klɔ 'ka 'bʋ 'kʋ, dɛ 'kuku 'yɩ 'kɩ꞊ɩ 'klɩ kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ de. 8 ‑Tɛ ‑a 'kʋ, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a di nɩ 'klɔ. 9 ‑A yi꞊e nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ. 'Klɔ ‑mɔ 'klɔ, ɛ 'nɩ 'kʋ꞊ʋ 'kɩ nɩ de. 'Kʋkʋʋ 'yɩ 'kɩ꞊ɩ 'klɩ kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ de. 10 Ɛ 'kʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ 'kuku 'nɩ ꞊ha ‑a mʋ 'klɩ kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ. 'A 'kʋkʋʋ mɔ 'wɔ nɩ ‑do, ɛ 'yɩ 'wɩ nɩ 'hʋɛn 'pa‑. ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ‑tɛ ɛ tɛ yɩ bʋ, 'kɩ ɛ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ. Ɛ kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ʋ ‑mʋɛ nɩ. 11 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, dɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, a 'kʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ dɛ 'kuku ‑mɔ. Dɛ 'kuku 'yɩ 'kɩ 'a mʋ 'klɩ kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ. Ba yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, a nɩ 'klɔ, a kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, 'a ‑mʋɛ ‑wɛ, ‑kɔtɩ a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ nɩ.

12 ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, a 'nɩ 'wɛɛn 'lɩ꞊ɩ kɩ, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ, 'kɩ dɛ 'kuku bʋ kɔɔ nɛ 'a mʋ 'klɩ kɩ. Yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ, a 'nɩ 'kʋɛɛ 'lɩ꞊ɩ ꞊wien. Bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, a di 'nɩ 'kʋ. 13 Yruyru, a 'nɩ 'wɛɛn 'lɩ꞊ɩ kɩ de, 'kɩ dɛ 'kuku bʋ 'ye 'hru, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'lɩ, 'kɩ ba nu dɛ ‑hʋan. Kɛɛ, dɛ, a kɔ ba nu, ba ‑nyi 'aan dɩɔnʋ Nyɩsʋa, ‑kɔtɩ ɛ 'wɩ yɩ, a 'kʋ nɩ, 'tɩ‑ 'a 'hrɩ 'klɔ, 'kɩ 'lɩ 'klɔ yrayrʋ 'kwli. Ba ‑ha 'aan dɩɔnʋ pɛpɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ‑mɔ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'a mʋ 'lɩ ‑naa ‑nɩ, a 'mʋ 'a ‑kʋan nu. 14 'A ‑tɩ, dɛ 'kuku 'nɩ 'kɔɔ 'lɩ 'a mʋ win kɩ de, ‑kɔtɩ ɛ 'yɩ tete a 'ʋ꞊tuulɛ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, a 'nɩ 'sii꞊e 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, Nyɩsʋa nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'a 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.

‑A mɔ Nyɩsʋa a ꞊koyo

15 ‑Baklɛ, nyiblo ꞊dʋ di꞊e 'nɩ hla, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa a ꞊haandɛ ‑mʋ', ɛ ni ‑a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, nɔ‑ wɛ ‑a mʋ, ɛ 'yɩ tete a 'ʋ꞊tuulɛ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑wa꞊a lɩ ‑a mʋ. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a kɔ 'hru, 'kɩ ‑ba nu dɛ 'kuku.» 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ: 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. 16 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'ba ‑nyi 'aan dɩɔnʋ nyiblo, 'ba pʋ lɛ, a di 'ʋ꞊ʋ 'nɩ ꞊tuu ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ a ‑hɛ nyiblo a 'mʋ, 'a ꞊koyu. 'Bʋ mɔ dɛ 'kuku, 'bʋ kɔɔ nɛ 'a mʋ win kɩ, ‑ɛ ‑bɩ a mɔ dɛ 'kuku a ꞊koyo, ‑ɛ ‑bɩ a blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'ba yɩ 'ʋ Nyɩsʋa nɩ ꞊tui ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ a mɔ Nyɩsʋa a ꞊koyo, 'tɩ‑ ɛ di 'ʋ 'a mʋ yɩ 'nɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. 17 Ti ‑hi la, a mɔ la dɛ 'kuku a ꞊koyo. Kɛɛ, Nyɩsʋa a 'wio, ‑kɔtɩ 'a ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑mʋ', ʋ tɔɔ nɛ 'a mʋ, a 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ, 'tɩ‑ 'a ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ. 18 A 'yɩ 'kɩ dɛ 'kuku a ꞊koyo 'pa‑. Nyɩsʋa ꞊gblɛ 'a mʋ nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ nɔ‑ kɔ ꞊koyo a ‑hɛ 'kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ dɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ nu. 19 'N pɩ꞊ɩ ꞊koyo a dɛ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ lɛ yru ‑tɛɛ. Ti ‑hi la, a ‑ha la 'aan dɩɔnʋ nɩ pɛpɛ, 'kɩ ba nu la 'a ‑nɛ yɩnyredɛ ꞊dʋ. ‑Tɛ a nu la, 'a ‑ha la 'aan dɩɔnʋ, 'kɩ ba nu la yɩnyre‑tɛblɩ, kɛ‑ ba nu, ba ‑nyi 'aan dɩɔnʋ a pɛpɛ Nyɩsʋa, ba mɔ 'a ꞊koyo, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ dɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ nu, 'aan nunu‑tɛblɩ a pɛpɛ 'mʋ 'lɩ yrɛ ‑wɛ ‑tɛɛ.

20 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ a 'tɩɛ mɔ la dɛ 'kuku a ꞊koyo, a 'nɩ ‑hie꞊e la dɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ. 21 Ti a 'mʋ 'yri, a ni la yɩnyre‑tɛblɩ, ‑ɛ kɔ ‑tʋɩ ni kɛ 'a mʋ. Dɛ a 'dɩ ‑bɩ a ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kwli 'lɩ? ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ ni꞊e nɩ, nyibli 'ʋ 'kʋkʋɩ lɛ, 'ʋ hlʋɛ Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ. 22 ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, a 'yɩ 'kɩ dɛ 'kuku a ꞊koyo 'pa‑ de. Nyɩsʋa ꞊gblɛ 'a mʋ nɩ, 'a ‑hɛ 'kɩ 'a ꞊koyo. ꞊Haandɛ a ‑hɛ 'lɩ꞊ɩ 'kwli, nɔ‑ mɔ 'aan nunu‑tɛblɩ 'sii 'ʋ yɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa di ‑nyi 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 23 Nyiblo 'bʋ nu dɛ 'kuku, ɛ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. 'Kʋkʋʋ a 'mʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a ‑mɔlɛhlɔɔlɛ, nɔ‑ mɔ dɛ 'kuku a 'pɛɛlɛ. Kɛɛ, Nyɩsʋa ‑mɔ ‑bɩ, ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. 'Klɔ yrayrʋ a 'mʋ, nɔ‑ mɔ, ‑a kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ.

7

Tete 'yɩ 'kɩ ‑a mʋ 'klɩ kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ de

1 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ yi tete, 'a mʋ 'n yɩ 'lɩ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. 'Bɩ a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ nɩ 'klɔ, tete kɔɔ ꞊nɛ 'klɩ kɩ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ 'kʋ, ‑ɛ ‑bɩ tete 'yɩ꞊ɩ 'klɩ kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ de. 2 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ nʋgba kɔ 'a nyɩbɩʋ 'hʋɛn‑ a dɛ yɩ. Nʋgba 'bʋ kɔ nyɩbɩʋ, ɛ 'yɩ 'hru ‑kɔ 'kɩ bʋ hie 'ʋ꞊ʋ bʋ, bʋ mu nyɩbɩʋ ‑bɩ kɔ, 'bʋ mɔ, 'a nyɩbɩʋ a 'mʋ, 'bʋ 'tɩɛ nɩ 'klɔ, ‑kɔtɩ ɛ 'yɩ tete 'pa‑. Kɛɛ, 'a nyɩbɩʋ, 'bʋ 'kʋ, ‑ɛ ‑bɩ nʋgba a 'mʋ, ɛ kɔ 'hru, 'kɩ bʋ mu nyɩbɩʋ yrayrʋ ‑bɩ kɔ. Ɛ 'yɩ ꞊ŋa. 3 Kɛɛ, nyɩbɩʋ a 'mʋ, bʋ 'tɩɛ nɩ 'klɔ, 'tɩ‑ 'a nʋgba 'bʋ hie 'ʋ꞊ʋ bʋ, 'bʋ kɔ nyɩbɩʋ ‑bɩ, ‑ɛ ‑bɩ tete wɛn 'nɩ, ɛ nu ‑wlawlɩ. Kɛɛ, 'a nyɩbɩʋ 'bʋ 'kʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'hru pɛ 'ʋ bʋ, 'kɩ bʋ mu nyɩbɩʋ ‑bɩ kɔ. Ɛ 'yɩ ꞊ŋa. 'Bʋ kɔ nyɩbɩʋ ‑bɩ, ɛ 'yɩ ‑wlawlɩ ‑nu.

4 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, kɛ‑ 'aan dɛ nɩ 'mʋ. Tete 'yɩ 'kɩ 'a mʋ 'klɩ kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ de. Ɛ 'wɩ yɩ, a 'kʋ nɩ, ‑kɔtɩ ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ la, 'aan 'mumu, a 'kʋ la nɩ ‑wɛ. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ nɔ‑ kɔ 'kɩ 'a mʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ nyɩbɩʋ yrayrʋ nɩ 'mʋ. ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ ‑ha 'klɔ. 'A ‑tɩ, nɔ‑ kɔɔ 'kɩ ‑a mʋ win kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ yɩnɔ‑kʋan nu, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ.

5 Ti ‑hi la a ti 'yri, dɛ ‑mʋ', ‑aan ꞊gbɛtʋ, ‑a ‑hʋɛ la, ɛ nɔ‑ ‑a ni la. Ti a 'mʋ 'yri, tete tʋɛ la ‑a mɔ꞊ɔ nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑a ni la, ɛ mɔ la dɛ 'kuku ꞊nɩɔ. Dɛ 'kuku a 'mʋ, tete tɔɔ la ‑a mʋ, ɛ nɔ‑ ‑a ‑hʋɛ ‑ba nu la. Dɛ 'kuku a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nii la 'lɩ ‑a mʋ ‑kʋan 'lɩ, ɛ nɔ‑ gbɛ la 'lɩ ‑a mʋ 'kʋkʋʋ a 'hru wlɔn. 6 Ti ‑hi la a ti 'yri, tete nu la ‑a mʋ 'a ꞊koyo ‑mɔ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ 'yɩ 'kɩ ‑a mʋ 'klɩ kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ de. Ɛ 'wɩ yɩ, ‑a 'kʋ nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* tʋɛ nɛ ‑a mʋ 'hru yrayrʋ, 'kɩ ‑ba nu Nyɩsʋa a ‑kʋan. ‑A 'nɩ ‑nu꞊o 'kɩ Nyɩsʋa a ‑kʋan de, 'kɩ 'lɩ 'hru 'ka wlɔn, ‑kɔtɩ ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋa a tetecrɩɛn 'kwli.

Tete tʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ, dɛ‑ mɔ dɛ 'kuku

7 ‑Baklɛ, nyiblo ꞊dʋ di꞊e 'nɩ hla, ‑ɛ mɔ: «Moise* a tete, ɛ mɔ dɛ 'kuku ꞊nɩɔ.» 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. Tete, nɔ‑ tɔɔ 'mʋ, dɛ‑ mɔ dɛ 'kuku. 'Bʋ 'yɩ wɛn꞊ɛ 'crɩ, 'kɩ 'lɩ tetecrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ, ꞊nɩ 'tuo 'lɩ ‑na 'bɩ a kʋkɔdɛ ca ‑mɔ, 'n 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ, ꞊bʋ yi wɛn꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, dɛ a 'mʋ, ɛ mɔ dɛ 'kuku ꞊nɩɔ. 8 ‑Tɛ tete tɔɔ 'mʋ, ‑ɛ mɔ, dɛ a 'mʋ, ɛ mɔ dɛ 'kuku ꞊nɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ dɛ 'kuku 'ye 'hru, 'kɩ 'lɩ 'mʋ 'lɩ, 'ɛ nu꞊o, ꞊bʋ ‑hʋɛ ꞊bʋ nu 'a ‑nɛ yɩnyredɛ, 'ɛ ꞊tu ‑wlu, 'kɩ 'lɩ 'na ꞊wlʋ kɩ. Tete 'bʋ 'yɩ 'ʋ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ dɛ 'kuku 'yɩ 'klɩ ‑kɔ. 9 Ti ‑hi la, ‑tɛ 'n 'yɛ la tete nɩ yi, 'na ꞊wlʋ 'nɩ ‑yɛɛ꞊ɛ la 'mʋ ‑tɩ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'kɩ 'lɩ 'na dɩɔnʋ 'yi, 'n 'mʋɛ la Nyɩsʋa yrɛ; ɛ 'wɩ yɩ, 'n nɩ la 'klɔ. Kɛɛ, ‑tɛ 'n yru Nyɩsʋa a tete lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ ꞊tu dɛ 'kuku a nunuo ‑wlu, 'ɛ nu꞊o, 'nɩ hlɔɔ Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ; ɛ 'wɩ yɩ, 'n 'kʋ nɩ. 10 Nyɩsʋa ‑nyi nyibli tete nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ꞊haan'klɔ kɔ. 'Mɔ ‑bɩ, tete a 'mʋ, ɛ 'klɔ 'mʋ nɩ. 'A ‑tɩ, 'n blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. 11 ‑Tɛ 'n 'wɩn la tete a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ dɛ 'kuku 'ye 'hru, 'kɩ 'lɩ 'mʋ 'lɩ, 'ɛ kaa 'mʋ, 'nɩ nu yɩnyredɛ. ‑Ɛ ‑bɩ 'n blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ, dɛ 'kuku a ‑tɩ.

12 'A ‑tɩ, 'kɩ tete ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ. 'A ‑nɛ tetebʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'tɩ‑ 'ɛ nɔ yɩ. 13 ꞊Bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ꞊haandɛ, ‑ɛ mɔ tete, ɛ 'la 'mʋ nɩ? 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ lɛ ‑nɩ. Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'la 'mʋ, nɔ‑ mɔ dɛ 'kuku. Dɛ 'kuku a 'mʋ, 'kɩ ɛ naa 'lɩ ꞊haandɛ, ‑ɛ mɔ tete 'kwli, 'ɛ 'la 'mʋ. Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ꞊ʋ yi ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, dɛ 'kuku mɔ dɛ 'kuku ꞊nɩɔ. 'A ‑tɩ, ‑tɛ tete pɩ lɛ, nyiblo 'nɩ 'nuo 'lɩ dɛ 'kuku, ‑a yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, dɛ 'kuku nyre yɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ.

‑A ‑hʋɛ ‑ba nu ꞊haandɛ, kɛɛ, yɩnyredɛ, nɔ‑ ‑a ni

14 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ tete ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ, kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, 'n 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'nɩ ‑hɛ dɛ 'kuku a ꞊koyu. 15 'Nɩ ‑yru꞊o lɩ dɛ ‑mʋ', 'n ni lɛ. 'Nɩ ‑nu꞊o lɩ dɛ ‑mʋ', 'n ‑hʋɛ, kɛɛ, dɛ ‑mʋ', 'n 'yɛ nɩ ‑hʋa, ɛ nɔ‑ 'n ni. 16 ‑Tɛ 'n ni dɛ ‑mʋ', 'n 'yɛ nɩ ‑hʋa, ɛ tʋɛ 'mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n yru꞊o lɛ, ‑ɛ mɔ, tete mɔ ꞊haandɛ ꞊nɩɔ. 'N kɔ tete 'hʋɛn‑, ‑a pɛ nɩ. 17 'A ‑tɩ, yɩnyredɛ ‑mʋ', 'n ni, ɛ 'yɩ 'mɔ 'pa‑, 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, kɛɛ, dɛ 'kuku, ‑ɛ nɩ 'lɩ 'mʋ 'lɩ, ɛ nɔ‑ 'tui 'mʋ, 'nɩ ni yɩnyredɛ a 'mʋ. 18 'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tɩ'wlanyɔ, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ 'mʋ 'lɩ, ꞊haandɛ 'yɩ 'lɩ ‑nɩ. 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ dɩakɩ, 'kɩ ꞊bʋ nu wɛn ꞊haandɛ, kɛɛ, 'n 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ ꞊bʋ nu꞊o. 19 'A ‑tɩ, ꞊haandɛ ‑mʋ', 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ nu, 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ. Kɛɛ, yɩnyredɛ ‑mʋ', 'n 'yɛ nɩ ‑hʋa, ɛ nɔ‑ 'n ni. 20 Dɛ ‑mʋ', 'n 'yɛ nɩ ‑hʋa ꞊bʋ nu, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ 'yɩ 'mɔ 'pa‑, 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, kɛɛ, dɛ 'kuku ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ 'mʋ 'lɩ, ɛ nɔ‑ 'tui 'mʋ, 'nɩ ni꞊e.

21 'A ‑tɩ, dɛ 'n yɩ 'ye, 'a ‑nɛ ti, nɔ‑ mɔ: 'Bʋ mɔ, 'nɩ ‑hʋɛ ꞊bʋ nu ꞊haandɛ, yɩnyredɛ nɩ ‑do, nɔ‑ 'n ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ nu. 22 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'kɩ 'lɩ 'na ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, 'n ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ nɩ, ꞊bʋ ꞊tuu wɛn 'ʋ Nyɩsʋa a tete 'ʋ. 23 Kɛɛ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tɩ'wlanyɔ, 'n yɩ꞊ɩ nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ꞊wlʋ ‑hʋan nɩ 'lɩ 'mʋ 'lɩ. ꞊Wlʋ ‑hʋan a 'mʋ, ɛ kɔ ꞊haan꞊wlʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ ‑pɛ. ꞊Wlʋ ‑hʋan a 'mʋ, ɛ nu 'mʋ dɛ 'kuku a ꞊koyu ‑mɔ. 24 Dɛ‑ kɔ 'na nyaɩ ꞊ti 'mʋ lɛ 'lɩ? Dɛ 'kuku ‑nɩ 'lɩ 'na ꞊wlʋ kɩ, 'kɩ ɛ gbɛ 'lɩ 'mʋ 'kʋʋlɛ'. Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ di 'mʋ ꞊gblɛ 'lɩ? 25 Nyɩsʋa a 'wio. Ɛ nɔ‑ naa 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ, 'ɛ ꞊gblɛ 'mʋ, 'kɩ 'lɩ dɛ 'kuku a 'klɩ bʋ.

‑Tɩ 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ hla wɛn, ɛ nɔ‑ mɔ: 'na ꞊haan꞊wlʋ ‑hʋɛ bʋ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa a tete 'ʋ. Kɛɛ, 'na ꞊wlʋ ‑hʋan ‑hʋɛ bʋ kʋɛ dɛ 'kuku ꞊wien.

8

‑Ba ‑ha Nyɩsʋa a ‑Hihiu* mɛ lɛ, bʋ naa nɛ ‑a mʋ

1 'A ‑tɩ 'kɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ, Nyɩsʋa a ‑bati 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ klɔ ꞊nʋ, 2 ‑kɔtɩ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ, nɔ‑ nɛɛ nɛ ‑a mʋ. ‑Hihiu a 'mʋ, nɔ‑ yɩ ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, kɔ, nɔ‑ ni꞊e, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ꞊a ‑mʋɛ. ‑Hihiu a 'mʋ a 'klɩ, nɔ‑ nu꞊o, 'kɩ dɛ 'kuku a 'klɩ 'yɩ 'kɩ ‑a mʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ de. Dɛ 'kuku a 'klɩ a 'mʋ, nɔ‑ gbɛ 'lɩ nyibli 'kʋʋlɛ', ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa a ‑mɔlɛhlɔɔlɛ. 3 Moise a tete 'yɩ la 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ bʋ ‑wɛ la dɛ 'kuku a 'klɩ bʋ, ‑kɔtɩ ‑a mʋ ‑tonyibli, ‑a 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ ‑ba ꞊tuu 'ʋ tete a 'mʋ 'ʋ. Kɛɛ, dɛ ‑bʋ, tete 'yɩ la 'lɩ nunuo 'lɩ ‑wɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nu꞊o. ‑Tɛ ɛ nu 'a nunuo, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ɛ lee 'nɛ‑ 'a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ 'klɔ kɩ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, 'ɛ ‑hɛ ‑tonyiblo. 'A ‑plahʋɩ 'wɩ‑ ‑a mʋ dɛ'kukununyʋ a ‑plahʋɩ yɩ, kɛɛ, ɛ 'yɩ dɛ 'kuku ‑nu, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. Ɛ di la nɩ, ɛ 'mʋ la 'kʋ ‑aan dɛ 'kuku a ‑tɩ. 'A 'kʋkʋʋ tʋɛ ꞊nɛ nyibli nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa yraa dɛ 'kuku nɩ. Nɔ‑ nu꞊o, yrʋ, Nyɩsʋa di wɛn ‑a mʋ lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ‑Yusu, nɔ‑ ɛ pʋʋ ꞊nɛ lɛ. 4 Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ 'klɩ kɔ pɛpɛ, dɛ ‑mʋ', 'a tete tʋɛ nɛ ‑a mʋ, ‑a 'mʋ꞊ʋ nu. ‑A 'nɩ ‑kʋɛ꞊ɛ 'kɩ ‑aan dɩɔnʋ a 'lulɛ‑hihie ꞊wien lɛ, ‑ɛ mɔ ‑aan ꞊wlɩ 'kɩ, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nɔ‑ ‑a ‑hɛ mɛ lɛ, 'kɩ bʋ naa nɛ ‑a mʋ, 'ɛ ni꞊e, ꞊a kɔ 'klɩ, 'kɩ ‑ba ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa a tete 'ʋ. 5 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'waa dɩɔnʋ a 'lulɛ‑hihie ꞊wien lɛ kʋɛ, dɛ ‑mʋ', 'waa ꞊gbɛtʋ, ʋ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ ʋ ꞊mʋɛ lɛ 'a ‑nɛ ti. Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊wien lɛ kʋɛ, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ ʋ ꞊mʋɛ lɛ 'a ‑nɛ ti. 6 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'waa 'lu‑mɔlɛ‑hie‑tɛblɩ ꞊wien lɛ kʋɛ, 'a ‑nɛ ti, 'hru ‑mʋ', ‑ɛ kɔ wlɔn ʋ nɩ 'ʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'kʋkʋʋ a 'hru. Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑tɛblɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, Nyɩsʋa yɩ ‑nyi ꞊nʋ 'klɔ yrayrʋ kɔ plɔ a bleelɛ, 7 ‑ɛ nu꞊o, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'waa 'lu‑mɔlɛ‑hie‑tɛblɩ ꞊wien lɛ kʋɛ, ʋ nʋ‑ yraa Nyɩsʋa. Ʋ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ Nyɩsʋa a tete 'ʋ, 'ʋ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ bʋ ꞊tuu 'ʋ tete a 'mʋ 'ʋ. 8 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'waa ꞊wlɩ 'kɩ ꞊wien lɛ kʋɛ, ʋ 'nɩ ‑blee꞊e lɩ Nyɩsʋa a plɔ.

9 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a 'nɩ ‑kʋɛ꞊ɛ lɩ 'aan ꞊wlɩ 'kɩ ꞊wien lɛ, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nɔ‑ a yɩ ꞊wien lɛ kʋɛ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, 'kɩ ɛ nɩ 'ʋ 'a mʋ ke'. Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, ‑ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑Hihiu ‑wɛ, 'bʋ 'yɩ 'ʋ꞊ʋ ke' ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyiblo 'pa‑. 10 ‑Yusu 'Klɩsʋ 'bʋ nɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑Hihiu yɩ ‑nyi 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa 'sii 'ʋ 'a mʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, 'ye ꞊bɩɩ 'aan ‑plahʋɩ di 'kʋ, dɛ 'kuku a ‑tɩ. 11 'Ya 'ʋ 'lu de, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ‑ɛ ‑ha 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ‑ɛ ‑ha꞊a 'klɔ, ‑Hihiu a 'mʋ, 'bʋ nɩ 'ʋ 'a mʋ ke', ‑ɛ ‑bɩ ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Nyɩsʋa nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ di 'lɩ 'a mʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑ha ‑wɛ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'a mʋ 'hʋɩ yrayrɩ ‑nyi. Ɛ di꞊e 'nɩ nu, 'kɩ 'lɩ 'a ‑Hihiu ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ 'a mʋ ke' a 'klɩ 'kwli.

12 'A ‑tɩ, 'na 'dɩayɩnʋ ‑na, ‑a blɛɛ yɩ, ‑ba nu dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑hʋɛ. Dɛ ‑bʋ, ‑aan ꞊wlɩ 'kɩ ‑hʋɛ, ‑a 'yɩ 'a nunuo ‑kɔ. 13 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ dɛ ‑mʋ', 'aan ꞊wlʋ 'ka ‑hʋɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ a hlɔɔ Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ, ɛ 'wɩ yɩ, 'kɩ a nɩ 'lɩ 'kʋkʋʋ a 'hru wlɔn. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'ba ‑ha Nyɩsʋa a ‑Hihiu mɛ lɛ, bʋ ‑ha 'lɩ yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ klɛ, ‑ɛ ‑bɩ a di kɔ 'klɔ yrayrʋ. 14 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ ‑hɛ Nyɩsʋa a ‑Hihiu mɛ lɛ, 'ɛ nɛɛ ꞊nʋ, nʋ‑ mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ. 15 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ ‑a mʋ ꞊koyo ‑mʋ', ‑ʋ yɩ hʋannʋ pie ‑mɔ, kɛɛ, ɛ ni ‑a mʋ Nyɩsʋa a 'yonʋ ‑mɔ, 'tɩ‑ 'ɛ ni꞊e, ꞊a pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ mɔ ‑aan 'Baɩ. 16 Nyɩsʋa a ‑Hihiu tʋɛ ꞊nɛ ‑a mʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ, kɔ, ꞊a yi꞊e, ‑ɛ mɔ, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑a mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ ꞊nɩɔ. 17 ‑Tɛ ‑a mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ, 'a ‑tɩ, yɩnɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ ꞊tu bʋ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ, ɛ di ‑a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi. ‑A kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑a mʋ ɛ di꞊e ‑nyi, ‑kɔtɩ ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu ꞊hɩʋɛn a 'yiye, kɛ‑ ‑a ni ꞊hɩʋɛn a 'yiye ‑wɛ. ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑a di kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa.

꞊Haandɛ ‑mʋ', ‑a yɩ ‑ple

18 'N pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊hɩʋɛn ‑bʋ, ‑a yɩ 'ye ti ‑bʋ 'yri, ɛ mɔ dɛ 'cɩmɩɛ. Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, ɛ di ‑a mʋ ‑nyi, ɛ kɔ ꞊hɩʋɛn a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'lɩ yrɛ 'mʋmʋɛ ‑nɩ. ‑Tɩ a 'yi'bʋalɛ a 'mʋ, ɛ di 'nɩ 'bʋa, ɛ 'mʋ 'ʋ ꞊hɩʋɛn a 'yiye 'ʋ ‑hi. 19 'Klɔ a pɛpɛ yɩ ‑ple ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli Nyɩsʋa di 'ʋ 'a 'yonʋ pepe' ‑pʋʋ ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a pɛpɛ 'mʋ Nyɩsʋa a 'yonʋ a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'ye. 20 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ, Nyɩsʋa ‑nu, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ 'kʋkʋʋ a 'klɩ bʋ. Ɛ di ‑wɛ bʋ. Nyɩsʋa a nunu‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑hʋa, 'kɩ bʋ nɩ wɛn 'lɩ 'kʋkʋʋ a 'klɩ bʋ, kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑ha 'lɩ ꞊nʋ 'a dabʋ 'nyɩ, ‑tonyibli a dɛ 'kuku a ‑tɩ. 21 Nyɩsʋa a nunu‑tɛblɩ a 'mʋ, ʋ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di kɔ ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, Nyɩsʋa 'mʋ ꞊nʋ ꞊gblɛ, 'kɩ 'lɩ 'kʋkʋʋ a 'klɩ bʋ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ꞊nʋ wa. ‑Tɛ Nyɩsʋa di nu, ɛ 'mʋ 'lɩ 'a 'yonʋ 'kʋkʋʋ a 'klɩ bʋ ‑ha, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑nyi, kɛ‑ ɛ di nu ‑wɛ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'a nunu‑tɛblɩ 'kʋkʋʋ a 'klɩ bʋ ‑ha, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑nyi. 22 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, kʋɛ 'lɩ 'a ‑wlu꞊tuulɛ 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ ti ‑bʋ kɩ, Nyɩsʋa a nunu‑tɛblɩ a 'mʋ, ʋ ni nyaɩ lɛ, 'tɩ‑ 'ʋ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye, 'ʋ 'wɩ‑ nʋgba yɩ, ‑ɛ yɩ ꞊gbʋgbla a ꞊hɩʋɛn 'ye. 23 Ɛ 'yɩ Nyɩsʋa a nunu‑tɛblɩ nɩ ‑do 'pa‑, ʋ 'nɩ ‑nu꞊o nyaɩ lɛ, ‑aan 'mumu, ‑ʋ mɔ yɩ‑hɛnyibli, ɛ ‑nyi 'a ‑Hihiu*, ‑a ni nyaɩ lɛ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ. Kɛɛ, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'kwli ɛ di 'ʋ ‑a mʋ pepe' ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ di ‑nyi ‑a mʋ 'hʋɩ yrayrɩ. ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑a yɩ ‑ple dɩakɩ. 24 Nyɩsʋa wa ‑a mʋ nɩ, kɛɛ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ɛ di ‑a mʋ ‑nyi, ‑a 'tɩɛ 'yɛ꞊ɛ nɩ kʋɛ. Kɛɛ, ‑a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a di꞊e 'nɩ kɔ. Dɛ ‑bʋ, ‑a kuo ꞊wlʋ yɩ, kɔ, ‑a yɩ ‑ple, ‑ɛ mɔ, ‑a di꞊e 'nɩ kɔ, dɛ a 'mʋ, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ wɛn꞊ɛ nɩ 'ye, ‑ɛ ‑bɩ ‑a 'yɩ wɛn 'kɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ‑kɔtɩ ‑a wɛ 'a kʋkɔ ‑mɔ. Nyiblo 'bʋ kɔ dɛ, 'hru 'yɩ 'kɩ 'ʋ bʋ ‑pɛ, 'kɩ bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, kɔ, bʋ ‑ple꞊e, ‑ɛ mɔ, dɛ a 'mʋ, ɛ di꞊e 'nɩ kɔ. 25 Kɛɛ, dɛ ‑mʋ', ‑a 'yɛɛ nɩ kʋɛ, ɛ nɔ‑ ‑a kuo ꞊wlʋ yɩ, ꞊a yɩ꞊ɩ ‑ple. ‑Ɛ ‑bɩ ‑a kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, ꞊a yɩ꞊ɩ ‑ple.

26 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nɔ‑ yɩ ‑a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ. ‑Tɛ ‑a di Nyɩsʋa a dɩda nu, ‑a 'yɩ꞊ɩ ‑yi. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, nɔ‑ yɩ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta', 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ. ‑Tɛ ɛ ni 'a dɩda, ɛ ‑hi 'ʋ ‑tonyiblo a win nɩ. 27 Nyɩsʋa yi dɛ ‑mʋ' nɩ, ‑ɛ nɩ 'lɩ ‑tonyiblo a ꞊wlʋ kɩ, 'ɛ yi dɛ ‑mʋ', 'a ‑Hihiu ‑hʋɛ ‑wɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'a ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ dɛ Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a nyibli a ‑ta', ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa.

28 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nʋɛ Nyɩsʋa, 'tɩ‑ Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ ‑da, 'kɩ bʋ nu 'a ‑kʋan, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑nɛ dɛ, ‑ɛ yɩ 'ʋ nyre, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ, Nyɩsʋa ni꞊e nɩ, ꞊haandɛ 'ɛ ‑hʋɛn 'lɩ꞊ɩ 'kwli, 29 ‑kɔtɩ kʋɛ la 'lɩ bʋ, nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ, ɛ pʋ ꞊nʋ 'kɩbɩa kɩ, ʋ 'mʋ ‑Yusu yɩ 'wɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'a 'Yu a 'mʋ, ɛ 'mʋ Yɩ‑hɛyu' pa, 'kɩ 'lɩ 'yonʋ ‑hʋɔhʋɩ 'nyɩ. 30 Nyibli ‑mʋ', ɛ pʋ 'kɩbɩa kɩ, ɛ da ꞊nʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a nyibli' pa. Nyibli ‑mʋ', ɛ ‑da, ɛ 'sii 'ʋ ꞊nʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. Nyibli ‑mʋ', ɛ 'sii 'ʋ yɩ, ɛ di ‑nyi ꞊nʋ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ.

Nyɩsʋa a nʋɛlɛ, ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ dɛ nɩ

31 ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ‑bɩ' ‑a di 'kɩ pʋ de 'lɩ? ‑Tɛ Nyɩsʋa kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑pɛ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑ha 'ʋ ‑a mʋ 'hru wlɔn. 32 Nyɩsʋa ‑ha 'a 'Yu nɩ ‑do nɩ, 'kɩ bʋ lee 'nɛ꞊ɛ 'klɔ kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan pɛpɛ a ‑ta'. ‑Tɛ Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ 'a 'Yu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ di ‑nyi ‑a mʋ 'a ‑nɛ ꞊haandɛ ꞊dʋ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. 33 ‑A mʋ ‑bʋ, Nyɩsʋa pʋ 'kɩbɩa kɩ, 'kɩ ‑ba ‑hɛ 'a nyibli, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yɛɛ nɛ ‑a mʋ ‑tɩ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, nɔ‑ 'sii 'ʋ ‑a mʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. 34 Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'bɛ ‑aan ‑bati, ‑kɔtɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ 'kʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta', 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'ɛ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, 'kɩ ɛ 'nɩ 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ, 'ɛ dɛ Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta'. 35 ‑Yusu 'Klɩsʋ nʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ. Ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɩhɩa ‑a mʋ yrɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑aan nʋɛlɛ 'kee ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ ꞊hɩʋɛn nɩ 'ye, ꞊ba kɔ 'kla‑wliye'yɩya, kɔ, nyibli 'bʋ yɩ ‑a mʋ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui, kɔ, 'kanʋ 'bʋ yɩ ‑a mʋ nɩ ni, ꞊ba 'yɩ 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ ‑kɔ, kɔ, ꞊hwle kɔ 'kʋkʋʋ 'bʋ yrɛ ‑a mʋ nɩ mi, ꞊bɩ ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'yɩ 'kɩ ‑a mʋ ‑nʋɛ ‑nɩ de? 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. Ɛ 'tɩɛ nʋɛ nɛ ‑a mʋ. 36 Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑aan ꞊hɩʋɛn a 'yiye a 'mʋ, ɛ 'wɩ‑ ‑tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«Nyɩsʋa o,

‑mɔ kɔ ‑tɩ, 'a ‑nɛ ti, nyibli 'ʋ ꞊mʋɛ ‑aan 'lɩla lɛ.

'Kɩ 'lɩ ‑tonyibli 'yi, ‑a 'wɩ‑ blablɩ yɩ,

ʋ gbɛ 'lɩ 'laalɛ'.»

37 'Ye ꞊bɩɩ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ‑a yɩ 'bɛɛ 'lɩ 'kla‑wliye'yɩya 'kwli ꞊tɩɔ pɛpɛ, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ nʋɛ nɛ ‑a mʋ a 'klɩ 'kwli. 38 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, ‑bʋ di ‑a mʋ 'yi lɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑aan nʋɛlɛ 'kee ‑nɩ. Mɔ, ꞊ba 'tɩɛ yɩ ‑hʋnhlʋn nɩ pɩ, ‑hʋʋ', ꞊ba yɩ nɩ 'kʋɩ, ɛ 'tɩɛ nʋɛ nɛ ‑a mʋ. 'Kuo, kɔ 'a ‑nɛ 'klɩkɩnɩdɛ ꞊dʋ, kɔ kɩkɛ a ‑tɛblɩ kɔ ‑ŋɩŋa a ‑tɛblɩ 'hʋɛn‑, ɛ bi 'lɩ yɩ, 39 kɔ 'klɩ, ‑ʋ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, kɔ ‑tʋtʋ bʋ, kɔ 'a ‑nɛ ꞊dedede, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ka Nyɩsʋa yɩ, 'kɩ bʋ nʋɛ nɛ ‑a mʋ. Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta', ɛ tʋɛ nɛ ‑a mɔ꞊ɔ yɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ.

9

Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ 'lɩ, 'kɩ 'ʋ Yisraɛkʋɛ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ* ‑mɔ

1 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑kɔtɩ 'mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyiblo ꞊nɩɔ, 'nɩ ‑nu꞊o hɩ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu* tʋɛ 'mɔ꞊ɔ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'na pʋpʋwin mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, kɔ, 'na ꞊wlʋ 'nɩ ‑yɛɛ꞊ɛ 'mʋ ‑tɩ. 2 'Wɛn 'nɩ, 'kla‑wliye'yɩya ‑hi 'mʋ wlɔn dɩakɩ, kɔ, 'na ꞊wlʋ 'mʋɛ bʋ, 3 'kɩ 'ʋ 'na dakɔ, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ ‑mɔ, ‑ʋ mɔ 'na 'dɩayɩnʋ a ‑ta'. 'Bʋ mɔ, 'hru 'bʋ pɛ wɛn 'ʋ bʋ, 'n di wɛn꞊ɛ 'nɩ hla ‑wɛ, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ pʋ wɛn 'mʋ 'jrɔ yɩ, kɔ, bʋ ‑hɩhɩa wɛn ‑a mʋ yrɛ, 'n kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, 'bʋ mɔ, 'bʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ wa wɛn 'na 'dɩayɩnʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ. 4 Ʋ mɔ Yisraɛ a 'yonʋ a 'yonʋ, ‑ɛ mɔ Yisraɛkʋɛ a 'baɩ. Nʋ‑ Nyɩsʋa pʋ 'kɩbɩa kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a 'yonʋ' pa, 'ɛ tɔɔ ꞊nʋ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, 'ɛ ꞊tu 'yrɩ a gblegble, ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ tete, kɔ, 'ɛ tɔɔ ꞊nʋ 'hru, ‑tɛ ʋ di 'a dɩda nu, ɛ kɔ, ‑tɛ ʋ di 'ʋ 'a 'ʋ꞊tuulɛ nu, kɔ, 'ɛ lee ꞊nʋ dɛ ‑mʋ', ɛ di nu, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ'. 5 Nʋ‑ mɔ ‑aan 'baɩ gbagbʋ Abrahamʋ a 'yonʋ a 'yonʋ. Nʋ‑ kɔ 'nyɩ ʋ kɔɔ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ‑ɛ kɔɔ nɛ 'a ‑nɛ ꞊dedede win kɩ. ‑Ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ 'a ‑nɛ ti. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.

6 Ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, dɛ Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑nu. Dɛ Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ, ɛ nyre 'ʋ nɩ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ 'yɩ Yisraɛ a 'yonʋ a pɛpɛ, ʋ 'yɩ Nyɩsʋa a ‑tɛɛ a dakɔ a nyibli 'pa‑. 7 Abrahamʋ, ɛ kɔ la 'yonʋ ‑hʋɔhʋɩ, kɛɛ, ɛ 'yɩ 'waa pɛpɛ, ʋ 'yɩ Abrahamʋ a ‑tɛɛ a 'yonʋ 'pa‑. Ti ‑hi la a ti 'yri, kɛ‑ Nyɩsʋa pʋ la Abrahamʋ yɩ: «‑Na ‑tɛɛ a 'yonʋ, nʋ‑ mɔ ‑na 'yu Yisakɩ a 'yonʋ.» 8 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'kɩ 'lɩ Abrahamʋ a 'yonʋ 'nyɩ, ɛ 'yɩ 'waa pɛpɛ, ʋ 'yɩ Nyɩsʋa a 'yonʋ 'pa‑. Kɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'yonʋ ‑mʋ', Abrahamʋ ‑kɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu la 'a ‑hʋhʋa, ʋ nɩ ‑do, ʋ nʋ‑ Nyɩsʋa dɛɛ nɛ 'a ‑tɛɛ a 'yonʋ. 9 Dɛ Nyɩsʋa lee la Abrahamʋ, nɔ‑ mɔ: «'Yrʋ, ‑a di kɩ bi, ti nɩ ‑do ‑bʋ 'yri, 'n di 'nɩ di de. 'Kɩ Sara di 'ʋ 'yu nyɩbɛyu ‑kɔɔ ‑nɩ.»

10 Kɛ‑ ɛ nɩ la 'mʋ, 'kɩ 'ʋ Rebeka ‑mɔ'. Rebeka a 'mʋ, ɛ mɔ la Abrahamʋ a 'yu Yisakɩ a nʋgba ꞊nɩɔ. Ɛ nɩ la ꞊yrupʋyonʋ a 'kwli. 11-12 Kɛ‑ Nyɩsʋa pʋ la꞊a yɩ, ɛ wɛn: «'Hɩan, nɔ‑ di ‑hʋan nyɩ'ka win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ.» Ti ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa hla la ‑tɩ a 'mʋ, Rebeka 'tɩɛ 'yɛ la ꞊nʋ nɩ kʋɛ. 'A ‑tɩ, 'yonʋ ‑mʋ', ɛ di la kɔ, mɔ, ʋ 'tɩɛ 'yɛ la ꞊haandɛ nɩ ni, mɔ, ʋ 'tɩɛ 'yɛ la dɛ ‑hʋan nɩ ni ‑wɛ. Kɛ‑ Nyɩsʋa nu la꞊a, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ la꞊a nyibli ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', ɛ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ ɛ ni. Ɛ tɛ 'lɩ nyibli 'nyɩ lɛ, 'ɛ ‑hɛ 'lɩ nyiblo ‑mʋ', 'a ꞊wlʋ ‑hʋɛ. Ɛ 'yɩ nyiblo a 'mʋ, bʋ nu ꞊haandɛ a ‑tɩ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑ha꞊a lɩ꞊ɩ. 13 Ɛ nɔ‑ ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: «Sakɔbʋ*, nɔ‑ 'n ‑ha 'lɩ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑kʋan a ‑ta', ɛ 'yɩ Esau 'pa‑.»

14 Dɛ a 'dɩ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'kɩ 'nyrɛ 'lɩ? ꞊Bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a nunu‑tɛblɩ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ? 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. 15 Ti ‑hi la a ti 'yri, kɛ‑ ɛ pʋ la Moise yɩ, ‑ɛ mɔ: «'Mɔ Nyɩsʋa, nyiblo ‑bʋ, 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ nu ꞊haandɛ ‑mɔ, ɛ nɔ‑ 'n di꞊e ‑mɔ nu, ɛ kɔ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ nyaɩ 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ yru, ɛ nɔ‑ kɔ nyaɩ 'n di yru.» 16 Nyɩsʋa 'bʋ ‑ha 'lɩ nyiblo, ɛ 'mʋ꞊ʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu, ɛ ni꞊e nɩ, ‑kɔtɩ ɛ nɔ‑ ‑hʋɛ꞊ɛ, ɛ 'yɩ nyiblo bʋ ‑hʋa꞊a a ‑tɩ 'pa‑, ɛ 'yɩ nyiblo a ‑kʋan, ɛ ni a ‑tɩ 'pa‑ ‑wɛ. 17 Ba 'ye kɛ, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa lee la Esipʋblʋgba a bodɩɔ, ɛ wɛn: «'N nu ‑mʋ bodɩɔ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊nɩ 'yɩ 'ʋ 'mʋ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ, 'mʋ꞊ʋ nyibli a pɛpɛ yɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'klɩ, 'kɩ 'ʋ ‑mʋ kɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑na 'blʋgba 'kwli, 'tɩ‑ 'mʋ꞊ʋ nu, 'na 'nyrɛ 'mʋ 'klɔ a pɛpɛ kɩ bʋ 'hɛɛn ‑nɩ.» 18 'A ‑tɩ, ‑a yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ bʋ nu ꞊haandɛ ‑mɔ, ɛ nɔ‑ ɛ ni ꞊haandɛ ‑mɔ, kɔ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ꞊wlʋ Nyɩsʋa ‑hʋɛ ‑bʋ 'gboklo ‑nɩ, ɛ ni꞊e nɩ, nyiblo a 'mʋ, 'a ꞊wlʋ 'ɛ yɩ 'gboklo ‑nɩ.

Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ bʋ nu, ɛ nɔ‑ ɛ ni

19 ‑Ʋ ‑bɩ di 'nɩ 'bɛti ‑nɩ: Nyibli 'bʋ yɩ yɩnyre‑tɛblɩ nɩ ni, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɛ yɩ ꞊nʋ ‑mɔ 'plɛ 'lɩ? 'Bɩ dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'a yɩ‑wʋnwɔn 'lɩ ‑wɛ. 20 'Wɛn 'nɩ: Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ 'lɩ, ‑mɔ a 'mʋ, ‑ɛ ni 'lɩ Nyɩsʋa a ‑mɔhleelɛ lɛ 'lɩ? ꞊Bɩ ya ‑bʋ, ʋ ‑mue, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ lee nɛ 'a mumuenyɔ nɩ, ‑ɛ mɔ: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nɩ nu 'na nunuo lɛ 'lɩ?» 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ. 21 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ni yɩ, ɛ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ nu bʋɛ, bʋ nu 'a ‑nɛ ya, ɛ ‑hʋɛ. 'Bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, bʋ nu ya ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'mini, ɛ nɔ‑ ɛ di nu, mɔ, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, bʋ nu ya ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ 'mini ‑kɔ, ɛ nɔ‑ ɛ di nu.

22 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, bʋ 'wɩ‑ yɩnunyɔ yɩ, ꞊bɩ ‑kɔ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ? Nyɩsʋa ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, nyibli bʋ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ pʋ yrʋ nɩ ‑wɛ, kɔ, 'ɛ nɩ 'klɩ kɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ɛ pɩɩ yrʋ lɛ ‑mɔ, 'tɩ‑ ‑ʋ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. 23 Nyɩsʋa ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ ‑wɛ, 'kɩ nyibli bʋ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa dɩakɩ, 'tɩ‑ ɛ ‑hʋɛ bʋ ‑nyi ‑a mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa. 24 ‑A mʋ mɔ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ ‑da, 'kɩ ‑bʋ mɔ 'a nyibli. Ɛ 'yɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ* nɩ ‑do 'nyɩ 'pa‑, ɛ 'yɩ 'lɩ nyibli ‑ha. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ dakɔ ‑bɩ 'nyɩ, ɛ ‑ha 'lɩ nyibli ‑wɛ. 25 Ɛ nɔ‑ mɔ ‑tɩ ‑mʋ', ɛ hla la, 'kɩ 'lɩ winwlɔn‑hanyɔ* Hose a 'crɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ la 'na nyibli 'pa‑,

nʋ‑ 'n di 'na nyibli ‑daa ‑nɩ.

Dakɔ ‑mʋ', 'n 'yɩ la ‑nʋɛ ‑nɩ,

ɛ nʋ‑ kɔ nyibli 'n di 'na nʋɛnyibli ‑daa ‑nɩ.

26 ‑Tɛ ‑mʋ', ʋ lee la 'ʋ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ:

A 'yɩ 'na dakɔ 'pa‑,

'kɩ 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do a 'mʋ, 'mɔ 'Klɔhienyɩsʋa,

'kɩ 'n di 'ʋ ꞊nʋ 'na 'yonʋ ‑daa ‑nɩ.»

27 Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Esai, kɛ‑ ɛ pʋ la, 'kɩ 'ʋ dakɔ, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ a ‑ta', ‑ɛ mɔ: «'Ye ꞊bɩɩ Yisraɛkʋɛ bʋ ‑hʋ wɛn, ꞊wɩ yɩ 'pʋwɔn ‑mʋ', ‑ɛ 'wlɛ 'ʋ 'yru wien bʋ, ba yi꞊e, ‑ɛ mɔ, 'waa nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa di wa, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ, bʋ ‑hʋ, 'waa 'cɩmɩɩ gbi nɩ ‑do, nʋ‑ ɛ di wa. 28 Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa di di 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, 'wʋwlɩ kɩ, ɛ 'mʋ ‑tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ hla la nu, ɛ 'mʋ nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ.» 29 'Ya 'ʋ 'lu de, kɛ‑ Esai pʋ la ‑wɛ, ti ‑hi la a ti 'yri:

«Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ɛ kɔɔ nɛ 'a ‑nɛ ꞊dedede win kɩ,

'bʋ 'yɩ wɛn ‑aan 'yonʋ a dɛ ‑bɩ 'kɩbɩa kɩ ‑pʋ,

‑a di ‑wɛ wɛn bʋ,

꞊wɩ yɩ ‑tɛ Sodɔmʋdɩɔ kɔ Gomɔlɩdɩɔ a nyibli nu la bʋ‑wʋwɛ.»

꞊Haantitie, ‑ɛ nɛ ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, ‑Juukʋɛ hɩa ꞊nɛ kɩ

30 ‑Bɩ' ‑a di 'kɩ pʋ de 'lɩ? Kɛ‑ ‑a di pʋ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑, ʋ 'nɩ ꞊mʋɔ꞊ɔ la Nyɩsʋa a 'hru lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ la 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑kɔtɩ ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. 31 ‑Juukʋɛ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ ꞊mʋɛ la 'hru lɛ, ‑ɛ kɔ 'yri ʋ di la 'ʋ ‑naa ‑nɩ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ la 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, ʋ ꞊mʋɛ la tete lɛ, ‑ɛ di la꞊a nu, ʋ 'mʋ la 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ ‑nyre. 32 Dɛ a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ ‑tɩ, 'kɩ ʋ 'yɩ 'lɩ ‑nyre 'lɩ? Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ daa ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ di 'sii 'ʋ yɩ, 'waa nunu‑tɛblɩ a ‑tɩ, 'tɩ‑ ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 'A ‑tɩ, 'waa bʋ bi 'hɩɔ yɩ. 'Hɩɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 33 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«Kɛ‑ Nyɩsʋa ‑pʋ:

Ba pʋ 'ʋ nʋa bʋ. 'Kɩ 'lɩ Siondɩɔ 'kwli,

(‑ɛ mɔ Jrusrɛ,)

'n di ꞊tu 'lɩ 'hɩɔ bʋ.

'Hɩɔ a 'mʋ, nyibli a bʋɩ di bi꞊e yrɛ,

ʋ 'mʋ ꞊hlɔn lɛ bi.

Kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kuo 'hɩɔ a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ,

'n di꞊e 'nɩ wa.»

10

1 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ 'lɩ 'na ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, 'na 'dʋkʋɛ ‑Juukʋɛ bʋ wɛn꞊ɛ kɩ, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ wa ꞊nʋ. 'N dɛ Nyɩsʋa nɩ dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ 'waa wʋwa a ‑ta'. 2 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ wɛn nɩ hle, 'kɩ 'ʋ 'waa ‑ta', 'n di wɛn꞊ɛ 'nɩ hla, ‑ɛ mɔ, ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ dɩakɩ, 'kɩ bʋ kʋɛ Nyɩsʋa ꞊wien, kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑gba꞊a lɩ ‑tɛɛ a 'hru ‑mʋ', ʋ di wɛn gba, ʋ 'mʋ wɛn꞊ɛ ꞊wien kʋɛ. 3 Ʋ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ni 'ʋ nyibli a 'ʋyɩ'siilɛ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ ‑hʋɛ bʋ na 'waa dɩɔnʋ a ꞊wlʋ a 'hru, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni ‑tonyibli a wʋwa, ʋ 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑wɛn. 4 ‑Tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ di la 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, ɛ ꞊tuu 'ʋ Moise a tete nɩ. Nɔ‑ kɔ 'kwli ɛ naa 'lɩ, 'kɩ tete 'yɩ kɛ 'klɩ ‑kɔ de, 'kɩ bʋ wa nyibli. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ɛ 'yɩ tete 'a 'ʋ꞊tuulɛ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, ‑a 'nɩ 'sii꞊e 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', kɛɛ, ‑ba kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ; nɔ‑ ni꞊e, ꞊a yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.

Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, nʋ‑ Nyɩsʋa wɛ

5 Ti ‑hi la a ti 'yri, Moise 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'ʋ tete a 'ʋ꞊tuulɛ a ‑ta', ‑ɛ mɔ, 'hru ‑kɔ wlɔn Nyɩsʋa yɩ 'ʋ nyibli yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ 'crɩ la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ꞊tui 'ʋ tete a pɛpɛ 'ʋ, nɔ‑ di 'klɔ yrayrʋ kɔ.» Ɛ nɔ‑ Moise 'crɩ la. 6 Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'hru, ‑ɛ kɔ wlɔn Nyɩsʋa yɩ 'ʋ ꞊nʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ɛ nɩ 'dɔ. 'Kɩ 'ʋ 'hru a 'mʋ a ‑ta', ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «꞊Nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑na ꞊wlʋ kɩ: Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ di 'lɩ yakɔ 'kwli mu 'lɩ?» 'Bɛtilɛ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'hru 'yɩ 'ʋ ‑hie, 'kɩ ‑bʋ mu 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑bʋ mu ‑Yusu 'Klɩsʋ da, ɛ 'mʋ di, ‑kɔtɩ ɛ ‑hɔn 'lɩ nɩ, 'ɛ di ‑mʋ wa mɔ. 7 ꞊Nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ‑na ꞊wlʋ kɩ: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ di 'lɩ 'kʋkʋnyibli ‑mɔ mu 'lɩ?» 'Bɛtilɛ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'hru 'yɩ 'ʋ ‑hie, 'kɩ ‑bʋ mu 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ‑bʋ mu ‑Yusu 'Klɩsʋ da, ‑kɔtɩ ɛ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ. 8 Kɛ‑ Nyɩsʋacrɩɛn ‑pʋ de: «'Kɩ Nyɩsʋa a win nɩ 'ʋ ‑mʋ 'hʋɩ, ɛ 'yɩ ‑mɔ ‑hlɔ. Win a 'mʋ, 'kɩ ɛ nɩ 'ʋ ‑mʋ wien, kɔ, 'kɩ 'lɩ ‑na ꞊wlʋ kɩ.» Win nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑a yɩ nyibli ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ blɛɛ yɩ, bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. 9 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ lɛ nɩ pɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', ‑ɛ mɔ, ‑Yusu mɔ Kʋkɔnyɔ ꞊nɩɔ, kɔ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, 'kɩ 'lɩ ‑na ꞊wlʋ kɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'tɩ‑ 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ di ‑mʋ 'nɩ wa. 10 'Bʋ mɔ, ꞊ba kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa di 'sii 'ʋ ‑a mʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. Kɔ, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ lɛ nɩ pɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', ‑ɛ mɔ, ‑Yusu mɔ Kʋkɔnyɔ ꞊nɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa di ‑a mʋ 'nɩ wa. 11 Kɛ‑ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ wa.» 12 Nyiblo, 'yɩ ꞊bɩɩ ɛ mɔ ‑Juukʋɛyu*, 'yɩ ꞊bɩɩ ɛ 'yɩ ‑Juukʋɛyu 'pa‑, ɛ mɔ dɛ nɩ ‑do. Kʋkɔnyɔ mɔ nyibli a pɛpɛ a Kʋkɔnyɔ ꞊nɩɔ. Nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ dɛ꞊ɛ, ɛ ni ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 13 ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nɩ dɛ, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ Kʋkɔnyɔ a 'mʋ, ɛ di꞊e 'nɩ wa.»

Ɛ 'yɩ 'waa pɛpɛ 'pa‑, ʋ 'yɩ 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ

14 Kɛ‑ ‑tɩ nɩ 'mʋ. Nyibli 'bʋ 'yɩ Kʋkɔnyɔ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ da꞊a, 'kɩ bʋ dii ꞊nʋ kɩ. 'Bʋ 'yɩ 'a 'nyrɛ 'wɩn, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. Nyiblo ꞊dʋ 'bʋ 'yɩ ꞊nʋ Kʋkɔnyɔ a ‑tɩ yɩ ‑hla, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'wɩn a 'nyrɛ. 15 'Bʋ mɔ, Nyɩsʋa a nyibli 'bʋ 'yɛ nɩ lee 'lɩ ꞊nʋ tɔɔnyibli ‑mɔ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ hla ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ yɩ. Ɛ nɔ‑ ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ pɩ ꞊haantitie, ʋ ni yɩnɔ‑kʋan, 'waa didie mɔ dɔdʋdɛ ꞊nɩɔ.» 16 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Nyɩsʋa tɛ nyibli bʋ, 'ʋ pʋ 'a ꞊haantitie. Kɛɛ, ɛ 'yɩ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ' 'pa‑, ‑ʋ yɩ Nyɩsʋa a ꞊haantitie 'wɩn, ʋ 'nɩ 'ble꞊e lɩ꞊ɩ kʋa. Kɛ‑ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Esai pʋ la: «꞊Haantitie, ‑a pɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ.» 17 'A ‑tɩ, ꞊haantitie, ‑ɛ nɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, lɛlenyɔ kɔ bʋ gba 'lɩ꞊ɩ nyibli ‑mɔ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'wɩn. Nyibli kɔ bʋ 'wɩn, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ.

18 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'n yɩ nɩ 'bɛti ‑nɩ: ꞊Bɩ ‑Juukʋɛ* 'yɩ ꞊haantitie a 'mʋ 'wɩn? 'Ʋʋn‑, ʋ 'wɩn nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑mʋ', ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli:

«Nyibli bi 'klɔ a pɛpɛ kɩ, 'ʋ hla Nyɩsʋa a ‑tɩ.

'Waa win 'wli nɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ a pɛpɛ kɩ,

kɔ, ‑bʋ mu, ‑bʋ yɛ 'klɔ a hreelɛ kɩ.»

19 'N yɩ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ de: ꞊Bɩ ‑Juukʋɛ 'yɩ ꞊haantitie a 'mʋ lɛ ‑yru ‑tɛɛ? 'Ʋʋn‑, ʋ yru꞊o lɛ nɩ, kɛɛ, ʋ 'yɩ 'a kʋa'buble ‑hʋa, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Moise nu la 'a 'cɩcrɩɩ:

«Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

'N di꞊e 'nɩ nu, nyibli ‑mʋ',

‑ʋ 'yɩ 'na dakɔ ‑Juukʋɛ 'pa‑,

a 'mʋ ꞊nʋ ca ‑mɔ ꞊tu,

kɔ, 'n di꞊e 'nɩ nu, a 'mʋ yrʋ pʋ,

'kɩ 'ʋ dakɔ ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ 'yɩ ꞊dedede ‑yi.»

20 'Ya 'ʋ 'lu de, Esai 'yɩ la nyibli a hʋannʋ ‑pie, 'kɩ bʋ hla la 'ʋ꞊ʋ nyibli ye', ‑ɛ mɔ:

«Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊mʋɔ la 'mʋ lɛ,

ʋ nʋ‑ 'ye 'mʋ.

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ da la 'mʋ,

ʋ nʋ‑ 'n 'hrɩɩ yɩ.»

21 Kɛɛ, 'kɩ 'ʋ ‑Juukʋɛ a ‑ta', kɛ‑ Nyɩsʋa ‑pʋ: «'Kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɔ 'mumu 'kwli, 'n hrʋ 'na dabʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ 'na dakɔ ‑mɔ', ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'nɛ‑ 'mʋ ‑mɔ di. Kɛɛ, ʋ hɩa nɩ, 'lulɛkukuo a ‑tɩ, ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ ꞊tuu 'ʋ 'mʋ.»

11

꞊Bɩ Nyɩsʋa ꞊nyri 'a dakɔ Yisraɛkʋɛ nɩ pɛpɛ?

1 'N yɩ 'nɩ 'bɛti nɩ de: ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ꞊bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ꞊nyri 'a dakɔ Yisraɛkʋɛ nɩ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ*? 'Ʋʋn‑. 'Klɔ ‑mɔ 'klɔ, ɛ 'yɩ ꞊nʋ ꞊nyri, ‑kɔtɩ 'na 'mumu, 'mɔ Yisraɛkʋɛyu ꞊nɩɔ. 'Kɩ 'n kɔ 'lɩ Bɛsamɛ a ꞊tugba 'yri, ‑ɛ mɔ Abrahamʋ a 'yonʋ a 'yu. 2 Nyɩsʋa a dakɔ ‑mʋ', ɛ ‑ha 'lɩ, ɛ 'yɩ ꞊nʋ ꞊nyri. 'Bɩ a yi ‑tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩ la nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ Eli a ‑ta', ti ‑hi la a ti 'yri. Eli a 'mʋ, ɛ gba la Nyɩsʋa ‑hawi, 'kɩ 'ʋ Yisraɛkʋɛ a ‑ta', ɛ wɛn: 3 «Kʋkɔnyɔ o, Yisraɛkʋɛ 'la ‑na winwlɔn‑hanyʋ a pɛpɛ nɩ, kɔ, 'tɛnɩ ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑a yɩ 'ʋ ‑cɔhlʋn* lɛ ‑pii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑mʋ ye', ʋ wʋwa꞊a' lɛ. 'Mɔ nɩ ‑do, 'mɔ ‑hie 'ʋ, ‑ɛ 'tɩɛ yɩ ‑mʋ ꞊wien lɛ kʋɛ, 'tɩ‑ 'ʋ ꞊mʋɛ 'na 'lɩla lɛ.» 4 Kɛ‑ Nyɩsʋa pɩ la꞊a yɩ, ɛ wɛn: «'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ ‑mɔ nɩ ‑do 'pa‑. 'N ꞊tu nyibli a (7000) 'miliwɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn bʋ, ‑ʋ 'tɩɛ yɩ 'mʋ ꞊wien lɛ kʋɛ. 'Ku ‑mʋ', ʋ dɛɛ Baalɩ, 'na nyibli a 'mʋ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑da, kɔ, ʋ 'nɩ ‑na꞊a lɩ꞊ɩ ‑mɔ.» Kɛ‑ Nyɩsʋa pʋ la. 5 Ti ‑bʋ 'yri, dɛ nɩ ‑do, nɔ‑ ꞊nɩɔ. 'Kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ 'nyɩ, nyibli nɩ 'lɩ, Nyɩsʋa 'ɛ pʋ ꞊nʋ 'kɩbɩa kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊wien lɛ kʋɛ, ‑kɔtɩ ɛ ni ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. 6 ‑Tɛ Nyɩsʋa pʋ ꞊nʋ 'kɩbɩa kɩ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ 'yɩ ꞊nʋ 'kɩbɩa kɩ ‑pʋ, 'waa nunu‑tɛblɩ a ‑tɩ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ pʋ wɛn ꞊nʋ 'kɩbɩa kɩ, 'waa nunu‑tɛblɩ a ‑tɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ wɛn 'waa nunu‑tɛblɩ a 'pɛɛlɛ ꞊nɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩ wɛn ꞊nʋ 'kɩbɩa kɩ ‑pʋ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli.

7 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'kɩ 'lɩ tete a 'ʋ꞊tuulɛ 'kwli, 'kɩ ‑Juukʋɛ ꞊mʋɛ la 'lɩ 'ʋyɩ'siilɛ lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, 'ʋyɩ'siilɛ a 'mʋ, ʋ ꞊mʋɛ la lɛ, ʋ 'yɩ꞊ɩ 'ye. Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ 'kɩbɩa kɩ, nʋ‑ 'ye꞊e. ‑Ʋ ‑bɩ ‑mʋ', ʋ ku 'lu lɛ, 'ʋ 'yɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ a lɛyuyruo ‑kɔ. 8 'Waa ‑tɩ, ʋ 'crɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, 'ʋ 'yɛ nɩ yru ꞊dedede lɛ, 'ɛ ka 'waa 'yii kɩ, kɔ, 'ɛ ka 'waa nʋɩ yrɛ. Kʋɛ la 'lɩ bʋ, ‑bʋ yɛ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ kɩ, kɛ‑ ɛ 'tɩɛ nɩ 'mʋ.» 9 Kɛ‑ bodɩɔ Dafidɩ pʋ la ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«'Waa lɛ'mle‑nyrɔwɩ ‑kɔ 'kwli ʋ yɩ 'lɩ ‑cɔhlʋn ‑pii ‑nɩ,

'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ‑mɔ,

bʋ nu꞊o, Nyɩsʋa a ‑bati bʋ klɔ ꞊nʋ,

‑wɛn cro.

10 Nyɩsʋa bʋ ka 'waa 'yii kɩ,

‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha ꞊dedede 'ye,

bʋ kɔ 'kla‑wliye'yɩya 'a ‑nɛ ti,

ʋ 'nɩ ꞊ha 'lɩ ke lɛ ‑ha.»

Ɛ nɔ‑ bodɩɔ Dafidɩ 'crɩ la.

11 'N yɩ 'nɩ 'bɛti nɩ de: ‑Tɛ ‑Juukʋɛ hɩa Nyɩsʋa kɩ, 'kɩ bʋ 'sii 'ʋ ꞊nʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', ꞊bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'yɩ ꞊nʋ kɩ ‑wɛn pɛpɛ. 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. Kɛɛ, ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Waa dɛ 'kuku nu꞊o nɩ, Nyɩsʋa 'ɛ wa hɩapʋdakɔ ‑bɩ, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑. Ɛ nu꞊o nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Juukʋɛ 'mʋ hɩapʋdakɔ a 'mʋ ca ‑mɔ ꞊tu. 12 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ 'yɩ Nyɩsʋa kɩ ‑wɛn, Nyɩsʋa nu dakɔ a gblegble ꞊haandɛ ‑mɔ'. ꞊Haandɛ a 'mʋ, ɛ di bii kɩ dɩakɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑Juukʋɛ a pɛpɛ, ʋ di ‑mɔ ꞊hɩan, ʋ di ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ.

‑Tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ wa dakɔ a gblegble ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑

13 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'a mʋ 'n yɩ 'kɩ 'lɩ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. 'Mɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyɔ* ꞊nɩɔ. 'Kɩ ɛ lee 'nɛ‑ 'mʋ 'a mʋ ‑mɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ ni dɔdʋ, 'kɩ 'ʋ ‑kʋan ‑mʋ', ɛ ‑nyi 'mʋ a ‑ta'. 14 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'na dakɔ ‑Juukʋɛ 'bʋ yɩ 'na ‑kʋan nɩ 'ye, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, bʋ ꞊tu ca, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, Nyɩsʋa 'mʋ ꞊nʋ wa. 15 ‑Tɛ Nyɩsʋa ꞊nyri ‑Juukʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nu꞊o nɩ, ɛ kɔ dakɔ ‑bɩ 'hʋɛn‑ 'ʋ ‑mʋɛ, 'ʋ kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ 'a dakɔ kʋa 'blee ‑nɩ de, ɛ di mɔ ‑hʋan yɩnɔdɛ gbagbʋ. Ɛ di 'wɩ‑ ‑tɛ 'kʋkʋnyibli 'yɛ nɩ 'hrɩ 'klɔ lɛ.

16 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ dɛ yɩ. Yɩ‑hɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑yɩ 'ʋ ‑ci kɩ 'cɛɛ ‑nɩ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ ‑nyi꞊e Nyɩsʋa, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ci a 'mʋ, 'a 'dʋdɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ꞊ɔ. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ ‑nyi Nyɩsʋa tugbɛ a ‑wlubʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ 'a babʋɩ ‑wɛ. 17 Yisraɛkʋɛ 'wɩ‑ tugbɛ ‑mʋ', ʋ dɛɛ olifietu yɩ. Nɔ‑ mɔ ꞊haantugbɛ. 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, a 'wɩ‑ 'wan 'kwli a olifietu yɩ. Ʋ 'bɛ ꞊haantugbɛ a 'mʋ a babʋɩ ‑bɩ nɩ, 'tɩ‑ 'ʋ 'bɛ 'wan 'kwli a olifietu a babʋɩ, 'ʋ 'nyra 'ʋ꞊ʋ ꞊haantugbɛ ‑mʋ', 'a babʋɩ a ‑ta'. ‑Ɛ ‑bɩ babʋɩ a 'mʋ, ʋ yɩ ‑jri tugbɛ a 'mʋ a ‑wlubʋɩ a 'nie. Ɛ 'wɩ yɩ, ꞊haan‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑Juukʋɛ kɔ la, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'a mʋ kɔ꞊ɔ ‑wɛ. 18 Nɔ‑ kɔ ‑tɩ, a 'yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ba yraa babʋɩ ‑mʋ', ʋ 'bɛ 'ʋ. A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ a ‑pli. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'a mʋ babʋɩ 'pa‑, a 'yɩ ‑wlubʋɩ 'ble, ‑wlubʋɩ, nʋ‑ 'ble 'a mʋ.

19 ‑Baklɛ, kɛ‑ ‑ʋ ‑bɩ di pʋ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ: «Nyɩsʋa 'bɛ 'ʋ babʋɩ a 'mʋ nɩ, ɛ 'mʋ 'lɩ ‑a mʋ babʋɩ a 'mʋ, 'a 'hʋɩ 'kwli 'nyra.» 20 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Nyɩsʋa 'bɛ 'ʋ babʋɩ a 'mʋ nɩ, ‑kɔtɩ ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 'A mʋ ɛ ꞊tu 'ʋ 'waa ‑ta', ‑ɛ nu꞊o, a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. 'A ‑tɩ, a 'nɩ 'kɔɔ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ a 'yaalɛ, ba pie Nyɩsʋa, 21 ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ ꞊nyri ‑Juukʋɛ, ‑ʋ mɔ la ‑tɛɛ a babʋɩ ‑mʋ', 'aan 'mumu, 'bʋ mɔ, 'ba 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ɛ di 'a mʋ 'nɩ ꞊nyri ‑wɛ, ‑kɔtɩ 'a mʋ ‑mɔ babʋɩ yrayrɩ ‑mʋ', ɛ ꞊tu 'ʋ yɩ‑hɛbabʋɩ a ‑ta'. 22 Ba 'ye kɛ, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ꞊wlʋ nu yɩnɩnɔ, kɔ, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ ni nyibli a yrʋ a lɛpʋʋlɛ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni dɛ 'kuku, nʋ‑ ɛ pɩɩ yrʋ lɛ. Kɛɛ, 'a ꞊wlʋ nɔ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ, ‑ʋ ni 'a kɩwɛɛnlɛ ‑mɔ, 'bʋ mɔ, 'ba 'cibi 'ʋ 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ lɛ ‑nɩ, ɛ di 'ʋ 'a mʋ 'nɩ 'bɛ ‑wɛ. 23 'Bʋ mɔ, ‑Juukʋɛ 'bʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa kɔ bʋ 'nyra 'ʋ ꞊nʋ ‑tɛ ‑mʋ', ɛ ‑ha 'ʋ ꞊nʋ de, ‑kɔtɩ ɛ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ nu꞊o. 24 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, a 'wɩ‑ 'wan 'kwli a olifietu a babʋɩ, ʋ 'bɛ 'ʋ yɩ, 'tɩ‑ ʋ 'nyra 'lɩ ꞊haan.olifietu 'kwli. Ɛ mɔ dɛ ꞊nɩɔ, ʋ 'yɛ nɩ nu. ‑Tɛ Nyɩsʋa ‑wɛ 'lɩ bʋ nu dɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ, ɛ 'yɩ 'mʋ ‑kla, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ ‑ha la 'ʋ ‑Juukʋɛ, ti ‑hi la a ti 'yri, bʋ 'nyra 'ʋ ꞊nʋ de, ‑kɔtɩ ʋ nʋ‑ mɔ ‑tɛɛ a olifietu a babʋɩ.

‑Juukʋɛ* di kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ

25 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ba yru ꞊han‑tɩ ‑mʋ' lɛ, Nyɩsʋa ‑hli nyibli 'yi kɩ, 'tɩ‑ ɛ tɔɔ 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha 'lɩ 'aan dɩɔnʋ 'yaa ‑nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑Juukʋɛ a 'kɩbɩa ‑bɩ, nʋ‑ 'yɛ nɩ ‑hʋa ‑bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. Iin, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, kɛɛ, ʋ kɔ bʋ ꞊hɩan ‑mɔ. Kɛɛ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ ‑mɔ ꞊hɩan, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ, ɛ blɛɛ yɩ, nyibli a 'mʋ, bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ ‑Juukʋɛ a 'mʋ, ʋ 'mʋ ‑mɔ ꞊hɩan, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ ‑wɛ. 26 ‑Tɛ Nyɩsʋa di 'a dakɔ ‑Juukʋɛ a pɛpɛ a wʋwa nu, kɛ‑ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli. ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩ la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

'Kɩ 'waa Wanyɔ di 'lɩ Siondɩɔ,

‑ɛ mɔ Jrusrɛdɩɔ 'kwli ‑hɔn,

ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, Sakɔbʋ a 'yonʋ a 'yonʋ

'mʋ 'na ‑tɩ a lɛ‑hɛɛlɛ 'kee ‑nɩ.

27 'Yrɩ ‑mʋ', 'n di ꞊tu, 'n kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑,

ɛ nɔ‑ mɔ: 'n di 'wʋwla 'waa dɛ 'kuku.»

Ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa hla la.

28 'Kɩ 'lɩ 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ, ‑Juukʋɛ 'yɩ Nyɩsʋa a ꞊haantitie kɩ ‑wɛn. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ‑hɛ Nyɩsʋa a yraanyibli. Ɛ nyre 'ʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, Nyɩsʋa 'mʋ 'a mʋ wa. Kɔ, 'kɩ 'lɩ 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ, Nyɩsʋa 'tɩɛ nʋɛ ꞊nʋ, ‑kɔtɩ ɛ pʋ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Juukʋɛ a 'baɩnʋ ye', ‑ɛ mɔ, ʋ di mɔ 'a dakɔ. 29 Nyɩsʋa 'bʋ ‑ha 'lɩ nyiblo, 'bʋ nu꞊o ꞊haandɛ ‑mɔ, ti a pɛpɛ a ‑tɩ ꞊nɩɔ. Ɛ 'nɩ ‑ha꞊a 'lu ‑ta'. 30 Ti ‑hi la a ti 'yri, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, a ‑hɛɛ la Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. Kɛɛ, ti ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'yri ‑Juukʋɛ yɩ 'ʋ 'a ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ, Nyɩsʋa yru 'aan nyaɩ. 31 Kɛ‑ ɛ di 'mʋ ꞊ti, 'kɩ 'ʋ ‑Juukʋɛ a ‑ta'. Ti ‑bʋ, ‑a nɩ kɩ, ʋ ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa 'ɛ ni 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ. Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑mɔ ꞊hɩan, Nyɩsʋa 'mʋ 'waa nyaɩ yru ‑wɛ. 32 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ nyibli a pɛpɛ dabʋ 'nyɩ nɩ, ʋ 'mʋ 'a ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ. Ɛ nu꞊o nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'waa nyaɩ yru.

‑Ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ

33 Iin, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Nyɩsʋa a ꞊wlʋ nɔ yɩ dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ. Ɛ kɔ ꞊tɔ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede. Ɛ yi 'a ‑nɛ dɛ nɩ. 'Tɩ‑, dɛ ɛ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ ‑hɩhɩa꞊a klɛ. Mɔ, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ ‑wɛ, dɛ ɛ ni, ‑bʋ yru꞊o' lɛ. 34 Kɛ‑ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi.

Ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ ‑wɛ, ‑bʋ pʋ꞊ʋ ꞊tɔ' lɛ.

35 Ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ ‑wɛ, ‑ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ ‑nyi꞊e dɛ,

‑ɛ kɔ 'kwli Nyɩsʋa di 'lɩ ‑naa ‑nɩ,

ɛ 'mʋ꞊ʋ dɛ ‑nyi ‑wɛ.»

36 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nu 'a ‑nɛ dɛ, 'tɩ‑, nɔ‑ kɔɔ nɛ 'a ‑nɛ ꞊dedede win kɩ, kɔ, nɔ‑ ꞊tui 'a ‑nɛ dɛ 'yie, kɔ, 'a ‑nɛ dɛ nɩ 'ʋ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ. Nɔ‑ ‑bʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, ‑tɛ ɛ tɛ yɩ bʋ. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.

12

‑Tɛ ‑mʋ', ‑a di nu, 'tɩ‑ ‑a 'mʋ ‑aan dɩɔnʋ ‑naa ‑nɩ

1 'A ‑tɩ o, 'na 'dɩayɩnʋ ‑na, ‑tɛ Nyɩsʋa yru ‑aan nyaɩ dɩakɩ, 'n nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, ba ‑ha 'aan dɩɔnʋ pɛpɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'aan 'klɔ 'mʋ ‑cɔhlʋn*, a yɩ Nyɩsʋa pie ‑nɩ yɩ 'wɩ. Nyɩsʋa bʋ kɔɔ nɛ 'a mʋ win kɩ pɛpɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'aan ‑cɔhlʋn kɩ wɛn. Kɛ‑ ba nu Nyɩsʋadɛ a nunuo ‑tɛɛ. 2 A 'nɩ 'nuo 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi a nunuŋmlɩ, kɛɛ, ba ‑ha Nyɩsʋa mɛ lɛ, bʋ 'cɩcɩ 'aan ꞊wlʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ yrayrʋ' lɛ bi. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ dɛ Nyɩsʋa ‑hʋɛ, a di yru꞊o' lɛ, ‑ɛ mɔ dɛ, ‑ɛ nɔ yɩ, kɔ dɛ, ‑ɛ yɩ 'a plɔ ‑blee ‑nɩ, kɔ, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ ꞊cɛ.

3 ‑Tɛ Nyɩsʋa nu 'mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ', 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, 'kɩ ꞊bʋ mɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyɔ*, 'aan pɛpɛ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ: A nɩ 'yaa 'lɩ 'aan dɩɔnʋ, kɛɛ, ba kɔ 'a yiyie, ‑tɛ a nɩ 'mʋ. Ba 'ye 'klɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi 'a mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ yi, nyibli ‑mʋ', a pa 'mʋ. 4 'N pɩ꞊ɩ dɛ yɩ. ‑Tonyiblo a 'hʋɩ nu ‑do. Kɛɛ, 'hʋɩ a 'mʋ, 'a ‑nɛ 'kɩbɩa, 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ kɔ 'a ‑nɛ ‑kʋan. 5 'Kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ, dɛ nɩ ‑do, nɔ‑ ꞊nɩɔ. ‑A ‑hʋ nɩ, kɛɛ, ‑tɛ ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ, ‑a mɔ ‑plahʋɩ nɩ ‑do ꞊nɩɔ. Ɛ nɔ‑ mɔ 'cʋɛ. 'Tɩ‑, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'ɛ kɔ 'a nɛ ‑kʋan, ‑tɛ ‑aan ‑plahʋɩ nɩ 'mʋ, 'a ‑nɛ 'kɩbɩa 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ kɔ 'a ‑nɛ ‑kʋan. 6 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'kɩ 'lɩ ‑a mʋ 'nyɩ, ɛ kɔ 'a ‑nɛ 'klɩ nɩ, Nyɩsʋa ‑nyi꞊e, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ‑hʋɛ bʋ nu ‑a mʋ 'a ‑nyinyie, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. 'A ‑tɩ, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'klɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi꞊e, nɔ‑ bʋ nuu nɛ 'a ‑kʋan 'yri. Nyɩsʋa 'bʋ ‑nyi ‑mʋ 'klɩ, 'kɩ ‑bʋ hla ‑tɩ ‑mʋ', ɛ pʋ 'lɩ ‑mʋ wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ hla꞊a, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kwli. 7 Nyɩsʋa 'bʋ ‑nyi ‑mʋ 'klɩ ‑wɛ, 'kɩ ‑bʋ ‑hɛɛ nyibli, ‑ɛ ‑bɩ ‑hɛɛ ꞊nʋ ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ ‑na ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ. Nyɩsʋa 'bʋ ‑nyi ‑mʋ 'klɩ, 'kɩ ‑bʋ tɔɔ nɛ 'a ‑tɩ nyibli, ‑ɛ ‑bɩ tɔɔ ꞊nʋ ‑tɛɛ. 8 Nyɩsʋa 'bʋ ‑nyi ‑mʋ 'klɩ, 'kɩ ‑bʋ pʋ nyibli 'klɩ yra lɛ, kɔ, ‑bʋ ꞊tu 'lɩ ꞊nʋ ꞊wlʋ 'kwli blɛ ‑wɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nɔ‑ ‑bʋ nu. Nyɩsʋa 'bʋ ‑nyi ‑mʋ 'klɩ ‑wɛ, 'kɩ ‑bʋ ‑nyi ꞊hɩʋɛnnyibli ‑tɛblɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ yɩnɔ꞊wlʋ 'kwli. Nyɩsʋa 'bʋ ‑nyi ‑mʋ 'klɩ ‑wɛ, 'kɩ ‑bʋ naa nyibli, ‑ɛ ‑bɩ nu ‑kʋan a 'mʋ ‑tɛɛ. Nyɩsʋa 'bʋ ‑nyi ‑mʋ 'klɩ, 'kɩ ‑bʋ kɔ nyibli a nyaɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑bʋ nu꞊o ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ dɔdʋke 'kwli.

9 Ba nʋɛ nyibli a pɛpɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ. 'A 'nɩ 'nʋɛ 'lɩ ꞊nʋ, 'kɩ 'ʋ wuntɔ 'yri. Ba yraa dɛ ‑hʋan. Ba nʋɛ yɩnɔdɛ. 10 Ba nʋnʋɛ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ 'dɩayɩnʋ, ‑ʋ ‑nʋnʋɛ ‑nɩ ‑tɛɛ. Ba ꞊tutuu 'ʋ ‑nɩ ‑tɛɛ. 11 Ba nu ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'aan 'klɩ a pɛpɛ 'kwli. A 'nɩ 'mlie 'lɩ. Ba ‑ha 'aan dɩɔnʋ pɛpɛ, 'kɩ 'ʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑kʋan a ‑ta'. 12 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ 'lɩ, ɛ di꞊e 'nɩ nu. 'A ‑tɩ, ba nu dɔdʋ 'a ‑nɛ ti. 'Ba yɩ ꞊hɩʋɛn nɩ 'ye, ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla. Ba 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda. 13 'A mʋ ‑Yusu a nyibli, 'aan 'bio, 'bʋ yɩ dɛ nɩ ‑hʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ ba ‑hɛɛ ꞊nʋ. 'Dagbɩ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ di, ba 'ble ꞊nʋ kʋa ‑tɛɛ.

14 Nyibli 'bʋ yɩ 'a mʋ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui, ba da Nyɩsʋa, 'kɩ bʋ nu ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ɛ 'nɩ 'nuo 'lɩ ꞊nʋ dɛ ‑hʋan ‑mɔ'. 15 Nyibli 'bʋ yɩ dɔdʋ nɩ ni, ba bi ꞊nʋ kɩ, ba nu dɔdʋ ‑wɛ. Mɔ, nyibli 'bʋ yɩ nɩ we, ba bi ꞊nʋ kɩ, ba we ‑wɛ. 16 A kɔ 'aan 'bio 'hʋɛn‑, 'aan ꞊wlɩ bʋ pɛ. A 'nɩ 'yaa 'lɩ 'aan dɩɔnʋ. Ba nu 'aan ‑kʋan, 'yɩ ꞊bɩɩ ɛ mɔ ‑kʋan 'cɩmɩɛ. A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, a yi 'a ‑nɛ dɛ nɩ.

17 Nyiblo 'bʋ nu 'a mʋ dɛ ‑hʋan ‑mɔ', a 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ dɛ ‑hʋan ‑mɔ ‑wɛ. Ba ꞊mʋɔ ꞊haan'hru lɛ, ‑ɛ kɔ kɩ nyibli a pɛpɛ di 'ʋ 'a mʋ 'nyrɛ lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. 18 'Ba ‑wɛ 'lɩ, a kɔ nyibli a pɛpɛ 'hʋɛn‑, ba 'wɩnwɩn win' lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ba 'wɩnwɩn win' lɛ, a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ ꞊yɛ. 19 'Na nʋɛ'dɩayɩnʋ ‑na, nyiblo 'bʋ nu 'a mʋ dɛ ‑hʋan ‑mɔ, a 'nɩ 'wɩɩ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ klɛ, kɛɛ, ba ‑ha Nyɩsʋa mɛ lɛ, bʋ 'wɩ 'a mʋ klɛ, ‑kɔtɩ ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: 'Mɔ ‑di ‑mʋ klɛ 'wɩ, 'mɔ ‑di ꞊nʋ 'pɛɛ ‑nɩ.» 20 Ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ: «'Kanʋ 'bʋ yɩ ‑na yraanyɔ nɩ ni, ‑nyi꞊e diidɛ, ɛ 'mʋ꞊ʋ di, 'nie'natʋ 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑nyi꞊e 'nie, ɛ 'mʋ 'na.» 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ‑tʋɩ di꞊e 'nɩ nu, ꞊wlʋ 'mʋ꞊ʋ ‑mɔ di. 21 ꞊Nɩ 'wɛɛn 'lɩ kɩ, dɛ ‑hʋan 'nɩ 'kɔɔ 'lɩ ‑mʋ win kɩ, kɛɛ, nu ꞊haandɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊mʋ dɛ ‑hʋan win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ.

13

Ba ꞊tuu 'ʋ 'blʋgbanaanyʋ 'ʋ

1 'A ‑nɛ nyiblo blɛɛ yɩ, bʋ ꞊tuu 'ʋ 'blʋgbanaanyʋ 'ʋ, ‑kɔtɩ nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ nɛɛ 'blʋgba, Nyɩsʋa, nɔ‑ yɩ ꞊nʋ 'klɩ ‑nyi, ɛ kɔ, ɛ nɔ‑ ꞊tui 'ʋ 'blʋgbanaanyʋ a 'mʋ blɛ. 2 'A ‑tɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni 'lulɛkukuo, 'kɩ 'ʋ 'blʋgbanaanyʋ ‑mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nyibli a 'mʋ, ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni dɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑bati di ꞊nʋ 'nɩ klɔ. 3 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ꞊haandɛ, ʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ kɔ 'blʋgbanaanyʋ a hʋannʋ. Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni dɛ ‑hʋan, nʋ‑ blɛɛ yɩ, ‑bʋ pie 'waa hʋannʋ. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ 'yɛ nɩ ‑hʋa ‑bʋ pie 'waa hʋannʋ, ‑ɛ ‑bɩ nu ꞊haandɛ, ʋ 'mʋ ‑mʋ 'nyrɛ lɛ pʋ, 4 ‑kɔtɩ ʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyibli ꞊nɩɔ. Ʋ ‑hʋɛ bʋ ‑hɛɛ nɛ 'a mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ꞊haandɛ nu. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'ba yɩ dɛ ‑hʋan nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ba pie 'waa hʋannʋ, ‑kɔtɩ 'klɩ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nʋ, ɛ 'yɩ dadʋ 'pa‑. Ʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyibli ꞊nɩɔ. Ɛ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'kɩ bʋ ‑ha 'lɩ dɛ‑hʋannunyʋ lɛ, nyibli 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa pɩɩ dɛ‑hʋannunyʋ yrʋ lɛ. 5 'A ‑tɩ, ba ꞊tuu 'ʋ 'blʋgbanaanyʋ 'ʋ. Ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu a ‑tɩ, kɛɛ, ba ꞊tuu 'ʋ ꞊nʋ, ‑kɔtɩ a yi꞊e nɩ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ mɔ ꞊haan'hru.

6 Nyɩsʋa, nɔ‑ ꞊tu 'ʋ 'blʋgbanaanyʋ blɛ. Ʋ nʋ‑ mɔ 'a ‑kʋannunyibli. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'a yɩ 'blʋwli 'pɛɛ ‑nɩ, ʋ 'mʋ ‑kʋan nu ‑tɛɛ. 7 'A ‑tɩ, ba ‑nyi 'a ‑nɛ nyiblo dɛ a kɔ ba ‑nyi꞊e. 'Ba kɔ 'a ‑nɛ 'blʋwli ꞊dʋ a 'pɛɛlɛ, ba 'pɛɛ ꞊nɛ. 'Ba kɔ ba ‑nyi nyiblo 'ʋ ꞊tuulɛ, ba ‑nyi ꞊nɛ. 'Ba kɔ ba ‑nyi nyiblo ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ba ‑nyi ꞊nɛ.

Ba nʋnʋɛ ‑nɩ

8 Ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ꞊dedede bʋ hie 'ʋ, a kɔ ba nu wɛn, 'kɩ 'ʋ 'aan 'bɩ ‑tonyiblo ‑mɔ', 'bʋ 'yɩ 'a nʋɛlɛ 'pa‑. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nʋɛ nɛ 'a 'bio ‑tonyibli, nɔ‑ ꞊tui 'ʋ Nyɩsʋa a tete a pɛpɛ 'ʋ. 9 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: ꞊Nɩ 'nuo 'lɩ ‑wlawlɩ, ꞊nɩ 'laa 'lɩ nyiblo, ꞊nɩ 'yrie 'lɩ, ꞊nɩ 'tuo 'lɩ ‑na 'bɩ a kʋkɔdɛ a ca. Tete a 'mʋ, ɛ kɔ ‑ɛ ‑bɩ 'hʋɛn‑, 'a pɛpɛ mɔ dɛ nɩ ‑do ꞊nɩɔ, ‑ɛ mɔ: Nʋɛ ‑na 'bio ‑tonyibli, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑nu ‑dɩɔnʋ a nʋɛlɛ. 10 Nyiblo 'bʋ nʋɛ nɛ 'a 'bɩ ‑tonyiblo, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ dɛ ‑hʋan ‑mɔ. Nɔ‑ nu꞊o, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ nʋɛ ‑na 'bio ‑tonyibli, ‑ɛ ‑bɩ ꞊tui 'ʋ Nyɩsʋa a tete a pɛpɛ nɩ.

Ba ‑wɛ ‑mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ yɩ 'lɩ 'nɩ di

11 Kɛ‑ ba nu, ‑kɔtɩ a yi ti, ‑a nɩ kɩ nɩ. Ti, a kɔ ba 'hrɩ ŋmena', ɛ nyre 'ʋ nɩ. Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ ‑a mʋ ‑waa ‑nɩ, ɛ nyre 'ʋ nɩ. Ti a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'kɩ ‑mɔ ‑hlɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ nu la ‑mɔhʋhlɔ, ti ‑kɔ 'yri ‑a ‑tʋa la ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ. 12 Ɛ 'wɩ yɩ, ‑nyrɛ ‑nyɛ nɩ, 'tɔ ‑hi nɩ. 'A ‑tɩ, ‑ba 'kee yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑tonyibli nii 'lɩ 'tɔ 'kwli a nunuo. Kɛɛ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ‑ba 'du Nyɩsʋa a ta‑wɔn‑tɛblɩ ye', ‑a di nu, ‑a 'mʋ tʋ ‑wɔn ‑nyrɛ'. 13 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑aan 'yrinaabʋɩ bʋ 'sii 'ʋ yɩ, ꞊wɩ yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɛ ‑nyrɛ'. Ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, 'kɩ nɔ bʋ kɔɔ nɛ ‑a mʋ win kɩ, kɔ, ‑a 'nɩ 'nuo 'lɩ 'lawlu, ꞊yɛ kɔ ca 'hʋɛn‑, ɛ 'nɩ 'nɩɩ 'lɩ ‑a mʋ 'nyɩ, kɔ 'a ‑nɛ ‑tʋɩdɛ ꞊dʋ. 14 Kɛɛ, ba ‑ha 'lɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊pɩ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'a nunuklɔ 'mʋ 'aan nunuklɔ' pa. Yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'tʋ ni 'a mʋ, a 'nɩ 'wɛɛn 'lɩ꞊ɩ kɩ, 'kɩ bʋ kɔɔ nɛ 'a mʋ win kɩ, kɔ, a 'nɩ 'hie 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ de.

14

꞊Yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑bʋ di ‑na 'bɩ ‑tonyiblo a 'nyrɛ

1 'A ‑nɛ ‑Yusu a nyiblo ꞊dʋ 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑ɛ ‑bɩ ba 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ, 'ye ꞊bɩɩ 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ɛ 'huhue ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu ‑mɔ. Ɛ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ gblɛ, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', ɛ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie a ‑ta'. 2 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ pʋ꞊ʋ diidɛ a dɛ yɩ. ‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ di 'a ‑nɛ ꞊dedede nɩ. Nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ yɩ 'a ‑nɛ diidɛ ꞊dʋ di. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'bʋ 'huhue ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu ‑mɔ, ɛ 'nɩ ‑di꞊e lɩ 'a ‑nɛ mʋma ꞊dʋ. 3 Nyiblo 'bʋ yɩ 'a ‑nɛ diidɛ ꞊dʋ nɩ di, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, 'a 'bɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ di 'a ‑nɛ mʋma ꞊dʋ, bʋ di 'a 'nyrɛ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ di mʋma, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ di nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'a ‑nɛ diidɛ ꞊dʋ di a 'nyrɛ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ble꞊e kʋa. 4 ‑Mɔ ‑mʋ', nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ 'lɩ, 'tɩ‑ ꞊nɩ pɩɩ nyiblo ‑bɩ a ‑kʋannunyɔ ‑bati lɛ 'lɩ? Ɛ 'yɩ ‑na ‑kʋannunyɔ 'pa‑. Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ nu dɛ, 'bʋ nyre yɩ, 'a kʋkɔnyɔ, nɔ‑ di꞊e hla. Mɔ, 'bʋ nɔ yɩ, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ di꞊e hla. Ɛ di nu ꞊haandɛ. 'A kʋkɔnyɔ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ ꞊nɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊haandɛ nu.

5 'Ya 'ʋ 'lu de, ‑ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'yi, ‑nyrɔwɔ ‑bɩ nɩ 'ʋ 'a 'bio ‑nyrɔwɩ 'lu yɩ. Kɛɛ, ‑ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ‑nyrɔwɩ a pɛpɛ wɛɛn ‑nɩ. 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, bʋ yi꞊e ‑tɛɛ, dɛ ‑mʋ', ɛ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, kɔ, dɛ ‑mʋ', ɛ ni, ‑ɛ kɔ kɩ 'a ꞊wlʋ 'yɛ nɩ yɛɛ 'ʋ꞊ʋ ‑tɩ. 6 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ pɩ lɛ, ‑nyrɔwɔ ‑bɩ nɩ 'ʋ 'a 'bio ‑nyrɔwɩ 'lu yɩ, ɛ ni꞊e nɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ. Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ yɩ 'a ‑nɛ diidɛ ꞊dʋ di, ɛ ni꞊e nɩ ‑wɛ, ɛ 'mʋ 'ʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ yɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'kɩ 'ʋ diidɛ a 'mʋ, 'a ‑ta'. Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ di mʋma, ɛ ni꞊e nɩ ‑wɛ, ɛ 'mʋ 'ʋ Kʋkɔnyɔ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ, ‑kɔtɩ ɛ yɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'kɩ 'ʋ diidɛ a 'mʋ a ‑ta'. 7 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ kɔɔ nɛ 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn kɔ 'a 'kʋkʋʋ win kɩ. 8 ꞊Ba yɩ ‑hʋnhlʋn nɩ pɩ, ‑a pɩ꞊ɩ nɩ, ‑a 'mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'yi 'bʋa ‑nɩ, mɔ, ꞊ba yɩ nɩ 'kʋɩ, ‑a 'kʋɩ nɩ, ‑a 'mʋ 'a ‑tɩ 'yi 'bʋa ‑nɩ ‑wɛ. Mɔ 'ye ꞊bɩɩ ‑a nɩ 'klɔ, mɔ 'ye ꞊bɩɩ ‑a 'kʋ, Kʋkɔnyɔ, nɔ‑ kɔɔ nɛ ‑a mʋ win kɩ, 9 ‑kɔtɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ, 'tɩ‑ 'ɛ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'klɔnɩnyibli kɔ 'kʋkʋnyibli 'hʋɛn‑ a Kʋkɔnyɔ' pa. 10 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ‑mɔ ‑mʋ', dɛ‑ kɔ ‑na 'bɩ a 'nyrɛ ‑yɩ di 'lɩ? ‑Mɔ ‑bɩ, dɛ‑ kɔ ‑na 'bɩ a ‑bati a lɛpʋʋlɛ 'lɩ? ‑Aan pɛpɛ, 'kɩ ‑a di 'ʋ Nyɩsʋa ye' mu. Nɔ‑ di ‑a mʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. 11 ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ,

‑ɛ mɔ, ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, nyibli a pɛpɛ di 'gbla kwlɩ,

kɩ 'ʋ 'mʋ ye',

'waa pɛpɛ, ʋ 'mʋ lɛ pʋ: ‑Mɔ mɔ Nyɩsʋa.»

12 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ‑tɛblɩ, ɛ ‑nu, 'a dɩɔnʋ a wuntɔ di ‑hɩhɩa꞊a klɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.

꞊Nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, ‑na 'bɩ 'nɩ 'hɛɛ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ

13 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'a ‑tɩ, ‑a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ ‑aan 'bio ‑Yusu a nyibli ‑bati lɛ, kɛɛ, ‑ba ‑hie 'lu lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'nɩ ꞊ha ꞊dedede nu, ‑ɛ nyre yɩ, 'kɩ 'lɩ ‑aan 'bɩ 'yi, 'tɩ‑ ‑ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ nu꞊o, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ. 14 ‑Tɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n yi꞊e nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, diidɛ ꞊dʋ 'yɩ yɩ ‑nyre, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'yi. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ pʋ lɛ, diidɛ ‑bʋ, ɛ nyre yɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'yi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɛ nyre yɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ. ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ di꞊e. 15 Dɛ ‑mʋ', ‑yɩ di, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑na 'bɩ a ꞊wlʋ 'bʋ yɩ ꞊hlɔn nɩ bi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ꞊yɩ꞊ɩ ‑nʋɛ ‑nɩ de. ‑Na 'bɩ a 'mʋ, 'a ‑ta', ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ. 'A ‑tɩ, diidɛ, ‑yɩ di, ɛ 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, ‑na 'bɩ a 'mʋ, 'a ꞊wlʋ 'nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn. 16 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', ‑ni, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ ‑mʋ ‑mɔ', 'tɩ‑ nyibli 'bʋ yɩ ‑na 'nyrɛ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ ꞊nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha ‑mʋ ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ hla. 17 ‑A mʋ ‑bʋ, Nyɩsʋa kɔɔ win kɩ, diidɛ kɔ 'nɩnadɛ 'hʋɛn‑, ɛ 'yɩ dɛ gbagbʋ 'pa‑, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ. Kɛɛ, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ dɛ gbagbʋ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑kʋan ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu* nii 'lɩ ‑a mʋ 'lɩ. Ɛ yɩ ‑a mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ ‑ba nu dɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, kɔ, ‑ba wɛɛn kɩ bʋ, ‑a kɔ ‑aan 'bio 'hʋɛn‑, kɔ, ‑ba kɔ plɔ a bleelɛ. 18 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ni ‑Yusu a ‑kʋan a nunuo lɛ, nɔ‑ nɔɔ 'lɩ Nyɩsʋa 'yi klɛ, 'tɩ‑, nɔ‑ nyibli di 'nyrɛ lɛ pʋ.

19 'A ‑tɩ o, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ‑aan nunuŋmlɩ bʋ nu꞊o, ‑ba wɛɛn kɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, ‑a di 'ʋ nɩ, ‑a kɔ ‑aan 'bio 'hʋɛn‑, kɔ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ ‑wɛ, ‑ba ‑nyinyi 'klɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta'. 20 Dɛ ‑mʋ', ‑yɩ di, ɛ 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, Nyɩsʋa a ‑kʋan 'nɩ 'nyree 'lɩ yɩ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ɛ 'yɩ diidɛ ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ nyre yɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'yi, kɛɛ, dɛ ‑mʋ', ‑yɩ di, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑na 'bio 'bʋ yɩ 'lɩ dɛ 'kuku 'nyɩ nɩ bi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nu ‑tɛɛ, ꞊nɩ 'die 'lɩ diidɛdʋ a 'mʋ. 21 Dɛ ‑mɔ yɩnɔdɛ, nɔ‑ mɔ, ꞊nɩ 'nuo 'lɩ ꞊dedede, ‑ɛ di 'lɩ ‑na 'bio dɛ 'kuku 'nyɩ pʋ, 'yɩ ꞊bɩɩ ɛ mɔ mʋma a didie, kɔ nɔ a 'nɩna, kɔ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'kɩ. 22 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ di 'a ‑nɛ ꞊dedede nɩ, mɔ, ꞊nɩ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ꞊yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑bʋ di 'a ‑nɛ ꞊dedede, ꞊nɩ 'hlaa 'lɩ꞊ɩ nyiblo ꞊dʋ yɩ. ‑Kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, 'a mʋ nɩ ‑do, ‑bʋ yi꞊e. Nyiblo 'bʋ yɩ dɛ nɩ ni, ɛ kɔ 'a ꞊wlʋ 'hʋɛn‑, 'bʋ ‑pɛ, nyiblo a 'mʋ, nɔ‑ kɔ plɔ a bleelɛ. 23 Nyiblo a ꞊wlʋ 'bʋ 'yɩ dɛ kɩ ‑wɛn, 'tɩ‑ 'bʋ yɩ dɛ a 'mʋ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ni yɩnyredɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑kɔtɩ ɛ kɔ 'a ꞊wlʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ ‑pɛ. 'A ‑nɛ ꞊dedede, ‑a ni, 'bʋ mɔ, ꞊ba 'yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ mɔ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ ‑bɩ dɛ a 'mʋ, ɛ mɔ dɛ 'kuku ꞊nɩɔ, ꞊a ni꞊e.

15

Ba blee nɛ 'aan 'bio a plɔ

1 ‑A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ kɔ 'klɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑mɔ, ‑a blɛɛ yɩ, ‑ba ‑hɛɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ꞊huhue ‑nɩ. ‑A 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑ba nu dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di ‑a mʋ nɩ ‑do a plɔ ‑blee ‑nɩ. 2 Kɛɛ, ‑aan pɛpɛ, ‑ba nu dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di ‑aan 'bɩ a plɔ ‑blee ‑nɩ, 'tɩ‑, ‑ɛ di꞊e ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑mɔ. 3 ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊gbɛtʋ, ɛ 'yɩ la꞊a lɛ ꞊mʋɔ, 'kɩ bʋ nu la 'a dɩɔnʋ a plɔ a bleelɛ. Kɛɛ, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ nyre 'ʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Nyɩsʋa o, nyibli ꞊tu ‑mʋ 'tanɩ, kɛɛ, 'waa 'tanɩ a 'mʋ, 'mɔ ꞊ye 'a ꞊hɩʋɛn.» 4 ‑Tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑a mʋ ꞊wlʋ a 'lɩla ‑tɔɔ ‑nɩ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ ‑ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ɛ hla la, ɛ di꞊e 'nɩ nu. 5 Nyɩsʋa, nɔ‑ yɩ ‑tonyibli 'klɩ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla 'hʋɛn‑ ‑nyi. Nɔ‑ ‑bʋ ‑hɛɛ nɛ 'a mʋ, a 'mʋ kɩ bʋ ‑wɛɛn ‑nɩ, a kɔ 'aan 'bio 'hʋɛn‑, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ ni 'a ‑hʋhʋa, 6 ‑ɛ di꞊e nu, 'aan pɛpɛ, a 'mʋ Nyɩsʋa, ‑ɛ mɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'Baɩ 'nyrɛ lɛ pʋ, 'kɩ 'lɩ wingblo nɩ ‑do 'kwli.

Dakɔ a pɛpɛ bʋ pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ

7 'A ‑tɩ, ba 'buble kʋa, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu, 'ɛ 'ble 'a mʋ kʋa, kɛ‑ ba nu꞊o ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ pʋ. 8 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑Yusu 'Klɩsʋ di nɩ, 'kɩ bʋ wa ‑a mʋ ‑Juukʋɛ*, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ ‑a mʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'nɩ ‑nu꞊o hɩ. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, dɛ Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ, 'kɩ 'ʋ ‑aan 'baɩnʋ ‑mɔ, ‑Yusu di nɩ, 'kɩ bʋ nu dɛ a 'mʋ. 9 Ɛ di nɩ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ pʋ, ‑tɛ ɛ ‑nu, 'ɛ kɔ 'waa nyaɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, nɔ‑ ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«Nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ pɩ ‑mʋ 'nyrɛ lɛ, 'kɩ 'lɩ dakɔ 'nyɩ,

kɔ, 'nɩ yɩ ‑na 'nyrɛ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑nyi,

'kɩ 'lɩ ‑wlablewin 'kwli.»

10 Kɛ‑ Nyɩsʋa a win pɩ de:

«'A mʋ dakɔ a pɛpɛ, ba nu dɔdʋ,

a kɔ Nyɩsʋa a dakɔ 'hʋɛn‑.»

11 Kɛ‑ ɛ pɩ de:

«'A mʋ dakɔ a pɛpɛ, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑,

ba pʋ Kʋkɔnyɔ 'nyrɛ lɛ.

'A mʋ dakɔ a pɛpɛ, ba 'bʋa Nyɩsʋa a ‑tɩ 'yi.»

12 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ winwlɔn‑hanyɔ Esai pʋ la de:

«Yisai* a 'yonʋ a 'yu ‑bɩ di 'nɩ di,

ɛ 'mʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ.

Ʋ di kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑ple, 'kɩ bʋ wa ꞊nʋ.»

13 Kɛ‑ 'n pɩ: Nyɩsʋa, ‑ɛ ni꞊e, nyibli 'ʋ kue ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, 'ʋ yɩ꞊ɩ ‑ple, bʋ nu꞊o, ba nu dɔdʋ 'a ‑nɛ ti, kɔ, ba kɔ plɔ a bleelɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ‑ɛ nu꞊o, a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. ‑Ɛ ‑bɩ 'aan ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ɛ di klɛ 'nɩ ‑bii ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* a 'klɩ 'kwli.

Pɔlʋ hlɛ 'a ‑kʋan a ‑tɩ

14 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'tɩ‑ 'mʋ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ, 'n yru꞊o lɛ, ‑ɛ mɔ, a mɔ ꞊haannyibli ꞊nɩɔ, 'a yi ꞊haan‑tɩ, kɔ, 'a kɔ 'klɩ, 'kɩ ba tʋtɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ. 15 Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'a yi ꞊haan‑tɩ, kɛɛ, 'nɩ ‑pie꞊e hʋannʋ, 'kɩ ꞊bʋ 'crɩ win ‑bɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɩ ‑bɩ kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑mɔ ‑hru. Kɛ‑ 'n nu 'a 'cɩcrɩɩ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa nu 'mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ. 16 ꞊Haandɛ a 'mʋ, nɔ‑ mɔ ꞊bʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyɔ, 'kɩ 'lɩ dakɔ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ 'nyɩ. 'N ‑ha 'na dɩɔnʋ nɩ pɛpɛ, 'nɩ ‑nyi 'na dɩɔnʋ Nyɩsʋa, 'kɩ ꞊bʋ pʋ 'a ꞊haantitie, ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ. 'N pɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'ʋ dakɔ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ ‑cɔhlʋn* yɩ 'wɩ, ‑ɛ blee Nyɩsʋa a plɔ, kɔ 'a ‑Hihiu* pʋ 'kɩbɩa kɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ‑mɔ. 17 'A ‑tɩ, ‑tɛ 'n kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ, 'n ‑wɛ 'lɩ, ꞊bʋ pʋ 'na dɩɔnʋ a ‑pli nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan, 'n ni a ‑ta'. 18 'N 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ hla ‑tɩ ꞊dʋ, 'bʋ 'yɩ dɛ nɩ ‑do ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu a ‑tɩ 'pa‑. 'Kɩ ɛ naa 'lɩ 'na pʋpʋwin kɔ 'na nunu‑tɛblɩ 'kwli, 'tɩ‑ dakɔ ‑hʋɔhʋɩ, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'ʋ ꞊tui 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ. 19 ‑Yusu nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a gblegble, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli. 'A ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, 'n naa 'ʋ, 'n pʋ ꞊haantitie ‑mʋ' nɩ, ‑ɛ nɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, kʋɛ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli bʋ, ‑bʋ yɛ 'blʋgba ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Yiliyri kɩ. 20 Ɛ ni 'mʋ dɔdʋ dɩakɩ, 'kɩ ꞊bʋ pʋ ꞊haantitie a 'mʋ, 'kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyibli 'yɛɛ 'ʋ꞊ʋ nɩ 'wɩɩn ‑nɩ. 'N 'yɩ꞊ɩ ‑hʋa, 'kɩ ꞊bʋ pʋ ꞊haantitie a 'mʋ, 'kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', nyibli 'wɩɩn 'ʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha lɛ pʋ, ‑ɛ mɔ, 'n pʋ 'kayu, 'kɩ 'ʋ 'na 'bɩhɩan ‑bɩ a ‑tuo kɩ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'nɩ ꞊ha 'ʋ ‑ʋ ‑bɩ a ‑tuo kɩ ‑kʋan ‑nuu ‑nɩ. 21 Kɛɛ, ‑tɛ ‑mʋ', ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, kɛ‑ 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ nu 'a nunuo, ‑ɛ mɔ:

«Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'tɩɛ 'yɛ ꞊dedede nɩ 'wɩn,

'kɩ 'ʋ꞊ʋ kɩ, nʋ‑ di꞊e 'ye, nʋ‑ di꞊e lɛ yru.»

Pɔlʋ ‑hʋɛ bʋ mu Rɔmʋ

22 Nyɩsʋa a ꞊haantitie a pʋpʋʋ, 'kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ ‑bɩ, nɔ‑ nu꞊o, 'kɩ 'n 'yɛɛ 'hru nɩ kʋɛ, 'kɩ ꞊bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. 23 'A 'yrɩ ‑hʋ 'kɩ nɩ, ‑tɛ 'n ‑tʋa la 'lɩ 'a ‑hʋhʋa, 'kɩ ꞊bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, kɛɛ, ‑kʋan kaa 'lɩ 'mʋ nɩ. 24 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'na ‑kʋan a 'mʋ, 'n ni la, 'kɩ 'nɛ‑ 'blʋgbɩ ‑bʋ 'kwli, ɛ ‑yrɛ 'lu. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ 'n pɩ 'kɩ, 'n di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ 'nɩ di, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ dɔdʋ nu, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ nuu 'lɩ ꞊hɔnpʋɩ gbi, 'tɩ‑ 'mʋ ‑hi, 'mʋ 'lɩ 'blʋgba ‑mʋ' kɩ mu, ‑ɛ mɔ Ɛsɩpanyɩ. 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ba ‑hɛɛ 'mʋ, 'kɩ 'ʋ 'na 'dagba a 'mʋ a ‑ta'.

25 Kɛɛ 'tɩ‑ 'mʋ 'lɩ di, 'n kɔ ꞊bʋ mu 'lɩ Jrusrɛ. ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ*, ‑ʋ nɩ 'lɩ, nʋ‑ kɔ ‑mɔ 'n di 'lɩ 'wliyɛ gba. 26 ‑Yusu a nyibli, ‑ʋ nɩ 'lɩ Masedʋanɩblʋgba kɔ Akaiblʋgba 'kwli, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, nʋ‑ 'kukue 'wliyɛ a 'mʋ lɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊hɩʋɛnnyibli, ‑ʋ nɩ 'lɩ ‑Yusu a nyibli 'nyɩ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛ ‑nyi. 27 'Waa 'mumu, ʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Jrusrɛ, ‑ʋ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑Yusu a nyibli, ‑ʋ nɩ 'lɩ Jrusrɛ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, nʋ‑ ‑hɛɛ la nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'kɩ bʋ 'wɩn ‑Yusu a ꞊haantitie. ‑Ɛ ‑bɩ ɛ kɔ 'ʋ nɩ, 'kɩ ‑Yusu a nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, bʋ ‑hɛɛ 'kɩ ‑Yusu a nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa ꞊hɩʋɛn a 'yiye a ‑ta'. 28 'A ‑tɩ, 'bʋ mɔ, 'nɩ ‑wɛ ‑kʋan a 'mʋ ‑mɔ, 'nɩ gba ꞊nʋ lɛ'kukuewli a 'mʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'n bi 'kɩ 'hru wlɔn, 'mʋ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ di, ‑a 'mʋ 'yiye ‑nɩ, 'tɩ‑ 'mʋ 'lɩ Ɛsɩpanyɩblʋgba 'kwli mu. 29 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, 'nɩ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ di nu ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ', 'na 'lɩdidie a ‑tɩ.

30 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ‑tɛ ‑a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, kɔ, ‑tɛ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* nu꞊o, ꞊a nʋnʋɛ ‑nɩ, 'n nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, ‑tɛ 'n ni, 'nɩ dɛ Nyɩsʋa 'a ‑nɛ ti, kɛ‑ ba nu, ba da꞊a ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta'. Ba nu꞊o, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ, 31 ‑ɛ di꞊e nu, ‑Juukʋɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑ʋ 'yɩ ‑Yusu ‑yi, ʋ 'nɩ ꞊ha 'mʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu. Ba da Nyɩsʋa ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ lɛ'kukuewli ‑bʋ, 'n gbɛ ‑Yusu a nyibli yɩ a ‑ta', ɛ 'mʋ 'waa plɔ ‑blee ‑nɩ. 32 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa 'bʋ wɛn꞊ɛ kɩ, 'n di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ 'nɩ di, 'kɩ 'lɩ dɔdʋke 'kwli, ‑a 'mʋ 'klɩ ‑nyinyi ‑nɩ. 33 Nyɩsʋa, ‑ɛ yɩ nyibli plɔ a bleelɛ ‑nyi, bʋ nɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.

16

Pɔlʋ gbɛ 'bɛtilɛ

1-2 ‑Aan 'dɩayɩ nyrɔyu Febe, nɔ‑ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ di. Ɛ ni Nyɩsʋa a ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu a nyibli 'nyɩ, ‑ʋ nɩ 'lɩ Sankledɩɔ 'kwli. 'Bʋ di 'lɩ, ba 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ, ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ. Ba 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑mʋ', ‑Yusu a nyibli ni nyiblo a kʋa'buble. Dɛ, ɛ 'yɩ ‑kɔ, ba ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ, ‑kɔtɩ ɛ ‑hɛɛ nyibli ‑hʋɔhʋɩ, 'ɛ ‑hɛɛ 'mʋ nɩ ‑wɛ.

3 'N 'bɛti Prisilɩ kɔ 'a nyɩbɩʋ Akilasɩ 'hʋɛn‑, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑ ‑ni la ‑Yusu a ‑kʋan. 4 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ 'n mi la 'kʋ mɔ, ʋ nʋ‑ wa la 'mʋ. Ʋ hla꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ye ꞊bɩɩ ʋ di 'kʋ 'na ‑tɩ, ʋ blɛɛ yɩ, bʋ wa 'mʋ. 'N yɩ ‑nyi ꞊nʋ 'wio. Ɛ 'yɩ 'mɔ nɩ ‑do 'pa‑. ‑Yusu a nyibli, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑, ʋ yɩ ‑nyi ꞊nʋ 'wio ‑wɛ. 5 ‑Yusu a nyibli, ‑ʋ yɩ lɛ 'kukue ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'waa 'kayu bʋ, 'n 'bɛti ꞊nʋ. 'N 'bɛti Epainɛtɩ, ‑ɛ mɔ 'na nɩnatumu gbagbʋ. Nɔ‑ mɔ yɩ‑hɛnyiblo, ‑ɛ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ 'blʋgba, ‑ɛ mɔ Asi 'kwli. 6 'N 'bɛti Mari, ‑ɛ nu ‑kʋan ‑hʋɔhʋɩ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. 7 'N 'bɛti Adronikusɩ kɔ Yuniasɩ, ‑ʋ mɔ 'na 'dʋkʋɛ. Ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a bi la ꞊jɩ'. 'Kɩ 'lɩ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* 'nyɩ, ʋ nʋ‑ nyibli nʋɛ ‑nɩ ‑tɛɛ. 'Tɩ‑ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ʋ nʋ‑ mɔ la yɩ‑hɛnyibli, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. 8 'N 'bɛti 'na nɩnatumu Apliasɩ, ‑ɛ nʋɛ Kʋkɔnyɔ, ‑ɛ 'wɩ 'mʋ yɩ. 9 'N 'bɛti Yrubɛ. Ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑ ‑ni ‑Yusu a ‑kʋan. 'N 'bɛti 'na nɩnatumu Sɩtakisɩ ‑wɛ. 10 'N 'bɛti Apɛlɛsɩ. Ɛ 'ye ꞊hɩʋɛn, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ ‑sa, 'kɩ bʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ. 'N 'bɛti Alitobulɩ kɔ 'a 'kayu a 'dʋkʋɛ 'hʋɛn‑. 11 'N 'bɛti 'na 'dʋkʋɛtayu Helodio. 'N 'bɛti Nasisɩ a 'kayu a 'dʋkʋɛ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. 12 'N 'bɛti Trifɛnɩ kɔ Trifɔsɩ, ‑ʋ ni ‑aan Kʋkɔnyɔ a ‑kʋan. 'N 'bɛti 'na nʋɛ'dɩayɩ nyrɔyu Pɛsidɩ, ‑ɛ nu ‑kʋan dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ Kʋkɔnyɔ a ‑ta'. 13 'N 'bɛti Rufusɩ, ‑ɛ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a nyiblo. 'N 'bɛti 'a 'dii, ‑ɛ nu 'mʋ 'a 'yu ‑mɔ'. 14 'N 'bɛti Asɛklitɩ, kɔ Flegɔ, kɔ Hɛmɛsɩ, kɔ Patrobasɩ, kɔ Hɛmasɩ 'hʋɛn‑, ʋ kɔ Nyɩsʋa a nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ. 15 'N 'bɛti Filolɔgɩ, kɔ Suli, kɔ Nele, kɔ 'a 'dɩayɩ nyrɔyu 'hʋɛn‑. 'N 'bɛti Olɛpasɩ, ɛ kɔ Nyɩsʋa a nyibli a pɛpɛ 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɩ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ.

16 Ba ‑nyinyi 'wio ‑tɛɛ, ꞊wɩ yɩ 'dɩayɩnʋ. Nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ʋ 'bɛti 'a mʋ.

Lɛ'bɔɔwin

17 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ɛ kɔ nyibli, 'ʋ pɩ lɛ, Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑bʋ, ʋ tɔɔ la 'a mʋ, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, 'tɩ‑ 'ʋ tʋɛ nɛ 'a mʋ yɩnyrehru. Nɔ‑ kɔ 'kwli ʋ nɛɛ 'lɩ, 'ʋ ‑gbʋgbɛ 'lɩ ‑Yusu a nyibli lɛ, kɔ, 'ʋ gbɛ 'lɩ ꞊nʋ ꞊yɛ 'nyɩ. 'N nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, nyiblidʋ a 'mʋ, 'waa ‑tɩ. Ba hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ, 18 ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'yɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan 'pa‑, ʋ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, kɛɛ, yɩnyredɛ ‑mʋ', 'waa ꞊wlɩ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ ʋ ni. Ʋ nɛɛ 'lɩ wlɔnlɛnɩnɔ 'kwli, 'ʋ kɛɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ dɛ ‑hʋan kɔ ꞊haandɛ 'hʋɛn‑ a 'yilɛ‑hɩhɩalɛ ‑yi. 19 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, nyibli a pɛpɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, a ꞊tui 'ʋ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ. Nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ ni dɔdʋ, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta'. Kɛɛ, dɛ 'n ‑hʋɛ, nɔ‑ mɔ, ba yi ꞊haandɛ, a 'mʋ꞊ʋ nu, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha ꞊haandɛ kɔ dɛ ‑hʋan 'hʋɛn‑ 'yi lɛ ‑pʋpʋ ‑nɩ. 20 Nyɩsʋa, ‑ɛ yɩ 'a mʋ plɔ a bleelɛ ‑nyi, ti ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ ‑hie, ɛ 'mʋ Satan, ‑ɛ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ, 'a 'klɩ bʋ ‑wɛ, ɛ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ 'aan bʋbʋɔ bʋ ꞊tu. ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ.

21 Timote, ‑ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑ ‑ni ‑kʋan, ɛ 'bɛti 'a mʋ. 'Na 'dʋkʋɛ, Lukiusɩ kɔ Jasɔ, kɔ Sosipatɛ, ʋ 'bɛti 'a mʋ.

22 'Mɔ Tɛtiusɩ, 'n 'bɛti 'a mʋ, 'kɩ 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli. 'Mɔ ꞊crɩ 'crɩɛn ‑bʋ, Pɔlʋ yɛ 'a mʋ yɩ.

23 Gayusɩ 'bɛti 'a mʋ. Nɔ‑ kɔ 'kayu 'mɔ Pɔlʋ, 'n nɩ 'nɛ‑ bʋ, nɔ‑ kɔ ‑tɛ ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ yɩ 'lɩ lɛ 'kukue ‑nɩ, 'ʋ kʋɛ 'cʋɛ. Elasɩ, ‑ɛ mɔ 'dɩɔ a 'wliblɛ꞊tunyɔ, kɔ ‑aan 'dɩayɩ Katusɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'bɛti 'a mʋ.

[ 24 ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ.]

Nyɩsʋa nɩ ‑do bʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ

25 ‑Ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ. Ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ nɩ, 'kɩ ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ 'a ‑nɛ ti. Kɛ‑ ‑Yusu a ꞊haantitie pɩ. ꞊Haantitie a 'mʋ, nɔ‑ 'n gbɛ 'lɩ nyibli ‑mɔ. Ti ‑hi la a ti 'yri, ꞊haantitie a 'mʋ, Nyɩsʋa 'yɩ la꞊a nyibli ‑tɔɔ ‑nɩ. 26 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ pʋ꞊ʋ pepe'. ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɩ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* 'crɩ la, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ kɩ, nɔ‑ ʋ yɩ kɩ ‑hlee ‑nɩ. Kɛ‑ 'Klɔhienyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa. ꞊Haantitie a 'mʋ, dakɔ a pɛpɛ 'wɩn nɩ. Nɔ‑ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, kɔ, ʋ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ.

27 Nyɩsʋa nɩ ‑do, nɔ‑ kɔ ꞊tɔ. Nɔ‑ ‑bʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'a ‑nɛ ti. ‑Ba pʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ 'a ‑nɛ ti, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.

1 KOLƐTƖKƲƐ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

YƖ‑HƐCRƖƐN

Pɔlʋ gba la

KOLƐTƖKƲƐ

yɩ

1

1 'Mɔ Pɔlʋ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ, 'kɩ ꞊bʋ ‑hɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑mɔnanyɔ*, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a ꞊haantitie nyibli pʋ, 'mɔ ‑yɩ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ, 'n kɔ ‑aan 'dɩayɩ Sɔtɛnɩ 'hʋɛn‑. 2 'A mʋ Nyɩsʋa a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Kolɛtɩdɩɔ 'kwli, Nyɩsʋa pʋ 'kɩbɩa kɩ, 'a mʋ ‑a yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, dɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu a ‑tɩ. Ɛ da 'a mʋ nɩ, 'kɩ ba ‑hɛ 'a nyibli. Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ dɛ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, ɛ da ꞊nʋ nɩ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ ‑aan pɛpɛ a Kʋkɔnyɔ. 3 ‑Aan 'Baɩ Nyɩsʋa kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ɛ kɔ, bʋ nu꞊o ‑wɛ, ba kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ.

꞊Haan‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑Yusu nu 'a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Kolɛtɩdɩɔ 'kwli ‑mɔ

4 'N yɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio 'a ‑nɛ ti, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta', ‑ɛ nu꞊o, ɛ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ‑tɛ a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ a ‑tɩ. 5 ‑Tɛ a kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɛ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ a gblegble. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'a yi ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'a kɔ 'klɩ, 'kɩ ba lee ‑tɩ a ‑tɛɛ a 'mʋ nyibli lɛ. 6 Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑a lee la 'a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ, a 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ. 7 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'klɩ a pɛpɛ, Nyɩsʋa yɩ nyibli ‑nyi, 'ɛ ꞊cɛ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ti ‑mʋ' ‑ple, ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di ya. 8 Nyɩsʋa, nɔ‑ di꞊e nu, a 'mʋ 'klɩ kɩ nɩ dɩakɩ, 'kɩ ba na ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, ‑ɛ di꞊e nu, ‑nyrɔwɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di ya, ‑bati ‑mʋ', Nyɩsʋa di nyibli lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ klɔ. 9 Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ da 'a mʋ, 'kɩ a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑ɛ mɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ, a 'mʋ ‑mʋɛ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa a 'mʋ, 'bʋ hla ‑tɩ, ɛ ni꞊e nɩ.

‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Kolɛtɩdɩɔ 'kwli, ʋ ꞊gla nɩ

10 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'n nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli, ꞊tɩɔlɛ'bʋbɛ 'nɩ 'nɩɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, kɛɛ, 'ba yɩ dɛ 'lu ‑mɔ lɛ nɩ ‑hie, ‑ɛ ‑bɩ win a lɛ'wɩnwɩnlɛ bʋ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. 11 'Dɩayɩnʋ ‑na, 'nɩ yɩ 'pʋplɛ lɛ nɩ ni, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑hɔn 'lɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Kloe ‑mɔ, 'ʋ lee 'mʋ, ‑ɛ mɔ, 'blini nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. 12 ‑Tɩ 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ꞊Tɩɔlɛ'bʋbɛ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. ‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ʋ mɔ 'mɔ Pɔlʋ a nyibli ꞊nɩɔ, ‑ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ʋ mɔ Apɔlɔsɩ a nyibli ꞊nɩɔ, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ nɩ 'ʋ, 'ʋ pɩ lɛ, ʋ mɔ Piɛlɩ a nyibli, ‑ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, ʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyibli ꞊nɩɔ. 13 Dɛ a 'mʋ, a ni, ɛ 'wɩ ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'yɛ nɩ 'bɛ wɛn ꞊tɩɔ lɛ. Ɛ 'yɩ 'mɔ Pɔlʋ 'pa‑, ʋ 'yɩ 'ʋ 'mʋ tugbɛ 'yie ‑kɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'mʋ 'ʋ 'aan ‑ta' 'kʋʋ ‑nɩ. 'Ya 'ʋ 'lu de, ɛ 'yɩ 'mɔ Pɔlʋ a 'nyrɛ 'kwli 'pa‑, ʋ 'yɩ 'lɩ 'a mʋ 'nie 'lu lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ.

14 'N yɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, ‑tɛ 'n ‑nu, 'nɩ 'yɩ 'aan 'yɛ ꞊dʋ 'nie 'lu ‑pʋ, 'bʋ 'yɩ Klipusɩ kɔ Gayusɩ 'hʋɛn‑ 'pa‑. 15 'A ‑tɩ, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ di꞊e hla, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ 'na 'nyrɛ 'kwli, 'kɩ 'n pʋʋ 'lɩ 'a mʋ 'nie 'lu, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'na ‑nagbopʋ ‑hɛ. 16 Dɛ gbe mi wɛn 'mʋ ‑mɔ ‑hru mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ, 'n pʋ Sefanasɩ kɔ 'a 'dʋkʋɛ 'hʋɛn‑ 'nie 'lu ‑wɛ. Kʋɛ 'kɩ 'ʋ bʋ de, 'nɩ pʋ nyiblo ‑bɩ 'nie 'lu, 'a ‑tɩ 'nɩ ‑bi꞊e lɩ 'mʋ 'kwli. 17 ‑Yusu 'Klɩsʋ 'yɩ 'mʋ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ ꞊bʋ pʋ nyibli 'nie 'lu lɛ, kɛɛ, ɛ lee 'mʋ nɩ, 'kɩ ꞊bʋ pʋ nyibli 'a ꞊haantitie. 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ 'a ꞊haantitie a 'mʋ nɩ pɩ, 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ ‑tonyibli a ꞊tɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, 'kʋkʋʋ ‑mʋ', ɛ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ tugbɛ 'yie, ɛ 'nɩ ꞊ha dadʋ' pa, kɛɛ, nyibli 'mʋ꞊ʋ lɛ yru ‑tɛɛ.

‑Yusu tʋɛ nɛ ‑a mʋ Nyɩsʋa a 'klɩ, kɔ 'a ꞊tɔ 'hʋɛn‑

18 Win ‑mʋ', ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋʋ 'ʋ tugbɛ 'yie, ɛ 'nɩ ‑da꞊a lɩ ꞊dedede, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di 'wan 'yi kɩ, ‑ʋ di 'lɩ na ‑mʋ' 'nyɩ mu, ‑ɛ 'yɛ nɩ jre yruyru. Kɛɛ, ‑a mʋ ‑bʋ, Nyɩsʋa wɛ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, win a 'mʋ, ɛ nɔ‑ tʋɛ nyibli Nyɩsʋa a 'klɩkɩnɩnɩɩ. 19 ‑A yi dɛ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, kɛ‑ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'crɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

'N di ‑wɛ ꞊tɔkɔnyʋ a ꞊tɔ bʋ,

'mʋ꞊ʋ kɩ ‑hɩa ‑nɩ pɛpɛ.»

20 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'klɔ ‑bʋ a ꞊tɔkɔnyʋ, kɔ tetetɔɔnyʋ, kɔ 'crɩɛn.yinyʋ 'hʋɛn‑, 'waa pɛpɛ a 'mʋ, 'waa ꞊tɔ 'nɩ ‑da꞊a lɩ ꞊dedede, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'yi. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Nyɩsʋa tɔɔ ꞊nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli a ꞊tɔ 'nɩ ‑da꞊a lɩ ꞊dedede. 21 'Klɔ ‑bʋ a ꞊tɔkɔnyʋ, ʋ 'ye ‑tɛblɩ ‑mʋ' nɩ, Nyɩsʋa ‑nu, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊tɔ 'kwli. Kɛɛ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yru. Bʋ 'yɩ Nyɩsʋa a 'mʋ ‑yru, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɛ ‑yra꞊a, 'kɩ bʋ naa 'lɩ 'a win ‑mʋ', ‑a yɩ nyibli lɛ ‑lee ‑nɩ 'kwli, ɛ 'mʋ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ wa. Kɛɛ, nyibli ‑bɩ wɛn 'nɩ, win a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑da꞊a ꞊dedede. 22 ‑Juukʋɛ* ‑mɔ ‑bɩ, ʋ ꞊mʋɛ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, win ‑bʋ, ‑a ‑pɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ʋ ‑hʋɛ bʋ nu 'waa dɩɔnʋ a ꞊tɔ, bʋ yru Nyɩsʋa. 23 Kɛɛ, ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mʋ', ʋ kɔɔ 'ʋ tugbɛ 'yie, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ‑a nɛ ‑mɔ lɛ. ‑Tɩ a 'mʋ, ‑Juukʋɛ 'bʋ 'wɩn, ʋ pɩ yrʋ, 'ʋ ‑wɛn ‑a mʋ yɩ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ wɛn 'nɩ, ‑a yɩ ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ʋ wɛn 'nɩ, ɛ mɔ ‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑ɛ 'yɛ nɩ da ꞊dedede. 24 Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛ 'a nyibli, bʋ mɔ ‑Juukʋɛ, ‑hʋʋ' bʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ tʋɛ nɛ ‑a mʋ Nyɩsʋa a 'klɩkɩnɩnɩɩ, kɔ 'a ꞊tɔ 'hʋɛn‑. 25 ‑Ʋ ‑bɩ wɛn 'nɩ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ni, ɛ 'nɩ ‑da꞊a lɩ ꞊dedede, kɛɛ, Nyɩsʋa a nunudɛ a 'mʋ, ʋ pʋ lɛ, ‑ɛ 'yɛ nɩ da ꞊dedede, ɛ ‑hi 'ʋ 'waa ꞊tɔ a 'mʋ nɩ. 'Bʋ pʋ lɛ, Nyɩsʋa 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, bʋ kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa bʋ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ a 'mʋ, ɛ ‑hi 'ʋ 'waa ‑nɛ 'klɩkɩnɩnɩɩ nɩ.

26 'Dɩayɩnʋ ‑na, ‑tɩ ‑bʋ, 'n mi hla mɔ, ba ‑hie꞊e 'lu ‑mɔ lɛ: 'A mʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑da, 'kɩ ‑bʋ ‑hɛ 'a nyibli, nyiblidʋ a 'dɩ ‑bɩ a pa 'mʋ 'lɩ? 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'yɩ 'lɩ ‑nɩ, ‑bʋ kɔ ꞊tɔ, 'kɩ 'lɩ 'klɔ ‑bʋ a nyibli 'yi kɩ, kɔ 'klɩkɩnɩnyʋ, kɔ nyibli gbagbɩ ‑hʋɔhʋɩ 'yɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ ‑nɩ ‑wɛ. 27 Kɛɛ, nyibli ‑bʋ, 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli pʋ lɛ, ‑ʋ 'yɩ ꞊tɔ ‑kɔ, nʋ‑ Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛ 'a nyibli. Kɛ‑ ɛ ‑nu, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ a ꞊tɔkɔnyʋ ‑tʋɩ ‑nuu ‑nɩ. Nyibli ‑bʋ, 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli pʋ lɛ, ‑ʋ 'yɩ 'klɩ kɩ ‑nɩ, nʋ‑ Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ kɩ a 'klɩkɩnɩnyʋ ‑tʋɩ ‑nuu ‑nɩ. 28 Nyibli ‑mʋ', ʋ 'yɛ nɩ daa nyibli ꞊dʋ, ɛ kɔ, ʋ yraa ‑nɩ, nʋ‑ Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ a nyibli gbagbɩ bʋ ‑wɛ. 29 Dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ pʋ 'a dɩɔnʋ a ‑pli, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 30 Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ꞊a ‑mʋɛ. Ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ɛ tɔɔ nɛ ‑a mʋ 'a ꞊tɔ. 'Kɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ, 'kɩ Nyɩsʋa naa 'lɩ, 'ɛ 'sii 'ʋ ‑a mʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', 'ɛ nu꞊o, ꞊a ‑hɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'klɔ ‑kwlɛɛ ꞊nɛ kɩ, 'ɛ ꞊gblɛ ‑a mʋ, 'kɩ 'ʋ dɛ 'kuku ‑mɔ. 31 'A ‑tɩ, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ‑hʋɛ ‑bʋ pʋ ‑pli, dɛ ‑mʋ', Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa ‑nu, ɛ nɩ ‑do, nɔ‑ kɔ ‑pli bʋ pʋ.»

2

‑Yusu a 'kʋkʋ‑tɩ, nɔ‑ Pɔlʋ nɛ la ‑mɔ lɛ

1 'Dɩayɩnʋ ‑na, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri 'n di la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ la 'a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ' ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ ‑hli la nyibli 'yi kɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa tɔɔ ‑a mʋ, ti a 'mʋ 'yri, 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ la 'bliwin 'yaklɩ, mɔ, Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'n tʋɛ la ‑nɩ, 'nɩ ‑nu꞊o la lɩ꞊ɩ ‑tonyibli a ꞊tɔ 'kwli, 'aan ꞊wlɩ 'nɩ ꞊ha꞊a 'ye, ‑ɛ mɔ, 'n yi 'plɛlɛ. 2 Kɛɛ, 'tɩ‑ 'mʋ la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ di, 'n pʋ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ ꞊bʋ hla la ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ ‑do a ‑tɩ, ti nɩ ‑tie ‑mʋ', 'n di la 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ ‑hii ‑nɩ. Sɛyɩ‑sɛyɩ 'a 'kʋkʋʋ nɩ ‑do ‑mʋ', ɛ 'kʋʋ 'ʋ tugbɛ 'yie, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'n di 'a mʋ ‑lee ‑nɩ. 3 ‑Tɛ 'n nɩ la 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'n 'yɩ la 'klɩ ‑kɔ, 'n yɩ pie la hʋannʋ dɩakɩ. 4 ‑Tɛ 'n yɩ la 'a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ nɩ ‑lee ‑nɩ, 'nɩ ‑nu꞊o la 'lɩ꞊ɩ ‑tonyibli a ꞊tɔ 'kwli. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu*, nɔ‑ ‑tɔɔ nɛ 'a mɔ꞊ɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ', 'n nɛ la ‑mɔ lɛ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. 5 ‑Tɛ a 'ye la Nyɩsʋa a 'klɩ a kɩnɩnɩɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'a kuo la ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. Ɛ 'yɩ ‑tonyibli a ꞊tɔ 'pa‑, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑nu, a 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ.

Nyɩsʋa a ꞊tɔ

6 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yru Nyɩsʋa a ‑tɩ' lɛ ‑tɛɛ, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ nɩ ‑hlee ‑nɩ, 'n tʋɛ ꞊nʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊tɔ 'kwli, kɛɛ, ꞊tɔdʋ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli a ꞊tɔ 'pa‑. Mɔ, ɛ 'yɩ 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli gbagbɩ a ꞊tɔ 'pa‑ ‑wɛ. Nyibli a 'mʋ, ʋ di bʋ 'nɩ ‑wɛ. 7 ꞊Tɔdʋ ‑bʋ, ‑kɔtɩ 'n hlɛ, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a ꞊tɔ. ꞊Tɔ a 'mʋ, ɛ ‑hli la nyibli 'yi kɩ, ti ‑hi la a ti 'yri, kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa tɔɔ nɛ ‑a mɔ꞊ɔ nɩ. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ 'yɛ la 'klɔ nɩ ni, ɛ ‑hie la ꞊tɔdʋ a 'mʋ 'a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ, ɛ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ 'kwli ‑naa ‑nɩ, ɛ 'mʋ ‑a mʋ wa, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ 'lɩ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa 'kwli nɩ. 8 'Kɩ 'lɩ 'klɔ ‑bʋ a nyibli gbagbɩ 'nyɩ, nyiblo gbagbʋ ꞊dʋ 'yɩ ꞊tɔ a 'mʋ lɛ ‑yru. 'Bʋ mɔ, 'bʋ yru wɛn ꞊tɔ a 'mʋ lɛ, ʋ 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kɔɔ wɛn 'ʋ ‑aan Kʋkɔnyɔ tugbɛ 'yie, ‑ɛ mɔ Kʋkɔnyɔ ‑mʋ', ‑kɔtɩ a 'yi'bʋbʋa. 9 Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nu, ɛ 'wɩ‑ dɛ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli yɩ, ‑ɛ mɔ:

«Dɛ ‑mʋ', ‑tonyibli a 'yie 'yɩ ‑hʋan nɩ 'ye,

kɔ, dɛ ‑mʋ', 'waa nʋɩ 'yɩ ‑hʋan nɩ 'wɩn,

kɔ dɛ ‑mʋ', ʋ 'yɩ ‑hʋan 'lu ‑mɔ lɛ nɩ ‑hie,

dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa ‑wɛ ‑mɔ,

'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nʋɛ ꞊nɛ ‑mɔ.»

10 'Kɩ 'lɩ 'a ‑Hihiu* a 'klɩ 'kwli, 'kɩ ɛ naa 'lɩ, 'ɛ tɔɔ nɛ ‑a mʋ ‑huhlidɛ a 'mʋ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu yi ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'ma nɩ, kɔ, Nyɩsʋa a 'lulɛ‑hihie ‑mʋ', ‑ɛ hlɔ 'kwli bʋ, 'ɛ yi꞊e ‑wɛ. 11 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ ‑tonyiblo a ‑hihiu a dɛ yɩ: Dɛ ‑mʋ', ‑na 'bɩhɩan a ‑hihiu yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ꞊yɩ꞊ɩ ‑yi. Ɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ yi꞊e. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ ɛ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑mɔ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ ‑do, nɔ‑ yi dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a 'mumu, ɛ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie. 12 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑mʋ', ɛ ‑nyi ‑a mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ 'klɔ ‑bʋ a ‑tonyibli ‑mɔ ‑hɔn. Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, nɔ‑ ‑nyi ‑a mɔ꞊ɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊haan‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ nu ‑a mʋ ‑mɔ, ‑a 'mʋ꞊ʋ lɛ yru. 13 'Bʋ mɔ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ꞊ba yɩ꞊ɩ nyibli klɛ nɩ ‑hɩhɩɛ ‑nɩ, ‑a 'nɩ ‑nu꞊o 'lɩ꞊ɩ ‑tonyibli a ꞊tɔ 'kwli, kɛɛ, 'kɩ ‑aan pʋpʋwin ‑hʋɛn 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑mɔ. ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑mʋ', 'a ‑Hihiu tʋɛ nɛ ‑a mʋ, nɔ‑ ‑a ‑hɩhɩɛ nyibli ‑mʋ' klɛ, ‑ʋ kɔ ke' Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ nɩ 'ʋ.

14 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ 'yɩ 'ʋ꞊ʋ ke' ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu tʋɛ ꞊nɛ, nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yru꞊o lɛ. 'Kɩ 'lɩ nyiblo a 'mʋ 'yi, ‑tɩ a 'mʋ, ɛ mɔ bʋba‑tɩ ꞊nɩɔ. Ɛ 'yɩ 'lɩ 'a lɛyuyruo 'lɩ ‑wɛ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ ‑do, nɔ‑ ni꞊e, ꞊a yrui꞊e lɛ. 15 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ ke', ɛ nɔ‑ ‑wɛ 'lɩ, ‑bʋ yi ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'yilɛ'jɩjra. Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ke' Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'yɩ 'ʋ ‑nɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'jra nyiblo a 'mʋ, 'a nunu‑tɛblɩ 'yi lɛ. 16 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ʋ 'crɩɩ la 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ yi dɛ ‑mʋ',

Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie.

Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'a ꞊tɔ'pʋpʋʋ ‑wɛ.»

Kɛ‑ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑ʋ kɔ ke' Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ 'ʋ, dɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, nɔ‑ ‑a yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie ‑wɛ.

3

Pɔlʋ kɔ Apɔlɔsɩ 'hʋɛn‑, ʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyibli ꞊nɩɔ

1 'Dɩayɩnʋ ‑na, ‑tɛ 'n nɩ la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'n 'yɩ la 'lɩ 'aan ‑mɔhleelɛ 'lɩ ‑wɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑mʋ', ʋ ni 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ke' Nyɩsʋa a ‑Hihiu* nɩ 'ʋ a ‑mɔhleelɛ. Kɛɛ, 'n yɩ hlee la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ʋ ni 'lɩ 'klɔ ‑bʋ a nyibli a ‑mɔhleelɛ, ‑ʋ yɩ 'waa dɩɔnʋ a 'lulɛ‑hihie ꞊wien lɛ kʋɛ, ‑kɔtɩ a 'wɩ la 'yonʋ ꞊pli yɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hru wlɔn. 2 Yɩ‑hɛ‑tɛblɩ nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ la 'mʋ ‑kla, nɔ‑ 'n tʋɛ la 'a mʋ. 'N 'yɛ la 'a mʋ ‑tɛblɩ 'yaklɩ nɩ ‑tʋɛ ‑nɩ, ‑kɔtɩ a 'yɩ la 'lɩ 'a lɛyuyruo 'lɩ ‑wɛ. A 'wɩ la 'yonʋ ꞊pli yɩ, ‑ʋ 'tɩɛ 'nyɛɛ, ‑ʋ 'yɛ 'lɩ diidɛ 'yakla a didie nɩ ‑wɛ. Kʋɛ la 'lɩ ti a 'mʋ 'yie bʋ, ‑bʋ yɛ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ kɩ, a 'tɩɛ 'wɩ 'yonʋ ꞊pli yɩ, ‑ʋ 'yɛ 'lɩ nyɩ'ka a diidɛ a didie nɩ ‑wɛ, 3 ‑ɛ nu꞊o, a 'tɩɛ 'wɩ 'klɔ ‑bʋ a nyibli yɩ, ‑ʋ yɩ 'waa dɩɔnʋ a 'lulɛ‑hihie ꞊wien lɛ kʋɛ, 'a ꞊tutui ca ‑mɔ, 'blini 'ɛ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ a 'tɩɛ 'wɩ 'klɔ ‑bʋ a nyibli yɩ, ‑ʋ yɩ 'waa dɩɔnʋ a 'lulɛ‑hihie ꞊wien lɛ kʋɛ. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑tɛ 'waa nunuŋmlɩ nɩ 'mʋ, kɛ‑ 'aan ‑nɛ nɩ 'mʋ. 4 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'bʋ mɔ, nyibli ‑bɩ 'bʋ yɩ lɛ nɩ pɩ, 'mɔ Pɔlʋ, ʋ mɔ 'na nyibli ꞊nɩɔ, ‑ʋ ‑bɩ 'bʋ yɩ lɛ nɩ pɩ, ʋ mɔ Apɔlɔsɩ a nyibli ꞊nɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ a 'wɩ‑ nyibli ‑mʋ' yɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'yɩ 'ʋ ke' ‑nɩ.

5 Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ Apɔlɔsɩ 'lɩ? Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ Pɔlʋ 'lɩ? ‑A mʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ‑a mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyibli ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa lee la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'kɩ ‑ba pʋ 'a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊haantitie, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. ‑Kʋan ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, ɛ nɔ‑ ‑a ni. 6 'Mɔ Pɔlʋ, 'mɔ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑mɔlɛnɩna ‑wlu, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. 'N 'wɩ‑ ‑tonyiblo ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ yɩ ‑tɛblɩ 'dɔ; Apɔlɔsɩ ‑mɔ ‑bɩ, 'ɛ gba ‑kʋan a 'mʋ 'lu ‑mɔ. Ɛ 'wɩ‑ nyiblo ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ 'wlɛɛ 'dʋdɔ‑tɛblɩ 'nie lɛ. Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nu꞊o, ‑kʋan a 'mʋ, 'ɛ nyra 'lu yɩ bʋ ‑tɛɛ. Ɛ 'wɩ yɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'dʋdɔ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'ɛ ꞊ga ‑tɛɛ. 7 'A ‑tɩ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ yɩ ‑tɛblɩ 'dɔ, ɛ kɔ nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'wlɛ꞊ɛ 'nie lɛ, ʋ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ dɛ gbagbʋ ꞊dʋ. Kɛɛ, Nyɩsʋa ‑bʋ, ‑ɛ ni꞊e, 'ɛ yɩ ꞊ga, ɛ nɔ‑ ni dɛ gbagbʋ. Ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'aan ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, 'ɛ yɩ klɛ ‑bii ‑nɩ. 8 'A ‑tɩ o, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'dʋɛ ‑tɛblɩ, kɔ nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'wlɛ꞊ɛ 'nie lɛ 'hʋɛn‑, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ 'a 'bɩhɩan 'lu yɩ ‑nɩ. Ʋ mɔ dɛ nɩ ‑do. Ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, Nyɩsʋa, nɔ‑ di 'waa 'wio bʋ pʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu ‑kʋan a nunuo.

9 'A ‑tɩ, 'n kɔ Apɔlɔsɩ 'hʋɛn‑, ‑a bibi kɩ, ꞊a ni Nyɩsʋa a ‑kʋan. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a 'wɩ‑ ‑ci yɩ, Nyɩsʋa yɩ ‑ci. A 'wɩ‑ 'kayu yɩ ‑wɛ, Nyɩsʋa pɩ. 10 Nyɩsʋa ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'nɩ ꞊tu ‑kʋan ‑wlu, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. 'N 'wɩ la 'kayupʋnyɔ yɩ, ‑ɛ yi 'kayo a blɛpʋlɛ, 'nɩ pʋ 'kayu blɛ ‑tɛɛ, 'tɩ‑ nyiblo ‑bɩ 'ɛ di꞊e pʋ mɔ. 'A ‑nɛ nyiblo ‑di 'kayu pʋ, bʋ ꞊tu ‑kʋan 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'kayu a 'mʋ pʋ ‑tɛɛ. 11 Nyɩsʋa, nɔ‑ ꞊tu 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'kayu a 'mʋ, 'a ‑wlubʋdɛ' pa. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ 'lɩ ‑wlubʋdɛ yrayrʋ ꞊dʋ 'lɩ de. 12 'Kɩ 'ʋ 'kayu a ‑wlubʋdɛ a 'mʋ kɩ, ʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu 'kayupʋ‑tɛblɩ a gblegble nɩ, bʋ pʋ 'kayu nɩ. ‑Ʋ ‑bɩ ni ‑gʋlʋ, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ ni 'sroba, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ ni yɩnɔhɩ. Kɛɛ, ‑ʋ ‑bɩ ni ti, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ ni ‑piti, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ ni ‑kʋbʋ ‑gbʋgblɩ. 13 ‑Nyrɔwɔ ‑kɔ 'kwli Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'kɩ 'a ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ a ‑kʋan di 'ʋ pepe ‑bii ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑nyrɔwɔ a 'mʋ 'kwli, Nyɩsʋa kɔ bʋ pʋ 'lɩ 'a ‑nɛ nyiblo a 'kayupʋ‑tɛblɩ na 'nyɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'ye, 'bʋ mɔ yɩnɔ‑kʋan. 14 'Bʋ mɔ, ‑nɛ 'kayu ‑mʋ', ‑di pʋ, 'bʋ 'yɩ ‑wlɩn*, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa di ‑nyi ‑mʋ 'wio. 15 Kɛɛ, ‑nɛ 'kayu 'bʋ ‑wlɩn, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑nyi ‑mʋ 'wio. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ di ‑mʋ 'nɩ wa, kɛɛ, ɛ hie wɛn 'ʋ dɛ gbe, na 'mʋ wɛn ‑mʋ lɛ hien.

16 'Bɩ a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ‑Yusu a nyibli, a 'wɩ‑ 'kayu yɩ, ‑ɛ kɔ bʋ Nyɩsʋa 'ti 'lɩ, 'a yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ 'ʋ 'a mʋ ke'. 17 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'wla 'kayu a 'mʋ, nyiblo a 'mʋ, Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ 'la ‑wɛ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa nɔ‑ kɔ 'kayu a 'mʋ.

18 Nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'kaa 'lɩ 'a dɩɔnʋ. 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo 'bʋ pʋ lɛ, ɛ kɔ ꞊tɔ, ꞊wɩ yɩ 'klɔ ‑bʋ a nyibli, ‑ɛ ‑bɩ bʋ 'wɩ‑ nyiblo ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ ba, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊haan꞊tɔkɔnyɔ' pa. 19 'Nɩ yɩ win a pʋpʋʋ lɛ nɩ ni, ɛ 'wɩ yɩ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ kɩ 'klɔ a nyibli pʋ lɛ, ʋ kɔ 'ʋ ꞊tɔ, ɛ 'nɩ ‑da꞊a lɩ ꞊dedede, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'yi. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ʋ 'crɩɩ 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «Gblagblʋkɔnyʋ a ꞊tɔ 'kwli, 'kɩ Nyɩsʋa nɛɛ 'lɩ, 'ɛ kwlɛ ꞊nʋ.» 20 Ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ: «Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa yi ꞊tɔkɔnyʋ a 'lulɛ‑hihie nɩ, 'ɛ yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'nɩ ‑da꞊a lɩ ꞊dedede.» 21 'A ‑tɩ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ nyiblo ꞊dʋ a ‑pli, a 'nɩ ꞊ha lɛ pʋ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ‑mɔ 'a nyibli. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, a kɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ nɩ, 'a kɔ nyibli a pɛpɛ ‑wɛ. 22 'Mɔ Pɔlʋ, kɔ Apɔlɔsɩ, kɔ Piɛlɩ 'hʋɛn‑, ‑a mʋ ‑mɔ 'aan nyibli, ꞊a mɔ 'aan ‑hɛɛnyʋ. Mɔ, 'klɔ, kɔ ‑hʋnhlʋn, kɔ 'kʋkʋʋ 'hʋɛn‑, kɔ ti ‑bʋ 'yri a ‑tɛblɩ, kɔ ‑ŋɩŋa a ‑tɛblɩ, 'a mʋ kɔ ꞊nʋ ‑wɛ. 23 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ nɔ‑ nɩ 'ʋ 'a mʋ 'lu yɩ, Nyɩsʋa 'ɛ nɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lu yɩ.

4

A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ a ‑pli

1 Ba kɔ 'a yiyie, ‑a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑mɔnanyʋ*, ‑a mɔ 'a ‑kʋannunyibli ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa 'ɛ tɔɔ nɛ ‑a mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hli la nyibli 'yi kɩ, 'ɛ lee nɛ ‑a mʋ, 'kɩ ba tɔɔ ꞊nɛ nyibli. 2 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑kʋannunyɔ ‑mʋ', ʋ ‑nyi ‑kʋandɛ, dɛ 'a nyiblo gbagbʋ ‑hʋɛ꞊ɛ, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ ꞊tu ‑kʋandɛ a 'mʋ 'yie ‑tɛɛ. 3 'Mɔ ‑bɩ, ꞊bʋ mɔ ꞊haan‑kʋannunyɔ, mɔ, ꞊bʋ 'yɩ ꞊haan‑kʋannunyɔ 'pa‑, ɛ 'yɩ 'a mʋ 'pa‑, a 'nɩ ‑hla꞊a lɩ꞊ɩ nɩ. 'Ye ꞊bɩɩ 'na 'mumu a 'mʋ ‑bʋ, 'n 'yɩ 'lɩ 'a hɩhla 'lɩ ‑wɛ. 4 'Na ꞊wlʋ 'nɩ ‑yɛɛ꞊ɛ 'mʋ ‑tɩ. Kɛɛ, dɛ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ dɛ 'kuku ꞊dʋ ‑nu. Ɛ 'yɩ 'mɔ 'pa‑, 'nɩ 'bɛ꞊ɛ lɩ 'na dɩɔnʋ a ‑bati. Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, nɔ‑ di꞊e 'bɛ. 5 'A ‑tɩ o, a 'nɩ 'bɛɛ 'lɩ ‑ʋ ‑bɩ a ‑bati, a 'nɩ 'hlaa 'lɩ꞊ɩ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ nu ‑kʋan ‑tɛɛ, kɔ, 'bʋ 'yɩ꞊ɩ ‑nu ‑tɛɛ. Kɛɛ, ba ‑ple ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa wa 'nyrɛ. ‑Nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di di, ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ‑ɛ ‑hli, 'kɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ, ɛ di pʋ꞊ʋ pepe', 'ye ꞊bɩɩ ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ ‑hli 'lɩ ‑tonyibli a ꞊wlɩ kɩ. ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ, 'kɩ Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli 'nyrɛ lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu ‑kʋan a nunuo.

6 'Dɩayɩnʋ ‑na, Apɔlɔsɩ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑ a ‑tɩ 'n hlɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a mʋ dɛ ‑tɔɔ ‑nɩ. 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ba na yɩnɔhru ‑mʋ', ‑kɔtɩ 'ʋ 'crɩɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli. A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ 'aan tɔɔnyʋ ‑bɩ a ‑pli, 'tɩ‑ a 'nɩ 'yraa 'lɩ ‑ʋ ‑bɩ. 7 ‑Mɔ ‑mʋ', dɛ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nɩ yɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ nɩ 'ʋ ‑na 'bio ‑bɩ 'lu yɩ 'lɩ? ꞊Bɩ ꞊yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ mɔ, 'a ‑nɛ dɛ, ‑kɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi ‑mɔ꞊ɔ. ‑Tɛ ɛ mɔ Nyɩsʋa, ‑ɛ ‑nyi ‑mɔ꞊ɔ, 'a ‑tɩ, ꞊nɩ 'pʋʋ 'lɩ ‑na dɩɔnʋ a ‑pli. ꞊Nɩ yɩ ‑na dɩɔnʋ a ‑pli nɩ pɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ Nyɩsʋa 'pa‑, ɛ 'yɩ ‑mɔ꞊ɔ ‑nyi.

8 Ɛ 'wɩ yɩ, a yɩ ‑hie꞊e 'lu ‑mɔ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa yɩ nyibli ‑nyi, a kɔ꞊ɔ nɩ. A 'nɩ ‑hʋa꞊a 'kɩ ꞊dedede, a ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. A wɛn 'nɩ, 'aan pɛpɛ, a mɔ nyibli gbagbɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. Kɛɛ, ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a 'yɩ nyibli gbagbɩ 'pa‑. 'N ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ nɩ, 'kɩ ba mɔ wɛn ‑tɛɛ a nyibli gbagbɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑aan pɛpɛ, ‑a 'mʋ nyibligbagbɩdɛ nu, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 9 ‑A mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑mɔnanyʋ, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑bɩ 'yi, Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, ꞊a nɩ 'lɩ nyibli a pɛpɛ bʋ, ꞊a 'wɩ‑ nyibli ‑mʋ', ‑bati ‑klɔ, ʋ mi 'la mɔ yɩ, 'tɩ‑ 'klɔ ‑bʋ a nyibli kɔ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ yɩ ‑a mʋ ‑ta ‑mɔ 'ye. 10 'Kɩ 'lɩ 'klɔ a nyibli 'yi, ‑a mɔ bʋbanyibli ꞊nɩɔ, ‑tɛ ‑a nɛ ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ a ‑tɩ. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a wɛn 'nɩ, a kɔ ꞊tɔ, ‑ɛ nu꞊o, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ nɩ. 'Kɩ 'lɩ 'klɔ a nyibli 'yi, ‑a 'yɩ 'klɩ ꞊dʋ ‑kɔ. Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a wɛn 'nɩ, a kɔ 'klɩ. Nyibli yraa nɛ ‑a mʋ nɩ. Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ ꞊tui 'ʋ 'a mʋ nɩ. 11 Kʋɛ la 'lɩ bʋ, ‑bʋ yɛ ti ‑bʋ kɩ, 'kanʋ kɔ 'nie'natʋ 'hʋɛn‑, ʋ ni ‑a mʋ nɩ. ‑A 'yɩ ꞊haanwlawlɩ ‑kɔ, nyibli 'ʋ yɩ ‑a mʋ bi, ꞊a 'yɩ bʋnɩɩlɛ ‑kɔ, 12 ꞊a ni ‑aan dɩɔnʋ a dabʋɩ, ꞊a ni ‑kʋan, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ dɛ di. Nyibli 'bʋ yɩ ‑a mʋ nɩ ‑tapʋ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a dɛ Nyɩsʋa, 'kɩ bʋ nu ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ. 'Bʋ yɩ ‑a mʋ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui, ‑a ni gbee, ꞊a kʋɛ ꞊wlʋ a 'lɩla. 13 'Bʋ yɩ ‑a mʋ 'tanɩ nɩ ꞊tui, ‑ɛ ‑bɩ ‑a ni ꞊wlʋ 'yɔpɔ, ꞊a yɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. Kʋɛ la 'lɩ bʋ, ‑bʋ yɛ ti ‑bʋ kɩ, 'kɩ 'lɩ 'klɔ a nyibli 'yi, ‑a mɔ nyibli ꞊nɩɔ, ‑ʋ 'yɩ gbaalɛ ‑kɔ, ‑ʋ 'wɩ‑ kʋɛtɩ yɩ, ʋ ‑hɛ lɛ, 'tɩ‑ ʋ pɩ 'wan.

14 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n yɩ 'crɩ, ɛ 'yɩ ꞊bɩ 'mʋ 'a mʋ ‑tʋɩ ‑nuu ‑nɩ a ‑tɩ. Kɛɛ, 'nɩ yɩ 'cɩcrɩɩ lɛ nɩ ni, ɛ 'wɩ yɩ, 'mʋ 'a mʋ ꞊tɔ' pʋ a ‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑kɔtɩ 'a mʋ ‑mɔ 'na nʋɛyonʋ. 15 'Ye ꞊bɩɩ a kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ, ‑ʋ tʋɛ nɛ 'a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ, a kɔ 'baɩ nɩ ‑do. 'Mɔ ‑mɔ 'aan 'baɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'mɔ ‑pʋ 'a mʋ ‑Yusu a ꞊haantitie, 'tɩ‑ 'a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. 16 'N nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, ‑tɛ 'n mɔ 'aan 'baɩ, 'a ‑tɩ, ba ‑ha 'lɩ 'na ꞊pɩ lɛ. 17 Kɛ‑ 'n ‑hʋɛ ba nu nɩna. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ yɛ 'a mʋ Timote yɩ. Timote a 'mʋ, 'mɔ pʋ꞊ʋ ‑Yusu a ꞊haantitie, 'tɩ‑ 'ɛ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ 'na ꞊wlʋ a nyiblo. Ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'hru wlɔn. Ɛ nɔ‑ 'n yɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ tɛ, ɛ 'mʋ 'a mʋ ‑tɔɔ ‑nɩ de, ‑tɛ 'n ni nɩna, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hru wlɔn. ‑Tɛ ɛ di 'aan tɔɔlɛ nu, kɛ‑ nɩ ‑do 'n ni ‑Yusu a nyibli a tɔɔlɛ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛ 'n ni nɩna, ʋ 'mʋ nɩna lɛ nu ‑wɛ.

18 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyibli ‑bɩ nɩ 'lɩ, 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ wɛn 'nɩ, hʋannʋ ni 'mʋ nɩ, 'kɩ ꞊bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. 19 Kɛɛ, ‑aan Kʋkɔnyɔ 'bʋ wɛn꞊ɛ kɩ, 'n 'tɩɛ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ nɩ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ nyre 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, nyibli a 'mʋ, ‑ʋ 'yɛɛ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ 'lɩ, 'n kɔ ꞊bʋ 'ye ꞊nʋ, 'tɩ‑ 'bʋ mɔ, 'bʋ yɩ win lɛ nɩ pɩ dadʋ, ɛ kɔ, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa a 'klɩ 'bʋ nɩ 'lɩ ꞊nʋ 'lɩ, 'n di꞊e 'nɩ yi. 20 'Nɩ yɩ 'a hɩhla lɛ nɩ ni, dɛ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ kɔɔ nyiblo win kɩ, 'kɩ 'lɩ nyiblo a 'mʋ, 'a nunuŋmlɩ 'kwli, 'kɩ ‑yrui 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔɔ ꞊nɛ win kɩ. Ɛ 'yɩ 'lɩ 'a pʋpʋwin 'kwli 'pa‑, ꞊nɩ ‑yru꞊o 'lɩ꞊ɩ 'lɩ.

21 Ba lee 'mʋ, dɛ 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ. ꞊Bɩ 'nɩ yɩ 'lɩ nɩ di, ꞊bʋ ya ‑ŋɛ, 'mʋ 'lɩ 'a mʋ lɛ ‑ha, ‑ʋ'ʋ‑, ꞊bʋ ya ꞊wlʋ 'yɔpɔ, 'kɩ 'lɩ nʋɛlɛ 'kwli, ‑tɛ a di 'aan ꞊wlɩ 'cɩcɩ ‑nɩ a ‑tɩ?

5

Nyiblo 'bʋ nu ‑wlawlɩ, ba ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'a mʋ 'nyɩ

1 'Ya 'ʋ 'lu de, ‑tɩ 'n yɩ 'wɩn ti a pɛpɛ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ kɩ, ɛ nɔ‑ mɔ, nyibli nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'ʋ ni ‑wlawlɩ. Mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, yɩnyredɛdʋ a 'mʋ, ʋ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ yruyru. Ʋ lee 'mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo ꞊dʋ nɩ 'lɩ, 'ɛ ‑ha 'a 'baɩ nʋgba ‑jɩ'. 2 'Aan dɛ 'kuku a ‑tɩ, a kɔ ba we wɛn ꞊hien. Kɛɛ, 'aan dɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ, 'a pɩ 'aan dɩɔnʋ a ‑pli. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nu dɛ a 'mʋ, ba ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'aan dɩɔnʋ 'nyɩ. 3 'Mɔ ‑bʋ, 'n 'yɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ ‑nɩ. Kɛɛ, 'kɩ 'na ꞊wlʋ nɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nu dɛ 'kuku a 'mʋ, 'n ‑wɛ 'a ‑bati a lɛpʋʋlɛ ‑mɔ, ꞊wɩ yɩ 'nɩ nɩ wɛn 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ di wɛn 'mʋ nɩ. 4 'Kɩ 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli, 'kɩ 'n pʋʋ 'lɩ ‑bati a 'mʋ 'lɩ. Dɛ a kɔ ba nu, ɛ nɔ‑ mɔ, ba 'kukue lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'na ꞊wlʋ di 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ nɩ, kɔ, ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'klɩ a kɩnɩnɩɩ 'mʋ ‑tuo kɩ nɩ ‑wɛ. 5 'Bʋ mɔ, 'ba 'kukue 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ba pʋ꞊ʋ Satan ‑jɩ', ‑ɛ di꞊e nu, Satan 'mʋ 'a ‑plahʋɩ 'la, kɔ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'a ‑hihiu wa, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di ya.

6 Ɛ 'yɩ ‑tɛɛ ‑nu, 'kɩ ba pʋ 'aan dɩɔnʋ a ‑pli. ꞊Bɩ a 'yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ mɔ, 'flɔɔ a 'yaadɛ 'cɩmɩɛ gbe, nɔ‑ ni꞊e, 'flɔɔkuo a pɛpɛ 'ɛ 'yɛɛ? Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, dɛ 'kuku 'cɩmɩɛ, nɔ‑ wle, 'ɛ ni꞊e, 'aan pɛpɛ 'a yɩ dɛ'kukununyʋ ‑hɛ. 7 A kɔ ba ‑ha 'lɩ dɛ 'kuku a 'mʋ, ‑ɛ 'wɩ‑ 'flɔɔ a 'yaadɛ yɩ, 'aan dɩɔnʋ 'nyɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, a 'mʋ 'flɔɔkuodʋ ‑mʋ' yɩ 'wɩ, 'yaadɛ 'yɩ 'lɩ ‑mɔ ‑nɩ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, 'a ‑wɛ 'ʋyɩ'siilɛ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ‑ɛ nu꞊o, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta'. ‑Yusu a 'mʋ, ɛ 'wɩ‑ 'blayu ‑mʋ' yɩ, ‑Juukʋɛ* 'lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑cɔhlʋn* a pipie a ‑ta', ʋ 'mʋ lɛ'mimle ‑mʋ', ʋ dɛɛ Pakɩ nu. 8 'A ‑tɩ, ‑aan ‑tɛblɩ ‑hʋɩn ‑mʋ', ‑a ni, ‑ba hie 'ʋ bʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑mʋ', ‑Juukʋɛ ni 'a nunuo, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ nii 'ʋ Pakɩ a lɛ'mimle, 'ʋ yɩ 'flɔɔdʋ ‑mʋ' di, ‑ɛ kɔ ‑mɔ 'yaadɛ 'yɩ 'lɩ ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, ‑aan ‑tɛblɩ ‑hʋɩn ‑mʋ', ‑a ni, ꞊ba hie 'ʋ꞊ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑aan nunuklɔ 'sii 'ʋ yɩ, ꞊a ‑hɛ ꞊haannyibli.

9 'Crɩɛn ‑mʋ', 'n ya la 'a mʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'kwli, 'n hla la 'lɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ‑wlawlɩ, kɔ 'lawlu, a kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, a 'nɩ 'nɩnaa 'lɩ ‑mɔ. 10 Ɛ 'yɩ la nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Yusu a nyibli a ‑tɩ 'pa‑, 'nɩ ‑hla꞊a la꞊a. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ‑wlawlɩ kɔ 'lawlu 'hʋɛn‑, kɔ 'waa dɛ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ca, kɔ 'waa dɛ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'yri, kɔ 'waa dɛ ‑mʋ', ‑ʋ dɛ 'kuo, nyiblidʋ a 'mʋ, nʋ‑ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ. 'Bʋ mɔ, ‑Yusu a nyiblo 'bʋ pʋ lɛ, ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, 'kɩ ɛ kɔ nyiblidʋ a 'mʋ 'hʋɛn‑, bʋ nɩnaa ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a nyiblo a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ ‑hɔn wɛn 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ. 11 Dɛ ‑mʋ', 'n 'crɩ la, 'n 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a nyibli a ‑ta'. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ pʋ lɛ, ɛ mɔ ‑Yusu a nyiblo ꞊nɩɔ, 'tɩ‑ 'bʋ yɩ ‑wlawlɩ kɔ 'lawlu 'hʋɛn‑ nɩ ni, 'bʋ kɔ ca, 'bʋ yɩ 'kuo nɩ dɛ, 'bʋ yɩ nyibli a 'nyrɛ yɩ nɩ nyre, 'bʋ yɩ 'a dɩɔnʋ nɔ a 'nɩna wlɔn nɩ ‑hie ‑nɩ, 'bʋ yɩ nɩ 'yri, ɛ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, a 'nɩ 'nɩnaa 'lɩ ‑mɔ. Mɔ, a kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, a 'nɩ 'didie 'lɩ dɛ ‑mɔ. 12-13 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Yusu a nyibli 'pa‑, ɛ 'yɩ 'na ‑kʋan 'pa‑, 'kɩ ꞊bʋ pʋʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ. Nyɩsʋa, nɔ‑ di ꞊nʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ mɔ ‑Yusu a nyibli, nʋ‑ a blɛɛ yɩ, ba pʋʋ ‑bati lɛ. Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a 'crɩɛn hlɛ, ɛ nɔ‑ ba nu. Ɛ nɔ‑ mɔ: «Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ni ‑tɛblɩ ‑hʋɩn, ba ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'aan dɩɔnʋ 'nyɩ.»

6

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, Nyɩsʋa a nyibli 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ pʋ ꞊nʋ ‑hawi

1 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ Nyɩsʋa a nyibli 'nyɩ, nyiblo 'bʋ nu 'a 'bɩhɩan dɛ ‑hʋan ‑mɔ, a 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ba pʋ nyibli ‑mʋ' ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi ‑hawi. Kɛɛ, a kɔ ba pʋ 'aan 'bio Nyɩsʋa a nyibli ‑hawi. 2 ꞊Bɩ a 'yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a nyibli, nʋ‑ di 'klɔ ‑bʋ a nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ? 'A ‑tɩ, ‑tɛ a di 'klɔ ‑bʋ a nyibli a pɛpɛ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ba pʋ ‑bati, 'kɩ 'ʋ ‑tɩ ‑gbatɩ a ‑ta'. 3 ꞊Bɩ a 'yɩ꞊ɩ ‑yi ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ di Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ? ‑Tɛ ‑a di Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'a ‑tɩ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ‑ba pʋ ‑bati, 'kɩ 'ʋ 'klɔ ‑bʋ a ‑tɛblɩ a ‑ta'. 4 'A ‑tɩ, ‑tɩ 'bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, dɛ‑ kɔ ‑tɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, 'a pɩ ꞊nʋ ‑hawi, 'ʋ pɩɩ nɛ 'a mʋ ‑bati lɛ 'lɩ? 5 ꞊Bɩ dɛ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑nuo꞊o lɩ 'a mʋ ‑tʋɩ? ꞊Bɩ 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ꞊tɔkɔnyɔ ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ ‑nɩ, ‑bʋ kʋkʋa 'aan ‑tɩ a 'mʋ yrɛ. 6 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ɛ 'yɩ ‑tɛɛ ‑nu, 'kɩ ba pʋ ꞊nʋ 'aan 'bio ‑Yusu a nyibli a ‑hawi.

7 Hɩhla‑tɩ 'bʋ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, a 'nɩ ‑na꞊a lɩ Nyɩsʋa a 'hru ‑mʋ' ‑tɛɛ. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ nu 'a mʋ dɛ ‑hʋan ‑mɔ, 'bʋ 'yri 'aan dɛ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ɛ ‑hi 'ʋ ba yɛɛ ꞊nɛ ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑bɩ yɩ. 8 Kɛɛ, a 'yɩ ꞊wlʋ a 'lɩla ‑kɔ. Dɛ a ni, ɛ nɔ‑ ‑mɔ, a ni ‑ʋ ‑bɩ ‑tɛblɩ ‑hʋɩn ‑mɔ, 'a yɩ 'waa ‑tɛblɩ 'yri, 'ye ꞊bɩɩ ʋ mɔ 'aan 'bio Nyɩsʋa a nyibli. 9 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ‑tɛblɩ ‑hʋɩn lɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ɛ di nu 'kwli. A 'nɩ 'kaa 'lɩ 'aan dɩɔnʋ, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni 'lawlu, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kwlɛ ‑cɩ, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ‑wlawlɩ, kɔ, nyɩbɛpʋ ‑mʋ', ‑ʋ ni 'waa 'bio nyɩbɛpʋ nʋgbɩ ‑mɔ, nyibli a 'mʋ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, 10 kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'yri, ʋ bi 'lɩ yɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ca, 'kɩ 'ʋ 'waa 'bio a kʋkɔ‑tɛblɩ a ‑ta', kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'waa dɩɔnʋ nɔ wlɔn ‑hie ‑nɩ, kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'waa 'bio a 'nyrɛ yɩ nyre, ʋ kɔ ‑balʋnyibli 'hʋɛn‑, nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli. 11 Ti ‑hi la a ti 'yri, nyibli ‑bɩ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ʋ 'cibi la 'ʋ yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ, 'a nunuo. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa ‑bʋ, ‑a dɛ, 'a ‑Hihiu* ꞊gblɛ 'a mʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ a ‑ta', 'ɛ pʋ 'a mʋ 'kɩbɩa kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ Nyɩsʋa a nyibli' pa, 'ɛ nu꞊o, 'a 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. Kɛ‑ ɛ nu 'a nunuo, ‑ɛ nu꞊o, a kuo nɛ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ.

Ba ‑ha 'aan 'hʋɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ a ‑ta'

12 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑ʋ ‑bɩ nɩ 'lɩ, ʋ wɛn, ʋ kɔ 'hru, 'kɩ bʋ nu 'a ‑nɛ ꞊dedede 'waa ꞊wlʋ ‑hʋɛ. Iin, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, kɛɛ, ɛ kɔ nunu‑tɛblɩ ‑bɩ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑hɛɛ ꞊nʋ. 'N ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ pʋ wɛn lɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'hru, 'kɩ ꞊bʋ nu 'a ‑nɛ ꞊dedede, kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ꞊bʋ ‑hɛ 'a ‑nɛ ꞊dedede a ꞊koyu. 13 Kɛ‑ a pɩ de, ‑ɛ mɔ, diidɛ nɩ 'ʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ 'kwli ‑mɔ, 'kwli ‑mɔ ‑bɩ, 'ɛ nɩ 'ʋ, 'kɩ 'ʋ diidɛ a ‑ta'. Iin, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, kɛɛ, ‑nyrɔwɔ di 'ʋ 'nɩ nyre, Nyɩsʋa 'mʋ didi‑tɛblɩ kɔ 'kwli 'hʋɛn‑ bʋ ‑wɛ, kɛɛ, ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, ‑aan 'hʋɩ nɩ 'ʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ 'lawludɛ a ‑ta'. Ɛ nɩ 'ʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑mɔ. Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔɔ ꞊nɛ win kɩ. 14 ‑Tɛ ‑aan Kʋkɔnyɔ 'kʋ la, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa ‑ha la 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑ha la꞊a 'klɔ. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ꞊ba 'kʋ ‑hʋan, ɛ kɔ bʋ ‑ha ‑hʋan 'lɩ ‑a mʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ 'mʋ ‑hʋan ‑a mʋ 'klɔ ‑ha, 'kɩ 'lɩ 'a 'klɩ 'kwli.

15 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'cʋɛ 'wɩ‑ ‑Yusu a 'hʋɩ yɩ. 'A ‑tɩ, 'aan 'hʋɩ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hʋɩ a 'kabɩ ꞊nɩɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'n 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ꞊bʋ gba ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hʋɩ a 'kɩbɩa, ꞊bʋ nu꞊o 'lawlunʋgba a 'hʋɩ a 'kɩbɩa ‑mɔ. 16 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nyiblo kɔ 'lawlunʋgba 'hʋɛn‑, 'bʋ pɛ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ʋ ‑hɛ ‑tonyiblo nɩ ‑do, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a win wɛn 'nɩ: «Nyɩbɛyugbe kɔ nʋgba 'hʋɛn‑, ʋ di ‑hɛ ‑tonyiblo nɩ ‑do.» 17 Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ ‑nyi 'a dɩɔnʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ʋ ‑hɛ ‑tonyiblo nɩ ‑do, 'kɩ 'lɩ 'a ‑Hihiu* a 'klɩ 'kwli.

18 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ: Ba yraa 'lawlu. Nyiblo 'bʋ yɩ dɛ 'kuku ‑bɩ nɩ ni, ɛ 'yɩ 'a ‑plahʋɩ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ ‑mɔ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ yɩ 'lawludɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ni dɛ 'kuku, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ a ‑plahʋɩ ‑mɔ. 19 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'aan ‑plahʋɩ, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a bʋnɩɩlɛ. Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi 'a mʋ 'a ‑Hihiu a 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ nɩ. Ɛ 'yɩ 'aan 'mumu 'pa‑, a 'yɩ 'aan dɩɔnʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔɔ nɛ 'a mʋ win kɩ, 20 ‑ɛ nu꞊o, ɛ ‑ha 'a 'Yu nɩ, 'kɩ bʋ ꞊gblɛ 'a mʋ, 'kɩ 'ʋ 'aan dɛ 'kuku a ‑ta'. 'A ‑tɩ, ba ‑ha 'aan 'hʋɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ a ‑ta'.

7

Nʋgba kɔ nyɩbɩʋ 'hʋɛn‑ a ‑tɩ

1 ‑Tɩ ‑bʋ, a 'bɛti 'mʋ, 'kɩ 'lɩ 'aan 'crɩɛn 'kwli, ɛ nɔ‑ 'n mi 'kɩ 'a mʋ klɛ ‑hɩhɩa mɔ. 'Wɛn 'nɩ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ nyɩbɛyugbe 'nɩ 'kɔɔ 'lɩ nʋgba. 2 Kɛɛ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ 'a ‑nɛ nyɩbɛyugbe 'bʋ nɩ 'ʋ, bʋ kɔ 'a ‑nɛ nʋgba, 'ɛ nu ‑tɛɛ ‑wɛ, 'kɩ 'a ‑nɛ nʋgba bʋ kɔ 'a ‑nɛ nyɩbɩʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha 'lawludɛ nu. 3 Nʋgba kɔ 'a nyɩbɩʋ 'hʋɛn‑, 'bʋ pɛ bʋ, nyɩbɩʋ 'nɩ 'plee 'lɩ 'a nʋgba ke, nʋgba 'nɩ 'plee 'lɩ 'a nyɩbɩʋ ke ‑wɛ. 4 Nʋgba 'bʋ kɔ kɛ nyɩbɩʋ, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ɛ 'yɩ kɛ 'kɩ 'a dɩɔnʋ a 'hʋɩ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ. 'A nyɩbɩʋ, nɔ‑ kɔɔ ꞊nɛ win kɩ. Ɛ 'yɩ 'a nyɩbɩʋ 'pa‑, ɛ 'yɩ 'a dɩɔnʋ a 'hʋɩ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ ‑wɛ. 'A nʋgba, nɔ‑ kɔɔ ꞊nɛ win kɩ. 5 'A ‑tɩ, nʋgba kɔ 'a nyɩbɩʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'nɩ 'hɩhɩɛ 'lɩ yrɛ, 'bʋ mɔ, 'bʋ pɛ bʋ, 'bʋ 'yɩ ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ 'pa‑, bʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yra, ‑ɛ mɔ, kɛ‑ ʋ di nu, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ti kɔ, 'kɩ bʋ da Nyɩsʋa. Ti gbi a 'mʋ, 'bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ba ‑ma kʋɛ de. Kɛ‑ ba nu 'a nunuo, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'klɩ kɔ, 'kɩ ba kɔɔ nɛ 'aan 'hʋɩ win kɩ, kɔ, Satan 'nɩ ꞊ha 'ʋ 'a mʋ lɛ ꞊tɛɛ ‑nɩ, a 'nɩ ꞊ha dɛ 'kuku nu.

6 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, 'kɩ 'ʋ 'blɩ a ‑ta', 'n 'yɩ lɛ ‑pʋ, kɛ‑ ba nu. Kɛɛ, 'wɛn 'nɩ: 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ lɛ nɩ ni, ɛ 'yɩ yɩ ‑nyre. 7 'Bʋ mɔ wɛn 'mɔ nɩ ‑do ‑bʋ ꞊nɩɔ wɛn, 'n di wɛn꞊ɛ 'nɩ hla, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ nyibli a pɛpɛ bʋ 'wɩ wɛn 'mɔ, ‑ɛ 'yɩ nʋgba ‑kɔ yɩ. Kɛɛ, 'bʋ nɩ wɛn 'mʋ lɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu wɛn ‑tɛɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'klɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, ɛ nɩ dʋdɔyo lɛ. Ɛ ‑nyi ‑ʋ ‑bɩ 'klɩ, 'kɩ bʋ kɔ nʋgba kɔ nyɩbɩʋ 'hʋɛn‑, kɔ, 'ɛ ‑nyi ‑ʋ ‑bɩ 'klɩ ‑wɛ, 'kɩ ʋ 'nɩ 'kɔɔ 'lɩ nʋgba kɔ nyɩbɩʋ 'hʋɛn‑.

8 Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ 'ti, kɔ nʋgbɩ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ ‑tʋgbanʋgbɩ, nʋ‑ 'n yɩ 'kɩ 'lɩ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. Ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, ‑tɛ ʋ nɩ 'mʋ, kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ, ʋ 'nɩ 'tie 'lɩ. 9 Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'ba 'yɩ 'lɩ 'aan 'hʋɩ a win a kɩkɔɔlɛ 'lɩ ‑wɛ, ‑ɛ ‑bɩ ba 'ti. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ba 'ti, 'ɛ ‑hi 'ʋ ꞊hɩʋɛn a 'yiye 'bʋ 'la 'a mʋ.

10 ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'ti, nʋ‑ 'n yɩ 'kɩ 'lɩ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. Ɛ 'yɩ 'mɔ 'pa‑, 'nɩ ‑hla꞊a lɩ꞊ɩ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ hlɛ꞊ɛ. Ɛ wɛn 'nɩ: Nʋgba ‑bʋ, ‑ɛ kɔ nyɩbɩʋ, ɛ 'nɩ 'hie 'ʋ 'a nyɩbɩʋ bʋ. 11 'Bʋ mɔ 'bʋ ‑hie 'ʋ꞊ʋ bʋ, ɛ 'nɩ 'kɔɔ 'kɩ nyɩbɩʋ de. 'Bʋ yɩ nyɩbɩʋ a kʋkɔ nɩ ‑hʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ bʋ mu, ɛ kɔ 'a yɩ‑hɛnyɩbɩʋ 'hʋɛn‑, bʋ bibi ‑mɔ de. Nyɩbɩʋ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ pʋ 'lɩ 'a nʋgba ‑patʋ'.

12 Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ kɔ nʋgbɩ kɔ nyɩbɛpʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ 'yɩ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ʋ nʋ‑ 'n mi 'kɩ 'lɩ ‑mɔ hlee mɔ. ‑Tɩ ‑bʋ, 'n yɛ 'lɩ, 'mɔ ‑hlɛ꞊ɛ, ɛ 'yɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑hla꞊a lɩ꞊ɩ. 'Wɛn 'nɩ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ 'a nʋgba 'bʋ 'yɩ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, 'bʋ ‑hʋɛ bʋ nɩ 'ʋ 'a nyɩbɩʋ a 'mʋ 'hʋɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'a nyɩbɩʋ 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ ‑patʋ'. 13 Kɛ‑ nɩ ‑do bʋ nɩ 'mʋ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ nʋgba ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ɛ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. 'A nyɩbɩʋ 'bʋ 'yɩ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, kɛɛ, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, 'a nʋgba a 'mʋ, bʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'a nʋgba a 'mʋ, ɛ 'nɩ 'hɔɔn 'ʋ꞊ʋ ꞊hlɔn. 14 'N hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, nyɩbɩʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ɛ 'mʋɛ Nyɩsʋa yrɛ, ‑tɛ 'a nʋgba ‑mʋ', ɛ ‑kɔ, ɛ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ a ‑tɩ. Nʋgba ‑mɔ ‑bɩ, ‑ɛ 'yɩ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, dɛ nɩ ‑do, nɔ‑ ɛ pa 'mʋ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ. 'Bʋ mɔ, 'a nyɩbɩʋ 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'mʋɛ Nyɩsʋa yrɛ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ wɛn 'mʋ lɛ ‑nɩ, 'waa 'yonʋ di 'wɩ wɛn 'yonʋdʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi yɩ. Kɛɛ, ʋ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. Ʋ 'mʋɛ Nyɩsʋa yrɛ.

15 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, 'bʋ pʋ lɛ, ɛ di 'ʋ 'a nʋgba, ‑hʋʋ' 'a nyɩbɩʋ bʋ 'nɩ hie, ‑ɛ ‑bɩ bʋ hie 'ʋ꞊ʋ bʋ. ‑Mɔ nyɩbɩʋ, ‑mɔ nʋgba, ‑ɛ hie 'ʋ, ‑ha ‑na nʋgba ‑hʋʋ' ‑na nyɩbɩʋ mɛ lɛ, bʋ mu, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa da 'a mʋ nɩ, 'kɩ ba kɔ plɔ a bleelɛ. 16 ‑Mɔ nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ꞊yɩ꞊ɩ ‑yi, 'bʋ mɔ, ‑na ‑tɩ, Nyɩsʋa 'bʋ di ‑na nyɩbɩʋ wa. Mɔ, ‑mɔ nyɩbɛyugbe, ‑ɛ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ‑na 'mumu, ꞊yɩ꞊ɩ ‑yi, 'bʋ mɔ, ‑na ‑tɩ, Nyɩsʋa 'bʋ di ‑na nʋgba wa.

‑Kʋan ‑mʋ', ‑ni la, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa da la ‑mʋ, 'kɩ ‑bʋ kuo la꞊a ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ 'cibi 'ʋ nunuo

17 Dɛ ‑bɩ 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ pʋ 'ʋ꞊ʋ 'lu, ɛ nɔ‑ mɔ: 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ‑kʋandɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'klɩ Nyɩsʋa ‑nyi꞊e, bʋ nu, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ daa 'ʋ꞊ʋ, 'kɩ bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑kʋan a 'mʋ, ɛ nɔ‑ bʋ 'cibi 'ʋ nunuo. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑tɛ ɛ nɩ la 'mʋ, kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'n tʋɛ ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ. 18 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ yɩ'bɩbɛ a dɛ yɩ: Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɩ꞊ɩ yɩ 'bɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ* a tete ni 'a hɩhla, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'bʋ da꞊a, 'kɩ bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ɛ 'nɩ 'mʋɔ 'kɩ yɩ'bɩbɛ lɛ. ꞊Hɩan ‑mɔ de, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'bɛ꞊ɛ yɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'bʋ da꞊a, 'kɩ bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'nɩ 'hlie 'lɩ 'a yɩ'bɩbɛ. 19 'Bʋ 'bɛ 'a mʋ yɩ, 'bʋ 'yɩ 'a mʋ yɩ 'bɛ, ɛ 'yɩ dɛ gbagbʋ 'pa‑, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, dɛ ‑mɔ dɛ gbagbʋ, ɛ nɔ‑ mɔ, ba ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa a tete 'ʋ.

20 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ‑kʋan ‑mʋ', ɛ ni la, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa daa la 'ʋ꞊ʋ, 'kɩ bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ bʋ 'cibi 'ʋ nunuo. 21 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ ꞊koyu a dɛ yɩ: Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa daa la 'ʋ ‑mʋ, 'kɩ ‑bʋ kuo la꞊a ꞊wlʋ yɩ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ mɔ la ꞊koyu, ɛ 'nɩ 'yaa 'lɩ ‑mʋ 'kla ‑wliye. Kɛɛ, ꞊nɩ 'ye 'hru, 'kɩ bʋ tɛ ‑mʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ wɛn꞊ɛ kɩ. 22 'Nɩ yɩ win a pʋpʋʋ lɛ nɩ ni, ɛ 'wɩ yɩ, ꞊koyu ‑mʋ', Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑da, 'kɩ bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ɛ 'yɩ 'kɩ ꞊koyu 'pa‑, ‑ɛ nu꞊o, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊gblɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ 'ʋ dɛ 'kuku ‑mɔ, ɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, 'ʋ ‑mʋɛ. 'Ya 'ʋ 'lu de, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ ꞊koyu 'pa‑, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, 'tɩ‑ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑da, 'kɩ bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ ‑hɛ kɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊koyu, 23 ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa ‑ha 'a 'Yu nɩ, 'kɩ bʋ ꞊gblɛ 'a mʋ. A mɔ 'a nyibli ꞊nɩɔ. 'A ‑tɩ, a 'nɩ 'wɛɛn 'lɩ꞊ɩ kɩ, 'kɩ ba kʋɛ nyibli a 'lulɛ‑hihie ꞊wien lɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ba 'yɛ nɩ mɔ wɛn 'waa ꞊koyu.

24 'Dɩayɩnʋ ‑na, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ‑kʋan ‑mʋ', ɛ ni la, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa daa la 'ʋ꞊ʋ, 'kɩ bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑kʋan a 'mʋ, ɛ nɔ‑ bʋ 'cibi 'ʋ nunuo, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa.

‑Tɩ ‑mʋ', Pɔlʋ ‑hla, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'ti a dɛ kɩ

25 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'ti, ʋ nʋ‑ kɔ dɛ 'mʋ 'kɩ ‑mɔ lɛ na. ‑Tɩ ‑bʋ, 'n mi hla mɔ, ɛ 'yɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'pa‑, ɛ 'yɩ 'mɔ꞊ɔ wlɔn ꞊tu, kɛɛ, dɛ ‑bʋ, 'n ‑hie 'lu ‑mɔ lɛ, ‑ɛ nɔ‑ 'n mi hla mɔ. Kɛɛ, ba pʋ 'na win a 'mʋ nʋa yɩ bʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'mɔ ꞊wlʋyɩkuonyɔ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'lɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'klɩ 'kwli.

26 'Wɛn 'nɩ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ nyibli 'nɩ 'tie 'lɩ. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ a ꞊hɩʋɛn a 'yiye ‑hʋ nɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ hlɛ꞊ɛ. 27 ‑Mɔ nyɩbɛyugbe, ꞊nɩ kɔ nʋgba, ꞊nɩ 'mʋɔ 'lɩ꞊ɩ lɛ, 'kɩ ‑bʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ ‑patʋ'. Mɔ, ꞊nɩ 'yɩ nʋgba ‑kɔ, ꞊nɩ 'mʋɔ 'lɩ꞊ɩ lɛ, 'kɩ ‑bʋ kɔ nʋgba. 28 Kɛɛ, ꞊nɩ ‑hʋɛ ‑bʋ kɔ nʋgba, ɛ 'yɩ yɩnyredɛ 'pa‑. 'Yu nyrɔyu 'bʋ ‑hʋɛ bʋ kɔ nyɩbɩʋ, ɛ 'yɩ yɩ ‑nyre ‑wɛ. Kɛɛ, ba kɔ 'a yiyie, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'blɩ 'ti, ʋ yɩ 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ pʋ lɛ, a 'nɩ 'tie 'lɩ, ‑kɔtɩ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, ba 'ye ꞊hɩʋɛndʋ a 'mʋ.

29 'Dɩayɩnʋ ‑na, ‑tɩ 'n hlɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ti ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, 'kɩ ‑ba nu 'a ‑kʋan, ɛ 'tɩɛ ‑wɛ 'lɩ nɩ. 'A ‑tɩ, kʋɛ kɛ mɔ bʋ, nyɩbɛpʋ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ nʋgbɩ, bʋ 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan a nunuo, ꞊wɩ yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ nʋgbɩ ‑kɔ. 30 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ we, bʋ 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan a nunuo, ‑wɛn nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ we. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni dɔdʋ, bʋ 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan a nunuo, ꞊wɩ yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ nu dɔdʋ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ dɛ, bʋ 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan a nunuo, ꞊wɩ yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ dɛ ‑kɔ. 31 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nii 'klɔ a kʋkɔ‑tɛblɩ ‑kʋan 'yri, bʋ 'wɩ‑ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ nuu ꞊nɛ ‑kʋan 'yri. 'N hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'klɔ ‑bʋ, ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ, ɛ 'tɩɛ ‑hʋɛn 'ʋ ‑wlu nɩ.

32 'Nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, 'kɩ ba 'yaa nɛ 'aan dɩɔnʋ 'kla ‑wliye. Nyɩbɛyugbe 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɩ nʋgba ‑kɔ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑kʋan nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ɛ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie. Ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'a ‑nɛ ti, bʋ blee Kʋkɔnyɔ a plɔ. 33 Kɛɛ, nyɩbɛyugbe 'bʋ kɔ nʋgba, 'a 'kayu a ‑tɛblɩ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ɛ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie ‑wɛ. Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di 'a nʋgba a plɔ ‑blee ‑nɩ, kɔ dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di Nyɩsʋa a plɔ ‑blee ‑nɩ ‑wɛ, ɛ nɔ‑ ɛ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie. 34 Dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, 'a ꞊wlʋ ꞊gla nɩ. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ɛ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ nʋgba ‑mɔ ‑wɛ. Nʋgba 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɩ nyɩbɩʋ ‑kɔ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑kʋan a ‑tɩ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ɛ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie. Dɛ ɛ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ mɔ 'a 'lulɛ‑hihie kɔ 'a nunu‑tɛblɩ a pɛpɛ 'hʋɛn‑ bʋ blee Nyɩsʋa a plɔ. Kɛɛ, nʋgba 'bʋ kɔ nyɩbɩʋ, 'a 'kayu nɩ ‑do a dɛ, nɔ‑ ɛ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie. Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di 'a nyɩbɩʋ a plɔ ‑blee ‑nɩ, nɔ‑ ɛ ꞊mʋɛ lɛ.

35 'Nɩ yɩ 'pʋplɛ lɛ nɩ ni, 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ a ‑tɩ ꞊nɩɔ. Ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ꞊bʋ kɩka 'a mʋ ‑hʋnhlʋn' lɛ. 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'aan nɩnabʋɩ bʋ 'sii 'ʋ yɩ, kɔ, ba kʋɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wien, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ.

36 Gblohɩan kɔ nyrayotayu 'hʋɛn‑ a kʋkɔlɛ a dɛ, ɛ nɔ‑ 'n bi 'ʋ kɩ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ ‑yra꞊a, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ kʋkɔ 'kɩ ‑nɩ de, 'tɩ‑ gblohɩan a 'mʋ, 'bʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, dɛ a 'mʋ, ɛ nu 'yu nyrɔyu a 'mʋ ‑mɔ, ɛ nyre yɩ, 'a kʋkɔtʋ 'bʋ 'tɩɛ nɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ, ‑ɛ ‑bɩ bʋ kɔ꞊ɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ ni 'a ‑hʋhʋa. 'Bʋ kɔ꞊ɔ, ɛ 'yɩ dɛ 'kuku ‑nu. 37 Kɛɛ, gblohɩan a 'mʋ, 'bʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kɔ 'yu nyrɔyu a 'mʋ, 'tɩ‑ 'bʋ 'ye꞊e, 'kɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a ꞊wlʋ kɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hie 'lu ‑mɔ lɛ, ɛ nɔ yɩ, kɔ, 'bʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ kɔɔ nɛ 'a dɩɔnʋ a 'hʋɩ win kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nu ‑tɛɛ ‑wɛ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ꞊ɩ ‑kɔ. 38 'A ‑tɩ o, kɛ‑ 'n pɩ: Nyɩbɛyugbe ‑mʋ', ‑ɛ mi nʋgba kɔ mɔ, ɛ nu yɩnɔdɛ. Kɛɛ, nyɩbɛyugbe ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ di 'yu nyrɔyu ‑mʋ' nɩ kɔ, ɛ pʋ lɛ, ɛ di wɛn kɔ, 'a 'lulɛ‑hihie nɔ yɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'a 'bɩ a ‑nɛ 'ʋ.

39 Nʋgba 'bʋ nɩ 'ʋ, 'a nyɩbɩʋ 'bʋ 'tɩɛ nɩ 'klɔ, ɛ 'yɩ 'hru ‑kɔ, 'kɩ bʋ mu nyɩbɩʋ ‑bɩ kɔ. Kɛɛ, 'a nyɩbɩʋ 'bʋ 'kʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ 'hru, 'kɩ bʋ kɔ nyɩbɩʋ ‑bɩ ‑mʋ', 'a ꞊wlʋ ‑hʋɛ. Kɛɛ, 'a nyɩbɩʋ a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ mɔ ‑Yusu a nyiblo. 40 Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, kɛ‑ 'n pɩ: 'Bʋ 'yɩ nyɩbɩʋ ‑kɔ, ɛ di kɔ plɔbleedɛ, ɛ 'mʋ 'ʋ ‑tɛ 'bʋ kɔ wɛn nyɩbɩʋ 'ʋ ‑hi. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* nɩ 'ʋ 'mʋ ke' ‑wɛ. 'A ‑tɩ, ba pʋ 'na win nʋa yɩ bʋ.

8

Diidɛ ‑mʋ', ʋ pie 'kuo, ꞊bɩ ‑Yusu a nyibli ‑wɛ 'lɩ bʋ di꞊e nɩ?

1 A 'bɛti 'mʋ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ: ꞊Bɩ 'wlugba‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ pie 'kuo, ‑a ‑wɛ 'lɩ ‑ba di꞊e nɩ, ‑ʋ'ʋ‑ ꞊bɩ ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑bɛ, ‑ba di꞊e?* A wɛn 'nɩ, a yi Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 'A ‑tɩ, a wɛn 'nɩ, a yi 'aan dɩɔnʋ a naalɛ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'a yi ‑tɩ a ‑tɛɛ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ yi ‑tɩ a ‑tɛɛ, ɛ ni꞊e nɩ, 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ 'a dɩɔnʋ 'lɩ. Kɛɛ, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ wɛ 'lɩ ‑bʋ ‑hɛɛ nɛ ‑a mʋ, 'kɩ ‑ba muu ye', 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑mɔ', ɛ nɔ‑ mɔ nʋnʋɛlɛ. 2 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ yɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ nɩ 'yɛɛ ‑nɩ, ɛ kɔ, 'bʋ pʋ lɛ, ɛ yi 'a ‑nɛ ꞊dedede nɩ, dɛ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ ‑ba yi, ɛ 'yɛ꞊ɛ nɩ yi. 3 Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɛ nɩ 'yaa 'lɩ 'a dɩɔnʋ, kɛɛ, 'bʋ nʋɛ Nyɩsʋa, nyiblo a 'mʋ, nɔ‑ Nyɩsʋa ‑yi, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ 'a nyiblo ꞊nɩɔ.

4 ‑Ɛ ‑bɩ dɛ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ 'wlugba‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ pie 'kuo, ꞊bɩ ‑a ‑wɛ 'lɩ ‑ba di꞊e nɩ, ‑ʋ'ʋ‑ ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba di꞊e? Dɛ ‑mɔ 'na 'lulɛ‑hihie, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kuo 'yɩ Nyɩsʋa 'pa‑. Nyɩsʋa mɔ Nyɩsʋa nɩ ‑do. 5 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ 'ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ kɔ 'a dɛ ‑bɩ 'ɛ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, nyibli 'ʋ dɛɛ ꞊nʋ 'waa nyɩsʋa. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'kuo a gblegble 'ʋ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ kɔ 'a dɛ ‑bɩ 'ɛ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, 'kuo a 'mʋ, nyibli 'ʋ dɛɛ ꞊nʋ nyɩsʋa. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'kuo a gblegble 'ʋ nɩ 'ʋ, 'ʋ kɔɔ ‑tonyibli win kɩ. 6 'Ye ꞊bɩɩ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, dɛ ‑a ‑yi, ɛ nɔ‑ mɔ, Nyɩsʋa mɔ Nyɩsʋa nɩ ‑do. Ɛ nɔ‑ mɔ ‑aan 'Baɩ. Nɔ‑ nu 'a ‑nɛ ꞊dedede, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. Ɛ nɔ‑ nu ‑a mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ 'a nyibli' pa. ‑Aan Kʋkɔnyɔ mɔ Kʋkɔnyɔ nɩ ‑do ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. Ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa naa 'lɩ, 'ɛ nu 'a ‑nɛ ꞊dedede. Ɛ nɔ‑ ‑nyi ‑a mʋ ‑hʋnhlʋn, ꞊a pɩ꞊ɩ.

7 Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyibli 'nyɩ, ‑ʋ ‑bɩ nɩ 'lɩ, 'ʋ 'yɩ dɛ a 'mʋ ‑yi. Nyibli a 'mʋ, 'bʋ yɩ 'wlugba‑tɛblɩ ‑mʋ' nɩ di, ʋ pie 'kuo, ɛ 'wɩ yɩ, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ, ʋ 'tɩɛ 'cibi 'ʋ 'kuo a dɩda, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ ʋ dɛ la 'kuo a ‑tɩ, ɛ yii la 'ʋ ꞊nʋ lɛ. Ʋ 'yɛɛ 'klɩ nɩ kʋɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 'A ‑tɩ, 'bʋ di 'wlugba‑tɛblɩ a 'mʋ, 'waa ꞊wlɩ yɩ yɛɛ ꞊nʋ ‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ nu dɛ 'kuku.

8 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ diidɛ 'pa‑, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu꞊o, ‑ba 'mʋɛ Nyɩsʋa yrɛ, ‑hʋʋ', ‑ba hlɔɔ ꞊nɛ ‑mɔ lɛ. 'Ye ꞊bɩɩ ‑a di꞊e, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɛɛ nɛ ‑a mʋ, mɔ, 'ye ꞊bɩɩ ‑a 'yɩ꞊ɩ ‑di, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu ꞊dedede. 9 Kɛɛ, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'a kɔ 'hru, 'kɩ ba di 'a ‑nɛ ꞊dedede a ‑hʋɛ, 'ye ꞊bɩɩ 'wlugba‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ pie 'kuo. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ nɩ di, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu꞊o nɩ, 'aan 'bɩhɩan ‑bɩ, ‑ɛ 'yɛɛ 'klɩ nɩ kʋɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, bʋ bi 'lɩ dɛ 'kuku 'nyɩ nɩ.

10 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ dɛ yɩ: ‑Mɔ ‑mʋ', ‑ɛ pʋ lɛ, ‑ɛ yi Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'kɩ ‑nɩ 'ʋ ‑cɔhlʋnpiilɛ'* bʋ, ꞊nɩ yɩ 'wlugba‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ pie 'kuo di. 'Kɩ 'lɩ ‑mʋ 'yi, ɛ 'yɩ dɛ 'kuku 'pa‑. Kɛɛ, ‑na 'dɩayɩ ‑bɩ, ‑ɛ pʋ lɛ, 'wlugbadɛdʋ a 'mʋ, 'a didie, ɛ mɔ dɛ 'kuku ꞊nɩɔ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'ye ‑mʋ, ꞊nɩ yɩ꞊ɩ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ dɛ ‑ni, ɛ di꞊e 'nɩ ‑kaa ‑nɩ, ɛ 'mʋ dɛ ‑mʋ' nu, ‑ɛ mɔ dɛ 'kuku, 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'yi. 11 'A ‑tɩ, ‑mɔ ‑bʋ, ‑ɛ pʋ lɛ, ‑ɛ yi Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ, dɛ ‑ni, ɛ ni꞊e nɩ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, 'ɛ ‑hɛ 'ʋ 'hru a 'mʋ bʋ wlɔn. Kɛɛ, kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nyiblo a 'mʋ, ‑na 'dɩayɩ ꞊nɩɔ, ‑ɛ kɔ ‑ta' ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋʋ 'ʋ ‑wɛ. 12 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, ‑na 'dɩayɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, ɛ mɔ 'crɛ ꞊nɩɔ, ꞊nɩ nii ꞊nɛ ‑mɔ. Ɛ 'yɩ ‑na 'dɩayɩ nɩ ‑do a 'mʋ 'pa‑, ꞊nɩ ‑nuu꞊o lɩ꞊ɩ 'crɛ lɛ, ‑nii ‑Yusu 'Klɩsʋ 'crɛ lɛ ‑wɛ. 13 Nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ pɩ lɛ, 'na diidɛ ‑mʋ', 'n yɩ di, 'bʋ mɔ, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, 'na 'dɩayɩ ‑Yusu a nyiblo ‑bɩ 'bʋ yɩ dɛ 'kuku nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ꞊bʋ 'kee diidɛdʋ a 'mʋ, 'a didie, ‑ɛ di꞊e nu, 'nɩ ꞊ha꞊a nu, ɛ 'nɩ ꞊ha 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn ‑ha.

9

Pɔlʋ wɛn 'nɩ, bʋ ‑ha 'lɩ 'a ꞊pɩ lɛ

1 'N ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ nɩ, 'kɩ ba 'nyɩɩ wɛn 'ʋ 'mʋ 'hʋɩ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'hru, 'kɩ ꞊bʋ nu 'a ‑nɛ ꞊dedede, 'n ‑hʋɛ. 'Bɩ 'aan 'mumu a 'mʋ, a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyɔ* ꞊nɩɔ. 'Na ꞊gbɛtʋ ‑bʋ, 'n 'ye ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'mʋ nɩ. ‑Kʋan ‑mʋ', 'n nu 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'a kuo Kʋkɔnyɔ ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ nu dɛ 'a mʋ. 2 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ɛ kɔ nyibli, 'ʋ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑bʋ, 'n 'yɩ ‑Yusu a ‑mɔnanyɔ 'pa‑. Kɛɛ, 'bɩ 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyɔ ꞊nɩɔ, ‑ɛ nu꞊o, 'mɔ ‑pʋ 'a mʋ ‑Yusu a ꞊haantitie. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ. Dɛ a 'mʋ, ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli nɩ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ sɛyɩ‑sɛyɩ a ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ ꞊nɩɔ.

3 'Bʋ mɔ, nyibli 'bʋ yɩ 'na 'nyrɛ nɩ di, ‑tɩ 'n di ꞊nʋ ꞊wɔn ꞊tuu ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 4 'Bʋ mɔ, 'nɩ ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ, ‑tɛ ‑Yusu a nyibli ‑bɩ ni ‑tɛblɩ a nunuo, 'n kɔ wɛn 'hru, 'kɩ ꞊bʋ nu wɛn 'a nunuo lɛ, kɛɛ, 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ lɛ nɩ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ wɛn Nyɩsʋa a ‑kʋan nu mɔ nɩ di, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ꞊bɩ 'n 'yɩ wɛn 'hru ‑kɔ, 'kɩ ꞊bʋ lee wɛn 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, ba ‑nyi 'mʋ diidɛ? 5 'Ya 'ʋ 'lu de, ꞊bɩ ɛ 'yɩ wɛn 'ʋ lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ, 'kɩ ꞊bʋ kɔ wɛn nʋgba, ‑ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a di wɛn 'dagbɩ' lɛ mu, ‑a 'mʋ wɛn Nyɩsʋa a ‑tɩ gba, ꞊wɩ yɩ Piɛlɩ, kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑mɔnanyʋ ‑bɩ, kɔ ‑Yusu a 'dɩayɩnʋ? 6 'Ya 'ʋ 'lu de, 'n kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ni Nyɩsʋa a ‑kʋan, ꞊bɩ ‑a mʋ nɩ ‑do, ‑bʋ ꞊mʋɔ ‑aan diidɛ lɛ? 7 ꞊Bɩ a 'wɩn la ‑hʋan nɩ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ ni 'sɛyodɛ, ɛ nɩ ‑do 'ɛ ꞊mʋɔ la ‑hʋan 'a diidɛ lɛ? 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ ‑ci la ‑ci, 'tɩ‑ ‑ɛ 'yɩ la 'a 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑di 'lɩ? Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ, ‑ɛ naa la 'wlugba‑tɛblɩ, 'tɩ‑ ‑ɛ 'yɩ la 'lɩ꞊ɩ dɛ 'kwli 'yee ‑nɩ 'lɩ? Ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ.

8 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, ɛ 'yɩ nyibli nɩ ‑do 'pa‑, ʋ 'nɩ ‑hie꞊e lɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ. Nyɩsʋa a tete hlɛ꞊ɛ nɩ ‑wɛ. 9 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Moise 'ɛ 'crɩ la꞊a, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «Bli ‑bʋ, ‑ɛ yɩ ‑kʋbʋ ‑hʋhʋɔ ‑nɩ, a 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ba mʋa nɛ 'a 'mutu lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'nɩ ꞊ha dɛ di a ‑tɩ.» ‑Tɩ a 'mʋ, Nyɩsʋa hla la, ɛ 'yɩ blo nɩ ‑do 'pa‑, ɛ 'yɩ ꞊nʋ 'nyrɛ ꞊hɛn. 10 ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ hla la, ‑a mʋ kɔ ‑tɩ, 'ɛ hla la꞊a ‑wɛ. ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ dɛ yɩ de. Nyiblo 'bʋ yɩ ‑ci nɩ ‑ci, 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a pɛpɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, ɛ di 'a 'dʋdɔ‑tɛblɩ 'nɩ di, ɛ kɔ, nyiblo 'bʋ yɩ ‑kʋbʋ nɩ dui, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ bʋ di 'a dɛ. 11 ‑A mʋ lee nɛ 'a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'dʋdɔnyɔ ni, 'ɛ 'dʋɛ, 'kɩ 'lɩ 'a ‑ci kɩ. ꞊Bɩ 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a wɛn 'nɩ, ɛ 'yɩ 'ʋ lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ, 'kɩ ba ‑nyi ‑a mʋ diidɛ? 12 Ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, 'ʋ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'ʋ ni Nyɩsʋa a ‑kʋan, 'ʋ ‑hʋɛ, 'kɩ ba ‑hɛɛ ꞊nʋ, 'kɩ 'ʋ diidɛ a ‑ta', 'a ‑wɛn, 'kɩ ba ‑hɛɛ ꞊nʋ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ, ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a blɛɛ wɛn yɩ, ‑ba ‑hʋa wɛn 'a mʋ diidɛ, ‑ba ‑hi wɛn 'ʋ nyibli a 'mʋ 'ʋ. Kɛɛ, ‑a 'yɩ꞊ɩ ‑nu. 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ nɩ nɛ, 'n wɛn nɩ, ꞊bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'na dɩɔnʋ a naalɛ yi. 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ nyibli 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, 'wliyɛ a ‑tɩ, 'nɩ nɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ka 'waa nʋɩ yrɛ, 'kɩ bʋ 'wɩn Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mʋ', ‑ɛ nɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑mɔ lɛ.

13 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli yɛ 'lɩ dii‑tɛblɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, 'tɩ‑ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'mʋ bʋ, 'kɩ ʋ kʋɛ 'lɩ bʋ, 'ʋ yɩ dɛ di, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ‑cɔhlʋn* pi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ʋ kɔ 'lɩ 'waa ‑nɛ 'kɩbɩa nɩ ‑wɛ. 14 Kɛ‑ nɩ ‑do, ɛ nɩ 'mʋ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ pɩ Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mɔ. ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu hla꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pɩ Nyɩsʋa a ꞊haantitie, 'kɩ 'waa diidɛ bʋ ‑hɔn 'lɩ ‑kʋan a 'mʋ, ʋ ni 'kwli. 15 'Ye ꞊bɩɩ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'n 'yɩ ‑hʋan 'a mʋ diidɛ nɩ ‑hʋɛ, 'kɩ 'ʋ 'na Nyɩsʋa a ‑kʋan ‑bʋ, 'n ni a ‑ta'. Ɛ 'yɩ ꞊bɩ a 'mʋ 'mʋ diidɛ yɩ ya a ‑tɩ 'pa‑, 'nɩ 'crɩ꞊ɩ lɩ ‑tɩ ‑bʋ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ wɛn 'a mʋ dɛ nɩ ‑hʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ pʋ wɛn 'na dɩɔnʋ a ‑pli, ‑tɛ 'n ‑wɛn 'na dɩɔnʋ yɩ a ‑tɩ. Kɛɛ, ɛ nu wɛn ‑tɛɛ, ꞊bʋ 'kʋ, 'kanʋ a ‑tɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ꞊bʋ ‑hʋa wɛn 'a mʋ dɛ. 16 ‑Tɛ 'n mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊haantitiepʋnyɔ a ‑tɩ, 'n 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ꞊bʋ pʋ 'na dɩɔnʋ a ‑pli, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa, nɔ‑ lee 'mʋ, ꞊bʋ pʋ ꞊haantitie a 'mʋ. 'A ‑tɩ, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ 'mʋ ‑mɔ, 'bʋ mɔ, 'nɩ 'yɛ nɩ pʋ ꞊haantitie a 'mʋ. 17 'Bʋ mɔ, 'na ꞊gbɛtʋ 'nɩ ‑ha wɛn 'lɩ ‑kʋan a 'mʋ, ɛ di nu wɛn ‑tɛɛ, 'kɩ bʋ 'pɛɛ wɛn 'mʋ, kɛɛ, ɛ 'yɩ 'na ꞊gbɛtʋ 'pa‑, 'n 'yɩ 'lɩ ‑kʋan a 'mʋ ‑ha. Nyɩsʋa, nɔ‑ lee 'mʋ, ꞊bʋ nu꞊o. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ ni꞊e. 18 Dɛ‑ mɔ 'kɩ 'na 'pɛɛlɛ 'lɩ? Nɔ‑ mɔ, ꞊bʋ na Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ di nɔɔ wɛn 'ʋ lɛ, 'kɩ bʋ ‑nyi wɛn 'mʋ dɛ, ‑tɛ 'n mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊haantitiepʋnyɔ a ‑tɩ. Kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ꞊dedede.

Pɔlʋ ni꞊e nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu a ꞊haantitie 'mʋ bʋ 'hɛɛn ‑nɩ

19 ‑Tɛ 'n nɩ 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'N kɔ wɛn 'hru, 'kɩ ꞊bʋ nu wɛn 'a ‑nɛ ꞊dedede, 'n ‑hʋɛ. 'N 'yɩ nyiblo ꞊dʋ a ꞊koyu 'pa‑. Kɛɛ, 'na ꞊gbɛtʋ, 'mɔ ‑hʋɛ꞊ɛ, 'kɩ ꞊bʋ ‑hɛ nyibli a pɛpɛ a ꞊koyu, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑lee ‑nɩ, ʋ 'mʋ wɛn, 'kɩ bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. 20 'Bʋ mɔ, 'nɩ nɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ 'nyɩ, ‑ɛ ‑bɩ dɛ ʋ ni, ɛ nɔ‑ 'n ni, 'nɩ ꞊tui 'ʋ Moise a tete, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ', 'n yɩ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ pʋ, ʋ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'n 'yɩ 'lɩ Moise a tete a 'klɩ bʋ ‑nɩ. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'nɩ nɩ 'lɩ nyiblidʋ ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ ꞊tui 'ʋ tete a 'mʋ, dɛ ʋ ni, ɛ nɔ‑ 'n ni ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ', 'n yɩ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ pʋ, ʋ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 21 Mɔ, 'nɩ nɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ 'yɩ Moise a tete a 'mʋ ‑yi, dɛ ʋ ni, ɛ nɔ‑ 'n ni ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ', 'n yɩ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ pʋ, ʋ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. Ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ Nyɩsʋa a tete. 'N ꞊tui 'ʋ꞊ʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'n ꞊tui 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ. 22 'Bʋ mɔ, 'nɩ nyre 'lɩ nyibli ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, kɛɛ, ‑ʋ 'yɛɛ 'klɩ ‑hʋɔhʋɩ nɩ kʋɛ, 'kɩ 'ʋ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta', ‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ yɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ɛ nyre yɩ, 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ', 'n di ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ pʋ, ʋ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ ‑tɛɛ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'a ‑nɛ nyibli ‑kɔ 'nyɩ 'n di 'lɩ nyre, dɛ ‑mʋ', ʋ ni, ɛ nɔ‑ 'n ni, ‑ɛ di꞊e nu, 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, 'n di 'ʋ ‑naa ‑nɩ, 'mʋ 'waa dodoyo ‑hɛɛ ‑nɩ, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa yi, ʋ 'mʋ wa. 23 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ, 'n ni, 'n ni꞊e nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊haantitie 'mʋ bʋ 'hɛɛn ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'n kɔ nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, Nyɩsʋa 'mʋ ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu.

24 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ cigbɛ'gbanyʋ a dɛ yɩ. A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ pʋ lɛ, nyibli ‑bʋ, ʋ 'gbɛ ci, dɛ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ nɔ‑ mɔ: Nyibli ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ 'gbɛ cigbɛ a 'mʋ, kɛɛ, nyiblo nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'a 'bio lɛ ‑hi, ɛ nɔ‑ kɔ 'pɛɛlɛ. 'A ‑tɩ, dɛ 'n yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ mɔ, ba ꞊tuu 'ʋ 'klɩ, ba 'wɩ‑ cigbɛ'gbanyʋ a 'mʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'pɛɛlɛ kɔ ‑wɛ. 25 Nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ ‑hʋɛ ‑bʋ 'gba cigbɛ, ʋ ꞊tui 'ʋ 'klɩ, 'ʋ yɩ 'nyɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑nyrɔwɔ 'bʋ nyre 'ʋ, ʋ 'mʋ 'waa 'bio lɛ ‑hi, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'pɛɛlɛ a 'mʋ kɔ. 'Pɛɛlɛ a 'mʋ, ʋ di ꞊nʋ ‑nyi, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ hie 'klɔ. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a yɩ 'nyɩ cigbɛ a 'gbʋgba ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, ‑ɛ di꞊e nu, 'pɛɛlɛ ‑mʋ', ‑ɛ di 'klɔ hie, ‑a 'mʋ꞊ʋ kɔ. 26 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ 'wɩ‑ nyiblo ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ 'sii 'ʋ 'hru yɩ, ‑ɛ 'gbɛ ci lɛ. 'N 'wɩ‑ ŋmlipʋnyɔ yɩ ‑wɛ, ‑ɛ kɔ 'a 'bɩ ŋmlipʋnyɔ 'hʋɛn‑, ‑ʋ yɩ ‑wɔn. Kɛɛ, 'n 'yɩ ŋmlipʋnyɔ ‑mʋ' yɩ 'wɩ, ‑ɛ pɩpɩ 'lɩ ŋmli lɛ. 27 Ɛ 'wɩ yɩ, 'n ꞊tui 'na dɩɔnʋ ꞊hɩʋɛn, 'nɩ kɔɔ 'na dɩɔnʋ win kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ, 'mʋ꞊ʋ nu. 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, lɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'kwli, 'na 'mumu ‑bʋ, ‑ɛ lee Nyɩsʋa a ‑tɩ nyibli lɛ, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ 'mʋ ke'.

10

A 'nɩ 'daa 'lɩ 'kuo

1 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ mu la 'lu ‑mɔ, ‑aan 'baɩnʋ a ti 'yri, ba kɔ 'a lɛyuyruo. Ti ‑mʋ', ʋ 'yɛ la 'tiilɛ nɩ kʋɛ, ʋ yɩ la Moise ꞊wien lɛ kʋɛ, 'kɩ 'lɩ 'pʋwɔnblʋgba kɩ. ‑Tɛ ʋ nɩ la 'hru wlɔn, Nyɩsʋa nu la꞊a nɩ, 'nuŋma 'ɛ ꞊jri la ꞊nʋ 'lu bʋ, 'waa pɛpɛ 'ʋ ꞊ta la 'Yru ‑Jɔhʋn. 2 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, 'waa pɛpɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa pʋ ꞊nʋ 'nie 'lu lɛ, 'kɩ 'lɩ 'nuŋma kɔ 'Yru ‑Jɔhʋn a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ kɔ Moise 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ ‑mʋɛ. 3 'Waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ yɩ la diidɛ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hʋɛn la 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ di, 4 ɛ kɔ 'nie ‑mʋ', ‑ɛ ‑hʋɛn la 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ, 'ʋ 'nɛ la꞊a. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'nie a 'mʋ, 'ɛ ‑hʋɛn la 'lɩ 'hɩɔ ꞊dʋ 'kwli. 'Hɩɔ a 'mʋ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi la ꞊nʋ꞊ʋ. 'Hɩɔ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊nɩɔ. Ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, nʋ‑ nɩnɛ la ‑mɔ. 5 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ʋ 'ye la ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a 'mʋ, kɛɛ, 'waa kasɩ a ŋmlɩ 'kukui 'nɩ ‑blee꞊e la Nyɩsʋa a plɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ 'kʋkʋɩ la 'hru wlɔn lɛ.

6 ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ mu la 'lu ‑mɔ, ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ ‑tɛblɩ ‑bɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑aan ꞊wlɩ 'nɩ ꞊ha yɩnyre‑tɛblɩ ‑hʋa, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ ni la 'a ‑hʋhʋa. 7 ‑Ʋ ‑bɩ nɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'ʋ dɛ la 'kuo. Kɛ‑ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ʋ wɛn: «Nyibli ‑tʋa hru a 'mimle, 'ʋ yɩ dɛ di, 'ʋ 'nɛ nɔ, 'ʋ ‑tʋa ‑wla a yiyie, 'kɩ 'ʋ 'kuo a dɩda a ‑ta'.» 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a 'nɩ 'daa 'lɩ 'kuo, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ ni la꞊a. 8 ‑Ʋ ‑bɩ nɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'ʋ ni la 'lawlu. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɛ nu꞊o, 'waa 'miliwɩ a (23'000) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ta, 'ʋ 'kʋkʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do 'kwli. Kɛɛ, ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a 'nɩ 'nuo 'lɩ 'lawlu, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ ni la 'a nunuo. 9 Nyibli ‑bɩ nɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'ʋ ꞊tɛɛ la 'ʋ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', ɛ di nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye. Dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, hro 'ɛ yɩ la ꞊nʋ lɛ mle, 'ʋ 'kʋkʋɩ la lɛ. Kɛɛ, ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a 'nɩ 'nuo 'lɩ 'waa dɛ, ‑a 'nɩ 'tɛɛ 'lɩ Nyɩsʋa 'yi. 10 ‑Ʋ ‑bɩ nɩ la 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'ʋ yɩ la wlɔn lɛ 'pʋplɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa kɩ. Dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑mʋ', ‑ɛ 'lɛ nyibli, 'ɛ di la de, 'ɛ 'lɩlɛ la ꞊nʋ lɛ. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a 'nɩ 'nuo 'lɩ 'waa dɛ, 'a 'nɩ 'pʋplɛ 'lɩ wlɔn lɛ.

11 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ mu la 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ la꞊a nyibli ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ 'nuo 'lɩ dɛ 'kuku. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩɩ la 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ ꞊tɔ kɔ, ‑kɔtɩ ti ‑bʋ, ‑a nɩ kɩ, ɛ mɔ lɛ'bɔɔti ꞊nɩɔ. 12 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'bʋ pʋ lɛ, dɛ 'kuku ‑mʋ', Yisraɛkʋɛ ni la, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu꞊o, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, bʋ ꞊tu 'a dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'nɩ ꞊ha Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn ‑ha, 'bʋ mɔ, ꞊dedede 'bʋ yɩ 'ʋ꞊ʋ lɛ nɩ ꞊tɛɛ ‑nɩ. 13 Lɛ꞊tɛɛlɛ nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'ʋ nyre, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ yɩ 'ʋ nyre, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ‑mɔ. Nyɩsʋa ‑mɔ ‑bɩ, ɛ di 'a mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ nu 'a hɩhla. Ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ, 'kɩ dɛ ‑bʋ, ‑ɛ ‑hi 'aan 'klɩ wlɔn, bʋ nu 'a mʋ. Kɛɛ, lɛ꞊tɛɛlɛ 'bʋ ‑hʋɛ bʋ nu꞊o, ba ‑ha Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa di ‑nyi 'a mʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha 'ʋ 'a 'hru bʋ wlɔn ‑ha.

‑A kɔ 'kuo ‑hʋɩn* 'hʋɛn‑, ‑a 'yɩ ‑mʋɛ

14 'Na nʋɛ'dɩayɩnʋ ‑na, ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'a ‑tɩ ba hie 'ʋ 'kuo a dɩda bʋ pɛpɛ. 15 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ‑bʋ, 'n yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, a kɔ 'lulɛ‑hihie. 'A ‑tɩ, ‑tɩ ‑mʋ', 'n di 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ba ‑hie꞊e 'lu ‑mɔ lɛ. 16 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ Kʋkɔnyɔ a lɛ'bɔɔdiidɛ ‑mʋ' nɩ di, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ Nyɩsʋa 'wio nɩ ‑nyi, 'kɩ 'ʋ ‑wiin‑ŋanʋ a ‑ta', kɔ, ꞊ba yɩ꞊ɩ nɩ 'nɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑hlʋ ni꞊e nɩ, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ꞊a yɩ ‑mʋɛ. 'Tɩ‑, ꞊ba yɩ 'flɔɔ ‑mʋ' ꞊tɩɔ lɛ nɩ 'bɛ, ꞊ba yɩ꞊ɩ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑ ‑a ‑mʋɛ nɩ, 'a 'kʋkʋʋ a ‑tɩ. 17 'Flɔɔkuo nɩ ‑do, nɔ‑ nɩ 'ʋ. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a ‑hʋ nɩ, kɛɛ, 'flɔɔkuo nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ ‑a yɩ di. Dɛ a 'mʋ, nɔ‑ tʋɛ ꞊nɛ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a 'wɩ‑ ‑tonyiblo nɩ ‑do yɩ.

18 Ba ‑hie Nyɩsʋa a dakɔ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ. Ʋ yɩ pi la 'wlugba‑tɛblɩ a ‑cɔhlʋn*, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Nyibli 'bʋ yɩ 'wlugba‑tɛblɩ a 'mʋ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ʋ ‑mʋɛ nɩ. 19-20 'A ‑tɩ, nyibli 'bʋ yɩ 'wlugba‑tɛblɩ 'kuo nɩ ‑pie ‑nɩ, dɛ a 'dɩ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'lɩ? 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'n hla꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kuo 'yɩ Nyɩsʋa 'pa‑. Kɛɛ, 'wlugba‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ yɩ 'kuo ‑pie ‑nɩ, sɛyɩ‑sɛyɩ 'kuo ‑hʋɩn, nʋ‑ ʋ yɩ꞊ɩ ‑pie ‑nɩ. Ʋ 'nɩ ‑pie꞊e lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa. 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ꞊ɩ 'kuo ‑hʋɩn nɩ ‑pie ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ kɔ 'kuo ‑hʋɩn a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ ‑mʋɛ. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, a kɔ 'kuo ‑hʋɩn a 'mʋ 'hʋɛn‑, ba ‑mʋɛ. 21 A 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba 'naa 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wiin‑ŋanʋ 'kwli, 'tɩ‑ ba mu, ba 'naa 'lɩ 'kuo ‑hʋɩn a ‑ŋanʋ wlɔn 'kwli ‑wɛ. Mɔ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba di Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a diidɛ, 'tɩ‑ ba mu, ba di 'kuo ‑hʋɩn a diidɛ ‑wɛ. 22 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ Kʋkɔnyɔ di pʋʋ nɛ ‑a mʋ yrʋ lɛ. ‑A 'nɩ 'hie 'lɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a kɔ 'klɩ, ꞊a ‑hi 'ʋ ‑aan Kʋkɔnyɔ 'ʋ.

Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ di ‑na 'bɩhɩan ‑tonyiblo ‑hɛɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ ‑hie 'lu ‑mɔ lɛ

23 Nyibli ‑bɩ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'ʋ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ kɔ 'hru, 'kɩ bʋ nu 'a ‑nɛ ꞊dedede, 'waa ꞊wlʋ ‑hʋɛ. Iin, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑bɩ nɩ 'ʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑hɛɛ nɛ 'aan 'bio ‑tonyibli. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ kɔ 'hru, 'kɩ bʋ nu 'a ‑nɛ ꞊dedede, ʋ yɩ 'ye. Kɛɛ, nunu‑tɛblɩ ‑bɩ nɩ 'ʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑hɛɛ nyibli, 'kɩ bʋ muu ye', 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 24 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di 'a 'bɩhɩan ‑tonyiblo ‑hɛɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ bʋ nu. Ɛ 'nɩ 'hiee 'lɩ ɛ nɩ ‑do a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ.

25 'A ‑nɛ 'wlugba‑tɛblɩ ꞊dʋ, ʋ plee 'ʋ 'maɩ yɩ, ba ‑tɔ꞊ɔ, a 'mʋ꞊ʋ di. A 'nɩ 'hie 'lɩ ꞊dedede 'lu ‑mɔ lɛ. A 'nɩ 'bɛtie 'lɩ nɩ, 'bʋ mɔ, 'bʋ pie ꞊nɛ 'kuo. 26 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli nɩ, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ.»

27 'A ‑tɩ o, 'bʋ mɔ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ ‑Yusu ‑yi, 'bʋ da ‑mʋ diidɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ 'a 'kayu bʋ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ mu 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑nɛ dɛ, ʋ di ‑mʋ ‑nyi, di꞊e, ꞊nɩ 'hiee 'lɩ ꞊dedede a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ, ꞊nɩ 'bɛtie 'lɩ ‑nɩ, 'bʋ mɔ, 'bʋ pie ꞊nɛ 'kuo. 28 Kɛɛ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ ‑di, 'bʋ lee ‑mʋ, ‑ɛ mɔ: «'Wlugba‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑yɩ di, ʋ pie ꞊nɛ 'kuo,» ‑ɛ ‑bɩ ꞊nɩ 'die 'kɩ꞊ɩ de, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', nyiblo a 'mʋ, ɛ pʋ wɛn lɛ, ‑ɛ mɔ wɛn dɛ 'kuku, ꞊nɩ ꞊ha꞊a nu, 'a ꞊wlʋ 'nɩ ꞊ha꞊a ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ. 29 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ ‑tɩ a 'mʋ nɩ hlɛ, nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ꞊wlʋ a ‑tɩ ꞊nɩɔ, ɛ 'yɩ ‑na 'mumu a ꞊wlʋ a ‑tɩ 'pa‑.

‑Baklɛ, kɛ‑ ‑di pʋ, ‑ɛ mɔ: «'Mɔ ‑bɩ, 'n kɔ 'hru, 'kɩ ꞊bʋ nu 'a ‑nɛ ꞊dedede, 'n ‑hʋɛ. Dɛ‑ nu 'kɩ꞊ɩ, 'ʋ yɩ 'mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'nɩ 'nuo 'lɩ dɛ a 'mʋ, 'na 'bɩhɩan ‑bɩ a ꞊wlʋ 'nɩ ꞊ha꞊a ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ a ‑tɩ 'lɩ? 30 'Bʋ mɔ, 'nɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'kɩ 'ʋ diidɛ ‑mʋ', 'n yɩ di a ‑ta', dɛ‑ kɔ ‑tɩ, nyiblo ‑bɩ 'mʋ 'na 'nyrɛ di 'lɩ?»

31 ‑Tɩ 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ lee ‑mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'A ‑nɛ ꞊dedede, ‑di di, kɔ 'a ‑nɛ ꞊dedede, ‑di 'na, kɔ 'a ‑nɛ ꞊dedede, ‑di nu, nu꞊o, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑nyi. 32 ꞊Nɩ 'nuo 'lɩ ‑tɛblɩdʋ ‑bʋ, ‑ɛ pɩ nyibli a ꞊wlʋ ꞊hlɔn lɛ, 'ʋ yɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'ye ꞊bɩɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑, kɔ 'a ‑nɛ ‑Yusu a nyiblo ꞊dʋ. 33 ‑Tɛ 'n ni꞊e, kɛ‑ ba nu 'a nunuo ‑wɛ. 'A ‑nɛ ꞊dedede, 'n di nu, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, bʋ nu꞊o, nyibli a pɛpɛ a plɔ bʋ ble. Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di 'mɔ nɩ ‑do ‑hɛɛ ‑nɩ, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, 'nɩ ‑hie꞊e lɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ, kɛɛ, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di 'na 'bio ‑hɛɛ ‑nɩ, Nyɩsʋa 'mʋ ꞊nʋ wa, ɛ nɔ‑ 'n yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie.

11

1 Ba ‑ha 'lɩ 'na ꞊pɩ lɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'n ni, 'nɩ ‑hɛ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊pɩ lɛ.

‑Tɛ nʋgbɩ kɔ bʋ nu 'waa dɩɔnʋ a naalɛ, 'kɩ 'lɩ 'cʋɛkayu bʋ

2 'N pɩ 'a mʋ 'nyrɛ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛblɩ ‑mʋ', 'n tɔɔ la 'a mʋ, a yɩ ‑hie 'a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ, 'a ‑nɛ ti, 'a ni꞊e. 3 Kɛɛ, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ꞊bʋ tɔɔ nɛ 'a mʋ dɛ ‑bɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ: Nyɩsʋa, nɔ‑ nɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lu yɩ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ɛ nɩ 'ʋ nyɩbɛyu gbe 'lu yɩ, nyɩbɛyugbe ‑mɔ ‑bɩ 'ɛ nɩ 'ʋ nʋgba 'lu yɩ. 4 Ti ‑kɔ 'yri ‑Yusu a nyibli di lɛ 'kukue ‑nɩ, 'bʋ mɔ, nyɩbɛyugbe 'bʋ yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, ɛ kɔ, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu꞊o wlɔn, 'bʋ yɩ꞊ɩ ‑mɔ lɛ nɩ nɛ, 'bʋ ꞊tu 'hungble 'lu, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'lu yɩ. 5 Nʋgba ‑mɔ ‑bɩ, 'bʋ yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, ɛ kɔ, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu꞊o wlɔn, 'bʋ yɩ꞊ɩ ‑mɔ lɛ nɩ nɛ, 'bʋ 'yɩ ‑gese 'lu ‑hie ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'ʋ 'a nyɩbɩʋ, ‑ɛ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'lu yɩ, 'a 'ʋ꞊tuulɛ ‑kɔ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ ‑gese 'lu ‑hie ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mɔ ‑tʋɩdɛ ꞊nɩɔ, ‑ɛ nu꞊o, nʋgba a 'mʋ, ɛ 'wɩ‑ nʋgba ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ ŋmla 'ʋ 'lu lɛ.* 6 'Bʋ mɔ, nʋgba 'bʋ 'yɩ ‑gese 'lu ‑hie ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ bʋ 'bɛ 'a 'lu klɛ ‑wɛ. Nʋgba a 'mʋ, 'bʋ 'bɛ 'a 'lu klɛ, ‑hʋʋ' 'bʋ ŋmla 'ʋ꞊ʋ lɛ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ ‑tʋɩdɛ ꞊nɩɔ. Ɛ 'wɩ yɩ, ɛ 'yɩ ‑gese 'lu ‑hie ‑nɩ. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ɛ nu ‑tɛɛ, bʋ ‑hie ‑gese 'lu.

7 Nyɩbɛyugbe ‑mɔ ‑bɩ, 'bʋ yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, ɛ 'nɩ 'tuo lɩ 'hungble 'lu, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyɩbɛyugbe 'mʋ꞊ʋ yɩ 'wɩ, ɛ kɔ, ɛ 'mʋ nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑tɔɔ ‑nɩ. Nʋgba ‑mɔ ‑bɩ, nyɩbɛyugbe a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ nɩ ‑do, nɔ‑ ɛ tʋɛ nyibli. 8 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ nyɩbɛyugbe nʋgba 'hʋɩ ‑mɔ ‑ha, kɛɛ, nʋgba, nɔ‑ ɛ ‑ha 'lɩ nyɩbɛyugbe 'hʋɩ ‑mɔ. 9 Kɔ, Nyɩsʋa 'yɩ nyɩbɛyugbe ‑nu, nʋgba a ‑tɩ, kɛɛ, nyɩbɛyugbe a ‑tɩ, 'ɛ nu nʋgba. 10 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, nʋgba kɔ bʋ ‑hie ‑gese 'lu, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ nyibli ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ ꞊tui 'ʋ 'a nyɩbɩʋ nɩ, kɔ, Nyɩsʋa a lɛlenyʋ 'nɩ ꞊ha yrʋ pʋ ‑wɛ.

11 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ɛ nɩ 'mʋ lɛ, kɛɛ, ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nʋgba 'yɩ 'lɩ ꞊dedede 'lɩ ‑wɛ, 'bʋ mɔ, 'a nyɩbɩʋ 'bʋ 'yɩ 'ʋ ‑nɩ, mɔ, nyɩbɛyugbe 'yɩ 'lɩ ꞊dedede 'lɩ ‑wɛ, 'bʋ mɔ, nʋgba 'bʋ 'yɩ 'ʋ ‑nɩ ‑wɛ. 12 Dɛ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ yɩ‑hɛnyɩbɛyugbe a 'kla, 'ɛ nu nʋgba, nʋgba ‑mɔ ‑bɩ, ɛ nɔ‑ kɔ 'hʋɩ ‑mɔ nyɩbɛyugbe naa 'lɩ. Ɛ tʋɛ ꞊nɛ yɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ nu 'a ‑nɛ ꞊dedede ‑mɔ, 'kɩ nyɩbɛyugbe kɔ nʋgba 'hʋɛn‑ ʋ ‑hʋɛn 'lɩ.

13 'Aan 'mumu, ba ‑hie꞊e 'lu ‑mɔ lɛ, 'bʋ mɔ, 'ba 'kukue lɛ, ꞊bɩ ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ nʋgba ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ ‑gese 'lu ‑hie ‑nɩ, bʋ da Nyɩsʋa? 14 'A ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, ɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, nyɩbɛyugbe a 'lunyapli 'bʋ ‑hlɔ, ɛ mɔ ‑tʋɩdɛ ꞊nɩɔ. 15 Nʋgba ‑mɔ ‑bɩ, 'a 'lunyapli 'bʋ ‑hlɔ, ɛ yɩ ‑nyi꞊e ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi꞊e 'lunyapli blɛblɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a 'lumakɔ ‑hli. 16 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ yɩ gblɛ nɩ pɩ, 'kɩ 'ʋ dɛ a 'mʋ kɩ, bʋ kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ ‑Yusu a nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, 'bʋ mɔ, ꞊ba 'kukue lɛ, kɛ‑ ‑a ni꞊e lɛ. Ɛ mɔ ‑aan dɛ ꞊nɩɔ.

‑Yusu a lɛ'bɔɔdiidɛ

(Matie 26.26-29; Makɩ 14.22-25; Luku 22.15-20)

17 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n mi 'kɩ hla mɔ, ɛ 'yɩ 'kɩ 'aan 'nyrɛlɛpʋ‑tɩ 'pa‑, ‑ɛ nu꞊o, 'ba 'kukue lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta', a 'nɩ ‑nu꞊o lɩ ꞊haandɛ, kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑hʋɩn a ni. Dɛ a 'mʋ, a ni, ɛ ni꞊e nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, a 'nɩ ‑muu꞊o ye', a yɩ dii ke'. 18 'N 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ba 'kukue lɛ, ‑ɛ ‑bɩ a yɩ 'bɛ ꞊tɩɔ lɛ. ‑Baklɛ, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ ‑hla, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ. 19 ꞊Han‑tɩ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ba ꞊gla wɛn, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑ʋ yɩ ‑Yusu ꞊wien kʋɛ ‑tɛɛ, a 'mʋ ꞊nʋ 'ye.

20 'Bʋ mɔ, 'ba 'kukue lɛ, 'kɩ a 'mʋ Kʋkɔnyɔ a lɛ'bɔɔdiidɛ di, a 'nɩ ‑hie꞊e lɩ Kʋkɔnyɔ a 'mʋ, 'a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ. 21 'Aan diidɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ a yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie. Nɔ‑ nu꞊o, 'kanʋ yɩ wɛn ‑ʋ ‑bɩ nɩ ni, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ yɩ 'waa dɩɔnʋ nɔ wlɔn ‑hie ‑nɩ. 22 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a 'yɛ nɩ di dɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan 'kayo blɛ, 'tɩ‑ a 'mʋ lɛ 'kukue ‑nɩ 'lɩ? Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ a yɩ ‑hɛɛ Nyɩsʋa a nyibli a ‑tɩ lɛ. Ɛ 'yɩ ‑tɛɛ ‑nu, 'kɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ dɛ ‑kɔ, ba nuo ꞊nʋ ‑tʋɩ. ꞊Bɩ 'aan ꞊wlɩ 'ye꞊e nɩ, ꞊bʋ pʋ 'a mʋ 'nyrɛ lɛ, dɛ a 'mʋ, a ni a ‑tɩ? 'Klɔ ‑mɔ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ nu 'aan 'nyrɛlɛpʋpʋʋ lɛ.

23 ‑Tɩ ‑mʋ', 'n tɔɔ nɛ 'a mʋ, 'na 'mumu, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, nɔ‑ tɔɔ 'mɔ꞊ɔ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Tɔlʋwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli nyibli ꞊dʋ di la 'lɩ꞊ɩ 'crɛkɔnyibli ‑jɩ' pʋ, ɛ 'du la 'flɔɔ ye', 24 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɛ 'bɛ꞊ɛ ꞊tɩɔ lɛ, ɛ wɛn: «'Flɔɔ ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'na 'hʋɩ, 'n di ‑ha, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta'. Kʋɛ kɛ 'kɩ mɔ bʋ, 'flɔɔ a ꞊tɩɔlɛ'bɛdɛ a 'mʋ, kɔ 'a didie a 'mʋ 'hʋɛn‑, ɛ nɔ‑ ba gba 'lu ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'na ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie 'a ‑nɛ ti.» 25 ‑Tɛ ʋ ‑wɛ dɛ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ, ɛ 'du ‑wiin‑ŋanʋ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɛ ‑nyi꞊e 'a ‑nagbopʋ*, 'kɩ bʋ ‑hie꞊e, ɛ wɛn: «‑Wiin ‑bʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ Nyɩsʋa a 'yrɩ yrayrɩ a ꞊tutuo. Nyɩsʋa a 'mʋ, 'na ‑hlʋ, ɛ di nu, ɛ 'mʋ 'yrɩ yrayrɩ a 'mʋ ꞊tu, ɛ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑. 'A ‑nɛ ti, 'ba yɩ ‑wiindʋ a 'mʋ nɩ 'nɛ, ‑tɛ nɩ ‑do 'n ni 'a nunuo, kɛ‑ ba nu 'a nunuo, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'na ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie 'a ‑nɛ ti.» 26 Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a pʋpʋwin a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'a ‑nɛ ti, 'ba yɩ 'flɔɔdʋ a 'mʋ, 'a didie lɛ nɩ ni, kɔ, 'ba yɩ ‑wiindʋ a 'mʋ, 'a 'nɩna lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ a yɩ nyibli 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ 'kʋ nɩ, ɛ 'mʋ ‑a mʋ wa a ‑tɩ. Kʋɛ 'kɩ mɔ bʋ, kɛ‑ a ni nyibli ‑tɩ a 'mʋ a leelɛ, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, 'a diditi 'mʋ 'ʋ nyre.

27 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ a ‑tɩ, nyiblo 'bʋ yɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'flɔɔdʋ a 'mʋ nɩ di, ɛ kɔ, 'bʋ yɩ 'a ‑wiindʋ a 'mʋ nɩ 'nɛ, kɛɛ, 'bʋ yɩ 'a ‑tɩ lɛ nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'flɔɔdʋ a 'mʋ, 'a didie kɔ 'kɩ 'ʋ ‑wiindʋ a 'mʋ, 'a 'nɩna a ‑ta', nyiblo a 'mʋ, ɛ ni dɛ 'kuku, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a 'hʋɩ kɔ 'a ‑hlʋ 'hʋɛn‑ ‑mɔ. Nyɩsʋa a ‑bati di꞊e 'nɩ klɔ. 28 'A ‑tɩ, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'flɔɔdʋ a 'mʋ di, kɔ, ɛ 'mʋ ‑wiindʋ a 'mʋ 'na, bʋ 'jɩjra 'a dɩɔnʋ a ꞊wlʋ, 'kɩ 'ʋ ‑tɩ a 'mʋ a ‑ta'. 29 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'flɔɔ a 'mʋ nɩ di, kɔ, 'bʋ yɩ 'a ‑wiin a 'mʋ nɩ 'nɛ, 'tɩ‑ 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hie Kʋkɔnyɔ a 'mʋ, 'a 'hʋɩ a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ni yɩnyredɛ, 'tɩ‑, 'ɛ yɩ 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa a yrʋ 'lu ‑jri. 30 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'waa 'hʋɩ 'ɛ yɩ hren, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, kɔ, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ 'kʋkʋ lɛ. 31 'Bʋ mɔ, ꞊ba 'jɩjra ‑aan ꞊wlʋ, 'tɩ‑ ꞊ba di diidɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋʋ nɛ ‑a mʋ ‑bati lɛ. 32 Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a ‑bati 'bʋ klɔ ‑a mʋ, 'bʋ yɩ ‑a mʋ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui, ‑ɛ ‑bɩ ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ dɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'kwli ɛ di 'ʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ 'nɩ ꞊ha ‑a mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, 'a ‑bati 'nɩ ꞊ha ‑a mʋ klɔ.

33 'A ‑tɩ, 'na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'bʋ mɔ, 'ba 'kukue lɛ, 'ba mu ‑Yusu a lɛ'bɔɔdiidɛ di mɔ, ba ‑ple 'aan 'bio. 34 'Bʋ mɔ, 'kanʋ 'bʋ yɩ nyiblo nɩ ni, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ bʋ di dɛ, 'kɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a ‑tɛ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ di, ‑ɛ di꞊e nu, 'ba 'kukue lɛ, a 'nɩ ꞊ha 'aan dɩɔnʋ Nyɩsʋa a yrʋ 'lu ‑jri.

‑Tɩ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ, 'bʋ mɔ, 'nɩ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'tɩ‑ 'mʋ꞊ʋ hla.

12

'Klɩ a gblegble ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu* yɩ nyibli ‑nyi, ʋ 'mʋ 'a ‑kʋan nu a ‑tɩ

1 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, dɛ 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ hlee 'kɩ kɩ, ɛ nɔ‑ mɔ, 'klɩ a gblegble ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu yɩ nyibli ‑nyi, ʋ 'mʋ 'a ‑kʋan nu. 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ba yru dɛ a 'mʋ lɛ ‑tɛɛ. 2 'Bɩ a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri a 'yɛ la ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ nɩ ‑kue ‑nɩ, ‑cɩ a gblegble ‑mʋ', a kwlɛ la, ɛ kɔɔ la 'a mʋ win kɩ, 'ɛ kɛɛ la 'a mʋ. 3 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ ‑hʋɛ ba yru 'kɩ꞊ɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'kɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ de. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ kɔɔ ꞊nɛ win kɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ ‑Yusu 'jrɔ ‑mɔ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ 'a Kʋkɔnyɔ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nɔ‑ ni꞊e, 'ɛ hlɛ ‑tɩ a 'mʋ.

4 Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ mɔ ‑Hihiu nɩ ‑do, kɛɛ, ɛ yɩ ‑nyi nyibli 'klɩ a gblegble, ʋ 'mʋ 'a ‑kʋan nu. 5 ‑Kʋan ‑mʋ', ‑aan Kʋkɔnyɔ yɩ nyibli ‑nyi, ɛ mɔ ‑kʋan a gblegble ꞊nɩɔ. Kɛɛ, ‑aan Kʋkɔnyɔ a 'mʋ, ɛ nu ‑do. 6 'Hrii ‑mʋ', ‑ʋ kɔ wlɔn nyibli nɛɛ 'ʋ, 'ʋ ni ‑kʋan, ʋ mɔ 'hrii a gblegble ‑wɛ. Kɛɛ, Nyɩsʋa nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ 'a nyibli a pɛpɛ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ nu ‑kʋan a pɛpɛ a 'mʋ. 7 'A ‑nɛ 'klɩ ꞊dʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ɛ yɩ 'a ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ ‑nyi, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ɛ yɩ 'a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'aan 'bio a pɛpɛ ‑hɛɛ ‑nɩ. 8 ‑Ɛ ‑bɩ nɩ 'ʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ɛ ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ hlee 'lɩ ꞊tɔwin 'kwli, 'ɛ yɩ ‑ɛ ‑bɩ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ hla ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ tɔɔ ꞊nɛ, 9 'ɛ yɩ ‑ɛ ‑bɩ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ, 'ɛ yɩ ‑ɛ ‑bɩ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ nu꞊o, kɩklanyibli a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ ni꞊e; 10 Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ ‑do a 'mʋ, 'ɛ yɩ ‑ɛ ‑bɩ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ, 'ɛ yɩ ‑ɛ ‑bɩ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ hla ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ ꞊tu꞊o wlɔn, 'ɛ yɩ ‑ɛ ‑bɩ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ yi dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu ni, kɔ dɛ ‑mʋ', 'kuo ‑hʋɩn* ni, 'a 'yilɛ‑hɩhɩalɛ; 'ɛ yɩ ‑ɛ ‑bɩ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ pʋ win ‑mʋ', ɛ 'yɩ ‑yi, 'ɛ yɩ ‑ɛ ‑bɩ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ ‑ha win a 'mʋ. 11 Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ yɩ nyibli 'klɩ a pɛpɛ a 'mʋ ‑nyi. 'A ‑nɛ nyiblo, Nyɩsʋa a ‑Hihiu yɩ ‑nyi꞊e 'klɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ ni 'a ‑hʋhʋa.

‑Yusu 'Klɩsʋ a 'cʋɛ 'wɩ‑ ‑tonyiblo a 'hʋɩ yɩ, ‑ɛ kɔ 'kabɩ a gblegble

12 ‑A ‑yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tonyiblo a 'hʋɩ mɔ 'hʋɩtu nɩ ‑do ꞊nɩɔ, kɛɛ, ɛ kɔ 'kabɩ a gblegble. ꞊Han‑tɩ, 'kabɩ ‑nɩ 'ʋ ‑tonyiblo 'yie, 'ɛ ‑hʋ, kɛɛ, 'hʋɩtu nɩ ‑do ꞊nɩɔ. Kɛ‑ nɩ ‑do, ɛ nɩ 'mʋ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'cʋɛ ‑mɔ. 13 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ pʋ la ‑a mʋ 'nie 'lu, ‑aan pɛpɛ, ‑a ‑hɛ la 'hʋɩtu nɩ ‑do, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* a 'klɩ 'kwli. ‑Aan pɛpɛ, 'ye ꞊bɩɩ ‑mɔ ‑Juukʋɛyu*, 'ye ꞊bɩɩ ꞊yɩ ‑Juukʋɛyu 'pa‑, 'ye ꞊bɩɩ ‑mɔ ꞊koyu, 'ye ꞊bɩɩ ꞊yɩ ꞊koyu 'pa‑, ‑aan pɛpɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ.

14 Ɛ 'yɩ 'kɩbɩa nɩ ‑do 'pa‑, ɛ 'yɩ 'ʋ ‑tonyiblo 'yie ‑nɩ, kɛɛ, ɛ mɔ 'kabɩ a gblegble. 15 'Bʋ mɔ, ‑tonyiblo a bʋ, 'bʋ pʋ wɛn lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ɛ 'yɩ dabʋ 'pa‑, 'a ‑tɩ, ɛ 'yɩ 'ʋ 'hʋɩ 'yie ‑kɔ, ꞊han‑tɩ, 'ɛ ni 'a hɩhla lɛ, kɛɛ, 'kɩ ɛ kɔ 'ʋ 'hʋɩ 'yie. 16 'Bʋ mɔ, ‑tonyiblo a nʋa 'bʋ pʋ wɛn lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ɛ 'yɩ 'yie 'pa‑, 'a ‑tɩ, ɛ 'yɩ 'ʋ 'hʋɩ 'yie ‑kɔ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ɛ ni 'a hɩhla lɛ, kɛɛ, 'kɩ ɛ kɔ 'ʋ 'hʋɩ 'yie. 17 'Bʋ mɔ, ‑tonyiblo a 'hʋɩ a pɛpɛ, 'bʋ mɔ wɛn 'yii, ‑bɩ' ɛ di wɛn 'kɩ ‑tɩ a 'wɩnwɩɩn nu 'lɩ? 'Bʋ mɔ, ‑tonyiblo a 'hʋɩ a pɛpɛ, 'bʋ mɔ wɛn nʋɩ, ‑bɩ' ɛ di wɛn 'kɩ dɛ a 'nʋ a 'wɩnwɩɩn nu ‑wɛ 'lɩ? 18 Nyɩsʋa 'yɩ ‑tonyiblo a 'hʋɩ a nunuo lɛ ‑nu. Kɛɛ, ‑tɛ ɛ nu 'a ‑hʋhʋa, kɛ‑ ɛ nu ‑tonyiblo a 'hʋɩ a ‑tɛblɩ a yrɛkʋkʋɛlɛ. 19 'Bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ nu wɛn ‑tonyiblo 'kɩbɩa nɩ ‑do ‑mɔ', ɛ 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ mɔ wɛn ‑tonyiblo a 'hʋɩ. 20 Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. 'Kɩ 'ʋ ‑tonyiblo 'yie, 'kabɩ a gblegble nɩ 'ʋ. Kɛɛ, 'hʋɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ mɔ 'hʋɩtu nɩ ‑do ꞊nɩɔ.

21 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ‑tonyiblo a 'yie 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ lee dabʋ: «'Nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ‑mʋ.» Ɛ mɔ, 'lu 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ lee bʋɩ, ‑ɛ mɔ: «'Nɩ ‑hʋa꞊a lɩ 'a mʋ ‑wɛ.» 22 Ɛ 'yɩ dɛ nɩ ‑do a 'mʋ 'pa‑. ‑Na 'hʋɩ a 'kabɩ ‑mʋ', ‑pʋ lɛ, ‑ʋ 'yɩ ‑kʋan ‑kɔ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ wɛn 'ʋ ‑mʋ 'yie ‑nɩ, ꞊yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑bʋ pʋ wɛn ‑hʋnhlʋn. 23 'Tɩ‑ ‑aan 'hʋɩ a 'kabɩ ‑mʋ', ‑a pʋ lɛ, ‑ʋ 'yɩ ꞊haan'kabɩ 'pa‑, ʋ nʋ‑ kɔ ‑tɩ ‑a kla, kɔ, 'kabɩ ‑mʋ', ‑a yɩ nyibli 'yi kɩ ‑hlii ‑nɩ, nʋ‑ kɔ dɛ ‑a kɔ 'lɩ ‑mɔ. 24 ‑Aan 'hʋɩ a ꞊haan'kabɩ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ 'yie꞊tutuo. Nyɩsʋa, nɔ‑ nu ‑aan 'hʋɩ a 'kabɩ, 'ɛ nu꞊o, 'a 'kabɩ ‑mʋ', ‑a yɩ ‑hli, ꞊a ꞊tui ꞊nʋ 'yie, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'kabɩ ‑bɩ 'ʋ. 25 Ɛ pʋpʋ ‑aan 'hʋɩ a 'kabɩ a pɛpɛ 'yi lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha yɩ ‑wʋnwɔn ‑nɩ. Ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑aan 'hʋɩ a 'kabɩ a pɛpɛ, bʋ ‑hɩhɩɛ ‑nɩ. 26 'Bʋ mɔ, ‑aan 'hʋɩ a 'kɩbɩa nɩ ‑do 'bʋ yɩ nɩ klɛ, 'kɩbɩa a 'mʋ, ɛ bi 'lɩ yɩ, kɔ ‑aan 'hʋɩ a 'kabɩ a pɛpɛ, ʋ nʋ‑ klɛ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba kɔ 'lɩ ‑aan 'hʋɩ a 'kɩbɩa ‑bɩ a dɛ ‑mɔ dɩakɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'hʋɩ a 'kɩbɩa a 'mʋ, ɛ kɔ ‑aan 'hʋɩ a 'kabɩ ‑bɩ ‑mʋ' 'hʋɛn‑, ʋ ni dɔdʋ.

27 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a 'wɩ‑ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hʋɩ yɩ. 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ 'wɩ‑ 'hʋɩ a 'mʋ a 'kɩbɩa yɩ. 28 Kɛ‑ Nyɩsʋa nu 'ʋ nyibli a blɛ꞊tutuo, 'kɩ 'lɩ 'cʋɛ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑kʋan a gblegble nu. Yɩ‑hɛnyibli, ɛ ꞊tu 'ʋ blɛ, ʋ nʋ‑ mɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ*. Nyibli ‑kʋɛ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ, ʋ nʋ‑ mɔ 'a winwlɔn‑hanyʋ*, ‑ʋ nɛ ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu ꞊nʋ wlɔn ‑mɔ lɛ. Nyibli ‑blɛ 'ʋ ꞊nʋ ke', ʋ nʋ‑ mɔ tɔɔnyʋ, ‑ʋ tʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ɛ ꞊tu 'ʋ nyibli ‑bɩ blɛ, 'kɩ bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ, 'ɛ ‑nyi ‑ʋ ‑bɩ 'klɩ, 'kɩ bʋ nu꞊o, kɩklanyibli a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ, 'ɛ ‑nyi ‑ʋ ‑bɩ 'klɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ 'waa 'bio, 'ɛ ‑nyi ‑ʋ ‑bɩ 'klɩ, 'kɩ bʋ naa nyibli, 'ɛ ‑nyi ‑ʋ ‑bɩ 'klɩ, 'kɩ bʋ pʋ win ‑mʋ', ʋ 'yɩ ‑yi. 29 ꞊Bɩ nyibli a pɛpɛ, nʋ‑ mɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ? ꞊Bɩ 'waa pɛpɛ, ʋ nʋ‑ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ? ꞊Bɩ 'waa pɛpɛ, ʋ nʋ‑ mɔ tɔɔnyʋ, ‑ʋ tʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ? ꞊Bɩ 'waa pɛpɛ, ʋ nʋ‑ ni ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ? 30 ꞊Bɩ nyibli a pɛpɛ Nyɩsʋa ‑nyi 'klɩ, 'kɩ bʋ nu꞊o, kɩklanyibli a 'kʋɛ bʋ ‑wɛ? ꞊Bɩ 'waa pɛpɛ, ʋ nʋ‑ di win ‑mʋ', ʋ 'yɩ ‑yi pʋ? ꞊Bɩ 'waa pɛpɛ, ʋ nʋ‑ di win a 'mʋ ‑ha? 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. 31 Kɛɛ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'klɩ a gblegble ‑mʋ', ‑ɛ mɔ 'klɩ 'yaklɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu yɩ nyibli ‑nyi, ɛ nɔ‑ ba ꞊mʋɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑nyi.

‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'n di tɔɔ nɛ 'a mʋ ꞊haan'hru de, ‑ɛ ‑hi 'ʋ 'hrii a pɛpɛ 'ʋ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ na.

13

‑Tɛ ‑mʋ', ‑a di ‑aan 'bio ‑tonyibli a nʋɛlɛ nu

1 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ wɛn 'klɔ ‑bʋ a nyibli a win a pɛpɛ nɩ pɩ, ɛ kɔ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ a win a pɛpɛ 'hʋɛn‑, kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'nɩ 'yɩ 'na 'bio ‑tonyibli ‑nʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'wɩ‑ tukui kɔ gbegbe 'hʋɛn‑ yɩ, ‑ʋ kɔ win ‑crɛ nyibli a nʋɩ. 2 'Bʋ mɔ, 'nɩ kɔ wɛn 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ hla ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu 'mʋ wlɔn, kɔ, 'bʋ mɔ, 'nɩ yi wɛn ‑tɛblɩ a pɛpɛ, kɔ, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ wɛn Nyɩsʋa a ‑huhli‑tɛblɩ a pɛpɛ lɛ nɩ yrui, kɔ, 'bʋ mɔ, 'nɩ kuo wɛn Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ 'na Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a 'mʋ, 'bʋ yɩ wɛn꞊ɛ nɩ ni, 'nɩ yɩ wɛn dʋgba nɩ ‑lee ‑nɩ, bʋ ‑hɔn ‑ta', bʋ mu 'lɩ ‑tɩtɛ ‑bɩ, 'tɩ‑ 'bʋ ‑hɔn ‑ta', kɛɛ, 'nɩ 'yɩ 'na 'bio ‑tonyibli ‑nʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'na nunu‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑da꞊a lɩ ꞊dedede. 3 'Bʋ mɔ, 'nɩ ‑ha wɛn 'lɩ 'na kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ, 'nɩ ꞊gla wɛn꞊ɛ ꞊hɩʋɛnnyibli lɛ, kɔ, 'nɩ ‑ha wɛn 'na dɩɔnʋ, 'kɩ ʋ 'mʋ 'mʋ 'tɔ pʋ a ‑ta', kɛɛ, 'nɩ 'yɩ 'na 'bio ‑tonyibli ‑nʋɛ ‑nɩ, 'na nunu‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɛɛ 'mʋ.

4 Nyiblo 'bʋ nʋɛ nɛ 'a 'bio ‑tonyibli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kʋɛ ꞊wlʋ a 'lɩla, kɔ, 'ɛ ni ꞊nʋ ꞊haan‑tɛblɩ 'yi ꞊hlɔn lɛ. Ɛ 'nɩ ꞊tu꞊o ca. Ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ 'a dɩɔnʋ a ‑pli, kɔ, ɛ 'nɩ 'yaa꞊a 'lɩ 'a dɩɔnʋ. 5 Nyiblo 'bʋ nʋɛ nɛ 'a 'bio ‑tonyibli, ɛ 'nɩ ‑hɛɛ꞊ɛ lɩ 'waa ‑tɩ lɛ. Ɛ 'nɩ ‑hie꞊e lɩ ‑tɛblɩ nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ɛ yɩ ɛ nɩ ‑do ‑hɛɛ ‑nɩ 'lu ‑mɔ lɛ, kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'a 'bio ‑hɛɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ɛ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie ‑wɛ. Ɛ 'yɩ yrʋ'bi‑tɩ ‑kla. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ nu꞊o dɛ ‑hʋan ‑mɔ, ɛ 'nɩ ꞊tu꞊o 'lɩ꞊ɩ 'kwli bʋ. 6 Nyiblo 'bʋ nʋɛ nɛ 'a 'bio ‑tonyibli, ‑tɛblɩ ‑hʋɩn ‑mʋ', ʋ ni, 'a dɔdʋ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, kɛɛ, dɛ ‑mʋ' ‑kɔ dɔdʋ ‑ni꞊e, ɛ nɔ‑ mɔ ꞊haandɛ ‑mʋ', ʋ ni. 7 Nyiblo 'bʋ nʋɛ nɛ 'a 'bio ‑tonyibli, ‑tɛblɩ 'kukui a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ ‑nu, ɛ ‑hrui 'a ‑tɩ ‑mɔ, 'tɩ‑, ɛ 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede ‑mɔ, kɔ, 'ɛ yi꞊e, 'ɛ yɩ꞊ɩ ‑ple, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'nɩ ꞊hrɛntɩ ‑nɩ, kɔ, 'ɛ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla. 8 Nʋɛlɛ ‑mʋ', nyiblo ‑kɔ, 'kɩ 'ʋ 'a 'bio ‑tonyibli a ‑ta', ɛ 'nɩ ‑wɛ꞊ɛ 'lɩ, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. Nyiblo 'bʋ yɩ ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu꞊o wlɔn nɩ hlɛ, ɛ di kɔ ti, ɛ 'mʋ 'lɩ ‑wɛ, kɔ, nyiblo 'bʋ yɩ win nɩ pɩ, ɛ 'yɩ ‑yi, ɛ di kɔ ti ‑wɛ, ɛ 'mʋ 'a pʋpʋ 'kee ‑nɩ. 9 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑a yi, ʋ 'yɩ 'lɩ yrɛ ‑wɛ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu ‑a mʋ wlɔn nɩ hlɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ yrɛ ‑wɛ ‑wɛ. 10 Kɛɛ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ ‑a mʋ dɛ ‑mʋ' ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ ‑wɛ 'lɩ yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ dɛ ‑mʋ', ‑a yrui 'kɩ lɛ, ɛ di bʋ 'nɩ ‑wɛ.

11 Ba 'ye kɛ, ‑tɛ 'n mɔ la 'hɩangbe, ‑tɛ ‑mʋ', 'hɩangbe ni 'pʋplɛ, kɛ‑ 'n ni la 'pʋplɛ, kɔ, ‑tɛ ‑mʋ', 'hɩangbe ni 'lulɛ‑hihie, kɛ‑ 'n ni la 'lulɛ‑hihie, kɔ, ‑tɛ ‑mʋ', 'hɩangbe ni ‑tɛblɩ a lɛyuyruo, kɛ‑ 'n ni la 'a lɛyuyruo. Kɛɛ, ‑tɛ 'n ‑ku 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'n hie 'ʋ 'hɩangbe a nunuklɔ bʋ. 12 ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ ‑tɛblɩ nɩ 'ye, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'wɩ yɩ, ‑a yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, 'kɩ 'lɩ 'yie ‑mʋ' 'kwli, ‑ɛ 'pupuo 'lɩ 'kwli lɛ. Kɛɛ, ɛ di kɔ ‑nyrɔwɔ, ‑aan 'yie 'mʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ lɛ yru ‑tɛɛ. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ kɔ ‑tɛblɩ ‑bɩ, ‑a 'tɩɛ 'yɛɛ lɛ nɩ yrui ‑tɛɛ. Kɛɛ, ‑nyrɔwɔ di 'ʋ 'nɩ nyre, 'mʋ꞊ʋ lɛ yru ‑tɛɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa nu 'na yiyie pɛpɛ.

13 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, ‑tɛblɩ nɩ ta nɩ 'ʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ di bʋ nɩ ‑wɛ, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. ‑Tɛblɩ nɩ ta a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑Ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, kɔ, ‑ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'nɩ ꞊hrɛntɩ ‑nɩ, kɔ nʋɛlɛ ‑mʋ', ‑a kɔ, 'kɩ 'ʋ ‑aan 'bio ‑tonyibli ‑mɔ'. Kɛɛ, 'a pɛpɛ a 'mʋ, 'a gbagbʋ, ɛ nɔ‑ mɔ nʋɛlɛ ‑mʋ', ‑a kɔ, 'kɩ 'ʋ ‑aan 'bio ‑tonyibli ‑mɔ.

14

Pɔlʋ nɛ ‑tɩ ‑mɔ lɛ de, 'kɩ 'ʋ 'klɩ a gblegble ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu* yɩ nyibli ‑nyi a ‑ta'

1 Ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'aan 'bio ‑tonyibli ‑nʋɛ ‑nɩ. 'Klɩ a gblegble ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu yɩ nyibli ‑nyi, ɛ nɔ‑ ba ꞊mʋɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ. Dɛ ‑mʋ', a kɔ ba ꞊mʋɔ lɛ dɩakɩ, ‑ɛ ‑hi 'ʋ 'a pɛpɛ 'ʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu bʋ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ, Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ', ɛ ꞊tui 'a mʋ wlɔn, a 'mʋ꞊ʋ ‑mɔ lɛ na. 2 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ yɩ win ‑mʋ', ɛ 'yɩ ‑yi nɩ pɩ, ɛ 'yɩ 'a 'bio 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑hlee꞊e 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, kɛɛ, Nyɩsʋa ɛ yɩ 'lɩ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɩ ‑mʋ', ɛ hlɛ, nyibli 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ' lɛ, Nyɩsʋa a ‑huhli‑tɛblɩ, ɛ nɔ‑ ɛ nɛ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli. 3 Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ hlɛ ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu꞊o wlɔn, 'kɩ 'lɩ 'a 'bliwin 'kwli, nyiblo a 'mʋ, 'a 'bio ɛ yɩ 'lɩ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'klɩ ‑nyi a ‑tɩ, kɔ, ɛ 'mʋ 'lɩ ꞊nʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ ꞊tu, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ye' ‑muu ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 4 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di win ‑mʋ' pʋ, ɛ 'yɩ ‑yi, 'a dɩɔnʋ ɛ yɩ ‑hɛɛ ‑nɩ. Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di ‑tɩ ‑mʋ' hla, Nyɩsʋa ꞊tui꞊e wlɔn, 'kɩ 'lɩ 'bliwin 'kwli, nyiblo a 'mʋ, Nyɩsʋa a nyibli a pɛpɛ, nʋ‑ ɛ yɩ ‑hɛɛ ‑nɩ.

5 'N ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ nɩ, 'kɩ 'aan pɛpɛ ba pʋ wɛn win ‑mʋ', a 'yɩ ‑yi. Kɛɛ, dɛ 'n ‑hʋɛ, ‑ɛ ‑hi 'ʋ dɛ a 'mʋ 'ʋ, ɛ nɔ‑ mɔ, Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ', ɛ ꞊tui 'a mʋ wlɔn, ba na꞊a ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ a 'bliwin 'kwli. Nyiblo 'bʋ yɩ win ‑mʋ', ɛ 'yɩ ‑yi nɩ pɩ, ɛ di꞊e 'nɩ ‑hʋa, 'kɩ nyiblo ‑bɩ, bʋ ‑ha꞊a, 'kɩ 'lɩ 'aan 'bliwin 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa a nyibli 'mʋ ye' ‑muu ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kwli. 'Bʋ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nɛ win ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu꞊o wlɔn ‑mɔ lɛ, nyiblo a 'mʋ, ɛ yɩ nyibli 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ pɩ win ‑mʋ', ɛ 'yɩ ‑yi.

6 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'bʋ mɔ, 'nɩ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'tɩ‑ 'nɩ yɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ nɩ ‑hlee ‑nɩ, 'nɩ yɩ win ‑mʋ', a 'yɩ ‑yi nɩ pɩ, ‑bɩ' ɛ di 'kɩ 'aan ‑hɛɛlɛ nu 'lɩ? 'Bʋ mɔ, 'nɩ di 'lɩ, 'n kɔ ꞊bʋ ‑hɩhɩa 'a mʋ ‑huhli‑tɛblɩ a 'mʋ, Nyɩsʋa tɔɔ 'mʋ, 'a dɛ ‑bɩ klɛ, kɔ, ꞊bʋ nu꞊o, ba kɔ ꞊tɔ, kɔ, ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu 'mʋ wlɔn, kɔ, ꞊bʋ tɔɔ nɛ 'a mʋ dɛ ‑bɩ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ nu 'a nunuo lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n di 'a mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ.

7 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ bibi‑tɛblɩ a dɛ yɩ. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ 'lɩ 'padue lɛ nɩ ‑bibi ‑nɩ, ɛ kɔ, ꞊nɩ yɩ 'lɩ dʋkʋ' lɛ nɩ ‑bibi ‑nɩ, ‑bɩ' nyibli di 'kɩ ‑wladʋ a 'mʋ, ‑yɩ ble, 'a yiyie nu 'lɩ? 8 Kɛ‑ tu‑ŋamʋ a bibie nɩ 'mʋ ‑wɛ. 'Bʋ mɔ, dakɔ 'bʋ yɩ tʋ nɩ ‑wɛn, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ yɩ tu‑ŋamʋ bi, 'bʋ 'yɛ nɩ 'kla꞊a' lɛ ‑tɛɛ, ‑bɩ' nyibli di 'kɩ tʋ a 'mʋ, 'a kɩmumuo nu 'lɩ? 9 Kɛ‑ nɩ ‑do ɛ nɩ 'mʋ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ win ‑mʋ', nyiblo 'yɩ ‑yi, 'a pʋpʋʋ a ‑ta'. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ win ‑mʋ', a 'yɩ ‑yi nɩ pɩ, ‑tɩ ‑mʋ', a di hla, ‑bɩ' nyibli di 'a lɛyuyruo nu 'lɩ? Ɛ di 'wɩ‑ ‑tɛ nyiblo 'yɛ nɩ 'pʋplɛ wɛn 'lɩ lɛ. 10 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, win a gblegble, 'ɛ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ. 'A pɛpɛ a 'mʋ, nyibli yrui꞊e' lɛ. 11 Kɛɛ, 'bʋ mɔ, win ‑mʋ', 'n 'yɛ nɩ yru' lɛ, nyiblo 'bʋ yɩ 'mɔ꞊ɔ ‑mɔ nɩ pɩ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ‑mɔ, nyiblo a 'mʋ, ɛ mɔ 'dagbatayu ꞊nɩɔ, 'na 'mumu, 'n mɔ 'dagbatayu, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ. 12 'A ‑tɩ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ, ba ‑hʋa 'klɩ a gblegble ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu yɩ nyibli ‑nyi, 'kɩ 'ʋ 'a ‑kʋan a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'klɩ ‑hʋɔhʋɩ a 'mʋ kɔ, ‑tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ kwlɛɛ nɛ 'a mʋ kɩ ‑tɛɛ. Kɛɛ, ‑tɩ kɔ ‑tɩ a 'mʋ꞊ʋ ‑hʋa, nɔ‑ mɔ, a 'mʋ 'aan 'bio ‑Yusu a nyibli ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ bʋ muu ye', 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn.

13 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyiblo 'bʋ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ pʋ win ‑mʋ', ɛ 'yɩ ‑yi, ɛ kɔ bʋ ‑hʋa Nyɩsʋa 'klɩ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ win a 'mʋ ‑ha, 'kɩ 'lɩ 'a 'bliwin 'kwli. 14 'Bʋ mɔ, win ‑mʋ', 'n 'yɩ ‑yi, 'nɩ yɩ꞊ɩ nɩ pɩ, 'nɩ yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'na ꞊wlʋ, nɔ‑ dɛ꞊ɛ. Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, 'nɩ ‑yru꞊o ꞊dedede lɛ. 15 ‑Bɩ' 'n di 'kɩ꞊ɩ nu 'lɩ? 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, 'n di nu win ‑mʋ', 'n 'yɩ ‑yi, 'mʋ꞊ʋ da, ɛ kɔ, 'mʋ꞊ʋ da ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ 'na 'bliwin 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ ‑tɩ a 'mʋ lɛ yru. 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ ‑wla nɩ ble, 'n di nu win ‑mʋ' ‑wɛ, 'n 'yɩ ‑yi, 'mʋ ble, ɛ kɔ, 'mʋ ble ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ 'na 'bliwin 'kwli. 16 'Bʋ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ‑mɔ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ Nyɩsʋa 'wio ‑nyi, 'kɩ 'lɩ win ‑mʋ', ꞊yɩ ‑yi 'kwli, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑tɛblɩ a 'mʋ ‑yi, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ lɛ: Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɩ a 'mʋ, ‑hlɛ, ʋ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ lɛ. 17 ‑Mɔ ‑bɩ, ‑yɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ win ‑mʋ', ꞊yɩ ‑yi 'kwli. Kɛɛ, ɛ 'nɩ ‑hɛɛ꞊ɛ lɩ ‑na 'bɩhɩan.

18 'N yɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, ‑ɛ nu꞊o, 'n pɩ win ‑mʋ', 'n 'yɩ ‑yi, 'nɩ ‑hi 'ʋ 'aan pɛpɛ 'ʋ. 19 Kɛɛ, 'n kɔ 'na 'bio ‑Yusu a nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, ꞊ba 'kukue lɛ, 'bliwin ‑mʋ', nyibli yrui lɛ, ɛ nɔ‑ 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ pʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ꞊bʋ pʋ win ‑hʋɔhʋɩ ‑mʋ', 'n 'yɩ ‑yi, kɔ, ʋ 'yɛ nɩ yru' lɛ.

20 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'aan 'lulɛ‑hihie, ɛ 'nɩ 'wɩɩ 'lɩ 'yonʋ a 'lulɛ‑hihie yɩ, kɛɛ, bʋ 'wɩ‑ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ ku a 'lulɛ‑hihie yɩ. 'Kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ ‑hʋɩn a nunuo a ‑ta', ba 'wɩ‑ 'yonʋ yɩ, ‑ʋ 'yɩ ‑tɛblɩ ‑hʋɩn a nulɛ ‑yi. 21 Ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«Nyɩsʋa wɛn 'nɩ, ɛ di lee nyibli ‑mʋ',

ʋ pɩ dakɔ a win,

‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'a dakɔ ‑lee ‑nɩ.

'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'kɩ ɛ di 'lɩ dakɔ a win 'kwli ‑naa ‑nɩ,

ɛ 'mʋ 'lɩ 'a dakɔ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ.

Kɛɛ, ɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ nu 'a nunuo lɛ,

'a dakɔ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ.»

22 'A ‑tɩ, win ‑mʋ', ꞊yɩ ‑yi a pʋpʋʋ, ɛ mɔ yruulɛ ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa yɩ nyibli ‑mʋ' ‑nyi, ‑ʋ 'yɩ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ 'a nyibli 'pa‑. Yruulɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa 'nɩ ‑nyi꞊e lɩ꞊ɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑wɛ 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑mɔ. Kɛɛ, 'klɩ ‑mʋ', ‑ɛ ni꞊e, nyibli 'ʋ hlɛ ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu ꞊nʋ wlɔn, ɛ nɔ‑ mɔ yruulɛ ‑mʋ', ɛ yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑nyi. Ɛ 'nɩ ‑nyi꞊e lɩ꞊ɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ.

23 'Bʋ mɔ, 'a mʋ Nyɩsʋa a nyibli 'ba 'kukue lɛ, 'aan pɛpɛ a 'mʋ, 'ba yɩ win ‑mʋ' nɩ pɩ, a 'yɩ ‑yi, 'tɩ‑, 'ba nɩ 'ʋ ‑tɩtɛ nɩ ‑do a 'mʋ bʋ, 'tɩ‑ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ nɩ ‑kue ‑nɩ, ɛ kɔ, nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑tɛblɩ a 'mʋ ‑yi, 'bʋ pa 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, kɛ‑ ʋ di pʋ, ‑ɛ mɔ, 'aan 'li ‑hɔn 'ʋ 'hru wlɔn. 24 Kɛɛ, 'aan pɛpɛ, Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ', ɛ ꞊tu 'a mʋ wlɔn, 'ba yɩ꞊ɩ ‑mɔ lɛ nɩ nɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan 'bliwin 'kwli, 'tɩ‑ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛɛ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ nɩ ‑kue ‑nɩ, kɔ, nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑tɛblɩ a 'mʋ ‑yi, 'bʋ pa 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑tɩ ‑mʋ', a hlɛ, nɔ‑ di ꞊nʋ꞊ʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', ʋ ni, ɛ mɔ dɛ 'kuku ꞊nɩɔ. ‑Tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', a hlɛ, ʋ yɩ 'wɩn, ɛ di꞊e 'nɩ nu, 'waa ꞊wlɩ 'mʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. 25 ‑Huhli‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ɛ di bi pepe', ʋ 'mʋ kwlɩ bʋ bla, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ʋ 'mʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ pʋ, kɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ hla, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', ‑ɛ mɔ: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, 'kɩ Nyɩsʋa nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ.»

'Bʋ mɔ, 'ba 'kukue lɛ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', a ni, bʋ bi gblo yɩ

26 'A ‑tɩ, 'na 'dɩayɩnʋ ‑na, dɛ 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ tɔɔ nɛ 'a mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Bʋ mɔ, 'ba 'kukue lɛ, ‑ɛ ‑bɩ yɩ wɛn ‑wla nɩ ble, ‑ɛ ‑bɩ 'ɛ tʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'ɛ tʋɛ nyibli ‑huhlidɛ ‑bɩ, Nyɩsʋa ‑nu, ɛ yru' lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'ɛ pɩ win ‑mʋ', ɛ 'yɩ ‑yi, ‑ɛ ‑bɩ 'ɛ ‑hɛ win a 'mʋ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, a ni, ɛ blɛɛ yɩ, bʋ ‑hɛɛ Nyɩsʋa a nyibli, bʋ muu ye', 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 27 Nyibli 'bʋ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'bʋ yɩ win ‑mʋ' nɩ pɩ, ʋ 'yɩ ‑yi, nyibli nɩ 'hʋɛn ta, nʋ‑ blɛɛ yɩ, ‑bʋ pʋ win. 'Bʋ yɩ nɩ win nɩ pɩ, bʋ pʋ dodoyo. 'Tɩ‑ ɛ blɛɛ yɩ, nyiblo bʋ ‑ha win a 'mʋ. 28 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'yɩ 'ʋ ‑nɩ, ‑bʋ ‑ha win a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ, ɛ nu ‑tɛɛ, bʋ ma wien, 'kɩ 'ʋ nyibli ye', kɛɛ, bʋ 'plɛɛ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ. 29 Nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu ‑tɩ wlɔn, 'bʋ yɩ꞊ɩ ‑mɔ lɛ nɩ nɛ, nyibli nɩ 'hʋɛn ta, nʋ‑ ‑bʋ pʋ win. 'Bʋ yɩ win nɩ pɩ, 'waa 'bio blɛɛ yɩ, bʋ pʋ ꞊nʋ nʋa yɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye, 'bʋ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ hlɛ, 'bʋ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑hʋʋ' 'bʋ mɔ hɩ. 30 'Bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ yɩ nyiblo dɛ yrayrʋ nɩ ‑tʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ‑bɩ ‑mʋ', win nɩ wɛn 'lɩ wlɔn, bʋ ma wien, ‑ɛ di꞊e nu, 'a 'bɩhɩan a 'mʋ, ɛ 'mʋ win pʋ. 31 'Aan pɛpɛ, a ‑wɛ 'lɩ ba hla ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu 'a mʋ wlɔn nɩ, kɛɛ, ba nu dodoyo, ba pʋ win, ‑ɛ di꞊e nu, 'a ‑nɛ nyiblo, ɛ 'mʋ dɛ 'nyɩ, kɔ a 'mʋ 'aan 'bio 'klɩ ‑nyi ‑wɛ. 32 Nyiblo 'bʋ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ hla ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu꞊o wlɔn, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ kɔɔ 'klɩ a 'mʋ win kɩ nɩ, 33 ‑kɔtɩ Nyɩsʋa 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ, ‑ba nu ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ gblo yɩ ‑bi. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, 'a ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ ni, ɛ bi gblo yɩ.

Nʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, bʋ nu ‑tɛblɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ nʋgbɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'cʋɛ ‑bɩ bʋ, ʋ ni 'a nunuo. 34 'Bʋ mɔ, 'ba 'kukue lɛ, ʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ pʋ win, ('kɩ 'ʋ gblɛ a pʋpʋʋ a ‑ta'). Kɛɛ, ʋ blɛɛ yɩ, bʋ ꞊tuu 'ʋ nyɩbɛpʋ 'ʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a tetecrɩɛn 'kwli. 35 Dɛ 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɛ nɩ yru꞊o' lɛ, 'a ‑tɩ, 'bʋ ‑hʋɛ bʋ 'bɛti ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ bʋ ‑plee 'ʋ ti lɛ, 'bʋ nyre 'lɩ 'kayu bʋ, ʋ 'mʋ 'waa nyɩbɛpʋ 'bɛti ‑nɩ. Ɛ 'yɩ 'ʋ lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ, 'kɩ nʋgba bʋ pʋ win, 'kɩ 'lɩ 'cʋɛ bʋ, ('kɩ 'ʋ gblɛ a pʋpʋʋ a ‑ta'). 36 ꞊Bɩ a 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑wɛn? ‑Baklɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a wɛn 'nɩ, 'kɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tuu 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ ‑wlu, ‑hʋʋ', 'a mʋ nɩ ‑do, 'a mʋ ꞊ble꞊e kʋa.

37 Nyiblo 'bʋ pʋ lɛ, ɛ kɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* a 'klɩ, ‑hʋʋ', ɛ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ꞊nɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ bʋ kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n yɩ 'crɩ, 'n yɛ 'a mʋ yɩ, ‑aan Kʋkɔnyɔ a ꞊gbɛtʋ, nɔ‑ hla꞊a. 38 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n yɩ 'crɩ, nyiblo 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa bʋ pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ nʋa yɩ bʋ ‑wɛ.

39 'A ‑tɩ, 'na 'dɩayɩnʋ ‑na, ba ‑hʋa꞊a, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ, 'kɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu bʋ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ ‑mʋ', ‑ɛ ni꞊e, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu 'a mʋ wlɔn, a 'mʋ꞊ʋ ‑mɔ lɛ na, ɛ kɔ, a 'nɩ 'kaa 'lɩ nyibli ‑mʋ' yɩ, ‑ʋ pɩ win ‑mʋ', ʋ 'yɩ ‑yi. 40 Kɛɛ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', a ni, ba nu꞊o ‑tɛɛ, kɔ, bʋ bi gblo yɩ.

15

‑Tɛ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ ‑ha 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ

1 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ꞊haantitie ‑mʋ', 'n pʋ la 'a mʋ, ti ‑hi la a ti 'yri, ɛ nɔ‑ 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ nɩna kɩ de. Nɔ‑ a kuo ꞊wlʋ yɩ, a 'ble kʋa, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ. 2 ꞊Haantitie a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa ni, 'ɛ wɛ 'a mʋ, 'bʋ mɔ, 'ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ 'a ‑nɛ ti, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'n nu la꞊a 'aan pʋpʋʋ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'wɩ yɩ, a 'yɩ ‑hʋan꞊a ꞊wlʋ yɩ nɩ ‑kue ‑nɩ.

3 Yɩ‑hɛdɛ, 'n tɔɔ la 'a mʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊gbɛtʋ, ɛ tɔɔ la 'mʋ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ, ‑aan dɛ 'kuku a ‑tɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli. 4 ‑Tɛ ɛ 'kʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑ha 'ʋ꞊ʋ nɩ, ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn, ta a ‑nyrɔwɔ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli. 5 ‑Tɛ ɛ 'hrɩ 'klɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'hrɩɩ Piɛlɩ yɩ, kɔ, 'ɛ 'hrɩɩ nɛ 'a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑mʋ' yɩ, 6 ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, 'ɛ 'hrɩɩ nɛ 'a ‑nagbopʋ ‑bɩ yɩ de, ‑ʋ ‑hi (500) ‑hɔtrʋwɩ nɩ ꞊hun 'lu. 'Kɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ, ‑ʋ ‑bɩ 'kʋ nɩ, kɛɛ, 'waa dɛ ꞊tɩɛ pɩ ‑hʋnhlʋn, ʋ nʋ‑ ‑hʋ. 7 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'hrɩɩ Sakɩ yɩ, 'tɩ‑ 'ɛ 'hrɩɩ nɛ 'a ‑mɔnanyʋ* a pɛpɛ ‑mʋ' yɩ.

8 ‑Tɛ 'waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'mɔ ‑mɔ lɛ'bɔɔnyiblo, ɛ 'hrɩɩ yɩ ‑wɛ. ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ, 'n 'wɩ la 'yu yɩ, ‑ɛ 'yɩ ‑ku, ʋ ‑kɔ. 9 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ a pɛpɛ 'nyɩ, 'mɔ ‑mɔ 'hɩan. 'N 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, 'kɩ bʋ daa 'mʋ ‑Yusu a ‑mɔnanyɔ, ‑ɛ nu꞊o, 'n ꞊tui la ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ ꞊hɩʋɛn dɩakɩ. 10 Kɛɛ, Nyɩsʋa nu 'mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'nɩ ‑hɛ nyiblodʋ ‑bʋ, a yɩ kɛ 'ye. ꞊Haandɛ a 'mʋ, ɛ nu 'mʋ 'yi ꞊hlɔn lɛ, ɛ 'yɩ dadʋ 'pa‑, ɛ nu꞊o nɩ, 'nɩ nu ‑kʋan, 'nɩ ‑hi 'ʋ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ a pɛpɛ 'ʋ. Kɛɛ, 'klɩ ‑mʋ', 'n ni, 'nɩ ni ‑kʋan, ɛ 'yɩ 'na dɩɔnʋ a 'klɩ 'pa‑, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ nu 'mʋ ꞊haandɛ 'yi ꞊hlɔn lɛ, ɛ nɔ‑ kɔ 'klɩ ꞊nɩɔ. 11 'A ‑tɩ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ 'mɔ, ‑ɛ pɩ ‑Yusu a ꞊haantitie, ‑hʋʋ', 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ 'a ‑mɔnanyʋ ‑bɩ ‑mʋ', dɛ nɩ ‑do, nɔ‑ ꞊nɩɔ. ‑Aan pɛpɛ, Nyɩsʋa a ‑tɩ nɩ ‑do, nɔ‑ ‑a nɛ ‑mɔ lɛ, ɛ nɔ‑ ‑a kuo ꞊wlʋ yɩ.

‑Tɛ nyibli di 'lɩ 'kʋkʋnyibli a 'nyɩ‑hʋnhɔn nu, ʋ di 'klɔ'hɩhrɩɩ nu

12 ꞊Haantitie ‑mʋ', ‑a pɩ nyibli, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ. ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ nɩ 'kɩ 'mʋ lɛ, dɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, nyibli 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ 'hrɩ 'klɔ. 13 'Bʋ pa, 'bʋ mɔ wɛn ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɔn wɛn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ 'hrɩ wɛn 'klɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑ʋ ‑bɩ ni 'a hɩhla, ‑ɛ ‑bɩ ɛ di ꞊hɛn wɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'yɩ 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, 'ɛ 'yɩ 'klɔ 'hrɩ. 14 Ba ꞊tu꞊o 'yie. 'Bʋ mɔ wɛn ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'yɩ 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, ɛ 'yɩ 'klɔ 'hrɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ di ꞊hɛn wɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ', ‑a nɛ ‑mɔ lɛ, ‑a nɛ wɛn꞊ɛ ‑mɔ lɛ dadʋ, 'a kuo wɛn ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ dadʋ ‑wɛ.

15 'Bʋ mɔ, 'bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ di ꞊hɛn wɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ', ‑a hlɛ, ɛ mɔ hɩ ꞊nɩɔ, ‑kɔtɩ ‑a lee nyibli nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ. Kɛɛ, 'bʋ mɔ wɛn ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑ha 'lɩ nyibli 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ ‑ha ꞊nʋ 'klɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ di ꞊hɛn wɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑ha, 'ɛ 'yɩ꞊ɩ 'klɔ ‑ha. 16 'Bʋ mɔ, nyibli 'bʋ 'yɛ nɩ di wɛn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ ‑hɔn, 'bʋ 'yɛ nɩ di wɛn 'klɔ nɩ 'hrɩ, ɛ di ꞊hɛn wɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'yɩ 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, 'ɛ 'yɩ 'klɔ 'hrɩ. 17 'Bʋ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'bʋ 'yɩ 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, ‑ɛ ‑bɩ a kuo wɛn꞊ɛ ꞊wlʋ yɩ dadʋ, ɛ di ꞊hɛn wɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'yɩ wɛn 'aan dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑mɔ ‑hru. 18 Dɛ a 'mʋ, ɛ di ꞊hɛn wɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ ‑ʋ 'kʋ, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ wa wɛn ꞊nʋ. 19 'Bʋ mɔ, ꞊ba kuo wɛn꞊ɛ ꞊wlʋ yɩ, kɔ, ꞊ba yɩ wɛn꞊ɛ nɩ ‑ple, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ di ‑a mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'tɩ‑ ‑hɛɛlɛ a 'mʋ, 'bʋ mɔ wɛn 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ nɩ ‑do a ‑hɛɛlɛ, kɔ, ‑aan nyiblo nɩ ‑do 'bʋ 'yɛ nɩ di wɛn 'lɩ yakɔ 'kwli nɩ mu, ‑aan dɛ di nɩ wɛn nyaɩ dɩakɩ, 'kɩ 'lɩ nyibli a pɛpɛ 'nyɩ.

20 Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ. Ɛ nɔ‑ mɔ yɩ‑hɛnyiblo, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ ‑ha 'klɔ. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ tʋɛ nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'kʋ, ʋ di 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ 'nɩ ‑hɔn ‑wɛ, ʋ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ. 21 ‑Tonyiblo nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ya 'nɛ‑ 'kʋkʋʋ ‑tʋtʋ kɩ. ‑Tonyiblo a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Adamʋ. ‑Tonyiblo nɩ ‑do, nɔ‑ nu꞊o ‑wɛ, nyibli 'ʋ ‑hʋɛn kɛ 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ʋ yɩ kɛ 'klɔ 'hrɩ. Nyiblo a 'mʋ, 'a 'nyrɛ ‑mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 22 Nyibli a pɛpɛ mɔ Adamʋ a 'mʋ a 'yonʋ a 'yonʋ ꞊nɩɔ. ‑Tɛ Adamʋ a 'mʋ, ɛ 'kʋ, nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, ʋ di lɛ 'nɩ 'kʋkʋ ‑nɩ ‑wɛ. 'Tɩ‑ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ‑mʋɛ, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ 'hrɩ 'klɔ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, ʋ di ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ʋ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ ‑wɛ. 23 Kɛɛ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ di 'lu ‑mɔ mu, ɛ di kʋkʋɛ ꞊wien lɛ. ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ mɔ yɩ‑hɛnyiblo, ‑ɛ 'hrɩ 'klɔ. ‑Nyrɔwɔ ‑kɔ 'kwli ɛ di ‑hʋan di de, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ 'a nyibli, 'kɩ Nyɩsʋa di 'lɩ ꞊nʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑haa ‑nɩ, ɛ di ꞊nʋ 'klɔ ‑ha. 24 'Bʋ ‑hi, 'kuo ‑hʋɩn* kɔ 'waa nyibli gbagbɩ 'hʋɛn‑, ‑Yusu 'Klɩsʋ di ‑wɛ ꞊nʋ bʋ, ɛ kɔ 'klɔ ‑bʋ, 'a naanyʋ a pɛpɛ, ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'hʋɛn‑. 'Bʋ ‑wɛ 'waa pɛpɛ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'klɔ di 'lɩ 'nɩ ‑wɛ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu di 'lɩ 'a bodɩɔdɛ 'nɩ ‑ha, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'a 'Baɩ ‑nyi. 25 'Bʋ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'bʋ di ‑hʋan de, ɛ blɛɛ yɩ, bʋ nu bodɩɔdɛ de, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'a 'Baɩ Nyɩsʋa di 'ʋ꞊ʋ ‑nuu ‑nɩ, 'a yraanyibli a pɛpɛ, ʋ 'mʋ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ bʋ nɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre. 26 'Kʋkʋʋ, ɛ nɔ‑ mɔ lɛ'bɔɔyraanyɔ, Nyɩsʋa di bʋ ‑wɛ. 27 Ʋ 'crɩɩ la 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli nɩ, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'ɛ nɩ 'lɩ꞊ɩ bʋ.» ‑Tɛ Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'a 'mumu, ɛ di 'lɩ 'a 'Yu a 'mʋ bʋ nɩ, ‑kɔtɩ ɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ni꞊e, ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'ɛ nɩ 'lɩ 'a 'Yu bʋ. 28 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di ‑hʋan 'ʋ꞊ʋ ‑nuu ‑nɩ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'mʋ 'lɩ 'a 'Yu bʋ nɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'Yu a 'mumu, ɛ di꞊e 'nɩ nu, ɛ 'mʋ ‑hʋan 'lɩ 'a 'Baɩ, ‑ɛ ‑nyi꞊e ‑tɛblɩ a pɛpɛ bʋ nɩ. ‑Aan 'Baɩ Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ kɔɔ ‑tonyibli a pɛpɛ, kɔ 'a ‑nɛ ꞊dedede win kɩ.

29 Ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, 'ʋ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'ʋ pɩ ꞊nʋ 'nie 'lu lɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'nie 'lu ‑pʋ, 'tɩ‑ ‑ʋ 'kʋ a ‑ta'. Dɛ ‑kɔ dɛ a 'mʋ, ʋ ni 'lɩ? ꞊Bɩ dɛ a 'mʋ, ʋ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, ‑tɛ ʋ pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ‑ha 'lɩ nyibli 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'klɔ ‑ha? 30 'Ya 'ʋ 'lu de, ba ta 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ lɛ. ‑Tɛ ‑a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'lɩ nyibli 'kʋkʋnyibli 'nyɩ 'nɩ ‑ha, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'klɔ ‑ha, ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊a ‑wɛn 'a ‑nɛ ti, 'kɩ ‑ba 'ye ꞊hɩʋɛn, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ nyibli ‑mɔ nɩ gbɛ. 31 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, 'dɩayɩnʋ ‑na, 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, 'kɩ 'n nɩ 'lɩ 'kʋkʋʋ wlɔn. 'N yɩ 'a mʋ ‑tɩ a pɛpɛ a 'mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'aan ‑tɩ, 'n pɩ 'na dɩɔnʋ a ‑pli, ‑tɛ a kɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ. 32 'N 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, 'kɩ 'nɛ‑ Efɛsɩdɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ' ‑jɩ', ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'n kɔ 'wan 'kwli a mʋma 'hʋɛn‑, ‑a 'yɛ nɩ ‑wɔn wɛn. 'Klɔ ‑mɔ 'klɔ, 'n 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ wɛn wɛn ꞊hɩʋɛndʋ a 'mʋ a 'yiye kɩ, 'bʋ mɔ, 'nɩ 'yɩ wɛn꞊ɛ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ bʋ ‑ha 'lɩ nyibli 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'klɔ ‑ha. Nyɩsʋa 'bʋ 'yɛ nɩ di wɛn 'lɩ nyibli 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ ‑ha, 'n di wɛn 'nɩ hle, ꞊wɩ yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pɩ lɛ: «Ba di 'lɩ, ‑ba 'mle kɛ lɛ ‑tɛɛ, ɛ kɔ, ‑ba di kɛ dɛ ‑tɛɛ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a 'tɩɛ 'kʋɩ nɩ.»

33 Kɛɛ, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ ni 'pʋplɛ lɛ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ: ‑Wleyɛ nɩ ‑do, nɔ‑ ni꞊e, ‑wlo a pɛpɛ 'ʋ pʋɛ. 34 Ba di 'aan dɩɔnʋ ‑mɔ. A 'nɩ 'nuo 'kɩ dɛ 'kuku de. 'N yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyibli ‑bɩ nɩ 'lɩ, 'ʋ 'yɛɛ Nyɩsʋa nɩ yi. ‑Tʋɩ 'mʋ 'a mʋ nu, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ ni 'pʋplɛ lɛ.

‑Bɩ' ‑aan 'hʋɩ di 'mʋ nɩ, 'bʋ mɔ, ꞊ba 'hrɩ 'klɔ?

35 ‑Baklɛ, nyiblo di 'nɩ 'bɛti ‑nɩ: ‑Bɩ' nyibli di 'lɩ 'kʋkʋnyibli a 'nyɩ‑hʋnhɔn nu 'lɩ? Nyiblo a 'mʋ, 'bʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli a 'mʋ 'nyɩ, ‑bɩ' 'a 'hʋɩ di 'mʋ nɩ 'lɩ? 36 ‑Mɔ ‑mʋ', ‑ɛ ni 'bɛtilɛ lɛ, ꞊yɩ 'lulɛ‑hihie ‑kɔ. ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ dɛ yɩ: ꞊Nɩ 'mʋ ‑kʋbʋ 'dɔ, ‑kɔ ‑bʋ pʋ 'ʋ꞊ʋ ‑wlu, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ ꞊ga. 'A ‑wlupʋpʋʋ a 'mʋ, ɛ 'wɩ‑ 'kʋkʋʋ yɩ. 37 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ ‑kʋbʋ nɩ 'dʋɛ, kɔ 'a ‑nɛ ‑gbʋgbladɛ ꞊dʋ 'hʋɛn‑, 'a 'yɛɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ꞊dʋɛ. ‑Tɛ ‑mʋ', 'dʋdɔdɛ a 'mʋ, ɛ di ‑mɔlɛ꞊hɩnhɩan nu, ꞊yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'yɩ 'a tugbɛ 'pa‑, ꞊nɩ 'dɔ꞊ɔ lɩ꞊ɩ. 38 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ 'dɔ 'a 'yɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ni꞊e, 'ɛ ꞊gɛ, 'ɛ yɩ tugbɛ ‑hɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa. 'A ‑nɛ 'dʋdɔdɛ a tugbɛ nɩ 'dɔ.

39 ‑Aan 'mumu, dɛ nɩ ‑do, nɔ‑ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ. ‑Aan 'hʋɩ nɩ 'dɔ, mamʋɩ a ‑nɛ 'hʋɩ, 'ɛ nɩ 'dɔ, nʋblɩ a ‑nɛ nɩ 'dɔ, ‑hrin a ‑nɛ, 'ɛ nɩ 'dɔ ‑wɛ. 40 'Kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑tɛblɩ nɩ 'lɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ‑tɛblɩ 'ɛ nɩ 'nɛ‑ ‑wɛ. Yakɔ 'kwli a ‑tɛblɩ a yɩnɩnɔ nɩ 'dɔ, ‑tʋtʋ kɩ a ‑tɛblɩ a yɩnɩnɔ, 'ɛ nɩ 'dɔ ‑wɛ. 41 'Yrʋ a yɩnɩnɔ nɩ 'dɔ, ꞊hɔnpʋ a yɩnɩnɔ, 'ɛ nɩ 'dɔ ‑wɛ, nyahro a yɩnɩnɔ, 'ɛ nɩ 'dɔ. 'Kɩ 'lɩ nyahro ‑mɔ ‑bɩ 'nyɩ, 'a ‑nɛ nyahroyɛ 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ kɔ 'a ‑nɛ yɩnɩnɔ nɩ.

42 Kɛ‑ ɛ di 'mʋ nɩ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ, Nyɩsʋa di 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑ha. ‑Tonyiblo a ‑plahʋɩ 'wɩ‑ 'dʋdɔdɛ yɩ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ 'kʋ, 'bʋ ‑ha 'ʋ 'a ‑plahʋɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɩ 'nɩ ꞊hɔn. Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'lɩ nyiblo 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑ha, ɛ di꞊e 'klɔ ‑ha, nyiblo a 'mʋ, 'a 'hʋɩ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ꞊hɔn 'kɩ de. 43 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'kʋ, 'bʋ ‑ha 'ʋ 'a ‑plahʋɩ 'ʋ, 'a ‑plahʋɩ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑kɔ꞊ɔ 'kɩ 'klɩ de, ɛ yɩ nyre 'lɩ 'yie 'kwli lɛ. Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ɛ di 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑ha, 'a 'hʋɩ di nɩ 'klɩ kɩ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'lɩ 'yie 'kwli lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ. 44 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ 'ʋ꞊ʋ nɩ ‑hɛ, 'a ‑plahʋɩ ‑mʋ', ʋ ‑hɛ 'ʋ, ɛ mɔ ‑tʋtʋ ‑bʋ a dɛ ꞊nɩɔ. Kɛɛ, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑ha, ɛ di ‑nyi꞊e 'hʋɩ yrayrɩ. 'Hʋɩ a 'mʋ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* a dɛ ꞊nɩɔ. 'Kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ ‑bʋ kɩ, ‑a kɔ ‑plahʋɩ. 'A ‑tɩ, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑a di kɔ 'hʋɩ yrayrɩ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a nunudɛ. 45 Kɛ‑ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «Adamʋ*, ‑ɛ mɔ la 'klɔ ‑bʋ, 'a yɩ‑hɛnyiblo, Nyɩsʋa nu la꞊a nɩ, 'ɛ nɩ la 'klɔ.» Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ mɔ 'klɔ yrayrʋ a yɩ‑hɛnyiblo, nɔ‑ ‑hɛ ‑Hihiu ‑mʋ', ‑ɛ yɩ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. 46 'Hʋɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu di ‑a mʋ ‑nyi, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ɛ 'nɩ 'nyɛɛ꞊ɛ 'hru nɩ, kɛɛ, dɛ ‑di 'hru 'nyɛɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑plahʋɩ. 'Bʋ ‑hi, 'tɩ‑ 'hʋɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu di ‑a mʋ ‑nyi, ɛ 'mʋ 'ʋ kʋɛ. 47 Yɩ‑hɛnyiblo, ‑ɛ mɔ la Adamʋ, ɛ mɔ la ‑tʋtʋ kɩ a nyiblo ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa nu la ‑pla, ɛ nu la. Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyiblo yrayrʋ, 'kɩ ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli. 48 ‑Tʋtʋ kɩ a nyibli 'wɩ‑ Adamʋ yɩ, Nyɩsʋa nu la ‑pla, ɛ nu la. Kɛɛ, yakɔ 'kwli a nyibli, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'wɩ‑ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli yɩ, ‑ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 49 ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, ‑a 'wɩ‑ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Adamʋ yɩ, Nyɩsʋa nu la ‑pla, ɛ nu la. ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, ‑a di 'wɩ‑ ‑hʋan nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli yɩ, ‑ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ.

Nyɩsʋa ‑ha 'ʋ 'kʋkʋʋ 'hru wlɔn

50 'Dɩayɩnʋ ‑na, ‑tɩ 'n hlɛ, ɛ nɔ‑ mɔ: ‑Tonyiblo 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ paa 'lɩ 'a dɩɔnʋ a ‑plahʋɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ ꞊hɔn, ɛ kɔ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ꞊hɔn, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nɩ 'ʋ ‑tɩtɛ nɩ ‑do.

51 Ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ, 'mʋ 'a mʋ ‑huhlidɛ ‑lee ‑nɩ: Ɛ 'yɩ ‑aan pɛpɛ 'pa‑, ‑a 'nɩ 'kʋ꞊ʋ nɩ. Kɛɛ, ‑aan pɛpɛ, Nyɩsʋa di ‑aan 'hʋɩ 'nɩ 'cɩcɩ ‑nɩ. 52 'Bʋ bi lɛ'bɔɔ‑ŋamʋ, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑a di 'nɩ 'cɩcɩ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ nyiblo 'yɛ nɩ 'kapʋ wɛn 'yie. 'Bʋ mɔ, 'bʋ bi ‑ŋamʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'kʋ la, nʋ‑ di 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, ʋ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ. 'Hʋɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ di nɩ ꞊hɔn de, ɛ nɔ‑ ʋ di kɩ pʋ. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑ʋ 'yɛ nɩ 'kʋɩ, Nyɩsʋa di ‑nyi ‑a mʋ 'hʋɩ yrayrɩ ‑wɛ. 53 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑aan 'hʋɩ ‑mʋ', ‑ɛ di 'kʋ, 'tɩ‑ ‑ɛ di ꞊hɔn, ɛ di ‑hɛ 'hʋɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ di nɩ 'kʋ, kɔ, ‑ɛ 'yɛ di 'kɩ nɩ ꞊hɔn de.

54 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri dɛ a 'mʋ, ɛ di 'ʋ 'lu ‑mɔ ‑muu ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ di 'ʋ 'nɩ nyre. ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩ la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Nyɩsʋa ‑ha 'ʋ 'kʋkʋʋ 'hru wlɔn, 'ɛ ‑wɛ꞊ɛ bʋ.

55 'Kʋkʋʋ 'yɩ 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ,

bʋ kɔɔ ‑tonyibli 'klɩ kɩ de.

Ɛ 'yɩ 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ de,

bʋ nu 'kɩ ‑tonyibli 'crɛ 'yi ꞊hlɔn lɛ de.»

56 'Kʋkʋʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu nyibli 'crɛ lɛ nɩ, 'waa dɛ 'kuku a ‑tɩ. Dɛ 'kuku ‑mɔ ‑bɩ, tete a ‑tɩ, 'ɛ kɔ 'klɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli kɩ. Tete, nɔ‑ tʋɛ nɛ ‑a mʋ, dɛ ‑mɔ dɛ 'kuku. 57 'A ‑tɩ, ‑ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, ‑ɛ nu꞊o, ɛ yɩ ‑nyi ‑a mʋ 'klɩ, 'kɩ ‑ba ‑ha 'ʋ dɛ 'kuku 'hru wlɔn, ɛ kɔ 'kʋkʋʋ 'hʋɛn‑, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu ‑a mʋ ‑mɔ a ‑ta'.

58 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, 'na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'n nʋɛ ‑nɩ, ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'a ‑tɩ, ba 'nɛɛ 'ʋ yɩ bʋ, ꞊dedede 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, a 'nɩ 'hɔɔn 'ʋ 'hru wlɔn. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ, ba 'cibi 'ʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑kʋan a nunuo. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ‑kʋan a 'mʋ, a ni, 'kɩ 'lɩ 'a 'klɩ 'kwli, ɛ 'yɩ dadʋ 'pa‑.

16

'Wliyɛ ‑mʋ', ʋ ‑ha la, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli a ‑ta'

1 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n mi 'kɩ 'a mʋ lee mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ 'wliyɛ ‑mʋ', a yɩ lɛ 'kukue ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Jrusrɛdɩɔ a ‑Yusu a nyibli a ‑ta'. ‑Tɛ 'n pʋ lɛ, ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Galatɩblʋgba 'kwli, bʋ nu 'wliyɛ a lɛ'kukuelɛ, kɛ‑ ba nu꞊o ‑wɛ. 2 'A ‑nɛ 'sɔɔndɩ, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'wliyɛ ‑bʋ, ɛ yɩ 'ye, ɛ kɔ bʋ pʋ 'a dɛ 'kɩbɩa kɩ. Kɛ‑ ba nu꞊o, ‑ɛ di꞊e nu, 'nɩ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, a 'nɩ ꞊ha 'kɩ 'wli ꞊dʋ ‑ha. 3 'Bʋ mɔ, 'nɩ nyre 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, nyibli ‑mʋ', a ‑ha, 'kɩ bʋ gba 'lɩ 'wliyɛ a 'mʋ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'n di 'crɩ 'crɩɛn, 'kɩ 'ʋ 'wliyɛ a 'mʋ a ‑ta', 'mʋ ꞊nʋ꞊ʋ ‑nyi. 4 ‑Tɛ 'n di 'a 'yiye nu, ‑ɛ ‑bɩ ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑ ‑a mʋ di mu.

'Dagbɩ ‑mʋ', Pɔlʋ di lɛ mu

5 'N ‑hʋɛ ꞊bʋ mu 'lɩ Masɩdʋanɩblʋgba 'kwli. 'Nɩ 'bɛ 'blʋgba a 'mʋ ꞊tɩɔ, 'tɩ‑ 'mʋ 'a mʋ yɩ ‑mɛ mɔ di. 6 ‑Baklɛ, 'nɩ ‑di, 'n di ‑hii 'lɩ 'a mʋ ti gbi ‑mɔ. ‑Baklɛ, 'n nɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ ‑nɩnɩ, cɛ a ti 'mʋ 'lɩ ‑wɛ, 'tɩ‑ 'mʋ ‑hi. 'Bʋ mɔ, 'nɩ nyre 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'na mumuti 'bʋ nyre 'ʋ, 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ, 'n di 'ʋ mu, 'n ‑hʋɛ ba ‑hɛɛ 'mʋ, 'kɩ 'ʋ 'na 'dagba a ‑ta'. 7 'Nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ꞊bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'tɩ‑ ꞊bʋ 'yɛ nɩ ‑hi 'ʋ ti ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ, ꞊bʋ ‑hi. 'Bʋ mɔ, ‑aan Kʋkɔnyɔ 'bʋ ‑wɛn, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ꞊bʋ ‑wlɛɛn 'ʋ 'a mʋ 'hʋɩ.

8 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ꞊bʋ nɩ 'nɛ‑ Efɛsɩdɩɔ 'kwli bʋ, Patɩkɔtɩ a lɛ'mimle bʋ ‑hi, 'tɩ‑ 'mʋ 'hru wlɔn bi, 9 ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa kla ꞊haan'hru yɩ, 'kɩ ꞊bʋ nuu 'nɛ‑ 'a ‑kʋan, 'ye ꞊bɩɩ 'na yraanyibli ‑hʋ.

10 'Bʋ mɔ, Timote 'bʋ nyre 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ba 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ 'n ni, 'nɩ ni ‑aan Kʋkɔnyɔ a ‑kʋan, kɛ‑ nɩ ‑do, ɛ ni, 'ɛ ni 'a ‑kʋan ‑wɛ. 11 Nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'yraa 'lɩ꞊ɩ. Kɛɛ, ba ‑hɛɛ ꞊nɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a 'dagba 'lu ‑mɔ gba, ɛ kɔ, ɛ 'mʋ 'nɛ‑ 'mʋ ‑mɔ nyre ‑tɛɛ. ‑Yusu a nyibli ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑, ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a yɩ꞊ɩ 'nɩ ‑ple.

12 ‑Aan 'dɩayɩ Apɔlɔsɩ ‑mɔ ‑bɩ, 'n nyaa ꞊nɛ lɛ, 'kɩ 'lɩ ti ‑hʋɔhʋɩ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ kɔ ‑Yusu a nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'a mʋ yɩ ‑mɛ mɔ di. Kɛɛ, ɛ 'yɛɛ ‑mɔ nɩ ‑wɛ, 'kɩ bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. 'Bʋ kɔ 'hru, ɛ di 'lɩ 'nɩ di.

Lɛ'bɔɔwin

13 Ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ'. Ba kɔ ꞊wlʋ nɩ ‑do, ba 'cibi 'ʋ, ba kuo ‑Yusu a ꞊haantitie ꞊wlʋ yɩ. 'Aan ꞊wlɩ 'nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn. Ba 'ble nyɩbɛ꞊wlɩ kʋa. 14 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ 'a ‑nɛ ꞊dedede nɩ ni, ba nu꞊o, 'kɩ 'lɩ nʋɛlɛ 'kwli.

15 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, a yi Sefanasɩ, kɔ 'a 'kayubʋkʋɛ a pɛpɛ nɩ, 'a yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ nʋ‑ mɔ yɩ‑hɛnyibli, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ Akaiblʋgba 'kwli. Ʋ ‑ha 'waa dɩɔnʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu a nyibli ‑hɛɛ ‑nɩ. 'N nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, 16 ba ꞊tuu 'ʋ nyiblidʋ a 'mʋ 'ʋ. Ba ꞊tuu 'ʋ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ni ‑kʋan ‑wɛ.

17 Sefanasɩ kɔ Fɔtinatusɩ, kɔ Akaikusɩ 'hʋɛn‑, 'waa didie ‑bʋ, ʋ ‑di, ɛ nie 'mʋ dɔdʋ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ ꞊nʋ nɩ 'ye, ɛ 'wɩ‑ ‑tɛ 'n 'yɛ nɩ 'ye wɛn 'a mʋ. 18 'Waa didie blee 'na plɔ nɩ dɩakɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu la de, 'ʋ di la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'ʋ blee la 'aan plɔ. Nyiblidʋ a 'mʋ, ba ꞊tuu 'ʋ ꞊nʋ.

19 ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ yɩ 'nɛ‑ Asiblʋgba 'kwli lɛ 'kukue ‑nɩ, ʋ 'bɛti 'a mʋ. ‑Yusu a nyibli kɔ Akilasɩ kɔ Prisilɩ 'hʋɛn‑, ‑ʋ yɩ lɛ 'kukue ‑nɩ, 'kɩ 'nɛ‑ 'waa 'kayu bʋ, ʋ 'bɛti 'a mʋ, 'kɩ 'lɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'nyrɛ 'kwli. 20 ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑, ʋ 'bɛti 'a mʋ ‑wɛ. Ba ‑nyinyi 'wio ‑tɛɛ, ꞊wɩ yɩ 'dɩayɩnʋ.

21 'Na ꞊gbɛtʋ, 'mɔ ‑yɩ 'a dɛ ‑bʋ 'crɩ: 'N 'bɛti 'a mʋ.

22 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑nʋɛ ‑nɩ, Nyɩsʋa bʋ pʋ꞊ʋ 'jrɔ yɩ. ‑Aan Kʋkɔnyɔ bʋ di. 23 ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ. 24 'N nʋɛ nɛ 'aan pɛpɛ nɩ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyibli.

* 3:14 3.14 ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑na Nyɩsʋa a ‑kʋan 'bʋ nu ‑tɛɛ.

* 8:1 8.1 'Kɩ 'lɩ Kolɛtɩdɩɔ 'kwli, 'wlugba‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ pie 'kuo, ʋ ple la꞊a nɩ, 'kɩ 'ʋ 'maɩ yɩ, ɛ kɔ 'wlugba‑tɛblɩ ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'kuo ‑pie ‑nɩ. Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ ‑hʋɛ bʋ ‑tɔ mʋmadɛ, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑yi, 'bʋ mɔ, mʋmadɛ ‑mʋ', ɛ mi ‑tɔ mɔ, 'bʋ pie ꞊nɛ 'kuo, ‑hʋʋ' 'bʋ 'yɩ꞊ɩ 'kuo ‑pie ‑nɩ.

* 11:5 11.5 Pɔlʋ a ti 'yri, 'lawlunʋgbɩ, nʋ‑ 'yɛ nɩ ‑hie la ‑gese 'lu lɛ, ɛ kɔ, 'ʋ ŋmlɛ la 'ʋ 'li lɛ. Nʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ nyɩbɛpʋ, ‑ʋ ꞊tui 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, nʋ‑ yɩ la ‑gese 'lu lɛ ‑hie ‑nɩ.

2 KOLƐTƖKƲƐ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

'HƲƐN A 'CRƖƐN

Pɔlʋ gba la

KOLƐTƖKƲƐ

yɩ

1

1 'Mɔ Pɔlʋ, Nyɩsʋa ‑ha, 'kɩ ꞊bʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑mɔnanyɔ*, 'mɔ ‑yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, 'n kɔ ‑aan 'dɩayɩ Timote 'hʋɛn‑. 'A mʋ Nyɩsʋa a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Kolɛtɩdɩɔ 'kwli, kɔ ‑ʋ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Akaiblʋgba 'kwli, 'a mʋ ‑a yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ.

2 ‑A dɛ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu, ɛ kɔ, ʋ 'mʋ 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ ‑nyi.

'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ ꞊hɩʋɛn nɩ 'ye, Nyɩsʋa ꞊tui 'lɩ ‑a mʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ

3 ‑Ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'Baɩ. Nyɩsʋa a 'mʋ, 'a ‑nɛ ti, ɛ kɔ nyibli a nyaɩ, 'ɛ ꞊tui 'lɩ ꞊nʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ. 4 'A ‑nɛ ti, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ ꞊hɩʋɛn nɩ 'ye, ɛ yɩ ‑nyi ‑a mʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye ‑wɛ, ‑a 'mʋ ꞊nʋ 'klɩ ‑nyi.

5 Ɛ 'wɩ yɩ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ. ‑Tɛ ‑a kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ, ‑a ni 'a ‑kʋan, ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑aan 'mumu ‑wɛ, ꞊a yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye dɩakɩ. Kɛɛ, Nyɩsʋa yɩ ‑a mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ dɩakɩ ‑wɛ. 6 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ ꞊hɩʋɛn nɩ 'ye, ꞊haandɛ 'ɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑aan ꞊hɩʋɛn a 'yiye a 'mʋ 'kwli, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. 'Bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ yɩ ‑a mʋ 'klɩ nɩ ‑nyi, 'kɩ 'lɩ ‑aan ꞊hɩʋɛn a 'yiye 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɩ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ꞊wlʋ a 'lɩla kɔ, 'bʋ mɔ, ꞊hɩʋɛndʋ ‑bʋ, ‑a yɩ 'ye, 'ba yɩ꞊ɩ nɩ 'ye ‑wɛ. 7 'A ‑tɩ, ‑a yi꞊e nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, ‑bʋ nu꞊o, ba ‑ha 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, a di 'ye ꞊hɩʋɛn, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑a ni ꞊hɩʋɛn a 'yiye, kɛɛ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ‑nyi 'a mʋ 'klɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ ni, 'ɛ yɩ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi.

8 'Dɩayɩnʋ ‑na, ‑a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ba yru꞊o' lɛ ‑tɛɛ, ‑tɛ ‑a nu la ꞊hɩʋɛn a 'yiye, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑a nɩ la 'lɩ Asiblʋgba 'kwli. ꞊Hɩʋɛndʋ a 'mʋ, ‑a yɩ la 'ye, ɛ ‑hi la ‑a mʋ wlɔn. ‑A 'yɩ la꞊a ꞊han‑tɩ ‑pʋ, ‑ba di la 'lɩ꞊ɩ wlɔn ꞊ta. 9 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ꞊a yɩ la꞊a 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ ꞊hɩʋɛn a 'yiye a 'mʋ 'kwli 'kɩ ‑a di la 'lɩ 'kʋʋ ‑nɩ. Kɛɛ, ꞊hɩʋɛn a 'yiye a 'mʋ, ɛ nyre 'ʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ nɩ ‑do a 'klɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ wa ‑a mʋ, kɛɛ, ‑a 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'klɩ, nɔ‑ wɛ ‑a mʋ. Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑hɛ 'lɩ nyibli 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ‑ɛ ‑hɛ ꞊nʋ 'klɔ. 10 Ɛ nɔ‑ ꞊gblɛ la ‑a mʋ, 'kɩ 'lɩ 'kʋkʋʋ 'yakla ‑mʋ' wlɔn, ‑ɛ di la ‑a mʋ kɩ yɛ, kɔ, ɛ 'mʋ ‑a mʋ wa ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ ꞊hɩʋɛn a 'yiye a gblegble ‑mʋ', ‑ʋ di di a ‑ta'. Iin, ‑a yi꞊e nɩ, ꞊a yɩ꞊ɩ ‑ple, ‑ɛ mɔ, ɛ di dɛ a 'mʋ 'nɩ nu de. 11 'Aan 'mumu, a di ‑a mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ ‑wɛ, 'bʋ mɔ, 'ba yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta'. 'A ‑tɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ di da Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta'. Nyɩsʋa 'bʋ nu ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ di꞊e 'wio ‑nyi.

Pɔlʋ ‑hɩhɩɛ꞊ɛ klɛ, dɛ‑ kɔ ‑tɩ, ‑tɩ ‑mʋ', ɛ hla la, 'kɩ ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑nu

12 Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ kɔ ‑pli ‑a pɩ, ɛ nɔ‑ mɔ: ‑a yi꞊e nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ ‑mɔ, ‑aan 'yrinaabʋɩ 'sii 'ʋ yɩ ‑tɛɛ, ɛ kɔ, ‑tɩ ‑bʋ, ‑a ‑hlɛ, ɛ nɔ‑ ‑a ni, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa. Sɛyɩ‑sɛyɩ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, ‑aan 'yrinaabʋɩ 'sii 'ʋ yɩ ‑tɛɛ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ la 'a nunuo lɛ nɩ ni, ɛ 'yɩ 'lɩ ‑aan ꞊gbɛtʋ a ꞊tɔ 'kwli 'pa‑, kɛɛ, Nyɩsʋa nu la ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'ɛ ‑hɛɛ nɛ ‑a mʋ, kɔ, 'ɛ ‑nyi la ‑a mʋ 'klɩ, 'kɩ ‑ba nu la ‑tɛblɩ a 'mʋ. 13-14 A yi ‑tɛblɩ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑a yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, ɛ kɔ lɛyuyruo. 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ 'a mʋ ‑mɔ nɩ 'crɩɩ ‑nɩ, ‑a 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ‑ba ‑hli 'a mʋ ꞊dedede 'yi kɩ. ‑Nyrɔwɔ ‑mʋ', Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di ya de, a di pʋ ‑aan ‑pli, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ nɩ ‑do ‑a di nu, ‑a 'mʋ 'aan ‑pli pʋ. Kʋɛ la 'lɩ bʋ, ‑bʋ yɛ ti ‑bʋ kɩ, a yru ‑tɩ a 'mʋ lɛ dɛ gbe. Kɛɛ, 'n pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, a di yru꞊o lɛ ‑tɛɛ.

15-16 'N pʋ la꞊a ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a 'mʋ, a di yru la꞊a' lɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ ‑hie la꞊a 'lu ‑mɔ lɛ, 'kɩ ꞊bʋ di la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'tɩ‑ 'mʋ la 'na 'dagba 'lu ‑mɔ gba, 'kɩ 'lɩ Masɩdʋanɩblʋgba 'kwli, 'tɩ‑ 'mʋ la ‑mɔ ꞊hɩan, 'mʋ la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ di de, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ la 'mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'mʋ la 'na 'dagba 'lu ‑mɔ gba, 'kɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli. 'Bʋ mɔ, 'nɩ nu la 'a nunuo lɛ, 'n di nu la 'aan ‑hɛɛwɩ nɩ 'hʋɛn. Kɛɛ, 'n 'yɩ la 'lɩ ‑di.

17 ‑Tɛ 'n lee la 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, kɛ‑ 'n di la꞊a nu, 'tɩ‑ 'n 'yɩ la꞊a lɛ ‑nu, ꞊bɩ 'aan ꞊wlɩ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn? 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑bʋ, 'n di꞊e 'nɩ nu, ‑ɛ ‑bɩ 'n di꞊e 'nɩ nu. 'Nɩ ‑nu꞊o lɩ 'a nunuo lɛ, ꞊wɩ yɩ 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli ‑bɩ, ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, ‑ʋ pɩ lɛ iin kɔ 'ʋʋn‑, 'kɩ 'ʋ dɛ nɩ ‑do kɩ. 18 'Kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ‑a pɩɩ la 'ʋ 'a mʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑bʋ, ‑a 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ la iin kɔ 'ʋʋn‑, 'kɩ 'ʋ dɛ nɩ ‑do kɩ, 19 ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a 'Yu, ‑ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'n kɔ Silasɩ, kɔ Timote 'hʋɛn‑, ‑a yɩ la 'a mʋ ‑lee ‑nɩ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ iin kɔ 'ʋʋn‑, 'kɩ 'ʋ dɛ nɩ ‑do kɩ. ‑Tɩ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, ɛ nɔ‑ ɛ hlɛ 'a ‑nɛ ti. 20 Ɛ 'wɩ yɩ, ɛ nɔ‑ yɩ ‑a mɔ꞊ɔ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, iin, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ', ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ 'a 'nyrɛ 'kwli, ꞊a pɩ lɛ: Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ Nyɩsʋa ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑nyi. 21 'Ya 'ʋ 'lu de, Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi, a kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hru wlɔn. Ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ pʋ ‑a mʋ 'kɩbɩa kɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑kʋan a ‑ta'; 22 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'a ‑Hihiu*, 'kɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ. Kɛ‑ ɛ nu ‑aan yruulɛ a ꞊tutuo, ‑ɛ tʋɛ nɛ ‑a mɔ꞊ɔ, ‑ɛ mɔ, ‑a mɔ 'a nyibli ꞊nɩɔ. 'A ‑Hihiu, ɛ ‑nyi ‑a mʋ, ɛ nɔ‑ tʋɛ nɛ ‑a mɔ꞊ɔ, ‑ɛ mɔ, ɛ di ‑a mʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑kɔtɩ ɛ ‑hla 'nɩ ‑nyi.

23 ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'n di 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'n 'yɩ la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ ‑di, 'kɩ 'lɩ Kolɛtɩdɩɔ 'kwli. 'Kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'n 'sʋʋ nɩ, 'bʋ mɔ, 'nɩ nu hɩ, ꞊bʋ 'kʋ; ‑ɛ nu꞊o, 'n pʋ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ di la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'nɩ ꞊ha la nyiblo ꞊dʋ a ꞊wlʋ ꞊hlɔn pʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'bʋ mɔ, 'nɩ kɔ ꞊bʋ di la 'lɩ, 'n kɔ ꞊bʋ 'plɛ la nyibli ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ ‑nu a ‑ta'. 24 Ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, ‑a ‑hʋɛ ‑ba nɩ 'a mʋ 'lu bʋ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛ a kɔ ba nu ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta'. ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ. Dɛ ɛ ‑hɛn 'nyrɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, a kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a bibi 'yi lɛ, ꞊a ni ‑kʋan, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ.

2

1 'A ‑tɩ, 'n pʋ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, ti 'yɛ la 'ʋ nɩ nyre, 'kɩ ꞊bʋ di la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, 'bʋ mɔ, 'nɩ di la 'lɩ, 'n di pʋ la 'aan ꞊wlɩ ꞊hlɔn de, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'n nu la 'a nunuo. 2 'Bʋ mɔ, 'nɩ pʋ 'aan ꞊wlɩ ꞊hlɔn, 'na 'mumu, 'na ꞊wlʋ di bi ꞊hlɔn. ‑Ɛ ‑bɩ 'aan nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ꞊tu 'lɩ 'mʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ. 3 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ 'crɩɩ la 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ mɔ, 'nɩ ‑di꞊e la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ nɩ. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n 'crɩ la 'crɩɛn a 'mʋ, 'bʋ mɔ, 'nɩ di la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, a di pʋ la 'na ꞊wlʋ ꞊hlɔn. Kɛɛ, a mɔ nyibli ꞊nɩɔ, ‑ʋ kɔ ‑bʋ ꞊tu wɛn 'lɩ 'mʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, 'mɔ ‑bʋ, 'nɩ kɔ plɔ a bleelɛ, 'aan 'mumu, a kɔ plɔ a bleelɛ ‑wɛ. 4 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n yɩ la 'a mʋ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, 'n kɔ la ꞊wlʋ a lɛnaalɛ dɩakɩ. 'N yɩ la 'nɩ we ‑wɛ. 'Nɩ ‑hʋa꞊a la ꞊bʋ pʋ la 'aan ꞊wlɩ ꞊hlɔn. Kɛɛ, 'n 'crɩ la nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ dɩakɩ.

Pɔlʋ wɛn 'nɩ, bʋ ‑hru dɛ'kukununyɔ a dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑mɔ

5 'N pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo ꞊dʋ, nɔ‑ pʋ nyibli a ꞊wlɩ ꞊hlɔn. Ɛ 'yɩ 'na ꞊wlʋ 'pa‑, ɛ 'yɩ꞊ɩ ꞊hlɔn ‑pʋ, kɛɛ, 'aan pɛpɛ a ꞊wlɩ ɛ pʋ ꞊hlɔn. ‑Baklɛ, ɛ 'yɩ 'aan pɛpɛ 'pa‑, kɛɛ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ a ꞊wlɩ ɛ pʋ ꞊hlɔn. Kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ꞊bʋ hlee dɛ a 'mʋ kɩ dɩakɩ; 6 nyibli ‑hʋɔhʋɩ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ʋ nʋ‑ pʋʋ nyiblo a 'mʋ ‑bati lɛ. ‑Bati a 'mʋ, bʋ ‑wɛ 'kɩ 'lɩ. 7 Ti nyre 'kɩ 'ʋ nɩ, 'kɩ dɛ ‑mʋ', ɛ nu la, 'a ‑tɩ bʋ ‑hru 'a mʋ ‑mɔ, a 'mʋ 'lɩ꞊ɩ ꞊wlʋ 'kwli bʋ ꞊tu. 'Bʋ mɔ, 'ba 'yɩ lɛ ‑nu, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ di bi ꞊hlɔn pɛpɛ. 8 'A ‑tɩ, 'n nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, ba tɔɔ ꞊nɛ꞊ɛ yɩ, ‑ɛ mɔ, a nʋɛ ꞊nɛ nɩ. 9 Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ 'crɩɩ la 'a mʋ ‑mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ, 'mʋ 'lɩ 'a mʋ ‑gbaa ‑nɩ, 'mʋ꞊ʋ 'ye, 'bʋ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, 'ba yɩ 'ʋ꞊ʋ nɩ ꞊tui ‑nɩ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'n 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, a ꞊tuu 'ʋ 'mʋ nɩ, 'a pʋʋ nyiblo a 'mʋ ‑bati lɛ. 10 'A ‑tɩ, kɛ‑ 'n pɩ 'kɩ 'a mʋ yɩ, 'bʋ mɔ, 'ba ‑hru nyiblo ꞊dʋ a dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'na 'mumu, 'n ‑hru 'a ‑tɩ ‑mɔ ‑wɛ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, nyiblo a 'mʋ, 'bʋ nu 'mʋ ꞊dedede ‑mɔ, 'n ‑hru 'a ‑tɩ ‑mɔ. 'Kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ ye', dɛ a 'mʋ, nyiblo a 'mʋ, ɛ ‑nu, 'n ‑hru 'a ‑tɩ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. 11 'N nu꞊o nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, Satan 'nɩ ꞊ha 'hru 'ye, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ ‑hʋɛ bʋ ‑ha 'ʋ ‑a mʋ 'hru wlɔn.

Ti ‑mʋ', Pɔlʋ ‑hi 'lɩ Trʋasɩdɩɔ 'kwli, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ɛ hlɛ

12 Ti ꞊dʋ a ti 'yri, 'kɩ 'n mu la 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Trʋasɩ 'kwli, 'mʋ la ꞊haantitie ‑mʋ' pʋ, ‑ɛ nɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑mɔ lɛ. ‑Tɛ 'n nyre la 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑ha la 'hru, 'kɩ ꞊bʋ na la 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ. 13 Kɛɛ, 'n kɔ la ꞊wlɩ a lɛnaalɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'n 'yɩ la 'lɩ ‑aan 'dɩayɩ Titɩ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ gba la ‑Yusu a nyibli ‑mʋ' wlu, ‑ʋ nɩ 'lɩ Trʋasɩdɩɔ 'kwli, 'nɩ ‑hi la, 'nɩ mu la 'lɩ Masɩdʋanɩblʋgba 'kwli, 'mʋ la 'lɩ꞊ɩ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ.

‑Yusu 'Klɩsʋ ni꞊e nɩ, ꞊a ‑hɛ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'hru wlɔn

14 Kɛɛ, ‑ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ. Ɛ nɔ‑ nɛɛ nɛ ‑a mʋ 'a ‑nɛ ti, ‑ɛ nu꞊o, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ. ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑ha 'ʋ 'a yraanyɔ 'hru wlɔn, 'ɛ ni꞊e, ꞊a yɩ꞊ɩ ꞊wien lɛ kʋɛ, Nyɩsʋa 'ɛ nɛɛ nɛ ‑a mʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ, ‑a mi 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'ɛ 'mʋ꞊ʋ nyibli yɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑ha 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'hru wlɔn, 'ɛ yɩ ‑a mʋ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, 'kɩ ‑ba na ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑mɔ lɛ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a 'mʋ, ɛ 'wɩ‑ hɩnhrʋnpʋdɛ yɩ, ‑ɛ kɔ hɩnhrʋn ꞊hɛɛn bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ yi. 15 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a 'wɩ‑ hɩnhrʋnpʋdɛ yɩ, ‑ɛ kɔ hɩnhrʋn, ‑ɛ kwlɛɛ Nyɩsʋa kɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a nɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa wɛ, ɛ kɔ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'wan ye'. 16 Nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa wɛ, hɩnhrʋndʋ a 'mʋ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ. Ʋ yɩ wɛn ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ kɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'ɛ yɩ ꞊nʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ ‑nyi. Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'wan, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, hɩnhrʋndʋ a 'mʋ, ɛ 'yɩ ‑tɛɛ ‑nu 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ, 'ɛ ni꞊e, 'ʋ 'kʋɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 'A ‑tɩ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a ‑mɔlɛnɩna, ɛ mɔ ‑kʋan ꞊nɩɔ, ‑ɛ ‑hi ‑aan 'klɩ wlɔn. 17 Kɛɛ, ‑a mʋ ‑mɔ nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑lee ‑nɩ, 'kɩ ‑ba nu 'a ‑kʋan a 'mʋ. Ɛ kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ, 'ʋ nɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, 'ʋ ‑hʋɛ bʋ hlaa 'lɩ꞊ɩ kʋɛsɛ 'kwli, 'ʋ 'wɩ꞊ɩ puplonyibli yɩ, ‑ʋ kɔ ꞊yrɛ. Dɛ a 'mʋ, ʋ ni, ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a hlɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ‑ɛ nu꞊o, ‑a mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyibli ꞊nɩɔ.

3

Pɔlʋ ni ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'yrɩ yrayrɩ 'kwli

1 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n 'crɩ wɛn, ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, ‑a ꞊tui ‑aan dɩɔnʋ a ‑pli a pʋpʋʋ ‑wlu de. ‑A 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, 'kɩ nyiblo ꞊dʋ bʋ 'crɩ 'crɩɩn, ‑ʋ tʋɛ ꞊nɛ 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ ‑mɔ ‑tɛɛ a ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ*. ‑A 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ ‑wɛ, 'kɩ ba 'crɩ 'crɩɛndʋ a 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ꞊ʋ nyibli yrɛ ‑tɔɔ ‑nɩ. ‑Ʋ ‑bɩ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ nyibli bʋ 'crɩ 'crɩɩndʋ a 'mʋ, 'kɩ 'ʋ 'waa ‑ta'. Kɛɛ, ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑aan dɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. 2 'Aan ꞊gbɛtʋ, 'a mʋ ‑mɔ 'crɩɛn, 'a hlɛ ‑kʋan ‑mʋ', ‑a nu, 'kɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'a ‑tɩ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ 'crɩ 'lɩ꞊ɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, 'a ‑nɛ nyiblo 'mʋ꞊ʋ ‑hre, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nu ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ. 3 'A ‑nɛ nyiblo, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ‑mɔ 'crɩɛn ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ naa 'lɩ 'mʋ, ɛ 'crɩ. Ɛ 'yɩ 'pɛsrɩtu ‑nu, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'crɩ. Kɛɛ, 'Klɔhienyɩsʋa a ‑Hihiu*, ɛ nɔ‑ ɛ ‑nu, 'ɛ 'crɩ꞊ɩ. Ɛ 'yɩ 'ʋ 'hɩkabɩ kɩ 'crɩɩ ‑nɩ, kɛɛ, 'kɩ ɛ 'crɩɩ 'lɩ ‑tonyibli a ꞊wlɩ kɩ.

4 ꞊Ba yɩ 'a 'cɩcrɩɩ lɛ nɩ ni, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ tɔɔ nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ lee nɛ ‑a mʋ, 'kɩ ‑ba nu 'a ‑kʋan. 5 ‑A yi꞊e nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ ‑a mʋ nɩ ‑do a 'klɩ 'kwli, ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba nu ‑kʋan a 'mʋ. Kɛɛ, Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ yɩ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ ‑ba nu꞊o. 6 Ɛ nɔ‑ ‑nyi ‑a mʋ 'klɩ, 'kɩ ‑ba ‑hɛ 'a ‑kʋannunyibli, ‑ɛ di꞊e nu, 'yrɩ yrayrɩ ‑mʋ', ɛ ꞊tu, ɛ kɔ nyibli 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ 'a ‑tɩ nyibli ‑lee ‑nɩ. 'Yrɩ yrayrɩ a 'mʋ, ɛ 'yɩ tete 'pa‑, ti ‑hi la a ti 'yri, ʋ 'yɩ la꞊a 'crɩ. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ɛ nɔ‑ nɛɛ nɛ ‑a mʋ. Tete ‑mʋ', ʋ 'crɩ la, ti ‑hi la a ti 'yri, ɛ ni꞊e nɩ, nyibli 'ʋ 'kʋkʋɩ lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑mɔ ‑bɩ, 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, ɛ nɔ‑ ɛ yɩ nyibli ‑nyi.

7 Ti ‑hi la a ti 'yri, 'kɩ 'ʋ 'hɩkabɩ kɩ, 'kɩ Nyɩsʋa 'crɩɩ la 'ʋ tete. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ ni la dɛ a 'mʋ, nyibli yɩ la 'a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'nɩ 'ye, 'ɛ nu la꞊a ‑wɛ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* Moise a yigbakla 'ɛ yɩ la wlɩn. 'Ye ꞊bɩɩ 'a yigbakla a wʋnwlɩɩn a 'mʋ, ɛ 'yɛ nɩ di la 'ʋ bʋ nɩ ‑wlɛɛn ‑nɩ, kɛɛ, Yisraɛkʋɛ 'yɩ la 'lɩ 'a yigbakla a 'mʋ, 'a 'yiye 'lɩ ‑wɛ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ yɩ la 'nɩ wlɩn dɩakɩ. Kɛɛ, tete a 'mʋ, ɛ ni꞊e nɩ, nyibli 'ʋ 'kʋkʋɩ lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Tete a 'mʋ, ‑ɛ ni꞊e, nyibli 'ʋ 'kʋkʋɩ lɛ, ‑tɛ ɛ tʋɛ la nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ a 'mʋ, ɛ yɩ la 'ʋ 'hrɩɩ ‑nɩ, 8 ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, ɛ di 'nɩ 'bʋa, ɛ 'mʋ 'ʋ 'a yɩ‑hɛdɛ 'ʋ ‑hi, 'bʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu, 'bʋ yɩ ‑kʋan nɩ ni, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'yrɩ yrayrɩ 'kwli 'nyɩ. 9 Moise a tete nu꞊o nɩ, Nyɩsʋa 'ɛ pɩɩ nyibli ‑bati lɛ. Tete a 'mʋ, ‑ɛ ni꞊e, 'ɛ pɩɩ nɛ ‑a mʋ ‑bati lɛ, ‑tɛ ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'yrɩ yrayrɩ ‑mɔ ‑bɩ, ‑ɛ ni꞊e, ꞊a 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', 'yrɩ yrayrɩ a 'mʋ, ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ dɩakɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ tete 'ʋ. 10 Ɛ 'wɩ yɩ, tete ‑mʋ', ti ‑hi la a ti 'yri, ‑ɛ tʋɛ la nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, ɛ 'yɩ 'kɩ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa ‑kɔ de, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ yrayrʋ, nɔ‑ 'hrɩ, ‑ɛ ‑hi 'ʋ 'a 'kɩ ‑mʋ' 'ʋ. 11 Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'yrɩ 'kɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi la nyibli, ‑ɛ kɔ la 'klɩ, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli, 'ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'yrɩ yrayrɩ ‑mʋ', ‑ɛ hie 'klɔ, nɔ‑ tʋɛ nɛ ‑a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'yrɩ 'kɩ 'ʋ.

12 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ nɩ hle, ‑a 'nɩ ‑hli꞊e lɩ ꞊dedede, 'kɩ 'lɩ ‑aan hihlewin 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑a yɩ ‑ple, Nyɩsʋa di nu, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. 13 Ti ‑hi la a ti 'yri, Moise nu la danʋ, 'ɛ ‑hli la 'a yigbakla, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑mʋ', ɛ yɩ ‑wɛ la 'ʋ꞊ʋ yrɛ, kɛɛ, Moise ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a la Yisraɛkʋɛ bʋ 'ye la꞊a, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ a 'mʋ, ɛ yɩ ‑wɛ la 'ʋ꞊ʋ yrɛ. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a 'nɩ ‑nu꞊o lɩ 'a dɛ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a 'yɩ ꞊dedede a ‑huhlie ‑kɔ. 14 Yisraɛkʋɛ ‑mɔ ‑bɩ, ti ‑hi la a ti a 'yri, 'waa ꞊wlɩ 'gboklo la nɩ, 'ʋ 'yɩ la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yru la ‑tɛblɩ a 'mʋ lɛ. Ti ‑bʋ 'yri, dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ 'waa 'yonʋ ‑mɔ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ Nyɩsʋa a 'yrɩ 'kɩ a 'crɩɩn ‑mʋ' nɩ ‑hre, ʋ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ ꞊dedede lɛ ‑wɛ, ꞊wɩ yɩ, tɛ bʋ 'yɛ nɩ nu wɛn danʋdʋ a 'mʋ, bʋ 'yɛ nɩ ‑hli wɛn 'waa yigbakla. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, 'bʋ ‑mʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, danʋ a 'mʋ, 'ɛ ‑hʋɛn 'ʋ ‑wlu, nyiblo a 'mʋ, 'ɛ yrui ‑tɩ lɛ. 15 Kɛ‑ 'n pɩ de, 'bʋ mɔ, 'bʋ yɩ Moise a 'crɩɩn nɩ ‑hre, ʋ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ lɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ danʋ 'yɛ nɩ ka wɛn 'waa 'lulɛ‑hihie yɩ. 16 Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'bʋ ‑nyi 'a 'klɔ a pɛpɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ ‑bɩ danʋ a 'mʋ, ɛ ‑hɔn 'ʋ ‑wlu nɩ. 17 Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, kɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'hʋɛn‑, ʋ ‑mʋɛ nɩ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ nɩ 'ʋ nyiblo ke', ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'kɩ ꞊dedede a ꞊koyu 'pa‑. 18 'A ‑tɩ, ‑aan pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑a 'nɩ ‑nu꞊o lɩ danʋ, ‑a 'nɩ ‑hli꞊e lɩ ‑aan yigbakla, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ nɩ 'ye, 'tɩ‑ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ a 'mʋ, 'ɛ ni꞊e, ꞊a ꞊hɩɛn ‑mɔ, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ nɩ 'mʋ, ꞊a yɩ 'mʋ lɛ nɩ. Ɛ nɔ‑ ni꞊e, ꞊a kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, 'a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'ɛ yɩ klɛ ‑bii ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑a mʋ 'lɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ ‑kʋan ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu ni.

4

‑A 'yɩ 'klɩ ꞊dʋ ‑kɔ, kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ 'klɩ

1 Nyɩsʋa ni ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ dɩakɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ ‑kʋan ‑bʋ, ‑a ni. 'A ‑tɩ, ‑aan 'klɩ 'nɩ ‑wɛ꞊ɛ 'lɩ, 'kɩ 'ʋ ‑kʋan a 'mʋ a ‑ta'. 2 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ nyibli ‑Yusu a ‑tɩ nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑a 'nɩ ‑naa꞊a 'lɩ ꞊yrɛ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ kʋa 'ble, ‑ɛ nu꞊o, ‑a 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ‑ba kaa nyibli. ‑A 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ hɩ 'nyɩ. Kɛɛ, ꞊ba yɩ ‑Yusu a ‑tɩ nɩ hlɛ, ‑a hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye'. Ɛ nɔ‑ tʋɛ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, ‑a ni ꞊haan‑kʋan. 'A ‑nɛ nyiblo, ‑ɛ yɩ 'a ꞊wlʋ 'jɩjra ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ɛ yi dɛ a 'mʋ nɩ.

3 ‑Yusu a ꞊haantitie ‑mʋ', ‑a pɩ, nyibli ‑bɩ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ lɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ danʋ 'yɛ nɩ ‑hli wɛn 'waa yigbakla. 'Ye ꞊bɩɩ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'wan, ʋ nʋ‑ 'yɛ nɩ yru ꞊haantitie a 'mʋ lɛ. 4 Ʋ 'nɩ ‑yru꞊o ꞊haantitie a 'mʋ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, Satan ‑ɛ kɔɔ 'klɔ ‑bʋ win kɩ, ɛ pɩpɩ 'waa 'lulɛ‑hihie 'yi lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha ꞊haantitie a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. Satan a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ nyibli bʋ 'ye ‑nyrɛ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ wlɩn, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ. ‑Nyrɛ a 'mʋ, 'kɩ ɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑Yusu a ꞊haantitie a 'mʋ 'kwli. ꞊Haantitie a 'mʋ, ɛ nɔ‑ tʋɛ nɛ ‑a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ. ꞊Nɩ 'ye ‑Yusu, ‑ɛ ‑bɩ ꞊ye Nyɩsʋa nɩ. 5 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ ꞊haantitie a 'mʋ nɩ pɩ, ɛ 'yɩ ‑aan ‑tɩ 'pa‑, ‑a 'nɩ ‑na꞊a lɩ꞊ɩ ‑mɔ lɛ, kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑a nɛ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ Kʋkɔnyɔ. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a mɔ 'a ‑kʋannunyibli ꞊nɩɔ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a nʋɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ.

6 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa nii la 'ʋ 'klɔ, kɛ‑ ɛ pɩ la: «‑Nyrɛ bʋ ‑nyɛ, 'kɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ.» Nyɩsʋa nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'a ‑nyrɛ a 'mʋ 'ɛ yɩ kɛ wlɩn, 'kɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ. ‑Nyrɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ tʋɛ nɛ ‑a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a yigbakla, ‑ɛ yɩ wlɩn, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑mɔ'. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊a pɩ nyibli ‑Yusu a ꞊haantitie a 'mʋ.

7 ‑A 'yɩ 'klɩ ꞊dʋ ‑kɔ. ‑A 'wɩ꞊ɩ yɩ ‑mʋ', ʋ nuu bʋɛ yɩ. Kɛɛ, 'ye ꞊bɩɩ ‑a 'wɩ꞊ɩ yɩ yɩ, kɔ, 'ye ꞊bɩɩ ‑a 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, Nyɩsʋa pʋ 'lɩ ‑a mʋ yɩnɔdɛ 'lɩ, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a ꞊haantitie. Kɛ‑ Nyɩsʋa nu 'a nunuo, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'klɩ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ 'klɩ ꞊dʋ 'ʋ, ‑a ni, ꞊a ni Nyɩsʋa a ‑kʋan, 'kɩ ɛ ‑hʋɛn 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ. Ɛ 'nɩ ‑hɔn꞊ɔ 'lɩ ‑a mʋ ‑mɔ. 8 Nyibli ꞊tui ‑a mʋ ꞊hɩʋɛn a gblegble, kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑ha꞊a 'ʋ ‑a mʋ 'hru wlɔn. ‑Gʋtʋ ni ‑a mʋ nɩ dɩakɩ, kɛɛ, ‑aan ꞊wlɩ 'nɩ ‑bi꞊e ꞊hlɔn. 9 Nyibli ꞊tui ‑a mʋ ꞊hɩʋɛn, kɛɛ, Nyɩsʋa 'nɩ ‑hie꞊e 'ʋ ‑a mʋ bʋ, 'ʋ pɩɛ nɛ ‑a mʋ ‑tʋtʋ kɩ blɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑a mʋ bʋ ‑wɛ, kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ ‑aan bʋ‑wʋwɛ 'lɩ ‑wɛ. 10 'A ‑nɛ ti, ʋ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'kɩ bʋ 'la ‑a mʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ ‑nu, 'ʋ 'la ‑Yusu ‑wɛ. Kɛɛ, ‑a 'tɩɛ nɩ 'klɔ. Ɛ nɔ‑ ni꞊e, nyibli 'ʋ yɩ꞊ɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu nɩ 'klɔ, 'kɩ 'lɩ ‑a mʋ 'lɩ. 11 Ti a pɛpɛ ‑bʋ, ‑a yɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ ‑hi, ʋ ꞊mʋɛ ‑aan 'lɩla lɛ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a nʋɛ ‑Yusu nɩ. Kɛɛ, ‑aan ‑plahʋɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, ɛ 'yɛɛ nɩ 'kʋɩ. Ɛ nɔ‑ tʋɛ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu nɩ 'klɔ, 'kɩ 'lɩ ‑a mʋ 'lɩ. 12 Ɛ 'wɩ yɩ, 'a ‑nɛ ti, 'kɩ ‑a nɩ 'lɩ 'kʋkʋʋ ‑jɩ', ‑ɛ nu꞊o, ‑a yɩ lee nyibli ‑Yusu a ꞊haantitie. 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛ a 'wɩn ꞊haantitie a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'a kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ.

13 ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩɩ la 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «'N kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ hla 'a ‑tɩ.» ‑Aan 'mumu, kɛ‑ nɩ ‑do ‑a ni꞊e ‑wɛ, ꞊a kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑aan 'mumu, ꞊a nɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ ‑wɛ. 14 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ ‑ha 'lɩ ‑Yusu 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ‑ɛ ‑ha꞊a 'klɔ, ‑aan 'mumu, ɛ di ‑ha 'lɩ ‑a mʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑wɛ, ɛ 'mʋ ‑a mʋ 'klɔ ‑ha, ‑ɛ nu꞊o, ‑Yusu kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ, a kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ɛ 'mʋ 'ʋ ‑a mʋ Nyɩsʋa ye' gba. 15 Nyɩsʋa yɩ ‑a mʋ ‑kʋan a pɛpɛ a 'mʋ 'nɩ ‑nyi, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑hɛɛlɛ a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ꞊haandɛ ‑mɔ nu, nyibli a 'mʋ, ʋ 'mʋ wa, ɛ kɔ, ʋ 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di Nyɩsʋa 'wio ‑nyi, ɛ kɔ, ‑ʋ di꞊e 'nyrɛ lɛ pʋ, ʋ di bii klɛ ‑wɛ.

Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, ɛ nɔ‑ ‑a tɛ 'ʋ ‑mɔ lɛ

16 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ a ‑tɩ, ‑aan 'klɩ 'nɩ ‑wɛ꞊ɛ 'lɩ, 'kɩ ‑ba gba Nyɩsʋa a ‑kʋan 'lu ‑mɔ. ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑aan ‑plahʋɩ a 'klɩ yɩ 'lɩ 'nɩ ꞊tɩ, kɛɛ, 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa yɩ ‑a mʋ ‑nyi, ɛ yɩ bi yrayrʋ' lɛ 'a ‑nɛ ti. 'A ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu yɩ ‑nyi ‑aan ‑hihiu 'klɩ. 17 ꞊Hɩʋɛn ‑bʋ, ‑a yɩ 'kɩ 'ye, ɛ di kɔ ‑nyrɔwɔ, ɛ 'mʋ 'lɩ ‑wɛ. ꞊Hɩʋɛn a 'yiye a 'mʋ, 'a ‑tɩ, ‑a di kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa gbagbʋ. ‑Tɩ a 'yi'bʋbʋa a 'mʋ, ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede nɩ, 'ɛ hie 'klɔ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa a 'mʋ 'lu ‑mɔ lɛ nɩ ‑hie, ‑ɛ ‑bɩ ꞊hɩʋɛn ‑bʋ, ‑a yɩ 'kɩ 'ye, ɛ 'cɩmɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑a mʋ 'yi, 18 ‑ɛ nu꞊o, ‑aan 'lulɛ‑hihie, 'kɩ ɛ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑tɛblɩ ‑mʋ' kɩ, ‑a 'yɛ nɩ 'ye. ‑Aan 'lulɛ‑hihie 'yɩ 'ʋ 'klɔ ‑bʋ a ‑tɛblɩ kɩ ‑nɩ, ‑a yɩ 'ye, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑a yɩ 'ye, ɛ 'nɩ ‑hie꞊e 'klɔ nɩ, kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑a 'yɛ nɩ 'ye, ɛ nɔ‑ di 'klɔ hie.

5

1 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑aan ‑plahʋɩ ‑bʋ, ‑ɛ 'wɩ꞊ɩ blɔ 'ka yɩ, ɛ di yɩ nyre, Nyɩsʋa di ‑nyi ‑a mʋ 'hʋɩ yrayrɩ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. Ɛ di 'wɩ 'kayu yrayrʋ yɩ, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ ‑pʋ. 'Hʋɩ yrayrɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ di hie 'klɔ. 2 'Kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ ‑bʋ kɩ, ‑a ni nyaɩ lɛ dɩakɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ dɩakɩ, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ ‑nyi ‑a mʋ 'hʋɩ yrayrɩ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. 3 'Bʋ mɔ, 'bʋ ‑nyi ‑a mʋ 'hʋɩ yrayrɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a 'yɩ 'kuo yɩ 'wɩ, ‑ʋ 'yɩ 'hʋɩ ‑kɔ. 4 'Bʋ mɔ, ꞊ba 'tɩɛ yɩ 'hʋɩ 'kɩ ‑bʋ nɩ kʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a yɩ pie 'kʋkʋʋ a hʋannʋ. ‑A ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ nɩ, 'kɩ ‑a 'nɩ 'kʋʋ wɛn 'lɩ. Kɛɛ, dɛ ‑a ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, Nyɩsʋa bʋ ‑nyi ‑a mʋ 'hʋɩ yrayrɩ a 'mʋ, ‑ɛ di 'klɔ hie, ‑ɛ di꞊e nu, 'hʋɩ yrayrɩ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'hʋɩ 'kɩ ‑bʋ a ‑ta' bi. 5 Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ ‑wɛ ‑a mʋ ‑mɔ, 'kɩ ‑ba kɔ 'hʋɩ yrayrɩ a 'mʋ. Ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'a ‑Hihiu* nɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ 'kwli, ɛ nɛɛ 'lɩ, 'ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ di ‑a mʋ 'hʋɩ yrayrɩ a 'mʋ 'nɩ ‑nyi.

6 Dɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, ‑aan 'klɩ 'nɩ ‑wɛ꞊ɛ 'lɩ, 'ye ꞊bɩɩ ‑a yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ꞊ba 'tɩɛ yɩ 'hʋɩ 'kɩ ‑mʋ' nɩ kʋɛ, ‑a 'yɛɛ 'lɩ Kʋkɔnyɔ ‑mɔ nɩ mi. 7 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑aan 'yie 'yɛ꞊ɛ nɩ 'ye, kɛɛ, ‑a nɩ 'lɩ 'hru a nɩna 'kwli, ꞊a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. 8 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɩtɛ ‑a 'blee 'ʋ kʋa, 'kɩ ‑a 'blee 'ʋ kʋa. ‑A ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ nɩ, 'kɩ ‑ba ‑hɔn wɛn 'lɩ 'hʋɩ ‑bʋ 'kwli, ‑a 'mʋ wɛn 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑mɔ mu. 9 'A ‑tɩ, 'ye ꞊bɩɩ ‑a 'yɛɛ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ nɩ mi, kɔ, 'ye ꞊bɩɩ ‑a mu 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, dɛ nɩ ‑do ‑a ‑hʋɛ ‑ba nu, ɛ nɔ‑ mɔ, dɛ ‑mʋ', 'a ꞊gbɛtʋ, ɛ ‑hʋɛ, 10 ‑ɛ nu꞊o, ‑aan pɛpɛ, ‑a kɔ ‑ba mu 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ ye', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑a mʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ blɛɛ nɛ ‑a mʋ yɩ, ɛ 'mʋ ‑a mɔ꞊ɔ ‑nyi, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑aan nunu‑tɛblɩ nɩ 'mʋ, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ yɩnɔ‑tɛblɩ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ yɩnyre‑tɛblɩ.

‑Yusu 'Klɩsʋ nu꞊o nɩ, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ꞊a ‑mʋɛ, ꞊a kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ

11 ‑Tɛ ‑a yi꞊e, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di pʋʋ nɛ ‑a mʋ ‑bati lɛ, 'a ‑tɩ, ‑a yɩ꞊ɩ 'nɩ pie. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊a ꞊tui 'ʋ 'klɩ, ꞊a yrui ꞊nɛ nyibli' lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, ‑a hlɛ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. Nyɩsʋa ‑mɔ ‑bɩ, ɛ yi ‑a mʋ nɩ ‑tɛɛ, ɛ kɔ, 'n pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, a yi꞊e nɩ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑tɛɛ a ‑Yusu a ‑mɔnanyɔ* ꞊nɩɔ. 12 'A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, ‑a ꞊tu ‑aan dɩɔnʋ a ‑pli a pʋpʋʋ ‑wlu de. Ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. Kɛɛ, dɛ ‑a ni, ɛ nɔ‑ mɔ, ‑a ‑hɩhɩɛ 'a mɔ꞊ɔ klɛ, dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a ‑wɛ 'lɩ ba pʋ ‑aan ‑pli, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ mɔ, nyibli 'bʋ yɩ ‑aan 'nyrɛ nɩ di, a 'mʋ 'waa ꞊wɔn a ꞊tuulɛ yi. Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛblɩ ‑bʋ, nyibli yɩ 'ye, ɛ nɔ‑ kɔ kɩ ʋ pɩɩ 'ʋ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli. Ʋ 'nɩ ‑ta꞊a 'lɩ ‑tonyiblo a ꞊wlʋ klɛ. 13 Nyibli ‑bɩ wɛn 'nɩ, ‑aan 'lu ‑hɔn 'ʋ 'hru wlɔn. 'Bʋ mɔ, 'bʋ nɩ 'mʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'yi, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑a ‑ha 'lɩ ‑aan dɩɔnʋ nɩ, ꞊a ‑nyi ‑aan dɩɔnʋ Nyɩsʋa pɛpɛ. Kɛɛ, ‑aan 'lu 'yɩ 'ʋ 'hru wlɔn ‑hɔn. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ‑a ‑nyi ‑aan dɩɔnʋ Nyɩsʋa nɩ pɛpɛ, ‑a 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ a ‑tɩ. 14 ‑Kʋan ‑bʋ, ‑a ni, ‑a ni꞊e nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑Yusu nʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ dɩakɩ, 'a nʋɛlɛ a 'mʋ, 'ɛ nɛɛ nɛ ‑a mʋ, 'kɩ 'lɩ 'a 'klɩ a kɩnɩnɩɩ 'kwli. ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'kʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ a ‑ta'. 'A ‑tɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, nyibli a pɛpɛ, ʋ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ʋ 'kʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'yi. 15 Ɛ 'kʋ nɩ 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'tɩɛ pɩ ‑hʋnhlʋn, ʋ 'nɩ ꞊ha 'kɩ ‑tɛblɩ ‑mʋ' nu de, 'waa ꞊gbɛtʋ, ʋ ‑hʋɛ, kɛɛ, ʋ 'mʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ' nu, ‑Yusu a ꞊gbɛtʋ, ɛ ‑hʋɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'ʋ 'waa ‑ta', 'kɩ ɛ 'kʋʋ 'ʋ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'ɛ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ.

16 ‑Tɛ ‑a yru ‑tɩ a ‑tɛɛ a 'mʋ lɛ, ‑a 'nɩ 'ye꞊e 'kɩ nyibli, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'klɔ ‑bʋ a nyibli ni 'waa 'yiye. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli, ʋ ni ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'yiye, kɛ‑ ‑a ni la 'a 'yiye ‑wɛ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ‑a 'nɩ ‑nu꞊o 'kɩ꞊ɩ de. 17 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑ 'bʋ ‑mʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hɛ ‑tonyiblo yrayrʋ. 'A ŋmlɩ 'kɩ ‑mʋ', ɛ ‑wɛ bʋ, ŋmlɩ yrayrɩ 'ɛ bi 'ʋ. 18 Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ nu ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ. 'Ye ꞊bɩɩ ‑a mɔ la 'a yraanyibli, 'kɩ ɛ naa 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ, 'ɛ nu꞊o, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ꞊a ‑mʋɛ, ꞊a kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ, 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ ‑kʋan. ‑Kʋan a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ, ‑ba mu nyibli ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ ‑hʋɛ bʋ nu꞊o, ʋ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, bʋ ‑mʋɛ, bʋ kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ. 19 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa ya ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, nyibli a pɛpɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, bʋ ‑mʋɛ. Ɛ 'nɩ ‑hre꞊e 'kɩ 'waa dɛ 'kuku de, kɛɛ, ɛ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'wʋwla ‑nɩ, ɛ kɔ, 'ɛ lee nɛ ‑a mʋ, 'kɩ ‑ba mu nyibli ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ ʋ kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, bʋ ‑mʋɛ, bʋ kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ.

20 'A ‑tɩ o, ‑a mɔ ‑Yusu a lɛlenyʋ ꞊nɩɔ, ꞊a yɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. Ɛ 'wɩ yɩ, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, 'kɩ ɛ nɛɛ 'lɩ ‑a mʋ 'lɩ, 'ɛ yɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. ‑A nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli, ba wɛn, a kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑ ba ‑mʋɛ, ba kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ. 21 ‑Yusu 'Klɩsʋ 'yɩ la dɛ 'kuku ꞊dʋ ‑nu, kɛɛ ‑aan dɛ 'kuku ‑mʋ', ‑a nu, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa hlɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ, 'ɛ nu꞊o, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ɛ 'kʋ ‑aan dɛ 'kuku a 'mʋ a ‑tɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ mɔ, ꞊ba mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyibli, Nyɩsʋa 'mʋ 'ʋ ‑a mʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'.

6

1 'A ‑tɩ o, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ‑a ni ‑kʋan, ꞊a nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, ꞊haandɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa nu 'a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, a 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ 'klɩ 'lɩ ‑wɛŋmlɩ klɛ. 2 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ʋ 'crɩɩ 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri 'n kɔ ꞊bʋ nuu 'ʋ 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ,

'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli,

꞊bʋ wa 'a mʋ,

‑tɛ ɛ nyre 'ʋ,

'n 'wɩn 'aan lɛnyaawin nɩ,

'nɩ dii nɛ 'a mʋ kɩ.»

Kɛ‑ Nyɩsʋa ‑pʋ. Ba 'ye kɛ, ti nyre 'kɩ 'ʋ nɩ, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ nu kɛ 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, kɔ, bʋ wa kɛ 'a mʋ.

Pɔlʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, bʋ tɔɔ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ

3 ‑A 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ‑ba nu dɛ ‑bʋ, ‑ɛ di nyibli yɩ ka, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, ‑ɛ nu꞊o, ‑a 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ di ‑aan 'nyrɛ, ‑kʋan ‑bʋ, ‑a ni a ‑ta'. 4 Kɛɛ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede, ‑a ni kɩ, ‑a ‑tʋɛ ꞊nɛ nyibli nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyibli ꞊nɩɔ. Mɔ 'ye ꞊bɩɩ ʋ yɩ ‑a mʋ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui, 'ye ꞊bɩɩ 'kla‑wliye'yɩya ‑hi ‑a mʋ wlɔn, ‑a kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla dɩakɩ. 5 Ɛ kɔ ‑nyrɔwɩ ‑bɩ, 'ʋ yɩ ‑a mʋ bi, ‑nyrɔwɩ ‑bɩ 'kwli, 'ʋ pɩ ‑a mʋ ꞊jrɛ, ‑nyrɔwɩ ‑bɩ 'kwli, nyibli 'ʋ ꞊glɛɛ 'lɩ ‑a mʋ lɛ, 'ʋ pɩɩ nɛ ‑a mʋ yrʋ lɛ, 'ɛ kɔ ‑nyrɔwɩ ‑bɩ, ‑kʋan 'ɛ dʋa ‑aan 'lɩla, ɛ kɔ ‑nyrɔwɩ ‑bɩ, ꞊a 'yɛ nɩ kɔ ti, 'kɩ ‑ba ŋme, 'ɛ kɔ ‑nyrɔwɩ ‑bɩ, ꞊a 'yɛ nɩ di dɛ. 6 ‑Aan nɩnabʋɩ 'sii 'ʋ yɩ, ꞊a yi ‑tɩ a ‑tɛɛ, ꞊a kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, ꞊a kɔ ꞊wlʋ 'yɔpɔ, 'kɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* nɩ 'ʋ ‑a mʋ ke', ꞊a nʋɛ nɛ ‑aan 'bio ‑tonyibli ‑tɛɛ, 7 ꞊a yɩ nyibli ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑lee ‑nɩ, Nyɩsʋa 'ɛ yɩ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi. Ɛ nɔ‑ tʋɛ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, ‑a mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyibli ꞊nɩɔ. ‑Aan ‑tɛɛ a nɩnabʋɩ 'wɩ꞊ɩ ta‑wɔn‑tɛblɩ yɩ. Ɛ nɔ‑ ‑a ni, ꞊a ‑wɛn ‑aan yraanyibli yɩ, ꞊a yɩ ‑aan dɩɔnʋ ‑ple. 8 Nyibli ‑bɩ ꞊tui 'ʋ ‑a mʋ nɩ, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ yɩ ‑aan ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ. ‑Ʋ ‑bɩ pɩ ‑a mʋ 'nyrɛ lɛ, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ ‑hɛ ‑a mʋ 'yri lɛ. ‑Ʋ ‑bɩ dɛɛ nɛ ‑a mʋ hɩlɛkɔnyibli, ‑ʋ kɛɛ nyibli, kɛɛ, ‑a hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ. 9 Ʋ wɛn 'nɩ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ ‑a mʋ ‑yi, kɛɛ, nyibli a pɛpɛ yi ‑a mʋ nɩ. 'A ‑nɛ ti, nyibli yɩ ‑hie꞊e 'lu ‑mɔ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ ba ‑wlɛɛn ‑nɩ, kɛɛ, ‑a nɩ 'klɔ, ꞊a pɩ ‑hʋnhlʋn ‑tɛɛ. Ʋ ꞊tui ‑a mʋ ꞊hɩʋɛn, kɛɛ, ‑a 'nɩ 'kʋ꞊ʋ lɩ. 10 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ʋ pɩ ‑aan ꞊wlɩ ꞊hlɔn, kɛɛ, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, 'a ‑nɛ ti, ꞊a ni dɔdʋ. 'Kɩ 'lɩ nyibli 'yi, ‑a 'yɩ dɛ ‑kɔ, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, kɛɛ, ‑a ni꞊e nɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ʋ kʋɛ dɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. ꞊Nɩ 'ye꞊e, ‑wɛn, ‑a 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, ‑a mʋ kɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ.

11 'A mʋ Kolɛtɩkʋɛ, ‑tɩ ‑bʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ, ‑a lee nɛ 'a mɔ꞊ɔ nɩ. ‑A 'yɩ 'a mʋ 'a ꞊dedede 'yi kɩ ‑hlii ‑nɩ. 12 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ. Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a 'yɩ ‑a mʋ ‑nʋɛ ‑nɩ. 13 'N yɩ hlee 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ꞊wɩ yɩ 'na 'yonʋ. 'Wɛn 'nɩ o: Ba lee nɛ ‑a mʋ ‑tɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ɛ kɔ, ba nʋɛ nɛ ‑a mʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑a nu 'aan nʋɛlɛ.

A 'nɩ 'gbaa 'lɩ kɩkahru

14 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, a kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, a 'nɩ 'pɛɛ 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha 'waa 'lulɛ‑hihie ꞊wien kʋɛ. 'Bɩ dɛ ‑bʋ, ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, ɛ kɔ dɛ ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ bibi 'yi lɛ. ‑Nyrɛ kɔ halɔ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ bibi 'yi lɛ. 15 Yruyru, ‑Yusu 'Klɩsʋ kɔ Satan 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yuyru win' lɛ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, kɔ 'waa dɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kɔ ꞊wlʋtu nɩ ‑do. 16 'Kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, ‑cɩ 'yɩ 'lɩ nunu‑kʋan 'lɩ ‑kɔ. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a mɔ 'Klɔhienyɩsʋa a 'kayu ꞊nɩɔ. Nyɩsʋa ‑mɔ ‑bɩ, ɛ nɩ 'klɔ, 'kɩ 'lɩ ‑a mʋ 'nyɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ nu la 'a hɩhla. Kɛ‑ ɛ pɩ la:

«'Kɩ 'n di 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ nɩ,

ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a mʋ 'ʋ ‑tɩtɛ nɩ ‑do ‑nɩ,

'mʋ 'waa Nyɩsʋa' pa,

ʋ 'mʋ 'na dakɔ' pa ‑wɛ,

ʋ 'mʋ 'mʋ da.»

17 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa 'ɛ yɩ 'a nyibli ‑lee ‑nɩ:

«Ba ‑hɔn 'lɩ nyibli ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ 'yɩ 'mʋ ‑yi.

Nyiblidʋ a 'mʋ, a kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑,

a 'nɩ 'nɩɩ 'ʋ ‑tɩtɛ nɩ ‑do.

A 'nɩ 'hrɛɛn 'lɩ ‑tɛblɩ ‑mʋ' lɛ, ‑ɛ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ,

'kɩ 'ʋ 'mʋ ye'.

Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, 'mʋ 'a mʋ kɩ wɛn.

18 'N di mɔ 'aan 'Baɩ,

a 'mʋ 'na 'yonʋ' pa.

'Mɔ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa, 'mɔ ‑pɩ win.»

7

1 'Na nɩnatumupʋ ‑na, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ. 'A ‑tɩ, ‑a 'nɩ 'nuo 'kɩ yɩnyredɛ ꞊dʋ de, ‑ɛ ni꞊e, 'kɩ ‑aan ‑plahʋɩ 'yɛ nɩ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', kɔ, yɩnyre‑tɛblɩ a pɛpɛ, ‑ɛ nɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ, ‑ba ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'lɩ. ‑Aan nɩnabʋɩ bʋ 'sii 'ʋ yɩ ‑tɛɛ, ‑ba ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa.

‑Tɩ ‑bʋ, ‑kɔtɩ Pɔlʋ 'ɛ ni dɔdʋ

2 Ba nʋɛ nɛ ‑a mʋ. ‑A 'yɩ ‑ɛ ꞊dʋ dɛ ‑hʋan ‑mɔ ‑nu. Mɔ, ‑a 'yɩ ‑ɛ ꞊dʋ 'hran. Mɔ, ‑a 'yɩ ‑ɛ ꞊dʋ ‑kaa ‑nɩ, ‑a 'yɩ ‑ɛ ꞊dʋ dɛ ‑jɩ' ‑ha. 3 A 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑tɛ 'n ni 'pʋplɛ lɛ a ‑tɩ, ‑ɛ mɔ, 'n yɩ di 'aan 'nyrɛ. 'Bɩ 'n hla wɛn꞊ɛ nɩ de, ‑ɛ mɔ, ‑a nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ dɩakɩ. Ɛ 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, ‑bʋ nu꞊o, ‑ba 'kee nɛ 'aan nʋɛlɛ. 'Ye ꞊bɩɩ ‑a 'kʋ, mɔ 'ye ꞊bɩɩ ‑a yɩ ‑hʋnhlʋn nɩ pɩ, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 4 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, a kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ pɩ 'aan ‑pli ‑tɛɛ. 'Ye ꞊bɩɩ 'mɔ ꞊ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, 'na ꞊wlʋ 'nɩ ‑bi꞊e ꞊hlɔn. Kɛɛ, 'n ni dɔdʋ, kɔ, 'n kɔ plɔ a bleelɛ.

5 'N hla wɛn꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a 'ye ꞊hɩʋɛn. Mɔ, ‑tɛ ‑a nyre 'nɛ‑ Masɩdʋanɩblʋgba 'kwli, ‑a 'yɛɛ 'hru nɩ 'ye, 'kɩ ‑ba ‑ha 'lɩ ‑hʋnhlʋn lɛ. 'Kla‑wliye'yɩya a gblegble, nʋ‑ ꞊glaa mɔ 'lɩ ‑a mʋ lɛ, nyibli 'ʋ ‑wɛn mɔ ‑a mʋ yɩ, 'tɩ‑ ꞊a nɛɛ mɔ ꞊wlɩ lɛ dɩakɩ, kɔ, ꞊a yɩ mɔ hʋannʋ pie. 6 Kɛɛ, ‑tonyiblo a ꞊wlʋ 'bʋ bi ꞊hlɔn, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa, nɔ‑ ꞊tui 'lɩ꞊ɩ ꞊wlʋ 'kwli bʋ de. Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Titɩ, ɛ nɔ‑ kɔ didie 'kwli Nyɩsʋa naa 'lɩ, 'ɛ ꞊tu 'lɩ ‑a mʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ. 7 Ɛ 'yɩ dɛ nɩ ‑do a 'mʋ 'pa‑. 'Kɩ ɛ naa 'lɩ Titɩ a pʋpʋwin 'kwli, 'ɛ ꞊tu 'lɩ ‑a mʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ, ‑ɛ nu꞊o, Titɩ a 'mʋ, ɛ lee nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, a ‑nyi꞊e 'klɩ, 'ɛ lee nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, a ‑hʋɛ 'na 'yiye dɩakɩ, kɔ, 'aan ꞊wlɩ bi ꞊hlɔn, 'kɩ 'ʋ yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', a ‑nu a ‑ta', kɔ, 'a ‑hʋɛ꞊ɛ, ba bi 'mʋ kɩ, ‑ba ‑wɔn 'na yraanyibli yɩ. ‑Tɛ 'n 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'na dɔdʋ bii kɩ.

8 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'crɩɛn ‑mʋ', 'n ya la 'a mʋ yɩ, ɛ pʋ 'aan ꞊wlɩ ꞊hlɔn. Kɛɛ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ pʋ 'aan ꞊wlɩ ꞊hlɔn, 'nɩ 'ye꞊e lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ la 'ʋ lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ, 'kɩ ꞊bʋ ya la 'a mɔ꞊ɔ yɩ. 'N ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ 'ye la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ la 'ʋ ‑nɔɔ ‑nɩ, 'kɩ ꞊bʋ ya la 'a mɔ꞊ɔ yɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'na 'crɩɛn a 'mʋ, ɛ pʋ la 'aan ꞊wlɩ ꞊hlɔn, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli. 9 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'n ni dɔdʋ, 'kɩ 'ʋ 'crɩɛn a 'mʋ, 'n ya la 'a mʋ yɩ a ‑ta'. Ɛ 'yɩ ꞊bʋ pʋ 'aan ꞊wlɩ ꞊hlɔn a ‑tɩ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o 'mʋ dɔdʋ. Kɛɛ, dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ ni dɔdʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'aan nunuklɔ ‑hʋan ‑mʋ', nɔ‑ ‑bʋ pʋ 'aan ꞊wlɩ ꞊hlɔn, 'ɛ nu꞊o, 'a hie 'ʋ 'aan nunuklɔ ‑hʋan a 'mʋ bʋ. Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑hʋa la꞊a, 'kɩ 'aan ꞊wlɩ bʋ bi la ꞊hlɔn, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ la 'ʋ 'aan nunuklɔ ‑hʋan bʋ hie. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ‑aan 'crɩɛn 'yɩ 'a mʋ dɛ ‑hʋan ‑mɔ ‑nu. 10 'Bʋ mɔ, ‑tonyiblo a ꞊wlʋ 'bʋ bi ꞊hlɔn, 'a dɩɔnʋ a nunuklɔ a ‑tɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ‑hʋɛ꞊ɛ, ‑ɛ ‑bɩ ꞊wlʋ a ꞊hlɔnbibie a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ ‑hɛɛ ꞊nɛ, bʋ hie 'ʋ a nunuklɔ ‑hʋan bʋ. Kɛ‑ Nyɩsʋa ni nyiblo a wʋwa, 'kɩ 'ʋ dɛ 'kuku a ‑ta'. ꞊Wlʋ a ꞊hlɔnbibie a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ nyibli hʋannʋ. Kɛɛ, nyiblo a ꞊wlʋ 'bʋ bi ꞊hlɔn, ꞊wɩ yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, ꞊wlʋ a ꞊hlɔnbibiedʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, nyiblo 'ɛ 'kʋɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 11 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ꞊wlʋ a ꞊hlɔnbibie a 'mʋ, 'kɩ ɛ ‑hʋɛn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ. Ba 'ye꞊e ‑wɛ, ‑tɛ a ‑nu, 'a kɔ 'kɩ ‑tɛɛ a 'lulɛ‑hihie. A tʋɛ ꞊nɛ nyibli nɩ, ‑ɛ mɔ, a 'yɩ dɛ 'kuku ‑nʋɛ ‑nɩ. 'Aan dɛ 'kuku a 'mʋ a ‑tɩ, 'a pɩɩ nɛ 'aan dɩɔnʋ yrʋ lɛ, 'a yɩ hʋannʋ pie, 'kɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ bʋ nu 'a mʋ a ‑tɩ, kɔ, 'a ꞊mʋɛ 'na 'yiye lɛ dɩakɩ, kɔ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ a ‑hʋɛ ba nu, kɔ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nu dɛ ‑hʋan, a ‑hʋɛ ba pʋʋ ꞊nɛ ‑bati lɛ. 'Kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede ‑mɔ, a tɔɔ ꞊nɛ nyibli nɩ, ‑ɛ mɔ, 'aan dabʋɩ 'yɩ 'kɩ 'lɩ dɛ 'kuku a 'mʋ 'nyɩ ‑nɩ de.

12 'A ‑tɩ, 'crɩɛn ‑bʋ, 'n 'crɩɩ la 'a mʋ ‑mɔ, a 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, 'n 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nu dɛ 'kuku ‑mʋ' a ‑ta'. 'N 'yɩ la꞊a 'crɩ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ', ʋ nu la dɛ ‑hʋan a 'mʋ ‑mɔ a ‑ta'. Kɛɛ, 'n 'crɩ la꞊a nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ yi ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ mɔ, a kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a pɛ nɩ. 13 Dɛ a 'mʋ, ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'klɩ dɩakɩ.

Ɛ 'yɩ dɛ nɩ ‑do a 'mʋ 'pa‑, ɛ 'yɩ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi. ‑A ni dɔdʋ ‑wɛ, ‑ɛ nu꞊o, Titɩ nu dɔdʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'aan pɛpɛ, a ‑nyi꞊e 'klɩ dɩakɩ. 14 ‑Tɛ 'n yɩ la꞊a le, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'n pʋ la 'aan ‑pli. 'N 'ye 'kɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ 'aan ‑pli ‑pʋ dadʋ. ‑Tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑a yɩ la 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. 'Aan ‑pli ‑mʋ', ‑a pʋ la, 'kɩ 'ʋ Titɩ yɩ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ ‑wɛ. 15 ‑Tɛ ɛ di la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, a 'ble la꞊a kʋa ‑tɛɛ, 'a yɩ la꞊a pie, 'kɩ 'lɩ 'a 'ʋ꞊tuulɛ 'kwli. 'Bʋ yɩ dɛ a 'mʋ 'lu ‑mɔ lɛ nɩ ‑hie, ‑ɛ ‑bɩ 'aan nʋɛlɛ yɩ bii klɛ, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ. 16 'N ni dɔdʋ, ‑kɔtɩ 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ kuo nɛ 'a mʋ ꞊wlʋ yɩ nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede a ‑ta'.

8

Ʋ yɩ 'kukue 'wli lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, ‑ʋ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye, ʋ 'mʋ ꞊nʋ ‑hɛɛ ‑nɩ

1 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ‑a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ ba yi dɛ ‑mʋ', ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Masɩdʋanɩblʋgba 'kwli, ʋ ‑nu. Dɛ a 'mʋ, ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nu ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ. 2 Ʋ yɩ 'ye la ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, kɛɛ, 'waa dɔdʋ bii la kɩ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ʋ yɩ la ꞊hɩʋɛn 'ye dɩakɩ, kɛɛ, dɔdʋ a ‑tɩ, 'ʋ ‑ha la 'wli ‑hʋɔhʋɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta'. 3 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ʋ ‑ha la 'wli ‑hʋɔhʋɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'waa dabʋɩ hree la 'ʋ. 'Wli a 'mʋ, ʋ ‑ha, ɛ ‑hi ꞊nʋ wlɔn. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ bʋ nu dɛ a 'mʋ, 'ʋ ‑di, 4 'ʋ nyaa nɛ ‑a mʋ lɛ dɩakɩ, 'kɩ ‑ba ‑nyi ꞊nʋ 'hru, bʋ pʋ 'ʋ 'waa ‑nɛ dabʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'waa 'mumu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli ‑hɛɛ ‑nɩ ‑wɛ. 5 Dɛ a 'mʋ, ʋ ‑nu, ɛ ‑hi ‑aan 'lulɛ‑hihie wlɔn. Yɩ‑hɛdɛ, ʋ ‑nu, nɔ‑ mɔ, ʋ ‑ha 'waa dɩɔnʋ nɩ, 'ʋ ‑nyi 'waa dɩɔnʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, 'tɩ‑ 'ʋ ‑wɛn, 'kɩ bʋ nu dɛ ‑mʋ', ‑a yɩ la ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa.

6 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Titɩ, ɛ ꞊tu mɔ 'aan 'wli a lɛ'kukuelɛ ‑wlu, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊a lee la꞊a, 'kɩ bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ de, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊haan‑kʋan ‑mʋ', ɛ ꞊tu la ‑wlu, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'lu ‑yra. 7 'A mʋ ‑mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ dɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'ɛ ‑hi 'ʋ nyibli ‑bɩ 'ʋ, ‑ɛ nu꞊o, a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ, 'a pɩ nyibli ‑Yusu a ꞊haantitie, Nyɩsʋa 'ɛ nu꞊o, 'a yi ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'a ‑ha 'aan dɩɔnʋ pɛpɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta', 'a nʋɛ nɛ ‑a mʋ dɩakɩ. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'a ‑tɩ, ba nu ꞊haan‑kʋan ‑mʋ', 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ, bʋ ‑hi 'ʋ nyibli ‑bɩ 'ʋ.

8 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, 'n nɩ 'ʋ 'a mʋ ke', 'kɩ ba ‑ha 'wli. Kɛɛ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ʋ yɩ ꞊hɩʋɛnnyibli 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ. 'N hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ꞊ʋ 'ye, 'bʋ mɔ, 'ba nʋɛ nɛ 'aan 'bio ‑tonyibli ‑mʋ', ꞊hɩʋɛn ni. 9 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu ‑a mʋ ꞊haandɛ 'yi ꞊hlɔn lɛ. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ kɔ la ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ. Kɛɛ, ɛ hie la 'ʋ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ a 'mʋ bʋ, 'ɛ ‑hɛ la ꞊hɩʋɛnnyɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. Ɛ nu dɛ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊hɩʋɛnnyɔ‑hɛdɛ a 'mʋ 'kwli, a 'mʋ nyibli ‑mʋ' ‑hɛ, ‑ʋ mɔ dɛkɔnyʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.

10 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ 'yɩ ꞊bʋ na 'a mʋ ke', kɛɛ, dɛ 'n yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, 'kɩ 'ʋ 'wli a 'mʋ a dɛ kɩ, ɛ nɔ‑ 'n mi 'a mʋ lee mɔ. 'Yrʋ, ‑a ‑hɔn la kɩ, 'a mʋ ‑mɔ la yɩ‑hɛnyibli, ‑ʋ ‑hʋɛ ‑bʋ 'kukue la 'wliyɛ lɛ, 'kɩ 'ʋ ꞊hɩʋɛnnyibli a ‑ta'. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, 'a mʋ ‑mɔ yɩ‑hɛnyibli, ‑ʋ ꞊tu dɛ a 'mʋ ‑wlu. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ba ‑yra ‑kʋan a 'mʋ 'lu. 11 'Klɩ nɩ ‑do ‑mʋ', a kɔ la, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri a ꞊tu la 'wli a 'mʋ, 'a lɛ'kukuelɛ ‑wlu, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ ba 'tɩɛ ba kɔ, a 'mʋ ‑kʋan a 'mʋ 'lu ‑yra. Dɛ ‑mʋ', a ‑kɔ, ɛ nɔ‑ ba ‑ha. 12 'Bʋ mɔ, dɛ ‑mʋ', a ‑kɔ, 'ba yɩ꞊ɩ Nyɩsʋa nɩ ‑nyi, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a 'ʋbʋ'wʋwlɛ 'kwli, Nyɩsʋa di wɛn꞊ɛ kɩ. Kɛɛ, 'ba 'yɩ dɛ ‑kɔ, Nyɩsʋa 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ 'a mʋ ꞊dedede.

13 'Aan ꞊wlɩ 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ‑yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑bɩ a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a 'mʋ, ʋ 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ. 'Ʋʋn‑, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ nyibli a pɛpɛ bʋ wʋnwɛɛn' blɛ. 14 Ti ‑bʋ 'yri, a kɔ didi‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ. 'A ‑tɩ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ba ‑nyi nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ diidɛ ‑kɔ. ‑Nyrɔwɔ ‑bɩ 'kwli, 'bʋ mɔ, 'ba 'yɩ dɛ ‑kɔ, 'waa 'mumu, 'bʋ kɔ dɛ, ʋ 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, a 'mʋ blɛ ‑wʋnwɛɛn ‑nɩ. 15 Ɛ nɔ‑ ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«Nyibli mu nɩ, 'ʋ 'tɩ diidɛ lɛ,

nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'a ‑hʋɔhʋɩ lɛ 'tɩ,

'ʋ di dɛ, 'ʋ ꞊mla,

'a ꞊dedede 'ɛ 'yɩ bʋ ‑hie,

kɔ, nyibli ‑mʋ' ‑ʋ 'yɩ dɛ ‑hʋɔhʋɩ lɛ 'tɩ,

'ʋ di dɛ ‑wɛ, 'ʋ ꞊mla.»

‑Ba yi 'wli a ꞊tɔ a pʋlɛ

16 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Titɩ, ɛ ‑ha 'a dɩɔnʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑aan 'mumu, ‑a ‑hʋɛ ‑ba nu 'aan ‑hɛɛlɛ. Nyɩsʋa, nɔ‑ pʋ 'lɩ꞊ɩ dɛ a 'mʋ ꞊wlʋ kɩ. Dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, ‑a yɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio. 17 Titɩ a 'mumu, dɛ ‑bʋ, ‑a ‑hʋa꞊a, ‑ɛ mɔ, bʋ mu 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ɛ wɛn꞊ɛ kɩ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ ‑ba ‑hʋa꞊a a ‑tɩ nɩ ‑do 'pa‑. 'A 'mumu a 'mʋ, ɛ ‑yra 'lɩ꞊ɩ 'a ꞊wlʋ kɩ nɩ, 'kɩ bʋ mu 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ dɩakɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ nɛ 'a mʋ. 18 ‑A ꞊tui꞊e nyiblo ‑mɔ. Nyiblo a 'mʋ, ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ pɩ꞊ɩ 'nyrɛ lɛ, ‑kɔtɩ ɛ yi ‑Yusu a ꞊haantitie nyibli a pʋlɛ. 19 Ɛ 'yɩ dɛ nɩ ‑do a 'mʋ a ‑tɩ 'pa‑, ‑a 'nɩ ‑lee꞊e 'lɩ꞊ɩ 'a mʋ ‑mɔ. 'Cʋɛ a nyibli ‑ha꞊a nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ 'dagbɩ' lɛ mu, ɛ 'mʋ ‑a mʋ ‑hɛɛ nɩ, ‑a 'mʋ 'wli lɛ 'kukue ‑nɩ. ꞊Haan‑kʋan a 'mʋ, ɛ yɩ ‑nyi ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, kɔ, 'ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, ‑a ‑hʋɛ ‑ba ‑hɛɛ ꞊nʋ.

20 'Wli a 'mʋ, ‑a di lɛ 'kukue ‑nɩ, ɛ di 'nɩ ‑hʋ. 'A ‑tɩ, ‑a di ꞊tu꞊o 'yie ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha ‑aan 'nyrɛ di, ‑ɛ mɔ, ‑a 'yɩ 'a ꞊tɔ ‑kɔ. 21 ‑A ‑hʋɛ ‑ba nu dɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɔ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', kɔ, 'kɩ 'ʋ nyibli ye' ‑wɛ.

22 Nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ‑a pɩ ꞊nʋ nyiblo ‑bɩ kɩ. Nyiblo a 'mʋ, ‑a nu 'a 'yi꞊tɛɛwɩ ‑hʋɔhʋɩ, ꞊a yɩ꞊ɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ɛ ‑hɛ 'a dɩɔnʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta'. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ ‑ha 'a dɩɔnʋ nɩ de, ‑kɔtɩ ɛ 'wɩn yɩnɔ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ kɩ. 23 Titɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ mɔ 'na ‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ. Ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a mʋ ni ‑kʋan, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. Ɛ kɔ nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ di 'lɩ di. 'Cʋɛ a nyibli, nʋ‑ ‑ha ꞊nʋ, 'kɩ bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. Nyibli 'bʋ yɩ 'waa ꞊haan‑kʋan nɩ 'ye, ‑ɛ ‑bɩ ʋ yɩ ‑nyi ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ. 24 Ba tɔɔ ꞊nɛ nyibli a 'mʋ, ‑ɛ mɔ, a nʋɛ ꞊nʋ nɩ, 'cʋɛ a gblegble a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑ha ꞊nʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, ꞊haan‑tɩ ‑mʋ', ‑a ‑hla, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ kɩ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ.

9

Pɔlʋ hlɛ lɛ'kukuewli a ‑tɩ de

1 'N 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ꞊bʋ 'crɩɩ nɛ 'a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ 'wli ‑mʋ', ‑a di ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli yɩ gba a ‑ta', 2 ‑ɛ nu꞊o, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'aan 'mumu, a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ba ‑hɛɛ ꞊nʋ. 'N pɩ 'aan ‑pli, 'bʋ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Masɩdʋanɩblʋgba 'kwli, 'nɩ yɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ nɩ ‑hlee ‑nɩ. Kɛ‑ 'n pɩ: «'Yrʋ, ‑a ‑hɔn ‑mɔ kɩ, Nyɩsʋa a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Kolɛtɩdɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ Akaiblʋgba 'kwli, ʋ ‑yra la꞊a nɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ la Nyɩsʋa a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli.» 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ 'pʋplɛ lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ ‑wɛ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ ꞊nʋ. 3 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'mʋ nyibli nɩ ta a 'mʋ bʋ tɛ, ʋ 'mʋ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ di, 'a ‑tɩ, ti bʋ nɩ ke', ba 'kukue 'wli a 'mʋ lɛ, ‑kɔtɩ 'n lee nyibli ‑bɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, a di꞊e 'nɩ nu. 'Bʋ mɔ, 'ba nu꞊o, ꞊ba nyre ‑hʋan 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'aan ‑pli ‑bʋ, 'n ‑pʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ, bʋ mɔ hɩ. 4 'Bʋ mɔ, nɔ‑ ɛ 'yɩ pa, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri 'n kɔ Masɩdʋanɩblʋgba a nyibli 'hʋɛn‑, ‑a di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ di, 'ba 'yɩ 'wli a 'mʋ lɛ 'kukue ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tʋɩ di 'mʋ 'nɩ nu, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ye', ‑kɔtɩ ‑a lee ꞊nʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, a di ‑wɛ ‑mɔ, 'tɩ‑ ‑a 'mʋ 'lɩ nyre. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ba 'yɩ ‑mɔ ‑wɛ, ‑tʋɩ di 'a mʋ 'nɩ nu ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ye'. 5 ‑Tɛ 'n ‑hie 'lu lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ꞊bʋ tɛ nyibli nɩ ta a 'mʋ bʋ, bʋ 'nyɛɛ 'hru, bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'tɩ‑ 'mʋ ꞊nʋ ꞊wien kʋɛ. 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'wli ‑mʋ', a pʋ lɛ, a di ‑ha, ba 'kukue꞊e lɛ. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, 'bʋ mɔ, 'nɩ nyre 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ a ‑wɛ 'a lɛ'kukuelɛ ‑mɔ. Ɛ nɔ‑ di꞊e nyibli ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, a ‑ha 'ʋ꞊ʋ ꞊wlʋ kɩ, ɛ kɔ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ 'a mʋ ke' ‑nɩ, 'a 'yɩ꞊ɩ ‑ha, 'kɩ 'lɩ 'jɛke 'kwli.

Nyɩsʋa yɩ ‑nyi ‑a mʋ kʋkɔ‑tɛblɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ 'ʋ ‑ha ‑wɛ, ‑a 'mʋ ‑aan 'bio ‑tonyibli ‑nyi

6 ‑A 'blikʋɛ wɛn 'nɩ: «‑Tɛ ‑ci yɩ 'mʋ nɩ, kɛ‑ 'a 'kwli a ‑kʋbʋ yɩ 'mʋ nɩ ‑wɛ.» 7 'N ‑hʋɛ ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ 'wli ‑mʋ', a di ‑ha a dɛ kɩ: 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, dɛ ‑mʋ', 'a ꞊wlʋ pʋ lɛ, bʋ ‑ha, ɛ nɔ‑ bʋ ‑ha. 'Bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hɛ, ɛ 'nɩ 'haa 'lɩ꞊ɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a lɛnaalɛ 'kwli, ɛ kɔ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'naa 'lɩ꞊ɩ ke', 'kɩ bʋ ‑ha꞊a. Kɛɛ, bʋ ‑ha꞊a, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a 'ʋbʋ'wʋwlɛ 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɛ dɛ, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a 'ʋbʋ'wʋwlɛ 'kwli, nɔ‑ Nyɩsʋa nʋɛ ‑nɩ. 8 Nyɩsʋa kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ ‑nyi 'a mʋ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, ‑ɛ di 'ʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ', a ‑hʋɛ 'ʋ ‑hi. ‑Ɛ ‑bɩ a di kɔ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, a 'mʋ꞊ʋ ꞊haan‑kʋan a gblegble 'yri ‑nuu ‑nɩ, 9 ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«꞊Haannyiblo ni ꞊hɩʋɛnnyibli ꞊haandɛ ‑mɔ,

'ɛ yɩ ꞊nʋ ‑tɛblɩ lɛ ‑nyi.

Ɛ 'tɩɛ 'cibi 'ʋ ꞊haandɛ a nunuo.»

10 Nyɩsʋa, nɔ‑ yɩ nyibli 'dʋdɔ‑tɛblɩ kɔ dii‑tɛblɩ, ʋ yɩ di 'hʋɛn‑ ‑nyi. Ɛ di ‑nyi 'a mʋ kʋkɔ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑wɛ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, kʋkɔ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'mʋ wlo, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ꞊haan‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ nyibli 'yi ꞊hlɔn lɛ nu. 11 Ɛ di nu 'a mʋ ꞊haan‑tɛblɩ a gblegble 'yi ꞊hlɔn lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'a ‑hʋɔhʋɩ nyibli lɛ ‑nyi. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ nɩ ni, kɔ, 'ba yɩ 'aan 'wli nyibli ‑mʋ', ꞊hɩʋɛn ni yɩ nɩ gbɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ di ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', a yɩ ꞊nʋ ‑nyi a ‑ta'. 12 'Wli ‑mʋ', a di ‑ha, ɛ 'yɩ ba ‑hɛɛ Nyɩsʋa a nyibli, ‑ʋ nɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli nɩ ‑do a ‑tɩ 'pa‑, kɛɛ, dɛ a ni, 'a ‑tɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ di ‑nyi Nyɩsʋa 'wio. 13 ꞊Haan‑kʋan ‑mʋ', a di nu, nɔ‑ di꞊e nyibli ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, a mɔ ꞊haannyibli ꞊nɩɔ. ‑Tɛ a ‑nu, 'a 'ble ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊haantitie ‑mʋ' kʋa, 'a ꞊tui 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ di dɛ a 'mʋ 'nɩ 'ye, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ pʋ. Ʋ kɔ bʋ pʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ ‑wɛ, ‑tɛ a ni, 'a ni ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'a yɩ ꞊nʋ ‑tɛblɩ lɛ ‑nyi, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a yɩnɩnɔ 'kwli, kɔ, 'a yɩ nyibli a pɛpɛ ‑hɛɛ ‑nɩ. 14 Dɛ ‑mʋ', a di ꞊nʋ ‑nyi, ɛ di ꞊nʋ 'nɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ dɩakɩ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. ꞊Haandɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ ba nu ꞊haan‑kʋan a 'mʋ. Nyibli 'bʋ yɩ dɛ a 'mʋ nɩ 'ye, ʋ kɔ bʋ nʋɛ nɛ 'a mʋ dɩakɩ, kɔ, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa da, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. 15 ‑Ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, ‑ɛ nu꞊o, ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'a 'Yu, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. Dɛ a 'mʋ, ɛ ‑nu, ɛ ‑hi ‑a mʋ wlɔn.

10

Nyɩsʋa ‑nyi Pɔlʋ 'klɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑mɔnanyɔ* ꞊nɩɔ

1 'Mɔ Pɔlʋ, ꞊bʋ na 'kɩ 'na ‑tɩ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ nɩ 'mʋ ꞊wlʋ yɩ. 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyibli wɛn 'nɩ, 'n kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, ꞊ba nɩ 'ʋ ‑tɩtɛ nɩ ‑do, 'n yɩ pie 'aan hʋannʋ, kɛɛ, 'nɩ ‑hɔn 'kɩ 'ʋ 'a mʋ 'hʋɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'kee hʋannʋ a pipie nɩ, 'nɩ klaa nɛ 'a mʋ 'yi, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑mɔ nɩ 'crɩɩ ‑nɩ. ‑Tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ 'yɔpɔ ‑nɩ, kɔ, ɛ nɔ yɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ nɩ ‑do a 'mʋ 'kwli, 2 'n nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, ba 'cɩcɩ 'aan 'lulɛ‑hihie, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ mɔ, 'nɩ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, a 'nɩ ꞊ha꞊a nu, 'nɩ ꞊ha 'a mʋ 'yi kla. Ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, 'ʋ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'ʋ ni hɩ, 'ʋ pʋ lɛ, 'mɔ ni ‑kʋan, ‑wɛn 'klɔ kɩ a nyibli. 'Bʋ mɔ, 'nɩ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, nyiblidʋ a 'mʋ, 'klɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'n di nu, 'mʋ 'lɩ 'waa 'yi bʋ kʋa. 3 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑a nɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ. Kɛɛ, ‑wʋnwɔn, ‑a yɩ ‑wɔn, ɛ 'yɩ 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli a ‑wʋnwɔn yɩ 'wɩ. 4 Ta‑wɔn‑tɛblɩ, ‑a ni, ꞊a yɩ ‑wɔn, ɛ 'yɩ 'klɔ ‑bʋ kɩ a ta‑wɔn‑tɛblɩ 'pa‑. 'Kɩ ‑aan ta‑wɔn‑tɛblɩ ‑hʋɛn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ, 'tɩ‑ 'ɛ nɩ 'klɩ kɩ, 'ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nyre Nyɩsʋa a yraanyibli a bʋnɩɩlɛ yɩ, bʋ ‑ha 'ʋ 'waa 'mumu 'hru wlɔn. Ɛ nɔ‑ ‑a ni, ꞊a kɛ hɩlɛkɔnyibli, ‑ʋ pɩ gblɛ a wuntɔ yɩ, 5 'tɩ‑ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛɛ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ, ɛ nɔ‑ ‑a ni, ꞊a 'wʋwlɛ 'waa 'lulɛ‑hihie ‑mʋ', ‑ɛ kɛ nyibli yɩ, 'kɩ bʋ yi Nyɩsʋa, ꞊a pɩ win, ‑a 'mʋ nyibli a 'lulɛ‑hihie 'cɩcɩ ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ. 6 'Bʋ mɔ, 'ba tɔɔ nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, a ꞊tui 'ʋ ‑a mʋ nɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ nyibli a pɛpɛ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ ‑a mʋ 'ʋ, ‑ba pʋʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ.

7 A 'nɩ ‑yru꞊o ‑tɩ a 'ma lɛ ‑tɛɛ. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyiblo ꞊nɩɔ, bʋ kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'na 'mumu, 'mɔ ‑Yusu a nyiblo ꞊nɩɔ ‑wɛ. 8 ꞊Hɩan ‑mɔ de, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑nyi 'mʋ 'klɩ. Ɛ ‑nyi 'mɔ꞊ɔ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, a 'mʋ ye' ‑muu ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. Ɛ 'yɩ 'aan bʋ‑wɛ‑tɩ 'pa‑, ɛ 'yɩ 'mɔ꞊ɔ ‑nyi. ‑Baklɛ, 'klɩ a 'mʋ, ɛ ‑nyi 'mʋ, 'n pʋ 'a ‑pli dɩakɩ. Kɛɛ, dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, ‑tʋɩ 'nɩ ‑nu꞊o 'mʋ. 9 Kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, ba ‑hie꞊e 'lu ‑mɔ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑mɔ nɩ 'crɩɩ ‑nɩ, 'mʋ 'lɩ 'a mʋ hʋannʋ 'kwli lɛ pʋ a ‑tɩ ꞊nɩɔ. 10 Kɛ‑ nyibli ‑bɩ pɩ, ʋ wɛn: «'Bʋ mɔ, Pɔlʋ 'bʋ yɩ ‑a mʋ ‑mɔ nɩ 'crɩɩ ‑nɩ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ kla 'mʋ, ɛ nɔ‑ ɛ yɩ ‑a mʋ ‑lee ‑nɩ ‑ba nu, kɔ, 'ɛ yɩ ‑a mʋ ‑mɔ 'plɛ. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'a 'mumu, 'bʋ nɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɩ pie hʋannʋ, 'ɛ nɩ nyaɩ, 'a pʋpʋwin 'yɩ 'klɩ ‑kɔ.» 11 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni 'pʋplɛ lɛ, bʋ kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ ‑a 'crɩɩ 'lɩ ‑aan 'crɩɩn 'kwli, ‑a yɛ 'a mʋ yrɛ, ꞊ba di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ɛ nɔ‑ ‑a di nu.

12 Nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ dɛɛ 'waa dɩɔnʋ nyibli gbagbɩ. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba hla꞊a, ‑ɛ mɔ, ‑a kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ‑a wɛɛn nɩ, mɔ, ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba pʋ 'lɩ ꞊nʋ ‑aan dɩɔnʋ yɩ. 'Waa dɩɔnʋ ʋ tɛ 'lɩ ‑mɔ lɛ, 'ʋ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ nyibli gbagbɩ ꞊nɩɔ, 'tɩ‑ 'ʋ pɩ 'waa dɩɔnʋ 'waa dɩɔnʋ yɩ. Nyibli a 'mʋ, ʋ 'yɩ 'lulɛ‑hihie ‑kɔ. 13 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑kʋan ‑bʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, ɛ nɩ ‑do, nɔ‑ kɔ ‑pli ‑a pɩ. ‑A 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba pʋ ꞊dedede a ‑pli de. ‑Kʋan a 'mʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, 'a bʋ ‑bɩ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑ba di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ ‑wɛ. 14 'A ‑tɩ, ‑tɛ ‑a di la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'kɩ ‑a 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊haantitie ‑mʋ' pʋ, ‑paʋn ‑mʋ', Nyɩsʋa tɔɔ nɛ ‑a mʋ, ‑a 'yɩ꞊ɩ lɛ ‑hi. 15 'A ‑tɩ, ‑kʋan ‑mʋ', nyibli ‑bɩ ni, ‑a 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, ‑a 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ ‑aan dɩɔnʋ a ‑pli, 'kɩ 'ʋ ‑kʋan a 'mʋ a ‑ta'. ‑Kʋan ‑mʋ', ʋ ni, ɛ 'yɩ 'lɩ dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ lɛ ‑ba nu 'kwli ‑nɩ. Kɛɛ, ‑a yi꞊e nɩ, kɔ, ꞊a yɩ꞊ɩ ‑ple, ‑ɛ mɔ, 'aan ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɔ', ɛ di bii klɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑aan ‑kʋan ‑mʋ', ‑a ni, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ɛ 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ ‑wɛ. Kɛɛ, ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ lɛ ‑ba nu, ‑ba ‑hi꞊e lɛ. 16 'Bʋ mɔ, 'bʋ ‑hi, ‑a di kɔ 'hru, 'kɩ ‑ba ‑hi Kolɛtɩdɩɔ lɛ, ‑ba mu 'lɩ 'blʋgbɩ ‑bɩ 'kwli, ‑ʋ kɔ 'kwli ʋ 'yɛɛ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ nɩ 'wɩɩn ‑nɩ, ‑a 'mʋ 'lɩ 'a ꞊haantitie ‑mʋ' 'lɩ ‑pʋʋ ‑nɩ. ‑A 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ‑ba pʋ ‑aan dɩɔnʋ a ‑pli, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ nyibli ‑bɩ ni 'a nunuo, 'kɩ 'ʋ ‑kʋan ‑mʋ', ‑ʋ ‑bɩ ni a ‑ta'.

17 Kɛɛ, ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ‑hʋɛ ‑bʋ pʋ ꞊dedede a ‑pli, dɛ ‑mʋ', Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nu꞊o ‑mɔ, ɛ nɩ ‑do, nɔ‑ kɔ ‑pli bʋ pʋ.» 18 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pɩ 'waa dɩɔnʋ 'nyrɛ lɛ, nyiblidʋ a 'mʋ, Nyɩsʋa 'nɩ ‑wɛn꞊ɛ lɩ ꞊nʋ kɩ, kɛɛ, nyibli ‑mʋ', 'a ꞊gbɛtʋ, ɛ pɩ 'nyrɛ lɛ, nʋ‑ ɛ yɩ kɩ wɛn.

11

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ꞊haan‑mɔnanyʋ* 'pa‑

1 'N di hlee 'kɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ꞊wɩ yɩ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'lu ‑hɔn 'ʋ 'hru wlɔn. 'N nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, ba wɛn, ꞊bʋ nu 'pʋplɛ lɛ. 2 'Kla 'yɛɛ 'mʋ ‑wliye, 'aan ‑tɩ, ‑ɛ nu꞊o, nyibli nɩ 'ʋ, 'ʋ kɛɛ nɛ 'a mʋ. 'Kɩ 'kla‑wliye'yɩya a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ. ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ 'yu nyrɔyu a dɛ yɩ: 'N pʋ 'a mʋ 'kɩbɩa kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ 'a ‑nɛ ti, ꞊wɩ yɩ 'yu nyrɔyu ‑mʋ', 'n pʋ lɛ, 'mʋ nyɩbɛyu ꞊dʋ ‑nyi, ɛ 'mʋ꞊ʋ kɔ. Nyɩbɛyu a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 3 Hʋannʋ ni 'mʋ nɩ, 'kɩ nyiblo ꞊dʋ bʋ kaa nɛ 'a mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hru bʋ hie. Bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ‑tɛ hre nu la, 'ɛ 'yɩya la 'ʋ nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Ɛfʋ 'hʋɩ bʋ, 'ɛ kaa la꞊a, 'kɩ 'lɩ ꞊yrɛ 'kwli. 4 'N yɩ pie hʋannʋ, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta', ‑ɛ nu꞊o, 'a ‑nɛ hɩtɔɔnyɔ ‑bɩ 'bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, a yɩ wɛn꞊ɛ kɩ, 'kɩ bʋ tɔɔ nɛ 'a mʋ. Tɔɔwin a 'mʋ, hɩtɔɔnyʋ a 'mʋ, ʋ tʋɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu kɩ, ɛ kɔ ‑aan ‑nɛ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ dɛ nɩ ‑do 'pa‑. ‑Hihiudʋ ‑mʋ', ‑kɔtɩ ʋ hlɛ, ɛ 'yɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* ‑mʋ', ‑ɛ bi la 'ʋ 'a mʋ ke' 'pa‑, kɔ, ʋ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ ‑Yusu a ꞊haantitie ‑mʋ', a kuo la ꞊wlʋ yɩ. Kɛɛ, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, 'a pɩ ꞊nʋ nʋa yɩ bʋ.

5 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a wɛn 'nɩ, nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ mɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ gbagbɩ ꞊nɩɔ. Kɛɛ, 'n pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ 'ʋ 'mʋ 'ʋ ‑hi. 6 ‑Baklɛ, ‑tɛ ʋ ni 'pʋplɛ, kɛ‑ 'n 'yɛ nɩ nu 'pʋplɛ. Kɛɛ, 'bʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ a lɛyuyruo ꞊nɩɔ, 'n yru꞊o lɛ ‑tɛɛ. Dɛ a 'mʋ, 'n tɔɔ nɛ 'a mɔ꞊ɔ nɩ ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ ti ‑hʋɔhʋɩ 'kwli.

7 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ 'n pɩ la 'a mʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mʋ', 'nɩ ‑hʋa꞊a la 'a mʋ 'wli lɛ. Kɛɛ, 'aan ‑tɩ, 'nɩ ꞊tɩʋɛ la 'lɩ 'na dɩɔnʋ, 'nɩ yɩ la 'na dɩɔnʋ lɛ ‑kikle ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, a 'mʋ Nyɩsʋa a nyibli ‑hɛ. ꞊Bɩ dɛ a 'mʋ, 'n ni la, ɛ nyre la yɩ? 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ la yɩ ‑nyre. 8 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n nɩ la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, Nyɩsʋa a nyibli ‑bɩ, nʋ‑ yɛ la 'mʋ 'wli yrɛ, ɛ 'yɩ 'a mʋ 'pa‑. 'N nu la꞊a nɩ, 'ʋ ‑hɛ la ꞊hɩʋɛnnyibli, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. 9 Ti a 'mʋ 'yri, 'n 'yɩ la dɛ ‑kɔ. Kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa꞊a la 'a mʋ ꞊dedede. ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Masɩdʋanɩblʋgba 'kwli, ʋ nʋ‑ yɛ la 'mʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ', 'n 'yɩ la ‑kɔ yrɛ. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n 'yɩ la dɛ ‑kɔ, 'nɩ ‑hʋa꞊a la 'a mʋ ꞊dedede, kɔ, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ ‑hʋa 'a mʋ ꞊dedede. 10 'N pɩ 'na dɩɔnʋ a ‑pli, ‑kɔtɩ 'klɔ ‑mɔ 'klɔ, 'nɩ ‑gba꞊a lɩ 'aan 'wli. 'Tɩ‑ nyiblo ꞊dʋ, 'kɩ 'nɛ‑ Akaiblʋgba 'kwli, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ka 'mʋ yɩ, 'kɩ ꞊bʋ pʋ 'na dɩɔnʋ a ‑pli, dɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ. ‑Tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli, ‑ɛ nɩ 'lɩ 'mʋ 'lɩ, ɛ mɔ sɛyɩ a ‑tɩ ꞊nɩɔ. 11 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ 'pʋplɛ lɛ nɩ ni, ꞊bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ 'a mʋ ‑nʋɛ ‑nɩ? 'Ʋʋn‑, Nyɩsʋa yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ.

12 'N 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ wɛn, 'kɩ ꞊bʋ klɔ 'aan 'wli blɛ. Kɛ‑ 'n di 'a nunuo nu, 'a ‑nɛ ti, ‑ɛ di꞊e nu, hɩtɔɔnyʋ ‑mʋ', ʋ 'nɩ ꞊ha 'hru 'ye, 'kɩ bʋ pʋ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'n ni ‑kʋan a nunuo, kɛ‑ ʋ ni ‑kʋan a nunuo ‑wɛ. 13 Hɩtɔɔnyʋ a 'mʋ, ʋ 'yɩ ‑Yusu a ‑tɛɛ a ‑mɔnanyʋ 'pa‑. Ʋ kɛɛ nyibli nɩ, 'kɩ 'lɩ 'waa ‑kʋan 'kwli, 'ʋ yɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑mɔnanyʋ wlɔn lɛ ‑hree ‑nɩ. 14 Dɛ a 'mʋ, ɛ 'nɩ 'kɛɛ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, Satan a 'mumu, ɛ yɩ ‑hre Nyɩsʋa a lɛlenyʋ wlɔn lɛ ‑wɛ. 15 'A ‑tɩ, ɛ 'nɩ 'kɛɛ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ lɛ, 'bʋ mɔ, Satan a ‑kʋannunyibli 'bʋ yɩ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ wlɔn lɛ nɩ ‑hree ‑nɩ. Lɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'kwli, Nyɩsʋa a ‑bati di ꞊nʋ 'nɩ klɔ, dɛ ‑hʋan ‑mʋ', ʋ ‑nu a ‑tɩ.

Pɔlʋ yɩ 'ye ꞊hɩʋɛn, ‑ɛ nu꞊o, ɛ mɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* ꞊nɩɔ

16 'N nɩnɛ꞊ɛ kɩ: Nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, 'na 'lu ‑hɔn 'ʋ 'hru wlɔn. Mɔ, 'ba pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'na 'lu ‑hɔn 'ʋ 'hru wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ ba ‑ha 'mʋ mɛ lɛ, ꞊bʋ pʋ 'na dɩɔnʋ a ‑pli dɛ gbe de, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ a ni, 'a yɩ wɛn, 'kɩ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ kɔ 'li ‑hɔn 'ʋ 'hru wlɔn lɛ, bʋ pʋ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli. 17 'Na ‑pli ‑bʋ, 'n mi pʋ mɔ, ɛ 'yɩ Kʋkɔnyɔ 'pa‑, ɛ 'yɩ 'mʋ ‑lee ‑nɩ, ꞊bʋ nu꞊o. 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ 'na dɩɔnʋ a ‑pli nɩ pɩ, 'n yɩ 'nɩ 'plɛ, ꞊wɩ yɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'lu ‑hɔn 'ʋ 'hru wlɔn. 18 Kɛɛ, 'n yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ pɩ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli, 'kɩ 'ʋ 'klɔ ‑bʋ a ‑tɛblɩ a ‑ta'. 'A ‑tɩ, 'na 'mumu, 'n di pʋ 'na ‑pli ‑wɛ. 19 A wɛn 'nɩ, a kɔ ꞊tɔ. Kɛɛ, 'ba 'ye nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'li ‑hɔn 'ʋ 'hru wlɔn lɛ, 'a yɩ ꞊nʋ kɩ wɛn, 'ʋ tʋɛ nɛ 'a mʋ, 20 'ʋ ni 'a mʋ 'waa ꞊koyo ‑mɔ' 'ʋ yɩ 'lɩ 'a mʋ lɛ ‑didi ‑nɩ, 'ʋ kɛɛ nɛ 'a mʋ, kɔ, 'ʋ yraa nɛ 'a mʋ, 'ʋ ꞊tui 'a mʋ ꞊hɩʋɛn, 'ʋ ‑hɛ 'a mʋ 'yri lɛ. 21 'Mɔ ‑bʋ, 'n 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ ꞊bʋ di 'aan naalɛ lɛ nu. A kɔ 'ʋ ꞊wɔn.

'N 'tɩɛ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ 'plɛɛ ‑nɩ, ‑wɛn nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'lu ‑hɔn 'ʋ 'hru wlɔn. ‑Tɛblɩ nɩ ‑do ‑mʋ', ‑kɔtɩ nyibli a 'mʋ, 'ʋ pɩ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'mʋ 'na dɩɔnʋ a ‑pli pʋ ‑wɛ. 22 Ʋ wɛn 'nɩ, ʋ mɔ ‑Juukʋɛ* ꞊nɩɔ. 'Na 'mumu, 'mɔ ‑Juukʋɛyu ꞊nɩɔ ‑wɛ. Ʋ wɛn 'nɩ, ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ ꞊nɩɔ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a dakɔ. 'Na 'mumu, 'mɔ Yisraɛkʋɛyu ꞊nɩɔ ‑wɛ. Ʋ wɛn 'nɩ, ʋ mɔ Abrahamʋ a 'yonʋ a 'yonʋ ꞊nɩɔ. 'Na 'mumu, 'mɔ Abrahamʋ a 'yonʋ a 'yu ꞊nɩɔ ‑wɛ. 23 Ʋ wɛn 'nɩ, ʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyibli ꞊nɩɔ. 'Na 'mumu, ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, nɔ‑ kɔ ‑kʋan 'n ni, 'tɩ‑ 'nɩ ni ‑kʋan a 'mʋ dɩakɩ, 'nɩ ‑hi 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ. 'N pɩ 'kɩ win, ‑wɛn nɩblɩnyɔ. 'N nu ‑kʋan dɩakɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ꞊nʋ. ‑Tɛ ʋ nu 'na ꞊jɩ' a lɛpʋpʋʋ, ɛ ‑hi 'ʋ ꞊nʋ nɩ, 'ʋ bi 'mʋ dɩakɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ. 'N naa 'lɩ 'kʋkʋʋ 'nyɩ, 'nɩ ‑hi 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ, 24 ‑Juukʋɛ a ye'nanyʋ 'ʋ nu 'na lɔkʋɛ biiwɩ nɩ ꞊hun. 'A ‑nɛ 'wɔ, ʋ kɔ bʋ ‑nyi 'mʋ lɔkɔwɩ a (39) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑pu ꞊tu 'ʋ ꞊hʋɩan‑do; 25 Romakʋɛ a ye'nanyʋ 'ʋ nu la tugbɛyɛ, 'ʋ nu 'na biiwɩ nɩ ta. Ɛ kɔ la 'wɔ ‑bɩ, nyibli 'ʋ pʋ la 'mʋ 'hɩ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. 'Mɩɩ'kwlinaawɩ nɩ ta ‑bʋ, 'n ‑nu, 'mɩɩ a 'mʋ, ʋ wɛ la nɩ, 'nɩ bi la 'nie. Ɛ kɔ la ti ꞊dʋ, 'nɩ ‑hi la 'lɩ ‑nyrɔwɔ 'mumu kɔ 'tɔlʋwɔ 'mumu, 'kɩ 'lɩ 'yru ‑mɔ. 26 'Kɩ 'lɩ 'na 'dagbɩ kasɩ 'kwli, 'n yɩ 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, 'nie a 'yiyi‑tɩ, 'nɩ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye, ‑balʋnyibli a ‑tɩ, kɔ, 'na dɩɔnʋ a dakɔ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, 'ʋ ꞊tui 'mʋ ꞊hɩʋɛn ‑wɛ, ʋ kɔ dakɔ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ a nyibli 'hʋɛn‑. 'A ‑nɛ ‑tɩtɛ, 'n di 'ʋ ‑naa ‑nɩ, 'n kɔ ꞊bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, 'kɩ 'lɩ 'dɩɩ 'kwli, 'kɩ 'lɩ 'wan 'kwli, kɔ 'kɩ 'lɩ 'yru kɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni hɩ, ‑ʋ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ ‑Yusu a nyibli ꞊nɩɔ, 'ʋ ꞊tui 'mʋ ꞊hɩʋɛn ‑wɛ, 27 'nɩ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ‑kʋan a nunuo 'kwli. Ɛ kɔ ti ‑bɩ, 'nɩ 'yɛ nɩ kɔ 'hru, 'kɩ ꞊bʋ ŋme, ɛ kɔ ti ‑bɩ, 'nɩ 'yɛ nɩ 'ye diidɛ kɔ 'nɩnanie 'hʋɛn‑, ɛ kɔ ti ‑bɩ, 'nɩ 'yɛ nɩ 'ye mʋmlahawu, ɛ kɔ ti ‑bɩ, 'nɩ 'yɛ nɩ 'ye 'hʋɩlɛpʋdɛ, cɛ 'ɛ ni 'mʋ. 28 ꞊Hɩʋɛn a 'yiye a gblegble ‑bɩ nɩ 'ʋ, kɛɛ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ na 'kɩ 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ. Dɛ nɩ ‑do nɩ 'ʋ; ɛ nɔ‑ mɔ, 'n nɛɛ ꞊wlɩ lɛ, 'cʋɛ a pɛpɛ a ‑tɩ. 'A ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, 'kla 'yɛ 'mʋ ‑wliye, 'cʋɛ a gblegble a 'mʋ, 'a ‑tɩ. 29 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, ɛ 'yɛɛ 'mʋ 'kla ‑wliye. Nyiblo 'bʋ 'wla Nyɩsʋa a ‑tɩ, ɛ yɩ ‑hrɛn 'na ꞊wlʋ lɛ dɩakɩ.

30 'Bʋ mɔ, 'nɩ kɔ ꞊bʋ pʋ 'na dɩɔnʋ a ‑pli, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ ‑tʋɛ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, nɔ‑ kɔ ‑pli 'n di pʋ. 31 Nyɩsʋa, ‑ɛ mɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'Baɩ, ɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ. Ɛ nɔ‑ nyibli blɛɛ yɩ, bʋ pʋ 'nyrɛ lɛ 'a ‑nɛ ti.

32 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ 'n nɩ la 'lɩ Damasɩdɩɔ 'kwli, 'blʋgba a pɛpɛ a 'mʋ, 'a nyiblo gbagbʋ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ la Aletasɩ, nɔ‑ ꞊tu la 'ʋ ‑gʋlʋnʋma ꞊dʋ bʋ. ‑Gʋlʋnʋma a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑ha la nyibli, 'kɩ bʋ ꞊tu la 'dɩɔ a paalɛ a pɛpɛ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ la 'mʋ klɔ. 'Dɩɔ a 'mʋ, ʋ nu la ꞊gbi, 'ʋ ‑ha la꞊a yɩ. 33 Kɛɛ, 'kɩ Nyɩsʋa a nyibli pʋ la 'lɩ 'mʋ ‑tʋgbɔ gbagbʋ 'kwli, 'ʋ mʋa la꞊a 'pata ‑mɔ bʋ, 'ʋ naa la 'lɩ 'mʋ ꞊hʋan.yɩgbee ꞊dʋ 'yri, 'ʋ ꞊tɩɔ la 'lɩ 'mʋ, 'dɩɔ a ꞊gbi 'nikɩ, 'nɩ ꞊ta la ꞊nʋ ‑jɩ'.

12

Pɔlʋ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ kɔ 'klɩ

1 'N 'tɩɛ di 'na dɩɔnʋ a ‑pli pʋ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑hɛɛ꞊ɛ nyiblo ꞊dʋ. ꞊Han‑tɩ ꞊hɔn, 'ɛ nɩ 'mʋ lɛ, kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa tɔɔ 'mʋ, 'kɩ 'lɩ yanie 'kwli, nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'n mi hla mɔ. 2 'N yi nyiblo ꞊dʋ, ‑ɛ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ ‑mʋɛ. Nyiblo a 'mʋ, 'mɔ ꞊nɩɔ; Nyɩsʋa 'ɛ gba la 'lɩ 'mʋ ta a yakɔ 'kwli, ‑tɛ Nyɩsʋa nɩ 'lɩ, 'a 'yrɩ nɩ (14) ‑pu ꞊tu 'ʋ ‑hɛn a 'yrʋ, nɔ‑ ‑a nɩ kɩ, 'tɩ‑ 'nɩ ꞊hɩan ‑mɔ, 'nɩ ‑di. ꞊Bɩ 'na ꞊gbɛtʋ mu 'lɩ, ꞊bɩ 'na ‑hihiu mu 'lɩ? 'N 'yɩ 'a ꞊dedede ‑yi. Nyɩsʋa nɩ ‑do, nɔ‑ yi꞊e. 3 'N nɩnɛ꞊ɛ kɩ de, ‑ɛ mɔ, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, 'nɩ mu 'lɩ 'a ꞊haan'dɩɔ 'kwli. ‑Baklɛ, 'na ꞊gbɛtʋ mu 'lɩ, ‑hʋʋ' ‑baklɛ, 'na ‑hihiu, nɔ‑ mu 'lɩ. 'N 'yɩ 'a ꞊dedede ‑yi. Nyɩsʋa nɩ ‑do, nɔ‑ yi꞊e. 4 ‑Tɩ ‑mʋ', 'n 'wɩɩn la 'lɩ, ‑tonyiblo 'yɩ 'lɩ 'a ‑mɔlɛnɩna 'lɩ ‑wɛ, ɛ ꞊ŋa nɩ ‑wɛ, 'kɩ ‑tonyiblo bʋ ‑hɩhɩa꞊a klɛ.

5 'N ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ pʋ wɛn dɛ a 'mʋ, ‑ɛ nu la 'mʋ, 'a ‑pli nɩ, kɛɛ, 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ nɩ. Kɛɛ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ɛ kʋɛ 'ʋ 'mʋ kɩ bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, nɔ‑ kɔ ‑pli 'n di pʋ. 6 ‑Tɛblɩ ‑bɩ nɩ 'ʋ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ, 'kɩ ꞊bʋ pʋ wɛn 'a ‑pli, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ 'pʋplɛ wɛn 'lɩ lɛ, ‑wɛn nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'lu ‑hɔn 'ʋ 'hru wlɔn. Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, nɔ‑ kɔ ‑pli 'n di wɛn pʋ. Kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ꞊bʋ pʋ 'na dɩɔnʋ a ‑pli, ‑ɛ nu꞊o, 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ nyibli bʋ ꞊tuu 'ʋ 'mʋ 'ʋ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑pli 'n pɩ a ‑ta'. Kɛɛ, dɛ 'n ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, bʋ ꞊tuu 'ʋ 'mʋ 'ʋ, ‑tɛ ʋ yɩ 'na nunu‑tɛblɩ 'ye a ‑tɩ, kɔ, ʋ yɩ 'na wlɔn bʋ a win 'wɩn, ‑ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ.

7 Yɩnɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa tɔɔ 'mʋ a ‑tɩ, 'n ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ 'yaa wɛn 'lɩ 'na dɩɔnʋ nɩ dɩakɩ. Kɛɛ, ɛ kɔ dɛ, Nyɩsʋa nuu 'ʋ 'mʋ 'yie, ‑ɛ 'yɛɛ 'mʋ 'kla ‑wliye dɩakɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'nɩ ꞊ha 'lɩ 'na dɩɔnʋ 'lɩ 'yaa ‑nɩ. ꞊Hɩʋɛn a 'yiye a 'mʋ, ɛ 'wɩ‑ Satan a ‑kʋannunyɔ yɩ, ‑ɛ yɩ 'mʋ bi. 8 'N nu Nyɩsʋa a daawɩ nɩ ta, 'kɩ bʋ hlɔɔ 'mʋ ꞊hɩʋɛn a 'yiye a 'mʋ ‑mɔ lɛ, 9 kɛɛ, ɛ ꞊tu 'mʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'N nʋɛ ‑mʋ nɩ dɩakɩ. 'Na nʋɛlɛ a 'mʋ, bʋ nu ‑mʋ ‑tɛɛ. 'Na nʋɛlɛ a 'mʋ, bʋ ‑hɛɛ ‑mʋ, 'kɩ ‑bʋ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'kɩ 'ʋ ꞊hɩʋɛn a 'yiye a 'mʋ, 'a ‑ta', ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ ‑tonyiblo 'yɛ nɩ kɔɔ 'ʋ 'klɩ, 'kɩ 'na 'klɩ nii 'ʋ ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ nyiblo a 'mʋ 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'klɩ kɩ nɩ dɩakɩ.» ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'na plɔ ble nɩ. Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑pli 'n pɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'klɩ, ɛ 'mʋ ‑kʋan nu ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'mʋ 'lɩ. 10 ‑Tɛ ɛ yɩ 'mʋ kɩ ‑dii ‑nɩ, 'bʋ mɔ, 'nɩ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, ɛ nɔ‑ yɩ 'na plɔ ‑blee ‑nɩ. 'Ye ꞊bɩɩ ʋ yɩ 'mʋ 'yri lɛ nɩ ‑hɛ, kɔ, ʋ yɩ 'mʋ ti 'yaklɩ yɩ nɩ gbɛ, kɔ, 'kla‑wliye'yɩya a gblegble ‑bɩ ɛ yɩ 'mʋ nɩ yɛ, 'ye ꞊bɩɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ‑ɛ yɩ 'ʋ nyre, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ‑mɔ, ɛ ‑hi 'mʋ wlɔn, 'n yi 'kɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n yɩ 'ye ꞊hɩʋɛn, ‑tɛ 'n nʋɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ kɔ plɔ a bleelɛ, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n 'yɛ nɩ kɔɔ 'ʋ 'klɩ, 'kɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ yɩ 'ʋ 'mʋ 'a 'klɩ ‑nyii ‑nɩ.

Pɔlʋ nɛɛ ꞊wlɩ lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Kolɛtɩdɩɔ 'kwli a ‑ta'

11 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'nɩ pʋ 'na dɩɔnʋ a ‑pli, ‑wɛn nyiblo ‑kɔ 'lu ‑hɔn 'ʋ 'hru wlɔn. Kɛɛ, 'a mʋ nɩ 'ʋ 'mʋ ke', 'nɩ nu dɛ a 'mʋ. 'N pʋ 'na dɩɔnʋ a ‑pli, ‑ɛ nu꞊o, 'a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ di wɛn 'na ‑pli pʋ, a 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ 'na ‑pli. 'A mʋ ‑kɔ ‑bʋ pʋ wɛn 'na ‑pli. ꞊Han‑tɩ, 'nɩ 'yɩ ꞊dedede ‑yi, kɛɛ, 'aan ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* yrayrɩ ‑mʋ', a dɛɛ nyibli gbagbɩ, ʋ 'yɩ 'ʋ 'mʋ 'ʋ ‑hi. 12 A kɔ ba yi dɛ a 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n nɩ la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli, 'n nii la 'lɩ ‑kʋan, Nyɩsʋa 'ɛ nɛɛ la 'lɩ 'mʋ, 'ɛ ni la ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ. ꞊Wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a 'mʋ, nɔ‑ tʋɛ nɛ 'a mɔ꞊ɔ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ sɛyɩ a ‑Yusu a ‑mɔnanyɔ ꞊nɩɔ. 13 ꞊Haan‑tɛblɩ ‑mʋ', 'n nuu 'lɩ ‑Yusu a nyibli ‑bɩ ‑mɔ, 'n nuu 'lɩ꞊ɩ 'a mɔ꞊ɔ ‑mɔ nɩ ‑wɛ. 'N 'yɩ nyibli lɛ 'jra. Dɛ nɩ ‑do nɩ 'ʋ, ɛ nɔ‑ 'n 'yɩ la ‑nu, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. 'N 'yɩ la꞊a ‑hʋa, 'kɩ ba 'pɛɛ la 'mʋ. A kɔ 'ʋ ꞊wɔn, yɩnyredɛ a 'mʋ a ‑tɩ.

14 'N 'tɩɛ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ nɩ. 'Bʋ mɔ, 'nɩ di 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mɔ 'wɩ nɩ ta a 'wɔ, 'n yɛ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. Dɛ ‑bʋ, 'n di 'lɩ ya, 'nɩ ‑wɛn꞊ɛ lɩ꞊ɩ kɩ nɩ de, 'kɩ ba 'pɛɛ 'mʋ, ‑kɔtɩ 'a mʋ ‑tonyibli, 'a mʋ 'n ‑hʋɛ, 'ɛ 'yɩ 'wli 'pa‑, 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ. ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ 'yonʋ kɔ 'waa 'baɩ kɔ 'waa 'dii 'hʋɛn‑ a dɛ yɩ. Ɛ 'yɩ 'yonʋ 'pa‑, ʋ 'nɩ ‑kikle꞊e lɩ 'waa 'baɩ kɔ 'waa 'dii 'hʋɛn‑ lɛ, kɛɛ, 'baɩ kɔ 'dii 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ yɩ 'waa 'yonʋ lɛ ‑kikle ‑nɩ. 15 'Ye ꞊bɩɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, 'n ‑kɔ, ɛ kɔ 'na ‑hʋnhlʋn 'hʋɛn‑, ꞊bʋ ‑ha꞊a, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑hɛɛlɛ a ‑ta', 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, dɛ a 'mʋ, ɛ 'nɩ 'yaa꞊a 'mʋ 'kla ‑wliye. Ɛ nie 'mʋ dɔdʋ. ꞊Bɩ ‑tɛ 'n nʋɛ nɛ 'a mʋ dɩakɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'kɩ a 'yɩ 'mʋ ‑nʋɛ ‑nɩ de?

16 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ la 'a mɔ꞊ɔ ‑hʋa, 'kɩ ba 'pɛɛ la 'mʋ. Kɛɛ, nyibli ‑bɩ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ʋ 'mʋ lɛ pʋ, ‑ɛ mɔ: «Pɔlʋ mɔ ꞊yrɛkɔnyɔ ꞊nɩɔ. Ɛ kɛɛ nɛ ‑a mʋ nɩ, ɛ 'mʋ ‑aan 'wli gba.» 17 ‑Bɩ' 'n nu 'aan kaalɛ 'lɩ? ꞊Bɩ nyibli ‑bʋ, 'n lee la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ʋ nʋ‑ 'n naa 'lɩ, 'nɩ kaa la 'a mʋ? 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. 18 'N lee la nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Titɩ nɩ, 'kɩ bʋ mu la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. Nyiblo ‑bɩ ‑mʋ', a ‑yi, nɔ‑ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑ 'n le la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. ꞊Bɩ Titɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kaa nɛ 'a mʋ, ‑ɛ ‑ha 'a mʋ ‑tɛblɩ ꞊jrɛ? 'Ʋʋn‑. 'Aan 'mumu, a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ 'pa‑, ‑ɛ nu꞊o, Titɩ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, dɛ nɩ ‑do, nɔ‑ ‑a ni. ‑A kɔ 'lulɛ‑hihie nɩ ‑do.

19 Dɛ ‑bʋ, ‑a 'crɩɩ 'nɛ‑ ‑aan 'crɩɛn ‑bʋ 'kwli, 'aan ꞊wlɩ 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'nɩ 'crɩɩ ‑nɩ, ‑wɛn nyibli ‑mʋ', ʋ yɩ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, 'tɩ‑ ‑ʋ ‑hɩhɩɛ꞊ɛ klɛ. Kɩ mɔ Nyɩsʋa ye', ‑a yɩ mɔ ‑hlee ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ ni 'a ‑hʋhʋa. 'Dɩayɩnʋ ‑na, ‑a yɩ 'a mʋ ‑tɩ a pɛpɛ ‑bʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑ba ‑hɛɛ nɛ 'a mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'klɩ kɩ nɩ dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 20 'N yɩ pie hʋannʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'bʋ mɔ, 'nɩ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑baklɛ, 'aan nɩnabʋɩ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ blee 'na plɔ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ nɩ 'mʋ lɛ, 'aan 'mumu, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba kɔ plɔ a bleelɛ, 'bʋ mɔ, 'ba 'ye 'mʋ. 'N yɩ pie hʋannʋ, 'bʋ mɔ, 'nɩ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ba di hle 'plɛ, ba di ca ‑mɔ ꞊tutu ‑nɩ, ba di yrʋ' lɛ bi, ba di ꞊gla, ba di ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ ‑hɩhla ‑nɩ, ba di ‑ʋ ‑bɩ a 'nyrɛ di, ba di 'lɩ 'aan dɩɔnʋ 'lɩ 'yaa ‑nɩ, ba di ‑tɛblɩ ‑mʋ' nu, ‑ɛ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ. 21 'N yɩ pie hʋannʋ ‑wɛ, 'bʋ mɔ, 'nɩ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, Nyɩsʋa bʋ nu꞊o, ꞊bʋ nɩ nyaɩ lɛ, 'aan ‑tɩ. Ɛ mɔ 'na hʋannʋ, ꞊bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑tɩ'wlanyʋ ‑hʋɔhʋɩ 'nyɩ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ‑ʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa ‑bʋ hie 'ʋ 'waa dɛ 'kuku bʋ. ‑Baklɛ, 'waa 'klɔ 'tɩɛ nyre yɩ, 'ʋ ni ‑wlawlɩ kɔ 'lawlu 'hʋɛn‑, 'ʋ ni yɩnyre‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑bɩ. 'Bʋ nɩ 'mʋ lɛ, 'n di 'nɩ we, 'waa ‑tɩ.

13

Lɛ'bɔɔwin

1 'Bʋ mɔ, 'nɩ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mɔ 'kɩ 'wɩ nɩ ta a 'wɔ. 'A ‑tɩ, 'nɩ di 'lɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nu dɛ ‑hʋan, 'n di pʋʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ. ‑Tɛ Nyɩsʋacrɩɛn ni a hɩhla, kɛ‑ 'n di ‑bati a 'mʋ 'a pʋpʋʋ nu. Nyɩsʋacrɩɛn a 'mʋ, ɛ wɛn 'nɩ: «'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ yɛɛ nɛ 'a 'bɩhɩan ‑tɩ, ɛ di꞊e 'nɩ ‑hʋa, bʋ kɔ ‑hɛhɩpʋ nɩ 'hʋɛn, ta, ‑ʋ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ‑hlɛ ‑tɩtu nɩ ‑do. 'Bʋ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ʋ 'yɩ 'lɩ ‑bati a 'mʋ, 'a pʋpʋʋ ‑wɛ.» 2 ‑Tɛ 'n ya la 'lɩ 'na 'wɩ nɩ 'hʋɛn a 'wɔ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'n ‑gbɛɛ la nyibli a pɛpɛ nɩ, ɛ kɔ, 'n ‑gbɛɛ la nyibli ‑mʋ' nɩ ‑wɛ, ‑ʋ nu la dɛ 'kuku. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'n 'yɛɛ 'lɩ nɩ di, kɛɛ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑gbɛɛ ‑nɩ de, ‑ɛ mɔ, 'nɩ di 'lɩ, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nu dɛ 'kuku, 'n kɔ ꞊bʋ pʋʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ. 3 A ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ba yi꞊e, 'bʋ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'bʋ yɩ 'lɩ 'mʋ nɩ ‑nɛɛ ‑nɩ, 'bʋ yɩ nɩ hle. 'Bʋ mɔ, 'nɩ di 'lɩ, a di dɛ a 'mʋ 'nɩ 'ye. ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mumu, 'bʋ yɩ ‑kʋan nɩ ni, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'a 'klɩ 'nɩ ‑wɛ꞊ɛ 'lɩ, 'ɛ tʋɛ nɛ 'a mʋ 'a 'klɩ a kɩnɩnɩɩ. 4 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ kɔɔ la 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ꞊nɩ 'ye ‑wɛn, ɛ 'yɩ la 'klɩ ‑kɔ. Kɛɛ, ɛ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ 'klɔ. ‑A mʋ ‑bʋ, ‑a kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 'A ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ, ‑a 'yɩ 'klɩ ‑kɔ. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a nɩ 'klɔ. 'A ‑tɩ, 'bʋ mɔ, ꞊ba di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, Nyɩsʋa a 'klɩ, nɔ‑ ‑a di ‑kʋan 'yri ‑nuu ‑nɩ.

5 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ba 'jɩjra 'aan dɩɔnʋ a ꞊wlʋ ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ 'ye, 'bʋ mɔ, 'ba kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ. 'N pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ. 'N pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, a 'nɩ ‑hre꞊e lɩ nyibli ‑mʋ' wlɔn lɛ, ‑ʋ pʋ lɛ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ‑tagbita hɩ ꞊nɩɔ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 6 Kɛɛ, 'n pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, a di꞊e 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a ‑wɛ 'lɩ ‑ba tɔɔ nɛ 'a mɔ꞊ɔ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a mɔ sɛyɩ a ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* ꞊nɩɔ. 7 Kɛɛ, ‑a 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, ‑ba tɔɔ nɛ 'a mɔ꞊ɔ, ‑ɛ mɔ, ‑a mɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ ꞊nɩɔ. ‑A dɛ Nyɩsʋa nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha 'kɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ nu. Mɔ, ꞊ba 'yɩ 'hru 'ye, 'kɩ ‑ba tɔɔ nɛ 'a mɔ꞊ɔ, ‑ɛ mɔ, ‑a mɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ ꞊nɩɔ, dɛ ‑a ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, ba nu ꞊haandɛ. 8 ꞊Ba yɩ win a pʋpʋʋ lɛ nɩ ni, ɛ 'wɩ yɩ, ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ‑aan ‑kʋan 'kwli, ‑ba ‑wɔn ‑tɩ a ‑tɛɛ yɩ. Dɛ nɩ ‑do ‑a ‑wɛ 'lɩ ‑ba nu, ɛ nɔ‑ mɔ ‑ba nu dɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ. 9 'Bʋ mɔ, 'ba nɩ 'klɩ kɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, 'ye ꞊bɩɩ ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a 'yɩ 'klɩ kɩ ‑nɩ, ‑a ni dɔdʋ. 'A ‑tɩ, ‑a dɛ Nyɩsʋa nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, a 'mʋ ye' ‑muu ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a 'hru wlɔn.

10 Ɛ nɩ ke', 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo bʋ hie, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ mɔ, 'nɩ nyre 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑mɔ 'plɛ. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Nyɩsʋa ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ ‑ha 'lɩ 'a mʋ lɛ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'mʋ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ ꞊bʋ ‑wɛ 'a mʋ bʋ. Kɛɛ, ɛ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, a 'mʋ ye' ‑muu ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn.

11 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'n gba 'a mʋ wlu. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ba muu ye', 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. Ba ‑nyinyi 'klɩ. Ba kɔ win a lɛ'wɩnwɩnlɛ, kɔ, ba kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, Nyɩsʋa, ‑ɛ nʋɛ nɛ ‑a mʋ, kɔ, ‑ɛ yɩ ‑a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ ‑nyi, ɛ di 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ 'nɩ nɩ.

12 Ba ‑nyinyi 'wio ‑tɛɛ, ‑wɛn 'dɩayɩnʋ. Nyɩsʋa a nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑, ʋ 'bɛti 'a mʋ ‑tɛɛ.

13 'N dɛ Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ 'aan pɛpɛ a ‑ta', 'kɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bʋ 'cibi 'ʋ, bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, kɔ, Nyɩsʋa bʋ ‑nyi 'a mʋ 'a nʋɛlɛ, kɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* bʋ nu꞊o, ba ‑mʋɛ.

GALATƖKƲƐ

1

2

3

4

5

6

'Crɩɛn ‑mʋ', Pɔlʋ gba la

GALATƖKƲƐ

yɩ

1

1 'Mɔ Pɔlʋ ꞊nɩɔ, 'mɔ ‑yɩ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ. 'Mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑mɔnanyɔ* ꞊nɩɔ. Ɛ 'yɩ ‑tonyiblo ꞊dʋ 'pa‑, ɛ 'yɩ 'mʋ ‑lee ‑nɩ. Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ lee 'mʋ, ɛ kɔ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ‑ɛ ‑ha꞊a 'klɔ 'hʋɛn‑. 2 Nyɩsʋa a nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑, ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'bɛti 'a mʋ, 'aan pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Galatɩblʋgba 'kwli. 3 ‑Aan 'Baɩ Nyɩsʋa kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ɛ kɔ, bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ. 4 ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑ha 'a dɩɔnʋ nɩ, 'ɛ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ ‑aan dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ, ɛ kɔ, 'klɔ ‑bʋ a yɩnyre‑tɛblɩ 'nɩ ꞊ha ‑a mʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ de. ‑Tɛ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa nu 'a ‑hʋhʋa, kɛ‑ ɛ nu 'a nunuo. 5 ‑Ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.

Nyɩsʋa a ꞊haantitie, nɔ‑ mɔ win nɩ ‑do ‑mʋ', 'n tɔɔ nɛ 'a mʋ

6 Dɛ a ni, ɛ kɛɛ 'na ꞊wlɩ lɛ. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɛ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ, 'ɛ da 'a mʋ, 'kɩ ba mɔ 'a nyibli. Kɛɛ, ‑tɛ a 'ble Nyɩsʋa a ꞊haantitie kʋa, ɛ 'yɩ 'ʋ bʋ ‑wlɛɛn ‑nɩ, 'a plee 'lɩ Nyɩsʋa a 'mʋ kɩ, 'a pɩ hɩapʋtitie ‑bɩ nʋa yɩ bʋ, 'a pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ ꞊haantitie, kɛɛ, ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ ꞊haantitie 'pa‑. 7 Win nɩ ‑do ‑mʋ', 'n tɔɔ nɛ 'a mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ sɛyɩ a Nyɩsʋa a ꞊haantitie. Ɛ 'yɩ 'kɩ Nyɩsʋa a ꞊haantitie ꞊dʋ ‑kɔ de, 'bʋ 'yɩ ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, 'n tɔɔ nɛ 'a mʋ 'pa‑. 'Nɩ yɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔhleelɛ lɛ nɩ ni, ɛ 'wɩ yɩ, ɛ kɔ nyibli, 'ʋ kɛɛ nɛ 'a mʋ. Ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, bʋ 'cɩcɩ Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mʋ', ‑ɛ nɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑mɔ lɛ. 8 'Bʋ mɔ, nyiblo ꞊dʋ 'bʋ 'cɩcɩ Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mʋ', ‑a pʋ la 'a mʋ, a 'ble la kʋa, Nyɩsʋa bʋ pʋ꞊ʋ 'jrɔ yɩ, mɔ 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ ‑a mʋ. 9 ‑A lee nɛ 'a mɔ꞊ɔ nɩ, 'tɩ‑ 'nɩ nɩnɛ꞊ɛ kɩ de: Nyiblo ꞊dʋ 'bʋ 'cɩcɩ Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mʋ', ‑a pʋ la 'a mʋ, a 'ble la kʋa, Nyɩsʋa bʋ pʋ꞊ʋ 'jrɔ yɩ.

10 ꞊Bɩ 'aan ꞊wlɩ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'n yɩ꞊ɩ 'nɩ 'crɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ 'mʋ 'nyrɛ lɛ pʋ? 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑bʋ pʋ 'mʋ 'nyrɛ lɛ. ꞊Bɩ 'aan 'lulɛ‑hihie wɛn 'nɩ, 'n ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'kɩ ꞊bʋ nɔɔ 'lɩ nyibli 'yi klɛ? 'Ʋʋn‑, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ wɛn꞊ɛ nɩ ‑hʋɛ, 'kɩ ꞊bʋ nɔɔ wɛn 'lɩ nyibli 'yi klɛ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ mɔ wɛn ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyɔ.

‑Tɛ Pɔlʋ ‑nu, 'ɛ ‑hɛ ‑Yusu a ‑mɔnanyɔ*, ɛ nɔ‑ ɛ ‑hɩhɩɛ klɛ

11 'Dɩayɩnʋ ‑na, ꞊bʋ ‑hɩhɩa 'a mʋ klɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mʋ', 'n pʋ la 'a mʋ, ɛ 'yɩ ‑tonyiblo ꞊dʋ 'pa‑, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, 12 mɔ, ɛ 'yɩ 'ʋ ‑tonyiblo ꞊dʋ wien 'pa‑, 'n 'yɩ 'ʋ꞊ʋ ‑ha, ɛ mɔ, ɛ 'yɩ ‑tonyiblo ꞊dʋ 'pa‑, ɛ 'yɩ 'mɔ꞊ɔ ‑pʋ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ 'hrɩɩ 'mʋ yɩ, 'ɛ tɔɔ 'mɔ꞊ɔ.

13 A 'wɩn nɩ, ‑tɛ 'na 'klɔ nɩ la 'mʋ, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri 'n yɩ la ‑a mʋ ‑Juukʋɛ* ‑aan tete ꞊wien lɛ kʋɛ. Ti a 'mʋ 'yri, 'n ꞊tui la Nyɩsʋa a nyibli ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'n ‑hʋɛ la꞊a nɩ, ꞊bʋ ‑wɛ la nyibli a 'mʋ bʋ, 14 'tɩ‑ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ kɔ la 'yrɩtu nɩ ‑do, 'n ‑hi la 'ʋ 'waa nyibli ‑hʋɔhʋɩ nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑Juukʋɛ ‑aan tete kɔ 'bliŋmlɩ a 'ʋ꞊tuulɛ ‑mɔ. 'N ‑ha la 'na dɩɔnʋ nɩ pɛpɛ, 'kɩ 'ʋ ‑aan 'baɩnʋ a tete kɔ 'bliŋmlɩ a 'mʋ a ‑ta'.

15 Kɛɛ, kʋɛ la 'lɩ 'na 'dii 'kwli bʋ, Nyɩsʋa pʋ la 'mʋ 'kɩbɩa kɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑kʋan a ‑ta'. Ɛ nu la 'mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ da la 'mʋ, 'kɩ ꞊bʋ nu 'a ‑kʋan. Ti ‑mʋ', ɛ wa la 'nyrɛ, ‑tɛ ɛ nyre 'ʋ, 16 ‑ɛ ‑bɩ ɛ nu꞊o nɩ, 'a 'Yu ‑Yusu 'ɛ 'hrɩɩ 'mʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a ꞊haantitie ‑mʋ' dakɔ a gblegble ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ pʋ. Ti a 'mʋ 'yri, 'n 'yɩ la 'lɩ nyiblo ꞊dʋ ‑mɔ ‑mu, 'n 'yɩ la ꞊tɔ ‑hʋa mɔ ‑mu. 17 Ɛ mɔ, 'n 'yɩ la 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli ‑mu, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ mɔ la 'a yɩ‑hɛnyibli. Kɛɛ, dɛ 'n ‑nu, ɛ nɔ‑ mɔ, ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'kɩ 'n mu 'lɩ Arabiblʋgba 'kwli. ‑Tɛ 'n ‑hɔn 'lɩ ‑wlu, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'n mu 'lɩ Damasɩ, 'kɩ 'lɩ Siliblʋgba 'kwli. 18 ‑Tɛ 'yrɩ nɩ ta ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'n mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, 'n kɔ Piɛlɩ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ ‑yiyi ‑nɩ, 'nɩ ‑hi 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ 'wee nɩ 'hʋɛn. 19 Ti a 'mʋ 'yri, 'n 'yɩ la ‑Yusu a ‑mɔnanyɔ ꞊dʋ 'ye, 'bʋ 'yɩ Piɛlɩ nɩ ‑do a 'mʋ 'pa‑, ɛ kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'dɩayɩ Sakɩ. 20 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ. 'N hlɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Ɛ 'yɩ hɩ 'pa‑, 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ. 21 ‑Tɛ 'n ‑hɔn 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'n mu 'lɩ 'blʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Siliblʋgba kɔ Silisiblʋgba 'hʋɛn‑ 'kwli. 22 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ a 'blʋgba 'kwli, ʋ 'yɛ la 'mʋ nɩ 'ye. 23 Ʋ yɩ la nɩ 'wɩn nɩ ‑do, ‑ɛ mɔ: «Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ ꞊tui la ‑a mʋ ꞊hɩʋɛn, ɛ 'cɩcɩ nɩ. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ nɔ‑ yɩ nyibli ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, bʋ ‑nyi 'waa ꞊wlɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ, mɔ 'ye ꞊bɩɩ ti ‑hi la a ti 'yri, bʋ yɩ la nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo la ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ a bʋ‑wʋwɛ nɩ ‑hʋɛ.» 24 ‑Tɛ ʋ 'wɩn la ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ pɩ la Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta'.

2

‑Tɛ Pɔlʋ mu la 'lɩ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ* ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli ‑mɔ

1 ‑Tɛ 'yrɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ ‑hɛn ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, ‑a mu la 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli de, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a mʋ 'cʋɛ a nyibli gbagbɩ 'ye. ‑Tɛ ‑a yɩ la nɩ mi, 'n gba la Titɩ nɩ ‑wɛ. 2 'N mu la 'lɩ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa ‑tɛ la 'lɩ 'mʋ. ‑Tɛ ‑a nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'n kɔ 'cʋɛ a ye'nanyʋ 'hʋɛn‑, ‑a bii yɩ, 'nɩ ‑hɩhɩa ꞊nʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mʋ' klɛ, 'n pɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑, ‑ɛ di꞊e nu, 'cʋɛ a ye'nanyʋ a 'mʋ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, ʋ 'mʋ 'na ‑kʋan, 'n ni la, kɔ, 'n 'tɩɛ di nu kɩ ‑wɛɛn ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ 'nyɩ. 'Na ꞊wlʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ 'waa 'lulɛ‑hihie 'kwli, ʋ wɛn 'nɩ, 'na ‑kʋan 'yɩ 'mini ‑kɔ. 3 'Na ‑mɔnanyɔ Titɩ mɔ Glɛkɩkʋɛyu ꞊nɩɔ, kɛɛ, ‑tɛ ‑a nyre 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'cʋɛ a ye'nanyʋ a 'mʋ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ bʋ 'bɛ yɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑Juukʋɛ a tete ni 'a hɩhla, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 4 Kɛɛ, ɛ kɔ hɩlɛkɔnyibli ꞊dʋ. Ʋ nʋ‑ pa 'lɩ ‑a mʋ 'nyɩ, ʋ nʋ‑ ‑hʋɛ꞊ɛ, Titɩ bʋ 'bɛ yɩ. Nyibli a 'mʋ, 'kɩ 'lɩ ‑yrʋkʋ 'kwli, ʋ naa 'lɩ, 'ʋ pa 'lɩ ‑a mʋ 'nyɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑tɛ ‑a ‑nu, ꞊a 'yɩ 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ a tete bʋ ‑nɩ de, ‑ɛ nu꞊o, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ. Ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑ba 'tɩɛ ‑ba kʋɛ ‑Juukʋɛ a tete ꞊wien lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ tete a 'mʋ a ꞊koyo ‑hɛ de. 5 Kɛɛ, yruyru, ‑a 'yɩ ꞊nʋ 'hru ‑nyi, ‑kɔtɩ ‑a 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, 'kɩ bʋ nyre Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛ ꞊haantitie a 'mʋ, ɛ nɩ 'mʋ, a 'mʋ 'wɩn. 6 Nyibli ‑mʋ', ʋ dɛɛ 'cʋɛ a nyibli gbagbɩ, bʋ mɔ nyibli gbagbɩ, bʋ 'yɩ nyibli gbagbɩ 'pa‑, dɛ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑da꞊a ꞊dedede, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'yi kɩ, nyibli a pɛpɛ mɔ dɛ nɩ ‑do. Nyɩsʋa 'nɩ 'jra꞊a nyibli 'yi lɛ. Nyibli gbagbɩ a 'mʋ, ‑tɛ 'n ‑hɩhɩa ꞊nʋ ꞊haantitie a 'mʋ klɛ, 'n pɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'ʋ 'yɩ 'mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ ꞊cɛ.

7 Kɛɛ, ʋ yru꞊o nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi 'mʋ ꞊haantitie a 'mʋ, 'ɛ lee 'mʋ, 'kɩ ꞊bʋ mu, ‑bʋ pʋ꞊ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ꞊wɩ yɩ, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ ɛ nu la, 'ɛ lee la Piɛlɩ, 'kɩ ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, bʋ pʋ la titie a 'mʋ ‑Juukʋɛ. 8 Ʋ yru꞊o lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ ‑nyi la Piɛlɩ 'klɩ, 'ɛ lee 'lɩ꞊ɩ ‑Juukʋɛ ‑mɔ, kɛ‑ nɩ ‑do ɛ ‑nu, 'ɛ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'ɛ lee 'mʋ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ dakɔ a gblegble ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ ‑mɔ. 9 Sakɩ, kɔ Piɛlɩ, kɔ Saan 'hʋɛn‑, ‑Yusu a nyibli dɛɛ 'cʋɛ a nyibli gbagbɩ, ʋ 'ye la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, nɔ‑ ‑ha 'lɩ ‑kʋan a 'mʋ 'lɩ, 'ɛ ‑nyi 'mɔ꞊ɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ 'tʋ ‑a mʋ kʋa lɛ, 'n kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑. Dɛ a 'mʋ, ʋ ‑nu, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ. Ʋ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑yra꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ Banabasɩ 'hʋɛn‑, 'kɩ ‑a di 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ ‑mɔ mu, ‑a 'mʋ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie pʋ. Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, 'kɩ ʋ di 'lɩ ‑Juukʋɛ ‑mɔ mu, ʋ 'mʋ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie pʋ. 10 Dɛ nɩ ‑do, ʋ lee la ‑a mʋ, ‑ba nu, ɛ nɔ‑ mɔ: ꞊Ba yɩ 'lɩ ‑Yusu a nyibli, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ ‑mɔ nɩ mi, ‑ba lee ꞊nʋ, bʋ 'kukue 'wliyɛ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ ꞊hɩʋɛnnyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ ‑Yusu a nyibli 'nyɩ, 'kɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli ‑hɛɛ ‑nɩ. Dɛ a 'mʋ, 'n nu꞊o nɩ ‑tɛɛ.

‑Tɛ Pɔlʋ 'plɛ la Piɛlɩ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ Atiɔsɩdɩɔ 'kwli

11 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'n mu 'lɩ Atiɔsɩdɩɔ 'kwli. 'Kɩ 'n nɩ 'lɩ, Piɛlɩ, 'ɛ di 'lɩ, 'ɛ nu ꞊dedede, ‑ɛ 'yɩ la 'lɩ 'yie 'kwli lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ 'plɛ la꞊a ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ye'. 12 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ nu la 'lu ‑mɔmumuo, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑Tɛ Piɛlɩ a 'mʋ, ɛ nyre la 'lɩ Atiɔsɩdɩɔ 'kwli ‑dodo, ɛ kɔ ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ 'hʋɛn‑, ʋ yɩ dii la 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do dɛ. (‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑, ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, 'kɩ bʋ ꞊tuu 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete ‑mʋ', ‑ɛ hlɛ, ‑ɛ mɔ, bʋ 'bɛ yrɛ, ɛ kɔ, bʋ ꞊tuu 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete ‑bɩ 'ʋ.) Ti gbi bʋ ‑hi 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ Sakɩ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, ɛ tɛ la nyibli bʋ, 'kɩ bʋ mu la 'lɩ ‑Yusu a nyibli, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ‑ʋ nɩ 'lɩ Atiɔsɩ ‑mɔ. ‑Tɛ nyibli a 'mʋ, ʋ nyre 'lɩ, Piɛlɩ a 'mʋ, ‑ɛ kɔ ‑Yusu a nyibli ‑mʋ' 'hʋɛn‑, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ‑ʋ yɩ mɔ 'ʋ ‑tɩtɛ nɩ ‑do dɛ lɛ ‑dii ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑jri 'a dɩɔnʋ yɩ, ɛ kɔ 'a 'bio a 'mʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ 'kee dɛ a ‑mɔdidilɛ. Dɛ ‑mʋ', ‑kɔtɩ Piɛlɩ 'ɛ nu dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ: Ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ pie la ‑Juukʋɛ ‑mʋ', Sakɩ tɛ la bʋ a hʋannʋ, ‑ɛ nu꞊o, kɛ‑ 'a ꞊wlʋ pʋ la, ‑ɛ mɔ, nyibli a 'mʋ, ʋ di 'plɛ la꞊a ‑mɔ, ‑tɛ ɛ bi 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ 'nyɩ, 'tɩ‑, ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete 'ʋ. 13 ‑Yusu a nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, yɩnyredɛ a 'mʋ, Piɛlɩ ni la, ɛ nɔ‑ 'waa 'mumu, ʋ ni la ‑wɛ, 'ʋ nɛɛ la 'li nɩ 'hʋɛn, 'ʋ ‑jri la 'waa dɩɔnʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ ‑mɔ'. Dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Banabasɩ ni la ‑wɛ. 'Waa pɛpɛ a 'mʋ, dɛ ‑mʋ', ʋ ‑yi, ‑ɛ 'yɩ ‑tɛɛ ‑nu, nɔ‑ ʋ ni la. 14 ‑Tɛ 'n 'ye la꞊a, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ ‑kʋɛ꞊ɛ la Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊wien lɛ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ gba la 'lɩ Piɛlɩ wuntɔ 'yi 'yakla ke, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', 'nɩ lee la꞊a, ‑ɛ mɔ:

«‑Mɔ ‑Juukʋɛyu ꞊nɩɔ. Kɛɛ, ‑na 'mumu, ꞊nɩ ‑kʋɛ꞊ɛ ‑Juukʋɛ a tete ꞊wien lɛ. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊nɩ ‑hʋɛ꞊ɛ, 'kɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, bʋ ꞊tuu 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete 'ʋ 'lɩ? 15 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ꞊han‑tɩ ꞊hɔn, ꞊a mɔ ‑Juukʋɛ, ꞊a 'yɩ dakɔ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa a tete ‑yi a nyibli 'pa‑, 16 kɛɛ, ‑a 'wɩn nɩ, kɔ, ꞊a yi꞊e, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Ɛ 'yɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ꞊tui 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete 'ʋ 'pa‑. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ꞊a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'bʋ 'ye dɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ ‑a mʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. Ɛ 'yɩ ‑ba yɩ 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete nɩ ꞊tui ‑nɩ a ‑tɩ 'pa‑, ‑ɛ nu꞊o, tete a 'ʋ ꞊tuulɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, nyiblo 'nɩ 'sii꞊e 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.» Kɛ‑ 'n nu la Piɛlɩ a leelɛ.

‑Tonyiblo blɛɛ yɩ, bʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ wa

17 ‑A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ*, ‑a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ 'sii 'ʋ ‑a mʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ a dɩɔnʋ ye', ‑ɛ nu꞊o, ‑a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ. Dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, ꞊a 'wɩ꞊ɩ nyibli ‑mʋ' yɩ, ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, kɔ, ‑a dɛɛ dɛ'kukununyʋ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete 'ʋ. ꞊Bɩ dɛ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ pɩ 'lɩ ‑a mʋ dɛ 'kuku 'nyɩ? 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. 18 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Nyiblo 'bʋ hie 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete a 'ʋ꞊tuulɛ bʋ, ‑tɛ ɛ 'yɛ nɩ ‑hɛɛ ꞊nɛ, 'kɩ bʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'tɩ‑, 'bʋ ꞊hɩan ‑mɔ de, 'bʋ kuo tete a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ de, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ni dɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ blee Nyɩsʋa a plɔ. 19 Tete a 'mʋ, ɛ nɔ‑ lee 'mʋ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'kʋkʋʋ, 'na dɛ 'kuku a ‑tɩ. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, tete a 'mʋ, nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, ‑tɛ 'n 'kʋ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ tete 'yɩ 'kɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ kɩ. Ɛ 'wɩ yɩ, 'na 'klɔ 'ka, nɔ‑ 'kʋ, 'nɩ nɩ 'klɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. ‑Tɛ 'n kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, tugbɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yie ʋ kɔɔ 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, ɛ 'wɩ yɩ, ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑ ʋ kɔɔ 'ʋ, ꞊a 'kʋ. 20 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'klɔ ‑bʋ, 'n nɩ 'kɩ, ɛ 'yɩ 'mɔ 'pa‑, 'n 'yɩ 'kɩ 'klɔ a 'mʋ ‑nɩ de, kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ nɩ 'klɔ, 'kɩ 'lɩ 'mʋ 'lɩ. 'Klɔ ‑bʋ, 'n nɩ 'nɛ‑ ‑mɔ, 'n ‑ha 'na ꞊wlʋ a pɛpɛ nɩ, 'nɩ ‑nyi꞊e Nyɩsʋa a 'Yu ‑mʋ', ‑ɛ nʋɛ 'mʋ, 'tɩ‑ ‑ɛ ‑ha 'a dɩɔnʋ, ‑ɛ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta'. 21 ꞊Haandɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa nu 'mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ pʋ 'a ‑tɩ bʋ, ꞊bʋ ꞊hɩan ‑mɔ, ꞊bʋ kuo tete ꞊wlʋ yɩ de. Nyiblo 'bʋ yɩ wɛn 'ʋ yɩ nɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'a tete a 'ʋ꞊tuulɛ a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ di ꞊hɛn wɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ dadʋ.

3

‑Tonyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa wɛ

1 'A mʋ Galatɩkʋɛ, a 'yɩ 'lulɛ‑hihie ‑kɔ. 'N pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo ꞊dʋ ‑kaa nɛ 'a mʋ. ‑Tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu 'kʋkʋʋ, 'kɩ 'ʋ tugbɛ 'yie, 'n ‑hɩhɩa 'a mɔ꞊ɔ klɛ nɩ ‑tɛɛ. 2 'N ‑hʋɛ ꞊bʋ 'bɛti 'a mʋ: ꞊Bɩ ‑tɛ a ꞊tui 'ʋ ‑Juukʋɛ* a tete 'ʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ ‑nyi 'a mʋ 'a ‑Hihiu*? 'Ʋʋn‑. 'A ꞊haantitie ‑mʋ', ɛ nɔ‑ a pʋ nʋa yɩ bʋ, ɛ kɔ, 'a kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ ‑nyi 'a mʋ 'a ‑Hihiu. ꞊Bɩ ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ? 3 Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'a 'yɩ 'kɩ 'a lɛyuyruo ‑kɔ? Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, ‑kʋan ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊tu ‑wlu, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'lɩ, 'a ‑hʋɛ ba ‑yra꞊a 'lu, 'kɩ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ a 'klɩ 'kwli 'lɩ? 4 ꞊Bɩ ꞊haandɛ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa nu 'a mʋ ‑mɔ, ɛ mɔ dadʋ ꞊nɩɔ? 'Ʋʋn‑, 'n 'yɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ ‑pʋ, 'kɩ bʋ di dadʋ' pa. 5 Nyɩsʋa yɩ ‑nyi 'a mʋ 'a ‑Hihiu, 'ɛ ni ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. ꞊Bɩ ba yɩ 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete a ‑tɩ nɩ ꞊tui ‑nɩ a ‑tɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ ni꞊e? 'Ʋʋn‑, ɛ ni꞊e nɩ, ‑kɔtɩ a pʋ 'a ꞊haantitie nʋa yɩ bʋ, 'a kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ.

6 Ba ‑hie ‑aan 'baɩ gbagbʋ Abrahamʋ a dɛ 'lu ‑mɔ lɛ. Ʋ 'crɩɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli nɩ, ‑ɛ mɔ: «Abrahamʋ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. ‑Tɛ ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ 'sii la 'ʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'.» 7 Dɛ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ, ʋ nʋ‑ mɔ Abrahamʋ a sɛyɩ‑sɛyɩ a 'yonʋ a 'yonʋ. 8 Ti ‑hi la a ti 'yri, ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ʋ di kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ kɔ, Nyɩsʋa 'mʋ 'ʋ ꞊nʋ yɩ 'sii ‑nɩ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'.» Dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, ɛ nɩ la ke', Abrahamʋ 'ɛ 'wɩn la Nyɩsʋa a ꞊haantitie, Nyɩsʋa 'ɛ lee ꞊nɛ, ɛ wɛn: «'Kɩ 'n di 'lɩ ‑mʋ 'lɩ naa ‑nɩ, 'mʋ dakɔ a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ ꞊haandɛ ‑mɔ nu.» 9 Abrahamʋ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ nu꞊o ꞊haandɛ ‑mɔ, 'tɩ‑, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑wɛ, ɛ di nu ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ.

10 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'ʋ ꞊nʋ yɩ 'nɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', ‑ɛ nu꞊o, ‑tɩ ‑mʋ', tete ‑hlɛ, nɔ‑ ʋ ni, nyibli a 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑bati di ꞊nʋ 'nɩ klɔ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a win 'ɛ pɩ lɛ: «Nyiblo 'bʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ tete a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, 'a ‑nɛ ti, nyiblo a 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑bati di꞊e 'nɩ klɔ.» 11 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'a tete a 'ʋ꞊tuulɛ a ‑tɩ. ‑A yi dɛ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, kɛ‑ Nyɩsʋa a win pɩ, ‑ɛ mɔ: «Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, nɔ‑ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ di 'klɔ nɩ.» 12 Kɛɛ, ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ꞊tui 'ʋ tete 'ʋ, ɛ nɔ‑ di 'klɔ nɩ.» Dɛ a 'mʋ, ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, tete a 'ʋ꞊tuulɛ, kɔ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ dɛ ‑nɩ ‑do 'pa‑.

13 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa a ‑bati klɔ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a 'yɩ 'ʋ tete 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ ‑tɛɛ. Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ ‑di, 'ɛ nyra 'ʋ ‑aan ‑ta' bʋ, Nyɩsʋa a ‑bati 'ɛ klɔ꞊ɔ. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'kwli ɛ naa 'lɩ, 'ɛ wa ‑a ‑mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa a ‑bati 'nɩ ꞊ha ‑a mʋ klɔ de. Kɛ‑ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «'Bʋ mɔ, 'bʋ 'ba nyiblo bʋ, 'kɩ 'lɩ tugbɛ yra, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, nyiblo a 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑bati klɔ꞊ɔ nɩ.» 14 Kɛ‑ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu 'a nunuo, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊haandɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la Abrahamʋ ‑mɔ nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ɛ 'mʋ ꞊nʋ꞊ʋ ‑mɔ nu ‑wɛ, dɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu a ‑tɩ. Kɛ‑ ‑Yusu nu 'a nunuo ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛ ‑a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, Nyɩsʋa 'mʋ ‑a mʋ 'a ‑Hihiu, ɛ pʋ la lɛ, ɛ di la ‑a mʋ ‑nyi ‑nyi.

꞊Haandɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ, 'kɩ 'ʋ Abrahamʋ ‑mɔ

15 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ꞊bʋ pʋ꞊ʋ 'yrɩ a ꞊tutuo a dɛ yɩ. 'Bʋ mɔ, dakɔgble nɩ 'hʋɛn, 'bʋ ‑wɛn, 'kɩ bʋ ꞊tu 'yrɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nyre 'yrɩ a 'mʋ yɩ, mɔ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ 'ʋ꞊ʋ dɛ 'lu. 16 Kɛ‑ nɩ ‑do ɛ ꞊ti 'mʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'yrɩ ‑mʋ', ɛ ꞊tu la, ɛ kɔ Abrahamʋ 'hʋɛn‑ a ‑ta'. Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa ꞊tui la 'yrɩ a 'mʋ, ɛ kɔ Abrahamʋ 'hʋɛn‑, ɛ lee la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊haandɛ ‑mʋ', ‑kɔtɩ ɛ hlɛ, ɛ di la ꞊nɛ꞊ɛ ‑mɔ 'nɩ nu, ɛ kɔ 'a 'yonʋ a 'yonʋ 'hʋɛn‑. Kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, Nyɩsʋacrɩɛn 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ꞊haandɛ a 'mʋ, ɛ di nu la꞊a Abrahamʋ ‑mɔ, kɔ 'a 'yonʋ a 'yonʋ 'hʋɛn‑. Kɛɛ, ɛ wɛn 'nɩ, ɛ di nu la꞊a 'a 'yonʋ a 'yu nɩ ‑do ‑mɔ. 'Yu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ.

17 ‑Tɩ 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ hla, ɛ nɔ‑ mɔ: Nyɩsʋa ꞊tu 'yrɩ, ɛ kɔ Abrahamʋ 'hʋɛn‑, 'ɛ gba 'yrɩ a (430) ‑hɔtrʋwɩ nɩ ‑hɛn nɛ 'yrɩ a ꞊wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑pu, 'tɩ‑ 'ɛ ‑ha 'lɩ tete, 'ɛ ‑nyi꞊e 'a dakɔ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ*. Dɛ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, 'yrɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu, ɛ kɔ Abrahamʋ 'hʋɛn‑, ɛ kɔ ꞊haandɛ ‑mʋ', ɛ pʋ la lɛ, ɛ di la꞊a ‑mɔ nu, tete 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nyre꞊e yɩ. 18 'Bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ yɩ wɛn nyibli ꞊haandɛ ‑mɔ nɩ ni, ‑tɛ ʋ ꞊tui 'ʋ tete a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'wɩ yɩ, ɛ 'yɩ ‑tɛ ɛ pʋ la lɛ, ɛ di la ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu a ‑tɩ, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o wɛn ꞊nʋ꞊ʋ ‑mɔ. Kɛɛ, Nyɩsʋa nu la Abrahamʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ‑kɔtɩ ɛ pʋ la 'lɩ ꞊nɛ꞊ɛ nɩ. Ɛ 'yɩ ꞊bɩ Abrahamʋ a 'mʋ bʋ ꞊tuu 'ʋ tete 'ʋ a ‑tɩ, ɛ 'yɩ la꞊a ꞊haandɛ ‑mɔ ‑nu.

Dɛ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'a tete

19 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ‑baklɛ, nyiblo ꞊dʋ di 'nɩ 'bɛti ‑nɩ: Dɛ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɛ ‑nyi ‑Juukʋɛ* 'a tete 'lɩ? Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ 'a tete nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ nyre yɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ‑a 'mʋ꞊ʋ yi. Ɛ ‑nyi ‑a mɔ꞊ɔ nɩ, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, Abrahamʋ a 'yonʋ a 'yu ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ꞊haandɛ a 'mʋ ‑mɔ nu, ɛ 'mʋ di. 'Yu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. ‑Tɛ ‑Yusu ‑di 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ tete 'yɩ 'kɩ 'klɩ ꞊dʋ ‑kɔ de. Nyɩsʋa ‑ha la 'lɩ tete, 'ɛ ‑nyi la꞊a 'a lɛlenyʋ, lɛlenyʋ a 'mʋ, 'ʋ ‑nyi la꞊a ‑tonyibli. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ yɩ la 'ʋ ꞊nʋ꞊ʋ ‑nyii ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* Moise nɩ la 'ʋ Nyɩsʋa kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑ a ‑gbati. 20 Kɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa yɩ la Abrahamʋ nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di nu la꞊a ꞊haandɛ ‑mɔ, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, nɔ‑ hlee la 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ. Ɛ 'yɩ 'lɩ nyiblo ꞊dʋ 'lɩ ‑naa ‑nɩ.

21 ꞊Bɩ dɛ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'lɩpʋdɛ, kɔ tete 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ ‑pɛ? 'Ʋʋn‑, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, Nyɩsʋa a tete ‑mʋ', ɛ ‑nyi ‑tonyibli, 'bʋ yɩ wɛn nyibli 'klɔ yrayrʋ nɩ ‑nyi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑wɛ wɛn 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ bʋ 'sii wɛn 'ʋ nyibli yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, ɛ 'yɩ tete ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ nu dɛ a 'mʋ. 22 Kɛɛ, ʋ 'crɩɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli a pɛpɛ nɩ 'lɩ dɛ 'kuku a 'klɩ bʋ. Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊haandɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la nyibli ‑mɔ nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ ‑mɔ nu. Ɛ ni ꞊nʋ꞊ʋ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ.

23 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ 'hru 'yɛ la 'ʋ bʋ nɩ pɛ, 'kɩ nyibli bʋ kuo la ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑Juukʋɛ a tete nu la꞊a nɩ, ꞊a mɔ la ꞊jɩklapʋ, ꞊a ꞊tui la 'ʋ꞊ʋ, 'ɛ gba꞊a ‑gbagba, Nyɩsʋa 'ɛ ya ‑a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ yɩ, 'ɛ tɔɔ nɛ ‑a mʋ 'hru ‑mʋ', ‑a di na, 'tɩ‑ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ‑a 'mʋ꞊ʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 24 Tete a 'mʋ, ɛ 'wɩ la ‑aan naanyɔ yɩ, ‑ɛ kla 'yi, 'ɛ gba꞊a ‑gbagba, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ɛ ‑di. Kɛ‑ tete a 'mʋ, ɛ nɩ la 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑di, Nyɩsʋa 'mʋ 'ʋ ‑a mʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', ‑ɛ nu꞊o, ‑a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ. 25 ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'hru pɛ 'ʋ bʋ, 'kɩ ‑ba kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ. Tete 'yɩ 'kɩ ‑aan naanyɔ 'pa‑.

26 'Aan pɛpɛ, a mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ ꞊nɩɔ, ‑ɛ nu꞊o, a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ nɩ. 27 Ʋ pʋ 'a mʋ 'nie 'lu, ‑ɛ di꞊e nu, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, a 'mʋ ‑mʋɛ. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, a gba ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ. 28 ‑Mɔ ‑Juukʋɛyu, ꞊yɩ ‑Juukʋɛyu 'pa‑, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'yilɛ'jɩjra ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ ‑nɩ. ꞊Bɩ ‑mɔ ꞊koyu, ‑ʋ'ʋ‑ ꞊yɩ ꞊koyu 'pa‑, ‑mɔ nyɩbɛyu gbe, ‑mɔ nʋgba, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'yilɛ'jɩjra 'yɩ 'ʋ ‑nɩ. 'Aan pɛpɛ, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ nɩ, 'a mɔ dɛ nɩ ‑do. 29 ‑Tɛ a mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyibli, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, a mɔ Abrahamʋ a 'yonʋ a 'yonʋ ꞊nɩɔ ‑wɛ. 'A ‑tɩ, ꞊haandɛ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la Abrahamʋ kɔ a 'yonʋ 'hʋɛn‑ ‑mɔ nu, ɛ di nu 'a mɔ꞊ɔ ‑mɔ ‑wɛ.

4

Ti ‑bʋ 'yri, ‑a 'yɩ tete a ꞊koyo 'pa‑, kɛɛ, ‑a mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ ꞊nɩɔ

1 'Yu a 'baɩ di 'a kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ɛ pʋ la 'lɩ꞊ɩ ‑nyi, ꞊bʋ pʋ꞊ʋ 'a dɛ yɩ. 'Yu a 'mʋ, 'bʋ 'yɛɛ nɩ kui, ɛ 'yɩ ‑tɩ ꞊dʋ ‑kɔ, bʋ hla. 'Ye ꞊bɩɩ ɛ di 'a 'baɩ a ‑tɛblɩ a pɛpɛ kɔ, kɛɛ ɛ 'wɩ꞊ɩ ꞊koyu yɩ. 2 'Bʋ 'tɩɛ mɔ 'yu, nyibli ‑bɩ, ʋ nʋ‑ kɔ 'lɩ 'a dɛ ‑mɔ. Ʋ nʋ‑ kɔ 'lɩ 'a kʋkɔ‑tɛblɩ a dɛ ‑mɔ ‑wɛ, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ti ‑mʋ', 'a 'baɩ wa 'nyrɛ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre. 3 Kɛ‑ ‑aan dɛ nɩ 'mʋ ‑wɛ. ‑Tɛ ‑a 'yɛ la ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ yi, ‑a 'wɩ la 'yonʋ yɩ, ꞊a mɔ la 'kuo a ꞊koyo. 4 Kɛɛ, ti Nyɩsʋa wa 'nyrɛ, ‑tɛ ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ya ‑a mʋ 'a 'Yu yɩ, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ. 'Kɩ ɛ naa 'lɩ nʋgba ꞊dʋ 'hʋɩ, 'yu a 'mʋ 'ɛ ꞊tuu 'ʋ ‑Juukʋɛ* a tete 'ʋ, 5 ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ tete a 'mʋ a ꞊koyo, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ꞊gblɛ, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a 'yonʋ ‑hɛ.

6 Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ ‑tʋɛ nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑a mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ ꞊nɩɔ, ɛ nɔ‑ mɔ: Nyɩsʋa, nɔ‑ ya ‑a mʋ 'a 'Yu a ‑Hihiu* ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ nɩ. ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'yɛɛ 'lɩ win, ‑ɛ pɩ lɛ: «Nyɩsʋa o, ‑mɔ mɔ 'na 'Baɩ.» 7 Dɛ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, a 'yɩ 'kɩ 'kuo a ꞊koyo 'pa‑ de. Kɛɛ, a mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ ꞊nɩɔ. ‑Tɛ a mɔ 'a 'yonʋ, 'a ‑tɩ, ꞊haan‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ ꞊tu bʋ, 'kɩ 'ʋ 'a 'yonʋ ‑mɔ', ɛ di 'a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi.

‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Galatɩblʋgba 'kwli, ʋ nʋ‑ 'yɛɛ Pɔlʋ 'kla ‑wliye

8 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ a 'yɛ la Nyɩsʋa nɩ yi, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑, 'kuo ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa 'pa‑, nʋ‑ kɔ ꞊kodɛ a ni la. 9 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, a yi Nyɩsʋa nɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ yi 'a mʋ. Dɛ‑ nu 'kɩ꞊ɩ, 'a ꞊hɩɛn 'kɩ ‑mɔ de, 'a ꞊tui 'ʋ 'kuo 'ʋ, ‑ʋ 'yɩ 'klɩ ꞊dʋ ‑kɔ 'lɩ? Dɛ‑ nu 'kɩ꞊ɩ, 'a ‑hʋɛ ba ‑hɛ 'waa ꞊koyo de 'lɩ, 10 'a ꞊tui 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete ‑bɩ 'ʋ, 'kɩ 'ʋ ‑nyrɔwɩ ‑bɩ a ‑ta', kɔ ꞊hɔnpʋɩ ‑bɩ 'hʋɛn‑, kɔ 'yrʋ a ti, ɛ kɔ 'yrɩ ‑bɩ 'hʋɛn‑? 11 ‑Tɛblɩ a 'mʋ, a ni, ɛ mɔ 'na 'kla‑wliye'yɩya gbagbʋ. 'N yɩ pie hʋannʋ, 'kɩ ‑kʋan ‑mʋ', 'n nuu 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, bʋ di dadʋ pa.

12 'Dɩayɩnʋ ‑na, 'n nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑Juukʋɛyu, ti ‑kɔ 'yri 'n nɩ la 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ‑tɛ a nɩ la 'mʋ, kɛ‑ 'n nɩ la 'mʋ. 'N 'yɩ la 'a mɔ꞊ɔ ‑hʋa, 'kɩ ba ꞊tuu 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete 'ʋ. 'A ‑tɩ, ‑tɛ 'n nɩ 'mʋ, kɛ‑ ba nɩ 'mʋ ‑wɛ. A 'nɩ 'hie 'lɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'bʋ yɩ 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete nɩ ꞊tui ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. A 'yɩ ‑hʋan 'na ꞊wlʋ ꞊hlɔn nɩ pɩ. 'A ‑tɩ, a 'nɩ 'pʋʋ 'kɩ 'na ꞊wlʋ ꞊hlɔn de.

13 Bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, yɩ‑hɛdidie, 'n di la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'n pɩ la 'a mʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie, kɛɛ, 'hʋɩ a hinhren klɔ la 'mʋ nɩ. 'A ‑tɩ, 'n 'yɩ la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ gba la 'na 'dagba 'lu ‑mɔ. 14 'Ɛ mɔ tɛɛ, ti a 'mʋ 'yri, 'na 'hʋɩ a hinhren a ‑tɩ, a yɩ 'ye la ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, 'na 'hʋɩ a 'mʋ a ‑tɩ, a 'yɩ la 'mʋ ‑yraa ‑nɩ, ɛ mɔ, a 'yɩ la 'mʋ lɛ ‑bla. Kɛɛ, a 'ble la 'mʋ kʋa ‑tɛɛ, ꞊wɩ yɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ, kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ yɩ ‑wɛ, 15 Ti a 'mʋ 'yri, a kɔ la plɔ a bleelɛ. Dɛ‑ nu 'kɩ꞊ɩ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'a 'yɩ 'kɩ plɔ a bleelɛdʋ a 'mʋ ‑kɔ de 'lɩ? 'Na ꞊wlʋ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ ‑wɛ la 'lɩ, ba ‑ha la 'lɩ 'aan 'yii lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ la 'mɔ꞊ɔ ‑nyi, a di la꞊a 'nɩ nu. 16 ꞊Bɩ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ꞊bʋ yɩ 'a mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'a dɛɛ 'mʋ 'aan yraanyɔ?

17 Ɛ kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ, 'ʋ nɛ hɩ ‑mɔ lɛ, 'tɩ‑ 'ʋ ‑hɛ Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑ta' lɛ. Nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ yɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ꞊nʋ ꞊wien lɛ kʋɛ. Kɛɛ, 'waa 'lulɛ‑hihie 'yɩ ‑tɛɛ ‑nu. Ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ba pʋ 'mʋ ke yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ꞊nʋ ꞊wien lɛ kʋɛ. 18 Ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ba pʋ nyibli ‑bɩ nʋa yɩ bʋ, kɛɛ, ꞊haannyibli, nʋ‑ ba pʋ nʋa yɩ bʋ. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ, 'a ‑nɛ ti, mɔ 'ye ꞊bɩɩ ꞊bʋ nɩ 'ʋ 'a mʋ 'hʋɩ, 'ye ꞊bɩɩ ꞊bʋ 'yɩ 'ʋ 'a mʋ 'hʋɩ ‑nɩ. 19 'Na 'yonʋ ‑na, 'aan ‑tɩ, 'n yɩ 'ye ꞊hɩʋɛn de, ꞊wɩ yɩ nʋgba, ‑ɛ mi ꞊gbla mɔ. 'N 'tɩɛ di ꞊hɩʋɛndʋ a 'mʋ 'ye, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, a 'mʋ ‑Yusu a ‑tɛɛ a ‑nagbopʋ* mɔ. 20 'N ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ nɩ dɩakɩ, ꞊bʋ nɩ wɛn 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ wɛn 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, win 'n di pʋ, ɛ 'mʋ 'aan ꞊wlɩ lɛ ‑hrɛn, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ 'n hlɔɔ nɛ 'a mʋ ‑mɔ lɛ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n di hla, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑yi.

Nʋgbɩ nɩ 'hʋɛn, Sara kɔ Hagalɩ a ‑tɩ

21 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ, ‑bʋ ꞊tuu 'ʋ ‑Juukʋɛ* a tete 'ʋ, ꞊bʋ 'bɛti 'a mʋ: ꞊Bɩ ‑tɩ ‑mʋ', tete a 'mʋ, ɛ hlɛ, a yrui꞊e' lɛ nɩ? 22 ꞊Bʋ ‑hɩhɩa 'a mʋ klɛ. Ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ, Abrahamʋ kɔ la 'yonʋ nyɩbɛpʋ nɩ 'hʋɛn. Ɛ kɔ Hagalɩ 'hʋɛn‑, ʋ kɔ la 'yu, ɛ kɔ Sara 'hʋɛn‑, 'ʋ kɔ 'yu ‑bɩ. Hagalɩ a 'mʋ, ɛ mɔ ꞊koyu ꞊nɩɔ la. Sara ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'yɩ la ꞊koyu 'pa‑. 23 Nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ mɔ la ꞊koyu, ɛ kɔ la 'yu, ‑ɛ nu꞊o, Abrahamʋ, nɔ‑ ‑hʋɛ la꞊a. Ɛ 'wɩ yɩ, ‑tonyiblo, nɔ‑ ‑hʋɛ la꞊a, ɛ 'yɩ Nyɩsʋa 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑hʋa la꞊a. Kɛɛ, nʋgba ‑bɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ la ꞊koyu 'pa‑, ɛ kɔ la 'yu, ‑kɔtɩ ɛ nɩ la ke', Nyɩsʋa 'ɛ lee la Abrahamʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ di kɔ la 'yu. 24 Dɛ a 'mʋ, ‑ɛ mu la 'lu ‑mɔ, ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ dɛ. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: Nʋgbɩ nɩ 'hʋɛn ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Hagalɩ kɔ Sara 'hʋɛn‑, ʋ ꞊hɛn 'nyrɛ 'yrɩgble nɩ 'hʋɛn, Nyɩsʋa ꞊tu, ɛ kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑. Hagalɩ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ꞊koyu, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'yrɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu, ɛ kɔ ‑Juukʋɛ 'hʋɛn‑, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ yɩ la Moise tete ‑nyi, 'kɩ 'lɩ dʋgba ‑mʋ', ʋ dɛɛ Sinai 'lu. Tete a 'mʋ, ɛ ni ‑a mʋ ꞊koyo ‑mɔ', ꞊wɩ yɩ ‑tɛ Hagalɩ a 'yonʋ nu la, 'ʋ mɔ la ꞊koyo. 25 Hagalɩnyrɛ ꞊hɛn 'nyrɛ Sinai, 'kɩ 'lɩ Arabʋkʋɛwin 'kwli. Hagalɩ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ kɩkɛ a Jrusrɛdɩɔ ‑wɛ, ‑ɛ nu꞊o, ‑Juukʋɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'ti 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, ʋ mɔ tete a ꞊koyo ꞊nɩɔ, ‑kɔtɩ ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ, bʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ. 26 Kɛɛ, nʋgba ‑bɩ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Sara, ‑ɛ 'yɩ ꞊koyu 'pa‑, ɛ nɔ‑ mɔ ‑aan nɛ 'dii. Nʋgba a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ Jrusrɛdɩɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. 'Dɩɔ a 'mʋ, ɛ 'yɩ ꞊kodɩɔ 'pa‑. Ɛ nɔ‑ mɔ ‑aan 'dɩɔ. (Dɛ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ de, ɛ nɔ‑ mɔ 'yrɩ yrayrɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu, ɛ kɔ nyibli 'hʋɛn‑.) 27 Nʋgba a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«‑Mɔ nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ 'yukɔdɛ 'pa‑, nu dɔdʋ.

‑Mɔ ‑mʋ', ꞊gbʋgblakwli 'yɩ ‑hʋan nɩ ni,

'yaa 'lɩ win, ‑bʋ nu dɔdʋ,

‑ɛ nu꞊o, nʋgba ‑mʋ', 'a nyɩbɩʋ hie 'ʋ bʋ,

'a 'yonʋ di 'nɩ ‑hʋ,

ʋ 'mʋ 'ʋ nʋgba ‑mʋ' 'ʋ ‑hi,

‑ɛ nɩ 'ʋ 'a nyɩbɩʋ 'hʋɩ.»

28 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, a 'yɩ 'kɩ tete a ꞊koyo 'pa‑, a mɔ kɛ Nyɩsʋa a ‑tɛɛ a 'yonʋ ꞊nɩɔ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, a di mɔ la 'a sɛyɩ a 'yonʋ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ɛ nu la Abrahamʋ a leelɛ, ‑ɛ mɔ, 'a nʋgba Sara di kɔ la 'yu, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Yisakɩ. 29 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, 'yu ‑mʋ', Hagalɩ kɔ la, 'kɩ 'lɩ ‑tonyibli a 'klɩ 'kwli, 'yu a 'mʋ, ɛ ꞊tui la 'a 'bɩ Yisakɩ ‑mʋ' ꞊hɩʋɛn, ‑ɛ mɔ Sara a ‑nɛ 'yu, ɛ kɔ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* a 'klɩ 'kwli. Ti ‑bʋ 'yri, kɛ‑ nɩ ‑do, ɛ 'tɩɛ nɩ 'mʋ. 30 Kɛɛ, ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «Bla nʋgba ‑mʋ' lɛ, ‑ɛ mɔ ꞊koyu, ɛ kɔ 'a 'yu 'hʋɛn‑, ‑kɔtɩ ꞊koyu a 'mʋ a 'yu 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, 'kɩ bʋ kɔɔ nɛ 'a 'baɩ a kʋkɔ‑tɛblɩ win kɩ.» Kɛɛ, nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ ꞊koyu 'pa‑, ɛ nɔ‑ kɔ 'yu ‑blɛɛ yɩ, ‑bʋ kɔɔ nɛ 'a 'baɩ a kʋkɔ‑tɛblɩ win kɩ. 31 'A ‑tɩ, 'dɩayɩnʋ ‑na, a 'yɩ nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ꞊koyu a 'yonʋ 'pa‑, kɛɛ, nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ ꞊koyu 'pa‑, ɛ nɔ‑ kɔ 'yonʋ a pa 'mʋ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a 'yɩ kɛ 'kɩ tete a ꞊koyo 'pa‑, kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ ꞊gblɛ ‑a mʋ, 'ɛ ‑ha 'lɩ ‑a mʋ tete a 'klɩ bʋ.

5

Ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑Yusu a nyibli bʋ mɔ tete a ꞊koyo

1 ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊gblɛ ‑a mʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛ* a tete a 'klɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'nɩ ꞊ha 'kɩ tete a 'mʋ, 'a ꞊kodɛ nu de. 'A ‑tɩ o, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie. A 'nɩ 'wɛɛn 'kɩ de, 'kɩ nyiblo ꞊dʋ bʋ nu 'a mʋ tete a ꞊koyo ‑mɔ' de.

2 'Mɔ Pɔlʋ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ a yɩ yrɛ 'bɛ, kɔ ‑tɛ a ꞊tui 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete 'ʋ a ‑tɩ, 'a 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ wa 'a mʋ. 3 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ de, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'bɛ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye' a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ blɛɛ yɩ, bʋ ꞊tuu 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete a pɛpɛ 'ʋ ‑tɛɛ. 4 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'ʋ 'a mʋ yɩ 'nɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', ‑tɛ a ꞊tui 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete 'ʋ a ‑tɩ, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, a 'yɩ 'kɩ ‑mʋɛ, 'tɩ‑, a plee 'lɩ Nyɩsʋa ke. 'A ‑tɩ, ɛ 'yɩ 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu 'kɩ 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ', 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli.

5 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a yi꞊e nɩ, ꞊a yɩ꞊ɩ ‑ple, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'ʋ ‑a mʋ yɩ 'nɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', ‑kɔtɩ ‑a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ dɛ, ‑a yɩ ‑ple, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* a 'klɩ 'kwli. 6 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑ 'bʋ ‑mʋɛ, nyiblo a 'mʋ, ɛ 'bɛ yɩ, ɛ 'yɩ yɩ 'bɛ, dɛ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑da꞊a lɩ ꞊dedede. Dɛ ‑mɔ dɛ gbagbʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑ba ‑nyi ‑aan ꞊wlɩ ‑Yusu. 'Bʋ mɔ, ꞊ba ‑nyi꞊e ‑aan ꞊wlɩ, ɛ nɔ‑ di ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ ‑ba ‑nʋɛ nɛ ‑aan 'bio ‑tonyibli.

7 ‑Tɛ a ꞊tu la ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑wlu, a mi la ye' ‑tɛɛ. Nyɔ‑ nu 'kɩ꞊ɩ, 'a 'kee 'ʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ a 'ʋ꞊tuulɛ 'lɩ? 8 Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ da 'a mʋ, 'kɩ ba mɔ 'a nyibli, ɛ 'yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ ba nu nɩna lɛ. 9 ‑A 'blikʋɛ wɛn 'nɩ: «‑Wleyɛ nɩ ‑do, nɔ‑ ni꞊e, ‑wloyɔ a pɛpɛ 'ʋ pʋɛ.»* 10 ‑Tɛ ‑aan pɛpɛ ‑a kɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ, 'n yru ti lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'na 'lulɛ‑hihie nɩ 'mʋ, kɛ‑ 'aan ‑nɛ di 'mʋ nɩ ‑wɛ, a 'mʋ 'ʋ ꞊haan'hru wlɔn bi de. 'N yi꞊e nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɛɛ nɛ 'a mʋ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ 'nɩ 'mɔɔ 'lɩ nyiblo ꞊dʋ, Nyɩsʋa a ‑bati di꞊e 'nɩ klɔ.

11 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, 'ʋ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑hlɛ꞊ɛ, 'kɩ nyibli blɛɛ yɩ bʋ 'bɛ yrɛ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ ꞊nʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. Kɛɛ, ba yi꞊e, ‑ɛ mɔ, 'nɩ nu wɛn 'a hɩhla lɛ, ‑Juukʋɛ 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ꞊tu wɛn 'mʋ ꞊hɩʋɛn, ɛ kɔ, ʋ 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ hɩa wɛn Nyɩsʋa a win ‑mʋ', 'n hlɛ kɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋʋ 'ʋ tugbɛ 'yie, ‑aan dɛ 'kuku a ‑tɩ. 12 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɛɛ nɛ 'a mʋ, ‑ʋ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ba 'bɛ yrɛ, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ 'waa 'mumu, bʋ ‑ha wɛn 'waa dɩɔnʋ bʋtɔ.

A 'nɩ 'kʋɛ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ a 'lulɛ‑hihie ꞊wien lɛ, kɛɛ, ba ‑ha Nyɩsʋa a ‑Hihiu* mɛ lɛ, bʋ naa nɛ 'a mʋ

13 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa da 'a mʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha 'kɩ tete a ꞊koyo ‑hɛ de. Kɛɛ, ‑tɛ ɛ ꞊gblɛ 'a mʋ, 'a ‑tɩ, a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'hru pɛ 'kɩ 'ʋ bʋ, 'kɩ ba nu ‑tɛblɩ ‑hʋɩn a pɛpɛ, 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ. Kɛɛ, ba nʋnʋɛ ‑nɩ, ɛ kɔ, ba ‑hɩhɩɛ ‑nɩ. 14 'Kɩ 'lɩ tete a pɛpɛ 'nyɩ, dɛ ‑mɔ tetebʋ gbagbʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: «Nʋɛ ‑na 'bɩ ‑tonyiblo, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑nu ‑na dɩɔnʋ a nʋɛlɛ.» 15 Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'aan 'klɔ 'bʋ 'wɩ꞊ɩ 'wan bʋ a mamʋɩ a 'klɔ yɩ, ‑ʋ yɩ lɛ ‑mimle ‑nɩ, kɔ, ‑ʋ 'lɩlɛ ‑tɛblɩ 'yri lɛ, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha blɛ ‑wɛ.

16 ‑Tɩ 'n hlɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ba ‑ha Nyɩsʋa a ‑Hihiu mɛ lɛ, bʋ naa nɛ 'a mʋ. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba nu ‑tɛblɩ ‑hʋɩn ‑mʋ', 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ. 17 ‑Tɛblɩ ‑hʋɩn ‑mʋ', ‑tonyibli a ꞊wlɩ ‑hʋɛ, ɛ kɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑hʋhʋa‑tɛblɩ 'hʋɛn‑, ɛ 'yɩ ‑pɛ. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑hʋɛ ‑ba nu, ɛ kɔ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑aan ꞊gbɛtʋ, ‑a ‑hʋɛ ‑ba nu, ɛ 'yɩ ‑pɛ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, dɛ ‑mʋ', a ‑hʋɛ ba nu, 'a 'yɩ 'lɩ 'a nunuo 'lɩ ‑wɛ. 18 'Bʋ pa Nyɩsʋa a ‑Hihiu, 'bʋ yɩ 'a mʋ nɩ ‑nɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ a 'yɩ 'kɩ 'lɩ tete a 'klɩ bʋ ‑nɩ de.

19 ‑Tɛblɩ ‑hʋɩn ‑mʋ', ‑tonyibli a ꞊wlɩ ‑hʋɛ bʋ nu, ‑a yi꞊e nɩ. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑wlawlɩ, 'lawlu kɔ 'a ‑nɛ ‑tʋɩdɛ ꞊dʋ, 20 nyibli a 'mʋ 'ʋ kwlɛ ‑cɩ, kɔ, 'ʋ ni ‑wɩdɛ, 'ʋ yɩyraa ‑nɩ, 'ʋ kla hle'plɛ‑tɩ, 'ʋ ꞊tutui ca ‑mɔ lɛ, 'ʋ nʋɛ yrʋpʋdɛ, 'a nyɔ a dɩɔnʋ a ‑tɩ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ʋ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ʋ nʋɛ bʋ 'bɛ ꞊tɩɔ lɛ, 21 dɛ ʋ 'yɩ ‑kɔ, ɛ nɔ‑ ʋ ‑hʋɛ, 'ʋ yɩ 'waa dɩɔnʋ nɔ wlɔn ‑hie ‑nɩ, kɔ, 'ʋ yɩ 'waa dɩɔnʋ dii‑tɛblɩ wlɔn ‑hie ‑nɩ, 'ʋ ni yɩnyre‑tɛblɩ ‑bɩ, ‑ɛ kɔ 'a 'bio 'hʋɛn‑, ‑ɛ 'wʋwɩ yɩ. 'N ‑gbɛɛ la 'a mʋ nɩ, 'tɩ‑ 'nɩ nɩnɛ꞊ɛ kɩ de, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ‑tɛblɩdʋ a 'mʋ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli.

22 Kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑mɔ, ɛ 'wɩ꞊ɩ tugbɛ a 'kui yɩ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ yɩ ‑tonyibli nɩ ‑nɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli a 'mʋ, ʋ nʋnʋɛ nɩ, 'ʋ ni dɔdʋ, 'ʋ kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ, 'ʋ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, kɔ, 'ʋ kɔ ꞊wlʋ 'yɔpɔ, 'ʋ ni ꞊haan‑tɛblɩ, 'ʋ mɔ ꞊haannyibli, 23 'ʋ ꞊tɩʋɛ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ nɩ, 'ʋ yi 'waa dɩɔnʋ a naalɛ. Nyibli 'bʋ yɩ ‑tɛblɩdʋ a 'mʋ nɩ ni, Nyɩsʋa a tete 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ. 24 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyibli, ʋ hie 'ʋ ‑tɛblɩ ‑hʋɩn a pɛpɛ ‑mʋ', 'waa ꞊wlɩ ‑hʋɛ bʋ. Ɛ 'wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ 'yɛ nɩ kɔɔ wɛn 'ʋ ‑tɛblɩ ‑hʋɩn a 'mʋ tugbɛ 'yie. 25 Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nɔ‑ yɩ ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ bʋ naa nɛ ‑a mʋ. 26 ‑A 'nɩ 'yaa 'lɩ ‑aan dɩɔnʋ 'lɩ de, ‑a 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, ‑aan 'bio 'nɩ 'bie 'lɩ yrʋ' lɛ, ɛ kɔ, ‑a 'nɩ 'tutuo 'lɩ ca ‑mɔ.

6

‑Ba ‑hɩhɛɛ ‑nɩ

1 'Dɩayɩnʋ ‑na, 'bʋ mɔ, ba 'ye nyiblo, 'bʋ yɩ dɛ 'kuku nɩ ni, 'a mʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu* nɛɛ ‑nɩ, ba ‑hɛɛ ꞊nɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'ʋ ꞊haan'hru wlɔn bi de. Kɛɛ, ba nu꞊o, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ 'yɔpɔ 'kwli, ɛ kɔ, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha dɛ 'kuku nu ‑wɛ. 2 Ba ‑hɩhɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'aan 'kla‑wliye'yɩya 'kwli. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ a ꞊tui 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a tete nɩ.

3 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ 'pa, 'tɩ‑ ‑ɛ yɩ꞊ɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ yɩ'wɩnyɔ ‑kɔ, 'kɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'lɩ'yaalɛ 'kwli, ɛ kɛɛ nɛ 'a dɩɔnʋ nɩ. 4 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'jɩjra 'a dɩɔnʋ a nunuklɔ. 'Bʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'a dɩɔnʋ a nunuklɔ di nuu ꞊nɛ dɔdʋ. Ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu 'kɩ dɔdʋ, ‑tɛ ɛ ‑hi 'ʋ 'a 'bɩ 'ʋ a ‑tɩ. 5 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ 'nɩ 'ʋ, ‑kʋan ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi꞊e, ‑tɛ ɛ ni 'a nunuo, 'a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ di 'a ‑tɩ Nyɩsʋa klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ.

6 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ tʋɛ ‑Yusu a nyibli, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ nyibli ‑mʋ', ɛ tʋɛ ‑nɩ, bʋ ‑ha 'lɩ 'waa kʋkɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ ‑kɔ, bʋ ‑nyi ꞊nɛ 'a 'kɩbɩa.

7 A 'nɩ 'kaa 'lɩ 'aan dɩɔnʋ. Nyɔ 'nɩ 'caa꞊a lɩ Nyɩsʋa. Dɛ ‑tonyiblo 'dʋɛ, ɛ nɔ‑ ɛ yɩ 'cɛ. 8 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'bʋ mɔ, ‑tonyiblo 'bʋ yɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, 'bʋ yɩ ‑tɛblɩ ‑mʋ' nɩ ni, 'a ꞊wlʋ ‑hʋɛ, ɛ kɔ bʋ hlɔɔ Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑hʋɛ, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ di ‑nyi꞊e 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 9 'A ‑tɩ, ‑a 'nɩ 'saa 'lɩ, 'kɩ ‑ba nu ꞊haandɛ 'a ‑nɛ ti, ‑kɔtɩ ꞊ba 'yɩ ‑sa, ɛ di kɔ ‑nyrɔwɔ, ‑ɛ kɔ 'kwli dɛ ‑bʋ, ‑a 'dɔ, ‑a 'mʋ꞊ʋ 'cɛ. 10 'A ‑tɩ, ‑tɛ ‑a 'tɩɛ kɔ ti, ‑ba nu nyibli a pɛpɛ ꞊haandɛ ‑mɔ, kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ʋ nʋ‑ ‑ba nu ꞊haandɛ ‑mɔ.

‑Yusu a 'kʋkʋʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑pli Pɔlʋ pɩ

11 Ba 'ye 'makɩbʋɩ gbagbɩ ‑bʋ, 'n ni, 'na ꞊gbɛtʋ, 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ. 12 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hʋɛ ‑bʋ nɔɔ 'lɩ nyibli a pɛpɛ 'yi klɛ, ʋ nʋ‑ nɩ 'ʋ 'a mʋ ke', ‑ʋ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ba 'bɛ yrɛ. Nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'bʋ ꞊tuu 'ʋ ‑Juukʋɛ* a tete 'ʋ, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ wa꞊a, kɛɛ, nyiblo 'bʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mʋ' ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ 'kʋʋ 'ʋ tugbɛ 'yie, ‑aan dɛ 'kuku a ‑tɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa di wa. 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ wɛn ‑tɩ a 'mʋ nɩ hlɛ, ‑Juukʋɛ kɔ bʋ ꞊tu wɛn꞊ɛ ꞊hɩʋɛn. Ɛ nɔ‑ kɔ hʋannʋ ʋ yɩ pie. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyibli a 'mʋ 'ʋ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ba 'bɛ yrɛ, a 'mʋ 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete ‑bɩ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ ‑wɛ. 13 Ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'bɛ yrɛ, ʋ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete a 'mʋ a pɛpɛ 'ʋ. Ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ ba 'bɛ yrɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli pʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ hla, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ ‑hla, a 'ble꞊e kʋa. 14 'Mɔ ‑bɩ, dɛ ‑bʋ, ‑kɔtɩ 'nɩ pɩ ‑pli, ɛ nɔ‑ mɔ, 'kʋkʋʋ ‑mʋ', ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ tugbɛ 'yie. Bʋ 'kʋʋ 'ʋ tugbɛ 'yie, ɛ nu꞊o nɩ, 'klɔ ‑bʋ a ‑tɛblɩ a pɛpɛ, 'ɛ 'yɛ nɩ da ꞊dedede, 'kɩ 'lɩ 'mʋ 'yi. Ɛ 'wɩ yɩ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ʋ kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ɛ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑. 'Na 'mumu a 'mʋ ‑bʋ, 'n 'wɩ꞊ɩ nyiblodʋ ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ 'kʋʋ 'ʋ tugbɛ a 'mʋ 'yie, 'tɩ‑ ‑ɛ hie 'ʋ 'klɔ ‑bʋ a ‑tɛblɩ bʋ. 15 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'bɛ yɩ, ‑ʋ'ʋ‑ 'bʋ 'yɩ yɩ 'bɛ, ɛ 'nɩ ‑da꞊a ꞊dedede. Dɛ ‑mɔ dɛ gbagbʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa bʋ nu꞊o, ‑ba ‑hɛ nyibli yrayrɩ. 16 Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɛ 'hru yrayrʋ a 'mʋ, ‑kɔtɩ 'n hla wɛn, ʋ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a sɛyɩ a dakɔ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ Nyɩsʋa yɩ 'a kɩbʋwɛɛnlɛ ‑nyi, kɔ, ʋ nʋ‑ kɔ nyaɩ ɛ yɩ yru.

17 Kʋɛ 'kɩ mɔ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ 'yie bʋ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'yaa 'kɩ 'mʋ 'kla ‑wliye, ‑kɔtɩ 'pʋɩ ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'mʋ 'hʋɩ lɛ, ɛ nɔ‑ tʋɛ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyiblo ꞊nɩɔ.

18 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.

* 5:9 5.9 ‑ʋ'ʋ‑, 'Flɔɔ a 'yaadɛ 'cɩmɩɛ gbe, ɛ nɔ‑ 'yɛɛ 'flɔɔkuo a pɛpɛ.

EFƐSƖKƲƐ

1

2

3

4

5

6

'Crɩɛn ‑mʋ', Pɔlʋ gba la

EFƐSƖKƲƐ

yɩ

1

1 'Mɔ Pɔlʋ ꞊nɩɔ, 'mɔ ‑yɩ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ. Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ ‑ha 'lɩ 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a titiepʋnyɔ ‑hɛ. 'A mʋ Nyɩsʋa a nyibli, ‑ʋ nɩ 'lɩ Efɛsɩdɩɔ 'kwli, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑ʋ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑ ‑mʋɛ, 'a mʋ 'n yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ. 2 ‑Aan 'Baɩ Nyɩsʋa, kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ.

Nyɩsʋa nu ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ dɩakɩ

3 ‑Ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, ‑ɛ mɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'Baɩ. Ɛ nu ‑a mʋ ꞊haan‑tɛblɩ a gblegble ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑ɛ mɔ ꞊haan‑tɛblɩ ‑mʋ', nyibli 'yɛɛ nɩ 'ye, 'ɛ ‑nyi ‑a mɔ꞊ɔ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 4 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa 'yɛ la 'klɔ nɩ ni, 'kɩ ɛ ‑ha la 'lɩ ‑a mʋ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ 'a nyibli ‑hɛ, kɔ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', dɛ ‑hʋan ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'lɩ ‑a mʋ 'lɩ nɩ. ‑Tɛ ɛ nʋɛ nɛ ‑a mʋ, 5 ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ nɩ ye', 'ɛ ‑yra꞊a, 'kɩ bʋ nu ‑a mʋ 'a 'yonʋ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ nu a ‑ta'. Ɛ ‑hʋa꞊a nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ kwlɛɛ ꞊nɛ kɩ. 6 Ɛ nu꞊o nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ pʋ, 'kɩ 'ʋ ꞊haandɛ ‑mʋ', ɛ nu ‑a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli a ‑ta'. ꞊Haandɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ 'bʋa 'yi. Ɛ yɩ ‑a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, ‑a kɔ 'a Nʋɛyu 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ.

7 'A 'Yu a 'mʋ, nɔ‑ kɔ ‑hlʋ, ɛ ‑nu, 'ɛ ꞊gblɛ ‑a mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ 'wʋwla ‑aan ‑tɛblɩ 'kukui nɩ. Ɛ nu꞊o nɩ, ‑kɔtɩ ‑a kɔ 'a 'Yu a 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ. Kɛ‑ ɛ nu ‑a mʋ 'a tɔɔlɛ, ‑ɛ mɔ, ꞊haandɛ ‑mʋ', ɛ nu ‑a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, 'a ‑tɩ 'bʋa 'yi dɩakɩ. 8 'Tɩ‑ 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ a yɩnɩnɔ 'kwli, 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ ꞊tɔ, 'kɩ ‑ba yru dɛ ‑mʋ', ɛ ‑hʋɛ bʋ nu la. 9-10 Dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛ bʋ nu la, ɛ ‑hli la nɩ. Kɛɛ, ‑huhlidɛ a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛ bʋ nu la see la a ti 'yri, ɛ tɔɔ 'kɩ꞊ɩ 'a nyibli nɩ. Kʋɛ la 'lɩ bʋ, ɛ pʋ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ bʋ naa la 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ti ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ 'lɩ, ti a 'mʋ 'yri, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, kɔ 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ lɛ 'kukue ‑nɩ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ 'lu yɩ nɩ.

11 ‑Tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa, kɛ‑ ɛ ni ‑tɛblɩ a pɛpɛ a nunuo. ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, ɛ nɩ la ke', 'ɛ ‑ha la 'lɩ ‑a mʋ, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ nu la 'a ‑hʋhʋa, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ 'a nyibli ‑hɛ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 'Tɩ‑ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ ‑hʋɛ bʋ ‑nyi ‑a mʋ, ɛ ‑ha 'lɩ ‑aan 'kɩbɩa nɩ, 'ɛ ‑nyi ‑a mɔ꞊ɔ ‑dodo. 12 'A ‑tɩ o, ‑ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'a ‑tɩ 'bʋa 'yi, ‑a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ yɩ‑hɛnyibli, ‑ʋ ‑nyi ‑aan dɩɔnʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ.

13 Dɛ nɩ ‑do, nɔ‑ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. A 'wɩn ꞊haanwin, ‑ɛ mɔ ꞊haantitie, ‑ɛ kɔ 'kwli Nyɩsʋa naa 'lɩ, 'ɛ wa 'a mʋ, 'a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ. 'A ‑tɩ, ‑tɛ a kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ, Nyɩsʋa ꞊tu 'a mʋ yruulɛ. Yruulɛ a 'mʋ, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu*, ɛ pʋ la lɛ, ɛ di la 'a mʋ ‑nyi. Kɛ‑ ɛ ni꞊e ‑a mʋ 'a yɩtɔɔlɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ ‑mɔ 'a nyibli. 14 ꞊Haan‑tɛblɩ a pɛpɛ, ɛ pʋ la lɛ, ɛ di la 'a dakɔ ‑nyi, 'a yɩ‑hɛdɛ, ɛ ‑nyi ‑a mʋ, nɔ‑ mɔ 'a ‑Hihiu. Ɛ nɔ‑ tʋɛ nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ꞊haan‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ di ‑a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ di 'ʋ ‑a mʋ ‑waa ‑nɩ pɛpɛ. ‑Ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa.

Pɔlʋ dɛ Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ Efɛsɩkʋɛ a ‑ta'

15 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'aan ‑tɩ 'nɩ yɩ Nyɩsʋa 'wio ‑nyi. 'N 'wɩn nɩ, ‑tɛ a ‑nu, 'a 'cibi 'ʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, kɔ, 'nɩ 'wɩn ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, a nʋɛ Nyɩsʋa a nyibli nɩ. ‑Tɛ 'n 'wɩn 'kɩ, 16 ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'a ‑nɛ ti, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, 'nɩ yɩ꞊ɩ 'wio ‑nyi 'aan ‑tɩ. 17 'N dɛ Nyɩsʋa nɩ, ‑ɛ mɔ ‑aan 'Baɩ, ‑kɔtɩ a 'yi'bʋbʋa. Ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑kʋan ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ni la. 'N dɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a mʋ ꞊tɔ ‑nyi, kɔ, ɛ 'mʋ 'a mʋ 'a dɩɔnʋ yɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, a 'mʋ꞊ʋ yi ‑tɛɛ. 18 'N dɛ꞊ɛ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑nyrɛ 'mʋ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ nɩ, ɛ 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, a 'mʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ' lɛ yru, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa 'ɛ ‑ha 'lɩ 'a mʋ, ɛ 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑nyi. 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ba yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑nyinyi‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ di 'a mʋ ‑nyi, 'a ‑tɩ 'bʋa 'yi. Ɛ di 'a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi, a kɔ nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ 'a nyibli 'hʋɛn‑. 19 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ ‑wɛ, ba yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'a 'klɩkɩnɩnɩɩ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede nɩ, kɔ, 'a 'klɩ a 'mʋ 'ɛ ni ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ ‑a mʋ 'lɩ, ‑a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ.

'Klɩ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ nu ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ, 20 ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa ‑ha la 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ ‑ha la꞊a 'klɔ, 'ɛ lee la꞊a, 'kɩ bʋ nɩ 'ʋ 'a diidɛkɩbɩa kɩ bʋ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. 21 'Kɩ 'lɩ yakɔ a 'mʋ 'kwli, ‑Yusu nɩ 'ʋ 'klɩ a pɛpɛ 'lu yɩ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ, kɔ 'waa nyibli gbagbɩ, kɔ 'kuo 'hʋɛn‑, kɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'klɩ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. Ɛ nɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ 'lu yɩ ‑wɛ. 'Kɩ 'nɛ‑ kɩkɛ a 'klɔ, kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'lɩ di 'kwli, ɛ 'yɩ 'klɩ ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ 'yɩ 'ʋ꞊ʋ 'lu yɩ ‑nɩ. 22 Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, 'a ‑nɛ dɛ 'ɛ nɩ 'lɩ ‑Yusu a 'klɩ bʋ, ‑Yusu a 'mʋ 'ɛ nɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'lu yɩ, Nyɩsʋa 'ɛ nu꞊o 'cʋɛ a nyiblo gbagbʋ ‑mɔ. 23 'Cʋɛ 'wɩ꞊ɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hʋɩ yɩ. ‑Yusu a ꞊haan‑tɛblɩ 'yii 'lɩ 'cʋɛ 'kwli nɩ, kɔ 'klɔ a pɛpɛ 'hʋɛn‑, ‑Yusu ‑mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa a ꞊haan‑tɛblɩ a pɛpɛ 'ɛ 'yii 'lɩ꞊ɩ 'lɩ.

2

Nyɩsʋa nu ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, 'ɛ wa ‑a mʋ

1 Ti ‑hi la a ti 'yri, a 'wɩ꞊ɩ la ‑tɛ ba 'yɛ nɩ 'kʋ wɛn, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ nu꞊o, a ni la yɩnyre‑tɛblɩ, 'a 'wlɛ la Nyɩsʋa a tete. 2 'Klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, ʋ nʋ‑ kɔ nunuŋmlɩ a yɩ la ꞊wien lɛ kʋɛ, kɔ, 'a yɩ la 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ ꞊wien lɛ kʋɛ ‑wɛ, ‑ɛ kɔ 'klɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɔ yakɔ a ‑gbati. 'Kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ ni ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa. 3 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑aan pɛpɛ, ‑tɛ nyibli a 'mʋ, ʋ nɩ 'mʋ, kɛ‑ ‑a nɩ la 'mʋ. ‑Tɛblɩ ‑hʋɩn ‑mʋ', ‑aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ la, ɛ nɔ‑ ‑a ni la. ‑A ꞊mʋɛ la꞊a lɛ, 'kɩ ‑ba nu la ‑aan dɩɔnʋ a ‑hʋhʋa‑tɛblɩ ‑hʋɩn. ‑Tɛ ‑a nɩ la 'mʋ lɛ, ‑a mʋ mɔ la nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa kɔ bʋ pʋʋ la yrʋ lɛ, 'tɩ‑, 'a ‑bati di la klɔ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ɛ di ‑ʋ ‑bɩ a kʋklɔ nu.

4 Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nɩ 'mʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa yru ‑aan nyaɩ dɩakɩ. Ɛ nʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ dɩakɩ, 5 'ye ꞊bɩɩ ‑a 'wɩ ‑tɛ ‑ba 'yɛ nɩ 'kʋ la, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ‑aan ŋmlɩ 'kukui a ‑tɩ. ‑Tɛ ɛ nʋɛ nɛ ‑a mʋ, ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ɛ wa 'a mʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. 6 ‑Tɛ ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑ ‑a ‑mʋɛ, Nyɩsʋa 'ɛ ‑ha 'lɩ ‑a mʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ ‑ha ‑a mʋ 'klɔ, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, 'ɛ ‑ha ‑a mʋ 'klɔ, kɔ, 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ bʋnɩɩlɛ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑. 7 Kɛ‑ ɛ ‑nu, 'ɛ naa 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ, 'ɛ nu ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tonyibli a ꞊hrɩn a ꞊hrɩn ‑mʋ', ‑ʋ di di, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ꞊haandɛ, ɛ nu ‑a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ɛ 'bʋa nɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ. 8 Nyɩsʋa wa 'a mʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. 'Kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ɛ waa 'lɩ 'a mʋ. Ɛ 'yɩ 'aan nunu‑tɛblɩ a ‑tɩ 'pa‑. Nyɩsʋa a ‑nyinyidɛ ꞊nɩɔ. 9 Ɛ 'yɩ ba nu ꞊haan‑tɛblɩ ꞊dʋ a ‑tɩ 'pa‑, ɛ 'yɩ 'a mʋ ‑wa. Kɛɛ, ɛ wa 'a mʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'lɩ 'a dɩɔnʋ 'yaa ‑nɩ. 10 Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o Nyɩsʋa, nɔ‑ nu ‑a mʋ. 'Kɩ ɛ naa 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ, 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ yɩnɔ‑kʋan nu. Yɩnɔ‑kʋan a 'mʋ, ti nɩ la ke', 'ɛ ‑wɛ la꞊a ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ꞊ʋ nu.

‑Yusu 'Klɩsʋ nu꞊o nɩ, ‑Juukʋɛ* kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'ʋ ‑mʋɛ

11 'A ‑tɩ o, ‑tɛ a nɩ 'mʋ, bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli: ‑Tɛ ʋ kɔ la 'a mʋ, a 'yɩ la ‑Juukʋɛ 'pa‑, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, ‑ʋ 'bɛ yɩ, 'ʋ ‑hɛ 'a mʋ 'hri lɛ, 'ʋ dɛɛ nɛ 'a mʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ yɩ 'bɛ. Kɛɛ, yruulɛ nɩ ‑do ‑mʋ', nyibli nii 'ʋ 'waa 'hʋɩ kɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ʋ hlɛ. 12 Bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, ti a 'mʋ 'yri, a hlɔɔ la ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya. A mɔ la 'dagbɩ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a dakɔ 'nyɩ, Nyɩsʋa ꞊tu la 'yrɩ a gblegble, ɛ kɔ 'a dakɔ 'hʋɛn‑, 'ɛ pʋ la 'lɩ ꞊nʋ dɛ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ la 'lɩ 'a mʋ dakɔ a 'mʋ 'nyɩ ‑hree ‑nɩ. A 'yɩ la꞊a ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊haandɛ ꞊dʋ kɔ bʋ mu la 'lu ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. 'Kɩ a nɩ la 'lɩ 'klɔ a nunu‑tɛblɩ 'nyɩ. A 'yɩ la Nyɩsʋa ‑yi. 13 Ti ‑hi la a ti 'yri, a hlɔɔ la Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ, kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, a 'mʋɛ ꞊nɛ yrɛ, ‑ɛ nu꞊o, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑ a ‑mʋɛ nɩ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ 'wla 'a ‑hlʋ bʋ, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta'. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'a 'mʋɛ Nyɩsʋa yrɛ.

14 ‑Yusu, nɔ‑ nu꞊o, ꞊a kɔ 'kɩ kɩbʋwɛɛnlɛ. Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑Juukʋɛ, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ʋ ‑hʋnhɔn la 'yi lɛ. Kɛɛ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ nu꞊o nɩ, ꞊a ‑hɛ kɛ dakɔ nɩ ‑do. Yraalɛ, ‑ɛ nɩ la 'lɩ ‑a mʋ 'nyɩ, ɛ 'wɩ la ꞊gbi yɩ. Kɛɛ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ 'kʋʋ la 'ʋ, 'kɩ ɛ 'wlaa la 'ʋ ꞊gbi a 'mʋ. 15 ‑Juukʋɛ a tete, nɔ‑ mɔ: Nu dɛ ‑bʋ, ‑bʋ nu dɛ ‑mʋ'. Kɛɛ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ ‑wɛ꞊ɛ bʋ. Ɛ nu꞊o nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑Juukʋɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ 'yi lɛ ‑pʋpʋ ‑nɩ. ‑Tɛ 'waa pɛpɛ, ʋ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, ʋ ‑mʋɛ 'kɩ, ʋ 'yɩ 'kɩ dakɔgble nɩ 'hʋɛn 'pa‑, kɛɛ, ʋ mɔ dakɔgblo nɩ ‑do ꞊nɩɔ. Kɛ‑ ɛ ‑nu, 'ʋ wɛɛn kɩ bʋ. 16 ‑Tɛ ɛ 'kʋʋ 'ʋ tugbɛ 'yie, yraalɛ 'yɩ 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ ‑nɩ. Ɛ ‑wɛ꞊ɛ bʋ. Ɛ nu꞊o nɩ, 'ʋ ‑hɛ dakɔ nɩ ‑do, 'tɩ‑ 'ɛ nu꞊o, ʋ nɩ 'hʋɛn‑ a 'mʋ, ʋ kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, 'ʋ bibi 'yi lɛ, 'ʋ ‑mʋɛ.

17 ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'nɛ‑ 'klɔ kɩ nɩ, 'ɛ pʋ ꞊haantitie ‑mʋ', ‑ɛ ‑hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ‑ʋ hlɔɔ la Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ, a kɔ Nyɩsʋa a 'mʋ 'hʋɛn‑, a wɛɛn kɩ bʋ, kɔ, ‑a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, ‑ʋ 'mʋɛ la꞊a yrɛ, ‑a kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ꞊a wɛɛn kɩ bʋ ‑wɛ. 18 Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu a ‑tɩ, a kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑wɛ 'lɩ ‑ba 'mʋɛ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa yrɛ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* a 'klɩ 'kwli. Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ ‑a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ.

19 'A ‑tɩ o, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, a 'yɩ 'kɩ 'dagbɩ 'pa‑ de, a 'yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊mʋɛ 'tiilɛ lɛ 'pa‑, kɛɛ, a mɔ 'blʋgba a 'mʋ a nyibli ꞊nɩɔ, ꞊wɩ yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ. A mɔ Nyɩsʋa a ꞊tugba a nyibli ꞊nɩɔ ‑wɛ. 20 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ 'kayu a dɛ yɩ. A 'wɩ꞊ɩ 'kayu a ‑plati yɩ. ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ*, kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ*, ʋ nʋ‑ 'wɩ꞊ɩ ‑tʋtʋ ‑mʋ' yɩ, 'kayu nyra 'ʋ kɩ bʋ. ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ 'wɩ꞊ɩ 'katuo yɩ. 21 ‑Yusu a 'mʋ, nɔ‑ nu꞊o, 'kayu a 'mʋ 'ɛ ku bʋ, 'ɛ 'yɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa a 'kayu ‑hɛ, ‑ɛ kɔ bʋ Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ 'ti 'lɩ. 22 ‑Tɛ a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ, 'aan 'mumu, a kɔ ‑ʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑, a 'wɩ꞊ɩ 'kayu a 'mʋ yɩ, ‑ɛ kɔ bʋ Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ti 'lɩ.

3

Nyɩsʋa ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, Pɔlʋ bʋ pʋ ‑Yusu a ꞊haantitie nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑

1 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ dɛ Nyɩsʋa 'aan ‑tɩ. 'Mɔ Pɔlʋ, ʋ pʋ 'mʋ ꞊jɩ', ‑ɛ nu꞊o, 'n ni ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'nɩ pɩ 'a mʋ ‑Yusu a ꞊haantitie. 2 'N pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi 'mʋ ‑kʋan a 'mʋ, 'n ni, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta'. Ɛ nu 'mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, 'ɛ ‑nyi 'mʋ ‑kʋan a 'mʋ. 3 Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hli la, kʋɛ la 'lɩ bʋ, ɛ tɔɔ 'mɔ꞊ɔ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ꞊ʋ yi. ‑Huhlidɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'hra, 'n ‑ha wɛn 'a mʋ, 'kɩ 'nɛ‑ 'crɩɛn ‑bʋ 'kwli. 4 'Bʋ mɔ, 'ba ‑hre ‑tɩ a 'mʋ, a di꞊e 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑huhlidɛ ‑bʋ, ‑ɛ hlɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ, 'n yrui꞊e' lɛ ‑tɛɛ. 5 Ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa 'yɩ la ‑huhlidɛ a 'mʋ nyiblo ꞊dʋ ‑tɔɔ ‑nɩ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ ya 'a ‑Hihiu* nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ dɛ a 'mʋ nyibli ‑tɔɔ ‑nɩ. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, dɛ a 'mʋ, 'ɛ tɔɔ ꞊nɛ 'a ‑mɔnanyʋ*, kɔ 'a winwlɔn‑hanyʋ*, ɛ pʋ 'kɩbɩa kɩ, 'kɩ 'ʋ 'a 'mumu a ‑ta'. 6 ‑Huhlidɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑Tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ‑Juukʋɛ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, ɛ di 'a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi ‑wɛ. A kɔ ‑Juukʋɛ 'hʋɛn‑, a ‑hɛ dɛ nɩ ‑do. Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyibli ‑nyi, ɛ di 'a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi. Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, a 'ble Nyɩsʋa a ꞊haantitie kʋa.

7 Nyɩsʋa nu 'mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, 'tɩ‑, 'ɛ ‑nyi 'mʋ ‑kʋan ‑bʋ, 'n ni, 'kɩ 'lɩ 'klɩkɩnɩnɩɩ 'kwli. ‑Kʋan a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ꞊bʋ pʋ nyibli 'a ꞊haantitie a 'mʋ. 8 'Kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a nyibli 'nyɩ, 'mɔ ‑mɔ lɛ'bɔɔnyɔ. 'Ye ꞊bɩɩ bʋ nɩ 'mʋ lɛ, Nyɩsʋa nu 'mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'ɛ lee 'mʋ, 'kɩ ꞊bʋ pʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑, 'a ꞊haantitie ‑mʋ', ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ Nyɩsʋa nɛɛ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ, 'ɛ ni ‑a mʋ ꞊haan‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑mɔ. ꞊Haan‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ ‑hi ‑aan 'lulɛ‑hihie wlɔn; 9 'ɛ lee 'mʋ ‑wɛ, 'kɩ ꞊bʋ ‑hɩhɩa nyibli a pɛpɛ klɛ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑yra la, kʋɛ la 'lɩ bʋ, 'kɩ 'lɩ ‑huhlie 'kwli, ‑tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ di 'lu‑mɔmumuo nu. Kʋɛ la 'lɩ bʋ, ‑bʋ yɛ ti ‑bʋ kɩ, Nyɩsʋa, ‑ɛ mɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a nununyɔ, ɛ ‑hli dɛ a 'mʋ nyibli 'yi kɩ. 10 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, 'ɛ 'hrɩɩ 'lɩ 'cʋɛ a nyibli 'nyɩ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa a lɛlenyʋ, kɔ 'kuo a pɛpɛ 'hʋɛn‑, kɔ 'a ‑nɛ 'klɩkɩnɩdɛ ꞊dʋ 'hʋɛn‑, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ʋ 'mʋ 'cʋɛ a nyibli 'ye, ʋ 'mʋ꞊ʋ lɛ yru, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ ꞊tɔ, 'tɩ‑, 'a ꞊tɔ a 'mʋ 'ɛ kɔ 'hrii a gblegble. 11 Dɛ a 'mʋ, ɛ ‑nu, ɛ nɔ‑ mɔ dɛ, ɛ ‑yra la ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ 'yɛ la 'klɔ nɩ ni. 'Kɩ ɛ naa 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ, 'ɛ nu dɛ a 'mʋ, ɛ ‑yra la. 12 ‑Tɛ ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ, kɔ, ‑a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, hʋannʋ 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑a mʋ, 'kɩ ‑ba 'yɩya 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ bʋ. 13 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu 'a nunuo lɛ, 'n nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ: 'Ye ꞊bɩɩ ꞊bʋ yɩ ꞊hɩʋɛn nɩ 'ye, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta', 'aan ꞊wlɩ nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn, ‑ɛ nu꞊o, 'na ꞊hɩʋɛn a 'yiye a 'mʋ, ɛ 'yɩ dadʋ 'pa‑, kɛɛ, ɛ mɔ ‑hɛɛlɛ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ.

‑Tɛ ‑Yusu nu ‑aan nʋɛlɛ

14 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ 'gblɛ kwlɩ, 'kɩ 'ʋ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa ye', 'nɩ dɛ꞊ɛ 'aan ‑tɩ. 15 'A nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, kɔ ‑ʋ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ʋ mɔ ꞊tugbi a gblegble, kɛɛ, ʋ mɔ 'Baɩ nɩ ‑do a 'yonʋ. 16 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Nyɩsʋa a ‑tɩ 'ɛ 'bʋa 'yi, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ dɛ꞊ɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'a ‑Hihiu* 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'klɩ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'a mʋ 'lɩ nɩ. 17 'N dɛ꞊ɛ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ nɩ 'a ‑nɛ ti, ‑ɛ nu꞊o, a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. 'N dɛ꞊ɛ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ‑nʋnʋɛ ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, 'ba nʋnʋɛ ‑nɩ, a kɔ ba ku bʋ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ tugbɛ a ‑wlubʋɩ nu bʋkukuo ‑tɛɛ, kɔ, ɛ 'wɩ꞊ɩ 'kayu kɩ, ‑ɛ ku bʋ. 18 'Bʋ mɔ, 'bʋ nɩ 'mʋ lɛ, a kɔ Nyɩsʋa a nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, a di kɔ 'klɩ, 'kɩ ba yru꞊o lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ. 'A ‑nɛ ‑tɛ a mi 'ʋ, 'ye ꞊bɩɩ a 'ya, 'ye ꞊bɩɩ a ꞊tɩ, ɛ 'tɩɛ nʋɛ nɛ 'a mʋ. 19 'N dɛ Nyɩsʋa nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'a nʋɛlɛ yi ‑tɛɛ, 'ye ꞊bɩɩ a 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ ba yi꞊e pɛpɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'lɩ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ nɩ ‑wɛ.

20 Nyɩsʋa kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ nu 'a ‑nɛ ꞊dedede, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ dɛ ‑mʋ', ‑a ‑hʋɛ bʋ nu, kɔ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ dɛ ‑mʋ', ‑a yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie ‑wɛ. Kɛ‑ 'a 'klɩkɩnɩnɩɩ nɩ 'mʋ, 'a 'klɩ a 'mʋ 'ɛ ni ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ ‑a mʋ 'lɩ. 21 ‑Ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, 'cʋɛ a nyibli a ‑tɩ, kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑wɛ. ‑Tonyibli a ꞊hrɩn a ꞊hrɩn bʋ ‑nyi꞊e ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, ‑tɛ ɛ tɛ yɩ bʋ. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.

4

‑A mʋ ‑Yusu a nyibli, ‑ba ‑mʋɛ

1 'A ‑tɩ o, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ꞊jɩklapi, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan a ‑tɩ, 'n nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ: 'A mʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑da, 'kɩ ba ‑hɛ 'a nyibli, 'aan nunuklɔ bʋ 'wɩ ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa yɩ. 2 Ba ꞊tɩɔ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ 'a ‑nɛ ti, 'aan ꞊wlɩ bʋ nɔ yɩ, ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, ba 'cibi 'ʋ 'aan 'bio a nʋɛlɛ, 'ye ꞊bɩɩ ʋ yɩ 'a mʋ dɛ ‑hʋan ‑mɔ nɩ ni. 3 Ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu* ‑nu, ꞊a ‑mʋɛ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'cibi ‑nɩ, kɔ, ba wɛɛn kɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ dɛ nɩ ‑do mɔ. 4 'Cʋɛ 'wɩ꞊ɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hʋɩ yɩ, 'tɩ‑ 'hʋɩ a 'mʋ, ɛ mɔ 'hʋɩ nɩ ‑do. Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ɛ mɔ ‑Hihiu nɩ ‑do. Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la 'a mʋ ‑nyi, a yɩ ‑ple, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli, dɛ a 'mʋ, ɛ mɔ dɛ nɩ ‑do. 5 ‑Aan Kʋkɔnyɔ, ɛ mɔ Kʋkɔnyɔ nɩ ‑do. ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, ɛ mɔ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ nɩ ‑do. Nyibli a 'nie a 'lulɛpʋpʋʋ, ɛ mɔ 'nie a 'lulɛpʋpʋʋ nɩ ‑do. 6 Nyɩsʋa mɔ Nyɩsʋagblo nɩ ‑do. Ɛ nɔ‑ mɔ nyibli a pɛpɛ a 'Baɩ. Nɔ‑ kɔɔ nyibli kɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ win kɩ. 'Kɩ ɛ nɛɛ 'lɩ 'a ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ kɔ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'kwli, 'ɛ ni ‑kʋan.

7 ‑Yusu 'Klɩsʋ nu ‑aan pɛpɛ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'klɩ, 'kɩ ‑ba nu 'a ‑kʋan, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ɛ ‑hʋɛ bʋ nu ‑a mʋ 'a ‑nyinyie. 8 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑ta', ʋ wɛn:

«‑Tɛ ɛ 'ya 'lɩ yakɔ 'kwli,

‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑ha 'ʋ yraanyibli 'hru wlɔn,

'ɛ gba ꞊nʋ, 'ɛ nu ꞊nʋ ꞊jɩklapʋ ‑mɔ,

'tɩ‑ 'ɛ ‑nyi ‑tonyibli,

‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ ‑nyinyi‑tɛblɩ.»

9 ‑Ɛ ‑bɩ 'bʋ pʋ lɛ, ɛ 'ya 'lɩ yakɔ 'kwli, yɩ‑hɛdɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ nɔ‑ mɔ: Ɛ ꞊tɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ nɩ. 10 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ ꞊tɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'ya 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a nɛ ‑tɛ ꞊dʋ. 11 Ɛ nɔ‑ ‑nyi nyibli 'klɩ, 'kɩ bʋ nu 'a ‑kʋan. Ɛ ‑nyi ‑ʋ ‑bɩ 'klɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛ 'a titiepʋnyʋ, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ ‑hɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ*, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ nɛ ‑tɛblɩ 'nyɩ lɛ, 'ʋ yɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ nyibli ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ mɔ 'cʋɛ a nyibli gbagbɩ, 'ʋ tʋɛ Nyɩsʋa a win. 12 Kɛ‑ ɛ ‑nu, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu a nyibli ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ ‑Yusu a nyibli a 'mʋ bʋ nu Nyɩsʋa a ‑kʋan, ‑ɛ di꞊e nu, 'cʋɛ, ‑ɛ 'wɩ ‑Yusu a dɩɔnʋ a 'hʋɩ yɩ, 'a 'klɩ 'mʋ 'lɩ bi. 13 'A 'klɩ di 'lɩ 'nɩ bi, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ‑aan pɛpɛ, ‑a 'mʋ ‑mʋɛ, ‑ɛ nu꞊o, ‑aan pɛpɛ, ‑a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑aan pɛpɛ, ꞊a yi꞊e. ‑Ɛ ‑bɩ ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba 'wɩ 'yonʋ yɩ, kɛɛ, ‑a di 'wɩ kukunyʋ yɩ, ‑a 'mʋ 'ʋ yɩ ꞊cɛ, ꞊wɩ yɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ.

14 Ti a 'mʋ 'yri, ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ wɛ, ‑ba 'wɩ 'kɩ 'yonʋ yɩ de, ‑ʋ kɔ 'lulɛ‑hihie kla 'cɩcɩ‑tɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑yrʋkʋnyibli, kɔ hɩlɛkɔnyibli 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ, bʋ kaa nɛ ‑a mʋ de, 'kɩ 'lɩ 'waa tɔɔlɛ 'kwli, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑mʋ', 'yru a 'dʋɩ ni 'mɩɩ a 'kabɩ a klɛpʋpʋʋ. 15 Ɛ 'nɩ 'nɩɩ 'mʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ. Kɛɛ, ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa tɔɔ nɛ ‑a mʋ, ‑ba 'cibi 'ʋ 'a kʋa'buble ‑tɛɛ, ɛ kɔ, ꞊ba yɩ꞊ɩ nyibli nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ba nu꞊o, 'kɩ 'lɩ nʋɛlɛ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ‑aan nunuklɔ a pɛpɛ 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'klɔ yɩ 'wɩ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'cʋɛ a 'lu. 16 Ɛ nɔ‑ 'kukue 'a nyibli a pɛpɛ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ dɛ nɩ ‑do ‑hɛ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑tonyiblo a 'hʋɩ a ‑tɛblɩ a pɛpɛ nu yrɛkʋkʋɛlɛ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑tonyiblo a 'hʋɩ a ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ kʋkʋɛ yrɛ ‑tɛɛ, 'bʋ mɔ, 'a pɛpɛ, 'bʋ yɩ ‑kʋan nɩ ni ‑tɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'hʋɩ a pɛpɛ kui nɩ ‑tɛɛ. Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a 'hʋɩ, ‑ɛ mɔ 'cʋɛ a nyibli ‑mɔ'. Nyibli a 'mʋ, 'bʋ nʋnʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'cʋɛ nɩ 'klɩ kɩ.

‑Aan nunuklɔ 'ka kɔ 'a yrayrʋ 'hʋɛn‑

17 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n mi hla mɔ, 'n hlɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ a 'nyrɛ 'kwli. 'N nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ: A 'nɩ 'kʋɛ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi a nunuklɔ ꞊wien. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', ʋ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ɛ 'nɩ ‑da꞊a ꞊dedede. 18 'Waa 'lulɛ‑hihie 'wɩ꞊ɩ halɔ yɩ. 'Klɔ yrayrʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa yɩ 'a nyibli ‑nyi, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑kɔ, ‑ɛ nu꞊o, 'waa ꞊wlɩ 'gboklo nɩ, 'ʋ 'yɩ Nyɩsʋa a 'hru ‑yi. 19 'Ya 'ʋ 'lu de, 'ye ꞊bɩɩ ʋ yɩ ‑tʋɩ‑tɛblɩ nɩ ni, ‑tʋɩ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ ꞊nʋ. Ʋ ‑ha 'waa dɩɔnʋ nɩ, 'kɩ bʋ nu yɩnyre‑tɛblɩ a gblegble. Nunu‑tɛblɩ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie.

20 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, nunuklɔdʋ a 'mʋ, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'yɩ 'a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ. 21 'A win, nɔ‑ a 'wɩn, 'a ꞊tui 'ʋ꞊ʋ. 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, ‑ʋ ‑mʋɛ, a 'nyɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ a pɛpɛ ‑mʋ' nɩ, ɛ tɔɔ nɛ ‑a mʋ. 22 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ 'lɛ, nunuŋmlɩ ‑mʋ', a yɩ la ꞊wien lɛ kʋɛ, ba 'kee 'a nunuo. Nunuŋmlɩ a 'mʋ, ɛ yɩ nyre la 'aan ꞊wlɩ yɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'aan ꞊wlɩ a 'mʋ, ʋ ‑hʋɛ la yɩnyre‑tɛblɩ. Kɛ‑ a ni la 'aan dɩɔnʋ a kaalɛ. 23 Ba ‑ha Nyɩsʋa mɛ lɛ, bʋ 'ble 'aan ꞊wlɩ kʋa, ʋ 'mʋ yrayrɩ ‑hɛ. 24 Ba nɩ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'aan nunuklɔ 'mʋ 'a 'klɔ yɩ 'wɩ. Nunuklɔ a 'mʋ, ɛ mɔ ꞊haandɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'ɛ yɩ Nyɩsʋa a plɔ ‑blee ‑nɩ.

25 'A ‑tɩ o, a 'nɩ 'nuo 'kɩ hɩ de, kɛɛ, ba hla 'aan 'bio ‑tɩ a ‑tɛɛ yɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑aan pɛpɛ, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 26 'Bʋ mɔ, 'ba bi yrʋ', a 'nɩ 'nuo 'lɩ dɛ 'kuku, kɛɛ, 'tɩ‑ 'tɔ 'mʋ ‑wɔn, 'aan ꞊wlɩ bʋ ꞊tɩ 'ʋ lɛ. 27 A 'nɩ 'nyie 'lɩ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ 'hru, 'kɩ bʋ kɔɔ nɛ 'a mʋ win kɩ. 28 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ yɩ la 'yri, bʋ 'kee 'yiyrie, kɛɛ, 'a ꞊gbɛtʋ bʋ nu ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ yɩ'siitu 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a dɩɔnʋ yɩ ‑wɔn, ɛ 'mʋ ꞊hɩʋɛnnyibli ‑hɛɛ ‑nɩ ‑wɛ. 29 A 'nɩ 'hlaa 'lɩ ‑tɩ ‑hʋɩn, kɛɛ, ba hla ꞊haan‑tɩ ‑mʋ', ɛ di 'aan 'bio ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta'. 30 A 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* a ꞊wlʋ 'nɩ 'mʋɛ 'lɩ bʋ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'mʋ, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'a mʋ ke', ɛ nɔ‑ mɔ yruulɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu 'a mʋ, ‑ɛ tʋɛ ꞊nɛ 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, a mɔ 'a nyibli ꞊nɩɔ. Ɛ tʋɛ ꞊nɛ 'a mʋ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ di kɔ ‑nyrɔwɔ, ɛ 'mʋ 'a mʋ wa pɛpɛ.

31 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ, ‑ɛ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'lɩ, ‑ɛ ni꞊e, 'aan ‑tɩ 'ɛ kla 'mʋ, ba ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'aan dɩɔnʋ a ꞊wlɩ kɩ, ba ‑ha 'lɩ yrʋ a pʋpʋʋ 'aan ꞊wlɩ kɩ, a 'nɩ 'pʋʋ 'kɩ ꞊yɛ de, a 'nɩ 'pʋʋ 'kɩ 'tanɩ de, yɩnyredɛ ꞊dʋ nɩ 'nɩɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ de. 32 'Aan ꞊wlɩ bʋ nɔ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'aan 'bio ‑mɔ, ba yuyru nyaɩ, ba ‑hru 'aan yɩnyre‑tɛblɩ, a nini la lɛ a ‑tɩ ‑mɔ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ ‑hru 'aan yɩnyre‑tɛblɩ a ‑tɩ ‑mɔ, dɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu a ‑ta'.

5

‑Tɛ ‑mʋ', Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑nyrɛ', ʋ kɔ bʋ nu nɩna

1 'A mʋ ‑mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ ‑mʋ', ɛ nʋɛ ‑nɩ ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ o, ‑tɛ Nyɩsʋa a nunuklɔ nɩ 'mʋ, kɛ‑ 'aan nunuklɔ bʋ nɩ 'mʋ ‑wɛ. 2 Ba 'cibi 'ʋ 'aan 'bio ‑tonyibli a nʋɛlɛ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑mʋ', ‑Yusu nu ‑aan nʋɛlɛ. ‑Aan nʋɛlɛ a ‑tɩ, 'ɛ ‑ha 'a dɩɔnʋ, 'ɛ 'kʋ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ʋ 'yɛ nɩ 'la 'wlugbadɛ, 'kɩ 'ʋ ‑cɔhlʋn* a pipie a ‑ta', 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ 'ɛ wɛn ‑cɔhlʋn a 'mʋ kɩ.

3 'A mʋ ‑mɔ Nyɩsʋa a nyibli. 'A ‑tɩ o, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, 'kɩ ba nu ‑wlawlɩ, kɔ, a 'nɩ 'tuo 'lɩ 'aan 'bio a kʋkɔ‑tɛblɩ a ca. Yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ, a 'nɩ 'hlaa 'lɩ 'a ‑tɩ ‑wɛ. 4 Ɛ 'yɩ ‑tɛɛ ‑nu ‑wɛ, 'kɩ ba hla ‑tɩ ‑hʋɩn, kɔ ‑tʋɩ‑tɛblɩ 'hʋɛn‑. Kɛɛ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ ni a ‑ta'. 5 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ‑wlawlɩ, kɔ, ‑ʋ ni yɩnyre‑tɛblɩ ‑bɩ ‑mʋ', kɔ, ‑ʋ ꞊tui 'waa 'bio a kʋkɔ‑tɛblɩ a ca, nyibli a 'mʋ, Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑nyi ꞊nʋ 'hru, 'kɩ 'lɩ 'klɔ yrayrʋ, ɛ di nu 'kwli, ‑tɩtɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ʋ di 'ʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ. Nyibli a 'mʋ, ‑ʋ ꞊tui 'waa 'bio a kʋkɔ‑tɛblɩ a ca, kʋkɔ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ ꞊tui 'ʋ, 'ɛ ‑hi 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ. Nyibli a 'mʋ, ʋ 'wɩ꞊ɩ nyibli ‑mʋ' yɩ, ‑ʋ kwlɛ ‑cɩ.

6 A 'nɩ 'haa 'lɩ nyiblo ꞊dʋ mɛ lɛ, ɛ 'nɩ 'naa 'lɩ win ‑mʋ' 'kwli, ‑ɛ 'yɛ nɩ da ꞊dedede, ɛ 'nɩ 'kaa 'lɩ 'a mʋ, ɛ 'nɩ 'hlaa 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'yɩ yɩ ‑nyre. Kɛɛ, yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, Nyɩsʋa 'ɛ pɩɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ yrʋ lɛ. 7 'A ‑tɩ, nyiblidʋ a 'mʋ, a 'nɩ 'bie 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ lɛ. 8 Ti ‑hi la a ti 'yri, a nɩ la 'lɩ halɔ 'nyɩ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'kɩ a nɩ 'lɩ ‑nyrɛ', ‑ɛ nu꞊o, a kɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ nɩ. 'A ‑tɩ o, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ 'aan nunuklɔ bʋ 'wɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ ‑nyrɛ' a nunuklɔ yɩ. 9 ‑Tɛ a nɩ 'lɩ ‑nyrɛ', 'a ‑tɩ, 'aan ꞊wlɩ kɔ bʋ nɔ yɩ, a 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, a 'mʋ ‑tɛɛ a ꞊haannyibli mɔ. 10 Ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ a plɔ ‑blee ‑nɩ, a 'mʋ꞊ʋ yi, kɔ, a 'mʋ꞊ʋ nu. 11 A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ dabʋ nyibli ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ ni ‑tɛblɩ ‑hʋɩn, 'kɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ, kɛɛ, ba pʋ 'waa nunu‑tɛblɩ ‑hʋɩn a 'mʋ pepe'. 12 ‑Tɛblɩ a 'mʋ, nyibli ni, 'kɩ 'lɩ ‑huhlike 'kwli, 'a hɩhla nɩ ‑tʋɩ. 13 ‑Tɛblɩ a 'mʋ, 'bʋ pʋ꞊ʋ pepe', nyibli di꞊e 'nɩ 'ye, ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ. 14 Nyiblo 'bʋ ‑ha Nyɩsʋa a ‑nyrɛ mɛ lɛ 'bʋ pʋ 'a yɩnyre‑tɛblɩ pepe', ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu꞊o nɩ, nyiblo a 'mʋ, bʋ bi 'lɩ 'a ‑nyrɛ yɩ nɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ pɩ lɛ:

«‑Mɔ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ ŋme, 'du ye',

‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ,

‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ ‑mʋ 'a ‑nyrɛ ‑nyi.»

15 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'a ‑tɩ, ba ꞊tu 'aan nunuklɔ 'yie. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ꞊tɔ ‑kɔ, ‑tɛ ‑mʋ', 'waa 'klɔ nɩ 'mʋ, 'aan 'klɔ 'nɩ 'nɩɩ 'mʋ lɛ, kɛɛ, ba nu 'klɔdʋ ‑mʋ', ꞊wɩ yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yi Nyɩsʋa, 'tɩ‑ ‑ʋ nʋɛ ꞊nɛ. 16 Ti ‑bʋ, ‑a nɩ kɩ, nyibli ni yɩnyre‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ. 'A ‑tɩ, 'a ‑nɛ dɛ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'ʋ 'a mʋ ye' bi, ba naa 'lɩ꞊ɩ 'kwli, ba nu ꞊haan‑tɛblɩ. 17 A 'nɩ 'mɔɔ 'lɩ bʋbanyibli, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑hʋɛ ba nu, ba yru꞊o lɛ.

18 A 'nɩ 'hie 'lɩ 'aan dɩɔnʋ nɔ wlɔn. Dɛ a 'mʋ, ɛ yɩ nyre 'aan 'klɔ yɩ. Kɛɛ, ba ‑ha Nyɩsʋa a ‑Hihiu* mɛ lɛ, bʋ kɔɔ nɛ 'a mʋ win kɩ pɛpɛ. 19 Ba blee Nyɩsʋa ‑mɔ, kɔ, ‑wla ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu tʋɛ nɛ 'a mʋ, ba ble꞊e ‑wɛ. Ba ble, 'kɩ 'ʋ ‑aan Kʋkɔnyɔ ye' ‑wɛ. Ba pʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ. 20 Ba naa 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli, ba ‑nyi ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa 'wio, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ ni a ‑ta'. Ba 'cibi 'ʋ 'a 'wio a ‑nyinyie.

Nyɩbɛpʋ kɔ nʋgbɩ 'hʋɛn‑

21 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ʋ, ba ꞊tutuu 'ʋ nɩ ‑wɛ.

22 'A mʋ nʋgbɩ, ba ꞊tuu 'ʋ 'aan nyɩbɛpʋ 'ʋ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑mʋ', Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ni 'a ‑hʋhʋa, 23 ‑ɛ nu꞊o, nyɩbɩʋ, nɔ‑ mɔ 'a nʋgba a 'luyɩnɩnyɔ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu, 'ɛ mɔ 'cʋɛ a 'luyɩnɩnyɔ. 'Cʋɛ, nɔ‑ mɔ 'a 'hʋɩ. ‑Yusu a 'mʋ, nɔ‑ wɛ꞊ɛ. 24 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nʋgbɩ 'ʋ kɔ bʋ ꞊tuu 'ʋ 'waa nyɩbɛpʋ 'ʋ, 'kɩ 'lɩ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'kwli, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑mʋ', 'cʋɛ ni, 'ɛ ꞊tui 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ʋ.

25 'A mʋ nyɩbɛpʋ, ba nʋɛ nɛ 'aan nʋgbɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu 'cʋɛ a nʋɛlɛ, 'ɛ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑ta'. 26 Ɛ 'kʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'cʋɛ 'kɩbɩa kɩ pʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑ta'. 'Kɩ ɛ naa 'lɩ 'a win 'kwli, 'ɛ ꞊gblɛ 'cʋɛ a 'mʋ, 'kɩ 'ʋ 'a dɛ 'kuku a ‑ta', 'ɛ 'sii 'ʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 27 ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ yɩ di, 'kɩ 'lɩ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli, kɔ, ɛ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ pɛpɛ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ yɩ nɔ ‑wɛ, dɛ ‑hʋan ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'lɩ꞊ɩ 'kwli nɩ, ɛ 'nɩ ꞊ha kɩkadɛ ꞊dʋ kɔ. 28 Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ nyɩbɛpʋ ‑mɔ'. Bʋ nʋɛ 'waa nʋgbɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑mʋ', ʋ nu 'waa dɩɔnʋ a nʋɛlɛ. Nyiblo 'bʋ nʋɛ nɛ 'a nʋgba, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ nʋɛ nɛ 'a dɩɔnʋ nɩ. 29 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ yraa nɛ 'a dɩɔnʋ a 'hʋɩ. Kɛɛ, ɛ nʋɛ ꞊nɛ nɩ, 'ɛ yɩ dɛ di, 'ɛ ꞊tui 'a 'hʋɩ 'yie, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ ni 'cʋɛ a 'yie꞊tutuo, 30 ‑ɛ nu꞊o, ‑aan pɛpɛ, ‑a mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hʋɩ a 'kabɩ ꞊nɩɔ. 31 Ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, nyɩbɩʋ kɔ bʋ hie 'ʋ 'a 'baɩ kɔ 'a 'dii 'hʋɛn‑ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ kɔ 'a nʋgba 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do 'ti, nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ 'mʋ nyiblo nɩ ‑do ‑hɛ.» 32 'Kɩ 'lɩ win a 'mʋ 'kwli, ‑huhlidɛ gbagbʋ nɩ 'lɩ, 'ɛ hlɔ 'kwli bʋ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ kɔ 'cʋɛ 'hʋɛn‑, nʋ‑ kɔ ‑tɩ ʋ hlɛ. 33 Kɛɛ, 'a mʋ ‑kɔ ‑tɩ ɛ hlɛ ‑wɛ: 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, bʋ nʋɛ nɛ 'a nʋgba, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑mʋ', ɛ nu 'a dɩɔnʋ a nʋɛlɛ. Nʋgba bʋ ꞊tuu 'ʋ 'a nyɩbɩʋ 'ʋ ‑wɛ.

6

'Yonʋ, kɔ 'waa 'baɩnʋ, kɔ 'waa 'diinʋ 'hʋɛn‑

1 'A mʋ 'yonʋ, a kɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ nɩ. 'A ‑tɩ o, ba ꞊tuu 'ʋ 'aan 'baɩ kɔ 'aan 'dii 'hʋɛn‑ 'ʋ, ‑ɛ nu꞊o, dɛ a 'mʋ, ɛ mɔ ꞊haandɛ ꞊nɩɔ. 2 Kɛ‑ Nyɩsʋa a tetebʋ ‑bɩ pɩ: «꞊Tuu 'ʋ ‑na 'baɩ kɔ ‑na 'dii 'hʋɛn‑, 'kɩ 'lɩ nʋɛlɛ 'kwli.» Tetebʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ yɩ‑hɛtetebʋ, ‑ɛ kɔ ‑ta' Nyɩsʋa pʋ 'lɩ dɛ. 3 'Lɩpʋdɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: «'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ 'ʋ ꞊nʋ nɩ ꞊tui ‑nɩ, ‑kɔ ‑bʋ kɔ plɔ a bleelɛ, 'tɩ‑ ꞊mʋ ‑hʋnhlʋn blɔblʋ pʋ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ.»

4 'A mʋ 'baɩnʋ ‑mɔ ‑bɩ, a 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ di 'aan 'yonʋ yrʋ' lɛ pʋ. Kɛɛ, ba tɔɔ ꞊nʋ, 'tɩ‑, ba ‑ha 'lɩ ꞊nʋ lɛ, ‑tɛ Kʋkɔnyɔ ni 'a ‑hʋhʋa.

‑Kʋannunyibli kɔ 'waa nyibli gbagbɩ 'hʋɛn‑

5 'A mʋ ‑kʋannunyibli, ba ꞊tuu 'ʋ 'aan nyibli gbagbɩ 'ʋ ‑tɛɛ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ. Ba ꞊mʋɔ ‑kʋan a nunuo lɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊tui 'ʋ. 6 A 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑kʋan, ti ‑kɔ 'yri ʋ ꞊tui 'ʋ 'a mʋ 'yie nɩ ‑do, ꞊wɩ yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ, bʋ pʋ ꞊nʋ 'nyrɛ lɛ. Kɛɛ, ba yi꞊e, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ‑mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyibli. 'A ‑tɩ, ba ‑hʋa꞊a, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ, 'kɩ ba nu ‑tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ. 7 'Ba yɩ ‑kʋan nɩ ni, ba nuu 'lɩ꞊ɩ ꞊haan꞊wlʋ 'kwli. A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, a ni ‑tonyibli a ‑kʋan nɩ ‑do, kɛɛ, kɛ‑ ba pʋ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, nɔ‑ kɔ ‑kʋan a ni. 8 ‑Mɔ ‑kʋannunyɔ, ‑ʋ'ʋ‑ ꞊yɩ ‑kʋannunyɔ 'pa‑, kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ꞊nɩ nu ꞊haan‑kʋan, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, nɔ‑ di ‑mʋ 'wio ‑nyi.

9 'A mʋ nyibli gbagbɩ, ba nu 'aan ‑kʋannunyibli ꞊haandɛ ‑mɔ' ‑wɛ. A 'nɩ 'yaa 'lɩ ꞊nʋ 'kla ‑wliye. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, a kɔ 'aan ‑kʋannunyibli 'hʋɛn‑, 'a mʋ ‑mɔ Nyiblo gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli a nyibli. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'nɩ 'jra꞊a nyibli' lɛ.

Ta‑wɔn‑tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, ‑a di nu, ‑a 'mʋ 'ʋ Satan 'hru wlɔn ‑ha

10 'Tɩ‑ 'mʋ ‑yrɛ mɔ mu, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ, ‑ɛ mɔ: A kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ 'hʋɛn‑, ba ‑mʋɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɩ 'klɩ kɩ dɩakɩ. 11 Ta‑wɔn‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa yɩ 'a mʋ ‑nyi, ba 'ble꞊e kʋa. 'Bʋ mɔ, 'ba 'ble꞊e kʋa, ‑ɛ ‑bɩ ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ di 'ʋ ꞊yrɛ ‑nuu ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'a mʋ yɩ ‑wɔn, a di nyra꞊a yɩ bʋ. 12 Ɛ mɔ ‑tɛɛ, tʋ ‑bʋ, ‑a ‑wɛn, ɛ 'yɩ ‑tonyibli 'pa‑, ‑a 'nɩ ‑wɔn꞊ɔ lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, kɛɛ, ‑a ‑wɛn 'kuo ‑hʋɩn kɔ 'waa nyibli gbagbɩ 'hʋɛn‑ yɩ, ‑ʋ kɔɔ halɔklɔ ‑bʋ win kɩ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'klɩ ‑hʋɩn, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, nɔ‑ ‑a ‑wɛn yɩ. 13 'A ‑tɩ o, ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ta‑wɔn‑tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa yɩ ‑a mʋ ‑nyi, ba 'ble꞊e kʋa, ‑ɛ di꞊e nu, 'kla‑wliye'yɩya a ‑nyrɔwɔ 'bʋ nyre 'ʋ, 'kuo ‑hʋɩn 'bʋ yɩ 'a mʋ nɩ ‑tʋɛ, a 'mʋ ꞊nʋ yɩ bʋ nyra, a 'mʋ ‑wɔn ‑wɔnwɔn, tʋ 'mʋ 'lɩ ‑wɛ, tʋ 'bʋ ‑wɛ 'lɩ, a 'mʋ bʋ nyra ‑tɛɛ.

14 'A ‑tɩ, ba ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ ba ‑wɔn tʋ a 'mʋ. Ba mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ a nyibli. ‑Tɩ a ‑tɛɛ, ɛ 'wɩ꞊ɩ 'bɛtɩyɛ yɩ. Ɛ nɔ‑ ba nu ba mʋa 'aan wlawlʋ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ‑mɔ ‑wɛ, 'kɩ ba ‑wɔn tʋ a 'mʋ. Ba 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 'Bʋ mɔ, 'bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'wɩ꞊ɩ tawlawlʋ a ‑pʋ. Ɛ nɔ‑ kɛ 'a mʋ kɩ. 15 Ba pʋ ‑Yusu a ꞊haantitie ‑mʋ', ‑ɛ yɩ nyibli kɩbʋwɛɛnlɛ ‑nyi. Ba nu꞊o, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ. 'Ba yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'wɩ꞊ɩ 'suin yɩ, a ‑pʋ, ‑ɛ yɩ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'a nɛ ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 16 Ba 'cibi 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ba 'yɛ nɩ 'ble wɛn ta'wlɛ kʋa. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, 'dio ‑mʋ', Satan di 'a mʋ ‑mɔ lɛ pʋ, ʋ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ lɛ ‑hrɛn. 'Ye ꞊bɩɩ bʋ yɩ na nɩ pɩ, ta'wlɛ a 'mʋ, ɛ di꞊e 'nɩ jrɔ. 17 Nyɩsʋa bʋ wa 'a mʋ, ɛ 'wɩ꞊ɩ 'plɩhungble, a ꞊tu 'lu, ɛ 'mʋ 'aan 'lu kɩ ka. Ba ꞊tu꞊o 'lu, 'tɩ‑, ba 'ble Nyɩsʋa a win kʋa. Nyɩsʋa a win a 'mʋ, ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑hɔtɩplɩɛn, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* yɩ 'a mʋ ‑nyi yɩ.

18 'A ‑nɛ ti, ba da Nyɩsʋa, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ. Ba da꞊a, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑mʋ', 'a ‑Hihiu ni꞊e 'aan tɔɔlɛ. A 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', a 'nɩ 'saa 'lɩ. Ba 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda, 'kɩ 'ʋ 'a nyibli a pɛpɛ a ‑ta'. 19 Ba da Nyɩsʋa ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', 'n di hla, ɛ 'mʋ 'mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ, 'nɩ ꞊ha hʋannʋ pie, 'mʋ ‑Yusu a ꞊haantitie ‑mʋ' pʋ, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑ɛ ‑hli la, kɛɛ, ɛ tɔɔ 'kɩ ‑a mʋ. 20 ‑Yusu, nɔ‑ nu 'mʋ 'a titiepʋnyɔ ‑mɔ', 'mʋ 'a ꞊haantitie a 'mʋ nyibli pʋ. Ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ di꞊e nu, 'nɩ ꞊ha hʋannʋ pie, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ ꞊haantitie a 'mʋ nɩ pɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa. Ɛ nɔ‑ 'n kɔ ꞊bʋ nu, 'ye ꞊bɩɩ ꞊bʋ 'n nɩ 'nɛ‑ ꞊jɩ'.

'Bɛtilɛ

21 Tisikɩ, ‑ɛ mɔ ‑aan nʋɛ'dɩayɩ, ‑ɛ ni ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑kʋan ‑tɛɛ, ɛ di 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑tɛ 'n nu 'nɛ‑nɩnɩɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛblɩ a ‑pɛpɛ, 'n ni, a 'mʋ꞊ʋ yi. 22 'A ‑tɩ o, 'n tɛ 'lɩ꞊ɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛ ‑a nu 'nɛ‑nɩnɩɩ, a 'mʋ꞊ʋ yi, kɔ, ɛ 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi.

23 ‑Aan 'Baɩ Nyɩsʋa, ɛ kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, bʋ ‑nyi 'a mʋ 'dɩayɩnʋ a pɛpɛ kɩbʋwɛɛnlɛ. Bʋ nu꞊o, ba nʋnʋɛ ‑nɩ, kɔ, ba kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ. 24 Nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ 'cibi 'ʋ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nʋɛlɛ, Nyɩsʋa bʋ nu ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli.

FILIPƲKƲƐ

1

2

3

4

'Crɩɛn ‑mʋ', Pɔlʋ gba la

FILIPƲKƲƐ

yɩ

1

1 'Mɔ Pɔlʋ kɔ Timote 'hʋɛn‑, ‑ʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyibli, ‑a mʋ yɩ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ. 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a dakɔ, 'kɩ 'lɩ Filipʋdɩɔ 'kwli, 'a mʋ ‑a yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, 'aan pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ‑mʋɛ. A bi 'lɩ yɩ, a kɔ 'cʋɛ a 'yie꞊tunyʋ, kɔ 'cʋɛ a ‑hɛɛnyibli, 'aan pɛpɛ, 'a mʋ ‑kɔ 'crɩɛn ‑bʋ. 2 ‑Aan 'Baɩ Nyɩsʋa, kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, kɔ, bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ.

Pɔlʋ yɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, Filipʋkʋɛ a 'cʋɛ a ‑tɩ

3 'A ‑nɛ ti, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ 'aan ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ nɩ ‑hie, ‑ɛ ‑bɩ 'n yɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta'. 4 'A ‑nɛ ti, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta', ‑ɛ bɩ 'na plɔ ble nɩ. 5 'N yɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, ‑kɔtɩ kʋɛ la 'lɩ ‑nyrɔwɔ ‑mʋ' 'yie bʋ, ‑ɛ kɔ 'yri a ‑hɛ la ‑Yusu a nyibli, ‑bʋ di ‑didi, ‑bʋ yɛ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ kɩ, a bi 'mʋ kɩ, ꞊a pɩ nyibli Nyɩsʋa a ꞊haantitie. 6 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ ꞊tu yɩnɔ‑kʋan ‑wlu, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ɛ di gba꞊a 'lu ‑mɔ ‑gbagba, ɛ 'mʋ꞊ʋ ‑mɔ ‑wɛ, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ di ya de. 7 Ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ꞊bʋ kɔ 'lu a lɛ‑hihiedʋ a 'mʋ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'nɩ nʋɛ nɛ 'a mʋ dɩakɩ, 'kɩ 'lɩ 'na ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, ‑kɔtɩ 'aan pɛpɛ, a kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, Nyɩsʋa nu ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, tɛ 'n nɩ 'nɛ‑ ꞊jɩ', kɔ, 'nɩ yɩ Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mɔ lɛ nɩ nɛ, 'kɩ 'ʋ ‑batipʋnyɔ yɩ, 'mʋ ꞊nɛ꞊ɛ yɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊haantitie a 'mʋ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. 8 'Bʋ mɔ, 'nɩ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ. Nʋɛlɛ ‑bʋ, 'n nʋɛ nɛ 'a mʋ, 'kɩ ɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɔ. 9 Dɛ ‑kɔ ‑tɩ 'nɩ dɛ Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta', ɛ nɔ‑ mɔ ba nʋnʋɛ ‑nɩ, 'tɩ‑ 'aan nʋnʋɛlɛ a 'mʋ, bʋ bii kɩ. 'Bʋ mɔ, nʋnʋɛlɛ 'bʋ yɩ klɛ nɩ ‑bii ‑nɩ, a di ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑mʋ' 'nɩ yi, ɛ kɔ, a 'mʋ yɩnɔ‑tɛblɩ kɔ yɩnyre‑tɛblɩ a 'yilɛ‑hɩhɩalɛ yi, 10 ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'lɩ yɩnɔ‑tɛblɩ 'lɩ ‑ha, a 'mʋ꞊ʋ nu. 'Bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ di ya de, ‑ɛ bɩ a di 'ʋ yɩ 'nɩ 'sii ‑nɩ, yɩnyredɛ ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'lɩ 'a mʋ 'lɩ nɩ. 11 ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ nɔ‑ di꞊e nu, ‑aan nunuklɔ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di dɛ a 'mʋ 'ye, ʋ di pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, kɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑nyi ‑wɛ.

Dɛ ‑mɔ dɛ gbagbʋ, nɔ‑ mɔ ꞊bʋ ‑nyi ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ

12 'Dɩayɩnʋ ‑na, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, bʋ pʋ 'mʋ ꞊jɩ', ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑nu, Nyɩsʋa a ꞊haantitie 'ɛ 'yɩ bʋ ‑nyra, kɛɛ, ɛ 'hɛɛn bʋ. 13 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'sɛyo a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ ꞊tui ‑gʋlʋnʋma a 'kayu 'yie, kɔ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tuo kɩ, ʋ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'n mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyiblo, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ nɩ 'nɛ‑ ꞊jɩ'. 14 Dɛ ‑bɩ nɩ 'ʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'na ꞊jɩ' a nɩnɩɩ, ɛ ‑nyi ‑Yusu a nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'klɩ, 'kɩ bʋ kuo ‑aan Kʋkɔnyɔ ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ. Ʋ 'nɩ ‑pie 'kɩ hʋannʋ, 'kɩ bʋ lee ‑Yusu a ‑tɩ nyibli. 15 Nyibli ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ hlɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ ꞊tui 'mʋ ca ‑mɔ. Ʋ ‑hʋɛ bʋ ‑nyi 'mʋ 'kla‑wliye'yɩya. Kɛɛ, ‑ʋ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ hlɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ. 16 Ʋ ni꞊e nɩ, ‑kɔtɩ ʋ nʋɛ 'mʋ nɩ, ɛ kɔ, 'ʋ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa lee 'mʋ nɩ, 'kɩ ꞊bʋ tɔɔ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ꞊haantitie mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. 17 Nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'mʋ ca ‑mɔ, ʋ hlɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ nɩ, ‑kɔtɩ ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ bʋ nɩ 'ʋ 'mʋ 'lu yɩ. Ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn. Ʋ ni꞊e nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ ꞊hɩʋɛn 'ye de, 'kɩ 'nɛ ꞊jɩ'. 18 Kɛɛ, ɛ 'nɩ 'yaa꞊a 'mʋ 'kla ‑wliye. 'Ye ꞊bɩɩ bʋ yɩ 'lɩ꞊ɩ ꞊wlʋ ‑hʋan 'kwli nɩ ‑hlɛɛ ‑nɩ, ‑hʋʋ' bʋ yɩ 'lɩ꞊ɩ ꞊wlʋ 'yɔpɔ 'kwli nɩ ‑hlɛɛ ‑nɩ, ‑Yusu a ꞊haantitie, ɛ nɔ‑ ʋ pɩ. 'N ni dɔdʋ, dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, kɔ 'n 'tɩɛ di dɔdʋ nu, 'a ‑tɩ. 19 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑bati ‑mʋ', ʋ pɩɩ 'mʋ lɛ, ɛ di꞊e 'nɩ nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'mʋ wa, ‑kɔtɩ a dɛ Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta', kɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑Hihiu*, ɛ yɩ 'mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ ‑wɛ. 20 Dɛ 'n ‑hʋɛ sɛyɩ‑sɛyɩ, kɔ, 'n yɩ ‑ple, nɔ‑ mɔ, 'nɩ 'nuo 'lɩ ꞊dedede, ‑ɛ di 'mʋ ‑tʋɩ ‑nuu ‑nɩ, kɔ, 'nɩ 'saa 'lɩ, 'tɩ‑ 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ 'na nunuklɔ a ‑ta', nyibli bʋ pʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'nyrɛ lɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, kɔ 'a ‑nɛ ti ꞊dʋ, mɔ 'ye ꞊bɩɩ ꞊bʋ nɩ 'klɔ, ‑hʋʋ' ꞊bʋ 'kʋ. 21 Mɔ 'ye ꞊bɩɩ 'n nɩ 'klɔ, dɛ gbagbʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ꞊bʋ ‑nyi ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, mɔ 'ye ꞊bɩɩ 'n 'kʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'na 'kʋkʋʋ ‑hi 'ʋ 'na 'klɔnɩnɩɩ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'n di 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ mu. 22 'Bʋ mɔ, 'nɩ 'tɩɛ nɩ 'klɔ, 'n ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ nu ‑kʋan nɩ, ‑ɛ di nyibli ‑hɛɛ ‑nɩ. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'a ‑tɩ, 'hru ꞊bʋ di 'lɩ ‑ha, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 23 ꞊Bʋ 'kʋ, kɔ, ꞊bʋ nɩ 'klɔ, ‑tɛblɩ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, nɔ‑ kɔ ‑gbati 'n nɩ 'ʋ. 'Kɩ 'lɩ 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ, 'n ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ nɩ, ꞊bʋ 'kʋ wɛn, ‑ɛ di꞊e nu, 'n kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ 'hʋɩ bʋ ‑nɩnɩ ‑nɩ. Dɛ a 'mʋ, ɛ di nu wɛn ‑tɛɛ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ꞊bʋ nɩ 'klɔ. 24 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ, ɛ nu ‑tɛɛ ‑wɛ, 'kɩ ꞊bʋ nɩ 'klɔ, 'aan ‑tɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. 25 'A ‑tɩ, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n 'tɩɛ di 'klɔ nɩ, 'mʋ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ye' ‑muu ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, kɔ, a 'mʋ dɔdʋ nu dɩakɩ. 26 'A ‑tɩ, 'nɩ ‑hɔn 'nɛ‑ ꞊jɩ', 'n di di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, a 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'nyrɛ lɛ pʋ, 'na 'lɩdidie a ‑tɩ.

27 Dɛ ‑mɔ dɛ gbagbʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyibli, 'aan nunuklɔ bʋ nu꞊o, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊haantitie, bʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa. Mɔ 'ye ꞊bɩɩ ꞊bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, mɔ 'ye ꞊bɩɩ ꞊bʋ 'yɩ 'lɩ ‑di, 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, a kɔ 'lu a lɛ‑hihie nɩ ‑do, 'a ‑mʋɛ, ɛ kɔ, 'a kɔ ꞊wlʋ nɩ ‑do, 'a ni ‑kʋan, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊haantitie ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 28 A 'nɩ 'pie 'kɩ 'aan yraanyibli a hʋannʋ de. 'Bʋ mɔ, ba 'yɛ nɩ pie 'waa hʋannʋ, ʋ di꞊e 'nɩ yru, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑bati di ꞊nʋ 'nɩ klɔ, kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa wa 'a mʋ nɩ. Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ di ꞊nʋ dɛ 'a mʋ ‑tɔɔ ‑nɩ. 29 Nyɩsʋa naa 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ, 'ɛ ‑nyi 'a mʋ 'hru, 'kɩ ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. Ɛ 'yɩ ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ nɩ ‑do a 'hru, ɛ 'yɩ 'a ‑mɔ꞊ɔ ‑nyi, kɛɛ, ɛ ‑nyi 'a mʋ 'hru nɩ ‑wɛ, 'kɩ ba 'ye ꞊hɩʋɛn, ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, 'a ‑tɩ. 30 A 'ye la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n ni la ‑Yusu a ‑kʋan nɩ ‑tɛɛ, ꞊wɩ yɩ nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ yi ‑wɔnlɛ ‑tɛɛ. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, a yɩ 'nɩ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, 'n 'tɩɛ ‑wɛn, ‑ɛ kɔ ‑ta', 'aan 'mumu, yɩ‑wʋnwɔnlɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ a ‑wʋnwɛn yɩ.

2

Ba kɔ 'lu a lɛ‑hihiedʋ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ kɔ la

1 A kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ nɩ. Dɛ a 'mʋ, nɔ‑ yɩ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi. Bʋ nʋɛ nɛ 'a mʋ, dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ꞊tui 'lɩ 'a mʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ. A kɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ nɩ, 'a nʋɛ nɛ 'aan 'bio, 'a yuyrui nyaɩ. 2 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ba nʋnʋɛ ‑nɩ, ba kɔ ꞊wlʋ nɩ ‑do, ba ‑mʋɛ, ba 'wɩnwɩn win' lɛ. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, 'n di nu dɔdʋ dɩakɩ. 3 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ dɛ nɩ ni, a 'nɩ 'hie 'lɩ 'a mʋ nɩ ‑do a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ, kɔ, a 'nɩ 'yaa 'lɩ 'aan dɩɔnʋ, kɛɛ, ba ꞊tɩɔ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ. Ba 'ye 'aan 'bio ꞊wɩ yɩ nyibli, ‑ʋ nɩ 'ʋ 'a mʋ 'lu yɩ. 4 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, yɩnɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ di 'a 'bio ‑hɛɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ bʋ nu. A 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ di 'a mʋ nɩ ‑do ‑hɛɛ ‑nɩ. 5 Ba kɔ 'lulɛ‑hihiedʋ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ kɔ la.

6 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑Yusu 'ɛ mɔ Nyɩsʋa,

kɛɛ, ɛ 'nɩ ꞊tu꞊o la ca,

'kɩ bʋ ‑hɛ ‑tɛ Nyɩsʋa nɩ 'mʋ.

7 Kɛɛ, ɛ hie 'ʋ Nyɩsʋatu a 'mʋ bʋ,

'ɛ ‑hɛ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ, 'ɛ ‑hɛ ‑tonyiblo ‑wɛ.

8 ‑Tɛ ɛ ‑hɛ ‑tonyiblo,

‑ɛ bɩ ɛ ꞊tɩɔ 'lɩ 'a dɩɔnʋ nɩ,

'ɛ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa, 'tɩ‑ 'ɛ 'kʋ.

'Kʋkʋʋ a 'mʋ, ɛ 'kʋ,

ɛ nɔ‑ mɔ bʋ kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie,

‑ɛ mɔ ‑tʋɩ'kʋkʋʋ.

9 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ 'yaa 'ʋ꞊ʋ 'ʋ,

'ɛ nɩ 'ʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'lu yɩ,

'ɛ ꞊tue꞊e 'nyrɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ 'nyrɛ a pɛpɛ 'lu yɩ,

10 ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a pɛpɛ, kɔ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'hʋɛn‑,

‑ʋ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli,

kɔ 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ,

kɔ 'kɩ 'lɩ ‑tʋtʋ bʋ,

'bʋ mɔ, 'bʋ 'wɩn ‑Yusu a 'nyrɛ,

'waa pɛpɛ, ʋ 'mʋ 'lɩ di,

ʋ 'mʋ꞊ʋ kwlɩ yɩ bʋ bla,

'kɩ 'ʋ 'a 'ʋ꞊tuulɛ a ‑ta'.

11 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ di꞊e 'nɩ hla, ‑ɛ mɔ,

‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Kʋkɔnyɔ.

‑Ɛ ‑bɩ ʋ di ‑nyi 'a 'Baɩ Nyɩsʋa ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ.

'Kɩ 'lɩ ‑tɛblɩ‑hʋɩnnunyʋ 'nyɩ, ba 'wɩ nyahroyɔ yɩ, ‑ʋ yɩ wlɩn

12 'Na nɩnatumupʋ ‑na, 'bɩ a yi꞊e nɩ, ‑tɛ ‑Yusu nu 'ʋ Nyɩsʋa a 'ʋ꞊tuulɛ, 'aan 'mumu, ba ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ ‑wɛ. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n nɩ la 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, a ꞊tui la 'ʋ꞊ʋ nɩ. Dɛ ‑bʋ 'n 'yɩ 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ ‑nɩ, ba 'cibi 'ʋ 'a 'ʋ꞊tuulɛ, bʋ ‑hi 'ʋ 'ʋ꞊tuulɛ ‑mʋ', a kɔ la 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n nɩ la 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, wʋwa Nyɩsʋa wa 'a mʋ, ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ 'lɩ 'aan ‑nɛ 'kɩbɩa kɩ, ba nu ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a pipie a 'tu 'kwli, 13 ‑kɔtɩ Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ ni ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'a plɔ ‑blee ‑nɩ, a 'mʋ꞊ʋ ‑nʋɛ ‑nɩ, kɔ, a 'mʋ꞊ʋ nu. 14 'A ‑nɛ ꞊dedede, a di nu, a 'nɩ 'pʋplɛ 'lɩ wlɔn lɛ, kɔ, a 'nɩ 'nuo 'lɩ 'blini, 15 ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, yɩnyredɛ ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'lɩ 'a mʋ 'lɩ nɩ, kɔ, a 'mʋ Nyɩsʋa a 'yonʋdʋ ‑mʋ' pa, ‑ʋ 'yɛ nɩ nu ‑tɛblɩ ‑hʋɩn lɛ. Nyibli, ‑ʋ kɛɛ 'waa 'bio, ʋ nʋ‑ kɔ 'nyɩ a nɩ 'lɩ. Nyiblidʋ a 'mʋ, 'waa 'klɔ nyre yɩ. 'Kɩ 'lɩ nyiblidʋ a 'mʋ 'nyɩ, ba 'wɩ꞊ɩ nyahroyɔ yɩ, ‑ʋ yɩ wlɩn. 16 Ba lee ꞊nʋ windʋ ‑bʋ, ‑ɛ yɩ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑Yusu 'Klɩsʋ di ya de, 'n di pʋ 'aan ‑pli, ‑kɔtɩ dɛ a 'mʋ, ɛ di꞊e nyibli 'nɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑kʋan 'yakla ‑bʋ, 'n nu 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ɛ 'yɩ dadʋ a ‑kʋan 'pa‑.

17 'Aan ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑cɔhlʋn* yɩ, a yɩ pi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 'Bʋ kɔ bʋ 'la 'mʋ, 'na ‑hlʋ di 'wɩ ‑cɔhlʋn yɩ ‑wɛ, 'n pɩ 'aan ‑cɔhlʋn a 'mʋ kɩ. 'Bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n di kɔ plɔ a bleelɛ, 'mʋ dɔdʋ nu, 'n kɔ 'aan pɛpɛ 'hʋɛn‑. 18 Ba kɔ plɔ a bleelɛ ‑wɛ, a 'mʋ dɔdʋ nu, a kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑.

Timote kɔ Epafroditɩ 'hʋɛn‑

19 'N yi꞊e nɩ, 'bʋ mɔ, ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'bʋ ‑hʋa꞊a, 'n 'tɩɛ yɛ 'lɩ 'a mʋ Timote ‑mɔ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ ꞊hɩan ‑mɔ, ɛ 'mʋ 'mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑tɛ a nu 'lɩnɩnɩɩ, titie a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'mʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ ꞊tu. 20 Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'nɛ‑ ‑nɩ, ‑bʋ kɔ 'na 'lulɛ‑hihie, 'bʋ 'yɩ Timote nɩ ‑do 'pa‑. 21 Nyibli a pɛpɛ ‑bɩ ‑mʋ', ʋ yɩ ‑hie ʋ nɩ ‑do a ‑tɛblɩ a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ. Ʋ 'nɩ ‑hie꞊e lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɛblɩ a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ. 22 Timote ‑mɔ ‑bɩ, a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ ꞊haannyiblo ꞊nɩɔ. Ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a pʋ nyibli Nyɩsʋa a ꞊haantitie. Ɛ yɩ 'mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑kʋan a 'mʋ 'kwli, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ 'yu 'yɛ nɩ ‑hɛɛ wɛn 'a 'baɩ. 23 'A ‑tɩ, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑nyrɔwɔ, ʋ di 'na ‑bati pʋ, 'n di tɛ꞊ɛ bʋ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ di. 24 'N yi꞊e nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ Kʋkɔnyɔ a kɩwɛɛnlɛ, 'n 'tɩɛ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ nɩ.

25 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Epafroditɩ, a ‑nyi mɔ ‑hɛɛlɛ, ‑ɛ ya mɔ 'mɔ꞊ɔ yɩ, ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a nu ‑kʋan. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a nu ‑kʋan dɩakɩ. 'N 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ꞊bʋ tɛ꞊ɛ bʋ, bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 26 ‑kɔtɩ ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ɛ 'mʋ 'a mʋ 'ye. 'Aan nyaɩ ni꞊e nɩ dɩakɩ, ‑kɔtɩ ɛ yi꞊e nɩ, a 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a 'hʋɩ yɩ mɔ 'nɩ hren. 27 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'kʋɛ, ‑ɛ ni mɔ꞊ɔ, ɛ dʋa꞊a 'lɩla. Kɛɛ, Nyɩsʋa yru 'a nyaɩ, 'ɛ ‑wɛɛ nɛ 'a 'kʋɛ. Ɛ 'yɩ ɛ nɩ ‑do 'pa‑, Nyɩsʋa 'yɩ 'a nyaɩ ‑yru. 'Na 'mumu a 'mʋ, ɛ yru 'na nyaɩ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'kla‑wliye'yɩya 'nɩ ꞊ha 'mʋ kɩ yɛ. 28 Ɛ nɔ nu꞊o, 'nɩ ‑hʋɛ ꞊bʋ lee ꞊nɛ, bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'ba 'ye꞊e, a 'mʋ dɔdʋ nu, kɔ 'na 'mumu, 'mʋ ꞊wlɩ a lɛnaalɛ 'kee ‑nɩ. 29 'A tɩ, 'bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ba 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ dɔdʋke 'kwli. Ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'a ‑tɩ. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'mʋ lɛ, ba ꞊tuu 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ, 30 ‑ɛ nu꞊o, ɛ dʋa 'kʋkʋʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan a ‑tɩ. Ɛ nu 'aan 'lu a ‑kʋan, 'kɩ 'nɛ‑ 'mʋ 'hʋɩ, 'ɛ dʋa 'kʋkʋʋ, 'na ‑hɛɛlɛ a ‑tɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ a di wɛn nu, a 'mʋ wɛn 'mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'bʋ mɔ, 'ba nɩ wɛn 'nɛ‑ 'mʋ 'hʋɩ.

3

‑Tɛ Nyɩsʋa ni 'ʋ ‑aan 'ʋyɩ'siilɛ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'

1 'Dɩayɩnʋ ‑na, 'na lɛ'bɔɔwin, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ba nu dɔdʋ, ‑ɛ nu꞊o, a kɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ nɩ. ‑Tɩ nɩ ‑do ‑bʋ, ‑kɔtɩ 'n 'crɩɩ mɔ 'a mʋ ‑mɔ, ɛ nɔ‑ 'n di kɩ ‑nɩna ‑nɩ. ꞊Bʋ di꞊e kɩ ‑nɩna ‑nɩ, ɛ 'nɩ ‑wɛ꞊ɛ 'lɩ 'na 'klɩ, ‑kɔtɩ ɛ mɔ ‑hɛɛlɛ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. 2 Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ ni yɩnyre‑kʋan, 'tɩ‑ ‑ʋ mɔ hɩtɔɔnyʋ. Nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ yɩ nyre 'cʋɛ yɩ, 'ʋ tʋɛ nyibli, 'kɩ bʋ 'bɛ yrɛ. 'Bʋ yɩ nyibli yrɛ nɩ 'bɛ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ* ni 'a nunuo, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ wɛn 'nɩ, nɔ‑ ni꞊e, nyibli a 'mʋ, 'ʋ yɩ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a nyibli ‑hɛ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. 3 Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'hʋɩ a yruulɛ ꞊dʋ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, nyiblo 'nɩ ‑hɛ꞊ɛ lɩ Nyɩsʋa a dakɔtayu. 'A mʋ ‑mɔ Nyɩsʋa a ‑tɛɛ a dakɔ, ‑ɛ nu꞊o, 'a ‑Hihiu*, ɛ nɔ‑ yɩ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ ba nu Nyɩsʋa a ‑kʋan ‑tɛɛ. Ɛ 'yɩ dɛ ‑bʋ, ‑aan ꞊gbɛtʋ, ‑a ‑wɛ 'lɩ ‑ba nu, ‑a 'nɩ ‑kuo꞊o lɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ, kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ nɔ‑ ‑a kuo ꞊wlʋ yɩ, 'kɩ bʋ wa ‑a mʋ.

4 'Bʋ mɔ, ‑tonyibli a nunu‑tɛblɩ 'bʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ wa wɛn nyibli, 'mɔ Pɔlʋ, 'n kɔ wɛn 'hru, 'kɩ ꞊bʋ kuo wɛn ‑tɛblɩ a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ 'ʋ ꞊wɔn, 'kɩ bʋ kuo nyibli a nunu‑tɛblɩ a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'ʋ ꞊wɔn, 'nɩ ‑hi 'ʋ nyiblo a 'mʋ 'ʋ. 5 ‑Tɩ kɔ ‑tɩ 'nɩ pʋ lɛ, 'n kɔ 'ʋ ꞊wɔn, ɛ nɔ‑ mɔ, 'mɔ ‑tɛɛ a Hebrekʋɛyu ꞊nɩɔ. 'Kɩ 'n kɔ 'lɩ Yisraɛkʋɛ a 'blʋgba 'kwli. 'N pɩ Bɛsamɛ a ꞊tugba. ‑Tɛ ʋ kɔ 'mʋ, ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊blɩɛn꞊blɩɛn a ‑nyrɔwɔ, ‑ɛ bɩ ʋ 'bɛ 'mʋ yɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑a mʋ ‑Juukʋɛ a tete ni 'a hɩhla. Kʋɛ 'ʋ bʋ de, 'n mɔ la Falisi꞊tumu* a nyiblo ꞊nɩɔ, ‑ʋ ꞊tui 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete a pɛpɛ, ‑ʋ ‑hi 'ʋ nyibli ‑bɩ 'ʋ. 6 'N ꞊tui la 'ʋ ‑a mʋ ‑Juukʋɛ a 'bli‑tɛblɩ a pɛpɛ nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ gbɛ la ‑Yusu a nyibli ti 'yaklɩ yɩ. 'Nɩ 'wla꞊a la ‑Juukʋɛ a tetebʋ nɩ ‑do ꞊dʋ. 'Bʋ mɔ, tete a 'ʋ꞊tuulɛ 'bʋ yɩ wɛn 'ʋ nyibli yɩ nɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'n di wɛn 'ʋ yɩ 'nɩ 'sii ‑nɩ pɛpɛ.

7 'Mɔ ‑bɩ, 'wɛn 'nɩ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ di la 'mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑da꞊a lɩ ꞊dedede, 'kɩ 'lɩ 'mʋ 'yi, ‑kɔtɩ 'n kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ. 8 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑da꞊a 'kɩ ꞊dedede de, 'kɩ 'lɩ 'mʋ 'yi, ‑kɔtɩ ꞊bʋ yi 'na Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ ‑hi 'ʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ nɩ. 'A ‑nɛ ꞊dedede, 'n hie kɛ 'ʋ꞊ʋ bʋ, 'na Kʋkɔnyɔ a 'mʋ, 'a ‑tɩ. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, 'n dɛɛ kɛ꞊ɛ 'bali kɩ a ‑tɛblɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ 'na Kʋkɔnyɔ ‑hɛ, 9 kɔ, ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ ‑mʋɛ pɛpɛ. 'Nɩ ‑pʋ꞊ʋ 'kɩ lɛ nɩ de, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'n ꞊tui 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete 'ʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'ʋ 'mʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ɛ nɔ‑ ‑mɔ, ꞊bʋ ‑nyi 'na ꞊wlʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ. Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ 'sii 'ʋ 'mʋ yɩ, ‑kɔtɩ 'n kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. 10 Dɛ nɩ ‑do, 'n ꞊mʋɛ lɛ dɩakɩ, ɛ nɔ‑ mɔ, ꞊bʋ yi ‑Yusu 'Klɩsʋ pɛpɛ, kɔ 'a 'klɩkɩnɩnɩɩ ‑mʋ', ‑ɛ ‑nu, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ. 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ ‑wɛ, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ nu ꞊hɩʋɛn a 'yiye, ꞊bʋ nu ꞊hɩʋɛn a 'yiye lɛ ‑wɛ, ɛ kɔ, ꞊bʋ ꞊tɩɔ 'lɩ 'na dɩɔnʋ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ɛ nu 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'lɩ꞊tɩɔlɛ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ 'kʋ la, 11 ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ꞊ʋ yi ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'lɩ 'mʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ 'nɩ ‑ha, ɛ 'mʋ 'mʋ 'klɔ ‑ha, ‑tɛ ɛ nu la, 'ɛ ‑ha la 'lɩ ‑Yusu 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑ha la꞊a 'klɔ.

‑A 'tɩɛ 'yɛ 'ʋ yɩ nɩ ꞊cɛɛ ‑nɩ

12 'N 'yɩ lɛ ‑pʋ, ‑ɛ mɔ, ꞊haandɛ ‑mʋ', 'n yɩ ‑ple, 'n ‑wɛ 'a kʋkɔ ‑mɔ, kɔ, 'n 'yɩ lɛ ‑pʋ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'n ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ nɩ. Kɛɛ, 'n ꞊tui 'ʋ 'klɩ, 'nɩ mii ye', 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ ꞊haandɛ a 'mʋ kɩ yɛ, 'mʋ꞊ʋ kʋa 'ble, ‑kɔtɩ 'na 'mumu, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ble 'mʋ kʋa, 'nɩ ‑hɛ 'a nyiblo. 13 'Dɩayɩnʋ ‑na, 'n 'yɩ lɛ ‑pʋ, ‑ɛ mɔ, 'n ‑wɛ ꞊haandɛ a 'mʋ, 'a kʋkɔ ‑mɔ. Kɛɛ, dɛ nɩ ‑do, 'n ni, ɛ nɔ‑ mɔ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hi, 'n ‑hrui 'a ‑tɩ ‑mɔ, 'nɩ 'gbɛ ci, ꞊wɩ yɩ cigbɛ'gbanyɔ, 'nɩ ꞊tui 'ʋ 'klɩ, 'nɩ mii ye', ‑ɛ di꞊e nu, ꞊haandɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ 'mʋ ye', 'mʋ꞊ʋ kɩ yɛ. 14 'N 'gbɛ ci, ‑tɛ ‑mʋ', 'na 'yie tɛ 'lɩ lɛ, 'kɩ 'n mi 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊haandɛ gbagbʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa dɛ ‑a mʋ ‑mɔ, 'mʋ꞊ʋ kɔ. ꞊Haandɛ a 'mʋ, nɔ‑ mɔ ꞊bʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, dɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu a ‑tɩ.

15 ‑A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ 'kɩ 'yonʋ 'pa‑, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, kɛ‑ ‑a kɔ ‑ba nu 'lu a lɛ‑hihie. 'Bʋ mɔ, nyiblo ꞊dʋ 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɩ 'lulɛ‑hihiedʋ a 'mʋ ‑kɔ, Nyɩsʋa di ꞊nɛ꞊ɛ 'nɩ ‑tɔɔ ‑nɩ. 16 Dɛ gbagbʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: 'Hru nɩ ‑do ‑mʋ', ‑a ‑tʋa la 'lɩ nɩna, nɔ‑ ‑ba 'cibi 'ʋ ‑ba na.

17 'Dɩayɩnʋ ‑na, 'aan pɛpɛ, ba ‑ha 'lɩ 'na ꞊pɩ lɛ. Nyibli ‑mʋ', ‑tɛ 'n ni nɩna, ‑ʋ ni nɩna lɛ, ʋ nʋ‑ ba ta 'ʋ ‑mɔ lɛ. 18 Ɛ kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ, 'waa nunuklɔ 'ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'kʋʋ 'ʋ tugbɛ 'yie a yraanyibli ꞊nɩɔ. 'N ‑tʋa la 'lɩ꞊ɩ 'aan leelɛ, see la a ti 'yri. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'n nɩ 'lɩ wuwe 'kwli, 'nɩ hlɛ 'a mɔ꞊ɔ yɩ de. 19 Lɛ'bɔɔti 'yri, Nyɩsʋa di nyibli a 'mʋ bʋ 'nɩ ‑wɛ, ‑kɔtɩ ʋ 'nɩ ‑kʋɛ꞊ɛ Nyɩsʋa ꞊wien lɛ. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', 'waa ꞊wlɩ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ ʋ yɩ ꞊wien lɛ kʋɛ, 'ʋ ni ‑tʋɩ‑tɛblɩ lɛ, 'ʋ pɩ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli, 'kɩ 'ʋ ‑tʋɩ‑tɛblɩ a 'mʋ a ‑ta'. 'Klɔ ‑bʋ kɩ a ‑tɛblɩ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ʋ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie. 20 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'kɩ ‑a kɔ 'lɩ yakɔ 'kwli. ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ mɔ ‑aan Wanyɔ, ɛ nɔ‑ ‑a yɩ ‑ple. 'Kɩ ɛ di 'lɩ yakɔ a 'mʋ 'kwli ‑hɔn. 21 'Bʋ ‑di, ‑aan ‑plahʋɩ ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, ɛ di꞊e 'nɩ 'cɩcɩ ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a 'hʋɩ ‑mʋ' yɩ 'wɩ, ‑kɔtɩ a 'yi'bʋbʋa. 'A 'klɩ ‑mʋ', ɛ ni, 'ɛ kɔɔ nɛ 'a ‑nɛ ꞊dedede win kɩ, ɛ nɔ‑ ɛ di nu, ɛ 'mʋ ‑aan 'hʋɩ a 'mʋ 'cɩcɩ ‑nɩ.

4

Lɛ'bɔɔ꞊tɔwin

1 'A ‑tɩ, 'na 'dɩayɩnʋ, 'n nʋɛ ‑nɩ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Kʋkɔnyɔ a nyibli, ba 'nɛɛ 'ʋ yɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ Kʋkɔnyɔ a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta'. 'N nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ dɩakɩ. 'Aan 'yiyetʋ ni 'mʋ nɩ. 'N ni dɔdʋ, 'aan ‑tɩ. 'A mʋ ‑mɔ yruulɛdʋ ‑mʋ', ‑ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, 'na ‑kʋan nɔ yɩ.

2 'A mʋ nʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Efodi kɔ Sɛtisɩ 'hʋɛn‑, ba 'wɩnwɩn win' lɛ, ‑tɛ a mɔ ‑Yusu a nyibli a ‑tɩ. 3 ‑Mɔ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ 'na nɩnatumu, 'tɩ‑ ‑ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ni ‑kʋan, ‑hɛɛ nʋgbɩ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ‑kɔtɩ ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a nu ‑kʋan dɩakɩ, kɔ, ꞊a 'ye ꞊hɩʋɛn, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa a ꞊haantitie 'mʋ bʋ 'hɛɛn ‑nɩ. Ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, kɔ Klema, kɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑, ‑a bibi 'yi lɛ, ꞊a nu ‑kʋan. 'Waa pɛpɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa 'crɩ 'waa 'nyrɛ nɩ, 'kɩ 'lɩ 'crɩɛn ‑mʋ' 'kwli, ‑ɛ mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ a 'crɩɛn.

4 Ba nu dɔdʋ 'a ‑nɛ ti, ‑kɔtɩ a mɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a nyibli ꞊nɩɔ. 'N nɩnɛ꞊ɛ kɩ de, ba nu dɔdʋ. 5 Ba nu꞊o, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a pɛpɛ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'aan ꞊wlʋ nɔ yɩ. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ‑aan Kʋkɔnyɔ 'tɩɛ di nɩ. 6 ꞊Dedede 'nɩ 'yaa 'lɩ 'a mʋ 'kla ‑wliye, kɛɛ, ba lee Nyɩsʋa ‑tɛblɩ nɩ ‑tie ‑mʋ', a ‑hʋɛ. Ba da꞊a, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ nɛ 'a mʋ, kɔ, ba ‑nyi꞊e 'wio. 7 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, Nyɩsʋa di ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ. Nyɩsʋa a kɩbʋwɛɛnlɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi 'ʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ' nɩ, ‑tonyibli yrui' lɛ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'aan ꞊wlʋ 'yie ꞊tu, ‑kɔtɩ a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ.

8 'Dɩayɩnʋ ‑na, dɛ ‑kɔ kɩ 'n di 'ʋ ‑yrɛɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ba ‑hie yɩnɔ‑tɛblɩ ‑mʋ' 'lu ‑mɔ lɛ, nyibli di 'nyrɛ lɛ pʋ. Ɛ mɔ ꞊haan‑tɛblɩ ꞊nɩɔ, ‑a ꞊tui 'ʋ, ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, ‑ɛ yɩ nyibli a plɔ ‑blee ‑nɩ, kɔ, ‑kɔtɩ a 'yi'bʋalɛ. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ba ‑hie 'lu ‑mɔ lɛ. 9 ‑Tɩ ‑mʋ', 'n tɔɔ 'a mʋ, a 'ble꞊e kʋa, kɔ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', a 'wɩɩn 'lɩ 'mʋ wlɔn, 'n ‑nu, a 'ye, ɛ nɔ‑ ba nu ‑wɛ. Nyɩsʋa, ‑ɛ yɩ ‑tonyibli kɩbʋwɛɛnlɛ ‑nyi, ɛ di 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ 'nɩ nɩ.

‑Tɛblɩ ‑mʋ', ʋ ‑nyi Pɔlʋ, nɔ‑ kɔ 'wio ɛ pɩ bʋ

10 'N yɩ ‑nyi Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'wio, kɔ, 'nɩ ni dɔdʋ dɩakɩ, ‑kɔtɩ a pʋ 'na ‑tɩ ꞊wlɩ ‑mɔ lɛ de. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, a pɩ mɔ 'na ‑tɩ ꞊wlɩ ‑mɔ lɛ, kɛɛ, a 'yɩ mɔ 'hru ‑kɔ, 'kɩ ba ‑hɛɛ mɔ 'mʋ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ gba ti ‑hʋɔhʋɩ, 'kɩ a 'yɩ 'mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. 11 Ɛ 'yɩ ꞊bɩ ꞊bʋ 'yɩ dɛ ‑kɔ a ‑tɩ, ꞊bʋ nu 'a hɩhla lɛ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'n 'nyɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ ꞊bʋ kɔ plɔ a bleelɛ, 'na ‑kɔ dɛ, kɔ 'na ꞊yɩ dɛ ‑kɔ. 12 ꞊Dedede 'bʋ 'yɩ 'ʋ ‑nɩ, ‑tɛ 'n di nu, 'tɩ‑ 'mʋ dididɛ 'ye, 'n yi꞊e nɩ, kɔ, ‑tɛ 'n di nu, ‑tɛblɩ 'bʋ ‑hʋ, 'n yi꞊e nɩ ‑wɛ. 'Kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊tadʋ, kɔ 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede ‑mɔ, 'n 'nyɩ꞊ɩ nɩ, ‑tɛ 'n di nu, 'tɩ‑ 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ, 'ye ꞊bɩɩ ꞊bʋ kɔ dididɛ, 'ye ꞊bɩɩ 'kanʋ bʋ yɩ 'mʋ nɩ ni, mɔ 'ye ꞊bɩɩ 'n kɔ dɛ, kɔ, 'ye ꞊bɩɩ 'mɔ ꞊yɩ dɛ ‑kɔ. 13 'N ‑wɛ 'lɩ 'a ‑nɛ dɛ nɩ, ‑kɔtɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ yɩ 'mʋ 'klɩ ‑nyi.

14 'Ye ꞊bɩɩ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, kɛɛ, ‑tɛ a ‑nu, 'a ‑hɛɛ 'mʋ, 'kɩ 'lɩ 'na ꞊hɩʋɛn a 'yiye 'kwli, ɛ mɔ ꞊haandɛ ꞊nɩɔ. 15 'A mʋ Filipʋdɩɔ a nyibli, a yi꞊e nɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n ‑tʋa la 'lɩ 'a mʋ ‑Yusu a ‑tɩ a leelɛ, 'kɩ 'lɩ Masɩdʋanɩblʋgba 'kwli, kɔ, ‑tɛ 'n ‑hɔn la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'a mʋ nɩ ‑do, 'a mʋ ‑yɩ la 'mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. 'A mʋ ‑mɔ ‑Yusu a nyibli nɩ ‑do ‑mʋ', 'n pʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie, 'tɩ‑ 'n ‑wɛn, 'kɩ ‑bʋ ‑hɛɛ 'mʋ. 16 ‑Tɛ 'n nɩ la 'lɩ Tesalonikɩdɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ ti blɛblɩ 'kwli, ‑tɛblɩ ‑mʋ', 'n yɩ la ‑kɔ, ɛ nɔ‑ a yɛ la 'mʋ yrɛ. 17 Ɛ 'yɩ ꞊bɩ ꞊bʋ ꞊mʋɔ꞊ɔ lɛ, 'kɩ ba ya 'mʋ ‑tɛblɩ yrɛ, kɛɛ, 'n kɔ plɔ a bleelɛ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa di nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑bʋ, a ni a ‑ta'.

18 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', a ya mɔ 'mʋ yɩ, 'n 'ye mɔ꞊ɔ nɩ. Ɛ ‑hi 'ʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ' nɩ, 'na ꞊wlʋ yɩ mɔ ‑hre. ‑Tɛ 'n 'ye mɔ ‑tɛblɩ ‑bʋ, Epafroditɩ ya mɔ 'mʋ yɩ, 'na ‑tɛblɩ a pɛpɛ ꞊cɛ nɩ. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'wɩ ‑cɔhlʋn* ‑mʋ', ‑ɛ pɩ hɩnhrʋn yɩ, Nyɩsʋa wɛɛn kɩ, 'tɩ‑ ‑ɛ kwlɛɛ ꞊nɛ kɩ ‑tɛɛ.

19 Nyɩsʋa ‑bʋ, 'n dɛ, 'a kʋkɔ‑tɛblɩ ‑hʋ nɩ. ‑Tɛblɩ nɩ ‑tie ‑mʋ', a 'yɩ ‑kɔ, 'kɩ ɛ di 'lɩ ꞊nʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ ‑naa ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑nyi. 20 ‑Tɩ a 'yi'bʋbʋa, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑nɛ 'Baɩ Nyɩsʋa ‑mɔ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.

Tiiwin

21 'N 'bɛti ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyibli a pɛpɛ, ‑Yusu a nyibli ‑bʋ, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tɛ nɩ ‑do, ʋ 'bɛti 'a mʋ ‑wɛ. 22 ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ, ʋ 'bɛti 'a mʋ, sɛyɩ‑sɛyɩ, ‑Yusu a nyibli ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'kɩɩnpʋ a ‑yaa 'kwli, nʋ‑ 'bɛti 'a mʋ.

23 ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ.

KOLƆSƖKƲƐ

1

2

3

4

'Crɩɛn ‑mʋ', Pɔlʋ gba la

KOLƆSƖKƲƐ

yɩ

1

1 'Mɔ Pɔlʋ, Nyɩsʋa ‑ha, 'kɩ ꞊bʋ ‑hɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑mɔnanyɔ*, 'mɔ ‑yɩ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ, 'n kɔ ‑aan 'dɩayɩ Timote 'hʋɛn‑. 2 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a dakɔ, 'kɩ 'lɩ Kolɔsɩdɩɔ 'kwli, 'a mʋ ‑a yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ. A kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a mʋ 'dɩayɩnʋ ꞊nɩɔ, ‑tɛ a kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a pa 'ʋ, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑ ꞊a ‑mʋɛ, 'tɩ‑ ꞊a 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. ‑Aan 'Baɩ Nyɩsʋa bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ɛ kɔ, bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ.

Pɔlʋ yɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio

3 'A ‑nɛ ti, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, ‑ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'Baɩ, ‑a yɩ ‑nyi꞊e 'wio, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta'. 4 ‑A yɩ ‑nyi꞊e 'wio, ‑ɛ nu꞊o, ‑a 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ dɩakɩ, kɔ, a nʋɛ Nyɩsʋa a dakɔ a pɛpɛ nɩ. 5 A ni꞊e nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa di 'a mʋ ‑nyi, a yi꞊e nɩ, 'a yɩ꞊ɩ ‑ple, ‑ɛ mɔ, a di꞊e 'nɩ kɔ. Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ʋ pɩ la 'a mʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a ꞊haan‑tɩ, 'kɩ a 'wɩn la 'ʋ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ 'a ‑tɩ. 6 ‑Yusu a ꞊haantitie a 'mʋ, ɛ 'hɛɛn 'klɔ a pɛpɛ ‑bʋ kɩ bʋ, 'ɛ ni꞊e, nyibli a 'klɔ 'ɛ yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ‑tɩ' nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ꞊haantitie a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, 'ʋ yɩ klɛ ‑bii ‑nɩ. ꞊Haantitie a 'mʋ, ɛ ni꞊e nɩ, 'a ni ꞊haandɛ ‑wɛ, kʋɛ la 'lɩ ‑nyrɔwɔ ‑mʋ' 'yie bʋ, ‑ɛ kɔ 'yri ʋ pʋ la 'a mʋ ꞊haantitie a 'mʋ, 'a yru꞊o ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ni 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ‑bʋ di ‑didi, ‑bʋ yɛ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ kɩ. 7 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Epafrasɩ, ɛ nɔ‑ tɔɔ nɛ 'a mʋ ꞊haantitie a 'mʋ. Epafrasɩ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑aan ꞊wlʋ a nɩnatumu ꞊nɩɔ. Ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a mʋ ‑mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyibli. Ɛ ni ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan nɩ ‑tɛɛ. Ɛ nɔ‑ nyra 'ʋ ‑aan ‑ta' bʋ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. 8 Ɛ nɔ‑ lee nɛ ‑a mʋ 'aan ‑tɩ, ‑tɛ a ni, 'a nʋɛ nɛ 'aan 'bio ‑tonyibli, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* a 'klɩ 'kwli.

9 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, kʋɛ la 'lɩ ti a 'mʋ 'yie bʋ, ‑tɛ ‑a 'wɩn la ‑tɩ a 'mʋ, ꞊a 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta'. ‑A dɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', ɛ ‑hʋɛ ba nu, ɛ 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ, kɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'mʋ꞊ʋ nu, a 'mʋ ꞊tɔ kɔ, a 'mʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede a lɛyuyruo kɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 10 ‑Tɛ Kʋkɔnyɔ ni 'a ‑hʋhʋa, kɛ‑ 'aan 'yrinaabʋɩ di 'mʋ nɩ, kɔ, 'aan nunu‑tɛblɩ a pɛpɛ 'mʋ꞊ʋ kɩ ‑kwlɛɛ ‑nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ a di nu yɩnɔ‑tɛblɩ a gblegble, kɔ 'aan Nyɩsʋa a yiyie 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ. 11 ‑A dɛ Nyɩsʋa nɩ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, a 'mʋ 'klɩ kɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a 'klɩkɩnɩnɩɩ ‑mʋ', ‑kɔtɩ a 'yi'bʋbʋa 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, 'a ‑nɛ ti, a 'mʋ 'ʋ yɩ bʋ 'nɛɛ ‑nɩ, kɔ, a 'mʋ ꞊wlʋ a 'lɩla kɔ, a 'mʋ dɔdʋ nu. 12 Ba ‑nyi ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa 'wio, ‑tɛ ɛ ‑nu, 'ɛ kla 'hru a 'mʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, a 'mʋ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ nɩ, a kɔ 'a dakɔ 'hʋɛn‑, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑tɛ ‑mʋ', 'a ‑nyrɛ nɩ 'ʋ. 13 Ɛ nɔ‑ wa ‑a mʋ, 'ɛ ‑ha 'lɩ ‑a mʋ halɔ a 'klɩ bʋ, 'ɛ nu꞊o, ꞊a nɩ 'lɩ 'a Nʋɛyu a 'klɩ bʋ. 14 'A 'Yu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ kʋɛ 'nyrɛ yɩ, 'ɛ ꞊gblɛ ‑a mʋ, 'ɛ 'wʋwla ‑aan dɛ 'kuku.

‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'lu yɩ

15 Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ ‑hʋan Nyɩsʋa nɩ 'ye. Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mʋ', nyibli 'ye, ɛ nɔ‑ 'wɩ Nyɩsʋa yɩ, 'ɛ tʋɛ nɛ ‑a mɔ꞊ɔ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa nɩ 'mʋ. Ɛ nɩ la 'klɔ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'ɛ nu 'a ‑nɛ ꞊dedede. 'A 'Yu a 'mʋ, ɛ nɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'lu yɩ. 16 Nyɩsʋa ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ nu 'a ‑nɛ dɛ. Ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa naa 'lɩ, 'ɛ nu 'a ‑nɛ ꞊dedede, yakɔ 'kwli a ‑tɛblɩ, kɔ ‑tʋtʋ kɩ a ‑tɛblɩ, kɔ ‑tɛblɩ nɩ ‑tie ‑bʋ, nyibli yɩ 'ye, kɔ 'a dɛ ‑mʋ', nyibli 'yɛ nɩ 'ye, ɛ kɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'klɩ kɩ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, Nyɩsʋa a lɛlenyʋ a pɛpɛ, ʋ kɔ 'waa nyibli gbagbɩ 'hʋɛn‑, 'kuo a pɛpɛ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa naa 'lɩ 'a 'Yu, 'ɛ nu꞊o. Ɛ nu꞊o nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a 'Yu a 'mʋ a ‑ta'. 17 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa 'yɛ la 'klɔ nɩ ni, 'a 'Yu a 'mʋ, ɛ nɩ la 'klɔ. Ɛ nɔ‑ ni꞊e, ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'ɛ nɩ 'klɔ. 18 Ɛ nɔ‑ mɔ 'Cʋɛ a 'lu. Ɛ nɔ‑ nɛɛ ꞊nɛ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑tonyiblo a 'lu ni, 'ɛ nɛɛ ꞊nɛ. 'Cʋɛ 'wɩ꞊ɩ 'a 'hʋɩ yɩ. 'Kɩ 'lɩ꞊ɩ 'mʋ, 'kɩ 'klɔ yrayrʋ ꞊tui 'lɩ ‑wlu. Ɛ nɔ‑ mɔ yɩ‑hɛnyiblo, ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ‑ɛ 'hrɩ 'klɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'lu yɩ nɩ. 19 Nyɩsʋa pʋ 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ‑ɛ nɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ, bʋ nɩ 'lɩ 'a 'Yu a ꞊wlʋ kɩ ‑wɛ. 20 Nyɩsʋa pʋ 'lɩ꞊ɩ nɩ ‑wɛ, 'kɩ bʋ naa 'lɩ 'a 'Yu a 'kʋkʋʋ 'kwli, ɛ kɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'hʋɛn‑ bʋ ‑mʋɛ, ‑tʋtʋ kɩ a ‑tɛblɩ, kɔ yakɔ 'kwli a ‑tɛblɩ, ɛ kɔ, nyibli 'nɩ 'mɔɔ 'kɩ 'a yraanyibli, kɛɛ, bʋ kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ, ʋ kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑. 'A 'Yu a ‑hlʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'wlɛ bʋ, 'kɩ 'ʋ tugbɛ 'yie, ɛ nɔ‑ ɛ naa 'lɩ, 'ɛ nu ‑tɛblɩ a 'mʋ.

21 Ti ‑hi la a ti 'yri, a hlɔ la Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ. A mɔ la 'a yraanyibli ꞊nɩɔ, ‑kɔtɩ yɩnyre‑tɛblɩ a yɩ la 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ɛ kɔ, 'a ni la yɩnyre‑tɛblɩ ‑wɛ. 22 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'a 'Yu ‑bʋ, ɛ ‑hɛ ‑tonyiblo, 'ɛ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta'. 'A dɩɔnʋ a 'kʋkʋʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ɛ naa 'lɩ, 'ɛ nu꞊o, a kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑ 'a ‑mʋɛ. Ɛ nu꞊o nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'aan ꞊wlɩ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, yɩnyredɛ ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'lɩ 'a mʋ 'lɩ nɩ, ɛ 'mʋ 'a mʋ Nyɩsʋa yɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'kɩ 'a mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ de. 23 Kɛɛ, ba 'tɩɛ ba kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, a 'mʋ 'ʋ 'a 'hru wlɔn 'cibi ‑nɩ, a 'nɩ ꞊ha 'kabɩ klɛ bi, ɛ kɔ ꞊haan‑tɩ ‑mʋ', a 'wɩn la ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ pɩ la 'a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊haantitie, ba 'tɩɛ ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. ꞊Haantitie a 'mʋ, ʋ pʋ꞊ʋ 'klɔ ‑bʋ 'a nyibli a pɛpɛ nɩ. 'Mɔ Pɔlʋ, ‑kʋan Nyɩsʋa tɛ 'mʋ ‑mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ ꞊bʋ pʋ nyibli ꞊haantitie a 'mʋ.

‑Kʋan ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi Pɔlʋ

24 ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'n yɩ 'ye ꞊hɩʋɛn, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta', kɛɛ, ꞊hɩʋɛn a 'yiye a 'mʋ, ɛ nie 'mʋ dɔdʋ. ꞊Wɩ yɩ ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu la, ti ‑hi la a ti 'yri, 'ɛ yɩ la ꞊hɩʋɛn 'ye, kɛ‑ nɩ ‑do 'n ni ꞊hɩʋɛn a 'yiye, 'kɩ 'ʋ 'Cʋɛ a ‑ta', ‑ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hʋɩ. 'N yɩ 'ye ꞊hɩʋɛn, ‑ɛ di꞊e nu, 'a ‑kʋan ‑mʋ', ‑ɛ hie 'ʋ, ɛ 'mʋ ꞊cɛ. 25 'N ‑hɛ 'Cʋɛ a ‑kʋannunyɔ. Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ ‑nyi 'mʋ ‑kʋan a 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. ‑Kʋan a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ꞊bʋ lee nɛ 'a ‑tɩ nyibli a pɛpɛ. 26 Ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa ‑hli la 'a ‑tɩ nyibli a pɛpɛ 'yi kɩ, kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ pʋ꞊ʋ pepe', 'kɩ 'ʋ 'a nyibli ‑mɔ'. 27 Nyɩsʋa ‑hʋɛ bʋ tɔɔ ꞊nɛ 'a nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑bʋ, ɛ ‑hʋɛ bʋ nu, ɛ mɔ dɛ gbagbʋ ꞊nɩɔ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ, kɔ, ɛ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ a dakɔ a pɛpɛ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'ye ꞊bɩɩ ʋ mɔ ‑Juukʋɛ*, 'ye ꞊bɩɩ ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑. ‑Huhlidɛ a 'mʋ, ‑ɛ bi pepe', ɛ nɔ‑ mɔ, 'kɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ. Dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, a yi꞊e nɩ, 'a yɩ꞊ɩ ‑ple, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ nu, a 'mʋ 'lɩ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli pa, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑. 28 ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ‑a yɩ nyibli a pɛpɛ ‑lee ‑nɩ, ꞊a yɩ ꞊nʋ ti, kɔ, ꞊a tʋɛ ꞊nʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'kɩ 'lɩ tɔɔwin ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ 'kwli. ‑A ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, ‑ʋ ‑mʋɛ, bʋ ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ. 29 'A ‑tɩ, 'n ꞊tui 'ʋ 'klɩ, 'nɩ yɩ 'ʋ yɩ bʋ 'nɛɛ ‑nɩ. 'Klɩ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ pʋ 'lɩ 'mʋ 'lɩ, ɛ nɔ‑ 'n ni, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ ‑kʋan a 'mʋ 'lu ‑yra.

2

1 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'n ni ‑kʋan dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑Yusu a nyibli a ‑ta', ‑ʋ nɩ 'lɩ Kolɔsɩdɩɔ 'kwli, kɔ Laodisedɩɔ 'kwli, ɛ kɔ 'kɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ‑ʋ kɔ ‑bɩ 'yɛ 'mʋ nɩ 'ye a ‑ta'. 2 'N ni꞊e nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi, a 'mʋ ‑nʋnʋɛ ‑nɩ, kɔ, a 'mʋ ‑mʋɛ. 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ba yru Nyɩsʋa a ‑huhlidɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa tɔɔ nɛ 'a mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ kʋa 'ble ‑tɛɛ, kɔ, Nyɩsʋa 'mʋ 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu, ‑huhlidɛ a 'mʋ a ‑tɩ. ‑Huhlidɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa tɔɔ nɛ ‑a mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 3 ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ di ‑aan ‑nɛ 'hru yɩ kla, ‑a 'mʋ ꞊tɔ kɔ, ‑a 'mʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ' lɛ yru, ‑ʋ ‑hʋɛn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ.

4 'N yɩ 'a mʋ ‑tɩ a 'mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑kaa ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ lɛ'tuewin 'kwli. 5 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'ye ꞊bɩɩ 'n hlɔɔ nɛ 'a mʋ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'na ꞊wlʋ pɛ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ bʋ. 'N ni dɔdʋ, ‑kɔtɩ a gbɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'lu ‑mɔ ‑tɛɛ, ɛ kɔ, 'a ‑nyi 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ, 'a 'ble 'a ‑tɩ kʋa ‑tɛɛ.

Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, nyibli 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑kaa ‑nɩ

6 A wɛɛn la꞊a kɩ, 'kɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ bʋ mɔ la 'aan Kʋkɔnyɔ. 'A ‑tɩ, ɛ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, ba ‑mʋɛ, ɛ kɔ, ‑tɛ ɛ ni 'a ‑hʋhʋa, kɛ‑ 'aan nunuklɔ bʋ nɩ 'mʋ. 7 Ba kʋɛ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ bʋ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ tugbɛ ni, 'ɛ yɩ ‑tʋtʋ a 'nie ‑jri, ɛ kɔ, ba kuku ti' blɛ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hru wlɔn, ‑ɛ 'wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu꞊o 'aan tɔɔlɛ. Ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio 'a ‑nɛ ti.

8 Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑kaa ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ hɩtɔɔwin 'kwli, ‑ɛ 'yɛ nɩ da ꞊dedede. ꞊Tɔdʋ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑hɔn꞊ɔ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɔ, kɛɛ, 'kɩ ɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑tonyibli kɔ 'kuo ‑hʋɩn* 'hʋɛn‑ ‑mɔ. 9 A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ ꞊nʋ nʋa yɩ bʋ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a ŋmlɩ a pɛpɛ, ɛ nɔ‑ nɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ kɩ. ‑Tɛ Nyɩsʋa nɩ 'mʋ, kɛ‑ ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ 'mʋ ‑wɛ. 10 ‑Tɛ ɛ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ, 'a ‑tɩ, 'kɩ 'a ŋmlɩ nɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ ‑wɛ. ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ 'ʋ 'kuo a pɛpɛ kɔ 'waa nyibli gbagbɩ 'lu yɩ.

11 ‑Tɛ ɛ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, a ‑mʋɛ, ɛ nu꞊o nɩ, Nyɩsʋa 'ɛ ꞊tu 'a mʋ yruulɛ, ‑ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ‑mɔ 'a nyibli. Ti ‑hi la a ti 'yri, ɛ lee la ‑Juukʋɛ nɩ, bʋ 'bɛ la yrɛ, ‑ɛ mɔ la Nyɩsʋa a dakɔ a yruulɛ. Kɛɛ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, yruulɛ ‑mʋ', ɛ ꞊tui 'a mʋ, ɛ 'nɩ ‑hɔn꞊ɔ 'lɩ ‑tonyibli ‑mɔ, kɛɛ, 'kɩ ɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɔ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ꞊wlʋ 'ka ‑mʋ', a kɔ la, ɛ ‑ha 'a mɔ꞊ɔ ‑jɩ'.

12 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ pʋ la 'a mʋ 'nie 'lu, ɛ 'wɩ ‑tɛ bʋ 'yɛ nɩ ‑ha wɛn 'ʋ 'a mʋ 'ʋ, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, kɔ, ɛ 'wɩ ‑tɛ ba 'yɛ nɩ ‑hɔn wɛn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑wɛ, 'tɩ‑ ba 'yɛ nɩ 'hrɩ wɛn 'klɔ, ‑ɛ nu꞊o, a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ ‑ha 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ‑ɛ ‑ha꞊a 'klɔ, ɛ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ ‑ha 'lɩ 'a mʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ ‑wɛ, bʋ ‑ha 'a mʋ 'klɔ nɩ. 13 Ti ‑hi la a ti 'yri, ɛ 'wɩ la ‑tɛ ba 'yɛ nɩ 'kʋ wɛn, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'aan dɛ 'kuku a ‑tɩ, kɔ, a 'yɩ la Nyɩsʋa a nyibli 'pa‑. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'a mʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, 'ɛ ‑ha 'a mʋ 'klɔ, 'ɛ 'wʋwla 'aan dɛ 'kuku a pɛpɛ. 14 Ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa a ‑bati mi la ‑a mʋ klɔ mɔ, ꞊a blɛɛ yɩ ‑ba 'kʋ la, ‑tɛ ‑a ni la dɛ 'kuku a ‑tɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'ɛ ‑ha 'ʋ ‑a mʋ dɛ 'kuku a 'mʋ 'lu. Gba ‑mʋ', ‑a di wɛn 'pɛɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ɛ 'pɛɛ ‑nɩ. Ɛ 'wɩ yɩ, 'crɩɛn ‑mʋ', ‑ɛ yɩ ‑a mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a di 'pɛɛ wɛn gba, Nyɩsʋa wɛn 'nɩ, 'crɩɛn a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'kɩ ‑kʋan ‑kɔ de, 'ɛ kɔɔ 'ʋ꞊ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lu yɩ, 'kɩ 'ʋ tugbɛ 'yie. 15 ‑Tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋʋ la 'ʋ tugbɛ 'yie, ɛ ‑wɛ 'lɩ 'kuo ‑hʋɩn a pɛpɛ a 'klɩ nɩ, ʋ kɔ 'waa nyibli gbagbɩ 'hʋɛn‑, 'ɛ ‑ha 'ʋ ꞊nʋ 'hru wlɔn, 'ɛ klɔ ꞊nʋ, 'ɛ tɔɔ ꞊nʋ nyibli a pɛpɛ yrɛ, 'ɛ nuu ꞊nʋ ‑tʋɩ, 'tɩ‑ 'ɛ tɔɔ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, ɛ nɩ 'klɩ kɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ.

‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊gblɛ 'a mʋ nɩ

16 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'a ‑tɩ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ‑nyi꞊e 'lɩ 'a mʋ tete, 'kɩ 'ʋ diidɛ kɔ 'nɩnadɛ a ‑ta'. Ɛ kɔ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'die 'lɩ 'aan 'nyrɛ, ‑tɛ a 'yɛ nɩ 'ye lɛ'mimle a gblegble ‑mʋ', ‑ʋ mɔ ꞊hɔnpʋ yrayrʋ kɔ ‑wuwle‑nyrɔwɔ*, ɛ kɔ lɛ'mle‑nyrɔwɩ ‑bɩ ‑mʋ' 'hʋɛn‑. 17 ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nʋ‑ tʋɛ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, ꞊haandɛ di la 'lɩ 'nɩ di. Kɛɛ, ɛ 'yɛ la ꞊haandɛ a 'mʋ nɩ pʋɛ. Kɛɛ, ꞊haandɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 18 A 'nɩ 'wɛɛn 'lɩ, 'kɩ nyiblo ꞊dʋ bʋ yɛɛ 'a mʋ ‑tɩ. Nyiblidʋ ‑bʋ, ‑ʋ kɔ ‑tɩ 'n hlɛ, ʋ hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, a kɔ ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ ꞊hɩʋɛn, kɔ, ba da Nyɩsʋa a lɛlenyʋ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ pʋ lɛ, ʋ 'yee 'lɩ lɛ'yiye 'kwli, ɛ nɔ‑ kɔ ‑pli ʋ pɩ 'a ‑nɛ ti. Nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ 'yɛɛ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ nɩ dɩakɩ. Kɛɛ, ʋ 'yɩ ꞊dedede ‑yi. 'Waa 'lu a lɛ‑hihie 'wɩ꞊ɩ 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli a 'lu a lɛ‑hihie yɩ. 19 ‑Yusu ‑bʋ, ‑ɛ kɔɔ nɛ 'a ‑nɛ ꞊dedede win kɩ, ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ ‑mʋɛ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'Cʋɛ a 'lu. 'Cʋɛ, ɛ 'wɩ꞊ɩ 'a 'hʋɩ yɩ. Nyibli ‑mʋ', ʋ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ‑mʋɛ, ʋ nʋ‑ ɛ yɩ 'klɩ ‑nyi, 'ɛ ni꞊e, 'a nyibli 'ʋ kʋɛ ꞊wlʋtu nɩ ‑do, 'ʋ mii ye', 'kɩ 'ʋ 'a 'hru wlɔn, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa. Ɛ ni꞊e nɩ, 'a nyibli 'ʋ yɩ 'ʋ ‑tɩtɛ nɩ ‑do nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ ‑mʋɛ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑tonyiblo a 'hʋɩ a ‑tɛblɩ nu 'lɩ 'yiblɛtʋtʋlɛ, 'ʋ ‑mʋɛ.

20 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'aan pɛpɛ, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ɛ 'wɩ yɩ, a 'kʋ nɩ. 'A ‑tɩ, 'kuo 'yɩ 'kɩ 'a mʋ 'klɩ kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, dɛ‑ nu 'kɩ꞊ɩ, 'a nɛ, ꞊wɩ yɩ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ yi. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a ꞊tui 'ʋ tete a gblegble ‑mʋ', ‑ʋ pɩ lɛ: 21 «꞊Nɩ 'blee 'lɩ dɛ ‑mʋ' kʋa, ꞊nɩ 'tɛɛ 'lɩ dɛ ‑mʋ' wlɔn, kɔ, ꞊nɩ 'hrɛɛn 'lɩ dɛ ‑mʋ' lɛ.» 22 Tetedʋ a 'mʋ, nyibli, ʋ nʋ‑ ‑hie꞊e 'lu ‑mɔ lɛ. Didi‑tɛblɩ a pɛpɛ nɩ 'ʋ nɩ, 'kɩ nyibli 'mʋ꞊ʋ di. 23 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tonyibli a 'lu a lɛ‑hihie yɩ la꞊a nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, tetedʋ a 'mʋ, ʋ yɩ ‑nyi la nyibli ꞊tɔ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ wɛn 'nɩ, ‑a kɔ ‑ba kʋɛ nunu‑tɛblɩ ‑bɩ ꞊wien lɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a dɩda 'kwli, ɛ kɔ, ‑a kɔ ‑ba ꞊tu ‑aan dɩɔnʋ ꞊hɩʋɛn. Kɛɛ, 'waa tetedʋ a 'mʋ, ʋ 'nɩ ‑hɛɛ꞊ɛ nyiblo, 'kɩ bʋ kɔɔ a 'lu a lɛ‑hihie ‑hʋan win kɩ.

3

‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nyi 'a mʋ ŋmlɩ yrayrɩ

1 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'a mʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑ha 'a mʋ 'klɔ, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑. 'A ‑tɩ o, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ nɔ‑ ba ꞊mʋɔ lɛ, ‑tɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ 'lɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a diidɛkɩbɩa kɩ. 2 ‑Tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ba ‑hie 'lu ‑mɔ lɛ 'a ‑nɛ ti. A 'nɩ 'hie 'lɩ 'klɔ ‑bʋ kɩ a ‑tɛblɩ 'lu ‑mɔ lɛ. 3 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'aan 'klɔ 'ka ‑wɛ la 'lɩ nɩ. A 'wɩ la ‑tɛ ba 'yɛ nɩ 'kʋ wɛn, 'tɩ‑ ‑tɛ Nyɩsʋa bʋ ‑ha wɛn 'lɩ 'a mʋ 'kʋkʋʋ wlɔn. 'Kɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑jɩ', 'kɩ ɛ pʋ 'lɩ 'aan 'klɔ yrayrʋ 'lɩ, 'ɛ ꞊tui꞊e 'yie. 4 'Aan ‑hʋnhlʋn, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. ‑Nyrɔwɔ ‑kɔ 'kwli, ɛ di ‑hʋan 'ʋ ‑dii ‑nɩ de, a kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, 'a mʋ di 'lɩ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa 'kwli pa.

5 'A ‑tɩ, ba ‑ha 'lɩ 'aan dabʋɩ 'klɔ a nunu‑tɛblɩ ‑hʋɩn 'nyɩ. Ba hie 'ʋ ‑wlawlɩ kɔ 'lawlu 'hʋɛn‑ bʋ. A 'nɩ 'wɛɛn 'kɩ de, 'kɩ 'aan 'yrinaabʋɩ bʋ nyre yɩ. 'Aan ꞊wlɩ a ‑hʋhʋa‑tɛblɩ ‑hʋɩn 'nɩ 'kɔɔ 'lɩ 'a mʋ win kɩ de. A 'nɩ 'mʋɔ 'kɩ yɩnyre‑tɛblɩ lɛ. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', a 'yɩ ‑kɔ, 'a 'nɩ 'tuo 'lɩ 'a ca, ‑ɛ nu꞊o, 'bʋ mɔ, 'ba ꞊tu 'a ca, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, a 'wɩ꞊ɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kwlɛ ‑cɩ yɩ. 6 Yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɛ pɩɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ yrʋ lɛ. 7 Ti ‑hi la a ti 'yri, yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ, nɔ‑ 'aan 'mumu, a ni la ‑wɛ, 'ɛ kɔɔ la 'a mʋ win kɩ.

8 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ba ‑ha ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ mɛ lɛ. A 'nɩ 'pʋʋ 'kɩ yrʋ de, 'aan ꞊wlɩ bʋ 'kee 'lɩlɛ'yɩya, 'kɩ ba nu dɛ ‑hʋan, a 'nɩ 'nuo 'lɩ nyibli 'crɛŋmlɩ 'yi ꞊hlɔn lɛ, a 'nɩ 'haa lɩ nyibli 'yri lɛ, a 'nɩ 'hlaa 'kɩ ‑tɩ ‑hʋɩn lɛ de, 9 a 'nɩ 'pʋpʋʋ 'lɩ hɩ klɛ, ‑ɛ nu꞊o, a hie 'ʋ 'aan nunuklɔ 'ka bʋ, ɛ kɔ ‑tɛblɩ ‑hʋɩn ‑mʋ', a ni la lɛ. 10 A wɛɛn kɛ 'klɔ yrayrʋ kɩ. Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ, 'ɛ pɩ꞊ɩ yrayrʋ' lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yɩ 'wɩ, a 'mʋ Nyɩsʋa yi ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a yiyie a 'mʋ, ɛ 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ.

11 Dɛ a 'mʋ 'a ‑tɩ, ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ, ʋ mɔ dɛ nɩ ‑do. ‑Juukʋɛ kɔ 'a ‑nɛ dakɔ ꞊dʋ a nyibli 'hʋɛn‑ ‑gbati, 'yilɛ'jɩjra ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ 'bɛ yɩ, ɛ 'yɩ yɩ 'bɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'yilɛ'jɩjra 'yɩ 'ʋ ‑nɩ. Nyiblo yi 'crɩɛn, ɛ 'yɩ 'crɩɛn ‑yi, ‑mɔ ꞊koyu, ꞊yɩ ꞊koyu 'pa‑, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'yilɛ'jɩjra ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ nɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ 'lu yɩ, ɛ kɔ, 'ɛ nɩ 'lɩ 'a nyibli a pɛpɛ a ꞊wlɩ kɩ.

‑Yusu 'Klɩsʋ nu꞊o nɩ, 'a bi yrayrʋ'

12 Bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'a mʋ nɩ, 'kɩ ba ‑hɛ 'a nyibli. Ɛ nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'a ‑tɩ, ‑tɛblɩ a kɔ ba nu, ɛ nɔ‑ mɔ: Ba kɔ nyibli a nyaɩ, 'aan ꞊wlɩ bʋ 'yɔpɔ ‑nɩ, ba ꞊tɩɔ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ 'lɩ, nyibli ‑bɩ a ‑tɩ, ɛ nɔ‑ ba ‑hie 'lu ‑mɔ lɛ, ɛ kɔ ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla ‑wɛ. 13 'Aan 'bio, 'ye ꞊bɩɩ bʋ nu 'a mʋ dɛ ‑hʋan ‑mɔ, a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ ꞊nʋ yrʋ lɛ, kɛɛ, ba ‑hru dɛ ‑hʋan a 'mʋ 'a ‑tɩ ‑mɔ. ‑Tɛ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑nu, 'ɛ ‑hru ‑aan dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑mɔ, kɛ‑ ba nu, ba ‑hru nyibli a dɛ 'kuku, ʋ nu 'mʋ ‑mɔ a ‑tɩ ‑mɔ ‑wɛ. 14 Dɛ ‑mɔ dɛ gbagbʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ba ‑nʋnʋɛ ‑nɩ, ‑kɔtɩ 'ba yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, a di kɔ ꞊wlʋtu nɩ ‑do. 15 Ba ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ', 'kɩ kɩbʋwɛɛnlɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ yɩ 'a mʋ ‑nyi, bʋ kɔɔ nɛ 'aan ꞊wlɩ win kɩ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa da 'a mʋ nɩ, 'kɩ ba ‑mʋɛ, kɔ, 'kɩ ba kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ. Ba ‑nyi꞊e 'wio 'a ‑nɛ ti. 16 Ba ‑hie ‑Yusu a win a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ 'a ‑nɛ ti. Ba tʋtɔɔ ‑nɩ. Ba pʋpʋ ꞊tɔ' lɛ. Ba nu ‑wladʋɩ a gblegble, ba blee Nyɩsʋa ‑mɔ. Ba nu ‑wladʋɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ‑Hihiu* tʋɛ nɛ 'a mʋ. Ba nu dɔdʋ, ba ‑nyi꞊e 'wio. 17 'A ‑nɛ dɛ, a di nu, ba nu 'lɩ꞊ɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli, kɔ 'a ‑nɛ ‑tɩ a di hla, ba hla꞊a, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli. Ba ‑nyi ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa 'wio ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli.

‑Tɛ ‑Yusu a nyibli a nɩnabʋɩ kɔ bʋ nɩ 'mʋ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑bɩ ye'

18 'A mʋ nʋgbɩ, ba ꞊tuu 'ʋ 'aan nyɩbɛpʋ 'ʋ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ‑ mɔ yɩnɔdɛ, 'kɩ 'ʋ ‑aan Kʋkɔnyɔ ye'.

19 'A mʋ nyɩbɛpʋ ‑mɔ ‑bɩ, ba nʋɛ nɛ 'aan nʋgbɩ, a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ ꞊nʋ yrʋ lɛ.

20 'A mʋ 'yonʋ ‑mɔ ‑bɩ, ba ꞊tuu 'ʋ 'aan 'baɩnʋ kɔ 'aan 'diinʋ 'ʋ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede a ‑ta', ‑kɔtɩ ɛ nɔ‑ kwlɛɛ Kʋkɔnyɔ kɩ.

21 'A mʋ 'yonʋ a 'baɩnʋ ‑mɔ ‑bɩ, a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ 'aan 'yonʋ yrʋ' lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'waa ꞊wlɩ 'nɩ ꞊ha ꞊hlɔn bi.

22 'A mʋ ‑kʋannunyibli, ba ꞊tuu 'ʋ 'aan nyibli gbagbɩ 'ʋ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede a ‑ta'. A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, bʋ nɩ 'ʋ 'a mʋ ye', 'tɩ‑ a 'mʋ 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a mʋ 'nyrɛ lɛ pʋ. Kɛɛ, 'ba yɩ ‑kʋan nɩ ni, ba ‑ha 'lɩ꞊ɩ ꞊wlʋ kɩ, ba nu꞊o, ‑ɛ nu꞊o, ‑aan Kʋkɔnyɔ, ɛ nɔ‑ a ꞊tui 'ʋ. 23 'A ‑nɛ ‑kʋandɛ, ʋ di 'a mʋ ‑nyi, ba ‑ha 'lɩ꞊ɩ ꞊wlʋ kɩ, ba nu꞊o, ‑ɛ nu꞊o, ‑aan Kʋkɔnyɔ a ‑kʋan a ni. Ɛ 'yɩ ‑tonyibli nɩ ‑do a ‑kʋan 'pa‑, a 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ. 24 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ, ɛ nɔ‑ di 'a mʋ 'wio ‑nyi. 'Klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ɛ ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ 'a nyibli ‑mɔ', ɛ di 'a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. 'Aan Nyiblo gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑kʋan a ni, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 25 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ‑tɛblɩ ‑hʋɩn, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa a ‑bati di ꞊nʋ 'nɩ klɔ, ‑tɛblɩ ‑hʋɩn a 'mʋ, ʋ ni a ‑tɩ. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'nɩ 'jra꞊a lɩ nyibli 'yi lɛ.

4

1 'A mʋ nyibli gbagbɩ ‑mɔ ‑bɩ, 'aan ꞊wlɩ bʋ nɔ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑kʋannunyibli ‑mɔ'. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, ɛ nɔ‑ ba nu ꞊nʋ ‑mɔ. Bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, 'aan 'mumu, a kɔ Nyiblo gbagbʋ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ nɩ 'ʋ 'a mʋ 'lu yɩ.

Ba 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda, ɛ kɔ, ba kɔ ꞊tɔ

2 Ba 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda. 'Aan 'klɩ 'nɩ 'wɛɛ 'lɩ, 'kɩ ba da꞊a. Ba ‑nyi꞊e 'wio. 3 Ba da Nyɩsʋa ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'hru yɩ kla, ‑a 'mʋ 'a ꞊haantitie nyibli pʋ, ɛ kɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑bʋ, ‑ɛ ‑hli nyibli 'yi kɩ, ‑a 'mʋ ꞊nʋ꞊ʋ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ. 'Bɩ a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'n nɛ ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ pʋ 'mʋ ꞊jɩ'. 4 Ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ nyibli ‑Yusu a ‑tɩ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ ‑tɛɛ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa.

5 Ba ꞊tu 'aan 'yrinaabʋɩ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Yusu a nyibli 'pa‑ 'nyɩ. A 'nɩ 'waan 'lɩ ti, 'kɩ ba lee ꞊nʋ ‑Yusu a ‑tɩ, ɛ kɔ, ba ‑hɛɛ ꞊nʋ. 6 'Aan pʋpʋwin bʋ nɔ yɩ. Bʋ kwlɛɛ nyibli kɩ. 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ yɩ 'a mʋ nɩ 'bɛti ‑nɩ, ba yi ‑tɛ a di 'a klɛ‑hɩhɩalɛ nu.

'Bɛtilɛ

7 ‑Aan ꞊wlʋ a nyiblo, ‑ɛ mɔ Tisikɩ, ɛ ni ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ. Ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a mʋ ni ‑aan Kʋkɔnyɔ a ‑kʋan. Ɛ nɔ‑ di 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑tɛ 'n nu 'nɛ‑nɩnɩɩ. 8 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ yɩ 'lɩ꞊ɩ 'a mʋ ‑mɔ tɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑tɛ ‑a nu 'nɛ‑nɩnɩɩ, ɛ kɔ, ɛ 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi ‑wɛ. 9 Ɛ kɔ ‑aan ꞊wlʋ a nyiblo Onesimʋ 'hʋɛn‑, ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ nʋ‑ 'n yɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ tɛ. Onesimʋ a 'mʋ, ɛ mɔ 'aan 'blikʋɛyu ꞊nɩɔ. Ɛ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ. Ʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ nʋ‑ di 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑tɛblɩ nɩ ‑tie ‑bʋ, ‑ɛ mii 'nɛ‑ 'lu ‑mɔ.

10 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Alitakɩ, ‑ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a nɩ 'nɛ‑ ꞊jɩ', ɛ 'bɛti 'a mʋ. Makɩ, ‑ɛ mɔ Banabasɩ a 'dɩayɩ ‑bɩ, ɛ 'bɛti 'a mʋ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ nyre 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ba 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ. 'N lee la 'a mʋ 'a ‑tɩ nɩ. 11 Jesu, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑bɩ ‑mɔ Jutusɩ, ɛ 'bɛti 'a mʋ ‑wɛ. Nyibli nɩ ta a 'mʋ, ʋ nʋ‑ mɔ ‑Juukʋɛ nɩ ‑do, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑ ‑ni ‑kʋan, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔɔ nyibli a pɛpɛ win kɩ. Ʋ yɩ 'mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ dɩakɩ.

12 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Epafrasɩ, ‑ɛ mɔ 'aan 'blikʋɛyu ‑bɩ, ɛ 'bɛti 'a mʋ. Ɛ ni ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan. 'A ‑nɛ ti, ɛ ꞊tui 'ʋ 'klɩ, 'ɛ dɛ Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'klɩ kɔ, ɛ kɔ, a 'mʋ ye' ‑muu ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, kɔ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ, a 'mʋ꞊ʋ yi, kɔ, a 'mʋ꞊ʋ nu. 13 'Na 'mumu, 'n yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ɛ ni ‑kʋan dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta', kɔ 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Laodisedɩɔ kɔ Hielapolisɩdɩɔ 'hʋɛn‑ 'kwli. 14 Luku, ‑ɛ mɔ ‑dɔdɔ gbagbʋ ‑mʋ', ‑a ‑nʋɛ ‑nɩ, ɛ kɔ Damasɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'bɛti 'a mʋ.

15 ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Laodisedɩɔ 'kwli, 'n 'bɛti ꞊nʋ. Nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Nifa, 'n 'bɛti꞊e, ɛ kɔ ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'lɩ 'a ‑tɛ lɛ 'kukue ‑nɩ 'hʋɛn‑. 16 'Bʋ mɔ, 'ba ‑hre 'crɩɛn ‑bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ba gba꞊a 'cʋɛ a nyibli ‑mʋ' yɩ, ‑ʋ nɩ 'lɩ Laodisedɩɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, 'waa ꞊gbɛtʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑hre ‑wɛ. 'Crɩɛn ‑mʋ', 'n gba la Laodisekʋɛ yɩ, bʋ ya 'a mɔ꞊ɔ yɩ, a 'mʋ꞊ʋ ‑hre ‑wɛ. 17 Ba lee Asipʋ, ‑ɛ mɔ, bʋ ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ‑kʋan ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nyi꞊e, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu ‑nunu, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'lu ‑yra.

18 'Mɔ Pɔlʋ, 'mɔ ‑yɩ 'crɩɛnkʋtɩɔ ‑bʋ 'crɩ: 'N 'bɛti 'a mʋ ‑tɛɛ. Ɛ 'nɩ 'hruo 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ mɔ, 'n 'tɩɛ nɩ 'nɛ‑ ꞊jɩ'. Nyɩsʋa bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ.

1 TESALONIKƖKƲƐ

1

2

3

4

5

YƖ‑HƐCRƖƐN,

Pɔlʋ gba la

TESALONIKƖKƲƐ

yɩ

1

1 'Mɔ Pɔlʋ, 'mɔ ‑yɩ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ, 'n kɔ Silasɩ kɔ Timote 'hʋɛn‑. 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ ‑Yusu a nyibli, ‑ʋ nɩ 'lɩ Tesalonikɩdɩɔ 'kwli, 'a mʋ ‑a yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑ ‑jɩ'. Nyɩsʋa bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ɛ kɔ, bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ.

‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Tesalonikɩdɩɔ 'kwli, ʋ nʋ‑ kɔ ‑tɩ Pɔlʋ 'ɛ yɩ Nyɩsʋa 'wio ‑nyi

2-3 'A ‑nɛ ti, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta', ‑a yɩ ‑nyi꞊e 'wio, 'aan ‑tɩ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ꞊ɩ nɩ dɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɛ a ‑nu, 'a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, 'a ni 'a ‑kʋan, kɔ, ‑tɛ a nu Nyɩsʋa a nʋɛlɛ, ɛ nɔ‑ ‑a yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ɛ kɔ, ‑tɛ a ‑nu, 'a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, 'a yɩ꞊ɩ ‑ple, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli, ‑ɛ mɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'nɩ di de. 4 'Dɩayɩnʋ ‑na, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ, kɔ, 'ɛ ‑ha 'lɩ 'a mʋ, 'kɩ ba ‑hɛ 'a nyibli. 5 ‑A yi dɛ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ‑a pɩɩ la 'ʋ 'a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊haantitie, ‑a 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ la win dadʋ, kɛɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* a 'klɩ 'kwli, 'kɩ ‑a yɩ la 'lɩ ‑hlee ‑nɩ, kɔ, ꞊a yru ti lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a ꞊haantitie a 'mʋ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. ‑Tɛ ‑a nɩ la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'a ‑tɩ, a yi la ‑aan nunuklɔ nɩ. ‑A ni la꞊a nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ la 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ.

6 ‑Aan ꞊pɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ a ‑hɛ 'lɩ lɛ, ɛ kɔ Kʋkɔnyɔ a ꞊pɩ 'hʋɛn‑. ‑Tɛ a 'ble la Nyɩsʋa a win kʋa, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, nyibli 'ʋ ꞊tui 'a mʋ ꞊hɩʋɛn, kɛɛ, a ni dɔdʋ dɩakɩ, Nyɩsʋa a win a 'mʋ, 'a ‑tɩ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ɛ nɔ‑ yɩ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. 7 Ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Masedʋanɩblʋgba, kɔ Akaiblʋgba 'hʋɛn‑ 'kwli, 'a tɔɔ ꞊nʋ, ‑tɛ 'waa nunuklɔ kɔ bʋ nɩ 'mʋ ‑wɛ. 8 'A mʋ nu꞊o, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ 'wɩn ‑aan Kʋkɔnyɔ a ‑tɩ. Ɛ 'yɩ 'lɩ Masedʋanɩblʋgba kɔ Akaiblʋgba nɩ ‑do 'kwli 'pa‑, kɛɛ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, nyibli 'wɩn nɩ, ‑tɛ a nu Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ. ‑A 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, ‑ba ꞊tu 'ʋ꞊ʋ 'lu. 9 Nyibli a pɛpɛ hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑tɛ a nu la ‑aan kʋa'buble ‑tɛɛ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑a di la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'ʋ hlɛ꞊ɛ ‑wɛ, ‑tɛ a ‑nu, 'a hie 'ʋ 'aan ‑cɩ, ɛ kɔ 'kuo a dɩda bʋ, 'a ‑nyi 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ Nyɩsʋa, 'tɩ‑ 'a ꞊tui 'ʋ꞊ʋ. Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ nɩ 'klɔ, 'tɩ‑ ɛ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa ꞊nɩɔ. 10 Nyibli a 'mʋ, ʋ yi꞊e nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'Yu ‑mʋ', ‑ɛ di 'lɩ yakɔ 'kwli ‑hɔn, ɛ nɔ‑ a yɩ ‑ple. 'A 'Yu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ ‑ha 'klɔ. ‑Yusu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ di ‑a mʋ wa, 'kɩ Nyɩsʋa a yrʋ 'yɛ nɩ di ‑a mʋ nɩ klɔ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ di 'ʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ.

2

Nyɩsʋa a ‑kʋan ‑mʋ', Pɔlʋ ni la 'lɩ Tesalonikɩdɩɔ 'kwli

1 'Dɩayɩnʋ ‑na, 'aan ꞊gbɛtʋ, a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ‑a di la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ɛ 'yɩ la dadʋ' pa. 2 A yi꞊e nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'tɩ‑ ‑a 'mʋ la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ di, ‑tɛ ‑a 'tɩɛ nɩ la 'lɩ Filipʋdɩɔ 'kwli, nyibli ꞊tui la ‑a mʋ ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, 'ʋ ‑hɛ la ‑a mʋ 'yri lɛ. ‑Tɛ ‑a di la, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ Tesalonikɩdɩɔ 'kwli, ‑a yɛɛ 'lɩ ‑aan yraanyibli ‑hʋɔhʋɩ bʋ ‑wɛ. Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ꞊tu la 'lɩ ‑a mʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ, ꞊a pʋ la 'a mʋ ‑Yusu a ꞊haantitie, ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ. 3 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ nyibli nɩ ‑lee ‑nɩ, bʋ 'ble Nyɩsʋa a win kʋa, ‑a 'nɩ ‑nu꞊o hɩ, yɩnyredɛ ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ ‑nɩ, kɔ, ‑a 'nɩ ‑kaa꞊a lɩ nyiblo ꞊dʋ. 4 Kɛɛ, ‑tɩ nɩ ‑do ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ, ‑ba hla, ɛ nɔ‑ ‑a hlɛ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a mɔ nyibli ꞊nɩɔ, ‑ʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'ɛ wɛn ‑aan dɛ kɩ, 'ɛ lee nɛ ‑a mʋ, 'kɩ ‑ba pʋ nyibli 'a ꞊haantitie. ‑A 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ win, 'kɩ ‑a 'mʋ ‑tonyibli a plɔ ‑blee ‑nɩ, kɛɛ, ‑a pɩ win, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa a plɔ 'mʋ ble. Ɛ nɔ‑ yɩ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ 'ye.

5 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ‑a di la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑a 'yɩ la 'lɩ lɛ'tuewin ‑ya, kɔ, ‑a 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ la win, 'kɩ a 'mʋ la ‑a mʋ kʋkɔ‑tɛblɩ ‑nyi. ‑Tɩ ‑bʋ, 'n yɩ 'crɩ, Nyɩsʋa yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. 6 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑hʋʋ', 'kɩ 'lɩ nyibli ‑bɩ 'nyɩ, ‑a 'yɩ ‑hʋan꞊a lɛ nɩ ꞊mʋɛ, 'kɩ nyibli bʋ pʋ ‑a mʋ 'nyrɛ lɛ. 7 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑tɛ ‑a mɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ*, ‑a kɔ la 'hru, 'kɩ ‑ba lee la 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, ba kɔ 'ʋ ‑aan 'ʋ꞊tuulɛ, kɔ, 'kɩ ba ‑ha la kʋkɔ‑tɛblɩ ‑aan ‑hɛɛlɛ a ‑tɩ. Kɛɛ, ‑a 'yɩ꞊ɩ ‑nu. ‑Tɛ ‑a nɩ la 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑a kɔ la ꞊wlʋ 'yɔpɔ, ꞊wɩ yɩ 'yonʋ'dii, ‑ɛ kɔ 'lɩ 'a 'yonʋ a dɛ ‑mɔ dɩakɩ. 8 ‑A nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ dɩakɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊a ‑hʋɛ ‑ba pʋ la 'a mʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie. Ɛ 'yɩ dɛ nɩ ‑do a 'mʋ 'pa‑. ‑A ‑wɛ la ‑mɔ ‑wɛ, 'kɩ ‑ba 'kʋ la 'aan ‑tɩ, ‑ɛ nu꞊o, a ‑hɛ la ‑aan ꞊wlʋ a nyibli.

9 'Dɩayɩnʋ ‑na, 'n pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑tɛ ‑a ni la, ꞊a ꞊tui la 'ʋ 'klɩ, ꞊a ni la ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'a ‑tɩ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hru 'a mʋ ‑mɔ. ‑A yɩ la 'a mʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie nɩ pɩ, ꞊a ni la ‑kʋan, 'tɔ kɔ ‑nyrɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ la ‑aan dɩɔnʋ yɩ ‑wɔn, a 'nɩ ꞊ha la lɛkiklelɛ ‑kɔ, ‑aan ‑tɩ. 10 A yi꞊e nɩ, Nyɩsʋa 'ɛ yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ‑a nɩ la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑aan nunuŋmlɩ 'sii la yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ye', 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'ble Nyɩsʋa a ‑tɩ kʋa. Yɩnyredɛ ꞊dʋ 'yɩ la 'lɩ ‑aan nunuklɔ 'kwli ‑nɩ, ɛ kɔ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yɛɛ la ‑a mʋ ‑tɩ. 11 A yi꞊e nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a yɩ la 'aan pɛpɛ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'yonʋ'baɩ ni, 'ɛ yɩ 'a 'yonʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, 12 ꞊a ꞊tui la 'lɩ 'a mʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ, kɔ, ꞊a nyɛɛ la 'a mʋ lɛ 'a ‑nɛ ti, 'kɩ 'aan nɩnabʋɩ bʋ blee Nyɩsʋa a plɔ. Nyɩsʋa, nɔ‑ dɛ 'a mʋ, 'kɩ ba pa 'lɩ 'a 'klɔ yrayrʋ 'kwli, a 'mʋ 'lɩ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa 'kwli nɩ.

13 ‑A yɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio ‑wɛ 'a ‑nɛ ti, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ a 'wɩn la 'a ‑tɩ ‑mʋ', ‑a lee la 'a mʋ, 'aan ꞊wlɩ 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ, 'a yi la꞊a, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a win ꞊nɩɔ la, ɛ 'yɩ la ‑tonyiblo a win 'pa‑. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Nyɩsʋa a win ꞊nɩɔ, 'ɛ ni ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ ‑nyi 'aan ꞊wlɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 14 'Dɩayɩnʋ ‑na, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ nu nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑ʋ nɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli, ɛ nɔ‑ nu 'a mʋ ‑wɛ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ* ‑nu, 'ʋ ꞊tu ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Sudeblʋgba 'kwli ꞊hɩʋɛn, kɛ‑ nɩ ‑do 'aan 'blikʋɛ ‑nu, 'ʋ ꞊tu 'a mʋ ꞊hɩʋɛn. 15 ‑Juukʋɛ nɩ ‑do a 'mʋ, nʋ‑ 'lɛ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ*, ti ‑hi la a ti 'yri, ʋ nɩ ‑do a 'mʋ, ʋ nʋ‑ 'la ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ti ‑bʋ 'yri, ʋ nɩ ‑do a 'mʋ, ʋ nʋ‑ ꞊tui ‑a mʋ ꞊hɩʋɛn ‑wɛ. Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ꞊wlʋ ‑yraa ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ʋ ni. Ʋ yraa nyibli a pɛpɛ nɩ, 16 'ʋ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'kɩ bʋ ka ‑a mʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'nɩ ꞊ha Nyɩsʋa a ‑tɩ dakɔ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ 'pa‑ ‑lee ‑nɩ, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊ha ꞊nʋ wa a ‑tɩ. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, ʋ ‑wɛ 'lɩ 'waa dɛ 'kuku a pɛpɛ yrɛ, Nyɩsʋa a yrʋ 'ɛ ‑wɛ 'waa kʋklɔ ‑mɔ.

Pɔlʋ ‑hʋɛ bʋ mu Tesalonikɩkʋɛ yɩ ‑mɛ

17 'Dɩayɩnʋ ‑na, ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛ ‑a ‑hɔn la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'aan 'yiyetʋ ni ‑a mʋ nɩ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑a ‑hɔn 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, kɛɛ, ‑aan ꞊wlɩ 'tɩɛ nɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. 'Kɩ 'lɩ ti ‑hʋɔhʋɩ 'kwli, ‑a ‑hʋa꞊a nɩ, 'kɩ ‑ba di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. 18 Sɛyɩ‑sɛyɩ 'mɔ Pɔlʋ, 'n ꞊mʋɛ la꞊a lɛ, 'kɩ 'lɩ ti ‑hʋɔhʋɩ 'kwli, ꞊bʋ di la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, kɛɛ, Satan ka la 'mʋ yɩ. 19 ‑A ‑hʋɛ ‑ba 'ye 'a mʋ de, ‑kɔtɩ 'kɩ a nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a nyibli ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ ni꞊e, ꞊a yi꞊e, ꞊a yɩ꞊ɩ ‑ple, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ‑nyi ‑a mʋ 'wio. 'A mʋ ‑ni꞊e, ꞊a ni dɔdʋ, ɛ kɔ, 'a mʋ ‑tʋɛ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, ‑aan ‑kʋan nɔ yɩ. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, ‑a 'mʋ ‑aan dɩɔnʋ a ‑pli pʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu yɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ di di de. 20 Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'aan ‑tɩ, ꞊a pɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ 'nyrɛ lɛ, ꞊a ni dɔdʋ.

3

1-2 ‑Tɛ ‑a 'yɛ nɩ 'wɩn la, ‑tɛ a nu 'lɩnɩnɩɩ, ‑a 'yɩ la 'lɩ ꞊wlʋ a 'lɩla 'lɩ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊a ‑yra la꞊a, 'kɩ ‑ba le la 'lɩ Timote 'a mʋ ‑mɔ, ‑a mʋ nɩ ‑do, ꞊a hie la 'lɩ Atɛnɩdɩɔ 'kwli. A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Timote mɔ ‑aan nyiblo ꞊nɩɔ, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a mʋ ‑pɩ Nyɩsʋa a ꞊haantitie nyibli. ‑A le la 'lɩ꞊ɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi, a 'mʋ Nyɩsʋa a 'hru na ‑tɛɛ, 3 a 'nɩ ꞊ha 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ hie, ꞊hɩʋɛn ‑mʋ', nyibli ꞊tui 'a mʋ a ‑tɩ. ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ 'a nyibli, ‑a blɛɛ yɩ, ‑ba 'ye ꞊hɩʋɛndʋ a 'mʋ. 4 ‑Tɛ ‑a 'tɩɛ nɩ la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ɛ nɩ la ke', ꞊a lee la 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, ꞊hɩʋɛn a 'yiye di la 'lɩ 'nɩ di. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'a 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ꞊hɩʋɛn a 'mʋ, ɛ nyre nɩ. 5 ‑Tɛ 'n yi꞊e, ‑ɛ mɔ, a yɩ 'ye ꞊hɩʋɛn, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ yɩ la 'lɩ ꞊wlʋ a 'lɩla 'lɩ ‑wɛ, 'nɩ lee 'lɩ Timote 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ꞊ʋ yi, 'bʋ mɔ, 'ba 'tɩɛ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ, ‑kɔtɩ 'n yɩ pie la hʋannʋ, 'kɩ Satan bʋ kaa la 'a mʋ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ kɔ bʋ nɩ la 'mʋ lɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑kʋan ‑mʋ', ‑a nu la 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ɛ mɔ dadʋ ꞊nɩɔ.

Tesalonikɩkʋɛ a ‑tɩ, Pɔlʋ ni dɔdʋ

6 Kɛɛ, ‑tɛ Timote ‑hɔn 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ɛ lee nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ a nɩ 'lɩ ‑tɛɛ, 'ɛ lee nɛ ‑a mʋ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, a 'tɩɛ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ, 'a nʋnʋɛ ‑nɩ, 'ɛ lee nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑aan ‑tɩ nɩ 'a mʋ ꞊wlʋ yɩ dɩakɩ, kɔ, ‑aan 'yiyetʋ ni 'a mʋ nɩ dɩakɩ. ‑Aan 'mumu, 'aan 'yiyetʋ ni ‑a mʋ nɩ dɩakɩ ‑wɛ. 7 'Dɩayɩnʋ ‑na, ɛ mɔ ꞊hɩʋɛn ꞊nɩɔ, ‑a yɩ la꞊a 'ye, kɛɛ, ‑tɛ Timote ‑di, ɛ lee nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑tɛ ‑mʋ', a nu 'lɩnɩnɩɩ, 'ɛ ꞊tu 'lɩ ‑a mʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ, ‑kɔtɩ a 'tɩɛ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ. 8 ‑Tɛ a 'tɩɛ nɩ 'ʋ Kʋkɔnyɔ a 'hru wlɔn, ɛ nie nɛ ‑a mʋ dɔdʋ dɩakɩ. 9 Plɔ a bleelɛ a 'mʋ, ‑a kɔ, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta', 'a 'wio, ‑a yɩ Nyɩsʋa ‑nyi, ɛ 'yɩ 'ʋ ‑a mʋ wien ‑wɛɛn ‑nɩ. 10 'Tɔ kɔ ‑nyrɛ, ‑a nyɛɛ Nyɩsʋa lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ, 'kɩ bʋ ‑nyi ‑a mʋ 'hru, ‑a 'mʋ 'a mʋ yɩ ‑mɛ mɔ di, ‑tɛblɩ ‑mʋ', a 'yɛɛ nɩ yi, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta', ‑a 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ.

11 ‑A nyɛɛ nɛ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa lɛ, ɛ kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'hru ‑ha, 'kɩ ‑ba di 'a mʋ yɩ ‑mɛ. 12 ‑Aan Kʋkɔnyɔ bʋ nu꞊o, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ‑nʋnʋɛ ‑nɩ, 'aan nʋnʋɛlɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ, ɛ kɔ, a 'mʋ nyibli a pɛpɛ ‑nʋɛ ‑nɩ ‑tɛɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑a nu 'aan nʋɛlɛ. 13 ‑Aan Kʋkɔnyɔ 'bʋ nu 'a nunuo lɛ, ‑ɛ ‑bɩ a di kɔ 'klɩ, 'kɩ 'ʋ 'a 'hru wlɔn, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑hʋan ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ nɩ, ɛ kɔ, a 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa ye', ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di di de, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, ɛ kɔ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ 'a nyibli 'hʋɛn‑.

4

Nyɩsʋa ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑aan nɩnabʋɩ bʋ 'sii 'ʋ yɩ

1 'Dɩayɩnʋ ‑na, dɛ, ‑ɛ kɔ kɩ ‑a di 'ʋ ‑yrɛɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ mɔ: ti ‑hi la a ti 'yri, ‑a tɔɔ nɛ 'a mɔ꞊ɔ nɩ, ‑tɛ a kɔ ba nu nɩna, 'tɩ‑ Nyɩsʋa a plɔ 'mʋ ble. ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, kɛ‑ a ni nɩna, kɛɛ, ‑a nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ dɩakɩ, 'kɩ 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli, ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'klɩ ‑bʋ, a ꞊tui 'ʋ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ 'ʋ ‑hi. 2 ‑Tɛblɩ ‑bʋ, ‑a tɔɔ la 'a mʋ, a yi꞊e nɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ yɩ nyibli ‑lee ‑nɩ, bʋ nu. 3 Dɛ Nyɩsʋa ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ mɔ ba ‑ha 'aan dɩɔnʋ, ba ‑nyi 'aan dɩɔnʋ Nyɩsʋa pɛpɛ, 'aan nɩnabʋɩ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ. Dɛ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, a 'nɩ 'nuo 'lɩ 'lawludɛ kɔ ‑wlawlɩdɛ 'hʋɛn‑. 4 'A ‑nɛ nyɩbɛyu gbe 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ kɔ 'a nʋgba 'hʋɛn‑, bʋ 'buble kʋa, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa, ɛ kɔ, ‑tɛ nyibli ni 'a ‑hʋhʋa ‑wɛ. 5 Kɛɛ, a 'nɩ 'kʋɛ 'lɩ yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ ꞊wien lɛ, ‑wɛn nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi. 6 Nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑wlawlɩ, ɛ kɔ 'a 'bɩhɩan a nʋgba 'hʋɛn‑, ɛ kɔ, ɛ 'nɩ 'kaa 'lɩ 'a 'bɩhɩan ꞊dʋ, 'kɩ 'ʋ nʋgbɩ a dɛ kɩ. ‑A lee la 'a mʋ nɩ, ꞊a ti la 'a mʋ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, nyiblidʋ ‑mʋ', ‑ʋ ni yɩnyre‑tɛblɩdʋ a 'mʋ, ‑aan Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a ‑bati di ꞊nʋ 'nɩ klɔ. 7 Nyɩsʋa 'yɩ ‑a mʋ ‑da, 'kɩ ‑a 'mʋ ‑wlawlɩdɛ kɔ 'lawludɛ 'hʋɛn‑ nu. Kɛɛ, ɛ da ‑a mʋ nɩ, 'kɩ ‑aan nɩnabʋɩ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ. 8 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'a ‑tɩ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɛ nɩ pʋ ‑tɩ ‑bʋ nʋa yɩ bʋ, ɛ 'yɩ ‑tonyibli a win 'pa‑, ɛ 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑hɩa ‑nɩ, kɛɛ, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'a mʋ 'a ‑Hihiu* ‑nyi, ɛ nɔ‑ kɔ win ɛ hɩa kɩ.

9 'Dɩayɩnʋ ‑na, 'n 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, ꞊bʋ di 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'aan 'bio ‑Yusu a nyibli a nʋɛlɛ a ‑ta', ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ a kɔ ba nu nʋnʋɛlɛ, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ tɔɔ nɛ 'a mɔ꞊ɔ nɩ ‑dodo. 10 Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'a nʋɛ Nyɩsʋa a nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Masɩdʋanɩblʋgba 'kwli. Kɛɛ, ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ de, 'kɩ 'ʋ nʋɛlɛ a 'mʋ, 'a ‑ta'. 11 Ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'aan nunuklɔ 'nɩ ꞊ha ꞊cahwlan ‑nɩ, ɛ kɔ, a 'nɩ 'bie 'lɩ 'aan 'bio a ‑tɩ 'nyɩ lɛ, kɔ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, bʋ ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ɛ 'mʋ 'a dɩɔnʋ lɛ ‑kikle ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑a nu la꞊a 'aan leelɛ. 12 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Yusu a nyibli 'pa‑, ʋ di 'ʋ 'a mʋ 'nɩ ꞊tuu ‑nɩ, ɛ kɔ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ 'a mʋ na wien.

‑Nyrɔwɔ ‑Yusu di ya

13 'Dɩayɩnʋ ‑na, ‑a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ba yi dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di 'lu ‑mɔ mu, 'kɩ 'ʋ ‑tonyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'kʋ a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, 'aan ꞊wlɩ 'nɩ ꞊ha bʋ 'mʋɛ 'dɔ, ꞊wɩ yɩ nyibli ‑mʋ' ‑ʋ 'yɩ ‑Yusu ‑yi, 'tɩ‑ ‑ʋ 'yɛ nɩ ‑plee 'ʋ꞊ʋ lɛ. 14 ‑A pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'kʋ nɩ, ꞊a pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊a yi꞊e, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ ‑ʋ 'kʋ, Nyɩsʋa di ‑ha 'lɩ ꞊nʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ʋ kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do bʋ nɩ.

15 ‑Tɩ ‑bʋ, ‑a mi 'a mʋ lee mɔ, ‑aan Kʋkɔnyɔ, nɔ‑ tɔɔ nɛ ‑a mɔ꞊ɔ: ‑Nyrɔwɔ ‑mʋ', ɛ di ya, ‑a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'tɩɛ di 'klɔ nɩ, ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba ‑hi nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'kʋ ye'. 16 ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ 'kwli, nyibli di 'wɩn Nyɩsʋa a win, ‑tɛ ɛ di 'lɩ 'a lɛlenyʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, Nyɩsʋa a lɛlenyʋ a 'mʋ, 'waa nyiblo gbagbʋ, ɛ 'mʋ 'lɩ win 'yaa ‑nɩ, ɛ 'mʋ hle. 'Bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑ŋamʋ di pʋ win, ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mumu, ɛ 'mʋ 'lɩ yakɔ 'kwli ‑hɔn, ɛ 'mʋ ꞊tɩ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ ‑ʋ 'kʋ, ʋ nʋ‑ mɔ yɩ‑hɛnyibli, ‑ʋ di 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑hɔn, ‑ʋ di 'klɔ 'hrɩ, 17 'tɩ‑ ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ 'tɩɛ di 'klɔ nɩ, Nyɩsʋa 'mʋ ‑a mʋ lɛ 'kukue ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ yɩ bʋ ‑bibi ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'nuŋmɩ 'kwli, ‑aan pɛpɛ, ‑a 'mʋ mu, ‑a 'mʋ ‑aan Kʋkɔnyɔ ye' 'bɛ mɔ mu, 'kɩ 'lɩ yɔ'. ‑A kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ 'hʋɛn‑, 'kɩ ‑a di 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do bʋ nɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ. 18 'A ‑tɩ o, ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, win a 'mʋ, nɔ‑ ba nu, ba ꞊tutu 'lɩ ꞊wlʋ 'kwli blɛ.

5

‑Ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ'

1 'Dɩayɩnʋ ‑na, ‑a 'yɩ 'kɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, 'kɩ ‑ba 'crɩɩ nɛ 'a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ di 'ʋ 'lu ‑mɔ ‑muu ‑nɩ a ‑ta', 2 ‑ɛ nu꞊o, 'aan 'mumu, a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', nyibli 'yɛ nɩ di 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ ‑plee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ɛ di ya, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'yiyrinyɔ ni didie, 'ɛ yɩ 'kayu wa mɔ di 'tɔ', ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri nyibli 'yɛ nɩ ‑plee 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. 3 Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri nyibli 'yɛ nɩ di 'ʋ꞊ʋ 'lu ‑mɔ lɛ nɩ ‑hie ‑nɩ, ʋ di lɛ pʋ: «'Dɩɔ ‑waan kɩ bʋ, ꞊gbugblolɛ ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ ‑nɩ,» 'kɩ ʋ di 'ʋ ꞊hɩʋɛn a 'yiye ‑wlu ꞊tuu ‑nɩ, 'tɩ‑ 'kɩ nyiblo ꞊dʋ 'yɛ nɩ di 'ʋ wlɔn nɩ ꞊ta. Ɛ di 'wɩ nʋgba ‑mʋ', 'kwli yɛ kɩ, ‑ɛ mi ꞊gbla mɔ yɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ 'yɛ nɩ ‑hie 'ʋ꞊ʋ 'lu ‑mɔ lɛ.

4 'Dɩayɩnʋ ‑na, ‑nyrɔwɔ a 'mʋ, 'bʋ nyre 'ʋ, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ 'ta 'ʋ 'a mʋ bʋ, ‑kɔtɩ a 'yɩ nyiblidʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ yɩ 'wɩ, 5 ‑ɛ nu꞊o, 'aan pɛpɛ, a nɛ ‑nyrɛ'. ‑A 'yɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɛ 'lɩ halɔ 'nyɩ lɛ yɩ 'wɩ. 6 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'a ‑tɩ, ‑a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑ʋ ‑bɩ ni, 'ʋ yɩ ŋme. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', ‑ba kɔɔ nɛ ‑aan dɩɔnʋ win kɩ. 7 'Tɔ 'bʋ ‑wɔn, 'kɩ nyibli yɩ 'ʋ blɛ ‑pɛɛ ‑nɩ, 'ʋ yɩ ŋme, 'tɔ', 'kɩ ʋ yɩ 'waa dɩɔnʋ nɔ wlɔn ‑hie ‑nɩ. 8 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑nyrɛ', ‑a nɛ. ‑A 'nɩ ‑na꞊a 'tɔ'. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'a ‑tɩ, ‑a kɔ ‑ba kɔɔ nɛ ‑aan dɩɔnʋ win kɩ, ɛ kɔ, ‑ba 'cibi 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, ‑ba 'cibi 'ʋ nʋnʋɛlɛ ‑wɛ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑tɛ ‑ba 'yɛ nɩ pʋ wɛn tawlawlʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊dedede 'nɩ ꞊ha ‑a mʋ lɛ ‑hrɛn. 'Kɩ 'lɩ ꞊wlʋ yɩkuolɛ 'kwli, ‑ba ‑ple ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli Nyɩsʋa di 'ʋ ‑a mʋ ‑waa ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'wɩ ‑tɛ ‑ba 'yɛ nɩ ꞊tu wɛn 'kɩ ta‑wɔnhungble 'lu. 9 Nyɩsʋa 'yɩ 'lɩ ‑a mʋ 'lɩ ‑ha, 'kɩ 'a yrʋ 'mʋ ‑a mʋ klɔ a ‑tɩ. Kɛɛ, ɛ ‑ha 'lɩ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu a ‑tɩ, ɛ 'mʋ ‑a mʋ wa, 'kɩ 'ʋ 'a yrʋ a ‑ta'. 10 ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do bʋ nɩ. 'Ye ꞊bɩ ‑a 'kʋ, mɔ, 'ye ꞊bɩ ‑a nɩ 'klɔ, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ɛ di ya, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do bʋ nɩ. 11 'A ‑tɩ o, ba pʋpʋ 'klɩ yra lɛ, ɛ kɔ, ba ‑hɩhɩɛ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ a ni 'a nunuo.

Lɛ'bɔɔwin

12 'Dɩayɩnʋ ‑na, ‑a nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni Nyɩsʋa a ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ba ꞊tuu 'ʋ ꞊nʋ. Ʋ nʋ‑ mɔ nyibli, Kʋkɔnyɔ ꞊tu 'ʋ bʋ, 'kɩ bʋ mɔ 'aan ye'nanyʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a mʋ 'hru ‑tɔɔ ‑nɩ. 13 Nyɩsʋa a ‑kʋan ‑mʋ', ʋ ni a ‑tɩ, ba ꞊tuu 'ʋ ꞊nʋ ‑tɛɛ, ɛ kɔ, ba nʋɛ ꞊nʋ ‑tɛɛ. A kɔ 'aan 'bio 'hʋɛn‑, ba kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ.

14 'Dɩayɩnʋ ‑na, ‑a nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, ba lee nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑mli, ‑ɛ mɔ, ‑mimlie 'yɩ ‑tɛɛ ‑nu. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ hʋannʋ, ba ꞊tu 'lɩ ꞊nʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ. Ba ‑hɛɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ. Ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ‑mɔ'. 15 Ba ‑gbɛɛ nɛ 'aan dɩɔnʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo 'bʋ nu 'a mʋ dɛ ‑hʋan ‑mɔ, a 'nɩ ꞊ha꞊a dɛ ‑hʋan ‑mɔ nu ‑wɛ. Ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ 'a ‑nɛ ti, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'aan 'bio ꞊haandɛ ‑mɔ nu, ɛ kɔ 'a ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ 'hʋɛn‑.

16 Ba nu dɔdʋ 'a ‑nɛ ti, 17 ɛ kɔ, ba 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a dɩda. 18 'Ye ꞊bɩ ꞊dedede yɩ 'a mʋ nɩ ni, ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio. Ba 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a 'wio a ‑nyinyie, ‑ɛ nu꞊o, kɛ‑ Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ‑mʋɛ.

19 A 'nɩ 'kaa 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* yɩ, 'kɩ bʋ nu ‑kʋan. 20 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑yɩ Nyɩsʋa a win wlɔn ‑hɛ, a 'nɩ 'yraa 'lɩ 'waa win. 21 ‑Tɩ a pɛpɛ, nyibli di hla, ba 'jra꞊a' lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ 'ye, 'bʋ mɔ, 'bʋ yɩ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ nɩ ‑hʋɛn. 'Bʋ mɔ, 'ba 'jra꞊a' lɛ, 'a dɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɔ yɩ, ɛ nɔ‑ ba 'ble kʋa. 22 Ba hie 'ʋ 'a ‑nɛ yɩnyredɛ ꞊dʋ bʋ.

23 Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ yɩ ‑a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ ‑nyi, bʋ nu꞊o, ba ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ pɛpɛ, ɛ kɔ, bʋ ꞊tu 'aan ‑hihiu, kɔ 'aan ꞊wlɩ, kɔ 'aan ‑plahʋɩ a pɛpɛ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di ya, dɛ 'kuku 'nɩ ꞊ha 'lɩ 'a mʋ' nɩ. 24 Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ da 'a mʋ, 'kɩ ba mɔ 'a nyibli, ɛ di dɛ a 'mʋ 'nɩ nu, ‑kɔtɩ 'bʋ hla ‑tɩ, ɛ ni꞊e nɩ.

25 'Dɩayɩnʋ ‑na, ba da Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta'.

26 Ba ‑nyinyi 'wio, ꞊wɩ yɩ 'dɩayɩnʋ.

27 'N nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ a 'nyrɛ 'kwli, ba ‑hre 'crɩɛn ‑bʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a nyibli a pɛpɛ ye'.

28 ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ.

2 TESALONIKƖKƲƐ

1

2

3

'HƲƐN A 'CRƖƐN,

Pɔlʋ gba la

TESALONIKƖKƲƐ

yɩ

1

1 'Mɔ Pɔlʋ ꞊nɩɔ, 'mɔ ‑yɩ 'crɩɛn bʋ 'crɩ, 'n kɔ Silasɩ kɔ Timote 'hʋɛn‑. 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a nyibli, ‑ʋ nɩ 'lɩ Tesalonikɩdɩɔ 'kwli, 'a mʋ ‑a yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ. 'A mʋ ‑mɔ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyibli. 2 ‑Aan 'Baɩ Nyɩsʋa kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, kɔ, bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ.

Nyɩsʋa di pʋʋ nyibli ‑bati lɛ ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑Yusu di ya

3 'Dɩayɩnʋ ‑na, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ‑ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio 'a ‑nɛ ti, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta', ‑ɛ nu꞊o, a kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ, 'aan ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a 'mʋ 'ɛ yɩ klɛ ‑bii ‑nɩ, ɛ kɔ, 'aan nʋnʋɛlɛ 'ɛ yɩ klɛ ‑bii ‑nɩ ‑wɛ. 4 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'bʋ mɔ, ꞊ba nɩ 'ʋ ‑Yusu a nyibli ye', ‑a pɩ 'aan ‑pli, ‑kɔtɩ 'ye ꞊bɩɩ nyibli bʋ yɩ 'a mʋ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui, kɔ, bʋ yraa nɛ 'a mʋ, ‑tɛ a 'blee 'ʋ kʋa, 'kɩ a 'blee 'ʋ kʋa, 'a 'tɩɛ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ.

5 Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ tʋɛ ꞊nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑bati ‑mʋ', Nyɩsʋa di pʋ, ɛ di 'ʋ yɩ 'nɩ 'sii ‑nɩ. ‑Tɛ a ‑nu, 'a kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊hɩʋɛndʋ ‑bʋ, 'a 'yiye 'kwli, 'a ‑tɩ, Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ nu, a 'mʋ 'lɩ 'a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ 'kwli pa. Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, 'a yɩ ꞊hɩʋɛndʋ a 'mʋ 'ye. 6 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa a ‑bati di 'ʋ yɩ 'nɩ 'sii ‑nɩ, ‑kɔtɩ ‑tɛ nyibli ni 'aan ꞊hɩʋɛn a ꞊tutuo, kɛ‑ nɩ ‑do Nyɩsʋa di nu, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu ‑wɛ. 7 'A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ di ‑nyi 'a mʋ plɔ a bleelɛ, a kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑. Kɛ‑ ɛ di꞊e nu ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di 'lɩ yakɔ 'kwli ‑hɔn, ɛ kɔ 'a lɛlenyʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'klɩ kɩ 'hʋɛn‑. 8 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ 'lɩ nɩ di, ‑a di 'ye na a ‑huhli, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ hɩa Nyɩsʋa kɩ, 'tɩ‑ ‑ʋ 'yɩ ꞊haantitie ‑mʋ' ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ‑ɛ nɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, ɛ di ꞊tu ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn. 9 ꞊Hɩʋɛn ʋ di 'ye, ɛ nɔ‑ mɔ: ʋ di 'nɩ 'wan, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ, Nyɩsʋa 'mʋ 'waa 'hru yɩ ka, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha 'ʋ ‑aan Kʋkɔnyɔ 'hʋɩ bʋ nɩ, ɛ kɔ, ʋ 'nɩ ꞊ha 'lɩ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa gbagbʋ 'kwli pa. 10 ‑Nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ‑aan Kʋkɔnyɔ di 'ʋ ‑dii ‑nɩ de, 'kɩ ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ di 'ʋ 'lu ‑mɔ ‑muu ‑nɩ. ‑Nyrɔwɔ gbagbʋ a 'mʋ 'kwli, ɛ di 'nɩ di, ‑ɛ di꞊e nu, 'a nyibli 'mʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ pʋ. Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ʋ di ‑nyi꞊e ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ. 'Aan 'mumu, 'kɩ a di 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ nɩ, ‑kɔtɩ ‑Yusu a ‑tɩ ‑mʋ', ‑a lee nɛ 'a mʋ, a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ.

11 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'a ‑nɛ ti, ꞊a dɛ Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta'. ‑A dɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, a 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ɛ kɔ, a 'mʋ nyibli ‑mʋ' pa, ‑ʋ blɛɛ nɛ 'a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ kɔ 'kwli ɛ daa 'lɩ 'a mʋ. ‑A dɛ꞊ɛ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'a 'klɩkɩnɩnɩɩ 'kwli, 'kɩ ba nu ꞊haan‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', a ‑hʋɛ ba nu, ɛ kɔ ‑kʋan ‑mʋ', a ni 'hʋɛn‑, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kwli. 12 Nyibli 'bʋ yɩ dɛ a 'mʋ nɩ 'ye, ʋ kɔ bʋ pʋ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'nyrɛ lɛ 'aan ‑tɩ, ʋ 'mʋ 'a mʋ 'nyrɛ lɛ pʋ ‑wɛ, ‑aan Kʋkɔnyɔ a 'mʋ a ‑tɩ. Dɛ a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ mu 'lu ‑mɔ, ‑kɔtɩ ‑aan Nyɩsʋa kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ʋ ni 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ.

2

Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di 'lu ‑mɔ mu, 'tɩ‑ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ di

1 'Dɩayɩnʋ ‑na, ti ‑mʋ', Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di ya, ‑a 'mʋ lɛ 'kukue ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ. ‑A ‑nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ: 2 Nyibli ‑bɩ 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ hlɛ, ‑ɛ mɔ, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑aan Kʋkɔnyɔ di ya, ɛ nyre 'ʋ nɩ, ɛ 'nɩ 'gbugbloo 'lɩ 'a mʋ, ɛ kɔ, ɛ 'nɩ 'nuo 'lɩ 'a mʋ hʋannʋ. A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ ꞊han‑tɩ, 'ye ꞊bɩɩ ʋ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ tɔɔ ꞊nʋ꞊ʋ, mɔ, 'ye ꞊bɩɩ a 'wɩɩn 'ʋ꞊ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ hlɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ wien, mɔ, 'ye ꞊bɩɩ ʋ lee nɛ 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ꞊crɩ꞊ɩ. 3 A 'nɩ 'wɛɛn 'lɩ, 'kɩ nyibli bʋ kaa nɛ 'a mʋ. Ba yi꞊e, ‑ɛ mɔ, 'tɩ‑ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre, nyibli ‑hʋɔhʋɩ di hie 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ, kɔ 'crɛkɔnyɔ gbagbʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa di ‑hʋan꞊a 'lɩ na 'nyɩ pʋ, nɔ‑ di 'a ‑kʋan ‑wlu ꞊tu. 4 'Crɛkɔnyɔ a 'mʋ, ɛ di nyibli 'nɩ ‑lee ‑nɩ, bʋ 'kee nɛ 'a ‑nɛ ꞊dedede a dɩda, mɔ 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ Nyɩsʋa. Ɛ di꞊e 'nɩ hla ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ nɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'lu yɩ, ɛ 'mʋ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ pa, ɛ 'mʋ 'lɩ gbata ‑mʋ' 'kwli bʋ nɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ hla, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa.

5 ‑Tɛ 'n nɩ la 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑tɩ a 'mʋ, 'n lee la 'a mɔ꞊ɔ nɩ. ꞊Bɩ ɛ 'nɩ ‑bi꞊e 'lɩ 'a mʋ 'kwli? 6 ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, ꞊dedede ka 'crɛkɔnyɔ a 'mʋ yɩ, 'kɩ bʋ di. Dɛ a 'mʋ, a yi꞊e nɩ. Ti ‑mʋ', Nyɩsʋa wa 'nyrɛ, 'bʋ nyre 'ʋ, 'crɛkɔnyɔ a 'mʋ, ɛ di bi pepe'. 7 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ʋ nʋ‑ ‑wɛn Nyɩsʋa yɩ. ‑A yi 'klɩ ‑hʋɩn a 'mʋ nɩ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa tɔɔ nɛ ‑a mɔ꞊ɔ nɩ. ‑Tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, ɛ di 'ʋ 'nɩ nyre, kɛɛ, ɛ 'yɛɛ 'ʋ nɩ nyre. Ɛ blɛɛ yɩ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ka 'Crɛkɔnyɔ a 'mʋ yɩ, bʋ ‑ha 'ʋ꞊ʋ 'hru wlɔn, 8 'tɩ‑ 'crɛkɔnyɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ pepe' bi. ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'bʋ ‑di, 'kɩ 'lɩ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli, ɛ di ꞊hloon 'ʋ 'crɛkɔnyɔ a 'mʋ pepe 'lu, ɛ 'mʋ bʋ ‑wɛ. 9 'Crɛkɔnyɔ a 'mʋ, 'bʋ bi pepe', ɛ di 'nɩ di, 'kɩ 'lɩ Satan a 'klɩ 'kwli, ɛ 'mʋ ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ nu. ꞊Wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ɛ di nu, ɛ 'mʋ nyibli ‑kaa ‑nɩ. 10 Ɛ di nu yɩnyre‑tɛblɩ a gblegble, ɛ 'mʋ nyibli ‑mʋ' ‑kaa ‑nɩ, ʋ di 'lɩ na ‑mʋ' 'nyɩ pʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ jre, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ. Nyibli a 'mʋ, ʋ di 'ye ꞊hɩʋɛn, ‑kɔtɩ ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑nʋɛ ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ wɛn wɛn ‑tɩ a ‑tɛɛ kɩ, Nyɩsʋa di wɛn ꞊nʋ 'nɩ wa. 11 ‑Tɛ ʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa Nyɩsʋa, 'a ‑tɩ, Nyɩsʋa ni꞊e nɩ, 'waa 'lulɛ‑hihie 'ɛ mii ke', kɔ, 'ʋ kuo hɩ ꞊wlʋ yɩ. 12 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa a ‑bati di nyibli a pɛpɛ a 'mʋ 'nɩ klɔ, ‑ʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa ‑tɩ a ‑tɛɛ, kɔ, ‑ʋ nʋɛ ‑bʋ nu ‑tɛblɩ ‑hʋɩn.

Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'a mʋ nɩ, ɛ 'mʋ 'a mʋ wa a ‑tɩ

13 'Dɩayɩnʋ ‑na, 'a mʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa nʋɛ ‑nɩ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ‑ba ‑nyi꞊e 'wio 'a ‑nɛ ti, 'kɩ 'ʋ 'aan ‑ta', ‑kɔtɩ ‑tɛ Nyɩsʋa 'mʋ la 'klɔ ‑wlu ꞊tu, ɛ ‑ha la 'lɩ 'a mʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ la 'a mʋ wa, 'kɩ 'lɩ 'a ‑Hihiu* a 'klɩ 'kwli. 'A ‑Hihiu a 'mʋ, nɔ‑ nu꞊o, 'a ‑hɛ Nyɩsʋa a nyibli. Ɛ wɛ 'a mʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, a kuo ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊wlʋ yɩ. 14 Ɛ 'mʋ 'a mʋ wa a ‑tɩ, 'ɛ da la 'a mʋ, 'kɩ ba kuo la꞊a ꞊wlʋ yɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑a pʋ la 'a mʋ ‑Yusu a ꞊haantitie. Ɛ ‑hʋɛ la꞊a nɩ, 'kɩ ba nu dɔdʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ a ‑ta'. 15 'A ‑tɩ, 'na 'dɩayɩnʋ ‑na, ba 'tɩɛ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, kɔ, ba naa ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑a tɔɔ nɛ 'a mʋ ꞊wlɩ kɩ lɛ, 'ye ꞊bɩɩ 'kɩ 'ʋ wuntɔ 'yri, kɔ, 'ye ꞊bɩɩ 'kɩ 'ʋ 'crɩɛn kɩ.

16-17 ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ kɔ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ nʋɛ nɛ ‑a mʋ, bʋ ꞊tu 'lɩ 'a mʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ, ɛ kɔ, bʋ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ, 'kɩ ba nu ꞊haan‑tɛblɩ, ɛ kɔ, 'kɩ ba hla ꞊haan‑tɩ 'a ‑nɛ ti. ‑Tɛ Nyɩsʋa ni ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ɛ yɩ ‑nyi ‑a mʋ 'klɩ 'a ‑nɛ ti, ɛ kɔ, ɛ yɩ ‑a mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ ‑ba ‑ple ꞊haandɛ ‑mʋ', ‑a yi, ɛ di ‑a mʋ ‑nyi.

3

Ba da Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta'

1 'Dɩayɩnʋ ‑na, dɛ ‑kɔ kɩ ‑a di 'ʋ ‑yrɛɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ mɔ: ba da Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a win 'mʋ bʋ 'hɛɛn ‑nɩ, nyibli 'mʋ꞊ʋ kʋa 'ble, ɛ kɔ, ʋ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ a ni 'a nunuo. 2 Ba da Nyɩsʋa ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ kɔ 'crɛ, ʋ 'nɩ ꞊ha ‑a mʋ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ ‑mɔ nu, ‑ɛ nu꞊o, ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, 'ʋ 'yɛ nɩ wɛn꞊ɛ kɩ, 'kɩ bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ.

3 Kɛɛ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ kuo ‑aan Kʋkɔnyɔ ꞊wlʋ yɩ, ɛ 'nɩ ‑hie꞊e 'ʋ ‑mʋ bʋ. Ɛ di 'a mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, a 'mʋ 'klɩ kɩ nɩ, ɛ kɔ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, 'kɩ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ 'yɛ nɩ di 'a mʋ dɛ ‑hʋan ‑mɔ nɩ nu. 4 ‑A kuo nɛ ‑aan Kʋkɔnyɔ ꞊wlʋ yɩ, 'kɩ bʋ nu꞊o, ‑tɩ ‑mʋ', ‑a tɔɔ la 'a mʋ, ba 'cibi 'ʋ 'a nunuo.

5 ‑Aan Kʋkɔnyɔ bʋ ‑hɛɛ nɛ 'a mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa a nʋɛlɛ 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ɛ kɔ, ‑tɛ a 'blee 'ʋ kʋa, 'kɩ ba 'blee 'ʋ kʋa, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ ni la 'a nunuo.

Ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ nyiblo bʋ nu ‑kʋan

6 'Dɩayɩnʋ ‑na, ‑a ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli, ba hlɔɔ ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ ‑mimlinyibli ‑mɔ lɛ. Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ dɛ ‑mʋ', ‑a tɔɔ nɛ 'a mʋ. 7 'Aan 'mumu, a yi꞊e nɩ, ‑tɛ a kɔ ba nu 'lɩ ‑aan ꞊pɩ a lɛ‑hɩhɩa. ‑Tɛ ‑a di la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑a 'nɩ ‑nu꞊o la ‑mimliŋmlɩ lɛ. 8 ‑A 'nɩ ‑di꞊e la 'aan dii‑tɛblɩ dadʋ. Kɛɛ, 'tɔ kɔ ‑nyrɛ, ꞊hɩʋɛn, nɔ‑ ‑a yɩ la 'ye, ‑aan ꞊gbɛtʋ, ꞊a ni la ‑kʋan, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ ‑aan dɩɔnʋ lɛ ‑kikle ‑nɩ. ‑A 'nɩ ‑hʋa꞊a la ba kɔ la lɛkiklelɛ ‑aan ‑tɩ. 9 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, 'hru pɛ la 'ʋ bʋ, 'kɩ ‑ba ‑hʋa la 'a mʋ diidɛ, kɛɛ, ɛ mɔ dɛ ꞊nɩɔ, ꞊a ‑hʋɛ ‑ba tɔɔ la 'a mɔ꞊ɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊a ni la ‑kʋan. 10 ‑Tɛ ‑a nɩ la 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, kɛ‑ ‑a pɩ la: «Nyiblo 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa bʋ nu ‑kʋan, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ di dɛ.»

11 Ɛ 'wɩ yɩ, ‑a 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑bɩ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'ʋ ni ‑mimliŋmlɩ lɛ. Ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ nu ‑kʋan, kɛɛ, dɛ ʋ nʋɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ mɔ, bʋ pʋ 'lɩ 'waa 'bio a ‑tɩ wuntɔ 'nyɩ lɛ. 12 Nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ ‑a yɩ 'lɩ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. ‑A yɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'nyrɛ 'kwli, ‑ɛ mɔ, bʋ nu ‑kʋan ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'waa dɩɔnʋ yɩ ‑wɔn.

13 'Dɩayɩnʋ ‑na, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ba 'cibi 'ʋ, ba nu ꞊haandɛ. 'Aan 'klɩ 'nɩ 'wɛɛ 'lɩ. 14 ‑Baklɛ, nyiblo ‑bɩ di 'ʋ 'nɩ nɩ, ‑tɩ ‑bʋ, ‑a yɩ 'crɩ, 'kɩ ɛ 'yɛ nɩ di 'ʋ꞊ʋ nɩ ꞊tuu ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ba 'nɛɛ ꞊nɛ 'yie kɩ bʋ, ɛ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, a 'nɩ 'bibie 'lɩ 'yi lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tʋɩ 'mʋ꞊ʋ nu. 15 A 'nɩ 'yraa 'lɩ꞊ɩ, kɛɛ, ba ‑gbɛɛ ꞊nɛ ‑tɛɛ, ‑kɔtɩ ɛ mɔ 'aan 'dɩayɩ ꞊nɩɔ.

Lɛ'bɔɔwin

16 ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'mʋ, ‑ɛ yɩ nyibli kɩbʋwɛɛnlɛ ‑nyi, bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ 'a ‑nɛ ti, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede a ‑ta'. ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu bʋ nɩ 'ʋ 'aan pɛpɛ ‑mɔ.

17 Kɩ mɔ 'crɩɛnkʋtɩɔ ‑bʋ kɩ, 'mɔ Pɔlʋ, 'na ꞊gbɛtʋ, 'mɔ ‑yɩ 'crɩ. 'N 'bɛti 'a mʋ. Kɛ‑ 'n ni 'na 'nyrɛ a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ 'na 'crɩɩn a pɛpɛ 'kwli. 'Na 'cɩcrɩ‑jio, nʋ‑ di 'a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, Pɔlʋ ꞊crɩ 'crɩɛn ‑bʋ.

18 ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bʋ nu 'aan pɛpɛ ꞊haandɛ ‑mɔ.

1 TIMOTE

1

2

3

4

5

6

YƖ‑HƐCRƖƐN,

Pɔlʋ gba la

TIMOTE

yɩ

1

1 'Mɔ Pɔlʋ, 'mɔ ‑yɩ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ. 'Mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑mɔnanyɔ* ꞊nɩɔ, ‑ɛ nu꞊o, ‑aan Wanyɔ Nyɩsʋa kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ lee 'mʋ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑bʋ nu dɛ ‑mʋ', ‑a yɩ ‑ple. 2 Timote, ‑mɔ 'n yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ. 'Mɔ Nyɩsʋa naa 'lɩ, 'tɩ‑ ꞊nɩ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊nɩ mɔ 'na 'yu. ‑Aan 'Baɩ Nyɩsʋa kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, bʋ nu ‑mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, bʋ yru ‑na nyaɩ, kɔ, bʋ ‑nyi ‑mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ ‑wɛ.

Ba ‑gbɛɛ nɛ 'aan dɩɔnʋ, 'kɩ 'ʋ hɩtɔɔlɛ a ‑ta'

3 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n mi la 'lɩ Masedʋanɩblʋgba 'kwli, 'n lee la ‑mʋ nɩ, ‑bʋ nɩ la 'lɩ Efɛsɩdɩɔ 'kwli bʋ. ‑Tɩ nɩ ‑do a 'mʋ, 'n lee la ‑mʋ, ɛ nɔ‑ 'n 'tɩɛ hlɛ, 'kɩ ‑bʋ nɩ 'lɩ Efɛsɩdɩɔ 'kwli bʋ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ Efɛsɩ, nyibli ‑bɩ nɩ 'lɩ, ‑ʋ tʋɛ nyibli ‑tɩ ‑mʋ', 'n 'yɩ ꞊nʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑ta'. Lee ꞊nʋ, bʋ 'kee nɛ 'a nunuo. 4 Lee ꞊nʋ ‑wɛ, bʋ 'kee hɩledʋɩ a pʋpʋʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ', kɔ, bʋ 'kee gblɛ a pʋpʋʋ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ ‑aan 'baɩnʋ a ꞊hrɩn a ꞊hrɩn a ‑ta'. ‑Tɛblɩdʋ a 'mʋ, ɛ ni꞊e nɩ, nyibli 'ʋ pɩ gblɛ dɩakɩ, kɛɛ, 'waa gblɛ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑hɛɛ꞊ɛ nyibli, 'kɩ bʋ wɛn dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ kɩ, ‑ɛ ni꞊e, 'tɩ‑ 'ʋ kue ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'ɛ wɛ ꞊nʋ. 5 Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ dɛ gbagbʋ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a tɔɔlɛ 'kwli, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu a nyibli bʋ kɔ nʋɛlɛ. Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'a ꞊wlʋ 'bʋ 'sii 'ʋ yɩ, ɛ kɔ, 'bʋ 'yɛ nɩ yɛɛ ꞊nɛ ‑tɩ, 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ di kɔ nʋɛlɛ a 'mʋ, ‑kɔtɩ 'n hlɛ. 6 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ Efɛsɩ, ɛ kɔ tɔɔnyʋ ‑bɩ, 'ʋ hie 'ʋ ꞊haantɔɔlɛ bʋ, 'ʋ pɩ gblɛ, ‑ɛ 'yɩ 'tu yɩ ‑kʋɛ. 7 Ʋ ‑hʋɛ bʋ mɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ gbagbɩ, kɛɛ, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ tʋɛ ‑nɩ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi, kɔ, ‑tɩ ‑mʋ', 'waa 'mumu, ʋ pʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ kɔ kɩ ʋ yɩ 'ʋ ‑hlee ‑nɩ dɩakɩ, ʋ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ' lɛ.

8 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a tete mɔ ꞊haandɛ ꞊nɩɔ, 'bʋ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, ɛ hlɛ, ꞊ba yɩ꞊ɩ nyibli a tɔɔlɛ nɩ ni. 9 ‑Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'yɩ tete a 'mʋ ‑nu, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'sii 'ʋ yɩ ‑mɔ, kɛɛ, ɛ nu꞊o nɩ, 'kɩ 'ʋ dɛ'kukununyʋ ‑mɔ. Nyiblidʋ 'a mʋ, ʋ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ Nyɩsʋa kɔ 'a tete 'hʋɛn‑ 'ʋ, kɔ, 'ʋ 'yɩ 'ʋ 'waa 'bio ‑tonyibli a 'ʋ꞊tuulɛ ‑kɔ, kɔ, 'waa ꞊wlɩ yraa Nyɩsʋa a ‑tɩ nɩ, 'ʋ 'lɛ nyibli, mɔ 'ye ꞊bɩɩ bʋ mɔ 'waa 'baɩ kɔ 'waa 'dii 'hʋɛn‑, 10 'ʋ ni 'lawlu, kɔ 'a ‑nɛ 'kugbapudɛ ꞊dʋ 'hʋɛn‑, nyɩbɛpʋ 'ʋ ni 'waa 'bio nyɩbɛpʋ nʋgbɩ ‑mɔ', 'ʋ yɩ ‑tonyibli 'yri, 'ʋ ni ꞊nʋ ꞊koyo ‑mɔ', 'ʋ kɔ hɩ lɛ, kɔ, 'bʋ hla ‑tɩ, ʋ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ. Nyiblidʋ a 'mʋ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ ni, ɛ kɔ Nyɩsʋa a ꞊haantitie, ‑ɛ mɔ ꞊haantɔɔlɛ 'hʋɛn‑, ɛ 'yɩ ‑pɛ. 11 Kɛ‑ Nyɩsʋa a ꞊haantitie ni 'a tɔɔlɛ. ꞊Haantitie a 'mʋ, Nyɩsʋa nɔ‑ lee 'mʋ, ꞊bʋ pʋ꞊ʋ nyibli. ꞊Haantitie a 'mʋ, ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ yɩ ‑a mʋ plɔ a bleelɛ ‑nyi.

Pɔlʋ yɩ ‑nyi ‑Yusu 'wio, 'kɩ 'ʋ ꞊haandɛ ‑mʋ', ɛ nu꞊o ‑mɔ a ‑ta'

12 'N yɩ ‑nyi ‑Yusu 'Klɩsʋ 'wio, ‑ɛ mɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ. Ɛ nɔ‑ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ nu 'a ‑kʋan ‑bʋ, ɛ ‑nyi 'mʋ. 'N yɩ ‑nyi꞊e 'wio, ‑tɛ ɛ ‑nu, 'ɛ ‑ha 'lɩ 'mʋ, 'kɩ ꞊bʋ mɔ 'a ‑kʋannunyɔ, 13 'mɔ ‑bʋ, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑ɛ yɩ la 'a 'nyrɛ yɩ nyre, ‑ɛ ꞊tui la꞊a ꞊hɩʋɛn, ɛ kɔ 'a nyibli 'hʋɛn‑, ‑ɛ ‑hɛ la꞊a 'yri lɛ. Kɛɛ, Nyɩsʋa yru 'na nyaɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'n 'yɩ la ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, kɔ, dɛ ‑mʋ', 'n ni la, 'n 'yɩ la꞊a ‑yi. 14 ‑Ɛ ‑bɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu nu 'mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ dɩakɩ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. Ɛ nu꞊o nɩ, 'nɩ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, kɔ, 'nɩ kɔ 'a nʋɛlɛ.

15 Ɛ kɔ win ‑bɩ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ a win. Nyibli a pɛpɛ blɛɛ yɩ, bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. Win a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ dɛ'kukununyʋ wa. 'Na 'mumu ‑bʋ, 'n mɔ la dɛ'kukununyʋ a nyiblo gbagbʋ. 16 ‑Tɛblɩ 'kukui, 'n ni la a ‑tɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ yru 'na nyaɩ, 'ɛ nu꞊o, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ɛ 'la ꞊wlʋ dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta', 'ye ꞊bɩɩ 'na ‑tɛblɩ 'kukui, 'n ni la, bʋ ‑hʋ. Kɛ‑ ɛ ‑nu, 'ɛ tɔɔ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, 'ye ꞊bɩɩ nyiblo a ‑tɛblɩ 'kukui bʋ ‑hʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'kɩ 'ʋ nyiblo a 'mʋ ‑mɔ', ‑ɛ di꞊e nu, 'a ‑nɛ nyiblo 'mʋ꞊ʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, Nyɩsʋa 'mʋ nyiblo a 'mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ ‑nyi. 17 Nyɩsʋa bʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ kɔ 'ʋ꞊tuulɛ ti a pɛpɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ 'klɔhiebodɩɔ. Ɛ 'nɩ 'kʋ꞊ʋ lɩ 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. Nyiblo 'nɩ 'ye꞊e lɩ꞊ɩ. Ɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa. Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ.

18 'Na 'yu Timote, titie ‑bʋ, 'n yɩ ‑mʋ ti, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'a ‑tɩ 'nɩ 'hruo 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ. ꞊Tu 'ʋ 'klɩ, yɩnɔ‑kʋan ‑bʋ, ‑ni, ‑bʋ nu꞊o ‑tɛɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'sɛyotayu ni, 'ɛ ‑wɛn tʋ. Ɛ 'nɩ 'hruo 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ ‑nyi ‑mʋ ‑kʋan ‑bʋ, ‑ni. Ɛ nɔ‑ naa la 'lɩ꞊ɩ 'a winwlɔn‑hanyʋ* wlɔn, 'ʋ hla la꞊a. 19 'Cibi 'ʋ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ. Pʋ ‑na ꞊wlʋ a win nʋa yɩ bʋ, ꞊nɩ ꞊ha ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ kɩ ‑na ꞊wlʋ yɩ 'ʋ ‑mʋ ‑mɔ 'plɛɛ ‑nɩ nu. Ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, 'ye ꞊bɩɩ 'waa ꞊wlɩ bʋ yɩ ꞊nʋ 'nyrɛ nɩ ꞊hɛn, ʋ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ 'waa ꞊wlɩ nʋa yɩ bʋ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ‑sa, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑mɔ. 20 'Kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'kɩ Himene kɔ Alɛsadrɩ 'hʋɛn‑, ʋ nɩ 'lɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ pʋ ꞊nʋ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ Satan ‑jɩ', ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ꞊hɩʋɛn 'ye, ʋ 'mʋ꞊ʋ yi, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'nɩ 'ye꞊e lɩ Nyɩsʋa ‑tɩ ‑hʋɩn 'hʋɩ lɛ.

2

‑Tɛ ‑mʋ', ‑a kɔ ba nu ‑tɛblɩ a nunuo, 'kɩ 'lɩ 'cʋɛ 'kwli

1 Yɩ‑hɛdɛ, 'n ‑hʋɛ ba nu, 'a mʋ ‑Yusu a nyibli, ɛ nɔ‑ mɔ ba da Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ a ‑ta', ba pʋ 'lɩ ꞊nʋ Nyɩsʋa ‑jɩ' bʋ, kɔ, ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio ‑wɛ, 'waa ‑tɩ. 2 Ba da Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ 'kɩɩnpʋ kɔ bodɩɔpʋ kɔ 'blʋgbanaanyʋ a pɛpɛ a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ, ɛ kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ 'hʋɛn‑, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ. ‑Ba ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, kɔ, ‑aan nunuklɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ. 3 Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nɔ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Ɛ nɔ‑ wa ‑a mʋ, 4 kɔ, 'ɛ ‑hʋɛ bʋ wa nyibli a pɛpɛ, kɔ, 'ɛ ‑hʋɛ bʋ yi ‑tɩ a ‑tɛɛ. 5 Nyɩsʋa mɔ Nyɩsʋa nɩ ‑do. 'Kɩ ɛ nɩ 'lɩ 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ, ‑tonyibli 'ʋ nɩ 'nɛ‑ 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ. Nyiblo nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑ ‑gbati. Nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ ‑hɛ ‑tonyiblo. 6 Ɛ di 'nɛ‑ nɩ, 'ɛ ‑ha 'a dɩɔnʋ, 'ɛ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ a ‑ta', ɛ 'mʋ ꞊nʋ ꞊gblɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa dɛ 'kuku ‑mɔ', ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'a nyibli ‑mɔ' nu. Kɛ‑ ‑Yusu nu꞊o nyibli a tɔɔlɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑hʋɛ bʋ wa nyibli a pɛpɛ. Ti ‑mʋ', Nyɩsʋa wa la 'nyrɛ, 'kɩ ‑Yusu tɔɔ 'ʋ nyibli dɛ a 'mʋ. 7 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ‑Yusu 'ɛ nu 'mʋ 'a lɛlenyɔ ‑mɔ, kɔ 'a ‑mɔnanyɔ* 'hʋɛn‑, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Juukʋɛ* 'pa‑, 'mʋ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑tɔɔ ‑nɩ, ʋ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, kɔ, ʋ 'mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ yi. ‑Tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ɛ 'yɩ hɩ 'pa‑.

8 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, nyɩbɛpʋ bʋ da Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ dɛ, 'waa ꞊wlɩ bʋ 'sii 'ʋ yɩ, yrʋ kɔ gblɛ 'nɩ 'nɩɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ.

9 Nʋgbɩ ‑mɔ ‑bɩ, 'waa 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ, ʋ pɩ 'hʋɩ lɛ, bʋ kɔ 'ʋ, ʋ 'nɩ 'yaa 'lɩ 'waa dɩɔnʋ. 'Waa yɩnɩnɔ ʋ blɛɛ yɩ bʋ ꞊mʋɔ lɛ, ɛ 'yɩ bʋ bi 'ludʋ ‑mʋ', nyibli bʋ 'ye, 'ʋ 'tɛ 'ʋ blɛ, kɔ, ɛ 'yɩ bʋ ꞊tu 'lɩ nʋɩ꞊yrɩ 'waa dɩɔnʋ nʋɩ' lɛ, bʋ pʋ ‑ti dabʋɩ lɛ, kɔ, bʋ pʋ 'cɩɩn lɔ lɛ, ɛ kɔ 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ pɩ ꞊die dɩakɩ. 10 ‑Tɛ ‑mʋ', 'waa yɩnɩnɔ kɔ bʋ nɩ 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Waa nunuklɔ kɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ. 'Bʋ yɩ nɩna lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ nyibli di꞊e 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, nʋgbɩ a 'mʋ, ʋ nʋɛ Nyɩsʋa nɩ, 'tɩ‑ 'ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. 11 Nʋgbɩ 'bʋ yɩ Nyɩsʋa a tɔɔwin nɩ 'wɩn, ʋ blɛɛ yɩ, bʋ pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ, bʋ ꞊tuu 'ʋ 'cʋɛ a ye'nanyʋ ‑mʋ', ‑ʋ tʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ. 12 'Nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, 'kɩ nʋgba bʋ tɔɔ nyɩbɛyugbe Nyɩsʋa a ‑tɩ, kɔ, 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ ‑wɛ, 'kɩ nʋgba bʋ nɩ 'ʋ nyɩbɛyugbe 'lu yɩ, kɛɛ, bʋ pʋ 'ʋ nʋa bʋ, 13 ‑ɛ nu꞊o, Adamʋ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa nu yɩ‑hɛdɛ, 'tɩ‑ 'ɛ nu nʋgba, ‑ɛ mɔ Ɛfʋ. 14 'Ya 'ʋ 'lu de, Satan, ‑ɛ mɔ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ, ɛ 'yɩ Adamʋ 'pa‑, ɛ 'yɩ꞊ɩ mɛ lɛ ‑ha, 'kɩ bʋ kaa ꞊nɛ, kɛɛ, nʋgba, ɛ nɔ‑ ‑ha꞊a mɛ lɛ, 'kɩ bʋ kaa ꞊nɛ, 'tɩ‑ nʋgba a 'mʋ, 'ɛ ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. 15 Kɛɛ, 'ye ꞊bɩɩ bʋ nɩ 'mʋ lɛ, nʋgbɩ di kɔ 'yonʋ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa di ꞊nʋ 'nɩ wa, 'bʋ mɔ, bʋ 'cibi 'ʋ 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, kɔ, 'bʋ kɔ nʋɛlɛ, kɔ, 'waa nunuklɔ 'bʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', kɔ, 'bʋ 'yɛ nɩ 'yaa 'lɩ 'waa dɩɔnʋ.

3

'Cʋɛ a 'yie꞊tunyʋ

1 Ɛ kɔ winbʋ ‑bɩ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ a winbʋ. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ: Nyiblo 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, bʋ mɔ 'cʋɛ a 'yie꞊tunyɔ, ɛ mɔ ꞊haandɛ ꞊nɩɔ, 'ɛ yɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie. 2 'Cʋɛ a 'yie꞊tunyɔ, a nunuklɔ blɛɛ yɩ, bʋ nɔ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha꞊a ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, kɔ, ɛ blɛɛ yɩ, bʋ mɔ nʋgba nɩ ‑do a nyɩbɩʋ*, ɛ kɔ bʋ yi 'a dɩɔnʋ a naalɛ, 'ɛ kɔ bʋ ‑hie 'lu lɛ ‑tɛɛ, 'a nunuŋmlɩ kɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ, ɛ kɔ bʋ yi 'dagbɩ ‑mʋ', ‑ʋ pʋɛ 'lɩ 'a ‑tɛ a lɛkiklelɛ, ɛ kɔ bʋ yi Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ ‑tɛɛ, 3 ɛ 'yɩ yɩ blɛɛ ‑nɩ, bʋ ‑hie nɛ 'a dɩɔnʋ nɔ wlɔn, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ kɔ yrʋ, kɛɛ, ɛ kɔ bʋ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, kɔ, ɛ blɛɛ yɩ, bʋ ꞊mʋɔ꞊ɔ lɛ, 'kɩ nyibli a pɛpɛ bʋ kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ nʋɛ 'wliyɛ dɩakɩ, 4 ɛ blɛɛ yɩ, bʋ yi 'a 'kayu a naalɛ ‑tɛɛ, bʋ nu꞊o, 'a 'yonʋ bʋ kɔ 'a 'ʋ꞊tuulɛ ‑tɛɛ, 5 ‑ɛ nu꞊o, nyiblo 'bʋ 'yɩ 'a dɩɔnʋ a 'kayu a naalɛ ‑yi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ naa Nyɩsʋa a 'cʋɛ.

6 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ 'ʋ 'cʋɛ a 'yie꞊tunyɔ bʋ nɩ ꞊tui, ɛ 'nɩ 'mɔɔ 'lɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɛ mɔ mɔ ‑Yusu a nyiblo. 'Bʋ pa, 'bʋ mɔ nyiblodʋ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ di 'yaa 'lɩ 'a dɩɔnʋ. 'Bʋ nu꞊o, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑bati di꞊e 'nɩ klɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ nu 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ a kʋklɔ. 7 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ di 'cʋɛ a 'yie꞊tunyɔ ‑hɛ, 'a nɩnabʋɩ blɛɛ yɩ, bʋ nu꞊o, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Yusu a nyibli 'pa‑, bʋ kɔ 'a 'ʋ꞊tuulɛ. Ɛ nɔ‑ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ɛ di pie 'waa 'yie, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ ka꞊a yɩ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'nɩ ꞊ha ‑kʋan nu ‑tɛɛ.

'Cʋɛ a ‑hɛɛnyibli

8 'Cʋɛ a ‑hɛɛnyibli ‑mɔ ‑bɩ, ʋ kɔ bʋ pʋ 'waa dɩɔnʋ gblo yɩ. Ʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ naa 'li nɩ 'hʋɛn. Ʋ 'nɩ 'naa 'lɩ nɔ dɩakɩ. Ʋ 'nɩ 'nʋɛ 'lɩ 'wliyɛ dɩakɩ. 9 'Waa nunuklɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'waa ꞊wlɩ 'nɩ ꞊ha ꞊nʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ. 'Tɩ‑ winbʋ ‑bʋ, Nyɩsʋa tɔɔ ꞊nʋ, bʋ 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ. 10 'Tɩ‑ a 'mʋ 'ʋ 'cʋɛ a ‑hɛɛnyibli blɛ ꞊tu, yɩ‑hɛdɛ, a kɔ ba nu, ɛ nɔ‑ mɔ, ba ꞊tɛ ꞊nʋ 'yi. 'Bʋ mɔ, 'ba 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, 'waa nunuklɔ 'sii 'ʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ a ‑wɛ 'lɩ ba ꞊tu 'ʋ ꞊nʋ bʋ nɩ.

11 'Waa nʋgbɩ a 'klɔ kɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ ‑wɛ. Ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, 'waa pʋpʋwin bʋ nyre yɩ. Ʋ blɛɛ yɩ, bʋ pʋ 'waa dɩɔnʋ gblo yɩ. Ʋ blɛɛ yɩ, bʋ mɔ nʋgbɩdʋ ‑mʋ', nyibli ‑wɛ 'lɩ bʋ kuo ꞊wlʋ yɩ.

12 'Cʋɛ a ‑hɛɛnyiblo blɛɛ yɩ, bʋ mɔ nʋgba nɩ ‑do a nyɩbɩʋ†. Ɛ blɛɛ yɩ, bʋ yi 'a 'kayu a naalɛ ‑tɛɛ. 13 'Bʋ mɔ, 'cʋɛ a ‑hɛɛnyibli 'bʋ yɩ ‑kʋan nɩ ni ‑tɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli di 'ʋ ꞊nʋ 'nɩ ꞊tuu ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ nɩ hlɛ, ʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ pie nyiblo ꞊dʋ a hʋannʋ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ.

Dɛ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hlii nyibli 'yi kɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa tɔɔ nɛ ‑a mʋ

14 Timote, ‑mɔ 'n yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, kɛɛ, 'na ꞊wlʋ ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ nɩ, ꞊bʋ di wɛn 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ. 15 'Bʋ mɔ, 'na didie 'bʋ yɩ 'ʋ bʋ nɩ ‑wlɛɛn ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'crɩɛn ‑bʋ, ɛ nɔ‑ di ‑mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ꞊tugba a nyibli kɔ bʋ nu 'waa dɩɔnʋ a naalɛ. ꞊Tugba a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'cʋɛ. 'Klɔhienyɩsʋa a 'cʋɛ ꞊nɩɔ. 'Cʋɛ, nɔ‑ 'ble Nyɩsʋa a tɔɔwin kʋa, ‑ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'katui ‑nu, 'ʋ 'ble ꞊gbi'‑handɛ kʋa. 16 ‑Tɩ a ‑tɛɛ a 'mʋ, ɛ ‑hlii la nyibli 'yi kɩ, Nyɩsʋa, nɔ‑ tɔɔ nɛ ‑a mɔ꞊ɔ. Ɛ tʋɛ nɛ ‑a mɔ꞊ɔ yɩ, ‑tɛ ‑mʋ', ‑a kɔ ‑ba nu Nyɩsʋa a 'hru a nɩna. ‑Tɩ a ‑tɛɛ a 'mʋ, ɛ mɔ dɛ gbagbʋ ꞊nɩɔ. Ɛ nɔ‑ mɔ:

‑Yusu 'Klɩsʋ ‑hɛ ‑tonyiblo,

'ɛ di 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ,

kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* tɔɔ ꞊nɛ nyibli nɩ,

‑ɛ mɔ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ.

‑Tɛ ‑bʋ, ɛ nɩ 'mʋ, kɛ‑ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nu 'a 'yiye,

nyibli 'ʋ hla 'a ‑tɩ,

'kɩ 'lɩ dakɔ a pɛpɛ 'nyɩ,

dakɔ a gblegble a 'mʋ, 'ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ,

'tɩ‑ Nyɩsʋa 'ɛ gba 'lɩ꞊ɩ yakɔ 'kwli,

'ɛ ‑nyi꞊e ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ.

4

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ tʋɛ hɩtɔɔlɛ

1 Nyɩsʋa a ‑Hihiu* hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, lɛ'bɔɔti 'yri, 'tɩ‑ ‑Yusu 'mʋ 'lɩ di, ɛ di kɔ nyibli, ‑ʋ 'yɛ nɩ di꞊e ꞊wlʋ yɩ nɩ ‑kuo ‑nɩ de, ʋ 'mʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ hɩwinwlɔn‑hanyɔ nʋa yɩ bʋ pʋ, 'tɩ‑ hɩwinwlɔn‑hanyɔ a 'mʋ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', 'kuo ‑hʋɩn* tʋɛ ‑nɩ, ʋ nʋ‑ ʋ yɩ ꞊wien lɛ kʋɛ. 2 Hɩwinwlɔn‑hanyʋ a 'mʋ, ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, 'ʋ ni hɩ. 'Waa ꞊wlɩ 'nɩ ‑yɛɛ꞊ɛ lɩ ꞊nʋ ‑tɩ, 'bʋ mɔ, 'bʋ yɩ hɩ a 'mʋ nɩ ni. 3 Nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ wɛn 'nɩ, nyɩbɛpʋ kɔ nʋgbɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'nɩ 'kʋkɔɔ 'lɩ ‑nɩ. 'Ya 'ʋ 'lu de, ʋ wɛn 'nɩ, ɛ kɔ didi‑tɛblɩ ‑bɩ, nyibli 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ di. Kɛɛ, Nyɩsʋa nu didi‑tɛblɩ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'bʋ yi ‑tɩ a ‑tɛɛ, bʋ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'kɩ 'ʋ didi‑tɛblɩ a 'mʋ a ‑ta', ɛ 'mʋ꞊ʋ di. 4 'A ‑nɛ dɛ, Nyɩsʋa ‑nu, ɛ nu ‑tɛɛ. ‑A 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑ba yraa nɛ 'a dɛ ‑bɩ, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ Nyɩsʋa 'wio nɩ ‑nyi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑nyinyi‑tɛblɩ a ‑ta'. 5 Dididɛ ‑mʋ', ‑a yɩ di, ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ hlɛ꞊ɛ nɩ, kɔ, ꞊a dɛ꞊ɛ, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ dɛ nɩ di, 'kɩ bʋ nu ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ.

‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɛɛ a ‑kʋannunyɔ

6 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ꞊ɩ ‑Yusu a nyibli nɩ ‑tʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑mɔ ‑Yusu a ‑tɛɛ a ‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ. Ɛ 'wɩ yɩ, ‑kuo Nyɩsʋa a win ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ ‑tɛ ‑mʋ', win a 'mʋ, ɛ pɩ, kɛ‑ ‑ni nɩna. ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ꞊haantɔɔlɛ, ɛ nɔ‑ ‑yɩ ꞊wien lɛ kʋɛ. 7 Kɛɛ, 'ledʋɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ da ꞊dedede, kɔ, Nyɩsʋa 'yɛ nɩ ‑hʋa, ꞊nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ nʋa yɩ bʋ. ꞊Mʋɔ꞊ɔ lɛ 'a ‑nɛ ti, 'kɩ ‑bʋ na, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa. 8 Nyiblo 'bʋ 'cibi 'ʋ cigbɛ a 'gbʋgba, ‑ɛ di꞊e nu, 'a 'hʋɩ 'mʋ ‑tɛɛ nu, ɛ mɔ ‑hɛɛlɛ gbe ꞊nɩɔ. Kɛɛ, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa, 'bʋ mɔ, 'bʋ yɩ nɩna lɛ nɩ ni, dɛ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑hɛɛlɛ gbagbʋ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ, ‑a nɩ 'nɛ‑ kɩ, kɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ di 'lɩ di 'kwli. 9 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ ꞊nɩɔ. Nyibli a pɛpɛ blɛɛ yɩ, bʋ 'ble꞊e kʋa. 10 ‑A kuo 'Klɔhienyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊a ꞊tui 'ʋ 'klɩ, ꞊a yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye, ꞊a ni 'a ‑kʋan. Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ nɔ‑ wɛ nyibli, kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ʋ nʋ‑ ɛ wɛ.

11 ‑Tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, 'n hlɛ, 'nɛɛ ꞊nɛ kɩ bʋ ‑tɛɛ, ‑bʋ tɔɔ ꞊nɛ nyibli, ʋ 'mʋ꞊ʋ yi. 12 ꞊Nɩ 'wɛɛn 'lɩ, 'kɩ nyiblo ꞊dʋ bʋ ꞊tɩɔ 'lɩ ‑mʋ, ‑tɛ ‑mɔ gblohɩan a ‑tɩ. Kɛɛ, ‑na nunuŋmlɩ bʋ tɔɔ ꞊nɛ ‑Yusu a nyibli, ‑tɛ 'waa nunuŋmlɩ kɔ bʋ nɩ 'mʋ. Ɛ 'wɩ yɩ, ‑tɛ ‑na pʋpʋwin nɩ 'mʋ, ‑tɛ ‑na nɩnabʋɩ nɩ 'mʋ, ‑tɛ ‑na nyibli a nʋɛlɛ nɩ 'mʋ, ‑tɛ ‑na Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ nɩ 'mʋ, ‑tɛ ‑na ꞊wlʋ a yɩ'siilɛ nɩ 'mʋ, 'a pɛpɛ a 'mʋ, bʋ tɔɔ ꞊nɛ ‑Yusu a nyibli, ‑tɛ ‑mʋ', 'waa 'klɔ kɔ bʋ nɩ 'mʋ. 13 'Tɩ‑ 'mʋ 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ di, 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a win a ‑hihre, 'kɩ 'ʋ nyibli ye'. Yrue ꞊nʋ win a 'mʋ lɛ, kɔ, tɔɔ ꞊nʋ꞊ʋ. 14 Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'klɩ Nyɩsʋa ‑nyi la ‑mʋ, ꞊nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ 'klɩ 'lɩ ‑wɛŋmlɩ kɩ lɛ. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri, 'cʋɛ a winwlɔn‑hanyʋ* hlaa la 'ʋ ‑tɩ a 'mʋ, kɔ, 'cʋɛ a ye'nanyʋ pʋ la ‑mʋ dabʋɩ 'lu bʋ, 'kɩ ɛ ‑nyii la 'ʋ ‑mʋ 'klɩ a 'mʋ. 15 'Klɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi la ‑mʋ, nuu ꞊nɛ ‑kʋan 'yri ‑tɛɛ. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ nyibli a pɛpɛ di꞊e 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ yɩ bii klɛ ‑tɛɛ. 16 ꞊Tu ‑na dɩɔnʋ a nɩnabʋɩ 'yie, kɔ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑tʋɛ nyibli, ꞊tu꞊o 'yie ‑wɛ. 'Cibi 'ʋ 'a nunuo. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ 'a nunuo lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa di ‑mʋ 'nɩ wa, ‑kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ‑mʋ nʋa yɩ bʋ 'hʋɛn‑.

5

1 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ nyɩ'kɩ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ ꞊nʋ ꞊tɔ' nɩ pɩ, ꞊nɩ 'plɛɛ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, kɛɛ, hlee 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ 'waa 'ʋ꞊tuulɛ 'kwli, ꞊wɩ yɩ ‑na 'baɩnʋ. Gbloyɔ ‑mɔ ‑bɩ, hlee 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, ꞊wɩ yɩ ‑na 'dɩayɩ nyɩbɛpʋ. 2 Nyrɔnukui ‑mɔ ‑bɩ, hlee 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, ꞊wɩ yɩ ‑na 'diinʋ. Nyrɔyo ‑mɔ ‑bɩ, hlee 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ, ꞊wɩ yɩ ‑na 'dɩayɩ nyrɔyo. ‑Na 'lulɛ‑hihie bʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'waa ‑ta'.

‑Tɛ ‑Yusu a nyibli kɔ bʋ nu ‑tʋgbanʋgbɩ a ‑hɛɛlɛ

3 Nʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ ‑tʋgbanʋgbɩ, 'bʋ 'yɩ ‑hɛɛnyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑kɔ ‑bʋ ꞊tuu 'ʋ ꞊nʋ, 'tɩ‑ ‑bʋ kɔ 'lɩ 'waa dɛ ‑mɔ. 4 Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'a nyɔ 'bʋ kɔ 'yonʋ, ‑hʋʋ', 'a 'yonʋ 'bʋ kɔ 'yonʋ ‑wɛ, tɔɔ ꞊nʋ꞊ʋ, ‑ɛ mɔ, ʋ nʋ‑ blɛɛ yɩ, ‑bʋ kikle 'waa 'dii lɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'waa 'dii a 'mʋ, ɛ kɔ 'waa 'baɩ 'hʋɛn‑, ʋ ni la 'waa lɛkiklelɛ. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ Nyɩsʋa a plɔ ‑blee ‑nɩ. 5 ‑Tʋgbanʋgba ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ ‑hɛɛnyiblo ‑kɔ, Nyɩsʋa nɩ ‑do ɛ kuo ꞊wlʋ yɩ, 'ɛ dɛ꞊ɛ, 'tɔ kɔ ‑nyrɛ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ ꞊nɛ. 6 Kɛɛ, ‑tʋgbanʋgba ‑mʋ', ‑ɛ nʋɛ 'klɔ ‑bʋ a ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ꞊han‑tɩ 'ɛ pɩ ‑hʋnhlʋn, kɛɛ, ɛ 'wɩ yɩ, ɛ 'kʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 7 ‑Tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, 'n ‑hla, tɔɔ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ dɛ a 'mʋ nu, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'hru 'ye, 'kɩ bʋ yɛɛ ꞊nʋ ‑tɩ. 8 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hɛɛ nɛ 'a 'dʋkʋɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ 'a 'kayu a 'dʋkʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ 'kee ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ nɩ. 'A nunuklɔ nyre yɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ ‑Yusu ‑yi a 'klɔ 'ʋ.

‑Kʋan ‑mʋ', ‑tʋgbanʋgba di nu

9 'Tɩ‑ a 'mʋ ‑tʋgbanʋgba a 'nyrɛ 'crɩ, 'kɩ bʋ nu Nyɩsʋa a ‑kʋan, kɔ, 'tɩ‑ 'cʋɛ a nyibli 'mʋ꞊ʋ lɛ ‑kikle ‑nɩ, ‑tʋgbanʋgba a 'mʋ, 'a 'yrɩ blɛɛ yɩ, bʋ ‑hi 'yrɩ a ‑wlɩ nɩ ta 'lu, 'tɩ‑ ɛ blɛɛ yɩ, bʋ mɔ la nyɩbɛyu nɩ ‑do a nʋgba. 10 Ɛ blɛɛ yɩ, nyibli bʋ hla 'a ꞊haan‑tɩ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ 'a nunuklɔ a ‑ta'. Ɛ blɛɛ yɩ, bʋ naa la 'a 'yonʋ ‑tɛɛ, bʋ 'ble la 'dagbɩ kʋa ‑tɛɛ. Ɛ blɛɛ yɩ, bʋ pʋ la ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pʋɛ la 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ a ꞊tɔ ‑tɛɛ, bʋ ‑hɛɛ la ꞊hɩʋɛnnyibli, bʋ 'cibi la 'ʋ ꞊haandɛ a nunuo. 'Bʋ mɔ, 'a nunuklɔ 'bʋ nɩ la 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ‑bʋ 'crɩ 'a 'nyrɛ, 'cʋɛ 'mʋ꞊ʋ lɛ ‑kikle ‑nɩ.

11 Kɛɛ, ‑tʋgbanʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'tɩɛ ‑mɔ nyrɔyo, ꞊nɩ 'crɩɩ 'lɩ 'waa 'nyrɛ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a ‑kʋan ‑mʋ', ‑kɔtɩ ʋ lee la ‑Yusu 'Klɩsʋ, ʋ pʋ lɛ, ʋ di la nu, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri nyɩbɩʋkɔtʋ di 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ ‑nuu ‑nɩ, ‑kʋan a 'mʋ, 'a ‑tɩ di ‑hru ꞊nʋ ‑mɔ, ʋ 'mʋ nyɩbɛpʋ kɔ. 12 'Bʋ yɩ 'a nunuo lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑bati di ꞊nʋ 'nɩ klɔ, ‑ɛ nu꞊o, dɛ ‑mʋ', ʋ pʋ la 'lɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ ye', ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑nu. 13 'Ya 'ʋ 'lu de, ‑tʋgbanʋgbɩ a 'mʋ, 'cʋɛ a nyibli 'bʋ yɩ ꞊nʋ lɛ nɩ ‑kikle ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ yɩ ‑hɛ ‑mimlinʋgbɩ, 'ʋ nɛ 'kayo blɛ nɩ ‑do. Ɛ 'yɩ ɛ nɩ ‑do a 'mʋ 'pa‑, ʋ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, kɛɛ, ʋ pɩ win lɛ dɩakɩ, 'waa mɛ 'nɩ ‑pie꞊e ‑tɩ lɛ. ‑Tɩ ‑mʋ', ʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ hla, ɛ nɔ‑ ʋ hlɛ. 14 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ ‑hʋɛ꞊ɛ, 'kɩ ‑tʋgbanʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ yrɛ 'mʋɛ, bʋ kɔ nyɩbɛpʋ yrayrɩ, ʋ 'mʋ 'yonʋ kɔ, ɛ kɔ, ʋ 'mʋ 'waa 'kayuo ‑naa ‑nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑a mʋ ‑Yusu a nyibli ‑nʋɛ ‑nɩ, ʋ 'nɩ ꞊ha 'hru 'ye, 'kɩ bʋ yɛɛ nɛ ‑a mʋ ‑tɩ. 15 'N hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tʋgbanʋgbɩ ‑hʋɔhʋɩ, ‑ʋ 'yɛɛ 'yrɩdʋ a 'mʋ nɩ kʋɛ, ʋ hie 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ, 'ʋ kʋɛ Satan ꞊wien, ‑ɛ mɔ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ.

16 ‑Tʋgbanʋgba 'bʋ nɩ 'ʋ, 'kɩ 'lɩ 'a 'dʋkʋɛ 'nyɩ, 'bʋ kɔ 'dɩayɩ nyrɔyu, ‑ɛ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ blɛɛ yɩ, ‑bʋ kikle꞊e lɛ. Ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'cʋɛ a nyibli bʋ kikle ‑tʋgbanʋgba a 'mʋ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tʋgbanʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑hɛɛnyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, 'cʋɛ a nyibli 'mʋ ꞊nʋ lɛ ‑kikle ‑nɩ.

'Cʋɛ a ye'nanyʋ

17 'Cʋɛ a ye'nanyʋ', 'bʋ yɩ 'cʋɛ nɩ ‑nɛɛ ‑nɩ ‑tɛɛ, 'cʋɛ a nyibli blɛɛ yɩ, bʋ ‑hɛɛ ꞊nʋ, ɛ kɔ, bʋ ꞊tuu 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'ʋ 'klɩ, ‑ʋ tʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑tɛɛ, ba ꞊tuu 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ, 18 ‑kɔtɩ kɛ‑ Nyɩsʋa a win pɩ, ‑ɛ ‑mɔ: «Bli ‑bʋ, ‑ɛ yɩ ‑kʋbʋ ‑hʋhʋɔ ‑nɩ, a 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ba mʋa nɛ 'a wuntɔ klɛ.» Kɛ‑ ɛ pɩ de: «Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ ni ‑kʋan, ɛ blɛɛ yɩ, bʋ kɔ 'pɛɛlɛ.»

19 Nyiblo nɩ ‑do, 'bʋ yɩ 'cʋɛ a ye'nanyʋ ‑tɩ nɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ꞊nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ nʋa yɩ bʋ, kɛɛ, 'bʋ ‑wɛ 'lɩ 'hʋɛn kɔ ta, 'bʋ yɩ꞊ɩ ‑tɩ nɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ pʋ ꞊nʋ nʋa yɩ bʋ. 20 'Cʋɛ a ye'nanyɔ 'bʋ nu dɛ, ‑ɛ nyre yɩ, 'plɛ꞊ɛ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye'. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, nyibli ‑bɩ 'mʋ hʋannʋ pie, 'kɩ bʋ nu yɩnyre‑tɛblɩ.

21 'N nyɛɛ ‑mʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', kɔ 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ ye', ɛ kɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑mʋ', ɛ ‑ha 'lɩ 'hʋɛn‑ ye', ‑tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, 'n hlɛ, ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. ꞊Nɩ 'jraa 'lɩ nyibli' lɛ, pʋ ꞊haan‑bati, 'ye ꞊bɩɩ nyiblo ‑mʋ', ʋ yɛɛ ‑tɩ, ɛ mɔ ‑na nɩnatumu. 22 ꞊Nɩ 'mʋ 'ʋ nyiblo bʋ ꞊tu, 'kɩ bʋ nu 'cʋɛ a ‑kʋandɛ, ꞊tɛ꞊ɛ 'yi ‑tɛɛ. ꞊Nɩ 'nuo 'lɩ ꞊dedede, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'nɩ ꞊ha lɛ pʋ, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'bʋ yɩ dɛ 'kuku nɩ ni, ꞊nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ꞊ɩ mɛ lɛ. ‑Na 'mumu, ‑na nɩnabʋɩ bʋ 'sii 'ʋ yɩ.

23 ‑Tɛ ‑na 'kwli 'cibi 'ʋ kɩkla a ‑tɩ, ꞊nɩ 'naa 'kɩ 'nie nɩ ‑do, kɛɛ, 'na ‑wiin a dɛ.

24 Ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, 'waa dɛ 'kuku, ʋ ni, ɛ 'yɩ ‑hli, nyibli a pɛpɛ 'ʋ yɩ꞊ɩ 'ye, 'tɩ‑ Nyɩsʋa a ‑batipʋ‑nyrɔwɔ 'mʋ 'ʋ nyre. Ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ ‑bati 'ʋ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'kɩ 'waa dɛ 'kuku di 'ʋ pepe' ‑bii ‑nɩ. 25 Kɛ‑ nɩ ‑do ɛ nɩ 'mʋ, 'kɩ 'ʋ ꞊haan‑tɛblɩ ‑mʋ', nyibli ‑nu a ‑ta'. ‑Ɛ ‑bɩ nɩ 'ʋ, nyibli 'ʋ yɩ꞊ɩ 'ye, kɛɛ, 'a dɛ ‑bɩ nɩ 'ʋ, nyibli 'ʋ 'yɛ nɩ 'ye꞊e. Kɛɛ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ ‑hli, ti ‑bʋ, ‑a nɩ 'yri bʋ, mu 'lɩ ye', ɛ di bi pepe'.

6

‑Kʋannunyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hɛ ‑Yusu a nyibli, ʋ blɛɛ yɩ, bʋ ꞊tuu 'ʋ 'waa nyibli gbagbɩ 'ʋ

1 'Kɩ 'lɩ ‑Yusu a nyibli 'nyɩ, nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ mɔ ‑kʋannunyibli, ʋ blɛɛ yɩ, bʋ ꞊tuu 'ʋ 'waa nyibli gbagbɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tonyibli 'nɩ ꞊ha Nyɩsʋa a 'nyrɛ yɩ nyre, kɔ, ʋ 'nɩ ꞊ha ‑tɩ ‑hʋɩn hla, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a tɔɔwin kɩ. 2 'Waa nyibli gbagbɩ a 'mʋ, 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'waa ‑kʋannunyibli 'yɩ yɩ blɛɛ ‑nɩ, bʋ 'kee 'ʋ 'waa 'ʋ꞊tuulɛ, ʋ 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ʋ mɔ 'dɩayɩnʋ a ‑tɩ. Kɛɛ, dɛ ʋ kɔ bʋ nu, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ ꞊tu 'waa ‑kʋan ‑mʋ', ʋ ni 'yie, ‑kɔtɩ 'bʋ yɩ 'a nunuo lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ʋ yɩ 'waa nyibli gbagbɩ a 'mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, ‑ʋ mɔ ‑Yusu a nyibli ‑wɛ, 'tɩ‑ ʋ nʋɛ ‑nɩ.

Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'ʋ hɩtɔɔnyʋ ‑mɔ, ‑ʋ nʋɛ 'wliyɛ dɩakɩ

‑Tɛblɩ ‑bʋ 'n hlee kɩ, tɔɔ ꞊nɛ nyibli, ɛ kɔ, pʋ ꞊nʋ ꞊tɔ', ʋ 'mʋ꞊ʋ nu. 3 Nyiblo ꞊dʋ, 'bʋ yɩ tɔɔwin ‑bɩ nɩ ‑tʋɛ ‑nɩ, 'na 'mumu, 'n 'yɩ ‑tɔɔ ‑nɩ, kɔ, 'bʋ 'yɛ nɩ 'ble ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊haanwin kʋa, kɔ, 'bʋ 'yɛ nɩ wɛn ‑tɩ ‑bʋ, ‑a tʋɛ ‑nɩ kɩ ‑wɛ, ‑tɛ nyiblo di nɩna nu, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye' a ‑ta', 4 ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yaa 'lɩ 'a dɩɔnʋ nɩ. Ɛ 'yɩ ꞊dedede ‑yi. Dɛ nɩ ‑do, ɛ ꞊mʋɛ lɛ, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ pʋ gblɛ, kɔ, bʋ pʋ ꞊yɛ lɛ, 'kɩ 'ʋ winbʋɩ ‑bʋ a ‑ta'. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ ni꞊e nɩ, nyibli, ‑ʋ pɩ꞊ɩ nʋa yɩ bʋ, 'ʋ kʋɛ ca, 'ʋ ni 'blini, 'ʋ ‑hɩhɛ 'yri lɛ, 'ʋ yɩ ‑tɛblɩ ‑hʋɩn 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, 'kɩ 'ʋ 'waa 'bio ‑mɔ', 5 'ʋ kla gblɛpʋ‑tɩ, ‑kɔtɩ 'waa 'lulɛ‑hihie nyre yɩ, 'tɩ‑ 'ʋ 'yɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑yi. 'Waa ꞊wlɩ wɛn 'nɩ, bʋ nu nyɩsʋadɛ, ʋ 'mʋ 'wliyɛ ‑hʋɔhʋɩ 'ye, ʋ 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ.

6 Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, nyiblo 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ plɔ a bleelɛ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɛ nɩ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑bʋ, ɛ ‑kɔ, ɛ 'yɩ ‑hʋ. 7 ‑Tɛ ʋ kʋɛ la ‑a mʋ, ‑a 'yɩ la ꞊dedede ‑ya. ꞊Ba 'kʋ, ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba gba ꞊dedede. 8 'A ‑tɩ, ꞊ba kɔ diidɛ, ꞊ba kɔ 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ ‑wɛ, ‑a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'yɩ ‑hʋ. 9 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hʋɛ ‑bʋ kɔ dɛ, dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'kwli Satan nɛɛ 'lɩ, 'ɛ yɩ 'ʋ ꞊nʋ lɛ ꞊tɛɛ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ cro 'yɛ nɩ klɔ mʋma, 'ʋ ni yɩnyre‑tɛblɩ, kɔ, 'ʋ kʋɛ 'lulɛ‑hihie ‑hʋan, 'ʋ ni bʋba‑tɛblɩ lɛ, 'waa 'klɔ a pɛpɛ, 'ɛ yɩ yɩ nyre, 'ʋ hlʋɛ Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ pɛpɛ. 10 'Wliyɛ a nʋɛlɛ, nɔ‑ yɛ yɩnyre‑tɛblɩ a gblegble. Nyibli ‑hʋɔhʋɩ nɩ 'ʋ, 'wli a nʋɛlɛ a ‑tɩ, 'ʋ 'kee kɛ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, 'kla‑wliye'yɩya 'ɛ 'yii 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ.

Lɛ'bɔɔwin

11 Timote, ‑mɔ ‑bɩ o, ‑mɔ Nyɩsʋa a nyiblo ꞊nɩɔ. hlɔɔ yɩnyre‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ ‑mɔ lɛ. ꞊Mʋɔ꞊ɔ lɛ, 'kɩ ‑na nɩnabʋɩ bʋ 'sii 'ʋ yɩ. Nʋɛ Nyɩsʋa, ‑bʋ 'cibi 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑tɛɛ. Nʋɛ ‑na 'bio ‑tonyibli. Kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, ɛ kɔ, ‑na ꞊wlʋ bʋ 'yɔpɔ ‑nɩ. 12 ‑Tɛ cigbɛ'gbanyɔ ni, 'ɛ 'yɛ nɩ sa, 'kɩ 'ʋ cigbɛ a 'gbʋgba a ‑ta', kɛ‑ ‑bʋ nu, ꞊nɩ 'saa 'lɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta'. 'Klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ ‑mʋ nɩ, ɛ 'mʋ ‑mʋ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ ‑nyi. Yɩnɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑kuo ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ‑na la ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ye'. 13 'N yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ ni꞊e, 'tɩ‑ ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'ɛ yɩ 'klɔ nɩ, kɔ 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ ye', ‑ɛ lee la ‑gʋlʋnʋma Pʋsɩ Pilatɩ ꞊haan‑tɩ, 14 ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ lee ‑mʋ, ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, ‑bʋ nu 'a pɛpɛ, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha ‑mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ 'mʋ di. 15 Nyɩsʋa a 'mʋ, nɔ‑ wa ti ‑mʋ', ‑Yusu kɔ bʋ ya 'nyrɛ. Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa. Ɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa. Ɛ nɔ‑ yɩ nyibli plɔ a bleelɛ ‑nyi. Ɛ nɔ‑ mɔ 'kɩɩnpʋ a 'Kɩɩn. Ɛ nɔ‑ mɔ bodɩɔpʋ a Bodɩɔ. Ɛ nɔ‑ mɔ kʋkɔnyʋ a Kʋkɔnyɔ. 16 Ɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ 'yɛ nɩ 'kʋ. 'A bʋnɩɩlɛ, nɔ‑ mɔ ‑nyrɛ. ‑Tɩtɛ ‑mʋ', ɛ nɩ 'ʋ bʋ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'mʋɛ 'ʋ yrɛ. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ ‑hʋan꞊a nɩ 'ye. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'a 'yiye 'lɩ ‑wɛ. ‑Tonyibli bʋ 'bʋa nɛ 'a ‑tɩ 'yi. Ɛ nɔ‑ ‑bʋ kɔɔ nyibli win kɩ, ‑tɛ ɛ tɛ yɩ bʋ. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.

17 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'klɔ ‑bʋ kɩ a kʋkɔ‑tɛblɩ, ‑ɛ ‑hʋ, lee ꞊nʋ, ʋ 'nɩ 'yaa 'lɩ 'waa dɩɔnʋ, kɔ, ʋ 'nɩ 'kuo 'lɩ 'waa kʋkɔ‑tɛblɩ a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ ‑wɛ bʋ nɩ, ti nɩ ‑do a ti 'yri. Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ bʋ kuo ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ ni ‑a mʋ ꞊haan‑tɛblɩ 'yi ꞊hlɔn lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑aan plɔ 'mʋ ble. 18 Lee ꞊nʋ, bʋ nu ꞊haandɛ. 'Waa ꞊haan‑tɛblɩ, ʋ di nu, bʋ ‑hʋ. 'Waa dabʋɩ bʋ 'huhue ‑nɩ, 'kɩ bʋ ‑nyi nyibli dɛ, kɔ, bʋ nɔ ‑tɩ' lɛ. 19 'Bʋ yɩ 'a nunuo lɛ nɩ ni, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ ꞊tui ꞊haan‑tɛblɩ blɛ, ‑ɛ 'yɛ nɩ di bʋ nɩ ‑wɛ, 'tɩ‑ ‑ɛ di ꞊nʋ wa, 'kɩ 'lɩ ye'. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ꞊haan'klɔ kʋa 'ble.

20 Timote o, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ‑mʋ, ꞊tu꞊o 'yie ‑tɛɛ. Nyibli 'bʋ yɩ toto nɩ pɩ, ‑ɛ 'yɛ nɩ da ꞊dedede, ꞊nɩ 'pʋʋ 'lɩ ‑na wuntɔ 'lɩ, kɔ, ꞊nɩ 'bie 'lɩ 'waa tɔɔlɛ ‑mʋ' 'nyɩ, ʋ dɛɛ ‑tɛɛ a tɔɔlɛ, kɛɛ, ‑ɛ 'yɩ ‑tɛɛ a tɔɔlɛ 'pa‑, ‑ɛ mɔ hɩ. 21 'N hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑kɔtɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ‑ʋ pɩ totodʋ a 'mʋ, ʋ 'kee ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ nɩ.

Kɩ mɔ, 'n hree mɔ. Nyɩsʋa bʋ nɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, kɔ, bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ.

* 3:2 3.2 ‑ʋ'ʋ‑: ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ nu ‑wlawlɩ.

† 3:12 3.12 ‑ʋ'ʋ‑: ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ nu ‑wlawlɩ.

2 TIMOTE

1

2

3

4

'HƲƐN A 'CRƖƐN

Pɔlʋ gba la

TIMOTE

yɩ

1

1 'Mɔ Pɔlʋ, 'mɔ ‑yɩ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ. Nyɩsʋa, nɔ‑ nu 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑mɔnanyɔ* ‑mɔ', 'ɛ lee 'mʋ, ‑ɛ mɔ, 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑ ‑mʋɛ ‑nyi, ꞊bʋ hla 'a ‑tɩ. 2 ‑Mɔ Timote, ‑ɛ mɔ 'na nʋɛyu, ‑mɔ 'n yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ. ‑Aan 'Baɩ Nyɩsʋa, kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, bʋ nu ‑mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, bʋ yru ‑na nyaɩ, bʋ ‑nyi ‑mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ.

Pɔlʋ yɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'kɩ 'ʋ Timote a ‑ta'

3 'Tɔ kɔ ‑nyrɛ, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, 'n yɩ ‑nyi꞊e 'wio, 'kɩ 'ʋ ‑na ‑ta'. Ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ kɔ ‑kʋan 'n ni, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'na 'baɩnʋ ni la 'a ‑kʋan a nunuo. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'n ni 'a ‑kʋan a nunuo, ɛ 'sii yɩ. 4 ‑Tɛ 'n yɩ la 'lɩ ‑mʋ bʋ nɩ hie, ꞊hien ‑yɩ la we, 'a ‑tɩ yɩ bi 'lɩ 'mʋ 'kwli lɛ. 'N ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ nɩ, ꞊bʋ 'ye wɛn ‑mʋ de, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ dɔdʋ nu. 5 'N yɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'kɩ 'ʋ ‑na ‑ta', ‑kɔtɩ ‑tɛ ‑nu ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑tɛɛ, 'a ‑tɩ 'nɩ ‑hru꞊o lɩ 'mʋ ‑mɔ. ‑Na 'dii gbagbʋ Loisɩ, nɔ‑ mɔ yɩ‑hɛnyiblo, ‑ɛ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ ‑na dɩɔnʋ a 'dii Enisɩ 'ɛ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑na 'mumu, ‑kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ ‑wɛ.

Pɔlʋ yɩ ‑nyi Timote 'klɩ

6 'A ‑tɩ, 'n yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ de, 'klɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ‑mʋ, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri 'n pʋ la ‑mʋ dabʋɩ 'lu bʋ, ꞊nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ 'klɩ 'lɩ ‑wɛŋmlɩ klɛ. Kɛɛ, wɛn, 'kɩ bʋ nu ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ ‑na ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ. 7 ꞊Nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* ‑mʋ', ɛ ‑nyi ‑a mʋ, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, ‑a 'nɩ ‑pie꞊e hʋannʋ. Kɛɛ, ‑Hihiu a 'mʋ, ɛ yɩ ‑nyi ‑a mʋ 'klɩ, 'kɩ ‑ba nu Nyɩsʋa a ‑kʋan, kɔ, 'kɩ ‑ba nʋɛ nyibli, kɔ, 'kɩ ‑ba kɔɔ nɛ ‑aan dɩɔnʋ win kɩ.

8 'A ‑tɩ o, ‑tʋɩ 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑mʋ, 'kɩ ‑bʋ lee nyibli ‑aan Kʋkɔnyɔ a ‑tɩ. ‑Tʋɩ 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑mʋ 'na ‑tɩ, 'ye ꞊bɩɩ 'n nɩ 'nɛ‑ ꞊jɩ'. Kɛɛ, ‑na 'mumu, wɛn꞊ɛ kɩ ‑wɛ, 'kɩ ‑bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, ‑Yusu a ꞊haantitie a ‑tɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'n ni, 'nɩ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye. Kɛ‑ ‑bʋ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli. 9 Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ nɔ‑ wa ‑a mʋ, 'ɛ da ‑a mʋ, 'kɩ ‑ba mɔ 'a nyibli. Ɛ 'yɩ ‑aan ꞊haan‑tɛblɩnu‑tɩ 'pa‑, ɛ 'yɩ ‑a mʋ wa, kɛɛ, ɛ wa ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ ‑yra 'lɩ꞊ɩ 'a dɩɔnʋ 'kwli nɩ, 'kɩ bʋ nu ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ 'yɛ la klɔ nɩ ni, 'kɩ ɛ pʋ la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di nu la ‑a mʋ ꞊haandɛ a 'mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ di la nu a ‑ta'. 10 Kɛɛ, ti ‑bʋ 'yri, ꞊haandɛ a 'mʋ, ɛ bi pepe', ‑tɛ ‑aan Wanyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, nɔ‑ ‑wɛ 'kʋkʋʋ a 'klɩ bʋ, 'ɛ tɔɔ nɛ ‑a mɔ꞊ɔ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, ꞊ba 'ble 'a ꞊haantitie kʋa, ɛ di ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ.

11 'Mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa nu 'mʋ 'a ‑mɔnanyɔ ‑mɔ', ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ ꞊haantitie a 'mʋ nyibli pʋ, ɛ kɔ, 'mʋ ꞊nʋ꞊ʋ yɩ ‑tɔɔ ‑nɩ. 12 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye, 'kɩ 'nɛ‑ ꞊jɩ'. Kɛɛ, 'nɩ ‑pie꞊e lɩ 'a ‑tʋɩ, ‑kɔtɩ 'n yi ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ, 'nɩ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ 'nɩ yi꞊e ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ 'klɩ, 'kɩ ꞊haantitie ‑bʋ, ɛ pʋ lɛ, ꞊bʋ pʋ nyibli, bʋ ꞊tu꞊o 'yie ‑tutu, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ɛ di ya, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre. 13 ꞊Haantitie nɩ ‑do a 'mʋ, ꞊wɩɩn 'ʋ 'mʋ wien, ɛ nɔ‑ ‑bʋ pʋ nyibli ‑wɛ, ꞊nɩ 'cɩcɩɩ 'lɩ 'a ꞊dedede. ꞊Nɩ yɩ꞊ɩ nɩ pɩ, ‑ɛ ‑bɩ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ɛ kɔ, ‑bʋ nʋɛ nyibli, 'kɩ 'lɩ 'klɩ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ yɩ ‑mʋ ‑nyi 'kwli. 14 ꞊Haantitie ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ‑mʋ, ꞊tu꞊o 'yie, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha꞊a 'cɩcɩ ‑nɩ. 'Ble ꞊haantitie a 'mʋ kʋa ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ‑ɛ nɩ 'ʋ ‑a mʋ ke' a 'klɩ 'kwli.

Pɔlʋ nɛ 'a dɩɔnʋ a ‑tɩ ‑mɔ lɛ

15 ‑Yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Asiblʋgba 'kwli, ʋ hie 'ʋ 'mʋ bʋ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Fisɛlɩ kɔ Hɛmʋsɛnɩ 'hʋɛn‑, 'kɩ ʋ nɩ 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ. 16 Kɛɛ, Onesifɔlɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ kɔ ti, 'ɛ pɩ 'mʋ 'klɩ yra lɛ. ‑Tɛ 'n nɩ ꞊jɩ' a ‑tɩ, ‑tʋɩ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ. ‑Aan Kʋkɔnyɔ bʋ nu꞊o ꞊haandɛ ‑mɔ, ɛ kɔ 'a 'kayu a 'dʋkʋɛ 'hʋɛn‑. 17 ‑Tɛ ɛ di la 'nɛ‑ Rɔmʋdɩɔ 'kwli, ‑tɛ ‑mʋ', 'n nɩ 'ʋ, ɛ ꞊mʋɔ꞊ɔ lɛ ‑mʋɔmʋɔ, 'ɛ yɛ꞊ɛ kɩ. 18 ‑Aan Kʋkɔnyɔ bʋ nu꞊o ꞊haandɛ ‑mɔ, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ɛ di di de. ‑Tɛ ‑na 'mumu, ‑nu 'a yiyie, ti ‑kɔ 'yri 'n nɩ la 'lɩ Efɛsɩdɩɔ 'kwli, ɛ ‑hɛɛ la 'mʋ nɩ dɩakɩ.

2

‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ bʋ bi 'lɩ ‑mʋ 'kwli

1 'Na 'yu o, ‑hɔn 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɔ', bʋ ‑nyi ‑mʋ 'klɩ, ‑bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ. 2 Ti ‑hi la a ti 'yri, 'mɔ ‑tɔɔ la ‑mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ. Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ', 'n nɛ la ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ yɩ, tɔɔ ꞊nɛ nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ kuo ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'waa 'mumu, ʋ 'mʋ 'klɩ kɔ, 'kɩ bʋ tɔɔ ꞊nɛ nyibli ‑bɩ de.

3 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ kɔ ‑bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ, kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, ꞊wɩ yɩ ꞊haan'sɛyotayu, ‑ɛ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli. 4 'Bʋ mɔ, 'sɛyotayu 'bʋ yɩ tʋ kɩ nɩ mi, 'bʋ ‑hʋɛ bʋ blee nɛ 'a nyiblo gbagbʋ a plɔ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'sɛyo 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ 'lɩ 'waa ‑tɩ wuntɔ 'nyɩ lɛ. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑mʋ ‑mɔ. 5 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ cigbɛ'gbanyɔ a dɛ yɩ. 'Bʋ mɔ, cigbɛ'gbanyɔ 'bʋ yɩ cigbɛ nɩ 'gbɛ, 'bʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ cigbɛ a 'mʋ, 'a tete 'ʋ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ꞊ʋ ‑ti. 6 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ 'dʋdɔnyɔ a dɛ yɩ ‑wɛ. 'Bʋ mɔ, 'dʋdɔnyɔ 'bʋ yɩ 'ʋ 'klɩ nɩ ꞊tui, 'bʋ yɩ ‑ci a ‑kʋan nɩ ni, ɛ nɔ‑ blɛɛ yɩ, ‑bʋ di ‑ci a 'mʋ, 'a yɩ‑hɛ‑tɛblɩ. 7 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n yɩ ‑mʋ ‑lee ‑nɩ, naa ꞊nɛ ꞊wlɩ klɛ ‑tɛɛ, ‑kɔtɩ ꞊nɩ yɩ꞊ɩ ꞊wlɩ klɛ nɩ nɛɛ ‑nɩ, ‑aan Kʋkɔnyɔ di ‑nyi ‑mʋ 'klɩ, ꞊mʋ ‑tɩ a pɛpɛ a 'mʋ lɛ yru.

8 ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ mɔ la bodɩɔ Dafidɩ a 'yonʋ a 'Yu, 'a ‑tɩ bʋ bi 'lɩ ‑mʋ 'kwli. ‑Yusu a 'mʋ, ɛ 'kʋ nɩ, Nyɩsʋa 'ɛ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ. Ɛ nɔ‑ mɔ ꞊haantitie, 'n pɩ nyibli. 9 ꞊Haantitie a 'mʋ a ‑tɩ, 'n yɩ 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, 'ʋ pʋ 'mʋ ꞊jɩ', ‑wɛn nyiblo, ‑ɛ nu dɛ ‑hʋan. Kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ Nyɩsʋa a win ꞊jɩ', ‑tɛ ɛ ni bʋ'hɛɛnlɛ a ‑tɩ. 10 'A ‑tɩ, 'n wɛn nɩ, 'kɩ ꞊bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, 'waa 'mumu, 'hru ‑mʋ', ‑ɛ kɔ wlɔn ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'ʋ ‑naa ‑nɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ wa, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ɛ kɔ, ʋ 'mʋ 'lɩ 'a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ' 'kwli pa, ‑kɔtɩ a 'yi'bʋalɛ. 11 Ɛ kɔ win 'ɛ mɔ ‑tɛɛ a win. Win a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«'Bʋ mɔ, ꞊ba hie 'ʋ ‑aan 'klɔ 'ka bʋ, ꞊wɩ yɩ,

‑tɛ ‑a kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, ‑a 'yɛ nɩ 'kʋ wɛn,

‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a di 'hrɩ 'klɔ ‑wɛ.

12 'Bʋ mɔ, ꞊ba wɛn꞊ɛ kɩ, 'kɩ ‑ba 'ye ꞊hɩʋɛn,

‑tɛ ‑a mɔ ‑Yusu a nyibli a ‑tɩ,

‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a mʋ di nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ.

Kɛɛ, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ꞊ɩ nɩ hlɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a 'yɩ꞊ɩ ‑yi,

ɛ di꞊e 'nɩ hla ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ ‑a mʋ ‑yi.

13 Kɛɛ, 'bʋ mɔ, ꞊ba 'yɩ ꞊wlʋyɩkuonyibli 'pa‑,

ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ kɔ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ,

‑kɔtɩ ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɩ ‑mʋ', ɛ hlɛ,

ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, 'kɩ bʋ 'yɩ꞊ɩ ‑nu.»

꞊Tu 'ʋ 'klɩ, ‑bʋ nu Nyɩsʋa a ‑kʋan ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑mʋ 'nyrɛ lɛ pʋ

14 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n yɩ ‑mʋ ‑lee ‑nɩ, pʋ 'lɩ꞊ɩ nyibli ‑bɩ 'kwli lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie ‑tɛɛ. Ti ꞊nʋ ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ 'nuo 'lɩ 'blini, 'kɩ 'ʋ winbʋɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ da ꞊dedede a ‑ta', ‑kɔtɩ 'blinidʋ a 'mʋ a nunuo, ɛ 'nɩ ‑hɛɛ꞊ɛ lɩ nyiblo ꞊dʋ, kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pɩ꞊ɩ nʋa yɩ bʋ, ɛ yɩ nyre 'waa ꞊wlɩ yɩ. 15 ‑Mɔ ‑bɩ, ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ‑bʋ nu Nyɩsʋa a ‑kʋan ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑mʋ 'nyrɛ lɛ pʋ. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ mɔ Nyɩsʋa a ꞊haan‑kʋannunyɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tʋɩ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu ‑mʋ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye'. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ nyibli Nyɩsʋa a win nɩ tʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ bʋ 'sii 'ʋ yɩ, ɛ kɔ, bʋ kɔ' lɛyuyruo. 16 Ɛ kɔ nyibli, 'ʋ pɩ ‑tɛblɩ ‑gbatɩ a gblɛ, ‑ɛ 'yɛ nɩ blee Nyɩsʋa a plɔ. ‑Mɔ ‑bɩ, ꞊nɩ 'pʋʋ 'lɩ wuntɔ ‑tɛblɩ a 'mʋ 'nyɩ, ‑kɔtɩ nyibli a 'mʋ, ‑ʋ pɩ gblɛdʋ a 'mʋ, ʋ ‑hɛ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn gbɛɛgbɛ. 17 ‑Tɩ ‑mʋ', ʋ tʋɛ ‑nɩ, ɛ yɩ 'nɩ wlo, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ꞊jio ni, 'ɛ wle, 'kɩ 'ʋ 'hʋɩ kɩ. Nyiblidʋ a 'mʋ, ‑ʋ ni dɛdʋ a 'mʋ, 'kɩ Himene kɔ Filɛtɩ 'hʋɛn‑, ʋ nɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ. 18 Ʋ 'nɩ ‑tɔɔ꞊ɔ 'kɩ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ʋ ni hɩ, ʋ wɛn, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'kʋ, Nyɩsʋa ‑wɛ 'lɩ ꞊nʋ 'kʋkʋnyibli a 'nyɩ‑hɩhɩa ‑mɔ, 'ɛ ‑ha ꞊nʋ 'klɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ nyibli ‑bɩ 'ʋ hie 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ.

19 Kɛɛ, ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a win 'nɩ 'cɩcɩ꞊ɩ lɩ. Ɛ 'wɩ꞊ɩ 'hɩɔ 'pa yɩ, ‑ɛ ku 'lɩ bʋ ‑tɛɛ, 'tɩ‑ ‑ɛ kɔ kɩ ʋ 'crɩɩ 'ʋ, ‑ɛ mɔ: «Kʋkɔnyɔ yi 'a nyibli nɩ,» 'ʋ 'crɩɩ 'ʋ de: «'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ pʋ lɛ, ɛ mɔ Kʋkɔnyɔ a nyiblo ꞊nɩɔ, ɛ kɔ bʋ hie 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo bʋ.»

20 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ mu 'lɩ dɛkɔnyɔ a 'kayu bʋ, ‑di 'yee 'lɩ 'pʋɛlɩ a gblegble. ‑Ʋ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ nu ‑gʋlʋ, 'ʋ nu꞊o, ‑ʋ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ nu ti, 'ʋ nu꞊o, ‑ʋ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ nu bʋɛ, 'ʋ nu꞊o. 'A dɛ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑gʋlʋpʋɛlɩ, ꞊haannyibli 'bʋ ‑di, 'tɩ‑ 'ʋ 'hrʋɛ ꞊nɛ, kɛɛ, 'a dɛ ‑bɩ ‑mʋ', 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, ʋ nii ꞊nɛ ‑kʋan 'yri. 21 ‑Aan 'mumu, kɛ‑ ‑aan dɛ nɩ 'mʋ ‑wɛ. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ hie 'ʋ ‑tɛblɩ ‑hʋɩn ‑mʋ', ‑kɔtɩ 'n hla wɛn a nunuo bʋ, Nyɩsʋa di ‑nyi꞊e ‑kʋan, ‑ɛ nɩ 'dɔ. Ɛ di 'wɩ꞊ɩ ‑gʋlʋpʋɛlɩ ‑nɩ wɛn yɩ. 'A kʋkɔnyɔ di pʋ꞊ʋ 'kɩbɩa kɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ꞊gbɛtʋ a ‑ta', ‑ɛ nu꞊o, ɛ yɩ 'a kʋkɔnyɔ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ dɩakɩ, ɛ kɔ, 'ɛ ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ bʋ nu 'a ‑nɛ ꞊haan‑kʋandɛ ꞊dʋ.

22 'A ‑tɩ, yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', gbloyɔ ‑bɩ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ʋ ni, ꞊nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ. 'Gba ‑tɛblɩdʋ a 'mʋ cigbɛ ye' lɛ. ꞊Mʋɔ꞊ɔ lɛ, 'a ‑nɛ ti, 'kɩ ‑na nunuklɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ. Kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ. Nʋɛ nyibli. ꞊Mʋɔ꞊ɔ lɛ, 'kɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'klɔ ꞊sii 'ʋ yɩ, ɛ kɔ, ‑ʋ dɛ ‑aan Kʋkɔnyɔ, ʋ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, ba kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ. 23 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ gblɛ nɩ pɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ da ꞊dedede, 'tɩ‑ ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑hɛɛ nyibli, ꞊nɩ 'pʋʋ 'lɩ ‑na wuntɔ 'lɩ, ‑kɔtɩ ‑yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nɩ 'blini. 24 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ni ‑aan Kʋkɔnyɔ a ‑kʋan, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ 'plɛ hle. Kɛɛ, ɛ kɔ bʋ nu nyibli a pɛpɛ ꞊haandɛ ‑mɔ. Ɛ kɔ bʋ tɔɔ nyibli a pɛpɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑tɛɛ. Ɛ kɔ bʋ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla. 25 'Bʋ mɔ, nyibli 'bʋ yɩ꞊ɩ yɩ nɩ ‑wɛn, ɛ kɔ bʋ tɔɔ ꞊nʋ, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ 'yɔpɔ 'kwli. ‑Baklɛ, Nyɩsʋa di ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'kɩ bʋ hie 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ yi. 26 ‑Baklɛ, ʋ di ‑hɔn 'lɩ Satan ‑jɩ', ‑ɛ klɔ ꞊nʋ, ‑wɛn cro, ‑ɛ klɔ mʋma, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', Satan a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ nu.

3

Lɛ'bɔɔti 'yri, 'klɔ 'bʋ 'mʋ 'ʋ ‑wlu ‑hɔn, nyibli di 'ye ꞊hɩʋɛn a gblegble

1 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n yɩ ‑mʋ ‑lee ‑nɩ, yru꞊o' lɛ ‑tɛɛ: Lɛ'bɔɔti 'bʋ nyre 'ʋ, 'klɔ 'bʋ 'mʋ 'ʋ ‑wlu ‑hɔn, nyibli di 'ye ꞊hɩʋɛn a gblegble. 2 Ti a 'mʋ 'yri, nyibli di ‑hie ʋ nɩ ‑do a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ. Ʋ di nʋɛ 'wliyɛ dɩakɩ, ʋ 'mʋ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli pʋ. Ʋ di 'yaa 'lɩ 'waa dɩɔnʋ, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa 'yri lɛ ‑ha, ʋ 'mʋ 'waa 'diinʋ kɔ 'waa 'baɩnʋ a ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di ꞊nʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑nyi ꞊nʋ 'wio, ɛ kɔ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ꞊tuu 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede, 3 ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nʋɛ 'waa dɩɔnʋ a 'dʋkʋɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kɔ nyibli a nyaɩ, ʋ 'mʋ nyibli hɩ klɛ pʋ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yi 'waa dɩɔnʋ a naalɛ, dɛ nɩ ‑do, ʋ di nu, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ ꞊tu nyibli ꞊hɩʋɛn, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nʋɛ ꞊haandɛ ꞊dʋ, 4 ʋ di kaa nyibli, ʋ di nɩ yrʋ yɩ, ʋ 'mʋ ‑tɛblɩ ‑hʋɩn lɛ nu, ʋ 'mʋ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ 'lɩ 'yaa ‑nɩ dɩakɩ, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'waa plɔ ‑blee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ʋ di ‑nʋɛ ‑nɩ, kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ bʋ nʋɛ Nyɩsʋa. 5 Nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ di 'wɩ Nyɩsʋa a nyibli yɩ, kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ yi Nyɩsʋa a 'klɩ ‑mʋ', ‑ɛ ni꞊e, 'tɩ‑ ‑tonyiblo a 'yrinaabʋɩ 'ɛ yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ. hlɔɔ nyiblidʋ a 'mʋ ‑mɔ lɛ.

6 'Kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'waa dɛ ‑bɩ, ʋ di pa 'lɩ 'kayo blɛ, nʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'lu ‑bʋa ‑nɩ, ʋ 'mʋ ꞊nʋ ‑kaa ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nʋgbɩ a 'mʋ, ʋ 'mʋ 'waa pʋpʋwin kɩ wɛn. Nʋgbɩ a 'mʋ, ʋ ni dɛ 'kuku dɩakɩ, yɩnyre‑tɛblɩ a pɛpɛ, 'waa ꞊wlɩ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ ʋ ni. 7 Ʋ pɩ nyibli a pɛpɛ nʋa yɩ bʋ, kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑yru꞊o ‑tɩ a ‑tɛɛ' lɛ. 8 Nyiblidʋ a 'mʋ, ‑ʋ pʋɛ nyibli ‑mɔ lɛ, ʋ ‑wɛn Nyɩsʋa a ‑tɛɛ a win yɩ, ꞊wɩ yɩ Moise a ti 'yri, ‑tɛ Sanɛsɩ kɔ Sabrɛsɩ 'hʋɛn‑, ʋ ni la, 'ʋ ‑wɛn la Moise a 'mʋ yɩ. 'Waa 'lulɛ‑hihie nyre yɩ. Ʋ 'yɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 9 Kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ muu ye', ‑ɛ nu꞊o, nyibli ‑hʋɔhʋɩ di꞊e lɛ 'nɩ yru, ‑ɛ mɔ, 'waa 'lulɛ‑hihie nyre yɩ, ꞊wɩ yɩ ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ ‑tonyibli nu la, 'ʋ yru la꞊a lɛ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Sanɛsɩ kɔ Sabrɛsɩ 'hʋɛn‑, 'waa 'lulɛ‑hihie nyre la yɩ ‑tɛɛ.

Pɔlʋ yɩ Timote 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'nɩ 'saa 'lɩ

10 ‑Mɔ ‑bɩ, dɛ ‑bʋ, 'n tʋɛ ‑nɩ, ‑yi꞊e nɩ, 'tɩ‑ ꞊nɩ yi꞊e, ‑tɛ 'na 'yrinaabʋɩ nɩ 'mʋ, ɛ kɔ, dɛ ‑bʋ, 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ nu, 'kɩ 'lɩ 'na 'klɔ 'kwli, ꞊nɩ yi꞊e ‑wɛ, ɛ kɔ, ‑tɛ 'n nu Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, ‑tɛ 'n ni ꞊wlʋ a 'lɩla, ‑tɛ 'n nu nyibli a nʋɛlɛ, ‑tɛ 'n ‑nu, 'nɩ 'yɛ nɩ sa, ꞊nɩ yi꞊e ‑wɛ. 11 ‑Yi꞊e nɩ, ‑tɛ nyibli nu 'na ti 'yaklɩ a yrɛgbʋgba, kɔ, ‑tɛ 'n nu la ꞊hɩʋɛn a 'yiye, 'kɩ 'lɩ 'dɩɩ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Atiɔsɩ, kɔ Yikɔnɩ, kɔ, 'kɩ 'lɩ Lisɩtrɩ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ʋ gba 'mʋ ti 'yaklɩ yɩ dɩakɩ, kɛɛ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ nu 'mʋ, ‑aan Kʋkɔnyɔ ꞊gblɛ 'mʋ nɩ. 12 Ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ ꞊nɩɔ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ ‑hʋɛ bʋ na Nyɩsʋa a 'hru, ‑tɛ ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyiblo, ɛ di 'ye ꞊hɩʋɛn, 'kɩ 'lɩ ‑tonyibli ‑jɩ'. 13 Kɛɛ, 'crɛkɔnyibli, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɛɛ 'waa 'bio, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, 'waa nunuŋmlɩ a yɩnyinyre di kɩ 'nɩ ‑bii ‑nɩ, 'tɩ‑ ʋ di kaa nyibli, nyibli 'mʋ ꞊nʋ ‑kaa ‑nɩ ‑wɛ.

14 ‑Mɔ ‑bɩ, ‑tɛblɩ ‑bʋ, ꞊nyɩ, kɔ, ‑wɛn kɩ, 'kɩ 'lɩ ‑na ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, 'nɛɛ 'ʋ yɩ bʋ, ti a pɛpɛ, ‑kɔtɩ ‑yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ tɔɔ ‑mʋ, ʋ tɔɔ ‑mʋ nɩ ‑tɛɛ, 15 'tɩ‑ ꞊nɩ yi Nyɩsʋacrɩɛn ‑wɛ, kʋɛ la 'lɩ ‑na 'hɩandɛ 'yie bʋ. 'Crɩɛn a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ ‑mʋ ꞊tɔ ‑nyi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, 'kɩ ‑bʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ ‑mʋ wa. 16 ‑Tɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, Nyɩsʋa a ‑Hihiu*, nɔ‑ nu꞊o, nyibli 'ʋ 'crɩ꞊ɩ. Nyɩsʋacrɩɛn a 'mʋ, ɛ yɩ ‑a mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, ꞊a yrui dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ ‑ba nu, ɛ nɔ‑ yɩ ‑a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, ꞊a yrui dɛ 'kuku ‑mʋ', ‑a nu, ɛ nɔ‑ pɩ 'ʋ ‑a mʋ ꞊haan'hru wlɔn, ɛ nɔ‑ tʋɛ nɛ ‑a mʋ, ‑tɛ ‑a di nu, 'tɩ‑ ‑aan 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ. 17 Kɛ‑ Nyɩsʋa a ‑Hihiu nu 'a nunuo, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa a nyiblo 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ. Nyɩsʋa ‑nyi꞊e 'klɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ ‑hʋɛ nɩ, 'kɩ ɛ 'mʋ 'a ‑nɛ ꞊haandɛ ꞊dʋ nu a ‑tɩ.

4

Pʋ ‑Yusu a ꞊haantitie 'a ‑nɛ ti

1 ‑Nyrɔwɔ di 'ʋ 'nɩ nyre, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ di de, ɛ 'mʋ nyibli a pɛpɛ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, 'kʋkʋnyibli kɔ 'klɔnɩnyibli 'hʋɛn‑, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ nyɛɛ ‑mʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', kɔ 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ ye', 2 pʋ nyibli ꞊haantitie. 'Nɛɛ ꞊nɛ kɩ bʋ, 'ye ꞊bɩɩ nyibli yɩ 'a 'wɩnwɩɩn nɩ ‑hʋɛ, 'ye ꞊bɩɩ ʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa 'a 'wɩnwɩɩn. 'Bʋ mɔ, nyibli 'bʋ yɩ dɛ 'kuku nɩ ni, lee ꞊nʋ, bʋ hie 'ʋ dɛ 'kuku a 'mʋ, 'a nunuo bʋ, ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'kɩ bʋ nu ꞊haandɛ. Tɔɔ ꞊nʋ, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli. 3 Ɛ di kɔ ti, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre, ‑ɛ kɔ 'yri nyibli 'yɛ nɩ di nyibli ‑bʋ, ‑ʋ tʋɛ ꞊nʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ nʋa yɩ bʋ nɩ pʋ. Kɛɛ, ʋ di꞊e 'nɩ ‑hʋa, 'kɩ bʋ nu ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ nyre yɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ʋ 'mʋ hɩtɔɔnyʋ lɛ 'kukue ‑nɩ. Hɩtɔɔnyʋ a 'mʋ, ʋ di 'nɩ ‑hʋ. 'Bʋ yɩ 'kɩ hɩtɔɔnyʋ a 'mʋ nʋa yɩ bʋ nɩ pɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'waa plɔ ble nɩ. 4 Ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ 'kɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ nʋa yɩ bʋ, hɩtɔɔlɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ʋ di nʋa yɩ bʋ pʋ. 5 Kɛɛ, ‑mɔ ‑bɩ, 'cibi 'ʋ ‑na dɩɔnʋ a win a kɩkɔɔlɛ, 'ye ꞊hɩʋɛn, pʋ nyibli ‑Yusu a ꞊haantitie. ‑Kʋan ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ‑mʋ, gba꞊a 'lu ‑mɔ, ‑bʋ ‑yra꞊a 'lu.

6 'Mɔ ‑bɩ, ti nyre 'ʋ nɩ, 'na 'kʋkʋti 'mʋɛ yrɛ. 'N 'wɩ꞊ɩ ‑cɔhlʋn*, ʋ di Nyɩsʋa ‑pie ‑nɩ yɩ. 7 'Kɩ 'lɩ 'na ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, 'n nu ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan nɩ, ꞊wɩ yɩ ꞊gbapʋnyɔ. ‑Kʋan, Nyɩsʋa ‑nyi 'mʋ ꞊bʋ nu, 'n ‑yra꞊a 'lu nɩ, ꞊wɩ yɩ cigbɛ'gbanyɔ, ‑ɛ ‑yra 'a cigbɛ a 'gbʋgba 'lu. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', ‑a kuo ꞊wlʋ yɩ, 'n ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ nɩ ‑tɛɛ. 8 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑wɛ 'na ꞊haandɛ gbagbʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑kɔtɩ ɛ 'sii 'ʋ 'mʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. ꞊Haandɛ gbagbʋ a 'mʋ, ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑gʋlʋklaʋn* yɩ, ʋ yɩ cigbɛ'gbanyɔ ‑mʋ', ‑ɛ ‑ha 'ʋ 'a 'bio 'hru wlɔn ‑nyi. ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑mʋ', ‑ɛ pɩ ‑tɛɛ a ‑bati, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ di 'ʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'kɩ ɛ di 'ʋ 'mʋ ꞊haandɛ a 'mʋ ‑nyii ‑nɩ. Ɛ 'yɩ 'mɔ nɩ ‑do 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑nyi꞊e 'mɔ꞊ɔ nɩ. Kɛɛ, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nʋɛ ꞊nɛ, 'tɩ‑ ‑ʋ yɩ꞊ɩ ‑ple, ʋ nʋ‑ ɛ di꞊e ‑nyi.

Pɔlʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ Timote bʋ di 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ

9 ꞊Tu 'ʋ 'klɩ, ꞊mʋ 'nɛ‑ 'mʋ ‑mɔ di ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 10 ‑kɔtɩ Demasɩ hie 'ʋ 'mʋ bʋ, 'klɔ a ‑tɛblɩ a nʋɛlɛ a ‑tɩ, 'ɛ mu 'lɩ Tesalonikɩdɩɔ 'kwli. Klɛsasɩ ‑mɔ ‑bɩ, 'kɩ ɛ mu 'lɩ Galatɩblʋgba 'kwli, Titɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ nɔ‑ mu 'lɩ Damatiblʋgba 'kwli. 11 Luku nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ nɩ mɔ 'mʋ 'hʋɩ. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ ‑kɔ Makɩ 'hʋɛn‑ ba di, ‑kɔtɩ ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ ‑hɛɛ 'mʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑kʋan a ‑ta'. 12 Tisikɩ ‑mɔ ‑bɩ, 'kɩ 'n lee 'lɩ꞊ɩ Efɛsɩdɩɔ 'kwli. 13 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ nɩ di, 'kɩ ‑bʋ naa 'lɩ Trʋasɩdɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Kalʋpusɩ ‑mɔ, ꞊mʋ 'mʋ 'na cɛkʋɛtɩ ‑mʋ', 'n hie 'lɩ bʋ yɩ ya. Ya 'crɩɩn ‑mʋ' ‑wɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ 'a dɛ ‑mʋ', ʋ nu mamʋɩkʋɛ, ʋ ‑nu.

14 ‑Tɛblɩblanyɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Alɛsadrɩ, ɛ nuu 'mʋ 'crɛ lɛ dɩakɩ. Dɛ ‑mʋ', ɛ nu 'mʋ ‑mɔ, ‑aan Kʋkɔnyɔ, nɔ‑ di꞊e 'a 'pɛɛlɛ ‑nyi. 15 ‑Na 'mumu, ꞊tu ‑na dɩɔnʋ 'yie, ɛ 'nɩ ꞊ha ‑mʋ 'crɛ lɛ ‑nuu ‑nɩ ‑wɛ, ‑kɔtɩ ɛ 'yɩ ‑aan tɔɔwin ‑nʋɛ ‑nɩ.

16 Yɩ‑hɛ‑nyrɔwɔ, ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ gba 'lɩ 'mʋ ‑batipʋʋlɛ', ‑tɛ 'n ‑hɩhɩa ꞊nʋ klɛ, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ ‑nu, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ ‑di, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ 'mʋ. 'Waa pɛpɛ, ʋ hie 'ʋ 'mʋ bʋ. Dɛ ‑mʋ', ʋ nu 'mʋ ‑mɔ, Nyɩsʋa bʋ ‑hru 'a ‑tɩ ‑mɔ. 17 Kɛɛ, ‑aan Kʋkɔnyɔ, nɔ‑ 'yɩ 'ʋ 'mʋ bʋ ‑hie. Ɛ nɔ‑ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ hla Nyɩsʋa a ‑tɩ, dakɔ a nyibli a pɛpɛ 'ʋ 'wɩn. Kʋkɔnyɔ a 'klɩ, nɔ‑ nu꞊o ‑wɛ, 'kɩ ‑bati 'yɩ 'mʋ ‑klɔ, 'nɩ ꞊ta 'lɩ kɔkɔ' wlɔn. 18 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑aan Kʋkɔnyɔ di 'mʋ 'nɩ ꞊gblɛ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ yɩnyredɛ ꞊dʋ a ‑ta', kɔ, ɛ di ꞊tu 'mʋ 'yie, 'mʋ 'lɩ yakɔ 'kwli mu, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ kɔɔ 'lɩ nyibli win kɩ. Ba 'de ‑ba pʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.

'Bɛtilɛ

19 'N 'bɛti Plisilɩ kɔ Akilasɩ 'hʋɛn‑, kɔ, 'n 'bɛti Onesifɔlɩ kɔ 'a 'kayubʋkʋɛ 'hʋɛn‑. 20 'Kɩ Elasɩtɩ hie 'lɩ Kolɛtɩdɩɔ 'kwli. Trofimʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'a 'hʋɩ a hinhren a ‑tɩ, 'kɩ 'n hie 'lɩ꞊ɩ Milɛtɩdɩɔ 'kwli bʋ. 21 ꞊Tu 'ʋ 'klɩ, ‑bʋ di 'lɩ, 'tɩ‑ cɛ a ti 'mʋ 'ʋ nyre.

Ebulusɩ, kɔ Pudasɩ, kɔ Linusɩ, kɔ nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Klodia, kɔ Nyɩsʋa a nyibli a pɛpɛ ‑bɩ ‑mʋ' 'hʋɛn‑, ʋ 'bɛti ‑mʋ.

22 ‑Aan Kʋkɔnyɔ bʋ nɩ 'ʋ ‑mʋ ‑mɔ, kɔ, bʋ nu 'aan pɛpɛ ꞊haandɛ ‑mɔ.

TITƖ

1

2

3

'Crɩɛn ‑mʋ', Pɔlʋ gba la

TITƖ

yɩ

1

1 'Mɔ Pɔlʋ, 'mɔ ‑yɩ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ, kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑mɔnanyɔ*. Nyɩsʋa, nɔ‑ le 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ nyibli ‑mʋ', ɛ ‑ha 'lɩ, 'kɩ bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, kɔ, 'kɩ bʋ yi ꞊haantɔɔwin a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ nunuklɔ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ Nyɩsʋa a plɔ ‑blee ‑nɩ. 2 Kɛ‑ 'n ni 'a nunuo, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ꞊ʋ yi ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, ʋ kɔ꞊ɔ nɩ. Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa 'yɛ la 'klɔ nɩ ni, 'kɩ ɛ pʋ la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ bʋ ‑nyi la 'klɔdʋ a 'mʋ ‑tonyibli. Nyɩsʋa 'yɩ hɩ ‑kɔ, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. 3 Ti ‑mʋ', ɛ pʋ la 'lɩ, ‑tɛ ɛ nyre 'ʋ, 'kɩ ɛ naa 'lɩ 'a win nyibli wlɔn, 'ɛ tɔɔ nɛ ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ɛ lee 'mʋ, ꞊bʋ hla. Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ wɛ ‑a mʋ, ɛ nɔ‑ lee 'mʋ, 'kɩ ꞊bʋ mu ‑tɩ a 'mʋ nyibli ‑bɩ lɛ ‑lee ‑nɩ.

4 Titɩ o, ‑mɔ 'n yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ. ꞊Wɩ 'na kʋkɔyu yɩ, ‑kɔtɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ‑a kuo ꞊wlʋ yɩ. ‑Aan 'Baɩ Nyɩsʋa, ɛ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ‑ɛ wa ‑a mʋ, bʋ nu ‑mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ɛ kɔ, bʋ ‑nyi ‑mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ.

‑Tɛ 'cʋɛ a ye'nanyʋ a nunuklɔ kɔ bʋ nɩ 'mʋ

5 'Kɩ 'n hie 'lɩ ‑mʋ Klɛtɩblʋgba 'kwli bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛɛ nɩ ꞊hrɛntɩ ‑nɩ, ꞊mʋ꞊ʋ ꞊hrɛntɩ ‑nɩ. 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ ‑wɛ, ‑bʋ na 'dɩɩ a pɛpɛ klɛ, ‑ʋ nɩ 'lɩ Klɛtɩblʋgba 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊mʋ 'ʋ nyibli blɛ ꞊tu, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'n nu la 'a hɩhla, ʋ 'mʋ 'cʋɛ a ye'nanyʋ mɔ.

6 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ di 'cʋɛ a ye'nanyɔdɛ nu, ɛ blɛɛ yɩ, bʋ mɔ ꞊haannyiblo. Ɛ blɛɛ yɩ, bʋ mɔ nʋgba nɩ ‑do a nyɩbɩʋ*. 'A 'yonʋ kɔ bʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ɛ kɔ, 'waa nunuklɔ kɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a pɛpɛ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ ‑nu꞊o yɩnyredɛ, ɛ kɔ, ʋ kɔ 'ʋ nyibli a 'ʋ꞊tuulɛ. 7 'Cʋɛ a ye'nanyɔ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'kɩ yɩnyredɛ ꞊dʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ nɩ 'lɩ 'a nunuklɔ 'kwli. Ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ 'yaa 'lɩ 'a dɩɔnʋ. Ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ bi yrʋ' lɛ 'a ‑nɛ ti. Ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ ‑hie nɛ 'a dɩɔnʋ nɔ wlɔn. Ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ ‑wɛ, bʋ kɔ 'kla. Ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ nʋɛ 'wli dɩakɩ. 8 Kɛɛ, dɛ ɛ kɔ bʋ nu, ɛ nɔ‑ mɔ: nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pʋɛ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, ɛ kɔ bʋ kikle ꞊nʋ lɛ ‑tɛɛ, ɛ kɔ, bʋ nʋɛ ꞊haandɛ a nunuo, ɛ kɔ, bʋ ‑hie 'lu lɛ ‑tɛɛ, bʋ 'sii 'ʋ yɩ, bʋ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa nyiblo, bʋ yi 'a dɩɔnʋ a naalɛ ‑tɛɛ. 9 ‑Tɛɛ a Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ', ‑a tʋɛ nyibli, ɛ nɔ‑ kɔ ‑bʋ nɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ ti a pɛpɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'hru kɔ, 'kɩ bʋ nu win a 'mʋ, bʋ pʋ nyibli 'klɩ yra lɛ, ɛ kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑wɛn win a 'mʋ yɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ kɛ nɩ.

10 Kɛ‑ ‑bʋ nu 'ʋ 'cʋɛ a ye'nanyʋ a blɛ꞊tutuo, ‑kɔtɩ nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'yɩ 'ʋ Nyɩsʋa a win a 'ʋ꞊tuulɛ ‑kɔ, 'tɩ‑ ‑tɩ ‑mʋ', ʋ hlɛ, ɛ 'nɩ ‑da꞊a ꞊dedede, 'ʋ kɛɛ nyibli ‑wɛ. Sɛyɩ‑sɛyɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ‑tɛblɩdʋ a 'mʋ, nʋ‑ mɔ ‑Juukʋɛ* ‑mʋ', ‑ʋ ‑hɛ ‑Yusu a nyibli, 'tɩ‑ ‑ʋ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ kɔ bʋ ꞊tuu 'ʋ ‑Juukʋɛ a tete. 11 'Cʋɛ a ye'nanyʋ kɔ bʋ lee ꞊nʋ, bʋ 'kee ‑tɛblɩdʋ a 'mʋ, 'a tɔɔlɛ, ‑kɔtɩ ʋ nu꞊o nɩ, 'kɩ 'lɩ 'kayo ‑bɩ bʋ, nyibli a pɛpɛ 'ʋ ‑ha 'ʋ ꞊haan'hru bʋ wlɔn. ‑Tɛblɩdʋ a 'mʋ, ʋ tʋɛ nyibli a 'mʋ, ʋ blɛɛ yɩ bʋ 'kee nɛ 'a tɔɔlɛ. Kɛɛ, ʋ ni꞊e nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'wliyɛ 'ye. 12 'Kɩ 'lɩ Klɛtɩkʋɛ a 'mʋ 'nyɩ, nyiblo ꞊dʋ nɩ la 'lɩ, 'ɛ mɔ la 'waa winwlɔn‑hanyɔ* ‑bɩ. Ɛ nɔ‑ hlɛ la꞊a, ‑ɛ mɔ: «Klɛtɩkʋɛ mɔ hɩlɛkɔnyibli ꞊nɩɔ, 'ʋ 'wɩ꞊ɩ ‑balʋmamʋɩ yɩ, ɛ kɔ, ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ‑kʋan a nunuo. Diidɛ nɩ ‑do, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ʋ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie.» 13 Winwlɔn‑hanyɔ a 'mʋ, ɛ hla la ‑tɩ a ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ, ꞊nɩ yɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ nɩ ‑hlee ‑nɩ, klaa ꞊nʋ 'yi, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 14 Lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, bʋ 'kee ‑Juukʋɛ a hɩledʋɩ a ꞊wienlɛkʋkʋɛ de, ‑ɛ 'yɛ nɩ da ꞊dedede, kɔ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ hɩa ‑tɩ a ‑tɛɛ kɩ, ʋ 'nɩ 'kʋɛ 'lɩ 'waa tete ꞊wien lɛ.

15 Nyiblo a ꞊wlʋ 'bʋ 'sii 'ʋ yɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ ni, ɛ 'sii 'ʋ yɩ. Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ ꞊yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'tɩ‑ ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ ni, ɛ nyre yɩ. 'A ‑nɛ ti, yɩnyre‑tɛblɩ, ɛ nɔ‑ ʋ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie. 'Ye ꞊bɩɩ bʋ yɩ yɩnyre‑tɛblɩ nɩ ni, ‑tʋɩ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ ꞊nʋ. 16 Ʋ hlɛ꞊ɛ nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ yi Nyɩsʋa nɩ, kɛɛ, yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ ni, ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi. Ʋ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ. Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa yraa ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ʋ ni. Ʋ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ bʋ nu ꞊haan‑tɛblɩ.

2

Tɔɔ nyibli ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a win

1 ‑Mɔ ‑bɩ, tɔɔ nyibli ‑tɩ a ‑tɛɛ, ‑ɛ kʋɛ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ bʋ. 2 Lee kukunyʋ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ 'hie 'lɩ 'waa dɩɔnʋ nɔ wlɔn. Bʋ nu ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ. Bʋ ‑hie 'lu lɛ ‑tɛɛ, ʋ 'mʋ 'waa dɩɔnʋ a naalɛ yi. Bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. Bʋ nʋɛ nyibli, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ. Bʋ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'kɩ 'lɩ ꞊hɩʋɛn a 'yiye 'kwli.

3 Nyrɔnukui ‑mɔ ‑bɩ, lee ꞊nʋ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'waa 'yrinaabʋɩ kɔ bʋ blee Nyɩsʋa a plɔ. Ʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ nyre nyibli a 'nyrɛ yɩ. Ʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ ‑hie 'waa dɩɔnʋ nɔ wlɔn. Ʋ kɔ bʋ pʋ ꞊haan꞊tɔ, 4 ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'yonʋ nyrɔyo ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ kɔ bʋ nʋɛ 'waa nyɩbɛpʋ, kɔ 'waa 'yonʋ 'hʋɛn‑, 5 ɛ kɔ, bʋ ‑hie 'lu lɛ ‑tɛɛ, kɔ, 'waa 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ. Bʋ kɔ 'lɩ 'waa 'kayu a ‑kʋan a dɛ ‑mɔ ‑tɛɛ. Bʋ nu yɩnɔ‑tɛblɩ. Bʋ ꞊tuu 'ʋ 'waa nyɩbɛpʋ. 'Bʋ yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, nyibli 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ hla Nyɩsʋa a win ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ.

6 Gbloyɔ ‑mɔ ‑bɩ, lee ꞊nʋ, 'kɩ bʋ ‑hie 'lu lɛ ‑tɛɛ, ʋ 'mʋ 'waa dɩɔnʋ a naalɛ yi ‑tɛɛ. 7 ‑Na 'mumu, 'n yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, yɩnɔ‑tɛblɩ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ‑bʋ nu, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛ ‑na 'bio gbloyɔ a 'yrinaabʋɩ kɔ bʋ nɩ 'mʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ yi. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ ꞊nʋ nɩ tʋɛ ‑nɩ, nu꞊o, bʋ yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ‑nʋɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. Tɔɔ ‑nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ 'ʋ ‑mʋ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ. 8 Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɔ yɩ, nyiblo 'yɛ nɩ di 'ʋ ‑tɩ ‑hʋɩn 'hʋɩ nɩ ‑hlaa ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tʋɩ 'mʋ ‑na yraanyibli nu, ‑kɔtɩ ‑tɛ ʋ 'yɛ nɩ di ‑tɩ ‑hʋɩn ꞊dʋ nɩ 'ye, bʋ hla, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ kɩ.

9 ‑Kʋannunyibli ‑mɔ ‑bɩ, lee ꞊nʋ ‑wɛ, bʋ ꞊tuu 'ʋ 'waa nyibli gbagbɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ti. Bʋ nu dɛ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'waa nyibli gbagbɩ a plɔ ‑blee ‑nɩ. Ʋ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'nɩ 'plɛɛ 'lɩ, 10 kɔ, ʋ 'nɩ 'yrie 'lɩ 'waa ‑tɛblɩ. Kɛɛ, bʋ nu ꞊haan‑kʋan, ‑ɛ di꞊e nu, 'waa nyibli gbagbɩ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ ꞊haannyibli ꞊nɩɔ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ mɔ ‑aan Wanyɔ, 'a win ‑mʋ', ‑a tʋɛ ‑nɩ, nyibli di 'ʋ꞊ʋ 'nɩ ꞊tuu ‑nɩ.

Nyɩsʋa bʋ nʋɛ nɛ ‑a mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'tɩ‑ ‑aan nunuklɔ 'ɛ yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ

11 ‑Tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, Nyɩsʋa a nyibli kɔ bʋ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa tɔɔ ꞊nɛ nyibli a pɛpɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ ni ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊nʋ wa. 12 ‑Tɛ Nyɩsʋa nu 'a nunuo lɛ, 'a ‑tɩ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a kɔ ba ‑hie 'ʋ ‑aan nunuklɔ ‑mʋ' bʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ blee Nyɩsʋa a plɔ, ɛ kɔ, ‑a 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑ba nʋɛ 'klɔ ‑bʋ, 'a yɩnyre‑tɛblɩ, ‑ɛ kɔ 'tʋ ni ‑a mʋ. Kɛɛ, ti a pɛpɛ ‑bʋ, ‑a di 'nɛ‑ 'klɔ kɩ ‑hii ‑nɩ, ‑a kɔ ‑ba ‑hie 'lu lɛ ‑tɛɛ, ɛ kɔ, ‑ba nu dɛ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ Nyɩsʋa a plɔ ‑blee ‑nɩ. 13 Kɛ‑ ‑ba nu, ‑ba ‑ple ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli ‑aan Wanyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'ʋ di nɩ de, 'kɩ 'lɩ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa 'kwli. Ɛ nɔ‑ mɔ ‑aan Nyɩsʋa. 14 Ɛ nɔ‑ ‑ha 'a dɩɔnʋ, 'tɩ‑ 'ɛ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑a mʋ ꞊gblɛ, 'kɩ 'lɩ ‑aan dɛ 'kuku 'kwli, ɛ kɔ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, ‑a 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. Kɛ‑ ɛ ‑nu, ꞊a ‑hɛ 'a nyibli, ꞊a nʋɛ ꞊haandɛ a nunuo 'a nɛ ti.

15 ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ tɔɔ nyibli, ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, ɛ kɔ, ‑gbɛɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ 'wɩn ‑tɩ. 'Klɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ‑mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ nu, ‑bʋ hle. ꞊Nɩ 'hɔɔn 'ʋ nyiblo ꞊dʋ ‑mɔ', ɛ 'nɩ 'yraa 'lɩ ‑tɩ ‑mʋ', ‑di hla.

3

‑Tɛ Nyɩsʋa a nyibli a nunuklɔ kɔ bʋ nɩ 'mʋ

1 Lee Nyɩsʋa a nyibli, ‑ɛ mɔ, ʋ kɔ bʋ ꞊tuu 'ʋ 'blʋgba a ye'nanyʋ a pɛpɛ. Bʋ nu dɛ ‑mʋ', 'blʋgba a ye'nanyʋ a 'mʋ, ʋ hlɛ. Bʋ nʋɛ ꞊haandɛ a nunuo, 'a ‑nɛ ti. 2 Lee ꞊nʋ, ʋ 'nɩ 'hlaa 'lɩ nyibli ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ, ɛ kɔ, ʋ 'nɩ 'nuo 'lɩ 'blini. Kɛɛ, 'waa ꞊wlɩ bʋ nɔ yɩ, ɛ kɔ, bʋ ꞊tuu 'ʋ nyibli a pɛpɛ 'ʋ.

3 Kɛ‑ ‑bʋ nu 'waa leelɛ, ‑kɔtɩ ‑aan 'mumu, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑a 'yɩ la 'lulɛ‑hihie ‑kɔ. ‑A 'nɩ ꞊tuu꞊o la 'ʋ nyibli 'ʋ. ‑A ka la ꞊haan'hru ‑mɔ. Yɩnyre‑tɛblɩ a gblegble, nɔ‑ ‑a ‑hʋɛ ‑ba nu la. Ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ ‑a yɩ la 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ꞊a ni la caŋmlɩ lɛ. Nyibli yraa la ‑a mʋ nɩ, ‑aan 'mumu, ꞊a yraa la ꞊nʋ ‑wɛ. 4 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ꞊a ni la꞊a, kɛɛ, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑aan Wanyɔ, ɛ tɔɔ nɛ ‑a mɔ꞊ɔ yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ ni nyibli a pɛpɛ ꞊haandɛ ‑mɔ, kɔ, ɛ nʋɛ ꞊nʋ nɩ dɩakɩ. 5 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ wa ‑a mʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. Kɛɛ, ɛ 'yɩ ‑ba nu ꞊haandɛ a ‑tɩ 'pa‑, ɛ 'yɩ ‑a mʋ ‑wa. Kɛɛ, 'bʋ wa ‑a mʋ, ɛ 'wɩ yɩ, ɛ yru ‑aan nyaɩ a ‑tɩ ꞊nɩɔ. Dɛ 'kuku, ‑ɛ nɩ la 'ʋ ‑a mʋ 'lu, ɛ ‑ha 'ʋ꞊ʋ nɩ. Ɛ nu dɛ a 'mʋ nɩ, 'kɩ 'lɩ 'a ‑Hihiu* a 'klɩ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ kʋɛwɩ nɩ 'hʋɛn nu, ɛ kɔ, ‑a 'mʋ 'klɔ yrayrʋ kɔ. 6 Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, 'a ‑Hihiu 'ɛ kɔɔ nɛ ‑a mʋ win kɩ pɛpɛ, dɛ ‑mʋ', ‑aan Wanyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu ‑a ‑tɩ. 7 Kɛ‑ ɛ nu 'a nunuo, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ 'klɔ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ kɔ, ‑kɔtɩ ‑a yi, ‑ɛ mɔ, ɛ di ‑a ‑mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi, 'tɩ‑ ꞊a yɩ꞊ɩ ‑ple. Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, ‑kɔtɩ ɛ nu ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, kɔ, 'ɛ 'sii 'ʋ ‑a mʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'.

8 ‑Tɩ ‑mʋ', 'n hlɛ, ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ ꞊nɩɔ. 'N ‑hʋɛ ‑bʋ 'nɛɛ ꞊nɛ kɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ʋ 'mʋ 'ʋ 'cibi ‑nɩ, ʋ 'mʋ ꞊haandɛ nu. Win ‑bʋ, ‑a tɔɔ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ nɔ yɩ, 'tɩ‑ 'ɛ yɩ nyibli ‑hɛɛ ‑nɩ. 9 Gblɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ da ꞊dedede, ꞊nɩ 'pʋʋ 'lɩ ‑na wuntɔ 'lɩ. 'Bʋ mɔ, nyibli 'bʋ yɩ gblɛ nɩ pɩ, 'kɩ 'ʋ ‑aan 'baɩnʋ a ꞊hrɩn a ꞊hrɩn a dɛ kɩ, ꞊nɩ 'pʋʋ 'lɩ ‑na wuntɔ 'lɩ. Ʋ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, a 'nɩ 'plɛɛ 'lɩ hle, ɛ kɔ, a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ gblɛ, 'kɩ 'ʋ Moise a tete kɩ. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑da꞊a ꞊dedede, ɛ kɔ, ɛ 'nɩ ‑hɛɛ꞊ɛ nyibli. 10 Nyiblo 'bʋ yɩ 'lɩ ‑Yusu a nyibli lɛ nɩ ‑gbʋgbɛ ‑nɩ, yɩ‑hɛdɛ, ‑kɔ ‑bʋ nu, ɛ nɔ‑ mɔ ‑bʋ ti꞊e. 'Bʋ 'tɩɛ yɩ dɛ a 'mʋ 'lu ‑mɔ nɩ gbɛ, ti꞊e de. 'Bʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa bʋ pʋ ‑mʋ nʋa yɩ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ hlɔɔ ꞊nɛ ‑dɩɔnʋ ‑mɔ lɛ. 11 'Bɩ ‑yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblidʋ a 'mʋ, ‑ʋ ni lɛ, ʋ ka ꞊haan'hru ‑mɔ. Ʋ mɔ dɛ'kukununyʋ ꞊nɩɔ. 'Waa dɛ 'kuku a 'mʋ, ʋ ni, ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ kɛ nɩ.

Lɛ'bɔɔwin

12 'N di tɛ 'lɩ ‑mʋ nyiblo ‑mɔ. 'Bʋ 'yɩ Atimasɩ 'pa‑, ‑ɛ ‑bɩ Tisikɩ ꞊nɩɔ. 'Bʋ nyre 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ‑bʋ mu 'lɩ Nikopolidɩɔ 'kwli, ꞊mʋ 'lɩ 'mʋ bʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ‑kɔtɩ 'n pʋ 'lɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, cɛ a ti 'yri, 'kɩ 'n di 'lɩ mu, 'mʋ 'lɩ bʋ nɩ. 13 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Sɩnasɩ, ‑ɛ yi tete, ɛ kɔ Apɔlɔsɩ 'hʋɛn‑, 'bʋ yɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ nɩ ‑hʋɛn, ‑hɛɛ ꞊nʋ, 'kɩ 'ʋ 'waa 'dagbablɔ a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, 'waa ‑tɛblɩ 'mʋ ꞊cɛ. 14 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ꞊wɩ yɩ ‑a mʋ, bʋ 'nyɩ ꞊haandɛ a nunuo 'a ‑nɛ ti, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye, ʋ 'mʋ ꞊nʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ 'waa nunuklɔ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ mɔ dadʋ.

15 Nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑, ʋ 'bɛti ‑mʋ. ‑A 'bɛti Nyɩsʋa a nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nʋɛ nɛ ‑aan dɛ, Nyɩsʋa bʋ nu 'aan pɛpɛ ꞊haandɛ ‑mɔ.

* 1:6 1.6 ‑ʋ'ʋ‑: ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ nu ‑wlawlɩ.

FILEMƆ

'Crɩɛn ‑mʋ', Pɔlʋ gba la

FILEMƆ

yɩ

1

1 'Mɔ Pɔlʋ, ‑ɛ nɩ 'nɛ‑ ꞊jɩ', ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ, 'mɔ, ‑ɛ yɩ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ, 'n kɔ ‑aan 'dɩayɩ Timote 'hʋɛn‑. ‑Mɔ Filemɔ, ‑ɛ mɔ 'na nɩnatumu, kɔ, ‑ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑ ‑ni ‑kʋan nɩ ‑do, ‑mɔ kɔ 'crɩɛn ‑bʋ. 2 ‑A 'bɛti ‑aan 'dɩayɩ nyrɔyu Apia, ɛ kɔ ‑aan 'dɩayɩ nyɩbɛhɩan Asipʋ 'hʋɛn‑, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a 'sɛyotayu, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑a nɩ 'mʋ ‑wɛ. ‑A 'bɛti 'cʋɛ a nyibli, ‑ʋ yɩ lɛ 'kukue ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑na 'kayu bʋ. 3 ‑Aan 'Baɩ Nyɩsʋa, ɛ kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, kɔ, bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ.

4 'A ‑nɛ ti, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, 'kɩ 'ʋ ‑na ‑ta', 'n yɩ ‑nyi꞊e 'wio, 5 ‑ɛ nu꞊o, 'n yɩ 'nɩ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ‑nʋɛ ‑na 'bio ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ nɩ, 'tɩ‑ ꞊nɩ kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. 6 'N dɛ Nyɩsʋa nɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ ‑wɛ, ʋ kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, 'aan ‑mʋmʋɛ 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ, kɔ, ꞊mʋ ꞊haan‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ' yi, ‑a ‑wɛ 'lɩ ‑ba nu, 'tɩ‑ ‑a 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ 'yi 'bʋa ‑nɩ. 7 'Na 'dɩayɩ, ‑tɛ ‑nu, ꞊nɩ nʋɛ ‑na 'bio ‑Yusu a nyibli, ꞊nɩ yɩ ꞊nʋ 'klɩ ‑nyi, ɛ nii 'mʋ dɔdʋ dɩakɩ, kɔ, ɛ ‑nyi 'mʋ 'klɩ ‑wɛ.

Pɔlʋ nyɛɛ Filemɔ lɛ, Onesimʋ a ‑tɩ

8 ‑Tɛ ‑nʋɛ ‑na 'bio ‑Yusu a nyibli, 'n nyɛɛ ‑mʋ lɛ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n di hla, nu꞊o. ‑Tɛ 'n mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑mɔnanyɔ*, 'n kɔ 'klɩ, 'kɩ ꞊bʋ lee ‑mʋ, ‑bʋ nu ꞊haandɛ. 9 Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'lɩ 'tudʋ a 'mʋ 'kwli 'pa‑, 'nɩ 'plɛɛ꞊ɛ 'lɩ. 'N 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ꞊bʋ nyaa ‑mʋ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, ‑kɔ nyibli a nʋɛlɛ. 'Mɔ kukunyɔ Pɔlʋ ꞊nɩɔ, ‑ɛ pɩ win. 'Kɩ 'n nɩ 'nɛ‑ ꞊jɩ', ‑tɛ 'n kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ a ‑tɩ. 10 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, 'n nyaa ‑mʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ Onesimʋ a ‑ta', ‑ɛ mɔ ‑na ꞊koyu, 'tɩ‑ ‑ɛ 'gba la ci. ‑Tɛ 'n 'ye la꞊a, 'mɔ ‑lee ꞊nɛ ‑Yusu a ‑tɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ꞊jɩ', 'tɩ‑ 'ɛ kuo ‑Yusu a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ. Ɛ 'wɩ yɩ, ɛ ‑hɛ 'kɩ 'na 'yu. 11 Ti ‑hi la a ti 'yri, Onesimʋ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ a 'mini ‑mɔ ‑hɛɛnyɔ, ɛ 'nɩ ‑hɛɛ꞊ɛ la ‑mʋ, kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ yɩ ‑a mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ dɩakɩ, ‑kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑.

12 'N yɛ 'kɩ ‑mɔ꞊ɔ yɩ. Ɛ ‑hɛ 'na a ꞊wlʋ a 'yu. 13 Ti a pɛpɛ ‑bʋ, 'n di 'nɛ‑ ꞊jɩ' ‑hii ‑nɩ, 'n ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ nɩ, 'kɩ bʋ nɩ wɛn mɔ 'mʋ 'hʋɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ ‑na ‑ta', ɛ 'mʋ wɛn 'mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. 14 'Nɩ ‑hʋa꞊a dɛ ‑mʋ', ꞊yɩ kɩ ‑wɛn, ꞊bʋ nɩ 'ʋ ‑mʋ ke', ‑bʋ nu꞊o. Kɛɛ, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ 'mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nɩ ni, bʋ ‑hɔn 'lɩ ‑na dɩɔnʋ a ꞊wlʋ kɩ.

15 ‑Baklɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nu꞊o, 'tɩ‑ Onesimʋ 'ɛ hlɔɔ ‑mʋ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑mɔ ꞊hɩan, a 'mʋ 'hʋɩ ‑nɩnɩ ‑nɩ ti a pɛpɛ. 16 Ɛ 'yɩ 'kɩ ꞊koyu nɩ ‑do 'pa‑ de, kɛɛ, ɛ ‑hɛ 'kɩ ‑aan 'dɩayɩ, 'n nʋɛ ‑nɩ ‑tɛɛ. 'N pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑di꞊e 'nɩ ‑nʋɛ ‑nɩ ‑wɛ, ɛ 'mʋ 'ʋ ‑tɛ ɛ nɩ la 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ a nʋɛlɛ 'ʋ ‑hi, ‑ɛ nu꞊o, ɛ mɔ ‑na ꞊koyu ꞊nɩɔ, 'tɩ‑ kʋɛ 'ʋ bʋ, ‑tɛ ɛ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ a ‑tɩ, 'ɛ ‑hɛ 'kɩ ‑na 'dɩayɩ.

17 ‑Tɛ ‑mɔ 'na 'dɩayɩ kɔ 'na nɩnatumu 'hʋɛn‑ a ‑tɩ, 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑di wɛn 'na kʋa'buble nu, 'bʋ mɔ, 'nɩ di wɛn 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ. 18 'Bʋ nyre la ‑na ꞊dedede yɩ, kɔ, ‑na gba 'bʋ nɩ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, lee 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ꞊ʋ 'pɛɛ ‑nɩ. 19 'Mɔ Pɔlʋ, 'na ꞊gbɛtʋ, 'mɔ yɩ winbʋɩ ‑bʋ 'crɩ, ‑ɛ mɔ: 'Bʋ kɔ ‑na ꞊dedede a 'pɛɛlɛ, 'mɔ ‑di꞊e 'pɛɛ ‑nɩ. Kɛɛ, ɛ 'nɩ 'hruo 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ, ‑ɛ mɔ, ꞊ble 'na gba kʋa, ‑ɛ nu꞊o, 'mɔ ‑lee ‑mʋ ‑Yusu a ‑tɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'ɛ ‑nyi ‑mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 20 'Na 'dɩayɩ o, 'n nyaa ‑mʋ lɛ, ‑tɛ ‑a kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ, ꞊haandɛ ‑bʋ, 'n ‑hʋɛ ‑mʋ, nu 'mɔ꞊ɔ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, dɔdʋ 'mʋ 'lɩ 'na ꞊wlʋ kɩ bi.

21 'Crɩɛn ‑bʋ, 'n yɩ 'crɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'n kuo ‑mʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑bʋ, 'n ‑hʋɛ ‑mʋ, ‑di꞊e 'nɩ nu. 'N pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', ‑di nu, ɛ di 'ʋ dɛ ‑mʋ', 'n ‑hʋɛ ‑mʋ 'nɩ ‑hi.

22 Kʋɛ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ de, ‑wɛ ‑gblo ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑ta', ‑ɛ nu꞊o, 'n pʋ꞊ʋ ꞊han‑tɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'aan lɛnyaawin 'nɩ 'wɩn, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, ʋ 'mʋ 'mʋ bʋ tɛ, 'mʋ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ di.

'Bɛtilɛ

23 Epafrasɩ, ‑kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑ ‑nɩ 'nɛ‑ ꞊jɩ', ‑tɛ ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyiblo a ‑tɩ, ɛ 'bɛti ‑mʋ. 24 Makɩ, kɔ Alitakɩ, kɔ Demasɩ, kɔ Luku 'hʋɛn‑, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑ ‑ni ‑kʋan, ʋ 'bɛti ‑mʋ ‑tɛɛ.

25 ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ.

HEBREKƲƐ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

'Crɩɛn ‑mʋ', ʋ gba la

HEBREKƲƐ

yɩ

1

‑Yusu nɩ 'ʋ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* 'lu yɩ

1 Ti ‑hi la a ti 'yri, 'kɩ Nyɩsʋa nɛɛ la 'lɩ 'a winwlɔn‑hanyʋ wlɔn, 'ɛ yɩ la 'lɩ ‑aan 'baɩnʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ 'a ‑nɛ ti, 'kɩ 'lɩ ‑tɛblɩ a gblegble 'kwli. 2 Kɛ‑ Nyɩsʋa ni la 'lɩ 'waa ‑mɔhleelɛ, 'ɛ yɛ 'klɔ a lɛ'bɔɔti kɩ. Kɛɛ, ti ‑bʋ 'yri, 'kɩ Nyɩsʋa naa 'lɩ a 'Yu ‑Yusu 'lɩ, 'ɛ hlee 'lɩ ‑a mʋ ‑mɔ. Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa nii la 'ʋ 'klɔ, 'kɩ ɛ naa 'lɩ 'a 'Yu a 'mʋ 'lɩ, 'ɛ nu 'klɔ ‑bʋ. Ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ, 'kɩ ɛ 'mʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ. 3 'Kɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, 'kɩ ‑a yɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'lɩ 'yee ‑nɩ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa nɩ 'mʋ, kɛ‑ ‑Yusu nɩ 'mʋ ‑wɛ. 'A wlɔn bʋ a win nɩ 'klɩ kɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ 'kwli ɛ nɛɛ 'lɩ, 'ɛ 'ble 'klɔ ‑bʋ kʋa. Ɛ nɔ‑ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ ‑tonyibli a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ꞊gblɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa dɛ 'kuku ‑mɔ', ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. ‑Tɛ ɛ nu dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ nɩ 'ʋ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa a diidɛkɩbɩa kɩ bʋ, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'lu yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ.

‑Yusu nɩ 'ʋ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ 'lu yɩ

4 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ nu꞊o, 'a 'Yu a 'mʋ, 'ɛ nɩ 'ʋ 'a lɛlenyʋ 'lu yɩ, 'ɛ ꞊tue꞊e 'nyrɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'bʋa, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'a lɛlenyʋ a 'nyrɛ 'lu yɩ. 5 Kɛ‑ Nyɩsʋa pɩ la 'a 'Yu yɩ, ɛ wɛn:

«‑Mɔ ‑mɔ 'na 'Yu.

Kɩkɛ ‑bʋ, 'n ‑hɛ kɛ ‑na 'Baɩ.»

Ɛ nɔ‑ ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli. ‑Tɩ a 'mʋ, Nyɩsʋa 'yɩ ‑hʋan꞊a 'a lɛlenyɔ ꞊dʋ nɩ ‑lee ‑nɩ. Kɛ‑ Nyɩsʋa pɩ la de, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑ta', ‑ɛ mɔ:

«'N di mɔ 'a 'Baɩ,

ɛ 'mʋ 'na 'Yu pa.»

‑Tɩ a 'mʋ, Nyɩsʋa 'yɩ ‑hʋan꞊a nɩ hlɛ, 'kɩ 'ʋ 'a lɛlenyɔ ꞊dʋ a ‑ta'. 6 Ɛ kɔ ‑tɩ ‑bɩ, Nyɩsʋa 'ɛ hla꞊a, 'kɩ 'ʋ 'a 'Yu a 'mʋ kɩ, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'lu yɩ. 'Tɩ‑ Nyɩsʋa 'mʋ 'nɛ꞊ɛ ‑tʋtʋ kɩ ‑tɛ, ɛ wɛn:

«'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ 'na lɛlenyʋ,

ba bla꞊a kwlɩ yɩ bʋ, ba pʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ.»

7 'Kɩ 'ʋ 'a lɛlenyʋ ‑mɔ ‑bɩ kɩ, ‑tɩ ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Nyɩsʋa nu 'a lɛlenyʋ 'a ‑kʋannunyibli ‑mɔ,

'ʋ 'wɩ꞊ɩ pepe yɩ, kɔ, 'ʋ 'wɩ꞊ɩ na‑huhli yɩ.»

8 Kɛɛ, ‑tɩ ‑bʋ, ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'ʋ 'a 'Yu ‑mɔ ‑bɩ kɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

‑Mɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa, ‑mɔ di 'klɔ a pɛpɛ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ,

‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ.

‑Tɛ ‑di 'klɔ a win a kɩkɔɔlɛ nu,

ɛ di 'ʋ yɩ 'nɩ 'sii ‑nɩ.

9 Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, ɛ nɔ‑ ‑nʋɛ ‑nɩ,

꞊nɩ yraa dɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ.

Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑na 'Baɩ Nyɩsʋa 'ɛ ‑ha 'lɩ ‑mʋ

‑na 'bio 'nyɩ,

'ɛ ‑nyi ‑mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ,

‑ɛ ‑hi 'ʋ ‑na 'bio 'ʋ,

'tɩ‑ 'ɛ nu꞊o, dɔdʋ 'ɛ 'yii 'lɩ ‑na ꞊wlʋ kɩ.»

10 ‑Tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩ la de, 'kɩ 'ʋ 'a 'Yu a 'mʋ kɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Kʋkɔnyɔ o, ti ‑hi la a ti 'yri,

'tɩ‑ 'klɔ ‑bʋ a ‑tɛblɩ a pɛpɛ,

ɛ 'mʋ la ‑wlu ꞊tu mɔ mu,

‑na dabʋ, nɔ‑ nu ‑tʋtʋ kɔ yakɔ.

11 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑nu, ɛ di bʋ 'nɩ ‑wɛ.

Kɛɛ, ‑mɔ ‑bɩ, ꞊tɩɛ di 'klɔ nɩ.

‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ di ‑wɛ 'yi,

‑wɛn 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ.

12 ‑Tɛ nɩ ‑do ʋ ni 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ 'kɩ a 'pʋpla,

kɛ‑ nɩ ‑do ‑di ‑tɛblɩ a 'mʋ 'a 'pʋpla nu.

‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ di nyre yɩ,

꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ ni,

'ɛ yɩ yɩ nyre.

Kɛɛ, ‑mɔ ‑bɩ, ꞊tɩɛ di 'klɔ nɩ.

꞊Nɩ 'cɩcɩ꞊ɩ lɩ ‑nɩ yruyru.

‑Na 'klɔ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ kɔ 'lu‑yrɛɛlɛ.»

Ɛ nɔ‑ mɔ ‑tɩ, ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu kɩ. 13 Kɛ‑ Nyɩsʋa pɩ 'a 'Yu yɩ de, ɛ wɛn:

«Nɩ mɔ 'na diidɛkɩbɩa kɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu,

‑kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ 'klɔ ‑bʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ,

ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba,

'mʋ꞊ʋ nu, ꞊mʋ ‑na yraanyibli bʋɩ 'lu blɛ ꞊tu,

‑wɛn bʋɩkɩblɛ꞊tudɛ.»

‑Tɩ a 'mʋ, Nyɩsʋa lee ꞊nɛ 'a 'Yu nɩ ‑do, ɛ 'yɩ 'a lɛlenyɔ ꞊dʋ ‑kɔ, ɛ lee ‑tɩ a 'mʋ.

14 Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ 'lɩ? Ʋ mɔ 'kuodʋ ‑bɩ ꞊nɩɔ, ‑ʋ ni Nyɩsʋa a ‑kʋan, Nyɩsʋa 'ɛ yɩ ꞊nʋ lɛ le, bʋ ‑hɛɛ nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa di wa.

2

‑Tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa lee la ‑a mʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan wʋwa a ‑ta', ‑a nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ 'klɩ 'lɩ ‑wɛŋmlɩ klɛ

1 ‑Tɛ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ naa 'lɩ 'a 'Yu 'lɩ, 'ɛ hlee 'lɩ ‑a mʋ ‑mɔ, ‑a kɔ ‑ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ de, ‑ba pʋ 'a win nʋa yɩ bʋ ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'nɩ ꞊ha 'ʋ ꞊haan'hru bʋ wlɔn ‑ha. 2 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a lɛlenyʋ di hla mɔ, ɛ mɔ ‑tɩ gbagbɩ ꞊nɩɔ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑tɩ a 'mʋ nʋa yɩ bʋ ‑pʋ, ɛ kɔ, ‑ʋ 'yɩ 'ʋ꞊ʋ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ, ꞊hɩʋɛn ‑mʋ', ‑ɛ blɛɛ ꞊nʋ yɩ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa ꞊tu ꞊nʋ. 3 Kɛɛ, ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mʋ', ‑ɛ hlɛ ‑tɛ Nyɩsʋa ni ‑aan wʋwa, ‑a 'wɩn꞊ɩ nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ ‑hi 'ʋ ‑tɩ ‑mʋ', 'a lɛlenyʋ lee nyibli nɩ. 'A ‑tɩ, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'klɩ 'lɩ ‑wɛŋmlɩ klɛ nɩ ni, ꞊hɩʋɛn ‑mʋ', ‑ɛ blɛɛ 'a mʋ yɩ, ɛ nɔ‑ ɛ di 'a mʋ ꞊tu. ‑Aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ mɔ yɩ‑hɛnyiblo, ‑ɛ tɔɔ nɛ ‑a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni ‑aan wʋwa, 'tɩ‑ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'wɩn꞊ɩ, 'ʋ lee nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ, 4 Nyɩsʋa a 'mumu, 'ɛ tɔɔ ꞊nɛ nyibli ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. ‑Tɛ ɛ nu 'a nunuo, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Kɩ ɛ naa 'lɩ wlɔnlɛmaa‑tɛblɩ a gblegble 'kwli, 'ɛ tɔɔ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. 'Ya 'ʋ 'lu de, 'kɩ ɛ naa 'lɩ 'a ‑Hihiu* 'lɩ, 'ɛ ‑nyi nyibli 'klɩ, 'kɩ bʋ nu 'a ‑kʋan, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ ni 'a ‑hʋhʋa.

‑Yusu tɔɔ nɛ ‑a mʋ 'hru ‑mʋ' nɩ, ‑a di na, ‑a 'mʋ 'lɩ 'a 'klɔ yrayrʋ 'kwli pa

5 'Klɔ yrayrʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa di nu, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ‑a hlɛ. Nyɩsʋa 'yɩ 'ʋ 'a lɛlenyʋ blɛ ꞊tu, 'kɩ ʋ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ a ‑tɩ. Kɛɛ, ‑Yusu ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɛ ‑tonyiblo, ɛ nɔ‑ ɛ ꞊tu 'ʋ bʋ. 6 Ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ, ʋ 'crɩ la꞊a, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«Nyɩsʋa o, nyɔ‑ mɔ ‑tonyiblo,

‑kɔtɩ ꞊nɩ yɩ 'a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie 'lɩ?

‑Tonyiblo 'yɩ ꞊dedede 'pa‑.

'A ‑tɩ, ɛ mɔ ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ, 'kɩ ‑bʋ di꞊e ‑hɛɛ ‑nɩ.

7 ‑Nu꞊o nɩ, ‑tonyiblo 'ɛ nɩ 'lɩ ‑na lɛlenyʋ bʋ,

'tɩ‑ ꞊nɩ ‑nyi꞊e ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa,

꞊wɩ yɩ bodɩɔ,

8 ꞊nɩ nu꞊o, ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'ɛ nɩ 'lɩ 'a bʋbʋɔ bʋ.»

‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ‑ta'. Winbʋ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ: «‑Tɛblɩ a pɛpɛ nɩ 'lɩ 'a bʋbʋɔ bʋ,» ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, bʋ 'yɩ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ. Kɛɛ, ‑a 'yɛ꞊ɛ nɩ 'ye ‑tɛɛ, ‑tɛ ‑Yusu a 'mʋ, ɛ nu ‑tɛblɩ a pɛpɛ a win a kɩkɔɔlɛ. 9 Kɛɛ, ‑a yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nu la꞊a nɩ, ‑Yusu 'ɛ di la 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, 'ɛ nɩ la 'lɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ bʋ, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'ɛ ‑nyi꞊e ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ 'hʋɩ. Nyɩsʋa bʋ yru ‑aan nyaɩ, kɔ, ɛ 'mʋ ‑a mʋ wa a ‑tɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ tɛ ‑Yusu bʋ, 'ɛ di 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'ɛ 'mʋ ꞊hɩʋɛn 'ye, 'ɛ 'mʋ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ a ‑ta'. ‑Tɛ ɛ 'ye ꞊hɩʋɛn a 'mʋ, 'tɩ‑ ɛ 'kʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ ‑nyi꞊e ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa.

10 Nyɩsʋa nɔ‑ nu 'klɔ ‑bʋ 'a ‑tɛblɩ a pɛpɛ. Ɛ nu꞊o nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ a ‑ta'. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ, 'kɩ bʋ wa nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ʋ 'mʋ 'a 'yonʋ ‑hɛ, ʋ 'mʋ 'lɩ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli pa. 'Kɩ ɛ naa 'lɩ ‑Yusu a ꞊hɩʋɛn a 'yiye kɔ 'a 'kʋkʋʋ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ‑Yusu 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ bʋ paa 'lɩ 'a nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'kwli. 11 ‑Yusu a 'mʋ, ‑ɛ ni꞊e, nyibli 'ʋ yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ɛ kɔ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ 'hʋɛn‑, ʋ kɔ 'Baɩ nɩ ‑do. Ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'kɩ ‑Yusu 'yɛ nɩ pie 'yie, 'kɩ bʋ daa ꞊nʋ 'a 'dɩayɩnʋ. 12 'A 'mumu, kɛ‑ ɛ pɩ Nyɩsʋa yɩ, ‑ɛ mɔ:

«Nyɩsʋa o, 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ na ‑na ‑tɩ ‑mɔ lɛ,

'kɩ 'ʋ 'na 'dɩayɩnʋ ye'.

'N kɔ ꞊bʋ pʋ ‑mʋ 'nyrɛ lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑na nyibli 'nyɩ.»

13 Kɛ‑ ɛ pɩ de:

«Nyɩsʋa, nɔ‑ 'n kuo ꞊wlʋ yɩ 'a ‑nɛ ti.»

Kɛ‑ ɛ pɩ de:

«Nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi 'mʋ,

ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a mʋ nɔ‑ ‑bʋ.»

14 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑tɩ ɛ hlɛ, ʋ nʋ‑ mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑Yusu a 'mumu, 'ɛ ‑hɛ ‑tonyiblo, 'ɛ 'kʋ, 'tɩ‑ 'ɛ naa 'lɩ 'kʋkʋʋ a 'mʋ 'kwli, 'ɛ ‑wɛ Satan a 'klɩ bʋ, ‑ɛ nu꞊o Satan, nɔ‑ ni꞊e, nyibli 'ʋ 'kʋkʋɩ lɛ. 15 ‑Tɛ ꞊koyo ni, 'ʋ yɩ 'waa 'masɛ a hʋannʋ pie, kɛ‑ nyibli ni, 'ʋ yɩ 'kʋkʋʋ a hʋannʋ pie. Kɛɛ, ‑Yusu 'kʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ 'waa ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ꞊gblɛ, 'kɩ 'ʋ hʋannʋ a 'mʋ a ‑ta'. 16 Nyɩsʋa a win hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ wa mɔ ‑di, kɛɛ, ɛ di nɩ, 'kɩ bʋ wa ‑tonyibli ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ‑ʋ mɔ Abrahamʋ a 'yonʋ a 'yonʋ. 17 'A ‑tɩ, ɛ nɔɔ la 'ʋ lɛ, 'kɩ ‑Yusu a 'mʋ, bʋ ‑hɛ la ‑tonyiblo, ɛ 'mʋ la ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ 'a 'dɩayɩnʋ yɩ 'wɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede ‑mɔ. Ɛ yru ‑tonyibli a nyaɩ, 'ɛ ‑hɛ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ* gbagbʋ, 'ɛ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑ a ‑gbati, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'a nyibli a dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ, ʋ kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, 'ʋ 'mʋ ‑mʋɛ. 18 ‑Tɛ ‑Yusu a 'mumu, ɛ nɩ la 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ɛ yɩ 'ye la ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ lɛ꞊tɛɛlɛ a ‑ta'. 'A ‑tɩ, ‑a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'bʋ mɔ, 'bʋ yɩ 'ʋ ‑a mʋ lɛ nɩ ꞊tɛɛ ‑nɩ, ‑Yusu kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ dii nɛ ‑a mʋ kɩ.

3

‑Yusu nɩ 'ʋ ‑aan 'baɩ gbagbʋ Moise 'lu yɩ

1 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'a mʋ nɩ, 'kɩ ba ‑hɛ 'a dakɔ, a 'mʋ 'lɩ 'a 'klɔ yrayrʋ 'kwli pa. ‑A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ 'a nyibli, dɛ ‑a kuo ꞊wlʋ yɩ, ɛ kɔ dɛ ‑a nɛ ‑mɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli yɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑Yusu, nɔ‑ Nyɩsʋa lee 'nɛ‑ ‑a mʋ ‑mɔ, 'ɛ ‑hɛ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ* gbagbʋ, 'ɛ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑ ‑gbati, 'ɛ nu꞊o, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ꞊a ‑mʋɛ. 'A ‑tɩ o, ‑Yusu a ‑tɩ, nɔ‑ ‑ba ‑hie 'lu ‑mɔ lɛ 'a ‑nɛ ti. 2 ‑Kʋan ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi꞊e, ɛ ꞊tui la 'yie ‑tɛɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Moise ni la, ‑kʋan ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi la꞊a, 'ɛ ꞊tui la꞊a 'yie ‑tɛɛ. ‑Kʋan a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ, bʋ naa la Nyɩsʋa a 'kayu. 3 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ pʋ 'kayu, ɛ nɔ‑ ʋ pɩ 'nyrɛ lɛ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'kayu a 'mumu 'ʋ. 'Kɩ ‑Yusu kɔ Moise a ‑gbati, dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ. 'Kɩ Moise nɩ 'lɩ 'kayubʋkʋɛ 'nyɩ, ‑Yusu ‑mɔ ‑bɩ, ɛ nɔ‑ mɔ 'kayupʋnyɔ. Ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a dakɔ a Kʋkɔnyɔ. 'A ‑tɩ, ‑Yusu nɩ 'ʋ Moise 'lu yɩ. ‑Yusu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑a blɛɛ yɩ ‑ba pʋ 'nyrɛ lɛ. 4 ꞊Bʋ pʋʋ Nyɩsʋa a dakɔ 'kayu a dɛ yɩ: ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑nɛ 'kayu 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ kɔ kʋkɔnyɔ. Kɛ‑ nɩ ‑do ɛ ꞊ti 'mʋ, Nyɩsʋa, ‑ɛ nu 'klɔ ‑bʋ a ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'a Kʋkɔnyɔ. 5 Moise a 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑kʋan nɩ ‑do, nɔ‑ ɛ ni la, 'ɛ ꞊tui la Nyɩsʋa a 'kayu 'yie ‑tɛɛ. 'A ‑kʋan, nɔ‑ mɔ, bʋ lee la nyibli ‑tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa di la nu, 'kɩ 'lɩ ye'. 6 Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'yɩ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ nɩ ‑do 'pa‑, kɛɛ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ, 'ɛ ꞊tui 'a 'Baɩ Nyɩsʋa a 'kayu 'yie ‑tɛɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a dakɔ a pɛpɛ a Kʋkɔnyɔ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba 'tɩɛ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ɛ kɔ, ꞊ba yi꞊e, ꞊ba yɩ꞊ɩ nɩ ‑ple, 'kɩ 'lɩ dɔdʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di nu ‑a mʋ ꞊haandɛ gbagbʋ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a mʋ ‑bʋ, ‑a mʋ mɔ Nyɩsʋa a dakɔ, ꞊a mɔ 'a 'kayubʋkʋɛ ‑wɛ.

Nyɩsʋa di ‑nyi 'a dakɔ ‑wleelɛ

7 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'ɛ pɩ la lɛ:

«Kɩkɛ ‑bʋ, 'bʋ mɔ, 'ba yɩ kɛ Nyɩsʋa a win nɩ 'wɩn,

8 ba 'ble꞊e kʋa.

'Aan ꞊wlɩ 'nɩ 'gboklo 'lɩ ‑nɩ,

꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'aan 'baɩnʋ ni la,

'waa ꞊wlɩ 'gboklo la ‑nɩ.

Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ ʋ nɩ la 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ',

nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'ti,

'ʋ ‑wɛn la Nyɩsʋa yɩ,

'ʋ 'cibi la 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo,

‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye,

'bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ di la ꞊nʋ yrʋ lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ.»

9 Kɛ‑ Nyɩsʋa pɩ la, ‑ɛ mɔ:

«꞊Haan‑tɛblɩ ‑mʋ', 'n nu la,

'kɩ 'lɩ 'yrɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn 'kwli,

'ye ꞊bɩɩ ʋ 'ye꞊e,

kɛɛ, kɛ‑ ɛ 'nɩ 'mʋ, 'ʋ 'cibi 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo.

10 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ pɩɩ nyibli a 'mʋ yrʋ lɛ,

'nɩ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, 'waa ꞊wlɩ nyre yɩ.

Dɛ ‑mʋ', 'n ‑hʋɛ ꞊nʋ, ʋ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ lɛ.

11 'A ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ 'na yrʋ a pʋpʋʋ 'kwli,

'n 'sʋʋ ꞊nɛ nɩ, 'nɩ pʋ la lɛ,

‑ɛ mɔ, nyibli a 'mʋ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ,

bʋ pa la 'lɩ 'blʋgba ‑mʋ',

'n di 'na nyibli ‑nyi 'kwli,

‑tɩtɛ ‑mʋ', ꞊haan‑wleelɛ nɩ 'lɩ.»

12 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'nɩɩ 'lɩ, ‑ɛ kɔ ꞊wlʋ ‑hʋan, ‑ɛ 'yɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɩ 'kɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ hie 'ʋ 'Klɔhienyɩsʋa bʋ. 13 Dɛ a kɔ ba nu, ɛ nɔ‑ mɔ, ba ‑nyinyi 'klɩ 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, ‑ɛ di꞊e nu, Satan 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑kaa ‑nɩ, a 'nɩ ꞊ha dɛ 'kuku nu, kɔ 'aan ꞊wlɩ 'nɩ ꞊ha 'gboklo ‑nɩ. Kɛ‑ a di 'klɩ a ‑nyinyilɛ nu, ‑ɛ nu꞊o, kɩkɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa ‑hʋɛ bʋ hlee kɛ 'lɩ ‑a mʋ ‑mɔ. 14 'Bʋ mɔ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑a kuo la ꞊wlʋ yɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑a 'ble la ‑Yusu a ‑tɩ kʋa, ꞊ba 'tɩɛ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ꞊ba 'yɩ ‑sa, ꞊ba ‑yra꞊a 'lu, ‑ɛ ‑bɩ ‑a mʋ ‑Yusu a nyibli ꞊nɩɔ. 15 Ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli ‑ɛ mɔ:

«Kɩkɛ ‑bʋ, 'bʋ mɔ, 'ba yɩ kɛ Nyɩsʋa a win nɩ 'wɩn,

ba 'ble꞊e kʋa.

'Aan ꞊wlɩ 'nɩ 'gboklo 'lɩ ‑nɩ,

꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'aan 'baɩnʋ ni la,

'waa ꞊wlɩ 'ɛ 'gboklo la ‑nɩ.»

16 A yi꞊e nɩ ‑tɛɛ, nyibli nɩ ‑tie, ‑ʋ 'wɩn la Nyɩsʋa a win, 'tɩ‑ ‑ʋ ‑wɛn la꞊a yɩ. Ʋ nʋ‑ mɔ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', Moise nɛɛ la ‑nɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ ‑hʋɛn la 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli. 17 A yi꞊e nɩ ‑wɛ, nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋʋ la yrʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'yrɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn 'kwli. Nʋ‑ ‑mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nu la dɛ 'kuku. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ 'kʋkʋ la lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑tʋtʋkʋtɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ kɩ nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'ti. 18 A yi꞊e nɩ ‑tɛɛ ‑wɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɛ 'sʋʋ la ‑nɩ, 'ɛ pʋ la lɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa la 'lɩ 'blʋgba ‑mʋ' 'kwli, ɛ di la 'a nyibli ‑nyi, ‑tɛ ꞊haan‑wleelɛ nɩ 'lɩ. Ʋ mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu la 'ʋ꞊ʋ. 19 'A ‑tɩ o, 'na 'dɩayɩnʋ ‑na, ‑a yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑aan 'baɩnʋ, ʋ 'yɩ la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, 'ʋ 'yɩ la 'ʋ꞊ʋ ꞊tuu ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'kɩ ʋ 'yɩ la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa la 'lɩ 'blʋgba ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi la 'a nyibli 'kwli, ‑ɛ kɔ 'kwli ꞊haan‑wleelɛ nɩ 'lɩ.

4

1 Ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di ‑nyi la 'a nyibli 'hru, ʋ 'mʋ la 'lɩ 'a bʋnɩɩlɛ ‑mʋ' pa, ‑tɩtɛ ‑mʋ', ꞊haan‑wleelɛ nɩ 'lɩ. 'Lɩpʋdɛ a 'mʋ, ɛ 'tɩɛ kɔ 'klɩ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ. 'A ‑tɩ, ‑ba ꞊tu ‑aan dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, 'kɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha bʋ hie, 'kɩ 'ʋ ‑wleelɛ a 'mʋ a 'kwlipʋpa a ‑ta'. 2 ‑Tɛ ‑aan 'baɩnʋ nu la ꞊haantitie a 'mʋ 'a 'wɩnwɩɩn, kɛ‑ ‑aan 'mumu ‑a nu 'a 'wɩnwɩɩn. Kɛɛ, ꞊haantitie a 'mʋ, ɛ 'yɩ ꞊nʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'kɩ bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a ‑wleelɛ', ‑kɔ ‑tɩ, ‑tɛ ʋ 'wɩn꞊ɩ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, 'ʋ 'yɩ 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ. 3 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑ʋ kuo ꞊haantitie a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑a mʋ di 'lɩ ‑wleelɛ a 'mʋ pa. ‑Aan 'baɩnʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑ʋ 'yɩ titie a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, kɛ‑ Nyɩsʋa pɩ, 'kɩ 'ʋ 'waa dɛ kɩ, ɛ wɛn:

«'Kɩ 'lɩ 'na yrʋ a pʋpʋʋ 'kwli, 'n 'sʋʋ ꞊nɛ nɩ,

‑ɛ mɔ, nyibli a 'mʋ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ,

bʋ pa 'lɩ 'blʋgba ‑mʋ',

'n di 'na nyibli ‑nyi 'kwli,

‑tɛ ‑mʋ', ꞊haan‑wleelɛ nɩ 'lɩ.»

Dɛ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, ‑wleelɛ 'yɩ 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ Nyɩsʋa nu la 'klɔ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊hlon‑do 'kwli, 'kɩ ɛ ‑wɛɛ la 'ʋ 'a ‑kʋan ‑mɔ, 'ɛ ‑wle la. 4 'Kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn a 'kʋtɩɔ ‑bɩ 'kwli, ʋ hla ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn a ‑nyrɔwɔ a dɛ kɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ 'crɩ la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Nyɩsʋa ‑wɛ la 'a ‑kʋan a pɛpɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊hlon‑do 'kwli, ꞊hlon'hʋɛn a ‑nyrɔwɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑wle la nɩ.» ('A ‑tɩ, ‑wleelɛ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ.) 5 Kɛɛ, 'kɩ Nyɩsʋacrɩɛn a 'kʋtɩɔ ‑bɩ 'kwli, ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: ‑Pi, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ 'na ‑wleelɛ'.» 6 Yɩ‑hɛnyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'wɩn la Nyɩsʋa a ꞊haantitie a 'mʋ, ʋ 'yɩ la 'lɩ Nyɩsʋa a ‑wleelɛ a 'mʋ ‑pa, ‑ɛ nu꞊o, ʋ 'yɩ la꞊a ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, 'ʋ 'yɩ la 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ. 'A ‑tɩ, ‑a yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ʋ 'yɩ la 'lɩ ‑pa, nyibli ‑bɩ, nʋ‑ di 'lɩ pa. 7-8 ‑Aan 'baɩnʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ʋ 'kʋkʋ la lɛ, 'kɩ 'lɩ 'blʋgba ‑mʋ', ‑ɛ kɔ kɩ nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'ti. Ti a 'mʋ 'yri, Nyɩsʋa a nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Sosue, ɛ nɔ‑ nɛɛ la Nyɩsʋa a dakɔ, 'ɛ gba la 'lɩ ꞊nʋ Kanaablʋgba ‑mʋ' 'kwli, Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ‑ɛ di la ꞊nʋ ‑nyi. Kɛɛ, Sosue a 'mʋ, ɛ 'yɩ la ꞊nʋ ꞊haan‑wleelɛ ‑nyi, kɩ 'lɩ Kanaablʋgba a 'mʋ 'kwli. 'N hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ʋ nyre la 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli, ɛ gba 'yrɩ ‑hʋɔhʋɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'ɛ naa 'lɩ 'a ‑kʋannunyɔ Dafidɩ 'lɩ, 'ɛ lee nɛ 'a dakɔ, ɛ wɛn:

«Kɩkɛ ‑bʋ, 'bʋ mɔ, 'ba yɩ kɛ Nyɩsʋa a win nɩ 'wɩn,

ba 'ble꞊e kʋa.

'Aan ꞊wlɩ 'nɩ 'gboklo 'lɩ ‑nɩ.»

‑Tɛ Nyɩsʋa nu la 'pʋplɛ lɛ, ɛ tʋɛ la꞊a yɩ, ‑ɛ mɔ, ti a 'mʋ 'yri, 'a dakɔ 'yɛ la ꞊haan‑wleelɛ nɩ kʋɛ, 'kɩ 'lɩ Kanaablʋgba 'kwli. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ yɩ la ꞊nʋ 'hru ‑nyi, 'kɩ bʋ 'wɩn la 'a win, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ 'tɩɛ kuo la꞊a ꞊wlʋ yɩ, ɛ 'mʋ la ꞊nʋ ꞊haan‑wleelɛ ‑nyi. 9 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a dakɔ, ‑a di 'lɩ ꞊haan‑wleelɛ a 'mʋ 'nɩ pa, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ ‑nu, 'ɛ ‑wle la, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn a ‑nyrɔwɔ 'kwli. 10 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ pʋɛ 'lɩ 'klɔ yrayrʋ 'kwli, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa yɩ 'lɩ 'a nyibli ‑wleelɛ ‑nyii ‑nɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ 'nɩ nu꞊o 'kɩ ‑kʋandɛ ꞊dʋ. 'A ‑kʋan ‑yrɛ 'lu, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ ‑wle la, ‑tɛ ɛ ‑yra la ‑kʋan 'lu. 11 Dɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, ‑ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ 'lɩ ‑wleelɛ a 'mʋ pa. ‑Ba ꞊tu꞊o 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, 'kɩ 'lɩ ‑a mʋ 'nyɩ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ, ɛ 'nɩ ꞊ha bʋ hie, ꞊wɩ yɩ ‑aan 'baɩnʋ, ‑ʋ ‑hɛɛ la Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ.

12 'A ‑tɩ, ‑ba 'ble Nyɩsʋa a win kʋa ‑tɛɛ. Nyɩsʋa a win a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. 'A win a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'kwli Nyɩsʋa nɛɛ 'lɩ, 'ɛ ni ‑kʋan. Nyɩsʋa a win a 'mʋ, ɛ 'wɩ꞊ɩ 'plɩɛn yɩ. Kɛɛ, ɛ nɩ 'klɩ kɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'plɩɛn a 'mʋ 'ʋ, 'ɛ pʋɛ 'lɩ ‑tonyiblo a 'hʋɩ 'kwli, 'ɛ yɩ 'a ꞊wlʋ lɛ ‑hrɛn. Ɛ 'wɩ꞊ɩ 'plɩɛn yɩ, ‑ɛ yɩ 'klɩ ꞊tɩɔ lɛ 'bɛ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛ ‑mʋ', ʋ kʋkʋɛ 'ʋ yrɛ, 'ɛ mi ‑mimi, 'ɛ yɩ 'klɩ a 'mʋ 'a ‑hanmli kɩ yɛ. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', ‑tonyiblo nɛɛ ꞊wlɩ klɛ, ɛ ‑hʋɛ bʋ nu, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa a win a 'mʋ, ɛ pɩ pepe'. 13 Ɛ 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, ‑bʋ ‑hli Nyɩsʋa 'yi kɩ. 'Kɩ Nyɩsʋa a nunu‑tɛblɩ a pɛpɛ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'yi ꞊hlɔn. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑a ni, ‑a di ‑hɩhɩa꞊a klɛ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye'.

‑Yusu, nɔ‑ mɔ ‑aan ‑cɔhlʋnpinyɔ* gbagbʋ

14 ‑A kɔ ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ, 'ɛ nɩ 'ʋ ‑tonyibli kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑ a ‑gbati. Ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ‑Yusu, ‑ɛ mu 'lɩ yakɔ 'kwli, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ. 'A ‑tɩ, ɛ nɔ‑ ‑ba kuo ꞊wlʋ yɩ 'a ‑nɛ ti, ɛ kɔ, ‑ba lee nɛ 'a ‑tɩ nyibli a pɛpɛ. 15 ‑Aan ‑cɔhlʋnpinyɔ a 'mʋ, ɛ yru ‑aan 'kla‑wliye'yɩya a pɛpɛ lɛ, 'ɛ yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ ‑tonyibli, ɛ kɔ ti, lɛ꞊tɛɛlɛ 'bʋ yɛ ‑a mʋ kɩ, ‑a 'yɩ 'klɩ ꞊dʋ ‑kɔ, 'kɩ ‑ba ‑wɔn lɛ꞊tɛɛlɛ a 'mʋ yɩ, ɛ kɔ, 'ɛ kɔ ‑aan nyaɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'a 'mumu, ‑tɛ ɛ nɩ la 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, lɛ꞊tɛɛlɛ a gblegble, ɛ nɔ‑ ɛ yɩ la 'ye, ‑ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑a mʋ yɩ. Kɛɛ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'yɩ dɛ 'kuku ‑nu. 16 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a ‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɛ kɔ ‑aan nyaɩ. 'A ‑tɩ, ‑a nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ, ‑ba 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑aan nyaɩ yru, ɛ 'mʋ ‑aan dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ, ɛ kɔ, ɛ 'mʋ ‑a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'kla‑wliye'yɩya di 'ʋ ‑a mʋ kɩ ‑yɛɛ ‑nɩ.

5

1 'A ‑nɛ ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ ‑Juukʋɛ* 'nyɩ, 'kɩ ʋ ‑hɛ 'lɩ꞊ɩ ‑tonyibli 'nyɩ, 'ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑cɔhlʋnpinyɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta', ɛ kɔ, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn* pi, 'kɩ 'ʋ dɛ 'kuku ‑mʋ', nyibli ‑nu a ‑ta'. 2 ‑cɔhlʋnpinyɔ a 'mʋ, ‑tɛ ɛ mɔ ‑tonyiblo a ‑tɩ, ɛ kɔ ti, lɛ꞊tɛɛlɛ 'bʋ yɛ꞊ɛ kɩ, 'kɩ ɛ 'yɛ nɩ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ 'yɩ dɛ 'kuku ‑nu. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, nyibli 'bʋ 'yɩ ꞊haan'hru ‑yi, ɛ kɔ, 'bʋ yɩ dɛ 'kuku nɩ ni, ‑cɔhlʋnpinyɔ a 'mʋ, 'ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ yru nyibli a 'mʋ, 'waa 'kla‑wliye'yɩya' lɛ, ɛ kɔ bʋ yru 'waa nyaɩ. 3 Dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, ɛ 'yɩ nyibli a dɛ 'kuku nɩ ‑do a ‑tɩ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑pi꞊e lɩ ‑cɔhlʋn, kɛɛ, ɛ kɔ bʋ pi 'a 'mumu, 'a dɛ 'kuku a ‑cɔhlʋn.

4 Nyiblo 'bʋ mɔ ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ ‑hʋan 'a dɩɔnʋ ‑cɔhlʋnpinyɔgbagbʋdɛ kɩ nɩ pɩ. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ dɛ nyiblo, 'kɩ bʋ ‑hɛ ‑cɔhlʋnpinyɔ, ꞊wɩ yɩ ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nu la, 'ɛ da la Ayrɔ, Ayrɔ 'ɛ ‑hɛ la ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ. 5 Kɛ‑ nɩ ‑do ɛ ꞊ti 'mʋ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɔ. Ɛ 'yɩ la 'a dɩɔnʋ ‑cɔhlʋnpinyɔgbagbʋdɛ kɩ bʋ ‑pʋ. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ ‑nyi꞊e ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, 'ɛ da꞊a, 'tɩ‑ 'ɛ lee ꞊nɛ:

«‑Mɔ 'na 'Yu ꞊nɩɔ.

Kɩkɛ ‑bʋ 'n ‑hɛ kɛ ‑na 'Baɩ.»

6 'Kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn a 'kʋtɩɔ ‑bɩ 'kwli, ʋ 'crɩɩ 'lɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, kɛ‑ Nyɩsʋa pɩ:

«‑Di mɔ ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ,

꞊wɩ꞊ɩ nyiblo ‑mʋ',

‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Mɛkisɩdɛkɩ yɩ.»

7 ‑Tɛ ‑Yusu nɩ la 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, ɛ yi la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ ꞊gblɛ꞊ɛ, 'kɩ 'ʋ 'kʋkʋʋ ‑mɔ. 'Tɩ‑ ‑Yusu a 'mʋ, ɛ 'mʋ la 'kʋ mɔ mu, ɛ da la Nyɩsʋa ‑dada, 'ɛ ‑tʋa la wuwe, kɔ, ɛ 'yɛɛ la 'lɩ win, ‑ɛ nu꞊o, ɛ ‑hʋɛ bʋ ꞊tuu la 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ kɩ wɛn, 'kɩ bʋ 'kʋ, Nyɩsʋa 'ɛ wɛn 'a lɛnyaawin kɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑tɛ ‑Yusu a 'mʋ, ɛ 'kʋ, Nyɩsʋa 'ɛ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ, ‑ɛ nu꞊o, ‑Yusu a 'mʋ, ɛ ꞊tui la 'ʋ꞊ʋ nɩ dɩakɩ. 8 'Ye ꞊bɩɩ ‑Yusu bʋ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ɛ kɔ bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa a 'ʋ꞊tuulɛ 'nyɩ. 9 ‑Tɛ Nyɩsʋa ‑yra 'a ‑kʋan 'lu, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu', ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a 'mʋ, ɛ ‑hɛ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ wɛ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ kɔ, 10 Nyɩsʋa 'ɛ nu꞊o, ‑Yusu 'ɛ ‑hɛ ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ, ‑ɛ 'wɩ nyiblo ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Mɛkisɩdɛkɩ.

Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ hie

11 ‑A kɔ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, ‑ba lee nɛ 'a mʋ, 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Mɛkisɩdɛkɩ a ‑ta'. Kɛɛ, ɛ 'kla 'mʋ, 'kɩ ‑ba yrue nɛ 'a mɔ꞊ɔ' lɛ, ‑ɛ nu꞊o, a 'nɩ ‑yru꞊o ‑tɩ' lɛ 'wʋwlɩ. 12 ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, a blɛɛ yɩ, 'aan 'mumu, ba mɔ wɛn tɔɔnyʋ, ‑ɛ nu꞊o, see la, a ‑tʋa la 'nyɩnyɩɩ, kɛɛ, a 'yɛ꞊ɛ lɛ nɩ yrui ‑tɛɛ. Ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, nyibli ‑bɩ bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, yɩ‑hɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', a 'nyɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a win a ‑ta', ʋ 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ de. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, diidɛ ‑mʋ', kukunyʋ yɩ di, a 'yɛɛ 'lɩ 'a didie nɩ ‑wɛ. A 'tɩɛ mɔ 'yonʋ, ‑ʋ 'tɩɛ 'nyɛɛ. 13 'Yupanʋ ꞊tɩɛ 'nyɛɛ, ɛ nɔ‑ 'yɛ kukunyɔ a 'pʋplɛwin lɛ nɩ yrui. 14 Kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ ‑ku, ɛ nɔ‑ blɛɛ kukunyɔ a didi‑tɛblɩ yɩ. Kɛ‑ nɩ ‑do ɛ ꞊ti 'mʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a win a ‑ta'. Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kuu 'lɩ Nyɩsʋa a win 'nyɩ, 'tɩ‑ ‑ɛ yi ꞊haandɛ kɔ dɛ ‑hʋan a 'yilɛ‑hɩhɩalɛ, nyiblodʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ yru Nyɩsʋa a win a pɛpɛ' lɛ, ɛ nɔ‑ ʋ blɛɛ yɩ bʋ ‑nyi Nyɩsʋa a win a 'mʋ.

6

1 'A ‑tɩ, ‑a nɩ 'wɩɩ 'lɩ 'yonʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, kɛɛ, ‑ba muu ye', ‑ba 'nyɩ Nyɩsʋa a win ‑mʋ', ‑ɛ blɛɛ nyibli ‑mʋ' yɩ, ‑ʋ kuu 'lɩ Nyɩsʋa a win 'nyɩ. ‑Tɛ ‑a ꞊tu la ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑wlu, yɩ‑hɛ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑a 'nyɩ la, ‑ba ‑hi꞊e lɛ, ‑ba 'nyɩ ‑tɛblɩ gbagbɩ ‑bɩ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑ta'. Yɩ‑hɛ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ kɔ ‑tɩ 'n hlɛ, ɛ nɔ‑ mɔ: Nyibli kɔ bʋ hie 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo bʋ, ‑ɛ gbɛ 'lɩ ꞊nʋ 'kʋʋlɛ', kɔ, ʋ kɔ bʋ ‑nyi 'waa ꞊wlɩ a pɛpɛ Nyɩsʋa. 2 'Kɩ 'lɩ yɩ‑hɛ‑tɛblɩ a 'mʋ 'nyɩ, ɛ kɔ dɛ ‑bɩ, 'ʋ tʋɛ ꞊nɛ, 'kɩ 'ʋ 'nie a 'lupʋpʋʋ, ɛ kɔ nyibli a dabʋɩ a 'lublɛpʋpʋʋ a ‑ta', 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli, ɛ kɔ, ‑tɛ Nyɩsʋa di nu, ɛ 'mʋ 'lɩ nyibli 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑ha, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'klɔ ‑ha, kɔ, ‑tɛ ɛ di 'waa ‑bati a lɛpʋʋlɛ nu, lɛ'bɔɔti 'yri. 3 ‑A kɔ ‑ba ‑hi ‑tɛblɩ a 'mʋ lɛ, ‑ba muu ye', ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a mʋ ‑tɛblɩ yrayrɩ ‑tɔɔ ‑nɩ. Kɛ‑ ‑ba nu 'a nunuo, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli.

4 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ yɩ‑hɛ‑tɛblɩ nɩ ‑tʋɛ ‑nɩ, ɛ 'nɩ ‑hɛɛ꞊ɛ nyibli, ‑kɔtɩ nyiblo 'bʋ ‑nyi 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa, 'tɩ‑ 'bʋ plee 'lɩ Nyɩsʋa ke, 'hru ꞊dʋ 'yɩ 'kɩ 'ʋ bʋ ‑pɛ, 'kɩ bʋ 'mʋɛ Nyɩsʋa lɛ de. Nyiblo a 'mʋ, ɛ 'ye Nyɩsʋa a ‑nyrɛ nɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'ɛ nu꞊o ꞊haan‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑mɔ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'a ‑Hihiu*. 5 Nyiblo a 'mʋ, ɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a win, ɛ mɔ ꞊haanwin, Nyɩsʋa 'ɛ ‑nyi꞊e 'a 'klɩ kɩnɩnɩɩ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ 'a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ di di 'kwli. 6 Nyiblo 'bʋ kuo ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ 'bʋ plee 'lɩ Nyɩsʋa ke, 'hru ꞊dʋ 'yɩ 'kɩ 'ʋ bʋ ‑pɛ, 'kɩ bʋ 'mʋɛ Nyɩsʋa lɛ de, ‑kɔtɩ 'bʋ plee 'lɩ Nyɩsʋa ke, ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑tɛ 'bʋ 'yɛ nɩ kɔɔ wɛn 'ʋ Nyɩsʋa a 'Yu tugbɛ 'yie de, 'tɩ‑ bʋ 'yɛ nɩ ‑ha wɛn 'yri lɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye'.

7 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ ‑ci a dɛ yɩ. 'Bʋ mɔ, 'nu 'bʋ yɩ nɩ di, 'dʋdɔ‑tɛblɩ 'bʋ yɩ nɩ ꞊gɛ, 'kɩ 'lɩ ‑ci 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa pʋ ‑ci a 'mʋ wa ‑mɔ. 8 Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'witi 'bʋ ꞊gaa 'lɩ ‑ci a 'mʋ 'kwli, 'bʋ nyre 'a 'dʋdɔ‑tɛblɩ yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑ci a 'mʋ, ɛ 'yɩ ‑kʋan ‑kɔ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa 'tɩɛ pɩ꞊ɩ 'jrɔ ‑mɔ nɩ, 'a 'dʋdɔ‑tɛblɩ 'mʋ 'yrɔ. 'A ‑tɩ, ‑ba 'wɩ ꞊haan'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑mʋ' yɩ.

9 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ, ‑a ni 'pʋplɛ lɛ, kɛɛ, ‑a yi꞊e nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ꞊haan'hru, nɔ‑ a nɛ, ɛ kɔ, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di 'lɩ꞊ɩ 'kwli ‑hɔn, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa di 'a mʋ 'nɩ wa. 10 ‑Kʋan ‑mʋ', a ‑nu, 'a ‑hɛɛ 'aan 'bio ‑Yusu a nyibli, 'a ‑tɩ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hru Nyɩsʋa ‑mɔ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, a ‑hɛɛ nɛ 'aan 'bio ‑Yusu a nyibli nɩ, kɔ, 'a 'tɩɛ yɩ ꞊nʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ ‑tʋɛ nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, a nʋɛ Nyɩsʋa nɩ. 'Klɔ ‑mɔ 'klɔ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊haandɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ bʋ ‑hru꞊o ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'sii 'ʋ yɩ. 11 ‑A ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑tɛ a 'blee 'ʋ kʋa, 'kɩ ba 'blee 'ʋ kʋa, bʋ gba꞊a ‑gbagba, lɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ bʋ nyre 'ʋ. A 'nɩ 'saa 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', a kuo ꞊wlʋ yɩ, kɔ, a yɩ ‑ple, a 'mʋ꞊ʋ kɔ. 12 'Aan 'klɩ nɩ 'wɛɛ 'lɩ, kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑, ‑ʋ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, ʋ nʋ‑ kɔ ꞊pɩ ba ‑ha 'lɩ lɛ. Nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ Nyɩsʋa di dɛ ‑mʋ', ɛ pʋ 'lɩ ꞊nʋ ‑nyi.

Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ Abrahamʋ, ɛ nu la꞊a nɩ

13 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ Abrahamʋ dɛ. ‑Tɛ ɛ pʋ la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'sʋʋ la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ a 'mʋ, ɛ di la꞊a 'nɩ nu. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ ‑hi, Nyɩsʋa bʋ di la 'sʋʋ ‑nɩ. 'A ‑tɩ, 'a dɩɔnʋ, 'ɛ 'sʋʋ la ‑nɩ. 14 ‑Tɛ ɛ yɩ la nɩ 'sʋɩ ‑nɩ, kɛ‑ ɛ pɩ la Abrahamʋ yɩ: «'N 'sʋʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ ꞊bʋ nu ‑mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ. 'N di꞊e nɩ nu, ‑na 'yonʋ a 'yonʋ 'mʋ wlo.» 15 ‑Tɩ a 'mʋ, Nyɩsʋa lee la Abrahamʋ, ɛ kuo la꞊a ꞊wlʋ yɩ dɩakɩ, 'tɩ‑, 'ɛ yɩ la꞊a ‑ple, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑tɛblɩ a 'mʋ, Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ꞊ɩ, 'ɛ 'ye la꞊a.

16 Nyiblo 'bʋ yɩ nɩ 'sʋɩ ‑nɩ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'lu yɩ, nɔ‑ kɔ 'nyrɛ 'kwli, ɛ 'sʋɩ 'lɩ ‑nɩ, ‑kɔtɩ 'sʋʋlɛdʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, 'a ‑nɛ ‑tɩ, 'ɛ yɩ 'lɩ ‑wɛ. 17 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ 'sʋʋ ‑nɩ. Ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ nyibli ‑mʋ', ɛ pʋ 'lɩ dɛ, bʋ yru꞊o lɛ, ‑ɛ mɔ, dɛ a 'mʋ, ɛ pʋ 'lɩ ꞊nʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ 'cɩcɩ꞊ɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ pʋ 'lɩ ꞊nʋ꞊ʋ, 'tɩ‑ 'ɛ 'sʋʋ la꞊a. 18 'A ‑tɩ, ‑tɛblɩ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ‑ɛ mɔ 'lɩpʋʋdɛ kɔ 'sʋʋlɛ 'hʋɛn‑, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ hɩ 'kwli. 'A ‑tɩ, ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ 'ye ‑hliilɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ, ‑tɛblɩ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ɛ nʋ‑ yɩ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ 'lɩ ‑a mʋ, ‑ba ‑ple꞊e, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kwli. 19 Dɛ ‑mʋ', ‑a yɩ ‑ple, ɛ nɔ‑ 'ble ‑a mʋ kʋa, ɛ nɔ‑ ni꞊e, ‑aan ꞊wlɩ 'ʋ ku bʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'mɩɩ a du ni, 'bʋ pʋ꞊ʋ 'nie, 'ɛ yɩ 'mɩɩ kʋa 'ble. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, danʋ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ Nyɩsʋa a bʋnɩɩlɛ ‑mʋ' ‑hli, 'kɩ 'lɩ 'a 'kagbaʋ bʋ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ ‑hɔn 'ʋ ‑wlu, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ, ꞊a pʋɛ 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa nɩ 'ʋ. 20 ‑Yusu, nɔ‑ 'nyɛɛ 'hru, 'ɛ pa 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta', ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ‑ ‑hɛ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ* gbagbʋ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ, 'ɛ 'wɩ꞊ɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Mɛkisɩdɛkɩ yɩ.

7

Mɛkisɩdɛkɩ a ‑tɩ hlɔ 'kwli bʋ

1 Nyɩsʋa a win hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, Mɛkisɩdɛkɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'dɩɔ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Salɛmʋ a bodɩɔ, 'ɛ mɔ yakɔ 'kwli a Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ* ‑wɛ. Ɛ kɔ la ti ꞊dʋ, Abrahamʋ mu la tʋ kɩ, 'ɛ 'la la bodɩɔpʋ ‑hʋɔhʋɩ. ‑Tɛ ɛ yɩ la kle nɩ ‑mɛ, ‑ɛ ‑bɩ Mɛkisɩdɛkɩ a 'mʋ, ɛ mu la꞊a ye' 'bɛ mɔ, 'ɛ da la Nyɩsʋa, 'kɩ bʋ nu Abrahamʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 2 ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Abrahamʋ ‑ha tʋ kɩ, 'ɛ ‑nyi la Mɛkisɩdɛkɩ 'a ‑pu a dɛ. Mɛkisɩdɛkɩ a 'mʋ, yɩ‑hɛdɛ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ nɔ‑ mɔ bodɩɔ, ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ. Ɛ mɔ bodɩɔdʋ ꞊nɩɔ, ‑ɛ nʋɛ kɩbʋwɛɛnlɛ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ mɔ Salɛmʋdɩɔ a bodɩɔ ꞊nɩɔ. Salɛmʋ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ kɩbʋwɛɛnlɛ. 3 Nyɩsʋa a win, ‑ɛ hlɛ Mɛkisɩdɛkɩ a ‑tɩ, ɛ 'nɩ ‑lee lɩ ‑a mʋ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑mɔ 'a 'dii kɔ 'a 'baɩ. Ɛ mɔ nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'a 'baɩnʋ ‑yi. Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ʋ kɔɔ 'ʋ꞊ʋ, Nyɩsʋa a win 'nɩ ‑hla lɩ꞊ɩ. Ɛ mɔ, ɛ 'nɩ ‑lee꞊e lɩ ‑a mʋ ‑wɛ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ 'kʋʋ 'ʋ. Mɛkisɩdɛkɩ a 'mʋ, ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ yɩ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ‑ɛ nu꞊o, 'a ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, Nyɩsʋa ‑nyi꞊e, ɛ 'yɩ 'lu‑yrɛɛlɛ ‑kɔ.

4 'Ba 'ye ‑tɛ Mɛkisɩdɛkɩ a 'nyrɛ nu 'bʋbʋa, kɔ, 'ba 'ye Abrahamʋ, ‑ɛ mɔ Yisraɛkʋɛ a 'baɩ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ɛ ‑ha tʋ kɩ, ɛ ‑nyi 'a ‑pu a dɛ Mɛkisɩdɛkɩ. 5 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, tete ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, ɛ wɛn 'nɩ, 'kɩ 'lɩ Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbi nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn 'nyɩ, Lefipʋ a ꞊tugba, ‑ʋ mɔ Lefi a 'yonʋ a 'yonʋ, ʋ nʋ‑ blɛɛ yɩ, ‑bʋ nu ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. ‑Tɛ ʋ ni ‑cɔhlʋnpi‑kʋan a 'mʋ, 'a ‑tɩ, Yisraɛkʋɛ a pɛpɛ blɛɛ yɩ, ti a pɛpɛ, bʋ ‑ha 'waa kʋkɔ‑tɛblɩ a ‑pu a dɛ, bʋ ‑nyi꞊e ‑cɔhlʋnpinyʋ a 'mʋ, 'kɩ 'ʋ 'waa ‑hɛɛlɛ a ‑ta'. Kɛ‑ tete ni 'a hɩhla. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'ye ꞊bɩɩ Lefipʋ a 'dɩayɩnʋ mɔ Abrahamʋ a 'yonʋ ‑wɛ, ‑ɛ 'wɩ꞊ɩ Lefipʋ yɩ, ʋ blɛɛ yɩ bʋ ‑nyi Lefipʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ. 6 Mɛkisɩdɛkɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'yɩ Lefi a 'yu 'pa‑. 'Ye ꞊bɩɩ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, Abrahamʋ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ ‑ha 'lɩ 'a ‑nɛ ‑tɛblɩ a ‑pu a dɛ nɩ, 'ɛ ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ, 'tɩ‑ Mɛkisɩdɛkɩ a 'mʋ, 'ɛ pʋ la꞊a wa ‑mɔ. Abrahamʋ a 'mʋ, Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ dɛ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ'. Ɛ nɔ‑ tʋɛ ꞊nɛ ‑a mʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ nyiblo gbagbʋ ꞊nɩɔ, 'tɩ‑ Abrahamʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Mɛkisɩdɛkɩ pʋ wa ‑mɔ. Ɛ 'yɩ Abrahamʋ 'pa‑, ɛ 'yɩ la Mɛkisɩdɛkɩ wa ‑mɔ ‑pʋ. 7 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ pɩ nyiblo ‑bɩ wa ‑mɔ, ɛ nɔ‑ nɩ 'ʋ nyiblo a 'mʋ 'lu yɩ. 'A ‑tɩ, Mɛkisɩdɛkɩ nɩ 'ʋ Abrahamʋ 'lu yɩ. 8 Lefipʋ a ꞊tugba a ‑cɔhlʋnpinyʋ a 'mʋ, nyibli yɩ 'waa ‑tɛblɩ nɩ ‑pu a dɛ ‑nyi, 'waa nyiblo nɩ ‑do a ‑kʋan 'bʋ nyra bʋ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'bʋ 'kʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'a 'bɩhɩan ‑bɩ bi 'ʋ 'a ‑ta'. Kɛɛ, Mɛkisɩdɛkɩ ‑bʋ, Abrahamʋ ‑nyi 'a kʋkɔ‑tɛblɩ a ‑pu a dɛ, Nyɩsʋa a win hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ hie 'klɔ, 'a ‑kʋan 'yɩ 'lu‑yrɛɛlɛ ‑kɔ. 9-10 Kɛ‑ 'n pɩ: Moise a tete wɛn 'nɩ, bʋ ‑ha 'lɩ 'waa ‑tɛblɩ a ‑pu a dɛ, bʋ ‑nyi꞊e Lefipʋ a ꞊tugba. Kɛ‑ tete ni 'a hɩhla. Kɛɛ, Lefi a 'mʋ, ɛ ‑ha 'lɩ 'a kʋkɔ‑tɛblɩ a ‑pu a dɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e Mɛkisɩdɛkɩ, ‑ɛ 'yɩ Lefipi 'pa‑. 'N hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ʋ 'yɛ la Lefi nɩ kʋɛ, 'kɩ Mɛkisɩdɛkɩ mu la 'ʋ Abrahamʋ ye' 'bɛ mɔ, Abrahamʋ 'ɛ ‑nyi la꞊a 'a kʋkɔ‑tɛblɩ a ‑pu a dɛ. Dɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ hlɔ 'kwli bʋ. Ɛ nɔ‑ mɔ: Lefi a 'mʋ, ɛ ‑ha la 'lɩ 'a kʋkɔ‑tɛblɩ a gble nɩ ‑pu a dɛ, 'ɛ ‑nyi la꞊a Mɛkisɩdɛkɩ, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Lefi a 'mʋ, 'a 'baɩ gbagbʋ Abrahamʋ, ɛ ‑ha la 'lɩ 'a kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ a gble nɩ ‑pu a dɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e Mɛkisɩdɛkɩ. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑tʋɛ ꞊nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, Mɛkisɩdɛkɩ, nɔ‑ nɩ 'ʋ Lefi, ‑ɛ mɔ ‑cɔhlʋnpinyʋ a pɛpɛ a 'baɩ 'lu yɩ.

Nyɩsʋa ꞊tu 'ʋ ‑cɔhlʋnpinyɔ* gbagbʋ ‑bɩ bʋ, ‑ɛ 'wɩ Mɛkisɩdɛkɩ yɩ

11 Tete ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, ɛ nɔ‑ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, Lefi a 'yonʋ a 'yonʋ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Ayrɔ, 'a ꞊tugba, ʋ nʋ‑ blɛɛ yɩ bʋ nu Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, 'waa ‑kʋan a 'mʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, Nyɩsʋa 'mʋ nyibli a dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, 'waa ‑cɔhlʋnpi‑kʋan a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ bʋ nu꞊o, dɛ a 'mʋ bʋ ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ ‑bɩ, 'ɛ ‑di. ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ a 'mʋ, ‑ɛ ‑di, ɛ 'yɩ 'lɩ Ayrɔ a ꞊tugba 'kwli ‑kɔ, kɛɛ, ɛ 'wɩ꞊ɩ Mɛkisɩdɛkɩ yɩ. 12-14 ‑cɔhlʋnpinyɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a 'mʋ, ‑ɛ ‑hɛ ‑tonyiblo, ɛ mɔ Juda a ꞊tugbatayu ꞊nɩɔ. (Ɛ 'nɩ pʋ꞊ʋ lɩ Lefipʋ a ꞊tugba.) Moise a tete 'nɩ ‑hla꞊a lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, Juda a ꞊tugbatayu, nɔ‑ blɛɛ yɩ ‑bʋ nu ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ ‑hʋɛ꞊ɛ, 'kɩ ‑Yusu bʋ bi 'ʋ Lefipʋ a ‑cɔhlʋnpinyʋ a ‑ta'. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ tete yrayrɩ, ‑ɛ nɛ ‑Yusu a ‑tɩ ‑mɔ lɛ. Tete a 'mʋ, ɛ nɩ 'ʋ Moise a tete 'lu yɩ.

15 Kɛ‑ 'n pɩ: Lefi꞊tugba a ‑cɔhlʋnpi‑kʋan 'yɩ la 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ bʋ nu꞊o, nyibli bʋ 'mʋɛ Nyɩsʋa yrɛ. 'N hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑Yusu, nɔ‑ Nyɩsʋa nu ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ ‑mɔ, 'ɛ 'wɩ꞊ɩ Mɛkisɩdɛkɩ yɩ, Nyɩsʋa nɔ‑ ꞊tu 'ʋ꞊ʋ Lefipʋ a ‑ta' bʋ. 16 Lefipʋ, ʋ nʋ‑ kɔ la ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, 'kɩ 'lɩ tete a 'klɩ 'kwli, ‑tɛ ʋ mɔ la Lefi a 'yonʋ a 'yonʋ a ‑tɩ. ‑Yusu ‑mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nu꞊o ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ 'a 'klɩ a kɩnɩnɩɩ 'kwli, ɛ ‑nyi꞊e 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 17 Kɛ‑ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «‑Di mɔ ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ, ꞊wɩ꞊ɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Mɛkisɩdɛkɩ yɩ.» 18 'A ‑tɩ, yɩ‑hɛtete ‑mʋ', ‑ɛ hlɛ la ‑cɔhlʋnpinyʋ a ‑tɩ, Nyɩsʋa 'wʋwla꞊a nɩ, ‑kɔtɩ ɛ 'yɩ la 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ bʋ nu꞊o, nyibli bʋ 'mʋɛ Nyɩsʋa yrɛ. 19 Moise a tete a 'mʋ, ɛ 'yɩ la 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ bʋ 'sii 'ʋ nyibli yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ ya ‑a mʋ ‑Yusu 'yɩ. Ɛ nɔ‑ ‑a yɩ ‑ple, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kwli, ꞊a yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑cɔhlʋnpi‑kʋan ‑ni꞊e, ꞊a yɩ Nyɩsʋa yrɛ 'mʋɛ ‑nɩ.

20-21 ‑Tɩ a 'mʋ, ‑a blɛɛ yɩ ‑ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa ꞊tui 'ʋ ‑Yusu bʋ, 'kɩ ɛ 'mʋ 'a ‑cɔhlʋnpi‑kʋan nu, ɛ 'sʋʋ ꞊nɛ nɩ, 'tɩ‑ 'ɛ ꞊tu 'ʋ꞊ʋ bʋ. Kɛ‑ ɛ pʋ꞊ʋ yɩ:

«'Mɔ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa,

dɛ ‑bʋ, 'n 'sʋʋ ‑nɩ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ,

꞊bʋ 'cɩcɩ꞊ɩ.

'N 'sʋʋ ꞊nɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ,

‑di mɔ ‑cɔhlʋnpinyɔ.»

Kɛɛ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Lefi꞊tugba, ʋ yɩ la ‑cɔhlʋnpinyʋ ‑hɛ, Nyɩsʋa 'yɩ la꞊a 'sʋʋ ‑nɩ. 22 ‑Tɛ Nyɩsʋa 'sʋʋ ‑nɩ, 'kɩ ‑Yusu bʋ mɔ ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ, ɛ nu꞊o, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'yrɩ yrayrɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ɛ nɩ 'klɩ kɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'yrɩ 'kɩ 'ʋ.

23 Dɛ ‑bɩ nɩ 'ʋ. Ɛ nɔ‑ mɔ: Lefi꞊tugba a ‑cɔhlʋnpinyʋ ‑hʋ la nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ 'kʋkʋɩ la lɛ. ‑Ɛ ‑bɩ 'bʋ 'kʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ‑bɩ bi 'ʋ 'a ‑ta'. 24 Kɛɛ, ‑Yusu ‑mɔ ‑bɩ, 'a ‑nɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. Ɛ hie 'klɔ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ. Ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ wɛ, bʋ 'kʋ yruyru. 'A ‑cɔhlʋnpi‑kʋan 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ kɔ 'lu‑yrɛɛlɛ. 25 Dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, ɛ kɔ 'klɩ 'a ‑nɛ ti, 'kɩ bʋ wa nyibli ‑mʋ', ‑ʋ dɛ Nyɩsʋa, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu a 'nyrɛ 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɩ 'klɔ, 'a ‑nɛ ti, 'ɛ dɛ Nyɩsʋa 'a ‑nɛ ti, 'kɩ 'ʋ nyibli a 'mʋ a ‑ta'.

26 ‑Yusu, nɔ‑ mɔ ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ, ‑a ‑hʋɛ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'sii 'ʋ yɩ. Kɩkadɛ ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑nɩ. Ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ dɛ 'kuku. Ɛ 'yɩ dɛ'kukununyɔ yɩ 'wɩ. Ɛ nɩ 'dɔ. Nyɩsʋa ꞊tu 'ʋ꞊ʋ 'a dɩɔnʋ 'hʋɩ bʋ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. 27 ‑Juukʋɛ* a ‑nɛ ‑cɔhlʋnpinyʋ gbagbɩ ‑bɩ ‑mʋ', ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ kɔ bʋ pi ‑cɔhlʋn, 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 'Bʋ 'mʋ ‑cɔhlʋn a 'mʋ pi, yɩ‑hɛdɛ, ʋ ni, ɛ nɔ‑ mɔ bʋ pi ‑cɔhlʋn, 'kɩ 'ʋ 'waa ꞊gbɛtʋ a dɛ 'kuku a ‑ta'. 'Bʋ ‑hi, 'tɩ‑ 'ʋ yɩ ‑cɔhlʋn pi, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑bɩ a dɛ 'kuku a ‑ta'. Kɛɛ, ‑Yusu ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'yɩ la 'a nunuo lɛ ‑nu. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛ ɛ 'mʋ la 'kʋ, 'kɩ 'ʋ tugbɛ 'yie, ɛ ‑ha la 'a dɩɔnʋ nɩ, 'ɛ ‑hɛ la Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn, ‑aan dɛ 'kuku a ‑tɩ. Ɛ nu la ‑cɔhlʋn‑hawɔ nɩ ‑do, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ. Kʋɛ la 'lɩ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ 'yie bʋ, ‑cɔhlʋn ꞊dʋ 'yɩ 'kɩ ‑kʋan ‑kɔ. 28 ‑cɔhlʋnpinyʋ ‑mʋ', ʋ ꞊tui 'ʋ blɛ, 'kɩ 'lɩ Moise a tete a 'klɩ 'kwli, ʋ mɔ ‑tonyibli ꞊nɩɔ, ‑ʋ ni dɛ 'kuku. Kɛɛ, ti ‑bʋ 'yri, tete a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'kɩ 'klɩ ‑kɔ, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa pʋ la lɛ: «'N 'sʋʋ ꞊nɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑di mɔ ‑cɔhlʋnpinyɔ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ,» ti a 'mʋ 'yri, Nyɩsʋa a win a 'mʋ, ɛ nɔ‑ bi 'ʋ Moise a tete a ‑ta', Nyɩsʋa 'ɛ ꞊tu 'ʋ 'a 'Yu ‑Yusu bʋ, 'kɩ bʋ mɔ ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ. 'A 'Yu ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'sii 'ʋ yɩ. Dɛ 'kuku 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑nɩ. Kɛ‑ ɛ di 'mʋ nɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ.

8

‑Yusu, nɔ‑ mɔ ‑aan ‑cɔhlʋnpinyɔ* gbagbʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ꞊a ‑mʋɛ

1 Dɛ gbagbʋ ‑mʋ', 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑Tɩ ‑bʋ, 'n hla wɛn, ɛ tʋɛ nɛ 'a mɔ꞊ɔ nɩ, ‑tɛ ‑mʋ', ‑aan ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ ‑Yusu nɩ 'mʋ. Ɛ nɔ‑ yɩ ‑a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ kɔɔ nɛ 'a ‑nɛ ꞊dedede win kɩ, ɛ nɔ‑ kɔ diidɛkɩbɩa kɩ ‑Yusu nɩ 'ʋ bʋ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli.

2-3 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑cɔhlʋnpinyʋ a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, 'waa ‑kʋan, nɔ‑ mɔ bʋ nu 'wlugba‑tɛblɩ, bʋ pi Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn*, ɛ kɔ, bʋ ‑nyi Nyɩsʋa ‑nyinyi‑tɛblɩ ‑bɩ. 'Bʋ yɩ ‑cɔhlʋn a 'mʋ pi mɔ nɩ mi, 'kɩ ʋ pʋɛ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu ‑mʋ', ‑tonyibli ‑pʋ bʋ. ‑Yusu ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ 'a ‑nɛ ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu ‑mʋ', ‑tonyibli ‑pʋ bʋ. Kɛɛ, 'kɩ ɛ ni 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a ꞊haan'kayu ‑mʋ' bʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑ɛ mɔ 'kayu ‑mʋ', Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ ‑pʋ. ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, ‑tɛ ‑Yusu mɔ ‑aan ‑cɔhlʋnpinyɔ, ɛ ni Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpi‑kʋan. 4 Kɛɛ, ɛ 'nɩ nu꞊o ‑kʋan a 'mʋ, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ kɔ ‑cɔhlʋnpinyʋ, 'ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, 'ʋ ni ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Moise a tete ni 'a hɩhla.

5 Nyɩsʋa a 'kayu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ bʋ ʋ ni 'lɩ ‑kʋan, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Moise mi la꞊a pʋ mɔ, kɛ‑ Nyɩsʋa pʋ la꞊a yɩ, ‑ɛ mɔ: «꞊Tu꞊o 'yie ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛ 'n nu꞊o ‑na tɔɔlɛ, 'kɩ 'nɛ‑ dʋgba ‑bʋ 'lu, ꞊mʋ 'a pʋpʋʋ lɛ nu.» Kɛ‑ Nyɩsʋa a win pʋ la. Dɛ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'kayu ‑mʋ', Moise pʋ la, ɛ kɔ ‑cɔhlʋnpi‑kʋan 'hʋɛn‑, ‑ʋ kɔ ‑tɩ Moise a tete hlɛ, ʋ mɔ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli a yɩ'wɩdɛ ꞊nɩɔ. Kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ nɔ‑ mɔ ꞊haan‑tɛblɩ.

6 'A ‑tɩ, ‑a yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, ɛ ni, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ ‑hi 'ʋ ‑Juukʋɛ* a ‑cɔhlʋnpi‑kʋan nɩ. 'Kɩ ‑Yusu nɩ 'ʋ Nyɩsʋa kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑ a ‑gbati, Nyɩsʋa 'ɛ ꞊tu 'yrɩ yrayrɩ, ɛ kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑. 'Yrɩ yrayrɩ a 'mʋ, ɛ ‑hi 'ʋ yɩ‑hɛyrɩ nɩ, ‑kɔtɩ 'kɩ 'lɩ 'yrɩ yrayrɩ a 'mʋ 'kwli, ‑tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la nu, ɛ nɔ yɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ nu la ti ‑hi la a ti 'yri. 7 'Bʋ mɔ, yɩ‑hɛyrɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu la, ɛ kɔ nyibli 'hʋɛn‑, 'bʋ ꞊cɛ la, ɛ 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ꞊tu wɛn 'yrɩ yrayrɩ, ɛ kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑. 8 Kɛɛ, ‑a yɩ 'kɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, yɩ‑hɛyrɩ a 'mʋ, ʋ 'yɩ la ꞊cɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa 'ɛ yɩ la nyibli ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'waa dɛ 'kuku a ‑ta'. Kɛ‑ ɛ pɩ la ꞊nʋ yɩ, ‑ɛ mɔ:

«Ɛ di kɔ ti, ‑ɛ kɔ 'yri 'n di 'ʋ 'yrɩ yrayrɩ ꞊tu,

'n kɔ Judakʋɛ a ꞊tugba kɔ Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbi a pɛpɛ 'hʋɛn‑.

9 Ti ‑hi la a ti 'yri,

‑tɛ 'n pʋ la 'waa 'baɩnʋ dabʋ yɩ bʋ,

'nɩ ‑ha la 'lɩ ꞊nʋ ꞊kodɛ 'nyɩ,

'kɩ 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli,

ti a 'mʋ 'yri, 'n ꞊tu la 'yrɩ, 'n kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑.

Kɛɛ, 'yrɩ yrayrɩ ‑bʋ, 'n di ꞊tu, 'n kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑,

ɛ di nɩ 'dɔ.

'Yrɩ ‑mʋ', 'n ꞊tu la, 'n kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑,

ʋ 'yɩ 'ʋ꞊ʋ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ.

Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ hie 'ʋ ꞊nʋ bʋ.

'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ 'waa Kʋkɔnyɔ,

'mɔ ‑ni 'lɩ 'waa ‑mɔhleelɛ lɛ.

10 'Yrɩ yrayrɩ ‑mʋ', 'n di ꞊tu,

'n kɔ Yisraɛkʋɛ 'hʋɛn‑,

‑tɛ ɛ di 'mʋ nɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

'N di꞊e 'nɩ nu, ʋ 'mʋ 'na tete yi,

'mʋ꞊ʋ 'crɩ, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ.

'N di mɔ 'waa Nyɩsʋa, ʋ 'mʋ 'na dakɔ pa.

11 Ɛ 'yɩ 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kɔ nyiblo ꞊dʋ,

‑bʋ di 'a 'bɩhɩan kɔ 'a 'dɩayɩ 'hʋɛn‑ ‑tɔɔ ‑nɩ,

'kɩ bʋ yi Nyɩsʋa,

‑ɛ nu꞊o, kʋɛ 'ʋ 'yu kɩ bʋ, ‑bʋ yɛ kukunyɔ kɩ,

'waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ di 'mʋ 'nɩ yi.

12 'N di 'waa dɛ 'kuku 'nɩ 'wʋwla ‑nɩ,

ɛ kɔ, 'mʋ 'waa dɛ 'kuku a 'mʋ 'a ‑tɩ ‑mɔ ‑hru.»

13 Kɛ‑ Nyɩsʋa nu la 'yrɩ yrayrɩ a ‑tɩ a hɩhla. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, yɩ‑hɛyrɩ ‑mʋ', ɛ 'yɩ 'kɩ 'klɩ ‑kɔ. ‑A yi 'kɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ 'kɩ 'klɩ ‑kɔ, ɛ kɔ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑hɛɛ nyiblo, ɛ 'tɩɛ ‑wɛ bʋ nɩ.

9

‑Tɛ ‑Juukʋɛ* ni la Nyɩsʋa a dɩda

1 'Kɩ 'lɩ yɩ‑hɛyrɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu, ɛ kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑ 'kwli, ‑tonyibli, nʋ‑ ꞊tutu ‑tɛblɩ yɩ blɛ, 'kɩ 'ʋ ‑tuo ‑mʋ', ʋ dɛɛ 'ʋ Nyɩsʋa kɩ. Tete ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, nɔ‑ yɩ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ, ‑tɛ ‑mʋ', ʋ di ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'a yɩblɛ꞊tutulɛ nu, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, ɛ kɔ, ‑tɛ ʋ di ‑cɔhlʋn* a pipie nu, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 2 ‑Tɛ ʋ nu ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'a yɩblɛ꞊tutulɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ʋ pʋ 'tapɔkayu. 'Kayu a 'mʋ, ɛ kɔ ‑gbli nɩ 'hʋɛn. 'A yɩ‑hɛ‑gblo, ʋ dɛɛ ꞊nɛ Nyɩsʋa a ꞊ŋanɩ‑gblo. 'Kɩ 'lɩ ‑gblo a 'mʋ 'kwli, 'napɩtu nɩ 'lɩ, ‑ɛ kɔ 'canɩyɔ nɩ ꞊hlon'hʋɛn, 'ɛ kɔ 'teble, ‑ɛ kɔ kɩ ʋ ꞊tui 'ʋ 'flɔɔdʋ ‑mʋ' blɛ, ʋ ‑hɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑ta'. 3 'Kɩ 'lɩ yɩ‑hɛ‑gblo 'kwli, 'kɩ 'hʋɛn a ‑gblo ‑mʋ', 'a paalɛ nɩ 'lɩ. 'Kɩ 'ʋ 'a paalɛ a 'mʋ ye', 'kɩ ʋ 'ba 'ʋ dagbagbʋ bʋ. 'Hʋɛn a ‑gblo a 'mʋ, ʋ nʋ‑ ʋ dɛɛ Nyɩsʋa a ꞊ŋanɩ‑gblo gbagbʋ. 4 'Kɩ 'ʋ 'hʋɛn a ‑gblo a 'mʋ ye', 'kɩ 'teble nɩ 'ʋ, 'ʋ nuu ꞊nɛ ‑gʋlʋ. Ɛ nɔ‑ kɔ kɩ ʋ pɩ 'ʋ hɩnhrʋnpʋ‑tɛblɩ 'tɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn a ‑ta'. 'Kɩ 'lɩ 'hʋɛn a ‑gblo a 'mʋ 'kwli, 'kɩ dukwli nɩ 'lɩ, 'ʋ 'wlaa ꞊nɛ ‑gʋlʋ 'lu lɛ pɛpɛ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ 'yrɩdukwli. Dukwli a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑tʋɛ nyibli 'yrɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu la, ɛ kɔ 'a dakɔ 'hʋɛn‑. 'Kɩ 'lɩ dukwli a 'mʋ 'kwli, ya nɩ 'lɩ, 'ʋ nuu ꞊nɛ ‑gʋlʋ. Ɛ nɔ‑ kɔ 'kwli, diidɛ nɩ 'lɩ, ʋ dɛɛ manɩ. 'Kɩ 'lɩ dukwli nɩ ‑do a 'mʋ 'kwli, 'kɩ nyiblo ‑bʋ, ʋ dɛɛ Ayrɔ a kotu ‑mʋ', ‑ɛ ꞊ga la ‑pui, ɛ nɩ 'lɩ ‑wɛ, kɔ 'hɩkabɩ nɩ 'hʋɛn ‑mʋ', Nyɩsʋa 'crɩɩ la 'ʋ 'a tete kɩ. 5 'Kɩ 'ʋ dukwli a 'mʋ kɩ, 'kɩ ʋ ꞊tu 'ʋ tuyonʋ nɩ 'hʋɛn bʋ. Tuyonʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ 'wɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ yɩ, 'ʋ tʋɛ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nɩ ‑tuo kɩ, 'waa wanwɛn 'ʋ ꞊jri dukwli a 'mʋ 'lu bʋ. 'Kɩ 'lɩ 'waa wanwɛn a 'mʋ bʋ, 'kɩ ‑cɔhlʋnpinyɔ* gbagbʋ ‑gblɛ 'lɩ ‑cɔhlʋn a ‑hlʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ dukwli a 'mʋ kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ nyibli a dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ. Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ. Kɛɛ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ yrue mɔ 'a mʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ lɛ ‑tɛɛ.

6 Kɛ‑ ʋ nu ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, 'a yɩblɛ꞊tutulɛ. 'A ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, 'kɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ pʋɛ 'lɩ yɩ‑hɛ‑gblo ‑mʋ' 'kwli lɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa ‑cɔhlʋnpi‑kʋan a ‑ta'. 7 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'hʋɛn a ‑gblo 'kwli, ‑cɔhlʋnpinyɔ gbagbʋ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ pʋɛ 'lɩ. 'Kɩ 'lɩ 'yrʋ 'kwli, ɛ ni 'lɩ paawɔ nɩ ‑do. 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ 'lɩ nɩ pʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'wlugba‑tɛblɩ a ‑hlʋ, ɛ ‑ha, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn a ‑ta', ɛ nɔ‑ ɛ gbɛ 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'a dɛ 'kuku kɔ nyibli a dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ.

8 ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* nɛɛ 'lɩ 'kwli, 'ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ, ti a pɛpɛ ‑mʋ', yɩ‑hɛ‑gblo ‑mʋ', ɛ di 'ʋ ‑hii ‑nɩ, 'hru 'yɛ wɛn 'ʋ bʋ nɩ pɛ, 'kɩ nyibli bʋ pa 'lɩ 'hʋɛn a ‑gblo 'kwli, ‑ɛ mɔ ꞊ŋanɩ‑gblo gbagbʋ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, 'hru 'yɛ wɛn 'ʋ bʋ nɩ pɛ, 'kɩ nyibli bʋ 'mʋɛ wɛn Nyɩsʋa yrɛ ‑tɛɛ. 9 ‑Tɛblɩ a 'mʋ, nɔ‑ tʋɛ nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ ‑hɛ ‑tɛɛ a ‑cɔhlʋn, ‑a yi kɛ. ‑Tɛblɩ 'kɩ a 'mʋ, ‑ʋ mɔ 'wlugba‑tɛblɩ kɔ ‑tɛblɩ ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ ‑hɛ la, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn a ‑ta', ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu꞊o, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hɛ ‑cɔhlʋn a 'mʋ, 'waa ꞊wlɩ bʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 10 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ‑cɔhlʋn a 'mʋ pi, ʋ kɔ bʋ ꞊tuu 'ʋ ꞊ŋanɩ ‑mʋ' 'ʋ, ‑ʋ mɔ didi‑tɛblɩ kɔ 'nɩna‑tɛblɩ 'hʋɛn‑, ɛ kɔ, ‑tɛ ʋ di ‑cɔhlʋn a ‑tɛblɩ a lɛyɩyra nu, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. ‑Ŋmɩ a 'mʋ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'cɩcɩ ‑tonyibli a ꞊wlɩ. Nyɩsʋa, nɔ‑ ꞊tu 'ʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ blɛ, 'kɩ 'ʋ ti gbi ‑mɔ', 'ɛ gba꞊a ‑gbagba, ti 'ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa yaa 'ʋ ‑Yusu, 'ɛ 'cɩcɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ.

‑Yusu ‑ha 'a dɩɔnʋ nɩ, 'kɩ bʋ mɔ ‑cɔhlʋn*

11 ‑Tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'kɩ, ɛ nɔ‑ mɔ 'kɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ* gbagbʋ. Ɛ nɔ‑ ni꞊e, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ꞊a kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ. Nyɩsʋa a 'kayudʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ bʋ ɛ ni 'lɩ ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ 'bʋa nɩ, 'ɛ ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ Nyɩsʋa a 'kayu ‑mʋ', Moise pʋ la. Ɛ 'yɩ nyibli 'pa‑, ʋ 'yɩ 'kayudʋ a 'mʋ ‑pʋ. Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ ‑pʋ꞊ʋ, 'tɩ‑ 'kayudʋ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'nɛ‑ 'klɔ bʋ kɩ ‑nɩ. 12 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gbagbɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑a mʋ ‑Juukʋɛ* 'nyɩ, ‑tɛ ʋ ni, 'ʋ gbɛ 'wlugba‑tɛblɩ, ‑ʋ mɔ wlobɩ kɔ blobɩ a ‑hlʋ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu a 'hʋɛn a ‑gblo 'kwli, ‑ɛ mɔ ꞊ŋanɩ‑gblo gbagbʋ, 'a ‑nɛ 'yrʋ, kɛ‑ nɩ ‑do ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu, 'ɛ mu 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ lɛ ‑nyaa ‑nɩ, Nyɩsʋa 'mʋ ‑tonyibli a dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ. Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛ ɛ yɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'hʋɩ nɩ mi, ɛ 'yɩ 'wlugba‑tɛblɩ a ‑hlʋ ‑gba, kɛɛ, 'a ꞊gbɛtʋ, ɛ ‑hɛ ‑cɔhlʋn, 'ɛ gba 'a dɩɔnʋ a ‑hlʋ, 'ɛ nu paawɔ nɩ ‑do, 'ɛ mu 'lɩ Nyɩsʋa 'hʋɩ. 'A ‑hlʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ 'wʋwla ‑aan dɛ 'kuku, 'ɛ wa ‑a mʋ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ. 13 Yɩ‑hɛyrɩ a tete wɛn 'nɩ, bʋ nu wlobɩ kɔ blobɩ a ‑hlʋ, kɔ bli'gba ʋ pʋ 'tɔ a 'pupu, bʋ ‑gbla꞊a nyibli ‑mʋ' lɛ, ‑ʋ 'wla ‑tɩ, ‑ʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a 'mʋ, ʋ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ. 14 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'wlugba‑tɛblɩ a 'mʋ, 'waa ‑hlʋ ɛ kɔ la 'klɩ, kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑hlʋ kɔ 'klɩ dɩakɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'wlugba‑tɛblɩ a ‑hlʋ 'ʋ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ 'yɩ dɛ 'kuku ‑nu, 'ɛ ‑ha 'a dɩɔnʋ, 'ɛ ‑nyi 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu*, ‑ɛ hie 'klɔ a 'klɩ 'kwli. 'A ‑hlʋ, ɛ nɔ‑ di꞊e nu, ‑aan ꞊wlɩ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'nɩ ꞊ha 'kɩ dɛ 'kuku nu de, ‑ɛ yɛ 'kʋkʋʋ, kɛɛ, ‑a 'mʋ 'Klɔhienyɩsʋa a ‑kʋan nu.

Dɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu a ‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɛ ꞊tu 'yrɩ yrayrɩ, ɛ kɔ ‑a mʋ ‑tonyibli 'hʋɛn‑

15 ‑Tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu 'a nunuo lɛ a ‑tɩ, ɛ nɔ‑ mɔ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑ a ‑gbati, Nyɩsʋa 'ɛ ꞊tu 'yrɩ yrayrɩ, ɛ kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑. Dɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa dɛ, 'kɩ bʋ ‑hɛ 'a nyibli, ɛ di ‑nyi ꞊nʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. Ʋ di 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ 'nɩ kɔ, ‑ɛ nu꞊o, ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ 'kʋ nɩ, 'tɩ‑ 'ɛ naa 'lɩ 'a 'kʋkʋʋ a 'mʋ 'kwli, 'ɛ ꞊gblɛ nyibli, 'kɩ 'ʋ 'waa dɛ 'kuku ‑mɔ', ʋ ni la ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ʋ 'tɩɛ nɩ la 'lɩ yɩ‑hɛyrɩ a 'klɩ bʋ.

16 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'crɩ 'crɩɛn, ‑ɛ nɛ꞊ɛ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ mɔ: «'Bʋ mɔ, 'nɩ 'kʋ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ba nu 'na 'ku‑tɛblɩ a ꞊gɩgla,» ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'kʋ pɛpɛ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'a ‑tɛblɩ a 'mʋ ꞊gla. 17 'Bʋ mɔ, 'bʋ 'tɩɛ nɩ 'klɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'crɩɛn ‑mʋ', ɛ 'crɩ, ɛ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ. Kɛɛ, 'bʋ 'kʋ 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'crɩɛn a 'mʋ, ɛ kɔ 'klɩ. 18 'Yrɩ a gblegble ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊tu, ɛ kɔ 'a dakɔ 'hʋɛn‑, kɛ‑ ʋ nɩ 'mʋ. ‑Tɛ Nyɩsʋa yɩ la yɩ‑hɛyrɩ nɩ ꞊tui, kɛ‑ ɛ pʋ la, ‑ɛ mɔ, bʋ 'la la 'wlugbadɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a ‑hlʋ bʋ 'wla, ɛ 'mʋ 'yrɩ a 'mʋ ꞊tu, ɛ kɔ 'a dakɔ 'hʋɛn‑, 'yrɩ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'klɩ kɔ. 19 Ti ‑hi la a ti 'yri, tete a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi la 'a nyibli, Moise ‑hɩhɩa la ꞊nʋ klɛ, 'tɩ‑ 'ɛ 'la bloyonʋ [kɔ wlobɩ 'hʋɛn‑], 'ɛ 'du 'a ‑hlʋ kɔ 'nie 'hʋɛn‑ ye', 'ɛ pʋpʋ ꞊nʋ 'yi lɛ, 'ɛ nu 'wan‑hugba, 'ɛ mʋa ꞊nɛ ‑kɔtrɔ ‑jɔhʋn lɛ, 'ɛ 'nyra 'lɩ꞊ɩ ‑hlʋ a 'mʋ ‑mɔ, 'ɛ ‑gbla tetecrɩɛn ‑hlʋ a 'mʋ lɛ, 'tɩ‑, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ la 'ʋ, 'ɛ ‑gbla ꞊nʋ꞊ʋ lɛ. 20 ‑Tɛ ɛ yɩ ꞊nʋ ‑hlʋ a 'mʋ lɛ nɩ ‑gblɛ, kɛ‑ ɛ pʋ ꞊nʋ yɩ: «Dɛ ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑hlʋ ‑bʋ, Nyɩsʋa ni, 'ɛ ꞊tui 'yrɩ, ɛ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, 'tɩ‑ 'ɛ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ba ꞊tu 'yrɩ a 'mʋ 'yie.» 21 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ nyibli a ‑hlʋ a lɛ‑gbʋgbla ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑gbla 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a 'tapɔkayu blɛ, ɛ kɔ ‑kʋannu‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ 'hʋɛn‑, ʋ ni, 'ʋ dɛ Nyɩsʋa. 22 Yɩ‑hɛyrɩ a tete wɛn 'nɩ, bʋ nu ‑hlʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ Nyɩsʋa a 'tapɔkayu 'hʋɩ lɛ ‑gbla, ɛ kɔ ‑tɛblɩ nɩ ‑tie ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ꞊ɩ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', ʋ 'yɩ ‑hlʋ lɛ ‑gbla, ɛ 'yɩ ‑hʋ. 'Hru 'yɩ 'ʋ bʋ ‑pɛ, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ 'wʋwla ‑tonyibli a dɛ 'kuku, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ ‑cɔhlʋn* a ‑hlʋ bʋ 'wla.

‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑hlʋ, ɛ nɔ‑ 'wʋwlɛ nyibli a dɛ 'kuku

23 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'tapɔkayu ‑mʋ', Moise pʋ la, ɛ mɔ la Nyɩsʋa a ꞊haan'kayu ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli a yɩ'wɩdɛ ꞊nɩɔ. Nyɩsʋa a 'tapɔkayu a 'mʋ, ɛ kɔ 'a bʋ a ‑tɛblɩ 'hʋɛn‑, ʋ kɔ bʋ ‑gbla ꞊nʋ 'wlugba‑tɛblɩ a ‑hlʋ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Moise a tete ni 'a hɩhla. Kɛɛ, 'bʋ mɔ Nyɩsʋa a ꞊haan'kayu ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ ‑hʋɛ ꞊haan‑cɔhlʋn, ‑ɛ ‑hi 'ʋ 'wlugba‑tɛblɩ a ‑cɔhlʋn* 'ʋ. ꞊Haan‑cɔhlʋn a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 24 ‑A yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'yɩ 'lɩ 'tapɔkayu ‑mʋ' bʋ ‑pa, ‑tonyibli ‑pʋ. 'Kayu a 'mʋ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a ꞊haan'kayu ‑mʋ', 'a yɩ'wɩdɛ ꞊nɩɔ. Kɛɛ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, 'kɩ ɛ mu 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑tɛ Nyɩsʋa nɩ 'lɩ. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'kɩ ɛ nyra 'ʋ Nyɩsʋa ye' bʋ, 'ɛ dɛ꞊ɛ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta'.

25 ‑Juukʋɛ* a ‑cɔhlʋnpinyɔ* gbagbʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'a ‑nɛ 'yrʋ, ɛ kɔ bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu a 'hʋɛn a ‑gblo 'kwli, ‑ɛ mɔ ꞊ŋanɩ‑gblo gbagbʋ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ 'lɩ nɩ pʋɛ, ɛ gbɛ 'wlugba‑tɛblɩ a ‑hlʋ. Ɛ 'yɩ 'a dɩɔnʋ a ‑hlʋ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑gba꞊a lɩ. ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ ‑ha 'a dɩɔnʋ nɩ, 'ɛ ‑nyi 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ ‑cɔhlʋn a ‑ta'. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ nu 'a dɩɔnʋ a ‑haawɔ nɩ ‑do, ɛ 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑nɩna ‑nɩ. 26 'Bʋ mɔ, 'bʋ nu la 'a dɩɔnʋ a ‑haawɩ ‑hʋɔhʋɩ, 'kɩ 'ʋ ‑cɔhlʋn a ‑ta', ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, kʋɛ la 'lɩ bʋ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu la 'klɔ, ɛ di nu wɛn ꞊hɩʋɛn'yeewɩ ‑hʋɔhʋɩ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ ꞊hɩʋɛn'yeewɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑nu. Ɛ nu 'lɩ diiwɔ nɩ ‑do, lɛ'bɔɔti ‑bʋ, ‑a nɩ 'yri, 'ɛ ‑nyi 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ ‑cɔhlʋn a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ nyibli a dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ wa, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ.

27 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ ni 'kʋʋwɔ nɩ ‑do. 'Bʋ 'kʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mi 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. 28 Kɛ‑ ‑Yusu 'Klɩsʋ a dɛ nɩ 'mʋ ‑wɛ. Ɛ nu la 'kʋʋwɔ nɩ ‑do. ‑Tɛ ɛ 'mʋ la 'kʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑nyi la 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ ‑cɔhlʋn a ‑ta' ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ nyibli a dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ. Ɛ di 'nɩ di de. 'Bʋ mɔ, 'bʋ ‑di de, ɛ 'yɩ ɛ 'mʋ nyibli a dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ a ‑tɩ 'pa‑. Kɛɛ, ɛ yɩ 'nɩ di, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ꞊ɩ ‑ple, ɛ 'mʋ ꞊nʋ wa.

10

‑Yusu ‑hɛ ‑cɔhlʋn, 'wɔ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'hru 'ɛ pɛ 'ʋ bʋ, 'kɩ ‑ba 'sii 'ʋ yɩ pɛpɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'

1 Ɛ nɩ ke', Moise a tete 'ɛ tʋɛ la nyibli ꞊haandɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa di la nyibli ‑mɔ nu. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɛ naa 'lɩ ‑Yusu 'lɩ, 'ɛ nu ꞊nʋ ꞊haandɛ a 'mʋ ‑mɔ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ la 'lɩ Moise a tete 'lɩ ‑naa ‑nɩ, ɛ 'yɩ la ꞊nʋ ꞊haandɛ a 'mʋ ‑mɔ ‑nu. Tete a 'mʋ, ɛ hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑nɛ 'yrʋ, nyibli kɔ bʋ nɩna ‑cɔhlʋn* a pipie klɛ, 'waa dɛ 'kuku a ‑tɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ ‑mʋɛ. Kɛ‑ tete a 'mʋ, ɛ ni 'a hɩhla. Kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, ‑cɔhlʋn a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'sii 'ʋ nyiblo yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 2 'Bʋ mɔ, ‑cɔhlʋn a 'mʋ, 'bʋ kɔ wɛn 'klɩ, 'kɩ bʋ 'sii wɛn 'ʋ nyiblo yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'kɩ 'lɩ 'a piiwɔ nɩ ‑do a 'mʋ 'kwli, nyibli di wɛn꞊ɛ 'nɩ yru, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ ꞊nɩɔ, Nyɩsʋa 'wʋwla 'waa dɛ 'kuku nɩ, kɔ, ʋ 'yɩ wɛn 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pi wɛn 'kɩ ‑cɔhlʋn ꞊dʋ de. 3 Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. ‑cɔhlʋndʋ a 'mʋ, ɛ ni꞊e nɩ, 'a ‑nɛ 'yrʋ, 'waa dɛ 'kuku a ‑tɩ, 'ɛ yɩ 'lɩ ꞊nʋ 'kwli lɛ bi. Kɛɛ, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, ʋ 'nɩ 'sii꞊e 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 4 ‑kɔ ‑tɩ blobɩ kɔ wlobɩ 'hʋɛn‑, 'waa ‑hlʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'wʋwla nyibli a dɛ 'kuku.

5 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ yɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ nɩ di, 'ɛ lee Nyɩsʋa, ‑ɛ mɔ:

«꞊Nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, 'kɩ bʋ pie ‑mʋ 'wlugba‑tɛblɩ a ‑cɔhlʋn,

ɛ kɔ hɩapʋ‑cɔhlʋn ‑bɩ 'hʋɛn‑.

Kɛɛ, ‑mɔ lee 'nɛ‑ 'mʋ,

‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'na dɩɔnʋ ‑ha,

'mʋ ‑mʋ 'na dɩɔnʋ ‑nyi.

6 'Wlugba‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ pɩ 'tɔ pɛpɛ, ‑cɔhlʋn a ‑tɩ,

'kɩ ʋ 'mʋ ‑mɔ꞊ɔ ‑pie ‑nɩ,

ɛ 'nɩ ‑klɔ꞊ɔ ‑mʋ kɩ.

Ɛ kɔ, ‑cɔhlʋn ‑mʋ', ʋ yɩ ‑mʋ ‑pie ‑nɩ,

'kɩ 'ʋ ‑tonyibli a dɛ 'kuku a ‑ta',

ɛ 'nɩ ‑klɔ꞊ɔ ‑mʋ kɩ.

Kɛɛ, dɛ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ mɔ, nyiblo bʋ ꞊tuu 'ʋ ‑mʋ 'ʋ.

7 ‑Ɛ ‑bɩ, kɛ‑ 'n pɩ de:

Nyɩsʋa o, 'mɔ nɔ‑ ‑bʋ, 'n di 'nɛ‑ 'klɔ kɩ nɩ,

dɛ ‑mʋ', ‑hʋɛ, 'mʋ꞊ʋ nu,

꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu 'a 'cɩcrɩɩ,

'kɩ 'ʋ 'na ‑ta',

'kɩ 'lɩ ‑na tetecrɩɛn 'kwli.»

Kɛ‑ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑pʋ. 8 Yɩ‑hɛ‑tɩ ‑mʋ', ɛ ‑hla, ɛ nɔ‑ mɔ: Nyɩsʋa 'yɩ꞊ɩ ‑da, 'kɩ bʋ pie ꞊nɛ 'wlugba‑tɛblɩ a ‑cɔhlʋn, kɔ ‑cɔhlʋn ‑bɩ 'hʋɛn‑. 'Wlugba‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ pɩ 'tɔ pɛpɛ, 'tɩ‑ ʋ yɩ꞊ɩ ‑pie ‑nɩ, ɛ 'nɩ ‑klɔɔ꞊ɔ lɩ꞊ɩ kɩ, kɔ, ‑cɔhlʋn ‑mʋ', ʋ yɩ꞊ɩ ‑pie ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ dɛ 'kuku a ‑ta', ɛ 'nɩ ‑klɔɔ꞊ɔ lɩ꞊ɩ kɩ ‑wɛ. ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, tete ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, ɛ hlɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ bʋ ‑ha ‑cɔhlʋndʋ a 'mʋ. Mɔ 'ye ꞊bɩɩ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, kɛ‑ ‑Yusu nu la 'a hɩhla. 9 'Ya 'ʋ 'lu de, kɛ‑ ɛ pɩ de, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa o, 'mɔ nɔ‑ ‑bʋ, 'n di 'nɛ‑ 'klɔ kɩ nɩ, dɛ ‑mʋ', ‑hʋɛ, 'mʋ꞊ʋ nu.» Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ tʋɛ ꞊nɛ yɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ‑cɔhlʋn 'kɩ ‑mʋ' de. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ ya ‑cɔhlʋn yrayrʋ, 'kɩ 'ʋ ‑cɔhlʋn 'kɩ a ‑ta'. ‑cɔhlʋn yrayrʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 10 ‑Tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu, 'ɛ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ pɛpɛ, 'ɛ ‑ha 'a dɩɔnʋ, 'ɛ ‑hɛ ‑cɔhlʋn, 'wɔ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊a 'sii 'ʋ yɩ pɛpɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. ‑Hɔn 'ʋ ‑cɔhlʋn a 'mʋ ke', ‑cɔhlʋn ꞊dʋ 'yɩ 'kɩ 'ʋ ‑nɩ de, ‑bʋ kɔ 'klɩ, ‑bʋ ‑hɛɛ nɛ ‑a mʋ ‑tonyibli.

11 ‑Juukʋɛ* a ‑cɔhlʋnpinyʋ*, 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, ʋ pʋɛ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, 'ʋ nyrɛ blɛ, 'ʋ ni 'waa ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, 'ʋ nɩnɛ ‑cɔhlʋn a pipie klɛ. Kɛɛ, ‑cɔhlʋn a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ bʋ 'wʋwla nyibli a dɛ 'kuku. 12 Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ ‑ha 'a dɩɔnʋ nɩ, 'ɛ ‑hɛ ‑cɔhlʋn, 'wɔ nɩ ‑do. ‑cɔhlʋn a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ 'wʋwla nyibli a dɛ 'kuku, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ. Ɛ 'yɩ 'kɩ ‑cɔhlʋn ꞊dʋ ‑kɔ de, ‑ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ ‑hɛɛ nyibli. ‑Tɛ ɛ ‑yra 'a ‑kʋan 'lu, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hi 'lɩ Nyɩsʋa a diidɛkɩbɩa kɩ, 'ɛ nɩ bʋ. 13 'Kɩ ɛ nɩ 'kɩ 'lɩ bʋ, 'ɛ yɩ ‑nyrɔwɔ ‑ple, ‑ɛ kɔ 'kwli Nyɩsʋa di꞊e nu, ‑Yusu 'mʋ 'a yraanyibli bʋɩ 'lu blɛ ꞊tu, ꞊wɩ꞊ɩ bʋɩkɩblɛ꞊tudɛ yɩ. 14 ‑Tɛ ɛ ‑nu, 'ɛ ‑hɛ ‑cɔhlʋn 'wɔ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ 'sii 'ʋ nyibli yɩ, 'kɩ Nyɩsʋa ye', 'ɛ pʋ ꞊nʋ 'kɩbɩa kɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑ta'. Ɛ 'sii 'ʋ ꞊nʋ yɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ.

15 Nyɩsʋa a ‑Hihiu* tʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑cɔhlʋn nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ nu ‑tɛɛ. ‑Tɩ ‑mʋ', ʋ ‑hla, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

16 «Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

'Yrɩ yrayrɩ ‑mʋ', 'n di ꞊tu,

'n kɔ Yisraɛkʋɛ 'hʋɛn‑,

‑tɛ ɛ di 'mʋ nɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

'N di꞊e 'nɩ nu, ʋ 'mʋ 'na tete yi,

'mʋ꞊ʋ 'crɩ, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ kɩ.»

17 Kɛ‑ ʋ pɩ de, ‑ɛ mɔ: «'Waa dɛ 'kuku ‑mʋ', ʋ ‑nu, 'n di ‑hru 'a ‑tɩ ‑mɔ pɛpɛ.» 18 'A ‑tɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa 'wʋwla 'a nyibli a dɛ 'kuku, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn ꞊dʋ a pipie 'yɩ 'kɩ ‑kʋan ꞊dʋ ‑kɔ.

Ba di 'lɩ, ‑a 'mʋ 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ bʋ 'yɩya ‑nɩ

19 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'kʋkʋʋ kɔ 'a ‑hlʋ ‑mʋ', ɛ 'wla bʋ a ‑tɩ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'hru ꞊ga wlɔn, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'nɩ ꞊ha hʋannʋ pie, 'kɩ ‑ba 'yɩya 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ bʋ, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊ŋanɩ‑gblo gbagbʋ 'kwli. 20 Danʋ ‑mʋ', ʋ 'ba la 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu bʋ, ‑ɛ yɩ la Nyɩsʋa a bʋnɩɩlɛ ‑hli, ‑Yusu 'Klɩsʋ cra la꞊a nɩ, 'ɛ kla 'hru ‑mʋ', ‑a di na yɩ, ‑a 'mʋ 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ bʋ 'yɩya ‑nɩ. 'Hru a 'mʋ, ɛ mɔ 'hru yrayrʋ ꞊nɩɔ. ꞊Ba yɩ꞊ɩ nɩ nɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a kɔ 'klɔ yrayrʋ. Danʋ a 'mʋ, ‑Yusu ‑cra, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu a 'mumu, ʋ ‑kɔ, 'kɩ 'ʋ tugbɛ 'yie. 21 ‑A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a 'kayubʋkʋɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ mɔ ‑aan ‑cɔhlʋnpinyɔ* gbagbʋ, 'tɩ‑ ɛ nɔ‑ ꞊tui ‑a mʋ 'yie. 22 ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑hlʋ 'sii 'ʋ ‑aan ꞊wlɩ yɩ, kɔ, 'nie a 'lupʋpʋʋ 'ɛ 'wʋwla ‑aan dɛ 'kuku. Ɛ 'wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ ni, 'ʋ ‑gblɛ ‑Juukʋɛ* a ‑cɔhlʋnpinyɔ ‑hlʋ lɛ, ‑cɔhlʋnpinyɔ a 'mʋ 'ɛ yɩ 'nie ‑ple, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'lɩ 'wʋ, kɔ, ɛ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ bʋ 'yɩya ‑nɩ, kɛ‑ ‑Yusu a ‑hlʋ ‑nu, 'ɛ 'sii 'ʋ ‑a mʋ yɩ, 'ʋ pʋ ‑a mʋ 'nie 'lu. Dɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, ‑ba kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ pɛpɛ, ɛ kɔ, ‑ba 'yɩya 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ bʋ, 'kɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ. 23 Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la nu, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta', ɛ di꞊e 'nɩ nu. Ɛ 'nɩ ‑nu꞊o hɩ, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. 'A ‑tɩ, ‑ba lee nyibli lɛ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ, ‑a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ ꞊a yɩ꞊ɩ ‑ple. ‑Aan 'klɩ 'nɩ 'wɛɛ 'lɩ, 'kɩ ‑ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di꞊e 'nɩ nu.

24 ‑Ba kɩkla ‑tɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ 'klɩ ‑nyinyi ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑aan nʋnʋɛlɛ a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, nʋnʋɛlɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ, ɛ kɔ, ‑a 'mʋ ꞊haan‑tɛblɩ nu 'a ‑nɛ ti. 25 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ lɛ nɩ 'kukue ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑ta', ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, 'ʋ yɩ la 'nɛ‑ lɛ di, kɛɛ, ʋ 'kee 'nɛ‑ lɛdidie nɩ. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a 'nɩ 'nuo 'lɩ 'waa dɛ, kɛɛ, ‑ba ‑nyinyi 'klɩ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ di ya, ɛ 'mʋɛ yrɛ.

26 ‑A ‑wɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'a yiyie ‑mɔ. 'A ‑tɩ, 'bʋ mɔ, ꞊ba 'tɩɛ yɩ dɛ 'kuku a nunuo 'lu ‑mɔ nɩ gbɛ, 'tɩ‑ ꞊ba yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ ꞊haandɛ 'pa‑, ‑ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋn* ꞊dʋ 'yɩ 'kɩ 'ʋ ‑nɩ, ‑bʋ 'wʋwla ‑aan dɛ 'kuku. 27 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ dɛ 'kuku a nunuo lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ bʋ pie hʋannʋ, ‑kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa a ‑bati di꞊e 'nɩ klɔ. ‑Bati a 'mʋ, ɛ di 'wɩ꞊ɩ nagba yɩ, ‑ɛ di nyibli ‑mʋ' hien, ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ. 28 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'wla Moise a tete, nyibli nɩ 'hʋɛn, ta 'bʋ 'ye꞊e, 'bʋ yɛɛ ꞊nɛ ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ ‑batipʋʋlɛ', ‑ɛ ‑bɩ ‑tɩ'wlanyɔ a 'mʋ, ʋ 'nɩ ‑yru꞊o lɩ 'a nyaɩ, 'ʋ 'lɛ꞊ɛ. 29 Kɛ‑ ɛ yɩ la 'mʋ lɛ nɩ, 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'wlɛ la Moise a tete ‑mɔ. 'A ‑tɩ, nyiblo 'bʋ 'yɩ Nyɩsʋa a 'Yu a ‑tɩ kɩ ‑wɛn, ɛ blɛɛ yɩ, Nyɩsʋa bʋ ꞊tu꞊o ꞊hɩʋɛn, ‑ɛ ‑hi 'ʋ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'wlɛ Moise a tete. 'Bʋ mɔ, 'bʋ 'yɩ Nyɩsʋa a 'Yu a ‑tɩ kɩ ‑wɛn, kɔ, 'bʋ 'yɩ 'a ‑hlʋ ‑mʋ' a ‑tɩ kɩ ‑wɛn, Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ ꞊tu 'yrɩ, ɛ kɔ 'a nyibli 'hʋɛn‑, ‑ɛ mɔ ‑hlʋ ‑mʋ', ‑ɛ nu꞊o, nyiblo a 'mʋ 'ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', kɔ, 'bʋ yɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* ‑mʋ' 'tanɩ nɩ ꞊tui ‑wɛ, ‑ɛ ni ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, Nyɩsʋa di ꞊tu꞊o ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ ‑hi. 30 ‑Tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'na ‑tɩ kɩ ‑wɛn, 'na ꞊gbɛtʋ, 'mɔ ‑di 'na dɩɔnʋ a 'lu a yrʋ pʋ. Yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ ni, 'n di ꞊nʋ 'a 'pɛɛlɛ 'nɩ ‑nyi.» ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', ɛ pʋ lɛ, ɛ di nu, ɛ di꞊e 'nɩ nu. ‑Tɩ ʋ 'crɩ la, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: 'Mɔ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, 'n di pʋʋ 'na dakɔ ‑bati lɛ.» 31 'Klɔhienyɩsʋa a ‑bati 'bʋ klɔ ‑tonyiblo, ‑ɛ ‑bɩ 'jrɔ 'kɩ 'ʋ ‑tonyiblo a 'mʋ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, ꞊hɩʋɛn ‑mʋ', Nyɩsʋa di nyiblo a 'mʋ ꞊tu, ɛ kɔ bʋ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ.

32 Bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ a 'ble la Nyɩsʋa a win kʋa, ti a 'mʋ 'yri, a yɩ 'ye la ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi ‑jɩ'. Kɛɛ, a kɔ la ꞊wlʋ a 'lɩla, 'a kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. 33 Ɛ kɔ la ti ‑bɩ, 'ʋ ‑hɛ la 'a mʋ 'yri lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a nyibli a pɛpɛ ye', 'ʋ ni la 'a mʋ ‑tɛblɩ ‑hʋɩn ‑mɔ. Ɛ kɔ ti ‑bɩ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ la ꞊hɩʋɛn a 'yiye ‑kɔ, 'a yɩ la nyibli ‑bɩ ‑mʋ' ‑hɛɛ ‑nɩ, ‑ʋ kɔ la ꞊hɩʋɛn a 'yiye. 34 Nyibli ‑mʋ', ʋ pʋ la ꞊jɩ', ‑tɛ ʋ mɔ la Nyɩsʋa a nyibli a ‑tɩ, 'waa nyaɩ ni la 'a mʋ nɩ. ‑Tɛ nyibli ‑ha la 'a mʋ 'aan kʋkɔ‑tɛblɩ ꞊jrɛ, a ni la dɔdʋ, ‑kɔ ‑tɩ a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'a mʋ ‑ple, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ nɔ yɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'klɔ ‑bʋ kɩ a ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'ʋ, 'tɩ‑ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑nyre꞊e yɩ nɩ. 35 Dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, ba 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ 'a 'lu‑mɔgbʋgba lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa di ‑nyi 'a mʋ 'wio gbagbʋ. 36 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ pɩ lɛ, ‑tɛ a 'blee 'ʋ kʋa 'kɩ ba 'blee 'ʋ kʋa, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ, a 'mʋ꞊ʋ nu, a 'mʋ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ' 'kwli pa. 37 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«Nyɩsʋa wɛn 'nɩ:

Ti ‑ɛ hie 'lɩ, ɛ 'yɩ ‑hʋ,

Wanyɔ ‑mʋ', ‑ɛ di di, ɛ 'mʋ di.

Ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ ‑wlɛn 'ʋ bʋ.

38 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ,

nɔ‑ 'n 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ye'.

Nyiblo a 'mʋ, nɔ‑ di 'klɔ yrayrʋ kɔ.

Kɛɛ, nyiblo 'bʋ 'kee 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ,

'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ.»

39 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'n 'yɩ꞊ɩ ꞊haan‑tɩ ‑pʋ, 'kɩ ‑ba di 'lɩ nyibli ‑mʋ' 'nyɩ nɩ, ‑ʋ 'kee Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, 'tɩ‑, ‑ʋ 'wɛn. Kɛɛ, ‑a mɔ nyibli ꞊nɩɔ, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. 'A ‑tɩ, ɛ di ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ.

11

Nyiblo 'bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, dɛ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ

1 'Bʋ mɔ, ꞊ba pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la nu, ꞊haan‑tɩ ꞊nɩɔ, ɛ di꞊e 'nɩ nu, ꞊a yɩ꞊ɩ ‑ple. ‑A kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑aan 'yi 'yɛ nɩ 'ye, ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ ꞊nɩɔ. 2 Ti ‑hi la a ti 'yri, kɛ‑ Nyɩsʋa a nyibli nu la 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ kwlɛɛ la Nyɩsʋa kɩ.

3 ‑Tɛ ‑a kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊a yru꞊o, ‑ɛ mɔ, 'kɩ Nyɩsʋa naa 'lɩ 'a win 'kwli, 'ɛ nu 'klɔ ‑bʋ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑a ‑wɛ 'lɩ ‑ba 'ye, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ ‑tɛblɩ ‑mʋ' ‑mɔ, ‑tonyiblo a 'yie 'yɛ nɩ 'ye.

4 Abɛlɩ, ‑ɛ mɔ Adamʋ a 'yu, ‑tɛ ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ pi la Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn* ‑mʋ', ‑ɛ nɔ la yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'ɛ ‑hi la 'ʋ 'a 'dɩayɩ Kaɛn a ‑cɔhlʋn 'ʋ. ‑Tɛ ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye'. Abɛlɩ yi la dɛ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa wɛn la 'a ‑cɔhlʋn kɩ. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Abɛlɩ 'ɛ 'kʋ la, kɛɛ, bʋ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ a ‑tɩ, 'ɛ 'tɩɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ 'hru ‑mʋ', ‑a di na, 'tɩ‑ ‑a 'mʋ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ ‑tɛɛ.

5 Kɛ‑ nɩ ‑do Henɔkɩ nu la, 'ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ 'yɩ 'kʋ, Nyɩsʋa 'ɛ gba 'lɩ꞊ɩ yakɔ 'kwli, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ la 'kɩ꞊ɩ 'ye de. Ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ, ɛ ni la Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a dɛ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɛ gba 'lɩ꞊ɩ yakɔ 'kwli. 6 Ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ ꞊nɩɔ, nyiblo 'bʋ 'yɩ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kwlɛɛ Nyɩsʋa kɩ. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ ‑hʋɛ bʋ 'yɩya 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ bʋ, ɛ blɛɛ yɩ bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nɩ 'klɔ, ɛ kɔ, ɛ blɛɛ yɩ bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hʋɛ ‑bʋ yi꞊e, ɛ ni ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ.

7 Kɛ‑ nɩ ‑do, Noe nu la, 'ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'ɛ ꞊tui la 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, Nyɩsʋa 'ɛ lee la Noe ‑tɛblɩ nɩ ‑tie ‑mʋ', ‑ɛ di la 'lu ‑mɔ mu. Noe a 'mʋ, ɛ 'yɛ la ‑tɛblɩ a 'mʋ nɩ 'ye, kɛɛ, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, 'ɛ ꞊tuu la 'ʋ Nyɩsʋa a win, 'ɛ nu la 'mɩɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu la ꞊nɛ 'a leelɛ, ɛ kɔ 'a 'kayubʋkʋɛ 'hʋɛn‑, 'ʋ pa 'lɩ꞊ɩ 'kwli. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɛ wa ꞊nʋ, 'kɩ ʋ 'yɩ 'nie 'kʋʋ ‑nɩ. Dɛ a 'mʋ, ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ la 'klɔ Noe a ti 'yri, 'waa 'yrinaabʋɩ nyre la yɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, Nyɩsʋa a ‑bati 'ɛ klɔ ꞊nʋ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'yɩ la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. ‑Tɛ Noe a 'mʋ, ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɛ 'sii la 'ʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'.

8 Kɛ‑ Abrahamʋ ‑nu ‑wɛ, 'ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'ɛ ꞊tui la 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. Nyɩsʋa lee la꞊a nɩ, 'kɩ bʋ mu la 'lɩ 'blʋgba ꞊dʋ 'kwli, ɛ di la꞊a ‑nyi. Ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ ꞊nɩɔ, 'ɛ 'yɩ la 'blʋgba a 'mʋ ‑yi, kɛɛ, ɛ ꞊tuu la 'ʋ Nyɩsʋa a win nɩ, 'ɛ mu la. 9 ‑Tɛ ɛ nyre 'lɩ 'blʋ a 'mʋ 'kwli, Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la꞊a ‑nyi, ɛ 'yɛ la ꞊nɛ꞊ɛ nɩ ‑nyi. 'A ‑tɩ, Abrahamʋ 'ye la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ɛ 'yɛ la 'blʋgba a 'mʋ nɩ kʋɛ, kɛɛ, 'a 'yonʋ a 'yonʋ, ʋ nʋ‑ di꞊e kɔ. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kwli, ɛ wɛn la nɩ, 'kɩ bʋ mɔ la 'dagbatayu, 'kɩ 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli. Ɛ 'yɩ la 'lɩ bʋnɩɩlɛ ‑kɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ yɩ la lɛ ‑hihie ‑nɩ, 'ɛ nɛɛ la 'tapʋɛkayo. 'A 'yu Yisakɩ, kɔ Yisakɩ a ‑nɛ 'yu Sakɔbʋ 'hʋɛn‑, Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la 'blʋgba a 'mʋ ‑nyi ‑wɛ, ʋ mɔ la 'dagbɩ ꞊nɩɔ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ 'blʋgba a 'mʋ 'kwli. 'Tapʋɛkayo nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ yɩ la 'lɩ blɛ 'ti, ꞊wɩ yɩ 'waa 'baɩ Abrahamʋ. 10 Kɛ‑ Abrahamʋ ni la 'a nunuo, ‑ɛ nu꞊o, ɛ yɩ ‑ple la 'dɩɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ ‑pʋ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ 'mʋ la 'lɩ 'ti. 'Dɩɔ a 'mʋ, ɛ mɔ 'dɩɔ, ‑ɛ ku bʋ. 'Klɔ ‑mɔ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ 'wlɛ.

11 Abrahamʋ a nʋgba Sara, ‑tɛ ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ kɔ la 'yu. Ɛ nɔ‑ ꞊hɔn, ‑ɛ ‑hi la 'yukɔti lɛ, Nyɩsʋa nu la꞊a nɩ, 'ɛ kɔ la 'yu. Ɛ yi la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ', ɛ di la꞊a 'nɩ nu. 12 Dɛ a 'mʋ a ‑tɩ, Abrahamʋ, ꞊haan‑tɩ ꞊hɔn, 'ɛ ‑wɛ la 'yi dɩakɩ, 'ɛ ‑hi la 'yukɔti lɛ, kɛɛ, Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, 'ɛ ‑wlo. Nyɩsʋa, nɔ‑ lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ, 'a 'yonʋ a 'yonʋ di 'nɩ wlo, ‑wɛn nyahroyɔ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, kɔ 'pʋwɔn ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ 'yru wien, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ ‑hihre 'lɩ ‑wɛ.

13 Abrahamʋ kɔ 'a 'yonʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, 'ɛ mu ‑mumu, 'ɛ yɛ 'waa 'kʋkʋti kɩ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ ꞊nʋ, 'ʋ 'yɩ꞊ɩ 'ye. Kɛɛ, ʋ kɔ la ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, 'ʋ ni la dɔdʋ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa hla la, ɛ di la꞊a 'nɩ nu, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli. Ʋ yru꞊o nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ ‑kɔ, ʋ mɔ 'dagbɩ ꞊nɩɔ. 14 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni win a pʋpʋʋ lɛ, ʋ tʋɛ nɛ ‑a mɔ꞊ɔ nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ ꞊mʋɛ bʋnɩɩlɛ yrayrʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. 15 'Waa 'bli ‑mʋ', ʋ hie 'ʋ bʋ, ʋ 'nɩ ‑hie꞊e 'kɩ 'a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ wɛn 'a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ nɩ ‑hie, ʋ di 'ye la 'hru ‑mʋ', ʋ di la na, ʋ 'mʋ la kle ‑mɛ. 16 Kɛɛ, ɛ 'yɩ la 'mʋ lɛ ‑nɩ. Ʋ ꞊mʋɛ la bʋnɩɩlɛ yrayrʋ lɛ, ‑ɛ nɔ yɩ, ‑ɛ ‑hi 'ʋ 'waa 'bli 'ka ‑mʋ' 'ʋ. Ɛ 'wɩ yɩ, bʋnɩɩlɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ nɔ‑ ʋ ꞊mʋɛ lɛ. Dɛ a 'mʋ, ɛ kwlɛɛ Nyɩsʋa kɩ dɩakɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ‑ mɔ 'waa Kʋkɔnyɔ. Ɛ nɔ‑ di la ꞊nʋ ꞊haanbʋnɩɩlɛ ‑nyi, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ 'hʋɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ.

17-18 Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ Abrahamʋ ꞊dedede. Ɛ lee la꞊a nɩ, ‑ɛ mɔ: «'Kɩ 'lɩ ‑na 'yu Yisakɩ 'lɩ, 'kɩ ‑na 'yonʋ a 'yonʋ di 'lɩ ‑hɔn.» ‑Tɛ ɛ pʋ la 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hʋɛ bʋ ꞊tɛɛ la Abrahamʋ 'yi, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ la꞊a 'ye, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'tɩɛ kuo la꞊a ꞊wlʋ yɩ. Kɛ‑ ɛ pɩ la, 'ɛ yɩ la꞊a ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «‑Na 'yu nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Yisakɩ, 'n ‑hʋɛ ‑bʋ ‑pii 'mʋ 'a ‑cɔhlʋn lɛ.» ‑Tɛ Abrahamʋ a 'mʋ, ɛ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, 'ɛ 'du 'a 'yu Yisakɩ a 'mʋ ye', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ ‑cɔhlʋn ‑mɔ' nu. 19 Kɛ‑ ɛ nu la꞊a, ‑ɛ nu꞊o, ɛ kɔ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ ‑ha 'lɩ Yisakɩ a 'mʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ ‑ha꞊a 'klɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑tɛ Abrahamʋ ‑ha Yisakɩ, Nyɩsʋa 'ɛ ‑mɩa ꞊nɛ kle, 'ɛ ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ, ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑tɛ Yisakɩ bʋ 'yɛ nɩ 'kʋ wɛn, 'tɩ‑ bʋ 'yɛ nɩ 'hrɩ wɛn 'klɔ.

20 Yisakɩ ‑mɔ ‑bɩ, kɛ‑ ɛ nu la, 'ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ lee la 'a 'yonʋ Sakɔbʋ kɔ Esau 'hʋɛn‑, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ.» ‑Tɛ ɛ yɩ la ꞊nʋ nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ kɔ la ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a 'mʋ, ɛ hla la, ɛ di mu la 'lu ‑mɔ ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ.

21 Sakɔbʋ ‑mɔ ‑bɩ, kɛ‑ ɛ nu la, 'ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑tɛ ɛ mi la 'kʋ mɔ, 'ɛ da la Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ 'a 'yu Sosɛfʋ a 'yonʋ nɩ 'hʋɛn a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu, 'ɛ 'ble 'a kotu kʋa, 'ɛ 'du ye', 'ɛ pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ.

22 Sosɛfʋ ‑mɔ ‑bɩ, kɛ‑ ɛ nu la, 'ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ɛ mi la 'kʋ mɔ, 'kɩ 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli, 'ɛ lee la 'a 'yonʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ di kɔ ti, Nyɩsʋa 'mʋ 'lɩ 'a dakɔ Yisraɛkʋɛ Esipʋblʋgba 'kwli 'hrɔɔ ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'lɩ ꞊nʋ 'blʋgba ‑mʋ' 'kwli gba, ɛ pʋ la lɛ, ɛ di la ꞊nʋ ‑nyi. Sosɛfʋ lee ꞊nʋ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ yɩ 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli nɩ ‑hʋɛn, bʋ gba 'a ‑plahʋɩ, ʋ 'mʋ 'ʋ꞊ʋ 'ʋ ‑ha, 'kɩ 'lɩ 'blʋgba yrayrʋ a 'mʋ 'kwli.

23 Moise a 'baɩ kɔ a 'dii 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑wɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ‑tɛ ʋ kɔ la Moise, 'ʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, 'yu a 'mʋ, ɛ nɔ yɩ dɩakɩ, 'ʋ ‑hli꞊e, 'kɩ 'lɩ ꞊hɔnpʋɩ nɩ ta 'kwli. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Esipʋblʋgba a bodɩɔ 'ɛ lee nɛ 'a 'sɛyo, 'kɩ bʋ 'la Yisraɛkʋɛ a 'yonʋ ꞊pli, ‑ʋ mɔ nyɩbɛpʋ, ʋ kɔ kɛ, kɛɛ, Moise a 'baɩ kɔ 'a dii 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ hʋannʋ ‑pie, 'ʋ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'kɩ bʋ di 'waa 'yu wa. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ‑hli꞊e.

24 Kɛ‑ Moise a 'mumu, ɛ nu la, 'ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑tɛ ɛ ku la, 'a ꞊wlʋ 'ɛ yraa la꞊a, 'kɩ bʋ daa la꞊a Esipʋblʋgba a bodɩɔ a 'yu nyrɔyu, ‑ɛ naa ꞊nɛ a 'yu. 25 Ɛ wɛn 'nɩ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, ɛ kɔ Nyɩsʋa a dakɔ, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ 'hʋɛn‑, 'ɛ ‑hi 'ʋ bʋ nɩ 'lɩ dɛ'kukunuulɛ', bʋ nu dɔdʋ, ‑ɛ nu꞊o, dɔdʋdʋ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑hihidɛ ꞊nɩɔ. 26 'Kɩ 'lɩ 'a 'mumu 'yi, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ nyibli bʋ yraa ꞊nɛ, ꞊wɩ yɩ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa di la 'a dakɔ yɩ ya. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑hi 'ʋ bʋ kɔ Esipʋblʋgba a kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ. Kɛ‑ 'a 'lu a lɛ‑hihie nɩ la 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, ꞊haandɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa di la꞊a ‑mɔ nu, 'kɩ 'lɩ ye', ɛ nɔ‑ 'a ꞊wlʋ yɩ la ‑ple.

27 ‑Tɛ Moise a 'mʋ, ɛ kɔ Yisraɛkʋɛ 'hʋɛn‑, ʋ ‑hʋɛn la 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ Esipʋkʋɛ a bodɩɔ kɔ la yrʋ'bibie dɩakɩ. Kɛɛ, Moise bʋ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ a ‑tɩ, ɛ nu la꞊a nɩ, 'ɛ 'yɩ la bodɩɔ a 'mʋ, 'a hʋannʋ ‑pie. ‑Tɛ ɛ 'blee la 'ʋ kʋa, 'kɩ ɛ 'tɩɛ 'blee 'ʋ kʋa. Nyiblo ꞊dʋ 'yɛ Nyɩsʋa nɩ 'ye. Kɛɛ, Moise ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑tɛ ɛ 'yɛ nɩ 'ye wɛn Nyɩsʋa, 'ʋ ‑hɔn 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli, 'ʋ ‑mu. 28 'Tɩ‑ ʋ 'mʋ 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli ‑hɔn, Nyɩsʋa lee Moise nɩ, ‑ɛ mɔ, Yisraɛkʋɛ bʋ pʋ 'ʋ blablɩ a ‑hlʋ 'waa 'kayo a 'maji a wanɩ 'yri lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑mʋ', ‑ɛ di la di, ‑ɛ di la Esipʋkʋɛ a yɩ‑hɛyonʋ nyɩbɛpʋ 'la mɔ di, ɛ 'nɩ ꞊ha la 'waa yɩ‑hɛyonʋ nyɩbɛpʋ 'la ‑wɛ. Dɛ a 'mʋ, ʋ nu la, ɛ ‑hɛ Yisraɛkʋɛ a lɛ'mimle a ‑nyrɔwɔ, ‑ɛ mɔ Pakɩ. ‑Tɛ Moise a 'mʋ, ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, 'ɛ ꞊tu 'ʋ Pakɩ a lɛ'mimle a 'mʋ bʋ.

29 ‑Tɛ Moise kɔ Yisraɛkʋɛ 'hʋɛn‑, ʋ ‑hɔn la 'lɩ Esipʋblʋgba 'kwli, ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ de. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'yrukʋtɩɔ, ʋ dɛɛ 'Yru ‑Jɔhʋn, 'ʋ 'bɛ la꞊a ꞊tɩɔ, 'kɩ 'nie 'yɩ la ꞊nʋ ‑cɔtɔ ‑nɩ. ‑Tɛ ʋ ꞊ta 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ Esipʋkʋɛ kʋɛ ꞊nʋ ꞊wien, 'ʋ ‑hʋɛ bʋ ꞊ta ‑wɛ. Kɛɛ, ‑tɛ ʋ yɩ 'kɩ nɩ ꞊tɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'nie kʋkʋɛ yɩ, 'ɛ 'la ꞊nʋ.

30 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, Nyɩsʋa lee la Yisraɛkʋɛ nɩ, 'kɩ bʋ ꞊glaa la 'lɩ Selikodɩɔ 'lɩ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊gbi ‑mʋ', ‑ɛ ꞊glaa 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'wlɛ, ʋ 'mʋ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli pa, ʋ 'mʋ 'a nyibli 'la. ‑Tɛ Nyɩsʋa lee ꞊nʋ ‑tɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, 'ʋ ꞊glaa 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ, 'a ꞊gbi 'ɛ 'wlɛ.

31 'Kɩ 'lɩ Selikodɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'tɩ‑ Yisraɛkʋɛ 'mʋ la 'lɩ nyre mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ 'lawlunʋgba ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Rahabʋ, bʋ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ a ‑tɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, Yisraɛkʋɛ a lɛlenyʋ ‑mʋ', ‑ʋ di la 'blʋgba ‑gbɛɛ mɔ, 'ɛ paa la ꞊nʋ 'kayu bʋ, ʋ 'nɩ ꞊ha la ꞊nʋ 'la. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ‑tɛ Yisraɛkʋɛ a pɛpɛ, ʋ pa 'lɩ 'dɩɔ 'kwli, 'ʋ 'la nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'ʋ꞊tuulɛ ‑kɔ, kɛɛ, ʋ 'yɩ la Rahabʋ 'la.

32 Nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ la Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, ʋ ‑hʋ la nɩ dɩakɩ: Gedeon, Bayrakɩ, Samʋsɔ, Jefete, Dafidɩ, Samuɛlɩ, kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* ‑bɩ 'hʋɛn‑. 'Bʋ mɔ, 'nɩ kɔ ꞊bʋ na wɛn 'waa ‑tɩ ‑mɔ lɛ, ɛ di ‑hi wɛn 'mʋ wlɔn. 33 'Waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ʋ kɔ 'blʋgbɩ ‑bɩ 'hʋɛn‑, 'ʋ ‑wɔn, 'ʋ ‑ha 'ʋ ꞊nʋ 'hru wlɔn, kɔ, 'ʋ naa nyibli ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ yɩ'siilɛ 'kwli, 'ʋ 'ye dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ ꞊nʋ, 'ʋ gba ‑ʋ ‑bɩ, 'ʋ pʋ 'lɩ ꞊nʋ kɔkɔ' ‑mɔ, kɛɛ, ʋ 'yɩ ꞊nʋ ꞊dedede ‑mɔ ‑nu, 34 'ʋ pʋ 'lɩ ꞊nʋ nagba 'nyɩ, kɛɛ, na 'yɩ ꞊nʋ ‑hien. ‑Tɛ nyibli ‑hʋɛ bʋ nu ‑hɔtɩplɩɛn, bʋ 'la ꞊nʋ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ꞊ta 'lɩ꞊ɩ wlɔn. Ʋ 'yɩ la 'klɩ ‑kɔ, kɛɛ, Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, 'ʋ kɔ la 'klɩ, 'ʋ ‑hɛ ta'bɩɔpʋ gbagbɩ, 'ʋ bla ta'bɩɔpʋ ‑bɩ ‑mʋ' lɛ. 35 Ɛ kɔ la nʋgbɩ, 'ʋ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'waa 'dʋkʋɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'kʋkʋ la lɛ, Nyɩsʋa 'ɛ ‑ha ꞊nʋ 'klɔ, 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ nʋgbɩ a 'mʋ.

Kɛɛ, nyibli ‑bɩ nɩ 'ʋ, bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ a ‑tɩ, 'ʋ gba ꞊nʋ ti 'yaklɩ yɩ dɩakɩ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ pʋ la lɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ la Nyɩsʋa a nyibli 'pa‑, ʋ di ‑ha la ꞊nʋ mɛ lɛ. Kɛɛ, ʋ 'yɩ ‑wɛn, 'kɩ bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ Nyɩsʋa a nyibli 'pa‑. 'Ye ꞊bɩɩ bʋ di 'kʋ, ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ 'kʋ, ɛ kɔ bʋ ‑ha 'lɩ ꞊nʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, bʋ ‑ha ꞊nʋ 'klɔ, 'waa 'klɔ yrayrʋ 'mʋ ꞊haan'klɔ ‑hɛ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'a 'ka 'ʋ ‑hi. 36 Ʋ 'caa nyibli ‑bɩ nɩ, 'ʋ bii ꞊nʋ lɔkʋɛ, 'ʋ mʋa ꞊nʋ, 'tɩ‑ 'ʋ pʋ ꞊nʋ ꞊jrɛ, kɛɛ, ʋ 'yɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn ‑ha. 37 Ʋ pʋ ‑ʋ ‑bɩ 'hɩ ‑mɔ lɛ, 'ʋ 'la ꞊nʋ, 'ʋ 'bɛ ‑ʋ ‑bɩ ꞊tɩɔ lɛ, 'ʋ nu ‑hɔtɩplɩɛn, 'ʋ 'la ‑ʋ ‑bɩ, ‑ʋ ‑bɩ 'yɩ bʋnɩɩlɛ ‑kɔ, 'klɔ ‑bʋ, ɛ nɔ‑ ʋ nɛ kɩ, ꞊hɩʋɛn 'ɛ ni ꞊nʋ, 'ʋ pɩ 'blakʋɛ kɔ wlokʋɛ 'hʋɩ lɛ, nyibli 'ʋ ꞊tui ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn, kɔ, 'ʋ nii ꞊nʋ 'crɛ lɛ, 38 ‑ʋ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ʋ bla ꞊nʋ lɛ, 'a ‑tɩ, ʋ nɛ 'wan blɛ, kɔ, 'ʋ nɛ dʋgbɩ 'lu lɛ. 'Kɩ 'lɩ dʋgbɩ a 'hʋɩ 'kwli, 'kɩ 'ʋ yɩ 'lɩ lɛ ‑pɛɛ ‑nɩ. Kɛ‑ 'n pɩ, ‑ɛ mɔ, 'klɔ ‑bʋ a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ blɛ Nyɩsʋa a nyibli lɛ, 'waa 'mumu, ʋ yɩ 'ye ꞊hɩʋɛn, ‑ɛ nu꞊o, 'waa dɛ 'kuku a ‑tɩ, ʋ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, 'kɩ Nyɩsʋa a nyibli a 'mʋ bʋ nɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ.

39 Nyɩsʋa a nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, ‑tɛ ʋ ‑nu, 'ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ kwlɛɛ Nyɩsʋa kɩ dɩakɩ. Kɛɛ, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, dɛ gbagbʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la nyibli a 'mʋ ‑nyi, 'waa 'yie 'yɩ la꞊a 'ye, 'ʋ 'kʋ, 40 ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa pʋ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ bʋ nu ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑hi 'ʋ 'a yɩ‑hɛdɛ 'ʋ. Ɛ wɛn 'nɩ, ꞊haandɛ a 'mʋ, ʋ bi yɩ, ‑a bi yɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ nɩ ‑do, 'kɩ ɛ di 'ʋ ‑a mɔ꞊ɔ ‑nyii ‑nɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑a di 'lɩ 'a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ' 'kwli pa.

12

‑Aan 'Baɩ Nyɩsʋa bʋ nʋɛ nɛ 'a 'yonʋ a ‑tɩ, 'ɛ ‑hɛ 'lɩ ꞊nʋ lɛ

1 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ʋ ꞊glaa 'lɩ ‑a mʋ lɛ, 'ʋ tʋɛ nɛ ‑a mʋ 'hru, ‑tɛ ‑aan 'mumu, ‑a di nu, ‑a 'mʋ 'lɩ 'waa ꞊pɩ lɛ ‑ha. 'A ‑tɩ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ‑ba hie 'ʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ bʋ, ‑ɛ ni꞊e, 'kɩ ‑a 'yɛ nɩ muu ye', 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. Dɛ 'kuku ‑bʋ, ‑ɛ kɛ ‑a mʋ yɩ, ‑ba hie 'ʋ꞊ʋ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ ye' ‑muu ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. ‑Tɛ ‑a 'blee 'ʋ kʋa, 'kɩ ‑ba 'blee 'ʋ kʋa. 2 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ ye' nɩ ‑mii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, 'kɩ ‑ba ta 'lɩ ‑Yusu ‑mɔ lɛ, ‑kɔtɩ ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ di꞊e nu ‑wɛ, ‑aan ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'mʋ 'ʋ yɩ ꞊cɛɛ ‑nɩ. Ɛ wɛn꞊ɛ kɩ, 'kɩ bʋ 'la꞊a, 'kɩ 'ʋ tugbɛ 'yie, ꞊wɩ yɩ ‑balʋnyɔ. 'Kʋkʋʋdʋ a 'mʋ, ɛ nɩ ‑tʋɩ, kɛɛ, ɛ 'yɩ ‑tʋɩ ‑pie, 'kɩ bʋ 'kʋ 'kʋkʋʋdʋ a 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ nu, ɛ 'mʋ dɔdʋ nu. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'kɩ ɛ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa, ‑ɛ kɔɔ nɛ 'a ‑nɛ ꞊dedede win kɩ, 'a diidɛkɩbɩa kɩ bʋ.

3 Ba ‑hie ‑Yusu a 'mʋ, 'a ‑tɩ 'lu ‑mɔ lɛ. Dɛ'kukununyʋ yraa la꞊a nɩ, kɛɛ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'kɩ 'lɩ ꞊hɩʋɛn ʋ ꞊tui la꞊a a 'yiye 'kwli. Ba ‑ha 'lɩ 'a ꞊pɩ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'aan ꞊wlɩ 'nɩ ꞊ha ꞊hlɔn bi, kɔ, a 'nɩ ꞊ha 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn ‑ha. 4 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'a ‑wɛn dɛ 'kuku yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ. Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo ꞊dʋ 'yɛ 'lɩ dɛ 'kuku a yɩ‑wʋnwɔn 'nyɩ nɩ 'kʋɩ ‑nɩ. 'A ‑tɩ, ba 'cibi 'ʋ dɛ 'kuku a yɩ‑wʋnwɔn. 5 Win ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ, bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli. Ɛ yɩ hlee 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'baɩ ni, 'ɛ yɩ 'lɩ 'a 'yonʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. Kɛ‑ ɛ pɩ:

«'Na 'Yu,

'bʋ mɔ, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa 'bʋ yɩ 'lɩ ‑mʋ lɛ nɩ ‑hɛ,

'kɩ ɛ 'mʋ ‑mʋ dɛ ‑tɔɔ ‑nɩ a ‑tɩ,

‑ɛ ‑bɩ pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ ‑tɛɛ.

'Bʋ mɔ, 'bʋ klaa ‑mʋ 'yi,

‑na ꞊wlʋ nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn.

6 Kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑mʋ', 'a ꞊wlʋ ‑nʋɛ ‑nɩ,

ɛ nɔ‑ ɛ ‑hɛ 'lɩ lɛ.

Nyiblo ‑mʋ', ɛ dɛɛ 'a 'yu, ɛ nɔ‑ ɛ yɩ bi.»

7 'A ‑tɩ, a kɔ ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'kɩ 'lɩ ꞊hɩʋɛn a 'yiye 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'lɩ 'nyɩnyɩdɛ 'lɩ 'nyɩɩ ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ yɩ 'a mʋ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui, ba yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ɛ ni 'a mʋ 'a 'yonʋ ‑mɔ. Ɛ 'yɩ 'yu ꞊dʋ ‑kɔ, 'a 'baɩ bʋ 'yɛ nɩ ‑ha 'lɩ lɛ. 8 Kɛ‑ nɩ ‑do Nyɩsʋa ni 'lɩ 'a 'yonʋ a pɛpɛ a lɛ‑hɩhɩa. 'Bʋ mɔ, 'bʋ 'yɛ nɩ ‑ha wɛn 'lɩ 'a mʋ lɛ, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba mɔ wɛn 'a ‑tɛɛ a 'yonʋ.

9 Bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, ‑aan 'baɩnʋ, ‑ʋ nɩ kɛ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, ʋ ‑hɛ 'lɩ ‑a mʋ lɛ, ꞊a ꞊tui 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ. 'A ‑tɩ o, ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ‑aan 'Baɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ‑ba ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, bʋ ‑hi 'ʋ ‑aan 'baɩnʋ ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ 'ʋ꞊ʋ nɩ ꞊tui ‑nɩ, ɛ di ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 10 ‑Aan 'baɩnʋ ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ʋ ‑hɛ 'lɩ ‑a mʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ ti gbi ‑mɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ ni 'a ‑hʋhʋa. Kɛɛ, ‑aan 'Baɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ ‑hɛ 'lɩ ‑a mʋ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, ‑aan 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ 'a dɩɔnʋ a 'yrinaabʋɩ. 11 'Bʋ yɩ 'lɩ ‑a mʋ lɛ nɩ ‑hɛ, ‑a wɛn 'nɩ, ʋ nii nɛ ‑a mʋ 'crɛ lɛ. Kɛɛ, ꞊hɩʋɛn a 'yiye 'bʋ ‑hi, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑ha 'lɩ 'nyɩnyɩdɛ, 'waa 'yrinaabʋɩ di 'ʋ yɩ 'nɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', kɔ, ʋ 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ.

‑Tɛ ‑a kɔ ‑ba nu Nyɩsʋa a ‑kʋan a nunuo

12 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ. 'A ‑tɩ, 'aan ꞊wlɩ 'nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn, kɔ 'aan 'klɩ 'nɩ 'wɛɛ 'lɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ye' ‑muu ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 13 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑ʋ ‑bɩ nɩ 'lɩ, 'ʋ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 'A ‑tɩ, ba na 'hru a 'mʋ ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a 'mʋ, ʋ 'nɩ ꞊ha 'hru bʋ wlɔn ‑ha, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa ꞊wien kʋɛ ‑tɛɛ.

14 Ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a kɔ nyibli a pɛpɛ 'hʋɛn‑, a 'mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ kɔ. Ba wɛn꞊ɛ kɩ, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ kɔɔ nɛ 'a mʋ win kɩ pɛpɛ, 'aan 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ nu꞊o, 'bʋ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba 'ye Nyɩsʋa, 'kɩ 'lɩ 'a 'klɔ yrayrʋ 'kwli. 15 'A ‑tɩ, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha hɩa, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ nu꞊o ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha dɛ ‑hʋan 'hru ‑nyi, ‑ɛ nu꞊o, ‑wleyɛ nɩ ‑do, nɔ‑ ni꞊e, ‑wlo a pɛpɛ 'ʋ pʋɛ.* 16 Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'lawlunyɔ mɔ, ɛ kɔ, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha Nyɩsʋa a ‑tɛblɩ ‑yraa ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Esau. Esau mɔ la 'a 'baɩ a yɩ‑hɛyu ꞊nɩɔ. ‑Tɛ ɛ mɔ la 'a 'baɩ a yɩ‑hɛyu, 'a ‑tɩ, ɛ nɔ‑ 'a 'baɩ blɛɛ yɩ bʋ pʋ wɛn wa ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu, kɔ, ɛ 'mʋ nyɩ'kadɛ nu, 'kɩ 'ʋ 'a 'baɩ a ‑ta'. Kɛɛ, ɛ kɔ la ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, Esau a 'mʋ, ɛ ‑ha la 'lɩ 'a nyɩ'kadɛ, 'ɛ ‑nyi la꞊a 'a 'dɩayɩ 'cɩmɩɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'a 'dɩayɩ a 'mʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ diidɛ ‑nyi. Ɛ nu꞊o nɩ, 'a 'dɩayɩ 'cɩmɩɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'waa 'baɩ pʋ la wa ‑mɔ. 17 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi la, ‑ɛ ‑bɩ Esau ‑hʋɛ la꞊a nɩ dɩakɩ, 'kɩ 'a 'baɩ bʋ pʋ la꞊a wa ‑mɔ ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ la 'ʋ 'a 'baɩ a ‑ta' bi, ɛ 'mʋ la nyɩ'kadɛ nu. Kɛɛ, a 'baɩ 'yɩ la ‑wɛn. Esau yɩ la 'nɩ we, kɛɛ, ɛ 'yɩ la 'ʋ 'hru bʋ ‑pʋ, 'kɩ dɛ ‑bʋ, ɛ nu la, bʋ 'cɩcɩ la꞊a.

Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ

18 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, a 'yɩya 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ bʋ nɩ, kɛɛ, 'aan dɛ 'yɩ Yisraɛkʋɛ a dɛ yɩ 'wɩ, ‑ʋ nɩ la 'klɔ, ti ‑hi la a ti 'yri. Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, ʋ 'yɩya 'ʋ dʋgba ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Sinai 'hʋɩ bʋ, Nyɩsʋa 'ɛ yɩ la 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. Ʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu la dabʋ nɩ, bʋ ‑hrɛn la dʋgba a 'mʋ lɛ nɩ. Nagba, nɔ‑ yɩ la 'ʋ dʋgba a 'mʋ 'lu ‑wlɩɩn ‑nɩ. ‑Nyrɛ 'pupuo la nɩ, duduo 'ɛ yɩ la ‑hi dɩakɩ. 19 Ʋ yɩ 'wɩn la ‑ŋamʋ a win, 'ʋ yɩ la Nyɩsʋa a win 'wɩn ‑wɛ. ‑Tɛ ʋ 'wɩn win a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ hʋannʋ bi 'lɩ ꞊nʋ 'kwli, 'ʋ nyaa Nyɩsʋa lɛ, 'kɩ ɛ 'nɩ 'hlee 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ de, 20 ‑ɛ nu꞊o, ‑tɩ ‑mʋ', ɛ lee la ꞊nʋ, ɛ ‑hi 'waa 'lulɛ‑hihie wlɔn. Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo 'bʋ ‑hrɛn dʋgba ‑mʋ' lɛ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ ‑tonyiblo ‑hʋʋ' 'wlugbadɛ, ba pʋ꞊ʋ 'hɩ ‑mɔ lɛ, ba 'la꞊a.» 21 ‑Tɛblɩ ‑mʋ', ʋ yɩ la 'ye, ɛ pʋ la 'lɩ ꞊nʋ hʋannʋ 'kwli lɛ dɩakɩ. Ɛ nu꞊o nɩ, Moise a 'mʋ, 'ɛ hla꞊a, ‑ɛ mɔ: «'Na 'hʋɩ yɩ 'nɩ 'hɩhlɛ ‑nɩ, hʋannʋ a ‑tɩ.»

22 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'aan dɛ nɩ 'dɔ, ‑kɔtɩ 'kɩ a 'yɩya 'ʋ dʋgba ‑mʋ' 'hʋɩ bʋ, ʋ dɛɛ Sion. 'Kɩ 'Klɔhienyɩsʋa a 'dɩɔ nɩ 'ʋ. 'Dɩɔ a 'mʋ, ʋ dɛɛ ꞊nɛ Jrusrɛdɩɔ, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑hʋɔhʋɩ 'kukue 'lɩ lɛ, 'ʋ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, 'ʋ ni dɔdʋ. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'waa ‑hihre ‑wɛ. 23 'Kɩ a nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'yonʋ 'nyɩ, ‑ʋ 'kukue lɛ, ‑ʋ ni dɔdʋ. 'A mʋ ‑mɔ 'a 'yonʋ, ‑ʋ kɔ 'a ‑nɛ dɛ, ɛ ‑kɔ, 'tɩ‑, ‑ʋ kɔ 'nyrɛ ɛ 'crɩɩ 'lɩ 'a 'crɩɛn 'kwli, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. 'Kɩ a 'yɩya 'ʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ bʋ, ‑ɛ mɔ nyibli a pɛpɛ a ‑batipʋnyɔ. 'Kɩ a 'yɩya 'ʋ yɩ‑hɛnyibli ‑mʋ' 'hʋɩ bʋ, ‑ʋ nɩ la 'klɔ, kɔ, ‑ʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'tɩ‑ Nyɩsʋa ‑nu, 'ʋ ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ. 24 'Kɩ a 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, ‑ɛ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑ a ‑gbati. ‑Yusu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɛ ꞊tu 'yrɩ yrayrɩ, ɛ kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑. 'Kɩ a 'yɩya 'ʋ ‑Yusu a ‑hlʋ 'hʋɩ bʋ ‑wɛ, ɛ 'wla bʋ, 'kɩ 'ʋ tugbɛ 'yie. 'A ‑hlʋ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ꞊mʋɔ꞊ɔ lɩ 'a 'lu a yrʋpʋnyɔ lɛ, ‑ɛ 'wɩ Abɛlɩ a ‑hlʋ yɩ, kɛɛ, ‑Yusu a ‑hlʋ a 'mʋ, ɛ nu꞊o nɩ, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ꞊a ‑mʋɛ.

25 'A ‑tɩ, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha Nyɩsʋa a win kɩ 'bɛɛ ‑nɩ, 'bʋ yɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ nɩ ‑hlee ‑nɩ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ti: Ti ‑hi la a ti 'yri, nyibli hɩa la nɩ, 'kɩ bʋ pʋ la Moise nʋa yɩ bʋ, ‑ɛ yɩ la ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑lee ‑nɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑tɛ Nyɩsʋa a ‑bati klɔ ꞊nʋ, 'ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ wlɔn ꞊ta. ‑Tɛ ɛ nɩ la 'mʋ lɛ, 'a ‑tɩ, ‑a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a win 'wɩn, ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'bʋ mɔ, ꞊ba hɩa ꞊nɛ kɩ, 'hru 'yɩ 'kɩ 'ʋ bʋ ‑pɛ, 'kɩ ‑ba ꞊ta 'lɩ Nyɩsʋa a ‑bati wlɔn. 26 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ Nyɩsʋa yɩ la win nɩ pɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tʋtʋ yɩ la 'nɩ 'hɩhlɛ ‑nɩ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, kɛ‑ ɛ pɩ ‑a mʋ yɩ: «'N di꞊e 'nɩ nu de, ‑tʋtʋ 'mʋ 'hɩhlɛ ‑nɩ, kɔ, yakɔ 'mʋ 'hɩhlɛ ‑nɩ ‑wɛ.» 27 ‑Tɛ ɛ pʋ la lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ di꞊e 'nɩ nu, win a 'mʋ, ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa ‑nu, ɛ di 'nɩ 'hɩhlɛ ‑nɩ, ɛ 'mʋ bʋ ‑wɛ. Kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ 'lɩ 'hɩhlɛlɛ 'lɩ ‑wɛ, ɛ nɔ‑ di 'ʋ hie.

28 'A ‑tɩ, ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, ‑ɛ nu꞊o, ɛ yɩ ‑nyi ‑a mʋ 'dɩɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ 'hɩhlɛ ‑nɩ. ‑Ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ ni 'a ‑hʋhʋa. ‑Ba ‑nyi꞊e ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, kɔ, ‑ba ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. 29 Ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑a dɛ, ɛ 'wɩ nagba yɩ. Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, ɛ yɩ ꞊nʋ bʋ 'nɩ ‑wɛ.

13

'Yrinaabʋɩ ‑mʋ', ‑ɛ kwlɛɛ Nyɩsʋa kɩ

1 'A mʋ ‑Yusu a nyibli, ba 'cibi 'ʋ, ba nʋnʋɛ ‑nɩ. 2 'Dagbɩ ‑mʋ', ‑ʋ pʋɛ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ba 'ble ꞊nʋ kʋa ‑tɛɛ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɩ 'hruo 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. Ɛ nɔ‑ nyibli ‑bɩ nu la, 'ʋ 'ble la Nyɩsʋa a lɛlenyʋ kʋa ‑tɛɛ. Kɛɛ, ʋ 'yɩ la꞊a ‑yi, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑nɩ la 'ʋ. 3 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ ꞊jɩ', 'waa ‑tɩ bʋ nɩ 'aan ꞊wlɩ yɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, a 'yɛ nɩ nɩ wɛn 'lɩ ꞊jɩ'. Nyibli ‑mʋ', ʋ ꞊tui ꞊hɩʋɛn, 'waa ‑tɩ bʋ nɩ 'aan ꞊wlɩ yɩ ‑wɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, a 'yɛ nɩ 'ye wɛn ꞊hɩʋɛn.

4 ‑Tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hla, 'kɩ 'ʋ 'blɩ a ‑ta', nyibli a pɛpɛ, bʋ ꞊tuu 'ʋ ‑tɩ a 'mʋ 'ʋ. Nʋgba 'nɩ 'hie 'ʋ 'a nyɩbɩʋ bʋ, ɛ 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑wlawlɩ; nyɩbɩʋ 'nɩ 'hie 'ʋ 'a nʋgba bʋ, ɛ 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑wlawlɩ ‑wɛ. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni dɛdʋ a 'mʋ, Nyɩsʋa di pʋʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ, kɔ, ɛ 'mʋ nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ ni 'lawludɛ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ.

5 'Wli a nʋɛlɛ 'nɩ 'kɔɔ 'lɩ 'a mʋ win kɩ. A 'nɩ 'kɔɔ 'lɩ ꞊wlʋ a ꞊hlɔnbibie, 'kɩ 'ʋ dɛ ‑mʋ', a ‑kɔ a ‑ta', 'ye ꞊bɩɩ ɛ 'yɩ ‑hʋ. Kɛ‑ Nyɩsʋa pɩ, ɛ wɛn: «'N kɔ ꞊bʋ kikle ‑mʋ lɛ. ‑Tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ hie 'ʋ ‑mʋ bʋ.» 6 ‑Tɛ Nyɩsʋa nu 'a hɩhla lɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'a ‑nɛ nyiblo ‑wɛ 'lɩ bʋ hla꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, nɔ‑ yɩ 'mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'a ‑nɛ ti.

'Nɩ ‑pie꞊e lɩ ꞊dedede a hʋannʋ,

‑ɛ nu꞊o, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'na 'crɛ a lɛnuulɛ 'lɩ ‑wɛ.»

7 Yɩ‑hɛnyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɛɛ la 'a mʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, ‑ʋ yɩ la 'a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑lee ‑nɩ, 'waa ‑tɩ 'nɩ 'hruo 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ. 'Waa 'yrinaabʋɩ, kɔ 'kʋkʋʋdʋ ‑mʋ', ʋ 'kʋ, 'a ‑tɩ bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli. Ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'waa 'mumu, ʋ nu la 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ. 8 ‑Tɛ nɩ ‑do ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ la 'mʋ, kɛ‑ nɩ ‑do, ɛ 'tɩɛ nɩ 'mʋ. ‑Tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ, kɛ‑ nɩ ‑do, ɛ 'tɩɛ di 'mʋ nɩ, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ 'cɩcɩ ‑nɩ. 9 Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ nu꞊o, ɛ kɔ nyibli ‑bɩ, 'ʋ tʋɛ ‑tɛblɩ yrayrɩ, ‑ɛ nɩ dʋdɔyo lɛ. ‑Baklɛ, ʋ di꞊e 'nɩ nu, a 'mʋ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn ‑ha. Kɛ‑ ʋ pɩ: 'Kɩ 'ʋ didi‑tɛblɩ a dɛ kɩ, ba kʋɛ tete ‑bɩ ꞊wien lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'aan ꞊wlɩ 'mʋ 'klɩ kɔ. ‑Tɩ a 'mʋ, ʋ hlɛ, a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ nʋa yɩ bʋ, ‑ɛ nu꞊o, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ ‑tonyiblo a ꞊wlʋ 'klɩ ‑nyi, ɛ nɔ‑ mɔ ꞊haandɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ni꞊e ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli. Ɛ 'yɩ dɛ ‑mʋ', ‑a yɩ di, ‑ʋ'ʋ‑ ‑a 'yɛ nɩ di 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑nyi꞊e lɩ ‑tonyiblo a ꞊wlʋ 'klɩ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'ʋ tetedʋ a 'mʋ 'ʋ, tete a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑hɛɛ꞊ɛ lɩ ꞊nʋ ‑pi.

10 ‑A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mʋ' ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ ‑hɛ ‑cɔhlʋn*, ‑aan dɛ 'kuku a ‑tɩ, ‑a mʋ Nyɩsʋa wɛ. Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'tɩɛ ꞊tui 'ʋ didi‑tɛblɩ a tete 'ʋ, 'tɩ‑, ‑ʋ 'tɩɛ kʋɛ ‑Juukʋɛ* a tete ꞊wien lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑cɔhlʋn a pipie a ‑ta', Nyɩsʋa 'nɩ ‑wa꞊a lɩ ꞊nʋ. 11 'Kɩ 'lɩ 'yrʋ 'kwli, ‑Juukʋɛ a ‑cɔhlʋnpinyɔ* gbagbʋ, ɛ ‑hɛ 'lɩ ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do, 'ɛ 'lɛ 'wlugba‑tɛblɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn a ‑ta', 'ɛ gbɛ 'wlugba‑tɛblɩ a 'mʋ a ‑hlʋ, 'ɛ pʋɛ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kayu a 'hʋɛn a ‑gblo 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa lɛ ‑nyaa ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'a nyibli a dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ. ‑cɔhlʋn a 'mʋ, ʋ ꞊tɩʋɛ ꞊nɛ 'dɩɔ, 'ʋ pɩ꞊ɩ 'tɔ. 12 Kɛ‑ ‑Yusu a dɛ nɩ la 'mʋ. Ɛ wɛn nɩ, 'kɩ bʋ ꞊tɩɔ ꞊nɛ 'dɩɔ, bʋ 'la 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a ‑hlʋ nu, ɛ 'mʋ 'a dakɔ a dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ. 13 'A ‑tɩ, a 'nɩ 'kʋɛɛ 'kɩ ‑Juukʋɛ a dɛ ꞊wien lɛ de. Kɛɛ, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu, 'ɛ ‑wɛn, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ nɛ 'a ‑tɩ lɛ, ‑ba wɛn ‑wɛ, 'kɩ ‑ba ‑ha 'klɔ ‑bʋ a ‑tɛblɩ mɛ lɛ, ‑ba kʋɛ ‑Yusu ꞊wien lɛ, 'ye ꞊bɩɩ ʋ di ‑aan ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ, 14 ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, ‑a 'yɩ 'nɛ‑ ꞊haan'dɩɔ* ‑kɔ, ‑ɛ hie 'klɔ. 'Kɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'hʋɩ, 'kɩ ‑aan ꞊haan'dɩɔ nɩ 'lɩ, 'kɩ 'lɩ ‑a mʋ ye'. ꞊Haan'dɩɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑a ꞊mʋɛ lɛ.

15 'A ‑tɩ, ‑ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, 'a ‑nɛ ti, ɛ kɔ, ‑ba ‑nyi꞊e 'wio, 'kɩ 'lɩ ‑Yusu a 'nyrɛ 'kwli. 'Nyrɛlɛpʋpʋʋ ‑mʋ', ‑a pɩ꞊ɩ 'nyrɛ lɛ, ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑cɔhlʋn yɩ, ‑a ‑hɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ‑mɔ, ‑ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ ‑mɔ 'a nyibli. 16 Ba nu 'aan 'bio ‑tonyibli ꞊haandɛ ‑mɔ, ɛ kɔ, ba ‑hɩhɛɛ ‑nɩ, 'a ‑nɛ ti, ‑ɛ nu꞊o, ‑cɔhlʋndʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kwlɛɛ Nyɩsʋa kɩ.

17 Ba ꞊tuu 'ʋ 'aan 'cʋɛ a ye'nanyʋ 'ʋ. Ba pʋ 'waa ꞊tɔwin nʋa yɩ bʋ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ nʋ‑ ꞊tui 'a mʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn ‑ha. Ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ, Nyɩsʋa kɔ bʋ 'bɛti ꞊nʋ, ‑tɛ ʋ nu 'waa ‑kʋan a nunuo. 'A ‑tɩ, ba ꞊tuu 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑kʋan nu, 'kɩ 'lɩ dɔdʋ 'kwli. 'Bʋ mɔ, 'ba 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ, 'waa ꞊wlɩ di bi ꞊hlɔn. 'Waa ꞊wlɩ 'bʋ bi ꞊hlɔn, ‑ɛ ‑bɩ dɛ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɛɛ nɛ 'a mʋ.

18 Ba 'cibi Nyɩsʋa a dɩda, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑a mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑aan ꞊wlɩ 'nɩ ‑yɛɛ꞊ɛ lɩ ‑a mʋ ‑tɩ. ‑A ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ ‑ba nu ꞊haandɛ 'a ‑nɛ ti. 19 Ba da Nyɩsʋa ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'mʋ 'hru ‑nyi, 'mʋ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ di, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ.

Lɛ'bɔɔwin

20 Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ yɩ ‑a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ ‑nyi, 'kɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ, ɛ nɔ‑ ‑ha 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ, 'ɛ nu꞊o ‑aan 'yie꞊tunyɔ gbagbʋ ‑mɔ'. ‑Yusu a 'mʋ, 'a ‑hlʋ, nɔ‑ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ ꞊tu 'yrɩ yrayrɩ, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑. 'Yrɩ yrayrɩ a 'mʋ, ɛ di hie 'klɔ. 21 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'a ‑tɩ, Nyɩsʋa bʋ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'a ꞊wlʋ a kɩwɛɛnlɛ nu. Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ nɔ‑ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ kwlɛɛ ꞊nɛ kɩ, a 'mʋ꞊ʋ nu, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ. 'A ‑tɩ, ‑Yusu 'Klɩsʋ bʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.

'Bɛtilɛ

22 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'n yɩ 'crɩɩ nɛ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi. 'A ‑tɩ, ‑tɛ 'crɩɛn ‑bʋ, ɛ 'yɩ ‑hlɔ, 'n nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, ba 'ble 'a win kʋa, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ.

23 ꞊Bʋ lee nɛ 'a mʋ: ‑Aan 'dɩayɩ Timote, ɛ 'yɩ 'kɩ ꞊jɩ' ‑nɩ. Ʋ tɛ꞊ɛ bʋ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ nyre 'nɛ‑ 'mʋ ‑mɔ 'wʋwlɩ, 'nɩ yɩ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ nɩ di, 'kɩ 'ʋ 'aan yɩ‑mʋmɛ a ‑ta', ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a di 'lɩ di.

24 'N 'bɛti 'aan 'cʋɛ a ye'nanyʋ a pɛpɛ, ʋ kɔ ‑Yusu a nyibli a pɛpɛ 'hʋɛn‑. ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Italiblʋgba 'kwli, ʋ 'bɛti 'a mʋ.

25 Nyɩsʋa bʋ nu 'aan pɛpɛ ꞊haandɛ ‑mɔ.

* 12:15 12.15 ‑ʋ'ʋ‑: 'flɔɔ a 'yaadɛ 'cɩmɩɛ gbe, nɔ‑ ni꞊e, 'flɔɔkuo a pɛpɛ 'ɛ 'yɛɛ.

SAKƖ

1

2

3

4

5

SAKƖ

a 'crɩɛn, ɛ 'crɩ la

1

1 'Mɔ Sakɩ, 'mɔ ‑yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ. 'Mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ. 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a dakɔ, ‑ʋ 'hɛɛn 'klɔ a pɛpɛ ‑bʋ kɩ bʋ, 'aan 'wio.

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, nʋ‑ ɛ yɩ ꞊tɔ ‑nyi

2 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'bʋ mɔ 'ba yɩ ꞊hɩʋɛn a gblegble nɩ 'ye, ‑ɛ ‑bɩ ba nu dɔdʋ. 3 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'ba 'cibi 'ʋ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, 'ye ꞊bɩɩ a yɩ ꞊hɩʋɛn nɩ 'ye, ɛ di꞊e 'nɩ nu, a 'mʋ ꞊wlʋ a 'lɩla kɔ. 4 Ɛ blɛɛ yɩ, ꞊wlʋ a 'lɩla kɔ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a 'mʋ, bʋ nu꞊o, ba ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ pɛpɛ, kɩkadɛ ꞊dʋ 'nɩ 'nɩɩ 'lɩ 'a mʋ 'lɩ.

5 'Kɩ 'lɩ a 'mʋ 'nyɩ, nyiblo 'bʋ yɩ dɛ nɩ ni, 'bʋ 'yɩ 'a ꞊tɔ ‑kɔ, bʋ ‑hʋa꞊a Nyɩsʋa, Nyɩsʋa 'mʋ ꞊nɛ꞊ɛ ‑nyi, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa 'nɩ 'ka꞊a lɩ꞊ɩ nyiblo ꞊dʋ. 'A ‑nɛ nyiblo, ‑ɛ di꞊e ꞊tɔ ‑hʋa, ɛ di ꞊nɛ꞊ɛ 'nɩ ‑nyi, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a yɩnɩnɔ 'kwli. Ɛ 'yɩ 'a yrʋ ‑kɔ. 6 Nyiblo a 'mʋ, 'bʋ yɩ ꞊tɔ a 'mʋ nɩ ‑hʋɛ, bʋ ‑hʋa꞊a, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kwli. Ɛ 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ gblɛ, ‑ɛ nu꞊o, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ‑hʋɛ Nyɩsʋa dɛ, 'kɩ 'lɩ gblɛ a pʋpʋʋ 'kwli, ɛ 'wɩ꞊ɩ 'yru a 'dʋɩ yɩ, pepe pɩ 'kabɩ klɛ, 'tɩ‑ ɛ gbɛ 'lɩ ‑tɛ ‑mʋ', ɛ ‑hʋɛ 'lɩ. 7 Nyiblodʋ a 'mʋ, ɛ 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', ɛ ‑hʋɛ, Nyɩsʋa di ꞊nɛ꞊ɛ 'nɩ ‑nyi. 8 Ɛ mɔ nyiblo ꞊nɩɔ, ‑ɛ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn.

꞊Hɩʋɛnnyɔ kɔ dɛkɔnyɔ 'hʋɛn‑

9 'Dɩayɩnʋ ‑mʋ', ꞊hɩʋɛn ni, bʋ nu dɔdʋ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa, nɔ‑ di 'lɩ ꞊nʋ 'yaa ‑nɩ. 10 'Dɩayɩnʋ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ dɛ, bʋ nu dɔdʋ ‑wɛ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa nɔ‑ di 'lɩ ꞊nʋ ꞊tɩɔ ‑nɩ. Dɛkɔnyɔ a 'mʋ, ɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di 'nɩ 'kʋ, ꞊wɩ yɩ ‑piti a ‑pui. 11 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑tɛ 'yrʋ ni, 'ɛ yɩ 'lɩ 'hrɩ, 'ɛ yɩ hʋɛn, 'ɛ ni꞊e, ‑piti 'ɛ yɩ 'yrɔ, kɔ, 'a ‑pui a yɩnɩnɔ, 'ɛ yɩ 'wan, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ dɛkɔnyɔ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ 'a kʋkɔ‑tɛblɩ a ‑kʋan a nunuo 'kwli, 'ɛ yɩ 'ʋ꞊ʋ bʋ hie, 'ɛ 'kʋɩ.

Ba 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, 'ye ꞊bɩɩ a yɩ ꞊hɩʋɛn nɩ 'ye

12 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ꞊hɩʋɛn 'bʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ ke', 'kɩ bʋ nu dɛ 'kuku, 'tɩ‑ nyiblo a 'mʋ, 'bʋ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'bʋ 'yɩ ‑sa, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑mɔ', ‑ɛ ‑bɩ bʋ kɔ plɔ a bleelɛ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa di ‑nyi꞊e 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 'Klɔ yrayrʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'wio ‑mʋ', Nyɩsʋa di nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nʋɛ ꞊nɛ ‑nyi.

13 Dɛ 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ 'ʋ ‑mʋ lɛ nɩ ꞊tɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊mʋ dɛ 'kuku nu, ꞊nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑ni꞊e, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ kɔ, ‑ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ ꞊tɛɛ 'ʋ Nyɩsʋa lɛ, ɛ 'mʋ dɛ 'kuku nu, mɔ, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊tɛɛ꞊ɛ 'ʋ nyiblo ꞊dʋ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ dɛ 'kuku nu. 14 ‑Tonyiblo a 'lulɛ‑hihie ‑hʋan, nɔ‑ yɩ꞊ɩ 'ʋ lɛ ꞊tɛɛ ‑nɩ, 'ɛ ni dɛ 'kuku. 15 Dɛ 'kuku a 'mʋ, ɛ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ti gbi 'bʋ ‑hi, ɛ nɔ‑ ɛ mi nu mɔ. 'Bʋ yɩ klɛ nɩ ‑bii ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ yɛ 'kʋkʋʋ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑mɔlɛhlɔɔlɛ.

16 'Na 'dɩayɩnʋ, 'n nʋɛ ‑nɩ, a 'nɩ 'kaa 'lɩ 'aan dɩɔnʋ. 17 'A ‑nɛ ‑nyinyidɛ ꞊dʋ, ‑ɛ nɔ yɩ, 'kɩ ɛ ‑hʋɛn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ mɔ 'yrʋ kɔ ꞊hɔnpʋ kɔ nyahroyɔ a nununyɔ. Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ 'nɩ 'cɩcɩ꞊ɩ lɩ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'yrʋ ni, 'ɛ yɩ 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ ‑wɛ, 'tɩ‑ halɔ 'ɛ yɩ bi. 18 'Kɩ ɛ naa 'lɩ win ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ 'kwli, 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ. 'A ꞊gbɛtʋ, ɛ nɔ‑ ‑hʋa꞊a, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ yɩ‑hɛnyibli' pa, 'kɩ 'lɩ 'a nunu‑tɛblɩ 'nyɩ.

Nyɩsʋa a win, a yɩ 'wɩn, ba nu꞊o

19 'Na 'dɩayɩnʋ, 'n nʋɛ ‑nɩ, bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, 'a ‑nɛ nyiblo blɛɛ yɩ bʋ pʋ 'a 'bɩ nʋa yɩ bʋ ‑tɛɛ, ɛ 'nɩ 'kɩkaa 'lɩ ‑nɩ, 'kɩ bʋ pʋ win, 'tɩ‑, ɛ 'nɩ 'wʋwlɩɩ 'lɩ yrʋ' a lɛbibie ‑wɛ, 20 ‑ɛ nu꞊o, nyiblo 'bʋ kla yrʋ'lɛbi‑tɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 21 'A ‑tɩ, ba ‑hie 'ʋ yɩnyre‑tɛblɩ a pɛpɛ bʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ. A 'nɩ 'nuo 'lɩ dɛ 'kuku de. Ba ꞊tɩɔ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', kɔ, 'a win, a 'wɩn, ‑ɛ nɩ 'lɩ 'aan ꞊wlʋ kɩ, ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ. 'A win a 'mʋ, nɔ‑ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ wa 'a mʋ, a 'nɩ ꞊ha Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ ‑hlɔɔ ‑nɩ.

22 ‑Tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a win tʋɛ nɛ 'a mʋ, a nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ nʋa yɩ bʋ nɩ ‑do, kɛɛ, ba ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. Nyiblo 'bʋ yɩ Nyɩsʋa a win nʋa yɩ bʋ nɩ pɩ ‑do, 'bʋ 'yɛ nɩ nu꞊o, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɛɛ nɛ 'a dɩɔnʋ nɩ. 23 Nyiblodʋ a 'mʋ, ɛ 'wɩ꞊ɩ nyiblo ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ tɛ 'lɩ 'yie 'kwli lɛ, ‑tɛ 'a yigbakla nɩ 'mʋ, ‑ɛ yɩ꞊ɩ 'ye. 24 'Bʋ 'ye 'kɩ꞊ɩ, 'bʋ ple 'lɩ kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɛ ‑mʋ', 'a yigbakla a 'mʋ, ɛ nɩ wɛn 'mʋ, ɛ ‑hru꞊o ‑mɔ. 25 Nyiblo 'bʋ yɩ 'lɩ Nyɩsʋa a tete 'kwli lɛ nɩ tɛ, ‑tɩ ‑mʋ', ɛ hlɛ, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, Nyɩsʋa di nu꞊o ꞊haandɛ ‑mɔ. Nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, 'tɩ‑ bʋ ‑hru꞊o ‑mɔ, kɛɛ, ɛ blɛɛ yɩ bʋ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ, ‑ɛ nu꞊o, tete a 'mʋ, ɛ ‑wɛ 'lɩ yrɛ, 'tɩ‑ 'ɛ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ ꞊gblɛ ‑a mʋ, 'kɩ 'ʋ dɛ 'kuku ‑mɔ'.

26 Nyiblo 'bʋ pʋ lɛ, ɛ yɩ kʋɛ Nyɩsʋa ꞊wien, 'bʋ 'yɛ nɩ ꞊tu 'a mɛ 'yie, 'tɩ‑ 'bʋ yɩ yɩnyretoto nɩ pɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɛɛ nɛ 'a dɩɔnʋ nɩ. Ɛ wɛn 'nɩ, ɛ ni nyɩsʋadɛ, kɛɛ, ɛ pɩpɩ 'lɩ win lɛ dadʋ. 27 ‑Tɛɛ a nyɩsʋadɛ, ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ mɔ: ‑Ba kɔ 'lɩ 'kuiyoyonʋ a dɛ ‑mɔ, kɔ nʋgbɩ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ nyɩbɛpʋ ꞊kʋ, 'tɩ‑ ‑ʋ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye, ‑ba kɔ 'lɩ 'waa dɛ ‑mɔ ‑wɛ. Kʋɛ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ bʋ de, ‑ba ꞊tu ‑aan dɩɔnʋ 'yie, 'klɔ ‑bʋ 'a yɩnyre‑tɛblɩ 'nɩ ꞊ha ‑a mʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ.

2

A 'nɩ 'jraa 'lɩ nyibli' lɛ

1 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ‑tɛ a kuo nɛ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ‑kɔtɩ a 'yi'bʋbʋa, 'a ‑tɩ, a 'nɩ 'jraa 'lɩ nyibli' lɛ. 2 ꞊Bʋ pʋʋ ꞊nɛ nyibli nɩ 'hʋɛn a dɛ yɩ: A nɩ 'lɩ 'cʋɛkayu bʋ, ‑ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, nyibli nɩ 'hʋɛn pa 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. ‑Ɛ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ɛ pʋ yɩnɔwlawlɩ, kɔ, ‑gʋlʋbɔyɔ 'ɛ nɩ 'lɩ꞊ɩ ꞊jio' lɛ. ‑Ɛ ‑bɩ nɩ 'ʋ, ɛ mɔ ꞊hɩʋɛnnyɔ. 'A 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ cɩcrɛ' lɛ. 3 ‑Ɛ ‑bɩ a ‑nyi nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ pʋ ꞊haan‑tɛblɩ 'hʋɩ lɛ 'wio, 'a yɩ꞊ɩ ‑lee ‑nɩ: «Yɩnɔgbata, nɔ‑ ‑bʋ, nɔ‑ ‑bʋ nɩ kɩ bʋ.» ꞊Hɩʋɛnnyɔ ‑mɔ ‑bɩ, kɛ‑ a pɩ꞊ɩ yɩ: «Nyra 'ʋ ‑tɛ ‑mʋ' bʋ!» ‑hʋʋ': «Di 'lɩ, ‑bʋ 'plaa mɔ 'mʋ bʋɩ ꞊hlɔn bʋ.» 4 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ 'a nunuo lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'wɩ yɩ a 'jrɛ nyibli lɛ, kɔ, 'aan 'lulɛ‑hihie nyre yɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ 'nyɩ, a pʋʋ nyiblo nɩ ‑do ‑bati lɛ.

5 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ. Ba kɔ 'a yiyie, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ dɛ ‑kɔ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, nʋ‑ Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ, 'kɩ bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ. ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a 'mʋ, ɛ mɔ dɛ gbagbʋ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑tɛblɩ a kʋkɔ. Nyibli a 'mʋ, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ ꞊nʋ nɩ ‑wɛ, 'kɩ bʋ pa 'lɩ 'a 'klɔ yrayrʋ 'kwli. 'Klɔ yrayrʋ a 'mʋ, Nyɩsʋa wɛn 'nɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nʋɛ ꞊nɛ, nʋ‑ di 'lɩ꞊ɩ 'kwli pa. 6 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ dɛ ‑kɔ, a 'nɩ ‑daa꞊a lɩ ꞊nʋ nyibli. Kɛɛ, 'klɔ ‑bʋ a dɛkɔnyʋ, nʋ‑ ꞊tui 'a mʋ ꞊hɩʋɛn, nʋ‑ gbɛ 'lɩ 'a mʋ ‑batipʋnyʋ yɩ. 7 Ʋ nɩ ‑do a 'mʋ de, ʋ nʋ‑, 'nyrɛ ‑mʋ', Kʋkɔnyɔ ‑nyi 'a mʋ, ‑ʋ yɩ꞊ɩ yɩ nyre. 'Nyrɛ a 'mʋ, nɔ‑ mɔ: ‑Yusu a nyibli.

8 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ 'ʋ Nyɩsʋa a tete gbagbʋ ‑mʋ' nɩ ‑tui ‑nɩ, ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ a ni ꞊haandɛ. Tete a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Nʋɛ ‑na 'bɩ ‑tonyiblo, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑nu ‑dɩɔnʋ a nʋɛlɛ. 9 Kɛɛ, 'bʋ mɔ 'ba yɩ ‑tonyibli lɛ nɩ 'jrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mɔ dɛ 'kuku ꞊nɩɔ, 'a ni꞊e. Nyɩsʋa a tete kɔ bʋ klɔ 'a mʋ, ‑ɛ nu꞊o, a 'wla tete ‑bɩ nɩ. 10 Nyiblo 'bʋ yɩ 'ʋ Nyɩsʋa a tete a pɛpɛ nɩ ꞊tui ‑nɩ, 'tɩ‑ 'bʋ 'wla 'a 'yɛɛ nɩ ‑do, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ 'wla Nyɩsʋa a tete a pɛpɛ nɩ. 11 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, Nyɩsʋa nɩ ‑do a 'mʋ, ‑ɛ pʋ lɛ: ꞊Nɩ 'nuo 'lɩ ‑wlawlɩ, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ pʋ lɛ de: ꞊Nɩ 'laa 'lɩ nyiblo. 'A ‑tɩ, 'ye ꞊bɩɩ ‑yɛ' nɩ nu ‑wlawlɩ, kɛɛ, ‑tɛ ꞊lɛ nyibli a ‑tɩ, ɛ 'wɩ yɩ, ꞊wla Nyɩsʋa a tete a pɛpɛ nɩ. 'A ‑bati di ‑mʋ 'nɩ klɔ.

12 Nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ yɩ ‑mʋ ‑lee ‑nɩ: ‑Tɩ a pɛpɛ, a hlɛ, kɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ, a ni, ba kɔ 'a yiyie, ɛ nɔ‑ kɔ kɩ Nyɩsʋa di 'ʋ 'a mʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ a nu 'ʋ 'a tete a 'ʋ꞊tuulɛ. Tete a 'mʋ, nɔ‑ ꞊gblɛ 'a mʋ, 'kɩ 'ʋ dɛ 'kuku ‑mɔ'. 13 Nyiblo 'bʋ 'yɩ 'a 'bɩhɩan ‑tonyiblo a nyaɩ ‑kɔ, ti ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ ‑bati ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yru 'a nyaɩ ‑wɛ. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ kɔ nyibli a nyaɩ, Nyɩsʋa di kɔ 'a nyaɩ ‑wɛ.

Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ blɛɛ yɩ bʋ nu ꞊haan‑tɛblɩ

14 'Na 'dɩayɩnʋ, nyiblo 'bʋ pʋ lɛ, ɛ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, kɛɛ, 'bʋ 'yɛ nɩ nu ꞊haan‑tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, 'a 'pʋplɛwin 'nɩ ‑da꞊a ꞊dedede. 'A ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'bʋ kɔ bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ wa꞊a, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a yrʋ a pʋpʋʋ ‑mɔ'. 15 ‑Baklɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑Yusu a nyiblo ‑bɩ, nɔ‑ 'yɩ 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ kɔ dididɛ 'hʋɛn‑ ‑kɔ. 16 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ 'dɩayɩ a 'mʋ nɩ ‑lee ‑nɩ: «Nyɩsʋa bʋ nɩ 'ʋ ‑mʋ ‑mɔ, pʋ ‑tɛblɩ 'hʋɩ lɛ ‑tɛɛ, ‑bʋ di dɛ, ꞊mʋ ꞊mla», kɛɛ, 'ba 'yɩ꞊ɩ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ 'yɩ ‑kɔ ‑nyi, ‑ɛ ‑bɩ 'aan 'pʋplɛwin 'nɩ da꞊a ꞊dedede. 17 Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑mɔ'. Nyiblo 'bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, ɛ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, kɛɛ, 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa bʋ nu ꞊haan‑tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ bʋ nu, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑da꞊a ꞊dedede.

18 ‑Baklɛ, kɛ‑ nyiblo ꞊dʋ di pʋ: «‑Ʋ ‑bɩ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ ni yɩnɔ‑tɛblɩ.» ‑Tɩ 'n di꞊e yɩ hla, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Tɔɔ 'mɔ꞊ɔ, ‑tɛ ‑nu Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, ‑tɛ ‑yɛ' nɩ ‑hʋa ‑bʋ nu yɩnɔ‑tɛblɩ, 'na 'mumu, yɩnɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', 'n ni, 'mʋ ‑mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'n kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ.» 19 ‑Tɛ ‑mʋ', ‑nu, ꞊nɩ pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa mɔ Nyɩsʋa nɩ ‑do, 'nɩ yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: Ɛ nu ‑tɛɛ, kɛɛ, 'kuo ‑hʋɩn a 'mumu, ʋ pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa mɔ Nyɩsʋa nɩ ‑do. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ yɩ 'hɩhlɛ ‑nɩ, hʋannʋ a ‑tɩ. 20 ‑Mɔ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ 'lulɛ‑hihie ‑kɔ, ꞊bʋ tɔɔ ‑mɔ꞊ɔ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ ꞊nɩ 'yɛ nɩ ‑hʋa ‑bʋ nu ꞊haan‑tɛblɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑da꞊a lɩ ꞊dedede. 21 ‑Aan 'baɩ Abrahamʋ a ‑tɩ, bʋ bi 'lɩ ‑mʋ 'kwli. Abrahamʋ a 'mʋ, ɛ ‑wɛ la ‑mɔ, 'kɩ bʋ ꞊tuu la 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ di 'a 'yu Yisakɩ ‑ha, ɛ 'mʋ 'a ‑cɔhlʋn pi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ 'sii la 'ʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'. 22 ‑Yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ɛ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ dɩakɩ. Nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ ‑wɛ la ‑mɔ, 'kɩ bʋ nu la 'a ‑nɛ ꞊dedede, Nyɩsʋa ‑hʋɛ la꞊a. 'A nunu‑tɛblɩ a 'mʋ, nɔ‑ nu꞊o, 'a Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, 'ɛ 'sii la 'ʋ yɩ. 23 ‑Tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ mu la 'lu ‑mɔ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Abrahamʋ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ 'sii la 'ʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'», 'tɩ‑ Nyɩsʋa 'ɛ dɛɛ la꞊a 'a nɩnatumu. 24 'A ‑tɩ, a yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa yɩ 'sii 'ʋ nyiblo yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ꞊haan‑tɛblɩ, ɛ ni a ‑ta', ɛ 'yɩ 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ nɩ ‑do a ‑tɩ 'pa‑.

25 Kʋɛ 'ʋ꞊ʋ ‑mɔ bʋ de, ‑wlawlɩnʋgba Rahabʋ a ‑tɩ, bʋ bi 'lɩ ‑mʋ 'kwli ‑wɛ. Ti ‑kɔ 'yri Yisraɛkʋɛ a lɛlenyʋ pa la 'lɩ 'waa 'dɩɔ 'kwli, ɛ ‑hɛɛ la ꞊nʋ nɩ dɩakɩ, 'ɛ tɔɔ la ꞊nʋ kɩ'bɛɛhru, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha la ꞊nʋ 'la. Dɛ a 'mʋ, ɛ nu la, nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ 'sii la 'ʋ꞊ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye'.

26 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, ‑tɛ ‑tonyiblo ni, 'bʋ 'yɛ nɩ pʋ ‑hʋnhlʋn, 'ɛ 'kʋɩ, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta'. Nyiblo 'bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, ɛ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ 'bʋ 'yɛ nɩ nu ꞊haan‑tɛblɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑da꞊a ꞊dedede.

3

Ba ꞊tu 'aan mɛ 'yie

1 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'nɩ 'mɔɔ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩtɔɔnyʋ. Ba kɔ 'a yiyie, ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ tʋɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'bʋ mɔ, ꞊ba nu dɛ ‑hʋan, ‑aan ‑bati, Nyɩsʋa di pʋ, ɛ di 'nɩ 'yakla ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ tɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑bati 'ʋ ‑hi. 2 ‑Aan pɛpɛ, ‑a kɛ nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, ‑a ni kɩ. Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'a pʋpʋwin 'bʋ nɔ yɩ ti a pɛpɛ, 'bʋ 'yɛ nɩ ka, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu꞊o nɩ, 'a 'klɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ nɩ. 3 ꞊Bʋ pʋʋ ꞊nɛ ‑so a dɛ yɩ. 'Tɩ‑ ꞊mʋ 'ʋ꞊ʋ kɩ 'ya mɔ mu, ‑kɔ ‑bʋ naa 'lɩ꞊ɩ 'plɩdɛ wlɔn, ‑ɛ kɔ 'kwli 'lili naa 'lɩ. 'Lili a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ ‑mʋ ‑hɛɛ ‑nɩ, ꞊nɩ pɩ 'ʋ꞊ʋ 'hru wlɔn lɛ, ‑tɛ ‑hʋɛ 'lɩ, ꞊nɩ gbɛɛ 'lɩ꞊ɩ yɩ. 4 ꞊Bʋ pʋ꞊ʋ ꞊tʋ a dɛ yɩ de, ‑ɛ kɔ danʋ, ʋ pʋ yɔ'. 'Ye ꞊bɩɩ ꞊tʋ a 'mʋ ɛ 'bʋa, pepe gbagbʋ 'bʋ ‑hʋɛ bʋ gba꞊a, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nɛɛ ꞊nɛ, wanʋ 'cɩmɩɛ ɛ ni, 'ɛ pɩ 'ʋ꞊ʋ 'hru wlɔn lɛ. 5 Kɛ‑ nɩ ‑do ‑aan mɛ nɩ 'mʋ ‑wɛ. ꞊Haan‑tɩ, 'ɛ 'cɩmɩ ‑nɩ, kɛɛ, 'a nunu‑tɛblɩ 'bʋa nɩ.

‑Ba pʋʋ ꞊nɛ na'klayie a dɛ yɩ de. Ɛ ‑wɛ 'lɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, bʋ pʋ 'wandu 'tɔ nɩ. 6 ‑Aan mɛ 'wɩ꞊ɩ na'klayie yɩ. Ɛ mɔ yɩnyredɛ ꞊nɩɔ, 'ɛ nɩ 'lɩ ‑tonyiblo wlɔn, 'a nunu‑tɛblɩ 'ɛ ni꞊e, ‑tonyiblo a 'klɔ 'ɛ yɩ yɩ nyre. Mɛdʋ a 'mʋ, 'a nunu‑tɛblɩ 'wɩ꞊ɩ na yɩ, ‑ɛ 'bɛ, 'kɩ 'lɩ ‑tonyiblo 'hʋɩ ‑mɔ. Na a 'mʋ, ‑tonyiblo a 'klɔ a pɛpɛ, ɛ nɔ‑ ɛ yɩ yɩ nyre. 'Kɩ na a 'mʋ ɛ ‑hʋɛn 'lɩ 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ ‑mɔ. 7 ‑Tonyiblo ‑wɛ 'lɩ bʋ naa nɛ 'a ‑nɛ ꞊dedede nɩ: 'Wan bʋ a mamʋɩ, kɔ nʋblɩ, kɔ wlɔwlɔ‑tɛblɩ, ɛ kɔ ‑hrin 'hʋɛn‑. 8 Kɛɛ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kɔɔ nɛ 'a dɩɔnʋ a mɛ win kɩ. 'A mɛ a 'mʋ, ɛ mɔ yɩnyredɛ ꞊nɩɔ, 'ɛ 'yɛ nɩ ‑wle.

'A nunu‑tɛblɩ nɩ 'kʋɛ, kɔ, 'ɛ 'lɩlɛ nyibli lɛ. 9 Mɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑a ni, ꞊a yɩ Nyɩsʋa 'wio ‑nyi, ‑ɛ mɔ ‑aan 'Baɩ, kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ. Ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ ‑a ni, nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa nu, ꞊a pɩ ꞊nʋ 'jrɔ ‑mɔ. 10 Wuntɔ nɩ ‑do a 'mʋ wlɔn, 'kɩ win ‑hʋɛn 'lɩ ‑wlu, ꞊a yɩ Nyɩsʋa 'wio ‑nyi, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ wlɔn, 'kɩ win ‑hʋɛn 'lɩ ‑wlu, ꞊a pɩ nyibli 'jrɔ ‑mɔ ‑wɛ. 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, dɛ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'ʋ lɛ nɔɔ ‑nɩ. 11 Ɛ 'yɩ 'wlo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑ɛ kɔ ‑mɔ ti nɩ ‑do a ti 'yri, ʋ ‑hɛ 'lɩ ꞊haan'nie kɔ 'nie ‑hʋɩn. 12 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ‑a 'yɛɛ ‑hʋan nɩ 'ye, bubuotu bʋ di ꞊wɔnmlʋkui tʋ, kɔ, ‑a 'yɛɛ ‑hʋan nɩ 'ye ‑wɛ, ‑gbɔgbʋtu bʋ di bubuokui tʋ, kɔ ‑a 'yɛ ‑hʋan nɩ 'ye ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ 'niebutɩɔ nɩ ‑do 'kwli, 'tanie kɔ ꞊haan'nie 'hʋɛn‑ bʋ ‑hɔn 'lɩ ‑wlu.

꞊Tɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa yɩ nyibli ‑nyi

13 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo 'bʋ nɩ 'lɩ, 'bʋ pʋ lɛ, ɛ kɔ ꞊tɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'a nunuklɔ bʋ nɔ yɩ, 'tɩ‑ bʋ ꞊tɩɔ 'lɩ 'a dɩɔnʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ pʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ ꞊tɔ. 14 Kɛɛ, ꞊nɩ kɔ ca dɩakɩ, 'tɩ‑ ‑na ꞊wlʋ 'bʋ nyre yɩ, kɔ ꞊nɩ yɩ ‑dɩɔnʋ nɩ ‑do a plɔ a bleelɛ lɛ nɩ ꞊mʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ ꞊nɩ 'pʋʋ 'lɩ ‑na dɩɔnʋ a ‑pli, ‑ɛ mɔ, ‑kɔ ꞊tɔ. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ 'pʋplɛ lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ‑ni hɩ. 15 ꞊Tɔdʋ a 'mʋ, ‑pʋ lɛ, ‑kɔ, ɛ 'yɩ Nyɩsʋa 'pa‑, ɛ 'yɩ ‑mɔ꞊ɔ ‑nyi. Kɛɛ, ‑tonyibli a ꞊tɔ ꞊nɩɔ. ꞊Tɔdʋ a 'mʋ, 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ, ɛ nɔ‑ yɩ꞊ɩ nyibli lɛ ‑nyi. 16 ‑Tɛ ‑mʋ', ‑tonyibli kɔ 'ʋ ca, kɔ, ‑tɛ ‑tonyibli ꞊mʋɛ 'ʋ 'waa dɩɔnʋ nɩ ‑do a plɔ bleelɛ lɛ, kɩbʋwɛɛnlɛ 'yɩ 'ʋ ‑nɩ, kɛɛ, yɩnyre‑tɛblɩ a gblegble, nɔ‑ nɩ 'ʋ. 17 Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ kɔ ꞊tɔdʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa yɩ nyibli lɛ ‑nyi, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ yɩ 'sii 'ʋ yɩ, 'ɛ ni꞊e, ‑tonyibli 'ʋ kʋɛ kɩbʋwɛɛnlɛ, kɔ, ɛ 'nɩ 'yaa 'lɩ 'a dɩɔnʋ 'lɩ, kɛɛ, ɛ pɩ nyibli nʋa yɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ 'ʋ꞊tuulɛ 'kwli, 'ɛ kɔ nyibli a nyaɩ, kɔ, 'a ‑nɛ ti, yɩnɔ‑tɛblɩ nɩ ‑do, nɔ‑ ɛ ni. 18 Nyiblo a 'mʋ, ‑ɛ kɔ ꞊wlʋ ‑nɔ yɩ, 'tɩ‑ ‑ɛ ni꞊e ‑tonyibli, 'ʋ kʋɛ kɩbʋwɛɛnlɛ, 'a nunu‑tɛblɩ a 'mʋ 'kwli, ꞊haandɛ ‑di 'lɩ ‑wlu ‑hɔn. Nyiblo a 'mʋ, ɛ 'wɩ꞊ɩ 'dʋdɔnyɔ yɩ: 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ 'dɔ, 'dʋdɔ‑tɛblɩ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ ɛ di 'cɛ.

4

Ba yraa 'klɔ ‑bʋ a yɩnyre‑tɛblɩ, ba nʋɛ Nyɩsʋa

1 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, yɩ‑wʋnwɔnlɛ kɔ 'blini 'hʋɛn‑, ‑ʋ nɩ 'lɩ, ‑bɩ' ʋ ‑hʋɛn yɩ 'lɩ? 'Kɩ ʋ ‑hʋɛn 'lɩ 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɩn klɛ, ꞊wlɩdʋ ‑mʋ', ‑ʋ ‑wɛn ꞊haan꞊wlɩ yɩ. 2 ‑Tɛblɩ ‑mʋ', 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ ba kɔ, a 'nɩ ‑kɔ꞊ɔ lɩ꞊ɩ. Nɔ‑ nu꞊o, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ, 'a ꞊mʋɛ 'waa 'lɩla lɛ. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', 'aan 'bio ‑kɔ, nʋ‑ kɔ ca a ꞊tui, kɛɛ, a 'nɩ 'ye꞊e lɩ꞊ɩ. Nɔ‑ nu꞊o, 'a pɩ ꞊yɛ, kɔ, 'a ‑wʋnwɛn yɩ. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', a ‑hʋɛ, a 'nɩ ‑kɔ꞊ɔ lɩ꞊ɩ, ‑ɛ nu꞊o, a 'nɩ ‑da꞊a Nyɩsʋa, ɛ 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ ‑nyi. 3 'Ye ꞊bɩɩ a ‑hʋa꞊a Nyɩsʋa, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑nyi 'a mɔ꞊ɔ, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛ a ni 'a dɩda, ɛ 'nɩ ‑blee꞊e lɩ 'a plɔ. A ‑hʋɛ ‑tɛblɩ a 'mʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ 'a mʋ nɩ ‑do.

4 ‑Tɛ ‑wlawlɩnʋgba ni, 'ɛ yɩ 'ʋ 'a nyɩbɩʋ bʋ hie, 'ɛ mi ‑wlawlɩ nu mɔ, kɛ‑ a ni, 'a yɩ 'ʋ Nyɩsʋa bʋ hie, 'a nʋɛ 'klɔ ‑bʋ a yɩnyre‑tɛblɩ. Ba kɔ 'a yiyie, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nʋɛ ‑tɛblɩdʋ a 'mʋ, ɛ yraa Nyɩsʋa nɩ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ de, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ nʋɛ 'klɔ ‑bʋ a yɩnyre‑tɛblɩ, ɛ 'wɩ yɩ 'a ꞊wlʋ yraa Nyɩsʋa nɩ. 5 A 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a 'crɩɛn hla, ɛ 'nɩ ‑da꞊a ꞊dedede. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: «Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑mʋ', ɛ ‑nyi ‑a mʋ, ɛ ‑hʋɛ nɩ, bʋ kɔɔ nɛ ‑a mʋ win kɩ pɛpɛ.» 6 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, Nyɩsʋa yɩ ‑nyi ‑a mʋ 'klɩ dadʋ, a 'mʋ yɩnyre‑tɛblɩ a pɛpɛ yɩ ‑wɔn, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'crɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa 'nɩ ‑hʋa꞊a nyiblidʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛɛ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ 'lɩ, kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tɩʋɛ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ, nʋ‑ ɛ ni ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli.»

7 'A ‑tɩ, ba ꞊tɩɔ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Ba ‑wɔn 'kuo ‑hʋɩn a nyiblo gbagbʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a mʋ ‑mɔ lɛ ‑hlɔɔ ‑nɩ. 8 Ba 'mʋɛ Nyɩsʋa yrɛ, ɛ 'mʋ 'a mʋ yrɛ 'mʋɛ ‑nɩ ‑wɛ. 'A mʋ dɛ'kukununyʋ, a 'nɩ 'nuo 'kɩ dɛ 'kuku de. 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɛɛ 'li nɩ 'hʋɛn, 'aan ꞊wlɩ bʋ 'sii 'ʋ yɩ. 9 'Aan ‑tɛblɩ 'kukui, a ‑nu a ‑tɩ, 'kla bʋ 'ya 'a mʋ ‑wliye. Ba nu nyaɩ ŋmlɩ lɛ, 'tɩ‑ ba we. Ba 'kee 'cɩca, ba we ꞊hien. Ba 'kee dɔdʋ a nunuo, kɛɛ, 'kla bʋ 'ya 'a mʋ ‑wliye. 10 Ba ꞊tɩɔ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ, 'kɩ 'ʋ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa ye', ɛ 'mʋ 'lɩ 'a mʋ 'yaa ‑nɩ.

A 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ 'aan 'bio ‑bati lɛ

11 'Dɩayɩnʋ ‑na, a 'nɩ 'hlaa 'lɩ 'aan 'bio ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ hlɛ 'a 'bɩ ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ, 'tɩ‑ ‑ɛ pɩɩ ꞊nɛ ‑bati lɛ, nyiblo a 'mʋ, ɛ ‑hlɛ ‑tɩ ‑hʋɩn lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a tete a ‑ta', kɔ, 'ɛ pɩɩ Nyɩsʋa a tete a 'mʋ ‑bati lɛ. 'Bʋ mɔ, ꞊nɩ yɩ Nyɩsʋa a tete ‑bati lɛ nɩ ‑pɩɩ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ꞊nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, kɛɛ, ‑pɩɩ ꞊nɛ ‑bati lɛ nɩ ‑do. 12 Nyɩsʋa nɩ ‑do, nɔ‑ yɩ nyibli 'a tete ‑nyi, kɔ, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ blɛɛ yɩ ‑bʋ pʋʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ. Ɛ nɩ ‑do a 'mʋ de, nɔ‑ ‑wɛ 'lɩ bʋ wa nyibli, kɔ, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu꞊o, bʋ ‑wɛ bʋ. ‑Mɔ ‑mʋ', ‑ɛ pɩɩ ‑na 'bɩ ‑bati lɛ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑pʋ lɛ, ‑mɔ 'lɩ?

A 'nɩ 'yaa 'lɩ 'aan dɩɔnʋ

13 Ba pʋ 'ʋ nʋa bʋ ‑tɛɛ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ pɩ lɛ: «Kɩkɛ ‑bʋ, ‑hʋʋ' ‑ŋɩŋa, 'kɩ ‑a di ‑hʋan 'lɩ 'dɩɔ ‑bʋ ‑hʋʋ' 'dɩɔ ‑mʋ' kɩ mu, ‑a 'mʋ 'lɩ 'yrʋ ‑hii ‑nɩ, ‑a 'mʋ 'lɩ kʋɛsɛ 'lɩ ‑hlaa ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ 'wliyɛ 'ye ‑tɛɛ.» 14 'A mʋ a 'mʋ, ‑ʋ hlɛ ‑tɩ a 'mʋ, ꞊bɩ dɛ, ‑ɛ di ‑hʋan 'lu ‑mɔ mu, a yi꞊e nɩ? ‑Hʋnhlʋn ‑mʋ', a pɩ, ɛ 'wɩ ‑jru yɩ, ‑bʋ 'hrɩ, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ yɩ ‑gbɛ lɛ. 15 Kɛ‑ a kɔ ba pʋ wɛn: «'Kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli, ‑a di pʋ ‑hʋnhlʋn, kɔ, dɛ ‑bʋ, ‑hʋʋ' dɛ ‑mʋ', ‑a 'mʋ꞊ʋ nu.» 16 Kɛɛ, nɔ‑ a hie 'ʋ bʋ, 'a 'yɛɛ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ, 'a pɩ 'aan dɩɔnʋ a ‑pli. 'Bʋ mɔ, 'ba kɔ ba nu 'lɩ 'aan dɩɔnʋ a 'lɩ'yaalɛ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nyre yɩ. 17 'A ‑tɩ, bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ yi ꞊haandɛ a nulɛ, 'tɩ‑ ‑ɛ 'yɛ nɩ nu꞊o, nyiblo a 'mʋ, ɛ ni dɛ 'kuku.

5

Dɛkɔnyʋ, ba ꞊tu 'aan nunuklɔ 'yie

1 'A mʋ dɛkɔnyʋ, ba pʋ 'mʋ nʋa yɩ bʋ ‑tɛɛ. Ba we, ꞊hɩʋɛn a di 'ye a ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ 'kla‑wliye'yɩya, ‑ɛ di 'a mʋ yɩ mu a ‑ta', ba nu nyaɩ ŋmlɩ lɛ. 2 'Aan kʋkɔ‑tɛblɩ ꞊hɔn nɩ, kɔ 'hlɔ mɛ 'aan 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ nɩ. 3 ‑Yrʋsʋ nyre 'aan 'wli yɩ. ‑Yrʋsʋ a 'mʋ, nɔ‑ di 'a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, a 'yɩ 'aan kʋkɔ‑tɛblɩ ‑kʋan 'yri ‑nuu ‑nɩ ‑tɛɛ, kɔ, ɛ nɔ‑ di 'aan 'hʋɩ yɩ nyre, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ na 'yɛ nɩ pʋ wɛn 'a mʋ 'tɔ. ꞊Haan‑tɩ, ꞊a nɩ 'lɩ lɛ'bɔɔti 'kwli, 'tɩ‑ 'klɔ 'mʋ 'ʋ ‑wlu ‑hɔn, kɛɛ, a 'tɩɛ 'kukue kʋkɔ‑tɛblɩ lɛ. 4 'Tɩ‑ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nu ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'aan ‑cio kɩ, a 'yɩ ꞊nʋ 'pɛɛ ‑nɩ. Ba pʋ 'ʋ nʋa bʋ, ‑tɛ nyibli a 'mʋ, ʋ ni 'lɩ win a 'lɩ'yaalɛ, ʋ ni wuwe. 'Waa ꞊hienwewin a 'mʋ, ɛ nyre 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ nɩ, ‑ɛ mɔ 'klɔ a pɛpɛ a Kʋkɔnyɔ. 5 Ti a pɛpɛ, a ‑hi 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, 'a ‑nɛ dɛ a ‑hʋɛ, a kɔ꞊ɔ nɩ, kɔ, 'aan plɔ a bleelɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ a ꞊mʋɛ lɛ. A yɩ di la dɛ ‑tɛɛ, 'a 'bʋɛ la, ꞊wɩ 'wlugba‑tɛblɩ, ‑ʋ 'bʋɛ, 'tɩ‑ ʋ 'lɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa didie a ‑ta'. 6 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'sii 'ʋ yɩ, nʋ‑ a pʋʋ hɩ‑bati lɛ, 'a 'lɩla ꞊nʋ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑wɔn 'a mʋ yɩ.

Ba 'la ꞊wlʋ, ‑Yusu a diditi 'mʋɛ yrɛ

7 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ba 'la ꞊wlʋ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta', ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ‑Yusu a 'mʋ, ɛ 'mʋ di. Ba 'ye kɛ 'dʋdɔnyɔ, ‑tɛ ɛ ni, 'ɛ 'dʋɛ ‑tɛblɩ, 'tɩ‑ 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli, 'ɛ yɩ tawɩ ‑ple, kɔ lɛ'bɔɔnu 'hʋɛn‑, 'ɛ 'ble꞊e kʋa ‑bleble, 'ɛ yɩ ‑tɛblɩ a 'mʋ 'a 'cɩcɛti kɩ yɛ. 8 'Aan 'mumu, ba 'la ꞊wlʋ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta'. 'Aan ꞊wlʋ nɩ 'bie 'lɩ ꞊hlɔn. ‑Tɛ a 'blee 'ʋ kʋa, 'kɩ ba 'blee 'ʋ kʋa. ‑Aan Kʋkɔnyɔ a diditi 'mʋɛ yrɛ.

9 A nɩ 'yɩyɛɛ 'lɩ ‑tɩ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. Ba kɔ 'a yiyie, ‑batipʋnyɔ, ‑ɛ mɔ ‑Yusu, 'a diditi 'mʋɛ yrɛ, 'kɩ ɛ nɩ 'ʋ ꞊hʋan.yɩ. 10 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ, ‑ʋ hlɛ la Nyɩsʋa a ‑tɩ, ti ‑hi la a ti 'yri, 'waa ‑tɩ bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli. Ʋ kɔ la ꞊wlʋ a 'lɩla, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑mɔ', 'ye ꞊bɩɩ ʋ yɩ la ꞊hɩʋɛn nɩ 'ye. 'Aan 'mumu, kɛ‑ ba nu ꞊wlʋ a 'lɩla a kʋkɔ ‑wɛ. 11 ‑A wɛn 'nɩ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ a 'mʋ, ʋ kɔ la plɔ a bleelɛ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ 'yɩ la ‑sa, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑mɔ'. Nyɩsʋa a nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Sɔbʋ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, a 'wɩn 'a ‑tɩ nɩ, ‑tɛ ɛ nu la ꞊wlʋ a 'lɩla a kʋkɔ, 'kɩ 'lɩ ꞊hɩʋɛn a 'yiye 'kwli. A 'wɩn nɩ ‑wɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa ‑nu, 'tɩ‑ 'a ꞊hɩʋɛn a 'yiye a 'mʋ, ꞊haandɛ 'ɛ ‑hɔn 'lɩ꞊ɩ 'kwli. Ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ, Nyɩsʋa kɔ ‑tonyiblo a nyaɩ, 'tɩ‑ 'ɛ ni꞊e ꞊haandɛ ‑mɔ.

12 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, dɛ gbagbʋ, 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: A 'nɩ 'sʋʋ 'lɩ ‑nɩ. A 'nɩ 'sʋʋ 'lɩ yakɔ, kɔ, a 'nɩ 'sʋʋ 'lɩ ‑tʋtʋ, mɔ, a 'nɩ 'sʋʋ 'lɩ 'a ‑nɛ ꞊dedede. 'Aan iin bʋ mɔ iin, kɔ 'aan 'ʋʋn‑ bʋ mɔ 'ʋʋn‑. Kɛ‑ ba nu꞊o, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ.

13 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo 'bʋ nɩ 'lɩ, 'bʋ yɩ ꞊hɩʋɛn nɩ 'ye, ‑ɛ ‑bɩ bʋ da Nyɩsʋa, Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ ‑hɛɛ ‑nɩ. Nyiblo 'bʋ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, dɔdʋ 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ bʋ blee Nyɩsʋa ‑mɔ. 14 Nyiblo 'bʋ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'a 'hʋɩ 'bʋ yɩ nɩ hren, ‑ɛ ‑bɩ bʋ da 'cʋɛ a ye'nanyʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'nyra 'lu pʋ, 'kɩ 'lɩ Kʋkɔnyɔ a 'nyrɛ 'kwli, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa da, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. 15 'Bʋ da Nyɩsʋa, 'bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', ɛ ‑hʋɛ, Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ nu, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ nu, 'hʋɩhrennyɔ a 'mʋ a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, ɛ 'mʋ꞊ʋ ye' 'du. 'Bʋ nu la dɛ 'kuku, Nyɩsʋa di 'a dɛ 'kuku a 'mʋ 'nɩ 'wʋwla ‑nɩ.

16 'A ‑tɩ, ‑tɛblɩ 'kukui ‑bʋ, a ‑nu, ba wɛn ꞊nɛ yrɛ, kɔ, ba da Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ 'aan 'bio a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ nu, 'aan 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'a Nyɩsʋa a dɩda kɔ 'klɩ, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ nu dɛ ‑mʋ', nyiblo a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛ. 17 Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ, ‑ɛ mɔ Eli, 'a ‑tɩ, bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli. ‑Tɛ a nɩ 'mʋ, kɛ‑ ɛ nɩ la 'mʋ ‑wɛ. Nɔ‑ da la Nyɩsʋa, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, 'nu 'nɩ ꞊ha la di a ‑tɩ. ‑Hɔn 'ʋ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ 'yie, 'nu 'yɩ la di, 'ɛ nu 'yrɩ nɩ ta kɔ ꞊hɔnpʋɩ nɩ ꞊hlon‑do. 18 ‑Tɛ ɛ ‑hi la, ‑ɛ ‑bɩ ɛ da la Nyɩsʋa nɩ de, 'nu 'mʋ la di a ‑tɩ. Bʋ da la 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa 'wɩn 'a dɩdawin nɩ, 'nu 'ɛ ‑tʋa la didie de, ‑ɛ ‑bɩ 'dʋdɔ‑tɛblɩ ‑tʋa la mɩmɩɩ.

19 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, nyiblo 'bʋ nɩ 'lɩ, 'bʋ hie 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ, ‑ɛ ‑mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ a 'hru, ‑ɛ ‑bɩ ba ‑hɛɛ ꞊nɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru a 'mʋ wlɔn bi de. 20 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɛɛ nɛ 'a 'bɩ a 'mʋ, ɛ wa꞊a nɩ, 'kɩ ɛ 'yɩ Nyɩsʋa ‑mɔ lɛ ‑hlɔɔ ‑nɩ, 'ɛ 'yɩ 'wan. 'Ye ꞊bɩɩ 'a ‑tɛblɩ 'kukui ‑hʋ, Nyɩsʋa di꞊e 'nɩ 'wʋwla ‑nɩ.

1 PIƐLƖ

1

2

3

4

5

PIƐLƖ A YƖ‑HƐCRƖƐN

ɛ 'crɩ la

1

1 'Mɔ Piɛlɩ, ‑ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑mɔnanyɔ*, 'mɔ ‑yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a nyibli, ʋ bla lɛ, ‑ʋ 'hɛɛn Pɔtɩblʋgba, kɔ Galatɩblʋgba, kɔ Asiblʋgba, kɔ Bitiniblʋgba 'hʋɛn‑ kɩ bʋ. A mɔ 'dagbɩ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'lɩ 'blʋgbɩ a 'mʋ 'kwli. 2 See la a ti 'yri, ‑aan 'baɩ Nyɩsʋa 'ɛ pʋ la 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, 'kɩ bʋ ‑ha la 'lɩ 'a mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'a nyibli' pa. 'Kɩ ɛ naa 'lɩ 'a ‑Hihiu* 'kwli, 'ɛ nu꞊o, 'a ‑hɛ 'a nyibli, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ʋ ꞊tuu ‑nɩ, ɛ kɔ, ɛ 'mʋ 'a ‑hlʋ nu, ɛ 'mʋ 'aan dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Nyɩsʋa bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, kɔ, bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ ‑wɛ, ꞊haandɛ kɔ kɩbʋwɛɛnlɛ a 'mʋ 'hʋɛn‑, bʋ bii klɛ.

Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ wa 'a mʋ, ba pʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ

3 Ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'Baɩ, ‑kɔtɩ ɛ yru ‑aan nyaɩ, 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ. ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ ‑ha 'klɔ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa naa 'lɩ, 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ꞊a yi꞊e, ꞊a yɩ꞊ɩ ‑ple, 'kɩ bʋ ‑ha 'lɩ ‑a mʋ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ ‑wɛ, ɛ 'mʋ ‑a mʋ 'klɔ ‑ha. 4 ‑A yi꞊e nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ‑nyi ‑a mʋ ꞊haandɛ. ꞊Haandɛ a 'mʋ, ɛ 'nɩ ‑nyre꞊e yɩ, mɔ, ɛ 'nɩ ‑pa꞊a 'ta, mɔ, ɛ 'nɩ ꞊hɔn꞊ɔ lɩ 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. 'Kɩ ɛ ꞊tu 'lɩ ꞊haandɛ a 'mʋ yakɔ 'kwli bʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta'. 5 'A mʋ ‑bʋ, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, ɛ ꞊tui 'a mʋ 'yie, 'kɩ 'lɩ 'a 'klɩkɩnɩnɩɩ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti 'bʋ nyre 'ʋ, nyibli a pɛpɛ 'mʋ꞊ʋ 'ye ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ wa 'a mʋ nɩ.

6 ꞊Haandɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa nu 'a mʋ ‑mɔ a ‑tɩ, a kɔ plɔ a bleelɛ, 'ye ꞊bɩɩ a yɩ ꞊hɩʋɛn a gblegble nɩ 'ye, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli. 7 ꞊Hɩʋɛn a 'mʋ, a yɩ 'ye, a yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, a kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ. 'Ye ꞊bɩɩ ‑gʋlʋ ‑mʋ', ‑ɛ di yɩ nyre, ʋ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'wla, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye, 'bʋ mɔ, 'bʋ nɔ yɩ. Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑mɔ'. ‑Aan ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a 'mʋ, ɛ mɔ dɛ gbagbʋ ꞊nɩɔ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑gʋlʋ nɩ. Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ' ‑kɔ 'kwli ‑Yusu 'Klɩsʋ di di de, Nyɩsʋa 'mʋ 'a mʋ 'nyrɛ lɛ pʋ, ɛ kɔ, ɛ 'mʋ 'a mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa ‑nyi, kɔ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'aan 'nyrɛ 'lɩ 'yaa ‑nɩ ‑wɛ, ‑kɔtɩ 'a 'tɩɛ kue ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. 8 ꞊Han‑tɩ, 'kɩ a 'yɛ nɩ 'ye ‑Yusu a 'mʋ, kɛɛ, a nʋɛ ꞊nɛ nɩ. ꞊Han‑tɩ, 'a 'yɛ nɩ 'ye 'kɩ꞊ɩ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, kɛɛ, a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. Nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'a kɔ plɔ a bleelɛ dɩakɩ. ‑Tɛ 'aan plɔ nu buble, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'a ‑mɔlɛnɩna 'lɩ ‑wɛ, 9 ‑kɔtɩ Nyɩsʋa wɛ 'a mʋ nɩ. Wʋwa a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑a yɩ ‑ple.

10 Ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ*, ʋ ꞊mʋɛ la꞊a lɛ, 'kɩ bʋ yru la꞊a lɛ ‑tɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa di nyibli a wʋwa nu. Ti nɩ ye', ꞊haandɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la 'a mʋ ‑mɔ nu, 'ʋ yɩ la 'a ‑tɩ nyibli lɛ ‑lee ‑nɩ. 11 ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑Hihiu* ‑mʋ', ‑ɛ nɩ la 'ʋ ꞊nʋ ke', ɛ nɩ ye', 'ɛ lee la ꞊nʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊hɩʋɛn ‑mʋ', ɛ di la 'ye a ‑tɩ, 'ɛ lee la ꞊nʋ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ꞊hɩʋɛn a 'mʋ, 'a 'yiye 'bʋ ‑hi, Nyɩsʋa di ‑nyi꞊e ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa. Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ a 'mʋ, ʋ ꞊mʋɛ la꞊a lɛ, 'kɩ bʋ yru la dɛ a 'mʋ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ti ‑mʋ' yi, ‑ɛ kɔ 'yri ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ di 'ʋ 'lu ‑mɔ ‑muu ‑nɩ, kɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ yi, ‑tɛ ɛ di 'mʋ nɩ, 12 Nyɩsʋa 'ɛ lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ ꞊nʋ 'pa‑, ʋ 'yɩ ‑tɛblɩ a 'mʋ 'a 'yiye ‑kɔ, kɛɛ, 'a mʋ ‑di꞊e 'ye. Ti ‑bʋ 'yri, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ pɩ ‑Yusu a ꞊haantitie, ʋ lee nɛ 'a mʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ nɩ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑mʋ', ɛ yɩ nyibli ‑nyi, ɛ nɔ‑ ꞊tu ꞊nʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ wlɔn. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ ‑wɛ, 'kɩ bʋ yi wɛn꞊ɛ, kɛɛ, Nyɩsʋa 'yɩ ꞊nʋ꞊ʋ ‑tɔɔ ‑nɩ.

'Aan nunuklɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ

13 ‑Tɛ Nyɩsʋa nu ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, 'a ‑tɩ, ba ‑hie꞊e 'lu ‑mɔ lɛ ‑tɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ‑mɔ ‑wɛ, a 'mʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan nu. Ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ'. A 'nɩ 'hie 'lɩ ꞊dedede 'lu ‑mɔ lɛ, 'bʋ 'yɩ ꞊haandɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa di 'a mʋ ‑mɔ nu 'pa‑, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑Yusu 'Klɩsʋ di ya de. 14 'A ‑nɛ ti, ba ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri a 'yɛ la ‑Yusu a ꞊haantitie nɩ yi, yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ la, ɛ nɔ‑ a yɩ la ꞊wien lɛ kʋɛ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, a 'nɩ 'kʋɛ 'kɩ yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ ꞊wien de. 15 Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ da 'a mʋ, 'kɩ ba ‑hɛ 'a dakɔ, ɛ 'sii 'ʋ yɩ. 'A ‑tɩ, 'aan 'mumu, ba 'sii 'ʋ yɩ ‑wɛ. 16 Ti ‑hi la a ti 'yri, ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'crɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: Ba 'sii 'ʋ yɩ, ‑kɔtɩ 'na 'mumu, 'n 'sii 'ʋ yɩ». 17 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, kɛ‑ a pɩ: «‑Aan 'Baɩ». ‑Tɛ a dɛɛ 'kɩ꞊ɩ 'baɩ, ‑ɛ ‑bɩ ba ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, 'aan 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ti a pɛpɛ ‑bʋ, a di 'nɛ‑ 'klɔ kɩ ‑hii ‑nɩ. Bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, 'a ‑nɛ nyiblo, ‑tɛ 'a nunuklɔ nɩ 'mʋ, kɛ‑ Nyɩsʋa di 'a ‑bati a lɛpʋʋlɛ nu, ‑kɔtɩ ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'nɩ 'jra꞊a lɩ nyibli' lɛ. 18 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑ha 'a 'Yu nɩ, 'ɛ ꞊gblɛ 'a mʋ, 'kɩ 'ʋ nunu‑tɛblɩ ‑mʋ', 'aan 'baɩnʋ tʋɛ la 'a mʋ a ‑ta', ‑ʋ 'yɛ nɩ da ꞊dedede. Ɛ 'yɩ 'wliyɛ ‑bʋ, ‑ɛ pʋɛ 'ta 'pa‑, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑nu, ɛ 'yɩ 'a mʋ ꞊gblɛ, 19 kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, 'a ‑hlʋ ‑nɩ 'klɩ kɩ, ‑ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ, nɔ‑ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ ꞊gblɛ 'a mʋ. ‑Yusu 'Klɩsʋ 'wɩ꞊ɩ blablɛ yɩ, ʋ ‑ha, 'kɩ 'ʋ ‑cɔhlʋn* a ‑ta'. Ɛ 'sii 'ʋ yɩ ‑tɛɛ, dɛ ‑hʋan ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑nɩ. 20 'Tɩ‑ Nyɩsʋa 'mʋ la 'klɔ nu, 'kɩ ɛ ‑ha la 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ. Kɛɛ, ti ‑bʋ, ‑ɛ mɔ lɛ'bɔɔti, ɛ tɔɔ ꞊nɛ nyibli a pɛpɛ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊nʋ wa. 21 Nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'a kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ. Nɔ‑ ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ, kɔ, 'ɛ ‑nyi꞊e ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa. Nɔ‑ nu꞊o, 'a kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ, 'a yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ di 'a mʋ 'nɩ wa.

22 A 'sii 'ʋ 'aan dɩɔnʋ yɩ, ‑kɔtɩ a ꞊tui 'ʋ Nyɩsʋa a win nɩ. Nɔ‑ yɩ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ ba nʋɛ nɛ 'aan 'bio, ‑ʋ yɩ Nyɩsʋa ꞊wien kʋɛ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ba 'cibi 'ʋ 'waa nʋɛlɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ. 23 Bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a win ‑bʋ, ‑ɛ yɩ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑wɛ bʋ. Ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa naa 'lɩ, 'ɛ ‑nyi 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ. Nyɩsʋa ‑bʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ 'kʋ, nɔ‑ kɔ 'yonʋ a ‑hɛ. A 'yɩ nyiblo ꞊dʋ, ‑ɛ 'kʋɩ a 'yonʋ ‑hɛ. 24 Ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'crɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«‑Tonyibli a pɛpɛ,

ʋ 'wɩ꞊ɩ ‑piti yɩ, ‑ʋ 'kʋɩ.

'Waa yɩnɩnɔ 'wɩ꞊ɩ ‑piti a ‑pui yɩ, ‑ɛ 'yrʋɛ.

25 Kɛɛ, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a win 'nɩ ‑wɛ꞊ɛ bʋ nɩ 'klɔ ‑mɔ 'klɔ.»

Nyɩsʋa a win a 'mʋ, ‑kɔtɩ ‑a ‑hlɛ, nɔ‑ mɔ ꞊haantitie ‑mʋ', a 'wɩn.

2

Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'a mʋ nɩ, 'kɩ ba ‑hɛ 'a nyibli

1 ‑Tɛ Nyɩsʋa ‑nyi 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, ba ‑ha 'lɩ ‑tɛblɩ ‑hʋɩn a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ba 'kee hɩ a nunuo, kɔ, a 'nɩ 'naa 'lɩ 'li nɩ 'hʋɛn, a 'nɩ 'tuo 'kɩ ca, kɔ, a 'nɩ 'die 'lɩ nyibli a 'nyrɛ. 2 Kɛɛ, ba 'wɩ꞊ɩ 'yupanʋ yɩ, ‑ɛ ‑hʋɛ 'a 'dii a nɩyɛ 'a ‑nɛ ti. Kɛ‑ nɩ ‑do ba nu Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑hʋhʋa, ‑ɛ di꞊e nu, 'aan ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ ba nu, bʋ gba꞊a ‑gbagba, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ 'a mʋ ‑waa ‑nɩ pɛpɛ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre. 3 Dɛ a 'mʋ, nɔ‑ kɔ ‑hʋhʋa a kɔ ba gba 'lu ‑mɔ, ‑kɔtɩ a ꞊tɛ꞊ɛ wlɔn, 'a 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ꞊haandɛ a 'mʋ, ɛ nɔ wlɔn.

4 Ba 'yɩya 'ʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɩ bʋ. Nɔ‑ yɩ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. Nɔ‑ 'wɩ꞊ɩ 'hɩɔ ‑mʋ' yɩ, 'kayupʋnyʋ 'yɩ ‑hʋa bʋ nuu ‑kʋan 'yri. Kɛɛ, 'hɩɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa ‑mɔ ‑bɩ ɛ ‑ha 'lɩ, 'ɛ nuu ꞊nɛ ‑kʋan 'yri, ‑kɔtɩ 'kɩ 'lɩ ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ 'yi, ɛ nɔ yɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'hɩ a pɛpɛ 'ʋ. 5 'Aan 'mumu, ‑ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ, ba 'wɩ꞊ɩ 'hɩɔdʋ a 'mʋ yɩ, ‑ɛ nɩ 'klɔ, ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'a mʋ nu, ɛ 'mʋ 'kayu ‑mʋ' pʋ, ‑ɛ kɔ bʋ 'a ‑Hihiu* di 'lɩ 'ti. 'A mʋ ‑di 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ nɩ, ‑ʋ di 'a ‑cɔhlʋnpinyʋdɛ nu. ‑cɔhlʋn* a 'mʋ, a di pi, ‑ɛ di 'a plɔ ‑blee ‑nɩ, nɔ‑ ‑mɔ ba ‑ha 'lɩ 'aan ꞊wlɩ, ba ‑nyi ꞊nɛ꞊ɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ. 6 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ʋ 'crɩɩ la 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a 'crɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ, kɛ‑ Nyɩsʋa ‑pʋ:

«Ba 'ye kɛ, 'n ‑ha 'lɩ ꞊haan'hɩɔ,

'nɩ gbɛ 'lɩ꞊ɩ 'dɩɔ ‑mʋ',

ʋ dɛɛ Sion (Jrusrɛ) 'kwli bʋ ꞊tu mɔ.

Nɔ‑ kɔ kɩ 'n di 'ʋ 'na 'kayu 'ʋ ‑pʋʋ ‑nɩ.

Ɛ nɔ‑ 'n ‑ha 'lɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ yɩ.

'A ‑nɛ nyiblo, ‑ɛ di꞊e ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ,

‑tʋɩ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ nu꞊o, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ.»

7 ꞊Haan'hɩɔ a 'mʋ, ɛ mɔ ꞊haandɛ ꞊nɩɔ, 'kɩ ʋ 'a mʋ ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, kɛɛ, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ yɩ꞊ɩ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ʋ 'crɩɩ la 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a 'crɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«'Hɩɔ ‑mʋ', 'kayupʋnyʋ 'yɩ ‑hʋa bʋ nuu ‑kʋan 'yri,

ɛ nɔ‑ ‑ʋ ‑bɩ 'du ye', 'ɛ ‑hɛ 'hɩɔ gbagbʋ,

‑ɛ kɔ ‑kʋan dɩakɩ,

'ʋ nu꞊o, 'ʋ pʋ 'kayu.»

8 Ɛ 'crɩ la nɩ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'crɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«'Hɩɔ a 'mʋ, ɛ ni꞊e nɩ,

nyibli a bʋɩyɔ 'ʋ yɩ꞊ɩ yrɛ bi,

'ʋ yɩ ꞊hlɔn lɛ bi.»

'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'waa bʋɩyɔ 'ʋ yɩ꞊ɩ yrɛ bi, 'ʋ yɩ ꞊hlɔn lɛ bi, ‑kɔtɩ ʋ 'nɩ ꞊tuu꞊o 'ʋ Nyɩsʋa a win 'ʋ. Kʋɛ la 'lɩ bʋ, Nyɩsʋa ‑yra la꞊a nɩ, 'kɩ bʋ bi la ꞊hlɔn lɛ, 'bʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ 'a win 'ʋ.

9 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, 'a mʋ ‑mɔ dakɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ. A mɔ bodɩɔpʋ ꞊nɩɔ, ‑ʋ 'wɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ yɩ, ‑ʋ ni Nyɩsʋa a ‑kʋan. 'A mʋ ‑mɔ Nyɩsʋa a dakɔ, Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ pʋ 'kɩbɩa kɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ‑mɔ'. Ɛ ꞊gblɛ 'a mʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛblɩ gbagbɩ ‑mʋ', ɛ ‑nu, a 'mʋ 'a ‑tɩ nyibli ‑lee ‑nɩ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɛ da 'a mʋ nɩ, 'ɛ ‑ha 'lɩ 'a mʋ halɔ 'nyɩ, 'ɛ gba 'ʋ 'a mʋ ‑nyrɛ yɩ, ‑nyrɛdʋ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ wlɩn, ‑ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ. 10 Ti ‑hi la a ti 'yri, a 'yɩ la Nyɩsʋa a dakɔ 'pa‑. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ a ti 'yri ‑bʋ, a ‑hɛ 'a dakɔ. Ti ‑hi la a ti 'yri, a 'yɩ la꞊a ‑yi, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ la 'aan nyaɩ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, a yi꞊e nɩ, ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ, ɛ kɔ 'aan nyaɩ.

Ba ‑hɛ Nyɩsʋa a ꞊koyo

11 'Na nɩnatumupʋ ‑na, bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, a mɔ 'dagbɩ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ. 'Klɔ ‑bʋ, ɛ 'yɩ 'aan bʋnɩɩlɛ 'pa‑. Yakɔ, nɔ‑ mɔ 'aan bʋnɩɩlɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ, a 'nɩ 'nuo 'kɩ yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ ba nu. ‑Tɛblɩdʋ a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛ bʋ nyre 'aan ꞊wlɩ yrɛ. 12 'Kɩ 'lɩ nyibli ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi 'nyɩ, 'aan 'yrinaabʋɩ bʋ 'sii 'ʋ yɩ, mɔ 'ye ꞊bɩɩ ʋ pʋ lɛ, a ni yɩnyre‑tɛblɩ, ꞊haan‑tɛblɩ ‑mʋ', a ni 'a ‑nɛ ti, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ pʋ, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ' ‑kɔ 'kwli ɛ di di.

13 ‑Tɛ ‑a yɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wien kʋɛ, 'a ‑tɩ, ba ꞊tuu 'ʋ 'klɔ a nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ nɛɛ 'blʋ. Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔɔ nyibli a pɛpɛ win kɩ, ba ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. 14 Ba ꞊tuu 'ʋ ‑gʋlʋnʋmapʋ ‑mʋ', 'kɩɩn gbagbʋ ꞊tu 'ʋ blɛ. Ɛ ꞊tu 'ʋ ꞊nʋ blɛ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ‑tɛblɩ ‑hʋɩn, ʋ 'mʋ 'lɩ ꞊nʋ lɛ ‑ha, kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ꞊haandɛ, ʋ 'mʋ ꞊nʋ 'nyrɛ lɛ pʋ. 15 Nyɩsʋa ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ba nu ꞊haandɛ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa ‑bʋ yru Nyɩsʋa, 'tɩ‑ ‑ʋ yɩ 'aan 'nyrɛ di, ʋ 'mʋ dɛdʋ a 'mʋ, 'a nunuo 'kee ‑nɩ. 16 'Aan nunuklɔ bʋ tɔɔ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nu꞊o nɩ, 'a 'yɩ kɛ 'kɩ dɛ 'kuku a ꞊koyo 'pa‑. Kɛɛ, a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ a 'yɩ ꞊koyo 'pa‑ a ‑tɩ, a ‑wɛ 'lɩ ba nu ‑tɛblɩ ‑hʋɩn nɩ. Kɛɛ, ba ‑hɛ Nyɩsʋa a ꞊koyo. 17 Ba ꞊tuu 'ʋ nyibli a pɛpɛ 'ʋ, ba nʋɛ nɛ 'aan 'bio ‑Yusu a nyibli, ba ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, ba ꞊tuu 'ʋ Romakʋɛ a 'kɩɩn gbagbʋ 'ʋ ‑wɛ.

'Aan 'yrinaabʋɩ bʋ 'wɩ꞊ɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'yrinaabʋɩ yɩ

18 'A mʋ ‑kʋannunyibli, 'a mʋ 'n yɩ 'lɩ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. Ba ꞊tuu 'ʋ 'aan nyibli gbagbɩ 'ʋ ‑tɛɛ. Ba 'bʋa 'waa ‑tɩ 'yi ‑tɛɛ ‑wɛ. Kɛ‑ ba nu, 'ye ꞊bɩɩ 'waa ꞊wlɩ nɔ yɩ, 'ye ꞊bɩɩ 'waa ꞊wlɩ nyre yɩ. 19 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ꞊ɩ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui, 'ye ꞊bɩɩ ɛ 'yɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ ‑nu, ‑ɛ blɛɛ ꞊hɩʋɛn a 'yiye yɩ, bʋ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'kɩ ꞊hɩʋɛn a 'mʋ 'a 'yiye 'kwli, ‑kɔtɩ ɛ kɔ 'ʋ Nyɩsʋa a 'ʋ꞊tuulɛ. Dɛ a 'mʋ, nɔ‑ yɩ Nyɩsʋa a plɔ ‑blee ‑nɩ. 20 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ yɩnyre‑tɛblɩ nɩ ni, 'a ‑tɩ 'bʋ yɩ 'a mʋ nɩ bi, 'ye ꞊bɩɩ a kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'kɩ 'lɩ ꞊hɩʋɛndʋ a 'mʋ, 'a 'yiye 'kwli, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ 'a mʋ 'nyrɛ lɛ. Kɛɛ, 'ba yɩ ꞊haandɛ nɩ ni, 'tɩ‑ ꞊haandɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, 'bʋ yɩ 'a mʋ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui, 'tɩ‑ 'ba yɩ ꞊wlʋ a 'lɩla nɩ kʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ dɛ a 'mʋ, nɔ‑ yɩ Nyɩsʋa a plɔ ‑blee ‑nɩ. 21 Nyɩsʋa da 'a mʋ nɩ, 'kɩ ba 'ye ꞊hɩʋɛn, 'ye ꞊bɩɩ a yɩ ꞊haandɛ nɩ ni, ‑kɔtɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mumu, ɛ 'ye ꞊hɩʋɛn, ɛ 'mʋ 'a mʋ wa a ‑tɩ. Ɛ tɔɔ nɛ 'a mʋ 'hru nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'lɩ 'a ꞊pɩ lɛ ‑ha. 22 Ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'yɩ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ ‑nu. Ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kaa ‑nɩ. 23 ‑Tɛ ʋ ‑ha꞊a 'yri lɛ, ɛ 'yɩ ‑mɔ ꞊hɩan, ɛ 'yɩ 'a ‑nɛ 'tanɩ ‑pʋ. ‑Tɛ ʋ ꞊tui꞊e ꞊hɩʋɛn, ɛ 'yɩ lɛ ‑pʋ, bʋ nu nyibli a 'mʋ dɛ ‑hʋan ‑mɔ, kɛɛ, dɛ ɛ ‑nu, ɛ nɔ‑ mɔ ɛ pʋ 'lɩ 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa ‑jɩ' bʋ, ‑ɛ pɩ ‑tɛɛ a ‑bati. 24 ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋ, ɛ 'ble ‑aan dɛ 'kuku, 'ɛ 'ye ꞊hɩʋɛn ‑aan dɛ 'kuku a 'mʋ, 'a ‑tɩ, 'ʋ kɔɔ 'ʋ꞊ʋ tugbɛ 'yie, 'ɛ 'kʋ. ‑Tɛ ɛ nu dɛ a 'mʋ, ɛ 'wɩ yɩ, ɛ ꞊gblɛ ‑a mʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ dɛ 'kuku ‑mɔ', ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ 'klɩ kɔ, ‑a 'mʋ ꞊haandɛ nu. Bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ‑tɛ ɛ nu ꞊hɩʋɛn a 'yiye, 'aan 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. 25 Ti ‑hi la a ti 'yri, a 'wɩ la blablɩ yɩ, ‑ʋ 'wan. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, a ꞊hɩan ‑mɔ, 'a yɩ blablɩkɔnyɔ ꞊wien lɛ kʋɛ, 'ɛ ꞊tui 'a mʋ 'yie, dɛ ‑hʋan ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ lɛ ‑hrɛn a ‑tɩ.

3

Nʋgbɩ kɔ 'waa nyɩbɛpʋ

1 'A mʋ nʋgbɩ, ba kɔ 'ʋ 'aan nyɩbɛpʋ a 'ʋ꞊tuulɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'kɩ 'lɩ 'aan nyɩbɛpʋ 'nyɩ, ‑ʋ ‑bɩ 'bʋ nɩ 'lɩ, 'bʋ 'yɩ 'ʋ Nyɩsʋa a win a 'ʋ꞊tuulɛ ‑kɔ, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, 'aan 'yrinaabʋɩ a ‑tɩ. Mɔ 'ye ꞊bɩɩ a 'yɩ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑lee ‑nɩ, 2 ʋ di꞊e 'nɩ 'ye, ‑tɛ 'aan 'yrinaabʋɩ nu 'ʋyɩ'siilɛ, kɔ, ‑tɛ a ni 'ʋ 'waa 'ʋ꞊tuulɛ. 3 A 'nɩ 'hie 'lɩ꞊ɩ 'lu ‑mɔ lɛ 'a ‑nɛ ti, ‑tɛ 'aan wlawlɩ a yɩnɩnɔ di 'mʋ nɩ, ‑tɛ a di 'lu a bibie nu, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ 'ʋ blɛ 'ta, kɔ, ‑tɛ a di ‑gʋlʋ‑tɛblɩ a 'hʋɩlɛpʋpʋʋ nu, kɔ, ‑tɛ a di yɩnɔdanɩ a ‑mɔpʋpʋʋ nu. 4 Kɛɛ, dɛ ba ‑hie 'lu ‑mɔ lɛ 'a ‑nɛ ti, nɔ‑ mɔ, 'aan ꞊wlɩ bʋ nɔ yɩ, ‑ɛ mɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, kɔ ꞊wlʋ a 'yɔpɔlɛ. Nɔ‑ mɔ yɩnɩnɔ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. Ɛ nɔ‑ mɔ dɛ gbagbʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 5 Yɩ‑hɛ‑nyrɛ a nʋgbɩ, ‑ʋ yɩ la Nyɩsʋa ꞊wien lɛ kʋɛ, kɛ‑ ʋ nu la yɩnɩnɔ. Ʋ ꞊tui la 'ʋ 'waa nyɩbɛpʋ nɩ. 6 Sara a ‑tɩ bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli. Bʋ kɔ la 'ʋ 'a nyɩbɩʋ Abrahamʋ a 'ʋ꞊tuulɛ a ‑tɩ, 'ɛ dɛɛ la꞊a 'a kʋkɔnyɔ. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ ꞊haandɛ nɩ ni, ꞊wɩ yɩ Sara, a di ‑hɛ 'a 'yonʋ nyrɔyo. Ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, 'kɩ ꞊dedede bʋ kaa 'a mʋ yɩ, 'kɩ ba nu ꞊haandɛ a 'mʋ.

7 'A mʋ nyɩbɛpʋ ‑mɔ ‑bɩ, ba nu 'aan nʋgbɩ ꞊haandɛ 'yi ꞊hlɔn lɛ. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ a nu 'klɩ a kɩnɩnɩɩ, ʋ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. Ba ꞊tuu 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ, ‑kɔtɩ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa yɩ 'a mʋ ‑nyi, 'kɩ 'lɩ dadʋ 'kwli, 'a mʋ nɩ 'hʋɛn ɛ yɩ꞊ɩ ‑nyi. Ba ꞊tuu 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'ba yɩ Nyɩsʋa nɩ dɛ, ɛ 'mʋ 'a mʋ nʋa yɩ bʋ pʋ.

‑Yusu a nyibli di 'ye ꞊hɩʋɛn, 'ye ꞊bɩɩ bʋ yɩ ꞊haandɛ nɩ ni

8 Dɛ ‑kɔ kɩ 'n yɩ 'ʋ ‑yrɛɛ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Aan pɛpɛ, ba kɔ 'lulɛ‑hihietu nɩ ‑do. Ba yuyru nyaɩ, ba nʋnʋɛ ‑nɩ, ‑kɔtɩ a mɔ 'dɩayɩnʋ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. Ba nunu ꞊haan‑tɛblɩ 'yi ꞊hlɔn lɛ, ɛ kɔ ba ꞊tɩɔ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ 'lɩ. 9 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ nu 'a mʋ dɛ ‑hʋan ‑mɔ, a 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ dɛ ‑hʋan ‑mɔ ‑wɛ. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ pʋ 'a mʋ 'tanɩ ‑mɔ, a 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ 'tanɩ ‑mɔ ‑wɛ. Kɛɛ, dɛ ba nu, nɔ‑ mɔ, ba da Nyɩsʋa, 'kɩ bʋ nu꞊o ꞊haandɛ ‑mɔ, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa da la 'a mʋ, 'kɩ ba ‑hɛ 'a nyibli, ɛ pʋ la 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ 'yi ꞊hlɔn lɛ. 10 Ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'crɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ:

«Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ ‑hʋɛ bʋ nɩ ꞊haan'klɔ,

kɔ, 'bʋ ‑hʋɛ bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

ɛ blɛɛ yɩ, bʋ 'kee ‑tɩ ‑hʋɩn a hɩhla,

kɔ, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ nu hɩ.

'Bʋ yɩ lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nɩ ꞊haan'klɔ.

11 Ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ nu ‑tɛblɩ ‑hʋɩn,

kɛɛ, bʋ nu ꞊haan‑tɛblɩ lɛ,

bʋ ꞊mʋɔ꞊ɔ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ,

'kɩ ɛ kɔ 'a 'bio 'hʋɛn‑, bʋ wɛɛn kɩ bʋ.

12 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ꞊haandɛ,

Nyɩsʋa ꞊tui ꞊nʋ 'yie.

'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ꞊ɩ dɛ nɩ ‑hʋɛ,

ɛ pɩ ꞊nʋ nʋa yɩ bʋ.

Kɛɛ, ‑tɛblɩ‑hʋɩnnunyʋ ‑mɔ ‑bɩ,

ɛ ‑wɛn ꞊nʋ yɩ.»

13 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ꞊mʋɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, 'kɩ ba nu ꞊haandɛ, ‑ɛ ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nuu nɛ 'a mʋ 'crɛ lɛ. 14 Mɔ 'ye ꞊bɩɩ a yɩ ꞊hɩʋɛn 'nɩ 'ye, 'kɩ 'ʋ ꞊haandɛ ‑mʋ', a ni a ‑ta', dɛ a 'mʋ, 'a ‑tɩ, Nyɩsʋa di nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ. 'A ‑tɩ, a 'nɩ 'pie 'lɩ nyibli a 'mʋ, 'waa hʋannʋ, ‑ʋ ‑hʋɛ ‑bʋ nu 'a mʋ 'crɛ lɛ. 'Aan ꞊wlɩ 'nɩ 'wʋʋ 'lɩ 'ku. 15 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, ba ꞊tuu 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ʋ. Bʋ mɔ 'aan Kʋkɔnyɔ. Ti a pɛpɛ, ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', ‑ɛ di꞊e nu, nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ di 'a mʋ 'bɛti ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a yɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wien lɛ kʋɛ, a 'mʋ ꞊nʋ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ. 16 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ ꞊nʋ klɛ nɩ ‑hɩhɩɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, kɔ, ba kɔ 'waa 'ʋ꞊tuulɛ. A 'nɩ 'nuo 'lɩ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑kɔtɩ 'aan ꞊wlʋ 'ɛ yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'plɛ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'bʋ ‑hʋɛ bʋ di 'aan 'nyrɛ, ‑tʋɩ 'mʋ ꞊nʋ nu, ‑kɔtɩ ʋ hlɛ ‑tɩ ‑hʋɩn, 'kɩ 'ʋ 'aan 'yrinaabʋɩ ‑mɔ', 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ ‑Yusu a 'hru wlɔn. 17 Ɛ nu ‑tɛɛ, ꞊haandɛ ‑mʋ', a ni a ‑tɩ, ba 'ye ꞊hɩʋɛn, Nyɩsʋa 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ba 'ye ꞊hɩʋɛn, yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', a ni a ‑tɩ. 18 ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mumu, ɛ 'kʋ nɩ, ‑aan ‑tɛblɩ 'kukui a ‑tɩ. 'A 'kʋkʋʋ mɔ 'kʋʋwɔ nɩ ‑do. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', nɔ‑ 'kʋ, ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ɛ 'mʋ ‑a mʋ wa a ‑tɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, ‑a 'mʋ Nyɩsʋa yrɛ 'mʋɛ ‑nɩ. Nyibli, nʋ‑ 'la꞊a, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* ‑ha 'lɩ꞊ɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ ‑ha꞊a 'klɔ. 19 'Kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli, 'kɩ ɛ mu 'lɩ 'kuo ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ nɩ ꞊jɩ', 'ɛ lee ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ. 20 'Kuo a 'mʋ, ʋ nʋ‑ mɔ nyibli ‑mʋ', ti ‑hi la a ti 'yri, ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu la 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ɛ yɩ ꞊nʋ ‑ple, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Noe, ɛ nii la 'ʋ 'mɩɩ, kɛɛ, nyibli a 'mʋ, ʋ 'tɩɛ yɩ la Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pa la 'lɩ 'mɩɩ a 'mʋ 'kwli, ʋ 'yɩ la ‑hʋ. Ʋ mɔ la nyibli nɩ ꞊blɩɛn꞊blɩɛn, nʋ‑ Nyɩsʋa ‑wa, 'kɩ 'ʋ 'nie ‑mʋ' a ‑ta'. 21 'Nie a 'mʋ, ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ naa 'lɩ, nɔ‑ mɔ 'nie ‑bʋ, ʋ pɩ kɛ 'a mʋ 'lu lɛ, ‑ɛ wɛ 'a mʋ, 'a yruulɛ ꞊nɩɔ. 'Nie a 'lupʋpʋʋ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'aan 'hʋɩ a ‑puple a ‑tɩ 'pa‑. Kɛɛ, dɛ, ‑a ‑hʋɛ Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ mɔ, bʋ nu꞊o, ‑aan ꞊wlɩ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ. 'Nie a 'lupʋpʋʋ, ɛ wɛ 'a mʋ nɩ, ‑kɔtɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ. 22 ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ mu 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa a diidɛkɩbɩa kɩ bʋ, 'ɛ kɔɔ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ win kɩ, kɔ 'kuo a pɛpɛ, kɔ 'a ‑nɛ 'klɩkɩnɩdɛ ꞊dʋ 'hʋɛn‑.

4

Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑bʋ kɔɔ nɛ 'a mʋ win kɩ

1 ‑A yi꞊e nɩ ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, 'kɩ 'lɩ 'a ‑plahʋɩ 'kwli. 'A ‑tɩ, 'aan 'mumu, ba kɔ 'lulɛ‑hihiedʋ a 'mʋ, ba ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ ba 'ye ꞊hɩʋɛn, ‑tɛ ɛ nu ꞊hɩʋɛn a 'yiye, ‑kɔtɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'ye ꞊hɩʋɛn, 'kɩ 'lɩ 'a ‑plahʋɩ 'kwli, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o 'kɩ dɛ 'kuku de. 2 Kʋɛ 'kɩ mɔ bʋ, ti a pɛpɛ ‑bʋ, a di 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ ‑hii ‑nɩ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ ba nu, ɛ nɔ‑ ba nu. A 'nɩ 'nuo 'lɩ yɩnyreklɔ ‑mʋ', 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ. 3 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ nʋɛ ‑nɩ bʋ nu, 'aan 'mumu, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ a ni la, 'kɩ 'lɩ ti ‑hʋɔhʋɩ 'kwli. 'Kɩ bʋ hree 'kɩ mɔ. Ti ‑hi la a ti 'yri, 'a ‑nɛ dɛ, ɛ nɔ‑ a yɩ la 'aan dɩɔnʋ wlɔn ‑hie ‑nɩ, ‑tɛblɩ ‑hʋɩn 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ la, ɛ nɔ‑ a ni la, 'a yɩ la 'yi lɛ ‑bibi ‑nɩ, 'a yɩ la 'aan dɩɔnʋ didi‑tɛblɩ kɔ nɔ 'hʋɛn‑ wlɔn ‑hie ‑nɩ, 'a kwlɛ la ‑cɩ, ‑ɛ yɩ la Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ. 4 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'bʋ mɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, 'bʋ yɩ 'waa dɩɔnʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede wlɔn nɩ ‑hie ‑nɩ, a 'nɩ 'kʋɛ 'lɩ ꞊nʋ ꞊wien de. ‑Tɛ a 'yɛ nɩ kʋɛ 'kɩ ꞊nʋ ꞊wien, 'a ‑tɩ 'waa ꞊wlɩ kɛɛ lɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ ‑hɛ 'a mʋ 'yri lɛ. 5 Kɛɛ, ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ 'kwli, 'kɩ ʋ di 'ʋ Nyɩsʋa ye' mu, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ di 'klɔnɩnyibli kɔ 'kʋkʋnyibli 'hʋɛn‑ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ 'yɩ ‑mɔ ‑hlɔ. 6 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'kʋ, ‑tɛ ʋ 'tɩɛ nɩ la 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, Nyɩsʋa pʋʋ la ꞊nʋ ‑bati lɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ ni nyibli a pɛpɛ a ‑bati a lɛpʋʋlɛ. ‑Tɛ ʋ 'kʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ pʋ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mʋ' nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'klɔ nɩ, ꞊wɩ yɩ Nyɩsʋa.

'Klɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi 'a mʋ, nɔ‑ ba nu, ba ‑hɛɛ nɛ 'aan 'bio

7 Ti ‑bʋ, ‑ɛ hie 'lɩ, 'klɔ 'mʋ 'ʋ ‑wlu ‑hɔn, ɛ 'yɩ ‑hʋ. Ba kɔɔ nɛ 'aan dɩɔnʋ win kɩ, kɔ, ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ Nyɩsʋa da. 8 Dɛ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hi 'ʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'ʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ba 'cibi 'ʋ, ba nʋnʋɛ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, ‑kɔtɩ 'bʋ mɔ, 'ba nʋɛ nyibli, a ‑hrui 'waa ‑tɛblɩ 'kukui a ‑tɩ ‑mɔ. 9 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pʋɛ 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ba 'ble ꞊nʋ kʋa ‑tɛɛ. A 'nɩ 'pʋplɛɛ 'lɩ wlɔn lɛ. 10 Nyɩsʋa nu 'a mʋ ꞊haan‑tɛblɩ a gblegble 'yi ꞊hlɔn lɛ, 'ɛ ‑nyi 'a ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ 'klɩ, 'kɩ bʋ nu ‑tɛblɩ a gblegble. 'Klɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi 'a ‑nɛ nyiblo, ɛ 'nɩ 'hihre 'lɩ lɛ. Nɔ‑ bʋ nu, bʋ ‑hɛɛ nɛ 'a 'bio. 11 'Bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ ‑nyi nyiblo 'klɩ, 'kɩ bʋ hle, nyiblo a 'mʋ, bʋ hla Nyɩsʋa a ‑tɩ. 'Bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ ‑nyi nyiblo 'klɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ nɛ 'a 'bio, ‑ɛ ‑bɩ 'klɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi꞊e, nɔ‑ bʋ nu, bʋ ‑hɛɛ ꞊nʋ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', a ni, bʋ nu꞊o, Nyɩsʋa bʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑ta'. ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ɛ nɔ‑ kɔ 'klɩ, ‑tɛ ɛ tɛ yɩ bʋ. Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ.

Plɔ a bleelɛ, 'kɩ 'ʋ ‑Yusu a nyiblo ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ɛ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye, ‑tɛ ɛ mɔ ‑Yusu a nyiblo a ‑tɩ

12 'Na ꞊wlʋ a nɩnatumupʋ ‑na, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ yɩ 'lɩ ꞊hɩʋɛn a 'yiye 'kwli nɩ ‑nɛɛ ‑nɩ, 'bʋ yɩ 'a mʋ ‑tɛblɩ nɩ ‑tʋɛ ‑nɩ, ɛ 'nɩ 'kɛɛ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ lɛ. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ mi 'a mʋ yrɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'ye, 'bʋ mɔ, 'ba kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ. A 'nɩ 'yee 'lɩ꞊ɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ 'ʋ lɛ ‑nɔɔ ‑nɩ. 13 ꞊Hɩʋɛn nɩ ‑do, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ye, nɔ‑ a yɩ 'ye. 'A ‑tɩ o, ba nu dɔdʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri nyibli di 'ʋ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa 'ʋ 'yee ‑nɩ, a 'mʋ dɔdʋ nu, ɛ 'mʋ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ ‑hi. 14 'Bʋ mɔ, 'bʋ yɩ 'a mʋ 'tanɩ nɩ ꞊tui, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ, Nyɩsʋa di nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ‑ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ, ɛ nɔ‑ di 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ nɩ.

15 'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ yɩ ꞊hɩʋɛn nɩ 'ye, ‑tɛ ɛ nu yɩnyredɛ ꞊dʋ a ‑tɩ, ꞊bɩ ɛ 'la nyiblo, ɛ mɔ 'yiyrinyɔ, ‑hʋʋ' ɛ pɩ 'lɩ 'a 'bio a ‑tɩ mɛ 'nyɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'pʋʋ 'lɩ꞊ɩ 'nyrɛ lɛ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'a ‑tɩ. ‑Tɛblɩ ꞊dʋ a 'mʋ, ɛ 'nɩ 'nɩɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. 16 Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ꞊ɩ ꞊hɩʋɛn nɩ ꞊tui, ‑tɛ ɛ mɔ ‑Yusu a nyiblo a ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ‑tʋɩ 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ. Kɛɛ, bʋ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, ‑tɛ ʋ dɛɛ ꞊nɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nyiblo a ‑tɩ.

17 Ti ‑bʋ, ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ nyre 'ʋ nɩ. 'A nyibli, nɔ‑ ɛ di ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ yɩ‑hɛdɛ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ pʋʋ nɛ ‑a mʋ ‑bati lɛ yɩ‑hɛdɛ, ‑bɩ' ɛ di 'mʋ ꞊ti, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ 'yɩ ꞊haantitie ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ 'lɩ? 18 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ʋ 'crɩɩ la 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli nɩ, ‑ɛ mɔ:

«Ɛ kla 'mʋ, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ wa nyibli ‑mʋ',

‑ʋ 'sii 'ʋ yɩ.

'Bʋ mɔ, 'bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ‑bɩ' ɛ di 'mʋ ꞊ti,

'kɩ 'ʋ dɛ‑hʋannunyɔ ‑mɔ,

‑ɛ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi 'lɩ?»

19 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ, nyibli bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, nyibli a 'mʋ bʋ 'cibi 'ʋ ꞊haan‑tɛblɩ a nunuo, 'tɩ‑ Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑aan nununyɔ, kɔ, ‑ɛ kɔ 'lɩ ‑aan dɛ ‑mɔ, ɛ nɔ‑ bʋ pʋ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ ‑jɩ' pɛpɛ.

5

Ba ꞊tɩɔ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'

1 'Cʋɛ a ye'nanyʋ 'n mi 'lɩ ‑mɔ hle mɔ. 'Na 'mumu, 'mɔ 'cʋɛ a ye'nanyɔ ꞊nɩɔ. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑Yusu 'Klɩsʋ yɩ la ꞊hɩʋɛn 'ye, 'n 'ye la꞊a nɩ. Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa nyibli ‑tɔɔ ‑nɩ, a bi 'lɩ yɩ, 'n bi 'lɩ yɩ, ‑a di kɔ 'lɩ ‑aan 'kɩbɩa. 'A ‑tɩ, 'n nyɛɛ nɛ 'a mʋ lɛ: 2 Ba ꞊tu Nyɩsʋa a nyibli ‑mʋ', ɛ ‑nyi 'a mʋ 'yie. Ba nu꞊o, ꞊wɩ yɩ blablɩkɔnyɔ, ‑ɛ ꞊tui 'a blablɩ 'yie. Ba ꞊tu ꞊nʋ 'yie, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlʋ a pɛpɛ kɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa. A 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ nyiblo 'yɛ nɩ nɩ wɛn 'ʋ 'a mʋ ke'. Ba 'wlaa 'ʋ ꞊wlʋ bʋ, ba nu ‑kʋan a 'mʋ. A 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, 'wliyɛ a 'yiye a ‑tɩ. 3 Nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi 'a mʋ, 'kɩ ba ꞊tu ꞊nʋ 'yie, a 'nɩ 'nɩɩ 'lɩ ꞊nʋ 'lu bʋ, kɛɛ, 'aan 'yrinaabʋɩ bʋ tɔɔ ꞊nʋ, ‑tɛ ʋ di 'waa dɩɔnʋ a naalɛ nu. 4 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ lɛ nɩ ni, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ mɔ blablɩkɔnyɔ gbagbʋ, ɛ di di, ɛ di ‑nyi 'a mʋ 'wio gbagbʋ, ‑ɛ mɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ 'klɔ ‑mɔ 'klɔ.

5 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ gbloyɔ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ba ꞊tuu 'ʋ 'aan ye'nanyʋ 'ʋ. 'Aan pɛpɛ, kɛ‑ 'n pɩ 'a mʋ yɩ, ba ꞊tɩɔ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ 'lɩ, a 'mʋ ‑hɩhɛɛ ‑nɩ, ‑kɔtɩ ʋ 'crɩ꞊ɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ ‑mɔ: «Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛɛ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ, Nyɩsʋa di 'lɩ ꞊nʋ 'nɩ ꞊tɩɔ ‑nɩ, kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tɩʋɛ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ, ɛ di nu ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ.» 6 'A ‑tɩ o, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ba ꞊tɩɔ 'lɩ 'aan dɩɔnʋ, 'kɩ 'ʋ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa ye', ‑ɛ di꞊e nu, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ di 'ʋ꞊ʋ 'ʋ ‑hʋa ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'a mʋ 'lɩ 'yaa ‑nɩ. 7 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛɛ 'a mʋ 'kla ‑wliye, ba pʋ 'lɩ ꞊nɛ꞊ɛ ‑jɩ' bʋ, ‑kɔtɩ ɛ pɩ 'aan ‑tɩ ꞊wlɩ ‑mɔ lɛ.

8 Ba nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie. 'Aan yraanyɔ, ‑ɛ mɔ Satan, ɛ yɩ ‑hihie lɛ, 'ɛ ꞊mʋɛ nyiblo lɛ, ɛ di klɔ, ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑ji yɩ, ‑ɛ klui, ‑ɛ ꞊mʋɛ diidɛ lɛ. 9 Ba nyra꞊a yɩ bʋ, ba 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ. 'Bɩ a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'aan 'bio ‑Yusu a nyibli, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, ʋ yɩ 'ye ꞊hɩʋɛn, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ a ni, 'a yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye. 10 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'a yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye. Kɛɛ, ti gbi 'bʋ ‑hi, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑mɔ ꞊haan‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑wlu, 'a ꞊gbɛtʋ, ɛ di꞊e 'nɩ nu, a 'mʋ 'ʋ yɩ ꞊cɛ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi, kɔ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, a 'mʋ bʋ ku, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ 'hru ꞊dʋ wlɔn. Ɛ da 'a mʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, a 'mʋ 'lɩ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ 'kwli pa. 11 Nɔ‑ kɔɔ 'klɔ a pɛpɛ win kɩ, ‑tɛ ɛ tɛ yɩ bʋ. Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ.

'Bɛtilɛ

12 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ mɔ Silasɩ, nɔ‑ ‑hɛɛ 'mʋ, 'nɩ 'crɩɩ nɛ 'a mʋ 'crɩɛn gbe ‑bʋ ‑mɔ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'aan 'dɩayɩ ꞊nɩɔ, ‑ɛ yɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wien lɛ kʋɛ ‑tɛɛ. 'N yɩ 'crɩɩ nɛ 'a mʋ ‑mɔ, 'mʋ 'lɩ 'a mʋ ꞊wlʋ 'kwli bʋ ꞊tu. 'Ya 'ʋ 'lu de, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa ni ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'n nu 'a 'cɩcrɩɩ. ꞊Haandɛ a 'mʋ, ba 'ble꞊e kʋa ‑tɛɛ.

13 ‑Yusu a nyibli ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ Babilɔnɩdɩɔ 'kwli, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ ‑nu, 'ɛ ‑ha 'lɩ 'a mʋ 'lɩ, ʋ 'bɛti 'a mʋ ‑tɛɛ. Makɩ, 'n nʋɛ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ 'na 'yu, ɛ 'bɛti 'a mʋ ‑tɛɛ. 14 Ba ‑nyinyi 'wio ‑tɛɛ, ɛ 'mʋ꞊ʋ nyibli ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, a nʋnʋɛ nɩ, ꞊wɩ yɩ 'dɩayɩnʋ.

'Aan pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑jɩ', Nyɩsʋa bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ.

2 PIƐLƖ

1

2

3

PIƐLƖ A 'HƲƐN A 'CRƖƐN

ɛ 'crɩ la

1

1 'Mɔ Simɔ Piɛlɩ ꞊nɩɔ, ‑ɛ yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ. 'Mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ, 'nɩ mɔ 'a ‑mɔnanyɔ* ‑wɛ. 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑a nu 'a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, 'a mʋ 'n yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ. ꞊Wlʋ a yɩkuolɛ a 'mʋ, a bi 'lɩ yɩ, ‑a bi 'lɩ yɩ, ɛ yɩ ‑a mʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ dɩakɩ. ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ nu꞊o, ‑aan pɛpɛ, ꞊a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑kɔtɩ ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'tɩ‑ ɛ 'nɩ 'jra꞊a lɩ nyibli lɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa, 'tɩ‑ 'ɛ mɔ ‑aan Wanyɔ. 2 Nyɩsʋa bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, kɔ bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ ‑wɛ. 'Bʋ mɔ, 'a yiyie kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a yiyie 'bʋ yɩ klɛ nɩ ‑bii ‑nɩ, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ di ‑tɛblɩ a 'mʋ 'nɩ nu.

Ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, 'aan 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ

3 ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ nu꞊o, ꞊a yi Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ da ‑a mʋ, 'kɩ ‑a kɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, ‑ba pa 'lɩ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa 'kwli, kɔ, ‑aan 'yrinaabʋɩ 'mʋ ‑Yusu a 'yrinaabʋɩ yɩ 'wɩ, ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ. ‑Tɛ ‑a yi 'kɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ꞊gbɛtʋ, 'kɩ 'lɩ 'a 'klɩ a kɩnɩnɩɩ 'kwli, ɛ ‑nyi ‑a mʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ' nɩ, ‑a 'yɩ ‑kɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ 'klɔ yrayrʋ kɔ, ɛ kɔ, ‑aan 'yrinaabʋɩ, ɛ 'mʋ Nyɩsʋa a plɔ ‑blee ‑nɩ. 4 'Kɩ ɛ naa 'lɩ ‑tɛblɩ a 'mʋ 'kwli, 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ ‑tɛblɩ gbagbɩ ‑mʋ', ɛ pʋ la lɛ, ti ‑hi la a ti 'yri, ɛ di la ‑a mʋ ‑nyi. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ mɔ yɩnɔ‑tɛblɩ ꞊nɩɔ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ. Kɛ‑ ɛ nu 'a nunuo, ‑ɛ di꞊e nu, yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, nyibli a ꞊wlɩ nʋɛ ‑nɩ, 'a 'tʋ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ nu, kɔ, a 'mʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ kɔ. 5 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, 'aan 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, 'aan 'yrinaabʋɩ 'bʋ 'sii 'ʋ yɩ, ba ꞊mʋɔ ꞊tɔ a kʋkɔ lɛ. 6 'Bʋ mɔ, 'ba kɔ ꞊tɔ, ba yi 'aan dɩɔnʋ a naalɛ ‑wɛ. 'Bʋ mɔ, 'ba yi 'aan dɩɔnʋ a naalɛ, ‑ɛ ‑bɩ ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla. 'Bʋ mɔ, 'ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, ‑ɛ ‑bɩ ba ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ. 7 'Ba yɩ 'ʋ Nyɩsʋa nɩ ꞊tui ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ba nʋnʋɛ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ 'dɩayɩnʋ. 'Bʋ mɔ, 'ba nʋnʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ba nʋɛ nyibli a pɛpɛ ‑wɛ. 8 'Bʋ mɔ, 'ba 'cibi 'ʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'a nunuo, ‑ɛ ‑bɩ 'aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a yiyie 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ mɔ dadʋ, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ꞊ʋ nu, 'aan ꞊haan‑tɛblɩ ‑mʋ', a di nu, ɛ 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ. 9 Kɛɛ, nyibli 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɛ nɩ nu ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'wɩ꞊ɩ 'yii'dɔnyʋ yɩ, ‑ʋ 'yɛ nɩ yru lɛ. Nyibli a 'mʋ, ɛ ‑hru ꞊nʋ ‑mɔ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ ‑hʋɩn ‑mʋ', ʋ ni la, Nyɩsʋa 'wʋwla꞊a nɩ.

10 'Na 'dɩayɩnʋ ‑na, ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa da 'a mʋ nɩ, ɛ kɔ, 'ɛ ‑ha 'lɩ 'a mʋ, 'kɩ a 'mʋ ꞊haan‑tɛblɩ a 'mʋ nu. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ nɩnalɛ nɩ ni, a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba ‑hɔn 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn yruyru. 11 'Ba yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, Nyɩsʋa di ‑nyi 'a mʋ 'hru, 'kɩ ba pa 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ kɔ ‑aan Wanyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ' 'kwli, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ yruyru.

12 Nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ 'tɩɛ di 'lɩ 'a mʋ ‑tɩ a 'mʋ, ʋ tʋɛ la 'a mʋ 'kwli lɛ pʋ, 'ye ꞊bɩɩ a yi꞊e, ɛ kɔ, 'ye ꞊bɩɩ a 'ble꞊e kʋa. 13 'Nɩ 'tɩɛ nɩ 'klɔ, 'n yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ ꞊bʋ pʋ 'lɩ 'a mʋ ‑tɩ a 'mʋ 'kwli lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'ʋ ‑pleelɛ' nɩ. 14 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'na 'kʋkʋʋ a ti mi 'ʋ nyre mɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu la 'mʋ 'a tɔɔlɛ. 15 'A ‑tɩ, 'n di ꞊tu 'ʋ 'klɩ, 'mʋ 'a mʋ 'hru ‑nyi, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'a mʋ 'kwli lɛ bi 'a ‑nɛ ti, 'ye ꞊bɩɩ 'n 'kʋ.

Nyɩsʋa tʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ mɔ 'a 'Yu ꞊nɩɔ

16 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑a lee la 'a mʋ nɩ, ‑tɛ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di didie nu, 'kɩ 'lɩ 'a 'klɩkɩnɩnɩɩ 'kwli. ‑Tɩ a 'mʋ, 'n lee la 'a mʋ, ɛ 'yɩ la hɩdatɩ ‑mʋ', ‑tonyibli yɩ la 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie 'pa‑, 'kɩ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ a 'lulɛ‑hihie 'kwli. Kɛɛ, ‑aan ꞊gbɛtʋ a 'yii 'ye la 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa nɩ. 17 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'a 'baɩ Nyɩsʋa ‑nyi la꞊a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ‑a nɩ la ‑tuo kɩ, ꞊a 'wɩn la, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑kɔtɩ a 'yi'bʋbʋa, ‑ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede, ɛ pɩ la win, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, nɔ‑ mɔ 'na 'Yu, 'n ‑nʋɛ ‑nɩ. Ɛ yɩ ‑nyi 'mʋ plɔ a bleelɛ.» 18 ‑Aan 'mumu, ‑a nɩ la ‑tuo kɩ, ‑a kɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'hʋɛn‑, 'kɩ 'lɩ dʋgba ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'lu Nyɩsʋa hlɛɛ la 'lɩ ‑tɩ a 'mʋ, ‑aan nʋɩ 'ʋ yɩ la 'a win 'wɩn, ‑ɛ ‑hʋɛn la 'lɩ yakɔ 'kwli.

19 ‑Tɛ ‑a 'ye la dɛ a 'mʋ, ɛ nu꞊o nɩ, ‑tɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* hla la, ꞊a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ ‑tɛɛ, ‑aan ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a 'mʋ 'ɛ bii klɛ. 'A ‑tɩ, 'waa ‑tɩ a 'mʋ, ba pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ ‑tɛɛ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ 'wɩ꞊ɩ 'napɩ yɩ, ‑ɛ yɩ wlɩn, 'kɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ. Ba 'cibi 'ʋ 'a nʋa yɩbʋpʋpʋʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ɛ 'mʋ ‑nyrɛ a ‑nyɩnyɛ kɩ yɛ. ‑Nyrɛ 'bʋ ‑nyɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑nyrajrunyahroyɛ ‑mʋ', nyibli yɩ꞊ɩ 'nɩ 'ye, 'ɛ yɩ wlɩn. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑nyrɛ di 'nɩ wlɩn, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ.

20 Dɛ gbagbʋ, 'n yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ mɔ: ‑Tɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ hla la, ti ꞊dʋ ‑hi la a ti 'yri, 'tɩ‑ ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɩhɩa꞊a klɛ, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊gbɛtʋ a 'klɩ 'kwli, 'bʋ 'yɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* a 'klɩ 'kwli 'pa‑. 21 ‑Tɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ, ʋ yɩ la hle, ɛ 'yɩ la 'lɩ 'waa dɩɔnʋ a 'klɩ 'kwli 'pa‑, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nɔ‑ yɩ la ꞊nʋ 'klɩ ‑nyi, 'ʋ hlɛ la ‑tɩ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ'.

2

Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'ʋ hɩtɔɔnyʋ a ‑ta'

(Judɩ 4-13)

1 Ti ‑hi la a ti 'yri, hɩwinwlɔn‑hanyʋ, nʋ‑ nɩ la 'lɩ Nyɩsʋa a dakɔ 'nyɩ. Kɛ‑ ɛ di 'mʋ ꞊ti, ti ‑bʋ 'yri, hɩtɔɔnyʋ 'mʋ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ 'hrɩɩ ‑nɩ ‑wɛ, ʋ 'mʋ hɩtɔɔlɛ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ di nyibli a 'klɔ yɩ nyre. Hɩtɔɔnyʋ a 'mʋ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ wɛn Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ kɩ, ‑ɛ wa mɔ ꞊nʋ, 'kɩ 'ʋ 'waa dɛ 'kuku a ‑ta'. ‑Tɛ ʋ ni 'a nunuo lɛ, 'a ‑tɩ ɛ 'yɩ 'lɩ ti ‑hʋɔhʋɩ ꞊dʋ 'lɩ ‑hie, Nyɩsʋa a ‑bati 'mʋ ꞊nʋ klɔ, ʋ 'mʋ bʋ ‑wɛ. 2 Nyibli di kʋɛ 'waa nunu‑tɛblɩ ‑hʋɩn ꞊wien lɛ. 'Waa ‑tɩ, nyibli di hla 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊haan'hru ‑tɩ 'yie lɛ. 3 Hɩtɔɔnyʋ a 'mʋ, ʋ ꞊tui 'waa 'bio a ‑tɛblɩ ca ‑mɔ dɩakɩ. Nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ ni hɩ, 'ʋ kɛɛ nɛ 'a mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'aan ‑tɛblɩ gba. Kɛɛ, kʋɛ la 'lɩ bʋ, Nyɩsʋa ‑yra la꞊a nɩ, 'kɩ bʋ pʋʋ la ꞊nʋ ‑bati lɛ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ bʋ ‑wɛ.

4 Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ nu la dɛ 'kuku, Nyɩsʋa 'yɩ la 'waa nyaɩ ‑yru, 'ɛ pʋ la 'lɩ ꞊nʋ na ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'nyɩ. 'Kɩ ʋ nɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ, 'ʋ ꞊tui ꞊nʋ 'yie, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre. 5 'Ya 'ʋ 'lu de, ti ‑hi la a ti 'yri a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu la 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, ɛ 'yɩ la 'waa nyaɩ ‑yru ‑wɛ, 'ɛ nu la꞊a, 'nie 'ɛ 'yi la, 'ɛ ‑wɛ la nyibli a 'mʋ bʋ. Ɛ 'yɩ la 'waa 'yɛɛ ꞊dʋ ‑wa. Noe nɩ ‑do, nɔ‑ ɛ ‑wa, ɛ kɔ nyibli nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑bɩ 'hʋɛn, ‑kɔtɩ ɛ yɩ la nyibli 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'waa 'yrinaabʋɩ bʋ 'sii la 'ʋ yɩ. 6 'Ya 'ʋ 'lu de, 'dɩɩ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Sodɔmʋ kɔ Gomɔlɩ, ‑tɛ 'a nyibli ni la yɩnyre‑tɛblɩ, Nyɩsʋa klɔ la ꞊nʋ nɩ, 'ɛ nu na, 'ɛ pʋ la ꞊nʋ 'tɔ pɛpɛ. 'Kɩ ɛ naa 'ʋ, 'ɛ tɔɔ ꞊nɛ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ, ‑ɛ mɔ, kɛ‑ 'waa ‑nɛ di 'mʋ ꞊ti ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ. 7 Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ mi la 'ʋ 'dɩɩ a 'mʋ 'tɔ pʋ mɔ, ɛ 'hrɔɔ la nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Lɔtɩ nɩ, ‑kɔtɩ 'a 'klɔ 'sii la 'ʋ yɩ. Yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ, 'dɩɩ a 'mʋ 'a nyibli ni la, ɛ 'nɩ ‑blee꞊e la Lɔtɩ a 'mʋ 'a plɔ. 8 Lɔtɩ a 'mʋ, ‑ɛ kɔ 'klɔ 'sii la 'ʋ yɩ, 'kɩ ɛ 'ti la 'lɩ nyibli a 'mʋ 'nyɩ, ‑ʋ kɔ 'klɔ ‑nyre la yɩ, 'a ‑nɛ ‑nyrɔwɔ, 'ɛ yɩ la yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ 'ye, ʋ ni la, 'ɛ yɩ la 'waa pʋpʋwin ‑hʋɩn 'wɩn. Dɛ a 'mʋ, ɛ yɩ la 'a ꞊wlʋ 'nɩ di dɩakɩ, ‑kɔtɩ ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'sii la 'ʋ yɩ.

9 ‑Tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hi la, ɛ tʋɛ ꞊nɛ ‑a mɔ꞊ɔ nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa yi 'hru ‑mʋ', ɛ di na nɩ, ɛ 'mʋ 'a nyibli wa, ‑ʋ nɩ 'lɩ lɛ꞊tɛɛlɛ 'kwli. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, nɔ‑ tʋɛ ꞊nɛ ‑a mʋ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ yi 'hru ‑mʋ' nɩ, ɛ di na, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'klɔ ‑nyre yɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ bʋ ꞊tu, ‑ɛ di꞊e nu, ‑batipʋ‑nyrɔwɔ 'bʋ nyre 'ʋ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn ꞊tu. 10 Sɛyɩ‑sɛyɩ, nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa di ꞊hɩʋɛn ꞊tu dɩakɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyibli ‑bɩ 'ʋ ‑hi, nʋ‑ mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'cibi 'ʋ yɩnyre‑tɛblɩ a nunuo, 'waa ꞊wlɩ ‑hʋɛ, ɛ kɔ, ‑ʋ 'yɛ nɩ ‑hʋa ‑bʋ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ.

Hɩtɔɔnyʋ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑tɩ 'n lee nɛ 'a mʋ, ʋ 'yɩ ꞊dedede a hʋannʋ ‑kɔ. Ʋ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ nyiblo ꞊dʋ nʋa yɩ bʋ, mɔ, ʋ 'nɩ ‑pie꞊e Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑wɛ, ‑ʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, 'ʋ ‑hɛ ꞊nʋ 'yri lɛ. 11 Mɔ, Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'klɩ kɩ, ‑ʋ ‑hi 'ʋ hɩtɔɔnyʋ a 'mʋ 'ʋ, ʋ 'nɩ ‑yɛɛ꞊ɛ lɩ hɩtɔɔnyʋ a 'mʋ ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 12 Nyiblidʋ a 'mʋ, ʋ 'yɩ 'lulɛ‑hihie ‑kɔ. 'Waa nunuklɔ 'wɩ꞊ɩ 'wan bʋ a mamʋɩ a nunuklɔ yɩ. 'Wan bʋ a mamʋɩ a 'mʋ, ʋ nɩ 'ʋ bʋ, 'kɩ nyibli 'mʋ ꞊nʋ klɔ, ʋ 'mʋ ꞊nʋ 'la. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', hɩtɔɔnyʋ a 'mʋ, ʋ 'yɛ nɩ yru' lɛ, nɔ‑ ʋ 'cɛɛ ‑nɩ. Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa di ‑wɛ ꞊nʋ bʋ, ꞊wɩ yɩ 'wan bʋ a mamʋɩ. 13 Nyɩsʋa di pʋ ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn', ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ ni, 'ʋ pɩ nyibli ꞊hɩʋɛn'. 'Waa plɔ a bleelɛ nɩ ‑do, nɔ‑ mɔ bʋ nu 'a ‑nɛ yɩnyredɛ, 'waa ꞊wlɩ ‑hʋɛ. Mɔ, 'ye ꞊bɩɩ ‑nyrɛ', ʋ ni꞊e nɩ. 'Bʋ mɔ, 'ba 'kukue 'ʋ dɛdiilɛ' lɛ, 'bʋ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'waa nunuklɔ nie nɛ 'a mʋ ‑tʋɩ, ‑kɔtɩ ʋ tʋɛ hɩtɔɔlɛ, 'ʋ kɛɛ nɛ 'a mʋ. ‑Ɛ ‑bɩ dɛ a 'mʋ, ɛ ni ꞊nʋ dɔdʋ. 14 'Waa dɛ nɩ ‑do, ʋ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, nɔ‑ mɔ bʋ pɛ 'lawlunʋgbɩ ‑mɔ. 'Waa 'klɩ 'nɩ ‑wɛ꞊ɛ 'lɩ, 'kɩ bʋ nu yɩnyre‑tɛblɩ. 'Bʋ mʋ, 'bʋ 'ye nyibli, ‑ʋ kɔ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ꞊yɩ bʋ ‑ku, ‑ɛ ‑bɩ ʋ kɛɛ ꞊nʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'waa 'mumu, ʋ 'mʋ dɛ 'kuku nu ‑wɛ. 'A ‑nɛ ti, nyibli a ‑tɛblɩ, nɔ‑ ʋ ꞊tui ca ‑mɔ. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑bati di ꞊nʋ 'nɩ klɔ. 15 Ʋ hie 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ, 'ʋ yɩ 'wan. Winwlɔn‑hanyɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ la Balamʋ, ‑ɛ mɔ la Bɔsɔ a 'yu, yɩnyreklɔ nɩ ‑do ‑mʋ', ɛ ni la, nɔ‑ nyibli a 'mʋ, ʋ ni ‑wɛ. 'Kɩ ɛ nɛɛ la 'lɩ dɛ ‑hʋan 'nyɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'wliyɛ 'ye. 16 Bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, Balamʋ a 'mʋ, ‑ɛ nu la dɛ 'kuku, ɛ nɩ la 'hru wlɔn. ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ Nyɩsʋa naa 'lɩ 'kasra ꞊dʋ a win 'kwli, 'ɛ nu꞊o, 'kasra a 'mʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ 'plɛ lɛ, 'ɛ hlee 'lɩ Balamʋ a 'mʋ ‑mɔ, 'ɛ yɩ꞊ɩ ‑mɔ 'plɛ, 'ɛ ka Balamʋ a 'mʋ 'a 'hru yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'nɩ ꞊ha 'kɩ yɩnyredɛ nu mɔ mu de.

17 Hɩwinwlɔn‑hanyʋ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑tɩ 'n lee nɛ 'a mʋ, ‑ʋ kɛɛ nyibli, ʋ 'wɩ꞊ɩ 'niebuiti yɩ, ‑ʋ ma 'lɩ 'kwli lɛ. Ʋ 'wɩ꞊ɩ 'nuŋmɩ yɩ ‑wɛ, pepe yɩ ‑hie ‑nɩ, 'ɛ ni꞊e, 'nu a 'mʋ, nyibli yɩ ‑ple, 'kɩ ɛ 'yɛ nɩ di. 'Waa ‑nɛ bʋnɩɩlɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ, nɔ‑ mɔ 'lɩ halɔ ŋma 'nyɩ. 18 Ʋ nʋɛ bʋ 'yaa 'lɩ win, bʋ pʋ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli, 'ʋ pɩ windʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ da ꞊dedede, 'ʋ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'kɩ bʋ kaa nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tɩɛ ‑hɔn 'lɩ nyibli ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa a 'hru ‑yi, 'ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ, 'kɩ nyibli a 'mʋ, bʋ nu ‑tʋɩŋmlɩ nɩ ‑do ‑mʋ', 'waa ꞊wlɩ ‑hʋɛ, 19 'ʋ yɩ nyibli a 'mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ ꞊nʋ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, 'a ‑tɩ, 'a ‑nɛ ꞊dedede 'waa ꞊wlɩ di ‑hʋa, ʋ ‑wɛ 'lɩ bʋ nu꞊o nɩ. ꞊Tagbi, hɩtɔɔnyʋ a 'mʋ, ‑ʋ ni 'pʋplɛ lɛ, dɛ 'kuku, nɔ‑ kɔɔ ꞊nʋ win kɩ. 'Bɩ a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑bʋ, ‑ɛ kɔɔ ‑tonyiblo win kɩ, nɔ‑ kɔ ꞊koyu ‑tonyiblo a 'mʋ ɛ ‑mɔ. 20 'Bʋ mɔ, nyibli 'bʋ yru ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ wɛ nyibli, ɛ kɔ, 'bʋ hie 'ʋ 'klɔ ‑bʋ a yɩnyre‑tɛblɩ bʋ, ‑ɛ yɩ nyibli yrɛ nyre, kɛɛ, 'bʋ gba ti gbi, 'tɩ‑ 'bʋ ꞊tu yɩnyre‑tɛblɩ a 'mʋ a nunuo ‑wlu de, 'tɩ‑ ‑tɛblɩ a 'mʋ 'bʋ kɔɔ ꞊nʋ win kɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'a dɛ yrayrʋ ‑mʋ', ʋ ni, ɛ di nyre yɩ dɩakɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'a yɩ‑hɛdɛ 'ʋ ‑hi. 21 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, ɛ di nu wɛn ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ, 'kɩ ʋ 'nɩ 'yie wɛn 'lɩ 'hru ‑bʋ, ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ bʋ yi 'hru a 'mʋ ‑tɛɛ, 'tɩ‑ bʋ hie 'ʋ꞊ʋ bʋ, bʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'kɩ 'ʋ ‑tɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa yɩ ꞊nʋ ‑lee ‑nɩ. 22 Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ yɩ nyibli a 'mʋ kɩ yɛ, ɛ kɔ 'ledʋ, 'ɛ tʋɛ ꞊nɛ nyibli. 'Ledʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Dɛ ‑bʋ, ‑gbi ‑wlɛ, nɔ‑ ɛ yɩ di de. Ʋ wɛn 'nɩ de: Bʋɔʋ ‑bʋ, ʋ ‑wɛ ‑puple ‑mɔ ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ nɔ‑ mi 'lɩ 'blu 'nyɩ bʋ pɛ mɔ de.

3

‑Yusu 'Klɩsʋ di 'nɩ di de

1 'Na nɩnatumupʋ ‑na, 'crɩɛn ‑bʋ, 'n yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, ɛ nɔ‑ mɔ 'hʋɛn a 'crɩɛn. 'Kɩ 'lɩ 'crɩɛn nɩ 'hʋɛn a 'mʋ 'kwli, ‑tɛblɩ ‑mʋ', a ‑wɛ yiyie ‑mɔ, nʋ‑ 'n yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, 'nɩ pɩ 'lɩ 'a mɔ꞊ɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ 'ʋ ‑pleelɛ' nɩ, a 'mʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie ‑tɛɛ. 2 ‑Tɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* hlɛ la, yɩ‑hɛ‑nyrɛ a ti 'yri, 'n ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli lɛ. ‑Tɩ ‑bʋ, ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ mɔ ‑aan Wanyɔ, ɛ lee nɛ 'a mʋ ba nu, bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli ‑wɛ. 'Kɩ ɛ naa 'lɩ 'a ‑kʋannunyibli ‑mʋ', ɛ ya 'a mʋ yɩ, 'ɛ tɔɔ nɛ 'a mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ. 3 Dɛ gbagbʋ ‑mʋ', 'n ‑hʋɛ ba yi, ɛ nɔ‑ mɔ: Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri 'klɔ di 'ʋ bʋ ‑wɛɛ ‑nɩ, nyibli di 'nɩ di, yɩnyre‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', 'waa ꞊wlɩ ‑hʋɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ nu. 4 Kɛ‑ ʋ di pʋ: «‑Bɩ' ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ 'kɩ yɩ 'lɩ? ꞊Bɩ ɛ 'yɩ la lɛ ‑pʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ di la 'nɩ di de?» ‑Aan 'baɩnʋ 'kʋkʋ lɛ, 'ɛ 'yɛ ‑hʋan nɩ di. Kʋɛ la 'lɩ ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa nu la 'klɔ 'yie bʋ, ‑tɛ ‑tɛblɩ nɩ la 'mʋ, kɛ‑ ɛ 'tɩɛ nɩ 'mʋ. ꞊Dedede, nɔ‑ 'yɩ 'cɩcɩ ‑nɩ.

5 Nyiblidʋ a 'mʋ, ‑ʋ ni 'pʋplɛ lɛ, ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a bʋ yru꞊o lɛ, ‑ɛ mɔ, see la, Nyɩsʋa pʋ la win, 'ɛ nu yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hʋɛn‑. 'Kɩ ɛ naa 'lɩ 'nie 'kwli, 'ɛ nu ‑tʋtʋ, 'ɛ ‑hɩhɩa ‑tʋtʋ kɔ 'nie 'hʋɛn‑ 'yi lɛ. 6 'Nie nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ɛ ‑nu, ti ‑hi la ti 'yri a 'klɔ, 'ɛ ‑wɛ la꞊a bʋ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'yiyinie gbagbʋ 'yi la, 'ɛ ka la 'klɔ a pɛpɛ kɩ. 7 Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, nɔ‑ pʋ la win de, ‑ɛ mɔ, yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hʋɛn‑, ‑a yɩ kɛ 'ye, 'kɩ ʋ di 'ʋ nɩ, ɛ 'mʋ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ kɩ yɛ, ‑ɛ kɔ 'kwli ɛ di 'lɩ na ‑nuu ‑nɩ, ɛ 'mʋ ‑tʋtʋ kɔ yakɔ 'hʋɛn‑ ‑hien ‑nɩ pɛpɛ. Yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hʋɛn‑, ʋ nɩ 'ʋ ‑nɩnɩ, ‑batipʋ‑nyrɔwɔ 'mʋ 'ʋ nyre, ‑ɛ kɔ 'kwli Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ bʋ ‑wɛ.

8 'Na nɩnatumupʋ ‑na, ɛ kɔ dɛ gbagbʋ, ‑kɔtɩ ‑ɛ 'yɛ nɩ di 'a mʋ ‑mɔ nɩ ‑hru. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: 'Kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do mɔ 'yrɩ a 'miliwɔ nɩ ‑do, kɔ, 'yrɩ a 'miliwɔ nɩ ‑do mɔ ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do ‑wɛ. 9 Nyibli ‑bɩ a 'lulɛ‑hihie, ɛ nɔ‑ mɔ: Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ɛ yɩ ‑wlɛn ke', kɔ, dɛ ‑bʋ, ɛ pʋ lɛ, ɛ di la nu, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ lɛ ‑nɩ. Ɛ 'wɩ꞊ɩ, ɛ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ'. Ɛ yɩ ‑nyi 'a mʋ 'hru, 'kɩ ba hie 'ʋ dɛ 'kuku, a ni bʋ, ‑kɔtɩ ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ, 'kɩ nyiblodʋ bʋ 'wan. Kɛɛ, dɛ ‑bʋ, ɛ ‑hʋɛ, nɔ ‑mɔ nyibli a pɛpɛ bʋ hie 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo bʋ.

10 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, ti 'bʋ nyre 'ʋ, ɛ mɔ ‑tɛɛ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'nɩ di de. ‑Nyrɔwɔ ‑mʋ', ɛ di ya, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 'A 'lɩdidie di 'wɩ꞊ɩ 'yiyrinyɔ a 'lɩdidie yɩ, ‑ɛ yɩ di ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ 'yɛ nɩ ‑ple 'ʋ꞊ʋ. ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di ya, ‑tonyibli di 'wɩn ‑cici gbagbɩ, kɔ, yakɔ 'mʋ 'wan, ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ yɩ, ɛ 'mʋ hin pɛpɛ, ‑tʋtʋ kɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ɛ nɩ 'nɛ꞊ɛ kɩ, ɛ 'mʋ 'wan.

11 ‑Tɛ ‑tɛblɩ a pɛpɛ di bʋ‑wʋwɛ lɛ nu, 'a ‑tɩ, 'aan 'yrinaabʋɩ kɔ bʋ 'sii 'ʋ yɩ. 'Kɩ a kɔ ba nɩ 'lɩ Nyɩsʋa ‑jɩ' pɛpɛ, ɛ kɔ, a 'mʋ 'ʋ꞊ʋ ꞊tuu ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'kwli. 12 Ba ‑ple ‑nyrɔwɔ ‑bʋ, Nyɩsʋa di ya, a 'mʋ 'ʋ 'klɩ ꞊tu ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑nyrɔwɔ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ. ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ 'kwli, yakɔ di 'nɩ hin, kɔ, ɛ 'mʋ 'wan, kɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑nɩ 'lɩ yakɔ yɩ, ɛ 'mʋ hin pɛpɛ. 13 Kɛɛ, Nyɩsʋa pʋ 'lɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di nu yakɔ yrayrʋ kɔ ‑tʋtʋ yrayrʋ 'hʋɛn‑. 'Kɩ 'lɩ ‑tɛ a 'mʋ, ꞊haan‑tɛblɩ nɩ ‑do, nʋ‑ nyibli di 'lɩ ‑nuu ‑nɩ. Nɔ‑ mɔ dɛ, ‑a yɩ ‑ple.

14 Nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, 'na nɩnatumupʋ ‑na, ‑tɛ a yɩ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ ‑ple, Kʋkɔnyɔ di ya, ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, 'aan 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, Kʋkɔnyɔ 'bʋ ‑di de, 'bʋ yɛ 'ʋ 'a mʋ bʋ, a 'nɩ ꞊ha 'lɩ dɛ 'kuku 'nyɩ nɩ, kɔ, kɩbʋwɛɛnlɛ 'mʋ 'lɩ 'aan ꞊wlʋ kɩ nɩ. 15 Bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑ni꞊e, ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, 'a 'lɩdidie 'ɛ 'tɩɛ ‑wlɛɛn ke', ɛ nɔ‑ mɔ, ɛ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ɛ ‑hʋɛ꞊ɛ, 'kɩ nyibli bʋ kɔ 'hru, bʋ hie 'ʋ 'waa dɛ 'kuku bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊nʋ wa. Pɔlʋ, ‑ɛ mɔ ‑aan 'dɩayɩ, ‑a ‑nʋɛ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'a 'crɩɛn 'kwli, ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'n hlɛ, ɛ hla꞊a nɩ. ꞊Tɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi꞊e, nɔ‑ ɛ ‑nu, 'ɛ 'crɩ 'crɩɛn a 'mʋ. 16 'Kɩ 'lɩ 'a 'crɩɛn a 'mʋ 'kwli, 'bʋ yɩ ‑tɩdʋ a 'mʋ nɩ 'crɩ, ‑tɩ nɩ ‑do ‑bʋ, 'n hlɛ, ɛ nɔ‑ ɛ hlɛ ‑wɛ. Kɛɛ, ‑tɛblɩ ‑bɩ, ‑kɔtɩ ɛ hlɛ, 'kɩ 'lɩ 'a 'crɩɛn 'kwli, ɛ kla 'mʋ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ꞊tɔ ‑kɔ, ɛ kɔ, ‑ʋ 'yɩ ꞊wlʋ ‑kɔ ‑wɛ, ‑tɩ ‑bʋ, ɛ hlɛ, ʋ yɩ꞊ɩ 'nɩ 'cɩcɩ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ ni, 'ʋ yɩ Nyɩsʋa a win a 'kɛtɩ ‑bɩ 'cɩcɩ ‑nɩ.

17 'Na nɩnatumupʋ ‑na, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a ‑wɛ ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'a yiyie ‑mɔ. 'A ‑tɩ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, ʋ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑kaa ‑nɩ, a 'nɩ ꞊ha ꞊nʋ ꞊wien kʋɛ, kɔ, ‑tɛ ‑mʋ', a 'blee 'ʋ kʋa, a 'nɩ ꞊ha 'ʋ ‑wlu ‑hɔn. 18 Kɛɛ, ba 'cibi 'ʋ, ba kʋɛ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wien, ‑ɛ mɔ ‑aan Wanyɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nu, ꞊haandɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ, kɔ, 'a yiyie a 'mʋ, ɛ 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ ‑wɛ. Nyibli a pɛpɛ bʋ ‑nyi꞊e ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, kɔ ‑tɛ ɛ tɛ yɩ bʋ. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.

1 SAAN

1

2

3

4

5

SAAN A YƖ‑HƐCRƖƐN

ɛ 'crɩ la

1

‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a Win, ‑ɛ yɩ ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi

1 Nyiblo ‑mʋ', ‑kɔtɩ ‑a yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa 'yɛ la 'klɔ nɩ ni, ɛ nɩ la 'klɔ. ‑Aan ꞊gbɛtʋ, ‑a 'wɩn 'a win nɩ, ‑aan 'yii 'ye꞊e, ɛ kɔ, ‑aan dabʋɩ 'ʋ ‑hrɛn꞊ɛ lɛ. Nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a Win ‑mʋ', ‑ɛ yɩ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. 2 Nyɩsʋa, nɔ‑ tɔɔ nɛ ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ yɩ, ꞊a 'ye꞊e, ꞊a yɩ 'a mʋ 'a ‑tɩ ‑lee ‑nɩ. 'Klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ɛ 'nɩ ‑wɛ꞊ɛ 'lɩ. Kʋɛ la 'lɩ bʋ, 'kɩ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ, ɛ nɩ 'lɩ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa 'hʋɩ bʋ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa 'ɛ tɔɔ ꞊nɛ ‑a mɔ꞊ɔ yɩ. 3 Dɛ ‑bʋ, ‑aan 'yii 'ye, kɔ ‑aan nʋɩ 'wɩn, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ‑a yɩ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ‑a mʋ ke' bi, a kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ 'lɩ 'kɩbɩa 'lɩ kɔ, kɔ, ‑a 'mʋ ‑mʋɛ. ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑mʋmʋɛ a 'mʋ, ‑a ‑mʋɛ, ‑a kɔ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ‑a mʋ ‑mʋɛ, ɛ kɔ 'a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑. 4 ‑Tɩ a 'mʋ, ‑a yɩ 'a mɔ꞊ɔ ‑mɔ 'nɩ 'crɩɩ ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑aan dɔdʋ 'mʋ ꞊cɛ.

Ba naa ‑nyrɛ'

5 Nyɩsʋa mɔ ‑nyrɛ ꞊nɩɔ. 'Kɩ 'lɩ꞊ɩ 'hʋɩ, halɔ 'yɩ 'lɩ ‑nɩ. Titie ‑mʋ', ‑a 'wɩn 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ wlɔn, 'tɩ‑ ‑a ‑pɩ 'a mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 6 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ lɛ nɩ pɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑ ‑a ‑mʋɛ nɩ, 'tɩ‑ ꞊ba 'tɩɛ yɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ lɛ nɩ nɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a mɔ hɩlɛkɔnyibli ꞊nɩɔ, 'tɩ‑ ‑a 'nɩ ‑na꞊a lɩ 'hru ‑mʋ', ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ. 7 Kɛɛ, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ ‑nyrɛ' nɩ ‑nɛɛ ‑nɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ‑nu, 'ɛ nɩ 'lɩ ‑nyrɛ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a kɔ ‑aan 'bio 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ, ɛ kɔ, Nyɩsʋa a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑hlʋ 'ɛ 'wʋwlɛ ‑aan dɛ 'kuku, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ.

8 'Ya 'ʋ 'lu de, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ lɛ nɩ pɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a 'nɩ ‑nu꞊o lɩ dɛ 'kuku, ɛ 'wɩ yɩ, ‑aan dɩɔnʋ ‑a kɛɛ ‑nɩ, 'tɩ‑ Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ 'ɛ 'yɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ ‑nɩ. 9 Kɛɛ, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ꞊ɩ nɩ yrui, ‑ɛ mɔ, ‑a ni dɛ 'kuku, ‑ɛ ‑bɩ ‑a ‑wɛ 'lɩ ‑ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ nɩ, ‑tɩ ‑mʋ', ɛ hlɛ, ɛ ni꞊e nɩ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ, ɛ di ‑aan dɛ 'kuku 'nɩ 'wʋwla ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ ‑a mʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ꞊gbɛtʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑hʋan ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'lɩ ‑a mʋ 'lɩ nɩ. 10 Kɛɛ, ꞊ba yɩ lɛ nɩ pɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a 'yɩ dɛ 'kuku ‑nu, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa mɔ hɩlɛkɔnyɔ ꞊nɩɔ, 'tɩ‑ 'a win 'yɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ ‑nɩ.

2

1 'Na 'yonʋ ‑na, 'n yɩ ‑tɩ ‑bʋ 'nɩ 'crɩ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha dɛ 'kuku nu. Kɛɛ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ nu dɛ 'kuku, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ‑a kɔ nyiblo, dɛ 'kuku 'yɩ 'lɩ ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ nyra 'ʋ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa 'hʋɩ bʋ, 'ɛ dɛ꞊ɛ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta'. Nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 2 Ɛ nɔ‑ ‑hɛ ‑cɔhlʋn*, 'ɛ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta'. Ɛ nɔ‑ Nyɩsʋa nɛɛ 'lɩ, 'ɛ 'wʋwlɛ ‑aan dɛ 'kuku. Ɛ 'yɩ ‑a mʋ nɩ ‑do a dɛ 'kuku 'pa‑, ɛ 'nɩ 'wʋwla꞊a lɩ꞊ɩ, kɛɛ, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, nʋ‑ kɔ dɛ 'kuku ɛ 'wʋwlɛ ‑nɩ.

Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ yi Nyɩsʋa, ɛ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ nɩ

3 'Bʋ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa yɩ ‑a mʋ ‑lee ‑nɩ, ꞊ba yɩ 'ʋ꞊ʋ nɩ ꞊tui ‑nɩ, nɔ‑ di ‑a mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a yi꞊e nɩ. 4 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ pʋ lɛ, ɛ yi꞊e nɩ, 'tɩ‑ 'bʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ 'a win 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mɔ hɩlɛkɔnyɔ ꞊nɩɔ, 'tɩ‑ ‑tɩ a ‑tɛɛ 'yɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ ‑nɩ. 5 Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ 'ʋ Nyɩsʋa a win nɩ ꞊tui ‑nɩ, ɛ 'wɩ yɩ, ɛ nɔ‑ nʋɛ Nyɩsʋa ‑tɛɛ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ 'ʋ Nyɩsʋa nɩ ꞊tui ‑nɩ, ɛ tʋɛ ꞊nɛ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 6 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ pʋ lɛ, ɛ kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ʋ ‑mʋɛ nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ blɛɛ yɩ, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ ni la nɩna, kɛ‑ bʋ nu nɩna ‑wɛ.

7 'Na nɩnatumupʋ ‑na, tetebʋ ‑bʋ, 'n yɩ 'crɩ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ', ɛ 'yɩ tetebʋ yrayrʋ 'pa‑, a 'yɩ ‑hʋan nɩ 'wɩn. Kɛɛ, ‑tɩ nɩ ‑do ‑mʋ', ʋ lee la 'a mʋ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ ꞊tu la ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a hɩhla ‑wlu, ‑tɩ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ꞊nɩɔ. 8 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ, ‑tɩ ‑bʋ, 'n yɩ 'crɩ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ, ɛ 'wɩ꞊ɩ tetebʋ yrayrʋ yɩ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'yrinaabʋɩ tɔɔ nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, tetebʋ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑tɛɛ a tetebʋ ꞊nɩɔ. 'Aan 'yrinaabʋɩ tʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ ‑wɛ. ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ dɛ yrayrʋ ꞊nɩɔ, ‑kɔtɩ halɔ yɩ 'lɩ 'nɩ ‑wɛ, ‑tɛɛ a ‑nyrɛ ‑wɛ ‑nyɩnyɛ ‑mɔ.

9 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ pʋ lɛ, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ ‑nyrɛ 'kwli, 'tɩ‑ 'bʋ yraa nɛ 'a 'bio ‑Yusu a nyibli, ‑ɛ ‑bɩ ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'kɩ ɛ 'tɩɛ nɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ. 10 Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ nʋɛ nɛ 'a 'bio, 'kɩ ɛ nɩ 'lɩ ‑nyrɛ 'kwli. ꞊Dedede 'yɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ ‑nɩ, ‑ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ nu꞊o, bʋ nu dɛ 'kuku. 11 Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yraa nɛ 'a 'bio, ɛ 'wɩ꞊ɩ, 'kɩ ɛ 'tɩɛ nɩ 'lɩ halɔ 'nyɩ, 'ɛ nɛɛ 'lɩ halɔ 'nyɩ lɛ. Ɛ 'nɩ 'ye꞊e lɩ ꞊dedede, halɔ a ‑tɩ.

A 'nɩ 'nʋɛ 'lɩ 'klɔ ‑bʋ a ‑tɛblɩ

12 'A mʋ 'yonʋ ‑mʋ', 'a mʋ kɔ ‑tɩ, 'nɩ yɩ 'crɩ, ‑ɛ nu꞊o, dɛ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ nu, 'a ‑tɩ, Nyɩsʋa 'wʋwla 'aan dɛ 'kuku nɩ. 13 'A mʋ 'baɩnʋ, 'n yɩ 'crɩɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑kɔtɩ a yi nyiblo ‑mʋ' nɩ, ‑ɛ nɩ la 'ʋ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa 'yɛ la 'klɔ nɩ ni. 'A mʋ gbloyɔ ‑mɔ ‑bɩ, 'n yɩ 'crɩɩ 'a mʋ ‑mɔ ‑wɛ, ‑kɔtɩ a ‑ha 'ʋ Satan, ‑ɛ mɔ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ 'hru wlɔn, ‑ɛ kɔ 'klɔ a yɩnyinyre ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede.

14 'A mʋ 'yonʋ ‑mʋ', 'n yɩ 'crɩɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑kɔtɩ a yi Nyɩsʋa nɩ, ‑ɛ mɔ ‑aan 'Baɩ. 'A mʋ 'baɩnʋ, 'n yɩ 'crɩɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑kɔtɩ a yi nyiblo ‑mʋ' nɩ, ‑ɛ nɩ la 'ʋ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa 'yɛ la 'klɔ nɩ ni. 'A mʋ gbloyɔ ‑mʋ', 'n yɩ 'crɩɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑kɔtɩ a nɩ 'klɩ kɩ, 'a ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ bʋ, 'kɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ, 'a ‑ha 'ʋ Satan 'hru wlɔn ‑wɛ, ‑ɛ kɔ 'klɔ a yɩnyinyre ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede.

15 A 'nɩ 'kʋɛ 'lɩ 'klɔ ‑bʋ 'a ‑tɛblɩ ꞊wien lɛ, kɔ a 'nɩ 'nʋɛ 'lɩ klɔ ‑bʋ a ‑tɛblɩ. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ nʋɛ 'klɔ ‑bʋ a ‑tɛblɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa ‑nʋɛ ‑nɩ. 16 ‑Tɛ 'klɔ ‑bʋ a ‑tɛblɩ nɩ 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', nyibli ‑hʋɛ bʋ nu, ɛ kɔ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ca nyibli ‑kɔ, kɔ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑kɔtɩ nyibli 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ 'waa dɩɔnʋ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, 'kɩ ɛ ‑hʋɛn 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ. Ɛ 'nɩ ‑hɔn꞊ɔ 'lɩ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa ‑mɔ. 17 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'klɔ ‑bʋ, ɛ di bʋ 'nɩ ‑wɛ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ɛ kɔ ca nyibli ‑kɔ, ɛ di ‑wɛ bʋ. Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ ni Nyɩsʋa a kɩwɛɛnlɛ, ɛ di nɩ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ.

Ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yraa ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɔ

18 'Na 'yonʋ ‑na, ti ‑mʋ', ‑ɛ hie 'lɩ, 'klɔ ‑bʋ, ɛ 'mʋ 'lɩ ‑wɛ, ɛ 'yɩ ‑hʋ. A 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, lɛ'bɔɔti 'yri, ‑Yusu 'Klɩsʋ a yraanyibli di 'nɩ di. Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ‑bʋ, ‑a nɩ kɩ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a yraanyibli ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ ‑di. 'Waa 'lɩdidie tʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, lɛ'bɔɔti, nɔ‑ ‑a nɩ kɩ. 19 Yraanyibli a 'mʋ, 'kɩ ʋ nɩ la 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ, kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, ʋ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'yɩ ‑hʋan dɛ nɩ ‑do nɩ ‑hɛ. Nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ ‑hɔn 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ mɔ wɛn ‑aan nyibli, 'kɩ ʋ 'tɩɛ di wɛn 'nɛ‑ ‑a mʋ 'nyɩ nɩ. Dɛ a 'mʋ, ɛ nyre 'ʋ nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ꞊ʋ lɛ yru, ‑ɛ mɔ, ʋ 'yɩ la ‑aan nyibli 'pa‑.

20 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nyi 'a mʋ 'a ‑Hihiu* nɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'aan pɛpɛ, 'a yi dɛ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ. 21 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'nɩ 'crɩɩ ‑nɩ, 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, a 'yɛɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ yi. 'N yɩ 'crɩɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'mʋ꞊ʋ hla, ‑ɛ mɔ, a yi ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, kɔ, 'a yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'lɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ a 'mʋ 'nyɩ, hɩ 'yɩ 'lɩ ‑nɩ. 22 Nyɔ‑ mɔ hɩnyɔ 'lɩ? Hɩnyɔ, nɔ‑ ‑mɔ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ 'yɩ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya 'pa‑. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa kɔ 'a 'Yu 'hʋɛn‑ a ‑tɩ kɩ ‑wɛn, nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a yraanyɔ. 23 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'yɩ Nyɩsʋa a 'Yu a ‑tɩ kɩ ‑wɛn, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'Baɩ ‑yi. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ yɩ 'ʋ꞊ʋ nyibli yɩ nɩ ‑hlɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ, nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yi ‑Yusu a 'Baɩ Nyɩsʋa.

24 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', a 'wɩn, kʋɛ la 'lɩ ti ‑mʋ' 'yri bʋ, ‑ɛ kɔ 'yri ʋ ꞊tu la 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a hɩhla ‑wlu, ba nu꞊o, ‑tɛblɩ a 'mʋ, bʋ nɩ 'lɩ 'aan ꞊wlʋ kɩ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ 'tɩɛ nɩ 'lɩ 'aan ꞊wlʋ kɩ, ‑ɛ ‑bɩ a kɔ Nyɩsʋa a 'Yu kɔ 'a 'Baɩ 'hʋɛn‑, a 'tɩɛ di ‑mʋɛ. 25 Nyɩsʋa a 'Yu pʋ 'lɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ di ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ.

26 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hʋɛ ‑bʋ kaa nɛ 'a mʋ, nʋ‑ kɔ ‑tɩ 'n yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ. 27 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nyi 'a mʋ, nɔ‑ 'tɩɛ nɩ 'ʋ 'a mʋ ke'. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, a 'yɩ 'kɩ yɩ ‑blɛɛ ꞊nɛ de, 'kɩ tɔɔnyɔ ꞊dʋ bʋ tɔɔ nɛ 'a mʋ, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu tʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede a ‑ta', 'tɩ‑ 'ɛ tʋɛ nɛ 'a mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ, ɛ 'nɩ ‑kaa lɩ 'a mʋ. 'A ‑tɩ o, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ba 'cibi 'ʋ ‑mʋmʋɛ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ɛ nu꞊o 'aan tɔɔlɛ.

28 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'na 'yonʋ ‑na, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑ ba 'cibi 'ʋ ‑mʋmʋɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ɛ di ya, hʋannʋ 'nɩ ꞊ha ‑a mʋ nu, 'tɩ‑ ‑tʋɩ 'nɩ ꞊ha ‑a mʋ nu, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', 29 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ 'sii 'ʋ yɩ ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ yɩ'sii‑tɛblɩ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a 'yu.

3

‑A mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ ꞊nɩɔ

1 Ba 'ye nʋɛlɛ gbagbʋ ‑mʋ', ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa ‑kɔ, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ'. Ɛ dɛɛ nɛ ‑a mʋ 'a 'yonʋ. Dɛ ‑mʋ', ‑kɔtɩ 'klɔ kɩ a nyibli, ʋ 'yɛ nɩ yru꞊o, ‑ɛ mɔ, ‑a mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ ꞊nɩɔ, ɛ nɔ‑ mɔ, ʋ 'yɩ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa ‑yi. 2 'Na nɩnatumupʋ ‑na, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ‑a mʋ ‑mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ. Kɛɛ, dɛ ‑mʋ', ‑a di ‑hɛ 'kɩ ye', ‑a 'yɛ꞊ɛ nɩ yi ‑tɛɛ. Kɛɛ, dɛ ‑a ‑yi, ɛ nɔ‑ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'bʋ di ‑hʋan de, ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ, kɛ‑ a di 'mʋ nɩ ‑wɛ, ‑kɔtɩ ‑a di꞊e lɛ 'nɩ yru ‑tɛɛ. 3 'A ‑nɛ nyiblo 'bʋ yi dɛ ‑bʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ di nu, kɔ, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑ple, ‑ɛ ‑bɩ ɛ di 'kee dɛ 'kuku a nunuo, ɛ 'mʋ ‑Yusu yɩ 'wɩ, ‑ɛ 'yɛ nɩ nu dɛ 'kuku.

4 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'cibi 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa a tete 'ʋ, ‑kɔtɩ dɛ 'kuku a nunuo, nɔ‑ mɔ nyiblo 'bʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa a tete 'ʋ. 5 A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'nɛ‑ 'klɔ kɩ nɩ, 'kɩ dɛ 'kuku ‑bʋ ‑a ni, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'wʋwla ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, dɛ 'kuku 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑nɩ. 6 'A ‑tɩ, 'bʋ mɔ, nyiblo kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, 'bʋ 'cibi 'ʋ ‑mʋmʋɛ, nyiblo a 'mʋ, ɛ 'nɩ 'cibi꞊e 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ 'cibi 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo, ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɛɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ 'ye, ɛ kɔ, ɛ 'yɩ꞊ɩ ‑yi ‑wɛ.

7 'Na 'yonʋ ‑na, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ 'kaa 'lɩ 'a mʋ. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ yɩ dɛ nɩ ni, ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, ɛ 'wɩ yɩ, ɛ 'sii 'ʋ yɩ a ‑tɩ ꞊nɩɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nu, 'ɛ 'sii 'ʋ yɩ. 8 Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'cibi 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo, 'kɩ ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ ‑hɔn 'lɩ Satan ‑mɔ, Satan a 'mʋ, ‑ɛ 'tɩɛ gbɛɛ dɛ 'kuku a nunuo 'lu ‑mɔ. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa a 'Yu 'ɛ di 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ɛ nɔ ‑mɔ bʋ ‑wɛ Satan a 'mumu, 'a nunu‑tɛblɩ a pɛpɛ bʋ.

9 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ mɔ Nyɩsʋa a 'yu, ɛ 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, bʋ 'cibi 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo, ‑kɔtɩ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi꞊e, nɔ‑ ni ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'a ꞊wlʋ kɩ. 'Hru 'yɩ 'kɩ 'ʋ bʋ ‑pɛ de, 'kɩ bʋ 'cibi 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo, ‑kɔtɩ ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'yu ꞊nɩɔ. 10 Dɛ ‑bʋ, ‑ɛ ‑hɩhɩɛ Nyɩsʋa a 'yonʋ kɔ Satan a 'yonʋ 'hʋɛn‑ 'yi lɛ, ɛ nɔ‑ mɔ: Nyiblo 'bʋ 'yɛ nɩ nu ‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑ɛ 'sii 'ʋ yɩ, kɔ, 'bʋ 'yɩ 'a 'bio ‑nʋɛ ‑nɩ, ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yɩ Nyɩsʋa a 'yu 'pa‑.

Nyɩsʋa wɛn 'nɩ, ‑ba nʋnʋɛ ‑nɩ

11 Tɔɔwin ‑mʋ', a 'wɩn, kʋɛ la 'lɩ ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ʋ ꞊tu la 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a hɩhla ‑wlu, ɛ nɔ‑ mɔ: ‑A kɔ ‑ba nʋnʋɛ ‑nɩ. 12 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ Kaɛn, ‑tɛ ɛ nɩ la 'mʋ, ‑a 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑ba nɩ 'mʋ lɛ. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ mɔ la Satan, ‑ɛ kɔ 'klɔ a yɩnyinyre ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ, 'a 'yu ꞊nɩɔ, 'ɛ 'la la 'a dɩɔnʋ a 'dɩayɩ. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ 'la la꞊a 'lɩ? Ɛ 'la la꞊a nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'a nunu‑tɛblɩ a pɛpɛ, ɛ ni la, ɛ nyre la yɩ. Kɛɛ, 'a 'dɩayɩ a ‑nɛ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'sii la 'ʋ yɩ.

13 'Dɩayɩnʋ ‑na o, ɛ nɩ 'kɛɛ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ lɛ, 'bʋ mɔ, 'klɔ a nyibli 'bʋ yraa nɛ 'a mʋ. 14 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋʋ wlɔn nɩ, ꞊a pa 'lɩ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ 'kwli. ‑Bɩ' ‑a nu 'a yiyie 'lɩ? ‑Tɛ ‑a nu 'a yiyie, ɛ nɔ‑ mɔ, ‑a nʋɛ nɛ ‑aan 'dɩayɩnʋ nɩ. Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'yɩ 'a 'dɩayɩnʋ ‑nʋɛ ‑nɩ, 'kɩ ɛ 'tɩɛ nɩ 'lɩ 'kʋkʋʋ wlɔn. 15 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yraa nɛ 'a 'dɩayɩ, ɛ 'wɩ꞊ɩ nyiblo ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ 'lɛɛ nyibli ꞊hwle' lɛ. A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ nyibli ꞊hwle' lɛ nɩ 'lɛɛ ‑nɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'yɛ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'mʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ nɩ kʋɛ. 16 ‑Yusu 'Klɩsʋ nʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ. Nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ ‑di, 'ɛ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta'. Dɛ a 'mʋ, nɔ‑ mɔ 'hru ‑mʋ', ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ, ‑tɛ ‑mʋ', ‑a di ‑aan 'bio a nʋɛlɛ nu. ‑A kɔ ‑ba ‑wɛ ‑mɔ ‑wɛ, 'kɩ ‑ba 'kʋʋ 'ʋ ‑aan 'bio a ‑ta'. 17 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ kɔ dɛ, 'tɩ‑ 'bʋ yɩ 'a 'dɩayɩ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ dɛ ‑kɔ nɩ 'ye, 'tɩ‑ 'bʋ 'yɩ 'a 'dɩayɩ a 'mʋ a nyaɩ ‑kɔ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ ꞊nɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ di 'ʋ꞊ʋ wien, ‑ɛ mɔ, ɛ nʋɛ Nyɩsʋa nɩ. 18 'Na 'yonʋ ‑na, ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'a ‑tɩ, ‑a 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑ba nʋɛ nɛ ‑aan 'dɩayɩnʋ, 'kɩ 'ʋ wuntɔ 'yri nɩ ‑do, kɛɛ, ‑a blɛɛ yɩ, ‑ba nʋɛ ꞊nʋ, kɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ, kɔ 'kɩ 'lɩ ‑aan nunu‑tɛblɩ 'kwli.

Nyɩsʋa a 'yonʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ pie 'a hʋannʋ

19 'Bʋ mɔ, ꞊ba nʋnʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a mɔ Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a 'yonʋ ꞊nɩɔ. 'Bʋ mɔ, ꞊ba nʋnʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑aan ꞊wlɩ 'nɩ ‑yɛɛ꞊ɛ lɩ ‑a mʋ ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 20 Mɔ 'ye ꞊bɩɩ ‑aan ꞊wlɩ bʋ yɩ ‑a mʋ ‑tɩ nɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, ‑a ‑wɛ 'lɩ ‑ba ‑yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa yi ‑tɛblɩ a pɛpɛ nɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑aan ꞊wlɩ 'ʋ; ɛ yi 'a ‑nɛ dɛ nɩ. 21 'Na nɩnatumupʋ ‑na, 'bʋ mɔ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑aan ꞊wlɩ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ yɛɛ nɛ ‑a mʋ ‑tɩ, ‑ɛ ‑bɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba pie Nyɩsʋa a hʋannʋ, 'bʋ mɔ, ꞊ba yɩ꞊ɩ nɩ dɛ.

22 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑a ‑hʋɛ꞊ɛ, ɛ yɩ ‑a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi, ‑tɛ ‑a ꞊tui 'ʋ 'a tete 'ʋ a ‑tɩ, ɛ kɔ, ‑tɛ ‑a ni ‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑ɛ yɩ 'a plɔ ‑blee ‑nɩ. 23 Tete ‑bʋ, ‑kɔtɩ ɛ yɩ ‑a mʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑A kɔ ‑ba kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ, ɛ kɔ, ‑a kɔ ‑ba nʋnʋɛ ‑nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ nu꞊o ‑a mʋ 'a leelɛ. 24 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ 'ʋ Nyɩsʋa a tete nɩ ꞊tui ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ Nyɩsʋa a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ ‑mʋɛ nɩ, 'ʋ 'wɩ꞊ɩ nyiblo nɩ ‑do yɩ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu* ‑mʋ', ɛ ‑nyi ‑a mʋ, nɔ‑ tʋɛ nɛ ‑a mʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a mʋɛ nɩ.

4

‑Tɛ ‑a di Nyɩsʋa a ‑Hihiu, kɔ 'a yraanyɔ a ‑hihiu a 'yilɛ‑hɩhɩalɛ nu

1 'Na nɩnatumupʋ ‑na, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ nyɔ ‑pɩ lɛ, 'kɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ 'ʋ ꞊nʋ ke', a 'nɩ 'kuo 'lɩ ꞊nʋ ꞊wlʋ yɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri. Kɛɛ, ba ꞊tɛ ꞊nʋ 'yi, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ꞊nʋ 'ye, 'bʋ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ nɩ 'ʋ ꞊nʋ ke'. 'Nɩ yɩ 'pʋplɛ lɛ nɩ ni, ɛ 'wɩ yɩ, winwlɔn‑hanyʋ ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ 'hrɩɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, ‑ʋ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ hlɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ. 2 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ ke', ‑tɛ a di 'a yuyruo nu, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Nyiblo 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ hlɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ, ɛ ‑hɛ ‑tonyiblo, ‑ɛ ‑bɩ, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nyiblo 'a mʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nɔ‑ nɩ 'ʋ꞊ʋ ke'. 3 Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ lɛ nɩ pɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'yɩ ‑tonyiblo ‑hɛ, ‑ɛ ‑bɩ ba yru ti lɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'yɩ 'ʋ nyiblo a 'mʋ ke' ‑nɩ. Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a yraanyɔ a ‑hihiu, nɔ‑ nɩ 'ʋ꞊ʋ ke'. ‑Yusu a yraanyɔ a ‑hihiu a 'mʋ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ a 'wɩn mɔ, ‑ɛ mɔ, ɛ di mɔ 'nɩ di, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ di nɩ. 'Kɩ ɛ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ.

4 'Na 'yonʋ ‑na, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, a mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ ꞊nɩɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ hɩwinwlɔn‑hanyʋ, 'a ‑ha 'ʋ ꞊nʋ 'hru wlɔn, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'a mʋ ke', ɛ nɩ 'klɩ kɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑hihiu ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑Yusu ‑yi ke'. 5 Hɩwinwlɔn‑hanyʋ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ mɔ 'klɔ kɩ a nyibli ꞊nɩɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ʋ hlɛ 'klɔ kɩ a ‑tɛblɩ a ‑tɩ, 'tɩ‑, 'klɔ kɩ a nyibli 'ʋ pɩ ꞊nʋ nʋa yɩ bʋ. 6 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ ꞊nɩɔ. Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ yi Nyɩsʋa, ɛ pɩ ‑a mʋ nʋa yɩ bʋ. Kɛɛ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ 'yɩ Nyɩsʋa a 'yu 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ lɩ ‑a mʋ nʋa yɩ bʋ. Dɛ a 'mʋ, nɔ‑ tʋɛ nɛ ‑a mɔ꞊ɔ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ kɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑mʋ', ‑ɛ tʋɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ, ‑hʋʋ' 'bʋ kɔ ‑hihiu ‑mʋ', ‑ɛ kɛɛ nyibli.

‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ni, 'kɩ 'lɩ nʋɛlɛ 'kwli, ɛ nii 'lɩ꞊ɩ 'lɩ

7 'Na nɩnatumupʋ ‑na, ba nʋnʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ, 'kɩ nʋɛlɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑wlu. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ nʋɛ Nyɩsʋa kɔ nyibli 'hʋɛn‑, dɛ a 'mʋ, nɔ‑ tʋɛ nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'yu ꞊nɩɔ, kɔ, ɛ yi Nyɩsʋa nɩ. 8 Nyiblo 'bʋ 'yɩ Nyɩsʋa kɔ nyibli 'hʋɛn‑ ‑nʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi. ‑A yi dɛ a 'mʋ nɩ, ‑kɔtɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ Nyɩsʋa ni, 'kɩ 'lɩ nʋɛlɛ 'kwli, ɛ nii 'lɩ꞊ɩ 'lɩ. 9 ‑Tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa nu ‑a mʋ 'a nʋɛlɛ a tɔɔlɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ɛ ya ‑a mʋ 'a 'Yu nɩ ‑do yɩ, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ ‑nyi. 10 ‑Tɛ ‑mʋ', nʋɛlɛ a 'mʋ, ɛ nɩ 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ɛ 'yɩ ꞊bɩɩ, ‑ba mɔ yɩ‑hɛnyibli ‑mʋ', ‑ba nʋɛ Nyɩsʋa, kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ 'nyɛɛ 'hru, ‑ɛ nʋɛ nɛ ‑a mʋ, 'ɛ ya ‑a mʋ 'a 'Yu yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'kʋ, ꞊wɩ ‑cɔhlʋn* yɩ, ʋ ‑pi, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ‑mɔ', Nyɩsʋa 'mʋ ‑aan dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑mɔ ‑hru, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'wʋwla ‑nɩ.

11 'Na nɩnatumupʋ ‑na, ‑tɛ Nyɩsʋa nu ‑aan nʋɛlɛ lɛ, 'a ‑tɩ, ‑aan 'mumu, ‑a kɔ ‑ba nʋnʋɛ ‑nɩ ‑wɛ. 12 Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ ‑hʋan Nyɩsʋa nɩ 'ye, kɛɛ, 'bʋ mɔ, ꞊ba nʋnʋɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ, 'tɩ‑, nʋɛlɛ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, ɛ ni ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ.

13 Ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'a ‑Hihiu* nɩ. Dɛ a 'mʋ, nɔ‑ tʋɛ nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ, ‑a 'wɩ nyiblo nɩ ‑do yɩ. 14 ‑Aan 'mumu, ‑aan 'yii 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa ya ‑a mʋ 'a 'Yu yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ a nyibli wa. ‑A yɩ nyibli lɛ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. 15 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ hlɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ʋ ‑mʋɛ nɩ, 'ʋ ‑hɛ nyiblo nɩ ‑do. 16 ‑A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑a yi꞊e nɩ, ꞊a kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ni, 'kɩ 'lɩ nʋɛlɛ 'kwli, ɛ nii 'lɩ꞊ɩ 'lɩ. Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ nʋɛ Nyɩsʋa kɔ nyibli 'hʋɛn‑, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ Nyɩsʋa 'hʋɛn‑, ʋ ‑mʋɛ nɩ, 'ʋ 'wɩ꞊ɩ nyiblo nɩ ‑do.

17 Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑a nʋɛ Nyɩsʋa nɩ pɛpɛ, ɛ nɔ‑ mɔ: ‑Nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'ʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ‑a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ‑ba pie hʋannʋ, ‑kɔtɩ ‑tɛ ‑Yusu nɩ 'mʋ, kɛ‑ ‑a nɩ 'mʋ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. 18 Nyɩsʋa bʋ nʋɛ nɛ ‑a mʋ pɛpɛ, nɔ‑ ‑hɛ 'lɩ ‑a mʋ hʋannʋ 'kwli. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ yɩ hʋannʋ nɩ pie, ɛ 'wɩ yɩ, ɛ pʋ꞊ʋ ꞊haan‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ‑bati ‑wɛ 'a kʋklɔ ‑mɔ. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ yɩ hʋannʋ nɩ pie, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, nʋɛlɛ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ, ɛ 'nɩ nu꞊o lɩ ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ nyiblo a 'mʋ 'a ꞊wlʋ kɩ.

19 Nyɩsʋa, nɔ‑ mɔ yɩ‑hɛnyiblo, ‑ɛ nʋɛ nɛ ‑a mʋ. Nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊a nʋɛ Nyɩsʋa kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑. 20 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ pʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ nʋɛ Nyɩsʋa nɩ, 'tɩ‑ 'bʋ yraa nɛ 'a 'bio, ‑ɛ ‑bɩ ɛ mɔ hɩlɛkɔnyɔ ꞊nɩɔ, 'ɛ 'yɩ Nyɩsʋa ‑nʋɛ ‑nɩ. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'yɩ 'a 'bɩ ‑tonyiblo ‑mʋ', ɛ yɩ 'ye ‑nʋɛ ‑nɩ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑mʋ', ɛ 'yɛ nɩ 'ye, nɔ‑ ɛ ‑nʋɛ ‑nɩ. 21 Tete ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ nʋɛ Nyɩsʋa, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kɔ bʋ nʋɛ nɛ 'a 'bio ‑wɛ.

5

‑A ‑ha 'ʋ 'klɔ ‑bʋ 'a 'klɩkɩnɩ‑tɛblɩ 'hru wlɔn

1 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, nyiblo a 'mʋ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'yu ꞊nɩɔ. 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ nʋɛ 'yonʋ a 'baɩ ‑tɛɛ, ɛ kɔ bʋ nʋɛ 'baɩ a 'mʋ a 'yonʋ ‑wɛ. 2 'Bʋ mɔ, ꞊ba nʋɛ Nyɩsʋa, ɛ kɔ, ꞊ba yɩ 'ʋ 'a tete 'ʋ nɩ ꞊tui ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a nʋɛ Nyɩsʋa a 'yonʋ nɩ ‑tɛɛ. 3 'Bʋ mɔ, ꞊ba nʋɛ Nyɩsʋa ‑tɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑mʋ', ɛ pʋ lɛ ‑ba nu, ‑a di꞊e 'nɩ nu. Dɛ a 'mʋ, ɛ pʋ lɛ ‑ba nu, ɛ 'yɩ 'mʋ ‑kla, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ, 4 ‑kɔtɩ Nyɩsʋa a 'yonʋ a pɛpɛ, ʋ nɩ 'klɩ kɩ, 'ʋ ‑hi 'ʋ 'klɔ ‑bʋ a 'klɩkɩnɩ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'ʋ. ‑Bɩ' ‑a di 'kɩ 'ʋ 'klɔ ‑bʋ a 'klɩkɩnɩ‑tɛblɩ a 'hruwlɔn‑hɩhɩa nu 'lɩ? ‑A di ‑ha 'ʋ꞊ʋ 'hru wlɔn, ‑tɛ ‑a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ yɩ a ‑tɩ. 5 Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑ha 'ʋ 'klɔ ‑bʋ 'a 'klɩkɩnɩ‑tɛblɩ 'hru wlɔn, 'bʋ 'yɩ nyibli ‑bʋ 'pa‑, ‑ʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ.

‑Tɛblɩ ‑mʋ', ‑ʋ tʋɛ nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ

6 ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊gbɛtʋ, ɛ di 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ nɩ, 'ɛ bi 'lɩ 'lupʋnie ‑mɔ, 'ɛ 'wla 'a ‑hlʋ bʋ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ɛ 'kʋɩ la. Ɛ 'yɩ bʋ bi la 'lɩ 'nie ‑mɔ nɩ ‑do 'pa‑, kɛɛ, ɛ 'wla 'a ‑hlʋ bʋ ‑wɛ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu* a 'mʋ, nɔ‑ ‑tʋɛ nɛ ‑a mɔ꞊ɔ yɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ, ‑kɔtɩ 'a ‑nɛ ti, ‑tɩ a ‑tɛɛ, nɔ‑ ɛ tʋɛ nyibli. 7 Ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ, ɛ kɔ yruulɛ nɩ ta, ‑ʋ tʋɛ nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nɩɔ. 8 Yruulɛ nɩ ta a 'mʋ, ʋ nʋ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu, kɔ 'nie kɔ ‑hlʋ. ‑Tɛblɩ nɩ ta a 'mʋ, dɛ nɩ ‑do, nɔ‑ ʋ tʋɛ nɛ ‑a mʋ. 9 'Bʋ mɔ, nyibli 'bʋ 'ye dɛ, 'bʋ yɩ 'a ‑tɩ nɩ hlɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a pɩ꞊ɩ ꞊haan‑tɩ. 'A ‑tɩ o, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɩ ɛ hlɛ, ɛ 'bʋa nɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ ‑tonyibli a hɩhla‑tɩ 'ʋ. Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, nɔ‑ hla ‑tɛblɩ nɩ ta a 'mʋ a ‑tɩ, 'kɩ 'ʋ 'a 'Yu a ‑ta'. 10 Nyiblo 'bʋ kuo Nyɩsʋa a 'Yu ꞊wlʋ yɩ, ɛ yi꞊e nɩ, 'kɩ 'lɩ 'a dɩɔnʋ a ꞊wlʋ kɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a 'mʋ, Nyɩsʋa ‑hla, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. ‑Tɩ a 'mʋ, Nyɩsʋa ‑hla, nyiblo 'bʋ 'yɩ꞊ɩ ꞊haan‑tɩ ‑pʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nɔ‑ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa mɔ hɩlɛkɔnyɔ ꞊nɩɔ, ‑kɔtɩ kɛ‑ ɛ pɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ Nyɩsʋa ‑hla, 'kɩ 'ʋ 'a 'Yu a ‑ta', ɛ mɔ hɩ ꞊nɩɔ. 11 ‑Tɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa lee nɛ ‑a mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 'Kɩ ɛ naa 'lɩ 'a 'Yu 'lɩ, 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ. 12 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ yi Nyɩsʋa a 'Yu, nɔ‑ kɔ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ Nyɩsʋa a 'yu ‑yi, ɛ 'yɩ 'klɔ yrayrʋ a 'mʋ ‑kɔ.

‑A kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ' nɩ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ

13 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ 'n 'crɩɩ nɛ 'a mʋ ‑mɔ, 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ kuo Nyɩsʋa a 'Yu ꞊wlʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ yi ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ a kɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ' nɩ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ.

14 'Bʋ mɔ, ꞊ba 'mʋɛ Nyɩsʋa yrɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑a 'nɩ ‑pie꞊e hʋannʋ, ‑ɛ nu꞊o, ‑a yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊ba yɩ꞊ɩ dɛ nɩ ‑hʋɛ, ɛ di ‑a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi, 'bʋ mɔ, dɛ a 'mʋ ‑a ‑hʋɛ, 'bʋ mɔ 'a ꞊wlʋ a kɩwɛɛnlɛ. 15 ‑Tɛ ‑a yi꞊e, ‑ɛ mɔ, 'a ‑nɛ dɛ, ‑a di꞊e ‑hʋa, ɛ di ‑a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑nyi, 'a ‑tɩ, ‑a yi꞊e nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑bʋ, ‑a ‑hʋɛ꞊ɛ, ɛ ‑wɛ꞊ɛ ‑aan ‑nyinyie ‑mɔ ‑dodo.

16 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, 'a 'dɩayɩ ‑bɩ, ɛ ni dɛ 'kuku, dɛ 'kuku a 'mʋ, 'bʋ 'yɩ 'kʋkʋʋ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ bʋ da Nyɩsʋa, 'kɩ 'ʋ 'a 'dɩayɩ a 'mʋ a ‑ta', ‑ɛ di꞊e nu, Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ nu, 'a 'dɩayɩ a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'klɔ nɩ. Nyibli 'n ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ nʋ‑ mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nu dɛ 'kuku ‑mʋ', ‑ɛ 'yɩ 'kʋkʋʋ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ. Dɛ 'kuku nɩ 'ʋ, 'ɛ blɛɛ 'kʋkʋʋ yɩ. Nyiblidʋ ‑mʋ', ‑ʋ nu dɛ 'kuku a 'mʋ, 'n 'yɩ lɛ ‑pʋ, ba da Nyɩsʋa 'waa ‑tɩ. 17 Yɩnyre‑tɛblɩ a pɛpɛ, nyibli ni, ɛ mɔ dɛ 'kuku ꞊nɩɔ, kɛɛ, ɛ kɔ ‑tɛblɩ ‑bɩ, 'ɛ nyre yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa 'ye, 'ɛ 'yɩ 'kʋkʋʋ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ.

18 ‑A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'yonʋ 'nɩ 'cibi꞊e 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo, kɛɛ, Nyɩsʋa a 'Yu, nɔ‑ ꞊tui ꞊nʋ 'yie. 'A ‑tɩ, Satan 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ nu ꞊nʋ dɛ ‑hʋan ‑mɔ. 19 ‑A yi꞊e nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ Nyɩsʋa a 'yonʋ. Kɛɛ, 'klɔ a nyibli a pɛpɛ ‑bɩ ‑mʋ', Satan, nɔ‑ kɔɔ ꞊nʋ win kɩ.

20 ‑A yi꞊e nɩ de, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'Yu di 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ nɩ, 'ɛ ‑nyi ‑a mʋ ꞊tɔ, 'kɩ ‑ba ‑yi Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa. ‑Tɛɛ a Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 'Kɩ ɛ naa 'lɩ 'a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ, 'ɛ nu dɛ a 'mʋ. Ɛ nɔ‑ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa. Nɔ‑ yɩ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ nyibli ‑nyi.

21 'Na 'yonʋ ‑na, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, 'kɩ 'ʋ 'kuo a dɩda a ‑ta', kɔ, 'kɩ 'ʋ ‑cɩ a kʋklɔ a ‑ta'.

2 SAAN

SAAN A 'HƲƐN A 'CRƖƐN

ɛ 'crɩ la

1

1 'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ 'cʋɛ a ye'nanyɔ, 'mɔ ‑yɩ 'aan 'cʋɛ, ɛ kɔ 'a nyibli a pɛpɛ 'hʋɛn‑ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ. 'N nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ ‑tɛɛ. Ɛ 'yɩ 'mɔ nɩ ‑do 'pa‑, 'n 'yɩ 'a mʋ ‑nʋɛ ‑nɩ. Nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ yi Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ, ʋ nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ ‑wɛ. 2 'N nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ, ‑kɔtɩ a kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a yi Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ, kɔ, ɛ 'mʋ 'lɩ ‑aan ꞊wlɩ kɩ 'cibi ‑nɩ 'a ‑nɛ ti.

3 ‑Aan 'Baɩ Nyɩsʋa kɔ 'a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ʋ di nu ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, kɔ, ʋ 'mʋ ‑aan nyaɩ yru, kɔ, ʋ 'mʋ ‑a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ ‑nyi. ‑A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊wien lɛ kʋɛ, 'tɩ‑, ‑ʋ nʋnʋɛ ‑nɩ, kɛ‑ ɛ di 'mʋ ꞊ti, 'kɩ 'ʋ ‑a mʋ ‑mɔ.

‑Ba nʋnʋɛ ‑nɩ

4 'N kɔ mɔ plɔ a bleelɛ dɩakɩ, ‑tɛ 'n 'wɩn mɔ, ‑ɛ mɔ, 'aan 'cʋɛ a nyibli ‑bɩ, ʋ nɛ ‑tɛɛ a 'hru. ‑Tɛ ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa pʋ lɛ, ‑ba nu ‑tɛblɩ a nunuo, kɛ‑ ʋ ni 'a nunuo. 5 'A ‑tɩ o, 'a mʋ 'cʋɛ a nyibli a pɛpɛ, dɛ 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ ‑ba nʋnʋɛ ‑nɩ. Dɛ a 'mʋ, ɛ 'yɩ tetebʋ yrayrʋ 'pa‑, a 'yɩ ‑hʋan nɩ 'wɩn. Ɛ mɔ tetebʋ ꞊nɩɔ, a 'wɩn, kʋɛ la 'lɩ ti ‑mʋ' 'yri bʋ, ‑ɛ kɔ 'yri ʋ ꞊tuu la 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a hɩhla ‑wlu. 6 'Bʋ mɔ, ꞊ba nʋɛ Nyɩsʋa kɔ nyibli 'hʋɛn‑, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑a ꞊tui 'ʋ Nyɩsʋa a tete nɩ. ‑Tɩ ‑mʋ', a 'wɩn, kʋɛ la 'lɩ ti ‑mʋ' 'yri bʋ, ‑ɛ kɔ 'yri ʋ ꞊tu la 'ʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a hɩhla ‑wlu, ɛ nɔ‑ mɔ, ba nʋnʋɛ ‑nɩ.

‑Yusu 'Klɩsʋ a yraanyɔ

7 'N yɩ 'a mɔ꞊ɔ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑kɔtɩ hɩlɛkɔnyʋ ‑hʋɔhʋɩ, nʋ‑ 'hrɩɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ. Ʋ 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑wɛn, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑hɛ ‑tonyiblo, 'ɛ di 'nɛ‑ 'klɔ kɩ. Nyiblo 'bʋ yɩ 'pʋplɛ lɛ nɩ ni, ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a yraanyɔ ꞊nɩɔ, ‑ɛ kɛɛ nyibli. 8 'A ‑tɩ, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, ‑kʋan a pɛpɛ, a ‑nu, ɛ 'nɩ ꞊ha dadʋ' pa, kɛɛ, a 'mʋ ꞊haandɛ ‑mʋ' 'ye, Nyɩsʋa pʋ lɛ, ɛ di 'a mʋ ‑mɔ nu.

9 Ba kɔ 'a yiyie, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ 'yɛ nɩ na 'hru ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ tɔɔ nɛ ‑a mʋ, kɛɛ, 'bʋ yɩ yɩ nɩ ‑bii ‑nɩ, 'bʋ yɩ ‑tɛblɩ ‑bɩ nɩ ni, nyiblodʋ a 'mʋ, ɛ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'hru ‑mʋ', ‑Yusu tɔɔ nɛ ‑a mʋ, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ nɛ 'a ‑nɛ ti, nyiblo a 'mʋ, nɔ‑ yi ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa, ɛ kɔ 'a 'Yu 'hʋɛn‑. 10 'A ‑tɩ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ ni la tɔɔlɛ, 'bʋ mɔ, 'bʋ 'yɛ nɩ nu tɔɔlɛ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ a 'nɩ 'blee 'lɩ꞊ɩ kʋa, 'kɩ 'lɩ 'aan 'kayu bʋ, kɔ, ba hlɔɔ ꞊nɛ ‑mɔ lɛ. 11 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ di꞊e ‑mɔ lɛ nɩ ‑hlɔɔ ‑nɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, yɩnyredɛ a 'mʋ, nyiblo a 'mʋ, ɛ ni, ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, ʋ pɛ nɩ.

Lɛ'bɔɔwin

12 'N kɔ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ, kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ꞊bʋ hlaa 'nɛ꞊ɛ 'crɩɛn ‑bʋ 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ yɩ bʋ ‑nɩnɩ ‑nɩ, ‑a 'mʋ꞊ʋ hla, ‑aan dɔdʋ 'mʋ ꞊cɛ.

13 'Aan 'bio 'cʋɛ a nyibli ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑, ʋ 'bɛti 'a mʋ.

3 SAAN

SAAN A TA A 'CRƖƐN

ɛ 'crɩ la

1

1 'Mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ 'cʋɛ a ye'nanyɔ, 'mɔ ‑yɩ ‑mʋ mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, ‑mɔ Gayusɩ, ‑ɛ mɔ 'na ꞊wlʋ a nɩnatumu, 'n ‑nʋɛ ‑nɩ ‑tɛɛ.

2 'Na nɩnatumu, 'n dɛ Nyɩsʋa, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'mʋ ‑mʋ wɛn, kɔ, ‑na 'hʋɩ 'mʋ ‑tɛɛ nu ‑wɛ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑na ꞊wlʋ nu ‑tɛɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn.

Ʋ pɩ Gayusɩ 'nyrɛ lɛ

3 ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hʋɛn 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ lɛ, ‑ʋ yɩ 'nɛ‑ lɛ di, ʋ hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊cibi 'ʋ, ꞊nɩ nɛ ‑tɛɛ a 'hru. Dɛ a 'mʋ, ɛ nii 'mʋ dɔdʋ dɩakɩ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, kɛ‑ ‑ni꞊e lɛ. 4 'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ nɩ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, 'na 'yonʋ nɛ 'hru a ‑tɛɛ, ɛ mɔ dɛ ꞊nɩɔ, ‑ɛ nii 'mʋ dɔdʋ dɩakɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ.

5 'Na nɩnatumu, ‑mɔ nyiblo ꞊nɩɔ, ‑ɛ ni Nyɩsʋa a ‑kʋan ‑tɛɛ, ‑kɔtɩ ‑Yusu a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hʋɛn 'lɩ 'waa 'blʋgbɩ klɛ, ‑ʋ hlɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ, ‑yɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ dɩakɩ. 6 Nyibli a 'mʋ, ‑yɩ ‑hɛɛ ‑nɩ, 'bʋ yɩ 'lɩ nɩ di, ‑Yusu a nyibli ‑bʋ, ʋ ‑nɩ 'nɛ‑, ʋ yɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑nʋɛ ꞊nʋ nɩ dɩakɩ. 'N nyɛɛ ‑mʋ lɛ, 'cibi 'ʋ ‑bʋ ‑hɛɛ ꞊nʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'waa 'dagba 'lu ‑mɔ gba ‑tɛɛ. ‑Hɛɛ ꞊nʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa ni 'a ‑hʋhʋa. 7 'Dagbɩ ‑mʋ', ʋ mi lɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan ʋ mi nu mɔ. Ʋ 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑wɛn, 'kɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, bʋ ‑hɛɛ ꞊nʋ. 8 'A ‑tɩ, ‑a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ ‑Yusu a nyibli, ‑a kɔ ‑ba ‑hɛɛ nyiblidʋ a 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑a 'mʋ ꞊nʋ kɩ bi, Nyɩsʋa a ‑kʋan a 'mʋ, ʋ ni, ʋ kɔ ‑a mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ꞊ʋ nu, ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ, ɛ 'mʋ bʋ 'hɛɛn ‑nɩ.

Diotrɛfʋ kɔ Demetriusɩ 'hʋɛn‑ a ‑tɩ

9 'N 'crɩɩ 'cʋɛ ‑mɔ, kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Diotrɛfʋ, ‑tɩ ‑bʋ 'n ‑hla, ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ pʋ꞊ʋ nʋa yɩ bʋ. 'A 'lulɛ‑hihie a pɛpɛ, nɔ‑ mɔ bʋ nu 'cʋɛ a nyiblogbagbʋdɛ. 10 'Bʋ mɔ, 'nɩ di 'lɩ, yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', ɛ ni, 'n di 'a ‑tɩ 'nɩ hla, 'kɩ 'ʋ nyibli a ‑pɛpɛ ye', ‑kɔtɩ ɛ yɩ nyre 'na 'nyrɛ yɩ dɩakɩ. Ɛ 'yɩ dɛ nɩ ‑do a 'mʋ 'pa‑, ɛ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ. ‑Yusu a nyibli, ‑ʋ mɔ 'dagbɩ, 'bʋ mu 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, ɛ 'nɩ 'ble꞊e lɩ ꞊nʋ kʋa, nyibli ‑bɩ 'bʋ ‑hʋɛ bʋ 'ble wɛn ꞊nʋ kʋa, ɛ 'nɩ ‑ha꞊a lɩ ꞊nʋ mɛ lɛ, ʋ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ꞊ɩ, 'ɛ blɛ ꞊nʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'cʋɛ bʋ.

11 'Na nɩnatumu, ꞊nɩ 'kʋɛ 'lɩ nyibli a nunuklɔ ‑hʋan ꞊wien lɛ, kɛɛ, ꞊haannyibli a nunuklɔ, nɔ‑ ‑bʋ kʋɛ ꞊wien lɛ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'cibi 'ʋ ꞊haandɛ a nunuo, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a 'yu. Kɛɛ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'cibi 'ʋ yɩnyre‑tɛblɩ a nunuo, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'yɛ Nyɩsʋa nɩ yi.

12 Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Demetriusɩ, nyibli a pɛpɛ hlɛ 'a ꞊haan‑tɩ. 'A 'yrinaabʋɩ 'sii 'ʋ yɩ ‑tɛɛ, 'ɛ tʋɛ nyibli ‑tɩ a ‑tɛɛ, ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ. ‑Aan 'mumu, ‑a wɛn꞊ɛ kɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ ꞊haannyiblo ꞊nɩɔ. 'Bɩ ‑yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, ‑a ‑hlɛ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ.

Lɛ'bɔɔwin

13 'N kɔ ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ, kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ꞊bʋ hlaa 'nɛ꞊ɛ 'crɩɛn ‑bʋ 'kwli. 14 'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ ti gbi 'kwli, ꞊bʋ di wɛn 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ, ‑a 'mʋ yɩ bʋ ‑nɩnɩ ‑nɩ, ‑a 'mʋ꞊ʋ hla.

15 Kɩbʋwɛɛnlɛ 'kɩ 'ʋ ‑mʋ ‑mɔ. ‑Na nɩnatumupʋ a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑, ʋ 'bɛti ‑mʋ. ‑Aan nɩnatumupʋ a pɛpɛ, 'a ‑nɛ nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, ‑a 'bɛti꞊e.

JUDƖ

JUDƖ A 'CRƖƐN

ɛ 'crɩ la

1

1 'Mɔ Judɩ ꞊nɩɔ, ‑ɛ mɔ Sakɩ a 'dɩayɩ, 'mɔ ‑yɩ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ. 'Mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ. 'A mʋ nyibli ‑mʋ', ‑aan 'Baɩ Nyɩsʋa nʋɛ ‑nɩ, 'a mʋ 'n yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ, 'a mʋ ‑mʋ', ɛ ‑da, 'kɩ ba ‑hɛ 'a nyibli. 'Kɩ ɛ nɛɛ 'lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ, 'ɛ ꞊tui 'a mʋ 'yie.

2 Nyɩsʋa bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ɛ kɔ, bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ, kɔ bʋ nu꞊o, 'a nʋɛlɛ bʋ nɩ 'lɩ 'aan ꞊wlɩ kɩ. ꞊Haan‑tɛblɩ a 'mʋ, bʋ bii klɛ, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ.

Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ tʋɛ hɩtɔɔlɛ

(2 Piɛlɩ 2.1-17)

3 'Na nɩnatumupʋ ‑na, 'n ‑hʋɛ mɔ꞊ɔ nɩ dɩakɩ, 'kɩ ꞊bʋ 'crɩɩ mɔ 'a mʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɛ Nyɩsʋa nu ‑aan pɛpɛ a wʋwa, 'mʋ 'a mɔ꞊ɔ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ. Kɛɛ, 'n 'ye 'kɩ꞊ɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ꞊bʋ 'crɩɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'mʋ 'a mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mʋ', a kuo ꞊wlʋ yɩ, ɛ nɔ‑ ba 'tɩɛ ba 'ble kʋa. Bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi 'a ꞊haantitie a 'mʋ 'a nyibli. ꞊Haantitie a 'mʋ, ɛ 'nɩ 'cɩcɩ꞊ɩ lɩ ‑nɩ 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. 4 'N hlɛ꞊ɛ nɩ, ‑kɔtɩ hɩtɔɔnyʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, ʋ nʋ‑ pa 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'kɩ 'lɩ ‑huhlike 'kwli, 'ʋ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'kɩ bʋ 'cɩcɩ ‑tɩ ‑mʋ', ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ni ‑a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ dadʋ 'kwli, 'ɛ 'wʋwlɛ ‑aan dɛ 'kuku. Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ wɛn 'nɩ, Nyɩsʋa yɩ ‑nyi ‑a mʋ 'hru, 'kɩ ‑ba nu 'a ‑nɛ dɛ ‑hʋan ꞊dʋ, ‑a ‑hʋɛ. Ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɛ mɔ ‑aan Tɔɔnyɔ nɩ ‑do, 'tɩ‑ ɛ mɔ ‑aan Kʋkɔnyɔ. Ti ‑hi la a ti 'yri, ʋ 'crɩ la꞊a nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'crɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑bati di nyiblidʋ a 'mʋ 'nɩ klɔ.

5 ꞊Han‑tɩ ꞊hɔn, 'a yi ‑tɛblɩ ‑bʋ, ‑kɔtɩ 'n mi 'a mʋ lee mɔ, kɛɛ, 'n ‑hʋɛ ꞊bʋ pʋ 'lɩ 'a mɔ꞊ɔ 'kwli lɛ. Ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa wa la 'a dakɔ Yisraɛkʋɛ nɩ, 'ɛ ‑ha 'lɩ ꞊nʋ Esipʋblʋgba 'kwli. ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'la nyibli ‑mʋ', 'kɩ 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, ‑ʋ 'yɩ la꞊a ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ. 6 'Ya 'ʋ 'lu de, Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu la 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, 'waa ‑tɩ bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli. 'Klɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nʋ, ʋ 'yɩ 'klɩ a 'mʋ ‑kʋan 'yri ‑nuu ‑nɩ, 'ʋ 'du 'klɩ ‑bɩ ye', bʋnɩɩlɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa ‑nyi la ꞊nʋ, ʋ hie 'ʋ꞊ʋ bʋ. Dɛ a 'mʋ 'a ‑tɩ, Nyɩsʋa klɔ ꞊nʋ nɩ, 'ɛ pʋ ꞊nʋ 'cɩɩn, 'ɛ gba 'lɩ ꞊nʋ halɔ 'nyɩ, 'ʋ ꞊tui 'lɩ ꞊nʋ 'yie. 'Kɩ ʋ di 'lɩ bʋ nɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ‑nyrɔwɔ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli, ɛ di 'ʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre. 7 'Ya 'ʋ 'lu de, 'dɩɩ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ Sodɔmʋ kɔ Gomɔlɩ, 'waa ‑tɩ bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, kɔ 'dɩɩ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'mʋɛ la ꞊nʋ yrɛ. 'Dɩɩ a 'mʋ a nyibli ni la 'lawludɛ, 'ʋ ni la yɩnyre‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑tonyiblo 'yɩ yɩ ‑blɛɛ ‑nɩ bʋ nu. Na ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ jre, nɔ‑ kɔ 'nyɩ Nyɩsʋa pʋ 'lɩ ꞊nʋ 'lɩ. Dɛ a 'mʋ, nɔ‑ tʋɛ ꞊nɛ nyibli ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ di 'ʋ nyre, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ‑tɛblɩdʋ a 'mʋ ‑mɔ'.

8 Hɩtɔɔnyɔ ‑nɩ wɛn, ‑ʋ pa 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, yɩnyre‑tɛblɩ nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ ʋ ni. Yanie ‑mʋ', ʋ 'yɛ, ɛ nu꞊o nɩ, 'ʋ ni 'lawludɛ. Ʋ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ꞊ɩ, 'kɩ Nyɩsʋa bʋ kɔɔ ꞊nʋ win kɩ, 'tɩ‑, Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ʋ ‑hɛ ꞊nʋ 'yri. 9 Nyɩsʋa a lɛlenyɔ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Misɛlɩ, 'a 'mumu, ɛ 'yɩ Satan 'yri lɛ ‑ha. Ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri Misɛlɩ a 'mʋ, ɛ kɔ Satan 'hʋɛn‑, ʋ ‑wɛɛn la Moise a 'hʋɩ kɩ, ɛ 'yɩ la Satan 'yri lɛ ‑ha, kɛɛ, kɛ‑ ɛ pʋ꞊ʋ yɩ: «Kʋkɔnyɔ a yrʋ bʋ klɔ ‑mʋ.» 10 Hɩtɔɔnyʋ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ 'yɛ nɩ yru' lɛ, ɛ nɔ‑ ʋ ‑hɛ 'yri lɛ. Ʋ 'wɩ꞊ɩ 'wan 'kwli a mamʋɩ yɩ, 'ʋ 'yɩ ꞊haan'lulɛ‑hihie ‑kɔ. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'waa plɔ ‑blee ‑nɩ, nɔ‑ ʋ yi nulɛ. ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ʋ ni, ɛ yɩ nyre 'waa 'klɔ yɩ. 11 'Jrɔ 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ, ‑kɔtɩ nyiblo, ‑ɛ mɔ Adamʋ a 'yu Kaɛn, ‑ɛ yraa la 'a 'dɩayɩ, 'tɩ‑ ‑ɛ 'la la꞊a, nɔ‑ kɔ nunuŋmlɩ ʋ yɩ ꞊wien lɛ kʋɛ; 'ʋ yɩ kʋɛ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Balamʋ ꞊wien lɛ ‑wɛ, 'ʋ ni 'crɛŋmlɩ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'wliyɛ 'ye, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ Balamʋ a 'mʋ, ɛ ni la꞊a, 'ɛ nyrɛ la Nyɩsʋa yɩ bʋ, ꞊wɩ yɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Kole. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ 'kʋkʋɩ lɛ, ꞊wɩ yɩ Kole a 'mumu. 12 Hɩtɔɔnyʋ a 'mʋ, ʋ kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, 'ba yɩ 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do dɛ nɩ ‑dii ‑nɩ, ʋ kɔ bʋ nuu nɛ 'a mʋ ‑tʋɩ, 'ʋ yɩ 'yi lɛ ‑bibi ‑nɩ, 'ʋ 'nɛ nɔ. Ʋ nɩ ‑do a ‑tɩ ʋ yɩ 'lu ‑mɔ lɛ ‑hie, ɛ mɔ, ‑tʋɩ 'nɩ ‑nu꞊o lɩ ꞊nʋ. Ʋ 'wɩ꞊ɩ 'nuŋmɩ yɩ, pepe ‑gbɛ 'lɩ ɛ yɛ 'lɩ, ‑ʋ 'yɛ nɩ di. Ʋ 'wɩ꞊ɩ ti ‑mʋ' yɩ ‑wɛ, ‑ʋ 'yɛ nɩ tʋ 'kui, 'ye ꞊bɩɩ ʋ nyre 'ʋ tʋtʋʋ a ti 'yri, 'ʋ 'wɩ꞊ɩ tidʋ ‑mʋ' yɩ, ‑ʋ kɔ 'mʋɩ ʋ ‑ha ‑wlu lɛ, 'tɩ‑ ‑ʋ 'kʋ pɛpɛ. 13 Ʋ 'wɩ꞊ɩ 'yru a 'dʋɩ gbagbɩ ‑mʋ' yɩ, pepe ꞊gbie lɛ. 'Waa dɛ 'kuku, ɛ 'wɩ꞊ɩ kʋɛtɩ yɩ, 'yiyinie hie bʋ. Ʋ 'wɩ꞊ɩ nyahro yɩ, ‑ɛ 'yɛ nɩ 'hrɩɩ 'ʋ ‑tɛ nɩ ‑do lɛ. Nyɩsʋa ‑wɛ ‑tuo ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ halɔ dugbo 'nyɩ. 'Kɩ ʋ di 'lɩ bʋ nɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ.

14 Ti ‑hi la a ti 'yri, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Henɔkɩ, ‑ɛ mɔ Adamʋ a 'yonʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn a 'yu, kɛ‑ ɛ ‑pʋ, 'kɩ 'ʋ nyiblidʋ a 'mʋ a ‑ta', ‑ɛ mɔ: «Ba 'ye kɛ, Kʋkɔnyɔ 'bʋ yɩ nɩ di, ɛ di ya lɛlenyʋ ‑hʋɔhʋɩ, 15 nyibli a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi, 'a ‑bati di ꞊nʋ 'nɩ klɔ, yɩnyre‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ nu Nyɩsʋa ‑mɔ, ɛ kɔ yɩnyrewin, ʋ pʋ꞊ʋ yrɛ a ‑tɩ.» 16 Ʋ nʋ‑ kɔ ‑tɩ Henɔkɩ a 'mʋ, 'ɛ nu 'a hɩhla lɛ. Nyiblidʋ a 'mʋ, 'a ‑nɛ ti, ʋ yɩ 'pʋplɛ wlɔn lɛ. Ʋ 'yɩ ‑hʋan plɔ a bleelɛ nɩ kʋɛ yruyru. Yɩnyre‑tɛblɩ a pɛpɛ, 'waa ꞊wlɩ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ ʋ ni, 'ʋ pɩ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli, kɔ, 'ʋ yɩ 'lɩ nyibli lɛ 'tue ‑nɩ, 'ʋ kɛɛ ꞊nʋ, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', 'waa ꞊wlɩ ‑hʋɛ, nyibli a 'mʋ, ʋ 'mʋ꞊ʋ nu.

Tɛ ‑Yusu a nyibli kɔ bʋ nu nɩna

17 'Na nɩnatumupʋ ‑na, ‑tɩ ‑mʋ', ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑mɔnanyʋ* lee la 'a mʋ, ‑ɛ di 'lu ‑mɔ mu, bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli. 18 Kɛ‑ ʋ pɩ la, ‑ɛ mɔ, lɛ'bɔɔti 'yri, 'tɩ‑ 'klɔ a 'ʋ‑hɔnti 'mʋ 'ʋ nyre mɔ mu, 'a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ mɔ ‑Yusu a nyibli, ɛ di kɔ nyibli, ʋ 'mʋ 'a mʋ 'caa ‑nɩ. Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'yɩ Nyɩsʋa ‑yi. Yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', 'waa ꞊wlɩ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ ʋ ni. 19 Ɛ mɔ ꞊haan‑tɩ ꞊nɩɔ, ʋ nʋ‑ ꞊glɛ nyibli. 'Klɔ ‑bʋ kɩ a ‑tɛblɩ, nɔ‑ kɔɔ ꞊nʋ win kɩ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'yɩ 'ʋ ꞊nʋ ke' ‑nɩ.

20 'Na nɩnatumupʋ ‑na, 'a mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ‑hɩhɛɛ ‑nɩ, kɔ, a 'mʋ 'aan dɩɔnʋ ‑ha pɛpɛ, a 'mʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, 'aan ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ klɛ ‑bii ‑nɩ. Ba da Nyɩsʋa, 'kɩ 'lɩ 'a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli. 21 'Aan 'yrinaabʋɩ bʋ 'sii 'ʋ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ yi 'a ‑nɛ ti, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ. Ba ‑ple ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'ʋ 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ, ‑nyii ‑nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ kɔ ‑aan nyaɩ.

22 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, ‑ɛ 'yɩ bʋ ‑ku ‑tɛɛ, ba yru 'waa nyaɩ. 23 Nyibli ‑bɩ a nunuklɔ di꞊e 'nɩ nu, Nyɩsʋa a ‑bati 'mʋ ꞊nʋ klɔ. A kɔ ba wa ꞊nʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ‑ha 'lɩ na ‑mʋ' 'nyɩ bi, ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'klɔ ‑mɔ 'klɔ. ‑Ʋ ‑bɩ nɩ 'ʋ, ‑ʋ kɔ nyaɩ a kɔ ba yru, kɛɛ, ba ꞊tu 'aan dɩɔnʋ 'yie ‑wɛ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ‑ha 'lɩ 'waa dɛ 'kuku 'nyɩ bi.

Nyɩsʋa, nɔ‑ nɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'lu yɩ

24 Ba di 'lɩ ‑ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ. Ɛ nɔ‑ kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ ꞊tu 'a mʋ 'yie, ‑ɛ di꞊e nu, a 'nɩ ꞊ha 'ʋ 'a 'hru wlɔn ‑hɔn. Nɔ‑ di 'ʋ 'a mʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ ye', ɛ 'mʋ 'a mʋ gba, a 'mʋ 'lɩ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa 'kwli nɩ, 'a 'mʋ dɔdʋ nu. 25 Ba di 'lɩ ‑ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ. Ɛ nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa. Ɛ nɔ‑ naa 'lɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lɩ, 'ɛ wa ‑a mʋ. Nyibli a pɛpɛ bʋ ‑nyi꞊e ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ɛ kɔ, bʋ pʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ. Nɔ‑ ‑bʋ kɔɔ nɛ ‑a mʋ win kɩ. 'A 'klɩ 'nɩ ‑wɛ꞊ɛ 'lɩ. Kɛ‑ ɛ ꞊ti 'mʋ, kʋɛ la 'lɩ bʋ, ‑bʋ di ‑didi, ‑bʋ yɛ ‑nyrɔwɔ ‑bʋ kɩ. Ɛ kɔ, kɛ‑ ɛ di 'mʋ ꞊ti, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ. Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ.

'LƖLƐ'YEECRƖƐN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Saan a

'LƖLƐ'YEECRƖƐN

1

‑Tɛ Saan nu ‑tɛblɩ 'a 'yiye, 'kɩ 'lɩ 'lɩlɛ'yiye 'kwli, ɛ nɔ‑ ɛ nɛ ‑mɔ lɛ

1 'Crɩɛn ‑bʋ, 'lɩlɛ'yee‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑Yusu 'Klɩsʋ tɔɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyibli, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ ɛ hlɛ. Nyɩsʋa lee ‑Yusu a 'mʋ nɩ, 'kɩ bʋ tɔɔ ꞊nʋ꞊ʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ' yi, ‑ɛ 'tɩɛ mii 'lu ‑mɔ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ɛ tɛ 'nɛ‑ 'a lɛlenyɔ 'mɔ, Saan, ‑ɛ mɔ 'a ‑kʋannunyɔ ‑mɔ, 'ɛ tɔɔ 'mʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ. 2 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ tɔɔ 'mʋ, kɔ, 'n 'ye, 'n yɩ꞊ɩ nyibli 'nɩ ‑lee ‑nɩ. Ɛ 'wɩ yɩ, 'n hlɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a win ꞊nɩɔ, 'tɩ‑ ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ tʋɛ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ mɔ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. 3 Plɔ a bleelɛ, 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ɛ di 'crɩɛn ‑bʋ ‑hre, 'kɩ 'ʋ nyibli ye'. 'Kɩ 'crɩɛn ‑bʋ, 'a win ‑hʋɛn 'lɩ Nyɩsʋa wlɔn. Plɔ a bleelɛ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ pɩ win a 'mʋ nʋa yɩ bʋ, 'tɩ‑ ‑ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ di 'ʋ 'lu ‑mɔ ‑muu ‑nɩ, ɛ yɩ ‑mɔ ‑hlɔ.

'Cʋɛ nɩ ꞊hlon'hʋɛn a nyibli, nʋ‑ Saan gbɛ 'bɛtilɛ yɩ

4 'Mɔ Saan, 'mɔ ‑yɩ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ. 'Cʋɛ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Asiblʋgba 'kwli, ʋ nʋ‑ kɔ nyibli 'n yɩ ‑mɔ 'crɩɩ ‑nɩ. Nyɩsʋa bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, ɛ kɔ, bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ. 'Tɩ‑ 'klɔ 'mʋ la ‑wlu ꞊tu, ɛ nɩ la 'klɔ, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'tɩɛ nɩ 'klɔ, kɔ, ɛ nɔ‑ di di de. Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ', bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ. Ʋ nʋ‑ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa a bodɩɔgbata ye'. 5 Ɛ kɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mʋ', ‑ɛ hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ, nyibli ‑wɛ 'lɩ bʋ kuo ꞊wlʋ yɩ, bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ, kɔ, bʋ ‑nyi 'a mʋ kɩbʋwɛɛnlɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ yɩ‑hɛnyiblo, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ɛ ‑ha 'klɔ. Ɛ nɔ‑ nɩ 'ʋ 'klɔ ‑bʋ, 'a 'blʋgbɩnaanyʋ a pɛpɛ 'lu yɩ.

Ɛ nʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ, 'ɛ 'kʋ, 'kɩ 'ʋ ‑aan ‑ta'. 'A ‑hlʋ, nɔ‑ ɛ ‑nu, 'ɛ ꞊gblɛ ‑a mʋ, 'kɩ 'ʋ dɛ 'kuku ‑mɔ'. 6 Ɛ nɔ‑ nu ‑a mʋ 'a dakɔ ‑mɔ', 'ɛ mɔ dakɔ a 'mʋ, 'a naanyɔ, 'ɛ nu꞊o ‑wɛ, ꞊a ‑hɛ ‑cɔhlʋnpinyʋ*, 'kɩ 'ʋ 'a 'Baɩ Nyɩsʋa ye'. Ɛ nɔ‑ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa blɛɛ yɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ, ɛ kɔ 'klɩ a kɩnɩnɩɩ 'hʋɛn‑. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.

7 Ba ta 'ʋ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'nuŋmɩ 'nyɩ, ɛ di 'lɩ ‑naa ‑nɩ, ɛ 'mʋ di. 'A ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ di꞊e 'nɩ 'ye, ɛ kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nu 'di, ‑ʋ wa 'a ꞊mʋɛji ke, ʋ di꞊e 'nɩ 'ye ‑wɛ. Dakɔ a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ʋ di nɩ nyaɩ lɛ, 'a ‑tɩ. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, kɛ‑ ɛ di 'mʋ ꞊ti. 8 Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'klɩ kɩ, kɛ‑ ɛ pɩ: «'Mɔ ꞊tu 'a ‑nɛ ꞊dedede ‑wlu. 'Mɔ nɩ ‑do a 'mʋ, 'mɔ ‑di 'a ‑nɛ ꞊dedede 'lu ‑yra.» Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ nɔ‑ nɩ 'klɩ kɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ. Ɛ nɩ la 'klɔ, 'tɩ‑ 'klɔ 'ɛ ꞊tu ‑wlu, kɔ, ɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'tɩɛ nɩ 'klɔ, ɛ kɔ, ɛ nɔ‑ di di.

‑Tɛ Saan 'ye ‑Yusu, 'kɩ 'lɩ 'lɩlɛ'yiye 'kwli

9 'Mɔ ‑mɔ 'aan 'dɩayɩ Saan, 'mɔ ‑yɩ 'crɩɛn ‑bʋ 'crɩ. A kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a bibi 'yi lɛ, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ꞊a ‑mʋɛ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, a kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ꞊a yɩ ꞊hɩʋɛntu nɩ ‑do 'ye, ‑aan pɛpɛ, ꞊a kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'tɩ‑ ‑aan pɛpɛ, ‑Yusu a ꞊gbɛtʋ, nɔ‑ kɔɔ nɛ ‑a mʋ win kɩ. Ɛ kɔ la ‑nyrɔwɔ ꞊dʋ, nyibli ꞊dʋ, 'ʋ klɔ la 'mʋ, 'ʋ gba la 'lɩ 'mʋ 'nɩdugbo, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ Patɩmɔsɩ kɩ. Ʋ wɛn 'nɩ, 'n nu dɛ, ‑ɛ nyre yɩ, ‑tɛ 'n hlɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'tɩ‑ 'nɩ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ tʋɛ nɛ ‑a mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ. 10 ‑Nyrɔwɔ ꞊dʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'ɛ kɔɔ la 'mʋ win kɩ pɛpɛ. ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ, ɛ mɔ la ‑wuwle‑nyrɔwɔ* ꞊nɩɔ la; ɛ nɔ‑ kɔ 'kwli 'n 'wɩɩn 'lɩ win, 'ɛ ‑hʋɛn 'lɩ 'mʋ ke'. Win a 'mʋ, ɛ yɩ la 'nɩ 'wli, ‑wɛn ‑ŋamʋ a win, 11 ɛ wɛn: «Dɛ ‑mʋ', ‑yɩ 'ye, 'du 'crɩɛn ye', ‑bʋ 'crɩ꞊ɩ, ‑bʋ gba꞊a 'cʋɛ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ', 'a nyibli yɩ, ‑ʋ nɩ 'lɩ Efɛsɩdɩɔ 'kwli, kɔ Siminɩdɩɔ, kɔ Pɛgamʋdɩɔ, kɔ Tiatilɩdɩɔ, kɔ Sadɛsɩdɩɔ, kɔ Filadɛfidɩɔ, kɔ Laodisedɩɔ 'hʋɛn‑ 'kwli.»

12 ‑Tɛ 'n 'wɩn, ‑ɛ ‑bɩ 'n ꞊hɩan ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ nyiblo a 'mʋ 'ye, ‑ɛ yɩ 'lɩ 'mʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ. ‑Tɛ 'n ꞊hɩan ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye 'napɩtio nɩ ꞊hlon'hʋɛn, ʋ nu ‑gʋlʋ, ʋ ‑nu. 13 'Kɩ 'lɩ 'napɩtio a 'mʋ 'nyɩ, dɛ 'n 'yee 'lɩ, ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑tonyiblo yɩ, 'ɛ pʋ wlawlʋ blɔblʋ, 'ɛ mʋa ‑gʋlʋbɛtɩyɛ ‑gbatu' bʋ, 14 'a 'lu 'ɛ 'plɛ ‑pʋɔpʋɔ, 'a 'yii 'ʋ 'wɩ꞊ɩ na‑huhli yɩ, 15 'a bʋɩ 'ʋ 'wɩ꞊ɩ 'plɩdɛ yɩ, ʋ pʋ 'lɩ 'tɔ, ‑ɛ ꞊hlu ‑gbɔgbɔ; 'a win yɩ 'nɩ 'wli, ‑wɛn 'nie gbagbʋ a ‑glɩ, ‑ɛ yɩ 'plu a win. 16 Nyahroyɔ nɩ ꞊hlon'hʋɛn, ɛ nɔ‑ ɛ 'ble kʋa, 'kɩ 'lɩ 'a diidɛdabʋ 'kwli. ‑Hɔtɩplɩɛn, nɔ‑ ‑hʋɛn 'lɩ꞊ɩ wlɔn, 'a yigbakla 'ɛ yɩ wlɩn, ‑wɛn 'mahɩnyrʋ.

17 ‑Tɛ 'n 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ 'n bi ꞊hlɔn, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye', ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'n 'yɛ nɩ 'kʋ wɛn, 'ɛ pʋ 'mʋ 'a diidɛdabʋ kɩ bʋ, ɛ wɛn: «꞊Nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ. 'Mɔ ꞊tu 'a ‑nɛ ꞊dedede ‑wlu. 'Mɔ nɩ ‑do a 'mʋ, 'mɔ ‑di 'a ‑nɛ ꞊dedede 'lu ‑yra. 18 'Mɔ ‑mɔ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'tɩɛ di 'klɔ nɩ. 'N 'kʋ la nɩ, kɛɛ 'n ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ nɩ, 'nɩ 'hrɩ 'klɔ. 'N 'tɩɛ di 'klɔ nɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ. 'N kɔɔ 'kʋkʋʋ win kɩ, kɔ 'kuopʋ a 'bli 'hʋɛn‑. 19 'A ‑tɩ, dɛ ‑mʋ', ‑yɩ 'ye, 'crɩ꞊ɩ. 'Crɩ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ mi 'kɩ 'lu ‑mɔ, kɔ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ di 'lu ‑mɔ mu. 20 Nyahroyɔ nɩ ꞊hlon'hʋɛn kɔ ‑gʋlʋnapɩtio nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑bʋ 'hʋɛn‑, ‑yɩ 'lɩ 'na diidɛdabʋ 'kwli 'yee ‑nɩ, ꞊bʋ lee ‑mʋ, dɛ ʋ ꞊hɛn 'nyrɛ. Nyahroyɔ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑bʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'cʋɛ nɩ ꞊hlon'hʋɛn a 'mʋ 'yie. 'Napɩtio nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑bʋ, 'cʋɛ nɩ ꞊hlon'hʋɛn a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ.»

2

Titie ‑mʋ', ‑Yusu pʋ Efɛsɩdɩɔ a 'cʋɛnyibli

1 (Nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ 'mʋ ‑lee ‑nɩ de, ɛ wɛn:) «Lɛlenyɔ ‑mʋ', ‑ɛ ꞊tui Efɛsɩdɩɔ a 'cʋɛnyibli 'yie, 'crɩɩ ꞊nɛ ‑mɔ: 'Kɩ titie ‑bʋ, ɛ ‑hʋɛn 'lɩ nyiblo ‑mʋ' wlɔn, ‑ɛ 'ble nyahroyɔ nɩ ꞊hlon'hʋɛn kʋa, 'kɩ 'lɩ 'a diidɛdabʋ 'kwli, kɔ, ‑ɛ nɛɛ 'lɩ ‑gʋlʋnapɩtio nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ' 'nyɩ. 2 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ, a ni, 'n yi꞊e nɩ, 'nɩ yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, a ꞊tu 'ʋ 'klɩ dɩakɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta', 'a 'yɩ ‑sa. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, a 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ 'a mʋ 'crɛkɔnyibli 'nyɩ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pɩ lɛ, ʋ mɔ 'na ‑mɔnanyʋ*, 'tɩ‑ ‑ʋ 'yɩ 'na ‑mɔnanyʋ 'pa‑, a ꞊tɛ ꞊nʋ 'yi, 'a 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ hɩlɛkɔnyibli ꞊nɩɔ. 3 'Na ‑tɩ, a yɩ 'ye ꞊hɩʋɛn, 'kɩ 'lɩ ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli, kɛɛ, 'aan ꞊wlɩ 'yɩ ꞊hlɔn ‑bi. 4 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, yɩnyredɛ nɩ 'lɩ. Nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'plɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ: ‑tɛ a nu la 'na nʋɛlɛ a kʋkɔ, ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri a ꞊tu la 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ ‑wlu, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, a 'yɩ 'kɩ 'na nʋɛlɛ lɛ ‑nu de. 5 ‑Tɛ 'aan nɩnabʋɩ nɩ la 'mʋ, bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli, 'tɩ‑ dɛ ‑bʋ, ‑ɛ kɔ kɩ a 'wlaa 'ʋ ‑tɩ, ba ꞊mʋɔ꞊ɔ lɛ. Ba hie 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo bʋ, ba ꞊hɩan ‑mɔ. ꞊Haan‑tɛblɩ ‑mʋ', a ni la, ɛ nɔ‑ ba nu de. 'Bʋ mɔ, 'ba 'yɩ ‑mɔ ꞊hɩan, 'n di di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli, ‑tuo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ kɩ 'aan 'napɩ nɩ 'ʋ, 'mʋ 'ʋ꞊ʋ ‑tuo a 'mʋ kɩ ‑ha. 6 Kɛɛ, dɛ ‑bɩ nɩ 'ʋ, a ni, ‑ɛ nɔ yɩ, ɛ nɔ‑ mɔ: yɩnyre‑tɛblɩ ‑mʋ', Nikola a ꞊tumu a nyibli ni, 'aan ꞊wlɩ yraa ꞊nɛ nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'na 'mumu, 'na ꞊wlʋ nu 'a yraalɛ.

7 Nyiblo 'bʋ kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, bʋ 'wɩn ‑tɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* hlɛ 'cʋɛ a nyibli yɩ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ di nɩ sa, 'kɩ 'ʋ 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta', 'n di ‑nyi ꞊nʋ 'hru, ‑ɛ di꞊e nu, tugbɛ a 'kui ‑mʋ', ‑ɛ yɩ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ʋ 'mʋ꞊ʋ di. Ɛ mɔ tugbɛ ꞊nɩɔ, ‑ɛ nɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'dʋdɔti a ‑ci kɩ.»

Titie ‑mʋ', ‑Yusu pʋ Siminɩdɩɔ a 'cʋɛnyibli

8 (Nyiblo nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ 'mʋ ‑lee ‑nɩ de, ɛ wɛn:) «Lɛlenyɔ ‑mʋ', ‑ɛ ꞊tui Siminɩdɩɔ a 'cʋɛnyibli 'yie, 'crɩɩ ꞊nɛ ‑mɔ: 'Kɩ titie ‑bʋ, ɛ ‑hʋɛn 'lɩ nyiblo ‑mʋ' wlɔn, ‑ɛ ꞊tu 'a ‑nɛ ꞊dedede ‑wlu, kɔ, ‑ɛ di 'a ‑nɛ ꞊dedede 'lu ‑yra. Nyiblo a 'mʋ, ɛ 'kʋ la nɩ, 'tɩ‑ 'ɛ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, 'ɛ 'hrɩ 'klɔ. 9 'N yi 'aan 'kla‑wliye'yɩya nɩ, kɔ, 'nɩ yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, a mɔ ꞊hɩʋɛnnyibli ꞊nɩɔ. Kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, a mɔ dɛkɔnyibli ꞊nɩɔ. Dɛ ‑bʋ, a ‑kɔ, nɔ‑ mɔ ꞊haandɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi 'a mʋ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ 'yɩ 'yiyedɛ 'pa‑, 'n yi win ‑hʋɩn a pɛpɛ ‑mʋ' nɩ, ‑ɛ kɔ kɩ ʋ yɩ 'ʋ 'a mʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ. Nyibli a 'mʋ, ʋ wɛn 'nɩ, ʋ mɔ ‑Juukʋɛ* ꞊nɩɔ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ mɔ sɛyɩ a Nyɩsʋa a nyibli ꞊nɩɔ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, ʋ 'yɩ Nyɩsʋa a nyibli 'pa‑, ʋ mɔ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ Satan a ‑gbolugbo a nyibli ꞊nɩɔ. 10 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, a di 'ye ꞊hɩʋɛn, kɛɛ, a 'nɩ 'pie 'lɩ hʋannʋ. Ba pʋ 'ʋ nʋa bʋ: Satan di꞊e 'nɩ nu, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ʋ 'mʋ nyibli ‑hʋɔhʋɩ ꞊jɩ' lɛ pʋ, ‑ɛ di꞊e nu, Satan a 'mʋ, ɛ 'mʋ 'ʋ 'a mʋ lɛ ꞊tɛɛ ‑nɩ. A di 'ye ‑nyrɔwɩ nɩ ‑pu a ꞊hɩʋɛn. Kɛɛ, ba 'cibi 'ʋ 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ, 'ye ꞊bɩɩ ʋ di 'a mʋ 'la. 'Bʋ mɔ, 'ba yɩ 'a nunuo lɛ nɩ ni, ꞊haandɛ ‑mʋ', 'n di 'a mʋ ‑nyi, ɛ nɔ‑ mɔ 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ.

11 Nyiblo 'bʋ kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, bʋ 'wɩn ‑tɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* yɩ 'cʋɛ a nyibli ‑lee ‑nɩ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ di nɩ sa, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta', ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu 'kʋʋwɩ nɩ 'hʋɛn, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a ‑mɔlɛhlɔɔlɛ.»

Titie ‑mʋ', ‑Yusu pʋ Pɛgamʋdɩɔ a 'cʋɛnyibli

12 (Nyiblo nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ 'mʋ ‑lee ‑nɩ de, ɛ wɛn:) «Lɛlenyɔ ‑mʋ', ‑ɛ ꞊tui Pɛgamʋdɩɔ a 'cʋɛnyibli 'yie, 'crɩɩ ꞊nɛ ‑mɔ: 'Kɩ titie ‑bʋ, ɛ ‑hʋɛn 'lɩ nyiblo ‑mʋ' wlɔn, ‑ɛ 'ble ‑hɔtɩplɩɛn kʋa. 13 'Dɩɔ ‑mʋ' ‑kɔ 'kwli a nɩ 'lɩ, 'n yi꞊e nɩ. 'N yi꞊e nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ Satan, ɛ nɔ‑ kɔɔ 'dɩɔ a 'mʋ a nyibli win kɩ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Antipa, ɛ 'nɩ ‑pie꞊e la hʋannʋ, 'ɛ hlɛ la꞊a, 'kɩ 'ʋ ‑tonyibli a pɛpɛ ye', ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ 'na ‑nagbopi* ꞊nɩɔ. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri ʋ 'laa la 'ʋ Antipa a 'mʋ, a 'yɩ ‑sa, 'kɩ ba kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ. 'Kɩ ʋ 'laa 'lɩ꞊ɩ 'aan 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli Satan 'ti 'lɩ. Kɛɛ, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, 'a yɩ nyibli lɛ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ a yɩ ꞊wien kʋɛ. 14 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, yɩnyre‑tɛblɩ nɩ 'lɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ yɩ 'a mʋ ‑mɔ 'plɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ: nyibli nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, tɔɔwin ‑mʋ', Balamʋ tʋɛ la Balakɩ, ‑aan 'baɩnʋ a ti 'yri, 'ʋ yɩ꞊ɩ ꞊wien lɛ kʋɛ. Ɛ tʋɛ la꞊a nɩ, ‑tɛ ɛ di la nu, 'tɩ‑ Yisraɛkʋɛ 'mʋ la ‑tɩ 'wla, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Ɛ lee la ꞊nʋ nɩ, bʋ di la 'wlugba‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ pie 'kuo, ɛ kɔ, bʋ nu la 'lawludɛ. 15 ‑Ʋ ‑bɩ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, dɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ʋ ni, 'ʋ yɩ Nikola a ꞊tumu a nyibli a tɔɔwin ‑hʋɩn ꞊wien lɛ kʋɛ. 16 'A ‑tɩ, ba hie 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo bʋ, ba ꞊hɩan ‑mɔ. Ɛ nɔ‑ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, 'n di 'lɩ 'nɩ di, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli, nyibli a 'mʋ, 'mʋ ꞊nʋ yɩ ‑wɔn. ‑Hɔtɩplɩɛn ‑mʋ', ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ 'mʋ wlɔn, ɛ nɔ‑ 'n di nu, 'mʋ nyibli a 'mʋ ‑mɔ ‑wɔn.

17 Nyiblo 'bʋ kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, bʋ 'wɩn ‑tɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* yɩ 'cʋɛ a nyibli ‑lee ‑nɩ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ di nɩ sa, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta', 'n di ‑nyi꞊e diidɛdʋ ‑mʋ', ʋ dɛɛ manɩ, ‑ɛ ‑hli, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. 'N di ‑nyi꞊e 'hɩɔ pʋɔpʋ, ‑ɛ kɔ kɩ ʋ 'crɩɩ 'ʋ 'nyrɛ yrayrʋ. 'Nyrɛ yrayrʋ a 'mʋ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi, 'bʋ 'yɩ nyiblo ‑mʋ' 'pa‑, ʋ di 'nyrɛ a 'mʋ ꞊tue.»

Titie ‑mʋ', ‑Yusu pʋ Tiatilɩdɩɔ a 'cʋɛnyibli

18 (Nyiblo nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ 'mʋ ‑lee ‑nɩ de, ɛ wɛn:) «Lɛlenyɔ ‑mʋ', ‑ɛ ꞊tui Tiatilɩdɩɔ a 'cʋɛnyibli 'yie, 'crɩɩ ꞊nɛ ‑mɔ: 'Kɩ titie ‑bʋ, ɛ ‑hʋɛn 'lɩ Nyɩsʋa a 'Yu wlɔn. Nyɩsʋa a 'Yu a 'mʋ, 'a 'yii 'wɩ꞊ɩ na a ‑huhli yɩ, 'a bʋɩ 'wɩ꞊ɩ 'plɩdɛ yɩ, ʋ pʋ 'lɩ 'tɔ, ‑ɛ yɩ wlɩn dɩakɩ. 19 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ, a ni, 'n yi꞊e nɩ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, a nʋɛ nɛ 'aan 'bio ‑tonyibli nɩ, 'a 'tɩɛ kuo 'mʋ ꞊wlʋ yɩ, kɔ, 'a kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla; 'nɩ yi꞊e ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, a yɩ 'aan 'bio 'nɩ ‑hɛɛ ‑nɩ. ‑Kʋan ‑bʋ, a ni, ɛ ‑hi 'ʋ ‑kʋan ‑mʋ', a ni la nɩ. 20 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, yɩnyre‑tɛblɩ nɩ 'lɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ kɩ 'n yɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ 'plɛɛ ‑nɩ. Ɛ nɔ‑ ‑mɔ: nʋgba nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. Ʋ dɛɛ ꞊nɛ Sesabɛlɩ. Ɛ nɔ‑ a ‑hɛ mɛ lɛ, ‑ɛ nɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ. Ɛ wɛn 'nɩ, ɛ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyɔ* ꞊nɩɔ. Kɛɛ, ɛ kɛɛ 'na ‑kʋannunyibli nɩ, 'ɛ tʋɛ ꞊nʋ, 'kɩ bʋ nu 'lawludɛ, ɛ kɔ, bʋ di 'wlugba‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ pie 'kuo. 21 'N ‑nyi꞊e ti, 'kɩ bʋ hie 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo bʋ, bʋ ꞊hɩan ‑mɔ. Kɛɛ, ɛ 'nɩ ‑hʋa꞊a lɩ bʋ hie 'ʋ 'lawludɛ bʋ. 22 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'mʋ꞊ʋ nu, 'hʋɩ a hinhren 'yakla 'mʋ꞊ʋ klɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ꞊hɩʋɛn 'ye. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ‑ʋ ni 'lawludɛ a 'mʋ, 'bʋ 'yɩ 'ʋ dɛ 'kuku bʋ ‑hie, ɛ kɔ nʋgba a 'mʋ, 'a nunu‑tɛblɩ ‑hʋɩn 'hʋɛn‑, 'n di ꞊tu ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn gbagbʋ ‑wɛ. 23 'Ya 'ʋ 'lu de, nʋgba a 'mʋ, 'n kɔ ꞊bʋ 'la 'a 'yonʋ a pɛpɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'cʋɛ a nyibli a pɛpɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑ɛ ‑mɔ, 'mɔ ‑mɔ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ yi nyibli a 'lulɛ‑hihie, kɔ 'waa ‑hʋhʋa‑tɛblɩ. 'Aan pɛpɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'a ‑nɛ ‑kʋandɛ, ɛ ‑nu, ɛ nɔ‑ kɔ 'pɛɛlɛ 'n di꞊e ‑nyi. 24 'A mʋ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ Tiatilɩdɩɔ a 'cʋɛ bʋ, a 'yɩ nʋgba a 'mʋ, 'a tɔɔwin ‑hʋɩn a 'mʋ nʋa yɩ bʋ pʋ, 'tɩ‑ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Satan a ‑huhli‑tɛblɩ, a 'yɩ꞊ɩ 'nyɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, ꞊bʋ lee nɛ 'a mʋ, ba nu, 25 kɛɛ, ‑tɛ a 'blee 'ʋ kʋa, 'kɩ ba 'blee 'ʋ kʋa, bʋ gba꞊a ‑gbagba, bʋ yɛ 'na 'lɩdi‑nyrɔwɔ kɩ. 26 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ di nɩ sa, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta', ɛ kɔ, dɛ ‑mʋ', 'n ‑hʋɛ, ‑ʋ di꞊e nu, 'tɩ‑ lɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'mʋ 'ʋ nyre, ʋ nʋ‑ 'n di 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ kɔɔ dakɔ a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑mɔ win kɩ. 27 'Klɩ ‑mʋ', 'na 'Baɩ ‑nyi 'mʋ, ɛ nɔ‑ 'n di ꞊nʋ ‑nyi. Ʋ di kɔɔ nyibli win kɩ, 'kɩ 'lɩ 'klɩ a kɩnɩnɩɩ 'kwli, ʋ 'mʋ ꞊wlʋyɩnyrenyibli bʋ ‑wɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ nyibli 'yɛ nɩ wʋwa yɩ 'kɩ lɛ. 28 'N di ‑nyi ꞊nʋ ‑nyragblɩnyahroyɛ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ wlɩn ‑tɛɛ.

29 Nyiblo 'bʋ kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, ‑ɛ ‑bɩ bʋ 'wɩn ‑tɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* yɩ 'cʋɛ a nyibli ‑lee ‑nɩ.»

3

Titie ‑mʋ', ‑Yusu pʋ Sadɛsɩdɩɔ a 'cʋɛnyibli

1 (Nyiblo nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ yɩ 'mʋ ‑lee ‑nɩ de, ɛ wɛn:) «Lɛlenyɔ ‑mʋ', ‑ɛ ꞊tui Sadɛsɩdɩɔ a 'cʋɛnyibli 'yie, 'crɩɩ ꞊nɛ ‑mɔ: 'Kɩ titie ‑bʋ, ɛ ‑hʋɛn 'lɩ nyiblo ‑mʋ' wlɔn, ‑ɛ kɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ ꞊hlon'hʋɛn, ɛ kɔ nyahroyɔ nɩ ꞊hlon'hʋɛn. ‑Tɛblɩ ‑mʋ', a ni, 'n yi 'a pɛpɛ nɩ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ wɛn 'nɩ, a kɔ 'klɔ yrayrʋ. Kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, 'klɔ 'ka nɩ ‑do ‑mʋ', ɛ nɔ‑ a 'tɩɛ ni. Ɛ 'wɩ yɩ, a 'kʋ nɩ. 2 Ba 'du ye', ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ 'tɩɛ nɩ 'klɔ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'lɩ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'kʋ ‑wɛ. 'Ba 'yɩ꞊ɩ lɛ ‑nu, a di 'nɩ 'kʋ pɛpɛ, ‑ɛ nu꞊o, 'n 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'aan nunu‑tɛblɩ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 3 Nyɩsʋa a win ‑mʋ', a 'wɩn la ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ a nu la 'a kʋa'buble, bʋ bi 'lɩ 'a mʋ 'kwli lɛ. Ba ꞊tuu 'ʋ win a 'mʋ 'ʋ, ba hie 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo bʋ, ba ꞊hɩan ‑mɔ. 'Bʋ mɔ, 'ba 'yɩ ye' 'du, 'n kɔ ꞊bʋ di 'lɩ 'a mʋ ‑mɔ, 'mʋ 'a mʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ. Kɛɛ, ti ‑mʋ', 'n di 'lɩ ya, a 'yɩ꞊ɩ ‑yi. ‑Tɛ 'n di 'lɩdidie nu, ɛ di 'wɩ꞊ɩ 'yiyrinyibli yɩ, ‑ɛ kɔ didie nyiblo ꞊dʋ 'yɛ nɩ yi.

4 Kɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ Sadɛsɩdɩɔ a 'cʋɛnyibli 'nyɩ, ‑ʋ ‑bɩ nɩ 'lɩ, 'ʋ 'tɩɛ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. Ʋ 'wɩ꞊ɩ nyibli ꞊dʋ ‑mʋ' yɩ, ‑ʋ 'yɩ 'waa wlawlɩ sru ‑pʋ. Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ blɛɛ yɩ, bʋ pʋ wlawlɩ pʋɔpʋɩ, ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ 'hʋɩ ‑nɩna ‑nɩ. 5 Kɛ‑ ɛ di 'mʋ ꞊ti, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ 'yɛ nɩ di nɩ sa, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kwli. 'N di pʋ ꞊nʋ wlawlɩ pʋɔpʋɩ, ɛ kɔ, yruyru, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ 'wʋwla 'waa 'nyrɛ, ‑ɛ 'crɩɩ 'lɩ 'crɩɛn ‑mʋ' 'kwli, ‑ɛ mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ a 'crɩɛn. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'n di 'na 'Baɩ Nyɩsʋa ye' nɩ, ɛ kɔ 'a lɛlenyʋ 'hʋɛn‑, 'n di꞊e 'nɩ hla, 'kɩ 'ʋ 'waa pɛpɛ ye', ‑ɛ mɔ, nyibli a 'mʋ, ʋ mɔ 'na nyibli ꞊nɩɔ.

6 Nyiblo 'bʋ kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, bʋ 'wɩn ‑tɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* yɩ 'cʋɛ a nyibli ‑lee ‑nɩ.»

Titie ‑mʋ', ‑Yusu pʋ Filadɛfidɩɔ a 'cʋɛnyibli

7 (Nyiblo nɩ ‑do a 'mʋ, nɔ‑ yɩ 'mʋ ‑lee ‑nɩ de, ɛ wɛn:) «Lɛlenyɔ ‑mʋ', ‑ɛ ꞊tui Filadɛfidɩɔ a 'cʋɛnyibli 'yie, 'crɩɩ ꞊nɛ ‑mɔ: 'Kɩ titie ‑bʋ, ɛ ‑hʋɛn 'lɩ nyiblo ‑mʋ' wlɔn, ‑ɛ ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ, kɔ, ‑ɛ hlɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ. Ɛ nɔ‑ 'ble bodɩɔ Dafidɩ a 'maju a 'yɛɛ ‑mʋ' kʋa, ‑ɛ ‑hɛ 'ʋ 'maju 'ʋ, 'tɩ‑ nyibli 'ʋ pʋɛ 'lɩ Nyɩsʋa a bʋnɩɩlɛ'. 'Bʋ mɔ, 'bʋ ‑ha 'ʋ 'maju a 'mʋ 'ʋ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, bʋ ka 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. 'Bʋ mɔ, 'bʋ ka 'ʋ 'maju a 'mʋ 'ʋ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'klɩ ‑kɔ ‑wɛ, 'kɩ bʋ ‑ha 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. 8 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', a ni, 'n yi꞊e nɩ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, a 'yɩ 'klɩ ꞊dʋ kɩ ‑nɩ. Kɛɛ, a ꞊tuu 'ʋ 'na win nɩ, 'tɩ‑ 'a hlɛ꞊ɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', ‑ɛ mɔ, a mɔ 'na nyibli ꞊nɩɔ. Ba ta 'ʋ lɛ, 'n ꞊ga 'maju wlɔn, 'kɩ 'ʋ 'a mʋ ‑mɔ. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ka 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. 9 Ba 'ye kɛ dɛ, 'n di nu, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: Nyibli nɩ 'ʋ, 'ʋ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ ‑Juukʋɛ* ꞊nɩɔ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a nyibli ꞊nɩɔ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ 'mʋ lɛ ‑nɩ. Ʋ mɔ Satan a ‑gbolugbo a nyibli ꞊nɩɔ. 'N di꞊e 'nɩ nu, nyibli a 'mʋ, ʋ 'mʋ 'ʋ 'a mʋ ye' di, ʋ 'mʋ kwlɩ bʋ bla, 'kɩ 'ʋ 'aan 'ʋ꞊tuulɛ a ‑ta'. 'N di꞊e 'nɩ nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ lɛ yru, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ nɛ 'a mʋ nɩ. 10 'A mʋ ‑mɔ ‑bɩ, ‑tɛ 'n lee la 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'kɩ 'lɩ 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ a ꞊tuu 'ʋ 'na win nɩ. 'A ‑tɩ, 'n kɔ ꞊bʋ kɔ 'lɩ 'aan dɛ ‑mɔ ‑tɛɛ, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ꞊hɩʋɛn a 'yiye a ti di 'ʋ nyre, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ ‑mɔ. ꞊Hɩʋɛn a 'yiye a 'mʋ, ɛ kɔ bʋ ꞊tɛɛ 'ʋ ‑tʋtʋ kɩ a nyibli a pɛpɛ lɛ. 11 'N 'tɩɛ di 'lɩ nɩ. ‑Tɩtɛ a 'blee 'ʋ kʋa, 'kɩ ba 'blee 'ʋ kʋa, ‑ɛ di꞊e nu, ꞊haandɛ ‑mʋ', 'n di 'a mʋ ‑nyi, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha 'a mɔ꞊ɔ ꞊jɩ' ‑ha. 12 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ di nɩ sa, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ 'kwli, 'n di꞊e 'nɩ nu, ʋ 'mʋ 'na Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'katui yɩ 'wɩ. ꞊Dedede 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ 'lɩ ꞊nʋ ‑patʋ'. 'N di 'crɩɩ 'ʋ ꞊nʋ 'na Nyɩsʋa a 'nyrɛ, kɔ 'na Nyɩsʋa a 'dɩɔ a 'nyrɛ yɩ. 'Kɩ nyibli a 'mʋ, ʋ di 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli 'ti. 'Dɩɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Jrusrɛ yrayrʋ. 'Kɩ ɛ di 'lɩ yakɔ 'kwli ‑hɔn, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'hʋɩ, ɛ 'mʋ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ ꞊tɩ. 'Kɩ 'ʋ꞊ʋ kɩ, 'n di 'crɩɩ 'ʋ 'na 'nyrɛ yrayrʋ.

13 Nyiblo 'bʋ kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, bʋ 'wɩn ‑tɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* yɩ 'cʋɛ a nyibli ‑lee ‑nɩ.»

Titie ‑mʋ', ‑Yusu pʋ Laodisedɩɔ a 'cʋɛnyibli

14 (Nyiblo nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ nɔ‑ yɩ 'mʋ ‑lee ‑nɩ de, ɛ wɛn:) «Lɛlenyɔ ‑mʋ', ‑ɛ ꞊tui Laodisedɩɔ a 'cʋɛnyibli 'yie, 'crɩɩ ꞊nɛ ‑mɔ: 'Kɩ titie ‑bʋ, ɛ ‑hʋɛn 'lɩ nyiblo ‑mʋ' wlɔn, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ. Dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ni, nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ hlɛ꞊ɛ. Ɛ mɔ ꞊haannyiblo ꞊nɩɔ, ‑ɛ ni ꞊haandɛ. 'Kɩ Nyɩsʋa naa 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, 'ɛ nu ‑tɛblɩ a pɛpɛ. 15 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ, a ni, 'n yi꞊e nɩ. Ɛ mɔ, a 'yɩ cɛ ‑nɩ, ɛ mɔ, a 'yɩ ‑hren ‑wɛ. 'N ‑hʋɛ wɛn꞊ɛ nɩ, 'kɩ ba nɩ wɛn cɛ, ‑hʋʋ' ba hren wɛn. 16 ‑Tɛ a nɩ 'ʋ ‑hɛyri', ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, a 'yɩ cɛ ‑nɩ, ɛ kɔ, a 'yɩ ‑hren ‑wɛ, 'a ‑tɩ, 'n di 'a mʋ 'nɩ ‑wla. 17 A wɛn 'nɩ, a mɔ dɛkɔnyʋ ꞊nɩɔ, a kɔ 'a ‑nɛ dɛ nɩ. 'A ‑tɩ, a 'nɩ ‑hʋa꞊a 'kɩ 'a ‑nɛ ꞊dedede. Kɛɛ, a 'yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ mɔ, sɛyɩ‑sɛyɩ, a 'yɩ plɔ a bleelɛ ‑kɔ, a nɩ nyaɩ lɛ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, a mɔ ꞊hɩʋɛnnyibli ꞊nɩɔ, 'a 'yɩ 'hʋɩlɛpʋ‑tɛblɩ ‑kɔ, 'a ꞊ga 'hʋɩ wlɔn, 'tɩ‑, 'aan 'yii 'dɔ nɩ. 18 Ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'nɩ pɩ 'a mʋ ꞊tɔ', 'kɩ ba ‑tɔɔ 'nɛ‑ 'mʋ ‑gʋlʋ ‑mʋ' ‑mɔ, ʋ pʋ 'lɩ 'tɔ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'wʋ a ‑tɩ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ ‑tɛɛ a dɛkɔnyʋ ‑hɛ. 'Bʋ mɔ, 'ba nu꞊o, ‑ɛ ‑bɩ a mɔ ‑tɛɛ a dɛkɔnyʋ ꞊nɩɔ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ de, ba ‑tɔɔ 'nɛ‑ 'mʋ wlawlɩ pʋɔpʋɩ ‑mɔ, 'a 'mʋ꞊ʋ 'hʋɩ lɛ pʋ, ‑tʋɩ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ nu, ‑tɛ a ꞊ga 'hʋɩ wlɔn a ‑tɩ, ɛ kɔ, ba ‑tɔɔ 'nɛ‑ 'mʋ 'yii a ‑cɩ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ lɛ yru. 19 'Mɔ ‑bɩ, 'bʋ mɔ, 'nɩ nʋɛ nyiblo, nyiblo a 'mʋ, 'n ‑hɛ 'lɩ꞊ɩ lɛ, ɛ kɔ, 'n ꞊tui꞊e ꞊hɩʋɛn. 'A ‑tɩ, ba ꞊tu 'ʋ 'klɩ, ba hie 'ʋ dɛ 'kuku a nunuo bʋ, ba kʋɛ 'mʋ ꞊wien, a 'nɩ 'nɩɩ 'kɩ cɛ de. 20 Ba pʋ 'ʋ nʋa bʋ, 'kɩ 'n nɩ 'ʋ 'aan ꞊hʋan.yɩ 'yri, 'nɩ yɩ gbɔgbɔ bi. Nyiblo 'bʋ 'wɩn 'na win, 'bʋ pʋ lɛ, ꞊bʋ pa, 'n kɔ ꞊bʋ pa 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ dɛ di. 21 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ di nɩ sa, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta', 'n di ‑nyi ꞊nʋ 'hru, ʋ 'mʋ mɔ 'mʋ 'hʋɩ di, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'mʋ mɔ 'na gbata kɩ bʋ nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'n ‑nu, 'na 'mumu, 'kɩ 'n 'yɩ ‑sa, 'na 'Baɩ Nyɩsʋa 'ɛ ‑nyi 'mʋ 'hru, 'kɩ ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑ba nɩ 'ʋ 'a gbata kɩ bʋ.

22 Nyiblo 'bʋ kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, ‑ɛ ‑bɩ bʋ 'wɩn ‑tɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu* yɩ 'cʋɛ a nyibli ‑lee ‑nɩ.»

4

‑Tɛ ʋ ni Nyɩsʋa a 'nyrɛlɛpʋpʋʋ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n ta 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ de, 'nɩ 'ye 'maju, 'ɛ ꞊ga wlɔn, 'kɩ 'n 'wɩɩn 'lɩ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ yɩ wɛn 'lɩ 'mʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ a win. Win a 'mʋ, ɛ yɩ 'nɩ 'wli, ‑wɛn ‑ŋamʋ a win. Kɛ‑ nyiblo a 'mʋ, ɛ pɩ 'mʋ yɩ: «Di 'nɛ‑ 'mʋ ‑mɔ, 'kɩ 'nɛ‑ yɔ', ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di 'lu ‑mɔ mu, 'mʋ ‑mɔ꞊ɔ ‑tɔɔ ‑nɩ.» 2 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* kɔɔ 'mʋ win kɩ pɛpɛ, 'nɩ 'ye bodɩɔgbata, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, nyiblo ꞊dʋ 'ɛ nɩ 'lɩ꞊ɩ 'kwli bʋ. 3 Nyiblo a 'mʋ, 'a yigbakla nɔ yɩ, 'ɛ 'wɩ꞊ɩ ꞊haan'hɩ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ wlɩn yɩ, ʋ dɛɛ sasʋpʋ kɔ salɩdʋanɩ. ‑Payrʋ ꞊glaa 'lɩ gbata a 'mʋ lɛ. ‑Payrʋ a 'mʋ, ɛ yɩ 'nɩ wlɩn ‑wɛ, ꞊wɩ yɩ ꞊haan'hɩɔ ‑mʋ', ʋ dɛɛ emelodɩ. 4 Gbatɩ a ꞊wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑hɛn, nʋ‑ ꞊glaa 'lɩ yɩ‑hɛgbata a 'mʋ lɛ. 'Kɩ 'lɩ gbatɩ a 'mʋ 'kwli, nyibli gbagbɩ a ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑hɛn, ʋ nʋ‑ nɩ 'lɩ blɛ, 'ʋ pʋ wlawlɩ pʋɔpʋɩ, kɔ, 'ʋ ꞊tu ‑gʋlʋklaʋn* 'lu lɛ. 5 Gbata ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ ‑hɛyri', ‑huhli, nɔ‑ ‑hʋɛn 'lɩ꞊ɩ 'kwli lɛ, ɛ kɔ, ‑tɛyɛ 'ɛ ‑mʋmʋɛ 'ʋ lɛ. 'Kɩ 'ʋ gbata a 'mʋ yɩ, 'kɩ ꞊gbii nɩ ꞊hlon'hʋɛn nɩ 'ʋ, 'ʋ yɩ wlɩn. ꞊Gbii a 'mʋ, ʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 6 ꞊Dedede nɩ 'ʋ bodɩɔgbata a 'mʋ yɩ, 'ɛ 'wɩ꞊ɩ 'nie gbagbʋ ye', 'ɛ yɩ wlɩn, ‑wɛn 'yie.

'Ya 'ʋ 'lu de, ‑tɛblɩ nɩ ‑hɛn ꞊dʋ, ‑ʋ pɩ ‑hʋnhlʋn, ʋ nʋ‑ ꞊glaa 'lɩ bodɩɔgbata a 'mʋ lɛ, ‑ɛ nɩ 'ʋ ‑hɛyri'. 'Waa ke'dɛ kɔ 'waa ye'dɛ mɔ 'yii dadʋ. 7 'A yɩ‑hɛdɛ 'wɩ꞊ɩ kɔkɔ' yɩ, 'a 'hʋɛn a dɛ 'wɩ꞊ɩ blibɩʋ yɩ, 'a ta a dɛ, 'a yigbakla 'ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑tonyiblo a yigbakla yɩ, 'a ‑hɛn a dɛ 'ɛ 'wɩ꞊ɩ ke yɩ, ‑ɛ wɛn. 8 Ʋ nɩ ‑hɛn a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'bʋ nɩ 'ʋ, ɛ kɔ wanwɛn nɩ ꞊hlon‑do. 'A 'hʋɩ nu 'yii a dadʋ, 'kɩ 'lɩ 'kwli kɔ 'kɩ 'ʋ 'hʋɩ kɩ, 'tɔ kɔ ‑nyrɛ, 'ʋ 'cibi 'ʋ, 'ʋ yɩ ‑wla ble. Ʋ 'nɩ ‑nyra꞊a lɩ ‑wla a 'mʋ bʋ. Kɛ‑ ʋ pɩ:

«Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa o, ‑mɔ nɩ 'klɩ kɩ,

‑mɔ ꞊cɛɛ 'ʋ yɩ pɛpɛ.

‑Na 'klɩ nɩ 'ʋ 'a ‑nɛ 'klɩ ꞊dʋ 'lu yɩ.

'Tɩ‑ 'klɔ 'mʋ ‑wlu ꞊tu mɔ mu,

‑nɩ la 'klɔ, ꞊nɩ 'tɩɛ nɩ 'klɔ, ‑mɔ di di.»

9 Kɛ‑ ‑tɛblɩ nɩ ‑hɛn a 'mʋ, ɛ pɩ, 'ɛ yɩ ble, 'ɛ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ bodɩɔgbata kɩ bʋ, 'tɩ‑ ‑ɛ nɩ 'klɔ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ, 'ɛ yɩ꞊ɩ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa kɔ 'wio ‑nyi. 10 'A ‑nɛ ti, 'bʋ mɔ, 'bʋ yɩ꞊ɩ lɛ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ nyibli gbagbɩ a ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑hɛn a 'mʋ, ʋ blɛ kwlɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ nɩ 'ʋ gbata a 'mʋ kɩ bʋ, kɔ, ‑ɛ hie 'klɔ, 'ʋ pɩ꞊ɩ 'nyrɛ lɛ, 'ʋ yɩ 'waa 'klaʋn 'lu lɛ ‑hɛ, 'ʋ ꞊tu 'ʋ꞊ʋ 'klaʋn a 'mʋ ye' blɛ, 'ʋ pɩ lɛ:

11 «‑Aan Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa,

‑mɔ nu ‑tɛblɩ a pɛpɛ.

Ɛ 'wɩ yɩ, ‑hʋa꞊a nɩ,

ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊nɩ nu ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ,

'tɩ‑ 'ɛ nɩ 'klɔ.

Ɛ nɔ‑ nu꞊o, ꞊nɩ blɛɛ yɩ,

nyibli a pɛpɛ bʋ ‑nyi ‑mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ,

bʋ ꞊tuu 'ʋ ‑mʋ 'ʋ,

ɛ kɔ, bʋ yru꞊o, ‑ɛ mɔ, 'kɩ 'klɩ a pɛpɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ.»

5

Nyiblo ‑mʋ, ‑ɛ 'wɩ꞊ɩ 'blayu yɩ, ʋ nu ‑cɔhlʋn* ‑mɔ

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye 'crɩɛn, 'kɩ 'lɩ nyiblo ‑mʋ' ‑jɩ', ‑ɛ nɩ 'ʋ bodɩɔgbata a 'mʋ kɩ bʋ, 'ɛ 'ble 'crɩɛn a 'mʋ kʋa, 'kɩ 'lɩ 'a diidɛdabʋ 'kwli. 'Crɩɛn a 'mʋ, 'a 'kabɩ nɩ 'hʋɛn, nʋ‑ ʋ 'crɩɩ 'ʋ kɩ, 'ʋ 'pla 'crɩɛn a 'mʋ, 'ʋ nu ꞊gbaa‑tɛblɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn, 'ʋ ꞊gba 'crɩɛn a 'mʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha꞊a yɩ kla. 2 'Tɩ‑, 'nɩ 'ye Nyɩsʋa a lɛlenyɔ gbagbʋ, 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ɛ yɩ 'bɛti ‑nɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo a 'dɩ ‑bɩ blɛɛ yɩ, ‑bʋ ꞊gbla ꞊gbaa‑tɛblɩ ‑bʋ, 'tɩ‑ ‑bʋ ꞊wlɛ 'crɩɛn a 'mʋ 'lɩ?» 3 Kɛɛ, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, kɔ, 'kɩ 'lɩ ‑tʋtʋ bʋ, ‑ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑bʋ ꞊wlɛ 'crɩɛn a 'mʋ, 'tɩ‑ ‑bʋ ta 'lɩ꞊ɩ 'kwli lɛ. 4 Dɛ a 'mʋ, ɛ nu꞊o nɩ, 'nɩ ‑we dɩakɩ, ‑kɔtɩ nyiblo ꞊dʋ 'yɩ la 'ʋ ‑nɩ, ‑ɛ wɛ 'lɩ ‑bʋ ꞊wlɛ la 'crɩɛn a 'mʋ, ‑bʋ ta la 'lɩ꞊ɩ 'kwli lɛ. 5 ‑Ɛ ‑bɩ nyiblo nɩ ‑do, ‑ɛ nɩ 'lɩ nyibli gbagbɩ a 'mʋ nyɩ, ɛ yɩ 'mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «꞊Nɩ 'wee 'lɩ. 'Ye kɔkɔ' ‑mʋ'. Ɛ nɔ‑ mɔ Juda a ꞊tugbatayu. Ɛ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yonʋ a 'Yu ꞊nɩɔ. Nɔ‑ ‑ha 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'hru wlɔn. Ɛ nɔ‑ blɛɛ yɩ, ‑bʋ ꞊gbla 'crɩɛn a ꞊gbaa‑tɛblɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ', ‑bʋ ꞊wlɛ꞊ɛ.»

6 ‑Tɛ 'n ta 'lɩ lɛ de, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye nyiblo ꞊dʋ. Nɔ‑ nyra 'ʋ ‑hɛyri' bʋ, 'kɩ 'ʋ bodɩɔgbata a 'mʋ ye'. Nyibli gbagbɩ kɔ ‑tɛblɩ nɩ ‑hɛn ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ‑hʋnhlʋn, nʋ‑ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ lɛ. Nyiblo a 'mʋ, ɛ 'wɩ꞊ɩ 'blayu yɩ. ꞊Nɩ yɩ꞊ɩ nɩ 'ye, ‑wɛn, ʋ 'la la꞊a nɩ, 'Blayu a 'mʋ 'ɛ ꞊ga ꞊mʋɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn kɔ 'yii nɩ ꞊hlon'hʋɛn. 'A 'yii a 'mʋ, nʋ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ', ɛ yɩ lɛ le, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ a pɛpɛ ‑bʋ kɩ; 7 'Blayu a 'mʋ 'ɛ mu 'ʋ nyiblo ‑mʋ' ye', ‑ɛ nɩ 'ʋ gbata a 'mʋ kɩ bʋ, 'crɩɛn a 'mʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ 'a diidɛdabʋ 'kwli, 'ɛ ‑ha ꞊nɛ꞊ɛ ‑jɩ'. 8 ‑Tɛ ɛ ‑ha 'kɩ ꞊nɛ꞊ɛ ‑jɩ', ‑ɛ ‑bɩ ‑tɛblɩ nɩ ‑hɛn ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ‑hʋnhlʋn, ʋ kɔ nyibli gbagbɩ a ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑hɛn ‑mʋ' 'hʋɛn‑, ʋ bla 'Blayu a 'mʋ kwlɩ yɩ bʋ. 'Waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ 'ble dʋkʋɩ' kʋa lɛ, 'ʋ 'ble ‑gʋlʋ‑ŋanɩ kʋa lɛ, hɩnhrʋnpʋ‑tɛblɩ 'yii 'lɩ 'kwli lɛ. Hɩnhrʋnpʋ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a nyibli a lɛnyaawin; 9 'ʋ yɩ ‑wladʋ yrayrʋ ble. Nɔ‑ mɔ:

«‑Mɔ blɛɛ yɩ, ‑bʋ 'du 'crɩɛn ‑mʋ' ye',

‑bʋ ꞊gbla ꞊gbaa‑tɛblɩ ‑mʋ',

‑ɛ nu꞊o, ʋ 'la la ‑mʋ nɩ,

꞊nɩ nu ‑na ‑hlʋ, ꞊nɩ ꞊gblɛ nyibli,

'tɩ‑ ꞊nɩ gba 'ʋ ꞊nʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ.

Nyibli a 'mʋ, 'klɔ ‑bʋ,

nɔ‑ kɔ dakɔ a pɛpɛ, a nyibli ꞊nɩɔ,

'ʋ pɩ 'bliwiin a gblegble,

'ʋ ‑hɔn 'lɩ 'a ‑nɛ 'blʋgba ꞊dʋ 'kwli,

꞊nɩ gba 'ʋ ꞊nʋ Nyɩsʋa 'hʋɩ,

10 ꞊nɩ nu ꞊nʋ ‑na dakɔ ‑mɔ,

꞊nɩ mɔ 'waa bodɩɔ,

ɛ kɔ, ꞊nɩ nu꞊o, 'ʋ ‑hɛ ‑cɔhlʋnpinyʋ*,

'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.

Nʋ‑ di nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ.»

11 ‑Tɛ 'n ta 'lɩ lɛ de, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑hʋɔhʋɩ ‑wɛ, 'ʋ mɔ lɛlenyʋ a 'miliwɩ a 'miliwɩ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ 'waa ‑hihre 'lɩ ‑wɛ; 'ʋ ꞊glaa 'lɩ bodɩɔgbata a 'mʋ lɛ, 'ʋ ꞊glaa 'lɩ ‑tɛblɩ nɩ ‑hɛn ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ‑hʋnhlʋn, kɔ nyibli gbagbɩ ‑mʋ' 'hʋɛn‑, 'nɩ 'wɩn 'waa ‑wla a win, 12 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ win 'ʋ yɩ ble, ʋ wɛn:

«'Blayu ‑mʋ', ʋ 'la la, ʋ nu ‑cɔhlʋn ‑mɔ,

'kɩ 'ʋ nyibli a ‑ta',

ɛ nɔ‑ kɔ ‑jɩ' 'klɩ a pɛpɛ nɩ 'lɩ,

'ɛ kɔ 'a ‑nɛ ꞊dedede,

'ɛ kɔ ꞊tɔ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ,

'ɛ nɩ 'klɩ kɩ.

Nɔ‑ blɛɛ yɩ, nyibli bʋ ꞊tuu 'ʋ,

bʋ ‑nyi꞊e ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, bʋ pʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ.»

13 'Tɩ‑ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nu, ‑ʋ pɩ ‑hʋnhlʋn, 'nɩ 'wɩn 'waa win ‑wɛ, ‑ɛ mɔ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, kɔ 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, kɔ 'kɩ 'lɩ ‑tʋtʋ bʋ, kɔ 'a dɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ nie ‑mɔ. 'Waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ yɩ ble ‑wladʋ. ‑Wladʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ bodɩɔgbata kɩ bʋ,

ba pʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ,

ɛ kɔ 'Blayu 'hʋɛn‑. ‑Ba ꞊tuu 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ.

Ʋ nʋ‑ kɔ ‑mɔ 'klɩ a pɛpɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑wlu.

‑Tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ, ʋ nʋ‑ mɔ nyibli gbagbɩ.»

14 ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɛblɩ nɩ ‑hɛn ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ‑hʋnhlʋn, ʋ wɛn: «Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.» Nyibli gbagbɩ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ bla ꞊nʋ kwlɩ yɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ 'waa 'ʋ꞊tuulɛ a ‑ta'.

6

'Blayu, nɔ‑ ꞊gbla 'crɩɛn ‑mʋ', 'a ꞊gbaa‑tɛblɩ

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye 'Blayu ‑mʋ' nɩ, ‑ɛ 'ble 'crɩɛn ‑nɩ wɛn kʋa, 'ɛ ꞊gbla 'a yɩ‑hɛ꞊gbaadɛ. ‑Tɛ ɛ ꞊gbla 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɛblɩ nɩ ‑hɛn ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ‑hʋnhlʋn, 'n 'wɩn 'waa 'yɛɛ nɩ ‑do a win, 'ɛ pɩ lɛ: «Di 'lɩ.» 'A win 'wɩ꞊ɩ ‑tɛyɛ a win yɩ. 2 ‑Tɛ 'n ta 'lɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye ‑so pʋɔpʋ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ nɛɛ ꞊nɛ, 'ɛ 'ble flʋ kʋa, 'ʋ ‑ha 'lɩ 'klaʋn, 'ʋ ‑nyi꞊e nyiblo a 'mʋ. Nɔ‑ mu tʋ kɩ, 'ɛ 'wɩ꞊ɩ ta'bɩɔ yɩ, 'ɛ bi 'klɔ a pɛpɛ kɩ, 'ɛ ‑ha 'ʋ 'a ‑nɛ nyiblo ꞊dʋ, ‑ɛ ‑wɛn꞊ɛ ‑mɔ 'hru wlɔn.

3 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'Blayu ꞊gbla ꞊gbaadɛ a 'hʋɛn a dɛ nɩ. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'wɩn ‑tɛblɩ nɩ ‑hɛn ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ‑hʋnhlʋn, 'a 'hʋɛn a dɛ a win nɩ, 'ɛ pɩ lɛ: «Di 'lɩ.» 4 'N yɩ 'ʋ lɛ nɩ tɛ, ‑so ‑bɩ 'ɛ 'hrɩ. ‑So a 'mʋ, ɛ ꞊hlu nɩ, ‑wɛn na‑huhli, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ nɛɛ ꞊nɛ, 'ʋ ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ pʋ tʋ bʋ, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'mʋ 'lɩla ‑nɩ, 'ʋ ‑nyi꞊e ‑hɔtɩplɩɛn gbagbʋ ‑wɛ.

5 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'Blayu ꞊gbla ꞊gbaadɛ a ta a dɛ nɩ, 'nɩ 'wɩn ‑tɛblɩ nɩ ‑hɛn ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ‑hʋnhlʋn, 'a ta a dɛ a win 'ɛ pɩ lɛ: «Di 'lɩ.» ‑Tɛ 'n mu 'lɩ lɛ ta mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye ‑so ‑yrʋgbʋ, nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ nɛɛ ꞊nɛ, 'ɛ 'ble 'wɛɛdɛ kʋa. 6 ‑Ɛ ‑bɩ 'n 'wɩn win, 'kɩ 'lɩ ‑tɛblɩ nɩ ‑hɛn a 'mʋ, ‑ʋ pɩ ‑hʋnhlʋn 'nyɩ. Win a 'mʋ, ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑tonyiblo a win yɩ, kɛ‑ ɛ pɩ: «‑Kʋbʋ kɔ 'yugbɔ 'hʋɛn‑, ʋ kla lɛ, 'ʋ pɩ ꞊die. ‑Nyrɔwɔ nɩ ‑do a ‑kʋan a 'wliyɛ, ɛ ‑tʋɛ ‑kʋbʋ a ‑kilowɔ nɩ ‑do. 'Bʋ mɔ 'yugbɔ ꞊nɩɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑kilowɩ nɩ ta.» Kɛ‑ win a 'mʋ, ɛ pɩ nyiblo ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ nɩ 'ʋ ‑so a 'mʋ kɩ: «'Nyra kɔ nɔ 'hʋɛn‑, dɛkɔnyʋ ‑tʋɛ, ɛ nɔ‑ 'yɛ nɩ pʋ ꞊die.»

7 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'Blayu ꞊gbla ꞊gbaadɛ a ‑hɛn a dɛ nɩ, ‑tɛblɩ nɩ ‑hɛn ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ‑hʋnhlʋn, 'a ‑hɛn dɛ a win 'ɛ pɩ lɛ: «Di 'lɩ.» 8 ‑Tɛ 'n ta 'lɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye ‑so ‑bɩ. 'A 'hʋɩ 'pupuo nɩ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nɛɛ ꞊nɛ, 'a 'nyrɛ mɔ 'kʋkʋʋ, 'ɛ 'lɩlɛ nyibli lɛ, 'tɩ‑ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ʋ dɛɛ 'kuopʋ a 'bli, nɔ‑ ‑hʋɛn ‑ta' lɛ, 'ɛ yɩ꞊ɩ ꞊wien lɛ kʋɛ, 'ʋ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'kɩ bʋ naa 'lɩ tʋ, kɔ 'kanʋ, kɔ ꞊tɩtakʋɛ, kɔ 'wan 'kwli a mamʋɩ 'kwli, bʋ 'lɩla nyibli lɛ, 'kɩ 'lɩ 'klɔ a ꞊gɛ nɩ ‑hɛn a 'kɩbɩa ‑bɩ kɩ.

9 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'Blayu ꞊gbla ꞊gbaadɛ a ꞊hun a dɛ nɩ, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye 'kʋkʋnyibli a ‑hikɔ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑200cɔhlʋnpiilɛ ‑mʋ' ꞊hlɔn. Nyibli a 'mʋ, ʋ 'lɩla ꞊nʋ lɛ, ‑tɛ ʋ 'ble Nyɩsʋa a win kʋa a ‑tɩ, ɛ kɔ, ‑tɛ ʋ yɩ la Nyɩsʋa a ‑tɩ nyibli ‑lee ‑nɩ a ‑tɩ, 10 'tɩ‑ 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ win, ʋ wɛn: «‑Aan Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa o, 'kɩ 'lɩ ‑mʋ ‑mɔ, 'kɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑hʋɛn 'lɩ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'klɔ 'kwli, ‑ʋ 'lɩla ‑a mʋ lɛ, ti a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'yri, ‑di ꞊nʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ 'lɩ, ɛ kɔ, ti a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'yri, ‑na yrʋ di ꞊nʋ ‑yɛɛ ‑nɩ 'lɩ?» 11 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ pʋ nyibli a pɛpɛ a 'mʋ wlawlɩ pʋɔpʋɩ, (ɛ nɔ‑ tʋɛ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'sii 'ʋ yɩ,) 'tɩ‑ 'ʋ lee ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ: «Ba ‑plee 'ʋ ti lɛ dɛ gbe, ‑kɔtɩ ʋ blɛɛ yɩ, bʋ 'lɩla 'aan 'bio ‑mʋ' lɛ, ‑ʋ ni Nyɩsʋa a ‑kʋan, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu 'aan lɛ'lɩlalɛ. ‑Tɛ Nyɩsʋa nu 'lɩ 'a 'lɩpʋpʋʋ, 'bʋ nu 'a nunuo lɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'lɩla 'a mʋ lɛ, Nyɩsʋa di pʋʋ ꞊nʋ ‑bati lɛ.»

12 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'Blayu ꞊gbla ꞊gbaadɛ a ꞊hlon‑do a dɛ nɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tʋtʋ ‑tʋa 'hɩhlɛlɛ dɩakɩ, 'yrʋ 'ɛ ‑jre, ‑wɛn danʋ ‑yrʋgbʋ, ꞊hɔnpʋ 'ɛ ꞊hlu, ‑wɛn ‑hlʋ, 13 nyahro 'ɛ 'ble 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ, ꞊wɩ yɩ tugbɛ a 'kui, ‑ɛ 'yɩ ꞊hlu, pepe yɩ ‑bʋblɔ ‑nɩ, 14 yakɔ 'ɛ 'pla, 'ɛ 'wan, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ ni kɔ a 'pʋpla; dʋgbɩ kɔ 'nɩdugbo a pɛpɛ 'hʋɛn‑, 'ʋ ‑hɔn ‑ta' lɛ; 15 nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, 'ʋ 'gba ci lɛ, bodɩɔpʋ bi 'lɩ yɩ, 'blʋgbɩnaanyʋ, 'sɛyo a nyibli gbagbɩ, dɛkɔnyʋ, 'klɩkɩnɩnyʋ, kɔ nyibli a pɛpɛ, ꞊koyo kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ꞊koyo 'pa‑, 'waa pɛpɛ a 'mʋ, ʋ 'gba ci lɛ, 'kɩ 'lɩ dʋgbɩ 'lu, 'ʋ ‑huhli lɛ, 'kɩ 'lɩ 'buiti 'kwli lɛ, ɛ kɔ, 'kɩ 'lɩ 'hɩ 'nyɩ, 16 'ʋ yɩ dʋgbɩ kɔ 'hɩ 'hʋɛn ‑lee ‑nɩ, 'kɩ bʋ bi 'ʋ ꞊nʋ 'lu, bʋ ꞊jri ꞊nʋ 'lu bʋ, bʋ ‑hli ꞊nʋ, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ bodɩɔgbata ‑mʋ' kɩ bʋ, ɛ 'nɩ ꞊ha ꞊nʋ 'ye, ɛ kɔ, 'Blayu a yrʋ 'nɩ ꞊ha ꞊nʋ yɛ, 17 ‑ɛ nu꞊o, ti nyre 'ʋ nɩ, 'kɩ 'waa yrʋ bʋ klɔ nyibli. ‑Nyrɔwɔ a 'mʋ 'kwli, ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ di wa.

7

Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ꞊tu Nyɩsʋa a nyibli yruulɛ

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ ‑hɛn ‑mʋ' nɩ, 'ʋ nɩ 'klɔ a ꞊gɛ nɩ ‑hɛn 'yri blɛ, 'ʋ ka pepegble nɩ ‑hɛn ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha 'nɛ‑ 'klɔ kɩ ‑hii ‑nɩ, ɛ kɔ, ʋ 'nɩ ꞊ha ‑tʋtʋ lɛ ‑hrɛn, kɔ, ʋ 'nɩ ꞊ha 'nie kɔ ti 'hʋɛn‑ lɛ ‑hrɛn; 2 'nɩ 'ye Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑bɩ, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ', 'ɛ 'ble ꞊dedede kʋa, ɛ ni, 'ɛ ꞊tui 'Klɔhienyɩsʋa a nyibli yruulɛ; 'ɛ da Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ ‑hɛn ‑nɩ wɛn, Nyɩsʋa ‑nyi 'klɩ, 'kɩ bʋ nyre ‑tʋtʋ kɔ 'nie yɩ, 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, 3 ɛ wɛn: «Ti 'yɛɛ 'ʋ nɩ nyre, 'kɩ ba nyre 'nie kɔ ‑tʋtʋ, kɔ ti 'hʋɛn‑ yɩ. Ba ‑ple ‑a mʋ, ‑ba ꞊tu Nyɩsʋa a ‑kʋannunyibli yruulɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa yigbaklɩ yɩ.» 4 ‑Tɛ ɛ ‑hi, 'tɩ‑ 'ʋ lee 'mʋ, nyibli nɩ ‑tie ‑mʋ', ʋ ꞊tu yruulɛ a 'mʋ: ʋ mɔ nyibli a (144'000) 'miliwɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a gble nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn. Nyibli a 'mʋ, 'kɩ ʋ ‑hɔn 'lɩ Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbi nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑mʋ' 'nyɩ. 5-8 'A ‑nɛ ꞊tugba 'bʋ nɩ 'ʋ, 'a nyibli a (12'000) 'miliwɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, ʋ nʋ‑ ʋ ꞊tu yruulɛ a 'mʋ. ꞊Tugbi a 'mʋ, 'waa 'nyrɛ, nɔ‑ ‑bʋ: Juda a ꞊tugba, Rubɛ a ꞊tugba, Gadɩ a ꞊tugba, Asɛ a ꞊tugba, Nɛfʋtali a ꞊tugba, Manase a ꞊tugba, Simeɔ a ꞊tugba, Lefi a ꞊tugba, Yisaka a ꞊tugba, Sabulo a ꞊tugba, Sosɛfʋ a ꞊tugba, kɔ Bɛsamɛ a ꞊tugba 'hʋɛn‑. Nyibli a pɛpɛ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ ʋ ꞊tu Nyɩsʋa a yruulɛdʋ a 'mʋ.

Nyibli ‑hʋɔhʋɩ

9 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye ‑tonyibli ‑hʋɔhʋɩ. Ɛ 'yɩ ‑tonyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ ‑wɛ 'lɩ 'waa ‑hihre. Nyibli a 'mʋ, 'blʋgbɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, ɛ nɔ‑ ʋ ‑hɔn kɩ lɛ, ʋ mɔ dakɔ a pɛpɛ a nyibli ꞊nɩɔ ‑wɛ. 'Kɩ ʋ ‑hɔn 'lɩ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, 'ʋ pɩ 'bliwin a gblegble. 'Kɩ ʋ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa a bodɩɔgbata, ɛ kɔ, 'kɩ 'ʋ 'Blayu ye'. 'Waa pɛpɛ, ʋ pʋ wlawlɩ pʋɔpʋɩ, (ɛ nɔ‑ tʋɛ ꞊nɛ nyibli yɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'sii 'ʋ yɩ,) 'ʋ 'ble yohran kʋa lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'nyrɛ a lɛpʋpʋʋ a ‑ta', 10 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ win, ʋ wɛn: «Nyɩsʋa ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ bodɩɔgbata ‑mʋ' kɩ, ɛ kɔ 'Blayu ‑mʋ' 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ wa ‑a mʋ.»

11 Nyɩsʋa a lɛlenyʋ a pɛpɛ, ʋ ꞊glaa 'lɩ 'a bodɩɔgbata ‑mʋ' lɛ, ɛ kɔ, 'ʋ ꞊glaa 'lɩ nyibli gbagbɩ, ʋ kɔ ‑tɛblɩ nɩ ‑hɛn ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ‑hʋnhlʋn 'hʋɛn‑, 'ʋ kɔ 'li blɛ, 'kɩ 'ʋ bodɩɔgbata a 'mʋ ye', 'ʋ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, 12 ʋ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑aan Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa. 'Kɩ 'klɩ a pɛpɛ nɩ 'lɩ꞊ɩ ‑jɩ', 'tɩ‑ 'ɛ kɔ ꞊tɔ. Ba di 'lɩ, ‑ba ‑nyi꞊e 'wio, ‑ba ꞊tuu 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, ɛ kɔ, ‑ba pʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ. Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ.»

13 Nyibli gbagbɩ a (24) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑hɛn ‑nɩ wɛn, kɛ‑ 'waa nyiblo ‑bɩ pʋ 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pʋ wlawlɩ pʋɔpʋɩ, ‑yi ꞊nʋ nɩ? ‑Bɩ' ʋ ‑hɔn yɩ 'lɩ?» 14 ‑Ɛ ‑bɩ 'n ‑hɩhɩa klɛ, ‑ɛ mɔ: «Nyɩbɛyu o, ‑mɔ nɩ ‑do, ‑mɔ yi ꞊nʋ.» ‑Ɛ ‑bɩ, ɛ wɛn: «Nyibli ‑bʋ, ʋ 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, 'kɩ 'lɩ lɛ'bɔɔti 'kwli, 'ʋ 'yɩ 'ʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ ‑hie, 'ʋ yra 'waa wlawlɩ, 'kɩ 'lɩ 'Blayu a ‑hlʋ ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'lɩ 'wʋ. 15 Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ 'cibi 'ʋ Nyɩsʋa a bodɩɔgbata ye', 'ʋ pɩ꞊ɩ 'nyrɛ lɛ, 'kɩ 'lɩ 'a 'kayu bʋ 'tɔ kɔ ‑nyrɛ. Bodɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ gbata a 'mʋ kɩ bʋ, ɛ nɔ‑ di ꞊nʋ 'yie ꞊tu. 16 'Kanʋ kɔ 'nie'natʋ 'hʋɛn‑, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nu 'kɩ ꞊nʋ de. 'Yrʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ hien ꞊nʋ de. Ɛ 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, ‑bʋ di 'kɩ ꞊nʋ lɛ hien de, ɛ kɔ, ‑bʋ di ꞊nʋ dɛ ‑hʋan ‑mɔ nu, 17 ‑ɛ nu꞊o, 'Blayu ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ bodɩɔgbata ‑mʋ' ye', nɔ‑ di ꞊nʋ 'yie ꞊tu. Ɛ nɔ‑ di 'lɩ ꞊nʋ 'nie wien gba, 'nie ‑mʋ', ‑ɛ yɩ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, nɔ‑ di ꞊nʋ ꞊ga, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'yi ꞊hlɔn lɛ 'hran.»

8

'Blayu ꞊gbla lɛ'bɔɔ꞊gbaadɛ nɩ

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'Blayu ‑mʋ', ‑ɛ 'ble 'crɩɛn ‑nɩ wɛn kʋa, ɛ ꞊gbla ꞊gbaadɛ a ꞊hlon'hʋɛn a dɛ nɩ. ‑Tɛ ɛ ꞊gbla 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ʋ nu ‑blii. Ɛ nɔ‑ ʋ nu ‑nunu, 'ɛ gba ‑haawɔkʋtɩɔ. 2 ‑Tɛ 'n ta 'lɩ lɛ de, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ ye', 'ʋ ‑nyi ꞊nʋ ‑ŋamʋɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn.

3 Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ɛ 'ble ‑gʋlʋya kʋa, ‑ɛ kɔ 'kwli ʋ pɩ 'lɩ hɩnhrʋnpʋ‑tɛblɩ, ʋ pɩ 'tɔ lɛ, 'ɛ di 'ʋ ‑cɔhlʋnpiilɛ'*, ʋ nu ‑gʋlʋ, ʋ ‑nu, 'ʋ ‑nyi꞊e hɩnhrʋnpʋ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'tɔ lɛ pʋ, 'a nahlʋn, kɔ Nyɩsʋa a nyibli a pɛpɛ a lɛnyaawin, ʋ 'mʋ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ mu. 'Kɩ 'lɩ ‑cɔhlʋnpiilɛ', 'kɩ ɛ pɩ 'lɩ꞊ɩ 'tɔ lɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a bodɩɔgbata ye', 4 hɩnhrʋnpʋ‑tɛblɩ a nahlʋn a 'mʋ, 'ɛ 'hrɩɩ 'lɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'a dabʋ 'kwli, 'ɛ mu 'lɩ yakɔ 'kwli, ɛ kɔ Nyɩsʋa a nyibli a lɛnyaawin 'hʋɛn‑. 5 'Tɩ‑ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, 'ɛ 'du ‑gʋlʋya ‑nɩ wɛn ye', 'ɛ nu na'klɩ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ ‑cɔhlʋnpiilɛ', 'ɛ 'yii 'lɩ꞊ɩ 'lɩ. ‑Tɛ ɛ ‑wɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ ꞊hɩnhɩan 'nɛ꞊ɛ 'klɔ kɩ. ‑Tɛ ɛ ꞊hɩnhɩan 'kɩ 'nɛ꞊ɛ 'klɔ kɩ, ‑ɛ ‑bɩ yakɔ ‑tʋa lɛ꞊mʋmalɛ, 'ɛ pɩ 'yii ke' lɛ, ‑tʋtʋ 'ɛ ‑tʋa 'hɩhlɛlɛ.

‑Ŋamʋɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn

6 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ', ‑ʋ 'ble ‑ŋamʋɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn kʋa, ʋ ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ bʋ bi꞊e.

7 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ yɩ‑hɛnyiblo bi 'a ‑ŋamʋ nɩ. ‑Tɛ ɛ bi 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ cɛkli, kɔ na, kɔ ‑hlʋ, ʋ nʋ‑ bibi 'yi lɛ, 'ʋ ble 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ʋ bi 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ‑tʋtʋ 'ɛ nu ꞊tɩɔlɛ'bɛɛwɩ nɩ ta, 'a 'kʋtɩɔ ‑bɩ kɔ ti ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ꞊ʋ kɩ, 'ʋ ‑hin, ‑piti yrayrɩ a pɛpɛ hin nɩ ‑wɛ.

8 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'hʋɛn a nyiblo bi 'a ‑nɛ ‑ŋamʋ. ‑Tɛ ɛ bi 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'du ꞊dedede ye'. Ɛ 'bʋa nɩ, ‑wɛn dʋgba gbagbʋ, na 'ɛ yɩ꞊ɩ 'lu ‑wlɩɩn ‑nɩ, 'ʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ 'yru ‑mɔ, 'yru a 'mʋ 'ɛ nu ꞊tɩɔlɛ'bɛɛwɩ nɩ ta, 'a 'kʋtɩɔ nɩ ‑do ‑bɩ 'ɛ ‑hɛ ‑hlʋ, 9 ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'lɩ 'yrukʋtɩɔ a 'mʋ ‑mɔ, 'ʋ 'kʋkʋ lɛ, 'yrukʋtɩɔ a 'mʋ, 'a 'mɩɩ a pɛpɛ, 'ʋ nyre yrɛ.

10 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ a ta a nyiblo bi 'a ‑nɛ ‑ŋamʋ nɩ, nyahroyɛ gbagbʋ ꞊dʋ, nɔ‑ ble 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ yɩ wlɩn, ‑wɛn ꞊gbuu, 'ɛ bi 'lɩ 'nie, kɔ 'nɩyie 'hʋɛn‑ ‑mɔ, 'ɛ nyre ꞊nʋ yrɛ. 11 Nyahroyɛ a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Wlɔnkladɛ; 'nie a 'mʋ, ɛ bi 'lɩ ‑mɔ, ɛ nu ꞊tɩɔlɛ'bɛɛwɩ nɩ ta, 'a 'kʋtɩɔ nɩ ‑do ‑bɩ 'ɛ ‑hɛ wlɔnklanie, nyibli ‑hʋɔhʋɩ, ‑ʋ na 'nie a 'mʋ, 'ʋ 'kʋkʋ lɛ, ‑tɛ 'nie a 'mʋ, ɛ kla wlɔn dɩakɩ a ‑tɩ.

12 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a ‑hɛn a nyiblo bi 'a ‑nɛ ‑ŋamʋ nɩ. ‑Tɛ ɛ bi 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ 'yrʋ kɔ ꞊hɔnpʋ 'hʋɛn‑, ɛ 'wɩ ‑tɛ ʋ 'yɛ nɩ nu wɛn ꞊tɩɔlɛ'bɛɛwɩ nɩ ta, 'yrʋ a 'kabɩ ‑bɩ 'ɛ ‑jre, ꞊hɔnpʋ a 'kabɩ ‑bɩ 'ɛ ‑jre ‑wɛ. Nyahro ‑mɔ ‑bɩ, 'a 'yɔ nɩ ta, 'bʋ nɩ 'ʋ, 'a ta a 'yɛɛ kɔ bʋ jre ‑wɛ. Ʋ 'nɩ 'bɛ꞊ɛ 'kɩ ‑tɛɛ de. 'Tɔlʋwɔ kɔ ‑nyrɔwɔ 'hʋɛn‑, ʋ nu ꞊tɩɔlɛ'bɛɛwɩ nɩ ta. 'Yrʋ 'kee hʋnhʋɛn nɩ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɔ a 'kʋtɩɔ ‑bɩ 'kwli, ꞊hɔnpʋ 'kee hʋnhʋɛn nɩ ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ 'tɔlʋwɔ a 'kʋtɩɔ ‑bɩ 'kwli.

13 ‑Tɛ 'n ta 'lɩ lɛ de, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye ke, ‑ɛ yɩ wan, 'kɩ 'lɩ yɔ', 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ɛ pɩ lɛ: «Popowli ‑o, popowli ‑o. Nyibli di 'ye ꞊hɩʋɛn, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑mɔ. Ɛ kɔ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ ta ‑bɩ, ‑ʋ 'yɛɛ 'waa ‑ŋamʋɩ nɩ bi. 'Bʋ mɔ, 'bʋ bi꞊e, ꞊hɩʋɛn a 'yiye di kɩ 'nɩ ‑bii ‑nɩ dɩakɩ.»

9

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a ꞊hun a nyiblo, ɛ bi 'a ‑nɛ ‑ŋamʋ nɩ. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye nyahroyɛ, 'ɛ ble 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ bi 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, 'tɩ‑ 'ʋ ‑nyi nyahroyɛ a 'mʋ 'maju a 'yɛɛ, ‑ɛ di꞊e nu, 'hɩɔ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ hlɔ 'kwli bʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ yɩ kla, 2 nyahroyɛ a 'mʋ 'ɛ kla 'hɩɔ a 'mʋ yɩ. ‑Tɛ ɛ kla꞊a yɩ, ‑ɛ ‑bɩ nahlʋn ‑hʋɛn 'lɩ ‑wlu, 'ɛ 'yɛ, ‑wɛn nagba a nahlʋn. Nahlʋn a 'mʋ, ɛ ka 'yrʋ a 'yie yɩ, 'ɛ nu꞊o, halɔ 'ɛ bi ‑tʋtʋ klɛ, 'dʋ 'ɛ nɩ lɛ ‑jojo, 3 'kolio 'ʋ ‑hɔn 'lɩ nahlʋn a 'mʋ 'nyɩ, 'ʋ 'hɛɛn ‑tʋtʋ a pɛpɛ kɩ bʋ, 'ʋ ‑nyi 'kolio a 'mʋ 'klɩ, ‑ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑ji‑kaya a 'klɩ yɩ, 4 'ʋ lee ꞊nʋ: «A 'nɩ 'nyree 'lɩ ‑piti kɔ ti 'hʋɛn‑ yɩ, ɛ kɔ 'a ‑nɛ 'dʋdɔdɛ ꞊dʋ 'hʋɛn‑. Kɛɛ, nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, Nyɩsʋa a yruulɛ 'bʋ 'yɩ 'ʋ꞊ʋ yɩ ‑nɩ, nyiblo a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ba mle lɛ.» 5 Ʋ 'yɩ 'kolio a 'mʋ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ 'la nyibli. Kɛɛ, ʋ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'kɩ bʋ nu꞊o, nyibli bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, 'kɩ 'lɩ ꞊hɔnpʋɩ nɩ ꞊hun 'kwli. 'Kolio a 'mʋ, 'bʋ mle nyiblo, ɛ yɩ 'ye ꞊hɩʋɛn, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑ji‑kaya 'yɛ nɩ mle wɛn nyiblo a ꞊hɩʋɛn a 'yiye. 6 'Kɩ 'lɩ ꞊hɔnpʋɩ nɩ ꞊hun a 'mʋ 'kwli, nyibli ‑bɩ di ꞊mʋɔ 'kʋkʋʋ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha ꞊hɩʋɛndʋ a 'mʋ 'ye de, kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'kʋ. Ʋ di 'kʋkʋʋ 'nɩ ‑hʋa dɩakɩ, kɛɛ, 'kʋkʋʋ a 'mumu, ɛ di hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ.

7 'Kolio a 'mʋ, ʋ 'wɩ꞊ɩ ‑sue yɩ, ʋ ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ bʋ mu tʋ kɩ. 'Kɩ 'ʋ ꞊nʋ 'lu, dɛ nɩ 'ʋ, ‑ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑gʋlʋklaʋn* yɩ. 'Waa yigbaklɩ 'wɩ꞊ɩ ‑tonyibli a yigbakla yɩ. 8 'Waa 'lu‑pupui hlɔ nɩ, ‑wɛn nʋgba, ɛ kɔ, 'waa 'nyɩ 'wɩ꞊ɩ kɔkɔ' a 'nyɩ yɩ. 9 ꞊Dedede nɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑wliye, 'ɛ 'wɩ꞊ɩ tawlawlʋ yɩ, ʋ nuu 'plɩdɛ. 'Waa wanwɛn yɩ 'nɩ 'wli, ‑wɛn ‑gbɛ ‑mʋ', ‑sue yɩ ‑jri, 'sɛyo nɩ 'ʋ kɩ, 'ʋ mi tʋ kɩ. 10 'Waa bʋɩ 'wɩ꞊ɩ ‑ji‑kayɩ a bʋɩ yɩ, 'ɛ yɩ nyibli lɛ mle, ‑wɛn ‑ji‑kayɩ. 'Waa ‑bʋɩ a 'mʋ, nɔ‑ yɩ ꞊nʋ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ ꞊tu nyibli ꞊hɩʋɛn, 'kɩ 'lɩ ꞊hɔnpʋɩ nɩ ꞊hun 'kwli. 11 'Kolio a 'mʋ, 'waa nyiblo gbagbʋ, nɔ‑ mɔ 'ku ‑hʋan* ‑mʋ', ‑ɛ kɔɔ 'hʋɔ ‑mʋ', ‑ɛ hlɔ 'kwli bʋ win kɩ. 'A 'nyrɛ mɔ Abadɔ, 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛwin* 'kwli. Glɛkɩkʋɛ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ dɛɛ ꞊nɛ Aponio. 'Nyrɛ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ ‑Tɛblɩbʋ‑wɛnyɔ.

12 ‑Ɛ ‑bɩ 'kɩ, yɩ‑hɛ꞊hɩʋɛn a 'yiye ‑hi nɩ. Ɛ hie 'lɩ 'a gble nɩ 'hʋɛn ‑bɩ.

13 ‑Tɛ yɩ‑hɛ꞊hɩʋɛn a 'yiye a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a ꞊hlon‑do a nyiblo bi 'a ‑nɛ ‑ŋamʋ nɩ, 'nɩ 'wɩn win, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ ‑cɔhlʋnpiilɛ* ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ꞊gɛ nɩ ‑hɛn. Ɛ mɔ ‑cɔhlʋnpiilɛ, ʋ nuu ‑gʋlʋ, 'ɛ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'. 14 Kɛ‑ win a 'mʋ, ɛ pɩ Nyɩsʋa yɩ, ‑ɛ mɔ: «꞊Wlɛ 'kuo nɩ ‑hɛn ‑mʋ', ʋ mʋa la bʋ, 'kɩ 'ʋ 'nie ‑mʋ', ʋ dɛɛ Efratɩ wien!» 15 'Kuo nɩ ‑hɛn ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ‑tɩ ɛ ‑hla, Nyɩsʋa ‑wɛ ꞊nʋ ‑mɔ, 'kɩ bʋ nu ‑kʋan, 'kɩ 'lɩ 'yrʋ nɩ ‑do a 'mʋ 'kwli, kɔ, 'kɩ 'lɩ ꞊hɔnpʋ nɩ ‑do a 'mʋ 'kwli, ɛ kɔ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do a 'mʋ 'kwli, ɛ kɔ, 'kɩ 'lɩ ‑haawɔ nɩ ‑do a 'mʋ 'kwli. Ɛ ‑wɛ ꞊nʋ ‑mɔ, 'kɩ bʋ mu nyibli 'la, nyibli nɩ ta 'bʋ nɩ 'ʋ, ʋ 'mʋ 'waa nyiblo nɩ ‑do 'la. ‑Tɛ win ‑nɩ wɛn, ɛ pʋ lɛ, ɛ lee Nyɩsʋa a lɛlenyɔ: «꞊Wlɛ 'kuo ‑mʋ',» ‑ɛ ‑bɩ ɛ mu nɩ, 'ɛ ꞊wlɛ ꞊nʋ. 16 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye 'sɛyo ‑hʋɔhʋɩ, 'ʋ nɩ 'ʋ ‑sue kɩ blɛ, ‑tɛ ʋ ꞊ti 'mʋ, 'ʋ lee 'mʋ. Ʋ mɔ (200'000'000) 'miliwɩ a ‑hɔtrʋwɩ nɩ 'hʋɛn a 'miliwɔ.

17 Kɛ‑ 'n nu 'lɩlɛ'yiye, 'n 'ye ‑sue, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ ꞊nʋ kɩ blɛ, 'ʋ pʋ tawlawlɩ 'hʋɩ lɛ. Wlawlɩ a 'mʋ, ɛ nu gblegble. 'A dɛ ‑bɩ nɩ 'ʋ, 'ɛ nu ‑jɔhʋn, 'a dɛ ‑bɩ 'ɛ nu ‑yrʋgbʋ, 'a dɛ ‑bɩ 'ɛ nu ‑gbapʋ. ‑Sue a 'mʋ, 'a dɛ 'bʋ nɩ 'ʋ, 'a 'lu 'wɩ꞊ɩ kɔkɔ' a 'lu yɩ, na‑huhli, kɔ nahlʋn, kɔ 'nʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'lɩlɛ nyibli lɛ, 'ɛ ‑hʋɛn 'lɩ nyibli wlɔn. 18 ꞊Hɩʋɛndʋ a gble nɩ ta a 'mʋ, ‑ʋ mɔ na kɔ nahlʋn kɔ 'nʋ a 'mʋ 'hʋɛn‑, 'kɩ 'lɩ nyibli nɩ ta 'nyɩ, ɛ 'la nyiblo nɩ ‑do. 19 Ɛ 'wɩ yɩ, ‑sue a 'mutu, nɔ‑ yɩ ꞊nʋ 'klɩ ‑nyi, 'kɩ bʋ ꞊tu nyibli ꞊hɩʋɛn, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ lɛ 'kʋkʋ ‑nɩ, 'waa ‑bʋɩ 'ʋ ꞊tui nyibli ꞊hɩʋɛn ‑wɛ. 'Waa ‑bʋɩ a 'mʋ, ʋ 'wɩ꞊ɩ hro yɩ, hro a 'li 'ʋ nɩ 'ʋ ‑bʋɩ a 'mʋ kɩ. Ɛ nɔ‑ ‑sue a 'mʋ, ʋ ni, 'ʋ yɩ nyibli lɛ mle.

20 Nyibli ‑mʋ', ꞊hɩʋɛngble nɩ ta a 'mʋ, ʋ 'yɩ 'la, ʋ 'yɩ 'ʋ 'waa dɛ 'kuku a nunuo bʋ ‑hie, 'ʋ 'cibi 'ʋ 'kuo ‑hʋɩn a dɩda, ɛ kɔ ‑cɩ a kʋklɔ. 'Waa ‑cɩdʋ a 'mʋ, ɛ mɔ tuyonʋ ‑bʋ, 'waa ꞊gbɛtʋ, ʋ ni. ‑Gʋlʋ ʋ ni, 'ʋ ni tuyonʋ a 'mʋ, kɔ, 'ʋ ni 'plɩ‑tɛblɩ, kɔ 'hɩ, kɔ ti 'hʋɛn‑, 'ʋ ni tuyonʋ. Tuyonʋdʋ a 'mʋ, ɛ mɔ, ʋ 'nɩ 'ye꞊e lɩ ꞊dedede, ʋ 'nɩ 'wɩn꞊ɩ ‑tɩ, kɔ, ʋ 'nɩ ‑na꞊a lɩ ‑wɛ. Kɛɛ, kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ, nyibli a 'mʋ, ʋ 'cibi 'ʋ ‑cɩ a kʋklɔ, 21 'ʋ 'tɩɛ gbɛ 'waa 'bio ‑tonyibli a 'lɩla 'lu ‑mɔ, 'ʋ 'tɩɛ ni ‑wɩdɛ, 'ʋ ni ‑wlawlɩ kɔ 'lawludɛ 'hʋɛn‑, 'ʋ yɩ 'yri. Ʋ 'nɩ ‑hie꞊e 'ʋ ‑tɛblɩ 'kukui a 'mʋ, 'a nunuo bʋ.

10

Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑mʋ', ‑ɛ 'ble 'crɩɛn gbe kʋa

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi de, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye Nyɩsʋa a lɛlenyɔ gbagbʋ ‑bɩ, 'ɛ ‑hʋɛn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ yɩ 'lɩ di, 'nuŋma 'ɛ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ, ‑wɛn wlawlʋ. ‑Payrʋ ꞊glaa 'lɩ 'a 'lu lɛ, 'a yigbakla 'ɛ yɩ wlɩn, ‑wɛn 'yrʋ, 'a bʋɩ 'ʋ 'wɩ꞊ɩ nagba yɩ, 2 'ɛ 'ble 'crɩɛn gbe, ‑ɛ klɛ yɩ kʋa, 'ɛ ꞊tu 'ʋ 'a diidɛbʋ 'yru kɩ bʋ, 'ɛ ꞊tu 'ʋ 'a kamlabʋ ‑tʋtʋ kɩ bʋ, 3 'ɛ 'yaa 'lɩ win, 'ɛ pʋ win, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ kɔkɔ' 'yɛ nɩ klu. ‑Tɛ ɛ nu win a pʋpʋʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'wɩn yakɔ a ꞊mʋmawin, 'ɛ nu winpʋʋwɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑tonyiblo 'yɛ nɩ ꞊tu wɛn꞊ɛ ꞊wɔn. 4 ‑Tɛ 'n 'wɩn yakɔ a win a 'mʋ, ‑tɩ ‑mʋ', ɛ ‑hla, 'n dʋa꞊a 'cɩcrɩɩ. Kɛɛ, 'n 'wɩn win, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ yɩ 'mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: «꞊Nɩ 'crɩɩ 'lɩ ‑tɩ ‑mʋ', yakɔ a win ‑hla, nyiblo ꞊dʋ 'nɩ ꞊ha꞊a yi.»

5 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ bʋ nɩ ‑do ‑bɩ nɩ 'ʋ 'yru kɩ, 'a bʋ ‑bɩ, 'ɛ nɩ 'ʋ ‑tʋtʋ kɩ, nɔ‑ hrʋ 'a diidɛdabʋ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, 6 'ɛ 'sʋʋ Nyɩsʋa, ‑kɔtɩ Nyɩsʋa hie 'klɔ. Ɛ nɔ‑ nu yakɔ kɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ꞊ɩ 'kwli, 'ɛ nu ‑tʋtʋ kɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'nɛ‑ kɩ, 'ɛ nu 'yru kɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, 'ɛ 'sʋʋ ꞊nɛ kɩ, ɛ wɛn: «Ti ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ ‑hie, ‑ɛ nu꞊o, 7 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa a lɛlenyʋ a ꞊hlon'hʋɛn a nyiblo 'bʋ bi 'a ‑nɛ ‑ŋamʋ, ‑huhlidɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hie 'lu ‑mɔ lɛ, ɛ di꞊e 'nɩ nu, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ɛ nu la꞊a 'a ‑kʋannunyibli, ‑ʋ mɔ 'a winwlɔn‑hanyʋ* a leelɛ.»

8 'Tɩ‑ win ‑mʋ', ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'n 'wɩn, kɛ‑ ɛ pɩ 'mʋ yɩ de: «'Crɩɛn gbe ‑nɩ wɛn, ‑ɛ klɛ yɩ, mu ‑bʋ ‑ha꞊a Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑mʋ' ‑jɩ', ‑ɛ kɔ bʋ ‑bɩ ‑nɩ 'ʋ 'yru kɩ kɔ, ‑ɛ ‑bɩ 'ɛ nɩ 'ʋ ‑tʋtʋ kɩ.» 9 ‑Tɛ 'n mu 'ʋ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ 'hʋɩ, 'n lee ꞊nɛ: «‑Nyi 'mʋ 'crɩɛn gbe ‑mʋ'.» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Du꞊o ye', ꞊mʋ꞊ʋ di. Ɛ di 'nɩ 'hrɩkɩ ‑nɩ, ‑wɛn dʋnyra, 'kɩ 'lɩ ‑mʋ wlɔn. Kɛɛ, ꞊nɩ mla꞊a, ɛ di 'nɩ kla,» 10 'nɩ ‑ha꞊a 'crɩɛn gbe a 'mʋ ‑jɩ', 'nɩ di꞊e. Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ 'hrɩkɩ nɩ, 'kɩ 'lɩ 'mʋ wlɔn, ‑wɛn dʋnyra. Kɛɛ, ‑tɛ 'n mla꞊a, ‑ɛ ‑bɩ ɛ kla nɩ. 11 'Tɩ‑ 'ʋ lee 'mʋ de, ʋ wɛn: «‑Tɩ ‑bʋ, Nyɩsʋa ꞊tu ‑mʋ wlɔn, 'kɩ 'ʋ dakɔ a gblegble, ‑ʋ pɩ 'bliwin a gblegble a ‑ta', kɔ 'kɩ 'ʋ 'blʋgbɩ ‑hʋɔhʋɩ, kɔ 'kɩ 'ʋ 'waa ye'nanyʋ a ‑ta' ꞊tɩɛ di꞊e nyibli lɛ ‑lee ‑nɩ.»

11

Nyibli nɩ 'hʋɛn ‑mʋ', ‑ʋ ‑hlɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑nyi 'mʋ 'mɩsɩdɛ, ‑ɛ 'wɩ꞊ɩ kotu blɔblʋ yɩ, 'tɩ‑ 'ʋ lee 'mʋ, ʋ wɛn: «'Du ye', ‑bʋ mu Nyɩsʋa a 'kagbaʋ 'mɩsɩ ‑nɩ, kɔ ‑cɔhlʋnpiilɛ* 'hʋɛn‑, ɛ kɔ, ‑bʋ ‑hre nyibli ‑mʋ', ‑ʋ dɛ Nyɩsʋa, 'kɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ. 2 Kɛɛ, ꞊nɩ 'mɩsɩɩ 'lɩ 'kagbaʋ a 'mʋ, 'a ‑yaa, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa ‑ha 'lɩ꞊ɩ nɩ, 'ɛ ‑nyi꞊e dakɔ ‑bɩ a nyibli, ‑ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi. Nyibli a 'mʋ, ʋ di Nyɩsʋa a 'dɩɔ ‑mʋ' 'nɩ 'wla, 'kɩ 'lɩ ꞊hɔnpʋɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn 'kwli. 3 'N di tɛ 'lɩ nyibli nɩ 'hʋɛn, ‑ʋ di 'na ‑tɩ hla. Nyibli a 'mʋ, ʋ di pʋ 'kuyo‑tɛblɩ 'hʋɩ lɛ, ʋ 'mʋ 'na ‑tɩ, Nyɩsʋa ꞊tu ꞊nʋ wlɔn nyibli ‑lee ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ ꞊hɔnpʋɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'mʋ 'kwli, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ a (1260) 'miliwɔ nɩ ‑do nɛ ‑hɔtrʋwɩ nɩ 'hʋɛn ꞊tu 'ʋ ‑wlɩ nɩ ta 'kwli.»

4 Nyɩsʋa a ‑tɩhlanyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, 'kɩ ʋ nɩ 'ʋ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ‑ɛ kɔɔ 'klɔ a pɛpɛ ‑bʋ win kɩ ye'. Nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ 'wɩ꞊ɩ ti nɩ 'hʋɛn ‑mʋ' yɩ, ʋ dɛɛ olifieti, 'ʋ 'wɩ꞊ɩ 'napɩ nɩ 'hʋɛn yɩ ‑wɛ. 5 'Bʋ mɔ, 'waa yraanyibli 'bʋ ‑hʋɛ bʋ nu ꞊nʋ ‑balʋ, na di ‑hɔn 'lɩ ꞊nʋ wlɔn, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'la. Kɛ‑ 'waa yraanyibli a 'mʋ, ʋ di lɛ'kʋkʋlɛ nu. Yruyru, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ꞊ta 'lɩ꞊ɩ wlɔn. 6 'Bʋ mɔ, nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, 'bʋ yɩ ‑tɩ, Nyɩsʋa ꞊tu ꞊nʋ wlɔn nɩ hlɛ, ʋ di kɔ 'klɩ, bʋ nu꞊o, 'kɩ 'nu bʋ 'yɛ nɩ di, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ɛ 'mʋ ti ‑mʋ' kɩ yɛ, ‑ɛ kɔ 'yri ʋ di 'ʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a hɩhla ‑mɔ ‑wɛɛ ‑nɩ; ʋ di kɔ 'klɩ, 'kɩ bʋ nu꞊o ‑wɛ, 'nie bʋ ‑hɛ ‑hlʋ, ɛ kɔ, 'kɩ bʋ nu꞊o, ‑tʋtʋ kɩ a nyibli bʋ 'ye ꞊hɩʋɛn a gblegble, ‑tɛ ʋ di 'a ‑hʋhʋa nu.

7 'Bʋ mɔ, 'bʋ ‑wɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'mʋ, 'a ‑mɔlɛnɩna ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ mʋma ‑mʋ', ‑ɛ di 'lɩ 'hʋɔ 'kwli ‑hɔn, ɛ di nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ ‑mɔ 'nɩ ‑wɔn, 'tɩ‑ ɛ 'mʋ 'ʋ ꞊nʋ 'hru wlɔn ‑ha, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'la. 8 'Kɩ 'waa 'kʋkʋkui di 'ʋ 'dɩɔ gbagbʋ ‑mʋ', 'a 'dika blɛ pɛ, ‑tɛ ‑mʋ', ʋ kɔɔ la 'ʋ 'waa Kʋkɔnyɔ ‑Yusu tugbɛ 'yie. 'Dɩɔ a 'mʋ, 'a ‑huhlinyrɛ mɔ Sodɔmʋ, ‑hʋʋ' Esipʋblʋgba. 9 Dakɔ a pɛpɛ a nyibli, ‑ʋ ‑hɔn 'lɩ 'a ‑nɛ 'blʋgba ꞊dʋ 'kwli, ‑ʋ pɩ 'a ‑nɛ 'bliwin ꞊dʋ, ʋ di 'waa 'kʋkʋkui a 'mʋ 'nɩ 'ye, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ta nɛ 'kʋtɩɔ 'kwli, kɔ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ wɛn, 'kɩ bʋ ‑ha 'ʋ ꞊nʋ 'ʋ. 10 'Klɔ kɩ a nyibli di nu dɔdʋ dɩakɩ, ‑tɛ ʋ di nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ 'la a ‑tɩ, ʋ di 'mle lɛ, ʋ 'mʋ 'kue‑tɛblɩ lɛ ‑nyinyi ‑nɩ. Ʋ di nu dɔdʋ dɩakɩ, ‑kɔtɩ kɛ‑ ʋ di pʋ: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* nɩ 'hʋɛn ‑mʋ', ‑tɛ ʋ nɛ la Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑mɔ lɛ, ʋ ꞊tu la ‑a mʋ ꞊hɩʋɛn dɩakɩ.»

11 ‑Tɛ ‑nyrɔwɩ nɩ ta nɛ 'kʋtɩɔ a 'mʋ, ʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa ꞊hloon 'lɩ nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ pepe 'mɩa, 'ʋ 'hrɩ 'klɔ, 'ʋ 'du ye'. ‑Ɛ ‑bɩ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'ye ꞊nʋ, hʋannʋ bi 'lɩ ꞊nʋ 'kwli lɛ. 12 ‑Tɩ nyibli nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, ʋ 'mʋ ye' 'du mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'wɩn win, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli. Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ: «Ba di 'nɛ‑ yɔ'.» 'Tɩ‑, 'kɩ 'ʋ 'waa yraanyibli ye', 'ʋ 'ya 'lɩ yɔ', 'kɩ 'lɩ 'nuŋma 'nyɩ. 13 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑tʋtʋ ‑tʋa 'hɩhlɛlɛ dɩakɩ. 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ ‑nɩ wɛn 'kwli, 'kayu nɩ ‑do, 'kɩ 'lɩ 'kayo nɩ ‑pu 'nyɩ, ɛ nɔ‑ nyre yɩ. ‑Tʋtʋ a 'mʋ ‑ɛ 'hɩhlɛ ‑nɩ, ɛ 'la nyibli a 'miliwɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn. ‑Ʋ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'kʋ, hʋannʋ ni ꞊nʋ nɩ dɩakɩ, hʋannʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ 'kwli ʋ pɩɩ 'lɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, ‑ɛ kɔɔ yakɔ win kɩ.

14 Kɛ‑ ꞊hɩʋɛn a 'yiye a 'hʋɛn a dɛ ‑mʋ', ɛ nu 'lu a ‑mɔmumuo. Kɛɛ, 'a ta a dɛ 'tɩɛ di nɩ.

Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a ꞊hlon'hʋɛn a nyiblo bi 'a ‑nɛ ‑ŋamʋ nɩ

15 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a ꞊hlon'hʋɛn a nyiblo bi 'a ‑nɛ ‑ŋamʋ nɩ, ti nɩ ‑do a ti 'yri, 'n 'wɩn win a gblegble, 'ɛ nɩ 'klɩ kɩ, 'ɛ ‑hʋɛn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ pɩ lɛ: «‑Aan Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, kɔ a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ ꞊tu 'ʋ bʋ, nʋ‑ ‑hɛ 'klɔ ‑bʋ a nyibli gbagbɩ. Nyɩsʋa, nɔ‑ di 'ʋ gbata kɩ bʋ nɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ.»

16 ‑Tɛ win a gblegble a 'mʋ, ɛ nyra bʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli gbagbɩ a (24) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑hɛn ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ bodɩɔgbatɩ kɩ blɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ʋ bla꞊a kwlɩ yɩ blɛ, 'ʋ pɩ꞊ɩ 'nyrɛ lɛ, 17 ʋ wɛn:

«‑Aan Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ‑ɛ nɩ 'klɩ kɩ,

'tɩ‑ 'klɔ 'mʋ ‑wlu ꞊tu,

‑mɔ nɩ la 'klɔ, ‑mɔ 'tɩɛ nɩ 'klɔ,

‑a ‑ha 'lɩ 'wio, ꞊a ‑nyi ‑mɔ꞊ɔ,

‑ɛ nu꞊o, ‑nɩ 'klɩ kɩ,

‑mɔ ꞊tu nyibli a win a kɩkɔɔlɛ ‑wlu.

18 Dakɔ a gblegble ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ‑na dakɔ 'pa‑,

ʋ pɩɩ ‑mʋ yrʋ lɛ dɩakɩ.

'A ‑tɩ, ti nyre 'ʋ nɩ,

‑ɛ kɔ 'yri ‑di 'ʋ ꞊nʋ yrʋ lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ.

Ti nyre 'ʋ nɩ ‑wɛ, 'kɩ ‑bʋ pʋʋ 'kʋkʋnyibli ‑bati lɛ.

Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri,

'kɩ ‑di 'ʋ ‑na ‑kʋannunyibli 'wio ‑nyii ‑nɩ,

‑ʋ mɔ ‑na winwlɔn‑hanyʋ*,

꞊mʋ ‑na dakɔ a nyibli 'wio ‑nyi ‑wɛ,

‑ʋ mɔ nyibli gbagbɩ,

kɔ 'waa dɛ ‑bʋ, ‑ʋ 'yɩ nyibli gbagbɩ 'pa‑,

‑ʋ mɔ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'ʋ ‑mʋ 'ʋ.

Nyibli ‑bʋ, ‑ʋ yɩ ‑tʋtʋ ‑bʋ yɩ nyre,

ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ‑di ‑wɛ ꞊nʋ bʋ pɛpɛ.»

19 'Tɩ‑ ʋ 'mʋ 'pʋplɛ ‑mɔ ‑wɛ mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ yɔ', ɛ ꞊ga wlɔn. 'Kɩ 'lɩ 'kagbaʋ a 'mʋ bʋ, 'kɩ 'yrɩ꞊tucrɩɛn* a dukwli nɩ 'lɩ, 'ɛ bi pepe', yakɔ 'ɛ pɩ 'yii ke' lɛ, 'ɛ ꞊mʋmʋɛ lɛ, ‑tʋtʋ 'ɛ yɩ 'hɩhlɛ ‑nɩ, cɛkli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ yɩ 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ ble.

12

Nʋgba kɔ dɔhre 'hʋɛn‑

1 'Tɩ‑ ɛ 'mʋ ‑hi mɔ mu, ‑ɛ ‑bɩ ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ gbagbʋ 'hrɩɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, 'nɩ 'ye nʋgba ꞊dʋ. 'Yrʋ, nɔ‑ mɔ 'a wlawlʋ, ꞊hɔnpʋ 'ɛ mɔ 'a bʋɩkɩblɛ꞊tudɛ. Nyahro nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, nʋ‑ mɔ 'a 'klaʋn. 2 Nʋgba a 'mʋ, 'kwli ni꞊e nɩ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ 'gbugbe lɛ.

3 'Tɩ‑, ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ ‑bɩ, 'ɛ 'hrɩɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, 'nɩ 'ye dɔhre gbagbʋ, 'ɛ ꞊hlu, 'ɛ kɔ 'li nɩ ꞊hlon'hʋɛn, 'ʋ ꞊cɛɛ 'klaʋn nɩ ꞊hlon'hʋɛn, 'ɛ ꞊ga ꞊mʋɩ nɩ ‑pu; 4 dɔhre a 'mʋ, 'ɛ ni 'a 'ba, 'kɩ 'lɩ nyahroyɔ nɩ ta 'nyɩ, 'ɛ ‑hɛ 'lɩ nyahroyɛ nɩ ‑do 'lɩ, 'ɛ ꞊hɩnhɩɛn 'nɛ꞊ɛ ‑tʋtʋ kɩ, 'tɩ‑ 'ɛ nyra 'ʋ nʋgba a 'mʋ, ‑ɛ yɩ ꞊gbla ye' bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ ꞊gbla, ɛ 'mʋ 'yu a 'mʋ gba, ɛ 'mʋ꞊ʋ di.

5 Nʋgba a 'mʋ, ɛ kɔ 'yu nyɩbɛhɩan. 'Yu nyɩbɛhɩan a 'mʋ, ɛ di ‑hɛ bodɩɔ, ‑ɛ nɩ 'klɩ kɩ. Nɔ‑ di 'klɔ ‑bʋ a dakɔ a pɛpɛ win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'klɩ a kɩnɩnɩɩ 'kwli. ‑Tɛ nʋgba a 'mʋ, ɛ ꞊gbla, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ʋ 'du 'yu ye', 'ʋ gba 'ʋ꞊ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ nɩ 'ʋ bodɩɔgbata kɩ bʋ, 6 nʋgba a 'mʋ, 'ɛ 'gba ci lɛ, 'ɛ mu 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', 'dʋ bii 'lɩ yɩ, ‑tɩtɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑wɛɛ 'lɩ 'a bʋnɩɩlɛ ‑mɔ. 'Kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ, 'kɩ Nyɩsʋa di 'lɩ꞊ɩ dididɛ ‑nyii ‑nɩ. 'Kɩ ɛ di 'lɩ ‑nyrɔwɩ a (1260) 'miliwɔ nɩ ‑do nɛ ‑hɔtrʋwɩ nɩ 'hʋɛn ꞊tu 'ʋ ‑wlɩ nɩ ta ‑hii ‑nɩ.

7 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ tʋ 'bɛɛ 'lɩ yakɔ 'kwli nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ Misɛlɩ, ɛ kɔ 'a lɛlenyʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ ‑tʋa dɔhre a 'mʋ, 'a ‑mɔ‑wʋnwɔn, dɔhre a 'mʋ, ɛ kɔ 'a lɛlenyʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ yɩ Misɛlɩ kɔ 'a lɛlenyʋ 'hʋɛn‑ yɩ ‑wɔn ‑wɛ. 8 Kɛɛ, Misɛlɩ kɔ 'a lɛlenyʋ 'hʋɛn‑, ʋ ‑ha 'ʋ ꞊nʋ 'hru wlɔn. Dɔhre kɔ 'a lɛlenyʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'kɩ 'hru ‑kɔ, 'kɩ bʋ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli bʋ, 9 'ʋ pʋ 'lɩ dɔhre a 'mʋ ‑patʋ'. Dɔhre a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ hre 'ka ‑mʋ', ‑ɛ kɛɛ 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli. Ʋ dɛɛ ꞊nɛ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ. 'A 'nyrɛ ‑bɩ mɔ Satan. Ɛ nɔ‑ ʋ pʋ 'lɩ ‑tʋtʋ kɩ, ɛ kɔ 'a lɛlenyʋ 'hʋɛn‑.

10 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'wɩn win ‑bɩ de, 'kɩ 'lɩ yɔ' 'ɛ pɩ lɛ: «‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, Nyɩsʋa wa ‑a mʋ nɩ pɛpɛ, 'ɛ tɔɔ nɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'lu yɩ. Ɛ nɔ‑ mɔ nyiblo gbagbʋ. ‑Tɛ ti nɛ ‑bʋ, 'a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ ꞊tu 'ʋ gbata kɩ bʋ, ɛ tɔɔ nɛ ‑a mʋ nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɩ 'klɩ kɩ, ‑ɛ nu꞊o, Satan, ‑ɛ yɩ la ‑aan 'dɩayɩnʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ, 'a ‑nɛ ti, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', 'tɔ kɔ ‑nyrɛ, ʋ ꞊hɩnhɩan 'nɛ‑ Satan a 'mʋ ‑tʋtʋ kɩ. 11 Kɛɛ, ‑aan 'dɩayɩnʋ a 'mʋ, ʋ ‑ha 'ʋ Satan 'hru wlɔn ‑wɛ, ‑kɔtɩ 'Blayu ‑mʋ', ‑ɛ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ nu 'a ‑hlʋ, 'ɛ ꞊gblɛ ‑aan 'dɩayɩnʋ a 'mʋ. ‑Aan 'dɩayɩnʋ a 'mʋ, kɛ‑ ʋ nu 'ʋ Satan a 'hru a wlɔn‑hɩhɩa, ‑ɛ nu꞊o, ʋ lee nyibli Nyɩsʋa a ‑tɩ, ‑ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ. Kɛ‑ ʋ nu 'a nunuo, 'ʋ ‑ha 'waa dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, 'ʋ 'kʋ. 12 ‑Tɛ ʋ bla 'kɩ 'lɩ Satan yakɔ 'kwli lɛ, 'a ‑tɩ, dɔdʋ kɔ bʋ nɩ 'lɩ. 'Aan 'mumu, ‑ʋ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ba nu dɔdʋ. Kɛɛ, 'a mʋ ‑bʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, 'a mʋ ‑di ꞊hɩʋɛn 'ye, ‑kɔtɩ 'kɩ Satan di 'nɛ‑ 'a mʋ ‑mɔ. Ɛ pɩ yrʋ, ‑kɔtɩ ɛ yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ‑hie 'lɩ꞊ɩ, ɛ 'yɩ ‑hʋ.»

13 ‑Tɛ dɔhre a 'mʋ, ɛ 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, 'kɩ ʋ pʋ 'nɛ꞊ɛ ‑tʋtʋ kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yu nyɩbɛhɩan a lɛbʋbla. 14 Kɛɛ, ʋ ‑nyi nʋgba a 'mʋ wanwɛn nɩ 'hʋɛn, ‑ɛ 'wɩ꞊ɩ ke gbagbʋ a wanwɛn yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ wan, ɛ 'mʋ 'lɩ ‑tɛ ‑mʋ', 'dʋ bii 'lɩ yɩ mu, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa di 'lɩ꞊ɩ diidɛ ‑nyii ‑nɩ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'yrɩ nɩ ta kɔ 'kʋtɩɔ 'lɩ ‑hi. 'Kɩ 'lɩ ‑tɛ a 'mʋ, dɔhre 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ bʋ klɔ꞊ɔ. 15 Dɔhre a 'mʋ, ɛ nu꞊o nɩ, 'nie ‑hʋɔhʋɩ, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ꞊ɩ wlɔn, ‑ɛ di꞊e nu, 'nie a 'mʋ, ɛ 'mʋ nʋgba a 'mʋ ꞊wien kʋɛ, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba. 16 Kɛɛ, ‑tʋtʋ ‑hɛɛ nʋgba a 'mʋ nɩ. Ɛ nɔ‑ 'ca wlɔn, 'ɛ mla 'nie a pɛpɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ dɔhre a 'mʋ wlɔn. 17 ‑Tɛ dɔhre a 'mʋ, ɛ 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa nʋgba a 'mʋ, 'a yrʋ a lɛpʋʋlɛ dɩakɩ, 'ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ mu nʋgba a 'mʋ a 'yonʋ ‑mɔ ‑wɔn mɔ. 'Yonʋ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, 'tɩ‑ ‑ʋ kuo win ‑mʋ', ‑Yusu tɔɔ ꞊nʋ ꞊wlʋ yɩ; 18 dɔhre a 'mʋ, 'ɛ mu 'ʋ 'yru wien bʋ nɩ mɔ.

13

Mamʋɩ nɩ 'hʋɛn

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye mʋma ꞊dʋ, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ 'yru ‑mɔ. Ɛ kɔ 'li nɩ ꞊hlon'hʋɛn, kɔ, 'ɛ ꞊ga ꞊mʋɩ nɩ ‑pu, 'ʋ ꞊cɛɛ 'klaʋn. 'Lu 'bʋ nɩ 'ʋ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ kɩ, ʋ 'crɩɩ 'ʋ 'nyrɛ, ‑ɛ ‑hɛ Nyɩsʋa 'yri lɛ. 2 Mʋma a 'mʋ, ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑ji yɩ. 'A bʋɩ 'wɩ꞊ɩ ‑tui a bʋɩ yɩ. 'A wuntɔ 'wɩ꞊ɩ kɔkɔ' a wuntɔ yɩ. Dɔhre ‑nɩ wɛn, ɛ nɔ‑ ‑nyi mʋma a 'mʋ 'klɩ. Mʋma a 'mʋ, 'kɩ ɛ nɩ 'ʋ dɔhre a 'mʋ, 'a gbata kɩ bʋ. 3 ꞊Nɩ 'ye꞊e, ‑wɛn, ʋ ‑hrɛn a 'lu ‑bɩ dɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'kʋ, kɛɛ, ꞊jio a 'mʋ, ɛ ‑wɛ nɩ. Nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, ɛ kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ, 'ʋ yɩ꞊ɩ ꞊wien kʋɛ, 4 'waa pɛpɛ, 'ʋ pɩ dɔhre a 'mʋ 'nyrɛ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ ‑nyi mʋma a 'mʋ 'a 'klɩ, 'ʋ pɩ mʋma a 'mʋ 'nyrɛ lɛ ‑wɛ, ʋ wɛn: «Ɛ 'yɩ yɩ'wɩdɛ ‑kɔ. Ɛ 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, ‑bʋ di 'ʋ꞊ʋ 'hru wlɔn ‑ha.»

5 Mʋma a 'mʋ, ʋ ‑nyi꞊e 'hru, 'kɩ bʋ 'yaa 'lɩ 'a dɩɔnʋ, ɛ kɔ, bʋ ‑ha Nyɩsʋa 'yri lɛ, 'ʋ ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ nu꞊o, 'kɩ 'lɩ ꞊hɔnpʋɩ a (42) ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn 'kwli. 6 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'hʋɩlɛ'yiye, 'ɛ ‑hɛ꞊ɛ 'yri lɛ, ɛ kɔ ‑tuo ‑mʋ', Nyɩsʋa nɩ 'ʋ kɩ, ɛ kɔ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli 'hʋɛn‑, 7 'ʋ ‑nyi꞊e 'hru ‑wɛ, 'kɩ bʋ ‑wɔn Nyɩsʋa a nyibli yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'ʋ ꞊nʋ 'hru wlɔn ‑ha, 'ʋ ‑nyi꞊e 'klɩ ‑wɛ, 'kɩ bʋ kɔɔ 'klɔ ‑bʋ a dakɔ a pɛpɛ a nyibli win kɩ. Nyibli a 'mʋ, ʋ pɩ 'bliwin a gblegble, 'ʋ nɩ 'lɩ 'a ‑nɛ 'blʋgba ꞊dʋ kɩ. 8 'Klɔ kɩ a nyibli a pɛpɛ, ʋ di pʋ mʋma a 'mʋ 'nyrɛ lɛ. Nyibli nɩ ‑do ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'nyrɛ ʋ 'crɩɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ a 'crɩɛn 'kwli, ʋ nʋ‑ 'yɛ nɩ di꞊e nɩ nu. ‑Tɛ Nyɩsʋa 'yɛ la 'klɔ nɩ ni, 'kɩ ʋ 'crɩɩ la 'ʋ 'nyrɛ a 'mʋ. 'Crɩɛn a 'mʋ, 'Blayu ‑mʋ', ʋ 'la la, ɛ nɔ‑ kɔ꞊ɔ.

9 Nyiblo 'bʋ kɔ ‑tɩ'wɩnnʋa, ‑ɛ ‑bɩ bʋ 'wɩn ‑dodo, ‑tɩ ‑bʋ, 'n mi hla mɔ: 10 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ kɔ bʋ pʋ꞊ʋ ꞊jɩ', ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ʋ di pʋ꞊ʋ ꞊jɩ'. 'Bʋ kɔ bʋ nu ‑hɔtɩplɩɛn, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la, ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, nɔ‑ ʋ di nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la. ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ lɛ, 'a ‑tɩ, Nyɩsʋa a nyibli kɔ bʋ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'tɩ‑ bʋ 'tɩɛ bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ yɩ.

11 ‑Tɛ 'n ta 'lɩ lɛ de, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye mʋma a 'hʋɛn a dɛ, 'ɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑tʋtʋ 'kwli. Ɛ kɔ ꞊mʋɩ nɩ 'hʋɛn, 'ʋ 'wɩ꞊ɩ 'blayu a ꞊mʋɩ yɩ, 'a 'pʋplɛwin 'wɩ꞊ɩ dɔhre a 'pʋplɛwin yɩ. 12 Yɩ‑hɛmʋma ‑mʋ', ɛ nɔ‑ kɔ 'klɩ ɛ 'du ye', 'ɛ ni ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ, 'kɩ 'ʋ yɩ‑hɛmʋma a 'mʋ ye', 'ɛ nɩ 'ʋ 'klɔ kɩ a nyibli a pɛpɛ ke', ɛ wɛn: «Yɩ‑hɛmʋma ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ꞊jio ‑wɛ, nɔ‑ ba pʋ 'nyrɛ lɛ.» 13 'Hʋɛn a mʋma ‑mʋ', ɛ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ ‑hʋɔhʋɩ ‑wɛ, 'ɛ nu꞊o, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', nahru 'ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ di 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. 14 ‑Tɛ ʋ ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ nu ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ, ɛ nɔ‑ nu꞊o, 'ɛ kaa 'klɔ kɩ a nyibli, ɛ wɛn: «Ba nu tuyu, ‑ɛ 'wɩ꞊ɩ yɩ‑hɛmʋma ‑mʋ' yɩ, ʋ hla ‑hɔtɩplɩɛn, kɛɛ, ‑ɛ 'yɩ 'kʋ. Kɛ‑ ba nu, ‑ɛ di꞊e nu, a 'mʋ꞊ʋ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ ‑nyi,» 15 'hʋɛn a mʋma ‑mʋ', ‑ɛ ni 'pʋplɛ lɛ, 'ʋ ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ ꞊hloon 'lɩ tuyu a 'mʋ pepe 'mɩa, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑hʋnhlʋn pʋ, ɛ 'mʋ win pʋ, kɔ, ɛ 'mʋ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ' 'la, ‑ʋ 'yɛ nɩ di꞊e 'nyrɛ lɛ nɩ pʋ, 16 mʋma a 'mʋ, nyibli a pɛpɛ, ɛ nɔ‑ ɛ nɩ 'ʋ ke', nyibli gbagbɩ, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ nyibli gbagbɩ 'pa‑, dɛkɔnyʋ, ꞊hɩʋɛnnyibli, ꞊koyo, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ꞊koyo 'pa‑, 'ʋ ꞊tu ꞊nʋ yruulɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa diidɛdabʋ kɩ, ɛ kɔ, 'kɩ 'ʋ ꞊nʋ yɩ. 17 Nyiblo ‑mʋ', ʋ 'yɛ nɩ di yruulɛ a 'mʋ nɩ ꞊tu, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑tɔ, kɔ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ plo. Yruulɛ a 'mʋ, ʋ di ꞊tu, ɛ nɔ‑ mɔ mʋma a 'mʋ a 'nyrɛ. 'A 'nyrɛ nɩ 'lɩ 'noba 'kwli.

18 Nyibli blɛɛ yɩ, bʋ kɔ ꞊tɔ. Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ꞊tɔ, ɛ di꞊e 'nɩ yi, dɛ a 'dɩ ‑bɩ 'nobadʋ a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ. 'Noba a 'mʋ, ‑tonyiblo ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ. 'Noba a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ (666) ‑hɔtrʋwɩ nɩ ꞊hlon‑do, nɛ ‑wlɩ nɩ ta ꞊tu 'ʋ ꞊hlon‑do.

14

Nyɩsʋa a nyibli yɩ ble ‑wladʋ yrayrʋ

1 ‑Tɛ 'n ta 'lɩ lɛ de, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye dɛ ‑bɩ. Dɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ 'Blayu ‑nɩ wɛn, 'ɛ nɩ 'lɩ dʋgba ‑mʋ', ʋ dɛɛ Sion 'lu. 'Kɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 'kɩ nyibli a (144'000) 'miliwɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a gble nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn nɩ 'ʋ. 'Blayu a 'mʋ, 'a 'nyrɛ kɔ a 'baɩ a 'nyrɛ 'hʋɛn‑, ɛ nɔ‑ ʋ 'crɩɩ 'ʋ nyibli a 'mʋ yɩ. 2 'Tɩ‑ 'nɩ 'wɩn win, 'ɛ ‑hʋɛn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ yɩ 'wli, ‑wɛn 'nie gbagbʋ a ‑glɩ, ‑ɛ yɩ 'plu a win, 'ɛ 'wɩ ‑tɛ yakɔ 'yɛ nɩ ꞊ma. 'A win a 'mʋ, 'a yɩnɩnɔ 'wɩ ‑tɛ nyiblo 'yɛ nɩ bi dʋkʋ'. 3 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ a 'mʋ, ʋ nʋ‑ yɩ ‑wladʋ a 'mʋ ble. 'Kɩ ʋ nɩ 'ʋ Nyɩsʋa a bodɩɔgbata ‑mʋ' ye' bʋ, kɔ, 'kɩ 'ʋ nyibli gbagbɩ ‑mʋ' ye', kɔ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ nɩ ‑hɛn ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ‑hʋnhlʋn ye', 'ʋ yɩ ‑wladʋ yrayrʋ ble. ‑Wladʋ a 'mʋ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'a blelɛ ‑yi, 'bʋ 'yɩ nyibli a 'miliwɩ a 'miliwɩ a 'mʋ 'pa‑. Ʋ nʋ‑ mɔ nyibli, Nyɩsʋa ꞊gblɛ, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ 'nyɩ. 4 Ʋ nʋ‑ mɔ ‑bɩ, ʋ yɩ kʋɛ 'Blayu ‑mʋ' ꞊wien, 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ, ɛ mi 'ʋ, ꞊wɩ yɩ nʋgba kɔ 'a nyɩbɩʋ 'hʋɛn‑, ‑ʋ 'yɛ nɩ hihie blɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'nɩ ꞊ha ‑wlawlɩ nu. Ʋ nʋ‑ mɔ nyibli ‑mʋ', Nyɩsʋa ꞊gblɛ, 'kɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ 'nyɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa kɔ 'Blayu ‑mʋ' 'hʋɛn‑ a yɩ‑hɛnyibli' pa. 5 Ʋ 'yɩ ‑hʋan hɩ nɩ ni. Ɛ 'yɩ ꞊dedede ‑kɔ, ‑ɛ kɔ kɩ ʋ di 'ʋ ꞊nʋ ‑tɩ ‑yɛɛ ‑nɩ.

Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ ta

6 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑bɩ, 'kɩ 'lɩ yɔ', 'ɛ yɩ wan. 'A ‑kʋan, nɔ‑ mɔ bʋ mu Nyɩsʋa a ꞊haantitie ‑mʋ' pʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ bʋ, 'kɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ a nyibli ‑mɔ, 'kɩ 'lɩ 'blʋgbɩ a pɛpɛ 'kwli, kɔ dakɔ a pɛpɛ ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ nɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, kɔ, ‑ʋ pɩ 'a ‑nɛ win ꞊dʋ; 7 Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, nɔ‑ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ɛ yɩ 'lɩ ꞊nʋ ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ, kɛ‑ ɛ pɩ: «Ba pie Nyɩsʋa, ɛ kɔ, ba pʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ɛ di 'ʋ nyibli ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ, ɛ nyre 'ʋ nɩ. Ɛ nɔ‑ ba bla kwlɩ yɩ bʋ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ‑ nu yakɔ, kɔ ‑tʋtʋ, kɔ 'yru, kɔ 'nie 'hʋɛn‑.»

8 ‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ a 'hʋɛn a nyiblo ‑bɩ 'hrɩɩ yɩ, ɛ wɛn: «'Dɩɔ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Babilɔnɩ, ɛ di bi ꞊hlɔn. 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'ɛ bi ꞊hlɔn. 'A nyibli nu꞊o nɩ, 'waa 'lawludɛ ‑mʋ', ‑ɛ kwlɛɛ ꞊nʋ kɩ, 'ɛ 'hɛɛn bʋ, 'kɩ lɩ 'a ‑nɛ dakɔ ꞊dʋ 'nyɩ. Ɛ nɔ‑ nu꞊o, Nyɩsʋa 'ɛ pɩɩ ꞊nʋ yrʋ lɛ.»

9 ‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'hʋɛn a nyiblo a 'mʋ, ɛ ‑hi, 'a ta a nyiblo, nɔ‑ 'hrɩɩ yɩ, 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ɛ pɩ lɛ: «Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ yɩ mʋma ‑mʋ' kwlɩ yɩ bʋ nɩ blɛ, 'kɩ 'ʋ 'a 'nyrɛ a lɛpʋpʋʋ a ‑ta', ɛ kɔ 'a tuyu ‑mʋ' 'hʋɛn‑, 'tɩ‑ 'bʋ ꞊tu nyiblo a 'mʋ mʋma a 'mʋ, 'a yruulɛ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ yɩ, ‑hʋʋ' 'kɩ 'ʋ 'a dabʋ kɩ, 10 nyiblo a 'mʋ, Nyɩsʋa di pʋʋ ꞊nɛ yrʋ lɛ, ɛ 'mʋ ꞊hɩʋɛn 'ye, 'kɩ 'lɩ na ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ɛ 'yɛ nɩ jre, kɔ 'kɩ 'lɩ 'nʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'lɩlɛ nyibli lɛ 'nyɩ. ꞊Hɩʋɛndʋ a 'mʋ, ʋ di꞊e 'nɩ 'ye ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ye', kɔ 'kɩ 'ʋ 'Blayu 'hʋɛn‑ ye'. 11 Na ‑mʋ', ‑ɛ yɩ nyibli lɛ hien, 'a nahlʋn 'nɩ ‑nyra꞊a bʋ gbe. Nyibli a 'mʋ, ʋ bla la kwlɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ mʋma ye', ɛ kɔ 'a tuyu 'hʋɛn‑, 'ʋ ꞊tu ꞊nʋ mʋma kɔ 'a tuyu a 'mʋ a yruulɛ. ‑Tɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ 'yɛ nɩ di ‑wleelɛ nɩ 'ye, kɛɛ, ʋ di 'ye ꞊hɩʋɛn, 'tɔ kɔ ‑nyrɛ.» 12 'A ‑tɩ o, 'a mʋ Nyɩsʋa a nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, 'tɩ‑ ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ yɩ, 'n yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ: A 'nɩ 'saa 'lɩ, kɔ, ‑tɛ a 'blee 'ʋ kʋa, 'kɩ ba 'blee kʋa.

13 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'wɩn win, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ yɩ 'mʋ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: «'Crɩ ‑tɩ ‑bʋ, 'n mi hla mɔ: Kʋɛ 'kɩ mɔ bʋ, nyibli ‑bʋ, ‑ʋ kuo Kʋkɔnyɔ ꞊wlʋ yɩ, 'tɩ‑ ‑ʋ 'kʋɩ, ʋ nʋ‑ Nyɩsʋa di ꞊haandɛ ‑mɔ nu. Bʋ kɔ plɔ a bleelɛ.» ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* pɩ, ɛ wɛn: «Kɛ‑ ɛ nɩ 'mʋ. Nyibli a 'mʋ, ʋ ‑yra 'waa ‑kʋan 'lu. 'A ‑tɩ, bʋ nɩ bʋ, ʋ 'mʋ ‑wle. 'Waa ꞊haan‑kʋan ‑mʋ', ʋ ‑nu, ɛ di bi pepe'. Ʋ di kɔ 'a 'wio.»

Dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di 'lu ‑mɔ mu, 'klɔ a 'lɩ‑wɛti 'yri

14 ‑Tɛ 'n ta 'lɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye 'nuŋma pʋɔpʋ, ꞊dedede 'ɛ nɩ 'ʋ꞊ʋ kɩ, 'ɛ 'wɩ꞊ɩ ‑tonyiblo yɩ, 'ɛ ꞊tu ‑gʋlʋklaʋn* 'lu, 'ɛ 'ble ‑kʋbʋ'cɛ‑paka kʋa. ‑Paka a 'mʋ, ɛ 'wɛn nɩ dɩakɩ. 15 'Tɩ‑ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑bɩ, nɔ‑ ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ɛ yɩ nyiblo a ‑mʋ' ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ nɩ 'ʋ 'nuŋma kɩ, ɛ wɛn: «'Du ‑na ‑paka ‑mʋ' ye', ‑bʋ 'cɛ ‑kʋbʋ, ‑ɛ nu꞊o, ‑kʋbʋ'cɛti nyre 'ʋ nɩ. ‑Tʋtʋ kɩ a ‑kʋbʋ ꞊hlu nɩ.» 16 Ɛ nɔ‑ mɔ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ 'nuŋma kɩ, bʋ 'du 'a ‑paka ye', bʋ 'cɛ ‑tʋtʋ kɩ a ‑tɛblɩ a pɛpɛ.

17 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑bɩ 'hrɩɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ, 'ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ 'ble ‑paka kʋa. ‑Paka a 'mʋ, ɛ 'wɛn nɩ ‑tɛɛ. 18 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑bɩ ‑hɔn 'lɩ ‑cɔhlʋnpiilɛ'*. Ɛ nɔ‑ kɔ 'lɩ ‑cɔhlʋnpiilɛ a dɛ ‑mɔ. Ɛ nɔ‑ di, ‑ɛ da 'a 'bɩhɩan ‑mʋ', ‑ɛ 'ble ‑paka kʋa, 'ɛ lee ꞊nɛ, ɛ wɛn: «Ta 'ʋ lɛ, ti a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ dɛɛ rɛsɛn, ‑ʋ nɩ 'lɩ 'klɔ kɩ, 'a 'yɔ ꞊hlu nɩ. 'Du ‑na ‑paka ye', ‑bʋ mu, ‑bʋ ‑ha꞊a.» (Tiyɔdʋ a 'mʋ, ‑kɔtɩ ɛ hlɛ, ʋ nʋ‑ mɔ ‑tonyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ.) 19-20 Ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, bʋ 'du ‑paka ye', bʋ ‑ha tiyɔ a pɛpɛ a 'mʋ, 'tɩ‑ 'ɛ mu 'ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ʋ yɩ 'ʋ tiyɔ lɛ 'plɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'hʋɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, 'a 'nie 'mʋ 'hrɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ nɔ ‑mɔ nu, 'ɛ 'wla 'ʋ꞊ʋ bʋ. ‑Tɩtɛ a 'mʋ, ʋ yɩ 'ʋ tiyɔ lɛ 'plɔɔ ‑nɩ, 'kɩ ɛ nɩ 'ʋ 'dɩɔ ꞊hlɔn. ‑Tɛ ʋ yɩ꞊ɩ nɩ 'plʋɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑hlʋ, nɔ‑ ‑hʋɛn 'lɩ꞊ɩ 'kwli, ‑hlʋ a 'mʋ, 'ɛ yɩ blɛ ‑hi, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'nie 'yɛ nɩ ‑hi blɛ, 'ɛ nu ‑kilowɩ a ‑hɔtrʋwɩ nɩ ta. ‑Hlʋ a 'mʋ, ‑ɛ yɩ blɛ ‑hi, bli 'bʋ yɩ wɛn꞊ɛ lɛ nɩ nɛ, 'a 'lu nɩ ‑do, nɔ‑ di wɛn yɩ 'hrɩɩ ‑nɩ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɛ nɩ ꞊tuu 'ʋ Nyɩsʋa 'ʋ, kɛ‑ Nyɩsʋa di 'waa yrʋ a lɛpʋʋlɛ nu.

15

Nyɩsʋa a lɛlenyʋ, nʋ‑ yɛ 'lɩ ꞊hɩʋɛn a 'yiye a gble nɩ ꞊hlon'hʋɛn

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye ꞊wlɩlɛkɛɛdɛ gbagbʋ ‑bɩ, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli. Dɛ a 'mʋ, ɛ maa 'mʋ wlɔn lɛ. 'N 'ye Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn, 'a ‑nɛ lɛlenyɔ 'bʋ nɩ 'ʋ, 'ɛ 'ble ꞊hɩʋɛn a 'yiye kʋa. Ɛ nɔ‑ mɔ lɛ'bɔɔ꞊hɩʋɛn, Nyɩsʋa di nyibli ꞊tu, ‑ɛ nu꞊o, ɛ nɔ‑ kɔ kɩ Nyɩsʋa a yrʋ a pʋpʋʋ di 'ʋ ‑wɛɛ ‑nɩ.

2 'Kɩ 'n nɩ 'ʋ bʋ de, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye dɛ ‑bɩ, 'ɛ 'wɩ꞊ɩ 'yru yɩ, 'ɛ yɩ wlɩn, ‑wɛn 'yie, ‑ɛ nu꞊o, nahru nɩ 'lɩ꞊ɩ 'kwli; 'nɩ 'ye nyibli ꞊dʋ ‑wɛ. Nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ ‑ha 'ʋ mʋma ‑nɩ wɛn 'hru wlɔn, 'ʋ 'yɩ 'a tuyu ‑mʋ' kwlɩ yɩ bʋ ‑bla, 'ʋ 'yɩ ‑wɛn, 'kɩ bʋ 'crɩɩ 'ʋ ꞊nʋ 'a 'noba ‑mʋ' yɩ, ‑ɛ ‑mɔ mʋma a 'mʋ, 'a 'nyrɛ. Nyibli a 'mʋ, 'kɩ ʋ nɩ 'ʋ 'yru wien bʋ, 'ʋ 'ble dʋkʋɩ' ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nʋ kʋa lɛ, 3 'ʋ ble ‑wladʋ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ Moise nu la 'a buble; ‑wladʋ a 'mʋ 'ɛ 'wɩ꞊ɩ 'Blayu a ‑wladʋ yɩ ‑wɛ. ‑Wladʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ:

«‑Aan Kʋkɔnyɔ, ‑mɔ mɔ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa.

‑Na nunu‑tɛblɩ 'bʋa nɩ,

'ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ʋ.

‑Mɔ mɔ dakɔ a pɛpɛ a Bodɩɔ,

‑na 'lulɛ‑hihie 'sii 'ʋ yɩ,

'ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ.

4 Kʋkɔnyɔ o, nyibli a pɛpɛ, ʋ yɩ ‑mʋ 'nɩ pie,

'ʋ pɩ ‑mʋ 'nyrɛ lɛ.

‑Mɔ nɩ ‑do, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa.

Dakɔ a pɛpɛ di 'nɩ di,

ʋ 'mʋ ‑mʋ kwlɩ yɩ bʋ bla,

‑ɛ nu꞊o, 'waa pɛpɛ, ʋ 'ye꞊e nɩ,

‑ɛ mɔ, ‑na nunu‑tɛblɩ 'sii 'ʋ yɩ.»

5 ‑Tɛ ‑wladʋ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n ta 'lɩ lɛ de, 'nɩ 'ye Nyɩsʋa a 'kagbaʋ, ‑ɛ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ ꞊ga wlɔn, 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'kwli, 'nɩ 'ye ‑tɩtɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa tʋɛ 'lɩ 'a dɩɔnʋ nyibli yrɛ, 6 'nɩ 'ye Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ', ‑ʋ 'ble ꞊hɩʋɛn a 'yiye a gble nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ' kʋa lɛ, 'ʋ 'hrɩ 'lɩ 'kagbaʋ a 'mʋ bʋ, 'ʋ pʋ yɩnɔwlawlɩ pʋɔpʋɩ, 'ʋ naa ꞊nɛ ‑gʋlʋbɛtɩyɛ kɩ. 7 ‑Tɛblɩ nɩ ‑hɛn ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ‑hʋnhlʋn, 'a 'yɛɛ nɩ ‑do, nɔ‑ ꞊glɛɛ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ' ‑gʋlʋ‑ŋanɩ lɛ. ‑Ŋanʋ a 'mʋ, ʋ 'yii 'lɩ nɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a yrʋ ‑mɔ. 'Klɔhienyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, nɔ‑ pɩɩ nyibli yrʋ lɛ. 8 'Tɩ‑ nahlʋn 'ɛ 'yii 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. 'Kɩ ɛ ‑hʋɛn 'lɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ kɔ 'a 'klɩ a kɩnɩnɩɩ 'kwli. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'mʋ bʋ, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ꞊hɩʋɛn a 'yiye a gble nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ', ʋ 'mʋ 'lɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑mʋ' ‑jɩ' lɛ ‑wɛ.

16

Nyɩsʋa a yrʋ a pʋpʋʋ

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'wɩn win, 'ɛ nɩ 'klɩ kɩ, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ bʋ. Kɛ‑ ɛ pɩ, 'ɛ yɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ' ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «Nyɩsʋa a yrʋ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ ‑ŋanɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ' 'kwli, ba mu ba 'wla꞊a bʋ, 'kɩ 'lɩ ‑tʋtʋ kɩ.» 2 Ɛ nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a yɩ‑hɛlɛlenyɔ bʋ mu, bʋ 'wla 'a ‑nɛ bʋ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, nyibli ‑mʋ', ʋ ꞊tu mʋma ‑mʋ', 'a yruulɛ, 'tɩ‑ ʋ bla tuyu ‑mʋ' kwlɩ yɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ 'a 'nyrɛ a lɛpʋpʋʋ a ‑ta', ʋ nʋ‑ ꞊ji 'bɛ, 'ɛ klɛ dɩakɩ.

3 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'hʋɛn a nyiblo mu nɩ, 'ɛ 'wla 'lɩ 'a ‑nɛ ‑ŋanʋwɔ 'yru ‑mɔ. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'yrukʋtɩɔ a 'mʋ, ɛ ‑hɛ ‑hlʋ, 'ɛ 'wɩ꞊ɩ 'kʋkʋku a ‑hlʋ yɩ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'lɩ꞊ɩ ‑mɔ, 'ɛ 'kʋkʋ lɛ.

4 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a ta a nyiblo mu nɩ, 'ɛ 'wla 'lɩ 'a ‑nɛ ‑ŋanʋwɔ 'nie gbagbɩ kɔ 'nie 'cɩmɩ ‑mɔ blɛ, 'a pɛpɛ a 'mʋ, 'ɛ ‑hɛ ‑hlʋ. 5 ‑Ɛ ‑bɩ 'n 'wɩn Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'lɩ 'nie a dɛ ‑mɔ, 'ɛ pɩ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, ɛ wɛn: «‑Mɔ nɩ ‑do, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa. 'Tɩ‑ 'klɔ 'mʋ ‑wlu ꞊tu, ‑mɔ nɩ ‑do ‑mʋ', ‑mɔ nɩ la 'klɔ, ‑mɔ 'tɩɛ nɩ 'klɔ. ‑Bati ‑bʋ, ꞊bɛ, ɛ 'sii 'ʋ yɩ. 6 Nyibli ‑mʋ', ʋ 'la ‑na winwlɔn‑hanyʋ* kɔ ‑na nyibli 'hʋɛn‑, ꞊nɩ yɩ ꞊nʋ ‑hlʋ ‑nyi, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'na. Ɛ kɔ 'ʋ nɩ.» 7 'Kɩ 'n nɩ 'ʋ bʋ, 'nɩ 'wɩn win, ‑ɛ ‑hɔn 'lɩ ‑cɔhlʋnpiilɛ'*, 'ɛ pɩ lɛ: «‑Aan Kʋkɔnyɔ o, ‑mɔ mɔ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa. ‑Mɔ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa. 'Tɩ‑, 'a ‑nɛ ti, ‑na ‑bati, ‑pɩ, ɛ 'sii 'ʋ yɩ.»

8 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ a ‑hɛn a nyiblo 'wla 'lɩ 'a ‑nɛ ‑ŋanʋwɔ 'yrʋ 'yi, na 'ɛ ‑hɔn 'lɩ 'yrʋ a 'mʋ 'yi, 'ɛ yɩ nyibli lɛ hien, 'ɛ ‑ha ꞊nʋ ꞊ji 'hʋɩ lɛ. 9 ꞊Han‑tɩ ꞊hɔn, 'ʋ 'ye ꞊hɩʋɛn, kɛɛ, ʋ 'yɩ 'ʋ 'waa dɛ 'kuku a nunuo bʋ ‑hie, 'ʋ 'yɩ ‑wɛn, 'kɩ bʋ ‑nyi Nyɩsʋa ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, kɛɛ, ʋ ‑hɛ꞊ɛ 'yri lɛ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ wɛn 'nɩ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nu꞊o, ꞊ji 'ɛ 'hrɩ ꞊nʋ 'hʋɩ lɛ.

10 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ a ꞊hun a nyiblo, nɔ‑ mu, 'ɛ 'wla 'a ‑nɛ ‑ŋanʋwɔ mʋma ‑mʋ' 'lu, ‑ɛ nɩ 'ʋ gbata kɩ bʋ, halɔ 'ɛ bi 'lɩ 'waa 'blʋgba 'kwli, nyibli 'ʋ yɩ 'waa mɛ di, ꞊hɩʋɛn a 'yiye a ‑tɩ. 11 Kɛɛ, ʋ 'yɩ 'ʋ 'waa dɛ 'kuku a nunuo bʋ ‑hie, 'ʋ ‑hɛ 'Klɔhienyɩsʋa 'yri lɛ, ‑tɛ ʋ yɩ ꞊hɩʋɛn 'ye, ꞊ji a ‑tɩ.

12 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ a ꞊hlon‑do a nyiblo ‑mʋ', ɛ mu nɩ, 'nie ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ Efratɩ, ɛ nɔ‑ kɔ ‑mɔ ɛ 'wla 'lɩ 'a ‑nɛ ‑ŋanʋwɔ 'lɩ, 'nie a 'mʋ 'ɛ ‑ma, ‑ɛ di꞊e nu, 'blʋgba a ye'nanyʋ ‑mʋ', ‑ʋ ‑hʋɛn 'lɩ 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ', ʋ 'mʋ ꞊taalɛ 'ye, ʋ 'mʋ tʋ ‑wɔn mɔ di. 13 ‑Tɛ 'n ta 'lɩ lɛ de, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye 'kuo ‑hʋɩn* nɩ ta, 'ʋ 'wɩ꞊ɩ ‑pʋɛnɩ yɩ. 'Kɩ ‑ʋ ‑bɩ ‑hɔn 'lɩ dɔhre ‑mʋ' wlɔn, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ ‑hɔn 'lɩ mʋma ‑mʋ' wlɔn, ‑ʋ ‑bɩ 'ʋ ‑hɔn 'lɩ hɩwinwlɔn‑hanyɔ ‑mʋ' wlɔn. 14 'Kuo ‑hʋɩn a 'mʋ, 'kɩ ʋ ‑hɔn 'lɩ Satan ‑mɔ. Ɛ nɔ‑ ni ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ, 'ɛ nɛɛ 'blʋgbanaanyʋ a pɛpɛ yrɛ, 'ɛ yɩ ꞊nʋ lɛ 'kukue ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa tʋ yɩ gba, ‑nyrɔwɔ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli Nyɩsʋa a 'mʋ, ɛ di 'ʋ nyibli 'a 'klɩ ‑tɔɔ ‑nɩ.

15 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu pʋ win, ɛ wɛn: «Ba pʋ 'ʋ nʋa bʋ ‑tɛɛ. ‑Nyrɔwɔ ‑mʋ', 'n di ya, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi. 'Nɩ yɩ 'lɩ nɩ di, ɛ di 'wɩ, ‑tɛ 'yiyrinyɔ 'yɛ nɩ di wɛn 'lɩ, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri ʋ 'yɛ nɩ ‑plee 'ʋ꞊ʋ 'ʋ. Plɔ a bleelɛ, 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ɛ nɩ 'ʋ ‑pleelɛ', 'tɩ‑ ‑ɛ kɔ wlawlɩ nɩ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'bʋ mɔ, 'nɩ yɩ 'lɩ nɩ di, ɛ 'mʋ꞊ʋ pʋ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'hʋɩ wlɔn ꞊ga, 'bʋ yɩ nɩ nɛ, ɛ kɔ, ‑tʋɩ 'nɩ ꞊ha꞊a nu, 'kɩ 'ʋ nyibli ye'.»

16 'Kuo ‑hʋɩn nɩ ta ‑nɩ wɛn, ʋ 'kukue 'blʋgbɩnaanyʋ lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑tɩtɛ ‑mʋ', ʋ dɛɛ Hamagedɔ, 'kɩ 'lɩ ‑Juukʋɛwin* 'kwli.

17 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ a ꞊hlon'hʋɛn a nyiblo, ɛ mu nɩ, 'ɛ 'wla 'lɩ 'a ‑nɛ ‑ŋanʋwɔ pepe 'kwli, win ꞊dʋ 'ɛ ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa a bodɩɔgbata 'kwli, 'kɩ 'lɩ 'a 'kagbaʋ bʋ, 'ɛ pɩ lɛ: «Ɛ ‑wɛ 'lɩ nɩ,» 18 yakɔ 'ɛ pɩ 'yi ke' lɛ, ‑tɛyɛ 'ɛ yɩ ꞊tɩ, ‑tʋtʋ 'ɛ yɩ 'hɩhlɛ ‑nɩ. Kʋɛ la 'lɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu la ‑tonyibli, ‑bʋ yɛ ti ‑bʋ kɩ, ‑tʋtʋ 'yɩ ‑hʋan 'hɩhlɛlɛ lɛ nɩ ni, 19 ‑tʋtʋ a 'mʋ 'ɛ ‑ki wlɔn, 'dɩɔ gbagbʋ ‑mʋ', 'ɛ nu ꞊tɩɔlɛ'bɛɛwɩ nɩ ta, ɛ kɔ, 'klɔ kɩ a 'dɩɩ a pɛpɛ 'ʋ nyre yrɛ. 'Dɩɔ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ‑mɔ Babilɔnɩ, Nyɩsʋa 'yɩ 'a dɛ 'kuku, 'a ‑tɩ ‑mɔ ‑hru, 'ɛ ‑tʋa 'a yrʋ a lɛpʋʋlɛ. Ɛ 'wɩ ‑tɛ 'bʋ 'yɛ nɩ ‑nyi wɛn ꞊nʋ 'nɩnadɛ ‑hʋan, ɛ wɛn: «Ba 'na꞊a ‑nana, ba ‑wɛ 'lɩ꞊ɩ lɛ.» 20 'Tɩ‑, 'blʋgbɩ a pɛpɛ, 'nie ꞊glaa 'lɩ, 'ʋ 'mɩɛ, dʋgbɩ a pɛpɛ 'ʋ 'wlɛ, 21 cɛkli ‑hʋɔhʋɩ 'ʋ yɩ 'lɩ yɔ' lɛ ble. 'A 'kuo nɩ ‑do ‑wɛ 'lɩ bʋ 'wɛɛ ‑kilowɩ a ‑wlɩ nɩ 'hʋɛn nɩ. Ʋ nʋ‑ yɩ nyibli klɛ bi, 'ʋ ‑hɛ Nyɩsʋa 'yri lɛ, ‑tɛ cɛkli a 'mʋ, ɛ ꞊tui ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn dɩakɩ a ‑tɩ. ꞊Hɩʋɛndʋ a 'mʋ, ʋ yɩ 'ye, ɛ ‑hi 'ʋ ꞊hɩʋɛn a pɛpɛ nɩ.

17

‑Bati gbagbʋ ‑mʋ', Nyɩsʋa di 'lawlunʋgba gbagbʋ ‑mʋ' lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ 'ble ‑ŋanɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ' kʋa lɛ, 'kɩ nyiblo nɩ ‑do ‑hɔn 'lɩ, 'ɛ lee 'mʋ, ɛ wɛn: «Di 'lɩ, ꞊bʋ tɔɔ ‑mʋ, ‑tɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa di 'lawlunʋgba gbagbʋ a yrʋ a lɛpʋʋlɛ nu. 'Lawlunʋgba a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'dɩɔ gbagbʋ ‑mʋ', ʋ ‑pʋ, 'kɩ 'ʋ 'nie ‑hʋɔhʋɩ wien. 2 'Klɔ ‑bʋ a 'blʋgbɩnaanyʋ a pɛpɛ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, ʋ nu 'lawludɛ, kɔ, 'klɔ kɩ a nyibli 'ʋ 'na 'a nɔ, 'ʋ ‑hie ꞊nɛ 'waa dɩɔnʋ wlɔn, 'tɩ‑ 'ʋ nu 'lawludɛ ‑wɛ.»

3 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* kɔɔ 'mʋ win kɩ pɛpɛ, kɔ, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ 'ɛ gba 'lɩ 'mʋ 'wan 'kwli. ‑Tɛ 'n nyre 'lɩ 'wan a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye nʋgba ꞊dʋ, 'ɛ nɩ 'ʋ mʋma ‑jɔhʋn ꞊dʋ kɩ bʋ. Mʋma a 'mʋ, ɛ kɔ 'li nɩ ꞊hlon'hʋɛn kɔ ꞊mʋɩ nɩ ‑pu, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ kɩ, 'ʋ 'crɩɩ 'ʋ yɩnyrenyrɛ, 'ɛ ꞊glaa 'lɩ꞊ɩ, 'ɛ ‑hɛ Nyɩsʋa 'yri lɛ. 4 Nʋgba a 'mʋ, ɛ pʋ yɩnɔwlawlʋ ‑jɔhʋn, ɛ kɔ, 'ɛ ꞊tu 'lɩ 'a dɩɔnʋ ‑gʋlʋnʋɩ꞊yrɩ nʋɩ' lɛ, kɔ yɩnɔhɩ a gblegble ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ꞊die, ɛ nɔ‑ ɛ 'ble kʋa, ɛ kɔ, 'ɛ 'ble ‑gʋlʋ‑ŋanʋ kʋa. ꞊Hʋnhɔn‑tɛblɩ, nʋ‑ 'yii 'lɩ ‑ŋanʋ a 'mʋ 'kwli. Dɛ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ nɔ‑ mɔ 'lawlu ‑mʋ', ɛ ni. 5 'Kɩ 'ʋ nʋgba a 'mʋ yɩ, ʋ 'crɩɩ 'ʋ 'nyrɛ. Dɛ 'nyrɛ a 'mʋ bʋ di 'nyrɛ ꞊hɛn, nyibli 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ lɛ. Ɛ nɔ‑ mɔ: 'dɩɔ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Babilɔnɩ, ɛ nɔ‑ mɔ 'lawlunʋgbɩ kɔ yɩnyre‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ a 'dii. 6 'N 'ye꞊e nɩ ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, nʋgba a 'mʋ, ɛ mɛ la Nyɩsʋa a nyibli a ‑hlʋ, ‑hlʋ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ni꞊e, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ nɔ 'yɛ nɩ nu wɛn nyiblo. Nyɩsʋa a nyibli a 'mʋ, ʋ hlɛ꞊ɛ nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', ‑ɛ mɔ, ‑Yusu mɔ 'waa Kʋkɔnyɔ ꞊nɩɔ. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ 'lɩla ꞊nʋ lɛ.

‑Tɛ 'n 'ye nʋgba a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'na ꞊wlʋ kɛɛ lɛ dɩakɩ, 7 Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, 'ɛ lee 'mʋ, ɛ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ kɛɛ ‑na ꞊wlʋ lɛ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Pʋ 'ʋ nʋa bʋ, 'mʋ ‑mʋ ‑lee ‑nɩ, dɛ nʋgba a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ kɔ mʋma ‑mʋ', ɛ nɩ 'ʋ kɩ 'hʋɛn‑, ‑ɛ mɔ mʋma ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'li nɩ ꞊hlon'hʋɛn, kɔ ꞊mʋɩ nɩ ‑pu. 8 Mʋma a 'mʋ, ꞊ye, ɛ pɩ la ‑hʋnhlʋn. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ 'kɩ ‑hʋnhlʋn. Ti, ‑ɛ hie 'lɩ, ɛ 'yɩ ‑hʋ, ɛ 'mʋ 'lɩ 'hʋɔ ‑mʋ', ‑ɛ hlɔ 'kwli bʋ 'kwli ‑hɔn. 'Bʋ ‑hɔn 'lɩ ‑wlu, 'kɩ ɛ di 'lɩ bʋ‑wɛɛlɛ' mu. Ti ‑mʋ' ‑kɔ 'yri 'klɔ ꞊tu la ‑wlu, ɛ kɔ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ ‑wɛ 'lɩ kɔ, ‑tɛ Nyɩsʋa 'crɩɩ la 'waa 'nyrɛ, 'kɩ 'lɩ 'crɩɛn 'kwli, ɛ kɔ la nyibli ‑bɩ, ‑ʋ kɔ 'nyrɛ ꞊yɩ la 'crɩɩ ‑nɩ. Nyibli a 'mʋ, 'bʋ 'ye mʋma a 'mʋ, ɛ di kɛɛ 'waa ꞊wlɩ lɛ, ‑ɛ nu꞊o, mʋma a 'mʋ, ɛ pɩ la ‑hʋnhlʋn, kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ ‑bʋ, ɛ 'nɩ ‑pʋ꞊ʋ 'kɩ ‑hʋnhlʋn de, 'tɩ‑, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli, ɛ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ.»

9 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, ɛ lee 'mʋ nɩ de, ɛ wɛn: «Nyibli bʋ kɔ ꞊tɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ ‑tɛblɩ ‑bʋ 'a lɛyuyruo kɔ. Mʋma ‑mʋ', 'a 'li nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ', ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ dʋgbɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'lu nʋgba a 'mʋ, ɛ di 'lɩ nɩ, 'ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'blʋgbɩnaanyʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑wɛ. 10 'Blʋgbɩnaanyʋ a 'mʋ, 'waa gble nɩ ꞊hun, ʋ nʋ‑ 'yɩ 'kɩ 'ʋ gbata a 'mʋ kɩ ‑nɩ. 'Waa nyiblo nɩ ‑do ‑bɩ, nɔ‑ 'tɩɛ nɩ 'ʋ gbata a 'mʋ kɩ. ꞊Hlon'hʋɛn a nyiblo a ‑nɛ ti 'yɛɛ 'ʋ nɩ nyre. 'A ti 'bʋ nyre 'ʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑wlɛɛn 'ʋ. 11 Mʋma ‑mʋ', ‑ɛ pɩ la ‑hʋnhlʋn, 'tɩ‑ ‑ɛ 'yɛ nɩ pʋ 'kɩ ‑hʋnhlʋn, ɛ nɔ‑ mɔ 'blʋgbɩnaanyʋ a nyibli a ꞊blɩɛn꞊blɩɛn a nyiblo. 'Kɩ ɛ nɩ la 'lɩ 'blʋgbɩnaanyʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ' 'nyɩ. 'Bʋ ‑hɔn 'lɩ 'hʋɔ ‑mʋ' 'kwli, 'kɩ ɛ di 'lɩ bʋ‑wɛɛlɛ' mu.

12 Mʋma a ꞊mʋɩ nɩ ‑pu ‑mʋ', ꞊ye, ʋ ꞊hɛn 'nyrɛ 'blʋgbɩnaanyʋ nɩ ‑pu ‑mʋ'. Nʋ‑ 'yɛɛ gbata kɩ nɩ bi. Kɛɛ, Nyɩsʋa di ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ kɔ mʋma a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli. 13 'Blʋgbɩnaanyʋ nɩ ‑pu a 'mʋ, ʋ kɔ 'lulɛ‑hihietu nɩ ‑do. 'Kɩ 'lɩ 'waa 'klɩ a pɛpɛ 'kwli, 'kɩ ʋ di 'lɩ mʋma a 'mʋ ‑kʋan ‑mɔ ‑nuu ‑nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, 14 nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'wɩ꞊ɩ 'Blayu yɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑mɔ ‑wɔn. Kɛɛ, 'Blayu a 'mʋ, ɛ nɔ‑ di 'ʋ ꞊nʋ 'hru wlɔn ‑ha, ‑kɔtɩ ɛ nɔ‑ mɔ kʋkɔnyʋ a Kʋkɔnyɔ, ɛ nɔ‑ mɔ bodɩɔpʋ a Bodɩɔ, ɛ kɔ 'kɩɩnpʋ a 'Kɩɩn. 'A nyibli yɩ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien, 'kɩ 'lɩ 'waa ꞊wlɩ a pɛpɛ kɩ. Ɛ ‑ha 'lɩ ꞊nʋ nɩ, 'ɛ da ꞊nʋ, 'kɩ bʋ kʋɛ꞊ɛ ꞊wien. 'A ‑tɩ, ʋ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑, nʋ‑ di 'ʋ 'a yraanyibli a 'mʋ 'hru wlɔn ‑ha.»

15 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, ɛ lee 'mʋ nɩ de, ɛ wɛn: «'Nie ‑mʋ', ꞊ye, ‑ɛ kɔ wien 'lawlunʋgba a 'mʋ, ɛ nɩ 'ʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ dakɔ a pɛpɛ a nyibli, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ a 'blʋgbɩ a pɛpɛ 'kwli, ‑ʋ pɩ 'bliwin a gblegble. 16 Mʋma a ꞊mʋɩ nɩ ‑pu, ꞊ye, ɛ kɔ mʋma a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ di 'lawlunʋgba a 'mʋ 'nɩ ‑yraa ‑nɩ. Ʋ di ‑ha꞊a ‑tɛblɩ ‑mɔ lɛ pɛpɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ wlɩ lɛ cɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ klɔ, ʋ 'mʋ꞊ʋ di. 'A dɛ ‑mʋ', ‑ɛ di 'ʋ hie, ʋ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ na 'nyɩ pʋ. 17 Nyɩsʋa, nɔ‑ nu꞊o, 'blʋgbɩnaanyʋ nɩ ‑pu a 'mʋ, 'ʋ yɩ win' lɛ 'wɩnwɩn ‑nɩ, kɔ, 'ʋ nii mʋma a 'mʋ ‑kʋan ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, mʋma a 'mʋ, ɛ 'mʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ. Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ ‑mʋ', ɛ ‑hʋɛ, ʋ 'mʋ꞊ʋ nu. Mʋma a 'mʋ, ɛ nɔ‑ di nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, ɛ 'mʋ꞊ʋ gba ‑gbagba, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hla, ɛ 'mʋ ‑nue ‑nɩ.

18 Nʋgba ‑mʋ', ꞊ye, ɛ nɔ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'dɩɔ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔɔ 'blʋgbɩnaanyʋ a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ klɔ kɩ win kɩ.»

18

Nyɩsʋa pʋʋ Babilɔnɩdɩɔ a nyibli yrʋ lɛ

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑bɩ, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli. Ɛ nɩ 'klɩ kɩ dɩakɩ, 'a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ 'ɛ nu꞊o, ‑nyrɛ 'ɛ wlɩɩn 'nɛ‑ 'klɔ a pɛpɛ kɩ, 2 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, ɛ wɛn: «'Dɩɔ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Babilɔnɩ, ɛ bi ꞊hlɔn. Babilɔnɩ bi ꞊hlɔn pɛpɛ, 'ɛ ‑hɛ 'kuo ‑hʋɩn* a bʋnɩɩlɛ. 'Kuo ‑hʋɩn a gblegble, nʋ‑ nɩ 'lɩ꞊ɩ 'kwli, nʋblɩ ‑mʋ', ‑ʋ nie nyibli hʋannʋ, kɔ nyibli 'yɩ ‑nʋɛ ‑nɩ, ʋ nʋ‑ nɩ 'lɩ ‑tuo kɩ ‑wɛ. 3 Babilɔnɩ bi ꞊hlɔn, ‑ɛ nu꞊o, 'a nyibli nu꞊o nɩ, 'waa 'lawludɛ ‑mʋ', ‑ɛ kwlɛɛ ꞊nʋ kɩ, 'ɛ 'hɛɛn bʋ, 'kɩ 'lɩ 'a ‑nɛ dakɔ ꞊dʋ 'nyɩ, kɔ, 'klɔ a pɛpɛ a 'blʋgbɩnaanyʋ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ nu 'lawlu ‑wɛ, puplonyibli a pɛpɛ, 'ʋ ‑hɛ dɛkɔnyibli, ‑tɛ 'waa puplo‑tɛblɩ kwlɛɛ nyibli kɩ a ‑tɩ.»

4 ‑Tɛ ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'wɩn win ‑bɩ, 'ɛ ‑hʋɛn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ pɩ lɛ: «'Na nyibli, ba ‑hɔn 'lɩ 'dɩɔ ‑mʋ' 'kwli. Nɔ‑ 'yɩ꞊ɩ 'pa‑, 'ba bi 'lɩ ꞊nʋ 'nyɩ, 'ba nu dɛ 'kuku, a di 'ye ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'waa 'mumu, ʋ ni ꞊hɩʋɛn a 'yiye. 5 Ba ‑hɔn 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, ‑ɛ nu꞊o, 'waa dɛ 'kuku ‑hʋ nɩ dɩakɩ, ɛ kɔ, Nyɩsʋa 'yɩ 'waa dɛ 'kuku a 'mʋ, 'a ‑tɩ ‑mɔ ‑hru. 6 Bʋ ꞊tu ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu la, 'ʋ ꞊tu la nyibli ꞊hɩʋɛn ‑wɛ. Dɛ ‑mʋ', ʋ nu la nyibli 'yi ꞊hlɔn lɛ, bʋ nu ꞊nʋ 'a 'wɩ nɩ 'hʋɛn ‑mɔ ‑wɛ. Yrʋ ‑mʋ', ʋ pʋʋ la nyibli lɛ, bʋ nu ꞊nʋ 'a lɛpʋʋwɩ nɩ 'hʋɛn ‑mɔ ‑wɛ. 7 Bʋ ꞊tu ꞊nʋ ꞊hɩʋɛn dɩakɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ nyaɩ lɛ nu, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ ‑nu, 'ʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ dɩakɩ, ɛ kɔ, 'ʋ kɔ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ ‑hʋɛ. Kɛ‑ ʋ pɩ 'waa dɩɔnʋ yɩ, ʋ wɛn 'nɩ, ʋ mɔ nyibli gbagbɩ ꞊nɩɔ, 'waa 'dɩɔ 'yɩ nyaɩ lɛ ‑nɩ, ‑wɛn ‑tʋgbanʋgba. 8 ‑Tɛ ʋ ni 'lulɛ‑hihie lɛ a ‑tɩ, ɛ nɔ‑ di꞊e nu, 'waa ꞊hɩʋɛn a 'yiye 'mʋ ‑wlu ꞊tu, ti nɩ ‑do a ti 'yri. 'Kʋɛ, kɔ 'kuyo, kɔ 'kanʋ gbagbʋ, ‑tɛblɩ a 'mʋ, ‑nyrɔwɔ nɩ ‑do a 'mʋ, 'kɩ ʋ di 'ʋ ‑wlu ꞊tuu ‑nɩ. Na di pʋ 'dɩɔ a 'mʋ 'tɔ, ‑ɛ nu꞊o, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ‑ɛ mɔ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa, nɔ‑ di ꞊nʋ ‑bati lɛ ‑pʋʋ ‑nɩ.»

9 'Blʋgbɩnaanyʋ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ kɩ, ‑ʋ nu la 'lawludɛ, 'kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, ti ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'yri 'dɩɔ a 'mʋ, ɛ di hin, 'bʋ 'ye 'a nahlʋn, ʋ di 'nɩ we, ʋ 'mʋ nyaɩ lɛ nu, ‑kɔtɩ ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛblɩ a pɛpɛ, ʋ ‑hʋɛ la, ʋ kɔ la꞊a nɩ. 10 ꞊Hɩʋɛn a 'yiye a ‑tɩ, hʋannʋ di ꞊nʋ 'nɩ nu, ʋ 'mʋ 'lɩ ‑mɔ ‑hlɔɔ ‑nɩ, ʋ 'mʋ lɛ pʋ: «Popowli ‑o, 'dɩɔ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Babilɔnɩ, ‑ɛ nɩ la 'klɩ kɩ, ɛ bi ꞊hlɔn, 'ɛ nyre yɩ pɛpɛ. Ɛ 'yɩ bʋ ‑wlɛɛn ‑nɩ, Nyɩsʋa a ‑bati 'ɛ klɔ꞊ɔ.»

11 'Klɔ ‑bʋ, 'a puplonyibli, ʋ yɩ 'nɩ we ‑wɛ, 'ʋ ni nyaɩ lɛ, 'dɩɔ a ꞊hlɔnbi‑tɩ, ‑kɔtɩ nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ di kɛ 'waa ‑tɛblɩ ‑tɔ, ɛ 'yɩ kɛ ‑tɛ ‑nɩ. 12 ‑Tɛblɩ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ: ‑gʋlʋ‑tɛblɩ a gblegble, kɔ yɩnɔhɩ a pɛpɛ, kɔ yɩnɔdanɩ ‑hʋɔhʋɩ, kɔ yɩnɔti a gblegble ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ꞊die, ɛ kɔ ‑tɛblɩ ‑bɩ ‑mʋ', ʋ nu dɔnyɩ, ʋ ‑nu, kɔ 'a dɛ ‑bɩ ‑mʋ', ʋ nu ti, ʋ ‑nu, kɔ dɛ ‑bɩ ‑mʋ', ʋ nu 'plɩ‑tɛblɩ, ʋ ‑nu, kɔ ‑ɛ ‑bɩ ‑mʋ', ʋ nu 'hɩ, ʋ ‑nu ‑wɛ. 13 Puplonyibli a 'mʋ, ʋ ple lɛplʋʋnyra kɔ hawi a gblegble ‑mʋ', ‑ʋ pɩ hɩnhrʋn 'hʋɛn‑, 'ʋ ple ꞊nʋ ‑wɛ, kɔ 'nyra kɔ ‑kʋbʋ, kɔ 'flɔɔpupu, 'ʋ ple blo, kɔ blablɩ, kɔ ‑sue, kɔ ‑so‑gbɛ ‑mʋ', ‑sue yɩ ‑jri, ɛ kɔ ꞊koyo, kɔ nyibli ‑bɩ 'hʋɛn‑. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'kɩ 'ʋ ‑nɩ, ‑bʋ ‑tɔɔ 'lɩ ꞊nʋ꞊ʋ ‑jɩ'. 14 Ɛ nɔ‑ mɔ puplonyibli a 'mʋ, bʋ we, bʋ lee 'dɩɔ a nyibli, ‑ɛ mɔ: «‑Tɛblɩ ‑mʋ', ‑ɛ pɩ la 'a mʋ 'tʋ lɛ, ɛ hin nɩ. 'Aan kʋkɔ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑wɛ bʋ. A 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ, ba 'ye 'kɩ꞊ɩ de.» 15 Puplonyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ plo ‑ploplo, ‑ʋ ‑hɛ dɛkɔnyibli, 'kɩ 'nɛ‑ 'dɩɔ ‑bʋ 'kwli, ꞊hɩʋɛn a 'yiye a hʋannʋ di ꞊nʋ 'nɩ nu, ʋ 'mʋ ‑mɔ hlɔ, ʋ 'mʋ we, ʋ 'mʋ nyaɩ lɛ nu, 16 ʋ 'mʋ lɛ pʋ: «Popowli o, 'dɩɔ gbagbʋ nyre yɩ. Ɛ 'wɩ꞊ɩ nʋgba, ‑ɛ pʋ yɩnɔdanʋ ‑mɔ, kɔ, ‑ɛ pʋ ‑gʋlʋ‑tɛblɩ a gblegble 'hʋɩ lɛ, ɛ kɔ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ʋ nu yɩnɔhɩ, ʋ ‑nu. 17 'Tɩ‑, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli, ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, 'ɛ ‑wɛ bʋ.»

'Mɩɩnaanyʋ kɔ 'waa nyibli gbagbɩ, kɔ puplonyibli a pɛpɛ ‑mʋ', 'mɩɩ yɛ, ɛ kɔ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ 'mɩɩ 'kwli, ʋ hlɔ ‑mɔ, 18 'ʋ tɛ 'lɩ lɛ. ‑Tɛ ʋ yɩ 'lɩ lɛ nɩ tɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ hin, ɛ nɔ‑ kɔ nahlʋn ʋ yɩ 'ye, 'ʋ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ʋ pɩ lɛ, ‑ɛ mɔ: «'Dɩɔ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ hin, 'dɩɔ ꞊dʋ 'yɩ 'bʋa, ɛ 'yɩ꞊ɩ kɩ ‑yɛ,» 19 'ʋ yɩ we, 'ʋ ni nyaɩ lɛ, ʋ wɛn: «Popowli o, 'dɩɔ gbagbʋ nyre yɩ. Ba 'ye 'dɩɔ ‑bʋ, ‑ɛ nu꞊o, nyibli a pɛpɛ, ‑ʋ kɔ 'mɩɩ, 'ʋ ‑hɛ dɛkɔnyibli, 'dɩɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ, ‑ɛ nu, ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ nyre yɩ.»

20 'A mʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, ba nu dɔdʋ, 'dɩɔ ‑bʋ, ‑ɛ nyre yɩ a ‑tɩ. 'A mʋ Nyɩsʋa a nyibli, kɔ ‑Yusu a ‑mɔnanyʋ*, kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ*, ba nu dɔdʋ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a yrʋ klɔ ꞊nʋ nɩ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ nu 'a mʋ 'yi ꞊hlɔn lɛ a ‑ta'.

21 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ gbagbʋ ‑bɩ mu nɩ, 'ɛ 'du 'hɩɔ gbagbʋ ye', ‑ɛ 'wɩ꞊ɩ 'hɩɔyu yɩ, ʋ ni, 'ʋ yɩ ‑tɛblɩ hiu, 'ɛ pʋ 'lɩ꞊ɩ 'yru ‑mɔ, ɛ wɛn: «Kɛ‑ nɩ ‑do, ʋ di nu, ʋ 'mʋ 'klɩ nu, 'dɩɔ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Babilɔnɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'wan pʋ. Ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'ye 'kɩ 'dɩɔ a 'mʋ de. 22 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ꞊getɩ bi, 'kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ ble, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'padue bi, kɔ ‑ŋamʋɩ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nɩ 'kɩ ‑tɛ. 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'ye 'kɩ 'srɛnyɔ ꞊dʋ de, ɛ mɔ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'wɩn 'kɩ 'hun a win. 23 'Napɩɩ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ, bʋ wlɩn 'kɩ de, 'ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'wɩn 'kɩ 'blɩpanyɔ kɔ 'a nʋgba 'hʋɛn‑ a win. Ti ‑hi la a ti 'yri, 'dɩɔ a 'mʋ, 'a puplonyibli ‑hi la 'ʋ 'klɔ a pɛpɛ a puplonyibli nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ 'ʋ 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, 'a nyibli a 'mʋ, ʋ ni ‑wɩdɛ, 'ʋ kɛɛ nyibli. Ɛ nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ʋ 'mʋ bʋ ‑wɛ pɛpɛ.»

24 Nyɩsʋa a ‑bati klɔ Babilɔnɩdɩɔ a nyibli nɩ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ yɛɛ 'lɩ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ kɔ Nyɩsʋa a nyibli a ‑hlʋ bʋ; ɛ kɔ, nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ʋ 'lɩla lɛ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, Babilɔnɩdɩɔ a nyibli, nʋ‑ nɩ 'lɩ꞊ɩ bʋ.

19

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'wɩn nyibli ‑hʋɔhʋɩ a win, 'kɩ 'lɩ yakɔ 'kwli, win a 'mʋ 'ɛ 'yɛ 'lɩ. Kɛ‑ ɛ pɩ: «Ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ. Ɛ nɔ‑ wɛ ‑a mʋ. ‑Aan Nyɩsʋa a 'mʋ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, 'ɛ nɩ 'klɩ kɩ, 'ɛ ‑hi 'ʋ 'a ‑nɛ dɛ 'ʋ. 2 'A pʋpʋ‑bati 'sii 'ʋ yɩ 'a ‑nɛ ti. 'A ‑bati a 'mʋ, ɛ klɔ 'lawlunʋgba ‑nɩ wɛn nɩ. 'Lawlunʋgba a 'mʋ, 'a yɩnyre‑tɛblɩ, ɛ nyre ‑tonyibli a pɛpɛ a 'lu yɩ, 'kɩ 'nɛ‑ klɔ ‑bʋ kɩ. Nyɩsʋa ꞊tu꞊o ꞊hɩʋɛn, ‑kɔtɩ ɛ 'la Nyɩsʋa a ‑kʋannunyibli.» 3 Kɛ‑ ʋ pɩ de, ʋ wɛn: «Ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, ‑kɔtɩ 'dɩɔ ‑mʋ', ʋ pʋ 'tɔ, nɔ‑ kɔ nahlʋn, a yɩ 'ye, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ jre 'klɔ ‑mɔ 'klɔ.» 4 ‑Tɛ ʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli gbagbɩ a ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑hɛn ‑nɩ wɛn, ʋ kɔ ‑tɛblɩ nɩ ‑hɛn ‑nɩ wɛn, ‑ʋ pɩ ‑hʋnhlʋn 'hʋɛn‑, ʋ bla kwlɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ nɩ 'ʋ 'a gbata kɩ bʋ. Kɛ‑ ʋ pɩ, ʋ wɛn: «'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ.»

Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'wɩ꞊ɩ 'Blayu yɩ, ɛ nɔ‑ kɔ 'blɩ a pʋpa a lɛ'mimle

5 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'wɩn win, 'ɛ ‑hʋɛn 'lɩ Nyɩsʋa a gbata 'kwli, 'ɛ pɩ lɛ: «'Aan pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyibli, ɛ kɔ 'a mʋ ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'ʋ꞊ʋ 'ʋ, nyibli gbagbɩ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ gbaalɛ ‑kɔ, ba pʋ ‑aan Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ,» 6 'tɩ‑ 'nɩ 'wɩn nyibli ‑hʋɔhʋɩ a win de, win a 'mʋ 'ɛ yɩ 'wli, ‑wɛn 'nie gbagbʋ a ‑glɩ, ‑ɛ yɩ 'plu ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ yakɔ 'yɛ nɩ ꞊ma wɛn. ‑Tɛ 'n pʋ 'ʋ nʋa bʋ, kɛ‑ ʋ pɩ: «Ba pʋ Nyɩsʋa 'nyrɛ lɛ, ‑kɔtɩ ‑aan Kʋkɔnyɔ mɔ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa, ɛ nɔ‑ kɔɔ nyibli win kɩ. 7 ‑Ba kɔ plɔ a bleelɛ, ‑ba nu dɔdʋ, ‑ba pʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ, ‑kɔtɩ ti nyre 'ʋ nɩ, ‑ɛ kɔ 'yri 'Blayu di 'ʋ 'a nʋgba 'blɩ ‑paa ‑nɩ ('a nʋgba ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a dakɔ). 'A nʋgba a 'mʋ, ɛ ‑wɛ ‑mɔ, 'ɛ yɩ꞊ɩ ‑ple. 8 Ʋ ‑nyi꞊e 'klɩ, 'kɩ bʋ pʋ yɩnɔwlawlʋ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ wlɩn, 'tɩ‑ ‑ɛ 'yɩ sru ‑nɩ.» Yɩnɔwlawlʋ a 'mʋ, dɛ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ nɔ‑ mɔ yɩnɔ‑tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a nyibli ‑nu.

9 ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ꞊dʋ lee 'mʋ nɩ, ɛ wɛn: «'Crɩ 'lɩ꞊ɩ 'crɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: Plɔ a bleelɛ, 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ' ‑mɔ, Nyɩsʋa ‑da, 'kɩ bʋ di 'Blayu a 'blɩpadiidɛ.» Kɛ‑ ɛ pʋ 'mʋ yɩ de, ɛ wɛn: «‑Tɩ ‑bʋ 'n hlɛ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ, ‑ɛ nu꞊o, 'kɩ ɛ ‑hɔn 'lɩ Nyɩsʋa wlɔn.»

10 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'n bla꞊a kwlɩ yɩ bʋ, 'nɩ ‑tʋa 'a 'nyrɛ a lɛpʋpʋʋ. Kɛɛ, ɛ lee 'mʋ nɩ, ɛ wɛn: «꞊Nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, ‑kɔtɩ 'na 'mumu, 'mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑nu, ꞊nɩ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ, ‑kɔ ‑na 'bio 'hʋɛn‑, ‑ʋ kuo win ‑mʋ', ‑Yusu tɔɔ ꞊nʋ ꞊wlʋ yɩ. 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa nɩ ‑do, ɛ nɔ‑ ‑bʋ pʋ 'nyrɛ lɛ.»

Win a 'mʋ, ‑Yusu tɔɔ nyibli, nɔ‑ yɩ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* 'klɩ ‑nyi.

‑Yusu, nɔ‑ nɩ 'ʋ ‑so pʋɔpʋ ‑mʋ' kɩ bʋ

11 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye yakɔ, 'ɛ 'ca wlɔn, ɛ kɔ, 'nɩ 'ye ‑so pʋɔpʋ, 'ɛ 'hrɩɩ yɩ, nyiblo ꞊dʋ 'ɛ nɩ 'ʋ꞊ʋ kɩ. Nyiblo a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ ꞊Haannyiblo, ‑ɛ ni ꞊haan‑tɛblɩ. 'A pʋpʋ‑bati 'sii 'ʋ yɩ, kɔ, 'a tʋ a ‑wʋnwɔn 'ɛ 'sii 'ʋ yɩ. 12 'A 'yii 'wɩ꞊ɩ na a ‑huhli yɩ, 'ɛ ꞊tu 'klaʋn a gblegble 'lu lɛ, 'ʋ 'crɩɩ 'ʋ꞊ʋ 'nyrɛ kɩ. Ɛ 'yɩ nyiblo ꞊dʋ ‑kɔ, ‑bʋ yi 'nyrɛ a 'mʋ, 'bʋ 'yɩ 'a ꞊gbɛtʋ 'pa‑. 13 'A wlawlʋ ‑mʋ', ɛ ‑pʋ, ɛ nu ‑hlʋ a dadʋ. Nyiblo a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ «Nyɩsʋa a win». 14 Nyɩsʋa a lɛlenyʋ ‑mʋ', ‑ʋ mɔ 'a 'sɛyo, nʋ‑ yɩ꞊ɩ ꞊wien lɛ kʋɛ. 'Kɩ ʋ nɩ 'ʋ ‑sue pʋɔpʋɩ klɛ, 'ʋ pʋ wlawlɩ pʋɔpʋɩ, ‑ɛ 'yɩ sru ‑nɩ. 15 ‑Hɔtɩplɩɛn, nɔ‑ ‑hʋɛn 'lɩ꞊ɩ wlɔn. Ɛ nɔ‑ ɛ di nu, ɛ 'mʋ 'ʋ 'klɔ ‑bʋ a dakɔ a pɛpɛ, ‑ʋ ‑wɛn꞊ɛ yɩ 'hru wlɔn lɛ ‑ha. Ɛ di kɔɔ ꞊nʋ win kɩ, 'kɩ 'lɩ 'a 'klɩ a kɩnɩnɩɩ 'kwli, ɛ 'mʋ ꞊nʋ klɛ na, ‑wɛn tiyɔ ‑mʋ', ʋ dɛɛ rɛsɛn, ʋ nɛ klɛ, 'kɩ 'lɩ 'hʋɔ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a 'nie nɔ ‑mɔ nu. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ‑aan 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa pɩ yrʋ dɩakɩ. 16 Nyiblo a 'mʋ, ʋ 'crɩ 'a 'nyrɛ nɩ, 'kɩ 'ʋ 'a wlawlʋ kɩ, kɔ, 'kɩ 'ʋ 'a 'pɔ kɩ. 'A 'nyrɛ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ: Bodɩɔpʋ a Bodɩɔ, kɔ kʋkɔnyʋpʋ a Kʋkɔnyɔ.

17 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi de, 'n 'ye Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑bɩ, 'ɛ nyra 'lɩ 'yrʋ 'yi bʋ, 'ɛ 'yɛɛ 'lɩ win, 'ɛ dɛ nʋblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'wɩ꞊ɩ ke yɩ. Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ: «Ba 'kukue lɛ, lɛ'mimle a diidɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa pie nɛ 'a mʋ, a 'mʋ꞊ʋ di. 18 Ba di 'lɩ, ba di 'blʋgbɩnaanyʋ ‑mʋ', ‑ʋ 'kʋ a ‑plahʋɩ. Ba di 'sɛyo ‑mʋ', ‑ʋ 'kʋ, kɔ 'waa nyibli gbagbɩ a ‑plahʋɩ ‑wɛ. Ba di ‑sue kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɛɛ ꞊nʋ, ɛ kɔ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'kʋ a ‑plahʋɩ. Ba di ꞊koyo, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ ꞊koyo 'pa‑, kɔ nyibli gbagbɩ, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ gbaalɛ ‑kɔ a ‑plahʋɩ.»

19 ‑Tɛ 'n ta 'lɩ lɛ de, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye mʋma ‑nɩ wɛn nɩ, kɔ 'klɔ ‑bʋ 'a 'blʋgbɩnaanyʋ. 'Waa 'sɛyo 'kukue lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'ya 'ʋ ‑so pʋɔpʋ a 'mʋ kɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ ‑mɔ ‑wɔn, ɛ kɔ 'a ‑nɛ 'sɛyo 'hʋɛn‑. 20 'Tɩ‑ 'ʋ klɔ mʋma a 'mʋ, ɛ kɔ hɩwinwlɔn‑hanyɔ ‑nɩ wɛn 'hʋɛn‑. Hɩwinwlɔn‑hanyɔ a 'mʋ, nɔ‑ ni la ꞊wlɩlɛkɛɛ‑tɛblɩ, 'kɩ 'ʋ mʋma a 'mʋ ye'. Kɛ‑ ɛ ‑nu, 'ɛ kaa la nyibli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ kɩ wɛn, 'kɩ bʋ ꞊tu ꞊nʋ mʋma a 'mʋ, 'a yruulɛ, kɔ, ʋ 'mʋ tuyu ‑mʋ' kwlɩ yɩ bʋ bla. ‑Tɛ ʋ klɔ mʋma a 'mʋ, ɛ kɔ hɩwinwlɔn‑hanyɔ a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ ꞊nʋ 'la, 'ʋ pʋ 'lɩ ꞊nʋ 'hʋɔ gbagbʋ ‑mʋ' 'kwli, ‑ɛ kɔ wlɔn na nɩ 'lɩ, ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'klɔ ‑mɔ 'klɔ, ɛ kɔ 'nʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'lɩlɛ nyibli lɛ 'hʋɛn‑. 21 Mʋma a 'sɛyo a 'mʋ, ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ ‑so kɩ bʋ, ɛ nu ‑hɔtɩplɩɛn, ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ꞊ɩ wlɔn, 'ɛ 'la ꞊nʋ, nʋblɩ a pɛpɛ ‑mʋ', 'ʋ ‑wɛ 'ʋ ti kɩ, 'ʋ di 'waa 'kʋkʋkui ‑didi, 'ʋ ꞊mla.

20

'Yrɩ a (1000) 'miliwɔ a ‑tɩ

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑bɩ, 'ɛ ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ di 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ. Ɛ nɔ‑ 'ble 'maju a 'yɛɛ ‑mʋ' kʋa, ɛ ni, 'ɛ ꞊gbɛ 'hʋɔ ‑mʋ', ‑ɛ hlɔ 'kwli bʋ, 'a 'maju, 'ɛ 'ble 'cɩɩn gbagbʋ kʋa ‑wɛ; 2 'ɛ ‑mu, 'ɛ klɔ dɔhre ‑nɩ wɛn, ‑ɛ mɔ hre 'ka ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Satan, ‑ɛ mɔ 'kuo ‑hʋɩn* a nyiblo gbagbʋ; Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, 'ɛ mʋa ꞊nɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'lɩ 'cɩɩn a 'mʋ wlɔn nɩ, 'kɩ 'lɩ 'yrɩ a 'miliwɔ nɩ ‑do 'kwli. 3 ‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ mʋa ꞊nɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ pʋ 'lɩ꞊ɩ 'hʋɔ a 'mʋ 'kwli 'ɛ ka 'ʋ 'maju 'ʋ, 'tɩ‑ 'ɛ nu 'a 'yɛɛ, 'ɛ ꞊gba꞊a, 'ɛ ꞊tu 'ʋ yruulɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'nɩ ꞊ha 'hrɩ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'klɔ kɩ a nyibli ‑kaa ‑nɩ de. 'Yrɩ a 'miliwɔ nɩ ‑do 'bʋ ‑hi, ʋ di꞊e bʋ 'nɩ tɛ, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli.

4 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye ‑batipʋgbatɩ, nyibli 'ʋ nɩ꞊ɩ kɩ blɛ, Nyɩsʋa 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'kɩ bʋ pʋʋ nyibli ‑bati lɛ. 'Tɩ‑ 'nɩ 'ye Nyɩsʋa a nyibli ‑bɩ, ‑ʋ 'kʋ a ‑hihiu. Nyibli a 'mʋ, ʋ 'bɛ la 'ʋ 'waa 'li lɛ, ‑ɛ nu꞊o, ʋ kuo la ‑Yusu 'Klɩsʋ a win ꞊wlʋ yɩ, kɔ, 'ʋ hlɛ la Nyɩsʋa a ‑tɩ. Ʋ nʋ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'yɩ la mʋma ‑mʋ' kwlɩ yɩ bʋ ‑bla, ɛ kɔ, ʋ 'yɩ ‑wɛn, 'kɩ bʋ ꞊tu ꞊nʋ mʋma a 'mʋ, 'a yruulɛ, 'kɩ 'ʋ 'waa yigbakla kɩ, kɔ 'kɩ 'ʋ 'waa dabʋɩ kɩ. ‑Ɛ ‑bɩ 'n 'ye꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ nɩ 'klɔ de, ʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, 'ʋ kɔɔ nyibli win kɩ, 'kɩ 'lɩ 'yrɩ a 'miliwɔ nɩ ‑do 'kwli. 5 Nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ mɔ yɩ‑hɛnyibli, ‑ʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ‑ʋ 'hrɩ 'klɔ. Nyibli ‑bɩ ‑mʋ', ʋ nʋ‑ mɔ ‑bɩ, ʋ 'yɛɛ 'klɔ nɩ 'hrɩ. 'Yrɩ a 'miliwɔ, nɔ‑ di ‑hi, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ. 6 Plɔ a bleelɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ mɔ yɩ‑hɛnyibli, ‑ʋ ‑hɔn 'lɩ 'kʋkʋnyibli 'nyɩ, ‑ʋ 'hrɩ 'klɔ. Nyɩsʋa pʋ ꞊nʋ 'kɩbɩa kɩ, 'kɩ 'ʋ 'a dɩɔnʋ a ‑ta'. Ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ, nu 'kʋʋwɩ nɩ 'hʋɛn. Ʋ di mɔ ‑cɔhlʋnpinyʋ*, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑ ye', ʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'mʋ nyibli win kɩ ‑kɔɔ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'yrɩ a 'miliwɔ 'kwli.

‑Tɛ Nyɩsʋa di 'ʋ Satan a 'hru a wlɔn‑hɩhɩa nu

7 'Bʋ mɔ, Satan, 'bʋ nu 'lɩ 'yrɩ a 'miliwɔ, 'kɩ 'lɩ 'cɩɩn a 'mʋ wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ ʋ di tɛ꞊ɛ bʋ, ʋ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ 'hʋɔ a 'mʋ 'kwli ‑ha. 8 Ɛ di 'nɩ 'hrɩ, ɛ 'mʋ mu, ɛ 'mʋ 'klɔ ‑bʋ a dakɔ a pɛpɛ a nyibli ‑kaa ‑nɩ. Dakɔ a 'mʋ, 'waa 'nyrɛ mɔ Gɔgʋ kɔ Magɔgʋ. Ɛ di 'kukue ꞊nʋ lɛ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ tʋ gba, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa ‑mɔ ‑wɔn. Ʋ di 'nɩ ‑hʋ, ‑wɛn 'yru wien a 'pʋwɔn. 9 ‑Tɛ 'n 'ye ꞊nʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ 'hɛɛn 'klɔ a pɛpɛ ‑bʋ kɩ bʋ, 'ʋ ꞊glaa 'lɩ ‑tɩtɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa a nyibli nɩ 'lɩ, ɛ kɔ 'dɩɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa nʋɛ ‑nɩ. ‑Tɛ ʋ ꞊glaa 'lɩ ꞊nʋ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ na ‑hɔn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'ɛ ‑wɛ nyibli a 'mʋ bʋ, ‑ʋ ꞊glaa 'lɩ Nyɩsʋa a nyibli lɛ. 10 Satan ‑mʋ', ‑ɛ kɛɛ la ꞊nʋ, ʋ klɔ꞊ɔ nɩ, 'ʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ 'hʋɔ gbagbʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kwli na, ‑ɛ 'yɛ nɩ jre, 'klɔ ‑mɔ 'klɔ, ɛ nɩ 'lɩ, ɛ kɔ 'nʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'lɩlɛ nyibli lɛ. ‑Tɩtɛ ‑mʋ', ʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ, 'kɩ ʋ pʋ 'lɩ mʋma ‑mʋ', ɛ kɔ 'a hɩwinwlɔn‑hanyɔ ‑nɩ wɛn 'hʋɛn‑ ‑wɛ. 'Kɩ ʋ di 'lɩ ꞊hɩʋɛn 'lɩ 'yee ‑nɩ, 'a ‑nɛ ti, 'tɔ kɔ ‑nyrɛ.

‑Tɛ Nyɩsʋa di nyibli a pɛpɛ ‑bati a lɛpʋʋlɛ nu

11 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye ‑batipʋgbata gbagbʋ, ‑ɛ 'plɛ, nyiblo 'ɛ nɩ 'lɩ gbata a 'mʋ 'kwli bʋ. ‑Tʋtʋ kɔ yakɔ 'hʋɛn‑, ʋ 'wan nɩ, 'kɩ 'ʋ꞊ʋ ye'. Nyiblo ꞊dʋ 'yɩ 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'ye 'kɩ ꞊nʋ de. 12 ‑Tɛ 'n ta 'lɩ lɛ de, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'kʋ, nyibli gbagbɩ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ gbaalɛ ‑kɔ. Nyibli a 'mʋ, nʋ‑ nɩ 'ʋ gbata a 'mʋ ye', 'kɩ ʋ nɩ 'ʋ bʋ, nyiblo ꞊dʋ 'ɛ kla 'crɩɩn ꞊dʋ yɩ, 'ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ kla 'crɩɛn ‑bɩ yɩ, ‑ɛ mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ a 'crɩɛn. ‑Tɛ ʋ kla yɩ‑hɛcrɩɩn yɩ, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa pʋʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'kʋ ‑bati lɛ. Ɛ pʋʋ ꞊nʋ ‑tɛɛ a ‑bati lɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'waa nɩnabʋɩ nɩ la 'mʋ, kɔ, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ yɩ‑hɛcrɩɩn a 'mʋ 'kwli. 13 Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'kʋʋ 'lɩ 'nie ‑mɔ, 'nie tɛ ꞊nʋ bʋ, 'kʋkʋʋ kɔ 'kuopʋ a 'bli 'ʋ tɛ 'waa ‑nɛ nyibli bʋ ‑wɛ, Nyɩsʋa 'ɛ pʋʋ 'waa pɛpɛ ‑bati lɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ 'waa nunu‑tɛblɩ nɩ la 'mʋ. 14 'Tɩ‑ 'ʋ pʋ 'lɩ 'kʋkʋʋ kɔ 'kuopʋ a 'bli 'hʋɔ gbagbʋ ‑mʋ' 'kwli, ‑tɛ na, ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'klɔ ‑mɔ 'klɔ, ɛ nɩ 'lɩ. 'Hʋɔ a 'mʋ, ɛ nɔ‑ mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di 'kʋʋwɩ nɩ 'hʋɛn nu, 'waa bʋnɩɩlɛ. 15 'A ‑nɛ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'nyrɛ ꞊yɩ 'lɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ a 'crɩɛn 'kwli ‑nɩ, 'kɩ ʋ pʋ 'lɩ꞊ɩ 'hʋɔ gbagbʋ ‑mʋ' 'kwli, ‑ɛ kɔ 'kwli na, ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'klɔ ‑mɔ 'klɔ, ɛ nɩ 'lɩ.

21

Nyɩsʋa di nu yakɔ kɔ ‑tʋtʋ yrayrʋ

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'n 'ye yakɔ kɔ ‑tʋtʋ yrayrʋ 'hʋɛn‑. Yɩ‑hɛyakɔ kɔ yɩ‑hɛ‑tʋtʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'wan nɩ, 'yru 'yɩ kɩ ‑tɛ ‑nɩ de. 2 'Tɩ‑ 'nɩ 'ye Nyɩsʋa a 'dɩɔ gbagbʋ. 'Dɩɔ a 'mʋ, nɔ‑ mɔ Jrusrɛdɩɔ yrayrʋ, 'ɛ 'hrɩɩ yɩ. 'Kɩ 'dɩɔ a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ, 'ɛ yɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ ꞊tɩɩ ‑nɩ. Nyɩsʋa nu꞊o nɩ, 'dɩɔ a 'mʋ 'ɛ nɔ yɩ, ‑wɛn nʋgba, ‑ɛ pʋ yɩnɔ‑tɛblɩ 'hʋɩ lɛ, ‑ɛ ‑wɛ ‑mɔ, 'kɩ ‑bʋ mu 'a nyɩbɩʋ ye' 'bɛ, 'kɩ 'lɩ 'blɩpaalɛ'. 3 'Tɩ‑ 'nɩ 'wɩn win, 'ɛ ‑hʋɛn 'lɩ gbata a 'mʋ 'kwli, 'ɛ yɩ 'wli dɩakɩ. Kɛ‑ ɛ pɩ: «Ba 'ye kɛ, 'kɩ Nyɩsʋa 'ti 'lɩ nyibli ‑mʋ' 'nyɩ. Ɛ di nɩ 'ʋ ꞊nʋ ‑mɔ. Ʋ di mɔ 'a dakɔ, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'mʋ 'waa Nyɩsʋa' pa. 4 Ɛ nɔ‑ di ꞊nʋ 'yi ꞊hlɔn lɛ 'hran. Ʋ 'yɩ 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ 'kʋ 'kɩ de. Ʋ 'yɩ 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nɩ 'lɩ 'kuyo 'nyɩ de. Ʋ 'yɩ 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ we 'kɩ de. 'Waa 'hʋɩ a ꞊dedede 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ kla 'kɩ de. ‑Tɛblɩ 'kɩ a pɛpɛ di 'nɩ 'wan.»

5 'Tɩ‑ nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ nɩ 'ʋ gbata a 'mʋ kɩ bʋ, ɛ wɛn: «'Ye kɛ, 'n ni꞊e nɩ, ‑tɛblɩ a pɛpɛ 'mʋ ‑tɛblɩ yrayrɩ ‑hɛ.» ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «‑Tɩ ‑bʋ, 'n di hla, 'crɩ꞊ɩ, ‑ɛ nu꞊o, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ, hɩ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'nyɩ ‑nɩ.» 6 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ de, ɛ wɛn: «‑Kʋan ‑wɛ ‑mɔ. 'Mɔ ꞊tu 'a ‑nɛ ꞊dedede ‑wlu. 'N nɩ la 'klɔ, 'tɩ‑ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ɛ ‑nue ‑nɩ. 'Mɔ nɩ ‑do a 'mʋ, 'mɔ ‑di 'a ‑nɛ ꞊dedede 'lu ‑yra. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ di bʋ 'nɩ ‑wɛ, kɛɛ, 'n 'tɩɛ di 'klɔ nɩ. 'A ‑nɛ nyiblo 'nie'natʋ ni, 'n di ‑nyi꞊e 'nie dadʋ. 'Niedʋ a 'mʋ, 'n di꞊e ‑nyi, ɛ di 'wɩ꞊ɩ 'nie ‑mʋ', ‑ɛ ‑hʋɛn 'lɩ ‑tʋtʋ bʋ ti a pɛpɛ, ‑ɛ ni꞊e, nyibli 'ʋ kʋɛ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 7 'A ‑nɛ nyiblo, ‑ɛ 'yɛ nɩ di nɩ sa, 'kɩ 'ʋ 'na ꞊wlʋ a yɩkuolɛ a ‑ta', ɛ nɔ‑ 'n di ‑tɛblɩ a 'mʋ ‑nyi. 'N di mɔ 'a Nyɩsʋa, ɛ nɔ‑ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ 'mʋ 'na 'yu' pa. 8 Kɛɛ, nyibli ‑mʋ', ‑ʋ mɔ hʋannʋkɔnyibli, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'mʋ ꞊wlʋ yɩ ‑kuo ‑nɩ, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ nyre yɩ, kɔ 'waa dɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'lɛ nyibli, kɔ ‑ʋ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ ni 'lawludɛ, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni ‑wɩdɛ, kɔ ‑ʋ ‑bɩ ‑mʋ', ‑ʋ kwlɛ ‑cɩ, ɛ kɔ hɩlɛkɔnyibli a pɛpɛ, 'waa pɛpɛ a 'mʋ, 'kɩ ʋ di 'lɩ ꞊nʋ 'hʋɔ gbagbʋ ‑mʋ' 'kwli pʋ. 'Hʋɔ gbagbʋ a 'mʋ, nɔ‑ kɔ 'kwli na nɩ 'lɩ, ‑ɛ 'yɛ nɩ jre 'klɔ ‑mɔ 'klɔ, kɔ 'nʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'lɩlɛ nyibli lɛ 'hʋɛn‑. 'Kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ, 'kɩ nyibli nii 'lɩ 'kʋʋwɩ nɩ 'hʋɛn.»

Nyɩsʋa a 'dɩɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Jrusrɛ a ‑tɩ

9 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑mʋ', ɛ nɔ‑ di 'ʋ 'mʋ 'hʋɩ. 'Kɩ ɛ nɩ wɛn 'lɩ Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ʋ 'ble wɛn ‑gʋlʋ‑ŋanʋ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ‑mʋ' kʋa lɛ, ‑ɛ kɔ 'kwli ꞊hɩʋɛn a 'yiye a gble nɩ ꞊hlon'hʋɛn nɩ 'lɩ. ‑Tɛ ɛ ‑di, ‑ɛ ‑bɩ ɛ lee 'mʋ nɩ, ɛ wɛn: «Di 'lɩ, ꞊bʋ tɔɔ ‑mʋ nʋgba ‑mʋ', 'Blayu di kɔ. (Nʋgba a 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ Nyɩsʋa a nyibli).» 10 'Tɩ‑ Nyɩsʋa a ‑Hihiu* 'ɛ kɔɔ 'mʋ win kɩ pɛpɛ, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ 'ɛ gba 'lɩ 'mʋ dʋgba blɔblʋ ꞊dʋ 'lu, 'ɛ tɔɔ 'mʋ Jrusrɛdɩɔ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'dɩɔ. 'Dɩɔ a 'mʋ, 'kɩ ɛ ‑hʋɛn 'lɩ yakɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ, 'ɛ yɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ ꞊tɩ. 11 'Dɩɔ a 'mʋ, ɛ yɩ 'nɩ wlɩn dɩakɩ, ‑wɛn yɩnɔhɩɔ ‑mʋ', ʋ dɛɛ sasʋpʋ, ‑ɛ yɩ wlɩn, ‑wɛn 'yie. Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, nɔ‑ ni wɩnwlɩɩn lɛ. 12 Ʋ nu ꞊gbi, 'ʋ ‑ha 'dɩɔ a 'mʋ yɩ. ꞊Gbi a 'mʋ, ɛ 'gboklo nɩ, 'tɩ‑ 'ɛ hlɔ yra. 'Maji nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, nʋ‑ nɩ 'lɩ ꞊gbi a 'mʋ 'kwli. Ʋ nʋ‑ kɔ 'yri nyibli nɛɛ 'ʋ, 'ʋ pʋɛ 'lɩ 'dɩɔ 'kwli. Nyɩsʋa a lɛlenyʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, nʋ‑ ꞊tui 'maji a 'mʋ 'yie. 'Kɩ 'ʋ 'maji nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'mʋ 'yie, 'kɩ ʋ 'crɩɩ 'ʋ Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbi nɩ ‑pu ꞊tu 'hʋɛn a 'nyrɛ, 'maju 'bʋ 'nɩ 'ʋ, 'nyrɛ. 13 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ, 'a ꞊gbi a 'kɩbɩa nɩ ‑do kɩ, 'maji nɩ ta, nʋ‑ nɩ 'lɩ: ta 'kɩ 'lɩ 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ', ta 'kɩ 'lɩ 'yrʋ a paalɛ', ta 'kɩ 'lɩ 'lu yɩ, ta 'kɩ 'lɩ ꞊hlɔn. 14 'Kɩ 'lɩ ꞊gbi a 'mʋ bʋ, ʋ pʋ 'lɩ 'hɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn. 'Kɩ 'ʋ 'hɩ a 'mʋ kɩ, ʋ 'crɩɩ 'ʋ 'Blayu a ‑mɔnanyʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'nyrɛ.

15 Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ 'mʋ ‑lee ‑nɩ, ɛ 'ble 'mɩsɩdɛ kʋa, ʋ nuu ‑gʋlʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'dɩɔ a 'mʋ 'mɩsɩ ‑nɩ, ɛ kɔ a 'maji, kɔ 'a ꞊gbi 'hʋɛn‑. 16 'Dɩɔ a 'mʋ, 'a 'kabɩ nɩ ‑hɛn a 'mʋ, ʋ wɛɛn nɩ, Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, 'ɛ nu 'a 'mɩsɩdɛ, 'ɛ 'mɩsɩ 'dɩɔ a 'mʋ. 'Dɩɔ a 'mʋ, 'a kɩbʋhʋhlɔ mɔ 'mɛtrɩwɩ a (200) ‑wlɩ nɩ ‑pu a gble a (12'000) 'miliwɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn. 'A kɩbʋhʋhlɔ kɔ 'a klɛ'bʋbʋa, kɔ 'a yrahʋhlɔ, ʋ mɔ dɛ nɩ ‑do. 17 'Tɩ‑ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ 'ɛ 'mɩsɩ ꞊gbi a 'mʋ a yrahʋhlɔ. 'A yrahʋhlɔ a 'mʋ, ɛ mɔ ‑hɔn 'ʋ ‑jiomɩ 'yri, ‑bʋ yɛ ‑ŋlɛ kɩ, 'a gble a (144) ‑wlɩ nɩ ꞊hlon'hʋɛn ꞊tu 'ʋ ‑hɛn. Ɛ 'mɩsɩ꞊ɩ nɩ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ nyibli ni ‑tɛblɩ a 'mɩsɩlɛ. 18 'Hɩdʋ ‑mʋ', ʋ ‑nu, 'ʋ pʋ ꞊gbi a 'mʋ, 'a 'nyrɛ ‑mɔ sasʋpʋ. 'Dɩɔ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ nu ‑tɛɛ a ‑gʋlʋ, 'ʋ pʋ꞊ʋ, 'ɛ yɩ wlɩn, ‑wɛn 'yie. 19 ꞊Gbi a 'mʋ, ʋ nu yɩnɔhɩ a gblegble, 'ʋ pʋ 'a ‑wlubʋdɛ.

Yɩ‑hɛhɩɔ, ʋ ‑nu, 'ʋ ꞊tu 'a pʋpʋʋ ‑wlu, ʋ dɛɛ ꞊nɛ sasʋpʋ,

'hɩɔ a 'mʋ, 'a 'hʋɛn a dɛ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ safilɩ,

ta a dɛ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ kasɩdʋanɩ,

‑hɛn a dɛ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ emelodɩ,

20 ꞊hun a dɛ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ sadonisɩ,

꞊hlon‑do a dɛ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ salɩdʋanɩ,

꞊hlon'hʋɛn a dɛ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ klisolitɩ,

꞊blɩɛn꞊blɩɛn a dɛ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ belilɩ,

꞊hʋɩan‑do a dɛ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ topasɩ,

‑pu a dɛ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ klisoplasɩ,

‑pu ꞊tu 'ʋ ‑do a dɛ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ hiasɛtɩ,

‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a dɛ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ ametisɩtɩ.

21 'A ‑nɛ 'maju mɔ 'hɩɔ ꞊nɩɔ, 'ʋ dɛɛ ꞊nɛ yɩnɔhɩɔ. 'Dɩɔ a 'hru ‑mɔ ‑bɩ, sɛyɩ a ‑gʋlʋ, ɛ nɔ‑ ʋ pʋ꞊ʋ wlɔn lɛ, 'ɛ yɩ wlɩn, ‑wɛn 'yie.

22 'Kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, 'n 'yɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ 'lɩ 'ye, ‑ɛ nu꞊o, 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa a 'mumu, kɔ Nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ 'wɩ꞊ɩ 'blayu yɩ, ʋ nɩ ‑tuo kɩ. Ʋ nʋ‑ mɔ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ. 23 ‑Tɛ 'n ta 'lɩ lɛ de, dɛ 'n 'ye 'lɩ de, ɛ nɔ‑ mɔ 'yrʋ kɔ ꞊hɔnpʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'nɩ ‑wlɩɩn꞊ɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli de. 'Waa wɩnwlɩɩn 'nɩ ‑hɛɛ꞊ɛ lɩ nyibli, 'kɩ 'lɩ ‑tɩtɛ a 'mʋ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a 'mʋ a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, nɔ‑ yɩ wlɩn, 'Blayu ‑mʋ', 'ɛ yɩ nyibli ‑nyrɛ ‑nyi ‑wɛ, 'kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli. 24 ‑Nyrɛ nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ di꞊e 'nɩ nu, 'klɔ ‑bʋ 'a dakɔ a pɛpɛ 'mʋ lɛ na, 'kɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli. 'Blʋgbɩnaanyʋ a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ 'nɛ‑ 'klɔ ‑bʋ kɩ, ʋ di 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli 'nɩ pa, ʋ 'mʋ 'waa 'klɩ a pɛpɛ Nyɩsʋa ‑nyi. 25 'Dɩɔ a 'mʋ, 'a 'maji di ꞊ga wlɔn lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɔ 'mumu 'kwli. Ʋ 'nɩ ‑ka꞊a 'ʋ꞊ʋ nɩ, ‑ɛ nu꞊o, 'tɔ 'nɩ ‑wɔn꞊ɔ nɩ. 26 Dakɔ a gblegble, nʋ‑ di 'lɩ 'klɔ ‑bʋ a ‑tɩ a 'yi'bʋalɛ, kɔ 'a ꞊haan‑tɛblɩ a pɛpɛ ya, ʋ 'mʋ 'lɩ꞊ɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli ‑paa ‑nɩ, ʋ 'mʋ꞊ʋ Nyɩsʋa ‑nyi. 27 Yɩnyre‑tɛblɩ ‑mɔ ‑bɩ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ ꞊wlʋ nyre yɩ, ʋ kɔ hɩlɛkɔnyʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ. Nyibli nɩ ‑do, ‑ʋ di 'lɩ pa, ʋ nʋ‑ mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'nyrɛ ʋ 'crɩɩ 'lɩ 'Blayu a 'crɩɛn ‑mʋ' 'kwli, ‑ɛ mɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ a 'crɩɛn.

22

1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, 'tɩ‑ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, 'ɛ tɔɔ 'mʋ 'nie ‑mʋ', ‑ɛ yɩ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. Ɛ yɩ 'nɩ wlɩn, ‑wɛn 'yie. 'Kɩ ɛ ‑hʋɛn 'lɩ Nyɩsʋa kɔ 'Blayu 'hʋɛn‑ a bʋnɩɩlɛ', 2 'ɛ yɩ ‑hi, 'kɩ 'ʋ 'dɩɔ a 'mʋ a 'hru a ‑hɛyri'. Tugbɛ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'kui, ‑ɛ yɩ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ', ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ ‑nyi, 'kɩ ɛ ꞊gaa 'ʋ 'nie a 'mʋ wien. Ɛ ꞊gaa 'ʋ 'nie a 'mʋ, 'a 'kabɩ nɩ 'hʋɛn wien. Ɛ ni tʋʋwɩ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, 'kɩ 'lɩ 'yrʋ 'kwli, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ tʋʋwɔ nɩ ‑do, 'kɩ 'lɩ ꞊hɔnpʋ 'kwli. 'A hawi mɔ ‑cɩ ꞊nɩɔ, 'ɛ ni꞊e, dakɔ a pɛpɛ a nyibli a 'kʋɛ 'ɛ yɩ ‑wɛ. 3 ‑Tɛblɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ 'jrɔ ‑mɔ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ nɩ 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli.

Nyɩsʋa kɔ 'Blayu 'hʋɛn‑, 'waa bodɩɔgbata, nɔ‑ di 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli nɩ, ɛ kɔ, 'a nyibli ‑mʋ', ʋ di pʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ, 4 ʋ 'mʋ 'a yigbakla 'ye, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a 'nyrɛ 'crɩ, 'kɩ 'ʋ 'a nyibli a yigbakla yɩ. 5 'Tɔ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑wɔn 'kɩ de. 'Napɩ kɔ 'yrʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ ‑hɛɛ 'kɩ nyibli de, ‑ɛ nu꞊o, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a 'mumu, nɔ‑ di wlɩn, ‑ɛ di ꞊nʋ ‑nyrɛ ‑nyi. Nyɩsʋa kɔ 'a nyibli 'hʋɛn‑, nʋ‑ di 'ʋ gbata kɩ bʋ nɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ yɩ bʋ.

‑Yusu di 'nɩ di de

6 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ a 'mʋ, ɛ pɩ 'mʋ yɩ, ɛ wɛn: «‑Tɩ ‑bʋ, 'n hlɛ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'kɩ nyiblo bʋ kuo ꞊nɛ ꞊wlʋ yɩ. Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa yɩ 'a ‑Hihiu* 'a winwlɔn‑hanyʋ* 'nɩ ‑nyi, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ na. Ɛ nɔ‑ le 'a lɛlenyɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'a ‑kʋannunyibli ‑tɛblɩ lɛ ‑tɔɔ ‑nɩ, ‑ɛ 'tɩɛ ‑nie ‑nɩ.» 7 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ, ɛ wɛn: «Ba pʋ 'ʋ nʋa bʋ. 'N 'tɩɛ di 'lɩ nɩ. Plɔ a bleelɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'ʋ 'crɩɛn ‑bʋ a win 'ʋ, ‑ɛ nu꞊o, Nyɩsʋa a 'mumu, ɛ nɔ‑ tɔɔ ꞊nʋ꞊ʋ.»

8 'Mɔ Saan, 'mɔ ꞊wɩn ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'tɩ‑ ‑ɛ 'ye꞊e. ‑Tɛ 'n 'wɩn ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ kɔ, 'n 'ye꞊e, ‑ɛ ‑bɩ 'n bla kwlɩ bʋ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa a lɛlenyɔ ‑mʋ', ‑ɛ tɔɔ 'mʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ ye', ‑ɛ di꞊e nu, 'mʋ꞊ʋ 'nyrɛ lɛ pʋ. 9 Kɛɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ lee 'mʋ nɩ, ɛ wɛn: «꞊Nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ, ‑kɔtɩ 'na 'mumu, 'mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ ꞊nɩɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑na 'mumu ‑nu, ꞊nɩ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ, ‑kɔ ‑na 'bio Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ 'hʋɛn‑, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ꞊tui 'ʋ 'crɩɛn ‑bʋ a win 'ʋ. 'A ‑tɩ, ꞊nɩ 'pʋʋ 'lɩ 'mʋ 'nyrɛ lɛ. Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑bʋ pʋ 'nyrɛ lɛ.»

10 Kɛ‑ ɛ pɩ 'mʋ yɩ de, ɛ wɛn: «Win ‑bʋ, ꞊crɩɩ 'nɛ‑ 'crɩɛn ‑bʋ 'kwli, Nyɩsʋa, nɔ‑ tɔɔ ‑mɔ꞊ɔ. 'A ‑tɩ, ꞊nɩ 'hlie 'lɩ ‑tɛblɩ a 'mʋ, tɔɔ ꞊nɛ nyibli, ‑ɛ nu꞊o, ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'kɩ 'lɩ ti gbi 'kwli, ɛ di mu 'lu ‑mɔ. 11 Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ nʋɛ ‑tɛblɩ ‑hʋɩn a nunuo, ‑ɛ ‑bɩ bʋ 'cibi 'ʋ, bʋ nu ‑tɛblɩ ‑hʋɩn. Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'a nɩnabʋɩ 'bʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ, ‑ɛ ‑bɩ bʋ 'cibi 'ʋ ‑tɛblɩ ‑mʋ', ‑ʋ 'yɩ 'ʋ yɩ 'sii ‑nɩ a nunuo. Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, dɛ ‑mʋ', Nyɩsʋa ‑hʋɛ, 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ni, ‑ɛ ‑bɩ bʋ 'cibi 'ʋ ꞊haandɛ a 'mʋ, 'a nunuo. Nyiblo 'bʋ nɩ 'ʋ, 'bʋ 'sii 'ʋ yɩ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye', ‑ɛ ‑bɩ bʋ 'cibi 'ʋ yɩ'siilɛ, 'kɩ 'ʋ Nyɩsʋa ye'.»

12 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ de, ɛ wɛn: «Ba pʋ 'ʋ nʋa bʋ, 'n 'tɩɛ di 'lɩ nɩ. 'N yɛ 'lɩ ꞊haan‑tɛblɩ, ‑ɛ di꞊e nu, 'a ‑nɛ nyiblo, 'bʋ nɩ 'ʋ, 'mʋ ꞊nɛ꞊ɛ ‑nyi, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ‑mʋ', ɛ nu ‑kʋan a nunuo. 13 'Mɔ ꞊tu 'a ‑nɛ ꞊dedede ‑wlu. 'N nɩ la 'klɔ, 'tɩ‑ 'a ‑nɛ ꞊dedede 'ɛ nue ‑nɩ. 'Mɔ nɩ ‑do a 'mʋ, 'mɔ ‑di 'a ‑nɛ ꞊dedede 'lu ‑yra. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ di bʋ 'nɩ ‑wɛ, kɛɛ, 'n 'tɩɛ di 'klɔ nɩ.

14 Plɔ a bleelɛ, 'kɩ 'ʋ nyibli ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ʋ 'wɩ꞊ɩ nyibli ‑mʋ' yɩ, ‑ʋ yrɛ 'waa wlawlɩ, 'ɛ 'wɩ 'lɩ. Ʋ nʋ‑ kɔ 'hru, 'kɩ ‑bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli, ʋ 'mʋ tugbɛ a 'kui ‑mʋ' di, ‑ɛ yɩ ‑tonyibli 'klɔ yrayrʋ ‑mʋ' ‑nyi, ‑ɛ 'yɛ nɩ ‑wɛ 'lɩ. 15 Ŋmlɩyɩnyrenyibli ‑mʋ', ‑ʋ yraa Nyɩsʋa, ɛ kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ pɩ ‑wɩ, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ni 'lawlu, ɛ kɔ 'waa dɛ ‑mʋ', ‑ʋ 'lɩlɛ nyibli lɛ, ɛ kɔ ‑ʋ ‑bɩ, ‑ʋ kwlɛ ‑cɩ, kɔ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ kɔ hɩ, 'kɩ ʋ di 'ʋ ‑patʋ' ‑hree ‑nɩ. 'Klɔ ‑mɔ 'klɔ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli.

16 'Mɔ ‑Yusu, 'mɔ ‑le 'na lɛlenyɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ ‑tɩ a 'mʋ hla, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ Nyɩsʋa a nyibli 'nyɩ. 'Mɔ ‑mɔ nyiblo ‑mʋ', a yɩ ‑ple, ‑ɛ kɔ ‑bʋ 'hrɩɩ la 'lɩ bodɩɔ Dafidɩ a ꞊tugba 'kwli. 'Mɔ ‑mɔ ‑nyragblɩnyahroyɛ ‑mʋ', ‑ɛ yɩ wlɩn ‑tɛɛ.»

17 Kɛ‑ Nyɩsʋa a ‑Hihiu kɔ 'blɩpanʋgba ‑mʋ' 'hʋɛn‑, ʋ pɩ, ʋ wɛn: «Di 'lɩ.» 'A mʋ ‑mʋ', ‑ʋ pʋ 'ʋ nʋa bʋ, kɛ‑ ba pʋ ‑wɛ: «Di 'lɩ.» 'A mʋ ‑mʋ', 'nie'natʋ ni, ba 'di 'lɩ, a 'mʋ 'nie ‑mʋ' 'na, ‑ɛ yɩ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. Nyibli ‑mʋ', ‑ʋ ‑hʋɛ꞊ɛ, ʋ yɩ ꞊nʋ꞊ʋ 'nɩ ‑nyi, 'kɩ 'lɩ dadʋke 'kwli.

Lɛ'bɔɔwin

18 'Aan pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ yɩ 'crɩɛn ‑bʋ a win 'wɩn, Nyɩsʋa a ꞊gbɛtʋ, ɛ tɔɔ ‑nɩ, 'mɔ Saan, 'mɔ ‑yɩ 'a mʋ ‑gbɛɛ ‑nɩ, ‑ɛ mɔ: 'bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ pʋ 'ʋ dɛ win a 'mʋ 'lu, Nyɩsʋa di ꞊tu꞊o ꞊hɩʋɛn a gblegble ‑mʋ', ‑kɔtɩ ɛ hla 'nɛ‑ 'crɩɛn bʋ 'kwli. 19 'Bʋ mɔ, nyiblo 'bʋ ‑ha 'ʋ dɛ win a 'mʋ 'lu, tugbɛ a 'kui ‑mʋ', ‑ɛ yɩ nyibli 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, 'a 'kɩbɩa ‑mʋ', ɛ kɔ wɛn, Nyɩsʋa di ‑ha ꞊nɛ꞊ɛ ‑jɩ'. Nyiblo a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pa 'lɩ Nyɩsʋa a 'dɩɔ a 'mʋ 'kwli. Tugbɛ a 'kui a 'mʋ, ɛ kɔ 'dɩɔ a 'mʋ, 'crɩɛn ‑bʋ, ɛ hla 'a ‑tɩ nɩ.

20 Nyiblo ‑bʋ, ‑ɛ hlɛ꞊ɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑bʋ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nɩɔ, kɛ‑ ɛ pɩ: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'n 'tɩɛ di nɩ.»

Kɛ‑ bʋ nɩ 'mʋ. Kʋkɔnyɔ ‑Yusu o, di 'lɩ ‑o!

21 Kʋkɔnyɔ ‑Yusu bʋ nu 'a mʋ ꞊haandɛ ‑mɔ.