^

Mayogo

Mayogo: Gandja na Mbɨa (New Testament)

copyright © 2015 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Mayogo
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-05-13

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 13 May 2025

6b4904fb-f8ce-5931-8218-7cee8914232c

Matié

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Bádha Ngali
gba Yesu Kilisito maka lɨ

Matié

aye lɨe ko

Eli na kalanʉ

Bádha Ngali ɨnde lɨ Matié aye e ngakpokpo me Yesu ne Mʉkobho ɨnde lɨ Ebhe abhʉ nanɨ e-o. A ko kpála ɨnde lɨ Ebhe amene lɨ pápá gba e ongʉ́ ɨnde anɨ apa nanɨ bhʉ́ Gandja na Didili-e me nɨ améne e pɨ okpála gba nɨ-o. Bádha Ngali ango-o bha bini pɨ opiga gba omaYuda ade ɨnde u azu Yesu bhʉ́ e di ne bhe anɨ abhele bhʉ́ e-o. Engʉ́ bini, a la di pɨ ndʉ okpála na pɨ́la doto hana.

Bádha Ngali ango-o ngasuno Yesu maka ’ngbé mʉsuno ɨnde ne angu nambamba ’ta lɨ́lɨ gba Ebhe, ɨnde la di ngasuno pɨndjɨ Naʉ gba Ebhe-o . Ongʉ́ na ngbengbengbe ɨnde bhʉ́ nasuno gba anɨ-e a bhuluvue: (1) Nasuno a pɨ́ ’ta (alo 5-7). (2) Olɨ́lɨ pɨ omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi (alo 10). (3) Ogbitaku pɨ́ndjɨ Naʉ na abhʉ́lá (alo 13). (4) Nadʉ mʉkpata gba Yesu (alo 18). (5) Ekpɨ́ na soso (oalo 24-25).

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Onguo ogbi Yesu Kilisito di ne nazu lɨe ka anɨ 1:1 – 2:23

Kulu gba Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála 3:1-12

Batisimo di ne nale ɨnde lɨ Djabʉlʉ ale Yesu ne e-o 3:13 – 4:11

Kulu ɨnde lɨ Yesu amene e bhʉ́ ká okpála na Galilaya 4:12 – 8:34

Dhʉkʉ gba Yesu nayie bhʉ́ Galilaya ngʉ́ nanʉ abhʉ́ Yelusalema 9 – 20:34

Oekpɨ́ na soso gba Yesu abhʉ́ Yelusalema 21:1 – 27:66

Nakpi ne nazuku gba Yesu di ne nakoto ka anɨ lɨ okpála 28:1-20

1

Onguo ogbi Yesu Kilisito

(Tsia bhʉ́ Luk. 3:23-38.)

1 A ɨnde-e ’lɨ onguo ogbi Yesu Kilisito , ɨnde u azu e bhʉ́ piga gba ’ngbé ngámá Davidi, di ne bhʉ́ piga gba Abalahama-o.

2 Abalahama azu Ɨsaka,

Ɨsaka azu Yakobho,

Yakobho azu Yuda di ne ondaise e,

3 Yuda azu Peledje ne Djala lɨ Tamala,

Peledje azu Esɨlome,

Esɨlome azu Lama,

4 Lama azu Aminadaba,

Aminadaba azu Nasone,

Nasone azu Salɨmona,

5 Salɨmona azu Boadja lɨ Laaba,

Boadja azu Obede lɨ Luta,

Obede azu Yese,

6 Yese azu ’ngbé ngámá Davidi.

Davidi azu Salomo lɨ ɵlɵ gba Ulia,

7 Salomo azu Loboama,

Loboama azu Abɨa,

Abɨa azu Asa,

8 Asa azu Djodjafata,

Djodjafata azu Djolama,

Djolama azu Odjiasɨ,

9 Odjiasɨ azu Djoatama,

Djoatama azu Akadjɨ,

Akadjɨ azu Edjekia,

10 Edjekia azu Manasɨ,

Manasɨ azu Amosɨ,

Amosɨ azu Djodjiasɨ,

11 Djodjiasɨ azu Djekonia di ne ondaise e. Abhomʉ-o, u atsia abha omaƗsalaele bhʉ́ bali abhʉ́ kʉtɨ na Babilona.†

12 Pɨta nabha uo bhʉ́ bali bhʉ́ Babilona-a,

Djekonia azu Salatiele,

Salatiele azu Djolobabele,

13 Djolobabele azu Abiuda,

Abiuda azu Eliakime,

Eliakime azu Adjole,

14 Adjole azu Sadoka,

Sadoka azu Akime,

Akime azu Eliude,

15 Eliude azu Eleadjalɨ,

Eleadjalɨ azu Matana,

Matana azu Yakobho,

16 Yakobho atsia azu Djodjefʉ ’ko Malɨa ɨnde azu Yesu, u aꞌɨ e me Masɨya-o .

17 Nako ndʉ opiga bhomʉ-o hana-a, nayie lɨ Abalahama nakolo lɨ Davidi-e, a ko opiga ndjɨkpa ne ká badha, nayie lɨ Davidi nakolo lɨ namba omaƗsalaele bhʉ́ bali na Babilona-a, a ko opiga ndjɨkpa ne ká badha, nayie lɨ nanʉ bhʉ́ bali abhʉ́ Babilona-a nakolo lɨ nazu Masɨya-a, a ko di opiga ndjɨkpa ne ká badha.

Malɨa azu Yesu

(Tsia bhʉ́ Luk. 2:1-7.)

18 A ɨnde-e lele maka u azu Yesu Kilisito lɨe ko. Malɨa, ’hi anɨ-e adʉ adjeke kʉva gba o ne Djodjefʉ-o. Engʉ́ bini, kala me u mbɨla lɨo na ɵlɵ ne bhoko-o, anɨ abɨ ebhɨ bhʉ́ angu gba Bu Bhobua . 19 Abhomʉ-o, ’ko anɨ Djodjefʉ ɨnde adʉ nanɨ kpála namanga Ebhe-e, dʉ akʉnda naha nʉmʉ pɨ anɨ bhʉ́ ká djila okpála de. Anɨ atsia au ndjɨndjɨ me nɨ tse anɨ bhʉ́ pepe. 20 Nedhɨnga anɨ adʉ abhundja lɨe mo-o, andjelu bini gba Ngámá akoto lɨ anɨ bhʉ́ loto. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Djodjefʉ, ndɨlɨ gba Davidi, mo okpé naha wala mʉ Malɨa de, anga ebhɨ ɨnde anɨ nde ne e ayie ka Bu Bhobua. 21 Anɨ azú ndɨlɨ na bhobhoko ɨnde mo ogísila ’lɨ e me Yesu,* anga anɨ akóbho omaha e bhʉ́ osisiti ’ngʉ́ gba o-o.» 22 Ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana amene lɨe ngʉbula me engʉ́ lɨ Ebhe Ngámá apa nanɨ e bhʉ́ ’li polofeta mene lɨe. Engʉ́ ɨnde anɨ apa nanɨ e me:

23 «Tsia nga, ɵlɵ ɨnde ɨ mbɨla nga ’ngʉ́ na bhoko de-e abɨ́ ’bhɨ,

anɨ tsia zú ndɨlɨ na bhobhoko ɨnde u agísila ’lɨ e me Ɨmanʉeli.†»

(A akʉnda napa me: Ebhe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne nɨ́.) 24 Lɨ Djodjefʉ azʉkʉ lɨe, anɨ amene maka lɨ andjelu gba Ngámá apa pɨ anɨ lɨe-o. Anɨ atsia aha Malɨa maka wala e. 25 Engʉ́ bini, u sɨ ne anɨ pɨ́ polo bini maka ɵlɵ ne bhoko de nakolo lɨ ’kpɨ́ lɨ Malɨa azu ndɨlɨ na bhobhoko ɨnde lɨ Djodjefʉ agisila ’lɨ e me Yesu-o lɨe-o.

2

Obhʉlʉ ɨmbɨlangʉ ago ngʉ́ nadhɵgɵ Yesu

(Tsia bhʉ́ Luk. 2:8-20.)

1 U azu nanɨ Yesu bhʉ́ Beteleme.* Kʉtɨ bini na ndu doto na Yudaya, bhʉ́ nedhɨnga gba ’ngbé ngámá Elode† me-e, obhʉlʉ ɨmbɨlangʉ ayie ne andjongu, u akolo bhʉ́ Yelusalema. 2 U atsia ayi me: «’Ngbé ngámá gba omaYuda ɨnde u azu e mbɨa ɨnde-e su? Padhá de, anga ya au ɨkʉpala ɨnde asuno me u azu anɨ-e akoto ne andjongu, abhomʉ-o, ya atsia ago ngʉ́ nadhɵgɵ anɨ.»

3 Lɨ Elode adje lɨe mo-o, mabhundja gba anɨ di ne bhe gba ndʉ okpála na Yelusalema hana angbɨngɨ. 4 Abhomʉ-o, anɨ apo bhʉ́la ongbengbe odimandɵ gba Ebhe , di ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje-o . Anɨ atsia ayi uo me: «Bɨlɨ ɨnde a ayo me u zu Masɨya lɨ e ngae dho?» 5 U agie pɨ anɨ me: «Abhʉ́ Beteleme, bhʉ́ ndu doto na Yudaya, anga polofeta aye nanɨ me:

6 ‹Ngamʉ, Beteleme ɨnde bhʉ́ ndu doto na Yudaya,

mʉ mbomboye ane okʉtɨ koko na Yudaya mane ade.

Padhá de, anga ngámá ɨnde alíla okpála gba ma na Ɨsalaele, akóto bhʉ́ mʉ.†›»

7 Abhomʉ-o, Elode aꞌɨ obhʉlʉ ɨmbɨlangʉ-o bhʉ́ pepe. Anɨ ayi uo lɨ kʉkʉlʉ nedhɨnga ɨnde lɨ ɨkʉpala ango-o akoto lɨe-o. 8 U agie ’ngʉ́ lɨe pɨ anɨ tété-e, anɨ atsia atima uo bhʉ́ Beteleme ne napa pɨ uo me: «Yi nʉnʉ, yi gɨlɨ ’ngʉ́ pɨndjɨ ndɨlɨ-e na paká paká. Lɨ yi u anɨ-e, yi de go pa mʉma, amba ngama di-e, ma nʉ dhɵgɵ anɨ.»

9 Pɨta u adje engʉ́ lɨ ’ngbé ngámá Elode apa e lɨe, u atsia aholo ’nʉ́. Me-e, ɨkʉpala u au e andjongu-o adʉ adholo kala uo, a atsia anʉ alʉ pɨ́ bɨlɨ ɨnde lɨ ndɨlɨ-e adʉ lɨ e-o. 10 U au matá ɨkʉpala-a lɨe me-e, u abedhe ne djalɨ bedhe. 11 U alɨ abhʉ́ ’tɨ-o, u atsia au ndɨlɨ-e ne ’hi e Malɨa . Abhomʉ-o, u akikita lɨpʉkʉ o kuto, u atsia adhɵgɵ anɨ. U abhulu okíli gba o-o. U atsia aha apepe pɨ anɨ lɨ olo, ne mʉngotsi, la di ne mʉngotsi koko na mase naali ɨnde ’lɨ e me mila . 12 Pɨpɨta-a, Ebhe atsia apa pɨ uo bhʉ́ loto me u agíe matá lɨo agba Elode de. Abhomʉ-o, u atsia agie lɨo agba o lɨ kpadjɨ koko.

Malɨa ne Djodjefʉ akpe kpata bhʉ́ Edjipeto

13 Pɨta lɨ obhʉlʉ ɨmbɨlangʉ-o agbida lɨe, andjelu bini gba Ngámá-a akoto lɨ Djodjefʉ bhʉ́ loto, anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Yie bhʉ́lá, ha ndɨlɨ-e ne ’hi e, amba mʉ kpe ne uo bhʉ́ Edjipeto. Dʉ oo akólo lɨ nedhɨnga ɨnde ma agáma ’ngʉ́ pɨ mʉ lɨe-o. Padhá de, anga Elode agɨ́lɨ ndɨlɨ-e ngʉ́ nabhɵlɵ anɨ.» 14 Sukpe-e, Djodjefʉ ayie bhʉ́lá, anɨ aha ndɨlɨ-e ne ’hi e, anɨ atsia akpe ne uo bhʉ́ Edjipeto. 15 Anɨ adʉ oo akolo lɨ ’kpɨ́ lɨ Elode akpi lɨe, ngʉbula me engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe Ngámá apa nanɨ e pɨ polofeta-a, amene lɨe. Ngámá apa nanɨ pɨ opolofeta me: «Ma aꞌɨ ndɨlɨ gba ma me anɨ koto bhʉ́ Edjipeto kokoto.†»

Elode abhili ongɨsɨ na djedjedje

16 Lɨ Elode au lɨe me obhʉlʉ ɨmbɨlangʉ-o apite nɨ-e, anɨ abɨ ’gʉ́ naali. Abhomʉ-o, anɨ atsia aha lɨ́lɨ me u nʉ bhʉ́ Beteleme di ne bhʉ́ ndu doto gba nɨ-e hana, amba u bhili ndʉ ongɨsɨ na djedjedje hana nayie bhʉ́ kalanga bhisi akɵ ne kuto. Anɨ aha lɨ́lɨ bhomʉ-o nakpata lele kalanga ɨnde lɨ obhʉlʉ ɨmbɨlangʉ-o aha e pɨ anɨ-o. 17 Abhomʉ-o, engʉ́ ɨnde lɨ polofeta Djelemi apa nanɨ e, atsia amene lɨe. Djelemi apa nanɨ me:

18 «U adje eli bini bhʉ́ kʉtɨ na Lama,

oegbá di ne omʉlopolo.

A ngaku ’gbá ongɨsɨ gba e bhomʉ-o Lasele.

Anɨ kʉnda de me u yoko nɨ-e de,

anga ndʉ ongɨsɨ gba anɨ-e hana amu.†»

Djodjefʉ, ne Malɨa di ne Yesu agie lɨo bhʉ́ Nadjaleta

(Tsia bhʉ́ Luk. 2:39-40.)

19 Pɨta lɨ Elode akpi lɨe-e, andjelu bini gba Ebhe Ngámá-a akoto lɨ Djodjefʉ bhʉ́ loto bhʉ́ Edjipeto. 20 Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Yie bhʉ́lá, ha ndɨlɨ-e ne ’hi e, yi holo kpadjɨ, amba yi gie lɨyi ne uo bhʉ́ doto na Ɨsalaele. Padhá de, anga okpála ɨnde adʉ nako nakʉnda nabhɵlɵ ndɨlɨ-e amu.» 21 Djodjefʉ ayie bhʉ́lá, anɨ aha ndɨlɨ-e ne ’hi e, anɨ atsia agie lɨe bhʉ́ doto na Ɨsalaele. 22 Engʉ́ bini, anɨ adje la lɨe me Alɨkɨlausɨ ne ’ngbé ngámá bhʉ́ ndu doto na Yudaya bhʉ́ da ’dyɨ e Elode-e, anɨ atsia adje tsʉlʉ ngʉ́ nanʉ oo. Ebhe agbele matá ’dje anɨ bhʉ́ loto, anɨ atsia agie lɨe bhʉ́ ndu doto na Galilaya. 23 Anɨ anʉ asɨ kʉtɨ bhʉ́ gʉdhʉ na Nadjaleta, ngʉbula me engʉ́ ɨnde lɨ opolofeta apa nanɨ e, amene lɨe. Opolofeta apa nanɨ me: «U adʉ́ aꞌɨ́ anɨ me Kpála na Nadjaleta.»

3

Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála apa pɨ okpála me u dji bua o

(Tsia bhʉ́ Mlk. 1:2-6; ne bhʉ́ Luk. 3:1-6; di ne bhʉ́ Dja. 1:19-23.)

1 Bhʉ́ oekpɨ́ bhomʉ-o, Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála akoto nanɨ abhʉ́ mili bɨlɨ na ndu doto na Yudaya. Anɨ adʉ atotobhɨla me: 2 «Yi dji bua yi, anga Naʉ na abhʉ́lá akolo masɨkpe!» 3 Djaa nanɨ ne kpála ɨnde lɨ polofeta Ɨsaya akpokpo ’ngʉ́ gba e me:

«Kpála bini ngatotobhɨla bhʉ́ mili bɨlɨ me:

‹Yi leke kpadjɨ gba Ngámá-o.

Yi leke bua yi ngʉ́ nago ka anɨ-o.†›»

4 Djaa adʉ adyɨ bongo ɨnde u adʉ e lɨ su enʉ, anɨ adʉ agbite ekpʉ́ na kó ’nʉ ludu e. Anɨ atsia adʉ azʉ omakindolo di ne nadha eʉ́. 5 Abhomʉ-o, okpála na Yelusalema di ne okpála na Yudaya libhomu ne obhende na ndu doto ɨnde lɨngo ngade ’ngu na Djʉlʉdanɨ libhomu adʉ ago nadje engʉ́ ɨnde anɨ adʉ akpokpo e-o. 6 U adʉ ambamba ta osisiti ’ngʉ́ gba o-o kala ndʉ okpála hana. Djaa atsia adʉ abatisa uo bhʉ́ ngade ’ngu na Djʉlʉdanɨ.

7 Bhiti omʉFalisai di ne oSadukai adʉ ago ngʉ́ nasia batisimo. Lɨ Djaa au lɨe mo-o, anɨ atsia ayi uo me: «Ngayi opiga kpʉlʉ ɨnde-e, a asuno pɨ yi da me yi kpe egʉ́ gba Ebhe ɨnde ngago-o? 8 La-a, yi suno bhʉ́ okulu gba yi-e me yi adji bua yi adji, 9 amba yi ꞌo nabhundja lɨ bhobua yi makpe me: ‹Engʉ́ lɨ ya ade anga Abalahama ne ogbi ya.› Padhá de, anga ma ngapa pɨ yi me, Ebhe tɨ da nagbe ongɨsɨ pɨ Abalahama bhʉ́ ká oteme yi ngau e ɨnde-e mada yi. 10 ꞌE-e! Mbɨa ɨnde-e, ngbakpa aꞌo lɨe bhʉ́ li ’dhʉ ondula-a ngʉbula nadodolo. Ndʉ ndula hana ɨnde ɨ lɨ lɨ́lɨ́ na babadha de-e, u adé, u tsia bhíke bhʉ́ djua. 11 Ngama-a, ma ngabatisa yi bhʉ́ engu ngʉ́ nasuno me yi adji bua yi adji. Engʉ́ bini, kpála bhende ɨ ngago pɨta ma-a, ane ma ne angu. Ma la ne mangua tetele kpála dho me ma gbe malɵkɵ bhʉ́ ’dhʉ anɨ-e! Ngaanɨ-e, anɨ abátisa yi ne Bu Bhobua di ne djua. 12 Anɨ aholo kakpa gba e sa ’kpa e ngʉ́ nape fufukudha bhʉ́ nguwa gba e amba nɨ bu nguwa bhʉ́ ngbokopi. Engʉ́ bini, fufukudha-a, anɨ atsúlu bhʉ́ djua ɨnde na dʉdʉma ne dʉdʉma.»

Yesu asia batisimo

(Tsia bhʉ́ Mlk. 1:9-11; ne bhʉ́ Luk. 3:21-22; di ne bhʉ́ Dja. 1:29-34.)

13 Abhomʉ-o, Yesu ayie bhʉ́ Galilaya, anɨ anʉ abhaka Djaa bhʉ́ ngade ’ngu na Djʉlʉdanɨ ngʉ́ nasia batisimo ka anɨ. 14 Djaa di me yala. Anɨ atsia adʉ apa me: «Ma sía mangbo batisimo ka mʉ ngama. Mʉ ngago matá abhaka ma ngamʉ!» 15 Engʉ́ bini, Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «Zɨba me amene lɨe moko mbɨa ɨnde. Padhá de, anga a ayo me nɨ́ mene ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ Ebhe ayo e ka nɨ́-o.» Abhomʉ-o, Djaa atsia azɨba me amene lɨe moko. 16 Lɨ Yesu asia batisimo lɨe, anɨ atsia akoto bhʉ́ ’ngu-o. Me-e, kokpɨ́ abhulu lɨe. Anɨ atsia au Bu Bhobua gba Ebhe-e ngakɵ maka pidjo, a nde ngago pɨ́ anɨ. 17 Abhomʉ-o, eli bini atsia ayie abhʉ́lá ne napa me: «A ɨnde-e ndɨlɨ gba ma na mʉkʉnda-o. A ko kpʉ́kpʉ́ na bua ma.»

4

Djabʉlʉ ale Yesu

(Tsia bhʉ́ Mlk. 1:12-13; di ne bhʉ́ Luk. 4:1-13.)

1 Abhomʉ-o, Bu Bhobua atsia amba bhʉ́la Yesu abhʉ́ mili bɨlɨ ngʉbula me djabʉlʉ le anɨ. 2 Pɨta namene ngbɨkpɨ ndjɨkpa badha ne sukpe ndjɨkpa badha mandɨ nazʉ ’he-e, anɨ adje gʉmʉ. 3 Djabʉlʉ, kpála ɨnde adji ale anɨ-e atuto lɨe de anɨ. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Ɨ dʉ me mʉ nde ne Ndɨlɨ gba Ebhe-e, ha lɨ́lɨ pɨ oteme ɨnde-e me akolo mapa.» 4 Engʉ́ bini, Yesu agie me: «U aye bhʉ́ Bhuku me:

‹Kpála kóbho bha bini ka ezʉ de,

engʉ́ bini, anɨ akóbho ka ndʉ oeli hana ɨnde

ɨ ngakoto bhʉ́ ’bhɵ Ebhe-o.†›»

5 Abhomʉ-o, Djabʉlʉ aha anɨ, anʉ ne anɨ bhʉ́ Yelusalema, gʉdhʉ na bubu-o. Anɨ atsia aꞌo anɨ pɨ́ tulundjɨ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. 6 Do anɨ pɨ Yesu de me: «Ɨ dʉ me mʉ nde ne ndɨlɨ gba Ebhe-e, ꞌulu mʉ kɵ kuto! Padhá de, anga u aye bhʉ́ Bhuku me:

‹Ebhe ahá lɨ́lɨ pɨ oandjelu gba e ngʉ́ mʉ.

U tsia bɨ́ mʉ sa ’kpa o

ngʉbula me mo otʉ́ ’dhʉ mʉ lɨ teme bini de.†›»

7 Yesu apa pɨ anɨ me: «U aye di bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: ‹Mo olé Ebhe, Ngámá gba mʉ-o de.†›» 8 Djabʉlʉ anʉ aꞌo matá anɨ pɨ́ ’ndjá eta na ndjándjá nane mane. Anɨ atsia apana pɨ anɨ ndʉ naʉ na doto hana bhʉ́ dabɨlɨ bini ne sangu gba o-o. 9 Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Ndʉ ’he ɨnde-e hana, ma ahá pɨ mʉ ɨ dʉ me mʉ nde akikita lɨpʉkʉ mʉ kuto kala ma ngʉ́ nadhɵgɵ ma-o.» 10 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Yie oo ko, Satana ! Padhá de, anga u aye bhʉ́ Bhuku me:

‹Dhɵgɵ Ebhe ’ngbé Ngámá gba mʉ-o,

amba mʉ yo la bhadi anɨ kpi e kpi.†›»

11 Abhomʉ-o, Djabʉlʉ aꞌo ka anɨ. Me-e, oandjelu ago de anɨ, u atsia aholo nateteke anɨ.

Yesu asuno bhʉ́ Galilaya

(Tsia bhʉ́ Mlk. 1:14-15; ne bhʉ́ Luk. 4:14-15; di ne bhʉ́ Dja. 4:1-3, 43-46.)

12 Lɨ Yesu adje lɨe me u aholo Djaa-a,* anɨ atsia agbe lɨe ne abhʉ́ ndu doto na Galilaya. 13 La-a, anɨ nʉ bhʉ́ kʉtɨ na Nadjaleta de, anɨ anʉ mangbo bhʉ́ Kapalanauma, dengo ekpɵ na Galilaya, bhʉ́ kʉtɨ gba okpála na Djabulona ne Nefɨtali. 14 Anɨ amene mo-o ngʉbula me engʉ́ nanɨ lɨ polofeta Ɨsaya apa e amene lɨe. Engʉ́ nanɨ anɨ apa e me:

15 «Ngayi okpála na doto na Djabulona ne Nefɨtali,

ne yi okpála na kpadjɨ na ekpɵ,

ne yi okpála na kʉtɨ ɨnde ayi ’ngu na Djʉlʉdanɨ,

ɨnde akolo mbɨa ɨnde-e okpála na Galilaya

ɨnde lɨ ogandji okpála ngadʉlʉ bhʉ́ e-e,

yi dje nga engʉ́ ɨnde!

16 Ngayi okpála ɨnde adʉ́dʉ bhʉ́ biti má ndundulundu-o,

yi aú zɨ ’kpɨ́ na ngbéngbé na kuo kuo.

A akʉnda napa me zɨ ’kpɨ́ ango-o akóto pɨ yi

okpála ɨnde abedhe ndʉ ’kpɨ́ hana ne tsʉlʉ kuo-o.†»

17 Nayie lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, Yesu aholo akpokpo mbámbá me: «Yi dji bua yi. Padhá de, anga Naʉ na abhʉ́lá akolo masɨkpe.»

Yesu aꞌɨ omʉkpata na gigina

(Tsia bhʉ́ Mlk. 1:16-20; ne bhʉ́ Luk. 5:1-11; di ne bhʉ́ Dja. 1:35-51.)

18 Lɨ Yesu adʉ adhʉkʉ lɨe lɨngo ekpɵ na Galilaya-a, anɨ au obhosɨ bhisi me u nde ngagbe sungu. A adʉ ondaise. A adʉ Simo ɨnde u agisila ’lɨ e me Piele ne ndai e Andɨlɨ. 19 Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi go kpata ma, amba ma mene me yi dʉ ɨbili nagɨlɨ okpála pɨ Ebhe maka yi agbegbe osungu lɨe-o.» 20 Ma gala kolo me-e, u abala ’kpa lɨ onado gba o-o, u atsia anʉ ne uo. 21 Yesu adyudyo matá lɨe ne kalanʉ, anɨ au obhosɨ koko bhisi, a adʉ Djakɨ ne uo ne ndai e Djaa , ongɨsɨ gba Djebedayo-o. U adʉ bhʉ́ zabʉ gba o bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ’dyɨ o me u nde ngaleke onado gba o-o. Anɨ aꞌɨ uo me u go kpata nɨ. 22 Ma gala me-e, u aꞌo ka ’dyɨ o ne zabʉ gba o-o. U atsia anʉ ne uo.

Yesu asuno pɨ okpála, anɨ atsia akobho di obhʉlʉ kuo

(Tsia bhʉ́ Mlk. 1:39; di ne bhʉ́ Luk. 4:44, 6:17-18.)

23 Abhomʉ-o, Yesu adhʉkʉ bhʉ́ Galilaya libhomu. Anɨ adʉ asuno bhʉ́ oetɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje ɨnde na ndu doto bhomʉ-o. Anɨ adʉ di akpokpo Bádha Ngali Naʉ na abhʉ́lá-o. Anɨ atsia adʉ di akobho ndʉ okuo hana di ne ndʉ eze hana lɨ okpála adʉ ne e-o. 24 Abhomʉ-o, ngali gba anɨ ayangba bhʉ́ ndu doto na Silia libhomu. U atsia ago pɨ anɨ ne okpála ɨnde adʉ ne okuo ngangá-a hana: obhende lɨ osisiti bua adʉ ato mbolo lɨ o, obhende lɨ kuo nagbʉlʉ magbʉlʉ adʉ amene o, ne obhende na eze. Anɨ atsia akobho uo. 25 Abhomʉ-o, okpála bhelé ɨnde ayie bhʉ́ Galilaya, ne bhʉ́ ogʉdhʉ Ndjɨkpa, ne bhʉ́ Yelusalema, ne bhʉ́ Yudaya la di ne ayi ’ngu na Djʉlʉdanɨ atsia akpata anɨ.

5

Djalɨ na kʉkʉlʉ

(Tsia bhʉ́ Mlk. 3:13; di ne bhʉ́ Luk. 6:12-13, 20-23.)

1 Lɨ Yesu au bhiti okpála lɨe-e, anɨ aꞌʉ apɨ́ ’ta. Anɨ adʉ kuto, omʉkpata gba anɨ-e atsia adyudyo lɨo de anɨ. 2 Abhomʉ-o, anɨ aholo nasuno pɨ uo me:

3 «A ko djalɨ pɨ okpála ɨnde ngau lɨo padhá kala Ebhe,

anga ngauo-o, Naʉ na abhʉ́lá-a pɨ uo.

4 A ko djalɨ pɨ obhende ngaku ’gbá,

anga ngauo-o, Ebhe akúo ngʉla sala uo ngae.

5 A ko djalɨ pɨ obhende na bhʉkʉ bua,

anga ngauo-o, u agbógbo bhʉsʉ o lɨ doto ɨnde lɨ Ebhe apana e pɨ uo-o.

6 A ko djalɨ pɨ obhende akʉnda bha ndjʉ namene ngbili ’ngʉ́ ,

anga ngauo-o, Ebhe améne me u dʉ bedhe ngʉ́ namemene.

7 A ko djalɨ pɨ obhende ngadje ndjinga okpála koko,

anga ngauo-o, Ebhe adjé ndjinga uo.

8 A ko djalɨ pɨ obhende bubu lɨ bua o,

anga ngauo-o, u aú Ebhe.

9 A ko djalɨ pɨ obhende ngato guo ’ngʉ́ sʉnda okpála,

anga ngauo-o, u aꞌɨ́ uo me ongɨsɨ gba Ebhe.

10 A ko djalɨ pɨ obhende u ngato mbolo lɨ o ka anga u ngamene ngbili ’ngʉ́,

anga ngauo-o, Naʉ na abhʉ́lá-a pɨ uo.

11 A ko djalɨ pɨ yi ɨ dʉ me okpála nde ngasobho yi, u nde ngato mbolo lɨ yi, u nde di ngapa ndʉ sisiti ’ngʉ́ lɨ yi hana ne eu ka yi abhuka ma lɨe-o. 12 Yi mbɨla me, u ato bhadi nanɨ mbolo lɨ opolofeta na kalanʉ-o moko. Kaka-a, yi dʉ bhʉ́ djalɨ, amba yi dʉ di bhʉ́ ndjɨlɨ, anga makalá gba yi ɨnde abhʉ́lá-a adʉ́ ngbéngbé.»

Yi ne ngʉtʉ di ne zɨ ’ke na pɨ́la doto

(Tsia bhʉ́ Mlk. 9:50; di ne bhʉ́ Luk. 14:34-35.)

13 «Ngayi-e, yi ne ngʉtʉ na pɨ́la doto. Ɨ dʉ la me ngʉtʉ nde andapa-a, a akólo matá dédé lele pɨ? A matá lɨ kulu ade. A ayo bha ɨbili nababala kilidjo, lɨ okpála tsia dédele ne ’dhʉ o.

14 Ngayi-e, yi ne zɨ ’ke na pɨ́la doto. Gʉdhʉ ɨnde ayiki lɨe pɨ́ eta-a, a awó lɨe belegʉ de bini. 15 U dhedhe eke-e, a ko ngʉ́ naꞌoꞌo asa lʉsa de. Engʉ́ bini, a ko ngʉ́ naꞌoꞌo apɨ́ misa ngʉbula me aziga ndʉ okpála ɨnde abhʉ́ ’tɨ-e hana. 16 A bhadi pɨ yi moko. A ayo me zɨ yi suno lɨe bhʉ́ djila ndʉ okpála hana ngʉbula me u u babadha kulu gba yi-e, u de dhɵgɵ ’Dyɨ yi ɨnde abhʉ́lá-o.»

Yesu go ngʉ́ nabhɵlɵ lɨ́lɨ gba Moidje-e de

17 «Yi abhúndja de me ma ago ngʉ́ nabhɵlɵ lɨ́lɨ gba Moidje di ne me ma ago nabhɵlɵ nasuno gba opolofeta-a* de. Ma go ngʉ́ nabhɵbhɵlɵ de. Engʉ́ bini, ma ago mangbo ngʉbula nambamba tata hana. 18 Ma apa pɨ yi na paká me: abana lɨ kokpɨ́ ne doto bhue bha pɨ-ie, ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde bhʉ́ lɨ́lɨ gba Moidje-e, améne lɨe. U bʉ́lʉ belegʉ mboye ’dhʉ balʉa, ɨ dʉ di-e mboye ’kpʉ́ balʉa bini bhʉ́bhʉ́ de, nakolo bha lɨ sokpɨ́. 19 Kaka-a, kpála bhende ɨ gʉmʉ mboye ’ngʉ́ bhʉ́ ká olɨ́lɨ gba Moidje-e, anɨ suno la di pɨ okpála koko namene mo-o, anɨ adʉ́ kpála na yeye bhʉ́ Naʉ na abhʉ́lá. Engʉ́ bini, kpála bhende ɨ lila-a, anɨ nde di ngasusuno pɨ okpála koko-o, anɨ adʉ́ kpála na ngbéngbé bhʉ́ Naʉ na abhʉ́lá. 20 Ma pa pɨ yi mo-o padhá de, anga lɨ ngbili ’ngʉ́ gba yi-e dʉ ngbéngbé nane bhende gba omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje ne omʉFalisai-e mane de-e, yi tɨ da nalɨ bhʉ́ Naʉ na abhʉ́lá-a de.»

Yesu asuno pɨndjɨ nake ’ngʉ́ lɨo

(Tsia bhʉ́ Mlk. 11:25; di ne bhʉ́ Luk. 12:57-59.)

21 «Yi adje me u apa nanɨ pɨ onguo ogbi yi me: ‹Mo obhɵ́lɵ kpála de. Kpála bhende ɨ bhɵlɵ kpála bhʉ́ gandji-e, a ayo me u gbe anɨ kala Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda .›† 22 Engʉ́ bini, ngama-a, ma ngapa pɨ yi me: kpála bhende ɨ bɨ ’gʉ́ ne ndai e, a ayo me u gbe anɨ bhʉ́ tilibinale. Kpála bhende ɨ pa pɨ ndai e me: ‹Mʉ ne ngingi›, a ayo nagbe anɨ kala Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda-o. Kpála bhende ɨ sobho ndai e me: ‹Mʉ ne bhʉlʉ pele›, a ayo me u bhike anɨ bhʉ́ dé djua na dʉdʉma-o. 23 Ɨ dʉ me mʉ nde adji naha makiso pɨ Ebhe lɨ bɨlɨ natsulu enʉ pɨ anɨ-e, ɨ dʉ la me mʉ nde abhundja me nɨ amene siti ’ngʉ́ lɨ pabɨlɨ gba ndai nɨ-e, 24 mʉ de ꞌo ka makiso gba mʉ-o kala bɨlɨ natsulu enʉ-o oo, amba mʉ gie ngaɨza lɨmʉ nato guo ’ngʉ́ sʉnda yi ne ndai mʉ. Pɨpɨta la-a, mʉ go ha makiso gba mʉ-o pɨ Ebhe.

25 Ɨ dʉ di me kpála nde akʉnda nagbe mʉ kala odjudji-e, yi de dje kolo lɨyi ne anɨ me yi nde nga bha lɨ kpadjɨ, ngʉbula nalila me kpála yi nde ne e bhʉ́ ’ngʉ́-o agbe mʉ bhʉ́ tilibinale de, amba djudji aꞌɨ́ polisi de me anɨ to mʉ bhʉ́ tɨkpʉ-o de. 26 Ma apa pɨ mʉ na paká me, mʉ tɨ da nakoto oo padhá de ɨ dʉ me mʉ nde di mangɨmbo bhomʉ-o nakolo lɨ senge na soso-o de ko.»

Nasuno pɨndjɨ nakʉnda bhoko, ɨ dʉ di-e ɵlɵ koko

(Tsia bhʉ́ Mat. 18:8-9; di ne bhʉ́ Mlk. 9:43, 47-48.)

27 «Yi adje me u apa nanɨ me: ‹Mo okʉ́nda bhoko, ɨ dʉ di-e ɵlɵ koko de.†› 28 Engʉ́ bini, ngama-a, ma apa pɨ yi me: kpála bhende ɨ tsia ɵlɵ koko ne gʉmʉ anɨ-e, kpála ango-o akʉnda ɵlɵ ango-o lɨ bhobua e akʉnda.

29 Ɨ dʉ me lɨ́ djila mʉ na kokpa nde ngato mʉ bhʉ́ siti ’ngʉ́-o, mʉ de gbe, mʉ bhike de mʉ tsutsu. Padhá de, anga nakpi ka yá mʉ bini-e, a pɨ mʉ ndjɨndjɨ ane me u bhike ’lá mʉ libhomu bhʉ́ djua na dʉdʉma. 30 Ɨ dʉ la di me ’kpa mʉ na kokpa nde ngato mʉ bhʉ́ siti ’ngʉ́-o, mʉ de kodho, mʉ bhike de mʉ tsutsu. Padhá de, anga nakpi ka yá mʉ bini-e, a pɨ mʉ ndjɨndjɨ ane me u bhike ’lá mʉ libhomu bhʉ́ djua na dʉdʉma.»

Nasuno pɨndjɨ nagbo bhʉsʉ o bhʉ́ kʉva

(Tsia bhʉ́ Mat. 19:7-9; ne bhʉ́ Mlk. 10:4-5; di ne bhʉ́ Luk. 16:18.)

31 «U apa di nanɨ me: ‹Ɨ dʉ me kpála bini nde agie wala e-e, a ayo me anɨ ye balʉa ɨnde lɨ ongámásɨ adéle ’kpa o bhʉ́ e pɨ anɨ. Balʉa ango-o asúno ngae me anɨ atse anɨ atse.†› 32 Engʉ́ bini, ngama-a, ma apa pɨ yi me, kpála bhende ɨ ꞌe wala e me anɨ nde holo anɨ ne bhoko koko de-e, anɨ ngakata anɨ bhʉ́ nakʉnda bhoko koko. A akʉnda napa me, kpála bhende ɨ ha ɵlɵ ɨnde lɨ bhoko koko agie e, anɨ akʉnda bhomʉ-o ɵlɵ gba kpála koko.»

Nasuno pɨndjɨ natʉ silika

33 «Yi adje matá nanɨ me u apa pɨ onguo ogbi nɨ́ me: ‹Mo ogúlu silika mo otʉ e de. Engʉ́ bini, mene engʉ́ mo otʉ silika lɨ e kala Ngámá-o.› 34 La ngama-a, ma apa pɨ yi me, yi atʉ silika belegʉ de bini: yi atʉ́ silika ne ’lɨ kokpɨ́ de, anga a bhomʉ-o bɨlɨ lɨ Ebhe ngadʉ lɨ e-o. 35 Yi atʉ́ silika ne ’lɨ doto de, anga a ko bɨlɨ ɨnde anɨ ngaꞌo ’dhʉ e lɨ e ko. Yi atʉ́ silika ne ’lɨ Yelusalema de, anga a ko gʉdhʉ gba Ebhe, ’Ngbé Ngámá. 36 Mo otʉ́ la di silika ne ’lɨ ’ndjɨ mʉ de, anga mʉ tɨ da nadji lɨ́ sundjo mʉ bini de me akolo bubu, ɨ dʉ di-e bɨbɨlɨ-e de. 37 Ɨ dʉ me yi nde ngagama ’ngʉ́-o, yi de pa bha me: ‹A moko›, di ne me ‹A mo-o ade.› Padhá de, anga ndʉ ongʉ́ bhe pépé-e hana ayie ka Djabʉlʉ.»

Nasuno pɨndjɨ nagie siti pɨ siti

(Tsia bhʉ́ Luk. 6:29-30.)

38 «Yi adje nanɨ me u apa me: ‹Lɨ kpála dʉ djila mʉ-o, mʉ de dʉ di djila anɨ›, u apa di me: ‹Lɨ kpála gʉmʉ ’te mʉ-o, mʉ de gʉmʉ di ’te anɨ.›† 39 La ngama-a, ma apa pɨ yi me, ɨ dʉ me kpála nde amene siti ’ngʉ́ lɨ yi-e, yi agísila de. Engʉ́ bini, ɨ dʉ me kpála bini nde asʉ pabhɵ mʉ na kokpa-a, mʉ de dji di pabhɵ mʉ na galɨ-e pɨ anɨ, amba anɨ sʉ di. 40 Ɨ dʉ me kpála bini nde akʉnda nagbe mʉ bhʉ́ ngbanga ngʉbula simisi gba mʉ-o, mʉ de ꞌo di ká koti gba mʉ-o pɨ anɨ. 41 Ɨ dʉ me kpála nde aholo mʉ ne kpéke me mʉ bɨ ’he gba nɨ-e ngʉbula kilometele bini-e, mʉ de bɨ bha ɨbili pɨ anɨ ngʉ́ kilometele bhisi. 42 Ɨ dʉ me kpála nde ayo ’he ka mʉ-o, mʉ de ha pɨ anɨ. Ɨ dʉ me kpála nde ayo bopulu ka mʉ-o, mʉ de ha pɨ anɨ. Mo oyála naha bopulu pɨ kpála ɨnde akʉnda nayoyo ka mʉ-o de.»

Nasuno pɨndjɨ nakʉnda bhʉlʉ yala gba o

(Tsia bhʉ́ Luk. 6:27-28, 32-36.)

43 «Yi adje me u apa nanɨ me: ‹Kʉnda kilí mʉ, amba mʉ yala bhʉlʉ yala gba mʉ-o.†› 44 Engʉ́ bini, ngama-a, ma apa pɨ yi me, yi kʉnda obhʉlʉ yala gba yi ko. Yi yo Ebhe pɨ obhende ngato mbolo lɨ yi-o. 45 Yi mene mo-o, yi dʉ́ ne kʉkʉlʉ ongɨsɨ gba ’Dyɨ yi ɨnde abhʉ́lá-o. Padhá de, anga anɨ ngagbe zɨndjɨla gba e pɨ́ osisiti okpála di ne pɨ́ obabadha okpála. Anɨ ngatuko ebha pɨ́ okpála na ngbingbili di ne pɨ́ obhende na ngbingbili ade ko. 46 Ma pa mo-o padhá de, anga ɨ dʉ me yi nde ngakʉnda bha obhende ngakʉnda yi-e, yi asía tété mangua makalá dho? Ondɵmbɨ na mandjandja bhadi ngamemene moko! 47 Ɨ dʉ la di me yi nde ngayi bha bini ondaise yi-e, yi ngamene bhomʉ-o mangua ngamba ’ngʉ́ dho? Omʉpagano bhadi ngamemene moko. 48 La ngayi-e, yi dʉ ngbingbili bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana maka lɨ ’Dyɨ yi ɨnde abhʉ́lá-a nde lɨe ngbingbili ko.»

6

Nasuno pɨndjɨ napʉ ’he pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ

1 «Yi lila lɨyi me yi améne bádha ’ngʉ́ gba yi-e kala okpála de me u u yi mau-o de. Ɨ dʉ mo-o de-e, yi sía makalá ka ’Dyɨ yi ɨnde abhʉ́lá-a de. 2 Nedhɨnga ɨnde mʉ ngapʉ ’he lɨe pɨ bhʉlʉ ndɨbhɨlɨ-e, mo oméne de me nɨ bhɨ tété makpɵ maka lɨ obhʉlʉ kali amemene lɨe bhʉ́ otɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje di ne lɨ ohi kpadjɨ-e de. U memene mo-o ngʉbula me okpála dhɵgɵ o. Ma apa pɨ yi na paká me u asia makalá gba o asia. 3 La pɨ mʉ-o, nedhɨnga mʉ ngapʉ ’he lɨe pɨ bhʉlʉ ndɨbhɨlɨ-e, a ayo de me ’kpa mʉ na galɨ-e mbɨla ehe ɨnde lɨ ’kpa mʉ na kokpa ngamene e de. 4 A moko, a ayo me napʉ ’he gba mʉ-o tigala bhʉ́ pepe, amba ’Dyɨ mʉ ɨnde ngau ’kpɨ́ bhʉ́ pepe-e gie pɨ mʉ ngae.»

Nasuno pɨndjɨ nayo Ebhe

(Tsia bhʉ́ Luk. 11:2-4.)

5 «Nedhɨnga yi ngayo Ebhe lɨe, yi adʉ́ maka obhʉlʉ kali de. Padhá de, anga u kʉkʉnda nayo Ebhe me u nde alʉ malʉ bhʉ́ otɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje di ne lɨ odi-kpadjɨ, amba okpála dʉ au o mau. Ma apa pɨ yi na paká me u asia makalá gba o asia. 6 La pɨ mʉ-o, nedhɨnga mʉ ngayo Ebhe lɨe, a ayo me lɨ bhʉ́ tɨna ’tɨ gba mʉ-o. Dho bhɵbhɵ nganda mʉ madho, amba mʉ yo ’Dyɨ mʉ ɨnde lɨ bɨlɨ na pepe bhomʉ-o. Abhomʉ-o, ’Dyɨ mʉ ɨnde a uu ’kpɨ́ bhʉ́ pepe hana-a, tsia há makalá pɨ mʉ ngae. 7 Nedhɨnga yi ngayo Ebhe lɨe, yi agíe lɨyi pɨ́ oeli bini bhʉtsibhʉtsi maka omʉpagano de. Padhá de, anga u ngabhundja me Ebhe adjé o ɨ dʉ me o nde ngakpokpo kambɨ oeli. 8 Yi améne maka uo de, anga ’Dyɨ yi mbɨla ehe yi nde ne gʉmʉ e hana kala me yi yo ka anɨ-o. 9 Ngayi-e, yi yoyo Ebhe me:

‹’Dyɨ ya ɨnde abhʉ́lá,

a ayo me kpála ne kpála mbɨla me,

mʉ ne Ebhe ɨnde bubu.

10 A ayo me mʉ go ʉ ngámá pɨ́la doto.

A ayo me kpála ne kpála pɨ́la doto mene mʉkʉnda

gba mʉ-o maka ɨ ngamene lɨe lɨe abhʉ́lá ko.

11 Ha ezʉ ɨnde atɨ ne ya lɨ ’kpɨ́ na nakɨ-e pɨ ya.

12 ꞌE siti ’ngʉ́ gba ya ɨnde ya amene e lɨ pabɨlɨ gba mʉ-o.

Padhá de, anga ngaya makpe ya ngambu di lɨ obhende ngamene osisiti ’ngʉ́ lɨ pabɨlɨ gba ya-o.

13 Ɨ dʉ me ya nde alɨ bhʉ́ nale-e,

mo oꞌó de me ya mene siti ’ngʉ́-o de.

Engʉ́ bini, lila ya sakpa Djabʉlʉ malila.

[Padhá de, anga Naʉ ne angu la di ne sangu ,

a ko naamʉ ’he, dʉdʉma ne dʉdʉma. A adʉ moko.]›

14 Ɨ dʉ me yi nde ngambu lɨ osisiti ’ngʉ́ gba okpála-a, ’Dyɨ yi ɨnde abhʉ́lá-a aꞌé bhadi osisiti ’ngʉ́ gba yi-e moko. 15 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me yi nde mbu lɨ osisiti ’ngʉ́ gba okpála de-e, ’Dyɨ yi ꞌé di osisiti ’ngʉ́ gba yi-e de.»

Nasuno pɨndjɨ natse ’zʉ ngʉ́ nayo Ebhe

16 «Nedhɨnga yi ngatse ’zʉ lɨe ngʉ́ nayo Ebhe-e, yi aná bhʉ́la yi maka obhʉlʉ kali amemene lɨe de. U memene mo-o ngʉ́ nasuno pɨ okpála me o ngatse ’zʉ ngʉ́ nayo Ebhe. Ma apa pɨ yi na paká me u asia makalá gba o asia. 17 La pɨ mʉ-o, nedhɨnga mʉ ngatse ’zʉ lɨe ngʉ́ nayo Ebhe-e, vʉlʉ bhʉ́la mʉ, amba mʉ pulu ne emʉ ndjɨndjɨ, 18 amba okpála ambɨ́la de me mʉ ngatse ’zʉ-o de. ’Dyɨ mʉ ɨnde ne ndʉ bɨlɨ hana, abana bhʉ́ bɨlɨ na pepe-e, mbɨla bha ngae kpi e kpi. Abhomʉ-o, ’Dyɨ mʉ ɨnde a uu ’kpɨ́ bhʉ́ pepe hana-a, tsia há makalá pɨ mʉ ngae.»

Yesu apa me yi po bhʉ́la tɨa gba yi-e abhʉ́lá

(Tsia bhʉ́ Luk. 12:33-34.)

19 «Yi apó bhʉ́la tɨa pɨ yi pɨ́la doto ɨnde-e de. Padhá de, anga yi po bhʉ́la tɨa pi yi ei-e, opálanga ne mbelende síti, lɨ obhʉlʉ ’zi dʉ́dʉ pabu ’tɨ-e, u tsia zí. 20 Engʉ́ bini, yi po mangbo bhʉ́la tɨa pɨ yi abhʉ́lá. Padhá de, anga oo, opálanga ne mbelende ngʉ́ nasisiti ade, obhʉlʉ ’zi di ngʉ́ nadʉdʉ pabu ’tɨ-e me u zi-e ade. 21 Padhá de, anga bɨlɨ ɨnde lɨ tɨa gba mʉ nde lɨe, bua mʉ dʉ́ bhadi oko.»

Djila kpála ne zɨ ’ké na kʉte anɨ

(Tsia bhʉ́ Luk. 11:34-36.)

22 «Djila kpála ne zɨ ’ké na kʉte anɨ. Ɨ dʉ me djila mʉ nde ndjɨndjɨ-e, kʉte mʉ libhomu dʉ́ lɨ zɨ ’kpɨ́. 23 Engʉ́ bini, ɨ dʉ lɨ djila mʉ ne kuo-o, kʉte mʉ libhomu dʉ́ bhʉ́ biti. Ɨ dʉ me zɨ ’kpɨ́ ɨnde mʉ ngabhundja me a bhʉ́ nɨ-e nde biti-e, biti ango-o né la matá dada mane.»

Yi ꞌo bha nabhuka gba yi-e bhʉ́ Ebhe, yi aꞌó bhʉ́ tɨa de

(Tsia bhʉ́ Luk. 16:13.)

24 «Kpála bini tɨ da namene kulu pɨ ongámásɨ bhisi de. A akʉnda napa me, anɨ ú bhe bini-e padhá, anɨ tsia tsé anɨ, anɨ kʉ́nda bhe koko-o, anɨ tsia dhɨ́ka lɨ anɨ. Yi tɨ da nadʉ bali pɨ Ebhe ne pɨ tɨa* bhʉ́ nedhɨnga bini de.

25 Kaka-a, ma apa pɨ yi me, yi aꞌó bua yi abhʉ́lá ngʉbula mʉkobho gba yi-e de. Yi adʉ́ akina lɨyi de me ya azʉ́ sɨ nɨ, di ne me ya andjɨ́ sɨ nɨ-ie de. Mʉkobho gba kpála ane ezʉ mane adɨ? Yi akína di lɨyi de me ya adyɨ́ sɨ nɨ-ie de. Kʉte kpála ane bongo mane adɨ? 26 Yi tsia nga maka lɨ odhu nde lɨe abhʉ́lá: u lulu ’dyɨ de, u gbegbe di nguwa abhiye de, u ꞌoꞌo la di ’he bhʉ́ ngbokopi de. Engʉ́ bini, ’Dyɨ yi ɨnde abhʉ́lá-a ngakʉ uo! La ngayi-e, yi ane uo ne tata. 27 A ko da bhʉ́ ka yi ka nakina lɨe ɨ tɨ da naꞌo mbo ekpɨ́ koko pɨ́ mʉkobho gba e?

28 Ka nɨ la yi ngabhɵlɵ bua yi lɨe lɨ ’ngʉ́ na bongo-o? Yi tsia nga maka lɨ ofelele ngabhele lɨe abhiye: u memene kulu de, u dʉdʉ di bongo de. 29 Ma apa la pɨ yi me, abana ’ngbé ngámá Salomo bhʉ́ ká tɨa gba e hana-a, anɨ dyɨ belegʉ nanɨ bongo maka sʉka uo de. 30 Ɨ dʉ me Ebhe nde ngato bongo lɨ ulu ɨnde abhiye mo-o, ulu ɨnde nakɨ oo-o, ɨnde u abhíke la mambi e bhʉ́ djua-a, anɨ méne pɨ yi ane mane dɨ? Nabhuka gba yi-e yeye mo-o ka nɨ? 31 Ka ’ngʉ́ ango-o, yi akína lɨyi de me: ‹Ya azʉ́ nɨ? Ya andjɨ́ nɨ? Ya adyɨ́ lɨ ya mangua bongo dho?› 32 Ndʉ ongʉ́ bhomʉ-o hana, omʉpagano ngagɨgɨlɨ ngao. U gɨlɨ ne ndala de. La-a, ’Dyɨ yi ɨnde abhʉ́lá-a, mbɨla ndjɨndjɨ me yi ne gʉmʉ ndʉ ’he bhomʉ-o hana. 33 Yi gɨlɨ ngaɨza Naʉ gba Ebhe-e bhʉ́ dabɨlɨ bini ne namene ngbili ’ngʉ́ ɨnde anɨ akʉnda e-o. Pɨpɨta-a, lɨ Ebhe tsia há di ndʉ oehe koko bhomʉ-o hana pɨ yi. 34 Kaka-a, bua yi angámba lɨ ’ngʉ́ na mambi de. Mambi abhúndja ’ngʉ́ gba e ngae. A lɨ ekpɨ́ bini ne bini ne lɨkabhu ɨnde atɨ ne e.»

7

Yi akódho ’ngʉ́ gba okpála koko de

(Tsia bhʉ́ Luk. 6:37-38, 41-42.)

1 «Yi akódho ’ngʉ́ gba okpála koko de, amba Ebhe akódho di engʉ́ gba yi-e de. 2 Padhá de, anga lele maka yi ngakodho ’ngʉ́ gba okpála koko lɨe, Ebhe akódho bhadi engʉ́ gba yi-e moko. La di-e, anɨ améne bhadi pɨ yi maka yi ngamemene lɨe pɨ okpála koko-o. 3 Ka nɨ mʉ ngau mboye kʉ mʉsoli ɨnde bhʉ́ djila ndai mʉ-o lɨe, mʉ nde u la pála ndula ɨnde bhʉ́ djila mʉ-o de? 4 Lele pɨ mʉ tɨ da napa pɨ ndai mʉ lɨe me: ‹Djedjeke, ma go gbe kʉ mʉsoli ɨnde bhʉ́ djila mʉ bhomʉ-o›, me a nde bhʉ́ djila mʉ ne pála ndula-a? 5 Bhʉlʉ kali, gbe ngaɨza pála ndula ɨnde bhʉ́ djila mʉ-o, amba pɨpɨta-a, mʉ tsia ú la ’kpɨ́ ndjɨndjɨ ngʉ́ nagbe mboye kʉ mʉsoli ɨnde bhʉ́ djila ndai mʉ ko.

6 Yi ahá ehe na bubu gba Ebhe-e pɨ obʉlʉ de, anga ɨ dʉ mo-o de-e, u gó sisidha yi má tsʉe tsʉe! Yi abála omayaka gba yi na tɨa bhelé-e pɨ opame de, ngʉ́ nakpe me u anʉ́ adedele ne ’dhʉ o de.»

Nazɨ ’ndjɨ o bhʉ́ mayo

(Tsia bhʉ́ Luk. 11:9-13.)

7 «Yi yo ’he, amba u ha pɨ yi. Yi gɨlɨ ’he, amba yi sia. Yi bhɨ bhotɨ, amba u ꞌʉ pɨ yi. 8 Padhá de, anga kpála bhende ngayo ’he ngasisia. Kpála bhende ngagɨlɨ ’he ngauu. Kpála bhende ngabhɨ bhotɨ-e, u ngaꞌʉꞌʉ pɨ anɨ. 9 Bhʉ́ ká yi-e, a ko da ɨnde ɨ dʉ me ndɨlɨ gba anɨ-e nde ayo mapa ka anɨ-e, anɨ tsia há pɨ anɨ teme? 10 Ɨ dʉ di-e me ndɨlɨ nde ayo sungu ka ’dyɨ e, anɨ tsia há pɨ anɨ kpʉlʉ? 11 Ɨ dʉ la me, ngayi okpála-kʉtɨ ɨnde sisiti-e, yi nde ambɨla naha ohe na babadha pɨ ongɨsɨ gba yi-e, lele pɨ lɨ ’Dyɨ yi ɨnde abhʉ́lá-a há ohe na babadha lɨe pɨ obhende ngayoyo ka anɨ-e de-e?»

Lɨ́lɨ na kʉkʉlʉ

(Tsia bhʉ́ Luk. 13:24.)

12 «Ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde yi ngakʉnda me okpála mene e pɨ yi-e, yi mene di engʉ́ ango-o pɨ uo. A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde lɨ lɨ́lɨ gba Moidje apa e, la di ne ongʉ́ ɨnde lɨ opolofeta aye e-o.»

Nasuno pɨndjɨ okpadjɨ bhisi kpikpikpi

(Tsia bhʉ́ Luk. 13:25-27.)

13-14 «Yi lɨ lɨ bhotɨ bhende na mbomboye ko! Padhá de, anga a ngato kpála bhʉ́ mʉkobho ngae. La-a, kpadjɨ ango-o dada kpekpeke. Kaka-a, okpála ngalɨ lɨ kpadjɨ ango-o bhelé ade. Yi alɨ́ lɨ bhotɨ bhende na ngbéngbé-e de. Padhá de, anga a ngato kpála bhʉ́ ngɨta ngae. La-a, dada kpekpeke ade. Kaka-a, okpála bhelé ngagbida lɨ kpadjɨ ango-o.»

Opolofeta na eu

(Tsia bhʉ́ Luk. 6:43-44.)

15 «Yi lila lɨyi ka opolofeta na eu-o malila. Padhá de, anga u ngago agba yi me u nde adyɨ kó kandɵlɵ, engʉ́ bini, abhʉ́ uo-o, a ko onʉte. 16 Yi ambɨ́la uo lɨ okulu gba o-o. U koko manga lɨ ondula na eti de. U koko la di malɨbhombi lɨ kobe de. 17 A moko, ndula na babadha ngalɨ bhadi olɨ́lɨ́ na babadha. Engʉ́ bini, ndula na sisiti ngalɨ bhadi olɨ́lɨ́ na sisiti. 18 Ndula na babadha tɨ da nalɨ olɨ́lɨ́ na sisiti de, la di-e, ndula na sisiti tɨ da nalɨ olɨ́lɨ́ na babadha de. 19 Ndʉ ndula hana ɨnde ɨ lɨ lɨ́lɨ́ na babadha de-e, u adé, u tsia bhíke bhʉ́ djua. 20 A moko, yi ambɨ́la opolofeta na eu lɨ okulu gba o-o.»

Omʉkpata na kʉkʉlʉ

(Tsia bhʉ́ Luk. 13:25-27.)

21 «A ko de me okpála bhende ngapa mʉma me ‹Ngámá, Ngámá-a!› alɨ́ ndʉ o hana bhʉ́ Naʉ na abhʉ́lá-a de. Engʉ́ bini, a alɨ́ bha bini ne obhende ngamene engʉ́ ɨnde lɨ ’Dyɨ ma ɨnde abhʉ́lá-a ngakʉnda e ko. 22 Lɨ ’kpɨ́ nakodho ’ngʉ́-o, okpála bhelé apá mʉma me: ‹Ngámá, Ngámá, ya mene nanɨ kulu na polofeta ne ’lɨ mʉ dɨ? Ya pandja nanɨ osisiti bua bhʉ́ okpála ne ’lɨ mʉ dɨ? Ya mene nanɨ ongamba ’ngʉ́ bhelé ne ’lɨ mʉ dɨ?› 23 La-a, ma tsia gíe pɨ uo me: ‹Ngayi obhʉlʉ namene siti ’ngʉ́ ɨnde-e, ma mbɨla nanɨ yi belegʉ de bini. Yi gbe lɨyi de ma tsutsu!›»

Oetɨ bhisi

(Tsia bhʉ́ Luk. 6:47-49.)

24 «A moko, ndʉ kpála hana ɨnde adje eli ɨnde ma apa e, anɨ atsia amene maka lɨ eli ango-o apa lɨe, anɨ maka kpála na ɨmbɨlangʉ ɨnde aꞌo ’dhʉ ’tɨ gba e pɨ́ teme. 25 Ebha adhɨ, engu asi, anvi ago ne engu-o, a atsia atʉ lɨe lɨ kʉte etɨ-o. La-a, etɨ-e tɨ de, anga odhʉdhʉ adʉ me a nde pɨ́ teme. 26 Engʉ́ bini, ndʉ kpála hana ɨnde adje eli ɨnde ma apa e, anɨ tsia mene maka lɨ eli ango-o apa lɨe de-e, anɨ maka kpála bini na ngingi ɨnde ayiki etɨ gba e pɨ́ sike. 27 Ebha adhɨ, engu asi, anvi ago ne engu-o, a atʉ lɨe lɨ kʉte etɨ bhomʉ-o. Etɨ ango-o atuko kuto, a atsia atsambala hana!»

28 Lɨ Yesu andjia nakpo ongʉ́ bhomʉ-o lɨe, ndʉ okpála hana atsia angamba lɨ nasuno gba anɨ-e naali. 29 Padhá de, anga anɨ dʉ nasuno pɨ uo maka omʉsuno na lɨ́lɨ gba uo-o de. Engʉ́ bini, anɨ adʉ asuno pɨ uo maka ngámá.

8

Yesu akobho bhʉlʉ kába bini

(Tsia bhʉ́ Mlk. 1:40-45; di ne bhʉ́ Luk. 5:12-16.)

1 Lɨ Yesu akɵ eta-a lɨe, okpála bhelé atsia akpata anɨ. 2 Abhomʉ-o, bhʉlʉ kába bini adyudyo lɨe, anɨ atʉtʉ lɨpʉkʉ e kuto kala anɨ. Anɨ atsia apa me: «Ngámá, ɨ dʉ me mʉ nde akʉnda-a, mʉ tɨ da nakobho ma.» 3 Yesu ato ’kpa e, anɨ ꞌo lɨ kʉte anɨ ne napa me: «Ma akʉnda moko, kokobho!» Ma ’li ma me-e, kába agʉlʉ bha kolo lɨ anɨ hana. 4 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Gbo dje mʉ, mo opá ’ngʉ́ ɨnde-e pɨ kpála bini de. Engʉ́ bini, nʉ suno bha lɨmʉ pɨ dimandɵ gba Ebhe , amba mʉ ha makiso maka lɨ lɨ́lɨ gba Moidje apa lɨe ngʉbula nasuno pɨ okpála me mo okobho.*»

Yesu akobho kpála na kulu
gba ngámá gba osʉdha na Loma

(Tsia bhʉ́ Luk. 7:1-10; di ne bhʉ́ Dja. 4:43-54.)

5 Abhomʉ-o, Yesu alɨ bhʉ́ kʉtɨ na Kapalanauma. Anɨ adʉ alɨ lɨe oo, ngámá bini gba osʉdha na Loma† adyudyo lɨe de anɨ. Anɨ atsia akikiliki lɨe pɨ anɨ 6 me: «Ngámá, kpála na kulu gba ma-a asɨ kuto abhʉ́ ’tɨ. Anɨ agʉgʉmʉ kuto, anɨ ngadje lɨkabhu na kuo kuo.» 7 Yesu apa pɨ anɨ me: «Ngama-a, ma adji akobho anɨ.» 8 Engʉ́ bini, ngámá gba osʉdha-a atsia agie me: «Ngámá, ma ne tetele kpála‡ ade, ngʉbula me mʉ lɨ bhʉ́ ’tɨ gba ma-o. La-a, mʉ pa bha koli eli bini-e, lɨ kpála na kulu gba ma-a kóbho. 9 Padhá de, anga ngama makpe-e, ma sa lɨ́lɨ gba ngámá, ma la di ngaha lɨ́lɨ pɨ osʉdha. Ma pa pɨ bhe bini-e me: ‹Nʉnʉ!› Anɨ nʉ́. Ma pa pɨ bhe koko-o me: ‹Gogo!› Anɨ gó. Ma pa pɨ bali gba ma-a me: ‹Mene ’he ɨnde!› Anɨ méne.»

10 Lɨ Yesu adje engʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ angamba naali. Anɨ atsia apa pɨ okpála ɨnde adʉ akpata anɨ-e me: «Ma apa pɨ yi na paká me, ma bhaka nga ngua nabhuka ɨnde-e bhʉ́ kpála bini bhʉ́ ká omaƗsalaele de! 11 Ma atsia apa la di pɨ yi me: okpála bhelé ayíe ne andjongu di ne akati, u tsía dʉ́lʉ pɨ́ dabɨlɨ na anokomɨa bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Abalahama, ne Ɨsaka, la di ne Yakobho bhʉ́ Naʉ na abhʉ́lá ko. 12 Engʉ́ la bini, obhende ayo nanɨ me u sia dabɨlɨ bhomʉ-o, u abála uo bhʉ́ biti akilidjo. Oo, u adʉ naku ’gbá di ne nazʉ tate o.» 13 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ ngámá gba osʉdha-a me: «Gie lɨmʉ agba mʉ! Maka mo obhuka lɨe, a ayo me amene lɨe pɨ mʉ moko.» Kpála na kulu-o atsia akobho bha bini lɨ nedhɨnga ango-o ko.

Yesu akobho ’hi wala Piele

(Tsia bhʉ́ Mlk. 1:29-34; di ne bhʉ́ Luk. 4:38-41.)

14 Pɨpɨta-a, Yesu alɨ bhʉ́ ’tɨ gba Piele. Anɨ abhaka me ’hi wala anɨ nde asɨ kuto, kʉte anɨ nde kpákpá. 15 Yesu aꞌo ’kpa e lɨ ’kpa anɨ, kʉte anɨ atsia aguo. Anɨ ayie bhʉ́lá, anɨ atsia aholo nalʉ ’zʉ pɨ anɨ.

Yesu akobho okpála bhelé

16 A akolo lɨe tagolo-o, u ago pɨ Yesu ne okpála bhelé ɨnde lɨ osisiti bua adʉ nadʉ bhʉ́ o-o. Anɨ apandja osisiti bua ango-o ne ’li e, anɨ atsia akobho di ndʉ okpála na kuo hana. 17 Anɨ amene mo-o ngʉbula me eli ɨnde lɨ polofeta Ɨsaya apa nanɨ e amene lɨe. Engʉ́ ɨnde anɨ apa nanɨ e me:

«Anɨ abha ndʉ olɨkabhu gba ya hana,

anɨ atsia abɨ ndʉ okuo gba ya hana lɨ kʉte e.†»

Lɨ́lɨ pɨ okpála ɨnde akʉnda nakpata Yesu

(Tsia bhʉ́ Luk. 9:57-62.)

18 Lɨ Yesu au kambɨ okpála lɨe lɨngo e, anɨ atsia aha lɨ́lɨ pɨ omʉkpata gba e me o kodho ’kpɨ́ ne ayi ekpɵ na Galilaya. 19 Abhomʉ-o, mʉsuno bini na lɨ́lɨ gba Moidje adyudyo lɨe, anɨ atsia apa pɨ Yesu me: «Mʉsuno, ma akpáta mʉ lɨ ndʉ bɨlɨ mo onʉ́ lɨ e hana.» 20 Yesu apa pɨ anɨ me: «A ka onekpɵ ne gudho u asɨsɨ bhʉ́ e, a di ka odhu ne ’tɨ o. Engʉ́ la bini, ngama Ndɨlɨ gba kpála-a, dabɨlɨ ka ma ngʉ́ nasɨ tété ngʉ́ naguo ade.» 21 Kpála koko ɨnde adʉ di sʉka omʉkpata gba anɨ-e apa pɨ anɨ me: «Ngámá, ha kpadjɨ mʉma, amba ma nʉ zɨ ngaɨza ’dyɨ ma.» 22 Engʉ́ bini, Yesu apa pɨ anɨ me: «ꞌO okpála koko u zɨ anɨ ngao.§ La ngamʉ-o, go kpata ma.»

Yesu ayoko anvi na kpekpeke

(Tsia bhʉ́ Mlk. 4:35-41; di ne bhʉ́ Luk. 8:22-25.)

23 Pɨpɨta-a, Yesu aꞌʉ bhʉ́ zabʉ, omʉkpata gba anɨ-e atsia aꞌʉꞌʉ nganda anɨ. 24 Ma gala kolo me-e, anvi bini na kpekpeke aholo nape pɨ́ ekpɵ-o masɨkpe de me zabʉ-o linda ka ngbo ’ngu-o. La ngaanɨ Yesu-o, anɨ adʉ tɨla. 25 Abhomʉ-o, omʉkpata-a adyudyo lɨo de anɨ masɨkpe, u atsia azʉkʉ anɨ ne napa me: «Yaka! Ngámá, kobho nɨ́, nɨ́ adji amú!» 26 Yesu atsia agie pɨ uo me: «Yi ne tsʉlʉ mo-o ka nɨ? Nabhuka gba yi-e nga bha yeye!» Anɨ ayie bhʉ́lá, anɨ ambe bhʉ́ ’ndjɨ anvi di ne engu-o. Abhomʉ-o, ndʉndʉ hana atsia akolo guguo! 27 Okpála angamba, u atsia adʉ apa me: «Kpála ɨnde-e, a ko mangua kpála dho ngʉbula me belegʉ anvi di ne engu dʉ namanga anɨ-e!»

Yesu akobho okpála bhisi lɨ osisiti bua adʉ nadʉ bhʉ́ o-o

(Tsia bhʉ́ Mlk. 5:1-20; di ne bhʉ́ Luk. 8:26-39.)

28 Lɨ Yesu akolo lɨe ayi ’ngu, bhʉ́ doto gba okpála na Gadala-a,* okpála bhisi ayie bhʉ́ ká olata, u atsia ago abhaka anɨ. A adʉ bhʉ́ okpála ango-o ne osisiti bua, u atsia adʉ azɨ ’gʉ́ naali. Kaka-a, okpála dʉ apʉ lɨ kpadjɨ lɨ pápá bhomʉ-o de. 29 Abhomʉ-o, u aholo nasʉsʉla me: «Mo okʉnda namene ngʉ́ ya pɨ, Ndɨlɨ gba Ebhe? Mo ogo ei ngʉ́ nato mbolo lɨ ya kalanʉ me nedhɨnga nakodho ’ngʉ́-o nde kolo nga dɨ?» 30 A abhaka me de bɨlɨ ango-o, ’ngbé piga opame† nde oo, u nde ngazʉ ’he. 31 Osisiti bua adʉ nakikiliki lɨo pɨ Yesu me: «Ɨ dʉ me mʉ nde akʉnda napandja ya-a, mba ya bhʉ́ piga opame ɨnde.» 32 Anɨ apa pɨ uo me: «Yi nʉnʉ.» U aze bhʉ́ okpála bhomʉ, u atsia anʉ alɨlɨ bhʉ́ opame-o. Me-e, ndʉ opame ango-o hana akɵ eta ne holo, u anʉ atuko bhʉ́ ’ngu má dhululu, ne namu ka o.

33 Omʉlila gba uo atsi ne holo, u agbida bhʉ́ gʉdhʉ, u atsia akpokpo ndʉ ’ngʉ́ hana di ne engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́ lɨ okpála bhisi ɨnde adʉ ne osisiti bua bhʉ́ o-o. 34 Me-e, ndʉ okpála hana na gʉdhʉ ango-o anʉ ngʉ́ nabhaka Yesu. U au anɨ lɨe, u atsia akikiliki lɨo pɨ anɨ me anɨ yie bhʉ́ kʉtɨ gba o mayie.

9

Yesu akobho kpála ɨnde agʉgʉmʉ kuto

(Tsia bhʉ́ Mlk. 2:1-12; di ne bhʉ́ Luk. 5:17-26.)

1 Pɨpɨta-a, Yesu aꞌʉ bhʉ́ zabʉ, anɨ agulu matá ekpɵ-o, anɨ atsia akolo bhʉ́ Kapalanauma, gʉdhʉ anɨ adʉ nadʉ bhʉ́ e-o. 2 Me-e, okpála ago pɨ anɨ ne bhoko bini ɨnde agʉgʉmʉ kuto. U ago ne anɨ pɨ́ kalagba. Lɨ Yesu au nabhuka gba uo lɨe, anɨ atsia apa pɨ kpála ɨnde gʉgʉmʉ e bhomʉ-o me: «Atou, ndɨka ma, u aꞌe osisiti ’ngʉ́ gba mʉ-o aꞌe.» 3 Abhomʉ-o, omʉsuno koko na lɨ́lɨ gba Moidje atsia apa lɨ bua o me: «Kpála ɨnde-e ngasobho Ebhe!»

4 Lɨ Yesu ambɨla mabhundja gba uo lɨe, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ka nɨ yi ngabhundja lɨe lɨ bua yi sisiti mo-o? 5 Padhá de, anga ane ne bhʉkʉ ne bhedho? Ne napa me: ‹U aꞌe osisiti ’ngʉ́ gba mʉ aꞌe›, ne napa me: ‹yie bhʉ́lá, dhʉdhʉkʉ?› 6 Ngʉ́ nasuno me ngama, Ndɨlɨ gba kpála, ma ne angu pɨ́la doto ngʉ́ naꞌe osisiti ’ngʉ́-o, a ayo me ma kobho bhoko ɨnde.» Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ kpála ɨnde agʉgʉmʉ-o me: «Yie bhʉ́lá, ha kalagba gba mʉ, amba mʉ gie lɨmʉ agba mʉ!» 7 Kpála ango-o ayie bhʉ́lá, anɨ atsia atapa agba e. 8 Lɨ okpála au ’ngʉ́ ango-o lɨe, aꞌo tsʉlʉ lɨ uo naali, u adhɵgɵ Ebhe ɨnde aha ngua angu bhomʉ-o pɨ okpála-kʉtɨ-o.

Yesu aꞌɨ Matié

(Tsia bhʉ́ Mlk. 2:13-17; di ne bhʉ́ Luk. 5:27-32.)

9 Pɨpɨta-a, Yesu ayie oo. Anɨ adʉ akodho ’kpɨ́ lɨe, anɨ au kpála bini, a adʉ ’lɨ anɨ me Matié. Anɨ adʉ me anɨ nde adʉ kuto bhʉ́ bilo ɨnde u adʉ akala mandjandja bhʉ́ e-o. Anɨ apa pɨ anɨ me: «Kpata ma!» Matié ayie bhʉ́lá, anɨ atsia akpata anɨ. 10 Pɨpɨta-a, Yesu anʉ nazʉ ’he abhʉ́ ’tɨ gba anɨ. Abhomʉ-o, bhiti ondɵmbɨ na mandjandja di ne okpála koko na sisiti ago adʉlʉ nazʉ ’he bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu di ne omʉkpata gba e-o. 11 Lɨ omʉFalisai au lɨe mo-o, u atsia ayi omʉkpata gba anɨ-e me: «Ka nɨ lɨ mʉsuno gba yi-e ngazʉ ’he lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ondɵmbɨ na mandjandja di ne okpála na sisiti-e?» 12 La-a, Yesu adje engʉ́ ango-o, anɨ atsia apa me: «Okpála bhende ne kuo ade-e, u ne gʉmʉ mʉtɨa ade. Engʉ́ bini, okpála bhende ne kuo mangbo ne gʉmʉ mʉtɨa ngao. 13 Kaka-a, yi nʉ gɨlɨ ta ’ngʉ́ ɨnde lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa e me: ‹Engʉ́ ɨnde anga lɨ ma naali-e, a ko nadje ndjinga okpála koko, a ko naha makiso de.› Padhá de, anga ma go naꞌɨ okpála bhende apa me o ngbingbili-e de. Engʉ́ bini, ma ago mangbo naꞌɨ okpála bhende au lɨo me o ne osisiti okpála-o.†»

Yesu apa me u amáta nasuno gba nɨ-e ne nasuno koko de

(Tsia bhʉ́ Mlk. 2:18-22; di ne bhʉ́ Luk. 5:33-39.)

14 Ekpɨ́ bini, omʉkpata gba Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála adyudyo lɨo de Yesu, u atsia ayi anɨ me: «Ka nɨ lɨ ngaya ne omʉFalisai, ya ngatse ’zʉ lɨe gɵmɵ ngʉ́ nayo Ebhe-e, la-a, omʉkpata gba mʉ-o ngamemene mo-o ade-e?» 15 Yesu atsia agie pɨ uo me: «Okpála bhende u aꞌɨ o bhʉ́ anokomɨa na kʉva tɨ da nayala nazʉ ’he uu me ’ko ɵlɵ-o nde ngabha bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo-o? Engʉ́ bini, oekpɨ́ akólo makolo, ekpɨ́ ɨnde u aꞌé ’ko ɵlɵ-o lɨe bhʉ́ ká uo-o, lɨ oekpɨ́ bhomʉ-o, u tsia tsé ’zʉ.

16 Kpála bini tɨ da nadʉ pála bongo na mbɨa lɨ bhe na didili de. Padhá de, anga pápála bhende u aꞌo e pépé-e sídha bongo-o, lɨ kaka-a tsia dʉ́ la matá sisiti naali.

17 U ꞌoꞌo pandɨ na mbɨa bhʉ́ odidili dhudhu na kó ’nʉ de. Ɨ dʉ mo-o, lɨ odhudhu-o ʉ́pa, lɨ pandɨ-e túko, lɨ odhudhu-o tsia síti di. U ꞌoꞌo mangbo pandɨ na mbɨa bhʉ́ odhudhu na mbɨa. Abhomʉ-o, ndʉndʉ hana tsia líla lɨe ndjɨndjɨ.»

Yesu akobho ɵlɵ bini, anɨ atsia azuku di ndɨlɨ
na ɵɵlɵ gba Yailo

(Tsia bhʉ́ Mlk. 5:21-43; di ne bhʉ́ Luk. 8:40-56.)

18 Lɨ Yesu adʉ agie ’ngʉ́ pɨ omʉkpata gba Djaa lɨe, ngámá bini adyudyo lɨe de anɨ masɨkpe, anɨ atʉtʉ lɨpʉkʉ e kuto kala anɨ. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Ndɨlɨ gba ma na ɵɵlɵ-o andjili mbɨa ɨnde. Engʉ́ bini, go ꞌo ’kpa mʉ pɨ́ anɨ, amba anɨ zuku.» 19 Abhomʉ-o Yesu ayie bhʉ́lá, anɨ atsia akpata anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne omʉkpata gba e-o.

20 Bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, ɵlɵ bini ɨnde lɨ ngʉte adʉ natuko lɨe ngʉbula kalanga ndjɨkpa ne ká bhisi-e ago de Yesu ne akele anɨ, anɨ atsia abu ’kpa e lɨ ’so bongo gba anɨ-o. 21 Padhá de, anga anɨ adʉ apa lɨ bua e me: «Ɨ dʉ bha me ma nde abu ’kpa ma lɨ bongo gba anɨ-e, ma kóbho.» 22 Engʉ́ bini, Yesu adji lɨe, anɨ au anɨ, anɨ atsia apa me: «Atou, ndɨka ma! Nabhuka gba mʉ-o akobho mʉ akobho.» Bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, ɵlɵ ango-o atsia akobho.

23 Yesu akolo agba ngámá-o. Anɨ abhaka me okpála nde má dja dja dja ngʉ́ nanʉ azɨ kuo-o, omavʉlʉ mbálá-a nde ngaꞌu mbálá. 24 Abhomʉ-o, anɨ atsia apa me: «Yi gbe lɨyi ne sidi, anga ndɨlɨ na ɵɵlɵ ɨnde-e kpi de, engʉ́ bini, anɨ ngala.» Abhomʉ-o, u aholo namʉ anɨ. 25 Lɨ u apandja ndʉ okpála hana lɨe kilidjo-o, Yesu alɨ abhʉ́ ’tɨ. Anɨ aha ’kpa ndɨlɨ-o. Abhomʉ-o, ndɨlɨ-e atsia ayie bhʉ́lá. 26 Ngali na engʉ́ ango-o atsia ayangba bhʉ́ ndu doto bhomʉ-o libhomu.

Yesu akobho okpála bhisi ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de

27 Lɨ Yesu aholo ’nʉ́ lɨe, okpála bhisi ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de-e, aholo akpata anɨ ne nasʉsʉla me: «Ndɨlɨ gba Davidi, dje ndjinga ya!» 28 Anɨ alɨ lɨe abhʉ́ ’tɨ-e, okpála bhisi ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de bhomʉ-o adyudyo lɨo de anɨ. Yesu atsia ayi uo me: «Yi abhuka me ma tɨ da nateteke yi?» U agie pɨ anɨ me: «Heni, Ngámá.» 29 Abhomʉ-o, anɨ abu ’kpa e lɨ djila uo ne napa me: «A ayo me amene lɨe pɨ yi maka nabhuka gba yi-e nde lɨe ko.» 30 Abhomʉ-o, djila uo abhulu, Yesu atsia agbele ’dje uo kpekpeke me: «Yi gbo ’dje yi! A ayo de me kpála bini mbɨla engʉ́ ɨnde-e de!» 31 Engʉ́ bini, bha naze ka uo me-e, u apandjala ngali gba anɨ-e bhʉ́ ndu doto ango-o libhomu.

Yesu akobho kpála bini ɨnde ɨ bhʉ ’ngʉ́ de

32 Nedhɨnga lɨ okpála bhisi ɨnde lɨ Yesu akobho o bhomʉ-o adʉ nanʉ lɨe, bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, okpála ago pɨ Yesu ne kpála bini ɨnde ɨ bhʉ ’ngʉ́ de ka siti bua ɨnde adʉ nadʉ bhʉ́ anɨ-o. 33 Lɨ Yesu agbe siti bua ango-o lɨe bhʉ́ anɨ-e, kpála ango-o atsia aholo nagama ’ngʉ́. Abhomʉ-o, kambɨ okpála angamba, u atsia adʉ napa me: «Ngua ’ngʉ́ ɨnde-e u nga lɨe bhʉ́ ká omaƗsalaele belegʉ de bini!» 34 La-a, omʉFalisai adʉ napa me: «Ngámá gba osisiti bua ngaha angu pɨ anɨ ngʉ́ napandja osisiti bua ngae bha-a!»

Yesu adje ndjinga kambɨ okpála

35 Abhomʉ-o, Yesu adʉ adholo bhʉ́ ndʉ ogʉdhʉ di ne bhʉ́ ndʉ okʉtɨ hana. Anɨ adʉ nasuno bhʉ́ oetɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje . Anɨ adʉ akpokpo Bádha Ngali Naʉ gba Ebhe , anɨ atsia adʉ nakobho ndʉ kuo hana di ne ndʉ oeze hana. 36 Lɨ anɨ au kambɨ okpála lɨe, anɨ adje ndjinga uo naali, anga u adʉ me u nde andala, angu uo nde la di andjia maka piga okandɵlɵ ɨnde lɨ mʉlila nde ka o ade. 37 Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ omʉkpata gba e me: «Nguwa abhiye-e bhelé, engʉ́ la bini, okpála na kulu-o bhelé ade. 38 Yi yo ka bhʉlʉ ’dyɨ-e me anɨ tima okpála na kulu bhʉ́ edyɨ gba e ngʉ́ naꞌe nguwa-o.»

10

Yesu atima omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi gba e-o

(Tsia bhʉ́ Mlk. 3:13-19; di ne bhʉ́ Luk. 6:12-16.)

1 Pɨpɨta-a, Yesu aꞌɨ omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi gba e-o. Anɨ aha angu pɨ uo ngʉ́ napandja osisiti bua bhʉ́ okpála, di ne nakobho ndʉ okuo hana, la di ne ndʉ oeze hana. 2 A ɨnde-e ’lɨ obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bhisi-o: kpála na kalanʉ-o, a ko Simo ɨnde lɨ Yesu agisila ’lɨ e me Piele, ne uo ne ndai e Andɨlɨ, a la di-e ongɨsɨ bhisi gba Djebedayo-o. A adʉ nanɨ Djakɨ ne uo ne ndai e Djaa , 3 a la di-e Filipo ne uo ne Batelemi; a la di-e Tʉma ne uo ne Matié, ndɵmbɨ na mandjandja-o; a la di-e Tade ne uo ne Djakɨ, ndɨlɨ gba Alafayo-o; 4 a la di-e Simo kpála na Kanana ngauo ne Yuda Ɨsɨkaliote. Simo nanɨ ne sʉka omaYuda ɨnde adʉ agɨlɨ ne kpéke me o ze bhʉ́ bali sa kpa okpála na Loma zeze-o. Yuda Ɨsɨkaliote nanɨ ne kpála ɨnde apʉ́ ngbángá Yesu pɨ obhʉlʉ yala-o.

5 Abhomʉ-o, Yesu atima obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bhisi bhomʉ-o. Anɨ atsia aha olɨ́lɨ ɨnde-e pɨ uo me: «Yi adji-e, yi anʉ́ agba okpála ɨnde ne omaYuda ade-e de. Yi alɨ́ di bhʉ́ ogʉdhʉ gba okpála na Samalɨa de. 6 Engʉ́ bini, yi nʉ mangbo agba omaƗsalaele. Padhá de, anga uo maka okandɵlɵ ɨnde angɨta. 7 Lɨ kpadjɨ-e, yi kpokpo Bádha Ngali gba Ebhe-o. Yi pa pɨ okpála me: ‹Naʉ na abhʉ́lá akolo masɨkpe!› 8 Yi kobho okpála na kuo, yi zuku okpála ɨnde amu, yi kobho obhʉlʉ kába, yi pandja osisiti bua bhʉ́ okpála. Yi asia padhá, yi ha bhadi pɨ okpála koko padhá.* 9 Yi ahá belegʉ kʉ lɨ falanga de bini. 10 Yi ahá gonia ngʉ́ enʉ́-o de. Yi ahá bongo na mbulu bhisi de, yi nʉ bha ne koli malɵkɵ ɨnde bhʉ́ ’dhʉ yi ko, yi ahá ndula de. Padhá de, anga okpála ɨnde yi adji amene kulu bhʉ́ ká o-o abɨ́ mʉkobho gba yi-e ngao.

11 Yi lɨ bhʉ́ gʉdhʉ bini, ɨ dʉ di-e bhʉ́ kʉtɨ bini-e, yi de gɨlɨ kpála ɨnde bedhe ngʉ́ nasia yi, amba yi dʉ gba kpála ango-o akólo bhʉ́ nayie ka yi ko. 12 Yi lɨ bhʉ́ etɨ bini-e, yi de yi okpála ɨnde bhʉ́ ’tɨ ango-o mayi. 13 Ɨ dʉ me okpála na etɨ ango-o nde asia yi-e, guo ’ngʉ́ yi adhʉkʉ ne e de dʉ ne uo. Engʉ́ bini, ɨ dʉ la me okpála ango-o nde sia yi de-e, guo ’ngʉ́ gba yi-e de gie lɨe pɨ yi. 14 Ɨ dʉ me u nde sia yi de-e, u dje la di ’li yi de-e, nedhɨnga ɨnde yi ngakoto lɨe bhʉ́ ’tɨ ango-o, ɨ dʉ di-e bhʉ́ gʉdhʉ ango-o, yi de dyɨkɨ ndju doto na ’dhʉ yi ngʉ́ nasuno pɨ uo me yi atse uo atse. 15 Ma apa pɨ yi na paká me, lɨ ’kpɨ́ nakodho ’ngʉ́-o, okpála na gʉdhʉ ango-o asía lɨkabhu kpekpeke ané okpála na Sodomʉ ne Gomolo mane.»

Okpekpeke da ’ngʉ́ ɨnde akólo lɨ omʉkpata gba Yesu

(Tsia bhʉ́ Mlk. 13:9-13; di ne bhʉ́ Luk. 21:12-17.)

16 «Yi gbo nga ’dje yi! Ngama-a, ma ngatima yi maka okandɵlɵ bhʉ́ ká onʉte. ꞌE-e! Yi alá-a de, amba yi dʉ di ne bhʉkʉ bua maka opidjo. 17 Yi lila lɨyi ka okpála ndjɨndjɨ. Padhá de, anga u ambá yi bhʉ́ otilibinali, u tsia bhɨ́ yi ne fimbo bhʉ́ otɨ gba o nadje lɨ́lɨ gba Moidje-o . 18 U anʉ́ ne yi kala ongámásɨ na ndu doto di ne kala ongbengbe ongámásɨ anga yi abhuka ma. A améne lɨe mo-o ngʉbula me yi kpokpo ’ngʉ́ gba ma-a kala uo di ne kala okpála ɨnde ne omaYuda ade-o. 19 Nedhɨnga u anʉ́ ne yi lɨe kala okpála ango-o, yi akína lɨyi lɨ ’ngʉ́ ɨnde yi apá e de, di ne lele maka yi ayípa ’ngʉ́ lɨ ’ngʉ́ ango-o lɨe de. Ongʉ́ ɨnde a ayo me yi pa e, a ahá bha lɨe pɨ yi lɨ nedhɨnga ango-o. 20 Padhá de, anga engʉ́ ɨnde yi agáma e yíe ka yi de. Engʉ́ bini, Bua gba ’Dyɨ yi-e agáma ’ngʉ́ bhʉ́ yi ngae.

21 Okpála apʉ́ ondaise o me u bhili uo. ’Dyɨ ndɨlɨ apʉ́ ndɨlɨ gba e me u bhɵlɵ anɨ. Ongɨsɨ akólo ne kpekpeke ’ndjɨ pɨ okpála ɨnde azu o, u tsia pʉ́ okpála azu o me u bhili uo. 22 Ndʉ okpála hana ayála yi ka ’lɨ ma. Engʉ́ bini, kpála bhende akíbila nakolo bha bini makolo alɨ soso-o, anɨ tsia kóbho. 23 U mene yi sisiti bhʉ́ gʉdhʉ bini-e, yi de kpe bhʉ́ gʉdhʉ koko. Ma apa la pɨ yi na paká me yi ndjía nadhʉkʉ bhʉ́ ogʉdhʉ na Ɨsalaele hana de me Ndɨlɨ gba kpála nde go de-e de.

24 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me mʉkpata ne mʉsuno gba e ne engbé de, kpála na kulu ne di ngámá na kulu gba e ne engbé de. 25 A ayo me mʉkpata kolo maka mʉsuno gba e-o. A ayo di me kpála na kulu kolo maka ngámá na kulu gba e-o. Ɨ dʉ me u nde ngaꞌɨ bhʉlʉ etɨ-e me Baladjebula-a,† u aꞌɨ́ la ɨbili okpála na etɨ gba anɨ-e pɨ!

26-27 Kaka-a, yi akpé okpála ɨnde améne yi sisiti-e de! Engʉ́ ɨnde ma apa e pɨ yi bhʉ́ biti-e, yi pa ɨbili ne ngbɨkpɨ. Engʉ́ ɨnde u apa e pɨ yi bhʉ́ tʉpele-e, yi totobhɨla ɨbili ne di apɨ́ ongbʉtɨ. Padhá de, anga ndʉ ’he ɨnde awo lɨe mawo-o hana akóto bhʉ́ mbasʉ, la di-e, ndʉ ’he ɨnde na pepe hana ambɨ́la lɨe mambɨla. 28 Yi akpé obhende ngabhɵlɵ kʉte yi, ɨnde ɨ tɨ da nabhɵlɵ bua yi de-e de. Yi kpe mangbo Ebhe ɨnde ɨ tɨ da nabhɵlɵ bua yi, la di ne kʉte yi libhomu bhʉ́ djua na dʉdʉma ko. 29 Lɨ mʉ tsɨndjɨ oɨndjɨlɨndjɨlɨ bhisi-e, mo osía tété mangua tetele tɨa dho? La-a, sʉka uo bini kpí padhá de me ’Dyɨ yi Ebhe nde zɨba de-e de. 30 La pɨ yi-e, Ebhe atanga belegʉ osundjo yi hana. 31 Kaka-a, yi akpé ehe bini de. Ngayi-e, abana u po bha bhʉ́la oɨndjɨlɨndjɨlɨ bhelé-e, yi ane uo ne tata.

32 Lɨ kpála bini pa bhʉ́ ká djila okpála me nɨ ne kpála ka ma-a, ngama-a, ma apá bhadi bhʉ́ djila ’Dyɨ ma ɨnde abhʉ́lá-a me a ko naama kpála. 33 Engʉ́ bini, lɨ kpála bini pa bhʉ́ ká djila okpála me nɨ ne kpála ka ma ade-e, ngama-a, ma apá bhadi bhʉ́ djila ’Dyɨ ma ɨnde abhʉ́lá me a ko naama kpála de.»

Yesu ago nato egʉ́ sʉnda okpála

(Tsia bhʉ́ Luk. 12:51-53, 14:26-27.)

34 «Yi abhúndja de me ma ago ngʉ́ naꞌo guo ’ngʉ́ pɨ́la doto de. Ma go ngʉ́ naꞌo guo ’ngʉ́ de, engʉ́ bini, ma ago mangbo ngʉ́ nagbogbo bhʉsʉ okpála. 35 A moko, ma ago nagbogbo bhʉsʉ kpála ne ’dyɨ e.

Ma ago nagbogbo bhʉsʉ ndɨlɨ na ɵɵlɵ ne ’hi e.

Ma ago nagbogbo bhʉsʉ ɵlɵ gba ndɨlɨ-e ne ogbi e na ɵɵlɵ.

36 Kaka-a, obhʉlʉ yala gba kpála adʉ́ bha okpála na abhʉ́ ’tɨ gba anɨ ko.†

37 Kpála bhende ngakʉnda ’dyɨ e, ɨ dʉ di-e ’hi e ane ma mane-e, kpála ango-o tɨ ne ma de. La di-e, kpála bhende ngakʉnda ndɨlɨ na bhobhoko gba e, ɨ dʉ di-e ndɨlɨ na ɵɵlɵ gba e ane ma mane-e, kpála ango-o tɨ ne ma de. 38 Kpála bhende ɨ bɨ kulusi gba e‡ de, ɨ tsia kpata ma de-e, kpála ango-o tɨ ne ma de. 39 Kpála bhende alíla mʉkobho gba e-e, anɨ kpí. Engʉ́ bini, kpála bhende atsé la mʉkobho gba e ngʉbula ma-a, anɨ sía mʉkobho na kʉkʉlʉ.»

Makalá gba kpála ɨnde asía omʉkpata gba Yesu

(Tsia bhʉ́ Mlk. 9:41.)

40 «Kpála bhende asia yi-e, anɨ asia bhomʉ-o ma. La di-e, kpála bhende asia ma-a, anɨ asia bhomʉ-o kpála bhende atima ma ko. 41 Kpála bhende asia polofeta anga a ko polofeta-a, anɨ asía makalá ɨnde atɨ ne opolofeta. La di-e, kpála bhende asia kpála na ngbingbili anga a ko kpála na ngbingbili-e, anɨ asía makalá ɨnde atɨ ne okpála na ngbingbili-o. 42 Ma apa pɨ yi na paká me kpála bhende ahá ngabha kópo kpina ’ngu bini pɨ sʉka okpála ɨnde lɨ okpála ngau o padhá ɨnde-e anga a ko mʉkpata gba ma-a, kpála ango-o asía makalá gba e masia.»

11

1 Lɨ Yesu andjia naha olɨ́lɨ bhomʉ-o lɨe pɨ omʉkpata gba e ndjɨkpa ne ká bhisi-e, anɨ ayie oo. Anɨ atsia anʉ ngʉ́ nasuno di ne nakpokpo eli gba Ebhe-e bhʉ́ ogʉdhʉ na ndu doto na Galilaya.

Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála atima okpála nayi ’ngʉ́ pɨndjɨ Yesu

2 Lɨ Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála adʉ lɨe bhʉ́ tɨkpʉ-o, anɨ adje ngali okulu lɨ Kilisito adʉ amene e-o. Abhomʉ-o, anɨ atsia atima omʉkpata gba e 3 me u nʉ yi anɨ me: «Mʉ ne Masɨya ɨnde ayo me Ebhe tima e? Ne me ayo me ya adjeke kpála koko?» 4 Yesu agie pɨ uo me: «Yi nʉ kpokpo engʉ́ ɨnde yi ngadje e ne bhende yi ngau e pɨ Djaa: 5 okpála ɨ u ’kpɨ́ de-e ngau ’kpɨ́, obhende ne eze lɨ ’dhʉ o-o ngadhʉkʉ ndjɨndjɨ, obhʉlʉ kába ngakobho, obhende ɨ dje ’kpɨ́ de-e, la di ngadje ’kpɨ́, obhende amu-o ngazuku, okpála bhende ngau lɨo padhá kala Ebhe-e la di ngadje Bádha Ngali . 6 A ko djalɨ pɨ kpála ɨnde lɨ engʉ́ gba ma-a bhɵ́lɵ nabhuka gba e mabhɵlɵ de ko.»

Yesu akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála

(Tsia bhʉ́ Luk. 7:18-35.)

7 Lɨ omʉkpata gba Djaa aholo ’nʉ́ lɨe, Yesu atsia aholo nakpokpo ’ngʉ́ lɨ ’ngʉ́ gba Djaa pɨ kambɨ okpála ɨnde adʉ oo me: «Yi anʉ ɨgɨnɨ natsia abhʉ́ mili bɨlɨ-e nɨ? Yi anʉ ɨgɨnɨ natsia mbamba ɨnde lɨ anvi ngadyɨkɨ e? A mo-o ade. 8 Ɨ dʉ mo-o de-e, yi anʉ nga ɨgɨnɨ natsia nɨ? Yi anʉ ɨgɨnɨ natsia kpála ɨnde adyɨ babadha bongo-o ? La-a, okpála bhende adyɨdyɨ obabadha bongo-o, u dʉdʉ bhʉ́ oetɨ gba ongbengbe ongámásɨ. 9 Yi anʉ nga la ɨgɨnɨ natsia nɨ? Yi anʉ ɨgɨnɨ natsia polofeta ? A moko. Ma apa pɨ yi me, yi anʉ ɨgɨnɨ natsia kpála ɨnde ane belegʉ polofeta mane. 10 Padhá de, anga a ko kpála ɨnde lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa nanɨ lɨ ’ngʉ́ gba e me:

‹Ebhe apa me, ma ngatima bhʉlʉ titima gba ma-a pɨ mʉ kalanʉ

ngʉ́ naleke kpadjɨ pɨ mʉ.†›

11 Ngama-a, ma apa pɨ yi na paká me, bhʉ́ ká okpála-kʉtɨ-e, kpála bini ɨnde akoto, ɨnde ngbéngbé ane Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála belegʉ ade bini. La-a, ndʉ okpála hana ɨnde azɨba Naʉ na abhʉ́lá-a , abana anɨ dʉ bha mbomboye pɨ-ie, anɨ ane Djaa ne engbé.

12-14 Padhá de, anga ndʉ opolofeta hana di ne lɨ́lɨ gba Moidje akpokpo ngali Naʉ na abhʉ́lá nakolo makolo lɨ nedhɨnga gba Djaa-o. Ɨ dʉ me yi nde akʉnda nazɨba engʉ́ ma apa e, Djaa ne Elɨya ɨnde a ayo nanɨ me anɨ go-o ngae. Nayie bhʉ́ nedhɨnga gba Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála akolo pɨ mbɨa ɨnde-e, Naʉ na abhʉ́lá bhʉ́ gbene. La di-e, omangopu ngamene ne kpéke hana me o siti masiti. 15 A ayo me kpála ɨnde lɨ e ne djedje ngʉ́ nadje ’kpɨ́-e djedje!

16 Ma tɨ́ da nasuno okpála na nakɨ ɨnde-e lɨ da? Uo maka ongɨsɨ ɨnde adʉlʉ bhʉ́ mbadhasʉ.

17 Okoko ngaꞌu mbálá na ebɨ pɨ obɨ o,

engʉ́ bini, obhe u aꞌu mbálá ango-o pɨ o ayala nadho ’bɨ!

U ali matá etsi na da kuo pɨ uo,

engʉ́ bini, u ayala naku ’gbá!

18 Yi maka ongɨsɨ ɨnde ayala nadho ’bɨ di ne naku ’gbá bhomʉ. Padhá de, anga a maka lɨ Djaa ago nanɨ lɨe-o. Anɨ ago maka kpála ɨnde bhʉ́ dá kuo. Anɨ zʉ ’he de, anɨ ndjɨ di vino de, yi atsia apa me: ‹A bhʉ́ anɨ ne siti bua !› 19 Ndɨlɨ gba kpála ago di. Anɨ ago maka kpála ɨnde bhʉ́ dá ’bɨ. Anɨ azʉ ’he, anɨ andjɨ di vino, do yi de me: ‹Yi tsia nga kpála ɨnde. Anɨ bha bini ngabhundja nazʉ ’he ne nandjɨ vino! A ko olia ondɵmbɨ na mandjandja, di ne okpála na sisiti!› Engʉ́ bini, bhʉ́ natsia nganda okulu gba Ebhe-e, a ngasuno pɨ yi me ɨmbɨlangʉ gba anɨ-e ngbingbili.»

Okpála na ogʉdhʉ gba omaYuda ɨnde ayala nadji bua o

(Tsia bhʉ́ Luk. 10:13-15.)

20 Abhomʉ-o, Yesu aholo nagama ’ngʉ́ ne ndje djila pɨ okpála na ogʉdhʉ ɨnde anɨ amene nanɨ ongamba ’ngʉ́ gba e bhelé bhʉ́ e-o. Padhá de, anga okpála ango-o dji nanɨ bua o de. 21 Anɨ adʉ apa me: «A ko lɨkabhu pɨ yi, okpála na gʉdhʉ na Koladjina! A ko lɨkabhu pɨ yi, okpála na gʉdhʉ na Betesaida! Padhá de, anga ma amene ongamba ’ngʉ́ bhelé bhʉ́ ogʉdhʉ gba yi-o. Engʉ́ bini, yi dji bua yi de. La-a, ma méne nanɨ ongamba ’ngʉ́ bhomʉ-o bhʉ́ ogʉdhʉ na Tile ne Sidona-a,* okpála na ogʉdhʉ ango-o de adyɨ nanɨ gonia, u túko embɨ bhʉ́ ’ndjɨ o didili naali, u tsia djí bua o. 22 A moko. Ma apa pɨ yi me, lɨ ’kpɨ́ lɨ Ebhe akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe, lɨkabhu gba yi-e ané bhende gba okpála na Tile ne Sidona mane.

23 Ne yi di, okpála na gʉdhʉ na Kapalanauma, yi abhundja naayi me u aꞌéꞌe yi akolo abhʉ́lá-a? A mo-o ade. U akɵ́ yi ne kuto, akólo bha bini lɨ bɨlɨ gba okpála ɨnde amu. Padhá de, anga ma amene ongamba ’ngʉ́ bhelé bhʉ́ gʉdhʉ gba yi-o. Engʉ́ bini, yi dji bua yi de. La-a, ma méne nanɨ ongamba ’ngʉ́ bhomʉ-o bhʉ́ gʉdhʉ na Sodomʉ-o, gʉdhʉ ango-o de nga bha bhʉ́ka, nakolo pɨ nakɨ. 24 Kaka-a, ma apa pɨ yi me, lɨ ’kpɨ́ lɨ Ebhe akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe, lɨkabhu gba yi-e ané bhende gba okpála na Sodomʉ mane.»

Ako djalɨ pɨ okpála ɨnde ngau lɨo padhá kala Ebhe

(Tsia bhʉ́ Luk. 10:21-22.)

25 Bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, Yesu atsia apa me: «Ma ngadhɵgɵ mʉ, ’Dyɨ ma, Ngámá na abhʉ́lá ne Ngámá na doto. Padhá de, anga engʉ́ ɨnde mo owo e pɨ okpála ɨnde ngabhundja me a bhʉ́ ’ndjɨ o ne ɨmbɨlangʉ-o, mo ombamba tata pɨ obhende ngau lɨo me o ne okpála na padhá kala mʉ! 26 A moko, ’Dyɨ ma, anga bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba mʉ-o, mo okʉnda bha nanɨ me a adʉ moko.

27 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me ’Dyɨ ma asuno ndʉ ’ngʉ́ hana mʉma. Kpála bini mbɨla Ndɨlɨ-e de, bha bini ’Dyɨ Ndɨlɨ-o. Kpála bini mbɨla la di ’Dyɨ Ndɨlɨ-e de, bha bini Ndɨlɨ gba anɨ-o, a la di-e kpála bhende lɨ Ndɨlɨ-e akʉnda nasuno anɨ pɨ e ko.

28 Yi andala ka okpekpeke lɨ́lɨ di ne okpekpeke da ’ngʉ́ ɨnde u ngabu e pɨ́ yi-o. Mbɨa ɨnde-e, yi go bhaka ma, ma ꞌe pɨ́ yi maꞌe, amba ma ha naguo pɨ yi. 29 Yi mene olɨ́lɨ gba ma-o, amba yi ꞌo me ma suno engʉ́ pɨ yi. Padhá de, anga ma súno pɨ yi ne bhʉkʉ bua di ne naꞌo lɨma ne kuto. Yi mene mo-o, yi tsia sía naguo pɨ yi makpe. 30 A moko, da namene ongʉ́ ɨnde ma akʉnda e di ne olɨ́lɨ gba ma-a kpekpeke ade.»

12

Yesu ne ngámá pɨ́ ’ndjɨ ekpɨ́ naguo gba omaYuda

(Tsia bhʉ́ Mlk. 2:23-28; di ne bhʉ́ Luk. 6:1-5.)

1 Bhʉ́ oekpɨ́ bhomʉ-o, Yesu ne omʉkpata gba e adʉ akodho ’kpɨ́ bhʉ́ ngu ’zʉ ɨnde u aꞌɨ e me ngano. A adʉ ekpɨ́ naguo gba omaYuda-o . Omʉkpata gba anɨ adʉ ne gʉmʉ. Abhomʉ-o, u aholo nakodho ’ndjɨ ’ndjɨ, u atsia adʉ nazʉzʉ. 2 Lɨ omʉFalisai au lɨe mo-o, u atsia apa pɨ Yesu me: «Ka nɨ lɨ omʉkpata gba mʉ-o ngamene kulu lɨe bhʉ́ ’kpɨ́ naguo me lɨ́lɨ gba nɨ́-e nde zɨba mo-o de-e?» 3 Yesu agie pɨ uo me: «Yi tanga nga engʉ́ ɨnde lɨ Davidi amene nanɨ e dɨ, nedhɨnga ɨnde lɨ ngaanɨ makpe ne okpála gba e, u adʉ lɨe ne gʉmʉ-o? 4 Anɨ alɨ nanɨ bhʉ́ ’tɨ Ebhe, ngaanɨ ne okpála gba e, u atsia azʉ mapa ɨnde u aha e pɨ Ebhe-o. A ayo la nanɨ pɨ sʉka uo bini nazʉzʉ de. Engʉ́ bini, a ayo bha nanɨ me azʉ mapa ango-o ne odimandɵ gba Ebhe .

5 Ne me engʉ́ ɨnde bhʉ́ lɨ́lɨ gba Moidje-e , yi tanga nga dɨ? Lɨ́lɨ gba Moidje apa me, lɨ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda-a, odimandɵ ɨnde ngamene kulu bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe-e ngagʉmʉ bhomʉ-o lɨ́lɨ na ekpɨ́ naguo-o. La-a, u ꞌó ’ngʉ́ pɨ́ uo kaka de! 6 Engʉ́ bini, ma apa la pɨ yi me kpála bini bhʉ́ ká yi sɨ, anɨ ane ’ngbé ’tɨ Ebhe mane. 7 Ɨ dʉ́ me yi mbɨ́la engʉ́ ɨnde lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa e uu-o, yi de ꞌó engʉ́ pɨ́ okpála bhomʉ-o de. Padhá de, anga Bhuku gba Ebhe apa me: ‹Engʉ́ ɨnde a nga lɨ ma naali-e, a ko nadje ndjinga okpála koko, a ko naha makiso de.†›» 8 Yesu atsia abu tata-a me: «Ngama, Ndɨlɨ gba kpála-a, ma ne ngámá pɨ́ ’ndjɨ ekpɨ́ naguo.»

9 Pɨpɨta-a, Yesu ayie oo, anɨ atsia anʉ alɨ bhʉ́ etɨ gba uo nadje lɨ́lɨ gba Moidje-o . 10 Bhʉ́ ’tɨ oo, kpála bini ɨnde lɨ ’kpa e andɨa adʉ oo. OmʉFalisai adʉ akʉnda naꞌo ’ngʉ́ pɨ́ Yesu. Kaka-a, u ayi anɨ me: «Lɨ́lɨ gba nɨ́-e azɨba me u kobho kpála bhʉ́ ’kpɨ́ naguo uu?» 11 Yesu agie pɨ uo me: «A ko da bhʉ́ ká yi ɨnde ɨ dʉ ka e ne koli kandɵlɵ bini-e, lɨ kandɵlɵ ango-o tɨ bhʉ́ ’dú lɨ ’kpɨ́ naguo, anɨ nʉ́ nagbe anɨ de-e? 12 La-a, kpála-kʉtɨ ane kandɵlɵ bhʉtsibhʉtsi! Kaka-a, lɨ́lɨ azɨba namene bádha ’ngʉ́ bhʉ́ ’kpɨ́ naguo.» 13 Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ kpála ango-o me: «Gbele ’kpa mʉ.» Kpála ango-o agbele ’kpa e, ’kpa anɨ atsia akolo ndjɨndjɨ maka ’kpa anɨ bhe koko-o. 14 Pɨpɨta-a, omʉFalisai aze kilidjo. U apo bhʉ́la o ngʉ́ nagɨlɨ kpadjɨ me o bhɵlɵ Yesu.

Yesu ne kpála ɨnde lɨ Ebhe abhʉ e ngʉ́ kulu gba e-o

15 Lɨ Yesu ambɨla lɨe me omʉFalisai ngagɨlɨ nabhɵlɵ nɨ-e, anɨ ayie lɨ bɨlɨ ango-o. Bhiti okpála akpata anɨ, anɨ atsia akobho ndʉ obhende adʉ ne kuo hana. 16 Engʉ́ bini, anɨ agbele ’dje uo kpekpeke me u apá pɨ kpála bini de me nɨ ne da-ie de, 17 ngʉbula me engʉ́ ɨnde lɨ polofeta Ɨsaya apa nanɨ e amene lɨe. Polofeta Ɨsaya apa nanɨ me:

18 «Ebhe apa me:

‹Tsia nga bali gba ma ɨnde ma abhʉ nanɨ e-o,

ma kʉnda anɨ naali, engʉ́ gba anɨ-e nga lɨ ma naali.

Ma aꞌó Bu Bhobua gba ma-a pɨ́ anɨ,

anɨ tsia kpókpo ngbili ’ngʉ́ pɨ ndʉ opiga hana.

19 Anɨ bí bhaiki ne kpála bini de, anɨ gáma kpéke ’ngʉ́ de.

U djé ’li anɨ lɨ okpadjɨ de.

20 Anɨ bú dú mbamba ɨnde agʉmʉ-o de,

anɨ bʉ́lʉ dhegʉ eke ɨnde ngatsi-e de.

Anɨ améne mo-o akólo lɨ ’kpɨ́ ɨnde

anɨ aꞌó lɨe me ngbili ’ngʉ́ kolo angu e pɨ́la doto ko.

21 Abhomʉ-o, lɨ ndʉ opiga hana tsia ꞌó nabhuka gba o-o bhʉ́ anɨ.†›»

OmʉFalisai apa me Yesu ngamene kulu ne angu
gba Baladjebula

(Tsia bhʉ́ Mlk. 3:22-30; di ne bhʉ́ Luk. 11:14-23.)

22 Abhomʉ-o, u ago pɨ Yesu ne kpála bini ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de, ɨ bhʉ di ’ngʉ́ de, anga adʉ bhʉ́ kpála ango-o ne siti bua . Yesu akobho kpála ango-o, anɨ atsia aholo nagama ’ngʉ́ di ne nau ’kpɨ́. 23 Bhiti okpála hana angamba, u atsia aholo napa me: «A ɨnde-e Ndɨlɨ gba Davidi-e dɨ?» 24 Lɨ omʉFalisai adje engʉ́ bhomʉ-o lɨe, u atsia apa me: «Kpála bhomʉ-o ngapandja osisiti bua padhá ade, Baladjebula, ngámá gba osisiti bua-a, ngaha angu pɨ anɨ ngae!»

25 Engʉ́ bini, Yesu adʉ ambɨla mabhundja gba uo hana. Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ndʉ kʉtɨ hana, ɨ dʉ me okpála kpála nde dje lɨo de-e, kʉtɨ ango-o pípilo me a nde akpɵdhɵlɵ. Okpála na gʉdhʉ bini, ɨ dʉ di-e piga bini, ɨ dʉ me u nde dje lɨo de-e, gʉdhʉ ango-o, ɨ dʉ di-e piga ango-o lʉ́-ʉ de. 26 Ɨ dʉ me Satana nde ngabhike Satana-a, amba anɨ agbogbo bhomʉ-o bhʉsʉ e ngae makpe. Ɨ dʉ la mo-o, kʉtɨ gba anɨ-e lʉ́ lele pɨ? 27 Ɨ dʉ me ngama-a, ma nde ngapandja osisiti bua ka angu gba Beledjebula-a, omʉkpata gba yi-e ngapandja naao uo ka angu gba da? Kaka-a, omʉkpata gba yi-e akódho galikpe ’ngʉ́ gba yi-e ngao makpe. 28 Engʉ́ bini, ɨ dʉ la me ma nde ngapandja osisiti bua ka angu gba Bua gba Ebhe-e, bhobhomʉ-o asuno me Naʉ gba Ebhe-e akolo lɨ yi akolo.

29 Kpála bini tɨ da nalɨ bhʉ́ ’tɨ gba kpéke kpála, anɨ tsia bhá ohe gba anɨ-e de. Anɨ kʉnda nalɨ bhʉ́ ’tɨ gba anɨ ngʉ́ nabha ohe gba anɨ-e hana-a, anɨ gbíte ngaɨza anɨ kalanʉ. Pɨpɨta-a, anɨ tsia lɨ́ bhʉ́ ’tɨ gba anɨ ngʉ́ nabha ohe gba anɨ-o. 30 Kpála bhende ne ma bhʉ́ dabɨlɨ bini ade-e, a ko bhʉlʉ yala gba ma. Kpála bhende ngapo la di bhʉ́la okpála bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma ade-e, anɨ ngatsambala uo matsambala.

31 Kaka-a, ma apa pɨ yi me, okpála asía mambu lɨ ndʉ osisiti ’ngʉ́ di ne lɨ ndʉ osobho ɨnde lɨ okpála ngasobho Ebhe ne e hana. Engʉ́ la bini, lɨ kpála sobho Bu Bhobua-a, anɨ sía mambu de. 32 Ɨ dʉ me kpála nde apa siti ’ngʉ́ lɨ kʉte ma, ngama Ndɨlɨ gba kpála-a, Ebhe mbu lɨ anɨ tété. Engʉ́ la bini, ɨ dʉ me kpála nde asobho Bu Bhobua-a, Ebhe mbú lɨ anɨ tété bhʉ́ nedhɨnga na nakɨ ɨnde-e de, anɨ mbú di lɨ anɨ tété bhʉ́ nedhɨnga ɨnde ngago-o de.»

U mbɨmbɨla ndula lɨ lɨ́ e

(Tsia bhʉ́ Luk. 6:43-45.)

33 «Ɨ dʉ me ndula nde ndjɨndjɨ-e, lɨ́lɨ́-e dʉ́ bhadi ndjɨndjɨ. Ɨ dʉ me a nde bhʉ́ ndula ne kuo-o, lɨ́lɨ́-e dʉ́ sisiti. U mbɨmbɨla ndula lɨ lɨ́ e.

34 Ngayi opiga mbʉma ɨnde-e, yi tɨ da napa ongʉ́ na babadha lele pɨ, me yi nde ne okpála na sisiti-e? Padhá de, anga ebhɵ ngapa engʉ́ ɨnde abedhe lɨ bhobua mabedhe ko. 35 Kpála na babadha-a, ka bádha ’ngʉ́ ɨnde lɨ bhobua anɨ-e, anɨ apá bhadi bádha ’ngʉ́. Engʉ́ bini, kpála na sisiti-e, ka siti ’ngʉ́ ɨnde lɨ bhobua anɨ-e, anɨ apá bhadi engʉ́ na sisiti. 36 Kaka-a, ma apa pɨ yi me, bhʉ́ nedhɨnga nakodho ’ngʉ́ gba okpála-a, okpála apá ta oeli na padhá padhá ɨnde lɨ u apa e hana. 37 Padhá de, anga Ebhe akódho ’ngʉ́ gba mʉ-o lɨ nakpata ’li mʉ. Ɨ dʉ me mʉ nde apa oeli na babadha-a, anɨ ꞌó mangɨmbo pɨ́ mʉ de, ɨ dʉ me mʉ nde apa oeli na sisiti-e, anɨ ꞌó mangɨmbo pɨ́ mʉ.»

Omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje ne omʉFalisai ayo ngamba ’ngʉ́ ka Yesu

(Tsia bhʉ́ Mlk. 8:11-12; di ne bhʉ́ Luk. 11:29-32.)

38 Abhomʉ-o, omʉsuno koko na lɨ́lɨ gba Moidje di ne omʉFalisai koko apa pɨ Yesu me: «Mʉsuno, ya akʉnda me mene ehe bini pɨ ya ɨnde asuno me mo oyie bha ndjʉ agba Ebhe.» 39 Do anɨ pɨ uo me: «Okpála na nakɨ ɨnde-e sisiti, u bhuka la di Ebhe ne bua o bini de, u ngayo ngamba ’ngʉ́. Engʉ́ bini, Ebhe méne ngamba ’ngʉ́ pɨ uo bini de, bha bini bhende anɨ amene nanɨ e lɨ polofeta Djonasɨ ko. 40 Padhá de, anga maka lɨ Djonasɨ asɨ nanɨ lɨe ekpɨ́ bata, di ne sukpe bata bhʉ́ ’bu ’ngbé sungu-o, ngama Ndɨlɨ gba kpála-a, ma asɨ́ bhadi bhʉ́ lata ekpɨ́ bata di ne sukpe bata moko. 41 Lɨ ’kpɨ́ lɨ Ebhe akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe, okpála na Ninive akóto kala Ebhe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála na nakɨ ɨnde, lɨ okpála na Ninive tsia ꞌó ’ngʉ́ pɨ́ okpála na nakɨ-o. Padhá de, anga u adji nanɨ bua o lɨ nedhɨnga u adje ngali gba Ebhe ɨnde lɨ Djonasɨ adʉ akpokpo e-o. Yi mbɨla la ndjɨndjɨ me, kpála bini sɨ, anɨ ngbéngbé ane Djonasɨ mane!

42 Matá di-e, lɨ ’kpɨ́ lɨ Ebhe akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe, ’ngbé ngámá na ɵɵlɵ ɨnde adʉ nanɨ atsia ’kpɨ́ lɨ ndu doto na Saba-a, akóto kala Ebhe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála na nakɨ ɨnde. Anɨ tsia ꞌó ’ngʉ́ pɨ́ uo, anga anɨ ayie nanɨ tsutsu ngʉ́ nanʉ nadje eli na ɨmbɨlangʉ gba Salomo-o. Yi mbɨla la ndjɨndjɨ me, kpála bini sɨ, anɨ ngbéngbé ane Salomo mane! Engʉ́ bini, ngayi-e, yi dje anɨ de.»

Gbitaku pɨndjɨ nagie matá lɨe ka siti bua bhʉ́ kpála

(Tsia bhʉ́ Luk. 11:24-26.)

43 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa matá gbitaku pɨ kambɨ okpála me: «Adʉ nanɨ bhʉ́ kpála bini ne siti bua. Nedhɨnga lɨ siti bua akoto lɨe bhʉ́ anɨ-e, siti bua ango-o anʉ ne djakadha abhʉ́ obɨlɨ ɨnde lɨ engu nde lɨ e ade* ngʉ́ nagɨlɨ bɨlɨ naguo ka e tété. Engʉ́ bini, anɨ u de. 44 Anɨ atsia apa lɨ bua e me: ‹Ma gie nga lɨma bhʉ́ ’tɨ gba ma ɨnde ma akoto nako bhʉ́ e-o.› Anɨ akolo oo, anɨ abhaka me a nde padhá, u nde apo mapo, u nde aleke ndjɨndjɨ. 45 Abhomʉ-o, anɨ anʉ, anɨ abha osisiti bua koko mananɨka ɨnde ane anɨ ne siti. U agie lɨo, u alɨ bhʉ́ ’tɨ-o, u atsia dʉlʉ oo. Mʉkobho gba kpála ango-o atsia akolo la matá pɨpɨta-a sisiti naali ane bhende na kalanʉ-o mane. A adʉ́ bhadi pɨ osisiti okpála na nakɨ ɨnde-e moko.»

’Hi Yesu ne ondaise Yesu ngao dho?

(Tsia bhʉ́ Mlk. 3:31; di ne bhʉ́ Luk. 8:19-21.)

46 Yesu adʉ ngabha nagama ’ngʉ́ pɨ kambɨ okpála-o. Me-e, ’hi anɨ di ne ondaise anɨ akolo. U alʉlʉ akilidjo, u adʉ agɨlɨ me o gama ’ngʉ́ ne anɨ. [ 47 †] 48 Yesu agie pɨ kpála ɨnde apa ’ngʉ́ pɨ anɨ-e me: «’Hi ma ngae dho, ondaise ma la di ngao dho?» 49 Pɨpɨta-a, anɨ aꞌe ’kpa e, anɨ asuno omʉkpata gba e-o. Anɨ atsia apa me: «Yi tsitsia, ’hi ma ne ondaise ma ngao ɨnde. 50 Padhá de, anga kpála ɨnde ngamene engʉ́ lɨ ’Dyɨ ma ɨnde abhʉ́lá-a ngakʉnda e, kpála ango-o, a ko ndai ma na bhobhoko, a ko ndai ma na ɵɵlɵ, a ko la di ’hi ma-a ngae.»

13

Gbitaku gba kpála nalu nguwa

(Tsia bhʉ́ Mlk. 4:1-9; di ne bhʉ́ Luk. 8:4-8.)

1 Bha lɨ ’kpɨ́ ango-o, Yesu akoto kilidjo. Anɨ atsia anʉ adʉ kuto lɨngo ekpɵ. 2 Abhomʉ-o, bhiti okpála na bhibhiti ago apo bhʉ́la o de anɨ. Kaka-a, anɨ anʉ aꞌʉ bhʉ́ zabʉ bini, anɨ atsia adʉ bhʉ́bhʉ́ ngʉ́ nasuno pɨ uo. Bhiti okpála bhomʉ-o atsia alʉlʉ naao lɨngo ’ngu-o.

3 Anɨ atsia aholo nakpokpo ’ngʉ́ pɨ uo bhelé bhʉ́ ogbitaku. Anɨ adʉ apa pɨ uo me: «Ekpɨ́ bini, kpála bini nalu nguwa anʉ abhiye gba e ngʉ́ nabala nguwa. 4 Nedhɨnga anɨ adʉ ababala lɨe, té nguwa koko abala lɨngo ’hi kpadjɨ. Odhu ago, u atsia ahopo nguwa ango-o hana má kpɵkɵbhɵ! 5 Olɨ́ nguwa koko abala lɨ bɨlɨ na teme, ɨnde lɨ doto dʉ lɨ e bhelé de. Ɨ nde lɨe me doto dʉ sasa bhelé de-e, ezʉ-o akɵ má gala ka lɨ doto akpa sasa lɨe-o. 6 Lɨ ela akolo la lɨe kpekpeke-e, a atsulu ezʉ-o, ezʉ atsia aꞌʉlʉ ka ndɨbhɨlɨ sisie-o. 7 Olɨ́ nguwa koko abala lɨ bɨlɨ lɨ lɨ́ oulu na eti adʉ lɨe. Oeti abhele, a atsia anguvo bhobhomʉ-o hana. 8 Olɨ́ nguwa koko abala bhʉ́ doto na dobho, a atsia alɨ lɨ́lɨ́: bhe bini-e alɨ lɨ́lɨ́ kámá bini, koko-o alɨ lɨ́lɨ́ ndjɨkpa madhɨa, koko-o alɨ lɨ́lɨ́ ndjɨkpa bata.» 9 Yesu atsia apa matá me: «Yi dje ndjɨndjɨ, ɨ dʉ me a nde lɨ yi ne djedje ko!»

Yesu adʉ akpo ’ngʉ́ pɨ okpála bhʉ́ ogbitaku ka nɨ?

(Tsia bhʉ́ Mlk. 4:10-12; di ne bhʉ́ Luk. 8:9-10.)

10 Abhomʉ-o, omʉkpata gba Yesu adyudyo lɨo de anɨ, u atsia ayi anɨ me: «Mʉ ngakpokpo ’ngʉ́ pɨ okpála bhʉ́ ogbitaku ka nɨ?» 11 Do anɨ de-e: «Ma ngakpo ’ngʉ́ pɨ uo bhʉ́ ogbitaku anga Ebhe ha nambɨla ngbadhʉ ’ngʉ́ na Naʉ na abhʉ́lá-a pɨ uo de. Anɨ aha mangbo pɨ yi. 12 Padhá de, anga kpála ɨnde anɨ aha ngbadhʉ ’ngʉ́ ango-o pɨ e-e, anɨ aꞌó matá koko pɨ anɨ pépé. Kpála ango-o tsia dʉ́ ne di bhelé. Engʉ́ bini, kpála bhende anɨ ha pɨ e de-e, anɨ adhépe belegʉ dhegʉ bhende ka anɨ-o. 13 Ka ’ngʉ́ ango-o, ma ngakpo ’ngʉ́ pɨ uo bhʉ́ ogbitaku.

Padhá de, anga u ngatsia ’kpɨ́, u u la ’kpɨ́ de,

u ngagbo ’dje o, u dje la ’kpɨ́ de, u kɵ la di mboli ’ngʉ́ bini de.

14 Abhomʉ-o, engʉ́ ɨnde lɨ polofeta Ɨsaya apa e, a atsia amene lɨe pɨ uo, engʉ́ ɨnde me:

‹Ebhe apa me: Yi adʉ́ adje ’kpɨ́, yi kɵ́ la mboli engʉ́ ango-o de.

Yi adʉ́ atsia ’kpɨ́, yi ú la ’kpɨ́ de.›

15 ‹Padhá de, anga Ebhe apa me: okpála ɨnde-e agbite bua o,

ngʉbula me o kɵ́ matá mboli ’ngʉ́ de.

U anini djila o,

amba o oú matá ’kpɨ́ de,

u anini ’dje o,

amba o odjé matá ’kpɨ́ de.

U kʉnda nanɨ nadji bua o de,

abhomʉ-o, ma tsia tɨ nanɨ da nakobho uo de.†›

16 La pɨ yi-e, a ko djalɨ pɨ yi anga djila yi ngau ’kpɨ́, ’dje yi la di ngadje ’kpɨ́. 17 Ma apa pɨ yi na paká me opolofeta bhelé, di ne okpála na ngbingbili bhelé adʉ nanɨ ne gʉmʉ nau ongʉ́ yi ngau e ɨnde, la-a, u tsia u de. U adʉ nanɨ ne gʉmʉ nadje ongʉ́ yi ngadje e ɨnde, la-a, u tsia dje de.»

Yesu ambamba ta gbitaku gba kpála nalu nguwa

(Tsia bhʉ́ Mlk. 4:13-20; di ne bhʉ́ Luk. 8:11-15.)

18 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa matá pɨ omʉkpata gba e me: «Ngayi-e, yi dje nga la ta gbitaku gba kpála nalu nguwa-o. 19 Obhende ngadje ngali na Naʉ gba Ebhe-e , ɨ kɵ mbolimboli de-e, uo maka ngo ’hi kpadjɨ ɨnde lɨ nguwa atɨ lɨ e-o. Djabʉlʉ ngago, anɨ tsia dhépe ’li Ebhe ɨnde u asia e lɨ bua o-o. 20 Okpála koko maka bɨlɨ na teme ɨnde lɨ nguwa atɨ lɨ e-o. U ngadje eli-o, u tsia sía kolo ne djalɨ. 21 Engʉ́ bini, u ꞌo de me eli-e toto sie e abhʉ́ o-o de. U ngaha lɨo ngánga bha ngʉbula nedhɨnga bedɨ. Abhomʉ-o, ɨ dʉ me lɨkabhu, ɨ dʉ di-e mbolo nde ago kabula eli gba Ebhe-e , u ngabala ’kpa lɨ nabhuka má gala!

22 Okpála koko maka bɨlɨ lɨ lɨ́ oulu na eti adʉ lɨe-o. U adje eli-o, engʉ́ bini, gʉmʉ ’he na doto ɨnde bhʉ́ dabɨlɨ bini ne eu lɨ tɨa na doto ɨnde-e ngapite uo ne e, nganguvo eli gba Ebhe-e bhʉ́ uo. Kaka-a, a tsia lɨ́ lɨ́lɨ́ belegʉ de bini. 23 Engʉ́ bini, okpála koko maka doto na dobho. U ngadje eli-o, u la di ngakɵ mbolimboli. Kaka-a, kulu gba uo ngazu nguwa. Kulu gba okpála koko ngazu nguwa kámá bini, bhe gba okoko ndjɨkpa madhɨa, bhe gba okoko ndjɨkpa bata.»

Gbitaku pɨndjɨ siti ulu

24 Yesu atsia apa matá gbitaku koko pɨ okpála adʉ adje anɨ-e me: «Naʉ na abhʉ́lá-a mana lɨe ne engʉ́ ɨnde: bhoko bini alu nanɨ bádha nguwa abhiye gba e. 25 Sukpe bini, nedhɨnga lɨ ndʉ okpála hana adʉ lɨe tɨla-a, bhʉlʉ yala gba anɨ-e ago. Anɨ atsia alu siti ulu bhʉ́ ká nguwa-o, anɨ atsia atapa. 26 Ezʉ-o akɵ, abhele, atsia aba lɨ́lɨ́. Abhomʉ-o, siti ulu-o atsia akoto di. 27 Okpála na kulu gba bhʉlʉ edyɨ-e ago ayi anɨ me: ‹Ngámá, siti ulu ɨnde-e ayie bhʉ́ bádha nguwa mo olu nako e bhʉ́ ’dyɨ gba mʉ-o su?› 28 Do anɨ pɨ uo me: ‹Bhʉlʉ yala amene engʉ́ bhomʉ-o ngae.› Abhomʉ-o, okpála na kulu-o atsia ayi anɨ me: ‹Mo okʉnda me ya nʉ luko siti ulu ango-o?› 29 Anɨ agie pɨ uo me: ‹Yi alúko de, anga yi luko-o, yi nʉ́ lúko siti ulu bhomʉ-o ne ezʉ-o bhʉ́ dabɨlɨ bini. 30 Yi ꞌo me ndʉndʉ bhisi hana bhele bhʉ́ dabɨlɨ bini akólo nedhɨnga naꞌe nguwa abhiye-o. Nedhɨnga naꞌe nguwa abhiye-e, ma apá pɨ okpála naꞌe nguwa-a me u ꞌe ngaɨza siti ulu-o. U gbigbite ꞌiꞌi ngʉbula natsutsulu, amba pɨpɨta-a, u ꞌo nguwa-a bhʉ́ ngbokopi gba ma-o.›»

Gbitaku pɨndjɨ lɨ́ mʉtadi

(Tsia bhʉ́ Mlk. 4:30-32; di ne bhʉ́ Luk. 13:18-19.)

31 Yesu akpokpo matá gbitaku koko pɨ okpála adʉ adje anɨ-e pɨndjɨ lɨ́ ndula ɨnde u aꞌɨ e me mʉtadi.* Anɨ pɨ uo me: «Naʉ na abhʉ́lá-a mana lɨe ne lɨ́ mʉtadi. Kpála bini aha, anɨ atsia alu abhiye gba e. 32 A ko lɨ́ ndula na yeye ane mane bhʉ́ ká olɨ́ nguwa hana. Engʉ́ la bini, ɨ dʉ me a nde akɵ-o, ɨ né ndʉ ezʉ ɨnde abhʉ́ ’dyɨ-e hana ne endjá, ɨ kólo ’ngbé ndula da napa me odhu na abhʉ́lá go nayiki ’tɨ o bhʉ́ oyáyá-o.»

Gbitaku pɨndjɨ levile

(Tsia bhʉ́ Luk. 13:20-21.)

33 Yesu akpokpo matá gbitaku koko pɨ okpála adʉ adje anɨ-e me: «Naʉ na abhʉ́lá mana lɨe ne levile ɨnde lɨ ɵlɵ aha e, anɨ atsia akpɵdhɵlɵ ne bhiti fufú. Abhomʉ-o, fufú-o hana atsia afuka.»

Yesu adʉ akpo ’ngʉ́ bhʉ́ ogbitaku ka nɨ?

(Tsia bhʉ́ Mlk. 4:33-34.)

34 Yesu adʉ akpokpo ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana pɨ bhiti okpála bhʉ́ ogbitaku. Anɨ kpo ’ngʉ́ pɨ uo mandɨ gbitaku belegʉ de bini. 35 Anɨ adʉ amene mo-o ngʉbula me engʉ́ ɨnde nanɨ lɨ polofeta akpokpo e-e amene lɨe, engʉ́ ɨnde me:

«Ma akpókpo ’ngʉ́ bhʉ́ ogbitaku.

Ma akpókpo ’ngʉ́ ɨnde awo lɨe nayie maka

u abho nanɨ doto lɨe-o.†»

Yesu ambamba ta gbitaku pɨndjɨ siti ulu

36 Abhomʉ-o, Yesu aꞌo ká bhiti okpála ɨnde anɨ adʉ akpo ’ngʉ́ pɨ o-o, anɨ atsia agie lɨe lɨ bɨlɨ anɨ adʉ nadʉ lɨ e-o. Omʉkpata gba anɨ-e adyudyo lɨo de anɨ. U atsia apa pɨ anɨ me: «Kpokpo nga ta gbitaku pɨndjɨ siti ulu ɨnde abhiye-e pɨ ya.» 37 Yesu atsia agie pɨ uo me: «Kpála bhende ɨ ngalu bádha nguwa-a, a ko ma Ndɨlɨ gba kpála-o. 38 Edyɨ-e, a ko doto. Bádha nguwa-a, a ko okpála ɨnde ɨ ngazɨba nadʉ sa lɨ́lɨ na Naʉ na abhʉ́lá-o. Siti ulu-o, a ko okpála bhende ngazɨba nadʉ sa lɨ́lɨ gba Djabʉlʉ-o. 39 Bhʉlʉ yala ɨnde alu siti ulu-o, a ko Djabʉlʉ. Nedhɨnga naꞌe nguwa abhiye-e, a ko ekpɨ́ na soso-o. Obhʉlʉ naꞌe nguwa abhiye-e, a ko oandjelu . 40 Maka u akukuo siti ulu lɨe ngʉ́ nabubu bhʉ́ djua-a, a adʉ́ bhadi lɨ sokpɨ́-e moko. 41 Ndɨlɨ gba kpála atíma oandjelu gba e, u tsia kúo ndʉ obhʉlʉ nato okpála bhʉ́ nale ne ndʉ obhʉlʉ namene siti ’ngʉ́ hana-a ngʉ́ napandja uo bhʉ́ ká omaha e mapandja. 42 Pɨpɨta-a, u tsia bála uo bhʉ́ dé djua. Oo, u adʉ́ aku ’gbá, u tsia dʉ́ di nazʉ tate o. 43 Abhomʉ-o, okpála bhe na ngbingbili-e adʉ́ nasʉ má ngbɨ ngbɨ ngbɨ maka ela bhʉ́ Naʉ gba ’Dyɨ o-o. Yi dje ndjɨndjɨ, ɨ dʉ me a nde lɨ yi ne djedje-o!»

Gbitaku pɨndjɨ tɨa awo lɨe di ne pɨndjɨ léké

44 «Naʉ na abhʉ́lá-a mana lɨe ne tɨa ɨnde lɨ kpála awo e abhʉ́ ’dyɨ. Kpála bini akoto tété, anɨ atsia awo ne toto. Lɨ djalɨ abhɵlɵ la anɨ lɨe má kusu-o, anɨ anʉ atsɨndjɨ ndʉ ’he gba e hana, anɨ atsia ago akala edyɨ bhomʉ-o.

45 Naʉ na abhʉ́lá-a mana di matá lɨe ne kpála natsɨndjɨ ’he ɨnde ngagɨlɨ nakala babadha léké. 46 Nedhɨnga anɨ au léké bini na kpéke mase lɨe, anɨ anʉ atsɨndjɨ ndʉ ’he adʉ ka e hana. Anɨ atsia ago akala léké na kpéke mase-o.»

Gbitaku pɨndjɨ nado

47 «Naʉ na abhʉ́lá-a mana matá lɨe ne nado ɨnde u abhike e bhʉ́ ’ngu, ɨnde ɨ ngadhe ndʉ djua osungu hana. 48 Nedhɨnga abedhe lɨe, obhʉlʉ nagbe sungu-o gbéle lɨngo ’gɵ. Pɨpɨta-a, u dʉ́lʉ, u bhá osungu na babadha-a bhʉ́ kíli, u tsia bála obhende azi-o. 49 A adʉ́ bhadi lɨ sokpɨ́-e moko: oandjelu agó, u tsia gbógbo bhʉsʉ okpála na ngbingbili-e ne obhende na sisiti-o. 50 U tsia bála okpála na sisiti-e bhʉ́ dé djua. Oo, u adʉ́ aku ’gbá, u tsia dʉ́ di nazʉ tate o.»

51 Yesu atsia ayi omʉkpata gba e me: «Yi akɵ mboli ndʉ ongʉ́ bhomʉ-o hana akɵ?» U agie me: «Heni.» 52 Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ uo me: «A moko, yi maka ndʉ omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje hana ɨnde azɨba engʉ́ pɨndjɨ Naʉ na abhʉ́lá-o. Yi maka obhʉlʉ ’tɨ. Yi ngalo bhʉ́ ká oehe ɨnde bhʉ́ ’tɨ gba yi-e obhe na mbɨa, yi tsia ló di obhe na didili.»

Okpála na Nadjaleta zɨba Yesu de

(Tsia bhʉ́ Mlk. 6:1-6; di ne bhʉ́ Luk. 4:16-30.)

53 Lɨ Yesu andjia nakpokpo ogbitaku bhomʉ-o lɨe, anɨ ayie oo. 54 Anɨ atsia anʉ bhʉ́ Nadjaleta, kʉtɨ ɨnde anɨ abhele bhʉ́ e-o. Anɨ aholo nasuno bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje na kʉtɨ bhomʉ. Nasuno gba anɨ-e atsia adʉ nangamba okpála naali. Kaka-a, u atsia adʉ ayi lɨo me: «Anɨ asia ngua ɨmbɨlangʉ ɨnde-e su? A aha angu pɨ anɨ ngʉ́ namene ongamba ’ngʉ́ ɨnde-e da? 55 A ɨnde-e ndɨlɨ gba salapaté-e dɨ? A ’lɨ ’hi anɨ me Malɨa adɨ? Djakɨ, ne Djodjefʉ , ne Simo la di ne Djude ne ondaise anɨ ngao adɨ? 56 Ondaise anɨ na olɨsɨlɨsɨ-e, ndʉ uo hana gba nɨ́ sɨɨ adɨ? Anɨ ayie la ne ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana su?» 57 Ka u ambɨla dʉ anɨ lɨe ndjɨndjɨ-e, u tsia kʉnda nabhuka anɨ de. Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ uo me: «U mamanga polofeta ne ndʉ bɨlɨ hana, naneke bha bini bhʉ́ kʉtɨ u azu anɨ bhʉ́ e di ne bhʉ́ piga gba anɨ.» 58 Yesu atsia amene bha mbo oo ongamba ’ngʉ́ bedɨ ka u bhuka anɨ lɨe de-o.

14

Elode aha lɨ́lɨ me u bhɵlɵ Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála

(Tsia bhʉ́ Mlk. 6:14-29; di ne bhʉ́ Luk. 9:7-9.)

1 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, Elode Atipasɨ ɨnde adʉ ngámá na ndu doto na Galilaya adje engʉ́ gba Yesu-o. 2 Anɨ atsia apa pɨ omaha e me: «Kpála u ngakpo ’ngʉ́ gba e bhomʉ-o, a ko Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála! Anɨ azuku bhʉ́ ká okpála amu-o bhomʉ ngae. Kaka-a, angu namene ongamba ’ngʉ́ bhʉ́ anɨ.» 3 Elode pa mo-o padhá de. Anɨ apa mo-o, anga anɨ aha nanɨ lɨ́lɨ me u holo Djaa, u gbigbite anɨ, amba u bhike anɨ bhʉ́ tɨkpʉ lɨ ’ngʉ́ gba Elodiade, wala Filipo, ndai anɨ-o. 4 Anɨ aholo nanɨ Djaa, anga Djaa adʉ apa pɨ anɨ me: «A ayo de me mʉ ha Elodiade maka wala mʉ-o de.» 5 Elode adʉ akʉnda nabhɵlɵ Djaa na paká. Engʉ́ bini, anɨ adʉ akpe okpála makpe. Padhá de, anga u adʉ au Djaa maka polofeta .

6 La-a, lɨ ekpɨ́ nakina nazu Elode-e, ndɨlɨ na ɵɵlɵ gba Elodiade adho ’bɨ kala okpála u aꞌɨ o bhʉ́ ’bɨ-o. Ebɨ ango-o atsia anga lɨ Elode naali. 7 Kaka-a, anɨ atsia atʉ silika me nɨ ahá pɨ ndɨlɨ na ɵɵlɵ bhomʉ-o ndʉ ’he hana ɨnde anɨ ayó e-o. 8 ’Hi anɨ atsia ato pɨ anɨ me anɨ yo ’ndjɨ Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála. Abhomʉ-o, ndɨlɨ-e atsia anʉ apa pɨ ngámá Elode me: «Ha ’ndjɨ Djaa, Bhʉlʉ nabatisa okpála mʉma mbɨa ɨnde-e bhʉ́ tsakpa saanɨ!» 9 Ngámá adje lɨkabhu lɨ bua e naali. La ka silika anɨ atʉ e di ne nakpe djila okpála anɨ aꞌɨ o bhʉ́ ’bɨ-e, anɨ atsia aha lɨ́lɨ me u ha ’ndjɨ Djaa pɨ anɨ haha. 10 Abhomʉ-o, anɨ atsia atima kpála bini me anɨ nʉ kodho ngʉlʉ Djaa bhʉ́ tɨkpʉ. 11 Kpála ango-o, anʉ. Anɨ akodho ngʉlʉ Djaa, anɨ atsia ago ne di bhʉ́ tsakpa saanɨ. Anɨ atsia aha pɨ ndɨlɨ na ɵɵlɵ bhomʉ-o. Abhomʉ-o, ndɨlɨ na ɵɵlɵ ango-o atsia anʉ ne di pɨ ’hi e. 12 Omʉkpata gba Djaa anʉ aha kuo anɨ, u anʉ azɨ. U atsia anʉ akpokpo engʉ́ akodho ’kpɨ́ bhomʉ-o pɨ Yesu.

Yesu aha ’zʉ pɨ okpála kutu bhuluvue

(Tsia bhʉ́ Mlk. 6:30-44; ne bhʉ́ Luk. 9:10-17; di ne bhʉ́ Dja. 6:1-14.)

13 Lɨ Yesu adje engʉ́ lɨ omʉkpata gba Djaa akpokpo e pɨ anɨ-e lɨe, anɨ agbe lɨe lɨ bɨlɨ bhomʉ. Anɨ aꞌʉ ne omʉkpata gba e bhʉ́ zabʉ, u atsia anʉ adʉlʉ kpi o kpi lɨ bɨlɨ lɨ kpála nde lɨ e ade. Lɨ okpála ambɨla lɨe, u aloko ne ogʉdhʉ ngangá, u aha ’nʉ́ ne ’dhʉ o lɨngo ’ngu-o ngʉ́ nanʉ nakpata anɨ. 14 Lɨ Yesu akɵ lɨe bhʉ́ zabʉ-o, anɨ au bhiti okpála-o. Anɨ adje ndjinga uo, anɨ atsia akobho okpála na kuo ɨnde adʉ bhʉ́ ká uo-o.

15 A akolo lɨe tagolo-o, omʉkpata adyudyo lɨo de anɨ. U atsia apa pɨ anɨ me: «Ngámá, ekpɨ́-e asegele, bɨlɨ ɨnde-e la di mimili, gie bhiti okpála ɨnde-e, amba u nʉ kala ehe nazʉ mazʉ pɨ o bhʉ́ okʉtɨ.» 16 Engʉ́ bini, Yesu agie pɨ uo me: «Tata lɨ nagie lɨe ka uo ade. Yi ha ezʉ pɨ uo ngayi makpe.» 17 Abhomʉ-o, omʉkpata apa pɨ anɨ me: «A bha ka ya sɨ ne koli mapa bhuluvue ne osungu bhisi má kpɨkɨlɨ!» 18 Yesu agie pɨ uo me: «Yi go mʉma ne di ei.» 19 Pɨpɨta-a, anɨ aha lɨ́lɨ pɨ bhiti okpála bhomʉ-o me u dʉlʉ kuto pɨ́ ulu-o. Anɨ atsia aha mapa bhuluvue ne osungu bhisi-o. Anɨ aꞌe djila e ne abhʉ́lá, anɨ agie heni pɨ Ebhe. Pɨpɨta-a, anɨ agʉgʉmʉ mapa-o, anɨ aha pɨ omʉkpata, omʉkpata-a atsia agapa lɨ bhiti okpála me u zʉzʉ. 20 U azʉ ndʉ o hana, u atsia aꞌuꞌu. U alo dudu bhe atigala-o, a atsia abebedhe okíli ndjɨkpa ne ká bhisi. 21 Okpála hana ɨnde azʉ-o, u adʉ masɨkpe de okpála kutu bhuluvue mandɨ natanga olɨsɨ ne ongɨsɨ.

Yesu adholo pɨ́ ’ngu

(Tsia bhʉ́ Mlk. 6:45-52; di ne bhʉ́ Dja. 6:15-21.)

22 Pɨpɨta kolo me-e, Yesu akata omʉkpata gba e me u ꞌʉꞌʉ bhʉ́ zabʉ, amba u gulu ’ngu pɨ nɨ kalanʉ bhʉ́ nedhɨnga nɨ nde nga lɨe ngaha kpadjɨ pɨ bhiti okpála-o. 23 Pɨta anɨ aha kpadjɨ pɨ bhiti okpála lɨe, anɨ aꞌʉ apɨ́ ’ta ngʉ́ nayo Ebhe. Ekpɨ́ abi lɨ anɨ kpi e kpi me anɨ nde nga bha oo. 24 Lɨ zabʉ lɨ omʉkpata-a adʉ bhʉ́ e akolo lɨe mbo ne atʉ ’ngu-o, anvi aholo nape pɨ́ ’ngu-o, atsia adʉ nandi uo ne sidi. Zabʉ-o atsia adʉ adimba ka ngbo ’ngu-o.

25 Bhʉ́ ’gbá ’ngʉ na bini-e, Yesu aholo nago ne lɨ pápá ne apɨ́ uo me anɨ nde ngadholo pɨ́ ’ngu. 26 Lɨ omʉkpata au anɨ lɨe ngadhʉkʉ pɨ́ ’ngu-o, tsʉlʉ aholo uo naali. U adʉ apa me: «A ko ɨgbadyɨbhe!» U atsia aholo atʉ ꞌue ka tsʉlʉ-o. 27 Engʉ́ bini, Yesu atsia apa kolo pɨ uo me: «A ko ma, yi adjé tsʉlʉ de. Yi gbite bua yi.»

28 Abhomʉ-o, Piele atsia apa pɨ anɨ me: «Ngámá, ɨ dʉ me a nde mʉ na paká-a, ha lɨ́lɨ me ma go bhaka mʉ me ma nde ngadhʉkʉ pɨ́ ’ngu.» 29 Do Yesu de-e: «Gogo.» Abhomʉ-o, Piele akɵ bhʉ́ zabʉ-o, anɨ aholo ’nʉ́ nabhaka Yesu me anɨ nde ngadholo pɨ́ ’ngu. 30 Engʉ́ bini, anɨ au lɨe me anvi-e ngape kpekpeke-e, anɨ adje tsʉlʉ. Abhomʉ-o, anɨ aholo nalinda bhʉ́ ’ngu. Anɨ atsia asʉla me: «Ngámá, kobho ma!» 31 Ma ’li ma me-e, Yesu ato ’kpa e, anɨ atsia aholo anɨ ne napa pɨ anɨ me: «Ngamʉ, kpála lɨ nabhuka gba e nde yeye, mo osia bua na bhisi bhisi ka nɨ?» 32 Pɨpɨta-a, u aꞌʉꞌʉ ndʉ o bhisi hana bhʉ́ zabʉ-o. Anvi atsia aguo. 33 Abhomʉ-o, omʉkpata bhe adʉ ɨgɨnɨ bhʉ́ zabʉ-o akikita lɨpʉkʉ o kuto kala Yesu. U atsia apa pɨ anɨ me: «A na paká me mʉ ne Ndɨlɨ gba Ebhe!»

Yesu akobho okpála na kuo bhʉ́ ndu doto na Genedjaleta

(Tsia bhʉ́ Mlk. 6:53-56.)

34 Pɨta lɨ Yesu ne omʉkpata gba e agulu ’ngu-o lɨe, u akolo bhʉ́ ndu doto na Genedjaleta. 35 Okpála na kʉtɨ ango-o ambɨla lɨe me a ko Yesu-o, u agapa ngali nago ka anɨ-e bhʉ́ ndu doto ango-o libhomu. Okpála atsia ago pɨ anɨ ne ndʉ obhʉlʉ kuo hana. 36 U atsia adʉ akikiliki lɨo pɨ anɨ me anɨ ꞌo o me o bu nga bha mbo ’kpa o lɨ ’so bongo gba anɨ-o. Abhomʉ-o, ndʉ obhende hana adʉ abu ’kpa o tété-e adʉ akobho.

15

Kpekebhɵ pɨndjɨ dasʉndʉ gba omʉFalisai

(Tsia bhʉ́ Mlk. 7:1-13, 14-23.)

1 Abhomʉ-o, omʉFalisai di ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje ɨnde ayie bhʉ́ Yelusalema anʉ abhaka Yesu. U atsia ayi anɨ me: 2 «Omʉkpata gba mʉ-o ngagʉmʉ lɨ́lɨ lɨ onguo ogbi ya aꞌo nanɨ e ka nɨ? Padhá de, anga u ngavʉlʉ ’kpa o kala nazʉ ’he maka lele lɨ lɨ́lɨ-e apa lɨe ade.» 3 Anɨ atsia agie pɨ uo me: «Ala yi-e, yi ngagʉmʉ lɨ́lɨ gba Ebhe-e ne ’lɨ dasʉndʉ gba yi-e ka nɨ? 4 Padhá de, anga Ebhe apa me: ‹Manga ’dyɨ mʉ ne ’hi mʉ mamanga.› Anɨ apa di matá me: ‹Kpála ɨnde agbó nganda ’dyɨ e, ɨ dʉ di-e ’hi e, a ayo me u bhɵlɵ anɨ mabhɵlɵ.›† 5 Engʉ́ bini ngayi-e, yi ngapa me: ‹Ɨ dʉ me kpála bini nde apa pɨ okpála ɨnde azu anɨ-e me, tɨa ɨnde a ayo ɨgɨnɨ me nɨ teteke uo ne e, nɨ aꞌo pɨ Ebhe-e, 6 kpála ango-o matá ne engʉ́ namene mamene pɨ uo ade.› Yi ngagʉmʉ lɨ́lɨ gba Ebhe-e lɨ ongua okpadjɨ bhomʉ ngʉ́ nakpata lele odasʉndʉ gba yi-o. 7 Yi ne obhʉlʉ kali! Polofeta Ɨsaya pa nanɨ lɨ ’ngʉ́ gba yi-e tala me Ebhe apa me:

8 ‹Opiga ɨnde-e ngadhɵgɵ bha ma ne ’bhɵ-o,

engʉ́ bini, bua uo de ma tsutsu.

9 Mayo u ngayo ma lɨe, tata tété ade.

Padhá de, anga nasuno ɨnde u ngasuno e,

a ko bha ndʉ olɨ́lɨ lɨ okpála ngagbe e ngao.†›»

10 Pɨpɨta-a, Yesu aꞌɨ bhiti okpála ɨnde adʉ oo me u dyudyo lɨo de nɨ masɨkpe, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi djedje nga, amba yi kɵ di mboli engʉ́ ɨnde ma adji apa e ɨnde: 11 A ko de me oehe ɨnde ngalɨ bhʉ́ ’bhɵ kpála ngamene ngae me anɨ adʉ́ bubu kala Ebhe de-e de. Oehe bhe ngakoto bhʉ́ ’bhɵ kpála mangbo ngamene ngae me anɨ adʉ́ bubu kala Ebhe de.» 12 Abhomʉ-o, omʉkpata-a adyudyo lɨo de anɨ, u atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉsuno, mʉ mbɨla uu me engʉ́ mo opa e ake lɨ bua omʉFalisai make-e?» 13 Anɨ agie pɨ uo me: «Ndʉ ’he hana ɨnde lɨ ’Dyɨ ma ɨnde abhʉ́lá-a lu e ngae de-e, u alúko maluko. 14 Yi ꞌo uo: a ko okpála ɨ u ’kpɨ́ de ɨnde aholo ’kpa obɨ o ngʉ́ nasuno kpadjɨ pɨ uo. La-a, ɨ dʉ me kpála ɨ u ’kpɨ́ de-e nde aholo ’kpa kilí e ngʉ́ nasuno kpadjɨ pɨ anɨ-e, ndʉ uo bhisi hana bála bhʉ́ ’dú!»

15 Piele atsia apa pɨ anɨ me: «Kpokpo nga ta gbitaku bhomʉ-o pɨ ya.» 16 Do Yesu de-e: «Ngayi di-e, ɨmbɨlangʉ nga bhʉ́ yi adɨ? 17 Yi mbɨla de me ndʉ ’he hana ɨnde ngalɨ bhʉ́ ’bhɵ kpála ngakodho ’kpɨ́ abhʉ́ ’bu, u tsia bhíke bhʉ́ pedu-o dɨ? 18 Engʉ́ bini, ndʉ ’he hana ɨnde ngakoto bhʉ́ ’bhɵ kpála ngayie lɨ bua anɨ. A la bhomʉ-o bhende ɨ ngamene me anɨ adʉ́ bubu kala Ebhe de-o. 19 Padhá de, anga bua kpála ngamene ngae me anɨ dʉ ne mabhundja na sisiti, anɨ bhɵlɵ kpála bhʉ́ gandji, anɨ kʉnda ɵlɵ, ɨ dʉ di-e bhoko koko, anɨ kʉnda olɨsɨ, ɨ dʉ di-e obhosɨ ngangá, anɨ zi ’he, anɨ pa ’ngʉ́ lɨ obɨ e ne eu, anɨ sobho la di kpála. 20 A bhomʉ-o ndʉ ongʉ́ ɨnde ngamene me kpála adʉ́ bubu kala Ebhe de-o. A ko de me nazʉ ’he mandɨ navʉlʉ ’kpa o ngamene me kpála adʉ́ bubu kala Ebhe de-e de.»

Yesu akobho ndɨlɨ na ɵɵlɵ gba ɨgba Kanana

(Tsia bhʉ́ Mlk. 7:24-30.)

21 Pɨpɨta-a, Yesu ne omʉkpata gba e ayie lɨ bɨlɨ bhomʉ, u atsia anʉ lɨ pápá na ndu doto lɨ ogʉdhʉ na Tile ne Sidona adʉ bhʉ́ e-o. 22 Ɵlɵ bini dʉ nanɨ nadʉ bhʉ́ ndu doto ango-o. A adʉ nanɨ ɨgba maYuda de, a ko nanɨ naae ɨgba Kanana. Me-e, anɨ ago abhaka Yesu ne nasʉsʉla me: «Ngámá, ndɨlɨ gba Davidi, dje nga bha-a mbo ndjinga ma! Siti bua ngato mbolo lɨ ndɨlɨ na ɵɵlɵ gba ma-a naali.» 23 Engʉ́ bini, Yesu gie engʉ́ pɨ anɨ belegʉ de bini. Omʉkpata gba anɨ adyudyo lɨo de anɨ, u atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉsuno, mʉ tɨ da namene engʉ́ anɨ ngayo e ka mʉ-o pɨ anɨ dɨ, amba anɨ ꞌo nakpata nɨ́ ne tolo gba e bhomʉ-o?»

24 Yesu agie pɨ uo me: «Ebhe atima bha ma ngʉ́ nagɨlɨ okpála na Ɨsalaele ɨnde maka okandɵlɵ ɨnde angɨta-o.» 25 Engʉ́ bini, ɵlɵ ango-o ago atʉtʉ lɨpʉkʉ e kuto kala anɨ ne napa me: «Ngámá, go teteke nga bha mbo ma!» 26 Yesu agie pɨ anɨ bhʉ́ gbitaku me: «A ndjɨndjɨ ade me u ha ezʉ gba ongɨsɨ-e, u bhike pɨ obʉ́lʉ-o de.» 27 Ɵlɵ ango-o agie me: «A ko paká Ngámá, la-a, obʉlʉ ngazʉ okʉlʉ ’zʉ ɨnde ngabala sa misa gba omakʉlasɨ o-o.» 28 Abhomʉ-o, Yesu agie pɨ anɨ me: «’Hi ma-a, nabhuka gba mʉ-o ngbéngbé! A ayo me Ebhe ha ehe ɨnde mo okʉnda e pɨ mʉ.» Abhomʉ-o, ndɨlɨ gba anɨ-e atsia akobho bha lɨ nedhɨnga bhomʉ.

Yesu aha ’zʉ pɨ obhosɨ kutu badha

(Tsia bhʉ́ Mlk. 8:1-10.)

29 Abhomʉ-o, Yesu ayie oo, anɨ atapa lɨngo ekpɵ na Galilaya. Anɨ aꞌʉ apɨ́ ’ta, anɨ atsia adʉ kuto. 30 Okpála bhelé ago abhaka anɨ. U ago ne okpála adʉ ne eze lɨ ’dhʉ o, ne okpála lɨ djila o adʉdʉ, ne okpála lɨ yá o apʉ, ne obhe ɨ bhʉ ’ngʉ́ de, la di ne okpála koko bhelé ɨnde adʉ lɨ o ne kuo. U abu uo bhʉ́ li ’dhʉ Yesu, anɨ atsia akobho uo. 31 Okpála atsia adʉ angamba naali nedhɨnga u adʉ au okpála ɨ bhʉ ’ngʉ́ de-e lɨe ngagama ’ngʉ́-o, obhe lɨ yá o apʉ adʉ lɨe akólo ne angu-o, nedhɨnga di lɨ obhe adʉ ne eze lɨ ’dhʉ o adʉ adholo lɨe ndjɨndjɨ-o, ne nedhɨnga lɨ obhe ɨ u ’kpɨ́ de-e adʉ lɨe au ’kpɨ́-o. U atsia aholo nadhɵgɵ Ebhe gba omaƗsalaele-o.

32 Abhomʉ-o, Yesu aꞌɨ omʉkpata gba e-o. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ma ngadje ndjinga bhiti okpála ɨnde, anga akolo mbɨa ɨnde-e ’kpɨ́ bata u bha ngadʉ de ma sɨ, ehe nazʉ mazʉ la matá di ka uo ade. Ma kʉnda nagie uo gʉmʉ de, anga angu uo tɨ da nandjia lɨ kpadjɨ.» 33 Omʉkpata atsia ayi anɨ me: «Nɨ́ tɨ da nasia mapa na tetele bhʉ́ mili bɨlɨ ɨnde-e su, ɨnde ɨ tɨ da nale ne bhiti okpála ɨnde-e?» 34 Yesu atsia ayi uo me: «A ka yi ne mapa madho?» U agie pɨ anɨ me: «A ka ya ne mapa mananɨka ne mbo odjedje sungu.» 35 Abhomʉ-o, Yesu apa pɨ bhiti okpála me, u dʉlʉ kuto. 36 Anɨ atsia aha mapa mananɨka ne osungu-o. Pɨta nagie heni pɨ Ebhe-e, anɨ agʉgʉmʉ, anɨ aha pɨ omʉkpata-o, u atsia agapa lɨ bhiti okpála me u zʉzʉ. 37 U azʉ ndʉ o hana, u atsia aꞌuꞌu. Omʉkpata apo bhʉ́la dudu-o, atsia abebedhe okíli mananɨka. 38 Okpála hana ɨnde azʉ-o, adʉ obhosɨ kutu badha mandɨ nako olɨsɨ ne ongɨsɨ. 39 Pɨta lɨ Yesu aha kpadjɨ pɨ bhiti okpála lɨe, anɨ aꞌʉ bhʉ́ zabʉ, anɨ atsia atapa bhʉ́ ndu doto lɨ gʉdhʉ na Magadana adʉ bhʉ́ e-o.

16

OmʉFalisai ne oSadukai ayo ngamba ’ngʉ́ ka Yesu

(Tsia bhʉ́ Mlk. 8:11-13; di ne bhʉ́ Luk. 12:54-56.)

1 Abhomʉ-o, omʉFalisai ne oSadukai ago abhaka Yesu. U adʉ akʉnda nale anɨ. Kaka-a, u atsia ayo ka anɨ me anɨ mene nga bha ngamba ’ngʉ́ bini pɨ o ɨnde asúno me Ebhe atima anɨ ngae. 2 Anɨ agie pɨ uo me: «Ɨ kolo tagolo-o, yi pá me: ‹Ekpɨ́-e adʉ́ babadha, anga bhʉ́la ’kpɨ́-e akodho má ngbɨ́, oɨkʉpala aze la di bhelé.› 3 Ɨ dʉ di-e kɵkpɨ-e, yi pá me: ‹Nakɨ-e, ekpɨ́-e adʉ́ sisiti, anga bhʉ́la ’kpɨ́-e mbembe, a la di ne biti.› Yi mbɨla hana me bhʉ́la ’kpɨ́-e dʉ me-e, a akʉnda napa pɨ-ie. La-a, ongʉ́ ɨnde ngakodho ’kpɨ́ bhʉ́ onedhɨnga ɨnde-e, yi mbɨla de me akʉnda napa pɨ-ie de! 4 Okpála na nakɨ ɨnde-e sisiti, u bhuka la di Ebhe ne bua o bini de! U ngayo ngamba ’ngʉ́. Engʉ́ bini, Ebhe méne ngamba ’ngʉ́ bini pɨ uo de, bha bini bhende anɨ amene nanɨ e lɨ polofeta Djonasɨ ko.» Pɨpɨta-a, Yesu aꞌo ka uo oo, anɨ atsia atapa.

Yesu agbele ’dje omʉkpata gba e lɨ ’ngʉ́ gba omʉFalisai ne oSadukai

(Tsia bhʉ́ Mlk. 8:14-21.)

5 Lɨ Yesu ne omʉkpata gba e agulu ekpɵ na Galilaya lɨe, omʉkpata-a aꞌɨlɨ ’to o lɨ naha mapa. 6 Yesu atsia apa pɨ uo me: «ꞌE-e! Yi lila lɨyi ka levile gba omʉFalisai ne oSadukai-e malila!» 7 Abhomʉ-o, omʉkpata aholo napa sʉnda o me: «Anɨ ngapa mo-o, anga nɨ́ go ne mapa de.» 8 Engʉ́ bini, Yesu ambɨla engʉ́ ango-o, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Nabhuka gba yi-e yeye. Ka nɨ yi ngapa lɨe sʉnda yi me, yi go ne mapa dɨ-e? 9 Yi kɵ nga mboli engʉ́ bini dɨ? Yi aꞌɨlɨ ’to yi lɨ mapa bhuluvue ɨnde ma agapa nako e lɨ okpála kutu bhuluvue aꞌɨlɨ? Yi atsia aꞌɨlɨ la di ’to yi me o obebedhe nako okíli madho-ie ne dudu-o?

10 La di-e, yi aꞌɨlɨ ’to yi lɨ mapa mananɨka ɨnde ma agapa nako e lɨ okpála kutu badha aꞌɨlɨ? Yi atsia aꞌɨlɨ la di ’to yi me o obebedhe nako okíli madho-ie ne dudu-o? 11 Ma apa ɨgɨnɨ lɨe pɨ yi me yi lila lɨyi ka levile gba omʉFalisai ne oSadukai malila-a, ma pa ɨgɨnɨ bhomʉ-o engʉ́ na mapa de. Yi kɵ mbolimboli de ka nɨ?» 12 Abhomʉ-o, omʉkpata-a atsia akɵ la mboli ’ngʉ́ ango-o me anɨ pa engʉ́ nalila lɨe ka levile na mapa de, engʉ́ bini, a ko nalila lɨe ka nasuno gba omʉFalisai di ne oSadukai ko.

Piele apa me Yesu ne da-ie

(Tsia bhʉ́ Mlk. 8:27-30; di ne bhʉ́ Luk. 9:18-21.)

13 Lɨ Yesu ne omʉkpata gba e akolo lɨe bhʉ́ ndu doto lɨ gʉdhʉ na Sedjale gba Filipo adʉ bhʉ́ e-e, anɨ ayi uo me: «Okpála ngapa me ngama Ndɨlɨ gba kpála-a, ma ne da?» 14 U agie pɨ anɨ me: «Pɨ okpála koko-o, mʉ ne Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála. Pɨ okoko-o, mʉ ne Elɨya. Pɨ okoko matá-a, mʉ ne Djelemi, ɨ dʉ di-e sʉka opolofeta koko.» 15 Anɨ apa pɨ uo me: «A la yi-e, yi ngapa naayi me ma ne da?» 16 Simo Piele atsia agie pɨ anɨ me: «Mʉ ne Masɨya , Ndɨlɨ gba Ebhe ɨnde ʉʉ-o.»

17 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «A ko djalɨ pɨ mʉ, Simo, ndɨlɨ gba Djaa , anga ambamba ta engʉ́ na kʉkʉlʉ ɨnde-e pɨ mʉ ne kpála de, engʉ́ bini, ambamba tata pɨ mʉ ne ’Dyɨ ma ɨnde abhʉ́lá ko. 18 Kaka-a, ma apa pɨ mʉ me a ’lɨ mʉ me Piele, mʉ maka teme. Piga gba ma-a alʉ́ pɨ́ teme ango-o.* Angu kuo kólo tété de. 19 Ma ahá olɨfʉngʉla na Naʉ na abhʉ́lá-a pɨ mʉ. Ne angu ɨnde ma aha e pɨ mʉ bhomʉ-o, ndʉ ’he hana ɨnde mo ogbíte e pɨ́la doto-o, agbíte bhadi lɨe abhʉ́lá moko. Ndʉ ’he hana ɨnde mo obhúlu e pɨ́la doto-o, abhúlu bhadi lɨe abhʉ́lá moko.» 20 Abhomʉ-o, Yesu atsia aha lɨ́lɨ pɨ omʉkpata-a me u apá belegʉ pɨ kpála bini de me nɨ ne Masɨya-a de.

Yesu akpo ’ngʉ́ pɨndjɨ nakpi ne nazuku ka e

(Tsia bhʉ́ Mlk. 8:31, 9:1; di ne bhʉ́ Luk. 9:22-27.)

21 Nayie bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, Yesu aholo nasuno pɨ omʉkpata gba e mbámbá me: «A ayo me ma nʉ bhʉ́ Yelusalema. Oo, ma djé lɨkabhu naali sakpa obhelesɨ okpála, sakpa ongbengbe odimandɵ gba Ebhe , di ne sakpa omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje-o . U abhɵ́lɵ ma. La-a, bhʉ́ ’kpɨ́ na bata-a, ma tsia zúku.» 22 Abhomʉ-o, Piele agbele anɨ ne lɨ ngongo, anɨ aholo naboyo anɨ ne napa pɨ anɨ me: «Ngámá, a ayo me Ebhe lila mʉ! A mo-o ade, engʉ́ bhomʉ-o kólo lɨ mʉ de!» 23 Engʉ́ bini, Yesu adji lɨe, anɨ atsia apa pɨ Piele me: «Yie oo ko, Satana ! Mʉ ne ndjukudu lɨ kpadjɨ gba ma-o. Padhá de, anga omabhundja gba mʉ-o, a ko bhende gba Ebhe-e de, engʉ́ bini, a ko bhende gba okpála.»

A ayo namene nɨ ngʉ́ nakpata Yesu-o?

24 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ omʉkpata gba e me: «Ɨ dʉ me kpála bini nde akʉnda bha nakpata ma na paká-a, a ayo me anɨ ꞌo nabhundja ’ngʉ́ gba e makpe. A ayo me anɨ bɨ kulusi gba† e-o, amba anɨ kpata ma. 25 Padhá de, anga ɨ dʉ me kpála nde akʉnda nalila mʉkobho gba e, anɨ kpí. Ɨ dʉ la me kpála nde atse ’kpa lɨ mʉkobho gba e ngʉbula ma-a, anɨ sía mʉkobho na kʉkʉlʉ. 26 La di-e, ɨ dʉ me kpála nde asia ndʉ ’he hana na doto, engʉ́ la bini, ngaanɨ makpe anɨ kpi-e, anɨ asía bhʉ́bhʉ́ mangua ’he dho? Kpála tɨ da nakala mʉkobho gba e ka Ebhe ne mangua ’he dho? 27 Padhá de, anga Ndɨlɨ gba kpála agó ne oandjelu gba e bhʉ́ sangu gba ’Dyɨ e-o. Abhomʉ-o, kpála ne kpála tsia sía mbini kulu gba e sakpa anɨ nakpata lele kulu ɨnde anɨ amene e-o. 28 Ma apa pɨ yi na paká me, okpála koko bhʉ́ ká obhende ɨnde sɨ-e, mú padhá de, u aú ngaɨza nago gba Ndɨlɨ gba kpála maka ’ngbé ngámá kalanʉ.»

17

Zɨ Ebhe asa Yesu ngbalina

(Tsia bhʉ́ Mlk. 9:2-13; di ne bhʉ́ Luk. 9:28-36.)

1 Pɨta ekpɨ́ madhɨa, Yesu aha Piele, ne Djakɨ ne ndai e Djaa . Anɨ anʉ ne uo tɨtɨ o apɨ́ ’ndjá ’ta. 2 Bha sɨ me-e, anɨ adji lɨe kala uo kpi. Bhʉ́la anɨ aholo nasʉ má ngbɨ ngbɨ ngbɨ maka zɨ ’ndjɨ ’la! Obongo lɨ kʉte anɨ-e, akolo bububu maka zɨ ’kpɨ́. 3 Kolo me-e, Moidje ne Elɨya aze lɨ uo, u atsia aholo agama ’ngʉ́ ne anɨ. 4 Abhomʉ-o, Piele atsia apa pɨ Yesu me: «Ngámá, a ndjɨndjɨ me nɨ́ dʉlʉ sɨ. Ɨ dʉ me mʉ nde akʉnda-a, ma yíki ’tɨ ngbangbalɨ bata: bini pɨ mʉ, bini pɨ Moidje, bini pɨ Elɨya.»

5 Nedhɨnga anɨ adʉ nga bha lɨe nagama ’ngʉ́-o, ndindi ɨnde adʉ lɨ e ne zɨzɨ-e ago abuku uo hana. Me-e, eli akoto bhʉ́ ndindi ango-o atsia apa pɨ uo me: «Kpála ɨnde-e ne Ndɨlɨ gba ma na mʉkʉnda. Engʉ́ gba anɨ-e nga lɨ ma naali. Yi dje anɨ!» 6 Lɨ omʉkpata adje lɨe mo-o, u adje tsʉlʉ naali. Kaka-a, u atuko kuto, u atsia atʉtʉ bhʉ́la o bhʉ́ doto. 7 Abhomʉ-o Yesu adyudyo lɨe de uo, anɨ aꞌo ’kpa e lɨ kʉte uo, anɨ atsia apa me: «Yi yie bhʉ́lá! Yi adjé tsʉlʉ de!» 8 Naꞌe djila o ka uo me-e, u u kpála bini de, u au bha Yesu kpi e kpi. 9 Nedhɨnga u adʉ nakɵ eta-a lɨe, Yesu atsia aha lɨ́lɨ ɨnde-e pɨ uo me: «Yi apá engʉ́ ɨnde yi au e pɨ kpála bini de, nakolo bha lɨ nedhɨnga lɨ ngama Ndɨlɨ gba kpála ma azúku lɨe ko.»

10 Abhomʉ-o, omʉkpata ayi anɨ me: «Ka nɨ lɨ omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje ngapa lɨe me, a ayo me Elɨya go ngaɨza kala me Masɨya go-o?» 11 Anɨ agie me: «A moko, Elɨya agó mago, anɨ tsia léke ndʉ ’ngʉ́ hana ndjɨndjɨ. 12 Engʉ́ la bini, ma apa pɨ yi me Elɨya ago nanɨ ago. Okpála mbɨla anɨ de, engʉ́ bini, u amene ndʉ ’ngʉ́ hana lɨ kʉte anɨ maka u akʉnda lɨe. A ayo me ngama Ndɨlɨ gba kpála ma dje bhadi lɨkabhu ka uo moko.» 13 A la bhomʉ-o, nambɨla ka omʉkpata-a me anɨ adʉ akpo ’ngʉ́ pɨ o pɨndjɨ Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála.

Yesu akobho ndɨlɨ bini na bhobhoko lɨ siti bua adʉ nadʉ bhʉ́ e

(Tsia bhʉ́ Mlk. 9:14-29; di ne bhʉ́ Luk. 9:37-43a.)

14 Yesu ne omʉkpata gba e bata akɵ eta-o. U akolo lɨe de kambɨ okpála-a, kpála bini adyudyo lɨe de Yesu. Anɨ atʉtʉ lɨpʉkʉ e kuto kala anɨ, 15 anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Ngámá, dje nga mbo ndjinga ndɨlɨ gba ma na bhobhoko-o. A lɨ anɨ ne kuo na gbʉlʉ magbʉlʉ. A ngagbo ꞌi anɨ bhʉ́ djua, ɨ dʉ di-e bhʉ́ ’ngu pɨko. Anɨ ngadje lɨkabhu naali. 16 Ma anʉ ne anɨ pɨ omʉkpata gba mʉ-o, la-a, u tɨ da nakobho anɨ de.» 17 Do Yesu de-e: «Ngayi-e, nabhuka gba yi-e su? Yi ne okpála na sisiti. Ma adʉ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi akólo bhʉ́ mangua nedhɨnga dho? Ma akíbila yi akólo bhʉ́ mangua nedhɨnga dho? Yi go ne anɨ mʉma ei.» 18 U ago pɨ anɨ ne ndɨlɨ-o. Yesu ambe bhʉ́ ’ndjɨ siti bua-o , siti bua ango-o atsia akoto bhʉ́ ndɨlɨ-o. Nayie bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, ndɨlɨ ango-o atsia akobho.

19 Abhomʉ-o, omʉkpata-a adyudyo lɨo de Yesu, u atsia ayi anɨ me u nde ne uo kpi o kpi me: «Mʉsuno, ka nɨ ngaya makpe ya tɨ ɨgɨnɨ da nagbe siti bua bhomʉ-o lɨe dɨ-e?» 20 Yesu agie pɨ uo me: «A ko anga nabhuka gba yi-e mbomboye. Padhá de, anga ma apa pɨ yi na paká me, ɨ dʉ́ me lɨ nabhuka gba yi-e dʉ́ nga bha bhʉ́ ’ngbé lɨe maka lɨ́ kʉndjʉ-o, yi de pá pɨ eta ɨnde-e me: ‹Yie sɨ, nʉ aoo›, ɨ tsia nʉ́ oo. Kpéke da ’ngʉ́ de dʉ́ pɨ yi de. [ 21 La di-e, ngua siti bua bhomʉ-o tɨ́ da nakoto bha ka mayo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne natse ’zʉ ngʉ́ nayo Ebhe.»]

Yesu akpo ’ngʉ́ pɨndjɨ nakpi ne nazuku ka e bhʉtsibhʉtsi na bhisi

(Tsia bhʉ́ Mlk. 9:30-32; di ne bhʉ́ Luk. 9:43b-45.)

22 Ekpɨ́ bini, Yesu ne omʉkpata gba e anʉ apo bhʉ́la o ndʉ o hana abhʉ́ ndu doto na Galilaya. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «A ayo me u pʉ ma Ndɨlɨ gba kpála pɨ okpála na doto, 23 amba u bhɵlɵ ma, engʉ́ bini, bhʉ́ ekpɨ́ na bata-a, ma tsia zúku.» Abhomʉ-o, bua omʉkpata atsia asia lɨkabhu naali.

Yesu akala mandjandja na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o

24 Yesu ne omʉkpata gba e akolo bhʉ́ Kapalanauma. Lɨ u akolo lɨe oo-o, okpála atsɨtsɨndjɨ mandjandja na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a adyudyo lɨo de Piele, u atsia ayi anɨ me: «Mʉsuno gba yi-e kakala naae mandjandja na ’ngbé ’tɨ Ebhe-e dɨ?» 25 Piele agie me: «A mo ade, anɨ kala makala.» Lɨ Piele alɨ la lɨe abhʉ́ ’tɨ-e, Yesu akpo nagama ’ngʉ́ ngae. Anɨ ayi Piele me: «Simo, mo obhundja pɨ? A kakala mandjandja, ɨ dʉ di-e otakisi gba ongbengbe ongámásɨ na doto da, ne me a ko ongɨsɨ gba uo, ne me a ko okpála koko?» 26 Piele agie me: «A kakala ne okpála koko.» Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Ɨ dʉ mo-o, ongɨsɨ gba ongámásɨ kála naao de, anga uo bhʉ́ ngʉ o. 27 La-a, ngʉ́ napa me bua okpála ɨnde-e asíti de-e, nʉ abhʉ́ ekpɵ. Bhike engbe bhʉ́ ’ngu. Sungu na kalanʉ ɨnde mo ogbé e, bhulu ’bhɵ anɨ. Mo obháka oo lɨ́ falanga bini. Haha, amba mʉ ha pɨ uo, ngʉbula nɨ́ ne mʉ.»

18

A ngbéngbé bhʉ́ Naʉ na abhʉ́lá-a da?

(Tsia bhʉ́ Mlk. 9:33-37; di ne bhʉ́ Luk. 9:46-48.)

1 Bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, omʉkpata adyudyo lɨo de Yesu, u atsia ayi anɨ me: «A nga ngbéngbé bhʉ́ Naʉ na abhʉ́lá-a da?» 2 Yesu aꞌɨ mboye ndɨlɨ bini, anɨ aꞌo anɨ tʉ uo, 3 anɨ atsia apa me: «Ma apa pɨ yi na paká me, ɨ dʉ me yi nde lɨ bua yi de, yi kɵ́ lɨyi ne kuto ngʉ́ nakolo maka ongɨsɨ na djedjedje de-e, yi lɨ́ belegʉ bhʉ́ Naʉ na abhʉ́lá-a de. 4 Padhá de, anga gagala ’ngʉ́ bhʉ́ ndɨlɨ ade. Kaka-a, kpála bhende ɨ ngakɵ lɨe ne kuto maka mboye ndɨlɨ ɨnde-e, kpála ango-o ngbéngbé bhʉ́ Naʉ na abhʉ́lá-a ngae.»

Yi ató okpála koko bhʉ́ siti ’ngʉ́ de

(Tsia bhʉ́ Mlk. 9:42-48; di ne bhʉ́ Luk. 17:1-2.)

5 Yesu atsia apa matá pɨ omʉkpata gba e me: «Kpála bhende asía nga bha belegʉ kpála bhende ngakɵ lɨe ne kuto maka mboye ndɨlɨ ɨnde-e ka ’lɨ ma-a, kpála ango-o ngasia bhomʉ-o ma makpe. 6 Engʉ́ bini, lɨ kpála bini to sʉka ongɨsɨ bini ɨnde abhuka ma-a bhʉ́ siti ’ngʉ́-o, a ndjɨndjɨ pɨ anɨ me u gbite ngɨngɨ tangʉlʉ anɨ, amba u bhike anɨ bhʉ́ ’ngbé ’ngu. 7 A ko lɨkabhu pɨ okpála na doto, anga a ne ongʉ́ bhelé ɨnde ngato uo bhʉ́ siti ’ngʉ́! A moko, engʉ́ na sisiti néke galikpe ’kpɨ́ bini de, engʉ́ la bini, a ko lɨkabhu pɨ kpála ɨnde ɨ ngayie ka e ko!

8 Ɨ dʉ me ’kpa mʉ, ɨ dʉ di-e ’dhʉ mʉ nde ngato mʉ bhʉ́ siti ’ngʉ́-o, mʉ de kodho, amba mʉ bhike de mʉ tsutsu. Padhá de, anga a ndjɨndjɨ pɨ mʉ nalɨ bhʉ́ mʉkobho na kʉkʉlʉ ne ekpa bini, ɨ dʉ di-e edhʉ bini. Bhobhomʉ-o ane ne bádha me u bhike mʉ ne ’kpa mʉ bhisi, ɨ dʉ di-e ne ’dhʉ mʉ bhisi hana bhʉ́ djua na dʉdʉma! 9 Ɨ dʉ di me lɨ́ djila mʉ bini nde ngato mʉ bhʉ́ siti ’ngʉ́-o, mʉ de gbe, amba mʉ bhike de mʉ tsutsu. Padhá de, anga a ndjɨndjɨ pɨ mʉ nalɨ ne djila mʉ bini bhʉ́ mʉkobho na kʉkʉlʉ. Bhobhomʉ-o ane ne bádha me u bhike mʉ ne djila mʉ bhisi hana bhʉ́ djua na dʉdʉma!»

Gbitaku gba kandɵlɵ ɨnde angɨta

(Tsia bhʉ́ Luk. 15:3-7.)

10 Yesu atsia apa matá pɨ omʉkpata gba e me: «ꞌE-e! Yi aú sʉka okpála ɨnde ngakɵ lɨo ne kuto maka ongɨsɨ ɨnde-e padhá de, anga ma apa pɨ yi me abhʉ́lá-a, oandjelu gba uo ngalʉ ndʉ nedhɨnga hana kala ’Dyɨ ma. [ 11 Padhá de, anga ngama Ndɨlɨ gba kpála ma ago nanɨ ngʉ́ nakobho kpála bhende angɨta ko.]

12 Yi ngabhundja pɨ? Lɨ kpála bini dʉ ne okandɵlɵ kámá bini-e, lɨ sʉka uo bini ngɨta-a, anɨ ꞌó ká obhende ndjɨkpa odukpabini ne ká odukpabini-e apɨ́ ’ta dɨ, anɨ tsia nʉ́ nagɨlɨ bhende angɨta-a dɨ? 13 Ɨ dʉ la me anɨ nde au anɨ au-o, ma apa pɨ yi na paká me, anɨ bédhe ne djalɨ bedhe ane djalɨ ɨnde anɨ nde ne e ngʉ́ obhende ndjɨkpa odukpabini ne ká odukpabini ɨnde ɨ ngɨta naao de ko. 14 A moko, ’Dyɨ yi ɨnde abhʉ́lá-a kʉnda de me sʉka okpála ɨnde ngakɵ lɨo ne kuto maka ongɨsɨ ɨnde-e ngɨta belegʉ de bini.»

Naleke ’ngʉ́ sʉnda o ne ondaise o

15 Yesu apa matá pɨ omʉkpata gba e me: «Lɨ ndai mʉ mene mʉ sisiti-e, mʉ de nʉ bhaka anɨ, amba mʉ suno siti ’ngʉ́ gba anɨ-e pɨ anɨ me yi nde bhisi ka yi ne anɨ. Anɨ dje mʉ-o, amba mo osia ndai mʉ asia. 16 Anɨ dje mʉ de-e, mʉ de nʉ, mʉ ha kpála bini, ɨ dʉ di-e okpála bhisi, amba ‹engʉ́ ango-o lʉ lɨ ’li okpála bhisi, ɨ dʉ di-e okpála bata†› maka lɨ Bhuku gba Ebhe apa lɨe ko. 17 Anɨ dje uo de-e, mʉ de pa engʉ́ ango-o bhʉ́ Piga gba Ebhe. Ɨ dʉ la me anɨ nde ayala nadje belegʉ okpála na Piga gba Ebhe-e, a ayo me anɨ kolo pɨ mʉ maka mʉpagano, la di maka ndɵmbɨ na mandjandja.

18 Ma apa pɨ yi na paká me, ndʉ ’he hana ɨnde yi agbíte e pɨ́la doto-o, a agbíte bhadi lɨe abhʉ́lá moko. Ndʉ ’he hana la di yi abhúlu e pɨ́la doto-o, a abhúlu bhadi lɨe abhʉ́lá moko.»

Nayo bhʉ́ dabɨlɨ bini

19 Do Yesu pɨ omʉkpata gba e de-e: «Ma apa matá pɨ yi me, ɨ dʉ me pɨ́la doto, okpála bhisi bhʉ́ ká yi nde adje lɨo ngʉ́ nayo ’he, abana ɨ dʉ bha mangua ’he dho-ie, ’Dyɨ ma ɨnde abhʉ́lá-a há ehe ango-o pɨ uo. 20 Padhá de, anga bɨlɨ ɨnde lɨ okpála bhisi, ɨ dʉ di-e okpála bata apo bhʉ́la o lɨe ne ’lɨ ma-a, ma bhʉ́ ká uo oo.»

Yi mbu lɨ ondaise yi

21 Abhomʉ-o, Piele adyudyo lɨe de Yesu, do anɨ pɨ anɨ me: «Ngámá, lɨ ndai ma mene siti ’ngʉ́ lɨ pabɨlɨ gba ma-a, ma de mbu lɨ anɨ bhʉtsibhʉtsi madho? A apise lɨ bhʉtsibhʉtsi mananɨka?» 22 Yesu agie pɨ anɨ me: «Ma pa pɨ mʉ de me a apise lɨ bhʉtsibhʉtsi mananɨka-a de, engʉ́ bini, a apise lɨ bhʉtsibhʉtsi ndjɨkpa mananɨka bhʉtsibhʉtsi mananɨka.

23 A bhadi moko, Naʉ na abhʉ́lá-a, a maka tsingʉ gba ’ngbé ngámá bini ɨnde akʉnda nanɨ naleke ’ngʉ́ na tɨa gba e ne okpála na kulu gba e-o. 24 Kalanʉ-o, u ago pɨ anɨ ne bhe bini ɨnde adʉ ne tɨa gba anɨ-e bhelé na kuo kuo. 25 Lɨ tɨa dʉ la lɨe ka anɨ ngʉ́ nagigie de-e, ngámá-a atsia aha lɨ́lɨ me u tsɨndjɨ anɨ, ne wala anɨ, ne ongɨsɨ gba anɨ, la di ne ndʉ ’he gba anɨ-e hana, amba nɨ sia tɨa gba nɨ-e bhʉ́bhʉ́. 26 Abhomʉ-o, kpála na kulu-o atɨ bhʉ́ ’li ’dhʉ anɨ, anɨ atʉ ’ndjɨ e ne kuto, anɨ atsia akikiliki lɨe pɨ anɨ me: ‹Dʉ nga mbo ne ’ndjá bua lɨ pabɨlɨ gba ma, ma agíe ndʉ tɨa gba mʉ-o hana.› 27 Ngámá adje ndjinga anɨ, anɨ ambu lɨ ndʉ bopulu gba anɨ-e hana. Anɨ atsia aꞌo anɨ me anɨ nʉnʉ.

28 Lɨ kpála na kulu ango-o akoto lɨe, anɨ akɵ lɨe ne sʉka kilí e na kulu-o bini. Kpála ango-o adʉ ne bopulu gba anɨ na lɨ́ falanga kámá bini má kpɨkɨlɨ! Anɨ atɨ lɨ ngʉlʉ kpála na bopulu gba e bhomʉ-o má gbu! Anɨ aholo nafɵlɵ ngʉlʉ anɨ me nɨ ngabhɵlɵ anɨ ne napa pɨ anɨ me: ‹Gie falanga gba ma ɨnde ka mʉ ko.›

29 Kilí anɨ ango-o atɨ bhʉ́ li ’dhʉ anɨ, anɨ aholo nakikiliki lɨe pɨ anɨ me: ‹Dʉ nga mbo ne ’ndjá bua lɨ pabɨlɨ gba ma, ma agíe pɨ mʉ magie.›

30 Engʉ́ bini, bhe koko ayala. La matá pépé-e, anɨ aha anɨ, anɨ anʉ ne anɨ me u to anɨ bhʉ́ tɨkpʉ akólo bha bini lɨ anɨ agíe bopulu gba e lɨe-o.

31 Lɨ obɨ anɨ koko au lɨe mo-o, u adje lɨkabhu lɨ bua o naali. Kaka-a, u anʉ akpokpo ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana maka a akodho ’kpɨ́ lɨe pɨ ngámá gba o-o.

32 Abhomʉ-o, ngámá gba anɨ-e atsia apa me u ꞌɨ anɨ. Do ngámá-a pɨ anɨ de-e: ‹Mʉ ne siti kpála na kulu! Ma ambu lɨ ndʉ bopulu gba mʉ ɨnde-e hana, anga mo okikiliki lɨmʉ mʉma. 33 Ngamʉ di-e, a ayo ɨginɨ de me mʉ dje di ndjinga kilí mʉ maka ngama makpe ma adje ndjinga mʉ lɨe dɨ?› 34 Bua ngámá-a ake naali. Anɨ aha anɨ, anɨ anʉ ne anɨ pɨ okpekpeke obhosɨ me u mene anɨ kpekpeke, ngʉ́ nakolo bha bini lɨ ’kpɨ́ ɨnde anɨ agíe ndʉ bopulu gba e lɨe hana ko.

35 ’Dyɨ ma ɨnde abhʉ́lá améne bhadi pɨ yi moko, ɨ dʉ me kpála ne kpála nde mbu lɨ ndai e ne bua e hana de ko.»

19

Yesu asuno pɨndjɨ nagbo bhʉsʉ o bhʉ́ kʉva

(Tsia bhʉ́ Mlk. 10:1-12.)

1 Nedhɨnga lɨ Yesu andjia nagama ongʉ́ bhomʉ-o lɨe, u ayie ne omʉkpata gba e bhʉ́ ndu doto na Galilaya. U atsia anʉ bhʉ́ ndu doto na Yudaya ɨnde lɨngo ngade ’ngu na Djʉlʉdanɨ-o. 2 Bhiti okpála akpata anɨ oo. Abhomʉ-o, anɨ atsia akobho okpála na kuo ɨnde adʉ bhʉ́ ká uo-o.

3 OmʉFalisai koko adyudyo lɨo de anɨ. U atsia ayi anɨ ngʉ́ nale anɨ me: «Lɨ́lɨ gba nɨ́-e azɨba pɨ bhoko uu me anɨ gie wala e abana ɨ dʉ bha mangua ’ngʉ́ dho-ie?» 4 Anɨ agie me: «Yi tanga nga engʉ́ lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa e de me nanɨ lɨ lilita-a, Ebhe abho uo ɵlɵ ne bhoko-o dɨ?† 5 Bhuku ango-o atsia apa matá me: ka ’ngʉ́ ango-o, bhoko aꞌó ká ’dyɨ e ne ’hi e, anɨ tsia dhédhe lɨ wala e. Ndʉ uo bhisi hana tsia kólo koli kpála bini.† 6 Kaka-a, ma apa pɨ yi me, uo matá bhisi ade. Engʉ́ bini, u akolo koli kpála bini. A ayo de me kpála gbo bhʉsʉ ’he ɨnde lɨ Ebhe agbite e de!» 7 Abhomʉ-o, omʉFalisai ayi anɨ me: «Ka nɨ la lɨ Moidje aha nanɨ lɨ́lɨ lɨe me bhoko ha balʉa nagbo bhʉsʉ e pɨ wala e nedhɨnga anɨ agie anɨ lɨe?» 8 Yesu agie me: «Moidje aha nanɨ kpadjɨ pɨ yi ngʉ́ nagie olɨsɨ gba yi-e ka kpéke ’ndjɨ gba yi-o. Engʉ́ la bini, a lɨ lilita-a, adʉ nanɨ mo-o de. 9 Ma apa pɨ yi me: ɨ dʉ me kpála nde agie wala e, a nde de me ɵlɵ ango-o akʉnda gala bhoko de-e, ɨ dʉ me kpála ango-o nʉ ha ɵlɵ koko-o, kpála ango-o akʉnda bhomʉ-o ɵlɵ koko.»

10 Omʉkpata-a apa pɨ anɨ me: «Ɨ dʉ me lɨ́lɨ gba bhoko lɨ pabɨlɨ gba wala e nde mo-o, tata lɨ naha lɨo ade.» 11 Anɨ agie pɨ uo me: «Ndʉ okpála hana kɵ mboli engʉ́ bhomʉ-o de, bha bini obhende lɨ Ebhe aka kpadjɨ pɨ o tété-o. 12 A ne engʉ́ bhelé bhelé ɨnde ngaꞌo me kpála dʉdʉ bhʉ́ lɨngbangɨ. Pɨ okpála koko-o, u azu uo me angu na ɵlɵ nde bhʉ́ uo ade. Pɨ okoko, okpála asiti uo ngao. A la di ne okoko ɨ ha olɨsɨ de, ngʉbula naꞌo lɨo kpi ngʉbula Naʉ na abhʉ́lá . A ayo me kpála ɨnde atɨ da nakɵ mboli nasuno ɨnde-e, anɨ kɵ mbolimboli kɵkɵ.»

Yesu atuko bisagu pɨ́ ongɨsɨ

(Tsia bhʉ́ Mlk. 10:13-16; di ne bhʉ́ Luk. 18:15-17.)

13 Abhomʉ-o, okpála ago pɨ Yesu ne ongɨsɨ ngʉbula me anɨ ꞌo ’kpa e pɨ́ ’ndjɨ uo, amba anɨ yo Ebhe pɨ uo. Engʉ́ bini, omʉkpata aholo nayoko okpála ango-o. 14 Yesu atsia apa pɨ omʉkpata-a me: «Yi ꞌo ongɨsɨ bhomʉ, u go bhaka ma, yi ayóko uo de, anga Naʉ na abhʉ́lá pɨ okpála bhende lɨ bua o nde maka ongɨsɨ ko.» 15 Anɨ aꞌo ’kpa e pɨ́ ’ndjɨ uo, pɨpɨta-a, anɨ atsia ayie lɨ bɨlɨ bhomʉ-o.

Bhʉlʉ tɨa bini ayi ’ngʉ́ pɨndjɨ mʉkobho na dʉdʉma

(Tsia bhʉ́ Mlk. 10:17-31; di ne bhʉ́ Luk. 18:18-30.)

16 Abhomʉ-o, makombi bini adyudyo lɨe de Yesu. Anɨ atsia ayi anɨ me: «Mʉsuno, a ayo me ma mene mangua bádha ’ngʉ́ dho ngʉ́ nasia mʉkobho na dʉdʉma-a?» 17 Yesu agie pɨ anɨ me: «Mʉ ngayi ma pɨndjɨ bádha ’ngʉ́ ka nɨ? Koli bádha kpála bha bini. Ɨ dʉ me mʉ nde akʉnda nalɨ bhʉ́ mʉkobho na dʉdʉma-a, lila olɨ́lɨ-e malila.» 18 Makombi ango-o ayi Yesu me: «Olɨ́lɨ bhedho?» Yesu agie pɨ anɨ me: «Mo obhɵ́lɵ kpála de, mo okʉ́nda ɵlɵ, ɨ dʉ di-e bhoko koko de, mo ozí ’he de, mo opá ’ngʉ́ lɨ kilí mʉ bhʉ́ djila okpála ne eu de. 19 Manga ’dyɨ mʉ ne ’hi mʉ mamanga. Kʉnda kilí mʉ maka mo okʉnda lɨmʉ lɨe ngamʉ makpe-o.†» 20 Makombi-e apa pɨ anɨ me: «Ndʉ ’he bhomʉ-o hana, ma amene. A aneke matá ma ne bhedho?» 21 Yesu apa pɨ anɨ me: «Ɨ dʉ me mʉ nde akʉnda nadʉ ngbingbili-e , nʉ tsɨndjɨ ndʉ ’he ɨnde ka mʉ-o hana, amba mʉ ha tɨa ango-o pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ. Abhomʉ-o, mʉ tsia sía tɨa abhʉ́lá. Pɨpɨta-a go kpata ma!» 22 Lɨ makombi bhomʉ-o adje ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ agie lɨe ne lɨkabhu naali, anga tɨa adʉ nanɨ ka anɨ na mʉgwe mʉgwe.

23 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ omʉkpata gba e me: «Ma apa pɨ yi na paká me, da nalɨ ka bhʉlʉ tɨa bhʉ́ Naʉ na abhʉ́lá-a kpekpeke. 24 Ma amata apa pɨ yi ne toto me da nalɨ ka enʉ maka eya lɨ gudho mʉsana kpekpeke. La-a, da nalɨ ka bhʉlʉ tɨa bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-e ane la matá ne kpéke.» 25 Lɨ omʉkpata adje eli bhomʉ-o lɨe, u angamba na kuo kuo. U adʉ apa me: «Ɨ dʉ mo-o, a atɨ la ɨbili da nakobho da?» 26 Yesu atsia uo, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Pɨ okpála-a, a tɨ́ da namene lɨe de, engʉ́ bini, pɨ Ebhe-e, a tɨ́ da namene lɨe.»

27 Abhomʉ-o, Piele atsia ayi anɨ me: «Mʉsuno, djedje nga. Ngaya-a, ya aꞌo ká ndʉ ’he hana ngʉ́ nakpata mʉ. Engʉ́ bhe gba ya-a adʉ́ lele e pɨ?» 28 Yesu agie pɨ omʉkpata-a me: «Ma apa pɨ yi na paká me, nedhɨnga lɨ doto adjí lɨe lɨe na mbɨa-a, Ndɨlɨ gba kpála adʉ́ pɨ́ kiti na asasaua gba e-o. Ngayi obhe akpata ma-a, yi tsía dʉ́ di pɨ́ okiti na ngámá ndjɨkpa ne ká bhisi ngʉ́ nakodho ’ngʉ́ gba opiga ndjɨkpa ne ká bhisi gba omaƗsalaele ko. 29 La di-e, kpála ne kpála ɨnde aꞌo ká oetɨ gba e, ɨ dʉ di-e ondaise e na obhosɨbhosɨ ne obhe na olɨsɨlɨsɨ, ɨ dʉ di-e ’dyɨ e ne ’hi e, ɨ dʉ di-e ongɨsɨ gba e, ɨ dʉ di-e edyɨ gba e ngʉbula ’lɨ ma-a, anɨ asía matá koko bhelé. Anɨ tsia sía di mʉkobho na dʉdʉma. 30 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me, bhelé na obhende mbɨa ɨnde-e ne okpála na kalanʉ-o, akólo okpála na asidi, lɨ obhende mbɨa ɨnde asidi-e, tsia kólo okpála na kalanʉ.»

20

Gbitaku gba bhʉlʉ ’dyɨ vino ne okpála na kulu gba e

1 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa matá me: «Yi gbo nga ’dje yi. Naʉ na abhʉ́lá mana lɨe ne tsingʉ gba bhʉlʉ ’dyɨ bini. Bhʉlʉ ’dyɨ ango-o akoto agba e kɵkpɨ́ má bhɵ́ ngʉbula naha okpála ngʉ́ kulu na edyɨ na vino gba e-o. 2 Anɨ au uo lɨe, u adje lɨo ne uo me nɨ ahá kuo ’kpa pɨ uo lɨ lele kulu na ekpɨ́ bini. Anɨ atsia atima uo ngʉ́ nanʉ amene kulu abhiye na vino gba e-o. 3 Anɨ akoto matá bhʉ́ saa na odukpabini na kɵkpɨ́. Anɨ au okpála ɨnde alʉlʉ lɨ bɨlɨ bini bhomʉ-o mandɨ kulu. 4 Anɨ pɨ uo me: ‹Ngayi di-e, yi nʉ abhiye gba ma-o. Kuo ’kpa ma ahá e pɨ yi-e, adʉ́ lɨ lelele.› 5 Abhomʉ-o, u atsia agbida oo. Bhʉlʉ ’dyɨ-e akoto matá tulukpe. Pɨpɨta-a, anɨ akoto matá bhʉ́ saa na bata pɨta tulukpe. Ndʉ nedhɨnga anɨ adʉ akoto lɨe hana, anɨ adʉ abhaka okpála koko alʉlʉ lɨ bɨlɨ bini bhomʉ. U adje lɨo ne uo, anɨ atsia apa pɨ uo me u nʉ abhiye gba nɨ ko.

6 Nakolo matá bhʉ́ saa na bhuluvue pɨta tulukpe-e, anɨ akoto. Anɨ abhaka okpála koko alʉlʉ oo. Anɨ atsia ayi uo me: ‹Yi alʉlʉ sɨ ngbolo ’kpɨ́ libhomu mandɨ kulu ka nɨ?› 7 Do uo pɨ anɨ de-e: ‹A ko anga kpála bini ha ya bhʉ́ kulu de.› Anɨ pɨ uo me: ‹Ngayi di-e, yi nʉ mene kulu abhiye na vino gba ma-o.›

8 Lɨ ekpɨ́ akolo lɨe tagolo-o, bhʉlʉ ’dyɨ-e apa pɨ kapita gba e me: ‹ꞌƗ okpála na kulu-o, amba mʉ ha kuo ’kpa gba kpála ne kpála pɨ e, nayie lɨ obhe ago sidi ngʉ́ nabu soso lɨ obhe ago ɨgɨnɨ kalanʉ-o.› 9 Obhe akpo ɨgɨnɨ lita kulu bhʉ́ saa na bhuluvue pɨta tulukpe-e ago. Kpála ne kpála atsia asia kuo ’kpa maka u adje ɨgɨnɨ lɨo ne uo lɨe-o. 10 Lɨ obhe ago ɨgɨnɨ kalanʉ-o ago lɨe, u abhundja naao me o osía tɨa bhelé nane obhe ago ɨgɨnɨ sidi-o. Engʉ́ bini, ngauo di-e, kpála ne kpála asia kuo ’kpa aviti bini ne obhe ago ɨgɨnɨ sidi-o. 11 U adʉ asisia lɨe, u aholo adi mʉtokono lɨ bhʉlʉ ’dyɨ-o. 12 U adʉ apa me: ‹Okpála ɨnde-e ago sidi. U amene kulu bha koli saa bini má kpɨkɨlɨ, la-a, mʉ ngaha uo aviti bini ne ya, ngaya okpála ɨnde andala ne kulu ngbolo ’kpɨ́ libhomu bhʉ́ ke ku ’la!›

13 Engʉ́ bini, bhʉlʉ ’dyɨ-e agie pɨ sʉka uo me: ‹Olia ma, mʉ tɨ da nadi mʉtokono de. Ma aha tɨa gba mʉ-o pɨ mʉ maka nɨ́ adje ɨgɨnɨ lɨnɨ́ ne mʉ lɨe-o. 14 Ha tɨa gba mʉ-o, tatapa. Ma tɨ́ da naha pɨ obhende ago sidi-e bha maka ma aha pɨ mʉ lɨe-o. 15 Mʉ mbɨla de me ma tɨ da namene ne tɨa gba ma-a maka ma akʉnda lɨe dɨ? Ne me mʉ ngatsia ma ne ndje djila ka ma amene okpála bhe ago sidi-e lɨe ndjɨndjɨ-e!›» 16 Yesu atsia abu tata-a me: «Okpála ɨnde asidi-e akólo okpála na akalanʉ, lɨ okpála na kalanʉ-o tsia kólo okpála na asidi.»

Yesu apa matá bhʉtsibhʉtsi na bata engʉ́ nakpi
ne nazuku ka e

(Tsia bhʉ́ Mlk. 10:32-34; di ne bhʉ́ Luk. 18:31-34.)

17 Lɨ Yesu adʉ lɨe nanʉ bhʉ́ Yelusalema-a, anɨ aꞌɨ omʉkpata gba e de e tɨtɨ o. Anɨ atsia apa pɨ uo me: 18 «Yi djedje nga! Nɨ́ adji bhʉ́ Yelusalema, bɨlɨ ɨnde u apʉ́ ma Ndɨlɨ gba kpála lɨe pɨ ongbengbe odimandɵ di ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje-o . U akódho ’ngʉ́ gba ma-a me ma kpi bha makpi. 19 U apʉ́ ma pɨ okpála ɨnde ne omaYuda ade ngʉbula me u mʉ ma. U abhɨ́ ma ne fimbo, u tsia gɨ́ ma lɨ kulusi. La-a, ekpɨ́ na bata-a, ma tsia zúku.»

Mayo gba wala Djebedayo

(Tsia bhʉ́ Mlk. 10:35-45.)

20 Abhomʉ-o, wala Djebedayo adyudyo lɨe de Yesu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ongɨsɨ gba e bhisi na obhosɨbhosɨ, Djakɨ ne uo ne Djaa , ɨnde adʉ nanɨ omʉkpata gba Yesu-o. Anɨ atʉ ’ndjɨ e ne kuto kala Yesu ngʉ́ nayo ’he ka anɨ. 21 Yesu ayi anɨ me: «Mo okʉnda me ma mene pɨ mʉ nɨ?» Anɨ agie pɨ Yesu me: «Tsia nga ongɨsɨ gba ma bhisi ɨnde. Ha lɨ́lɨ me u dʉlʉ bhʉ́ Naʉ gba mʉ-o: bhe bini lɨ pá ’kpa mʉ na kokpa, bhe koko lɨ pá ’kpa mʉ na galɨ.» 22 Do Yesu de-e: «Yi mbɨla ehe ɨnde yi ngayo e de. Yi tɨ da nazʉ lɨkabhu ɨnde ma azʉ́ e uu?» U agie me: «Ya tɨ da nazʉzʉ.» 23 Yesu atsia apa pɨ uo me: «A moko, lɨkabhu ma azʉ́ e, yi azʉ́ mazʉ. La-a, ngʉ́ nadʉ ka yi lɨ pá ’kpa ma na kokpa ne bhe na galɨ-e, a ko ’ngʉ́ ka ma nakodho ’ngʉ́ tété de. Obɨlɨ bhomʉ-o pɨ okpála ɨnde lɨ ’Dyɨ ma aleke pɨ o ko.»

24 Lɨ omʉkpata bhe ndjɨkpa adje ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, u ake ’ngʉ́ lɨo pɨ omʉkpata bhe bhisi bhomʉ-o. 25 Abhomʉ-o, Yesu aꞌɨ ndʉ omʉkpata hana me u go de nɨ. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi mbɨla ndjɨndjɨ me ongámásɨ na doto aꞌo omaha o pɨ o maꞌo, ongbengbe okpála adele omaha o sa ’dhʉ o. 26 A ayo de me a dʉ bhʉ́ ká yi mo-o de. A ayo mangbo me ɨ dʉ me kpála nde akʉnda nadʉ ’ngbé kpála bhʉ́ ká yi-e, anɨ de dʉ kpála na kulu gba yi. 27 La di-e, lɨ kpála bini kʉnda nadʉ kpála na bini bhʉ́ ká yi-e, anɨ de dʉ bali gba yi-o. 28 A bhadi moko, ngama Ndɨlɨ gba kpála ma go ngʉ́ napa de me okpála mene kulu lɨo pɨ ma-a de. Engʉ́ bini, ma ago mangbo ngʉbula namene kulu lɨma pɨ okpála, amba ma ha di mʉkobho gba ma-a maka tɨa ngʉ́ nagbegbe okpála bhelé bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba o-o.»

Yesu akobho okpála bhisi ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de

(Tsia bhʉ́ Mlk. 10:46-52; di ne bhʉ́ Luk. 18:35-43.)

29 Nedhɨnga lɨ Yesu ne omʉkpata gba e adʉ akoto lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Djeliko-o, bhiti okpála atsia akpata anɨ. 30 Abhaka me okpála bhisi ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de-e nde adʉlʉ lɨngo kpadjɨ oo. U adje me Yesu ngakodho ’kpɨ́ bhomʉ-o ngae. Abhomʉ-o, u aholo nasʉsʉla me: «Ngámá, ndɨlɨ gba Davidi, dje ndjinga ya!» 31 Bhiti okpála bhomʉ-o adʉ ambembe bhʉ́ ’ndjɨ uo ngʉbula me u ndjili má bulu! Engʉ́ bini, u aholo matá nasʉsʉla kpekpeke me: «Ngámá, ndɨlɨ gba Davidi, dje ndjinga ya!» 32 Abhomʉ-o, Yesu alʉ. Anɨ aꞌɨ uo. Anɨ atsia ayi uo me: «Yi akʉnda me ma mene pɨ yi mangua ’ngʉ́ dho?» 33 Do uo pɨ anɨ de-e: «Ngámá, mene me djila ya u ’kpɨ́.» 34 Yesu adje ndjinga uo, anɨ abu ’kpa e lɨ djila uo. Ma gala kolo me-e, u aholo nau ’kpɨ́. Abhomʉ-o, u atsia akpata anɨ.

21

Yesu alɨ bhʉ́ Yelusalema

(Tsia bhʉ́ Mlk. 11:1-11; ne bhʉ́ Luk. 19:28-40; di ne bhʉ́ Dja. 12:12-19.)

1 Yesu ne omʉkpata gba e akolo masɨkpe de Yelusalema. U adʉ ɨbili de kʉtɨ na Betefadje, lɨ ngba ’ta na ondula na Olive. Abhomʉ-o, Yesu atsia atima omʉkpata bhisi bhʉ́ ká omʉkpata gba e-o. 2 Anɨ apa pɨ uo me: «Yi nʉ bhʉ́ kʉtɨ ɨnde kala yi aoo. Yi akólo lɨe oo, yi abháka kolo me u nde agbite punda na ɵɵlɵ bini, la di ne ndɨlɨ punda bini bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. Yi bhulu uo, amba yi go ne uo mʉma. 3 Lɨ kpála bini yi yi me yi adji ne uo su-oie, yi de gie me: ‹Ngámá ne gʉmʉ uo.› Abhomʉ-o, anɨ ꞌó bha kolo me yi nʉ ne uo nʉnʉ.» 4 Engʉ́ bhomʉ-o améne lɨe mo-o ngʉbula me engʉ́ ɨnde lɨ polofeta apa nanɨ e, amene lɨe. Polofeta apa nanɨ me:

5 «Yi pa pɨ okpála na Siona me:

‹Yi tsitsia nga, ’ngbé ngámá gba yi-e ngago agba yi.

Anɨ akɵ lɨe ne kuto.

Kaka-a, anɨ adʉ pɨ́ ’ngbʉ ndɨlɨ punda.†›»

6 Omʉkpata-a anʉ, u atsia amene maka lɨ Yesu apa pɨ uo lɨe-o. 7 U ago ne ndɨlɨ punda ne ’hi e. U aha okoti gba o-o, u abu pɨ́ ’ngbʉ uo. Abhomʉ-o, Yesu atsia adʉ pɨ́ ’ngbʉ ndɨlɨ punda-o. 8 Bhiti okpála na bhibhiti apa okoti gba o kuto lɨ kpadjɨ. Okoko adʉ atsolo ’kpá ngulu, u atsia adʉ napapa lɨ kpadjɨ. 9 Bhiti okpála ɨnde adʉ adholo kala anɨ di ne obhende adʉ nakpata anɨ-e adʉ asʉsʉla me:

«Odjana* pɨ ndɨlɨ gba Davidi!

A ayo me bisagu dʉ pɨ́ kpála ɨnde ngago ne ’lɨ Ngámá-o!

Odjana pɨ Ebhe ɨnde abhʉ́lá-o!†»

10 Lɨ Yesu alɨ lɨe bhʉ́ Yelusalema-a, gʉdhʉ-o adimba madimba. Okpála adʉ ayi me: «A ko da?» 11 Bhiti okpála atsia adʉ agie me: «A ko polofeta Yesu, kpála na Nadjaleta bhʉ́ ndu doto na Galilaya.»

Yesu apandja okpála natsɨndjɨ ’he bhʉ́
’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda

(Tsia bhʉ́ Mlk. 11:15-19; ne bhʉ́ Luk. 19:45-48; di ne bhʉ́ Dja. 2:13-22.)

12 Pɨpɨta-a, Yesu alɨ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. Anɨ apandja ndʉ okpála hana ɨnde adʉ natsɨndjɨ onʉ di ne odhu ɨnde u adʉ aha o pɨ Ebhe, a la di-e obhende adʉ akakala kilidjo. Anɨ abala omisa gba okpála nayipa falanga, di ne odabɨlɨ gba okpála natsɨndjɨ opidjo-o kuto. 13 Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ uo me: «U aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me, Ebhe apa me, ‹u aꞌɨ́ etɨ gba ma-a me a ko etɨ na mayo.› La ngayi-e, yi adji, a tsia akolo bɨlɨ gba obhʉlʉ ’zi!†»

14 Abhomʉ-o, okpála ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de ne obhende na eze-e adyudyo lɨo de anɨ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda, anɨ atsia akobho uo. 15 Lɨ ongbengbe odimandɵ gba Ebhe , di ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje au ongamba ’ngʉ́ ɨnde anɨ amene e lɨe, la di ne ongɨsɨ ɨnde adʉ asʉsʉla bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda me: «Odjana pɨ ndɨlɨ gba Davidi-e», u asia siti bua . 16 Abhomʉ-o, u atsia ayi Yesu me: «Mʉ ngadje engʉ́ ɨnde lɨ ongɨsɨ bhomʉ-o ngapa e uu?» Yesu atsia agie pɨ uo me: «Heni, ma ngadjedje hana. Yi tanga nga engʉ́ ɨnde lɨ Davidi apa nanɨ e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e belegʉ de bini? Davidi apa nanɨ me, Ebhe amene me belegʉ ongɨsɨ na djedjedje ne obhende ngandjɨ ’ka toko nɨ.†» 17 Pɨpɨta-a, anɨ aꞌo ká ongbengbe odimandɵ di ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje-e bhʉ́ gʉdhʉ oo. Anɨ atapa bhʉ́ kʉtɨ na Betanɨa, anɨ atsia asɨ oo ko.

Yesu atʉ pɵdjɵ lɨ ’lá figi ɨnde ɨ lɨ lɨ́lɨ́ de

(Tsia bhʉ́ Mlk. 11:12-14, 20-24.)

18 Kɵkpɨ́ lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, lɨ Yesu aholo nagie matá lɨe lɨe abhʉ́ gʉdhʉ-o, anɨ aholo nadje gʉmʉ. 19 Abhomʉ-o, anɨ au ’lá figi dengo ’hi-kpadjɨ. Anɨ adyudyo lɨe dede masɨkpe, engʉ́ bini, anɨ bhaka ’he bhʉ́bhʉ́ belegʉ de bini, bha bini ndʉ mbʉlʉ kpákpá padhá. Anɨ atsia apa pɨ ndula na figi-e me: «Mʉ lɨ́ matá lɨ́lɨ́ belegʉ de bini!» Kolo me-e, ’lá figi aꞌʉlʉ hana má kekele! 20 Lɨ omʉkpata au lɨe mo-o, u angamba naali, u atsia ayi Yesu me: «Lele pɨ lɨ ’lá figi-e aꞌʉlʉ bha lɨe ma ’li mʉ-o?» 21 Do Yesu pɨ uo me: «Ma apa pɨ yi na paká me, ɨ dʉ me yi nde ne nabhuka , yi dʉ ne bua na bhisi bhisi de-e, yi méne bha bini engʉ́ ɨnde ma amene e lɨ kʉte ’lá figi-e de. Engʉ́ bini, yi tɨ da napa belegʉ pɨ eta ɨnde-e me: ‹Yie oo, amba mʉ nʉ tɨ bhʉ́ ngade ’ngu›, ɨ tsia méne lɨe moko. 22 Ɨ dʉ me yi nde ne nabhuka-a, ndʉ ’he hana ɨnde yi ayó e bhʉ́ mayo-o, yi asía masia.»

A ngaha angu pɨ Yesu da?

(Tsia bhʉ́ Mlk. 11:27-33; di ne bhʉ́ Luk. 20:1-8.)

23 Yesu akolo lɨe bhʉ́ gʉdhʉ-o, anɨ alɨ matá bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. Anɨ atsia aholo nasuno pɨ okpála. Abhomʉ-o, ongbengbe odimandɵ gba Ebhe, ne obhelesɨ okpála adyudyo lɨo de anɨ. U atsia ayi anɨ me: «A aha kpadjɨ pɨ mʉ ngʉ́ namene ongʉ́ ɨnde-e da? A aha la di angu ango-o pɨ mʉ ngánga da?» 24 Yesu agie pɨ uo me: «Ngama di-e, ma ayí yi lɨ koli engʉ́ bini. Ɨ dʉ me yi nde agie ’ngʉ́ mʉma tété-e, ma tsia pá di pɨ yi me ma ngamene ehe ɨnde-e ne mangua angu dho-ie.

25 Ma ngayi yi me: ‹A aha nanɨ kpadjɨ pɨ Djaa ngʉ́ nabatisa okpála da? Ne me aha nanɨ kpadjɨ pɨ anɨ ne okpála, ne me aha kpadjɨ pɨ anɨ ne Ebhe?›» U atsia aholo natoto bua o sʉnda o me: «Ɨ dʉ me nɨ́ nde apa me: ‹A aha kpadjɨ pɨ anɨ ne Ebhe-e›, anɨ yí nɨ́ me: ‹Ka nɨ la yi bhuka nanɨ anɨ lɨe de-e?› 26 Ɨ dʉ la di me nɨ́ nde apa me: ‹A aha kpadjɨ pɨ anɨ ne okpála-a›, nɨ́ de tsia ’kpɨ́ lɨnɨ́ ka okpála-a ndjɨndjɨ, anga ndʉ okpála hana dʉ nanɨ nau Djaa me a ko polofeta.» 27 Abhomʉ-o, u atsia agie pɨ Yesu me: «Ya mbɨla de me aha nanɨ kpadjɨ pɨ anɨ da-ie de.» Ngaanɨ di-e, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ngama-a, ma pá di pɨ yi de me aha angu mʉma ngʉ́ namene ongʉ́ ɨnde-e da-ie de.»

Gbitaku pɨndjɨ ongɨsɨ bhisi

28 Yesu atsia ayi matá me: «Yi apa nga naayi lɨ ’ngʉ́ ɨnde-e pɨ? Kpála bini adʉ nanɨ ne ongɨsɨ gba e bhisi. Anɨ anʉ abhaka bhe na kalanʉ-o, anɨ atsia apa pɨ anɨ me: ‹Ndɨka ma, nakɨ-e, nʉ mene kulu abhiye na vino.› 29 Ndɨlɨ agie me: ‹Ma nʉ de.› Pɨpɨta-a, anɨ adji bua e, anɨ atsia anʉ abhiye-o. 30 ’Dyɨ uo anʉ apa di pɨ bhe na bhisi-e me anɨ nʉ abhiye na vino-o. Bhobhomʉ-o agie pɨ anɨ me: ‹Ma adji, ’dyɨ ma.› La-a, anɨ tsia nʉ de. 31 Bhʉ́ ká ongɨsɨ bhisi bhomʉ-o, a amene engʉ́ ɨnde lɨ ’dyɨ uo adʉ akʉnda e da?» U agie me: «Bhende na kalanʉ-o.» Yesu atsia apa pɨ uo me: «Ma apa pɨ yi na paká me, ondɵmbɨ na mandjandja, di ne obambakʉya alɨ pɨ yi kalanʉ bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-o . 32 Padhá de, anga Djaa ago agba yi ne nasuno pɨ yi kpadjɨ na ngbili ’ngʉ́ , yi tsia bhuka anɨ de. Engʉ́ bini, ondɵmbɨ na mandjandja di ne obambakʉya atsia abhuka anɨ. Abana yi au ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana lɨe ne djila yi-e, ngayi-e, yi bhuka anɨ de.»

Gbitaku pɨndjɨ osisiti okpála na kulu

(Tsia bhʉ́ Mlk. 12:1-12; di ne bhʉ́ Luk. 20:9-19.)

33 Yesu atsia apa matá me: «Yi dje nga matá gbitaku koko ɨnde. Bhʉlʉ bɨlɨ bini alu nanɨ ngu vino, anɨ asa ngongo-o hana ne aga. Anɨ adjɨ edú ngʉ́ napi olɨ́lɨ́-e bhʉ́bhʉ́, anɨ atsia ayiki ’ndjá ’tɨ abhʉ́lá bhʉ́bhʉ́ ngʉbula nalila edyɨ-o. Pɨpɨta-a, u adje lɨo ne okpála ngʉ́ namene kulu bhʉ́ ’dyɨ-o, amba o dʉ agbó bhʉsʉ o ne uo lɨ nguwa-o. Abhomʉ-o, anɨ atsia atapa dhʉkʉ. 34 A akolo lɨe lɨ nedhɨnga nako lɨ́lɨ́-e, anɨ atima okpála na kulu gba e agba okpála ɨnde ngamene kulu bhʉ́ ’dyɨ vino me u ha nguwa bhe gba nɨ-e pɨ nɨ haha.

35 Engʉ́ bini, okpála namene kulu bhʉ́ ’dyɨ vino azʉmʉ bha okpála ango-o hana. Bhe bini-e, u abhɨ anɨ má kpu! Bhe koko-o, u abhɵlɵ anɨ, bhe na bata-a, u atʉtʉlʉ anɨ ne teme. 36 Abhomʉ-o, bhʉlʉ ’dyɨ-e atima matá okpála na kulu koko bhelé nane obhende na kalanʉ-o mane. U amene bhadi uo moko. 37 Alɨ soso-o, anɨ atima ndɨlɨ gba e agba okpála ango-o ne nabhundja me: ‹U amánga ndɨlɨ gba ma-a mamanga.› 38 Engʉ́ bini, lɨ okpála namene kulu bhʉ́ ’dyɨ vino au ndɨlɨ-e lɨe, u apa sʉnda o me: ‹Kʉkʉlʉ kpála ɨnde atígala la ndjʉ ne edyɨ-e ngae ɨnde. Yi gógo, nɨ́ bhɵlɵ anɨ, amba nɨ́ tigala ɨbili ne edyɨ-e nganɨ́!› 39 Abhomʉ-o, u atɨ pɨ anɨ má kɨɨ! U aha anɨ, u agbe anɨ bhʉ́ ’dyɨ na vino-o, u atsia abhɵlɵ anɨ.

40 Mbɨa ɨnde-e, nedhɨnga lɨ bhʉlʉ ’dyɨ vino agó lɨe, anɨ améne ngʉ́ okpála na kulu bhomʉ-o pɨ?» 41 U agie pɨ anɨ me: «Anɨ abhíli omabhɵbhɵlɵ kpála bhomʉ-o hana, anɨ djé ndjinga uo de. Pɨpɨta-a, anɨ há ’dyɨ vino pɨ okpála koko ngʉ́ namene kulu bhʉ́bhʉ́, obhende ahá nguwa pɨ anɨ bhʉ́ nedhɨnga u adje lɨo ne uo lɨ e-o.»

42 Yesu atsia apa pɨ uo me yi ngagama ’ngʉ́ mʉgɨto me yi tanga nga engʉ́ ɨnde lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa e belegʉ de bini. Bhuku gba Ebhe-e apa lɨ ’ngʉ́ gba Masɨya me:

«Teme ɨnde lɨ okpála nayiki etɨ-e au me a ne tata ade-e,

a akolo teme ɨnde abɨ etɨ-e libhomu-o ngae.

Ebhe Ngámá amene mo-o ngae.

Bhʉ́ djila nɨ́-e, a ko ’ngʉ́ na ngangamba!†»

43-44 Kpála bhende atɨ́ pɨ́ teme ango-o, anɨ gʉ́gʉmʉ. Kpála bhende la di lɨ teme ango-o atɨ́ pɨ́ e, teme ango-o bá mbu anɨ má mbu! Ka yi au teme lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa ’ngʉ́ e lɨe padhá-a, ma apa pɨ yi me, ngayi-e, Ebhe aní ’bhɵ bhotɨ na Naʉ gba e pɨ yi mani, anɨ tsia bhúlu pɨ okpála bhende ngamene engʉ́ ɨnde anɨ akʉnda e-o.

45 Lɨ ongbengbe odimandɵ di ne omʉFalisai adje gbitaku ango-o lɨe, u atsia akɵ mbolimboli me anɨ de ngagama ’ngʉ́ bhomʉ-o pɨndjɨ o. 46 U aholo agɨlɨ kpadjɨ ngʉ́ naholo anɨ, engʉ́ bini, u adʉ ne tsʉlʉ ka okpála, anga okpála adʉ au me a ko polofeta.

22

Gbitaku pɨndjɨ ’ngbé anokomɨa na kʉva

(Tsia bhʉ́ Luk. 14:15-24.)

1 Abhomʉ-o, Yesu apa matá gbitaku pɨ okpála anɨ adʉ akpo ’ngʉ́ pɨ o-o me: 2 «Yi tsia nga engʉ́ ɨnde lɨ Naʉ na abhʉ́lá akpo ’ndjɨ e ne e-o: A maka tsingʉ gba ’ngbé ngámá bini ɨnde amene anokomɨa na kʉva pɨ ndɨlɨ gba e na bhobhoko. Anɨ atsia aꞌɨ okpála bhʉ́ anokomɨa ango-o. 3 Ekpɨ́ na anokomɨa ale lɨe, anɨ atima okpála na kulu gba e naꞌɨ okpála ɨnde anɨ aꞌɨ o me u go bhʉ́ anokomɨa ango-o. Engʉ́ bini, u zɨba nago lɨ eꞌɨ ango-o de.

4 Anɨ atima matá okpála na kulu koko. Anɨ aha lɨ́lɨ pɨ uo me u nʉ pa pɨ okpála anɨ aꞌɨ o-o me: ‹Mbɨa ɨnde-e, ma alʉ ezʉ gba ma-a alʉ. Ma abhili obagala gba ma ne onʉ na tsɨkpa abhili, ndʉndʉ hana ɨbili bedhe. Yi go bhʉ́ anokomɨa ango-o gogo!› 5 Engʉ́ bini, ngauo-o, u adje bha ne ’dje o. U atsia agbida bhʉ́ ongʉ́ gba o. Bhe bini aholo ne enʉ́ abhʉ́ ’dyɨ gba e, koko bhʉ́ natsɨndjɨ mase gba e. 6 Okoko aholo okpála na kulu ɨnde u atima o-o, u amene uo kpekpeke, u atsia abhili uo. 7 Lɨ ’ngbé ngámá-a adje lɨe, anɨ abɨ ’gʉ́ naali. Abhomʉ-o, anɨ atsia atima osʉdha gba e me u bhili omabhɵbhɵlɵ kpála bhomʉ, amba u to di djua lɨ gʉdhʉ gba uo-o.

8 Pɨpɨta-a, anɨ atsia apa pɨ okpála na kulu gba e me: ‹Anokomɨa na kʉva-a bedhe. Engʉ́ bini, okpála ma aꞌɨ o-o tɨ matá da nago bhʉ́bhʉ́ de. 9 Kaka-a, yi nʉ lɨ odi kpadjɨ, yi ꞌɨ ndʉ okpála ɨnde yi abháka o hana, amba u go zʉ ’he-o.› 10 Okpála na kulu bhomʉ-o aze lɨ okpadjɨ. U atsia apo bhʉ́la okpála bhende u adʉ abhaka o-o hana, obabadha okpála di ne osisiti okpála. U anʉ ne uo bhʉ́ ’tɨ na anokomɨa-o. Abhomʉ-o, tɨna ’tɨ na anokomɨa atsia abedhe ne uo bedhe.

11 Abhomʉ-o, ’ngbé ngámá-a alɨ bhʉ́ ’tɨ na anokomɨa ngʉbula natsia okpála ɨnde anɨ aꞌɨ o-o. Anɨ au kpála bini ɨnde ɨ dyɨ bongo na anokomɨa de. 12 Anɨ ayi kpála ango-o me: ‹Wai, mo olɨ ei lele pɨ me mʉ nde dyɨ bongo na anokomɨa dɨ-e?› Kpála ango-o andjili bha má bulu! 13 Abhomʉ-o, ’ngbé ngámá-a apa pɨ okpála na kulu-o me: ‹Yi gbigbite ’kpa anɨ ne ’dhʉ anɨ, amba yi bhike anɨ bhʉ́ biti akilidjo. Oo-o, anɨ adʉ́ aku ’gbá ne nazʉ tate e.›»

14 Yesu atsia abu tata-a me: «A moko, Ebhe aꞌɨ okpála bhelé, engʉ́ la bini, obhende anɨ alo o-o, uo bhelé ade.»

OmʉFalisai ato Yesu pɨndjɨ nakala mandjandja gba ’ngbé ngámá Kaisala

(Tsia bhʉ́ Mlk. 12:13-17; di ne bhʉ́ Luk. 20:20-26.)

15 Abhomʉ-o, omʉFalisai anʉ nadi bula ngʉbula nagɨlɨ kpadjɨ ngʉ́ nateke Yesu lɨ ’li e. 16 U atsia atima té omʉkpata gba o bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála gba Elode ngʉbula napa pɨ Yesu me: «Mʉsuno, ya mbɨla ndjɨndjɨ me mʉ ngapa ngbili ’ngʉ́ . Mʉ ngasuno bhadi kpadjɨ gba Ebhe-e ngbingbili. Tsʉlʉ kpála belegʉ lɨ mʉ ade bini, anga mʉ tsia di engbé gba kpála de. 17 Mʉ ngabhundja naamʉ pɨ? A ayo me ya kala mandjandja gba ’ngbé ngámá Kaisala ne me ya kala de. Pa nga pɨ ya.» 18 Engʉ́ bini, lɨ Yesu ambɨla siti kali gba uo-o lɨe, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Obhʉlʉ kali ɨnde-e, ka nɨ yi ngato ma lɨe? 19 Yi suno nga falanga ɨnde u akakala mandjandja ne e mʉma.» U atsia ago pɨ anɨ ne lɨ́ falanga bini. 20 Yesu atsia ayi uo me: «Kulu kpála, ne balʉa ɨnde pɨ́ lɨ́ falanga ɨnde-e, a ko naa da?» 21 U atsia agie pɨ anɨ me: «A ko naa Kaisala.» Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi ha oehe bhende lɨ Kaisala ngayo e pɨ Kaisala, amba oehe bhende lɨ Ebhe ngayo e, yi ha pɨ Ebhe.» 22 U adje lɨe mo-o, u angamba naali. U aꞌo ká anɨ, u atsia agbida.

OSadukai ayi ’ngʉ́ pɨndjɨ nazuku ka okpála

(Tsia bhʉ́ Mlk. 12:18-27; di ne bhʉ́ Luk. 20:27-40.)

23 Bha lɨ ’kpɨ́ bhomʉ-o, oSadukai ago abhaka Yesu. (Ngauo-o, u ngapa naao me okpála ɨnde amu-o zúku de.) U atsia ayi Yesu me: 24 «Mʉsuno, Moidje apa nanɨ me: ‹Ɨ dʉ me bhoko bini kpi me anɨ nde zu ongɨsɨ de-e, ndai anɨ na bhobhoko-o bhe akɵ pɨta anɨ-e de ha ɵkɵ anɨ ngʉbula nazu ongɨsɨ pɨ ndai e ɨnde akpi-o.› 25 Gbo nga la ’dje mʉ. Obhosɨ mananɨka adʉ nanɨ agba ya. A adʉ nanɨ ondaise. Bhebhele-e aha ɵlɵ, anɨ atsia akpi me anɨ nde zu de. Bhende akɵ pɨta anɨ-e atsia aha ɵkɵ anɨ-o. 26 Bhende na bhisi bhomʉ-o akpi bhadi moko, anɨ nde zu de. A akɵ lɨ bhende na bata, nakolo makolo lɨ bhende na mananɨka-o. Ndʉ uo hana amu me u nde zu de. 27 Pɨta namu ka ndʉ uo hana-a, ɵlɵ-o atsia akpi di. 28 Lɨ ’kpɨ́ lɨ okpála ɨnde amu-o azúku lɨe, bhʉ́ ká obhosɨ mananɨka bhomʉ-o, ɵlɵ bhomʉ-o adʉ́ naa da? Padhá de, anga ndʉ uo hana aha nanɨ anɨ.»

29 Yesu atsia agie pɨ uo me: «Yi angɨta, anga yi kɵ mboli engʉ́ lɨ Bhuku gba Ebhe-e ngapa e de. Yi mbɨla di angu gba Ebhe-e de. 30 Padhá de, anga lɨ okpála ɨnde amu-o azúku lɨe, olɨsɨ ne obhosɨ há lɨo de. Engʉ́ bini, u adʉ́ ɨbili maka oandjelu abhʉ́lá. 31 Pɨndjɨ ’ngʉ́ bhende atsia nazuku ka okpála ɨnde amu-o, yi tanga nga eli gba Ebhe-e dɨ? Ebhe apa nanɨ pɨ yi me: 32 ‹Ngama-a, ma ne Ebhe ɨnde lɨ onguo ogbi yi Abalahama, Ɨsaka, ne Yakobho ngamene kulu lɨo pɨ e ko.› Ebhe-e, a ko Ebhe gba okpála bhende amu-o ade. Engʉ́ bini, a ko Ebhe gba okpála ɨnde ʉʉ ko.»† 33 Ndʉ okpála hana ɨnde adje engʉ́ bhomʉ-o angamba naali lɨ nasuno gba anɨ-o.

Nasuno pɨndjɨ lɨ́lɨ ɨnde ane ne engbé

(Tsia bhʉ́ Mlk. 12:28-34; di ne bhʉ́ Luk. 10:25-28.)

34 Abhomʉ-o, Yesu atsia agbite ’bhɵ oSadukai ne engʉ́ anɨ agie e pɨ uo-o. Lɨ omʉFalisai adje lɨe mo-o, u anʉ apo bhʉ́la o de anɨ. 35 Sʉka uo adʉ mʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje . Anɨ adʉ akʉnda nato Yesu. Kaka-a, anɨ atsia ayi anɨ me: 36 «Mʉsuno, bhʉ́ ká olɨ́lɨ-e, bhende ane ne engbé-e ngae dho?» 37 Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «‹A ayo me kʉnda Ebhe, Ngámá gba mʉ-o ne bua mʉ hana, ne mʉkobho gba mʉ-o hana, di ne mabhundja gba mʉ-o hana.†› 38 A bhomʉ-o lɨ́lɨ ɨnde ane ne engbé, ɨnde di lɨ́lɨ na kalanʉ-o. 39 Bhende pɨpɨta, ɨnde bhadi ngbéngbé maka bhe na kalanʉ-o ngae ɨnde: ‹A ayo me kʉnda kilí mʉ maka mo okʉnda lɨmʉ lɨe ngamʉ makpe-o.†› 40 Engʉ́ lɨ u aye e bhʉ́ lɨ́lɨ gba Moidje ne bhende lɨ opolofeta aye e hana alʉ pɨ́ olɨ́lɨ bhisi bhomʉ.»

Masɨya ne Ngámá gba Davidi

(Tsia bhʉ́ Mlk. 12:35-37; di ne bhʉ́ Luk. 20:41-44.)

41 OmʉFalisai adʉ nga bha nagama ’ngʉ́ ne Yesu. Anɨ atsia ayi uo me: 42 «Yi ngabhundja pɨndjɨ Masɨya pɨ? A ko ndɨlɨ ka da?» U atsia agie pɨ anɨ me: «A ko ndɨlɨ ka Davidi.» 43 Yesu atsia ayi uo me: «Ɨ dʉ mo-o, lele pɨ lɨ Davidi, bhʉ́ angu gba Bu Bhobua-a ngaꞌɨ Masɨya lɨe me Ngámá gba nɨ-e? Padhá de, anga Davidi apa nanɨ me:

44 ‹Ebhe Ngámá apa pɨ Ngámá gba ma-a me:

go dʉ lɨ pá ’kpa ma na kokpa,

amba ma mene me mʉ ha angu

obhʉlʉ yala gba mʉ-o.†›

45 Ɨ dʉ la me Davidi nde ngaꞌɨ Masɨya me ‹Ngámá gba nɨ-e›, lele pɨ lɨ Masɨya tɨ da nadʉ lɨe ndɨlɨ ka anɨ-e?» 46 Abhomʉ-o, kpála bini tsia dʉ ne eli nagigie pɨ anɨ lɨ ’ngʉ́ anɨ ayi e de. Nayie lɨ ’kpɨ́ bhomʉ-o, kpála bini tsia le matá nayi anɨ lɨ ’ngʉ́ belegʉ de bini.

23

Yesu apa me yi améne ’ngʉ́ maka omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje di ne omʉFalisai-e de

(Tsia bhʉ́ Mlk. 12:38-39; di ne bhʉ́ Luk. 11:43, 46, 20:45-46.)

1 Abhomʉ-o, Yesu apa pɨ bhiti okpála di ne omʉkpata gba e me: 2 «Kulu gba omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje di ne omʉFalisai-e , a ko nambamba ta olɨ́lɨ gba Moidje pɨ okpála. 3 Kaka-a, yi mene ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde u apá e pɨ yi-o, amba yi tsia lila di ndjɨndjɨ. Engʉ́ la bini, yi akpáta kulu gba uo-o de, anga engʉ́ u ngapa e, u mene maka u ngapapa lɨe de. 4 U ngagbite titili ’he na titili, u ngaꞌoꞌo de-ngʉlʉ okpála. La-a, ngauo makpe, u ngayala naꞌo nga bha tété ndjɨlɨ ’kpa o ngʉ́ nateteke okpála lɨ tili ’he ɨnde u aꞌo e de-ngʉlʉ uo-o. 5 Ndʉ ’ngʉ́ gba uo hana, u ngamemene me okpála u o mau. Kaka-a, u ngaye ’li Ebhe ne baba djila balʉa, u ngagbigbite pidi o ne lɨ ’kpa o. U la di ngadʉ ’so kandjʉ gba o ndjandjandja ane mane. 6 U ngakʉnda nadʉlʉ bhʉ́ dá oanokomɨa lɨ bɨlɨ gba ongbengbe okpála, u kʉnda di nadʉlʉ bhʉ́ otɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje lɨ bɨlɨ ɨnde lɨ okpála adʉ́ au o lɨe mau. 7 U kʉkʉnda me u dʉ nayi o bhʉ́ odaposo, di ne me okpála dʉ aꞌɨ o me ‹Mʉsuno.›

8 Pɨ yi-e, yi améne de me okpála dʉ aꞌɨ yi me ‹Mʉsuno-o› de. Padhá de, anga yi bha ne koli Mʉsuno bini, yi la bhadi ndʉ yi hana ne ondaise . 9 Yi aꞌɨ́ kpála bini pɨ́la doto de me ‹’Dyɨ yi-e› de, anga koli ’dyɨ yi bha bini ngae ɨnde abhʉ́lá ko. 10 Yi améne di de me okpála dʉ aꞌɨ yi me ‹Ngámá-a› de, anga koli Ngámá gba yi-e bha bini ne Kilisito . 11 A ayo me kpála ɨnde ane ne engbé bhʉ́ ká yi-e dʉ kpála na kulu gba yi ko. 12 Kpála bhende aꞌó lɨe ngae makpe ne abhʉ́lá-a, u akɵ́ anɨ ne akuto. Kpála bhende aꞌó la lɨe ngae makpe ne akuto-o, u aꞌéꞌe anɨ ne abhʉ́lá.»

Yesu ambamba ta kali gba omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje
di ne omʉFalisai-o

(Tsia bhʉ́ Mlk. 12:40; di ne bhʉ́ Luk. 11:39-52, 20:45-47.)

13 Yesu apa matá me: «A ko lɨkabhu pɨ yi, omʉsuno na lɨ́lɨ, di ne omʉFalisai. Yi ne obhʉlʉ kali! Padhá de, anga yi ngani ’bhɵ bhotɨ na Naʉ gba Ebhe-e pɨ okpála. La ngayi-e, yi lɨ oo de, yi ka la di kpadjɨ pɨ obhende akʉnda nalɨ-e de. [ 14 *]

15 A ko lɨkabhu pɨ yi, omʉsuno na lɨ́lɨ di ne omʉFalisai. Yi ne obhʉlʉ kali! Padhá de, anga yi ngadholo ne ndʉ bɨlɨ hana pɨ́la doto ne pɨ́ ’ngbé ’ngu ngʉbula me gandji kpála bini bhuka lɨ́lɨ gba Moidje-o. Ɨ dʉ la me anɨ nde abhuka-a, yi ngamene me anɨ kolo kpála na djua na dʉdʉma nane yi bhʉtsibhʉtsi bhisi.

16 A ko lɨkabhu pɨ yi, djila yi adʉdʉ. Yi la ngale me yi suno kpadjɨ pɨ okpála! Yi ngapa me: ‹Ɨ dʉ me kpála nde atʉ silika ne ’lɨ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a, engʉ́ tété ade. Engʉ́ la bini, ɨ dʉ me kpála nde atʉ silika ne ’lɨ olo na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a, a ayo me kpála ango-o mene engʉ́ ɨnde anɨ atʉ silika ngʉ́ e-o.› 17 Ngayi-e, yi ne ongingi, djila yi adʉdʉ! A ane ne engbé ne bhedho? Ne me a ko olo, ne me a ko ’ngbé ’tɨ Ebhe ɨnde ngamene me olo-o kolo bubu kala Ebhe-e? 18 Yi ngapa matá me: ‹Ɨ dʉ me kpála nde atʉ silika ne ’lɨ bɨlɨ natsulu enʉ pɨ Ebhe-e, engʉ́ tété ade. Engʉ́ la bini, ɨ dʉ me kpála nde atʉ silika ne ’lɨ enʉ ɨnde u ngatsulu e pépé-e, a ayo me kpála ango-o mene engʉ́ ɨnde anɨ atʉ silika ngʉ́ e-o.› 19 Ngayi-e, djila yi adʉdʉ! A ane ne engbé ne bhedho? Ne me a ko enʉ ɨnde u ngatsulu e pɨ Ebhe, ne me a ko bɨlɨ ɨnde ngamene me enʉ ango-o kolo bubu kala Ebhe-e? Ndʉndʉ hana viti bini.

20 Kaka-a, kpála bhende ngatʉ silika ne ’lɨ bɨlɨ natsulu enʉ-o, anɨ bhomʉ-o ngatʉtʉ ne ’lɨ bɨlɨ natsulu enʉ, la di ne ’lɨ ndʉ ’he hana ɨnde pépé-o. 21 La di-e, kpála bhende ngatʉ silika ne ’lɨ ’ngbé ’tɨ Ebhe, anɨ bhomʉ-o ngatʉtʉ ne ’lɨ ’ngbé ’tɨ Ebhe, di ne ’lɨ Ebhe ɨnde ngadʉ bhʉ́bhʉ́ ko. 22 Kpála bhende ngatʉ la di silika ne ’lɨ kokpɨ́-e, anɨ bhomʉ-o ngatʉtʉ ne ’lɨ kiti na ngámá gba Ebhe, la di ne ’lɨ Ebhe ɨnde ngadʉ pépé-o.

23 A ko lɨkabhu pɨ yi omʉsuno na lɨ́lɨ di ne omʉFalisai. Yi ne obhʉlʉ kali! Padhá de, anga yi ngaha belegʉ bini bhʉ́ ká ndjɨkpa na oulu na babadha sese. La-a, ongbengbe ’ngʉ́ ɨnde lɨ lɨ́lɨ-e ngasuno e pɨndjɨ nakodho ’ngʉ́ lɨ lelele bhʉ́ dabɨlɨ bini ne bua na ndjinga, a la di-e namene engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe akʉnda e, yi ngauu padhá. A la bhomʉ-o engʉ́ ɨnde a ayo me yi de amene e, me yi nde ꞌɨlɨ di ’to yi lɨ okoko de ko. 24 Ngayi-e, djila yi adʉdʉ, Yi la ngale me o suno kpadjɨ pɨ okpála! Yi ngapandja ondjindji bhʉ́ ’he nandjɨ mandjɨ gba yi-o. La-a, yi ngabhɨ enʉ maka eya libhomu bhʉ́ ’bu yi má ngbi!

25 A ko lɨkabhu pɨ yi omʉsuno na lɨ́lɨ di ne omʉFalisai. Yi ne obhʉlʉ kali! Padhá de, anga yi ngavʉlʉ kʉte okópo ne osaanɨ gba yi-e má ngbɨ, la-a, ohe ɨnde yi ngaꞌo e bhʉ́bhʉ́-o, a ko ohe ɨnde yi asia e lɨ kpadjɨ na ezi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne kʉndʉ ’he ɨnde bhʉ́ yi-o. 26 Ngayi omʉFalisai-e, yi u ’kpɨ́ de! Yi vʉlʉ ngaɨza bhʉ́ kópo-o ngʉbula me kʉkʉte kolo di babadha.

27 A ko lɨkabhu pɨ yi omʉsuno na lɨ́lɨ di ne omʉFalisai. Yi ne obhʉlʉ kali! Padhá de, anga yi maka olata ɨnde u apulu embú pɨ́ e, ɨnde ɨ ngau lɨe akilidjo babadha. Engʉ́ bini, abhʉ́bhʉ́ abedhe ne tsagala bɨkɨ okpála bhende amu di ne ondʉ ’he na sisiti hana. 28 A bhadi pɨ yi moko. Bhʉ́ djila okpála-a, yi ngau lɨyi me yi ne okpála na ngbingbili . La abhʉ́ yi-e, yi abedhe ne kali di ne ongʉ́ na sisiti bedhe.

29 A ko lɨkabhu pɨ yi omʉsuno na lɨ́lɨ di ne omʉFalisai. Yi ne obhʉlʉ kali! Padhá de, anga yi ngaleke olata opolofeta ndjɨndjɨ, yi di ngaye obabadha tele lɨ olata okpála na ngbingbili-o. 30 Yi la ngapa me: ‹Ya dʉ́ nanɨ bhʉ́ ’kpɨ́ odyɨ ya u-o, ya de kpɵtsɵ ’kpa ya ne uo ngʉ́ nabhili opolofeta de.› 31 Kaka-a, yi ngakpokpo bhomʉ-o engʉ́ gba yi makpe, me yi ne ongɨsɨ gba okpála ɨnde abhili opolofeta-o! 32 Atoú! Yi bedhe ’bhɵ engʉ́ lɨ odyɨ yi akpo nanɨ lita e bebedhe! 33 Yi ne okpʉlʉ, yi ne piga ombʉma! Yi anéke mangɨmbo nanʉ bhʉ́ djua na dʉdʉma lele pɨ?

34 Kaka-a, yi djedje nga: ma ngatima opolofeta ne obhʉlʉ ɨmbɨlangʉ, la di ne okʉkʉlʉ omʉsuno na lɨ́lɨ pɨ yi. Yi abhíli okoko bhʉ́ ká uo, yi gɨ́ okoko lɨ kulusi. Yi abhɨ́ okoko ne fimbo bhʉ́ oetɨ nadje lɨ́lɨ gba yi-o, yi tsia nʉ́ ne nato mbolo lɨ okoko bhʉ́ gʉdhʉ bini ne bini. 35 Yi améne mo-o ngʉbula me ngʉte ndʉ okpála na ngbingbili hana ɨnde yi abhili nanɨ o pɨ́la doto libhomu-o tuko pɨ́ ’ndjɨ yi. Padhá de, anga yi abhili nanɨ okpála na ngbingbili bhelé, nayie lɨ Abele, nakolo lɨ Djakalɨa, ndɨlɨ gba Balasɨ-o. Yi abhɵlɵ nanɨ Djakalɨa bhʉ́ mbadhasʉ na ’ngbé ’tɨ Ebhe, sʉnda bɨlɨ natsulu enʉ pɨ Ebhe ne tɨtɨna na bubu-o. 36 A moko, ma apa pɨ yi me ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana atúko pɨ́ ’ndjɨ okpála na nakɨ ɨnde.»

Yesu aku ’gbá ngʉ́ okpála na Yelusalema

(Tsia bhʉ́ Luk. 13:34-35.)

37 Yesu apa matá me: «Ngayi okpála na Yelusalema, ngayi okpála na Yelusalema, ngayi-e, yi ngabhili opolofeta, yi la di ngabhili okpála ɨnde lɨ Ebhe atima o pɨ yi-e ne teme! A ko bhʉtsibhʉtsi madho, ma akʉnda napo bhʉ́la ongɨsɨ gba yi-e lɨe maka lɨ ’hi ’ngʉ apopo bhʉ́la ongɨsɨ gba e lɨe sa mbudha e? La-a, yi tsia kʉnda de! 38 Kaka-a, kʉtɨ gba yi-e atígala padhá. 39 Padhá de, anga ma apa pɨ yi me nayie pɨ mbɨa ɨnde-e, yi ú matá ma belegʉ de bini akólo lɨ ’kpɨ́ ɨnde yi apá lɨe me: ‹A ayo me Ebhe tuko bisagu pɨ́ kpála ɨnde ngago ne ’lɨ anɨ-o!†›»

24

Yesu apa me u agʉ́gʉmʉ ’ngbé ’tɨ Ebhe
gba omaYuda-a kuto

(Tsia bhʉ́ Mlk. 13:1-2; di ne bhʉ́ Luk. 21:5-6.)

1 Abhomʉ-o, Yesu akoto bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. Lɨ anɨ aholo ne ’nʉ́ lɨe, omʉkpata gba anɨ atsia adyudyo lɨo de anɨ ngʉ́ napana pɨ anɨ maka lɨ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a ayiki lɨe lɨe-o. 2 Yesu atsia apa pɨ uo me: «Yi ngau ndʉ ’he bhomʉ-o hana? Ma apa pɨ yi na paká me, ekpɨ́ bini akólo makolo, u agʉ́gʉmʉ ’ngbé ’tɨ Ebhe-e hana kuto. Teme bini tígala pɨ́ kíli e de.»

Engʉ́ ɨnde akólo kala sokpɨ́-o

(Tsia bhʉ́ Mlk. 13:3-13; di ne bhʉ́ Luk. 21:7-19.)

3 Abhomʉ-o, Yesu anʉ adʉ kuto pɨ́ ’ta na ondula na Olive. Omʉkpata gba anɨ-e adyudyo lɨo de anɨ, u atsia ayi anɨ me u nde ne uo kpi o kpi me: «Mʉsuno, pa nga pɨ ya, engʉ́ mʉ de ngapa e bhomʉ-o améne lɨe nadho? Ehe ɨnde asúno nago ka mʉ-o ne nɨ? Ehe ɨnde asúno la di me sokpɨ́-e akolo ne nɨ?» 4 Yesu agie pɨ uo me: «ꞌE-e! Yi lila lɨyi me kpála bini apíte yi de. 5 Padhá de, anga okpála bhelé agó ne ’lɨ ma. U adʉ́ abhɨ ’kpa o pɨ́ mbulu o me o ne Masɨya , u tsia píte okpála bhelé naali. 6 Yi adjé tolo egʉ́ ne ngali ’ngʉ́ na egʉ́. ꞌE-e! Yi adjé tsʉlʉ de, anga a ayo me ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana mene lɨe. Engʉ́ bini, a nga bhomʉ-o sokpɨ́-e de. 7 Padhá de, anga okpála na kʉtɨ bini ahá ’gʉ́ pɨ okpála na kʉtɨ koko, lɨ ngámá na kʉtɨ bini há ’gʉ́ pɨ ngámá na kʉtɨ koko. Adyɨndɨ adʉ́ lɨ obɨlɨ ngangá, lɨ adjigidjo dyɨ́kɨ doto lɨ obɨlɨ ngangá. 8 Ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o adʉ́ maka lɨkabhu ɨnde adʉ́dʉ kala nazu ka ɵlɵ.

9 Abhomʉ-o, ndʉ okpála hana ayála yi ka ’lɨ ma, u apʉ́ yi me u mene yi sisiti. U tsia bhíli yi. 10 Lɨ okpála bhelé bhʉ́ ká yi ꞌó ká nabhuka gba o. U apʉ́ ngbángá o sʉnda o, u tsia yála di lɨo sʉnda o. 11 Opolofeta na eu azé bhibhiti naali, u tsia píte di okpála bhelé. 12 Siti ’ngʉ́ abé ndʉ e naali, lɨ mʉkʉnda gba okpála bhelé tsia bɨ́ zini. 13 La-a, kpála bhende alʉ́ kpekpeke bhʉ́ nabhuka nakolo makolo alɨ soso-o, kpála ango-o tsia kóbho. 14 U akpókpo Bádha NgaliNaʉ na abhʉ́lá ɨnde-e pɨ́la doto libhomu, amba ndʉ opiga hana mbɨla ’ngʉ́ tété ndjɨndjɨ. Pɨpɨta-a, lɨ sokpɨ́-e tsia kólo.»

Okpála azʉ́ lɨkabhu naali kala sokpɨ́-o

(Tsia bhʉ́ Mlk. 13:14-23; di ne bhʉ́ Luk. 21:20-24.)

15 Yesu atsia apa matá pɨ omʉkpata gba e me: «Yi aú kpála u aꞌɨ e me ‹’Ngbé Siti bhʉlʉ nabhɵlɵ kʉtɨ›, ɨnde lɨ polofeta Danyele apa nanɨ engʉ́ gba e adʉ bhʉ́ tɨna ’tɨ na bubu ɨnde bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. A ayo me kpála ɨnde atánga engʉ́ nanɨ lɨ Danyele aye e bhomʉ-o kɵ mbolimboli ndjɨndjɨ!† 16 Abhomʉ-o, obhende abháka o abhʉ́ Yudaya-a, a ayo me u kpe apɨ́ oeta. 17 Kpála bhende abháka e kilidjo-o, a ayo de me anɨ djidji matá lɨe ngʉ́ nanʉ nabha oehe ɨnde abhʉ́ ’tɨ gba e de. 18 Kpála bhende abháka e abhiye-e, a ayo de me anɨ gie matá lɨe asidi ngʉ́ naha koti gba e de. 19 A ko la mangua lɨkabhu dho pɨ olɨsɨ ɨnde adʉ́ ne ebhɨ di ne obhende adʉ́ aꞌo ’ka bhʉ́ ’bhɵ ongɨsɨ lɨ ’kpɨ́ ango-o!

20 Yi yo Ebhe me ekpɨ́ nakpe ka yi-e adʉ́ bhʉ́ nedhɨnga na zini di ne lɨ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda-a de. 21 Padhá de, anga a adʉ́ ’ngbé lɨkabhu na ngbéngbé, ɨnde lɨ okpála u nga e de, nayie maka lɨ Ebhe abho nanɨ kokpɨ́ ne doto lɨe, nakolo pɨ mbɨa ɨnde. Okpála ú la matá di galikpe ngua lɨkabhu ango-o belegʉ de bini. 22 Ebhe amene me oekpɨ́ ango-o adʉ́ ngengele de. Ɨ dʉ́ me Ebhe gbɵ́tɵlɵ oekpɨ́ ango-o de-e, kpála bini de kóbho de. La-a, anɨ agbɵ́tɵlɵ oekpɨ́ ango-o kabula okpála bhende anɨ alo o-o. 23 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, lɨ kpála bini pa pɨ yi me: ‹Yi tsitsia nga, Masɨya sɨ-ɨ›, ɨ dʉ di-e me: ‹Anɨ abhe-e›, yi abhúka anɨ de. 24 Padhá de, anga omasɨya na eu di ne opolofeta na eu azé bhelé. U améne ongʉ́ na ngbengbengbe di ongʉ́ na ngangamba ngʉbula napite okpála. Lɨ angu uo kólo makolo-o, u de píte belegʉ okpála ɨnde lɨ Ebhe alo o ko. 25 Kaka-a, ma apa engʉ́ ango-o pɨ yi kalanʉ.

26 A moko, ɨ dʉ me u nde apa pɨ yi me: ‹Yi tsitsia nga, Masɨya abhʉ́ mili bɨlɨ-e›, yi anʉ́ oo de. U pa di pɨ yi-e me: ‹Yi tsitsia, anɨ awo lɨe kɨ›, yi abhúka de. 27 Padhá de, anga maka lɨ ekpɨ́ andjendjengene lɨe nayie andjongu nakolo akati-e, nago ka ma Ndɨlɨ gba kpála-a adʉ́ bhadi moko. Ndʉ okpála hana au ne djila o. 28 A viti bini maka bɨlɨ lɨ kuo ’he nde lɨe me okpála nde mbɨla de-e, okpála ambɨ́la ka odhu ɨnde azʉzʉ kuo apɵ́kɵbhɵ bhadi bhʉ́la o lɨe dede-o.»

Yesu akpokpo lele nago ka e-o

(Tsia bhʉ́ Mlk. 13:24-27; di ne bhʉ́ Luk. 21:25-28.)

29 Yesu atsia apa matá me: «Pɨta lɨkabhu na oekpɨ́ bhomʉ-o, ma ’li ma me-e,

biti abúku bhʉ́la ela libhomu,

epe sʉ́ matá-a de,

oɨkʉpala abála kuto,

lɨ oangu na abhʉ́lá tsia dyɨ́kɨ má djigi djigi!†

30 Abhomʉ-o, ehe bini ɨnde asúno me ngama Ndɨlɨ gba kpála ma ngago-o akóto abhʉ́lá. Ndʉ okpála hana pɨ́la doto libhomu adʉ́ bhʉ́ ’gbá. U tsia ú ma, ngama Ndɨlɨ gba kpála me ma nde ngago pɨ́ ndindi abhʉ́lá, ma nde abedhe ne angu la di ne sangu bedhe. 31 U adjé gɨlɨ totɨ na kpekpeke ngaʉ. Ngama, Ndɨlɨ gba kpála-a, ma tsia tíma oandjelu gba ma me u nʉ po bhʉ́la okpála bhende lɨ Ebhe alo o ne ndʉ ’dje doto badha hana, nayie lɨ pápá bini, akólo makolo lɨ pápá koko.»

Kpála bini mbɨla nedhɨnga nago ka Ndɨlɨ gba kpála-a de

(Tsia bhʉ́ Mlk. 13:28-31; di ne bhʉ́ Luk. 21:29-33.)

32 Yesu akpokpo matá gbitaku koko me: «Nago ka ma, Ndɨlɨ gba kpála-a, adʉ́ maka engʉ́ ɨnde asuno lɨe pɨ yi lɨ ndula na figi-o . Yi kɵ mbolimboli ndjɨndjɨ. Padhá de, anga nedhɨnga lɨ ’ndjɨ ’ndjɨ aholo asʉ́ lɨe, lɨ okpákpá holo nakɵ-o, yi mbɨ́la me gbokokpɨ akolo masɨkpe. 33 Kaka-a, nedhɨnga yi aú ndʉ ongʉ́ ɨnde ma akpokpo e pɨ yi bhomʉ-o lɨe hana-a, yi mbɨla ndjɨndjɨ me nago ka ma, Ndɨlɨ gba kpála akolo masɨkpe, me ma bha ɨbili lɨ obhɵ bhotɨ gba yi-o. 34 Ma apa pɨ yi na paká me, ndʉ ’ngʉ́ ɨnde ma akpokpo e pɨ yi pɨndjɨ nago ka ma, Ndɨlɨ gba kpála-a akódho ’kpɨ́ me okpála na nakɨ ɨnde-e nde mu nga ndʉ o hana de. 35 Kokpɨ́ ne doto akódho ’kpɨ́ makodho, engʉ́ bini, ’li ma kódho ’kpɨ́ belegʉ de bini.

36 La-a, kpála bini mbɨla ekpɨ́ di ne nedhɨnga nago ka ma Ndɨlɨ gba kpála-a de, abana bha oandjelu ɨnde abhʉ́lá, u mbɨla de, abana bha ma Ndɨlɨ-o, ma mbɨla de. Kpála bini mbɨla de, ambɨla bha bini ne ’Dyɨ ma kpi e kpi. 37 Maka engʉ́ ɨnde akodho nanɨ ’kpɨ́ bhʉ́ nedhɨnga gba Nʉa-a, nago ka ma Ndɨlɨ gba kpála adʉ́ bhadi moko. 38 Padhá de, anga bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, kala me engu-o si na eu eu-o, okpála adʉ mʉgɨto me engʉ́ ade. U adʉ nazʉ ’he, u atsia adʉ di nandjɨ pandɨ. Obhosɨ ne olɨsɨ adʉ naha lɨo, u atsia adʉ di amba ongɨsɨ gba o na olɨsɨlɨsɨ bhʉ́ kʉva, akolo lɨ ’kpɨ́ ɨnde lɨ Nʉa alɨ lɨe bhʉ́ ’ngbé zabʉ-o. 39 ’To uo dʉ ’to ’ngʉ́ bini de, akolo lɨ nedhɨnga ɨnde lɨ engu asi lɨe, a atsia abha ndʉ uo hana má kpɵkɵbhɵ! Nago ka ma, Ndɨlɨ gba kpála-a adʉ́ bhadi moko.

40 Abhomʉ-o, ɨ bhaka okpála bhisi abhiye-e, oandjelu gba Ebhe-e ahá bini, u tsia ꞌó ká bhe koko-o. 41 Ɨ bhaka olɨsɨ bhisi ngatʉ mapunga-a, oandjelu gba Ebhe-e ahá bini, u tsia ꞌó ká bhe koko-o. 42 Yi lila lɨyi ndjɨndjɨ, anga yi mbɨla ekpɨ́ ɨnde lɨ Ngámá gba yi-e agó lɨe de. 43 A ayo me yi mbɨla ndjɨndjɨ me, ɨ dʉ́ me bhʉlʉ ’tɨ-e mbɨ́la nedhɨnga ɨnde lɨ bhʉlʉ ’zi agó lɨe sukpe uu-o, anɨ de dʉ́ bha bini lɨ zʉkʉ. Anɨ de ꞌó de me bhʉlʉ ’zi gʉmʉ etɨ gba nɨ-e de. 44 Kaka-a, ngayi di-e, yi dʉ bedhe, anga nedhɨnga yi nde lɨe bhʉ́ ꞌɨlɨ ’to-o, a la bhomʉ-o nedhɨnga ɨnde lɨ ngama Ndɨlɨ gba kpála ma agó lɨe-o.»

Kpála na kulu ɨnde ngbingbili ɨnde di na ɨmbɨlangʉ

(Tsia bhʉ́ Luk. 12:41-48.)

45 Yesu atsia apa matá me: «Kpála na kulu ɨnde ngbingbili ɨnde di na ɨmbɨlangʉ-o ngae dho? Yi tsitsia nga, a ko ngua kpála na kulu ɨnde lɨ ngámá gba e aꞌo e pɨ́ ’ndjɨ okpála na etɨ gba e me anɨ dʉ naha ezʉ pɨ uo lɨ nedhɨnga ayo lɨe-o. 46 A ko djalɨ pɨ kpála na kulu bhomʉ ɨ dʉ me ngámá gba anɨ-e nde ago, anɨ bhaka me anɨ nde ngamemene mo-o. 47 Ma apa pɨ yi na paká me, ngámá aꞌó anɨ pɨ́ ’ndjɨ ndʉ ’he gba e hana. 48 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me a nde kpála na kulu na sisiti-e, anɨ pá lɨ bua e me: ‹Ha-a, ngámá gba ma nga bha ngabhue.› 49 Abhomʉ-o, anɨ hólo nabhɨ obɨ e koko na kulu-o, anɨ hólo nazʉ ’he, anɨ hólo nandjɨ pandɨ ne omʉlangba. 50 Lɨ ngámá gba kpála na kulu ango-o go lɨ ’kpɨ́ anɨ djeke anɨ lɨe de, di lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ mbɨla e de-e, 51 anɨ ꞌé anɨ bhʉ́ kulu, anɨ tsia méne anɨ kpekpeke maka lɨ Ebhe améne galikpe obhʉlʉ kali lɨe lɨ bɨlɨ anɨ abú uo lɨe-o. Oo-o, u adʉ́ aku ’gbá, u tsia dʉ́ di nazʉ tate e-o.»

25

Gbitaku pɨndjɨ otsalɨsɨ ndjɨkpa na kʉva

1 Abhomʉ-o, Yesu apa matá me: «Ekpɨ́ lɨ ngama Ndɨlɨ gba kpála ma agó lɨe, engʉ́ ɨnde akódho ’kpɨ́ bhʉ́ Naʉ na abhʉ́lá adʉ́ maka gbitaku ɨnde: a adʉ nanɨ otsalɨsɨ ndjɨkpa ɨnde aha otala gba o ngʉ́ nanʉ nakɵ lɨo ne bhoko ɨnde adʉ akʉnda naha ɵlɵ. 2 Bhʉ́ ká uo, obhe bhuluvue adʉ ongingi, obhe bhuluvue koko adʉ obhʉlʉ ɨmbɨlangʉ. 3 Otsalɨsɨ bhe na ngingi-e aha otala gba o-o, la-a, ’to uo aꞌɨlɨ lɨ naha otsupa ’mʉ koko dede. 4 Engʉ́ bini, obhe na ɨmbɨlangʉ-o aha otala gba o bhʉ́ dabɨlɨ bini ne otsupa ’mʉ koko dede. 5 Lɨ bhoko-o go lɨe má gala de-e, ela aholo ndʉ uo hana, u atsia atuko ne ela.

6 Tutu sukpe-e, tolo ꞌue akoto: ‹Bhoko-o kɨ-e! Yi ze ngʉ́ nakɵ lɨyi ne uo.› 7 Abhomʉ-o, ndʉ otsalɨsɨ-e hana azʉkʉ. U atsia aholo naleke otala gba o-o. 8 Otsalɨsɨ bhe na ngingi-e apa pɨ obhende na ɨmbɨlangʉ-o me: ‹Yi ha mbo té emʉ gba yi-e pɨ ya, anga otala gba ya-a ngabʉlʉ.› 9 Obhe na ɨmbɨlangʉ-o agie pɨ uo me: ‹A mo-o ade, anga bhe ka ya-a bhelé da nale lɨ lele nɨ́ ne yi ade. Yi nʉ bhaka mangbo okpála ɨ ngatsɨtsɨndjɨ, amba yi kala pɨ yi ka uo.› 10 Obhe na ngingi-e anʉ nakala emʉ-o. Engʉ́ bini, nedhɨnga u adʉ anʉ lɨe nakakala-a, bhoko-o akolo. Otsalɨsɨ bhuluvue ɨnde adʉ bedhe alɨ ne anɨ bhʉ́ ’tɨ na anokomɨa-o. U atsia adʉla bhotɨ-o. 11 A abhue bedɨ, otsalɨsɨ bhe koko akolo. U atsia aholo nasʉsʉla me: ‹Ngámá, ngámá, bhulu bhotɨ-e pɨ ya!› 12 Engʉ́ bini, bhoko-o agie pɨ uo me: ‹Ma apa pɨ yi na paká me, ma mbɨla yi de.›»

13 Yesu atsia abu tata-a me: «Yi lila lɨyi, anga yi mbɨla ekpɨ́ lɨ ngama Ndɨlɨ gba kpála ma agó lɨe de, yi mbɨla la di nedhɨnga ango-o de.»

Gbitaku pɨndjɨ okpála na kulu bata

(Tsia bhʉ́ Luk. 19:11-27.)

14 Yesu apa matá me: «Ekpɨ́ lɨ ngama Ndɨlɨ gba kpála ma agó lɨe, engʉ́ ɨnde akódho ’kpɨ́ bhʉ́ Naʉ na abhʉ́lá adʉ́ maka gbitaku ɨnde: a adʉ nanɨ bhoko bini ɨnde adʉ akʉnda nanʉ dhʉkʉ. Kala nanʉ ka anɨ-e, anɨ aꞌɨ okpála na kulu gba e-o. Anɨ atsia aꞌo tɨa gba e sakpa uo. 15 Anɨ aha pɨ bhe bini-e lɨ́ falanga kámá bhuluvue. Anɨ aha pɨ bhe koko lɨ́ falanga kámá bhisi. Anɨ atsia aha pɨ bhe koko lɨ́ falanga kámá bini. Anɨ aha pɨ kpála ne kpála lɨ lele angu gba e. Pɨpɨta-a, anɨ atsia atapa. 16 Kpála na kulu bhe asia kámá bhuluvue-e, anʉ kolo nabe ndʉndʉ. Anɨ atsia asia di lɨ́ falanga koko pépé kámá bhuluvue. 17 Bhende asia kámá bhisi-e amene bhadi moko. Anɨ atsia asia di lɨ́ falanga koko pépé kámá bhisi. 18 Engʉ́ bini, bhende asia kámá bini-e anʉ bha naae nadjɨ edú bhʉ́ doto. Anɨ atsia awo tɨa gba ngámá gba e bhʉ́bhʉ́.

19 Pɨpɨta abhue naali, ngámá na kulu gba okpála bhomʉ-o ago. Anɨ atsia aholo nagama ’ngʉ́ ne uo pɨndjɨ lele maka u amene kulu ne tɨa gba nɨ-e lɨe-o. 20 Bhe asia nako lɨ́ falanga kámá bhuluvue adyudyo lɨe. Anɨ agbe lɨ́ falanga kámá bhuluvue koko-o ne napa me: ‹Ngámá, mo oha nako mʉma lɨ́ falanga kámá bhuluvue. A ɨnde-e lɨ́ falanga kámá bhuluvue koko ɨnde ma asia e pépé ko.› 21 Do ngámá gba anɨ pɨ anɨ me: ‹So! Mʉ ne bádha kpála na kulu, mʉ la di ngbingbili. Mo omene nako ngbili ’ngʉ́ bhʉ́ ongʉ́ ɨnde djedjedje, ma aꞌó ɨbili mʉ me mʉ dʉ atsia ’kpɨ́ lɨ ongʉ́ na ngbengbengbe. Go kpi djalɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma.›

22 Kpála na kulu bhende asia nako lɨ́ falanga kámá bhisi-e adyudyo di lɨe. Anɨ pɨ ngámá-a me: ‹Ngámá, mo oha nako mʉma lɨ́ falanga kámá bhisi. A ɨnde-e lɨ́ falanga kámá bhisi koko ɨnde ma asia e pépé ko.› 23 Do ngámá gba anɨ pɨ anɨ me: ‹So! Mʉ ne bádha kpála na kulu. Mʉ la di ngbingbili. Mo omene nako ngbili ’ngʉ́ bhʉ́ ongʉ́ ɨnde djedjedje, ma aꞌó ɨbili mʉ me mʉ dʉ atsia ’kpɨ́ lɨ ongʉ́ na ngbengbengbe. Go kpi djalɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma.›

24 Lɨ soso-o, kpála bhende asia nako lɨ́ falanga kámá bini-e ago di. Anɨ pɨ ngámá-a me: ‹Ngámá, ma adʉ nako ambɨla ndjɨndjɨ me mʉ ne kpála na gʉ́gʉ́. Mʉ ngaha ’zʉ lɨ bɨlɨ ɨnde mʉ lu ’zʉ lɨ e de. Mʉ ngazʉ ’he lɨ kulu ɨnde lɨ okpála koko andala lɨe ngao. 25 Ma adje tsʉlʉ mʉ. Ma atsia anʉ awo tɨa gba mʉ-o bhʉ́ doto. A la bhadi ɨɨ. Tɨa gba mʉ-o kɨ.› 26 Engʉ́ bini, ngámá gba anɨ agie pɨ anɨ me: ‹Mʉ ne siti kpála na kulu! Mʉ di ne bhʉlʉ ɨpio! Ka nɨ mo odʉ nako ambɨla lɨe ndjɨndjɨ me ma ngaha ’zʉ lɨ bɨlɨ ɨnde ma alu ’zʉ lɨe de, me ma ngazʉ ’he lɨ kulu ɨnde lɨ okpála koko andala lɨe ngao, 27 mʉ tsia ꞌo nako tɨa gba ma-a bhʉ́ bakɨ de ka nɨ, amba ma agó lɨe, ma de bhaka me a nde abe ndʉ e abe-e?

28 Yaka! Yi gbʉlʉ lɨ́ falanga kámá bini bhomʉ-o ka anɨ, amba yi ha pɨ kpála ɨnde ka e kutu bini ko.› 29 Ngámá bhomʉ-o apa mo-o, anga kpála ɨnde ka e ne ehe, u ahá matá koko pɨ anɨ pépé. Anɨ tsia dʉ́ bhʉ́ mʉndeyi. Engʉ́ bini, kpála lɨ ehe nde ka e belegʉ ade bini-e, u agbʉ́lʉ belegʉ dhegʉ bhende ɨ tɨ da nadʉ ka anɨ-o. 30 Ngámá-a atsia abu ’so ’ngʉ́ gba siti kpála na kulu bhomʉ-o ne napa me, u bhike anɨ bhʉ́ biti akilidjo lɨ bɨlɨ ɨnde lɨ okpála nde lɨe bhʉ́ ’gbá di ne nazʉ tate o-o.»

Yesu akpokpo lele maka anɨ akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe-o

31 Yesu atsia apa matá me: «Ekpɨ́ lɨ ngama Ndɨlɨ gba kpála ma agó lɨe bhʉ́ sangu gba ma bhʉ́ dabɨlɨ bini ne oandjelu hana-a, ma adʉ́ pɨ́ kiti na ngámá gba ma na sangu-o. 32 Ndʉ okpála na pɨ́la doto hana apó bhʉ́la o kala ma. Ma tsia gbógbo bhʉsʉ uo maka lɨ mʉlila agbogbo bhʉsʉ okandɵlɵ lɨe ne omeme-o. 33 Ma aꞌó okandɵlɵ lɨ pá ’kpa ma na kokpa, ma tsia ó omeme-e lɨ pá ’kpa ma na galɨ.

34 Abhomʉ-o, ma tsia pá pɨ obhende adʉ́ lɨ pá ’kpa ma na kokpa-a me: ‹Yi gógo, ngayi okpála asia bisagu ka ’Dyɨ ma-o. Yi go sia ngámá ɨnde lɨ anɨ aleke nanɨ e pɨ yi nayie lɨ nedhɨnga anɨ abho kokpɨ́ ne doto lɨe ko. 35 Padhá de, anga ma adje gʉmʉ, yi atsia aha ezʉ mʉma. Ma adʉ adje gʉmʉ ’ngu, yi atsia aha engu nandjɨ mandjɨ mʉma. Ma adʉ ne gomago, yi atsia asia ma agba yi. 36 Ma adʉ ndumbu, yi atsia ato bongo lɨ ma. A adʉ lɨ ma ne kuo, yi atsia ateteke ma. Ma adʉ bhʉ́ tɨkpʉ, yi atsia ago natsia ma.›

37 Abhomʉ-o, obhende amene mʉkʉnda gba Ebhe-e tsia yí ma me: ‹Ngámá, ya au mʉ ne gʉmʉ nadho, ya atsia aha ’zʉ pɨ mʉ-o? Ya au mʉ ne gʉmʉ ’ngu nadho, ya atsia aha engu nandjɨ mandjɨ pɨ mʉ-o? 38 Ya au mʉ me mʉ nde ne gomago nadho, ya atsia asia mʉ agba ya-a? Ya au mʉ ndumbu nadho, ya atsia ato bongo lɨ mʉ-o? 39 Ya au mʉ ne kuo, ɨ dʉ di-e me mʉ nde bhʉ́ tɨkpʉ nadho, ya atsia anʉ ateteke mʉ-o?› 40 Ma tsia gíe pɨ uo me: ‹Ma apa pɨ yi na paká me, ndʉ nedhɨnga hana ɨnde yi amene bádha ’ngʉ́ lɨe pɨ sʉka ondaise ma ɨnde lɨ okpála ngau o padhá ɨnde-e, yi amene bhomʉ-o mʉma.›

41 Abhomʉ-o, ma tsia pá di pɨ obhende adʉ́ lɨ pá ’kpa ma na galɨ-e me: ‹Yi yie sɨ yiyie, yi gbida de ma tsutsu, ngayi okpála lɨ Ebhe atʉ pɵdjɵ lɨo-o! Yi nʉ bhʉ́ djua na dʉdʉma ɨnde lɨ Ebhe aleke nanɨ e pɨ djabʉlʉ ne omaha e-o! 42 Padhá de, anga ma adʉ adje gʉmʉ, yi tsia ha ’zʉ mʉma de. Ma adʉ adje gʉmʉ ’ngu, yi tsia ha engu nandjɨ mandjɨ mʉma de. 43 Ma adʉ ne gomago, yi tsia sia ma agba yi de. Ma adʉ ndumbu, yi tsia to bongo lɨ ma de. Ma adʉ ne kuo di ne bhʉ́ tɨkpʉ, yi tsia go nateteke ma de.›

44 Abhomʉ-o, u tsia yí di ma me: ‹Ngámá, ya au mʉ nadho me mʉ nde ne gʉmʉ, ɨ dʉ di-e gʉmʉ ’ngu-o? Ya au mʉ nadho me mʉ nde ne gomago, mʉ nde ndumbu, ɨ dʉ di-e me mʉ nde ne kuo, ɨ dʉ di-e me mʉ nde bhʉ́ tɨkpʉ-o, ya tsia nʉ teteke mʉ dɨ-e?› 45 Ma tsia gíe pɨ uo me: ‹Ma apa pɨ yi na paká me, ndʉ nedhɨnga hana yi mene bádha ’ngʉ́ lɨe pɨ sʉka ondaise ma ɨnde lɨ okpála ngau o padhá ɨnde-e de-e, yi mbɨla me yi aneke di namemene bhomʉ-o mʉma.› 46 Abhomʉ-o, obhende ɨ mene mʉkʉnda gba Ebhe-e de-e, gbída nazʉ lɨkabhu na dʉdʉma. Engʉ́ bini, obhende amene mʉkʉnda gba Ebhe-e, tsia gbída naao bhʉ́ mʉkobho na dʉdʉma.»

26

Ongámásɨ gba omaYuda agɨlɨ kpadjɨ ngʉ́ nabhɵlɵ Yesu

(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:1-2; ne bhʉ́ Luk. 22:1-2; di ne bhʉ́ Dja. 11:45-53.)

1 Lɨ Yesu andjia nakpo ongʉ́ bhomʉ-o lɨe hana-a, anɨ atsia apa pɨ omʉkpata gba e me: 2 «Yi mbɨla hana me pɨta ’kpɨ́ bhisi-e, adʉ́ anokomɨa na Pasɨka . Lɨ ’kpɨ́ ango-o, u apʉ́ ma Ndɨlɨ gba kpála ngʉbula me u gɨ ma lɨ kulusi.»

3 Yesu adʉ akpo ’ngʉ́ bhomʉ-o pɨ omʉkpata gba e lɨe, abhaka me ongbengbe odimandɵ ne obhelesɨ okpála gba omaYuda nde apo bhʉ́la o agba bhele kpála gba odimandɵ , u aꞌɨ e me Kaifa. 4 U atsia azɨba lɨo ngʉbula naholo Yesu bhʉ́ pepe, amba o bhɵlɵ anɨ. 5 Engʉ́ bini, u adʉ apa me: «A ayo de me nɨ́ holo anɨ bhʉ́ nedhɨnga na anokomɨa de, anga lɨ okpála gbe tolo.»

Ɵlɵ bini atuko mʉngotsi pɨ́ ’ndjɨ Yesu

(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:3-9; di ne bhʉ́ Dja. 12:1-8.)

6 Ekpɨ́ bini, Yesu ne omʉkpata gba e adʉ bhʉ́ kʉtɨ na Betanɨa, abhʉ́ ’tɨ gba Simo nanɨ lɨ kába amene e-o. 7 Nedhɨnga u adʉ azʉ ’he lɨe, ɵlɵ bini ago de anɨ ne gɨlɨ ɨnde u abho e lɨ alabatele.* Gɨlɨ ango-o adʉ me a nde abedhe ne mʉngotsi na kpéke mase bedhe. Anɨ atsia atuko mʉngotsi ango-o pɨ́ ’ndjɨ Yesu. 8 Lɨ omʉkpata gba anɨ-e au lɨe mo-o, u ake ’ngʉ́ lɨo, u atsia apa me: «Ta nasiti mʉngotsi ɨnde-e padhá me-e ne nɨ? 9 U tɨ ɨgɨnɨ da natsɨtsɨndjɨ bhʉ́ kpéke mase, u tsia há tɨa ango-o pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ.» 10 Lɨ Yesu ambɨla engʉ́ u adʉ apa e lɨe, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi ngato mbolo lɨ ɵlɵ ɨnde-e ka nɨ? Engʉ́ ɨnde anɨ amene e lɨ pabɨlɨ gba ma-a, a ko bádha ’ngʉ́. 11 Padhá de, anga obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ-e, yi adʉ́ ne uo ndʉ nedhɨnga hana. Engʉ́ bini, ngama-a, nɨ́ dʉ́ ne yi ndʉ ’kpɨ́ hana de. 12 Anɨ atuko mʉngotsi ɨnde lɨ kʉte ma, ngʉbula naleleke ngʉ́ ekpɨ́ ɨnde u azɨ́ ma lɨe ko. 13 Ma apa pɨ yi na paká me, pɨ́la doto libhomu, ndʉ bɨlɨ hana ɨnde u akpókpo Bádha Ngali gba Ebhe-e lɨe, u akpókpo di engʉ́ ɨnde lɨ ɵlɵ ɨnde-e amene e ngʉ́ nabhundja anɨ.»

Yuda adje lɨe ne ongámásɨ gba omaYuda ngʉ́ napʉ
Yesu pɨ uo

(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:10-11; di ne bhʉ́ Luk. 22:3-6.)

14 Abhomʉ-o, sʉka omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi anʉ nabhaka ongbengbe odimandɵ. A adʉ ’lɨ mʉkpata ango-o me Yuda Ɨsɨkaliote. 15 Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi akʉnda naha mʉma nɨ, amba ma pʉ Yesu pɨ yi-e?» Abhomʉ-o, u adje lɨo ne uo lɨ mase-o. Ongbengbe odimandɵ atanga lɨ́ falanga ndjɨkpa bata,† u atsia aha pɨ anɨ. 16 Nayie bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, Yuda adʉ nagɨlɨ nedhɨnga na ndjɨndjɨ ngʉbula napʉ Yesu pɨ uo me u bhɵlɵ anɨ.

Yesu atima omʉkpata gba e naleke da anokomɨa na Pasɨka

(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:12-21; ne bhʉ́ Luk. 22:7-14, 21-23; di ne bhʉ́ Dja. 13:21-30.)

17 Lɨ ’kpɨ́ na kalanʉ na anokomɨa nazʉ mapa ɨnde lɨ levile nde bhʉ́ e ade-e , omʉkpata gba Yesu ago nayi anɨ me: «Mo okʉnda me ya leke dá Pasɨka pɨ mʉ su?» 18 Yesu agie pɨ uo me: «Yi nʉ abhʉ́ gʉdhʉ, agba kpála bini me, amba yi pa pɨ anɨ me: ‹Mʉsuno apa me, nedhɨnga gba nɨ-e akolo masɨkpe. Nganɨ ne omʉkpata gba nɨ-e, o ozʉ́ anokomɨa agba mʉ.›» 19 Omʉkpata amene maka Yesu apa lɨe pɨ uo-o. Abhomʉ-o, u atsia anʉ aleke da anokomɨa-o.

Yesu apa me sʉka omʉkpata gba nɨ bini apʉ́ nɨ

20 Lɨ akolo lɨe tagolo-o, Yesu ne omʉkpata gba e ndjɨkpa ne ká bhisi-e aholo nazʉ ’he. 21 Nedhɨnga uo adʉ azʉ ’he lɨe, do Yesu de-e: «Ma apa pɨ yi na paká me, sʉka yi bini apʉ́ ma.» 22 Omʉkpata-a asia lɨkabhu naali. Abhomʉ-o, kpála ne kpála aholo nayi anɨ me: «Ngámá, a adʉ́ bha ndjʉ ma?» 23 Anɨ agie pɨ uo me: «Kpála ɨnde ya ngato ’kpa ya ne e bhʉ́ saanɨ bini-e, kpála ango-o apʉ́ ma ngae. 24 Ngama Ndɨlɨ gba kpála, ma adji akpí maka u aye ’ngʉ́ gba ma lɨe-o. Engʉ́ bini, a ko lɨkabhu pɨ kpála ɨnde ngapʉ ma-o! A nanɨ pɨ kpála ango-o ndjɨndjɨ me u azú anɨ de!» 25 Abhomʉ-o, Yuda, kpála ɨnde apʉ́ anɨ atsia ayi me: «Mʉsuno, a adʉ́ bha ndjʉ ma?» Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «Mo opa ngamʉ!»

Yesu agapa mapa ne vino lɨ omʉkpata gba e
ndjɨkpa ne ká bhisi-o

(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:22-26; ne bhʉ́ Luk. 22:14-20; di ne bhʉ́ 1 Kol. 11:23-25.)

26 Nedhɨnga u adʉ azʉ ’he lɨe, Yesu aha mapa-o. Anɨ agie heni pɨ Ebhe, anɨ agʉmʉ bhʉsʉ bhʉsʉ, anɨ atsia aha pɨ omʉkpata gba e ne napa me: «Yi zʉzʉ, a ɨnde-e kʉte ma.» 27 Pɨpɨta-a, anɨ aha kópo na vino-o, anɨ agie heni pɨ Ebhe, anɨ atsia aha pɨ uo ne napa me: «Yi ndjɨ ndʉ yi hana, 28 anga a ɨnde-e ngʉte ma. A ko ngʉte ɨnde ngasuno me Ebhe akodho gandja ne okpála-o. Ngʉte ango-o atuko ngʉ́ naꞌe osisiti ’ngʉ́ gba okpála bhelé. 29 Ma apa pɨ yi me: Nayie pɨ mbɨa ɨnde-e, ma ndjɨ́ matá vino belegʉ de bini, akólo lɨ ’kpɨ́ ɨnde ma andjɨ́ lɨe ne toto bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi bhʉ́ Naʉ gba ’Dyɨ ma-o.» 30 Pɨpɨta-a, u ali etsi na anokomɨa-o. U aze, u atsia agbida apɨ́ eta na ondula na Olive.

Yesu apa me Piele apá me nɨ mbɨla nɨ de

(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:27-31; ne bhʉ́ Luk. 22:31-34; di ne bhʉ́ Dja. 13:36-38.)

31 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ omʉkpata gba e me: «Sukpe na nakɨ ɨnde-e, ndʉ yi hana aꞌó ká ma. Padhá de, anga Ebhe apa bhʉ́ Bhuku gba e me:

‹Ma abhɵ́lɵ mʉlila gba okandɵlɵ-o,

lɨ okandɵlɵ-o tsámbala ne bɨlɨ ngangá.†›

32 Engʉ́ bini, ngama-a, ekpɨ́ ma azúku lɨe, ma anʉ́ adjeke yi abhʉ́ Galilaya.» 33 Piele atsia apa pɨ anɨ me: «Abana lɨ ndʉ okpála hana ꞌo ká mʉ-o, ngama-a, ma ꞌó ká mʉ belegʉ de bini.» 34 Abhomʉ-o, Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «Ma apa pɨ mʉ na paká me, sukpe na nakɨ ɨnde-e, kala me engʉ ku ’gbá-a, mo opá bhʉtsibhʉtsi bata me nɨ mbɨla ma de.» 35 Piele atsia apa matá pɨ anɨ me: «Abana ɨ dʉ bha me a nde ayo me nɨ́ kpi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne mʉ-o, ma ꞌó ká mʉ de.» Abhomʉ-o, ndʉ omʉkpata koko hana atsia apa bhadi moko.

Yesu ayo Ebhe bhʉ́ Getesemanɨ

(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:32-42; di ne bhʉ́ Luk. 22:39-46.)

36 Abhomʉ-o, Yesu akolo ne omʉkpata gba e lɨ bɨlɨ bini ɨnde u aꞌɨ e me Getesemanɨ. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi dʉlʉ sɨ nedhɨnga ma adji lɨe nayo Ebhe aoo ko.» 37 Anɨ aha Piele ne ongɨsɨ bhisi gba Djebedayo-o. Anɨ anʉ ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini. Tsʉlʉ aholo anɨ, lɨkabhu atsia abedhe di lɨ bua anɨ bedhe. 38 Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Bua ma abedhe ne lɨkabhu bedhe ka ma adji akpi lɨe-o. Yi dʉlʉ sɨ, yi dʉ la di ne ma lɨ zʉkʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini.»

39 Pɨpɨta-a, anɨ adyudyo mbo lɨe tsutsu bedɨ. Anɨ atʉtʉ lɨpʉkʉ e kuto, anɨ atʉ bhʉ́la e pɨ́ doto, anɨ atsia ayo Ebhe me: «’Dyɨ ma, ɨ dʉ ndjɨndjɨ-e, mʉ de dyudyo lɨkabhu ɨnde-e de ma tsutsu! Engʉ́ la bini, mo oméne maka ma akʉnda lɨe de, mene mangbo maka mo okʉnda lɨe ko!» 40 Anɨ agie lɨe lɨ bɨlɨ lɨ omʉkpata bata adʉ lɨe-o. Anɨ abhaka me u nde atuko ne ’la má dhululu! Do anɨ pɨ Piele de-e: «Yi tɨ ɨgɨnɨ da nadʉ lɨ zʉkʉ ngabha ne ma ngʉbula saa bini dɨ? 41 Yi dʉ lɨ zʉkʉ, yi yo Ebhe, amba yi alɨ́ bhʉ́ nale de. Bua kpála bedhe ndʉ ’kpɨ́ hana ngʉ́ namene bádha ’ngʉ́, engʉ́ bini, kʉte anɨ bhʉbhʉkʉ.»

42 Matá bhʉtsibhʉtsi na bhisi-e, anɨ adyudyo lɨe de omʉkpata bata-a tsutsu. Anɨ atsia ayo Ebhe me: «’Dyɨ ma, ɨ dʉ me lɨkabhu ɨnde-e nde tɨ da naneke ma de-e, a nde ayo bha me a kolo lɨ ma-a, a ayo me engʉ́ mo okʉnda e mene lɨe ngae!» 43 Abhomʉ-o, Yesu agie matá lɨe lɨ bɨlɨ lɨ omʉkpata-a adʉ lɨe-o. Anɨ abhaka me u nde tɨla. Padhá de, anga djila uo adʉ me a nde ne ela má yikpokpo! 44 Anɨ aꞌo ká uo, anɨ adyudyo matá lɨe de uo tsutsu. Anɨ atsia ayo Ebhe bhʉtsibhʉtsi na bata ne napa bha oeli bini bhomʉ-o.

45 Abhomʉ-o, anɨ ago abhaka omʉkpata gba e bata-o, anɨ atsia apa pɨ uo me: «A ndjɨndjɨ! Yi la nga lala, amba yi guo! La-a, nedhɨnga akolo, nedhɨnga ɨnde u apʉ́ ma, Ndɨlɨ gba kpála lɨe pɨ osisiti okpála-o. 46 Yi tsitsia nga, kpála ɨnde apʉ́ ma akolo. Yi yie bhʉ́lá, nɨ́ nʉ bhaka uo!»

U aholo Yesu

(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:43-50; ne bhʉ́ Luk. 22:47-53; di ne bhʉ́ Dja. 18:3-12.)

47 Bha lɨ nedhɨnga lɨ Yesu adʉ agama ’ngʉ́ lɨe, me-e, Yuda, sʉka omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi-e akolo. Anɨ ago nanɨ ne bhiti okpála ɨnde adʉ sa ’kpa o ne ombotɨa di ne ondula. A atima nanɨ uo ne ongbengbe odimandɵ di ne obhelesɨ okpála gba omaYuda. 48 Yuda adje nanɨ lɨe ne uo kalanʉ me: «Kpála ɨnde ma akáma e, a ko anɨ. Yi holo anɨ!» 49 Me-e, anɨ adyudyo lɨe de Yesu, anɨ atsia ayi anɨ me: «Mʉsuno, mʉ oo!» Anɨ atsia akama anɨ. 50 Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Olia ma, engʉ́ ɨnde mo ogo namene e, memene!» Abhomʉ-o, okpála koko ɨnde ago bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yuda-a, adyudyo lɨo de Yesu, u abu ’kpa o lɨ anɨ, u atsia aholo anɨ.

51 Kolo me-e, sʉka okpála ɨnde adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu-o agbe mbotɨa gba e, anɨ asʉ kpála na kulu gba bhele kpála gba odimandɵ-o ne nakodho ’dje anɨ má tse! 52 Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Gie mbotɨa gba mʉ-o bhʉ́ ’tɨ e. Padhá de, anga ndʉ okpála hana ɨnde ngagʉ ’gʉ́ ne mbotɨa-a, amú bhadi lɨ mbotɨa. 53 Mʉ mbɨla de me ma tɨ ɨgɨnɨ da nayo ka ’Dyɨ ma me anɨ go teteke ma-a dɨ? Ma yo ka anɨ-e, anɨ kolo tíma libi oandjelu mʉma nane ndjɨkpa ne ká bhisi mane. 54 Ɨ dʉ la mo-o, engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e améne lɨe lele pɨ? Padhá de, anga Bhuku gba Ebhe-e apa me, a ayo me engʉ́ ɨnde ngamene lɨe ɨnde-e, amene lɨe moko.»

55 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ kambɨ okpála bhomʉ-o me: «Ndʉ ’kpɨ́ hana ma adʉ nako nadʉ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ngʉ́ nasuno. La-a, yi holo nako ma de. Ka nɨ yi ngago lɨe ngʉ́ ma ne ombotɨa di ne ondula sa ’kpa yi mʉgɨto me ma ne siti bhʉlʉ ’zi-e? 56 Engʉ́ bini, ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana amene lɨe ngʉbula me engʉ́ ɨnde lɨ opolofeta aye e amene lɨe.» Abhomʉ-o, ndʉ omʉkpata hana atsambala de anɨ má mʉe, u atsia agbida!

U anʉ ne Yesu kala Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́
gba omaYuda

(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:53-65; ne bhʉ́ Luk. 22:54-55, 63-71; di ne bhʉ́ Dja. 18:13-14, 19-24.)

57 Abhomʉ-o, okpála ɨnde u atima nanɨ o ngʉ́ naholo Yesu-o anʉ ne anɨ kala Kaifa, bhele kpála gba odimandɵ-o, lɨ bɨlɨ ɨnde lɨ omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje ne obhelesɨ okpála apɵkɵbhɵ bhʉ́la o lɨe-o. 58 Piele atsia adʉ naae nakpata Yesu mbo tsutsu, nakolo makolo bhʉ́ mbadhasʉ gba bhele kpála gba odimandɵ-o. Anɨ alɨ bhʉ́ mbadhasʉ-o, anɨ atsia adʉ kuto bhʉ́ ká okpála na kulu ngʉbula natsia me engʉ́ ango-o abú ’ta e lele pɨ-ie.

59 Abhomʉ-o, ongbengbe odimandɵ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndʉ okpála koko na Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda libhomu adʉ agɨlɨ kpála ɨnde agó napa ’ngʉ́ lɨ Yesu sisiti, abana ɨ dʉ eu, amba o kodho ’ngʉ́ gba anɨ-e me anɨ kpi bha makpi. 60 Engʉ́ bini, belegʉ lɨ bhiti okpála adʉ apa ’ngʉ́ lɨ Yesu lɨe ne eu-o, u u kpála bini de ɨnde apa engʉ́ ɨnde u tɨ da nabhɵlɵ anɨ ka e. Lɨ soso-o, okpála bhisi adyudyo lɨo masɨkpe. 61 U atsia apa me: «Bhoko ɨnde-e apa nako me, ‹nɨ tɨ da nabhɵlɵ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o, nɨ tsia yíki matá ne toto sʉnda ekpɨ́ bata.›»

62 Abhomʉ-o, ’ngbé dimandɵ-o ayie bhʉ́lá, anɨ atsia ayi Yesu me: «Mʉ gie ’ngʉ́ lɨ ’ngʉ́ ɨnde lɨ okpála ɨnde-e ngapa e lɨ kʉte mʉ-o belegʉ de bini?» 63 Engʉ́ bini, Yesu andjili bha má bulu! Abhomʉ-o, bhele kpála gba odimandɵ-o atsia ayi matá anɨ me: «Ma ngayi mʉ ne ’lɨ Ebhe ɨnde ʉʉ-o me pa nga pɨ ya: ngamʉ-o, mʉ ne Masɨya , Ndɨlɨ gba Ebhe-e?» 64 Yesu agie pɨ anɨ me: «Mo opa ngamʉ. Mbɨla la me, nayie pɨ mbɨa ɨnde-e, yi aú Ndɨlɨ gba kpála adʉ lɨ pápá na kokpa gba Angbamɨlɨ me anɨ nde ngago pɨ́ ndindi na abhʉ́lá.†»

65 Engʉ́ bhomʉ-o ake lɨ bua bhele kpála gba odimandɵ-o naali. Abhomʉ-o, anɨ asidha bongo lɨ e má tsʉe! Anɨ atsia apa me: «Anɨ asobho Ebhe, anga kpála-kʉtɨ tɨ da nakpo ’ndjɨ e ne Ebhe de! Nɨ́ matá ne gʉmʉ okpála koko ngʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ gba anɨ-e ade! Yi adje sobho anɨ asobho Ebhe ne e ne ’dje yi makpe. 66 Yi abhundja naayi me nɨ́ mene ngʉ́ anɨ pɨ?» U agie me: «A ayo me u bhɵlɵ anɨ mabhɵlɵ.» 67 Abhomʉ-o, u aholo akuku ngʉsʉ bhʉ́la anɨ, u adʉ asʉ anɨ, u atsia adʉ di abhɨ bhʉ́la anɨ. 68 U atsia adʉ apa pɨ anɨ me: «Ɨ dʉ me mʉ nde bha ndjʉ ne Masɨya na paká-a, pa nga pɨ ya me asʉ mʉ da?»

Piele apa me nɨ mbɨla Yesu de

(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:66-72; ne bhʉ́ Luk. 22:56-62; di ne bhʉ́ Dja. 18:15-18, 25-27.)

69 Nedhɨnga u adʉ ato mbolo lɨ Yesu lɨe, abhaka me Piele nde adʉ kilidjo tʉ mbadhasʉ gba bhele kpála gba odimandɵ-o. Kpála bini na kulu na ɵɵlɵ adyudyo lɨe de anɨ. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Ngamʉ di-e, mo odʉ nako bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu, kpála na Galilaya-o.» 70 Engʉ́ bini, Piele ayala kala ndʉ okpála hana me: «Ma mbɨla engʉ́ ɨnde mʉ ngakʉnda napa e de.» 71 Abhomʉ-o, Piele adyudyo lɨe de ’bhɵ aga-o. Kpála na kulu koko bini na ɵɵlɵ au anɨ. Anɨ atsia apa pɨ okpála ɨnde adʉ oo me: «Kpála ɨnde-e adʉ nako bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu, kpála na Nadjaleta-o.» 72 Piele ayala matá, anɨ atsia apa me: «Ne ’lɨ Ebhe, ma mbɨla kpála ɨnde yi ngapa ’ngʉ́ gba e bhomʉ-o de!»

73 Pɨpɨta kolo me-e, okpála ɨnde adʉ oo adyudyo lɨo, u atsia apa pɨ Piele me: «A ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Ngamʉ di-e, mʉ bha ne sʉka uo, anga nagama ’ngʉ́ gba mʉ-o ngambamba ta mʉ ngae.» 74 Abhomʉ-o, Piele aholo natʉ silika ne nasɨma me: «Ne ’lɨ Ebhe, ma mbɨla kpála bhomʉ-o de!» Bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, engʉ atsia aku ’gbá. 75 Abhomʉ-o, Piele abhundja eli ɨnde lɨ Yesu apa ɨgɨnɨ e pɨ anɨ me: «Kala me engʉ ku ’gbá-a, mo opá bhʉtsibhʉtsi bata me nɨ mbɨla ma de.» Anɨ akoto kilidjo, anɨ atsia abhɵlɵ kuo e ne egbá má kusu!

27

U anʉ ne Yesu kala Pɨlatɵ

(Tsia bhʉ́ Mlk. 15:1; ne bhʉ́ Luk. 23:1-2; di ne bhʉ́ Dja. 18:28-32.)

1 Kɵkpɨ́ má bhɵ, ndʉ ongbengbe odimandɵ hana di ne obhelesɨ okpála gba omaYuda adje lɨo me o méne lele pɨ me o bhɵlɵ Yesu-o. 2 U agbigbite anɨ, u anʉ ne anɨ, u atsia aha anɨ pɨ guvelenele Pɨlatɵ.

Yuda agɨ ngʉlʉ e

(Tsia bhʉ́ Kul. 1:18-19.)

3 Abhomʉ-o, Yuda, kpála ɨnde apʉ Yesu-o au lɨe me u akodho ’ngʉ́ gba anɨ-e me anɨ kpi bha makpi-e, anɨ adje lɨkabhu lɨ bua e naali. Anɨ atsia anʉ nagie lɨ́ falanga ndjɨkpa bata-a pɨ ongbengbe odimandɵ di ne obhelesɨ okpála. 4 Do anɨ pɨ uo de-e: «Ma amene siti ’ngʉ́, anga ma apʉ kpála ɨnde ɨ tʉ ’ngʉ́ de-e pɨ yi me u bhɵlɵ anɨ!» Engʉ́ bini, u agie pɨ anɨ me: «Naaya bhʉ́bhʉ́ ne nɨ? A ko naamʉ ’ngʉ́!» 5 Abhomʉ-o, Yuda abala lɨ́ falanga kuto bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ne nakoto bini. Anɨ atsia anʉ nagɨ ngʉlʉ e. 6 Ongbengbe odimandɵ-o aha tɨa-o. U atsia apa me: «Lɨ́lɨ gba nɨ́-e zɨba de me nɨ́ ꞌo tɨa ɨnde-e bhʉ́ ká tɨa na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a de, anga a ko tɨa ɨnde u asia e lɨ ngʉte kpála.» 7 Pɨta u adje lɨo lɨe, u atsia akala ne tɨa bhomʉ-o edyɨ gba kpála bini ɨnde apopo lʉsa ngʉbula me u dʉ azɨ ogomago bhʉ́bhʉ́. 8 Kaka-a, u ngaꞌɨ ’lɨ edyɨ ango-o nakolo pɨ nakɨ me: «Edyɨ ɨnde u akala e ne tɨa na ngʉte kpála.» 9 Abhomʉ-o, engʉ́ nanɨ lɨ polofeta Djelemi apa e atsia amene lɨe. Anɨ apa nanɨ me:

«U aha lɨ́ falanga ndjɨkpa bata-o.

A bhomʉ-o mase ɨnde lɨ omaƗsalaele ato e lɨ anɨ-o. †

10 U atsia akala ne di edyɨ gba bhʉlʉ napo lʉsa.

A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe Ngámá aha nanɨ

lɨ́lɨ mʉma me ma pa e pɨ uo-o.»

U akodho ’ngʉ́ gba Yesu-o me anɨ kpi bha makpi

(Tsia bhʉ́ Mlk. 15:2-5; ne bhʉ́ Luk. 23:3-5; di ne bhʉ́ Dja. 18:33-38.)

11 Nedhɨnga u akolo ne Yesu lɨe kala guvelenele Pɨlatɵ-o, anɨ ayi anɨ me: «Ngamʉ-o, mʉ ne ’ngbé ngámá gba omaYuda-a?» Yesu agie me: «Mo opa ngamʉ.» 12 Abhomʉ-o, ongbengbe odimandɵ di ne obhelesɨ okpála gba omaYuda adʉ apa ’ngʉ́ lɨ anɨ sisiti. La-a, anɨ gie ’ngʉ́ tété de. 13 Pɨlatɵ atsia ayi anɨ me: «Mʉ dje engʉ́ ɨnde u ngapa e lɨ kʉte mʉ bhomʉ-o dɨ?» 14 Engʉ́ bini, Yesu gie engʉ́ bini pɨ anɨ tété de. Abhomʉ-o, Pɨlatɵ atsia angamba naali.

15 Bhʉ́ ndʉ Pasɨka hana, guvelenele dʉ nanɨ natse ’kpa lɨ bhʉlʉ ’kpʉ́ bini, bhende lɨ bhiti okpála adʉ akʉnda me anɨ tse ’kpa lɨe-o. 16 A abhaka me ’ngbé bhʉlʉ ’kpʉ́ bini ɨnde adʉ ’lɨ e me Balabasɨ nde bhʉ́ tɨkpʉ. 17 Pɨlatɵ atsia ayi bhiti okpála ɨnde apo bhʉ́la o me: «Yi akʉnda me ma tse ’kpa lɨ da pɨ yi-e? Ne me ma tse ’kpa lɨ Yesu Balabasɨ, ne me ma tse ’kpa lɨ Yesu ɨnde u aꞌɨ e me Masɨya-a ?» 18 Pɨlatɵ yi mo-o padhá de. Anɨ ayi mo-o, anga anɨ adʉ ambɨla ndjɨndjɨ me u apʉ Yesu pɨ nɨ anga u adʉ adje siti bua lɨ anɨ.

19 Nedhɨnga lɨ Pɨlatɵ adʉ lɨe pɨ́ kiti nakodho ’ngʉ́-o, wala anɨ atima kpála bini pɨ anɨ ne tobhɨla me: «Mo olɨ́ bhʉ́ ’ngʉ́ gba ngbili kpála bhomʉ-o de, anga sukpe na nakɨ ɨnde-e, ma aloto siti loto lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-o.»

20 Ongbengbe odimandɵ, di ne obhelesɨ okpála gba omaYuda ato bhʉ́ ’ndjɨ bhiti okpála me u yo ka Pɨlatɵ me anɨ tse ’kpa lɨ Balabasɨ, amba anɨ ka kpadjɨ me u bhɵlɵ Yesu. Okpála atsia amene bhadi moko. 21 Pɨlatɵ atsia apa pɨ uo me: «Ma atsé ’kpa lɨ bhʉlʉ ’kpʉ́ bini pɨ yi matse. Bhʉ́ ká Yesu ne Balabasɨ-e, yi akʉnda me ma tse ’kpa lɨ da pɨ yi-e?» U agie me: «Balabasɨ!» 22 Pɨlatɵ ayi uo me: «Ma mene la ngʉ́ Yesu ɨnde u aꞌɨ e me Masɨya pɨ?» Do uo de-e: «Gɨ anɨ lɨ kulusi!» 23 Pɨlatɵ atsia ayi uo me: «Anɨ amene la mangua siti ’ngʉ́ dho?» Engʉ́ bini, u atsia adʉ asʉsʉla matá kpekpeke me: «Gɨ anɨ lɨ kulusi!» 24 Lɨ Pɨlatɵ au lɨe me angu nɨ kolo de-e, di ne me tolo ngakolo kpekpeke-e, anɨ aha engu, anɨ atsia avʉlʉ ’kpa e kala bhiti okpála ne napa me: «Ngama-a, ma bhʉ́ ta nakpi gba kpála ɨnde-e ade! A ko naayi ’ngʉ́.» 25 Ndʉ okpála hana agie me: «A ayo me ngʉte anɨ tuko pɨ́ ’ndjɨ ya ne ongɨsɨ gba ya-o!» 26 Abhomʉ-o, anɨ atse ’kpa lɨ Balabasɨ pɨ uo. Anɨ aha lɨ́lɨ me u bhɨ Yesu ne fimbo. Anɨ atsia aha anɨ pɨ uo me u gɨ anɨ lɨ kulusi.

Osʉdha amʉ Yesu

(Tsia bhʉ́ Mlk. 15:16-20; di ne bhʉ́ Dja. 19:2-3.)

27 Abhomʉ-o, osʉdha gba guvelenele anʉ ne Yesu bhʉ́ mbadhasʉ gba o dengo ’tɨ gba guvelenele-o. Ndʉ osʉdha hana atsia apo bhʉ́la o de anɨ. 28 U agbe bongo lɨ anɨ, u atsia ato koti na mbembe lɨ anɨ mʉgɨto me a ko ngámá. 29 U agala ’he na kilikili lɨ kʉte yá ndula na eti, u atsia ato bhʉ́ ’ndjɨ anɨ. U ato mbamba sa ’kpa anɨ na kokpa, u atsia atʉtʉ lɨpʉkʉ o kuto kala anɨ. U adʉ amʉ anɨ ne napa me: «’Ngbé ngámá gba omaYuda, mʉ oo!» 30 U adʉ aku ngʉsʉ lɨ anɨ, u aha mbamba-a, u atsia adʉ asʉ ’ndjɨ anɨ ne di. 31 U andjia namʉ anɨ lɨe, u agbe koti u de ato e lɨ anɨ-o, u atsia ato matá bongo gba anɨ-e lɨ anɨ. Pɨpɨta-a, u atsia anʉ ne anɨ ngʉ́ nagɨ anɨ lɨ kulusi.

Osʉdha agɨ Yesu lɨ kulusi

(Tsia bhʉ́ Mlk. 15:21-32; ne bhʉ́ Luk. 23:26-43; di ne bhʉ́ Dja. 19:17-27.)

32 Osʉdha akoto ne Yesu bhʉ́ gʉdhʉ-o. U adʉ akoto lɨe, u akɵ lɨo ne kpála bini na kʉtɨ na Silene, adʉ ’lɨ anɨ me Simo. Osʉdha aholo anɨ ne kpéke me anɨ bɨ kulusi gba Yesu-o. 33 Lɨ u akolo lɨe lɨ bɨlɨ ɨnde u aꞌɨ e me Gologota-a, ɨnde akʉnda napa me «Bɨlɨ na pelege ’ndjɨ-e», 34 osʉdha aha vino ɨnde u amata e ne ’he na sʉsʉ-o pɨ anɨ. Anɨ ale lɨe, anɨ tsia kʉnda nandjɨndjɨ de.

35 Osʉdha-a agɨ Yesu lɨ kulusi. Pɨta u agɨ anɨ lɨe lɨ kulusi-e, u agʉ gbanda ngʉ́ obongo gba anɨ-o. U atsia agbogbo bhʉsʉ o tété.† 36 Pɨpɨta-a, u atsia adʉlʉ kuto oo ngʉ́ nalila anɨ. 37 U aꞌo nanɨ abhʉ́lá pɨ́ ’ndjɨ anɨ balʉa ɨnde asuno ta nagɨ anɨ lɨ kulusi-o. U aye nanɨ balʉa ango-o me: «A ɨnde-e Yesu, ’ngbé ngámá gba omaYuda-o.» 38 U atsia agɨ osisiti obhʉlʉ ’zi bhisi lɨ okulusi de anɨ: bini lɨ kulusi gba e lɨ pá ’kpa anɨ na kokpa, koko lɨ kulusi gba e lɨ pá ’kpa anɨ na galɨ.

39 Okpála ɨnde adʉ akodho ’kpɨ́-e, adʉ asobho Yesu ne nako ’ndjɨ o. 40 U adʉ apa pɨ anɨ me: «Ngamʉ, bhʉlʉ nagʉgʉmʉ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ne nayiyiki bhʉ́ ’kpɨ́ bata-a, kobho lɨmʉ ngamʉ makpe! Ɨ dʉ me mʉ nde ne ndɨlɨ gba Ebhe-e, kɵ lɨ kulusi-e kuto.»

41 Ongbengbe odimandɵ, omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhelesɨ okpála, adʉ bhadi amʉ anɨ moko. U adʉ apa me: 42 «Anɨ akobho okpála koko. Ka nɨ anɨ tɨ da nakobho lɨe lɨe ngae makpe dɨ-e, ngaanɨ ɨnde ’ngbé ngámá gba omaƗsalaele-e? Anɨ kɵ nga kuto lɨ kulusi mbɨa ɨnde, amba ya bhuka anɨ! 43 Anɨ aꞌo nabhuka gba e bhʉ́ Ebhe. A ayo me Ebhe kobho anɨ mbɨa ɨnde, ɨ dʉ me Ebhe nde akʉnda anɨ na paká-o, anga anɨ apa me nɨ ne Ndɨlɨ gba Ebhe!» 44 Abana osisiti obhʉlʉ ’zi ɨnde u agɨ o lɨ kulusi lɨngo Yesu-o, u adʉ bhadi asobho anɨ moko.

Yesu andala ’kpa lɨ bua e

(Tsia bhʉ́ Mlk. 15:33-41; ne bhʉ́ Luk. 23:44-49; di ne bhʉ́ Dja. 19:28-30.)

45 Abhomʉ-o, nayie tulukpe akolo bhʉ́ saa na bata pɨta tulukpe-e, biti agba pɨ́la doto libhomu. 46 Bhʉ́ saa na bata pɨta tulukpe-e, Yesu asʉla kpekpeke me: «Eli, Eli, lema sabakatanɨ?» A akʉnda napa me: «Ebhe gba ma, Ebhe gba ma, mo oꞌo ka ma ka nɨ?»† 47 Bini bini bhʉ́ ká okpála ɨnde adʉ oo adje anɨ lɨe, u atsia adʉ apa me: «Anɨ ngaꞌɨ Elɨya!» 48 Ma ’li ma-e, sʉka osʉdha-a agu holo. Anɨ anʉ aha epondje, anɨ ato bhʉ́ kpongadha pandɨ. Anɨ atsia ato lɨ ’ndjɨ mbamba, anɨ aha pɨ Yesu me anɨ ndjɨndjɨ. 49 Engʉ́ bini, okoko apa pɨ anɨ me: «Djedjeke, nɨ́ u nga ne me Elɨya ngago nakobho anɨ!»

50 Yesu atsia asʉla matá kpekpeke, anɨ atsia andala ’kpa lɨ bua e. 51 Me-e, ’ngbé ’kpá bongo ɨnde adʉ abuku ’bhɵ tɨna ’tɨ na bubu bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a asidha bhʉsʉ e bhisi má tsʉe nayie abhʉ́lá, akolo akuto. Doto adyɨkɨ, ongbengbe teme atsia aʉʉpa. 52 Abhomʉ-o, olata-a ada bhʉsʉ o, bhiti omabhuka ɨnde amu nanɨ-e atsia azuku. 53 U aze bhʉ́ olata gba o-o. Pɨta lɨ Yesu azuku lɨe, u atsia agbida bhʉ́ Yelusalema, gʉdhʉ na bubu-o. Okpála bhelé atsia au uo.

54 Ngámá gba osʉdha na Loma bhʉ́ dabɨlɨ ne osʉdha gba e ɨnde adʉ alila Yesu nedhɨnga anɨ adʉ lɨe lɨ kulusi-e au engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́ ne nadyɨkɨ ka doto-o. Abhomʉ-o, u adje tsʉlʉ naali. U atsia apa me: «Kpála ɨnde-e bha ndjʉ nako ne Ndɨlɨ gba Ebhe na paká!» 55 Olɨsɨ bhelé adʉ lɨ bɨlɨ bhomʉ-o. U adʉ atsia ’ngʉ́ bhomʉ-o mbo tsutsu. Olɨsɨ ango-o ayie nanɨ ne Yesu bhʉ́ Galilaya, nakolo makolo bhʉ́ Yelusalema ngʉ́ nateteke anɨ. 56 Bhʉ́ ká uo, a adʉ nanɨ Malɨa , kpála na gʉdhʉ na Magadala, Malɨa ’hi Djakɨ ne Djodjefʉ , a la di-e ’hi ongɨsɨ gba Djebedayo-o.

Djodjefʉ azɨ Yesu

(Tsia bhʉ́ Mlk. 15:42-47; ne bhʉ́ Luk. 23:50-56; di ne bhʉ́ Dja. 19:38-42.)

57 A akolo lɨe tagolo-o, bhʉlʉ tɨa bini ago. A adʉ kpála na gʉdhʉ na Alɨmatayo. A adʉ ’lɨ anɨ me Djodjefʉ . Kpála ango-o dʉ di nanɨ mʉkpata gba Yesu. 58 Anɨ anʉ abhaka guvelenele Pɨlatɵ, anɨ atsia ayo kuo Yesu ka anɨ. Pɨlatɵ atsia aha lɨ́lɨ me u ha pɨ anɨ haha. 59 Abhomʉ-o, Djodjefʉ aha kuo Yesu, anɨ agagala ne daladeli na mbɨa ɨnde anɨ akala e bhʉ́ kpéke mase. 60 Anɨ anʉ ato bhʉ́ lata na mbɨa ɨnde anɨ aleke nanɨ e pɨ e makpe bhʉ́ teme-o. Pɨpɨta-a, anɨ awawala ’ngbé teme bini lɨ bhɵbhɵ ngʉ́ nanini, anɨ atsia atapa. 61 Nedhɨnga bhomʉ-o, Malɨa, kpála na gʉdhʉ na Magadala ne Malɨa bhe koko adʉlʉ kuto bhʉ́la lata-o.

U abu osʉdha ngʉ́ nalila lata Yesu

62 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, a akʉnda napa me bhʉ́ ekpɨ́ naguo gba omaYuda-a , ongbengbe odimandɵ di ne omʉFalisai anʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini agba Pɨlatɵ. 63 U atsia apa pɨ anɨ me: «Ngámá, ’ndjɨ ya ago mbɨa ɨnde-e lɨ engʉ́ lɨ bhʉlʉ eu bhomʉ-o apa nako e nedhɨnga anɨ adʉ lɨe ʉʉ-o me pɨta ’kpɨ́ bata nɨ zúku-o. 64 Kaka-a, a ayo me ha lɨ́lɨ me u lila lata anɨ nakolo bhʉ́ ’kpɨ́ na bata. Padhá de, anga ɨ dʉ mo-o de, omʉkpata gba anɨ-e tɨ da nago nazi kuo anɨ. U tsia pá pɨ okpála me anɨ azuku. Lɨ okpála dje la ɨbili mo-o, eu bhende-e né la ɨbili da bhende anɨ apa nako e kalanʉ-o mane.» 65 Pɨlatɵ atsia apa pɨ uo me: «Yi ha osʉdha-a haha. Yi nʉ ne uo, amba u lila lata-a maka yi au lɨe ndjɨndjɨ-o.» 66 U atsia anʉ naleke lele nalila lata-o. U ayele bhɵbhɵ ne teme, u atsia aꞌo osʉdha ngʉ́ nalilila.

28

Yesu azuku

(Tsia bhʉ́ Mlk. 16:1-10; ne bhʉ́ Luk. 24:1-12; di ne bhʉ́ Dja. 20:1-10.)

1 Pɨta ekpɨ́ naguo gba omaYuda-a , bhʉ́ ’kpɨ́ yinga kɵkpɨ́ má bhɵ́-o, Malɨa , kpála na gʉdhʉ na Magadala ne Malɨa koko-o, agbida ngʉ́ natsia lata-o. 2 Me-e, doto adyɨkɨ ne adjigidjo na ngbéngbé, anga andjelu bini gba Ngámá-a ayie abhʉ́lá, anɨ ago awawala teme ɨnde adʉ lɨ ’bhɵ lata-o, anɨ atsia adʉ pépé. 3 Kʉte anɨ adʉ asʉ má ngbɨ́ ngbɨ́ ngbɨ́! La di-e, bongo gba anɨ-e avu má tuu! 4 Lɨ osʉdha ɨnde adʉ alila lata-a au lɨe mo-o, u aholo nagʉkʉ ka tsʉlʉ má kpi kpi kpi, u atsia abala kuto mʉgɨto me a ko okpála ɨnde amu.

5 Engʉ́ bini, andjelu-o apa pɨ olɨsɨ-e me: «Yi akpé-e de, anga ma ambɨla me yi ngagɨlɨ Yesu ɨnde u agɨ nako e lɨ kulusi-o. 6 Anɨ sɨɨ ade. Anɨ azuku maka anɨ apa nako lɨe-o. Yi go tsia bɨlɨ ɨnde u aseke nako anɨ lɨe-o. 7 Yi nʉ pa kolo pɨ omʉkpata gba anɨ-e má gala me, anɨ azuku. Anɨ adji kala yi bhʉ́ Galilaya bhomʉ. Yi aú anɨ oo. A bhomʉ-o ngali ma de ago napa e pɨ yi-o.» 8 Abhomʉ-o, olɨsi-e ayie bha kolo bhʉ́ lata-a má gala me u nde abedhe ne tsʉlʉ di ne djalɨ bedhe. U anʉ ne holo, u atsia anʉ ngʉ́ napa ngali ango-o pɨ omʉkpata gba Yesu-o. 9 Ma ’li ma me-e, Yesu ago akɵ lɨe ne olɨsɨ ango-o. Anɨ atsia ayi uo me: «Yi oo!» Abhomʉ-o, u adyudyo lɨo de anɨ, u atuko kuto bhʉ́ li ’dhʉ anɨ, u atsia adhɵgɵ anɨ. 10 Pɨpɨta-a, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Yi akpé-e de. Yi nʉ pa pɨ ondaise ma me u nʉ abhʉ́ Galilaya, u aú ma oo ko.»

Ongámásɨ gba omaYuda ato kali me u bubuku engʉ́ nazuku gba Yesu-o

11 Lɨ olɨsɨ-e adʉ nga bha lɨe lɨ kpadjɨ-e, okpála koko bhʉ́ ká osʉdha ɨnde adʉ nalila lata-a anʉ abhʉ́ gʉdhʉ. U atsia akpokpo ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde akodho ’kpɨ́ abhʉ́ lata-a pɨ ongbengbe odimandɵ gba Ebhe-o . 12 Abhomʉ-o, ongbengbe odimandɵ apo bhʉ́la o ne obhelesɨ okpála gba omaYuda-o, u atsia adje lɨo me o méne pɨ-ie. Pɨta nadje lɨe ka uo-o, u aha tɨa bhelé pɨ osʉdha-a me u apá kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́-e de. 13 U atsia apa pɨ uo me: «Ɨ dʉ me kpála bini nde ayi yi-e, yi de pa me: ‹Nedhɨnga ya adʉ lɨe tɨla-a, omʉkpata gba anɨ-e ago, u atsia azi kuo anɨ lɨ ya.› 14 La di-e, ɨ dʉ me guvelenele nde adje-e, ya ambɨ́la lele ya akpókpo pɨ anɨ lɨe ngaya, amba yi asía mangɨmbo de.» 15 Osʉdha abha tɨa-o, u atsia amene bha maka u apa lɨe pɨ uo-o. Abhomʉ-o, ngali ango-o ayangba bha sʉnda omaYuda moko nakolo pɨ nakɨ.

Eli na soso gba Yesu pɨ omʉkpata gba e-o

(Tsia bhʉ́ Mlk. 16:14-18; ne bhʉ́ Luk. 24:36-49; ne bhʉ́ Dja. 20:19-23; di ne bhʉ́ Kul. 1:6-8.)

16 Abhomʉ-o, omʉkpata ndjɨkpa ne ká bini-e anʉ bhʉ́ Galilaya, pɨ́ eta ɨnde lɨ Yesu apana nanɨ e pɨ uo me nɨ akɵ́ lɨnɨ ne uo pɨ́ e-o. 17 U akolo lɨe oo, Yesu akoto lɨ uo. U au anɨ lɨe, u atuko kuto bhʉ́ li ’dhʉ anɨ, u atsia adhɵgɵ anɨ. Engʉ́ bini, okoko bhʉ́ ká uo adʉ ne bua na bhisi bhisi. 18 Abhomʉ-o, Yesu adyudyo lɨe de uo, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ebhe aha ndʉ angu na abhʉ́lá ne bhe na pɨ́la doto hana mʉma. 19 Kaka-a, yi nʉ bhʉ́ ndʉ opiga hana. Yi mene me u kolo omʉkpata gba ma. Yi batisa uo ne ’lɨ ’Dyɨ nɨ́, ne ’lɨ Ndɨlɨ, la di ne ’lɨ Bu Bhobua . 20 Yi suno pɨ uo me u lila ndʉ lɨ́lɨ ɨnde ma aha e pɨ yi-e hana. Yi mbɨla la me ngama-a, nɨ́ ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini ndʉ ’kpɨ́ hana akólo bha bini makolo alɨ sokpɨ́.»

† 1:11 1:11 Tsia bhʉ́ 2 Ong. 24:12-16.

* 1:21 1:21 Yesu: ꞌƗlɨ ɨnde me Yesu-o, a akʉnda napa me Ebhe ne mʉkobho gba okpála.

† 1:23 1:23 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 7:14.

* 2:1 2:1 Beteleme: A ko kʉtɨ ɨnde u azu nanɨ ’ngbé ngámá Davidi bhʉ́ e-o.

† 2:1 2:1 Tsia bhʉ́ Mik. 5:1.

† 2:6 2:6 Tsia bhʉ́ Mik. 5:1.

† 2:15 2:15 Tsia bhʉ́ Oz. 11:1.

† 2:18 2:18 Tsia bhʉ́ Djlm. 31:15.

† 3:3 3:3 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 40:3.

† 4:4 4:4 Tsia bhʉ́ Det. 8:3.

† 4:6 4:6 Tsia bhʉ́ Ets. 91:11-12.

† 4:7 4:7 Tsia bhʉ́ Det. 6:16.

† 4:10 4:10 Tsia bhʉ́ Det. 6:13.

* 4:12 4:12 Djaa: A ko Djaa bhende Bhʉlʉ nabatisa okpála-o.

† 4:16 4:15-16 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 8:23 – 9:1.

* 5:17 5:17 Lɨ́lɨ gba Moidje di ne ongʉ́ ɨnde lɨ opolofeta aye e, a ko Gandja na Didili-e libhomu.

† 5:21 5:21 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 20:13; di ne bhʉ́ Det. 5:17.

† 5:27 5:27 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 20:14; di ne bhʉ́ Det. 5:18.

† 5:31 5:31 Tsia bhʉ́ Det. 24:1.

† 5:38 5:38 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 21:24; ne bhʉ́ Lev. 24:20; di ne bhʉ́ Det. 19:21.

† 5:43 5:43 Tsia bhʉ́ Lev. 19:18.

* 6:24 6:24 Tɨa: Bhʉ́ eli na Giliki-e, u aye me «Mamo», a akʉnda napa me naꞌo tɨa maka ebhe.

* 8:4 8:4 Nasuno pɨ okpála me mo okobho: A ko nasuno me nɨ akpata lɨ́lɨ gba Moidje ndjɨndjɨ. Tsia bhʉ́ Lev. 14:2-32.

† 8:5 8:5 Ngámá bini gba osʉdha na Loma: Ngámá ango-o nanɨ ne ngámá pɨ́ ’ndjɨ osʉdha kámá bini. A adʉ nanɨ maYuda de.

‡ 8:8 8:8 Ngámá bhomʉ-o ambɨla nanɨ ndjɨndjɨ me lɨ́lɨ gba omaYuda zɨba de me maYuda bini lɨ bhʉ́ ’tɨ gba kpála ɨnde ne maYuda ade-e de.

† 8:17 8:17 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 53:4.

§ 8:22 8:22 ꞌO okpála koko u zɨ anɨ ngao: Bhʉ́ eli ɨnde u aye nanɨ Gandja na Mbɨa bhʉ́ e-e (eli gba oGiliki), u aye me: «ꞌO okpála bhende amu-o, u zɨ okuo gba o-o.» A akʉnda napa me: «ꞌO okpála bhende ɨ bhuka nga de-e me u zɨ okpála bhende amu-o.»

* 8:28 8:28 Gadala: A ko nanɨ gʉdhʉ ka omaYuda de.

† 8:30 8:30 Opame: Pɨ omaYuda-a, pame nanɨ ne enʉ na sisiti. Kaka-a, u ꞌo nanɨ uo de. A dʉ bha nanɨ naꞌo opame ne okpála ɨnde naao ne omaYuda ade ko. Tsia bhʉ́ Mlk. 5:11.

† 9:13 9:13 Tsia bhʉ́ Oz. 6:6.

* 10:8 10:8 Lɨ bɨlɨ ɨnde-e, Yesu ngakpokpo ’ngʉ́ bhomʉ-o pɨndjɨ angu ɨnde anɨ aha e pɨ obhʉlʉ titima gba e ngʉbula nateteke okpála-o.

† 10:25 10:25 Baladjebula: A bhomʉ-o sʉka ꞌɨlɨ gba Djabʉlʉ.

† 10:36 10:35-36 Tsia bhʉ́ Mik. 7:6.

‡ 10:38 10:38 Nabɨ kulusi gba e: A ko nazɨba nazʉ lɨkabhu di ne nakpi kabula Yesu.

† 11:10 11:10 Tsia bhʉ́ Mal. 3:1.

* 11:21 11:21 Tile ne Sidona nanɨ ne ogʉdhʉ ka omaYuda ade. Tsia bhʉ́ Ɨsa. 23, ne bhʉ́ Edj. 26-28, di ne bhʉ́ Ams. 1:9-19.

† 12:7 12:7 Tsia bhʉ́ Oz. 6:6.

† 12:21 12:18-21 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 42:1-4.

* 12:43 12:43 Bɨlɨ lɨ engu nde lɨe ade-e, a ko bɨlɨ ɨnde lɨ kpála tɨ da nasɨ kʉtɨ lɨ e de ka ndɨbhɨlɨ engu. La pɨ omaYuda-a, a ko bɨlɨ ɨnde lɨ osisiti bua ngadʉlʉ lɨ e ko.

† 12:47 12:47 Lukuluku ɨnde-e, a bhʉ́ obhuku koko na didili u aye e bhʉ́ eli na giliki ade. [Kpála bini apa pɨ anɨ me: «Tsia nga ’hi mʉ ne ondaise mʉ alʉlʉ akilidjo aoo. U ngagɨlɨ nagama ’ngʉ́ ne mʉ.»]

† 13:15 13:14-15 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 6:9-10.

* 13:31 13:31 Lɨ́ mʉtadi: A ko mboye lɨ́ ndula maka lɨ́ kʉndjʉ.

† 13:35 13:35 Tsia bhʉ́ Ets. 78:2.

† 15:4 15:4 Tsia bhʉ́ Det. 5:16; ne bhʉ́ Ekɨ. 20:12, 21:17; di ne bhʉ́ Lev. 20:9.

† 15:9 15:8-9 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 29:13.

* 16:18 16:18 Piga gba ma-a alʉ́ pɨ́ teme bhomʉ: A akʉnda napa me Piga gba Ebhe-e alʉ pɨ́ ’li Piele ɨnde anɨ apa e me Yesu ne Masɨya, Ndɨlɨ gba Ebhe ɨnde ʉʉ-o. Tsia bhʉ́ Mat. 16:16, di ne bhʉ́ Efe. 2:20.

† 16:24 16:24 Nabɨ kulusi gba e: A ko nazɨba nazʉ lɨkabhu di ne nakpi kabula Yesu.

† 18:16 18:16 Tsia bhʉ́ Det. 19:15.

† 19:4 19:4 Tsia bhʉ́ Dje. 1:27, 5:2.

† 19:5 19:5 Tsia bhʉ́ Dje. 2:24.

† 19:19 19:18-19 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 20:12-16; ne bhʉ́ Det. 5:16-20; di ne bhʉ́ Lev. 19:18.

† 21:5 21:5 Tsia bhʉ́ Djkl. 9:9.

* 21:9 21:9 Odjana: A akʉnda napa bhʉ́ eli gba oebele me «Sangu .» Tsia bhʉ́ Ets. 118:25-26.

† 21:9 21:9 Tsia bhʉ́ Ets. 118:25-26.

† 21:13 21:13 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 56:7; di ne bhʉ́ Djlm. 7:11.

† 21:16 21:16 Tsia bhʉ́ Ets. 8:3.

† 21:42 21:42 Tsia bhʉ́ Ets. 118:22-23.

† 22:32 22:32 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 3:6.

† 22:37 22:37 Tsia bhʉ́ Det. 6:5.

† 22:39 22:39 Tsia bhʉ́ Lev. 19:18.

† 22:44 22:44 Tsia bhʉ́ Ets. 110:1.

* 23:14 23:14 Lukuluku ɨnde-e, a bhʉ́ obhuku koko na didili u aye e bhʉ́ eli na giliki ade. [A ko lɨkabhu pɨ yi, omʉsuno na lɨ́lɨ di ne omʉFalisai. Yi ne obhʉlʉ kali! Padhá de, anga yi ngabha ndʉ ’he ɨnde ka oɵkɵsɨ-e hana. Yi la di ngayo Ebhe ngengele bhʉ́ djila okpála, amba u u me yi ne obabadha okpála. Kaka-a, u akódho ’ngʉ́ gba yi-e kpekpeke naali!] Tsia bhʉ́ Mlk. 12:40.

† 23:39 23:39 Tsia bhʉ́ Ets. 118:26.

† 24:15 24:15 Tsia bhʉ́ Dan. 9:27, 11:31, 12:11.

† 24:29 24:29 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 13:10, 34:4; ne bhʉ́ Edj. 32:7; di ne bhʉ́ Djl. 2:10.

* 26:7 26:7 Alabatele: A ko teme na mase naali ɨnde u abhobho oehe maka gɨlɨ lɨe ko.

† 26:15 26:15 Lɨ́ falanga ndjɨkpa bata: A ko nanɨ tɨa bhelé de, atɨ di nanɨ da nakala bali bini de. Tsia bhʉ́ Ekɨ. 21:32, di ne bhʉ́ Djkl. 11:12.

† 26:31 26:31 Tsia bhʉ́ Djkl. 13:7.

† 26:64 26:64 Tsia bhʉ́ Ets. 110:1; di ne bhʉ́ Dan. 7:13.

† 27:9 27:9 Tsia bhʉ́ Djkl. 11:12-13.

† 27:35 27:35 Tsia bhʉ́ Ets. 22:19.

† 27:46 27:46 Tsia bhʉ́ Ets. 22:2.

Maloko

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Bádha Ngali
gba Yesu Kilisito maka lɨ

Maloko

aye lɨe ko

Eli na kalanʉ

Bádha Ngali maka lɨ Maloko aye lɨe-e, akpo lita e ne nazɨba me Bádha Ngali ango-o a ko na Yesu Kilisito , Ndɨlɨ gba Ebhe. Anɨ asuno Yesu maka kpála na kulu di na angu. Angu gba anɨ ngau lɨe bhʉ́ nasuno gba anɨ, ne bhʉ́ angu gba anɨ pɨ si siti bua di ne bhʉ́ nambu lɨ osisiti ’ngʉ́ gba okpála. Yesu ngakpokpo ’ngʉ́ gba e makpe maka Ndɨlɨ gba kpála ɨnde ago ngʉ́ naha mʉkobho gba e ngʉbula nagbegbe okpála bhʉ́ sisiti ’ngʉ́ gba o-o.

Maloko akpokpo ’ngʉ́ gba Yesu-o mbámbá, anɨ agama ’ngʉ́ naali pɨ́ndjɨ kulu lɨ Yesu amene e ane bhende lɨ Yesu akpokpo e di ne bhende anɨ asuno e-o. La-a, lɨ omʉkpata gba Yesu adʉ la lɨe abhue ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini-e, u atsia ambɨla anɨ ndjɨndjɨ. Engʉ́ bini, obhʉlʉ yala gba anɨ adʉ matá akolo pɨ anɨ ne siti bua naali.

Olukuluku (9-20) ɨnde u a aye e sʉnda oehe bhisi me-e, ngau lɨe me aye ne kpála koko. Maloko ye ngae de.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Lita Bádha Ngali-o 1:1-13

Kulu lɨ Yesu amene e bhʉ́ ká okpála abhʉ́ Galilaya 1:14 – 9:50

Dhʉkʉ gba Yesu nayie bhʉ́ Galilaya ngʉ́ nanʉ abhʉ́ Yelusalema 10:1-52

Oekpɨ́ nasoso gba Yesu abhʉ́ Yelusalema 11:1 – 15:47

Nazuku gba Yesu 16:1-8

Nakoto ka Yesu lɨ okpála, ne naꞌʉ ka anɨ abhʉ́lá 16:9-20

1

Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála aleke kpadjɨ pɨ Ngámá Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 3:1-12; ne bhʉ́ Luk. 3:1-18; di ne bhʉ́ Dja. 1:19-28.)

1 A ɨnde-e lita Bádha Ngali gba Yesu Kilisito , Ndɨlɨ gba Ebhe-o. 2 Maka lɨ polofeta Ɨsaya aye lɨe bhʉ́ bhuku gba e me:

«Ebhe apa me: Djedje nga! Ma atíma bhʉlʉ titima gba ma-a pɨ mʉ kalanʉ

ngʉbula naleke kpadjɨ pɨ mʉ.

3 Kpála ango-o ngatotobhɨla abhʉ́ mili bɨlɨ me:

‹Yi leke kpadjɨ pɨ Ngámá!

Yi lɨlɨ odjedje kpadjɨ pɨ anɨ má ngbʉʉ ngbʉʉ!†›»

4 Kaka-a, Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála akoto nanɨ abhʉ́ mili bɨlɨ. Anɨ adʉ aꞌɨ okpála me u go sia batisimo ngʉ́ nasuno me u adji bua o adji, amba Ebhe ꞌe siti ’ngʉ́ gba uo-o. 5 Abhomʉ-o, ndʉ okpála hana na ndu doto na Yudaya, di ne ndʉ okpála hana na gʉdhʉ na Yelusalema adʉ ago abhaka anɨ. U adʉ ambamba ta osisiti ’ngʉ́ gba o-o kala ndʉ okpála hana. Djaa atsia adʉ abatisa uo bhʉ́ ngade ’ngu na Djʉlʉdanɨ. 6 Djaa adʉ adyɨ bongo ɨnde u adʉ e lɨ su enʉ u aꞌɨ e me «samo.» Anɨ adʉ agbite ludu e ne ekpʉ́ na kó ’nʉ. Anɨ adʉ azʉ omakindolo di ne nadha ’mʉ eʉ́. 7 Anɨ atsia adʉ apa pɨ uo me: «Kpála bini ngago pɨta ma. Kpála ango-o ane ma ne angu. Ma ne tetele kpála ade ngʉbula me ma kita ne kuto ngʉbula me ma bhulu ekpʉ́ na malɵkɵ gba anɨ-o. 8 Ngama-a, ma ngabatisa yi ne engu. Engʉ́ bini, ngaanɨ-e, anɨ abátisa yi ne Bu Bhobua .»

Djaa abatisa Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 3:13; di ne bhʉ́ Luk. 3:21-22.)

9 Bhʉ́ okpɨ́ bhomʉ-o, Yesu ayie bhʉ́ Nadjaleta, gʉdhʉ bini na ndu doto na Galilaya, Djaa atsia abatisa anɨ bhʉ́ ngade ’ngu na Djʉlʉdanɨ. 10 Nedhɨnga lɨ Yesu adʉ akoto lɨe bhʉ́ ’ngu-o, anɨ au kokpɨ́ ngada bhʉsʉ e. Anɨ atsia au di Bu Bhobua ngakɵ pɨ́ e maka bɵbhɵ. 11 Abhomʉ-o, eli bini akoto abhʉ́lá, atsia apa me: «Mʉ ne Ndɨlɨ gba ma ɨnde ma kʉnda e naali, mʉ ne kpʉ́kpʉ́ na bua ma.»

Satana ale Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 4:11; di ne bhʉ́ Luk. 4:1-13.)

12 Pɨpɨta kolo me-e, Bu Bhobua atsia amba bhʉ́la Yesu abhʉ́ mili bɨlɨ. 13 Anɨ adʉ oo ngʉbula ekpɨ́ ndjɨkpa badha me Satana nde ngale anɨ. Yesu adʉ nadʉ lɨ bɨlɨ lɨ onʉ na bɨlɨ adʉdʉ lɨ e-o. Oandjelu atsia adʉ nateteke anɨ.

Yesu aꞌɨ omʉkpata na gigina

(Tsia bhʉ́ Mat. 4:12-22; di ne bhʉ́ Luk. 4:14-15, 5:1-11.)

14 Ekpɨ́ bini, pɨta lɨ Elode Atipasɨ aholo Djaa lɨe, anɨ atsia ato anɨ bhʉ́ tɨkpʉ-o, Yesu anʉ bhʉ́ ndu doto na Galilaya. Anɨ adʉ akpokpo Bádha Ngali gba Ebhe-e* pɨ okpála. Anɨ adʉ apa me: 15 «Nedhɨnga nanɨ lɨ Ebhe aꞌo e akolo. Naʉ gba anɨ-e akolo di masɨkpe. Yi dji bua yi, yi bhuka Bádha Ngali gba Ebhe-o.»

16 Lɨ anɨ adʉ akpangba ngo ’kpɵ na Galilaya lɨe, anɨ au Simo ne ndai e Andɨlɨ me u nde ngabhike nado bhʉ́bhʉ́. Padhá de, anga u dʉ nanɨ obhʉlʉ nagbe sungu. 17 Yesu atsia apa pɨ uo me: «Yi kpata ma, ma adjí ɨbili yi obhʉlʉ nagɨlɨ okpála pɨ Ebhe.» 18 Kolo me-e, u aꞌo ka onado gba o-o, u atsia akpata anɨ.

19 Pɨpɨta-a, Yesu adyudyo mbo lɨe ne kalanʉ masudha, anɨ au ongɨsɨ gba Djebedayo: Djakɨ ne ndai e Djaa . U adʉ me u nde bhʉ́ zabʉ gba o, u nde ngaleke onado gba o-o. 20 Abhomʉ-o, anɨ aꞌɨ uo. Má gala kolo me-e, u aꞌo ka ’dyɨ o, Djebedayo bhʉ́ zabʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála na kulu-o. U atsia akpata anɨ.

Yesu akobho kpála bini ɨnde lɨ siti bua adʉ nadʉ bhʉ́ e

(Tsia bhʉ́ Luk. 4:31-37.)

21 Abhomʉ-o, Yesu ne omʉkpata gba e akolo bhʉ́ kʉtɨ na Kapalanauma. A akolo lɨe bhʉ́ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda-a , Yesu alɨ bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje , anɨ atsia aholo nasuno. 22 Okpála ɨnde adʉ nadje anɨ-e, adʉ nangamba naali lɨ nasuno gba anɨ-o. Padhá de, anga anɨ dʉ asuno maka omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje de. Engʉ́ bini, anɨ adʉ asuno ne angu. 23 A abhaka me bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ oo, kpála bini ɨnde lɨ siti bua adʉ bhʉ́ e nde oo. Abhomʉ-o, kpála ango-o asʉla me: 24 «Yesu, kpála na Nadjaleta, mo okʉnda namene ngʉ́ ya pɨ? Mo ogo ngʉ́ nandjia angu ya? Ma mbɨla hana me mʉ ne da-ie. Mʉ ne Kpála na Bubu ɨnde lɨ Ebhe atima e ko!»

25 Engʉ́ bini, Yesu ambe bhʉ́ ’ndjɨ siti bua ango-o me: «Gbite ’bhɵ mʉ, amba mʉ koto la di bhʉ́ kpála ango-o makoto!» 26 Abhomʉ-o, siti bua adyɨkɨ kpála bhomʉ-o má djigi djigi! Anɨ atʉ ꞌue, anɨ atsia akoto bhʉ́ anɨ. 27 Ndʉ okpála hana angamba naali. Kaka-a, u aholo nayi lɨo sʉnda o me: «A ɨnde-e mangua ’ngʉ́ dho? Nasuno na mbɨa ɨnde-e abedhe ne angu! Kpála ɨnde-e ngaha belegʉ lɨ́lɨ pɨ osisiti bua, u la bhadi ngamemene!» 28 Abhomʉ-o, ngali gba Yesu-o ayangba bha kolo bhʉ́ ndu doto na Galilaya libhomu.

Yesu akobho okpála bhelé na kuo

(Tsia bhʉ́ Mat. 8:14-17; di ne bhʉ́ Luk. 4:38-41.)

29 Yesu akoto lɨe bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ-e me-e, u atsia anʉ ne Djakɨ di ne Djaa bhʉ́ ’tɨ gba Simo ne Andɨlɨ. 30 A abhaka me ’hi wala Simo nde asɨ kuto, ka anga adʉ lɨ anɨ ne kuo, kʉte anɨ adʉ kpákpá. Abhomʉ-o, u atsia apa kolo engʉ́ gba anɨ-e pɨ Yesu. 31 Anɨ dyudyo lɨe de anɨ. Anɨ aha ’kpa anɨ, anɨ aꞌe anɨ bhʉ́lá. Kuo ayie lɨ anɨ, anɨ atsia aholo nalʉ ’zʉ pɨ uo.

32 A akolo lɨe tagolo pɨta natɨ ka ela-a, okpála aholo nago ne obhʉlʉ kuo di ne obhende adʉ ne osisiti bua bhʉ́ o pɨ Yesu. 33 Okpála na gʉdhʉ libhomu adʉ apo bhʉ́la o lɨ ’bhɵ bhotɨ-o. 34 Abhomʉ-o, Yesu akobho okpála bhelé ɨnde adʉ ne okuo ngangá. Anɨ atsia apandja di obua na sisiti bhelé ɨnde adʉ nadʉ bhʉ́ okpála-o. Anɨ ha la di nedhɨnga pɨ osisiti bua ango-o ngʉ́ nagama ’ngʉ́ belegʉ de bini. Padhá de, anga a adʉ me u nde ngambɨla anɨ hana.

Yesu akpokpo Ngali gba Ebhe-e bhʉ́ Galilaya

(Tsia bhʉ́ Luk. 4:42-44.)

35 Bhʉ́ sɨkɨkpɨ-e, me biti nde ani nga bha má gbu-o, Yesu ayie bhʉ́lá, anɨ akoto. Anɨ atsia atapa abhʉ́ mili bɨlɨ. Oo, anɨ aholo nayo Ebhe. 36 Abhomʉ-o, Simo ne okpála bhende u adʉ ne o-o, aholo nagɨlɨ anɨ. 37 U au anɨ lɨe, do uo pɨ anɨ me: «Ndʉ okpála hana ngagɨlɨ mʉ.» 38 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Nɨ́ nʉ lɨ obɨlɨ koko, bhʉ́ okʉtɨ na ngongo, amba ma kpokpo di Ngali gba Ebhe-e oo. Padhá de, anga a bhomʉ-o engʉ́ ɨnde ma ago ngʉ́ e ko.» 39 Abhomʉ-o, Yesu adholo nanɨ bhʉ́ ndu doto na Galilaya libhomu. Anɨ atsia adʉ akpokpo Ngali gba Ebhe-e bhʉ́ otɨ nadje lɨ́lɨ na kʉtɨ gba uo-o. Anɨ adʉ di napandja osisiti bua ɨnde adʉ nadʉ bhʉ́ okpála-o.

Yesu akobho bhʉlʉ kába bini

(Tsia bhʉ́ Mat. 8:1-4; di ne bhʉ́ Luk. 5:12-16.)

40 Bhʉ́ oekpɨ́ bhomʉ-o, bhʉlʉ kába bini adyudyo lɨe de Yesu. Anɨ atʉtʉ lɨpʉkʉ e kuto kala anɨ, anɨ atsia akikiliki lɨe pɨ anɨ me: «Ɨ dʉ me mʉ nde akʉnda-a, mʉ tɨ da nakobho ma.» 41 Yesu adje ndjinga anɨ, anɨ aꞌo ’kpa e lɨ kʉte anɨ. Anɨ atsia apa pɨ bhʉlʉ kába ango-o me: «Ako, ma akʉnda. Kokobho!» 42 Ma ’li ma me-e, kába agʉlʉ lɨ anɨ hana má da! Anɨ atsia akobho. 43 Kolo me-e, Yesu agie anɨ sidi ne nagbele ’dje anɨ kpekpeke. 44 Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Djedje! Mo osʉ́ ’kpá lɨ ’ngʉ́ ɨnde-e de kpála bini belegʉ de má kpo! Engʉ́ bini, nʉ suno lɨmʉ pɨ dimandɵ gba Ebhe , amba mʉ ha makiso gba mʉ-o maka lɨ Moidje aye nanɨ lɨe-o. Bhobhomʉ-o asúno pɨ okpála me mo okobho.» 45 La-a, lɨ kpála ango-o ayie lɨe oo, anɨ aholo bha ne kpokpo ’ngʉ́ bhomʉ-o pɨ ndʉ okpála hana lɨ ndʉ bɨlɨ hana ɨnde anɨ adʉ apʉ lɨ e-o. Kaka-a, Yesu tɨ matá nanɨ da nasuno lɨe mbámbá bhʉ́ gʉdhʉ de. Engʉ́ bini, anɨ adʉ bha ɨbili nadʉ ne alɨngo gʉdhʉ, bhʉ́ omili bɨlɨ. Okpála adʉ ayie ne ndʉ bɨlɨ hana, u atsia adʉ ago nabhaka anɨ.

2

Yesu akobho dʉkuto

(Tsia bhʉ́ Mat. 9:1-8; di ne bhʉ́ Luk. 5:17-26.)

1 Pɨta ’kpɨ́ masudha-a, Yesu agie lɨe bhʉ́ Kapalanauma. Okpála atsia adje me anɨ akʉtɨ. 2 Abhomʉ-o, kambɨ okpála ago apo bhʉ́la o oo. Kaka-a, bɨlɨ na padhá tsia dʉ de, belegʉ de alɨ ’bhɵ bhotɨ. Anɨ atsia adʉ akpokpo eli gba Ebhe-e pɨ uo. 3 Bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, obhosɨ badha ago pɨ anɨ ne dʉkuto bini me u nde abɨ anɨ mabɨ. 4 Engʉ́ bini, lɨ okpála adʉ la lɨe bhelé-e, u tsia tɨ nanɨ da nakolo ne anɨ lɨ Yesu de. Abhomʉ-o, u atsia aꞌʉ ne anɨ apɨ́ ’ngbʉ ’tɨ. U adʉ gudho lɨ ’ngbʉ ’tɨ-e lɨ lele bɨlɨ ɨnde Yesu adʉ lɨe-o. U atsia akɵ dʉkuto-o pɨ́ kalagba gba e tété. 5 Lɨ Yesu au nabhuka gba uo lɨe, anɨ atsia apa pɨ dʉkuto-o me: «Ndɨka ma, osisiti ’ngʉ́ gba mʉ-o aꞌe lɨe aꞌe.»

6 Omʉsuno na lɨ́lɨ koko gba Moidje adʉ me u nde adʉlʉ kuto oo. U atsia adʉ nabhundja lɨ bua o me: 7 «Kpála ɨnde-e ngagama ’ngʉ́ mo-o ka nɨ? Anɨ ngasobho Ebhe. A tɨ da naꞌe siti ’ngʉ́ gba kpála da, bha bini Ebhe kpi e kpi dɨ?» 8 Yesu atsia ambɨla bha kolo me u ngabhundja lɨ bua o mo-o. Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi ngabhundja lɨ bua yi mo-o ka nɨ?» 9 A ane ne bhʉkʉ ne bhedho: ne napa pɨ dʉkuto-o me «Osisiti ’ngʉ́ gba mʉ-o aꞌe lɨe aꞌe», ne napa me «Yie bhʉ́lá, ha kalagba gba mʉ-o, amba mʉ dhʉkʉ?» 10 Engʉ́ bini, ma adji asuno pɨ yi me «Ndɨlɨ gba kpála ne angu naꞌe osisiti ’ngʉ́ gba okpála na pɨ́la doto.» Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ dʉkuto-o me: 11 «Ma apa pɨ mʉ me yie bhʉ́lá, ha kalagba gba mʉ-o, amba mʉ gie lɨmʉ agba mʉ!» 12 Kolo me-e, bhoko ango-o ayie bhʉ́lá, anɨ aha kalagba gba e-o, anɨ akoto bhʉ́ ká djila ndʉ okpála hana, anɨ atsia atapa. Ndʉ okpála hana adʉ angamba. U adʉ adhɵgɵ Ebhe. U atsia adʉ apa me: «Ya u nga ngua engʉ́ ɨnde-e belegʉ de bini!»

Yesu aꞌɨ Levi

(Tsia bhʉ́ Mat. 9:9-13; di ne bhʉ́ Luk. 5:27-32.)

13 Pɨpɨta-a, Yesu anʉ matá lɨngo ekpɵ na Galilaya. Bhiti okpála adʉ ago abhaka anɨ, anɨ atsia adʉ asuno pɨ uo. 14 Anɨ adʉ akodho ’kpɨ́ lɨe, anɨ au Levi, ndɨlɨ gba Alafayo me anɨ nde adʉ bhʉ́ ’tɨ ɨnde u adʉ akala mandjandja bhʉ́ e-o. Yesu apa pɨ anɨ me: «Kpata ma.» Levi ayie bhʉ́lá, anɨ atsia akpata anɨ. 15 Pɨpɨta-a, Yesu atsia anʉ nazʉ ’he bhʉ́ ’tɨ gba anɨ. Ondɵmbɨ na mandjandja di ne okpála namene siti ’ngʉ́ bhelé adʉlʉ de Yesu ne omʉkpata gba e-o. Padhá de, anga ongua okpála bhomʉ-o bhelé adʉ akpata anɨ. 16 Lɨ omʉsuno na lɨ́lɨ ɨnde adʉ bhʉ́ ká omʉFalisai au lɨe me Yesu ngazʉ ’he ne ongua okpála bhomʉ-o, u atsia ayi omʉkpata gba anɨ-e me: «Anɨ ngazʉ ’he bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ondɵmbɨ na mandjandja di ne okpála namene siti ’ngʉ́ ngʉ́ nɨ?» 17 Yesu adje uo napa engʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Okpála ɨnde ne kuo ade-e ne gʉmʉ mʉtɨa ade. Engʉ́ bini, okpála na kuo mangbo ne gʉmʉ anɨ ngao. Ma go ngʉ́ naꞌɨ okpála bhende apa me o ngbingbili-e de. Engʉ́ bini, ma ago mangbo ngʉ́ naꞌɨ obhende ngau lɨo me o ne osisiti okpála ko.»

Yesu akpo ’ngʉ́ pɨndjɨ natse ’zʉ ngʉ́ nayo Ebhe

(Tsia bhʉ́ Mat. 9:14-17; di ne bhʉ́ Luk. 5:33-39.)

18 Ekpɨ́ bini, omʉkpata gba Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála di ne omʉFalisai adʉ atse ’zʉ ngʉ́ nayo Ebhe. Abhomʉ-o, okpála ago ayi Yesu me: «Ka nɨ́ lɨ omʉkpata gba mʉ-o tsetse ezʉ lɨe ngʉ́ nayo Ebhe de-e, obhende gba Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála di ne obhende gba omʉFalisai-e nde la ngatsetse-e?» 19 Yesu agie pɨ uo me: «Yi abhundja naayi me okpála ɨnde ago bhʉ́ da anokomɨa na kʉva tɨ da natse nazʉ ’he me ’ko ɵlɵ-o nde bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo? ’Kpɨ́ bini de! Nedhɨnga ɨnde lɨ ’ko ɵlɵ-o nde nga bha lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo-o, u tɨ da natse nazʉ ’he de. 20 Engʉ́ bini, ekpɨ́ akólo makolo nedhɨnga ɨnde lɨ u aꞌé ’ko ɵlɵ-o lɨe bhʉ́ ká uo-o, ekpɨ́ ango-o, u tsia tsé nazʉ ’he. 21 Kpála bini tɨ da naleke bongo na didili ne pála bongo na mbɨa de. Ɨ dʉ mo-o de-e, pála bongo bhe na mbɨa sídha té bhe na didili-o, lɨ eka ango-o kólo ngbéngbé ane bhe na kalanʉ-o mane. 22 La di-e, kpála bini túko pandɨ na mbɨa bhʉ́ odidili dhudhu na kó ’nʉ de. Ɨ dʉ mo-o de-e, pandɨ-e ʉ́pa bhʉsʉ odhudhu-o. Anɨ tsia néke pandɨ-e ne odhudhu-o hana. Engʉ́ bini, pandɨ na mbɨa ayo bha ne odhúdhú na mbɨa.»

Yesu ne Ngámá pɨ́ ’ndjɨ ekpɨ́ naguo gba omaYuda

(Tsia bhʉ́ Mat. 12:1-8; di ne bhʉ́ Luk. 6:1-5.)

23 Ekpɨ́ bini naguo gba omaYuda-a , Yesu ne omʉkpata gba e adʉ akodho ’kpɨ́ bhʉ́ ngu ’zʉ ɨnde u aꞌɨ e me ngano. Omʉkpata gba anɨ-e aholo akodho ’ndjɨ ’ndjɨ, u atsia adʉ nazʉzʉ. 24 OmʉFalisai apa pɨ Yesu me: «Tsia nga engʉ́ u ngamene e lɨ ’kpɨ́ naguo-o. Lɨ́lɨ gba nɨ́-e zɨba namene kulu bhʉ́ ’kpɨ́ naguo de.» 25 Anɨ atsia gie pɨ uo me: «Yi tanga nga engʉ́ ɨnde lɨ Davidi amene nanɨ e dɨ? Ekpɨ́ bini, ngaanɨ ne okpála ɨnde adʉ adhʉkʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ-e adje gʉmʉ. 26 Abhomʉ-o, anɨ alɨ bhʉ́ ’tɨ Ebhe, anɨ atsia azʉ mapa ɨnde u aꞌo e pɨ Ebhe-o (a adʉ me Abɨatali nde ne bhele kpála gba odimandɵ lɨ nedhɨnga bhomʉ-o ngae). La-a, lɨ́lɨ gba nɨ́ azɨba me odimandɵ zʉzʉ bha ngao kpi o kpi. Engʉ́ bini, Davidi azʉ, anɨ atsia aha di pɨ okpála ɨnde adʉ adhʉkʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ-o.» 27 Yesu atsia apa matá pɨ uo me: «U aꞌo ekpɨ́ naguo pɨ kpála-kʉtɨ. Engʉ́ la bini, u bho kpála-kʉtɨ pɨ ekpɨ́ naguo de. 28 Kaka-a, Ndɨlɨ gba kpála di ne Ngámá pɨ́ ’ndjɨ ekpɨ́ naguo.»

3

Yesu akobho bhoko bini lɨ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda

(Tsia bhʉ́ Mat. 12:9-14; di ne bhʉ́ Luk. 6:6-11.)

1 Ekpɨ́ koko, Yesu alɨ matá bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje-o . Bhʉ́ ’tɨ oo, kpála bini ɨnde lɨ ’kpa e andɨa adʉ oo. 2 OmʉFalisai adʉ akʉnda naꞌo ’ngʉ́ pɨ́ Yesu. Kaka-a, u aholo atsia anɨ ne kpéke djila, atɨgala anɨ kóbho kpála ɨnde adʉ me ’kpa e nde andɨa-a lɨ ’kpɨ́ naguo . 3 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ kpála ango-o me: «Yie bhʉ́lá, amba mʉ lʉ sɨ bhʉ́ ká djila ndʉ okpála hana.» 4 Pɨpɨta-a, Yesu atsia ayi okpála ɨnde adʉ oo me: «Lɨ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda-a, lɨ́lɨ gba nɨ́-e azɨba bhedho: U mene bádha ’ngʉ́ ne me u mene siti ’ngʉ́? U kobho kpála ne me u bhɵlɵ kpála?» Engʉ́ bini, u tsia dʉ ne engʉ́ na gigie de! 5 Anɨ aholo atsia ndʉ uo hana bini ne bini na gʉ́gʉ́. Bua anɨ ake, ka kpéke ’ndjɨ gba uo-o. Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ kpála lɨ ’kpa e andɨa me: «Gbele ’kpa mʉ.» Kpála ango-o agbele ’kpa e, ’kpa anɨ atsia akolo matá ndjɨndjɨ. 6 Lɨ omʉFalisai aze lɨe oo, u atsia apo kolo bhʉ́la o ne omaha Elode .* U atsia adje lɨo me ogɨlɨ kpadjɨ nabhɵlɵ Yesu.

Kambɨ okpála akpata Yesu

7 Pɨpɨta-a, Yesu ne omʉkpata gba e agbida lɨngo ekpɵ na Galilaya. Kambɨ okpála atsia akpata anɨ. Okpála ango-o ayie nanɨ bhʉ́ ndu doto na Galilaya ne Yudaya, 8 bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema, bhʉ́ ndu doto na Idumé, bhʉ́ ndu doto ɨnde ayi ’ngu na Djʉlʉdanɨ, bhʉ́ odoto na Tile ne Sidona. Kambɨ okpála ango-o adje nanɨ ngali na ongʉ́ lɨ Yesu adʉ amene e lɨe, u atsia ago abhaka anɨ. 9 Yesu atsia aha lɨ́lɨ pɨ omʉkpata gba e me u ꞌo zabʉ pɨ nɨ bini masɨkpe, amba ɨ dʉ me okpála bhomʉ-o nde asʉlʉ nɨ má wakaka-a, nɨ de ꞌʉ bhʉ́bhʉ́. 10 Padhá de, anga anɨ akobho nanɨ okpála bhelé. Kaka-a, okpála na kuo adʉ agbene lɨo me o bu ’kpa o lɨ anɨ amba o kobho. 11 Lɨ okpála ɨnde lɨ osisiti bua adʉ ato mbolo lɨ o adʉ au anɨ lɨe, u adʉ ago atuko ne ꞌue bhʉ́ li ’dhʉ anɨ me: «Mʉ ne Ndɨlɨ gba Ebhe.» 12 Engʉ́ bini, Yesu adʉ apa pɨ uo na gʉ́gʉ́ me u ambámba ta nɨ pɨ okpála koko de.

Yesu alo obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bhisi

(Tsia bhʉ́ Mat. 10:1-4; di ne bhʉ́ Luk. 6:12-16.)

13 Pɨpɨta-a, Yesu aꞌʉ apɨ́ ’ta. Anɨ atsia aꞌɨ obhende anɨ adʉ akʉnda o-o. U atsia ago abhaka anɨ. 14 Abhomʉ-o, bhʉ́ ká okpála ango-o, anɨ alo okpála ndjɨkpa ne ká bhisi. Anɨ agisila ’lɨ uo me obhʉlʉ titima . Anɨ aꞌo uo ngʉbula me nɨ dʉ adʉ́ ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini, la di ngʉbula me nɨ tima uo ngʉ́ nakpokpo Ngali gba Ebhe-o. 15 Anɨ aha di pɨ uo angu ngʉ́ napandja osisiti bua bhʉ́ okpála. 16 A ɨnde-e obhe ndjɨkpa ne ká bhisi ɨnde anɨ alo nanɨ o-o: Simo (ɨnde lɨ Yesu agisila nanɨ ’lɨ e me «Piele»), 17 Djakɨ ne ndai e Djaa (ongɨsɨ gba Djebedayo ɨnde lɨ Yesu aha nanɨ ꞌɨlɨ koko pɨ o me «Boaneledjesɨ», a akʉnda napa me «ongɨsɨ gba mʉgbálá»), 18 a la di-e, Andɨlɨ, Filipo, Batelemi, Matié, Tʉma, Djakɨ (ndala Alafayo), Tade, Simo (kpála nakʉnda doto gba e naali), 19 di ne Yuda Ɨsɨkaliote, kpála ɨnde apʉ́ Yesu-o.

Okpála na piga gba Yesu abhundja me anɨ atɨ pele

20 Abhomʉ-o, Yesu agie matá lɨe lɨ bɨlɨ anɨ adʉ nadʉ lɨ e-o, bhiti okpála atsia ago apo matá bhʉ́la o de anɨ. Kaka-a, Yesu ne omʉkpata gba e sia belegʉ nedhɨnga ngʉ́ nazʉ ’he de. 21 Lɨ okpála na piga gba anɨ adje ngali ango-o lɨe, u akɵ kpadjɨ ngʉ́ nanʉ aholo anɨ. Padhá de, anga u adʉ apa me: «Yesu akolo bhʉlʉ pele!»

Yesu agie ’ngʉ́ pɨ omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje

(Tsia bhʉ́ Mat. 12:22-32; di ne bhʉ́ Luk. 11:14-23, 12:10.)

22 Abhomʉ-o, omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje ɨnde ayie nanɨ bhʉ́ Yelusalema adʉ apa me: «A bhʉ́ kpála bhomʉ-o ne Beledjebula!» U adʉ di apa matá me: «A ngaha angu nato holo bhʉ́ ’dhʉ osisiti bua pɨ anɨ ne ngámá gba osisiti bua.» 23 Abhomʉ-o, Yesu atsia aꞌɨ omʉsuno bhomʉ-o. Anɨ atsia apa pɨ uo bhʉ́ gbitaku me: «Lele pɨ Satana tɨ da nato holo lɨe bhʉ́ ’dhʉ Satana-a? 24 Ɨ dʉ me okpála gba ngámá bini nde ngagʉ gbele sʉnda o, kʉtɨ ango-o lʉ́-ʉ de. 25 Ɨ dʉ me okpála na piga bini nde ngagʉ gbele sʉnda o, piga ango-o lʉ́-ʉ de. 26 Ɨ dʉ me Satana nde ngagʉ lɨe ngae makpe, naʉ gba anɨ-e gbógbo bhʉsʉ e. Anɨ tɨ da nabhue de, lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-e ndjía.

27 Kpála tɨ da nalɨ bhʉ́ ’tɨ gba kpéke bhoko bini de, anɨ tsia bhá ndʉ ’he gba anɨ-e me anɨ nde gbigbite ngaɨza kpéke bhoko bhomʉ-o kalanʉ de-e de. Engʉ́ bini, anɨ de agbigbite anɨ agbigbite-e, anɨ tsia bhá ndʉ ’he gba anɨ-o. 28 Ma apa pɨ yi na paká me, u tɨ́ da nambu lɨ osisiti ’ngʉ́ gba okpála di ne osobho ɨnde u ngasobho Ebhe ne e hana. 29 Engʉ́ la bini, lɨ kpála sobho Bu Bhobua-a , Ebhe ꞌé siti ’ngʉ́ gba kpála ango-o de. Padhá de, anga anɨ amene bhomʉ-o siti ’ngʉ́ na dʉdʉma. 30 Yesu adʉ apa nanɨ pɨ uo mo-o, anga u adʉ apa me: ‹A bhʉ́ anɨ ne siti bua.›»

’Hi Yesu ne ondaise Yesu ngao dho

(Tsia bhʉ́ Mat. 12:46-50; di ne bhʉ́ Luk. 8:19-21.)

31 Pɨpɨta-a, ’hi Yesu ne ondaise anɨ akolo lɨ bɨlɨ anɨ adʉ asuno lɨ e-o. U alʉlʉ akilidjo, u atsia atima kpála bini ngʉ́ naꞌɨ anɨ. 32 Kambɨ okpála adʉlʉ nanɨ de anɨ. U atsia apa pɨ anɨ me: «Tsia nga, ’hi mʉ di ne ondaise mʉ alʉlʉ akilidjo, u ngagɨlɨ mʉ.» 33 Anɨ atsia gie pɨ uo me: «’Hi ma ne ondaise ma ngao dho?» 34 Abhomʉ-o, anɨ atsia bhiti okpála asa dengo anɨ ngbalina-o. Anɨ atsia apa me: «Yi tsitsia nga, ’hi ma ne ondaise ma ngao ɨnde! 35 Ndʉ kpála hana ɨnde ngamene engʉ́ lɨ Ebhe akʉnda e, kpála ango-o, a ko ndai ma na bhobhoko, a ko ndai ma na ɵɵlɵ, a ko la di ’hi ma.»

4

Gbitaku gba bhʉlʉ nalu nguwa

(Tsia bhʉ́ Mat. 13:1-9; di ne bhʉ́ Luk. 8:4-8.)

1 Lɨ Yesu akolo lɨe lɨngo ekpɵ na Galilaya-a, anɨ aholo matá nasuno. Abhomʉ-o, bhiti okpála na bhibhiti ago apo bhʉ́la o de anɨ. Kaka-a, anɨ atsia aꞌʉ bhʉ́ zabʉ bini, anɨ anʉ adʉ bhʉ́bhʉ́ apɨ́ ’ngu. Bhiti okpála-a atsia adʉ naao apigo dengo ’ngu-o. 2 Yesu atsia adʉ asuno ongʉ́ pɨ uo bhelé bhʉ́ ogbitaku. Anɨ adʉ apa bhʉ́ nasuno gba e me: 3 «Yi djedje nga! Ekpɨ́ bini, kpála bini anʉ abhiye gba e ngʉ́ nalu ’zʉ. 4 Nedhɨnga anɨ adʉ alulu lɨe, tété abala lɨngo kpadjɨ. Odhu ago, u atsia azʉ hana má kpɵkɵbhɵ!

5 Koko atsia abala lɨ bɨlɨ na teme, doto dʉ lɨ bɨlɨ ango-o bhelé de. Kaka-a, a atsia akɵ má gala, anga doto dʉ sasa bhelé de. 6 Engʉ́ bini, lɨ ela akolo lɨe kpekpeke-e, ezʉ ango-o atsia atsulu ka ndɨbhɨlɨ sisie-o. Abhomʉ-o, a atsia aꞌʉlʉ. 7 Té koko abala lɨ bɨlɨ na oeti, oeti atsia abhele, a anguvo ezʉ-o. Kaka-a, a atsia lɨ lɨ́lɨ́ de. 8 Lɨ́ nguwa koko atsia abala lɨ bɨlɨ na dobho, a akɵ, a abhele a atsia alɨ lɨ́lɨ́. Lɨ́ nguwa bini alɨ lɨ́lɨ́ ndjɨkpa bata. Koko alɨ lɨ́lɨ́ ndjɨkpa madhɨa. Koko alɨ lɨ́lɨ́ kámá bini.» 9 Yesu atsia abu tata me: «Ɨ dʉ me a nde lɨ kpála ne djedje ngʉ́ nadje ’kpɨ́-e, anɨ de dje!»

Yesu ngakpo ’ngʉ́ bhʉ́ ogbitaku ká nɨ?

(Tsia bhʉ́ Mat. 13:10-17; di ne bhʉ́ Luk. 8:9-10.)

10 Pɨpɨta-a, lɨ Yesu atigala bha lɨe ne omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi di ne okpála ɨnde adʉ nadʉ de anɨ tɨtɨ o-o, u aholo nayi anɨ pɨndjɨ ogbitaku-o. 11 Anɨ atsia agie pɨ uo me: «Ngayi-e, Naʉ gba Ebhe ambamba ta e pɨ yi ambamba. La-a, pɨ okpála bhende kilidjo-o, ma bha ngapapa pɨ uo bhʉ́ ogbitaku. 12 A ko ngʉbula me engʉ́ ɨnde bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e mene lɨe. Engʉ́ ɨnde me:

‹Abana u dʉ atsia ’kpɨ́-e, u ú ’kpɨ́ de,

abana u dʉ adje ’kpɨ́-e, u kɵ́ mbolimboli de.

Kaka-a, u djí bua o de,

Ebhe ꞌé di siti ’ngʉ́ gba uo-o de.†›»

Yesu ambamba ta gbitaku gba bhʉlʉ nalu nguwa

(Tsia bhʉ́ Mat. 13:18-23; di ne bhʉ́ Luk. 8:11-15.)

13 Pɨpɨta-a, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Yi kɵ mboli gbitaku bhomʉ-o de! La mbɨa ɨnde-e, yi akɵ́ mboli ndʉ ogbitaku koko hana lele pɨ?

14 Bhʉlʉ nalu nguwa ɨnde ma de apa ’ngʉ́ e ngalu eli gba Ebhe . 15 Okpála koko maka ngo ’hi kpadjɨ lɨ bɨlɨ ɨnde lɨ eli gba Ebhe-e alu lɨe lɨ e-o. Nedhɨnga u adje eli-e lɨe, kolo ma ’li ma me-e, Satana gó, anɨ tsia ꞌé eli ɨnde alu lɨe bhʉ́ uo-o. 16 Okpála koko ngasia eli-e bhʉ́ doto na ká teme. Nedhɨnga u ngadje eli-e lɨe, a bhúe de u ngasisia ne djalɨ hana. 17 Engʉ́ bini, u ꞌo de me eli bhomʉ-o sɨ kʉtɨ e alɨ bua o-o de. U ngaꞌo ’to o tété bha mbo ngʉ́ nedhɨnga bedɨ. Kaka-a, nedhɨnga lɨ okpekpeke da ’ngʉ́ ngago lɨe, ɨ dʉ di-e mbolo ka ’li Ebhe-e, u ngaꞌo ká nabhuka gba o kolo má gala! 18 Matá-a, okoko ngasia eli-e bhʉ́ ká oeti. A bhomʉ-o, obhende ɨ di me zɨba eli ɨnde u ngadje e-o. 19 Engʉ́ bini, u ngabhundja naali pɨndjɨ ongʉ́ na doto ɨnde. Tɨatɨa ngapipite uo. La di-e, ndʉ ogʉmʉ ’ngʉ́ ngangá ngalɨ bhʉ́ uo, ɨ tsia ngúvo eli-o. Kaka-a, eli-e zú nguwa de. 20 Ngʉ́ nabu tata-a, okoko ngasia eli-e bhʉ́ doto na dobho. U ngadje eli-o, u ngasisia, u la di ngalɨ lɨ́lɨ́. Bhʉ́ okoko-o, lɨ́lɨ́ bini ngalɨ lɨ́lɨ́ ndjɨkpa bata, bhʉ́ okoko ndjɨkpa madhɨa, bhʉ́ okoko kámá bini.»

Yesu akpokpo gbitaku na eke

(Tsia bhʉ́ Luk. 8:16-18.)

21 Pɨpɨta-a, Yesu atsia apa pɨ uo me: «U dhedhedhe eke ngʉbula naꞌoꞌo asa lʉsa ɨ dʉ di-e asa mako uu? U dhedhedhe mangbo ngʉbula naꞌoꞌo pɨ́ misa. 22 Padhá de, anga ehe bini ade ɨnde adʉ́dʉ bhʉ́ pepe, ɨnde ɨ kóto bhʉ́ mbasʉ de-e ade. La di-e, ndʉ ’he hana ɨnde awo lɨe mawo ɨnde lɨ kpála u e de-e ade. 23 Ɨ dʉ me a nde lɨ kpála ne djedje ngʉ́ nadje ’kpɨ́-e, anɨ de dje!»

24 Yesu atsia apa pɨ uo me: «Yi ꞌo ’to yi lɨ ’ngʉ́ ma ngapa e ndjɨndjɨ, anga yi dje ndjɨndjɨ-e, yi kɵ́ bhadi mboli engʉ́ bhelé. 25 Padhá de, anga kpála ɨnde ngakɵ mboli engʉ́ ndjɨndjɨ-e, Ebhe ambámba bhadi ta engʉ́ bhelé pɨ anɨ. Engʉ́ bini, kpála ɨnde ɨ kɵ mboli engʉ́ ndjɨndjɨ de-e, u aꞌé belegʉ mboye bhende ka anɨ-o.»

Naʉ gba Ebhe-e maka nɨ?

26 Yesu atsia apa matá pɨ uo me: «Yi tsia nga ehe ɨnde lɨ Naʉ gba Ebhe-e nde maka e ko. A maka kpála ɨnde adji abhiye ngʉ́ nalu nguwa. 27 Ngbɨkpɨ ne sukpe, abana anɨ dʉ bha tɨla, ne me anɨ dʉ lɨ zʉkʉ, lɨ́ nguwa dʉ bha me a nde ngaze, a nde la di ngabhele. Anɨ mbɨla la de me a ngamene lɨe lele pɨ-ie de. 28 Doto ne tɨtɨ e ngakɵ ngaɨza mʉsana. Pɨpɨta-a, ɨ bɨ́ ’bhɨ. Lɨ soso-o, ɨ bá lɨ́lɨ́ ɨnde ato na paká paká. 29 Lɨ lɨ́lɨ́ mbe-e, kpála alu-o tsia kodho anga a ko nedhɨnga naꞌe nguwa abhiye.»

30 Yesu atsia apa matá me: «Nɨ́ tɨ da nakpo ’ndjɨ Naʉ gba Ebhe-e ne nɨ, ne me nɨ́ tɨ da nasusuno lɨ mangua gbitaku dho? 31 A maka lɨ́ ’lá u aꞌɨ e me mʉtadi. Lɨ u lu anɨ bhʉ́ doto-o, a ko lɨ́ nguwa bhe na yeye ane mane bhʉ́ ká olɨ nguwa hana na pɨ́la doto. 32 Engʉ́ bini, nedhɨnga u alu anɨ lɨe, a ngabhele, ɨ tsia kólo ngbéngbé ane ondula koko hana. Lɨ oyáyá-a kólo ngbengbengbe da napa me odhu tɨ da nayiki otɨ gba o bhʉ́ bhiti kpákpá-o.»

33 Abhomʉ-o, Yesu adʉ asuno bhʉ́ ogbitaku bhelé maka obhende bhomʉ. Anɨ adʉ akpokpo ’li Ebhe pɨ uo lɨ lele bhende lɨ okpála adʉ adje anɨ-e, tɨ da nakɵ mbolimboli lɨe ko. 34 Anɨ dʉ nanɨ agama ’ngʉ́ pɨ uo padhá de mandɨ gbitaku. Engʉ́ bini, nedhɨnga anɨ adʉ nadʉ lɨe ne omʉkpata gba e tɨtɨ o, anɨ atsia adʉ ambamba tata-a pɨ uo hana.

Yesu ayoko kpéke anvi pɨ́ ’ngu

(Tsia bhʉ́ Mat. 8:23-27; di ne bhʉ́ Luk. 8:22-25.)

35 Bha tagolo bhʉ́ ekpɨ́ bhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ omʉkpata gba e me: «Nɨ́ gulu ’ngu ayi ’ngu.» 36 Abhomʉ-o, u aꞌo ká bhiti okpála-o, u anʉ ne Yesu bhʉ́ zabʉ anɨ adʉ bhʉ́ e-o. Ozabʉ koko adʉ di bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo. 37 Kolo me-e, kpéke anvi na gipi aholo ape. Ongbo ’ngu-o adʉ atuko bhʉ́ zabʉ masɨkpe de me zabʉ-o bedhe ne engu. 38 La ngaanɨ, Yesu-o, anɨ adʉ me anɨ nde ala atabhu zabʉ-o. Anɨ aꞌo ’ndjɨ e pɨ́ kuse. Omʉkpata gba anɨ anʉ azʉkʉ anɨ ne napa pɨ anɨ me: «Mʉsuno, nɨ́ adji amú. A zɨ ’ngʉ́ bhʉ́ djila mʉ dɨ?» 39 Anɨ azʉkʉ lɨe, anɨ ambe bhʉ́ ’ndjɨ anvi-o. Anɨ atsia apa pɨ ngbo ’ngu-o me: «Gba ’bhɵ mʉ! Ndjili má bulu!» Anvi aꞌo nape, engu atsia akolo guguo má bi! 40 Yesu atsia apa pɨ omʉkpata gba e me: «Yi ne tsʉlʉ mo-o ka nɨ? Nabhuka nga bhʉ́ yi adɨ?» 41 Engʉ́ bini, u adʉ adje tsʉlʉ naali. U atsia adʉ apa sʉnda o me: «Ae mangua kpála dho ɨ ngadje belegʉ e ne anvi di ne engu-o?»

5

Yesu akobho kpála bini ɨnde lɨ siti bua adʉ nadʉ bhʉ́ e

(Tsia bhʉ́ Mat. 8:28-34; di ne bhʉ́ Luk. 8:26-39.)

1 Pɨpɨta-a, Yesu ne omʉkpata gba e akolo ayi ’ngu, bhʉ́ ndu doto gba okpála na Gelasa. 2 Lɨ Yesu akoto lɨe bhʉ́ zabʉ-o, kolo me-e, kpála bini akoto lɨ bɨlɨ na olata, anɨ atsia ago abhaka anɨ. Kpála ango-o, siti bua adʉ nadʉ bhʉ́ anɨ. 3 Kpála ango-o adʉ nadʉ bhʉ́ ká olata. Kpála bini tɨ nanɨ da nagbite anɨ de, belegʉ de ne gbɨndjɨlɨ. 4 Padhá de, anga bhʉtsibhʉtsi, u adʉ agbite ’dhʉ anɨ di ne ’kpa anɨ ne ogbɨndjɨlɨ. Engʉ́ bini, anɨ adʉ akokodho ogbɨndjɨlɨ bhomʉ-o má dhu dhu dhu! Kpála bini ko nanɨ angu e pɨ́ anɨ de. 5 Ndʉ ’kpɨ́ hana sukpe ne ngbɨkpɨ anɨ adʉ bha nasʉsʉla bhʉ́ ká olata di ne bhʉ́ ká oeta. Anɨ atsia adʉ natsotsolo eka lɨ kʉte e ngae makpe ne oteme.

6 Anɨ au Yesu lɨe me anɨ nde nga bha tsutsu-o, anɨ ago ne holo, anɨ atʉtʉ lɨpʉkʉ e kuto kala anɨ. 7 Anɨ atsia asʉla kpekpeke me: «Yesu, Ndɨlɨ gba Ebhe Apɨ́ ’Kpɨ́, mo okʉnda namene ngʉ́ ma pɨ? Ma akikiliki lɨma pɨ mʉ! Ne ’lɨ Ebhe, mo otó mbolo lɨ ma de.» 8 (Anɨ asʉla mo-o, anga Yesu apa nanɨ pɨ siti bua ango-o me anɨ koto bhʉ́ kpála bhomʉ-o makoto!) 9 Abhomʉ-o, Yesu ayi anɨ me: «A ’lɨ mʉ pɨ?» Anɨ agie pɨ anɨ me: «A ’lɨ ma me Bhelé, anga ya bhibhiti.» 10 Abhomʉ-o, osisiti bua-a akikiliki lɨo pɨ Yesu naali me anɨ agbe o bhʉ́ ndu doto bhomʉ-o de.

11 A abhaka me ’ngbé piga opame nde ngazʉ ’he lɨ pabu ’ta oo. 12 Osisiti bua atsia akikiliki lɨo pɨ Yesu me: «Tima ya bhʉ́ ká opame ɨnde, amba ya lɨ bhʉ́ uo.» 13 Abhomʉ-o, Yesu atsia azɨba pɨ uo. U aze bhʉ́ kpála ango-o, u atsia alɨ bhʉ́ opame-o. Piga opame bhomʉ-o libhomu akɵ eta ne holo, u anʉ atuko bhʉ́ ekpɵ-o, u atsia amu ndʉ o hana. U adʉ masɨkpe de kutu bhisi.

14 Abhomʉ-o, omʉlila gba opame atsi naao ne holo. U anʉ akpokpo ’ngʉ́ ango-o pɨ okpála abhʉ́ gʉdhʉ ne bhʉ́ okʉtɨ na ngongo. Okpála atsia ago ngʉ́ nau engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́-o. 15 U ago de Yesu, u au kpála ɨnde lɨ bhiti osisiti bua adʉ nadʉ bhʉ́ e-o: anɨ adʉ me anɨ nde adʉ kuto, anɨ nde ato bongo lɨ e, anɨ nde ngabhundja ’ngʉ́ ndjɨndjɨ. Abhomʉ-o, u atsia adje tsʉlʉ naali. 16 Okpála bhende au engʉ́ ango-o, atsia akpokpo engʉ́ ɨnde akolo lɨ kpála bhomʉ-o, di ne lɨ opame-e pɨ uo.

17 Abhomʉ-o, u atsia aholo nakikiliki lɨo pɨ Yesu me anɨ yie bhʉ́ ndu doto gba o yiyie. 18 Lɨ Yesu adʉ aꞌʉ lɨe bhʉ́ zabʉ-o, kpála lɨ siti bua adʉ ɨgɨnɨ bhʉ́ e, adʉ akikiliki lɨe pɨ anɨ me nɨ dʉ bha ɨbili ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini. 19 Yesu tsia zɨba pɨ anɨ mo-o de. Engʉ́ bini, anɨ apa pɨ anɨ me: «Gie lɨmʉ agba mʉ, bhʉ́ ká okpála na piga gba mʉ-o, amba mʉ kpokpo ndʉ ’ngʉ́ hana lɨ Ngámá amene e pɨ mʉ-o maka anɨ adje ndjinga mʉ lɨe pɨ uo.» 20 Abhomʉ-o, kpála ango-o atapa. Anɨ atsia aholo nakpokpo ndʉ ’ngʉ́ hana lɨ Yesu amene e pɨ anɨ-e bhʉ́ ndu doto na Ogʉdhʉ Ndjɨkpa. Okpála ɨnde adʉ adje anɨ-e, ndʉ uo hana adʉ angamba naali.

Yesu akobho ndɨlɨ na ɵɵlɵ gba Yailo di ne ɵlɵ bini

(Tsia bhʉ́ Mat. 9:18-26; di ne bhʉ́ Luk. 8:40-56.)

21 Lɨ Yesu agie matá lɨe lɨe ayi ekpɵ-o, kambɨ okpála abedhe de anɨ bedhe lɨngo ekpɵ-o. 22 Abhomʉ-o, sʉka ongámásɨ na etɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje ago. A dʉ lɨ anɨ me Yailo. Anɨ au Yesu lɨe, anɨ atɨ bhʉ́ li ’dhʉ anɨ. 23 Anɨ atsia akikiliki lɨe pɨ anɨ ne kekele ne napa me: «Ndɨlɨ na ɵɵlɵ gba ma-a masɨkpe de nakpi. Gogo, nʉ ꞌo ’kpa mʉ pɨ́ ’ndjɨ anɨ ngʉbula me anɨ kobho, amba anɨ akpí-i de.» 24 Abhomʉ-o, Yesu anʉ ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini. Bhiti okpála na bhibhiti naali adʉ akpata anɨ. U aholo nasʉlʉ anɨ.

25 Abhomʉ-o, ɵlɵ bini ɨnde asɨ ne kuo naze ka ngʉte kalanga ndjɨkpa ne ká bhisi-e adʉ oo. 26 Bhiti omʉtɨa ɨnde atɨa nanɨ anɨ-e, aha nanɨ lɨkabhu pɨ anɨ naali. Padhá de, anga anɨ andjia nanɨ tɨa nganda e hana má kpɵkɵbhɵ, anɨ kobho de! Engʉ́ bini, kuo gba anɨ-e adʉ mangbo nakolo sisiti naali. 27 Anɨ adje ngali gba Yesu-o lɨe, abhomʉ-o, anɨ ago bhʉ́ ká bhiti okpála ne akele anɨ, anɨ atsia abu ’kpa e lɨ bongo gba anɨ-o. 28 Padhá de, anga anɨ adʉ apa lɨ bua e me: «Ɨ dʉ me ma nde abu nga bha bini ’kpa ma lɨ bongo gba anɨ-e, ma kóbho.» 29 Abhomʉ-o, kolo ma ’li ma me-e, ngʉte-e akodho má ká! Anɨ atsia ambɨla bhʉ́ e me Yesu akobho nɨ ne kuo gba nɨ-e akobho.

30 Bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, Yesu ambɨla bhʉ́ e makpe me angu nakobho kpála akoto bhʉ́ nɨ. Abhomʉ-o, anɨ atsia tsia ’kpɨ́ ne lɨngo e hana, anɨ atsia ayi me: «A abu ’kpa e lɨ bongo gba ma-a da?» 31 Abhomʉ-o, omʉkpata gba anɨ-e agie pɨ anɨ me: «Mʉ ngau hana me bhiti okpála asʉlʉ mʉ má wakaka! Lele pɨ mʉ tɨ da nayi lɨe me: ‹Abu ’kpa e lɨ ma da-ie?›» 32 Engʉ́ bini, Yesu adʉ bha natsitsia ’kpɨ́ lɨngo e ngʉ́ nau kpála ɨnde amene engʉ́ bhomʉ-o. 33 Ɵlɵ ango-o adʉ adje tsʉlʉ, anɨ aholo nagʉkʉ. Padhá de, anga anɨ ambɨla nanɨ engʉ́ ɨnde akolo lɨ anɨ-e ndjɨndjɨ. Anɨ ago atɨ bhʉ́ li ’dhʉ Yesu, anɨ atsia apa ndʉ ’ngʉ́ hana na kʉkʉlʉ pɨ anɨ. 34 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Ndɨ ɵlɵ-e, nabhuka gba mʉ-o akobho mʉ akobho, nʉ ne guo ’ngʉ́ . Mo okobho ne kuo gba mʉ-o akobho.»

35 Yesu ndjia nga nagama ’ngʉ́ de, okpála ɨnde ayie agba Yailo akolo. U atsia apa pɨ anɨ me: «Ndɨlɨ gba mʉ-o akpi. Mo ondála matá Mʉsuno de.» 36 Engʉ́ bini, Yesu ꞌo ’to e lɨ ’ngʉ́ u adʉ apa e de. Anɨ apa bha pɨ Yailo me: «Mo odjé tsʉlʉ de, dʉ bha ne nabhuka.» 37 Yesu tsia zɨba pɨ kpála koko nanʉ ne o de. U anʉ bha bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Piele ne Djakɨ, a la di-e Djaa ndai Djakɨ-o. 38 U akolo akʉtɨ gba Yailo. Yesu au me okpála má dja dja dja! U adʉ aku ’gbá naali, u atsia adʉ di atʉ ꞌue. 39 Abhomʉ-o, anɨ alɨ abhʉ́ ’tɨ, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi má dja dja dja di ne naku ’gbá naali me-e ka nɨ? Ndɨlɨ-e kpi de, engʉ́ bini, anɨ tɨla.» 40 Abhomʉ-o, u aholo amʉ anɨ.

Engʉ́ bini, ngaanɨ-e, anɨ apandja ndʉ okpála hana kilidjo. Anɨ aha bha bini ’dyɨ ndɨlɨ-e ne ’hi ndɨlɨ-o, la di ne omʉkpata gba e bata-o. Abhomʉ-o, u atsia alɨ ne uo abhʉ́ tɨna ’tɨ ɨnde lɨ ndɨlɨ-e adʉ bhʉ́ e-o. 41 Anɨ aha ’kpa ndɨlɨ-o, anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Talita kumi!» (Tata-a me: «Ndɨ ɵlɵ-e, ma apa pɨ mʉ me yie bhʉ́lá!») 42 Ndɨ ɵlɵ ango-o (ɨnde adʉ nanɨ ne kalanga ndjɨkpa ne ká bhisi ayie kolo bhʉ́lá má gala! Anɨ atsia aholo nadhʉkʉ). Bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, bhʉ́ ’bhɵ okpála akpina má dɨ! 43 Abhomʉ-o, Yesu agbele ’dje uo kpekpeke me u apá engʉ́ ango-o pɨ kpála belegʉ de bini. Pɨpɨta-a, anɨ atsia apa pɨ uo me u ha ezʉ pɨ anɨ.

6

Okpála na Nadjaleta ayala Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 13:53-58; di ne bhʉ́ Luk. 4:16-30.)

1 Yesu ayie lɨ bɨlɨ bhomʉ-o, anɨ atsia gie lɨe bhʉ́ Nadjaleta, kʉtɨ ɨnde anɨ abhele bhʉ́ e-o. Omʉkpata gba anɨ-e atsia anʉ di bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. 2 A akolo lɨe bhʉ́ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda-a , anɨ aholo nasuno bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje-o . Abhomʉ-o, bhiti okpála ɨnde adʉ nadje anɨ-e, adʉ angamba naali. U adʉ apa me: «A asuno ongʉ́ ɨnde-e pɨ anɨ da? Anɨ ayie ne ɨmbɨlangʉ di ne angu namene ongua ongamba ’ngʉ́ ɨnde-e su? 3 A ɨnde-e kpála nagolo ndula-a dɨ? A ko ndɨlɨ gba Malɨa dɨ? A ko ndai Djakɨ ne Djodje, ne Djude, la di ne Simo-o dɨ? Ondaise anɨ na olɨsɨlɨsɨ la bhadi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne nɨ́ sɨɨ adɨ?» Kaka-a, u atsia ayala nabhuka anɨ.

4 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ uo me: «U mamanga polofeta ne ndʉ bɨlɨ hana. La-a, u mamanga anɨ de-e bha bhʉ́ kʉtɨ ɨnde u azu anɨ bhʉ́ e-o, ne bhʉ́ ká omaha anɨ, ne la di bhʉ́ ká okpála na bhʉ́ ’bu ’tɨ gba anɨ-o.» 5 Ka ndɨ nabhuka gba uo-o, anɨ tɨ nanɨ da namene ongamba ’ngʉ́ oo bhelé de. Anɨ akobho bha obhʉlʉ kuo bedɨ me anɨ nde ngaꞌo ’kpa e pɨ́ uo. 6 Abhomʉ-o, anɨ atsia adʉ angamba naali ka ndɨ nabhuka gba uo-o.

Yesu atima omʉkpata gba e ndjɨkpa ne ká bhisi bhʉ́ kulu

(Tsia bhʉ́ Mat. 10:5-15; di ne bhʉ́ Luk. 9:1-6.)

Pɨpɨta-a, Yesu adholo bhʉ́ ndʉ okʉtɨ na ngongo hana me anɨ nde ngasuno pɨ okpála. 7 Abhomʉ-o, anɨ aꞌɨ omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi gba e-e ngʉ́ natima uo bhisi bhisi. Kala natima uo-o, anɨ aha angu pɨ uo ngʉ́ napandja osisiti bua bhʉ́ okpála. 8 Anɨ atsia aha lɨ́lɨ ɨnde-e pɨ uo me: «Yi ahá ehe bini ngʉ́ enʉ́-o de, yi ha bha ndula bini. Yi abɨ́ ezʉ de, yi ahá gonia de, yi ató falanga lɨ yi bhʉ́ ’tɨ bongo de. 9 Yi dyɨ malɵkɵ bhʉ́ ’dhʉ yi, engʉ́ bini, yi adyɨ́ bongo na mbulu bhisi de. 10 Nedhɨnga yi lɨ lɨe bhʉ́ gʉdhʉ bini-e, yi de dʉ bha nasɨ gba koli kpála bini akólo lɨ ’kpɨ́ yi akóto bhʉ́ gʉdhʉ ango-o lɨe ko.

11 Ɨ dʉ me okpála na kʉtɨ bini nde sia yi de-e, ɨ dʉ la di me u nde dje yi de-e, yi de yie oo, amba yi pulu ndju doto na kʉtɨ bhomʉ-o lɨ ’dhʉ yi hana. Bhobhomʉ-o asúno ngae me yi abala uo ne ndʉ ’ngʉ́ gba o hana abala.» 12 Abhomʉ-o, omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi-e agbida. U atsia adʉ akpokpo ngali gba Ebhe-e pɨ okpála ne napa pɨ uo me a ayo me u dji bua o. 13 U adʉ apandja osisiti bua bhelé bhʉ́ okpála. U atsia adʉ akobho okpála na kuo bhelé ne napulu ’mʉ pɨ́ ’ndjɨ uo.

Elode Atipasɨ aha lɨ́lɨ me u bhɵlɵ Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála

(Tsia bhʉ́ Mat. 14:1-12; di ne bhʉ́ Luk. 9:7-9.)

14 Abhomʉ-o, ’ngbé ngámá Elode Atipasɨ adje engʉ́ gba Yesu-o, anga ’lɨ anɨ ayangba nanɨ ne ndʉ bɨlɨ hana. Okpála adʉ apa me: «Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála azuku! Kaka-a, a bhʉ́ anɨ ne angu namene ongamba ’ngʉ́.» 15 Okpála koko adʉ apa naao me: «A ko polofeta Elɨya.» Do okoko me: «A ko polofeta koko maka sʉka obhende na kalanʉ-o.» 16 Lɨ Elode adje engʉ́ gba Yesu lɨe-e, anɨ atsia apa me: «A ko Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála! Ma ha nanɨ lɨ́lɨ ngama makpe me u kodho ngʉlʉ anɨ. La-a, anɨ azuku bhomʉ-o ngae!»

17 A na paká me Elode atima nanɨ osʉdha me u nʉ holo Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála, amba u to anɨ bhʉ́ tɨkpʉ ngʉbula Elodiade. Elodiade nanɨ ne ɵlɵ gba ndai anɨ Filipo. Engʉ́ bini, Elode atsia aha nanɨ anɨ maka ɵlɵ ka e. 18 Abhomʉ-o, Djaa adʉ apa pɨ Elode me: «Lɨ́lɨ zɨba pɨ mʉ ngʉ́ naha ɵlɵ gba ndai mʉ-o de.» 19 Kaka-a, Elodiade adʉ nayala Djaa, anɨ atsia adʉ akʉnda me u bhɵlɵ anɨ. Engʉ́ bini, anɨ tɨ nanɨ da naha lɨ́lɨ de me u bhɵlɵ anɨ mandɨ napa me Elode zɨba. 20 La pɨ Elode, anɨ ambɨla nanɨ lɨe me Djaa ne kpála na ngbingbili di na bubu-o, anɨ adʉ namanga anɨ naali, anɨ atsia adʉ di nalila anɨ. Nedhɨnga lɨ Elode adʉ adje ’li Djaa lɨe, mabhundja gba Elode adʉ angbɨngɨ naali. Engʉ́ bini, anɨ adʉ ne djalɨ naali ngʉ́ nadje anɨ.

21 Abhomʉ-o, lɨ ekpɨ́ u azu Elode akolo lɨe, a adʉ ekpɨ́ na babadha pɨ Elodiade. Elode amene anokomɨa pɨ olubasa gba e, pɨ ongámásɨ na sʉdha, di ne pɨ ongámásɨ na ndu doto na Galilaya hana. 22 Ndɨlɨ ɵlɵ gba Elodiade ango-o ago. Anɨ atsia alɨ bhʉ́ ’tɨ na anokomɨa-o. Anɨ adho ebɨ, a atsia anga lɨ Elode di ne okpála ɨnde anɨ aꞌɨ o bhʉ́ anokomɨa-o. Abhomʉ-o, Elode atsia apa pɨ ndɨlɨ ɵlɵ ango-o me: «Yo ’he ɨnde mʉ nde ne gʉmʉ e ka ma, amba ma ha pɨ mʉ.» 23 Anɨ atsia atʉ silika pɨ anɨ me: «Ehe ɨnde mo oyó e ka ma-a, ma há bha pɨ mʉ e, abana ɨ dʉ bha nagbo bhʉsʉ naʉ gba ma ko.» 24 Abhomʉ-o, ndɨlɨ ango-o akoto, anɨ anʉ ayi ’hi e me: «Mo okʉnda me ma yo ka ngámá nɨ?» ’Hi anɨ atsia agie pɨ anɨ me: «Yo ’ndjɨ Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála ko.»

25 Anɨ agie lɨe ne holo agba ngámá. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Ma akʉnda me ha mʉma mbɨa ɨnde-e, bhʉ́ tsakpa saanɨ, ’ndjɨ Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála!» 26 Abhomʉ-o, Elode asia lɨkabhu lɨ bua e naali. Engʉ́ bini, anɨ tɨ nanɨ da nayayala de ka silika ɨnde anɨ atʉ e kala okpála ɨnde anɨ aꞌɨ o bhʉ́ anokomɨa-o. 27 Abhomʉ-o, Elode atima kolo sʉka omʉlila gba e me anɨ nʉ, amba anɨ go ne ’ndjɨ Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála-o. Mʉlila ango-o anʉ, anɨ atsia akodho ngʉlʉ Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála bhʉ́ tɨkpʉ-o má tse! 28 Pɨpɨta-a, anɨ aha ’ndjɨ Djaa-a, anɨ ago ne di bhʉ́ tsakpa saanɨ, anɨ aha pɨ ndɨlɨ ɵlɵ ango-o. Abhomʉ-o, ndɨlɨ ɵlɵ ango-o atsia anʉ aha pɨ ’hi e. 29 Lɨ omʉkpata gba Djaa adje engʉ́ ango-o lɨe, u ago aha kuo anɨ, u atsia azɨ.

Yesu aha ezʉ pɨ obhosɨ kutu bhuluvue

(Tsia bhʉ́ Mat. 14:13-21; ne bhʉ́ Luk. 9:10-17; di ne bhʉ́ Dja. 6:1-14.)

30 Pɨta nagie lɨe ka obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bhisi-e bhʉ́ kulu-o, u apo bhʉ́la o de Yesu. U atsia akpokpo ndʉ ’ngʉ́ ɨnde u amene e di ne bhende u asuno e hana pɨ anɨ. 31 Do anɨ pɨ uo me: «Yi gógo, nɨ́ nʉ lɨ bɨlɨ ɨnde lɨ kpála nde lɨe ade, amba yi guo nga mbo masudha.» Padhá de, anga okpála ɨnde adʉ nago, di ne obhende adʉ agie lɨo-o, u adʉ bhibhiti naali. Kaka-a, Yesu ne omʉkpata gba e sia belegʉ nedhɨnga ngʉ́ nazʉ ’he de. 32 Abhomʉ-o, u aꞌʉꞌʉ bhʉ́ zabʉ-o, u atsia atapa bha ngao kpi o kpi lɨ bɨlɨ lɨ kpála nde lɨ e ade ko. 33 Engʉ́ bini, okpála bhelé au maka u adʉ anʉ lɨe hana. U atsia ambɨla me a ko uo. Abhomʉ-o, okpála ayie ne ndʉ ogʉdhʉ bhelé, u agu holo ne ’dhʉ o, u atsia akolo lɨ bɨlɨ ango-o pɨ Yesu ne omʉkpata gba e kalanʉ. 34 Lɨ Yesu akoto lɨe bhʉ́ zabʉ-o, anɨ au bhiti okpála-o. Anɨ adje ndjinga uo, anga u adʉ maka okandɵlɵ ɨnde lɨ mʉlila nde ka o ade ko. Abhomʉ-o, anɨ atsia aholo nasuno engʉ́ bhelé pɨ uo.

35 A akolo lɨe masɨkpe de nabi ka ekpɨ́-e, omʉkpata gba anɨ-e adyudyo lɨo de anɨ. U atsia apa pɨ anɨ me: «Ekpɨ́-e ngabi, a la di-e mili bɨlɨ. 36 Ha kpadjɨ pɨ okpála ɨnde, amba u nʉ kala ezʉ nazʉ mazʉ pɨ o lɨ ongangba di ne bhʉ́ okʉtɨ na ngongo sɨ.» 37 Engʉ́ bini, Yesu agie pɨ uo me: «Yi ha ezʉ pɨ uo ngayi makpe!» Abhomʉ-o, u atsia ayi anɨ me: «Ya ayíe ne bhiti tɨa ngʉ́ nakala ezʉ nazʉ mazʉ pɨ bhiti okpála ɨnde-e su?» 38 Abhomʉ-o, anɨ ayi uo me: «Mapa ka yi madho? Yi nʉ tsitsia!» U atsia lɨe, u atsia apa me: «A ka ya ne mapa bhuluvue, la di ne sungu bhisi.»

39 Abhomʉ-o, Yesu atsia aha lɨ́lɨ pɨ uo me: «Yi pa pɨ ndʉ okpála hana me u popo bhʉ́la o, amba u dʉlʉ kuto pɨ́ ulu-o.» 40 U apopo bhʉ́la o, u adʉlʉ kuto: okoko kámá kámá, okoko ndjɨkpa bhuluvue ndjɨkpa bhuluvue. 41 Abhomʉ-o, Yesu aha mapa bhuluvue ne sungu bhisi-o. Anɨ atsia ’kpɨ́ ne abhʉ́lá, anɨ atsia agie heni pɨ Ebhe ngánga. Pɨpɨta-a, anɨ atsia agʉgʉmʉ mapa ango-o, anɨ aha pɨ omʉkpata gba e-o, amba u gapa lɨ okpála. Anɨ atsia agapa di sungu bhisi-e pɨ ndʉ okpála hana. 42 Ndʉ uo hana azʉ ’he, u atsia aꞌuꞌu má kpe-e kpe-e! 43 Pɨpɨta-a, omʉkpata alo dú mapa ne sungu ɨnde atigala-o, a atsia abebedhe okíli ndjɨkpa ne ká bhisi. 44 Bhʉ́ ká obhende azʉ ’he ango-o, obhosɨ nanɨ kutu bhuluvue. (Mandɨ natanga olɨsɨ ne ongɨsɨ.)

Yesu adholo pɨ́ ’ngu

(Tsia bhʉ́ Mat. 14:22-33; di ne bhʉ́ Dja. 6:15-21.)

45 Pɨpɨta kolo me-e, Yesu apa pɨ omʉkpata gba e me: «Yi ꞌʉꞌʉ bhʉ́ zabʉ. Yi kodho ’kpɨ́ mʉma kalanʉ ayi ’ngu lɨ pápá na gʉdhʉ na Betesaida lɨ nedhɨnga ma nde nga lɨe naha kpadjɨ pɨ okpála ko.» 46 Pɨta nagbo bhʉsʉ e ne uo-o, anɨ anʉ aꞌʉ apɨ́ ’ta ngʉ́ nayo Ebhe. 47 Lɨ ekpɨ́ abi lɨe, omʉkpata adʉ ne zabʉ atʉ ’ngu, Yesu atsia atigala apɨ́ ’go kpi e kpi. 48 Anɨ au me omʉkpata gba nɨ-e ale nadjele zabʉ pima anga anvi adʉ amene uo kpekpeke. Abhomʉ-o, akolo lɨe bhʉ́ ’gbá ’ngʉ na bini-e, anɨ aholo nadholo pɨ́ ’ngu, anɨ atsia akolo masɨkpe de uo. Anɨ di me ne uo mane. 49 Engʉ́ bini ngauo-o, u au anɨ lɨe ngadholo pɨ́ ’ngu-o, u abhundja naao me a ko ɨgbadyɨbhe. Kaka-a, u aholo natʉ ꞌue. 50 Padhá de, anga u adʉ au anɨ ndʉ o hana. Kaka-a, u atsia abedhe ne tsʉlʉ na kuo kuo. La-a, anɨ atsia apa bha kolo pɨ uo me: «Yi sia kpéke bua! A ko ma, yi adjé tsʉlʉ de!»

51 Abhomʉ-o, anɨ aꞌʉ nganda uo bhʉ́ zabʉ-o, anvi-e aꞌo nape. U atsia adʉ ne nangamba na kuo kuo. 52 Padhá de, anga ngamba ’ngʉ́ ɨnde anɨ amene e lɨ mapa-a, u mbɨla nga nanɨ de ka ndɨ nabhuka gba o-o.

Yesu akobho kpála na kuo bhʉ́ ndu doto na Genedjaleta

(Tsia bhʉ́ Mat. 14:34-36.)

53 Pɨta u agulu ekpɵ na Galilaya lɨe, u atsia akolo bhʉ́ ndu doto na Genedjaleta. Abhomʉ-o, u atsia agbite zabʉ lɨngo ’kpɵ-o. 54 U aze lɨe bhʉ́ zabʉ-o me-e, okpála ambɨla bha kolo me Yesu ngae ɨnde. 55 Abhomʉ-o, okpála adji ndu doto ango-o libhomu ne holo. U aholo nabɨ obhʉlʉ kuo pɨ́ okalagba, ne nanʉ ne uo lɨ bɨlɨ ɨnde u adʉ adje lɨe me Yesu lɨ e-o. 56 Ndʉ bɨlɨ hana ɨnde lɨ anɨ adʉ anʉ lɨ e, lɨ ongangba, bhʉ́ ogʉdhʉ, ɨ dʉ di-e bhʉ́ okʉtɨ, okpála adʉ nabu obhʉlʉ kuo bhʉ́ odaposo. Obhʉlʉ kuo ango-o adʉ akikiliki lɨo pɨ anɨ me anɨ ha kpadjɨ me o bu nga bha ’kpa o lɨ ’so bongo lɨ anɨ-o. A na paká me ndʉ okpála hana ɨnde adʉ nabu ’kpa o lɨ anɨ-e, adʉ nakobho.

7

Ongʉ́ ɨnde ngayie lɨ bua kpála ngaꞌo kpála sisiti kala Ebhe ngae

(Tsia bhʉ́ Mat. 15:1-9.)

1 Abhomʉ-o, omʉFalisai di ne omʉsuno koko na lɨ́lɨ gba Moidje ɨnde ayie nanɨ bhʉ́ Yelusalema-a, ago apo bhʉ́la o de Yesu. 2 U au me okoko bhʉ́ ká omʉkpata gba Yesu-o ngazʉ ’he mandɨ navʉlʉ ’kpa o kalanʉ. Kaka-a, omʉFalisai adʉ abhundja me omʉkpata bhomʉ-o bubu kala Ebhe ade. 3 (Padhá de, anga omʉFalisai ne ndʉ omaYuda hana ngalila odasʉndʉ gba onguo ogbi o-o. Kaka-a, kala nazʉ ’he-e, u vʉvʉlʉ ngaɨza ’kpa o ɨ lí mali. 4 Ɨ dʉ me u nde kolo bhʉ́ daposo-o, u vʉvʉlʉ ’kpa o ndʉ ’kpɨ́ hana kala nazʉ ’he. U ngalila di olɨ́lɨ koko u asia e ka onguo ogbi o naali maka: navʉlʉ okópo, obhende maka zulubho di ne obhende maka zikio.) 5 Abhomʉ-o, omʉFalisai di ne omʉsuno na lɨ́lɨ-e ayi Yesu me: «Omʉkpata gba mʉ-o ngakpata ’ngʉ́ maka lɨ dasʉndʉ gba onguo ogbi nɨ́ apa lɨe ade. U ngazʉ ’he me u nde vʉlʉ ’kpa o de. U ngamene la mo-o ka nɨ?» 6 Yesu agie pɨ uo me: «Polofeta Ɨsaya pa nanɨ tala lɨ ’ngʉ́ gba yi-e me, yi ne obhʉlʉ kali. Anɨ aye nanɨ bhʉ́ bhuku gba e me:

‹Okpála ɨnde-e ngamanga ma bha ne ’bhɵ o padhá.

La-a, bua uo de ma tsutsu.

7 Nadhɵgɵ gba uo zɨ bhʉ́ djila ma de.

Padhá de, anga ongʉ́ ɨnde u ngasuno e

a ko bha bhende ɨ ngayie ka okpála.†›

8 Yi ngaꞌo ká olɨ́lɨ gba Ebhe-e ngʉ́ nazɨ ’ndjɨ yi bhʉ́ olɨ́lɨ gba onguo ogbi yi.»

9 Anɨ atsia apa matá pɨ uo me: «Yi ngaꞌo olɨ́lɨ gba Ebhe-e lɨ ngongo ngʉbula nalila odasʉndʉ gba onguo ogbi yi-o. 10 Padhá de, anga Moidje apa nanɨ me: ‹Manga ’dyɨ mʉ ne ’hi mʉ mamanga.› Anɨ atsia apa matá di me: ‹Kpála bhende ɨ sobho ’dyɨ e, ɨ dʉ di-e ’hi e, a ayo me u bhɵlɵ anɨ mabhɵlɵ.›† 11 Engʉ́ bini, ngayi-e, yi ngasuno pɨ okpála me, kpála bini tɨ da napa pɨ ’dyɨ e, ɨ dʉ di-e ’hi e me: ‹Mbu lɨ ma, anga ehe ɨnde ayo ɨgɨnɨ me ma ha e pɨ mʉ-o, a ko makiso ɨnde ma adji naha e pɨ Ebhe.› 12 Ngayi omʉFalisai-e, yi ngazɨba bhomʉ-o pɨ okpála me u améne ’he pɨ odyɨ o di ne pɨ ohi o belegʉ de bini. 13 Kaka-a, yi bhomʉ-o ngalila odasʉndʉ gba onguo ogbi yi-e ane eli gba Ebhe-e mane. Yi la di ngamene ndʉ ngua ongʉ́ bhomʉ-o bhelé.»

14 Pɨpɨta-a, Yesu aꞌɨ matá bhiti okpála-o. Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi dje ma ndʉ yi hana, amba yi kɵ la di mboli engʉ́ ɨnde: 15 Ehe bini ade ɨnde yi zʉ e, ɨ ꞌó yi sisiti-o. La-a, engʉ́ ɨnde ngakoto lɨ bua yi-e, maka oeli di ne okulu-o, a bhomʉ-o ongʉ́ ɨnde ngaꞌo yi sisiti-o.» [ 16 *]

17 Lɨ Yesu ayie lɨe bhʉ́ ká bhiti okpála bhomʉ-o, anɨ atsia alɨ abhʉ́ ’tɨ-e, omʉkpata gba anɨ atsia ayi anɨ lɨ ta gbitaku bhomʉ-o. 18 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Ngayi di-e, yi mbɨla ’ngʉ́ ɨnde-e dɨ? Yi mbɨla de me ndʉ ’he hana lɨ kpála ngazʉ e tɨ da naꞌo anɨ siti kpála de-e dɨ? 19 Padhá de, anga ezʉ ango-o ngalɨ lɨ bhobua anɨ ade. Engʉ́ bini, a ngalɨ bhʉ́ ’bu anɨ. Pɨpɨta-a, ɨ tsia kóto.» (Yesu adʉ apa bhomʉ-o me ndʉ ’zʉ hana ndjɨndjɨ ngʉ́ nazʉzʉ.) 20 Abhomʉ-o, Yesu atsia abu tata-a me: «Engʉ́ ɨnde ayie lɨ bua kpála, a bhomʉ-o bhende ɨ ngaꞌo kpála sisiti-o. 21 Padhá de, anga osisiti ’ngʉ́ ɨnde ngayie lɨ bhobua kpála ngae ɨnde: omabhundja na sisiti, zabhe, ezi, nabhili okpála, 22 nakʉnda olɨsi, ɨ dʉ di-e obhosɨ gba okpála koko, kʉndʉ tɨa, gʉmʉ namene osisiti ’ngʉ́, kali, bambakʉya, gʉmʉ ’he gba okpála koko, osobho, ’ngbé ’ndjɨ di ne pʉlʉ ’ngʉ́. 23 Ndʉ osisiti ’ngʉ́ bhomʉ-o hana ngakoto lɨ bhobua kpála, ɨ tsia ꞌó kpála ango-o sisiti bhʉ́ djila Ebhe.»

Gandji ɵlɵ bini abhuka Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 15:21-28.)

24 Pɨpɨta-a, Yesu ayie oo, anɨ atsia atapa bhʉ́ doto ɨnde lɨngo gʉdhʉ na Tile. Anɨ alɨ bhʉ́ ’tɨ bini, anɨ tsia kʉnda de me u mbɨla de me nɨ oo de. Engʉ́ bini, ngali nago ka anɨ-e adje lɨe ne ndʉ bɨlɨ hana. 25-26 Ma ’li ma me-e, gandji ɵlɵ bini adje ’ngʉ́ gba Yesu-o. Ɵlɵ ango-o dʉ nanɨ maYuda de. Dʉ anɨ ayie nanɨ bhʉ́ ndu doto na Fenisia, bhʉ́ doto na Silia. Ndɨlɨ gba anɨ na ɵɵlɵ adʉ me siti bua nde bhʉ́ anɨ. Abhomʉ-o, ɵlɵ bhomʉ-o ago atɨ bhʉ́ li ’dhʉ Yesu, anɨ atsia ayo ka Yesu me anɨ gbe siti bua bhʉ́ ndɨlɨ ɵlɵ gba nɨ-o. 27 Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «ꞌO nga ongɨsɨ me u zʉ ’he gba o, amba u ꞌuꞌu. Padhá de, anga a ndjɨndjɨ ade me u ha mapa gba ongɨsɨ ngʉ́ nabhibhike pɨ ongɨsɨ bʉlʉ-o de.» 28 Ɵlɵ ango-o atsia agie pɨ Yesu me: «Ngámá, belegʉ ongɨsɨ bʉ́lʉ ngazʉ okʉlʉ ’zʉ bhende ɨ ngabala asa misa-o.» 29 Yesu apa pɨ anɨ me: «Bha bini ka ’li mʉ bhomʉ-o, nʉnʉ, siti bua-a akoto bhʉ́ ndɨlɨ gba mʉ na ɵɵlɵ-o akoto.» 30 Abhomʉ-o, ɵlɵ ango-o agie lɨe agba e, anɨ atsia abhaka ndɨlɨ-e me anɨ nde asɨ pɨ mako me siti bua nde akoto bhʉ́ anɨ akoto.

Yesu akobho bhoko ɨnde ɨ bhʉ ’ngʉ́ de, ɨ dje di ’kpɨ́ de

31 Pɨpɨta-a, Yesu ayie bhʉ́ ndu doto na gʉdhʉ na Tile. Anɨ apʉ bhʉ́ Sidona. Anɨ anʉ lɨ pápá na ekpɵ na Galilaya, anɨ atsia akolo bhʉ́ ndu doto na Ogʉdhʉ Ndjɨkpa. 32 U atsia ago pɨ anɨ ne bhoko bini ɨnde ɨ dje ’kpɨ́ de. Bhoko ango-o da nagama ’ngʉ́ ka anɨ adʉ kpekpeke. U atsia akikiliki lɨo pɨ Yesu me anɨ ꞌo ’kpa e pɨ́ bhoko ango-o, amba anɨ kobho.

33 Abhomʉ-o, Yesu atsia aha anɨ, anɨ anʉ ne anɨ lɨ ngongo masudha de bhiti okpála-o. Anɨ atsia ꞌo lɨkpa e bhʉ́ ’dje anɨ. Anɨ aku ngʉsʉ lɨ lɨkpa e, anɨ atsia ꞌo pɨ́ ’mi bhoko ango-o ko. 34 Pɨpɨta-a, Yesu atsia ’kpɨ́ ne abhʉ́lá, anɨ awo má fe, anɨ atsia apa pɨ bhoko ango-o me: «Efata!» (A akʉnda napa me: «A ayo me bhulu lɨmʉ!») 35 Ma ’li ma me-e, ’dje anɨ abhulu lɨe, ’mi anɨ ayaka, anɨ aholo agama ’ngʉ́ ndjɨndjɨ. 36 Yesu atsia aha lɨ́lɨ pɨ okpála me u avɵ́ ’ngʉ́ ango-o pɨ kpála belegʉ de bini. Engʉ́ bini, anɨ adʉ ayoko uo lɨe, engʉ́ ango-o tsia dje yoko de. 37 U adʉ angamba na kuo kuo. Kaka-a, u atsia adʉ apa me: «Anɨ ngamene ndʉ ’ngʉ́ hana ndjɨndjɨ. Anɨ ngaha pɨ obhende ɨ dje ’kpɨ́ de-e nadje ’kpɨ́. Anɨ ngaha pɨ obhende ɨ bhʉ ’ngʉ́ de-e nabhʉ ’ngʉ́.»

8

Yesu aha ’zʉ pɨ okpála kutu badha

(Tsia bhʉ́ Mat. 15:32-39.)

1 Bhʉ́ oekpɨ́ bhomʉ-o, bhiti okpála apo matá bhʉ́la o de Yesu. Abhomʉ-o, lɨ ehe nazʉ mazʉ dʉ la lɨe ka uo de-e, Yesu atsia aꞌɨ omʉkpata gba e, anɨ atsia apa pɨ uo me: 2 «Ma ngadje ndjinga bhiti okpála ɨnde, anga akolo mbɨa ɨnde-e ’kpɨ́ bata u bha ngadʉ de ma sɨ, ehe nazʉ mazʉ la matá di ka uo ade. 3 Ɨ dʉ me ma nde agie uo agba o ne gʉmʉ mo-o, angu uo ndjía lɨ kpadjɨ, anga a di bhʉ́ ká uo ne okpála bhende ayie tsutsutsu.» 4 Omʉkpata gba anɨ agie pɨ anɨ me: «Nɨ́ aú ezʉ bhʉ́ mili bɨlɨ sɨ-e ngʉbula nazʉzʉ ka uo su?» 5 Abhomʉ-o, Yesu atsia ayi uo me: «A ka yi ne mapa madho?» U agie me: «Mananɨka.»

6 Abhomʉ-o, anɨ apa pɨ bhiti okpála me u dʉlʉ kuto. Anɨ aha mapa mananɨka-o, anɨ agie heni pɨ Ebhe. Anɨ agʉgʉmʉ mapa-o, anɨ atsia aha pɨ omʉkpata gba e me u gapa lɨ okpála. U atsia agapa lɨ uo. 7 U adʉ di nanɨ ne djedje osungu. Anɨ agie di heni pɨ Ebhe ngʉ́ osungu-o, anɨ atsia apa me u gapa di osungu-o lɨ uo. 8 Okpála azʉ ’he, u aꞌuꞌu. Pɨpɨta-a, omʉkpata apo bhʉ́la dúdú ɨnde atigala, atsia abebedhe okíli mananɨka. 9 Okpála ɨnde adʉ oo, u adʉ masɨkpe de kutu badha. Pɨpɨta-a, Yesu atsia aha kpadjɨ pɨ uo. 10 Kolo má gala me-e, anɨ aꞌʉ ne omʉkpata gba e bhʉ́ zabʉ, u atsia atapa bhʉ́ ndu doto na Dalamanuta.

OmʉFalisai ayo ngamba ’ngʉ́ bini ka Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 16:1-4.)

11 Abhomʉ-o, omʉFalisai ago, u aholo namene kpekebhɵ ne Yesu. U adʉ akʉnda nale anɨ. Kaka-a, u ayo ka anɨ me anɨ mene nga bha pɨ o ngamba ’ngʉ́ bini ɨnde asúno me Ebhe atima anɨ ngae. 12 Lɨ Yesu adje lɨe mo-o, anɨ atsia apa me: «Okpála na nakɨ ɨnde-e ngayo ngamba ’ngʉ́ ngʉbula nɨ? Ma apa pɨ yi na paká me, ma méne ngamba ’ngʉ́ bini pɨ uo de!» 13 Anɨ aꞌo ka uo oo, anɨ aꞌʉ matá bhʉ́ zabʉ, anɨ atsia akodho ’kpɨ́ ayi ’ngu.

Yi lila lɨyi ka levile gba omʉFalisai di ne bhe gba Elode malila

(Tsia bhʉ́ Mat. 16:5-12.)

14 Lɨ omʉkpata aꞌʉ lɨe bhʉ́ zabʉ-o, u aꞌɨlɨ ’to o lɨ naha mapa. Kokoli adʉ bha ka uo bini bhʉ́ zabʉ-o. 15 Abhomʉ-o, Yesu atsia agbele dje uo me: «ꞌE-e! Yi lila lɨyi ka levile gba omʉFalisai di ne bhende gba Elode malila.» 16 Omʉkpata aholo namene kpekebhɵ sʉnda o me: «Anɨ ngapa mo-o, anga nɨ́ go ne mapa de.»

17 Lɨ Yesu ambɨla engʉ́ ɨnde u adʉ apa e sʉnda o lɨe, anɨ atsia ayi uo me: «Yi ngamene kpekebhɵ sʉnda yi lɨ ’ngʉ́ na mapa lɨ ’to yi aꞌɨlɨ lɨ e ka nɨ? Yi kɵ nga mbolimboli dɨ? Yi mbɨla la di dɨ? Yi ne nabhuka adɨ? 18 Alɨ yi ne djidjila, yi ngau ’kpɨ́ adɨ ka nɨ? Alɨ yi ne djedje, yi ngadje ’kpɨ́ adɨ ka nɨ? ’To yi aꞌɨlɨ lɨ ndʉ ongamba ’ngʉ́ ɨnde ma amene e hana? 19 Nedhɨnga ma akʉ nako obhosɨ kutu bhuluvue lɨe ne mapa bhuluvue, dudu ɨnde atigala-a, yi abebedhe nako okíli ne di madho?» U agie pɨ anɨ me: «Ndjɨkpa ne ká bhisi.» 20 Abhomʉ-o, Yesu atsia ayi matá uo me: «La di-e, mapa mananɨka ɨnde ma akʉ nako okpála kutu badha ne e, dudu ɨnde atigala-a, yi abebedhe nako okíli ne di madho?» U agie me: «Mananɨka.» 21 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Yi kɵ nga mbolimboli sɨɨ dɨ?»

Yesu akobho kpála bini ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de

22 Pɨpɨta-a, Yesu ne omʉkpata gba e akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Betesaida. Oo, okpála ago ne kpála bini ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de-e pɨ Yesu. U atsia akikiliki lɨo pɨ anɨ me, anɨ ꞌo ’kpa e lɨ anɨ amba anɨ kobho. 23 Yesu aholo ’kpa kpála ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de-o. Anɨ agbe anɨ bhʉ́ gʉdhʉ-o. Anɨ aku ngʉsʉ e bhʉ́ djila anɨ, anɨ abu ’kpa e lɨ anɨ, anɨ atsia ayi anɨ me: «Mʉ ngau mbo-o ’he uu?» 24 Kpála ango-o atsia ’kpɨ́ lɨ ngo e, anɨ atsia apa me: «Ma ngau okpála, u mana ndula ɨnde ngadhʉkʉ.» 25 Pɨpɨta-a, Yesu abu matá ’kpa e lɨ djila anɨ. Kpála ango-o atsia ’kpɨ́ má sʉʉ, anɨ atsia adʉ au ’kpɨ́ ndjɨndjɨ. Anɨ atsia akobho. 26 Abhomʉ-o, Yesu agie anɨ agba e, anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Mo onʉ́ abhʉ́ gʉdhʉ de.»

Piele apa me Yesu ne Kilisito

(Tsia bhʉ́ Mat. 16:13-20; di ne bhʉ́ Luk. 9:18-21.)

27 Pɨpɨta-a, Yesu ne omʉkpata gba e anʉ bhʉ́ okʉtɨ ɨnde lɨ ngo gʉdhʉ na Sedjale gba Filipo-o. Lɨ kpadjɨ-e, anɨ ayi uo me: «Okpála ngapa lɨ ma me ma ne da?» 28 U agie pɨ anɨ me: «Okoko ngapa me mʉ ne Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála, okoko me mʉ ne Elɨya, okoko matá me mʉ ne sʉka opolofeta .» 29 Yesu atsia ayi uo me: «A la yi-e, yi ngapa naayi me ma ne da?» Piele atsia agie pɨ anɨ me: «Mʉ ne Kilisito .» 30 Abhomʉ-o, Yesu atsia aha lɨ́lɨ pɨ uo kpekpeke me u apá ’ngʉ́ gba nɨ-e pɨ kpála bini de.

Yesu akpo ’ngʉ́ pɨndjɨ nakpi ne nazuku ka e

(Tsia bhʉ́ Mat. 16:21-28; di ne bhʉ́ Luk. 9:22-27.)

31 Pɨpɨta-a, Yesu aholo nasuno pɨ omʉkpata gba e me: «A ayo me ngama Ndɨlɨ gba kpála-a, ma dje lɨkabhu naali. Obhelesɨ okpála, ongbengbe odimandɵ gba Ebhe di ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje ayála ma. U tsia bhɵ́lɵ ma. La-a, pɨta ekpɨ́ bata-a, ma tsia zúku.» 32 Anɨ dʉ apa ’ngʉ́ ango-o lɨe ne tsʉlʉ de-e, Piele atsia agbele anɨ lɨ ngongo. Do anɨ pɨ Yesu de-e: «Mo opá mo-o de.» 33 Engʉ́ bini, Yesu adji lɨe, anɨ atsia omʉkpata gba e-o, anɨ ambe bhʉ́ ’ndjɨ Piele me: «Yie de ma mayie, ngamʉ Satana ! Padhá de, anga mabhundja gba mʉ-o, a ko bhende gba Ebhe-e de. Engʉ́ bini, a ko bhende gba okpála.»

A ayo namene nɨ ngʉ́ nakpata Yesu-o?

34 Pɨpɨta-a, Yesu apo bhʉ́la bhiti okpála di ne omʉkpata gba e de e. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ɨ dʉ me kpála nde akʉnda nakpata ma-a, a ayo me anɨ ꞌo nabhundja engʉ́ gba e makpe, anɨ bɨ la di kulusi gba e, amba anɨ kpata ma. 35 Padhá de, anga kpála bhende ngalila mʉkobho gba e pɨ e makpe, akpí makpi. La-a, kpála bhende ngaha mʉkobho gba e libhomu ngʉbula ma di ne ngʉbula Bádha Ngali gba Ebhe-e, anɨ akóbho makobho. 36 Ɨ dʉ me kpála nde asia ndʉ tɨa na doto hana, tata-a pɨ anɨ ne nɨ ɨ dʉ me anɨ nde akpi na dʉdʉma-a? 37 Ehe bini ade ɨnde lɨ kpála-kʉtɨ tɨ da naꞌo e bhʉ́ da mʉkobho gba e. 38 Ɨ dʉ me kpála bini nde adje nʉmʉ lɨ ma di ne lɨ oeli gba ma kala obhʉlʉ namene sisiti ’ngʉ́ na nakɨ ɨnde-e, ɨnde ɨ bhuka di Ebhe ne bua o bini de-e, ngama Ndɨlɨ gba kpála ma adjé bhadi nʉmʉ lɨ anɨ nedhɨnga ma agó lɨe bhʉ́ sangu gba ’Dyɨ ma bhʉ́ dabɨlɨ bini ne oandjelu na bububu ko.»

9

1 Yesu atsia apa matá pɨ uo me: «Ma apa pɨ yi na paká me, okpála koko bhʉ́ ká obhende sɨ-e, mú padhá de, u aú ngaɨza Naʉ gba Ebhe-e me, a nde ngago ne angu kalanʉ.»

Kʉte Yesu ayipa ka sangu gba Ebhe

(Tsia bhʉ́ Mat. 17:1-13; di ne bhʉ́ Luk. 9:28-36.)

2 Pɨta ekpɨ́ madhɨa, Yesu aha Piele ne Djakɨ, di ne Djaa , anɨ anʉ ne uo tɨtɨ o apɨ́ ’ndjá ’ta. Bha sɨ me-e, anɨ adji lɨe kala uo kpi, 3 bongo gba anɨ avu má tuu! Pɨ́la doto libhomu-o, kpála bini tɨ da navʉlʉ bongo, ɨ tsia vú mo-o de. 4 Kolo me-e, Elɨya ne Moidje aze lɨ uo, u atsia aholo agama ’ngʉ́ ne Yesu. 5 Piele atsia apa pɨ Yesu me: «Mʉsuno, a ndjɨndjɨ maka nɨ́ nde lɨe sɨ. Zɨba pɨ ya me ya yiki otɨ ngbangbalɨ bata: bini pɨ mʉ, bini pɨ Moidje, bini pɨ Elɨya.» 6 Engʉ́ bini, Piele dʉ ambɨla de me nɨ apa pɨ-ie de, anga ngaanɨ makpe ne omʉkpata bhisi ɨnde adʉ bhʉ́ dabɨlɨ ne anɨ-e, adʉ me u nde abedhe ne tsʉlʉ na kuo kuo. 7 Abhomʉ-o, ndindi ago abuku uo má kagbu! Eli atsia akoto bhʉ́ ndindi ango-o me: «Kpála ɨnde-e, a ko Ndɨlɨ gba ma ɨnde ma akʉnda e naali-o. Yi dje anɨ!» 8 Ma gala kolo me-e, lɨ omʉkpata atsia ’kpɨ́ lɨe lɨngo o-o, u u matá kpála bini de, bha Yesu kpi e kpi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo.

Omʉkpata ayi ’ngʉ́ pɨndjɨ polofeta Elɨya

9 Lɨ Yesu ne omʉkpata gba e adʉ akɵ eta-a lɨe, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi apá engʉ́ yi au e ɨnde-e pɨ kpála belegʉ de bini, akólo lɨ nedhɨnga ɨnde ngama Ndɨlɨ gba kpála ma azúku lɨe bhʉ́ ká okpála ɨnde amu ko.» 10 Abhomʉ-o, u awo eli bhomʉ-o lɨ bua o, u atsia adʉ ayi lɨo sʉnda o pépé me: «Nazuku bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o, anɨ akʉnda ɨgɨnɨ napa bhomʉ-o pɨ?»

11 Pɨpɨta-a, u ayi Yesu me: «Ka nɨ lɨ omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje ngapa lɨe me kala nago ka Masɨya-a , a ayo me Elɨya go ngaɨza kalanʉ-o?» 12 Yesu atsia agie pɨ uo me: «A na paká me Elɨya ngago ngaɨza kalanʉ, naleke ndʉ ’ngʉ́ hana. Engʉ́ bini, ka nɨ u aye nanɨ lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me, Ndɨlɨ gba kpála adjé lɨkabhu naali, la di-e lɨ okpála tsia yála anɨ-e? 13 La-a, ma apa pɨ yi me, Elɨya ago nanɨ ago, okpála atsia ato mbolo lɨ anɨ má gbekpe maka u a aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe ko.»

Yesu akobho ndɨlɨ na bhobhoko lɨ siti bua adʉ nadʉ bhʉ́ e

(Tsia bhʉ́ Mat. 17:14-21; di ne bhʉ́ Luk. 9:37-43a.)

14 Lɨ Yesu ne omʉkpata bata akɵ eta-a lɨe, u anʉ abhaka omʉkpata koko-o. A abhaka me bhiti okpála nde asa uo ngbalina. La di-e, omʉsuno na lɨ́lɨ nde ngamene kpekebhɵ ne omʉkpata ango-o. 15 Lɨ bhiti okpála-a au Yesu lɨe, ndʉ uo hana angamba, u atsia agu holo ngʉ́ nago ayi anɨ. 16 Yesu ayi omʉkpata gba e me: «Yi ngamene kpekebhɵ ne uo pɨndjɨ nɨ?»

17 Kpála bini bhʉ́ ká bhiti okpála bhomʉ-o, atsia agie pɨ anɨ me: «Mʉsuno, ma ago ne ndɨlɨ gba ma-a pɨ mʉ me kobho anɨ, anga a bhʉ́ anɨ ne siti bua ɨnde ngagbite ’bhɵ anɨ me anɨ agáma ’ngʉ́ de. 18 Ndʉ nedhɨnga hana lɨ siti bua ango-o agbʉgbʉlʉ anɨ lɨe, a ngagʉ ꞌi anɨ kuto, lɨ efu holo naze bhʉ́ ’bhɵ anɨ, anɨ holo nazʉ tate e, kʉte anɨ kpekpeke má kɨ kɨ kɨ! Ma ayo ka omʉkpata gba mʉ-o me u gbe siti bua ango-o, engʉ́ bini, u ale pima.»

19 Yesu atsia apa pɨ uo me: «Ngayi okpála na nakɨ-e, nabhuka bhʉ́ yi ade! Ma adʉ́ matá ne yi ngʉbula nedhɨnga madho? Ma akíbila matá yi ngʉbula nedhɨnga madho? Yi go ne ndɨlɨ-e mʉma ei.» 20 Abhomʉ-o, u ago ne anɨ pɨ Yesu. Lɨ ndɨlɨ-e au Yesu lɨe, siti bua adyɨkɨ anɨ má djigi djigi, anɨ agʉ ꞌi anɨ kuto! Ndɨlɨ-e aholo nawawala kuto me efu nde ngaze bhʉ́ ’bhɵ anɨ. 21 Yesu atsia ayi ’dyɨ ndɨlɨ-e me: «Kuo ɨnde-e amene anɨ me-e ngʉbula kalanga madho?» Anɨ agie me: «Nayie bhʉ́ ndɨlɨ lɨ anɨ. 22 La di-e, siti bua ango-o ngagʉ ꞌi anɨ bhʉ́ djua di ne bhʉ́ ’ngu bhʉtsibhʉtsi ngʉ́ nabhɵlɵ anɨ. Engʉ́ bini, ɨ dʉ me mʉ nde tɨ da namene ’he-e, mʉ de dje mbo ndjinga ya, teteke ya!»

23 Yesu agie pɨ anɨ me: «Mʉ ngapa me: ‹Ɨ dʉ me mʉ nde tɨ da namene ’he.› La-a, ndʉ ’ngʉ́ hana tɨ da namene lɨe pɨ kpála ɨnde ngabhuka ko.» 24 Má gala kolo me-e, ’dyɨ ndɨlɨ-e asʉla me: «Ma abhuka. La-a, go teteke ma, amba nabhuka gba ma-a kolo kpekpeke!» 25 Lɨ Yesu au bhiti okpála ngago ne holo lɨ pápá gba o lɨe, anɨ atsia ambe bhʉ́ ’ndjɨ siti bua me: «Ngamʉ siti bua ɨnde ngagbite ’bhɵ ndɨlɨ ɨnde-e ne nanini ’dje anɨ, ma aha lɨ́lɨ pɨ mʉ me: ‹Koto bhʉ́ ndɨlɨ ɨnde, la di-e, mo ogíe matá lɨmʉ bhʉ́ anɨ belegʉ de bini!›» 26 Abhomʉ-o, siti bua atʉ ꞌue, anɨ adyɨkɨ ndɨlɨ-e má djigi djigi, pɨpɨta-a, anɨ atsia akoto bhʉ́ anɨ! Ndɨlɨ na bhobhoko ango-o, akolo maka kpála ɨnde akpi. Okpála bhelé adʉ apa me: «Anɨ akpi.» 27 Engʉ́ bini, Yesu aholo ’kpa anɨ, anɨ aꞌe anɨ bhʉ́lá, ndɨlɨ-e atsia alʉ malʉ.

28 Pɨpɨta-a, Yesu ne omʉkpata gba e agie lɨo lɨ bɨlɨ u adʉ nadʉ lɨ e-o. Nedhɨnga u adʉ lɨe ne uo tɨtɨ o-o, u atsia ayi anɨ me: «Ka nɨ ya tɨ ɨgɨnɨ lɨe da nagbe siti bua bhomʉ-o bhʉ́ ndɨlɨ ɨnde-e lɨe de-e?» 29 Yesu atsia agie pɨ uo me: «U tɨ da nagbe ngua bua bhomʉ-o bha bini ne mayo.»

Yesu akpo matá ’ngʉ́ pɨndjɨ nakpi ne nazuku ka e

(Tsia bhʉ́ Mat. 17:22-23; di ne bhʉ́ Luk. 9:43b-45.)

30 Lɨ Yesu ne omʉkpata gba e ayie lɨe oo, u agulu ndu doto na Galilaya. Yesu dʉ akʉnda de me okpála mbɨla bɨlɨ ɨnde nɨ adʉ lɨ e de, 31 anga anɨ adʉ asuno pɨ omʉkpata gba e-o. Anɨ adʉ apa pɨ uo me: «U apʉ́ ngbángá Ndɨlɨ gba kpála pɨ okpála, lɨ okpála ango-o tsia bhɵ́lɵ anɨ. La-a, pɨta ’kpɨ́ bata-a, anɨ tsia zúku.» 32 Engʉ́ bini, omʉkpata dʉ ambɨla nanɨ ta engʉ́ bhomʉ-o de. U adʉ la di ne tsʉlʉ ngʉ́ nayi anɨ.

A ngbéngbé da?

(Tsia bhʉ́ Mat. 18:1-5; di ne bhʉ́ Luk. 9:46-48.)

33 Abhomʉ-o, Yesu ne omʉkpata gba e anʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Kapalanauma. Pɨpɨta-a, u alɨ lɨe bhʉ́ ’tɨ bini me-e, Yesu atsia ayi omʉkpata gba e me: «Yi de ɨgɨnɨ ngamene kpekebhɵ sʉnda yi lɨ kpadjɨ-e pɨndjɨ mangua ’ngʉ́ dho?» 34 Engʉ́ bini, u andjili má bulu, anga lɨ kpadjɨ-e, u amene kpekebhɵ sʉnda o me a ngbéngbé bhʉ́ ká o da-ie. 35 Abhomʉ-o, Yesu adʉ kuto. Anɨ apo bhʉ́la omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi-e de e masɨkpe. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ɨ dʉ me kpála bini nde akʉnda nadʉ kpála na kalanʉ-o, a ayo me anɨ dʉ pɨta ndʉ okpála hana, anɨ dʉ di bali gba ndʉ okpála koko hana.»

36 Pɨpɨta-a, anɨ aha mboye ndɨlɨ, anɨ aꞌo anɨ bhʉ́ ká uo, anɨ abɨ anɨ sa ’kpa e, anɨ atsia apa pɨ uo me: 37 «Kpála ɨnde ngasia mboye ndɨlɨ maka bhende-e ka ’lɨ ma-a, anɨ ngasia bhomʉ-o ma makpe. La di-e, kpála ɨnde ngasia ma-a, anɨ sia bha bini ma kpi ma kpi de, engʉ́ bini, anɨ ngasia di bhomʉ-o ’Dyɨ ma ɨnde atima ma ko.»

Kpála ɨnde ɨ gʉ nɨ́ de-e, a ko naanɨ́ kpála

(Tsia bhʉ́ Luk. 9:49-50.)

38 Abhomʉ-o, Djaa apa pɨ Yesu me: «Mʉsuno, ya au kpála bini ngapandja osisiti bua ne ’lɨ mʉ. Ya atsia ayoko anɨ, anga a ko sʉka nɨ́ de.» 39 Engʉ́ bini, Yesu agie pɨ uo me: «Yi ayóko anɨ de, anga kpála ɨnde amene ngamba ’ngʉ́ ne ’lɨ ma-a, tɨ da napa kolo siti ’ngʉ́ lɨ ma pɨpɨta-a de. 40 Padhá de, anga kpála ɨnde ɨ gʉ nɨ́ de-e, a ko naanɨ́ kpála. 41 Ma apa pɨ yi na paká me, kpála ɨnde ngaha kópo na engu pɨ yi bini kabula me yi ne okpála gba Kilisito-o , anɨ asía makalá gba e masia.»

Ongʉ́ ɨnde ngato kpála bhʉ́ siti ’ngʉ́-o

(Tsia bhʉ́ Mat. 18:6-9; di ne bhʉ́ Luk. 17:1-2.)

42 Yesu atsia apa matá pɨ omʉkpata gba e me: «Kpála ɨnde ngato sʉka odjedje ongɨsɨ ɨnde ngabhuka ma ɨnde-e bhʉ́ siti ’ngʉ́-o, a pɨ anɨ ndjɨndjɨ me u gɨ ngɨngɨ tangʉlʉ anɨ, amba u bhike anɨ bhʉ́ ’ngbé ’ngu. 43 Ɨ dʉ me ’kpa mʉ nde ngato mʉ bhʉ́ siti ’ngʉ́ ngae-e, mʉ de kodho. A ndjɨndjɨ pɨ mʉ nalɨ bhʉ́ mʉkobho na dʉdʉma ne koli ’kpa mʉ bini, ane mane nanʉ ka mʉ bhʉ́ djua na dʉdʉma ne dʉdʉma ne ’kpa mʉ bhisi hana. [ 44 *]

45 Ɨ dʉ di me ’dhʉ mʉ nde ngato mʉ bhʉ́ siti ’ngʉ́ ngae-e, mʉ de kodho. A ndjɨndjɨ pɨ mʉ nalɨ bhʉ́ mʉkobho na dʉdʉma ne koli ’dhʉ mʉ bini, ane mane me u bhike mʉ bhʉ́ djua na dʉdʉma ne dʉdʉma ne ’dhʉ mʉ bhisi hana. [ 46 †] 47 Ɨ dʉ me lɨ djila mʉ nde ngato mʉ bhʉ́ siti ’ngʉ́ ngae-e, mʉ de gbe. A ndjɨndjɨ pɨ mʉ nalɨ bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-e ne koli lɨ djila mʉ bini, ane mane me u bhike mʉ bhʉ́ djua na dʉdʉma ne dʉdʉma ne djila mʉ bhisi hana. 48 Oo, ‹okɵkɵ́ maka bangili ɨnde ngazʉ kʉte kpála mumu de, djua bʉbʉlʉ la di-i de.†› 49 Padhá de, anga Ebhe alé nabhuka gba ndʉ okpála hana bhʉ́ djua, amba a kolo kpekpeke.

50 Ngʉtʉ ne bádha ’he. Engʉ́ bini, ɨ dʉ me a nde abolo, u tɨ da nagie matá kpokpo bhʉ́bhʉ́ ne nɨ? Nabhuka gba yi dʉ maka ngʉtʉ ɨnde ɨ bolo de, yi dʉ la di ne guo ’ngʉ́ sʉnda yi.»

10

Nasuno pɨndjɨ nagbo bhʉsʉ o ne ɵlɵ

(Tsia bhʉ́ Mat. 19:1-12; di ne bhʉ́ Luk. 16:18.)

1 Lɨ Yesu ayie lɨe oo, anɨ anʉ bhʉ́ ndu doto na Yudaya, ayi ’ngu na Djʉlʉdanɨ. Bhiti okpála ago matá de anɨ. Anɨ aholo nasuno pɨ uo maka anɨ amemene lɨe-o. 2 Abhomʉ-o, omʉFalisai koko adyudyo lɨo de Yesu, ngʉ́ naholo anɨ lɨ ’li e. Kaka-a, u atsia ayi anɨ me: «Lɨ́lɨ gba nɨ́-e azɨba uu me bhoko gbo bhʉsʉ e ne ɵlɵ gba e?» 3 Yesu atsia agie pɨ uo me: «Moidje aha nanɨ pɨ yi lɨ ’ngʉ́ bhomʉ-o mangua lɨ́lɨ dho?» 4 U atsia apa me: «Moidje aha nanɨ pɨ bhoko kpadjɨ me anɨ ye balʉa ngʉ́ nagbo bhʉsʉ o ne wala e, amba anɨ gie anɨ agba o.»

5 Engʉ́ bini, Yesu agie pɨ uo me: «Moidje aye nanɨ lɨ́lɨ bhomʉ-o pɨ yi ka kpéke ’ndjɨ gba yi-o. 6 La lɨ lilita-a, nedhɨnga lɨ Ebhe abho ndʉ ’he lɨe hana-a ‹anɨ abho uo bhoko ne ɵlɵ.†› 7 ‹Kaka-a, bhoko aꞌɨ́lɨ ka ’dyɨ e ne ’hi e, anɨ tsia dhédhe lɨ wala e, 8 ndʉ uo bhisi hana kólo koli kpála bini.†› Abhomʉ-o, uo matá okpála bhisi ade. Engʉ́ bini, u akolo koli kpála bini. 9 Kaka-a, a ayo de me kpála-kʉtɨ gbo bhʉsʉ uo de, anga Ebhe akpɵtsɵ uo ngae.»

10 Lɨ Yesu ne omʉkpata gba e agie lɨo lɨe lɨ bɨlɨ u adʉ nadʉ lɨ e, u atsia ayi anɨ lɨ ’ngʉ́ ango-o. 11 Yesu apa pɨ uo me: «Ɨ dʉ me bhoko bini nde aꞌe wala e ngʉ́ naha ɵlɵ koko-o, anɨ aꞌo bhomʉ-o ká wala e na kalanʉ-o ngʉ́ nakʉnda ɵlɵ koko. 12 Ɨ dʉ la di me ɵlɵ nde atse ’ko e ngʉ́ naha bhoko koko-o, anɨ aꞌo bhomʉ-o ká ’ko e ngʉ́ nakʉnda bhoko koko.»

Yesu atuko bisagu pɨ́ ’ndjɨ ongɨsɨ

(Tsia bhʉ́ Mat. 19:13-15; di ne bhʉ́ Luk. 18:15-17.)

13 Abhomʉ-o, okpála adʉ ago ne ongɨsɨ gba o me Yesu ꞌo ’kpa e pɨ́ uo, ne natuko bisagu pɨ́ uo. Engʉ́ bini, omʉkpata ake ’ngʉ́ lɨo pɨ okpála ango-o. 14 Yesu au lɨe mo-o, bua anɨ ake, anɨ atsia apa pɨ omʉkpata gba e me: «Yi ꞌo ongɨsɨ me, u go lɨ pabɨlɨ ma nde lɨ e-o, yi ayóko uo de. Padhá de, anga Naʉ gba Ebhe-e , a pɨ obhende maka uo ko. 15 Ma apa pɨ yi na paká me, kpála bhende nabhuka gba e nde maka bhe gba ndɨlɨ ade-e, kpála ango-o tɨ da nalɨ bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-e belegʉ de bini.» 16 Abhomʉ-o, Yesu adʉ abɨ ongɨsɨ bhomʉ-o, anɨ atsia adʉ atuko bisagu pɨ́ uo me anɨ nde ngaꞌo ’kpa e pɨ́ uo.

Bhʉlʉ tɨa bini ayi ’ngʉ́ pɨndjɨ mʉkobho na dʉdʉma

(Tsia bhʉ́ Mat. 19:16-30; di ne bhʉ́ Luk. 18:18-30.)

17 Lɨ Yesu adʉ aꞌe ne enʉ lɨe, bhoko bini ago ne holo nabhaka anɨ, anɨ akikita lɨpʉkʉ e kuto kala anɨ. Anɨ atsia ayi anɨ me: «Mʉsuno na babadha, a ayo me ma mene pɨ ngʉ́ nasia mʉkobho na dʉdʉma-a?» 18 Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Ka nɨ mʉ ngaꞌɨ ma lɨe me bádha kpála-a? Bádha kpála belegʉ ade bini, bha bini Ebhe kpi e kpi. 19 La-a, mʉ mbɨla olɨ́lɨ-e ndjɨndjɨ: ‹Mo obhɵ́lɵ kpála de, mo osɨ́ ne ɵlɵ, ɨ dʉ di-e bhoko gba kpála koko de, mo ozí ’he de, mo opá ’ngʉ́ lɨ kilí mʉ bhʉ́ djila okpála ne eu de, mo ozí kpála bhʉ́ nyalɨ de, manga ’dyɨ mʉ ne ’hi mʉ mamanga.†›»

20 Bhoko ango-o apa pɨ anɨ me: «Mʉsuno, nayie bhʉ́ ndɨlɨ lɨ ma-a, ma amene ndʉ olɨ́lɨ bhomʉ-o hana.» 21 Yesu atsia anɨ ne mʉkʉnda hana. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Mo oneke bha koli ’he bini. Nʉnʉ, tsɨndjɨ ndʉ ’he ɨnde mʉ nde ne e hana, amba mʉ ha tɨatɨa pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ, mo osía tɨa abhʉ́lá. Pɨpɨta-a, go kpata ma.» 22 Engʉ́ bini, nedhɨnga lɨ bhoko ango-o adje lɨe mo-o, anɨ atʉ ’ndjɨ e ne kuto, anɨ atsia agie lɨe ne babuma naali, anga tɨa adʉ nanɨ ka anɨ bhelé.

23 Abhomʉ-o, Yesu atsia omʉkpata gba e ɨnde adʉ me u nde asa anɨ ngbalina-o. Anɨ apa pɨ uo me: «A ko kpéke da ’ngʉ́ pɨ obhʉlʉ tɨa ngʉ́ nalɨ bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-o!» 24 Abhomʉ-o, omʉkpata atsia angamba ka eli ango-o. La-a, Yesu apa matá pɨ uo me: «Odi ma, a ko kpéke da ’ngʉ́ ngʉ́ nalɨ bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-o! 25 Da nalɨ ka samo* lɨ gudho mʉsana kpekpeke. A la matá kpekpeke naali pɨ bhʉlʉ tɨa nalɨ bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-o.» 26 Omʉkpata angamba matá bha naali, u atsia adʉ apa sʉnda o me: «Ɨ dʉ mo-o, a tɨ da nakobho da?» 27 Yesu atsia uo má sʉʉ, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Pɨ okpála-a, a ko kpéke da ’ngʉ́. Engʉ́ bini, pɨ Ebhe-e, a ko kpéke da ’ngʉ́ de, anga anɨ tɨ da namene ndʉ ’ngʉ́ hana.»

28 Abhomʉ-o, Piele apa pɨ anɨ me: «Djedje nga, ya aꞌo ndʉ ’he hana ngʉ́ nakpata mʉ.» 29 Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Ma apa pɨ yi na paká me, kpála ɨnde aꞌo ka etɨ gba e, ɨnde aꞌo ka ondaise e na obhosɨbhosɨ, ɨ dʉ di-e obhende na olɨsɨlɨsɨ, ɨnde aꞌo ka ’hi e, ɨ dʉ di-e ’dyɨ e, ɨ dʉ di-e ongɨsɨ gba e, ɨ dʉ di-e edyɨ gba e ngʉbula ma, la di ne ngʉbula Bádha Ngali-e , 30 kpála ango-o asía mbɨa ɨnde-e bhʉtsibhʉtsi kámá bini: oetɨ, ondaise na obhosɨbhosɨ ne obhende na olɨsɨlɨsɨ, oehi, ongɨsɨ, la di ne oedyɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne olɨkabhu. Anɨ tsia sía di bhʉ́ nedhɨnga ɨnde ngago-o, mʉkobho na dʉdʉma. 31 Engʉ́ bini, bhelé na okpála ɨnde u ngau o maka okpála na akalanʉ mbɨa ɨnde-e, akólo okpála na asidi, lɨ obhende u ngau o maka okpála na asidi mbɨa ɨnde-e kólo okpála na akalanʉ.»

Yesu akpo ’ngʉ́ bhʉtsibhʉtsi na bata pɨndjɨ nakpi ne nazuku ka e

(Tsia bhʉ́ Mat. 20:17-19; di ne bhʉ́ Luk. 18:31-34.)

32 Lɨ Yesu ne omʉkpata gba e aꞌe ɨbili ne enʉ́ lɨe ngʉ́ nanʉ bhʉ́ Yelusalema-a, anɨ akɵ pɨ uo kalanʉ. Omʉkpata-a adʉ angamba. Obhende adʉ akpata uo-o, adʉ ne tsʉlʉ, Yesu aha matá omʉkpata gba e ndjɨkpa ne ká bhisi tɨtɨ o, ngʉ́ nagama ’ngʉ́ pɨ uo. Anɨ atsia aholo akpokpo ’ngʉ́ pɨ uo pɨndjɨ ongʉ́ ɨnde akólo lɨ anɨ-o. 33 Anɨ apa pɨ uo me: «Yi dje nga ’ngʉ́ ɨnde. Nɨ́ adji bhʉ́ Yelusalema. Oo, u apʉ́ ngbángá Ndɨlɨ gba kpála pɨ ongbengbe odimandɵ gba Ebhe ne omʉsuno na lɨ́lɨ-o . U akódho ’ngʉ́ gba anɨ me anɨ kpi bha makpi. Pɨpɨta-a, u tsia pʉ́ anɨ pɨ omʉpagano. 34 U ató pádha lɨ anɨ, u akú ngʉsʉ lɨ anɨ, u abhɨ́ anɨ ne fimbo, u tsia bhɵ́lɵ anɨ. Engʉ́ bini, pɨta ’kpɨ́ bata-a, anɨ tsia zúku.»

Mayo gba Djakɨ ngauo ne Djaa

(Tsia bhʉ́ Mat. 20:20-28.)

35 Pɨpɨta-a, Djakɨ ngauo ne Djaa , ongɨsɨ gba Djebedayo, adyudyo lɨo de Yesu. U atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉsuno, ya ngakʉnda me mene pɨ ya engʉ́ ɨnde ya adji ayo e ka mʉ-o.» 36 Yesu atsia ayi uo me: «Yi akʉnda me ma mene pɨ yi nɨ?» 37 U agie pɨ anɨ me: «Zɨba pɨ ya nadʉlʉ bhʉ́ Naʉ gba mʉ na sangu-o , bini lɨ pá ’kpa mʉ na kokpa, koko lɨ pá ’kpa mʉ na galɨ.» 38 Engʉ́ bini, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Yi mbɨla ehe ɨnde yi ngayo e de. Yi tɨ da nandjɨ kópo na lɨkabhu ɨnde ma andjɨ́ e uu? Yi tɨ da nasia batisimo na lɨkabhu ɨnde ma asía e uu?» 39 U atsia agie pɨ anɨ me: «Ya tɨ da namemene.» Do Yesu pɨ uo me: «A moko, yi andjɨ́ kópo na lɨkabhu ɨnde ma andjɨ́ e-o, yi sía di batisimo na lɨkabhu ɨnde ma asía e-o. 40 Engʉ́ bini, ma tɨ da napa ngama de me a adʉ́lʉ lɨ pá ’kpa ma na kokpa ne me a adʉ́lʉ lɨ pá ’kpa ma na galɨ da-ie de. Obɨlɨ ango-o, a pɨ obhende lɨ Ebhe aleke pɨ o ko.»

41 Lɨ omʉkpata ndjɨkpa bhe koko adje engʉ́ lɨ Djakɨ ne Djaa ayo e lɨe, u atsia ake ’ngʉ́ lɨo pɨ uo. 42 Abhomʉ-o, Yesu aꞌɨ uo de e, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi mbɨla hana me ongámásɨ na doto ɨnde ngaʉ pɨ́ omaha o ne kpéke. La di-e, ongbengbe okpála ngaha okpekpeke lɨ́lɨ pɨ omaha o. 43 Engʉ́ bini, a ayo de me adʉ akodho ’kpɨ́ sʉnda yi mo-o de. Ɨ dʉ me kpála bini nde akʉnda nadʉ ’ngbé kpála bhʉ́ ká yi-e, a ayo me anɨ dʉ kpála na kulu gba yi-o. 44 Ɨ dʉ me kpála bini bhʉ́ ká yi nde akʉnda nadʉ kpála na kalanʉ-o, a ayo me anɨ dʉ bali gba ndʉ okpála koko hana. 45 Padhá de, anga ngama Ndɨlɨ gba kpála ma go nanɨ de me okpála dʉ amene kulu lɨo pɨ ma-a de. Engʉ́ bini, ma ago mangbo ngʉ́ namene kulu lɨma pɨ okpála, di ne ngʉbula nagbegbe okpála bhelé bhʉ́ bali ne lá ma makpe.»

Yesu akobho Balatimé, kpála ɨ u ’kpɨ́ de

(Tsia bhʉ́ Mat. 20:29-34; di ne bhʉ́ Luk. 18:35-43.)

46 Pɨpɨta-a, Yesu akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Djeliko. Lɨ Yesu ne omʉkpata gba e, la di ne bhiti okpála adʉ akoto lɨe oo, u abhaka kpála bini ɨ u ’kpɨ́ de me anɨ nde adʉ dengo ’hi kpadjɨ. A adʉ ’lɨ anɨ me Balatimé, a adʉ ndala Timaya. Anɨ adʉ me anɨ nde ngayoyo ’he. 47 Nedhɨnga anɨ adje lɨe me a ko Yesu, kpála na Nadjaleta-a, anɨ aholo asʉsʉla me: «Yesu, Ndɨlɨ gba Davidi, dje nga mbo ndjinga ma!» 48 Bhiti okpála adʉ ambembe bhʉ́ ’ndjɨ anɨ me: «Gbite ’bhɵ mʉ!» Engʉ́ bini, anɨ aholo la matá asʉsʉla kpekpeke me: «Ndɨlɨ gba Davidi, dje nga mbo ndjinga ma!»

49 Abhomʉ-o, lɨ Yesu adje lɨe, anɨ alʉ, anɨ atsia apa me: «Yi ꞌɨ anɨ ei.» U atsia aꞌɨ kpála ɨ u ’kpɨ́ de ne napa pɨ anɨ me: «Atou! Yie bhʉ́lá. Anɨ ngaꞌɨ mʉ.» 50 Abhomʉ-o, anɨ abala ’kpa lɨ koti gba e-o, anɨ aꞌulu má ngudha, anɨ atsia ago abhaka Yesu. 51 Abhomʉ-o, Yesu atsia ayi anɨ me: «Mo okʉnda me ma mene pɨ mʉ nɨ?» Kpála ɨ u ’kpɨ́ de-e agie pɨ anɨ me: «Mʉsuno, ma akʉnda me ma u matá ’kpɨ́.» 52 Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «Nʉnʉ, nabhuka gba mʉ-o akobho mʉ akobho.» Má gala kolo me-e, anɨ aholo au ’kpɨ́, anɨ atsia adʉ akpata Yesu lɨ kpadjɨ-o.

11

Yesu alɨ bhʉ́ Yelusalema

(Tsia bhʉ́ Mat. 20:29-34; di ne bhʉ́ Luk. 18:35-43.)

1 Lɨ u akolo lɨe de Yelusalema-a, masɨkpe de okʉtɨ na Betefadje ne Betanɨa-a, u akolo pɨ́ eta na ondula na Olive. Yesu atima omʉkpata bhisi bhʉ́ ká omʉkpata gba e akalanʉ. 2 Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi nʉ bhʉ́ kʉtɨ ɨnde kala yi aoo. Yi akólo lɨe oo me-e, yi abháka me u nde agbite ndɨlɨ punda* ɨnde lɨ kpála bini dhʉkʉ nga pɨ́ e de. Yi bhulu anɨ, amba yi go ne anɨ. 3 Ɨ dʉ la me kpála bini nde ayi yi me: ‹Yi ngabhulu anɨ ngʉ́ nɨ?› Yi de gie pɨ anɨ me: ‹Ngámá ne gʉmʉ anɨ. Engʉ́ bini, anɨ agie bha anɨ sɨ mbɨa ɨnde.›»

4 Abhomʉ-o, u anʉ, u atsia abhaka ndɨlɨ punda me u nde agbite anɨ akilidjo, de ’bhɵ bhotɨ bini lɨ ’hi kpadjɨ. U atsia abhulu anɨ. 5 U adʉ abhulu anɨ lɨe, okpála koko bhʉ́ ká obhende adʉ oo, ayi uo me: «Yi ngamene bhomʉ-o nɨ? Yi ngabhulu ndɨlɨ punda bhomʉ-o ngʉ́ nɨ?» 6 Omʉkpata agie pɨ uo maka lɨ Yesu apa lɨe pɨ uo-o. Okpála ango-o atsia aꞌo uo me u nʉnʉ. 7 Abhomʉ-o, omʉkpata-a atsia ago ne ndɨlɨ punda-a pɨ Yesu, u apa obongo gba o pɨ́ ’ngbʉ anɨ. Abhomʉ-o, Yesu atsia adʉ pépé. 8 Okpála bhelé apa obongo gba o lɨ kpadjɨ, okoko apa okpálá ɨnde u akodho e bhʉ́ bɨlɨ-o. 9 Okpála bhende adʉ adhʉkʉ kala Yesu ne obhende adʉ akpata anɨ-e, adʉ asʉsʉla me:

«Ebhe heni!

A ayo me Ebhe tuko bisagu pɨ́ kpála ɨnde ngago ne ’lɨ Ngámá ko! †

10 A ayo me Ebhe tuko bisagu pɨ́ naʉ ɨnde ngago, naʉ gba ogbi nɨ́ Davidi ko!

Ebhe Apɨ́ ’Kpɨ́ heni!»

11 Abhomʉ-o, Yesu anʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema, anɨ atsia alɨ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. Pɨta natsia ’kpɨ́ ka anɨ lɨngo e hana, anɨ atsia anʉ ne omʉkpata gba e ndjɨkpa ne ká bhisi bhʉ́ Betanɨa, anga adʉ me ekpɨ́ nde ngabi.

Yesu atʉ pɵdjɵ lɨ ndula na figi

(Tsia bhʉ́ Mat. 21:18-19.)

12 Pɨta ekpɨ́ bhomʉ-o, u adʉ akoto lɨe bhʉ́ Betanɨa-a, Yesu aholo nadje gʉmʉ. 13 Anɨ au ndula na figi ɨnde adʉ bhʉ́ e ne kpákpá-a de e tsutsu. Anɨ atsia anʉ ngʉ́ natsia ’kpɨ́ bhʉ́ ndula ango-o atɨgala nɨ u lɨ́lɨ́ bhʉ́bhʉ́. Engʉ́ bini, anɨ akolo lɨe dede-e, anɨ au bha bhiti kpákpá-o. Padhá de, anga adʉ nedhɨnga nalɨ kaka de. 14 Abhomʉ-o, Yesu atsia atʉ pɵdjɵ lɨ ndula na figi-e ne napa me: «Mʉ lɨ́ matá lɨ́lɨ ɨnde lɨ kpála tɨ da nazʉ e belegʉ de bini!» Omʉkpata gba anɨ adje ’ngʉ́ ango-o hana.

Yesu atsambala obhʉlʉ natsɨndjɨ ’he bhʉ́
’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda

(Tsia bhʉ́ Mat. 21:12-17; ne bhʉ́ Luk. 19:45-48; di ne bhʉ́ Dja. 2:13-22.)

15 Abhomʉ-o, u atsia agie matá lɨo bhʉ́ Yelusalema. Lɨ Yesu alɨ lɨe bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a, anɨ aholo natsambala okpála ɨnde adʉ atsɨndjɨ ’he, ne obhende adʉ akala ’he oo-o. Anɨ atʉmba omisa gba okpála ɨnde adʉ ayipa falanga, di ne okiti gba obhende adʉ atsɨndjɨ obɵbhɵ-o kuto. 16 Yesu ꞌo nanɨ kpála bini akodho ’kpɨ́ ne ehe bini na mase bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe de. 17 Pɨpɨta-a, anɨ aholo asuno, ne napa pɨ uo me: «U aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me, Ebhe apa me: ‹U aꞌɨ́ etɨ gba ma-a me etɨ nayo Ebhe pɨ ndʉ opiga hana.› Engʉ́ bini, ngayi-e, yi adji, a atsia akolo bɨlɨ gba obhʉlʉ ’zi!†» 18 Ongbengbe odimandɵ di ne omʉsuno na lɨ́lɨ adje engʉ́ ɨnde lɨ Yesu amene e-o. U atsia aholo agɨlɨ kpadjɨ ngʉ́ nabhɵlɵ anɨ. Engʉ́ bini, u adʉ akpe anɨ, anga ndʉ okpála hana adʉ angamba lɨ nasuno gba anɨ-e mangamba. 19 Akolo lɨe tagolo-o, Yesu ne omʉkpata gba e akoto bhʉ́ gʉdhʉ-o.

Yesu asuno pɨndjɨ nadʉ ne nabhuka na kpekpeke

(Tsia bhʉ́ Mat. 21:20-22.)

20 Kɵkpɨ́ má bhɵ-o, Yesu ne omʉkpata gba e aꞌe ne enʉ. U akolo lɨe lɨ bɨlɨ lɨ Yesu atʉ pɵdjɵ lɨe lɨ ndula na figi-e, omʉkpata gba anɨ au me ndula ango-o aꞌʉlʉ hana, akolo makolo bha bini lɨ osisie. 21 Abhomʉ-o, Piele abhundja engʉ́ ɨnde lɨ Yesu apa lili e lɨ figi-o, anɨ atsia apa pɨ Yesu me: «Mʉsuno, tsitsia nga, ndula na figi ɨnde mo otʉ pɵdjɵ lɨe aꞌʉlʉ hana!» 22 Yesu atsia apa pɨ omʉkpata gba e me: «Yi dʉ ne nabhuka bhʉ́ Ebhe! 23 Ɨ dʉ me yi nde apa pɨ eta ɨnde-e me: ‹Yie sɨɨ, amba mʉ nʉ gʉ ꞌi mʉ bhʉ́ ’ngbé ’ngu-o, Ebhe méne pɨ yi, ɨ dʉ me yi nde ne bua na bhisi bhisi ade ko. Engʉ́ bini, a ayo la me yi bhuka me Ebhe améne mamene.› 24 Kaka-a, ma apa pɨ yi me: ndʉ ehe hana yi ayó e bhʉ́ mayo-o, yi bhuka me yi asia ehe ango asia. Abhomʉ-o, ehe ango tsia méne lɨe pɨ yi. 25 Engʉ́ bini, nedhɨnga yi nde lɨe ngayo Ebhe-e, ɨ dʉ me yi nde ne engʉ́ pɨ kpála-a, yi de mbu ngaɨza lɨ anɨ, amba ’Dyɨ yi ɨnde abhʉ́lá-a ꞌe di osisiti ’ngʉ́ gba yi o. [ 26 †]»

A ngaha angu pɨ Yesu da?

(Tsia bhʉ́ Mat. 21:23-27; di ne bhʉ́ Luk. 20:1-8.)

27 Yesu ne omʉkpata gba e agie lɨo bhʉ́ Yelusalema. Lɨ Yesu adʉ adholo lɨe bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a, ongbengbe odimandɵ gba Ebhe, ne omʉsuno na lɨ́lɨ, di ne obhelesɨ okpála ago de anɨ. 28 U atsia ayi anɨ me: «A aha kpadjɨ pɨ mʉ ngʉ́ namene ongʉ́ ɨnde-e da? A aha la di angu pɨ mʉ ngʉ́ namemene da?» 29 Yesu atsia agie pɨ uo me: «Ma adji ayi yi lɨ koli engʉ́ bini, ɨ dʉ me yi nde agie engʉ́ mʉma tété-e, ma atsia pá pɨ yi me ma ngamemene ne mangua angu dho-ie. 30 Aha kpadjɨ pɨ Djaa ngʉ́ nabatisa okpála da? Ne me a ko Ebhe, ne me a ko okpála? Yi gie engʉ́ mʉma tété.»

31 U aholo amene kpekebhɵ sʉnda o me: «Ɨ dʉ me nɨ nde apa me, aha kpadjɨ pɨ Djaa ne Ebhe-e, anɨ yí nɨ́ me, ɨ dʉ mo-o, ka nɨ nɨ́ bhuka la nanɨ Djaa lɨe de-e? 32 Engʉ́ bini, nɨ́ tɨ da nale napa me: ‹Aha kpadjɨ pɨ Djaa ne okpála-a›?» (U apa nanɨ mo-o anga u adʉ adje tsʉlʉ ka bhiti okpála-o. Padhá de, anga ndʉ okpála hana adʉ abhundja me Djaa ne polofeta na kʉkʉlʉ.) 33 Abhomʉ-o, u agie pɨ Yesu me: «Ya mbɨla de.» Yesu atsia agie pɨ uo me: «A ndjɨndjɨ, ngama di-e, ma apa pɨ yi de me a aha angu mʉma ngʉ́ namene ehe ɨnde-e da-ie de.»

12

Gbitaku pɨndjɨ osisiti okpála namene kulu bhʉ́ ’dyɨ vino

(Tsia bhʉ́ Mat. 21:33-46; di ne bhʉ́ Luk. 20:9-19.)

1 Abhomʉ-o, Yesu aholo nakpokpo ’ngʉ́ pɨ uo bhʉ́ ogbitaku me: «Kpála bini alu nanɨ ngu vino, anɨ asa ngongo-o hana ne aga. Anɨ adjɨ edú ngʉ́ napi olɨ́lɨ́-e bhʉ́bhʉ́, anɨ atsia ayiki ’ndjá ’tɨ abhʉ́lá bhʉ́bhʉ́ ngʉbula nalila edyɨ-o. Pɨpɨta-a, u adje lɨo ne okpála ngʉ́ namene kulu bhʉ́ ’dyɨ-o, amba o dʉ agbó bhʉsʉ o ne uo lɨ nguwa-o. Abhomʉ-o, anɨ atsia atapa dhʉkʉ.

2 Nedhɨnga lɨ nguwa abhele lɨe, anɨ atima kpála bini na kulu agba okpála ango-o me u ha nguwa bhe gba nɨ-e pɨ nɨ haha. 3 Okpála namene kulu bhʉ́ ngu vino aholo kpála ango-o, u abhɨ anɨ má kpú! U atsia agie anɨ ne mbʉlʉ ’kpa e padhá. 4 Bhʉlʉ ’dyɨ-e atima matá kpála na kulu koko bini, bhobhomʉ-o di-e, u abhɨ anɨ lɨ ’ndjɨ e, u atsia asosobho anɨ. 5 Bhʉlʉ ’dyɨ-e atima matá kpála koko bini, u abhɵlɵ bha ɨbili bhobhomʉ-o mabhɵlɵ. Pɨpɨta-a, bhelé na okpála koko-o, u abhɨ uo. Okoko-o, u abhili uo.

6 A atigala nanɨ ɨbili ka bhʉlʉ edyɨ-e bha ne koli kpála bini anɨ tɨ da natima e, bha ndɨlɨ na bhobhoko gba anɨ bini na ’kpʉ́ bua anɨ-o. Alɨ soso hana-a, anɨ aha anɨ, anɨ atsia atima anɨ agba uo oo-o. Do anɨ de-e: ‹U amánga ndɨlɨ gba ma-a mamanga.› 7 Engʉ́ bini, okpála ango-o apa sʉnda o me: ‹Yi tsia nga la ndjʉ kpála ɨnde atígala galikpe ne edyɨ-o. Yi gógo! Nɨ́ bhɵlɵ anɨ, amba edyɨ-e kolo ɨbili pɨ nɨ́.› 8 U aholo anɨ, u abhɵlɵ anɨ, u atsia abhike kuo anɨ alɨngo ’dyɨ.» 9 Abhomʉ-o, Yesu atsia ayi me: «Mbɨa ɨnde-e, bhʉlʉ ’dyɨ-e améne pɨ? Anɨ agó, anɨ bhíli okpála namene kulu bhʉ́ ’dyɨ-e hana. Pɨpɨta-a, anɨ há edyɨ-e, anɨ tsia pʉ́ pɨ okpála koko. 10 Yi atanga bha ndjʉ Bhuku gba Ebhe-e uu? Lɨ bɨlɨ ɨnde u aye lɨe me:

‹Teme ɨnde lɨ okpála nayiki etɨ-e abhike e,

akolo teme ɨnde abɨ etɨ-e libhomu.

11 Ebhe Ngámá amene engʉ́ bhomʉ-o ngae.

Bhʉ́ djila nɨ́-e, a ko engʉ́ na ngbéngbé!†›»

12 Lɨ Yesu apa lɨe mo-o, obhʉlʉ yala gba anɨ-e atsia adʉ agɨlɨ naholo anɨ. Padhá de, anga u adʉ ambɨla ndjɨndjɨ me anɨ apa gbitaku bhomʉ-o pɨ o. Engʉ́ la bini, u adʉ adje tsʉlʉ ka bhiti okpála. Abhomʉ-o, u aꞌo ká anɨ, u atsia agbida.

Engʉ́ pɨndjɨ nakala mandjandja gba ’ngbé ngámá Kaisala

(Tsia bhʉ́ Mat. 22:15-22; di ne bhʉ́ Luk. 20:20-26.)

13 Abhomʉ-o, u atima té omʉFalisai di ne okpála gba Elode me u nʉ agba Yesu, u gama ’ngʉ́ ne anɨ, amba u holo anɨ lɨ ’li e. 14 U ago, u atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉsuno, ya ngambɨla ndjɨndjɨ me mʉ ngapa kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Mʉ ne tsʉlʉ kpála belegʉ ade bini. Mʉ tsia di engbé gba kpála bini de. Engʉ́ bini, mʉ ngasuno engʉ́ gba Ebhe-e pɨ okpála bhʉ́ kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Lɨ́lɨ azɨba pɨ? U kala mandjandja gba Kaisala , ’ngbé ngámá na doto na Loma , ne me u akála de. A ayo me ya kala, ne me ya akála de?» 15 Yesu ambɨla kali gba uo lɨe, abhomʉ-o, anɨ atsia ayi uo me: «Yi ngale ma ngʉbula nɨ? Yi go nga mʉma ne lɨ́ falanga bini, ma tsia!» 16 U ago ne lɨ́ falanga bini pɨ anɨ. Anɨ atsia ayi uo me: «Kulu kpála di ne balʉa ɨnde pépé ɨnde-e, a ko naa da?» U agie pɨ anɨ me: «A ko naa Kaisala.» 17 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Yi ha ehe bhende gba Kaisala-a pɨ Kaisala, amba yi ha la di bhende gba Ebhe-e pɨ Ebhe.» U atsia adʉ nangamba lɨ anɨ naali.

Engʉ́ pɨndjɨ nazuku ka okpála

(Tsia bhʉ́ Mat. 22:23-33; di ne bhʉ́ Luk. 20:27-40.)

18 Abhomʉ-o, oSadukai ago de Yesu. (Ngauo-o, u zɨba nanɨ naao de me okpála ɨnde amu-o azúku mazuku-o de.) U atsia ayi Yesu me: 19 «Mʉsuno, Moidje aye nanɨ lɨ́lɨ pɨ nɨ́ me: ‹Ɨ dʉ me kpála bini nde akpi, anɨ ꞌo ká wala e me u nde zu ne anɨ de-e, a ayo me ndai anɨ ha ɵkɵ ango-o, amba anɨ zu ndɨlɨ pɨ ndai e ɨnde akpi ko.› 20 La-a, a adʉ nanɨ obhosɨ mananɨka bhʉ́ piga bini. Bhende na kalanʉ-o aha ɵlɵ, anɨ akpi padhá me anɨ nde zu de. 21 Bhende na bhisi aha ɵlɵ ango-o, anɨ akpi padhá me anɨ nde zu de. A akolo bhadi lɨ kʉte bhende na bata moko. 22 Ndʉ obhosɨ bhomʉ-o mananɨka hana amu me u nde zu de. Pɨta ndʉ uo hana-a, ɵlɵ-o atsia akpi di. 23 Lɨ ’kpɨ́ lɨ okpála ɨnde amu-o azúku lɨe, ɵlɵ ango-o adʉ́ naa da? Padhá de, anga ndʉ uo mananɨka hana aha nanɨ anɨ!»

24 Abhomʉ-o, Yesu atsia agie pɨ uo me: «Yi angɨta, anga yi mbɨla Bhuku gba Ebhe-e de, yi mbɨla la di angu gba Ebhe-e de. 25 Padhá de, anga lɨ okpála ɨnde amu-o azúku lɨe, u há lɨo de. Engʉ́ bini, u adʉ́ ɨbili maka oandjelu abhʉ́lá. 26 Lɨ ’ngʉ́ bhende atsia nazuku ka okpála-a, yi tanga nga bhuku gba Moidje, lɨ bɨlɨ ɨnde anɨ akpo ’ngʉ́ lɨe pɨndjɨ tsá ’pó ɨnde adʉ atsi-e dɨ? Lɨ bɨlɨ bhomʉ-o, u aye me Ebhe apa pɨ anɨ me: ‹Ma ne Ebhe gba Abalahama, Ebhe gba Ɨsaka, Ebhe gba Yakobho.› 27 Ebhe ne Ebhe gba okpála ɨnde amu-o ade. Engʉ́ bini, anɨ mangbo ne Ebhe gba okpála ɨnde ʉʉ ko. Yi angɨta bha ndjʉ na paká paká.»

Lɨ́lɨ ɨnde ane ne engbé

(Tsia bhʉ́ Mat. 22:34-40; di ne bhʉ́ Luk. 10:25-28.)

28 Mʉsuno bini na lɨ́lɨ gba Moidje adje uo nedhɨnga u adʉ amene kpekebhɵ lɨe-o. Anɨ atsia au di maka lɨ Yesu agie ’ngʉ́ lɨe pɨ oSadukai ndjɨndjɨ-o. Abhomʉ-o, anɨ adyudyo lɨe, anɨ atsia ayi Yesu me: «Lɨ́lɨ ɨnde ane ne engbé-e ngae dho?» 29 Yesu agie pɨ anɨ me: «Lɨ́lɨ na bini ɨnde ane ne engbé-e ngae ɨnde: ‹Ɨsalaele, djedje nga! Ebhe, Ngámá gba nɨ́-e bha ne koli Ngámá kpi e kpi. 30 A ayo me kʉnda Ebhe, Ngámá gba mʉ-o ne bua mʉ hana, ne mʉkobho gba mʉ-o hana, ne mabhundja gba mʉ-o hana, la di ne angu gba mʉ-o hana.›† 31 Bhende na bhisi-e ngae ɨnde: ‹A ayo me kʉnda kilí mʉ maka mo okʉnda lɨmʉ lɨe makpe ko.†› Lɨ́lɨ bini ade ɨnde ane obhobhomʉ-o ne engbé.»

32 Abhomʉ-o, mʉsuno na lɨ́lɨ-e apa pɨ anɨ me: «A ndjɨndjɨ naali, Mʉsuno! Mo opa paká. Anɨ bha ne koli Ngámá ngae kpi e kpi, Ngámá koko ade, bha bini anɨ. 33 La di-e, a ayo me kpála kʉnda anɨ ne bua e hana, ne ɨmbɨlangʉ gba e hana, ne angu gba e hana, amba anɨ kʉnda la di kilí e maka anɨ akʉnda lɨe lɨe makpe ko. Bhobhomʉ-o ndjɨndjɨ ane natsulu oenʉ pɨ Ebhe di ne obhe u ahaha e pɨ anɨ ko.» 34 Lɨ Yesu au lɨe me anɨ agie ’ngʉ́ ne ɨmbɨlangʉ-o, anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉ de Naʉ gba Ebhe-e tsutsu ade.» Pɨpɨta-a, kpála bini le matá nayi Yesu belegʉ de bini.

Masɨya ne ngámá gba Davidi

(Tsia bhʉ́ Mat. 22:41-46; di ne bhʉ́ Luk. 20:41-44.)

35 Lɨ Yesu adʉ asuno lɨe pɨ okpála bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a, anɨ atsia adʉ ayi me: «Lele pɨ lɨ omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje tɨ da napa lɨe me Masɨya ne ndɨlɨ gba Davidi-e? 36 Padhá de, anga ngaanɨ Davidi makpe-e bhʉ́ nateteke gba Bu Bhobua apa nanɨ me:

‹Ebhe Ngámá apa pɨ ngámá gba ma-a me:

Dʉ lɨ pá ’kpa ma na kokpa,

akolo lɨ nedhɨnga ɨnde ma aꞌó obhʉlʉ yala gba mʉ-o lɨe

sa ’dhʉ mʉ ko.›†

37 Davidi ngae makpe ngaꞌɨ Masɨya me ‹Ngámá.› Lele pɨ anɨ nde la lɨe ne ndɨlɨ gba Davidi-e?» Bhiti okpála na bhibhiti adʉ nadje anɨ ne djalɨ naali.

Yi lila lɨyi ka omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje malila

(Tsia bhʉ́ Mat. 23:1-36; di ne bhʉ́ Luk. 20:45-47.)

38 Yesu adʉ apa pɨ okpála bhʉ́ nasuno gba e me: «Yi lila lɨyi ka omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje malila. Padhá de, anga ngauo-o, u kʉnda bha nadhʉkʉ ne ondjandja yambu, di ne me u dʉ nayi o maka ongámásɨ lɨ obɨlɨ ɨnde lɨ okpála apɵpɵkɵbhɵ bhʉ́la o lɨ e-o. 39 U kʉnda bha nadʉlʉ pɨ́ odabɨlɨ na akalanʉ bhʉ́ oetɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje , di ne pɨ́ odabɨlɨ na akalanʉ bhʉ́ da oanokomɨa. 40 U ngabha oehe gba oɵkɵsɨ na olɨsɨlɨsɨ. U ngayo Ebhe ngengele ngʉbula me okpála u o. Kaka-a, u asía mangɨmbo ane bhende gba okpála koko mane.»

Makiso gba ɵkɵ bini na ɵɵlɵ

(Tsia bhʉ́ Luk. 21:1-4.)

41 Yesu adʉ lɨ bɨlɨ lɨ sanduku na makiso na ’ngbé ’tɨ Ebhe-e adʉ nadʉ lɨ e, ne lɨ pápá na abhʉ́bhʉ́la. Yesu adʉ atsia maka lɨ okpála adʉ naꞌo makiso lɨe bhʉ́bhʉ́-o. Kambɨ obhʉlʉ tɨa adʉ naꞌo tɨa bhelé. 42 Engʉ́ bini, ɵkɵ bini na ɵɵlɵ, bhʉlʉ ndɨbhɨlɨ ago. Anɨ aha bha naae djedje lɨ́ falanga bhisi padhá má kpɨkɨlɨ! 43 Abhomʉ-o, Yesu aꞌɨ omʉkpata gba e-o. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ma apa pɨ yi na paká me, ɵkɵ na ɵɵlɵ ɨnde naae ne bhʉlʉ ndɨbhɨlɨ ɨnde-e, aha makiso ane ndʉ okpála ɨnde aꞌo makiso bhʉ́ sanduku ɨnde-e hana. 44 Padhá de, anga ndʉ okoko hana, u aha tɨa bhende u nde ne gʉmʉ e ade ko. Engʉ́ bini, ngaanɨ, bhʉ́ ndɨbhɨlɨ gba e, anɨ aha ndʉ bhende adʉ ka e, ɨnde anɨ adʉ akobho lɨ e hana-o.»

13

Yesu apa me ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda atúko kuto

(Tsia bhʉ́ Mat. 24:1-2; di ne bhʉ́ Luk. 21:5-6.)

1 Nedhɨnga lɨ Yesu adʉ akoto lɨe bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a, sʉka omʉkpata gba anɨ bini atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉsuno, tsitsia nga! Ae mangua babadha ka oteme dho! Ae mangua babadha ka oetɨ dho!» 2 Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «Mo ou ongbengbe ’tɨ ɨnde ayiki lɨe ɨnde-e au? Oteme bhomʉ-o, sʉsʉka bini tígala pɨ́ kilí e de. Ndʉndʉ hana atúko kuto.»

Engʉ́ ɨnde akólo kala sokpɨ́-o

(Tsia bhʉ́ Mat. 24:3-14; di ne bhʉ́ Luk. 21:7-19.)

3 Lɨ Yesu adʉ lɨe pɨ́ eta na ondula na Olive bhʉ́la ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a, Piele, Djakɨ, Djaa ne Andɨlɨ adʉ ne anɨ tɨtɨ o. U atsia ayi anɨ me: 4 «Pa nga pɨ ya me engʉ́ ango-o akólo nadho? Ehe ɨnde asúno la di me ndʉ ’ngʉ́ hana adji andjia adʉ́ nɨ?»

5 Abhomʉ-o, Yesu aholo napa pɨ uo me: «ꞌE-e! Kpála bini apíte yi de! 6 Okpála bhelé agó amene engʉ́ ne ’lɨ ma ne napa me: ‹Ma ne Masɨya !› U tsia píte okpála bhelé. 7 Nedhɨnga yi adjé ngali na oegʉ́ di ne dhukudhuku na oegʉ́ lɨe, yi adjé tsʉlʉ de, anga a ayo me oengʉ́ ango-o kolo. Engʉ́ bini, adʉ́ nga bhomʉ-o sokpɨ́-e de. 8 Padhá de, anga okpála na kʉtɨ bini atɨ́ ’gʉ́ lɨ okpála na kʉtɨ koko. Ngámá na kʉtɨ bini atɨ́ ’gʉ́ lɨ ngámá na kʉtɨ koko. Oadjigidjo na ngbengbengbe adyɨ́kɨ doto lɨ obɨlɨ ngangá. Ehe nazʉ mazʉ dʉ́ ka okpála belegʉ de bini. A adʉ́ maka lɨ bhʉ́ ’bu ɵlɵ azʉzʉ lɨe kala nazu ka e-o.

9 ꞌE-e! Yi lila lɨyi malila. Padhá de, anga okpála agbé yi bhʉ́ ngbanga kala ongámásɨ, di ne abhʉ́ oetɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje . U abhɨ́ yi, u apándja yi kala okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ndu doto di ne kala ongbengbe ongámásɨ ngʉbula ma, amba yi kpokpo ’ngʉ́ gba ma kala uo. 10 Padhá de, anga a ayo ngaɨza me u kpokpo Bádha Ngali pɨ ndʉ opiga hana. 11 Lɨ nedhɨnga u anʉ́ ne yi lɨe kala ongámásɨ ngʉ́ nakodho ’ngʉ́ gba yi-e, bua yi agʉ́kʉ de me nɨ apá pɨ-ie de. Engʉ́ bini, engʉ́ ɨnde akóto bhʉ́ ’bhɵ yi lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, yi de pa bha e. Padhá de, anga engʉ́ yi apá e yíe ka yi de. Engʉ́ bini, ayíe ka Bu Bhobua .

12 Kpála apʉ́ ndai e na bhobhoko me u bhɵlɵ anɨ. ’Dyɨ ndɨlɨ améne bhadi moko lɨ pabɨlɨ gba ndɨlɨ gba e. Lɨ ongɨsɨ kólo obhʉlʉ yala gba odyɨ o, u tsia pʉ́ uo me u bhili uo. 13 Ndʉ okpála hana ayála yi kabula ’ngʉ́ gba ma. Engʉ́ bini, kpála bhende alʉ́ kpekpeke akólo lɨ soso-o, akóbho ngae.»

Lɨkabhu na ngbéngbé ɨnde akólo kala sokpɨ́-o

(Tsia bhʉ́ Mat. 24:15-28; di ne bhʉ́ Luk. 21:20-24.)

14 «Yi aú kpála ɨnde u aꞌɨ e me ‹Siti bhʉlʉ nabhɵlɵ kʉtɨ-e†› adʉ lɨ bɨlɨ ɨnde ɨ tɨ de me anɨ dʉ lɨe de-o. (A ayo me kpála atánga bhuku ɨnde-e, kɵ mbolimboli ndjɨndjɨ!) Abhomʉ-o, obhende adʉ́ abhʉ́ Yudaya-a, a ayo me u kpe apɨ́ oeta. 15 Kpála ɨnde adʉ́ apɨ́ ’ngbʉ ’tɨ-e, a ayo de me anɨ kɵ ngʉ́ nanʉ abhʉ́ ’tɨ gba e naha ’he bini-e de. 16 Kpála bhende adʉ́ abhiye-e, a ayo de me anɨ gie lɨe naha bongo gba e de. 17 Lɨ ’kpɨ́ ango-o, a adʉ́ lɨkabhu na ngbéngbé pɨ olɨsɨ na ’bhɨ di ne obhende lɨ ongɨsɨ adʉ andjɨ ’ka o-o! 18 Yi yo Ebhe ngʉbula me engʉ́ ango-o akólo lɨ nedhɨnga na zini de.

19 Padhá de, anga oekpɨ́ ango-o adʉ́ oekpɨ́ na lɨkabhu u u nga ngua e de, nayie maka lɨ Ebhe abho doto lɨe nakolo pɨ mbɨa ɨnde. La di-e, u ú matá ngungua de. 20 Ɨ dʉ́ me Ngámá gbɵ́tɵlɵ oekpɨ́ ango-o de-e, kpála bini de tɨ́ da nadʉ bhʉ́ mʉkobho de. Engʉ́ bini, anɨ agbɵtɵlɵ oekpɨ́ ango-o ka okpála bhende anɨ alo o ko. 21 Ɨ dʉ me kpála bini nde apa pɨ yi me: ‹Yi tsitsia, Masɨya sɨɨ!›, ɨ dʉ di-e me: ‹Yi tsitsia, anɨ abhe!›, yi azɨ́ba kpála ango-o de. 22 Padhá de, anga omasɨya na eu di ne opolofeta na eu agó mago. U améne ongʉ́ na ngangamba di ne okɨaka ’ngʉ́ ngʉ́ napite okpála. Lɨ angu uo kolo-o, u apíte belegʉ okpála lɨ Ebhe alo o-o. 23 La-a, ngayie, yi tsia ’kpɨ́ lɨyi ndjɨndjɨ, anga ma agbele ’dje yi lɨ ndʉ ’ngʉ́ hana kalanʉ.»

Nago gba Ndɨlɨ gba kpála

(Tsia bhʉ́ Mat. 24:29-31; di ne bhʉ́ Luk. 21:25-28.)

24 «Engʉ́ bini, lɨ oekpɨ́ ango-o, pɨta lɨkabhu bhomʉ-o,

lɨ ela kólo biti,

epe sʉ́ matá-a de,

25 oɨkʉpala ahólo nabala kuto,

oangu ɨnde abhʉ́lá adyɨ́kɨ má djigi djigi!†

26 Abhomʉ-o, u ú Ndɨlɨ gba kpála nago bhʉ́ ndindi, ne ndʉ angu di ne ndʉ sangu gba e hana.† 27 Anɨ atíma oandjelu lɨ odje bɨlɨ badha hana ngʉ́ napo bhʉ́la obhende anɨ alo o-o, abana u dʉ bha su-oie.»

Gbitaku pɨndjɨ ndula na figi

(Tsia bhʉ́ Mat. 24:32-35; di ne bhʉ́ Luk. 21:29-33.)

28 «Yi kɵ mboli nasuno ɨnde lɨ ndula na figi asuno e-o. Ɨ dʉ me yi nde au me oyáyá angbɵngbɵlɵ-o, di me okpákpá-a nde akɵ-o, yi de mbɨla me gbokokpɨ ɨbili masɨkpe. 29 A bhadi moko. Ngayi di-e, nedhɨnga yi aú engʉ́ bhomʉ-o ngakolo lɨe, yi mbɨla me nago gba Ndɨlɨ gba kpála akolo masɨkpe. Anɨ lɨ obhɵbhotɨ gba yi-o. 30 Ma apa pɨ yi na paká me, nedhɨnga na engʉ́ ango-o akólo makolo, me ndʉ okpála ɨnde-e nde ndjia nga ndʉ o hana de. 31 Ekpɨ́ ne doto andjía mandjia. Engʉ́ bini, oeli gba ma-a adʉ́ dʉdʉma ne dʉdʉma.»

Yi lila lɨyi

(Tsia bhʉ́ Mat. 24:36-44.)

32 «Engʉ́ bini, ekpɨ́ di ne nedhɨnga lɨ ongʉ́ bhomʉ-o akólo lɨe, kpála bini mbɨla de, belegʉ de oandjelu abhʉ́lá, belegʉ de Ndɨlɨ-o. Ambɨla bha ne ’Dyɨ ma kpi e kpi. 33 ꞌE-e! Yi alá-a de, anga yi mbɨla nedhɨnga lɨ engʉ́ ango-o agó lɨe de! 34 A adʉ́ maka kpála bini ɨnde adji enʉ́: anɨ aꞌo ká etɨ gba e pɨ obhʉlʉ kulu gba e me u dʉ atsia ’kpɨ́ tété. Anɨ aha kulu namene mamene pɨ kpála bini ne bini. Anɨ aha lɨ́lɨ pɨ mʉlila me anɨ alá-a de. 35 Kaka-a, yi alá-a de, anga yi mbɨla nedhɨnga lɨ bhʉlʉ etɨ-e agíe lɨe lɨe de! Nedhɨnga koko adʉ́ tagolo, koko adʉ́ tutu sukpe, koko adʉ́ bhʉ́ ’gbá ’ngʉ na bini, koko adʉ kɵkpɨ́. 36 Anɨ koto la di-e má gbilikiti-e, a ayo de me anɨ bhaka yi tɨla-a de! 37 Engʉ́ ɨnde ma ngapa e pɨ yi-e, ma ngapapa pɨ ndʉ okpála hana me: ‹Yi alá-a de!›»

14

Ongámásɨ gba omaYuda agɨlɨ nabhɵlɵ Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:1-5; ne bhʉ́ Luk. 22:1-2; di ne bhʉ́ Dja. 11:45-53.)

1 A adʉ nanɨ ’kpɨ́ bhisi kala anokomɨa na Pasɨka , ne kala anokomɨa nazʉ mapa ɨnde lɨ levile nde bhʉ́ e ade-o . Ongbengbe odimandɵ di ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje adʉ agɨlɨ me o hólo Yesu bhʉ́ pepe lele pɨ, amba o bhɵlɵ anɨ-e. 2 U adʉ apa me: «A ayo de me nɨ́ holo anɨ bhʉ́ nedhɨnga na anokomɨa de, anga nɨ́ mene mo-o, lɨ okpála gbé tolo.»

Ɵlɵ bini atuko mʉngotsi pɨ́ ’ndjɨ Yesu

3 Yesu adʉ bhʉ́ kʉtɨ na Betanɨa bhʉ́ ’tɨ gba Simo, bhʉlʉ kába-o. Nedhɨnga u adʉ lɨe nazʉ ’he-e, ɵlɵ bini ago ne gɨlɨ ɨnde u amene e lɨ alabatele.* A adʉ bhʉ́bhʉ́ ne tiki mʉngotsi na nalade.† A adʉ la di bhʉ́ kpéke mase. Anɨ agʉmʉ gɨlɨ na alabatele-o, anɨ atsia atuko mʉngotsi ango-o pɨ́ ’ndjɨ Yesu. 4 Okpála koko a adʉ apa sʉnda o ne ke bua me: «Mʉngotsi ɨnde-e ngasiti lɨe me-e ka nɨ? 5 U tɨ nako da natsɨtsɨndjɨ ngʉ́ lɨ́ denalio ane kámá bata mane. U tsia há tɨa ango-o pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ!» U atsia adʉ ake ’ngʉ́ lɨo pɨ ɵlɵ ango-o.

6 Engʉ́ bini, Yesu apa me: «Yi ꞌo anɨ. Yi ngato mbolo lɨ anɨ ngʉ́ nɨ? Anɨ amene mʉma bhomʉ-o bádha ’ngʉ́. 7 Padhá de, anga ngayi-e, yi ngadʉ ne obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ ndʉ ’kpɨ́ hana de yi. Nedhɨnga yi kʉnda lɨe, yi tɨ da namene bádha ’ngʉ́ pɨ uo. Engʉ́ bini, ngama-a, nɨ́ ne yi ndʉ ’kpɨ́ hana ade. 8 Bhende anɨ atɨ nako da namene e, anɨ amene: anɨ apulu mʉngotsi lɨ kʉte ma kalanʉ ngʉ́ nazɨ ma ko. 9 Ma apa pɨ yi na paká me, ndʉ bɨlɨ hana ɨnde u akpokpo Bádha Ngali lɨe pɨ́la doto libhomu-o, u akpókpo di engʉ́ anɨ amene e, lɨ okpála dʉ di abhundja anɨ.»

Yuda Ɨsɨkaliote agɨlɨ kpadjɨ napʉ Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:6-13; di ne bhʉ́ Luk. 12:1-8.)

10 Abhomʉ-o, Yuda Ɨsɨkaliote, sʉka omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi-e anʉ agba ongbengbe odimandɵ ngʉ́ napʉ Yesu pɨ uo. 11 U adje engʉ́ bhomʉ-o lɨe, u akpi ndjɨlɨ naali. U atsia apa me o há pɨ anɨ tɨa. Abhomʉ-o, Yuda atsia adʉ agɨlɨ bádha nedhɨnga ngʉbula napʉ Yesu pɨ uo.

Omʉkpata gba Yesu anʉ naleke da anokomɨa na Pasɨka

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:17-25; ne bhʉ́ Luk. 22:7-14; di ne bhʉ́ Dja. 13:21-30.)

12 Ekpɨ́ na bini na anokomɨa nazʉ mapa ɨnde lɨ levile nde bhʉ́ e ade-e, ekpɨ́ u adʉ abhɵlɵ kandɵlɵ lɨe ngʉbula Pasɨka-a, omʉkpata gba Yesu ayi anɨ me: «Mo okʉnda me ya nʉ leke da nazʉ Pasɨka pɨ mʉ su?» 13 Abhomʉ-o, anɨ atima omʉkpata bhisi bhʉ́ ká omʉkpata gba e-o. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi nʉ bhʉ́ gʉdhʉ, yi akɵ́ lɨyi ne bhoko bini ɨnde abɨ lʉsa ’ngu, yi kpata anɨ. 14 Bɨlɨ ɨnde anɨ alɨ́ lɨ e-e, yi de pa pɨ bhʉbhʉlʉ-o me: ‹Mʉsuno apa me: tɨna ’tɨ ɨnde mo oleke e mʉma ne omʉkpata gba ma ngʉ́ nazʉ Pasɨka tété-e ngae dho?› 15 Abhomʉ-o, anɨ asúno tɨna ’tɨ ɨnde abhʉ́lá-a pɨ yi. A ngbéngbé, u aleke ndjɨndjɨ, ndʉ ’he hana bhʉ́bhʉ́ bedhe. A bhomʉ-o bɨlɨ ɨnde yi aléke da anokomɨa pɨ nɨ́ lɨ e ko.»

16 Omʉkpata-a agbida. U anʉ abhʉ́ gʉdhʉ. U atsia abhaka ndʉ ’ngʉ́ hana maka lɨ Yesu apa pɨ uo lɨe ko. Abhomʉ-o, u atsia alʉ ezʉ na Pasɨka-o.

Yesu apa me sʉka omʉkpata bini apʉ́ nɨ

17 A akolo lɨe tagolo-o, Yesu ne omʉkpata gba e ndjɨkpa ne ká bhisi-e akolo. 18 Nedhɨnga u adʉlʉ lɨe pɨ́ misa me u nde ngazʉ ’he-e, Yesu atsia apa me: «Ma apa pɨ yi na paká me, sʉka yi bini, ɨnde ngazʉ ’he ne ma-a, apʉ́ ma.» 19 Omʉkpata-a abedhe ne babuma lɨ bua o bedhe. U atsia aholo nayi anɨ bini ne bini me: «A adʉ́ ma?» 20 Anɨ apa pɨ uo me: «A ko sʉka yi omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi-o, bhende ɨ ngato ’kpa e ne ma bhʉ́ saanɨ-o. 21 Ndɨlɨ gba kpála akpí bha na paká maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-o. Engʉ́ bini, a ko lɨkabhu pɨ kpála ɨnde apʉ́ Ndɨlɨ gba kpála-o. A belegʉ nako pɨ kpála ango-o ndjɨndjɨ me u azú anɨ de!»

Yesu aha mapa ne vino pɨ obhʉlʉ titima gba e-o

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:26-30; ne bhʉ́ Luk. 22:14-20; di ne bhʉ́ 1 Kol. 11:23-25.)

22 Nedhɨnga u adʉ azʉ ’he lɨe, Yesu aha mapa-o. Pɨpɨta-a, anɨ agie heni pɨ Ebhe. Anɨ atsia agʉmʉ bhʉsʉ bhʉsʉ, anɨ atsia aha pɨ uo. Do anɨ de-e: «Yi haha, a ɨnde-e kʉte ma.» 23 Pɨpɨta-a, anɨ aha kópo-o, pɨta anɨ agie heni lɨe pɨ Ebhe-e, anɨ atsia aha pɨ uo. U atsia andjɨ ndʉ o hana. 24 Anɨ atsia apa pɨ uo me: «A ɨnde-e ngʉte ma, ngʉte na gandja ɨnde atuko lɨe pɨ bhiti okpála-o. 25 Ma apa pɨ yi na paká me, ma andjɨ́ matá galikpe lɨ́ ndula na vino belegʉ de bini, akólo lɨ ’kpɨ́ ɨnde ma andjɨ́ matá lɨe ne toto bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-o .»

26 Pɨta u ali ’tsi‡ lɨe, u aze ngʉ́ nanʉ pɨ́ ’ta na ondula na Olive.

Yesu apa me Piele ayála nɨ

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:31-35; ne bhʉ́ Luk. 22:31-34; di ne bhʉ́ Dja. 13:36-38.)

27 Abhomʉ-o, Yesu apa pɨ uo me: «Ndʉ yi hana, yi aꞌó ká ma, anga u aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

‹Ma asʉ́ mʉlila gba okandɵlɵ-o,

lɨ ongɨsɨ kandɵlɵ-o gbóngbolo ne bɨlɨ ngangá.†›

28 Engʉ́ bini, ma azúku lɨe, ma anʉ́ adjeke yi abhʉ́ Galilaya.» 29 Piele atsia apa pɨ anɨ me: «Belegʉ lɨ ndʉ okpála hana ꞌo ká mʉ-o, ngama de!» 30 Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Ma apa pɨ mʉ na paká me, ngamʉ-o, sukpe na nakɨ ɨnde-e, kala me engʉ ku ’gbá bhʉtsibhʉtsi bhisi-e, mo opá bhʉtsibhʉtsi bata me nɨ mbɨla ma de.» 31 Engʉ́ bini, Piele atsia apa matá ne kekele me: «Abana ɨ yo bha me ma kpi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne mʉ-o, ma atsé mʉ de!» Abhomʉ-o, ndʉ uo hana atsia apa bhadi moko.

Yesu ayo Ebhe bhʉ́ Getesemanɨ

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:36-46; di ne bhʉ́ Luk. 22:39-46.)

32 Pɨpɨta-a, Yesu ne omʉkpata gba e akolo lɨ bɨlɨ ɨnde u aꞌɨ e me Getesemanɨ. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi dʉlʉ kuto sɨ, nedhɨnga ɨnde ma adʉ́ lɨe nayo Ebhe ko.»

33 Anɨ anʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Piele, Djakɨ ne Djaa . Abhomʉ-o, tsʉlʉ aholo anɨ, anɨ aholo azʉ lɨkabhu lɨ bua e. 34 Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Bua ma abedhe ne lɨkabhu bedhe ka ma adji akpi lɨe-o. Yi tigala sɨ, yi alá-a de!»

35 Pɨpɨta-a, anɨ anʉ mbo tsutsu bedɨ. Anɨ atsia agʉ ꞌi e bhʉ́ doto. Anɨ atsia adʉ ayo Ebhe ngʉbula e me ɨ dʉ me a nde alé male-e, nedhɨnga bhomʉ-o de kodho ’kpɨ́ de nɨ tsutsu. 36 Anɨ adʉ apa me: «Aba, ’Dyɨ ma, kpéke da ’ngʉ́ pɨ mʉ ade. ꞌE kópo na lɨkabhu§ ɨnde-e de ma maꞌe! Engʉ́ bini, mo oméne maka ma akʉnda lɨe de, mene mangbo maka mo okʉnda lɨe ko!»

37 Yesu agie lɨe, anɨ abhaka omʉkpata gba e bata me u nde tɨla. Do anɨ pɨ Piele de-e: «Simo, mʉ ngala-a? Mʉ sia angu ngʉ́ nadʉ ndɨla belegʉ de ngʉbula saa bini? 38 Yi alá-a de, yi yo Ebhe, amba yi alɨ́ bhʉ́ nale de. Bua kpála dʉdʉ bedhe ne angu, engʉ́ bini, kʉte anɨ bhʉbhʉkʉ.»

39 Pɨpɨta-a, Yesu atuto matá lɨe mbo tsutsu masudha. Anɨ atsia ayo Ebhe ne oeli bini bhomʉ. 40 Abhomʉ-o, anɨ ago matá, anɨ abhaka uo tɨla, anga djila uo adʉ me a nde alɨ tili ne ela má yikpokpo! U tsia dʉ nambɨla de me o opá pɨ anɨ pɨ-ie de. 41 Bhʉtsibhʉtsi na bata, anɨ ago. Anɨ apa pɨ uo me: «Yi nga bha ngala di ne naguo? A andjia, nedhɨnga akolo. Yi tsitsia nga, u apʉ́ Ndɨlɨ gba kpála mbɨa ɨnde-e pɨ obhʉlʉ siti ’ngʉ́. 42 Yi yie bhʉ́lá, nɨ́ nʉnʉ! Yi tsitsia nga, kpála ɨnde ɨ ngapʉ ma-a, akolo!»

U aholo Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:47-56; ne bhʉ́ Luk. 22:47-53; di ne bhʉ́ Dja. 18:3-12.)

43 Bha lɨ nedhɨnga lɨ Yesu adʉ ngabha lɨe agama ’ngʉ́-o, Yuda, sʉka obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bhisi-e, akoto lɨ uo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála ɨnde adʉ sa ’kpa o ne tɨa ’gʉ́: ombotɨa ne ondula. U ago me a nde atima uo ne ongbengbe odimandɵ, ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje di ne obhelesɨ okpála. 44 Yuda, kpála ɨnde apʉ́ Yesu-o, adje lɨe ne uo me: «Kpála ɨnde ma anvʉ́ pabhɵ e, a ko anɨ! Yi holo anɨ, amba yi nʉ ne anɨ ne nalila anɨ ndjɨndjɨ.» 45 Nedhɨnga lɨ anɨ akolo lɨe, anɨ atuto lɨe de Yesu. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Labi!» Anɨ atsia anvʉ pabhɵ anɨ. 46 Okpála bhe koko abu ’kpa o lɨ anɨ, u atsia aholo anɨ.

47 Sʉka okpála ɨnde adʉ oo agbe mbotɨa gba e-o. Anɨ asʉ kpála na kulu gba bhele kpála gba odimandɵ-o , anɨ atsia akodho ’dje anɨ má tse! 48 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Yi ago ngʉ́ ma ne ombotɨa di ne ondula mʉgɨto me ma ne bhʉlʉ ’zi! 49 Ma dʉ nako ndʉ ’kpɨ́ hana bhʉ́ ká yi bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ngʉ́ nasuno, yi tsia holo ma de. Engʉ́ bini, a ko ngʉbula me engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku-o mene lɨe.» 50 Abhomʉ-o, ndʉ omʉkpata hana aꞌo ká anɨ. U atsia akpekpe. 51 Makombi bini adʉ akpata Yesu me anɨ nde abuku kʉte e bha ne mbʉlʉ daladeli. U aholo anɨ. 52 Engʉ́ bini, ngaanɨ-e, anɨ abala ’kpa lɨ daladeli-o, anɨ atsia ayiki lɨe ne holo ndumbu.

U anʉ ne Yesu kala Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:57-68; ne bhʉ́ Luk. 22:54-55, 63-71; di ne bhʉ́ Dja. 18:13-14, 19-24.)

53 Abhomʉ-o, u anʉ ne Yesu kala bhele kpála gba odimandɵ-o. U atsia apo bhʉ́la o ndʉ o hana: ongbengbe odimandɵ, obhelesɨ okpála di ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje. 54 Piele adʉ akpata Yesu mbo tsutsu. Anɨ atsia akolo bhʉ́ mbadhasʉ gba bhele kpála gba odimandɵ-o. Anɨ adʉ kuto, anɨ atsia adʉ atʉ djua bhʉ́ dabɨlɨ bini ne omʉlila.

55 La-a, ongbengbe odimandɵ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda adʉ naao agɨlɨ kpála ɨnde agó apa ’ngʉ́ lɨ kʉte Yesu sisiti, amba o kodho ’ngʉ́ gba anɨ-e me anɨ kpi. Engʉ́ bini, u u de. 56 Okpála bhelé adʉ apa ’ngʉ́ lɨ Yesu ne eu. Engʉ́ bini, ongʉ́ u adʉ apa e, a go lɨ kpadjɨ bini de. 57 Okpála bini bini adʉ ayie bhʉ́lá ne napa ’ngʉ́ lɨ anɨ ne eu me: 58 «Ya adje anɨ me anɨ nde ngapa me: ‹Ngama-a, ma abhɵ́lɵ ’tɨ Ebhe ɨnde lɨ okpála amene e ɨnde. Pɨta ’kpɨ́ bata, ma tsia yíki koko ɨnde lɨ ’kpa kpála mene e de.›» 59 Engʉ́ bini, abana u adʉ apa lɨe mo-o, u dʉ adje lɨo bhʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ ango-o de.

60 Abhomʉ-o, bhele kpála gba odimandɵ-o ayie bhʉ́lá bhʉ́ ká okpála-o. Anɨ atsia ayi Yesu me: «Mʉ gie ’ngʉ́ lɨ kʉte engʉ́ u ngakpokpo e lɨ mʉ-o dɨ?» 61 Engʉ́ bini, ngaanɨ-e, anɨ andjili bha má bulu, anɨ gie engʉ́ bini de! Bhele kpála gba odimandɵ-o atsia ayi matá anɨ me: «Mʉ ne Masɨya , Ndɨlɨ gba Ebhe ɨnde lɨ okpála ngadhɵgɵ e?» 62 Yesu agie me: «A moko, ma ne anɨ. Yi aú Ndɨlɨ gba kpála adʉ lɨ pápá na kokpa gba Angbamɨlɨ me anɨ nde ngago ne ndindi na abhʉ́lá.†»

63 Abhomʉ-o, bhele kpála gba odimandɵ-o asidha bongo gba e. Anɨ atsia apa me: «Nɨ́ matá ne gʉmʉ okpála koko ngʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ gba nɨ-e ade! 64 Yi adje maka anɨ asobho Ebhe lɨe adje. Yi apa tété pɨ?» Abhomʉ-o, ndʉ uo hana akodho ’ngʉ́ gba anɨ-e me anɨ atɨ ne nakpi. 65 Bini bini bhʉ́ ká uo aholo aku ngʉsʉ lɨ anɨ. U atsia adʉ di abuku bhʉ́la anɨ, asʉ anɨ ne napa pɨ anɨ me: «Pa pɨ ya me asʉ mʉ da!» Omʉlila-a aha anɨ, u atsia aholo di nasʉ anɨ.

Piele apa me nɨ mbɨla Yesu de

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:69-75; ne bhʉ́ Luk. 22:56-62; di ne bhʉ́ Dja. 18:15-18, 25-27.)

66 Nedhɨnga lɨ Piele adʉ nga bha lɨe tʉ mbadhasʉ-o, sʉka okpála na kulu bini na ɵɵlɵ gba bhele kpála gba odimandɵ ago. 67 Anɨ au Piele lɨe ngatʉ djua-a, anɨ atsia anɨ má sʉʉ! Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Ngamʉ di-e, mo odʉ nako bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu, kpála na Nadjaleta-o!» 68 Engʉ́ bini, Piele ayaya. Anɨ atsia apa me: «Ma mbɨla de. Ma kɵ di mboli engʉ́ mʉ ngakʉnda napa e de.» Abhomʉ-o, anɨ akoto kilidjo bhʉ́ mbaladja. [Pɨpɨta-a, engʉ atsia aku ’gbá.]

69 Engʉ́ bini, kpála na kulu na ɵɵlɵ ango-o au anɨ. Anɨ atsia apa matá bhʉ́ djila okpála ɨnde adʉ oo me: «Kpála ɨnde aoo, a ko di sʉka uo!» 70 La-a, Piele ayaya matá. Pɨta nedhɨnga masudha, okpála ɨnde adʉlʉ oo apa matá pɨ Piele me: «A ko paká, mʉ ne sʉka uo, anga ngamʉ di-e mʉ ne kpála na Galilaya.» 71 Engʉ́ bini ngaanɨ-e, anɨ aholo natʉ silika ne nasɨma me: «Ma mbɨla kpála ɨnde yi ngapa ’ngʉ́ gba e mʉma bhomʉ-o de!» 72 Má gala kolo me-e, engʉ atsia aku ’gbá bhʉtsibhʉtsi na bhisi. Abhomʉ-o, Piele abhundja engʉ́ ɨnde lɨ Yesu apa ɨgɨnɨ e pɨ anɨ me: «Kala me engʉ ku ’gbá bhʉtsibhʉtsi bhisi-e, mo opá bhʉtsibhʉtsi bata me nɨ mbɨla ma de.» Anɨ atsia akoto ne holo ne naku ’gbá.

15

U anʉ ne Yesu kala Pɨlatɵ

(Tsia bhʉ́ Mat. 27:1-2, 11-14; ne bhʉ́ Luk. 23:1-5; di ne bhʉ́ Dja. 18:28-38.)

1 Kɵkpɨ́ má bhɵ, ongbengbe odimandɵ gba Ebhe-e apo bhʉ́la o bhʉ́ bula. U adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhelesɨ okpála, ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje , la di ne Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda libhomu. U agbite Yesu ne ekpʉ, u anʉ ne anɨ, u atsia aha anɨ pɨ Pɨlatɵ. 2 Pɨlatɵ ayi anɨ me: «Mʉ ne ’ngbé ngámá gba omaYuda?» Yesu agie pɨ anɨ me: «Mʉ ngapapa ngamʉ.» 3 Ongbengbe odimandɵ adʉ apa osisiti ’ngʉ́ bhelé lɨ kʉte anɨ. 4 Abhomʉ-o, Pɨlatɵ atsia ayi matá anɨ me: «Ndʉ ’ngʉ́ ɨnde u ngapa e lɨ kʉte mʉ ɨnde-e, mʉ gie ’ngʉ́ tété bini dɨ?» 5 Engʉ́ bini, Yesu gie ’ngʉ́ tété belegʉ de bini. Kaka-a, Pɨlatɵ angamba naali.

U akodho ’ngʉ́ gba Yesu me anɨ kpi bha makpi

(Tsia bhʉ́ Mat. 27:15-26; ne bhʉ́ Luk. 23:13-25; di ne bhʉ́ Dja. 18:39 – 19:16.)

6 Bhʉ́ ndʉ anokomɨa na Pasɨka hana, a ayo me Pɨlatɵ tse ’kpa lɨ kpála bini ɨnde u aholo e bhʉ́ tɨkpʉ-o pɨ omaYuda. A ayo me a adʉ bhende lɨ okpála ayó me Pɨlatɵ tse ’kpa lɨ e ko. 7 A abhaka me kpála bini ɨnde u aꞌɨ e me Balabasɨ nde bhʉ́ tɨkpʉ. A adʉ me u nde aholo anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála na kpekpeke ’ndjɨ me u nde abhɵlɵ kpála bini bhʉ́ nedhɨnga u agbe kpéke ’ndjɨ lɨe-o. 8 Abhomʉ-o, bhiti okpála anʉ abhaka Pɨlatɵ, u atsia aholo nayo me Pɨlatɵ mene pɨ o maka anɨ amemene lɨe gɵmɵ gɵmɵ-o.

9 Pɨlatɵ agie pɨ uo me: «Yi akʉnda me ma tse ’kpa lɨ ’ngbé ngámá gba omaYuda pɨ yi?» 10 Padhá de, anga anɨ adʉ ambɨla ndjɨndjɨ me ongbengbe odimandɵ apʉ Yesu, anga okpála adʉ ne mʉkʉnda naali pɨ Yesu. 11 Abhomʉ-o, ongbengbe odimandɵ atsia ato bhʉ́ okpála bhelé me u yo me Pɨlatɵ tse mangbo ’kpa lɨ Balabasɨ. 12 Pɨlatɵ atsia ayi bha matá uo me: «A ayo la me ma mene ngʉ́ kpála bhende yi ngaꞌɨ e me ’ngbé ngámá gba omaYuda-a pɨ?» 13 Okpála bhomʉ-o atsia agie ne nasʉsʉla me: «Gɨ anɨ lɨ kulusi!» 14 Pɨlatɵ atsia adʉ ayi uo me: «Anɨ amene la mangua siti ’ngʉ́ dho?» U asʉsʉla matá kpekpeke naali ne naꞌeꞌe ’li o ne abhʉ́lá me: «Gɨ anɨ lɨ kulusi!» 15 Abhomʉ-o, Pɨlatɵ atse ’kpa lɨ Balabasɨ pɨ uo, amba nɨ atsógbolo bua uo de. Anɨ aha lɨ́lɨ me u bhɨ Yesu ne fimbo, pɨpɨta-a, anɨ atsia aha anɨ pɨ uo me u gɨ anɨ lɨ kulusi gɨgɨ.

Osʉdha amʉ Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 27:27-31; di ne bhʉ́ Dja. 19:2-3.)

16 Abhomʉ-o, osʉdha aha Yesu, u atsia anʉ ne anɨ tʉ mbadhasʉ gba Pɨlatɵ. U aꞌɨ ndʉ osʉdha koko hana. 17 U ato bongo na zʉmbe zʉmbe lɨ kʉte anɨ, u atsia agala ehe na eti má kilili, u aha-a, a ato bhʉ́ ’ndjɨ anɨ. 18 U atsia aholo nayi anɨ me: «’Ngbé ngámá gba omaYuda, atou!» 19 U adʉ abhɨ ’ndjɨ anɨ ne mbamba, u atsia adʉ aku ngʉsʉ lɨ kʉte anɨ. U atʉtʉ lɨpʉkʉ o kuto, u atsia adʉ atɨ kala anɨ. 20 Pɨta u amʉ anɨ lɨe má tsɨkɨ tsɨkɨ-e, u agbe bongo na zʉmbe zʉmbe-e lɨ kʉte anɨ, u atsia agie obongo gba anɨ-e pɨ anɨ. Pɨpɨta-a, u atsia agbe anɨ kilidjo ngʉbula nagɨ anɨ lɨ kulusi.

U agɨ Yesu lɨ kulusi

(Tsia bhʉ́ Mat. 27:32-44; ne bhʉ́ Luk. 23:26-43; di ne bhʉ́ Dja. 19:17-27.)

21 Abhomʉ-o, osʉdha aholo kpála bini ne kpéke me anɨ bɨ kulusi gba Yesu-o. A adʉ ’lɨ kpála ango-o me Simo, a adʉ ’dyɨ Alekɨdjandele ngauo ne Lufusɨ. A adʉ kpála na gʉdhʉ na Silene. U aholo anɨ me anɨ nde ngakodho ’kpɨ́ oo nedhɨnga anɨ adʉ agie lɨe lɨe abhiye-o. 22 U anʉ ne Yesu lɨ bɨlɨ ɨnde u aꞌɨ e me Gologota, (a akʉnda napa me «bɨlɨ na pelege ’ndjɨ»). 23 U adʉ akʉnda naha vino ɨnde u akpɵtsɵ e ne mila pɨ anɨ. Engʉ́ bini, Yesu ndjɨ de.

24 U agɨ anɨ lɨ kulusi. U agbogbo bhʉsʉ o lɨ obongo gba anɨ-e me u nde agʉ ngaɨza tété gbanda ngʉ́ nambɨla bhende a ayo me kpála bini ne bini sia e ko. 25 U agɨ Yesu lɨ kulusi bhʉ́ saa na odukpabini kala tulukpe. 26 Balʉa ɨnde u aye e ngʉ́ nasuno ta mangɨmbo gba anɨ-e aye nanɨ lɨe me: «’Ngbé ngámá gba omaYuda.» 27 U atsia agɨ la di bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ-e, obhʉlʉ ’zi bhisi ɨnde adʉ agbʉlʉ ’he gba okpála ne kpéke. Bini adʉ lɨ kulusi gba e lɨ pá ’kpa anɨ na kokpa. Koko atsia adʉ lɨ kulusi gba e lɨ pá ’kpa anɨ na galɨ. [ 28 Abhomʉ-o, eli gba Ebhe ɨnde aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba anɨ-e me: «U ato ’lɨ anɨ bhʉ́ ká okpála na sisiti-e†», atsia amene lɨe.]

29 Okpála ɨnde adʉ akodho ’kpɨ́ oo adʉ asosobho anɨ. U adʉ ako ’ndjɨ o, u atsia adʉ apa me: «He-e! Ngamʉ, kpála ɨnde abhɵ́lɵ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda, ɨ tsia yíki sʉnda ’kpɨ́ bata-a, 30 kobho lɨmʉ ngamʉ makpe, amba mʉ yie lɨ kulusi-e kɵ kuto.»

31 Ongbengbe odimandɵ gba Ebhe di ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje adʉ bhadi namʉ anɨ moko. U adʉ apa sʉnda o me: «Anɨ akobho okpála koko, anɨ tɨ da nakobho lɨe ngae makpe dɨ! 32 Mbɨa ɨnde-e, a ayo me Masɨya , ’ngbé ngámá gba omaƗsalaele yie lɨ kulusi, ya u, amba ya bhuka.» Obhende u agɨ o ne lɨ okulusi gba o dengo anɨ-e adʉ bhadi namʉ anɨ moko.

Yesu akpi

(Tsia bhʉ́ Mat. 27:45-56; ne bhʉ́ Luk. 23:44-49; di ne bhʉ́ Dja. 19:28-30.)

33 Tulukpe-e, biti akɵ pɨ́ doto libhomu, nakolo pɨ saa na bata pɨta tulukpe. 34 Abhomʉ-o, bhʉ́ saa na bata-a, Yesu asʉla kpekpeke me: «Eloi, Eloi, lama sabakatanɨ?» (A akʉnda napa me, «Ebhe gba ma, Ebhe gba ma, mo oꞌo ká ma ka nɨ?»)† 35 Bini bini bhʉ́ ká okpála ɨnde adʉ oo adje anɨ lɨe, u atsia apa me: «Yi djedje, anɨ ngaꞌɨ Elɨya!» 36 Sʉka kpála bini agu holo. Anɨ anʉ azɨ epondje bhʉ́ kpongadha pandɨ. Anɨ agbite lɨ kʉte mbamba. Anɨ atsia aha pɨ anɨ me anɨ ndjɨ ne napa pɨ obɨ e me: «Ayó nga! Nɨ́ tsia nga ne me Elɨya agó ngʉ́ nakɵ anɨ lɨ kulusi-e kuto.» 37 Engʉ́ bini, Yesu asʉla kpekpeke. Anɨ atsia akpi.

38 Abhomʉ-o, lido* ɨnde adʉ agbo bhʉsʉ ’ngbé ’tɨ Ebhe-e asidha bhʉsʉ e bhisi má tsʉe nayie abhʉ́lá, akolo akuto! 39 Ngámá gba osʉdha kámá bini ɨnde adʉ bhʉ́la anɨ au lele maka anɨ akpi lɨe, anɨ atsia apa me: «Kpála ɨnde-e bha ndjʉ nako ne ndɨlɨ gba Ebhe kʉkʉlʉ!»

40 Olɨsɨ bini bini adʉ di oo. U adʉ atsia ’ngʉ́ bhomʉ-o mbo tsutsu. Bhʉ́ ká uo-o, a adʉ nanɨ Malɨa , kpála na gʉdhʉ na Magadala, Malɨa , ’hi Djodje ngauo ne Djakɨ bhe na makombi makombi-o, a la di-e Salome. 41 Nedhɨnga lɨ Yesu adʉ lɨe bhʉ́ Galilaya-a, olɨsɨ bhomʉ-o adʉ adhʉkʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. U atsia adʉ di ateteke anɨ. Olɨsɨ koko bhelé ɨnde ayie nanɨ ne anɨ bhʉ́ Yelusalema adʉ di oo.

Djodjefʉ azɨ Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 27:57-61; ne bhʉ́ Luk. 23:50-56; di ne bhʉ́ Dja. 19:38-42.)

42 A adʉ ɨbili tagolo. A abhaka la lɨe me a nde ekpɨ́ naleke lɨo ngʉ́ anokomɨa-a, a akʉnda napa me ekpɨ́ kala ekpɨ́ naguo gba omaYuda-a , 43 sʉka okpála na Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda ago. A adʉ ’lɨ anɨ me Djodjefʉ , kpála na gʉdhʉ na Alimatayo. A adʉ kpála nakpe makpe. Anɨ adʉ di adjeke Naʉ gba Ebhe-o . Anɨ atsia asia kpéke bua ngʉ́ nalɨ agba Pɨlatɵ ngʉ́ nanʉ ayo kuo Yesu. 44 Pɨlatɵ angamba naali nadje me Yesu akpi kolo akpi-o. Abhomʉ-o, anɨ aꞌɨ ngámá gba osʉdha-o. Anɨ atsia ayi anɨ me anɨ akpi ɨgɨnɨ bhʉtode i-e. 45 Pɨta nagie ’ngʉ́ tété ka ngámá gba osʉdha-a, Pɨlatɵ azɨba pɨ Djodjefʉ naha kuo Yesu. 46 Abhomʉ-o, Djodjefʉ akala daladeli ɨnde u amene e lɨ lene. Anɨ akɵ kuo Yesu lɨ kulusi-e kuto. Anɨ atsia agagala ne daladeli bhomʉ. Anɨ anʉ aꞌo bhʉ́ lata ɨnde adʉ me u nde adjɨ e bhʉ́ teme-o. Anɨ awawala ’ngbé teme lɨ bhɵbhɵ. 47 Malɨa, kpála na gʉdhʉ na Magadala ngauo ne Malɨa, ’hi Djodje adʉ atsia bɨlɨ u aꞌo anɨ lɨ e-o.

16

Yesu azuku

(Tsia bhʉ́ Mat. 28:1-8; ne bhʉ́ Luk. 24:1-12; di ne bhʉ́ Dja. 20:1-20.)

1 Lɨ ekpɨ́ naguo gba omaYuda akodho ’kpɨ́ lɨe, Malɨa , kpála na gʉdhʉ na Magadala, ne Malɨa , ’hi Djakɨ, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Salome, akala emʉ ɨnde bhʉ́ e ne mʉngotsi ngʉ́ nanʉ apulu kʉte kuo Yesu ne di. 2 Abhomʉ-o, bhʉ́ ’kpɨ́ yinga kɵkpɨ́ má bhɵ́-o, nedhɨnga lɨ ela adʉ akoto lɨe, u anʉ abhʉ́ lata. 3 U adʉ apa sʉnda o me: «A atʉ́mba teme ɨnde lɨ ’bhɵ lata-a pɨ nɨ́ da?» 4 Engʉ́ bini, u atsia ’kpɨ́ lɨe me-e, u au me teme bhomʉ-o atʉmba lɨe atʉmba. Abana a adʉ lɨe ngbéngbé.

5 U alɨ lɨe bhʉ́ lata-a, u au makombi bini ato ’ndjá yambu na bubu me anɨ nde adʉ lɨ pápá na kokpa. U atsia adje tsʉlʉ naali. 6 Engʉ́ bini, makombi bhomʉ-o apa pɨ uo me: «Yi adjé tsʉlʉ de. Yi ngagɨlɨ Yesu, kpála na Nadjaleta, ɨnde u agɨ nako e lɨ kulusi-o. Anɨ azuku. Anɨ sɨɨ ade. Yi tsia nga bɨlɨ nako u aꞌo anɨ lɨ e-o. 7 Yi nʉ pa mangbo pɨ omʉkpata gba anɨ di ne Piele me: ‹Anɨ akodho ’kpɨ́ pɨ yi bhʉ́ Galilaya kalanʉ. Yi aú anɨ oo maka anɨ apa nako pɨ yi lɨe ko.›» 8 Abhomʉ-o, u aze bhʉ́ lata-a ne holo kilidjo, anga mabhundja gba uo angbɨngɨ, kʉte uo atsia adʉ agʉkʉ. U tsia pa pɨ kpála de, anga u adʉ ne tsʉlʉ.

Yesu akoto lɨ Malɨa, kpála na gʉdhʉ na Magadala

(Tsia bhʉ́ Mat. 28:9-10; di ne bhʉ́ Dja. 20:11-18.)

[ 9 Lɨ Yesu azuku lɨe bhʉ́ ’kpɨ́ yinga kɵkpɨ-e, anɨ akoto ngaɨza lɨ Malɨa, kpála na gʉdhʉ na Magadala, ɨnde anɨ apandja nanɨ osisiti bua mananɨka bhʉ́ e-o.* 10 Malɨa anʉ napapa pɨ okpála ɨnde adʉ nanɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu-o. U adʉ ne lɨkabhu, u atsia adʉ di aku ’gbá. 11 Engʉ́ bini, lɨ okpála bhomʉ-o adje lɨe me anɨ ʉʉ, di ne me Malɨa au anɨ-e, u bhuka anɨ de.

Yesu akoto lɨ omʉkpata bhisi

(Tsia bhʉ́ Luk. 24:13-35.)

12 Pɨpɨta-a, Yesu asuno matá lɨe maka kpála koko pɨ omʉkpata bhisi ɨnde adʉ lɨ kpadjɨ ngʉ́ nanʉ akʉtɨ-o. 13 Abhomʉ-o, obhobhomʉ-o ago apa pɨ okoko-o. Engʉ́ bini, okoko bhuka uo de.

Yesu asuno lɨe pɨ omʉkpata ndjɨkpa ne ká bini

(Tsia bhʉ́ Mat. 28:16-20; ne bhʉ́ Luk. 24:36-49; ne bhʉ́ Dja. 20:19-23; di ne bhʉ́ Kul. 1:6-8.)

14 Lɨ soso-o, Yesu atsia asuno lɨe pɨ obhʉlʉ titima gba e ndjɨkpa ne ká bini-e me u nde ngazʉ ’he. Abhomʉ-o, anɨ atsia agbele ’dje uo ka ndɨ nabhuka di ne kpéke ’ndjɨ gba uo-o. Padhá de, anga u bhuka nanɨ okpála ɨnde au anɨ me anɨ nde azuku-o de. 15 Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi nʉ pɨ́la doto libhomu nakpokpo Bádha Ngali pɨ ndʉ okpála hana. 16 Kpála ɨnde abhúka-a, ɨnde asía la di batisimo-o, anɨ kóbho. Kpála bhende ɨ bhúka de-e, asía mangɨmbo. 17 A ɨnde-e ongʉ́ ɨnde adhʉ́kʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhende abhúka-o: u apándja osisiti bua bhʉ́ okpála ne ’lɨ ma, u agáma ’ngʉ́ bhʉ́ odikongʉ na mbɨa. 18 U ahólo okpʉlʉ ne ’kpa o. Ɨ dʉ di me u nde andjɨ elá na bhɵlɵ kpála-a, a améne ’he bini ngʉ́ uo de. U aꞌó ’kpa o pɨ́ ’ndjɨ okpála na kuo, lɨ okpála na kuo ango-o kóbho.»

19 Pɨta napa ongʉ́ bhomʉ-o pɨ uo-o, Ebhe aha Ngámá Yesu abhʉ́lá. Anɨ atsia adʉ kuto lɨ pá ’kpa Ebhe na kokpa. 20 Abhomʉ-o, omʉkpata-a atsia anʉ naao nakpokpo Bádha Ngali ne ndʉ bɨlɨ hana. Ngámá adʉ ateteke uo bhʉ́ okulu bhomʉ-o hana. Ongamba ’ngʉ́ ɨnde u adʉ amene e adʉ di asuno me nasuno ɨnde u ngasuno e-e, a ko ’ngʉ́ na paká.]

† 1:3 1:2-3 Tsia bhʉ́ Mal. 3:1; di ne bhʉ́ Ɨsa. 40:3.

* 1:14 1:14 Bhʉ́ obhuku koko-o mo obháka me u nde aye me «Bádha Ngali Naʉ gba Ebhe .» Tsia bhʉ́ Mlk. 6:17.

* 3:6 3:6 Okpála gba Elode: A ko okpála ɨnde adʉ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Elode. Tsia bhʉ́ Mat 22:16.

† 4:12 4:12 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 6:9-10.

† 7:7 7:6-7 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 29:13.

† 7:10 7:10 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 20:12; ne bhʉ́ Det. 5:16; ne bhʉ́ Ekɨ. 21:17; di ne bhʉ́ Lev. 20:9.

* 7:16 7:16 Lukuluku ɨnde-e, a bhʉ́ obhuku koko na didili u aye e bhʉ́ eli na giliki ade. [La bhʉ́ okoko-o, u aye me: «Kpála ɨnde ne djedje ngʉ́ nadje ’kpɨ́-e, anɨ de dje.»]

* 9:44 9:44 Lukuluku ɨnde-e, a bhʉ́ obhuku koko na didili u aye e bhʉ́ eli na giliki ade. [Oo, okɵkɵ́ maka bangili ɨnde ngazʉ kʉte kpála mumu de, djua bʉbʉlʉ la di-i de.]

† 9:46 9:46 Lukuluku ɨnde-e, a bhʉ́ obhuku koko na didili u aye e bhʉ́ eli na giliki ade. [Oo, okɵkɵ́ maka bangili ɨnde ngazʉ kʉte kpála mumu de, djua bʉbʉlʉ la di-i de.]

† 9:48 9:48 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 66:24.

† 10:6 10:6 Tsia bhʉ́ Dje. 1:27, 5:2.

† 10:8 10:7-8 Tsia bhʉ́ Dje. 2:24.

† 10:19 10:19 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 20:12-16; di ne bhʉ́ Det. 5:16-20.

* 10:25 10:25 Enʉ ɨnde lɨ Yesu abhʉ lɨe sɨ-e a ko samo. Lɨ pápá gba uo oo enʉ ɨnde adʉ nanɨ ngbéngbé ne samo.

* 11:2 11:2 Enʉ ɨnde sɨ-e a ko piga ’nʉ maka punda, uo la ndundundu u bɨbɨ di okpála.

† 11:9 11:9 Tsia bhʉ́ Ets. 118:25-26.

† 11:17 11:17 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 56:7; di ne bhʉ́ Djlm. 7:11.

† 11:26 11:26 Lukuluku ɨnde-e, a bhʉ́ obhuku koko na didili u aye e bhʉ́ eli na giliki ade. [Engʉ́ bini, ɨ dʉ me yi nde mbu lɨ okpála koko de-e, ’Dyɨ yi ɨnde abhʉ́lá-a ꞌé di osisiti ’ngʉ́ ɨnde yi amene e de.]

† 12:11 12:10-11 Tsia bhʉ́ Ets. 118:22-23.

† 12:30 12:30 Tsia bhʉ́ Det. 6:4-5.

† 12:31 12:31 Tsia bhʉ́ Lev. 19:18.

† 12:36 12:36 Tsia bhʉ́ Ets. 110:1.

† 13:14 13:14 Tsia bhʉ́ Dan. 9:27, 11:31, 12:11.

† 13:25 13:24-25 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 13:10, 34:4; ne bhʉ́ Edj. 32:7; di ne bhʉ́ Djl. 2:10, 3:4.

† 13:26 13:26 Tsia bhʉ́ Dan. 7:13.

* 14:3 14:3 Alabatele: A ko teme na mase naali ɨnde u abhobho oehe maka gɨlɨ lɨ e ko.

† 14:3 14:3 Nalade: A ko mʉngotsi ɨnde u amemene e lɨ ’kpá ulu. Tsia bhʉ́ Mat. 26:7.

‡ 14:26 14:26 Etsi: Etsi ɨnde sɨ-e, a ko bhende bhʉ́ bhuku na Etsi gba omaYuda ko. OmaYuda dʉ nanɨ alili lɨ ’so anokomɨa na Pasɨka. Tsia bhʉ́ Mat. 26:30.

† 14:27 14:27 Tsia bhʉ́ Djkl. 13:7.

§ 14:36 14:36 Kópo na lɨkabhu: Bhʉ́ eli na giliki-e, u aye bha me kópo.

† 14:62 14:62 Tsia bhʉ́ Ets. 110:1; di ne bhʉ́ Dan. 7:13.

† 15:28 15:28 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 53:12.

† 15:34 15:34 Tsia bhʉ́ Ets. 22:2.

* 15:38 15:38 ’Ngbé ’kpá bongo ɨnde sɨ-e, adʉ nanɨ agbo bhʉsʉ tɨna ’tɨ na bubu-o, ne bhende na bubu naali bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ko. Tsia bhʉ́ Ekɨ. 26:31-33, ne bhʉ́ Luk. 23:45, di ne bhʉ́ Ebe. 6:19.

* 16:9 16:9 Ongʉ́ nayie sɨ akólo bhʉ́ 16:20, a bhʉ́ obhuku koko na didili-e ade.

Luka

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Bádha Ngali
gba Yesu Kilisito maka lɨ

Luka

aye lɨe ko

Eli na kalanʉ

Bádha Ngali gba Yesu Kilisito maka lɨ Luka aye lɨe ngasuno Yesu maka Mʉkobho ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ me nɨ aha e pɨ piga gba omaƗsalaele la di ne pɨ ndʉ opiga na pɨ́la doto hana. Luka ngakpokpo me Bu Bhobua gba Ngámá-a aꞌɨ nanɨ Yesu ngʉbula nakpokpo Bádha Ngali pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ (4:18). La, Bádha Ngali ango-o abedhe ne ndjinga bhʉ́ e pɨ okpála ɨnde bhʉ́ o ne omʉlopolo gba o hana. Engʉ́ na ndjɨlɨ abhʉ́ bhuku gba Luka ngbéngbé ane la mane bhʉ́ oalo na kalanʉ ɨnde ngakpokpo ’ngʉ́ nago gba Yesu. Engʉ́ na djalɨ ango-o ane matá mane bhʉ́ ’so ’kpɨ́ nedhɨnga naꞌʉ ka Yesu abhʉ́lá. A ko bha Luka bini ɨnde akpokpo ’ngʉ́ bhʉ́ bhuku na Kulu gba obhʉlʉ titima gba Yesu pɨndjɨ nabhele a la di-e nayangba ka nabhuka bhʉ́ Kilisito pɨta naꞌʉ ka Yesu abhʉ́lá-o.

Bhʉ́ Bádha Ngali ɨnde-e, u ngagama ’ngʉ́ naali pɨndjɨ mayo, ne pɨndjɨ Bu Bhobua, ne pɨndjɨ kulu gba olɨsɨ bhʉ́ kulu gba Yesu, di ne lele maka lɨ Ebhe ngambu lɨ sisiti ’ngʉ́ gba okpála lɨe-o.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-4

Nazu lɨe ne nadʉ bhʉ́ ndɨlɨ lɨe gba Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála di ne Yesu 1:5 – 2:52

Kulu gba Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála 3:1-20

Batisimo di ne nale ɨnde lɨ Djabʉlʉ ale Yesu ne e-o 3:21 – 4:13

Kulu ɨnde lɨ Yesu amene e bhʉ́ ká okpála bhʉ́ Galilaya 4:14 – 9:50

Dhʉkʉ gba Yesu nayie bhʉ́ Galilaya ngʉ́ nanʉ abhʉ́ Yelusalema 9:51 – 19:27

Oekpɨ́ nasoso gba Yesu abhʉ́ Yelusalema 19:28 – 23:56

Nazuku gba Yesu, ne nakoto ka anɨ lɨ okpála, a la di-e naꞌʉ ka anɨ abhʉ́lá-o 24:1-53

1

Lita ’ngʉ́-o

1 Ndai ma na mʉkʉnda Tɨofile,

Okpála bhelé ale naye todʉ na ongʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́ bhʉ́ ká ya-o. 2 U aye ongʉ́ ango-o maka lɨ okpála ɨnde au nayie lɨ lilita-a, akpokpo pɨ ya lɨe ko. A ko okpála ɨnde adʉ nakpokpo eli gba Ebhe-o . 3 Kaka-a, ngama di-e, pɨta nagɨlɨ ’ngʉ́ tété má bhotobhoto nayie lɨ dʉdʉ-o, ma au ndjɨndjɨ me, ma kpokpo kúkú pɨ mʉ lɨ lelele, bhele kpála Tɨofile, maka lɨ ongʉ́ ango-o akodho ’kpɨ́ lɨe ko. 4 Ma kpokpo kúkú pɨ mʉ, amba mʉ mbɨla kʉkʉlʉ ’ngʉ́ na ongʉ́ ɨnde u asuno e pɨ mʉ ko.

Andjelu apa me u azú Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála

5 Bhʉ́ nedhɨnga lɨ Elode adʉ lɨe ’ngbé ngámá na ndu doto na Yudaya-a, dimandɵ bini gba Ebhe-e adʉ oo. A adʉ ’lɨ anɨ me Djakalɨa, anɨ adʉ bhʉ́ libi odimandɵ gba Abɨa. A adʉ ’lɨ wala anɨ me Alɨdjabhetɨ, anɨ adʉ bhʉ́ piga gba ’ngbé dimandɵ Alona. 6 Ndʉ uo bhisi hana adʉ bhʉ́ djila Ebhe ngbingbili. U atsia adʉ amene ndʉ lɨ́lɨ gba Ngámá Ebhe-e hana. 7 Engʉ́ bini, ndɨlɨ dʉ ka uo de, anga Alɨdjabhetɨ adʉ ne ɨzude. La di-e, u adʉ ndʉ o bhisi hana me u nde agbegbe.

8 Ekpɨ́ bini, Djakalɨa adʉ amene kulu na dimandɵ gba e kala Ebhe, anga adʉ ekpɨ́ na libi gba uo-o ngʉ́ namemene. 9 Maka lɨ odimandɵ adʉ amemene lɨe, Djakalɨa atsia asia ngasa ngʉ́ nanʉ natsulu mʉngotsi pɨ Ebhe abhʉ́ ’ngbé ’tɨ gba Ngámá Ebhe, bhʉ́ tɨtɨna na bubu-o. 10 Nedhɨnga anɨ adʉ atsutsulu lɨe, ndʉ okpála hana adʉ ayo Ebhe akilidjo.

11 Abhomʉ-o, kolo má gala me-e, andjelu gba Ngámá Ebhe-e akoto lɨ anɨ. Anɨ alʉ de bɨlɨ natsulu mʉngotsi-e ne lɨ pápá na kokpa. 12 Lɨ Djakalɨa au anɨ lɨe me-e, tsʉlʉ aholo amene anɨ, mabhundja gba anɨ-e atsia angbɨngɨ. 13 Engʉ́ bini, andjelu-o apa pɨ anɨ me: «Djakalɨa, mo odjé tsʉlʉ de, anga Ebhe adje nayo gba mʉ-o adje. Wala mʉ Alɨdjabhetɨ azú pɨ mʉ ndɨlɨ na bhobhoko. Mo ogísila ’lɨ anɨ me Djaa . 14 Mo odʉ́ ne djalɨ naali, lɨ okpála bhelé tsia kpí di djalɨ ka nazu anɨ-o. 15 Anɨ adʉ́ ’ngbé kpála bhʉ́ djila Ebhe. Anɨ ndjɨ́ vino de, anɨ ndjɨ́ di pandɨ na kpekpeke de. Anɨ abédhe ne Bu Bhobua me anɨ nde nga bha bhʉ́ ’bu ’hi e. 16 Anɨ agíe ongɨsɨ na Ɨsalaele bhelé lɨ pápá gba Ebhe, Ngámá gba o-o. 17 Anɨ adʉ́ amene kulu kala Ebhe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne bua di ne angu maka Polofeta Elɨya. Anɨ aléke engʉ́ sʉnda odyɨ ongɨsɨ ne ongɨsɨ gba o-o. Anɨ adjí mabhundja gba okpála na kpekpeke ’ndjɨ, u tsia kólo ngbingbili,† ngʉbula naleke okpála ɨnde bedhe pɨ Ebhe Ngámá.»

18 Abhomʉ-o, Djakalɨa ayi andjelu-o me: «Ma ambɨ́la la lele pɨ me a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o? Padhá de, anga ma agbe, wala ma akolo la di ne kalanga bhelé.» 19 Andjelu-o atsia agie pɨ anɨ me: «Ngama-a, ma ne Gabiele, ndʉ ’kpɨ́ hana ma dʉdʉ de Ebhe. Anɨ atima ma me ma go kpokpo bádha ngali ɨnde-e pɨ mʉ. 20 Engʉ́ bini, lɨ mʉ bhuka engʉ́ ma apa e pɨ mʉ-o lɨe de-e, kaka-a, ’bhɵ mʉ aní, mʉ tɨ́ da nagama ’ngʉ́ belegʉ de bini akólo lɨ ’kpɨ́ lɨ ongʉ́ ango-o améne lɨe lɨe ko. Engʉ́ ɨnde améne lɨe na paká lɨ nedhɨnga lɨ Ebhe aꞌo e-o.»

21 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, okpála adʉ adjeke Djakalɨa, u adʉ angamba ka anɨ adʉ abhue lɨe bhʉ́ ’tɨ Ebhe oo naali-o. 22 Anɨ akoto lɨe, anɨ ale nagama ’ngʉ́ pɨ uo pima. Abhomʉ-o, u atsia ambɨla me oo, anɨ au engʉ́ na ngangamba gba Ebhe-e au. Anɨ adʉ asuno ’ngʉ́ pɨ uo ne ’kpa e, anɨ tɨ da nagagama ne ’bhɵ e de.

23 Lɨ nedhɨnga na kulu gba anɨ andjia lɨe, anɨ atsia agie lɨe agba e. 24 Pɨta nedhɨnga bhomʉ-o, wala anɨ Alɨdjabhetɨ atsia abɨ ’bhɨ. Anɨ awo nga bha lɨe ngʉbula epe bhuluvue libhomu. Anɨ adʉ apa me: 25 «Tsia nga engʉ́ ɨnde lɨ Ngámá Ebhe amene e mʉma-o. Anɨ abhundja ma. Mbɨa ɨnde-e, anɨ aꞌe ehe ɨnde nako adʉ aha nʉmʉ mʉma bhʉ́ ká djila okpála aꞌe.»

Andjelu akpo ’ngʉ́ pɨndjɨ nazu Yesu

26 Lɨ ebhɨ gba Alɨdjabhetɨ akolo lɨe ne epe madhɨa-a, Ebhe atima andjelu Gabiele bhʉ́ kʉtɨ bini na ndu doto na Galilaya, ɨnde ’lɨ e me Nadjaleta.* 27 Anɨ atima anɨ gba tsangba bini ɨnde adʉ adjeke naha lɨe ne bhoko bini. A adʉ ’lɨ bhoko ango-o me Djodjefʉ , anɨ adʉ bhʉ́ piga gba ’ngbé ngámá Davidi. Tsangba ango-o, a adʉ ’lɨ anɨ me Malɨa . 28 Andjelu-o alɨ agba anɨ, anɨ atsia ayi anɨ me: «Mʉ oo! Ngamʉ ɨnde asia bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e , Ngámá Ebhe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne mʉ.» 29 Malɨa angamba ka eli bhomʉ-o naali. Anɨ adʉ ayi bua e me: «Ta nayi ɨnde-e pɨ?» 30 Abhomʉ-o, andjelu-o atsia apa pɨ anɨ me: «Malɨa, mo odjé tsʉlʉ de, anga mo osia bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e asia. 31 Tsia nga, mo obɨ́ ’bhɨ, mʉ zú ndɨlɨ na bhobhoko, mʉ tsia gísila ’lɨ anɨ me Yesu. 32 Anɨ adʉ́ ’ngbé kpála, u tsia dʉ́ aꞌɨ anɨ me, Ndɨlɨ gba Apɨ́ ’Kpɨ́. Ebhe Ngámá aꞌó me anɨ ʉ maka ogbi e Davidi. 33 Anɨ aʉ́ dʉdʉma ne dʉdʉma pɨ́ piga gba omaƗsalaele. Naʉ gba anɨ-e ndjía de.»

34 Malɨa atsia ayi andjelu-o me: «Engʉ́ ango-o améne lɨe lele pɨ? Padhá de, anga ma kʉnda nga naama bhoko de!» 35 Andjelu-o agie pɨ anɨ me: «Bu Bhobua agó pɨ́ mʉ, lɨ angu gba Ebhe Apɨ́ ’Kpɨ́ búku mʉ maka kulu zini. Kaka-a, ndɨlɨ ɨnde mo ozú e adʉ́ bubu, u atsia dʉ aꞌɨ́ anɨ me, Ndɨlɨ gba Ebhe. 36 Tsia nga okala mʉ Alɨdjabhetɨ di ne ebhɨ. Anɨ azú ndɨlɨ na bhobhoko, abana anɨ nde lɨe ne kalanga bhelé. Kpála nako u adʉ aꞌɨ e me ɨzude-o. Mbɨa ɨnde-e, ebhɨ gba anɨ-e ɨbili ne epe madhɨa, 37 anga kpéke da ’ngʉ́ pɨ Ebhe belegʉ ade bini.» 38 Abhomʉ-o, Malɨa atsia apa me: «Ma ne bali gba Ngámá. A ayo me ndʉ ’ngʉ́ mo opa e hana, a mene lɨe mʉma moko.» Pɨpɨta-a, andjelu-o atsia atapa.

Malɨa anʉ natsia Alɨdjabhetɨ

39 Bha bhʉ́ oekpɨ́ bhomʉ-o, Malɨa ayie, anɨ anʉ má gala bhʉ́ kʉtɨ bini na ndu doto na ndʉ ká eta na Yudaya. 40 Anɨ akolo lɨe oo, anɨ alɨ bhʉ́ ’tɨ gba Djakalɨa, anɨ atsia ayi Alɨdjabhetɨ. 41 Lɨ Alɨdjabhetɨ adje maka lɨ Malɨa ayi anɨ lɨe me-e, ndɨlɨ-e atsia atɨlɨ bhʉ́ ’bu anɨ. Abhomʉ-o, Alɨdjabhetɨ atsia abedhe ne Bu Bhobua. 42 Anɨ atsia asʉla kpekpeke me: «Ebhe aha bisagu pɨ mʉ ane ndʉ olɨsɨ hana, bisagu gba anɨ-e di pɨ́ ndɨlɨ ɨnde mo ozú e-o! 43 Ma ne da me ’hi Ngámá gba ma-a go tsia ma-a? 44 Tsia nga, lɨ nedhɨnga ɨnde ma adje maka mo oyi ma lɨe me-e, ndɨlɨ ɨnde bhʉ́ ’bu ma-a atɨlɨ ne djalɨ hana. 45 A ko djalɨ pɨ mʉ, ngamʉ ɵlɵ ɨnde abhuka! Padhá de, anga engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe apa e pɨ mʉ-o, améne lɨe mamene.»

Etsi gba Malɨa

46 Abhomʉ-o Malɨa atsia atoko Ebhe me:

«Bua ma ngadhɵgɵ Ngámá,

47 bua ma abedhe ne djalɨ pɨ Ebhe Mʉkobho gba ma-o,

48 anga anɨ abhundja ma, bali gba e-e ko.

A moko, nayie pɨ mbɨa ɨnde-e,

ndʉ opiga hana adʉ́ aꞌɨ ma me,

ma ne ɵlɵ ɨnde asia bisagu ka Ebhe,

49 anga Ebhe na Angu amene ongʉ́ na ngbengbengbe mʉma.

A ko Ebhe na bubu,

50 ndjinga gba anɨ-e ngadʉ dʉdʉma ne dʉdʉma pɨ okpála ɨnde ngakpe anɨ ko.

51 Anɨ amene ngbengbe ’ngʉ́ ne angu gba e-o.

Anɨ atsambala okpála na ’ngbé bua.

Anɨ atsia amene me mabhundja gba uo-o kolo padhá.

52 Anɨ akɵ ongbengbe ongámásɨ ne kuto,

anɨ atsia aꞌeꞌe okpála na padhá ne abhʉ́lá.

53 Anɨ aha ehe bhelé pɨ obhende adʉ ne gʉmʉ-o,

anɨ atsia agie obhʉlʉ tɨa ne ’kpa o padhá.

54 Anɨ ateteke omaƗsalaele, obalise gba e-o.

Anɨ ꞌɨlɨ ’to e de lɨ nasuno bádha ’ngʉ́ gba e ndʉ ’kpɨ́ hana,

55 maka nanɨ anɨ apa lɨe pɨ onguo ogbi nɨ́ Abalahama

ne opiga gba e-o.»

56 Malɨa asɨ ne Alɨdjabhetɨ masɨkpe de epe bata. Pɨpɨta-a, anɨ atsia agie lɨe agba e.

Alɨdjabhetɨ azu Djaa

57 Lɨ nedhɨnga nazu ka Alɨdjabhetɨ akolo lɨe, anɨ atsia azu ndɨlɨ na bhobhoko. 58 Lɨ okpála ɨnde asɨlɨ kʉtɨ dengo anɨ-e, di ne obhe na piga gba anɨ-e adje lɨe me, Ebhe adje bha ndjʉ ndjinga anɨ-e, u atsia adʉ akpi djalɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ.

59 Pɨta poso bini-e, u ago ngʉ́ nato ndɨlɨ-e bhʉ́ gandja. U adʉ akʉnda nagisila ’lɨ ’dyɨ anɨ Djakalɨa. 60 Abhomʉ-o, ’hi anɨ atsia apa me: «A mo-o ade, adʉ́ ’lɨ anɨ me Djaa.» 61 U atsia apa pɨ anɨ me: «Bhʉ́ piga gba mʉ-o, kpála bini ɨnde ne ꞌɨlɨ bhomʉ-o ade.» 62 Abhomʉ-o, u atsia amene ’kpa o pɨ ’dyɨ anɨ ngʉ́ nayi anɨ me anɨ akʉnda me u gisila ’lɨ ndɨlɨ-e pɨ. 63 Djakalɨa amene ’kpa e pɨ uo me u go pɨ nɨ́ ne pála ndula, anɨ atsia aye pépé me: «A ’lɨ anɨ me Djaa.» Ndʉ uo hana atsia angamba naali. 64 Bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, ’bhɵ anɨ abhulu, anɨ aholo nagama ’ngʉ́, di ne nadhɵgɵ Ebhe. 65 Abhomʉ-o, ndʉ okpála hana ɨnde asɨlɨ kʉtɨ lɨngo uo-o, aholo adje tsʉlʉ. Ngali na engʉ́ ango-o atsia aya bhʉ́ ndu doto na ndʉ ká eta na Yudaya libhomu. 66 Ndʉ okpála hana ɨnde adʉ adjedje-e, adʉ abhundja pépé, u atsia adʉ apa me: «Mbo! Ndɨlɨ ango-o, adʉ́-e maka da?» Angu gba Ebhe-e adʉ bha ndjʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ.

Djakalɨa akpokpo ngbengbe ’ngʉ́ gba Ebhe

67 Djakalɨa, ’dyɨ ndɨlɨ-e, abedhe ne Bu Bhobua. Abhomʉ-o, anɨ atsia aholo nakpokpo ’ngʉ́ maka polofeta me:

68 «A ayo me, u dhɵgɵ Ebhe,

Ngámá gba omaƗsalaele-o,

anga anɨ abhundja okpála gba e,

anɨ atsia agbegbe uo bhʉ́ bali.

69 Anɨ atima kpála na angu bini

bhʉ́ piga gba Davidi, bali gba e, ngʉ́ nakobho ya.

70 A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde anɨ apa nanɨ e didili bhʉ́ ’li obubu opolofeta gba e-o.

71 Anɨ apa nanɨ me, nɨ akóbho nɨ́ sa ’kpa ndʉ obhʉlʉ yala gba nɨ́-e hana,

di ne obhende ngakʉnda amene nɨ́ sisiti-o.

72 Anɨ adje ndjinga onguo ogbi nɨ́,

anɨ atsia abhundja di gandja na bubu gba e-o.

73 Silika nanɨ ɨnde anɨ atʉ e pɨ ogbi nɨ́ Abalahama-a,

anɨ améne pɨ nɨ́ mamene.

74 Pɨta nakobho nɨ́ sa ’kpa obhʉlʉ yala ngʉbula me nɨ́ améne kulu pɨ nɨ ne tsʉlʉ de,

75 amba nɨ́ dhɵgɵ nɨ ne bua nɨ́ hana.

Nɨ́ dʉ di bhʉ́ djila nɨ ngbingbili

ndʉ ’kpɨ́ hana bhʉ́ mʉkobho gba nɨ́-o.

76 Pɨ mʉ-o, ndɨka ma, u adʉ́ aꞌɨ mʉ me, polofeta gba Apɨ́ ’Kpɨ́,

anga mo onʉ́ kalanʉ

ngʉ́ naleke kpadjɨ gba Ebhe-o.

77 Mo osúno pɨ okpála gba anɨ-e me, anɨ aꞌé siti ’ngʉ́ ɨnde bhʉ́ uo-o maꞌe,

anɨ tsia kóbho di uo.

78 A ko anga Ebhe gba nɨ́-e abedhe ne ndjinga bedhe,

kaka-a, anɨ atíma zɨ ’kpɨ́ pɨ́ nɨ́ maka zɨ ’ndjɨ ’la na kɵkpɨ́.

79 Anɨ asúno lɨe pɨ obhende bhʉ́ biti di ne obhende ne tsʉlʉ kuo,

ngʉbula me nɨ́ dhʉkʉ lɨ kpadjɨ na guo ’ngʉ́ .»

80 Ndɨlɨ-e adʉ abhele, anɨ atsia adʉ asia kpéke bua. Anɨ adʉ nadʉ bhʉ́ omili bɨlɨ akolo lɨ ’kpɨ́ ɨnde anɨ asuno lɨe lɨe mbámbá pɨ omaƗsalaele ko.

2

Malɨa azu Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 1:18-25.)

1 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, Agosite, ’ngbé ngámá na Loma , aha lɨ́lɨ me u ye ’lɨ okpála hana ɨnde pɨ́la doto gba nɨ-o. 2 Gina naye ’lɨ okpála ango-o amene lɨe me Kiliniusɨ nde ne ’ngbé ngámá na Silia. 3 Ndʉ okpála hana adʉ anʉ me u ye ’lɨ o. Abhomʉ-o, kpála ne kpála atsia anʉ bhʉ́ kʉtɨ u azu anɨ bhʉ́ e ko.

4 Djodjefʉ ayie bhʉ́ kʉtɨ na Nadjaleta, bhʉ́ ndu doto na Galilaya, ngʉ́ nanʉ bhʉ́ ndu doto na Yudaya, bhʉ́ kʉtɨ ɨnde u aꞌɨ e me Beteleme. A ko bɨlɨ ɨnde u azu ’ngbé ngámá Davidi lɨe-o, anga ngaanɨ makpe, anɨ dʉ nanɨ bhʉ́ piga gba Davidi ko. 5 Anɨ anʉ oo me u ye ’lɨ nɨ, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Malɨa , ɵlɵ ɨnde anɨ adʉ adjeke naha e ko. Ɵlɵ ango-o adʉ ne ebhɨ. 6 U adʉ lɨe abhʉ́ Beteleme-e, ekpɨ́ nazu ka anɨ atsia akolo. 7 Anɨ azu ndɨlɨ na bhobhoko, gina ndɨlɨ gba e ko. Anɨ agagala anɨ ne bongo , anɨ atsia aseke anɨ bhʉ́ ehe nazʉ ’he gba onʉ, anga dabɨlɨ dʉ pɨ uo bhʉ́ ’tɨ gba ogomago-o de.

Andjelu akpokpo bádha ngali pɨ omʉlila gba okandɵlɵ

8 Bha bhʉ́ ndu doto bhomʉ-o, omʉlila gba okandɵlɵ adʉ asɨlɨ abhʉ́ ’gʉ ngʉ́ nalila onʉ gba o-o. 9 Andjelu gba Ebhe-e akoto lɨ uo. Sangu gba Ebhe-e asa uo ngbalina maka zɨ ’kpɨ́. Abhomʉ-o, u atsia adje tsʉlʉ naali. 10 Engʉ́ bini, andjelu-o apa pɨ uo me: «Yi adjé tsʉlʉ de, anga ma ago akpokpo pɨ yi bádha ngali ɨnde ahá djalɨ naali pɨ ndʉ okpála hana. 11 Nakɨ bhʉ́ kʉtɨ gba Davidi-e, u azu Mʉkobho pɨ yi. A ko Kilisito , Ngámá. 12 Yi tsia ’he ɨnde yi ambɨ́la anɨ ka e ko: yi abháka ndje ndɨlɨ u agagala e ne bongo, u atsia aseke e bhʉ́ ehe nazʉ ’he gba onʉ.» 13 Kolo má gala me-e, bhiti oandjelu ayie abhʉ́lá, u ago abhaka andjelu bhomʉ, u atsia adʉ adhɵgɵ Ebhe me:

14 «Sangu pɨ Ebhe ɨnde abhʉ́lá,

guo ’ngʉ́ gba anɨ-e dʉ pɨ́la doto pɨ okpála

ɨnde anɨ akʉnda o ko!»

Omʉlila anʉ abhʉ́ Beteleme

15 Lɨ oandjelu-o agie lɨo lɨe abhʉ́lá-a, omʉlila atsia apa sʉnda o me: «Nɨ́ nʉ kolo nga bha abhʉ́ Beteleme, amba nɨ́ u engʉ́ ɨnde akolo oo, engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe Ngámá asuno e pɨ nɨ́ ko.» 16 U anʉ bhʉ́ holo, u abhaka Malɨa, Djodjefʉ ne mboye ndɨlɨ-e me u nde aseke anɨ bhʉ́ ehe nazʉ ’he gba onʉ. 17 U au anɨ lɨe, u atsia akpokpo ’ngʉ́ ɨnde lɨ andjelu apa e pɨ uo pɨndjɨ mboye ndɨlɨ bhomʉ-o. 18 Ndʉ okpála hana ɨnde adje engʉ́ lɨ omʉlila adʉ apa e-e, angamba naali. 19 La-a, pɨ Malɨa, anɨ adʉ alila ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana lɨ bua e ndjɨndjɨ. Anɨ atsia adʉ abhundja pépé. 20 Pɨpɨta-a, omʉlila aholo nagie lɨo. U adʉ aha sangu pɨ Ebhe, u atsia adʉ di adhɵgɵ anɨ ngʉbula ndʉ ’ngʉ́ ɨnde u adje e ne bhende u au e hana, anga ndʉndʉ hana akodho ’kpɨ́ maka lɨ andjelu-o akpokpo pɨ uo lɨe ko.

U anʉ ne Yesu bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda

21 Bhʉ́ ekpɨ́ na madjɨna pɨta nazu anɨ-e, lɨ nedhɨnga nato anɨ bhʉ́ gandja akolo lɨe, u atsia agisila ’lɨ anɨ me Yesu. A bhomʉ-o ꞌɨlɨ ɨnde lɨ andjelu asuno e kala me ’hi anɨ bɨ ’bhɨ anɨ-o.

22 Lɨ nedhɨnga navʉlʉ lɨe pɨta nazu ka Malɨa akolo lɨe, maka lɨ lɨ́lɨ gba Moidje apa lɨe, u atsia anʉ ne ndɨlɨ-e bhʉ́ Yelusalema ngʉ́ naꞌo anɨ sa ’kpa Ngámá. 23 Padhá de, anga u aye bhʉ́ lɨ́lɨ gba Ngámá-a me: «Ndʉ ongɨsɨ na obhosɨbhosɨ na gigina hana, u aꞌó uo kpí pɨ Ngámá.†» 24 U atsia aha di makiso maka lɨ lɨ́lɨ gba Ngámá-a apa lɨe me: «A ayo naha bɵbhɵ bhisi. Ɨ dʉ mo-o de-e, mʉ de ha ongɨsɨ bɵbhɵ bhisi.»*

Simeona agie heni pɨ Ebhe ngʉ́ Yesu

25 Bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, kpála bini adʉ nanɨ bhʉ́ Yelusalema, a adʉ ’lɨ anɨ me Simeo. A ko nanɨ kpála na ngbingbili , anɨ adʉ amanga Ebhe. Anɨ adʉ adjeke nedhɨnga lɨ Ebhe aꞌé lɨkabhu gba omaƗsalaele lɨe ko. Bu Bhobua adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. 26 Abhomʉ-o, Bu Bhobua atsia apa nanɨ pɨ anɨ me, kala nakpi ka anɨ-e, anɨ aú ngaɨza Masɨya ɨnde lɨ Ngámá atima e-o. 27 Nedhɨnga lɨ okpála ɨnde azu Yesu ago ne anɨ lɨe ngʉ́ namene maka lɨ lɨ́lɨ apa lɨe lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-e, Bu Bhobua ato bhʉ́la Simeo abhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda. 28 Abhʉ́ ’tɨ Ebhe oo, anɨ aha ndɨlɨ-o, anɨ abɨ anɨ sa ’kpa e, anɨ atsia agie heni pɨ Ebhe me:

29 «Ngámá, mbɨa ɨnde-e, maka mo opa lɨe,

mʉ tɨ da naꞌo ma, bali gba mʉ-o, me ma nʉ ne guo ’ngʉ́,

30 anga ma au mʉkobho gba mʉ-o ne djila ma au.

31 Mʉkobho ɨnde mo otima e kala ndʉ okpála hana-o.

32 Anɨ adʉ́ eke pɨ omʉpagano.

Anɨ tsia dʉ́ sangu gba omaƗsalaele, okpála gba mʉ-o.»

33 ’Dyɨ Yesu ne ’hi Yesu angamba naali ka engʉ́ ɨnde u adʉ apa e lɨ anɨ-o. 34 Simeo ayo me Ebhe tuko bisagu pɨ́ uo, anɨ atsia apa pɨ Malɨa, ’hi Yesu me: «Ebhe abhʉ ndɨlɨ ɨnde-e ngʉbula me okpála bhelé bhʉ́ ká omaƗsalaele lɨ bhʉ́ mangɨmbo, amba Ebhe ꞌeꞌe matá okoko bhʉ́lá. Anɨ adʉ́ ehe ɨnde lɨ Ebhe ngasuno e, lɨ okpála bhelé tsia yála anɨ. 35 Kaka-a, anɨ agbé mabhundja ɨnde awo lɨe lɨ bua okpála bhelé-e bhʉ́ mbasʉ. La-a, pɨ mʉ makpe-e, lɨkabhu adʉ́ bua mʉ maka ngise má pʉʉ!»

Ana, polofeta na ɵɵlɵ

36 Polofeta bini na ɵɵlɵ adʉ di nanɨ oo. A adʉ ’lɨ anɨ me Ana, ndɨlɨ gba Fanʉele bhʉ́ piga gba Asela. Anɨ adʉ me anɨ nde agbe má dyuku! U amene nanɨ ne bhoko gba e ɨnde u aha lɨo ne e bhʉ́ ndɨlɨ-e kalanga mananɨka. 37 Pɨta nakpi ka ’ko anɨ-e, anɨ atsia ato ɵkɵ. Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, anɨ adʉ ɨbili ne kalanga ndjɨkpa madjɨna ne ká badha. Anɨ dʉ ayie bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a de. Anɨ adʉ amene kulu lɨe pɨ Ebhe sukpe ne ngbɨkpɨ. Anɨ adʉ atse ezʉ ngʉ́ nayo Ebhe. 38 Bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, ngaanɨ di-e, anɨ ago, anɨ atsia aholo adhɵgɵ Ebhe. Anɨ aholo akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ ndɨlɨ-e pɨ ndʉ okpála hana ɨnde adʉ adjeke me Ebhe gbegbe okpála na Yelusalema bhʉ́ lɨkabhu gba o ko.

U agie lɨo bhʉ́ Nadjaleta

39 Lɨ ’dyɨ Yesu ne ’hi Yesu andjia namene ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ lɨ́lɨ gba Ngámá apa e lɨe, u atsia agie lɨo bhʉ́ ndu doto na Galilaya, bhʉ́ kʉtɨ gba o na Nadjaleta-o. 40 Ndɨlɨ-e adʉ abhele, anɨ atsia adʉ abɨ angu. Ɨmbɨlangʉ gba anɨ-e atsia adʉ di abhulu lɨe. Bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e atsia adʉ di bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ.

Yesu bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda

41 Ndʉ kalanga hana, okpála ɨnde azu anɨ-e adʉ anʉ́ bhʉ́ Yelusalema ngʉ́ namene anokomɨa na Pasɨka . 42 Lɨ anɨ akolo lɨe ne kalanga ndjɨkpa ne ká bhisi-e, u atsia anʉ ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini maka u amemene lɨe ko. 43 Lɨ anokomɨa andjia lɨe, u aholo agie lɨo. Engʉ́ bini, ndɨlɨ-e Yesu atigala naae bhʉ́ Yelusalema me ’dyɨ anɨ ne ’hi anɨ nde mbɨla de. 44 U adʉ abhundja lɨe me anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obɨ o na kpadjɨ-e, u atsia adhʉkʉ ekpɨ́ bini libhomu. Pɨpɨta-a, u aholo nagɨlɨ anɨ bhʉ́ ká opiga gba o di ne bhʉ́ ká obɨ o-o. 45 U u la anɨ lɨe de-e, u atsia agie lɨo bhʉ́ Yelusalema ngʉ́ nagɨlɨ anɨ.

46 Bhʉ́ ’kpɨ́ na bata-a, u abhaka anɨ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda me anɨ nde adʉ bhʉ́ ká omʉsuno. Anɨ adʉ adje uo di ne nayiyi uo. 47 Ndʉ okpála ɨnde adʉ adje anɨ-e hana, adʉ angamba naali ka ɨmbɨlangʉ ɨnde anɨ adʉ agie engʉ́ ne e ko. 48 Lɨ okpála ɨnde azu anɨ au anɨ lɨe, u angamba naali. ’Hi anɨ atsia ayi anɨ me: «Ndɨka ma, mo omene ya mo-o ka nɨ? Tsia nga ya ne ’dyɨ mʉ-o, ya adʉ ɨgɨnɨ agɨlɨ mʉ me bua ya nde alʉ bha ndjʉ abhʉ́lá má gba!» 49 Engʉ́ bini, anɨ agie pɨ uo me: «Yi de ngagɨlɨ ma ngʉ́ nɨ? Yi mbɨla ɨgɨnɨ de me, a ayo me ma dʉ bhʉ́ ’tɨ gba ’dyɨ ma-a dɨ?» 50 Engʉ́ bini, u mbɨla nanɨ ta ’ngʉ́ ɨnde anɨ adʉ apa e pɨ uo-o de.

51 Pɨpɨta-a, anɨ atsia agie lɨe ne uo bhʉ́ Nadjaleta. Anɨ adʉ amene lɨ́lɨ gba uo-o. ’Hi anɨ adʉ alila ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana lɨ bua e ndjɨndjɨ. Anɨ atsia adʉ abhundja pépé. 52 Yesu adʉ abhele, ɨmbɨlangʉ gba anɨ-e adʉ di abhulu lɨe. Engʉ́ ɨnde anɨ adʉ amene e bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e, a adʉ anga lɨ Ebhe, di ne lɨ okpála naali.

3

Kulu gba Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála

(Tsia bhʉ́ Mat. 3:1-12; ne bhʉ́ Mlk. 1:1-8; di ne bhʉ́ Dja. 1:19-28.)

1-2 Pɨpɨta-a, Tibele akolo ’ngbé ngámá na Loma . Bhʉ́ kalanga na ndjɨkpa ne ká bhuluvue bhʉ́ naʉ gba anɨ-e, Djaa ndɨlɨ gba Djakalɨa, ɨnde adʉ nanɨ adʉ abhʉ́ ’gʉ-o, asia eli gba Ebhe . Nedhɨnga ango-o, Pose Pɨlatɵ adʉ alila ndu doto na Yudaya. Elode adʉ ngámá na ndu doto na Galilaya. Ndai anɨ Filipo atsia adʉ ngámá na ndu doto na Itule ne Talakonite. Lisaniasɨ atsia adʉ naae ngámá na Abilene. Bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, Ana ne uo ne Kaifa atsia adʉ obhelesɨ okpála gba odimandɵ gba Ebhe . 3 Abhomʉ-o, Djaa aholo adhʉkʉ bhʉ́ ’gʉ lɨngo ngade ’ngu na Djʉlʉdanɨ, anɨ atsia adʉ atotobhɨla me: «Yi dji bua yi, yi sia batisimo, amba Ebhe ꞌe siti ’ngʉ́ gba yi ko.» 4 Maka lɨ polofeta Ɨsaya, aye lɨe bhʉ́ bhuku gba e me:

«A ko kpála bini ɨnde ngatotobhɨla abhʉ́ ’gʉ me:

‹Yi leke kpadjɨ pɨ Ngámá,

yi lɨ okpadjɨ pɨ anɨ ngbingbili!

5 Ndʉ tsutsukudhu bɨlɨ sʉnda ongba ’ta hana abédhe lɨe.

Ndʉ oeta na ngbengbengbe ne obhe na djedjedje hana adjɨ́ lɨe,

ɨ kólo má gbata gbata!

Ndʉ kpadjɨ na gagala hana akólo ngbingbili.

Okpadjɨ na sisiti akólo babadha.

6 Lɨ ndʉ okpála hana tsia ú maka lɨ Ebhe ngakobho okpála lɨe ko!†›»

7 Abhomʉ-o, okpála bhelé adʉ ago abhaka Djaa ngʉbula nasia batisimo. Anɨ atsia adʉ ayi uo me: «Ngayi opiga kpʉlʉ ɨnde-e! A asuno pɨ yi da me yi kpe mangɨmbo gba Ebhe ɨnde ngago-o? 8 Ɨ dʉ mo-o, yi mene engʉ́ ɨnde asúno me yi adji bua yi kʉkʉlʉ! Yi adʉ́ abhundja bha lɨ bua yi de me, Abalahama ne ogbi yi. Padhá de, anga ma apa pɨ yi na paká me, teme yi ngau e ɨnde-e, Ebhe tɨ́ da nadjidji, ɨ tsia kólo odi Abalahama! 9 Maka ma ngapapa lɨe ɨnde-e, u aꞌo ngbakpa bhʉ́ li ndula-a ngʉ́ nadede aꞌo. Ndʉ ndula hana ɨnde ɨ lɨ lɨ́lɨ́ na babadha de-e, u adé, u tsia bhíke bhʉ́ djua.»

10 Abhomʉ-o, okpála ango-o atsia adʉ ayi anɨ me: «Ɨ dʉ mo-o, a ayo me ya mene pɨ?» 11 Anɨ atsia adʉ agie pɨ uo me: «Kpála bhende lɨ bongo na mbulu nde ka e bhisi-e, a ayo me anɨ ha bini pɨ kpála bhende lɨ bongo na mbulu nde ka e ade ko. Kpála bhende lɨ ezʉ nde ka e-e, a ayo me anɨ ha di mbo pɨ kpála bhende lɨ ezʉ nde ka e ade ko.» 12 Ondɵmbɨ na mandjandja ago di ngʉ́ nasia batisimo, u atsia ayi anɨ me: «Mʉsuno, a ayo me ya mene pɨ?» 13 Anɨ atsia agie pɨ uo me: «Yi ayó tɨa ane bhende lɨ lɨ́lɨ azɨba e de.» 14 Osʉdha atsia ayi di anɨ me: «A la ya-a, a ayo me ya mene naaya pɨ?» Anɨ atsia agie pɨ uo me: «Yi agbʉ́lʉ tɨa ka kpála bini ne kpéke, di ne eu de. Engʉ́ bini, yi mbɨla bha tɨa na kulu gba yi ko.»

15 Maka lɨ okpála adʉ adjeke nago ka Masɨya lɨe, u atsia adʉ ayi lɨo lɨ bua o pɨndjɨ Djaa me: «A ko ndi-e Masɨya ɨnde lɨ Ebhe atima e dɨ?» 16 Djaa atsia agie pɨ ndʉ uo hana me: «Ngama-a, ma ngabatisa naama yi ne engu. Engʉ́ bini, a ngago pɨta ma ne kpála. Kpála ango-o ane ma ne angu. Ma belegʉ ne tetele kpála ade ngʉbula me ma bhulu ekpʉ́ na malɵkɵ gba anɨ-o.* Anɨ abátisa yi ne Bu Bhobua di ne djua. 17 Anɨ aholo kakpa gba e sa ’kpa e ngʉ́ nape nguwa gba e-o. Anɨ apó bhʉ́la nguwa na babadha gba e bhʉ́ ngbokopi, engʉ́ la bini, anɨ tsia bú fufukudha-a bhʉ́ djua ɨnde lɨ kpála bini tɨ da nabʉlʉ e de.»

18 Djaa aha nanɨ lɨ́lɨ koko bhelé pɨ okpála. Bhʉ́bhʉ́-o, anɨ atsia adʉ akpokpo Bádha Ngali gba Ebhe-e pɨ uo. 19 Ngámá Elode aha nanɨ Elodiade, ɵlɵ gba ndai e-o.† Anɨ amene nanɨ matá di osisiti ’ngʉ́ koko bhelé. Kaka-a, Djaa atsia ambe bhʉ́ ’ndjɨ anɨ. 20 Abhomʉ-o, Elode amene matá siti ’ngʉ́ koko pépé, anɨ aha Djaa, anɨ atsia abhike anɨ bhʉ́ tɨkpʉ.

Djaa abatisa Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 3:13-17; di ne bhʉ́ Mlk. 1:9-11.)

21 Kala me Djaa lɨ bhʉ́ tɨkpʉ-o, anɨ abatisa ngaɨza ndʉ okpála hana. Abhomʉ-o, Yesu atsia asia di batisimo. Nedhɨnga lɨ Yesu adʉ akpokpo ’ngʉ́ ne Ebhe lɨe, kokpɨ́ abhulu lɨe, 22 u au Bu Bhobua ngakɵ pɨ́ anɨ maka bɵbhɵ. U atsia adje eli ayie abhʉ́lá apa me: «Mʉ ne ndɨlɨ gba ma na mʉkʉnda. Djalɨ lɨ bua ma ngʉ́ mʉ naali.»

Onguo ogbi Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 1:1-17.)

23 Yesu akpo nanɨ lita kulu gba e me anɨ nde ne kalanga masɨkpe de ndjɨkpa bata. Okpála adʉ abhundja naao me, a ko ndɨlɨ gba Djodjefʉ .

Djodjefʉ ndɨlɨ gba Eli,

24 Eli ndɨlɨ gba Matatɨ,

Matatɨ ndɨlɨ gba Levi,

Levi ndɨlɨ gba Maleki,

Maleki ndɨlɨ gba Djanai,

Djanai ndɨlɨ gba Djodjefʉ ,

25 Djodjefʉ ndɨlɨ gba Matatɨasɨ,

Matatɨasɨ ndɨlɨ gba Amosɨ,

Amosɨ ndɨlɨ gba Nauma,

Nauma ndɨlɨ gba Eseli,

Eseli ndɨlɨ gba Nagai,

26 Nagai ndɨlɨ gba Mata,

Mata ndɨlɨ gba Matatɨasɨ,

Matatɨasɨ ndɨlɨ gba Semeini,

Semeini ndɨlɨ gba Djoseke,

Djoseke ndɨlɨ gba Djoda,

27 Djoda ndɨlɨ gba Yoanana,

Yoanana ndɨlɨ gba Lesa,

Lesa ndɨlɨ gba Djelubabela,

Djelubabela ndɨlɨ gba Salatiele,

Salatiele ndɨlɨ gba Neli,

28 Neli ndɨlɨ gba Maleki,

Maleki ndɨlɨ gba Adi,

Adi ndɨlɨ gba Kosama,

Kosama ndɨlɨ gba Elemadama,

Elemadama ndɨlɨ gba Ele,

29 Ele ndɨlɨ gba Yesu,

Yesu ndɨlɨ gba Eliedjele,

Eliedjele ndɨlɨ gba Djolime,

Djolime ndɨlɨ gba Matatɨ,

Matatɨ ndɨlɨ gba Levi,

30 Levi ndɨlɨ gba Simeo,

Simeona ndɨlɨ gba Yuda,

Yuda ndɨlɨ gba Djodjefʉ ,

Djodjefʉ ndɨlɨ gba Djonama,

Djonama ndɨlɨ gba Eliakime,

31 Eliakime ndɨlɨ gba Melea,

Melea ndɨlɨ gba Mena,

Mena ndɨlɨ gba Matata,

Matata ndɨlɨ gba Natana,

Natana ndɨlɨ gba Davidi,

32 Davidi ndɨlɨ gba Yese,

Yese ndɨlɨ gba Obede,

Obede ndɨlɨ gba Boadja,

Boadja ndɨlɨ gba Salamona,

Salamona ndɨlɨ gba Nasone,

33 Nasona ndɨlɨ gba Aminadaba,

Aminadaba ndɨlɨ gba Adimina,

Adimina ndɨlɨ gba Aluni,

Aluni ndɨlɨ gba Edjelone,

Edjelone ndɨlɨ gba Peledje,

Peledje ndɨlɨ gba Yuda,

34 Yuda ndɨlɨ gba Yakobho,

Yakobho ndɨlɨ gba Ɨsaka,

Ɨsaka ndɨlɨ gba Abalahama,

Abalahama ndɨlɨ gba Tela,

Tela ndɨlɨ gba Naola,

35 Naola ndɨlɨ gba Seluga,

Seluga ndɨlɨ gba Lagau,

Lagau ndɨlɨ gba Pelege,

Pelege ndɨlɨ gba Ebele,

Ebele ndɨlɨ gba Sela,

36 Sela ndɨlɨ gba Kainame,

Kainame ndɨlɨ gba Alepakasada,

Alepakasada ndɨlɨ gba Seme,

Seme ndɨlɨ gba Nʉa,

Nʉa ndɨlɨ gba Lemeke,

37 Lemeke ndɨlɨ gba Matusalema,

Matusalema ndɨlɨ gba Enoka,

Enoka ndɨlɨ gba Yelede,

Yelede ndɨlɨ gba Malalele,

Malalele ndɨlɨ gba Kenana,

38 Kenana ndɨlɨ gba Enosa,

Enosa ndɨlɨ gba Sete,

Sete ndɨlɨ gba Adamʉ ,

Adamʉ ndɨlɨ gba Ebhe.

4

Djabʉlʉ ale Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 4:1-11; di ne bhʉ́ Mlk. 1:12-13.)

1 Pɨta lɨ Yesu abedhe lɨe ne Bu Bhobua-a , anɨ ayie lɨngo ’ngu na Djʉlʉdanɨ, Bu Bhobua atsia amba bhʉ́la anɨ abhʉ́ mili bɨlɨ. 2 Oo, Djabʉlʉ ale anɨ ngʉbula ekpɨ́ ndjɨkpa badha. Bhʉ́ oekpɨ́ bhomʉ-o, anɨ zʉ ’he de. Pɨpɨta-a, gʉmʉ aholo amene anɨ. 3 Abhomʉ-o, Djabʉlʉ atsia apa pɨ anɨ me: «Ɨ dʉ me mʉ nde ne Ndɨlɨ gba Ebhe-e, pa pɨ teme ɨnde-e me a dji lɨe, amba a kolo ezʉ.» 4 Yesu agie pɨ anɨ me: «Eli gba Ebhe-e apa me: ‹Kpála kóbho bha bini ka ezʉ de.†›»

5 Djabʉlʉ aha anɨ, anʉ ne anɨ apɨ́ ’ta. Anɨ asuno ndʉ ondende na doto pɨ anɨ hana, bhʉ́ nedhɨnga bedɨ bhomʉ. 6-7 Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Ebhe aha ndʉ angu, ne otɨa na ondende bhomʉ-o hana mʉma. Ma tɨ da nahaha pɨ kpála ɨnde ma akʉnda nahaha pɨ e. Ɨ dʉ me mʉ nde akikita lɨpʉkʉ mʉ kuto kala ma-a, ma ahá ndʉ angu ne otɨa na ondende bhomʉ-o hana pɨ mʉ.» 8 Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «Eli gba Ebhe-e apa me:

‹Dhɵgɵ Ebhe Ngámá gba mʉ,

amba mʉ toko bha bini anɨ kpi e kpi.†›»

9 Pɨpɨta-a, Djabʉlʉ aha anɨ, anʉ ne anɨ abhʉ́ Yelusalema. Anɨ aꞌo anɨ apɨ́ tulundjɨ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda, anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Ɨ dʉ me mʉ nde bha ndjʉ ne Ndɨlɨ gba Ebhe-e, ꞌulu, mʉ kɵ kuto, 10 anga eli gba Ebhe-e apa me:

‹Ebhe ahá lɨ́lɨ pɨ oandjelu gba e me, u lila mʉ. †›

11 La di matá:

‹U abɨ́ mʉ sa ’kpa o, amba mo otʉ́ ’dhʉ mʉ lɨ teme de.†›»

12 Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «Eli gba Ebhe-e apa la di me: ‹Mo olé Ebhe Ngámá gba mʉ-o de.†›»

13 Pɨta lɨ Djabʉlʉ andjia nale Yesu lɨe ne ndʉ kpadjɨ hana-a, anɨ atsia aꞌo ka anɨ ngʉ́ nadjeke nedhɨnga koko.

Yesu agie lɨe bhʉ́ Galilaya

(Tsia bhʉ́ Mat. 4:12-17; di ne bhʉ́ Mlk. 1:14-15.)

14 Abhomʉ-o, Yesu atsia agie lɨe bhʉ́ ndu doto na Galilaya, bhʉ́ angu gba Bu Bhobua. Ndʉ okpála hana aholo nakpokpo ’ngʉ́ gba anɨ-e bhʉ́ ndu doto bhomʉ-o libhomu. 15 Anɨ adʉ asuno bhʉ́ oetɨ gba uo nadje lɨ́lɨ gba Moidje-o . Ndʉ okpála hana atsia adʉ adhɵgɵ anɨ.

Yesu anʉ bhʉ́ Nadjaleta

(Tsia bhʉ́ Mat. 13:53-58; di ne bhʉ́ Mlk. 6:1-6.)

16 Pɨpɨta-a, anɨ atsia anʉ bhʉ́ Nadjaleta, kʉtɨ ɨnde anɨ abhele bhʉ́ e-o. Lɨ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda-a , anɨ alɨ bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje maka anɨ adʉ amemene lɨe ko. Anɨ ayie bhʉ́lá ngʉ́ natanga eli gba Ebhe-e pɨ okpála. 17 Abhomʉ-o, u atsia aha bhuku gba polofeta Ɨsaya pɨ anɨ. Anɨ abhulu bhuku-o, anɨ atsia agɨlɨ bɨlɨ u aye lɨe me:

18 «Bua gba Ngámá-a bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma.

Anɨ abhʉ ma ngʉ́ nanʉ nakpokpo Bádha Ngali pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ.

Anɨ atima ma ngʉ́ natobhɨla pɨ obalise me, u azé bhʉ́ bali gba o-o maze,

pɨ okpála ɨ u ’kpɨ́ de-e me, u aú matá ’kpɨ́ mau.

Anɨ atima ma di ngʉ́ napandja obhende bhʉ́ mbolo sa ’kpa obhende ngato mbolo lɨ uo-o.

19 Ngama-a, ma akpókpo pɨ okpála me nedhɨnga ɨnde lɨ Ebhe adjé ndjinga uo lɨe akolo.†»

20 Pɨta lɨ Yesu andjia natatanga lɨe, anɨ agagala bhuku-o, anɨ atsia agie pɨ kpála na kulu-o. Abhomʉ-o, anɨ aha lɨe adʉ kuto. Ndʉ okpála ɨnde adʉ bhʉ́ ’tɨ oo hana abanga djila o lɨ anɨ. 21 Anɨ atsia aholo napa pɨ uo me: «Engʉ́ ɨnde yi adje e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e lɨ bɨlɨ bhomʉ-o, amene lɨe nakɨ amene.» 22 Ndʉ okpála hana adʉ angamba lɨ Yesu naali. U atsia adʉ azɨba eli na bádha bhʉ́ ’bu ɨnde anɨ adʉ akpokpo e-o. Abhomʉ-o, u atsia adʉ apa me: «A ɨnde-e ndɨlɨ gba Djodjefʉ-o dɨ?»

23 Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ma ambɨla na paká me yi apá mʉma gbitaku ɨnde me: ‹Mʉtɨa, kobho lɨmʉ ne tɨtɨ mʉ.› Yi tsia pá di mʉma me: ‹Ya adje ndʉ ’ngʉ́ ɨnde mo omene e bhʉ́ Kapalanauma-a hana. Mene nga la di ngua ’ngʉ́ ango-o bhʉ́ kʉtɨ mo obhele bhʉ́ e ko.›» 24 Anɨ atsia apa matá pɨpɨta-a me: «A moko, ma apa pɨ yi me, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́, okpála zɨzɨba polofeta bhʉ́ kʉtɨ gba e belegʉ de bini.

25 Ma apa pɨ yi na paká me, oɵkɵsɨ na olɨsɨlɨsɨ adʉ nanɨ bhelé bhʉ́ ká omaƗsalaele lɨ nedhɨnga gba polofeta Elɨya. Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, ebha dhɨ nanɨ-ɨ de ngʉbula kalanga bata ne epe madhɨa. Kaka-a, adyɨndɨ na ngbéngbé atsia alɨ bhʉ́ doto ango-o libhomu. 26 Engʉ́ bini, Ebhe tima nanɨ Elɨya ngʉ́ nateteke sʉka oɵkɵsɨ bhomʉ-o bini de. Anɨ atima bha bini anɨ gba ɵkɵ bini na gandji kʉtɨ na Salepeta bhʉ́ ndu doto na Sidona. 27 Matá-a, okpála na kába adʉ di nanɨ bhelé bhʉ́ ká omaƗsalaele lɨ nedhɨnga gba polofeta Elisa. Engʉ́ bini, Ebhe kobho nanɨ sʉka uo de, bha bini Namana, gandji kpála na Silia.»

28 Lɨ ndʉ okpála hana ɨnde adʉ bhʉ́ ’tɨ oo adje ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, u ake ’ngʉ́ lɨo naali. 29 U ayie bhʉ́lá, u agbe anɨ bhʉ́ ’tɨ bhomʉ-o, u agbele anɨ apɨ́ ’ta ɨnde u ayiki gʉdhʉ gba o pɨ́ e-o. U amene nanɨ mo-o ngʉ́ nandjimba anɨ akuto. 30 Engʉ́ bini, anɨ akodho bha ’kpɨ́ bhʉ́ ká uo oo, anɨ atsia atapa.

Yesu akobho kpála lɨ siti bua adʉ ato mbolo lɨe

(Tsia bhʉ́ Mlk. 1:21-28.)

31 Abhomʉ-o, Yesu anʉ bhʉ́ Kapalanauma, kʉtɨ bini na ndu doto na Galilaya. Anɨ atsia adʉ asuno pɨ okpála bhʉ́ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda-o. 32 U adʉ nangamba lɨ ngua nasuno gba anɨ-o, anga anɨ adʉ nasuno ne angu gba Ebhe. 33 Bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje oo, kpála bini lɨ siti bua adʉ nato mbolo lɨe, aholo asʉsʉla kpekpeke me: 34 «Aa! Yesu, kpála na Nadjaleta, mo okʉnda namene ngʉ́ ya pɨ? Mo ogo ngʉ́ nabhili ya? Ma mbɨla mʉ hana, mʉ ne kpála na bubu ɨnde lɨ Ebhe atima e ko!» 35 Yesu atsia ambe bhʉ́ ’ndjɨ anɨ me: «Gbite ’bhɵ mʉ, amba mʉ koto la di bhʉ́ kpála bhomʉ!» Siti bua-a agʉ ꞌi kpála ango-o kuto má gbwe, bhʉ́ ká djila ndʉ okpála ɨnde adʉ oo hana. Anɨ akoto bhʉ́ anɨ, engʉ́ bini anɨ mene anɨ sisiti de. 36 Ndʉ okpála hana angamba, u atsia adʉ ayi lɨo sʉnda o me: «A ɨnde-e mangua eli dho? Anɨ ngaha lɨ́lɨ ne kpéke, di ne angu pɨ osisiti bua, uo ngaze bhʉ́ okpála!» 37 Okpála atsia adʉ apa ’ngʉ́ gba Yesu-o bhʉ́ ndʉ okʉtɨ bhomʉ-o hana.

Yesu akobho okpála bhelé na kuo

(Tsia bhʉ́ Mat. 8:14-17; di ne bhʉ́ Mlk. 1:29-34.)

38 Lɨ Yesu ayie lɨe bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje-e, anɨ atsia anʉ alɨ bhʉ́ ’tɨ gba Simo. A abhaka me a nde lɨ ’hi wala Simo ne kpéke bandjɨ. Abhomʉ-o, u atsia ayo ka Yesu me anɨ kobho anɨ. 39 Anɨ ago alʉ pɨ anɨ, anɨ ambe bhʉ́ ’ndjɨ bandjɨ-o. Abhomʉ-o, bandjɨ-e atsia ayie lɨ anɨ. Anɨ ayie bhʉ́lá kolo má gala, anɨ atsia aholo nalʉ ’zʉ pɨ uo.

40 Lɨ ela atɨ lɨe, ndʉ okpála hana ɨnde adʉ ne okpála na kuo ngangá agba o-o, abha uo, u atsia ago ne uo pɨ Yesu. Anɨ aꞌo ’kpa e pɨ́ ’ndjɨ uo bini ne bini, u atsia akobho ndʉ o hana. 41 Osisiti bua aze di bhʉ́ okpála na kuo bhelé. Osisiti bua ango-o atsia adʉ asʉsʉla me: «Mʉ ne Ndɨlɨ gba Ebhe!» Engʉ́ bini, Yesu adʉ ambe bhʉ́ ’ndjɨ uo. Anɨ atsia adʉ di agbite kpadjɨ pɨ uo me u agama ’ngʉ́ de, anga u adʉ ambɨla hana me a ko Masɨya ɨnde lɨ Ebhe atima e ko.

Yesu akpokpo Bádha Ngali bhʉ́ ndu doto na Yudaya

(Tsia bhʉ́ Mlk. 1:35-39.)

42 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, anɨ akoto bhʉ́ kʉtɨ bhomʉ, anɨ atsia atapa bhʉ́ mili bɨlɨ. Bhiti okpála aholo nagɨlɨ anɨ. U au anɨ lɨe, u aholo akikiliki lɨo pɨ anɨ me: «Mo oꞌó ká ya de, nɨ́ tigala ne yi sɨ-ɨ.» 43 Engʉ́ bini, Yesu apa pɨ uo me: «A ayo me ma anʉ di nakpokpo Bádha Ngali Naʉ gba Ebhe-e bhʉ́ okʉtɨ koko, anga Ebhe atima ma ngánga.» 44 Abhomʉ-o, anɨ atsia adʉ akpokpo Bádha Ngali bhʉ́ otɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje na ndu doto na Yudaya-o.

5

Yesu aꞌɨ omʉkpata na gigina

(Tsia bhʉ́ Mat. 4:18-22; di ne bhʉ́ Mlk. 1:16-20.)

1 A akolo ekpɨ́ bini, Yesu adʉ lɨngo ekpɵ na Genedjaleta.* Bhiti okpála asʉlʉ de anɨ má wakaka ngʉ́ nadje ’li Ebhe. 2 Anɨ au zabʉ bhisi lɨngo ’ngu me obhʉbhʉlʉ-o nde aze, u nde ngavʉlʉ onado gba o na sungu-o. 3 Yesu atsia aꞌʉ bhʉ́ sʉsʉka bini, bhende gba Simo-o. Do anɨ pɨ Simo me: «Yie lɨngo ’gɵ-o, amba mʉ dyudyo lɨmʉ mbo ne abhʉ́ ’ngu.» Yesu atsia adʉ bhʉ́ zabʉ-o kuto. Anɨ aholo nasuno pɨ bhiti okpála bhomʉ-o. 4 Anɨ andjia nagama ’ngʉ́ lɨe, anɨ atsia apa pɨ Simo me: «Dyudyo zabʉ-o apɨ́ tsiba, amba ngayi ne obɨ mʉ-o, yi bala onado gba yi-e bhʉ́ ’ngu ngʉ́ naholo osungu-o.»

5 Simo agie pɨ anɨ me: «Mʉsuno, ya amene kulu sukpe ɨnde-e libhomu, ya holo belegʉ sungu de bini. Engʉ́ la bini, ka ’li mʉ-o, ya abhíke onado-o bhʉ́ ’ngu mabhike.» 6 U abala onado lɨe bhʉ́ ’ngu-o, u atsia aholo osungu bhelé. Kaka-a, onado gba uo-o aholo natsotsolo. 7 Abhomʉ-o, u amene ’kpa o pɨ obɨ o ɨnde adʉ bhʉ́ zabʉ koko ngʉ́ naꞌɨ uo me, u go ha mbo ’kpa o pɨ o. Obhobhomʉ-o ago, u abebedhe ozabʉ bhisi-e ne osungu bedhebedhe. Kaka-a, ozabʉ atsia aholo nalinda bhʉ́ ’ngu.

8 Lɨ Simo Piele au lɨe mo-o, anɨ atɨ bhʉ́ li ’dhʉ Yesu, anɨ atsia apa me: «Ngámá, gbe lɨmʉ de ma ne sidi, anga ma ne siti kpála!» 9 Anɨ apa mo-o, anga ngauo ne obɨ e, u angamba nanɨ naali ka bhiti osungu ɨnde u aholo e ko. 10 Djakɨ ne Djaa , ongɨsɨ gba Djebedayo ɨnde adʉ amene bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Simo-o, angamba bhadi moko. Engʉ́ bini, Yesu apa pɨ Simo me: «Mo odjé tsʉlʉ de, anga nayie pɨ mbɨa ɨnde-e, mʉ dʉ́ matá agɨlɨ osungu de, engʉ́ bini, mo odʉ́ ɨbili agɨlɨ okpála pɨ Ebhe.» 11 Abhomʉ-o, u agbele ozabʉ gba o apɨ́ ’gɵ. U aꞌo ka ndʉ ’he gba o hana, u atsia anʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu.

Yesu akobho kpála na kába

(Tsia bhʉ́ Mat. 8:1-4; di ne bhʉ́ Mlk. 1:40-45.)

12 A akolo ekpɨ́ bini, Yesu adʉ bhʉ́ kʉtɨ bini na ndu doto na Galilaya, kpála bini ɨnde lɨ kába atsotsolo kʉte e hana-a, akoto. Lɨ anɨ au Yesu lɨe, anɨ ago atɨ kala anɨ, anɨ atʉ bhʉ́la e ne kuto, anɨ atsia alopolo lɨe pɨ anɨ me: «Ngámá, ɨ dʉ me mʉ nde akʉnda-a, mʉ tɨ da nakobho ma.» 13 Yesu aha ’kpa e aꞌo lɨ anɨ. Anɨ atsia apa me: «Ma akʉnda moko, kokobho!» Abhomʉ-o, kába agʉlʉ bha kolo lɨ kʉte kpála ango-o hana maka ndjombe. 14 Yesu atsia aha lɨ́lɨ pɨ anɨ me: «Mo opá belegʉ engʉ́ ɨnde-e pɨ kpála bini de. Engʉ́ bini, nʉ suno bha lɨmʉ pɨ dimandɵ gba Ebhe maka lɨ kʉte mʉ nde lɨe ko. Pɨpɨta-a, amba mʉ ha makiso maka lɨ lɨ́lɨ gba Moidje apa lɨe, ngʉbula napana pɨ ndʉ okpála hana me mo okobho.» 15 Abana mo-o, engʉ́ gba Yesu adʉ bha ayangba ne kalanʉ. Okpála bhelé adʉ ago apo bhʉ́la o de anɨ ngʉ́ nadje anɨ, ne di me anɨ kobho o ne okuo gba o-o. 16 Engʉ́ la bini, anɨ adʉ anʉ bhʉ́ omili bɨlɨ. Oo, anɨ atsia adʉ akpokpo ’ngʉ́ ne Ebhe.

Yesu akobho dʉkuto

(Tsia bhʉ́ Mat. 9:1-8; di ne bhʉ́ Mlk. 2:1-12.)

17 Ekpɨ́ bini, Yesu adʉ asuno pɨ okpála. OmʉFalisai koko ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje ɨnde ayie nanɨ bhʉ́ ndʉ okʉtɨ hana na ndu doto na Galilaya ne Yudaya, di ne bhʉ́ ’ngbé gʉdhʉ na Yelusalema adʉlʉ de anɨ. Ne angu gba Ebhe-e, anɨ atsia adʉ akobho okpála na kuo. 18 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, okpála koko ago ne dʉkuto bini me u nde abɨ anɨ pɨ́ kalagba. U adʉ nagɨlɨ kpadjɨ ngʉ́ nato anɨ abhʉ́ ’tɨ, amba u ꞌo anɨ kala Yesu. 19 Engʉ́ bini, u ale nalɨ ne anɨ abhʉ́ ’tɨ pima ka lɨ okpála adʉ lɨe bhelé-o. Abhomʉ-o, u atsia aꞌʉ ne anɨ apɨ́ ’ngbʉ ’tɨ. U adʉ gudho lɨ ’ngbʉ ’tɨ-e má vuu! U atsia akɵ anɨ ne ekpʉ́ tété ne kalagba gba e hana bhʉ́ ká okpála kala Yesu. 20 Lɨ Yesu ambɨla lɨe me okpála bhomʉ-o abhuka nɨ na paká-a, anɨ atsia apa pɨ kpála na kuo-o me: «Olia ma, ma aꞌe osisiti ’ngʉ́ gba mʉ-o aꞌe.»

21 Lɨ omʉsuno na lɨ́lɨ di ne omʉFalisai adje ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, u atsia aholo nabhundja me: «Kpála ɨnde ngasobho Ebhe me-e, a ko nga naae da? A tɨ da naꞌe siti ’ngʉ́ gba okpála da, bha bini Ebhe ngae kpi e kpi dɨ?» 22 Yesu ambɨla mabhundja gba uo lɨe, anɨ apa pɨ uo me: «Yi ngabhundja lɨ bua yi mo-o ka nɨ? 23 Ne napa me, ‹Ma aꞌe osisiti ’ngʉ́ gba mʉ aꞌe›, ne napa me, ‹Yie bhʉ́lá, amba mʉ dhʉkʉ-o› a ane ne bhʉkʉ ne bhedho? 24 Engʉ́ bini, ma akʉnda me yi mbɨla me ngama, Ndɨlɨ gba kpála-a, ma ne angu pɨ́la doto ngʉ́ naꞌe siti ’ngʉ́.» Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ dʉkuto-o me: «Ma apa pɨ mʉ me yie bhʉ́lá, ha dabɨlɨ gba mʉ-o, amba mʉ gie lɨmʉ agba mʉ!» 25 Kolo má gala me-e, kpála bhomʉ ayie bhʉ́lá bhʉ́ ká djila ndʉ okpála hana, anɨ aha dabɨlɨ ɨnde anɨ de asɨ pɨ́ e, anɨ atsia agie lɨe agba e me anɨ nde ngadhɵgɵ Ebhe. 26 Ndʉ okpála hana adʉ angamba naali. U abedhe ne tsʉlʉ bedhe, u adʉ adhɵgɵ Ebhe, u atsia adʉ apa me: «Ya au nakɨ ongʉ́ na ngangamba!»

Yesu aꞌɨ Levi

(Tsia bhʉ́ Mat. 9:9-13; di ne bhʉ́ Mlk. 2:13-17.)

27 Pɨpɨta-a, Yesu akoto kilidjo, anɨ atsia au ndɵmbɨ bini na mandjandja, adʉ ’lɨ anɨ me Levi,† anɨ nde adʉ kuto bhʉ́ bilo gba e-o. Yesu apa pɨ anɨ me: «Kpata ma.» 28 Levi ayie bhʉ́lá, anɨ aꞌo ka ndʉ ’he hana, anɨ atsia akpata Yesu.

29 Pɨpɨta-a, Levi atsia amene ’ngbé anokomɨa pɨ Yesu abhʉ́ ’tɨ gba e. Ondɵmbɨ na mandjandja bhelé di ne okpála koko adʉ nazʉ ’he ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini. 30 OmʉFalisai di ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba o adʉ nadi mʉtokono, u atsia ayi omʉkpata gba Yesu-o me: «Ka nɨ yi ngazʉ ’he ne nandjɨ vino lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ondɵmbɨ na mandjandja di ne okpála na sisiti-e?» 31 Yesu atsia agie pɨ uo me: «Okpála bhende lɨ kuo nde lɨ o ade-e, u ne gʉmʉ mʉtɨa ade. Engʉ́ bini, obhende ɨnde lɨ o ne kuo ne gʉmʉ mʉtɨa ngao. 32 Ma go ngʉ́ naꞌɨ okpála bhende ngbingbili-e de. Engʉ́ bini, ma ago ngʉ́ naꞌɨ obhende na sisiti-o, ngʉbula me u dji bua o.»

Yesu akpo ’ngʉ́ pɨndjɨ natse ezʉ ngʉ́ nayo Ebhe

(Tsia bhʉ́ Mat. 9:14-17; di ne bhʉ́ Mlk. 2:18-22.)

33 Okpála bhomʉ-o apa pɨ anɨ me: «Omʉkpata gba Djaa di ne obhende gba omʉFalisai ngatse ezʉ pɨko ngʉ́ nayo Ebhe. Engʉ́ bini, obhende gba mʉ-o la bha naao ngazʉ ’he ne nandjɨ vino.» 34 Yesu agie pɨ uo me: «Yi abhundja naayi me yi tɨ da naholo omaha ’ko ɵlɵ ne kpéke ngʉ́ natse ezʉ me ’ko ɵlɵ-o nde nga bha bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo? 35 Nedhɨnga koko akólo makolo, nedhɨnga ɨnde lɨ okpála adhépe ’ko ɵlɵ-o lɨe bhʉ́ ká uo-o. Lɨ oekpɨ́ ango-o, u tsia tsé la ’zʉ.»

36 Yesu atsia aha di gbitaku ɨnde-e pɨ uo me: «Kpála bini tɨ́ da nasidha bongo na mbɨa, anɨ tsia há pápála-a ngʉ́ nadʉdʉ lɨ bongo na didili de. Anɨ mene mo-o, lɨ bongo na didili-e sídha, la di-e, pála bongo na mbɨa lé ne bhe na didili-e de. 37 Kpála bini tɨ da naꞌo vino na mbɨa bhʉ́ odidili dhudhu na ko ’nʉ de. Anɨ mene mo-o, lɨ vino na mbɨa bɨ́ ’fu, ɨ ʉ́pa odidili dhudhu-o. Pandɨ-e túko, lɨ odhudhu-o tsia síti di. 38 Engʉ́ bini, a ayo naꞌo vino na mbɨa bhadi bhʉ́ odhudhu na mbɨa!‡ 39 Ɨ dʉ me kpála bini nde andjɨ pandɨ na didili andjɨ-e, anɨ kʉ́nda matá pandɨ na mbɨa de, anga anɨ pá me: ‹Pandɨ na didili-e ane ne bádha.›»

6

Yesu azɨba me nɨ ne ngámá pɨ́ ’ndjɨ ekpɨ́ naguo gba omaYuda

(Tsia bhʉ́ Mat. 12:1-8; di ne bhʉ́ Mlk. 2:23-28.)

1 Ekpɨ́ bini naguo gba omaYuda-a, Yesu ne omʉkpata gba e adʉ akodho ’kpɨ́ bhʉ́ ngu ’zʉ ɨnde u aꞌɨ e me ngano. Omʉkpata gba anɨ-e aholo akodho ’ndjɨ ’ndjɨ, atutuluba sa-tɨkpa o, u atsia adʉ nazʉzʉ.* 2 OmʉFalisai koko ayi uo me: «Yi ngamene bhomʉ-o nɨ? Lɨ́lɨ gba nɨ́-e zɨba namene kulu bhʉ́ ’kpɨ́ naguo de.» 3 Yesu atsia agie pɨ uo me: «Yi atanga ndjɨndjɨ bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e , engʉ́ nanɨ lɨ Davidi amene e? Ekpɨ́ bini, ngaanɨ ne omaha e, u adʉ lɨe ne gʉmʉ-o, 4 anɨ alɨ nanɨ bhʉ́ ’tɨ Ebhe. Anɨ aha mapa ɨnde u aꞌo e ngʉ́ nadhɵgɵ Ebhe-e, anɨ azʉ. Anɨ atsia aha di pɨ omaha e, abana lɨ lɨ́lɨ gba nɨ́-e apa lɨe me azʉ́ bha mapa ango-o ne odimandɵ-o .» 5 Yesu atsia apa matá pɨ uo me: «Yi mbɨla me ngama, Ndɨlɨ gba kpála-a, ma ne ngámá pɨ́ ’ndjɨ ekpɨ́ naguo.»

Yesu akobho kpála lɨ ’kpa e adʉ ne eze

(Tsia bhʉ́ Mat. 12:9-14; di ne bhʉ́ Mlk. 3:1-6.)

6 A adʉ nanɨ ekpɨ́ naguo koko bini, Yesu alɨ bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje-o . Anɨ akolo lɨe oo, anɨ atsia aholo nasuno. Bhʉ́ ká okpála-a, bhoko bini adʉ oo, adʉ lɨ ’kpa anɨ na kokpa-a ne eze. 7 Omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje di ne omʉFalisai adʉ agɨlɨ kpadjɨ ngʉ́ napʉ ngbángá Yesu me, anɨ ngamene siti ’ngʉ́. Kaka-a, u aholo atsia anɨ ne kpéke djila atɨgala anɨ kóbho kpála lɨ ’kpɨ́ naguo.

8 Engʉ́ bini, lɨ Yesu ambɨla lɨe me alɨ bua uo oo, u ngabhundja mo-o, anɨ atsia apa pɨ kpála lɨ eze adʉ lɨ ’kpa e me: «Yie bhʉ́lá, amba mʉ lʉ sɨ bhʉ́ ká djila ndʉ okpála hana.» Kpála ango-o ayie bhʉ́lá, anɨ atsia alʉ kala ndʉ okpála ɨnde adʉ bhʉ́ ’tɨ oo hana. 9 Pɨpɨta-a, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Ma ne engʉ́ bini ngʉ́ nayi yi tété: Lɨ ’kpɨ́ naguo, lɨ́lɨ gba nɨ́-e azɨba pɨ? U mene bádha ’ngʉ́, ne me u mene siti ’ngʉ́? U kobho kpála, ne me u akóbho anɨ de?» 10 Anɨ atsia ndʉ uo hana bini ne bini. Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ kpála na eze-e me: «Gbele ’kpa mʉ.» Kpála ango-o agbele ’kpa e, ’kpa anɨ atsia akolo ndjɨndjɨ. 11 Engʉ́ bini, okpála ango-o abɨ ’gʉ́ naali, u atsia aholo nayi lɨo sʉnda o me: «Nɨ́ tɨ da namene ngʉ́ Yesu mangua ’ngʉ́ dho?»

Yesu alo obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bhisi

(Tsia bhʉ́ Mat. 10:1-4; di ne bhʉ́ Mlk. 3:13-19.)

12 Bhʉ́ oekpɨ́ bhomʉ-o, sukpe bini, Yesu aꞌʉ apɨ́ ’ta ngʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ ne Ebhe. Sukpe libhomu anɨ asɨ nakpokpo ’ngʉ́ ne Ebhe. 13 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, anɨ aꞌɨ omʉkpata gba e-o, anɨ atsia alo okoko bhʉ́ ká uo ndjɨkpa ne ká bhisi ɨnde anɨ agisila nanɨ ’lɨ o me obhʉlʉ titima gba Yesu . 14 A adʉ nanɨ Simo (ɨnde lɨ Yesu agisila ’lɨ e me Piele) ne ndai e Andɨlɨ, Djakɨ ne Djaa , Filipo ne Batelemi, 15 Matié ne Tʉma, Djakɨ ndɨlɨ gba Alafayo ne Simo (ɨnde u aꞌɨ e me kpála ɨnde akʉnda doto gba e), 16 Djude ndɨlɨ gba Djakɨ ne Yuda Ɨsɨkaliote, ɨnde apʉ́ Yesu pɨ obhʉlʉ yala-o.

Yesu asuno pɨ bhiti okpála

(Tsia bhʉ́ Mat. 4:23-25.)

17 Anɨ akɵ ne uo, anɨ atsia alʉ asabu ’ta lɨ bɨlɨ lɨ omʉkpata gba anɨ koko bhelé adʉ lɨe ko. Okpála bhelé na ndu doto na Yudaya libhomu, na Yelusalema ne ogʉdhʉ na ngo ’ngbé ’ngu, gʉdhʉ na Tile ne Sidona adʉ di oo. 18 Okpála ango-o ago nanɨ ngʉ́ nadje Yesu, amba anɨ kobho di obhende adʉ ne okuo-o. Anɨ atsia akobho di okpála ɨnde lɨ osisiti bua adʉ ato mbolo lɨ o ko. 19 Ndʉ okpála hana adʉ nagɨlɨ nabu ’kpa o lɨ kʉte anɨ, anga ndʉ uo hana adʉ akobho ka angu ɨnde adʉ bhʉ́ anɨ-o.

Yesu akpo ’ngʉ́ pɨndjɨ djalɨ ne lɨkabhu

(Tsia bhʉ́ Mat. 5:1-12.)

20 Yesu atsia omʉkpata gba e-o, anɨ atsia apa pɨ uo me:

«A ko djalɨ pɨ yi, ngayi obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ,

anga Ebhe ne ngámá gba yi-e ngae!

21 A ko djalɨ pɨ yi, ngayi obhende ngadje gʉmʉ mbɨa ɨnde,

anga yi azʉ́ ’he, yi tsia ꞌú ꞌu!

A ko djalɨ pɨ yi, ngayi obhende ngaku ’gba mbɨa ɨnde,

anga yi amʉ́ ’zo!

22 A ko djalɨ pɨ yi, ɨ dʉ me okpála nde ngayala yi, u nde ngagbe yi bhʉ́ ká o, u nde ngasobho yi, u nde ngapa ’ngʉ́ gba yi-e sisiti kabula ma, Ndɨlɨ gba kpála. 23 Lɨ nedhɨnga ango kolo, yi de kpi djalɨ, amba yi dho di ebɨ, anga makalá na ngbéngbé ngadjeke yi abhʉ́lá. Ogbi uo adʉ nanɨ amene bhadi opolofeta sisiti moko.

24 Engʉ́ bini, a ko lɨkabhu pɨ yi obhʉlʉ tɨa,

anga yi asia makalá gba yi-e asia!

25 A ko lɨkabhu pɨ yi, ngayi obhʉlʉ ká ’zʉ́ mbɨa ɨnde,

anga yi adʉ́ adjé gʉmʉ!

A ko lɨkabhu pɨ yi, ngayi obhende ngamʉ ’zo mbɨa ɨnde,

anga yi adʉ́ bhʉ́ talia, yi tsia dʉ́ naku ’gbá!

26 A ko lɨkabhu pɨ yi, ɨ dʉ me ndʉ okpála hana nde ngapa ’ngʉ́ gba yi-e ndjɨndjɨ, anga ogbi uo adʉ apa bhadi nanɨ babadha ’ngʉ́ moko lɨ opolofeta na eu ko!»

Yi kʉnda obhʉlʉ yala gba yi-o

(Tsia bhʉ́ Mat. 5:38-48, 7:12a.)

27 «Engʉ́ bini, ma apa la pɨ yi me, ngayi obhende ngadje ma-a, yi kʉnda obhʉlʉ yala gba yi-o. Yi mene bádha ’ngʉ́ pɨ obhende ngayala yi ko. 28 Yi yo me bisagu gba Ebhe-e go pɨ́ okpála bhende ngatʉ pɵdjɵ lɨ yi, amba yi yo Ebhe pɨ obhende ngamene yi sisiti ko. 29 Lɨ kpála bini sʉ pála mʉ lɨ pápá bini-e, mʉ de dji di pápá koko pɨ anɨ, amba anɨ sʉ.† Lɨ kpála bini gbʉlʉ koti gba mʉ-o, mʉ de ꞌo di anɨ amba anɨ ha bongo na mbulu mʉ-o. 30 Lɨ kpála yo ’he ka mʉ-o, mʉ de ha pɨ anɨ. Ɨ dʉ me kpála bini nde agbʉlʉ ’he ka mʉ-o, mo oyó matá ka anɨ de. 31 Yi mene pɨ okpála koko bhadi maka bhende yi akʉnda me u mene e pɨ yi ko.

32 Ɨ dʉ me yi nde ngakʉnda bha bini okpála bhende ngakʉnda yi-e, yi abhúndja de me yi asía makalá kaka-a de, anga okpála na sisiti-e, u ngakʉnda bhadi okpála bhende ngakʉnda o ko! 33 Ɨ dʉ me yi nde ngamene bha bini bádha ’ngʉ́ pɨ okpála bhende ɨ ngamemene pɨ yi-e, yi abhúndja de me yi asía makalá kaka-a de, anga okpála na sisiti-e bhadi ngamemene moko! 34 Ɨ dʉ me yi nde ngaha bha bini ’he pɨ okpála ɨnde yi abhundja me u tɨ da di nagigie pɨ yi lɨ ’kpɨ́ koko-o, yi abhúndja de me yi asía makalá kaka-a de. Abana okpála na sisiti, u ngaha di ’he pɨ obɨ o okpála na sisiti ngʉbula me, u gie di pɨ o lɨ ’kpɨ́ koko!

35 Engʉ́ bini, yi kʉnda obhʉlʉ yala gba yi-o. Yi mene bádha ’ngʉ́ pɨ uo. Yi ha ’he pɨ uo me yi nde bhundja de me u agíe pɨ yi magie de. Yi asía ’ngbé makalá. Yi mene mo-o, yi tsia dʉ́ ongɨsɨ gba Ebhe Apɨ́ ’Kpɨ́, anga ngaanɨ-e, anɨ babadha pɨ okpála ɨnde ɨ gie heni pɨ anɨ de. Anɨ di babadha pɨ okpála na sisiti. 36 Yi bedhe ne ndjinga pɨ okpála maka lɨ ’dyɨ yi Ebhe abedhe di ne di lɨe pɨ okpála ko.»

Yi akódho ’ngʉ́ gba okpála koko de

(Tsia bhʉ́ Mat. 7:1-5.)

37 «Yi akódho ’ngʉ́ gba okpála koko de, amba Ebhe akódho di ’ngʉ́ gba yi-e de. Yi aꞌó engʉ́ pɨ́ okpála koko de, amba Ebhe aꞌó di engʉ́ pɨ́ yi de. Yi mbu lɨ siti ’ngʉ́ gba okpála koko, amba Ebhe mbu di lɨ siti ’ngʉ́ gba yi ko. 38 Yi ha ’he pɨ okpála koko, amba Ebhe ha di ’he pɨ yi. Anɨ abédhe kíli gba yi-e ne nguwa bedhe má kpambɨ, ɨ hólo nabala kuto. A moko, Ebhe ahá bhadi pɨ yi maka lele yi ngahaha pɨ okpála koko lɨe ko.»

39 Yesu atsia apa matá pɨ uo gbitaku bini me: «Kpála ɨ u ’kpɨ́ de-e tɨ da naholo ’kpa kilí e ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de ngʉ́ nasuno kpadjɨ pɨ anɨ uu? A mo-o ade! Ɨ dʉ mo-o, lɨ ndʉ uo bhisi hana bála bhʉ́ ’dú. 40 Mʉkpata bini ne mʉsuno gba e ne ɨmbɨlangʉ de. Engʉ́ la bini, ndʉ mʉkpata hana ɨnde u asuno ’he pɨ e ndjɨndjɨ-e, anɨ kólo maka mʉsuno gba e-o. 41 Ka nɨ mʉ ngau mboye kʉ mʉsoli ɨnde bhʉ́ djila ndai mʉ-o lɨe, mʉ tsia u la ndula ɨnde bhʉ́ djila mʉ-o de? 42 Lele pɨ mʉ tɨ da napa lɨe pɨ ndai mʉ me: ‹Ndai ma, ꞌo ma, ma gbe mboye kʉ mʉsoli ɨnde bhʉ́ djila mʉ bhomʉ›, ngamʉ-o, mʉ nde u ngala belegʉ de ndula ɨnde bhʉ́ djila mʉ-o? Bhʉlʉ kali, gbe ngaɨza ndula ɨnde bhʉ́ djila mʉ-o. Pɨpɨta-a, mʉ tsia u la ’kpɨ́ ndjɨndjɨ ngʉ́ nagbe mboye kʉ mʉsoli ɨnde bhʉ́ djila ndai mʉ ko.»

Ndula ne lɨ́ e

(Tsia bhʉ́ Mat. 7:16-20, 12:33-35.)

43 «Ndula na babadha lɨlɨ lɨ́lɨ́ na sisiti de. La di-e, ndula na sisiti lɨlɨ lɨ́lɨ́ na babadha de. 44 U mbɨla ndula lɨ lɨ́ e. U koko manga lɨ ndula na eti de. La di-e, u koko malɨbhombi lɨ kobe de. 45 Kpála na babadha-a, ka bádha ’ngʉ́ ɨnde lɨ bua anɨ-e, anɨ méne bhadi engʉ́ na babadha. La di-e, kpála na sisiti-e, ka siti ’ngʉ́ ɨnde lɨ bua anɨ-e, anɨ méne bhadi engʉ́ na sisiti. Engʉ́ ɨnde ngakoto bhʉ́ ’bhɵ kpála-a, a ko engʉ́ ɨnde ngayie alɨ bua anɨ ko.»

Oetɨ bhisi

(Tsia bhʉ́ Mat. 7:24-27.)

46 «La ka nɨ yi ngaꞌɨ ma lɨe ndʉ ’kpɨ́ hana me: ‹Ngámá, Ngámá?› Yi la ngamene engʉ́ ɨnde ma ngapa e pɨ yi me yi mene e ade. 47 Kpála bini ɨnde agó abháka ma, adjé ’li ma, anɨ tsia méne maka ma apa lɨe, ma akʉnda napana pɨ yi me anɨ maka da. 48 Anɨ maka kpála ɨnde aholo nayiki etɨ. Anɨ adjɨ edú tsutsu, anɨ atsia aꞌo ’dhʉ ’dhʉ-o pɨ́ teme. Lɨ engu asi lɨe, a ago atʉ lɨe lɨ kʉte etɨ-o, etɨ ango-o tsia dyɨkɨ de, anga a alʉ kpekpeke. 49 Engʉ́ bini, kpála bhende adje ’li ma, anɨ tsia mene maka ma apa lɨe de-e, anɨ maka kpála ɨnde ayiki etɨ gba e pɨ́ doto. ’Dhʉ ’dhʉ tété ade. Lɨ engu asi lɨe, a ago atʉ lɨe lɨ kʉte etɨ-o. Etɨ-e atuko bha kolo má gala, a atsia agʉgʉmʉ hana má kpɵkɵbhɵ!»

7

Yesu akobho kpála na kulu gba ngámá bini gba osʉdha

(Tsia bhʉ́ Mat. 8:5-13.)

1 Pɨta anɨ andjia napa ndʉ ongʉ́ bhomʉ-o lɨe hana pɨ okpála-a, anɨ atsia atapa bhʉ́ kʉtɨ na Kapalanauma. 2 Oo, abhʉ́ Kapalanauma-a, ngámá bini gba osʉdha na Loma,* adʉ ne bali gba e bini ɨnde anɨ adʉ akʉnda e naali. A adʉ lɨ bali ango-o ne kuo masɨkpe de me anɨ kodho bua e. 3 Lɨ anɨ adje ’ngʉ́ gba Yesu-o lɨe, anɨ atsia atima obhelesɨ okpála koko gba omaYuda agba Yesu. U anʉ napa pɨ anɨ me, anɨ go kobho bali gba ngámá ango-o. 4 Lɨ obhelesɨ okpála bhomʉ-o akolo de Yesu lɨe, u atsia aholo nakikiliki lɨo pɨ anɨ me: «Mʉ tɨ da namene ehe ɨnde anɨ ayo e pɨ anɨ, ɨ dʉ me mʉ nde akʉnda-o, anga anɨ ndjɨndjɨ. 5 Anɨ kʉnda di omaha nɨ́ naali. Anɨ ayiki etɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje pɨ nɨ́ ngae.»

6 Abhomʉ-o, Yesu atsia aholo ’nʉ́ ne uo. Anɨ akolo lɨe de kʉtɨ-e masɨkpe-e, ngámá gba osʉdha-a atsia atima obɨ e me u pa pɨ anɨ me: «Ngámá, mo ondála lɨmʉ de. Ma ne kpála na padhá. A ayo ka mʉ nalɨ bhʉ́ ’tɨ gba ma-a de.† 7 Kaka-a, ma u ɨgɨnɨ lɨma ndjɨndjɨ de me ma go kolo lɨ mʉ ngama-a de. Engʉ́ bini, pa bha koli eli bini, amba bali gba ma-a kobho. 8 Ma ngapa mo-o, anga ma sa lɨ́lɨ gba ongámásɨ. Ma la di ngaha lɨ́lɨ pɨ osʉdha. Ma pa pɨ bhe bini-e me: ‹Nʉnʉ!› Anɨ nʉ́. Ma pa pɨ bhe koko-o me: ‹Gogo!› Anɨ gó. Ma pa pɨ bali gba ma-a me: ‹Mene ’he ɨnde!› Anɨ méne.»

9 Lɨ Yesu adje engʉ́ ɨnde lɨ ngámá bhomʉ-o apa e lɨe, anɨ angamba naali. Anɨ adji lɨe, anɨ atsia apa pɨ bhiti okpála ɨnde adʉ akpata anɨ-e me: «Ma apa pɨ yi me, ma bhaka nga ngua kpála ɨnde abhuka ma me-e de, belegʉ de bhʉ́ ká omaƗsalaele!» 10 Lɨ okpála na titima agie lɨo lɨe agba ngámá-a, u abhaka me kuo nde ayie lɨ bali gba ngámá ango-o ayie.

Yesu azuku ndɨlɨ na bhobhoko gba ɵkɵ bini na ɵɵlɵ

11 Pɨta lɨ Yesu akobho bali gba ngámá bhomʉ-o lɨe, anɨ atsia atapa bhʉ́ gʉdhʉ na Naine. Omʉkpata gba anɨ ne okpála bhelé anʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. 12 Anɨ akolo lɨ ’bhɵ bhotɨ na gʉdhʉ-o lɨe, a abhaka me u nde adji ne ngbangba makombi bini ngʉ́ nazɨzɨ. A ko nanɨ koli ndɨlɨ na bhobhoko bini gba ɵkɵ bini na ɵɵlɵ. Okpála bhelé na gʉdhʉ bhomʉ-o adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ɵlɵ ango-o.

13 Abhomʉ-o, Ngámá Yesu au anɨ. Lɨ anɨ au anɨ lɨe, anɨ adje ndjinga anɨ naali. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «ꞌO naku ’gbá!» 14 Pɨpɨta-a, anɨ adyudyo lɨe, anɨ aꞌo ’kpa e lɨ ngbangba-o. Abhomʉ-o, okpála ɨnde abɨ kuo atsia alʉ. Yesu atsia apa pɨ makombi bhomʉ-o me: «Ma apa pɨ mʉ me, yie bhʉ́lá!» 15 Kpála ɨnde adʉ ɨgɨnɨ me anɨ nde akpi-e, anɨ ayie bhʉ́lá, anɨ adʉ madʉ. Anɨ atsia aholo nagama ’ngʉ́. Abhomʉ-o, Yesu atsia aha anɨ pɨ ’hi e. 16 Ndʉ okpála hana adje tsʉlʉ. U adʉ adhɵgɵ Ebhe, u atsia adʉ apa me: «’Ngbé polofeta akoto bhʉ́ ká nɨ́! Ebhe ago nateteke okpála gba e-o!» 17 Ngali na engʉ́ lɨ Yesu amene e atsia agbolo bhʉ́ ndu doto na Yudaya libhomu di ne bhʉ́ okʉtɨ na ngongo-o hana.

Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála atima okpála agba Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 11:2-19.)

18 Lɨ omʉkpata gba Djaa agie lɨo lɨe, u atsia akpokpo ndʉ ongamba ’ngʉ́ ɨnde lɨ Yesu amene e hana pɨ Djaa. Abhomʉ-o, anɨ aꞌɨ okpála bhisi bhʉ́ ká uo. 19 Anɨ atsia atima uo ngʉ́ nayi Yesu me: «Ne me mʉ ne Masɨya ɨnde ngago, ne me ayo me ya adjeke kpála koko?» 20 Lɨ okpála bhomʉ-o akolo lɨe de anɨ-e, u atsia apa pɨ anɨ me: «Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála atima ya me ya go yi mʉ me: ‹Ne me mʉ ne Masɨya ɨnde ngago, ne me ayo me ya djeke kpála koko?›»

21 Bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, Yesu akobho okpála bhelé na kuo. Anɨ akobho obhende adʉ ne okuo ngangá. Anɨ akobho di obhende adʉ ne osisiti bua bhʉ́ o-o. Anɨ atsia abhulu di djila okpála bhelé ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de-e bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e-o. 22 Pɨpɨta-a, anɨ atsia agie pɨ okpála lɨ Djaa atima o-o me: «Yi nʉ kpokpo pɨ Djaa engʉ́ ɨnde yi au e, di ne bhende yi adje e ko. Okpála ɨ u ’kpɨ́ de-e ngau ’kpɨ́. Obhende ne eze lɨ ’dhʉ o-o, u ngadhʉkʉ ndjɨndjɨ. Okpála na kába ngakobho. Obhende ɨ dje ’kpɨ́ de-e ngadje ’kpɨ́. Obhende amu-o ngazuku. Ma ngakpokpo Bádha Ngali pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ. 23 A ko djalɨ pɨ kpála ɨnde ɨ bhúka ma ne bua na bhisi bhisi de ko!»

Yesu akpokpo ’ngʉ́ gba Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála

24 Bhiti okpála adʉ oo. Pɨta lɨ obhʉlʉ titima gba Djaa agbida lɨe, Yesu atsia aholo akpokpo ’ngʉ́ gba Djaa pɨ uo me: «Yi anʉ ɨgɨnɨ natsia abhʉ́ ’gʉ-o nɨ? Yi anʉ ɨgɨnɨ natsia kpála ɨnde maka mbamba ɨnde ngadyɨkɨ ka anvi-e? A mo-o ade. 25 Ɨ dʉ mo-o de-e, yi anʉ la ɨgɨnɨ natsia nɨ? Kpála ɨnde adyɨ babadha bongo-o ? A mo-o ade, anga obhende ngadyɨ babadha bongo-o, ɨnde di ne ká tɨa ka o-o ngadʉ abhʉ́ ’tɨ gba ongámásɨ. 26 Yi anʉ nga la ɨgɨnɨ natsia nɨ? Polofeta? A moko, ma apa pɨ yi me, yi au bhende ane belegʉ polofeta mane. 27 Padhá de, anga a ko kpála ɨnde lɨ eli gba Ebhe-e apa ’ngʉ́ gba e me:

‹Ebhe apa me, ma ngatima bhʉlʉ titima gba ma-a

pɨ mʉ kalanʉ

ngʉ́ naleke kpadjɨ pɨ mʉ.†›

28 Ma apa pɨ yi me, Djaa ngbéngbé ane ndʉ okpála hana. Engʉ́ bini, kpála ɨnde ane ne mboye bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-e , anɨ ane anɨ ne engbé.»

29 Ndʉ okpála hana, belegʉ ondɵmbɨ na mandjandja adʉ adje Yesu. Abhomʉ-o, u ambɨla nanɨ ngbili ’ngʉ́ gba Ebhe-e lɨe, Djaa atsia abatisa uo. 30 Engʉ́ bini, omʉFalisai ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje ayala nanɨ me Djaa batisa o. U amene lɨe mo-o, u ayala engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe adʉ akʉnda e pɨ uo-o.

31 Do Yesu matá me: «Ma tɨ́ da nasuno okpála na nakɨ sɨ lɨ da? Uo maka da? 32 Uo maka ongɨsɨ ɨnde adʉlʉ bhʉ́ daposo. Okoko ngasʉsʉla pɨ obɨ o me:

‹Ya abhɨ ngbabi na ebɨ pɨ yi,

engʉ́ bini, yi tsia dho ’bɨ de!

Ya ali etsi na da kuo pɨ yi,

engʉ́ bini, yi ku ’gbá de!›

33 Padhá de, anga Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála ago, anɨ zʉ ’he maka okpála koko de, anɨ ndjɨ di vino de, do yi me: ‹A bhʉ́ anɨ ne siti bua!› 34 Ngama, Ndɨlɨ gba kpála, ma ago, ma ngazʉ ’he maka okpála koko, ma ngandjɨ vino, do yi me: ‹Yi tsia nga kpála ɨnde ngabhundja bha bini nazʉ ’he di ne nandjɨ vino! Anɨ ngakʉnda ondɵmbɨ na mandjandja, a ko la di olia okpála na sisiti!› 35 Engʉ́ bini, ndʉ okpála hana ɨnde abhuka ɨmbɨlangʉ gba Ebhe-e, u ambɨla me ɨmbɨlangʉ ango-o ngbingbili.»

Yesu azʉ ’he abhʉ́ ’tɨ gba Simo mʉFalisai

36 A adʉ nanɨ mʉFalisai bini, anɨ aꞌɨ Yesu ngʉ́ nazʉ ’he bhʉ́ dabɨlɨ bini ne e. Yesu alɨ bhʉ́ ’tɨ gba mʉFalisai-o. Oo, anɨ atsia aholo nazʉ ’he-o. 37 Ɵlɵ bini na sisiti adʉ bhʉ́ gʉdhʉ bhomʉ-o. Anɨ adje lɨe me Yesu ngazʉ ’he abhʉ́ ’tɨ gba mʉFalisai bhomʉ-o, anɨ ago ne gɨlɨ bini ɨnde u abho e lɨ teme ɨnde u aꞌɨ e me alabatele.‡ Gɨlɨ ango-o abedhe nanɨ ne mʉngotsi bedhe. 38 Anɨ akolo lɨe, anɨ atsia akita bhʉ́ li ’dhʉ Yesu lɨ pápá ne akele anɨ. Anɨ aholo naku ’gbá, ngʉla adʉ atuko lɨ ’dhʉ Yesu. Abhomʉ-o, anɨ aholo nakukuo ne sundjo e. Anɨ akama ’dhʉ anɨ, anɨ atsia aha mʉngotsi-e, anɨ atuko tété. 39 Lɨ mʉFalisai ɨnde aꞌɨ Yesu au lɨe mo-o, anɨ atsia apa lɨ bua e me: «Kpála ɨnde-e, a ko bha ndjʉ polofeta de kʉkʉlʉ! Padhá de, anga ɵlɵ ɨnde ngabu ’kpa e lɨ anɨ bhomʉ-o, a ko siti ɵlɵ. Anɨ mbɨla la-a de!»

40 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ mʉFalisai-e me: «Simo, ma mbo ne engʉ́ bedɨ napapa pɨ mʉ.» Simo atsia agie me: «Mʉsuno, papa.» 41 Yesu atsia apa me: «Kpála bini aha nanɨ bopulu pɨ okpála bhisi. Anɨ aha pɨ kpála bhe bini-e lɨ́ falanga kámá bhuluvue. Anɨ atsia aha pɨ kpála bhe koko-o lɨ́ falanga ndjɨkpa bhuluvue. 42 Lɨ tɨa dʉ la lɨe ka okpála ango-o ngʉ́ nagigie de-e, abhomʉ-o, anɨ atsia ambu lɨ bopulu gba ndʉ uo bhisi hana. Bhʉ́ ká okpála bhisi bhomʉ-o, akʉ́nda anɨ ané mane ne bhedho?» 43 Simo atsia agie me: «Ma abhundja me a ko kpála bhende u ambu lɨ bopulu gba e adʉ bhelé naali ko.» Do Yesu pɨ anɨ me: «Mo opa ndjɨndjɨ.»

44 Pɨpɨta-a, anɨ adji lɨe ne lɨ pápá gba ɵlɵ-o, anɨ atsia apa pɨ Simo me: «Mo ou engʉ́ lɨ ɵlɵ ɨnde-e amene e au? Ma alɨ lɨe bhʉ́ ’tɨ gba mʉ-o, mʉ ha engu mʉma ngʉ́ navʉlʉ ’dhʉ ma de.§ Engʉ́ bini, ngaanɨ-e, anɨ avʉlʉ ’dhʉ ma ne ngʉla na djila e. Anɨ atsia akuo ne sundjo e. 45 Mʉ kama ma de. Engʉ́ bini, ngaanɨ-e, nayie maka ma alɨ ɨgɨnɨ lɨe sɨ-e, akolo pɨ mbɨa ɨnde-e, anɨ ꞌo nakama ’dhʉ ma de. 46 Mʉ tuko emʉ pɨ́ ’ndjɨ ma de. Engʉ́ bini, ngaanɨ-e, anɨ atuko mʉngotsi lɨ ’dhʉ ma.

47 Kaka-a, ma apa pɨ mʉ me, mʉkʉnda na ngbéngbé ɨnde anɨ asuno e, apana me u aꞌe bhiti siti ’ngʉ́ gba anɨ-e aꞌe. Engʉ́ bini, kpála ɨnde u aꞌe siti ’ngʉ́ gba e me a nde yeye-e, anɨ pána bhadi mʉkʉnda na yeye.» 48 Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ ɵlɵ bhomʉ-o me: «Ma aꞌe osisiti ’ngʉ́ gba mʉ-o aꞌe.» 49 Okpála ɨnde adʉ azʉ ’he bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ aholo nabhundja me: «A ɨnde-e mangua kpála dho? Anɨ nga ꞌe belegʉ siti ’ngʉ́!» 50 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ ɵlɵ-o me: «Ebhe akobho mʉ, anga mo obhuka ma. Nʉ ne guo ’ngʉ́ .»

8

Omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi ne olɨsɨ koko akpata Yesu

1 Pɨpɨta-a, Yesu adʉ adholo bhʉ́ ndʉ ogʉdhʉ di ne bhʉ́ ndʉ okʉtɨ hana. Anɨ adʉ akpokpo Bádha NgaliNaʉ gba Ebhe-e ne ndʉ bɨlɨ hana. Omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi-e adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. 2 Olɨsɨ koko nanɨ lɨ Yesu apandja osisiti bua bhʉ́ o, ne obhe anɨ akobho o ne okuo-o, a adʉ di bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. A dʉ nanɨ: Malɨa (u aꞌɨ e me kpála na gʉdhʉ na Magadala) nanɨ lɨ Yesu apandja osisiti bua bhʉ́ e mananɨka-o; 3 Djaanɨ, wala Kudja, ngámá na kulu gba ’ngbé ngámá Elode; Sudjana ne olɨsɨ koko bhelé. Ndʉ olɨsɨ bhomʉ-o hana adʉ aha tɨa gba o ngʉ́ nateteke Yesu ne omʉkpata gba e ne di.

Gbitaku gba kpála nalu nguwa

(Tsia bhʉ́ Mat. 13:1-9; di ne bhʉ́ Mlk. 4:1-9.)

4 Okpála adʉ nayie bhʉ́ gʉdhʉ bini ne bini, u adʉ ago abhaka Yesu. Lɨ okpála bhelé adʉ apɵkɵbhɵ bhʉ́la o lɨe de anɨ-e, anɨ atsia apa gbitaku ɨnde-e me: 5 «Kpála bini anʉ ngʉ́ nabala nguwa abhʉ́ ’dyɨ gba e. Anɨ adʉ ababala lɨe, té nguwa koko atsia abala lɨ kpadjɨ. Okpála adedele ne ’dhʉ o, odhu atsia ago, u azʉ bhobhomʉ-o hana. 6 Koko abala lɨ bɨlɨ na teme. Lɨ ezʉ-o aze lɨe, atsia aꞌʉlʉ anga engu dʉ bhʉ́ doto sasa de. 7 Koko atsia abala lɨ bɨlɨ na eti. A akɵ lɨe, ezʉ-o akɵ ne eti-e bhʉ́ dabɨlɨ bini. Eti-e atsia agaga ezʉ-o. Kaka-a, ezʉ-o bhele ndjɨndjɨ de. 8 Engʉ́ bini, koko atsia abala naae bhʉ́ doto na babadha. Ezʉ-o akɵ, a atsia alɨ lɨ́lɨ́. Nguwa bini ne bini alɨ lɨ́lɨ́ kámá bini.» Yesu atsia apa matá me: «Yi dje ndjɨndjɨ, ɨ dʉ me a nde lɨ yi ne ’dje ’dje ngʉ́ nadje ’kpɨ́ ko!»

Ka nɨ lɨ Yesu adʉ akpo ’ngʉ́ lɨe bhʉ́ ogbitaku-o?

(Tsia bhʉ́ Mat. 13:10-17; di ne bhʉ́ Mlk. 4:10-12.)

9 Omʉkpata gba Yesu ayi anɨ me: «Ta gbitaku bhomʉ-o pɨ?» 10 Anɨ atsia agie pɨ uo me: «Ngayi-e, yi ambɨla naayi engʉ́ ɨnde awo nanɨ lɨe kalanʉ pɨndjɨ Naʉ gba Ebhe-e ambɨla. Engʉ́ bini pɨ okpála koko-o, ma akpo engʉ́ bhomʉ-o bhʉ́ ogbitaku maka lɨ Bhuku gba Ebhe apa lɨe me:

‹U tɨ da natsia ’kpɨ́,

engʉ́ la bini, u ú ’kpɨ́ de.

U tɨ da nadje ’kpɨ́,

engʉ́ la bini, u mbɨ́la tata-a de.†›»

Yesu akpo ta gbitaku gba kpála nalu nguwa-o

(Tsia bhʉ́ Mat. 13:18-23; di ne bhʉ́ Mlk. 4:13-20.)

11 «Ta gbitaku bhomʉ-o me, nguwa-a, a ko eli gba Ebhe-o . 12 Nguwa bhende abala lɨ kpadjɨ-e, a ko okpála bhende ngadje eli gba Ebhe-o. Engʉ́ bini, lɨ Djabʉlʉ gó, anɨ tsia dhépe eli ango-o lɨ bua uo, ngʉ́ nagbite kpadjɨ pɨ uo me u abhúka de, amba Ebhe akóbho uo de. 13 Nguwa bhende abala lɨ bɨlɨ na teme-e, a ko okpála bhende ngadje eli gba Ebhe-e, u tsia sía ne djalɨ hana. Engʉ́ bini, eli ango-o lɨ́ lɨ bua uo de. U bha ngabhuka ngʉbula nedhɨnga bedɨ. Lɨ nale kolo-o, u ꞌó ká nabhuka gba o-o. 14 Nguwa bhende abala lɨ bɨlɨ na oeti-e, a ko okpála bhende ngadje eli gba Ebhe-o. Engʉ́ bini, u ne gʉmʉ ndʉ ’he na doto ngangá. U ne gʉmʉ tɨa na doto ne odjalɨ na mʉkobho na doto. Gʉmʉ tɨa na doto ne odjalɨ na mʉkobho na doto ango-o ngagaga Eli-o. Kaka-a, eli bhomʉ-o lɨ́ lɨ́lɨ́ nabhele mabhele de. 15 Nguwa bhende abala bhʉ́ doto na babadha-a, a ko okpála bhende ngadje eli gba Ebhe ne bua na babadha, u tsia zɨ́ba. U líla ndjɨndjɨ, u tsia lɨ́ lɨ́lɨ́ ka kekele gba o ko.»

Gbitaku na eke

(Tsia bhʉ́ Mlk. 4:21-25.)

16 «Ɨ dʉ me kpála bini nde adhedhe eke-e, anɨ búku ne lʉsa de. Anɨ tó di asa polo de. Engʉ́ bini, anɨ ꞌó pɨ́ ’he ngʉbula me okpála ɨnde ngalɨ bhʉ́ ’tɨ-e, u u ’kpɨ́ tété ndjɨndjɨ. 17 A moko, ndʉ ’he hana ɨnde awo lɨe mawo-o, akóto bhʉ́ mbasʉ. Ndʉ ’he ɨnde na pepe hana akóto lɨ zɨ ’kpɨ́, lɨ okpála tsia mbɨ́la. 18 Kaka-a, ꞌe-e! Yi lila lɨyi bhʉ́ nadje eli-o, anga kpála lɨ ehe nde ka e, u ahá matá koko pɨ anɨ pépé. Engʉ́ bini, kpála ɨnde lɨ ehe nde ka e ade-e, u adhépe belegʉ mboye ’he bhende anɨ ngabhundja me a ka nɨ ko.»

’Hi Yesu ne ondaise Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 12:46-50; di ne bhʉ́ Mlk. 3:31-35.)

19 ’Hi Yesu ne ondaise Yesu ago ngʉ́ natsia anɨ. Engʉ́ bini, u ale nakolo lɨ anɨ pima ka bhiti okpála-o. 20 Abhomʉ-o, u atsia apa pɨ Yesu me: «’Hi mʉ ne ondaise mʉ akilidjo, u ngakʉnda nau mʉ.» 21 Engʉ́ bini, Yesu atsia apa pɨ ndʉ uo hana me: «’Hi ma ne ondaise ma-a, a ko okpála ɨnde ngadje eli gba Ebhe ne namemene ko.»

Yesu ayoko kpéke anvi pɨ́ ’ngu

(Tsia bhʉ́ Mat. 8:23-27; di ne bhʉ́ Mlk. 4:35-41.)

22 Ekpɨ́ bini pɨpɨta-a, Yesu ne omʉkpata gba e aꞌʉ bhʉ́ zabʉ bini. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Nɨ́ gulu ekpɵ-o ai ’ngu.» Abhomʉ-o, u atsia atapa. 23 Nedhɨnga u adʉ agulu ’ngu-o lɨe, Yesu atsia atɨ ne ela. Kpéke anvi na gipi aholo nape pɨ́ ekpɵ-o. Engu aholo nabedhe bhʉ́ zabʉ-o, kuo atsia akolo de uo masɨkpe. 24 Omʉkpata adyudyo lɨo de Yesu masɨkpe, u atsia azʉkʉ anɨ me: «Mʉsuno, Mʉsuno, nɨ́ adji amú!» Yesu azʉkʉ, anɨ atsia ambe bhʉ́ ’ndjɨ anvi di ne wowo ’ngu-o. Abhomʉ-o, anvi-e aꞌo nape, engu-o atsia akolo guguo. 25 Do anɨ pɨ uo me: «Nabhuka gba yi-e su?» Engʉ́ bini, u adʉ adje tsʉlʉ, u atsia adʉ angamba naali. Abhomʉ-o, u adʉ apa sʉnda o me: «A e mangua kpála dho ɨnde ngaha belegʉ lɨ́lɨ pɨ anvi ne engu, uo ngamemene!»

Yesu akobho kpála bini lɨ osisiti bua adʉ ato mbolo lɨ e

(Tsia bhʉ́ Mat. 8:28-34; di ne bhʉ́ Mlk. 5:1-20.)

26 Abhomʉ-o, u akolo bhʉ́ ndu doto gba okpála na Gelasa, ayi ekpɵ bhʉ́la ndu doto na Galilaya. 27 Nedhɨnga lɨ Yesu adʉ akoto bhʉ́ zabʉ-o lɨe, kpála bini na kʉtɨ bhomʉ-o ago ngʉ́ nabhaka anɨ. Kpála ango-o, osisiti bua adʉ bhʉ́ anɨ. Ekpɨ́ bhelé, anɨ dʉ adyɨ bongo de, anɨ dʉ asɨ bhʉ́ ’tɨ de. La-a, anɨ adʉ bha bini adʉ bhʉ́ ká olata. 28-29 Siti bua-a adʉ agbʉlʉ anɨ pɨko. Abhomʉ-o, u atsia adʉ agbite ’kpa anɨ ne ’dhʉ anɨ ne ekpʉ́ di ne gbɨndjɨlɨ ngʉ́ nalila anɨ. Engʉ́ bini, kpála ango-o adʉ atsotsolo gbɨndjɨlɨ di ne ekpʉ-o má dhu dhu dhu! Siti bua atsia adʉ amba bhʉ́la anɨ ne abhʉ́ mili bɨlɨ. Lɨ kpála ango-o au Yesu lɨe me-e, anɨ aholo natʉ ꞌue. Abhomʉ-o, anɨ atɨ bhʉ́ li ’dhʉ Yesu, anɨ atsia asʉla kpekpeke me: «Yesu, Ndɨlɨ gba Ebhe na Apɨ́ ’Kpɨ́, mo okʉnda namene ngʉ́ ma pɨ? Ma ayo ka mʉ me, mo oméne ma sisiti de!» Anɨ apa nanɨ mo-o, anga Yesu adʉ aha lɨ́lɨ pɨ siti bua ango-o me anɨ koto bhʉ́ kpála bhomʉ-o makoto.

30 Yesu atsia ayi kpála ango-o me: «A ’lɨ mʉ pɨ?» Anɨ agie me: «A ’lɨ ma me ‹Bhelé.›» Anɨ apa mo-o anga osisiti bua bhelé alɨ nanɨ bhʉ́ anɨ. 31 Osisiti bua ango-o atsia adʉ akikiliki lɨo pɨ Yesu me: «Mo ombá ya bhʉ́ tsu ’dú bhe má ngbongobho-o de!» 32 A abhaka me ’ngbé piga opame bini nde ngagɨlɨ ’zʉ gba o pɨ́ ’ta oo. Osisiti bua-a atsia apa pɨ Yesu me: «Ha kpadjɨ pɨ ya, ya lɨ bhʉ́ opame bhomʉ-o.» Anɨ atsia azɨba pɨ uo.* 33 Abhomʉ-o, osisiti bua aze bhʉ́ kpála ango-o, u atsia amba lɨo bhʉ́ opame-o. Piga opame bhomʉ-o libhomu ayie ne holo apɨ́ ’ta, u anʉ alilinda bhʉ́ ekpɵ-o, u atsia amu.

34 Lɨ omʉlila gba opame au engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́-e lɨe, u atsi ne holo, u atsia anʉ nakpokpo ngali ango-o abhʉ́ gʉdhʉ ne abhʉ́ okʉtɨ. 35 Okpála aze ngʉ́ nau engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́-o. U akolo de Yesu lɨe, u abhaka me kpála ɨnde lɨ osisiti bua aze bhʉ́ e nde adʉ kuto bhʉ́ li ’dhʉ Yesu. Anɨ adʉ me anɨ nde adyɨ bongo, anɨ nde ngabhundja ’ngʉ́ hana ndjɨndjɨ. Abhomʉ-o, tsʉlʉ atsia aholo uo. 36 Okpála ɨnde au ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana atsia akpokpo pɨ uo maka lɨ Yesu akobho kpála ango-o lɨe ko.

37 Abhomʉ-o, ndʉ okpála hana na ndu doto bhomʉ-o atsia apa pɨ Yesu me anɨ yie bhʉ́ kʉtɨ gba o mayie, anga u adʉ adje tsʉlʉ naali. Yesu aꞌʉ bhʉ́ zabʉ-o ngʉ́ naꞌe ne enʉ́. 38 Kpála ɨnde lɨ osisiti bua aze bhʉ́ e aholo nalopolo lɨe pɨ Yesu me: «Yesu, ɨ dʉ me mʉ nde akʉnda-a, mo oꞌó ka ma de, nɨ́ nʉ ne mʉ.» Engʉ́ bini, Yesu agie anɨ sidi, anɨ atsia apa pɨ anɨ me: 39 «Gie lɨmʉ agba mʉ, amba mʉ kpokpo ndʉ ’ngʉ́ ɨnde lɨ Ebhe amene e pɨ mʉ-o hana.» Abhomʉ-o, kpála ango-o atsia atapa ne kpokpo ndʉ ’ngʉ́ lɨ Yesu amene e pɨ anɨ-e hana bhʉ́ gʉdhʉ libhomu.

Yesu akobho ɵlɵ bini, anɨ atsia azuku di ndɨlɨ na ɵɵlɵ gba Yailo

(Tsia bhʉ́ Mat. 9:18-26; di ne bhʉ́ Mlk. 5:21-43.)

40 Nedhɨnga lɨ Yesu agie lɨe lɨe alɨ pála ekpɵ koko-o, okpála bhelé asia anɨ ndjɨndjɨ, anga ndʉ uo hana adʉ adjeke anɨ. 41 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, kpála bini akolo. A adʉ ’lɨ anɨ me Yailo. Anɨ adʉ nanɨ ngámá na etɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje na bɨlɨ bhomʉ-o. Anɨ atɨ bhʉ́ li ’dhʉ Yesu, anɨ atsia akikiliki lɨe pɨ anɨ me anɨ nʉ agba nɨ, 42 anga ndɨlɨ gba anɨ na ɵɵlɵ adʉ masɨkpe de nakpi. Koli ndɨlɨ bhomʉ-o bha nanɨ ka anɨ bini, anɨ adʉ ne kalanga ndjɨkpa ne ká bhisi. Lɨ kpadjɨ-e, bhiti okpála asʉlʉ Yesu má wakaka!

43 A abhaka me ɵlɵ bini nde oo. Ɵlɵ ango-o, ngʉte adʉ atuko lɨ anɨ bhʉ́ sʉnda kalanga ndjɨkpa ne ká bhisi. [Anɨ andjia nanɨ tɨa lɨe hana pɨ omʉtɨa], engʉ́ bini, kpála bini tɨ nanɨ da nakobho anɨ de. 44 Anɨ ago ne akele Yesu, anɨ atsia abu ’kpa e lɨ bongo ’ta anɨ-o.† Ngʉte-e aꞌo bha kolo natuko lɨ anɨ maka ndjombe. 45 Abhomʉ-o, Yesu atsia ayi me: «A abu ’kpa e lɨ ma da?» Ndʉ uo hana agie me: «A ko naae ya de!» Piele atsia apa pɨ Yesu me: «Mʉsuno, bhiti okpála ɨnde asa mʉ ngbalina ɨnde-e, ngasʉlʉ mʉ ngao.» 46 Engʉ́ bini, Yesu atsia apa me: «Kpála bini abu ’kpa e lɨ ma, anga ma ambɨla me té angu gba ma-a akoto.»

47 Ɵlɵ ango-o au me Yesu ambɨla engʉ́ ɨnde nɨ amene e ambɨla. Abhomʉ-o, anɨ ago ne nagʉkʉ, anɨ tsia atɨ bhʉ́ li ’dhʉ Yesu. Anɨ atsia akpokpo pɨ Yesu kala ndʉ okpála hana ta ’ngʉ́ ɨnde anɨ abu ’kpa e lɨ anɨ lɨe, di ne maka anɨ akobho bha lɨe maka ndjombe-o. 48 Yesu pɨ anɨ me: «Ndɨ ɵlɵ-e, mo okobho, anga mo obhuka ma kʉkʉlʉ. Nʉ ne guo ’ngʉ́ .»

49 Nedhɨnga lɨ Yesu adʉ apa lɨe mo-o, kpála bini ayie agba ngámá Yailo, anɨ ago apa pɨ anɨ me: «Ndɨlɨ gba mʉ-o andjili. Mo ondála matá mʉsuno de.» 50 Engʉ́ bini, lɨ Yesu adje anɨ lɨe, anɨ atsia apa pɨ Yailo me: «Mo odjé tsʉlʉ de, dʉ bha ne nabhuka, ndɨlɨ gba mʉ-o akóbho makobho.»

51 Lɨ Yesu akolo lɨe agba ngámá Yailo, anɨ zɨba de me kpála bini lɨ nganda nɨ abhʉ́ ’tɨ-e de, bha bini Piele, Djaa ne Djakɨ, a la bhadi-e ’dyɨ ndɨlɨ-e ne ’hi ndɨlɨ-o. 52 Ndʉ okpála ɨnde adʉ oo hana, adʉ atʉ ꞌue ne naku ’gbá ngʉ́ ndɨlɨ ango-o. Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Yi ꞌo naku ’gbá! Ndɨlɨ-e kpi de, engʉ́ bini, anɨ tɨla.» 53 La-a, u aholo namʉ anɨ anga u adʉ ambɨla ndjɨndjɨ me ndɨlɨ-e akpi. 54 Abhomʉ-o, Yesu aholo ’kpa anɨ, anɨ atsia asʉla kpekpeke me: «Ndɨka ma, yie bhʉ́lá!» 55 Ndɨlɨ-e azuku, anɨ ayie bhʉ́lá kolo má gala! Yesu atsia aha lɨ́lɨ pɨ uo me, u ha ezʉ pɨ anɨ. 56 Okpála ɨnde azu anɨ angamba naali. Engʉ́ bini, Yesu agbele ’dje uo kpekpeke me u apá belegʉ engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́-e pɨ kpála bini de.

9

Yesu atima obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bhisi gba e-o

(Tsia bhʉ́ Mat. 10:5-15; di ne bhʉ́ Mlk. 6:7-13.)

1 Ekpɨ́ bini, Yesu apo bhʉ́la omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi gba e-o. Anɨ aha angu pɨ uo me u pandja ndʉ osisiti bua hana bhʉ́ okpála, amba u kobho di okpála na kuo. 2 Pɨpɨta-a, anɨ atsia atima uo me u nʉ ne kpokpo ngali Naʉ gba Ebhe , amba u kobho di okpála na kuo. 3 Anɨ pɨ uo me: «Nanʉ ka yi-e, yi abhá oehe de. Yi ahá ndula de. Yi ahá ehe ngʉ́ nabɨ ’he bhʉ́bhʉ́ de. Yi ahá ezʉ de. Yi ahá falanga de. Kpála bini bhʉ́ ká yi ahá bongo na mbulu bhisi de. 4 Ndʉ etɨ hana u asía yi bhʉ́ e-e, yi dʉ bha oo, akólo lɨ nedhɨnga ɨnde yi ayíe lɨe bhʉ́ etɨ ango-o. 5 Ndʉ etɨ hana u sía yi bhʉ́ e de-e, yi de koto bhʉ́bhʉ́, amba yi pulu doto na kʉtɨ gba uo ɨnde adhedhe lɨ ’dhʉ yi-o. Bhobhomʉ-o asúno pɨ uo me u amene siti ’ngʉ́.»* 6 Obhʉlʉ titima gba Yesu agbida, u apʉ bhʉ́ ndʉ okʉtɨ hana. U akpokpo Bádha Ngali gba Ebhe-e pɨ okpála. U atsia akobho di okpála na kuo ne ndʉ bɨlɨ hana.

Mabhundja gba Elode adholo ngangá

(Tsia bhʉ́ Mat. 14:1-12; di ne bhʉ́ Mlk. 6:14-29.)

7 Elode , ngámá na ndu doto na Galilaya, adje ndʉ ’ngʉ́ lɨ Yesu ne omʉkpata gba e adʉ amene e hana. Abhomʉ-o, mabhundja gba anɨ-e atsia aholo adholo ngangá, anga okpála koko adʉ apa me: «Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála azuku!» 8 Okoko adʉ apa me: «Polofeta Elɨya akoto bhomʉ-o ngae.» Okoko atsia adʉ apa matá me: «Sʉka opolofeta na kalanʉ-o, azuku bhomʉ-o ngae.» 9 Engʉ́ bini, Elode atsia apa naae me: «Ma aha nanɨ lɨ́lɨ-e ngama me u kodho ngʉlʉ Djaa . Kpála bhende ma ngadje okpála apa ’ngʉ́ gba e me-e, a ko matá naae da?» Abhomʉ-o, anɨ atsia adʉ agɨlɨ me nɨ u Yesu.

Yesu aha ’zʉ pɨ bhiti okpála

(Tsia bhʉ́ Mat. 14:13-21; ne bhʉ́ Mlk. 6:30-44; di ne bhʉ́ Dja. 6:1-14.)

10 Lɨ obhʉlʉ titima agie lɨo lɨe de Yesu-o, u atsia akpokpo ndʉ ’ngʉ́ ɨnde u amene e hana pɨ anɨ. Pɨpɨta-a, anɨ abha uo, anɨ atsia atapa ne uo de okpála tsutsu lɨ pápá na gʉdhʉ na Betesaida. 11 Engʉ́ bini, lɨ bhiti okpála bhomʉ-o ambɨla lɨe me u agbida oo, u atsia akpata anɨ. Abhomʉ-o, Yesu asia uo, anɨ atsia akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ Naʉ gba Ebhe-e pɨ uo. Anɨ atsia akobho di okpála ɨnde adʉ ne kuo ko.

12 Lɨ ekpɨ́ aholo lɨe nabi-e, obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bhisi-e adyudyo lɨo de Yesu, u atsia apa pɨ anɨ me: «Ha kpadjɨ pɨ okpála, amba u gbida nagɨlɨ dabɨlɨ nasɨ tété, di ne ehe nazʉ mazʉ bhʉ́ odjedje kʉtɨ masɨkpe sɨ, anga nɨ́ ei bhʉ́ mili bɨlɨ.» 13 Do Yesu pɨ uo me: «Yi ha ’zʉ pɨ uo ngayi.» U atsia agie me: «A bha ka ya sɨ ne mapa bhuluvue di ne sungu bhisi. Ne me mo okʉnda me ya nʉ nakala ezʉ pɨ ndʉ okpála ɨnde-e hana ngaya?» 14 (Obhosɨ adʉ nanɨ oo masɨkpe de kutu bhuluvue.) Yesu atsia apa pɨ omʉkpata gba e me: «Yi pa pɨ uo me u popo bhʉ́la o okpála ndjɨkpa bhuluvue, ndjɨkpa bhuluvue, amba u dʉlʉ kuto.»

15 Omʉkpata-a amene maka anɨ apa pɨ uo lɨe ko. U atsia apa pɨ ndʉ okpála hana me u dʉlʉ kuto. 16 Abhomʉ-o, Yesu aha mapa bhuluvue ne sungu bhisi-o, anɨ atsia ’kpɨ́ ne bhʉ́lá, anɨ atsia agie heni pɨ Ebhe ngʉbula ezʉ bhomʉ-o. Pɨpɨta-a, anɨ agʉmʉ mapa ne sungu-o, anɨ aha pɨ omʉkpata ngʉ́ nagagapa lɨ okpála. 17 Ndʉ uo hana azʉ ’he, u aꞌuꞌu má kpú kpú kpú! Dudu atigala-a, obhʉlʉ titima alo, a atsia abebedhe okíli ndjɨkpa ne ká bhisi.

Piele apa me Yesu ne Masɨya

(Tsia bhʉ́ Mat. 16:13-19; di ne bhʉ́ Mlk. 8:27-29.)

18 A akolo ekpɨ́ bini, Yesu adʉ akpokpo ’ngʉ́ ne Ebhe kpi e kpi me, omʉkpata gba anɨ-e nde de anɨ. Anɨ atsia ayi uo me: «Okpála ngapa me ma ne da?» 19 U agie me: «Okpála koko ngapa me, mʉ ne Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála. Okoko me, mʉ ne polofeta Elɨya. Okoko matá me, sʉka opolofeta na kalanʉ-o azuku.» 20 Anɨ atsia ayi matá uo me: «A la yi-e, yi ngapa naayi me ma ne da?» Do Piele me: «Mʉ ne Masɨya ɨnde lɨ Ebhe atima e ko.»

Yesu akpo ’ngʉ́ pɨndjɨ nakpi ne nazuku ka e

(Tsia bhʉ́ Mat. 16:20-28; di ne bhʉ́ Mlk. 8:30, 9:1.)

21 Engʉ́ bini, anɨ agbele ’dje uo kpekpeke, anɨ atsia aha lɨ́lɨ me u apá belegʉ engʉ́ bhomʉ-o pɨ kpála bini de. 22 Abhomʉ-o, anɨ atsia apa matá pɨ uo me: «A ayo me ngama, Ndɨlɨ gba kpála-a, ma dje lɨkabhu naali. Obhelesɨ okpála, ongbengbe odimandɵ di ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje ayála ma. U abhɵ́lɵ ma, engʉ́ bini, ekpɨ́ na bata-a, ma tsia zúku.»

23 Pɨpɨta-a, anɨ apa pɨ ndʉ okpála hana ɨnde adʉ oo me: «Ɨ dʉ me kpála nde akʉnda nakpata ma-a, a ayo me anɨ ꞌo nabhundja ’ngʉ́ gba e makpe. Ekpɨ́ bini ne bini hana, a ayo me anɨ bɨ kulusi gba e-o, amba anɨ kpata ma. 24 Padhá de, anga ɨ dʉ me kpála nde akʉnda nalila mʉkobho gba e, anɨ kpí. La-a, ɨ dʉ me kpála nde akʉnda nakpi ngʉbula ma-a, anɨ tsia kóbho. 25 Ɨ dʉ me kpála nde asia ndʉ ’he na doto hana, engʉ́ la bini, ngaanɨ makpe anɨ ngɨta-a, anɨ tsia kpi-e, a la pɨ anɨ babadha bhʉ́bhʉ́ ne nɨ? 26 Ɨ dʉ me kpála bini nde adje nʉmʉ lɨ ’ngʉ́ gba ma-a, di ne bhe ma ngapa e-e, ngama Ndɨlɨ gba kpála, ma adjé bhadi nʉmʉ lɨ ’ngʉ́ gba anɨ. A adʉ́ moko lɨ nedhɨnga ma agó lɨe bhʉ́ naʉ na asasaua gba ma, ne bhe gba ’Dyɨ ma, di ne bhe gba oandjelu na bububu-o. 27 Ma apa pɨ yi na paká me, okpála koko bhʉ́ ká obhende ɨnde sɨ-e, mú padhá de, u aú ngaɨza Naʉ gba Ebhe-e kalanʉ.»

Zɨ Ebhe asa Yesu ngbalina

(Tsia bhʉ́ Mat. 17:1-8; di ne bhʉ́ Mlk. 9:2-8.)

28 Masɨkpe de ekpɨ́ madjɨna pɨta anɨ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, Yesu aha Piele, ne Djaa di ne Djakɨ, anɨ atsia aꞌʉ ne uo apɨ́ ’ta ngʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ ne Ebhe. 29 Anɨ adʉ akpokpo ’ngʉ́ ne Ebhe lɨe, bhʉ́la anɨ ayipa lɨe, bongo gba anɨ avu má tuu! 30 Kolo me-e, okpála bhisi aze, u atsia aholo nagama ’ngʉ́ ne anɨ. A adʉ nanɨ Moidje ne Elɨya. 31 Zɨ Ebhe asa uo ngbalina. U atsia adʉ akpokpo ’ngʉ́ ne Yesu maka anɨ adji nandjia kulu gba e lɨe ne nakpi ka e abhʉ́ Yelusalema ko. 32 Piele ne obɨ e adʉ ne ela má yikpokpo! U agbʉngbʉa lɨo lɨe, u au Yesu ne okpála bhisi me zɨ Ebhe nde asa uo ngbalina. 33 Lɨ okpála bhisi bhomʉ-o adʉ ayie lɨe de Yesu-o, Piele atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉsuno, ya sɨ ndjɨndjɨ. A ayo me ya yiki ’tɨ ngbangbalɨ bata, bini pɨ mʉ, bini pɨ Moidje, bini pɨ Elɨya.» (Engʉ́ bini, anɨ dʉ ambɨla ta ’ngʉ́ ɨnde anɨ adʉ apa e de.)

34 Nedhɨnga anɨ adʉ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, ndindi atsia ago abuku uo. Lɨ ndindi adʉ abuku uo lɨe, omʉkpata atsia aholo nadje tsʉlʉ naali. 35 Bhʉ́ ndindi-e, eli bini akoto, atsia apa me: «Kpála ɨnde-e, a ko Ndɨlɨ gba ma ɨnde ma abhʉ e ko. Yi dje anɨ!» 36 Pɨta lɨ eli bhomʉ-o andjia lɨe, u au bha ɨbili Yesu kpi e kpi. Nanɨ lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, omʉkpata andjili bha má bulu! U tsia pa nga nanɨ engʉ́ ango-o pɨ kpála bini de.

Yesu akobho ndɨlɨ na bhobhoko bini lɨ siti bua adʉ ato mbolo lɨe

(Tsia bhʉ́ Mat. 17:14-18; di ne bhʉ́ Mlk. 9:14-27.)

37 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, Yesu ne omʉkpata bata-a akɵ eta-o. Okpála bhelé atsia ago ngʉ́ nakɵ lɨo ne Yesu. 38 Bhʉ́ ká okpála bhomʉ-o, kpála bini aholo nasʉsʉla me: «Mʉsuno, kikiliako, dje nga bha-a mbo ndjinga ndɨlɨ gba ma na bhobhoko-o. Koli anɨ bha ka ma bini! 39 Siti bua ngagbʉlʉ anɨ pɨko. A ngaha pɨ anɨ natʉ ꞌue. A ngadyɨkɨ anɨ kpekpeke má djigi djigi! Lɨ efu holo naze bhʉ́ ’bhɵ anɨ. Bua ango-o le bha nakoto bhʉ́ anɨ pima. Lɨ angu anɨ ndjia má ngba! 40 Ma akikiliki lɨma pɨ omʉkpata gba mʉ-o me u gbe bua ango-o bhʉ́ anɨ, engʉ́ bini, u ale pima.»

41 Do Yesu de-e: «Ngayi okpála na nakɨ-e, yi ne nabhuka ade, yi ngamene siti ’ngʉ́. Ma adʉ́ matá ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini ngʉbula ekpɨ́ madho? Ma akíbila matá yi ngʉbula ekpɨ́ madho?» Pɨpɨta-a, Yesu apa pɨ kpála ango-o me: «Go ne ndɨlɨ gba mʉ ei.»

42 Lɨ ndɨlɨ-e adʉ ago lɨe, bua ango-o adyɨkɨ anɨ má djigi djigi! Anɨ atsia agʉ ꞌi anɨ kuto má gbwe! Abhomʉ-o, Yesu ambe bhʉ́ ’ndjɨ siti bua ango-o. Anɨ akobho ndɨlɨ-o, anɨ atsia aha anɨ pɨ ’dyɨ e. 43 Ndʉ okpála hana adʉ angamba. U atsia azɨba me Ebhe ne angu naali.

Yesu akpo matá engʉ́ pɨndjɨ nakpi gba e ko

(Tsia bhʉ́ Mat. 17:22-23; di ne bhʉ́ Mlk. 9:30-32.)

Lɨ ndʉ okpála hana adʉ angamba lɨe lɨ ndʉ ’ngʉ́ lɨ Yesu adʉ amene e, anɨ atsia apa pɨ omʉkpata gba e me: 44 «Yi dje engʉ́ ma adji apa e pɨ yi ɨnde-e ndjɨndjɨ. U apʉ́ ma, Ndɨlɨ gba kpála-a, pɨ okpála na doto.» 45 Engʉ́ bini, omʉkpata gba anɨ-e mbɨla nanɨ ta ’ngʉ́ bhomʉ-o de. Ebhe awo nanɨ tata-a pɨ uo mawo. U atsia adʉ adje tsʉlʉ ngʉ́ nayi anɨ tété.

A ngbéngbé da?

(Tsia bhʉ́ Mat. 18:1-5; di ne bhʉ́ Mlk. 9:33-37.)

46 Abhomʉ-o, omʉkpata aholo amene kpekebhɵ sʉnda o ngʉ́ nambɨla me, a tɨ da nadʉ ngbéngbé bhʉ́ ká o da. 47 Engʉ́ bini, lɨ Yesu ambɨla engʉ́ ɨnde u adʉ abhundja e lɨ bua o-o lɨe, abhomʉ-o, anɨ aha mboye ndɨlɨ bini, anɨ aꞌo anɨ de e. 48 Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Kpála ɨnde asía mboye ndɨlɨ ɨnde-e ka ’lɨ ma-a, anɨ asia bhomʉ-o ma. Kpála ɨnde asía ma-a, anɨ asia la di bhomʉ-o kpála ɨnde atima ma ko. Padhá de, anga kpála ɨnde ane ne mboye bhʉ́ ká yi hana-a, anɨ ane ne engbé ngae.»

Kpála ɨnde ɨ yala yi de-e, a ko naayi kpála

(Tsia bhʉ́ Mlk. 9:38-40.)

49 Abhomʉ-o, Djaa adyudyo lɨe de anɨ, anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉsuno, ya au kpála bini ngapandja osisiti bua bhʉ́ okpála ne ’lɨ mʉ. Ya di me yoko anɨ, anga a ko mʉkpata gba mʉ-o maka ya de.» 50 Engʉ́ bini, Yesu agie pɨ anɨ me: «Yi ayóko anɨ de, anga kpála ɨnde ɨ yala yi de-e, a ko naayi kpála.»

Okpála na kʉtɨ bini na ndu doto na Samalɨa ayala nasia Yesu

51 Lɨ nedhɨnga nagie lɨe ka Yesu abhʉ́lá-a akolo lɨe masɨkpe-e, anɨ atsia aholo kpadjɨ na Yelusalema ne kpéke bua hana. 52 Anɨ atima obhʉlʉ titima kalanʉ bhʉ́ kʉtɨ bini na ndu doto na Samalɨa, ngʉ́ naleke ndʉ ’ngʉ́ hana pɨ anɨ ndjɨndjɨ. 53 Engʉ́ bini, anɨ adʉ la anʉ lɨe ne abhʉ́ Yelusalema-a, okpála na kʉtɨ bhomʉ-o atsia ayala nasia anɨ. 54 Omʉkpata Djakɨ ne Djaa au lɨe mo-o, u atsia apa pɨ Yesu me: «Ngámá, mo okʉnda me ya ha lɨ́lɨ me mʉgbálá yie abhʉ́lá, amba a go bhili uo?» 55 Engʉ́ bini, Yesu adji bhʉ́la e ne lɨ pápá gba uo, anɨ atsia ambe bhʉ́ ’ndjɨ uo.† 56 Abhomʉ-o, u atsia agbida bhʉ́ kʉtɨ koko.

Okpála bhende akʉnda nakpata Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 8:19-22.)

57 U adʉ lɨe lɨ kpadjɨ-e, kpála bini apa pɨ Yesu me: «Ma akpáta mʉ lɨ ndʉ bɨlɨ mo onʉ́ lɨe hana.» 58 Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «A ka onekpɵ di ne odhu ne dabɨlɨ gba o ngʉ́ nasɨ tété. Engʉ́ bini, dabɨlɨ ngʉ́ naguo ka ma, Ndɨlɨ gba kpála tété ade.» 59 Anɨ apa matá pɨ kpála koko me: «Kpata ma.» Engʉ́ bini, kpála ango-o apa pɨ anɨ me: «Ngámá, ꞌo nga ma, amba ma nʉ́ zɨ ngaɨza ’dyɨ ma.»‡ 60 Yesu agie pɨ anɨ me: «ꞌO okpála bhende amu-o, u zɨ okuo gba o-o, amba ngamʉ-o, mʉ nʉ naamʉ ne kpokpo ngali Naʉ gba Ebhe ko.» 61 Kpála koko apa matá pɨ anɨ me: «Ngámá, ma akpáta mʉ makpata. Engʉ́ la bini, ꞌo ngaɨza ma, amba ma nʉ bhana lɨma pɨ opiga gba ma ko.» 62 Yesu agie pɨ anɨ me: «Lɨ kpála bini holo namene kulu ne kɵngɵ-o, pɨpɨta anɨ tsia ’kpɨ́ ne sidi-e, kpála ango-o tɨ ne Naʉ gba Ebhe-e de.»

10

Yesu atima omʉkpata ndjɨkpa mananɨka ne ká bhisi

1 Pɨpɨta-a, Ngámá Yesu alo omʉkpata koko ndjɨkpa mananɨka ne ká bhisi.* Anɨ atsia atima uo bhisi bhisi kalanʉ bhʉ́ ndʉ ogʉdhʉ ne ndʉ bɨlɨ hana ɨnde a ayo nako lɨe me, anɨ nʉ bha ngae makpe ko. 2 Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Nguwa abhʉ́ ’dyɨ bhelé. Engʉ́ bini, okpála namene kulu ango-o bhelé ade. Yi yo ka bhʉlʉ edyɨ-e me anɨ tima okpála na kulu bhelé bhʉ́ edyɨ gba e ko. 3 Ma atima yi maka okandɵlɵ bhʉ́ ká osia. Yi nʉnʉ! 4 Yi ahá falanga de. Yi ahá ehe nabɨ ’he bhʉ́bhʉ́ de. Yi ahá malɵkɵ de. Yi adʉ́ ne lʉlʉ lɨ kpadjɨ-e ngʉ́ nayiyi okpála de.

5 Yi lɨ bhʉ́ ’tɨ bini-e, yi de pa ngaɨza me: ‹Guo ’ngʉ́ gba Ebhe-e dʉ bhʉ́ ’tɨ ɨnde.› 6 Lɨ kpála ɨnde akʉnda guo ’ngʉ́ dʉ bhʉ́ ’tɨ ango-o, lɨ guo ’ngʉ́ gba yi-e dʉ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. Ɨ dʉ mo-o de-e, nayi na guo ’ngʉ́ gba yi-e gíe lɨe pɨ́ yi. 7 Yi dʉ bhʉ́ ’tɨ ango-o. Ɨ dʉ me u nde aha ehe nazʉ mazʉ di ne bhe nandjɨ mandjɨ pɨ yi-e, yi de zʉ, amba yi ndjɨ. Padhá de, anga a ayo me kpála na kulu sia makalá na kulu gba e ko. Yi adʉ́ asɨ bhʉ́ ’tɨ ngangá de.

8 Ɨ dʉ me yi nde alɨ bhʉ́ gʉdhʉ bini-e, lɨ okpála na gʉdhʉ ango-o sia yi-e, yi de zʉ ’he ɨnde u ahá e pɨ yi ko. 9 Yi kobho obhʉlʉ kuo ɨnde bhʉ́ gʉdhʉ ango-o, amba yi pa pɨ ndʉ okpála hana me: ‹Naʉ gba Ebhe-e akolo de yi masɨkpe.›

10 Engʉ́ bini, ɨ dʉ la me yi nde alɨ bhʉ́ gʉdhʉ bini-e, u sia yi de-e, yi de ze alɨ kpadjɨ, amba yi pa me: 11 ‹Ya ngapulu belegʉ doto na gʉdhʉ gba yi ɨnde adhedhe lɨ ’dhʉ ya, ngʉ́ nasuno pɨ yi me yi amene siti ’ngʉ́. Yi mbɨla la ndjɨndjɨ me, Naʉ gba Ebhe-e akolo de yi masɨkpe.› 12 Ma apa pɨ yi me lɨ ’kpɨ́ lɨ Ebhe akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe, okpála na gʉdhʉ ango-o adjé lɨkabhu naali ané okpála na Sodomʉ† mane.»

Okʉtɨ ɨnde ayala nabhuka Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 11:20-24.)

13 «ꞌE-e! A ko lɨkabhu pɨ yi okpála na gʉdhʉ na Koladjina! A ko lɨkabhu pɨ yi okpála na gʉdhʉ na Betesaida! Padhá de, anga ɨ dʉ me ongamba ’ngʉ́ ɨnde amene lɨe agba yi-e, ɨ méne lɨe bhʉ́ ogʉdhʉ na Tile ne Sidona-a, okpála na ogʉdhʉ ango-o de adyɨ nanɨ pili didili, u tsia túko ’mbɨ bhʉ́ ’ndjɨ o ngʉ́ napana me u adji bua o adji. 14 Kaka-a, lɨ ’kpɨ́ lɨ Ebhe akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe, lɨkabhu gba yi-e ané bhende gba okpála na Tile ne Sidona mane. 15 Ne yi di, okpála na Kapalanauma-a, yi abhundja naayi me u aꞌéꞌe yi abhʉ́lá-a? A mo-o ade. U abála yi bhʉ́ djua na dʉdʉma.»

16 Do anɨ matá pɨ omʉkpata gba e me: «Lɨ kpála bini dje yi-e, amba anɨ adje bhomʉ-o ma. Lɨ kpála bini yala nasia yi-e, amba anɨ ayala bhomʉ-o nasia ma. Engʉ́ bini, lɨ kpála bini yala nasia ma-a, amba anɨ ayala bhomʉ-o nasia kpála ɨnde atima ma ko.»

Omʉkpata ndjɨkpa mananɨka ne ká bhisi-e agie lɨo

17 Omʉkpata ndjɨkpa mananɨka ne ká bhisi-e agie lɨo me u nde abedhe ne djalɨ bedhe. U atsia apa me: «Ngámá, osisiti bua ngamanga belegʉ ya ngao nedhɨnga ya ngaha lɨ́lɨ pɨ uo lɨe ne ’lɨ mʉ ko!» 18 Yesu atsia apa pɨ uo me: «Ma au Satana ayie abhʉ́lá akɵ kuto maka mʉgbálá. 19 Yi djedje nga, ma aha angu pɨ yi ngʉ́ nadele okpʉlʉ ne oapekebhe ne ’dhʉ yi di ne nandjia ndʉ angu gba bhʉlʉ yala gba yi-e hana. Ehe bini tɨ́ da namene yi sisiti de. 20 Engʉ́ bini, yi akpí djalɨ ka lɨ osisiti bua ngamanga yi lɨe de. Yi kpi mangbo djalɨ ka lɨ Ebhe aye ’lɨ yi lɨe abhʉ́lá ko.»

Yesu akpi djalɨ

(Tsia bhʉ́ Mat. 11:25-27, 13:16-17.)

21 Bha lɨ nedhɨnga ango-o makpe-e, Yesu abedhe nanɨ ne djalɨ bedhe ka Bu Bhobua . Anɨ atsia apa me: «Ma agie heni pɨ mʉ, ’Dyɨ ma, Ngámá na abhʉ́lá ne Ngámá na doto. Padhá de, anga engʉ́ ɨnde mo opana e pɨ obhende ɨmbɨlangʉ de-e, mo owo pɨ okpála na ɨmbɨlangʉ di ne obhende amene balʉa má too! A moko, ’Dyɨ ma, anga mo okʉnda bha nanɨ moko.

22 ’Dyɨ ma, mo oha ndʉ ’he hana mʉma. Kpála bini mbɨla de me ngama, Ndɨlɨ-e, ma ne da-ie, bha bini ngamʉ, ’Dyɨ ma. Kpála bini mbɨla la di de me ngamʉ, ’Dyɨ ma-a, mʉ ne da-ie, bha bini ngama, Ndɨlɨ gba mʉ-o, la di ne okpála bhende lɨ ngama, Ndɨlɨ-e, ma akʉnda napana mʉ pɨ o ko.»

23 Pɨpɨta-a, anɨ adji bhʉ́la e lɨ pápá gba omʉkpata gba e-o, anɨ atsia apa pɨ uo kpi o kpi me: «A ko djalɨ pɨ yi, ngayi okpála ɨ ngau engʉ́ ɨnde yi ngau e ko! 24 Padhá de, anga ma apa pɨ yi me opolofeta di ne ongbengbe ongámásɨ bhelé akʉnda nanɨ nau engʉ́ yi ngau e ɨnde, engʉ́ bini u u de. U akʉnda nanɨ nadje engʉ́ yi ngadje e ɨnde, engʉ́ bini u dje de.»

Kpála bini na ndu doto na Samalɨa ɨnde amene bádha ’ngʉ́

25 Abhomʉ-o, mʉsuno bini na lɨ́lɨ gba Moidje ayie bhʉ́lá. Anɨ atsia ayi Yesu ngʉ́ nale anɨ me: «Mʉsuno, a ayo me ma mene pɨ ngʉbula me ma sia mʉkobho na dʉdʉma?» 26 Yesu agie pɨ anɨ me: «U aye bhʉ́ lɨ́lɨ gba nɨ́-e pɨ? Mo otatanga lɨe, mʉ djedje bhʉ́bhʉ́ pɨ?» 27 Kpála ango-o atsia agie pɨ anɨ me: «‹A ayo me kʉnda Ebhe, Ngámá gba mʉ-o, ne bua mʉ hana, ne mʉkobho gba mʉ-o hana, ne angu gba mʉ-o hana, ne mabhundja gba mʉ-o hana›, amba ‹Mʉ kʉnda la di kilí mʉ, maka mo okʉnda lɨmʉ lɨe makpe ko.›† » 28 Do Yesu pɨ anɨ me: «Mo ogie ndjɨndjɨ. Mene moko, amba mʉ sia mʉkobho na dʉdʉma.»

29 Engʉ́ bini, mʉsuno na lɨ́lɨ-e ango-o adʉ akʉnda nasuno me engʉ́ ɨnde nɨ ayi e, a ngbingbili. Abhomʉ-o, anɨ atsia ayi Yesu me: «Kilí ma-a, a ko da?»

30 Do Yesu pɨ anɨ me: «Kpála bini ayie nanɨ bhʉ́ Yelusalema, anɨ adʉ akɵ ne abhʉ́ Djeliko. Lɨ kpadjɨ-e, anɨ atɨ bhʉ́ ’kpa obhʉlʉ ’zi ɨnde adʉ agbʉlʉ ’he gba okpála ne kpéke. U abha obongo gba anɨ-o. U abhɨ anɨ má kpú! U abha lɨo-o, u agbida. U atsia aꞌo ka anɨ masɨkpe de nakpi. 31 Dimandɵ bini adʉ apʉ lɨ kpadjɨ ango-o. Anɨ au kpála ango-o lɨe me-e, anɨ abʉma bha anɨ lɨ pála kpadjɨ koko, anɨ atsia atapa. 32 Kpála bini na piga gba Levi‡ akolo di lɨ bɨlɨ lɨ kpála ango-o adʉ lɨe-o. Anɨ au anɨ lɨe, anɨ abʉma bha anɨ lɨ pála kpadjɨ koko, anɨ atsia atapa.

33 Engʉ́ bini, kpála bini na ndu doto na Samalɨa ɨnde adʉ naae bhʉ́ dhʉkʉ lɨ kpadjɨ bhomʉ-o, akolo de anɨ. Anɨ au anɨ lɨe, anɨ adje ndjinga anɨ naali. 34 Anɨ adyudyo lɨe de anɨ masɨkpe. Anɨ aha emʉ di ne vino,§ anɨ atuko lɨ djila oeka gba anɨ-o, anɨ atsia agbite ne papala bongo. Anɨ aha anɨ, anɨ aꞌo anɨ pɨ́ ’ngbʉ punda gba e-o. Anɨ anʉ ne anɨ bhʉ́ ’tɨ gba ogomago. Oo, anɨ atsia alila anɨ ndjɨndjɨ. 35 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, anɨ agbe lɨ́ falanga bhisi, anɨ aha pɨ bhʉlʉ etɨ-o. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: ‹Lila kpála ɨnde-e ndjɨndjɨ. Ɨ dʉ me mʉ nde apʉ tɨa koko pɨ anɨ pɨ́ bhende-e, ma agíe pɨ mʉ ngama, nedhɨnga ma apʉ́ matá lɨe sɨɨ ko.›»

36 Yesu atsia ayi mʉsuno bhomʉ-o me: «Mo obhundja naamʉ pɨ? Bhʉ́ ká okpála bata bhomʉ-o, a ko kpála bhedho adʉ nanɨ kilí kpála ɨnde atɨ bhʉ́ ’kpa obhʉlʉ ’zi bhomʉ-o?» 37 Mʉsuno na lɨ́lɨ-e agie me: «A ko bhende adje ndjinga anɨ-o.» Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Nʉnʉ, amba mʉ mene bhadi moko.»

Yesu anʉ natsia Malata ne Malɨa

38 Lɨ Yesu ne omʉkpata gba e adʉ lɨe lɨ kpadjɨ-e, anɨ alɨ bhʉ́ kʉtɨ bini. Oo, ɵlɵ bini adʉ ’lɨ anɨ me Malata, anɨ atsia asia Yesu agba e. 39 Malata adʉ ne ndai e na ɵɵlɵ bini, adʉ ’lɨ anɨ me Malɨa . Malɨa adʉ naae kuto bhʉ́ li ’dhʉ Yesu, anɨ atsia adʉ adje engʉ́ ɨnde lɨ Yesu adʉ apa e ko. 40 Bua Malata adʉ abhʉ́lá ka bhiti kulu-o. Anɨ ago de Yesu, anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Ngámá, lɨ ndai ma aꞌo ka ma lɨe namene ndʉ kulu hana kpi ma kpi me-e, mʉ bhundja ’ngʉ́ tété bini dɨ? Pa ngala pɨ anɨ me, anɨ go ha mbo ’kpa e mʉma.» 41 Ngámá agie pɨ anɨ me: «Malata, Malata, mʉ ngaꞌo bua mʉ abhʉ́lá, mʉ la di ngatʉtʉ lɨmʉ ngʉbula ongʉ́ bhelé. 42 La-a, a ndjɨndjɨ ne koli ’he bini. Malɨa aha naae ehe ɨnde ane ne bádha, ɨnde lɨ kpála bini dhépe e ka anɨ de.»

11

Yesu asuno nakpokpo ’ngʉ́ ne Ebhe pɨ omʉkpata gba e-o

(Tsia bhʉ́ Mat. 6:9-13.)

1 A adʉ ekpɨ́ bini, Yesu adʉ akpokpo ’ngʉ́ ne Ebhe lɨ bɨlɨ bini. Anɨ andjia lɨe, sʉka omʉkpata gba anɨ-e atsia apa pɨ anɨ me: «Ngámá, suno nakpokpo ’ngʉ́ ne Ebhe pɨ ya, maka lɨ Djaa asuno di lɨe pɨ omʉkpata gba e ko.» 2 Yesu atsia apa pɨ uo me: «Yi dʉ akpokpo ’ngʉ́ ne Ebhe-e, yi de pa me:

‹’Dyɨ ya,

a ayo me, okpála mbɨla me, mʉ ne Ebhe na bubu;

a ayo me, mʉ go ʉ Ngámá pɨ́la doto.

3 Ha ezʉ gba ya na ekpɨ́ bini ne bini-e pɨ ya.

4 Mbu lɨ osisiti ’ngʉ́ gba ya ko.

A moko, ngaya makpe, ya ngambu di lɨ osisiti ’ngʉ́ lɨ okpála amene e lɨ pabɨlɨ gba ya ko.

Mo oꞌó de me nale ha angu ya-a de.›»

5 Yesu atsia apa matá pɨ uo me: «Ɨ dʉ me sʉka yi bini nde ne kilí e, anɨ nʉ bhaka anɨ agba e tutu sukpe ngʉ́ napa pɨ anɨ me: ‹Wai, ha mbo mapa mʉma bata. 6 Kilí ma bini ɨnde bhʉ́ dholo ago lɨ ma oo, ehe la ka ma ngʉ́ nahaha pɨ anɨ ade.› 7 Ɨ dʉ me bhende abhʉ́ ’tɨ-e nde agie pɨ anɨ me: ‹Mo ondála ma de! Ma ani bhotɨ-e ani. Ngaya ne ongɨsɨ gba ma-a, ya asɨlɨ kuto asɨlɨ. Ma tɨ da nayie bhʉ́lá ngʉ́ naha mapa pɨ mʉ de.› 8 Ma apa pɨ yi na paká me, abana anɨ yie bhʉ́lá ngʉ́ nahaha pɨ anɨ kabula mʉkʉnda gba o-o de-e, engʉ́ bini, anɨ ayíe bhʉ́lá ngʉ́ naha ndʉ ’he hana ɨnde anɨ nde ne gʉmʉ e pɨ anɨ ka anɨ ngandala anɨ lɨe ko.

9 Ngama-a, ma atsia apa pɨ yi me, yi yo ’he ɨnde yi nde ne gʉmʉ e-o, amba Ebhe ha pɨ yi. Yi gɨlɨ ’he ɨnde yi nde ne gʉmʉ e-o, amba yi u. Yi bhɨ bhotɨ-o, amba Ebhe ꞌʉ pɨ yi. 10 Padhá de, anga ndʉ okpála hana ɨnde ngayo ’he anɨ nde ne gʉmʉ e, anɨ ngasisia. Kpála bhende ngagɨlɨ ’he ɨnde anɨ nde ne gʉmʉ e, anɨ ngauu. Ebhe ngaꞌʉ bhotɨ pɨ kpála bhende ngabhɨbhɨ-o. 11 Bhʉ́ ká yi odyɨ ongɨsɨ-e, a tɨ da naha kpʉlʉ pɨ ndɨlɨ gba e da, ɨ dʉ me ndɨlɨ-e nde ayo ka anɨ sungu-o?* 12 Ɨ dʉ me anɨ nde ayo ka anɨ pala ’ngʉ-o, anɨ tsia há pɨ anɨ apekebhe-e? 13 Belegʉ ngayi okpála na sisiti-e, yi ngaha babadha ’he pɨ ongɨsɨ gba yi-o. A ane la mane ne bádha pɨ ’Dyɨ yi ɨnde abhʉ́lá-a me anɨ ha Bu Bhobua pɨ obhende ngayoyo ka anɨ ko!»

Yesu agbe siti bua ɨnde adʉ ani ’bhɵ kpála-o

(Tsia bhʉ́ Mat. 12:22-30; di ne bhʉ́ Mlk. 3:22-27.)

14 Yesu adʉ agbe siti bua ɨnde adʉ ani ’bhɵ kpála bhʉ́ bhoko bini. Lɨ siti bua ango-o akoto lɨe, kpála ango-o aholo agama ’ngʉ́. Abhomʉ-o, bhiti okpála ɨnde adʉ oo angamba naali. 15 Okpála koko bhʉ́ ká uo atsia apa me: «Ngámá gba osisiti bua ɨnde ’lɨ e me Beledjebula ngaha angu pɨ anɨ ngae, ngʉ́ napandja osisiti bua ne di!»

16 Okoko adʉ agɨlɨ nale anɨ. Abhomʉ-o, u atsia apa pɨ anɨ me, anɨ mene ngamba ’ngʉ́ ngʉ́ napana me, angu gba anɨ-e ngayie abhʉ́lá. 17 Engʉ́ bini, Yesu ambɨla mabhundja gba uo-o lɨe, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ɨ dʉ me okpála gba ngámá bini nde ngagʉ gbele sʉnda o, naʉ ango-o lʉ́-ʉ de. Lɨ ndʉ etɨ hana túko. 18 Ɨ dʉ me omaha Satana nde ngagʉ gbele sʉnda o-o, naʉ gba anɨ-e tɨ da nalʉ lele pɨ? Padhá de, anga yi ngapa me, ma ngapandja osisiti bua ne angu gba Beledjebula. 19 Ɨ dʉ me ma nde ngapandja osisiti bua ne angu gba Beledjebula-a, okpála gba yi-e ngapandja uo ne angu gba da? Kaka-a, okpála gba yi-e akódho ’ngʉ́ gba yi-e ngao! 20 La-a, ɨ dʉ me ma nde ngapandja osisiti bua ne angu gba Ebhe na paká-a, apa bhomʉ-o me, Naʉ gba Ebhe-e akolo lɨ yi akolo.

21 Lɨ kpála bini na angu ɨnde lɨ tɨa ’gʉ́ nde ka e ndjɨndjɨ, dʉ alila etɨ gba e-e, ehe bini dʉ́la tɨa gba anɨ-e de. 22 Engʉ́ la bini, ɨ dʉ me kpála bini ɨnde ane anɨ ne angu-o go, anɨ há egʉ́ pɨ anɨ, anɨ tsia há angu anɨ. Anɨ bhá ndʉ tɨa ’gʉ́ ɨnde anɨ adʉ aꞌo bua e lɨe hana. Anɨ tsia gápa ndʉ ’he ɨnde anɨ abha e ka anɨ-e hana.

23 Kpála bhende pɨ ma ade-e, a ko yala ma. Kpála bhende ɨ ha ’kpa e mʉma ngʉ́ napo bhʉ́la okpála de-e, anɨ ngatsambala uo matsambala.»

Siti bua tɨ da matá nagie lɨe

(Tsia bhʉ́ Mat. 12:43-45.)

24 «Lɨ siti bua koto bhʉ́ kpála bini-e, anɨ nʉ́ ne djakadha abhʉ́ omili bɨlɨ† ngʉ́ nagɨlɨ bɨlɨ naguo ka e tété. Ɨ dʉ me anɨ nde u de-e, anɨ pá lɨ bua e me: ‹Ma agíe lɨma bhʉ́ ’tɨ gba ma ɨnde ma akoto nako bhʉ́ e-o.› 25 Anɨ gie lɨe oo, anɨ bháka me u apo bhʉ́ ’tɨ-o, u aleke ndjɨndjɨ. 26 Abhomʉ-o, anɨ nʉ́, anɨ bhá osisiti bua koko mananɨka ɨnde ane anɨ ne siti. U gíe lɨo bhʉ́ dabɨlɨ bini, u lɨ́ bhʉ́ ’tɨ-o, u tsia dʉ́lʉ. Pɨpɨta-a, mʉkobho gba kpála ango-o, kólo la matá sisiti naali ane bhende na kalanʉ-o mane.»

Djalɨ na kʉkʉlʉ

27 Nedhɨnga anɨ adʉ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, ɵlɵ bini atsia asʉla pɨ anɨ bhʉ́ ká okpála me: «A ko djalɨ pɨ ɵlɵ ɨnde azu mʉ-o, ɨnde di mo ondjɨ ’ka e-o!» 28 Engʉ́ bini, Yesu agie me: «A ko djalɨ mangbo pɨ okpála ɨnde ngadje eli gba Ebhe di ne nalilila ko!»

Yesu ayala namene ngamba ’ngʉ́ pɨ okpála

(Tsia bhʉ́ Mat. 12:38-42.)

29 Lɨ bhiti okpála ago apo bhʉ́la o lɨe de Yesu-o, anɨ atsia aholo apa me: «Okpála na nakɨ ɨnde-e sisiti. U ngayo ngamba ’ngʉ́. Engʉ́ bini, Ebhe méne ngamba ’ngʉ́ bini pɨ uo de, bha bini bhende gba polofeta Djonasɨ. 30 Padhá de, anga maka lɨ Ebhe aha nanɨ Djonasɨ lɨe ngʉ́ napana ngamba ’ngʉ́ pɨ okpála na Ninive-e, Ebhe ahá bhadi ma, Ndɨlɨ gba kpála-a, ngʉ́ napana ngamba ’ngʉ́ pɨ okpála na nakɨ moko. 31 Ngámá na ɵɵlɵ ɨnde adʉ atsia ’kpɨ́ lɨ ndu doto na Saba ayie nanɨ tsutsu ngʉ́ nago nadje oeli na ɨmbɨlangʉ gba ’ngbé ngámá Salomo. Lɨ Ebhe akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe, ngámá na ɵɵlɵ ango-o alʉ́ kala okpála na nakɨ, anɨ tsia aꞌó ’ngʉ́ pɨ́ uo. Kaka-a, kpála bini sɨ, anɨ ane Salomo mane! 32 Okpála na Ninive adji nanɨ bua o lɨ nedhɨnga u adje ngali gba Ebhe ɨnde lɨ Djonasɨ adʉ akpokpo e lɨe-o. Lɨ Ebhe akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe, okpála na Ninive alʉ́ kala okpála na nakɨ, u tsia aꞌó ’ngʉ́ pɨ́ uo. Kaka-a, kpála bini sɨ, anɨ ane Djonasɨ mane!»

Nadʉ lɨ zɨ ’kpɨ́

(Tsia bhʉ́ Mat. 5:15, 6:22-23.)

33 «Ɨ dʉ me kpála bini nde adhedhe eke-e, anɨ tó asa lʉsa de. Engʉ́ bini, anɨ ꞌó pɨ́ ’he amba okpála ɨnde ngalɨ bhʉ́ ’tɨ-e, u u ’kpɨ́ tété ndjɨndjɨ. 34 Djila mʉ ne zɨ ’kpɨ́ na kʉte mʉ. Lɨ djila mʉ dʉ ndjɨndjɨ-e, ndʉ kʉte mʉ hana dʉ́ bhʉ́ zɨ ’kpɨ́. Engʉ́ bini, lɨ djila mʉ dʉ sisiti-e, ndʉ kʉte mʉ hana dʉ́ bhʉ́ biti. 35 Tsia ndjɨndjɨ me zɨ ’kpɨ́ ɨnde bhʉ́ mʉ-o, adʉ́ biti de. 36 Ɨ dʉ me ndʉ kʉte mʉ hana nde lɨ zɨ ’kpɨ́-e, yá mʉ bini nde bhʉ́ biti ade-e, kʉte mʉ libhomu dʉ́ lɨ zɨ ’kpɨ́, maka lɨ zɨ ’ke ngaziga mʉ lɨe má ngɨlɨlɨ ko!»

Yesu ambamba ta osisiti ’ngʉ́ gba omʉFalisai di ne bhende gba omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje-o

(Tsia bhʉ́ Mat. 23:1-36; di ne bhʉ́ Mlk. 12:38-40.)

37 Lɨ Yesu andjia nagama ’ngʉ́ lɨe, mʉFalisai bini atsia aꞌɨ anɨ agba e ngʉ́ nazʉ ’he. Anɨ alɨ abhʉ́ ’tɨ gba mʉFalisai-o, anɨ atsia aholo nazʉ ’he-o. 38 MʉFalisai ango-o angamba naali, anga anɨ au me Yesu vʉlʉ lɨe kala nazʉ ’he-e de.‡

39 Abhomʉ-o, Ngámá Yesu apa pɨ anɨ me: «Ngayi omʉFalisai-e, yi ngavʉlʉ kʉte pápá di ne kʉte saanɨ. Engʉ́ la bini, ngayi-e, yi abedhe ne ’ngbé bua di ne siti bua bhʉ́ yi bedhe. 40 Ɨmbɨlangʉ bhʉ́ yi ade! Ebhe ɨnde abho kʉte-e, anɨ bho di bua ngae dɨ? 41 Kaka-a, yi ha mangbo pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ ehe bhende bhʉ́ opápá di ne bhʉ́ osaanɨ gba yi ko. Yi mene mo-o, lɨ ndʉ ’he hana kólo pɨ yi babadha.

42 La-a, a ko lɨkabhu pɨ yi, omʉFalisai! Padhá de, anga yi ngaha bini bhʉ́ ká ndjɨkpa na oulu na sese ne ndʉ djedje ulu na abhʉ́ ’dyɨ-e hana pɨ Ebhe. La-a, yi mene engʉ́ na ngbingbili pɨ okpála de. Yi kʉnda la di Ebhe de. A la bhomʉ-o engʉ́ ɨnde ayo me yi mene ngaɨza e me, yi nde ꞌɨlɨ ’to yi lɨ naha bini bhʉ́ ká ndjɨkpa na oehe gba yi-e pɨ Ebhe de ko. 43 A ko lɨkabhu pɨ yi, omʉFalisai! Padhá de, anga yi kʉnda bha nadʉlʉ pɨ́ dabɨlɨ na akalanʉ bhʉ́ otɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje . Yi kʉnda la di me okpála dʉ ne yiyi yi maka ongámásɨ lɨ ohi-kpadjɨ. 44 A ko lɨkabhu pɨ yi! Padhá de, anga yi maka olata ɨnde u ꞌo ’he pɨ́ e ngʉ́ nasusuno de, lɨ okpála ngadhʉkʉ pɨ́ e me u nde mbɨla de!»

45 Sʉka omʉsuno na lɨ́lɨ-e apa pɨ anɨ me: «Mʉsuno, mo opa lɨe mo-o, mo osobho di bhomʉ-o ya.» 46 Yesu atsia agie me: «A ko di lɨkabhu pɨ yi, omʉsuno na lɨ́lɨ! Padhá de, anga yi ngamene mʉgɨto me yi ngaꞌo titili ’he lɨ ’ngbʉ okpála. Engʉ́ la bini, ngayi makpe-e, yi ꞌo belegʉ lɨkpa yi bini tété ngʉ́ nateteke uo de. 47 A ko lɨkabhu pɨ yi! Padhá de, anga yi ngaleke olata opolofeta, ɨnde lɨ ogbi yi abhili nanɨ o-o! 48 Yi ngapana bhomʉ-o me, yi azɨba engʉ́ ɨnde lɨ ogbi yi amene nanɨ e ko. Padhá de, anga ngauo-o, u abhili opolofeta, ngayi-e, yi la ngaleke olata uo! 49 Kaka-a, Ebhe ne ɨmbɨlangʉ gba e, apa lɨ ’ngʉ́ gba yi-e me: ‹Ma atíma opolofeta di ne obhʉlʉ titima pɨ uo. U abhíli okoko bhʉ́ ká uo, u tsia méne okoko sisiti.›

50 Nayie maka lɨ Ebhe abho nanɨ doto lɨe, okpála atuko ngʉte opolofeta bhelé. Kaka-a, okpála na nakɨ abɨ́ mangɨmbo ango-o ngao. 51 Kalanʉ-o, u abhɵlɵ Abele. Alɨ soso-o, u abhɵlɵ Djakalɨa bhʉ́ mbadhasʉ na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda, sʉnda bɨlɨ natsulu enʉ pɨ Ebhe ne tɨtɨna na bubu-o. Ma apa pɨ yi na paká me, okpála na nakɨ abɨ́ mangɨmbo na ngʉte okpála bhomʉ-o hana ngao!

52 A ko lɨkabhu pɨ yi, omʉsuno na lɨ́lɨ! Padhá de, anga yi ani bhotɨ na ɨmbɨlangʉ-o. La ngayi makpe-e, yi lɨ de. Yi atsia ani la di bhotɨ ango-o pɨ obhende akʉnda nalɨ-o.»

53 Lɨ Yesu ayie lɨe lɨ bɨlɨ bhomʉ-o, omʉsuno na lɨ́lɨ ne omʉFalisai aholo napadha anɨ. U atsia aholo ayiyi anɨ lɨ ongʉ́ bhelé bhelé. 54 Padhá de, anga u adʉ agɨlɨ nagbo anɨ lɨ ’li e.

12

Yi dʉ apa ’ngʉ́ mbámbá, yi adʉ́ ne tsʉlʉ de

(Tsia bhʉ́ Mat. 10:26-27.)

1 Nedhɨnga bhomʉ-o, bhiti okpála apo bhʉ́la o de Yesu. U adʉ bhibhiti naali, kaka-a, u adʉ adedele ’dhʉ obɨ o. Abhomʉ-o, Yesu atsia aholo napa ngaɨza pɨ omʉkpata gba e me: «ꞌE-e! Yi lila lɨyi ka levile gba omʉFalisai-e uu! Padhá de, anga u ngalɨ bhʉ́ ndʉ ongʉ́ hana ne kali gba o-o maka lɨ levile* ngalɨ bhʉ́ mapa lɨe hana ko. 2 Ndʉ ’ngʉ́ ɨnde awo lɨe mawo-o hana, akóto bhʉ́ mbasʉ. Ndʉ ’ngʉ́ ɨnde na pepe hana, ndʉ okpála hana ambɨ́la. 3 Kaka-a, ndʉ ’ngʉ́ ɨnde yi apá e sukpe-e hana, okpála adjé ne ngbɨkpɨ. Ndʉ ’ngʉ́ ɨnde yi apá e bhʉ́ tʉpele abhʉ́ ’tɨ-e hana, okpála asʉ́sʉla ne di bhʉ́ mbasʉ.»

Kpála ɨnde a ayo me yi kpe e ko

(Tsia bhʉ́ Mat. 10:28-31.)

4 «Ma apa pɨ yi, ngayi ondaise ma me: yi akpé okpála bhende ngabhɵlɵ kʉte-e de, ɨnde pɨpɨta-a, ɨ tɨ da matá namene ’he bini de ko. 5 Ma asúno pɨ yi kpála ɨnde a ayo me yi kpe e ko. Yi kpe Ebhe ɨnde ka e ne angu ngʉ́ nabhili okpála. Pɨpɨta-a, anɨ tɨ da nabu uo bhʉ́ djua na dʉdʉma. A moko, ma apa pɨ yi me: yi kpe mangbo anɨ!

6 U tsɨtsɨndjɨ odjedje odhu bhuluvue ngʉbula senge bhisi dɨ? La-a, Ebhe ꞌɨlɨ ’to e lɨ sʉka uo bini de. 7 Ebhe mbɨla belegʉ alo na sundjo yi-e hana. Yi adjé tsʉlʉ de, bhʉ́ djila Ebhe-e, yi ane bhiti odjedje ’dhu bhomʉ-o mane!»

Okpála ayála Yesu-o, Yesu ayála di uo

(Tsia bhʉ́ Mat. 10:32-33, 12:32.)

8 «Ma apa pɨ yi me: kpála ɨnde apá lɨ ma bhʉ́ ká djila okpála me nɨ ne naama kpála-a, ngama, Ndɨlɨ gba kpála-a, ma apá bhadi lɨ anɨ bhʉ́ ká djila oandjelu gba Ebhe-e me, a ko naama kpála. 9 Engʉ́ bini, kpála ɨnde apá lɨ ma bhʉ́ ká djila okpála me nɨ mbɨla ma de-e, ngama, Ndɨlɨ gba kpála, ma apá bhadi lɨ anɨ bhʉ́ ká djila oandjelu gba Ebhe-e me, ma ambɨla anɨ de.

10 Ɨ dʉ me kpála bini nde apa siti ’ngʉ́ lɨ kʉte ma, Ndɨlɨ gba kpála-a, lɨ Ebhe mbú lɨ anɨ. Ɨ dʉ la me kpála bini nde asobho Bu Bhobua-a , Ebhe mbú lɨ anɨ de.

11 Nedhɨnga u anʉ́ lɨe ne yi bhʉ́ otɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje , di ne kala ongámásɨ ɨnde ngatsia ’kpɨ́ lɨ doto me u kodho ’ngʉ́ gba yi-e, yi adjé tsʉlʉ de me yi akóbho lɨ mangua kpadjɨ dho-ie de, di ne me yi apá pɨ-ie de. 12 Padhá de, anga lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, Bu Bhobua asúno pɨ yi ngae engʉ́ ɨnde a ayo me yi pa e-o.»

Mʉkobho gba kpála ane tɨa

13 Abhomʉ-o, kpála bini bhʉ́ ká okpála apa pɨ Yesu me: «Mʉsuno, pa pɨ ndai ma me anɨ ha naama tɨa na lɨbhondɨ ’dyɨ ya-a mʉma haha.» 14 Yesu agie pɨ anɨ me: «Wai, aꞌo ma kpála nakodho ’ngʉ́ di ne nagbogbo bhʉsʉ otɨa gba yi-e da?» 15 Anɨ atsia apa pɨ ndʉ uo hana me: «ꞌE-e! Yi lila lɨyi ka gʉmʉ tɨa na doto uu, anga belegʉ lɨ tɨa dʉ bha ka kpála bhelé-e, mʉkobho gba anɨ-e dʉ́ bhʉ́bhʉ́ de.»

16 Abhomʉ-o, anɨ atsia akpokpo gbitaku ɨnde-e pɨ uo me: «Kpála bini na tɨa adʉ nanɨ ne odyɨ bhelé ɨnde aha nguwa pɨ anɨ naali. 17 Anɨ adʉ ayi lɨ bua e me: ‹Ma améne sɨ pɨ? Dabɨlɨ ka ma ngʉ́ nalila nguwa gba ma-a tété hana ade.› 18 Pɨpɨta-a, anɨ me: ‹Ma ambɨla engʉ́ ɨnde ma améne e ambɨla! Ma apándjala ongbokopi gba ma-o, ma ayíki ɨbili obhe na ngbengbengbe. Ma bú nguwa ne otɨa gba ma-a hana bhʉ́bhʉ́. 19 Abhomʉ-o, ma tsia pá lɨ bua ma me, tɨa ka ma bhelé ngʉbula bhiti kalanga. Ma guo ngala mbo guguo. Ma zʉ babadha ’zʉ, ma ndjɨ pandɨ, amba ma kpi djalɨ.› 20 Engʉ́ bini, Ebhe pɨ anɨ me: ‹Mʉ ne ngingi! Sukpe na nakɨ-e, mʉ ngakpi. Ndʉ ’he ɨnde mo opo bhʉ́la e hana-a atígala pɨ da?›» 21 Yesu apa matá me: «A bhadi moko pɨ kpála ɨnde ngapo bhʉ́la tɨa pɨ e makpe, me anɨ nde gɨlɨ nadʉ bhʉlʉ tɨa lɨ pápá gba Ebhe de ko.»

Yi ha lɨyi pɨ Ebhe

(Tsia bhʉ́ Mat. 6:25-34.)

22 Pɨpɨta-a, Yesu atsia apa pɨ omʉkpata gba e me: «Kaka-a, ma apa pɨ yi me: yi akína lɨyi ngʉbula ezʉ ɨnde yi nde ne gʉmʉ e ngʉ́ mʉkobho gba yi-e de. Yi akína di lɨyi ngʉbula obongo ɨnde yi nde ne gʉmʉ e ngʉ́ kʉte yi-e de. 23 Padhá de, anga mʉkobho gba yi-e ane ezʉ. La di-e, kʉte yi ane bongo. 24 Yi tsia nga odhu, u lulu ’dyɨ de. U popo bhʉ́la nguwa de. Dabɨlɨ ngʉ́ naleke ’zʉ ka uo tété ade. Ngbokopi ka uo ade. La-a, Ebhe ngakʉ uo! Mʉkobho gba yi-e, ane bhe gba odhu-o tsutsu naali!

25 A ko da bhʉ́ ká yi-e, ɨnde ka nakina lɨe, ɨ tɨ da nadyudyo ekpɨ́ na mʉkobho gba e nga bha mbo ne ekpɨ́ bini-e? 26 Ɨ dʉ me yi nde tɨ da namene belegʉ de mboye ehe bhomʉ-o, yi la ngakina lɨyi ngʉ́ ongʉ́ koko ka nɨ? 27 Yi tsia nga ofelele abhiye. U memene kulu de. U dʉdʉ bongo de. Ma apa la pɨ yi me, belegʉ ’ngbé ngámá Salomo bhʉ́ ndʉ ká tɨa gba e hana-a, anɨ sia bongo bini ane ne bádha maka sʉsʉka de. 28 Ɨ dʉ me Ebhe nde ngadyɨ bongo lɨ ulu ɨnde nakɨ abhiye, mambi u tsia bhíke e bhʉ́ djua-a, anɨ tɨ da nadyɨ bongo lɨ yi ane mane dɨ? Ngayi okpála ɨnde lɨ nabhuka gba yi-e nde yeye!

29 Kaka-a, yi aꞌó bua yi abhʉ́lá ngʉ́ nagɨlɨ ezʉ ɨnde yi azʉ́ e, ne ehe bhende yi andjɨ́ e de. 30 Omʉpagano, okpála na doto ɨnde-e, u ngagɨlɨ ehe bhomʉ-o ndʉ ’kpɨ́ hana ngao. Engʉ́ bini, ’Dyɨ yi Ebhe mbɨla hana me yi ne gʉgʉmʉ. 31 Yi gɨlɨ nga mangbo namene ongʉ́ ɨnde lɨ Naʉ gba Ebhe-e akʉnda e ko. Yi mene mo-o, lɨ Ebhe tsia há di ndʉ ’he koko pɨ yi hana pépé.»

Yi wo tɨa gba yi-e abhʉ́lá

(Tsia bhʉ́ Mat. 6:19-21.)

32 «Ngayi okpála gba ma, ɨnde bhelé ade-e, yi adjé tsʉlʉ de. Padhá de, anga ’Dyɨ yi Ebhe au ndjɨndjɨ me yi dʉ ongámásɨ bhʉ́ Naʉ gba anɨ-e, maka ngaanɨ ’Dyɨ yi, nɨ nde lɨe ne Ngámá ko. 33 Yi tsɨndjɨ ohe gba yi-o, amba yi ha tɨatɨa, yi ha pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ. Yi bho pɨ yi otɨ bongo ɨnde ɨ kádha de. Yi wo tɨa gba yi-e abhʉ́lá, lɨ bɨlɨ ɨ síti lɨe de. Obhʉlʉ ’zi tɨ da nakolo tété de. Okɵkɵ́ tɨ la di da nazʉzʉ de. 34 Padhá de, anga bɨlɨ ɨnde lɨ tɨa gba yi-e nde lɨe, bua yi bhadi oo ko.»

Okpála na kulu ɨnde ɨ ngalila

35 «Yi dʉ bedhe ngʉbula kulu maka kpála ɨnde adyɨ bongo na kulu, anɨ atsia adhedhe eke gba e madhedhe. 36 Yi dʉ bedhe maka okpála ɨnde ɨ ngadjeke ngámá gba o me, anɨ nde atapa bhʉ́ anokomɨa na kʉva. U ngadjeke me u ꞌʉ bhotɨ-e pɨ anɨ má gala, lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ agó nabhɨbhɨ lɨe ko. 37 A ko djalɨ pɨ okpála na kulu ɨnde lɨ ngámá gba o akólo lɨe, anɨ bháka me u nde la de ko! Ma apa pɨ yi na paká me, anɨ dyɨ́ bongo na kulu gba e-o, anɨ ꞌɨ́ uo ngʉbula nazʉ ’he. Anɨ tsia há ezʉ-o pɨ uo. 38 A ko djalɨ pɨ uo, ɨ dʉ me anɨ nde abhaka me u nde la de ko, belegʉ anɨ go tutu sukpe, belegʉ anɨ go bhʉ́ sɨkɨkpɨ! 39 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me, ɨ dʉ́ me bhʉlʉ etɨ mbɨ́la nedhɨnga ɨnde lɨ bhʉlʉ ’zi agó lɨe mambɨla-a, anɨ de ꞌó de me anɨ lɨ abhʉ́ ’tɨ gba nɨ-e de. 40 Ngayi di-e, yi dʉ bedhe. Padhá de, anga yi mbɨla nedhɨnga lɨ ngama, Ndɨlɨ gba kpála-a, ma agó lɨe de.»

Kpála na kulu na ngbingbili di ne kpála na kulu na sisiti

(Tsia bhʉ́ Mat. 24:45-51.)

41 Abhomʉ-o, Piele atsia ayi anɨ me: «Ngámá, mo opa gbitaku ɨnde-e bha bini pɨ ya kpi ya kpi? Ne me, mo opa pɨ ndʉ okpála hana.» 42 Ngámá agie pɨ anɨ me: «Kpála na kulu na ngbingbili ne ɨmbɨlangʉ-o, a ko bhedho? A ko kpála bhende lɨ ngámá gba e aꞌo e ngʉ́ nalila etɨ gba e-o, di ne nagapa ezʉ pɨ okpála koko na kulu, ɨ dʉ me nedhɨnga ango-o nde akolo-o. 43 A ko djalɨ pɨ kpála na kulu ango-o, ɨ dʉ me ngámá gba anɨ-e nde agie lɨe agba e, anɨ tsia bhaka me anɨ nde ngamene kulu gba e ko! 44 Ma apa pɨ yi na paká me, ngámá bhomʉ-o ꞌó anɨ pɨ́ ’ndjɨ ndʉ ’he gba e hana. 45 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me kpála na kulu ango-o nde apa lɨ bua e me: ‹Ha-a! Ngámá gba ma-a gó má gala de.› Anɨ hólo nabhɨ obɨ e na obhosɨbhosɨ di ne obhe na olɨsɨlɨsɨ-o. Anɨ hólo nazʉ ’he, nandjɨ pandɨ ne nalangba ne di. 46 Ngámá gba anɨ-e gíe lɨe lɨ ekpɨ́ anɨ djeke anɨ lɨe de, lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ mbɨla e de. Ngámá gba anɨ-e ꞌé anɨ bhʉ́ kulu, anɨ tsia ꞌó anɨ bhʉ́ ká okpála na sisiti.†

47 Ɨ dʉ me kpála na kulu nde ambɨla engʉ́ lɨ ngámá gba e akʉnda e, engʉ́ bini anɨ tsia leke lɨe ngʉ́ namemene maka lɨ ngámá ango-o akʉnda lɨe de-e, kaka-a, u bhɨ́ anɨ naali. 48 La-a, ɨ dʉ me kpála na kulu nde mbɨla ’ngʉ́ lɨ ngámá gba e ngakʉnda e de-e, anɨ mene engʉ́ ɨnde a ayo me u bhɨ anɨ ka e, u bhɨ́ anɨ naali de. Padhá de, anga kpála bhende u aha ’he pɨ e bhelé-e, u ayó bhadi ’he ka anɨ bhelé. Kpála bhende u aꞌo ’he sa ’kpa e bhelé-e, u ayó matá ehe ka anɨ pépé ane mane.»

Yesu ago ngʉ́ nagbogbo bhʉsʉ okpála

(Tsia bhʉ́ Mat. 10:34-36.)

49 «Ma ago ngʉ́ nabhike djua pɨ́la doto. Ma akʉnda me adʉ atsi matsi! 50 A ayo me ma sia batisimo na lɨkabhu. La-a, lɨkabhu lɨ bua ma naali akólo lɨ ’kpɨ́ ɨnde ma asía lɨe ko! 51 Yi abhundja naayi me ma ago ngʉ́ naꞌo guo ’ngʉ́ pɨ́la doto? Ma apa pɨ yi me, a mo-o ade. Ma ago mangbo ngʉ́ nagbogbo bhʉsʉ okpála. 52 Nayie pɨ mbɨa ɨnde-e, piga bini na okpála bhuluvue agbó bhʉsʉ e, bata ayála bhisi, lɨ bhisi yála bata.

53 ’Dyɨ ndɨlɨ ayála ndɨlɨ na bhobhoko gba e-o,

lɨ ndɨlɨ-e yála ’dyɨ e.

’Hi ndɨlɨ ayála ndɨlɨ na ɵɵlɵ gba e-o,

lɨ ndɨlɨ-e yála ’hi e.

Ogbi na ɵɵlɵ ayála ɵlɵ gba ndala e,

lɨ ɵlɵ gba ndɨlɨ-e yála ogbi e. †»

Yi mbɨla engʉ́ ɨnde ngakodho ’kpɨ́ mbɨa ɨnde-e ko

(Tsia bhʉ́ Mat. 16:2-3.)

54 Yesu apa matá pɨ okpála me: «Yi u me ebha ngago ne kati, yi kolo pá me: ‹Ebha ɨnde-e adhɨ́ madhɨ.› Ɨ tsia méne la bhadi lɨe moko. 55 Yi dje anvi me a nde ngayie lɨ pápá na yoyoko, yi pá me: ‹Ekpɨ́-e akpá naali.› Ɨ tsia méne la bhadi lɨe moko. 56 Ngayi obhʉlʉ kali ɨnde-e! Yi mbɨla engʉ́ ɨnde ngakodho ’kpɨ́ abhʉ́lá ne bhende pɨ́la doto-o hana. La ka nɨ, yi kʉnda nambɨla engʉ́ ɨnde ngakodho ’kpɨ́ lɨ nedhɨnga ɨnde-e lɨe de-e?»

Yi dje lɨyi ne kpála ɨnde yi nde ne e bhʉ́ ’ngʉ́ ko

(Tsia bhʉ́ Mat. 5:25-26.)

57 «Ka nɨ, ngayi makpe, yi mbɨla nakodho ’ngʉ́ na ngbingbili ɨnde ayo namene e lɨe de-e? 58 Ɨ dʉ me yi nde bhʉ́ ’ngʉ́ ne kilí mʉ-o, anɨ dʉ anʉ́ ne mʉ bhʉ́ djila okpála nakodho ’ngʉ́-o, mʉ de mene ne kpéke me yi dje lɨyi ne anɨ lɨ kpadjɨ. Mʉ ngakpe bhomʉ-o me, anɨ anʉ́ ne mʉ pɨ kpála nakodho ’ngʉ́-o de. Lɨ kpála nakodho ’ngʉ́-o há mʉ pɨ osʉdha de. Lɨ osʉdha-a tsia bhíke mʉ bhʉ́ tɨkpʉ de. 59 Ma apa pɨ mʉ me, mʉ kóto bha oo me, mʉ nde agie ndʉ bopulu gba mʉ-o hana má kpɵkɵbhɵ!»

13

Ebhe ngaꞌɨ okpála me u dji bua o

1 Abhomʉ-o lɨ nedhɨnga ango-o, okpála koko ago akpokpo pɨ Yesu me: «Pɨlatɵ abhili okpála koko na Galilaya me u nde ngatsulu enʉ pɨ Ebhe.» 2 Anɨ agie pɨ uo me: «Yi abhundja naayi me, ɨ dʉ me Pɨlatɵ nde abhili uo mo-o, a akʉnda napa me u adʉ sisiti ane ndʉ okpála koko na Galilaya hana? 3 Ma apa pɨ yi me, a mo-o ade. Engʉ́ bini, ɨ dʉ me yi nde dji bua yi de-e, ndʉ yi hana, yi amú bhadi maka uo. 4 Yi bhundja okpála ndjɨkpa ne ká madjɨna nanɨ lɨ ’ndjá ’tɨ na Silʉe abhili o-o. Yi abhundja naayi me u adʉ nanɨ sisiti ane ndʉ okpála koko na Yelusalema hana? 5 Ma apa pɨ yi me, a mo-o ade. Engʉ́ bini, ɨ dʉ me yi nde dji bua yi de-e, ndʉ yi hana, yi amú bhadi maka uo.»

Ndula na figi ɨnde ɨ lɨ lɨ́lɨ́ de

6 Pɨpɨta-a, Yesu atsia apa gbitaku ɨnde-e pɨ uo me: «Kpála bini alu nanɨ ndula na figi bhʉ́ edyɨ gba e na vino. Ekpɨ́ bini, anɨ ago nagɨlɨ lɨ́lɨ́ bhʉ́bhʉ́. La-a, anɨ u belegʉ de bini. 7 Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ kpála na kulu gba e me: ‹Tsitsia nga, a ko mbɨa ɨnde-e kalanga bata, ma ngago agɨlɨ lɨ́lɨ́ bhʉ́ ndula ɨnde. La-a, ma u belegʉ de bini. Dede! A ngangɨ bɨlɨ padhá ka nɨ?› 8 Engʉ́ bini, kpála na kulu-o agie pɨ anɨ me: ‹Ngámá, ꞌo nga matá ndula ango-o lɨ kalanga ɨnde, amba ma djɨ doto bhʉ́ lili ngbalina, ma tuko doto na eká bhʉ́bhʉ́. 9 Koko bhʉ́ kalanga na sidi-e, ɨ lɨ́ lɨ́lɨ́. Ɨ dʉ la me a nde lɨ lɨ́lɨ́ de-e, mʉ tsia dé.›»

Yesu akobho ɵlɵ bini na kuo bhʉ́ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda

10 Lɨ ’kpɨ́ bini naguo gba omaYuda-a , Yesu adʉ asuno bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje-o . 11 A abhaka me ɵlɵ bini na kuo nde oo. Sʉnda kalanga ndjɨkpa ne ká madjɨna, siti bua adʉ bhʉ́ anɨ. Siti bua ango-o atsia adʉ anu ’ngbʉ anɨ. Kaka-a, anɨ ale nanɨ nalɨ lɨe pima. 12 Lɨ Yesu au ɵlɵ ango-o lɨe, anɨ aꞌɨ anɨ. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «’Hi ma, kuo gba mʉ-o ayie.» 13 Anɨ abu ’kpa e pɨ́ anɨ, kolo má gala me-e, anɨ alɨ lɨe má ngbʉʉ! Anɨ atsia aholo nadhɵgɵ Ebhe.

14 Engʉ́ bini, ngámá na etɨ nadje lɨ́lɨ-e ake ’ngʉ́ lɨe naali, ka lɨ Yesu akobho kpála lɨe bhʉ́ ’kpɨ́ naguo-o. Do anɨ pɨ okpála ɨnde adʉ oo me: «A ne ’kpɨ́ madhɨa ngʉ́ namene kulu. Yi go lɨ okpɨ́ bhomʉ-o, ngʉbula me u kobho yi ne okuo gba yi ko. Engʉ́ bini, yi agó bhʉ́ ’kpɨ́ naguo de!» 15 Abhomʉ-o, Ngámá Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «Yi ne obhʉlʉ kali! Lɨ ’kpɨ́ naguo-o, yi bhubhulu bagala di ne punda gba yi-e bhʉ́ ’tɨ o, ngʉ́ nanʉ ne uo me u ndjɨ ’ngu dɨ? 16 Ɵlɵ ɨnde-e, anɨ bhʉ́ piga gba Abalahama. Satana agbite anɨ kalanga ndjɨkpa ne ká madjɨna. A ayo de me u bhulu anɨ lɨ ’kpɨ́ naguo dɨ?» 17 Lɨ Yesu agie pɨ uo lɨe mo-o, ndʉ obhʉlʉ yala gba anɨ-e hana atsia asia nʉmʉ. Engʉ́ bini, ndʉ okpála hana adʉ akpi djalɨ ka ndʉ obabadha kulu hana ɨnde anɨ adʉ amene e ko.

Gbitaku pɨndjɨ lɨ́ ndula u aꞌɨ e me mʉtadi

(Tsia bhʉ́ Mat. 13:31-32; di ne bhʉ́ Mlk. 4:30-32.)

18 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa me: «Naʉ gba Ebhe-e , a maka nɨ? Ma tɨ da napapana lɨ nɨ? 19 A maka lɨ́ ndula na mʉtadi. Kpála bini aha, anɨ alu bhʉ́ ’dyɨ gba e-o. A akɵ, a akolo ’ngbé ndula. Odhu atsia ayiki ’tɨ o bhʉ́ oyáyá ko.»

Gbitaku pɨndjɨ levile

(Tsia bhʉ́ Mat. 13:33.)

20 Do Yesu matá me: «Ma tɨ da napana Naʉ gba Ebhe-e lɨ nɨ? 21 A maka levile ɨnde lɨ ɵlɵ bini aha e. Anɨ atsia akpɵdhɵlɵ ne bhiti faline akólo lɨ nedhɨnga lɨ faline hana afúka lɨe ko.»

Yi lɨ lɨ bhotɨ na yeye

(Tsia bhʉ́ Mat. 7:13-14, 21-23.)

22 Yesu aholo ’nʉ́ bhʉ́ Yelusalema. Lɨ anɨ adʉ anʉ lɨe oo, anɨ adʉ apʉ bhʉ́ ogʉdhʉ ne bhʉ́ okʉtɨ me anɨ nde ngasuno Bádha Ngali pɨ okpála. 23 Kpála bini ayi anɨ me: «Ngámá, Ebhe akóbho bha okpála masudha?» Abhomʉ-o, Yesu atsia agie pɨ uo me: 24 «Yi mene ne kpéke me yi lɨ lɨ bhotɨ na yeye-o. Padhá de, anga ma apa pɨ yi me, okpála bhelé agɨ́lɨ me nɨ lɨ, engʉ́ la bini u alé pima.

25 A maka me lɨ nedhɨnga lɨ bhʉlʉ ’tɨ-e ayíe bhʉ́lá lɨe, anɨ ní bhotɨ-o. Pɨpɨta-a, yi dʉ́lʉ akilidjo. Yi hólo nabhɨ bhotɨ-e me yi nde ngapa me: ‹Ngámá, ꞌʉ bhotɨ-e pɨ ya.› Anɨ tsia gíe pɨ yi me: ‹Ma mbɨla bɨlɨ lɨ yi ayie lɨe de!› 26 Abhomʉ-o, yi tsia pá pɨ anɨ me: ‹Nɨ́ azʉ nanɨ ’he, nɨ́ andjɨ di pandɨ ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini. Mo otsia asuno lɨ okpadjɨ gba ya-o.› 27 Anɨ tsia gíe pɨ yi me: ‹Ma mbɨla bɨlɨ lɨ yi ayie lɨe de. Ngayi osisiti okpála, yi yie de ma oo ko!› 28 Nedhɨnga yi aú Abalahama, Ɨsaka, Yakobho di ne ndʉ opolofeta hana lɨe bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-e, lɨ Ebhe tsia bála la naae yi akilidjo! Oo, yi adʉ́ aku ’gbá di ne nazʉ tate yi. 29 Okpála ayíe ne ’dje doto badha hana, u tsia gó bhʉ́ anokomɨa bhʉ́ Naʉ gba Ebhe ko. 30 Abhomʉ-o, okpála koko ɨnde asidi mbɨa ɨnde-e, u akólo akalanʉ. Lɨ obhe koko ɨnde akalanʉ mbɨa ɨnde-e, u tsia kólo asidi.»

Yesu lɨ kpadjɨ na Yelusalema

(Tsia bhʉ́ Mat. 23:37-39.)

31 Lɨ nedhɨnga ango-o, omʉFalisai koko ago apa pɨ Yesu me: «Yie sɨ mayie, anga ngámá Elode ngakʉnda nabhɵlɵ mʉ.» 32 Yesu atsia agie pɨ uo me: «Yi nʉ pa pɨ bhʉlʉ kali maka nekpɵ bhomʉ-o me: ‹Ma ngapandja osisiti bua bhʉ́ okpála. Ma di ngakobho okpála na kuo nakɨ di ne mambi. Ma tsia ndjía kulu gba ma-a bhʉ́ ’kpɨ́ na bata.› 33 Engʉ́ bini, a ayo me ma kpata kpadjɨ gba ma-a, nakɨ, mambi di ne ekpɨ́ na bata. Padhá de, anga a ayo de me, okpála bhɵlɵ polofeta lɨ bɨlɨ koko de, bha bini abhʉ́ Yelusalema.

34 Aa! Ngayi, okpála na Yelusalema-a, yi ngabhili opolofeta! Yi la di ngabhili ne teme okpála ɨnde lɨ Ebhe atima o agba yi-o! A ko bhʉtsibhʉtsi madho ma akʉnda napo bhʉ́la yi maka lɨ ’hi ’ngʉ apopo bhʉ́la ongɨsɨ gba e lɨe sa mbudha e-o. La-a, yi tsia kʉnda de! 35 Mbɨa ɨnde-e, kʉtɨ gba yi-e atígala padhá. Ma apa pɨ yi me, yi ú matá ma belegʉ de bini akólo lɨ nedhɨnga ɨnde yi apá lɨe me: ‹A ayo me Ebhe tuko bisagu pɨ́ kpála ɨnde ngago ne ’lɨ anɨ ko!†›»

14

Yesu akobho kpála na kuo lɨ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda

1 A akolo ekpɨ́ bini, ekpɨ́ naguo gba omaYuda-a , Yesu anʉ nazʉ ’he agba sʉka ongámásɨ gba omʉFalisai-o . Okpála ɨnde adʉ oo adʉ atsia Yesu ne kpéke djila. 2 Abhomʉ-o, kpála bini ɨnde lɨ kʉte e asisika ne engu adʉ kala anɨ. 3 Yesu ayi omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje ne omʉFalisai-e me: «Lɨ́lɨ gba nɨ́ azɨba nakobho kpála lɨ ’kpɨ́ naguo? Ne me a zɨba de.» 4 Engʉ́ bini, u andjili bha má bulu! Abhomʉ-o, Yesu aha ’kpa bhʉlʉ kuo-o, anɨ akobho anɨ. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me anɨ gie lɨe agba e. 5 Pɨpɨta-a, anɨ pɨ uo me: «Belegʉ lɨ ’kpɨ́ naguo-o, lɨ sʉka ongɨsɨ gba yi na bhosɨbhosɨ-e,* ɨ dʉ di-e sʉka bagala gba yi-e tɨ bhʉ́ ’dú ’ngu-o, yi kolo gbé anɨ má gala! A mo-o adɨ?» 6 U mbɨla engʉ́ bini ɨnde u agíe e tété-e de.

Yi kɵ lɨyi ne kuto

7 Yesu au me okpála ɨnde u aꞌɨ o-o ngadʉlʉ pɨ́ odabɨlɨ na akalanʉ. Abhomʉ-o, anɨ atsia apa gbitaku ɨnde-e pɨ ndʉ uo hana me: 8 «Lɨ kpála bini ꞌɨ mʉ bhʉ́ anokomɨa na kʉva-a, mo onʉ́ adʉ pɨ́ dabɨlɨ na akalanʉ de. Padhá de, anga mʉ mbɨla de me, u aꞌɨ kpála koko ɨnde ane mʉ mane e-e de. 9 Ɨ dʉ mo-o, lɨ kpála ɨnde aꞌɨ ndʉ yi bhisi hana gó pa pɨ mʉ me: ‹ꞌO ka dabɨlɨ bhomʉ-o pɨ anɨ.› Abhomʉ-o, mʉ nʉ́ ne nʉmʉ hana, mʉ tsia dʉ́ asidi. 10 Engʉ́ bini, lɨ kpála bini ꞌɨ mʉ bhʉ́ anokomɨa-a, mʉ de nʉ dʉ pɨ́ dabɨlɨ na asidi, amba lɨ kpála ɨnde aꞌɨ mʉ agó lɨe, anɨ de pa pɨ mʉ me: ‹Ndai ma, dyudyo lɨmʉ ne akalanʉ.› Lɨ ndʉ okpála bhende yi ngazʉ ’he ne o-o hana, tsia ú mʉ me, mʉ ne ’ngbé kpála. 11 Padhá de, anga ɨ dʉ me kpála nde ngaꞌo lɨe ne abhʉ́lá-a, lɨ Ebhe kɵ́ anɨ ne kuto. Ɨ dʉ la me kpála nde ngaꞌo lɨe ne kuto-o, lɨ Ebhe ꞌéꞌe anɨ ne abhʉ́lá.»

A ayo naꞌɨ da bhʉ́ anokomɨa gba mʉ-o?

12 Pɨpɨta-a, Yesu apa pɨ kpála ɨnde aꞌɨ anɨ-e me: «Lɨ mʉ ꞌɨ okpála ngʉ́ nazʉ ’he tulukpe, ɨ dʉ di-e tagolo-o, mo oꞌɨ́ obɨ mʉ de. Mo oꞌɨ́ ondaise mʉ de. Mo oꞌɨ́ okpála na piga gba mʉ-o de. Mo oꞌɨ́ la di okpála na tɨa ɨnde asɨlɨ kʉtɨ lɨngo mʉ-o de. Padhá de, anga ngauo-o, u ꞌɨ́ di mʉ lɨ ’kpɨ́ koko, u tsia gíe ehe ɨnde mo omene e pɨ uo-o pɨ mʉ. 13 Engʉ́ bini, lɨ mʉ ꞌɨ okpála bhʉ́ anokomɨa-a, ꞌɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ. ꞌƗ okpála na eze. ꞌƗ obhende ne eze lɨ ’dhʉ o-o di ne obhende ɨ u ’kpɨ́ de ko. 14 Mʉ mene mo-o, mʉ dʉ́ ne djalɨ, anga u tɨ da nagie ’he bini pɨ mʉ de. Ebhe agíe pɨ mʉ lɨ ’kpɨ́ lɨ okpála na ngbingbili-e azúku lɨe ko.»

Gbitaku pɨndjɨ ’ngbé anokomɨa

(Tsia bhʉ́ Mat. 22:1-10.)

15 U adje ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, sʉka okpála ɨnde adʉ azʉ ’he bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu-o atsia apa pɨ anɨ me: «A ko djalɨ pɨ kpála ɨnde azʉ́ anokomɨa bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-o !» 16 Do Yesu pɨ anɨ me: «Kpála bini amene ’ngbé anokomɨa. Anɨ atsia aꞌɨ okpála bhelé ngánga. 17 A akolo lɨe lɨ nedhɨnga nazʉ ’he-e, anɨ atsia atima kpála na kulu gba e ngʉ́ napa pɨ okpála ɨnde anɨ aꞌɨ o-o me: ‹Ezʉ-o abhʉ, yi gógo.› 18 Kpála ne kpála aholo ayo ka anɨ me anɨ mbu lɨ nɨ. Bhe na kalanʉ-o apa pɨ anɨ me: ‹Ma akala edyɨ, a ayo me ma nʉ natsitsia. Ma ayo ka mʉ me mbu lɨ ma.› 19 Koko apa pɨ anɨ me: ‹Ma akala obagala ndjɨkpa ngʉbula kulu na edyɨ. Ma adji nale uo. Ma ayo ka mʉ me mbu lɨ ma.› 20 Koko atsia apa matá me: ‹Ma aha ɵlɵ mbɨa ɨnde. Kaka-a, ma tɨ dá nanʉ-ʉ de.›

21 Kpála na kulu-o agie lɨe agba ngámá gba e-o. Anɨ atsia akpokpo ’ngʉ́ bhomʉ-o pɨ anɨ. Abhomʉ-o, ngámá-a aholo ake ’ngʉ́ lɨe. Anɨ atsia apa pɨ kpála na kulu gba e me: ‹Nʉ má gala bhʉ́ odaposo, di ne lɨ okpadjɨ. ꞌƗ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ. ꞌƗ okpála na eze. ꞌƗ obhende ɨ u ’kpɨ́ de, di ne obhende ne eze lɨ ’dhʉ o-o.› 22 Pɨta nedhɨnga masudha-a, kpála na kulu ago, anɨ atsia apa me: ‹Ngámá, ma amene lɨ́lɨ gba mʉ-o amene. Engʉ́ bini, dabɨlɨ nga bha uu.› 23 Abhomʉ-o, ngámá atsia apa pɨ kpála na kulu gba e me: ‹Nʉ lɨ okpadjɨ ’dyɨ, lɨngo oaga na edyɨ, mba okpála ne kpéke, amba etɨ gba ma-a bedhe bedhe. 24 Padhá de, anga ma apa pɨ yi me, okpála ɨnde ma aꞌɨ o kalanʉ-o, sʉka uo bini zʉ́ anokomɨa gba ma-a de!›»

Yi ꞌo ka ndʉ ’he hana ngʉ́ nakpata Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 10:37-38.)

25 Ekpɨ́ koko-o, lɨ okpála bhelé adʉ adhʉkʉ lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu-o, anɨ adji bhʉ́la e lɨ pápá gba uo-o, anɨ atsia apa pɨ uo me: 26 «Kpála ɨnde akʉnda akpata ma-a, a ayo me anɨ yala ’dyɨ e ne ’hi e. Anɨ yala wala e ne ongɨsɨ gba e-o. Anɨ yala ondaise e na obhosɨbhosɨ, di ne obhende na olɨsɨlɨsɨ, amba anɨ yala belegʉ mʉkobho gba e makpe ko. Ɨ dʉ mo-o de-e, anɨ tɨ́ da nadʉ mʉkpata gba ma-a de. 27 Kpála ɨnde ɨ kʉnda nabɨ kulusi gba e de-e, ɨnde ɨ kpata ma de-e, anɨ tɨ́ da nadʉ mʉkpata gba ma-a de.

28 Ɨ dʉ me sʉka yi nde akʉnda nayiki ’ngbé ’tɨ-e, anɨ dʉ́ ngaɨza kuto. Anɨ tsia hólo nabhundja ngʉ́ nambɨla me tɨa ka nɨ bhelé ngʉ́ nandjia kulu ango-o. 29 Ɨ dʉ mo-o de-e, anɨ ꞌo ’dhʉ ’tɨ-e, pɨpɨta anɨ tsia ndjia etɨ-e de-e, ndʉ okpála hana ɨnde aú-o, u hólo namʉ anɨ. 30 U tsia dʉ́ apa me: ‹Yi tsia nga kpála ɨnde, anɨ akpo nako lita nayiki etɨ. Engʉ́ bini, anɨ ndjia de!› 31 A bhadi moko, ɨ dʉ me ’ngbé ngámá bini nde akʉnda nagʉ ’gʉ́ ne ’ngbé ngámá koko, anɨ dʉ́ ngaɨza kuto. Anɨ holo nabhundja ngʉ́ nambɨla me, ne okpála kutu ndjɨkpa-a, nɨ tɨ da nagʉ ’gʉ́ ne ’ngbé ngámá ɨnde ka e ne okpála kutu ndjɨkpa bhisi-o. 32 Ɨ dʉ mo-o de-e, anɨ tíma obhʉlʉ titima pɨ ’ngbé ngámá ango-o nedhɨnga anɨ nde nga bha lɨe tsutsu-o. Anɨ tsia yí anɨ me: ‹A ayo namene pɨ ngʉbula me egʉ́ adʉ́-ʉ de-e?›» 33 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa matá me: «Sʉka yi bini tɨ da nadʉ mʉkpata gba ma-a de, ɨ dʉ me anɨ nde ꞌo ka ndʉ ’he gba e hana de ko.»

Ngʉtʉ ɨnde akolo padhá

(Tsia bhʉ́ Mat. 5:13; di ne bhʉ́ Mlk. 9:50.)

34 «Ngʉtʉ ne bádha ’he. Engʉ́ bini, ɨ dʉ me kpokpo nde andjia bhʉ́bhʉ́ andjia, u tɨ́ da nagie matá kpokpo bhʉ́bhʉ́ ne nɨ? 35 A belegʉ ndjɨndjɨ ade ngʉ́ doto di ne ngʉ́ nalu ’zʉ. U bála bha ɨbili akilidjo. Kpála ɨnde ne ’dje ’dje ngʉ́ nadje ’kpɨ́-e, anɨ djedje!»

15

Gbitaku gba kandɵlɵ ɨnde angɨta, u atsia au matá e

(Tsia bhʉ́ Mat. 18:12-14.)

1 Ekpɨ́ bini, ondɵmbɨ na mandjandja di ne okpála na sisiti ago ndʉ o hana de Yesu ngʉ́ nadje anɨ. 2 OmʉFalisai ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje adʉ adi anɨ. U adʉ apa me: «Kpála ɨnde-e ngasia okpála na sisiti. Anɨ la di ngazʉ ’he ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini!»

3 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa gbitaku ɨnde-e pɨ uo me: 4 «Kpála bini bhʉ́ ká yi ne okandɵlɵ kámá bini. Lɨ sʉka uo bini ngɨta-a, anɨ mene pɨ? A na paká me, anɨ ꞌó ká obhende ndjɨkpa odukpabini ne ká odukpabini-e lɨ bɨlɨ nazʉ ’he ka o-o. Anɨ tsia nʉ́ nagɨlɨ bhende angɨta-a, akólo lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ aú anɨ lɨe-e ko. 5 Lɨ anɨ au anɨ lɨe, anɨ bédhe ne djalɨ bedhe. Anɨ há kandɵlɵ-o, anɨ ꞌó anɨ pɨ́ de-ngʉlʉ e. 6 Anɨ gíe lɨe agba e. Pɨpɨta-a, anɨ ꞌɨ́ obɨ e ne okpála ɨnde asɨlɨ kʉtɨ de anɨ-o. Anɨ tsia pá pɨ uo me: ‹Yi kpi djalɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma, anga ma au kandɵlɵ gba ma ɨnde angɨta nako au!›» 7 Yesu atsia apa matá me: «Djalɨ adʉ́ bhadi moko abhʉ́lá ngʉbula kpála bini na sisiti ɨnde adji bua e. Djalɨ ango-o ané bhende u nde ne e ngʉbula okpála na ngbingbili ndjɨkpa odukpabini ne ká odukpabini, ɨnde ngabhundja me o ne gʉmʉ nadji bua o ade ko.»

Gbitaku pɨndjɨ lɨ́ falanga ɨnde angɨta, u atsia au matá e

8 «Matá di-e, ɨ dʉ me ɵlɵ bini nde ne lɨ́ falanga* ndjɨkpa, lɨ sʉsʉka bini ngɨta-a, anɨ méne pɨ? A na paká me, anɨ dhédhe eke. Anɨ pó bɨlɨ abhʉ́ ’tɨ. Anɨ gɨ́lɨ má bhotobhoto, akólo lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ aú lɨe-e ko! 9 Lɨ anɨ au lɨe, anɨ ꞌɨ́ obɨ e di ne okpála ɨnde asɨlɨ kʉtɨ de anɨ-o. Anɨ tsia pá pɨ uo me: ‹Yi kpi djalɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma, anga ma au lɨ́ falanga ɨnde angɨta nako ka ma-a au!›» 10 Yesu atsia apa matá me: «Oandjelu gba Ebhe-e akpí bhadi djalɨ moko ngʉbula koli kpála na sisiti bini ɨnde adji bua e ko.»

Gbitaku gba ndɨlɨ ɨnde angɨta, u atsia au matá e

11 Yesu atsia apa matá me: «Bhoko bini adʉ nanɨ ne ongɨsɨ na obhosɨbhosɨ bhisi. 12 Bhende na ndimindimi-e apa pɨ ’dyɨ e me: ‹’Dyɨ ma, ha naama tɨa na lɨbhondɨ-e mʉma haha.› Abhomʉ-o, ’dyɨ uo atsia agapa tɨa gba e lɨ uo. 13 Pɨta ’kpɨ́ bedɨ, ndɨlɨ na ndimindimi-e abha tɨa gba e, anɨ atapa ne di bhʉ́ kʉtɨ bini tsutsu. Oo, anɨ andjia tɨa gba e hana má kpɵkɵbhɵ lɨ ndʉ ’ngʉ́ na padhá padhá!

14 Lɨ anɨ andjia tɨa gba e lɨe hana-a, adyɨndɨ na ngbéngbé atsia alɨ bhʉ́ ndu doto ango-o. Abhomʉ-o, anɨ aholo adje gʉmʉ. 15 Anɨ anʉ alɨ bhʉ́ kulu pɨ sʉka kpála na ndu doto bhomʉ-o. Kpála ango-o aha anɨ, anɨ atsia atima anɨ abhʉ́ ’dyɨ gba e me anɨ dʉ nalila opame. 16 Anɨ adʉ akʉnda nazʉ ezʉ gba opame-o. La-a, kpála bini ha nanɨ ehe nazʉ mazʉ pɨ anɨ de.

17 Abhomʉ-o, anɨ aholo abhundja. Pɨpɨta-a, anɨ atsia apa lɨ bua e me: ‹Ndʉ okpála na kulu gba ’dyɨ ma-a hana, ezʉ ka uo bhibhiti naali. Ngama la ei-e, ma ngakpi ne gʉmʉ! 18 Ma agíe lɨma agba ’dyɨ ma, ma tsia pá pɨ anɨ me: ’Dyɨ ma, ma amene siti ’ngʉ́ kala Ebhe di ne lɨ pápá gba mʉ. 19 A ayo matá naꞌɨ ma me ndɨlɨ ka mʉ de. Ha bha ɨbili ma maka sʉka okpála na kulu gba mʉ ko.›

20 Anɨ atsia aholo agie lɨe agba ’dyɨ e. Lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ adʉ nga bha lɨe de kʉtɨ-e tsutsu-o, ’dyɨ anɨ au anɨ. Anɨ au anɨ lɨe, anɨ adje ndjinga anɨ naali. Anɨ anʉ ne holo, anɨ atɨ lɨ ngʉlʉ anɨ, anɨ atsia akama anɨ lɨ kʉte e. 21 Abhomʉ-o, ndɨlɨ-e atsia apa pɨ anɨ me: ‹’Dyɨ ma, ma amene siti ’ngʉ́ kala Ebhe di ne lɨ pápá gba mʉ. A ayo matá naꞌɨ ma me ndɨlɨ ka mʉ de.› 22 U akolo lɨe akʉtɨ-e, do ’dyɨ anɨ pɨ okpála na kulu gba e me: ‹Yaka! Yi go ne yambu bhende ane ne bádha, yi dyɨ lɨ anɨ. Yi to kati bhʉ́ ’kpa anɨ, amba yi to malɵkɵ bhʉ́ ’dhʉ anɨ. 23 Pɨpɨta-a, yi nʉ bhɵlɵ folo bagala na tsɨkpa-o. Nɨ́ zʉ ’he, amba nɨ́ kpi djalɨ. 24 Padhá de, anga ndɨlɨ gba ma ɨnde adʉ nako mʉgɨto me anɨ akpi-e, anɨ agie matá lɨe bhʉ́ mʉkobho. Anɨ adʉ nako me anɨ nde angɨta, ma atsia au matá anɨ.› Abhomʉ-o, u atsia aholo nakpi djalɨ.

25 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, ndɨlɨ bhende na gigina adʉ abhiye. Nedhɨnga anɨ adʉ agie lɨe lɨe akʉtɨ-e, anɨ akolo lɨe de etɨ-e masɨkpe-e, anɨ adje tolo ’tsi ne ebɨ. 26 Anɨ aꞌɨ sʉka okpála na kulu-o. Anɨ atsia ayi anɨ lɨ engʉ́ ɨnde adʉ akodho ’kpɨ́-o. 27 Kpála na kulu ango-o agie pɨ anɨ me: ‹Ndai mʉ agie lɨe agie. ’Dyɨ mʉ atsia abhɵlɵ folo bagala na tsɨkpa-o, anga anɨ au me, anɨ agie lɨe ne kʉte na angu.› 28 Abhomʉ-o, ndɨlɨ na gigina-a aholo nake ’ngʉ́ lɨe. Anɨ ayala nalɨ abhʉ́ ’tɨ-o. ’Dyɨ anɨ akoto, anɨ atsia alopolo lɨe pɨ anɨ me anɨ lɨlɨ. 29 Engʉ́ bini, ndɨlɨ-e agie pɨ ’dyɨ e me: ‹Djedje nga, a ko kalanga bhelé ma ngamene kulu pɨ mʉ maka bali. Ma ndjo sʉka lɨ́lɨ gba mʉ-o ’kpɨ́ bini de. Mʉ ha nga la belegʉ ndɨlɨ meeme mʉma bini de me, ya mene anokomɨa ne obɨ ma-a ne di. 30 Lɨ ndɨlɨ gba mʉ ɨnde andjia tɨa gba mʉ-o hana ne olɨsɨ na zabhe-e ago lɨe, mo otsia abhɵlɵ folo bagala na tsɨkpa-a pɨ anɨ!›

31 ’Dyɨ anɨ atsia apa pɨ anɨ me: ‹Ndɨka ma, ndʉ ’kpɨ́ hana, nɨ́ ne mʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini. Ndʉ ’he ɨnde gba ma-a hana, a ko naamʉ. 32 Engʉ́ bini, a ayo bha ɨgɨnɨ me nɨ́ mene anokomɨa amba nɨ́ kpi djalɨ. Padhá de, anga ndai mʉ ɨnde adʉ nako mʉgɨto me anɨ akpi-e, anɨ agie matá lɨe bhʉ́ mʉkobho. Anɨ adʉ nako me anɨ nde angɨta, ma atsia au matá anɨ!›»

16

Kpála na kulu na kali

1 Pɨpɨta-a, Yesu atsia apa matá pɨ omʉkpata gba e me: «Bhʉlʉ tɨa bini adʉ ne kpála na kulu gba e. Kpála ango-o adʉ atsia ’kpɨ́ lɨ ohe gba anɨ-o. Okpála koko ago apa pɨ anɨ me, kpála na kulu ango-o ngapʉpʉ tɨa gba anɨ-o. 2 Abhomʉ-o, anɨ aꞌɨ kpála na kulu-o. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: ‹Ma ngadje pɨndjɨ mʉ e mangua ’ngʉ́ dho? Suno obhuku na ndʉ tɨa gba ma-a hana mʉma, anga mʉ tɨ́ da matá natsia ’kpɨ́ lɨ ohe gba ma-a de.› 3 Abhomʉ-o, kpála na kulu ango-o aholo ayi bua e me: ‹Ma améne sɨ pɨ? Padhá de, anga ngámá gba ma adji aꞌé ma bhʉ́ kulu. Angu ka ma ngʉ́ nade edyɨ ade. A la di lɨ ma ne nʉmʉ ngʉ́ nadʉ ne yoyo ’he. 4 Aa! Ma ambɨla engʉ́ ɨnde ma améne e ambɨla, ngʉbula me okpála sia ma ndjɨndjɨ lɨ nedhɨnga u aꞌé ma lɨe bhʉ́ kulu ko!›

5 Abhomʉ-o, anɨ aꞌɨ okpála bini ne bini ɨnde adʉ ne bopulu gba ngámá gba anɨ-o. Anɨ ayi bhende na kalanʉ-o me: ‹Bopulu gba ngámá gba ma-a ka mʉ madho?› 6 Anɨ agie pɨ anɨ me: ‹Ngbɵngɵlɵ na emʉ kámá bini.› Kpála na kulu-o pɨ anɨ me: ‹Ha ’kpa balʉa na bopulu gba mʉ-o. Dʉ kuto má gala, amba mʉ dji me ndjɨkpa bhuluvue.› 7 Pɨpɨta-a, anɨ ayi koko me: ‹A la mʉ-o, bopulu gba mʉ-o madho?› Anɨ agie me: ‹Kíli mapʉnga kámá bini.› Kpála na kulu-o pɨ anɨ me: ‹Ha ’kpa balʉa na bopulu gba mʉ-o, amba mʉ dji me ndjɨkpa madjɨna.› 8 Ngámá gba kpála na kulu na kali ango-o adhɵgɵ anɨ, anga anɨ amene ehe maka kpála ɨnde ngau ’kpɨ́ tsutsu. Okpála na doto ɨnde-e ne ɨmbɨlangʉ na kali gba o-o, u ambɨla namene ehe sʉnda o ane ongɨsɨ gba Ebhe.

9 Ngama-a, ma apa pɨ yi me, yi gɨlɨ nadʉ bhʉ́ makpolɨa ne obɨ yi ne tɨa na kali na doto ɨnde, amba lɨ tɨa neke ka yi-e, u de sia yi bhʉ́ kʉtɨ na dʉdʉma. 10 Kpála bhende ngbingbili bhʉ́ ohe na djedjedje-e, anɨ bhadi ngbingbili bhʉ́ ohe na ngbengbengbe. Kpála bhende ngbingbili bhʉ́ ohe na djedjedje-e ade, anɨ di ngbingbili bhʉ́ ohe na ngbengbengbe ade. 11 Ɨ dʉ me yi nde mene ndjɨndjɨ ne tɨa na kali na doto ɨnde-e de-e, Ebhe tɨ́ da naha kʉkʉlʉ tɨa pɨ yi de. 12 Ɨ dʉ me yi nde mene ehe ngbingbili ne tɨa gba kpála koko de-e, a há tɨa gba yi-e pɨ yi da?

13 Kpála bini tɨ da namene kulu pɨ ongámásɨ bhisi de. Anɨ yála bini, anɨ tsia kʉ́nda koko. Anɨ méne kulu pɨ koko ndjɨndjɨ, anɨ tsia ú koko bhʉ́ djila e padhá. Yi tɨ da namene kulu pɨ Ebhe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne namene pɨ tɨa de.»

Yesu asuno pɨndjɨ ’ngʉ́ ngangá

(Tsia bhʉ́ Mat. 11:12-13, 5:31-32; di ne bhʉ́ Mlk. 10:11-12.)

14 OmʉFalisai adje ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana. Abhomʉ-o, u atsia adʉ amʉ Yesu, anga u adʉ nanɨ akʉnda tɨa naali. 15 Yesu atsia apa pɨ uo me: «Yi ngamene ehe bhʉ́ djila okpála mʉgɨto me yi ngbingbili. Engʉ́ bini, Ebhe mbɨla bua yi hana, anga ehe lɨ okpála ngau e bhʉ́ djila o ngbéngbé-e, Ebhe ngauu bhʉ́ djila e padhá.

16 Nakolo lɨ nedhɨnga gba Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála-a, u akpokpo ’li Ebhe pɨ okpála bhʉ́ lɨ́lɨ gba Moidje di ne bhʉ́ obhuku gba opolofeta . Nayie lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, u akpokpo Bádha NgaliNaʉ gba Ebhe-e pɨ okpála. Kpála ne kpála ngagɨlɨ ne kpéke me nɨ lɨ bhʉ́ kʉtɨ na mʉndeyi-o . 17 A ko mboye ’ngʉ́ masudha me ekpɨ́ di ne doto kodho ’kpɨ́. A ko la kpéke da ’ngʉ́ me okpála ꞌe mboye kʉ eli bini bhʉ́ ká lɨ́lɨ gba Moidje-o.

18 Lɨ bhoko bini ꞌe wala e bhʉ́ kʉva-a, anɨ ha ɵlɵ koko-o, anɨ akʉnda bhomʉ-o ɵlɵ gba kpála koko. Lɨ bhoko bini ha ɵlɵ ɨnde lɨ ’ko e aꞌe e bhʉ́ kʉva-a, anɨ akʉnda di bhomʉ-o ɵlɵ gba kpála koko.»

Gbitaku gba bhʉlʉ tɨa ne bhʉlʉ ndɨbhɨlɨ

19 «A adʉ nanɨ bhʉlʉ tɨa bini. Anɨ adʉ adyɨ babadha bongo na tɨa naali. Ndʉ ’kpɨ́ hana, anɨ adʉ nadʉ ndjɨndjɨ. Anɨ atsia adʉ di nazʉ ’he ndjɨndjɨ. 20 Bhʉlʉ ndɨbhɨlɨ bini adʉ di nanɨ oo. A adʉ ’lɨ anɨ me Ladjalo. Eka atsotsolo nanɨ kʉte anɨ hana. Anɨ adʉ asɨ kuto lɨ bhotɨ gba bhʉlʉ tɨa-o. 21 Anɨ adʉ akʉnda nazʉ okʉlʉ ’zʉ ɨnde adʉ abala sa dabɨlɨ nazʉ ’he gba bhʉlʉ tɨa-o. La di-e, obʉlʉ adʉ ago adhapa oeka gba anɨ-o. 22 Bhʉlʉ ndɨbhɨlɨ-e akpi. Oandjelu aha anɨ, u atsia anʉ aꞌo anɨ ade Abalahama. Bhʉlʉ tɨa akpi di, u atsia azɨ anɨ.

23 Oo, lɨ bɨlɨ gba okpála ɨnde amu-o, anɨ adʉ adje lɨkabhu naali. Anɨ atsia ’kpɨ́ ne abhʉ́lá, anɨ au Abalahama tsutsu ne Ladjalo de e. 24 Abhomʉ-o, anɨ aholo natobhɨla me: ‹’Dyɨ ma Abalahama, dje nga bha mbo ndjinga ma! Tima Ladjalo me anɨ to ndjɨ-lɨkpa e bhʉ́ ’ngu, amba anɨ go ne di tʉnʉ pɨ́ ’mi ma, anga ma ngadje lɨkabhu bhʉ́ djua ɨnde-e naali.› 25 Abalahama agie pɨ anɨ me: ‹Ndɨka ma, bhundja me mo osia nanɨ tɨa bhelé lɨ nedhɨnga mo odʉ lɨe bhʉ́ mʉkobho pɨ́la doto-o. La-a, Ladjalo atsia asia nanɨ naae lɨkabhu naali. Mbɨa ɨnde-e, anɨ ngasia bádha ’ngʉ́, mʉ la naamʉ ngasia lɨkabhu. 26 Matá-a, a sʉnda nɨ́ ne tsú ’dú, ngʉbula me lɨ kpála kʉnda nayie gba ya ei akodho ’kpɨ́ ne agba yi oo, anɨ de le pima! Lɨ kpála kʉnda nayie gba yi oo akodho ’kpɨ́ ne agba ya ei-e, anɨ de le di pima!›

27 Do bhʉlʉ tɨa me: ‹’Dyɨ ma, kikiliako, ma ayo nga bha-a ka mʉ me, tima Ladjalo agba ’dyɨ ma, 28 anga ondaise ma na obhosɨbhosɨ bhuluvue oo. A ayo me, anɨ nʉ nagbele ’dje uo, amba ngauo di-e, u agó lɨ bɨlɨ na lɨkabhu ɨnde-e de.› 29 Abalahama agie me: ‹U mbɨla lɨ́lɨ gba Moidje di ne obhuku gba opolofeta-a hana. A ayo me u dje uo.› 30 Bhʉlʉ tɨa atsia apa me: ‹’Dyɨ ma Abalahama, a mo-o ade. Engʉ́ bini, ɨ dʉ me sʉka okpála ɨnde amu-o nde azuku-o, anɨ nʉ pa pɨ uo-o, u djí bua o.› 31 Abalahama pɨ anɨ me: ‹Ɨ dʉ me u nde dje engʉ́ ɨnde bhʉ́ lɨ́lɨ gba Moidje di ne bhʉ́ obhuku gba opolofeta de-e, belegʉ ɨ dʉ me sʉka okpála ɨnde amu-o nde azuku-o, u djé di anɨ de.›»

17

Yi mbu lɨ siti ’ngʉ́ gba okpála koko

(Tsia bhʉ́ Mat. 18:6-7, 21-22; di ne bhʉ́ Mlk. 9:42.)

1 Pɨpɨta-a, Yesu apa pɨ omʉkpata gba e me: «Engʉ́ ɨnde ngato okpála bhʉ́ siti ’ngʉ́-o néke de. Engʉ́ la bini, a ko lɨkabhu pɨ kpála ɨnde ɨ ngato engʉ́ ango-o ko! 2 Ɨ dʉ me kpála bini nde ngato ongɨsɨ bhʉ́ siti ’ngʉ́-o, a pɨ anɨ ndjɨndjɨ me u gbite ngɨngɨ tangʉlʉ anɨ, amba u bhike anɨ bhʉ́ ’ngbé ’ngu. Bhobhomʉ-o pɨ anɨ ndjɨndjɨ naali ane me sʉka okpála na bhʉbhʉkʉ-o tɨ ka anɨ bhʉ́ siti ’ngʉ́. 3 ꞌE-e! Yi lila lɨyi ndjɨndjɨ!

Ɨ dʉ me ndai mʉ nde amene siti ’ngʉ́-o, mʉ de suno pɨ anɨ. Ɨ dʉ me anɨ nde apa me nɨ amene sisiti-e, mʉ de mbu lɨ anɨ. 4 Ɨ dʉ me anɨ nde amene mʉ sisiti bhʉtsibhʉtsi mananɨka lɨ ’kpɨ́ bini-e, anɨ go bhʉtsibhʉtsi mananɨka hana, anɨ pa pɨ mʉ me: ‹Ma amene mʉ sisiti, mbu lɨ ma.› Mʉ de mbu lɨ anɨ.»

Nabhuka na kpekpeke

5 Obhʉlʉ titima apa pɨ Ngámá Yesu me: «Mene me nabhuka gba ya-a kolo matá kpekpeke.» 6 Abhomʉ-o, Ngámá Yesu atsia agie me: «Ɨ dʉ́ me nabhuka gba yi-e dʉ́ maka lɨ́ ndula na mʉtadi-e, yi de tɨ́ da napa pɨ ndula ɨnde-e me: ‹Yie sɨ, amba mʉ nʉ lu lɨmʉ abhʉ́ ’ngbé ’ngu.› Ɨ tsia méne bhadi moko.»

Kulu ɨnde a ayo me kpála na kulu mene e ko

7 «Lɨ kpála bini bhʉ́ ká yi dʉ ne kpála na kulu gba e bini-e, ɨ dʉ me kpála na kulu ango-o nde ngamene kulu abhiye, anɨ dʉ di-e ngalila onʉ-o, anɨ gie lɨe akʉtɨ-e, anɨ tsia pá pɨ kpála na kulu ago-o me: ‹Go má gala ngʉ́ nazʉ ’he?› 8 A mo-o ade. Anɨ pá mangbo pɨ anɨ me: ‹Lʉ ezʉ, mʉ yipa bongo-o ngʉ́ naha ezʉ-o mʉma akólo lɨ nedhɨnga ma andjia nazʉ ’he lɨe di ne nandjɨ ’he bhende nandjɨ mandjɨ lɨe ko. Pɨpɨta-a, mʉ tsia zʉ ’he amba mʉ ndjɨ di ’he bhe gba mʉ-o.› 9 Anɨ tɨ da nagie heni pɨ kpála na kulu-o, anga anɨ amene lɨ́lɨ gba anɨ-e uu? Belegʉ de bini. 10 A bhadi pɨ yi moko. Nedhɨnga yi amene ndʉ ’ngʉ́ ɨnde u apa e pɨ yi e lɨe hana-a, yi de pa me: ‹Ya bha naaya ne okpála na kulu. Ya amene bha kulu ɨnde a ayo ɨgɨnɨ me ya mene e ko.›»

Yesu akobho okpála na kába ndjɨkpa

11 Lɨ Yesu adʉ anʉ lɨe abhʉ́ Yelusalema-a, anɨ apʉ sʉnda ndu doto na Samalɨa ne bhe na Galilaya. 12 Anɨ alɨ lɨe bhʉ́ kʉtɨ bini me-e, obhosɨ na kába ndjɨkpa ago akɵ lɨo ne anɨ. U alʉlʉ mbo de anɨ tsutsu. 13 U atsia aholo atobhɨla me: «Ngámá Yesu, dje nga bha-a mbo ndjinga ya!» 14 Yesu au uo lɨe, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi nʉ suno lɨyi pɨ odimandɵ gba Ebhe-o .» Nedhɨnga u adʉ anʉ lɨe, u atsia akobho. 15 Lɨ sʉka uo bini au lɨe me nɨ akobho-o, anɨ atsia agie lɨe sidi me anɨ nde ngadhɵgɵ Ebhe ne angu hana. 16 Anɨ atɨ bhʉ́ li ’dhʉ Yesu. Anɨ atʉ bhʉ́la e ne kuto. Anɨ atsia agie heni pɨ Yesu. Bhoko ango-o adʉ nanɨ kpála na Samalɨa. 17 Abhomʉ-o, Yesu atsia ayi me: «Ndʉ okpála ndjɨkpa hana akobho adɨ? Obhende odukpabini-e la su? 18 Kpála bini bhundja nago nagie heni pɨ Ebhe de, bha bini kpála ɨnde naae ne maYuda ade ɨnde-e?» 19 Pɨpɨta-a, Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Yie bhʉ́lá, nʉnʉ. Mo okobho, anga mo obhuka ma.»

Nedhɨnga lɨ Ebhe agó naʉ lɨe pɨ́la doto

(Tsia bhʉ́ Mat. 24:23-28, 37-41.)

20 OmʉFalisai ayi Yesu me: «Naʉ gba Ebhe-e agó nadho?» Anɨ atsia agie pɨ uo me: «Naʉ gba Ebhe-e gó ngua bhende de me okpála nde ngauu mau-o de. 21 U pá de me: ‹Yi tsitsia, a sɨɨ!› ne me ‹A aoo!› padhá de, anga yi mbɨla me Naʉ gba Ebhe-e bhʉ́ ka yi.»

22 Pɨpɨta-a, anɨ atsia apa pɨ omʉkpata-a me: «Nedhɨnga koko akólo makolo. Yi akʉ́nda me yi u nga bha mbo ma, Ndɨlɨ gba kpála, ’kpɨ́ bini. Engʉ́ bini, yi ú la ma de. 23 U apá pɨ yi me: ‹Anɨ aoo!› di ne me: ‹Anɨ sɨɨ!› engʉ́ bini, yi agú holo oo de. 24 Ekpɨ́ lɨ ngama, Ndɨlɨ gba kpála, ma agó lɨe, a adʉ́ maka mʉgbálá, lɨ zɨ e ngayie lɨ ’dje kokpɨ́, lɨ pápá bini akólo lɨ pápá koko. 25 Engʉ́ bini, a ayo me ma dje ngaɨza lɨkabhu naali, amba okpála na nakɨ yala di ma.

26 Maka engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́ nanɨ bhʉ́ ’kpɨ́ Nʉa-a, akódho bhadi ’kpɨ́ moko lɨ ’kpɨ́ ɨnde lɨ ngama, Ndɨlɨ gba kpála, ma agó lɨe ko. 27 Padhá de, anga bhʉ́ ’kpɨ́ Nʉa, okpála adʉ azʉ ’he. U adʉ andjɨ pandɨ. Obhosɨ ne olɨsɨ adʉ aha lɨo akolo lɨ ’kpɨ́ lɨ Nʉa alɨ bhʉ́ zabʉ lɨe ko. Ebha adhɨ, engu asi pɨ́la doto libhomu, a atsia abhili ndʉ uo hana. 28 A adʉ́ maka bhʉ́ ’kpɨ́ gba Loto. Okpála adʉ azʉ ’he. U adʉ andjɨ pandɨ. U adʉ akala ’he di ne natsɨndjɨ ’he. U adʉ alu ’zʉ. U adʉ ayiki ’tɨ. 29 Engʉ́ bini, ekpɨ́ lɨ Loto akoto bhʉ́ Sodomʉ lɨe, djua di ne ɨtɨmelɨ ayie abhʉ́lá, abala pɨ́ uo maka ebha, atsia abhili ndʉ uo hana. 30 A akódho bhadi ’kpɨ́ moko lɨ ’kpɨ́ lɨ ngama, Ndɨlɨ gba kpála-a, ma súno angu gba ma-a lɨe pɨ okpála ko.

31 Lɨ ’kpɨ́ ango-o, kpála bhende abháka e apɨ́ ’ngbʉ ’tɨ-e, a ayo de me anɨ lɨ abhʉ́ ’tɨ ngʉ́ nabha ohe gba e de. A bhadi moko, kpála bhende abháka e abhʉ́ ’dyɨ-e, a ayo de me anɨ gie lɨe akʉtɨ-e de. 32 Yi bhundja engʉ́ ɨnde amene nanɨ wala Loto-o.* 33 Kpála bhende agɨ́lɨ nalila mʉkobho gba e, anɨ kpí. Kpála bhende la abhíke mʉkobho gba e, anɨ tsia kóbho. 34 Ma apa pɨ yi me, sukpe ango-o, okpála bhisi adʉ́ pɨ́ mako bini, u ahá bini, u tsia ꞌó ká koko. 35 Olɨsɨ bhisi adʉ́ atʉ mapʉnga bhʉ́ dabɨlɨ bini, u ahá bini, u tsia ꞌó ká koko. [ 36 Obhosɨ bhisi adʉ́ amene kulu bhʉ́ edyɨ bini, u ahá bini, u tsia ꞌó ká koko.»] 37 Omʉkpata ayi anɨ me: «Ngámá, engʉ́ ango-o akódho ’kpɨ́ ne su?» Anɨ atsia agie pɨ uo me: «Bɨlɨ lɨ kuo kpála adʉ́ lɨe, oagbagba apɵ́kɵbhɵ bhadi bhʉ́la o oo ko.»

18

Gbitaku gba siti kpála nakodho ’ngʉ́ ne ɵkɵ bini na ɵɵlɵ

1 Pɨpɨta-a, Yesu apa gbitaku bini pɨ omʉkpata gba e ngʉ́ nasuno pɨ uo me, a ayo me u dʉ nayo Ebhe ndʉ nedhɨnga hana, u andála de. 2 Anɨ pɨ uo me: «Kpála nakodho ’ngʉ́ bini adʉ nanɨ bhʉ́ gʉdhʉ bini. Anɨ dʉ akpe Ebhe de. Anɨ atsia adʉ di au okpála bhʉ́ djila e padhá. 3 Bhʉ́ gʉdhʉ ango-o, ɵkɵ na ɵɵlɵ bini adʉ di oo. Anɨ adʉ ago apa pɨ anɨ me: ‹Leke engʉ́ sʉnda ya ne kpála ɨnde ya nde ne e bhʉ́ ’ngʉ́ ko.› 4 Ekpɨ́ bhelé, kpála nakodho ’ngʉ́ ango-o adʉ ayayala. Pɨpɨta-a, anɨ atsia apa lɨ bua e me: ‹Ma ngakpe Ebhe ade. Ma la di ngau okpála bhʉ́ djila ma padhá. 5 Engʉ́ bini, ɵkɵ ɨnde ngandala ma naali. A ayo me ma leke engʉ́ gba anɨ-o, anga ɨ dʉ mo-o de-e, anɨ dʉ bha ago naba ’ndjɨ ma.›»

6 Ngámá Yesu atsia apa matá me: «Yi dje engʉ́ ɨnde lɨ siti bhʉlʉ nakodho ’ngʉ́ bhomʉ-o apa e ndjɨndjɨ! 7 Ebhe méne bádha ’ngʉ́ pɨ okpála ɨnde anɨ alo o-o dɨ? Ɨ dʉ me u nde ngaku ’gba pɨ anɨ sukpe ne ngbɨkpɨ-e? Anɨ djéke ngengele ngʉ́ nateteke uo? 8 Ma apa pɨ yi me, anɨ aléke ’ngʉ́ gba uo-o má gala! La-a, lɨ nedhɨnga lɨ ngama, Ndɨlɨ gba kpála, ma agó lɨe, ma abháka me okpála nde abhuka Ebhe pɨ́la doto uu?»

Gbitaku gba mʉFalisai , ne ndɵmbɨ na mandjandja

9 Okpála koko adʉ au lɨo me o naao ngbingbili. U atsia adʉ au ndʉ okpála koko hana bhʉ́ djila o padhá. Abhomʉ-o, Yesu atsia apa gbitaku ɨnde-e lɨ ’ngʉ́ gba uo-o me: 10 «Ekpɨ́ bini, okpála bhisi anʉ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ngʉ́ nayo Ebhe. Bhe bini adʉ mʉFalisai , bhe koko adʉ ndɵmbɨ na mandjandja. 11 MʉFalisai-e ayie bhʉ́lá, anɨ atsia ayo Ebhe a lɨ bua e me: ‹Oo, Ebhe! Ma ngagie heni pɨ mʉ, anga ma maka okpála koko ade. U ngazi ’he. U ngamene sisiti ’ngʉ́. U ngakʉnda olɨsɨ, ɨ dʉ di-e obhosɨ gba okpála koko. Ma di ngagie heni pɨ mʉ, anga ma maka ndɵmbɨ na mandjandja ɨnde-e ade. 12 Ma tsetse ezʉ ’kpɨ́ bhisi sʉnda poso bini ngʉ́ nayo mʉ. Ma haha bini bhʉ́ ká ndjɨkpa pɨ́ ndʉ ’he ma ngasia e hana.›

13 Ndɵmbɨ na mandjandja alʉ naae mbo tsutsu, anɨ akpe belegʉ natsia ’kpɨ́ ne abhʉ́lá. Engʉ́ bini, anɨ atʉ bhʉ́la e ne kuto, anɨ abu ’kpa e pɨ́ ’ka e, anɨ atsia apa me: ‹Oo, Ebhe! Dje nga bha-a mbo ndjinga ma, ma naama ne siti kpála.›» 14 Do Yesu matá me: «Ma apa pɨ yi me, ndɵmbɨ na mandjandja ango-o agie nanɨ lɨe agba e me, Ebhe nde adje nayo gba anɨ-e adje. Engʉ́ bini, Ebhe dje bhende gba mʉFalisai-e de. Padhá de, anga kpála bhende ngaꞌo lɨe ne bhʉ́lá-a, lɨ Ebhe kɵ́ anɨ ne kuto. La-a, kpála bhende ngaꞌo lɨe ne kuto-o, lɨ Ebhe ꞌéꞌe anɨ ne bhʉ́lá.»

Yesu asia ongɨsɨ na ndjendje

15 Okpála adʉ ago di pɨ anɨ ne ongɨsɨ na ndjendje ngʉbula me anɨ ꞌo ’kpa e pɨ́ ’ndjɨ uo. Lɨ omʉkpata au lɨe mo-o, u aholo nayoko uo. 16 Engʉ́ bini, Yesu aꞌɨ uo, anɨ atsia apa me: «Yi ꞌo ongɨsɨ na djedjedje me u go bhaka ma! Yi aní kpadjɨ pɨ uo de, anga Naʉ gba Ebhe-e , a pɨ okpála ɨnde maka uo ko. 17 Ma apa pɨ yi na paká me, kpála ɨnde ɨ sia Naʉ gba Ebhe-e maka mboye ndɨlɨ de-e, anɨ tɨ ne Naʉ gba Ebhe-e de.»

Bhʉlʉ tɨa ne uo ne Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 19:16-30; di ne bhʉ́ Mlk. 10:17-31.)

18 Abhomʉ-o, ngámá bini gba omaYuda ayi Yesu me: «Mʉsuno, ngamʉ bádha kpála, a ayo me ma amene pɨ ngʉbula nasia mʉkobho na dʉdʉma?» 19 Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «Mʉ ngaꞌɨ ma me bádha kpála ka nɨ? Kpála bini babadha ade. Ebhe bha babadha ngae kpi e kpi. 20 Mʉ mbɨla olɨ́lɨ-e ndjɨndjɨ: ‹Mo okʉ́nda ɵlɵ, ɨ dʉ di-e bhoko gba kpála koko de. Mo obhɵ́lɵ kpála de. Mo ozí ’he de. Mo opá eu lɨ kilí mʉ de. Manga ’dyɨ mʉ ne ’hi mʉ mamanga.†›» 21 Ngámá ango-o atsia apa me: «Nayie bhʉ́ ndɨlɨ lɨ ma-a, ma amene ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana.» 22 Pɨta lɨ Yesu adje engʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Mo oneke matá koli ehe bini. Nʉnʉ, tsɨndjɨ ndʉ ’he gba mʉ-o hana, amba mʉ gapa tɨatɨa pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ. Mo osía tɨa abhʉ́lá. Pɨpɨta-a, mʉ go kpata ma.» 23 Anɨ adje lɨe mo-o, anɨ asia lɨkabhu naali, anga tɨa adʉ nanɨ ka anɨ bhelé naali.

24 Lɨ Yesu au lɨe me anɨ asia lɨkabhu mo-o, anɨ atsia apa me: «A bha ndjʉ kpekpeke pɨ obhʉlʉ tɨa ngʉ́ nalɨ bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-o! 25 A kpekpeke pɨ eya ngʉbula nalɨ lɨ gudho mʉsana. A la matá kpekpeke ane pɨ bhʉlʉ tɨa ngʉbula nalɨ bhʉ́ Naʉ gba Ebhe ko.»

26 Abhomʉ-o, okpála ɨnde adje engʉ́ ɨnde anɨ apa e atsia ayi me: «Ɨ dʉ mo-o, a tɨ da nakobho da?» 27 Yesu agie me: «Engʉ́ bhende ɨ tɨ ne okpála de-e, a atɨ bha ne Ebhe.»

28 Abhomʉ-o, Piele atsia apa me: «Tsitsia nga, ya aꞌo ká ndʉ ’he gba ya-a hana ngʉ́ nakpata mʉ.» 29 Do Yesu pɨ uo me: «Ma apa pɨ yi na paká me, ɨ dʉ me kpála bini nde aꞌo ká etɨ gba e, anɨ ꞌo ká wala e, anɨ ꞌo ká ondaise e, anɨ ꞌo ká okpála ɨnde azu e, anɨ ꞌo ká ongɨsɨ gba e ngʉbula Naʉ gba Ebhe-e, 30 anɨ sía ’he bhelé naali kuto ei. Pɨpɨta-a, bhʉ́ nedhɨnga ɨnde ngago-o, anɨ tsia sía di mʉkobho na dʉdʉma.»

Yesu akpo ’ngʉ́ bhʉtsibhʉtsi na bata pɨndjɨ nakpi di ne nazuku ka e

(Tsia bhʉ́ Mat. 20:17-19; di ne bhʉ́ Mlk. 10:32-34.)

31 Pɨpɨta-a, Yesu aha okpála na titima ndjɨkpa ne ká bhisi-e, anɨ anʉ ne uo lɨ ngongo, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi djedje, nɨ́ adji mbɨa ɨnde-e abhʉ́ Yelusalema. Oo, ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ opolofeta aye e pɨndjɨ ma, Ndɨlɨ gba kpála-a, adji amene lɨe. 32 Padhá de, anga u apʉ́ ma pɨ omʉpagano. Lɨ okpála ango-o mʉ́ ma, u sóbho ma, u tsia kú di ngʉsʉ lɨ kʉte ma. 33 U abhɨ́ ma ne fimbo. Pɨpɨta-a, u tsia bhɵ́lɵ ma. La-a, bhʉ́ ’kpɨ́ na bata-a, ma tsia zúku.» 34 Engʉ́ bini, omʉkpata mbɨla nanɨ ta ’ngʉ́ ango-o de, anga a awo nanɨ lɨe pɨ uo mawo. U tsia dʉ ambɨla ta ’ngʉ́ lɨ Yesu adʉ apa e de.

Yesu akobho kpála bini ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de

(Tsia bhʉ́ Mat. 20:29-34; di ne bhʉ́ Mlk. 10:46-52.)

35 Lɨ Yesu akolo lɨe masɨkpe de Djeliko-o, kpála bini ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de-e adʉ kuto dengo ’hi-kpadjɨ. Anɨ adʉ ayo ’he. 36 Anɨ adje tolo okpála akodho ’kpɨ́ lɨe, anɨ atsia ayi me: «A ko nɨ?» 37 Okpála atsia agie pɨ anɨ me: «Yesu, kpála na kʉtɨ na Nadjaleta ngakodho ’kpɨ́ bhomʉ-o ngae.» 38 Abhomʉ-o, anɨ atsia asʉla me: «Yesu, Ndɨlɨ gba Davidi, dje nga bha-a mbo ndjinga ma!» 39 Okpála ɨnde adʉ akalanʉ-o aholo ambembe bhʉ́ ’ndjɨ anɨ me: «Gbite ’bhɵ mʉ.» Engʉ́ bini, anɨ aholo asʉsʉla matá kpekpeke me: «Ndɨlɨ gba Davidi, dje nga bha-a mbo ndjinga ma!» 40 Yesu alʉ, anɨ atsia aha lɨ́lɨ me u go ne anɨ pɨ nɨ. Anɨ akolo lɨe de anɨ-e, Yesu atsia ayi anɨ me: 41 «Mo okʉnda me ma mene pɨ mʉ nɨ?» Anɨ agie me: «Ngámá, bhulu djila ma, amba ma u matá ’kpɨ́.» 42 Yesu apa pɨ anɨ me: «U matá ’kpɨ́ uu! Mo okobho anga mo obhuka ma.» 43 Kolo má gala me-e, anɨ aholo matá nau ’kpɨ́. Anɨ atsia adʉ akpata Yesu me anɨ nde ngadhɵgɵ Ebhe. Ndʉ okpála hana ɨnde au engʉ́ ango-o, aholo di nadhɵgɵ Ebhe.

19

Yesu alɨ bhʉ́ ’tɨ gba Djakayo

1 Pɨta lɨ Yesu alɨ lɨe bhʉ́ Djeliko, anɨ atsia adʉ agulu gʉdhʉ-o. 2 A abhaka me kpála bini nde oo, a adʉ ’lɨ anɨ me Djakayo. A adʉ nanɨ ngámá gba ondɵmbɨ na mandjandja. Tɨa adʉ ka anɨ bhelé. 3 Anɨ adʉ agɨlɨ nau me Yesu ngae dho. Engʉ́ bini, lɨ okpála adʉ la lɨe bhelé-e, anɨ ale nau anɨ pima anga anɨ adʉ nanɨ ndundu. 4 Abhomʉ-o, anɨ ayiki lɨe ne holo ne akalanʉ. Anɨ atsia aꞌʉ bhʉ́ ndula bini dengo ’hi-kpadjɨ ngʉbula me nɨ u Yesu nedhɨnga ɨnde anɨ apʉ́ lɨe oo ko.

5 Lɨ Yesu akolo lɨe lɨ bɨlɨ bhomʉ-o, anɨ aꞌe djila e ne abhʉ́lá, anɨ atsia anɨ. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Djakayo, kɵ kuto má gala, anga a ayo me ma sɨ nakɨ bhʉ́ ’tɨ gba mʉ-o.» 6 Abhomʉ-o, Djakayo akɵ kuto bhʉ́ holo. Anɨ atsia asia Yesu ne djalɨ hana. 7 Ndʉ okpála hana au lɨe mo-o, u aholo adi mʉtokono. U atsia adʉ apa me: «Lele pɨ lɨ kpála ɨnde-e atapa lɨe nasɨ agba kpála na sisiti-e!» 8 Djakayo ayie bhʉ́lá, do anɨ pɨ Yesu me: «Ngámá, djedje nga. Ma agbó bhʉsʉ tɨa gba ma-a bhisi. Ma ahá bhe bini-e pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ. Ɨ dʉ me ma nde aha tɨa gba kpála bini ne kali-e, ma agíe pɨ anɨ bhʉtsibhʉtsi badha.» 9 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Nakɨ-e, Ebhe akobho mʉ. Ngamʉ di-e, mʉ bhʉ́ piga gba Abalahama-o. 10 Padhá de, anga ngama, Ndɨlɨ gba kpála-a, ma ago nagɨlɨ di ne nakobho okpála ɨnde angɨta ko.»

Gbitaku gba okpála na kulu ndjɨkpa

(Tsia bhʉ́ Mat. 25:14-30.)

11 Yesu akolo de Yelusalema masɨkpe. Okpála ɨnde adʉ adje anɨ-e adʉ abhundja naao me, Naʉ gba Ebhe-e asúno lɨe pɨ okpála mbɨa ɨnde. 12 Kaka-a, anɨ atsia apa gbitaku bini pɨ uo me: «Kpála bini na piga gba ngámá bini anʉ nanɨ bhʉ́ doto bini tsutsu ngʉbula me u to palata na ngámá tangʉlʉ nɨ, amba pɨpɨta-a, nɨ gie lɨnɨ. 13 Kala me anɨ nʉ-o, anɨ aꞌɨ okpála na kulu gba e ndjɨkpa-o. Anɨ agapa lɨ́ falanga* bini bini lɨ ndʉ uo hana. Anɨ atsia apa pɨ uo me: ‹Yi mene kulu ne falanga ɨnde, akólo lɨ nedhɨnga ɨnde ma agíe lɨma lɨe ko.› 14 Okpála na doto gba anɨ-e adʉ ayala anɨ. U atima okpála nganda anɨ ngʉ́ napa me: ‹Ya kʉnda de me kpála bhomʉ-o ʉ ngámá pɨ́ ’ndjɨ ya-a de.›

15 La-a, u ato palata na ngámá tangʉlʉ anɨ. Anɨ atsia agie lɨe bhʉ́ doto gba e-o. Abhomʉ-o, anɨ aꞌɨ okpála na kulu ɨnde anɨ agapa nako falanga lɨo ngʉbula nambɨla bhende u asia e pépé-o. 16 Abhomʉ-o bhe na kalanʉ-o ago. Anɨ atsia apa me: ‹Ngámá, ma asia lɨ́ falanga ndjɨkpa pɨ́ bhende nako mo oha e mʉma ko.› 17 Abhomʉ-o, ngámá-a apa pɨ anɨ me: ‹A ndjɨndjɨ. Mʉ ne bádha kpála na kulu, anga mo omene ndjɨndjɨ bhʉ́ mboye ehe bedɨ. Ma aꞌó ɨbili mʉ ngámá pɨ́ ’ndjɨ ogʉdhʉ ndjɨkpa.› 18 Bhe na bhisi-e ago, anɨ atsia apa me: ‹Ngámá, ma asia lɨ́ falanga bhuluvue pɨ́ bhende nako mo oha e mʉma ko.› 19 Abhomʉ-o, ngámá-a apa di pɨ anɨ me: ‹Ngamʉ di-e, ma aꞌó mʉ ngámá pɨ́ ’ndjɨ ogʉdhʉ bhuluvue.›

20 Pɨpɨta-a, koko ago, do anɨ de-e: ‹Ngámá, lɨ́ falanga gba mʉ-o ɨɨ. Ma awo nako bhʉ́ bongo . 21 Mʉ ꞌo lɨ ma tsʉlʉ, anga mʉ ne kpála ɨnde ngamene ’ngʉ́ na kpekpeke. Mʉ ngaha ehe bhende mʉ ꞌo e ngamʉ de. Mʉ ngaha ’zʉ ɨnde mʉ lu e ngamʉ de.› 22 Ngámá-a apa pɨ anɨ me: ‹Mʉ ne siti kpála na kulu. ’Li mʉ makpe agbíte mʉ ngae. Mo ombɨla nako hana me, ma ne kpála ɨnde ngamene ’ngʉ́ na kpekpeke. Ma ngaha ehe ɨnde ma aꞌo e ngama de. Ma ngaha ezʉ ɨnde ma alu e ngama de. 23 Ka nɨ mʉ ꞌo nako tɨa gba ma-a lɨe bhʉ́ bakɨ de-e? Maka ma ago-o, ma de asia koko pépé.›

24 Pɨpɨta-a, anɨ apa pɨ okpála ɨnde adʉ oo me: ‹Yi dhepe tɨa ɨnde ka anɨ bhomʉ, amba yi ha pɨ bhende ne di ndjɨkpa ko.› 25 U atsia apa pɨ anɨ me: ‹Ngámá, a ka anɨ ndjɨkpa!› 26 Anɨ agie me: ‹Ma apa pɨ yi me, kpála bhende lɨ ehe nde ka e, u ahá ehe pɨ anɨ bhelé. Engʉ́ bini kpála bhende lɨ ehe nde ka e ade-e, u adhépe belegʉ mboye ehe ɨnde ka anɨ ko. 27 La-a, pɨ obhʉlʉ yala gba ma ɨnde ɨ kʉnda nako de me ma aʉ ngámá pɨ́ ’ndjɨ o-o, yi go ne uo ei, amba yi bhili uo kala ma sɨɨ.›»

Yesu alɨ bhʉ́ Yelusalema

(Tsia bhʉ́ Mat. 21:1-11; ne bhʉ́ Mlk. 11:1-11; di ne bhʉ́ Dja. 12:12-19.)

28 Pɨta lɨ Yesu akpo ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ atsia akodho ’kpɨ́ ne akalanʉ ngʉ́ nanʉ bhʉ́ Yelusalema. 29 Anɨ akolo lɨe sʉnda kʉtɨ na Betefadje ne Betanɨa-a,† lɨngo ’ta na ondula na Olive, anɨ atsia atima omʉkpata bhisi. 30 Anɨ pɨ uo me: «Yi nʉ bhʉ́ kʉtɨ ɨnde kala yi aoo. Yi akólo lɨe oo, yi abháka me u nde agbite ndɨlɨ punda oo. Kpála bini dhʉkʉ nga pɨ anɨ de. Yi bhulu anɨ amba yi go ne anɨ ei. 31 Ɨ dʉ me kpála bini nde ayi yi me: ‹Yi ngabhulu anɨ ngʉ́ nɨ?› Yi de pa pɨ anɨ me: ‹Ngámá ne gʉmʉ anɨ.›» 32 Omʉkpata bhisi anʉ, u atsia abhaka ndʉ ’ngʉ́ hana maka lɨ Yesu apa pɨ uo lɨe ko. 33 U adʉ abhulu enʉ-o lɨe, obhʉbhʉlʉ-o ayi uo me: «Yi ngabhulu enʉ bhomʉ-o ngʉ́ nɨ?» 34 U agie me: «Ngámá ne gʉmʉ anɨ.»

35 Pɨpɨta-a, u ago ne ndɨlɨ ’nʉ-o pɨ Yesu. U apa okoti gba o pɨ́ ’ngbʉ enʉ-o. U atsia ateteke Yesu ngʉ́ naꞌʉ pɨ́ ’ngbʉ anɨ.‡ 36 Anɨ adʉ anʉ lɨe, okpála adʉ apa okoti gba o lɨ kpadjɨ. 37 Anɨ akolo de Yelusalema masɨkpe lɨ ngba ’ta na ondula na Olive. Ndʉ omʉkpata hana abedhe ne djalɨ bedhe. U atsia aholo nadhɵgɵ Ebhe kpekpeke ngʉ́ ndʉ ongamba ’ngʉ́ hana ɨnde u au e ko. 38 U adʉ apa me:

«A ayo me Ebhe tuko bisagu pɨ́

’ngbé ngámá ɨnde anɨ atima e ko!

Guo ’ngʉ́ abhʉ́lá,

amba sangu dʉ di pɨ Ebhe Apɨ́ ’Kpɨ́!†»

39 OmʉFalisai koko ɨnde adʉ bhʉ́ ká okpála bhomʉ-o, apa pɨ Yesu me: «Mʉsuno, yoko omʉkpata gba mʉ-o mayoko.» 40 Yesu atsia agie me: «Ma apa pɨ yi me, ɨ dʉ me u nde agbite ’bhɵ o-o, lɨ oteme holo natʉ ꞌue!»

Yesu aku ’gbá ngʉ́ okpála na Yelusalema

41 Lɨ Yesu akolo lɨe masɨkpe de Yelusalema-a, anɨ au gʉdhʉ-o lɨe, anɨ atsia aholo aku ’gbá ngʉ́ okpála ango-o. 42 Anɨ adʉ apa me: «Aa! Ngayi okpála na Yelusalema-a, ɨ dʉ́ me yi mbɨ́la lɨ ’kpɨ́ na nakɨ ɨnde-e, guo ’ngʉ́ ɨnde u ago pɨ yi ne e uu-o! La-a, a ko lɨkabhu pɨ yi anga mbɨa ɨnde-e, awo lɨe pɨ yi mawo. 43 Padhá de, anga oekpɨ́ koko akólo pɨ yi makolo, lɨ ’kpɨ́ ango-o, obhʉlʉ yala gba yi-e, asá aga dengo yi ngbalina. U búka yi, u tsia há ’gʉ́ pɨ yi ne ndʉ pápá hana. 44 U agʉ́gʉmʉ gʉdhʉ-o. U tsia bhíli ndʉ okpála ɨnde bhʉ́bhʉ́-o hana. Agba yi-e, teme bini tígala pɨ́ kilí e de, anga yi mbɨla nanɨ ekpɨ́ ɨnde lɨ Ebhe ago natsia yi lɨe de!»

Yesu alɨ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda

(Tsia bhʉ́ Mat. 21:12-17; ne bhʉ́ Mlk. 11:15-19; di ne bhʉ́ Dja. 2:13-22.)

45 Pɨpɨta-a, Yesu alɨ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. Anɨ atsia aholo natsambala okpála ɨnde adʉ atsɨndjɨ ’he oo-o.§ 46 Anɨ apa pɨ uo me: «U aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me, Ebhe apa me: ‹Etɨ gba ma-a, a adʉ́ etɨ nayo ma.› Engʉ́ bini, ngayi-e, yi adji, atsia akolo bɨlɨ gba obhʉlʉ ’zi!†»

47 Yesu adʉ asuno ndʉ ’kpɨ́ hana bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda. Ongbengbe odimandɵ , omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje di ne obhelesɨ okpála adʉ agɨlɨ kpadjɨ ngʉ́ nabhɵlɵ anɨ. 48 Engʉ́ bini, u tsia sia kpadjɨ ngʉ́ namemene de, anga ndʉ okpála hana adʉ adje anɨ ne gʉgʉmʉ naali.

20

A ngaha angu pɨ Yesu da?

(Tsia bhʉ́ Mat. 21:23-27; di ne bhʉ́ Mlk. 11:27-33.)

1 A akolo ekpɨ́ bini, Yesu adʉ asuno pɨ okpála bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda. Anɨ atsia adʉ di nakpokpo Bádha Ngali pɨ uo. Ongbengbe odimandɵ gba Ebhe , omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje di ne obhelesɨ okpála ago. 2 U atsia ayi anɨ me: «Pa nga pɨ ya, aha kpadjɨ pɨ mʉ ngʉ́ namene ongʉ́ ɨnde-e da? A aha la di angu ango-o pɨ mʉ ngánga da?» 3 Abhomʉ-o, Yesu atsia agie pɨ uo me: «Ngama di-e, ma ayí yi lɨ ’ngʉ́ bini. Yi pa nga mʉma, 4 a ha kpadjɨ pɨ Djaa ngʉ́ nabatisa okpála da? Ne me a ko Ebhe, ne me a ko okpála?»

5 U aholo namene kpekebhɵ sʉnda o. U atsia adʉ apa me: «Ɨ dʉ me nɨ́ nde agie me: ‹A aha kpadjɨ pɨ anɨ ne Ebhe›, anɨ yí nɨ́ me: ‹Ɨ dʉ mo-o, ka nɨ yi bhuka la nanɨ engʉ́ ɨnde anɨ adʉ apa e lɨe de-e?› 6 Ɨ dʉ di me nɨ́ nde apa me: ‹A ha kpadjɨ pɨ anɨ ne okpála-a›, lɨ ndʉ okpála hana bhíli nɨ́ ne teme, anga u ambɨla ndjɨndjɨ me Djaa nanɨ ne polofeta .» 7 Abhomʉ-o, u atsia agie me: «Ya mbɨla kpála ɨnde aha kpadjɨ pɨ anɨ-e de.» 8 Do Yesu pɨ uo me: «Ɨ dʉ mo-o, ngama di-e, ma pá pɨ yi de me aha kpadjɨ mʉma da ngʉ́ namene ehe ɨnde.»

Gbitaku pɨndjɨ okpála na kulu ɨnde abhɵlɵ ndɨlɨ gba ngámá gba o-o

(Tsia bhʉ́ Mat. 21:33-46; di ne bhʉ́ Mlk. 12:1-12.)

9 Pɨpɨta-a, Yesu aholo nakpokpo gbitaku ɨnde-e pɨ okpála me: «Kpála bini alu nanɨ ngu vino.* U adje lɨo ne okpála ngʉ́ namene kulu bhʉ́ ’dyɨ-o, amba o dʉ agbó bhʉsʉ o ne uo lɨ nguwa-o. Anɨ atsia atapa dhʉkʉ ngʉbula ’kpɨ́ bhelé.

10 A akolo lɨ nedhɨnga nako lɨ́lɨ́ o. Abhomʉ-o, anɨ atima kpála na kulu bini agba okpála ango-o me u ha nguwa bhe gba nɨ-e pɨ nɨ haha. Engʉ́ bini, okpála ango-o abhɨ kpála na kulu bhomʉ-o má kpú! U atsia agie anɨ ne mbʉlʉ ’kpa e padhá. 11 Bhʉlʉ ’dyɨ-e atima matá kpála na kulu koko bini. U abhɨ di anɨ, u asosobho anɨ, u atsia agie anɨ ne mbʉlʉ ’kpa e padhá. 12 Anɨ atima matá kpála na bata. Bhobhomʉ-o, u atsotsolo kʉte anɨ ne eka. U atsia agbe anɨ bhʉ́ ’dyɨ-o.

13 Abhomʉ-o, bhʉlʉ ’dyɨ atsia apa me: ‹Ma améne sɨ pɨ? Ma atíma nga ɨbili ndɨlɨ gba ma na mʉkʉnda-o. Nedhɨnga koko-o, u tɨ́ da namanga anɨ.› 14 Engʉ́ bini, lɨ okpála ango-o au ndɨlɨ-e lɨe me-e, u atsia apa sʉnda o me: ‹Yi tsia nga la ndjʉ kpála ɨnde atígala galikpe ne edyɨ-o. Nɨ́ bhɵlɵ anɨ, amba edyɨ-e kolo ɨbili naanɨ́.› 15 Abhomʉ-o, u agbe anɨ bhʉ́ ’dyɨ-o, u abhɵlɵ anɨ.» Yesu atsia ayi me: «Mbɨa ɨnde-e, bhʉlʉ ’dyɨ-e améne ngʉ́ uo pɨ? 16 Anɨ agó, anɨ bhíli okpála na kulu ango-o. Anɨ tsia há edyɨ-e pɨ okpála na kulu koko.» Lɨ okpála adje engʉ́ bhomʉ-o lɨe, u atsia apa me: «A ayo de me, bhobhomʉ-o mene lɨe de!»

17 Yesu atsia uo, anɨ atsia apa me: «Engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

‹Teme ɨnde lɨ okpála nayiki etɨ-e abhike e,

akolo teme ɨnde abɨ etɨ-e libhomu.†›

A akʉnda napa pɨ? 18 Ɨ dʉ me kpála nde atɨ pɨ́ teme ango-o, anɨ gʉ́gʉmʉ. Ɨ dʉ la di me teme ango-o nde atɨ pɨ́ kpála-a, ɨ tʉ́ nʉ anɨ.»

Engʉ́ pɨndjɨ nakala mandjandja

(Tsia bhʉ́ Mat. 22:15-22; di ne bhʉ́ Mlk. 12:13-17.)

19 Bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje di ne ongbengbe odimandɵ gba Ebhe-e, agɨlɨ nanɨ naholo Yesu, anga u ambɨla me anɨ apa gbitaku bhomʉ-o lɨ ’ngʉ́ gba o-o. Engʉ́ bini, u adʉ adje tsʉlʉ ka okpála. 20 Abhomʉ-o, u aholo akenge Yesu. U atsia atima obhʉlʉ kali ɨnde adʉ amene ehe mʉgɨto me uo ngbingbili. Okpála ango-o adʉ agɨlɨ naholo anɨ lɨ ’li e ngʉbula me o pʉ anɨ pɨ Pɨlatɵ, ngámá na ndu doto ango-o. 21 U ayi anɨ me: «Mʉsuno, ya ambɨla me mʉ ngagama ’ngʉ́ ndjɨndjɨ, mʉ la di ngasuno ’ngʉ́ ngbingbili. Mʉ tsia engbé gba kpála de. Mʉ ngasuno kpadjɨ gba Ebhe-e pɨ okpála ngbingbili. 22 Pa nga pɨ ya, a ayo me ya kala mandjandja gba Kaisala , ’ngbé ngámá na doto na Loma-a , ne me ya kala de?»

23 Lɨ Yesu ambɨla ekú gba uo-o lɨe, anɨ atsia apa pɨ uo me: 24 «Yi suno nga lɨ́ falanga mʉma bini. A pépé ne kulu da, la di ne ’lɨ da?» U agie me: «A ko kulu Kaisala, ’ngbé ngámá na doto na Loma, di ne ’lɨ anɨ.» 25 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Ɨ dʉ mo-o, yi ha ehe bhende gba Kaisala, ’ngbé ngámá na doto na Loma-a pɨ e, amba yi ha la di bhende gba Ebhe-e pɨ Ebhe.» 26 U u siti ’ngʉ́ bhʉ́ engʉ́ ɨnde anɨ adʉ apa e kala okpála-a de. Engʉ́ bini, u angamba naali ka eli ɨnde anɨ agie e ko. Kaka-a, u andjili bha má bulu!

Nazuku ka okpála ɨnde amu

(Tsia bhʉ́ Mat. 22:23-33; di ne bhʉ́ Mlk. 12:18-27.)

27 Abhomʉ-o, oSadukai koko ago de Yesu. OSadukai zɨba nanɨ naao de me okpála ɨnde amu-o, azúku mazuku-o de. U ayi anɨ me: 28 «Mʉsuno, Moidje aye nanɨ lɨ́lɨ pɨ nɨ́ me: ‹Lɨ kpála kpi ꞌo ká wala e me anɨ nde zu de-e, a ayo me ndai anɨ de ha ɵlɵ ango-o, amba anɨ zu ongɨsɨ pɨ ndai e ɨnde akpi ko.› 29 La-a, adʉ nanɨ obhosɨ mananɨka bhʉ́ piga bini. Bhende na kalanʉ-o aha ɵlɵ, anɨ akpi padhá me anɨ nde zu de. 30 Bhende na bhisi-e aha ɵkɵ ango-o. Anɨ atsia akpi. 31 Pɨpɨta-a, bhende na bata-o. A adʉ bhadi moko pɨ ndʉ uo mananɨka hana, u amu me u nde zu de. 32 Alɨ soso-o, ɵlɵ ango-o atsia akpi di. 33 Ya ngayi mʉ me: Lɨ ’kpɨ́ lɨ okpála ɨnde amu-o azúku lɨe, ɵlɵ ango-o adʉ́ naa da? Padhá de, anga ndʉ uo mananɨka hana aha nanɨ anɨ!»

34 Abhomʉ-o, Yesu atsia agie pɨ uo me: «Okpála na nakɨ ɨnde-e ngaha lɨo. 35 Engʉ́ bini, okpála bhende amu-o, lɨ Ebhe au me u tɨ da nazuku ngʉ́ nasia mʉkobho bhʉ́ nedhɨnga ɨnde ngago-o, u há lɨo de. 36 U tɨ́ da matá namu-u de, anga u akolo ɨbili maka oandjelu . A ko ongɨsɨ gba Ebhe, anga u azuku. 37 Moidje asuno pɨ nɨ́ mbámbá me okpála ɨnde amu-o azúku mazuku. Anɨ aye bhʉ́ bhuku gba e lɨ bɨlɨ ɨnde anɨ akpo ’ngʉ́ lɨe pɨndjɨ tsa ’po ɨnde adʉ atsi-e me, Ebhe apa me: ‹Ma ne Ebhe ɨnde lɨ Abalahama ngadhɵgɵ e, Ebhe ɨnde lɨ Ɨsaka ngadhɵgɵ e, Ebhe ɨnde lɨ Yakobho ngadhɵgɵ e ko.†› 38 Ebhe ne Ebhe gba okpála bhende amu-o ade. Engʉ́ bini, a ko Ebhe gba okpála bhende bhʉ́ mʉkobho, maka lɨ Abalahama, Ɨsaka ne Yakobho nde pɨ anɨ lɨe bhʉ́ mʉkobho ko.»

39 Abhomʉ-o, omʉsuno na lɨ́lɨ koko atsia agie pɨ anɨ me: «Mʉsuno, mo opa ndjɨndjɨ.» 40 Kaka-a, u yi matá anɨ lɨ ’ngʉ́ bini de.

Masɨya ne Ngámá gba Davidi

(Tsia bhʉ́ Mat. 22:41-46; di ne bhʉ́ Mlk. 12:35-37.)

41 Abhomʉ-o, Yesu apa matá pɨ uo me: «Lele pɨ lɨ okpála tɨ da napa lɨe me Masɨya ne ndɨlɨ na piga gba Davidi-e? 42 Padhá de, anga ngaanɨ Davidi makpe-e, anɨ apa bhʉ́ bhuku na oetsi gba omaYuda me:

‹Ebhe Ngámá apa pɨ Ngámá gba ma-a me:

Dʉ kuto lɨ pá ’kpa ma na kokpa,

43 akólo lɨ nedhɨnga ɨnde ma aꞌó obhʉlʉ yala gba mʉ-o lɨe

dabɨlɨ na sa-tɨdhʉ mʉ ko.› †

44 Ɨ dʉ me Davidi nde ngaꞌɨ Masɨya me Ngámá gba nɨ-e, lele pɨ lɨ Masɨya tɨ da nadʉ lɨe ndɨlɨ na piga gba Davidi-e?»

Yi améne maka omʉsuno na lɨ́lɨ de

(Tsia bhʉ́ Mat. 23:1-36; di ne bhʉ́ Mlk. 12:38-40.)

45 Anɨ apa pɨ omʉkpata kala ndʉ okpála hana ɨnde adʉ adje anɨ-e me: 46 «ꞌE-e! Yi lila lɨyi ka omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje-e uu! U kʉnda bha nadhʉkʉ ne ondjandja yambu. U kʉnda bha me okpála dʉ ne yiyi o maka ongámásɨ lɨ bɨlɨ lɨ okpála apɵpɵkɵbhɵ bhʉ́la o lɨe ko. U kʉnda bha nadʉlʉ pɨ́ odabɨlɨ na akalanʉ bhʉ́ oetɨ nadje lɨ́lɨ , di ne odabɨlɨ na akalanʉ bhʉ́ da anokomɨa. 47 U ngandjia angu oɵkɵsɨ na olɨsɨlɨsɨ ne nabha ohe gba uo. U ngayo Ebhe ngengele ngʉ́ nasuno mʉgɨto me a ko obabadha okpála. Kaka-a, u asía lɨkabhu naali!»

21

Makiso gba ɵkɵ bini na ɵɵlɵ

(Tsia bhʉ́ Mlk. 12:41-44.)

1 Ekpɨ́ bini, Yesu adʉ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda. Anɨ atsia ’kpɨ́, anɨ au me obhʉlʉ tɨa ngabhike tɨa gba o-o bhʉ́ sanduku na makiso na ’Ngbe ’tɨ Ebhe-e ngʉ́ nahaha pɨ Ebhe. 2 Anɨ atsia au di ɵkɵ bini na ɵɵlɵ bhʉlʉ ndɨbhɨlɨ me anɨ nde ngabhike senge bhisi. 3 Abhomʉ-o, anɨ atsia apa me: «Ma apa pɨ yi na paká me, ɵlɵ na ndɨbhɨlɨ lɨ ’ko e akpi ɨnde-e, aha makiso ane ndʉ okpála koko hana. 4 Padhá de, anga ndʉ okoko hana, u aha tɨa bhende u nde ne gʉmʉ e ade ko. Engʉ́ bini, ngaanɨ-e, abana anɨ nde lɨe bhʉ́ ndɨbhɨlɨ-e, anɨ aha ndʉ bhende anɨ adʉ akobho lɨe hana.»

Yesu apa me: «U agʉ́gʉmʉ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o»

(Tsia bhʉ́ Mat. 24:1-2; di ne bhʉ́ Mlk. 13:1-3.)

5 Pɨpɨta-a, okpála koko aholo akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. U adʉ apa me: «A bha ndjʉ babadha naali ne obabadha teme ango-o, di ne ohe na mase naali ɨnde u aha e pɨ Ebhe-o.» Engʉ́ bini, Yesu atsia apa me: 6 «Ndʉ ’he ɨnde yi ngau e ɨnde-e, ekpɨ́ koko akólo makolo, teme bini tígala pɨ́ kilí e de. U agʉ́gʉmʉ etɨ-e hana kuto.»

Lɨkabhu ɨnde akólo kala sokpɨ́-o

(Tsia bhʉ́ Mat. 24:3-14; di ne bhʉ́ Mlk. 13:3-13.)

7 Abhomʉ-o, u atsia ayi anɨ me: «Mʉsuno, engʉ́ ɨnde mʉ ngakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ e bhomʉ-o, akólo nadho? Ehe ɨnde asúno nedhɨnga nago ka engʉ́ ango-o, a adʉ́ nɨ?» 8 Yesu agie me: «Yi lila lɨyi uu! Kpála bini apíte yi de. Padhá de, anga okpála bhelé agó ne ’lɨ ma, u tsia pá me: ‹Ma ne Masɨya !› U tsia pá di me: ‹Nedhɨnga nago ka Masɨya akolo!› Engʉ́ bini, yi akpáta uo de. 9 Ɨ dʉ me yi nde adje okpála ngakpo ’ngʉ́ na oegʉ́ di ne ongʉ́ na okpekpeke ’ndjɨ-e, yi adjé tsʉlʉ de. Padhá de, anga a ayo ngaɨza me oengʉ́ ango-o kolo kalanʉ. La-a, sokpɨ́-e dʉ́ nga kolo má gala mo-o de.» 10 Pɨpɨta-a, anɨ matá pɨ uo me: «Okpála na kʉtɨ bini ahá ’gʉ́ pɨ okpála na kʉtɨ koko. Lɨ ngámá na kʉtɨ bini há ’gʉ́ pɨ ngámá na kʉtɨ koko. 11 Doto adyɨ́kɨ ne adjigidjo na ngbéngbé. Adyɨndɨ di ne osisiti kuo natagba matagba alɨ́ bhʉ́ obɨlɨ ngangá. Yi aú ongamba ’ngʉ́ di ne ongʉ́ na tsʉlʉ tsʉlʉ abhʉ́lá.

12 Engʉ́ bini, kala me ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana kolo-o, u ahólo yi. U améne yi sisiti. U anʉ́ ne yi me u kodho ’ngʉ́ gba yi-e bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje . U tsia bhíke yi bhʉ́ tɨkpʉ. U asʉngʉla yi pɨ ongbengbe ongámásɨ di ne obhende ngatsia ’kpɨ́ lɨ kʉtɨ-e kabula ’lɨ ma. 13 Bhobhomʉ-o ahá kpadjɨ pɨ yi ngʉbula me, yi kpokpo ’ngʉ́ gba ma-a pɨ uo. 14 Yi ꞌo lɨ bua yi me, yi gɨ́lɨ engʉ́ ɨnde yi apá e lɨ nedhɨnga nakodho ’ngʉ́ gba yi-e kalanʉ de. 15 Padhá de, anga ma ahá eli di ne ɨmbɨlangʉ pɨ yi ngama makpe, ngʉbula nagbite ’bhɵ ndʉ obhʉlʉ yala gba yi-e hana. 16 Odyɨ yi ne ohi yi, ondaise yi ne okpála na piga gba yi di ne obɨ yi apʉ́ belegʉ yi ngao. U abhíli okpála koko bhʉ́ ka yi. 17 Ndʉ okpála hana ayála yi kabula ’lɨ ma. 18 Engʉ́ bini, ’kpa sundjo yi ngɨ́ta belegʉ de bini. 19 Ɨ dʉ me yi nde alʉ kpekpeke akólo lɨ soso-o, yi sía mʉkobho na dʉdʉma.»

Engʉ́ ɨnde akólo lɨ Yelusalema

(Tsia bhʉ́ Mat. 24:15-21; di ne bhʉ́ Mlk. 13:14-19.)

20 «Nedhɨnga yi aú lɨe me osʉdha asa Yelusalema ngbalina-a, yi de mbɨla me, nakpi kaka-a akolo masɨkpe. 21 Abhomʉ-o, okpála bhende a abháka o bhʉ́ ndu doto na Yudaya-a, a ayo me u kpe ne apɨ́ ’ta. Obhende adʉ́ bhʉ́ Yelusalema-a, a ayo me u ze bhʉ́bhʉ́ maze. Obhende adʉ́ asangba gʉdhʉ-o, a ayo matá de me u lɨ abhʉ́ gʉdhʉ-o de. 22 Padhá de, anga adʉ́ ekpɨ́ nakodho ’ngʉ́ gba Ebhe ngʉbula me ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e , amene lɨe. 23 Lɨ ’kpɨ́ ango-o, adʉ́ lɨkabhu na ngbéngbé pɨ olɨsɨ na ebhɨ di ne obhende lɨ ongɨsɨ adʉ́ andjɨ ’ka o-o. Padhá de, anga okpála na doto adjé lɨkabhu naali, lɨ mangɨmbo gba Ebhe-e súno lɨe pɨ uo. 24 U abhíli okoko ne ombotɨa. U tsia mbá okoko bhʉ́ bali ne ndʉ bɨlɨ hana. Omʉpagano adédele Yelusalema ne ’dhʉ o akólo bha bini lɨ nedhɨnga gba uo andjía lɨe ko.»

Nakolo ka sokpɨ́

(Tsia bhʉ́ Mat. 24:29-31; di ne bhʉ́ Mlk. 13:24-27.)

25 «U aú oengʉ́ na ngangamba bhʉ́la ela, bhʉ́la epe di ne bhʉ́la oɨkʉpala. Pɨ́la doto-o, bua okpála hana adʉ́ atɨ má ngbi ngbi ngbi ne tsʉlʉ ka tolo, di ne ka lɨ ’ngbé ’ngu adʉ́ adimba lɨe ko! 26 Okpála amú ne tsʉlʉ ka nabhundja engʉ́ ɨnde akólo pɨ́la doto libhomu-o, anga ndʉ ’he na abhʉ́lá hana adyɨ́kɨ má djigi djigi! 27 Pɨpɨta-a, u tsia ú ma ngama, Ndɨlɨ gba kpála, me ma nde ngago bhʉ́ ndindi ne angu di ne asasaua gba ma-a hana.† 28 Nedhɨnga lɨ ongʉ́ ango-o ahólo amene lɨe lɨe, yi de lʉ kpekpeke, amba yi ꞌe ’ndjɨ yi ne abhʉ́lá, anga ekpɨ́ lɨ Ebhe akóbho yi lɨe akolo masɨkpe.»

Gbitaku pɨndjɨ ndula na figi

(Tsia bhʉ́ Mat. 24:32-35; di ne bhʉ́ Mlk. 13:28-31.)

29 Pɨpɨta-a, Yesu atsia apa gbitaku ɨnde-e pɨ uo me: «Yi tsia nga ndula na figi di ne ondula koko hana. 30 Yi u me ’kpá ’kpá aholo nakɵ-o, yi mbɨla me gboko ’kpɨ́ akolo masɨkpe. 31 A bhadi moko, nedhɨnga yi aú ongʉ́ bhomʉ-o lɨe ngakolo-o, yi de mbɨla me Naʉ gba Ebhe-e akolo masɨkpe. 32 Ma apa pɨ yi na paká me, ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana akólo me okpála na nakɨ ɨnde-e nde mu nga ndʉ o hana de. 33 Ekpɨ́ ne doto akódho ’kpɨ́ makodho. Engʉ́ bini, ’li ma kódho ’kpɨ́ belegʉ de bini.»

Yi lila lɨyi malila

34 «ꞌE-e! Yi lila lɨyi uu! Yi adʉ́ abhundja bha engʉ́ na anokomɨa, ne engʉ́ nalangba ne pandɨ di ne ongangá ’ngʉ́ na doto ɨnde-e de. Ɨ dʉ mo-o, lɨ ekpɨ́ lɨ ngama, Ndɨlɨ gba kpála, ma agó lɨe, ɨ kólo lɨ yi bhʉ́ gbilikiti, 35 maka ekú ahoholo onʉ lɨe ko. Padhá de, anga ahólo okpála pɨ́la doto libhomu. 36 Yi alá-a de. Yi dʉ nayo Ebhe ndʉ nedhɨnga hana, ngʉbula me yi sia angu ngʉ́ nakpe ndʉ ’ngʉ́ ɨnde akólo hana, amba yi koto ngʉ́ nalʉ kala ma, Ndɨlɨ gba kpála-o.»

37 Ne ngbɨkpɨ-e, Yesu adʉ asuno bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. Tagolo, anɨ atsia adʉ anʉ asɨ apɨ́ ’ta na ondula na Olive. 38 Ndʉ okpála hana adʉ ago bhʉ́ sɨkɨkpɨ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe ngʉ́ nadje anɨ.

22

Ongámásɨ gba omaYuda agɨlɨ nabhɵlɵ Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:1-5; ne bhʉ́ Mlk. 14:1-2; di ne bhʉ́ Dja. 11:45-53.)

1 Ekpɨ́ na anokomɨa na Pasɨka , ekpɨ́ ayo di lɨe me u zʉ mapa ɨnde lɨ levile nde bhʉ́ e ade-e, akolo masɨkpe. 2 Ongbengbe odimandɵ gba Ebhe di ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje adʉ agɨlɨ kpadjɨ ngʉ́ nabhɵlɵ Yesu. Engʉ́ la bini, u adʉ adje tsʉlʉ ka okpála.

3 Pɨpɨta-a, Satana alɨ lɨ bua Yuda ɨnde u aꞌɨ e me Ɨsɨkaliote, sʉka obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bhisi gba Yesu-o. 4 Abhomʉ-o, anɨ anʉ nadje lɨe ne ongbengbe odimandɵ gba Ebhe di ne ongámásɨ gba okpála nalila ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda. Anɨ anʉ nakpokpo ne uo maka anɨ apʉ́ Yesu lɨe pɨ uo ko. 5 U akpi djalɨ naali, u atsia adje lɨo sʉnda o me o há pɨ anɨ falanga. 6 Yuda azɨba. Anɨ atsia aholo agɨlɨ nedhɨnga na ndjɨndjɨ ngʉ́ napʉ Yesu pɨ uo me, okpála nde de uo ade.

Yesu atima okpála me, u nʉ po bhʉ́la ezʉ na anokomɨa

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:14-16; ne bhʉ́ Mlk. 14:12-21; di ne bhʉ́ Dja. 13:21-30.)

7 Ekpɨ́ na anokomɨa nazʉ mapa ɨnde lɨ levile nde bhʉ́ e ade-e akolo. A adʉ di ekpɨ́ ɨnde ayo lɨe me u bhɵlɵ folo kandɵlɵ ngʉbula anokomɨa na Pasɨka-o. 8 Yesu atima Piele ne Djaa . Anɨ pɨ uo me: «Yi nʉ leke ndʉ ’ngʉ́ hana pɨ nɨ́ ngʉ́ anokomɨa-o.» 9 U atsia ayi anɨ me: «Mo okʉnda me ya nʉ leke su?» 10 Anɨ agie pɨ uo me: «Yi djedje, yi alɨ́ lɨe bhʉ́ Yelusalema-a, yi atʉ́ lɨyi ne bhoko bini me anɨ nde abɨ lʉsa ’ngu pɨ́ ’ndjɨ e. Yi kpata anɨ bhʉ́ etɨ ɨnde anɨ alɨ́ bhʉ́ e-o. 11 Yi yi bhʉlʉ etɨ ango-o me: ‹Mʉsuno ngayi mʉ me, tɨna ’tɨ ɨnde ma azʉ́ anokomɨa ne omʉkpata gba ma-a bhʉ́ e ngae dho?› 12 Anɨ asúno ’ngbé tɨna ’tɨ bhe na abhʉ́lá-a pɨ yi bini. Ndʉ ’he hana bhʉ́bhʉ́. Yi leke ehe na anokomɨa bhʉ́bhʉ́.» 13 U agbida, u abhaka ndʉ ’ngʉ́ hana maka lɨ Yesu apa lɨe ko. Abhomʉ-o, u atsia aleke ezʉ na anokomɨa-o.

Yesu aha mapa ne vino pɨ obhʉlʉ titima

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:26-30; ne bhʉ́ Mlk. 14:22-26; di ne bhʉ́ 1 Kol. 11:23-25.)

14 Lɨ nedhɨnga ango-o akolo lɨe, Yesu ne obhʉlʉ titima gba e atsia adʉlʉ kuto ngʉ́ nazʉ ’he-o. 15 Anɨ apa pɨ uo me: «Ma adʉ nako ne gʉmʉ naali me nɨ́ zʉ anokomɨa ɨnde-e ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini kala me ma dje lɨkabhu ko! 16 Padhá de, anga ma apa pɨ yi me, ma zʉ́ matá-a de, akólo lɨ nedhɨnga ɨnde lɨ tata-a asúno lɨe lɨe bhʉ́ Naʉ gba Ebhe ko.» 17 Abhomʉ-o, anɨ aha kópo na vino-o, anɨ agie heni pɨ Ebhe. Anɨ atsia apa me: «Yi haha, amba yi ndjɨ ndʉ yi hana. 18 Ma apa pɨ yi me, ma ndjɨ́ matá-a de akólo lɨ nedhɨnga ɨnde lɨ Naʉ gba Ebhe-e agó lɨe ko.» 19 Pɨpɨta-a, anɨ aha mapa-o, anɨ agie heni pɨ Ebhe. Anɨ agʉmʉ bhʉsʉ bhʉsʉ, anɨ aha pɨ uo. Anɨ atsia apa me: «A ɨnde-e kʉte ma [ɨnde aha lɨe pɨ yi-o. Yi dʉ amemene moko, ngʉbula nabhundja ma.» 20 Pɨta u andjia nazʉ ’he bhomʉ-o lɨe, anɨ aha di kópo na vino-o pɨ uo, anɨ atsia apa me: «Vino ɨnde-e, a ko gandja na mbɨa lɨ Ebhe akodho e ne yi ne ngʉte ma ɨnde atuko pɨ yi-o.]

21 Engʉ́ bini yi tsitsia, kpála ɨnde apʉ́ ma-a, anɨ ngazʉ ’he ne ma bhʉ́ dabɨlɨ bini sɨ! 22 Padhá de, anga a ayo me ngama, Ndɨlɨ gba kpála-a, ma kpi maka lɨ Ebhe apa lɨe ko. Engʉ́ la bini, a ko lɨkabhu naali pɨ kpála ɨnde apʉ́ ma ko!» 23 Abhomʉ-o, u atsia aholo ayi lɨo sʉnda o me, a ko kpála bhedho bhʉ́ ka o ɨnde ɨ tɨ́ da namene ’ngʉ́ bhomʉ-o.

Ane ne engbé da?

24 Pɨpɨta-a, omʉkpata aholo amene kpekebhɵ sʉnda o ngʉ́ nambɨla me ane ne engbé bhʉ́ ká o da. 25 Yesu atsia apa pɨ uo me: «Ongbengbe ongámásɨ gba omʉpagano-o ngaha lɨ́lɨ pɨ okpála gba o-o. Obhende ngatsia ’kpɨ́ lɨ doto-o kʉnda me u ꞌɨ o me ‹Obabadha okpála.› 26 Pɨ yi-e, yi améne mo-o de. Engʉ́ bini, a ayo me kpála ɨnde ane ne engbé bhʉ́ ká yi-e dʉ maka mboye ndɨlɨ, amba kpála ɨnde ngatsia ’kpɨ́ lɨ okpála koko-o, dʉ naae maka kpála na kulu gba uo-o. 27 Padhá de, anga ane ne engbé da, ne me a ko kpála ɨnde ngazʉ ’he? Ne me a ko kpála ɨnde ngamene kulu kulu-o. A ko kpála ɨnde ngazʉ ’he-e dɨ? La-a, ma bhʉ́ ká yi maka kpála na kulu gba okpála koko.

28 Ngayi obhʉlʉ titima gba ma-a, nɨ́ adʉ ne yi ndʉ ’kpɨ́ hana bhʉ́ nedhɨnga ɨnde ma adʉ adje lɨkabhu gba ma-a lɨe ko. 29 Kaka-a, ma ahá Naʉ pɨ yi maka lɨ ’Dyɨ ma aha di mʉma lɨe ko. 30 Abhomʉ-o, yi azʉ́ ’he, yi tsia ndjɨ́ di vino ne ma bhʉ́ dabɨlɨ bini, ɨ dʉ me ma nde alɨ bhʉ́ Naʉ gba ma-o. Yi adʉ́lʉ di pɨ́ odabɨlɨ na ngámá ngʉ́ nakodho ’ngʉ́ gba opiga ndjɨkpa ne ká bhisi gba omaƗsalaele ko.»

Yesu apa pɨ Piele me: «Mo oyála ma»

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:31-35; ne bhʉ́ Mlk. 14:27-31; di ne bhʉ́ Dja. 13:36-38.)

31 Pɨpɨta-a, Ngámá Yesu atsia apa me: «Simo, Simo, djedje nga! Ebhe aha kpadjɨ pɨ Satana me anɨ pe yi maka u apepe mapʉnga lɨe ko. 32 Engʉ́ bini, ngama-a, ma ayo Ebhe ngʉ́ mʉ, amba mo oꞌó ká nabhuka gba mʉ-o de. Mo odjí matá bua mʉ lɨe, mʉ de ha di angu pɨ ondaise mʉ uu.» 33 Piele apa pɨ anɨ me: «Ngámá, ma bedhe me, abana ɨ dʉ nanʉ bhʉ́ tɨkpʉ di ne nakpi-e, nɨ́ nʉ́ ne mʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini.» 34 Yesu agie pɨ anɨ me: «Piele, ma apa pɨ mʉ me, sukpe na nakɨ ɨnde-e, kala me engʉ ku ’gbá-a, mo opá bhʉtsibhʉtsi bata me nɨ mbɨla ma de.»

Yesu apa pɨ omʉkpata gba e me, u leke lɨo ngʉbula egʉ́

35 Pɨpɨta-a, anɨ atsia ayi uo me: «Nedhɨnga nako ma atima yi lɨe mandɨ tɨa-a, mandɨ gonia ne malɵkɵ-o, ehe bini aneke nako ka yi uu?» U agie me: «Ehe bini neke ka ya de.» 36 Do anɨ pɨ uo me: «Mbɨa ɨnde-e, kpála bhende lɨ tɨa ne gonia nde ka e-e, a ayo me anɨ haha. Kpála bhende lɨ mbotɨa nde ka e ade-e, a ayo me anɨ tsɨndjɨ koti gba e-o, amba anɨ kala mbotɨa ne di. 37 Padhá de, anga ma apa pɨ yi me, engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me, ‹U ato anɨ bhʉ́ ká okpála na sisiti-e›, a ayo me amene lɨe lɨ kʉte ma. A moko, engʉ́ ɨnde atsia ma-a, a adji amene lɨe.†» 38 Omʉkpata atsia apa me: «Ngámá, a ka ya sɨ ne ombotɨa bhisi.» Anɨ atsia agie pɨ uo me: «A ale.»

Yesu anʉ nayo Ebhe pɨ́ eta na ondula na Olive

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:36-46; di ne bhʉ́ Mlk. 14:32-42.)

39 Pɨpɨta-a, Yesu akoto. Anɨ anʉ apɨ́ eta na ondula na Olive* maka anɨ adʉ amemene lɨe ko. Omʉkpata gba anɨ atsia akpata di anɨ. 40 U akolo lɨe oo, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi yo Ebhe, amba yi alɨ́ bhʉ́ nale de.» 41 Anɨ ayie de uo, anɨ adyudyo mbo lɨe tsutsu masudha. Anɨ akikita lɨpʉkʉ e kuto, anɨ atsia ayo Ebhe me: 42 «’Dyɨ ma, ɨ dʉ me mʉ nde akʉnda-a, mʉ de ꞌe lɨkabhu ɨnde-e de ma tsutsu. La-a, mo oméne maka ma akʉnda lɨe de, mene mangbo maka mo okʉnda lɨe ko.» [ 43 Abhomʉ-o, andjelu bini ayie abhʉ́lá, anɨ akoto lɨ anɨ, anɨ atsia aha angu pɨ anɨ. 44 Anɨ abedhe lɨe ne lɨkabhu-o, anɨ atsia aholo matá nayo Ebhe kpekpeke naali. Ngufo na kʉte anɨ akolo maka ngʉte, a atsia adʉ ayi kuto má ta ta ta!]

45 Pɨta lɨ anɨ aꞌo nayo Ebhe lɨe, anɨ ayie bhʉ́lá, anɨ agie lɨe ade omʉkpata. Anɨ abhaka me u nde atuko ne ela ka lɨkabhu. 46 Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi atuko ne ela ka nɨ? Yi yie bhʉ́lá, amba yi yo Ebhe, ngʉbula me yi alɨ́ bhʉ́ nale de.»

U aholo Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:47-56; ne bhʉ́ Mlk. 14:43-50; di ne bhʉ́ Dja. 18:3-11.)

47 Lɨ nedhɨnga lɨ Yesu adʉ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, Yuda sʉka obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bhisi-e ago ne bhiti okpála. Anɨ adyudyo lɨe de Yesu masɨkpe ngʉbula me nɨ nvʉ pabhɵ anɨ. 48 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉ nganvʉ pabhɵ ma, Ndɨlɨ gba kpála, ngʉbula napʉ ma-a?»

49 Lɨ omʉkpata gba Yesu-o au engʉ́ ɨnde adji akódho ’kpɨ́-e lɨe, u atsia ayi Yesu me: «Ngámá, a la ya gʉ ne uo ne mbotɨa?» 50 Sʉka uo asʉ kpála na kulu gba bhele kpála gba odimandɵ gba Ebhe-o . Anɨ atsia akodho kpadje anɨ lɨ pápá na kokpa-a má tse! 51 Engʉ́ bini, Yesu atsia apa me: «Yi ꞌoꞌo, a apise moko.» Anɨ aha kpadje kpála ango-o, anɨ aꞌo ’kpa e tété, anɨ atsia akobho anɨ.

52 Pɨpɨta-a, Yesu atsia apa pɨ ongbengbe odimandɵ ne ongámásɨ gba omʉlila na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda, di ne obhelesɨ okpála ɨnde ago ngʉ́ naholo anɨ-e me: «Ka nɨ yi ago ngʉ́ ma lɨe ne ombotɨa, di ne ondula mʉgɨto me yi ago ngʉ́ naholo bhʉlʉ ’zi-e? 53 Nɨ́ adʉ nako ne yi ndʉ ’kpɨ́ hana bhʉ́ dabɨlɨ bini bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda. La-a, yi holo ma de. Engʉ́ bini, nedhɨnga gba yi-e akolo, nedhɨnga gba ngámá na biti-o.»

Piele apa me nɨ mbɨla Yesu de

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:57-58, 69-75; ne bhʉ́ Mlk. 14:53-54, 66-72; di ne bhʉ́ Dja. 18:12-18, 25-27.)

54 Abhomʉ-o, u aholo Yesu, u anʉ ato anɨ bhʉ́ ’tɨ gba bhele kpála gba odimandɵ gba Ebhe-o. Piele adʉ akpata uo mbo tsutsu. 55 A abhaka me u nde akpo djua tʉ mbadhasʉ, okpála adʉlʉ dede. Piele atsia ago adʉ bhʉ́ ká uo. 56 Kpála na kulu bini na ɵɵlɵ au anɨ lɨ zɨ djua me anɨ nde adʉ kuto. Anɨ atsia Piele ne kpéke djila, anɨ me: «Kpála ɨnde-e dʉ di nako ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini!» 57 Engʉ́ bini, Piele ayala, do anɨ de-e: «Ma ambɨla anɨ de, ɵlɵ-e.» 58 Pɨta nedhɨnga bedɨ-e, bhoko bini au anɨ, anɨ atsia apa me: «Ngamʉ di-e, mʉ ne sʉka okpála gba Yesu-o!» Engʉ́ bini, Piele atsia agie me: «Bhoko-e, ma ne sʉka uo ade.»

59 Pɨpɨta abhue mbo ngengele. Bhoko koko atsia azɨ kekele tété me: «A ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́, kpála ɨnde-e dʉ nako ne Yesu bhʉ́ dabɨlɨ bini, anga a ko di kpála na Galilaya.» 60 Engʉ́ bini, Piele agie pɨ bhoko ango-o me: «Bhoko-e, ma mbɨla ’ngʉ́ ɨnde mʉ ngapa e de.» Bha lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ adʉ apapa lɨe, engʉ atsia aku ’gbá. 61 Ngámá Yesu adji bhʉ́la e, anɨ atsia bhʉ́la Piele. Abhomʉ-o, Piele atsia abhundja engʉ́ ɨnde lɨ ngámá Yesu apa ɨgɨnɨ e pɨ anɨ-o me: «Sukpe na nakɨ ɨnde-e, kala me engʉ ku ’gbá-a, mo opá bhʉtsibhʉtsi bata me nɨ mbɨla ma de.» 62 Piele akoto kilidjo, anɨ abhɵlɵ kuo e ne egbá má kusu!

U asobho Yesu, u atsia abhɨ di anɨ

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:67-68; di ne bhʉ́ Mlk. 14:65.)

63-64 Okpála ɨnde adʉ alila Yesu-o aholo amʉ anɨ. U agbite djila anɨ. U aholo abhɨ anɨ. U atsia adʉ ayi anɨ me: «Aa! Ngamʉ, polofeta-a , pa nga pɨ ya me asʉ mʉ da!» 65 U asosobho anɨ. U atsia apa di ongʉ́ koko pɨ anɨ bhelé bhʉ́ osobho ɨnde u adʉ asosobho anɨ ne e ko.

Odimandɵ akodho ’ngʉ́ gba Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:59-66; ne bhʉ́ Mlk. 14:55-64; di ne bhʉ́ Dja. 18:19-24.)

66 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, obhelesɨ okpála gba omaYuda apɵkɵbhɵ bhʉ́la o bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ongbengbe odimandɵ gba Ebhe, di ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje-o. U atsia agbe anɨ kala Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda-o . 67 U ayi anɨ me: «Ɨ dʉ me mʉ nde ne Masɨya-a , mʉ de pa pɨ ya.» Abhomʉ-o, anɨ agie pɨ uo me: «Ɨ dʉ me ma nde apa pɨ yi-e, yi bhúka de. 68 Ɨ dʉ la di me ma nde ayi yi lɨ ’ngʉ́-o, yi gíe ’ngʉ́ mʉma tété de. 69 Nayie pɨ mbɨa ɨnde-e, ngama, Ndɨlɨ gba kpála-a, ma adʉ́ lɨ pápá na kokpa gba Ebhe na angu-o.†» 70 Abhomʉ-o, ndʉ uo hana atsia ayi me: «Bhobhomʉ-o apa me mʉ ne Ndɨlɨ gba Ebhe?» Anɨ agie pɨ uo me: «A maka yi apa lɨe ko.» 71 Abhomʉ-o, u atsia apa me: «Nɨ́ matá ne gʉmʉ okpála koko ɨnde ɨ tɨ da napa engʉ́ ango-o pɨ nɨ́ ade, anga nɨ́ adje bha nganɨ́ makpe bhʉ́ ’li anɨ adje!»

23

U anʉ ne Yesu kala Pɨlatɵ

(Tsia bhʉ́ Mat. 27:1-2, 11-14; ne bhʉ́ Mlk. 15:1-5; di ne bhʉ́ Dja. 18:28-38.)

1 Pɨpɨta-a, ndʉ okpála hana ɨnde adʉ bhʉ́ dá bula-a ayie bhʉ́lá, u atsia anʉ ne Yesu kala Pɨlatɵ, ngámá na Loma . 2 Oo, u aholo apa lɨ Yesu me: «Ya abhaka kpála ɨnde-e me anɨ nde ngaha kpéke ’ndjɨ pɨ okpála gba ya-o. Anɨ nde ngayoko uo me u akala mandjandja gba Kaisala , ’ngbé ngámá na Loma-a de. Anɨ atsia adʉ apa di me nɨ ne Masɨya , akʉnda napa me ’ngbé ngámá.»

3 Pɨlatɵ ayi anɨ me: «Ngamʉ-o, mʉ ne ’ngbé ngámá gba omaYuda?» Yesu agie pɨ anɨ me: «Mo opa ngamʉ.» 4 Abhomʉ-o, Pɨlatɵ atsia apa pɨ ongbengbe odimandɵ di ne bhiti okpála bhomʉ-o me: «Ma u engʉ́ bini ɨnde a ayo me u holo kpála ɨnde-e ngʉ́ e de.» 5 Engʉ́ bini, u azɨ bha kekele tété me: «Bhʉ́ nasuno gba anɨ-e, anɨ ngaha kpéke ’ndjɨ pɨ okpála me u améne lɨ́lɨ gba ngámá-a de. Anɨ amene bhʉ́ doto gba omaYuda libhomu. Anɨ akpo bhʉ́ ndu doto na Galilaya. Mbɨa ɨnde-e, anɨ akolo ɨbili ne di ei.»

U anʉ ne Yesu kala ngámá Elode

6 Lɨ Pɨlatɵ adje lɨe mo-o, anɨ atsia ayi me: «Kpála ɨnde-e, a ko kpála na Galilaya?» 7 U agie pɨ anɨ me: «A moko, a ko kpála na Galilaya.» Abhomʉ-o, lɨ Pɨlatɵ adje lɨe me Yesu ayie bhʉ́ ndu doto lɨ ngámá Elode adʉ alila e-e, anɨ atsia atima anɨ pɨ anɨ. Padhá de, anga bhʉ́ ekpɨ́ ango-o, Elode adʉ di bhʉ́ Yelusalema oo. 8 Elode akpi djalɨ naali lɨ anɨ au Yesu lɨe. Padhá de, anga nayie nanɨ didili naali, anɨ adʉ akʉnda me nɨ u Yesu ka engʉ́ gba anɨ ɨnde anɨ adʉ adje e-o. Anɨ atsia adʉ akʉnda nau anɨ me anɨ nde ngamene ngamba ’ngʉ́. 9 Anɨ ayiyi Yesu lɨ ongʉ́ bhelé. Engʉ́ bini, Yesu gie ’ngʉ́ pɨ anɨ tété belegʉ de bini. 10 Ongbengbe odimandɵ di ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje adʉ oo. U adʉ apa ’ngʉ́ lɨ kʉte anɨ sisiti naali. 11 Elode ne osʉdha gba e amʉ anɨ, u atsia asosobho di anɨ. Pɨpɨta-a, u adyɨ bádha bongo lɨ anɨ, u atsia agie anɨ pɨ Pɨlatɵ. 12 Kalanʉ-o, Elode ne Pɨlatɵ dʉ nadje lɨo de. Nayie lɨ ’kpɨ́ ango-o, u atsia akolo bhʉ́ makpolɨa.

U akodho ’ngʉ́ gba Yesu me anɨ kpi bha makpi

(Tsia bhʉ́ Mat. 27:15-26; ne bhʉ́ Mlk. 15:6-15; di ne bhʉ́ Dja. 18:39 – 19:16.)

13 Abhomʉ-o, Pɨlatɵ apo bhʉ́la ongbengbe odimandɵ, ongámásɨ gba omaYuda di ne okpála. 14 Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi ago ne kpála ɨnde-e mʉma me anɨ ngaha kpéke ’ndjɨ pɨ okpála. La-a, ma ayi anɨ lɨ ’ngʉ́ ango-o kala yi sɨ, ma u anɨ ne siti ’ngʉ́ belegʉ de bini bhʉ́ ká ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde yi apa e lɨ anɨ-o. 15 Elode u di siti ’ngʉ́ ka anɨ de anga anɨ agie anɨ pɨ nɨ́ ei. A moko me kpála ɨnde-e mene siti ’ngʉ́ belegʉ de bini ɨnde u tɨ da nabhɵlɵ anɨ ka e ko. 16 Kaka-a, ma abhɨ́ anɨ ne fimbo, ma atsia tsé ’kpa lɨ anɨ.» [ 17 Bhʉ́ ndʉ anokomɨa na Pasɨka hana, a ayo me Pɨlatɵ tse ’kpa lɨ kpála ɨnde u aholo e bhʉ́ tɨkpʉ-o pɨ uo bini.]

18 Engʉ́ bini, ndʉ uo hana aholo asʉsʉla bhʉ́ dabɨlɨ bini me: «Bhɵlɵ kpála bhomʉ-o mabhɵlɵ, amba mʉ tse ’kpa lɨ Balaba pɨ ya!» 19 (U aholo nanɨ Balaba bhʉ́ tɨkpʉ anga anɨ agbe nanɨ kpéke ’ndjɨ abhʉ́ Yelusalema, anɨ atsia abhɵlɵ di kpála.) 20 Pɨlatɵ adʉ akʉnda natse ’kpa lɨ Yesu. Kaka-a, anɨ atsia ayi matá uo lɨ ’ngʉ́ ango-o ko. 21 Engʉ́ bini, u aholo bha nasʉsʉla me: «Gɨ anɨ lɨ kulusi! Gɨ anɨ lɨ kulusi!» 22 Bhʉtsibhʉtsi na bata-a, anɨ apa pɨ uo me: «Anɨ amene la mangua siti ’ngʉ́ dho? Ma u engʉ́ ɨnde anɨ amene e, u tɨ da nabhɵlɵ anɨ ka e de. Ma abhɨ́ bha anɨ ne fimbo, ma tsia tsé ’kpa lɨ anɨ.»

23 Engʉ́ bini, u azɨ bha kekele tété kpekpeke me, a ayo me u gɨ Yesu lɨ kulusi. U adʉ bha aꞌéꞌe ’li o ne bhʉ́lá, akolo lɨ nedhɨnga lɨ ’li uo aha angu Pɨlatɵ lɨe ko. 24 Abhomʉ-o, Pɨlatɵ atsia azɨba namene maka u adʉ akʉkʉnda lɨe ko. 25 Anɨ atsia atse ’kpa lɨ kpála ɨnde u adʉ ayo e-o, kpála ɨnde u aholo e bhʉ́ tɨkpʉ-o. Padhá de, anga anɨ agbe kpéke ’ndjɨ, anɨ atsia abhɵlɵ di kpála. Engʉ́ bini, anɨ atsia aha Yesu pɨ uo me u mene ne anɨ maka u adʉ akʉkʉnda lɨe ko.

U anʉ ne Yesu ngʉ́ nabhɵlɵ anɨ

(Tsia bhʉ́ Mat. 27:32-44; ne bhʉ́ Mlk. 15:21-32; di ne bhʉ́ Dja. 19:17-27.)

26 Lɨ osʉdha adʉ anʉ ne Yesu lɨe, u akɵ lɨo ne Simo, kpála na ndu doto na Silene, me anɨ nde ayie abhiye. U aholo anɨ, u atsia aꞌo kulusi gba Yesu-o lɨ ’ngbʉ anɨ me, anɨ bɨbɨ amba anɨ kpata Yesu ne di.

27 Okpála bhelé adʉ akpata Yesu. Bhʉ́ ká uo-o, adʉ di ne olɨsɨ ɨnde adʉ aku ’gbá ne nalopolo lɨo ngʉ́ anɨ-o. 28 Yesu adji bhʉ́la e ne apɨ́ uo, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ngayi, olɨsɨ na Yelusalema-a, yi akú ’gbá ngʉ́ ma de! Engʉ́ bini, yi ku mangbo egbá ngʉ́ yi ne ongɨsɨ gba yi ko. 29 Padhá de, anga oekpɨ́ koko akólo makolo, oekpɨ́ ɨnde u apá lɨe me: ‹A ko djalɨ pɨ olɨsɨ ɨnde ɨ zu de, ɨnde ɨ bɨ ’bhɨ de, di ne obhende lɨ ongɨsɨ ndjɨ ’ka o de-o!› 30 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, okpála ahólo napa pɨ ongbengbe ’ta me: ‹Yi buku ya!› U tsia pá pɨ odjedje ’ta me: ‹Yi wo ya!›† 31 Padhá de, anga ɨ dʉ me okpála nde amene ndula bhe na yiyi-e mo-o, u méne la ɨbili naae ndula bhe na keke-e pɨ?»*

32 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, u anʉ di ne obhosɨ bhisi koko ɨnde amene sisiti ’ngʉ́ naali me u bhili uo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu.

U agɨ Yesu lɨ kulusi

(Tsia bhʉ́ Mat. 27:45-56; ne bhʉ́ Mlk. 15:33-41; di ne bhʉ́ Dja. 19:28-30.)

33 U akolo lɨ bɨlɨ ɨnde u aꞌɨ e me «Pelegendjɨ.» U atsia agɨ Yesu lɨ kulusi di ne okpála na sisiti bhisi-o, koko lɨ kulusi gba e lɨ pá ’kpa anɨ na kokpa, koko lɨ kulusi gba e lɨ pá ’kpa anɨ na galɨ. 34 [Abhomʉ-o, Yesu atsia apa me: «’Dyɨ ma, mbu lɨ siti ’ngʉ́ gba uo, anga u mbɨla engʉ́ ɨnde u ngamene e de.»]

Osʉdha agʉ gbanda ngʉ́ nagapa obongo gba anɨ-e lɨ o. 35 Okpála adʉ oo, u adʉ atsia engʉ́ ɨnde adʉ akodho ’kpɨ́-o. Ongámásɨ gba omaYuda adʉ amʉ anɨ. U atsia adʉ apa me: «Anɨ akobho okpála koko. A ayo me anɨ kobho di lɨe ne tɨtɨ e, ɨ dʉ me anɨ nde ne Masɨya ɨnde lɨ Ebhe abhʉ e ko!» 36 Osʉdha amʉ di anɨ. U adyudyo lɨo masɨkpe, u aha kpongadha pandɨ pɨ anɨ, u atsia apa me: 37 «Ɨ dʉ me mʉ nde bha ndjʉ ne ’ngbé ngámá gba omaYuda-a, mʉ de kobho lɨmʉ ne tɨtɨ mʉ!» 38 Pɨ́ ’ndjɨ anɨ-e, u aye me: «A ɨnde-e ’ngbé ngámá gba omaYuda-o.»

39 Sʉka okpála na sisiti ɨnde u agɨ o lɨ kulusi adʉ asobho anɨ me: «Mʉ ne Masɨya adɨ? Kobho lɨmʉ ne tɨtɨ mʉ, amba mʉ kobho di ya!» 40 Engʉ́ bini, bhe koko ambe bhʉ́ ’ndjɨ anɨ, do anɨ de-e: «Mʉ kpe Ebhe dɨ, ngamʉ ɨnde ngasia bhadi lɨkabhu maka anɨ-e? 41 Pɨ nɨ́-e, a lɨ lɨkabhu gba nɨ́-e ne tata, anga nɨ́ ngasia bhomʉ-o mbini kulu gba nɨ́ ko. La-a, ngaanɨ-e, anɨ mene naae siti ’ngʉ́ belegʉ de bini.» 42 Pɨpɨta-a, anɨ atsia apa pɨ Yesu me: «Bhundja ma uu, lɨ nedhɨnga ɨnde mo ogó lɨe ngʉ́ naʉ ngámá gba mʉ ko.» 43 Yesu agie pɨ anɨ me: «Ma apa pɨ mʉ na paká me, nakɨ-e, nɨ́ adʉ́ ne mʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini bhʉ́ kʉtɨ na mʉndeyi ko.»

Yesu akpi

44 A akolo masɨkpe de tulukpe, ela aꞌo nasʉ. Biti aha pɨ́la doto libhomu akolo lɨ saa na bata pɨta tulukpe. 45 ’Ngbé ’kpá bongo ɨnde adʉ agbo bhʉsʉ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda asidha bhʉsʉ e tʉtʉ má tsʉe! 46 Abhomʉ-o, Yesu atsia asʉla kpekpeke me: «’Dyɨ ma, ma ngaꞌo bua ma sa ’kpa mʉ.» Pɨta anɨ apa engʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ atsia andala ’kpa lɨ bua e. 47 Lɨ ngámá gba osʉdha na Loma au engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́-e lɨe, anɨ atsia adʉ adhɵgɵ Ebhe me: «A ko paká me kpála ɨnde-e bha ndjʉ nako ne kpála na ngbingbili !» 48 Ndʉ okpála hana ɨnde ago apo bhʉ́la o ngʉ́ natsia engʉ́ ango-o, au engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́-o. U atsia adʉ agie lɨo agba o me u nde abubu ’kpa o pɨ́ ’ka o ka lɨkabhu. 49 Ndʉ obɨ Yesu hana di ne olɨsɨ ɨnde adhʉkʉ ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini nayie bhʉ́ Galilaya-a, alʉlʉ mbo tsutsu. U adʉ natsia engʉ́ ɨnde adʉ akodho ’kpɨ́ ko.

U azɨ Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 27:57-61; ne bhʉ́ Mlk. 15:42-47; di ne bhʉ́ Dja. 19:38-42.)

50-51 Kpála bini adʉ nanɨ oo. A adʉ ’lɨ anɨ me Djodjefʉ , kpála na Alimaté, sʉka gʉdhʉ gba omaYuda. A ko nanɨ kpála na babadha ɨnde adʉ di ngbingbili. Anɨ adʉ nanɨ nadjeke nago ka Naʉ gba Ebhe pɨ́la doto. A ko nanɨ sʉka Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ongʉ́ gba omaYuda-o. Engʉ́ bini, anɨ dʉ azɨba engʉ́ ɨnde lɨ Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ongʉ́ gba omaYuda adʉ abhundja e di ne namene e lɨ Yesu-o de. 52 Anɨ anʉ abhaka Pɨlatɵ, anɨ atsia ayo kuo Yesu ka anɨ. Pɨlatɵ azɨba. 53 Pɨpɨta-a, anɨ atsia aꞌe kuo anɨ lɨ kulusi-o. Anɨ agagala ne bongo. Anɨ atsia ato bhʉ́ lata ɨnde u adjɨ e bhʉ́ teme, lata ɨnde u zɨ nga kpála bhʉ́ e kalanʉ de. 54 A adʉ nanɨ ’kpɨ́ kulu bhuluvue, masɨkpe de ekpɨ́ naguo .

55 Olɨsɨ ɨnde ayie nanɨ ne Yesu bhʉ́ Galilaya-a, anʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Djodjefʉ. U atsia lata-o, u au maka u aꞌo kuo Yesu lɨe bhʉ́bhʉ́-o. 56 Pɨpɨta-a, u agie lɨo agba o. U atsia aleke emʉ, di ne mʉngotsi ngʉbula me sidi-e, u nʉ pulu kʉte kuo-o ne di. Lɨ ’kpɨ́ naguo-o, u atsia aguo maka lɨ lɨ́lɨ apa lɨe ko.

24

Yesu azuku

(Tsia bhʉ́ Mat. 28:1-10; ne bhʉ́ Mlk. 16:1-8; di ne bhʉ́ Dja. 20:1-10.)

1 Bhʉ́ ’kpɨ́ yinga kɵkpɨ́ má bhɵ́-o, olɨsɨ aha mʉngotsi ɨnde u agɨlɨ e-o, u atsia agbida abhʉ́ lata. 2 U abhaka me teme nde awawala lɨ ’bhɵ lata-a awawala. 3 U alɨ lɨe, u bhaka kuo Ngámá Yesu de. 4 Nedhɨnga u adʉ akɨaka lɨe ka ’ngʉ́ ango-o, kolo me-e okpála bhisi aze lɨ uo. Okpála ango-o adyɨdyɨ bubu bongo má tuu tuu! 5 U adʉ la lɨe ne tsʉlʉ naali-e, u atʉtʉ bhʉ́la o ne kuto. Okpála ango-o atsia apa pɨ uo me: «Yi ngagɨlɨ kpála ɨnde ʉʉ-o bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o ka nɨ? 6 Anɨ sɨɨ ade. Engʉ́ bini, anɨ azuku. Yi bhundja engʉ́ nako anɨ apa e pɨ yi lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ adʉ nga bha lɨe bhʉ́ Galilaya me: 7 ‹A ayo me u pʉ ma, Ndɨlɨ gba kpála, pɨ okpála na sisiti. U gɨ ma lɨ kulusi, amba bhʉ́ ’kpɨ́ na bata-a, ma tsia zuku.›» 8 Abhomʉ-o, u atsia abhundja ’li anɨ-o.

9 U ayie bhʉ́ lata-o. U atsia anʉ nakpokpo ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana pɨ obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bini, di ne ndʉ obhende adʉ ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini-e hana. 10 Olɨsɨ ango-o, adʉ nanɨ Malɨa , kpála na gʉdhʉ na Magadala, Djaanɨ ne Malɨa , ’hi Djakɨ. Ngauo ne olɨsɨ koko ɨnde adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo akpokpo pɨ obhʉlʉ titima gba Yesu-o. 11 Engʉ́ bini, obhʉlʉ titima abhundja naao me, engʉ́ ɨnde lɨ olɨsɨ akpokpo e-e, a ko engʉ́ na ngingi. Kaka-a, u tsia bhuka de. 12 Engʉ́ bini, Piele ayie bhʉ́lá, anɨ anʉ ne holo abhʉ́ lata. Anɨ akolo lɨe oo, anɨ akita ne kuto, anɨ atsia ’kpɨ́, anɨ au bha bongo ɨnde u agagala kuo ne e ko. Pɨpɨta-a, anɨ agie lɨe agba e me anɨ nde ngangamba naali ka engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́ ko.

Yesu akoto lɨ omʉkpata bhisi lɨ kpadjɨ na Emausɨ

(Tsia bhʉ́ Mlk. 16:12-13.)

13 Bha lɨ ’kpɨ́ ango-o, omʉkpata bhisi adʉ anʉ bhʉ́ kʉtɨ bini ɨnde u aꞌɨ e me Emausɨ. Kʉtɨ ango-o adʉ de Yelusalema tsutsu, masɨkpe de kilometele ndjɨkpa ne ká bini. 14 U adʉ akpokpo ’ngʉ́ sʉnda o pɨndjɨ ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde akodho ’kpɨ́-o. 15 Nedhɨnga uo adʉ akpokpo ’ngʉ́ di ne namene kpekebhɵ lɨe sʉnda o-o, ngaanɨ Yesu makpe, anɨ adyudyo lɨe de uo masɨkpe. Anɨ atsia aholo ’nʉ́ ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini. 16 U adʉ au anɨ, engʉ́ bini, ehe bini adʉ amene me u ambɨ́la anɨ de. 17 Anɨ ayi uo me: «A ko mangua ’ngʉ́ dho yi adji ne kpokpo e sʉnda yi me-e?» Abhomʉ-o, u alʉ, u atsia abedhe ne lɨkabhu bedhe.

18 Sʉka uo bini ɨnde adʉ ’lɨ e me Keleopasɨ apa pɨ anɨ me: «Bhʉ́ ká ogomago na Yelusalema libhomu-o, engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́ sʉnda okpɨ́ ɨnde-e, mʉ mbɨla bha de ngamʉ kpi mʉ kpi?» 19 Anɨ ayi uo me: «Mangua ’ngʉ́ dho?» U atsia agie pɨ anɨ me: «Engʉ́ ɨnde akolo lɨ Yesu, kpála na Nadjaleta! A ko nako polofeta kʉkʉlʉ. Ongʉ́ ɨnde anɨ amene e ne bhende anɨ asuno e, anɨ amene ndʉndʉ hana ne angu. Anɨ atsia asuno ongʉ́ ango-o kala Ebhe di ne kala ndʉ okpála hana. 20 La-a, ongbengbe odimandɵ gba Ebhe di ne ongámásɨ gba nɨ́-e, apʉ anɨ me u bhɵlɵ anɨ. U atsia agɨ anɨ lɨ kulusi.

21 La-a, ya adʉ nako ne ’to ya naaya me, a ko kpála ɨnde agbégbe Ɨsalaele bhʉ́ bali-o. Engʉ́ bini, a ane nakɨ ekpɨ́ bata maka lɨ oengʉ́ ango-o akodho ’kpɨ́ lɨe ko. 22 La matá di-e, ya angamba ka olɨsɨ koko bhʉ́ ka ya naali. U anʉ ɨgɨnɨ bhʉ́ sɨkɨkpɨ abhʉ́ lata. 23 Engʉ́ bini, u u kuo anɨ de. U agie lɨo, u apa pɨ ya me oandjelu aze lɨo. Oandjelu atsia apa pɨ o me anɨ ʉʉ. 24 Pɨpɨta-a, okpála koko bhʉ́ ká ya anʉ abhʉ́ lata, u atsia abhaka ndʉ ’ngʉ́ hana maka lɨ olɨsɨ akpokpo lɨe ko. Engʉ́ bini, ngaanɨ makpe-e, u u anɨ de.»

25 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Yi ne ongingi! Ka nɨ yi ngabhuka lɨe má gala ade ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ opolofeta-a apa e! 26 A ayo nako de me Kilisito dje lɨkabhu kala me anɨ lɨ bhʉ́ naʉ na asasaua gba e dɨ?» 27 Pɨpɨta-a, anɨ aholo nakpokpo ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde u apa e pɨndjɨ anɨ bhʉ́ oBhuku gba Ebhe-e pɨ uo. Anɨ akpokpo nayie bhʉ́ obhuku gba Moidje akólo bhʉ́ obhuku gba ndʉ opolofeta-a hana.

28 U akolo lɨe de kʉtɨ ɨnde u adʉ anʉ bhʉ́ e masɨkpe-e, Yesu amene mʉgɨto me nɨ adji tsutsu. 29 Engʉ́ bini, u atsia apa pɨ anɨ me: «Nɨ́ sɨ ne yi sɨ, anga ekpɨ́ asegele, biti la di ngago.» Anɨ atsia alɨ ngʉ́ nasɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo oo ko. 30 Nedhɨnga anɨ adʉ azʉ ’he lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo-o, anɨ aha mapa, anɨ agie heni pɨ Ebhe. Pɨpɨta-a, anɨ agʉmʉ mapa-o, anɨ atsia aha pɨ uo. 31 Abhomʉ-o, djila uo abhulu, u atsia ambɨla anɨ. Engʉ́ bini, anɨ angɨta bha kolo bhʉ́ djila uo má pele! 32 U atsia aholo nayi lɨo sʉnda o me: «Lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ adʉ akpokpo ’ngʉ́ di ne nasuno ta eli gba Ebhe lɨe pɨ nɨ́ lɨ kpadjɨ-e, bua nɨ́ bedhe ɨgɨnɨ bhʉ́ nɨ́ ne djalɨ bedhe dɨ?»

33 Bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, u ayie bhʉ́lá kolo má gala, u atsia agie lɨo abhʉ́ Yelusalema. Oo, u abhaka me obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bini-e nde apo bhʉ́la o ne obɨ o-o bhʉ́ dabɨlɨ bini. 34 U atsia apa pɨ obhe bhisi bhomʉ-o me: «Ngámá azuku na kʉkʉlʉ! Simo au anɨ!» 35 Pɨpɨta-a, omʉkpata bhe bhisi-e atsia akpokpo ’ngʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́ lɨ kpadjɨ-e pɨ uo, di ne maka u ambɨla Yesu lɨe lɨ nedhɨnga anɨ agʉmʉ mapa lɨe ko.

Yesu asuno lɨe pɨ omʉkpata gba e-o

(Tsia bhʉ́ Mat. 28:16-20; ne bhʉ́ Mlk. 16:14-18; ne bhʉ́ Dja. 20:19-23; di ne bhʉ́ Kul. 1:6-8.)

36 Lɨ nedhɨnga u adʉ nga bha lɨe nakpokpo ’ngʉ́ ango-o, Yesu atsia alʉ bhʉ́ ká uo. Do anɨ pɨ uo me: «Guo ’ngʉ́ dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi!» 37 U adje tsʉlʉ naali, u atsia aholo agʉkʉ, anga u adʉ abhundja me o ou ɨgbadyɨbhe. 38 Engʉ́ bini, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Yi ngadje tsʉlʉ ka nɨ? Yi ne bua na bhisi bhisi ka nɨ? 39 Yi tsia nga ’kpa ma di ne ’dhʉ ma, a ko bha ma makpe. Yi tana nga kʉte ma, amba yi u, anga mbɨlɨka ne bɨkɨ lɨ ɨgbadyɨbhe ade maka yi ngau ma lɨe ne di ko.» 40 Anɨ apa engʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ atsia asuno ’kpa e di ne ’dhʉ e pɨ uo. 41 Lɨ djalɨ di ne nangamba aha angu uo lɨe naali-e, u tsia bhuka ngaɨza de. Anɨ atsia ayi uo me: «Mbo ’he nazʉ mazʉ ka yi sɨ uu?» 42 U atsia aha ndu sungu ɨnde u azɨ e mazɨ-e pɨ anɨ. 43 Anɨ aha, anɨ atsia azʉ lɨ djila uo oo.

44 Pɨpɨta-a, anɨ pɨ uo me: «Ma apa nako pɨ yi ndjɨndjɨ nedhɨnga nɨ́ adʉ nga bha lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini-e me, a ayo me ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde u aye e pɨndjɨ ma bhʉ́ lɨ́lɨ gba Moidje , bhʉ́ obhuku gba opolofeta di ne bhʉ́ bhuku na oetsi gba nɨ́-e, amene lɨe.» 45 Pɨpɨta-a, anɨ atsia abhulu ɨmbɨlangʉ gba uo ngʉbula me u mbɨla ta engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ oBhuku gba Ebhe ko. 46 Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Maka u aye lɨe bhʉ́ oBhuku gba Ebhe-e me, a ayo me Kilisito dje lɨkabhu, amba anɨ tsia zuku bhʉ́ ’kpɨ́ na bata. 47 A ayo me okpála kpokpo ’ngʉ́ gba anɨ-e pɨ ndʉ okpála hana pɨ́la doto libhomu. U akpókpo nayie bhʉ́ Yelusalema me okpála dji bua o, amba Ebhe ꞌe siti ’ngʉ́ gba uo ko. 48 Yi au engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́-e ne djila yi makpe. 49 Ngama-a, ma atíma pɨ yi bhende lɨ ’Dyɨ ma apa me nɨ atíma e-o. Kaka-a, yi dʉ bha bhʉ́ gʉdhʉ sɨ akólo lɨ ’kpɨ́ ɨnde lɨ Ebhe atíma angu pɨ yi lɨe ko.»

Ebhe aha Yesu abhʉ́lá

(Tsia bhʉ́ Mlk. 16:19-20; di ne bhʉ́ Kul. 1:9-11.)

50 Pɨpɨta-a, Yesu anʉ ne omʉkpata gba e masɨkpe de kʉtɨ na Betanɨa. U akolo lɨe oo, anɨ aꞌe ’kpa e, anɨ atsia atuko bisagu pɨ́ uo. 51 Lɨ nedhɨnga anɨ adʉ atuko bisagu pɨ́ uo lɨe, anɨ ayie bhʉ́ ká uo. Ebhe atsia aha anɨ abhʉ́lá. 52 Ngauo-o, u adhɵgɵ anɨ. Pɨpɨta-a, u atsia agie lɨo abhʉ́ Yelusalema me u nde abedhe ne djalɨ bedhe. 53 Ndʉ ’kpɨ́ hana, u adʉ nadʉ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ngʉ́ nadhɵgɵ Ebhe.

† 1:17 1:17 Tsia bhʉ́ Mal. 3:23-24.

* 1:26 1:26 Nadjaleta: Nayie bhʉ́ Yelusalema akólo bhʉ́ Nadjaleta-a, a ko kilometele kámá bini. Tsia bhʉ́ Luk. 1:19.

† 2:23 2:23 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 13:2, 12.

* 2:24 2:22-24 Bhʉ́ lɨ́lɨ gba omaYuda-a, ɨ dʉ nanɨ me ɵlɵ nde azu-o, a ayo me anɨ nʉ ngaɨza bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda, anɨ vʉlʉ lɨe, amba anɨ kolo bubu kala Ebhe. Tsia bhʉ́ Lev. 12:8.

† 3:6 3:4-6 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 40:3-5.

* 3:16 3:16 Nanɨ agba omaYuda-a, kulu nagbe malɵkɵ bhʉ́ ’dhʉ ogomago ne navʉlʉ ’dhʉ uo-o, a ko nanɨ kulu ka obalise di ne okpála na padhá.

† 3:19 3:19 Filipo ne ndai Elode nanɨ ɨnde abhɵlɵ Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála ko. A adʉ nanɨ me Filipo nde kpi nga de. Tsia bhʉ́ Lev. 20:21.

† 4:4 4:4 Tsia bhʉ́ Det. 8:3.

† 4:8 4:8 Tsia bhʉ́ Det. 6:13.

† 4:10 4:10 Tsia bhʉ́ Ets. 91:11.

† 4:11 4:11 Tsia bhʉ́ Ets. 91:12.

† 4:12 4:12 Tsia bhʉ́ Det. 6:16.

† 4:19 4:18-19 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 61:1-2.

* 5:1 5:1 Genedjaleta: A ko ꞌɨlɨ koko na ekpɵ na Galilaya. Tsia bhʉ́ Mlk. 6:53.

† 5:27 5:27 Levi: A ko ꞌɨlɨ koko gba Matié.

‡ 5:38 5:38 Yesu akʉnda napa bhomʉ-o me, u tɨ da naꞌo nasuno gba nɨ na mbɨa pɨ́ bhe gba omʉFalisai-e de.

* 6:1 6:1 Agba omaYuda-a, ɨ dʉ me kpála nde ngakodho ngano-o, amba anɨ ngamene bhomʉ-o kulu. La-a, lɨ́lɨ gba uo-o zɨba namene kulu bhʉ́ ’kpɨ́ naguo-o de. Tsia bhʉ́ Det. 23:26, di ne bhʉ́ Lev. 23:5-14.

† 6:29 6:29 Agba omaYuda-a, nasʉ kpála lɨ pabhɵ e-e, a ko sobho na ngbéngbé.

* 7:2 7:2 Ngámá gba osʉdha na Loma: Ngámá bini gba osʉdha na Loma: Ngámá ango-o nanɨ ne ngámá pɨ́ ’ndjɨ osʉdha kámá bini. A adʉ nanɨ maYuda de.

† 7:6 7:6 Lɨ maYuda bini lɨ bhʉ́ ’tɨ gba kpála ɨnde ne maYuda ade-e, lɨ maYuda ango-o kólo sisiti kala Ebhe.

† 7:27 7:27 Tsia bhʉ́ Mal. 3:1.

‡ 7:37 7:37 Alabatele: A ko teme na mase naali ɨnde u abhobho oehe maka gɨlɨ lɨe ko.

§ 7:44 7:44 Simo ha nanɨ engu pɨ Yesu ngʉ́ navʉlʉ ’dhʉ e de, anga Simo adʉ au lɨe me nɨ ngbéngbé pɨ Yesu ngaanɨ. Tsia bhʉ́ Dje. 18:4, 19:2.

† 8:10 8:10 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 6:9.

* 8:32 8:32 Engʉ́ ɨnde amene lɨe sɨ-e, a dʉ nanɨ bhʉ́ kʉtɨ gba omaYuda de, anga omaYuda ngau opame sisiti. Tsia bhʉ́ Lev. 11:7, ne bhʉ́ Det. 14:8, di ne bhʉ́ Mlk. 5:11.

† 8:44 8:44 Bhʉ́ lɨ́lɨ gba omaYuda-a, lɨ ɵlɵ dʉ ne kuo gba olɨsɨ-e, anɨ bu ’kpa e lɨ bhoko-o, lɨ bhoko ango-o kólo sisiti kala Ebhe. Tsia bhʉ́ Lev. 15:25-33.

* 9:5 9:5 Okʉtɨ gba omaYuda ɨnde ɨ zɨba nanɨ Bádha Ngali gba Ebhe-e de-e, u dʉ nanɨ au uo maka omaYuda de, ne odoto gba o-o hana. Tsia bhʉ́ Mlk. 6:11.

† 9:55 9:55 U aye bhʉ́ obhuku koko-o me: «Yi mbɨla ngua bua ɨnde ɨ ngagama ’ngʉ́ bhʉ́ yi-e de. Padhá de, anga ngama, Ndɨlɨ gba kpála-a, ma go ngʉ́ nabhili okpála de, ma ago mangbo ngʉ́ nakobho uo.» Tsia bhʉ́ Luk. 19:10.

‡ 9:59 9:59 A adʉ me ’dyɨ anɨ nde kpi nga nanɨ-ɨ de. Tsia bhʉ́ Ekɨ. 20:12.

* 10:1 10:1 U aye bhʉ́ obhuku koko-o me: «Ndjɨkpa mananɨka.»

† 10:12 10:12 Sodomʉ: A ko gʉdhʉ ɨnde lɨ Ebhe atsulu nanɨ e ka siti ’ngʉ́ gba okpála ango-o. Tsia bhʉ́ Dje. 19:24-28.

† 10:27 10:27 Tsia bhʉ́ Det. 6:5; di ne bhʉ́ Lev. 19:18.

‡ 10:32 10:32 Piga gba Levi: A ko okpála ɨnde a adʉ nanɨ ateteke odimandɵ lɨ kulu bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o.

§ 10:34 10:34 Vino dʉ di nanɨ ngʉ́ nabhili okɵkɵ́ bhʉ́ djila eka.

* 11:11 11:11 U aye bhʉ́ obhuku koko-o me: «Teme ɨ dʉ me u nde ayo ka anɨ mapa.»

† 11:24 11:24 Mili bɨlɨ: A ko bɨlɨ ɨnde lɨ engu nde lɨe ade, lɨ kpála tɨ da di nasɨ kʉtɨ lɨe de.

‡ 11:38 11:38 OmʉFalisai adʉ nanɨ navʉlʉ lɨo kala nazʉ ’he ngʉbula nasuno me o naao ne obabadha okpála kala Ebhe.

* 12:1 12:1 Lɨ bɨlɨ ɨnde-e, levile ngasuno ehe na sisiti.

† 12:46 12:46 U aye bhʉ́ obhuku koko-o me: «U kókodho bhʉsʉ anɨ má mbɨ mbɨ mbɨ!»

† 12:53 12:53 Tsia bhʉ́ Mik. 7:6.

† 13:35 13:35 Tsia bhʉ́ Djlm. 22:5; di ne bhʉ́ Ets. 118:5.

* 14:5 14:5 Ongɨsɨ na obhosɨbhosɨ: Bhʉ́ obhuku koko-o u aye me «punda.»

* 15:8 15:8 Agba omaYuda-a, lɨ́ falanga bini (denaliusɨ) nanɨ ne makalá pɨ kpála na kulu ngʉbula ekpɨ́ bini.

* 17:32 17:32 Wala Loto akolo nanɨ teme na ngʉtʉ anga anɨ agʉmʉ nanɨ lɨ́lɨ gba Ebhe. Tsia bhʉ́ Dje. 19:26.

† 18:20 18:20 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 20:12-16; di ne bhʉ́ Det. 5:16-20.

* 19:13 19:13 Agba omaYuda-a, lɨ́ falanga bini (olo) nanɨ ne makalá pɨ kpála na kulu ngʉbula epe bata.

† 19:29 19:29 Nayie bhʉ́ Yelusalema akólo bhʉ́ Betefadje ne Betanɨa, a ko kilometele bata.

‡ 19:35 19:35 Naꞌʉ ka Yesu pɨ́ ’ngbʉ punda-a, asuno nanɨ bhomʉ-o guo ’ngʉ́ di ne nakɵ lɨe ka anɨ ne kuto. Tsia bhʉ́ Djkl. 9:9.

† 19:38 19:38 Tsia bhʉ́ Ets. 118:26.

§ 19:45 19:45 U adʉ nanɨ atsɨndjɨ onʉ di ne odhu bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ngʉbula me okpála, ɨnde adʉ ne gʉgʉmʉ ngʉ́ nahaha pɨ Ebhe-e, kala.

† 19:46 19:46 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 56:7; di ne bhʉ́ Djlm. 7:11.

* 20:9 20:9 Bhʉ́ bhuku gba polofeta Ɨsaya-a, vino ngasuno piga gba omaƗsalaele. Tsia bhʉ́ Ɨsa. 5:1-7.

† 20:17 20:17 Tsia bhʉ́ Ets. 118:22.

† 20:37 20:37 Abalahama, Ɨsaka ne Yakobho ngadhɵgɵ Ebhe anga pɨ Ebhe-e, belegʉ u amu lɨe lɨ kʉte o, uo bhʉ́ mʉkobho lɨ bua o. Tsia bhʉ́ Ekɨ. 3:6.

† 20:43 20:42-43 Tsia bhʉ́ Ets. 110:1.

† 21:27 21:27 Tsia bhʉ́ Dan. 7:13.

† 22:37 22:37 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 52:12.

* 22:39 22:39 Eta na ondula na Olive-e asangba gʉdhʉ na Yelusalema.

† 22:69 22:69 Tsia bhʉ́ Ets. 110:1.

† 23:30 23:30 Tsia bhʉ́ Oz. 10:8.

* 23:31 23:31 Ndula bhe na yiyi-e, a ko Yesu. Ndula bhe na keke-e, a ko okpála.

Djaa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Bádha Ngali
gba Yesu Kilisito maka lɨ

Djaa

aye lɨe ko

Eli na kalanʉ

Bádha Ngali gba Yesu Kilisito maka lɨ Djaa aye lɨe ngasuno Yesu maka Eli na dʉdʉma gba Ebhe. Eli akolo maka kpála-kʉtɨ atsia adʉ bhʉ́ ká nɨ́ (1:14). Maka lɨ bhuku ngae makpe ngapapa lɨe, Bádha Ngali ɨnde aye nanɨ lɨ e ngʉbula me okpála ɨnde ngatatanga bhuka me Yesu ne Mʉkobho ɨnde lɨ Ebhe abhʉ nanɨ e, ɨnde di Ndɨlɨ gba Ebhe, ngʉbula me ka nabhuka bhʉ́ anɨ-e, u sia mʉkobho na dʉdʉma (20:31).

U aye engʉ́ gba ɵlɵ na zabhe sʉnda oehe bhisi me anga bhʉ́ obhuku na didili koko-o, u ye engʉ́ ango-o de, okoko atsia aye lɨ obɨlɨ koko (8:1-11).

Djaa ngagama ’ngʉ́ naali pɨndjɨ mʉkobho na dʉdʉma ɨnde lɨ Ebhe aha e padhá bhʉ́ Yesu. A ngakpo lita e nakɨ ɨnde ɨ tsia gó pɨ obhende ngazɨba Yesu maka kpadjɨ, maka kʉkʉlʉ ’ngʉ́, la di maka mʉkobho. Engʉ́ na ngbéngbé ɨnde bhʉ́ Bádha Ngali gba Djaa, a ko ngʉbula nasuno engʉ́ ɨnde bhʉ́ mʉkobho gba kpála ngʉbula ekpɨ́ bini ne bini, ngʉbula nasuno lele kʉkʉlʉ ’ngʉ́ na Bu Bhobua : maka engu, maka mapa, maka zɨ ’kpɨ́, maka mʉlila gba okandɵlɵ ne okandɵlɵ gba e, la di maka vino ne lɨ́ e.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-18

Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála, ne omʉkpata gba Yesu na kalanʉ 1:19-51

Kulu gba Yesu bhʉ́ ká okpála 2:1 – 12:50

Oekpɨ́ nasoso gba Yesu abhʉ́ Yelusalema 13:1 – 19:42

Nazuku gba Yesu, ne nakoto ka Ngámá lɨ okpála 20:1-31

Eli nasoso: anɨ akoto matá lɨ okpála abhʉ́ Galilaya 21:1-25

1

Eli ɨnde zɨ ’kpɨ́ di ne mʉkobho

1 Nayie lɨ lilita-a, Eli* adʉ nanɨ uu.

Eli ango-o adʉ nanɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Ebhe.

La di-e, Eli ango-o a adʉ Ebhe.

2 Nayie lɨ lilita-a, Eli ango-o adʉ nanɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Ebhe.

3 Ebhe atsia abho ndʉ ’he hana ne Eli ango-o.

Ehe bini ɨnde amene lɨe mandɨ anɨ ade.

4 Mʉkobho akoto bhʉ́ Eli ango-o.

Mʉkobho ango-o atsia adʉ zɨ ’kpɨ́ pɨ okpála.

5 Zɨ ’kpɨ́ ngaziga bɨlɨ bhʉ́ biti.

Engʉ́ la bini, biti ha angu zɨ ’kpɨ́ ango-o de.

6 Ebhe atima kpála bini. A adʉ ’lɨ kpála ango-o me Djaa . 7 Anɨ ago maka kpála nakpokpo ’ngʉ́. Anɨ atsia akpokpo ’ngʉ́ mbámbá pɨndjɨ zɨ ’kpɨ́-o, amba ndʉ okpála hana bhuka ka anɨ.† 8 Ngaanɨ makpe-e, anɨ dʉ nanɨ zɨ ’kpɨ́ de. Engʉ́ bini, anɨ ago nanɨ ngʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ zɨ ’kpɨ́-o. 9 Zɨ ’kpɨ́ ango-o, a ko nanɨ zɨ ’kpɨ́ na kʉkʉlʉ. A ago pɨ́la doto, a ngaziga ndʉ okpála hana.

10 Eli-e adʉ nanɨ pɨ́la doto. Ebhe atsia abho ndʉ ’he hana ne di. La-a, okpála na pɨ́la doto tsia mbɨla anɨ de. 11 Eli-e ago nanɨ bhʉ́ ká omaha e. Engʉ́ bini, omaha anɨ tsia sia anɨ de. 12 La-a, okpála koko asia anɨ, u atsia abhuka di anɨ. Abhomʉ-o, anɨ atsia aha angu pɨ uo me u kolo ongɨsɨ gba Ebhe. 13 U kolo ongɨsɨ gba Ebhe lɨ kpadjɨ bhende maka u azuzu okpála na doto lɨe de. A ko la di ka gʉmʉ gba bhoko bini de. Engʉ́ bini, ayie ka Ebhe.

14 Eli-e adji lɨe, atsia akolo kpála. Anɨ adʉ nanɨ bhʉ́ ká nɨ́. Nɨ́ au sangu gba anɨ, sangu ɨnde anɨ asia e ka ’Dyɨ e-o. A ko sangu gba koli Ndɨlɨ bini, ɨnde abedhe ne bádha bua di ne ngbili ’ngʉ́ . 15 Djaa‡ akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ anɨ mbámbá. Anɨ atsia asʉla me: «Engʉ́ nanɨ ma apa e me: ‹Kpála ɨnde ngago pɨta ma-a, anɨ ane ma mane. Padhá de, anga nanɨ me ma nde nga ade-e, anɨ adʉ bha naae uu.› Ma apa nanɨ engʉ́ ango-o pɨndjɨ anɨ.» 16 Abhomʉ-o, bhʉ́ bádha bua gba anɨ ɨnde bedhe-e, ndʉ nɨ́ hana nɨ́ atsia asia bádha bua pɨ́ bádha bua koko. 17 Padhá de, anga nɨ́ asia lɨ́lɨ sa ’kpa Moidje . La-a, bádha bua di ne ngbili ’ngʉ́-o, nɨ́ asia ka Yesu Kilisito . 18 Kpála bini u Ebhe belegʉ de bini. La-a, koli Ndɨlɨ bini ɨnde di Ebhe, ɨnde ngadʉ de ’Dyɨ e-e, asuno anɨ pɨ nɨ́ ngae.

Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála akpokpo ’ngʉ́ gba Masɨya

(Tsia bhʉ́ Mat. 3:1-12; ne bhʉ́ Mlk. 1:1-8; di ne bhʉ́ Luk. 3:1-18.)

19 A ɨnde-e engʉ́ lɨ Djaa akpokpo e, nedhɨnga lɨ ongámásɨ gba omaYuda na Yelusalema atima odimandɵ di ne okpála na piga gba Levi lɨe agba anɨ-o. U atima uo ngʉ́ nayi anɨ me: «Mʉ ne da?» 20 Anɨ yala nagie engʉ́ tété de. Anɨ apa mbámbá me: «Ngama-a, ma ne Masɨya ade.» 21 U atsia ayi anɨ me: «Mʉ la ne da? Mʉ ne Elɨya?» Djaa agie me: «Ma ne anɨ ade.» U ayi anɨ me: «Mʉ ne polofeta ɨnde ya ngadjeke e?» Anɨ agie me: «Ma ne polofeta ade.» 22 Abhomʉ-o, u atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉ la naamʉ ne da? Padhá de, anga a ayo me ya gie engʉ́ tété pɨ okpála ɨnde atima ya ko. Ngamʉ makpe-e, mʉ ngapa lɨ ’ngʉ́ gba mʉ-o pɨ?» 23 Djaa agie me:

«Ma ne kpála ɨnde ngatotobhɨla bhʉ́ ’gʉ me,

‹Yi leke kpadjɨ ngbingbili pɨ Ngámá.›»

(A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde lɨ polofeta Ɨsaya apa nanɨ e-o).†

24 Okpála ɨnde u atima o agba Djaa, a adʉ nanɨ omʉFalisai . 25 U ayi anɨ me: «Mʉ ne Masɨya ade. Mʉ ne Elɨya ade. Mʉ ne polofeta ɨnde ya ngadjeke e ade. Mʉ la ngabatisa okpála ngʉ́ nɨ?» 26 Djaa agie pɨ uo me: «Ngama-a, ma ngabatisa okpála ne engu. La-a, kpála bini bhʉ́ ká yi, ɨnde yi mbɨla e de. 27 Anɨ ngago pɨta ma. Ma belegʉ ne tetele kpála ade ngʉbula me ma bhulu ekpʉ́ na malɵkɵ gba anɨ-o.»

28 Engʉ́ bhomʉ-o akodho ’kpɨ́ bhʉ́ kʉtɨ na Betanɨa, ayi ’ngu na Djʉlʉdanɨ lɨ bɨlɨ ɨnde lɨ Djaa adʉ abatisa okpála lɨ e-o.

Yesu ne Ndɨlɨ Kandɵlɵ gba Ebhe

29 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, Djaa au Yesu me anɨ nde ngago lɨ pápá ɨnde anɨ adʉ lɨ e-o. Anɨ atsia apa me: «Yi tsia nga Ndɨlɨ Kandɵlɵ gba Ebhe-o. Anɨ ngaꞌe siti ’ngʉ́ pɨ́la doto ngae. 30 Engʉ́ ɨnde ma akpokpo e, ma akpokpo pɨndjɨ anɨ, engʉ́ ɨnde me: ‹Kpála bini ngago pɨta ma. La-a, anɨ ane ma mane. Padhá de, anga anɨ adʉ nanɨ mʉma kalanʉ.› 31 Ma dʉ ambɨla anɨ de. Engʉ́ bini, ma ago nabatisa okpála ne engu, ngʉbula me Ebhe suno anɨ pɨ omaƗsalaele.» 32 Djaa akpokpo matá engʉ́ gba anɨ-e me: «Ma au Bua§ gba Ebhe-e ngayie ne abhʉ́lá, maka bɵbhɵ, atsia adʉ pɨ́ anɨ. 33 Ma dʉ ambɨla anɨ de. Engʉ́ bini, Ebhe ɨnde atima ma ngʉ́ nabatisa okpála ne engu-o, apa mʉma me: ‹Mo oú Bua gba Ebhe-e ngakɵ, ɨ tsia dʉ́ pɨ́ kpála bini. A bhomʉ-o kpála ɨnde abátisa okpála ne Bu Bhobua ko.› 34 Ngama-a, ma au, ma atsia akpokpo la di ’ngʉ́ mbámbá me kpála ɨnde-e, a ko Ndɨlɨ gba Ebhe!»

Yesu aꞌɨ omʉkpata na gigina

35 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, Djaa adʉ ago matá oo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne omʉkpata gba e bhisi. 36 Nedhɨnga anɨ au Yesu lɨe ngakodho ’kpɨ́-e, anɨ atsia apa me: «Yi tsia nga Ndɨlɨ Kandɵlɵ gba Ebhe-o.» 37 Lɨ omʉkpata gba anɨ bhisi-e adje anɨ lɨe ngapa ’ngʉ́ bhomʉ-o, u atsia akpata Yesu. 38 Yesu adji lɨe. Anɨ au me u adʉ akpata nɨ, anɨ atsia ayi uo me: «Yi ngagɨlɨ nɨ?» U agie pɨ anɨ me: «Labi, mʉ ngadʉ su?» (Labi akʉnda napa me Mʉsuno.) 39 Yesu agie pɨ uo me: «Yi gógo amba yi u.» (A adʉ nanɨ masɨkpe de saa na badha pɨta tulukpe.) U anʉ, u atsia au bɨlɨ ɨnde anɨ adʉ nadʉ lɨ e ko. Lɨ ’kpɨ́ ango-o, u atsia adʉlʉ ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini.

40 Andɨlɨ, ndai Simo Piele, nanɨ ne sʉka omʉkpata bhisi ɨnde adje engʉ́ lɨ Djaa apa e-e, atsia akpata Yesu-o. 41 Andɨlɨ abhaka ngaɨza kalanʉ hana-a ndai e makpe Simo. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Ya au Masɨya au.» (A akʉnda napa me Kilisito.) 42 Anɨ anʉ ne Simo agba Yesu. Yesu atsia anɨ, anɨ atsia apa me: «Ngamʉ-o, mʉ ne Simo, ndɨlɨ gba Djaa . U adʉ́ aꞌɨ mʉ me Sefasɨ.» (ꞌƗlɨ ango-o akʉnda napa me Piele.)

Yesu aꞌɨ Filipo

43 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, Yesu akʉnda nanʉ bhʉ́ ndu doto na Galilaya. Anɨ abhaka Filipo, anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Kpata ma.» 44 (Filipo nanɨ ne kpála na gʉdhʉ na Betesaida, gʉdhʉ ɨnde lɨ Andɨlɨ ngauo ne Piele ayie bhʉ́ e-o.) 45 Pɨpɨta-a, Filipo abhaka Natanaele. Anɨ apa pɨ anɨ me: «Ya au kpála ɨnde lɨ Moidje aye nanɨ engʉ́ gba e bhʉ́ bhuku na lɨ́lɨ-o, lɨ opolofeta akpokpo di nanɨ engʉ́ gba e-o. A ko Yesu, ndɨlɨ gba Djodjefʉ , kpála na gʉdhʉ na Nadjaleta.» 46 Natanaele ayi anɨ me: «Ehe na ndjɨndjɨ tɨ da nayie bhʉ́ kʉtɨ na Nadjaleta uu?» Filipo agie pɨ anɨ me: «Gogo, amba mʉ u.»

47 Lɨ Yesu au Natanaele lɨe ngago lɨ pápá gba e, anɨ atsia apa lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-e me: «Yi tsia nga kʉkʉlʉ maƗsalaele ɨnde. Pʉlʉ ’ngʉ́ bhʉ́ anɨ belegʉ ade bini.» 48 Natanaele ayi anɨ me: «Mo ombɨla ma lele pɨ?» Yesu agie pɨ anɨ me: «Ma au mʉ nedhɨnga mo odʉ lɨe sa ndula na figi , kala me Filipo ꞌɨ mʉ-o.» 49 Abhomʉ-o, Natanaele atsia apa pɨ anɨ me: «Labi, ngamʉ-o, mʉ ne Ndɨlɨ gba Ebhe! Mʉ ne ’ngbé Ngámá gba omaƗsalaele!» 50 Yesu apa pɨ anɨ me: «Mo obhuka, anga ma apa pɨ mʉ me ma au mʉ sa ndula na figi? Mo oú ongʉ́ na ngbengbengbe ane bhobhomʉ-o mane!» 51 Yesu atsia apa matá me: «Ma apa pɨ yi na paká me yi aú kokpɨ́ me a nde abhulu lɨe, oandjelu gba Ebhe-e nde ngaꞌʉ, u nde di ngakɵ pɨ́ ’ndjɨ ma, Ndɨlɨ gba kpála!»

2

Anokomɨa na kʉva bhʉ́ kʉtɨ na Kana

1 Abhomʉ-o, pɨta ’kpɨ́ bhisi-e, anokomɨa na kʉva adʉ bhʉ́ Kana, kʉtɨ bini na ndu doto na Galilaya. ’Hi Yesu adʉ oo. 2 U atsia aꞌɨ di Yesu ne omʉkpata gba e bhʉ́ anokomɨa ango-o. 3 Lɨ vino andjia lɨe, ’hi Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Vino matá ka uo ade.» 4 Engʉ́ bini, Yesu agie pɨ anɨ me: «’Hi ma, a ka nɨ́ ne mʉ ne nɨ? Nedhɨnga gba ma-a kolo nga de.» 5 Abhomʉ-o, ’hi anɨ atsia apa pɨ okpála na kulu-o me: «Yi mene ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde anɨ apá e pɨ yi ko.»

6 Ngbengbe madakpa ɨnde u abho e lɨ teme-e, adʉ oo madhɨa. OmaYuda vʉvʉlʉ lɨo bhʉ́bhʉ́ ngʉbula nakolo bubu kala Ebhe. Omadakpa ango-o bini ne bini tɨ da naha litele kámá bini. 7 Yesu apa pɨ okpála na kulu-o me: «Yi bebedhe omadakpa bhomʉ-o ne engu.» Okpála na kulu-o abebedhe omadakpa ne engu bedhe bedhe. 8 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Mbɨa ɨnde-e, yi sese, amba yi nʉ ha pɨ ngámá na anokomɨa-o.» U amene bhadi moko. 9 Lɨ ngámá na anokomɨa ale engu-o lɨe, anɨ au me akolo vino. Anɨ dʉ ambɨla bɨlɨ ɨnde ayie lɨ e de. (La-a, okpála na kulu ɨnde asene engu-o, adʉ ambɨmbɨla ngao.) Abhomʉ-o, anɨ aꞌɨ ’ko ɵlɵ-o. 10 Anɨ apa pɨ anɨ me: «Ndʉ okpála hana haha ngaɨza kalanʉ vino na babadha. Ɨ dʉ la me u nde andjɨ vino bhelé andjɨ-e, u tsia há bhende babadha ade ko. La-a, ngamʉ-o, mo owo vino bhende na babadha-a akolo lɨ nedhɨnga ɨnde!»

11 Abhomʉ-o gina ongʉ́ na ngangamba* ɨnde lɨ Yesu amene e-o. Anɨ amene bhʉ́ Kana, kʉtɨ bini na ndu doto na Galilaya. Anɨ asuno sangu gba e-o, omʉkpata gba anɨ-e atsia abhuka anɨ. 12 Pɨpɨta-a, anɨ anʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Kapalanauma bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ’hi e, ne ondaise e, di ne omʉkpata gba e-o. U mene la oo ekpɨ́ bhelé de.

Yesu atsambala okpála natsɨndjɨ ’he bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda

(Tsia bhʉ́ Mat. 21:12-13; ne bhʉ́ Mlk. 11:15-17; di ne bhʉ́ Luk. 19:45-46.)

13 Anokomɨa na Pasɨka gba omaYuda akolo masɨkpe. Abhomʉ-o, Yesu atsia anʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema. 14 Oo, anɨ alɨ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. Anɨ abhaka me okpála ngatsɨndjɨ obagala, ne okandɵlɵ, di ne obɵbhɵ. Anɨ atsia abhaka di me okpála nayipa falanga nde adʉlʉ.† 15 Abhomʉ-o, Yesu amene fimbo lɨ kʉte ekpʉ. Anɨ apandja ndʉ uo hana bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a kilidjo, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okandɵlɵ, di ne obagala gba o-o. Anɨ agʉ ꞌi dabɨlɨ gba okpála nayipa falanga kuto. Anɨ atsia abala di falanga gba uo-o. 16 Anɨ atsia apa pɨ okpála ɨnde adʉ natsɨndjɨ obɵbhɵ-o me: «Yi ꞌe ehe ɨnde-e sɨ maꞌe! Yi adjí etɨ gba ’Dyɨ ma-a etɨ natsɨndjɨ ’he de!» 17 Omʉkpata gba anɨ-e atsia abhundja engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: «Mʉkʉnda ɨnde ma nde ne e ngʉbula etɨ gba mʉ-o, atsúlu ma maka djua!†»

18 Abhomʉ-o, omaYuda ayi anɨ me: «Mo oméne pɨ ya mangua ngamba ’ngʉ́ dho ɨnde asúno me, mʉ ne angu namene mo-o?» 19 Yesu agie pɨ uo me: «Yi bhɵlɵ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ɨnde, sʉnda ’kpɨ́ bata-a, ma tsia yíki matá.» 20 OmaYuda ayi anɨ me: «A ayo nanɨ kalanga ndjɨkpa badha ne ká madhɨa, ngʉ́ nayiki ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ɨnde! La ngamʉ-o, mʉ tsia yíki sʉnda ’kpɨ́ bata?»

21 Engʉ́ bini, ’ngbé ’tɨ Ebhe ɨnde lɨ Yesu adʉ apa ’ngʉ́ e, adʉ kʉte anɨ. 22 Kaka-a, lɨ Yesu azuku lɨe, omʉkpata gba anɨ-e atsia abhundja engʉ́ nanɨ anɨ apa e-o. Abhomʉ-o, u atsia abhuka engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe, di ne bhende nanɨ lɨ Yesu apa e ko.

Yesu mbɨla bua ndʉ okpála hana

23 Lɨ Yesu adʉ lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema ngʉbula anokomɨa na Pasɨka-a, okpála bhelé au ongʉ́ na ngangamba ɨnde anɨ adʉ amene e-o. Abhomʉ-o, u atsia abhuka anɨ. 24 Engʉ́ bini, ngaanɨ makpe, anɨ zɨba uo de. Padhá de, anga anɨ adʉ ambɨla ndʉ uo hana ndjɨndjɨ. 25 Anɨ ne gʉmʉ nayi kpála bini lɨ ’ngʉ́ pɨndjɨ kpála-kʉtɨ ade. Padhá de, anga ngaanɨ makpe, anɨ adʉ ambɨla engʉ́ ɨnde bhʉ́ kpála ndjɨndjɨ.

3

Yesu ngauo ne Nikodemʉ

1 Kpála bini adʉ nanɨ bhʉ́ ká omʉFalisai . A adʉ ’lɨ anɨ me Nikodemʉ. Anɨ adʉ nanɨ sʉka ongámásɨ gba omaYuda . 2 Anɨ anʉ abhaka Yesu sukpe, anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉsuno, ya ambɨla me Ebhe atima mʉ ngae, ngʉ́ nasuno ’ngʉ́ pɨ ya. Padhá de, anga kpála bini tɨ da namene ongamba ’ngʉ́ , maka mʉ ngamemene lɨe ɨnde-e de, ɨ dʉ me Ebhe nde bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ ade ko.» 3 Yesu agie pɨ anɨ me: «Ma apa pɨ mʉ na paká me, kpála bini tɨ da nau Naʉ gba Ebhe-e de, ɨ dʉ me u nde zu anɨ ne toto de ko.» 4 Nikodemʉ ayi anɨ me: «Lele pɨ, u tɨ da nazu gbé kpála lɨe ne toto-o? Anɨ tɨ da nagie lɨe bhʉ́ ’bu ’hi e, lɨ ’hi anɨ tsia zú anɨ ne toto?»

5 Yesu agie pɨ anɨ me: «Ma apa pɨ mʉ na paká me, kpála bini tɨ da nalɨ bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-e de, ɨ dʉ me anɨ nde sia nazu lɨ kpadjɨ na engu di ne lɨ kpadjɨ na Bua de ko. 6 Bhende azu lɨe bhʉ́ kʉte-e, a ko kʉte. Bhende azu lɨe bhʉ́ Bhobua-a , a ko bua. 7 Mo ongámba de ka ma apa lɨe pɨ mʉ me: ‹A ayo me u zu ndʉ yi hana ne toto.› 8 Anvi ngape lɨ pápá akʉnda nape lɨ e. Mʉ ngadje gɨgɨlɨ. Engʉ́ bini, mʉ mbɨla bɨlɨ lɨ anvi ango-o ayie lɨ e de. Mʉ mbɨla la di pápá adji lɨ e de. A bhadi moko pɨ ndʉ obhende hana asia nazu lɨ kpadjɨ na Bua.»

9 Abhomʉ-o, Nikodemʉ ayi Yesu me: «Engʉ́ ango-o tɨ da namene lɨe lele pɨ?» 10 Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «Ngamʉ-o, mʉ ne sʉka ongbengbe omʉsuno na Ɨsalaele. Engʉ́ la bini, mʉ mbɨla engʉ́ ango-o de! 11 Ma apa pɨ mʉ na paká me: ya ngapa engʉ́ ɨnde ya ambɨla e. Ya la di ngakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ bhende ya au e ne djila ya. Engʉ́ la bini, yi bhuka engʉ́ ɨnde ya akpokpo e pɨ yi-e de. 12 Ma ngakpokpo ’ngʉ́ pɨ yi pɨndjɨ ’ngʉ́ na pɨ́la doto. Engʉ́ bini, yi bhuka de. Ɨ dʉ la me, ma nde akpokpo ’ngʉ́ pɨ yi pɨndjɨ ’ngʉ́ na abhʉ́lá-a, yi tsia bhúka? 13 Padhá de, anga kpála bini ade ɨnde akolo nga abhʉ́lá, bha bini ngama, Ndɨlɨ gba kpála ɨnde ayie oo-o!

14 Maka lɨ Moidje aꞌeꞌe nanɨ kulu kpʉlʉ lɨe lɨ ndula abhʉ́ ’gʉ-o, a ayo bhadi me ngama, Ndɨlɨ gba kpála-a, u ꞌeꞌe bhadi ma moko.* 15 U ꞌeꞌe ma, amba kpála ne kpála ɨnde abhuka ma-a, anɨ sia mʉkobho na dʉdʉma. 16 Padhá de, anga Ebhe akʉnda okpála na pɨ́la doto naali. Kaka-a, anɨ atima koli Ndɨlɨ gba e bini-e ngʉbula me kpála ne kpála ɨnde abhuka anɨ-e, anɨ akpí-i de. Engʉ́ bini, anɨ sia mʉkobho na dʉdʉma. 17 La-a, Ebhe tima nanɨ Ndɨlɨ gba e ngʉ́ nakodho ’ngʉ́ gba okpála na pɨ́la doto de. Engʉ́ bini, anɨ atima anɨ ngʉbula me, okpála na pɨ́la doto kobho ka anɨ. 18 Kpála ne kpála ɨnde abhuka anɨ-e, mangɨmbo pɨ́ anɨ ade. Engʉ́ la bini, kpála ɨnde ɨ bhuka de-e, u aꞌo mangɨmbo pɨ́ anɨ bhʉtode. Padhá de, anga anɨ bhuka koli Ndɨlɨ bini gba Ebhe-e de.

19 Ta mangɨmbo ango-o me: zɨ ’kpɨ́ ago pɨ́la doto, engʉ́ la bini, okpála na pɨ́la doto akʉnda mangbo biti ane zɨ ’kpɨ́, ka siti ’ngʉ́ ɨnde u ngamene e-o. 20 Ndʉ kpála hana ɨnde ngamene siti ’ngʉ́-o, yala zɨ ’kpɨ́ mayala. Anɨ gó di lɨ bɨlɨ lɨ zɨ ’kpɨ́ nde lɨ e de. Padhá de, anga anɨ ngakpe me osisiti ’ngʉ́ gba nɨ-e akoto mbámbá lɨ zɨ ’kpɨ́ de. 21 Engʉ́ la bini, ndʉ kpála hana ɨnde ngamene ngbili ’ngʉ́ , ngago lɨ bɨlɨ lɨ zɨ ’kpɨ́ nde lɨ e-o. Anɨ ngamene mo-o ngʉbula me u u mbámbá me okulu nɨ ngamene e, a amene lɨe maka lɨ Ebhe azɨba lɨe ko.»

Yesu ngauo ne Djaa

22 Pɨta ’ngʉ́ ango-o, Yesu ngauo ne omʉkpata gba e anʉ bhʉ́ ndu doto na Yudaya. Oo, anɨ adʉ ne uo ngʉbula mbo nedhɨnga bedɨ. Anɨ atsia adʉ abatisa okpála. 23 Djaa atsia adʉ di nabatisa okpála bhʉ́ ’ngu na Enona, de bɨlɨ na Salime, anga engu adʉ lɨ bɨlɨ ango-o naali. Okpála adʉ ago abhaka anɨ, anɨ atsia adʉ abatisa uo. 24 (Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, a abhaka me u nde bhike nga Djaa bhʉ́ tɨkpʉ de.)

25 Abhomʉ-o, bhʉ́ ká omʉkpata gba Djaa, okoko aholo nabi bhayiki ne maYuda bini, pɨndjɨ ’ngʉ́ navʉlʉ lɨe ngʉ́ nakolo ka e bubu, maka lɨ lɨ́lɨ apa lɨe-o. 26 U anʉ abhaka Djaa, u atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉsuno, kpála nako yi adʉ ne e ayi ’ngu na Djʉlʉdanɨ-e, di mo okpokpo ’ngʉ́ gba e-e, tsia nga mbɨa ɨnde-e, anɨ ngabatisa okpála. Okpála bhelé nganʉ abhaka anɨ.»

27 Djaa agie pɨ uo me: «Kpála bini tɨ da nasia ’he belegʉ de bini, ɨ dʉ me Ebhe nde ha pɨ anɨ ngae de ko. 28 Ngayi makpe, yi tɨ da napapa lɨ ma ngayi me, ma apa nako me: ‹Ngama-a, ma ne Masɨya ade. Engʉ́ la bini, ma ne kpála ɨnde u atima e pɨ anɨ kalanʉ.› 29 Bhʉlʉ ɵlɵ-o, a ko ’ko ɵlɵ-o. Olia bhoko-o alʉ de anɨ, anɨ ngadje anɨ. Anɨ ngakpi djalɨ naali ka anɨ ngadje ’li ’ko ɵlɵ-o lɨe-o. A ko di djalɨ gba ma-o, djalɨ ango-o mbɨa ɨnde-e libhomu. 30 A ayo me u ꞌeꞌe anɨ ne abhʉ́lá, amba ngama-a, ma kɵ naama ne kuto.»

Kpála ɨnde ayie abhʉ́lá-a ane ndʉ okpála hana

31 «Kpála ɨnde ayie abhʉ́lá ane ndʉ okpála hana. Kpála ɨnde ayie pɨ́la doto-o, a ko kpála na pɨ́la doto. Anɨ ngakpokpo ’ngʉ́ na pɨ́la doto. Kpála ɨnde ayie abhʉ́lá-a ane ndʉ okpála hana. 32 Anɨ ngakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ engʉ́ ɨnde anɨ au e, di ne bhende anɨ adje e-o. La-a, kpála bini zɨba engʉ́ ɨnde anɨ ngakpokpo e de. 33 Kpála ɨnde azɨba engʉ́ ɨnde anɨ ngakpokpo e abhuka me Ebhe ngapa kʉkʉlʉ ’ngʉ́. 34 Kpála ɨnde lɨ Ebhe atima e, ngakpokpo eli gba Ebhe . Padhá de, anga Ebhe abedhe anɨ ne Bua gba e bedhe. 35 ’Dyɨ Ndɨlɨ-e, akʉnda Ndɨlɨ na bhobhoko gba e-o. Anɨ aꞌo ndʉ ’he hana sa ’kpa anɨ. 36 Kpála ɨnde abhuka Ndɨlɨ-e, asia mʉkobho na dʉdʉma. La-a, kpála ɨnde ɨ bhuka Ndɨlɨ-e de-e, sía mʉkobho ango-o de. Engʉ́ bini, ke ’ngʉ́ gba Ebhe-e adʉ́ pɨ́ anɨ.»

4

Yesu ngauo ne ɵlɵ bini na ndu doto na Samalɨa

1-3 Abhomʉ-o, omʉFalisai adje me okpála bhelé ngakpata Yesu, di ne me anɨ ngabatisa okpála bhelé ane Djaa . (A na paká me Yesu dʉ nanɨ naae nabatisa okpála de. Omʉkpata gba anɨ-e adʉ mangbo nabatisa okpála ngao.) Lɨ Yesu adje lɨe mo-o, anɨ ayie bhʉ́ ndu doto na Yudaya, anɨ atsia agie lɨe bhʉ́ ndu doto na Galilaya, 4 ngʉ́ nanʉ oo. Padhá de, anga a ayo me anɨ pʉ bhʉ́ ndu doto na Samalɨa.

5 Anɨ akolo bhʉ́ gʉdhʉ bini na Samalɨa. A adʉ ’lɨ gʉdhʉ ango-o me Sikale, dengo ndu doto ɨnde nanɨ lɨ Yakobho aha e pɨ ndɨlɨ gba e Djodjefʉ-o . 6 Lɨ dabɨlɨ ango-o, kpongu gba Yakobho adʉ oo. Lɨ Yesu andala lɨe ka dhʉkʉ-o, anɨ atsia adʉ dengo kpongu ango-o kuto. A adʉ masɨkpe de tulukpe.

7 Ɵlɵ bini na Samalɨa ago ngʉ́ nase ’ngu. Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Ha mbo engu nandjɨ mandjɨ mʉma.» 8 (A abhaka me omʉkpata gba anɨ-e nde agbida bhʉ́ gʉdhʉ, ngʉ́ nakala ezʉ nazʉ mazʉ.) 9 Abhomʉ-o, ɵlɵ-o apa pɨ Yesu me: «Mʉ ne maYuda. Ngama-a, ma ne kpála na Samalɨa. Lele pɨ mʉ tɨ da nayo engu nandjɨ mandjɨ lɨe ka ma?» (Padhá de, anga omaYuda djedje lɨo ne omʉSamalɨa de.)

10 Yesu agie pɨ anɨ me: «Ɨ dʉ́ me mʉ mbɨ́la makalá gba Ebhe-e uo, ɨ dʉ́ la di me mʉ mbɨ́la kpála ɨnde apa pɨ mʉ me: ‹Ha mbo engu nandjɨ mandjɨ mʉma uo›, mʉ de ayo mangbo engu ka anɨ ngamʉ. Anɨ de ahá engu na mʉkobho pɨ mʉ.» 11 Ɵlɵ ango-o agie pɨ anɨ me: «Ngámá, ehe ngʉ́ nase engu-o ne di ka mʉ ade. ’Du ’ngu-o la di tsutsu. Mo oyíe ne engu na mʉkobho-o su? 12 Ogbi ya Yakobho aha kpongu ɨnde-e pɨ ya ngae. Ngaanɨ makpe, anɨ andjɨ engu ɨnde-e bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ongɨsɨ di ne onʉ gba e-o. Mo obhundja naamʉ me mʉ ngbéngbé ane anɨ?»

13 Yesu agie pɨ anɨ me: «Kpála ɨnde andjɨ engu ɨnde-e, anɨ adjé matá gʉmʉ ’ngu madje. 14 Engʉ́ bini, kpála ɨnde andjɨ́ engu ɨnde ma ahá e pɨ anɨ-e, anɨ djé matá gʉmʉ ’ngu belegʉ de bini. La-a, engu ɨnde ma ahá e pɨ anɨ-e, akólo bhʉ́ anɨ kpongu na mʉkobho na dʉdʉma.» 15 Ɵlɵ ango-o apa pɨ anɨ me: «Ngámá, ha mbo engu ango-o mʉma, amba ma adjé matá gʉmʉ ’ngu de. Ma agó la di matá nase engu ɨnde-e de.»

16 Yesu apa pɨ anɨ me: «Nʉ ꞌɨ ’ko mʉ, amba mʉ gie matá lɨmʉ ei.» 17 Anɨ agie pɨ Yesu me: «Bhoko ka ma ade.» Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Mo opa ndjɨndjɨ me bhoko ka mʉ ade ko. 18 Padhá de, anga mo odʉ nako ne obhosɨ bhuluvue. Bhoko bhende yi nde ne e mbɨa ɨnde-e, a ko la di ’ko mʉ de. Mo opa kʉkʉlʉ ’ngʉ́.»

19 Abhomʉ-o, ɵlɵ ango-o apa pɨ Yesu me: «Ngámá, ma au me mʉ ne polofeta . 20 Onguo ogbi ya, okpála na ndu doto na Samalɨa-a, adhɵgɵ Ebhe pɨ́ eta ɨnde. Engʉ́ bini, ngayi omaYuda-a, yi ngapa me gʉdhʉ na Yelusalema ne bɨlɨ ɨnde a ayo lɨe me u dhɵgɵ Ebhe-o.»

21 Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «Ɵlɵ-e, bhuka ’li ma. Nedhɨnga ngago, nedhɨnga ɨnde yi dhɵ́gɵ ’Dyɨ nɨ́ lɨe pɨ́ eta ɨnde-e de. Yi dhɵ́gɵ la di anɨ lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema de. 22 Ngayi okpála na ndu doto na Samalɨa-a, yi ngadhɵgɵ Ebhe ɨnde yi mbɨla e de. Engʉ́ bini, ngaya-a, ya ngadhɵgɵ Ebhe ɨnde ya ambɨla e. Padhá de, anga mʉkobho ago ne lɨ pápá gba omaYuda. 23 Engʉ́ bini, nedhɨnga ngago, nedhɨnga ango-o belegʉ akolo, nedhɨnga ɨnde lɨ okʉkʉlʉ okpála nadhɵgɵ ’Dyɨ nɨ́ adhɵ́gɵ anɨ lɨe bhʉ́ Bu Bhobua , di ne bhʉ́ kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o. Padhá de, anga a bhomʉ-o okʉkʉlʉ okpála nadhɵgɵ ’Dyɨ nɨ́ ɨnde anɨ nde ne gʉmʉ o-o. 24 Ebhe ne Bua. Kaka-a, a ayo me okpála ɨnde ngadhɵgɵ anɨ-e, dhɵgɵ anɨ bhʉ́ Bua di ne bhʉ́ kʉkʉlʉ ’ngʉ́.» 25 Ɵlɵ-o apa pɨ Yesu me: «Ma ambɨla me Masɨya (ꞌɨlɨ ango-o akʉnda napa me Kilisito) agó mago. Lɨ anɨ agó lɨe-e, anɨ tsia bhúlu ndʉ ’ngʉ́ hana pɨ ya mbámbá.» 26 Yesu agie pɨ anɨ me: «Ngama kpála ɨnde ngakpokpo ’ngʉ́ pɨ mʉ mbɨa ɨnde-e, ma ne anɨ.»

27 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, omʉkpata gba Yesu-o agie lɨo. U angamba naali ngʉ́ nau anɨ me anɨ nde ngagama ’ngʉ́ ne ɵlɵ. Engʉ́ bini, sʉka uo bini yi anɨ de me: «Mʉ ngagɨlɨ nɨ?» di ne me: «Mʉ ngagama ’ngʉ́ ne anɨ ngʉ́ nɨ?»

28 Abhomʉ-o, ɵlɵ ango-o aꞌo ká lʉsa ’ngu gba e-o. Anɨ agie lɨe abhʉ́ gʉdhʉ. Anɨ atsia apa pɨ okpála me: 29 «Yi gógo, yi u kpála ɨnde akpokpo ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde ma amene e mʉma. A ko ndi Masɨya dɨ?» 30 Abhomʉ-o, u aze bhʉ́ gʉdhʉ-o, u atsia agbida nabhaka Yesu.

31 Bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, omʉkpata gba Yesu-o adʉ atʉ anɨ me anɨ zʉ ’he. U adʉ apa pɨ anɨ me: «Mʉsuno, zʉ nga mbo ’he!» 32 Engʉ́ bini, anɨ agie pɨ uo me: «A ka ma ne ehe nazʉ mazʉ ɨnde yi mbɨla ’ngʉ́ lɨ e de.» 33 Abhomʉ-o, omʉkpata-a ayi lɨo sʉnda o me: «Kpála bini ago ndi pɨ anɨ ne ehe nazʉ mazʉ adɨ?»

34 Yesu apa pɨ uo me: «Ezʉ gba ma-a, a ko namene gʉmʉ gba kpála ɨnde atima ma-o, di ne nandjia kulu ɨnde anɨ aha e mʉma-o. 35 Ngayi-e, yi papa me: ‹A atigala matá epe badha ngʉbula naꞌe nguwa abhiye.› La ngama-a, ma apa pɨ yi me, yi tsia nga oedyɨ-e ndjɨndjɨ. Padhá de, anga nguwa abhele, a akolo bedhe ngʉbula naꞌeꞌe abhiye! 36 Kpála ɨnde ngagbe nguwa abhiye-e ngasia makalá gba e-o. Anɨ ngapo bhʉ́la nguwa-a ngʉbula mʉkobho na dʉdʉma. Kaka-a, kpála nalu nguwa, ne kpála ɨnde ngaꞌeꞌe abhiye-e, ngakpi djalɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini. 37 Padhá de, anga a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́, engʉ́ ɨnde u apa e bhʉ́ gbitaku me: ‹Kpála koko ngalu nguwa-o, lɨ kpála koko tsia ꞌé abhiye.› 38 Ngama-a, ma atima yi naꞌe nguwa bhiye ɨnde yi ndala bhʉ́ e de. Okpála koko andala bhʉ́bhʉ́, yi la ngasia bádha ’ngʉ́ lɨ kulu gba uo-o.»

39 Abhomʉ-o, okpála bhelé na gʉdhʉ na Samalɨa bhomʉ-o abhuka Yesu ka eli ɨnde lɨ ɵlɵ-o akpokpo e me: «Anɨ akpokpo ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde ma amene e mʉma.» 40 Kaka-a, lɨ okpála na gʉdhʉ na Samalɨa akolo lɨe de Yesu-o, u ayo ka anɨ me anɨ dʉ mbo gba o oo. Abhomʉ-o, Yesu atsia amene oo ekpɨ́ bhisi. 41 Okpála bhelé naali abhuka matá ka eli ɨnde lɨ Yesu apa e-o. 42 U atsia apa pɨ ɵlɵ-o me: «Mbɨa ɨnde-e, ya bhuka bha bini ka engʉ́ mo okpokpo e de. Engʉ́ bini, ya abhuka anga ngaya makpe-e, ya adje anɨ. Ya atsia ambɨla na paká me a ko Mʉkobho gba okpála na pɨ́la doto.»

Yesu akobho ndɨlɨ na bhobhoko gba ’ngbé kpála bini

43 Pɨta ’kpɨ́ bhisi lɨ Yesu amene e oo, anɨ ayie oo, anɨ atsia anʉ bhʉ́ ndu doto na Galilaya. 44 Ngaanɨ makpe-e, anɨ apa nanɨ me: «Polofeta ɨnde u amanga e bhʉ́ doto gba e belegʉ ade bini.» 45 Lɨ anɨ akolo lɨe bhʉ́ ndu doto na Galilaya-a, okpála ɨnde oo asia anɨ ndjɨndjɨ. Padhá de, anga u au ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ anɨ amene e lɨ nedhɨnga na anokomɨa bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema-o, anga u adʉ di oo.

46 Pɨpɨta-a, Yesu agie lɨe bhʉ́ kʉtɨ na Kana, bhʉ́ ndu doto na Galilaya. A bhomʉ-o bɨlɨ ɨnde anɨ adji nanɨ engu lɨ e, atsia akolo vino-o. ’Ngbé kpála bini na Lɨta adʉ oo. Adʉ lɨ ndɨlɨ gba anɨ na bhobhoko-o ne kuo, bhʉ́ kʉtɨ na Kapalanauma. 47 Lɨ kpála ango-o adje lɨe me Yesu ayie bhʉ́ ndu doto na Yudaya, anɨ akolo bhʉ́ ndu doto na Galilaya-a, anɨ anʉ abhaka anɨ. Anɨ atsia akikiliki lɨe pɨ anɨ me anɨ nʉ bhʉ́ kʉtɨ na Kapalanauma, amba anɨ kobho ndɨlɨ gba nɨ na bhobhoko-o. Padhá de, anga ndɨlɨ ango-o adʉ masɨkpe de nakpi.

48 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Ɨ dʉ me yi nde u ongamba ’ngʉ́ , di ne okɨaka ’ngʉ́ de-e, a na paká me yi tɨ da nabhubhuka de!» 49 ’Ngbé kpála na Lɨta-a apa pɨ anɨ me: «Ngámá, kala me ndɨlɨ-e kodho bua e, gogo.» 50 Yesu apa pɨ anɨ me: «Gie lɨmʉ agba mʉ, ndɨlɨ gba mʉ-o akobho!» Kpála ango-o abhuka engʉ́ ɨnde lɨ Yesu apa e pɨ anɨ-o. Anɨ atsia atapa. 51 Nedhɨnga anɨ adʉ anʉ lɨe-e, okpála na kulu gba anɨ-e ago akɵ lɨo ne anɨ lɨ kpadjɨ. U apa pɨ anɨ me: «Ndɨlɨ gba mʉ-o akobho!» 52 Anɨ atsia ayi uo lɨ nedhɨnga lɨ ndɨlɨ-e akolo lɨe ndjɨndjɨ-o. U apa pɨ anɨ me: «Bandjɨ-e ayie lɨ anɨ lili bhʉ́ saa na bini, pɨta tulukpe.» 53 Abhomʉ-o, ’dyɨ ndɨlɨ-e atsia ambɨla me, a ko saa ɨnde lɨ Yesu apa pɨ anɨ lɨe me: «Ndɨlɨ gba mʉ-o akobho-o.» Nayie lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, ngaanɨ makpe-e, anɨ abhuka, di ne piga gba e libhomu.

54 A bhomʉ-o ngamba ’ngʉ́ na bhisi lɨ Yesu amene e, pɨta anɨ ayie lɨe bhʉ́ ndu doto na Yudaya, anɨ atsia agie lɨe bhʉ́ ndu doto na Galilaya ko.

5

Yesu akobho kpála ɨnde agʉgʉmʉ kuto

1 Pɨta ongʉ́ akodho ’kpɨ́-e, anokomɨa bini gba omaYuda atɨ. Abhomʉ-o, Yesu atsia anʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema. 2 Bhʉ́ gʉdhʉ oo, de bhotɨ ɨnde u aꞌɨ e me bhotɨ gba Okandɵlɵ-o, ’dú ’ngu bini navʉlʉ kʉte adʉ oo. A adʉ ’lɨ ’lɨ bhʉ́ eli na Ebele me Betedjata. Djedje ’he maka ’tɨ ngbangbalɨ adʉ dede bhuluvue. 3 Obhʉlʉ kuo bhelé adʉ me u nde asɨlɨ kuto sasa. A adʉ nanɨ okpála ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de, ne okpála ɨnde ne eze lɨ ’dhʉ o, di ne okpála na bhʉkʉ kʉte. [U adʉ adjeke me engu-o dimba. 4 Padhá de, anga lɨ onedhɨnga koko-o, andjelu bini gba Ngámá-a adʉ akɵ bhʉ́ ’ngu-o, engu-o atsia adʉ adimba. Kpála na kuo ɨnde adʉ akɵ bhʉ́bhʉ́ kalanʉ-o, adʉ nakobho. Belegʉ lɨ kuo dʉ bha nanɨ pɨ-ie.]

5 Bhoko bini adʉ oo, anɨ asɨ nanɨ ne kuo kalanga ndjɨkpa bata ne ká madjɨna. 6 Lɨ Yesu au anɨ lɨe asɨ kuto-o, anɨ ambɨla di lɨe me anɨ asɨ ne kuo ’kpɨ́ bhelé-e, anɨ atsia ayi anɨ me: «Mo okʉnda nakobho?» 7 Kpála na kuo ango-o agie pɨ anɨ me: «Ngámá, kpála ka ma ade ngʉbula me anɨ kɵ ma bhʉ́ ’ngu-o, lɨ nedhɨnga ɨnde ɨ ngadimba lɨe-o. Ma le me ma nʉ me-e, lɨ kpála koko kodho ’kpɨ́ kala ma.» 8 Yesu apa pɨ anɨ me: «Yie bhʉ́lá, ha tsala gba mʉ-o, nʉnʉ.» 9 Kolo má gala me-e, kpála na kuo-o akobho. Anɨ aha tsala gba e-o, anɨ atsia aholo nadhʉkʉ.

La-a, adʉ nanɨ lɨ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda-o . 10 Abhomʉ-o, omaYuda apa pɨ kpála ɨnde akobho-o me: «A ko ’kpɨ́ naguo. A ayo de me mʉ bɨ tsala gba mʉ-o de.» 11 Anɨ agie pɨ uo me: «Kpála ɨnde akobho ma-a, apa mʉma me: ‹Ha tsala gba mʉ-o, nʉnʉ.›» 12 U ayi anɨ me: «A ko kpála bhedho ɨnde apa pɨ mʉ me: ‹Ha tsala gba mʉ-o nʉnʉ?›» 13 Engʉ́ bini, kpála ɨnde akobho-o mbɨla de me a ko da. Padhá de, anga adʉ me Yesu nde angɨta bhʉ́ ká okpála ɨnde adʉ lɨ bɨlɨ ango-o angɨta.

14 Pɨpɨta-a, Yesu abhaka anɨ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. Yesu apa pɨ anɨ me: «Tsitsia nga, mo okobho. Mo oméne matá siti ’ngʉ́ de, amba engʉ́ ɨnde ane ne siti-e, akólo lɨ kʉte mʉ de.» 15 Kpála ango-o anʉ napa pɨ omaYuda me Yesu akobho nɨ ngae. 16 Kaka-a, omaYuda aholo nadje siti bua pɨndjɨ Yesu. Padhá de, anga anɨ amene nanɨ engʉ́ ango-o bhʉ́ ’kpɨ́ naguo. 17 Engʉ́ bini, Yesu agie pɨ uo me: «Maka lɨ ’Dyɨ ma ngamene kulu lɨe nakolo pɨ mbɨa ɨnde-e, Ngama di-e, ma ngamemene moko.» 18 Kaka-a, omaYuda adʉ agɨlɨ matá ne kekele ngʉ́ nabhɵlɵ anɨ. Padhá de, anga anɨ gʉmʉ bha bini lɨ́lɨ na ’kpɨ́ naguo de, engʉ́ bini, anɨ adʉ apa lɨe me Ebhe ne ’Dyɨ nɨ-e, anɨ adʉ ale lɨe bhomʉ-o lɨ Ebhe.

Ebhe aha ndʉ ’ngʉ́ gba e hana pɨ Ndɨlɨ gba e-o

19 Abhomʉ-o, Yesu apa matá pɨ uo me: «A moko, ma apa pɨ yi na paká me ngama Ndɨlɨ-e, ma tɨ da namene ’he bini bhʉ́ ngʉ ma de, bha bini bhende ma au me ’Dyɨ ma ngamene e-o. Padhá de, anga ehe ɨnde lɨ ’Dyɨ ma ngamene e, ngama Ndɨlɨ-e, ma ngamemene bhadi moko. 20 ’Dyɨ ma kʉnda ma, Ndɨlɨ gba e-o. Anɨ ngasuno ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde ngaanɨ makpe anɨ ngamene e mʉma, Ndɨlɨ gba e-o. Anɨ asúno mʉma, Ndɨlɨ gba e, okulu na ngbengbengbe ɨnde ane obhende-e mane. Yi tsía ngámba tété. 21 Padhá de, anga maka lɨ ’Dyɨ ma ngazuku okpála ɨnde amu-o lɨe, anɨ la di ngaha mʉkobho pɨ uo-o, ngama, Ndɨlɨ gba anɨ-e, ma ngaha bhadi mʉkobho moko pɨ kpála ɨnde ma akʉnda nahaha pɨ e ko. 22 ’Dyɨ ma kodho ’ngʉ́ gba kpála bini de. Engʉ́ bini, anɨ aha nakodho ’ngʉ́ hana mʉma, Ndɨlɨ gba e, 23 ngʉbula me ndʉ okpála hana dʉ namanga ma, Ndɨlɨ gba anɨ, maka u ngamanga anɨ ’Dyɨ ma lɨe ko. Kpála ɨnde ɨ manga ma, Ndɨlɨ-e de-e, anɨ manga di ’Dyɨ ma ɨnde atima ma-a de.

24 A moko, ma apa pɨ yi na paká me kpála ɨnde adje ’li ma-a, ɨnde abhuka la di kpála ɨnde atima ma-a, kpála ango-o asia mʉkobho na dʉdʉma. U ꞌó mangɨmbo pɨ́ kpála ango-o de. Engʉ́ bini, anɨ ayie bhʉ́ kuo, anɨ atsia akodho ’kpɨ́ bhʉ́ mʉkobho. 25 A moko, ma apa pɨ yi na paká me nedhɨnga ngago, mbɨa ɨnde-e, nedhɨnga ango-o belegʉ akolo, nedhɨnga lɨ okpála ɨnde amu-o, adjé ’li Ndɨlɨ gba kpála-a lɨe-o. Abhomʉ-o, okpála ɨnde adjé-e, u tsia kóbho.

26 Padhá de, anga maka lɨ ’Dyɨ ma nde lɨe ne angu ngʉbula naha mʉkobho-o, anɨ aha bhadi angu mʉma, Ndɨlɨ gba e moko ngʉbula me ma dʉ naha mʉkobho. 27 Anɨ atsia aha la di angu mʉma, Ndɨlɨ gba e, ngʉ́ nakodho ’ngʉ́ gba okpála, anga ma ne Ndɨlɨ gba kpála. 28 Yi angámba tété de. Padhá de, anga nedhɨnga ngago. Bhʉ́ nedhɨnga ango-o, ndʉ okpála hana ɨnde bhʉ́ lata-a, adjé ’li Ndɨlɨ gba kpála-o. 29 Abhomʉ-o, u tsia zé. Okpála bhende amene bádha ’ngʉ́-o, azúku ngʉbula nasia mʉkobho. Engʉ́ bini, okpála bhende amene siti ’ngʉ́-o, azúku ngʉbula nasia mangɨmbo.»

Yesu bha bini ngamene gʉmʉ gba ’Dyɨ e

30 Ngama-a, ma tɨ da namene ’he bini bhʉ́ ngʉ ma de. Ma ngakodho ’ngʉ́ maka lɨ kpála atima ma-a ngapapa mʉma lɨe ko. Kaka-a, nakodho ’ngʉ́ gba ma-a ngbingbili. Padhá de, anga ma gɨlɨ namene gʉmʉ gba ma-a de. Engʉ́ bini, ma ngagɨlɨ mangbo namene gʉmʉ gba kpála ɨnde atima ma ko. 31 Ɨ dʉ́ me ma dʉ akpokpo ’ngʉ́ ɨnde a atsia ma-a, engʉ́ ango-o de dʉ́ kʉkʉlʉ ’ngʉ́ de. 32 Engʉ́ bini, kpála koko ngakpokpo ’ngʉ́ gba ma-a ngae. Ma ambɨla me engʉ́ gba ma ɨnde anɨ ngakpokpo e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. 33 Ngayi-e, yi atima okpála agba Djaa , anɨ atsia akpokpo kʉkʉlʉ ’ngʉ́. 34 Ngama-a, ma ne gʉmʉ kpála ngʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ gba ma-a ade. La-a, ma ngapapa mo-o ngʉbula me yi sia mʉkobho.

35 Djaa nanɨ maka eke ɨnde u adhedhe e, ɨnde ngatsi matsi. Ngayi-e, yi atsia akʉnda nanɨ nakpi djalɨ ngʉbula mbo nedhɨnga bedɨ lɨ zɨ ’ke gba anɨ-o. 36 Engʉ́ bini, engʉ́ gba ma ɨnde u ngakpokpo e, ane bhende gba Djaa mane. A ko bhende na kulu ɨnde lɨ ’Dyɨ ma apa me ma mene e-o. A moko, kulu ɨnde ma ngamene e ngasuno me ’Dyɨ ma atima ma ngae. 37 ’Dyɨ ma ɨnde atima ma-a, akpokpo di engʉ́ gba ma-a ngae. La-a, yi dje nga ’li anɨ belegʉ de bini, yi u nga la di anɨ de. 38 Eli gba anɨ-e ngadʉ bhʉ́ yi ade. Padhá de, anga yi ayala nabhuka kpála ɨnde anɨ atima e-o. 39 Yi ngadjɨpɨ ’ngʉ́ pɨndjɨ Bhuku gba Ebhe-e ndjɨndjɨ, anga yi ngabhundja me yi asía mʉkobho na dʉdʉma bhʉ́bhʉ́. A la bhomʉ-o Bhuku ɨnde ngakpokpo ’ngʉ́ gba ma-o! 40 Abana mo-o, yi kʉnda nago abhaka ma ngʉ́ nasia mʉkobho ango-o de.

41 «Ma gɨlɨ de me okpála dhɵgɵ ma-a de. 42 Engʉ́ bini, ma mbɨla yi ndjɨndjɨ. Ma ambɨla me yi ne mʉkʉnda pɨ Ebhe ade. 43 ’Dyɨ ma atima ma ngae. La-a, yi sia ma de. Ɨ dʉ la me kpála koko nde ago bhʉ́ ngʉ e, yi tsia sía anɨ! 44 Yi ngatoko lɨyi sʉnda yi. Yi gɨlɨ de me Ebhe toko bha yi ngae de. Lele pɨ yi tɨ da nabhuka ma lɨe? 45 Yi abhúndja de me ma aꞌó yi bhʉ́ mangɨmbo kala ’Dyɨ ma ngama-a de. Kpála bhende aꞌó yi bhʉ́ mangɨmbo-o, a ko Moidje ɨnde yi aꞌo ’to yi ’to e ko. 46 Ɨ dʉ́ me yi bhúka Moidje kʉkʉlʉ-o, yi de abhúka di ma mabhuka . Padhá de, anga Moidje aye nanɨ engʉ́ gba ma-o. 47 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me yi nde bhuka engʉ́ ɨnde anɨ aye e de-e, yi abhúka la ’li ma lele pɨ?»

6

Yesu aha ezʉ pɨ obhosɨ kutu bhuluvue

(Tsia bhʉ́ Mat. 14:13-21; ne bhʉ́ Mlk. 6:30-44; di ne bhʉ́ Luk. 9:10-17.)

1 Pɨpɨta-a, Yesu akodho ’kpɨ́ lɨ pápá koko na ekpɵ na Galilaya, ɨnde u aꞌɨ di-e me ekpɵ na Tibeliade. 2 Bhiti okpála na bhibhiti adʉ akpata anɨ. Padhá de, anga u adʉ au ongamba ’ngʉ́ ɨnde anɨ adʉ amene e lɨ nakobho okpála na kuo-o. 3 Yesu atsia aꞌʉ apɨ́ ’ta. Oo, u atsia adʉlʉ ne omʉkpata gba e kuto. 4 A adʉ me anokomɨa na Pasɨka gba omaYuda nde akolo masɨkpe.

5 Abhomʉ-o, Yesu atsia ’kpɨ́, anɨ au bhiti okpála na bhibhiti ngago abhaka anɨ. Anɨ atsia ayi Filipo me: «Nɨ́ tɨ da nakala mapa su ngʉbula me okpála ɨnde-e hana zʉ-o?» 6 (Yesu adʉ apa mo-o ngʉbula nale Filipo. Padhá de, anga ngaanɨ Yesu-o, anɨ adʉ ambɨla engʉ́ ɨnde anɨ améne e ndjɨndjɨ.) 7 Filipo atsia agie pɨ anɨ me: «Abana ya kala mapa ne lɨ́ denalio kámá bhisi-e, alé de me kpála ne kpála sia mbo-o de.» 8 Sʉka omʉkpata gba anɨ koko-o, Andɨlɨ ndai Simo Piele, apa pɨ anɨ me: 9 «Ndɨlɨ na bhobhoko bini sɨ-ɨ, a ka anɨ ne mapa na olodje* bhuluvue di ne sungu bhisi. A la bhomʉ-o nɨ pɨ bhiti okpála ɨnde-e?»

10 Do Yesu de-e: «Yi pa pɨ okpála me u dʉlʉ kuto.» (Ulu adʉ lɨ bɨlɨ ango-o naali.) Okpála atsia adʉlʉ kuto. Obhosɨ adʉ masɨkpe de kutu bhuluvue. 11 Abhomʉ-o, Yesu aha mapa-o. Anɨ atsia agie heni pɨ Ebhe. Anɨ atsia agapa lɨ okpála ɨnde adʉ oo-o. Anɨ aha bhadi sungu-o pɨ uo moko lɨ lele maka u adʉ akʉkʉnda lɨe ko. 12 Lɨ okpála aꞌuꞌu lɨe, Yesu atsia apa pɨ omʉkpata gba e me: «Yi po bhʉ́la dudu ɨnde atigala-o, ngʉbula me asíti de.» 13 Dú mapa na olodje bhuluvue ɨnde atigala-a, u apo bhʉ́bhʉ́la. A atsia abebedhe okíli ndjɨkpa ne ká bhisi.

14 Lɨ okpála au ngamba ’ngʉ́ ɨnde lɨ Yesu amene e lɨe, u atsia apa me: «A ɨnde-e bha ndjʉ polofeta ɨnde a ayo me anɨ go pɨ́la doto-o!» 15 Yesu ambɨla me u ngakʉnda nago aholo nɨ ne kpéke me nɨ dʉ ngámá. Abhomʉ-o, anɨ ayie, anɨ atsia anʉ matá kpi e kpi apɨ́ ’ta.

Yesu adhʉkʉ pɨ́ ’ngu

(Tsia bhʉ́ Mat. 14:22-33; di ne bhʉ́ Mlk. 6:45-52.)

16 A akolo lɨe tagolo-o, omʉkpata gba Yesu akɵ alɨngo ekpɵ-o. 17 U aꞌʉ bhʉ́ zabʉ bini u atsia aholo nagugulu, anʉ lɨ pápá na Kapalanauma. La-a, ekpɨ́ abi lɨ uo padhá me Yesu nde kolo nga lɨ uo de. 18 Anvi adʉ ape kpekpeke. Kaka-a, engu-o aholo nadimba. 19 A abhaka me omʉkpata-a nde adhʉkʉ ne zabʉ-o masɨkpe de kilometele madhɨa. Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, u au Yesu me anɨ nde ngadhʉkʉ pɨ́ ’ngu. Anɨ akolo de zabʉ-o. Abhomʉ-o, u aholo nadje tsʉlʉ. 20 Engʉ́ bini, Yesu apa pɨ uo me: «A ko ma, yi adjé tsʉlʉ de!» 21 U adʉ akʉnda me o ha anɨ, amba o bɨ anɨ bhʉ́ zabʉ-o. La-a, zabʉ akolo bha kolo lɨngo ’gɵ lɨ bɨlɨ u adʉ anʉ lɨe-o.

Bhiti okpála agɨlɨ Yesu

22 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, bhiti okpála ɨnde atigala ayi ’ngu-o au bha koli zabʉ bini. La-a, u adʉ ambɨla ndjɨndjɨ me Yesu ꞌʉ bhʉ́ zabʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne omʉkpata gba e de. Omʉkpata-a anʉ kpi o kpi. 23 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, ozabʉ koko ayie bhʉ́ gʉdhʉ na Tibeliade, atsia akolo de bɨlɨ lɨ okpála azʉ mapa lɨ e pɨta lɨ Ngámá agie heni lɨe pɨ Ebhe-o. 24 Lɨ bhiti okpála bhomʉ-o au lɨe me Yesu ne omʉkpata gba e oo ade-e, u aꞌʉꞌʉ bhʉ́ ozabʉ-o, u atsia agbida bhʉ́ Kapalanauma ngʉ́ nagɨlɨ Yesu.

Yesu ne mapa na mʉkobho

25 U anʉ abhaka Yesu ayi ’ngu. Abhomʉ-o, u ayi anɨ me: «Mʉsuno, mo okolo ei nadho?» 26 Yesu agie pɨ uo me: «Heni, ma apa pɨ yi na paká me, yi ngagɨlɨ ma ka ongamba ’ngʉ́ ɨnde yi au e ade. Yi ngagɨlɨ mangbo ma ka mapa ɨnde yi azʉ e, yi atsia aꞌuꞌu ne e má kpú kpú kpú-o! 27 La-a, yi améne kulu ngʉbula ezʉ ɨnde ngazi mazi-e de. Engʉ́ bini, yi mene mangbo ngʉbula ezʉ ɨnde ngabhue, di ne bhende ngaha mʉkobho na dʉdʉma ko. Ngama, Ndɨlɨ gba kpála-a, ma ahá ezʉ ango-o pɨ yi ngama. Padhá de, anga Ebhe ’Dyɨ ma aꞌo kasé na angu gba e lɨ kʉte ma.»

28 Abhomʉ-o, u atsia ayi anɨ me: «A ayo me ya mene pɨ ngʉ́ namene kulu maka lɨ Ebhe akʉnda lɨe?» 29 Do Yesu pɨ uo me: «Kulu gba Ebhe-e, a ko me yi bhuka kpála ɨnde anɨ atima e ko.»

30 Abhomʉ-o, u atsia ayi anɨ me: «Mo oméne mangua ngamba ’ngʉ́ dho me ya u, amba ya bhuka mʉ-o? Kulu gba mʉ-o ne nɨ? 31 Lɨ onguo ogbi ya adʉ lɨe abhʉ́ ’gʉ-o, u azʉ mana maka u aye nanɨ lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: ‹Anɨ aha mapa ɨnde ayie abhʉ́lá-a pɨ uo ngʉ́ nazʉzʉ.†›» 32 Abhomʉ-o, Yesu agie pɨ uo me: «A moko, ma apa pɨ yi na paká me, Moidje ha mapa na abhʉ́lá-a pɨ yi ngae de. Engʉ́ bini, ’Dyɨ ma ngaha mapa na kʉkʉlʉ na abhʉ́lá-a pɨ yi ngae. 33 Padhá de, anga mapa ɨnde lɨ Ebhe ngaha e, a ko bhende ngayie abhʉ́lá, ɨnde ngaha la di mʉkobho pɨ okpála na doto-o.» 34 Abhomʉ-o, u atsia apa pɨ Yesu me: «Ngámá, ha pɨ ya ndʉ ’kpɨ́ hana mapa bhomʉ!»

35 Yesu agie pɨ uo me: «Ma ne mapa na mʉkobho. Kpála bhende ago abhaka ma-a, gʉmʉ ’zʉ méne anɨ belegʉ de bini. Kpála bhende abhuka la di ma-a, gʉmʉ ’ngu méne anɨ belegʉ de bini. 36 Engʉ́ bini, ma apa ’ngʉ́ ɨnde-e pɨ yi apa. Yi au ma. La-a, yi bhuka de. 37 Ndʉ kpála hana ɨnde lɨ ’Dyɨ ma ngaha e mʉma-a, agó lɨ pabɨlɨ gba ma. La di-e, ndʉ kpála hana ɨnde agó lɨ pabɨlɨ gba ma-a, ma bhíke anɨ de. 38 Padhá de, anga ma ayie abhʉ́lá, ma ago ngʉ́ namene engʉ́ ɨnde lɨ kpála ɨnde atima ma-a akʉnda e ko. Engʉ́ bini, ma go ngʉ́ namene naama ’ngʉ́ de. 39 Engʉ́ ɨnde lɨ kpála ɨnde atima ma akʉnda e-e, a ngae ɨnde: ndʉ okpála ɨnde anɨ aha o mʉma hana, a ayo de me sʉka uo bini ngɨta-a de. Engʉ́ bini, a ayo me, alɨ sokpɨ́-e, ma zuku ndʉ uo hana. 40 Padhá de, anga ’Dyɨ ma akʉnda me, ndʉ okpála hana ɨnde au ma Ndɨlɨ-e, ɨnde abhuka la di ma-a, sia mʉkobho na dʉdʉma, amba ma zuku uo alɨ sokpɨ́.»

41 Abhomʉ-o, omaYuda aholo namene bhayiki lɨ kʉte anɨ. Padhá de, anga anɨ apa nanɨ me: «Ma ne mapa ɨnde ayie abhʉ́lá.» 42 U atsia apa me: «A ɨnde-e Yesu, ndɨlɨ gba Djodjefʉ-o dɨ? Ya mbɨla ’dyɨ anɨ ne ’hi anɨ hana. Lele pɨ anɨ apa lɨe me nɨ ayie abhʉ́lá?» 43 Yesu agie pɨ uo me: «Yi ꞌo namene bhayiki sʉnda yi. 44 Kpála tɨ da nago abhaka ma de, ɨ dʉ me ’Dyɨ ma ɨnde atima ma-a nde holo ’kpa anɨ ngae de ko. Ngama la di-e, ma azúku anɨ lɨ sokpɨ́. 45 Opolofeta aye engʉ́ ɨnde-e me: ‹Ebhe asuno ’ngʉ́ pɨ ndʉ okpála hana.†› Kpála ne kpála ɨnde adje ’li ’Dyɨ ma, ɨnde asia la di nasuno gba anɨ-e, ago nabhaka ma. 46 Bhobhomʉ apa me, kpála bini u Ebhe de. Bha bini ma, kpála ɨnde ayie agba Ebhe-e, ma au bha ’Dyɨ ma ngama. 47 A moko, ma apa pɨ yi na paká me, kpála ɨnde abhuka-a, asia mʉkobho na dʉdʉma.

48 Ngama-a, ma ne mapa na mʉkobho. 49 Onguo ogbi yi azʉ nanɨ mana abhʉ́ ’gʉ. La-a, u atsia amu. 50 Engʉ́ bini, mapa bhende ayie abhʉ́lá-a, a ko bhende lɨ kpála zʉ e, anɨ kpí de ko. 51 Ma ne mapa ɨnde ʉʉ, ɨnde ayie abhʉ́lá ko. Ɨ dʉ me kpála nde azʉ mapa ango-o, anɨ dʉ́ bhʉ́ mʉkobho na dʉdʉma. Mapa ɨnde ma ahá e, a ko kʉte ma. Ma ngahaha me okpála na doto sia mʉkobho.»

52 Lɨ omaYuda adje ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, u aholo amene kpekebhɵ sʉnda o kpekpeke. U adʉ apa me: «Lele pɨ kpála ɨnde-e tɨ da naha kʉte e lɨe pɨ nɨ́ me nɨ́ zʉ-o?» 53 Abhomʉ-o, Yesu apa pɨ uo me: «A moko, ma apa pɨ yi na paká me: ɨ dʉ me yi nde zʉ kʉte ma, Ndɨlɨ gba kpála de-e, ɨ dʉ la di me yi nde ndjɨ ngʉte ma de-e, yi dʉ́ bhʉ́ mʉkobho de. 54 Kpála ɨnde ngazʉ kʉte ma, ɨnde la di ngandjɨ ngʉte ma-a, anɨ bhʉ́ mʉkobho na dʉdʉma. Ngama-a, ma azúku la di anɨ alɨ sokpɨ́. 55 Padhá de, anga kʉte ma-a, a ko ezʉ na kʉkʉlʉ. Ngʉte ma la di-e, a ko ehe nandjɨ mandjɨ na kʉkʉlʉ. 56 Kpála ɨnde ngazʉ kʉte ma, ɨnde la di ngandjɨ ngʉte ma-a, anɨ ngadʉ bhʉ́ ma. Ma la di ngadʉ bhʉ́ anɨ.

57 ’Dyɨ ma ɨnde atima ma-a, anɨ ʉʉ. Ma la di ngadʉ bhʉ́ mʉkobho ka anɨ. A bhadi moko, kpála ɨnde azʉ́ ma-a, anɨ adʉ́ bhʉ́ mʉkobho ka ma. 58 A bhomʉ-o mapa ɨnde ayie abhʉ́lá ko. A maka bhende lɨ onguo ogbi yi azʉ e, u atsia amu-o ade. Engʉ́ bini, kpála ɨnde azʉ́ mapa ɨnde-e, adʉ́ bhʉ́ mʉkobho na dʉdʉma.» 59 Yesu akpokpo ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ adʉ asuno lɨe bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje bhʉ́ Kapalanauma-o.

Eli ɨnde ngaha mʉkobho na dʉdʉma

60 Pɨta u adje engʉ́ ɨnde lɨ Yesu apa e lɨe, bhelé na omʉkpata gba anɨ-e atsia apa me: «Eli ɨnde-e, a kpekpeke! A tɨ da nazɨzɨba da?» 61 Engʉ́ bini, Yesu ambɨla me omʉkpata gba nɨ-e ngamene kpekebhɵ pɨndjɨ ’ngʉ́ ango-o. Kaka-a, anɨ apa pɨ uo me: «Engʉ́ ango-o ngamene yi sisiti? 62 A la yi u me ngama, Ndɨlɨ gba kpála-a, ma nde ngaꞌʉ lɨ bɨlɨ ɨnde ma adʉdʉ nanɨ lɨe kalanʉ-o? 63 Bua gba Ebhe-e ngaha mʉkobho ngae. Kpála-kʉtɨ tɨ da namene ’he bini de. Oeli ɨnde ma apa e pɨ yi bhomʉ-o, a ko Bua ɨnde ngaha mʉkobho. 64 Engʉ́ bini, okoko bhʉ́ ká yi bhuka de.» A na paká me Yesu ambɨla nanɨ nayie lɨ lilita me obhende ɨ bhuka nɨ de-e ngao dho. Anɨ atsia ambɨla la di me apʉ́ nɨ da-ie. 65 Anɨ atsia apa matá me: «Kaka-a, ma apa nako pɨ yi me: ‹Kpála bini tɨ da nago gba ma de, ɨ dʉ me ’Dyɨ ma nde ha kpadjɨ pɨ anɨ ngae de ko.›»

66 Nayie lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, bhelé na omʉkpata gba anɨ-e aꞌo ká anɨ. U kpata matá anɨ de. 67 Abhomʉ-o, Yesu atsia ayi obhende ndjɨkpa ne ká bhisi-e me: «Ngayi di-e, yi akʉnda nagbida?» 68 Simo Piele agie pɨ anɨ me: «Ngámá, ya tɨ da nanʉ gba da? A ka mʉ ne oeli ɨnde ngaha mʉkobho na dʉdʉma. 69 Ngaya-a, ya abhuka. Ya atsia ambɨla la di me mʉ ne Kpála na bubu ɨnde lɨ Ebhe atima e ko.» 70 Yesu agie pɨ uo me: «Ngayi okpála ndjɨkpa ne ká bhisi-e, ma lo nako yi ngama dɨ? La-a, sʉka yi bini ne djabʉlʉ!» 71 Anɨ adʉ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨ Yuda, ndɨlɨ gba Simo Isɨkaliote. Padhá de, anga belegʉ anɨ adʉ lɨe sʉka omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi-e, adʉ kpála ɨnde apʉ́ Yesu-o ngae.

7

Ondaise Yesu bhuka anɨ de

1 Pɨpɨta-a, Yesu aholo nadholo bhʉ́ ndu doto na Galilaya. Anɨ dʉ akʉnda nadholo bhʉ́ ndu doto na Yudaya de, anga omaYuda adʉ akʉnda nabhɵlɵ anɨ oo. 2 A adʉ me, anokomɨa na otɨ ngbangbalɨ gba omaYuda nde akolo masɨkpe. 3 Abhomʉ-o, ondaise Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Yie sɨ yiyie. Nʉ bhʉ́ ndu doto na Yudaya, ngʉbula me omʉkpata gba mʉ-o, ngauo di-e, u u ngamba ’ngʉ́ ɨnde mʉ ngamene e ko. 4 Padhá de, anga kpála ɨnde akʉnda me okpála u ngamba ’ngʉ́ ɨnde nɨ ngamene e mau-o, anɨ méne bhʉ́ pepe de. Ɨ nde lɨe me mʉ nde ngamene ngua ngamba ’ngʉ́ bhomʉ-o, mene kala ndʉ okpála hana!» 5 Padhá de, anga ondaise anɨ-e, ngauo makpe-e, u bhuka nanɨ anɨ de.

6 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Nedhɨnga gba ma-a kolo nga de. Engʉ́ bini, pɨ yi-e, nedhɨnga ndʉ ’kpɨ́ hana ndjɨndjɨ. 7 Okpála na doto tɨ da nayala yi de. La mʉma-a, u ngayala ma. Padhá de, anga ma ngapa me kulu gba uo-o ndjɨndjɨ ade. 8 Yi nʉ bhʉ́ anokomɨa-a nʉnʉ. Ngama-a, ma nʉ́-ʉ de. Padhá de, anga nedhɨnga gba ma-a kolo nga de.» 9 Pɨta anɨ apa lɨe mo-o, anɨ atsia atigala bhʉ́ ndu doto na Galilaya.

Yesu asuno pɨ okpála bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda

10 Lɨ ondaise Yesu agbida lɨe bhʉ́ anokomɨa-a, anɨ atsia anʉ di oo. La-a, anɨ suno lɨe mbámbá de. Anɨ adʉ me anɨ nde awo lɨe mawo. 11 Abhomʉ-o, omaYuda adʉ agɨlɨ anɨ bhʉ́ nedhɨnga na anokomɨa-o. U adʉ ayi me: «Anɨ su?» 12 U adʉ amene kpekebhɵ naali lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-e bhʉ́ ká okpála. Okoko adʉ apa me: «A ko bádha kpála.» Okoko adʉ apa me: «A mo-o ade, anɨ ngapite okpála.» 13 Engʉ́ bini, u dʉ apa engʉ́ ango-o mbámbá de. Padhá de, anga u adʉ akpe omaYuda.

14 Nedhɨnga lɨ anokomɨa akolo lɨe tʉtʉ-o, Yesu anʉ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda, anɨ atsia aholo nasuno pɨ okpála. 15 Abhomʉ-o, omaYuda angamba naali. U atsia adʉ ayi lɨo me: «Kpála ɨnde-e mene balʉa de. Anɨ ambɨla la ’he me-e lele pɨ?» 16 Yesu agie pɨ uo me: «Nasuno gba ma-a ngayie ka ma ade. Engʉ́ bini, a ngayie ka Kpála ɨnde atima ma ko. 17 Ɨ dʉ me kpála nde akʉnda namene engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe akʉnda e-e, anɨ tɨ da nambɨla me, ne me ayie ka Ebhe, ne me ma ngakpokpo ’ngʉ́ gba ma makpe. 18 Kpála bhende ngakpokpo ’ngʉ́ gba e makpe-e, anɨ ngagɨlɨ me okpála dhɵgɵ nɨ. Engʉ́ bini, kpála bhende ngagɨlɨ me u dhɵgɵ kpála bhende atima nɨ-e, anɨ ngapa ’ngʉ́ na kʉkʉlʉ. Anɨ pa la di eu de. 19 Moidje aha nanɨ lɨ́lɨ pɨ yi ngae. A mo-o adɨ? La-a, kpála bini bhʉ́ ká yi ngamene lɨ́lɨ ango-o ade. Yi la ngagɨlɨ nabhɵlɵ ma ngʉbula nɨ?»

20 Okpála agie pɨ anɨ me: «A bhʉ́ mʉ ne siti bua ! A ngagɨlɨ nabhɵlɵ mʉ da?» 21 Yesu agie pɨ uo me: «Ma amene bha koli ngamba ’ngʉ́ bini má kpɨkɨlɨ, ndʉ yi hana yi atsia aholo nangamba! 22 Moidje aha nanɨ lɨ́lɨ pɨ yi me, yi dʉ nato ongɨsɨ na bhosɨbhosɨ-e bhʉ́ gandja. Engʉ́ bini, lɨ́lɨ ango-o yie ka Moidje de. A ayie ka onguo ogbi yi. Kaka-a, yi ngazɨba nato kpála bhʉ́ gandja belegʉ bhʉ́ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda . 23 Yi ngato kpála bhʉ́ gandja bhʉ́ ’kpɨ́ naguo ngʉ́ nakpe me yi agʉ́mʉ lɨ́lɨ gba Moidje-e de. Ngama-a, ma akobho kpála-kʉtɨ libhomu bhʉ́ ’kpɨ́ naguo. Yi la ngake ’ngʉ́ lɨyi mʉma tété ngʉ́ nɨ? 24 Yi akódho ’ngʉ́ maka yi ngauu lɨe de. Engʉ́ bini, yi kodho ’ngʉ́ ngbingbili!»

Yesu ne Masɨya ?

25 Abhomʉ-o, okpála koko na gʉdhʉ na Yelusalema adʉ apa me: «A oo kpála ɨnde u ngagɨlɨ nabhɵlɵ e dɨ? 26 Yi tsitsia nga, anɨ ngagama ’ngʉ́ mbámbá bhʉ́ ká okpála. La-a, u pa ’ngʉ́ pɨ anɨ belegʉ de bini! Ongámásɨ gba nɨ́-e ambɨla bha ndjʉ sɨ ndjɨndjɨ me Masɨya ngae ɨnde-e? 27 Padhá de, anga bɨlɨ lɨ kpála ɨnde-e ayie lɨ e, ya mbɨla hana. Engʉ́ bini, nedhɨnga ɨnde lɨ Masɨya agó lɨe, kpála bini mbɨ́la bɨlɨ ɨnde anɨ ayíe lɨ e de.»

28 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, Yesu adʉ asuno bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda. Abhomʉ-o, anɨ atsia asʉla me: «Yi mbɨla bha ndjʉ ma ndjɨndjɨ? Yi mbɨla la di bɨlɨ ɨnde ma ayie lɨ e hana? Padhá de, anga ngama-a, ma go bhʉ́ angu gba ma makpe-e de. Engʉ́ bini, kpála ɨnde atima ma-a, a ko kpála na ngbingbili . Kpála ango-o, yi mbɨla anɨ de. 29 Ngama-a, ma mbɨla anɨ ndjɨndjɨ. Padhá de, anga ma ayie agba anɨ. Anɨ atima la di ma ngae.»

30 Abhomʉ-o, u adʉ agɨlɨ me, o holo anɨ. La-a, kpála bini bu ’kpa e lɨ kʉte anɨ de. Padhá de, anga nedhɨnga gba anɨ-e le nga nanɨ-ɨ de. 31 La-a, okpála bhelé bhʉ́ ká bhiti okpála bhomʉ-o abhuka anɨ. U adʉ apa me: «Nedhɨnga lɨ Masɨya agó lɨe, anɨ améne ongamba ’ngʉ́ ané obhende lɨ kpála ɨnde-e amene e?»

U atima okpála ngʉ́ naholo Yesu

32 OmʉFalisai adje engʉ́ ɨnde lɨ okpála adʉ apa e bhʉ́ tʉpele lɨ ’ngʉ́ gba Yesu-o. Abhomʉ-o, ongbengbe odimandɵ di ne omʉFalisai atima omʉlila na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ngʉ́ naholo anɨ. 33 Yesu atsia apa me: «Ma adʉ́ nga matá ne yi ngʉbula nedhɨnga bedɨ. Pɨpɨta-a, ma tsia tápa agba kpála ɨnde atima ma ko. 34 Yi agɨ́lɨ ma, engʉ́ bini, yi ú la ma de. Padhá de, anga yi tɨ da nanʉ lɨ bɨlɨ ɨnde ma adji lɨ e de.» 35 Abhomʉ-o, omaYuda atsia ayi lɨo sʉnda o me: «Anɨ anʉ́ lɨ bɨlɨ bhedho ɨnde nɨ́ tɨ da nau anɨ lɨe de-e? Anɨ anʉ́ nabhaka omaYuda bhende atsambala bhʉ́ ká oGiliki-e? Anɨ anʉ́ asuno pɨ oGiliki? 36 Oeli ɨnde anɨ apa e me: ‹Yi agɨ́lɨ ma, engʉ́ bini, yi ú la ma de, anga yi tɨ da nanʉ lɨ bɨlɨ ɨnde ma adji lɨ e de.› A akʉnda napa pɨ?»

Engu na mʉkobho

37 Ekpɨ́ na soso na anokomɨa-a, a adʉ ekpɨ́ na ngbéngbé. Lɨ ’kpɨ́ ango-o, Yesu alʉ malʉ, anɨ asʉla me: «Ɨ dʉ me kpála nde ne gʉmʉ ’ngu-o, a ayo me, anɨ go bhaka ma, amba anɨ ndjɨ! 38 Kpála bhende ngabhuka ma-a, maka lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa lɨe me: ‹Engu adʉ́ aze lɨ bua anɨ. Engu ango-o, a ko engu na mʉkobho.›» 39 (Yesu adʉ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨ Bua gba Ebhe ɨnde lɨ okpála ɨnde abhúka anɨ asía e-o. Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, Bua gba Ebhe-e go nga nanɨ-ɨ de. Padhá de, anga Yesu nde sia nga nanɨ sangu gba e de.)

OmaYuda koko abhuka me Yesu ne Masɨya

40 Okpála adje oeli ɨnde lɨ Yesu apa e-o. Okpála koko bhʉ́ ká uo atsia apa me: «Kpála ɨnde-e bha ndjʉ ne polofeta ɨnde ya ngadjeke e kʉkʉlʉ!» 41 Okoko atsia apa me: «A ko Masɨya!» Engʉ́ bini, okpála koko atsia apa matá me: «Masɨya tɨ da nayie bhʉ́ ndu doto na Galilaya? 42 Padhá de, anga Bhuku gba Ebhe-e apa me, Masɨya adʉ́ sʉka okpála na piga gba Davidi. Anɨ ayíe la di bhʉ́ Beteleme, kʉtɨ ɨnde lɨ Davidi abhele bhʉ́ e ko.» 43 Abhomʉ-o, okpála atsia agbogbo bhʉsʉ o lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-o. 44 Okoko bhʉ́ ká uo adʉ akʉnda me, o holo anɨ. Engʉ́ bini, kpála bini bu ’kpa e lɨ anɨ de.

Ongámásɨ gba omaYuda ayala nabhuka Yesu

45 Abhomʉ-o, omʉlila na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a agie lɨo agba ongbengbe odimandɵ, di ne omʉFalisai-o. U atsia ayi omʉlila-a me: «Yi go ne Yesu de ngʉbula nɨ?» 46 Omʉlila-a agie me: «Kpála ɨnde agama ’ngʉ́ maka kpála bhomʉ-o belegʉ ade bini!» 47 Abhomʉ-o, omʉFalisai atsia agie pɨ uo me: «Ngayi di-e, yi aꞌo di me anɨ pite yi? 48 Bhʉ́ ká ongámásɨ, ɨ dʉ di-e bhʉ́ ká omʉFalisai-e, kpála bini abhuka anɨ uu? 49 Engʉ́ bini, bhiti okpála bhende abhuka anɨ bhomʉ-o, u mbɨla lɨ́lɨ gba Moidje de. Ebhe abála uo mabala.»

50 Nikodemʉ-o, a ko sʉka omʉFalisai. Anɨ anʉ la di nanɨ kalanʉ abhaka Yesu-o ngae. Anɨ apa pɨ uo me: 51 «Lɨ́lɨ gba nɨ́-e zɨba naholo kpála padhá de. A ayo ngaɨza me nɨ́ dje anɨ, amba nɨ́ mbɨla la di engʉ́ ɨnde anɨ amene e ko.» 52 U agie pɨ anɨ me: «Ngamʉ di-e, mʉ ne kpála na ndu doto na Galilaya? Tanga nga oBhuku gba Ebhe-e ndjɨndjɨ. Mʉ ú de me, polofeta bini ayie bhʉ́ ndu doto na Galilaya de.»

[ 53 Pɨpɨta-a, kpála ne kpála atsia agie lɨe agba e.*

8

Ɵlɵ na zabhe

1 Abhomʉ-o, Yesu anʉ apɨ́ ’ta na ondula na Olive. 2 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, bhʉ́ sɨkɨkpɨ-e, anɨ agie lɨe bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda. Ndʉ okpála hana adyudyo lɨo de anɨ masɨkpe. Yesu adʉ kuto, anɨ atsia aholo nasuno pɨ uo. 3 Abhomʉ-o, omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje , di ne omʉFalisai ago ne ɵlɵ bini. U akoto lɨ ɵlɵ ango-o bha lɨ nedhɨnga u adʉ akʉnda lɨo lɨe ne bhoko koko. U aha anɨ, u atsia aꞌo anɨ kala ndʉ okpála hana. 4 Do uo pɨ Yesu me: «Mʉsuno, u akoto lɨ ɵlɵ ɨnde-e bha lɨ nedhɨnga u adʉ akʉnda lɨo lɨe ne bhoko koko. 5 Moidje aye nanɨ pɨ ya bhʉ́ lɨ́lɨ-e me, a ayo nabhili ongua olɨsɨ bhomʉ-o ne teme. Ngamʉ-o, mo opa naamʉ tété pɨ?»

6 U adʉ apa engʉ́ bhomʉ-o ngʉ́ naꞌo ekú ngʉ́ anɨ. Padhá de, anga u adʉ agɨlɨ nau engʉ́ ɨnde u aꞌó e pɨ́ anɨ-o. Engʉ́ bini, Yesu akita ne kuto, anɨ aholo naye ’he kuto bhʉ́ doto ne lɨkpa e. 7 La-a, u azɨ bha kekele lɨ nayi anɨ. Abhomʉ-o, anɨ ayie bhʉ́lá, anɨ atsia apa pɨ uo me: «A ayo me kpála ɨnde bhʉ́ ká yi, ɨ mene nga naae siti ’ngʉ́ bini de-e, anɨ tʉlʉ anɨ ne teme na kalanʉ-o ngae.» 8 Pɨpɨta-a, Yesu akita matá ne kuto, anɨ atsia aholo bha naye ehe kuto bhʉ́ doto. 9 Lɨ u adje oeli bhomʉ-o lɨe, ndʉ uo hana atsia aholo ayie bini ne bini. Akpo nayie ne obhelesɨ okpála. Yesu atigala bha ngae kpi e kpi. Ɵlɵ ango-o atsia adʉ la bhadi lɨ bɨlɨ ɨnde u aꞌo anɨ lɨ e bhomʉ. 10 Abhomʉ-o, Yesu ayie matá bhʉ́lá, anɨ ayi ɵlɵ ango-o me: «Okpála ango-o su? Kpála bini kodho ’ngʉ́ gba mʉ-o sisiti dɨ?» 11 Ɵlɵ ango-o agie me: «Mʉsuno, ma u kpála bini de.» Do Yesu pɨ anɨ me: «Ngama di-e, ma kódho ’ngʉ́ gba mʉ-o sisiti de. Mʉ tɨ da natapa. La-a, nayie pɨ mbɨa ɨnde-e, mo oméne matá siti ’ngʉ́ belegʉ de bini.»]

Yesu ne zɨ ’ke pɨ okpála na pɨ́la doto

12 Abhomʉ-o, Yesu apa matá pɨ bhiti okpála-a me: «Ngama-a, ma ne zɨ ’ke pɨ okpála na pɨ́la doto. Kpála ɨnde ngakpata ma-a, anɨ dhʉ́kʉ bhʉ́ biti de. Engʉ́ bini, a adʉ́ ka anɨ ne zɨ ’ke na mʉkobho.» 13 Abhomʉ-o, omʉFalisai atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉ ngakpokpo bhomʉ-o naamʉ ’ngʉ́ makpe! Engʉ́ ɨnde mʉ ngakpokpo e bhomʉ-o, tata tété ade!»

14 Yesu agie pɨ uo me: «A na paká moko me ma ngakpokpo ’ngʉ́ gba ma makpe. La-a, engʉ́ ɨnde ma ngakpokpo e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Padhá de, anga ma mbɨla bɨlɨ ɨnde ma ayie lɨ e, di ne bɨlɨ ɨnde ma adji lɨ e ndjɨndjɨ. Engʉ́ bini, ngayi-e, yi mbɨla bɨlɨ ɨnde ma ayie lɨ e de. Yi mbɨla la di bɨlɨ ɨnde ma adji lɨ e de. 15 Yi ngakodho ’ngʉ́ maka okpála. Ngama-a, ma kodho ’ngʉ́ gba kpála bini de. 16 Ɨ dʉ la me, ma nde akodho ’ngʉ́-o, nakodho ’ngʉ́ gba ma-a dʉ́ ngbingbili. Padhá de, anga ma kpi ma kpi ade, engʉ́ bini, ’Dyɨ ma ɨnde atima ma-a, ya ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini.

17 U aye bhʉ́ lɨ́lɨ gba yi makpe-e me: ‹Ɨ dʉ me okpála bhisi nde akpokpo ’ngʉ́-o, engʉ́ ango-o dʉ́ ngbingbili.› 18 Ma ngakpokpo naama ’ngʉ́ makpe. ’Dyɨ ma ɨnde atima ma-a, ngakpokpo la di engʉ́ gba ma ko.»

19 Abhomʉ-o, u ayi anɨ me: «’Dyɨ mʉ su?» Yesu agie pɨ uo me: «Yi mbɨla ma de. Yi mbɨla la di ’Dyɨ ma de. Yi mbɨ́la ma uu-o, yi de ambɨla di ’Dyɨ ma ambɨla.» 20 Yesu apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨ nedhɨnga anɨ adʉ asuno lɨe bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda, lɨ bɨlɨ lɨ osanduku ɨnde u adʉ aꞌo tɨa bhʉ́ e adʉ lɨ e-o. Kpála bini tsia bu nanɨ ’kpa e lɨ anɨ de, anga nedhɨnga gba anɨ-e kolo nga nanɨ-ɨ de.

Yesu akpo ’ngʉ́ pɨndjɨ bɨlɨ ɨnde anɨ ayie lɨ e-o

21 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa matá pɨ uo me: «Ma adji. Yi agɨ́lɨ ma. La-a, yi amú bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba yi-o. Yi tɨ da nanʉ lɨ bɨlɨ ɨnde ma adji lɨ e de.» 22 OmaYuda atsia ayi lɨo sʉnda o me: «Anɨ abhɵ́lɵ lɨe ne tɨtɨ e? Kaka-a, anɨ apa me bɨlɨ ɨnde nɨ adji lɨ e, nɨ́ tɨ da nakolo tété dɨ?» 23 Yesu agie pɨ uo me: «Ngayi-e, yi ayie kuto sɨ. Engʉ́ la bini, ngama-a, ma ayie abhʉ́lá. Ngayi-e, yi ne okpála na pɨ́la doto. Engʉ́ la bini, ngama-a, ma ne kpála na pɨ́la doto ade. 24 Kaka-a, ma apa ɨgɨnɨ pɨ yi me, yi amú bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba yi ko. Padhá de, anga ɨ dʉ me yi nde bhuka de me Ma uu-o* de-e, yi amú bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba yi ko.» 25 Abhomʉ-o, u ayi anɨ me: «Ngamʉ-o, mʉ ne da?» Yesu agie pɨ uo me: «A ko bha engʉ́ ɨnde ma apa e pɨ yi, nayie lɨ lilita-o. 26 Ma ne engʉ́ bhelé napapa, di ne nakokodho lɨ ’ngʉ́ gba yi ko. Engʉ́ bini, ma ngapa pɨ okpála engʉ́ ɨnde ma adje e ka kpála ɨnde atima ma ko. Ngaanɨ-e, anɨ ngapa ngbili ’ngʉ́ .»

27 U mbɨla de me anɨ ngapa pɨ o bhomʉ-o engʉ́ gba ’Dyɨ e de. 28 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Nedhɨnga yi aꞌéꞌe ma, Ndɨlɨ gba kpála lɨe ne abhʉ́lá-a, yi tsia mbɨ́la me ngama-a, ma uu. Yi mbɨ́la la di me, ma mene ehe bini bhʉ́ angu gba ma makpe de. Engʉ́ bini, ma ngapa bha bini engʉ́ ɨnde lɨ ’Dyɨ ma asuno e mʉma ko. 29 Ya ne kpála ɨnde atima ma-a bhʉ́ dabɨlɨ bini. Anɨ ꞌo ká ma kpi ma kpi de. Padhá de, anga ma ngamene ndʉ ’kpɨ́ hana engʉ́ ɨnde ɨ nganga lɨ anɨ manga ko.» 30 Abhomʉ-o, okpála bhelé ɨnde adje Yesu ngapa ’ngʉ́ bhomʉ-o, atsia abhuka anɨ.

Okpála bhende ne obalise na siti ’ngʉ́

31 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ omaYuda ɨnde abhuka nanɨ anɨ-e me: «Ɨ dʉ me yi nde alila eli ɨnde ma ngapa e pɨ yi-e ndjɨndjɨ-e, yi dʉ́ omʉkpata gba ma-a na kʉkʉlʉ. 32 Yi mbɨ́la la di ngbili ’ngʉ́. Lɨ ngbili ’ngʉ́-o tsia gbégbe yi bhʉ́ bali.»

33 U agie pɨ anɨ me: «Ya ne odi Abalahama. Ya dʉ nga bali pɨ kpála belegʉ de bini. Lele pɨ mʉ tɨ da napa lɨe pɨ ya me, ya azé bhʉ́ bali maze-e?» 34 Yesu agie pɨ uo me: «A moko, ma apa pɨ yi na paká me: ndʉ kpála hana ɨnde ngamene siti ’ngʉ́-o, a ko bali ka siti ’ngʉ́. 35 Bali ngadʉ bhʉ́ piga ndʉ ’kpɨ́ hana ade. Engʉ́ bini, ndɨlɨ na bhobhoko ngadʉ ndʉ ’kpɨ́ hana bhʉ́ piga. 36 Kaka-a, ɨ dʉ me Ndɨlɨ-e nde agbegbe yi bhʉ́ bali-e, yi tsia zé bhʉ́ bali kʉkʉlʉ. 37 Ma mbɨla hana me, yi ne odi Abalahama. Engʉ́ la bini, yi ngagɨlɨ nabhɵlɵ ma. Padhá de, anga yi ngayala ’li ma. 38 Ngama-a, ma ngakpokpo engʉ́ ɨnde lɨ ’Dyɨ ma asuno e mʉma ko. La ngayi-e, yi ngamene engʉ́ ɨnde lɨ ’dyɨ yi apa e pɨ yi ko.»

39 Abhomʉ-o, u atsia agie pɨ anɨ me: «’Dyɨ ya-a, a ko Abalahama.» Do Yesu pɨ uo me: «Ɨ dʉ́ me yi dʉ́ ne odi Abalahama-a, yi de méne ’ngʉ́ maka Abalahama. 40 Engʉ́ bini, mbɨa ɨnde-e, yi ngakʉnda nabhɵlɵ ma, abana ma apa kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde ma adje e ka Ebhe lɨe pɨ yi-o. Abalahama mene la nanɨ mo-o de. 41 Engʉ́ bini, ngayi-e, yi ngamene bhadi ngua kulu ɨnde lɨ ’dyɨ yi ngamene e-o.» U atsia agie pɨ anɨ me: «Ya ne ongɨsɨ na ngongo ade. Koli ’dyɨ ya bha bini, Ebhe.»

42 Yesu apa pɨ uo me: «Lɨ Ebhe dʉ́ bha ndjʉ ne ’Dyɨ yi-e, yi de akʉnda ma. Padhá de, anga ma ayie agba Ebhe. Ma la di sɨ bhʉ́ ngʉ anɨ. Ma go bhʉ́ ngʉ ma de. Engʉ́ bini, anɨ atima ma ngae. 43 Yi mbɨla engʉ́ ɨnde ma ngapa e pɨ yi-e de ka nɨ? A ko anga, yi tɨ da nadje eli ɨnde ma ngapa e pɨ yi-e de. 44 ’Dyɨ yi ne Djabʉlʉ. Yi la di ngamene ’ngʉ́ ɨnde lɨ ’dyɨ yi akʉnda e-o. A ko bhʉlʉ nabhɵlɵ kpála nayie lɨ lilita. Anɨ lʉ bhʉ́ kʉkʉlʉ ’ngʉ́ belegʉ de bini. Padhá de, anga kʉkʉlʉ ’ngʉ́ bhʉ́ anɨ ade. Nedhɨnga ɨnde anɨ ngapa eu lɨe, anɨ ngapa ’ngʉ́ gba e makpe. Padhá de, anga a ko kpála na eu. A ko la di ’dyɨ eu. 45 Engʉ́ bini, ngama-a, ma ngapa kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Yi ngabhuka ma ade kaka. 46 A ko kpála bhedho bhʉ́ ká yi-e, ɨ tɨ da nasuno siti ’ngʉ́ ɨnde ma amene e? Ɨ dʉ me ma nde ngapa kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o, ka nɨ yi bhuka la ma lɨe de-e? 47 Kpála gba Ebhe-e ngadje ’li Ebhe. Engʉ́ bini, yi ne okpála gba Ebhe ade. Kaka-a, yi ngadjedje ade.»

Yesu akpo ’ngʉ́ pɨndjɨ Abalahama

48 OmaYuda agie pɨ Yesu me: «Ya apa kʉkʉlʉ ’ngʉ́ de me mʉ ne kpála na Samalɨa, a la di bhʉ́ mʉ ne siti bua ?» 49 Yesu agie pɨ uo me: «Siti bua bhʉ́ ma ade. Engʉ́ bini, ma ngadhɵgɵ ’Dyɨ ma. La-a, ngayi-e, yi ngayala nadhɵgɵ ma. 50 Ngama-a, ma gɨlɨ de me okpála dhɵgɵ ma-a de. ’Dyɨ ma ngagɨgɨlɨ mʉma ngae. Anɨ la di ngakodho ’ngʉ́-o ngae. 51 A moko, ma apa pɨ yi na paká me: kpála ɨnde alila eli ɨnde ma ngapa e, anɨ kpí dʉdʉma de.»

52 OmaYuda atsia apa pɨ anɨ me: «Mbɨa ɨnde-e, ya ambɨla la kʉkʉlʉ me abhʉ́ mʉ ne siti bua! Abalahama akpi. Opolofeta di amu. La ngamʉ-o, mʉ ngapa me: ‹Kpála ɨnde ngalila eli ɨnde ma ngapa e, anɨ kpí dʉdʉma de.› 53 ’Dyɨ ya Abalahama akpi. Mʉ ngabhundja me nɨ ngbéngbé ane anɨ? Opolofeta di amu. Mʉ la ngau nga naamʉ lɨmʉ me nɨ ne da?»

54 Yesu agie pɨ uo me: «Ɨ dʉ me, ma dʉ adhɵgɵ lɨma ngama makpe-e, nadhɵgɵ gba ma-a de padhá. ’Dyɨ ma ngadhɵgɵ ma ngae, a ko kpála ɨnde yi ngaꞌɨ e me: ‹A ko Ebhe gba ya-o› 55 me yi nde mbɨla la anɨ de ko. Engʉ́ bini ngama-a, ma mbɨla anɨ hana. Ɨ dʉ́ me ma pá me ma mbɨla anɨ de-e, ma de ne kpála na eu maka yi. Engʉ́ bini, ma mbɨla anɨ hana. Ma la di ngalila eli ɨnde anɨ ngapa e-o. 56 ’Dyɨ yi Abalahama akpi nanɨ djalɨ naali. Padhá de, anga anɨ adʉ abhundja me nɨ aú ekpɨ́ nago gba ma-o. Anɨ au, anɨ atsia akpi djalɨ.» 57 Abhomʉ-o, omaYuda atsia apa pɨ anɨ me: «Ngamʉ-o, mʉ kolo nga ne kalanga ndjɨkpa bhuluvue de. Mʉ la ngapa me, nɨ au Abalahama!» 58 Yesu agie pɨ uo me: «A moko, ma apa pɨ yi na paká me kala me u zu Abalahama, ‹Ma uu.›» 59 Abhomʉ-o, u abha teme ngʉbula natʉtʉlʉ anɨ ne di. Engʉ́ bini, Yesu awo lɨe, anɨ atsia akoto bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o.

9

Yesu akobho kpála ɨnde u azu e me anɨ nde u ’kpɨ́ de

1 Lɨ Yesu adʉ akodho ’kpɨ́ lɨe lɨ kpadjɨ-e, anɨ au kpála bini ɨnde u azu e me anɨ nde u ’kpɨ́ de. 2 Omʉkpata gba anɨ ayi anɨ me: «Mʉsuno, u azu kpála ɨnde-e me anɨ nde u ’kpɨ́ de ka nɨ? A ko ka siti ’ngʉ́ gba anɨ makpe, ne me a ko ka siti ’ngʉ́ gba okpála ɨnde azu anɨ?»

3 Yesu agie me: «A ko ka siti ’ngʉ́ gba anɨ-e de. A ko la di ka siti ’ngʉ́ gba okpála ɨnde azu anɨ-e de. Engʉ́ bini, u azu anɨ mo-o ngʉbula me okpála u ngamba ’ngʉ́ ɨnde lɨ Ebhe ngamene e bhʉ́ anɨ. 4 A ayo me nɨ́ mene kulu gba kpála ɨnde atima ma-a nedhɨnga lɨ ekpɨ́ nde nga lɨe ne ngbɨkpɨ-o. Padhá de, anga biti ngago, kpála bini tɨ da namene kulu de. 5 Nedhɨnga ma nde nga lɨe pɨ́la doto-o, ma ne zɨ ’ke pɨ okpála na pɨ́la doto.» 6 Pɨta anɨ apa lɨe mo-o, anɨ aku ngʉsʉ bhʉ́ doto. Anɨ akpɵdhɵlɵ doto ne di. Anɨ aha ngbɵdhɵ ango-o, apulu pɨ́ kó djila kpála ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de ko. 7 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Nʉ vʉlʉ bhʉ́la mʉ bhʉ́ ’dú ’ngu navʉlʉ kʉte na Siloe.*» (ꞌƗlɨ bhomʉ-o akʉnda napa me «U atima anɨ.») Anɨ anʉ, anɨ atsia avʉlʉ bhʉ́la e. Anɨ agie lɨe me anɨ nde ngau ’kpɨ́ ndjɨndjɨ!

8 Okpála bhende asɨlɨ kʉtɨ lɨngo anɨ, di ne obhende au anɨ kalanʉ me anɨ nde ne yoyo ’he-e, a adʉ ayi me: «A ɨnde-e kpála adʉ nako adʉ kuto ngʉ́ nayo ’he-e dɨ?» 9 Okoko adʉ apa me: «A ko anɨ.» Do okpála koko me: «A ko anɨ de. Engʉ́ bini, anɨ mana anɨ.» La-a, kpála ango-o adʉ apa me: «A ko bha-a ma.» 10 Abhomʉ-o, u ayi anɨ me: «Djila mʉ abhulu lɨe lele pɨ?» 11 Anɨ atsia agie me: «Kpála ɨnde u aꞌɨ e me Yesu-o, amene ngbɵdhɵ, anɨ apulu pɨ́ kó djila ma. Anɨ atsia apa mʉma me: ‹Nʉ vʉlʉ bhʉ́la mʉ bhʉ́ Siloe.› Ma anʉ oo. Pɨta ma avʉlʉ lɨma lɨe, ma aholo nau ’kpɨ́!» 12 U ayi anɨ me: «Kpála ango-o su?» Anɨ agie me: «Ma mbɨla de.»

OmʉFalisai ayiyi kpála ɨnde lɨ djila e akobho-o

13 Abhomʉ-o, u ago ne kpála ɨnde adʉ kalanʉ me anɨ nde u ’kpɨ́ de-e pɨ omʉFalisai . 14 Yesu amene nanɨ ngbɵdhɵ, anɨ atsia abhulu djila anɨ ne di me a nde la ekpɨ́ naguo gba omaYuda . 15 Abhomʉ-o, omʉFalisai ayi di anɨ me djila anɨ aholo au ’kpɨ́ lele pɨ. Anɨ agie pɨ uo me: «Anɨ apulu ko djila ma ne ngbɵdhɵ. Ma avʉlʉ lɨma, ma atsia aholo au ’kpɨ́.» 16 OmʉFalisai koko atsia adʉ apa me: «Kpála amene engʉ́ ɨnde-e, anɨ yie agba Ebhe de. Padhá de, anga anɨ ngalila lɨ́lɨ na ekpɨ́ naguo ade.» Engʉ́ bini, okoko atsia adʉ apa naao me: «Kpála na sisiti tɨ da namene ngua ongamba ’ngʉ́ me-e lele pɨ?» U atsia agbogbo bhʉsʉ o.†

17 Abhomʉ-o, omʉFalisai ayi matá kpála ɨnde lɨ djila e abhulu-o me: «A la mʉ-o, mo opa naamʉ lɨ ’ngʉ́ gba kpála ɨnde abhulu djila mʉ-o pɨ?» Anɨ agie me: «A ko polofeta .»

18 Engʉ́ bini, ongámásɨ gba omaYuda kʉnda nanɨ nabhuka de me, anɨ adʉ me anɨ nde u ’kpɨ́ de, anɨ atsia aholo au ’kpɨ́-e de. Kaka-a, u atsia aꞌɨ okpála ɨnde azu anɨ-o. 19 U ayi uo me: «Kpála ɨnde-e, a ko ndɨlɨ gba yi na paká? A na paká me yi azu anɨ me anɨ nde u ’kpɨ́ dɨ? Anɨ la ngau ’kpɨ́ mbɨa ɨnde-e lele pɨ?» 20 Okpála ɨnde azu anɨ-e agie me: «Ya ambɨla me a ko ndɨlɨ gba ya. Ya azu anɨ me anɨ nde u ’kpɨ́ de. 21 Engʉ́ la bini, maka anɨ ngau ’kpɨ́ lɨe mbɨa ɨnde-e, ya mbɨla naaya de. Ya mbɨla la di de me abhulu djila anɨ da-ie de. Yi yi anɨ, anɨ abhele, anɨ tɨ da nakpokpo ’ngʉ́ gba e ngae makpe!» 22 Okpála ɨnde azu anɨ-e apa nanɨ mo-o, anga u adʉ akpe omaYuda. Padhá de, anga omaYuda adje nanɨ lɨo me, ɨ dʉ me kpála nde azɨba me Yesu ne Masɨya , u de gbe anɨ bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje-e magbe. 23 Kaka-a, okpála ɨnde azu anɨ-e apa nanɨ me: «Anɨ abhele, anɨ tɨ da nakpokpo ’ngʉ́ gba e ngae makpe. Yi yi anɨ!»

24 Abhomʉ-o, omʉFalisai aꞌɨ matá kpála ɨnde adʉ nako me anɨ nde u ’kpɨ́ de-o. U atsia apa pɨ anɨ me: «Dhɵgɵ Ebhe bhʉ́ napa kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Ya ambɨla me kpála ɨnde akobho mʉ bhomʉ-o, a ko siti kpála.» 25 Kpála ango-o atsia agie me: «Ɨ dʉ siti kpála, ɨ dʉ siti kpála de, ma mbɨla naama de. La-a, ma ambɨla koli ’ngʉ́ bini: ma dʉ nako au ’kpɨ́ de, engʉ́ bini, mbɨa ɨnde-e, ma ngau ’kpɨ́.»

26 Abhomʉ-o, u ayi matá anɨ me: «Anɨ amene ngʉ́ mʉ pɨ? Anɨ abhulu djila mʉ lele pɨ?» 27 Anɨ agie pɨ uo me: «Ma apa ɨgɨnɨ pɨ yi apa. Engʉ́ bini, yi dje ma de. Yi akʉnda matá nadjedje ne toto-o? Atɨgala yi ngakʉnda me yi kolo di omʉkpata gba anɨ.» 28 U asosobho anɨ. U atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉ mangbo ne mʉkpata gba kpála bhomʉ-o ngamʉ! Ngaya-a, ya naaya ne omʉkpata gba Moidje . 29 Ya ambɨla me Ebhe akpokpo ’ngʉ́ pɨ Moidje. Engʉ́ bini, ngaanɨ-e, ya mbɨla de me anɨ ayie naae su-oie de!»

30 Kpála ango-o agie pɨ uo me: «A ko ’ngʉ́ na ngangamba. Yi mbɨla bɨlɨ ɨnde anɨ ayie lɨ e de. La-a, anɨ abhulu djila ma! 31 Nɨ́ mbɨla hana me Ebhe djedje okpála na sisiti de. Engʉ́ bini, anɨ djedje ndʉ kpála hana ɨnde ngamanga anɨ, ɨnde di ngamene engʉ́ anɨ akʉnda e-o. 32 Nanɨ akpo lɨe, kpála bini dje nga de me u ngapa me kpála bini abhulu djila kpála ɨnde u azu e me anɨ nde u ’kpɨ́ de-e de. 33 Ɨ dʉ́ me kpála ɨnde-e yíe agba Ebhe de-e, anɨ de tɨ́ da namene ’he bini de.» 34 Abhomʉ-o, u agie pɨ anɨ me: «Ngamʉ-o, ’lá mʉ libhomu bhʉ́ siti ’ngʉ́ nayie maka nanɨ u azu mʉ lɨe. Mʉ la ngakʉnda nasuno ’ngʉ́ pɨ ya?» U atsia agbe anɨ bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ-e kilidjo.

Okpála ɨ u ’kpɨ́ kʉkʉlʉ de

35 Yesu adje me omʉFalisai agbe kpála ɨnde lɨ djila e akobho-o kilidjo. Yesu anʉ abhaka anɨ, anɨ atsia ayi anɨ me: «Mo obhuka Ndɨlɨ gba kpála-a abhuka?» 36 Anɨ agie pɨ anɨ me: «Mʉsuno, kpála ango-o, a ko da, amba ma bhuka anɨ-e?» 37 Yesu agie pɨ anɨ me: «Mo ou anɨ au. Anɨ ngagama ’ngʉ́ ne mʉ mbɨa ɨnde-e ngae.» 38 Do kpála ango-o me: «Ngámá, ma abhuka.» Anɨ atsia atʉtʉ lɨpʉkʉ e kuto kala Yesu.

39 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Ma ago pɨ́la doto ngʉ́ nakodho ’ngʉ́. Ma ago ngʉbula me okpála bhende ɨ u ’kpɨ́ de-e, u u ’kpɨ́, amba okpála bhende ngau ’kpɨ́-e, ꞌo nau ’kpɨ́.»

40 OmʉFalisai ɨnde adʉ de anɨ oo, adje oeli bhomʉ-o. U atsia ayi anɨ me: «Ngaya di-e, ya u ’kpɨ́ dɨ?» 41 Yesu agie pɨ uo me: «Yi dʉ́ ne okpála bhende ɨ u ’kpɨ́ de-e, yi de bhʉ́ siti ’ngʉ́ ade. Engʉ́ bini, maka yi apa lɨe me: ‹Ya ngau ’kpɨ́-e›, yi nga bha ne okpála na sisiti.»

10

Yesu ne mʉlila na babadha gba okandɵlɵ

1 Yesu apa me: «A moko, ma apa pɨ yi na paká me: kpála ɨnde ɨ lɨ bhʉ́ aga gba okandɵlɵ lɨ bhɵbhɵ-o de-e, engʉ́ bini, ɨnde ngaꞌʉ lɨ pabu aga lɨ pápá koko-o, kpála ango-o ne bhʉlʉ ’zɨ. Anɨ la di ne bhʉlʉ nagbʉlʉ ’he gba okpála ne kpéke. 2 Kpála ɨnde alɨ la naae lɨ bhɵbhɵ-o, a ko mʉlila gba okandɵlɵ-o. 3 Mʉlila na ’bhɵ aga-a ngaꞌʉꞌʉ pɨ anɨ. Okandɵlɵ-o ngadje la di ’li anɨ. Anɨ ngaꞌɨ okandɵlɵ gba e bini ne bini lɨ ’lɨ e. Anɨ la di ngapandja uo kilidjo. 4 Lɨ anɨ apandja uo hana lɨe kilidjo-o, anɨ kɵ́ kala uo, u tsia holo nakpata anɨ. Padhá de, anga u mbɨla ’li anɨ hana. 5 Engʉ́ bini, kpála bhende u mbɨla e de-e, u kpáta anɨ de. U kpé de anɨ tsutsu. Padhá de, anga u mbɨla ’li anɨ de.»

6 Yesu akpokpo gbitaku bhomʉ-o pɨ okpála ɨnde adʉ adje anɨ-o. La-a, u mbɨla nanɨ ta engʉ́ ɨnde anɨ adʉ apa e pɨ uo-o de.

7 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa matá me: «A moko, ma apa pɨ yi na paká me: ma ne ’bhɵ aga gba okandɵlɵ-o. 8 Ndʉ okpála hana ɨnde ago mʉma kalanʉ-o, a ko obhʉlʉ ’zi. A ko la di obhʉlʉ nagbʉlʉ ’he gba okpála ne kpéke. Engʉ́ bini, okandɵlɵ-o dje uo de. 9 Ngama-a, ma ne ’bhɵ bhotɨ. Kpála ɨnde alɨ́ lɨ pá bɨlɨ gba ma-a, anɨ kóbho. Anɨ tɨ́ da nalɨ, anɨ kóto, anɨ tsia sía di ehe nazʉ mazʉ. 10 Bhʉlʉ ’zi ago bha naae ngʉbula nazi ’he. Anɨ ago ngʉbula nabhɵbhɵlɵ mabhɵlɵ. Anɨ ago ngʉbula nasisiti masiti. La ngama-a, ma ago ngʉbula me okandɵlɵ sia mʉkobho, u sia mʉkobho ango-o bhelé.

11 Ma ne bádha mʉlila gba okandɵlɵ. Mʉlila na babadha gba okandɵlɵ-o bedhe ngʉ́ naha mʉkobho gba e pɨ okandɵlɵ gba e-o. 12 Kpála ɨnde ngamene kulu bha bini ngʉbula tɨa-a, a ko kʉkʉlʉ mʉlila gba okandɵlɵ-o de. A ko okandɵlɵ ka anɨ de. Lɨ anɨ u me sia ngago-o, anɨ há holo, anɨ ꞌó ká uo. Abhomʉ-o, lɨ sia-a tɨ́ pɨ́ uo, anɨ tsia tsámbala uo. 13 Padhá de, anga anɨ ngamene bha naae kulu ngʉbula tɨa. Anɨ la di ne ndjinga uo ade. 14-15 Ngama-a, ma ne mʉlila na babadha gba okandɵlɵ. Maka lɨ ’Dyɨ ma ambɨla ma lɨe, ma atsia ambɨla di anɨ-e, ma ambɨla okandɵlɵ gba ma-o, okandɵlɵ gba ma-a atsia ambɨla di ma. Ma la di bedhe ngʉ́ naha mʉkobho gba ma-a pɨ okandɵlɵ gba ma-o. 16 A ka ma ne okandɵlɵ koko ɨnde bhʉ́ aga ɨnde-e ade. A ayo me ma go di ne uo. U adjé ’li ma. U akólo koli piga okandɵlɵ bini, u tsia dʉ́ ne koli mʉlila bini.

17 ’Dyɨ ma ngakʉnda ma, anga ma bedhe ngʉ́ naha mʉkobho gba ma-a, amba pɨpɨta-a, ma sia matá. 18 Kpála bini ha mʉkobho gba ma-a ne kpéke de. Engʉ́ bini, ma ngahaha bha ngama. Ma ne angu ngʉ́ nahaha, ma la di ne angu ngʉ́ nasisia. Ma asia lɨ́lɨ bhomʉ-o ka ’Dyɨ ma.»

19 OmaYuda atsia agbogbo matá bhʉsʉ o ka oeli bhomʉ-o. 20 Bhelé bhʉ́ ká uo adʉ apa me: «A abhʉ́ anɨ ne siti bua ! A ko la di bhʉlʉ pele! Yi ngadje anɨ ka nɨ?» 21 Okoko adʉ apa me: «Kpála ɨnde bhʉ́ e ne siti bua-a tɨ da napa ’ngʉ́ mo-o de. Siti bua tɨ da nabhulu djila okpála ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de-e uu?»

OmaYuda ayala Yesu

22 Abhomʉ-o, bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema-a, bhʉ́ nedhɨnga na zini-e, u amene anokomɨa Naleke ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o . 23 Bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe-e , Yesu adʉ adhʉkʉ sa ngba ’tɨ gba Salomo-o. 24 Abhomʉ-o, omaYuda asa lɨo dengo anɨ ngbalina. U atsia apa pɨ anɨ me: «Bua ya adʉ́ bha ka mʉ me a nde alʉ abhʉ́lá má gba me-e ngʉbula ekpɨ́ madho? Ɨ dʉ me mʉ nde ne Masɨya-a , mʉ de pa pɨ ya mbámbá.» 25 Yesu agie pɨ uo me: «Ma apa pɨ yi apa. Engʉ́ bini, yi zɨba ma de. Ongamba ’ngʉ́ ɨnde ma ngamene e ne ’lɨ ’Dyɨ ma-a, a ngakpokpo ’ngʉ́ gba ma-o. 26 Engʉ́ bini, yi bhuka de anga yi ne okandɵlɵ gba ma-a ade. 27 Okandɵlɵ gba ma-a ngadje ’li ma. Ma ambɨla uo, u la di ngakpata ma. 28 Ma ngaha mʉkobho na dʉdʉma pɨ uo. U mú dʉdʉma de. Kpála bini tɨ́ la di da nagbʉlʉ uo ka ma de. 29 ’Dyɨ ma ɨnde aha uo mʉma-a, anɨ ngbéngbé ane ndʉ ’ngʉ́ hana. Kpála bini tɨ́ la di da nagbʉlʉ ’he bini ka ’Dyɨ ma de. 30 Ngaya ne ’Dyɨ ma-a, koli ya bha bini.»

31 Abhomʉ-o, omaYuda abha matá teme ngʉ́ natʉtʉlʉ anɨ ne di. 32 Yesu agie pɨ uo me: «Obabadha ’ngʉ́ bhelé ɨnde ma asuno e pɨ yi-e, ayie ka ’Dyɨ ma. A ko ngʉbula obabadha ’ngʉ́ bhedho yi ngakʉnda nabhɵlɵ ma lɨe ne teme?» 33 OmaYuda agie pɨ anɨ me: «A ko de me ya ngakʉnda nabhɵlɵ mʉ ne teme ka bádha ’ngʉ́-o de. Engʉ́ bini, a ko anga mʉ ngasobho Ebhe. Ngamʉ ɨnde bha ne kpála-kʉtɨ-e, mʉ ngaꞌo lɨmʉ maka Ebhe.»

34 Yesu agie pɨ uo me: «U aye bhʉ́ lɨ́lɨ gba yi-e me, ngama-a, ma apa me: ‹Yi ne oebhe.†› 35 Ya ambɨla me, u tɨ da nabʉlʉ engʉ́ ɨnde lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa e de. Okpála ɨnde lɨ eli gba Ebhe-e akolo nanɨ gba o-o, u aꞌɨ uo me oebhe. 36 Engʉ́ bini ngama-a, Ebhe abhʉ ma, anɨ atsia atima ma pɨ́la doto. Lele pɨ yi ngapa la lɨe me ma ngasobho Ebhe, anga ma ngapa me ma ne Ndɨlɨ gba Ebhe-e? 37 Ɨ dʉ me ma nde ngamene ngamba ’ngʉ́ gba ’Dyɨ ma ade-e, yi abhúka ma de. 38 Ɨ dʉ la me ma nde ngamene ngamba ’ngʉ́ gba ’Dyɨ ma-a, abana yi bhuka ma de-e, yi de bhuka ngabha mbo ongamba ’ngʉ́ ango-o. Yi bhuka ongamba ’ngʉ́ ango-o ngʉbula nambɨla ndjɨndjɨ me ’Dyɨ ma ngakobho bhʉ́ ma, ma la di ngakobho bhʉ́ anɨ.» 39 Abhomʉ-o, u agɨlɨ matá naholo anɨ. Engʉ́ bini, anɨ atsia akobho sa ’kpa uo.

40 Yesu atsia agie matá lɨe ayi ’ngu na Djʉlʉdanɨ, lɨ bɨlɨ ɨnde lɨ Djaa adʉ nanɨ abatisa okpála lɨ e kalanʉ-o. Anɨ atsia adʉ oo. 41 Okpála bhelé ago nabhaka anɨ. U adʉ apa me: «Djaa mene ngamba ’ngʉ́ belegʉ de bini. Engʉ́ bini, ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde anɨ apa nanɨ e pɨndjɨ kpála ɨnde-e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́.» 42 Oo, okpála bhelé abhuka anɨ.

11

Ladjalo akpi

1 Kpála bini ɨnde adʉ ’lɨ e me Ladjalo, asɨ kuo. Anɨ adʉ nadʉ bhʉ́ Betanɨa, kʉtɨ lɨ Malɨa ne ndai e Malata adʉ nadʉ bhʉ́ e-o. 2 Malɨa ne ɵlɵ ɨnde atuko nanɨ mʉngotsi lɨ ’dhʉ Ngámá, anɨ atsia akuo ne sundjo e-o. Ladjalo ɨnde adʉ ne kuo-o, nanɨ ne ndai anɨ. 3 Ondaise anɨ na olɨsɨlɨsɨ bhisi bhomʉ-o, atima kpála ngʉ́ napa pɨ Yesu me: «Ngámá, alɨ kpála mo okʉkʉnda e ne kuo.» 4 Lɨ Yesu adje engʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ atsia apa me: «Kuo bhomʉ-o ngʉbula nabhɵlɵ anɨ mabhɵlɵ ade. Engʉ́ bini, a ngʉbula naha sangu pɨ Ebhe. A ko la di ngʉbula me ngama, Ndɨlɨ gba Ebhe-e, ma sia sangu bhʉ́bhʉ́.»

5 Yesu adʉ ne mʉkʉnda pɨ Malata, ne ndai e na ɵɵlɵ, di ne Ladjalo naali. 6 La-a, anɨ adje lɨe me alɨ Ladjalo ne kuo-o, anɨ amene matá ’kpɨ́ bhisi lɨ bɨlɨ abhaka me anɨ nde lɨ e-o. 7 Pɨpɨta-a, anɨ apa pɨ omʉkpata gba e me: «Nɨ́ gie matá lɨnɨ́ bhʉ́ ndu doto na Yudaya.» 8 Omʉkpata-a apa pɨ anɨ me: «Mʉsuno, a mene nga ’kpɨ́ bhelé de, omaYuda adʉ nako agɨlɨ nabhɵlɵ mʉ ne teme oo. Mo odji matá bha oo?» 9 Yesu agie pɨ uo me: «Ngbɨkpɨ ne saa ndjɨkpa ne ká bhisi. A mo-o adɨ? Ɨ dʉ me kpála nde ngadhʉkʉ ne ngbɨkpɨ-e, anɨ dó ’dhʉ e de. Padhá de, anga anɨ ngau zɨ ’kpɨ́ na doto ɨnde-e ndjɨndjɨ. 10 Engʉ́ bini, ɨ dʉ la me kpála nde ngadhʉkʉ sukpe-e, anɨ dó ’dhʉ e. Padhá de, anga anɨ lɨ zɨ ’kpɨ́ ade.»

11 Pɨta lɨ Yesu apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ladjalo, olia nɨ́-e, anɨ ala. Engʉ́ bini, ma adji, amba ma zʉkʉ anɨ.» 12 Abhomʉ-o, omʉkpata gba anɨ-e atsia apa pɨ anɨ me: «Ngámá, ɨ dʉ me anɨ nde tɨla-a, anɨ dʉ́ bhʉ́ mʉkobho.» 13 A na paká me Yesu adʉ apa me Ladjalo akpi. Engʉ́ bini, omʉkpata-a adʉ abhundja naao me anɨ akpo ’ngʉ́ pɨndjɨ ela ɨnde lɨ okpála alala e-o. 14 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ uo mbámbá me: «Ladjalo akpi. 15 Ma ne djalɨ pɨ yi anga ma dʉ nako oo de, amba yi bhuka ma. Engʉ́ bini, nɨ́ nʉ nabhaka anɨ!» 16 Abhomʉ-o, Tʉma (ɨnde u agisila ’lɨ e me Bhuko-o), apa pɨ omʉkpata koko me: «Nganɨ́-e, nɨ́ nʉ di oo, ngʉbula me nɨ́ mu ne Mʉsuno bhʉ́ dabɨlɨ bini.»

Malata anʉ nakɵ lɨe ne Yesu

17 Lɨ Yesu akolo lɨe, anɨ abhaka me u azɨ Ladjalo azɨ, a nde ane nga ’kpɨ́ badha. 18 Kʉtɨ na Betanɨa dʉ nanɨ de gʉdhʉ na Yelusalema masɨkpe de kilometele bata. 19 A abhaka me omaYuda bhelé nde ago oo ngʉ́ nateteke Malata ne Malɨa ka lɨ ndai uo na bhobhoko-o akpi lɨe ko.

20 Lɨ Malata adje lɨe me Yesu akolo de kʉtɨ masɨkpe-e, anɨ anʉ akɵ lɨe ne anɨ lɨ kpadjɨ. Engʉ́ bini, Malɨa adʉ naae akʉtɨ. 21 Abhomʉ-o, Malata atsia apa pɨ Yesu me: «Ngámá, mʉ dʉ́ nako sɨ-e, ndai ma de kpi de. 22 Engʉ́ bini, ma ambɨla me belegʉ mbɨa ɨnde-e, Ebhe tɨ da naha ndʉ ’he hana ɨnde mo oyó e ka anɨ-e pɨ mʉ.» 23 Yesu apa pɨ anɨ me: «Ndai mʉ azúku mazuku.» 24 Malata agie pɨ anɨ me: «Ma ambɨla me anɨ azúku lɨ ’kpɨ́ lɨ okpála ɨnde amu-o, azúku lɨe lɨ sokpɨ́-o.»

25 Yesu apa pɨ anɨ me: «Kpála nazuku okpála-a, a ko ma. Kpála naha la di mʉkobho pɨ okpála-a, a ko ma. Kpála ɨnde abhuka ma-a, abana anɨ kpi, anɨ kóbho. 26 La di-e, kpála ne kpála ɨnde bhʉ́ mʉkobho, ɨnde abhuka la di ma-a, anɨ kpí dʉdʉma de. Mo obhuka mo-o?» 27 Malata agie me: «A moko, Ngámá, ma abhuka me mʉ ne Masɨya , Ndɨlɨ gba Ebhe. Kpála ɨnde a ayo me anɨ go pɨ́la doto ko.»

Malɨa anʉ di nakɵ lɨe ne Yesu

28 Pɨta anɨ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, Malata anʉ aꞌɨ ndai e Malɨa. Do anɨ pɨ anɨ bhʉ́ tʉpele me: «Mʉsuno aoo. Anɨ ngaꞌɨ mʉ.» 29 Lɨ Malɨa adje lɨe mo-o, anɨ ayie kolo bhʉ́lá má kɨa! Anɨ atsia anʉ abhaka Yesu. 30 A adʉ me Yesu nde kolo nga bhʉ́ kʉtɨ na Betanɨa de. Engʉ́ bini, anɨ adʉ ngabha lɨ bɨlɨ ɨnde lɨ Malata anʉ akɵ lɨe ne anɨ lɨ e ko. 31 Lɨ omaYuda ɨnde adʉ abhʉ́ ’tɨ ngʉ́ nateteke Malɨa au lɨe me anɨ ayie bhʉ́lá ne nakoto kilidjo bhʉ́ holo-o, u atsia akpata anɨ. Padhá de, anga u adʉ abhundja naao me anɨ adji aku ’gba apɨ́ lata.

32 Malɨa akolo lɨ bɨlɨ lɨ Yesu adʉ lɨ e-o. Anɨ au Yesu lɨe, anɨ atɨ bhʉ́ li ’dhʉ anɨ. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Ngámá, mʉ dʉ́ nako sɨ-e, ndai ma de kpi de.» 33 Yesu au me anɨ ngaku ’gba di ne okpála ɨnde ago ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini-o. Anɨ asia lɨkabhu naali lɨ bua e. Mabhundja gba anɨ-e atsia angbɨngɨ di. 34 Abhomʉ-o, anɨ atsia ayi uo me: «Yi azɨ anɨ su?» U agie pɨ anɨ me: «Ngámá, gogo, amba mʉ u.» 35 Yesu aku ’gba. 36 Abhomʉ-o, omaYuda atsia apa me: «Yi u maka anɨ akʉnda nako anɨ lɨe ko!» 37 Engʉ́ bini, okpála koko bhʉ́ ká uo atsia apa me: «Ngaanɨ ɨnde abhulu nako djila kpála ɨnde ɨ u kpɨ́ de-e, anɨ tɨ da nako namene de me Ladjalo akpí de-e dɨ?»

Yesu azuku Ladjalo

38 Abhomʉ-o, Yesu asia matá lɨkabhu naali lɨ bua e. Anɨ anʉ abhʉ́ lata. A adʉ nanɨ lata ɨnde u adjɨ e bhʉ́ teme. U ani nanɨ bhɵbhɵ ne teme na ngbéngbé. 39 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa me: «Yi ꞌe teme-o.» Malata, ndai kpála ɨnde akpi-e, apa pɨ anɨ me: «Ngámá, se anɨ aholo napu aholo. Padhá de, anga anɨ amene nga satɵ ’kpɨ́ badha.» 40 Yesu agie pɨ anɨ me: «Ma pa ɨgɨnɨ pɨ mʉ de me, ɨ dʉ me mʉ nde abhuka ma-a, mʉ ú sangu gba Ebhe-e dɨ?» 41 Abhomʉ-o, u aꞌe teme-o. Yesu atsia ’kpɨ́ ne bhʉ́lá, anɨ atsia apa me: «’Dyɨ ma, ma ngagie heni pɨ mʉ, anga mo odje ma. 42 Ma ambɨla ndjɨndjɨ me mʉ ngadje ma ndʉ ’kpɨ́ hana. Ma ngapapa mo-o ka okpála ɨnde asa lɨo dengo ma ɨnde, amba u bhuka me, mo otima ma ngamʉ.» 43 Anɨ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ asʉla kpekpeke me: «Ladjalo, koto ei!» 44 Ladjalo akoto. Anɨ akoto me ’dhʉ anɨ, di ne ’kpa anɨ nde agbigbite lɨe ne opapala bongo . Bhʉ́la anɨ nde agbite la di lɨe ne bongo. Yesu atsia apa pɨ uo me: «Yi bhulu anɨ, amba yi ꞌo anɨ, anɨ tapa.»

Ongámásɨ gba omaYuda adje lɨo ngʉ́ nabhɵlɵ Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:1-5; ne bhʉ́ Mlk. 14:1-2; di ne bhʉ́ Luk. 22:1-2.)

45 Abhomʉ-o, omaYuda bhelé bhʉ́ ká okpála ɨnde ago gba Malɨa au engʉ́ ɨnde lɨ Yesu amene e-o. U atsia abhuka Yesu. 46 Engʉ́ bini, okoko bhʉ́ ká uo anʉ abhaka omʉFalisai . U akpokpo ’ngʉ́ ɨnde lɨ Yesu amene e pɨ uo. 47 Abhomʉ-o, ongbengbe odimandɵ gba Ebhe , di ne omʉFalisai apo bhʉ́la o bhʉ́ ’ngbé bula. U atsia apa me: «Kpála ɨnde-e ngamene ongamba ’ngʉ́ bhelé. Nɨ́ améne sɨ pɨ? 48 Ɨ dʉ me nɨ́ nde aꞌo me anɨ dʉ bha anʉ ne di ne kalanʉ me-e, ndʉ okpála hana bhúka anɨ. Pɨpɨta-a, okpála na gʉdhʉ na Loma kólo ne angu. U bhɵ́lɵ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba nɨ́-o. U tsia bhɵ́lɵ la di kʉtɨ gba nɨ́-o!»

49 Kpála bini adʉ bhʉ́ ká uo. A adʉ ’lɨ anɨ me Kaifa. Anɨ adʉ bhele kpála gba odimandɵ bhʉ́ kalanga bhomʉ-o ngae. Anɨ apa pɨ uo me: «Ngayi-e, yi mbɨla ’ngʉ́ de! 50 Yi mbɨla de me a pɨ yi ndjɨndjɨ me kpála bini kpi pɨ ndʉ okpála hana, amba kʉtɨ libhomu akpí de-e dɨ?» 51 La-a, anɨ dʉ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o bhʉ́ ngʉ e de. Engʉ́ bini, a adʉ la lɨe me anɨ nde ne bhele kpála gba odimandɵ bhʉ́ kalanga bhomʉ-o ngae-e, anɨ atsia apa ’ngʉ́ maka polofeta me: «A ayo me Yesu kpi ngʉbula kʉtɨ gba omaYuda-o. 52 Anɨ kpi bha bini ngʉbula omaYuda de. Engʉ́ bini, anɨ kpi ngʉbula me nɨ po bhʉ́la ongɨsɨ gba Ebhe ɨnde atsambala ne bɨlɨ ngangá-a bhʉ́ piga bini.»

53 Nayie lɨ ’kpɨ́ bhomʉ-o, ongámásɨ gba omaYuda atsia adje lɨo me o bhɵlɵ Yesu. 54 Kaka-a, Yesu dʉ matá adholo mbámbá bhʉ́ ká omaYuda de. Anɨ atapa bhʉ́ gʉdhʉ na Efalaime, bhʉ́ ndu doto ɨnde de egʉ-o. Abhomʉ-o, anɨ atsia adʉ ne omʉkpata gba e oo.

55 Pasɨka gba omaYuda akolo masɨkpe. Kaka-a, okpála bhelé na kʉtɨ ango-o atsia anʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema ngʉbula me o vʉlʉ lɨo, amba o dʉ pɨ Ebhe bubu kala anokomɨa-o . 56 Abhomʉ-o, u adʉ agɨlɨ Yesu. U alʉlʉ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. U atsia adʉ ayi lɨo sʉnda o me: «Yi abhundja pɨ? Anɨ agó bha ndjʉ bhʉ́ anokomɨa ɨnde-e mago? Ne me, anɨ gó-o de?» 57 Ongbengbe odimandɵ gba Ebhe, di ne omʉFalisai aha nanɨ lɨ́lɨ me: «Ɨ dʉ me kpála nde ambɨla bɨlɨ ɨnde lɨ Yesu nde lɨe-e, anɨ de pa, amba u nʉ holo anɨ.»

12

Malɨa atuko mʉngotsi lɨ ’dhʉ Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:6-13; di ne bhʉ́ Mlk. 14:3-9.)

1 Abhomʉ-o, ekpɨ́ madhɨa kala Pasɨka-a, Yesu anʉ bhʉ́ kʉtɨ na Betanɨa. A bhomʉ-o bɨlɨ ɨnde lɨ Ladjalo, kpála ɨnde lɨ Yesu azuku e adʉ nadʉ lɨ e-o. 2 Oo, u aha ezʉ pɨ anɨ, Malata atsia adʉ aꞌoꞌo kala anɨ. Ladjalo atsia adʉ di bhʉ́ ká okpála ɨnde adʉ azʉ ’he bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu-o. 3 Abhomʉ-o, Malɨa aha gɨlɨ bini ɨnde lɨ mʉngotsi na mase naali adʉ bhʉ́ e-o. U amene nanɨ mʉngotsi ango-o bha lɨ ndula ɨnde ’lɨ e me nalade.* Anɨ aha, anɨ atuko lɨ ’dhʉ Yesu. Anɨ akuo ’dhʉ anɨ ne sundjo e. Bádha se mʉngotsi ango-o atsia aha etɨ-e libhomu.

4 Engʉ́ bini, Yuda Ɨsɨkaliote, sʉka omʉkpata gba Yesu, kpála ɨnde apʉ́ anɨ pɨ obhʉlʉ yala-a, atsia apa me: 5 «A ayo ɨgɨnɨ de me u tsɨndjɨ mʉngotsi ɨnde-e lɨ lɨ́ denalio kámá bata, amba u ha falanga ango-o pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ-e dɨ?» 6 La-a, a ko de me anɨ apa mo-o, anga anɨ adʉ ne ndjinga obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ-e de. Engʉ́ bini, a ko anga anɨ adʉ bhʉlʉ ’zi. Padhá de, anga anɨ adʉ la alila gba tɨa lɨe ngae-e, anɨ adʉ azi tété. 7 Engʉ́ bini, Yesu atsia apa me: «ꞌO ɵlɵ bhomʉ! Padhá de, anga engʉ́ ɨnde anɨ amene e, a ngʉbula ekpɨ́ ɨnde u azɨ́ ma lɨe bhʉ́ lata ko. 8 Padhá de, anga yi adʉ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ ndʉ ’kpɨ́ hana. Engʉ́ la bini, ngama-a, nɨ́ dʉ́ ne yi ndʉ ’kpɨ́ hana de.»

Ongbengbe odimandɵ adje lɨo ngʉ́ nabhɵlɵ Ladjalo

9 Abhomʉ-o, bhiti omaYuda adje me Yesu abhʉ́ kʉtɨ na Betanɨa, u atsia anʉ oo. U nʉ oo bha bini ngʉbula Yesu de, engʉ́ bini, u anʉ di me o u Ladjalo ɨnde lɨ Yesu azuku e-o. 10 Abhomʉ-o, ongbengbe odimandɵ gba Ebhe-e atsia adje lɨo me o bhɵlɵ di Ladjalo. 11 Padhá de, anga omaYuda bhelé adʉ aꞌo ká uo, u atsia adʉ abhuka Yesu ka engʉ́ gba Ladjalo-o.

Yesu alɨ bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema

(Tsia bhʉ́ Mat. 21:1-11; ne bhʉ́ Mlk. 11:1-11; di ne bhʉ́ Luk. 19:28-40.)

12 Ekpɨ́ bhe pɨpɨta-a, bhiti okpála na bhibhiti ɨnde ago bhʉ́ anokomɨa na Pasɨka adje me Yesu adji bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema. 13 Abhomʉ-o, u abha ’kpá ngulu, u aze ngʉ́ nanʉ nakɵ lɨo ne anɨ. U atsia adʉ asʉsʉla me:

«Sangu pɨ Ebhe!

A ayo me Ebhe Ngámá tuko bisagu pɨ́ kpála ɨnde ngago ne ’lɨ anɨ-o!

A ayo me Ebhe tuko bisagu pɨ́ ’ngbé Ngámá gba omaƗsalaele-o!†»

14 Yesu au ndɨlɨ punda, anɨ atsia aꞌʉ pɨ́ ’ngbʉ anɨ maka lɨ Bhuku apa lɨe me:

15 «Gʉdhʉ na Siona , mo odjé tsʉlʉ de!

Tsitsia, ’ngbé Ngámá gba mʉ-o ngago,

anɨ adʉ pɨ́ ’ngbʉ ndɨlɨ punda na ɵɵlɵ.†»

16 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, omʉkpata gba anɨ-e mbɨla nga nanɨ ta engʉ́ ango-o de. La lɨ nedhɨnga ɨnde lɨ Yesu asia sangu gba e lɨe, u atsia abhundja me u aye nanɨ ongʉ́ bhomʉ-o bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e pɨndjɨ anɨ. U atsia amene pɨ anɨ.

17 Abhomʉ-o, bhiti okpála ɨnde adʉ nanɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ aꞌɨ Ladjalo lɨe me anɨ koto bhʉ́ lata-a, anɨ atsia azuku di anɨ-e, adʉ akpokpo ’ngʉ́ ɨnde u au e-o. 18 Kaka-a, bhiti okpála ango-o abhaka anɨ. Padhá de, anga u adje nanɨ me anɨ amene ngamba ’ngʉ́ bhomʉ-o. 19 Abhomʉ-o, omʉFalisai atsia apa sʉnda o me: «Yi au, nɨ́ tɨ da namene ’he bini de. Ndʉ okpála hana agbida nganda anɨ!»

OGiliki koko agɨlɨ Yesu

20 OGiliki koko adʉ bhʉ́ ká okpála ɨnde ago bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema ngʉ́ nadhɵgɵ Ebhe bhʉ́ anokomɨa-o. 21 U adyudyo lɨo de Filipo, kpála na gʉdhʉ na Betesaida, bhʉ́ ndu doto na Galilaya. U atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉsuno, ya akʉnda nau Yesu.» 22 Filipo anʉ apa pɨ Andɨlɨ. Pɨpɨta-a, ndʉ uo bhisi hana atsia anʉ apa pɨ Yesu. 23 Yesu agie pɨ uo me: «Mbɨa ɨnde-e, a ko nedhɨnga ɨnde a ayo lɨe me Ndɨlɨ gba kpála sia sangu gba e-o. 24 A moko, ma apa pɨ yi na paká me: ɨ dʉ me lɨ́ ngano bini nde atɨ bhʉ́ doto, ɨ kpi de-e, ɨ tígala bha ngae kpi e kpi. Engʉ́ bini, ɨ dʉ la me a nde akpi-e, ɨ lɨ́ lɨ́lɨ́ bhelé. 25 Kpála ɨnde akʉnda mʉkobho gba e, anɨ kpí. Engʉ́ bini, lɨ kpála bini kʉnda Ebhe ane mʉkobho gba e pɨ́la doto ɨnde-e, mʉkobho ango-o líla lɨe, lɨ kpála ango-o tsia sía di mʉkobho na dʉdʉma. 26 Ɨ dʉ me kpála nde akʉnda namene kulu lɨe mʉma-a, a ayo me kpála ango-o kpata ma. La di-e, bɨlɨ ɨnde ma adʉ́ lɨ e, kpála na kulu gba ma-a adʉ́ bhadi oo. ’Dyɨ ma adhɵ́gɵ kpála ɨnde ngamene kulu mʉma ko.»

Yesu akpo ’ngʉ́ pɨndjɨ nakpi ka e

27 «Mbɨa ɨnde-e, bua ma ngadje lɨkabhu. Ma apá la pɨ? Ma pá de me, ‹’Dyɨ ma, kobho ma lɨ nedhɨnga ɨnde-e de.› Padhá de, anga ma ago ngʉbula nedhɨnga ango-o. 28 ’Dyɨ ma-e, dhɵgɵ ’lɨ mʉ!» Abhomʉ-o eli ayie abhʉ́lá, atsia apa me: «Ma adhɵgɵ anɨ adhɵgɵ. Ma adhɵ́gɵ la matá anɨ madhɵgɵ.» 29 Abhomʉ-o, bhiti okpála ɨnde adʉ oo, ɨnde adje la di eli ango-o, adʉ apa me: «Mʉgbálá asʉla bhomʉ-o ngae!» Okoko atsia adʉ apa me: «Andjelu bini agama ’ngʉ́ pɨ anɨ ngae.»

30 La-a, Yesu apa pɨ uo me: «Eli bhomʉ-o pa lɨe ka ’ngʉ́ ka ma de. Engʉ́ bini, a apa lɨe ka ’ngʉ́ ka yi. 31 Mbɨa ɨnde-e, u akódho ’ngʉ́ gba okpála na pɨ́la doto. Mbɨa ɨnde-e, u ató holo bhʉ́ ’dhʉ ngámá na doto ɨnde. 32 La ngama-a, lɨ nedhɨnga ɨnde u aꞌéꞌe ma lɨe abhʉ́lá-a, ma agbéle ndʉ okpála hana lɨ pápá gba ma.» 33 Yesu adʉ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o ngʉ́ nasuno lele maka anɨ akpí lɨe-o.

34 Abhomʉ-o, bhiti okpála-a atsia agie pɨ anɨ me: «Ya adje bhʉ́ bhuku na lɨ́lɨ me Masɨya adʉ́ dʉdʉma ne dʉdʉma. Lele pɨ mʉ ngapa lɨe me u aꞌéꞌe Ndɨlɨ gba kpála abhʉ́lá? Ndɨlɨ gba kpála ango-o ne da?» 35 Abhomʉ-o, Yesu atsia agie pɨ uo me: «Zɨ ’ke nga matá bhʉ́ ká yi ngʉbula nedhɨnga bedɨ. Yi dhʉkʉ bhʉ́ nedhɨnga ɨnde yi nde nga lɨe ne zɨ ’ke, ngʉ́ nakpe me biti ahólo yi bhʉ́ gbilikiti de. Padhá de, anga kpála ɨnde ngadhʉkʉ bhʉ́ biti-e mbɨla bɨlɨ ɨnde anɨ adji lɨ e de. 36 Nedhɨnga yi nde lɨe ne zɨ ’ke-e, yi bhuka zɨ ’ke ango-o, amba yi kolo ongɨsɨ na zɨ ’ke.» Pɨta lɨ Yesu apa engʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ atapa, anɨ atsia anʉ awo lɨe de uo tsutsu.

OmaYuda bhuka Yesu de

37 Abana lɨ Yesu amene ongamba ’ngʉ́ lɨe bhelé-e, omaYuda dʉ abhuka anɨ de. 38 U dʉ abhuka anɨ de ngʉbula napa me engʉ́ ɨnde lɨ polofeta Ɨsaya apa e-e, a mene lɨe, engʉ́ ɨnde me:

«Ngámá, abhuka engʉ́ ɨnde ya adʉ apa e da?

Ngámá apana angu gba e pɨ da?†»

39 Ɨsaya apa di nanɨ me, ka nɨ lɨ okpála bhomʉ-o tɨ nanɨ da nabhuka lɨe de-e. Anɨ apa me:

40 «Ebhe agbite djila uo.

Anɨ adji bua uo maka teme,

ngʉbula me u aú ’kpɨ́ de,

ngʉbula me u ambɨ́la ’ngʉ́ bini de,

di me u adjí bua o de,

amba Ebhe akóbho uo de.†»

41 Ɨsaya apa engʉ́ bhomʉ-o, anga anɨ au nanɨ sangu gba Yesu-o. Anɨ atsia akpokpo di ’ngʉ́ pɨndjɨ anɨ. 42 La-a, belegʉ bhʉ́ ká ongámásɨ gba omaYuda-a , bhelé abhuka Yesu. Engʉ́ bini, ka nakpe omʉFalisai-e, u dʉ apa engʉ́ ango-o mbámbá de. Padhá de, anga u adʉ akpe me, u apándja o bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje de. 43 U adʉ akʉnda me okpála dhɵgɵ o ane me Ebhe dhɵgɵ o ngae.

Kpála ɨnde abhúka ’li Yesu-o, anɨ kóbho

44 Yesu asʉla me: «Kpála ɨnde abhuka ma-a, anɨ bhuka bhomʉ-o ma de. Engʉ́ bini, anɨ abhuka kpála ɨnde atima ma ko. 45 Kpála ɨnde ngau ma-a, anɨ ngau bhomʉ-o kpála ɨnde atima ma-o. 46 Ngama-a, ma ago pɨ́la doto maka zɨ ’ke, ngʉbula me ndʉ okpála hana ɨnde abhuka ma-a, adʉ́ bhʉ́ biti de. 47 Ɨ dʉ me kpála nde adje ’li ma-a, anɨ lila de-e, ma kódho ’ngʉ́ gba anɨ-e ngama de. Padhá de, anga ma go ngʉbula naꞌo ’ngʉ́ pɨ́ okpála de. Engʉ́ bini, ma ago ngʉ́ nakobho uo. 48 Kpála ɨnde ayala ma-a, ɨnde ɨ zɨba di ’li ma de-e, u akódho ’ngʉ́ gba anɨ-o. Eli ɨnde ma apa e, eli ango-o akódho ’ngʉ́ gba anɨ lɨ sokpɨ́-e ngae. 49 Padhá de, anga ma pa ’ngʉ́ gba ma makpe de. ’Dyɨ ma ɨnde atima ma-a, aha lɨ́lɨ mʉma ngae makpe ngʉbula ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde a ayo me ma pa e, di ne bhende a ayo me ma kpokpo e-o. 50 Padhá de, anga ma ambɨla me lɨ́lɨ gba anɨ-e ngaha mʉkobho na dʉdʉma. Kaka-a, ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde ma ngapa e, ma ngapapa maka lɨ ’Dyɨ ma apa mʉma lɨe ko.»

13

Yesu avʉlʉ ’dhʉ omʉkpata gba e

1 A adʉ nanɨ ekpɨ́ kala anokomɨa na Pasɨka . Yesu ambɨla nanɨ me nedhɨnga nayie ka nɨ pɨ́la doto ɨnde-e, ngʉ́ nanʉ agba ’Dyɨ nɨ-e akolo. Anɨ adʉ akʉnda okpála gba e ɨnde pɨ́la doto-o. Anɨ akʉnda uo akolo alɨ soso.

2 Yesu ne omʉkpata gba e adʉ azʉ ’he tagolo. A adʉ me Djabʉlʉ nde aꞌo lɨ bua Yuda, ndɨlɨ gba Simo Ɨsɨkaliote, me anɨ pʉ Yesu pɨ obhʉlʉ yala. 3 Yesu ambɨla nanɨ ndjɨndjɨ me nganɨ makpe-e, nɨ ayie agba Ebhe. Anɨ atsia ambɨla la bhadi ndjɨndjɨ me nɨ agíe lɨnɨ agba Ebhe, la di me ’Dyɨ nɨ aꞌo ndʉ ’ngʉ́ hana sa ’kpa nɨ. 4 Anɨ ayie bhʉ́lá, anɨ ayie lɨ bɨlɨ nazʉ ’he-o. Anɨ agbe bongo ɨnde u adyɨdyɨ e pɨ́ bongo koko-o. Anɨ aha pála bongo, anɨ agbite ludu e. 5 Pɨpɨta-a, anɨ aha engu, anɨ atuko bhʉ́ base. Anɨ aholo navʉlʉ ’dhʉ omʉkpata gba e ne di. Anɨ atsia adʉ akukuo ne bongo ɨnde anɨ agbite e ludu e-o.

6 Anɨ akolo lɨ Simo Piele. Do Piele pɨ anɨ me: «Ngámá, mo ovʉ́lʉ bha ndjʉ ’dhʉ ma ngamʉ makpe?» 7 Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «Engʉ́ ɨnde ma ngamene e mbɨa ɨnde-e, mʉ mbɨla de. Engʉ́ bini, mo ombɨ́la sidi.» 8 Piele apa pɨ anɨ me: «A mo-o ade. Mʉ vʉ́lʉ ’dhʉ ma belegʉ de bini!» Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «Ɨ dʉ me ma nde vʉlʉ ’dhʉ mʉ de-e, mʉ tɨ da nadʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma de.» 9 Simo Piele apa pɨ anɨ me: «Ngámá, mo ovʉ́lʉ bha bini ’dhʉ ma de. Engʉ́ bini, vʉlʉ di ’kpa ma, ne ’ndjɨ ma!» 10 Yesu apa pɨ anɨ me: «Kpála ɨnde avʉlʉ kʉte e avʉlʉ-o, kʉte anɨ libhomu akolo ndjɨndjɨ. Anɨ tɨ́ matá da navʉlʉ kʉte e de. Engʉ́ bini, anɨ vʉ́lʉ bha ɨbili ’dhʉ e. Ngayi-e, yi bubu. La-a, yi bubu ndʉ yi hana ade.» 11 Yesu apa ’ngʉ́ bhomʉ-o anga anɨ adʉ ambɨla ndjɨndjɨ me, apʉ́ nɨ pɨ obhʉlʉ yala da-ie. Kaka-a, anɨ atsia apa me: «Yi ndʉ yi hana bubu ade.»

12 Pɨta anɨ avʉlʉ ’dhʉ uo lɨe, anɨ aha bongo gba e, anɨ adyɨ. Anɨ agie lɨe lɨ bɨlɨ nazʉ ’he-o. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi mbɨla ta ’ngʉ́ ɨnde ma amene e lɨ yi-e uu? 13 Yi ngaꞌɨ ma me: ‹Mʉsuno›, yi la di ngaꞌɨ ma me: ‹Ngámá.› A ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́, anga ma mo-o. 14 Ɨ dʉ me ngama, ɨnde ne Ngámá, ɨnde la di ne Mʉsuno-o, ma nde avʉlʉ ’dhʉ yi-e, ngayi di-e, yi de vʉlʉ ’dhʉ yi sʉnda yi moko. 15 Ma asuno pɨ yi bhomʉ-o me amba ngayi di-e, yi mene maka ma amene pɨ yi lɨe ko. 16 A moko, ma apa pɨ yi na paká me, kpála na kulu ngbéngbé ane ngámá gba e ade. La di-e, bhʉlʉ titima ngbéngbé ane kpála ɨnde atima anɨ-e ade. 17 Mbɨa ɨnde-e, yi ambɨla ndʉ ongʉ́ bhomʉ-o hana ambɨla. A ko djalɨ pɨ yi, ɨ dʉ me yi nde ngamene ongʉ́ ango-o.

18 Engʉ́ ɨnde ma ngapa e, a pɨ ndʉ yi hana ade. Ma mbɨla okpála ɨnde ma abhʉ o-o hana. Engʉ́ bini, a ayo me engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e , a mene lɨe, engʉ́ ɨnde me: ‹Kpála ɨnde ya adʉ azʉ ’he ne e bhʉ́ dabɨlɨ bini-e, adji lɨe bhʉlʉ yala gba ma.†› 19 Ma apa pɨ yi mbɨa ɨnde-e kala nakolo ka ongʉ́ ango-o, amba lɨ engʉ́ ango-o akólo lɨe, yi bhuka me ngama-a ‹Ma uu.› 20 A moko, ma apa pɨ yi na paká me: ɨ dʉ me kpála nde asia kpála ɨnde ma atima e, amba anɨ asia bhomʉ-o ma. Ɨ dʉ la di me kpála nde asia ma-a, amba anɨ asia bhomʉ-o kpála ɨnde atima ma-o.»

Yesu apa me Yuda apʉ́ nɨ pɨ obhʉlʉ yala gba nɨ-o

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:20-25; ne bhʉ́ Mlk. 14:17-21; di ne bhʉ́ Luk. 22:21-23.)

21 Pɨta lɨ Yesu apa ongʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ asia lɨkabhu lɨ bua e naali. Anɨ atsia apa mbámbá me: «A moko, ma apa pɨ yi na paká me: sʉka yi bini apʉ́ ma pɨ obhʉlʉ yala gba ma-o.» 22 Omʉkpata-a aholo natsitsia bhʉ́la o. U dʉ ambɨla de me Yesu ngapa ɨnde-e engʉ́ gba da-ie de. 23 Lɨ nedhɨnga u adʉ azʉ ’he lɨe, sʉka omʉkpata gba Yesu ɨnde lɨ Yesu adʉ akʉnda e naali-e, aseke ’ndjɨ e pɨ́ mbulu anɨ. 24 Abhomʉ-o, Simo Piele amene ’kpa e pɨ mʉkpata ango-o me, anɨ yi Yesu me anɨ ngapa engʉ́ gba da. 25 Abhomʉ-o, mʉkpata ango-o adji bhʉ́la e lɨ pápá gba Yesu. Anɨ atsia ayi Yesu me: «Ngámá, a ko e da?»

26 Yesu agie pɨ anɨ me: «Ma ngatʉnʉ mapa bhʉ́ ’mʉ ’zʉ-o, kpála ɨnde ma ahá pɨ e-e, a ko anɨ.» Abhomʉ-o, Yesu aha mapa, anɨ atʉnʉ bhʉ́ ’mʉ ’zʉ-o. Pɨpɨta-a, anɨ atsia aha pɨ Yuda, ndɨlɨ gba Simo Ɨsɨkaliote. 27 Bha lɨ nedhɨnga lɨ Yuda aha mapa-a lɨe, Satana alɨ bhʉ́ anɨ. Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Engʉ́ ɨnde mʉ nde ne e, mene má gala!» 28 Kpála bini bhʉ́ ká okpála ɨnde u adʉ azʉ ’he ne o-o mbɨla de me anɨ apa pɨ Yuda mo-o ka nɨ-ie de. 29 Lɨ Yuda adʉ alila tɨa lɨe ngae, kaka-a, okpála koko adʉ abhundja naao me, anɨ apa pɨ Yuda me anɨ kala ezʉ ɨnde a ayo me u kala e ngʉ́ anokomɨa-o, ne me anɨ ha mbo ehe pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ. 30 Lɨ Yuda aha ndu mapa lɨe, kolo má gala me-e, anɨ akoto kilidjo. A adʉ me ekpɨ́ nde abi.

Lɨ́lɨ na mbɨa

31 Pɨta lɨ Yuda akoto lɨe, Yesu atsia apa me: «Mbɨa ɨnde-e, Ndɨlɨ gba kpála, asia sangu gba e asia. Ebhe asia la di sangu ka anɨ. 32 Maka lɨ Ebhe asia sangu ka anɨ lɨe, Ebhe asúno ngae makpe sangu gba anɨ-o. Anɨ asúno má gala! 33 Odi ma, nɨ́ dʉ́ matá ne yi ngʉbula ’kpɨ́ bhelé de. Pɨpɨta-a, yi agɨ́lɨ ma. Engʉ́ la bini, ma ngapa pɨ yi mbɨa ɨnde-e engʉ́ ɨnde ma apa e pɨ omaYuda koko me, yi tɨ da nanʉ lɨ bɨlɨ ɨnde ma adji lɨ e de. 34 Ma ngaha pɨ yi-e lɨ́lɨ na mbɨa. Lɨ́lɨ ɨnde me yi dʉ ne mʉkʉnda sʉnda yi. A ayo me yi dʉ ne mʉkʉnda sʉnda yi maka ma nde lɨe ne mʉkʉnda pɨ yi ko. 35 Padhá de, anga ɨ dʉ me yi nde ne mʉkʉnda sʉnda yi-e, lɨ ndʉ okpála hana mbɨ́la me yi ne omʉkpata gba ma-o.»

36 Simo Piele ayi anɨ me: «Ngámá, mo odji su?» Yesu agie pɨ anɨ me: «Mʉ tɨ da nakpata ma lɨ bɨlɨ ma adji lɨ e mbɨa ɨnde-e de. Engʉ́ bini, mo okpáta ma sidi.» 37 Piele apa pɨ anɨ me: «Ngámá, ma tɨ da nakpata mʉ mbɨa ɨnde-e de ka nɨ? Ma bedhe ngʉ́ nandala ’kpa lɨ mʉkobho gba ma-a ngʉbula mʉ!» 38 Yesu agie pɨ anɨ me: «Mʉ bha ndjʉ bedhe ngʉ́ nandala ’kpa lɨ mʉkobho gba mʉ-o ngʉbula ma? A moko, ma apa pɨ mʉ na paká me, kala me engʉ ku ’gbá-a, mo opá bhʉtsibhʉtsi bata me nɨ mbɨla ma de.»

14

Yesu ne kpadjɨ ngʉ́ nanʉ agba Ebhe

1 Yesu apa pɨ omʉkpata gba e me: «Yi aꞌó bua yi abhʉ́lá de. Yi bhuka Ebhe, yi bhuka di ma. 2 Abhʉ́ ’tɨ́ gba ’Dyɨ ma-a, dabɨlɨ nadʉ tété-e bhelé. Ma adji naleke dabɨlɨ pɨ yi. Ɨ dʉ́ mo-o de-e, ma de apa pɨ yi apa. 3 Pɨta nanʉ ka ma naleke dabɨlɨ pɨ yi-e, ma agó matá, ma atsia há yi ngʉ́ nadʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi, amba bɨlɨ ɨnde ma ngadʉ lɨ e, yi dʉ bhadi tété. 4 Yi mbɨla la di kpadjɨ na bɨlɨ ɨnde ma adji lɨ e hana.»

5 Tʉma apa pɨ anɨ me: «Ngámá, ya mbɨla bɨlɨ mo odji lɨ e de. Ya tɨ da nambɨla kpadjɨ-e lele pɨ?» 6 Yesu agie pɨ anɨ me: «Ma ne kpadjɨ. Ma ne kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Ma la di ne mʉkobho. Kpála bini tɨ da nanʉ agba ’Dyɨ ma lɨ kpadjɨ koko de, bha bini me anɨ nde apʉ lɨ pápá gba ma. 7 Ɨ dʉ me yi nde ambɨla ma-a, yi mbɨ́la di ’Dyɨ ma. Nayie pɨ mbɨa ɨnde-e, yi mbɨla anɨ hana. Yi au la di anɨ au.»

8 Filipo apa pɨ anɨ me: «Ngámá, pana ’Dyɨ mʉ pɨ ya, amba ale pɨ ya.» 9 Yesu agie pɨ anɨ me: «Filipo, enʉ́ nɨ́ abhue lɨe ne yi ngengele-e, mʉ mbɨla nga ma sɨɨ dɨ? Kpála ɨnde au ma-a, anɨ au ’Dyɨ ma au. La ka nɨ mʉ ngapa lɨe me: ‹Pana ’Dyɨ mʉ pɨ ya?› 10 Mʉ bhuka de me ma ngadʉ bhʉ́ ’Dyɨ ma, ’Dyɨ ma la di ngadʉ bhʉ́ ma-a dɨ? Oeli ɨnde ma ngapa e pɨ yi-e, ayie ka ma makpe de. Engʉ́ bini, ’Dyɨ ma ɨnde ngadʉ bhʉ́ ma-a, anɨ ngamene kulu gba e-o. 11 Yi bhuka ma, maka ma apa lɨe pɨ yi me ma ngadʉ bhʉ́ ’Dyɨ ma, ’Dyɨ ma la di ngadʉ bhʉ́ ma-o. Ɨ dʉ mo-o de-e, yi de bhuka ka kulu ɨnde ma ngamene e-o. 12 A moko, ma apa pɨ yi na paká me: kpála ɨnde abhuka ma-a, anɨ améne bhadi okulu ɨnde ma ngamene e-o. Anɨ améne belegʉ okulu na ngbengbengbe ane bhende-e mane. Padhá de, anga ma adji agba ’Dyɨ ma. 13 Ma améne ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde yi ayó e ne ’lɨ ma-a mamene, ngʉbula me ’Dyɨ ma sia sangu gba e bhʉ́ ma, Ndɨlɨ gba e ko. 14 Ɨ dʉ me yi nde ayo ’he ka ma ne ’lɨ ma-a, ma améne.

Ebhe atíma Bu Bhobua pɨ obhʉlʉ titima gba Yesu

15 Ɨ dʉ me yi nde akʉnda ma-a, yi líla olɨ́lɨ gba ma-o. 16 Ma ayó ka ’Dyɨ ma me anɨ ha kpála koko ngʉ́ nateteke yi. Anɨ adʉ́ ne yi dʉdʉma ne dʉdʉma. 17 A ko Bua na kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde lɨ okpála na pɨ́la doto tɨ da nasia e de. Padhá de, anga u u anɨ de. U mbɨla la di anɨ de. Engʉ́ bini, ngayi-e, yi mbɨla anɨ hana, anga anɨ ngadʉ bhʉ́ ká yi. Anɨ la di ngadʉ bhʉ́ yi. 18 Ma ꞌó ká yi kpi yi kpi maka otsulosɨ de. Engʉ́ bini, ma agíe matá lɨma agba yi magie. 19 Atigala nedhɨnga bedɨ, okpála na pɨ́la doto ú matá ma de. Engʉ́ bini, ngayi-e, yi aú ma, anga ma bhʉ́ mʉkobho. Ngayi di-e, yi adʉ́ bhʉ́ mʉkobho. 20 Lɨ ’kpɨ́ ango-o, yi ambɨ́la me ma ngadʉ bhʉ́ ’Dyɨ ma, yi ngadʉ bhʉ́ ma, ma la di ngadʉ bhʉ́ yi. 21 Kpála ɨnde akʉnda ma-a, a ko kpála ɨnde ngalila, di ne namene olɨ́lɨ gba ma-o. ’Dyɨ ma akʉ́nda kpála ɨnde akʉnda ma-o. Lɨ ma kʉ́nda di anɨ. Ma tsia pána lɨma pɨ anɨ.»

22 Abhomʉ-o, Yuda (a ko Yuda Ɨsɨkaliote de) apa pɨ Yesu me: «Ngámá, mo opána bha bini lɨmʉ pɨ ya, lele pɨ mʉ tsia pána lɨmʉ pɨ okpála na pɨ́la doto lɨe de-e?» 23 Yesu agie pɨ anɨ me: «Ɨ dʉ me kpála nde akʉnda ma-a, anɨ méne engʉ́ ɨnde ma ngapa e-o. Lɨ ’Dyɨ ma kʉ́nda anɨ. Ngaya ne ’Dyɨ ma-a, ya agó agba anɨ, ya tsia dʉ́lʉ oo ko. 24 Kpála ɨnde ɨ kʉnda ma de-e, anɨ méne oeli ma ngapa e de. Engʉ́ ɨnde yi ngadje ma ngapa e, a ngayie ka ma ade. Engʉ́ bini, a ngayie ka ’Dyɨ ma ɨnde atima ma ko.

25 Ma apa ongʉ́ bhomʉ-o pɨ yi lɨ nedhɨnga ɨnde nɨ́ nde ngabha lɨe ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini-o. 26 ’Dyɨ ma atíma Bu Bhobua pɨ yi ne ’lɨ ma. Anɨ atéteke yi ngae. Bu Bhobua ango-o asúno ndʉ ’ngʉ́ hana pɨ yi ngae. Anɨ tsia méne di me yi bhundja ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde ma apa e pɨ yi ko. 27 Ma aꞌo pɨ yi guo ’ngʉ́ . Ma aha guo ’ngʉ́ gba ma-a pɨ yi. Ma ha pɨ yi maka lɨ okpála na pɨ́la doto ngahaha lɨe de. Kaka-a, yi aꞌó bua yi abhʉ́lá de. Yi adjé la di tsʉlʉ de. 28 Yi adje maka ma apa lɨe pɨ yi me: ‹Ma adji, engʉ́ bini, ma agíe matá lɨma agba yi magie.› Ɨ dʉ́ me yi kʉ́nda ma uu-o, yi de kpí djalɨ kabula me ma adji agba ’Dyɨ ma. Padhá de, anga ’Dyɨ ma ngbéngbé ane ma. 29 Ma apa pɨ yi mbɨa ɨnde-e kala me ongʉ́ ango-o kolo, amba ɨ kolo-o, yi de bhuka. 30 Ma gáma matá ’ngʉ́ ne yi ngengele de, anga ngámá na pɨ́la doto ɨnde-e ngago. Anɨ ne angu pɨ́ ma belegʉ ade bini. 31 Engʉ́ bini, a ayo me okpála na pɨ́la doto mbɨla me ma kʉnda ’Dyɨ ma. U mbɨla la di me ma ngamene olɨ́lɨ ɨnde anɨ aha e mʉma-o. Yi yie bhʉ́lá! Nɨ́ yie sɨ yiyie.»

15

Yesu ne ndula na vino na kʉkʉlʉ

1 «Ma ne ndula na vino na kʉkʉlʉ. ’Dyɨ ma la ne kpála ɨnde ngaleleke-o. 2 Anɨ ngaꞌe ndʉ yáyá hana ɨnde akɵ lɨ ma ɨnde ɨ lɨ lɨ́lɨ́ de ko. Engʉ́ bini, anɨ ngaleke obhende ngalɨ lɨ́lɨ́-o, amba a lɨ matá lɨ́lɨ́ bhelé. 3 Eli ɨnde ma apa e pɨ yi-e, avʉlʉ yi avʉlʉ. 4 Yi dʉ bhʉ́ ma, maka ma nde lɨe bhʉ́ yi ko. Padhá de, anga yá ndula ngae kpi e kpi tɨ da nalɨ lɨ́lɨ́ de, ɨ dʉ me a nde lɨ kʉte ’lá e ade ko. A bhadi moko, yi tɨ da nalɨ lɨ́lɨ́ de, ɨ dʉ me yi nde bhʉ́ ma ade ko.

5 Ma ne ndula na vino. Yi ne oyáyá-o. Kpála ɨnde ngadʉ bhʉ́ ma, ma nde la di ngadʉ bhʉ́ e-e, anɨ lɨ́ lɨ́lɨ́ bhelé. Padhá de, anga ɨ dʉ me yi nde bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma ade-e, yi tɨ da namene ’he bini de. 6 Kpála ɨnde bhʉ́ ma ade-e, u abhíke anɨ akilidjo maka u abhibhike yá ndula lɨe-o. Yá ndula-a ꞌʉ́lʉ, u há, u bhíke bhʉ́ djua, ɨ tsí. 7 Ɨ dʉ me yi nde bhʉ́ ma-a, ’li ma nde la di bhʉ́ yi-e, yi yo ehe ɨnde yi akʉnda e, amba yi sia. 8 Ɨ dʉ me yi nde alɨ lɨ́lɨ́ bhelé-e, yi suno di me yi ne omʉkpata gba ma-a, lɨ ’Dyɨ ma tsia sía sangu . 9 Maka lɨ ’Dyɨ ma akʉnda ma lɨe, ma akʉnda bhadi yi moko. Yi dʉ bhʉ́ mʉkʉnda gba ma-o. 10 Ɨ dʉ me yi nde alila olɨ́lɨ gba ma-a, yi dʉ́ bhʉ́ mʉkʉnda gba ma-o, maka ma alila olɨ́lɨ gba ’Dyɨ ma lɨe, ma ngadʉ bhʉ́ mʉkʉnda gba anɨ-o.

11 Ma apa engʉ́ bhomʉ-o pɨ yi, ngʉbula me djalɨ gba ma-a dʉ bhʉ́ yi, amba djalɨ gba yi-e dʉ libhomu. 12 Lɨ́lɨ gba ma-a ngae ɨnde: yi kʉnda lɨyi sʉnda yi maka ma akʉnda yi lɨe ko. 13 Mʉkʉnda na ngbéngbé ɨnde lɨ kpála tɨ da nasuno e, a ko naha mʉkobho gba e pɨ oolia e. 14 Yi ne oolia ma, ɨ dʉ me yi nde amene lɨ́lɨ gba ma-o. 15 Ma ngaꞌɨ matá yi me okpála na kulu ade. Padhá de, anga kpála na kulu mbɨla ehe ɨnde lɨ ngámá gba anɨ-e ngamene e de. Ma ngaꞌɨ yi me oolia ma. Padhá de, anga ma asuno ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde ma asia e ka ’Dyɨ ma-a pɨ yi asuno. 16 Yi bhʉ ma ngayi de. Engʉ́ bini, ma abhʉ yi ngama. Ma atima yi me yi nʉ zu nguwa ɨnde ɨ tɨ da nabhue mabhue, amba ndʉ ’he hana ɨnde yi ayó e ka ’Dyɨ ma ne ’lɨ ma-a, anɨ de ha pɨ yi. 17 La-a, lɨ́lɨ ma aha e pɨ yi-e ngae ɨnde, yi kʉnda lɨyi sʉnda yi.»

Yesu apa me okpála na doto ayála nɨ ne omaha nɨ

18 «Ɨ dʉ me okpála na doto nde ngayala yi-e, yi mbɨla ndjɨndjɨ me u ayala ngaɨza ma pɨ yi kalanʉ. 19 Ɨ dʉ́ me, yi dʉ́ ne okpála na doto-o, okpála na doto de ngakʉnda yi. Padhá de, anga yi bhʉ́ ngʉ doto. Engʉ́ bini, ma abhʉ yi, ma atsia aꞌe yi bhʉ́ ká okpála na doto. Kaka-a, okpála na doto ngayala yi. 20 Yi bhundja engʉ́ ɨnde ma apa e pɨ yi-e me: ‹Kpála na kulu ngbéngbé ane ngámá gba e ade.†› Maka nanɨ u ato mbolo lɨ ma lɨe, u ató bhadi mbolo lɨ yi moko. Ɨ dʉ́ me u djé ’li ma uu-o, u de adjé bhadi ’li yi moko.

21 Engʉ́ bini, u améne ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana lɨ yi kabula ma. Padhá de, anga u mbɨla kpála ɨnde atima ma-a de. 22 Ɨ dʉ́ me ma gó de-e, ɨ dʉ́ la di me ma kpókpo pɨ uo de-e, a de okpála namene siti ’ngʉ́ ade. Engʉ́ bini, mbɨa ɨnde-e, u mbú lɨ siti ’ngʉ́ ɨnde u amene e de. 23 Kpála ɨnde ayala ma-a, anɨ ayala di ’Dyɨ ma. 24 Ma amene bhʉ́ ká uo ongamba ’ngʉ́ , ɨnde lɨ kpála bini mene nga e de. Ɨ dʉ́ me ma méne mo-o de-e, a de okpála namene siti ’ngʉ́ ade. Engʉ́ bini, u au ongamba ’ngʉ́ gba ma-o, u ayala ma, u atsia yala di ’Dyɨ ma. 25 Engʉ́ bini, engʉ́ bhomʉ-o akolo ngʉbula me, eli ɨnde u aye e bhʉ́ lɨ́lɨ gba uo-o, amene lɨe, eli ɨnde me: ‹U ayala ma padhá, tata tété ade.†›

26 Ma atíma pɨ yi kpála ɨnde a ayo me anɨ teteke yi-o. Kpála ango-o ayíe agba ’Dyɨ ma. A ko Bua na kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde ayie agba ’Dyɨ ma-o. Nedhɨnga anɨ agó lɨe, anɨ akpókpo ’ngʉ́ gba ma-a ngae. 27 Ngayi di-e, yi akpókpo ’ngʉ́ gba ma-o. Padhá de, anga nɨ́ adʉ ne yi nayie lɨ lilita.»

16

1 «Ma apa ’ngʉ́ bhomʉ-o pɨ yi, amba yi aꞌó de me nabhuka gba yi-e kpi-e de. 2 U apándja yi bhʉ́ otɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje . La di-e, ekpɨ́ akólo makolo, lɨ okpála ɨnde abhíli yi-e adʉ́ abhundja lɨe me o ngamene lɨo bhomʉ-o kulu pɨ Ebhe. 3 U améne mo-o, anga u mbɨla ’Dyɨ ma de, u mbɨla la di ma de. 4 Kaka-a, ma apa ’ngʉ́ ango-o pɨ yi kalanʉ, amba lɨ engʉ́ ango-o akólo lɨe, yi de bhundja me ma apa engʉ́ ango-o pɨ yi apa.»

Bua na kʉkʉlʉ ’ngʉ́ agó mago

«Ma pa nga nanɨ engʉ́ ango-o pɨ yi nayie lɨ lilita de, anga nɨ́ adʉ nga nanɨ ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini. 5 Mbɨa ɨnde-e, ma adji agba kpála ɨnde atima ma ko. La-a, kpála bini bhʉ́ ká yi yi ma de me: ‹Mo odji su?› 6 Engʉ́ bini, bua yi abedhe ne babuma, anga ma apa pɨ yi moko. 7 Ma apa la pɨ yi na paká me, pɨ yi-e, a ndjɨndjɨ me ma nʉ. Padhá de, anga ɨ dʉ me ma nde nʉ de-e, kpála ɨnde atéteke yi-e gó-o de. Engʉ́ bini, ɨ dʉ me ma nde anʉ-o, ma tsia tíma anɨ pɨ yi. 8 Nedhɨnga anɨ agó lɨe, anɨ asúno pɨ okpála na doto me u ngapite lɨo pɨndjɨ osisiti ’ngʉ́ ɨnde u ngamene e-o. U di ngapite lɨo pɨndjɨ ngbili ’ngʉ́ , di ne pɨndjɨ nakodho ’ngʉ́ gba Ebhe-o. 9 U ngapite lɨo pɨndjɨ osisiti ’ngʉ́ ɨnde u ngamene e, anga u bhuka ma de. 10 U ngapite lɨo pɨndjɨ ngbili ’ngʉ́, anga ma adji agba ’Dyɨ ma. La di-e, u ú matá ma de. 11 U ngapite lɨo pɨndjɨ nakodho ’ngʉ́, anga u akodho ’ngʉ́ gba ngámá na doto ɨnde-e akodho.

12 Ma matá ne engʉ́ bhelé napapa pɨ yi. Engʉ́ bini, yi tɨ da nakikibila mbɨa ɨnde-e de. 13 Nedhɨnga lɨ Bua na kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o agó lɨe, anɨ asúno pɨ yi ndʉ okʉkʉlʉ ’ngʉ́ hana. Anɨ pá ’ngʉ́ gba e makpe-e de. Engʉ́ bini, anɨ apá ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde anɨ adjé e-o. Anɨ tsia pá di ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde akólo-o pɨ yi. 14 Anɨ adhɵ́gɵ ma. Padhá de, anga ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde anɨ apá e pɨ yi-e, anɨ asía ka ma. 15 Ndʉ ’he gba ’Dyɨ ma-a hana, a ko di naama ’he. Kaka-a, ma apa me ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ Bua apá e pɨ yi-e, ayíe ka ma.»

Yesu apa me babuma adjí lɨe djalɨ

16 «Pɨta nedhɨnga bedɨ, yi ú matá ma de. La matá pɨta nedhɨnga bedɨ-e, yi ú ma.» 17 Omʉkpata koko gba anɨ-e apa sʉnda o me: «Anɨ apa pɨ nɨ́ me: ‹Pɨta nedhɨnga bedɨ, yi ú matá ma de. La matá pɨta nedhɨnga bedɨ-e, yi ú ma.› Anɨ apa matá di me: ‹Ma adji agba ’Dyɨ ma.› Engʉ́ bhomʉ-o akʉnda napa pɨ?» 18 U adʉ apa matá me: «Engʉ́ ɨnde anɨ ngapa e me: ‹Nedhɨnga bedɨ›, a akʉnda napa pɨ? Nɨ́ mbɨla engʉ́ ɨnde anɨ ngapa e de.»

19 Yesu ambɨla me, u ngakʉnda nayi nɨ. Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi ngagɨlɨ sʉnda yi ta ’ngʉ́ ɨnde me: ‹Pɨta nedhɨnga bedɨ, yi ú matá ma de. La matá pɨta nedhɨnga bedɨ-e, yi ú ma.› 20 A moko, ma apa pɨ yi na paká me yi akú ’gbá, yi tsia lópolo di lɨyi. La-a, okpála na doto adʉ́ naao akpi djalɨ. Yi adʉ́ ne babuma engʉ́ bini, lɨkabhu gba yi-e adjí lɨe djalɨ. 21 Nedhɨnga lɨ ɵlɵ ngazu lɨe, anɨ dʉ́ adje lɨkabhu naali. Padhá de, anga nedhɨnga na lɨkabhu pɨ anɨ akolo. Engʉ́ bini, nedhɨnga ɨnde anɨ azu lɨe, anɨ ꞌɨ́lɨ ’to e ’to lɨkabhu ango-o hana ka djalɨ. Padhá de, anga u azu kpála-kʉtɨ pɨ́la doto. 22 Ngayi di-e, mbɨa ɨnde-e, yi bhʉ́ lɨkabhu. Engʉ́ bini, ma aú matá yi mau. Yi tsia kpí djalɨ lɨ bua yi. La di-e, kpála bini ꞌé djalɨ ango-o bhʉ́ yi de.

23 Lɨ ekpɨ́ ango-o akólo lɨe, yi yí matá ma lɨ ’ngʉ́ belegʉ de bini. A moko, ma apa pɨ yi na paká me ndʉ ’he hana ɨnde yi ayó e ka ’Dyɨ ma ne ’lɨ ma-a, anɨ ahá pɨ yi maha. 24 Nakolo pɨ mbɨa ɨnde-e, yi yo nga ’he ne ’lɨ ma belegʉ de bini. Yi yoyo, amba yi sia, ngʉbula me djalɨ gba yi-e dʉ bedhe.»

Yesu aha angu doto

25 «Engʉ́ bini, ma apa ’ngʉ́ bhomʉ-o pɨ yi bhʉ́ ogbitaku. Nedhɨnga ɨnde ngago-o, ma pá matá ’ngʉ́ pɨ yi mo-o belegʉ de bini. La-a, nedhɨnga ango-o, ma akpókpo ongʉ́ gba ’Dyɨ ma-a pɨ yi mbámbá. 26 Lɨ ’kpɨ́ ango-o, yi ayó ’he ka ’Dyɨ ma ne ’lɨ ma. Ma pa la di pɨ yi de me, ma ayó ’Dyɨ ma Ebhe pɨ yi-e de. 27 Padhá de, anga ’Dyɨ ma, ngae makpe akʉnda yi. Anɨ akʉnda yi, anga yi akʉnda ma. La di-e, anga yi abhuka me ma ayie agba Ebhe. 28 Ma ayie agba ’Dyɨ ma. Ma atsia ago pɨ́la doto. Mbɨa ɨnde-e, ma ngaꞌo ká doto, ma tsia gíe lɨma agba ’Dyɨ ma.»

29 Abhomʉ-o, omʉkpata gba anɨ-e atsia apa pɨ anɨ me: «Tsia nga mbɨa ɨnde-e, mʉ ngapa ’ngʉ́ mbámbá. Mʉ matá ngapapa bhʉ́ ogbitaku ade. 30 Mbɨa ɨnde-e, ya ambɨla me, mʉ ngambɨla ndʉ ’ngʉ́ hana. A padhá me u yi mʉ lɨ ’ngʉ́. Kaka-a, ya ngabhuka me mo oyie agba Ebhe.» 31 Yesu atsia agie pɨ uo me: «Yi abhuka la mbɨa ɨnde-e abhuka? 32 Yi tsitsia nga. Nedhɨnga ngago, mbɨa ɨnde-e, nedhɨnga ango-o akolo, nedhɨnga ɨnde yi andjámbala lɨe má mʉe! Kpála ne kpála atápa lɨ kpadjɨ gba e. Yi tsia ꞌó la di ká ma kpi ma kpi. Engʉ́ bini, ma la kpi ma kpi ade, anga ’Dyɨ ma bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma. 33 Ma apa ’ngʉ́ bhomʉ pɨ yi, amba yi sia guo ’ngʉ́ bhʉ́ ma. Yi asía lɨkabhu pɨ́la doto. Engʉ́ bini, yi adjé tsʉlʉ de! Padhá de, anga ma aha angu doto aha.»

17

Yesu ayo Ebhe ngʉ́ e makpe

1 Pɨta lɨ Yesu apa ongʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ atsia ’kpɨ́ ne bhʉ́lá, anɨ atsia apa me: «’Dyɨ ma, nedhɨnga akolo. Ha sangu mʉma, ngama Ndɨlɨ gba mʉ-o, amba ngama, Ndɨlɨ gba mʉ-o, ma ha di sangu pɨ mʉ. 2 Padhá de, anga mo oha angu mʉma pɨ́ ’ndjɨ ndʉ okpála hana, amba ma ha mʉkobho na dʉdʉma pɨ ndʉ okpála hana ɨnde mo oha o mʉma-o. 3 La-a, mʉkobho na dʉdʉma-a, a ko me u mbɨla mʉ, ngamʉ koli Ebhe ɨnde na kʉkʉlʉ-o. A ko me u mbɨla la di Yesu Kilisito , kpála ɨnde mo otima e-o. 4 Ma aha sangu pɨ mʉ pɨ́la doto. Ma andjia kulu ɨnde mo oha e mʉma me ma mene e andjia. 5 La mbɨa ɨnde-e, ’Dyɨ ma, ha sangu mʉma de mʉ, sangu ɨnde ma adʉ nanɨ ne e agba mʉ kala me u bho doto ko.»

Yesu ayo Ebhe ngʉbula omʉkpata gba e

6 «Ma asuno ’lɨ mʉ pɨ okpála ɨnde mo ꞌe o bhʉ́ ká okpála na doto, mo otsia aha o mʉma-o. A ko nanɨ okpála ka mʉ, mo otsia aha uo mʉma. U atsia alila la di ’li mʉ. 7 Mbɨa ɨnde-e, u ambɨla me ndʉ ’he ɨnde mo oha e mʉma hana, ayie ka mʉ. 8 Padhá de, anga oeli ɨnde mo okpokpo e mʉma-a, ma akpokpo pɨ uo. U asia oeli ango-o. U ambɨla na paká me ma ayie agba mʉ. U atsia abhuka di me mo otima ma ngamʉ.

9 Ma ngayo mʉ ngʉbula uo. Ma ngayo mʉ ngʉbula okpála na doto ade. Engʉ́ bini, ma ngayo ngʉbula obhende mo oha o mʉma ko. Padhá de, anga a ko okpála ka mʉ. 10 Ndʉ ’he ɨnde ka ma-a hana, a ko naamʉ. Ndʉ ’he ɨnde la di ka mʉ-o hana, a ko naama. La di-e, ma atsia asia sangu ka uo. 11 Ma matá ne kpála na doto ade. Engʉ́ bini, ngauo-o, a ko okpála na doto. Ngama-a, ma adji agba mʉ. ’Dyɨ ma ɨnde bubu, lila uo ne ’lɨ mʉ ɨnde mo oha e mʉma-o, amba u dʉ bini maka nganɨ́ ne mʉ, nɨ́ nde lɨe bini-o. 12 Nedhɨnga ya adʉ lɨe ne uo-o, ma alila uo ne ’lɨ mʉ ɨnde mo oha e mʉma ko. Ma alila uo ndjɨndjɨ, kpála bini bhʉ́ ká uo ngɨta de. Angɨta bha bini ne kpála ɨnde a ayo me anɨ ngɨta-o ngʉbula me engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku-o, a amene lɨe.

13 La mbɨa ɨnde-e, ma adji agba mʉ. Ma ngapa mo-o lɨ nedhɨnga ɨnde ma nde nga lɨe pɨ́la doto, amba u sia djalɨ gba ma-a bhʉ́ o makpe, u bedhe la di ne di bedhe. 14 Ma aha ’li mʉ pɨ uo. Okpála na doto atsia ayala uo. Padhá de, anga uo bhʉ́ ngʉ doto ade, maka ma nde lɨe bhʉ́ ngʉ doto ade ko. 15 Ma ngayo mʉ ade me mʉ ꞌe uo pɨ́la doto maꞌe-e de. Engʉ́ bini, ma ngayo mʉ me lila uo sakpa Siti malila. 16 A ko okpála na doto de, maka ma nde lɨe ne kpála na doto ade ko. 17 Mene me u dʉ libhomu bubu lɨ kpadjɨ na kʉkʉlʉ ’ngʉ́. ’Li mʉ-o, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. 18 Ma atima uo pɨ́la doto, maka mo otima ma lɨe pɨ́la doto-o. 19 Ngama makpe-e, ma aha lɨma hana pɨ mʉ ngʉbula me ngauo di-e, u ha lɨo hana pɨ mʉ lɨ kpadjɨ na kʉkʉlʉ ’ngʉ́.»

Yesu ayo Ebhe ngʉ́ ndʉ okpála hana abhuka anɨ-o

20 «Ma ngayo bha bini ngʉbula uo ade. Engʉ́ bini, ma di ngayo ngʉbula okpála bhende abhúka ma ka ’li uo ko. 21 Ma ngayo me ndʉ uo hana dʉ bini. ’Dyɨ ma, a ayo me u dʉ bhʉ́ nɨ́, maka mʉ nde lɨe bhʉ́ ma, ma la di bhʉ́ mʉ-o. A ayo me u dʉ bini, amba okpála na doto bhuka me mo otima ma ngamʉ.

22 Ma aha sangu ɨnde mo oha e mʉma-a pɨ uo, amba u dʉ bini maka nganɨ́ ne mʉ nɨ́ nde lɨe bini-o. 23 Ma bhʉ́ uo, mʉ la di bhʉ́ ma. Abhomʉ-o, u tɨ́ da nadʉ bha ndjʉ bini, amba okpála na pɨ́la doto mbɨla me mo otima ma ngamʉ, u mbɨla la di me mo okʉnda uo maka mo okʉnda ma lɨe ko. 24 ’Dyɨ ma, mo oha uo mʉma. Ma akʉnda me u dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma lɨ bɨlɨ ɨnde ma nde lɨ e, amba u u sangu gba ma ko, sangu ɨnde mo oha e mʉma anga mo okʉnda ma kala nabho doto. 25 ’Dyɨ ma ɨnde ngbingbili, okpála na pɨ́la doto mbɨla mʉ de. Engʉ́ bini, ngama-a, ma ambɨla mʉ. Okpála ɨnde-e ambɨla la di me mo otima ma ngamʉ. 26 Ma asuno ’lɨ mʉ pɨ uo. Ma asúno la matá mʉ pɨ uo masuno, ngʉbula me mʉkʉnda ɨnde mʉ nde ne e mʉma-a dʉ bhʉ́ uo, amba ngama makpe-e, ma dʉ di bhʉ́ uo.»

18

U aholo Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:47-56; ne bhʉ́ Mlk. 14:43-50; di ne bhʉ́ Luk. 22:47-53.)

1 Pɨta lɨ Yesu andjia nayo Ebhe lɨe, anɨ anʉ ne omʉkpata gba e ayi mʉtselemʉtsele ɨnde ’lɨ e me Sedolo. Edyɨ bini adʉ oo. Yesu atsia alɨ ne omʉkpata gba e bhʉ́bhʉ́. 2 Yuda, bhʉlʉ napʉ Yesu-o adʉ ambɨla di bɨlɨ ango-o ndjɨndjɨ. Padhá de, anga Yesu ne omʉkpata gba e adʉ anʉ oo pɨko. 3 Abhomʉ-o, Yuda anʉ abhʉ́ ’dyɨ oo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ká osʉdha, di ne omʉlila na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda, ɨnde lɨ ongbengbe odimandɵ di ne omʉFalisai atima o-o. A adʉ sa ’kpa osʉdha-a ne otolosi, ne oeke, di ne otɨa ’gʉ́. 4 La-a, Yesu ɨnde adʉ ambɨla ndʉ ’ngʉ́ ɨnde akólo lɨ kʉte e hana-a, adyudyo lɨe de uo. Anɨ atsia ayi uo me: «Yi ngagɨlɨ da?» 5 U agie pɨ anɨ me: «Ya ngagɨlɨ Yesu, kpála na Nadjaleta.» Yesu atsia apa pɨ uo me: «A ko ma.» Yuda, bhʉlʉ napʉ Yesu-o adʉ di bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo. 6 Lɨ Yesu apa pɨ uo lɨe me: «A ko ma-a», u agbe lɨo ne sidi, u atuko kuto má dhululu!

7 Yesu atsia ayi matá uo me: «Yi ngagɨlɨ da?» U agie me: «Ya ngagɨlɨ Yesu, kpála na Nadjaleta.» 8 Yesu apa pɨ uo me: «Ma apa ɨgɨnɨ pɨ yi apa me, a ko ma. Ɨ dʉ la me, yi nde ngagɨlɨ ma-a, yi de ꞌo okpála koko-o, amba u gbida naao.» 9 Engʉ́ bhomʉ-o amene lɨe mo-o, ngʉbula me eli ɨnde nanɨ lɨ Yesu apa e, amene lɨe, eli ɨnde anɨ apa nanɨ e me: «’Dyɨ ma, bhʉ́ ká okpála ɨnde mo oha o mʉma-a, sʉka uo bini ngɨta ka ma de.»

10 Simo Piele adʉ ne mbotɨa ludu e. Anɨ aluko ngise ango-o bhʉ́ ’tɨ e má vuu! Anɨ asʉ Malakusɨ, kpála na kulu gba ’ngbé dimandɵ gba Ebhe-o . Anɨ atsia akodho kpadje anɨ lɨ pápá na kokpa-a má tse! 11 Engʉ́ bini, Yesu atsia apa pɨ Piele me: «Gie mbotɨa gba mʉ-o bhʉ́ tɨtɨ. Mo obhundja naamʉ me lɨkabhu ɨnde lɨ ’Dyɨ ma aha e mʉma-a, ma azʉ́-ʉ dɨ?»

U anʉ ne Yesu kala Ana

12 Abhomʉ-o, osʉdha ne ngámá gba o, di ne omʉlila na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ɨnde anʉ naholo Yesu-o, atsia aholo anɨ. U agbite anɨ ne ekpʉ. 13 U atsia anʉ ngaɨza ne anɨ gba Ana. Ana ango-o, a ko nanɨ ’dyɨ wala Kaifa. Kaifa adʉ nanɨ bhele kpála gba odimandɵ bhʉ́ kalanga bhomʉ-o ngae. 14 Abhomʉ-o, Kaifa atsia aha nanɨ mabhundja pɨ ongámásɨ gba omaYuda ngae me, a ndjɨndjɨ mangbo me koli kpála bini kpi ngʉbula ndʉ okpála hana.

Piele apa me nɨ ne mʉkpata gba Yesu ade

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:69-70; ne bhʉ́ Mlk. 14:66-68; di ne bhʉ́ Luk. 22:55-57.)

15 Simo Piele, ngauo ne mʉkpata koko adʉ akpata Yesu. Bhele kpála gba odimandɵ-o ambɨla nanɨ mʉkpata ango-o ndjɨndjɨ. Kaka-a, mʉkpata ango-o alɨ nanɨ ne Yesu bhʉ́ dabɨlɨ bini bhʉ́ mbadhasʉ gba bhele kpála gba odimandɵ-o. 16 Engʉ́ bini, Piele atigala naae lɨ ’bhɵ aga akilidjo. Abhomʉ-o, mʉkpata koko ɨnde lɨ bhele kpála gba odimandɵ-o ambɨla e ndjɨndjɨ-e akoto. U agama ’ngʉ́ ne ɵlɵ ɨnde adʉ alila ’bhɵ aga-o. Anɨ atsia ato Piele. 17 Ɵlɵ ɨnde adʉ bhʉ́ kulu nalila ’bhɵ aga-a, apa pɨ Piele me: «Ngamʉ di-e, mʉ ndi ne sʉka omʉkpata gba kpála ɨnde-e adɨ?» Piele agie pɨ anɨ me: «A mo-o ade, ma ne sʉka uo ade.» 18 Okpála na kulu, di ne omʉlila na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a akpo djua na makala. U ago alʉlʉ dede ngʉ́ natʉtʉ. Padhá de, anga zini adʉ naali. Piele ago alʉ di bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo ngʉ́ natʉ djua-o.

Bhele kpála gba odimandɵ ayiyi Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:59-66; ne bhʉ́ Mlk. 14:55-64; di ne bhʉ́ Luk. 22:66-71.)

19 Abhomʉ-o, bhele kpála gba odimandɵ-o aholo nayiyi Yesu pɨndjɨ ’ngʉ́ gba omʉkpata gba anɨ, di ne pɨndjɨ nasuno gba anɨ-o. 20 Yesu agie pɨ anɨ me: «Ma akpokpo ’ngʉ́ mbámbá pɨ ndʉ okpála hana. Ma adʉ asuno ndʉ ’kpɨ́ hana bhʉ́ otɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje , di ne bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda lɨ bɨlɨ lɨ ndʉ omaYuda hana adʉ apɵkɵbhɵ bhʉ́la o lɨ e-o. Ma pa ’ngʉ́ bhʉ́ pepe belegʉ de bini. 21 Mʉ ngayi ma ka nɨ? Yi okpála ɨnde adje ma-a me ma apa pɨ. Padhá de, anga u mbɨla engʉ́ ɨnde ma apa e ndjɨndjɨ.» 22 Lɨ Yesu apa lɨe mo-o, sʉka okpála nalila ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a asʉ pála anɨ má pa! Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Abhomʉ-o eli ɨnde mʉ tɨ da nagie e pɨ bhele kpála gba odimandɵ gba Ebhe-e?» 23 Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Engʉ́ ɨnde ma apa e, ɨ dʉ me a nde sisiti-e, yi de suno sisiti ango-o. Engʉ́ bini, ɨ dʉ la me ma nde apa ndjɨndjɨ-e, mo otsia asʉ la ma ngʉ́ nɨ?» 24 Abhomʉ-o, Ana atsia atima Yesu pɨ Kaifa, bhele kpála gba odimandɵ-o me u nde agbigbite anɨ magbigbite.

Piele apa matá me nɨ ne mʉkpata gba Yesu ade

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:71-75; ne bhʉ́ Mlk. 14:69-72; di ne bhʉ́ Luk. 22:58-62.)

25 Nedhɨnga ango-o, Simo Piele alʉ de djua-o. Anɨ adʉ atʉtʉ. U atsia apa pɨ anɨ me: «Ngamʉ di-e, mʉ ne sʉka omʉkpata gba kpála ɨnde-e adɨ?» Piele ayala, anɨ atsia apa me: «A mo-o ade, ma ne sʉka uo ade.» 26 Sʉka okpála na kulu gba bhele kpála gba odimandɵ gba Ebhe-e, ɨnde adʉ kpála na piga gba kpála lɨ Piele akodho kpadje e, ayi Piele me: «A ko mʉ dɨ ɨnde ma au nako e ne Yesu abhʉ́ ’dyɨ-e?» 27 Engʉ́ bini, Piele atsia ayala matá. Bha bini lɨ nedhɨnga ango-o, engʉ atsia aku ’gbá.

U anʉ ne Yesu kala Pɨlatɵ

(Tsia bhʉ́ Mat. 27:1-2, 11-14; ne bhʉ́ Mlk. 15:1-5; di ne bhʉ́ Luk. 23:1-5.)

28 Abhomʉ-o, omaYuda ayie ne Yesu agba Kaifa, u atsia anʉ ne anɨ agba ngámá na Loma , ɨnde adʉ atsia ’kpɨ́ lɨ ndu doto-o. A adʉ kɵkpɨ́ má bhɵ! Engʉ́ bini, omaYuda lɨ naao abhʉ́ ’tɨ oo de. Padhá de, anga u adʉ akʉnda nadʉ bubu kala Ebhe, amba o zʉ anokomɨa na Pasɨka-o . 29 Kaka-a, Pɨlatɵ ngámá na ndu doto ango-o ago abhaka uo akilidjo. Anɨ atsia ayi uo me: «Yi agbe kpála ɨnde-e kala ma me anɨ nde amene mangua siti ’ngʉ́ dho?» 30 U agie pɨ anɨ me: «Lɨ kpála ɨnde-e dʉ́ ne siti kpála de-e, ya de go ne anɨ pɨ mʉ de.» 31 Abhomʉ-o, Pɨlatɵ atsia apa pɨ uo me: «Yi ha anɨ ngayi makpe, amba yi kodho ’ngʉ́ gba anɨ-e maka lɨ lɨ́lɨ gba yi-e apa lɨe ko.» OmaYuda agie pɨ anɨ me: «U ha kpadjɨ pɨ ya ngʉ́ nabhɵlɵ kpála de.»

32 Engʉ́ bhomʉ-o amene lɨe mo-o ngʉ́ nakpata engʉ́ ɨnde lɨ Yesu apa nanɨ e-o. Engʉ́ ɨnde anɨ apa nanɨ e ngʉ́ nasuno lele maka anɨ akpí lɨe ko. 33 Abhomʉ-o, Pɨlatɵ agie matá lɨe abhʉ́ ’tɨ. Anɨ aꞌɨ Yesu, anɨ atsia ayi anɨ me: «Mʉ ne ’ngbé ngámá gba omaYuda?» 34 Yesu agie pɨ anɨ me: «Engʉ́ ɨnde mo opa e bhomʉ-o, mo obhundja bha ngamʉ makpe? Ne me okpála koko apa ’ngʉ́ gba ma-a pɨ mʉ ngao!» 35 Pɨlatɵ agie pɨ anɨ me: «Ngama-a, ma ne maYuda? Okpála na kʉtɨ gba mʉ di ne ongbengbe odimandɵ gba Ebhe-e apʉ mʉ mʉma. Mo omene la mangua ’ngʉ́ dho?»

36 Yesu agie pɨ anɨ me: «Naʉ gba ma-a, a ko bhende na doto ɨnde-e de. Ɨ dʉ́ bhende na doto ɨnde-e, okpála gba ma-a de agʉ ’gʉ́, ngʉbula me u apʉ́ ma pɨ omaYuda de. Engʉ́ bini, naʉ gba ma-a, a ko bhende na doto ɨnde-e de.» 37 Pɨlatɵ atsia apa pɨ anɨ me: «A akʉnda napa me, mʉ ne ’ngbé ngámá?» Yesu agie pɨ anɨ me: «Mo opa ngamʉ me ma ne ’ngbé ngámá. U azu ma, ma atsia ago pɨ́la doto ngʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Kpála ɨnde bhʉ́ kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o ngadje engʉ́ ɨnde ma ngapa e-o.» 38 Pɨlatɵ ayi anɨ me: «Kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o, a ko nɨ?»

Pɨta lɨ Pɨlatɵ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ akoto, anɨ anʉ matá nabhaka omaYuda akilidjo. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ma u engʉ́ ɨnde u tɨ da nabhɵlɵ kpála ɨnde-e ka e belegʉ de bini. 39 Engʉ́ bini, maka u amemene lɨe agba yi-e, bhʉ́ anokomɨa na Pasɨka-a, a ayo me ma tse ’kpa lɨ bhʉlʉ ’kpʉ́ pɨ yi bini. Yi akʉnda me ma tse ’kpa lɨ ’ngbé ngámá gba omaYuda-a pɨ yi?» 40 Abhomʉ-o, u aholo asʉsʉla me: «Ɨɨ-ɨ! Ngaanɨ de. Engʉ́ bini, tse mangbo pɨ ya ’kpa lɨ Balabasɨ!» La-a, Balabasɨ nanɨ ne ’ngbé bhʉlʉ ’zi.

19

1 Abhomʉ-o, Pɨlatɵ atsia apa me u go ne Yesu, amba u bhɨ anɨ ne fimbo. 2 Osʉdha agala ehe na eti má kilili, u ato bhʉ́ ’ndjɨ anɨ! U atsia ato di bongo na zʉmbe zʉmbe lɨ kʉte anɨ. 3 U adʉ ago de anɨ. U atsia adʉ apa pɨ anɨ me: «’Ngbé ngámá gba omaYuda-a, atou!» U adʉ di nabhɨ bhʉ́la anɨ.

4 Abhomʉ-o, Pɨlatɵ akoto matá kilidjo. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi djedje nga! Ma agbé anɨ pɨ yi kilidjo ei, amba yi mbɨla ndjɨndjɨ me ma u belegʉ ehe bini de ɨnde ma tɨ da naholo anɨ ngʉ́ e.» 5 Abhomʉ-o, Yesu atsia akoto kilidjo me u nde ato ehe na eti-e bhʉ́ ’ndjɨ anɨ, anɨ nde di ne bongo na zʉmbe zʉmbe lɨ kʉte e. Abhomʉ-o, Pɨlatɵ atsia apa pɨ uo me: «Kpála ango-o ɨ!» 6 Engʉ́ bini, lɨ ongbengbe odimandɵ gba Ebhe , di ne omʉlila na ’ngbé ’tɨ Ebhe au anɨ lɨe me-e, u aholo nasʉsʉla me: «Gɨ anɨ lɨ kulusi! Gɨ anɨ lɨ kulusi!» Pɨlatɵ apa pɨ uo me: «Yi nʉ gɨ anɨ lɨ kulusi ngayi makpe. Padhá de, anga ngama-a, ma u belegʉ ehe bini de ɨnde ma tɨ da naholo anɨ ngʉ́ e.» 7 OmaYuda agie pɨ anɨ me: «A ka ya ne lɨ́lɨ. A ayo me anɨ kpi maka lɨ lɨ́lɨ ango-o apa lɨe-o. Padhá de, anga anɨ apa me nɨ ne ndɨlɨ gba Ebhe.»

8 Lɨ Pɨlatɵ adje engʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ adje matá tsʉlʉ naali. 9 Anɨ agie lɨe abhʉ́ ’tɨ. Anɨ atsia ayi Yesu me: «Mo oyie su?» Engʉ́ bini, Yesu gie ’ngʉ́ de. 10 Abhomʉ-o, Pɨlatɵ atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉ kʉnda nagama ’ngʉ́ mʉma dɨ? Mʉ mbɨla de me ma ne angu natse ’kpa lɨ mʉ. Ma la di ne angu nagɨ mʉ lɨ kulusi-e dɨ?» 11 Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Mʉ ne angu pɨ́ ma belegʉ ade bini. Ɨ dʉ́ me Ebhe há angu pɨ mʉ de-e, mʉ de tɨ da namene ’he bini ngʉ́ ma de. Kaka-a, kpála ɨnde apʉ ma pɨ mʉ-o, amene siti ’ngʉ́ naali ane mʉ.» 12 Nayie lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, Pɨlatɵ adʉ agɨlɨ kpadjɨ me nɨ tse ’kpa lɨ Yesu. Engʉ́ bini, omaYuda aholo asʉsʉla me: «Ɨ dʉ me mʉ nde atse ’kpa lɨ kpála bhomʉ-o, amba mʉ kʉnda ’ngbé ngámá Kaisala de! Ndʉ kpála hana ɨnde apa me nɨ ne ’ngbé ngámá-a, a ko bhʉlʉ yala gba ’ngbé ngámá Kaisala!»

13 Lɨ Pɨlatɵ adje eli bhomʉ-o lɨe, anɨ agbe Yesu kilidjo. Pɨlatɵ atsia adʉ pɨ́ dabɨlɨ nakodho ’ngʉ́-o, lɨ bɨlɨ ɨnde u aꞌɨ e me «U apa oteme kuto» (ɨnde u aꞌɨ e bhʉ́ eli na ebele me «Gabata»). 14 A adʉ nanɨ masɨkpe de tulukpe, kala ekpɨ́ na Pasɨka. Pɨlatɵ apa pɨ omaYuda me: «’Ngbé ngámá gba yi-e ɨ!» 15 Engʉ́ bini, u aholo nasʉsʉla me: «Bhɵlɵ anɨ! Bhɵlɵ anɨ! Gɨ anɨ lɨ kulusi!» Pɨlatɵ apa pɨ uo me: «A ayo me ma gɨ ’ngbé ngámá gba yi-e lɨ kulusi?» Ongbengbe odimandɵ gba Ebhe-e agie pɨ anɨ me: «’Ngbé ngámá koko ka ya ade. A ko bha bini ’ngbé ngámá Kaisala.» 16 Abhomʉ-o, Pɨlatɵ atsia atse ’kpa lɨ Yesu ngʉbula me u gɨ anɨ lɨ kulusi.

U agɨ Yesu lɨ kulusi

(Tsia bhʉ́ Mat. 27:32-44; ne bhʉ́ Mlk. 15:21-32; di ne bhʉ́ Luk. 23:26-43.)

U aha Yesu, u atsia atapa ne anɨ. 17 Yesu abɨ kulusi gba e ngae makpe. Anɨ atsia akoto nayie bhʉ́ gʉdhʉ akolo lɨ bɨlɨ na «Pelege ’ndjɨ» (u aꞌɨ e bhʉ́ eli na ebele me «Gologota»). 18 A bhomʉ-o bɨlɨ ɨnde lɨ osʉdha agɨ Yesu lɨ e lɨ kulusi-o. U atsia agɨ di okpála koko bhisi lɨ kulusi. Yesu adʉ tʉtʉ, koko lɨ kulusi gba e lɨ pá ’kpa anɨ na kokpa, koko lɨ kulusi gba e lɨ pá ’kpa anɨ na galɨ. 19 Pɨlatɵ atsia aha di lɨ́lɨ me, u ye balʉa, amba u bhɨ lɨ kulusi gba Yesu-o. Balʉa ango-o adʉ me: «Yesu, kpála na Nadjaleta, ’ngbé ngámá gba omaYuda.»

20 Abhomʉ-o, omaYuda bhelé atanga balʉa ango-o. Padhá de, anga bɨlɨ ɨnde u agɨ nanɨ Yesu lɨ kulusi lɨ e, a adʉ de gʉdhʉ masɨkpe. La di-e, balʉa ango-o adʉ bhʉ́ eli na ebele, a adʉ bhʉ́ eli na latino, a atsia adʉ di bhʉ́ eli na giliki. 21 Abhomʉ-o, ongbengbe odimandɵ gba omaYuda atsia apa pɨ Pɨlatɵ me: «Mo oyé de me, ‹’ngbé ngámá gba omaYuda-a› de. Engʉ́ bini, ye mangbo me, ‹Kpála bhomʉ-o apa me, ma ne ’ngbé ngámá gba omaYuda.›» 22 Pɨlatɵ agie pɨ uo me: «Bhende ma aye e, adjí lɨe de.»

23 Lɨ osʉdha agɨ Yesu lɨ kulusi lɨe, u abha obongo gba anɨ-o. U agbo bhʉsʉ bhʉsʉ badha. Sʉdha bini ne bini aha naae bini. U atsia aha di bongo gba anɨ ɨnde u dʉ e madʉ de-o. Pápála adʉ bha bini nayie abhʉ́lá akolo akuto. 24 Osʉdha-a apa sʉnda o me: «Nɨ́ asídha bongo ɨnde-e de. Engʉ́ bini, nɨ́ gʉ mangbo gbanda tété, amba nɨ́ mbɨla me a adʉ́ na da.» U amene mo-o ngʉbula me eli ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku-o, amene lɨe, eli ɨnde me:

«U agbogbo bhʉsʉ o lɨ obongo gba ma-o.

U atsia agʉ gbanda lɨ bongo gba ma ko.†»

A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde lɨ osʉdha amene e-o.

25 Malɨa , ’hi Yesu, ne ndai e na ɵɵlɵ, ne Malɨa , wala Kolopasɨ, di ne Malɨa , kpála na kʉtɨ na Magadala, alʉlʉ de kulusi gba Yesu-o. 26 Yesu au ’hi e ne mʉkpata ɨnde lɨ anɨ adʉ akʉnda e naali-o. Mʉkpata ango-o adʉ me anɨ nde alʉ de ’hi anɨ oo. Anɨ atsia apa pɨ ’hi e me: «Ɵlɵ-e,* tsia ndɨlɨ gba mʉ-o ɨ.» 27 Pɨpɨta-a, anɨ atsia apa pɨ mʉkpata-a me: «Tsia ’hi mʉ ɨ.» Nayie lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, mʉkpata-a atsia aha ’hi Yesu agba e.

Yesu akpi

(Tsia bhʉ́ Mat. 27:45-56; ne bhʉ́ Mlk. 15:33-41; di ne bhʉ́ Luk. 23:44-49.)

28 Pɨta ongʉ́ bhomʉ-o, Yesu ambɨla me, mbɨa ɨnde-e, ndʉ ’ngʉ́ hana andjia. Abhomʉ-o, ngʉbula me ’li Bhuku-o amene lɨe akolo alɨ soso-o, anɨ atsia apa me: «A lɨ ma ne gʉmʉ ’ngu.» 29 Lʉsa bini adʉ oo. A adʉ bhʉ́bhʉ́ ne kpongadha pandɨ bedhe. Osʉdha aha epondje, u ato bhʉ́ kpongadha pandɨ-o. U agbite lɨ ndula ɨnde u aꞌɨ e me idjope.† U atsia adyudyo de ’bhɵ Yesu masɨkpe. 30 Lɨ Yesu andjɨ kpongadha pandɨ-e lɨe, anɨ atsia apa me: «Ndʉ ’ngʉ́ hana andjia!» Abhomʉ-o, anɨ atʉ ’ndjɨ e ne kuto, anɨ atsia andala ’kpa lɨ bua e.

Sʉdha bini adʉ pá kala Yesu ne mandambi

31 A adʉ nanɨ ekpɨ́ ɨnde u adʉ aleke lɨo lɨe ngʉ́ ekpɨ́ naguo-o . Ongámásɨ gba omaYuda dʉ akʉnda de me okuo okpála dʉ lɨ okulusi lɨ ’kpɨ́ naguo-o de. Padhá de, anga ekpɨ́ naguo ango-o, adʉ ngbéngbé ane okoko mane. Kaka-a, u atsia ayo ka Pɨlatɵ me u gʉgʉmʉ ’dhʉ okpála ɨnde u agɨ o lɨ okulusi-o, amba u ꞌe okuo uo tété maꞌe. 32 Abhomʉ-o, osʉdha ago de okpála ɨnde u agɨ o lɨ okulusi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu-o. U agʉgʉmʉ ’dhʉ kpála bhe na kalanʉ-o. Pɨpɨta-a, u agʉgʉmʉ ’dhʉ kpála bhe koko-o. 33 U akolo lɨe lɨ Yesu-o, u abhaka me anɨ nde akpi. Kaka-a, u gʉgʉmʉ ’dhʉ anɨ de.

34 Engʉ́ bini, sʉdha bini adʉ pá kala anɨ ne mandambi má pʉʉ! Kolo me-e, ngʉte di ne engu aze bhʉ́ eka ango-o. 35 Kpála ɨnde ngakpokpo ongʉ́ ɨnde-e, au ongʉ́ ango-o ne djila e. La di-e, ongʉ́ ɨnde anɨ ngakpokpo e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Ngaanɨ-e, anɨ mbɨla ndjɨndjɨ me nɨ ngakpo e kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Anɨ ngakpokpo ngʉbula me ngayi di-e, yi bhuka. 36 Ongʉ́ bhomʉ-o akolo ngʉbula me engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku-o, amene lɨe, engʉ́ ɨnde u aye e me: «U gʉ́mʉ sʉka bɨkɨ anɨ belegʉ de bini.†» 37 La di-e, u aye bhʉ́ Bhuku lɨ bɨlɨ koko me: «U atsía kpála ɨnde u adʉ e-o.†»

U azɨ Yesu

(Tsia bhʉ́ Mat. 27:57-61; ne bhʉ́ Mlk. 15:42-47; di ne bhʉ́ Luk. 23:50-56.)

38 Pɨta ongʉ́ akodho ’kpɨ́-e, Djodjefʉ , kpála na gʉdhʉ na Alimatayo, ayo ka Pɨlatɵ me anɨ ha kpadjɨ pɨ nɨ ngʉ́ naꞌe kuo Yesu. (Djodjefʉ nanɨ ne sʉka omʉkpata gba Yesu-o. Engʉ́ bini, anɨ dʉ asuno lɨe mbámbá de, anga anɨ adʉ akpe ongámásɨ gba omaYuda-o.) Pɨlatɵ azɨba pɨ anɨ. Abhomʉ-o, Djodjefʉ anʉ, anɨ atsia aꞌe kuo Yesu. 39 Nikodemʉ, ɨnde anʉ nanɨ nabhaka Yesu ’kpɨ́ bini sukpe-e, ago di. Anɨ ago ne mʉngotsi ɨnde u amene e lɨ mila bhʉ́ dabɨlɨ bini ne aloesɨ.‡ Mʉngotsi ango-o, adʉ masɨkpe de kilo ndjɨkpa bata. 40 Abhomʉ-o, ndʉ uo bhisi hana aha kuo Yesu. U agagala ne opapala bongo na lene me u nde atuko mʉngotsi tété, maka lɨ omaYuda adʉ amemene lɨe bhʉ́ nedhɨnga nazɨ kuo-o. 41 Lɨ bɨlɨ nanɨ u agɨ Yesu lɨ e lɨ kulusi-e, edyɨ bini adʉ oo. Bhʉ́ ’dyɨ ango-o, edú bini na mbɨa adʉ oo. Edú ango-o, u zɨ nga nanɨ kpála bini bhʉ́bhʉ́ de. 42 U atsia ato Yesu bhʉ́bhʉ́. Padhá de, anga u adʉ agbene lɨo ka lɨ ekpɨ́ naguo gba omaYuda adʉ lɨe masɨkpe-o. La di-e, edú ango-o adʉ oo masɨkpe.

20

Yesu azuku

(Tsia bhʉ́ Mat. 28:1-8; ne bhʉ́ Mlk. 16:1-8; di ne bhʉ́ Luk. 24:1-12.)

1 Abhomʉ-o, bhʉ́ ’kpɨ́ yinga kɵkpɨ́ má bhɵ́-o, Malɨa , kpála na gʉdhʉ na Magadala, anʉ abhʉ́ lata. A adʉ me ekpɨ́ nde nga bha ne biti. Anɨ au me teme ɨnde adʉ lɨ ’bhɵ lata-a nde ayie lɨ bhɵbhɵ ayie. 2 Abhomʉ-o, anɨ anʉ ne holo, anɨ anʉ abhaka Simo Piele, di ne mʉkpata koko ɨnde lɨ Yesu adʉ akʉnda e naali-o. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «U agbe kuo Ngámá bhʉ́ lata-a agbe. La-a, ya mbɨla de me u aꞌo anɨ su-oie de.»

3 Abhomʉ-o, Piele ne uo ne mʉkpata koko-o aholo ’nʉ́, u atsia agbida abhʉ́ lata. 4 Ndʉ uo bhisi hana agu holo. Engʉ́ bini, mʉkpata bhe koko agu naae holo kpekpeke ane Piele mane. Kaka-a, anɨ atsia akolo abhʉ́ lata kalanʉ. 5 Anɨ akita ne kuto ngʉ́ natsia ’kpɨ́ bhʉ́bhʉ́. Anɨ au opapala bongo na lene me a nde aꞌo lɨe oo. La-a, anɨ lɨ de. 6 Abhomʉ-o, Simo Piele ɨnde adʉ akpata anɨ sidi-e, akolo di. Anɨ atsia alɨ abhʉ́ lata. Anɨ au opapala bongo na lene me a nde aꞌo lɨe oo, 7 la di ne bongo bhende adʉ me a nde abuku bhʉ́la Yesu-o. Bongo ango-o dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne opapala bongo na lene de. Engʉ́ bini, a adʉ me a nde agagala naae lɨe kpi lɨ bɨlɨ koko. 8 Abhomʉ-o, mʉkpata koko ɨnde akolo abhʉ́ lata kalanʉ-o, atsia alɨ di. Anɨ au, anɨ atsia abhuka. 9 Padhá de, anga nakolo lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, omʉkpata mbɨla nga nanɨ ndjɨndjɨ de, engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me Masɨya azúku bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o mazuku. 10 Pɨta ’ngʉ́ bhomʉ-o, omʉkpata bhisi-e atsia agie lɨo agba o.

Yesu akoto lɨ Malɨa, kpála na kʉtɨ na Magadala

(Tsia bhʉ́ Mat. 28:9-10; di ne bhʉ́ Mlk. 16:9-11.)

11 Malɨa adʉ me anɨ nde alʉ akilidjo de lata-o. Anɨ adʉ naku ’gbá. Nedhɨnga ɨnde anɨ adʉ nga bha lɨe naku ’gbá-a, anɨ akita ne kuto ngʉbula natsia ’kpɨ́ abhʉ́ lata. 12 Anɨ au oandjelu bhisi. U adyɨdyɨ obubu bongo. U adʉlʉ lɨ bɨlɨ ɨnde u aꞌo nako kuo Yesu lɨ e ko. Bini adʉ lɨ pápá na ’ndjɨ anɨ, koko atsia adʉ lɨ pápá na ’dhʉ anɨ. 13 Oandjelu-o ayi Malɨa me: «Ɵlɵ-e, mʉ ngaku ’gba ngʉ́ nɨ?» Anɨ agie pɨ uo me: «U aꞌe kuo Ngámá gba ma-a aꞌe. Ma mbɨla de me u aꞌo su-oie de.»

14 Pɨta anɨ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ adji lɨe, anɨ atsia au Yesu me anɨ nde alʉ oo. Engʉ́ bini, anɨ dʉ ambɨla de me a ko Yesu-o de. 15 Yesu ayi anɨ me: «Ɵlɵ-e, mʉ ngaku ’gbá ngʉ́ nɨ? Mʉ ngagɨlɨ da?» Malɨa abhundja me a ko kpála ɨnde ngamene kulu bhʉ́ ’dyɨ-o. Kaka-a, anɨ apa pɨ anɨ me: «’Dyɨ ma, ɨ dʉ me mʉ nde aꞌe kuo Ngámá gba ma-a ngamʉ-o, suno bɨlɨ mo oꞌo lɨ e mʉma, amba ma nʉ ha.» 16 Yesu apa pɨ anɨ me: «Malɨa!» Malɨa adji lɨe, anɨ atsia apa pɨ anɨ bhʉ́ eli na ebele me: «Labonɨ!» (A akʉnda napa me «Mʉsuno.») 17 Yesu apa pɨ anɨ me: «Mo obú ’kpa mʉ lɨ ma de. Padhá de, anga ma nʉ nga agba ’Dyɨ ma abhʉ́lá de. Engʉ́ bini, nʉ bhaka ondaise ma, amba mʉ pa pɨ uo me: ‹Ma adji abhʉ́lá agba ’Dyɨ ma. A ko la di ’Dyɨ yi. Ma adji abhʉ́lá agba Ebhe gba ma-o. A ko la di Ebhe gba yi-o.›» 18 Abhomʉ-o, Malɨa, kpála na kʉtɨ na Magadala, atsia anʉ akpokpo pɨ omʉkpata me: «Ma au Ngámá au!» Anɨ atsia akpokpo ’ngʉ́ ɨnde lɨ Yesu apa e pɨ anɨ-e, pɨ uo.

Yesu akoto lɨ omʉkpata gba e-o

(Tsia bhʉ́ Mat. 28:16-20; ne bhʉ́ Mlk. 16:14-18; di ne bhʉ́ Luk. 24:36-49.)

19 Bha bhʉ́ ’kpɨ́ yinga bhomʉ-o tagolo-o, omʉkpata-a apo bhʉ́la o bhʉ́ ’tɨ bini. U atsia adhodho obhɵ bhotɨ nganda o madhodho. Padhá de, anga u adʉ akpe ongámásɨ gba omaYuda-o . Yesu ago alʉ tʉ uo. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Guo ’ngʉ́ dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi!» 20 Pɨta anɨ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ asuno ’kpa e, di ne pála kala e pɨ uo. Lɨ omʉkpata au Ngámá lɨe, u abedhe ne djalɨ bedhe. 21 Yesu atsia apa matá pɨ uo me: «Guo ’ngʉ́ dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi! Maka lɨ ’Dyɨ ma atima ma lɨe, ngama di-e, ma atima yi.» 22 Pɨta anɨ apa lɨe mo-o, anɨ aꞌulu wo e pɨ́ uo, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi sia Bu Bhobua ! 23 Okpála bhende yi ambú lɨ siti ’ngʉ́ gba o-o, lɨ Ebhe mbú di lɨ siti ’ngʉ́ gba uo-o. Okpála bhende yi mbú lɨ siti ’ngʉ́ gba o de-e, Ebhe mbú di tété de.»

Yesu akoto lɨ omʉkpata gba e pɨta Tʉma

24 Nedhɨnga lɨ Yesu akoto lɨ omʉkpata gba e lɨe abhʉ́ ’tɨ-e, sʉka omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi-e Tʉma (ɨnde u aꞌɨ di-e me Bhuko-o) dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo de. 25 Abhomʉ-o, omʉkpata koko atsia apa pɨ anɨ me: «Ya au Ngámá.» Engʉ́ bini, anɨ atsia agie pɨ uo me: «Ma akʉnda nau oeka na osete ɨnde lɨ okpa anɨ-o. Ma akʉnda naꞌo lɨkpa ma lɨ pokoli na osete ango-o. Ma akʉnda la di naꞌo ’kpa ma lɨ pála kala anɨ. Ɨ dʉ mo-o de-e, ma bhúka de.» 26 Pɨta ’kpɨ́ madjɨna, omʉkpata gba Yesu apo matá bhʉ́la o abhʉ́ ’tɨ. Tʉma adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo. Obhɵ bhotɨ-e adʉ me a nde adhodho lɨe madhodho. Engʉ́ bini, Yesu ago, anɨ alʉ tʉ uo. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Guo ’ngʉ́ dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi!» 27 Pɨpɨta-a, anɨ apa pɨ Tʉma me: «ꞌO lɨkpa mʉ sɨ, amba mʉ tsia ’kpa ma. Go ne ’kpa mʉ, amba mʉ ꞌo lɨ pála kala ma. Mo odʉ́ ne bua na bhisi bhisi de. Dʉ mangbo ne nabhuka .» 28 Tʉma agie pɨ anɨ me: «Ngámá gba ma, di ne Ebhe gba ma!» 29 Yesu apa pɨ anɨ me: «Mo obhuka ka mo ou ma lɨe? A ko djalɨ pɨ okpála ɨnde ngabhuka me u nde u ne djila o de ko.»

A ɨnde-e ta bhuku ɨnde

30 Yesu amene matá ongamba ’ngʉ́ koko bhelé lɨ djila omʉkpata gba e-o. La-a, u ye bhʉ́ bhuku ɨnde-e de. 31 Engʉ́ bini, ongʉ́ ɨnde aye lɨe bhʉ́bhʉ́-o, a ko ngʉbula me yi bhuka me Yesu ne Masɨya, Ndɨlɨ gba Ebhe, amba ɨ dʉ la me yi nde abhuka anɨ-e, yi de sia mʉkobho ka ’lɨ anɨ.

21

Yesu akoto lɨ omʉkpata gba e lɨngo ekpɵ na Tibeliade

1 Ekpɨ́ koko pɨpɨta-a, Yesu akoto matá lɨ omʉkpata gba e lɨngo ekpɵ na Tibeliade. Lele maka anɨ akoto lɨ uo lɨe, ngae ɨnde: 2 a adʉ nanɨ Simo Piele, ne Tʉma, (ɨnde u aꞌɨ e me Bhuko), ne Natanaele, (kpála na kʉtɨ na Kana, bhʉ́ ndu doto na Galilaya), ne ongɨsɨ gba Djebedayo, di ne omʉkpata koko bhisi gba Yesu-o. U adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini. 3 Simo Piele apa pɨ uo me: «Ma adji nagbe sungu.» U agie pɨ anɨ me: «Ngaya di-e, nɨ́ anʉ́ ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini.» Abhomʉ-o, u anʉ, u atsia aꞌʉꞌʉ bhʉ́ zabʉ. Engʉ́ bini, sukpe bhomʉ-o, u gbe sungu belegʉ de bini.

4 Lɨ ekpɨ́ aholo naseke lɨe, Yesu alʉ lɨngo ’ngu oo. Engʉ́ bini, omʉkpata-a dʉ ambɨla de me a ko anɨ-e de. 5 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ uo me: «Odi ma, yi aholo mbo sungu uu?» U agie pɨ anɨ me: «Ya holo de.» 6 Anɨ apa pɨ uo me: «Yi bhike nado lɨngo zabʉ-o ne lɨ pápá na kokpa, amba yi holo sungu.» Abhomʉ-o, u atsia abhike nado-o bhʉ́ ’ngu. U ale nagbele nado ango-o bhʉ́ ’ngu pima. Padhá de, anga osungu adʉ bhʉ́bhʉ́ bhibhiti naali. 7 Abhomʉ-o, mʉkpata ɨnde lɨ Yesu adʉ akʉnda e naali-e apa pɨ Piele me: «A ko Ngámá!»

Lɨ Simo Piele adje lɨe me a ko Ngámá-a, anɨ adyɨ bongo . Padhá de, anga abhaka me anɨ nde agbe bongo-o magbe ngʉ́ nagbe sungu-o. Anɨ atsia agʉ ꞌi e bhʉ́ ’ngu. 8 Omʉkpata koko agie lɨo ne zabʉ-o me u nde ngagbele nado-o. Nado ango-o adʉ me a nde abedhe ne osungu bedhe. U dʉ nanɨ dengo ’gɵ-o tsutsu de. U adʉ masɨkpe de metele kámá bini.

9 Nedhɨnga u aze lɨe apɨ́ ’gɵ-o, u au djua ne sungu pépé, di ne mapa. 10 Yesu apa pɨ uo me: «Yi go ne té osungu ɨnde yi aholo e-o.» 11 Abhomʉ-o, Simo Piele aꞌʉ matá bhʉ́ zabʉ-o. Anɨ agbele nado apigo. Nado ango-o adʉ me a nde abedhe ne ongbengbe osungu kámá bini ndjɨkpa bhuluvue ne ká bata. Abana lɨ osungu adʉ lɨe bhʉ́bhʉ́ bhelé-e, nado ango-o tsotsolo de. 12 Yesu apa pɨ uo me: «Yi go zʉ ’he.» Kpála bini bhʉ́ ká omʉkpata-a le nayi anɨ de me: «Mʉ ne da?» Padhá de, anga u adʉ ambɨla hana me, a ko Ngámá. 13 Abhomʉ-o, Yesu adyudyo lɨe masɨkpe. Anɨ aha mapa, anɨ atsia agapa lɨ uo. Anɨ atsia aha di sungu-o pɨ uo. 14 A adʉ nanɨ bhomʉ-o bhʉtsibhʉtsi na bata me Yesu koto lɨ omʉkpata gba e, pɨta anɨ azuku lɨe bhʉ́ ká okpála bhende amu ko.

Yesu ayi Piele bhʉtsibhʉtsi bata me anɨ kʉnda nɨ uu ie

15 Pɨta u azʉ ’he-e lɨe, Yesu ayi Simo Piele me: «Simo, ndɨlɨ gba Djaa , mʉ kʉnda ma nane maka lɨ okpála koko ɨnde-e akʉnda ma lɨe mane?» Piele agie pɨ anɨ me: «Heni, Ngámá, mʉ mbɨla hana me ma kʉnda mʉ.» Yesu apa pɨ anɨ me: «Kʉ ongɨsɨ kandɵlɵ gba ma-o.» 16 Yesu ayi matá anɨ bhʉtsibhʉtsi na bhisi-e me: «Simo, ndɨlɨ gba Djaa, mʉ kʉnda ma uu?» Piele agie pɨ anɨ me: «Heni, Ngámá, mʉ mbɨla hana me ma kʉnda mʉ.» Yesu apa pɨ anɨ me: «Lila okandɵlɵ gba ma-o.» 17 Yesu ayi matá anɨ bhʉtsibhʉtsi na bata-a me: «Simo, ndɨlɨ gba Djaa, mʉ kʉnda ma uu?» Piele asia lɨkabhu lɨ bua e. Padhá de, anga Yesu ayi anɨ bhʉtsibhʉtsi na bata me: «Mʉ kʉnda ma uu?» Anɨ atsia apa pɨ Yesu me: «Ngámá, mʉ mbɨla ndʉ ’ngʉ́ hana. Mʉ mbɨla bhadi hana me ma kʉnda mʉ!» Yesu apa pɨ anɨ me: «Kʉ okandɵlɵ gba ma-o.

18 A moko, ma apa pɨ mʉ na paká me, nedhɨnga nanɨ mo odʉ lɨe makombi-e, mo odʉ agbite ekpʉ́ gba mʉ-o ludu mʉ ngamʉ makpe. Mo odʉ la di anʉ lɨ bɨlɨ ɨnde mo odʉ akʉnda nanʉ lɨ e-o. Engʉ́ bini, nedhɨnga mo okólo lɨe ’gbé kpála-a, mo oꞌéꞌe ’kpa mʉ abhʉ́lá, lɨ kpála koko tsia gbíte ’kpʉ́ gba mʉ-o ludu mʉ ngae. Anɨ tsia nʉ́ di ne mʉ lɨ bɨlɨ ɨnde mʉ kʉnda nanʉ lɨ e de.» 19 Yesu adʉ apa mo-o ngʉbula nasuno lele maka lɨ Piele akpí lɨe, anɨ tsia há la di sangu pɨ Ebhe ko. Pɨpɨta-a, Yesu apa pɨ anɨ me: «Kpata ma!»

Piele ayi ’ngʉ́ pɨndjɨ mʉkpata ɨnde lɨ Yesu adʉ akʉnda e naali-o

20 Lɨ Piele adji lɨe lɨe, anɨ au mʉkpata lɨ Yesu adʉ akʉnda e-o, (kpála ɨnde aseke nanɨ ’ndjɨ e pɨ́ mbulu Yesu, nedhɨnga ɨnde u adʉ azʉ ’he lɨe-o, ɨnde atsia ayi di nanɨ Yesu me: «Ngámá, kpála bhende apʉ́ mʉ-o, a ko da?») 21 Abhomʉ-o, Piele au mʉkpata ango-o, anɨ atsia ayi Yesu me: «Ngámá, a la anɨ-e, a akólo lɨ anɨ ne mangua ’ngʉ́ dho?»

22 Yesu agie pɨ anɨ me: «Ɨ dʉ me ma nde akʉnda me anɨ dʉ, akolo lɨ nedhɨnga ɨnde ma agó matá lɨe, a ko naamʉ ’ngʉ́? Ngamʉ-o, kpata ma!» 23 Abhomʉ-o, ngali atsia ayangba bhʉ́ ká omabhuka me, mʉkpata ango-o kpí naae de. La-a, Yesu pa nanɨ pɨ Piele de me: «Anɨ kpí de-e de.» Engʉ́ bini, anɨ apa nanɨ mangbo me: «Ɨ dʉ me ma nde akʉnda me anɨ dʉ akólo lɨ nedhɨnga ɨnde ma agó matá lɨe, a ko naamʉ ’ngʉ́?» 24 Mʉkpata ango-o ngakpokpo ongʉ́ ɨnde-e ngae makpe. Anɨ aye la di bhʉ́ bhuku ngae. Ya mbɨla la di ndjɨndjɨ me engʉ́ ɨnde anɨ ngakpokpo e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. 25 Yesu amene di nanɨ ongʉ́ koko bhelé. Ɨ dʉ́ me u yé ongʉ́ ango-o bini ne bini hana-a, ma abhundja me doto libhomu de tɨ́ ne obhuku ɨnde ɨ de yé lɨe de.

* 1:1 1:1 Eli: Eli-e, a ko Yesu (tsia lukuluku 14).

† 1:7 1:7 Okpála bhuka zɨ ’kpɨ́ ka anɨ: Anɨ ɨnde-e, a ko Djaa bhʉlʉ nabatisa okpála-o.

‡ 1:15 1:15 Djaa: A ko Djaa bhende Bhʉlʉ nabatisa okpála-o.

† 1:23 1:23 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 40:3.

§ 1:32 1:32 Bua: Ɨ dʉ me u nde aye ne ’dhʉ balʉa na ngbéngbé-e (madjisikile), amba a ko Bu Bhobua.

* 2:11 2:11 Ongʉ́ na ngangamba: Bhʉ́ Bádha Ngali gba Yesu Kilisito maka lɨ Djaa aye lɨe, mo obháka ongamba ’ngʉ́ mananɨka ɨnde asuno okulu gba Yesu-o. Bhʉ́ obhuku koko u aye me «Okulu», bhʉ́ okoko u aye me «Ehe ɨnde ngasuno ehe koko, ɨ dʉ di-e engʉ́ koko» (sinye). Tsia bhʉ́ Dja. 4:43-54, 5:1-16, 6:1-21.

† 2:14 2:14 OmaYuda ɨnde adʉ ayie bhʉ́ okʉtɨ koko adʉ ngaɨza nayipa falanga gba o-o. Pɨpɨta-a, u tsia tɨ la da nakala enʉ ngʉ́ nahaha pɨ Ebhe di ne nadi epo na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o.

† 2:17 2:17 Tsia bhʉ́ Ets. 69:10.

* 3:14 3:14 Yesu ngapa bhomʉ-o engʉ́ nakpi ka e lɨ kulusi di ne nagie lɨe ka e agba Ebhe.

* 6:9 6:9 Mapa na olodje: A ko nanɨ mapa na bhʉkʉ mase. Okpála na ndɨbhɨlɨ tɨ nanɨ da nakakala ndjɨndjɨ.

† 6:31 6:31 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 16:4, 15; di ne bhʉ́ Ets. 78:24.

† 6:45 6:45 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 54:13.

* 7:53 7:53 Ongʉ́ nayie sɨ akólo bhʉ́ 8:11, a bhʉ́ obhuku koko na didili-e ade.

* 8:24 8:24 Ma uu: A bhomʉ-o ꞌɨlɨ gba Ebhe ɨnde anɨ asuno e pɨ Moidje nedhɨnga anɨ atima anɨ lɨe bhʉ́ Edjipeto. Tsia bhʉ́ Ekɨ. 3:14.

* 9:7 9:7 ’Dú ’ngu navʉlʉ kʉte na Siloe nanɨ abhʉ́ aga na Yelusalema.

† 9:16 9:16 Sɨ-e, omʉFalisai au me lɨ Yesu akobho kpála lɨe bhʉ́ ’kpɨ́ naguo, anɨ amene bhomʉ-o kulu. La-a, lɨ́lɨ gba Moidje zɨba nanɨ namene kulu bhʉ́ ’kpɨ́ naguo de.

† 10:34 10:34 Tsia bhʉ́ Ets. 82:6.

* 12:3 12:3 Nalade: A ko mʉngotsi ɨnde u amemene e lɨ ’kpá ulu. Tsia bhʉ́ Mat. 26:7.

† 12:13 12:13 Tsia bhʉ́ Ets. 118:25-26.

† 12:15 12:15 Tsia bhʉ́ Djkl. 9:9.

† 12:38 12:38 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 53:1.

† 12:40 12:40 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 6:10.

† 13:18 13:18 Tsia bhʉ́ Ets. 41:10.

† 15:20 15:20 Tsia bhʉ́ Mat. 10:24; ne bhʉ́ Luk. 6:40; di ne bhʉ́ Dja. 13:16.

† 15:25 15:25 Tsia bhʉ́ Ets. 35:19, 69:5.

† 19:24 19:24 Tsia bhʉ́ Ets. 22:19.

* 19:26 19:26 Lɨ kulusi-e, Yesu agama ’ngʉ́ pɨ ’hi e maka Ebhe. Kaka-a, anɨ aꞌɨ anɨ me: «Ɵlɵ-e.»

† 19:29 19:29 Idjope: A ko sʉka ondula na gba omaYuda. Epondje nanɨ u ato e bhʉ́ kpongadha pandɨ ɨnde u aha nanɨ e pɨ Yesu me anɨ ndjɨ-e, nedhɨnga anɨ adʉ lɨe lɨ kulusɨ-e, u agbite nanɨ lɨ Idjope.

† 19:36 19:36 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 12:46; ne bhʉ́ Nom. 9:12; di ne bhʉ́ Ets. 34:21.

† 19:37 19:37 Tsia bhʉ́ Djkl. 12:10.

‡ 19:39 19:39 Aloesɨ: A ko mʉngotsi ɨnde lɨ se e nde má wese. A ko la di elá, u memene lɨ ndende ndula.

Kulu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Kulu

gba oBhʉlʉ Titima

gba Yesu

Eli na kalanʉ

Kulu gba oBhʉlʉ Titima gba Yesu ne bhuku na bhisi ɨnde lɨ Luka aye e-o.

Engʉ́ na ngbéngbé ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e, a ko nakpokpo lele maka lɨ omʉkpata gba Yesu na kalanʉ adʉ adhʉkʉ bhʉ́ angu gba Bu Bhobua, u atsia adʉ akpokpo Bádha Ngali pɨndjɨ Yesu ɨnde adʉ ayangba abhʉ́: «Yelusalema, ne bhʉ́ Yudaya, ne abhʉ́ Samalɨa nakolo makolo abhʉ́ dje doto» (1:8). A ko Ngali gba Kilisito ɨnde akpo lita e agba omaYuda atsia akolo nabhuka pɨ ndʉ okpála na pɨ́la doto hana.

Engʉ́ na ngbéngbé ɨnde bhʉ́ bhuku gba obhʉlʉ titima-a, a ko kulu gba Bu Bhobua ɨnde ago ne angu pɨ́ omabhuka abhʉ́ Yelusalema lɨ ’kpɨ́ na Patekote. Bu Bhobua ango-o, la di ngateteke ne naha angu pɨ Piga gba Ebhe ne okpála ɨnde ngadjedjele, nakpata lele ongʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ bhuku ango-o. Engʉ́ na kalanʉ ɨnde atsia omakilisito akpokpo lɨe bhelé bhʉ́ eli gba Ebhe ɨnde u adʉ aha e pɨ okpála-o. A la di ongʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ bhuku gba obhʉlʉ titima gba Yesu ngasuno angu na ongʉ́ ango-o bhʉ́ mʉkobho gba omabhuka, la di bhʉ́ makpɵtsɵ ɨnde bhʉ́ Piga gba Ebhe-o.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Naleke lɨo ngʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ ’ngʉ́ mo ue ne bhe mo adje e 1:1-26

(1) Lɨ́lɨ na soso ne engʉ́ ɨnde lɨ Yesu apa me nɨ amene e 1:1-14

(2) Kpála ɨnde aha da Yuda-o 1:15-26

Okpála ɨnde akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ ’ngʉ́ ɨnde u au e ne bhe u adje e abhʉ́ Yelusalema 2:1 – 8:3

Okpála ɨnde akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ ’ngʉ́ ɨnde u au e ne bhe u adje e abhʉ́ Yudaya ne abhʉ́ Samalɨa 8:4 – 12:25

Kulu gba Polo 13:1 – 28:31

(1) Dholo gba Polo na kalanʉ ngʉbula nakpokpo Bádha Ngali 13:1 – 14:28

(2) Bula abhʉ́ Yelusalema 15:1-35

(3) Dholo gba Polo na bhisi ngʉbula nakpokpo Bádha Ngali 15:36 – 18:22

(4) Dholo gba Polo na bata ngʉbula nakpokpo Bádha Ngali 18:23 – 21:16

(5) Polo bhʉ́ tɨkpʉ abhʉ́ Yelusalema, ne bhʉ́ Sedjale a la di-e bhʉ́ Loma 21:17 – 28:31

1

Yesu apa me: «Yi asía Bu Bhobua»

1 Ndai ma na mʉkʉnda Tɨofile,

Bhʉ́ bhuku gba ma na kalanʉ-o,* ma akpokpo ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ Yesu amene e di ne bhende anɨ asuno e ko. Ma akpokpo nayie lɨ lilita† 2 akolo lɨ ’kpɨ́ lɨ Ebhe aha anɨ lɨe abhʉ́lá ko. Kala nanʉ ka anɨ abhʉ́lá-a, bhʉ́ angu gba Bu Bhobua-a , anɨ aha olɨ́lɨ gba e pɨ okpála ɨnde anɨ alo nanɨ o maka obhʉlʉ titima-o . 3 Pɨta nakpi ka anɨ-e, anɨ apana lɨe pɨ obhʉlʉ titima gba e-o. Anɨ asuno pɨ uo lɨ okpadjɨ bhelé me nɨ bhʉ́ mʉkobho. Anɨ asuno lɨe pɨ uo ngʉbula ’kpɨ́ ndjɨkpa badha. Anɨ atsia akpokpo di ’ngʉ́ pɨ uo pɨndjɨ Naʉ gba Ebhe . 4 Ekpɨ́ bini, lɨ anɨ adʉ azʉ ’he lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo-o, anɨ atsia aha lɨ́lɨ ɨnde-e pɨ uo me: «Yi ayíe bhʉ́ Yelusalema de, engʉ́ bini, yi djeke ehe ɨnde lɨ ’Dyɨ ma apa me nɨ ahá e pɨ yi ko. A ko ehe ɨnde ma apa ’ngʉ́ pɨ yi pɨndjɨ e ko. 5 Padhá de, anga Djaa abatisa nanɨ okpála ne engu. Engʉ́ bini ngayi-e, pɨta ’kpɨ́ masudha-a, yi asía batisimo na Bu Bhobua.»

Ebhe aha Yesu abhʉ́lá

6 Lɨ obhʉlʉ titima adʉ apo bhʉ́la o lɨe de Yesu-o, ekpɨ́ koko-o, u atsia ayi anɨ me: «Ngámá, mo ogbégbe omaƗsalaele bhʉ́ bali, mʉ tsia há ngámá pɨ uo mbɨa ɨnde-e?» 7 Yesu atsia agie pɨ uo me: «A ko engʉ́ ka yi de ngʉ́ nambɨla nedhɨnga di ne oekpɨ́ ango-o. Padhá de, anga Ebhe ne angu gba e makpe, aꞌo oekpɨ́ ango-o maka anɨ akʉnda lɨe ko. 8 Engʉ́ bini, yi asía angu, lɨ nedhɨnga lɨ Bu Bhobua akɵ́ pɨ́ yi lɨe-o. Yi tsia kpókpo ’ngʉ́ gba ma ɨnde yi au e ne bhe yi adje di e bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema, bhʉ́ ndu doto na Yudaya libhomu, ne bhende na Samalɨa, akólo makolo alɨ dje doto.»

9 Lɨ Yesu andjia nakpokpo ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, Ebhe atsia aha anɨ abhʉ́lá me ndʉ uo hana nde ngatsia anɨ. Abhomʉ-o, ndindi atsia abuku anɨ. U u matá anɨ de. 10 Nedhɨnga u adʉ nga bha lɨe atsia ’kpɨ́ abhʉ́lá-a, lɨ pápá lɨ Yesu atapa lɨe, kolo me-e, okpála bhisi aze lɨ uo. U adyɨdyɨ bubu bongo . 11 U atsia apa pɨ uo me: «Ngayi okpála na Galilaya, yi alʉlʉ sɨ ne natsia ’kpɨ́ abhʉ́lá ka nɨ? Yesu ɨnde lɨ Ebhe aha e abhʉ́lá bhomʉ-o, anɨ agíe bhadi lɨe maka yi au anɨ lɨe anʉ abhʉ́lá ko.»

Libi obhʉlʉ titima gba Yesu

12 Abhomʉ-o, obhʉlʉ titima-a ayie pɨ́ eta u aꞌɨ e me eta na ondula na Olive, u atsia agie lɨo bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema. Eta ango-o adʉ de Yelusalema masɨkpe de kilometele bini.‡ 13 U akolo lɨe bhʉ́ Yelusalema-a, u aꞌʉ bhʉ́ tɨna ’tɨ bhe abhʉ́lá, bɨlɨ ɨnde u adʉ adʉlʉ lɨe-o. A adʉ nanɨ: Piele ne Djaa , ne Djakɨ di ne Andɨlɨ, ne Filipo di ne Tʉma, ne Batelemi di ne Matié, ne Djakɨ ndɨlɨ gba Alafayo, ne Simo kpála nakʉnda doto gba o, la di ne Djude ndɨlɨ gba Djakɨ. 14 Ndʉ uo hana, adʉ apo bhʉ́la o ne bua bini, ndʉ nedhɨnga hana ngʉ́ nayo Ebhe. U adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne olɨsɨ koko, ne Malɨa ’hi Yesu, di ne ondaise Yesu.

U agbe kpála bhʉ́ dá Yuda

15 Bhʉ́ oekpɨ́ bhomʉ-o, ekpɨ́ bini, omabhuka apo bhʉ́la o. U adʉ masɨkpe de kámá ne ndjɨkpa bhisi. Abhomʉ-o, Piele ayie bhʉ́lá bhʉ́ ká uo. Anɨ atsia apa pɨ uo me: 16 «Ondaise ma, engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e , a ayo me amene lɨe. Bu Bhobua apa ’ngʉ́ ango-o bhʉ́ ’li Davidi pɨndjɨ Yuda, kpála ɨnde ago nanɨ ne okpála ɨnde aholo Yesu-o. 17 Yuda nako ne sʉka nɨ́. Ngámá abhʉ anɨ ngʉ́ namene kulu maka nɨ́ adʉ di ne di lɨe-o.»

18 (Anɨ akala edyɨ ne tɨa ɨnde u aha e pɨ anɨ lɨ anɨ abhɵlɵ kpála lɨe-o. Bhʉ́ edyɨ ango-o, anɨ atɨ adji ’ndjɨ e ne kuto. ’Bu anɨ aʉpa. ’Ndja anɨ atsia aze kuto. 19 Ndʉ okpála hana na Yelusalema ambɨla ’ngʉ́ ango-o ndjɨndjɨ. Kaka-a, u aꞌo nanɨ ꞌɨlɨ lɨ edyɨ ango-o bhʉ́ eli na gba o me «Akeledama», a akʉnda napa me «edyɨ na Ngʉte».)

20 Pɨpɨta-a, Piele apa matá me: «Padhá de, anga u aye bhʉ́ bhuku na oEtsi gba omaYuda-a me:

‹A ayo me kʉtɨ gba anɨ-e kolo mili bɨlɨ,

kpála bini adʉ́ bhʉ́bhʉ́ de.›

U atsia aye matá me:

‹A ayo me kpála koko ha kulu gba anɨ-o.†›

21-22 Kaka-a, a ayo me kpála bini lɨ bhʉ́ ká nɨ́, amba anɨ dʉ akpokpo ngali nazuku gba Ngámá Yesu-o. A ayo me kpála ango-o dʉ sʉka okpála ɨnde adhʉkʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne nɨ́ ndʉ nedhɨnga hana lɨ Ngámá Yesu adhʉkʉ lɨe ne nɨ́ pɨ́la doto ko. Kpála ango-o dʉ kpála ɨnde adhʉkʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne nɨ́ nayie lɨ nedhɨnga lɨ Djaa abatisa Yesu lɨe,§ akolo lɨ ekpɨ́ lɨ Ebhe aha anɨ lɨe ngʉ́ nanʉ abhʉ́lá-o.»

23 Abhomʉ-o, u atsia agbe okpála bhisi. A adʉ ’lɨ bhe bini-e me Djodjefʉ , ɨnde u aꞌɨ e me Balasabasɨ. ꞌƗlɨ koko gba anɨ-e matá me Djusitusi. A adʉ ’lɨ bhe koko me Matɨasɨ. 24 U atsia ayo Ebhe me: «Ngámá, mʉ mbɨla bua ndʉ okpála hana. Pana kpála ɨnde mo obhʉ e bhʉ́ ká okpála bhisi ɨnde-e pɨ ya. 25 Anɨ adʉ́ bhʉlʉ titima gba Yesu. Anɨ ahá kulu ɨnde lɨ Yuda aꞌo ká e ngʉ́ nanʉ lɨ bɨlɨ gba e makpe ko.» 26 Pɨta u ayo Ebhe lɨe, u agʉ gbanda.* Gbanda asuno Matɨasɨ. Abhomʉ-o, u atsia ato anɨ bhʉ́ ká obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bini-o.

2

Bu Bhobua akɵ pɨ́ omabhuka

1 Lɨ ekpɨ́ na Patekote akolo lɨe, ndʉ omabhuka hana apo bhʉ́la o lɨ bɨlɨ bini. 2 Má gala kolo me-e, tolo ayie abhʉ́lá maka anvi na kpekpeke. Tolo ango-o aha bɨlɨ bhʉ́ ’tɨ ɨnde u adʉ bhʉ́ e hana. 3 Abhomʉ-o, u au oehe maka dɨngɨdhɨ djua. Oehe ango-o agbogbo bhʉsʉ e, atsia adʉlʉ pɨ́ ’ndjɨ ndʉ uo hana bini ne bini. 4 Ndʉ uo hana abedhe ne Bu Bhobua . U atsia aholo agama ’ngʉ́ bhʉ́ oeli koko, maka lɨ Bu Bhobua adʉ ahaha pɨ uo lɨe ngʉ́ nagagama ko.

5 Bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema-a, omaYuda ɨnde ayie bhʉ́ ndʉ okʉtɨ hana* pɨ́la doto libhomu adʉ oo. A adʉ okpála ɨnde adʉ akpe Ebhe. 6 Lɨ u adje tolo ango-o lɨe, bhiti okpála ango-o ago apo bhʉ́la o. U atsia adʉ angamba naali. Padhá de, anga kpála ne kpála adʉ adje omabhuka agama ’ngʉ́ bhʉ́ eli gba e makpe. 7 U abedhe ne nangamba, di ne nakɨaka. U atsia adʉ apa me: «Okpála ɨ ngagama ’ngʉ́ ɨnde-e, ndʉ uo hana ne okpála na ndu doto na Galilaya adɨ? 8 Lele pɨ ndʉ nɨ́ hana bini ne bini, nɨ́ ngadje uo lɨe ngagama ’ngʉ́ bhʉ́ eli gba nɨ́ makpe na kʉtɨ-e?

9-10 Bhʉ́ ká nɨ́ sɨ-e, okpála koko ayie bhʉ́ doto na Palate. Okoko ayie bhʉ́ Media. Okoko ayie bhʉ́ Elama. Okoko ayie bhʉ́ Edjipeto. Okoko ne okpála na Medjopotami. Okoko ayie bhʉ́ ndu doto na Yudaya. Okoko ayie bhʉ́ Kapadose. Okoko ayie bhʉ́ Pote di ne Adjia. Okoko ayie bhʉ́ Filidjia. Okoko ayie bhʉ́ Pamifilia. Okoko ayie lɨngo gʉdhʉ na Silene ɨnde bhʉ́ doto na Libi ko. Okoko ayie bhʉ́ gʉdhʉ na Loma . 11 Okoko ayie bhʉ́ kpɵmɵ na Kelete. Okoko ayie bhʉ́ doto na Alabi. U azu okoko omaYuda. Okoko-o, a ko ogandji okpála ɨnde abhuka Ebhe gba omaYuda-o. La-a, lele pɨ nɨ́ ngadje uo ngakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ ongamba ’ngʉ́ gba Ebhe bhʉ́ eli gba nɨ́ na kʉtɨ lɨe bini ne bini-e!» 12 Ndʉ uo hana adʉ ne nangamba naali. Mabhundja gba uo-o angbɨngɨ. Abhomʉ-o, u atsia apa sʉnda o me: «Engʉ́ ɨnde-e akʉnda napa pɨ?» 13 Engʉ́ bini, okoko adʉ amʉ omabhuka. U atsia adʉ apa me: «Pandɨ aholo uo e-e ngae bha-a!»

Piele akpokpo eli gba Ebhe-e pɨ bhiti okpála

14 Piele ayie bhʉ́lá bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bini koko-o. Anɨ aholo agama ’ngʉ́ kpekpeke pɨ bhiti okpála me: «Ngayi omaYuda, di ne ndʉ yi okpála hana ɨnde ngadʉlʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema-a, yi dje ma ndjɨndjɨ, amba yi mbɨla la di engʉ́ ɨ ngakodho ’kpɨ́ ɨnde. 15 Okpála ɨnde-e, a holo uo ne pandɨ maka yi ngabhubhundja lɨe de. Padhá de, anga a ko nga bha saa na odukpabini na kɵkpɨ́. 16 Engʉ́ bini, engʉ́ ɨ ngakodho ’kpɨ́ mbɨa ɨnde-e, a ko engʉ́ ɨnde lɨ polofeta Djʉele apa nanɨ e-o. Engʉ́ ɨnde me:

17 ‹Ebhe apa me: lɨ sokpɨ́-e,

ma atúko Bua† gba ma-a pɨ́ ndʉ okpála hana.

Ongɨsɨ gba yi na obhosɨbhosɨ, di ne obhe na olɨsɨlɨsɨ akpókpo ongʉ́ ɨnde ma akʉnda e-o.

Omakombise gba yi-e aú ongʉ́ ɨnde ma akʉnda nasuno e bhʉ́ loto.

Ogbegbe okpála gba yi-e atsia alóto oloto ɨnde ma atíma e pɨ uo ko.

18 Lɨ oekpɨ́ ango-o, ma atúko belegʉ di Bua gba ma-a

pɨ́ okpála na kulu gba ma na obhosɨbhosɨ, di ne obhe na olɨsɨlɨsɨ.

U tsia kpókpo ongʉ́ ɨnde ma akʉnda e-o.

19 Ma améne ongamba ’ngʉ́ abhʉ́lá.

Ma tsia méne ongamba ’ngʉ́ kuto pɨ́la doto.

Ngʉte atúko, lɨ djua tsí, a adʉ́ di ne ndindi nguwa.

20 Kala me ekpɨ́ gba Ngámá-a kolo-o, ekpɨ́ na ngbéngbé,

di ne ekpɨ́ na asasaua-a,

ela adjí lɨe biti.

Lɨ epe djí lɨe maka ngʉte.

21 Abhomʉ-o, kpála ne kpála ɨnde abhʉ ’lɨ Ngámá-a,

tsia sía mʉkobho.†›»

22 Abhomʉ-o, Piele atsia apa me: «Ngayi okpála na Ɨsalaele, yi dje nga engʉ́ ma adji apa e pɨ yi ɨnde: Ebhe apana pɨ yi mbámbá me nɨ atima Yesu, kpála na kʉtɨ na Nadjaleta-a, pɨ yi. Anɨ apana lɨ namene ongamba ’ngʉ́ sʉnda yi bhʉ́ anɨ. Anɨ amene okɨaka ’ngʉ́ , di ne oehe na tsʉlʉtsʉlʉ bhʉ́ anɨ. Ngayi makpe-e, yi mbɨla ’ngʉ́ tété ndjɨndjɨ. 23 Kpála bhomʉ-o, u apʉ anɨ pɨ yi. Ebhe ambɨla nanɨ ’ngʉ́ tété kalanʉ. Anɨ atsia akʉnda me amene lɨe moko. Yi abhɵlɵ anɨ. Padhá de, anga yi aha anɨ pɨ okpála na sisiti. U agɨ anɨ lɨ kulusi, u atsia abhɵlɵ anɨ. 24 Engʉ́ bini, Ebhe azuku anɨ, anɨ atsia aꞌe anɨ bhʉ́ lɨkabhu na kuo. Padhá de, anga a ayo nanɨ de me kuo to anɨ bhʉ́ tɨkpʉ gba e-e de. 25 Kaka-a, Davidi apa lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-e me:

‹Ma adʉ au Ngámá Ebhe kala ma ndʉ nedhɨnga hana.

Padhá de, anga anɨ lɨ pá ’kpa ma na kokpa, amba ma agʉ́kʉ de.

26 Kaka-a, bua ma abedhe ne djalɨ bedhe.

Ma la di ngali ’tsi ne djalɨ hana.

Ekpɨ́ ma akpí lɨe,

ma adʉ́ ne ’to ma me ma akóbho makobho.

27 Padhá de, anga mʉ ꞌó ká ma de me ma dʉ lɨ bɨlɨ gba okpála ɨnde amu-o de.

Mʉ kʉ́nda de me kpála gba mʉ na ngbingbili-e zi bhʉ́ lata-a de.

28 Mo osuno mʉma okpadjɨ na mʉkobho.

Mo obédhe ma ne djalɨ, anga nɨ́ ne mʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini.†›»

29 Piele apa matá me: «Ondaise ma, ma tɨ da napa engʉ́ pɨ yi mbámbá pɨndjɨ ogbi nɨ́ Davidi. Anɨ akpi, u atsia azɨ anɨ. Lata anɨ bhʉ́ ká nɨ́ akolo pɨ nakɨ. 30 Engʉ́ bini, a ko nanɨ polofeta. Anɨ ambɨla me Ebhe apa nanɨ ne natʉ silika me: ‹Ma aꞌó sʉka ongɨsɨ gba mʉ-o bini ngámá bhʉ́ da mʉ.› 31 Davidi au nanɨ engʉ́ ɨnde agó-o kalanʉ. Kaka-a, anɨ atsia apa engʉ́ nazuku gba Masɨya me:

‹Ebhe ꞌo ká anɨ lɨ bɨlɨ gba okpála ɨnde amu-o de.

Anɨ ꞌo la di de me anɨ zi bhʉ́ lata-a de.›

32 Yesu ɨnde ma ngapa ’ngʉ́ gba e-e, Ebhe azuku anɨ. Ndʉ ya hana, ya au engʉ́ ango-o ne djila ya. 33 Pɨpɨta-a, Ebhe aꞌe anɨ abhʉ́lá, anɨ atsia aꞌo anɨ lɨ pá ’kpa e na kokpa. ’Dyɨ nɨ́ Ebhe aha Bu Bhobua pɨ anɨ maka anɨ apa nanɨ lɨe kalanʉ ko. Anɨ atsia atuko Bu Bhobua ango-o pɨ́ ya. A ko bhende yi ngau e, di ne bhende yi ngadje e mbɨa ɨnde-e ko. 34 Padhá de, anga Davidi ngae makpe ꞌʉ nanɨ abhʉ́lá de. Engʉ́ bini, anɨ apa ngae me:

‹Ngámá Ebhe apa nanɨ pɨ Ngámá gba ma-a me:

Dʉ lɨ pá ’kpa ma na kokpa,

35 akólo lɨ ’kpɨ́ ma aꞌó obhʉlʉ yala gba mʉ-o lɨe sa ’dhʉ mʉ ko.†›

36 A ayo me ndʉ okpála hana na Ɨsalaele mbɨla engʉ́ ɨnde-e ndjɨndjɨ me: Yesu ɨnde-e, ɨnde yi abhɵlɵ e lɨ kulusi-e, Ebhe aꞌo anɨ Ngámá, anɨ atsia aꞌo di anɨ Masɨya!»

37 Lɨ u adje engʉ́ bhomʉ-o lɨe, bua uo asia lɨkabhu naali. U atsia ayi Piele di ne obhʉlʉ titima koko-o me: «Ondaise ya, a ayo me ya mene pɨ?» 38 Abhomʉ-o, Piele atsia agie pɨ uo me: «Kpála ne kpála dji bua e, anɨ sia batisimo ne ’lɨ Yesu Kilisito , amba Ebhe ꞌe siti ’ngʉ́ gba anɨ-o. Abhomʉ-o, yi tsia sía la di Bu Bhobua padhá. 39 Padhá de, anga anɨ apa nanɨ kalanʉ me nɨ améne pɨ yi ne ongɨsɨ gba yi-e moko. Anɨ atsia apa me nɨ améne di pɨ okpála bhende ngadʉlʉ tsutsutsu,‡ di ne pɨ ndʉ okpála hana bhende lɨ Ngámá gba nɨ-e aꞌɨ́ o-o.»

40 Abhomʉ-o, Piele atsia akpo ’ngʉ́ koko pɨ uo bhelé ngʉ́ naha pɨ uo gʉmʉ me u bhuka, di me u dʉ ne nalila lɨo malila. Anɨ adʉ apa pɨ uo me: «Okpála na nakɨ ɨnde-e sisiti. Yi yie bhʉ́ ká uo mayie, amba Ebhe kobho yi.» 41 Okpála bhelé ɨnde adje ’li Piele-e, azɨba. U atsia asia batisimo. Lɨ ekpɨ́ ango-o, okpála masɨkpe de kutu bata alɨ bhʉ́ ká omabhuka.

Omabhuka na kalanʉ-o adʉ nanɨ lele o pɨ?

42 U adʉ aha lɨo ndʉ ’kpɨ́ hana ngʉ́ nadje nasuno gba obhʉlʉ titima gba Yesu-o. U adʉ nadʉ sʉnda o bhʉ́ mʉkʉnda maka ondaise. U adʉ azʉ ’he bhʉ́ dabɨlɨ bini,§ u atsia adʉ di ayo Ebhe bhʉ́ dabɨlɨ bini. 43 Ndʉ okpála hana adʉ ne tsʉlʉ. Padhá de, anga obhʉlʉ titima-a adʉ amene ongʉ́ na ngangamba, di ne okɨaka ’ngʉ́ naali. 44 Ndʉ omabhuka hana adʉ adʉlʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini. Ndʉ ’he gba uo-o hana adʉ bhadi bhʉ́ dabɨlɨ bini. U atsia adʉ agbogbo bhʉsʉ bhʉsʉ lɨ o. 45 U adʉ atsɨndjɨ oedyɨ gba o, di ne oehe koko gba o-o. U atsia adʉ agbogbo bhʉsʉ tɨa ango-o lɨ ndʉ okpála hana, maka lɨ gʉmʉ gba kpála bini ne bini adʉ lɨe ko. 46 Ekpɨ́ bini ne bini hana, u adʉ apo bhʉ́la o bhʉ́ dabɨlɨ bini, u adʉ alɨ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda. U adʉ agʉmʉ mapa bhʉ́ etɨ gba o, u atsia adʉ azʉ ’he ne djalɨ, di ne bua na bhʉbhʉkʉ. 47 U adʉ atoko Ebhe. Engʉ́ ɨnde u adʉ amene e-e bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e , a adʉ anga lɨ okpála naali. Abhomʉ-o, ndʉ ’kpɨ́ hana, Ngámá atsia adʉ ato okpála koko bhende asia mʉkobho-o bhʉ́ ká uo.

3

Dʉkuto adhʉkʉ

1 Ekpɨ́ bini, pɨta tulukpe, Piele ne Djaa adʉ anʉ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda, ngʉ́ nayo Ebhe ɨnde u adʉ ayo e bhʉ́ saa na bata-o. 2 De ’bhɵ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ango-o ɨnde u aꞌɨ e me «Babadha-a», kpála bini ɨnde ɨ dhʉkʉ de nayie maka u azu anɨ lɨe adʉ oo. Ndʉ ’kpɨ́ hana, u adʉ ago aꞌo anɨ oo ngʉbula me anɨ dʉ ayo tɨa ka okpála ɨnde ngalɨ bhʉ́ ’tɨ Ebhe ko. 3 Lɨ anɨ au Piele ne Djaa lɨe me u nde adji alɨ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe-e, anɨ atsia ayo tɨa ka uo.

4 Piele ne Djaa abanga djila o lɨ anɨ. Abhomʉ-o, Piele atsia apa pɨ anɨ me: «Tsia ya!» 5 Kpála ango-o atsia aꞌo mabhundja gba e-e hana pɨ́ uo. Padhá de, anga anɨ adʉ abhundja me nɨ asía ’he ka uo masia. 6 Abhomʉ-o, Piele atsia apa pɨ anɨ me: «Falanga ka ma ade. Olo la di ka ma ade. Engʉ́ bini, ma ahá pɨ mʉ ehe ɨnde ka ma-o: ne ’lɨ Yesu Kilisito na Nadjaleta-a, yie bhʉ́lá, amba mʉ dhʉkʉ!» 7 Pɨpɨta-a, Piele aholo ’kpa anɨ na kokpa, anɨ atsia aꞌe anɨ bhʉ́lá. Má gala kolo me-e, obɨkɨ na ’dhʉ anɨ akolo kpekpeke. 8 Anɨ aꞌulu, akɵ má kprii! Anɨ atsia aholo nadhʉkʉ. Pɨpɨta-a, anɨ alɨ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Piele ne Djaa. Anɨ adʉ adhʉkʉ. Anɨ adʉ aꞌuꞌulu. Anɨ atsia adʉ adhɵgɵ Ebhe. 9 Ndʉ okpála hana au anɨ me anɨ nde ngadhʉkʉ, anɨ nde ngadhɵgɵ Ebhe. 10 U atsia ambɨla me, a ko kpála ɨnde adʉ nadʉ lɨ ’bhɵ ’ngbé ’tɨ Ebhe, lɨ bhɵbhɵ bhende u aꞌɨ e me «Babadha», ngʉbula nayo ’he. Abhomʉ-o, ndʉ uo hana angamba, u atsia akɨaka naali ka engʉ́ ɨnde akolo lɨ kʉte dʉkuto-o.

Piele akpokpo ’ngʉ́ pɨ bhiti okpála bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda

11 Abhomʉ-o, kpála ango-o dʉ ayie de Piele ne Djaa de. Ndʉ okpála hana angamba naali ka engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́-o. U ago ne holo, u atsia apo bhʉ́la o de uo sa basa ɨnde u aꞌɨ e me «Sa ngba ’tɨ gba Salomo.*»

12 Lɨ Piele au lɨe mo-o, do anɨ pɨ bhiti okpála bhomʉ-o me: «Ngayi okpála na Ɨsalaele, yi ngangamba lɨ nakobho ka kpála ɨnde-e ka nɨ? Lɨ yi abanga djila yi lɨe lɨ ya mʉgɨto me ya amene ngaya ne angu gba ya makpe me kpála ɨnde-e dhʉkʉ-o? La di mʉgɨto me a ko anga ya ngakpata engʉ́ gba Ebhe-e? A mo-o ade. 13 Ebhe gba Abalahama, Ebhe gba Ɨsaka, Ebhe gba Yakobho, Ebhe gba onguo ogbi nɨ́ amene me ’lɨ bali gba nɨ Yesu-o adhɵgɵ lɨe. La-a, ngayi makpe-e, yi apʉ anɨ pɨ ongámásɨ. Yi atsia ayala anɨ kala Pɨlatɵ me anɨ nde adʉ akʉnda la me nɨ tse ’kpa lɨ anɨ-o.

14 Ngayi-e, yi ayala Kpála bhende bubu, ɨnde di ngbingbili. Yi atsia ayo me Pɨlatɵ suno bádha bhʉ́ ’bu pɨ kpála bhende ngabhili okpála-o. 15 Yi abhɵlɵ kpála ɨnde ngaha mʉkobho. Engʉ́ bini, Ebhe azuku anɨ bhʉ́ ká okpála bhende amu-o. Ya au engʉ́ ango-o ne djila ya makpe. 16 Mbɨa ɨnde-e, yi ngau kpála ɨnde, yi mbɨla la di hana me a ko nako dʉkuto. Anɨ akobho ka ’lɨ Yesu. Padhá de, anga ya abhuka anɨ. A ko ka nabhuka bhʉ́ Yesu, anɨ atsia akobho hana maka yi ngau anɨ lɨe ɨnde.

17 Engʉ́ bini, ondaise ma, ma ambɨla ndjɨndjɨ me ngayi ne ongámásɨ gba yi-e, yi amene lɨ Yesu mo-o, anga yi mbɨla nanɨ kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o de. 18 La-a, Ebhe ngae makpe amene mo-o ngʉbula nasuno mbámbá engʉ́ ɨnde anɨ apa nanɨ e kalanʉ bhʉ́ ’li ndʉ opolofeta hana ko. Anɨ apa nanɨ me Masɨya gba nɨ-e azʉ́ lɨkabhu. 19 Kaka-a, yi dji bua yi. Yi gie lɨyi lɨ pápá gba Ebhe, amba anɨ ꞌe siti ’ngʉ́ gba yi-o. 20 Abhomʉ-o, Ebhe ahá onedhɨnga naguo pɨ yi. Anɨ tsia tíma matá Masɨya ɨnde anɨ abhʉ nanɨ e kalanʉ-o pɨ yi. A akʉnda napa me Yesu.

21 Engʉ́ bini, mbɨa ɨnde-e, a ayo me Yesu Kilisito dʉ ngaɨza abhʉ́lá. Anɨ dʉ oo akólo lɨ nedhɨnga ɨnde lɨ ndʉ ’ngʉ́ hana akólo lɨe na mbɨa-o. Nayie didili naali-e, Ebhe apa nanɨ engʉ́ ango-o bhʉ́ ’li obubu opolofeta-o. 22 Maka lɨ Moidje apa la di nanɨ lɨe me: ‹Ebhe Ngámá gba yi-e atíma polofeta pɨ yi maka ma. A adʉ́ sʉka ondaise yi. A ayo me yi dje ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde anɨ apá e pɨ yi ko. 23 La-a, kpála bhende ɨ djé ’li anɨ de-e, u agbé anɨ bhʉ́ ká okpála gba Ebhe, u tsia bhɵ́lɵ anɨ.†›

24 La di-e, ndʉ opolofeta hana ɨnde akpokpo ’ngʉ́ gba Ebhe-e, nayie lɨ Samʉele, akpo engʉ́ ndʉ o hana bini ne bini pɨndjɨ engʉ́ ɨnde-e akolo lɨ ’kpɨ́ ango-o ko. 25 Engʉ́ lɨ Ebhe apa nanɨ e kalanʉ bhʉ́ ’bhɵ opolofeta-a, a pɨ yi. La di-e, gandja ɨnde lɨ Ebhe akodho nanɨ e kalanʉ-o ne onguo ogbi yi-e, a di pɨ yi. Anɨ apa nanɨ kalanʉ pɨ Abalahama me: ‹Ma atúko bisagu pɨ́ ndʉ opiga hana pɨ́la doto lɨ pápá gba ongɨsɨ gba mʉ-o.†› 26 Kaka-a, Ebhe abhʉ bali gba e, anɨ atsia atima ngaɨza anɨ pɨ yi omaƗsalaele. Anɨ atima anɨ me anɨ tuko bisagu pɨ́ yi. Anɨ agbé kpála ne kpála bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba e-o.»

4

Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda aholo Piele ne Djaa

1 Lɨ Piele ne Djaa adʉ akpo ’ngʉ́ lɨe pɨ okpála-a, odimandɵ gba Ebhe-e ago bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ngámá gba okpála nalila ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda di ne oSadukai . 2 U adje siti bua naali. Padhá de, anga Piele ne Djaa adʉ asuno pɨ bhiti okpála. U adʉ akpokpo pɨ uo me okpála ɨnde amu-o azúku di mazuku, maka lɨ Yesu azuku lɨe ko. 3 Abhomʉ-o, u aholo Piele ne Djaa. U atsia ato uo bhʉ́ tɨkpʉ akolo pɨ kɵkpɨ́, anga adʉ me ekpɨ́ nde ngabi. 4 La-a, bhelé na okpála ɨnde adje nanɨ eli gba Ebhe-e , akolo omabhuka . Abhomʉ-o, omabhuka abe ndʉ o, u atsia akolo masɨkpe de okpála kutu bhuluvue.

5 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, ongámásɨ gba omaYuda , ne obhelesɨ okpála di ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje , apo bhʉ́la o bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema. 6 A adʉ nanɨ: bhele kpála gba odimandɵ Ana, ne Kaifa, ne Djaa , ne Alekɨdjandele di ne ndʉ okpála hana ɨnde bhʉ́ piga gba bhele kpála gba odimandɵ gba Ebhe-o. 7 Abhomʉ-o, okpála ɨnde aholo Piele ne Djaa, atsia agbe Piele ne Djaa kala uo. U atsia ayi uo me: «Yi akobho kpála ɨnde ne mangua angu dho? La di ne ’lɨ da?»

8 Abhomʉ-o, Piele ɨnde abedhe nanɨ ne Bu Bhobua-a atsia apa pɨ uo me: «Ngayi ongámásɨ, di ne yi obhelesɨ okpála-a, 9 ya amene bádha ’ngʉ́ pɨ dʉkuto ɨnde. La nakɨ-e, u ngayi ya me anɨ akobho lele pɨ. 10 A ayo me ndʉ yi hana, di ne ndʉ okpála na Ɨsalaele hana, yi mbɨla engʉ́ ɨnde-e ndjɨndjɨ: kpála ɨnde-e alʉ kala yi ne kʉte na angu ka angu gba Yesu Kilisito , kpála na Nadjaleta. A ko Yesu ɨnde yi agɨ nanɨ e lɨ kulusi, Ebhe atsia azuku anɨ-o. 11 Yesu ne kpála ɨnde lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa nanɨ engʉ́ gba e me Ebhe apa me:

‹Anɨ ne teme ɨnde lɨ ngayi okpála nayiki ’tɨ-e abhike e-o.

La-a, teme ango-o akolo teme ɨnde abɨ etɨ-e libhomu.†›

12 Anɨ tɨ bha da nakobho okpála ngae kpi e kpi. Padhá de, anga pɨ́la doto libhomu, Ebhe ha ’lɨ kpála koko bini de ɨnde u tɨ da nakobho ka e.»

13 Lɨ Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda au lɨe me Piele ne Djaa ngagama ’ngʉ́ ne tsʉlʉ ade-e, u angamba naali. Padhá de, anga u adʉ ambɨla ndjɨndjɨ me Piele ne Djaa ne okpála na padhá. U mene balʉa bhelé de. La di-e, u adʉ ambɨla ndjɨndjɨ me, u adʉ adhʉkʉ nanɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu. 14 Engʉ́ bini, u adʉ di au kpála ɨnde akobho-o alʉ de uo. U tsia dʉ ne engʉ́ nagigie pɨ uo de. 15 Abhomʉ-o, ongámásɨ aha lɨ́lɨ me obhʉlʉ titima ze kilidjo. U atsia aholo nagama ’ngʉ́ sʉnda o. 16 U adʉ apa me: «Nɨ́ améne ngʉ́ okpála ɨnde-e pɨ? Padhá de, anga ndʉ okpála hana na Yelusalema ambɨla ndjɨndjɨ me, u amene ngamba ’ngʉ́ ɨnde-e ngao. Nɨ́ tɨ la di da nayayala de. 17 Engʉ́ bini, ngʉbula me ngali ango-o ayángba naali sʉnda okpála de-e, a ayo me nɨ́ gbele ’dje uo kpekpeke me u apá matá engʉ́ ne ’lɨ Yesu pɨ kpála belegʉ de bini.»

18 Abhomʉ-o, u aꞌɨ matá obhʉlʉ titima-o. U atsia aha lɨ́lɨ pɨ uo kpekpeke me, u agáma ’ngʉ́ di ne me u asúno ne ’lɨ Yesu matá-a de. 19 Engʉ́ bini, Piele ne Djaa agie pɨ uo me: «Yi kodho ’ngʉ́ ɨnde-e ngayi makpe. Bhʉ́ djila Ebhe-e, a ngbingbili ne bhedho? Ne me ya mene lɨ́lɨ gba yi, ne me ya mene mangbo lɨ́lɨ gba Ebhe! 20 La pɨ ya-a, ya tɨ da naꞌo nakpokpo ngali na engʉ́ ɨnde ya au e ne bhende ya adje e de.» 21 Abhomʉ-o, Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda agama matá engʉ́ pɨ uo kpekpeke. Pɨpɨta-a, u atsia atse ’kpa lɨ uo. La-a, u u nanɨ engʉ́ ɨnde u tɨ da namene uo sisiti ka e de. Padhá de, anga ndʉ okpála hana adʉ adhɵgɵ Ebhe ka engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́-o. 22 Dʉkuto lɨ nakobho gba e adʉ ngangamba bhomʉ-o, adʉ nanɨ ne kalanga nane ndjɨkpa badha mane.

Omabhuka ayo Ebhe

23 Lɨ u atse ’kpa lɨ Piele ne Djaa lɨe, u anʉ abhaka obɨ o. U atsia akpokpo ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ ongbengbe odimandɵ gba Ebhe di ne obhelesɨ okpála apa e-e pɨ uo. 24 Pɨta u adje engʉ́ bhomʉ-o lɨe, omabhuka ayo Ebhe ne bua bini me: «Ngámá, mo obho ekpɨ́ ne ndʉ ’he ɨnde bhʉ́bhʉ́-o hana ngamʉ. Mo obho doto ne ndʉ ’he ɨnde bhʉ́bhʉ́-o hana ngamʉ. Mo obho la di ’ngbé ’ngu ne ndʉ ’he ɨnde bhʉ́bhʉ́-o hana ngamʉ. 25 Mo opa nanɨ ngamʉ bhʉ́ angu gba Bu Bhobua, bhʉ́ ’li ogbi ya Davidi, bali gba mʉ-o, me:

‹Opiga ɨnde ne omaYuda ade-e abedhe ne siti bua ka nɨ?

Okpála na kʉtɨ koko adje lɨo ngʉ́ namene ongʉ́ na padhá padhá ka nɨ?

26 Ongbengbe ongámásɨ na doto aleke lɨo ngʉ́ egʉ́.

Ongámásɨ apo bhʉ́la o bhʉ́ dabɨlɨ bini

ngʉ́ nagʉ Ngámá Ebhe,

di ne kpála ɨnde lɨ Ebhe abhʉ e-o.*›

27 Padhá de, anga a na paká me ngámá Elode Atipasɨ ne Pose Pɨlatɵ apo nanɨ bhʉ́la o bhʉ́ gʉdhʉ ɨnde, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne opiga ɨnde ne omaYuda ade, di ne opiga na Ɨsalaele. U apo bhʉ́la o ngʉbula me o gʉ Yesu, bali na bubu gba mʉ, ɨnde mo obhʉ e maka Masɨya-o . 28 U amene bhomʉ-o ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde mo opa nanɨ e didili ne angu gba mʉ-o me améne lɨe mamene ko. 29 La mbɨa ɨnde-e, Ngámá, tsia nga maka u ngato mbolo lɨ ya lɨe-o. Kaka-a, ha angu pɨ ya, obalise gba mʉ, amba ya akpókpo eli gba mʉ-o ne tsʉlʉ de. 30 Ha angu gba mʉ-o pɨ ya, ngʉbula me ya akobho okpála, amba ya mene ongamba ’ngʉ́ di ne okɨaka ’ngʉ́ ne ’lɨ Yesu, bali gba mʉ na bubu-o.» 31 Lɨ u andjia nayo Ebhe lɨe, bɨlɨ ɨnde u apo bhʉ́la o lɨe adyɨkɨ má djigi djigi! Ndʉ uo hana abedhe ne Bu Bhobua. U tsia dʉ akpokpo eli gba Ebhe-e ne tsʉlʉ de.

Omabhuka abu ’he gba o bhʉ́ dabɨlɨ bini

32 Ndʉ omabhuka hana adʉ ne bua bini. U adʉ di ne nabhundja bini. Bhʉ́ ká uo-o, kpála bini dʉ abhundja de me ehe gba nɨ-e bha pɨ nɨ kpi nɨ kpi-e de. Engʉ́ bini, oehe gba uo-o adʉ bha pɨ ndʉ uo hana. 33 Obhʉlʉ titima gba Yesu adʉ akpokpo ne angu hana me Ngámá Yesu azuku. Abhomʉ-o, bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e atsia adʉ pɨ́ ndʉ uo hana. 34 Bhʉ́ ká uo-o, kpála bini dʉ aneke ’he de. Padhá de, anga ndʉ okpála hana ɨnde adʉ ne oedyɨ di ne oetɨ-e adʉ atsɨtsɨndjɨ, u adʉ ago ne tɨa ango-o. 35 U atsia adʉ ahaha pɨ obhʉlʉ titima. Pɨpɨta-a, u atsia adʉ agbogbo bhʉsʉ tɨa ango-o lɨ kpála bini ne bini maka lɨ gʉmʉ gba anɨ adʉ lɨe ko.

36 Kpála bini adʉ nanɨ bhʉ́ ká uo, a adʉ ’lɨ anɨ me Djodjefʉ . Anɨ adʉ kpála na piga gba Levi. U azu nanɨ anɨ bhʉ́ kpɵmɵ na Sipele. Obhʉlʉ titima agisila nanɨ ꞌɨlɨ koko lɨ anɨ me Balanabasɨ (ɨnde akʉnda napa me «Kpála ɨnde ngato masi»). 37 Anɨ atsɨndjɨ edyɨ gba e. Anɨ ago ne tɨa ango-o, anɨ atsia aꞌo kala obhʉlʉ titima.

5

Siti ’ngʉ́ gba Ananɨa ne Safila

1 Abhomʉ-o, kpála bini ɨnde adʉ ’lɨ e me Ananɨa, adje lɨe ne wala e Safila. U atsɨndjɨ edyɨ gba o-o. 2 Anɨ aha té tɨa ango-o, aꞌo pɨ e. Anɨ atsia anʉ aꞌo dudu-o kala obhʉlʉ titima gba Yesu-o . Wala anɨ adʉ ambɨla ’ngʉ́ tété ndjɨndjɨ. 3 Abhomʉ-o, Piele apa pɨ anɨ me: «Ananɨa, mo ozɨba me Satana pite nɨ ngʉ́ nɨ? Mo opa eu pɨ Bu Bhobua , anga mo oha té tɨa na edyɨ-e, mo oꞌo pɨ mʉ. 4 Kala me mʉ tsɨndjɨ edyɨ ango-o, a ko nako naamʉ dɨ? La di-e, mo otsɨndjɨ lɨe, tɨa ango-o, a ko nako naamʉ dɨ? Mo ozɨba me nɨ mene ngua ’ngʉ́ ɨnde-e ka nɨ? Mʉ pite okpála de, engʉ́ bini, mo opite bhomʉ-o Ebhe.» 5 Bha lɨ nedhɨnga ɨnde lɨ Ananɨa adje engʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ atɨ, anɨ atsia akpi. Ndʉ okpála hana ɨnde adje engʉ́ ango-o, adʉ ne tsʉlʉ naali. 6 Abhomʉ-o, omakombise ago. U agala kuo anɨ ne bongo , u aꞌe, u atsia anʉ azɨ.

7 Masɨkpe de pɨta saa bata-a, wala Ananɨa ago alɨ oo me anɨ nde mbɨla engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́-e de. 8 Piele ayi anɨ me: «Pa nga mʉma, yi atsɨndjɨ bha ndjʉ edyɨ gba yi-e bhʉ́ mase ɨnde-e?» Ɵlɵ-o agie me: «A moko, ya atsɨndjɨ bhʉ́ mase bhomʉ-o.» 9 Abhomʉ-o, Piele atsia apa pɨ anɨ me: «Yi adje lɨyi ne ’ko mʉ ngʉ́ nale Bua gba Ngámá-a ngʉ́ nɨ? Djedje nga! Okpála ɨnde ɨ kolo nazɨ ’ko mʉ-o, u alʉlʉ lɨ bhotɨ bhomʉ. U abɨ́ bhadi mʉ moko!» 10 Bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, ɵlɵ-o atɨ kuto bhʉ́ li ’dhʉ Piele, anɨ atsia akpi. Omakombise alɨ, u abhaka me anɨ nde akpi. Abhomʉ-o, u aꞌe kuo anɨ, u atsia anʉ azɨ anɨ dengo ’ko e. 11 Ndʉ okpála na Piga gba Ebhe-e hana, di ne ndʉ okpála hana ɨnde adje engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́-e, adje tsʉlʉ naali.

Obhʉlʉ titima gba Yesu-o amene ongamba ’ngʉ́ bhelé

12 Obhʉlʉ titima gba Yesu-o adʉ amene nanɨ ongamba ’ngʉ́ di ne okɨaka ’ngʉ́ bhelé bhʉ́ ká okpála. Ndʉ omabhuka hana adʉ apo bhʉ́la o sa basa ɨnde u aꞌɨ e me «Sa ngba ’tɨ gba Salomo.» 13 Kpála bini bhʉ́ ká okpála bhende ɨ bhuka de-e le nanɨ nalɨ bhʉ́ ká uo de, abana lɨ ndʉ okpála hana adʉ apa ’ngʉ́ gba uo-o lɨe ndjɨndjɨ-o. 14 Obhosɨ bhelé naali di ne olɨsɨ bhelé naali ɨnde abhuka Ngámá-a, adʉ alɨ bhʉ́ ká omabhuka, u atsia adʉ abe ndʉ o. 15 U aholo belegʉ apandja okpála na kuo lɨ okpadjɨ. U adʉ aseke uo pɨ́ okalagba di ne pɨ́ otsala. U adʉ amene mo-o, anga u adʉ abhundja me ɨ dʉ me Piele nde akodho ’kpɨ́ oo, kulu anɨ de pʉ mbo pɨ́ sʉka uo, amba anɨ kobho. 16 Okpála bhelé adʉ di ayie bhʉ́ okʉtɨ na ngo Yelusalema, u adʉ ago ne okpála na kuo di ne okpála ɨnde adʉ ne osisiti bua bhʉ́ o-o. Ndʉ uo hana atsia adʉ akobho.

U aholo obhʉlʉ titima gba Yesu

17 Abhomʉ-o, bhele kpála gba odimandɵ gba Ebhe-e di ne ndʉ okpála hana ɨnde adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ-e, a akʉnda napa me libi oSadukai , adje siti bua naali pɨndjɨ obhʉlʉ titima gba Yesu. U atsia apa me, a ayo namene uo sisiti. 18 U aholo obhʉlʉ titima-o, u atsia ato uo bhʉ́ tɨkpʉ bhe na ngbéngbé-o. 19 La sukpe-e, andjelu bini gba Ngámá aꞌʉ obhɵ bhotɨ na tɨkpʉ-o. Anɨ apandja obhʉlʉ titima-o. Anɨ atsia apa pɨ uo me: 20 «Yi nʉ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda. Oo, yi kpokpo pɨ okpála ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde atsia mʉkobho na mbɨa-o.» 21 Obhʉlʉ titima-a amene bhadi mo-o. Kɵkpɨ́ naali-e, u anʉ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe, u atsia aholo nasuno pɨ okpála.

Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, bhele kpála gba odimandɵ gba Ebhe-e bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála gba e-e, u aꞌɨ Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaƗsalaele-o. U atsia atima okpála me u nʉ ha obhʉlʉ titima-a bhʉ́ tɨkpʉ, amba u go ne uo. 22 Engʉ́ bini, lɨ okpála ango-o anʉ lɨe, u bhaka uo bhʉ́ tɨkpʉ de. U agie lɨo, u atsia apa pɨ Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda-a me: 23 «Ya abhaka me ’bhɵ tɨkpʉ-o nde ani lɨe ndjɨndjɨ. Okpála nalila tɨkpʉ-o nde adʉlʉ lɨ obhɵbhɵ. La-a, ya aꞌʉ bhotɨ-e lɨe, ya abhaka kpála bhʉ́bhʉ́ oo belegʉ de bini!» 24 Lɨ ngámá gba okpála nalila ’ngbé ’tɨ Ebhe-e, di ne ongbengbe odimandɵ gba Ebhe , adje engʉ́ ango-o lɨe-e, mabhundja gba uo angbɨngɨ naali. U mbɨla de me a akolo lɨ obhʉlʉ titima-a ne mangua ’ngʉ́ dho-ie de. 25 Pɨpɨta-a, kpála bini ago, anɨ apa pɨ uo me: «Yi djedje nga! Okpála ɨnde yi abu nako o bhʉ́ tɨkpʉ-o, uo mbɨa ɨnde-e bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe. U alʉlʉ malʉlʉ, u ngasuno pɨ okpála.»

26 Abhomʉ-o, ngámá gba omʉlila-a anʉ ne osʉdha gba e-o. Anɨ aha obhʉlʉ titima-a, anɨ ago ne uo. Engʉ́ bini, u mene uo sisiti de. Padhá de, anga u adʉ akpe me okpála abhíli o ne teme de. 27 Pɨta anɨ ago ne uo lɨe, anɨ aꞌo uo kala Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda-o. Abhomʉ-o, bhele kpála gba odimandɵ gba Ebhe-e aholo nayiyi uo me: 28 «Ya aha nako lɨ́lɨ pɨ yi kpekpeke me yi asúno ne ’lɨ kpála bhomʉ-o de. La-a, nasuno gba yi-e aha Yelusalema libhomu! Yi ngakʉnda me ngʉte kpála bhomʉ-o tuko pɨ́ ya!»

29 Piele di ne obhʉlʉ titima koko agie me: «A ayo me ya mene lɨ́lɨ gba Ebhe ane lɨ́lɨ gba okpála. 30 Ngayi-e, yi abhɵlɵ Yesu lɨ kulusi. Engʉ́ bini, Ebhe gba ogbi nɨ́-e azuku anɨ bhʉ́ ká okpála ɨnde amu. 31 Ebhe aꞌeꞌe anɨ abhʉ́lá lɨ pá ’kpa e na kokpa, anɨ aꞌo anɨ Ngámá di ne Mʉkobho . Anɨ amene mo-o ngʉbula me okpála na Ɨsalaele dji bua o, amba Ebhe ꞌe siti ’ngʉ́ gba uo-o. 32 Ya au ongʉ́ bhomʉ-o ne djila ya makpe. Bu Bhobua, ɨnde lɨ Ebhe ngaha e pɨ okpála ɨnde ngamene lɨ́lɨ gba anɨ-e, au di.»

33 Lɨ Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda adje engʉ́ ango-o lɨe, u abɨ ’gʉ́ naali. U di me bhili obhʉlʉ titima gba Yesu-o. 34 Engʉ́ bini mʉFalisai bini ɨnde adʉ ’lɨ e me Gamaliele, a adʉ bhʉ́ ká uo. A adʉ mʉsuno na lɨ́lɨ . Ndʉ okpála hana adʉ amanga anɨ ndjɨndjɨ. Anɨ ayie bhʉ́lá. Anɨ ayo me u pandja nga obhʉlʉ titima-a kilidjo. 35 Pɨpɨta-a, anɨ atsia apa me: «Ngayi okpála na Ɨsalaele, yi lila lɨyi ndjɨndjɨ lɨ ’ngʉ́ ɨnde yi adji amene e lɨ kʉte okpála ɨnde-o! 36 Padhá de, anga ane nga ekpɨ́ bhelé de, kpála bini akoto nako, a adʉ ’lɨ anɨ me Teudasɨ. Anɨ adʉ apa me nɨ ne ’ngbé kpála. Okpála masɨkpe de kámá badha adʉ akpata anɨ. Engʉ́ bini, u abhɵlɵ anɨ lɨe, ndʉ okpála hana ɨnde adʉ akpata anɨ-e atsia atsambala. Abhomʉ-o, engʉ́ gba anɨ-e atsia andjia.

37 Pɨta anɨ-e, lɨ nedhɨnga u adʉ atanga okpála lɨe, Yuda, kpála na Galilaya, akoto. Anɨ agbele okpála nganda e bhelé. Ngaanɨ di-e, u abhɵlɵ anɨ. Abhomʉ-o, okpála ɨnde adʉ akpata anɨ-e atsia atsambala. 38 Kaka mbɨa ɨnde-e, ma apa pɨ yi me yi adhédhe lɨ okpála ɨnde-e de. Yi ꞌo uo. Padhá de, anga ɨ dʉ me mabhundja di ne ongʉ́ gba uo nde ayie ka okpála-a, ɨ kólo padhá. 39 Engʉ́ bini, ɨ dʉ la me ongʉ́ bhomʉ-o nde ayie ka Ebhe-e, yi tɨ́ da nabhɵbhɵlɵ de. ꞌE-e! Yi agʉ́ gbele ne Ebhe de.»

Abhomʉ-o, Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda atsia azɨba mabhundja gba Gamaliele-o. 40 U aꞌɨ obhʉlʉ titima-o. U aha lɨ́lɨ me u bhɨ uo ne fimbo. U aha di lɨ́lɨ pɨ uo kpekpeke me u akpó ’ngʉ́ matá ne ’lɨ Yesu belegʉ de bini. Pɨpɨta-a, u atsia atse ’kpa lɨ uo. 41 Abhomʉ-o, obhʉlʉ titima-a akoto me u nde abedhe ne djalɨ bedhe. Padhá de, anga Ebhe au ndjɨndjɨ me u zʉ lɨkabhu ngʉbula ’lɨ Yesu. 42 Ekpɨ́ bini ne bini hana, u adʉ bha nasuno di ne nakpokpo Bádha Ngali gba Yesu Masɨya bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe di ne bhʉ́ otɨ gba o-o.

6

U alo okpála mananɨka ngʉ́ nateteke obhʉlʉ titima gba Yesu

1 Lɨ nedhɨnga ango-o, omʉkpata adʉ akolo bhelé. Engʉ́ bini, omaYuda ɨnde adʉ nadi eli na giliki-e, atsia aholo nadi mʉtokono lɨ obhende adʉ nadi eli na ebele-o. U adʉ apa me: «Ndʉ ’kpɨ́ hana nedhɨnga nagapa ’zʉ-o, u ngaha ezʉ pɨ oɵkɵsɨ na libi gba ya-a ndjɨndjɨ ade.» 2 Abhomʉ-o, obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bhisi gba Yesu-o apɵkɵbhɵ bhʉ́la ndʉ omabhuka hana. U atsia apa pɨ uo me: «A ayo de me ya ꞌo ká nakpokpo eli gba Ebhe-e ngʉ́ nagapa ’zʉ-o de. 3 Kaka-a, ondaise ya, yi gɨlɨ okpála mananɨka ɨnde lɨ okpála ngazɨba o ndjɨndjɨ, ɨnde abedhe ne Bu Bhobua di ne ɨmbɨlangʉ bhʉ́ ká yi, amba ya ha kulu bhomʉ-o pɨ uo. 4 Abhomʉ-o ngaya-a, ya tɨ́ da naha ndʉ nedhɨnga gba ya-a hana ngʉbula nayo di ne nakpokpo Bádha Ngali gba Ebhe-o.»

5 Ndʉ okpála hana azɨba engʉ́ ɨnde lɨ obhʉlʉ titima apa e ko. Abhomʉ-o, u alo Etieni, kpála ɨnde abedhe ne nabhuka di ne Bu Bhobua, ne Filipo, ne Polokole, ne Nikanola, ne Timonɨ, ne Palamenasɨ, ne Nikola, kpála na kʉtɨ na Atiokia ɨnde abhuka nanɨ Ebhe gba omaYuda ko.* 6 U anʉ ne uo kala obhʉlʉ titima. Abhomʉ-o, obhʉlʉ titima aꞌo ’kpa o pɨ́ uo, u atsia ayo Ebhe pɨ uo.

7 Eli gba Ebhe-e adʉ bha naya ne kalanʉ. Abhomʉ-o, alo gba omabhuka atsia adʉ aꞌʉ ne bhʉ́lá naali bhʉ́ Yelusalema. Odimandɵ gba Ebhe bhelé atsia abhuka di.

U aholo Etieni

8 Etieni abedhe nanɨ ne angu ka bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe . Abhomʉ-o, anɨ atsia adʉ amene ongbengbe ’ngʉ́ di ne ongʉ́ na ngangamba bhʉ́ ká okpála. 9 Okpála koko ago ngʉ́ namene kpekebhɵ ne Etieni. Bhʉ́ ká uo-o, okoko adʉ okpála ɨnde adʉ apo bhʉ́la o bhʉ́ etɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje , ɨnde u aꞌɨ e me «Etɨ nadje lɨ́lɨ gba okpála ɨnde aze bhʉ́ bali-o.» Okoko ayie nanɨ bhʉ́ gʉdhʉ na Silene, ne bhʉ́ gʉdhʉ na Alekɨdjandɨlɨ, ne bhʉ́ ndu doto na Silisia di ne bhʉ́ ndu doto na Adjia. 10 Engʉ́ bini, ɨmbɨlangʉ gba uo tɨ nanɨ da nakolo lɨ bhe gba anɨ-e de. Padhá de, anga anɨ adʉ agama ’ngʉ́ ne ɨmbɨlangʉ di ne angu ɨnde lɨ Bu Bhobua adʉ aha e pɨ anɨ ngae ko.

11 Abhomʉ-o, u aha tɨa pɨ okpála, amba u pa eu lɨ anɨ me: «Ya adje anɨ me anɨ nde ngasobho Moidje di ne Ebhe!» 12 U amene moko ngʉbula me okpála, ne obhelesɨ okpála di ne omʉsuno na lɨ́lɨ-e , bɨ ’gʉ́ ngʉ́ Etieni. Pɨpɨta-a, u aze lɨ Etieni, u aholo anɨ. U atsia anʉ ne anɨ kala Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda ko. 13 Oo, u anʉ di ne okpála ɨnde adʉ apa ’ngʉ́ lɨ Etieni ne eu. Okpála ango-o atsia adʉ apa me: «Kpála ɨnde-e, ndʉ ’kpɨ́ hana, ngapa bha bini ’ngʉ́ sisiti lɨ kʉte ’ngbé ’tɨ Ebhe na bubu gba nɨ́, di ne lɨ kʉte lɨ́lɨ gba Moidje-o . 14 Ya adje anɨ me anɨ nde ngapa me: ‹Yesu ango-o, kpála na Nadjaleta, abhɵ́lɵ ’ngbé ’tɨ Ebhe ɨnde, anɨ tsia djí di odasʉndʉ ɨnde ya asia e ka Moidje ko.›» 15 Ndʉ okpála ɨnde adʉ bhʉ́ ’tɨ oo hana abanga djila o lɨ Etieni. U atsia au me bhʉ́la anɨ adʉ asʉ maka bhʉ́la andjelu .

7

Etieni akpokpo ’ngʉ́ kala okpála

1 Abhomʉ-o, bhele kpála gba odimandɵ ayi Etieni me: «Engʉ́ ɨnde u ngapa e lɨ mʉ bhomʉ-o, a ko bha ndjʉ kʉkʉlʉ ’ngʉ́?» 2 Etieni atsia agie me: «Odyɨ ma di ne ondaise ma, yi djedje nga! Ebhe na sangu akoto nanɨ lɨ ogbi nɨ́ Abalahama bhʉ́ ndu doto na Medjopotami kala me anɨ nʉ nasɨ kʉtɨ bhʉ́ ndu doto na Alana. 3 Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: ‹ꞌO ká doto gba mʉ di ne piga gba mʉ-o, amba mʉ nʉ bhʉ́ doto ɨnde ma asúno e pɨ mʉ ko.†›

4 Abhomʉ-o, Abalahama ayie bhʉ́ doto gba oKaladea, anɨ atsia anʉ nasɨ kʉtɨ bhʉ́ Alana. Pɨta lɨ ’dyɨ anɨ akpi lɨe, Ebhe aꞌe anɨ bhʉ́ Alana, anɨ atsia ago aꞌo anɨ bhʉ́ doto yi nde bhʉ́ e mbɨa ɨnde-e ko. 5 Ebhe ha nga nanɨ edyɨ pɨ anɨ sɨɨ de, belegʉ de mboye bɨlɨ naꞌo ’dhʉ e ka anɨ tété. La-a, anɨ atsia apa nanɨ pɨ anɨ kalanʉ me: ‹Ma ahá doto ɨnde-e pɨ mʉ, lɨ ongɨsɨ gba mʉ-o* tsia tígala ne di pɨta mʉ-o ngao.› La-a, lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, ndɨlɨ dʉ nga nanɨ ka anɨ de.

6 Ebhe apa pɨ anɨ bhomʉ-o me: ‹Ongɨsɨ gba ongɨsɨ gba mʉ-o anʉ́ adʉlʉ bhʉ́ doto na gandji gandji. Oo, u akólo obalise gba okpála na doto ango-o. Lɨ okpála ango-o méne uo sisiti ngʉbula kalanga kámá badha.› 7 La-a, Ebhe apa matá di me: ‹Ma akódho ’ngʉ́ gba okpála ɨnde u akólo obalise pɨ o-o ngama. Pɨpɨta-a, u zé oo, u tsia gó dʉ́ adhɵgɵ ma lɨ bɨlɨ ɨnde.†› 8 Abhomʉ-o, Ebhe atsia akodho gandja ne Abalahama. Lɨ Abalahama azu Ɨsaka lɨe, anɨ atsia ato anɨ bhʉ́ gandja bhʉ́ ’kpɨ́ na madjɨna nayie lɨ ’kpɨ́ u azu anɨ lɨe-o. Ɨsaka amene bhadi moko pɨ Yakobho. Yakobho atsia amene bhadi moko pɨ onguo ogbi nɨ́ ndjɨkpa ne ká bhisi-o.

9 Pɨpɨta-a, onguo ogbi nɨ́ ango-o adje siti bua naali pɨ Djodjefʉ , ndɨndɨlɨ pɨta o-o. Abhomʉ-o, u atsia atsɨndjɨ anɨ me u nʉ ne anɨ bhʉ́ bali bhʉ́ Edjipeto. La-a, Ebhe adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. 10 Ebhe agbegbe Djodjefʉ bhʉ́ lɨkabhu gba e hana. Anɨ asuno bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ anɨ ne ɨmbɨlangʉ, anɨ atsia amene di me engʉ́ gba anɨ-e dʉ anga lɨ Falao, ’ngbé ngámá na doto na Edjipeto-o naali. Abhomʉ-o, Falao atsia aꞌo anɨ ngámá pɨ́ ’ndjɨ Edjipeto di ne pɨ́ ’ndjɨ etɨ gba e libhomu.

11 Pɨpɨta-a, adyɨndɨ atsia alɨ bhʉ́ Edjipeto libhomu di ne bhʉ́ doto na Kanana. Lɨkabhu adʉ naali. Kaka-a, onguo ogbi nɨ́ dʉ asia ehe nazʉ mazʉ de. 12 Lɨ Yakobho adje lɨe me ehe nazʉ mazʉ bhʉ́ Edjipeto-o, anɨ atsia atima ongɨsɨ gba e, onguo ogbi nɨ́ oo bhʉtsibhʉtsi na bini. 13 U anʉ lɨe bhʉtsibhʉtsi na bhisi-e, Djodjefʉ atsia asuno lɨe pɨ ondaise e. Abhomʉ-o, Falao atsia ambɨla piga gba Djodjefʉ-o. 14 Pɨpɨta-a, Djodjefʉ atima okpála me u nʉ ha ’dyɨ nɨ Yakobho ne piga gba e hana. U adʉ nanɨ ndʉ o hana okpála ndjɨkpa mananɨka ne ká bhuluvue. 15 Abhomʉ-o, Yakobho anʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ongɨsɨ gba e, onguo ogbi nɨ́, bhʉ́ Edjipeto. U atsia amu oo. 16 U abha kuo uo anʉ ne di bhʉ́ gʉdhʉ na Sikeme. Abhomʉ-o, u atsia azɨ bhʉ́ lata ɨnde lɨ Abalahama akala nanɨ e ka ongɨsɨ gba Emola bhʉ́ Sikeme-o.

17 Lɨ nedhɨnga akolo lɨe masɨkpe ngʉbula me Ebhe mene engʉ́ ɨnde anɨ apa nanɨ e kalanʉ me nɨ améne e pɨ Abalahama, piga gba nɨ́-e abe ndʉ e. Okpála atsia akolo bhelé bhʉ́ Edjipeto. 18 Pɨpɨta-a, ngámá koko aholo naʉ bhʉ́ Edjipeto. Ngámá ango-o mbɨla nanɨ engʉ́ gba Djodjefʉ-o de. 19 Anɨ apite okpála gba nɨ́-o, anɨ atsia amene onguo ogbi nɨ́ sisiti. Anɨ aholo uo ne kpéke me u ꞌo ká ongɨsɨ na ndjendje gba o-o, amba ongɨsɨ ango-o mu. 20 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, u azu Moidje . Anɨ adʉ babadha naali bhʉ́ djila Ebhe. U akʉ anɨ epe bata bhʉ́ ’bu ’tɨ gba ’dyɨ e. 21 Lɨ u aꞌo ká anɨ lɨe, ndɨlɨ na ɵɵlɵ gba Falao aha anɨ, anɨ atsia akʉ anɨ maka ndɨlɨ gba e makpe. 22 U asuno ndʉ ɨmbɨlangʉ hana gba okpála na Edjipeto pɨ Moidje. Anɨ atsia akolo kpekpeke bhʉ́ nagama ’ngʉ́ di ne namene ’he.

23 Lɨ Moidje akolo lɨe ne kalanga ndjɨkpa badha-a, anɨ atsia abhundja lɨ bua e me nɨ nʉ tsia ondaise nɨ, omaƗsalaele. 24 Oo, anɨ au me maEdjipeto bini ngamene sʉka omaƗsalaele sisiti. Abhomʉ-o, ngʉ́ nagie siti ’ngʉ́ bhomʉ-o, anɨ atsia abhɵlɵ maEdjipeto ango-o. 25 Moidje adʉ abhundja naae me ondaise nɨ omaƗsalaele ambɨla me Ebhe alo nɨ ngʉ́ nakobho o. Engʉ́ bini ngauo-o, u mbɨla la mo-o de. 26 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, Moidje abhaka me omaƗsalaele bhisi nde ngagʉ gbele sʉnda o. Abhomʉ-o, anɨ akʉnda nayoko uo. Do anɨ de-e: ‹Wai, yi ne ondaise. Yi ngamene lɨyi sisiti ka nɨ?› 27 Engʉ́ bini, kpála bhende adʉ amene kilí e sisiti-e andjimba Moidje, anɨ atsia apa me: ‹A ko da ɨnde aꞌo mʉ ngámá di ne kpála nakodho ’ngʉ́ gba ya-a? 28 Mo okʉnda nabhɵlɵ ma, maka mo obhɵlɵ lili maEdjipeto lɨe?†› 29 Lɨ Moidje adje eli bhomʉ-o lɨe, anɨ ayie bhʉ́ Edjipeto, anɨ akpe, anɨ atsia anʉ adʉ bhʉ́ doto na Madiana. Oo, anɨ azu ongɨsɨ na obhosɨbhosɨ bhisi.

30 Pɨta kalanga ndjɨkpa badha-a, andjelu bini akoto lɨ Moidje bhʉ́ mili bɨlɨ dengo eta na Sinai. Andjelu ango-o akoto lɨ anɨ bhʉ́ djua me a nde ngatsi bhʉ́ tsá ’pó. 31 Anɨ angamba naali ka engʉ́ ɨnde anɨ au e-o. Nedhɨnga anɨ adʉ adyudyo lɨe lɨe masɨkpe ngʉ́ natsitsia-a, anɨ atsia adje ’li Ngámá apa me: 32 ‹Ma ne Ebhe gba onguo ogbi mʉ, Ebhe gba Abalahama, Ebhe gba Ɨsaka, Ebhe gba Yakobho.†› Moidje aholo nagʉkʉ ka tsʉlʉ, anɨ le natsitsia de. 33 Abhomʉ-o, Ngámá atsia apa pɨ anɨ me: ‹Pandja malɵkɵ bhʉ́ ’dhʉ mʉ, anga bɨlɨ mo olʉ lɨe ɨnde-e, a ko bɨlɨ na bubu. 34 Ma au maka u ngato mbolo lɨ okpála gba ma bhʉ́ Edjipeto lɨe au. Ma atsia adje la di maka u ngalopolo lɨo lɨe adje. Ma ago ngʉ́ nagbegbe uo bhʉ́ bali ango-o. Mbɨa ɨnde-e, ma ngatima mʉ bhʉ́ Edjipeto, nʉnʉ.†›

35 A ko Moidje ɨnde lɨ omaƗsalaele ayala e, ɨnde u apa pɨ e me: ‹Aꞌo mʉ ngámá di ne kpála nakodho ’ngʉ́ gba ya-a da?› Ebhe atima anɨ me anɨ dʉ ngámá di ne mʉkobho. Andjelu apa pɨ anɨ lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ akoto lɨ anɨ lɨe bhʉ́ tsá ’pó ɨnde adʉ atsi ko. 36 Moidje agbegbe omaƗsalaele bhʉ́ doto na Edjipeto ngae. Anɨ amene ongʉ́ na ngbengbengbe di na ngangamba bhʉ́ doto ango-o, bhʉ́ ’ngbé ’ngu na Mbembe di ne bhʉ́ ’gʉ. Anɨ amene ongʉ́ ango-o bhʉ́ kalanga ndjɨkpa badha. 37 A ko matá bhadi Moidje ɨnde apa pɨ omaƗsalaele me: ‹Ebhe agbé polofeta pɨ yi maka ma bhʉ́ ká ondaise yi.†› 38 Lɨ onguo ogbi nɨ́ apɵkɵbhɵ bhʉ́la o lɨe bhʉ́ ’gʉ-o, Moidje adʉ oo. Anɨ adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne onguo ogbi nɨ́. Anɨ adʉ la di bhʉ́ dabɨlɨ bini ne andjelu ɨnde adʉ agama ’ngʉ́ pɨ anɨ apɨ́ ’ta na Sinai-o. Anɨ asia eli na mʉkobho-o ngʉ́ nakpokpokpo pɨ nɨ́ ngae.

39 Engʉ́ bini, onguo ogbi nɨ́ dʉ amene lɨ́lɨ gba anɨ-e de, u adʉ ayala anɨ. Abhomʉ-o, u adʉ akʉnda nagie lɨo bhʉ́ doto na Edjipeto. 40 U apa pɨ Alona me: ‹Bho oebhe pɨ ya, amba u dʉ adholo kala ya. Padhá de, anga Moidje ɨnde-e, ɨnde apandja ya bhʉ́ doto na Edjipeto-o, ya mbɨla engʉ́ ɨnde akolo lɨ anɨ-e de.›† 41 Abhomʉ-o, u abho kulu ndɨlɨ bagala, bhʉ́ oekpɨ́ bhomʉ, u atsia atsulu enʉ pɨ anɨ. U amene anokomɨa kabula ehe ɨnde u abho e ne ’kpa o-o. 42 Engʉ́ bini, Ebhe adji ’ngbʉ e lɨ uo, anɨ atsia aꞌo uo me u dhɵgɵ oɨkʉpala, maka u aye lɨe bhʉ́ bhuku gba opolofeta me:

‹Ngayi okpála na Ɨsalaele-e, yi atsulu nanɨ oenʉ mʉma uu?

Yi aha la di oehe koko mʉma uu sʉnda kalanga ndjɨkpa badha bhʉ́ ’gʉ-o?

A mo-o ade.

43 Yi abɨ mangbo wema gba ebhe Moloko,

di ne kulu ɨkʉpala gba ebhe gba yi Lefana-o.

A bhomʉ-o kulu oehe na padhá padhá, ɨnde yi abho o ngʉbula nadhɵgɵ o-o.

Kaka-a, ma ambá yi tsutsu nane Babilona mane.†›

44 Onguo ogbi nɨ́, bhʉ́ ’gʉ-o, adʉ nanɨ ka uo ne ’tɨ ngbangbalɨ lɨ Ebhe adʉ asuno lɨe bhʉ́ e-o. Moidje abho nanɨ maka bhende lɨ Ebhe asuno nanɨ e pɨ anɨ-o. 45 Abhomʉ-o, u atsia aha ’tɨ ngbangbalɨ ango-o pɨ ongɨsɨ gba onguo ogbi nɨ́, ɨnde adʉ lɨ nedhɨnga lɨ Djodjue adʉ lɨe ngámá-o. U atsia adʉ alɨ ne di bhʉ́ odoto gba opiga ɨnde lɨ Ebhe ato nanɨ holo bhʉ́ ’dhʉ o kala uo-o. U adʉ oo akolo bhʉ́ nedhɨnga gba ’ngbé ngámá Davidi. 46 Engʉ́ gba Davidi ɨnde asia nanɨ bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e , adʉ bhʉ́ djila Ebhe ndjɨndjɨ. Anɨ atsia ayo nanɨ kpadjɨ me nɨ yiki etɨ pɨ Ebhe gba Yakobho. 47 Engʉ́ bini, Salomo, ndɨlɨ gba Davidi-e, ayiki mangbo nanɨ etɨ pɨ anɨ ngae. 48 La-a, Ebhe Apɨ́ ’Kpɨ́ dʉdʉ bhʉ́ ’tɨ ɨnde lɨ okpála ayiki e ne ’kpa o-o de. Maka lɨ polofeta apa lɨe me:

49 ‹Ngámá apa me: ekpɨ́ ne dabɨlɨ na ngámá gba ma-o.

Doto ne dabɨlɨ na sa ’dhʉ ma.

Mangua ’tɨ dho yi ayíki e mʉma?

Bɨlɨ ma agúo lɨe su?

50 Ma bho ndʉ ’he bhomʉ-o hana ngama dɨ?†›»

51 Pɨpɨta-a, Etieni atsia apa me: «Ngayi-e, yi ne okpála na kpekpeke ’ndjɨ! Bua yi agbigbite lɨe, ’dje yi atsia anini! Ndʉ ’kpɨ́ hana yi ngamene kpekebhɵ ne Bu Bhobua maka onguo ogbi yi! 52 A ko polofeta bhedho ɨnde lɨ onguo ogbi yi to mbolo lɨ e de-e? U abhɵlɵ belegʉ obhende akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ nago ka Kpála na Ngbingbili-o. Mbɨa ɨnde-e, kpála ango-o, yi apʉ anɨ, yi atsia abhɵlɵ anɨ. 53 Ngayi okpála ɨnde asia lɨ́lɨ gba Ebhe-e ka oandjelu-o, engʉ́ bini, yi mene la lɨ́lɨ ango-o de!»

U abhɵlɵ Etieni

54 Lɨ okpála ɨnde adʉ lɨ bɨlɨ nakodho ’ngʉ́-o adje engʉ́ lɨ Etieni apa e lɨe, u abɨ ’gʉ́ lɨ bua o. U atsia aholo nazʉ tate o ngʉbula anɨ. 55 Engʉ́ bini, Etieni ɨnde adʉ me anɨ nde abedhe ne Bu Bhobua-a, atsia ’kpɨ́ ne abhʉ́lá, anɨ au zɨ Ebhe. Anɨ atsia au di Yesu me anɨ nde alʉ lɨ pá ’kpa na kokpa gba Ebhe-o. 56 Anɨ atsia apa me: «Yi djedje nga! Ma au kokpɨ́ abhulu lɨe, Ndɨlɨ gba kpála alʉ lɨ pá ’kpa na kokpa gba Ebhe!»

57 Ndʉ okpála hana ɨnde adʉ oo adje engʉ́ bhomʉ-o lɨe, u asʉla ne ꞌue kpekpeke, u anini ’dje o. U anʉ ndʉ o hana bhʉ́ dabɨlɨ bini, u atsia atuko pɨ́ Etieni. 58 U agbe anɨ bhʉ́ gʉdhʉ-o, u atsia aholo natʉtʉlʉ anɨ ne oteme ngʉ́ nabhɵlɵ anɨ. Okpála ɨnde adʉ apa ’ngʉ́ lɨ anɨ ne eu-o, abhʉ nanɨ makombi bini. U atsia abu obongo gba o-o bhʉ́ li ’dhʉ anɨ ngʉ́ nalilila. A adʉ ’lɨ makombi ango-o me Saulo.† 59 Nedhɨnga u adʉ atʉtʉlʉ Etieni lɨe ne teme ngʉ́ nabhɵlɵ anɨ-e, anɨ atsia ayo Ebhe me: «Ngámá Yesu, ha bua ma haha!» 60 Abhomʉ-o, anɨ akikita lɨpʉkʉ e kuto, anɨ asʉla kpekpeke me: «Ngámá, mo otsía siti ’ngʉ́ gba uo-o de!» Pɨta anɨ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ atsia andala ’kpa lɨ bua e.

8

1 Abhomʉ-o, Saulo atsia azɨba me u bhɵlɵ Etieni.

U aholo nato mbolo lɨ okpála na Piga gba Ebhe

Bha lɨ ’kpɨ́ ango-o, u aholo nato mbolo naali lɨ okpála na Piga gba Ebhe na gʉdhʉ na Yelusalema. Ndʉ omabhuka hana akpe, naneke bha bini obhʉlʉ titima gba Yesu-o . U atsia atsambala bhʉ́ ndu doto na Yudaya ne bhʉ́ ndu doto na Samalɨa. 2 Okpála koko bhende adʉ akpe Ebhe-e aku ’gbá Etieni naali. U aha kuo anɨ, u atsia anʉ azɨ. 3 La-a, Saulo aholo nato mbolo lɨ Piga gba Ebhe-e ngʉ́ nabhɵbhɵlɵ. Anɨ adʉ nalɨ bhʉ́ ’tɨ bini ne bini. Anɨ adʉ napandja omabhuka, olɨsɨ di ne obhosɨ, anɨ atsia adʉ namba uo bhʉ́ tɨkpʉ.

Filipo akpokpo Bádha Ngali bhʉ́ Samalɨa

4 Omabhuka ɨnde atsambala adʉ anʉ ne ndʉ bɨlɨ hana me u nde ne kpokpo Bádha Ngali . 5 Abhomʉ-o, Filipo anʉ bhʉ́ sʉka gʉdhʉ bini na Samalɨa. Oo-o, anɨ atsia akpokpo ngali gba Masɨya-o . 6 Okpála bhelé ne bua bini abhuka ’li Filipo. Padhá de, anga u adʉ adje ngali ongʉ́ na ngangamba ɨnde anɨ adʉ amene e-o. U atsia adʉ la di auu ne djila o. 7 Osisiti bua bhelé aze bhʉ́ okpála. Osisiti bua ango-o adʉ aze me u nde ngatʉ ꞌue kpekpeke. Okpála bhelé ɨnde adʉ odʉkuto, di ne obhende adʉ ne eze lɨ ’dhʉ o-o, atsia akobho. 8 Abhomʉ-o, djalɨ atsia adʉ naali bhʉ́ gʉdhʉ ango-o.

9 Kpála bini adʉ nanɨ bhʉ́ gʉdhʉ ango-o, a adʉ ’lɨ anɨ me Simo. Nayie didili naali, anɨ adʉ amene ’ngʉ́ na mambengʉ mambengʉ. Ndʉ okpála hana na ndu doto na Samalɨa adʉ angamba ka anɨ naali. Anɨ atsia adʉ apa me nɨ ne ’ngbé kpála. 10 Ndʉ okpála hana adʉ aha lɨo ngʉ́ nadje anɨ, nayie lɨ okpála na padhá, akólo lɨ okpála na ngbengbengbe. U adʉ napa me: «Kpála ɨnde-e, a ko angu gba Ebhe, angu ɨnde u aꞌɨ e me ‹Angu na ngbéngbé.›» 11 U adʉ nakpata anɨ, anga nayie didili naali, ongʉ́ na mambengʉ gba anɨ-e adʉ angamba uo naali. 12 Engʉ́ bini, lɨ Filipo adʉ akpokpo Bádha Ngali Naʉ gba Ebhe , di ne Yesu Kilisito lɨe pɨ uo-o, olɨsɨ ne obhosɨ abhuka. Pɨpɨta-a, u atsia asia batisimo. 13 Simo abhuka belegʉ di ngae, anɨ atsia asia batisimo. Anɨ dʉ matá nayie de Filipo de. Anɨ adʉ nangamba naali lɨ oehe di ne ongamba ’ngʉ́ na ngbengbengbe ɨnde lɨ Filipo adʉ namene e-o.

14 Obhʉlʉ titima gba Yesu abhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema adje me okpála na ndu doto na Samalɨa asia eli gba Ebhe-o . Abhomʉ-o, u atima Piele di ne Djaa pɨ uo. 15 U akolo lɨe bhʉ́ ndu doto na Samalɨa oo, u atsia ayo Ebhe pɨ uo ngʉbula me u sia Bu Bhobua . 16 Padhá de, anga Bu Bhobua kɵ nga nanɨ pɨ́ sʉka uo bini de. U asia nga bha nanɨ batisimo ne ’lɨ Ngámá Yesu. 17 Abhomʉ-o, Piele ne Djaa aꞌo ’kpa o pɨ́ ’ndjɨ uo, u atsia asia Bu Bhobua.

18 Simo au me Bu Bhobua akɵ pɨ́ okpála ɨnde lɨ obhʉlʉ titima aꞌo ’kpa o pɨ́ ’ndjɨ o-o. Abhomʉ-o, anɨ ago ne tɨa me nɨ ngaha makiso pɨ Piele ne Djaa. 19 Do anɨ de me: «Yi ha di angu ango-o mʉma, amba kpála bhende ma aꞌó ’kpa ma pɨ́ ’ndjɨ e, anɨ de sia Bu Bhobua.» 20 Engʉ́ bini, Piele agie pɨ anɨ me: «Siti de bhaka bhado bha mʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne tɨa gba mʉ-o! Padhá de, anga mo obhundja me mʉ tɨ da nakala ehe ɨnde lɨ Ebhe ngaha e padhá-a ne tɨa. 21 Ndʉ ’ngʉ́ ɨnde ngakodho ’kpɨ́ ɨnde-e hana, a pɨ mʉ ade. Mʉ tɨ la di da nalɨ bhʉ́bhʉ́ de. Padhá de, anga bua mʉ kala Ebhe ngbingbili ade. 22 La-a, dji bua mʉ ka siti ’ngʉ́ ɨnde mo obhundja e lɨ bua mʉ ko. Yo ka Ngámá ngʉbula me, ɨ dʉ me anɨ nde akʉnda-a, anɨ de ꞌe siti ’ngʉ́ ango-o. 23 Padhá de, anga ma au me mo obedhe bhʉ́ mʉ ne gʉmʉ ’he. Mʉ la di bhʉ́ ’kpʉ́ gba siti.» 24 Abhomʉ-o, Simo apa pɨ Piele ne Djaa me: «Ngayi makpe-e, yi yo mangbo Ngámá ngʉ́ ma ngayi, ngʉbula me ngua ’ngʉ́ yi apa e bhomʉ-o, akólo lɨ ma de.»

25 Pɨpɨta-a, Piele ne Djaa akpokpo ongʉ́ ɨnde lɨ Ngámá Yesu amene e lɨ djila uo-o. U asuno eli gba anɨ-e pɨ okpála. Abhomʉ-o, u atsia agie lɨo bhʉ́ Yelusalema. Lɨ kpadjɨ-e, u akpokpo Bádha Ngali bhʉ́ okʉtɨ bhelé na ndu doto na Samalɨa.

Kpála bini na Etiopi adji bua e

26 Pɨpɨta-a, andjelu bini gba Ngámá-a apa pɨ Filipo me: «Yie bhʉ́lá, amba mʉ kɵ lɨ pápá na yoyoko, lɨ kpadjɨ ɨnde ayie bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema, atsia akɵ bhʉ́ Gadja ko. Kpadjɨ ango-o apʉ bhʉ́ mili bɨlɨ.» 27 Abhomʉ-o, Filipo ayie bhʉ́lá, anɨ atsia aholo ne enʉ́ lɨ kpadjɨ ango-o. Lɨ kpadjɨ-e, bhoko bini akoto. A adʉ nanɨ eniki,* ’ngbé kpála na doto na Etiopi. Anɨ adʉ nalila ndʉ tɨa hana gba Kandase, ngámá na ɵɵlɵ na Etiopi-o. Anɨ anʉ nanɨ bhʉ́ Yelusalema ngʉ́ nadhɵgɵ Ebhe, 28 anɨ atsia adʉ nagie lɨe agba e. Anɨ adʉ kuto bhʉ́ kpulukpulu gba e-o. Anɨ atsia adʉ natanga bhuku gba polofeta Ɨsaya.

29 Bu Bhobua apa pɨ Filipo me: «Nʉ de kpulukpulu bhomʉ, amba yi nʉ ne bhʉbhʉlʉ-o.» 30 Filipo anʉ bhʉ́ holo, anɨ atsia adje kpála na Etiopi bhomʉ-o ngatanga bhʉ́ bhuku gba polofeta Ɨsaya. Abhomʉ-o, Filipo ayi anɨ me: «Engʉ́ ɨnde mʉ ngatanga e bhomʉ-o, mʉ ngadje tata-a uu?» 31 Kpála ango-o agie me: «Ma ambɨ́la la tata-a lele pɨ, ɨ dʉ me kpála nde kpokpo kúkú mʉma de-e?» Abhomʉ-o, anɨ aꞌɨ Filipo me anɨ ꞌʉ bhʉ́ kpulukpulu-o, amba anɨ dʉ de nɨ. 32 Eli ɨnde anɨ adʉ atanga e bhʉ́ bhuku gba Ɨsaya ngae ɨnde:

«U adʉ nanʉ ne anɨ maka kandɵlɵ ɨnde u adji nabhɵlɵ e,

maka ndɨlɨ kandɵlɵ ɨnde agbite ’bhɵ e lɨ nedhɨnga u ngaka su anɨ lɨe-o.

Anɨ ꞌʉ ’bhɵ e de.

33 U akɵ anɨ ne kuto, u kodho ’ngʉ́ gba nɨ-e ngbingbili de.

A ko da ɨnde ɨ tɨ da napa ’ngʉ́ gba ongɨsɨ gba anɨ-e?

Padhá de, anga u aꞌe mʉkobho gba anɨ-e pɨ́la doto aꞌe.†»

34 Bhoko na Etiopi ango-o ayi Filipo me: «Ma ayo ka mʉ me pa nga mʉma: polofeta ngapa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨ da? Ne me anɨ ngapapa lɨ e, ne me anɨ ngapapa lɨ kpála koko?» 35 Abhomʉ-o, Filipo aholo naꞌoꞌo tata pɨ anɨ lɨ Bádha Ngali gba Yesu-o nayie lɨ Eli ɨnde anɨ adʉ atanga e-o.

36 U adʉ anʉ lɨe lɨ kpadjɨ-e, u akolo lɨ bɨlɨ bini, adʉ oo ne engu. Abhomʉ-o, ’ngbé kpála ango-o apa pɨ Filipo me: «Tsia nga engu ɨɨ! Nasia batisimo ka ma-a, a adha mbɨa ɨnde-e lɨ nɨ?» [ 37 Filipo atsia apa pɨ anɨ me: «Ɨ dʉ me mʉ nde abhuka ne bua mʉ hana-a, mʉ tɨ da nasia batisimo.» Kpála ango-o agie pɨ anɨ me: «Ma abhuka me Yesu Kilisito ne Ndɨlɨ gba Ebhe.»] 38 Abhomʉ-o, anɨ atsia apa me kpulukpulu-o lʉlʉ. Pɨpɨta-a, ndʉ uo bhisi hana, Filipo ne kpála ango-o, akɵ bhʉ́ ’ngu. Filipo atsia abatisa anɨ. 39 Lɨ u aze lɨe bhʉ́ ’ngu-o me-e, Bua gba Ngámá-a atsia adhepe Filipo. Kpála na Etiopi u matá anɨ de. Kpála na Etiopi ango-o aholo bha ɨbili enʉ́ kpi e kpi me anɨ nde ngakpi djalɨ. 40 La pɨ Filipo-o, u anʉ au bha ɨbili anɨ bhʉ́ gʉdhʉ na Adjota. Pɨpɨta-a, anɨ apʉ bhʉ́ ndʉ ogʉdhʉ hana me anɨ nde ngakpokpo Bádha Ngali akólo bha bini lɨ nedhɨnga anɨ akolo lɨe bhʉ́ Sedjale ko.

9

Saulo adji bua e

(Tsia bhʉ́ Kul. 22:6-16, 26:12-18.)

1 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, Saulo adʉ nagɨlɨ omʉkpata gba Ngámá Yesu ngʉ́ nabhili uo. Ekpɨ́ koko anɨ anʉ nabhaka bhele kpála gba odimandɵ gba Ebhe-o . 2 Anɨ anʉ nayo balʉa me nɨ nʉ ne di ngʉ́ nalɨ bhʉ́ otɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje ɨnde bhʉ́ gʉdhʉ na Damasɨ. Nɨ nʉ oo, amba ɨ dʉ me nɨ nde abhaka okpála ɨnde ngakpata ’ngʉ́ gba Yesu-o, obhosɨ di ne olɨsɨ, nɨ de holo uo, amba nɨ nʉ ne uo bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema.

3 Nedhɨnga anɨ adʉ anʉ lɨe, anɨ akolo lɨe de Damasɨ masɨkpe-e, má gala kolo me-e, zɨ ’kpɨ́ bini ayie abhʉ́lá, a ago asa ngo anɨ ngbalina. 4 Anɨ atsokodho atɨ kuto má ngbi! Anɨ atsia adje eli bini apa pɨ anɨ me: «Saulo, Saulo, mʉ ngato mbolo lɨ ma ngʉ́ nɨ?» 5 Abhomʉ-o, Saulo atsia ayi me: «Ngámá, a ko mʉ da?» Eli atsia akoto matá pɨ anɨ me: «A ko ma Yesu, mʉ ngato mbolo e lɨ ma. 6 La-a, yie bhʉ́lá yiyie, amba mʉ nʉ bhʉ́ gʉdhʉ. Engʉ́ ɨnde ayo me mʉ mene e-e, u apá pɨ mʉ oo ko.»

7 Okpála ɨnde adʉ anʉ ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini-e alʉlʉ. Bhʉ́ ’bhɵ uo akpina má ndje ka tsʉlʉ. U adʉ adje eli, engʉ́ bini, u dʉ au kpála ɨnde adʉ agama ’ngʉ́-o de. 8 Abhomʉ-o, Saulo ayie bhʉ́lá, anɨ abhulu djila e, engʉ́ bini, anɨ u la ’kpɨ́ de. U atsia aholo ’kpa anɨ ngʉ́ nanʉ ne anɨ bhʉ́ Damasɨ. 9 Oo, anɨ amene ngbolo ’kpɨ́ bata. Anɨ u ’kpɨ́ de, anɨ zʉ ’he de, anɨ ndjɨ la di ehe nandjɨ mandjɨ de.

10 Mʉkpata bini adʉ bhʉ́ Damasɨ oo, a adʉ ’lɨ anɨ me Ananɨa. Ngámá aꞌɨ anɨ bhʉ́ ehe maka loto me: «Ananɨa!» Ananɨa atsia abhuka me: «Ma ɨɨ, Ngámá!» 11 Abhomʉ-o, Ngámá atsia apa pɨ anɨ me: «Mbɨa ɨnde-e, a ayo me mʉ nʉ lɨ kpadjɨ ɨnde u aꞌɨ e me Ngbili kpadjɨ bhʉ́ ’tɨ gba kpála bini ɨnde u aꞌɨ e me Yuda. Yi Saulo, kpála na gʉdhʉ na Talasɨ. Lɨ nedhɨnga ɨnde-e, anɨ ngayo Ebhe. 12 Anɨ atsia au bhʉ́ ’he maka loto kpála bini, ɨnde ’lɨ e me Ananɨa, alɨ bhʉ́ ’tɨ nganda nɨ. Kpála ango-o atsia aꞌo ’kpa e pɨ́ ’ndjɨ anɨ ngʉ́ napa me anɨ u matá ’kpɨ́.»

13 Ananɨa atsia agie me: «Ngámá, okpála bhelé apa ’ngʉ́ mʉma pɨndjɨ bhoko bhomʉ. Ma mbɨla la di ndʉ siti ’ngʉ́ hana ɨnde anɨ amene e lɨ kʉte okpála na bububu gba mʉ bhʉ́ Yelusalema-o. 14 Ongbengbe odimandɵ aha la di kpadjɨ pɨ anɨ me anɨ go ei ngʉ́ naholo ndʉ okpála hana ɨnde ngabhuka mʉ-o.» 15 Engʉ́ bini, Ngámá apa pɨ anɨ me: «Nʉnʉ, anga bhoko bhomʉ-o, ma abhʉ anɨ ngʉ́ kulu gba ma-o. Anɨ anʉ́ nakpokpo engʉ́ gba ma-a pɨ opiga ɨnde ɨ mbɨla ma de, pɨ ongbengbe ongámásɨ gba uo, di ne pɨ omaƗsalaele. 16 Ma asúno pɨ anɨ, ngama makpe, ndʉ lɨkabhu hana ɨnde a ayo me anɨ zʉ e kabula ’lɨ ma-o.»

17 Abhomʉ-o, Ananɨa anʉ, anɨ alɨ bhʉ́ ’tɨ oo, anɨ abhaka Saulo, anɨ aꞌo ’kpa e pɨ́ anɨ. Anɨ atsia apa me: «Ndai ma Saulo, Ngámá atima ma ngae. A ko Yesu ɨnde akoto lɨ mʉ lɨ kpadjɨ nedhɨnga mo odʉ nago lɨe-o. Anɨ atima ma, ngʉbula me mʉ u matá ’kpɨ́, amba mʉ bedhe di ne Bu Bhobua .» 18 Kolo má gala me-e, ehe maka kʉdhʉ ’he ayie bhʉ́ djila Saulo, abala kuto. Anɨ atsia aholo nau matá ’kpɨ́. Abhomʉ-o, anɨ ayie bhʉ́lá, anɨ atsia asia batisimo. 19 Pɨpɨta-a, anɨ azʉ ’he, anɨ atsia asia angu.

Saulo akpokpo Bádha Ngali bhʉ́ gʉdhʉ na Damasɨ

Saulo amene mbo ekpɨ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne omʉkpata na Damasɨ. 20 Kolo má gala me-e, anɨ aholo nakpokpo pɨ omaYuda bhʉ́ oetɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje me Yesu ne Ndɨlɨ gba Ebhe. 21 Ndʉ okpála hana ɨnde adʉ nadje anɨ-e adʉ angamba naali. U adʉ nayi me: «A ɨnde-e bhʉlʉ nato mbolo lɨ okpála ɨnde ngabhuka Yesu abhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema dɨ? Anɨ go nako e ngʉ́ naholo uo, di ne nanʉ ne uo pɨ ongbengbe odimandɵ gba Ebhe dɨ?»

22 Engʉ́ bini, Saulo adʉ akolo ne angu bhʉ́ nasuno. Anɨ adʉ asuno mbámbá pɨ omaYuda na Damasɨ me Yesu ne Masɨya . Kaka-a, u dʉ nambɨla matá engʉ́ ɨnde u agíe e pɨ anɨ-e de.

23 Pɨta ekpɨ́ bhelé, omaYuda adje lɨo me o bhɵlɵ Saulo. 24 Engʉ́ bini, Saulo ambɨla siti mabhundja gba uo-o. U atsia adʉ di nalila obhotɨ na gʉdhʉ-o sukpe ne ngbɨkpɨ ngʉbula nato anɨ, amba o bhɵlɵ anɨ. 25 Sukpe bini-e, ngaanɨ ne omʉkpata gba e, u anʉ lɨ malilisa na aga na gʉdhʉ-o. U ato anɨ bhʉ́ kíli, u atsia akɵ anɨ ne di kuto akilidjo.

Saulo bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema

26 Lɨ Saulo akolo lɨe bhʉ́ Yelusalema-a, anɨ adʉ nale nagbite lɨe lɨ omʉkpata, engʉ́ bini, ndʉ uo hana adʉ nadje tsʉlʉ. Padhá de, anga u dʉ nabhuka de me a ko ndjʉ kʉkʉlʉ mʉkpata-a de. 27 La-a, Balanabasɨ anʉ aha Saulo, anɨ atsia anʉ ne anɨ pɨ obhʉlʉ titima gba Yesu-o . Oo, Balanabasɨ akpokpo pɨ uo maka lɨ Saulo au Ngámá Yesu lɨe lɨ kpadjɨ, di ne maka lɨ Ngámá agama ’ngʉ́ lɨe pɨ anɨ-o. Anɨ atsia akpokpo di maka lɨ Saulo dʉ nasuno ’ngʉ́ lɨe ne tsʉlʉ de ne ’lɨ Yesu bhʉ́ Damasɨ-o. 28 Abhomʉ-o, obhʉlʉ titima atsia azɨba Saulo. Nayie lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, Saulo dʉ matá naꞌo ká obhʉlʉ titima-a de. U adʉ adhʉkʉ bhʉ́ Yelusalema bhʉ́ dabɨlɨ bini. Anɨ tsia dʉ nasuno ne ’lɨ Yesu ne tsʉlʉ de. 29 Anɨ adʉ di nasuno pɨ omaYuda ɨnde adʉ nadi eli na giliki-o, anɨ atsia adʉ namene kpekebhɵ ne uo. Engʉ́ bini, ngauo-o, u adʉ agɨlɨ nabhɵlɵ anɨ. 30 Lɨ ondaise Saulo, omabhuka adje lɨe, u anʉ naꞌo Saulo bhʉ́ Sedjale. Oo, u atsia atima anɨ bhʉ́ Talasɨ.

31 Abhomʉ-o, omabhuka bhʉ́ ndu doto na Yudaya, bhʉ́ ndu doto na Galilaya, di ne bhʉ́ ndu doto na Samalɨa libhomu adʉ bhʉ́ guo ’ngʉ́ . U adʉ akolo kpekpeke bhʉ́ nabhuka. U adʉ amanga Ngámá mamanga. U atsia adʉ nabe ndʉ o, ka angu gba Bu Bhobua.

Piele akobho Ene

32 Piele adʉ napʉ ne ndʉ bɨlɨ hana. Abhomʉ-o, ekpɨ́ bini, anɨ anʉ natsia omabhuka ɨnde adʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Lida-o. 33 Oo-o, anɨ abhaka bhoko bini, a adʉ ’lɨ anɨ me Ene. Sʉnda kalanga madjɨna, anɨ adʉ me anɨ nde asɨ kuto pɨ́ kalagba gba e-o. Padhá de, anga adʉ nanɨ dʉkuto. 34 Lɨ Piele au anɨ lɨe, anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Ene, Yesu Kilisito akobho mʉ mbɨa ɨnde akobho! Yie bhʉ́lá, amba mʉ leke dabɨlɨ gba mʉ-o, ngamʉ makpe.» Kolo má gala me-e, Ene ayie bhʉ́lá. 35 Ndʉ okpála hana na Lida, di ne egʉ na Salona au lɨe mo-o, u adji bua o, u atsia abhuka Ngámá

Piele azuku Tabita

36 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, mʉkpata bini na ɵɵlɵ adʉ nanɨ bhʉ́ gʉdhʉ na Djope, a adʉ ’lɨ anɨ me Tabita (bhʉ́ eli gba oGiliki-e me «Dolokasɨ», a akʉnda napa me «gbelende»). Anɨ adʉ amene obabadha ’ngʉ́, anɨ atsia adʉ ateteke di obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ ndʉ ’kpɨ́ hana. 37 Ekpɨ́ bini, anɨ asɨ kuo, anɨ atsia akpi. U avʉlʉ kʉte kuo anɨ, u atsia aꞌo bhʉ́ tɨna ’tɨ bini abhʉ́lá.

38 Gʉdhʉ na Lida masɨkpe de gʉdhʉ na Djope. Kaka-a, lɨ omʉkpata adje lɨe me Piele bhʉ́ Lida-a, u atsia atima okpála bhisi ngʉ́ napa pɨ anɨ me: «Kikiliako, ya ayo ka mʉ me go nga gba ya ei má gala!» 39 Piele ayie bhʉ́lá kolo má gala, anɨ atsia anʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála ɨnde u atima o-o. Anɨ akolo lɨe oo-o, u anʉ naꞌo anɨ bhʉ́ tɨna ’tɨ ɨnde abhʉ́lá-o. Ndʉ oɵkɵsɨ hana na gʉdhʉ ango-o ago de Piele me u nde ngaku ’gbá. U adʉ asuno obongo na mbulu, di ne okoti ɨnde lɨ Tabita adʉ amene e nedhɨnga anɨ adʉ lɨe bhʉ́ mʉkobho-o pɨ anɨ.

40 Piele apandja ndʉ okpála hana kilidjo, anɨ akikita lɨpʉkʉ e kuto, anɨ atsia ayo Ebhe. Pɨpɨta-a, anɨ adji bhʉ́la e ne apɨ́ kuo-o, anɨ atsia apa me: «Tabita, yie bhʉ́lá!» Abhomʉ-o, Tabita aꞌʉ djila e. Lɨ anɨ au Piele lɨe, anɨ atsia adʉ madʉ. 41 Piele aholo ’kpa anɨ, anɨ atsia aꞌe anɨ bhʉ́lá. Pɨpɨta-a, Piele aꞌɨ omabhuka koko di ne oɵkɵsɨ na olɨsɨlɨsɨ, anɨ atsia asuno anɨ pɨ uo me anɨ nde ʉʉ. 42 Ndʉ okpála hana na Djope adje engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́-o. Abhomʉ-o, okpála bhelé atsia abhuka Ngámá. 43 Piele amene bhʉ́ Djope ekpɨ́ bhelé. Anɨ adʉ nadʉ gba kpála bini ɨnde lɨ ’lɨ e adʉ me Simo. Kpála ango-o adʉ namene kulu na kó ’nʉ.

10

Koloneli aꞌɨ Piele agba e

1 Kpála bini adʉ nanɨ bhʉ́ gʉdhʉ na Sedjale, a adʉ ’lɨ anɨ me Koloneli. Anɨ adʉ ngámá pɨ́ ’ndjɨ osʉdha kámá bini. Libi osʉdha ango-o ɨnde u aꞌɨ e bhʉ́ dabɨlɨ bini ne osʉdha koko-o me «Libi osʉdha na Itali.» 2 Kpála ango-o adʉ amanga Ebhe di ne nakpe Ebhe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne piga gba e libhomu. Anɨ adʉ ateteke obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ ɨnde adʉ bhʉ́ ká omaYuda-a naali. Anɨ atsia adʉ ayo Ebhe pɨko.

3 Ekpɨ́ bini, masɨkpe de saa na bata pɨta tulukpe-e, anɨ au mbámbá bhʉ́ ’he maka loto me andjelu bini gba Ebhe-e nde ngalɨ agba anɨ. Andjelu ango-o aꞌɨ anɨ me: «Koloneli!» 4 Anɨ atsia andjelu ango-o ne tsʉlʉ hana. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «A ko mangua ’ngʉ́ dho, Ngámá?» Andjelu-o agie pɨ anɨ me: «Ebhe adje nayo gba mʉ-o adje. Anɨ azɨba di oehe ɨnde mʉ ngaha e pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ-o. Kaka-a, ’to anɨ ꞌɨlɨ lɨ mʉ de. 5 Mbɨa ɨnde-e, tima okpála bhʉ́ Djope ngʉbula naꞌɨ kpála bini ɨnde u agisila ’lɨ e me Simo Piele-o. 6 Anɨ ngasɨ agba kpála bini ɨnde ’lɨ e me Simo, kpála namene kulu na kó ’nʉ. Kʉtɨ gba anɨ-e a de ’ngbé ’ngu.» 7 Pɨpɨta-a, andjelu ɨnde agama ’ngʉ́ pɨ anɨ-e atapa. Abhomʉ-o, Koloneli atsia aꞌɨ okpála na kulu gba e bhisi, di ne sʉdha bini. Sʉdha ango-o adʉ kpála nakpe Ebhe. Anɨ atsia asɨ di nanɨ bhʉ́ kulu gba anɨ-e naali. 8 Koloneli akpokpo ndʉ ’ngʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́-e hana pɨ uo. Pɨpɨta-a, anɨ atsia atima uo bhʉ́ Djope. Abhomʉ-o, u atsia agbida.

Piele anʉ agba Koloneli

9 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, okpála u atima o-o adʉ nga bha lɨe lɨ kpadjɨ-e, u akolo de gʉdhʉ na Djope. A abhaka me Piele nde aꞌʉ apɨ́ ’ngbʉ ’tɨ ngʉ́ nayo Ebhe masɨkpe de tulukpe. 10 La-a, gʉmʉ aholo amene anɨ, anɨ adʉ akʉnda nazʉ ’he. Nedhɨnga u adʉ alʉ ’zʉ-o lɨe pɨ anɨ-e, anɨ atsia au engʉ́ maka loto. 11 Anɨ au kokpɨ́ abhulu lɨe. Anɨ au ehe bini maka ’ngbé ’kpá bongo . U ahoholo lɨ odjedje badha. A ayie abhʉ́lá, atsia adʉ akɵ kuto.

12 Bhʉ́ ’ngbé ’kpá bongo ango-o, ndʉ djua onʉ hana na ’dhʉ badha, ne ndʉ djua onʉ ɨnde ngagbele lɨo ne ’bu o kuto, di ne ndʉ djua odhu hana adʉ bhʉ́bhʉ́. 13 Abhomʉ-o, anɨ adje eli bini ɨnde apa pɨ anɨ me: «Piele, yie bhʉ́lá! Bhɵbhɵlɵ, amba mʉ zʉ!» 14 Engʉ́ bini, Piele agie me: «A mo-o ade, Ngámá! Padhá de, anga ma zʉ nga ezʉ ɨnde lɨ lɨ́lɨ gba Moidje ayala e, di ne bhende na sisiti kala Ebhe belegʉ de bini.*» 15 Anɨ adje matá eli ango-o bhʉtsibhʉtsi na bhisi-e me: «Ehe ɨnde lɨ Ebhe adji e akolo bubu-o, mo opá de me a sisiti-e de.» 16 Engʉ́ ango-o amene lɨe bhʉtsibhʉtsi bata. Pɨpɨta-a, má gala kolo me-e, bongo ango-o atsia agie lɨe abhʉ́lá.

17 Abhomʉ-o, mabhundja gba Piele atsia angbɨngɨ ka engʉ́ ɨnde anɨ au e-o. Anɨ adʉ ayi bua e me: «Tata-a pɨ?» Bha lɨ nedhɨnga lɨ Piele adʉ ayi bua e lɨe bhomʉ-o, okpála ɨnde lɨ Koloneli atima o akolo lɨ bhotɨ gba Simo-o. A adʉ me u nde ayi okpála me etɨ gba Simo-o su. 18 U aꞌɨ kpála bini, u atsia ayi anɨ me: «A ɨnde-e bɨlɨ lɨ Simo u agisila ’lɨ e me Piele asɨsɨ lɨe?» 19 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, Piele adʉ nga bha nabhundja pɨndjɨ engʉ́ ɨnde anɨ au e-o. Abhomʉ-o, Bu Bhobua atsia apa pɨ anɨ me: «Tsitsia nga, okpála bata† ngagɨlɨ mʉ. 20 Yie bhʉ́lá, kɵ akuto, amba yi nʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo. Mo odjídji lɨmʉ de. Padhá de, anga ma atima uo ngama.»

21 Abhomʉ-o, Piele akɵ, anɨ abhaka okpála ango-o. Do anɨ pɨ uo me: «Kpála ɨnde yi ngagɨlɨ e-e, a ko ma. Yi ago la ngʉ́ nɨ?» 22 U agie pɨ anɨ me: «Ngámá gba osʉdha, ɨnde ’lɨ e me Koloneli-e atima ya ngae. A ko kpála na ngbingbili , ɨnde di ngadhɵgɵ Ebhe. Ndʉ omaYuda hana ngapa ’ngʉ́ gba anɨ-e ndjɨndjɨ. Andjelu bini gba Ebhe-e akoto lɨ anɨ, anɨ atsia apa pɨ anɨ me: ‹Tima okpála ngʉ́ naꞌɨ Piele, amba mʉ dje engʉ́ ɨnde anɨ akpókpo e pɨ mʉ ko.›» 23 Abhomʉ-o, Piele ato okpála ango-o abhʉ́ ’tɨ. Anɨ atsia asuno dabɨlɨ u asɨ lɨe pɨ uo. U atsia asɨ tété.

Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, Piele anʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo. Abhomʉ-o, omabhuka koko na Djope atsia anʉ naꞌo Piele. 24 Pɨta ’kpɨ́ bini-e, u atsia akolo bhʉ́ Sedjale. A abhaka me Koloneli nde apo bhʉ́la omaha e di ne obɨ e na mʉkʉnda. Anɨ atsia adʉ adjeke uo oo. 25 Lɨ Piele akolo lɨe, Koloneli ago nakɵ lɨo ne anɨ. Anɨ atɨ bhʉ́ lɨ ’dhʉ anɨ. Anɨ atsia atʉ bhʉ́la e ne kuto ngʉ́ namanga anɨ. 26 Engʉ́ bini, Piele aꞌe anɨ bhʉ́lá. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Lʉ malʉ! Padhá de, anga ngama-a, ma bhadi ne kpála na padhá!» 27 Anɨ adʉ agama ’ngʉ́ lɨe ne Koloneli-e, anɨ atsia alɨ abhʉ́ ’tɨ. Oo-o, anɨ abhaka me bhiti okpála nde apo bhʉ́la o. 28 Anɨ apa pɨ uo me: «Yi ambɨla ndjɨndjɨ me lɨ́lɨ zɨba de me maYuda bini dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne gandji kpála-a de. A zɨba la di de me anɨ nʉ agba anɨ-e de. Engʉ́ bini, ngama-a, Ebhe asuno mʉma me ma aꞌɨ́ kpála bini de me a ko kpála na sisiti kala Ebhe-e de. 29 Kaka-a, mo oꞌɨ ma lɨe, ma yala de. Mbɨa ɨnde-e, ma akʉnda nambɨla ta ’ngʉ́ ɨnde mo oꞌɨ ma ngʉ́ e-o.»

30 Abhomʉ-o, Koloneli agie pɨ anɨ me: «A ane nga ekpɨ́ bata, masɨkpe de lɨ ngua nedhɨnga ɨnde, bhʉ́ saa na bata pɨta tulukpe, ma adʉ nayo Ebhe bhʉ́ ’tɨ gba ma-o. Kolo me-e, kpála bini alʉ kala ma. Anɨ adyɨ bongo ɨnde adʉ lɨ e ne zɨzɨ. 31 Anɨ atsia apa mʉma me: ‹Koloneli, Ebhe adje nayo gba mʉ-o adje. Anɨ atsia abhundja di maka mʉ ngateteke obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ lɨe ko. 32 Mbɨa ɨnde-e, tima okpála bhʉ́ Djope ngʉ́ naꞌɨ Simo ɨnde u agisila ’lɨ e me Piele. Anɨ ngadʉ gba Simo, ɨnde adʉdʉ dengo ’ngbé ’ngu, kpála namene kulu na kó ’nʉ.› 33 Abhomʉ-o, ma atima bha kolo okpála ngʉ́ naꞌɨ mʉ má gala! Heni naali! A ndjɨndjɨ maka mo ogo lɨe-o. Mbɨa ɨnde-e, ndʉ nɨ́ hana nɨ́ kala Ebhe sɨ ngʉ́ nadje ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ Ngámá akpokpo e pɨ mʉ me mʉ pa e pɨ ya-o.»

Piele akpokpo Bádha Ngali pɨ ogandji okpála

34 Abhomʉ-o, Piele aholo nakpokpo me: «Mbɨa ɨnde-e, ma ambɨla ndjɨndjɨ me Ebhe gbogbo bhʉsʉ okpála de. 35 Engʉ́ bini, bhʉ́ ká ndʉ opiga hana, kpála ɨnde ngamanga Ebhe, ɨnde di ngamene engʉ́ na ngbingbili-e, kpála ango-o bhʉ́ djila Ebhe ndjɨndjɨ. 36 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me Ebhe atima eli gba e pɨ omaƗsalaele. A ko Bádha Ngali na guo ’ngʉ́ ɨnde nɨ́ asia e ka Yesu Kilisito-o . Ngaanɨ-e, a ko Ngámá gba ndʉ okpála hana. 37 Yi mbɨla ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde akodho ’kpɨ́ nayie bhʉ́ ndu doto na Galilaya, akolo bhʉ́ ndu doto na Yudaya libhomu, pɨta lɨ Djaa akpokpo eli gba Ebhe , di ne nabatisa okpála lɨe ko.

38 Yi mbɨla hana me Ebhe abhʉ nanɨ Yesu, kpála na Nadjaleta-a kalanʉ. Anɨ atsia aha Bu Bhobua di ne angu pɨ anɨ ngʉ́ namene kulu gba e-o. Anɨ apʉ ne ndʉ bɨlɨ hana me anɨ nde ngamene bádha ’ngʉ́. Anɨ atsia adʉ di nakobho ndʉ okpála hana ɨnde lɨ Djabʉlʉ agbigbite o-o. Padhá de, anga Ebhe adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. 39 Ngaya makpe, obhʉlʉ titima gba Yesu-o , ya au ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde anɨ amene e bhʉ́ kʉtɨ gba omaYuda di ne bhʉ́ Yelusalema ne djila ya. U abhɵlɵ anɨ me u nde agɨ anɨ lɨ kulusi. 40 Engʉ́ bini, Ebhe azuku anɨ bhʉ́ ’kpɨ́ na bata. Anɨ aha angu pɨ anɨ ngʉ́ napana lɨe pɨ okpála me nɨ ʉʉ.

41 Anɨ pana lɨe pɨ ndʉ okpála hana de. Engʉ́ bini, anɨ apana bha lɨe pɨ ya okpála ɨnde lɨ Ebhe abhʉ o kalanʉ, ɨnde au ’ngʉ́ ango-o ne djila o-o. Pɨta anɨ azuku lɨe, ya azʉ ’he, ya atsia andjɨ di ehe bhe nandjɨ mandjɨ ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini. 42 Abhomʉ-o, anɨ atsia atima ya me ya nʉ ne kpokpo Bádha Ngali pɨ okpála. Anɨ atima ya me ya apa pɨ okpála me, a ko kpála ɨnde lɨ Ebhe aꞌo e ngʉ́ nakodho ’ngʉ́ gba okpála ɨnde ʉʉ di ne okpála bhende amu-o. 43 Ndʉ opolofeta hana akpokpo ’ngʉ́ gba anɨ-o. U akpokpo me kpála ne kpála ɨnde abhuka Yesu-o, Ebhe aꞌé siti ’ngʉ́ gba anɨ-e ka Yesu.»

Ogandji okpála asia Bu Bhobua

44 Bha lɨ nedhɨnga lɨ Piele adʉ akpokpo ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, Bu Bhobua atsia akɵ pɨ́ ndʉ okpála hana ɨnde adʉ adje anɨ-o. 45 OmaYuda koko ɨnde abhuka Yesu-o, ago bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Piele. U angamba naali, anga u au me Ebhe atuko di Bu Bhobua pɨ́ ogandji okpála. 46 Padhá de, anga u adʉ adje uo ngagama ’ngʉ́ bhʉ́ odikongʉ koko. U adʉ adhɵgɵ Ebhe maka anɨ nde lɨe ngbéngbé-o. Abhomʉ-o, Piele atsia apa me: 47 «Mbɨa ɨnde-e, lɨ okpála ɨnde asia di Bu Bhobua lɨe maka nɨ́-e, kpála bini tɨ da nayoko me u abátisa uo ne engu dɨ?» 48 Anɨ aha lɨ́lɨ me u batisa uo ne ’lɨ Yesu Kilisito. Abhomʉ-o, u atsia ayo ka anɨ me anɨ dʉ nga mbo ne o ngʉbula mbo ’kpɨ́ bedɨ.

11

Piele akpokpo maka lɨ ogandji okpála asia Bu Bhobua lɨe ko

1 Obhʉlʉ titima gba Yesu , di ne omabhuka ɨnde bhʉ́ ndu doto na Yudaya-a, adje me ogandji okpála asia di eli gba Ebhe , u atsia abhuka Yesu Kilisito . 2 Lɨ Piele agie lɨe lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema-a, omaYuda ɨnde abhuka* aholo namene kpekebhɵ ne anɨ. 3 U adʉ apa me: «Lele pɨ ngamʉ kpála ɨnde alɨ gandja mo olɨ lɨe bhʉ́ ’tɨ gba okpála ɨnde ɨ lɨ gandja de-e, mo otsia azʉ belegʉ di ’he ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini-e?†»

4 Abhomʉ-o, Piele atsia aholo akpokpo kúkú pɨ uo nayie lɨ lilita. Anɨ pɨ uo me: 5 «Ngama-a, ma adʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Djope. Nedhɨnga ma adʉ ayo Ebhe lɨe, ma au engʉ́ maka loto. Ehe bini ayie abhʉ́lá maka ’ngbé ’kpá bongo . U ahoholo lɨ odjedje badha. A ayie abhʉ́lá, atsia akɵ kuto lɨ bɨlɨ ma adʉ lɨe-o. 6 Ma atsia ’kpɨ́ bhʉ́bhʉ́ ne kpéke djila. Ma au onʉ na kʉtɨ, ma au onʉ na bɨlɨ, ma au onʉ bhende ngagbele lɨo ne ’bu o kuto di ne odhu. 7 Ma atsia adje di eli bini ɨnde apa mʉma me: ‹Piele, yie bhʉ́lá! Bhɵbhɵlɵ amba mʉ zʉ!› 8 Abhomʉ-o, ma atsia apa me: ‹A mo-o ade, Ngámá! Padhá de, anga ezʉ ɨnde lɨ lɨ́lɨ gba Moidje zɨba e de-e, di ne bhende na sisiti kala Ebhe lɨ nga bhʉ́ ’bhɵ ma belegʉ de bini.› 9 Bhʉtsibhʉtsi na bhisi, ma adje matá eli ayie abhʉ́lá, a apa mʉma me: ‹Ehe ɨnde lɨ Ebhe apa lɨ e me a bubu-o, mo opá de me a sisiti-e de.› 10 Engʉ́ ango-o, amene lɨe bhʉtsibhʉtsi bata. Pɨpɨta-a, bongo ango-o ne ndʉ ’he ɨnde bhʉ́bhʉ́-o hana atsia agie lɨe abhʉ́lá.

11 Bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, obhosɨ bata akolo lɨ bɨlɨ ɨnde ya adʉ lɨ e-o. Kpála bini na gʉdhʉ na Sedjale atima uo me u go bhaka ma. 12 Abhomʉ-o, Bu Bhobua apa mʉma me: ‹Nʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo, mo opá de me a ko ogandji okpála-a de.› Ondaise ma madhɨa ɨnde-e atsia anʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma. Ndʉ ya hana, ya alɨ bhʉ́ ’tɨ gba kpála ɨnde aꞌɨ ya-o. 13 Abhomʉ-o, anɨ akpokpo pɨ ya maka lɨ andjelu akoto lɨ anɨ lɨe abhʉ́ ’tɨ gba anɨ-o. Andjelu ango-o atsia apa pɨ anɨ me: ‹Tima okpála bhʉ́ gʉdhʉ na Djope ngʉ́ naꞌɨ Simo ɨnde u agisila ’lɨ e me Piele-o. 14 Anɨ akpókpo pɨ mʉ, ngamʉ di ne okpála ɨnde bhʉ́ ’tɨ gba mʉ-o, eli gba Ebhe ɨnde akóbho mʉ-o.›

15 Lɨ nedhɨnga lɨ ngama Piele, ma aholo nagama ’ngʉ́ lɨe, Bu Bhobua atsia akɵ pɨ́ uo maka anɨ akɵ nanɨ di lɨe pɨ́ nɨ́ lɨ ’kpɨ́ na Patekote ko. 16 Abhomʉ-o, ma atsia abhundja eli gba Ngámá ɨnde apa me: ‹Djaa abatisa nanɨ okpála ne engu, engʉ́ bini ngayi-e, yi asía batisimo na Bu Bhobua.› 17 Ma au mbámbá me Ebhe aha Bu Bhobua pɨ ogandji okpála bhomʉ-o, maka anɨ aha di nanɨ koli Bu Bhobua bini bhomʉ-o pɨ nɨ́, lɨ nedhɨnga ɨnde nɨ́ abhuka Ngámá Yesu Kilisito lɨe-o. La-a, ngama-a, ma ne da me ma yoko Ebhe lɨ engʉ́ ɨnde anɨ akʉnda namene e?» 18 Lɨ omaYuda ɨnde abhuka bhomʉ-o adje lɨe, u adhɵgɵ Ebhe, u atsia apa me: «A na paká me Ebhe aha di nadji bua o pɨ ogandji okpála, amba u sia di mʉkobho na dʉdʉma.»

Lita Dadjua gba Ebhe na gʉdhʉ na Atiokia bhʉ́ ndu doto na Silia

19 Pɨta u abhɵlɵ Etieni lɨe, u aholo namene omabhuka sisiti. Abhomʉ-o, omabhuka bhelé atsia atsambala.‡ Okoko bhʉ́ ká uo agbida bhʉ́ ndu doto na Fenisia, di ne bhʉ́ kpɵmɵ na Sipele, di ne bhʉ́ gʉdhʉ na Atiokia. U atsia adʉ nakpokpo Bádha Ngali gba Yesu-o bha bini pɨ omaYuda. 20 Okoko bhʉ́ ká uo adʉ okpála na kpɵmɵ na Sipele, di ne gʉdhʉ na Silene. U anʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Atiokia. Abhomʉ-o ngauo, u atsia aholo nakpokpo Bádha Ngali gba Ngámá Yesu di pɨ ogandji okpála. 21 Angu gba Ngámá-a adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo. Kaka-a, ogandji okpála bhelé abhuka, u atsia adji lɨo pɨ Ngámá.

22 Omabhuka na Yelusalema adje engʉ́ ango-o. Abhomʉ-o, u atsia atima Balanabasɨ bhʉ́ Atiokia. 23-24 Balanabasɨ nanɨ ne bádha kpála. Anɨ abedhe nanɨ ne Bu Bhobua di ne nabhuka bedhe. Anɨ akolo oo, anɨ atsia au me Ebhe atuko bisagu pɨ́ omabhuka. Abhomʉ-o, anɨ akpi djalɨ, anɨ atsia ato masi bhʉ́ ndʉ uo hana me u ha lɨo pɨ Ngámá ne bua o bini. Abhomʉ-o, okpála bhelé atsia abhuka Ngámá.

25 Pɨpɨta-a, Balanabasɨ anʉ nagɨlɨ Saulo bhʉ́ gʉdhʉ na Talasɨ. 26 Lɨ anɨ au anɨ lɨe, u atsia agie lɨo ne anɨ bhʉ́ gʉdhʉ na Atiokia. Ndʉ uo bhisi hana amene kalanga bini libhomu bhʉ́ ká omabhuka ango-o. U atsia adʉ asuno pɨ okpála bhelé. U agisila nanɨ ꞌɨlɨ na omakilisito lɨ omabhuka bhʉtsibhʉtsi na bini bhʉ́ gʉdhʉ na Atiokia.

27 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, opolofeta koko ayie bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema, u atsia ago bhʉ́ gʉdhʉ na Atiokia. 28 Abhomʉ-o, sʉka uo bini, a adʉ ’lɨ anɨ me Agabusɨ ayie bhʉ́lá. Anɨ akpokpo bhʉ́ angu gba Bu Bhobua me: «Adyɨndɨ na ngbéngbé alɨ́ pɨ́la doto libhomu.» (Atsia amene lɨe bhʉ́ nedhɨnga lɨ Kolode adʉ lɨe ’ngbé ngámá-o.) 29 Omabhuka atsia apa me kpála ne kpála ha tɨa bhende lɨ angu anɨ akólo lɨe, ngʉbula natitima me ateteke omabhuka ɨnde bhʉ́ ndu doto na Yudaya ko. 30 Abhomʉ-o, u amene bhadi mo-o. U atsia atima tɨa ango-o pɨ obhelesɨ okpála bhʉ́ Yelusalema sa ’kpa Balanabasɨ ne uo ne Saulo.

12

Elode abhɵlɵ Djakɨ, anɨ atsia abhike Piele bhʉ́ tɨkpʉ

1 Bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, ’ngbé ngámá Elode Agilipa aholo amene okpála koko na Piga gba Ebhe-e sisiti. 2 Anɨ aha lɨ́lɨ me u bhɵlɵ Djakɨ, ndai Djaa , ne mbotɨa. U atsia abhɵlɵ anɨ. 3 Lɨ anɨ au lɨe me engʉ́ ango-o anga lɨ omaYuda naali-e, anɨ atsia aha matá lɨ́lɨ me u holo Piele. (A adʉ masɨkpe de nedhɨnga na anokomɨa na Pasɨka , di ne anokomɨa nazʉ mapa ɨnde lɨ levile nde bhʉ́ e ade ko.) 4 Lɨ anɨ aholo Piele lɨe, anɨ abhike anɨ bhʉ́ tɨkpʉ. Abhomʉ-o, anɨ atsia aꞌo osʉdha badha badha bhʉ́ libi badha ngʉ́ nalila anɨ. Anɨ adʉ akʉnda nakodho ’ngʉ́ gba anɨ-e bhʉ́ ká djila ndʉ okpála hana pɨta anokomɨa na Pasɨka-o. 5 Lɨ Piele adʉ lɨe bhʉ́ tɨkpʉ-o, okpála na Piga gba Ebhe-e adʉ ayo Ebhe ne bua o hana ngʉbula anɨ.

Piele akoto bhʉ́ tɨkpʉ maka ndjombe

6 Sukpe kala me Elode kodho ’ngʉ́ gba Piele, Piele adʉ ala sʉnda osʉdha bhisi. A adʉ me u nde agbigbite anɨ ne ogbɨndjɨlɨ bhisi. Omʉlila atsia adʉ alila obhotɨ na tɨkpʉ-o. 7 Má gala kolo me-e, andjelu bini gba Ngámá-a akoto. Zɨ djua aha bɨlɨ bhʉ́ tɨna ’tɨ ango-o hana. Andjelu-o adʉla Piele lɨ kala e, anɨ azʉkʉ anɨ. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Yie bhʉ́lá má gala!» Abhomʉ-o, ogbɨndjɨlɨ-e abhulu bhʉ́ ’kpa anɨ, atsia abala kuto.

8 Pɨpɨta-a, andjelu-o apa pɨ anɨ me: «Gbite ’kpʉ́ ludu mʉ, mʉ toto la di malɵkɵ gba mʉ-o bhʉ́ ’dhʉ mʉ.» Piele amene bhadi moko. Andjelu-o atsia apa matá pɨ anɨ me: «To koti gba mʉ-o, amba mʉ kpata ma.» 9 Piele aholo nakpata andjelu-o, anɨ atsia akoto bhʉ́ tɨna ’tɨ ɨnde anɨ adʉ bhʉ́ e ko. Anɨ dʉ ambɨla de me engʉ́ ɨnde lɨ andjelu ngamene e-e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o de. Anɨ adʉ abhundja naae me a ko ehe maka loto. 10 U ane libi osʉdha na bini ɨnde adʉ nalila tɨkpʉ-o. Pɨpɨta-a, u ane libi osʉdha bhende na bhisi-o. U akolo lɨ ’ngbé bhotɨ na kalase ɨnde nakoto bhʉ́ gʉdhʉ-o. Bhotɨ ango-o aꞌʉ bha lɨe kala uo ne tɨtɨ e, u atsia aze. U aholo ’nʉ́, u akolo lɨ kpadjɨ bini. Má gala kolo me-e, andjelu-o angɨta lɨ anɨ má pele!

11 Abhomʉ-o, Piele ambɨla me engʉ́ ɨnde amene lɨe-e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Anɨ atsia apa me: «Mbɨa ɨnde-e, ma ambɨla na paká me Ngámá atima andjelu gba e, anɨ atsia akobho ma sa ’kpa Elode di ne ndʉ osisiti ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ omaYuda adʉ akʉnda namene e ngʉ́ ma ko.»

12 Lɨ ɨmbɨlangʉ gba Piele abhulu lɨe lɨe, anɨ atsia anʉ bhʉ́ ’tɨ gba Malɨa , ’hi Djaa , kpála u agisila ’lɨ e me Maloko-o. Oo, okpála bhelé apɵkɵbhɵ nanɨ bhʉ́la o, u atsia adʉ ayo Ebhe. 13 Piele abhɨ bhotɨ na ngbéngbé-o. Abhomʉ-o, sʉka kpála bini na kulu na ɵɵlɵ adʉ oo, a adʉ ’lɨ anɨ me Lode. Anɨ atsia ago ngʉ́ naꞌʉ bhotɨ-o. 14 Lɨ anɨ ambɨla ’li Piele lɨe, anɨ tsia ꞌʉ bhotɨ-e de ka djalɨ. Engʉ́ bini, anɨ agie lɨe ne holo abhʉ́ ’tɨ, anɨ atsia apa pɨ okpála ɨnde adʉ bhʉ́ ’tɨ oo me: «Piele alʉ lɨ bhotɨ akilidjo!»

15 Okpála ango-o atsia agie pɨ anɨ me: «Mʉ ne bhʉlʉ pele!» Engʉ́ bini, anɨ azɨ bha kekele tété me a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Abhomʉ-o, u atsia apa pɨ anɨ me: «A ko andjelu gba anɨ ko.» 16 La-a, Piele adʉ bha nabhɨ bhotɨ-o. U aꞌʉ lɨe, u au anɨ, u atsia angamba naali. 17 Abhomʉ-o, Piele amene ’kpa e pɨ uo me u ndjili nga má bulu! Anɨ atsia akpokpo pɨ uo maka lɨ Ngámá agbe anɨ lɨe bhʉ́ tɨkpʉ-o. Anɨ atsia apa matá me: «Yi kpokpo pɨ Djakɨ* di ne pɨ ondaise nɨ́ koko-o.» Pɨpɨta-a, anɨ akoto, anɨ atsia atapa lɨ bɨlɨ koko.

18 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, osʉdha ɨnde adʉ alila tɨkpʉ-o, aholo nazɨ tolo naali sʉnda o. Abhomʉ-o, u atsia adʉ ayi lɨo me: «A akolo lɨ Piele ne mangua ’ngʉ́ dho?» 19 Elode atima okpála me u gɨlɨ anɨ. Engʉ́ bini, u u anɨ de. Anɨ ayiyi osʉdha ɨnde adʉ alila anɨ-o. Abhomʉ-o, anɨ atsia aha lɨ́lɨ me u bhili uo. Pɨpɨta-a, Elode ayie bhʉ́ Yudaya, anɨ atsia anʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Sedjale. Oo, anɨ adʉ mbo ngʉbula nedhɨnga.

’Ngbé ngámá Elode Agilipa akpi

20 La-a, Elode adʉ adje siti bua naali pɨ okpála na gʉdhʉ na Tile di ne Sidona. Okpála ango-o adje lɨo. Pɨpɨta-a, u atima okpála ngʉ́ nanʉ nagama ’ngʉ́ ne ’ngbé ngámá Elode. Okpála ango-o adje ngaɨza lɨo ne Balasitusi, kpála natsia ’kpɨ́ lɨ oehe gba ’ngbé ngámá Elode-o. U adʉ nayo ka ’ngbé ngámá guo ’ngʉ́ , anga ndʉ ezʉ gba uo-o hana adʉ nayie bhʉ́ doto gba anɨ-o.

21 Abhomʉ-o, Elode aꞌo ’kpɨ́ ngʉ́ nagama ’ngʉ́ pɨ uo. Lɨ ’kpɨ́ ango-o, anɨ adyɨ bongo na ngámá, anɨ atsia adʉ pɨ́ kiti na ngámá gba e-o. Anɨ atsia aholo agama ’ngʉ́ pɨ uo bhʉ́ ká djila ndʉ okpála hana. 22 Ndʉ okpála hana asʉla me: «A ngagama ’ngʉ́ ɨnde mboye ebhe, a ko kpála-kʉtɨ de!» 23 Lɨ Elode adje lɨe mo-o, anɨ atsia azɨba, anɨ dhɵgɵ Ebhe de. Bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, andjelu bini gba Ngámá-a asʉ anɨ. Padhá de, anga anɨ dhɵgɵ Ebhe de. Obangili aholo nazʉ anɨ, anɨ atsia akpi.

24 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, eli gba Ebhe-e adʉ ayangba naali. 25 Lɨ Balanabasɨ ne Saulo andjia kulu gba o-o lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema-a, u atsia agie lɨo bhʉ́ Atiokia bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Djaa ɨnde u agisila ’lɨ e me Maloko-o.

13

U alo Balanabasɨ ne Saulo ngʉ́ kulu

1 Opolofeta di ne omʉsuno ɨnde adʉ nanɨ bhʉ́ Piga gba Ebhe na Atiokia, a ko nanɨ Balanabasɨ, Simeo (ɨnde u aꞌɨ e me Negele*), Lukiusɨ (kpála na Silene), Manaene ɨnde abhele bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ngámá Elode Atipasɨ, di ne Saulo. 2 Ekpɨ́ bini, nedhɨnga u adʉ nayo Ebhe lɨe di ne natse ’zʉ-o, Bu Bhobua atsia apa pɨ uo me: «Yi ꞌo Balanabasɨ ne Saulo mʉma kpi ngʉbula namene kulu ɨnde ma aꞌɨ uo ngʉ́ e ko.» 3 Abhomʉ-o, pɨta natse ’zʉ di ne nayo Ebhe-e, u aꞌo ’kpa o pɨ́ ’ndjɨ uo, u atsia aha kpadjɨ pɨ uo me u nʉnʉ.

Balanabasɨ ne Saulo anʉ bhʉ́ Sipele

4 Lɨ Bu Bhobua atima uo lɨe, u atsia anʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Selusia. Oo, u aꞌʉ bhʉ́ ’ngbé zabʉ, u atsia atapa bhʉ́ Sipele. 5 U akolo lɨe bhʉ́ Salamine-e, u aholo nakpokpo eli gba Ebhe-e bhʉ́ oetɨ nadje lɨ́lɨ gba omaYuda-o . Djaa Maloko adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo ngʉ́ nateteke uo. 6 U agulu kpɵmɵ-o hana, u atsia akolo bhʉ́ Pafosɨ. Oo, u abhaka maYuda bini, bhʉlʉ mambengʉ ɨnde adʉ ’lɨ e me Bale-Yesu. Anɨ adʉ apa me nɨ ne polofeta. 7 Anɨ adʉ nadʉ agba Selugio Polo, kpála na ɨmbɨlangʉ, ɨnde adʉ ngámá na ndu doto ango-o. Ngámá ango-o aꞌɨ Balanabasɨ ne Saulo, anga anɨ akʉnda nanɨ nadje ’li Ebhe. 8 Engʉ́ bini, bhʉlʉ mambengʉ Elɨmasɨ (anga ꞌɨlɨ bhomʉ-o akʉnda napa bhʉ́ eli gba oGiliki moko) ayala. Anɨ adʉ agɨlɨ me nɨ yoko ngámá na ndu doto ango-o me anɨ abhúka de.

9 Abhomʉ-o, Saulo, ɨnde lɨ ’lɨ e adʉ di me Polo-o,† abedhe ne Bu Bhobua, anɨ atsia anɨ ne kpéke djila. 10 Anɨ atsia apa me: «Ngamʉ siti kpála na kali ɨnde ngapite okpála, ndɨlɨ gba Djabʉlʉ, kpála nayala ndʉ ’ngʉ́ na babadha hana, mʉ ꞌó nasiti okpadjɨ na ngbingbili gba ngámá-a dɨ! 11 Tsitsia, mbɨa ɨnde-e, Ebhe asʉ́ mʉ. Djila mʉ aní. La di-e, mʉ ú matá zɨndjɨla de ngʉbula mbo oekpɨ́.» Kolo me-e, ndindi ani djila Elɨmasɨ. Biti atsia abuku anɨ hana, anɨ adʉ abubudha bɨlɨ de e ngbalina nagɨlɨ me kpála holo ’kpa nɨ ngʉ́ nateteke nɨ. 12 Lɨ ngámá na ndu doto au engʉ́ akodho ’kpɨ́-e lɨe me-e, anɨ atsia abhuka di ne nangamba naali ka nasuno ɨnde u asuno e ne ’lɨ Ngámá ko.

Polo ne Balanabasɨ bhʉ́ Atiokia ɨnde abhʉ́ Pisidia

13 Polo di ne okpála ɨnde adʉ adhʉkʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ-e, ayie bhʉ́ Pafosɨ ngʉ́ nanʉ bhʉ́ Peledje bhʉ́ ndu doto na Pamifilia. Engʉ́ bini, Djaa Maloko aꞌo ká uo oo, anɨ atsia agie lɨe abhʉ́ Yelusalema. 14 Ngauo-o, u akpata bha kpadjɨ gba o-o. U ayie bhʉ́ Peledje, u atsia akolo bhʉ́ Atiokia ɨnde bhʉ́ Pisidia ko. Bhʉ́ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda-a , Polo ngauo ne Balanabasɨ alɨ bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje , u atsia adʉlʉ kuto. 15 Pɨta natanga lɨ́lɨ di ne obhuku gba opolofeta-a, ongámásɨ na etɨ nadje lɨ́lɨ-e atsia atima eli pɨ uo me: «Ondaise ya, ɨ dʉ me yi nde ne engʉ́ ngʉ́ nateteke okpála ne di-e, yi de pa!»

16 Polo ayie bhʉ́lá, anɨ amene ’kpa e pɨ okpála, anɨ atsia apa me: «Ngayi okpála na Ɨsalaele di ne yi okpála ɨnde ngakpe Ebhe-e,‡ yi dje nga ma! 17 Ebhe gba okpála ɨnde omaƗsalaele, abhʉ nanɨ onguo ogbi nɨ́. Anɨ abe ndʉ uo bhʉ́ nedhɨnga u adʉ lɨe bhʉ́ bali bhʉ́ Edjipeto-o. Pɨpɨta-a, ne angu gba e-e, anɨ atsia agbe uo bhʉ́ doto na Edjipeto. 18 Anɨ akibila uo bhʉ́ mili bɨlɨ ngʉbula kalanga masɨkpe de ndjɨkpa badha. 19 Pɨpɨta-a, anɨ abhili opiga mananɨka bhʉ́ doto na Kanana. Anɨ atsia aha doto gba uo-o pɨ onguo ogbi nɨ́ 20 ngʉbula kalanga masɨkpe de kámá badha ne ndjɨkpa bhuluvue.

Pɨpɨta-a, anɨ aha okpála nakodho mangɨmbo pɨ uo akolo bhʉ́ nedhɨnga gba polofeta Samʉele. 21 Pɨpɨta-a, u ayo me o okʉnda ’ngbé ngámá. Abhomʉ-o, Ebhe atsia aha Saulo pɨ uo, ndɨlɨ gba Kisi, bhʉ́ piga gba Bendjamé. Anɨ aʉ nanɨ pɨ́ ’ndjɨ uo ngʉbula kalanga ndjɨkpa badha. 22 Pɨta lɨ Ebhe ayala Saulo lɨe, anɨ atsia agbe ’ngbé ngámá Davidi pɨ uo. Anɨ atsia apa lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-e me: ‹Ma au Davidi, ndɨlɨ gba Yese. A ko kpála na babadha bhʉ́ djila ma. Anɨ améne ndʉ ’ngʉ́ hana maka ma akʉnda lɨe.†› 23 Bhʉ́ piga gba Davidi-e, Ebhe agbe pɨ omaƗsalaele Mʉkobho Yesu maka anɨ apa nanɨ lɨe kalanʉ ko. 24 Kala nago ka anɨ-e, Djaa akpokpo Bádha Ngali pɨ ndʉ okpála na Ɨsalaele hana. Anɨ adʉ ayo ka uo me u dji bua o, amba u sia batisimo. 25 Lɨ Djaa akolo lɨe lɨ ’so kulu gba e, anɨ adʉ apa me: ‹Yi ngabhundja me ma ne da? Ma ne kpála ɨnde yi ngadjeke e ade! Engʉ́ bini, yi djedje, a ngago pɨta ma ne kpála. Ma ne tetele kpála ade ngʉbula me ma gbe malɵkɵ§ bhʉ́ ’dhʉ anɨ.›

26 Ondaise ma, ngayi okpála na piga gba Abalahama di ne yi okpála ɨnde sɨ-e, ɨnde ngakpe Ebhe-e, Ebhe atima nanɨ ngali na mʉkobho ɨnde-e pɨ nɨ́. 27 A na paká me okpála na Yelusalema di ne ongámásɨ gba o-o mbɨla nanɨ Yesu de. Bhʉ́ oekpɨ́ naguo gba omaYuda bini ne bini hana-a, u adʉ atanga obhuku gba opolofeta. La-a, u dʉ ambɨmbɨla de. Engʉ́ bini u akodho ’ngʉ́ gba Yesu lɨe me u bhɵlɵ anɨ-e, u amene bhomʉ-o engʉ́ ɨnde lɨ opolofeta apa e ko. 28 Belegʉ u u nanɨ engʉ́ bini ɨnde u tɨ da nabhɵlɵ Yesu ka e lɨe de-e, u ayo ka Pɨlatɵ me u bhɵlɵ anɨ. 29 Pɨta u amene ndʉ ’ngʉ́ hana maka lɨ ’li Ebhe apa lɨe lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-e, u aꞌe anɨ lɨ kulusi, u atsia anʉ ato anɨ bhʉ́ lata.

30 Engʉ́ bini, Ebhe atsia azuku anɨ bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o. 31 Yesu asuno lɨe pɨ okpála ɨnde adʉ adholo ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini nayie bhʉ́ Galilaya akólo bhʉ́ Yelusalema ngʉbula ’kpɨ́ bhelé. Mbɨa ɨnde-e, okpála ango-o ngakpokpo ’ngʉ́ gba anɨ-e pɨ okpála na Ɨsalaele ngao. 32 Ngaya makpe-e, ya ago ngʉ́ nakpokpo Bádha Ngali ɨnde-e pɨ yi, Bádha Ngali ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ kalanʉ me nɨ apá e pɨ onguo ogbi nɨ́-o. 33 Anɨ amene mbɨa ɨnde-e pɨ nɨ́ ongɨsɨ gba uo-o, lɨ kpadjɨ nazuku Yesu bhʉ́ ká okpála ɨnde amu, maka u aye nanɨ lɨe bhʉ́ Etsi na bhisi gba omaYuda-a me:

‹Mʉ ne ndɨlɨ gba ma na bhobhoko,

Ma azu mʉ nakɨ ngama makpe.†›

34 Ebhe apa nanɨ me nɨ azúku Yesu bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o mazuku, ngʉbula me anɨ akpí matá-a de. A ko engʉ́ ɨnde anɨ apa nanɨ e me:

‹Ma ahá obisagu na bububu ɨnde di na kʉkʉlʉ-o pɨ mʉ,

ɨnde ma apana nanɨ e pɨ Davidi ko.†›

35 Kaka-a, anɨ apa matá lɨ bɨlɨ koko me:

‹Mʉ ꞌó de me kpála na ngbingbili gba mʉ-o zi bhʉ́ lata-a de.†›

36 Padhá de, anga Davidi bhʉ́ nedhɨnga gba e, amene lɨ́lɨ gba Ebhe-e hana. Pɨpɨta-a, anɨ akpi, u azɨ anɨ de onguo ogbi e, anɨ atsia azi. 37 Engʉ́ bini, kpála ɨnde lɨ Ebhe azuku e, anɨ zí naae de. 38-39 Ondaise ma, yi mbɨla ndjɨndjɨ me u apa pɨ yi me u aꞌe osisiti ’ngʉ́ gba yi-e ka Yesu. Yi tɨ da nakobho ka namene lɨ́lɨ gba Moidje-e de. Engʉ́ bini yi akóbho bha me yi nde abhuka Yesu. 40 ꞌE-e! Yi lila lɨyi uu me engʉ́ ɨnde lɨ opolofeta apa e akólo lɨ yi de, engʉ́ ɨnde me:

41 ‹Yi tsitsia nga, ngayi okpála na ’ngbé ’ndjɨ, yi ngamba naali, amba yi ngɨngɨta má pele pele!

Padhá de, anga bhʉ́ nedhɨnga gba yi-e, ma améne engʉ́ bini ɨnde

yi tɨ da nazɨba e de,

abana ɨ dʉ me kpála bini nde apa nanɨ engʉ́ ango-o pɨ yi kalanʉ.†›»

42 Lɨ Polo ne uo ne Balanabasɨ akoto lɨe bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ-e, u atsia ayo ka uo me u go bhʉ́ ’kpɨ́ naguo na sidi, amba u kpokpo matá engʉ́ bini bhomʉ-o. 43 U atsambala lɨe bhʉ́ bula-a, bhelé na omaYuda ne ogandji okpála ɨnde adʉ akpe Ebhe-e, akpata Polo ne uo ne Balanabasɨ. Abhomʉ-o, Polo ne uo ne Balanabasɨ, bhʉ́ nagama ’ngʉ́ gba o ne uo-o, u ato masi bhʉ́ uo me u holo lɨo lɨ bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e kpekpeke.

44 Ekpɨ́ naguo na sidi-e, masɨkpe de ndʉ okpála na gʉdhʉ hana apo bhʉ́la o ngʉ́ nadje ’li Ebhe. 45 Lɨ omaYuda au bhiti okpála ango-o lɨe, u asia siti bua , u atsia adʉ asobho Polo ka eli ɨnde anɨ adʉ apa e ko. 46 La-a, Polo ne uo ne Balanabasɨ dʉ nanɨ nagama ’ngʉ́ pɨ uo ne tsʉlʉ de. U adʉ apa me: «A ayo nanɨ me ya kpo ngaɨza nakpokpo eli gba Ebhe-e kalanʉ pɨ yi. Engʉ́ bini, maka yi ayala lɨe, yi au la di me yi tɨ da nasia mʉkobho na dʉdʉma de. Kaka mbɨa ɨnde-e, ya anʉ́ ɨbili agba ogandji okpála. 47 Padhá de, anga lɨ́lɨ ɨnde ya asia e ka Ngámá-a ngae ɨnde:

‹Ma aꞌo mʉ eke pɨ opiga,

ngʉbula me mʉ gapa ngali na mʉkobho

akólo bha bini alɨ ’dje doto!†›»

48 Lɨ ogandji okpála adje lɨe mo-o, u akpi djalɨ, u atsia aholo nadhɵgɵ ’li Ngámá. Ndʉ okpála hana lɨ Ebhe alo o ngʉ́ nasia mʉkobho na dʉdʉma atsia abhuka.

49 Abhomʉ-o, ’li Ngámá atsia adhʉkʉ bhʉ́ ndu doto ango-o libhomu. 50 Engʉ́ bini, omaYuda ato ’ngʉ́ bhʉ́ ’ndjɨ olɨsɨ na tɨa ɨnde adʉ adhɵgɵ Ebhe di ne obhelesɨ okpála na kʉtɨ-o. Abhomʉ-o, u aholo amene Polo ne uo ne Balanabasɨ sisiti, u atsia agbe uo bhʉ́ doto gba o-o. 51 Abhomʉ-o, okpála bhisi ango-o apulu doto na kʉtɨ gba uo ɨnde adhedhe lɨ ’dhʉ o, ngʉbula nasuno pɨ uo me u amene siti ’ngʉ́. U atsia agbida bhʉ́ Ikoniomʉ. 52 Engʉ́ bini, pɨ omʉkpata-a, u abedhe ne djalɨ di ne Bu Bhobua bedhe.

14

Polo ne Balanabasɨ bhʉ́ Ikoniomʉ

1 Bhʉ́ Ikoniomʉ-o, a amene bhadi lɨe moko. Polo ne uo ne Balanabasɨ alɨ bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba omaYuda . OmaYuda bhelé di ne okpála ɨnde ne omaYuda ade-e, akolo omabhuka ka engʉ́ ɨnde u agama e ko. 2 Engʉ́ bini, omaYuda bhende ɨ bhuka nanɨ de-e, a ato bhʉ́ ogandji okpála mabhundja na sisiti pɨndjɨ ondaise nɨ́, omabhuka. 3 La-a, Polo ne uo ne Balanabasɨ abhue mbo nanɨ bhʉ́ Ikoniomʉ naali. U dʉ agama ’ngʉ́ ne tsʉlʉ de anga u adʉ ne nabhuka bhʉ́ Ngámá, ɨnde adʉ asuno me eli ɨnde u adʉ akpokpo e pɨndjɨ bádha bhʉ́ ’bu gba nɨ-e, adʉ kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Padhá de, anga anɨ adʉ aha angu pɨ uo ngʉ́ namene okɨaka ’ngʉ́ di ne ongʉ́ na ngangamba. 4 Kaka-a, okpála na gʉdhʉ ango-o atsia agbo bhʉsʉ o: okoko adʉ pɨ omaYuda, okoko atsia adʉ pɨ obhʉlʉ titima gba Yesu .

5 Abhomʉ-o, omaYuda di ne ogandji okpála bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ongámásɨ gba o-o, atsia aleke lɨo ngʉ́ namene Polo ne Balanabasɨ sisiti, ngʉ́ nabhili uo ne teme. 6 Lɨ okpála bhisi bhomʉ-o ambɨla ’ngʉ́ ango-o lɨe, u atsia akpe agbida bhʉ́ ogʉdhʉ na Lisitele ne Delebe, la di ne bhʉ́ okʉtɨ na ngongo, bhʉ́ ndu doto na Likaonia. 7 Oo di-e, u aholo akpokpo Bádha Ngali pɨ okpála.

Polo ne Balanabasɨ bhʉ́ Lisitele

8 Bhʉ́ Lisitele-e, kpála ɨnde lɨ eze adʉ lɨ ’dhʉ e adʉ oo. Anɨ dhʉkʉ de nayie maka nanɨ u azu anɨ lɨe-o. 9 Anɨ adʉ adje engʉ́ ɨnde lɨ Polo adʉ apa e ko. Polo atsia anɨ ne kpéke djila. Anɨ au me kpála ango-o abhuka me nɨ tɨ da nasia mʉkobho. 10 Abhomʉ-o, Polo atsia apa pɨ anɨ ne kpéke ’li me: «Yie bhʉ́lá, lʉ ngbingbili!» Kpála ango-o ayie bhʉ́lá, anɨ aꞌulu akɵ má kprii! Anɨ atsia aholo nadhʉkʉ. 11 Lɨ okpála bhelé au engʉ́ lɨ Polo amene e lɨe, u asʉla bhʉ́ eli na kʉtɨ gba okpála na ndu doto na Likaonia me: «Oebhe akolo maka okpála-kʉtɨ, u atsia ago gba nɨ́!» 12 U aꞌo ꞌɨlɨ lɨ Balanabasɨ me Djeusi,* u atsia aꞌo ’lɨ Polo me Elemesɨ, anga anɨ adʉ agama ’ngʉ́-o ngae. 13 Dimandɵ gba ebhe Djeusi, ɨnde lɨ ’tɨ ebhe gba e adʉ lɨ ’bhɵ gʉdhʉ-o, ago ne obagala na obhosɨbhosɨ lɨ ’bhɵ bhotɨ na gʉdhʉ-o. Anɨ aha di ꞌi felele, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála na kʉtɨ-o, anɨ atsia adʉ akʉnda me nɨ bhɵlɵ onʉ ango-o ngʉ́ nahaha pɨ Balanabasɨ ne uo ne Polo.

14 Lɨ obhʉlʉ titima gba Yesu adje engʉ́ bhomʉ-o lɨe, u asisidha obongo lɨ kʉte o má tsʉe tsʉe!† U anʉ ne holo bhʉ́ ká okpála ne nasʉsʉla me: 15 «Ondaise ya, yi ngamene bhomʉ-o nɨ? Ya bha ne okpála maka yi. Ya ago pɨ yi ne Bádha Ngali me yi ꞌo ká oebhe ɨnde na padhá padhá bhomʉ-o, ɨnde lɨ mbinimbini nde bhʉ́ o ade ko. La di me yi ha lɨyi pɨ Ebhe na mʉkobho ɨnde abho ekpɨ́, abho doto, abho ’ngbé ’ngu ne ndʉ ’he ɨnde bhʉ́bhʉ́-o hana ko. 16 Bhʉ́ nedhɨnga gba okpála na kalanʉ-o, anɨ aꞌo me u kpata kpadjɨ gba o makpe ko. 17 Engʉ́ bini, anɨ ꞌɨlɨ ’to e lɨ napana lɨe ne namene babadha ’ngʉ́ pɨ uo de. Padhá de, anga anɨ ngatima pɨ yi ebha di ne onguwa bhʉ́ nedhɨnga gba o-o. Anɨ ngaha ezʉ pɨ yi. Anɨ la di ngabedhe yi ne djalɨ.» 18 Abana u adʉ apapa lɨe mo-o, da me u yoko bhiti okpála adʉ kpekpeke me u abhɵ́lɵ onʉ pɨ o de ko.

19 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, omaYuda ɨnde ayie bhʉ́ Atiokia, bhʉ́ ndu doto na Pisidia, di ne bhʉ́ Ikoniomʉ, apite bhiti okpála bhomʉ-o me, u tʉtʉlʉ Polo ne teme ngʉ́ nabhɵlɵ anɨ. U agbe anɨ alɨ ngo gʉdhʉ anga u adʉ abhundja me anɨ akpi. 20 Engʉ́ bini, lɨ omabhuka ago asa lɨo lɨe dengo anɨ-e, anɨ ayie bhʉ́lá, anɨ atsia agie matá lɨe bhʉ́ gʉdhʉ. Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, ngauo ne Balanabasɨ-e, u atsia atapa bhʉ́ Delebe.

Polo ne Balanabasɨ agie lɨo bhʉ́ Atiokia bhʉ́ ndu doto na Silia

21 Bhʉ́ gʉdhʉ na Delebe, u akpokpo Bádha Ngali pɨ okpála, u atsia asia omʉkpata bhibhiti. Pɨpɨta-a, u agie lɨo bhʉ́ Lisitele, bhʉ́ Ikoniomʉ di ne bhʉ́ Atiokia bhʉ́ ndu doto na Pisidia. 22 U aꞌe tsʉlʉ lɨ bua uo, u ato masi bhʉ́ uo me u lʉ kpekpeke bhʉ́ nabhuka. U adʉ apa pɨ uo me: «A ayo me nɨ́ dje lɨkabhu naali ngʉ́ nalɨ bhʉ́ kʉtɨ na Naʉ gba Ebhe ko.» 23 Bhʉ́ Dadjua gba Ebhe bini ne bini hana, u adʉ alo obhelesɨ okpála . Pɨta u atse ezʉ ngʉ́ nayo Ebhe lɨe, u atsia aꞌo uo sa ’kpa Ngámá ɨnde u abhuka e ko.

24 U agulu Pisidia lɨe, u atsia akolo bhʉ́ Pamifilia. 25 Pɨta u akpokpo ’li Ebhe lɨe pɨ okpála bhʉ́ Peledje-e, u atsia anʉ bhʉ́ Atalia. 26 U ayie lɨe oo, u alɨ bhʉ́ zabʉ, u atsia anʉ bhʉ́ Atiokia. A bhomʉ-o bɨlɨ ɨnde u aꞌo nanɨ uo lɨe me u sia bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe ngʉbula kulu ɨnde u amene e mbɨa ɨnde-e ko.

27 U akolo lɨe oo, u apo bhʉ́la okpála na Dadjua gba Ebhe-o. U atsia akpokpo pɨ uo ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ Ebhe amene e bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo-o. U atsia akpokpo di pɨ uo maka lɨ Ebhe abhulu kpadjɨ pɨ ogandji okpála lɨe ngʉ́ nabhuka di anɨ Ebhe ko. 28 Polo ne Balanabasɨ asɨ nanɨ mbo ekpɨ́ bhelé bhʉ́ dabɨlɨ bini ne omʉkpata na Atiokia.

15

Kpekebhɵ pɨndjɨ nakodho gandja

1 Okpála koko ɨnde ayie bhʉ́ Yudaya-a, akolo bhʉ́ Atiokia. U adʉ asuno pɨ omabhuka me: «Yi tɨ da nasia mʉkobho de, ɨ dʉ me u nde kodho yi bhʉ́ gandja maka lɨ lɨ́lɨ gba Moidje apa lɨe de ko.» 2 Abhomʉ-o, Polo ne Balanabasɨ agbe bhayiki, u atsia aholo amene kpekebhɵ ne uo naali pɨndjɨ engʉ́ ango-o. U atsia adje lɨo me Polo ne Balanabasɨ, la di ne okpála koko na Atiokia, nʉ bhʉ́ Yelusalema, amba u kpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ ’ngʉ́ ango-o bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhʉlʉ titima gba Yesu di ne obhelesɨ okpála .

3 Abhomʉ-o, ndʉ okpála hana na Dadjua gba Ebhe atsia anʉ aꞌo uo lɨ kpadjɨ. U apʉ bhʉ́ ndu doto na Fenisia di ne bhʉ́ Samalɨa. U adʉ akpokpo maka lɨ ogandji okpála akolo omakilisito lɨe ko. Ngali ango-o aha djalɨ naali pɨ ndʉ omabhuka hana. 4 U akolo lɨe abhʉ́ Yelusalema-a, ndʉ okpála hana na Dadjua gba Ebhe, ne obhʉlʉ titima gba Yesu di ne obhelesɨ okpála-a, atsia asia uo. U atsia akpokpo pɨ uo ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ Ebhe amene e bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo-o. 5 Engʉ́ bini, okpála bini bini bhʉ́ ká omʉFalisai , obhende akolo omabhuka-a, ayie bhʉ́lá, u atsia apa me: «A ayo me omabhuka ɨnde ne omaYuda de-e, u to uo bhʉ́ gandja, amba u pa pɨ uo me u mene lɨ́lɨ gba Moidje ko.»

6 Abhomʉ-o, obhʉlʉ titima gba Yesu di ne obhelesɨ okpála apo bhʉ́la o ngʉ́ natsia ’kpɨ́ lɨ engʉ́ ango-o. 7 Pɨta u amene kpekebhɵ lɨe naali-e, Piele ayie bhʉ́lá, anɨ atsia apa me: «Ondaise ma, yi mbɨla hana me Ebhe abhʉ nanɨ ma bhʉ́ ká yi bhʉtode ngʉbula me ma akpokpo Bádha Ngali pɨ okpála ɨnde ne omaYuda ade ko. U dje, amba u bhuka di Ngali ango-o. 8 La di-e, Ebhe ɨnde ambɨla bua okpála-a, asuno me nɨ azɨba uo anga anɨ aha Bu Bhobua pɨ uo maka anɨ aha nanɨ di lɨe pɨ nɨ́ ko. 9 Anɨ gbo bhʉsʉ nɨ́ ne uo de. Anɨ avʉlʉ bua uo anga u abhuka. 10 Mbɨa ɨnde-e, ka nɨ yi ngale Ebhe lɨe ne naꞌo tili ’ngʉ́ pɨ́ omabhuka? Engʉ́ ɨnde lɨ onguo ogbi nɨ́, abana nganɨ́ makpe, nɨ́ tɨ nanɨ da nabɨ e de-e! 11 A mo-o ade! Engʉ́ bini, nɨ́ abhuka mangbo me nɨ́ akobho maka uo ka bádha bhʉ́ ’bu gba Ngámá Yesu.»

12 Abhomʉ-o, ndʉ okpála hana andjili má bulu! U atsia adʉ adje engʉ́ ɨnde lɨ Balanabasɨ ne Polo adʉ akpokpo e ko. U adʉ adje okɨaka ’ngʉ́ di ne ongʉ́ na ngangamba ɨnde lɨ Ebhe amene e bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo bhʉ́ ká ogandji okpála ko. 13 U andjia nagama ’ngʉ́ lɨe, Djakɨ atsia apa me: «Ondaise ma, yi dje nga ma! 14 Simo akpokpo maka lɨ Ebhe amene nanɨ lɨe nayie lɨ lilita pɨ okpála ɨnde naao ne omaYuda ade-e, maka anɨ alo piga bini lɨe bhʉ́ ká uo ngʉ́ nakolo piga gba e-o.† 15 La di-e, engʉ́ ɨnde lɨ opolofeta apa e aviti bini ne di, anga u aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

16 ‹Pɨta bhobhomʉ-o, ma agó matá, Ngámá apa moko,

ngʉ́ nayiki etɨ gba Davidi ɨnde atuko-o.

Ma aléke obɨlɨ bhende asisiti-e,

ma atsia lɨ́lɨ ngbingbili.

17 Ndʉ okpála koko hana agɨ́lɨ ma, Ngámá,

bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndʉ okpála hana ɨnde nanɨ ma alo o-o.

18 A bhomʉ-o eli ɨnde lɨ Ngámá apa nanɨ e ko.

Ngaanɨ ɨnde ɨ ngamene engʉ́ ɨnde anɨ apa nanɨ e didili-o.†›»

19 Djakɨ atsia apa matá me: «Kaka-a, ma abhundja me, a ayo nani kpadjɨ pɨ ogandji okpála ɨnde ngabhuka Ebhe-e de. 20 Engʉ́ bini, nɨ́ ye mangbo balʉa pɨ uo amba nɨ́ yo ka uo me, u ꞌo nazʉ so ’nʉ ɨnde u abhɵlɵ e pɨ oebhe na padhá padhá-a maꞌo. U ꞌo nakʉnda olɨsɨ di ne obhosɨ ngangá maꞌo. U ꞌo di nazʉ so ’nʉ ɨnde akpi ne ngʉte bhʉ́ e hana, amba u ꞌo di nazʉ ngʉte maꞌo.† 21 Padhá de, anga nanɨ bhʉtode, bhʉ́ ogʉdhʉ bini ne bini hana, okpála ngasuno lɨ́lɨ gba Moidje. U la di ngatatanga bhʉ́ otɨ nadje lɨ́lɨ-e ndʉ ’kpɨ́ naguo hana.»

Balʉa pɨ omabhuka ɨnde naao ne omaYuda ade

22 Abhomʉ-o, obhʉlʉ titima gba Yesu ne obhelesɨ okpála, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndʉ okpála na Dadjua gba Ebhe hana, atsia azɨba me u gbe okpála koko bhʉ́ ká o. U tima uo bhʉ́ Atiokia bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Polo ne Balanabasɨ. U atsia alo Djude ɨnde u aꞌɨ e me Balasabasɨ, di ne Sila, okpála bhisi ɨnde lɨ ndʉ okpála koko hana adʉ amanga o ko. 23 Balʉa u atima uo ne e, a ngae ɨnde:

«Obhʉlʉ titima gba Yesu di ne obhelesɨ okpála na Dadjua gba Ebhe, ondaise yi-e, u apa me o yi ondaise o ɨnde naao ne omaYuda ade ɨnde ngadʉlʉ bhʉ́ Atiokia, bhʉ́ Silia di ne bhʉ́ Silisia mayi. 24 Ya adje me okpála koko ɨnde ayie bhʉ́ ká ya ei-e, ato kpekebhɵ bhʉ́ ká yi ne ’li o, u atsia angbɨngɨ bua yi. Engʉ́ bini, yi mbɨla ndjɨndjɨ me ya tima uo ngaya de. 25 Kaka-a, ya adje lɨya ne bua bini me ya alo okpála, amba ya tima uo gba yi oo. U anʉ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ondaise ya na mʉkʉnda, Balanabasɨ ne Polo. 26 Okpála ɨnde aha lɨo libhomu ngʉbula kulu gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito ko.

27 Kaka-a, ya atima pɨ yi Djude ne uo ne Sila, u akpókpo ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde ya aye e sɨ-e pɨ yi ndjɨndjɨ. 28 Padhá de, anga Bu Bhobua di ne ya makpe-e, ya abhundja me, a ayo naꞌo tili ’ngʉ́ koko pɨ́ yi de, bha bini bhende a ayo me yi mene e ko: 29 yi azʉ́ so ’nʉ ɨnde u abhɵlɵ e pɨ oebhe na eu-o de. Yi azʉ́ ngʉte de. Yi azʉ́ so ’nʉ ɨnde akpi ne ngʉte bhʉ́ e hana-a de. Yi adʉ́ akʉnda olɨsɨ di ne obhosɨ ngangá de. Ɨ dʉ me yi nde alila lɨyi makpe ne ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana-a, bhobhomʉ-o dʉ́ ndjɨndjɨ. Yi dʉ ndjɨndjɨ.»

30 Abhomʉ-o, u aha kpadjɨ pɨ uo, u atsia agbida bhʉ́ Atiokia. Oo, u apo bhʉ́la omabhuka hana, u atsia aha balʉa pɨ uo. 31 U atanga balʉa-o. Ndʉ uo hana akpi djalɨ naali ka masi ɨnde lɨ balʉa ango-o ato e bhʉ́ uo ko. 32 La-a, lɨ Yuda ne Sila adʉ di lɨe ngao makpe opolofeta-a, u agama ’ngʉ́ pɨ omabhuka ngengele ngʉbula nato masi bhʉ́ uo, di ne naha angu pɨ uo. 33 Mbo pɨta ’kpɨ́ bedɨ-e, omabhuka atsia aꞌo uo me u gie lɨo ne guo ’ngʉ́ agba okpála ɨnde atima uo ko. [ 34 *] 35 Abhomʉ-o, Polo ne Balanabasɨ atigala bhʉ́ Atiokia. U atsia adʉ asuno di ne nakpokpo Bádha Ngali gba Ngámá-a bhʉ́ dabɨlɨ bini, di ne okpála koko bhelé.

Polo ne Balanabasɨ agbo bhʉsʉ o

36 Pɨta mbo ’kpɨ́ masudha, Polo apa pɨ Balanabasɨ me: «Nɨ́ gie lɨnɨ́ bhʉ́ ndʉ okʉtɨ hana ɨnde nɨ́ akpokpo nako eli gba Ngámá-a bhʉ́ e-o, amba nɨ́ mbɨla maka lɨ omabhuka nde lɨe oo ko.» 37 Balanabasɨ adʉ akʉnda me o nʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Djaa ɨnde u agisila ’lɨ e me Maloko-o. 38 Engʉ́ bini, Polo tsia zɨba naha anɨ de, anga anɨ aꞌo nanɨ ká uo bhʉ́ Pamifilia. Anɨ tsia dʉ di matá namene kulu ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini de. 39 U amene kpekebhɵ sʉnda o naali. Kaka-a, u atsia agbogbo bhʉsʉ o. Abhomʉ-o, Balanabasɨ aha Maloko, u aꞌʉ bhʉ́ zabʉ, u atsia agbida bhʉ́ Sipele. 40 Pɨta lɨ omabhuka ayo lɨe me Polo sia bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e , anɨ aha Sila, anɨ atsia atapa. 41 Anɨ apʉ bhʉ́ ndu doto na Silia di ne Silisia. Anɨ atsia adʉ nateteke omabhuka na oDadjua gba Ebhe-o.

16

Timoté anʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Polo di ne Sila

1 Abhomʉ-o, Polo akolo bhʉ́ Delebe, pɨpɨta-a, bhʉ́ Lisitele. Mʉkpata bini adʉ nanɨ oo, a adʉ ’lɨ anɨ me Timoté. ’Hi anɨ adʉ ne maYuda ɨnde abhuka Ebhe. Engʉ́ bini, ’dyɨ anɨ nanɨ naae ne Giliki. 2 Omabhuka na Lisitele di ne Ikoniomʉ adʉ apa ’ngʉ́ gba anɨ-e ndjɨndjɨ naali. 3 Polo adʉ akʉnda me nɨ ha anɨ ngʉ́ nadhʉkʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. Anɨ aha anɨ, anɨ atsia ato anɨ bhʉ́ gandja. Anɨ amene nanɨ mo-o ka omaYuda ɨnde adʉ oo, anga ndʉ okpála hana adʉ ambɨla ndjɨndjɨ me ’dyɨ Timoté nanɨ ne Giliki.* 4 Bhʉ́ ndʉ ogʉdhʉ ɨnde u adʉ apʉ bhʉ́ e hana-a, u adʉ akpokpo pɨ omabhuka lɨ́lɨ ɨnde lɨ obhʉlʉ titima gba Yesu di ne obhelesɨ okpála na Yelusalema aha e-o. U atsia adʉ ayo ka uo me u mene lɨ́lɨ ango-o ko. 5 ODadjua gba Ebhe-e adʉ akolo kpekpeke bhʉ́ nabhuka . Alo gba omabhuka atsia adʉ abe ndʉ e ndʉ ’kpɨ́ hana.

Polo apʉ bhʉ́ Adjia

6 La lɨ Bu Bhobua ayoko uo lɨe me u akpokpo ’ngʉ́ gba Ebhe bhʉ́ ndʉ doto na Adjia de-e, u atsia apʉ bhʉ́ ndu doto na Filidjia di ne Galatia. 7 U akolo lɨe de ndu doto na Misia-a, u adʉ ale nanʉ bhʉ́ Bitinia. Engʉ́ bini, Bua gba Yesu atsia ayoko uo. 8 Abhomʉ-o, u agulu Misia, u atsia akɵ bhʉ́ gʉdhʉ na Tʉlʉasɨ. 9 A akolo lɨe sukpe-e, Polo au engʉ́ maka loto: kpála bini na Makedonia alʉ kala anɨ. Anɨ atsia adʉ akikiliki lɨe pɨ anɨ me: «Kodho ’ngbé ’ngu-o, nʉ bhʉ́ Makedonia, amba mʉ teteke ya!» 10 Pɨta engʉ́ ɨnde lɨ Polo au e, ya agɨlɨ bha kolo má gala me ya anʉ bhʉ́ Makedonia. Padhá de, anga ya ambɨla na paká me Ebhe aꞌɨ ya ngʉ́ nakpokpo Bádha Ngali pɨ okpála na kʉtɨ ango-o.

U akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Filipoi

11 Ya aꞌʉ bhʉ́ zabʉ bhʉ́ Tʉlʉasɨ, ya anʉ ngbingbili bhʉ́ Samʉtalasɨ. Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, ya atsia anʉ bhʉ́ Neapolisi. 12 Ya ayie lɨe oo, ya atsia akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Filipoi, gina kʉtɨ na ndu doto na Makedonia ɨnde adʉ sa oLoma-o . Ya amene mbo ekpɨ́ bhelé bhʉ́ gʉdhʉ ango-o. 13 Bhʉ́ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda-a , ya akoto bhʉ́ gʉdhʉ ngʉ́ nanʉ alɨ ngo ’ngu. Padhá de, anga ya adʉ abhundja me dabɨlɨ gba omaYuda ngʉ́ nayo Ebhe oo. Ya adʉlʉ kuto, ya atsia akpokpo ’ngʉ́ pɨ olɨsɨ ɨnde apɵkɵbhɵ bhʉ́la o oo. 14 A adʉ ’lɨ sʉka olɨsɨ ango-o me Lidia. Anɨ ayie nanɨ bhʉ́ gʉdhʉ na Tiatile. Anɨ adʉ nanɨ atsɨndjɨ ombembe obongo na mase naali. Anɨ adʉ nanɨ adhɵgɵ Ebhe. Maka anɨ adʉ adje ya lɨe, Ngámá atsia abhulu bua anɨ ngʉ́ nabhuka engʉ́ ɨnde lɨ Polo adʉ apa e-o. 15 Abhomʉ-o, anɨ atsia asia batisimo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne piga gba e-o. Pɨpɨta-a, anɨ atsia ayo ka ya me: «Ɨ dʉ me yi nde au me ma abhuka Ebhe kʉkʉlʉ-o, yi de go dʉ gba ma.» Anɨ atsia agbite ya ne kpéke ngʉ́ nazɨzɨba.

U aholo Polo ne Sila

16 Ekpɨ́ bini, ya adʉ anʉ lɨe lɨ bɨlɨ nayo Ebhe-e, ndɨlɨ na ɵɵlɵ bini na kulu ago abhaka ya. Bua na madhoko adʉ bhʉ́ anɨ. Anɨ atsia adʉ asia tɨa pɨ omakʉlasɨ e naali. 17 Ngaya ne Polo-o, anɨ aholo akpata ya. Anɨ atsia adʉ asʉsʉla me: «Okpála ɨnde-e, a ko okpála na kulu gba Ebhe Apɨ́ ’Kpɨ́! U ngasuno pɨ yi kpadjɨ na mʉkobho.» 18 Anɨ amene engʉ́ ango-o ngʉbula ekpɨ́ bhelé. Lɨ engʉ́ ango-o andala Polo lɨe naali-e, anɨ adji lɨe, anɨ atsia apa pɨ bua ango-o me: «Ne ’lɨ Yesu Kilisito , ma apa pɨ mʉ me: koto bhʉ́ anɨ!» Abhomʉ-o, bua na madhoko ango-o atsia akoto bha kolo bhʉ́ anɨ bhʉ́ nedhɨnga ango-o. 19 Lɨ omakʉlasɨ anɨ au lɨe me o sía matá tɨa ka anɨ de-e, u aholo Polo ne Sila, u atsia agbele uo bhʉ́ mbadhasʉ kala okpála nakodho ’ngʉ́. 20 U atsia anʉ ne uo kala ongámásɨ na Loma, do uo de-e: «Okpála ɨnde-e, a ko omaYuda. U ngato mbedhembedhe bhʉ́ gʉdhʉ gba ya-o. 21 U ngasuno ongʉ́. La-a, lɨ́lɨ gba nɨ́ okpála na Loma zɨba nasia ongʉ́ ango-o ne namemene de.»

22 Abhomʉ-o, ndʉ okpála hana atsia abɨ di ’gʉ́ ne uo. Ongámásɨ aha lɨ́lɨ me u pandja bongo lɨ kʉte uo, amba u bhɨ uo ne fimbo. 23 Pɨta u abhɨ uo lɨe ne fimbo naali-e, u atsia abhike uo bhʉ́ tɨkpʉ. U atsia aha lɨ́lɨ pɨ mʉlila na tɨkpʉ-o me anɨ lila uo ndjɨndjɨ. 24 Lɨ mʉlila asia lɨ́lɨ ango-o lɨe, anɨ ato uo bhʉ́ tɨna tɨkpʉ bhe na tʉtʉ-o. Anɨ atsia atoto ’dhʉ uo bhʉ́ kpɵkpɵ.

Polo ne Sila aze bhʉ́ tɨkpʉ

25 Masɨkpe de tutu sukpe-e, Polo ne Sila adʉ ayo Ebhe di ne nadhɵgɵ anɨ bhʉ́ etsi. Okpála koko na tɨkpʉ-o adʉ adje uo. 26 Má gala kolo me-e, doto adyɨkɨ ne adjigidjo na ngbéngbé má djigi djigi, masɨkpe de me tɨkpʉ-o tuko kuto! Ndʉ obhotɨ na tɨkpʉ-o hana akolo abhubhulu lɨe. Ogbɨndjɨlɨ ɨnde u agbigbite ndʉ okpála hana na tɨkpʉ-o ne e-e, atsia abhubhulu di lɨe.

27 Lɨ mʉlila agbʉngbʉa lɨe lɨe tɨla-a, anɨ au me ndʉ obhotɨ-e hana baba. Abhomʉ-o, anɨ agbe mbotɨa me nɨ ngabhɵlɵ lɨnɨ ne di, anga anɨ adʉ abhundja me ndʉ okpála na tɨkpʉ-o hana akpekpe. 28 Engʉ́ bini, Polo atsia asʉla pɨ anɨ kpekpeke me: «Mo oméne lɨmʉ sisiti de, anga ndʉ ya hana bha sɨ!» 29 Abhomʉ-o, mʉlila-a ayo eke, anɨ alɨ kolo má gala abhʉ́ ’tɨ me anɨ nde ngagʉkʉ ka tsʉlʉ má kpi kpi kpi! Anɨ atsia atɨ bhʉ́ li ’dhʉ Polo ne Sila. 30 Pɨpɨta-a, anɨ apandja uo kilidjo. Anɨ atsia ayi uo me: «Odyɨ ma, a ayo me ma mene pɨ ngʉbula me ma kobho?»

31 U atsia agie pɨ anɨ me: «Bhuka Ngámá Yesu, amba mʉ kobho, ngamʉ di ne piga gba mʉ-o hana.» 32 Abhomʉ-o, u atsia akpokpo eli gba Ngámá Ebhe-e pɨ anɨ, di ne pɨ ndʉ okpála hana ɨnde adʉ bhʉ́ ’tɨ gba anɨ-o. 33 Bha sukpe bhomʉ-o, mʉlila na tɨkpʉ-o abha uo, anɨ atsia avʉlʉ oeka gba uo-o. Pɨpɨta-a, anɨ asia bha kolo batisimo má gala, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála gba e hana. 34 Pɨpɨta-a, anɨ anʉ ne uo agba e. Anɨ atsia aha ezʉ pɨ uo. Ngaanɨ ne piga gba e-e, u akpi djalɨ naali, anga u abhuka Ebhe.

35 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, ongámásɨ gba okpála na Loma atima okpála me u nʉ pa pɨ mʉlila na tɨkpʉ-o me: «Pandja okpála bhomʉ-o bhʉ́ tɨkpʉ-o, amba mʉ ꞌo uo, u gbida.» 36 Abhomʉ-o, mʉlila atsia ago apa pɨ Polo me: «Ongámásɨ atima eli me ma apandja yi bhʉ́ tɨkpʉ papandja. Yi zeze, amba yi nʉ ne guo ’ngʉ́ .» 37 Do Polo pɨ okpála ango-o me: «Ya ne okpála na Loma! U aha lɨ́lɨ me u bhɨ ya bhʉ́ ká djila okpála me u nde kpokpo ’ngʉ́ lɨ ’ngʉ́ gba ya-a de. U abhike ya bhʉ́ tɨkpʉ. La mbɨa ɨnde-e, u ngakʉnda napandja ya bhʉ́ pepe? Belegʉ de bini, u go gbegbe bha ya ngao makpe!» 38 Okpála ango-o atsia anʉ apa eli ango-o pɨ ongámásɨ na Loma. Lɨ ongámásɨ na Loma adje lɨe me Polo ne Sila a ko okpála na Loma-a, u atsia adje tsʉlʉ. 39 Abhomʉ-o, ongámásɨ ago nakikiliki lɨo pɨ uo. U atsia ayo ka uo me u yie bhʉ́ kʉtɨ ango-o yiyie. 40 Lɨ Polo ne Sila aze lɨe bhʉ́ tɨkpʉ-o, u atsia anʉ agba Lidia. Pɨta u au omabhuka lɨe, u ato masi bhʉ́ uo, u atsia agbida.

17

Polo ne Sila bhʉ́ gʉdhʉ na Tesalonike

1 Lɨ Polo ne Sila agulu gʉdhʉ na Afipolisi ne Apolonia lɨe, u atsia akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Tesalonike. A bhomʉ-o bɨlɨ ɨnde lɨ omaYuda adʉ ne etɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje lɨe ko. 2 Polo amene maka anɨ amemene lɨe-o. Anɨ adʉ anʉ abhaka uo bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ-e ngʉbula poso bata bhʉ́ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda-o . Anɨ atsia adʉ amene kpekebhɵ ne uo pɨndjɨ Bhuku gba Ebhe-o . 3 Anɨ adʉ abhulu tata pɨ uo mbámbá, di ne nasuno pɨ uo me bhuku apa me a ayo me Kilisito zʉ lɨkabhu, amba anɨ zuku. Anɨ adʉ apa pɨ uo me: «Yesu ɨnde ma ngakpokpo ’ngʉ́ gba e pɨ yi-e, a ko Kilisito ngae.» 4 Okpála koko bhʉ́ ká uo abhuka, u atsia akpata Polo ne Sila. OGiliki bhelé, ɨnde adʉ adhɵgɵ Ebhe-e, amene bhadi moko bhʉ́ dabɨlɨ bini ne bhiti olɨsɨ ɨnde adʉ ne tɨa naali-o.

5 Engʉ́ bini, omaYuda abɨ ’gʉ́ naali. U abha okpála koko na sisiti ɨnde adʉ adjakadha lɨ okpadjɨ, u apɵkɵbhɵ bhʉ́la uo. U agbe tolo bhʉ́ ká okpála, u atsia ato mbedhembedhe bhʉ́ ’ndjɨ okpála bhʉ́ gʉdhʉ. U anʉ nagɨlɨ Polo ne Sila bhʉ́ ’tɨ gba Djasone ngʉbula me o gbe uo kala okpála na kʉtɨ bhomʉ-o. 6 U bhaka la uo lɨe de-e, u aha Djasone di ne omabhuka koko, u atsia anʉ ne uo kala ongámásɨ. U aholo asʉsʉla me: «Okpála ɨnde angbɨngɨ ’ndjɨ okpála pɨ́la doto libhomu. Mbɨa ɨnde-e, u akolo ɨbili sɨ! 7 Djasone asia uo agba e! Ndʉ uo hana ngayala namene lɨ́lɨ gba ’ngbé ngámá Kaisala . U ngapa me ngámá koko uu! A ’lɨ anɨ me Yesu.» 8 Lɨ bhiti okpála di ne ongámásɨ na kʉtɨ ango-o adje eli ango-o lɨe, bua uo atsia ake. 9 Pɨta lɨ Djasone di ne okpála koko akakala lɨo lɨe ka uo, u atsia atse ’kpa lɨ uo.

Polo ne Sila bhʉ́ gʉdhʉ na Beloya

10 A akolo lɨe sukpe-e, omabhuka anʉ aꞌo bha kolo Polo ne Sila bhʉ́ Beloya má gala! U akolo lɨe oo, u atsia alɨ bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje-o. 11 Okpála ango-o adʉ ne bádha bua nane okpála na Tesalonike. U asia eli gba Ebhe-e ne gʉgʉmʉ naali. Ndʉ ’kpɨ́ hana, u adʉ atsia ’kpɨ́ bhʉ́ Bhuku gba Ebhe ngʉ́ nambɨla me ongʉ́ ango-o, a ko ’ngʉ́ na paká. 12 Abhomʉ-o, okpála bhelé bhʉ́ ká uo atsia abhuka. Olɨsɨ na Giliki ɨnde adʉ ne tɨa naali-e abhuka. Bhiti obhosɨ ɨnde adʉ oo atsia abhuka di. 13 Engʉ́ bini, lɨ omaYuda na Tesalonike adje lɨe me Polo ngakpokpo eli gba Ebhe-e di bhʉ́ Beloya-a, u atsia ago di oo. U ato mbedhembedhe bhʉ́ ká okpála bhomʉ-o, u atsia angbɨngɨ di ’ndjɨ uo. 14 Abhomʉ-o, omabhuka anʉ bha kolo aꞌo Polo me anɨ nʉ alɨ ngo ’ngbé ’ngu. Engʉ́ bini, Sila ne Timoté atsia atigala naao abhʉ́ Beloya. 15 Obhende anʉ naꞌo Polo-o, u akolo ne anɨ bhʉ́ gʉdhʉ na Atene. Pɨpɨta-a, u adʉ agie lɨo lɨe, Polo atsia atima eli me Sila ne Timoté kpata nɨ má gala! U atsia agbida.

Polo akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Atene

16 Bhʉ́ nedhɨnga lɨ Polo adʉ adjeke Sila ne Timoté lɨe bhʉ́ Atene-e, anɨ au me gʉdhʉ ango-o abedhe ne oebhe na eu bedhe. Kaka-a, bua anɨ adʉ ne lɨkabhu naali. 17 Abhomʉ-o, anɨ adʉ amene kpekebhɵ ne omaYuda di ne okpála koko ɨnde adʉ adhɵgɵ Ebhe bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje-o. Ndʉ ’kpɨ́ hana, anɨ adʉ amene bhadi moko ne okpála ɨnde anɨ adʉ akɵ lɨe ne o oo. 18 Okpála na ɨmbɨlangʉ koko oEpikulo* ne oSatʉa† adʉ di agama ’ngʉ́ ne anɨ. Okoko adʉ ayi me: «Bhʉlʉ agɵlɵ ɨnde-e ngapa-e pɨ?» Lɨ okpála koko adje Polo ngakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ Yesu di ne nazuku ka anɨ-e lɨe, u atsia adʉ apa me: «A amana mʉgɨto me anɨ ngasuno bhomʉ-o oebhe na gandji gandji.»

19 Abhomʉ-o, u aholo anɨ, u anʉ ne anɨ kala okpála ɨnde adʉ atsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ na gʉdhʉ na Atene-o. U adʉ aꞌɨ uo me Alɨopadje.‡ U atsia apa pɨ anɨ me: «Ya tɨ da nambɨla engʉ́ na mbɨa ɨnde mʉ ngasuno e uu? 20 Ya akʉnda nambɨla tata-o. Padhá de, anga mʉ ngandala ’dje ya ne ndʉ ’ngʉ́ na gandji gandji.» 21 (Ndʉ okpála na Atene hana di ne okpála na gandji gandji ɨnde adʉ nadʉ oo, adʉ abhɵlɵ nedhɨnga gba o-o bha lɨ nakpokpo ’ngʉ́ di ne nadje engʉ́ na mbɨa.)

22 Abhomʉ-o, Polo ayie bhʉ́lá tʉ Alɨopadje-o, anɨ atsia apa me: «Ngayi okpála na Atene, ma au me yi kpekpeke lɨ engʉ́ gba oebhe ane ndʉ ’ngʉ́ hana. 23 Padhá de, anga ma adʉ adhʉkʉ lɨe bhʉ́ gʉdhʉ gba yi-e, ma atsia okulu oebhe gba yi-o. Ma au belegʉ bɨlɨ bini ɨnde u ngatsulu enʉ lɨe pɨ Ebhe. U aye tété me: ‹Pɨ ebhe ɨnde ya ambɨla e de.› A moko, ma ago asuno pɨ yi ebhe ɨnde yi ngadhɵgɵ e me yi nde mbɨla e de ko. 24 Ebhe ɨnde abho doto di ne ndʉ ’he ɨnde bhʉ́bhʉ́-o hana-a, a ko Ngámá na abhʉ́lá di ne Ngámá na doto. Anɨ dʉdʉ bhʉ́ oetɨ ɨnde lɨ okpála ayiki e ne ’kpa o-o de. 25 Anɨ ne gʉmʉ ade me okpála mene ehe pɨ nɨ-e de, anga anɨ ne gʉmʉ ’he bini ade. Anɨ ngaha mʉkobho, ewo di ne ndʉ ’he koko pɨ ndʉ okpála hana ngae. 26 Anɨ abho kpála bini ɨnde lɨ ndʉ opiga hana aze bhʉ́ e-e ngae. Anɨ atsia abu uo pɨ́la doto libhomu. Anɨ agbo bhʉsʉ kalanga ne gbokokpɨ. Anɨ atsia akokodho okozie lɨ bɨlɨ ɨnde ayo me u sɨlɨ kʉtɨ lɨe ko.

27 Ebhe amene mo-o ngʉbula me okpála gɨlɨ nɨ amba u le nau nɨ, ɨ dʉ me u nde tɨ da nau nɨ uu ko. A na paká me Ebhe de nɨ́ bini ne bini tsutsu ade. 28 Padhá de, anga anɨ ngaha mʉkobho ne angu ngʉ́ namene ehe di ne maka nɨ́ nde lɨe pɨ nɨ́ ngae. La di maka lɨ okpála koko na etsi gba yi-e apa lɨe me: ‹Nɨ́ di ne ongɨsɨ gba anɨ.› 29 La-a, ka nɨ́ nde lɨe ne ongɨsɨ gba Ebhe-e, a ayo nabhundja de me Ebhe maka ebhe na padhá u abho e lɨ olo, lɨ aladja di ne teme-e de. A ayo la di nabhundja de me Ebhe maka ebhe ɨnde akoto lɨ kulu di ne mabhundja gba kpála-a de.

30 Nanɨ-e, okpála dʉ ambɨla Ebhe de. Anɨ tsia matá ’kpɨ́ lɨ nedhɨnga ango-o de. Engʉ́ bini mbɨa ɨnde-e, anɨ ngaꞌɨ ndʉ okpála hana ne ndʉ bɨlɨ hana me u dji bua o. 31 Padhá de, anga anɨ aꞌo ekpɨ́ bini ɨnde anɨ akódho ’ngʉ́ gba okpála na doto libhomu lɨe ngbingbili ko. Anɨ abhʉ kpála bini ɨnde akódho ’ngʉ́ ango-o. Anɨ asuno engʉ́ ango-o pɨ ndʉ okpála hana lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ azuku kpála ango-o lɨe ko!»

32 U adje Polo lɨe apa me okpála ɨnde amu-o azúku mazuku-o, u aholo amʉ anɨ. Okoko atsia apa me: «Ya adjé nga matá mʉ pɨndjɨ ’ngʉ́ ango-o lɨ ’kpɨ́ koko.» 33 Abhomʉ-o, Polo atsia aꞌo ká uo. 34 Abana mo-o, okpála koko azɨba anɨ, u atsia abhuka. Bhʉ́ ká uo adʉ nanɨ Denisi, sʉka okpála na Alɨopadje, ne ɵlɵ bini ɨnde adʉ ’lɨ e me Damalɨsɨ di ne okpála koko.

18

Polo akpo lita Dadjua na gʉdhʉ na Kolito

1 Pɨpɨta-a, Polo ayie bhʉ́ gʉdhʉ na Atene, anɨ atsia atapa bhʉ́ gʉdhʉ na Kolito. 2 Oo, anɨ abhaka maYuda bini, a adʉ ’lɨ anɨ me Akuila, kpála na ndu doto na Pote. Ngaanɨ-e, anɨ ayie nanɨ bhʉ́ Itali, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne wala e Pilisila, anga ’ngbé ngámá Kolode aha nanɨ lɨ́lɨ me ndʉ omaYuda hana ze bhʉ́ Loma maze. Abhomʉ-o, Polo atsia anʉ nabhaka uo. 3 Anɨ adʉ la lɨe amene ngua kulu bini ne uo (u adʉ abho etɨ ɨnde u aꞌɨ e me ’tɨ ngbangbalɨ), anɨ adʉ nadʉ agba uo, u atsia adʉ amene kulu bhʉ́ dabɨlɨ bini. 4 Polo adʉ nasuno eli gba Ebhe-e bhʉ́ ndʉ ’kpɨ́ naguo gba omaYuda hana bhʉ́ etɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje-o . Anɨ atsia adʉ di namene ne kpéke me omaYuda di ne oGiliki zɨba ’li nɨ.

5 Lɨ Sila ne uo ne Timoté ayie lɨe bhʉ́ ndu doto na Makedonia, u atsia akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Kolito. Polo aha nedhɨnga gba e hana ngʉ́ nakpokpo Bádha Ngali gba Ebhe-e pɨ okpála. Anɨ adʉ asuno pɨ omaYuda me Yesu ne Masɨya . 6 Engʉ́ bini, omaYuda adʉ ayayala, u atsia adʉ di nasobho Ebhe. Abhomʉ-o, anɨ apulu doto lɨ bongo gba e, anɨ atsia apa pɨ uo me: «A ayo me ngʉte gba yi-e, tuko pɨ́ ’ndjɨ yi. A ko matá naama ’ngʉ́ de. Nayie pɨ mbɨa ɨnde-e, ma anʉ́ ɨbili agba ogandji okpála .» 7 Abhomʉ-o, Polo ayie oo, anɨ atsia anʉ agba kpála bini ɨnde lɨ ’lɨ e adʉ me Tito Djusitusi. Kpála ango-o adʉ kpála nadhɵgɵ Ebhe. Kʉtɨ gba anɨ-e adʉ de etɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje-o. 8 Kilisipisi, ngámá na etɨ nadje lɨ́lɨ-e, abhuka Ebhe di ne piga gba e libhomu. Okpála bhelé na gʉdhʉ na Kolito adje Polo lɨe, u abhuka, u atsia asia di batisimo.

9 Ekpɨ́ bini sukpe-e, Ebhe apa pɨ Polo bhʉ́ ehe maka loto me: «Mo odjé tsʉlʉ de. Engʉ́ bini, dʉ bha nagama ’ngʉ́, mo ondjíli má bulu de. 10 Padhá de, anga ma bhʉ́ dabɨlɨ bini ne mʉ. Kpála bini bú ’kpa e lɨ mʉ ngʉ́ namene mʉ sisiti de, anga okpála gba ma bhʉ́ gʉdhʉ ɨnde-e bhelé.» 11 Abhomʉ-o, Polo asɨ bhʉ́ gʉdhʉ na Kolito oo kalanga bini ne epe madhɨa. Anɨ adʉ asuno eli gba Ebhe-e pɨ ndʉ okpála hana.

OmaYuda asʉngʉla Polo pɨ ongámásɨ

12 Bhʉ́ nedhɨnga ɨnde lɨ okpála na Loma aꞌo Galio lɨe ngámá na ndu doto na Akai-e, omaYuda adje lɨo bhʉ́ dabɨlɨ bini me o mene Polo sisiti. Abhomʉ-o, u atsia agbe anɨ kala okpála nakodho ’ngʉ́. 13 Do uo de me: «Kpála ɨnde ngagɨlɨ nagbele okpála ngʉ́ nadhɵgɵ Ebhe lɨ kpadjɨ bhende lɨ lɨ́lɨ zɨba e de.» 14 Lɨ Polo di me gama ’ngʉ́ lɨe, Galio atsia apa pɨ omaYuda me: «Ngayi omaYuda-a, ɨ dʉ́ ɨgɨnɨ me kpála ɨnde-e bhɵ́lɵ kpála, anɨ méne di engʉ́ na sisiti naali-e, ma de adje yi ndjɨndjɨ. 15 La-a, ɨ nde lɨe me yi nde ngamene kpekebhɵ pɨndjɨ oeli ne oꞌɨlɨ di ne lɨ́lɨ gba yi makpe-e, atsia bha-a yi! Ma akʉnda naama nakodho ’ngʉ́ lɨ ngua ’ngʉ́ bhomʉ-o de!» 16 Anɨ atsambala uo lɨ bɨlɨ nakodho ’ngʉ́-o. 17 Abhomʉ-o, ndʉ uo hana aholo Sosetene, ngámá na etɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje, u atsia aholo nabhɨ anɨ bhʉ́ mbadhasʉ lɨ bɨlɨ nakodho ’ngʉ́-o. Engʉ́ bini, Galio adʉ bha au ’ngʉ́ ango-o bhʉ́ djila e padhá.

Polo agie lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Atiokia

18 Polo adʉ matá mbo ngengele bhʉ́ gʉdhʉ na Kolito. Pɨpɨta-a, anɨ aꞌo ká omabhuka , anɨ aꞌʉ bhʉ́ zabʉ, anɨ atsia atapa bhʉ́ ndu doto na Silia bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Pilisila di ne Akuila. Kala me anɨ ꞌʉ bhʉ́ zabʉ-o, u aka ngaɨza ’ndjɨ anɨ bhʉ́ gʉdhʉ na Sekele, anga anɨ asili nanɨ ndjinga me nɨ aha lɨnɨ pɨ Ebhe. 19 U akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso. Oo, Polo aꞌo ká Pilisila ne Akuila. Anɨ alɨ bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje, anɨ atsia adʉ akpokpo ’ngʉ́ ne omaYuda.

20 La-a, u ayo ka anɨ lɨe me o dʉ nga matá mbo ne anɨ ngengele-e, anɨ atsia ayala. 21 Engʉ́ bini, nedhɨnga ɨnde anɨ adʉ aꞌe ne enʉ́ lɨe, anɨ atsia apa me: «Ɨ dʉ me Ebhe nde akʉnda-a, ma agó matá agba yi mago.» Anɨ aꞌʉ bhʉ́ zabʉ. Anɨ ayie bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso, 22 anɨ atsia atapa bhʉ́ gʉdhʉ na Sedjale. Oo, anɨ aꞌʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema ngʉ́ nabhana lɨe pɨ omabhuka. Pɨpɨta-a, anɨ atsia akɵ bhʉ́ gʉdhʉ na Atiokia. 23 Anɨ abhue oo mbo ekpɨ́ bedɨ, abhomʉ-o, anɨ atsia atapa. Anɨ agulu ndu doto na Galatia ne ndu doto na Filidjia me anɨ nde ngato masi bhʉ́ omabhuka.

Apolosɨ anʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso, di ne bhʉ́ gʉdhʉ na Kolito

24 MaYuda bini akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso, a adʉ ’lɨ anɨ me Apolosɨ, kpála na gʉdhʉ na Alekɨdjandɨlɨ. Anɨ mbɨla nanɨ nagama ’ngʉ́ ndjɨndjɨ. Anɨ mbɨla di nanɨ Bhuku gba Ebhe-e ndjɨndjɨ. 25 U asuno nanɨ kpadjɨ gba Ngámá pɨ anɨ ndjɨndjɨ. Anɨ adʉ ne bua na masi, anɨ atsia adʉ akpokpo di ne nasuno engʉ́ pɨndjɨ Yesu ngbingbili. Engʉ́ bini, anɨ ambɨla bha nanɨ naae batisimo gba Djaa-o .

26 Abhomʉ-o, anɨ aholo nakpokpo ’ngʉ́ ango-o bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje. Anɨ dʉ ne tsʉlʉ de. Lɨ Pilisila ne Akuila adje engʉ́ anɨ apa e lɨe, u aha anɨ, u anʉ ne anɨ. U atsia asuno kpadjɨ gba Ebhe-e pɨ anɨ ndjɨndjɨ. 27 Pɨpɨta-a, Apolosɨ adʉ akʉnda nanʉ bhʉ́ ndu doto na Akai. Abhomʉ-o, omabhuka ato masi bhʉ́ anɨ, u atsia aye balʉa pɨ omabhuka na ndu doto ango-o me, u sia anɨ ndjɨndjɨ. Anɨ akolo lɨe oo, anɨ ateteke okpála ɨnde abhuka ka bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e ndjɨndjɨ naali. 28 Padhá de, anga anɨ adʉ asuno mbámbá ne angu hana bhʉ́ ká djila ndʉ okpála hana me omaYuda lɨ ngbili kpadjɨ ade. Anɨ atsia adʉ apana pɨ uo bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me Yesu ne Masɨya.

19

Polo akpokpo ’ngʉ́ gba Ebhe-e bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso

1 Nedhɨnga lɨ Apolosɨ adʉ lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Kolito-o, Polo agulu ndu doto na ndʉ ká eta na Adjia, anɨ atsia akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso. Anɨ abhaka omʉkpata koko oo. 2 Anɨ atsia ayi uo me: «Yi akolo omabhuka lɨe, yi asia Bu Bhobua uu?» U atsia agie pɨ anɨ me: «Ya adje nga engʉ́ pɨndjɨ Bu Bhobua belegʉ de bini.» 3 Abhomʉ-o, Polo atsia ayi uo me: «Yi asia la mangua batisimo dho?» U agie pɨ anɨ me: «Batisimo bhende gba Djaa ko.» 4 Polo atsia apa pɨ uo me: «Djaa adʉ abatisa okpála ɨnde adʉ azɨba nadji bua o. Anɨ atsia adʉ apa pɨ okpála na Ɨsalaele me: ‹Yi bhuka kpála ɨnde ngago pɨta ma ko.› A akʉnda napa me Yesu.» 5 U adje engʉ́ bhomʉ-o lɨe, Polo atsia abatisa uo ne ’lɨ Ngámá Yesu. 6 Pɨpɨta-a, anɨ aꞌo ’kpa e pɨ́ ’ndjɨ uo, u atsia asia Bu Bhobua. U aholo agama ’ngʉ́ bhʉ́ odikongʉ koko di ne nakpokpo ’ngʉ́ maka opolofeta . 7 Ndʉ obhosɨ bhomʉ-o hana adʉ masɨkpe de ndjɨkpa ne ká bhisi.

8 Polo adʉ alɨ pɨko bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje , sʉnda epe bata, anɨ dʉ akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ Naʉ gba Ebhe-e ne tsʉlʉ de. Anɨ atsia adʉ amene ne kpéke ngʉbula me okpála bhuka Yesu. 9 Engʉ́ bini, okpála koko adʉ ne kpéke ’ndjɨ. U ayala nabhuka . U atsia adʉ apa sisiti ’ngʉ́ lɨ kʉte okpála ɨnde adʉ akpata kpadjɨ gba Yesu-o kala ndʉ okpála hana. Abhomʉ-o, Polo aꞌo ká uo, anɨ anʉ ne omʉkpata-a bhʉ́ ’tɨ balʉa gba Tulanisi. Oo, anɨ atsia adʉ asuno pɨ uo ndʉ ’kpɨ́ hana. 10 Anɨ amene mo-o ngʉbula kalanga bhisi. Abhomʉ-o ndʉ okpála hana na ndu doto na Adjia, omaYuda di ne oGiliki, atsia adje eli gba Ngámá-o.

Engʉ́ ɨnde akolo lɨ ongɨsɨ na obhosɨbhosɨ gba Seva

11 Ebhe adʉ amene ongamba ’ngʉ́ na ngbengbengbe pɨ okpála bhʉ́ Polo. 12 Kaka-a, okɨtambala di ne obongo ɨnde atʉnʉ lɨe lɨ kʉte Polo-o, u adʉ ago ne di, aꞌoꞌo lɨ kʉte okpála na kuo. Abhomʉ-o, okpála na kuo ango-o adʉ akobho, osisiti bua atsia adʉ di aze bhʉ́ uo.

13 OmaYuda koko, ɨnde adʉ anʉ lɨ obɨlɨ koko hana ngʉbula napandja osisiti bua bhʉ́ okpála-a, ale di napandja osisiti bua ne ’lɨ Ngámá Yesu. U adʉ apa pɨ osisiti bua ango-o me: «Ma aha lɨ́lɨ pɨ yi ne ’lɨ Yesu, ɨnde lɨ Polo ngakpokpo ’ngʉ́ gba e me, yi zeze.» 14 Ongɨsɨ na obhosɨbhosɨ mananɨka gba Seva, sʉka ’ngbé dimandɵ bini gba omaYuda-a adʉ amemene moko. 15 Engʉ́ bini, siti bua-a agie pɨ uo me: «Ma mbɨla Yesu hana. Ma mbɨla la di hana me Polo ne da-ie. Ngayi-e, yi la naayi ne oda?»

16 Abhomʉ-o, kpála ɨnde lɨ siti bua adʉ bhʉ́ e, atɨ pɨ uo ne gbele, angu gba anɨ ane bhende gba uo-o mane. Anɨ amene uo sisiti naali. Kaka-a, u atsia aze bhʉ́ ’tɨ ango-o ndumbu di ne oeka lɨ kʉte o. 17 Ndʉ okpála na gʉdhʉ na Efeso hana, omaYuda di ne oGiliki, adje engʉ́ ango-o. Ndʉ uo hana adje tsʉlʉ naali. Abhomʉ-o, u atsia adhɵgɵ ’lɨ Ngámá Yesu. 18 Bhiti okpála ɨnde abhuka adʉ ago ambamba ta osisiti ’ngʉ́ ɨnde u amene e ko. 19 Bhelé bhʉ́ ká uo adʉ obhʉlʉ mambengʉ. U ago ne obhuku gba o-o, u atsia atsulu kala ndʉ okpála hana. U ako masemase-e lɨe, u atsia au me a akoto olɨ́ falanga kutu ndjɨkpa bhuluvue. 20 Abhomʉ-o, ka angu gba Ngámá-a, eli-e adʉ ayangba, atsia adʉ akolo kpekpeke.

Tolo akoto bhʉ́ ká okpála na gʉdhʉ na Efeso

21 Pɨta ongʉ́ bhomʉ-o, Polo atsia abhundja me nɨ gulu ondu doto na Makedonia di ne Akai ngʉ́ nanʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema. Anɨ adʉ apa me: «Ɨ dʉ me ma nde akolo oo, a ayo me ma akolo di bhʉ́ gʉdhʉ na Loma .» 22 Abhomʉ-o, anɨ atima okpála bhisi bhʉ́ ká okpála ɨnde adʉ ateteke anɨ-e, Timoté di ne Elasɨte, bhʉ́ gʉdhʉ na Makedonia. Engʉ́ bini, anɨ atsia adʉ mbo matá naae bhʉ́ ndu doto na Adjia ngʉbula nedhɨnga bedɨ.

23 Bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, tolo na ngbéngbé atsia akoto bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso pɨndjɨ kpadjɨ gba Ngámá Yesu-o. 24 Kpála bini adʉ oo, a adʉ ’lɨ anɨ me Demetiliusɨ. Anɨ adʉ abho djedje kulu etɨ gba ebhe na ɵɵlɵ Alatemi lɨ teme ɨnde u aꞌɨ e me aladja. Okpála na kulu ango-o adʉ asia tɨa tété naali.

25 Abhomʉ-o, anɨ apo bhʉ́la uo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála ɨnde adʉ amene di ngua kulu ango-o. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ondaise ma, yi mbɨla ndjɨndjɨ me nɨ́ ngakobho ka kulu ɨnde. 26 Yi ngauu, yi la di ngadjedje, engʉ́ lɨ Polo ɨnde-e ngamene e-o. Anɨ ngapa me oebhe ɨnde lɨ okpála amene e ne ’kpa-a, a ko oebhe de. Anɨ agbele okpála nganda e bhelé. Anɨ mene mo-o, bha bini bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso sɨɨ de, engʉ́ bini, masɨkpe de bhʉ́ ndu doto na Adjia libhomu. 27 Eli ango-o tɨ da nasiti bha bini kulu gba nɨ́-e de, engʉ́ bini, a tɨ da nayaka di sa etɨ gba ’ngbé ebhe na ɵɵlɵ Alitemi. Abhomʉ-o, lɨ okpála ꞌó nadhɵgɵ Alitemi, ebhe na ɵɵlɵ ɨnde lɨ okpála na ndu doto na Adjia di ne pɨ́la doto libhomu ngadhɵgɵ e-o.»

28 Lɨ okpála ɨnde adʉ oo adje engʉ́ bhomʉ-o lɨe, u abɨ ’gʉ́ naali. U atsia aholo nasʉsʉla me: «Alitemi gba okpála na gʉdhʉ na Efeso-o ngbéngbé!» 29 Abhomʉ-o, tolo aha gʉdhʉ libhomu. U aholo Gayusɨ, ngauo ne Alisitaluka, okpála bhisi na gʉdhʉ na Makedonia ɨnde adʉ adhʉkʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Polo-o. U atsia anʉ ne uo bhʉ́ holo lɨ bɨlɨ lɨ okpála apɵpɵkɵbhɵ bhʉ́la o lɨe ko. 30 Kaka-a, Polo me nɨ ngakoto kala ndʉ okpála hana, engʉ́ bini, omʉkpata atsia ayoko anɨ. 31 Okpála koko di na ndu doto na Adjia ɨnde adʉ akʉnda anɨ-e, atima eli pɨ anɨ me, ngaanɨ makpe-e, anɨ anʉ́ lɨ bɨlɨ lɨ okpála apɵkɵbhɵ bhʉ́la o lɨe de.

32 Lɨ nedhɨnga ango-o, tolo adʉ naali. Abhomʉ-o, okpála dje lɨo de. Okoko adʉ asʉsʉla ne engʉ́ kpi, okoko atsia adʉ di asʉsʉla ne engʉ́ koko. Bhelé na uo dʉ ambɨla ta ’ngʉ́ ɨnde u apɵkɵbhɵ bhʉ́la o ngʉ́ e de. 33 Okpála koko bhʉ́ ká bhiti okpála bhomʉ-o, akpokpo pɨ Alekɨdjandele ɨnde adʉ bhʉ́ ká uo-o, u atsia adyudyo anɨ ne akalanʉ. Abhomʉ-o, anɨ aꞌe ’kpa e bhʉ́lá, ngʉbula nasuno me nɨ ngakʉnda nagama ’ngʉ́ kala okpála. 34 Engʉ́ bini, lɨ okpála ambɨla lɨe me a ko maYuda-a, ndʉ uo hana aholo asʉsʉla bhʉ́ dabɨlɨ bini ngʉbula nedhɨnga masɨkpe de saa bhisi me: «Alitemi gba okpála na gʉdhʉ na Efeso-o ngbéngbé!»

35 Alɨ soso-o, ndɵmbɨ bini na gʉdhʉ ango-o ayoko uo, anɨ atsia apa me: «Ngayi okpála na gʉdhʉ na Efeso-o, ndʉ okpála hana mbɨla ndjɨndjɨ me gʉdhʉ na Efeso ngalila ’tɨ ebhe gba ’ngbé ebhe na ɵɵlɵ Alitemi, di ne kulu anɨ ɨnde ayie nanɨ abhʉ́lá atsia atɨ kuto-o. 36 Kpála bini tɨ da nayayala de. Kaka-a, a ayo me yi ꞌo bua yi kuto. Yi améne ’ngʉ́ bhʉ́ holo de.

37 Yi ago ne okpála ɨnde-e ei. Ngauo-o, u zi ’he bhʉ́ ’tɨ ebhe na ɵɵlɵ gba nɨ́-e de. U tsia sobho la di anɨ de. 38 Ɨ dʉ me Demetelisi ne okpála na kulu gba e nde ne engʉ́ sʉnda o ne kpála bini-e, a ne oekpɨ́ di ne ongámásɨ ngʉ́ nakodho ’ngʉ́ ango-o. A bhomʉ-o bɨlɨ ɨnde a ayo me u nʉ kpokpo ’ngʉ́ sʉnda o lɨe ko. 39 Ɨ dʉ me a nde matá ne engʉ́ koko ɨnde a ayo me u gama ’ngʉ́ lɨe, ya apɵ́kɵbhɵ bhʉ́la ya maka lɨ lɨ́lɨ apa lɨe, ya tsia kpókpo ’ngʉ́ tété. 40 Atigala bedɨ me u pa lɨ nɨ́ me, nɨ́ ngaha kpéke ’ndjɨ pɨ okpála lɨ ’ngʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́ nakɨ-o. Padhá de, anga tata lɨ napɵkɵbhɵ bhʉ́la nɨ́ me-e ade. Nɨ́ tɨ la di da nakpokpo ’ngʉ́ tété pɨ okpála ndjɨndjɨ de.» [ 41 *]

20

Polo ayie bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso

1 Lɨ tolo andjia lɨe, Polo aꞌɨ omʉkpata-o, anɨ atsia ato masi bhʉ́ uo. Pɨpɨta-a, anɨ abhana lɨe pɨ uo, anɨ atsia atapa bhʉ́ ndu doto na Makedonia. 2 Anɨ agulu ndu doto ango-o, anɨ ato masi bhʉ́ omabhuka ne oeli bhelé. Pɨpɨta-a, anɨ atsia akolo bhʉ́ ndu doto gba oGiliki. 3 Oo, anɨ asɨ epe bata. Lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ adʉ akʉnda lɨe naha ’ngbé zabʉ ngʉ́ nanʉ bhʉ́ ndu doto na Silia, anɨ adje me omaYuda apo bhʉ́la o ngʉ́ namene nɨ sisiti. Abhomʉ-o, anɨ atsia au ndjɨndjɨ me nɨ gie lɨnɨ, amba nɨ pʉ ne abhʉ́ ndu doto na Makedonia. 4 Okpála ɨnde adʉ nanɨ adhʉkʉ ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini-e, adʉ nanɨ: Sopatolosɨ, ndɨlɨ gba Pilusi, kpála na gʉdhʉ na Beloya; Alisitaluka ngauo ne Sekundusi, okpála na gʉdhʉ na Tesalonike; Gayusɨ, kpála na gʉdhʉ na Delebe, ne uo ne Timoté; Tisike ngauo ne Tolofime, okpála na ndu doto na Adjia. 5 Okpála bhomʉ-o agbida kalanʉ, u atsia adʉ adjeke ya bhʉ́ gʉdhʉ na Tʉlʉasɨ. 6 Engʉ́ bini, ngaya-a, ya aha ’ngbé zabʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Filipoi. Pɨta anokomɨa nazʉ mapa ɨnde lɨ levile nde bhʉ́ e ade-e , ya atsia anʉ abhaka uo bhʉ́ gʉdhʉ na Tʉlʉasɨ, pɨta ekpɨ́ bhuluvue. Oo, ya asɨ poso bini.

Polo akpokpo ’ngʉ́ gba Ebhe-e bhʉ́ gʉdhʉ na Tʉlʉasɨ

7 Bhʉ́ ’kpɨ́ kulu madhɨa tagolo-o,* ya apo bhʉ́la ya ngʉ́ nazʉ mapa-o. Polo adʉ agama ’ngʉ́ pɨ uo, anga anɨ adʉ akʉnda nanʉ pɨta ’kpɨ́ ango-o. Anɨ atsia agama ’ngʉ́ ngengele akolo tutu sukpe. 8 Ya apo bhʉ́la ya bhʉ́ tɨna ’tɨ bhende na abhʉ́lá-o. Oo, oeke adʉ bhelé. 9 Makombi bini, a adʉ ’lɨ anɨ me Etikusi, anɨ adʉ lɨ malilisa. Lɨ Polo adʉ la lɨe agama ’ngʉ́ ngengele-e, anɨ atɨ ne ela má kolio! Abhomʉ-o, anɨ atsokodho abhʉ́lá bhʉ́ tɨna ’tɨ na bata-a, anɨ atsia atɨ kuto má kpu! U aꞌe bha ɨbili anɨ me anɨ nde akpi. 10 Polo akɵ, anɨ angumba pɨ́ anɨ, anɨ aha anɨ, abɨ anɨ sa ’kpa e. Anɨ atsia apa me: «Yi adjé tsʉlʉ de. Anɨ kpi de.» 11 Pɨpɨta-a, Polo agie matá lɨe abhʉ́lá, anɨ aha mapa-o, anɨ agʉmʉ, anɨ atsia azʉ. Abhomʉ-o, anɨ agama matá ’ngʉ́ ngengele akolo bhʉ́ sɨkɨkpɨ. Pɨpɨta-a, anɨ atsia atapa. 12 La-a, pɨ makombi bhomʉ-o, u anʉ ne anɨ me anɨ nde ʉʉ. Engʉ́ bhomʉ-o ateteke okpála naali.

Polo anʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Milete

13 Ya ayie kalanʉ, ya aha ’ngbé zabʉ ngʉ́ nanʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Asosa. A bhomʉ-o bɨlɨ ɨnde a ayo lɨe me ya ha Polo bhʉ́ ’ngbé zabʉ-o. Padhá de, anga anɨ apa pɨ ya mo-o ngae me, nɨ anʉ́ naanɨ ne ’dhʉ nɨ. 14 Anɨ ago abhaka ya lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Asosa-a, ya aha anɨ bhʉ́ ’ngbé zabʉ, ya atsia atapa bhʉ́ gʉdhʉ na Mitilene. 15 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, ya ayie oo, ya akolo bhʉ́la kpɵmɵ na Kio. Ekpɨ́ na bhisi-e, ya akolo bhʉ́ kpɵmɵ na Samosɨ. Ekpɨ́ na bata-a, ya atsia akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Milete. 16 Polo abhundja me nɨ lʉ́ bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso de. Padhá de, anga anɨ dʉ akʉnda de me nɨ bhue bhʉ́ ndu doto na Adjia ngengele-e de. Anɨ adʉ agbene lɨe ngʉbula me, ɨ dʉ me nedhɨnga nde u-o, nɨ de dʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema bhʉ́ anokomɨa na Patekote .

Polo abhana lɨe pɨ obhelesɨ okpála na gʉdhʉ na Efeso

17 Lɨ Polo adʉ lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Milete-e, anɨ atima okpála bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso me u nʉ ꞌɨ obhelesɨ okpála na Dadjua gba Ebhe-o. 18 U akolo lɨe de anɨ-e, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi mbɨla maka ma adʉ nadʉ lɨe bhʉ́ ká yi, nayie lɨ ’kpɨ́ ma akolo lɨe bhʉ́ ndu doto na Adjia hana. 19 Ma amene kulu gba Ngámá me ma nde akɵ lɨma ne kuto. Ma adʉ aku ’gbá, ma atsia adʉ di adje lɨkabhu ka lɨ omaYuda adʉ adje lɨo lɨe ngʉ́ namene ma sisiti-o. 20 Yi mbɨla hana me ma wo ’he bini ɨnde ɨ tɨ da nadʉ pɨ yi ndjɨndjɨ-e belegʉ de bini. Ma akpokpo Bádha Ngali gba Yesu-o. Ma atsia asuno la di pɨ yi mbámbá bhʉ́ ká okpála, ne bhʉ́ oetɨ gba yi-o. 21 Ma apa pɨ omaYuda di ne oGiliki me u dji lɨo pɨ Ebhe, amba u bhuka Yesu Ngámá gba nɨ́ ko.

22 Mbɨa ɨnde-e, ma adji bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema maka lɨ Bu Bhobua aha lɨ́lɨ mʉma lɨe ngʉ́ namemene ko. Ma mbɨla de me abháka ma oo ne mangua ’ngʉ́ dho-ie de. 23 Ma ambɨla bha bini me Bu Bhobua ngapa mʉma me bhʉ́ gʉdhʉ bini ne bini-e, tɨkpʉ di ne lɨkabhu ngadjeke ma. 24 La-a, mʉkobho gba ma makpe-e, bhʉ́ djila ma ngbéngbé ade. Padhá de, anga ma akʉnda namene kulu ɨnde lɨ Ngámá Yesu aha e mʉma-a, akólo bha bini alɨ soso: nakpokpo Bádha Ngali na bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe ko.

25 Ma apʉ bhʉ́ okʉtɨ gba yi, ma akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ Naʉ gba Ebhe . Engʉ́ bini mbɨa ɨnde-e, ma ambɨla me yi ú matá ma de. 26 Kaka-a, ma apa pɨ yi nakɨ me: ɨ dʉ me kpála bini bhʉ́ ká yi nde angɨta-a, a ko matá naama ’ngʉ́ de. 27 Padhá de, anga ma akpokpo ndʉ ’ngʉ́ gba Ebhe-e pɨ yi hana. Ma wo engʉ́ belegʉ de bini. 28 Yi lila lɨyi ngayi makpe, di ne ndʉ piga hana ɨnde lɨ Bu Bhobua aꞌo e sa ’kpa yi me yi lila e ko. Yi lila Piga gba Ebhe ɨnde anɨ akala e ne ngʉte Ndɨlɨ gba e makpe ko. 29 Padhá de, anga ma ambɨla ndjɨndjɨ me pɨta ma-a, okpála ɨnde maka onʉte-e alɨ́ bhʉ́ ká yi. U tsia bhɵ́lɵ piga gba Ebhe-o. 30 Abana bha bhʉ́ ká yi makpe-e, okpála koko azé, u adʉ́ apa eu, u tsia gbéle omabhuka bhelé nganda o. 31 ꞌE-e! Yi lila lɨyi, amba yi bhundja la di me, bhʉ́ sʉnda kalanga bata, sukpe ne ngbɨkpɨ, ma ndala lɨ nasuno pɨ kpála bini ne bini de. Ma adʉ asuno belegʉ ne ngʉla bhʉ́ djila ma.

32 Mbɨa ɨnde-e, ma ngaꞌo yi sa ’kpa Ebhe, di ne eli na bádha bhʉ́ ’bu gba anɨ-o. A ko anɨ ɨnde ngateteke yi ngʉbula me yi lʉ kpekpeke-o. Anɨ di ne angu ngʉ́ naha pɨ yi obabadha ’ngʉ́ ɨnde anɨ awo e pɨ ndʉ obubu okpála gba e hana-o. 33 Ma dʉ ne gʉmʉ tɨa de. Ma dʉ ne gʉmʉ olo de. Ma dʉ di ne gʉmʉ bongo gba kpála bini de. 34 Ngayi makpe, yi ambɨla ndjɨndjɨ me ma amene kulu ne ’kpa ma ngʉbula me ngaya ne obɨ ma-a, ya sia ’he ɨnde ya adʉ ne gʉmʉ e ko. 35 Ma apana pɨ yi bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana me a ayo namene kulu ngʉbula nateteke okpála bhende bhʉ́ ndɨbhɨlɨ-o. Yi bhundja di eli ɨnde lɨ Ngámá Yesu apa e ngae makpe me: ‹Djalɨ naali pɨ kpála ɨnde ngaha ’he ane kpála ɨnde ngasia ’he ko!›»

36 Pɨta anɨ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ atʉtʉ lɨpʉkʉ e kuto, anɨ atsia ayo Ebhe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo. 37 Ndʉ uo hana aholo naku ’gbá. U aga ngʉlʉ anɨ. U atsia apa pɨ anɨ me, anɨ nʉ ndjɨndjɨ. 38 U adʉ ne lɨkabhu naali, anga Polo apa pɨ uo me u ú matá nɨ de. Abhomʉ-o, u atsia anʉ aꞌo anɨ ade ’ngbé zabʉ-o.

21

Polo atapa bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema

1 Pɨta ya agbo bhʉsʉ ya ne uo lɨe, ya aha ’ngbé zabʉ, ya anʉ bhʉ́ kpɵmɵ na Kosɨ. Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, ya akolo bhʉ́ kpɵmɵ na Lodosɨ. Ya ayie lɨe oo, ya atsia anʉ akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Patala. 2 Oo, ya abhaka me ’ngbé zabʉ bini nde adji bhʉ́ ndu doto na Fenisia. Abhomʉ-o, ya aꞌʉ bhʉ́bhʉ́, ya atsia atapa. 3 Ya akolo lɨe lɨngo kpɵmɵ na Sipele-e, ya nde ɨbili ngauu hana-a, ya aꞌo káká ne lɨ pápá na galɨ ngʉ́ nanʉ lɨ pápá na ndu doto na Silia. Ya akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Tile, lɨ bɨlɨ ɨnde a ayo lɨe me u pandja ’he bhʉ́ ’ngbé zabʉ-o. 4 Ya abhaka la omabhuka lɨe oo, ya amene ne uo poso bini. Abhomʉ-o, Bu Bhobua atsia apa pɨ uo me, u pa pɨ Polo me anɨ anʉ́ bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema de. 5 Engʉ́ bini, lɨ ekpɨ́ gba ya ale lɨe, ya atsia agbida. Ndʉ uo hana, ne olɨsɨ di ne ongɨsɨ gba o-o, anʉ naꞌo ya. Ya akoto bhʉ́ gʉdhʉ-o. Ya akolo lɨngo ’ngbé ’ngu, ya atʉtʉ lɨpʉkʉ ya kuto, ya atsia ayo Ebhe. 6 Kala me ya agbo bhʉsʉ ya ne uo-o, ya aholo ’kpa uo. Ya anʉ aꞌʉ bhʉ́ ’ngbé zabʉ-o. Abhomʉ-o, u atsia agie lɨo agba o.

7 Ya ayie bhʉ́ gʉdhʉ na Tile, ya akodho ’ngbé ’ngu-o, ya atsia akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Potolemaisɨ. Ya akolo lɨe oo, ya aholo ’kpa ondaise ya, ya atsia adʉ ne uo ekpɨ́ bini. 8 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, ya aholo ne enʉ́, ya atsia akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Sedjale. Oo, ya alɨ bhʉ́ ’tɨ gba Filipo, mʉsuno na Bádha Ngali gba Ebhe, sʉka okpála mananɨka nanɨ ɨnde u abhʉ o bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema ko. Ya atsia adʉ agba anɨ. 9 A adʉ nanɨ ka anɨ ne ongɨsɨ na olɨsɨlɨsɨ badha ɨnde ɨ mbɨla nga nanɨ engʉ́ na obhosɨ de. U adʉ nanɨ akpokpo ’li Ebhe pɨ okpála.

10 Ya adʉ oo ngʉbula ekpɨ́ bhelé. Lɨ nedhɨnga ango-o, polofeta Agabusɨ ayie bhʉ́ ndu doto na Yudaya atsia ago oo. 11 Anɨ ago abhaka ya. Anɨ abhulu ekpʉ́ na ludu Polo. Anɨ agbigbite ’kpa e di ne ’dhʉ e ne di. Do anɨ de me: «Bu Bhobua apa me: ‹Bhʉlʉ ekpʉ́ ɨnde-e, bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema-a, omaYuda agbígbite bhadi anɨ moko, u tsia pʉ́ anɨ pɨ ogandji okpála .›» 12 Ya adje engʉ́ bhomʉ-o lɨe, ngaya, di ne omabhuka na gʉdhʉ na Sedjale-e, ya akikiliki lɨya pɨ Polo me anɨ anʉ́ bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema de. 13 Engʉ́ bini, Polo atsia agie me: «Yi ngamene bhomʉ-o nɨ? Yi ngaku ’gbá, di ne nangbɨngɨ bua ma lɨe mo-o! Ma bha bini bedhe ade ngʉbula me u mbɨmbɨ ma ne ekpʉ, engʉ́ bini, ma bedhe ngʉbula me ma kpi bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema ngʉbula ’lɨ Ngámá Yesu.» 14 Ya ale la nadji mabhundja gba anɨ-e lɨe pima-a, ya tsia zɨ kekele tété de. Ya apa bha ɨbili me: «A ayo me Ngámá mene maka anɨ akʉnda lɨe ko!»

15 Pɨta ekpɨ́ ya amene e lɨ bɨlɨ bhomʉ-o, ya aleke lɨya. Abhomʉ-o, ya atsia agbida bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema. 16 Omʉkpata koko na gʉdhʉ na Sedjale anʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ya. U anʉ aꞌo ya gba kpála bini ɨnde a ayo me ya adʉ gba e-o. A adʉ ’lɨ anɨ me Menaso, kpála na kpɵmɵ na Sipele, sʉka omʉkpata na kalanʉ ko.

Polo anʉ natsia obhelesɨ okpála bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema

17 Ya akolo lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema-a, omabhuka asia ya ne djalɨ. 18 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, Polo anʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ya agba Djakɨ. Oo, ndʉ obhelesɨ okpála hana na Dadjua gba Ebhe-e, atsia apɵkɵbhɵ bhʉ́la o. 19 Polo aholo ’kpa uo. Abhomʉ-o, anɨ atsia akpokpo ndʉ ’ngʉ́ hana bini ne bini maka lɨ Ebhe adʉ amemene lɨe bhʉ́ kulu gba anɨ bhʉ́ ká ogandji okpála ko. 20 Lɨ u adje lɨe-e, u atsia adhɵgɵ Ebhe. Pɨpɨta-a, u atsia apa pɨ anɨ me: «Ndai ya, mʉ ngauu! A ko omaYuda kɵtɵ ne kɵtɵ ɨnde abhuka Ebhe, ndʉ uo hana agbite lɨo lɨ lɨ́lɨ. 21 La-a, u adje lɨ ’ngʉ́ gba mʉ-o me, mʉ ngasuno pɨ ndʉ omaYuda hana ɨnde ngadʉlʉ bhʉ́ ká ogandji okpála me, a ayo me u ꞌo nakpata lɨ́lɨ gba Moidje-o . U adje di me mo opa di pɨ uo me, u ꞌo nato ongɨsɨ gba o-o bhʉ́ gandja, amba u ꞌo di nakpata dasʉndʉ gba omaYuda-o. 22 A ayo me ya mene pɨ? A na paká me, u adjé madje me mo okolo sɨ.

23 Mene bhende ya apá e pɨ mʉ ko. A ka ya sɨ ne obhosɨ badha ɨnde asili ndjinga me, o aha lɨo pɨ Ebhe. 24 Ha uo, yi nʉ ne uo, yi vʉlʉ lɨyi ngʉbula me yi kolo bubu kala Ebhe, amba mʉ ha tɨa ngʉbula me u ka ’ndjɨ uo. Abhomʉ-o, lɨ ndʉ okpála hana tsia mbɨ́la me engʉ́ ɨnde u apa e lɨ mʉ-o, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́ de. Engʉ́ bini ngamʉ di-e, mʉ ngakpata lɨ́lɨ gba Moidje ko. 25 La pɨ ogandji okpála ɨnde abhuka-a, ya aye pɨ uo lɨ́lɨ gba ya-o: u ꞌo nazʉ so ’nʉ ɨnde u abhɵlɵ e pɨ oebhe na eu-o maꞌo. U ꞌo nazʉ ngʉte di ne so ’nʉ ɨnde akpi ne ngʉte bhʉ́ e hana, amba u ꞌo nakʉnda olɨsɨ di ne obhosɨ ngangá maꞌo.»

26 Abhomʉ-o, lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, Polo abha obhosɨ ango-o, anɨ anʉ avʉlʉ lɨe ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini ngʉbula me o kolo bubu kala Ebhe. Pɨpɨta-a, anɨ alɨ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda, anɨ atsia aꞌo ekpɨ́ ɨnde lɨ mavʉlʉ ango-o andjía lɨe, u tsia bhɵ́lɵ enʉ pɨ Ebhe ngʉbula ndʉ uo hana bini ne bini.

U aholo Polo bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda

27 A akolo lɨe masɨkpe de me oekpɨ́ mananɨka-a ndjia, omaYuda koko na ndu doto na Adjia au Polo bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda. Abhomʉ-o, u ato siti ’ngʉ́ bhʉ́ ’ndjɨ ndʉ okpála hana. U atsia aholo anɨ. 28 U adʉ asʉsʉla me: «Ngayi omaƗsalaele-e, yi go teteke ya! Yi tsia nga kpála ɨnde ngasuno ne ndʉ bɨlɨ hana pɨ ndʉ okpála hana me, u yala omaƗsalaele, u yala lɨ́lɨ gba Moidje, di ne ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. Anɨ amba belegʉ oGiliki bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe. Abhomʉ-o, anɨ atsia asiti di bɨlɨ na bubu ango-o.» 29 (U adʉ apa mo-o, anga kalanʉ-o, u au Tolofime, kpála na gʉdhʉ na Efeso, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Polo abhʉ́ gʉdhʉ. Kaka-a, u adʉ abhundja me Polo ato anɨ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda.)

30 U aholo amene tolo bhʉ́ gʉdhʉ libhomu. Abhomʉ-o, okpála ayie ne ndʉ bɨlɨ hana, u ago apɵkɵbhɵ bhʉ́la o. U aholo Polo, u agbele anɨ akilidjo, u atsia anini kolo obhotɨ na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. 31 Lɨ u adʉ agɨlɨ nabhɵlɵ Polo lɨe, ngali ango-o atsia akolo lɨ ’ngbé ngámá gba osʉdha na gʉdhʉ na Loma me okpála bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema libhomu ngazɨ tolo. 32 Kolo má gala me-e, anɨ abha ongámásɨ gba osʉdha di ne osʉdha, anɨ anʉ ne uo lɨ bɨlɨ lɨ okpála adʉ azɨ tolo lɨe-o. U au ’ngbé ngámá di ne osʉdha-a lɨe, u atsia aꞌo nabhɨ Polo. 33 Abhomʉ-o, ’ngbé ngámá-a adyudyo lɨe de Polo. Anɨ me u holo anɨ, anɨ atsia aha lɨ́lɨ me u gbigbite anɨ ne gbɨndjɨlɨ bhisi. Pɨpɨta-a, anɨ ayi me: «A ko naae da, anɨ amene la di nɨ?» 34 Bhʉ́ ká bhiti okpála bhomʉ-o, okpála adʉ asʉsʉla ne engʉ́ ngangá, u dje lɨo de. Lɨ tolo adʉ lɨe naali-e, ’ngbé ngámá-a tsia dje ta ’ngʉ́ ango-o de. Abhomʉ-o, anɨ atsia aha lɨ́lɨ me u nʉ ne Polo bhʉ́ ’tɨ ɨnde lɨ osʉdha nalila gʉdhʉ adʉ lɨe ko.

35 Anɨ akolo lɨe lɨ ngba ’tɨ-e, osʉdha atsia abɨ anɨ ka lɨ bhiti okpála bhomʉ-o adʉ amene anɨ lɨe sisiti-o. 36 Padhá de, anga ndʉ uo hana adʉ akpata anɨ. U atsia adʉ atʉ ꞌue me u bhɵlɵ anɨ.

Polo akpokpo ’ngʉ́ gba e-o

37 Nedhɨnga u adʉ akʉnda nato Polo lɨe abhʉ́ ’tɨ-e, Polo apa pɨ ’ngbé ngámá-a me: «Mʉ tɨ da nazɨba uu me ma pa mbo engʉ́ pɨ mʉ?» ’Ngbé ngámá-a atsia ayi anɨ me: «Mʉ mbɨla eli gba oGiliki-e hana? 38 A ko ndi mʉ dɨ maEdjipeto ɨnde ato kpéke ’ndjɨ bhʉ́ okpála sʉnda ’kpɨ́ ɨnde-e? Anɨ atsia anʉ di ne okpála kɵtɵ badha bhʉ́ ’gʉ-o?» 39 Abhomʉ-o, Polo agie me: «Ngama-a, ma ne maYuda. U azu ma bhʉ́ gʉdhʉ na Talasɨ bhʉ́ ndu doto na Silisia. Ma ne kpála na gʉdhʉ na padhá padhá ade. Kikiliako, ha kpadjɨ mʉma, ma gama ’ngʉ́ pɨ okpála.» 40 ’Ngbé ngámá-a atsia azɨba pɨ anɨ. Abhomʉ-o, Polo alʉ lɨ ngba ’tɨ-o, anɨ amene ’kpa e me nɨ akʉnda nagama ’ngʉ́ pɨ okpála. Ndʉ okpála hana andjili má bulu! Abhomʉ-o, Polo aholo nagama ’ngʉ́ pɨ uo bhʉ́ eli gba omaYuda me:

22

1 «Odyɨ ma, di ne ondaise ma, yi dje engʉ́ ɨnde ma adji apa e pɨ yi mbɨa ɨnde-e ndjɨndjɨ, amba yi mbɨla me ma mene ’ngʉ́ bhomʉ-o de.» 2 Lɨ u adje lɨe me anɨ ngagama ’ngʉ́ pɨ o bhʉ́ eli gba omaYuda-a, u atsia andjili la matá má bulu! Polo atsia apa me: 3 «Ngama-a, ma ne maYuda. U azu ma bhʉ́ gʉdhʉ na Talasɨ, bhʉ́ ndu doto na Silisia. Ma abhele bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema ɨnde. Mʉsuno gba ma Gamaliele asuno nambɨla lɨ́lɨ gba onguo ogbi nɨ́-e mʉma ndjɨndjɨ. Ma aha nanɨ lɨma pɨ Ebhe ne bua ma bini maka ndʉ yi hana yi ngamemene lɨe nakɨ ko.

4 Ma adʉ ato mbolo lɨ okpála ɨnde adʉ akpata kpadjɨ gba Ngámá-o, ma atsia adʉ agɨlɨ nabhili uo. Ma azʉmʉ obhosɨ di ne olɨsɨ, ma atsia amba uo bhʉ́ tɨkpʉ. 5 Bhele kpála gba odimandɵ gba Ebhe di ne obhelesɨ okpála mbɨla ndjɨndjɨ me ma ngapa e kʉkʉlʉ ’ngʉ́. U aha belegʉ obalʉa mʉma ngʉbula me ma nʉ ne di pɨ ondaise nɨ́ ɨnde bhʉ́ gʉdhʉ na Damasɨ. Ma anʉ oo me ma holo omabhuka ɨnde oo, ma gbigbite uo ne gbɨndjɨlɨ, amba ma mba uo bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema ngʉbula me u mene uo sisiti.»

Polo akpokpo maka anɨ adji bua e lɨe ko

(Tsia bhʉ́ Kul. 9:1-19, 26:12-18.)

6 «Abhomʉ-o, ma adʉ lɨe lɨ kpadjɨ-e, masɨkpe de nakolo bhʉ́ gʉdhʉ na Damasɨ de tulukpe-e, kolo me-e, zɨ ’kpɨ́ na kpekpeke ayie abhʉ́lá, a ago asa ma ngbalina. 7 Ma agʉ ꞌi ma kuto má gbwʉe! Ma atsia adje eli bini ɨnde apa mʉma me: ‹Saulo, Saulo, mʉ ngato mbolo lɨ ma ngʉ́ nɨ?› 8 Abhomʉ-o, ma atsia agie me: ‹A ko mʉ da, Ngámá?› Anɨ atsia agie mʉma me: ‹A ko ma Yesu, kpála na kʉtɨ na Nadjaleta, ɨnde mʉ ngato mbolo lɨe ko.› 9 Okpála ɨnde adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma-a, au zɨ ’kpɨ́ ango-o. Engʉ́ bini, u dje ’li kpála ɨnde adʉ agama ’ngʉ́ mʉma-a de. 10 Abhomʉ-o, ma atsia ayi matá me: ‹Ngámá, a ayo la me ma mene pɨ?› Ngámá agie mʉma me: ‹Yie bhʉ́lá, nʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Damasɨ. Oo, u apá pɨ mʉ ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ Ebhe akʉnda me mʉ mene e ko.› 11 La-a, ma dʉ au ’kpɨ́ ka kpéke zɨ ’kpɨ́ bhomʉ-o lɨe de-e, okpála ɨnde adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma-a, aholo ’kpa ma, u atsia anʉ ne ma bhʉ́ gʉdhʉ na Damasɨ.

12 Kpála bini adʉ nanɨ oo, a adʉ ’lɨ anɨ me Ananɨa. Anɨ adʉ akpe Ebhe, anɨ atsia adʉ di akpata lɨ́lɨ gba nɨ́-e ndjɨndjɨ. Ndʉ omaYuda hana na gʉdhʉ na Damasɨ adʉ apa ’ngʉ́ gba anɨ-e ndjɨndjɨ. 13 Anɨ ago natsia ma. Anɨ akolo lɨe de ma-a, anɨ atsia apa mʉma me: ‹Ndai ma Saulo, u matá ’kpɨ́ uu!› Bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, djila ma abhulu, ma atsia au anɨ. 14 Abhomʉ-o, anɨ atsia apa mʉma me: ‹Ebhe gba onguo ogbi nɨ́ abhʉ nanɨ mʉ didili ngʉbula me mʉ mbɨla engʉ́ ɨnde anɨ akʉnda e-o. Anɨ abhʉ mʉ ngʉbula me mʉ mbɨla Kpála ɨnde ngbingbili-o, amba mʉ dje di ’li anɨ makpe. 15 Padhá de, anga pɨ anɨ-e, mo odʉ́ akpokpo ongʉ́ gba anɨ bhende mo ou e, di ne bhende mo odje e pɨ ndʉ okpála hana. 16 Mbɨa ɨnde-e, mʉ matá ngadjeke nɨ? Yie bhʉ́lá, sia batisimo, mʉ yo Ebhe, amba anɨ ꞌe siti ’ngʉ́ gba mʉ ko.›

Polo akpokpo maka lɨ Ebhe atima anɨ lɨe agba ogandji okpála-o

17 Abhomʉ-o, ma agie lɨma bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema. Ekpɨ́ bini, ma adʉ ayo Ebhe bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda, ma atsia au engʉ́ maka loto. 18 Ma au Ngámá, anɨ atsia apa mʉma me: ‹Yaka! Koto bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema má gala, anga okpála na gʉdhʉ ɨnde-e, u zɨ́ba engʉ́ gba ma ɨnde mo opá e pɨ uo-o de.› 19 Abhomʉ-o, ma atsia apa me: ‹Ngámá, u mbɨla hana me ma adʉ nako nanʉ bhʉ́ otɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje , ma adʉ aholo okpála ɨnde abhuka mʉ-o. Ma adʉ amba uo bhʉ́ tɨkpʉ, ma atsia adʉ di abhɨ uo ne fimbo. 20 Nedhɨnga u adʉ abhɵlɵ Etieni, kpála nakpokpo Bádha Ngali gba mʉ-o lɨe, ma adʉ di oo. Ma azɨba okpála ɨnde adʉ abhɵlɵ anɨ-o. Ma atsia adʉ alila obongo gba uo-o.› 21 Abhomʉ-o, Ngámá atsia apa mʉma me: ‹Nʉnʉ, anga ma atíma mʉ tsutsu agba ogandji okpála .›»

Polo apa me, nɨ ne kpála na gʉdhʉ na Loma

22 Bhiti okpála bhomʉ-o adʉ nga bha nadje anɨ akolo lɨ engʉ́ ɨnde anɨ apa e bhomʉ-o. Abhomʉ-o, u atsia aholo asʉsʉla me: «Yi bhɵlɵ kpála bhomʉ-o mabhɵlɵ! Anɨ tɨ da nadʉ pɨ́la doto de!» 23 U adʉ asʉsʉla kpekpeke. U adʉ ape obongo gba o, u atsia adʉ abala ndju doto ne abhʉ́lá. 24 Abhomʉ-o, ’ngbé ngámá gba osʉdha aha lɨ́lɨ me u to Polo abhʉ́ ’tɨ gba osʉdha. Anɨ atsia apa me u bhɨ anɨ ne fimbo, amba anɨ pa ta ’ngʉ́ ɨnde lɨ okpála ngasʉsʉla lɨe me u mene anɨ sisiti-o. 25 Lɨ u agbigbite anɨ lɨe ne ekpʉ́ ngʉbula nabhɨ anɨ ne fimbo-o, abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ ngámá gba osʉdha ɨnde adʉ oo me: «A ayo bha ndjʉ uu me, yi bhɨ ndɨlɨ na kʉtɨ na Loma ne fimbo me, u nde kodho nga ’ngʉ́ gba anɨ-e dɨ?»

26 Lɨ ngámá bhomʉ-o adje engʉ́ lɨ Polo ayi e lɨe, anɨ atsia anʉ abhaka ’ngbé ngámá gba osʉdha-o. Anɨ atsia ayi anɨ me: «Mo oméne pɨ, anga kpála bhomʉ-o, a ko ndɨlɨ na kʉtɨ na Loma!» 27 ’Ngbé ngámá-a ago abhaka Polo, anɨ atsia ayi anɨ me: «Pa nga mʉma, mʉ ne ndɨlɨ na kʉtɨ na Loma na paká?» Polo atsia agie pɨ anɨ me: «Heni, a na paká.» 28 Abhomʉ-o, ’ngbé ngámá-a atsia apa me: «Ma aha nanɨ tɨa bhelé ngʉbula me ma kolo kpála na kʉtɨ na Loma.» Polo atsia apa naae me: «Ngama-a, u azu ma kpála na kʉtɨ na Loma.» 29 Kolo má gala me-e, okpála ɨnde ɨ di me bhɨ anɨ ngʉbula me anɨ gama ’ngʉ́-o, u atsia atsambala de anɨ. Abhomʉ-o, ’ngbé ngámá gba osʉdha-a aholo adje tsʉlʉ, lɨ anɨ ambɨla lɨe me nɨ aha lɨ́lɨ nganɨ me u gbigbite ndɨlɨ na kʉtɨ na Loma-o.

Polo kala Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda

30 Abhomʉ-o, ’ngbé ngámá gba osʉdha-a adʉ akʉnda me, nɨ mbɨla kʉkʉlʉ ta ’ngʉ́ ɨnde lɨ omaYuda asʉngʉla Polo lɨe pɨ ongámásɨ-o. Kaka-a, lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, anɨ aha lɨ́lɨ me u bhubhulu Polo, di me ongbengbe odimandɵ gba Ebhe , di ne Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda pɵkɵbhɵ bhʉ́la o. Pɨpɨta-a, anɨ ago ne Polo, anɨ atsia aꞌo anɨ kala uo.

23

1 Abhomʉ-o, Polo atsia Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda ne kpéke djila. Do anɨ de-e: «Ondaise ma, nakolo pɨ mbɨa ɨnde-e, ma adhʉkʉ kala Ebhe ndjɨndjɨ.» 2 Engʉ́ bini, bhele kpála gba odimandɵ Ananɨa aha lɨ́lɨ pɨ okpála ɨnde adʉ de anɨ-e me u sʉ ’bhɵ anɨ. 3 Abhomʉ-o, Polo atsia apa pɨ anɨ me: «Ebhe asʉ́ mʉ ngae, ngamʉ kpála ɨnde maka pabu ’tɨ ɨnde u ato embú lɨe! Mo odʉ oo ngʉ́ nakodho ’ngʉ́ gba ma-a maka lɨ lɨ́lɨ apa lɨe. Engʉ́ bini, mo ogʉmʉ lɨ́lɨ anga mo opa me u sʉ ma!» 4 Abhomʉ-o, okpála ɨnde adʉ de Polo atsia apa pɨ Polo me: «Mʉ ngasobho bhele kpála gba odimandɵ gba Ebhe!» 5 Polo agie me: «Ondaise ma, ma mbɨla ɨgɨnɨ de me a ko bhele kpála gba odimandɵ gba Ebhe-e de. Padhá de, anga Bhuku gba Ebhe-e apa me: ‹Mo osóbho ngámá gba okpála na doto gba mʉ-o de.†›»

6 Lɨ Polo ambɨla la nanɨ lɨe me bhʉ́ ká okpála ɨnde apo bhʉ́la o bhomʉ-o, okoko adʉ oSadukai , okoko adʉ omʉFalisai-e , anɨ atsia asʉla bhʉ́ ká uo me: «Ondaise ma, ma ne mʉFalisai, ndɨlɨ gba omʉFalisai. Ɨ dʉ me u nde ngaꞌo ’ngʉ́ pɨ́ ma me-e, a ko anga nɨ́ ne ’to nɨ́ me okpála ɨnde amu-o, azúku mazuku.» 7 Lɨ anɨ apa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, omʉFalisai ne oSadukai aholo natsi sʉnda o. Abhomʉ-o, okpála atsia agbo bhʉsʉ o bhisi. 8 (Padhá de, anga oSadukai zɨba nanɨ naao de me okpála azúku mazuku-o de. U atsia apa di nanɨ matá me andjelu ade, bua di ade. Engʉ́ bini, omʉFalisai atsia azɨba nanɨ naao ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana.) 9 Abhomʉ-o, tolo atsia akolo naali. Omʉsuno na lɨ́lɨ koko ɨnde adʉ bhʉ́ ká omʉFalisai-e ayie bhʉ́lá, u atsia apa ne angu hana me: «Ya u siti ’ngʉ́ bhʉ́ kpála ɨnde-e belegʉ de bini. A mana mʉgɨto me andjelu bini, ɨ dʉ di-e bua, agama ’ngʉ́ pɨ anɨ ngae!»

10 Lɨ okpála adʉ alo ’bhɵ lɨe sʉnda o naali-e, ’ngbé ngámá gba osʉdha-a aholo adje tsʉlʉ me u adji adolo Polo. Kaka-a, anɨ aha lɨ́lɨ pɨ osʉdha-a me, u kɵ, u nʉ ha Polo bhʉ́ ká uo, amba u gie anɨ abhʉ́ ’tɨ gba osʉdha ɨnde ngalila gʉdhʉ-o.

11 Sukpe-e, Ngámá akoto lɨ Polo, anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Atou! Padhá de, anga maka mo okpokpo ’ngʉ́ gba ma lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema-a, a ayo bhadi me mʉ nʉ kpokpo bhʉ́ gʉdhʉ na Loma moko.»

OmaYuda adje lɨo ngʉ́ nabhɵlɵ Polo

12 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, omaYuda adje lɨo pɨndjɨ Polo, u atsia atʉ silika me o zʉ́ bha bini ’he, lɨ o ndjɨ́ la bhadi ’he bhe nandjɨ mandjɨ-e me, o nde abhɵlɵ bha bini anɨ kalanʉ. 13 Okpála ɨnde nanɨ adje lɨo bhomʉ-o ane nanɨ ndjɨkpa badha mane. 14 U anʉ abhaka ongbengbe odimandɵ di ne obhelesɨ okpála, u atsia apa pɨ uo me: «Ya atʉ silika me ya azʉ́ bha ’he me ya nde abhɵlɵ Polo kalanʉ. 15 Mbɨa ɨnde-e, a ayo me ngayi ne Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda-a, yi yo ka ’ngbé ngámá gba osʉdha-a me, anɨ go ne Polo kala yi sɨ. Yi mene mʉgɨto me yi akʉnda atsia ’kpɨ́ lɨ engʉ́ gba anɨ-e ndjɨndjɨ. La pɨ ya-a, ya bedhe ngʉ́ nabhɵlɵ anɨ me anɨ nde kolo nga de.»

16 Engʉ́ bini, ndɨlɨ na bhobhoko gba ndai Polo na ɵɵlɵ-o adje engʉ́ ango-o. Anɨ anʉ, anɨ alɨ bhʉ́ ’tɨ gba osʉdha ɨnde ngalila gʉdhʉ-o. Anɨ atsia apa pɨ Polo. 17 Abhomʉ-o, Polo aꞌɨ sʉka ongámásɨ gba osʉdha-o. Do anɨ pɨ anɨ me: «Nʉ ne makombi ɨnde-e pɨ ’ngbé ngámá gba osʉdha-o. Padhá de, anga anɨ ne engʉ́ napapa pɨ anɨ.» 18 Ngámá gba osʉdha-a aha anɨ, anɨ anʉ ne anɨ pɨ ’ngbé ngámá gba osʉdha-o. Anɨ atsia apa me: «Bhʉlʉ ’kpʉ́ Polo aꞌɨ ma, anɨ atsia ayo ka ma me, ma go ne makombi ɨnde-e pɨ mʉ. Padhá de, anga anɨ ne engʉ́ napapa pɨ mʉ.»

19 Abhomʉ-o, ’ngbé ngámá gba osʉdha-a aha ’kpa makombi-o. Anɨ anʉ ne anɨ ne lɨ ngongo, anɨ atsia ayi anɨ me: «Mo okʉnda napa mʉma mangua ’ngʉ́ dho?» 20 Anɨ atsia apa me: «OmaYuda adje lɨo me, o yo ka mʉ me ha Polo, amba mʉ go mambi ne anɨ kala Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda-o. U améne mʉgɨto me u ngakʉnda atsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-e ndjɨndjɨ. 21 Engʉ́ bini, mo obhúka uo de. Padhá de, anga okpála nane ndjɨkpa badha bhʉ́ ká uo, adje lɨo ngʉ́ namene anɨ sisiti. U atʉ silika me o zʉ́ bha bini ’he, lɨ o ndjɨ́ la bhadi ’he bhe nandjɨ mandjɨ-e me, o nde abhɵlɵ bha bini Polo kalanʉ. Mbɨa ɨnde-e, uo bedhe. U ngadjeke bha maka mo opá lɨe ko.» 22 ’Ngbé ngámá gba osʉdha-a apa pɨ makombi ango-o me: «Mo opá pɨ kpála bini de me, nɨ apa engʉ́ ɨnde-e mʉma apa-a de.» Pɨpɨta-a, ’ngbé ngámá gba osʉdha-a atsia agie anɨ sidi.

U atima Polo bhʉ́ gʉdhʉ na Sedjale

23 Pɨpɨta-a, ’ngbé ngámá gba osʉdha-a aꞌɨ ongámásɨ na sʉdha gba e-e bhisi. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi po bhʉ́la osʉdha kámá bhisi, di ne obhende ndjɨkpa mananɨka ɨnde adhʉdhʉkʉ pɨ́ ’ngbʉ opunda, amba yi po la di bhʉ́la obhende na mandambi-e kámá bhisi. Ndʉ yi hana yi dʉ bedhe ngʉ́ nanʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Sedjale tagolo bhʉ́ saa na odukpabini. 24 Yi leke di punda ngʉ́ nabɨ Polo. Yi mene me anɨ kolo lɨ bɨlɨ lɨ ngámá Felikisi nde lɨe ndjɨndjɨ me ehe bini nde mene anɨ de.»

25 Abhomʉ-o, anɨ atsia aye balʉa me:

26 «Kolode Lisiasɨ apa me, nɨ yi Felikisi, ngámá na asasaua, mayi. 27 OmaYuda aholo nako kpála ɨnde ma atima e pɨ mʉ ɨnde-e ngao. U adʉ akʉnda nabhɵlɵ anɨ. La-a, ma adje lɨe me a ko ndɨlɨ na kʉtɨ na Loma-a, ngama ne osʉdha gba ma-a, ya atsia agbʉlʉ anɨ ka uo. 28 Maka ma adʉ akʉnda nambɨla ta ’ngʉ́ ɨnde u aholo anɨ ngʉ́ e lɨe, ma atsia anʉ ne anɨ kala Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba uo-o. 29 Ma au me, u aholo anɨ pɨndjɨ ongʉ́ ɨnde atsia lɨ́lɨ gba uo-o. La-a, ma u anɨ ne engʉ́ bini ɨnde u tɨ da nabhɵlɵ anɨ, di ne bhende u tɨ da naholo anɨ ka e de. 30 Lɨ u apa mʉma lɨe me u adʉ agɨlɨ nabhɵlɵ anɨ-e, ma atsia atima anɨ pɨ mʉ kolo má gala! Ma atsia apa di pɨ okpála ɨnde aꞌo ’ngʉ́ pɨ́ anɨ-e me, u nʉ kpokpo ’ngʉ́ gba anɨ-e pɨ mʉ.»

31 Abhomʉ-o, osʉdha-a atsia amene maka lɨ ’ngbé ngámá gba uo apa pɨ uo lɨe ko. U aha Polo, u atsia anʉ bha ne anɨ sukpe bhomʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Atipatilisi. 32 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, osʉdha bhende adhʉkʉ ne ’dhʉ o agie lɨo lɨ bɨlɨ lɨ osʉdha nalila gʉdhʉ-o adʉdʉ lɨe ko. U atsia aꞌo obhende adʉ adhʉkʉ pɨ́ ’ngbʉ opunda-a me, u nʉ ne Polo. 33 U akolo lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Sedjale-e, osʉdha-a aha balʉa pɨ ngámá na ndu doto ango-o. U atsia aꞌo di Polo sa ’kpa anɨ. 34 Abhomʉ-o, ngámá-a atanga balʉa-o. Anɨ atsia ayi me Polo ne kpála na ndu doto bhedho. Anɨ adje la lɨe me a ko kpála na ndu doto na Silisia-a, 35 anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Ma adjé engʉ́ gba mʉ-o me okpála ɨnde yi nde ne o bhʉ́ ’ngʉ́-o nde akolo.» Abhomʉ-o, anɨ atsia aha lɨ́lɨ me u lila Polo bhʉ́ etɨ gba ’ngbé ngámá Elode. *

24

OmaYuda agbe Polo kala ngámá Felikisi

1 Pɨta ekpɨ́ bhuluvue, bhele kpála gba odimandɵ Ananɨa akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Sedjale, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhelesɨ okpála koko di ne avʉka bini ɨnde adʉ ’lɨ e me Teletulusɨ. U atsia ato siti ’ngʉ́ ne ’lɨ Polo pɨ Felikisi, ngámá na ndu doto ango-o. 2 U aꞌɨ Polo. Abhomʉ-o, Teletulusɨ atsia aholo akpokpo lɨ anɨ me: «Ngámá na asasaua, Felikisi, mo oto guo ’ngʉ́ bhʉ́ ndu doto ɨnde-e ngamʉ. Mʉ di aleke ongʉ́ bhelé bhʉ́ doto gba ya ne ɨmbɨlangʉ gba mʉ-o. 3 Ndʉ ’kpɨ́ hana di ne ndʉ bɨlɨ hana, ngámá na asasaua, Felikisi, ya ngagie heni ngʉ́ ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana. 4 Engʉ́ bini, ma kʉnda nabhɵlɵ nedhɨnga gba mʉ-o de. Kaka-a, ma ayo ka mʉ me dje nga mbo ya bedɨ ne bádha bua.

5 Ya au me kpála ɨnde-e, a ko kpála na mʉgwe. Anɨ ngato kpéke ’ndjɨ bhʉ́ ’ndjɨ ndʉ omaYuda hana pɨ́la doto libhomu. A ko la di ngámá na Dadjua bini na Ebhe gba okpála na kʉtɨ na Nadjaleta. 6 Anɨ ale belegʉ nasiti ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. Abhomʉ-o, ya atsia aholo anɨ. [Ya akʉnda nako me kodho ’ngʉ́ gba anɨ-e maka lɨ lɨ́lɨ gba ya apa lɨe-o. 7 Engʉ́ bini, Lisiasɨ, ’ngbé ngámá gba osʉdha-a, atsia ayoko. Anɨ atsia agbʉlʉ anɨ ka ya. 8 Pɨpɨta-a, anɨ atsia aha lɨ́lɨ pɨ ya me ya go ne anɨ kala mʉ.] Ɨ dʉ me mʉ nde ayi anɨ ngamʉ makpe-e, mʉ tsia mbɨ́la me ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde ya apa e lɨ anɨ-e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́.» 9 OmaYuda atsia azɨba di ongʉ́ ango-o. Do uo me: «A ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́.»

Polo akpokpo ’ngʉ́ gba e kala ngámá Felikisi

10 Abhomʉ-o, ngámá Felikisi amene ’kpa e pɨ Polo me anɨ kpokpo ’ngʉ́ gba e-o. Polo atsia apa me: «Ma mbɨla ndjɨndjɨ me, ngʉbula kalanga bhelé-e, mʉ ngakodho ’ngʉ́ gba ya okpála na kʉtɨ ɨnde-e ngbingbili. Kaka-a, ma ne djalɨ naali ngʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ gba ma-a pɨ mʉ. 11 Mʉ tɨ da nambɨla bha ngamʉ makpe me ane nga ekpɨ́ ndjɨkpa ne ká bhisi de maka ma anʉ nako lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema ngʉ́ nadhɵgɵ Ebhe-o. 12 Kpála bini bhaka ma namene kpekebhɵ ne kpála bini na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a de. Kpála bini bhaka la di ma nato kpéke ’ndjɨ bhʉ́ ’ndjɨ okpála bhʉ́ ’tɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje , di ne lɨ kpadjɨ de.

13 Okpála ago ne ma kala mʉ ɨnde-e ne engʉ́ bini ade ɨnde ɨ tɨ da nasuno me engʉ́ ɨnde u ngapa e lɨ ma ɨnde-e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. 14 Ma azɨba kala mʉ sɨ me ma ngakpata kpadjɨ na mbɨa ɨnde ngauo, u ngau e me a sisiti-o. La-a, ma ngadhɵgɵ Ebhe gba onguo ogbi nɨ́. Ma la di ngabhuka ndʉ ’ngʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ obhuku na lɨ́lɨ di ne bhe gba opolofeta-a hana. 15 Ma ne nabhuka bhʉ́ Ebhe bhadi maka uo me, okpála na ngbingbili di ne obhende ngbingbili ade-e azúku mazuku. 16 Kaka-a, ma ngamene ndʉ ’kpɨ́ hana ne kpéke me, bua ma dʉ ndjɨndjɨ kala Ebhe, di ne kala okpála.

17 Ma dʉ lɨe de bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema ngʉbula kalanga bhelé-e, ma atsia agie lɨma oo ngʉ́ nateteke obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ na doto gba ma-a ne tɨa, di ne naha makiso gba ma-a pɨ Ebhe. 18 Kaka-a, u abhaka ma bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda me, ma nde avʉlʉ lɨma ngʉ́ nakolo bubu kala Ebhe avʉlʉ. Ma bha ká okpála de. Ma to la di kpéke ’ndjɨ bhʉ́ ’ndjɨ okpála de. 19 OmaYuda koko bhʉ́ ká obhende ayie bhʉ́ ndu doto na Adjia, adʉ oo. A ayo nako me u gbe ma kala mʉ ngao, ɨ dʉ me u nde ne engʉ́ lɨ pápá gba ma-o. 20 Ɨ dʉ mo-o de-e, a ayo me okpála ɨnde sɨ-e suno siti ’ngʉ́ ɨnde u au ma ne e, nedhɨnga ɨnde u agbe nako ma lɨe kala Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda-o .

21 Padhá de, anga ma amene bha koli ’he bini. Ma apa kpekpeke kala uo me: ‹Yi agbe nakɨ ma kala yi ngʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ anga ma abhuka me okpála ɨnde amu-o, azúku mazuku!›» 22 La-a, pɨ ngámá Felikisi-e, anɨ adʉ ambɨla kpadjɨ gba Yesu-o ndjɨndjɨ. Abhomʉ-o, anɨ agie engʉ́ ango-o me nɨ akódho sidi. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ma akódho ’ngʉ́ gba yi-e, lɨ nedhɨnga lɨ ’ngbé ngámá gba osʉdha Lisiasɨ agó lɨe ko.» 23 Anɨ atsia aha lɨ́lɨ pɨ ngámá gba osʉdha-a me u lila Polo, kpála na ’kpʉ-o, malila. Engʉ́ la bini, u ꞌo anɨ me anɨ dʉ mbo bhʉ́ ngʉ e. U ayóko di omaha anɨ ngʉ́ nateteke anɨ de.

U agbe matá Polo kala ngámá Felikisi ne Dulusile

24 Pɨta mbo ekpɨ́ bedɨ-e, ngámá Felikisi ago ne wala e Dulusile. Ɵlɵ ango-o adʉ maYuda. Ngámá Felikisi atima okpála me u nʉ ꞌɨ Polo. Abhomʉ-o, anɨ atsia adje engʉ́ lɨ Polo akpokpo e pɨndjɨ nabhuka Yesu Kilisito-o . 25 Pɨpɨta-a, Polo aholo akpokpo lele maka a ayo lɨe nadʉ ngbingbili , ne nane gʉmʉ kʉte di ne me ekpɨ́ koko akólo makolo, ekpɨ́ ɨnde lɨ Ebhe akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe ko. Abhomʉ-o, ngámá Felikisi aholo adje tsʉlʉ. Anɨ atsia apa me: «Mbɨa ɨnde-e, mʉ tɨ da nanʉ. Ɨ dʉ me ma nde asia nedhɨnga-a, ma tsia ꞌɨ́ matá mʉ.» 26 Anɨ adʉ di ne ’to e me nɨ asía tɨa ka Polo. Kaka-a, anɨ adʉ aꞌɨ Polo pɨko ngʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ ne anɨ.

27 Pɨta kalanga bhisi-e, Polosiusɨ Fesitusɨ akolo ngámá bhʉ́ da ngámá Felikisi. Engʉ́ bini, ngámá Felikisi aꞌo ká Polo bhʉ́ tɨkpʉ, anga anɨ adʉ amene me omaYuda u nɨ ndjɨndjɨ.

25

Polo ayo me ’ngbé ngámá Kaisala kodho ’ngʉ́ gba nɨ-e ngae

1 Lɨ ngámá Fesitusɨ akolo lɨe bhʉ́ ndu doto ango-o, pɨta ’kpɨ́ bata-a, anɨ ayie bhʉ́ gʉdhʉ na Sedjale, anɨ atsia anʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema. 2 Ongbengbe odimandɵ , di ne ongámásɨ gba omaYuda-a , ago kala anɨ. U atsia ato siti ’ngʉ́ ne ’lɨ Polo pɨ anɨ. U akikiliki lɨo pɨ anɨ me, 3 anɨ zɨba pɨ o me o nʉ ne Polo bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema. U adje lɨo me, lɨ o kolo lɨ kpadjɨ-e, o de bhɵlɵ anɨ. 4 Engʉ́ bini, ngámá Fesitusɨ agie pɨ uo me: «Bɨlɨ na tɨkpʉ gba Polo-o, a ko Sedjale. La-a, ngama makpe-e, ma adji bhadi oo mbɨa ɨnde.» 5 Anɨ atsia apa matá me: «A ayo me ongbengbe okpála gba yi-e nʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma. Ɨ dʉ me kpála bhomʉ-o nde amene siti ’ngʉ́-o, u de kpokpo oo ko.»

6 Ngámá Fesitusɨ amene agba uo ekpɨ́ nayie bhʉ́ madjɨna masɨkpe de nakolo bhʉ́ ndjɨkpa. Pɨpɨta-a, anɨ atsia agie lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Sedjale. Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, anɨ atsia anʉ lɨ bɨlɨ nakodho ’ngʉ́-o. Abhomʉ-o, anɨ atsia aha lɨ́lɨ me u go ne Polo. 7 Lɨ Polo ago lɨe, omaYuda ɨnde ayie bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema-a, asa lɨo dengo anɨ. Abhomʉ-o, u aholo apa osisiti ’ngʉ́ na ngbengbengbe lɨ anɨ bhelé bhelé. La-a, u dʉ ambɨla nakpokpo ta ongʉ́ ango-o de, anga a adʉ eu. 8 Abhomʉ-o, Polo atsia aholo nakpokpo ’ngʉ́ gba e me: «Ma mene siti ’ngʉ́ bini de. Ma gʉmʉ lɨ́lɨ gba omaYuda-a de. Ma siti ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a de. Ma mene la di siti ’ngʉ́ lɨ ’ngbé ngámá Kaisala de.» 9 Ngámá Fesitusɨ adʉ amene me omaYuda u nɨ ndjɨndjɨ. Kaka-a, anɨ atsia ayi Polo me: «Mo kʉnda nanʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema, ngʉbula me u kodho ’ngʉ́ gba mʉ-o kala ma oo?»

10 Engʉ́ bini, Polo agie me: «Ma alʉ e bhʉ́ ndende gba ’ngbé ngámá Kaisala-o. A ayo me u kodho ’ngʉ́ gba ma-a bha sɨ. Ma mene siti ’ngʉ́ lɨ omaYuda belegʉ de bini. Ngamʉ makpe-e, mo ombɨla ’ngʉ́ tété ndjɨndjɨ. 11 Ɨ dʉ me ma nde atʉ ’ngʉ́, ɨ dʉ di me ma nde amene siti ’ngʉ́ ɨnde ayo me u bhɵlɵ ma ka e-e, ma yala nakpi de. Engʉ́ bini, ɨ dʉ la me, kʉkʉlʉ ’ngʉ́ nde bhʉ́ ká ongʉ́ ɨnde u ngapa e lɨ ma ade-e, kpála bini tɨ da natse ’kpa lɨ ma pɨ uo de. Ma ayo me ’ngbé ngámá Kaisala kodho bha ’ngʉ́ gba ma-a ngae.» 12 Abhomʉ-o, pɨta lɨ ngámá Fesitusɨ agama ’ngʉ́ ne obhelesɨ okpála gba e lɨe, anɨ atsia apa me: «Mo oyo lɨe me ’ngbé ngámá Kaisala kodho bha ’ngʉ́ gba mʉ-o ngae, mo onʉ́ agba anɨ.»

Polo akpokpo ’ngʉ́ gba e kala ’ngbé ngámá Agilipa

13 Pɨta mbo oekpɨ́, ’ngbé ngámá Agilipa ne ndai e na ɵɵlɵ Belenise, akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Sedjale. U anʉ natsia ngámá Fesitusɨ. 14 U asɨ oo mbo ekpɨ́ bhelé. Abhomʉ-o, ngámá Fesitusɨ atsia akpokpo ’ngʉ́ gba Polo pɨ ’ngbé ngámá Agilipa me: «Kpála bini bhʉ́ tɨkpʉ sɨ, ngámá Felikisi aꞌo nanɨ ka anɨ ngae. 15 Ma anʉ nako lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema-a, ongbengbe odimandɵ gba Ebhe di ne obhelesɨ okpála gba omaYuda-a, ato siti ’ngʉ́ ne ’lɨ anɨ mʉma. U atsia apa mʉma me, ma ꞌo ’ngʉ́ pɨ́ anɨ. 16 Ma agie pɨ uo me: ‹Agba ya okpála na Loma-a , kala me u ꞌo ’ngʉ́ pɨ́ kpála-a, ayo me u dʉlʉ ngaɨza kala ongámásɨ ne okpála ɨnde agbe anɨ kala uo-o bhʉ́ dabɨlɨ bini. Anɨ kpokpo ’ngʉ́ gba e ngʉ́ nagbegbe lɨe bhʉ́ ’ngʉ́ ango-o ko.›

17 Ya atsia ago sɨ ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini. Ma djeke de, lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, ma aha lɨ́lɨ me u go ne kpála ango-o kala ma lɨ bɨlɨ nakodho ’ngʉ́-o. 18 Okpála ɨnde ato siti ’ngʉ́ lɨ anɨ pɨ ongámásɨ-e ago. Engʉ́ bini, ma u siti ’ngʉ́ ɨnde u asʉngʉla anɨ pɨ ongámásɨ ngʉ́ e maka bhende ma adʉ abhundja e de. 19 La-a, u adʉ amene kpekebhɵ pɨndjɨ ’ngʉ́ na Ebhe gba o di ne pɨndjɨ ’ngʉ́ gba kpála bini ɨnde ’lɨ e me Yesu. Padhá de, anga kpála ango-o akpi, engʉ́ bini, Polo la ngapa me anɨ ʉʉ.

20 Mʉma-a, ma mbɨla ’ngʉ́ ma akódho e lɨ ngua ’ngʉ́ bhomʉ-o de. Kaka-a, ma ayi Polo atɨgala anɨ zɨ́ba nanʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema, amba u kodho ’ngʉ́ gba anɨ-e oo. 21 Engʉ́ bini, Polo ayo me ’ngbé ngámá na gʉdhʉ na Loma kodho bha engʉ́ gba nɨ-e ngae. Abhomʉ-o, ma atsia aha lɨ́lɨ me u lila anɨ bhʉ́ tɨkpʉ akolo lɨ ’kpɨ́ ma atíma anɨ lɨe pɨ ’ngbé ngámá Kaisala ko.» 22 ’Ngbé ngámá Agilipa atsia apa pɨ ngámá Fesitusɨ me: «Ngama di-e, ma akʉnda nga di me ma dje kpála ango-o.» Ngámá Fesitusɨ atsia agie pɨ anɨ me: «Mo odjé anɨ mambi.»

23 Abhomʉ-o, lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, ’ngbé ngámá Agilipa ne Belenise ago bhʉ́ asasaua ne bhiti okpála. U alɨ bhʉ́ ’tɨ nakodho ’ngʉ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ongámásɨ gba osʉdha di ne ongbengbe okpála na gʉdhʉ-o. Ngámá Fesitusɨ atsia aha lɨ́lɨ me u go ne Polo. 24 Pɨpɨta-a, ngámá Fesitusɨ atsia apa me: «’Ngbé ngámá Agilipa di ne ndʉ yi okpála hana ɨnde bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ya sɨ-e, yi tsia nga kpála ɨnde. Ndʉ omaYuda hana ago akpokpo ’ngʉ́ gba anɨ-e mʉma. U abhaka ma bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema, u atsia ago belegʉ ei ne nasʉsʉla me: ‹A ayo me u bhɵlɵ anɨ!›

25 Mʉma-a, ma u siti ’ngʉ́ ɨnde ayo me u bhɵlɵ anɨ ka e de. La-a, anɨ ayo lɨe me ’ngbé ngámá na Loma kodho bha ’ngʉ́ gba nɨ-e ngae, ma atsia azɨba me ma tima anɨ pɨ anɨ. 26 Ma mbɨla engʉ́ ɨnde ma tɨ da naye e pɨ ’ngbé ngámá lɨ engʉ́ gba anɨ-e de. Kaka-a, ma agbe anɨ kala yi, la ndjʉ makpe kala mʉ, ’ngbé ngámá Agilipa. Yi anɨ, amba ma sia engʉ́ ɨnde ma ayé e ko. 27 Padhá de, anga a ko mʉma engʉ́ na ngɨngɨ me, ma tima kpála na tɨkpʉ pɨ ’ngbé ngámá Kaisala me, ma nde suno ta ’ngʉ́ ɨnde u aholo anɨ ngʉ́ e pɨ anɨ de ko.»

26

Polo akpokpo ’ngʉ́ gba e kala ’ngbé ngámá Agilipa

1 ’Ngbé ngámá Agilipa atsia apa pɨ Polo me: «Mʉ tɨ da nakpokpo ’ngʉ́ gba mʉ-o.» Abhomʉ-o, Polo aꞌe ’kpa e, anɨ atsia akpokpo ’ngʉ́ gba e me: 2 «’Ngbé ngámá Agilipa, nakɨ-e, ma ne djalɨ naali ngʉbula nakpokpo ’ngʉ́ gba ma kala mʉ lɨ ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ omaYuda apa e lɨ ma ko. 3 Padhá de, anga mʉ mbɨla dasʉndʉ di ne kpekebhɵ gba omaYuda hana. Kaka-a, ma ayo ka mʉ me, dje nga mbo ma ne ’ndjá bua.

4 Ndʉ omaYuda hana mbɨla mʉkobho gba ma-a ndjɨndjɨ nayie lɨ nedhɨnga ma adʉ lɨe makombi-o. U mbɨla maka ma adʉ akobho lɨe bhʉ́ ká okpála na doto gba ma di ne bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema ndjɨndjɨ. 5 U ambɨla nanɨ ma didili. U tɨ da napapa ngao, ɨ dʉ me u nde akʉnda-o. Ma dʉ nanɨ ne sʉka omʉFalisai ɨnde adʉ alila lɨ́lɨ nadhɵgɵ Ebhe gba nɨ́-e ndjɨndjɨ-o. 6 La mbɨa ɨnde-e, u agbe ma lɨ bɨlɨ nakodho ’ngʉ́-o anga ma ne ’to ma ’to engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ kalanʉ me nɨ améne e pɨ onguo ogbi nɨ́-o. 7 Okpála na piga ndjɨkpa ne ká bhisi gba nɨ́-e, ngaꞌo ’to o me engʉ́ ango-o améne lɨe mamene. Ka ’ngʉ́ ango-o, u ngamene kulu kpekpeke pɨ Ebhe, sukpe ne ngbɨkpɨ. ’Ngbé ngámá Agilipa, ngama di-e, ma bhadi ngabhuka moko. Kaka-a, omaYuda atsia ato siti ’ngʉ́ ne ’lɨ ma pɨ ongámásɨ. 8 Ka nɨ ngayi omaYuda, yi tɨ da nabhuka lɨe de me, Ebhe azúku okpála ɨnde amu-o mazuku-o?

9 Ngama makpe, ma adʉ abhundja nanɨ me, ma mene ne kpéke me okpála abhúka Yesu, kpála na kʉtɨ Nadjaleta de. 10 A ko engʉ́ ɨnde ma amene di-e bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema ko. Ongbengbe odimandɵ aha kpadjɨ mʉma ngao. Ma amba omabhuka bhelé bhʉ́ tɨkpʉ. U adʉ akodho ’ngʉ́ gba uo lɨe me u bhili uo, ma atsia adʉ azɨzɨba. 11 Ma adʉ apʉ pɨko bhʉ́ otɨ nadje lɨ́lɨ gba Moidje-o . Ma adʉ amene uo sisiti ngʉbula me u sobho Yesu. Bhʉ́ nabɨ ’gʉ́ gba ma-a, ma adʉ belegʉ nakpata uo bhʉ́ ogʉdhʉ gba ogandji okpála .»

Polo akpokpo maka anɨ adji bua e lɨe-o

12 Kaka-a, ekpɨ́ bini ma adʉ anʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Damasɨ. Ongbengbe odimandɵ aha angu mʉma, u atsia atima ma oo. 13 Lɨ kpadjɨ-e, bhʉ́ nedhɨnga na tulukpe-e, ’ngbé ngámá Agilipa, ma au zɨ ’kpɨ́ ayie abhʉ́lá. Zɨ ’kpɨ́ ango-o adʉ kpekpeke naali ane zɨ ela mane. Zɨ ’kpɨ́ ango-o aholo aziga ma ngbalina bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála ɨnde ya adʉ ne o ko. 14 Ndʉ ya hana, ya atuko kuto má dhululu! Abhomʉ-o, ma atsia adje eli bini apa mʉma bhʉ́ eli gba omaYuda me: «Saulo, Saulo, mʉ ngato mbolo lɨ ma ka nɨ? Mʉ ngaha lɨkabhu pɨ mʉ makpe maka enʉ ɨnde atʉ lɨe lɨ ndula gba mʉlila gba e-o.» 15 Ma atsia ayi me: «A ko mʉ da, Ngámá?» Abhomʉ-o, Ngámá atsia agie mʉma me: «Ngama-a, ma ne Yesu ɨnde mʉ ngato mbolo lɨe ko.

16 Engʉ́ bini, yie bhʉ́lá, amba mʉ lʉ malʉ. Padhá de, anga ma akoto lɨ mʉ ngʉbula me mʉ kolo kpála na kulu gba ma-o. Mo okpókpo pɨ okpála me mo ou ma nakɨ. Mo okpókpo di matá pɨ okpála ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde ma asúno e pɨ mʉ sidi ko. 17 Ma alíla mʉ ka omaYuda di ne ogandji okpála ɨnde ma atíma mʉ agba o-o. 18 Mo obhúlu djila uo, u zé bhʉ́ biti, u tsia lɨ́ lɨ zɨ ’kpɨ́. U dʉ́ matá sa lɨ́lɨ gba Satana de. Engʉ́ bini, u adjí ɨbili lɨo pɨ Ebhe. Ɨ dʉ me u nde abhuka ma-a, u tsia sía nambu lɨ siti ’ngʉ́ gba o-o. U tsia dʉ́ la di bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála na bububu gba Ebhe-o.»

Polo akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ engʉ́ ɨnde anɨ amene e-o

19 «Kaka-a, ’ngbé ngámá Agilipa, nayie lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, ma yala titima na engʉ́ ma au e ɨnde ayie ka Ebhe-e de. 20 Engʉ́ bini, ma akpokpo ngaɨza pɨ okpála na gʉdhʉ na Damasɨ, ne okpála na gʉdhʉ na Yelusalema, ne okpála na ndu doto na Yudaya libhomu, la di ne pɨ ndʉ okpála hana na gandjigandji. Ma akpokpo pɨ uo me: ‹Yi dji bua yi, amba yi gie lɨyi lɨ pápá gba Ebhe.› La matá di me: ‹Yi mene bádha kulu ɨnde asúno me yi adji bua yi kʉkʉlʉ.› 21 Ka ’ngʉ́ ango-o, omaYuda aholo ma bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda, u di me bhɵlɵ ma. 22 Engʉ́ bini, Ebhe alila ma nakolo pɨ nakɨ. Padhá de, anga ma ngakpokpo engʉ́ gba Yesu-o pɨ ndʉ okpála hana, pɨ ongɨsɨ di ne pɨ obhelesɨ okpála. Ma pa ’ngʉ́ koko de, bha bini bhende lɨ opolofeta di ne Moidje apa nanɨ e me akólo makolo-o. 23 U apa nanɨ me Masɨya azʉ́ lɨkabhu, anɨ tsia dʉ́ kpála na bini ɨnde azúku bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o. Anɨ akpókpo pɨ ndʉ okpála na piga gba nɨ́-e hana di ne pɨ ogandji okpála ngali na zɨ ’kpɨ́ na mʉkobho.»

Eli gba Polo ale nagbele bua ’ngbé ngámá Agilipa

24 Lɨ nedhɨnga lɨ Polo adʉ akpokpo ’ngʉ́ gba e lɨe, ngámá Fesitusɨ atsia asʉla me: «Polo, mʉ ne bhʉlʉ pele! Balʉa mo omene e naali-e ato bhʉ́ djila mʉ pele!» 25 Abhomʉ-o, Polo atsia agie pɨ anɨ me: «Ngámá Fesitusɨ, ma ne bhʉlʉ pele ade. Engʉ́ ɨnde ma ngapa e, a ko ’ngʉ́ na kʉkʉlʉ di na ɨmbɨlangʉ. 26 ’Ngbé ngámá Agilipa mbɨla ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana ndjɨndjɨ. Kaka-a, ma ngakpokpokpo pɨ anɨ ne tsʉlʉ ade. Ma azɨba me anɨ mbu lɨ sʉsʉka bini de. Padhá de, anga ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana mene lɨe bhʉ́ pepe de. 27 ’Ngbé ngámá Agilipa, mo obhuka engʉ́ ɨnde lɨ opolofeta apa e uu? Ma ambɨla me mo obhuka!»

28 Abhomʉ-o, ’ngbé ngámá Agilipa ayi Polo me: «Mo obhundja naamʉ me nɨ tɨ da nadji ma makilisito bhʉ́ nedhɨnga bedɨ mo-o?» 29 Polo atsia agie me: «Belegʉ ɨ dʉ ngʉbula nedhɨnga bedɨ, belegʉ ɨ dʉ di ngʉbula nedhɨnga bhelé-e, ma ngayo Ebhe bha ngʉbula mʉ kpi mʉ kpi ade. Engʉ́ bini, ma ngayo Ebhe ngʉbula ndʉ yi okpála hana ɨnde ngadje ma lɨ ’kpɨ́ na nakɨ. Ma ngayo Ebhe ngʉ́ yi me, yi kolo di maka ma nde lɨe, naneke bha bini ogbɨndjɨlɨ ɨnde bhʉ́ ’kpa ma ɨnde.»

30 Abhomʉ-o, ’ngbé ngámá Agilipa, ne ngámá Fesitusɨ, ne Belenise di ne ndʉ okpála hana ɨnde adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo-o, ayie bhʉ́lá. 31 U agbe lɨo ne lɨ ngongo, u atsia akpokpo sʉnda o me: «Kpála ɨnde-e mene siti ’ngʉ́ bini de ɨnde ayo me, u to anɨ bhʉ́ tɨkpʉ di me u bhɵlɵ anɨ ka e-o.» 32 ’Ngbé ngámá Agilipa apa pɨ ngámá Fesitusɨ me: «Ɨ dʉ́ me kpála ɨnde-e yó nako de me ’ngbé ngámá Kaisala kodho bha ’ngʉ́ gba nɨ-e ngae de-e, mʉ de agbe anɨ bhʉ́ tɨkpʉ agbe .»

27

U atima Polo bhʉ́ gʉdhʉ na Loma

1 Lɨ u apa lɨe me ya nʉ bhʉ́ doto na Itali bhʉ́ ’ngbé zabʉ-o, u atsia aha Polo di ne okpála koko na tɨkpʉ-o pɨ ngámá bini gba osʉdha. A adʉ ’lɨ anɨ me Djuliusɨ. Anɨ adʉ ngámá pɨ́ ’ndjɨ libi osʉdha ɨnde u adʉ aꞌɨ o me «Osʉdha gba ’ngbé ngámá Kaisala-o .» 2 Ya aha ’ngbé zabʉ na gʉdhʉ na Adalamite. ’Ngbé zabʉ ango-o adʉ anʉ lɨ pápá lɨ obɨlɨ lɨ ozabʉ alʉlʉ lɨe bhʉ́ ndu doto na Adjia-o. Abhomʉ-o, ya atsia agbida. Kpála bini na gʉdhʉ na Tesalonike, bhʉ́ ndu doto na Makedonia, anʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ya. A adʉ ’lɨ anɨ me Alisitaluka.

3 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, ya akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Sidona. Djuliusɨ adʉ ne bádha bua lɨ pápá gba Polo. Abhomʉ-o, anɨ atsia aha kpadjɨ pɨ Polo me anɨ nʉ agba obɨ e, amba u teteke anɨ ne oehe ɨnde anɨ nde ne gʉmʉ e-o. 4 Ya yie lɨe oo, ya apʉ lɨngo kpɵmɵ na Sipele, anga anvi adʉ akʉnda nagie ya ne sidi. 5 Ya agulu ’ngbé ’ngu ɨnde lɨngo ndu doto na Silisia di ne Pamifilia ko. Abhomʉ-o, ya atsia akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Mila bhʉ́ ndu doto na Lisia. 6 Oo, ngámá gba osʉdha-a abhaka ’ngbé zabʉ bini na gʉdhʉ na Alekɨdjandɨlɨ me a nde adji bhʉ́ doto na Itali, anɨ atsia abu ya bhʉ́bhʉ́.

7 ’Ngbé zabʉ-o adʉ adhʉkʉ bhʉbhʉkʉ naali. Kaka-a, ya amene ’kpɨ́ bhelé, ya atsia adje lɨkabhu naali ngʉbula nakolo lɨngo gʉdhʉ na Sinide. La ya ale lɨe nanʉ lɨ pápá bhomʉ-o pima ka anvi-e, ya atsia apʉ lɨngo doto na Salamone ɨnde alɨ ne abhʉ́ ’ngu bhʉ́ kpɵmɵ na Kelete ne asagɵ-o. 8 Ya adhʉkʉ má tili tili lɨngo kpɵmɵ-o, ya atsia akolo lɨ bɨlɨ ɨnde u aꞌɨ e me «Babadha ngo ’gɵ», masɨkpe de gʉdhʉ na Ladje.

9 Abhomʉ-o, da nadhʉkʉ bhʉ́ ’ngbé zabʉ-o atsia akolo sisiti, masɨkpe de namu ka okpála. Padhá de, anga nedhɨnga na anokomɨa natse ’zʉ na epe na odukpabini-e adʉ me a nde ane. Kaka-a, Polo atsia apa pɨ uo me: 10 «Ondaise ma, ma ngau me enʉ́ ɨnde-e adʉ́ sisiti. ’Ngbé zabʉ ne oehe ɨnde bhʉ́bhʉ́-o asíti masiti, abana nganɨ́ makpe-e, nɨ́ akólo masɨkpe de namu.»

11 Engʉ́ bini, ngámá gba osʉdha adʉ azɨba naae naali mabhundja gba kpála ɨnde adʉ adjele ’ngbé zabʉ-o, di ne bhe gba bhʉlʉ ’ngbé zabʉ-o. Anɨ tsia zɨba bhe gba Polo-o de. 12 Matá di-e, kʉtɨ ango-o tɨ ne nabhue bhʉ́bhʉ́ bhʉ́ nedhɨnga na zini de. Abhomʉ-o, masɨkpe de ndʉ okpála hana ɨnde adʉ bhʉ́ ’ngbé zabʉ-o atsia apa me o yie oo mayie. U adʉ akʉnda di me, ɨ dʉ me o nde ne ngasa-a, o de kolo bhʉ́ gʉdhʉ na Fenikisi. A ko sʉka gʉdhʉ na ngo ’ngu na kpɵmɵ na Kelete. A ngatsia ’kpɨ́ ne lɨ pápá na sʉnda yoyoko ne akati, di ne sʉnda abebe ne akati. U adʉ akʉnda me o kolo oo ngʉbula me nedhɨnga na zini-e kodho ’kpɨ́ me o nde oo ko.

Anvi na kpekpeke ape pɨ́ ’ngu

13 Abhomʉ-o, anvi na bhʉbhʉkʉ aholo nape nayie ne lɨ pápá na yoyoko. U atsia azɨba me mabhundja gba o-o akódho ’kpɨ́ ndjɨndjɨ. U agbe kalase ɨnde u agbite e lɨ ’kpʉ́ ngʉ́ nalʉ ka ’ngbé zabʉ-o bhʉ́ ’ngu, u atsia aholo akpangba ngo kpɵmɵ na Kelete. 14 Kolo pɨta nedhɨnga bedɨ-e, anvi na kpekpeke ɨnde u aꞌɨ e me «Elakele», ayie bhʉ́ kpɵmɵ, atsia aholo nape. 15 Anvi ango-o aholo atʉmba ’ngbé zabʉ-o. Da napa me ’ngbé zabʉ-o lʉ kakala-a adʉ kpekpeke. Abhomʉ-o, ya atsia aꞌo me ’ngbé zabʉ-o nʉ ɨbili bha ne ya lɨ pápá ɨnde lɨ anvi adʉ atʉmba ya lɨe ko.

16 Ya akolo lɨngo mboye kpɵmɵ u aꞌɨ e me Kauda ɨnde alila mbo ya bedɨ ka anvi-o. Abhomʉ-o, ya atsia amene ne kpéke ngʉ́ nagbili mboye kɵ́kɵ́-o ne bhʉ́lá. 17 U aha, u ato bhʉ́ ’ngbé zabʉ-o. Pɨpɨta-a, u agbigbite ngo ’ngbé zabʉ-o hana ne ekpʉ́ ngʉ́ nalilila. U adʉ la lɨe ne tsʉlʉ me ’ngbé zabʉ anʉ́ atʉ lɨe lɨ sike, ɨ tsia bála o lɨngo doto na Libi de-e, u aꞌe bongo ɨnde pɨ́ ’ngbʉ ’ngbé zabʉ-o, u atsia aꞌo me anvi dʉ ɨbili adyudyo o ngae. 18 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, anvi adʉ bha adyɨkɨ ’ngbé zabʉ-o ne ya kpekpeke. Kaka-a, u atsia aholo apandja oehe ɨnde adʉ bhʉ́bhʉ́-o, ababala bhʉ́ ’ngu. 19 Bhʉ́ ’kpɨ́ na bata-a, okpála na kulu ngao makpe-e, u abha oehe ɨnde nadjele ’ngbé zabʉ-o, u atsia abala bhʉ́ ’ngu. 20 Sʉnda ’kpɨ́ bhelé, ya u ela de. Ya u di oɨkʉpala de. Anvi adʉ bha nape kpekpeke. Ya dʉ matá ne ’to ya de me ya akóbho makobho-o de.

21 Okpála ɨnde adʉ bhʉ́ ’ngbé zabʉ-o zʉ ’he de ngʉbula ’kpɨ́ bhelé. Abhomʉ-o, Polo ayie bhʉ́lá, anɨ alʉ bhʉ́ ká uo. Anɨ atsia apa me: «Ondaise ma, ɨ dʉ́ nako me yi djé ma uu me nɨ́ ayie bhʉ́ kpɵmɵ na Kelete de-e, nɨ́ de sia ngua lɨkabhu ɨnde-e de. Oehe-e de siti la di-i de. 22 La mbɨa ɨnde-e, yi sia kpéke bua. Padhá de, anga sʉka yi bini kpí-i de, engʉ́ bini, asíti bha bini ne ’ngbé zabʉ-o. 23 Sukpe na nakɨ-e, Ebhe ɨnde ma nde ne bali gba e-e, ma nde la di ngamene kulu pɨ e-e, atima andjelu gba e mʉma. 24 Anɨ atsia apa mʉma me: ‹Polo, mo odjé tsʉlʉ de. A ayo me mʉ kpokpo ’ngʉ́ gba mʉ-o kala ’ngbé ngámá Kaisala. Kaka-a, Ebhe bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e akóbho mʉ di ne okpála ɨnde yi nde ngadholo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne o bhʉ́ ’ngbé zabʉ-o.› 25 Ka ’ngʉ́ ango-o, ondaise ma, atou! Padhá de, anga ma ngabhuka me, Ebhe améne maka anɨ apa lɨe mʉma ko. 26 Engʉ́ bini, ’ngbé zabʉ anʉ́ atʉ lɨe ne nɨ́ lɨngo kpɵmɵ bini.»

27 Sukpe na ekpɨ́ na ndjɨkpa ne ká badha, anvi adʉ adyudyo ’ngbé zabʉ-o ne ya pɨ́ ’ngbé ’ngu ɨnde ’lɨ e me Adiliatike.* Abhomʉ-o, tutu sukpe-e, okpála nadjele ’ngbé zabʉ-o abhundja naao me ya akolo dengo ’gɵ. 28 U aha ekpʉ́ ɨnde u agbite tili ’he lɨ ’ndjɨ e, u abhike bhʉ́ ’ngu. U atsia au me engu-o tsutsu metele ndjɨkpa bata ne ká mananɨka. U adyudyo mbo lɨo ne kalanʉ masudha, u atsia abhike matá bhʉ́ ’ngu. U au me engu-o tsutsu metele ndjɨkpa bhisi ne ká madjɨna.

29 U adʉ adje tsʉlʉ me ’ngbé zabʉ-o atʉ́ lɨe lɨ oteme de. Kaka-a, u atsia abala okalase badha ɨnde u agbigbite e lɨ okpʉ-o bhʉ́ ’ngu ne akele ’ngbé zabʉ-o, ngʉbula me alʉ bhʉ́ da e bini. U atsia adʉ ne gʉmʉ me ekpɨ́ seke bhado má gala! 30 Okpála nadjele ’ngbé zabʉ-o adʉ agɨlɨ kpadjɨ ngʉ́ nakpe. Abhomʉ-o, u agbe mboye kɵ́kɵ́-o, u abhike pɨ́ ’ngu. U amene mʉgɨto me u adji abala okalase ɨnde u agbigbite e lɨ ’kpʉ-o, ngʉ́ nalʉ ka ’ngbé zabʉ-o ne akala zabʉ-o. 31 Polo atsia apa pɨ ngámá gba osʉdha di ne pɨ osʉdha-a me: «Lɨ okpála ɨnde-e dʉ bhʉ́ ’ngbé zabʉ-o de-e, yi tɨ da nakobho de.» 32 Abhomʉ-o, osʉdha-a atsia atsotsolo okpʉ na mboye kɵ́kɵ́-o, atsia atapa.

33 Kala me ekpɨ́ seke-e, Polo ayo ka ndʉ okpála hana me u zʉ ’he. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «A ko nakɨ ekpɨ́ ndjɨkpa ne ká badha, yi ngadjeke. Yi ngasɨ gʉmʉ. Yi le kʉ ’he belegʉ de bini. 34 Kaka-a, ma ayo ka yi me yi zʉ ’he. Padhá de, anga yi ne gʉgʉmʉ ngʉbula me yi kobho. Kpála bini bhʉ́ ká yi kpí-i de.» 35 Pɨta anɨ apa lɨe mo-o, anɨ aha mapa, anɨ agie heni pɨ Ebhe bhʉ́ ká djila ndʉ okpála hana. Pɨpɨta-a, anɨ agʉmʉ mapa-o, anɨ atsia aholo nazʉzʉ. 36 Abhomʉ-o, ndʉ uo hana asia kpéke bua, u atsia aholo di nazʉ ’he. 37 Bhʉ́ ’ngbé zabʉ-o, ya adʉ hana okpála kámá bhisi ndjɨkpa mananɨka ne ká madhɨa.† 38 U aꞌuꞌu lɨe, u atsia abala ngano bhʉ́ ’ngu ngʉbula me ’ngbé zabʉ-o kolo yayaka.

’Ngbé zabʉ-o alinda bhʉ́ ’ngu

39 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, okpála nadjele ’ngbé zabʉ-o mbɨla de me o bhʉ́ mangua doto dho-ie de. Engʉ́ bini, u au ngo ’gɵ di ne sike. U atsia abhundja me o tɨ da nadyudyo ’ngbé zabʉ-o lɨ bɨlɨ ango-o. 40 U abhubhulu okalase-o, u atse ’kpa tété bhʉ́ ’ngu. U abhubhulu di ekpʉ́ na oehe ɨnde adʉ amene me ’ngbé zabʉ-o dhʉkʉ-o. Pɨpɨta-a, u abhulu bongo ɨnde lɨ bhʉ́la ’ngbé zabʉ-o ngʉbula me anvi holo nadyudyudyo. Abhomʉ-o, u atsia aholo nanʉ ne lɨ pápá na ngo ’gɵ. 41 Engʉ́ bini, ’ngbé zabʉ-o anʉ atʉ lɨe lɨ ’ta sike, lɨ bɨlɨ ɨnde lɨ engu ngago lɨe ne ndʉ pasʉ bhisi hana-o. Bhʉ́la ’ngbé zabʉ-o adha bhʉ́ ’ta sike-o, a ale adʉla lɨe pima. Tabhu tabhu-o atsia agʉmʉ. Padhá de, anga engu-o atʉ lɨe tété kpekpeke.

42 Osʉdha adʉ akʉnda nabhili okpála na tɨkpʉ-o, amba sʉka uo bini akpé ne akango de. 43 Engʉ́ bini, ngámá gba osʉdha-a adʉ akʉnda nakobho Polo. Abhomʉ-o, anɨ ayoko uo me u améne mo-o de. Anɨ atsia aha lɨ́lɨ pɨ okpála bhende ambɨla natɨ akango me u bala bhʉ́ ’ngu kalanʉ, amba u ze apɨ́ ’gɵ. 44 Okpála koko akpáta uo sidi me u nde ahoholo lɨo lɨ opalangɨ di ne opapala ’he na ’ngbé zabʉ-o. Abhomʉ-o, ndʉ uo hana atsia akolo apɨ́ ’gɵ ndjɨndjɨ.

28

Polo bhʉ́ kpɵmɵ na Malete

1 Pɨta ya akobho lɨe, ya atsia adje me a ’lɨ kpɵmɵ ango-o me Malete. 2 Okpála na kpɵmɵ ango-o asia ya ndjɨndjɨ. Lɨ ebha aholo adhɨ lɨe, zini aholo amene ya. Abhomʉ-o, u akpo djua má tu tu tu! Ya atsia ago adʉlʉ ndʉ ya hana dede. 3 Polo akuo ꞌi ’wa, anɨ abu bhʉ́ djua. Engʉ́ la bini, mbʉma akoto bhʉ́bhʉ́ ka wowo djua, anɨ atsia adhedhe lɨ ’kpa anɨ. 4 Lɨ okpála na kpɵmɵ ango-o au lɨe me kpʉlʉ adhedhe lɨ ’kpa anɨ mo-o, u atsia apa sʉnda o me: «Kpála ɨnde-e bha ndjʉ ne bhʉlʉ nabhɵlɵ kpála kʉkʉlʉ. Padhá de, anga belegʉ anɨ akobho lɨe bhʉ́ ’ngu-o, Ebhe ɨnde ’lɨ e me ngbili ’ngʉ́ zɨba de me anɨ dʉ bhʉ́ mʉkobho-o de.»

5 Engʉ́ bini, Polo adyɨkɨ ’kpa e, kpʉlʉ-o atsia atɨ bhʉ́ djua, ehe bini mene anɨ de. 6 La-a, u adʉ adjeke me ’kpa anɨ adji asíka di ne me anɨ atɨ́ kuto ne nakpi ka e bini. U adjeke ngengele, u au la lɨe me ehe bini mene anɨ de-e, u adji mabhundja gba o-o. U atsia apa me: «A ko ebhe!» 7 Ngámá na kpɵmɵ ɨnde adʉ ’lɨ e me Pubiliusɨ adʉ ne kʉtɨ gba e na ngbéngbé de bɨlɨ ango-o. Anɨ asia ya ndjɨndjɨ, ya atsia asɨ agba anɨ ekpɨ́ bata. 8 Bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, ’dyɨ Pubiliusɨ adʉ ne kuo pɨ́ mako. Anɨ adʉ ne bandjɨ, anɨ atsia adʉ di agie ngʉte. Abhomʉ-o, Polo anʉ natsia anɨ. Anɨ ayo Ebhe pɨ anɨ. Anɨ aꞌo ’kpa e pɨ́ ’ndjɨ anɨ. Anɨ atsia akobho anɨ. 9 Pɨpɨta-a, okpála koko ɨnde adʉ ne kuo bhʉ́ kpɵmɵ bhomʉ-o, ago di nabhaka anɨ, anɨ atsia akobho uo. 10 U adhɵgɵ ya naali. Nedhɨnga nayie ka ya oo, u aha ndʉ ’he hana ɨnde a tɨ ne ya ngʉbula kpadjɨ-e pɨ ya.

Polo akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Loma

11 Pɨta epe bata-a, ya aꞌʉ bhʉ́ ’ngbé zabʉ na Alekɨdjandɨlɨ. A adʉ ’lɨ ’lɨ me «Diosikulese.*» Nedhɨnga na zini ane nanɨ ’ngbé zabʉ ango-o bhʉ́ kpɵmɵ oo. 12 Ya akolo lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Silakusɨ, ya asɨ oo ekpɨ́ bata. 13 Ya ayie oo, ya aholo nakpangba ngo ’ngu, ya atsia akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Ledjɨo. Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, anvi ayie ne lɨ pápá na yoyoko, aholo nape. Abhomʉ-o, pɨta ’kpɨ́ bhisi-e, ya atsia akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Pudjole. 14 Bhʉ́ gʉdhʉ ango-o, ya abhaka ondaise ya omabhuka oo. U atsia ayo ka ya me ya dʉ mbo ne o ngʉbula poso bini. Abhomʉ-o, ya atsia anʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Loma . 15 Ondaise ya na gʉdhʉ na Loma adje me ya akolo. Kaka-a, u ago akolo bhʉ́ gʉdhʉ ɨnde ’lɨ e me Daposo na Apiusɨ, di ne bhende ’lɨ e me Oetɨ Bata, ngʉ́ nakɵ lɨo ne ya. Lɨ Polo au uo lɨe, anɨ agie heni pɨ Ebhe, anɨ atsia asia kpéke bua. 16 Abhomʉ-o, ya akolo bhʉ́ gʉdhʉ na Loma. U aha dabɨlɨ pɨ Polo kpi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne sʉdha ɨnde adʉ atsia ’kpɨ́ lɨ anɨ-o.

Polo akpokpo ’ngʉ́ gba e bhʉ́ gʉdhʉ na Loma

17 Abhomʉ-o, pɨta ekpɨ́ bata-a, Polo aꞌɨ ongámásɨ gba omaYuda ɨnde ngadʉlʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Loma-a agba e. U apo bhʉ́la o lɨe, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Ondaise ma, ma mene okpála na kʉtɨ gba nɨ́-e sisiti de. Ma siti la di dasʉndʉ gba onguo ogbi nɨ́-e de. Abana mo-o, u aholo ma bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema, u atsia apʉ ma pɨ okpála na gʉdhʉ na Loma. 18 U ayiyi ma lɨ ongʉ́. Engʉ́ bini, u u ma ne engʉ́ bini ɨnde u tɨ da nabhɵlɵ ma ka e de. Kaka-a, u adʉ akʉnda me o tse ’kpa lɨ ma. 19 La lɨ omaYuda ayala lɨe, ma atsia au ndjɨndjɨ me ’ngbé ngámá Kaisala kodho ’ngʉ́ gba ma-a ngae. Engʉ́ la bini, ma dʉ akʉnda naꞌo ’ngʉ́ pɨ́ okpála na kʉtɨ gba ma-a de. 20 Kaka-a, ma akʉnda nako me ma u yi, amba nɨ́ gama la di ’ngʉ́ ne yi. Padhá de, anga u agbite ma ne gbɨndjɨlɨ ɨnde-e kabula kpála ɨnde lɨ omaƗsalaele nde ne ’to o me Ebhe atíma e-o.»

21 U agie pɨ anɨ me: «Ya sia balʉa bini nayie bhʉ́ ndu doto na Yudaya ɨnde akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ ’ngʉ́ gba mʉ-o de. Sʉka ondaise ya bini yie oo go ei de ne engʉ́ gba mʉ, di go kpokpo ’ngʉ́ na sisiti lɨ kʉte mʉ de. 22 Engʉ́ bini, ya akʉnda me kpokpo nga bha ngamʉ makpe, engʉ́ ɨnde mʉ ngabhundja e ko. Padhá de, anga ya ambɨla me ne ndʉ bɨlɨ hana, okpála ngapa ’ngʉ́ sisiti lɨ libi okpála gba mʉ-o.»

Polo akpokpo Bádha Ngali pɨ omaYuda na gʉdhʉ na Loma

23 Abhomʉ-o, omaYuda aꞌo matá ekpɨ́ bini ngʉ́ nakɵ lɨo ne Polo. Lɨ ’kpɨ́ ango-o, u ago bhelé naali lɨ bɨlɨ ɨnde anɨ adʉ asɨ lɨe ko. Nayie kɵkpɨ́ nakolo tagolo-o, Polo adʉ akpokpo ’ngʉ́ pɨ uo pɨndjɨ Naʉ gba Ebhe-o . Anɨ adʉ amene ne kpéke me u zɨba Yesu. Bhʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ ango-o, anɨ adʉ atanga pɨ uo lɨ́lɨ gba Moidje di ne obhuku gba opolofeta . 24 Okpála koko azɨba engʉ́ ɨnde anɨ akpokpo e-o. Engʉ́ bini, okoko tsia bhuka de. 25 Abhomʉ-o, u agbo bhʉsʉ o me u nde dje lɨo sʉnda o de. Polo atsia apa bha pɨ uo me: «Engʉ́ nanɨ ɨnde lɨ Bu Bhobua apa e bhʉ́ ’li polofeta Ɨsaya pɨ onguo ogbi yi-e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́! 26 Anɨ apa nanɨ me:

‹Nʉ pa pɨ okpála bhomʉ-o me:

Yi adjé ’kpɨ́ ndjɨndjɨ, engʉ́ la bini, yi mbɨ́la tata-a de.

Yi atsía ’kpɨ́ ndjɨndjɨ, engʉ́ la bini, yi ú ’kpɨ́ de.

27 Padhá de, anga bua uo akolo maka teme.

U anini ’dje o, u agbagba djila o,

ngʉbula me, djila o aú ’kpɨ́ de,

’dje o adjé ’kpɨ́ de,

ɨmbɨlangʉ gba o-o ambɨ́la tata-a de,

u adjí bua o de,

amba ma akóbho uo de. Ebhe apa mo-o.†›»

28 Do Polo matá me: «Yi mbɨla me, Ebhe atima ngali na mʉkobho gba e pɨ ogandji okpála . Ngauo di-e, u adjé madje.» [ 29 Lɨ u adje engʉ́ ɨnde lɨ Polo apa e lɨe, omaYuda atsambala me u nde ngamene kpekebhɵ sʉnda o kpekpeke.]

30 Abhomʉ-o, Polo asɨ kalanga bhisi libhomu bhʉ́ etɨ ɨnde anɨ adʉ nadʉ bhʉ́ e me anɨ nde ngaha pɨ bhʉbhʉlʉ-o falanga ko. Oo, anɨ atsia adʉ asia ndʉ okpála hana ɨnde adʉ ago atsia anɨ-o. 31 Anɨ adʉ akpokpo ngali Naʉ gba Ebhe, di ne nasuno ne angu hana engʉ́ gba Ngámá Yesu Kilisito-o . Ehe bini ni kpadjɨ pɨ anɨ de.

* 1:1 1:1 Bhuku na kalanʉ: A akʉnda napa me Bádha Ngali gba Yesu Kilisito maka lɨ Luka aye lɨe ko. Kulu gba obhʉlʉ titima gba Yesu ne bhuku na bhisi gba anɨ-o.

† 1:1 1:1 Lilita: A akʉnda napa me a ko nayie lɨ lita kulu gba Yesu Kilisito lɨ ’kpɨ́ anɨ asia batisimo lɨe ko.

‡ 1:12 1:12 Masɨkpe de kilometele bini: U aye bhʉ́ obhuku koko me «maka enʉ́ na ekpɨ́ naguo gba omaYuda .»

† 1:20 1:20 Tsia bhʉ́ Ets. 69:26, 109:8.

§ 1:21-22 1:21-22 Nayie lɨ nedhɨnga lɨ Djaa abatisa Yesu lɨe: U aye bhʉ́ obhuku koko me «nayie lɨ nedhɨnga ɨnde lɨ Djaa adʉ abatisa okpála lɨe-o.»

* 1:26 1:26 U agʉ gbanda: U dʉ nanɨ agʉ gbanda ango-o pɨ Ebhe, ngʉ́ nambɨla engʉ́ ɨnde anɨ akʉnda e-o.

* 2:5 2:5 OmaYuda ɨnde ayie bhʉ́ ndʉ okʉtɨ hana: U adʉ nanɨ ago bhʉ́ Yelusalema ngʉ́ nadhɵgɵ Ebhe bhʉ́ anokomɨa na Patekote .

† 2:17 2:17 Bua: Ɨ dʉ me u nde aye ne ’dhʉ balʉa na ngbéngbé-e (madjisikile), amba a ko Bu Bhobua.

† 2:21 2:17-21 Tsia bhʉ́ Djl. 3:1-5.

† 2:28 2:25-28 Tsia bhʉ́ Ets. 16:8-11.

† 2:35 2:34-35 Tsia bhʉ́ Ets. 110:1.

‡ 2:39 2:39 Okpála bhende ngadʉlʉ tsutsutsu: A akʉnda napa me ogandji okpála, okpála bhende ne omaYuda ade.

§ 2:42 2:42 Nazʉ ’he bhʉ́ dabɨlɨ bini: A ko nazʉ komonyo. A ko la di nazʉ ’he bhʉ́ dabɨlɨ bini.

* 3:11 3:11 Sa ngba ’tɨ gba Salomo: A ko sa ngba ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o.

† 3:23 3:22-23 Tsia bhʉ́ Det. 18:15, 18, 19.

† 3:25 3:25 Tsia bhʉ́ Dje. 22:18.

† 4:11 4:11 Tsia bhʉ́ Ets. 118:22.

* 4:26 4:25-26 Kpála ɨnde lɨ Ebhe abhʉ e-o: A akʉnda napa me Kilisito. Tsia bhʉ́ Ets. 2:1-2.

* 6:5 6:5 Nabhuka Ebhe gba omaYuda: A akʉnda napa me okpála koko, ɨnde ne omaYuda ade-e, adji nanɨ bua o, u atsia abhuka Ebhe gba omaYuda-o. Nikola ɨnde-e, atsia abhuka di nanɨ Yesu.

† 7:3 7:3 Tsia bhʉ́ Dje. 12:1.

* 7:5 7:5 Ongɨsɨ gba mʉ: A akʉnda napa me ongɨsɨ gba anɨ na obhosɨbhosɨ.

† 7:7 7:6-7 Tsia bhʉ́ Dje. 15:13-14.

† 7:28 7:27-28 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 2:14.

† 7:32 7:32 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 3:6.

† 7:34 7:33-34 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 3:5, 7, 8, 10.

† 7:37 7:37 Tsia bhʉ́ Det. 18:15, 18.

† 7:40 7:40 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 32:1.

† 7:43 7:42-43 Tsia bhʉ́ Ams. 5:25-27.

† 7:50 7:49-50 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 66:1-2.

† 7:58 7:58 Saulo: A ko ꞌɨlɨ na ebele. Polo: a ko ꞌɨlɨ na giliki. U aholo naꞌɨ anɨ me Polo lɨ nedhɨnga anɨ aholo nakpokpo Bádha Ngali lɨe pɨ ogandji okpála ko.

* 8:27 8:27 Eniki: A ko bhoko ɨnde ɨ tɨ da nakʉnda ɵlɵ de, anga angu na bhoko bhʉ́ anɨ ade. Tsia bhʉ́ Mat. 19:12.

† 8:33 8:32-33 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 53:7-8.

* 10:14 10:14 Lɨ́lɨ gba omaYuda adʉ nanɨ nayala nazʉ onʉ koko maka pame mayala.

† 10:19 10:19 U aye bhʉ́ obhuku koko me «kpála bini.» U aye bhʉ́ okoko me «okpála bhisi.» U atsia aye bhʉ́ okoko me «okpála.»

* 11:2 11:2 Okpála koko na ɨmbɨlangʉ adʉ nabhundja me té omaYuda bedɨ adʉ apa me a ayo me ogandji okpála lɨ bhʉ́ gandja ngʉ́ nakolo omakilisito.

† 11:3 11:3 Lɨ́lɨ gba omaYuda zɨba nanɨ de me u dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ogandji okpála de.

‡ 11:19 11:19 Pɨta nabhɵlɵ Etieni-e, u adʉ ato mbolo lɨ omabhuka ane kalanga ndjɨkpa mane. Kaka-a, omabhuka bhelé atsia atsambala.

* 12:17 12:17 Djakɨ: A ko Djakɨ bhende ndai Yesu, nanɨ akolo bhele kpála na Piga gba Ebhe na Yelusalema ko. Tsia bhʉ́ Kul. 15:13.

* 13:1 13:1 Negele: U aye bhʉ́ obhuku koko me «Bɨbɨlɨ.»

† 13:9 13:9 Polo: ꞌƗlɨ na Saulo bhʉ́ eli gba omaYuda, bhende na Polo bhʉ́ eli gba oGiliki. U agisila nanɨ ꞌɨlɨ na Polo lɨ anɨ nedhɨnga ɨnde anɨ abhʉ ka nakpokpo Bádha Ngali gba Yesu Kilisito lɨe pɨ oGiliki ko.

‡ 13:16 13:16 Okpála ɨnde ngakpe Ebhe: A ko ogandji okpála ɨnde abhuka Ebhe gba omaYuda ko.

† 13:22 13:22 Tsia bhʉ́ 1 Sam. 8:5, 19, 10:21, 13:14, 16:12.

§ 13:25 13:25 Nagbe malɵkɵ: Nanɨ agba omaYuda-a, kulu nagbe malɵkɵ bhʉ́ ’dhʉ ogomago ne navʉlʉ ’dhʉ uo-o, a ko nanɨ kulu ka obalise di ne okpála na padhá.

† 13:33 13:33 Tsia bhʉ́ Ets. 2:7.

† 13:34 13:34 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 55:3.

† 13:35 13:35 Tsia bhʉ́ Ets. 16:10.

† 13:41 13:41 Tsia bhʉ́ Abk. 1:5.

† 13:47 13:47 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 49:6.

* 14:12 14:12 Djeusi: Bhʉ́ mabhundja gba oGiliki-e, Djeusi nanɨ ne ngámá gba oebhe na eu. Elemesɨ atsia adʉ bhʉlʉ titima gba uo ko.

† 14:14 14:14 Lɨ bɨlɨ ɨnde-e, nasidha bongo lɨ kʉte akʉnda nasuno me nayala ’ngʉ́.

† 15:14 15:14 Tsia bhʉ́ Kul. 10:34-48.

† 15:18 15:16-18 Tsia bhʉ́ Ams. 9:11-12.

† 15:20 15:20 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 34:15-16; di ne bhʉ́ Lev. 18:6-20, 17:10-14.

* 15:34 15:34 Lukuluku ɨnde-e, a bhʉ́ obhuku koko na didili u aye e bhʉ́ eli na giliki ade. [Engʉ́ bini, Sila atsia au ndjɨndjɨ me nɨ tigala ne anɨ oo.]

* 16:3 16:3 ’Dyɨ Timoté nanɨ ne maYuda ade. Kaka-a, Timoté lɨ nga nanɨ bhʉ́ gandja kalanʉ de.

* 17:18 17:18 OEpikulo: A ko nanɨ omʉkpata gba Giliki bini ɨnde adʉ ’lɨ e me Epikulo. Anɨ adʉ asuno me engʉ́ na ngbéngbé bhʉ́ mʉkobho gba kpála, a ko nadʉ ndjɨndjɨ, nadʉ ne lɨkabhu de.

† 17:18 17:18 OSatʉa: A ko nanɨ omʉkpata gba Giliki bini ɨnde adʉ ’lɨ e me Djeno. U adʉ nanɨ nau engʉ́ nadʉ bhʉ́ djalɨ bhʉ́ djila o padhá. U atsia adʉ bha bini akpata ’ngʉ́ pɨndjɨ ɨmbɨlangʉ ɨnde bhʉ́ kpála.

‡ 17:19 17:19 Alɨopadje: A adʉ nga nanɨ kalanʉ ’lɨ eta ɨnde lɨ okpála ango-o adʉ apɵkɵbhɵ bhʉ́la o pɨ́ e-o.

* 19:41 19:41 Lukuluku ɨnde-e, a bhʉ́ obhuku koko na didili u aye e bhʉ́ eli na giliki ade. [Pɨta lɨ anɨ andjia nakpo ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe, anɨ atsia aha kpadjɨ pɨ okpála.]

* 20:7 20:7 ’Kpɨ́ kulu madhɨa tagolo: U aye bhʉ́ obhuku koko me «Ekpɨ́ na kalanʉ.» Pɨ omaYuda-a, ekpɨ́ na kalanʉ-o, a ko ’kpɨ́ kulu madhɨa. La pɨ nɨ́-e, ekpɨ́ na kalanʉ-o, a ko ’kpɨ́ yinga.

† 23:5 23:5 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 22:27.

* 23:35 23:35 Etɨ gba ’ngbé ngámá Elode: A adʉ nanɨ bhʉ́ Sedjale. Elode Ngbéngbé ayiki nanɨ ngae. Ongámásɨ na Loma atsia adji nanɨ dabɨlɨ nadʉ ka o tété.

* 27:27 27:27 Adiliatike: ’Ngbé ’ngu ango-o sʉnda doto na Itali ne bhende gba oGiliki. U aye bhʉ́ obhuku koko me «’ngbé ’ngu na Meditelanɨ».

† 27:37 27:37 Kámá bhisi ne ndjɨkpa mananɨka ne ká madhɨa: U aye bhʉ́ obhuku koko me «kámá bhisi ne ndjɨkpa mananɨka ne ká bhuluvue.»

* 28:11 28:11 Diosikulese: A ko nanɨ oebhe obhukosɨ ɨnde lɨ oGiliki adʉ aha o maka oebhe gba o. Okpála nadhʉkʉ bhʉ́ ’ngu aha nanɨ uo maka oebhe ɨnde adʉ alila o ko.

† 28:27 28:26-27 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 6:9-10.

Loma

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Balʉa gba Polo
pɨ omabhuka na gʉdhʉ na

Loma

Eli na kalanʉ

Balʉa ɨnde lɨ Polo aye nanɨ e pɨ omabhuka na Loma-a , anɨ aye nanɨ ngʉ́ napa pɨ uo me nɨ ne gʉmʉ ngʉ́ nanʉ atsia Dadjua na gʉdhʉ na Loma. Gʉmʉ gba anɨ adʉ me nɨ mene mbo kulu ne omabhuka ɨnde oo, ngʉbula nedhɨnga bedɨ amba u teteke di nɨ ngʉbula nanʉ abhʉ́ Esɨpanye. Anɨ aye balʉa ango-o ngʉ́ nakpokpo lele maka anɨ ambɨla lele nabhuka bhʉ́ Yesu nde lɨe di ne ongʉ́ ɨnde lɨ nabhuka ango-o ngamene e, ngʉbula mʉkobho gba omakilisito. Engʉ́ lɨ Polo akpokpo e hana abhʉ́ bhuku ɨnde.

Pɨta lɨ Polo ayi okpála na Dadjua na gʉdhʉ na Loma di ne anɨ ayo Ebhe pɨ uo lɨe-e, anɨ akpokpo engʉ́ na ngbéngbé ɨnde bhʉ́ balʉa pɨ uo, engʉ́ ɨnde me: Bádha Ngali ngasuno maka lɨ Ebhe ngamene lɨe me okpála kolo ngbingbili: a ko ka nabhuka, nayie lɨ lilita akolo alɨ soso (1:17).

Pɨpɨta-a, Polo atsia abhulu ’ngʉ́ ango-o. Anɨ apa me: ɨ dʉ omaYuda, ɨ dʉ die omʉpagano, a ayo me u kolo ngbingbili kala Ebhe. Padhá de, anga ndʉ uo hana amene siti ’ngʉ́. Abhomʉ-o, lɨ soso, Polo aye ongʉ́ pɨndjɨ lele nadʉ ka mʉkobho gba omakilisito, ane la mane lɨ kpadjɨ na mʉkʉnda bhʉ́ nadʉ nadje lɨo ne okpála koko. Anɨ atsia agama matá ’ngʉ́ pɨndjɨ ongʉ́ maka kulu gba Ebhe, ne engʉ́ ɨnde a ayo me omakilisito mene e pɨ ongámásɨ na doto, ne bhende gba okpála sʉnda o. Anɨ abu ta balʉa gba e ne nakpokpo ’ngʉ́ gba e makpe di ne oeli bhe nadhɵgɵ Ebhe.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ ne engʉ́ na ngbéngbé ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde 1:1-17

Gʉmʉ nasia mʉkobho 1:18 – 3:20

Mabhundja gba Ebhe ngʉbula mʉkobho 3:21 – 4:25

Mʉkobho na mbɨa bhʉ́ Kilisito 5:1 – 8:39

Ɨsalaele bhʉ́ mabhundja gba Ebhe 9:1 – 11:36

Lele dasʉndʉ gba omakilisito 12:1 – 15:13

Eli na soso ne nayi okpála 15:14 – 16:27

1

Polo yi omabhuka na gʉdhʉ na Loma mayi

1 Ma aye balʉa ɨnde-e ngama Polo. Ma ne bali gba Yesu Kilisito . Ebhe aꞌɨ ma me ma dʉ ne bhʉlʉ titima gba nɨ, anɨ atsia aꞌo ma kpi pɨ e ngʉ́ nanʉ nakpokpo Bádha Ngali gba nɨ-e pɨ okpála.

2 Ebhe apa nanɨ bhʉtode me nɨ atíma Bádha Ngali bhomʉ-o pɨ okpála lɨ kpadjɨ gba opolofeta gba nɨ-o. Anɨ apa nanɨ engʉ́ ango-o bhʉ́ Bhuku gba e-o. 3 Bádha Ngali ango-o pɨndjɨ ndɨlɨ gba anɨ Yesu Kilisito ɨnde Ngámá gba nɨ́-o. U azu anɨ bhʉ́ kʉte bhʉ́ piga gba ’ngbé ngámá Davidi. 4 Engʉ́ bini, lɨ kpadjɨ gba Bu Bhobua-a , anɨ asuno lɨe maka Ndɨlɨ gba Ebhe bhʉ́ angu nedhɨnga anɨ azuku lɨe bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o. 5 Lɨ kpadjɨ gba anɨ-e, Ebhe asuno bádha bhʉ́ ’bu mʉma me ma kolo bhʉlʉ titima gba anɨ. Ma ne bhʉlʉ titima ngʉbula me ma gbele ndʉ okpála ɨnde ne omaYuda ade-e hana me u bhuka Yesu Kilisito, u manga anɨ, amba u toko la di anɨ. 6 Ngayi okpála na Loma-a , yi di bhʉ́ ká okpála bhomʉ-o, ngayi okpála ɨnde lɨ Ebhe aꞌɨ o me yi kolo di okpála gba Yesu Kilisito-o.

7 Ma aye balʉa ɨnde-e pɨ ndʉ yi hana, ngayi okpála ɨnde lɨ Ebhe nde ne mʉkʉnda pɨ o-o, anɨ atsia aꞌɨ o me yi dʉ bhʉ́ mʉkobho pɨ nɨ-o. A ayo me Ebhe ’Dyɨ nɨ́, ne Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito suno bádha bhʉ́ ’bu gba o-o pɨ yi, amba u ha di guo ’ngʉ́ pɨ yi.

Polo apa me nɨ ne gʉmʉ nakpokpo Bádha Ngali gba Ebhe-e pɨ ndʉ okpála hana

8 Kala ndʉ ’ngʉ́ hana-a, ma ngagie heni pɨ Ebhe gba ma lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito. Ma ngagie heni pɨ anɨ lɨ ’ngʉ́ gba ndʉ yi hana, anga okpála na pɨ́la doto libhomu ngakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ nabhuka gba yi-o. 9 Ndʉ nedhɨnga hana, ma dʉ nayo Ebhe-e, ma ngayo anɨ ngʉbula yi. Ebhe apá lɨ ma ngae me a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Ma ngamene kulu lɨma pɨ Ebhe bhomʉ-o lɨ kpadjɨ nakpokpo Bádha Ngali ɨnde atsia Ndɨlɨ gba anɨ-o. 10 Ma ngayo Ebhe ndʉ ’kpɨ́ hana me anɨ kʉnda-a, anɨ de bhulu kpadjɨ mʉma me ma kolo lɨ yi. 11 Padhá de, anga ma ne gʉmʉ naali me ma u yi ngʉbula me yi sia di bádha bhʉ́ ’bu ɨnde ayie ka Bu Bhobua-a, amba yi sia angu lɨ bua yi. 12 Ma akʉnda mangbo napa me ma ne gʉmʉ nakolo lɨ yi ngʉbula napa me nɨ́ to angu bhʉ́ nɨ́ sʉnda nɨ́ ne yi. Ka nabhuka nɨ́ nde ne e bhʉ́ Kilisito-o, ma to angu bhʉ́ yi, amba yi to di angu bhʉ́ ma.

13 Ondaise ma, yi mbɨla me bhʉtsibhʉtsi, ma adʉ ne mabhundja nanʉ agba yi, engʉ́ bini, ma sia nga kpadjɨ de nato pɨ nakɨ. Ma ne gʉmʉ nago gba yi ngʉbula me kulu gba ma-a zu di nguwa agba yi maka a azu di nguwa lɨe agba opiga koko ɨnde ne omaYuda ade-o. 14 Kaka-a, a ayo me ma kpokpo Bádha Ngali pɨ ndʉ okpála hana, abana ɨ dʉ pɨ oGiliki di ne pɨ okpála ɨnde ne oGiliki ade-o. Ma akpókpo Bádha Ngali bhomʉ-o pɨ okpála ɨnde amene balʉa di ne obhende ɨ mene balʉa de. Ebhe aha bhobhomʉ-o mʉma ngae. 15 A bhomʉ-o ta ’ngʉ́ ɨnde ma nde lɨe ne gʉmʉ nago nakpokpo di Bádha Ngali pɨ yi, ngayi okpála ɨnde ngadʉlʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Loma-o.

16 Ma belegʉ ne nʉmʉ ade ngʉ́ nakpokpo Bádha Ngali-o. Padhá de, anga a bhʉ́bhʉ́ ne angu ɨnde lɨ Ebhe ngamene kulu ne e ngʉ́ nakobho ndʉ okpála hana ɨnde ngabhuka-o. Ebhe ade kpadjɨ ango-o ngʉ́ nakobho ngaɨza omaYuda, pɨpɨta-a, okpála ɨnde ne omaYuda ade ko. 17 Padhá de, anga Bádha Ngali ango-o ngasuno lele maka lɨ Ebhe ngaꞌo okpála lɨe ngbingbili bhʉ́ djila e-o. Kpadjɨ ango-o ngakpo lita e bhʉ́ nabhuka, engʉ́ koko kekele ade. A maka lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa lɨe me: «Kpála ɨnde abhuka Ebhe-e, Ebhe méne me anɨ kolo bhʉ́ djila nɨ ngbingbili, a ko kpála ɨnde bhʉ́ kʉkʉlʉ mʉkobho.†»

Bua Ebhe ngake ne osisiti ’ngʉ́ gba okpála make

18 Lɨ Ebhe nde lɨe abhʉ́lá-a, anɨ ngasuno mbámbá me nɨ ngazɨ mbʉtʉ lɨ ndʉ osisiti ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ okpála ngamene e lɨ anɨ-o di ne bhe lɨ okpála ngamene e sʉnda o-o. Anɨ ngazɨ mbʉtʉ anga ndʉ osisiti ’ngʉ́ lɨ okpála ngamene e ngani kpadjɨ me okpála koko ambɨ́la kʉkʉlʉ ’ngʉ́ de. 19 La-a, engʉ́ ɨnde ayo me okpála mbɨla e lɨ pápá gba Ebhe-e mbámbá pɨ ndʉ okpála hana. Ebhe ngae makpe apana pɨ uo mbámbá.

20 Padhá de, anga nayie maka lɨ Ebhe abho kokpɨ́ ne doto lɨe nakolo pɨ nakɨ-e, ndʉ oehe ɨnde anɨ abho e hana ngasuno anɨ mbámbá me anɨ maka da-ie. Oehe bhomʉ-o ngasuno me a bhʉ́ anɨ ne angu na dʉdʉma, oehe bhomʉ-o la bhadi ngasuno mbámbá me a ko Ebhe. Kaka-a, Ebhe tɨ da nambu lɨ okpála ɨnde azɨba siti ’ngʉ́-o de. 21 Padhá de, anga abana u ngambɨla lɨe hana me Ebhe ʉʉ-o, u dhɵgɵ anɨ de, u gie la di heni pɨ anɨ de maka ayo lɨe me u mene pɨ anɨ-o. Engʉ́ bini, mabhundja gba uo-o atɨ ngingi, bua uo bhʉ́ biti, u mbɨla matá bádha ’ngʉ́ de. 22 U ngapa me a bhʉ́ ’ndjɨ o ne ɨmbɨlangʉ, engʉ́ bini, u akolo obhʉlʉ pele. 23 Pɨ uo-o, ngʉ́ napa me u dhɵgɵ sangu gba Ebhe ɨnde bhʉ́ mʉkobho dʉdʉma ne dʉdʉma-a, u mene mo-o de. U mangbo ngadhɵgɵ okulu ’he ɨnde lɨ okpála abho o maka o-o. La-a, kpála bhʉ́ mʉkobho dʉdʉma ne dʉdʉma ade. U di ngadhɵgɵ okulu ’he ɨnde lɨ okpála abho o maka oedhu, maka onʉ di ne obhende ngagbeke lɨo ne ’bu o kuto.

24 Kaka-a, Ebhe atse ’kpa lɨ uo me u mene ongʉ́ na sisiti ɨnde lɨ bua uo ngakʉnda me u mene e-o. U ngamene lɨe mo-o, u bhomʉ-o ngamene engʉ́ na nʉmʉ lɨo sʉnda o. 25 Ngauo-o, u aꞌo nabhuka kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde atsia Ebhe-e lɨ ngongo, u atsia abhuka eu. U ngadhɵgɵ oehe ɨnde lɨ Ebhe abho o, uo di ngamene kulu lɨo pɨ oehe ango-o, engʉ́ bini u dhɵgɵ Ebhe ɨnde abho ndʉ ’he hana ngae de. A ayo la me u de atoko mangbo anɨ dʉdʉma ne dʉdʉma. A adʉ moko!

26 Kaka-a, Ebhe atse ’kpa lɨ uo me u mene ongʉ́ na nʉmʉ lɨ gʉmʉ e asi bhʉ́ uo bedhe-o. Olɨsɨ gba uo-o ngaꞌo ká obhosɨ, u ngadhʉkʉ ne obɨ o olɨsɨ mada obhosɨ. 27 A bhadi pɨ obhosɨ moko. U di ngaꞌo ká nadhʉkʉ ne olɨsɨ, u abedhe mangbo ne gʉmʉ nadhʉkʉ ne obɨ o obhosɨ mada olɨsɨ. Obhosɨ ngamene engʉ́ na nʉmʉ ne obɨ o obhosɨ koko. U ngagbele pɨ́ o makpe bhomʉ-o ke ’ngʉ́ gba Ebhe ɨnde atɨ ne ngua siti ’ngʉ́ u amene e bhomʉ-o.

28 Maka lɨ okpála bhomʉ-o ayala lɨe nambɨla kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde atsia Ebhe-e, Ebhe atse ’kpa lɨ uo me u abhúndja matá ndjɨndjɨ de, di ne me u mene engʉ́ ɨnde ayo de me u mene e mo-o de. 29 Sisiti ’ngʉ́ abedhe lɨ bua uo bedhe, u abedhe ne gʉmʉ ’he gba okpála koko, a ko okpála na siti bua , u ngadje siti bua lɨ obɨ o naali, u ngabhili obɨ o, a ko obhʉlʉ nagbe bhayiki, a ko obhʉlʉ kali, a ko obhʉlʉ napa eu ne ’lɨ obɨ o. 30 U ngapa ’ngʉ́ lɨo sʉnda o sisiti, a ko obhʉlʉ yala gba Ebhe, u ngasobho obɨ o, u ngadje kʉte o, u ngapa ’lɨ o, uo ndʉ ’kpɨ́ hana bedhe ’ngʉ́ nabhundja siti ’ngʉ́ koko na mbɨa, u manga okpála azu o-o de.

31 Bubua lɨ uo ade, u ngapa ’ngʉ́ ne ’li o bhisi bhisi, u ne mʉkʉnda pɨ obɨ o ade, ndjinga bhʉ́ uo ade. 32 U mbɨla hana me ’li Ebhe apa me okpála ɨnde ngadhʉkʉ lɨ ngua kpadjɨ bhomʉ-o atɨ ne nakpi. Abana u ambɨla lɨe mo-o hana-a, u bha bini nganʉ ne kalanʉ bhʉ́ namene ngua osisiti ’ngʉ́ bhomʉ-o. Bhe ane la matá mane-e, u ngakpi ndjɨlɨ lɨ okpála ɨnde ngamene ngua osisiti ’ngʉ́ bhomʉ-o.

2

Ebhe ngakodho ’ngʉ́ gba okpála lɨ lelele

1 Ngamʉ kpála bhende aꞌo lɨe bhʉ́ dá djudji ngʉ́ nakodho ’ngʉ́ gba okpála koko-o, abana mʉ dʉ bha ne da-ie, Ebhe mbú lɨ mʉ de. Padhá de, anga nedhɨnga mʉ ngakodho ’ngʉ́ gba okpála koko lɨe me mʉ nde bhadi ngamene ’ngʉ́ maka uo-o, mʉ ngato ngʉlʉ mʉ bhʉ́ ’kpʉ́ bhomʉ-o ngamʉ makpe. 2 Nɨ́ mbɨla hana me Ebhe ngakodho ’ngʉ́ gba okpála ɨnde ngamene ngua sisiti ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨ lelele. 3 Ngamʉ kpála ɨnde ngakodho ’ngʉ́ gba okpála koko lɨ ngua siti ’ngʉ́ ɨnde ngamʉ makpe mʉ ngamene e-e, mo obhundja naamʉ me mo onéke mangɨmbo gba Ebhe-e maneke?

4 Nedhɨnga koko-o, mʉ ngau Ebhe bhʉ́ djila mʉ padhá, anga anɨ babadha naali, anɨ di ne ’ndjá bua, anɨ di ngandjili má bulu lɨ osisiti ’ngʉ́ mʉ ngamene e-o. Mʉ u de me anɨ ngamene mʉ ndjɨndjɨ ngʉbula me mʉ dji bua mʉ-o dɨ? 5 Ngamʉ-o, mʉ ne kpéke ’ndjɨ, mʉ kʉnda nadji bua mʉ de. Kaka-a, mʉ bhomʉ-o ngagbele pɨ́ ’ndjɨ mʉ mangɨmbo bhende ane la matá mane bhʉ́ ekpɨ́ ɨnde lɨ Ebhe asúno ke ’ngʉ́ gba e lɨe, anɨ tsia kódho di engʉ́ gba okpála hana ngbingbili-o. 6 Ekpɨ́ ango-o, anɨ ahá makalá pɨ kpála ne kpála lɨ lele kulu gba e ɨnde anɨ amene e-o.† 7 Anɨ ahá mʉkobho na dʉdʉma pɨ okpála bhende adhedhe lɨ namene bádha ’ngʉ́-o. Okpála ango-o ngagɨlɨ sangu sakpa anɨ, u ngagɨlɨ me anɨ pa ’ngʉ́ gba o-o ndjɨndjɨ, di ne me o sia mʉkobho na dʉdʉma.

8 Engʉ́ bini, anɨ asúno ke ’ngʉ́ gba e pɨ okpála bhende agbe kpéke ’ndjɨ lɨ anɨ-o, okpála ɨnde ayala kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde di ngazɨba namene siti ’ngʉ́-o. Anɨ aké ’ngʉ́ lɨe pɨ uo na kuo kuo! 9 Ndʉ okpála hana ɨnde ngamene siti ’ngʉ́-o, asía lɨkabhu bhe na kuo kuo! Lɨkabhu ango-o akpó ngaɨza lɨ omaYuda, pɨpɨta-a ɨ kɵ́ di lɨ okpála ɨnde ne omaYuda ade-o. 10 Engʉ́ bini, Ebhe ahá sangu pɨ kpála ne kpála ɨnde ngamene bádha ’ngʉ́, anɨ apá ’ngʉ́ gba uo-o ndjɨndjɨ, anɨ tsia há di guo ’ngʉ́ pɨ uo. Ndʉ babadha ’ngʉ́ bhomʉ-o hana, Ebhe ahá ngaɨza pɨ omaYuda, pɨpɨta-a anɨ tsia há di pɨ okpála ɨnde ne omaYuda ade-o. 11 Padhá de, anga Ebhe ngakodho ’ngʉ́ gba kpála ne kpála lɨ lelele, anɨ tsia bhʉ́la kpála de.

12 Ndʉ okpála hana ɨnde ngamene siti ’ngʉ́ mandɨ nambɨla lɨ́lɨ gba Moidje-e , amú mamu, nakpi gba uo kpáta la lele lɨ́lɨ gba Moidje de. Engʉ́ bini, ndʉ okpála hana ɨnde ngamene siti ’ngʉ́ me u nde ambɨla lɨ́lɨ gba Moidje hana-a, Ebhe akódho bhadi ’ngʉ́ gba uo-o nakpata lele lɨ́lɨ bhomʉ-o.

13 Padhá de, anga okpála ɨnde ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe-e, a ko obhende ngadje lɨ́lɨ gba Moidje ne ’dje o-o de, engʉ́ bini, okpála ɨnde ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe-e, a ko obhende ngamene engʉ́ maka lɨ lɨ́lɨ-e azɨba lɨe-o. 14 Okpála ɨnde ne omaYuda ade-e, u mbɨla lɨ́lɨ gba Moidje-e de. Nedhɨnga koko, u la ngamene ’ngʉ́ maka lɨ lɨ́lɨ apa lɨe. Bhobhomʉ-o asuno me lɨ́lɨ ango-o asɨ kʉtɨ e abhʉ́ uo, belegʉ u mbɨla lɨe de-o. 15 U bhomʉ-o ngasuno me engʉ́ ɨnde lɨ lɨ́lɨ-e apa e asɨ kʉtɨ e lɨ bua o. Bua nakpokpo ku ’ngʉ́ ne mabhundja gba uo-o bhadi ngasuno moko. Nedhɨnga koko-o, u ngambɨla me o omene engʉ́ ndjɨndjɨ ne me o omene sisiti. 16 A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde akóto ekpɨ́ ɨnde lɨ Ebhe akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito-o . Ekpɨ́ ango-o, Ebhe akódho ’ngʉ́ gba okpála maka lɨ Bádha Ngali ɨnde ma ngakpokpo e ngapapa lɨe-o. Ebhe akódho ’ngʉ́ ango-o pɨndjɨ ongʉ́ ɨnde awo lɨe mawo, ɨnde lɨ okpála ngabhundja e lɨ bua o-o.

OmaYuda na kʉkʉlʉ-o ngao dho?

17 La ngamʉ kpála ɨnde ngapa me nɨ ne maYuda-a, mʉ ngalʉ pɨ́ lɨ́lɨ gba Moidje-o, mʉ di ngabhɨ ’kpa mʉ pɨ́ mbulu mʉ me nɨ ne kpála gba Ebhe. 18 Mʉ mbɨla engʉ́ lɨ Ebhe akʉnda e hana, lɨ́lɨ gba Moidje asuno la bhadi pɨ mʉ ndjɨndjɨ me engʉ́ ɨnde babadha ngae dho-ie. 19 Mʉ ngabhundja lɨ bua mʉ me nɨ ngasuno kpadjɨ pɨ okpála ɨnde ɨ u kpɨ́ de. Mʉ di ngabhundja lɨ bua mʉ me nɨ ne zɨ ’kpɨ́ pɨ okpála ɨnde bhʉ́ biti-o. 20 Mʉ ngabhundja lɨ bua mʉ me nɨ tɨ da nasuno ’ngʉ́ pɨ okpála bhende ɨmbɨla ’ngʉ́ de-o. Mʉ di ngabhundja lɨ bua mʉ me nɨ tɨ da nasuno ’ngʉ́ pɨ okpála bhe ɨ bhele nga lɨ kpadjɨ gba Ebhe-e de-o. Mʉ ngabhundja me lɨ́lɨ gba Ebhe-e asuno ɨmbɨlangʉ ne kʉkʉlʉ ’ngʉ́ pɨ nɨ hana.

21 Kaka-a, ma ngayi mʉ me, ngamʉ kpála ɨnde ngasuno ’ngʉ́ pɨ okpála koko-o, mʉ suno ’ngʉ́ ango-o pɨ mʉ ngamʉ bhʉbhʉlʉ de ka nɨ? Ngamʉ kpála ɨnde ngapa pɨ okpála me u azí ’he de-e, mʉ ngazi ’he ka nɨ? 22 Ngamʉ kpála ɨnde ngapa pɨ okpála me u akʉ́nda ɵlɵ, ɨ dʉ di-e bhoko gba kpála koko de-e, mʉ la ngakʉnda ɵlɵ, ɨ dʉ di-e bhoko gba kpála koko ka nɨ? Ngamʉ kpála ɨnde ngayala engʉ́ na oebhe na eu-o, mʉ la ngabha oehe bhʉ́ ’tɨ nayo gba uo-o ngʉ́ nɨ? 23 Ngamʉ kpála ɨnde ngabhɨ ’kpa mʉ pɨ́ mbulu mʉ me nɨ mbɨla lɨ́lɨ gba Ebhe-e hana-a, mʉ nde la ngandjo lɨ́lɨ ango-o, okpála ngasiti ’lɨ Ebhe ka mʉ, anga mʉ ngamene engʉ́ maka lɨ lɨ́lɨ gba anɨ-e apa lɨe ade. 24 A maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: «Okpála ɨnde ne omaYuda ade-e ngasobho ’lɨ Ebhe ka engʉ́ lɨ ngayi omaYuda yi ngamene e-o.†»

25 Ɨ dʉ me mʉ nde ngamene engʉ́ maka lɨ lɨ́lɨ-e apa lɨe, nalɨ gandja pɨ mʉ ne tata. La-a, ɨ dʉ me mʉ nde mene engʉ́ maka lɨ lɨ́lɨ-e apa lɨe de-e, a mana mʉgɨto me mʉ lɨ gandja de. 26 La di-e, lɨ kpála ɨnde ɨ lɨ gandja de-e dʉ namene engʉ́ maka lɨ lɨ́lɨ-e apa lɨe, Ebhe ú anɨ mʉgɨto me a ko kpála bhe alɨ gandja. 27 Kpála ɨnde ɨ lɨ gandja bhʉ́ kʉte de, engʉ́ bini, ɨnde ɨ ngamene engʉ́ maka lɨ lɨ́lɨ-e apa lɨe, akódho ’ngʉ́ gba mʉ-o ngae, ngamʉ kpála ɨnde ɨ kpata lɨ́lɨ-e de, abana ɨnde lɨe me a ka mʉ ne lɨ́lɨ, mʉ nde alɨ la di gandja-o.

28 Padhá de, anga a ko de me kʉkʉlʉ maYuda-a, a ko bha bhende lɨ okpála ngau e lɨ kʉte e de, ɨnde alɨ di gandja bha lɨ kʉte e de, ngʉ́ napa me okpála u ne djila o-o de. 29 La-a, kʉkʉlʉ maYuda-a, a ko bhende ne maYuda lɨ bua e, ɨnde alɨ gandja lɨ lele Bua gba Ebhe, ɨnde ɨ lɨ gandja bha bini ka lɨ́lɨ-e de. Kpála ango-o, Ebhe ngatoko anɨ ngae, okpála toko anɨ ngao de.

3

Ebhe ndʉ ’kpɨ́ hana bedhe ngʉ́ namene engʉ́ ɨnde anɨ apa me nɨ améne e-o

1 Ɨ dʉ me a nde mo-o, ta nadʉ ne maYuda ne nɨ? Nalɨ gandja ngateteke kpála lele pɨ? 2 Ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana bha ndjɨndjɨ! Ebhe ambamba ngaɨza nanɨ ta engʉ́ gba e pɨ uo omaYuda. 3 A na paká me okpála koko bhʉ́ ká uo kpata nanɨ ongʉ́ lɨ Ebhe apa e ne bua bini-e de. La-a, Ebhe amene bha naae engʉ́ ɨnde anɨ apa nanɨ me nɨ améne e pɨ uo-o. 4 Abana lɨ ndʉ okpála hana dʉ bha ne obhʉlʉ eu-o, Ebhe papa bha naae kʉkʉlʉ ’ngʉ́. A maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba anɨ-e me:

«Ngamʉ Ebhe, nedhɨnga mʉ ngagama ’ngʉ́ lɨe,

ndʉ okpála hana ngambɨla me mʉ

ne ngbili kpála .

Ɨ dʉ di me u nde anʉ ne mʉ gba okpála nakodho ’ngʉ́-o,

u ú ehe ɨnde ayo me u holo mʉ

lɨ e belegʉ de bini.†»

5 Ma gama nga ’ngʉ́ nakpata lele maka okpála-kʉtɨ agagama ’ngʉ́ lɨe. Nedhɨnga koko, okpála koko pá me siti ’ngʉ́ nɨ́ ngamene e ngateteke okpála ngʉ́ nambɨla me Ebhe ne ngbili kpála. U pa mo-o, nɨ́ gíe pɨ uo mangua ’ngʉ́ dho? Nɨ́ gíe pɨ uo me a ko paká, Ebhe ne ngbili kpála, anga anɨ ngaꞌo mangɨmbo pɨ́ ’ndjɨ nɨ́ ade. 6 Ebhe bha ndʉ ’kpɨ́ hana ne ngbili kpála, anɨ ngakodho ’ngʉ́ gba okpála na doto kaka.

7 Engʉ́ bini, okpála koko tɨ da napa me eu o ngapa e ngagbe kʉkʉlʉ ’ngʉ́ gba Ebhe bhʉ́ mbasʉ, a di ngaha sangu pɨ anɨ. A ko la nɨ lɨ Ebhe ngaꞌo ’ngʉ́ lɨe pɨ́ o mʉgɨto me o ne osisiti okpála? 8 Okpála koko ngasobho ya. U ngapa lɨ ya me ya apa me: «Nɨ́ mene siti ’ngʉ́, amba nɨ́ u lele bádha ’ngʉ́ ɨnde akóto bhʉ́bhʉ́-o.» Ebhe aꞌo mangɨmbo pɨ́ okpála bhomʉ-o aꞌo. U atɨ la bhadi ne di.

Ndʉ okpála hana ngamene siti ’ngʉ́

9 Nganɨ́ omaYuda-a, nɨ́ belegʉ bhʉ́ djila Ebhe ngbéngbé ade da nane opiga koko. Ma apa ɨgɨnɨ apa me ndʉ nɨ́ okpála hana nɨ́ sa lɨ́lɨ gba siti ’ngʉ́. 10 A maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

«Ngbili kpála ade, belegʉ de bini.

11 Kpála ɨnde ngakɵ mboli ’ngʉ́ ade,

kpála ɨnde ngagɨlɨ Ebhe-e belegʉ ade bini.

12 Ndʉ okpála hana aꞌo ká kpadjɨ gba Ebhe-e aꞌo,

ndʉ uo hana angɨta.

Kpála ɨnde ngamene bádha ’ngʉ́-o ade,

belegʉ de bini!†

13 Tangʉlʉ uo mana lata ɨnde lɨ ’bhɵ e nde bábá.

’Mi uo ngapa ’ngʉ́ napite okpála.

Eli ɨnde ngaze bhʉ́ ’bhɵ uo mana sɨlɨ kpʉlʉ ɨnde ngabhili okpála.†

14 U ngatʉ pɵdjɵ lɨ okpála ndʉ ’kpɨ́ hana ne ’bhɵ o,

u di ngapa oeli na sʉsʉ pɨ uo.†

15 U ngagu holo ne angu o hana ngʉ́ nanʉ nabhili okpála.

16 Ndʉ bɨlɨ u ngapʉ lɨ e hana-a, u ngasiti ohe, u di ngato mbolo lɨ okpála.

17 U mbɨla kpadjɨ na guo ’ngʉ́ de.†

18 Tsʉlʉ Ebhe bhʉ́ uo belegʉ ade bini.†»

19 Nɨ́ mbɨla hana me ndʉ ’ngʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ lɨ́lɨ-e hana, u aye pɨ okpála ɨnde lɨ Ebhe aha nanɨ lɨ́lɨ ango-o pɨ o-o. Ebhe amene mo-o ngʉbula nagbite ’bhɵ ndʉ okpála hana ne napa me nɨ ꞌo mangɨmbo pɨ́ ’ndjɨ ndʉ uo hana. 20 Padhá de, anga kpála bini belegʉ ade ɨnde ɨ tɨ da nakoto ngbili kpála kala Ebhe ka namene lɨ́lɨ-o. Kulu gba lɨ́lɨ-e bha bini ne nateteke okpála ngʉ́ nambɨla me siti ’ngʉ́ ngae dho-ie.

Kpála ngakolo ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe ka nabhuka

21 Mbɨa ɨnde-e, Ebhe apana kpadjɨ ɨnde ngamene lɨe me okpála kolo ngbingbili kala nɨ-o. Kpadjɨ ango-o kpi, a koto lɨ lɨ́lɨ de. Obhuku na olɨ́lɨ di ne obhuku gba opolofeta apa nanɨ engʉ́ ango-o kalanʉ. 22 Kpadjɨ ango-o me, Ebhe ngaꞌo okpála ngbingbili kala e lɨ kpadjɨ nabhuka Yesu Kilisito ka uo-o. Anɨ ngamene mo-o pɨ ndʉ okpála hana ɨnde ngabhuka anɨ-o. Ndʉ uo hana ngasia mʉkobho bha lɨ koli kpadjɨ bini ɨnde gba Yesu Kilisito-o. 23 Padhá de, anga ndʉ okpála hana amene siti ’ngʉ́, kaka-a, Ebhe bhʉ́ sangu gba e adji ’ngbʉ e lɨ uo adji.

24 Engʉ́ bini, Ebhe bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e amene me u kolo ngbingbili bhʉ́ djila nɨ padhá. Anɨ amene mo-o lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito ɨnde ngagbegbe uo sakpa siti-o. 25-26 Yesu Kilisito ne kpála ɨnde lɨ Ebhe abhʉ e me anɨ kpi mada nɨ́ ka siti ’ngʉ́ gba nɨ́-o. Anɨ tuko ngʉte e ngʉ́ naꞌe siti ’ngʉ́ gba nɨ́-o. Kpadjɨ ango-o Ebhe aleke pɨ okpála bhende abhuka-o. Ebhe amene mo-o ngʉbula me nɨ́ mbɨla me nɨ ne ngbili kpála. Bhʉ́ nedhɨnga na kalanʉ-o, nedhɨnga lɨ okpála adʉ namene siti ’ngʉ́ lɨe, anɨ adʉ ne ’ndjá bua pɨ uo, anɨ adʉ atsia siti ’ngʉ́ ɨnde u adʉ amene e mʉgɨto me anɨ u de. Bhʉ́ nedhɨnga na mbɨa ɨnde-e, anɨ ngasuno me nɨ ne ngbili kpála. Kaka-a, anɨ aꞌo ndʉ okpála hana ɨnde abhuka Yesu-o me u dʉ ngbingbili bhʉ́ djila nɨ.

27 Ɨ nde lɨe mo-o, engʉ́ bini belegʉ ade ɨnde ɨ tɨ da naha ’ngbé ’ndjɨ pɨ nɨ́. Ka nɨ? Anga ehe bhende ane ne engbé-e, a ko matá namene lɨ́lɨ-e de, engʉ́ bini, a ko bha bini nabhuka. 28 Padhá de, anga ya au me kpála-kʉtɨ ngakolo ngbingbili kala Ebhe ka nabhuka gba e. A ko de me anga anɨ amene lɨ́lɨ-e hana-a de. 29 Yi abhundja naayi me Ebhe bha ne Ebhe ka omaYuda? A ko di Ebhe gba okpála ɨnde ne omaYuda ade-e dɨ? A mo-o ade. A ko di Ebhe gba okpála ɨnde ne omaYuda ade-o. 30 Padhá de, anga koli Ebhe bha bini. Anɨ amene me nɨ ꞌo omaYuda kala nɨ ngbingbili lɨ kpadjɨ na nabhuka. Anɨ améne bhadi pɨ okpála ɨnde ne omaYuda ade-e moko. 31 Ɨ dʉ me a nde mo-o, a kʉnda napa me nɨ́ u ɨbili lɨ́lɨ-e padhá? A mo-o ade, nɨ́ mangbo bhomʉ-o ngaꞌo lɨ́lɨ-e bhʉ́ da e.

4

Nabhuka gba Abalahama

1 Nɨ́ bhundja nga pɨndjɨ ogbi nɨ́ Abalahama. Nɨ́ apá lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-e pɨ? A akolo nanɨ lɨ anɨ ne mangua ’ngʉ́ dho? 2 Lɨ Ebhe ú nanɨ anɨ me a ko ngbili kpála bhʉ́ djila nɨ ka obabadha kulu ɨnde anɨ adʉ amene e, Abalahama de adʉ́ ne engʉ́ ɨnde anɨ tɨ da nabhɨ ’kpa e pɨ́ mbulu e ka e-o. La-a, anɨ tɨ da namene bhʉ́ djila Ebhe mo-o de. 3 Padhá de, anga Bhuku gba Ebhe ngapa me: «Abalahama abhuka Ebhe, abhomʉ-o Ebhe atsia au anɨ me a ko ngbili kpála ka natsia nabhuka gba anɨ-o.†» 4 Nɨ́ mbɨla hana me lɨ kpála mene kulu-o, u há kuo ’kpa pɨ anɨ tété, kuo ’kpa bhomʉ-o ha lɨe pɨ anɨ padhá de. Anɨ amene ngánga kulu. 5 La-a, lɨ kpála mene kulu de, anɨ bhuka me Ebhe ngasia obhʉlʉ namene siti ’ngʉ́-o, nabhuka gba anɨ-e ngaꞌo anɨ ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe. 6 Kaka-a, Davidi ngapa ’ngʉ́ na djalɨ gba kpála ɨnde lɨ Ebhe au e maka ngbili kpála bhʉ́ djila e-o, ɨnde anɨ tsia okulu gba e de-o. 7 Davidi apa me:

«A ko djalɨ pɨ okpála ɨnde lɨ Ebhe ambu lɨ ndjondjo gba o ambu,

okpála ɨnde lɨ Ebhe aꞌe osisiti ’ngʉ́ gba o aꞌe-o!

8 A ko djalɨ pɨ okpála ɨnde lɨ Ebhe Ngámá lila

osisiti ’ngʉ́ gba o lɨ bua e de-o!†»

9 Engʉ́ lɨ Davidi apa e bhomʉ-o, ne me a atsia bha bini okpála bhende alɨ gandja, ne me a atsia di obhende ɨ lɨ gandja de-o? Nɨ́ de ngapa me: «Ebhe au Abalahama ngbingbili bhʉ́ djila e, anga Abalahama abhuka anɨ.» 10 Engʉ́ bhomʉ-o akodho ’kpɨ́ nadho? Ne me a ko me Abalahama nde alɨ gandja alɨ, ne me a ko me anɨ nde lɨ nga gandja de? A mo-o ade, a ko kala me Abalahama lɨ gandja.

11 Kala me Abalahama lɨ gandja-a, Ebhe au anɨ bhʉ́ djila e me a ko ngbili kpála. Pɨpɨta-a, Ebhe apa pɨ anɨ me anɨ lɨ gandja. Gandja bhomʉ-o adʉ maka ehe ɨnde asuno me anɨ ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe kabula nabhuka gba e-o. Kaka-a, Abalahama akolo ’dyɨ ndʉ okpála hana ɨnde ngabhuka Ebhe mandɨ nalɨ gandja. Ebhe ngau ndʉ okpála bhomʉ-o hana bhʉ́ djila e ngbingbili maka anɨ au nanɨ Abalahama lɨe-o. 12 Abalahama di ne ’dyɨ okpála bhende alɨ gandja-o. A akʉnda napa me Abalahama di ne ’dyɨ okpála ɨnde ngakpi bha bini ndjɨlɨ lɨ nalɨ gandja ade, engʉ́ bini, ɨnde ngakpata lele nabhuka ɨnde adʉ nanɨ bhʉ́ ogbi nɨ́ Abalahama kala me anɨ lɨ gandja-o.

13 Ebhe apa nanɨ pɨ Abalahama ne odi e me nɨ ahá doto pɨ uo. A ko de me Ebhe apa nanɨ engʉ́ bhomʉ-o ka anga Abalahama amene lɨ́lɨ-e de, a ko mangbo anga Ebhe au nanɨ anɨ ngbingbili bhʉ́ djila e ka nabhuka gba e-o. 14 Ɨ dʉ me okpála bhende ngamene lɨ́lɨ-e nde asia bha bini ohe lɨ Ebhe apana e ngao, a akʉnda napa me tata lɨ nabhuka ade. La di-e, engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ me nɨ amene e pɨ uo, a ko ’ngʉ́ na padhá. 15 Padhá de, anga nedhɨnga lɨ okpála adje lɨ́lɨ lɨe, ɨ dʉ me u nde kpata de-e, lɨ Ebhe ké ’ngʉ́ lɨe. La-a, bɨlɨ lɨ lɨ́lɨ nde lɨ e ade-e, u agʉmʉ lɨ́lɨ-e lele pɨ?

16 A bhomʉ-o engʉ́ yi ngau lɨe me Ebhe apa nanɨ me nɨ ahá doto pɨ Abalahama ne odi e kabula nabhuka gba e ngʉbula me a adʉ pɨ uo maka ehe anɨ aha e pɨ uo padhá bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e-o. Oehe lɨ Ebhe apa me nɨ ahá e pɨ okpála-a, a bha bini pɨ obhende ngakpata lɨ́lɨ-e ade, engʉ́ bini, a di pɨ okpála ɨnde abhuka Ebhe maka Abalahama abhuka lɨe-o. Kaka-a, Abalahama ne ’dyɨ ndʉ nɨ́ hana. 17 A maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me Ebhe apa pɨ Abalahama me: «Ma aꞌo mʉ ’dyɨ okpála na opiga bhelé.†» Abalahama ne ’dyɨ nɨ́ bhʉ́ djila Ebhe ɨnde anɨ abhuka e-o. A ko Ebhe ɨnde ngazuku okpála ɨnde amu, ɨnde di ngabho oehe ɨnde nga ade-o.

18 Abalahama adʉ bha ne nabhuka bhʉ́ Ebhe, anɨ atsia adʉ bha naꞌo ’to e ’to anɨ. Natsia la lele anɨ-e, a ko nanɨ kpála ɨnde ɨ tɨ matá nanɨ da naꞌo ’to e ’to ehe ɨnde lɨ Ebhe apa me nɨ ahá e pɨ anɨ-e de. Abhomʉ-o, Ebhe amene engʉ́ anɨ apa nanɨ me nɨ améne e pɨ anɨ-o. Anɨ atsia akolo ’dyɨ okpála na opiga bhelé maka lɨ Ebhe apa nanɨ lɨe pɨ anɨ me: «Opiga gba mʉ-o adʉ́ bhelé.†» 19 A abhaka me anɨ nde ne kalanga masɨkpe de kámá bini. Anɨ adʉ nambɨla ndjɨndjɨ me nɨ agbe, anɨ adʉ di nambɨla hana me wala nɨ Sala ne ɨzude, engʉ́ bini, nabhuka gba anɨ-e gie lɨe ne sidi de. 20 Anɨ adʉ bha nabhuka me Ebhe ahá ehe ɨnde anɨ apa me nɨ ahá e pɨ nɨ-e maha. Anɨ dʉ ne bua bhisi bhisi de da napa me nɨ gbe ’to nɨ ’to Ebhe-e de. Engʉ́ bini, nabhuka ɨnde anɨ adʉ ne e bhʉ́ Ebhe-e, adʉ bha naha angu pɨ anɨ ngʉ́ nanʉ ne kalanʉ, anɨ atsia adʉ adhɵgɵ Ebhe. 21 Anɨ adʉ nabhuka na paká me Ebhe ne angu ngʉ́ namene engʉ́ ɨnde anɨ apa me nɨ améne e-o.

22 Ka nabhuka gba Abalahama-a, Ebhe au anɨ bhʉ́ djila e me a ko ngbili kpála. 23 Ɨ dʉ me Bhuku gba Ebhe-e nde apa me, Ebhe au anɨ bhʉ́ djila e me, a ko ngbili kpála-a, a ko bha bini pɨ anɨ kpi e kpi de. 24 Eli bhomʉ-o aye di lɨe pɨ nɨ́ okpála ɨnde lɨ Ebhe aú o bhʉ́ djila e me nɨ́ ne okpála na ngbingbili-o. Padhá de, anga nɨ́ ne nabhuka bhʉ́ Ebhe ɨnde azuku Yesu Ngámá gba nɨ́-e bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o. 25 Ebhe apʉ Yesu pɨ okpála ngʉbula me u bhɵlɵ anɨ lɨ ’ngʉ́ na siti ’ngʉ́ gba nɨ́-o. Ebhe atsia azuku anɨ bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o ngʉ́ napa me nɨ́ kolo ngbingbili bhʉ́ djila nɨ.

5

Yesu ato guo ’ngʉ́ sʉnda nɨ́ ne Ebhe

1 Ɨ nde lɨe me Ebhe au nɨ́ me nɨ́ ne okpála na ngbingbili bhʉ́ djila e ka nɨ́ abhʉka anɨ lɨe, nɨ́ mbɨa ɨnde-e ne guo ’ngʉ́ sʉnda nɨ́ ne Ebhe lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito , Ngámá gba nɨ́-o. 2 Yesu abhulu kpadjɨ pɨ nɨ́ ngae ngʉbula me Ebhe suno bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ nɨ́ lɨ kpadjɨ na nabhuka . Nabhuka gba nɨ́-e alʉ pɨ́ bádha bhʉ́ ’bu bhomʉ-o. Nɨ́ la bhadi ngakpi djalɨ anga nɨ́ ngaꞌo ’to nɨ́ me Ebhe ahá di sangu pɨ nɨ́ maka anɨ aha pɨ Yesu lɨe-o. 3 A pise bha bini lɨ bhobhomʉ-o de. Nɨ́ di ngakpi ndjɨlɨ bhʉ́ lɨkabhu nɨ́ ngazʉ e anga nɨ́ ambɨla me lɨkabhu ngaha pɨ nɨ́ nambɨla nadʉ ne ’ndjá bua. 4 Nadʉ ne ’ndjá bua ngaha pɨ nɨ́ nasia angu bhʉ́ kpéke da ’ngʉ́, nɨ́ sia angu bhʉ́ kpéke da ’ngʉ́-o, bhobhomʉ-o ngaha pɨ nɨ́ me nɨ́ ꞌo ’to nɨ́ lɨ engʉ́ lɨ Ebhe apa me nɨ améne e-o. 5 Nɨ́ dʉ naꞌo ’to nɨ́ ’to engʉ́ lɨ Ebhe apa me nɨ améne e mo-o, a padhá ade. Padhá de, anga lɨ kpadjɨ gba Bu Bhobua-a , Ebhe asuno me nɨ abedhe ne mʉkʉnda pɨ nɨ́ bedhe.

6 A ko paká, nedhɨnga nɨ́ adʉ lɨe me nɨ́ nde tɨ da nagbe ’ndjɨ nɨ́ de-e, Yesu Kilisito akpi lɨ ’ngʉ́ gba nɨ́ osisiti okpála lɨ nedhɨnga ɨnde lɨ Ebhe aꞌo nanɨ e-o. 7 Nɨ́ mbɨla hana me, da napa me kpála zɨba nakpi lɨ ’ngʉ́ gba ngbili kpála kpekpeke. Nedhɨnga koko-o, kpála tɨ da nazɨba mangbo nakpi lɨ ’ngʉ́ gba kpála na bádha ’ngʉ́. 8 Engʉ́ bini, ehe ɨnde asuno me Ebhe ne mʉkʉnda pɨ nɨ́-e ngae ɨnde: nedhɨnga nɨ́ adʉ nga bha lɨe bhʉ́ siti ’ngʉ́-o, Yesu Kilisito akpi lɨ ’ngʉ́ gba nɨ́-o.

9 Ɨ nde la lɨe me mbɨa ɨnde-e Ebhe au nɨ́ okpála na ngbingbili bhʉ́ djila e lɨ kpadjɨ na ngʉte anɨ-e, nɨ́ mbɨla me nɨ́ akóbho bhʉ́ ’bhɵ ke ’ngʉ́ gba Ebhe-e lɨ kpadjɨ na ngʉte anɨ. 10 Nanɨ kalanʉ, nedhɨnga nɨ́ adʉ lɨe nayala Ebhe-e, Ebhe ato guo ’ngʉ́ sʉnda nɨ́ ne o lɨ kpadjɨ nakpi gba Ndɨlɨ gba e-o. Kaka-a, nɨ́ mbɨla ndjɨndjɨ me maka lɨ Ebhe ato guo ’ngʉ́ lɨe sʉnda nɨ́ ne o ato-o, anɨ akóbho bhadi nɨ́ lɨ kpadjɨ gba Ndɨlɨ gba e, anga Ndɨlɨ ango-o bhʉ́ mʉkobho. 11 La matá pépé-e, nɨ́ ngakpi djalɨ lɨ ’ngʉ́ lɨ Ebhe amene e lɨ kpadjɨ gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o. Padhá de, anga anɨ amene me guo ’ngʉ́ lɨ sʉnda nɨ́ mbɨa ɨnde-e ne Ebhe.

Nɨ́ alɨ bhʉ́ mangɨmbo ka Adamʉ , nɨ́ akobho ka Yesu

12 Nɨ́ mbɨla hana me, siti ’ngʉ́ alɨ pɨ́la doto ka koli kpála bini má kpɨkɨlɨ! A ’lɨ kpála ango-o me Adamʉ . Siti ’ngʉ́ ango-o atsia azu kuo. Ka lɨ ndʉ okpála hana amene siti ’ngʉ́ lɨe, kuo atsia akolo lɨ ndʉ uo hana. 13 Kala me Ebhe ha lɨ́lɨ gba e pɨ Moidje-e, siti ’ngʉ́ adʉ nanɨ pɨ́la doto. Engʉ́ bini, ɨnde lɨe me Ebhe nde ha nga nanɨ lɨ́lɨ gba e pɨ okpála de-e, anɨ dʉ naꞌo ’to e ’to siti ’ngʉ́ gba uo de. 14 La-a, abana a adʉ lɨe mo-o, nayie lɨ Adamʉ, nakolo lɨ Moidje , kuo adʉ ne angu pɨ́ ndʉ okpála hana, abana pɨ́ okpála bhende ɨ mene siti ’ngʉ́ maka Adamʉ andjo nanɨ ’li Ebhe lɨe de-o. Adamʉ nanɨ ne kulu kpála ɨnde a ayo nanɨ me anɨ go-o.

15 Engʉ́ bini, siti ’ngʉ́ gba Adamʉ-o kpo ’ndjɨ e ne bisagu lɨ Ebhe aha e padhá-a de. Eu ade, okpála bhelé amu kabula siti ’ngʉ́ gba koli kpála bini bhomʉ-o. Engʉ́ bini, bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e ane ne engbé. La di-e, bisagu ɨnde anɨ aha e padhá pɨ okpála bhelé lɨ kpadjɨ gba koli kpála bini ɨnde ’lɨ e me Yesu Kilisito-o, ane di ne engbé. 16 Bádha bhʉ́ ’bu lɨ Ebhe aha e pɨ okpála-a naae ngazu ngua koko. A viti bini ne siti ’ngʉ́ ɨnde lɨ koli kpála bini bhomʉ-o amene e de. Siti ’ngʉ́ lɨ koli kpála bini bhomʉ-o amene e, amene me Ebhe ꞌo ’ngʉ́ pɨ́ okpála. La-a, bádha bhʉ́ ’bu lɨ Ebhe aha e pɨ okpála padhá pɨta u amene siti ’ngʉ́ lɨe bhelé-e aha pɨ uo me u kolo ngbingbili kala Ebhe.

17 A na paká me kuo apa lɨe lɨ okpála ka siti ’ngʉ́ gba koli kpála bini. Engʉ́ bini, kpála bhe koko ɨnde ’lɨ e me Yesu Kilisito-o ngamene naae okulu na ngbengbengbe. Lɨ kpadjɨ gba anɨ-e, Ebhe ngasuno bádha bhʉ́ ’bu gba e ɨnde ane mane-e pɨ okpála padhá, anɨ di ngau uo bhʉ́ djila e me a ko okpála na ngbingbili. Bha lɨ kpadjɨ gba anɨ-e, u asía mʉkobho na dʉdʉma, u aʉ́ di ngámá ka anɨ.

18 Nɨ́ au me kabula siti ’ngʉ́ gba koli kpála bini ɨnde ’lɨ e me Adamʉ-o, mangɨmbo gba Ebhe-e atɨ pɨ́ ndʉ okpála hana. A bhadi moko, kabula bádha kulu gba kpála bini ɨnde ’lɨ e me Yesu Kilisito-o, okpála hana akolo ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe. Bádha kulu gba Yesu Kilisito di ngaha mʉkobho pɨ okpála ngae. 19 Ka lɨ kpála bini andjo ’li Ebhe lɨe, okpála bhelé atɨ bhʉ́ siti ’ngʉ́. A bhadi moko, ka lɨ kpála bini adje ’li Ebhe lɨe, okpála bhelé akolo ngbingbili bhʉ́ djila anɨ.

20 Pɨndjɨ bhende atsia lɨ́lɨ gba Moidje-e , Ebhe aha nanɨ pɨ okpála ngae. La natsitsia-a, siti ’ngʉ́ atsia abe matá ndʉ e naali. Engʉ́ bini, lɨ bɨlɨ ɨnde lɨ siti ’ngʉ́ abe ndʉ e lɨe, bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe abe la matá ndʉ e ane mane. 21 A bhadi moko, maka lɨ siti ’ngʉ́ apana angu e pɨ okpála lɨe lɨ kpadjɨ gba nakpi-e, bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e apána bhadi angu e pɨ okpála lɨ kpadjɨ nakobho uo. Bádha bhʉ́ ’bu ango-o améne me nɨ́ kolo bhʉ́ mʉkobho na dʉdʉma lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito, Ngámá gba nɨ́-o.

6

Nɨ́ akpi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu, nɨ́ azúku bhadi maka anɨ

1 Nɨ́ apá la ɨbili pɨ? Nɨ́ mene bha ɨbili siti ’ngʉ́ ne kalanʉ, amba bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e nʉ ne kalanʉ? 2 Belegʉ de bini! Nɨ́ amu lɨ pabɨlɨ gba siti ’ngʉ́ amu. Lele pɨ nɨ́ tɨ lɨe matá da nanʉ bhʉ́ siti ’ngʉ́ ne kalanʉ-o? 3 Yi mbɨla de me nedhɨnga nɨ́ asia batisimo lɨe, ndʉ nɨ́ hana nɨ́ akpɵtsɵ lɨnɨ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu Kilisito bhʉ́ nakpi ka e dɨ? 4 Lɨ kpadjɨ na batisimo-o, nɨ́ amu ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini, u atsia azɨ nɨ́ ne anɨ bhʉ́ lata bhʉ́ dabɨlɨ bini ngʉbula me Ebhe ’dyɨ nɨ́ zuku di nɨ́ bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o maka anɨ azuku Yesu Kilisito lɨe bhʉ́ angu gba e ɨnde ane mane-o. Anɨ azuku nɨ́ ngʉbula me nɨ́ dʉ di ne lele mʉkobho na mbɨa.

5 Padhá de, anga maka nɨ́ akpɵtsɵ lɨnɨ́ ne anɨ lɨe bhʉ́ ngua nakpi ɨnde anɨ akpi e-e, nɨ́ azúku bhadi ngua nazuku ɨnde anɨ azuku e-o. 6 Nɨ́ mbɨla ndjɨndjɨ me, nedhɨnga lɨ Yesu Kilisito akpi lɨe lɨ kulusi-e, Ebhe agɨ lele mʉkobho gba nɨ́ na kalanʉ-o bhadi lɨ kulusi oo ngʉbula me lele mʉkobho bhomʉ-o kpi di, amba nɨ́ adʉ́ matá obalise gba siti ’ngʉ́ de. 7 Padhá de, anga kpála ɨnde akpi-e, akoto bhʉ́ bali gba siti ’ngʉ́ akoto. 8 Ɨ dʉ me nɨ́ nde akpi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu Kilisito akpi-e, nɨ́ bhadi ne nabhuka me nɨ́ adʉ́ bhadi ne anɨ bhʉ́ mʉkobho. 9 Yesu Kilisito azuku nanɨ azuku. Nɨ́ mbɨla hana me nayie lɨ ’kpɨ bhomʉ-o, anɨ kpí matá-a de. Nakpi matá ne angu pɨ́ anɨ ade. 10 Bhʉ́ nakpi ka anɨ e-e, anɨ akpi lɨ pápá na siti ’ngʉ́ bhʉtsibhʉtsi bini má kpɨkɨlɨ! Anɨ nde lɨe bhʉ́ mʉkobho mbɨa ɨnde-e, anɨ bhʉ́ mʉkobho pɨ Ebhe. 11 A viti bhadi bini, ngayi di-e, yi ꞌo lɨyi mʉgɨto me yi amu lɨ pápá gba siti ’ngʉ́-o amu. La mbɨa ɨnde-e, yi bhʉ́ mʉkobho pɨ Ebhe lɨ kpadjɨ na makpɵtsɵ gba yi ne Yesu Kilisito.

12 Ɨ nde lɨe mo-o, a ayo matá de me siti ’ngʉ́ ko angu e pɨ́ kʉte yi na kukuo ɨnde-e de. Yi adhʉ́kʉ lɨ lele gʉmʉ na sisiti gba kʉte yi bhomʉ-o de. 13 Yi aꞌó matá oyá yi de me adʉ bhʉ́ kulu gba siti ’ngʉ́ maka otɨa kulu gba anɨ-e de. Yi ha mangbo lɨyi pɨ Ebhe maka okpála ɨnde amu, u atsia azuku. Yi ha lɨyi libhomu ngʉ́ kulu gba Ebhe maka otɨa kulu ngʉ́ namene ngbili ’ngʉ́ . 14 Padhá de, anga a ayo de me siti ’ngʉ́ ko matá angu e pɨ yi-e de, anga yi matá sa lɨ́lɨ ade, engʉ́ bini yi mangbo sa bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-o.

Nɨ́ matá ne obalise gba siti ’ngʉ́ ade, nɨ́ ɨbili ne obalise gba Ebhe

15 Mbɨa ɨnde-e, nɨ́ matá ngadhʉkʉ sa lɨ́lɨ ade, nɨ́ mangbo sa bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe. Ɨ nde lɨ mo-o, a ayo me nɨ́ nʉ bha ne siti ’ngʉ́ ne kalanʉ anga nɨ́ nde sa bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe? Belegʉ de bini! 16 Yi mbɨla hana me ɨ dʉ me mʉ nde bhʉ́ kulu gba kpála bini ngʉ́ namene engʉ́ anɨ akʉnda e-e, mʉ ne bali gba kpála ɨnde mʉ nde bhʉ́ kulu gba e-o. Ɨ dʉ me mʉ nde bhʉ́ kulu gba siti ’ngʉ́-o, mʉ ne bali gba anɨ. Mʉ dʉ bhʉ́ kulu gba Ebhe-e, mʉ ne bali gba anɨ. Yi mbɨla la me, siti ’ngʉ́ ngato kpála bhʉ́ kuo. Engʉ́ bini, namanga Ebhe ngamene me Ebhe ꞌo kpála ngbingbili bhʉ́ djila e.

17 Heni pɨ Ebhe, anga yi dʉ nako ne obalise gba siti ’ngʉ́, la mbɨa ɨnde-e, yi abhuka Ebhe. Yi atsia azɨba di ne bua yi bini nadʉ bhʉ́ mʉkobho nakpata lele nasuno ɨnde u asuno e pɨ yi-o. 18 Ebhe agbegbe yi bhʉ́ bali gba siti ’ngʉ́-o agbegbe, yi atsia akolo obalise gba anɨ ngʉ́ namene engʉ́ ɨnde ngbingbili. 19 Ma ngakpokpo ’ngʉ́ bhomʉ-o pɨ yi ne nasusuno lɨ kʉte obalise, anga yi ngakɵ mboli engʉ́ má gala ade. Nanɨ kalanʉ-o, yi aha kʉte yi libhomu maka obalise ɨnde bhʉ́ kulu gba siti ’ngʉ́ ɨnde ngazu kpéke ’ndjɨ lɨ pabɨlɨ gba Ebhe. Maka yi aha nanɨ lɨyi lɨe libhomu pɨ siti ’ngʉ́-o, mbɨa ɨnde-e, yi ha di lɨyi libhomu pɨ Ebhe maka obalise ɨnde bhʉ́ kulu gba ngbili ’ngʉ́ ngʉbula me lele mʉkobho gba yi-e dʉ bhende nganga lɨ Ebhe manga.

20 Nedhɨnga yi adʉ nako lɨe obalise gba siti ’ngʉ́-o, ehe bini ade ɨnde ɨ tɨ nako da natima yi me yi mene ngbili ’ngʉ́. 21 Nedhɨnga yi adʉ lɨe amene osisiti ’ngʉ́ ɨnde ngaꞌo nakɨ nʉmʉ lɨ yi bhomʉ-o, yi asia bhʉ́bhʉ́ mangua bádha ’ngʉ́ dho? Ehe bini ade! Ongʉ́ bhomʉ-o ngatima kpála bhʉ́ kuo. 22 La mbɨa ɨnde-e, Ebhe agbegbe yi bhʉ́ siti ’ngʉ́ agbegbe, yi atsia akolo okpála na kulu gba anɨ-o. Lɨ kpadjɨ bhomʉ-o, yi asia nadʉ bhʉ́ mʉkobho ɨnde nganga lɨ Ebhe-o. Alɨ soso-o, yi asía mʉkobho na dʉdʉma. 23 Padhá de, anga makalá gba siti ’ngʉ́-o, a ko nakpi, engʉ́ bini, Ebhe naae ngaha pɨ okpála mʉkobho na dʉdʉma ɨnde bhʉ́ Yesu Kilisito Ngámá gba nɨ́-e padhá.

7

Nɨ́ aze bhʉ́ bali gba lɨ́lɨ-e aze

1 Ondaise ma, yi mbɨla engʉ́ ɨnde ma adji apa e hana, anga yi ambɨla lɨ́lɨ-e ndjɨndjɨ. Yi mbɨla hana me lɨ́lɨ ngako angu e pɨ́ kpála bha bini lɨ nedhɨnga anɨ nde lɨe bhʉ́ mʉkobho-o. 2 Nɨ́ ha nga kukulu lɨ ɵlɵ ɨnde bhʉ́ kʉva. Nedhɨnga lɨ ’ko anɨ nde lɨe tété-e, anɨ tɨ́ da naꞌo ká anɨ ngʉ́ nanʉ naha bhoko koko de, anga lɨ́lɨ zɨba mo-o de. Ɨ dʉ la me ’ko anɨ nde akpi-e, ehe bini ɨnde aní matá kpadjɨ pɨ anɨ ngʉ́ naha bhoko koko ade. 3 Bhobhomʉ-o apa me, ɨ dʉ me ɵlɵ yie nʉ ha bhoko koko me ’ko anɨ nde nga bha tété-e, lɨ́lɨ apa me ɵlɵ bhomʉ-o akʉnda bhoko gba kpála koko. Ɨ dʉ la me ’ko anɨ nde akpi ma kpi-e, lɨ́lɨ ne engʉ́ bini pɨ́ anɨ ade. Kaka-a, anɨ tɨ́ da naha bhoko koko. U pá lɨ anɨ de me anɨ aha bhoko gba kpála koko-o de.

4 A bhadi pɨ yi moko, ngayi ondaise ma. Yi akolo lɨ pabɨlɨ gba lɨ́lɨ maka okpála bhende amu, anga Yesu Kilisito akpi mada yi. Kaka-a, yi ɨbili ne okpála ka anɨ, ngaanɨ kpála ɨnde lɨ Ebhe azuku e-o. Ebhe amene mo-o ngʉbula me nɨ́ dʉ azu pɨ nɨ onguwa na babadha. 5 Nedhɨnga nɨ́ adʉ nanɨ akobho lɨe maka lɨ osisiti gʉmʉ na kʉte nɨ́ adʉ atima nɨ́ lɨe, lɨ́lɨ adʉ apana pɨ nɨ́ me, a ɨnde-e siti ’ngʉ́. La-a, nɨ́ dje mo-o, kʉte nɨ́ adʉ mangbo atima nɨ́ me nɨ́ mene osisiti ’ngʉ́ bhomʉ-o. Osisiti ’ngʉ́ ango-o adʉ atima nɨ́ ne kalanʉ ngʉ́ nazu nguwa ɨnde ngatima kpála bhʉ́ kuo. 6 Engʉ́ bini, mbɨa ɨnde-e, maka nɨ́ amu lɨe lɨ pápá gba ehe ɨnde aꞌo nako nɨ́ bhʉ́ bali-e amu-o, lɨ́lɨ matá ne engʉ́ pɨ́ nɨ́ ade. Kaka-a, nɨ́ tɨ da namene kulu lɨnɨ́ pɨ Ebhe lɨ lele bhe na mbɨa. Nɨ́ améne kulu ango lɨ kpadjɨ gba Bu Bhobua , a adʉ́ matá lɨ lele bhe na kalanʉ nɨ́ adʉ amene e sa lɨ́lɨ ɨnde u aye e maye-e de.

Lɨ́lɨ gba Ebhe-e asuno siti ’ngʉ́ gba nɨ́-e mbámbá

7 Ɨ dʉ mo-o, nɨ́ pa me lɨ́lɨ ne ehe na sisiti? A mo-o ade! Ɨ dʉ́ ka lɨ́lɨ de-e, ma de mbɨla siti ’ngʉ́ de. U yé nanɨ bhʉ́ lɨ́lɨ de me: «Mo odʉ́ ne gʉmʉ ’he gba kpála de-e»,† ma de mbɨla de me nadʉ ne gʉmʉ ’he gba kpála ne siti ’ngʉ́-o de. 8 Nedhɨnga ma ambɨla lɨ́lɨ bhomʉ-o lɨe, siti ’ngʉ́ au kpadjɨ e abhʉ́ ma. A tsia amba bhʉ́la ma me ma dʉ ne gʉmʉ ohe gba okpála ngangá. Padhá de, anga lɨ lɨ́lɨ dʉ de-e, siti ’ngʉ́ kó angu e pɨ́ ma de. 9 Nanɨ kalanʉ me ma nde mbɨla nga lɨ́lɨ de-e, bua ma adʉ má bii! La-a, nedhɨnga ma akɵ mboli engʉ́ lɨ Ebhe akʉnda e lɨe, siti ’ngʉ́ me nɨ nganɨ bhomʉ, 10 ma atsia akpi. Lɨ́lɨ ɨnde lɨ Ebhe aha e ngʉbula me aha mʉkobho pɨ okpála-a, aha naae mʉma nakpi. 11 Padhá de, anga ma ambɨla lɨ́lɨ-e lɨe, siti ’ngʉ́ au kpadjɨ e bhʉ́ ma. A apite bua ma, ma atsia akpi kaka.

12 Bhobhomʉ-o atima nɨ́ nazɨba me ndʉ lɨ́lɨ-e hana ayie ka Ebhe, la di-e ndʉ ongʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́bhʉ́-o hana ayie ka anɨ. Ehe na sisiti bhʉ́bhʉ́ belegʉ ade bini. 13 A akʉnda napa me ehe na babadha-a abhɵlɵ ma ngae? A mo-o ade! A abhɵlɵ mangbo ma ne siti ’ngʉ́. Siti ’ngʉ́-o aha lɨ́lɨ, anɨ atsia abhɵlɵ ma nedi. A mene lɨe mo-o ngʉbula me okpála mbɨla me siti ’ngʉ́ bha ne siti ’ngʉ́. Lɨ kpadjɨ gba lɨ́lɨ-e, siti ’ngʉ́ atsia asuno la ɨbili me nɨ ane ne siti mane.

Nganɨ́ okpála-kʉtɨ-e, nɨ́ ngagʉ gbele ne siti ’ngʉ́ ɨnde abedhe bhʉ́ nɨ́ bedhe-o

14 Nɨ́ mbɨla hana me lɨ́lɨ-e ayie ka Ebhe. La ngama-a, ma ne kpála lɨ angu nde bhʉ́ e ade, ma ne bali gba siti ’ngʉ́. 15 Ma ngakɵ mboli engʉ́ ɨnde ma ngamene e ade. Padhá de, anga ma ngamene engʉ́ ɨnde ma kʉnda namene e de. Ma mangbo ngamene bhende ma ayala namene e-o. 16 Ɨ dʉ me ma nde ngamene engʉ́ ɨnde ma ngayala e, bhobhomʉ-o asuno me ma abhuka me lɨ́lɨ ne bádha ’he. 17 Bhobhomʉ-o apa me nedhɨnga ma ngamene siti ’ngʉ́ lɨe, a ko ma de, a ko mangbo siti ’ngʉ́ ɨnde asɨ kʉtɨ e abhʉ́ ma ko. 18 Padhá de, anga ma ambɨla me bádha ’ngʉ́ sɨ kʉtɨ e bhʉ́ ma de, a akʉnda napa me bhʉ́ kʉte ma, ngama kpála ɨnde lɨ angu nde bhʉ́ e ade-o. A na paká me a bhʉ́ ma ne gʉmʉ namene bádha ’ngʉ́, engʉ́ bini angu namemene la bhʉ́ ma ade. 19 Padhá de, anga bádha ’ngʉ́ ɨnde ma akʉnda namene e-e, ma ngamemene ade. Siti ’ngʉ́ ɨnde ma ayala namene e-e, ma mangbo ngamene e. 20 Lɨ ma dʉ amene engʉ́ ɨnde ma akʉnda namene e de-e, a kʉnda napa me, a ko ma de, a ko mangbo siti ’ngʉ́ ɨnde asɨ kʉtɨ e abhʉ́ ma-o.

21 Ɨ nde lɨe mo-o, engʉ́ ma ngau e ndʉ ’kpɨ́ hana ngae ɨnde: ngama kpála ɨnde ne gʉmʉ namene bádha ’ngʉ́-o, a bha bini bhʉ́ ma ne angu namene siti ’ngʉ́. 22 A lɨ bua ma-a, ma ngakpi ndjɨlɨ lɨ lɨ́lɨ gba Ebhe-o. 23 Engʉ́ bini, a bhʉ́ kʉte ma-a, ma ngau lɨ́lɨ koko ɨnde ngagʉ gbele ne lɨ́lɨ ɨnde lɨ bua ma ngazɨba e-o. Lɨ́lɨ ɨnde bhʉ́ kʉte ma-a ngaꞌo ma bali gba lɨ́lɨ na siti ’ngʉ́ ɨnde abhʉ́ ma-o. 24 A ko lɨkabhu mʉma! A agbégbe ma sakpa kʉte ma ɨnde ngato ma lɨ kpadjɨ nakpi ɨnde-e da? 25 Heni pɨ Ebhe lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito, Ngámá gba nɨ́-o!

Ma tɨ da nabu ’li ma me, lɨ bua ma-a, ma ne bali gba lɨ́lɨ gba Ebhe, engʉ́ bini, lɨ kʉte ma-a, ma ne bali gba lɨ́lɨ gba siti ’ngʉ́.

8

Nadʉ bhʉ́ mʉkobho ɨnde lɨ Bu Bhobua azɨba e

1 Mbɨa ɨnde-e, engʉ́ naꞌoꞌo matá pɨ́ okpála ɨnde akpɵtsɵ lɨo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu Kilisito ade. 2 Padhá de, anga lɨ́lɨ gba Bu Bhobua ɨnde ngaha mʉkobho pɨ kpála lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito agbegbe ma bhʉ́ bali gba lɨ́lɨ na siti ’ngʉ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne bali gba nakpi-e agbegbe. 3 Lɨ́lɨ gba Moidje tɨ nako da naha mʉkobho pɨ nɨ́ de, anga nganɨ́ okpála-kʉtɨ-e, angu bhʉ́ nɨ́ ngʉ́ namene olɨ́lɨ-e hana-a de. Engʉ́ bini, Ebhe amene ehe ɨnde lɨ lɨ́lɨ-e tɨ nako da namene e de-o. Ngʉ́ naꞌe osisiti ’ngʉ́ gba nɨ́-e, anɨ atima Ndɨlɨ gba e makpe me anɨ go kobho maka nɨ́ osisiti okpála. Bhobhomʉ-o akʉnda napa me Ebhe kʉnda siti ’ngʉ́ ɨnde lɨ okpála ngamene e belegʉ de bini.

4 Ebhe amene mo-o ngʉbula me nganɨ́ okpála ɨnde ngakobho maka Bu Bhobua akʉnda lɨe, nɨ́ mene ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ lɨ́lɨ-e azɨba e, nɨ́ améne matá ongʉ́ maka lɨ kʉte nɨ́ azɨba lɨe de. 5 Padhá de, anga mʉ dʉ akobho nakpata ongʉ́ ɨnde lɨ kʉte mʉ azɨba e, mʉ dʉ́ bha nabhundja engʉ́ na kʉte. Engʉ́ bini, mʉ dʉ akobho nakpata ongʉ́ ɨnde lɨ Bu Bhobua akʉnda e-e, mʉ dʉ́ bhadi nabhundja ongʉ́ gba Bu Bhobua. 6 Ɨ dʉ me mʉ nde ngabhundja bha bini pɨ́ ongʉ́ ɨnde lɨ kʉte mʉ akʉnda e-e, mʉ kpí. Engʉ́ bini, lɨ mʉ dʉ abhundja bha bini pɨ́ bhende lɨ Bu Bhobua gba Ebhe-e ngakʉnda e, Ebhe méne me mʉ dʉ bhʉ́ mʉkobho bhʉ́ dabɨlɨ bini ne guo ’ngʉ́ .

7 Okpála bhende ngabhundja bha bini ongʉ́ lɨ kʉte o azɨba e, a ko obhʉlʉ yala gba Ebhe. U ngamene lɨ́lɨ gba Ebhe-e ade, u tɨ la di da namemene de. 8 Okpála bhende ngamene mo-o, u tɨ da nanga lɨ Ebhe de.

9 La ngayi-e, yi ngamene engʉ́ maka lɨ kʉte yi azɨba lɨe ade. Yi ngamene engʉ́ maka lɨ Bu Bhobua azɨba lɨe-o. Padhá de, anga Bu Bhobua gba Ebhe ngadʉ bhʉ́ yi. Kpála ɨnde lɨ Bua gba Ebhe-e ngadʉ bhʉ́ e ade-e, a ko makilisito de. 10 Lɨ Yesu Kilisito dʉ bhʉ́ yi-e, lɨ pápá na kʉte yi-e, yi amú mamu, anga yi nde amene siti ’ngʉ́. La lɨ pápá na bua yi-e, Bua gba anɨ-e ngaha mʉkobho pɨ yi, anga yi akolo ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe. 11 La di-e, lɨ Bua gba Ebhe ɨnde azuku nanɨ Yesu bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o dʉ bhʉ́ yi-e, a na paká me Ebhe bini bhomʉ-o ahá di mʉkobho pɨ okʉte yi na kukuo bhomʉ lɨ kpadjɨ gba Bua gba anɨ ɨnde ngadʉ bhʉ́ yi-o.

12 Kaka-a, ondaise ma, a ayo me nɨ́ dʉ akobho maka lɨ Bu Bhobua akʉnda lɨe, a ayo de me nɨ́ dʉ akobho maka lɨ kʉte nɨ́ akʉnda lɨe de. 13 Padhá de, anga yi dʉ akobho maka lɨ kʉte yi makpe ngatima yi lɨe, yi mú. Engʉ́ bini, lɨ Bu Bhobua teteke yi me yi ꞌo namene siti ’ngʉ́ na paká-a, yi sía mʉkobho. 14 Padhá de, anga ndʉ okpála hana ɨnde ngadhʉkʉ maka lɨ Bua gba Ebhe-e akʉnda lɨe, a ko ongɨsɨ gba Ebhe.

15 Bu Bhobua ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ yi-e ngaꞌo yi bhʉ́ bali ade, anɨ di ngabedhe matá yi ne tsʉlʉ ade. A ko mangbo Bua ɨnde ngamene me yi kolo ongɨsɨ gba Ebhe. Ka angu gba Bua bhomʉ-o, nɨ́ tɨ da nagama ’ngʉ́ pɨ Ebhe ne naꞌɨ anɨ me: «Aba, ’Dyɨ ya!» 16 Bua gba Ebhe-e belegʉ ngapapa ngae makpe pɨ nɨ́ abhʉ́ nɨ́ me nɨ́ ne ongɨsɨ gba Ebhe. 17 Nɨ́ ne ongɨsɨ gba anɨ-e na paká. A akʉnda napa me nɨ́ asía obabadha ’ngʉ́ ɨnde lɨ Ebhe apa me nɨ ahá e pɨ nɨ́-e masia. Nɨ́ asía obabadha ’ngʉ́ bhomʉ-o nganɨ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu Kilisito. Maka nɨ́ ngazʉ lɨkabhu lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ-e, nɨ́ adʉ́ bhadi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ lɨ bɨlɨ gba anɨ na sangu-o .

Sangu ɨnde nɨ́ ngaꞌo ’to nɨ́ ’to e-o

18 Ma ambɨla na paká me olɨkabhu nɨ́ ngazʉ e mbɨa ɨnde-e kpo ’ndjɨ e ne sangu ɨnde lɨ Ebhe ambámba galikpe ’ta e pɨ nɨ́-e belegʉ de bini. 19 Padhá de, anga ndʉ ’he ɨnde lɨ Ebhe abho e hana ngadjeke ne gʉgʉmʉ hana ekpɨ́ ɨnde lɨ Ebhe asúno lɨe mbámbá me okʉkʉlʉ ongɨsɨ gba nɨ-e ngao dho. 20 Padhá de, anga ndʉ ’he ɨnde lɨ Ebhe abho e hana atɨ sakpa angu na padhá. A ko de me ohe bhomʉ-o akʉnda ngao-o de, a ko mangbo anga Ebhe ato uo sa angu bhomʉ-o ngae. Engʉ́ bini, ohe lɨ Ebhe abho e tɨ da naꞌo nga matá ’to e ’to engʉ́ bini. 21 Engʉ́ ango-o me, ekpɨ́ akólo makolo lɨ Ebhe tsía gbégbe bhʉ́ bali gba kuo ndʉ ohe ɨnde anɨ abho e hana. U kpí matá-a de, u asía sangu maka ongɨsɨ gba Ebhe-o.

22 Nɨ́ mbɨla hana me nayie nanɨ aoo, nakolo pɨ mbɨa ɨnde-e, ndʉ ohe lɨ Ebhe abho e hana-a, ngazʉ lɨkabhu, u di ngazʉ tate o maka ɵlɵ ɨnde lɨ bhʉ́ ’bu e nde ngazʉ ka ezu. 23 Ohe ɨnde lɨ Ebhe abho e bha bini ngazʉ lɨkabhu kpi e kpi ade, abana nganɨ́ okpála ɨnde asia Bu Bhobua maka gina ’he ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ nɨ́-e, nɨ́ di ngazʉ lɨkabhu. Nɨ́ ngazʉ lɨkabhu alɨ bua nɨ́ nedhɨnga nɨ́ ngadjeke lɨe me Ebhe mene me nɨ́ kolo ongɨsɨ gba nɨ, amba anɨ gbegbe la di nɨ́ libhomu bhʉ́ bali. 24 Ebhe akobho nanɨ nɨ́ akobho, nɨ́ u nga la sangu ango-o de, nɨ́ bha ngaꞌo ’to nɨ́ toto. Lɨ nɨ́ dʉ au ongʉ́ ɨnde nɨ́ ngaꞌo ’to nɨ́ ’to e ne djila nɨ́-e, a bhomʉ-o matá naꞌo ’to o ’to ’ngʉ́ de, anga a nde sakpa nɨ́. Padhá de, anga kpála ꞌoꞌo ’to e ’to ehe ɨnde anɨ au e ne djila e au-o de. 25 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me nɨ́ nde u nga ehe ɨnde nɨ́ ngaꞌo ’to nɨ́ ’to e de-e, nɨ́ dʉ́ nadjedjeke ne ’ndjá bua.

26 Engʉ́ koko di ngae ɨnde, Bu Bhobua ngateteke nɨ́ lɨ kpadjɨ gba Ebhe-o, anga angu nde bhʉ́ nɨ́ ade. Padhá de, anga nɨ́ mbɨla nayo Ebhe lɨ lelele de. Bu Bhobua mangbo ngayo Ebhe mada nɨ́ ngae makpe. Anɨ ngayo Ebhe ne bua e hana da napa me u tɨ da napapa ne ebhɵ de. 27 Ebhe mbɨla ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde bhʉ́ kpála. Anɨ ngambɨla di engʉ́ ɨnde lɨ Bu Bhobua ngakʉnda napa e hana. Padhá de, anga Bu Bhobua ngayo Ebhe mada omaha Ebhe maka lɨ Ebhe akʉnda lɨe ngae.

28 Nɨ́ mbɨla hana me ndʉ ’ngʉ́ lɨ Bu Bhobua ngamene e hana-a, anɨ ngamemene ngʉbula me okpála bhende ne mʉkʉnda pɨ Ebhe-e sia bádha ’ngʉ́. A ko okpála ɨnde lɨ Ebhe aꞌɨ nanɨ o me u mene engʉ́ ɨnde nɨ akʉnda e. 29 Padhá de, anga Ebhe abhʉ nanɨ uo kalanʉ, anɨ atsia apa di kalanʉ me nɨ améne me u kolo maka Ndɨlɨ gba nɨ, ngʉbula me Ndɨlɨ gba nɨ-e dʉ ne gina ’zu bhʉ́ ká ongɨsɨ bhelé. 30 Obhe lɨ Ebhe amene engʉ́ bhomʉ-o pɨ o-o, anɨ aꞌɨ di uo. Obhe anɨ aꞌɨ o-o, anɨ amene di me u kolo bhʉ́ djila nɨ okpála na ngbingbili . Obhe anɨ amene me u kolo bhʉ́ djila nɨ okpála na ngbingbili-e, anɨ amene di me u sia sangu gba nɨ-o.

Ehe bini gbó bhʉsʉ nɨ́ ne mʉkʉnda lɨ Ebhe nde ne e pɨ nɨ́-e de

31 Nakpata ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana-a, ya tɨ da nabu tata-a me: «Lɨ Ebhe nde lɨe pɨ nɨ́-e, kpála bini tɨ da naha angu nɨ́ de.» 32 Ngaanɨ Ebhe-e, anɨ gili Ndɨlɨ gba e makpe pɨ nɨ́ de. Anɨ apʉ anɨ ngʉ́ napa me anɨ go kpi pɨ ndʉ nɨ́ hana. Maka anɨ apʉ Ndɨlɨ gba e lɨe pɨ nɨ́-e, anɨ ahá di ondʉ ’he koko-o hana pɨ nɨ́ bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e-o. 33 Kpála bini ne engʉ́ napa mapa lɨ okpála lɨ Ebhe abhʉ o ade. Padhá de, anga Ebhe ngae makpe au uo me u bhʉ́ djila nɨ ngbingbili.

34 Kpála bini tɨ da naꞌo ’ngʉ́ pɨ́ okpála lɨ Ebhe abhʉ o de. Padhá de, anga Yesu Kilisito ngae makpe akpi pɨ nɨ́. Pépé-e, anɨ azuku, anɨ alɨ lɨ pá ’kpa na kokpa gba Ebhe. Anɨ di ngayo Ebhe ngʉbula nɨ́. 35 A tɨ da nagbo bhʉsʉ nɨ́ ne mʉkʉnda lɨ Yesu Kilisito nde ne e pɨ nɨ́-e da? Abana nɨ́ dʉ bhʉ́ lɨkabhu, abana nɨ́ dʉ bhʉ́ kpéke da ’ngʉ́, abana lɨ okpála dʉ nato mbolo lɨ nɨ́, abana nɨ́ dʉ bhʉ́ ndɨbhɨlɨ, abana lɨ kpéke ’ngʉ́ dʉ nago ngʉ́ nɨ́, abana lɨ okpála dʉ nakodho ngʉlʉ nɨ́, abana lɨ gʉmʉ dʉ namene nɨ́, ehe bini ɨnde ayóko mʉkʉnda lɨ Yesu Kilisito nde ne e pɨ nɨ́-e belegʉ ade bini. 36 A maka u aye lɨe bhʉ́ bhuku gba Ebhe-e me:

«Okpála ngagɨlɨ ndʉ ’kpɨ́ hana me o bhɵlɵ ya

kabula ’ngʉ́ gba mʉ-o.

Okpála ngau ya mʉgɨto me

ya ne okandɵlɵ ɨnde u adji abhili o.†»

37 La bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana-a, ya ngaha angu ndʉ ongʉ́ bhomʉ-o hana ka angu gba kpála ɨnde ne mʉkʉnda pɨ ya-o. 38 Padhá de, anga ma ambɨla na paká me ehe bini ɨnde agbo bhʉsʉ nɨ́ ne mʉkʉnda lɨ Yesu Kilisito nde ne e pɨ nɨ́-e ade. Abana ɨ dʉ me nɨ́ nde bhʉ́ mʉkobho, abana ɨ dʉ me nɨ́ nde amu, a viti bha bini. Abana ɨ dʉ oandjelu , abana ɨ dʉ di ongʉ́ na biti, abana ongʉ́ na nakɨ, abana ongʉ́ ɨnde ngago, bini bhʉ́ káká-a gbó bhʉsʉ nɨ́ ne mʉkʉnda gba Yesu Kilisito de. 39 Abana ɨ dʉ ohe ɨnde ngadʉ abhʉ́lá, abana ohe bhende ngadʉ asa doto, abana ndʉ ohe koko hana ɨnde lɨ Ebhe abho e, ehe bini ade ɨnde ɨ tɨ da nagbo bhʉsʉ nɨ́ ne mʉkʉnda ɨnde lɨ Ebhe nde ne e pɨ nɨ́ lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito, Ngámá gba nɨ́-o.

9

Ebhe ngamene ndʉ ’ngʉ́ hana bhʉ́ ngʉ e

1 Ma ne kpála gba Yesu Kilisito ! Engʉ́ ma adji apa e ɨnde-e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́, ma pa eu de. Bu Bhobua ngasuno mʉma me ’li ma-a, a ko paká, bua nakpokpo kú ’ngʉ́ gba ma la bhadi ngazɨzɨba moko me a ko paká. 2 A ko paká me bua ma ne lɨkabhu naali, lɨkabhu ɨnde lɨ bua ma-a ndjindjia di-i de. 3 Lɨ kpadjɨ dʉ́ uu-o, ngama makpe, ma de ayó me Ebhe tʉ pɵdjɵ lɨ ma, amba anɨ gbo bhʉsʉ ya ne Yesu Kilisito ɨ dʉ me a nde tɨ da nateteke ondaise ma omaYuda u-o, anga a ko ondaise ma na piga. 4 A ko okpála na piga gba Ɨsalaele. Ebhe abhʉ uo me u kolo ongɨsɨ gba nɨ, anɨ aha pɨ uo me u u sangu gba nɨ-o, anɨ akodho gandja ne uo bhʉtsibhʉtsi, anɨ aha lɨ́lɨ gba e pɨ uo, anɨ asuno lele nayo pɨ uo, anɨ apa me nɨ améne obabadha ’ngʉ́ pɨ uo. 5 A ko odi Abalahama ne ongɨsɨ gba e-o. La di-e Yesu Kilisito ngae makpe lɨ pápá na kʉte-e, a ko kpála na piga gba uo. Ngaanɨ, a ko Ebhe ɨnde pɨ́ ’ndjɨ ndʉ ’he hana-o. A ayo me okpála toko anɨ dʉdʉma ne dʉdʉma. A adʉ moko.

6 Ma pa de me engʉ́ lɨ Ebhe apa me nɨ améne e, aneke de. Nɨ́ mbɨla hana me a ko de me ndʉ odi Ɨsalaele hana bha ne ongɨsɨ gba anɨ makpe-e de. 7 La di-e, ndʉ odi Abalahama hana bha ne ndʉ ongɨsɨ gba anɨ makpe ade. Padhá de, anga Ebhe apa pɨ Abalahama me: «Odi mʉ akóto lɨ kpadjɨ gba Ɨsaka.†» 8 A akʉnda napa me ndʉ ongɨsɨ lɨ Abalahama azu o hana ne ongɨsɨ gba Ebhe ade. Pɨ Ebhe-e, kʉkʉlʉ odi Abalahama bha bini ne ongɨsɨ ɨnde anɨ azu o nakpata lele maka lɨ Ebhe apa nanɨ lɨe me nɨ ahá pɨ anɨ-o. 9 Padhá de, anga Ebhe apa nanɨ engʉ́ na ongɨsɨ ango-o pɨ anɨ me: «Bhʉ́ kalanga na sidi-e, bhʉ́ ngua onedhɨnga ɨnde-e, ma agíe matá lɨma, ma abháka me Sala nde azu ndɨlɨ na bhobhoko.†»

10 A viti bhadi bini ne bhe gba Lebeka-o. Ndʉ ongɨsɨ gba anɨ-e bhisi hana, koli ’dyɨ uo bha bini, ogbi nɨ́ Ɨsaka. 11-12 La-a, kala napa me u zu uo-o, Ebhe apa me: «Bhebhele-e adʉ́ kpála na kulu gba ndɨndɨlɨ-o.†» Ebhe apa ’ngʉ́ bhomʉ-o kala me sʉka uo mene bádha ’ngʉ́, ɨ dʉ di-e siti ’ngʉ́. Lebeka nde zu nga uo de. Ebhe amene mo-o ngʉ́ nasuno me nɨ memene bha bini engʉ́ maka nɨ akʉnda lɨe. Anɨ ngabhʉ okpála bha bhʉ́ ngʉ e. Anɨ tsia de me kpála ango-o amene bádha ’ngʉ́ ne me anɨ amene siti ’ngʉ́-o de. 13 A maka u aye lɨe bhʉ́ bhuku gba Ebhe-e me Ebhe apa me:

«Ma ne mʉkʉnda pɨ Yakobho, ma ayala Esau.†»

14 Ɨ dʉ me a nde mo-o, nɨ́ pá me ngbili ’ngʉ́ bhʉ́ Ebhe adɨ? Belegʉ de bini! 15 Padhá de, anga Ebhe apa pɨ Moidje me:

«Ma kʉnda namene bádha ’ngʉ́ pɨ kpála-a,

ma méne.

Ɨ dʉ di me ma nde akʉnda nadje ndjinga kpála-a,

ma djé.†»

16 Bhobhomʉ-o akʉnda napa me, lɨ Ebhe mene bádha ’ngʉ́ pɨ kpála-a, anɨ amene bha pɨ anɨ anga anɨ adje ndjinga anɨ. A ko de me anɨ amene pɨ anɨ anga kpála ango-o akʉnda ngae, ne me anɨ amene tété kulu-o de. 17 A maka engʉ́ ɨnde anɨ apa nanɨ e bhʉ́ Bhuku gba e pɨ ’ngbé ngámá na Edjipito me: «Ma aꞌo mʉ ’ngbé ngámá ngʉbula me ngama Ebhe-e ma pana angu gba ma bhʉ́ mʉ, di ne ngʉbula me ndʉ okpála na pɨ́la doto libhomu mbɨla me ma ne da-ie.†» 18 Kaka-a, nɨ́ ngau me lɨ Ebhe kʉnda nadje ndjinga kpála-a, anɨ djé, anɨ kʉnda nato kpéke ’ndjɨ bhʉ́ ’ndjɨ kpála-a, anɨ tó.

Nɨ́ tɨ da nadjidji ’ngʉ́ sa ’li Ebhe de

19 Nedhɨnga koko-o, kpála bini tɨ da nayi ma me: «Lɨ Ebhe dʉ́ nabhʉ okpála maka anɨ akʉnda lɨe, ka nɨ anɨ nde lɨe ngaꞌo ’ngʉ́ pɨ́ okpála, u nde bha ngamene bhomʉ-o bhende anɨ akata uo me u mene e?» 20 Ngamʉ kpála ɨnde ngayi ma mo-o, mʉ ne da ngʉ́ nadjidji ’ngʉ́ sa ’li Ebhe? Madakpa tɨ da nayi kpála ɨnde apo anɨ-e uu me: «Mo omene ma me-e ka nɨ?» Belegʉ de bini!† 21 Bhʉlʉ napo lʉsa tɨ da namene engʉ́ ɨnde anɨ akʉnda e ne doto na lʉsa-a hana. Anɨ tɨ da nagbo bhʉsʉ doto na lʉsa-a bhisi. Anɨ há bhe bini-e, anɨ méne tété lʉsa na kpéke mase, anɨ há bhe koko-o, anɨ méne tété lʉsa u amemene kulu ne e ndʉ ’kpɨ́ hana.

22 Lɨ Ebhe kʉnda nadʉ maka bhʉlʉ napo lʉsa-a, naamʉ bhʉ́bhʉ́ ne nɨ? Anɨ amene mo-o ngʉbula nasuno ke ’ngʉ́ gba e, di ne me a bhʉ́ nɨ ne angu. La-a, anɨ akibila nanɨ ne ’ndjá bua okpála ɨnde a ayo nanɨ me u sia ke ’ngʉ́ gba anɨ-o, ɨnde adʉ nako masɨkpe de napa me anɨ bhili o-o. 23 Ebhe amene mo-o ngʉbula me okpála mbɨla me sangu abedhe bhʉ́ nɨ bedhe pɨ okpála ɨnde nɨ nde ne ndjinga pɨ o-o. Anɨ aleke uo kalanʉ me u sia sangu gba nɨ-o. 24 Nɨ́ di ne okpála ɨnde anɨ aꞌɨ o pɨ e. Anɨ bhʉ bha bini okpála anɨ aꞌɨ o pɨ e bhʉ́ ká omaYuda de, anɨ abhʉ di uo bhʉ́ ká opiga ɨnde ne omaYuda ade-e uu. 25 A bhomʉ-o engʉ́ anɨ apa e bhʉ́ bhuku gba polofeta Oze me:

«Okpála ɨnde nanɨ ɨ dʉ okpála ka ma de-e,

ma aꞌɨ́ uo me a ko okpála ka ma.

Okpála ɨnde nanɨ ma dʉ ne mʉkʉnda pɨ o de-e,

ma apá me ma ne mʉkʉnda pɨ uo.†

26 Lɨ bɨlɨ nako ma apa pɨ uo lɨe me:

‹Ngayi-e, yi ne okpála ka ma ade-e›,

bha lɨ bɨlɨ bini bhomʉ-o, ma apá pɨ uo me:

‹Yi ne ongɨsɨ gba ma, Ebhe na mʉkobho-o.†›»

27 La pɨ okpála na Ɨsalaele-e, polofeta Ɨsaya agama di ’ngʉ́ lɨ ’ngʉ́ gba uo-o. Anɨ atsia apa me: «Abana lɨ omaƗsalaele dʉ bha bhelé maka sike abhʉ́ ’ngbé ’ngu-o, yi mbɨla me obhe lɨ Ebhe akóbho o-o bhelé ade. 28 Padhá de, anga engʉ́ lɨ Ebhe apa me nɨ améne e pɨ́la doto-o, anɨ améne bha hana má kpɵkɵbhɵ! Anɨ améne la di má gala!†» 29 A di maka polofeta Ɨsaya apa matá nanɨ lɨe me:

«Lɨ Ebhe Ngámá Apɨ́ ’Kpɨ́ bhíli nanɨ

ongɨsɨ gba nɨ́-e hana-a,

nɨ́ de andjʉlʉ maka okpála na Sodomo ne Gomolo

andjʉlʉ nanɨ lɨe-o.†»

Okpála koko bhʉ́ ká omaƗsalaele bhuka de

30 Ɨ dʉ mo-o, nɨ́ tɨ da nabu tata pɨ? Engʉ́ ɨnde ya akʉnda nabu tata ne e ngae ɨnde, okpála ɨnde bhʉ́ piga gba omaƗsalaele ade-e, gɨlɨ nako nadʉ ngbingbili kala Ebhe de. La-a, Ebhe au uo me a ko okpála na ngbingbili bhʉ́ djila e ka u abhuka nɨ lɨe-o. 31 La-a, okpála na Ɨsalaele ɨnde adʉ agɨlɨ me o kolo ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe lɨ kpadjɨ namene lɨ́lɨ-e, kolo nedi alɨ soso de. 32 U kolo nedi alɨ soso de ka nɨ? U kolo de, anga u adʉ abhundja me o kólo ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe ka okulu gba o-o. U dʉ abhuka de me kpála ngakolo ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe ka nabhuka gba e de. U atsia ado ’dhʉ o lɨ teme ɨnde ngagbo ꞌi kpála-o. 33 Bhuku gba Ebhe-e ngapa ’ngʉ́ na teme ango-o me:

«Yi gbo ’dje yi!

Ma ngaꞌo bhʉ́ gʉdhʉ na Siona teme bini ɨnde

lɨ okpála ngado ’dhʉ o lɨe.

A ko teme ɨnde ngagbo ꞌi kpála.

La-a, kpála abhuka anɨ-e,

anɨ djí ’ngbʉ e lɨ anɨ ’kpɨ́ bini de.†»

10

1 Ondaise ma, engʉ́ ɨnde ma ngakʉnda e ne bua ma hana-a, a ko me omaƗsalaele sia mʉkobho. Ma ngayo Ebhe pɨ uo ngánga. 2 Ma au me u akʉnda namene kulu lɨo pɨ Ebhe na paká. Engʉ́ bini, u mbɨla kpadjɨ ango-o de. 3 U mbɨla kpadjɨ lɨ Ebhe ngau kpála lɨ e bhʉ́ djila e ngbingbili-e de. U agɨlɨ nade kpadjɨ bhe gba o ngao makpe. Kaka-a, u ayala nakpata kpadjɨ lɨ Ebhe ngau kpála lɨ e bhʉ́ djila e ngbingbili-o. 4 Padhá de, anga lɨ Yesu Kilisito ago lɨe, anɨ andjia angu lɨ́lɨ gba Moidje-o . Anɨ amene mo-o ngʉbula me ndʉ okpála hana ɨnde abhuka nɨ-e kolo ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe.

Ebhe ngakobho ndʉ okpála hana ɨnde abhuka Yesu

5 Moidje aye engʉ́ pɨndjɨ lele maka lɨ Ebhe ngau okpála lɨe bhʉ́ djila e ngbingbili ka nakpata lɨ́lɨ-o. Anɨ me: «Kpála ɨnde akpáta ndʉ lɨ́lɨ-e hana-a, adʉ́ bhadi bhʉ́ mʉkobho kaka.†» 6 Engʉ́ bini, u papa pɨndjɨ lele maka lɨ Ebhe ngau okpála lɨe bhʉ́ djila e ngbingbili ka nabhuka me: «Mo opá lɨ bua mʉ de me: ‹A aꞌʉ́ abhʉ́lá da?†›» Padhá de, anga lɨ mʉ pa mo-o, a akʉnda napa me, mʉ ngayi lɨ bua mʉ me: «A aꞌʉ́ abhʉ́lá da ngʉ́ napa pɨ Yesu Kilisito me anɨ go bhaka nɨ́ kuto ei.» 7 Mo opá di lɨ bua mʉ de me: «A akɵ́ asatɵ da?» Padhá de, anga lɨ mʉ pa mo-o, a akʉnda napa me, mʉ ngayi lɨ bua mʉ me: «A akɵ́ asatɵ da ngʉ́ nagbegbe Yesu Kilisito bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o?†» 8 Bhuku gba Ebhe-e apa mangbo me:

«’Li Ebhe dengo mʉ masɨkpe.

A bhʉ́ ’bhɵ mʉ, a di lɨ bua mʉ.†»

Engʉ́ ya ngakpokpo e-e, a pɨndjɨ eli bhomʉ, a ayo me okpála bhuka eli ango-o. 9 Lɨ mʉ pa ne ’bhɵ mʉ kala ndʉ okpála hana me Yesu ne Ngámá-a, lɨ mʉ bhuka di ne bua bini me Ebhe azuku anɨ bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o, Ebhe kóbho mʉ. 10 Padhá de, anga nɨ́ bhuka Yesu Kilisito lɨ bua nɨ́-e, nɨ́ kólo ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe. Nɨ́ pa ne ’bhɵ nɨ́ mbámbá me Yesu Kilisito ne Ngámá-a, Ebhe kóbho nɨ́. 11 A maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: «Ndʉ okpála hana ɨnde abhuka anɨ-e, anɨ djí ’ngbʉ e lɨ uo ’kpɨ́ bini de.†» 12 Ka ’ngʉ́ ango-o, abana omaYuda, abana di okpála bhende ne omaYuda ade-e, u viti bha bini. Koli Ngámá gba uo bha bini. Anɨ ngaha obabadha ’ngʉ́ gba e bhelé pɨ ndʉ okpála hana ɨnde ngayo ka anɨ me anɨ teteke o-o. 13 A maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: «Ndʉ okpála hana ɨnde ayó ka Ebhe Ngámá me anɨ teteke o-o, anɨ akóbho uo makobho.†»

14 A moko. Engʉ́ bini, lɨ okpála bhuka anɨ de-e, u ayó anɨ lele pɨ? Lɨ okpála dje engʉ́ gba anɨ-e de-e, u abhúka anɨ lele pɨ? Lɨ kpála kpokpo ’ngʉ́ gba anɨ-e de-e, okpála adjé engʉ́ gba anɨ-e lele pɨ? 15 Lɨ anɨ tima okpála de-e, u anʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ gba anɨ-e lele pɨ? U aye di bhʉ́ Bhuku gba anɨ-e me: «Tsitsia nga, a ko djalɨ nau okpála ɨnde ngakpokpo obabadha ngali-e nago ne kpokpokpo!†» 16 Engʉ́ bini, a ko de me ndʉ okpála hana abhuka Bádha Ngali-e de. Padhá de, anga Ɨsaya ayi nanɨ belegʉ me: «Ngámá, a abhuka ongali ya akpokpo e pɨ okpála da?†» 17 Nɨ́ mbɨla me, kpála ngabhuka nedhɨnga ɨnde anɨ adje ngali lɨe-o. Ngali bhomʉ-o, a ko bhende ngalʉ pɨ́ ’li Yesu Kilisito-o.

18 Ɨ nde lɨe mo-o, ma ngayi me, a akʉnda napa me omaYuda dje nga ngali bhomʉ-o dɨ? A mo-o ade, u adje! Bhuku gba Ebhe-e ngapa me:

«Ngbɨkpɨ ne sukpe u ngakpokpo ’li Ebhe ne ndʉ bɨlɨ hana pɨ́la doto.

’Li uo akolo ne lɨ ndʉ ’dje doto badha hana.†»

19 Ma ngayi matá engʉ́ bini, okpála na Ɨsalaele kɵ mboli engʉ́ u adje e dɨ? A mo-o ade, u akɵ mbolimboli akɵ! Ngaɨza kalanʉ-o, Moidje apa nanɨ me:

«Ebhe apa me:

‹Ma améne engʉ́ da napa me

ngayi okpála gba ma-a yi kolo ne siti

bua pɨ okpála ɨnde ne

okpála gba ma ade-o.

Ma améne engʉ́ da napa me yi kolo ne ke ’ngʉ́ pɨ

opiga ɨnde lɨ ɨmbɨlangʉ

nde bhʉ́ ’ndjɨ o ade-o.†›»

20 Pɨpɨta-a, polofeta Ɨsaya apa belegʉ me:

«Ebhe apa me:

‹Okpála ɨnde ɨ dʉ agɨlɨ ma de-e, au ma.

Ma asuno lɨma pɨ okpála ɨnde

ɨ dʉ ayo ma de-o.†›»

21 La lɨ ’ngʉ́ gba omaƗsalaele-e, Ebhe apa me:

«Ekpɨ́ libhomu, ma ato ’kpa ma pɨ omaha ma me u gogo,

engʉ́ bini, u amene kpéke ’ndjɨ,

u ayala engʉ́ ɨnde ma adʉ napa e-o.†»

11

Ebhe ne ndjinga pɨ omaƗsalaele

1 Ma ngayi me, ɨ nde lɨe mo-o, Ebhe abala omaha e abala? A mo-o ade! Padhá de, anga ngama makpe-e, ma ne maƗsalaele. Abalahama ne ogbi ma, u azu ma bhʉ́ piga gba Bendjame. 2 Ebhe bala omaha e ɨnde anɨ abhʉ nanɨ o pɨ e bhʉtode-e de. Yi mbɨla engʉ́ ɨnde lɨ Bhuku gba Ebhe apa e hana lɨ bɨlɨ ɨnde lɨ polofeta Elɨya adʉ alopolo lɨe lɨe kala Ebhe lɨ ’ngʉ́ gba okpála na Ɨsalaele-o. 3 Elɨya adʉ alopolo lɨe me: «Ngámá, u abhili opolofeta gba mʉ-o. U atsia agʉgʉmʉ di odabɨlɨ ɨnde ya tsutsulu ’he pɨ mʉ pɨ́ e-o. Ma atigala bha koli ma kpi ma kpi. U la bhadi ngagɨlɨ nabhɵlɵ ma.†»

4 Ebhe atsia agie pɨ anɨ pɨ? Ebhe agie pɨ anɨ me: «A mo-o ade, mʉ kpi mʉ kpi ade. Ma alila okpála kɵtɵ mananɨka pɨ ma makpe. U tʉtʉ lɨpʉkʉ o kala Bala ɨnde lɨ okpála ngau e maka Ebhe-e de.†» 5 Bhʉ́ okpɨ́ na nakɨ ɨnde-e, a bhadi moko. Dú omaƗsalaele koko atigala, ɨnde lɨ Ebhe abhʉ o pɨ e ka bádha bhʉ́ ’bu gba e-o. 6 Anɨ bhʉ uo ka babadha okulu gba uo de, anɨ abhʉ uo ka bádha bhʉ́ ’bu gba e-o. Lɨ Ebhe bhʉ́ uo ka obabadha okulu gba uo-o, nɨ́ de apá me bádha bhʉ́ ’bu gba anɨ-e, a ko bádha bhʉ́ ’bu de.

7 Bhobhomʉ-o akʉnda napa me okpála na Ɨsalaele sia ehe ɨnde u adʉ nagɨlɨ e de. Okpála bini bini bhʉ́ ká uo ɨnde lɨ Ebhe abhʉ o-o asia ehe ɨnde u adʉ nagɨlɨ e bha bini ngao. La pɨ okpála koko-o, Ebhe ato kpéke ’ndjɨ bhʉ́ uo. 8 A maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

«Ebhe amene me u akɵ́ mboli ’ngʉ́ bini de.

Anɨ ani djila uo me u aú kpɨ́ de.

Anɨ atsia abuku di ’dje uo me u adjé ’kpɨ́ de nakolo pɨ nakɨ.†»

9 Davidi atʉ di nanɨ ’kpa e lɨ uo me:

«Oanokomɨa gba uo dʉ pɨ uo maka ekú,

a adʉ́ pɨ uo maka ndjukudu lɨ kpadjɨ,

amba u sia mbini kulu ɨnde u ngamene e-o.

10 A ayo me Ebhe dʉdʉ djila uo me u aú ’kpɨ́ de.

A ayo me Ebhe ha lɨkabhu pɨ uo, me ’ngbʉ uo kodho.†»

11 Ma atsia ayi matá me, lɨ okpála na Ɨsalaele atɨ lɨe, u atɨ bha na paká-a? A mo-o ade! Engʉ́ bini, ka u atɨ lɨe, okpála ɨnde ne omaƗsalaele ade atsia asia mʉkobho. Ebhe amene mo-o ngʉbula napa me omaƗsalaele dʉ ne siti bua lɨ okpála ɨnde ne omaƗsalaele ade-o. 12 Lɨ omaƗsalaele amene siti ’ngʉ́ lɨe, Ebhe amene bádha ’ngʉ́ pɨ ndʉ okpála na doto hana. Lɨ omaƗsalaele atɨ lɨe, Ebhe aha tɨa pɨ okpála ɨnde ne omaƗsalaele ade-o. Ɨ dʉ me Ebhe nde amene bádha ’ngʉ́ pɨ ndʉ okpála na doto hana nedhɨnga ɨnde lɨ omaƗsalaele andjo ’li anɨ lɨe, anɨ améne la matá bádha ’ngʉ́ pɨ uo ane mane, nedhɨnga lɨ ndʉ omaƗsalaele hana agíe lɨo lɨe lɨ pápá gba anɨ-o.

Lele maka lɨ Ebhe akobho okpála ɨnde ne omaYuda ade-e lɨe-o

13 Mbɨa ɨnde-e, ma ngagama ’ngʉ́ ɨnde-e pɨ yi okpála ɨnde ne omaYuda ade-o. Ma ne bhʉlʉ titima ɨnde lɨ Ebhe atima e pɨ okpála ɨnde ne omaYuda ade-o. Kaka-a, ma ngau kulu ɨnde lɨ Ebhe aha e mʉma ne tata. 14 Ka ma ngau kulu ango-o lɨe ne tata-a, ma abhundja me okpála na piga gba ma-a adjé siti bua lɨ ma tété, lɨ Ebhe tsia kóbho di bini bini bhʉ́ ká uo. 15 Lɨ Ebhe abala omaYuda lɨe, okpála na opiga koko atsia apo bhʉ́la o de anɨ. Lɨ Ebhe ató guo ’ngʉ́ sʉnda o ne omaYuda lɨe, adʉ́ djalɨ na ngbéngbé. A adʉ́ maka kpála ɨnde akoto bhʉ́ kuo, anɨ atsia agie lɨe bhʉ́ mʉkobho!

16 Ɨ dʉ me u nde aha ndu mapa na kalanʉ-o pɨ Ebhe-e, a akʉnda napa me mapa bhomʉ-o libhomu ne naanɨ. Lɨ u ha sie ndula pɨ Ebhe-e, a akʉnda napa me oyáyá-a hana di ne naanɨ. 17 Okpála na Ɨsalaele maka ’lá ndula na olive. Ebhe ava oyáyá bini bini. Anɨ atsia ato yi, opiga koko ɨnde ne omaYuda ade-e, bhʉ́ da oyáyá bhomʉ-o. Obabadha ohe ɨnde lɨ omaYuda adʉ asia e-e, ngayi omatobhʉkayi-e, yi di ngasisia maka lɨ oyá ndula asisia angu lɨe ka sie e-o.

18 Kaka-a, a ayo de me yi u okpála ɨnde maka oyá ndula ɨnde u ava e padhá-a de. Yi ngaꞌo lɨyi ne bhʉ́lá ka nɨ? Sie ndula-a dha bhʉ́ yá e de, yá ndula adha mangbo bhʉ́ sie ndula ko. 19 Eu ade. Mʉ tɨ da napa me: «Ebhe ava nanɨ oyáyá bhomʉ-o ngʉbula napa me, ngama-a, anɨ to ma mada uo-o.» 20 A ko paká me, Ebhe ava nanɨ uo anga u bhuka nanɨ anɨ de. Mo osia dabɨlɨ bhomʉ-o anga mo obhuka anɨ. Engʉ́ bini, mo oꞌó lɨmʉ kaka abhʉ́lá naali de. Dʉ mangbo ne tsʉlʉ Ebhe. 21 Padhá de, anga Ebhe va nanɨ omaYuda padhá de, a asɨ la masɨ maka mʉ. OmaYuda la nanɨ ne okʉkʉlʉ oyá ndula na olive ngao. Mʉ lila lɨmʉ de-e, Ebhe akódho bhadi mʉ maka anɨ ava uo lɨe-o. 22 Mbɨla me Ebhe babadha, anɨ la di ngakodho ’ngʉ́ gba okpála ngbingbili. Anɨ ngakodho ’ngʉ́ gba okpála bhende ngaꞌo ká kpadjɨ gba anɨ-o. Anɨ la babadha lɨ pápá gba mʉ-o. La-a, a ayo me nʉ bha lɨ kpadjɨ gba anɨ-e ne kalanʉ. Ɨ dʉ mo-o de-e, anɨ akódho di mʉ maka anɨ ava oyá ndula koko lɨe-o.

23 La pɨ omaYuda-a, ɨ dʉ me u nde aꞌo kpéke ’ndjɨ gba o-o, Ebhe gíe matá uo lɨ bɨlɨ u adʉ nako lɨe-o. Padhá de, anga Ebhe ne angu ngʉ́ nagie uo matá bhʉ́ da o ne toto. 24 Ngayi okpála ɨnde ne omaYuda ade-e, yi maka oyá ndula na olive ɨnde u lu e malu de. Ebhe atsia ava yi, anɨ ago aꞌo yi lɨ kʉte ’lá olive bhende u alu e malu. U memene la mo-o de. La pɨ omaYuda-a, uo maka oyá ndula na olive bhe u a lu e malu. Kaka-a, dá napa me Ebhe gie uo bhʉ́ dá o-o kpekpeke ade.

Ndjinga gba Ebhe-e pɨ ndʉ okpála hana

25 Ondaise ma, ma akʉnda me yi mbɨla engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe awo e mawo-o, ngʉbula me yi aú lɨyi mʉgɨto de me yi ne obhʉlʉ ɨmbɨlangʉ-o de. Yi mbɨla me té okpála na Ɨsalaele adʉ́ nagbe kpéke ’ndjɨ lɨ ’ngʉ́ gba Ebhe-o, nakolo lɨ ’kpɨ́ ɨnde lɨ ndʉ okpála ɨnde ne omaYuda ade-e hana agíe lɨo lɨe agba Ebhe-o. 26 Abhomʉ-o lɨ ’kpɨ́ ango-o, lɨ omaƗsalaele hana tsia kóbho maka lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa lɨe me:

«Kpála ɨnde akóbho okpála ayíe bhʉ́ Siona .

Anɨ aꞌé osisiti ’ngʉ́ gba odi Yakobho.

27 A bhomʉ-o gandja ɨnde ya akódho e ne uo-o,

nedhɨnga ma aꞌé osisiti ’ngʉ́ gba uo lɨe-o.†»

28 Lɨ nɨ́ tsia maka lɨ omaYuda ayala Bádha Ngali-e lɨe, a ko obhʉlʉ yala gba Ebhe. Engʉ́ bhomʉ-o amene lɨe lɨe mo-o, ngayi okpála ɨnde ne omaYuda ade-e, yi atsia asia bádha ’ngʉ́ gba Ebhe-o. Engʉ́ bini, nɨ́ tsia maka lɨ Ebhe abhʉ uo lɨe me u dʉ bhʉ́ ngʉ nɨ-e, Ebhe ndʉ ’kpɨ́ hana ne mʉkʉnda pɨ uo ka gandja nanɨ u akodho e ne onguo ogbi uo mo-o. 29 Padhá de, anga lɨ Ebhe ha ’he pɨ kpála-a, anɨ gbʉ́lʉ matá ka anɨ de. Anɨ ꞌɨ di kpála-a, anɨ dji matá mabhundja gba e lɨ pabɨlɨ gba anɨ-e de. 30 Nanɨ kalanʉ-o, ngayi di-e, yi andjo ’li Ebhe. Engʉ́ bini mbɨa ɨnde-e, yi ambɨla ndjinga gba Ebhe anga omaYuda andjo di ’li anɨ. 31 A bhadi moko. U andjo bhadi ’li Ebhe mbɨa ɨnde-e ngʉbula me Ebhe dje ndjinga yi. Ebhe amene mo-o ngʉbula me ngauo di-e nɨ dje ndjinga uo mbɨa ɨnde. 32 Padhá de, anga ka lɨ ndʉ okpála hana andjo ’li Ebhe lɨe, u akolo maka obhʉlʉ tɨkpʉ. Ebhe amene mo-o ngʉbula me nɨ dje ndjinga ndʉ uo hana.

Ebhe ngbéngbé ane ndʉ ’he hana

33 A na paká me bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe ane ne engbé mane! Ɨmbɨlangʉ gba anɨ-e ane ndʉ ’ngʉ́ hana! Anɨ mbɨla ndʉ ’ngʉ́ hana! Engʉ́ ɨnde anɨ ngabhundja e lɨ bua e, kpála bini tɨ da nakpokpo kúkú de. Kpála bini tɨ da nakɵ mboli okpadjɨ gba anɨ-e de. 34 A maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba anɨ-e me:

«Kpála bini mbɨla mabhundja gba Ebhe Ngámá-a de.

Kpála bini ade ɨnde ɨ tɨ da nakpokpo pɨ Ebhe

lele engʉ́ ɨnde ayo me anɨ mene e-o.†

35 Kpála bini ade ɨnde akpo naha ’he pɨ Ebhe

ngʉbula napa me anɨ dʉ adjeke

me Ebhe gie pɨ nɨ-o.†»

36 Padhá de, anga anɨ abho ndʉ ’he hana ngae. Anɨ ngamene me ndʉ ’he nɨ abho e hana dʉ bhʉ́ mʉkobho. Ndʉndʉ hana ngagie lɨe agba anɨ. A ayo me okpála dhɵgɵ Ebhe dʉdʉma ne dʉdʉma! A adʉ moko.

12

Ebhe aha kulu pɨ okpála kpikpikpi

1 Ondaise ma, ɨ nde lɨe me Ebhe nde adje ndjinga nɨ́ mo-o, ma ayo ka yi me yi ha lɨyi ngayi makpe pɨ Ebhe maka makiso ɨnde na ʉʉ. Yi dʉ libhomu pɨ anɨ ngʉ́ nanga lɨ anɨ. Pɨ yi-e, a bhomʉ-o kʉkʉlʉ lele nadhɵgɵ Ebhe-o. 2 Yi adʉ́ amene ’he maka okpála na doto ɨnde-e de. Yi ꞌo mangbo me Ebhe dji yi, amba anɨ ha pɨ yi ɨmbɨlangʉ na mbɨa. Yi mene mo-o, yi tsia mbɨ́la me Ebhe akʉnda nɨ i-e. A akʉnda napa me yi ambɨ́la engʉ́ ɨnde na babadha, engʉ́ ɨnde anga lɨ anɨ, engʉ́ ɨnde lɨ kpadjɨ.

3 Kabula kulu ɨnde lɨ Ebhe aha e mʉma ka bádha bhʉ́ ’bu gba e-e, ma ngapa pɨ ndʉ yi hana me: yi aú lɨyi ne bhʉ́lá nane mane de. Yi mbɨla mangbo lele yi makpe, maka yi nde lɨe-o. Yi tsia lele nabhuka lɨ Ebhe aha e pɨ yi ngʉ́ nambɨla me da yi ngae dho-ie. 4 Koli ’lá kpála bha bini, engʉ́ bini oyáyá tété bhelé ɨnde ngamene okulu kpikpikpi. 5 A viti bhadi pɨ nɨ́ bini. Abana nɨ́ nde lɨe bhelé-e, nɨ́ akolo koli kpála bini bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨnɨ́ ne Yesu Kilisito-o . Nɨ́ atsia akpɵtsɵ lɨnɨ́ maka oyá kpála-kʉtɨ akpɵtsɵ lɨe lɨe-o.

6 Ebhe aha pɨ nɨ́ oangu ngangá ngʉ́ namene kulu nedi. Anɨ aha pɨ nɨ́ padhá bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e, lɨ lele maka anga lɨ bua anɨ lɨe-o. Kaka-a, lɨ sʉka nɨ́ sia angu nakpokpo eli ɨnde ayie ka Ebhe-e, a ayo me, anɨ kpokpo nakpata lele nabhuka gba e-o. 7 Lɨ Ebhe ha pɨ kpála koko angu nateteke obɨ e, a ayo me anɨ teteke uo. Lɨ Ebhe ha pɨ koko angu nasuno ’ngʉ́ pɨ okpála koko-o, a ayo me anɨ suno. 8 Lɨ Ebhe ha pɨ kpála koko angu nato masi bhʉ́ obɨ e-e, a ayo me anɨ to masi bhʉ́ uo. Lɨ Ebhe ha pɨ kpála koko angu napʉ ’he pɨ obɨ e-e, a ayo me anɨ pʉ ne bua e hana. Lɨ Ebhe ha pɨ kpála koko angu naʉ pɨ́ ’ndjɨ obɨ e-e, a ayo me anɨ mene kulu ango-o ne bádha bua. Lɨ Ebhe ha pɨ kpála koko angu nateteke obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ-e, a ayo me anɨ mene ne djalɨ.

Lele nakobho gba omabhuka

9 Yi dʉ ne mʉkʉnda pɨ ndʉ okpála hana ne bua bini. Yi adʉ́ apa ’ngʉ́ na mʉkʉnda bha ne ’bhɵ yi de. Yi yala siti ’ngʉ́, yi dhedhe lɨ bádha ’ngʉ́. 10 Yi dʉ ne mʉkʉnda sʉnda yi maka a ayo lɨe me ondaise dʉ ne mʉkʉnda sʉnda o. Yi dʉ ne mazɨma sʉnda yi na paká paká. 11 Yi ha lɨyi pɨ kulu ne angu yi hana. Yi adʉ́ ne obhʉlʉ ɨpio de. Yi mene kulu lɨyi pɨ Ngámá ne bua yi hana. 12 Yi dʉ bhʉ́ djalɨ kabula yi ngaꞌo ’to yi lɨe ’to ohe lɨ Ebhe apa me nɨ ahá e pɨ yi-o. Yi kibila okpekpeke da ’ngʉ́ ne ’ndjá bua. Yi ayó Ebhe ne ndala tété de. 13 Yi teteke ondaise yi ɨnde bhʉ́ ndɨbhɨlɨ-o. Yi sia obhende ngago lɨ yi-e ndjɨndjɨ.

14 Yi yo Ebhe me anɨ tuko bisagu pɨ́ okpála bhende ngato mbolo lɨ yi-o. Yi ayó de me Ebhe tʉ pɵdjɵ lɨ uo de. 15 Yi kpi djalɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhende bhʉ́ djalɨ-o. Yi ku ’gbá bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhende bhʉ́ ’gbá-o. 16 Yi dʉ nadje lɨyi sʉnda yi ne obɨ yi ndjɨndjɨ. Yi adʉ́ ne ’ngbé ’ndjɨ de, engʉ́ bini, yi zɨba ndʉ kulu hana ɨnde u ahá e pɨ yi-o, abana ɨ dʉ bha kulu lɨ okpála ngau e padhá. Yi aú lɨyi de me nɨ ambɨla ndʉ ’ngʉ́ hana-a de.

17 Yi agíe siti pɨ siti de. Yi le ne kpéke me yi mene bádha ’ngʉ́ kala ndʉ okpála hana. 18 Ɨ dʉ lɨ naayi-e, yi mene ne kpéke me yi dʉ bhʉ́ guo ’ngʉ́ ne ndʉ okpála hana. 19 Ngayi okpála na mʉkʉnda gba ma-a, yi agíe siti pɨ okpála de, yi ꞌo mangbo me Ebhe gie siti pɨ uo ngae. Padhá de, anga Ngámá Ebhe apa bhʉ́ Bhuku gba e me:

«Ngama-a, ma agíe siti ’ngʉ́ lɨ okpála amene e lɨ yi-e ngama.

Ngama makpe,

ma améne uo nakpata lele engʉ́ u amene e lɨ yi-o.†»

20 Engʉ́ bini, pɨ yi-e, yi mene mangbo maka lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa lɨe me:

«Ɨ dʉ me a nde lɨ bhʉlʉ yala gba mʉ-o ne gʉmʉ-o,

mʉ de ha ezʉ pɨ anɨ.

Ɨ dʉ lɨ anɨ ne gʉmʉ ’ngu-o,

mʉ de ha engu nandjɨ mandjɨ pɨ anɨ.

Padhá de, anga mʉ mene mo-o, a adʉ́ mʉgɨto me mʉ ngabu

ndjekedhe djua na dédé pɨ́ ’ndjɨ anɨ.†»

21 Mo oꞌó de me siti ’ngʉ́ ha angu nɨ-e de. Engʉ́ bini, ha mangbo angu siti ’ngʉ́ ne namene bádha ’ngʉ́.

13

A ayo me nɨ́ manga ongámásɨ mamanga

1 A ayo me ndʉ yi hana, yi manga ongámásɨ ɨnde pɨ́ ’ndjɨ nɨ́-e mamanga. Padhá de, anga ndʉ okpála hana ɨnde ngaʉ ngámá-a, u aʉ ka Ebhe. Anɨ aꞌo okpála ɨnde ngaʉ ngámá-a ngae. 2 Kpála ɨnde ngagbe kpéke ’ndjɨ lɨ ongámásɨ-e ngagbe bhomʉ-o kpéke ’ndjɨ lɨ lɨ́lɨ ɨnde lɨ Ebhe aꞌo e-o. Okpála ɨnde ngamene mo-o agbéle ke ’ngʉ́ gba Ebhe-e pɨ́ o makpe. 3 Okpála ɨnde ngamene ngbili ’ngʉ́ kpekpe ongámásɨ de, engʉ́ bini, a kpekpe mangbo ongámásɨ ne okpála ɨnde ngamene siti ’ngʉ́-o. Kaka-a, lɨ mʉ kʉnda me nɨ adʉ́ nakpe ongámásɨ de-e, mene bádha ’ngʉ́ ngʉbula me mʉ dʉ nanga bhʉ́ djila ongámásɨ manga.

4 A mo-o. Padhá de, anga ongámásɨ ngamene kulu ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ uo-o ngʉbula me u teteke yi, amba yi dʉ amene bádha ’ngʉ́. Ɨ dʉ la me mʉ nde ngamene siti ’ngʉ́-o, mʉ de kpe ongámásɨ makpe! Padhá de, anga angu lɨ Ebhe aha e pɨ uo-o, anɨ ha padhá de. Anɨ aha pɨ uo, anga anɨ aꞌo uo bhʉ́ kulu gba e ngʉ́ nasuno ke ’ngʉ́ gba e pɨ okpála ɨnde ngamene siti ’ngʉ́. 5 Kaka-a, a ayo me yi manga ongámásɨ mamanga. Yi amánga bha bini uo ka nakpe ke ’ngʉ́ gba Ebhe-e de, engʉ́ bini, yi manga di uo ka anga yi ambɨla lɨ bua nakpokpo kú ’ngʉ́ gba yi-e ndjɨndjɨ me, a ko bádha ’ngʉ́.

6 A di bhomʉ-o ta ’ngʉ́ yi ngakala mandjandja ka e ko. Padhá de, anga Ebhe aꞌo ondɵmbɨ na mandjandja ngʉbula me u mene kulu bhomʉ-o. 7 Yi ha pɨ kpála ne kpála ehe ɨnde atɨ ne anɨ-o. Yi futa ndʉ mandjandja hana ɨnde a ayo me yi futa e-o. Yi manga ongámásɨ ɨnde a ayo me yi manga o-o mamanga.

Ndʉ lɨ́lɨ hana agbite lɨe bhʉ́ mʉkʉnda

8 Yi adʉ́ ne bopulu gba kpála bini de. Yi dʉ bha bini ne koli bopulu bini na mʉkʉnda ɨnde yi nde ne e sʉnda yi-o. Kpála ɨnde ne mʉkʉnda pɨ obɨ e-e, anɨ amene bhomʉ-o ndʉ lɨ́lɨ gba Ebhe-e hana má kpɵkɵbhɵ! 9 Lɨ́lɨ gba Ebhe-e apa me: «Mo okʉ́nda ɵlɵ, ɨ dʉ di-e bhoko gba kpála koko de, mo obhɵ́lɵ kpála de, mo ozí ’he de, mo odʉ́ ne gʉmʉ ’he gba kpála koko de.» Olɨ́lɨ bhomʉ-o ne ndʉ olɨ́lɨ koko hana agbite lɨe bhʉ́ koli lɨ́lɨ bini ɨnde me: «A ayo me kʉnda kilí mʉ maka mo okʉnda lɨmʉ lɨe ngamʉ makpe.†» 10 Kpála ɨnde ne mʉkʉnda pɨ kilí e, anɨ méne anɨ sisiti belegʉ de bini. Kaka-a, mʉ dʉ ne mʉkʉnda pɨ kilí mʉ-o, mo omene bhomʉ-o ndʉ lɨ́lɨ-e hana.

A ayo me nɨ́ dʉ bedhe ndʉ nedhɨnga hana

11 Yi ꞌo ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨ bua yi, anga yi mbɨla nedhɨnga nɨ́ nde bhʉ́ e hana. A ɨnde-e nedhɨnga ayo lɨe me yi dʉ lɨ zʉkʉ. Nedhɨnga ɨnde lɨ Ebhe akóbho nɨ́ lɨe akolo masɨkpe, a matá tsutsu maka nedhɨnga nanɨ nɨ́ abhuka lɨe ade. 12 Ekpɨ́-e abi abhue, ngbɨkpɨ ɨbili masɨkpe. Kaka-a, nɨ́ adʉ́ matá namene engʉ́ na biti de. Nɨ́ dyɨ lɨ kʉte nɨ́ otɨa ’gʉ́ ɨnde u agʉ́gʉ ’gʉ́ ne e ne ngbɨkpɨ-o. 13 Nɨ́ mene ’he lɨnɨ́ ndjɨndjɨ maka okpála ɨnde ngamene ’he ne ngbɨkpɨ. Nɨ́ adʉ́ nadho osisiti ’bɨ de, nɨ́ adʉ́ nalangba ne pandɨ de. Nɨ́ adʉ́ nasɨ ne olɨsɨ, ɨ dʉ di-e obhosɨ ngangá de. Nɨ́ adʉ́ nagbe bhayiki de, nɨ́ adʉ́ di ne ’ngbé bua lɨ okpála koko de. 14 Yi dyɨ mangbo Ngámá Yesu Kilisito lɨ kʉte yi maka tɨa ’gʉ́. Yi adʉ́ nadhʉkʉ maka lɨ kʉte yi akʉnda lɨe de.

14

Yi aú okpála koko bhʉ́ djila yi padhá de

1 Yi sia kpála ɨnde bhʉbhʉkʉ bhʉ́ ’bu nabhuka-o , yi abí bhayiki ne anɨ pɨndjɨ engʉ́ bhende atsia mabhundja gba anɨ-e de. 2 Nɨ́ ha nga kukulu pɨndjɨ engʉ́ na ezʉ. Okpála koko ngabhuka me o tɨ da nazʉ ndʉ ’he hana. La-a, okoko ɨnde bhʉbhʉkʉ bhʉ́ nabhuka-a ngabhundja me a ndjɨndjɨ bha bini ne nazʉ okpálá. 3 A ayo de me kpála bhende ngazʉ ndʉ ’he hana-a u kilí e ɨnde ɨ zʉ mbɨlɨka de-e padhá-a de. A ayo di de me kpála bhende ɨ zʉ mbɨlɨka de-e u di bhende ngazʉ ndʉ ’he hana-a padhá-a de. Padhá de, anga Ebhe azɨba di anɨ. 4 Ngamʉ-o, mʉ ne da ngʉ́ nakodho ’ngʉ́ gba kpála na kulu gba kpála koko-o? Ngámá na kulu ne angu nakodho ’ngʉ́ gba kpála na kulu gba e ngae, abana anɨ mene babadha, ne me anɨ tɨ lɨ kpadjɨ na kulu gba e-o. Ma au la bhadi me anɨ alʉ́ kpekpeke, anga Ngámá Yesu ne angu ngʉ́ nalɨ anɨ me anɨ atɨ́-ɨ de.

5 Okpála koko ngabhundja me oekpɨ́ koko ane okoko ne tata. La pɨ okpála koko, ndʉ ’kpɨ́ hana viti bha bini. A ayo me kpála ne kpála kɵ mboli engʉ́ anɨ ngabhundja e lɨ bua e ndjɨndjɨ me a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. 6 Kpála ɨnde ngau ekpɨ́ koko ngbéngbé-e, ngadhɵgɵ Ngámá gba nɨ́-o. Kpála ɨnde ngazʉ ndʉ ’he hana-a, ngadhɵgɵ di bhomʉ-o Ngámá gba nɨ́-o. Padhá de, anga anɨ ngagie henɨ pɨ Ebhe pɨndjɨ ezʉ ɨnde anɨ ngazʉ e-o. Kpála ɨnde ɨ zʉ ndʉ ’he hana de-e ngamene mo-o ngʉ́ nadhɵgɵ Ngámá gba nɨ́-o. Anɨ di ngagie heni pɨ Ebhe pɨndjɨ ezʉ ɨnde anɨ ngazʉ e-o.

7 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me kpála bini ade bhʉ́ ká nɨ́ ɨnde ngakobho ka e makpe. Kpála bini la di ade ɨnde ngakpi ka e makpe. 8 Ɨ dʉ me nɨ́ nde bhʉ́ mʉkobho-o, nɨ́ ngakobho ngʉbula me nɨ́ toko Ngámá gba nɨ́-o. Ɨ dʉ me nɨ́ mu di-e, nɨ́ amu ngʉ́ naha sangu pɨ Ngámá gba nɨ́-o. Kaka-a, belegʉ nɨ́ dʉ bhʉ́ mʉkobho, belegʉ nɨ́ mu di mamu-o, ndʉ nɨ́ hana, nɨ́ ne okpála gba Ngámá Yesu. 9 Padhá de, anga Yesu Kilisito akpi, anɨ atsia azuku ngʉbula nadʉ ngámá gba okpála ɨnde bhʉ́ mʉkobho bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhende amu-o. 10 Ɨ nde lɨe mo-o, ngamʉ-o, mʉ ngakodho ’ngʉ́ gba ndai mʉ-o ka nɨ? Ngamʉ-o, mʉ ngau ndai mʉ bhʉ́ djila mʉ padhá ka nɨ? Ndʉ nɨ́ hana, nɨ́ alʉ́ kala Ebhe ngʉ́ napa me anɨ kodho ’ngʉ́ gba nɨ́-o. 11 Padhá de, anga Bhuku gba Ebhe-e apa me:

«Ngama Ebhe Ngámá ɨnde ʉʉ-o, ma apa pɨ yi na paká me

ndʉ okpála hana atʉ́tʉ lɨpʉkʉ o kuto kala ma.

Ndʉ uo hana tsia pá me ma ne Ebhe.†»

12 Bhobhomʉ-o akʉnda napa me kpála ne kpála bhʉ́ ká nɨ́ akpókpo engʉ́ ɨnde anɨ amene e ngae makpe-e pɨ Ebhe.

Mo otó kilí mʉ bhʉ́ siti ’ngʉ́ de

13 Ɨ nde lɨe mo-o, yi ꞌo nakodho ’ngʉ́ gba obɨ yi-e maꞌo. Yi ꞌo mangbo lɨ bua yi me a ayo de me nɨ́ mene engʉ́ ɨnde lɨ kilí nɨ́ asendele ka e de, ngʉ́ napa me anɨ lɨ bhʉ́ siti ’ngʉ́-o de. 14 Bhʉ́ makpɵtsɵ gba ya ne Ngámá Yesu Kilisito-o, ma ambɨla na paká me ezʉ na ligina ade. Engʉ́ bini, lɨ kpála bini bhundja me ezʉ ɨnde-e sisiti-e, ezʉ bhomʉ-o akolo ligina pɨ anɨ. 15 Ɨ dʉ me mʉ nde ngato lɨkabhu lɨ bua ndai mʉ pɨndjɨ ezʉ ɨnde mʉ ngazʉ e-e, bhobhomʉ-o a akʉnda napa me mʉ ne mʉkʉnda pɨ anɨ ade. Kaka-a, lila lɨmʉ me nɨ ató kpála ɨnde lɨ Kilisito akpi pɨ e bhʉ́ ngɨta kabula ’ngʉ́ na ezʉ de. 16 Lɨ ehe dʉ bhʉ́ djila mʉ ndjɨndjɨ-e, mo oméne de, ɨ dʉ me mʉ nde au me, lɨ mʉ mene e lɨ okpála koko pá ’ngʉ́ tété sisiti-o.

17 Padhá de, anga Naʉ gba Ebhe-e , a ko engʉ́ na ezʉ, ɨ dʉ di-e engʉ́ na pandɨ de. Engʉ́ bini, Naʉ gba Ebhe-e mangbo ne engʉ́ ɨnde atsia kulu lɨ Bu Bhobua ngamene e bhʉ́ nɨ́-o. Bu Bhobua ngaha pɨ nɨ́ engʉ́ ɨnde ngbingbili, anɨ ngaha pɨ nɨ́ nadʉ ne guo ’ngʉ́ sʉnda nɨ́, ne nadʉ bhʉ́ djalɨ. 18 Kpála ɨnde ngamene kulu gba Yesu Kilisito lɨ kpadjɨ bhomʉ-o nganga lɨ Ebhe ngae. Okpála ngapa di lɨ anɨ me anɨ ngamene bádha ’ngʉ́. 19 Ɨ nde lɨe mo-o, a ayo me nɨ́ gɨlɨ namene engʉ́ ɨnde ngato guo ’ngʉ́ sʉnda nɨ́, engʉ́ ɨnde ngamene me nɨ́ teteke lɨnɨ́ lɨ kpadjɨ gba Ebhe-o.

20 Mo obhɵ́lɵ kulu gba Ebhe-e ka engʉ́ na ezʉ de. A na paká me ndʉ ezʉ hana ndjɨndjɨ ngʉ́ nazʉzʉ. La-a, a ndjɨndjɨ ade me nɨ́ dʉ nazʉ ’he ɨnde ngato kpála bhʉ́ siti ’ngʉ́-o de. 21 Engʉ́ ɨnde ndjɨndjɨ-e ngae ɨnde: a ayo natse nazʉ mbɨlɨka, a ayo natse nandjɨ pandɨ, a ayo natse ndʉ ’he hana ɨnde ɨ tɨ da nato kilí mʉ bhʉ́ siti ’ngʉ́. 22 Lila engʉ́ ɨnde lɨ bua mʉ ngapa e pɨ mʉ pɨndjɨ engʉ́ na ezʉ di ne bhe na pandɨ-e pɨ mʉ makpe. Mo opá pɨ kpála koko de, engʉ́ ango-o dʉ bha sʉnda mʉ ne Ebhe. A ko djalɨ pɨ kpála ɨnde lɨ bua e yoko e lɨ ’ngʉ́ bini de bhʉ́ ká ongʉ́ ɨnde lɨ bua anɨ ngatima anɨ me anɨ mene e-o. 23 La-a, Ebhe aꞌó ’ngʉ́ pɨ́ kpála ɨnde ngazʉ ’he ɨnde lɨ bua nakpokpo kú ’ngʉ́ gba e ngayoko e lɨ e-o. Padhá de, anga anɨ ngamene engʉ́ ɨnde ɨ lʉ pɨ́ nabhuka de. Yi mbɨla hana me, ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ kpála ngamene e me a nde lʉ pɨ́ nabhuka de-e, a ko siti ’ngʉ́.

15

A ayo me nɨ́ mene engʉ́ ɨnde nganga lɨ obɨ nɨ́ manga-o

1 A ayo me nganɨ́ okpála ɨnde alʉ kpekpeke bhʉ́ nabhuka-a , nɨ́ teteke di okpála bhende kpekpeke ade-o. A ayo de me nɨ́ dʉ bha bini namene engʉ́ bhende nganga lɨ nɨ́-e de. 2 A ayo me nɨ́ mene engʉ́ ɨnde nganga lɨ obɨ nɨ́ ngʉbula nateteke uo, amba u nʉ lɨ kpadjɨ gba Ebhe-e ne kalanʉ. 3 Padhá de, anga Yesu Kilisito ngae makpe gɨlɨ nanɨ engʉ́ ɨnde adʉ anga lɨe de. Engʉ́ bini, a akolo lɨ anɨ maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: «Okpála asobho mʉ, Ebhe, abhomʉ-o, sobho ango-o atsia aku lɨ kʉte ma.†»

4 Ndʉ ongʉ́ hana ɨnde u aye nanɨ e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e , u aye ngʉbula nasuno pɨ nɨ́ kʉkʉlʉ ’ngʉ́, ngʉ́ napa me nɨ́ dʉ naꞌo ’to nɨ́ ’to Ebhe. Padhá de, anga Bhuku ango-o ngato bhʉ́ nɨ́ masi, a la di ngaha pɨ nɨ́ nadʉ ne ’ndjá bua. 5 A ayo me Ebhe ɨnde ngato masi bhʉ́ okpála-a, ɨnde di ngaha ’ndjá bua pɨ uo-o mene me yi dʉ ne mabhundja bini, nakpata lele mʉkobho gba Yesu Kilisito. 6 Abhomʉ-o, ndʉ yi hana bhʉ́ dabɨlɨ bini, ne koli eli bini, yi tsia dhɵ́gɵ Ebhe, ’Dyɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o.

Ndʉ okpála hana atóko Ebhe

7 Kaka-a, yi dʉ nasia lɨyi sʉnda yi ne bua yi bini maka lɨ Yesu Kilisito asia di yi lɨe-o. Yi mene mo-o ngʉbula me okpála dhɵgɵ Ebhe. 8 Ma apa pɨ yi na paká me, Yesu Kilisito akolo nanɨ kpála na kulu gba omaYuda, ngʉbula me anɨ suno pɨ uo me Ebhe papa naae eu de. Anɨ ago nanɨ ngʉ́ nabedhe ’bhɵ engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ me, nɨ améne e pɨ onguo ogbi uo-o. 9 A ayo nanɨ di me okpála ɨnde ne omaYuda ade-e, toko Ebhe kabula ndjinga gba anɨ-o. A maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

«Kaka-a, ma atóko mʉ bhʉ́ ká okpála ɨnde ne omaYuda ade,

ma alí oetsi pɨ mʉ.†»

10 Bhuku gba Ebhe-e apa matá di me:

«Ngayi okpála ɨnde ne omaYuda ade-e,

a ayo me yi kpi djalɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini

ne okpála gba Ebhe-o.†»

11 A atsia apa matá di lɨ bɨlɨ koko me:

«Ngayi, ndʉ yi hana okpála ɨnde ne omaYuda ade-e,

a ayo me yi toko Ngámá Ebhe.

A ayo me ndʉ okpála hana toko anɨ.†»

12 Polofeta Ɨsaya apa di me:

«Kpála bini akóto bhʉ́ piga gba Yese,

anɨ agó ngʉbula naʉ ngámá pɨ́ ’ndjɨ́ okpála ɨnde ne omaYuda ade-o.

Okpála ango-o aꞌó ’to o ’to anɨ.†»

13 A ayo me Ebhe ɨnde amemene me okpála dʉ naꞌo ’to o ’to nɨ-e bedhe yi ne djalɨ bedhe di ne guo ’ngʉ́ , anga yi abhuka anɨ. Abhomʉ-o, yi tsia dʉ́ naꞌo ’to yi ’to anɨ na pakápaká bhʉ́ angu gba Bu Bhobua-o .

Polo akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ kulu gba e

14 Ondaise ma, ma ambɨla mbámbá me yi abedhe ne bádha ’ngʉ́ bhʉ́ yi bedhe. Ma mbɨla di hana me yi ambɨla ndʉ ’ngʉ́ ɨnde a ayo me yi mbɨla e hana, di ne me yi tɨ da nasusuno sʉnda yi. 15 Belegʉ ɨnde lɨe mo-o, ongʉ́ bini bini bhʉ́ balʉa ɨnde-e, ma alʉ pépé kpekpeke ngʉbula me ’ndjɨ yi ayíe tété de. Ma aye mo-o kabula bádha bhʉ́ ’bu ɨnde lɨ Ebhe asuno e mʉma-o. 16 Ebhe aꞌo ma kpála na kulu gba Yesu Kilisito bhʉ́ ká okpála ɨnde ne omaYuda ade-o. Ma aha lɨma libhomu pɨ Ebhe ngʉbula nakpokpo Bádha Ngali gba anɨ-e pɨ uo ngʉbula me u bhuka anɨ, amba u dʉ maka makiso ɨnde nganga lɨ anɨ manga. Makiso ango-o, Bu Bhobua aꞌo kpi pɨ anɨ.

17 Ɨ nde lɨe mo-o, ma ne gindaginda bhʉ́ kulu ɨnde ma ngamene e pɨ Ebhe-o, anga ya akpɵtsɵ lɨya ne Yesu Kilisito bhʉ́ dabɨlɨ bini. 18 Ma tɨ da napa ’ngʉ́ koko bini de. Ma apá bha bini engʉ́ ɨnde lɨ Yesu Kilisito amene e lɨ kpadjɨ gba ma-o. Anɨ amene me ma gbele okpála ɨnde ne omaYuda ade-e kala Ebhe ngʉbula me u dʉ namanga anɨ. Anɨ amene mo-o bhʉ́ oeli ɨnde ma akpokpo e-o, di ne bhʉ́ okulu ɨnde ma amene e-o. 19 Anɨ amene di mo-o bhʉ́ ongamba ’ngʉ́ ngangá di ne bhʉ́ nau maka lɨ Bu Bhobua gba anɨ-e adʉ nasuno angu gba e lɨe-o. Abhomʉ-o, ma atsia akpokpo Bádha Ngali gba Yesu Kilisito pɨ okpála ne ndʉ bɨlɨ hana, nayie bhʉ́ Yelusalema nakolo makolo bhʉ́ ndu doto na Ilili. 20 Ma adʉ nakʉnda ndʉ ’kpɨ́ hana nakpokpo Bádha Ngali-e lɨ bɨlɨ ɨnde lɨ okpála dje nga engʉ́ gba Yesu Kilisito lɨe de-o. Ma dʉ nakʉnda nakpokpokpo lɨ bɨlɨ ɨnde u adje engʉ́ gba anɨ-e lɨe adje-e de, ngʉbula me ma ayíki etɨ lɨ bɨlɨ lɨ kpála koko abhʉ ka kulu lɨe abhʉ-o de. 21 Ma amene maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

«Obhende u kpokpo nga nanɨ engʉ́ gba anɨ-e pɨ o de-e,

u aú anɨ.

Obhende ɨ dje nga nanɨ engʉ́ gba anɨ-e de-e,

u akɵ́ mbolimboli.†»

22 A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde ani kpadjɨ mʉma bhʉtsibhʉtsi me, ma akólo lɨ yi de-o.

Gʉmʉ gba Polo ngʉ́ nanʉ bhʉ́ gʉdhʉ na Loma

23 Kalanga bhelé ane, ma adʉ ne gʉmʉ nakolo lɨ yi, engʉ́ bini, kulu adʉ nani kpadjɨ mʉma. La mbɨa ɨnde-e, kulu gba ma bhʉ́ ondu doto ango-o andjia. 24 Sʉnda ’kpɨ́ ɨnde-e, ma adji bhʉ́ Esɨpanye. Lɨ ma dʉ nanʉ-o, ma apʉ́ bhʉ́ Loma ngʉbula me nɨ́ sɨ mbo ne yi ekpɨ́ bhisi. Pɨpɨta-a, yi téteke ma me ma kodho ’kpɨ́.

25 La-a pɨ mbɨa ɨnde-e, ma adji nga bhʉ́ Yelusalema ngʉbula nateteke okpála gba Ebhe ɨnde oo-o. 26 Padhá de, anga omabhuka na Makedonia di ne Akai au ndjɨndjɨ me o po bhʉ́la tɨa ngʉbula nateteke omabhuka ɨnde bhʉ́ ndɨbhɨlɨ bhʉ́ Yelusalema ne di. 27 U abhundja engʉ́ ango-o bhʉ́ ngʉ o, a ayo la bhadi nako me u mene moko. OmaYuda ateteke okpála bhende ne omaYuda ade-e ngʉbula me u sia bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe . Kaka-a, a ayo bhadi me okpála ɨnde ne omaYuda ade-e teteke omaYuda ne oehe ɨnde aneke ka uo-o. 28 Abhomʉ-o, ɨ dʉ me ma nde andjia kulu bhomʉ-o andjia-a, ma kódho ’kpɨ́ bhʉ́ Esɨpanye. A akʉnda napa me pɨta nandjia nagapa tɨa u apo bhʉ́la e lɨ uo-o. Kala nakodho ’kpɨ́ ka ma-a, ma apʉ́ ngaɨza agba yi. 29 Ma ambɨla me ma akólo lɨe agba yi-e, Yesu Kilisito asúno bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ nɨ́ na kuo kuo.

30 Ondaise ma, ma ngayo ka yi ne ’lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito, di ne ’lɨ mʉkʉnda ɨnde lɨ Bu Bhobua ngaha e me, yi kpɵtsɵ lɨyi ne ma bhʉ́ gbele ɨnde ma ngagʉ e ne nayo Ebhe mʉma. 31 Yi yo Ebhe me nedhɨnga ma akólo lɨe bhʉ́ Yudaya-a, okpála ɨnde ɨ bhuka Yesu Kilisito de-e ató mbolo lɨ ma de. Yi yo di Ebhe me, omabhuka ɨnde bhʉ́ Yelusalema sia oehe ɨnde ma adji ne e pɨ uo-o ne bádha bua. 32 Abhomʉ-o, ɨ dʉ me Ebhe nde akʉnda-a, ma kólo agba yi ne djalɨ lɨ bua ma, nɨ́ tsia dʉ́ ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini. 33 A ayo me Ebhe ɨnde ahaha guo ’ngʉ́-o dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndʉ yi hana. A adʉ moko.

16

Polo yi okpála bini bini na Loma mayi

1 Ma ngakpokpo ’ngʉ́ pɨ yi pɨndjɨ ndai nɨ́ na ɵɵlɵ Foebe. Anɨ ngamene kulu bhʉ́ Dadjua gba Ebhe ɨnde bhʉ́ Sekele-o. 2 Lɨ anɨ akólo lɨe agba yi-e, yi de sia anɨ ndjɨndjɨ kabula ’lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito . A ayo me okpála gba Ebhe-e dʉ namene moko. Yi teteke anɨ ne ndʉ ’he hana ɨnde anɨ nde ne gʉmʉ e-o, anga anɨ ateteke okpála bhelé, anɨ atsia ateteke belegʉ di ma.

3 Ma yi Pilisila ne ’ko e Akuila mayi. Ngaya ne uo-o, ya amene kulu gba Yesu Kilisito bhʉ́ dabɨlɨ bini. 4 U di me mu ngʉbula nakobho ma. Ma ngagie heni pɨ uo naali. A ko la bha bini ma kpi ma kpi de, engʉ́ bini, ndʉ oDadjua gba Ebhe hana ɨnde bhʉ́ ndu doto gba omaYuda ade-e di ngagie heni pɨ uo. 5 Ma yi di okpála na Dadjua ɨnde apɵpɵkɵbhɵ bhʉ́la o ngʉbula nayo Ebhe bhʉ́ ’tɨ gba uo-o mayi.

Ma yi ndai ma na mʉkʉnda Epainete mayi. A ko kpála na kalanʉ ɨnde abhuka Yesu Kilisito bhʉ́ ndu doto na Adjia-o. 6 Ma yi di Malɨa ɨnde amene kulu pɨ yi naali-e mayi. 7 Ma yi di okpála gba ma, Adolonikasɨ ne uo ne Djuniasi* mayi. Ngaya ne uo-o, ya adʉ nako bhʉ́ tɨkpʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini. A ko obhʉlʉ titima ɨnde lɨ okpála mbɨla o ndjɨndjɨ naali. U abhuka nanɨ Yesu Kilisito mʉma kalanʉ.

8 Ma yi di ndai ma na mʉkʉnda Apiliatusi mayi. Ya akpɵtsɵ lɨya ne anɨ bhʉ́ ’bu Ngámá gba nɨ́-o. 9 Ma yi di Ulubano mayi. Ya ngamene kulu gba Yesu Kilisito ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini. Ma yi di ndai ma na mʉkʉnda Sɨtakisi mayi. 10 Ma yi Apelesi mayi. Anɨ azʉ lɨkabhu kabula Yesu Kilisito, anɨ atsia alʉ kpekpeke. Ma yi di okpála na piga gba Alisitobile mayi. 11 Ma yi di Elodiona mayi. A ko kpála na piga gba ma. Ma yi di okpála gba Ebhe ɨnde bhʉ́ piga gba Nalasise mayi. 12 Ma yi di Tilifene ne Tilifose† mayi. U aha lɨo ngʉ́ namene kulu gba Ngámá gba nɨ́-e ne bua o bini. Ma yi di ndai nɨ́ na ɵɵlɵ na mʉkʉnda ɨnde ’lɨ e me Peleside mayi. Anɨ aha di lɨe ngʉ́ namene kulu gba Ngámá gba nɨ́-e ne bua bini. 13 Ma yi Lufusɨ, kʉkʉlʉ bádha kpála na kulu gba Ngámá gba nɨ́-e mayi. Ma yi di ’hi anɨ, ɨnde ateteke ma maka kʉkʉlʉ ndɨlɨ gba e makpe mayi.

14 Ma yi di Asikilite ne Felegone ne Elemesɨ ne Patalobasɨ ne Elemasɨ di ne ndʉ ondaise nɨ́ hana ɨnde bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo-o mayi. 15 Ma yi di Filologe ne Djulie ne Nele di ne ndai e na ɵɵlɵ-o mayi. Ma yi di Olipasɨ di ne ndʉ okpála gba Ebhe-e hana ɨnde ne uo-o mayi.

16 Yi yi lɨyi sʉnda yi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne mʉkʉnda gba omabhuka-o . Ndʉ oDadjua gba Yesu Kilisito-o hana yi yi mayi.

Polo aha olɨ́lɨ na soso pɨ omabhuka na Loma

17 Ondaise ma, ma ngagbele ’dje yi me: yi lila lɨyi ka okpála ɨnde ngabi bhayiki lɨ ongʉ́ ɨnde u asuno e pɨ yi-e malila. Uo ngagbogbo bhʉsʉ okpála, u tsia mbá bhʉ́la uo lɨ osisiti kpadjɨ. Yi gbe lɨyi de uo magbe. 18 Padhá de, anga ongua okpála bhomʉ-o ngamene kulu gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito ade. Engʉ́ bini, uo mangbo ngamene engʉ́ bhende a nga lɨ o makpe. U ngapite okpála ɨnde ɨ mbɨla kali de-e ne obabadha oeli di ne oeli ngʉ́ nabo kpála. 19 La pɨ yi-e, ndʉ omabhuka hana ambɨla me, yi ngamanga Ngámá gba nɨ́-o. Abhomʉ-o, ma ngakpi djalɨ naali kabula yi, ma akʉnda la di me yi mbɨla engʉ́ ɨnde babadha ngʉbula namemene, di ne me yi améne siti ’ngʉ́ de. 20 Ebhe ɨnde ahaha guo ’ngʉ́-o teteke yi me yi dedele Satana ne ’dhʉ yi má gala! A ayo me Yesu Ngámá gba nɨ́-e suno bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ yi!

21 Timoté, ɨnde ngamene kulu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma-a, yi yi mayi. Okpála gba ma, Lukiusɨ ne Djasone ne Sosipatele, yi di yi mayi.

22 Ngama Teletiusi-e, Polo apa mʉma ngae me ma ye balʉa ɨnde-e pɨ yi. Ma yi di yi mayi ne ’lɨ Ngámá.

23 Gayusɨ, ɨnde ma ngadʉ gba e-e, yi di yi mayi. Okpála na Dadjua gba Ebhe ɨnde ei-e ngapo bhʉ́la o bhʉ́ ’tɨ gba anɨ. Elasɨte, ɨnde alilila tɨa na gʉdhʉ-o bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndai nɨ́ Kualatusɨ, yi di yi mayi. [ 24 A ayo me bádha bhʉ́ ’bu gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndʉ yi hana! A adʉ moko.]

25 A ayo me nɨ́ dhɵgɵ Ebhe! Anɨ tɨ da naha angu pɨ yi ngʉbula me yi lʉ kpekpeke lɨ kpadjɨ gba nɨ-o, maka Bádha Ngali ɨnde ma ngakpokpo e pɨ okpála pɨndjɨ Yesu Kilisito apa lɨe-o. Ebhe mbamba nga nanɨ ta Bádha Ngali ango-o pɨ okpála kalanʉ de. 26 La mbɨa ɨnde-e, anɨ ambamba tata pɨ okpála. Okpála la bhadi ngakpokpokpo maka lɨ opolofeta aye nanɨ lɨe-o. Ebhe ɨnde ngadʉ dʉdʉma ne dʉdʉma akata nanɨ opolofeta me u ye me ndʉ opiga hana dje Bádha Ngali bhomʉ, ngʉbula me okpála bhuka anɨ, amba u manga di anɨ. 27 A ayo me nɨ́ dhɵgɵ Ebhe dʉdʉma ne dʉdʉma! Kʉkʉlʉ ɨmbɨlangʉ makpe bha ka anɨ kpi e kpi. A ayo me nɨ́ dhɵgɵ anɨ kabula Yesu Kilisito! A adʉ moko.

† 1:17 1:17 Tsia bhʉ́ Abk. 2:4.

† 2:6 2:6 Tsia bhʉ́ Ets. 62:13; di ne bhʉ́ Gbt. 24:12.

† 2:24 2:24 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 52:5.

† 3:4 3:4 Tsia bhʉ́ Ets. 51:6.

† 3:12 3:10-12 Tsia bhʉ́ Ets. 14:1-3, 53:1-3; di ne bhʉ́ Ekl. 7:20.

† 3:13 3:13 Tsia bhʉ́ Ets. 5:10, 140:3.

† 3:14 3:14 Tsia bhʉ́ Ets. 10:7.

† 3:17 3:15-17 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 59:7-8.

† 3:18 3:18 Tsia bhʉ́ Ets. 36:2.

† 4:3 4:3 Tsia bhʉ́ Dje. 15:6.

† 4:8 4:7-8 Tsia bhʉ́ Ets. 32:1-2.

† 4:17 4:17 Tsia bhʉ́ Dje. 17:5.

† 4:18 4:18 Tsia bhʉ́ Dje. 15:5.

† 7:7 7:7 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 20:17; di ne bhʉ́ Det. 5:21.

† 8:36 8:36 Tsia bhʉ́ Ets. 44:23.

† 9:7 9:7 Tsia bhʉ́ Dje. 21:12.

† 9:9 9:9 Tsia bhʉ́ Dje. 18:10-14.

† 9:11-12 9:11-12 Tsia bhʉ́ Dje. 25:23.

† 9:13 9:13 Tsia bhʉ́ Mal. 1:2-3.

† 9:15 9:15 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 33:19.

† 9:17 9:17 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 9:16.

† 9:20 9:20 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 29:16, 45:9.

† 9:25 9:25 Tsia bhʉ́ Oz. 2:25.

† 9:26 9:26 Tsia bhʉ́ Oz. 2:1.

† 9:28 9:28 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 10:22-23.

† 9:29 9:29 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 1:9.

† 9:33 9:33 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 8:14-15, 28:16.

† 10:5 10:5 Tsia bhʉ́ Lev. 18:5.

† 10:6 10:6 Tsia bhʉ́ Det. 30:13.

† 10:7 10:7 Tsia bhʉ́ Det. 30:13.

† 10:8 10:8 Tsia bhʉ́ Det. 30:14.

† 10:11 10:11 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 28:16.

† 10:13 10:13 Tsia bhʉ́ Djl. 3:5.

† 10:15 10:15 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 52:7.

† 10:16 10:16 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 53:1.

† 10:18 10:18 Tsia bhʉ́ Ets. 19:5.

† 10:19 10:19 Tsia bhʉ́ Det. 32:21.

† 10:20 10:20 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 65:1.

† 10:21 10:21 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 65:1-2.

† 11:3 11:3 Tsia bhʉ́ 1 Ong. 19:10, 14.

† 11:4 11:4 Tsia bhʉ́ 1 Ong. 19:18.

† 11:8 11:8 Tsia bhʉ́ Det. 29:3; di ne bhʉ́ Ɨsa. 6:10, 29:10.

† 11:10 11:9-10 Tsia bhʉ́ Ets. 69:23-24.

† 11:27 11:26-27 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 59:20-21, 27:9.

† 11:34 11:34 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 40:13.

† 11:35 11:34-35 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 40:13; di ne bhʉ́ Djb. 41:3.

† 12:19 12:19 Tsia bhʉ́ Det. 32:35.

† 12:20 12:20 Tsia bhʉ́ Gbt. 25:21, 22.

† 13:9 13:9 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 20:13-17; ne bhʉ́ Det. 5:17-21; di ne bhʉ́ Lev. 19:18.

† 14:11 14:11 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 45:23.

† 15:3 15:3 Tsia bhʉ́ Ets. 69:10.

† 15:9 15:9 Tsia bhʉ́ Ets. 18:50.

† 15:10 15:10 Tsia bhʉ́ Det. 32:43.

† 15:11 15:11 Tsia bhʉ́ Ets. 117:1.

† 15:12 15:12 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 11:10.

† 15:21 15:21 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 52:15.

* 16:7 16:7 Okpála bhelé ngabhundja me Adolonikasɨ nanɨ ne ’ko Djuniasi. Okoko ngabhundja naao me a ko nanɨ ondaise.

† 16:12 16:12 Tilifene ne Tilifose nanɨ ne olɨsɨ.

1 Kolito

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Balʉa na bini

gba Polo pɨ omabhuka na gʉdhʉ na

Kolito

Eli na kalanʉ

Balʉa na bini ɨnde lɨ Polo aye nanɨ e pɨ okpála na Kolito-o, anɨ aye nanɨ pɨndjɨ ongʉ́ atsia mʉkobho gba omakilisito di ne nabhuka ɨnde alɨ bhʉ́ Piga gba Ebhe nanɨ lɨ Polo aꞌo e bhʉ́ gʉdhʉ na Kolito-o. Bhʉ́ nedhɨnga ango-o, Kolito nanɨ ne gʉdhʉ na ngbéngbé gba oGiliki ɨnde lɨ okpála ngangá apo bhʉla o bhʉ́ e-o, a ko ’ngbé gʉdhʉ na ndu doto na Akayi ɨnde bhʉ́ naʉ na Loma-o . ’Lɨ gʉdhʉ na Kolito aʉ nanɨ naali ka oehe na mase ɨnde adʉ bhʉ́bhʉ́ bhele-o, ne ka dasʉndʉ gba okpála ango-o, ne engʉ́ na zabhe ɨnde adʉ bhʉ́bhʉ́ naali-o, a la di-e ongangá engʉ́ na ebhe ɨnde abedhe nanɨ bhʉ́bhʉ́ bedhe-o. Engʉ́ na ngbéngbé ɨnde lɨ Polo adʉ agʉ gbele ne e, a ko engʉ́ nagbo bhʉsʉ o, engʉ́ na zabhe ɨnde adʉ bhʉ́ Dadjua gba Ebhe-o, ne ongʉ́ ɨnde u ayi e pɨndjɨ bhoko ne ɵlɵ, ne pɨndjɨ naha lɨo, pɨndjɨ bua nakpokpo kú ’ngʉ́, pɨndjɨ namene ’ngʉ́ lɨ kúkú bhʉ́ Dadjua gba Ebhe, pɨndjɨ ehe lɨ Bu Bhobua ngaha e padhá, a la di-e pɨndjɨ nazuku gba okpála-o. La, Polo atsia asuno ɨmbɨlangʉ gba e ne nasuno lele maka lɨ Bádha Ngali ngagama ’ngʉ́ lɨ ongʉ́ ango-o lɨe-o.

Alo na (13) ɨnde ngasuno mʉkʉnda maka ehe na babadha naali ɨnde lɨ Ebhe ngaha e pɨ omaha e padhá-a, okpála mbɨla ’ngʉ́ pɨndjɨ alo (13) ndjɨkpa ne ká bata-a naali ane oalo koko hana bhʉ́ bhuku ɨnde. A ko engʉ́ ɨnde lɨ okpála ambɨla e ane mane bhʉ́ bhuku ɨnde ngae.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-9

Nagbogbo bhʉsʉ o bhʉ́ Dadjua gba Ebhe 1:10 – 4:21

Dasʉndʉ na ndjɨndjɨ gba ɵlɵ ne bhoko, di ne piga gba e 5:1 – 7:40

Omakilisito a la di-e omʉpagano 8:1 – 11:1

Mʉkobho na Dadjua gba Ebhe a la di-e engʉ́ na Ebhe 11:2 – 14:40

Nazuku gba Kilisito a la di-e nazuku gba omabhuka 15:1-58

Naha makiso pɨ omakilisito na Yudaya 16:1-4

Engʉ́ nayi mayi a la di-e engʉ́ bhe na soso 16:5-24

1

Polo yi omabhuka na gʉdhʉ na Kolito mayi

1 Ngama Polo, Ebhe aꞌɨ ma bhʉ́ ngʉ e me ma kolo bhʉlʉ titima gba YesuKilisito . Ya aye balʉa ɨnde bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndai nɨ́ Sosotene. 2 Ya aye pɨ yi okpála na Dadjua gba Ebhe ɨnde bhʉ́ gʉdhʉ na Kolito, ngayi okpála ɨnde lɨ Ebhe aꞌo o kpi pɨ e. Yi akolo okpála gba anɨ ka nabhuka Yesu Kilisito, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndʉ okpála hana ɨnde ngabhʉ ’lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito ne ndʉ bɨlɨ hana-o. Yesu ne Ngámá gba uo, a ko la di Ngámá gba nɨ́-o. 3 Bádha bhʉ́ ’bu ne guo ’ngʉ́ gba ’Dyɨ nɨ́ Ebhe di ne Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o dʉ ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini.

Obabadha ’ngʉ́ ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ okpála na Kolito bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e-o

4 Ma ngagie heni pɨ Ebhe ndʉ nedhɨnga hana ngʉbula yi kabula bádha bhʉ́ ’bu ɨnde anɨ aha e pɨ yi lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito-o. 5 Bhʉ́ makpɵtsɵ gba yi ne Yesu Kilisito-o, Ebhe abedhe yi ne ndʉ obabadha ongʉ́ hana. Kaka-a, yi mbɨla nadi mabelu lɨ eli gba anɨ-e ndjɨndjɨ, a la di bhʉ́ ’ndjɨ yi ne ɨmbɨlangʉ bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana. 6 Ngali gba Yesu Kilisito ɨnde ya akpokpo e pɨ yi-e, asia dabɨlɨ lɨ bua yi ndjɨndjɨ. 7 Kaka-a, yi asia ndʉ ’he hana ɨnde lɨ Ebhe ngaha e pɨ okpála bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e-o, ngayi okpála ɨnde ngadjeke ekpɨ́ lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito asúno matá lɨe lɨe pɨ okpála-o. 8 Anɨ atéteke yi ngae me yi lʉ kpekpeke akólo lɨ soso, amba kpála bini adʉ́ ne engʉ́ na sisiti napapa lɨ yi de, lɨ ’kpɨ́ lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito agó lɨe-o. 9 Ebhe gba nɨ́-e djidji ’li e de. Anɨ aꞌɨ yi me yi kpɵtsɵ lɨyi ne Ndɨlɨ gba nɨ Yesu Kilisito, Ngámá gba nɨ́-o, anɨ djí ’li e bhomʉ-o de.

Omakilisito na Kolito agbogbo bhʉsʉ o

10 Ondaise ma, ma ngakikiliki lɨma pɨ yi ne ’lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito me, yi dʉ ndʉ yi hana ne koli bua bini, yi agbógbo bhʉsʉ yi de. Yi gbite ’ngbo yi bini ne nadʉ ne mabhundja bini di ne nabhuka bini. 11 Ondaise ma, ma pa mo-o padhá de, a ko anga okpála na piga gba Koloe apa mʉma me yi ngadje lɨyi ade. 12 Engʉ́ ma apa e bhomʉ-o, ma apa anga sʉnda yi-e, yi ngagbogbo bhʉsʉ yi. Okpála koko ngapa me o ngakpata Polo. Okoko ngapa me o ngakpata Apolosɨ.† Okoko ngapa me o ngakpata Piele. Okoko ngapa me o ngakpata Kilisito. 13 Engʉ́ yi ngamene e mana mʉgɨto me Kilisito agbo bhʉsʉ e magbo. Yi pa nga mʉma, u agɨ nanɨ ma Polo lɨ kulusi ngʉ́ nakobho yi uu? Yi asia nanɨ batisimo ne ’lɨ ma Polo? A mo-o ade.

14 Ma ngagie heni pɨ Ebhe anga ma batisa kpála bini bhʉ́ ka yi de. Ma abatisa bha bini Kilisipusi ne uo ne Gayusɨ† 15 Kaka-a, kpála bini tɨ da napa de me u abatisa yi ne ’lɨ ma-a de. 16 A ko paká! Ma abatisa di nanɨ piga gba Setefanasɨ.† Engʉ́ bini, ma zɨba de me ma abatisa kpála koko uu-o de. 17 Padhá de, anga Kilisito tima nanɨ ma ngʉ́ nabatisa okpála de. Engʉ́ bini, anɨ atima ma ngʉ́ nakpokpo Bádha Ngali pɨ uo. Ma ngakpokpo Bádha Ngali ango-o ne mabelu má pʉa pʉa maka okpála koko ade. Lɨ ma dʉ́ nakpokpokpo ne mabelu maka okpála koko-o, nakpi gba Kilisito lɨ kulusi-e de matá ne tata ade.

Yesu Kilisito pɨ nɨ́ ne angu di ne ɨmbɨlangʉ ɨnde ayie ka Ebhe

18 Padhá de, anga pɨ okpála bhende lɨ kpadjɨ na ngɨta-a, nakpokpo ngali pɨndjɨ nakpi gba Yesu lɨ kulusi-e, a ko ’ngʉ́ na pele. Engʉ́ bini, pɨ nɨ́ obhende lɨ Ebhe ngakobho o-o, nɨ́ ngau angu gba Ebhe-e bhʉ́ ngali ango-o. 19 A maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

«Ma améne me ɨmbɨlangʉ gba obhʉlʉ ɨmbɨlangʉ-o kolo padhá.

Ma aú ɨmbɨlangʉ gba uo bhʉ́ djila ma maka ehe

na padhá.†»

20 Ɨ dʉ me Ebhe nde apa mo-o, a akʉnda napa me, okpála na ɨmbɨlangʉ na doto ɨnde-e, ɨmbɨlangʉ gba uo bhʉ ’ngʉ́ de. Okpála ɨnde ngasuno olɨ́lɨ gba omaYuda-a, tata lɨ nasuno gba uo ade. La di-e, obhʉlʉ nadi mabelu na sʉkʉ ɨnde-e, mabelu gba uo-o, tata tété ade. Ebhe asuno bhomʉ-o me ɨmbɨlangʉ na doto ɨnde-e padhá. 21 Padhá de, anga okpála na doto ne ɨmbɨlangʉ gba o na kpála-kʉtɨ-e tɨ da nanɨ nambɨla ɨmbɨlangʉ gba Ebhe-e de. Kaka-a, lɨ kpadjɨ na engʉ́ ɨnde lɨ okpála ngau e bhʉ́ djila o maka engʉ́ na pele-e, Ebhe au ndjɨndjɨ me nɨ kobho okpála ɨnde ngabhuka-o. Engʉ́ na pele ango-o, a ko Bádha Ngali ɨnde ya ngakpokpo e-o.

22 OmaYuda ngayo ongamba ’ngʉ́ kala me u bhuka, oGiliki naao ngagɨlɨ ɨmbɨlangʉ. 23 La pɨ ya-a, ya ngakpokpo ’ngʉ́ gba Kilisito ɨnde u agɨ e lɨ kulusi-o. Lɨ omaYuda ngadje engʉ́ ango-o lɨe, a ngangbɨngɨ ’ndjɨ uo mangbɨngɨ. Lɨ okpála bhende ne omaYuda ade-e ngadjedje lɨe, a ngamene uo maka engʉ́ na pele. 24 Engʉ́ bini, pɨ okpála bhende lɨ Ebhe alo o-o, ɨ dʉ di-e omaYuda, ɨ dʉ di-e obhende ne omaYuda ade-e, u ngambɨla ndjɨndjɨ me Yesu Kilisito akolo pɨ o angu di ne ɨmbɨlangʉ ɨnde ayie ka Ebhe-e ngae. 25 Okpála koko ngapa me engʉ́ lɨ Ebhe amene e bhʉ́ nakpi ka Yesu-o, a ko ’ngʉ́ na pele. Engʉ́ bini, engʉ́ ɨnde u aꞌɨ e me a ko ’ngʉ́ na pele bhomʉ-o ane ɨmbɨlangʉ gba kpála-kʉtɨ mane. Ɨ dʉ me u nde ngabhundja me Ebhe bhʉbhʉkʉ-o, a mo-o ade. Padhá de, anga bhʉkʉ gba Ebhe-e ane angu gba okpála-kʉtɨ ne kpéke.

Ebhe ngaꞌo tata lɨ ehe ɨnde lɨ okpála ngau e bhʉ́ djila o padhá

26 Ondaise ma, ngayi okpála lɨ Ebhe aꞌɨ o-o, yi bhundja nga me yi ne oda-ie! Nakpata mabhundja gba okpála na doto-o, okpála na ɨmbɨlangʉ, ne obhende na angu, ne obhende azu lɨo bhʉ́ piga na tɨa bhʉ́ ká yi bhelé ade. 27 Engʉ́ bini, Ebhe alo engʉ́ lɨ okpála na doto ngaꞌɨ e me a ko engʉ́ na pele-e ngʉbula me ɨmbɨlangʉ gba obhʉlʉ ɨmbɨlangʉ-o kolo ehe na padhá. Anɨ alo ongʉ́ bhende lɨ okpála na doto ngau e me angu bhʉ́bhʉ́ ade-e ngʉbula me angu gba bhʉlʉ angu-o kolo ehe na padhá. 28 Anɨ alo ohe ɨnde lɨ tata nde lɨe e ade, ɨnde lɨ okpála na doto ngamʉ e, ɨnde u ngau e bhʉ́ djila o padhá-o. Anɨ alo ngʉbula me nɨ bhili ohe bhende lɨ okpála ngau e me a tété ne tata-a ne di.

29 Kaka-a, kpála bini tɨ da nadje kʉte e kala Ebhe de. 30 La ngayi-e, Ebhe akpɵtsɵ yi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu Kilisito. Anɨ amene me Yesu kolo pɨ nɨ́ ɨmbɨlangʉ ɨnde ayie ka nɨ-o. Yesu amene ngae me nɨ́ kolo ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe. Anɨ amene me nɨ́ dʉ libhomu pɨ Ebhe. Anɨ atsia agbegbe di nɨ́ bhʉ́ bali gba siti. 31 Kaka-a, a maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: «Ɨ dʉ me kpála nde akʉnda nau lɨe ngbéngbé-e, anɨ de u lɨe ngbéngbé bhʉ́ engʉ́ lɨ Ngámá Ebhe amene e ko.†»

2

Ɨmbɨlangʉ lɨ Polo adʉ akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ Yesu Kilisito ne e-o

1 Ondaise ma, ngama makpe-e, nedhɨnga ma anʉ nanɨ lɨe agba yi ngʉbula nakpokpo engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe ambamba ta e lɨ kpadjɨ gba Kilisito-o , ma di pɨ yi mabelu bhe nane mane de. Ma gama di ’ngʉ́ pɨ yi ne ɨmbɨlangʉ naali de. 2 Padhá de, anga nedhɨnga ma adʉ lɨe agba yi-e, ma gɨlɨ nambɨla engʉ́ koko bhʉ́ ka yi de. Ma agɨlɨ bha bini nambɨla Yesu Kilisito, ma agɨlɨ bha nambɨla makpe me-e Yesu Kilisito ɨnde u agɨ nanɨ e lɨ kulusi-o. 3 Kaka-a, ma adʉ agba yi bhʉkʉ kpála, ma adʉ ne tsʉlʉ, ma atsia adʉ di nagʉkʉ naali. 4 Bhʉ́ nasuno gba ma-a ne bhʉ́ nakpokpo Bádha Ngali-e , ma dʉ nagama ’ngʉ́ ne ɨmbɨlangʉ gba kpála-kʉtɨ de, ma dʉ di nadi pɨ yi mabelu de. Engʉ́ bini, Bua gba Ebhe-e adʉ nanɨ nasuno pɨ yi ne angu me engʉ́ ma adʉ akpokpo e adʉ kʉkʉlʉ ’ngʉ́. 5 Ma adʉ akpokpo ’ngʉ́ pɨ yi mo-o ngʉbula me yi aꞌó nabhuka gba yi-e bhʉ́ ɨmbɨlangʉ gba okpála de, engʉ́ bini yi ꞌo mangbo bhʉ́ angu gba Ebhe-o.

Ɨmbɨlangʉ lɨ Polo ngakpokpo ’ngʉ́ ne e ayie ka Ebhe

6 Nedhɨnga ya ngasuno lɨe pɨ okpála ɨnde abhele lɨ kpadjɨ gba Ebhe-e abhele-e, ya ngasuno kʉkʉlʉ ɨmbɨlangʉ, a ko ɨmbɨlangʉ na doto ɨnde-e de. A ko la di bhende gba ongámásɨ na doto ɨnde lɨ ’bhɵ ngámá gba o andjía mandjia de. 7 Ɨmbɨlangʉ ya ngakpokpo ’ngʉ́ ne e ɨnde-e, a ko mangbo ɨmbɨlangʉ gba Ebhe. A ko ehe ɨnde awo lɨe mawo, ɨnde lɨ okpála dʉ nanɨ nambɨla e de. Kala me Ebhe bho doto-o, Ebhe aꞌo nanɨ ɨmbɨlangʉ ango-o ngʉbula me nɨ́ sia té sangu gba nɨ-o. 8 Ongámásɨ na doto ɨnde-e mbɨla nanɨ ɨmbɨlangʉ ango-o de. Ɨ dʉ́ me u mbɨla nanɨ uu-o, u de bhɵlɵ nanɨ Ngámá gba nɨ́ ɨnde abedhe ne sangu bedhe lɨ kulusi de. 9 Ehe lɨ Ebhe amene e, a maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba anɨ-e me:

«Engʉ́ ɨnde lɨ djila okpála u nga nanɨ e de-e,

lɨ ’dje okpála dje nga nanɨ e de-e, di ne bhende lɨ okpála bhundja belegʉ

engʉ́ lɨ e de-e, a la bhomʉ-o engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe aleke nanɨ e pɨ okpála ɨnde

ne mʉkʉnda pɨ anɨ-o.†»

10 Pɨ nɨ́-e, Ebhe ambamba ta engʉ́ ango-o bhʉ́ angu gba Bhobua gba e-o. Bhobua ango-o mbɨla ndʉ ’ngʉ́ hana. Anɨ mbɨla belegʉ mabhundja gba Ebhe ɨnde awo lɨe mawo-o. 11 Bhʉ́ ká okpála-a, a ko da ɨnde ambɨla engʉ́ ɨnde bhʉ́ kilí e? A ambɨla bha bini ne bua ɨnde bhʉ́ kpála ango-o. A bhadi moko, engʉ́ ɨnde bhʉ́ Ebhe-e, ambɨla bha bini ne Bhobua gba Ebhe-o. 12 Pɨ nɨ́-e, Bua ɨnde bhʉ́ nɨ́-e yie ka okpála na doto ɨnde-e de, engʉ́ bini, a yie ka Ebhe. Ebhe aha pɨ nɨ́ ngʉbula me nɨ́ mbɨla ndʉ ’he ɨnde anɨ aha e pɨ nɨ́ bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e hana. 13 Nedhɨnga ya ngakpokpo ’ngʉ́ lɨe pɨ okpála-a, ya ngakpokpo ne ɨmbɨlangʉ gba okpála ade. Engʉ́ bini, ya ngakpokpokpo ne ɨmbɨlangʉ ɨnde ayie ka Bhobua gba Ebhe-o. A akʉnda napa me, ya ngambamba ta ongʉ́ pɨndjɨ Bhobua gba Ebhe-e pɨ okpála ɨnde lɨ Bua ango-o nde bhʉ́ o-o.*

14 Kpála bhende lɨ Bhobua gba Ebhe-e nde bhʉ́ e ade-e tɨ da nazɨba obisagu ɨnde lɨ Bhobua ango-o ngaha e pɨ okpála-a de. Bisagu ango-o pɨ anɨ maka engʉ́ na pele. Ɨmbɨlangʉ ngʉ́ nambɨla ’ngʉ́ ango-o bhʉ́ ’ndjɨ anɨ ade. Padhá de, anga Bua gba Ebhe-e tɨ da nambamba ta ’ngʉ́ ango-o bha pɨ kpála ngae. 15 Kpála ɨnde lɨ Bua gba Ebhe-e nde bhʉ́ e mbɨla ndʉ ’ngʉ́ hana, bhende na babadha, ne bhende na sisiti. Engʉ́ bini, ngaanɨ-e, kpála bini tɨ da nambɨla ’ngʉ́ ɨnde bhʉ́ anɨ-e má kpʉlʉkʉtʉ de. 16 A maka u ye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

«Kpála bini mbɨla engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe Ngámá ngabhundja e de.

Kpála bini tɨ da naha lɨ́lɨ pɨ anɨ de.†»

Engʉ́ bini, ngaya okpála lɨ Bua gba Ebhe nde bhʉ́ o-o, nambhundja gba ya viti ne bhe gba Kilisito bini.

3

Omabhuka na gʉdhʉ na Kolito maka okpála ɨnde ngakpata Yesu na mbɨa

1 Ondaise ma, pɨ ma-a, nedhɨnga ma adʉ lɨe agba yi-e, ma tɨ nanɨ da nagama ’ngʉ́ pɨ yi maka okpála lɨ Bua gba Ebhe-e nde bhʉ́ o-o de. Engʉ́ bini, ma agama bha ɨbili ’ngʉ́ pɨ yi maka okpála na doto ɨnde. Padhá de, anga yi adʉ maka okpála ɨnde ɨ ngakpata nga Yesu Kilisito na mbɨa. 2 Ongʉ́ ɨnde ma asuno e pɨ yi-e adʉ maka miliki. A adʉ ezʉ na kpekpeke de. Belegʉ pɨ mbɨa ɨnde-e, yi tɨ nga da nazʉ ezʉ na kpekpeke de. 3 Padhá de, anga yi nga bha ngakobho maka okpála na doto ɨnde, anga yi ngamene ’he lɨyi sʉnda yi ne ’ngbé bua. Yi la di ngatsi sʉnda yi. Ɨ dʉ me yi nde ngamene mo-o na paká-a, yi mbɨla de me bhobhomʉ-o ngasuno me yi nga bha ngadhʉkʉ maka lɨ kʉte yi akʉnda lɨe dɨ? 4 Nedhɨnga lɨ kpála bini bhʉ́ ká yi ngapa lɨe me nɨ ngakpata Polo-o, lɨ kpála koko pa me nɨ naanɨ ngakpata Apolosɨ-e, asuno me yi ne okpála ɨnde na doto. A mo-o adɨ?

Ebhe ne Ngámá na kulu gba nɨ́-e ngae

5 Apolosɨ ne da? Polo la di ne da? Ya bha ne obalise gba Ebhe ɨnde anɨ atima o ngʉ́ nakpokpo eli gba e pɨ yi, ngʉbula me yi bhuka Ngámá Yesu Kilisito. Kpála ne kpála bhʉ́ ká ya bha ngamene kulu ɨnde lɨ Kilisito aha e pɨ anɨ-o. 6 Ya adʉ maka okpála nalu nguwa. Ngama-a, ma akpo lita nakpokpo eli gba Ebhe-e bhʉ́ ká yi maka kpála ɨnde ngalu nguwa. Apolosɨ anʉ ne di ne kalanʉ maka kpála ɨnde ngabolo ’ngu pɨ́ ’zʉ-o. Engʉ́ bini, Ebhe amene ngae me ezʉ ango-o bhele. 7 Bhobhomʉ-o asuno me, ne kpála ɨnde ngalu nguwa, ne bhende ngatuko ’ngu pépé-e, tetele kpála bhʉ́ ká uo ade. Engʉ́ bini, kpála na tetele mangbo ne Ebhe, anga anɨ ngamene ngae me ezʉ-o bhele. 8 Ne kpála ɨnde ngalu nguwa, ne bhende ngatuko ’ngu pépé-e, u viti bini. Ebhe ahá makalá na kulu gba kpála ne kpála-a pɨ e lɨ lele kulu gba e-o. 9 Ndʉ ya bhisi hana, ya ngamene kulu gba Ebhe-e bhʉ́ dabɨlɨ bini. Ngayi-e, yi maka edyɨ gba Ebhe.

Yi la di maka etɨ lɨ Ebhe ngayiki e-o. 10 Bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e , Ebhe aha angu mʉma, ma atsia aholo namene kulu gba anɨ. Ma adʉ maka kpála nayiki etɨ ne ɨmbɨlangʉ, ɨnde ambɨla di nabanga ’dhʉ ’tɨ-e ndjɨndjɨ, kpála na kulu koko atsia ago ngʉ́ nadyudyo kulu ango-o ne kalanʉ. A ayo me kpála ne kpála ɨnde ngaꞌo biliki pɨ́ ’dhʉ ’tɨ ango-o, ꞌo lɨ lelele. 11 ’Dhʉ ’tɨ ango-o, a ko Yesu Kilisito ɨnde yi ngaꞌo nabhuka gba yi-e bhʉ́ e-o. Kaka-a, kpála bini tɨ da naꞌo matá ’dhʉ ’tɨ koko de. 12 Pɨ́ ’dhʉ ’tɨ ango-o, okpála koko ngayiyiki ne tɨa kulu ɨnde ngabhue mabhue maka olo, aladja di ne teme na mase naali. Okpála koko ngayiyiki ne tɨa kulu ɨnde ɨ bhúe de maka ndula, ulu di ne soli.

13 La-a, lɨ ’kpɨ́ lɨ Ebhe akódho ’ngʉ́ gba okpála na doto lɨe-e, kulu gba mʉsuno bini ne bini akóto bhʉ́ mbasʉ. Okpála aú kulu gba uo-o mbámbá. Padhá de, anga lɨ kpɨ́ ango-o, Ebhe alé kulu gba kpála ne kpála bhʉ́ djua ngʉ́ nambɨla me ne me a ndjɨndjɨ, ne me a sisiti. 14 Ɨ dʉ me kulu ɨnde lɨ kpála amene e nde tsi bhʉ́ djua de-e, lɨ Ebhe há makalá pɨ kpála ango-o. 15 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me kulu ɨnde lɨ kpála amene e nde atsi bhʉ́ djua-a, Ebhe há makalá pɨ anɨ de. Ebhe akóbho kpála ango-o makobho, engʉ́ bini, kpála ango-o avɵ kukuo, anɨ de atsi bhʉ́ djua atsi.

16 Yi mbɨla de me yi maka Etɨ gba Ebhe, di ne me Bua gba anɨ-e ngadʉ bhʉ́ yi-e dɨ? 17 Ɨ dʉ me kpála nde abhɵlɵ Piga gba Ebhe-e, lɨ Ebhe bhɵ́lɵ di kpála ango-o. Padhá de, anga Ebhe aꞌo Dadjua ango-o pɨ e. Piga ɨnde anɨ ngadʉ bhʉ́ e-e, a ko yi.

Ɨmbɨlangʉ gba Ebhe-e kpi ne ɨmbɨlangʉ gba okpála-kʉtɨ

18 Kpála bini apíte lɨe de. Ɨ dʉ me kpála bini bhʉ́ ka yi nde ngabhundja me nɨ ne ɨmbɨlangʉ maka okpála na doto ɨnde-e, anɨ de yala ɨmbɨlangʉ gba e bhomʉ. Anɨ kolo mangbo bhʉ́ djila okpála na doto maka bhʉlʉ pele, amba anɨ sia ɨmbɨlangʉ na kʉkʉlʉ. 19 Ma pa mo-o padhá de, a ko anga oehe lɨ okpála na doto ngaꞌɨ e me a ko ɨmbɨlangʉ-o, a ko ongʉ́ na pele bhʉ́ djila Ebhe. A maka u aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e lɨe me:

«Ebhe ngaholo okpála ɨ ngabhɨ ’kpa o pɨ mbulu o me

o ne obhʉlʉ ɨmbɨlangʉ bhʉ́ oeli na kali gba o-o.†»

20 U aye di matá bhʉ́ bhuku gba Ebhe-e me:

«Ebhe mbɨla mabhundja gba okpála ɨnde ngabhɨ ’kpa o pɨ mbulu o me

o ne obhʉlʉ ɨmbɨlangʉ-o hana.

Anɨ mbɨla hana me a padhá.†»

21 Kaka-a, ma apa pɨ yi me kpála bini bhʉ́ ka yi abhɨ́ ’kpa e pɨ́ mbulu e bhʉ́ nakpata mʉsuno de. Padhá de, anga ndʉ ’he hana ne naayi. 22 Ne ma Polo, ne Apolosɨ, di ne Piele-e, ya ndʉ ya hana ne naayi okpála. Belegʉ doto, ne mʉkobho di ne kuo ne naayi ’he. Ongʉ́ na nakɨ ɨnde di ne ongʉ́ agó galikpe bhadi ne ndʉ naayi ’he. 23 Engʉ́ bini ngayi-e, yi ne okpála ka Yesu Kilisito, Yesu Kilisito ne kpála ka Ebhe.

4

A ayo namanga obhʉlʉ titima gba Yesu-o mamanga

1 A ayo me okpála mbɨla me, ngaya, obhʉlʉ titima gba YesuKilisito-o , ya ne okpála na kulu gba anɨ. Ebhe aꞌo ongʉ́ ɨnde nanɨ awo lɨe mawo-o sakpa ya ngʉbula me ya suno pɨ okpála. 2 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me, engʉ́ ɨnde u ngayo e ka kpála ɨnde u aꞌo ’he sakpa e, a ko nadʉ ngbingbili . 3 La pɨ ma-a, belegʉ ngayi-e, yi pa me ma ne siti kpála, ne me ma ne siti kpála ade-e, a méne ’he bini ngʉ́ ma de. Abana lɨ okpála nakodho ’ngʉ-o pa me nganda kulu gba ma-a a ndjɨndjɨ, ne me a ndjɨndjɨ ade-e, a méne ’he bini ngʉ́ ma de. Abana ngama makpe, ma pa de me nganda kulu gba ma-a ndjɨndjɨ, ne me a sisiti-e de.

4 Padhá de, anga pɨ ma-a, bua ma pa mʉma de me ma ngamene siti ’ngʉ́-o de. Engʉ́ bini, bhobhomʉ-o kʉnda napa de me ma mene siti ’ngʉ́ de-e de. Ngámá Ebhe akódho mangbo engʉ́ gba ma-a ngae. A akódho ne kpála koko de. 5 Kaka-a, yi akódho ’ngʉ́ gba okpála koko de. Yi djeke mangbo me nedhɨnga lɨ Ebhe aꞌo e ngʉ́ nakodho ’ngʉ́ gba okpála kolo paká. A ko okpɨ́ lɨ Ngámá Yesu agíe lɨe lɨe-o. Lɨ ’kpɨ́ ango-o, anɨ apándja ondʉ ’ngʉ́ hana ɨnde awo lɨe nakɨ mawo-o bhʉ́ mbasʉ. Anɨ agbé engʉ́ ɨnde lɨ okpála nde ngabhundja e lɨ bua o-o lɨ zɨ ’kpɨ́. Ekpɨ́ ango-o, lɨ Ebhe tsia dhɵ́gɵ kpála ne kpála lɨ lele kulu gba e-o.

6 Ondaise ma, ma apa ongʉ́ bhomʉ-o pɨ yi pɨndjɨ ya ne Apolosɨ ngʉbula nateteke yi, amba yi mbɨla ongʉ́ ɨnde bhʉ́bhʉ́-o. Ma akʉnda me yi kpata nganda ya ngʉbula me yi kɵ mboli gbitaku ɨnde-e me: «A ayo napise lɨ kozɨe ɨnde u aꞌo e-o.» A ayo de me kpála bini bhʉ́ ká yi sia ’ngbé ’ndjɨ ne ꞌɨlɨ me nɨ naanɨ ne kpála ka tsɨpakala, amba anɨ u okpála koko bhʉ́ djila e padhá-a de. 7 Ngamʉ kpála ɨnde ngabhundja me nɨ ane okpála koko mane-e, mʉ naamʉ ne da? Ebhe ha ndʉ ’he ɨnde ka mʉ-o hana pɨ mʉ ngae dɨ? Ɨ dʉ la me Ebhe nde aha pɨ mʉ ngae, mʉ ngamene ’ngbé ’ndjɨ tété mʉgɨto me mo osia ka angu gba mʉ-o ka nɨ?

’Ngbé ’ndjɨ gba omabhuka na Kolito

8 A ndjɨndjɨ, anga yi asia naayi ndʉ ’he hana ɨnde lɨ Ebhe ngaha e asia. Yi ɨbili ne obhʉlʉ tɨa lɨ kpadjɨ na nabhuka . Yi ngapa me yi ndʉ yi hana ne ongámásɨ, la ngaya obhʉlʉ titima gba Yesu Kilisito-o, ya naaya ne ongámásɨ ade. Ɨ dʉ́ me yi dʉ bhʉ́ djila Ebhe ne ongámásɨ na paká-a, a de ndjɨndjɨ ngʉbula me nɨ ʉ ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini. 9 Ya ne obhʉlʉ titima gba Yesu Kilisito. Engʉ́ bini, ma ngau mʉgɨto me Ebhe aꞌo ya asidi pɨta ndʉ okpála koko hana. Ya maka okpála bhende u akodho ’ngʉ́ gba o, ɨnde u abhíli o kala ndʉ okpála hana. A akʉnda napa me doto libhomu ne okpála-kʉtɨ la di ne oandjelu ngatʉ ꞌue bhʉ́ ’ndjɨ ya maka bhʉ́ da ngeme.

10 Ngaya-a, ya ne obhʉlʉ pele kabula ’lɨ Yesu Kilisito! La ngayi-e, yi ne obhʉlʉ ɨmbɨlangʉ kabula anɨ! Ngaya-a, ya ne okpála lɨ angu nde bhʉ́ o ade! Engʉ́ bini, ngayi-e, yi ne okpekpeke okpála! Ngaya-a, okpála ngau ya bhʉ́ djila o padhá, engʉ́ bini, ngayi-e u ngamanga yi mamanga! 11 Nakolo pɨ mbɨa ɨnde-e, ya ngadje gʉmʉ di ne gʉmʉ ’ngu. Ya ngadyɨ obongo ɨnde akadha. U ngato mbolo lɨ ya. Ya sɨlɨ kʉtɨ de. 12 Ya ngamene kulu ne ’kpa ya kpekpeke. Nedhɨnga lɨ okpála ngasobho ya lɨe, ya ngayo Ebhe me anɨ tuko bisagu pɨ́ uo. Nedhɨnga lɨ okpála ngato mbolo lɨ ya lɨe, ya ngakikibila, ya gisila de. 13 Nedhɨnga lɨ okpála ngapa ’ngʉ́ gba ya lɨe sisiti-e, ya ngagie pɨ uo bhʉkʉ eli. Ya akolo maka oehe ɨnde u abala e apɨ́ ’ká. Nakolo pɨ nakɨ-e, ya akolo maka oehe ɨnde lɨ tata nde lɨe ade.

Polo asuno bua gba e na ’dyɨ ongɨsɨ-e pɨ omabhuka na Kolito

14 Ma ye engʉ́ ɨnde-e de me yi sia nʉmʉ ká engʉ́ ɨnde yi ngamene e de. Ma aye mangbo ngʉbula me ma ha lɨ́lɨ, anga yi ne ongɨsɨ gba ma na mʉkʉnda. 15 Padhá de, anga abana lɨ omʉsuno dʉ bha ka yi bhelé-e lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito-o, koli ’dyɨ yi bha bini. ’Dyɨ yi ango-o, a ko ma. A akʉnda napa me ma akpo lita nakpokpo Bádha Ngali gba Yesu Kilisito pɨ yi ngama. 16 Ma nde lɨe ne ’dyɨ yi-e, ma ngayo ka yi me yi mene engʉ́ ɨnde ma ngamene e-o. 17 Ngʉbula nateteke yi-e, ma atima Timoté agba yi oo. Ma atima anɨ ngʉbula me anɨ nʉ suno pɨ yi ne toto lele maka ma ngadhʉkʉ lɨe lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito-o. Ongʉ́ ɨnde anɨ asúno e pɨ yi-e, a bhomʉ-o ongʉ́ ɨnde ma susuno e pɨ okpála gba Ebhe ne ndʉ bɨlɨ hana-o. Yi dje Timoté, a ko ndɨlɨ gba ma na mʉkʉnda-o. Anɨ la di ngadhʉkʉ ngbingbili lɨ kpadjɨ gba Ngámá Yesu Kilisito.

18 Okpála koko bhʉ́ ka yi ngabhɨ ’kpa o pɨ́ mbulu o anga u ngabhundja me ma agó matá gba yi oo de. 19 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me Ngámá gba nɨ́-e nde azɨba-a, ma agó oo ne ’kpɨ́ bhisi ɨnde. Lɨ ma kolo oo, ma ú obhʉlʉ ’ngbé ’ndjɨ bhomʉ. Ma tsia mbɨla ne me u bha ngape ’lɨ o padhá, ne me abhʉ́ uo ne angu namene engʉ́. 20 Padhá de, anga Naʉ gba Ebhe-e ne eli ade, a mangbo bhʉ́ angu gba Bu Bhobua . 21 Nedhɨnga ma agó lɨe agba yi-e, yi akʉnda me ma go ne mangua ’ngʉ́ dho? Yi akʉnda me ma ago sakpa ma ne fimbo? Ne me ma go ne bhʉkʉ bua ngʉ́ nasuno pɨ yi me ma kʉnda yi naali?

5

Polo apa pɨ omakilisito me u gbe kpála ɨnde amene siti ’ngʉ́ bhʉ́ ka o magbe

1 Ma ngadje ngali gba yi-e ndʉ ’kpɨ́ hana. Okpála ngapa me bhʉ́ ká yi-e, okpála koko ngadhʉkʉ ne olɨsɨ, ɨ dʉ di-e ne obhosɨ ngangá. A ko engʉ́ ɨnde belegʉ okpála ɨ bhuka Ebhe de-e tɨ da namene e de. A mana mʉgɨto me sʉka yi bini ngadhʉkʉ ne wala ’dyɨ e.† 2 Ngayi-e, engʉ́ ango-o ngaha pɨ yi ’ngbé ’ndjɨ. A ayo la ɨgɨnɨ me yi de aku ’gbá ngʉbula siti ’ngʉ́ ango-o. A ayo la di ɨgɨnɨ me yi gbe ngua makilisito bhomʉ-o bhʉ́ ká yi magbe.

3 Ngama-a, belegʉ ma nde lɨe bhʉ́ ka yi ade-e, bua ma ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini. Ma akodho engʉ́ gba kpála ɨnde amene engʉ́ bhomʉ-o akodho mʉgɨto me ma ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini. 4 Ma akodho ’ngʉ́ bhomʉ-o ne ’lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu. Ma ngapa pɨ yi me, yi po bhʉ́la yi-e, lɨ bua ma dʉ́ ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini. Lɨ angu gba Ngámá gba nɨ́ Yesu tsia súno di lɨe. 5 Nedhɨnga yi apó bhʉ́la yi lɨe, yi pʉ kpála bhomʉ-o pɨ Satana* ngʉbula me siti ’ngʉ́ ɨnde bhʉ́ anɨ-e koto hana má kpɵkɵbhɵ, amba Ebhe kobho bua anɨ lɨ ’kpɨ́ lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu agó lɨe ngʉ́ nakodho ’ngʉ́ gba okpála-o.

6 A ndjɨndjɨ ade me yi bhɨ ’kpa yi pɨ́ mbulu yi lɨ siti ’ngʉ́ bhomʉ-o de. Yi mbɨla de me mboye kʉ levile bedɨ-e ngamene ngae me faline lɨbhomu fuka dɨ-ɨ? 7 Yi ꞌe siti ’ngʉ́ bhomʉ-o bhʉ́ ka yi maꞌe. Ɨ dʉ me yi nde amene mo-o, yi kolo bubu maka faline ɨnde u ꞌo levile bhʉ́ e de-o. Ma ambɨla ndjɨndjɨ me Ebhe amene me yi kolo bubu lɨ kpadjɨ nakpi ka Yesu Kilisito . Yesu maka ndɨlɨ kandɵlɵ ɨnde u abhɵlɵ e ngʉbula me okpála zʉ bhʉ́ anokomɨa na Pasɨka . 8 Kaka-a, nɨ́ kpi djalɨ kabula lɨ Ebhe agbegbe nɨ́ lɨe bhʉ́ bali-o. Nɨ́ ꞌe osisiti ’ngʉ́ gba nɨ́-e maka lɨ omaYuda aꞌe nanɨ dili levile gba o lɨe ngʉbula nazʉ anokomɨa nazʉ mapa ɨnde lɨ levile nde bhʉ́ e ade-o . Nɨ́ mene mo-o, nɨ́ dʉ́ bubu, di ngbingbili kala Ebhe.

9 Bhʉ́ balʉa ma atima nako e pɨ yi kalanʉ-o, ma apa pɨ yi bhʉ́bhʉ́ me yi adʉ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála ɨnde ngadhʉkʉ ne olɨsɨ, ɨ dʉ di-e ne obhosɨ ngangá-a de. 10 Ma pa engʉ́ bhomʉ-o pɨ yi pɨndjɨ ndʉ okpála na doto ɨnde-e hana de. Ma pa engʉ́ bhomʉ-o pɨndjɨ okpála ɨnde ngadhʉkʉ ne olɨsɨ, ɨ dʉ di-e obhosɨ ngangá-a de, ne pɨ obhende lɨ gʉmʉ ’he gba okpála abedhe bhʉ́ o bedhe-e de. Ma pa la di engʉ́ bhomʉ-o pɨndjɨ okpála ɨnde ngazi ’he-e de, ɨ dʉ di-e obhende ngadhɵgɵ ebhe na eu-o de. Lɨ kpála kʉnda nadʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála bhomʉ-o de-e, kpála ango-o de yie pɨ́la doto mayie.

11 Ma akʉnda mangbo nayoko yi me, yi akpɵ́tsɵ lɨyi ne kpála ɨnde ngapa me nɨ ne makilisito me anɨ nde ngadhʉkʉ ne olɨsɨ, ɨ dʉ di-e ne obhosɨ ngangá-a de. Yi akpɵ́tsɵ lɨyi ne omakilisito bhende lɨ gʉmʉ ’he gba okpála abedhe bhʉ́ o bedhe-e de. Yi akpɵ́tsɵ lɨyi ne omakilisito bhende ngayo ebhe na eu-o de, ɨ dʉ di-e makilisito ɨnde ngasobho okpála koko, ne obhende ngalangba ne pandɨ, ɨ dʉ di-e bhʉlʉ ’zi-e de. Yi akpɵ́tsɵ lɨyi ne uo de. Yi azʉ́ ’he ne ngua kpála bhomʉ-o belegʉ de bini. 12-13 Padhá de, anga a ko ’ngʉ́ ka ma de me ma kodho ’ngʉ́ gba okpála ɨnde ne omakilisito ade-o. Ebhe akódho ’ngʉ́ gba uo-o ngae. Engʉ́ bini ngayi-e, yi tɨ da nakodho ’ngʉ́ gba omakilisito yi nde ne o-o. Maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: «Yi gbe kpála ɨnde ngamene siti ’ngʉ́ bhʉ́ ká yi-e magbe.†»

6

Lele naleke ’ngʉ́ sʉnda omakilisito

1 Ɨ dʉ me sʉka yi nde ne ’ngʉ́ sʉnda o ne ndai e-e, lele pɨ anɨ tɨ́ da nanʉ lɨe ne di kala ongámásɨ na doto? A ayo mangbo ɨgɨnɨ me anɨ nʉ ne anɨ kala okpála gba Ebhe. 2 Yi mbɨla de me okpála gba Ebhe-e akódho ’ngʉ́ gba okpála na doto lɨ sokpɨ́-e ngao dɨ? Ɨ dʉ la me yi nde akódho ’ngʉ́ gba okpála na doto-o, lele pɨ yi tɨ́ da nakodho odjedje ongʉ́ ɨnde-e lɨe de-e? 3 Yi mbɨla de me nɨ́ akódho belegʉ engʉ́ gba oandjelu-o nganɨ́-e dɨ? Ka nɨ la nɨ́ tɨ́ da nakodho odjedje ’ngʉ́ na nakɨ ɨnde-e lɨe de? 4 Lɨ odjedje ’ngʉ́ dʉ sʉnda yi-e, ka nɨ yi nganʉ lɨe ne di kala okpála ɨnde bhʉ́ Piga gba Ebhe-e ade-e? 5 Ma ngapa ’ngʉ́ bhomʉ-o ngʉbula me yi sia nʉmʉ. Kpála na ɨmbɨlangʉ bini bhʉ́ ka yi adɨ ngʉbula me anɨ leke ’ngʉ́ sʉnda omakilisito-o? 6 A bha ndjʉ ndjɨndjɨ me lɨ makilisito dʉ ne engʉ́ sʉnda e ne makilisito-o, u de nʉ ne di kala okpála ɨnde ɨ bhuka Yesu dɨ?

7 A na paká me nadʉ ne engʉ́ sʉnda yi-e, a bhomʉ-o nʉmʉ na ngbéngbé. Ɨ dʉ me u nde mene ngbili ’ngʉ́ lɨ pabɨlɨ gba yi-e de-e, u nde ngazi ’he gba yi-e, ka nɨ yi tɨ́ da nakikibila lɨe ne ’ndjá bua de-e? 8 Engʉ́ bini, okpála ɨnde ɨ mene ngbili ’ngʉ́ pɨ okpála koko de-e ne yi! Yi la di ngazi ’he gba ondaise yi omakilisito!

9 Yi mbɨla na paká me okpála ɨnde ngamene osisiti ’ngʉ́-o lɨ́ bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-e de. Yi apíte lɨyi de, okpála ɨnde ngakʉnda olɨsɨ, ɨ dʉ di-e ne obhosɨ ngangá-a, ne obhende ngadhɵgɵ oebhe na eu, ne obhende ngakʉnda olɨsɨ, ɨ dʉ di-e obhosɨ gba okpála koko, ɨ dʉ di-e obhende ngakʉnda lɨo sʉnda o maka ɵlɵ ne bhoko, u lɨ bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-e de. 10 Yi apíte lɨyi de, obhʉlʉ ’zi, ne obhende lɨ gʉmʉ ’he gba okpála abedhe bhʉ́ o bedhe, ne obhende ngalangba ne pandɨ, ne obhende ngadi okpála koko, ne obhende ngagbʉlʉ ’he gba okpála ne kpéke djila-a, lɨ́ bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-e de. 11 A na paká me bhʉ́ ká yi-e, okpála koko adʉ nanɨ namene osisiti ’ngʉ́ bhomʉ. Engʉ́ bini, mbɨa ɨnde-e, Ebhe avʉlʉ yi bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba yi-e avʉlʉ. Anɨ aꞌo yi kpi pɨ e, anɨ atsia amene me yi kolo ngbingbili kala nɨ. Anɨ amene ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana lɨ kpadjɨ gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito di ne bhe gba Bu Bhobua gba e-o.

Kʉte nɨ́ ne etɨ gba Bu Bhobua

12 Mʉ tɨ da napa me: «Ma nde lɨe ne makilisito-o, ma tɨ da namene ndʉ ’ngʉ́ hana.» A na paká moko, mʉ tɨ da namemene. Engʉ́ bini, ongʉ́ koko bhʉ́ ká ongʉ́ ɨnde mʉ ngamene e bhomʉ-o tɨ da nateteke mʉ de. Ma azɨba me, ma tɨ da namene ndʉ ’ngʉ́ hana. Engʉ́ bini ngama-a, ma kʉnda nadʉ bali na ’ngʉ́ bini de. 13 Mʉ tɨ da napa matá me: «Ebhe aha ezʉ ngʉbula nabedhe ebu ne di. Anɨ atsia amene di ebu ngʉbula ezʉ.» A na paká moko. Engʉ́ bini, lɨ sokpɨ́-e, Ebhe abhɵ́lɵ ebu, anɨ tsia bhɵ́lɵ di ezʉ. Ndʉndʉ bhisi hana tsia ndjʉlʉ. Padhá de, anga Ebhe bho kʉte nɨ́ ngʉbula nadhʉkʉ ne olɨsɨ, ɨ dʉ di-e ne obhosɨ ngangá de. Anɨ amene mangbo kʉte nɨ́ ngʉbula nakpata Ngámá Yesu ne di. Padhá de, anga a ko Ngámá na kʉte nɨ́ ngae. 14 Ebhe azuku Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito bhʉ́ kuo. Anɨ azúku bhadi kʉte nɨ́ bhʉ́ angu gba e-o.

15 Yi mbɨla de me, kʉte yi ne sʉka yá Kilisito dɨ? Lele pɨ ma ahá kʉte ma ɨnde sʉka yá Kilisito lɨe ngʉ́ nakpɵkpɵtsɵ ne kʉte ɵlɵ na zabhe-e? Bhobhomʉ-o méne lɨe belegʉ de bini! 16 Yi mbɨla de me, ɨ dʉ me kpála nde akpɵtsɵ lɨe ne ɵlɵ na zabhe-e, ndʉ uo bhisi hana akolo koli kʉte bini-e dɨ? Padhá de, anga u aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: «Ndʉ uo bhisi hana akólo koli kpála bini.*» 17 La-a, kpála bhende akpɵtsɵ lɨe ne Ngámá-a, akolo ne anɨ ne koli bua bini. 18 Ka ’ngʉ́ ango-o, yi ꞌo nadhʉkʉ ne olɨsɨ, ɨ dʉ di-e ne obhosɨ ngangá maꞌo. Ondʉ ’ngʉ́ na sisiti lɨ kpála amemene e hana-a, anɨ memene ne kʉte e de. Engʉ́ bini, kpála ɨnde ngakpɵtsɵ lɨe ne ɵlɵ na zabhe-e ngamene siti ’ngʉ́ ne kʉte e makpe. 19 Yi mbɨla de me kʉte yi ne etɨ gba Bu Bhobua-a dɨ? Yi mbɨla la di de me Bu Bhobua ango-o ngadʉ bhʉ́ yi, Ebhe aha la di pɨ yi ngae dɨ? Kʉte yi ne ehe ka yi ade. A ko na Ebhe. 20 Ebhe akala yi bhʉ́ kpéke mase. Kaka-a, kʉte yi dhɵgɵ Ebhe bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde yi ngamene e ne di-o.

7

Polo agie ’ngʉ́ pɨ omabhuka na gʉdhʉ na Kolito pɨndjɨ ’ngʉ́ na kʉva

1 Mbɨa ɨnde-e, ma ngagie ’ngʉ́ pɨ yi lɨ ongʉ́ maka yi ayi ma lɨe bhʉ́ balʉa gba yi-o. Ngayi-e, yi ngapa me: «A ndjɨndjɨ pɨ bhoko me anɨ abú ’kpa e lɨ ɵlɵ de.» 2 Abana mo-o, ma ngabhundja me, kabula nadʉ nadhʉkʉ ne olɨsɨ, ɨ dʉ di-e obhosɨ ngangá de-e maka okoko bhʉ́ ká yi ngamemene lɨe, a ndjɨndjɨ me bhoko ha ɵlɵ gba e, amba ɵlɵ ha di bhoko gba e. 3 A ayo me bhoko mene pɨ ɵlɵ gba e ehe ɨnde lɨ bhoko amemene e pɨ ɵlɵ maka a ayo lɨe-o. A ayo la di me ɵlɵ mene pɨ ’ko e engʉ́ ɨnde lɨ ɵlɵ amemene e pɨ bhoko gba e ko.

4 Ɵlɵ tɨ da namene ne kʉte e maka anɨ akʉnda lɨe de. Kʉte anɨ ne ehe ka ’ko anɨ. La di-e, bhoko tɨ da namene ne kʉte e maka anɨ akʉnda lɨe de. Kʉte anɨ ne ehe ka wala anɨ. 5 Kpála bini agbíte kʉte e pɨ kilí e de. Yi mene bha bini mo-o me yi nde adje lɨyi bhʉ́ dabɨlɨ bini, ngʉ́ naꞌo mbo nedhɨnga ngʉbula nayo Ebhe. Pɨpɨta-a, amba yi gie lɨyi bhʉ́ dabɨlɨ bini, anga yi mene mo-o de-e, yi tɨ́ bhʉ́ gʉmʉ kʉte, yi tsia tɨ́ bhʉ́ ekú gba Satana . 6 Engʉ́ nagbite kʉte o ngʉbula nedhɨnga bedɨ ma ngapa e pɨ yi ɨnde-e, a ko lɨ́lɨ de, a ko mangbo ngʉ́ napa pɨ yi me, ɨ dʉ me yi nde amene mo-o, a adʉ́ sisiti de.

7 Ma akʉnda naali me ndʉ okpála hana dʉ olɨngbangɨ maka ma. La-a, a tɨ da namene lɨe mo-o de, anga Ebhe aha makalá pɨ nɨ́ kpi kpi kpi. Anɨ aha pɨ okoko naha lɨo. Anɨ atsia aha pɨ okoko nadʉ olɨngbangɨ.

8 Engʉ́ ma ngapa e pɨ olɨngbangɨ ne oɵkɵsɨ-e ngae ɨnde: a ndjɨndjɨ pɨ yi nadʉ kpi yi kpi maka ma. 9 Engʉ́ bini, yi u me yi tɨ da nadʉ kpi yi kpi de-e, yi de ha lɨyi. A ndjɨndjɨ me yi ha lɨyi nane me gʉmʉ kʉte ha angu yi.

A ayo me omabhuka ɨnde bhʉ́ kʉva-a agbó bhʉsʉ o de

10 Pɨ okpála bhende bhʉ́ kʉva-a, ma ngapa bhobhomʉ-o ngama Polo ade, a ko Ngámá Yesu Kilisito . Anɨ apa me, a ayo de me ɵlɵ yie bhʉ́ kʉva-a de. 11 Ɨ dʉ me ɵlɵ nde ayie bhʉ́ kʉva-a, anɨ ahá matá bhoko koko de. Ɨ dʉ me anɨ nde au me nɨ tɨ da nadʉ kpi nɨ kpi de-e, anɨ de gie lɨe bhʉ́ kʉva gba e-o. Pɨ bhoko-o, a ayo de me anɨ gie wala e de.

12 Pɨ okpála koko-o, ma ngapa ’ngʉ́ ɨnde-e ngama, a ko Ngámá Yesu de. Ma ngapa me: ɨ dʉ me a nde ka makilisito na bhobhoko ne ɵlɵ ɨnde mʉpagano-o, ɨ dʉ me ɵlɵ ango-o nde akʉnda nadʉ ne ’ko e-e, ’ko anɨ de dʉ ne anɨ. 13 A bhadi moko pɨ ɵlɵ ɨnde makilisito. Ɨ dʉ me ’ko anɨ nde ne makilisito ade-e, lɨ bhoko ango-o kʉnda nadʉ ne wala e-e, u de dʉ ne anɨ. Ɵlɵ-o atsé anɨ de. 14 Padhá de, anga bhoko ɨnde ne makilisito ade bhomʉ-o tɨ da nabhuka ka wala e ɨnde ne makilisito-o. A bhadi moko pɨ ɵlɵ ɨnde ne makilisito ade-o. Ɨ dʉ me ’ko anɨ nde ne makilisito-o, anɨ tɨ da nabhuka ka ’ko e ɨnde makilisito-o. Padhá de, anga ɨ dʉ mo-o de-e, lɨ ongɨsɨ gba uo-o dʉ́ maka ongɨsɨ gba okpála ɨnde ɨ bhuka de. Engʉ́ bini, u tɨ da nabhuka ka ’dyɨ o, ɨ dʉ di-e ka ’hi o ɨnde abhuka-o.

15 La-a, kpála bhende ne makilisito ade-e kʉnda nagbo bhʉsʉ o ne makilisito-o, u de gbo bhʉsʉ o. A moko, kpála ɨnde ne makilisito, ɨ dʉ bhoko, ɨ dʉ di-e ɵlɵ-o sa lɨ́lɨ bini ngʉ́ nadʉ bha bhʉ́ kʉva bhomʉ ade. La-a, yi mbɨla me Ebhe aꞌɨ nɨ́ me nɨ́ dʉ bhʉ́ kʉva bhʉ́ guo ’ngʉ́ . 16 Mʉ tɨ da nambɨla lele pɨ, ngamʉ ɵlɵ ɨnde ne makilisito me nɨ tɨ da nakobho ’ko nɨ de-e? Ɨ dʉ di-e ngamʉ bhoko ɨnde makilisito-o, mʉ tɨ da nambɨla lele pɨ me nɨ tɨ da nakobho wala nɨ de-e?

A ayo me kpála ne kpála dʉ kala Ebhe lele maka anɨ adʉ nanɨ lɨe-o

17 Engʉ́ na ngbéngbé ɨnde bhʉ́ ’ngʉ́ bhomʉ-o, a ko me kpála ne kpála dʉ maka lɨ Ngámá Ebhe aha pɨ anɨ lɨe-o. A ayo la di me anɨ dʉ maka anɨ adʉ nanɨ lɨe nedhɨnga lɨ Ebhe aꞌɨ anɨ lɨe-o. A bhomʉ-o lɨ́lɨ ɨnde ma aha e bhʉ́ ndʉ oDadjua gba Ebhe-e hana-o. 18 Ɨ dʉ me Ebhe nde aꞌɨ kpála me anɨ nde alɨ gandja alɨ-e, a ayo de me anɨ wo gandja ɨnde anɨ alɨ e bhomʉ-o de. Ɨ dʉ la me Ebhe nde aꞌɨ kpála me anɨ nde lɨ nga ngandja de-e, a ayo de me anɨ lɨ gandja-a de. 19 Padhá de, anga lɨ kpála lɨ gandja-a, anɨ lɨ di gandja de-e ne ’ngbé ’ngʉ́ ade. Engʉ́ na ngbéngbé-e, a ko namene lɨ́lɨ gba Ebhe.

20 A ayo me kpála ne kpála dʉ lele maka anɨ adʉ nanɨ lɨe lɨ nedhɨnga lɨ Ebhe aꞌɨ anɨ lɨe-o. 21 Mʉ dʉ nanɨ ne bali nedhɨnga lɨ Ebhe aꞌɨ mʉ lɨe? Mo odjé tsʉlʉ de. Engʉ́ bini, ɨ dʉ me a nde pɨ mʉ nedhɨnga me mʉ koto bhʉ́ bali-e, mʉ de koto. 22 Kpála bhende adʉ nanɨ bali lɨ nedhɨnga lɨ Ngámá aꞌɨ anɨ lɨe akoto mbɨa ɨnde bhʉ́ bali-e akoto, anga anɨ akpɵtsɵ lɨe ne Ngámá. La-a, kpála bhende ne bali bhʉ́ ’ngʉ́ na doto ade-e, ɨnde lɨ Ebhe aꞌɨ e-e, anɨ akolo mbɨa ɨnde-e bali gba Kilisito. 23 Ebhe akala yi ne mase naali. Kaka-a, a ayo de me yi kolo obalise gba okpála na doto de. 24 Ondaise ma, a ayo me kpála ne kpála dʉ kala Ebhe lele maka anɨ adʉ nanɨ lɨe lɨ nedhɨnga lɨ Ebhe aꞌɨ anɨ lɨe-o.

Engʉ́ pɨndjɨ olɨngbangɨ

25 Pɨ okpála bhende ɨ ha nga olɨsɨ de-e, ma ngaha pɨ yi-e mabhundja gba ma maka kpála ɨnde u tɨ da nazɨba e ka bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-o . Ebhe kata ma ngae de. 26 Ka lɨkabhu ɨnde na nedhɨnga ɨnde-e, ma abhundja me a ndjɨndjɨ pɨ kpála me anɨ dʉ bha maka anɨ nde lɨe-o. 27 Mʉ ngakʉnda naha ɵlɵ? Mo oyála anɨ de. Mʉ kʉnda naha ɵlɵ dɨ? Dʉ lɨngbangɨ. Mo ohá ɵlɵ de. 28 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me mʉ nde aha ɵlɵ-o, mʉ mene bhomʉ-o siti ’ngʉ́ de. Ɨ dʉ la di me tsa ɵlɵ nde aha bhoko-o, anɨ mene siti ’ngʉ́ de. La-a, yi mbɨla ndjɨndjɨ me okpála bhende ngaha olɨsɨ ngazʉ lɨkabhu pɨ́la doto naali. Ma akʉnda la de me yi zʉ lɨkabhu bhomʉ-o de.

29 Ondaise ma, ma akʉnda napa pɨ yi me, nedhɨnga ɨnde atigala pɨ nɨ́-e bedɨ. Nayie pɨ mbɨa ɨnde ngʉ́ nanʉ ne kalanʉ-o, a ayo me okpála bhende ka o ne olɨsɨ dʉ mʉgɨto me olɨsɨ ka uo ade. 30 Okpála bhende ngaku ’gbá-a mene mʉgɨto me uo bhʉ́ lɨkabhu ade. Obhende ngamʉ ’zo-o mene mʉgɨto me uo bhʉ́ djalɨ ade. Obhende ngakala ’he mene mʉgɨto me ehe ka uo ade. 31 Obhende ngasia tɨa na doto ɨnde-e mene mʉgɨto me tɨa ka o ade. Padhá de, anga doto maka ɨ ngau lɨe lɨe mbɨa ɨnde-e, bhúe matá nedhɨnga bhelé de.

32 Ma akʉnda me yi adʉ́ ne lɨkabhu de. Bhoko bhende ɨ ha ɵlɵ de-e gbite lɨe lɨ engʉ́ gba Ebhe, anɨ ngagɨlɨ nanga lɨ Ebhe. 33 Engʉ́ bini, bhoko bhende aha ɵlɵ-o, agbite lɨe lɨ ongʉ́ na doto, anɨ ngagɨlɨ namene engʉ́ ɨnde anga lɨ wala e. 34 Anɨ agbo la di bhʉsʉ e lɨ di kulu bhisi. A bhadi moko pɨ ɵlɵ ɨnde aha bhoko, anɨ ngagbite lɨe lɨ ’ngʉ́ na doto. Anɨ ngagɨlɨ namene engʉ́ ɨnde nganga lɨ ’ko e. Engʉ́ bini, pɨ ɵlɵ, ɨ dʉ di-e tsa ɵlɵ bhende ɨ ha nga bhoko de-e, anɨ ngagbite lɨe lɨ engʉ́ gba Ngámá. Padhá de, anga anɨ akʉnda naha lɨe pɨ anɨ bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde anɨ ngamene e, ne bhende anɨ ngabhundja e-o.

35 Ma ngapa ’ngʉ́ bhomʉ-o ngʉbula bádha ’ngʉ́ gba yi, ma pa ngʉbula naꞌo tili kíli lɨ ’ngbʉ yi de. Engʉ́ bini, a ko ngʉbula me yi mene engʉ́ ɨnde ndjɨndjɨ, amba yi kpata la di Ngámá Yesu ne bua yi hana.

36 La mbɨa ɨnde-e, ɨ dʉ me makombi bini nde akpe namene siti ’ngʉ́ lɨ pabɨlɨ gba tsa ɵlɵ ɨnde anɨ abedhe ne gʉmʉ naha e, anɨ bhundja me a ayo me engʉ́ ango-o kpata kpadjɨ na ndjɨndjɨ-e, anɨ de mene maka anɨ au lɨe. Anɨ mene siti ’ngʉ́ de. U de ha lɨo maka lɨ bhoko-o akʉnda lɨe-o. 37 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me makombi-e nde apa me nɨ ha tsa ɵlɵ bhomʉ-o de-e, ɨ dʉ me engʉ́ ango-o nde ayie lɨ bua anɨ makpe me u nde kata anɨ tété gandji de-e, anɨ amene bhadi bádha ’ngʉ́. 38 Bhoko bhende aha tsa ɵlɵ ɨnde nako anɨ adʉ nakʉnda naha e amene bádha ’ngʉ́. Engʉ́ bini, bhoko bhende apa naae me nɨ ha anɨ de-e, amene bádha ’ngʉ́ naali.

Engʉ́ pɨndjɨ oɵkɵsɨ

39 Ɵlɵ ɨnde lɨ ’ko e nde bhʉ́ ka-a tɨ da nadʉ ne bhoko koko de. Engʉ́ bini, ɨ dʉ me bhoko ango-o nde akpi-e, bhobhomʉ-o aha kpadjɨ pɨ anɨ ngʉ́ naha bhoko koko maka anɨ akʉnda lɨe. La-a, a ayo me bhoko ango-o dʉ ne makilisito. 40 Engʉ́ bini, ngama-a, ma abhundja me ɨ dʉ me anɨ nde adʉ kpi e kpi-e, anɨ dʉ́ bhʉ́ djalɨ nane me anɨ ha matá bhoko koko. Ma pa mo-o, ma abhundja me Bhobua gba Ebhe-e di bhʉ́ ma.

8

Kpadjɨ na ɨmbɨlangʉ di ne kpadjɨ na mʉkʉnda

1 Mbɨa ɨnde-e, nɨ́ tsia nga ’ngʉ́ pɨndjɨ so ’nʉ ɨnde u aha e pɨ oebhe na eu. A na paká me ɨmbɨlangʉ bhʉ́ ndʉ nɨ́ hana, maka yi ngapapa lɨe-o. ꞌE-e! Ɨmbɨlangʉ ango-o tɨ da naha pɨ kpála ’ngbé ’ndjɨ. Engʉ́ bini, mʉkʉnda naae ngadyudyo nɨ́ bhʉ́ nabhuka ne kalanʉ. 2 Kpála bhende ngabhundja me nɨ ambɨla ’ngʉ́-o mbɨla nga maka a ayo lɨe me anɨ mbɨla-a de. 3 Engʉ́ bini, kpála kʉnda Ebhe na paká paká-a, Ebhe ambɨla kpála ango-o.

Yi ató ondaise yi bhʉ́ ngɨta de

4 Pɨndjɨ ’ngʉ́ ɨnde atsia so ’nʉ ɨnde u aha e pɨ oebhe na eu-o, nɨ́ tɨ da nazʉzʉ, ne me nɨ́ tɨ da nazʉzʉ de? Nɨ́ mbɨla ndjɨndjɨ me oebhe na eu ne oehe na kʉkʉlʉ ade. Nɨ́ ambɨla di me, Ebhe bha koli e bini kpi e kpi. 5 A na paká me a abhʉ́lá di ne pɨ́la doto ne oehe ɨnde lɨ okpála ngadhɵgɵ o maka oebhe gba o. Ongua oebhe na eu bhomʉ-o bhelé, u di ngako pɨ́ okpála. 6 La pɨ nɨ́-e, nɨ́ mbɨla ndjɨndjɨ me koli Ebhe bha bini. A ko ’Dyɨ nɨ́ ɨnde abho ndʉ ’he hana pɨ́la doto. Anɨ atsia abho di nɨ́ me nɨ́ dʉ pɨ nɨ. Nɨ́ la bhadi ne koli Ngámá bini, a ko Yesu Kilisito . Ndʉ ’he hana ngayie ka anɨ, nɨ́ di ngasia mʉkobho ka anɨ.

7 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me nɨ́ nde ambɨla me mʉkobho bhʉ́ oebhe na eu ade-e, a ne okpála ɨnde ɨmbɨla nga kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ango-o má kpʉlʉkʉtʉ de. Okpála koko bhʉ́ ká yi adʉ nadhɵgɵ oebhe na eu. La mbɨa ɨnde-e, uo bha ngazʉ so ’nʉ ango-o ne nabhundja me oebhe na eu bhomʉ-o ne angu pépé. Okpála ango-o nga bha bhʉbhʉkʉ lɨ kpadjɨ gba Ebhe. Abhomʉ-o, u ngabhundja me so ’nʉ ango-o ngato o bhʉ́ siti ’ngʉ́ kala anɨ. 8 Nɨ́ mbɨla ndjɨndjɨ me ezʉ bini tɨ da nadyudyo nɨ́ de Ebhe masɨkpe de. Belegʉ nɨ́ zʉ, belegʉ nɨ́ zʉ de-e, a méne ’ngʉ́ bini lɨ nɨ́ de.

9 ꞌE-e! Yi lila lɨyi me, kpadjɨ ɨnde u aha e pɨ yi ngʉ́ nazʉ ndʉ ’he hana-a, a tó okpála bhende bhʉbhʉkʉ bhʉ́ nabhuka bhʉ́ siti ’ngʉ́ de. 10 Padhá de, anga ɨ dʉ me kpála ɨnde bhʉbhʉkʉ bhʉ́ nabhuka nde au mʉ, ngamʉ kpála ɨnde ambɨla kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ambɨla-a, mʉ nde ngazʉ so ’nʉ ɨnde u abhɵlɵ e pɨ oebhe na eu bhʉ́ etɨ u adhɵdhɵgɵ uo bhʉ́ e, mo ombhundja naamʉ me anɨ tɨ da di nazʉzʉ dɨ? 11 Kaka-a, kpála ɨnde bhʉbhʉkʉ ango-o, ndai mʉ ɨnde lɨ Kilisito akpi pɨ e tsia ngɨta ka mʉ, kabula engʉ́ nasisiti ɨnde mo omene e, ngamʉ kpála ambɨla kʉkʉlʉ ’ngʉ́ má kpʉlʉkʉtʉ-o ambɨla-o! 12 Namene ngua siti ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨ pabɨlɨ gba ondaise yi-e, di ne naꞌo eka lɨ bua uo ɨnde nakpokpo kú ’ngʉ́ ɨnde bhʉbhʉkʉ bhomʉ-o, a ko namene siti ’ngʉ́ lɨ Kilisito ngae makpe. 13 Kaka-a, ɨ dʉ me ezʉ bini nde ngato ndai ma bhʉ́ siti ’ngʉ́-o, ma zʉ́ matá ezʉ ango-o de, amba ndai ma atɨ́ bhʉ́ siti ’ngʉ́ ka ma de.

9

Lele lɨ Polo adʉ nakpokpo Bádha Ngali gba Yesu Kilisito lɨe-o

1 Ngama-a, ma tɨ da nasia ndʉ ’he hana maka sʉka obhʉlʉ titima gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito dɨ? Ngama-a, ma u anɨ ne djila ma makpe dɨ? Ngayi-e, yi bhuka anɨ ka kulu gba anɨ ɨnde ma amene e bhʉ́ ka yi-e dɨ? 2 Belegʉ lɨ okpála koko zɨba de me ma ne sʉka obhʉlʉ titima gba Yesu-o dɨ-e, la pɨ yi-e, ma ne bhʉlʉ titima gba anɨ. Padhá de, anga nau me yi akpɵtsɵ lɨyi ne Ngámá-a asuno na paká me, ma ne bhʉlʉ titima gba anɨ, anga ma akpokpo Bádha Ngali-e pɨ yi ngama.

3 Eli ɨnde ma agíe e pɨ okpála ɨnde ngapa ’ngʉ́ lɨ ma sisiti-e ngae ɨnde: 4 A ayo dɨ de me ya sia ezʉ di ne ehe nandjɨ mandjɨ kabula kulu ɨnde ya ngamene e dɨ? 5 Yi abhundja naayi me lɨ ya ha ɵlɵ ɨnde makilisito me ya dʉ nadhʉkʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ maka Piele ne obhʉlʉ titima koko gba Yesu, di ne ondaise Yesu-o, amba ko siti ’ngʉ́? 6 Yi abhundja naayi me, okpála ɨnde a ayo me u mene kulu ne ’kpa o ngʉ́ nakobho ka o-o bha ne ya ne Balabasɨ? 7 Kpála ɨnde bhʉ́ kulu na sʉdha-a haha makalá gba e pɨ e ngae makpe uu? Belegʉ de bini. Lɨ kpála lu edyɨ-e, anɨ zʉzʉ ezʉ ango-o dɨ, ɨ dʉ me kpála nde ngalila enʉ-o, anɨ ndjɨndjɨ miliki na ’ka ’nʉ ango-o dɨ?

8 Ongʉ́ ɨnde ma apa e bhomʉ-o, a ko bha bini bhende lɨ okpála ngabhundja e ngao-o de. U aye bhadi bhʉ́ lɨ́lɨ gba Moidje-e moko. 9 Padhá de, anga u aye bhʉ́ lɨ́lɨ ango-o me: «Ɨ dʉ me bagala nde ngatʉ ngano-o, mo ogbíte ’bhɵ anɨ de. ꞌO me anɨ zʉ mbo té ngano ango-o uu.†» Yi abhundja naayi me Ebhe apa ’ngʉ́ bhomʉ-o bha bini pɨ obagala? A mo-o ade. 10 Ebhe apa ’ngʉ́ bhomʉ-o pɨ nɨ́ makpe adɨ? A na paká me anɨ apa pɨ nɨ́. Padhá de, anga kpála ɨnde ngalu ’dyɨ-e ngaꞌo ’to e lɨ ezʉ ɨnde anɨ asía e-o. A bhadi ndjɨndjɨ me kpála bhende ngaꞌe nguwa abhiye-e sia té nguwa ango-o.

11 Ya akpokpo Bádha Ngali pɨ yi maka u alulu nguwa lɨe abhiye-o. Ɨ dʉ la me yi nde ateteke ya ne tɨa na doto-o, amba a ko siti ’ngʉ́? 12 Ɨ dʉ me okpála koko nde ngasia tɨa na doto ka yi-e, ka nɨ ngaya-a, ya tɨ da nasisia ka yi lɨe de-e? Engʉ́ bini, ya tsia yo ehe ka yi de. Ya ngakibila ndʉ lɨkabhu hana ɨnde ngakolo lɨ kʉte ya-a, anga ya kʉnda namene engʉ́ ɨnde ɨ ní kpadjɨ pɨ okpála me u adjé Bádha Ngali gba Yesu Kilisito-o de-e de.

13 Yi mbɨla de me okpála ɨnde ngamene kulu bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe-e ngasia ezʉ gba o bhʉ́ kulu ɨnde u ngamene e adɨ? Obhende ngatsulu enʉ pɨ Ebhe-e ngasia tété ngʉ́ nazʉzʉ adɨ? 14 A bhadi moko pɨ okpála bhende ngakpokpo Bádha Ngali-o. Ngámá gba nɨ́-e apa me, okpála ɨnde ngakpokpo Bádha Ngali-e, akóbho bhadi lɨ Bádha Ngali.†

15 Engʉ́ bini, belegʉ ɨnde lɨe mo-o, ngama-a, ma yo ehe bini ka yi de. Ma pa pɨ yi de me, ma aye balʉa ɨnde-e pɨ yi me yi tima ’he mʉma-a de. A ndjɨndjɨ mʉma naali me ma kpi ne gʉmʉ! A ayo de me kpála bhɵlɵ engʉ́ ɨnde ma nde ne gindaginda ka e de. 16 Nakpokpo Bádha Ngali ma ngakpokpo e-e ha kpadjɨ mʉma de me ’ndjɨ ma be-e de. Padhá de, anga Ebhe ngae makpe apa mʉma me ma kpokpo Bádha Ngali ango-o. A moko, a ko lɨkabhu mʉma ɨ dʉ me ma nde kpokpo Bádha Ngali-e de ko. 17 Ɨ dʉ́ nanɨ me ma alo kulu ango-o ngama-a, a de adʉ́ ndjɨndjɨ me u ha makalá mʉma tété. A la mo-o ade. Ma lo kulu ango-o ngama makpe de. Ma ngamemene anga Ebhe aꞌo kulu ango-o sakpa ma. 18 Makalá ma ngasia e lɨ kulu ango-o ne nɨ? Makalá gba ma ne nakpokpo Bádha Ngali-e mandɨ nayo ’he. Maka kpála nakpokpo Bádha Ngali-e, ma tɨ da nayo ’he ka yi, la-a ma yó ehe bini de.

Polo ateteke kpála ne kpála bhʉ́ dasʉndʉ gba e ngʉ́ nabhuka Ngámá Yesu

19 Ma bhʉ́ ngʉ ma, ma ne bali gba kpála bini ade. La-a, ma atsia aꞌo lɨma bali gba ndʉ okpála hana, ngʉbula me ma sia okpála bhelé ngʉ́ nabhuka Ngámá Yesu. 20 Lɨ ma dʉ bhʉ́ ká omaYuda-a, ma dʉ́ maka uo ngʉbula me ma teteke uo ngʉ́ nabhuka Ngámá Yesu. Ma ambɨla ndjɨndjɨ me lɨ́lɨ gba Moidje ne angu pɨ́ ma ade. Engʉ́ bini, ɨ dʉ me ma nde bhʉ́ ká okpála ɨnde ngamene lɨ́lɨ ango-o, ma améne mʉgɨto me ma sa lɨ́lɨ ango-o ngʉbula me ma teteke uo ngʉ́ nabhuka Ngámá Yesu.

21 Lɨ ma dʉ bhʉ́ ká okpála bhende ɨ mbɨla lɨ́lɨ gba Moidje de-e, ma adʉ́ bhadi maka uo ngʉbula me ma teteke uo ngʉ́ nabhuka di Ngámá Yesu. Bhobhomʉ-o kʉnda napa de me ma mene lɨ́lɨ gba Ebhe de-e de. Ma ngamemene anga ma ngamene lɨ́lɨ gba Ngámá Yesu Kilisito. 22 Lɨ ma dʉ bhʉ́ ka okpála ɨnde bhʉbhʉkʉ lɨ kpadjɨ gba Ebhe-e, lɨ ma ꞌó di lɨma bhʉbhʉkʉ ngʉ́ nateteke uo ngʉbula me u kolo kpekpeke bhʉ́ nabhuka Ngámá Yesu. Belegʉ lɨ okpála dʉ lele pi-ie, ɨ dʉ me ma nde akolo bhʉ́ ká uo-o, ma dʉ́ bhadi maka uo ngʉbula me ma teteke okpála koko bhʉ́ ká uo ngʉ́ nabhuka Ngámá Yesu, amba u kobho. 23 Ma ngamene ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana ngʉbula me Bádha Ngali-e nʉ ne kalanʉ, amba Ebhe tuko bisagu pɨ́ ma bhʉ́ kulu ango-o.

A ayo natsia ’kpɨ́ lɨo ndjɨndjɨ bhʉ́ nabhuka

24 Yi mbɨla de me, okpála ɨnde agugu holo-o, u dʉdʉ okpála bhelé, engʉ́ bini kpála bhende akokoto kalanʉ-o sisia makalá ngae. Yi mene ne kpéke maka okpála ɨnde ngagu holo, amba yi sia di makalá. 25 Ndʉ okpála hana ɨnde agugu holo-o dʉdʉ sa lɨ́lɨ nakpekpeke. U ngamene mo-o ngʉbula nasia makalá. La-a, makalá ango-o bhúe de. Engʉ́ bini nganɨ́-e, nɨ́ ngamene ngʉbula nasia makalá ɨnde adʉ́ dʉdʉma ne dʉdʉma. 26 Kaka-a ngama-a, ma ngagu holo ngangá ade. Ma la di maka kpála ɨnde ngagʉ gbele me anɨ nde ngatsia ’kpɨ́ lɨe ndjɨndjɨ. 27 Ma ngamene kʉte ma kpekpeke ngʉ́ napa me kʉte ma mene lɨ́lɨ gba ma-o, amba lɨ sokpɨ́-e, Ebhe abhíke ma de, pɨta nakpokpo Bádha Ngali pɨ okpála koko-o.

10

Yi lila lɨyi ka nale-e malila

1 Ondaise ma, ma ngagbele ’dje yi mo-o, ngʉbula me yi bhundja nga matá engʉ́ ɨnde akolo nanɨ lɨ onguo ogbi nɨ́ bhʉ́ nedhɨnga u adʉ adhʉ́kʉ lɨe nganda Moidje-o .† Ebhe abuku nanɨ ndʉ uo hana ne ndindi ngʉ́ nalila uo. Ndʉ uo hana agulu nanɨ ’ngbé ’ngu na Mbembe. 2 Nabuku uo ne ndindi ne nakodho ’kpɨ́ ka uo bhʉ́ ’ngu-o amana mʉgɨto me Ebhe aha pɨ uo bhomʉ-o Batisimo, ngʉbula me u kpɵtsɵ lɨo bini ne Moidje. 3 Ndʉ uo hana azʉ ezʉ ɨnde adʉ ayie ka Ebhe.† 4 Ndʉ uo hana andjɨ engu ɨnde adʉ akoto bhʉ́ teme. Teme ango-o, a ko kulu Yesu Kilisito ɨnde adʉ adhʉkʉ ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini-o. 5 La-a, belegʉ u au ongamba ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨe hana-a, okpála bhelé bhʉ́ ká uo dʉ amene engʉ́ ɨnde anga lɨ Ebhe-e de. Kaka-a, u amu, u atsia atigala bhʉ́ ’gʉ.†

6 Ongʉ́ bhomʉ-o ngasuno pɨ nɨ́ me, nɨ́ adʉ́ ne gʉmʉ namene siti ’ngʉ́ maka onguo ogbi nɨ́ de.† 7 Yi ayó oebhe na eu maka okoko bhʉ́ ká uo amene nanɨ lɨe de. Padhá de, anga u aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: «Okpála adʉlʉ kuto ngʉbula nazʉ anokomɨa. Pɨpɨta-a, u atsia ayie bhʉ́lá ngʉ́ nadho ’bɨ kala kulu ebhe na eu.†» 8 Okpála koko bhʉ́ ká uo adʉ adhʉkʉ ne olɨsɨ ngangá. Kaka-a, okpála kɵtɵ ndjɨkpa bhisi ne ká bata atsia amu bhʉ́ koli ’kpɨ́ bini. Pɨ nɨ́-e, nɨ́ améne maka uo de.† 9 Okpála koko bhʉ́ ká uo ale Ngámá. Kaka-a, okpʉlʉ adolo uo má bi bi bi, uo atsia amu. Pɨ nɨ́-e, nɨ́ améne maka uo de.† 10 Okpála koko bhʉ́ ká uo adʉ adi mʉtokono lɨ Ebhe. Kaka-a, andjelu gba Ebhe ɨnde abhɵbhɵlɵ kpála-a, a atsia ago abhili uo. Pɨ yi-e, yi adí mʉtokono lɨ Ebhe maka uo de.†

11 Ndʉ ongʉ́ bhomʉ-o hana akolo lɨ uo ngʉbula nateteke okpála koko me u améne maka uo de. U aye ongʉ́ ango-o bhʉ́ Bhuku gba Ebhe ngʉbula me asuno kpadjɨ pɨ nɨ́, nganɨ́ ɨnde ngakobho lɨ sokpɨ́-o. 12 Kaka-a, kpála bhende ngabhundja me nɨ alʉ bhʉ́ nabhuka kpekpeke-e lila lɨe ndjɨndjɨ me nɨ atɨ́-ɨ de. 13 Nale ɨnde ngabhaka yi-e, a ko nale ɨnde ngakolo bha lɨ ndʉ okpála hana. Ebhe atéteke yi maka anɨ apa lɨe-o. Anɨ tɨ da naka kpadjɨ de me engʉ́ ɨnde akólo lɨ yi-e ha angu yi-e de. Engʉ́ bini, ɨ dʉ me nale nde akolo lɨ yi-e, Ebhe há angu pɨ yi ngʉ́ nakikibila. Anɨ tsia téteke yi me yi atɨ́-ɨ de.

Yi lila lɨyi ka oebhe na eu-o malila

14 Kaka-a, ondaise ma na mʉkʉnda, yi ꞌo nadhɵgɵ oebhe na eu maꞌo. 15 Ma ngagama ’ngʉ́ pɨ yi maka okpála na ɨmbɨlangʉ. Yi aló doto bhʉ́ ’ngʉ́ ma ngapa e ngayi makpe. 16 Nedhɨnga nɨ́ adʉlʉ lɨe pɨ́ misa gba Ngámá-a bhʉ́ dabɨlɨ bini-e, nɨ́ ngandjɨ vino ɨnde nɨ́ ngagie heni pɨ Ebhe ngʉ́ e-o. Nɨ́ akpɵtsɵ lɨnɨ́ bhomʉ-o ne Yesu Kilisito bhʉ́ ngʉte e. Lɨ nɨ́ gʉmʉ mapa-a ngʉ́ nazʉzʉ-o, nɨ́ akpɵtsɵ bhomʉ-o lɨnɨ́ bhʉ́ kʉte Yesu Kilisito. 17 Koli mapa-a bha bini. Belegʉ nɨ́ nde lɨe bhelé-e, ndʉ nɨ́ hana nɨ́ ngazʉ koli mapa bini bhomʉ. Bhobhomʉ-o ngasuno me nɨ́ akpɵtsɵ lɨnɨ́, nɨ́ akolo bini.

18 Yi bhundja nga okpála na Ɨsalaele. Nedhɨnga u ngazʉ enʉ ɨnde u aha e pɨ Ebhe lɨe, u akpɵtsɵ lɨo bhomʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Ebhe ɨnde u aha enʉ bhomʉ-o pɨ e-o. A mo-o adɨ? 19 Ma akʉnda napa bhomʉ-o pɨ? Ma akʉnda napa me, ebhe na eu di ne enʉ ɨnde u ha e pɨ anɨ-e, a ne tata? 20 A mo-o ade. Ma apa mangbo me, lɨ okpála bhende ɨmbɨla Ebhe de-e dʉ naha ’he bhʉ́ ’tɨ oebhe gba o-o, u haha pɨ odjabʉlʉ. U haha pɨ Ebhe de. La-a, ma kʉnda de me yi kpɵtsɵ lɨyi ne odjabʉlʉ-o de. 21 Yi tɨ da nandjɨ vino bhʉ́ kópo gba Ngámá Yesu, yi tsia ndjɨ́ di bhʉ́ bhende gba odjabʉlʉ-o de. Yi tɨ da nazʉ ’he pɨ́ misa gba Ngámá, yi tsia zʉ di pɨ́ misa gba odjabʉlʉ-o de. 22 Yi abhundja me nɨ́ kpekpeke ane Ngámá-a? Nɨ́ akʉnda me bua anɨ ke ne nɨ́?

Yi mene ndʉ ’ngʉ́ hana ngʉbula nadhɵgɵ Ebhe

23 Okpála koko bhʉ́ ká yi ngapa me: «Ya ne omakilisito, ya tɨ da namene ndʉ ’ngʉ́ hana.» A na paká, engʉ́ bini, ongʉ́ koko tɨ da nateteke nɨ́ de. Yi ngapa me: «Nɨ́ tɨ da namene ndʉ ’ngʉ́ hana.» La-a, ongʉ́ koko tɨ da namene de me okpála koko bhele lɨ kpadjɨ gba Ebhe-e de. 24 A ayo de me kpála ꞌo bha ’to e ’to e makpe de, engʉ́ bini, a ayo me anɨ ꞌo di ’to e ’to okpála koko.

25 Yi tɨ da nazʉ ndʉ enʉ hana ɨnde u ngatsɨndjɨ e bhʉ́ daposo me yi nde yi ’ngʉ́ tété de kabula bua nakpokpo ku ’ngʉ́ gba yi-o. 26 Padhá de, anga Bhuku gba Ebhe-e apa me: «Doto ne ndʉ ’he ɨnde bhʉ́bhʉ́-o hana ne tɨa ka Ngámá.†»

27 Ɨ dʉ me mʉpagano nde aꞌɨ mʉ agba e ngʉ́ nazʉ ’he-e, ɨ dʉ me mʉ nde akʉnda nanʉ-o, lɨ mʉ kolo-o, mʉ de zʉ ndʉ ’he hana u ahá e pɨ mʉ-o, mo oyí ’ngʉ́ bini de kabula bua nakpokpo ku ’ngʉ́ gba mʉ-o. 28 La-a, ɨ dʉ me kpála nde apa pɨ mʉ me enʉ ɨnde mʉ ngazʉ e bhomʉ-o, a ko enʉ ɨnde u aha e pɨ oebhe na eu-o, mo ozʉ́-ʉ de, amba bua nakpokpo kú ’ngʉ́ gba kpála ɨnde apa ’ngʉ́ ango-o pɨ mʉ-o asíti de. 29 Ma ngapa ’ngʉ́ bhomʉ-o pɨndjɨ ’ngʉ́ ɨnde lɨ kpála bhomʉ-o tɨ da nabhundja e lɨ bua nakpokpo kú ’ngʉ́ gba e-o. Ma pa ngʉbula bua nakpokpo kú ’ngʉ́ gba mʉ-o de. Ka nɨ ma améne ’ngʉ́ lɨe lɨ lele mabhundja gba kpála koko, ma nde mene mangbo maka ma ngabhundja lɨe ngama makpe-e dɨ-e? 30 Ɨ dʉ me ma nde agie heni pɨ Ebhe ngʉbula ezʉ-o, ka nɨ lɨ kpála koko nga uu lɨe sisiti-e?

31 Abhomʉ-o, ɨ dʉ me yi nde ngazʉ ’he, ɨ dʉ di-e me yi nde ngandjɨ ’he nandjɨ mandjɨ, ɨ dʉ di-e me yi nde ngamene mangua ’ngʉ́ koko dho i-e, yi de mene ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana ngʉ́ nadhɵgɵ ’lɨ Ebhe. 32 Yi améne engʉ́ ɨnde lɨ okpála koko tɨ da natɨ ka e de, abana omaYuda, abana obhende ne omaYuda ade, abana okpála na Piga gba Ebhe. 33 Ngama-a, ma bhadi ngamene mo-o. Ndʉ ’ngʉ́ ma ngamene e hana, ma ngamemene me a nga lɨ ndʉ okpála hana. Ma bha ngabhundja engʉ́ ɨnde atéteke ma-a ade. Ma ngabhundja mangbo pɨndjɨ engʉ́ ɨnde ɨ tɨ da nateteke okpála bhelé, amba Ebhe kobho uo.

11

1 Yi kpata engʉ́ ɨnde ma ngamene e maka ma ngakpata bhende gba Kilisito lɨe-o.

Lele nadʉ ka obhosɨ di ne olɨsɨ bhʉ́ nedhɨnga nayo Ebhe

2 Ma ngaha apepe pɨ yi, anga yi ngabhundja ma bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana. Yi la di ngamene olɨ́lɨ gba omabhuka ɨnde ma asuno e pɨ yi-o. 3 La-a, ma akʉnda me yi mbɨla engʉ́ ɨnde: Kilisito ne Ngámá pɨ́ ’ndjɨ bhoko. Bhoko ne ngámá pɨ́ ’ndjɨ ɵlɵ. Ebhe ne Ngámá pɨ́ ’ndjɨ Yesu Kilisito. 4 Ɨ dʉ me bhʉ́ nedhɨnga nayo Ebhe, lɨ bhoko dʉ nayo Ebhe, anɨ dʉ di-e nakpokpo eli ɨnde anɨ asia e ka Ebhe me anɨ nde adyɨ ndata-a, amba anɨ ngaha bhomʉ-o nʉmʉ pɨ Ngámá gba e-o. 5 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me bhʉ́ nedhɨnga na mayo-o, lɨ ɵlɵ ꞌo ’ndjɨ e padhá lɨ nedhɨnga anɨ ngayo Ebhe lɨe, ɨ dʉ di-e lɨ nedhɨnga anɨ ngakpokpo eli ɨnde anɨ asia e ka Ebhe-e lɨe-e, ɵlɵ ango-o ngaha nʉmʉ pɨ ngámá gba e-o. Anɨ maka ɵlɵ ɨnde aka ’ndjɨ e maka. 6 Ɨ dʉ me ɵlɵ nde ga kɨtambala bhʉ́ ’ndjɨ e de-e, amana mʉgɨto bhomʉ-o me anɨ aka ’ndjɨ e maka. Ɨ nde la lɨe me a nde nʉmʉ pɨ ɵlɵ ngʉ́ naka ’ndjɨ e ndundundu, ɨ dʉ di-e ma ngbɨdhɨdhɨ-e, a ayo me anɨ ga kɨtambala bhʉ́ ’ndjɨ e.

7 La pɨ bhoko nedhɨnga anɨ ngayo Ebhe lɨe-e, a ayo de me anɨ dyɨ ndata-a de, anga Ebhe abho anɨ lɨ kulu e. Anɨ ngasuno sangu gba Ebhe. La pɨ ɵlɵ-o, anɨ ngasuno sangu gba bhoko. 8 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me, Ebhe bho gina bhoko lɨ ɵlɵ de, engʉ́ bini anɨ abho mangbo gina ɵlɵ lɨ bhoko. 9 La di-e, Ebhe bho bhoko pɨ ɵlɵ de, anɨ abho mangbo ɵlɵ pɨ bhoko. 10 Kaka-a, ɨ nde lɨe me Ebhe abho ɵlɵ mo-o, a ayo me anɨ ga kɨtambala bhʉ́ ’ndjɨ e ngʉ́ nasuno me anɨ tɨ da nayo Ebhe, amba oandjelu mbɨla me ndʉ ’ngʉ́ hana lɨ lelele.

11 Nɨ́ mbɨla ndjɨndjɨ me kala Ngámá-a, olɨsɨ ne gʉmʉ obhosɨ, obhosɨ la di ne gʉmʉ olɨsɨ. 12 Padhá de, anga maka u abho nanɨ ɵlɵ lɨe lɨ bhoko-o, a bhadi moko a ngazu bhoko ne ɵlɵ, la di-e, ndʉ ’he hana ngayie ka Ebhe.

13 Yi pa nga ngayi, a pɨ ɵlɵ ndjɨndjɨ nayo Ebhe me anɨ nde buku ’ndjɨ e dɨ? 14 Ndʉ okpála na pɨ́la doto hana mbɨla ndjɨndjɨ me a ko nʉmʉ pɨ bhoko ngʉ́ naꞌo sundjo e ndjandjandja. 15 La pɨ ɵlɵ-o, ndjandja sundjo-o, a ko bádha ’ngʉ́ naali. Padhá de, anga Ebhe aha nanɨ sundjo pɨ ɵlɵ ngʉ́ nabuku ’ndjɨ e ne di. 16 Ɨ dʉ me kpála nde akʉnda nabi bhayiki lɨ ’ngʉ́ bhomʉ-o, a ayo me anɨ mbɨla me lele dasʉndʉ gba nɨ́-e ngae bhomʉ. Piga gba Ebhe-e alʉ la bhadi pɨ́ ’ngʉ́ bini bhomʉ.

Polo agbele ’dje omabhuka lɨ lele nazʉ komonyo

(Tsia bhʉ́ Mat. 26:26-29; ne bhʉ́ Mlk. 14:22-25; di ne bhʉ́ Luk. 22:15-20.)

17 Nɨ́ kodho ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ koko. Ma tɨ da nadhɵgɵ yi tété de. Padhá de, anga nedhɨnga yi ngakpɵtsɵ lɨyi lɨe ngʉ́ nayo Ebhe-e, engʉ́ yi ngamene e ngagie mangbo yi ne sidi. A dyudyo yi ne kalanʉ de. 18 Na bini-e, u apa mʉma me nedhɨnga yi ngakɵ lɨyi lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini-e, yi ngagbogbo bhʉsʉ yi. Ma abhundja me a tɨ la bhadi nadʉ moko. 19 A ayo la bhadi me nagbo bhʉsʉ o dʉ bhʉ́ ká yi, amba okpála mbɨla obhende ngakpata Yesu Kilisito ne bua o bini-o. A mo-o adɨ! 20 Nedhɨnga yi ngakpɵtsɵ lɨyi lɨe ngʉ́ nazʉ ezʉ gba Ngámá-a, yi ngabhundja anɨ bhʉ́bhʉ́ ade. 21 Okpála koko bha bini ngagbene lɨo ngʉ́ nazʉ ’he gba o makpe. Ka ’ngʉ́ ango-o, okoko ngalangba, okoko la ngadʉlʉ gʉmʉ. 22 Gbágbá lɨ yi ade ngʉ́ nazʉ ’he di ne ngʉ́ nandjɨ pandɨ tété-e? Ne me yi ngau Dadjua gba Ebhe-e padhá. Yi atsia akʉnda naha nʉmʉ pɨ okpála ɨnde lɨ ehe nde ka o ade. Yi ngaꞌo ’to yi me ma pá pɨ yi pɨ? Ma adhɵ́gɵ yi lele pɨ me yi ngamene bádha ’ngʉ́-o? A mo-o ade. Ma adhɵ́gɵ yi tété de.

Lele nazʉ komonyo

23 Ongʉ́ ɨnde ma asuno e pɨ yi ngama makpe-e, ma asia ka Ngámá Yesu. Engʉ́ ango-o me: sukpe ɨnde u adji apʉ́ anɨ lɨe pɨ obhʉlʉ yala-a, Ngámá Yesu aha mapa, 24 anɨ agie heni pɨ Ebhe, anɨ agʉgʉmʉ, anɨ atsia apa me: «A ɨnde-e kʉte ma ɨnde ma aha e pɨ yi-o. Yi dʉ amene me-e, ngʉ́ nakina ma.» 25 Pɨta u andjia nazʉ ’he-e lɨe, anɨ aha bhadi kópo na vino moko. Anɨ atsia apa me: «Vino ɨnde-e, ngasuno gandja na mbɨa ɨnde lɨ Ebhe akodho e ne yi-o. Gandja ango-o alʉ pɨ́ ngʉte ma. Ndʉ nedhɨnga hana ɨnde yi adʉ́ andjɨndjɨ lɨe, yi dʉ andjɨndjɨ ngʉ́ nakina ma.» 26 Lɨ bɨlɨ bhomʉ-o, Ngámá Yesu akʉnda napa me: ndʉ nedhɨnga hana ɨnde yi azʉ́ mapa lɨe di ne nedhɨnga ɨnde yi andjɨ́ vino lɨe mo-o, yi bhomʉ-o ngakpokpo pɨ okpála mbámbá nakpi ka anɨ akolo lɨ ’kpɨ́ ɨnde anɨ agíe lɨe lɨe-o.

27 Kaka-a, kpála ɨnde azʉ́ mapa gba Ngámá Yesu, ɨnde andjɨ́ la di vino gba anɨ-e lɨ lelele de-e, asía mangɨmbo anga anɨ andjo kʉte Ngámá Yesu, anɨ atsia andjo di ngʉte anɨ. 28 A ayo me kpála ne kpála tsia lɨe makpe ngae bhʉbhʉlʉ, amba pɨpɨta-a, anɨ tsia zʉ mapa, amba anɨ ndjɨ di vino gba anɨ-o. 29 Padhá de, anga lɨ kpála zʉ mapa gba Ngámá Yesu, anɨ tsia ndjɨ di vino gba anɨ-e me anɨ nde ngauu maka ɨ de ehe na padhá-a, anɨ bhomʉ-o ngagbele mangɨmbo pɨ́ e ngae makpe. 30 A bhomʉ-o, engʉ́ ɨnde yi ngau ka e me okpála bhelé bhʉ́ ká yi ne kuo, okoko bhʉbhʉkʉ, la di-e, okoko bhelé amu. 31 Ɨ dʉ́ me nɨ́ dʉ́ atsia bua nɨ́ nganɨ́ makpe kala nazʉzʉ-o, Ngámá de kódho ’ngʉ́ gba nɨ́-e de. 32 Engʉ́ bini, Ngámá ngakodho ’ngʉ́ gba nɨ́-o, anɨ di ngalɨlɨ nɨ́ ngʉbula me anɨ aꞌó galikpe engʉ́ pɨ́ ’ndjɨ nɨ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne pɨ́ ’ndjɨ okpála koko de.

33 Ka ’ngʉ́ ango-o, ondaise ma, nedhɨnga yi ngakpɵtsɵ lɨyi lɨe ngʉ́ nazʉ ezʉ gba Ngámá-a, yi dje lɨyi sʉnda yi. 34 Ɨ dʉ me sʉka yi nde ne gʉmʉ-o, a ayo me anɨ zʉ ngaɨza ’he agba e, ngʉbula me yi agbéle mangɨmbo gba Ebhe-e pɨ́ yi de bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨe gba yi-o. Pɨndjɨ ongʉ́ koko ɨnde yi ayi e-e, ma agíe ’ngʉ́ pɨ yi pépé nedhɨnga ma akólo lɨe agba yi-o.

12

Angu ɨnde lɨ Bu Bhobua ngaha e pɨ kpála ne kpála ngʉ́ nateteke Piga gba Ebhe-o

1 Ondaise ma, pɨndjɨ engʉ́ bhende atsia angu lɨ Bu Bhobua ngaha e pɨ kpála ne kpála ngʉ́ nateteke Piga gba Ebhe-e, ma akʉnda me yi mbɨla ’ngʉ́ tété. 2 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me nedhɨnga yi adʉ nga lɨe ne omʉpagano-o, osisiti bua adʉ agbele yi lɨ pápá gba oebhe na eu ɨnde ɨ gama ’ngʉ́ de-o. U atsia amba bhʉ́la yi lɨ okpadjɨ ngangá. 3 Kaka-a, ma apa pɨ yi mbámbá lele nambɨla me kpála ngagama ’ngʉ́ bhʉ́ angu gba Bu Bhobua. Kpála dʉ nagama ’ngʉ́ bhʉ́ angu gba Bu Bhobua-a, anɨ tɨ da napa de me a ayo me u tʉ pɵdjɵ lɨ Yesu-o de. Engʉ́ bini, lɨ kpála pa me: «Yesu ne Ngámá-a», a akʉnda napa me Bu Bhobua akata anɨ ngae.

4 Angu lɨ Bu Bhobua ngaha e pɨ kpála ne kpála ngʉ́ nateteke Piga gba Ebhe-e kpi kpi kpi, la-a, ngaanɨ Bu Bhobua ɨnde ngaha angu ango-o, koli anɨ bha bini má kpɨkɨlɨ! 5 Nɨ́ tɨ da namene kulu pɨ Ngámá Yesu lɨ okpadjɨ ngangá, la-a, ngaanɨ Ngámá Yesu ɨnde nɨ́ ngamene kulu ango-o pɨ e-e, koli anɨ bha bini má kpɨkɨlɨ! 6 Ebhe ngaha angu pɨ okpála kpikpikpi ngʉ́ namene kulu gba anɨ-e ne di. La-a, Ebhe bhʉlʉ naha angu bhomʉ-o pɨ okpála-a, koli anɨ bha bini má kpɨkɨlɨ!

7 Angu gba Bu Bhobua-a ngasuno lɨe bhʉ́ kpála ne kpála ngʉbula me anɨ teteke okpála koko ne angu ango-o. 8 Bu Bhobua ngaha pɨ okpála koko-o angu nagama ’ngʉ́ ne ɨmbɨlangʉ. Pɨ okpála koko-o, Bu Bhobua bini bhomʉ-o ngaha angu nasuno ’ngʉ́ gba Ebhe-e pɨ okpála. 9 Bu Bhobua bini bhomʉ-o ngaha pɨ okpála koko angu nadʉ ne nabhuka na kpekpeke. Koli Bu Bhobua bini bhomʉ-o ngaha pɨ okpála koko angu nadʉ nakobho okuo lɨ okpála. 10 Bu Bhobua ngaha pɨ okpála koko angu namene ongamba ’ngʉ́ . Pɨ okoko-o, anɨ ngaha angu nakpokpo engʉ́ maka opolofeta . Pɨ okoko-o, anɨ ngaha angu nambɨla nagbogbo bhʉsʉ osisiti bua ne Bu Bhobua. Pɨ okoko-o, anɨ ngaha angu nagama ’ngʉ́ bhʉ́ eli gba oandjelu. Pɨ okoko-o, anɨ ngaha angu nambamba tata. 11 Ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana ngayie ka koli Bu Bhobua bini. Anɨ ngaha pɨ kpála bini ne bini angu maka anɨ akʉnda lɨe.

Piga gba Ebhe-e maka kʉte kpála ɨnde ne oyáyá lɨe bhelé

12 Kʉte Yesu Kilisito maka kʉte kpála-kʉtɨ ɨnde lɨ oyáyá nde lɨe bhelé. Mʉ tsia ’lá kpála-kʉtɨ-e, yáyá lɨ anɨ bhelé, kʉte anɨ la bha koli e bini má kpɨkɨlɨ! Abana lɨ yá kpála nde lɨe bhelé-e, ndʉndʉ hana amene bha koli kʉte bini. 13 Ndʉ nɨ́ hana, abana omaYuda ne okpála ɨnde ne omaYuda ade, abana okpála ɨnde bhʉ́ bali ne obhende bhʉ́ ngʉ o, ndʉ nɨ́ hana nɨ́ asia nanɨ batisimo ngʉ́ napa me nɨ́ kolo maka kʉte bini lɨ kpadjɨ gba Bu Bhobua bini. Ndʉ nɨ́ hana, nɨ́ atsia asia bhadi angu gba Bu Bhobua bhomʉ-o.

14 Mʉ tsia kʉte kpála-kʉtɨ-e, oyáyá tété bhelé, a bha koli e bini ade. 15 Lɨ ’dhʉ kpála pa me: «Ma ne yá kpála ade anga ma nde ne kpele kpála ade-e», a ko de me anɨ ayíe yá kpála kaka-a de. 16 Lɨ ’dje kpála pa me: «Ma ne yá kpála ade, anga ma ne djila kpála ade-e», a ko de me anɨ ayíe yá kpála kaka-a de. 17 Ɨ dʉ me ’lá kpála-kʉtɨ libhomu dʉ bha ne djila-a, kpála de adʉ́ nadje ’kpɨ́ lele pɨ? Ɨ dʉ di me ’lá kpála-kʉtɨ libhomu nde bha ne edje-e, kpála de adʉ́ nadje se ’he lele pɨ? 18 A na paká me Ebhe aꞌo nanɨ oyá kpála-kʉtɨ maka anɨ akʉnda lɨe. 19 Ɨ dʉ́ me Ebhe ꞌó nanɨ lɨ kpála bha koli yáyá bini-e, u de ꞌɨ́ de me a ko kpála-kʉtɨ-e de. 20 Engʉ́ bini, a mo-o ade. Oyáyá lɨ kʉte koli kpála bini-e bhelé.

21 Kaka-a, djila tɨ da napa pɨ ekpa de me: «Ma ne gʉmʉ mʉ ade-e de.» La di-e, endjɨ tɨ da napa pɨ odhʉ de me: «Ma ne gʉmʉ yi ade-e de.» 22 Engʉ́ bini, oyá kpála bhende nɨ́ ngau e me abhʉbhʉkʉ-o, pɨ nɨ́ ne tata. 23 Obhe nɨ́ ngau e me tata tété naali ade-e, nɨ́ ngalilila nane okoko mane. Obhe nɨ́ ngadje nʉmʉ lɨ napa ’ngʉ́ o-o, nɨ́ ngatsia ’kpɨ́ tété ndjɨndjɨ. 24 Oyá nɨ́ bhe lɨ nʉmʉ nde lɨ nɨ́ lɨe ade-e, nɨ́ ngaꞌo ’to nɨ́ tété naali ade. Engʉ́ bini, Ebhe abho ’lá kpála-kʉtɨ da napa me nɨ́ dʉ atsia ’kpɨ́ lɨ oyá nɨ́ bhe ngaꞌo nʉmʉ lɨ nɨ́-e ndjɨndjɨ. 25 Anɨ amene mo-o ngʉbula me nagbo bhʉsʉ o adʉ́ bhʉ́ kʉte nɨ́ de, engʉ́ bini, oyá nɨ́ hana dʉ nateteke lɨo sʉnda o. 26 Ɨ dʉ me yá kpála bini nde ngazʉ lɨkabhu-o, ndʉ okoko hana ngazʉ lɨkabhu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. Ɨ dʉ me u nde ngadhɵgɵ yá kpála-kʉtɨ bini-e, ndʉ okoko hana ngakpi ndjɨlɨ ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini.

27 Pɨ yi-e, yi ndʉ yi hana ne kʉte Kilisito, akʉnda napa me, yi ne oyá anɨ. Kpála ne kpála ne da e bhʉ́ kʉte Yesu Kilisito. 28 Kaka-a, bhʉ́ Piga gba Ebhe-e, Ebhe aꞌo ngaɨza na bini obhʉlʉ titima gba Yesu , na bhisi-e, anɨ aꞌo okpála bhende ngakpokpo ’ngʉ́ maka opolofeta, na bata anɨ aꞌo omʉsuno. Pɨpɨta-a, anɨ aꞌo okpála ɨnde ngamene ongamba ’ngʉ́. Pɨpɨta-a, anɨ aꞌo okpála bhende ngakobho obhʉlʉ kuo. Ebhe atsia aha di angu pɨ okpála koko ngʉ́ natsia ’kpɨ́ lɨ obɨ o di ne nateteke uo. Anɨ aꞌo okpála ɨnde ngasuno kpadjɨ pɨ okpála koko. Anɨ atsia aha di angu pɨ okpála ngʉ́ nagama ’ngʉ́ bhʉ́ oeli gba oandjelu.

29 Ndʉ okpála hana ne obhʉlʉ titima gba Yesu? Ndʉ okpála hana ne okpála nakpokpo ’ngʉ́ maka opolofeta? Ndʉ okpála hana ne omʉsuno? Ndʉ okpála hana ne angu namene ngamba ’ngʉ́? 30 Ndʉ okpála hana di ne angu ngʉ́ nakobho okpála na kuo? Ndʉ okpála hana di ne angu ngʉ́ nagama ’ngʉ́ bhʉ́ oeli gba oandjelu? Ndʉ okpála hana di ne angu ngʉ́ nambamba ta ’ngʉ́? 31 Kaka-a, a ayo me yi bedhe ne gʉmʉ namene ongʉ́ ɨnde lɨe ne tata ngʉ́ nateteke okpála koko.

Mbɨa ɨnde-e, ma adji asuno pɨ yi kpadjɨ ɨnde ane okoko ne bádha ngʉbula me yi teteke Piga gba Ebhe-e tete.

13

Polo akpo ’ngʉ́ pɨndjɨ mʉkʉnda bhʉ́ Piga gba Ebhe

1 Abana ɨ dʉ me ma nde ne angu nadi ndʉ eli gba okpála hana, ɨ dʉ di-e bhe gba oandjelu , ɨ dʉ me mʉkʉnda nde bhʉ́ ma ade-e, ma bha bini maka mangbou ɨnde lɨ gɨlɨ e ngaʉ, ɨ dʉ di-e mbʉlʉ ngbɵngbɵ́ ɨnde lɨ gɨlɨ e ngaʉ kpekpeke. 2 Ɨ dʉ me ma nde ne angu nakpokpo ’ngʉ́ maka polofeta , ɨ dʉ me ma nde ne ɨmbɨlangʉ na ndʉ ongʉ́ hana, ɨ dʉ me ma nde ne angu nakɵ mboli ndʉ ongʉ́ lɨ Ebhe awo e mawo, ɨ dʉ me ma nde di ne nabhuka ɨnde ɨ tɨ da napa me ma ꞌe ne di eta, ɨ dʉ la me mʉkʉnda nde bhʉ́ ma ade-e, ma ne ehe na padhá. 3 Ɨ dʉ me ma nde apʉ ndʉ ’he gba ma-a hana pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ, ɨ dʉ me ma nde atse belegʉ kʉte ma me u tsulu bhʉ́ djua, ɨ dʉ la me mʉkʉnda nde bhʉ́ ma ade-e, bhobhomʉ-o ne tata pɨ ma ade.

4 Kpála ɨnde ne mʉkʉnda pɨ obɨ e-e, bua anɨ ndjándjá, anɨ di ngamene babadha ’ngʉ́ pɨ obɨ e. Anɨ ne ’ngbé bua lɨ ’he gba okpála koko ade, a ko pa ’lɨ e de, anɨ di ne ’ngbé ’ndjɨ ade. 5 Kpála ɨnde ne mʉkʉnda pɨ obɨ e méne engʉ́ na nʉmʉ de. Anɨ bhʉ́ndja bha bini engʉ́ gba e kpi e kpi de. Anɨ ké di ’ngʉ́ lɨe de. Anɨ gbíte di bua e pɨ obɨ e de. 6 Kpála ɨnde ne mʉkʉnda pɨ obɨ e kpí djalɨ lɨ siti ’ngʉ́ de. Anɨ ngakpi mangbo djalɨ lɨ bádha ’ngʉ́. 7 Kpála ɨnde ne mʉkʉnda pɨ obɨ e ngakibila ndʉ ’ngʉ́ hana lɨ okpála amene e lɨ anɨ-o. Anɨ ngabhuka ndʉ ’ngʉ́ hana, anɨ ngaꞌo ’to e ndʉ nedhɨnga hana ’to Ebhe, anɨ di ngagbite bua e ka ndʉ ’ngʉ́ hana magbite.

8 Mʉkʉnda ndjía ’kpɨ́ bini de. La-a, nedhɨnga akolo makolo lɨ ongʉ́ ɨnde lɨ okpála ngakpokpo e maka opolofeta andjía mandjia. Nagama ’ngʉ́ bhʉ́ oeli gba oandjelu-o andjía mandjia. Angu nasuno ’ngʉ́ gba Ebhe-e pɨ okpála-a andjía mandjia. 9 Padhá de, anga angu nasuno ’ngʉ́ gba Ebhe-e pɨ okpála pɨ́la doto akódho ’kpɨ́ makodho. La di-e, angu gba nɨ́ nakpokpo ’ngʉ́ maka opolofeta akódho ’kpɨ́ makodho. 10 Engʉ́ bini, ekpɨ́ lɨ Ebhe ambámba ta ongʉ́ na babadha pɨ nɨ́ lɨe, lɨ ongʉ́ bhende lɨbhomu ade-e tsia ndjía.

11 Nanɨ ma adʉ lɨe bhʉ́ ndɨlɨ-e, ma adʉ agama ’ngʉ́ maka ndɨlɨ, ma adʉ abhundja maka ndɨlɨ, ma adʉ di akɵ mboli ’ngʉ́ maka ndɨlɨ. Engʉ́ bini, nedhɨnga ma abhele lɨe, ma aꞌo namene engʉ́ bhe na ndɨlɨ-o. 12 A la bhadi pɨ nɨ́ moko. Bhʉ́ mbɨa ɨnde-e, nɨ́ ngau ohe bulusu bulusu mʉgɨto me nɨ́ ngatsia ’kpɨ́ bhʉ́ bitolobi bhende na didili. Engʉ́ bini, ekpɨ́ akólo makolo nɨ́ aú ndʉ ’he hana má ngɨlɨlɨ ne djila nɨ́! Bhʉ́ mbɨa ɨnde-e, ɨmbɨlangʉ gba ma-a mbɨla ndʉ ’ngʉ́ hana de. Engʉ́ bini, ekpɨ́ akólo makolo ma tsia mbɨ́la ndʉ ’ngʉ́ hana má ngɨlɨlɨ maka Ebhe ambɨla ma lɨe ngae makpe-o!

13 Ngʉ́ nabu tata-a, nɨ́ mbɨla me ongʉ́ bata ɨnde-e yíe bhʉ́ da o de. Ongʉ́ ango-o ngae ɨnde: nabhuka Ebhe, naꞌo ’to o ’to anɨ, a la di-e nadʉ ne mʉkʉnda pɨ anɨ di ne pɨ obɨ o. La-a, bhʉ́ káká hana-a, nadʉ ne mʉkʉnda pɨ Ebhe di ne pɨ obɨ o, ane ndʉ obhe bhisi bhomʉ-o hana.

14

Nakpokpo ’ngʉ́ maka polofeta ane nakpokpo ’ngʉ́ bhʉ́ oeli gba oandjelu

1 Yi mene ne kpéke me yi dʉ ne mʉkʉnda pɨ obɨ yi. Yi dʉ ne gʉmʉ angu lɨ Bu Bhobua ngaha e pɨ kpála ne kpála ngʉ́ nateteke Piga gba Ebhe-o, ane la mane angu nakpokpo ’ngʉ́ maka polofeta . 2 Kpála ɨnde ngakpokpo ’ngʉ́ bhʉ́ oeli gba oandjelu ngakpokpokpo pɨ Ebhe. Anɨ kpo pɨ okpála de, anga kpála bini kɵ mboli engʉ́ anɨ ngakpokpo e de. Anɨ ngakpokpo bhʉ́ angu gba Bu Bhobua ta ongʉ́ ɨnde lɨ Ebhe awo ta e mawo-o.

3 Engʉ́ bini, kpála ɨnde ngakpokpo ’ngʉ́ maka polofeta-a, ngakpokpokpo pɨ okpála ngʉbula nabe ndʉ nabhuka gba uo-o, ngʉ́ nato masi bhʉ́ uo di ne ngʉ́ nateteke bua uo. 4 Kpála ɨnde ngagama ’ngʉ́ bhʉ́ eli gba oandjelu-o ngabe ndʉ nabhuka gba e kpi e kpi. Engʉ́ bini, kpála ɨnde ngakpokpo ’ngʉ́ maka polofeta bhʉ́ oeli lɨ ndʉ okpála hana ngadje e-e, ngabe ndʉ nabhuka gba okpála na Piga gba Ebhe-e libhomu. 5 Ma ne gʉmʉ me ndʉ yi hana yi dʉ nagama ’ngʉ́ bhʉ́ oeli u mbɨla e de. La-a, a nga matá lɨ ma naali me yi dʉ nakpokpo ongʉ́ maka opolofeta. Padhá de, anga kpála dʉ nakpokpo ’ngʉ́ bhʉ́ oeli gba oandjelu-o, a ayo me kpála koko dʉ ngʉ́ nambamba tata. Ɨ dʉ mo-o de-e, kpála bhende ngakpokpo ’ngʉ́ maka polofeta ngabe ndʉ nabhuka gba okpála na Piga gba Ebhe-e libhomu ane mane.

6 Ondaise ma, ma yi nga yi: ɨ dʉ me ma nde ago agba yi, ma nde ngagama ’ngʉ́ pɨ yi bhʉ́ oeli gba oandjelu-o, tata pɨ yi tété ne nɨ? Tata bini ade. A ayo mangbo me ma go kpokpo ’ngʉ́ pɨ yi bhʉ́ eli ɨnde yi ambɨla e, belegʉ ɨ dʉ engʉ́ lɨ Ebhe ambamba ta e mʉma, ɨ dʉ di-e me ma go ha pɨ yi ɨmbɨlangʉ na mbɨa, ɨ dʉ di-e me ma go kpokpo ’ngʉ́ pɨ yi maka polofeta, ne me ma go suno ’ngʉ́ pɨ yi, a ayo me yi mbɨla tata-a ndjɨndjɨ.

7 Yi bhundja nga pɨndjɨ omavʉlʉ mbálá. U dʉ naꞌu mbálá-a, u ꞌu lɨ lelele de-e, mo ombɨ́la salisali-e lele pɨ? A bhadi moko pɨ dʉmʉ. 8 La di-e, ɨ dʉ me bhʉlʉ naꞌu mbala nde ꞌu lɨ lelele de-e, okpála aléke lɨo ngʉ́ egʉ́ lele pɨ? 9 A bhadi pɨ yi moko. Okpála akɵ́ mboli engʉ́ yi ngapa e bhʉ́ eli na gandji gandji-e lele pɨ, ɨ dʉ me u nde mbɨla eli bhomʉ-o de-e? A mana me yi ngagama ’ngʉ́ pɨ anvi. 10 Oeli pɨ́la doto kpikpikpi. Engʉ́ bini, ndʉndʉ hana abhʉ́ ’ngʉ́. 11 La-a, lɨ kpála dʉ nagama ’ngʉ́ bhʉ́ eli ɨnde ma mbɨla e de-e, kpála bhomʉ mʉma ne gandji kpála , ma di pɨ anɨ ne gandji kpála. 12 A bhadi pɨ yi moko. Maka yi akʉnda lɨe ne bua yi hana nasia angu gba Bu Bhobua-a, yi gɨlɨ naali nadʉ okpála ɨnde ngabe ndʉ nabhuka gba okpála na Piga gba Ebhe-o.

13 Kaka-a, kpála bhende ngagama ’ngʉ́ bhʉ́ eli gba oandjelu-o, a ayo me anɨ yo ka Ebhe angu nambamba ta eli ango-o. 14 Padhá de, anga ɨ dʉ me ma nde ngayo Ebhe bhʉ́ ngua eli bhomʉ-o, bua ma bhʉ́ mayo na paká paká, engʉ́ bini, ɨmbɨlangʉ gba ma-a lɨ kulu bini ade. 15 Ɨ dʉ mo-o, a ayo me ma mene pɨ? A ayo me ma yo Ebhe bhʉ́ eli gba oandjelu, engʉ́ bini, ma ayó di anɨ ne ɨmbɨlangʉ gba ma-o. A ayo me ma li ’tsi bhʉ́ eli gba oandjelu-o, engʉ́ bini, ma alí di ne ɨmbɨlangʉ gba ma-o. 16 Padhá de, anga ɨ dʉ me mʉ nde ngagie heni pɨ Ebhe bha bhʉ́ oeli gba oandjelu-o, kpála bhe yi nde ne e bhʉ́ ’tɨ Ebhe-e apá me: «A adʉ moko» lɨ mayo gba mʉ nagie heni-e lele pɨ me, anɨ nde mbɨla engʉ́ mʉ ngapa e de-e? 17 A bana ɨ dʉ me mayo gba mʉ nagie heni-e nde bha babadha naali-e, ɨ dʉ bhʉ́ oeli gba oandjelu-o, a be ndʉ nabhuka gba kilí mʉ yi nde ne e bhʉ́ ’tɨ Ebhe-e de.

18 Ma ngagie heni pɨ Ebhe anga ma ngagama ’ngʉ́ bhʉ́ oeli gba oandjelu-o ane ndʉ yi hana. 19 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me ya nde apo bhʉ́la ya ne omaha Ebhe-e, ma uu ndjɨndjɨ me ma pa engʉ́ bhuluvue ɨnde lɨ okpála adjé e ne tata ngʉbula nasuno ’ngʉ́ pɨ uo, ane me ma pa engʉ́ kɵtɵ ndjɨkpa bhʉ́ oeli gba oandjelu.

Pɨndjɨ nakpokpo ’ngʉ́ bhʉ́ eli gba oandjelu-o, yi dʉ nabhundja maka obhelesɨ okpála

20 Ondaise ma, pɨndjɨ ongʉ́ ma apa e pɨ yi bhomʉ-o, yi adʉ́ abhundja pépé maka ongɨsɨ de. Yi dʉ ne odjedje ongɨsɨ lɨ pápá na siti ’ngʉ́. Engʉ́ bini, yi dʉ ne obhelesɨ okpála lɨ pápá na nabhundja ’ngʉ́. 21 U aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me, Ebhe Ngámá apa me:

«Lɨ kpadjɨ gba ogandji okpála ne bhʉ́ ’li uo-o, ma agáma ’ngʉ́ pɨ omaha ma.

Abana mo-o, u djé ma de.†»

22 Kaka-a, nagama ’ngʉ́ bhʉ́ oeli na gandji gandji-e, a ko ehe ɨnde ngasuno mangɨmbo gba Ebhe-e pɨ okpála ɨnde ɨ bhuka de-o. La-a, pɨ okpála bhende abhuka-a, a pɨ uo ade. Nakpokpo ’ngʉ́ maka polofeta-a, a pɨ omabhuka . La-a, pɨ obhende ɨ bhuka de-e, a pɨ uo ade.

23 Ɨ dʉ me yi nde apo bhʉ́la yi ngʉ́ nayo Ebhe-e, lɨ ndʉ yi hana holo nagama ’ngʉ́ bhʉ́ oeli gba oandjelu-o, ɨ dʉ me okpála bhende ɨ mbɨla ’ngʉ́ bhomʉ-o de-e, ɨ dʉ di-e obhende ɨ bhuka de-e go oo, u pá de me yi ne obhʉlʉ pele-e dɨ? 24 La-a, ɨ dʉ me yi nde ngakpokpo ’ngʉ́ maka opolofeta-a, lɨ okpála bhe ɨmbɨla engʉ́ bhomʉ-o de, ɨ dʉ di-e okpála bhe ɨ bhuka de-e go lɨ bhʉ́ ká yi-e, u tsia kɵ́ mboli siti ’ngʉ́ gba o-o. Engʉ́ ɨnde u ngadje e hólo bua uo. 25 Ongʉ́ ɨnde awo lɨe lɨ bua uo-o zé lɨ zɨ ’kpɨ́. Abhomʉ-o, u tʉ́ ’ndjɨ o ne kuto. U tsia dhɵ́gɵ Ebhe ne napa me: «Ebhe bhʉ́ ká yi na paká!»

Yi dʉ amene ’ngʉ́ bhʉ́ Piga gba Ebhe-e lɨ lelele

26 Ondaise ma, nɨ́ abú tata-a lele pɨ? Nedhɨnga yi apo bhʉ́la yi lɨe ngʉ́ nadhɵgɵ Ebhe-e, kpála bini bhʉ́ ká yi tɨ da nali etsi, koko tɨ da nasuno eli gba Ebhe pɨ okpála, koko tɨ da nakpokpo engʉ́ lɨ Ebhe ambamba ta e pɨ anɨ, koko tɨ da nagama ’ngʉ́ bhʉ́ oeli gba oandjelu, lɨ koko tsia mbámba tata. A ayo me yi mene ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana da napa me abe ndʉ nabhuka gba okpála gba Ebhe-o.

27 Ɨ dʉ me okpála holo nagama ’ngʉ́ bhʉ́ ká yi bhʉ́ oeli gba oandjelu-o, a ayo me a de dʉ okpála bhisi, ɨ dʉ bhisi de-e, a de pise bhʉ́ bata. A ayo la di me u dʉ agagama bini bini, kpála bini nde ngambamba ta ’ngʉ́ u ngagama e-o. 28 Lɨ kpála nambamba ta ’ngʉ́ bhomʉ-o dʉ de-e, a ayo me kpála ɨnde ɨ di me gama ’ngʉ́ bhomʉ-o ndjili bhʉ́ ká yi má bulu! Anɨ nʉ gama bha bini pɨ Ebhe agba e. 29 Pɨ okpála bhe ngakpokpo ’ngʉ́ maka opolofeta-a, a ayo me okpála bhisi, ɨ dʉ di-e bata gama ’ngʉ́, amba okpála koko lo doto bhʉ́ ’ngʉ́ u ngakpokpo e-o. 30 La-a, ɨ dʉ me Ebhe nde asuno engʉ́ koko na mbɨa pɨ sʉka yi ɨnde bhʉ́ ká yi oo, a ayo me kpála bhende ngagama ’ngʉ́-o ꞌo nga nagagama, ngʉbula me kilí anɨ-e gama ’ngʉ́.

31 Kaka-a, yi dʉ nagama ’ngʉ́ maka opolofeta, a ayo me yi gama bini bini. Yi mene mo-o ngʉbula me ndʉ omaha Ebhe hana sia ɨmbɨlangʉ, amba yi to di masi bhʉ́ ndʉ uo hana. 32 Okpála ɨnde ngakpokpo ’ngʉ́ maka opolofeta-a, a di bhʉ́ uo ne angu ngʉ́ nagbite ’bhɵ o pɨ́ engʉ́ lɨ Ebhe asuno e pɨ uo-o. 33 Padhá de, anga Ebhe kʉnda de me nɨ́ dʉ amene ’ngʉ́ pʉpʉlʉ-o de. Engʉ́ bini, anɨ akʉnda mangbo me nɨ́ dʉ amene ’ngʉ́ lɨ kúkú. Maka u amemene lɨe bhʉ́ ndʉ oDadjua gba Ebhe-e hana, 34 nedhɨnga yi apɵkɵbhɵ bhʉ́la yi lɨe ngʉ́ nayo Ebhe-e, a ayo me olɨsɨ* ndjili má bulu! U ha kpadjɨ pɨ uo ngʉ́ nagama ’ngʉ́ oo de. A ayo me u ndjili ma bulu ngʉ́ nadje ’ngʉ́ u ngakpokpo e-o, maka lɨ lɨ́lɨ gba Moidje apa lɨe-o. 35 Ɨ dʉ me u nde akʉnda nambɨla ’ngʉ́ pɨndjɨ ongʉ́ bini bini-e, u de yi obhosɨ gba o-o akʉtɨ. A ndjɨndjɨ ade me ɵlɵ gama ’ngʉ́ bhʉ́ makpɵtsɵ gba omabhuka.

36 Aiya! Ne me yi ngabhundja me eli gba Ebhe-e ayie agba yi, ne me eli ango-o, a ko bha bini na yi ’he kpi yi kpi? 37 Lɨ kpála bhundja me nɨ ne polofeta-a, ne me anɨ bhundja me nɨ asia angu gba Bu Bhobua-a ngʉ́ nabe ndʉ nabhuka gba okpála gba Ebhe-e, a ayo me anɨ mbɨla me engʉ́ ɨnde ma aye e pɨ yi ɨnde-e, a ko lɨ́lɨ ayie ka Ngámá. 38 Engʉ́ bini, anɨ bhuka mo-o de-e, Ngámá mbɨla di anɨ de.

39 Kaka-a, ondaise ma, yi gɨlɨ ne bua bini nadʉ nakpokpo ’ngʉ́ maka opolofeta. La-a, yi ayóko okpála de me u agáma ’ngʉ́ bhʉ́ oeli gba oandjelu-o de-e de. 40 A ayo mangbo me ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o dhʉkʉ lɨ lelele, yi améne bhʉ́ tolo de.

15

Nabhuka gba nɨ́-e alʉ pɨ́ nazuku gba Yesu Kilisito

1 Ondaise ma, ma akʉnda matá nakpokpo pɨ yi Bádha Ngali ɨnde yi asia e, ɨnde yi adhedhe di lɨe má kpakala-o! 2 Bádha Ngali ango-o ngakobho yi, ɨ dʉ me yi nde ngalilila maka nako ma akpokpo pɨ yi lɨe-o. Ɨ dʉ mo-o de-e, tata lɨ nabhuka gba yi-e ade.

3 Ma asuno pɨ yi ongʉ́ na ngbengbengbe ɨnde ma asia e ka Yesu Kilisito-o . Engʉ́ ango-o me: Yesu Kilisito akpi pɨndjɨ mʉgwe gba nɨ́-o, maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku† gba Ebhe-o. 4 U azɨ anɨ, anɨ atsia azuku bhʉ́ ’kpɨ́ na bata maka lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa lɨe-o.† 5 Anɨ azuku lɨe, anɨ akoto lɨ Piele. Pɨpɨta-a, anɨ akoto lɨ obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bhisi gba e-o.

6 Pɨpɨta-a, anɨ akoto lɨ omʉkpata gba e nane kámá bhuluvue mane bhʉ́ nedhɨnga bini. Bhelé na uo nga bha bhʉ́ka, okoko amu. 7 Pɨpɨta-a, anɨ akoto lɨ Djakɨ, anɨ atsia akoto di lɨ ndʉ obhʉlʉ titima gba e hana.

8 Pɨta ndʉ uo hana-a, anɨ akoto di lɨ ma, belegʉ ma dʉ lɨe ne tetele kpála de-o. 9 Ma ne bhʉlʉ titima na yeye ane mane bhʉ́ ká obhʉlʉ titima-o. A na paká me, ma tɨ belegʉ da napa de me kpála ꞌɨ ma me bhʉlʉ titima gba Yesu-o de. Padhá de, anga ma ato nanɨ mbolo lɨ Piga gba Ebhe-o. 10 Engʉ́ bini, bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e , ma maka ma nde lɨe ɨnde. Bádha bhʉ́ ’bu gba anɨ nanɨ anɨ aha e mʉma bhomʉ-o padhá ade. La-a, ma amene kulu kaka naali nane obhʉlʉ titima koko hana. Angu ango-o yie ka ma de, bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e adʉ́ mangbo namene kulu bhʉ́ ma ngae. 11 Kaka-a, abana ma, abana obhʉlʉ titima koko-o, a bhomʉ-o Bádha Ngali ɨnde ya ngakpokpo e-o, a la bhadi bhomʉ-o Bádha Ngali ɨnde yi abhuka e-o.

A na paká me okpála azúku di mazuku

12 Bádha Ngali ya ngakpokpo e me Yesu Kilisito azuku. Ɨ dʉ la me a nde mo-o, lele pɨ lɨ okpála koko bhʉ́ ká yi tɨ da napa lɨe me okpála ɨnde amu-o zúku de-e? 13 Ɨ dʉ na paká me okpála ɨnde amu-o nde zúku de-e, bhobhomʉ-o akʉnda napa di me Yesu Kilisito zuku de. 14 Ɨ dʉ la me Yesu Kilisito nde zuku de-e, akʉnda napa me tata bini lɨ Bádha Ngali ya ngakpokpo e ade, tata bini la di lɨ nabhuka gba yi-e ade.

15 Ɨ dʉ me Yesu Kilisito nde zuku de-e, amba akʉnda napa me nɨ́ ngapa eu lɨ Ebhe. Padhá de, anga nɨ́ ngapa pɨ okpála me Ebhe azuku Yesu Kilisito bhʉ́ ka okpála ɨnde amu-o. La-a, anɨ mene mo-o de, ɨ dʉ me okpála nde zúku di de-o. 16 Padhá de, anga ɨ dʉ me okpála nde zúku de-e, bhobhomʉ-o akʉnda napa di me Yesu Kilisito zuku de. 17 Ɨ dʉ me Yesu Kilisito nde zuku de-e, bhobhomʉ-o akʉnda napa me tata bini lɨ nabhuka gba yi-e ade, yi nga bha sa mangɨmbo gba Ebhe.† 18 A akʉnda di napa me okpála bhende amu me u nde abhuka Kilisito-o, amu dʉdʉma ne dʉdʉma. 19 Ɨ dʉ me nganɨ́ omabhuka nɨ́ nde aꞌo ’to nɨ́ ’to Kilisito bha bini ngʉbula mʉkobho ɨnde-e, amba nɨ́ ne okpála na lɨkabhu naali nane okpála koko.

20 La-a, a mo-o ade, a bha ndjʉ na paká me Kilisito azuku bhʉ́ ka okpála ɨnde amu-o! A ko kpála na gigina ɨnde azuku bhʉ́ kuo. 21 Padhá de, anga koli kpála bini amene nanɨ me kuo lɨ pɨ́la doto, koli kpála bini koko atsia amene la bhadi me okpála amu-o zuku. 22 Ndʉ okpála hana ngamu, anga nɨ́ ne opiga gba Adamʉ . Ndʉ okpála hana ɨnde abhuka Yesu Kilisito asía bhadi mʉkobho ka anɨ. 23 Engʉ́ bini, kpála ne kpála azúku lɨ nedhɨnga gba e. Kilisito azuku nanɨ kalanʉ. Lɨ nedhɨnga anɨ agó lɨe, lɨ okpála gba anɨ-e tsia zúku di.

24-25 Abhomʉ-o, Yesu Kilisito méne me ndʉ osisiti angu hana kolo padhá. Anɨ tsia kó angu e pɨ ndʉ okpála na angu hana ɨnde ngagʉ anɨ-o. Padhá de, anga a ayo me anɨ ʉ ngámá akólo bha makolo lɨ Ebhe aꞌó ndʉ obhʉlʉ yala gba anɨ-e lɨe hana sa ’dhʉ anɨ-o. Pɨpɨta-a, lɨ ’ngʉ́ na doto ndjía. Anɨ tsia gíe naʉ-o pɨ Ebhe ’Dyɨ e.† 26 Bhʉlʉ yala na soso ɨnde lɨ Ebhe abhɵ́lɵ e-e, a ko kuo. 27 Padhá de, anga u aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: «Ebhe aꞌo ndʉ ’he hana má kpɵkɵbhɵ sa ’dhʉ anɨ!†» Engʉ́ bini, ɨ dʉ me u nde apa mo-o, a mbámbá me u to Ebhe bhʉ́bhʉ́ de. Anɨ sa Ndɨlɨ gba e ade. 28 Lɨ ndʉ ’he hana a akólo lɨe sa angu gba Kilisito-o, lɨ ngaanɨ makpe Ndɨlɨ-e, anɨ tsia ꞌó lɨe makpe sa angu gba Ebhe, ngʉbula me Ebhe ʉ ngámá pɨ́ ’ndjɨ ndʉ ’he hana má da!

Pɨndjɨ ’ngʉ́ nazuku ka okpála ɨnde amu-o, yi apíte lɨyi de

29 Okpála koko bhʉ́ ká yi ngasia batisimo mada okpála ɨnde amu-o. Uo ngasia nɨ? Ɨ dʉ me okpála ɨnde amu-o nde zúku de-e, uo la ngasia batisimo mada uo ka nɨ? 30 Ɨ dʉ me okpála nde zúku de-e, ka nɨ ya ngazʉ lɨkabhu lɨe ndʉ nedhɨnga hana-a? 31 Ondaise ma, a na paká me ndʉ ’kpɨ hana kuo de ma masɨkpe. A la bhadi paká me ma ne gindaginda kabula yi akpɵtsɵ lɨyi lɨe ne Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o. 32 A bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso-o, ma azʉ lɨkabhu naali sakpa okpála. A mana mʉgɨto me ma adʉ agʉ gbele ne onʉ ’te. Ɨ dʉ me ma nde ngabhundja bha bini ndʉ ongʉ́ na doto-o, gbele ango-o atéteke ma lele pɨ? Ɨ dʉ me okpála ɨnde amu-o nde zúku de-e, bhobhomʉ asuno me engʉ́ ɨnde u apapa e me: «Nɨ́ zʉ ’he, amba nɨ́ ndjɨ di vino, anga nɨ́ amú mambi-e!†» A ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́.

33 Yi apíte lɨyi de. Yi mbɨla me, mʉ kɵ dhʉkʉ ne kpála na siti ’ngʉ́-o, mʉ tágba di siti ’ngʉ́. 34 Yi gie lɨyi lɨ ngbili kpadjɨ, amba yi améne matá siti ’ngʉ́ de. Okpála koko bhʉ́ ka yi mbɨla Ebhe de. Ma ngapa mo-o, ngʉbula me yi sia nʉmʉ.

Bhʉ́ nazuku ka okpála-a, kʉte nɨ́ adjí lɨe na mbɨa

35 Kpála bini tɨ da nayi ma me: «Okpála ɨnde amu-o, azúku lele pɨ? Kʉte u azúku ne e adʉ́ lele pɨ?» 36 Ma gíe pɨ anɨ me, ngamʉ-o, mʉ ne ngingi. Ngua ɨnde mo olu e tɨ da nakɵ-ɵ de, ɨ dʉ me a nde zi de ko. 37 Ngua ɨnde mo olu e, ɨ dʉ di-e dadha, ɨ dʉ di-e ngua koko-o, mʉ ngalu bha bini lɨ́lɨ. Mʉ lu lálá bhende akɵ-o de. 38 Pɨta lɨ ngua akɵ lɨe, lɨ Ebhe há pɨpɨ lálá na mbɨa maka anɨ akʉnda lɨe. Anɨ ngaha pɨ ngua ne ngua ’lá e makpe.

39 Kʉte ndʉ ’he hana ɨnde bhʉ́ mʉkobho-o bhadi kpi kpi kpi. Kʉte kpála-kʉtɨ kpi ne bhende gba onʉ, bhende gba odhu di ne bhende gba osungu. 40 A ne oehe ɨnde na abhʉ́lá, a la di ne oehe na kuto ei. Bádha gba oehe na abhʉ́lá-a kpi ne bhende gba oehe na kuto ei. 41 A lɨ ela ne zɨ e, a lɨ epe ne zɨ e, a la di lɨ oɨkʉpala ne zɨ o. Belegʉ bhʉ́ ká oɨkʉpala-a, zɨ uo kpi kpi kpi.

42 A adʉ́ bhadi moko lɨ okpála amu-o azúku lɨe-o. Kʉte ɨnde u azɨ e azí mazi. Kʉte ɨnde azuku-o zí matá-a de. 43 U azɨ maka ehe lɨ tata nde lɨe naali ade, lɨ angu nde bhʉ́ e ade. Lɨ azúku lɨe-e, a abédhe ne angu, ɨ tsia dʉ́ di babadha. 44 Nedhɨnga nazɨzɨ-e, a ko kʉte na doto. Lɨ azúku lɨe, a adʉ́ kʉte ɨnde lɨ Bu Bhobua ngaha mʉkobho pɨ e ngae. A ne kʉte na doto, a la di ne kʉte ɨnde lɨ Bu Bhobua ngaha mʉkobho pɨ e. 45 A maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: «Adamʉ nanɨ ne kpála-kʉtɨ na kalanʉ, anɨ asia mʉkobho ka Ebhe.†» La-a, Kilisito u aꞌɨ e me Adamʉ na bhisi-e abedhe ne Bu Bhobua, ngaanɨ-e, anɨ ngaha mʉkobho pɨ okpála.

46 Ehe na kalanʉ ɨnde u ngau e-e, a ko kʉte na doto. Pɨpɨta-a, u tsia ú la kʉte ɨnde lɨ Bu Bhobua ngaha mʉkobho pɨ e-o. 47 Adamʉ, kpála na kalanʉ lɨ Ebhe abho e nanɨ ne kpála-kʉtɨ, Ebhe abho anɨ lɨ doto. Kilisito, Adamʉ na bhisi-e ayie naae abhʉ́lá. 48 Kʉte okpála-kʉtɨ maka kʉte kpála lɨ Ebhe abho nanɨ e lɨ doto-o. La-a, kʉte okpála ɨnde azúku ngʉ́ nanʉ abhʉ́lá-a, adʉ́ bhadi maka kʉte kpála ɨnde ayie abhʉ́lá. 49 Mbɨa ɨnde-e, nɨ́ maka kpála ɨnde lɨ Ebhe abho e lɨ doto. Kpɨ́ bini, nɨ́ adʉ́ bhadi maka kpála bhende ayie abhʉ́lá-o.

Ngámá Yesu Kilisito aha angu kuo

50 Ondaise ma, ma apa pɨ yi me kpála-kʉtɨ lɨ́ bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-e ne kʉte na doto ɨnde-e de. Kʉte ɨnde nazi mazi-e tɨ da nadʉ dʉdʉma ne dʉdʉma de.

51 Yi gbo nga dje yi, ma adji nambamba pɨ yi ɨnde ta ’ngʉ́ ɨnde lɨ Ebhe awo e nakolo pɨ mbɨa ɨnde-o. Nɨ́ mú ndʉ nɨ́ hana de,† engʉ́ bini, ndʉ nɨ́ hana, kʉte nɨ́ adjí lɨe madji, ɨ tsia kólo na mbɨa. 52 Engʉ́ ango-o améne lɨe bhʉ́ nedhɨnga bedɨ, maka nakopo ka djila, nedhɨnga u aꞌú totɨ na soso lɨe-o. Lɨ a aʉ́ lɨe, okpála ɨnde amu-o azúku ne kʉte ɨnde ɨ kpí matá-a de. La nganɨ́ bhende bhʉ́ mʉkobho-o, kʉte nɨ́ adjí lɨe na mbɨa. 53 Padhá de, anga a ayo me kʉte nɨ́ ɨnde nakpi makpi ɨnde-e dji lɨe, akolo kʉte ɨnde ɨ kpí matá-a de, ɨ tsia zí la di matá de.

54 Nedhɨnga lɨ kʉte nakpi makpi-e akólo lɨe kʉte ɨ kpí-i de-e, lɨ kʉte nazí mazi-e akólo lɨe kʉte ɨ zí-i de-e, lɨ engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e tsia kólo mbámbá. U aye bhʉ́bhʉ́ me: «Ebhe aha angu kuo aha, kuo matá ade.†» 55 U aye mata di me:

«Oo kuo! Angu mʉ mo oko pɨ́ okpála ne e su?

Oo kuo! Angu mo obhibhili okpála ne e su?†»

56 Angu lɨ kuo ngabhili okpála ne e-e, ngayie ka siti ’ngʉ́. Angu lɨ siti ’ngʉ́ ngabhili okpála ne e-e, ngayie bhʉ́ lɨ́lɨ gba Moidje . 57 La-a, a ayo me nɨ́ toko Ebhe ɨnde amene me nɨ́ ha angu siti ’ngʉ́ di ne angu kuo kabula Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o!

58 Abhomʉ-o, ondaise ma na mʉkʉnda, yi lʉ kpekpeke, u apíte yi de. Yi nʉ ndʉ kpɨ́ hana ne kulu gba Ngámá-a ne kalanʉ. Yi mbɨla hana me kulu ɨnde yi ngamene e pɨ Ngámá-a, nʉ́ padhá de.

16

Tɨa ɨnde ayo napo e pɨ omabhuka na Yelusalema

1 Ma adji apa mbo engʉ́ ɨnde-e pɨ yi pɨndjɨ tɨa ɨnde yi ngapo e pɨ omaha Ebhe ɨnde bhʉ́ Yelusalema-o. Yi mene matá maka ma aha nako lɨ́lɨ lɨe pɨ omabhuka na ndu doto na Galatia-o.† 2 Ndʉ ’kpɨ́ yinga hana, a ayo me kpála ne kpála ꞌo mbo té tɨa ɨnde anɨ asia e lɨ ngongo, nakpata lele bhende lɨ Ebhe aha e pɨ anɨ-o. Yi wo tɨa bhomʉ-o nganda yi, ngʉ́ napa me ma gó lɨe, nɨ́ apó matá bhʉ́la tɨa de. 3 Nedhɨnga ma kólo lɨe agba yi-e, ma ayé balʉa pɨndjɨ tɨa bhomʉ, ma tsia tíma okpála bhende yi alo o bhʉ́ ka yi-e ne di ngʉ́ nanʉ naꞌoꞌo abhʉ́ Yelusalema. 4 Ɨ yo me ma nʉ di-e, ya anʉ́ ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini.

Onʉ́ ɨnde ayo me Polo nʉ e-o

5 Ma agó agba yi pɨta nakodho ’kpɨ́ ka ma bhʉ́ ndu doto na Makedonia, anga ma apʉ́ bhʉ́ ndu doto bhomʉ. 6 Nedhɨnga koko-o, nɨ́ adʉ́ mbo ne yi ngʉ́ nedhɨnga bedɨ. Koko-o, nɨ́ adʉ́ ne yi oo ngʉ́ nadjeke me nedhɨnga na zini-e kodho ’kpɨ. Ɨ dʉ me nɨ́ nde asi ekpɨ́ bhe ayo me nɨ́ sɨ e ne yi-e asɨ-e, yi tsia teteke ma ngʉ́ nanʉ lɨ obɨlɨ bhe ma adji lɨe-o. 7 Padhá de, anga mbɨa ɨnde-e, ma kʉnda bha nau yi ne nakodho ’kpɨ́ ka ma makodho de. Ma ngabhundja me, ɨ dʉ me Ebhe nde akʉnda-a, ma de go sidi, amba nɨ́ bhue mbo ne yi ngengele.

8 Mbɨa ɨnde-e, ma ngabhundja me ma dʉ nga bha bhʉ́ Efeso sɨ nakolo bhʉ́ ’kpɨ́ na Patekote. 9 Padhá de, anga Ebhe abhulu ’bho ’tɨ mʉma mbámbá ngʉ́ namene kulu gba anɨ-e ne angu ma hana sɨ, belegʉ lɨ okpála bhelé nde lɨe ngagʉ kulu ma ngamene e lɨe-o.

10 Kaka-a, lɨ Timoté kolo-o, yi mene me ehe bini ato zini bhʉ́ anɨ agba yi oo de, anga anɨ ngamene kulu gba Ngámá-a maka ma ngamemene lɨe-o. 11 Kpála bini aú anɨ bhʉ́ djila e padhá de. Yi teteke mangbo anɨ me anɨ dhʉkʉ bhʉ́ guo ’ngʉ́ ngʉ́ nakolo lɨ bɨlɨ ma nde lɨe-o, anga ma ngadjeke anɨ ne ondaise nɨ́ ɨnde u agó ne o-o.

12 Lɨ ’ngʉ́ bhende atsia ndai nɨ́ Apolosɨ-e, ma ayo ka anɨ bhʉtsibhʉtsi me anɨ nʉ agba yi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ondaise nɨ́ koko ngʉ́ natsia yi. La-a, anɨ kʉnda nga nanʉ oo mbɨa ɨnde-e de. Anɨ sia nedhɨnga-a, anɨ tsia nʉ́.

Polo yi matá omabhuka na Kolito mayi

13 Yi dʉ lɨ zʉkʉ, yi lʉ kpekpeke bhʉ́ ’bu nabhuka , bua yi adʉ́ ne tsʉlʉ de, yi dʉ ne angu. 14 Yi mene ndʉ ’ngʉ́ yi ngamene e hana ne mʉkʉnda.

15 Ondaise ma, yi mbɨla Etieni ne uo ne piga gba e hana. Yi mbɨla hana me u adji nanɨ bua o bhʉ́ ndu doto na Akai kalanʉ ngao, u atsia aha lɨo ngʉbula nateteke omabhuka. Kaka-a, ma ayo ka yi me: 16 yi manga ongua okpála bhomʉ-o mamanga. Yi manga di okpála ɨnde ngamene kulu ne kekele bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo mamanga.

17 Ma ne djalɨ naali lɨ nago nako ka Etieni, ne Folotunasɨ ne uo ne Akaikusɨ-o. Ma ngau uo lɨe, a mana mʉgɨto me ma ngau yi ndʉ yi hana. 18 U ato masi bhʉ́ ma maka u ato di nako masi bhʉ́ yi lɨe-o. Ongua okpála bhomʉ-o, a ayo bha ndjʉ namanga uo mamanga.

19 ODadjua gba Ebhe ɨnde bhʉ́ ndu doto na Adjia yi yi ma yi. Akwila ne Pilisila bhʉ́ dabɨlɨ bini ne omabhuka ɨnde ayoyo Ebhe agba uo-o, yi yi ne ’lɨ Ngámá mayi. 20 Ndʉ ondaise nɨ́ ɨnde ei hana yi yi ma yi. Yi yi lɨ yi sʉnda yi ne nakama lɨyi lɨ kʉte yi.

21 Ma yi yi ma yi. Engʉ́ ɨnde ma aye e me ma yi yi mayi bhomʉ-o, ma aye ne ’kpa ma makpe. 22 Ɨ dʉ me kpála nde kʉnda Ebhe de-e, u de tʉ pɵdjɵ lɨ anɨ! Malanata: a ayo me Ngámá gba nɨ́-e gógo! 23 A ayo me bádha bhʉ́ ’bu gba Ngámá Yesu-o dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi. 24 Ma kʉnda ndʉ yi hana naali ka nɨ́ akpɵtsɵ lɨnɨ́ ne yi lɨe bhʉ́ ’bu Yesu Kilisito-o .

† 1:12 1:12 Tsia bhʉ́ 1 Kol. 16:12; di ne bhʉ́ Kul. 18:24-28.

† 1:14 1:14 Tsia bhʉ́ Kul. 18:8, 19:29.

† 1:16 1:16 Tsia bhʉ́ 1 Kol. 16:15-17.

† 1:19 1:19 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 29:14.

† 1:31 1:31 Tsia bhʉ́ Djlm. 9:22-23.

† 2:9 2:9 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 64:3, 52:15.

* 2:13 2:13 Lɨ bɨlɨ ɨnde-e, u tɨ́ da di napa me: «Ya ngakpokpo engʉ́ pɨndjɨ Bhobua gba Ebhe-e pɨ okpála ne oeli ɨnde ayie ka Bhobua ango-o.»

† 2:16 2:16 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 40:13.

† 3:19 3:19 Tsia bhʉ́ Djb. 5:13.

† 3:20 3:20 Tsia bhʉ́ Ets. 94:11.

† 5:1 5:1 Tsia bhʉ́ Lev. 18:8; di ne bhʉ́ Det. 23:1.

* 5:5 5:5 Napʉ kpála pɨ Satana: Tɨ da napa lɨ bɨlɨ ɨnde-e me nagbe kpála bhʉ́ Piga gba Ebhe.

† 5:12-13 5:12-13 Tsia bhʉ́ Det. 17:7.

* 6:16 6:16 Nakolo koli kpála bini ɨnde sɨ-e, a kpi ne nakolo koli kʉte bini. Tsia bhʉ́ Dje. 2:24.

† 9:9 9:9 Tsia bhʉ́ Det. 25:4; di ne bhʉ́ 1 Tim. 5:18.

† 9:14 9:14 Tsia bhʉ́ Luk. 10:7; di ne bhʉ́ Mat. 10:10.

† 10:1 10:1 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 13:21-22, 14:19-29.

† 10:3 10:3 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 16:35.

† 10:5 10:5 Tsia bhʉ́ Nom. 14:16, 29-30.

† 10:6 10:6 Tsia bhʉ́ Nom. 11:4, 34.

† 10:7 10:7 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 32:6.

† 10:8 10:8 Tsia bhʉ́ Nom. 25:1-18.

† 10:9 10:9 Tsia bhʉ́ Nom. 21:5-6.

† 10:10 10:10 Tsia bhʉ́ Nom. 17:6-14.

† 10:26 10:26 Tsia bhʉ́ Ets. 24:1.

† 14:21 14:21 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 28:11-12.

* 14:34 14:34 Abana lɨ olɨsɨ nde lɨe ne angu ngʉ́ nayo Ebhe-e, di ne nagama ’ngʉ́ maka opolofeta-a bhʉ́ ká omabhuka-a, u ha nanɨ kpadjɨ pɨ uo ngʉ́ nalo doto bhʉ́ ongʉ́ lɨ opolofeta adʉ apa e de. Tsia bhʉ́ 1 Kol. 1:11, 5.

† 15:3 15:3 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 53:5-12.

† 15:4 15:4 Tsia bhʉ́ Oz. 6:2; di ne bhʉ́ Luk. 24:34-49.

† 15:17 15:17 Tsia bhʉ́ Lom. 6:8-11.

† 15:24-25 15:24-25 Tsia bhʉ́ Ets. 110:1.

† 15:27 15:27 Tsia bhʉ́ Ets. 8:7.

† 15:32 15:32 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 22:13.

† 15:45 15:45 Tsia bhʉ́ Dje. 2:7.

† 15:51 15:51 Tsia bhʉ́ 1 Tes. 4:15.

† 15:54 15:54 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 25:8.

† 15:55 15:55 Tsia bhʉ́ Oz. 13:14.

† 16:1 16:1 Tsia bhʉ́ Lom. 15:25-26.

2 Kolito

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Balʉa na bhisi

gba Polo pɨ omabhuka na gʉdhʉ na

Kolito

Eli na kalanʉ

Balʉa na bhisi ɨnde lɨ Polo aye nanɨ e pɨ okpála na Kolito, anɨ aye bhʉ́ nedhɨnga ɨnde u dʉ adje lɨo lɨe ne omabhuka na Dadjua na gʉdhʉ na Kolito de-o. Omabhuka koko na Dadjua gba Ebhe adʉ nanɨ nagʉ Polo naali. Engʉ́ bini, anɨ asuno ’ndjá bua gba e ngʉ́ nadje lɨe ne uo, anɨ atsia adje djalɨ naali lɨ nedhɨnga lɨ engʉ́ bhomʉ-o andjia lɨe sʉnda uo-o.

Engʉ́ na bini bhʉ́ balʉa ɨnde-e, Polo ngakpo ’ngʉ́ pɨndjɨ nadje lɨo ne okpála na Dadjua na Kolito, anɨ akpo ta anɨ agie ’ngʉ́ lɨe kpekpeke lɨ sobho ɨnde adʉ bhʉ́ Dadjua gba Ebhe-o, ne nagʉ ɨnde lɨ okpála na Kolito adʉ agʉ Dadjua gba Ebhe-e ne e-o. Polo atsia asuno di djalɨ gba e, padhá de, anga egʉ́ ɨnde anɨ agʉ e, amene me okpála dji di bua o amba u tsia dje di lɨo. Pɨpɨta-a, anɨ atsia ayo ka okpála na Dadjua gba Ebhe-e me u ha makiso ne bádha bua, ngʉbula nateteke omabhuka ɨnde bhʉ́ ndɨbhɨlɨ bhʉ́ Dadjua na Yudaya ne di. Bhʉ́ oalo na soso-o, Polo ngakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ kulu gba e na bhʉlʉ titima pɨ okpála koko na Kolito ɨnde ngau lɨo me nɨ ne obhʉlʉ titima na kʉkʉlʉ gba Yesu ngaanɨ. Padhá de, anga okpála ango-o adʉ apa me Polo ne bhʉlʉ titima na eu.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-11

Polo a la di-e Dadjua gba Ebhe na Kolito 1:12 – 7:16

Makiso pɨ omabhuka na Yudaya 8:1 – 9:15

Nakpokpo ’ngʉ́ gba Polo ne angu maka bhʉlʉ titima gba Yesu 10:1 – 13:10

Eli na soso 13:11-13

1

Polo yi omabhuka na gʉdhʉ na Kolito mayi

1 Ma aye balʉa ɨnde-e ngama Polo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndai nɨ́ Timoté. Ma aye pɨ yi omabhuka na Dadjua gba Ebhe ɨnde bhʉ́ gʉdhʉ na Kolito di ne pɨ yi obhende bhʉ́ ndu doto na Akai-e libhomu. Ebhe amene ngae me ma dʉ ne bhʉlʉ titima gba YesuKilisito . 2 A ayo me Ebhe ’Dyɨ nɨ́ ne Ngámá Yesu Kilisito suno bádha bhʉ́ ’bu gba o-o pɨ yi, amba u ha di guo ’ngʉ́ pɨ yi.

Omabhuka na Kolito ngazʉ lɨkabhu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Polo

3 A ayo me u toko Ebhe. A ko ’dyɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito. A ko ’dyɨ nɨ́ ɨnde abedhe ne ndjinga bedhe. A ko Ebhe ɨnde ngateteke bua kpála bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana. 4 Anɨ ngateteke bua nɨ́ bhʉ́ ndʉ olɨkabhu gba nɨ́-e hana, ngʉbula me nɨ́ teteke bua okpála bhende ngazʉ lɨkabhu-o, lɨ kpadjɨ na angu ɨnde, nganɨ́ makpe, nɨ́ asia e ka anɨ-o. 5 Maka ya nde lɨe ngazʉ lɨkabhu ne Kilisito na paká paká-a, anɨ bhadi ngateteke bua ya na paká paká. 6 Ɨ dʉ me ya nde bhʉ́ lɨkabhu-o, a ko ngʉbula me yi sia angu di ne mʉkobho. Ɨ dʉ me bua ya nde akɵ-o, a ko ngʉbula me yi sia di angu. Angu ango-o ngaha pɨ yi nakibila ngua olɨkabhu ɨnde ya nde ngakibila e-o. 7 Ya ngaꞌo to ya me Ebhe atéteke yi mateteke. Padhá de, anga ya ambɨla ndjɨndjɨ me yi ngazʉ lɨkabhu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ya. Lɨ Ebhe akɵ́ bua ya lɨe-e, bua yi akɵ́ bhadi moko.

8 Ondaise ya, ya akʉnda me yi mbɨla ngua lɨkabhu ɨnde ya azʉ e bhʉ́ ndu doto na Adjia* ndjɨndjɨ. Ya azʉ lɨkabhu naali, lɨkabhu ango-o aha angu ya maha. Ya dʉ abhundja de me ya akóto bhʉ́bhʉ́ makoto de. 9 Ya adʉ abhundja lɨ bua ya me ekpɨ́ gba ya-a ale. La-a, engʉ́ bhomʉ-o akolo lɨ ya ngʉbula me ya aꞌó nabhuka gba ya-a bhʉ́ ya makpe de, ya ꞌo bha bini bhʉ́ Ebhe kpi e kpi. Anɨ ngazuku okpála ɨnde amu-o ngae. 10 Anɨ agbegbe ya bhʉ́ nakpi bhomʉ-o ngae. Anɨ agbégbe matá ya bhʉ́ okoko magbegbe. Ya la di ngaꞌo ’to ya me anɨ agbégbe galikpe ya bhʉ́bhʉ́ magbegbe. 11 Ebhe améne bhobhomʉ-o, ɨ dʉ me yi nde akpɵtsɵ lɨyi ne ya bhʉ́ dabɨlɨ bini bhʉ́ mayo-o. Abhomʉ-o, nedhɨnga lɨ Ebhe adjé mayo gba yi-e lɨe, anɨ tsia há bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ́ nɨ́ padhá, lɨ okpála bhelé tsia gíe di heni pɨ anɨ.

Polo apa me nɨ nʉ́ nga bhʉ́ Kolito mbɨa ɨnde-e de

12 Ehe ɨnde ya nde ka e bhʉ́ djalɨ ngae ɨnde: bua ya ngazɨba me ya adhʉkʉ bhʉ́ ká okpála ne nakɵ lɨya ne kuto bhʉ́ dabɨlɨ bini ne nawo ’ngʉ́ de. Ebhe akʉnda me ya dhʉkʉ bhʉ́ ká yi moko. Ya dhʉkʉ bhʉ́ ka yi ne ɨmbɨlangʉ ɨnde ɨ yie ka okpála de. Engʉ́ bini, ya ngadhʉkʉ ne bádha bhʉ́ ’bu lɨ Ebhe ngaha e pɨ ya ngae. 13-14 A ayo me yi mbɨla engʉ́ bhomʉ, anga bhʉ́ obalʉa ya aye e pɨ yi-e, ya aye bha engʉ́ ɨnde yi tɨ da natanga e, yi tɨ di da nakɵ mboli e ndjɨndjɨ. Nakolo pɨ mbɨa ɨnde-e, yi dje nga ya má kpʉlʉkʉtʉ de! Engʉ́ bini, ma abhundja me yi ahólo nadje ya má kpʉlʉkʉtʉ madje! Abhomʉ-o, lɨ ’kpɨ́ lɨ Ngámá Yesu agó lɨe, yi akpɨ́ djalɨ lɨ ’ngʉ́ gba ya maka ya nde di lɨe ngakpi djalɨ lɨ ’ngʉ́ gba yi-o.

15 Ma adʉ nako ne nabhuka bhʉ́ ’ngʉ́ bhomʉ-o. Kaka-a, ma adʉ akʉnda me ma apʉ agba yi bhʉtsibhʉtsi bhisi, amba yi sia di bádha bhʉ́ ’bu bhʉtsibhʉtsi na bhisi. 16 A akʉnda napa me ma akʉnda nako nanʉ agba yi kala nanʉ bhʉ́ Makedonia.† Pɨpɨta-a, ma adʉ di akʉnda me ma gie matá lɨma agba yi ngʉbula me yi teteke ma ngʉbula nanʉ bhʉ́ Yudaya.

17 Nedhɨnga ma apa lɨe pɨ yi me ma améne mo-o, ma apa ne ’li ma bhisi bhisi? A mo-o ade. Nedhɨnga ma ngaꞌo oekpa gba ma-a lɨe, maꞌo lɨ mabhundja ɨnde ayie ka ma makpe de, ngʉ́ napa me ma azɨba engʉ́ ne nayayala bhʉ́ dabɨlɨ bini. 18 Ebhe apá lɨ ma ngae me engʉ́ ma apa e pɨ yi ɨnde-e, ma pa ne eli bhisi bhisi de. 19 Padhá de, anga Yesu Kilisito, Ndɨlɨ gba Ebhe ɨnde ya akpokpo engʉ́ gba e pɨ yi-e, ngama Polo, ne Sila bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Timoté, anɨ go nanɨ ngʉ́ nazɨba ’ngʉ́ ne nayayala bhʉ́ dabɨlɨ bini de. Engʉ́ bini, anɨ memene engʉ́ ɨnde anɨ ngapa e-o.

20 Ndʉ ’ngʉ́ lɨ Ebhe apa me nɨ améne e pɨ nɨ́-e, améne lɨe kabula Yesu. Kaka-a, ya ngazɨba me adʉ moko ne ’lɨ anɨ ngʉ́ nadhɵgɵ Ebhe. 21 Ebhe abhʉ ya ngae makpe, la di-e, ngaanɨ makpe ngato angu bhʉ́ ya bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito-o. 22 Anɨ aꞌo di Bu Bhobua gba e lɨ bua nɨ́ ngʉ́ nasuno me nɨ́ ne naanɨ okpála. Maka anɨ aha Bu Bhobua gba e lɨe pɨ nɨ́-e, nɨ́ ambɨla bhadi me anɨ ahá di ndʉ ohe koko ɨnde anɨ apana e pɨ nɨ́-e maha.

23 Ne ’lɨ Ebhe, lɨ ma pa eu-o, Ebhe de bhɵlɵ ma. Kabula nalila‡ yi-e, ma kʉnda nanʉ agba yi bhʉ́ Kolito mbɨa ɨnde-e de. 24 A ko de me ya ngakʉnda naʉ ngámá pɨ́ nabhuka gba yi-e de ngʉ́ napa me yi bhuka bha bini bhende ya ngakʉnda e de. Padhá de, anga yi alʉ kpekpeke bhʉ́ nabhuka gba yi-o. Ya akʉnda mangbo namene kulu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi ngʉbula me bua yi dʉ bhʉ́ djalɨ.

2

1 Abhomʉ-o, ngama-a, ma apa lɨ bua ma me a ndjɨndjɨ ade me ma nʉ nga agba yi-e de. Padhá de, anga ma asíti matá bua yi ne toto* 2 Lɨ ma ha siti pɨ bua yi-e, a há matá djalɨ mʉma da? Padhá de, anga kpála ɨnde lɨ bua e asiti-e, tɨ́ matá da naha djalɨ mʉma de. 3 Kaka-a, ma aye balʉa bhomʉ-o pɨ yi, maka ma aye nako lɨe bhʉ́ balʉa gba ma na kalanʉ-o.† Ma kʉnda nako de me ma kolo agba yi-e, bua ma de siti matá ka okpála ɨnde ayo nako me u ha djalɨ mʉma-a de. Ma ambɨla na paká me nedhɨnga ma nde lɨe bhʉ́ djalɨ-e, ndʉ yi hana di bhʉ́ djalɨ. 4 Nedhɨnga ma aye balʉa bhomʉ-o lɨe pɨ yi-e, bua ma adʉ me a nde abedhe ne lɨkabhu di ne tsʉlʉ bedhe. Ma aku belegʉ egbá. Yi abhúndja de me ma aye balʉa bhomʉ-o pɨ yi ngʉ́ na siti bua yi-e de. Ma aye mangbo ngʉ́ nasuno pɨ yi lele mʉkʉnda ma nde pɨ yi ne e ko.

Polo apa me u mbu lɨ kpála ɨnde amene siti ’ngʉ́-o

5 Lɨ ’ngʉ́ bhende atsia kpála ɨnde amene siti ’ngʉ́-o, anɨ asiti bua ndʉ yi hana ane ma mane. Engʉ́ bini, ma kʉnda napa ’ngʉ́ tété ne naꞌeꞌe bhʉ́ da e maꞌe de. Anɨ siti bua ndʉ yi hana de, la-a, anɨ asiti bua té okpála bedɨ bhʉ́ ká yi. 6 Okpála bhelé bhʉ́ ká yi ambe bhʉ́ ’ndjɨ kpála bhomʉ-o ambe. Ma abhundja me a pise moko. 7 A ayo ɨbili mangbo mbɨa ɨnde-e me yi suno bádha bhʉ́ ’bu pɨ anɨ, amba yi to masi bhʉ́ anɨ, ngʉbula me lɨkabhu ahá angu anɨ má tsɨtsɨdha de! 8 Kaka-a, ma ayo ka yi me yi suno mʉkʉnda gba yi-e pɨ anɨ. 9 Ta naye balʉa gba ma na kalanʉ-o pɨ yi-e, a ko ngʉbula nale yi, amba ma mbɨla me yi nanɨ bedhe ngʉ́ namene ndʉ ’ngʉ́ ɨnde ma apa e pɨ yi-e hana. 10 Yi suno bádha bhʉ́ ’bu pɨ kpála-a, ma asúno bhadi bádha bhʉ́ ’bu pɨ anɨ. Lɨ ma mbu lɨ siti ’ngʉ́-o, ɨ dʉ me engʉ́ na sisiti ngʉ́ nambu tété ka ma nde uu-o, ma ambú tété ka yi kala Yesu Kilisito . 11 Ma amene mo-o ngʉbula me Satana apíte nɨ́ lɨ ’ngʉ́ bini de. Padhá de, anga nɨ́ mbɨla engʉ́ ɨnde anɨ akʉnda namene e ndjɨndjɨ.

Polo adʉ akʉnda me Tito go bhaka nɨ bhʉ́ gʉdhʉ na Tʉlʉasɨ ne ngali gba omabhuka na Kolito

12 Nedhɨnga ma akolo lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Tʉlʉasɨ ngʉ́ nakpokpo Bádha Ngali gba Yesu Kilisito-o, ma au me Ngámá abhulu ’bhɵ bhotɨ mʉma ngʉ́ nakpokpokpo abhulu. 13 Engʉ́ bini, ma azʉ lɨkabhu lɨ bua ma naali anga ma bhaka ndai ma Tito de. Kaka-a, ma abhana lɨma pɨ okpála na Tʉlʉasɨ, ma atsia atapa bhʉ́ ndu doto na Makedonia.

Polo ngadhɵgɵ Ebhe kabula kulu gba e-o

14 Engʉ́ bini, a ayo me ya dhɵgɵ Ebhe, anga anɨ ngakɵ pɨ ya ndʉ ’kpɨ́ hana kalanʉ bhʉ́ galasisi‡ ɨnde ngasuno me Yesu Kilisito agboko ’gʉ́ pɨ́ ’ndjɨ ndʉ ’he hana agboko. Anɨ ngatima ya ne ndʉ bɨlɨ hana ngʉbula nasuno Yesu Kilisito pɨ okpála. Nambɨla anɨ-e, a maka bádha se ’he ɨnde ngapu ne ndʉ bɨlɨ hana. 15 A ko paká. Ya maka mʉngotsi ɨnde lɨ se e nde babadha, ɨnde lɨ Yesu Kilisito aha e pɨ Ebhe. Se mʉngotsi ango-o ngapu pɨ okpála ɨnde lɨ Ebhe ngakobho o di ne okpála bhende ngangɨta. 16 Pɨ okpála bhende bhʉ́ ngɨta-a, se mʉngotsi bhomʉ-o sisiti, pɨ uo-o, se mʉngotsi ango-o ngatima uo bhʉ́ kuo.§ Pɨ okpála bhende lɨ Ebhe ngakobho o-o, se mʉngotsi bhomʉ-o babadha, a ngaha pɨ uo mʉkobho. A moko! A lɨ nakpokpo Bádha Ngali-e ne tata na ngbéngbé. A tɨ da namemene da? 17 Ya maka okpála koko bhelé ɨnde ngakpokpo eli gba Ebhe-e lɨ nasia tɨa ade. Engʉ́ bini, ya mangbo ngakpokpo ’li Ebhe kala anɨ bhʉ́ ngbili ’ngʉ́ , bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨo ne Yesu Kilisito.

3

Omabhuka ne balʉa ɨnde lɨ Yesu Kilisito aye e-o

1 Engʉ́ ɨnde ma aye e bhomʉ-o akʉnda napa me ya akʉnda matá naꞌo lɨya ngaya makpe abhʉ́lá? Ya ne gʉmʉ balʉa ngʉ́ nasuno pɨ yi me ya ne obhʉlʉ titima gba Yesu ade. Ya di ne gʉmʉ ade me yi ye balʉa pɨ ya ngʉ́ nadhʉkʉ ne di me ya dʉ nasusuno pɨ okpála. La pɨ obhʉlʉ titima koko-o, a ayo balʉa. Ya maka uo ade! 2 Yi ne balʉa gba ya-a ɨnde lɨ Yesu Kilisito aye e lɨ bua ya-a ngayi makpe. Ndʉ kpála hana tɨ da nambɨmbɨla ne natatanga. 3 A ko paká, a mbámbá me yi ne balʉa ɨnde lɨ Yesu Kilisito aye e ngae, anɨ atsia atima sakpa ya. Anɨ ye ne ’ngu balʉa de. Anɨ aye mangbo ne Bua gba Ebhe ɨnde ʉʉ-o. Anɨ ye pɨ́ opapala teme† de, anɨ aye mangbo lɨ bua okpála-kʉtɨ.†

Polo ngamene kulu gba Ebhe-e lɨ lele gandja na mbɨa

4 Ya ngabhuka bhʉ́ ongʉ́ bhomʉ-o anga Yesu Kilisito apana pɨ ya me Ebhe atima ya ngae. 5 A ko de me ya ngamene ngua kulu bhomʉ-o ne angu gba ya makpe-e de, ya mene bhʉ́ ’ndjɨ ya de. Ebhe ngaha angu bhomʉ-o pɨ ya ngʉ́ namemene ngae. 6 Ebhe aha angu pɨ ya ngʉ́ nadʉ okpála na kulu na gandja na mbɨa-a ngae. Gandja ango-o lʉ pɨ́ lɨ́lɨ ɨnde u aye nanɨ e maye-e de, alʉ mangbo pɨ́ Bu Bhobua . Lɨ́lɨ ɨnde u aye nanɨ e ngato kpála bhʉ́ kuo. La-a, Bu Bhobua naae ngaha pɨ okpála mʉkobho.

Sangu na gandja na mbɨa ane bhende na didili-e mane

7 Nedhɨnga lɨ Ebhe aye nanɨ lɨ́lɨ lɨe pɨ́ opapala teme ngʉ́ nahaha pɨ Moidje-e , sangu gba Ebhe-e adʉ asʉ bhʉ́la anɨ. Abana lɨ zɨzɨ adʉ andjia lɨe bhʉ́la Moidje-e, a adʉ nga bha kpekpeke. OmaƗsalaele tɨ nanɨ belegʉ da natsia bhʉ́la anɨ de.† Nɨ́ au me belegʉ lɨ gandja na didili adʉ ato kpála lɨe bhʉ́ kuo-o, adʉ bhadi ne sangu. 8 Ɨ dʉ mo-o, gandja na mbɨa ɨnde lɨ Ebhe ngaha Bu Bhobua gba e pɨ nɨ́ bhʉ́ e asúno sangu gba Ebhe ane mane. A mo-o adɨ! 9 Ɨ dʉ me kulu gba Moidje ɨnde adʉ nato okpála bhʉ́ kuo nde nanɨ ne sangu-o, asɨ la masɨ pɨ kulu na mbɨa gba Ebhe ɨnde ngamene me okpála dʉ ngbingbili-e, a asúno sangu gba anɨ-e ane mane dɨ! 10 Nɨ́ tɨ belegʉ da napa me sangu ɨnde akoto nanɨ bhomʉ-o matá ngau lɨe ka sangu na nakɨ ɨnde-e ade, anga a ane bhe nanɨ na kalanʉ-o mane. 11 Padhá de, anga ɨ dʉ me gandja na didili, ɨnde akoto nanɨ ngʉ́ nedhɨnga bedɨ-e nde akoto ne sangu-o, asɨ la masɨ maka gandja na mbɨa ɨnde ngabhue dʉdʉma ne dʉdʉma-a?

12 Ya ne nabhuka bhʉ́ gandja na mbɨa-o. Kaka-a, ya tɨ da napa ’ngʉ́ pɨ yi mbámbá. 13 Ya mene maka Moidje de. Padhá de, anga Moidje adʉ nanɨ nabuku bhʉ́la e ne bongo ngʉbula me omaƗsalaele aú lele maka zɨ sangu gba Ebhe ɨnde adʉ asʉ bhʉ́la anɨ-e dʉ abʉlʉ lɨe de-o. Zɨ sangu ango-o adʉ la bha nanɨ ngʉ́ nedhɨnga bedɨ. 14 OmaƗsalaele ango-o, agbite nanɨ bua o má kɨ! Ngʉ́ nakolo pɨ nakɨ-e, lɨ ongɨsɨ gba uo dʉ natanga ongʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ gandja na didili-e, u kɵ mbolimboli de. A mana mʉgɨto me bongo ngabuku tata-a pɨ uo. Bongo bhomʉ-o bha bini ngaꞌe lɨe me kpála nde akpɵtsɵ lɨe ne Yesu Kilisito. 15 Abana pɨ nakɨ, ndʉ nedhɨnga hana ɨnde lɨ omaƗsalaele ngatanga obhuku gba Moidje lɨe, u kɵ mbolimboli de.

16 Engʉ́ bini, maka u aye bhʉ́ bhuku gba Ebhe-e lɨe me, lɨ kpála dji bhʉ́la e lɨ pápá gba Ngámá Ebhe-e, oehe ɨnde lɨ pála bongo abuku e ú lɨe mbámbá. 17 A ko paká, Ngámá Ebhe-e, a ko Bu Bhobua. La-a, bɨlɨ lɨ Bua gba Ngámá-a nde lɨ e, okpála ɨnde oo bhʉ́ ngʉ o, a ko matá obalise na lɨ́lɨ gba Moidje de. 18 Ndʉ nɨ́ hana ɨnde lɨ bongo nabuku bhʉ́la nɨ́-e ayie bhʉ́la o ayie, nɨ́ ngasuno sangu gba Ngámá maka bhʉ́ bitolobi. Abhomʉ-o, Ngámá ɨnde di Bu Bhobua-a ngadji nɨ́ me nɨ́ kolo maka nɨ, ne sangu ɨnde nganʉ bha ne kalanʉ.†

4

Ebhe ngasuno angu gba e bhʉ́ bhʉkʉ gba obalise gba e-o

1 Ebhe bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e aha pɨ ya kulu nakpokpo Bádha Ngali . Kaka-a, ya gie lɨya ne sidi de. 2 Ya ayala ndʉ ’ngʉ́ na pepe, ɨ dʉ di-e bhe na nʉmʉ-o hana. Ya mene ehe bhʉ́ kali de, ya kpɵtsɵ di ’li Ebhe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne engʉ́ na eu de. Ya mangbo ngasuno ngbili ’ngʉ́ pɨ okpála mbámbá. Ya ngamene mo-o kala Ebhe ngʉbula me okpála hana mbɨla me lele nadhʉkʉ gba ya-a ngbingbili. 3 La-a, ɨ dʉ me Bádha Ngali ɨnde ya ngakpokpo e nde mbámbá ade-e, a mbámbá ade bha bini pɨ okpála ɨnde ngangɨta-o. 4 U ngabhuka ade anga Satana , ebhe na doto ɨnde-e angbɨngɨ ɨmbɨlangʉ gba uo-o angbɨngɨ. Ngaanɨ ebhe ango-o amene me u aú zɨ ’kpɨ́ ɨnde bhʉ́ Bádha Ngali-e de. A ko zɨ ’kpɨ́ na sangu gba Kilisito . Ngaanɨ-e, anɨ mana Ebhe libhomu. 5 Nedhɨnga ya ngakpokpo Bádha Ngali-e lɨe, a ko de me ya ngakpokpo engʉ́ gba ya makpe-e de. Ya ngakpokpo me Yesu Kilisito ne Ngámá ngae. La pɨ ya-a, ya bha naaya ne obalise gba yi kabula anɨ. 6 Padhá de, anga Ebhe apa nanɨ me: «Zɨ ’kpɨ́ sʉ bhʉ́ biti!†» Anɨ amene ngae makpe me zɨ ’kpɨ́ gba nɨ-e sʉ lɨ bua ya ngʉbula me ya mbɨla sangu gba nɨ ɨnde ngasʉ bhʉ́la Yesu Kilisito-o.

7 Oehe na babadha bhomʉ-o, Ebhe aꞌo bhʉ́ ya. Engʉ́ bini, ya bhʉbhʉkʉ maka madakpa. Ebhe amene mo-o ngʉ́ nasuno me angu na ngangamba bhomʉ-o yie bhʉ́ ya de, ayie mangbo bhʉ́ nɨ. 8 Ya ngazʉ ndʉ ngua lɨkabhu hana, engʉ́ bini, lɨkabhu bini ha nga angu ya de. Bua ya angamba, engʉ́ bini, ya ngaholo bua ya. 9 Okpála ngato mbolo lɨ ya, engʉ́ bini, Ebhe ꞌo ká ya de. U agbo ꞌi ya, engʉ́ bini, u bhɵlɵ ya de. 10 Ya ngadhʉkʉ ne kuo ndʉ ’kpɨ́ hana sa so ya maka Yesu, ngʉbula me mʉkobho gba anɨ u di lɨe bhʉ́ lele nadhʉkʉ gba nɨ́-o. 11 Ndʉ nedhɨnga hana ya nde lɨe bhʉ́ mʉkobho-o, kuo de ya masɨkpe kabula Yesu. Abhomʉ-o, u tsia tɨ́ da di nau mʉkobho gba anɨ-e bhʉ́ lele nadhʉkʉ gba nɨ́ pɨ́la doto-o. 12 Kaka-a, kuo ngamene kulu bhʉ́ ya ngʉbula me mʉkobho dʉ namene kulu bhʉ́ yi.

13 Bhuku gba Ebhe-e ngapa me: «Ma abhuka mʉ Ngámá, kaka-a, ma atsia agama ’ngʉ́.†» Ngaya di-e, ya abhuka Ngámá, kaka-a, ya atsia agama di ’ngʉ́. 14 Ya ambɨla me Ebhe ɨnde azuku Ngámá Yesu bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o, azúku di ya bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. Anɨ tsia ꞌó di ya bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi de e. 15 Ndʉ ’ngʉ́ ya ngakibila e hana-a, a ngʉbula yi, amba ngayi okpála ɨnde lɨ Ebhe ngasuno bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ yi-e, yi dʉ nabe ndʉ yi ane mane. Abhomʉ-o, mayo gba yi nagie heni pɨ anɨ-e tsia bé di ndʉ e. Bhobhomʉ-o tsia há sangu pɨ Ebhe.

16 Kaka-a, ya gie lɨya ne sidi de. Abana lɨ kʉte ya dʉ nandala-a, ya ambɨla me bua ya ngasia angu na mbɨa ekpɨ́ bini ne bini hana. 17 Lɨkabhu ya ngazʉ e mbɨa ɨnde-e mbomboye, nɨ́ tsia sangu na ngbéngbé ɨnde ngadjeke nɨ́-o. Sangu ango-o ane ndʉ ’he hana, a la di ngabhue dʉdʉma ne dʉdʉma. Olɨkabhu nɨ́ ngazʉ e ɨnde-e ngaleke nɨ́ ngʉ́ nasia sangu bhomʉ-o. 18 Padhá de, anga nɨ́ ngaꞌo ’to nɨ́ ’to engʉ́ ɨ u lɨe ne djila de-o. Nɨ́ ꞌo ’to nɨ́ ’to engʉ́ ɨnde ngau lɨe ne djila de-e de. Ehe bhende ngau lɨe ne djila ngabhue naali ade, engʉ́ bini, ehe ɨ u lɨe ne djila de-e, ngadʉ dʉdʉma ne dʉdʉma.

5

Kʉte na mbɨa ɨnde lɨ omabhuka asía e abhʉ́lá-o

1 Nɨ́ mbɨla hana me lɨ etɨ ɨnde nɨ́ nde bhʉ́ e kpi-e, a ka nɨ́ ne etɨ koko abhʉ́lá a akʉnda napa me, ekpɨ́ bini, nɨ́ akpí makpi, nɨ́ tsia ꞌó ka kʉte na doto ɨnde. Etɨ lɨ Ebhe aleke e pɨ nɨ́-e, okpála yiki ngao de. Etɨ ango-o adʉ́ dʉdʉma ne dʉdʉma. 2 Nedhɨnga nɨ́ nde lɨe bhʉ́ kʉte ɨnde-e, nɨ́ ngalopolo lɨnɨ́ anga gʉmʉ gba nɨ́ na ngbéngbé-e me nɨ́ dyɨ kʉte na abhʉ́lá maka bongo na mbɨa. 3 Nedhɨnga nɨ́ aꞌó ka kʉte na doto ɨnde-e lɨe, nɨ́ dʉ́ abhʉ́lá mandɨ kʉte de. Nɨ́ asía kʉte na mbɨa. 4 Nɨ́ mbɨla hana me nɨ́ nde nga bha lɨe bhʉ́ kʉte na doto ɨnde-e, nɨ́ ngalopolo lɨnɨ́ mʉgɨto me nɨ́ abɨ tili ’he. A ko de me nɨ́ ngagɨlɨ nadʉ mandɨ kʉte-e de. Nɨ́ mangbo ngagɨlɨ me nɨ́ dyɨ kʉte na abhʉ́lá ngʉbula me mʉkobho ha angu ehe bhe na kukuo-o. 5 Ebhe aleke nɨ́ ngʉbula mʉkobho ango-o ngae makpe. Anɨ atsia aha ngaɨza Bua gba e pɨ nɨ́ bhʉ́ ka ohe ɨnde anɨ aleke e pɨ nɨ́-o.

6 Nɨ́ mbɨla hana me, nedhɨnga nɨ́ nde lɨe bhʉ́ kʉte na doto ɨnde-e, nɨ́ nga bha tsutsu de bɨlɨ lɨ Ebhe Ngámá nde lɨe-o. Abana ɨnde lɨe mo-o, nɨ́ abedhe ndʉ ’kpɨ́ hana ne masi. 7 Padhá de, anga nɨ́ ngadhʉkʉ lɨ lele nabhuka makpe, nɨ́ dhʉkʉ lɨ lele nakpata engʉ́ nɨ́ ngau e ne djila nɨ́-e de. 8 A moko, ya abedhe ne masi bedhe. Ya la di ne gʉmʉ nayie bhʉ́ kʉte ɨnde-e ngʉ́ nanʉ nadʉ dengo Ngámá gba nɨ́-o. 9 Engʉ́ ɨnde lɨ bua ya ngae ɨnde, a ayo me ya mene engʉ́ ɨnde anga lɨ Ebhe, abana ya dʉ bhʉ́ kʉte ɨnde, abana ya yie bhʉ́ kʉte ango-o. 10 Padhá de, anga a ayo me ndʉ nɨ́ hana nɨ́ ze bhʉ́ djila Yesu Kilisito ngʉ́ napa me anɨ kodho ’ngʉ́ gba nɨ́-o. Abhomʉ-o, lɨ kpála ne kpála tsia sía ehe ɨnde atɨ ne engʉ́ lɨ anɨ amene e lɨ nedhɨnga anɨ adʉ lɨe bhʉ́ kʉte na doto-o. Kpála ne kpála asía makalá na bádha ’ngʉ́, ɨ dʉ di-e bhe na siti ’ngʉ́ ɨnde anɨ amene e-o.

Ebhe ngaꞌɨ okpála bhʉ́ ’li ya

11 Ya mbɨla hana me namanga Ebhe ne nɨ-ie. Kaka-a, ya ngagɨlɨ me ya to bhʉ́ ’ndjɨ okpála me u bhuka Bádha Ngali ya ngakpokpo e-o. Kala Ebhe-e, nɨ́ tɨ da nawo lɨnɨ́ de. Ma ngabhundja la di me kala yi-e, ma wo lɨma de. 12 Ya kʉnda matá de me ya kpokpo ’ngʉ́ gba ya-a pɨ yi ngaya makpe de. Engʉ́ bini, ya ngakʉnda naꞌo yi me yi dʉ ne gindaginda lɨ ’ngʉ́ gba ya-o. Abhomʉ-o, yi tɨ da nagie ’ngʉ́ pɨ okpála ɨnde ngau ngbengbe ongʉ́ bhende ɨ ngau lɨe mbámbá, ɨnde ɨ tsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ bhende lɨ bua kpála de-o.

13 Ɨ dʉ me ya nde ne obhʉlʉ pele maka lɨ okpála koko ngabhubhundja lɨe-e, a ko kabula Ebhe. Ɨ dʉ me ya nde ne obhʉlʉ pele ade-e, a ko ngʉbula nateteke yi. 14 Engʉ́ ɨnde ngatima ya me ya mene kulu ɨnde-e ne kekele-e, a ko mʉkʉnda lɨ Yesu Kilisito nde ne e pɨ ya-o. Ya ambɨla ndjɨndjɨ me Yesu Kilisito akpi mada ndʉ okpála hana. Kaka-a, bhʉ́ djila Ebhe-e, ndʉ okpála hana amu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. 15 Anɨ akpi ngʉbula ndʉ okpála hana, amba ndʉ obhende bhʉ́ mʉkobho adʉ́ matá akobho bhʉ́ ngʉ o de, engʉ́ bini, u dʉ akobho pɨ kpála ɨnde akpi, atsia azuku pɨ uo-o.

16 Kaka-a, ya matá ngatsia kpála ne djila bhe na kpála-kʉtɨ ade. A ko paká ya adʉ nako natsia Yesu Kilisito ne djila bhe na kpála-kʉtɨ, la mbɨa ɨnde-e, ya matá ngatsia anɨ mo-o ade. 17 Nedhɨnga lɨ kpála akpɵtsɵ lɨe lɨe ne Yesu Kilisito-o, anɨ akolo kpála na mbɨa. Lele dasʉndʉ gba anɨ na kalanʉ-o andjia. A ɨbili bhʉ́ anɨ ne lele dasʉndʉ na mbɨa. 18 Ebhe ngamene ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana ngae. Anɨ atima Yesu Kilisito me anɨ go to guo ’ngʉ́ sʉnda nɨ́ ne o. Anɨ aha kulu bhomʉ-o pɨ ya ngae me ya nʉ gbele okpála koko de nɨ, amba nɨ to guo ’ngʉ́ sʉnda nɨ ne uo. 19 Padhá de, anga Ebhe adʉ namene kulu ngʉ́ nato guo ’ngʉ́ sʉnda o ne okpála-kʉtɨ lɨ kpadjɨ gba Kilisito. Anɨ tsia matá siti ’ngʉ́ gba uo de. Abhomʉ-o, Yesu Kilisito atsia atima ya me ya kpokpo pɨ okpála lele maka a ayo lɨe me u sia guo ’ngʉ́ sʉnda o ne Ebhe-o.

20 Bhobhomʉ-o akʉnda napa me Yesu Kilisito atima ya ngae makpe. A na paká me Ebhe ngaꞌɨ okpála bhʉ́ ’li ya. Kaka-a, ya ngayo ka uo ne ’lɨ Yesu Kilisito me, u ꞌo me Ebhe to guo ’ngʉ́ sʉnda o ne e. 21 Yesu Kilisito mene nanɨ siti ’ngʉ́ belegʉ de bini. Engʉ́ bini, Ebhe aꞌo kíli siti ’ngʉ́ gba nɨ́-e lɨ ’ngbʉ anɨ, ngʉbula me lɨ kpadjɨ gba anɨ-e, nɨ́ sia ngasa nakolo ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe.

6

1 Ya ngamene kulu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Ebhe. Ɨnde lɨe mo-o, ya ngayo ka yi me, yi aú bádha bhʉ́ ’bu lɨ Ebhe apana e pɨ yi-e padhá de. 2 Padhá de, anga Ebhe apa bhʉ́ Bhuku gba e me:

«Nedhɨnga akolo lɨe me ma mene bádha ’ngʉ́ pɨ yi okpála gba ma-a, ma adje yi.

Nedhɨnga akolo lɨe me ma kobho yi-e, ma ateteke yi.†»

Ondaise ma, yi gbo ’dje yi, a ko mbɨa ɨnde-e nedhɨnga na babadha, a ko nedhɨnga na mʉkobho.

Lɨkabhu lɨ Polo azʉ e asuno me a ko kʉkʉlʉ bali gba Ebhe

3 Ya kʉnda namene engʉ́ bini de ɨnde améne me okpála tɨ ka e-o, anga ɨ dʉ mo-o de-e, u pá ’ngʉ́ lɨ kulu gba ya-a sisiti. 4 Bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ ya ngamene e hana-a, ya akʉnda mangbo nasuno pɨ okpála me ya ne obalise na kʉkʉlʉ gba Ebhe. Abana ya dʉ nasia mangua lɨkabhu dho-ie, abana u dʉ nato mbolo lɨ ya, ya bha ngakikibila makibila. 5 U abhɨ ya, u amba ya bhʉ́ tɨkpʉ, u ato kpéke ndjɨ bhʉ́ ’ndjɨ okpála me u mene ya sisiti. Ya abhɵlɵ kuo ya ne kulu masɨkpe da napa me ya asía belegʉ nedhɨnga nala ne nazʉ ’he de. 6 Bua ya kala Ebhe bubu, ya ngasuno me ya ambɨla ongʉ́ gba Ebhe-e má kpʉlʉkʉtʉ! Ya ne ’ndjá bua, ya ne bádha bua, Bu Bhobua bhʉ́ ya, ya la di ne mʉkʉnda na kʉkʉlʉ.

7 Ya ngakpokpo kʉkʉlʉ ’ngʉ́ pɨ okpála bhʉ́ angu gba Ebhe. Lele bádha nadhʉkʉ gba ya-a pɨ ya maka tɨa ’gʉ́ ngʉ́ naha ’gʉ́ ne obhʉlʉ yala gba ya-o. A di pɨ ya maka kopɨ́ ngʉ́ nalila lɨya ne di sakpa obhʉlʉ yala gba ya-o. 8 Okpála koko ngamanga ya, okoko ngau ya bhʉ́ djila o padhá. Okpála koko ngatoko ya, okoko ngasobho ya. Okpála ngau ya mʉgɨto me ya ne obhʉlʉ eu, ya nde la ngapa kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o. 9 Okpála koko zɨba de me ya ne obhʉlʉ titima gba Yesu-o de, engʉ́ bini, okpála bhelé ngazɨba ya. Okpála koko ngau ya mʉgɨto me ya ne omakpiakolo, ya nde la bhʉ́ mʉkobho-o. U ngato mbolo lɨ ya, engʉ́ bini, ya mu de. 10 Abana lɨ bua ya ngabɨ lɨkabhu lɨe ka okpála naali-e, ya bha ndʉ ’kpɨ́ hana bhʉ́ djalɨ. Ya bhʉ́ ndɨbhɨlɨ, engʉ́ bini, ya ngamene me okpála bhelé kolo obhʉlʉ tɨa kala Ebhe. Ya ngau lɨya bhʉ́ djila okpála mʉgɨto me ehe bini ka ya pɨ́la doto ɨnde-e ade. La-a, bhʉ́ ngbingbili-e, ndʉ ’he hana ne naaya ’he.

11 Ngayi ondaise ya na Kolito-o, ya agama ’ngʉ́ pɨ yi mbámbá. Ya wo engʉ́ ɨnde lɨ bua ya-a belegʉ de bini. 12 Pɨ ya-a, ya gbite bua ya pɨ yi de, yi agbite mangbo bua yi pɨ ya ngayi. 13 Ma ngagama ’ngʉ́ pɨ yi mʉgɨto me yi ne ongɨsɨ ka ma. Ma ngapa pɨ yi me: «Yi gie mʉkʉnda ya nde ne e pɨ yi-e pɨ ya. Yi awó engʉ́ ɨnde lɨ bua yi-e pɨ ya de.»

Yi akpɵ́tsɵ lɨyi ne omʉpagano de

14 Yi akpɵ́tsɵ lɨyi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne omʉpagano ngʉ́ namene ehe ne uo de. Ehe ɨnde ngbingbili-e tɨ da nakpɵtsɵ lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ehe na sisiti-e lele pɨ? Zɨ ’kpɨ́ tɨ da nakpɵtsɵ lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne biti lele pɨ? 15 Yesu Kilisito tɨ da nadje lɨo ne djabʉlʉ lele pɨ? Kpála ɨnde abhuka Yesu-o tɨ da nadʉ ne mabhundja bini ne kpála bhende ɨ bhuka de-e uu? 16 Nganɨ́-e, nɨ́ ne ’ngbé ’tɨ Ebhe ɨnde ʉʉ. ’Ngbé ’tɨ Ebhe tɨ da nakpɵtsɵ lɨe ne ’tɨ atolo belegʉ de bini. A maka lɨ Ebhe apa lɨe lɨ ’ngʉ́ gba omaha e me:

«Ma adʉ́ bhʉ́ ká uo,

ma tsia dhʉ́kʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo.

Ma adʉ́ ne Ebhe gba uo, u tsia dʉ́ ne omaha ma.†»

17 Ka ’ngʉ́ ango-o, Ebhe Ngámá apa pɨ uo me:

«Yi ze bhʉ́ ká omʉpagano maze,

yi adʉ́ ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini de.

Yi abú ’kpa yi lɨ ’he ɨnde kala ma sisiti-e de,

abhomʉ-o ngama-a, ma tsia zɨ́ba yi.†

18 Ma adʉ́ ne ’dyɨ yi,

yi tsia dʉ́ ne ongɨsɨ gba ma.

Ngámá Angbamɨlɨ apa mo-o.†»

7

1 Ondaise ma na mʉkʉnda, Ebhe apa me engʉ́ ɨnde nɨ apa me nɨ améne e pɨ nɨ́-e, nɨ améne mamene. Ɨ nde lɨe mo-o, a ayo me nɨ́ vʉlʉ lɨnɨ́ bhʉ́ ndʉ osisiti ’ngʉ́ ɨnde ngato zɨbotʉ lɨ kʉte nɨ́ ne bua nɨ́-e hana. Nɨ́ mene ne kpéke me nɨ́ dʉ bubu kala Ebhe ne namanga anɨ mamanga.

Polo akpi ndjɨlɨ ka lɨ omabhuka na gʉdhʉ na Kolito adji bua o lɨe-o

2 Ondaise ma, yi ꞌo ya lɨ bua yi! Ya amene siti ’ngʉ́ lɨ pabɨlɨ gba kpála bini de. Ya aꞌe kpála bini lɨ kpadjɨ gba Ebhe-e de. Ya ha ’he ka kpála bini bhʉ́ napite anɨ de. 3 A ko de me ma ngapa ’ngʉ́ bhomʉ-o ngʉ́ naꞌo mangɨmbo pɨ yi-e de. A maka ma de apa lɨe-o, ya ne mʉkʉnda pɨ yi naali. Ehe bini gbó bhʉsʉ mʉkʉnda ya nde ne e pɨ yi-e de, abana ɨ dʉ nakpi, abana ɨ dʉ me nɨ́ nde bhʉ́ mʉkobho. 4 Yi ne kpʉ́kpʉ́ na bua ma. Ma ne gindaginda naali lɨ ’ngʉ́ gba yi-o. Bhʉ́ ndʉ lɨkabhu ya ngazʉ e hana, ya gie lɨya ne sidi de, ya abedhe mangbo ne djalɨ bedhe.

5 A ko paká, abana nedhɨnga ya akolo lɨe bhʉ́ Makedonia, ya sia belegʉ nedhɨnga bedɨ ngʉ́ naguo de. Ya asia okpekpeke da ’ngʉ́ ne ndʉ pasʉ hana. Ya dʉ ne guo ’ngʉ́ sʉnda ya ne okpála koko de, ya atsia adʉ ne tsʉlʉ. 6 Engʉ́ bini, Ebhe ɨnde atoto masi bhʉ́ okpála ɨnde andala-a, abedhe matá ya ne masi lɨ nedhɨnga lɨ Tito agie lɨe lɨe-o. 7 Ya bedhe bha ne masi ka nago ka anɨ-e de, engʉ́ bini, ngali anɨ akpokpo e pɨ ya-a ato di masi bhʉ́ ya ngae. Anɨ akpokpo pɨ ya lele maka yi ato masi bhʉ́ anɨ lɨe-o. Anɨ akpokpo pɨ ya me yi abedhe ne gʉmʉ nau ma bedhe. Anɨ apa me yi ngakina lɨyi ka osisiti ’ngʉ́ yi amene e-o. Anɨ apa me yi ne gʉmʉ nago nateteke ma bhʉ́ egʉ́ ma ngagʉ e ne obhʉlʉ yala gba ma-o. Ma adje lɨe mo-o, ma abedhe matá ne djalɨ bedhe.

8 Ma ambɨla me balʉa* ɨnde ma aye nako e pɨ yi-e aha babuma pɨ yi naali. Ma tɨ nako da nadje lɨkabhu lɨ bua ma tété, padhá de anga, ma ambɨla me balʉa bhomʉ-o aha lɨkabhu pɨ yi ngʉ́ nedhɨnga bedɨ. Engʉ́ bini, bua ma ne lɨkabhu tété mbɨa ɨnde-e ade.

9 A na paká me, ma mangbo ngakpi djalɨ. Ma kpi djalɨ ango-o ka babuma yi asia e ka ma-a de. Engʉ́ bini, ma ngakpi djalɨ anga babuma yi asia e amene me yi dji bua yi. Babuma yi asia e bhomʉ-o, yi asia lɨ lele maka lɨ Ebhe akʉnda lɨe-o. Ɨnde lɨe mo-o, ya mene yi sisiti de. 10 Padhá de, anga lɨ kpála sia babuma lɨ bua e lɨ lele maka lɨ Ebhe akʉnda lɨe-e, babuma ango-o há pɨ anɨ nadji bua e. Anɨ dji bua e-e, anɨ tsia kóbho. Ya tɨ da nadje lɨkabhu lɨ bua ya tété lele pɨ? Engʉ́ bini, lɨ kpála sia babuma lɨ bua e, ɨ dʉ me anɨ nde dji bua e de-e, bhobhomʉ-o ngagbele pɨ anɨ nakpi.

11 Babuma yi asia e, yi asia lɨ lele maka lɨ Ebhe akʉnda lɨe-o. Yi tsia nga obabadha ’ngʉ́ ɨnde lɨ babuma ango-o azu e bhʉ́ yi-o: a ngaha pɨ yi me yi dʉ ne bádha bua ngʉ́ naleke ’ngʉ́ sʉnda yi má gala! Yi asuno mbámbá me yi lɨ bhʉ́ siti ’ngʉ́ de.† Yi ngake ’ngʉ́ lɨyi lɨ siti ’ngʉ́ ango-o. Yi ne tsʉlʉ lɨ ’ngʉ́ ɨnde lɨ siti ’ngʉ́ ango-o tɨ da nazu e-o. Yi abedhe ne gʉmʉ nau ma di ne namene engʉ́ lɨ lele maka lɨ Ebhe akʉnda lɨe bedhe. Yi bedhe ngʉ́ naꞌo ’ngʉ́ pɨ́ kpála ɨnde amene siti ’ngʉ́-o. Yi apana mbámbá me ngayi makpe-e, yi lɨ bhʉ́ ’ngʉ́ bhomʉ-o de.

12 Lɨ ma ye balʉa pɨ yi-e, ma ye ka ’ngʉ́ gba kpála ɨnde amene siti ’ngʉ́-o de. Ma ye di ka ’ngʉ́ gba kpála bhe u amene siti ’ngʉ́ lɨ e de. Ma aye mangbo ngʉ́ nasuno me yi mbɨla mbámbá kala Ebhe me yi ne mʉkʉnda pɨ ya lɨ bua yi naali. 13 Kaka-a, engʉ́ yi amene e akɵ bua ya kuto.

Bua ya kɵ bha kuto ngae de, ya akpi di djalɨ naali ka nau me Tito adʉ ne djalɨ naali ka lɨ ndʉ yi hana ato masi bhʉ́ anɨ lɨe-o. 14 Nedhɨnga ma atima anɨ lɨe agba yi-e, ma akpo ’ngʉ́ yi pɨ anɨ ndjɨndjɨ. Mbɨa ɨnde-e, yi tsia ha nʉmʉ mʉma de. Maka ya akpokpo nako lɨe pɨ yi kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ndʉ ’kpɨ́ hana-a, ndʉ babadha ’ngʉ́ ya akpokpo e lɨ ’ngʉ́ gba yi pɨ Tito asuno me a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. 15 Nedhɨnga anɨ akolo lɨe agba yi-e, yi asia anɨ ndjɨndjɨ. Ndʉ yi hana, yi amanga anɨ naali, yi au anɨ ne tsʉlʉ, yi atsia adʉ amene engʉ́ maka anɨ akʉnda lɨe-o. Anɨ bhundja engʉ́ bhomʉ-o, anɨ bédhe matá ne mʉkʉnda pɨ yi bedhe. 16 Ma ne djalɨ, anga yi ne kpʉ́kpʉ́ na bua ma bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana.

8

Polo ato masi bhʉ́ omabhuka na gʉdhʉ na Kolito me u teteke ondaise o na Yelusalema

1 Ondaise ya, ya akʉnda me yi mbɨla engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe amene e bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ okpála na oDadjua gba Ebhe na Makedonia.* 2 Omabhuka ɨnde oo azʉ nanɨ lɨkabhu naali, engʉ́ bini, u abedhe ne djalɨ bedhe. U adʉ nanɨ bhʉ́ ndɨbhɨlɨ naali, engʉ́ bini, u dʉ atsia bhʉ́la ’he pɨ okpála de. 3 Ma au ne djila ma makpe. U apʉ ’he nakpata lele ehe ɨnde adʉ ka uo-o. U apʉ belegʉ ’he nane dada mane. U aha bhʉ́ ngʉ o, okpála kata uo tété gandji de. 4 U akikiliki lɨo pɨ ya naali me ya asuno bádha bhʉ́ ’bu pɨ o, ngʉbula me o to ’kpa o pɨ omabhuka na Yudaya ne natima tɨa pɨ uo. 5 Ehe ɨnde u amene e ane bhende ya adʉ nabhundja e-o. U aha ngaɨza lɨo libhomu ngʉbula kulu gba Ngámá Yesu. U atsia aha di lɨo ngʉ́ nateteke ya nakpata lele maka lɨ Ebhe akʉnda lɨe-o.

6 Kaka-a, ya ayo ka Tito ne kekele me anɨ gie lɨe agba yi ngʉ́ nandjia dú kulu na bádha bhʉ́ ’bu ɨnde anɨ akpo nanɨ lita e ko. 7 Yi ne obhʉlʉ tɨa kala Ebhe nane okpála koko. Nabhuka gba yi-e kpekpeke. Yi ngakpokpo Bádha Ngali gba Ebhe-e ndjɨndjɨ. Yi mbɨla ’ngʉ́ gba Ebhe-e ndjɨndjɨ. Yi aha lɨyi libhomu ngʉ́ kulu gba Ebhe-o. Yi ne mʉkʉnda naali lɨ pabɨlɨ gba ya. Ka ’ngʉ́ ango-o, yi mene ne kpéke me yi dʉ ne obhʉlʉ tɨa lɨ kpadjɨ na ngua bádha bhʉ́ ’bu bhomʉ-o.

8 Engʉ́ ɨnde ma apa e pɨ yi bhomʉ-o, a ko de me ma aha pɨ yi maka lɨ́lɨ-e de. Ma apa mangbo pɨ yi, ngʉbula nasuno lele maka lɨ oDadjua gba Ebhe koko amene lɨe-o. Ɨ dʉ me yi nde akpata lele maka u amene lɨe-e, yi súno me mʉkʉnda gba yi-e di kʉkʉlʉ. 9 Padhá de, anga yi mbɨla bádha bhʉ́ ’bu gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito hana. Ngaanɨ kpála ɨnde adʉ bhʉlʉ tɨa, anɨ aꞌo lɨe bhʉlʉ ndɨbhɨlɨ ngʉ́ nateteke yi. Anɨ amene mo-o ngʉ́ napa me, bhʉ́ ndɨbhɨlɨ gba nɨ-e, yi kolo obhʉlʉ tɨa kala Ebhe.

10 Ma ngaha pɨ yi mabhundja gba ma pɨndjɨ napʉ ’he pɨ omabhuka ɨnde bhʉ́ ndɨbhɨlɨ-o. Bhʉ́ kalanga ɨnde akodho ’kpɨ-e, yi adʉ nako okpála na kalanʉ ngʉ́ napʉ ’he. Yi dʉ bha bini kalanʉ bhʉ́ napʉ ’he de, yi adʉ di ne okpála na kalanʉ nabhundja ’ngʉ́ ango-o. 11 Kaka-a, mbɨa ɨnde-e, yi ndjia kulu bhomʉ-o ndjɨndjɨ. Yi ꞌo bua yi ngʉ́ nanʉ ne ’ngʉ́ ango-o ne kalanʉ akolo a lɨ soso, ne mʉkʉnda ɨnde yi adʉ nanɨ ne e ngʉ́ namemene, nakpata lele ehe ɨnde ka yi-o.

12 Padhá de, anga ɨ dʉ me yi nde apʉ ’he pɨ Ebhe ne bua yi bini-e, Ebhe ngazɨzɨba bha bini lɨ lele bhende ka yi-o. A ko de me Ebhe ngaꞌo ’to e me yi pʉ pɨ nɨ ehe bhende ka yi ade-e de. 13 A ko de me ma akʉnda naꞌo lɨkabhu gba okpála koko pɨ́ ’ngbʉ yi ngʉ́ nato yi bhʉ́ ndɨbhɨlɨ-e de. A ko mangbo me ndʉ yi hana yi dʉ ne ’he ɨnde atɨ ne yi-o. 14 Mbɨa ɨnde-e, ehe ka yi bhelé. Kaka-a, yi tɨ da nateteke okpála bhende bhʉ́ ndɨbhɨlɨ-o. Ekpɨ́ koko-o, yi dʉ di bhʉ́ ndɨbhɨlɨ me ehe nde ka uo bhelé-e, u tɨ da nateteke di yi. Lɨ ndʉ yi hana tsia dʉ ne ’he ɨnde atɨ ne yi-o. 15 A maka u aye lɨe bhʉ́ bhuku gba Ebhe-e me:

«Okpála anʉ ngʉ́ nalo mana.

Okpála bhende alo bhelé-e, u azʉ lɨe, ale ne uo.

Okpála bhende ɨ lo bhelé de-e, u azʉ lɨe, ale bhadi ne uo.†»

Polo atima Tito ne obɨ e nalo tɨa

16 A ayo me nɨ́ dhɵgɵ Ebhe ɨnde aꞌo lɨ bua Tito me anɨ nʉ teteke yi maka ya amemene lɨe-o. 17 Tito azɨba engʉ́ ɨnde ya ayo e ka anɨ-o. Anɨ zɨba bha bini ’li ya de, engʉ́ bini, anɨ azɨba ne bua e makpe me nɨ nʉ agba yi anga anɨ ne mʉkʉnda pɨ yi. 18 Ya atima anɨ di bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndai nɨ́, ɨnde lɨ oDadjua gba Ebhe-e ngadhɵgɵ e kabula kulu ɨnde anɨ ngamene e ngʉbula Bádha Ngali-o. 19 La matá di-e, oDadjua gba Ebhe abhʉ anɨ ngʉbula me ya anʉ ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini ngʉ́ namene kulu na bádha bhʉ́ ’bu ɨnde. A ko kulu ɨnde a ayo me nɨ́ mene e ngʉ́ naha sangu pɨ Ngámá gba nɨ́ ngae makpe. Abhomʉ-o, ɨ tsia súno di pɨ okpála bádha bua gba nɨ́-o. 20 Otɨa ɨnde ya apo bhʉ́la e-e bhelé. Kaka-a, ya ngalilila ndjɨndjɨ ngʉbula me okpála apá ’ngʉ́ na sisiti lɨ ya tété de. 21 Ya ngagɨlɨ ne kpéke me ya mene engʉ́ ɨnde babadha bhʉ́ djila Ngámá gba nɨ́ di ne bhʉ́ djila ndʉ okpála hana.

22 Ya di ngatima sʉka ndai nɨ́ bini bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhe bhisi bhomʉ. Ya ale anɨ bhʉtsibhʉtsi, ya atsia au me anɨ ngaha lɨe ndʉ ’kpɨ́ hana ngʉ́ kulu gba Ebhe-o. La mbɨa ɨnde-e, anɨ matá ngaha lɨe ane mane anga anɨ ngambɨla ndjɨndjɨ me yi ne kpʉ́kpʉ́ na bua nɨ. 23 La pɨ Tito-o, a ko kpála ɨnde ya ngamene kulu ne e bhʉ́ dabɨlɨ bini. Ya ngamene kulu ne anɨ bhʉ́ ká yi bhʉ́ dabɨlɨ bini. Okpála bhe bhisi ɨnde adhʉkʉ ne anɨ-e, okpála na oDadjua gba Ebhe-e atima uo ngao. U ngamene kulu ngʉ́ naha sangu pɨ Yesu Kilisito. 24 Kaka-a, yi suno mʉkʉnda gba yi-e pɨ uo ne bua bini. Lɨ okpála na oDadjua gba Ebhe-e aú lɨe mo-o, bhobhomʉ-o súno pɨ uo me ya pa ’ngʉ́ gba yi-e bhʉ́ djila uo bhʉ́ eu de.

9

Ebhe ne mʉkʉnda naali pɨ okpála ɨnde ngapʉ ’he ne djalɨ-o

1 Tata ngʉ́ napa me ma ye ’ngʉ́ pɨ yi pɨndjɨ kulu gba nɨ́ nateteke omabhuka ɨnde bhʉ́ ndu doto na Yudaya ade. 2 Padhá de, anga ma mbɨla bádha bua yi nde ne e pɨ uo hana. Ma ngapa ’lɨ ma tété de ondaise nɨ́ na Makedonia* me, «ngayi ondaise ya na Akai, yi bedhe ngʉ́ nateteke omabhuka na Yudaya, nayie bha bini bhʉ́ kalanga ɨnde akodho ’kpɨ́-o.» Lɨ okpála na Makedonia adje lɨe mo-o, okpála bhelé bhʉ́ ká uo asia di gʉmʉ nanʉ nateteke uo.

3 La-a, ma ngatima ondaise nɨ́ bata agba yi ngʉ́ napa me yi po bhʉ́la tɨa bhomʉ-o kalanʉ maka ma apa nako pɨ okpála koko lɨe me yi améne mamene-o. Abhomʉ-o, nedhɨnga ya akólo lɨe agba yi-e, engʉ́ ya apa e pɨndjɨ yi pɨ uo-o, akóto eu de. 4 Ne ma ne okpála na Makedonia, lɨ ya kolo agba yi, ya bhaka me yi nde nga bedhe ade-e, nʉmʉ méne ya naali. Ma ambɨla la bhadi me nʉmʉ bhe gba yi-e dʉ́ la matá bhe nane mane, anga ma apa pɨ uo me yi bedhe. 5 Kaka-a, ma au ndjɨndjɨ me ma yo ka ondaise nɨ́ ɨnde-e me, u nʉ pɨ ya agba yi kalanʉ ngʉ́ napa me u holo napo bhʉ́la tɨa ɨnde yi apa nako me yi ahá e-o. Abhomʉ-o, tɨa bhomʉ-o adʉ́ bedhe ngʉ́ nadjeke nakolo ka ma-o. A tsia súno me yi ngahaha ne bádha bua, yi ha ne siti bua de.

6 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me: kpála ɨnde alu ezʉ bedɨ-e, anɨ asía bhadi bedɨ. Kpála ɨnde alu ezʉ bhelé-e, asía bhadi bhelé! 7 Kaka-a, a ayo me kpála ne kpála ha maka anɨ abhundja lɨe-o. Anɨ apʉ́ ne bua na bhisi bhisi de, anɨ apʉ́ di de me anga u aholo nɨ tété ne kpéke-e de. Padhá de, anga Ebhe ne mʉkʉnda pɨ kpála ɨnde ngapʉ ’he ne djalɨ-o. 8 Yi mene mo-o, Ebhe ne angu ngʉ́ nabedhe yi ne ndʉ bádha bhʉ́ ’bu hana, ngʉbula me yi dʉ ndʉ ’kpɨ́ hana ne ndʉ ’he hana ɨnde yi nde ne gʉmʉ e ngʉ́ mʉkobho gba yi-o. Ɨ dʉ mo-o, yi dʉ di ne ’he ɨnde yi tɨ da naꞌo e lɨ tʉla ndʉ obabadha kulu hana. 9 A maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e lɨ ’ngʉ́ gba kpála ɨnde ngbingbili-e me:

«Kpála ɨnde ngapʉ ’he pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ ne bua e bini-e,

bádha ’ngʉ́ gba anɨ-e ngadʉ dʉdʉma ne dʉdʉma.†»

10 Ebhe ngaha nguwa pɨ okpála ngʉ́ nalulu, di ne mapa ngʉ́ nazʉzʉ. Ɨ nde lɨe mo-o, anɨ ahá ndʉ nguwa yi nde ne gʉmʉ e hana pɨ yi. Anɨ tsia méne di me a bhele ngʉbula me yi dʉ napʉ ’he ne kalanʉ. 11 Ebhe améne me yi dʉ ndʉ nedhɨnga hana ne obhʉlʉ tɨa ngʉbula me yi dʉ napʉ ’he ndʉ ’kpɨ́ hana. Abhomʉ-o, lɨ okpála bhelé gíe heni pɨ Ebhe lɨ ohe ɨnde ya ahá e pɨ uo ne ’lɨ yi-o. 12 Padhá de, anga ehe yi apʉ́ e téteke bha bini omabhuka ɨnde bhʉ́ ndɨbhɨlɨ-e de. A méne di me okpála bhelé gie heni pɨ Ebhe bhʉ́ mayo gba o-o. 13 U aú kulu yi ngamene e ne tata naali. Kaka-a, u agíe heni pɨ Ebhe ngʉ́ nau me yi ngamanga Bádha Ngali gba Yesu Kilisito , di ne me yi ngagbo bhʉsʉ ’he gba yi-e ne o, di ne okpála koko. 14 U asúno mʉkʉnda gba o-o pɨ yi bhʉ́ nayo Ebhe. U améne mo-o, anga bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e amene me yi bhulu ’kpa yi pɨ uo. 15 A ayo me ndʉ okpála hana dhɵgɵ Ebhe ngʉ́ bádha ’ngʉ́ gba e ɨnde ane mane-o.

10

Polo agie ’ngʉ́ pɨ okpála ɨnde ngaꞌo ’ngʉ́ pɨ́ anɨ-o

1 Ngama Polo-o, ma ngayo ka yi engʉ́ bini, ne ’lɨ Yesu Kilisito kpála na bhʉkʉ ’ngʉ́ di ne bádha ’ngʉ́-o. U ngapa lɨ ma me nɨ́ dʉ ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini-e, ma ngakɵ lɨma ne kuto, ɨ dʉ la me ma nde tsutsu-o, ma ngagama okpekpeke ’ngʉ́ pɨ yi bhʉ́ obalʉa gba ma-o. 2 Engʉ́ ɨnde ma ngayo e ka yi-e, ma ngayo ka yi me, yi atíma ma de me ma gama okpekpeke ’ngʉ́ pɨ yi nedhɨnga ma akólo lɨe agba yi-e de. Okpála koko bhʉ́ ká yi ngabhundja me ya ngamene ’ngʉ́ maka okpála na doto. La-a, pɨ okpála bhomʉ-o, ma asúno angu gba ma-a pɨ uo masuno.

3 A na paká me ya ne okpála-kʉtɨ, engʉ́ bini, ya ngagʉ gbele maka okpála-kʉtɨ ade. 4 Bhʉ́ gbele ya ngagʉ e-e, otɨa ’gʉ́ ya ngagʉ gbele ne e-e, a ko obhende na pɨ́la doto ɨnde-e de. A ko okpekpeke tɨa ’gʉ́ ɨnde ayie ka Ebhe. Otɨa ’gʉ́ bhomʉ-o ne angu ngʉ́ nabhili okpála ɨnde ngagʉ Ebhe-o. Ya ngani ne di ’bhɵ obhʉlʉ eu ɨnde ngagbe kpekebhɵ-o. 5 Ya ngaha angu eu gba uo ɨnde ngamene me u abhúka Ebhe de-o. Ya ngagɨlɨ nadji mabhundja gba uo-o ngʉbula me u manga Yesu Kilisito. 6 Nedhɨnga yi apána lɨe me yi ngamanga ya maka a ayo lɨe-e, ya ꞌó ’ngʉ́ pɨ́ ndʉ okpála koko hana ɨnde ɨ kʉnda namanga ya de-o.

7 Yi tsia ’ngʉ́ maka ɨnde lɨe-o. Lɨ okpála koko bhʉ́ ká yi pa me o ne okpála ka Yesu Kilisito-o, a ayo me u mbɨla me ya di ne okpála ka Yesu Kilisito maka uo. 8 Angu lɨ Ngámá Yesu Kilisito aha e mʉma-a, a ngʉbula me ma teteke yi ne di. A ngʉbula nabhili yi ade. Nedhɨnga koko-o, ma ne gindaginda tété naali, ma dje nʉmʉ tété de. 9 Ma kʉnda de me yi holo nabhundja me ma ngakʉnda nabu tsʉlʉ lɨ yi, ne obalʉa gba ma, ma aye e pɨ yi-e de. 10 Padhá de, anga okpála bini bini ngapa me: «Lɨ Polo ye balʉa pɨ nɨ́-e, anɨ ngaye okpekpeke ’ngʉ́, a ngandjia angu nɨ́ mandjia. Engʉ́ bini, anɨ kolo bhʉ́ ká nɨ́ ngae makpe-e, anɨ holo nagʉkʉ, anɨ lé nagama ’ngʉ́ pima.» 11 A ayo me okpála ɨnde ngapa ngua ’ngʉ́ bhomʉ-o mbɨla me, engʉ́ ɨnde ya ngaye e bhʉ́ obalʉa gba ya me ya nde de yi tsutsu-o, ya kolo gba yi-e, ya améne bha maka ya aye lɨe pɨ yi bhʉ́ obalʉa-o.

12 Okpála bhomʉ-o ngau lɨo ne bhʉ́lá naali. Ya pá de me ya viti ne uo bini-e de, ya kpó ’ndjɨ ya ne uo de. A ko ongingi. U ngapima lɨo ngao makpe, u ngakpo ’ndjɨ o lɨ kʉte o makpe. 13 Lɨ pápá gba ya-a, ya tɨ da napa ’lɨ ya nane dada mane de. Nedhɨnga lɨ Ebhe amba bhʉ́la ya lɨe ne kulu agba yi-e, anɨ atsia akodho kozie tété. Ya apise bha ne kulu gba ya lɨ kozie ango-o. 14 Ya gó nanɨ ne Bádha Ngali gba Yesu Kilisito agba yi de-e, u de apá lɨ ya me ya agulu kozie gba ya-a agulu. Engʉ́ bini, ɨ nde la lɨe me ya nde ne okpála na kalanʉ ngʉ́ nanʉ ne Bádha Ngali pɨ yi-e, bhobhomʉ-o asuno me ya gulu nga kozie gba ya-a de.

15 Kaka-a, ya pá ’lɨ ya lɨ kulu ɨnde lɨ okpála koko amene e de. Engʉ́ bini, ya ne gʉmʉ me nabhuka gba yi-e be ndʉ e, ngʉbula me kulu gba ya bhʉ́ ká yi-e be di ndʉ e. Ya abhundja me ya ne nga bɨlɨ ɨnde lɨ Ebhe apa me ya pise lɨe de. 16 Pɨpɨta-a, ya tɨ da nasia kpadjɨ ngʉ́ nanʉ ne Bádha Ngali-e bhʉ́ ondu doto koko. Ya kʉnda napa ’lɨ ya lɨ kulu lɨ okpála koko amene e ngao lɨ bɨlɨ lɨ Ebhe atima uo lɨe de.

17 Padhá de, anga Bhuku gba Ebhe-e apa me: «Lɨ kpála kʉnda napa lɨe-e, a ayo me anɨ de pa bha bini lɨ engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe Ngámá amene e-o.†» 18 Padhá de, anga a ko de me Ebhe ngazɨba okpála ɨnde ngapa ’lɨ o ngao makpe-e de. Engʉ́ bini, anɨ ngazɨba obhende anga lɨ anɨ-o.

11

Polo akpo ’ndjɨ e ne okpála ɨnde ngabhɨ ’kpa o pɨ́ mbulu o me o ne obhʉlʉ titima-o

1 Yi tɨ da nadʉ ne ’ndjá bua mʉma uu, ngʉbula me ma gama mbo ’ngʉ́ maka bhʉlʉ pele! A moko, yi dʉ ne ’ndjá bua mʉma. 2 Padhá de, anga ma ne botolo ngʉ́ yi ndʉ nedhɨnga hana, maka lɨ Ebhe nde di lɨe ne botolo ngʉ́ yi-o. Ma ngatsia ’kpɨ́ lɨ yi ndjɨndjɨ ngʉbula me yi dʉ bubu ngʉ́ kʉva. Bhoko na kʉva ango-o, a ko Yesu Kilisito . 3 Yi bhundja me kpʉlʉ apite nanɨ Eva, anɨ atsia ayie lɨ bádha kpadjɨ. Kaka-a, ma ngakpe me kpála bini agó apíte yi de ngʉbula me mʉkʉnda gba yi pɨ Yesu Kilisito ndjia.

4 Ma ngapa mo-o, anga lɨ kpála bini go agba yi-e, yi bedhe ngʉ́ nabhuka anɨ má gala! Engʉ́ la lɨ kpála ango-o ngakpo e lɨ ’ngʉ́ gba Yesu, ne lɨ ’ngʉ́ gba Bu Bhobua , la di ne lɨ ’ngʉ́ na Bádha Ngali-e kpi ne bhende ya asuno e pɨ yi-o. 5 Yi ngabhundja me okpála bhomʉ-o ne ongbengbe obhʉlʉ titima. La ngama-a, ma bhundja de me u ane ma-a de. 6 A na paká me pɨ yi-e, ma mbɨla nagama ’ngʉ́ bhʉ́ ká okpála ndjɨndjɨ de. Engʉ́ bini, lɨ pápá nambɨla Ebhe-e, ma mbɨla anɨ ndjɨndjɨ. Ya asuno engʉ́ ango-o pɨ yi mbánbá bhʉtsibhʉtsi bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde ya amene e-o.

7 Nedhɨnga ma akpokpo Bádha Ngali gba Ebhe lɨe pɨ yi-e, ma dha bhʉ́ yi de. Ma akɵ lɨma ne kuto ngʉbula me yi ꞌʉ ne bhʉ́lá. Bhobhomʉ-o apa me ma amene sisiti? A mo-o ade. 8 Ma adʉ lɨe oo-o, ma azɨba me oDadjua koko bɨ mʉkobho gba ma ngao. Ma abha otɨa na oDadjua ango-o ngʉ́ nateteke yi nedi! 9 Oo-o, ma dha bhʉ́ kpála bini bhʉ́ ká yi de, lɨ ma adʉ lɨe ne gʉmʉ tɨa-o. Engʉ́ bini, omabhuka na Makedonia ago mʉma ne ehe ɨnde ma adʉ ne gʉmʉ e ngao. Ma alila lɨma bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana me ma adʉ́ pɨ yi maka tili kíli de. Ma ayó la di galikpe ehe lɨ yi de.

10 Ne ’lɨ Yesu Kilisito ɨnde bhʉ́ ma-a, ma ngapa pɨ yi kʉkʉlʉ ’ngʉ́: ma ne gindaginda naali anga ma nde ha ’he ka yi de. Bhʉ́ ndu doto gba yi na Akai libhomu-o, kpála bini tɨ da nayoko ma de me ma adʉ́ ne gindaginda tété de-e de. 11 Ma kʉnda nadʉ tili kíli pɨ yi de ka nɨ? A ko anga ma ne mʉkʉnda pɨ yi adɨ? Ebhe apá bhobhomʉ-o lɨ ma ngae! 12 Ma adʉ́ bha maka ma nde lɨe ɨnde. Ma zɨba tɨa ka yi de, ngʉbula me okpála bhe ɨ ngabhɨ ’kpa o pɨ́ mbulu o me o ne obhʉlʉ titima aú kpadjɨ ngʉ́ napa ’lɨ o de me o bhadi ngamene kulu maka ya-a de. 13 Okpála ango-o, ngapite okpála. U ngamene ’he mʉgɨto me a ko obhʉlʉ titima gba Yesu Kilisito. 14 Engʉ́ ango-o ahá nangamba pɨ nɨ́ de, anga Satana ngae makpe tɨ bhadi da namene ’he mʉgɨto me a ko andjelu na zɨ ’kpɨ́. 15 Kaka-a, lɨ okpála na kulu gba anɨ-e mene ’he lɨo mʉgɨto me a ko kʉkʉlʉ okpála na kulu gba Ebhe ɨnde ngbingbili-e, nɨ́ angámba tété de. Engʉ́ bini, lɨ sokpɨ́-e, u asía galikpe engʉ́ ɨnde atɨ ne kulu ɨnde u amene e-o.

Polo apa ’lɨ e lɨ olɨkabhu anɨ azʉ e-o

16 Ma matá ngapapa ne toto, kpála bini apá lɨ ma de me ma ne bhʉlʉ pele-e de. Ɨ dʉ me okpála nde abhundja me ma ne bhʉlʉ pele-e, yi de zɨba me ma ne bhʉlʉ pele ngʉ́ napa me ngama di-e ma pa mbo ’lɨ ma bedɨ. 17 Engʉ́ ma adji apa ɨnde-e, a ko de me ma adji napapa maka lɨ Ngámá akʉnda lɨe de. Ma adji napa maka lɨ bhʉlʉ pele agagama ’ngʉ́ lɨe-o. 18 Maka lɨ okpála bhelé ngapa ’lɨ o lɨe lɨ ongʉ́ na doto-o, ngama di-e ma apá bhadi ’lɨ ma tété moko. 19 Ngayi okpála na ɨmbɨlangʉ-o, yi dje obhʉlʉ pele ngagama ’ngʉ́-o, yi ngadje uo ne ’ndjá bua! 20 Yi ngakibila me okpála bhomʉ-o mene yi mʉgɨto me yi ne obalise. Yi ngakibila me u zi ohe gba yi-o. Yi ngakibila me u pite yi. Yi ngakibila me u u yi padhá. Yi ngakibila me u sʉ bhʉ́la yi. 21 Yi mbu lɨ ya, anga ya adʉ nanɨ bhʉbhʉkʉ ngʉ́ namene mo-o! Ma ne nʉmʉ naali ngʉ́ napapa!

Mbɨa ɨnde-e, ma adji agáma ’ngʉ́ maka bhʉlʉ pele. Engʉ́ ɨnde lɨ okpála koko ngapa ’lɨ o lɨe, ma apá nga bhadi ’lɨ ma tété. 22 U ngapa me o ne omaYuda, ma di ne maYuda. U ngapa me o ne omaƗsalaele, ma di ne maƗsalaele. U ngapa me o ne odi Abalahama, ma di ne ye Abalahama. 23 U ngapa me o ne okpála na kulu gba Yesu Kilisito. Mbɨa ɨnde-e, ma agama ’ngʉ́ maka bhʉlʉ pele. Ma belegʉ ngamemene ane uo mane. Ma mene kulu ango-o ne ndala de. Ma alɨ bhʉ́ tɨkpʉ ane uo mane. Ma azʉ bhɨkpa ane uo mane. Ma akolo masɨkpe de nakpi bhʉtsibhʉtsi bhelé.

24 Ma adʉ azʉ fimbo ndjɨkpa bata ne ká odukpabini, bhʉtsibhʉtsi bhuluvue sakpa ongámásɨ gba omaYuda-o . 25 Ongámásɨ gba okpála na Loma abhɨ ma ne fimbo bhʉtsibhʉtsi bata. Okpála atʉtʉlʉ ma ne teme bhʉtsibhʉtsi bini ngʉ́ nabhɵlɵ ma. ’Ngbé zabʉ alinda ne ma bhʉ́ ’ngu bhʉtsibhʉtsi bata. Ekpɨ́ bini, ma alipila bhʉ́ ’ngu, ma asɨ di bhʉ́bhʉ́.

26 Bhʉ́ odhʉkʉ ma adʉ adhʉkʉ e naali-e, ma adʉ ne tsʉlʉ ka nasi ka engu. Ma adʉ ne tsʉlʉ ka obhʉlʉ nagbʉlʉ ’he gba okpála ne kpéke. Ma adʉ ne tsʉlʉ ka ondaise ma omaYuda, la di ka obhende ne omaYuda ade-o. Ma adʉ ne tsʉlʉ bhʉ́ gʉdhʉ, di ne bhʉ́ omili bɨlɨ. Ma adʉ ne tsʉlʉ pɨ́ ’ngbé ’ngu. Ma adʉ ne tsʉlʉ ka okpála ɨnde ngapa me o ne omakilisito, a nde la mo-o ade-o. 27 Ma amene kulu kpekpeke. Ma asɨ ndɨ ’la bhʉtsibhʉtsi. Ma adje gʉmʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne gʉmʉ ’ngu. Bhʉtsibhʉtsi bhelé, ma sia kpadjɨ nazʉ ’he de. Bongo dʉ ka ma bhelé de, ma atsia adʉ adje zini. 28 Olɨkabhu ma azʉ e bhelé, ma tɨ da nakpokpokpo hana de. Engʉ́ bini, engʉ́ ɨnde lɨ bua ma ngalʉ pɨ́ e, a ko nabhundja oDadjua gba Ebhe-e ndʉ ’kpɨ́ hana. 29 Lɨ kpála bini dʉ bhʉbhʉkʉ lɨ kpadjɨ gba Yesu-o, a ngamene ma sisiti mʉgɨto me a ko ma. Lɨ kpála bini tɨ bhʉ́ siti ’ngʉ́-o, a ngamene bua ma sisiti naali.

30 Ɨ dʉ me a nde a ayo me ma pa ’lɨ ma-a, ma apá bha bini lɨ ongʉ́ ɨnde ngasuno me ma bhʉbhʉkʉ-o. 31 A ayo me okpála dhɵgɵ Ebhe ɨnde ’Dyɨ Ngámá Yesu-o dʉdʉma ne dʉdʉma. Anɨ mbɨla hana me engʉ́ ɨnde ma adji apa e pɨ yi ɨnde-e, a ko eu de. 32 Yi tsia nga engʉ́ ɨnde ngasuno me ma bhʉbhʉkʉ-o. Ekpɨ́ bini, nedhɨnga ma adʉ lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Damasɨ-e, ngámá na kʉtɨ bhomʉ-o, adʉ ’lɨ anɨ me Alɨtasɨ. A adʉ ka anɨ ne guvelenele bini ɨnde adʉ atsia ’kpɨ́ lɨ gʉdhʉ bhomʉ-o. Anɨ aꞌo nanɨ okpála gba e lɨ okpadjɨ nalɨ bhʉ́ gʉdhʉ bhomʉ-o ngʉ́ napa me u u ma-a, u de holo ma. 33 Engʉ́ bini, okpála gba Ebhe-e ato ma bhʉ́ baga, u agbite ekpʉ́ tété, u atsia akɵ ma ne di lɨ malilisa na aga asa kʉtɨ libhomu-o. Ma atsia akobho sakpa anɨ.†

12

Polo apa ’lɨ e pɨndjɨ angu ɨnde lɨ Ebhe ngaha e pɨ anɨ bhʉ́ bhʉkʉ gba e-o

1 A ayo me ma pa matá ’lɨ ma ne kalanʉ, abana lɨ tata nde lɨe tété ade-o. Kaka-a, ma adji nagama ’ngʉ́ pɨndjɨ ongʉ́ lɨ Ngámá Yesu asuno e mʉma, anɨ atsia ambamba di ta e mʉma-o. 2 Ma ambɨla kpála bini* ɨnde agbite lɨe lɨ Yesu Kilisito . A ane nga kalanga ndjɨkpa ne ká badha, Ebhe aꞌe kpála bhomʉ-o abhʉ́lá agba e, anɨ atsia agie anɨ kuto ei. Ma mbɨla de ne me anɨ aloto nanɨ maloto, ne me Ebhe aꞌe anɨ abhʉ́lá na paká. Ebhe ambɨla bha ngae, ma mbɨla naama de. 3 Ma apá matá ne toto, ne me anɨ aloto maloto, ne me Ebhe aꞌe anɨ abhʉ́lá na paká. Ma mbɨla de, Ebhe ambɨla bha ngae.

4 Ebhe aꞌe kpála bhomʉ-o abhʉ́ kʉtɨ na mʉndeyi . Oo, anɨ atsia adje ongʉ́ ɨnde lɨ kpála-kʉtɨ tɨ da nakpokpo kú e de. 5 Ma tɨ da napa ’lɨ ma lɨ ’ngʉ́ akolo lɨ kpála bhomʉ-o. Engʉ́ bini, pɨndjɨ ongʉ́ bhe atsia ma makpe-e, ma tɨ da napa ’lɨ ma bha bini lɨ engʉ́ ɨnde ngasuno me engʉ́ bhʉ́ ma ade. 6 La-a, ɨ dʉ́ me ma kʉ́nda napa ’lɨ ma u-o, ma de dʉ́ ne bhʉlʉ pele de. Padhá de, anga ma de apá kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Engʉ́ bini, ma kʉnda napa ’lɨ ma de, anga ma kʉnda de me okpála u ma mʉgɨto me ma ne ’ngbé kpála-a de. Ma akʉnda mangbo me okpála manga ma ka ongʉ́ ɨnde u ngadje ma me ma ngapa e ko.

7 A ayo nako me ’ndjɨ ma be naali ka ongʉ́ na ngangamba ɨnde lɨ Ebhe ambamba ta e mʉma-o. La-a, ngʉ́ napa me ’ndjɨ ma abé naali de-e, Ebhe aꞌo ehe bini na ke make lɨ kʉte ma. Ehe ango-o maka bhʉlʉ titima gba Satana . A ngabhɨ ma, a di ngayoko ma me ma abédhe ne ’ngbé ’ndjɨ bedhe de. 8 Ma ayo ka Ngámá bhʉtsibhʉtsi bata me anɨ gbegbe ma bhʉ́ lɨkabhu bhomʉ-o. 9 Anɨ agie mʉma me: «Ma ngaha bádha bhʉ́ ’bu gba ma-a pɨ mʉ ngʉbula me a teteke mʉ ngʉ́ nakibila lɨkabhu bhomʉ-o. Padhá de, anga nedhɨnga lɨ kpála nde lɨe bhʉbhʉkʉ-o, a bhomʉ-o nedhɨnga ɨnde lɨ angu gba ma-a ngamene kulu lɨe bhʉ́ kpála bhomʉ libhomu-o.» Ɨ nde lɨe mo-o, ma akʉnda mangbo me ma pa ’lɨ ma lɨ ongʉ́ ɨnde ngasuno me ma bhʉbhʉkʉ-o, ngʉbula me angu gba Yesu Kilisito mene kulu bhʉ́ ma.

10 Kaka-a, ma tété ne djalɨ lɨ nedhɨnga ma nde lɨe bhʉbhʉkʉ-o. Abana lɨ okpála sobho ma, abana ma zʉ lɨkabhu, abana u to mbolo lɨ ma, abana ma kibila olɨkabhu bhomʉ-o hana kabula ’lɨ Yesu Kilisito-o, ma tété ne djalɨ, anga nedhɨnga lɨ angu nde lɨe bhʉ́ ma ade-e, a bhomʉ-o nedhɨnga ma nde lɨe kpekpeke-o.

Polo alopolo lɨe lɨ ’ngʉ́ gba omabhuka na gʉdhʉ na Kolito

11 Ma agama ’ngʉ́ bhomʉ-o mʉgɨto me ma ne bhʉlʉ pele. La-a, yi akata ma tété ngayi. A ayo me yi kpo ’ngʉ́ gba ma-a ngayi. Padhá de, anga abana ma dʉ ne kpála na padhá-a, me obhende yi ngaꞌɨ o me a ko ongbengbe obhʉlʉ titima bhomʉ-o, u ne ma ne ’ngbé de. 12 Okulu ɨnde-e ngasuno me ma ne bhʉlʉ titima , ma amene bhʉ́ ká yi ne ’ndjá bua. Ongʉ́ ango-o, a ko ongamba ’ngʉ́ ɨnde lɨ Ebhe amene e-o. 13 Ongʉ́ bhende ma amene e pɨ obɨ yi omabhuka na Dadjua koko me ma nde mene agba yi de-e ngae dho? Belegʉ de bini! Ehe ɨnde ma mene e agba yi de-e, a ko bha bini ma dha lɨe bhʉ́ yi de-o. Yi suno bádha bhʉ́ ’bu mʉma lɨ siti ’ngʉ́ ma amene e lɨ yi bhomʉ-o!

14 Mbɨa ɨnde-e, ma ngakʉnda nanʉ agba yi bhʉtsibhʉtsi na bata. Abana ma nʉ agba yi bhʉ́ dhʉkʉ ɨnde-e, ma dhá bhʉ́ yi de. Ma ngakpata mangbo yi, ma kpata tɨa gba yi-e de. Yi mbɨla ndjɨndjɨ me a ayo de me ongɨsɨ po tɨa pɨ okpála azu o de. A ayo mangbo me odyɨ ongɨsɨ, ne ohi ongɨsɨ po tɨa pɨ ongɨsɨ gba o-o. 15 Lɨ pápá gba ma-a, abana ma pʉ ndʉ ’he ɨnde ka ma-a hana ngʉbula yi, abana ma pʉ mʉkobho gba ma-a ngʉbula yi-e, ma dʉ́ bha tété bhʉ́ djalɨ. Ma suno mʉkʉnda pɨ yi naali mo-o, yi tsia súno mʉkʉnda mʉma bedɨ?

16 Ndʉ yi hana yi mbɨla ndjɨndjɨ me ma dha nako bhʉ́ kpála bini bhʉ́ ká yi de. Engʉ́ bini, okpála koko bhʉ́ ká yi ngapa me: «Polo ne bhʉlʉ kali! Anɨ abha tɨa gba nɨ́-e bhʉ́ nyalɨ.» 17 Ma apite yi lele pɨ? Ma azi yi lɨ kpadjɨ gba sʉka okpála ma atima o agba yi-e? 18 Ma ayo ka Tito ne kekele me anɨ nʉ agba yi. Ma atima di bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ ndai nɨ́ ɨnde yi mbɨla e ndjɨndjɨ-o. Tito akolo lɨe agba yi-e, anɨ aha ’he lɨ yi bhʉ́ kali? A mo-o ade! Ehe ɨnde lɨ Tito amene e ne bhende ma amene e-e, aviti bha bini, bua ya ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini.

19 Nedhɨnga koko, nayie nanɨ bhʉtode yi ngabhundja me ya ngagɨlɨ nabubuku nganda ya bhʉ́ djila yi. A mo-o ade! Ya mangbo ngakpokpo ’ngʉ́ ɨnde-e kala Ebhe maka lɨ Yesu Kilisito akʉnda lɨe-o. Ondaise ya, ya apa ndʉ ongʉ́ bhomʉ-o hana pɨ yi, anga ya akʉnda nateteke yi me yi bhele lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito-o. 20 Ma ngakpe me nedhɨnga koko, lɨ ma akólo lɨe agba yi-e, ma bhaka me yi ngakobho maka ma akʉnda lɨe de. Ma ngakpe di me lele dasʉndʉ gba ma-a ngá lɨ yi de. Ma ngakpe me nedhɨnga ma akólo lɨe agba yi-e, yi dʉ nagbe bhayiki sʉnda yi, yi dʉ nadje gʉmʉ ’he lɨyi sʉnda yi, yi dʉ nake ’ngʉ́ lɨyi sisiti, yi dʉ nagbo bhʉsʉ yi, yi dʉ nasobho lɨ yi sʉnda yi, yi dʉ napadha lɨyi sʉnda yi, yi dʉ nadje kʉte yi, yi tsia dʉ la di namene engʉ́ ngangá.

21 Ma ngakpe me nedhɨnga ma agó lɨe agba yi bhe na sidi-e, Ebhe gba nɨ́-e ha nʉmʉ mʉma bhʉ́ djila yi. Ma ngakpe me ma ku ’gbá ka okpála bhelé ɨnde ngamene siti ’ngʉ́ ne kalanʉ maka nako u adʉ namemene lɨe kalanʉ-o. Okpála ango-o, u dji nga bua o ne toto lɨ namene siti ’ngʉ́ de, u ngakʉnda olɨsɨ, ɨ dʉ di-e obhosɨ ngangá, u ngamene ndʉ sisiti ’ngʉ́ hana.

13

Polo agbele ’dje omabhuka na gʉdhʉ na Kolito ne toto

1 A ɨnde-e bhʉtsibhʉtsi na bata me ma go agba yi. A maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: «Lɨ kpála pa ’ngʉ́ lɨ kilí e, a ayo mbo me okpála bhisi, ɨ dʉ di-e okpála bata de lʉ pɨ́ ’ngʉ́ ango-o. Ɨ dʉ mo-o de, u kódho ’ngʉ́ tété de.†» 2 Nako ma ago lɨe agba yi bhʉtsibhʉtsi na bhisi-e, ma agbele ’dje okpála ɨnde adʉ namene siti ’ngʉ́-o bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála koko hana. Mbɨa ɨnde-e, ma nde lɨe tsutsu-o, ma matá ngagbele ’dje uo ne toto me nedhɨnga ma agó matá lɨe agba yi-e, ma djé ndjinga kpála bini bhʉ́ ká uo de.

3 Yi ngagɨlɨ me yi u ehe ɨnde ngasuno me Yesu Kilisito ngagama ’ngʉ́ bhʉ́ ma ngae-o. Ma asúno pɨ yi masuno. Yesu Kilisito bhʉ́ ká yi bhʉbhʉkʉ ade. Engʉ́ bini, anɨ ngasuno angu gba e bhʉ́ ká yi. 4 A na paká me nedhɨnga u abhɨ anɨ ne nyeli lɨe lɨ kulusi-e, angu dʉ bhʉ́ anɨ de. Engʉ́ bini, mbɨa ɨnde-e, anɨ bhʉ́ mʉkobho ka angu gba Ebhe. Maka ya akpɵtsɵ lɨya lɨe ne anɨ-e, ngaya di-e, ya bhʉbhʉkʉ maka anɨ adʉ nanɨ lɨe-o. Engʉ́ bini, ya akpɵtsɵ lɨya lɨe ne anɨ bhʉ́ mʉkobho gba e-e, lele nalɨlɨ okpála ka ya bhʉ́ ka yi adʉ́ bhadi ne angu gba anɨ-o.

5 Yi tsia bua yi ngayi makpe ngʉ́ nambɨla me yi ngakobho maka omabhuka na paká. Yi mbɨla ndjɨndjɨ me Yesu Kilisito bhʉ́ ka yi. A mo-o adɨ? Ɨ dʉ mo-o de-e, u ú ehe ɨnde ngasuno me yi abhuka de. La-a, a ko lɨkabhu ɨ dʉ me anɨ nde bhʉ́ yi ade-o. 6 Engʉ́ bini, ma abhundja me yi mbɨla ndjɨndjɨ me, pɨ ya-a, okpála tɨ da nau ehe ɨnde asuno me ya ne kʉkʉlʉ obhʉlʉ titima gba Yesu Kilisito.

7 Ya ngayo Ebhe me yi améne siti ’ngʉ́ bini de ne nayala me ya lɨ yi. A ko de me ya ngakʉnda bhomʉ-o nasuno me angu ya akolo de. Engʉ́ bini, ya ngakʉnda mangbo me ya dʉ nau yi namene bádha ’ngʉ́, abana ɨ dʉ me a nde ngau lɨe me angu ya kolo de-o. 8 Padhá de, anga ya tɨ da nagʉ yi de, ɨ dʉ me yi nde ngakpata nasuno na kʉkʉlʉ gba Ebhe-o. Ɨ dʉ me yi nde amene mo-o, a ayo mangbo me ya teteke yi ngʉ́ nanʉ ne kalanʉ. 9 Ya ngakpi djalɨ ndʉ ’kpɨ́ hana nedhɨnga lɨ ngaya-a, ya nde lɨe mandɨ angu, me a nde la bhʉ́ yi ne angu-o. Kaka-a, ya ngayo di bhʉ́ omayo gba ya-a me yi kolo ngbingbili ne ndʉ kpadjɨ hana. 10 Ka ’ngʉ́ ango-o, ma ngaye ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana pɨ yi nedhɨnga ma nde lɨe bhʉ́ ká yi ade-o. A ko ngʉbula me nedhɨnga ma akólo lɨe bhʉ́ ká yi-e, ma améne yi kpekpeke de ne angu lɨ Ngámá Yesu aha e mʉma-o. Angu ango-o ngateteke yi me Dadjua gba yi-e be ndʉ e ne kalanʉ, a ngʉbula nabhɵbhɵlɵ mabhɵlɵ ade.

11 Ngʉ́ nabu tata-a, ondaise ma, yi bedhe ne djalɨ bedhe. Yi mene kulu ngʉ́ napa me yi dʉ ngbingbili ne ndʉ kpadjɨ hana, yi to masi bhʉ́ yi sʉnda yi, yi dʉ bhʉ́ nadje lɨyi sʉnda yi, yi dʉ ne guo ’ngʉ́ sʉnda yi. Yi mene mo-o, Ebhe ɨnde ne Ebhe na mʉkʉnda di ne guo ’ngʉ́-o tsia dʉ́ ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini. 12 Yi yi lɨyi sʉnda yi ne nakama lɨyi maka ondaise. Ndʉ ondaise nɨ́ ɨnde ei-e hana apa me o yi yi ma yi. 13 A ayo me bádha bhʉ́ ’bu gba Ngámá Yesu Kilisito, ne mʉkʉnda gba Ebhe, la di ne nakpɵtsɵ lɨo gba Bu Bhobua-a dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndʉ yi hana.

* 1:8 1:8 Adjia: A ko ndu doto adʉ nanɨ bhʉ́ kʉtɨ na Tiliki na nakɨ-o. Efeso dʉ nanɨ ne ’ngbé gʉdhʉ na kʉtɨ ango-o ngae.

† 1:16 1:16 Makedonia: A ko ndu doto bhʉ́ kʉtɨ gba oGiliki. A lɨ pápá na Abebe.

‡ 1:23 1:23 Nalila: Polo akʉnda me nɨ ꞌo nedhɨnga pɨ okpála na Kolito ngʉ́ nadji bua o lɨ ’ngʉ́ u amene e lɨ anɨ-o.

* 2:1 2:1 Ne toto: Polo anʉ nanɨ bhʉ́ gʉdhʉ na Kolito, sʉka mabhuka bini na Dadjua gba Ebhe-e atsia asobho anɨ, engʉ́ bini Dadjua gba Ebhe-e tsia gama ’ngʉ́ tété de.

† 2:3 2:3 Balʉa na kalanʉ: A ko bha ndjʉ balʉa na bini gba Polo pɨ omabhuka na Kolito de. A ko balʉa ɨnde angɨta pɨ nɨ́-o.

‡ 2:14 2:14 Bhʉ́ galasisi: Polo ngabhundja pɨndjɨ ’ngbé ngámá gba osʉdha ɨnde ngagie lɨe bhʉ́ ’gʉ́ me anɨ agboko ’gʉ́-o agboko. Okpála ngabhɨa kuo lɨ anɨ ne natsulu mʉngotsi.

§ 2:16 2:16 Bhʉ́ kuo: Bhʉ́ galasisi-e, adʉ nanɨ ne osʉdha ɨnde agboko ’gʉ́, adʉ la di ne obhende u agboko o bhʉ́ ’gʉ́-o. Obhende u agboko-o, adʉ nanɨ nadjeke kuo.

† 3:3 3:3 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 24:12.

† 3:3 3:3 Tsia bhʉ́ Djlm. 31:33.

† 3:7 3:7 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 34:29.

† 3:18 3:13-18 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 34:29-35.

† 4:6 4:6 Tsia bhʉ́ Dje. 1:3.

† 4:13 4:13 Tsia bhʉ́ Ets. 116:10.

† 6:2 6:2 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 49:8.

† 6:16 6:16 Tsia bhʉ́ Lev. 26:11-12; ne bhʉ́ Edj. 37:27; di ne bhʉ́ Djlm. 32:28.

† 6:17 6:17 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 52:11; di ne bhʉ́ Edj. 20:34, 41.

† 6:18 6:18 Tsia bhʉ́ 2 Sam. 7:8, 14.

* 7:8 7:8 Balʉa: A ko balʉa na bini gba Polo pɨ omabhuka na Kolito de. A ko balʉa ɨnde anɨ aye e atsia angɨta-o.

† 7:11 7:11 Tsia bhʉ́ 2 Kol. 2:5-11.

* 8:1 8:1 ODadjua gba Ebhe na Makedonia: A ko obhende bhʉ́ Filipoi, Tesalonike ne Beloya-o.

† 8:15 8:15 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 16:18.

* 9:2 9:2 ODadjua gba Ebhe na Makedonia: A ko obhende bhʉ́ Filipoi, Tesalonike ne Beloya-o.

† 9:9 9:9 Tsia bhʉ́ Ets. 112:9.

† 10:17 10:17 Tsia bhʉ́ Djlm. 9:23; di ne bhʉ́ 1 Kol. 1:31.

† 11:33 11:32-33 Tsia bhʉ́ Kul. 9:23-25.

* 12:2 12:2 Ngʉ́ nambɨla kpála ɨnde lɨ Polo ngakpo ’ngʉ́ gba e sɨ-e, tsia lukuluku 7.

† 13:1 13:1 Tsia bhʉ́ Det. 19:15; ne bhʉ́ Mat. 18:16; ne bhʉ́ 1 Tim. 5:19; ne bhʉ́ Ebe. 10:28; di ne bhʉ́ 2 Kol. 12:14.

Galate

1

2

3

4

5

6

Balʉa gba Polo
pɨ omabhuka na gʉdhʉ na

Galate

Eli na kalanʉ

Lɨ okpála ɨnde ne omaYuda ade aholo azɨba Bádha Ngali lɨe-e, abhomʉ-o, u atsia ayi ngʉ́ nambɨla me: ngʉ́ nakolo makilisito na kʉkʉlʉ-o, a ayo bha me kpála mene lɨ́lɨ gba Moidje-e ? Polo atsia apa me a mo-o ade. Padhá de, anga engʉ́ na ngbéngbé ɨnde bhʉ́ mʉkobho gba makilisito, a ko nabhuka ɨnde lɨ ndʉ okpála hana akolo ngbingbili kala Ebhe ka e-o. La-a, okpála koko adʉ agʉ Polo, u atsia adʉ apa me, a ayo me u mene di lɨ́lɨ gba Moidje ngʉbula me u kolo ngbingbili kala Ebhe. Balʉa ɨnde lɨ Polo aye e pɨ okpála na Galate-e, anɨ aye nanɨ ngʉbula me okpála ɨnde ambu lɨ kpadjɨ ka omʉsuno na eu bhomʉ-o, u sia nabhuka na kʉkʉlʉ, amba u kolo la di lɨ bádha kpadjɨ. Polo aholo nakpokpo lele maka a ayo lɨe me u ꞌɨ anɨ me bhʉlʉ titima gba YesuKilisito . Anɨ atsia agama ’ngʉ́ pɨndjɨ ngʉ́ napa me eꞌɨ ango-o ngʉ́ napa me nɨ kolo bhʉlʉ titima gba Yesu-o, ayie ka Ebhe, ayie ka angu gba kpála na doto belegʉ de bini. Anɨ atsia apa me kulu gba nɨ-e atsia naali okpála ɨnde ne omaYuda ade-o. Bhʉ́ oalo na soso-o, Polo ngasuno me nabhuka bhʉ́ Kilisito ngaha mʉkʉnda, mʉkʉnda ngaha la di nadholo ndjɨndjɨ bhʉ́ mʉkobho gba makilisito.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-10

Angu gba Polo maka bhʉlʉ titima gba Yesu 1:11 – 2:21

Bádha Ngali na bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe 3:1 – 4:31

Nadʉ bhʉ́ ngʉ e gba makilisito a la di-e kulu gba anɨ 5:1 – 6:10

Eli na soso 6:11-18

1

Polo yi omabhuka na ndu doto na Galatia mayi

1 Ma aye balʉa ɨnde-e ngama Polo, ma ne bhʉlʉ titima gba YesuKilisito . Ma ne bhʉlʉ titima gba kpála koko ade. Yesu Kilisito atima ma ngae, a la di-e ’Dyɨ anɨ ɨnde azuku anɨ bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o. 2 Ngama bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndʉ ondaise nɨ́ hana ɨnde ei-e, ya aye balʉa ɨnde-e pɨ omabhuka na oDadjua gba Ebhe ɨnde bhʉ́ ndu doto na Galatia. 3 A ayo me ’Dyɨ nɨ́ Ebhe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito suno bádha bhʉ́ ’bu gba o-o pɨ yi, amba u ha di guo ’ngʉ́ pɨ yi. 4 Yesu Kilisito andala ’kpa lɨe ngae makpe, ngʉbula nagbegbe nɨ́ bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba nɨ́, amba osisiti ’ngʉ́ na doto améne matá ehe bini ngʉ́ nɨ́ de. Anɨ amene mo-o nakpata lele maka lɨ Ebhe ’Dyɨ nɨ́ akʉnda lɨe-o. 5 A ayo me okpála dhɵgɵ Ebhe dʉdʉma ne dʉdʉma. A adʉ moko!

Koli Bádha Ngali gba Yesu Kilisito-o bha bini

6 Ma ngangamba ka yi naali! Ebhe abhʉ yi me yi dʉ ne okpála gba nɨ-e lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito, anɨ atsia asuno bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ yi. La-a, belegʉ mo-o, yi akolo adji ’ngbʉ yi lɨ anɨ má gala, yi atsia aholo nadje Bádha Ngali koko. 7 A la na paká me Bádha Ngali koko matá ade. Engʉ́ bini, okpála koko ngangbɨngɨ ’ndjɨ yi. U ngakʉnda nasiti Bádha Ngali gba Kilisito-o. 8 Ɨ dʉ me kpála koko, ɨ dʉ di-e ya, ɨ dʉ di-e sʉka andjelu bini ayie abhʉ́lá nde akpokpo Bádha Ngali koko kpí ne bhende ya akpokpo e pɨ yi-e, Ebhe de tʉ pɵdjɵ lɨ anɨ. 9 Ya apa, ma la matá mbɨa ɨnde-e ngapapa me, ɨ dʉ me kpála koko nde akpokpo Bádha Ngali kpí ne bhende yi asia e-e, Ebhe de tʉ pɵdjɵ lɨ anɨ.

10 La-a, yi abhundja naayi me ma ngagɨlɨ me okpála zɨba ma? A mo-o ade, ma akʉnda mangbo me Ebhe zɨba ma ngae. Yi abhundja naayi me ma akʉnda nanga lɨ okpála? A mo-o ade. Ɨ dʉ́ me ma kʉnda matá nanga lɨ okpála-a, ma de ne bali gba Kilisito ade.

Polo akpokpo lele maka anɨ akolo lɨe bhʉlʉ titima gba Kilisito-o

11 Ondaise ma, ma akʉnda me yi mbɨla me Bádha Ngali ɨnde ma ngakpokpo e, yie ka kpála-kʉtɨ de. 12 Ma sia ka kpála-kʉtɨ de, kpála bini suno la di mʉma ngae de. Engʉ́ bini, Yesu Kilisito ambamba ta ’ngʉ́ ɨnde awo lɨe mawo-o mʉma ngae. 13 Yi mbɨla lele nadholo gba ma nanɨ na kalanʉ-o, nedhɨnga ma adʉ nakpata dasʉndʉ na Ebhe gba omaYuda lɨe hana. Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, ma adʉ nato mbolo lɨ omabhuka na Dadjua gba Ebhe-e nane dada mane. Ma adʉ nakʉnda nabhɵbhɵlɵ mabhɵlɵ. 14 Ma ane nanɨ omaYuda bhelé, ɨnde adʉ ne kalanga maka ma bhʉ́ lele nakpata dasʉndʉ gba omaYuda-o. Ma aha nanɨ lɨma libhomu ngʉbula dasʉndʉ gba onguo ogbi nɨ́-o.

15-16 Belegʉ ɨnde lɨe mo-o, Ebhe abhʉ nanɨ ma. Anɨ abhʉ nanɨ ma me ma nde ngabha bhʉ́ ’bu ’hi ma. Anɨ asuno nanɨ bádha bhʉ́ ’bu gba e mʉma, anɨ atsia aꞌɨ ma me ma mene kulu gba nɨ-o. Lɨ nedhɨnga anɨ aꞌo nanɨ e akolo lɨe, anɨ atsia amene me ma mbɨla Ndɨlɨ gba nɨ-e, ngʉbula me ma kpokpo Bádha Ngali gba anɨ-e pɨ okpála ɨnde ne omaYuda ade-o. Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, ma nʉ bhaka kpála bini de. 17 Ma nʉ la di bhʉ́ Yelusalema ngʉ́ nabhaka okpála ɨnde adʉ nanɨ obhʉlʉ titima gba Yesu Kilisito mʉma kalanʉ-o de. Engʉ́ bini, ma anʉ bha kolo má gala bhʉ́ Alabia, pɨpɨta-a, ma agie lɨma bhʉ́ Damasɨ. 18 Pɨta kalanga bata-a, ma atsia anʉ bhʉ́ Yelusalema ngʉbula me ya u lɨ ya ne Piele* bhʉtsibhʉtsi na bini. Ma adʉ agba anɨ ngʉbula ’kpɨ́ ndjɨkpa ne ká bhuluvue. 19 Ma u bhʉlʉ titima koko bini de, ma au bha bini Djakɨ, ndai Ngámá. 20 Engʉ́ ɨnde ma aye e ɨnde-e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́, kala Ebhe-e, ma apa eu de.

21 Pɨpɨta-a, ma atsia anʉ bhʉ́ ndu doto na Silia di ne ndu doto na Silisia. 22 Omabhuka na oDadjua gba Kilisito na ndu doto na Yudaya u nga nanɨ ma ne djila o de. 23 U adʉ bha nadje ongʉ́ ɨnde lɨ okpála koko adʉ napa e lɨ ’ngʉ́ gba ma-o. U adʉ napa me: «Kpála ɨnde adʉ nako nato mbolo lɨ ya kalanʉ-o ayipa, anɨ ɨbili mbɨa ɨnde-e ngakpokpo pɨ okpála Bádha Ngali ɨnde anɨ adʉ nako nakʉnda nabhɵlɵ e-o.» 24 Abhomʉ-o, u atsia adʉ nadhɵgɵ Ebhe kabula ma.

2

Polo agama ’ngʉ́ ne obhelesɨ okpála bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema

1 Pɨta kalanga ndjɨkpa ne ká badha-a, ngaya ne Balanabasɨ, ya anʉ matá bhʉ́ gʉdhʉ na Yelusalema. Ma atsia aha di Tito bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma. 2 Ma anʉ maka lɨ Ebhe asuno mʉma lɨe mbámbá me ma nʉ-o. Ma akolo lɨe, ngama bhʉ́ dabɨlɨ ne obhelesɨ okpála-a, ya apɵkɵbhɵ bhʉ́la ya lɨ ngongo. Abhomʉ-o, ma atsia akpokpo kú Bádha Ngali ɨnde ma ngakpokpo e-e pɨ omʉpagano-o pɨ uo. Ma dʉ nakʉnda de me kulu ɨnde ma amene e ne bhe ma nde ngamane e-e dʉ padhá-a de.

3 Tito ya adʉ ne e adʉ Giliki. La-a, u pa pɨ anɨ de me anɨ lɨ gandja-a de. 4 Engʉ́ bini, omabhuka na eu alɨ bhʉ́ ká ya, u atsia adʉ napa me, a ayo me anɨ lɨ gandja. Okpála ango-o alɨ bhʉ́ pepe ngʉ́ natsia lele maka ya nde lɨe matá sa lɨ́lɨ ade-o, anga ya akpɵtsɵ lɨya ne Yesu Kilisito . U ngakʉnda me ya kolo matá obalise na lɨ́lɨ gba Moidje-o . 5 Ya ꞌo belegʉ nedhɨnga pɨ uo bedɨ de ngʉbula me ya lila kʉkʉlʉ ’ngʉ́ na Bádha Ngali-e pɨ yi malila.

6 Engʉ́ bini, obhende lɨ okpála ngau o bhʉ́ djila o maka ongámásɨ na Piga gba Ebhe-e, mʉma-a, a ko ’ngbé ’ngʉ́ naali de. Padhá de, anga Ebhe tsia bhʉ́la kpála de. Ongbengbe okpála bhomʉ-o, nedhɨnga ma akpokpo Bádha Ngali ɨnde ma ngakpokpo e pɨ okpála lɨe pɨ uo-o, u ꞌo ’ngʉ́ koko pépé de. 7 Engʉ́ bini, u au me Ebhe aꞌo mangbo kulu na nakpokpo Bádha Ngali-e pɨ okpála ɨnde ne omaYuda ade-e pɨ́ madhaka ma, maka anɨ aꞌo nanɨ bhende nakpokpo Bádha Ngali pɨ omaYuda lɨe pɨ́ madhaka Piele-o. 8 Padhá de, anga u atsia ambɨla me a ko bha koli Ebhe bini ɨnde nanɨ aha angu pɨ Piele, atsia atima anɨ agba omaYuda-o. Ebhe ango-o aha di angu mʉma, anɨ atsia atima di ma agba okpála ɨnde naao ne omaYuda ade-o.

9 Djakɨ ne Piele di ne Djaa ɨnde lɨ okpála adʉ nau o maka onepanda-a, ambɨla me Ebhe asuno bádha bhʉ́ ’bu ango-o mʉma na paká. Abhomʉ-o, u atsia aholo ’kpa ya ne Balanabasɨ. Bhobhomʉ-o asuno me ya akpɵtsɵ lɨya ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini. Ya atsia adje lɨya ne uo ndʉ ya hana me, ngaya-a, ya anʉ́ naaya namene kulu agba okpála ɨnde naao ne omaYuda ade-o. La ngauo-o, u anʉ́ naao namene kulu agba omaYuda. 10 U apa bha pɨ ya koli engʉ́ bini. U apa pɨ ya me ya teteke obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ ɨnde bhʉ́ ká omabhuka ɨnde abhʉ́ Yelusalema-o. A la bhadi bhomʉ-o engʉ́ ɨnde ma amene e ne bua ma bini-o.

Polo ambe bhʉ́ ’ndjɨ Piele bhʉ́ Atiokia kala okpála

11 Lɨ Piele† ago bhʉ́ Atiokia lɨe, ma ambe bhʉ́ ’ndjɨ anɨ kala okpála. Padhá de, anga anɨ amene pʉlʉ ’ngʉ́. 12 Kala me okpála lɨ Djakɨ atima o kolo-o, Piele adʉ nazʉ ’he ne okpála ɨnde ne omaYuda ade-e bhʉ́ dabɨlɨ bini. Lɨ okpála ango-o akolo lɨe, Piele agbe lɨe bhʉ́ ká uo, anɨ zʉ matá ’he ne okpála bhende ne omaYuda ade-e de. Padhá de, anga anɨ adʉ nakpe okpála ɨnde adʉ akpata lɨ́lɨ nalɨ gandja-a makpe. 13 Ndʉ omaYuda koko hana adʉ di namene maka Piele. Abhomʉ-o ngaanɨ Balanabasɨ, anɨ amene bhadi engʉ́ na kali maka uo. 14 Lɨ ma u lɨe me u dhʉkʉ lɨ kpadjɨ na ngbingbili, na kʉkʉlʉ Bádha Ngali-e de-e, ma atsia apa pɨ Piele me: «Mʉ ne maYuda, mo omene la ’ngʉ́ maka kpála ɨnde ne maYuda ade. Ɨ nde lɨe mo-o, lele pɨ mʉ ngagbite okpála bhende ne omaYuda ade-e lɨe ne kpéke me u dʉ namene e lɨo maka omaYuda?»

A ayo nabhuka Kilisito ngʉbula nasia mʉkobho

15 Nganɨ́-e, nɨ́ azu lɨnɨ́ omaYuda, nɨ́ ne okpála na kʉtɨ koko ade, ɨnde ɨ mbɨla lɨ́lɨ gba Ebhe-e de-o. 16 Nɨ́ mbɨla ndjɨndjɨ me kpála ɨnde ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe-e, a ko kpála bhende abhuka Yesu Kilisito, a ko bhende ngamene lɨ́lɨ gba Moidje-e de. Nganɨ́ di-e, nɨ́ abhuka Yesu Kilisito ngʉbula me nɨ́ kolo ngbingbili kala Ebhe ka nabhuka gba nɨ́ bhʉ́ Yesu Kilisito-o. A ko ka de me nɨ́ ngamene lɨ́lɨ gba Moidje-e de. Padhá de, anga kpála bini tɨ da nakolo ngbingbili kabula namene lɨ́lɨ de.

17 Engʉ́ bini nganɨ́-e, nɨ́ ngagɨlɨ nadʉ ngbingbili kala Ebhe, anga nɨ́ abhuka Yesu Kilisito. Nɨ́ ngamene lɨe mo-o, nɨ́ maka okpála na sisiti. Bhobhomʉ-o akʉnda napa me Kilisito ngato nɨ́ bhʉ́ siti? A mo-o ade! 18 Ɨ dʉ me ma nde akoto sa lɨ́lɨ-e, pɨpɨta-a, ma gie matá lɨma sasa-a, ma akolo matá bhomʉ-o ngama makpe kpála ɨnde ɨ manga lɨ́lɨ-e de. 19 Lɨ bhende atsia lɨ́lɨ-e, ma akpi kuo ɨnde ayie ka lɨ́lɨ makpe ngʉbula me ma dʉ bhʉ́ mʉkobho pɨ Ebhe. U agɨ nanɨ ya bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Kilisito lɨ kulusi. 20 Kaka-a, mʉkobho ɨnde ma nde bhʉ́ e-e, a ko matá ma de, Kilisito ngakobho bhʉ́ ma ngae. Padhá de, anga mʉkobho ma nde ne e bhʉ́ kʉte ɨnde-e, ma bhʉ́bhʉ́ anga ma abhuka Ndɨlɨ gba Ebhe ɨnde akʉnda ma, anɨ atsia andala di kpa lɨ mʉkobho gba e mʉma. 21 Ma yala bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e de. Ɨ dʉ me kpála nde ngbingbili kala Ebhe anga anɨ ngamene lɨ́lɨ-e, bhobhomʉ-o akʉnda napa me tata lɨ nakpi gba Kilisito-o ade.

3

Ebhe ngakobho okpála lɨ pápá na nabhuka

1 Ngayi okpála na Galatia, yi ne ongingi! Apite yi da? U akpokpo pɨ yi mbámbá lele maka lɨ Yesu Kilisito akpi lɨe lɨ kulusi-o. 2 Ma ngayi yi lɨ koli engʉ́ bini. Bu Bhobua ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ yi-e, anɨ aha pɨ yi anga yi sa lɨ́lɨ gba Moidje ? Ne me anɨ aha pɨ yi anga yi adje, yi atsia abhuka la di Bádha Ngali-o . 3 Lele pɨ yi nde lɨe ne ongingi-e? Lɨ lilita-a, yi akpo nanɨ ne angu gba Bu Bhobua. Lele pɨ, yi tɨ da nabu tata lɨe ne angu gba kpála-kʉtɨ-e? 4 Engʉ́ apʉ pɨ yi bhelé. Yi abhundja naayi me a padhá? Ma abhundja naama me a padhá ade. 5 Ebhe ngaha Bua gba e pɨ yi, anɨ di ngamene ngamba ’ngʉ́ bhʉ́ ká yi. Anɨ ngamemene anga yi sa lɨ́lɨ gba Moidje? Anɨ ngamemene anga yi adje, yi atsia abhuka la di Bádha Ngali-o?

6 Abalahama abhuka nanɨ Ebhe. Kaka-a, Ebhe atsia au anɨ bhʉ́ djila e me a ko ngbili kpála .† 7 A ayo me yi mbɨla ndjɨndjɨ me, okpála abhuka Ebhe-e ne kʉkʉlʉ ongɨsɨ gba Abalahama-a ngao. 8 U aye nanɨ didili bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me, okpála ɨnde ne omaYuda ade-e, Ebhe aú uo ngbingbili bhʉ́ djila e ka nabhuka gba o-o. Kaka-a, Ebhe akpokpo nanɨ Bádha Ngali ɨnde-e pɨ Abalahama didili me: «Ma atúko bisagu pɨ́ ndʉ okpála na pɨ́la doto hana kabula mʉ.†» 9 Abalahama abhuka nanɨ Ebhe, abhomʉ-o, Ebhe atsia atuko bisagu pɨ́ anɨ. Okpála ɨnde abhuka Ebhe-e, anɨ atúko bhadi bisagu pɨ́ uo maka anɨ.

10 La pɨ okpála bhende ngabhundja me o dʉ ngbingbili kala Ebhe anga o ngamene engʉ́ ɨnde lɨ lɨ́lɨ ngapa e, mangɨmbo gba Ebhe-e pɨ́ uo. Padhá de, anga Bhuku gba Ebhe-e apa me: «Ndʉ kpála hana ɨnde ɨ lila lɨ́lɨ ɨnde u aye e bhʉ́ bhuku-o ndʉ nedhɨnga hana de-e, a ayo me u tʉ pɵdjɵ lɨ anɨ.†» 11 A mbámbá me, kpála ngakolo kala Ebhe ngbingbili anga anɨ ngamene lɨ́lɨ-e de. Nɨ́ ambɨla bhobhomʉ-o anga Bhuku gba Ebhe-e apa me: «Kpála ɨnde ngbingbili kala Ebhe ka nabhuka-a, a kóbho makobho.†» 12 La-a, lɨ́lɨ dha bhʉ́ nabhuka de. A la di maka engʉ́ ɨnde u aye e me: «Kpála ɨnde ngamene ongʉ́ ɨnde lɨ lɨ́lɨ-e ngapa e akóbho kaka.†»

13 Kilisito agbegbe nɨ́ sa pɵdjɵ na lɨ́lɨ-o. Abhomʉ-o, pɵdjɵ ango-o atsia atɨ pɨ́ anɨ bhʉ́ da nɨ́. Padhá de, anga u aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: «Kpála ɨnde u agɨ e lɨ ndula-a, a ayo me pɵdjɵ tɨ pɨ́ anɨ.†» 14 Amene lɨe mo-o ngʉbula me bisagu nanɨ lɨ Ebhe apa me nɨ ahá e pɨ Abalahama-a, okpála ɨnde ne omaYuda ade-e sia di lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito. A ko la di me lɨ pápá na nabhuka-a, nɨ́ sia Bu Bhobua ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ me nɨ ahá e-o.

Ebhe ngakobho okpála bhʉ́ gandja anɨ akodho e ne Abalahama-o

15 Ondaise ma, ma ngaha kukulu pɨ yi lɨ engʉ́ ɨnde nɨ́ auu e pɨko pɨko-o. Ɨ dʉ me kpála bini nde apa ne bua e hana me nɨ améne engʉ́ ɨnde nɨ abhundja namene e-e, ɨ dʉ la di me ongámásɨ nde azɨba engʉ́ ango-o, kpála bini tɨ da nabhɵbhɵlɵ de, anɨ ꞌó la di engʉ́ koko pépé de. 16 Ebhe apa nanɨ me nɨ améne ’ngʉ́ pɨ Abalahama, di ne pɨ ndɨlɨ ɨnde akóto bhʉ́ piga gba anɨ. Bhuku gba Ebhe-e pa de me: «pɨ ongɨsɨ ɨnde azé bhʉ́ piga gba mʉ», mʉgɨto me a ko okpála bhelé-e de. A apa me: «ne pɨ ndɨlɨ ɨnde akóto bhʉ́ piga gba mʉ†», ngʉ́ nasuno koli kpála bini ɨnde Kilisito.

17 Engʉ́ ɨnde ma ngakʉnda napa e ngae ɨnde: Ebhe akodho nanɨ gandja ne Abalahama, anɨ atsia apa me engʉ́ ɨnde nɨ apa me nɨ améne e-e, nɨ améne mamene. Kalanga kámá badha ne ndjɨkpa bata pɨpɨta-a, lɨ́lɨ gba Moidje atsia akoto. Lɨ́lɨ ango-o tɨ da natʉ silika nanɨ lɨ Ebhe akodho e ne Abalahama de, a tɨ la di da nabhɵlɵ engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ me nɨ améne e pɨ Abalahama de. 18 Ɨ dʉ me Ebhe nde ngamene bádha ’ngʉ́ pɨ okpála anga u ngakpata lɨ́lɨ-e, amba a kpata engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe apa me nɨ améne e pɨ okpála-a de. La-a, Ebhe asuno bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ Abalahama, anga anɨ apa nanɨ me nɨ améne pɨ anɨ mamene.

Ta lɨ́lɨ lɨ Ebhe aha e ne nɨ?

19 Ta lɨ́lɨ-e ne nɨ? Ebhe aha nanɨ lɨ́lɨ-e ngʉbula me nɨ́ mbɨla me siti ’ngʉ́ ngae dho-ie. Anɨ aha nanɨ ngʉ́ nadjeke nedhɨnga ɨnde lɨ Ndɨlɨ gba Abalahama agó lɨe-o. A ko kpála ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ me nɨ améne ehe pɨ e-o. Ebhe aha nanɨ lɨ́lɨ ango-o pɨ okpála lɨ pápá gba oandjelu , u atsia akpokpo ’ngʉ́ tété pɨ okpála lɨ pápá gba bhende adʉ maka lʉdʉ* sʉnda Ebhe ne okpála-o. 20 U dʉdʉ ne gʉmʉ lʉdʉ ngʉbula koli kpála bini de. La-a, Ebhe bha ngae kpi e kpi.

21 A akʉnda napa me lɨ́lɨ-e ngatʉ ’ndjɨ e ne engʉ́ lɨ Ebhe apa e? A mo-o ade. Ɨ dʉ́ ne lɨ́lɨ ɨnde ɨ tɨ da naha mʉkobho na kʉkʉlʉ pɨ okpála-a, a de tɨ́ da namene me u kolo di ngbingbili kala Ebhe. 22 Engʉ́ bini, a maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me, siti ’ngʉ́ ako angu e pɨ́ ndʉ okpála na pɨ́la doto libhomu. Kaka-a, Ebhe aha ehe ɨnde anɨ apa me nɨ ahá e pɨ omabhuka kabula nabhuka gba o bhʉ́ Yesu Kilisito-o.

23 Nanɨ kalanʉ me kpadjɨ nde nga ade ngʉbula me okpála bhuka-a, nɨ́ adʉ maka okpála ɨnde bhʉ́ tɨkpʉ sa lɨ́lɨ, akolo lɨ nedhɨnga lɨ Ebhe asuno kpadjɨ lɨe pɨ nɨ́ ngʉ́ nabhuka-o. 24 Lɨ́lɨ-e adʉ nanɨ pɨ nɨ́ maka mʉlila akolo lɨ nedhɨnga lɨ Yesu Kilisito ago lɨe-o. A adʉ mo-o ngʉbula me nɨ́ kolo ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe, anga nɨ́ abhuka Yesu Kilisito. 25 Mbɨa ɨnde-e, lɨ kpadjɨ abhulu lɨe lɨe me nɨ́ bhuka Yesu Kilisito-o, lɨ́lɨ-e matá ne mʉlila gba nɨ́ ade. 26 Padhá de, anga ndʉ yi hana yi ne ongɨsɨ gba Ebhe, anga yi abhuka Yesu Kilisito. 27 Ndʉ yi hana ɨnde asia batisimo bhʉ́ Kilisito-o, yi akolo maka anɨ. 28 Kaka-a, ndʉ yi hana, yi akolo kpála bini anga yi akpɵtsɵ lɨyi ne Yesu Kilisito, maYuda, ɨ dʉ di-e kpála ɨnde ne maYuda ade-e ade. Bali, ɨ dʉ di-e kpála ɨnde ne bali ade-e ade. Bhoko, ɨ dʉ di-e ɵlɵ ade. 29 Ɨ dʉ me yi nde ne okpála gba Yesu Kilisito-o, amba yi ne odi Abalahama. Abhomʉ-o, yi asía ehe ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ me nɨ ahá e pɨ Abalahama masia.

4

Omakilisito matá bhʉ́ bali ade, engʉ́ bini, u akolo ongɨsɨ gba Ebhe

1 Engʉ́ ɨnde ma akʉnda napa e ngae ɨnde: a maka ndɨlɨ ɨnde asia tɨa gba ’dyɨ e-o. Nedhɨnga anɨ nde nga bha lɨe yeye-e, anɨ maka bali, belegʉ lɨ ndʉ ’he hana nde lɨe naanɨ-o. 2 Nedhɨnga anɨ nde nga bha lɨe yeye-e, okpála dʉ́ nalila anɨ, u tsia dʉ́ di natsia ’kpɨ́ lɨ ongʉ́ gba anɨ-e akólo lɨ ekpɨ́ lɨ ’dyɨ anɨ aꞌo e-o. 3 A bhadi moko, lɨ nedhɨnga nɨ́ adʉ nanɨ lɨe maka ongɨsɨ-e, nɨ́ adʉ obalise gba osisiti bua ɨnde ngaʉ pɨ́la doto-o. 4 Nedhɨnga ɨnde lɨ Ebhe aꞌo nanɨ e akolo lɨe, Ebhe atsia atima Ndɨlɨ gba e-o. Ɵlɵ bini azu anɨ ngae. Anɨ adʉ nanɨ sa lɨ́lɨ gba omaYuda-a, 5 ngʉbula me anɨ kobho okpála bhende adʉ sa lɨ́lɨ-o, amba nɨ́ kolo ongɨsɨ gba Ebhe.

6 Ka yi nde lɨe ne ongɨsɨ gba Ebhe-e, anɨ atima Bua gba Ndɨlɨ gba e lɨ bua nɨ́. Bua ango-o ngapa me: «Aba, ’Dyɨ ma!» 7 Bhobhomʉ-o, akʉnda napa me, mʉ matá ne bali na lɨ́lɨ gba Moidje ade, engʉ́ bini, mo okolo ndɨlɨ gba Ebhe. Mʉ nde lɨe ne ndɨlɨ gba anɨ-e, anɨ ahá obabadha ’ngʉ́ ɨnde anɨ aꞌo e pɨ ongɨsɨ gba e pɨ mʉ maha.

Omabhuka na Galatia masɨkpe de nagie matá lɨo bhʉ́ bali ne toto

8 Nanɨ kalanʉ-o, yi mbɨla nga nanɨ Ebhe de, yi atsia adʉ obalise gba oebhe na eu, ɨnde ne okʉkʉlʉ Ebhe ade. 9 Engʉ́ bini, la mbɨa ɨnde-e, yi ambɨla Ebhe, ne me anɨ ambɨla mangbo yi ngae. La-a, lele pɨ yi tɨ da matá lɨe nagie lɨyi lɨ pápá gba osisiti bua na padhá, ɨnde lɨ angu nde bhʉ́ o ade-e, ɨnde lɨ tata nde la di lɨ o ade-e? Ka nɨ yi akʉnda matá lɨe nakolo obalise gba uo-o? 10 Yi aholo matá namene olɨ́lɨ ɨnde atsia oekpɨ́, ne oepe, ne onedhɨnga di ne okalanga. 11 Ma ngadje tsʉlʉ me ndala gba ma lɨ ma amene kulu lɨe pɨ yi-e anʉ́ padhá de.

12 Ondaise ma, ma ngakikiliki lɨma pɨ yi me, yi kolo maka ma, anga ma akolo di maka yi. Yi mene siti ’ngʉ́ lɨ ma belegʉ de bini. 13 Yi ambɨla ndjɨndjɨ me ma akpokpo Bádha Ngali-e pɨ yi bhʉtsibhʉtsi na bini-e anga adʉ lɨ ma ne kuo. 14 Kaka-a, a ayo nako me kuo ango-o bu tsʉlʉ lɨ yi, amba yi tse la di ma. La-a, yi u ma padhá de, yi tsia tse la di ma de. Yi asia ma maka andjelu gba Ebhe, mʉgɨto me yi asia Yesu Kilisito . 15 Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, yi adʉ bhʉ́ djalɨ. Akolo lɨ yi ne mangua ’ngʉ́ dho? Ma ambɨla ndjɨndjɨ me lɨ kpadjɨ dʉ́ uu-o, yi de apandja odjila yi, yi tsia há mʉma. 16 La mbɨa ɨnde-e, ma akolo bhʉlʉ yala gba yi, anga ma ngapa pɨ yi kʉkʉlʉ ’ngʉ́?

17 Obhʉlʉ eu bhomʉ-o ngakʉnda me o gbele yi lɨ pápá gba o, engʉ́ bini, ta namene ka uo mo-o ndjɨndjɨ ade. U ngamene mo-o ngʉbula me yi dji ’ngbʉ yi lɨ ma, amba yi gbite lɨyi lɨ o. 18 A ndjɨndjɨ ne nagbite lɨo ndʉ ’kpɨ́ hana lɨ bádha ’ngʉ́. Yi améne bha bini de me ma nde bhʉ́ ká yi-e de. 19 Odi ma, ma matá ngazʉ lɨkabhu kabula yi ne toto maka ɵlɵ ɨnde ngazu. Ma azʉ́ lɨkabhu ango-o akólo lɨ nedhɨnga ɨnde yi akólo lɨe maka Kilisito-o. 20 Ma ne gʉmʉ me ma dʉ de yi mbɨa ɨnde-e ngʉbula me ma gama ’ngʉ́ pɨ yi kpi. Padhá de, anga bua ma alʉ ngʉ́ yi abhʉ́lá má gba!

Agala ne Sala ngasuno lele gandja bhisi gba Ebhe-o

21 Yi pa nga mʉma, ngayi okpála ɨnde akʉnda nadʉ sa lɨ́lɨ-o. Yi dje engʉ́ ɨnde lɨ lɨ́lɨ ango-o ngapa e dɨ? 22 U aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me Abalahama azu nanɨ ongɨsɨ na bhosɨbhosɨ bhisi. Anɨ azu bini lɨ Agala, ɵlɵ ɨnde adʉ bhʉ́ bali, bhe koko-o, anɨ azu lɨ Sala, ɵlɵ ɨnde ɨ dʉ naae bhʉ́ bali de ko. 23 Ndɨlɨ bhende anɨ azu e lɨ ɵlɵ ɨnde adʉ bali-e, anɨ azu anɨ maka u azuzu kpála-kʉtɨ lɨe-o. La-a, ndɨlɨ bhende anɨ azu e lɨ ɵlɵ ɨnde ɨ dʉ bhʉ́ bali de-e, anɨ azu anɨ maka lɨ Ebhe apa nanɨ lɨe-o.

24 Engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́ lɨ bɨlɨ bhomʉ-o ngasuno pɨ nɨ́ engʉ́ ɨnde na ngbéngbé, lɨ ta e awo di lɨe mawo. Olɨsɨ bhisi bhomʉ-o ngasuno gandja bhisi lɨ Ebhe akodho nanɨ e-o. Ɵlɵ na kulu, Agala ngasuno gandja ɨnde lɨ Ebhe akodho nanɨ e ne Moidje pɨ́ eta na Sinai-o. Ongɨsɨ gba Agala nanɨ ne obalise. 25 Agala-a, a ko kulu eta u aꞌɨ e me Sinai bhʉ́ doto na Alabia. Eta ango-o mbɨa ɨnde-e maka Yelusalema. Padhá de, anga Yelusalema bhʉ́ bali ne ongɨsɨ gba e-e hana. 26 Engʉ́ bini, Yelusalema na abhʉ́lá-a bhʉ́ ngʉ e. A ko ’hi nɨ́ ngae. 27 Padhá de, anga u aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

«Kpi djalɨ, ngamʉ ɨ zu de, ngamʉ ɵlɵ ɨnde ɨ zuzu de-o.

Sʉla ne djalɨ, amba mʉ tʉ ꞌue,

ngamʉ ɵlɵ ɨnde ɨ dje lɨkabhu nazu de-o!

Padhá de, anga ongɨsɨ gba ɵlɵ

ɨnde lɨ ’ko e ngabhundja e ade-e,

adʉ́ bhelé ane ongɨsɨ gba ɵlɵ ɨnde bhʉ́ kʉva-o.†»

28 Ngayi ondaise ma, maka Ɨsaka-a, yi ne ongɨsɨ ɨnde u azu o maka lɨ Ebhe apa nanɨ lɨe-o. 29 Nanɨ lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, ndɨlɨ ɨnde u azu e maka u azuzu kpála-kʉtɨ lɨe adʉ nato mbolo lɨ ndɨlɨ ɨnde u azu e bhʉ́ angu gba Bu Bhobua-o . A bhadi lɨ nedhɨnga na nakɨ-e moko. 30 La-a, Bhuku gba Ebhe-e apa pɨ? A apa me: «To holo bhʉ́ ’dhʉ ɵlɵ na bali-e bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndɨlɨ gba e-o. Padhá de, anga a ayo de me ndɨlɨ gba bali-e sia ohe gba ’dyɨ o-o bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndɨlɨ gba ɵlɵ ɨnde bhʉ́ bali ade-e de.†» 31 Kaka-a ondaise ma, nɨ́ ne ongɨsɨ gba ɵlɵ na bali-e ade, nɨ́ mangbo ne ongɨsɨ gba ɵlɵ ɨnde bhʉ́ bali ade ko.

5

Kilisito agbegbe nɨ́ bhʉ́ bali-e agbegbe

1 Kilisito agbegbe nɨ́ bhʉ́ bali-e agbegbe ngʉbula me nɨ́ dʉ bha ndjʉ bhʉ́ ngʉ nɨ́. Kaka-a, yi lʉ kpekpeke, yi aꞌó matá de me yi gie lɨyi bhʉ́ bali-e de.

2 Yi djedje! Ngama Polo-o, ma apa pɨ yi me, ɨ dʉ me yi nde alɨ gandja-a, Kilisito dʉ́ pɨ yi ne tata de. 3 Ma ngapa matá na paká paká pɨ ndʉ obhosɨ hana ɨnde alɨ gandja-a me, a ayo me u manga ndʉ lɨ́lɨ-e hana. 4 Ngayi okpála bhende ngabhundja me Ebhe aú yi ngbingbili bhʉ́ djila e kabula namanga lɨ́lɨ-e, yi agbo bhʉsʉ yi ne Kilisito agbo. Bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e aneke yi aneke. 5 La pɨ ya-a, ya ngaꞌo ’to ya ’to Ebhe, ɨnde améne me ya dʉ bhʉ́ djila nɨ ngbingbili ko. A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde ya ngadjeke me amene lɨe má gala lɨ pápá na angu gba Bu Bhobua , ɨnde ngau lɨe bhʉ́ nabhuka gba ya-o. 6 Padhá de, anga pɨ kpála bhende akpɵtsɵ lɨe ne Yesu Kilisito-o, nalɨ gandja , ɨ dʉ di-e nalɨ gandja de-e, a pɨ anɨ ne tata ade. Engʉ́ bini, ehe ɨnde ne tata-a, a ko nabhuka ɨnde ngamene kulu ne mʉkʉnda.

7 Yi akpo lilita ndjɨndjɨ. A ani kpadjɨ pɨ yi da me yi amánga kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o de-e? 8 Engʉ́ na sisiti ɨnde u ato e bhʉ́ ’ndjɨ yi bhomʉ-o yie ka Ebhe kpála ɨnde aꞌɨ yi-e de. 9 Mboye kʉ levile* bedɨ ngamene me ndʉ mapa hana fuka. 10 Ngama-a, ma ngaꞌo ’to ma libhomu ’to Ngámá lɨ ’ngʉ́ gba yi-o, anga ma ambɨla na paká me yi bhundja ’ngʉ́ koko kpí ne ma de. Engʉ́ bini, kpála bhende ngangbɨngɨ ’ndjɨ yi bhomʉ-o abɨ́ mangɨmbo gba Ebhe, belegʉ ɨ dʉ bha da-ie!

11 Mʉma-a ondaise ma, ɨ dʉ me ma nde nga bha matá ngakpokpo ’ngʉ́ nalɨ gandja-a, ka nɨ la u nde ngabha lɨe ngato mbolo lɨ ma-a? Ɨ dʉ mo-o, amba tata lɨ nakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ nakpi gba Kilisito lɨ kulusi-e ade. 12 A ayo me okpála ɨnde ngangbɨngɨ ’ndjɨ yi-e kolo maka oenike.†

13 Pɨ yi-e ondaise ma, Ebhe aꞌɨ yi me yi adʉ́ matá obalise na lɨ́lɨ gba Moidje de. Yi nde la lɨe bhʉ́ ngʉ yi-e, yi adʉ́ namene ogʉmʉ na sisiti gba yi na kalanʉ-o de. Engʉ́ bini, yi teteke lɨyi sʉnda yi ne mʉkʉnda. 14 Padhá de, anga ndʉ lɨ́lɨ hana akpɵtsɵ lɨe bhʉ́ koli lɨ́lɨ bini ɨnde me: «Kʉnda kilí mʉ maka mo okʉnda lɨmʉ lɨe ngamʉ makpe ko.†» 15 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me yi nde ngamene lɨyi maka onʉ ’te ɨnde nganʉnʉmʉ lɨo di ne naꞌoꞌo ’ka lɨo sʉnda o-o, ꞌe-e la-e, yi abhíli lɨyi sʉnda yi mabhili.

Yi ꞌo me Bu Bhobua suno kpadjɨ pɨ yi ngae

16 Ma apa pɨ yi me, yi ꞌo me Bu Bhobua suno kpadjɨ pɨ yi ngae. Ɨ dʉ me yi nde amene mo-o, yi kpáta matá ogʉmʉ na sisiti gba yi na kalanʉ-o de. 17 Padhá de, anga ogʉmʉ na sisiti gba yi ngagʉ bhende gba Bu Bhobua-o. Gʉmʉ gba Bu Bhobua di ngagʉ bhende gba nɨ́ makpe-o. Ogʉmʉ bhomʉ-o ngatʉ ’ndjɨ o sʉnda o, masɨkpe de napa me yi tɨ da namene engʉ́ ɨnde yi akʉnda namene e-e de. 18 Ɨ dʉ me Bu Bhobua nde ngasuno kpadjɨ pɨ yi ngae-e, yi matá sa lɨ́lɨ ade.

19 Okulu gba kʉte nɨ́ makpe ngau lɨe mbámbá. A ngau lɨe bhʉ́ nakʉnda olɨsɨ, ɨ dʉ di-e obhosɨ ngangá, di ne ogʉmʉ ongʉ́ koko hana na sisiti. 20 A ko nadhɵgɵ oebhe na eu, a ko namene engʉ́ na kobha. U ngayala lɨo sʉnda o, u ngatsi, u ne ’ngbé bua, u ngake ’ngʉ́ lɨo, u bha bini ngabhundja engʉ́ gba o makpe. U ngagbogbo bhʉ́sʉ o, u dje lɨo de. 21 U abedhe ne gʉmʉ ’he gba okpála koko bhʉ́ o bedhe, u akolo obalise na pandɨ, a ko obhʉlʉ kʉndʉ ’zʉ, u ngamene ongʉ́ koko bhelé bhelé maka ongʉ́ bhomʉ-o. Ma ngagbele ’dje yi mbɨa ɨnde-e maka ma amene lɨe nako kalanʉ-o: okpála ɨnde ngamene ongʉ́ mo-o, sía dabɨlɨ bhʉ́ Naʉ gba Ebhe-e de.

22 Engʉ́ bini nguwa gba Bu Bhobua-a, a ko mʉkʉnda, djalɨ, guo ’ngʉ́ , ’ndjá bua, bádha bua, namene bádha ’ngʉ́, nadʉ ne kpála ɨnde u tɨ da naꞌo ’to o ’to e, 23 nakɵ lɨo ne kuto, naholo bua o ka ’ngʉ́ maholo. Lɨ́lɨ bini yala ongʉ́ bhomʉ-o de. 24 Okpála gba Yesu Kilisito agɨ ogʉmʉ na sisiti gba o-o lɨ kulusi. 25 Bu Bhobua ngaha mʉkobho pɨ nɨ́ ngae, kaka-a, a ayo me nɨ́ ꞌo me anɨ suno kpadjɨ pɨ nɨ́ ngae. 26 Nɨ́ adʉ́ ne ’ngbé ’ndjɨ de. Nɨ́ adʉ́ nake ’ngʉ́ lɨnɨ́ sʉnda nɨ́ de. Nɨ́ adʉ́ la di ne ’ngbé bua sʉnda nɨ́ de.

6

Nɨ́ teteke lɨnɨ́ sʉnda nɨ́

1 Ondaise ma, ɨ dʉ me kpála bini nde atɨ bhʉ́ siti ’ngʉ́-o, ngayi okpála bhende lɨ Bua gba Ebhe-e nde bhʉ́ o-o, yi de gie anɨ lɨ ngbili kpadjɨ ne bádha bua. Kpála ne kpála lila la di lɨe me nɨ atɨ́ bhʉ́ nale de. 2 Yi teteke lɨyi sʉnda yi bhʉ́ otitili ’ngʉ́ ɨnde sʉnda yi-o. Ɨ dʉ me yi nde ngamene mo-o, yi méne lɨ́lɨ gba Kilisito . 3 Ɨ dʉ me kpála bini nde ngabhundja me nɨ ne ’ngbé kpála, a nde la kpála na padhá-a, amba anɨ ngapite lɨe ngae makpe. 4 A ayo me kpála ne kpála tsia lele nadhʉkʉ gba e ngae makpe. Ɨ dʉ me a nde ndjɨndjɨ-e, anɨ tsia kpí djalɨ lɨ kulu gba e-o. Anɨ kpí djalɨ de me anga nɨ akpo ’ndjɨ nɨ ne kpála koko de. 5 Padhá de, anga a ayo me kpála ne kpála bɨ titili ’ngʉ́ gba e-o.

6 Kpála ɨnde u asuno eli gba Ebhe-e pɨ e-e, a ayo me anɨ gbogbo bhʉsʉ tɨa gba e ne mʉsuno gba e-o.

7 Yi apíte lɨyi de, u mʉmʉ Ebhe de. Kpála asía bha bini nguwa ɨnde anɨ alu e-o. 8 Ɨ dʉ me anɨ nde ngamene ’ngʉ́ maka lɨ ogʉmʉ na sisiti ngatima anɨ lɨe-e, nguwa ɨnde anɨ asía e-e, a dʉ́ kuo. Engʉ́ bini, anɨ mene engʉ́ ɨnde nganga lɨ Bu Bhobua-a , nguwa ɨnde anɨ asía e-e, a dʉ́ mʉkobho na dʉdʉma. 9 Nɨ́ andála lɨ namene babadha ’ngʉ́ de. Padhá de, anga nɨ́ zɨ kekele tété nakolo alɨ soso-o, nɨ́ sía nguwa gba nɨ́-e lɨ nedhɨnga ango-o. 10 Kaka-a, ɨ dʉ me kpadjɨ nde u-o, a ayo me nɨ́ mene bádha ’ngʉ́ pɨ ndʉ okpála hana, a ne la mane pɨ ondaise nɨ́ bhende bhʉ́ ’bu nabhuka ko.

Polo ngaha olɨ́lɨ na soso

11 Engʉ́ ɨnde ma aye e pɨ yi mbɨa ɨnde-e, ma aye ne ’kpa ma makpe, maka yi ngauu lɨe ne ngbengbe djila balʉa-o. 12 Okpála ɨnde ngaholo yi ne kpéke me yi lɨ gandja-a, a ko okpála ɨnde ngakʉnda nanga lɨ okpála. U ngamene mo-o ngʉbula me okpála ató mbolo lɨo kabula kulusi gba Kilisito de. 13 Okpála ɨnde ngalɨ gandja bhomʉ-o ngamanga lɨ́lɨ ade. Uo ngaholo yi ne kpéke me yi lɨ gandja, amba u bhɨ ’kpa o pɨ́ mbulu o me o to yi bhʉ́ gandja ne kpéke.

14 La mʉma-a, ma ngabhɨ bha bini ’kpa ma pɨ́ mbulu ma kabula kulusi gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o. Padhá de, anga lɨ pápá na kulusi-e, ma au ongʉ́ na doto maka ehe na kukuo, la di-e, ma maka kpála ɨnde akpi bhʉ́ ongʉ́ na doto akpi. 15 Kaka-a, nalɨ gandja , ɨ dʉ di-e nalɨ gandja de-e, tata tété ade. Engʉ́ ɨnde ane mane-e, a ko mangbo me Ebhe dji kpála, amba anɨ kolo kpála na mbɨa. 16 Pɨ ndʉ okpála hana ɨnde ngakpata engʉ́ ɨnde ma ngasuno e-e, a ayo me Ebhe ha guo ’ngʉ́ pɨ uo, amba anɨ dje di ndjinga uo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne omaƗsalaele na kʉkʉlʉ, ɨnde okpála gba Ebhe ko.

17 Nayie pɨ mbɨa ɨnde-e, a ayo de me kpála bini ꞌo matá lʉngalʉ kala ma lɨ ’ngʉ́ bini-e de. Padhá de, anga opokoli ɨnde lɨ kʉte ma ɨnde-e ngasuno me ma ne kpála ka Yesu.

18 Ondaise ma, a ayo me bádha bhʉ́ ’bu gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndʉ yi hana. A adʉ moko!

* 1:18 1:18 Bhʉ́ eli na giliki-e, Sefasɨ-e: A ko ꞌɨlɨ koko gba Piele.

† 2:11 2:11 Tsia bhʉ́ Gal. 1:18, 2:9, 14.

† 3:6 3:6 Tsia bhʉ́ Dje. 15:6.

† 3:8 3:8 Tsia bhʉ́ Dje. 12:3, 18:18, 22:18.

† 3:10 3:10 Tsia bhʉ́ Det. 27:26.

† 3:11 3:11 Tsia bhʉ́ Abk. 2:4.

† 3:12 3:12 Tsia bhʉ́ Lev. 18:5.

† 3:13 3:13 Tsia bhʉ́ Det. 21:23.

† 3:16 3:16 Tsia bhʉ́ Dje. 12:7.

* 3:19 3:19 Lʉdʉ: A ko Moidje .

† 4:27 4:27 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 54:1.

† 4:30 4:30 Tsia bhʉ́ Dje. 21:9, 10.

* 5:9 5:9 Levile: Ngasuno lele kulu okpála ɨnde apite omabhuka na Galatia-o.

† 5:12 5:12 Eniki: A ko bhoko ɨnde ɨ tɨ da nakʉnda ɵlɵ de, anga angu na bhoko bhʉ́ anɨ ade. Tsia bhʉ́ Mat. 19:12.

† 5:14 5:14 Tsia bhʉ́ Lev. 19:18.

Efeso

1

2

3

4

5

6

Balʉa gba Polo
pɨ omabhuka na gʉdhʉ na

Efeso

Eli na kalanʉ

Balʉa ɨnde lɨ Polo aye e pɨ omabhuka na Efeso-o, ngatsia ngaɨza kalanʉ engʉ́ ɨnde pɨndjɨ mabhundja gba Ebhe, ngʉbula napo bhʉ́la ndʉ oehe hana ɨnde anɨ abho e, ohe ɨnde na abhʉ́lá ne bhe na pɨ́la doto bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Kilisito maka ndjɨndjɨ-o (1:10). Anɨ ngaꞌɨ okpála gba Ebhe me u dʉ akobho lɨ lele mabhundja na ngbéngbé bhomʉ ɨnde pɨ ndʉ okpála hana bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨo ne Kilisito.

Bhʉ́ balʉa ɨnde ane okulu oehe bhelé ɨnde ngasuno me, okpála gba Ebhe ngadʉ bini bhʉ́ makpɵtsɵ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Kilisito: Piga gba Ebhe maka kʉte kpála ɨnde lɨ Kilisito nde ne ’ndjɨ e. A di maka etɨ ɨnde lɨ Kilisito nde ne nepanda na e-o. A la matá di maka ɵlɵ ɨnde lɨ Kilisito nde maka ko e-o. Bhʉ́ nagama ongʉ́ gba Polo pɨndjɨ mabhundja na bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe ɨnde bhʉ́ Kilisito-o, a ne oeli bhende ngatʉ kpála, a la di ne oeli ɨnde ngaꞌe bua kpála abhʉ́lá má gba! Ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana ngau lɨe lɨ zɨ ’kpɨ́ na mʉkʉnda gba Kilisito, bhʉ́ makiso, bhʉ́ mambu, bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu, a la di-e bhʉ́ navʉlʉ lɨo.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-2

Kilisito a la di-e Dadjua gba Ebhe 1:3 – 3:21

Mʉkobho na mbɨa bhʉ́ Kilisito 4:1 – 6:20

Eli na soso 6:21-24

1

Polo yi omabhuka na Efeso mayi

1 Ngama Polo, ma ne bhʉlʉ titima gba YesuKilisito , anga Ebhe akʉnda mo-o. Ma aye balʉa ɨnde-e pɨ okpála na bububu gba Ebhe ɨnde bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso, ɨnde abhuka la di Yesu Kilisito-o. 2 A ayo me Ebhe ’Dyɨ nɨ́, ne Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito, suno bádha bhʉ́ ’bu gba o-o pɨ yi, amba u ha di guo ’ngʉ́ pɨ yi.

Ebhe atuko bisagu pɨ́ nɨ́ bhʉ́ makpɵtsɵ gba nɨ́ ne Yesu Kilisito

3 Nɨ́ dhɵgɵ Ebhe, ’Dyɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o! Anɨ atuko bisagu pɨ́ nɨ́ bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨnɨ́ ne Yesu Kilisito, anga anɨ aha ndʉ bisagu hana na bhobua na abhʉ́lá-a pɨ nɨ́. 4 Kala me Ebhe bho doto-o, anɨ abhʉ nanɨ nɨ́ bhʉtode ngʉbula me nɨ́ dʉ ne okpála gba nɨ lɨ pápá gba Kilisito, amba nɨ́ dʉ ne okpála ɨnde bubu, u tɨ da nau siti ’ngʉ́ napapa lɨ o de. Padhá de, anga anɨ akʉnda nɨ́. 5 Kaka, nayie nanɨ bhʉtode naali-e, anɨ amene me nɨ́ kolo ongɨsɨ gba nɨ lɨ pápá gba Yesu Kilisito. A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde anɨ amene e pɨ nɨ́ bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e-o. 6 Nɨ́ toko sangu gba Ebhe ngʉbula bádha ’ngʉ́ ɨnde anɨ amene e pɨ nɨ́ ne bádha bua gba e, anga anɨ akʉnda me amene lɨe mo-o bhʉ́ Ndɨlɨ gba e na mʉkʉnda-o.

7 Padhá de, anga bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨnɨ́ ne Yesu-o, Ebhe agbegbe nɨ́ bhʉ́ siti ’ngʉ́ ka ngʉte anɨ. Anɨ atsia ambu lɨ siti ’ngʉ́ gba nɨ́-o. Ebhe asuno pɨ nɨ́ bhomʉ-o tɨa ɨnde bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e, 8 ɨnde anɨ aha e me a nde abedhe bedhe-o. Anɨ atsia aha di ndʉ ɨmbɨlangʉ hana pɨ nɨ́. 9 Anɨ asuno engʉ́ gba e ɨnde awo lɨe mawo-o pɨ nɨ́. Engʉ́ ɨnde bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e ɨnde anɨ apa nanɨ bhʉtode me nɨ améne e bhʉ́ Kilisito-o. 10 Engʉ́ ɨnde anɨ apa me nɨ améne e lɨ nedhɨnga anɨ aꞌo e-e, a ko nakpɵtsɵ ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde abhʉ́lá, ne bhende pɨ́la doto-o sa koli Ngámá bini, Kilisito.

11 Bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨnɨ́ ne Kilisito-o, nɨ́ asia ehe ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ me nɨ ahá e pɨ nɨ́-o. Padhá de, anga Ebhe alo nanɨ nɨ́ kalanʉ didili naali maka anɨ akʉnda lɨe-o. La di-e, anɨ ngamene ndʉ ’ngʉ́ hana maka anɨ akʉnda nanɨ lɨe, di ne maka anɨ apa lɨe-o. 12 Kaka-a, a ayo me nɨ́ toko sangu gba Ebhe, nganɨ́ okpála ɨnde aꞌo ’to o nanɨ bhʉtode bhʉ́ Kilisito-o.

13 Ngayi di-e, lɨ yi adje ngali na kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o lɨe, Bádha Ngali ɨnde aha mʉkobho pɨ yi-e, yi atsia abhuka Kilisito. Abhomʉ-o, Ebhe atsia atʉ kasé ɨnde ngasuno me yi ne ongɨsɨ gba nɨ-e lɨ kʉte yi, lɨ anɨ aha Bu Bhobua ɨnde anɨ apa nanɨ me nɨ ahá e pɨ yi-e lɨe-o. 14 Bu Bhobua ango-o ne ehe na kalanʉ bhʉ́ ka obabadha ’ngʉ́ ɨnde lɨ Ebhe aleke e pɨ omaha e-o. Anɨ ngapa pɨ nɨ́ me nɨ́ asía ongʉ́ ango-o masia lɨ nedhɨnga lɨ Ebhe agbégbe nɨ́ lɨe bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba nɨ́ hana-o. Kaka-a, ayo me nɨ́ toko sangu gba Ebhe.

Polo ayo Ebhe ngʉ́ omabhuka

15 Kaka-a, mbɨa ɨnde-e, lɨ ma adje lɨe me yi abhuka Ngámá Yesu-o, di ne me yi ne mʉkʉnda pɨ ndʉ omabhuka hana-a, 16 maꞌo nagie heni pɨ Ebhe lɨ ’ngʉ́ gba yi-e de. Ma ngabhundja yi bhʉ́ omayo gba ma-o. 17 Ma ngayo ka Ebhe gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito, ’Dyɨ nɨ́ na asasaua me anɨ ha bua na ɨmbɨlangʉ pɨ yi. Bua ango-o asúno Ebhe pɨ yi mbámbá, anɨ tsia méne di me yi mbɨla anɨ na paká paká. 18 Ma ngayo me anɨ bhulu ɨmbɨlangʉ gba yi ngʉ́ nambɨla obabadha ’ngʉ́ ɨnde anɨ apa me nɨ ahá e pɨ okpála bhende anɨ aꞌɨ o-o. Ma la di ngakʉnda me yi mbɨla tɨa di ne sangu ɨnde bhʉ́ obabadha ’ngʉ́ ɨnde anɨ aleke e pɨ okpála gba e-o.

19 Kaka-a, yi ambɨ́la angu na kuo kuo ɨnde anɨ nde ne e pɨ nɨ́ omabhuka-o. Angu ango-o, a ko bhende lɨ Ebhe asuno e na paká paká, 20 nedhɨnga lɨ anɨ azuku Yesu Kilisito lɨe, anɨ atsia aꞌo anɨ lɨ pá ’kpa e na kokpa abhʉ́lá-o. 21 Oo, anɨ aꞌo Kilisito pɨ́ ’ndjɨ ndʉ obua hana, pɨ́ ’ndjɨ ndʉ obua hana na angu, pɨ́ ’ndjɨ ndʉ obua hana na kpekpeke ne pɨ́ ’ndjɨ ndʉ oꞌɨlɨ hana ɨnde u tɨ da naꞌɨ e bha bini nakɨ de, engʉ́ bini, ɨnde u tɨ da di naꞌɨ e bhʉ́ oekpɨ́ ɨnde ngago ko. 22 Ebhe aꞌo ndʉ ’he hana sa ’dhʉ Kilisito. Anɨ atsia aꞌo anɨ Ngámá pɨ́ ’ndjɨ ndʉ ’he hana di ne pɨ́ ’ndjɨ Dadjua gba e-o. 23 Piga gba Ebhe-e, a ko kʉte Yesu Kilisito. Angu gba anɨ-e ngadʉ bhʉ́ Dadjua ango-o, ngaanɨ-e, anɨ ne ndʉ bɨlɨ hana.

2

Nɨ́ azuku bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu Kilisito

1 Nanɨ kalanʉ-o, yi amu lɨ bua yi kabula pʉlʉ ’ngʉ́ di ne kabula siti ’ngʉ́ gba yi-o. 2 Yi adʉ nakobho bhʉ́ siti ’ngʉ́ nakpata lele mʉkobho na doto ɨnde. Yi adʉ namanga ngámá na angu gba osisiti bua ɨnde atʉ ’kpɨ́-o. Ngámá ango-o, a ko bua ɨnde ngamene kulu bhʉ́ okpála ɨnde ngagʉ Ebhe-o. 3 Nɨ́ adʉ bhadi nanɨ ndʉ nɨ́ hana maka uo. Padhá de, anga nɨ́ adʉ nanɨ nakobho bhʉ́ gʉmʉ na sisiti gba nɨ́-o. Nɨ́ adʉ namene gʉmʉ na kʉte nɨ́, di ne gʉmʉ na bua nɨ́. Ka siti ’ngʉ́ gba nɨ́-e, a ayo nanɨ me ke ’ngʉ́ gba Ebhe-e go pɨ́ nɨ́ maka okpála koko.

4 Engʉ́ bini, ndjinga gba Ebhe-e ngbéngbé, mʉkʉnda gba anɨ pɨ nɨ́-e ngbéngbé naali. 5 Kaka-a, anɨ aha matá mʉkobho pɨ nɨ́ lɨ pápá gba Kilisito , nganɨ́ okpála ɨnde amu nanɨ ka siti ’ngʉ́ gba nɨ́-o. A na paká me nɨ́ akobho ka bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe . 6 Bhʉ́ makpɵtsɵ gba nɨ́ ne Yesu Kilisito-o, Ebhe azuku nɨ́ bhʉ́ kuo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ, ngʉbula me nɨ́ ʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ abhʉ́lá. 7 Bhʉ́ nasuno bádha bhʉ́ ’bu ɨnde anɨ asuno e pɨ nɨ́ bhʉ́ Yesu Kilisito-o, Ebhe akʉnda nasuno bhomʉ-o ngʉbula ndʉ nedhɨnga hana ɨnde ngago-o bádha bhʉ́ ’bu gba e na ngbéngbé ko. 8 Padhá de, anga yi akobho ka bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe kabula nabhuka . Mʉkobho ango-o yie ka yi de, a ko ehe ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ yi padhá. 9 Mʉkobho ango-o yie ka okulu gba yi-e de. Kaka-a, a ayo de me kpála bini pa ’lɨ e tété-e de. 10 A na paká me Ebhe abho nɨ́ ngae. Anɨ abho nɨ́ bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨnɨ́ ne Yesu Kilisito ngʉbula me nɨ́ mene ongʉ́ na babadha. Obabadha ’ngʉ́ ango-o, Ebhe aleke nanɨ pɨ nɨ́ bhʉtode me nɨ́ mene.

Yesu akpɵtsɵ omaYuda ne obhende ne omaYuda ade-e bhʉ́ nakpi gba e-o

11 Yi bhundja nga maka yi adʉ nanɨ lɨe kalanʉ-o. Ngayi okpála ɨnde lɨ omaYuda adʉ naꞌɨ o me okpála ɨnde ɨ lɨ gandja* de, anga bhʉ́ nazu-o, yi ne omaYuda ade. U atsia adʉ naꞌɨ lɨo me o ne okpála ɨnde alɨ gandja. A ko la ehe ɨnde lɨ okpála amene e lɨ kʉte ne ’kpa o. 12 A na paká me bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, yi adʉ nanɨ de Kilisito tsutsu. Yi adʉ ne ogandji okpála , yi dʉ nanɨ bhʉ́ piga gba omaƗsalaele de. Gandja ɨnde lɨ engʉ́ lɨ Ebhe apa nanɨ lɨe me nɨ améne e pɨ okpála gba nɨ-e alʉ pɨ́ e, dʉ pɨ yi de. Yi adʉ nanɨ nadʉ pɨ́la doto me yi nde ꞌo ’to yi ’to Ebhe de. Ebhe dʉ la di bhʉ́ yi de. 13 La mbɨa ɨnde-e, bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨyi ne Yesu Kilisito-o, ngayi okpála ɨnde adʉ nanɨ de anɨ tsutsu-o, yi adyudyo lɨyi de anɨ masɨkpe kabula ngʉte anɨ-o.

14 Padhá de, anga Kilisito ngae makpe aha guo ’ngʉ́ pɨ nɨ́ ngae bhʉ́ namene me omaYuda, ne okpála bhende ne omaYuda ade-e kolo koli okpála bini. Bhʉ́ nakpi ka anɨ-e, anɨ agʉgʉmʉ kozie ɨnde adʉ nanɨ nagbo bhʉsʉ uo-o. Kozie ango-o adʉ nanɨ nayala lɨo sʉnda o. 15 Anɨ abʉlʉ lɨ́lɨ gba Moidje ne odapo ango-o hana. Anɨ amene me omaYuda, di ne okpála bhende ne omaYuda ade-e kolo koli piga bini na mbɨa bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨo ne anɨ. Abhomʉ-o, anɨ atsia agie guo ’ngʉ́. 16 Bhʉ́ nakpi ka anɨ lɨ kulusi-e, Kilisito akpɵtsɵ uo bhʉ́ koli kʉte bini. Anɨ atsia agie makpolɨa sʉnda uo ne Ebhe. Lɨ pápá na kulusi-e, anɨ aꞌe yala sʉnda uo. 17 Kilisito ago ngʉbula nakpokpo Bádha Ngali na guo ’ngʉ́ pɨ yi okpála ɨnde adʉ nanɨ tsutsu de Ebhe, di pɨ okpála ɨnde adʉ nanɨ masɨkpe-o. 18 Lɨ pápá gba Kilisito-o, ndʉ nɨ́ hana, omaYuda ne okpála bhende ne omaYuda ade-e, nɨ́ tɨ da nadyudyo lɨnɨ́ de Ebhe, ’Dyɨ nɨ́, ka koli Bu Bhobua bini.

19 Kaka-a, ngayi okpála ɨnde ne omaYuda ade-e, yi matá ne ogandji okpála ade, yi maka ogomago ade. Engʉ́ bini, yi mbɨa ɨnde-e ne ongɨsɨ na kʉtɨ, yi bhʉ́ ká okpála gba Ebhe. Yi ne okpála na piga gba Ebhe. 20 Ngayi-e, yi akolo ndula na etɨ ɨnde lɨ ’dhʉ e nde ne obhʉlʉ titima gba Yesu , di ne opolofeta . Nepanda na etɨ ango-o, a ko Yesu Kilisito ngae makpe. 21 Anɨ ngamene ngae me etɨ-e lʉ kpekpeke. Anɨ la di ngamene me etɨ ango-o kolo ’ngbé ’tɨ Ebhe na bubu, ɨnde u aꞌo e pɨ Ngámá. 22 Bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨo ne Kilisito-o, ngayi di-e, yi maka ndula na etɨ ɨnde u ayiki e-o. Yi atsia akolo ne ndʉ okpála koko koli etɨ bini ɨnde lɨ Ebhe ngadʉ bhʉ́ e lɨ pápá gba Bu Bhobua.

3

Polo akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ engʉ́ ɨnde awo lɨe mawo gba Kilisito

1 Kaka-a, ngama Polo-o, ma ne kpála na tɨkpʉ gba Yesu Kilisito kabula yi okpála ɨnde ne omaYuda ade-o. 2 A na paká me yi adje engʉ́ pɨndjɨ kulu ɨnde lɨ Ebhe aha e bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e me, ma mene e pɨ yi ko. 3 Ebhe ambamba ta ’ngʉ́ gba e ɨnde awo lɨe mawo mʉma, ngʉbula me ma mbɨla tata-a ndjɨndjɨ. Ma aye mbo ’ngʉ́ pɨ yi pépé bedɨ. 4 Nedhɨnga yi ngatanga balʉa ɨnde-e lɨe, yi tɨ da nambɨla ɨmbɨlangʉ ɨnde ma nde ne e lɨ engʉ́ ɨnde awo lɨe mawo gba Kilisito-o. 5 Nanɨ kalanʉ-o, Ebhe mbamba nga nanɨ ta engʉ́ ango-o pɨ okpála na kalanʉ-o de. Engʉ́ bini, anɨ asuno mbɨa ɨnde-e lɨ pápá gba Bua gba e pɨ obhʉlʉ titima na bububu gba Yesu, di ne pɨ opolofeta . 6 Okpála ɨnde ne omaYuda ade-e ngasia koli ehe bini ne omaYuda. Uo bhʉ́ koli kʉte bini. U asía la di ehe ɨnde lɨ Ebhe apa me nɨ améne e bhʉ́ Yesu Kilisito lɨ pápá na Bádha Ngali-e masia.

7 Ma akolo kpála na kulu na kpokpo Bádha Ngali ka bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe , ɨnde anɨ aha e mʉma bhʉ́ angu gba e-o. 8 Ngama-a, ma ne mboye kpála bhʉ́ ká ndʉ okpála gba Ebhe-e hana. Engʉ́ bini, Ebhe atsia aha bádha bhʉ́ ’bu gba e mʉma ngʉbula me ma kpokpo Bádha Ngali pɨ okpála bhende ne omaYuda ade-e pɨndjɨ tɨa na ngbéngbé gba Kilisito, ɨnde ane mabhundja gba okpála mane-o.

9 Ma tɨ da nasuno pɨ ndʉ okpála hana mbámbá maka lɨ Ebhe ngamene engʉ́ gba e ɨnde awo lɨe mawo lɨe-o. Ngaanɨ-e, a ko kpála ɨnde abho ndʉ ’he hana. Nayie nanɨ didili naali-e, engʉ́ ango-o adʉ me a nde awo lɨe mawo, 10 ngʉbula me mbɨa ɨnde-e, kabula engʉ́ lɨ Ebhe amene e bhʉ́ Dadjua gba e-e, ndʉ obua hana, di ne ndʉ obua hana na angu ɨnde abhʉ́lá-a tɨ da nambɨla ɨmbɨlangʉ gba Ebhe ɨnde u tɨ da nambɨla alo na e de. 11 Ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o amene lɨe lɨ lele mabhundja lɨ Ebhe adʉ nanɨ ne e nayie lɨ lilita, ɨnde anɨ amene e bhʉ́ Yesu Kilisito, Ngámá gba nɨ́-o. 12 Nɨ́ akpɵtsɵ lɨnɨ́ ne Kilisito, nɨ́ atsia abhuka la di anɨ. Kaka-a, lɨ ndʉ kpadjɨ hana nɨ́ adʉ́ ne tsʉlʉ de ngʉ́ nadyudyo lɨnɨ́ de Ebhe. 13 Kaka-a, ma ngayo ka yi me, bua yi asía ndala ka lɨkabhu ɨnde ma ngazʉ e ngʉbula yi-e de. Lɨkabhu ango-o mangbo ngaha pɨ yi sangu .

A ayo me omabhuka mbɨla lele mʉkʉnda gba Kilisito ɨnde ane ndʉ ’ngʉ́ hana-o

14 Kaka-a, ma ngatʉtʉ lɨpʉkʉ ma kuto kala ’Dyɨ nɨ́ Ebhe, 15 lɨ ndʉ piga hana ɨnde abhʉ́lá ne pɨ́la doto adha bhʉ́ e-o. 16 Ma ngayo ka anɨ me anɨ ha angu pɨ yi lɨ pápá na Bhobua gba e, anga sangu gba anɨ-e ne ’ngbé tɨa na ngbéngbé. Abhomʉ-o, yi tsia sía angu lɨ bua yi. 17 A ayo me Kilisito sɨ kʉtɨ e lɨ bhobua yi lɨ pápá bhe nabhuka . Ma ngayo me sie yi lɨ bhʉ́ mʉkʉnda malɨ, la di me a lʉ bhʉ́ mʉkʉnda ango-o malʉ. 18 Abhomʉ-o, yi kólo ne angu ngʉ́ nambɨla bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndʉ okpála gba Ebhe-e hana me lele mʉkʉnda gba Kilisito pɨ nɨ́-e, ane mane! 19 Yi mbɨ́la lele mʉkʉnda gba Kilisito ɨnde ane ndʉ ’ngʉ́ hana u tɨ da nambɨla e-o. Yi abédhe ne ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde bhʉ́ Ebhe-e bedhe.

20 Ebhe ngamene kulu bhʉ́ nɨ́ ne angu gba e-o. Lɨ nɨ́ yo ’he ka anɨ-e, anɨ tɨ da nahaha pɨ nɨ́ bhelé ane mane, anga angu gba anɨ-e ane ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde nɨ́ tɨ da nabhundja e. 21 A ayo me sangu dʉ ne anɨ bhʉ́ Piga gba Ebhe di ne bhʉ́ Yesu Kilisito, ndʉ nedhɨnga hana, dʉdʉma ne dʉdʉma. A adʉ moko.

4

Yi gɨlɨ ndʉ ’kpɨ́ hana nadʉ bhʉ́ makpɵtsɵ ne Kilisito

1 Ngama kpála ɨnde bhʉ́ tɨkpʉ anga ma ngamene kulu pɨ Ngámá-a, engʉ́ ɨnde ma ngayo e ka yi kpékpéke-e ngae ɨnde: ngayi okpála ɨnde lɨ Ebhe aꞌɨ o-o, kaka-a, yi dhʉkʉ maka lɨ okpála ɨnde lɨ Ebhe aꞌɨ o-o adhʉdhʉkʉ lɨe-o. 2 Yi dʉ ndʉ ’kpɨ́ hana nakɵ lɨyi ne kuto, yi dʉ ne bhʉkʉ bua, di ne ’ndjá bua. Yi kibila lɨyi bhʉ́ ongʉ́ ɨnde sʉnda yi-e ne bua na mʉkʉnda. 3 Yi gɨlɨ ne angu hana nadʉ bhʉ́ makpɵtsɵ ɨnde lɨ Bu Bhobua ngaha e bhʉ́ guo ’ngʉ́ ɨnde ngagbite yi bhʉ́ dabɨlɨ bini ko. 4 A ne koli kʉte bini, di ne koli Bu Bhobua bini. Ebhe aꞌɨ la bhadi nɨ́ me nɨ́ ꞌo ’to nɨ́ to koli ’he bini. 5 Koli Ngámá bha bini, ne koli nabhuka bini, di ne koli batisimo bini. 6 Koli Ebhe bha bini, ɨnde ’Dyɨ ndʉ okpála hana. Anɨ ngaʉ pɨ́ ’ndjɨ ndʉ okpála hana. Anɨ ngamene kulu bhʉ́ ndʉ okpála hana, anɨ la di ngadʉ bhʉ́ ndʉ omabhuka hana.

7 La-a, Kilisito aha pɨ kpála ne kpála angu gba Bhobua ngʉ́ namene ehe. Anɨ atsia aha di bhe gba kpála ne kpála pɨ e ne bádha bua. 8 U aye me:

«Lɨ anɨ aꞌʉ lɨe abhʉ́lá-a,

anɨ abha okpála na tɨkpʉ ne angu,

anɨ atsia aha angu gba Bhobua ngʉ́ namene ehe pɨ okpála.†»

9 La-a, napa me «anɨ aꞌʉ abhʉ́lá-a», a akʉnda napa pɨ? Bhobhomʉ-o akʉnda napa me, kala naꞌʉ abhʉ́lá-a, Kilisito akɵ ngaɨza a satɵ. 10 Kpála ɨnde akɵ a satɵ-o, a ko di kpála ɨnde aꞌʉ abhʉ́lá tsutsu ngʉbula me anɨ dʉ bhʉ́ ndʉ ’he hana. 11 A ko anɨ ɨnde aha kulu pɨ kpála ne kpála-o. Anɨ aha pɨ okoko nadʉ obhʉlʉ titima gba Yesu , okoko ne opolofeta . Okoko ne omʉsuno na Bádha Ngali , okoko ne odimandɵ, ɨ dʉ di-e omʉsuno. 12 Yesu amene me okpála gba Ebhe-e kolo bedhe ngʉ́ namene kulu gba anɨ, ne okulu ɨnde lɨ Kilisito aha e pɨ uo bhomʉ-o, ngʉbula me kʉte nɨ ɨnde Piga gba Ebhe-e, kolo kpekpeke. 13 Nɨ́ mene mo-o, ndʉ nɨ́ hana nɨ́ kólo bhʉ́ makpɵtsɵ bini bhʉ́ nabhuka ne nambɨla Ndɨlɨ gba Ebhe-e ndjɨndjɨ. Nɨ́ bhele bhʉ́ nabhuka ango-o, nɨ́ tsia kólo libhomu maka Kilisito.

14 Abhomʉ-o, nɨ́ dʉ́ matá maka ongɨsɨ de. Nɨ́ dʉ́ la di maka zabʉ ɨnde lɨ anvi ngadyudyo e ne ndʉ pasʉ hana, di ne anvi na nasuno gba omʉsuno ɨnde ngapite okpála-a de. 15 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me nɨ́ nde ngapa kʉkʉlʉ ’ngʉ́ bhʉ́ mʉkʉnda-a, nɨ́ bhéle bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana lɨ pápá gba Kilisito ɨnde ne ’ndjɨ Piga gba Ebhe-o. 16 Anɨ ngamene ngae me oyá nɨ́ dʉ bini, anɨ atsia akpɵtsɵ di lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne nɨ́. Kʉte nɨ́ ɨnde Piga gba Ebhe-e bhadi moko. Ɨ dʉ me nganɨ́ ɨnde ne okpála na Piga gba Ebhe-e nɨ́ nde ngamene kulu gba nɨ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne mʉkʉnda-a, lɨ Dadjua ango-o bhéle.

Yi koto bhʉ́ mʉkobho na kalanʉ, amba yi kolo okpála na mbɨa

17 Engʉ́ ɨnde ma ngayo e ka yi ne kekele-e ne ’lɨ Ngámá-a ngae ɨnde: yi adʉ́ nadhʉkʉ matá maka omʉpagano de. Padhá de, anga mabhundja gba uo-o padhá. 18 Ɨmbɨlangʉ gba uo-o bhʉ́ biti. Mʉkobho ɨnde ngayie ka Ebhe-e pɨ uo ade. Padhá de, anga u mbɨla ’ngʉ́ bini de. U agbite la di bua o má kɨ! 19 U ngadje nʉmʉ lɨ ’ngʉ́ bini ade. U ngamene ndʉ ’ngʉ́ na sisiti hana ɨnde u akʉnda namene e. U la di ngakʉnda olɨsɨ ne obhosɨ ngangá.

20 Pɨ yi-e, a bhomʉ-o engʉ́ ɨnde u apa e pɨ yi pɨndjɨ Kilisito-o de. 21 A na paká me u apa ndʉ ’ngʉ́ gba Yesu-o pɨ yi hana. Maka omakilisito-o, u asuno pɨ yi kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde nɨ́ asia e ka anɨ-o. 22 Kaka-a, a ayo me yi tse mʉkobho gba yi na kalanʉ-o. Lele nanɨ maka yi adʉ lɨe kalanʉ-o, yi koto bhʉ́bhʉ́ makoto, anga ogʉmʉ ango-o ngapite okpála. A la di ngato okpála bhʉ́ kuo. 23 A ayo naꞌo me Bu Bhobua dji yi libhomu, amba yi kolo okpála na mbɨa lɨ bua yi, di ne bhʉ́ mabhundja gba yi ko. 24 Yi kolo okpála na mbɨa, ɨnde lɨ Ebhe abho o maka e makpe, ɨnde la di ngau lɨe bhʉ́ mʉkobho na ngbingbili, ɨnde di bubu lɨ kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ngagbe e-o.

25 Kaka-a, yi ꞌo napa eu maꞌo. A ayo me kpála ne kpála pa pɨ kilí e kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Padhá de, anga nɨ́ ndʉ nɨ́ hana ne yá koli kʉte bini. 26 Ɨ dʉ me bua yi nde ake-e, yi alɨ́ bhʉ́ siti ’ngʉ́ de. A ayo me bua yi kɵ kala me ela tɨ.† 27 Yi aká kpadjɨ pɨ Djabʉlʉ de me anɨ ko pɨ́ yi-e de. 28 A ayo me kpála ɨnde adʉ nako nazi ’he-e, ꞌo nazi ’he maꞌo. A ayo mangbo me anɨ mene kulu ne ’kpa e makpe, amba anɨ sia ezʉ pɨ e lɨ bádha kpadjɨ. Anɨ dʉ la di ne ehe ngʉ́ nateteke okpála ɨnde lɨ ehe aneke ka o-o. 29 Eli na sisiti bini akóto bhʉ́ ’bhɵ yi de. Yi pa bha bini eli na babadha ɨnde ɨ tɨ da nateteke okpála koko nakpata gʉmʉ gba uo-o, a la di ngamene bádha ’ngʉ́ pɨ obhende ngadjedje-o.

30 Yi ahá lɨkabhu pɨ Bu Bhobua ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ yi-e de. Padhá de, anga Bu Bhobua ɨnde lɨ Ebhe atʉ e lɨ yi maka kasé-e ngapa pɨ yi ngae me bhʉ́ oekpɨ́ ɨnde ngago-o, Ebhe agbégbe yi bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba yi-e magbegbe. 31 Yi ꞌe ndʉ ’ngʉ́ hana na sisiti lɨ bua yi maꞌe. Yi ꞌe ndu bua bhʉ́ yi maꞌe. Yi ꞌe ke ’ngʉ́ bhʉ́ yi maꞌe. Yi ꞌo nasʉsʉla maꞌo. Yi ꞌo la di nasobho sobho maꞌo. Yi ꞌo namene ndʉ sisiti ’ngʉ́ hana má kpɵkɵbhɵ! 32 Yi dʉ sʉnda yi ndjɨndjɨ, amba yi bedhe ne mʉkʉnda bedhe. Yi mbu lɨ sisiti ’ngʉ́ ɨnde sʉnda yi maka lɨ Ebhe ambu la di lɨ yi lɨe kabula Kilisito-o.

5

Yi dhʉkʉ maka okpála ɨnde bhʉ́ zɨ ’kpɨ́

1 Ɨ nde lɨe me yi nde ne ongɨsɨ lɨ Ebhe-e akʉnda o-o, yi mene ne kpéke me yi dʉ maka anɨ. 2 A ayo me yi dʉ ne mʉkʉnda maka Kilisito . Padhá de, anga anɨ akʉnda nɨ́. Anɨ atsia andala ’kpa lɨ mʉkobho gba e pɨ nɨ́ maka makiso, maka enʉ ɨnde u atsutsulu e pɨ Ebhe, ɨnde lɨ se e ngapu ndjɨndjɨ.

3 Yi ne okpála na bububu gba Ebhe. Kaka-a, a ayo de me u dje ongʉ́ nakʉnda olɨsɨ, di ne obhosɨ ngangá, di ne namene ndʉ ongʉ́ na sisiti hana, ɨ dʉ di-e gʉmʉ ’he naali bhʉ́ ka yi-e de. 4 A ayo de me siti ’li, ne engʉ́ na ngingi, ne zɨbotʉ koto bhʉ́ ’bhɵ yi-e de. Engʉ́ bini, yi gie mangbo heni pɨ Ebhe. 5 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me, kpála bini na zabhe, kpála na zɨbotʉ, ɨ dʉ di-e kpála na endjʉ (padhá de, anga endjʉ-o, a ko nayo ebhe na eu), anɨ lɨ́ bhʉ́ Naʉ gba Kilisito di ne Ebhe-e belegʉ de bini.

6 Kpála bini apíte yi ne ’li na padhá padhá de. Padhá de, anga ngua osisiti ’ngʉ́ bhomʉ-o ngagbele ke ’ngʉ́ gba Ebhe-e pɨ okpála ɨnde ngayala namene lɨ́lɨ gba anɨ-e ngae. 7 Kaka-a, yi akpɵ́tsɵ lɨyi ne ngua okpála bhomʉ-o de. 8 Yi adʉ nanɨ kalanʉ-o bhʉ́ biti. La mbɨa ɨnde-e, lɨ yi akpɵtsɵ lɨyi lɨe ne Ngámá-a, yi akolo bhʉ́ zɨ ’kpɨ́. Kaka-a, yi dhʉkʉ maka okpála ɨnde bhʉ́ zɨ ’kpɨ́. 9 Padhá de, anga zɨ ’kpɨ́ ngazu ndʉ ’ngʉ́ na babadha hana. A la di ngazu ngbili ’ngʉ́ ne kʉkʉlʉ ’ngʉ́. 10 Yi gɨlɨ ne kpéke ngʉ́ nalo engʉ́ ɨnde lɨ Ngámá akʉnda e-o. 11 Yi akpɵ́tsɵ lɨyi ne okpála bhende ngamene ongʉ́ na padhá padhá na sukpe-e de. Engʉ́ bini, yi gbe engʉ́ ango-o mbámbá bhʉ́ djila okpála. 12 Padhá de, anga a ko nʉmʉ naali ngʉ́ nagama ’ngʉ́ lɨ ’ngʉ́ ɨnde lɨ okpála ango-o ngamene e bhʉ́ pepe. 13 La-a, engʉ́ ɨnde u agbe e pɨ okpála-a, akolo mbámbá. 14 La di-e, ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde u agbe e lɨ zɨ ’kpɨ́-e, a akolo bhadi lɨ zɨ ’kpɨ́. Kaka-a, u apa me:

«Ngamʉ kpála ɨnde ngala-a, zʉzʉkʉ,

yie bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o mayie,

amba Kilisito suno zɨ ’kpɨ́ gba e pɨ mʉ.»

15 Kaka-a, ꞌee, yi lila lɨyi ndjɨndjɨ bhʉ́ nakobho ka yi-o. Yi adʉ́ nakobho maka ongingi de. Engʉ́ bini, yi dʉ nakobho maka okpála na ɨmbɨlangʉ. 16 Yi djele onedhɨnga ɨnde yi nde bhʉ́ e ndjɨndjɨ. Padhá de, anga onedhɨnga ɨnde nɨ́ nde bhʉ́ e sisiti. 17 Kaka-a, yi adʉ́ maka ongingi de. Engʉ́ bini, yi mene ne kpéke me yi mbɨla engʉ́ ɨnde lɨ Ngámá akʉnda me yi mene e-o.

18 Yi alángba ne pandɨ de. Padhá de, anga pandɨ ngatima kpála bhʉ́ ’ngʉ́ na pʉpʉlʉ. Engʉ́ bini, yi bedhe mangbo ne Bu Bhobua . 19 Yi to masi bhʉ́ yi ne nali ndʉ odjua oetsi hana ɨnde lɨ Bu Bhobua ngaha e-o. Yi toko Ngámá ne bua yi hana. 20 Yi gie heni pɨ ’Dyɨ nɨ́ Ebhe ndʉ nedhɨnga hana, di ne ngʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana ne ’lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito.

A ayo me ɵlɵ ne bhoko manga lɨo sʉnda o

21 Yi manga lɨyi sʉnda yi kabula mazɨma yi nde ne e pɨ Kilisito ko.

22 Ngayi olɨsɨ-e, yi manga obhosɨ gba yi-e maka yi ngamanga Ngámá lɨe-o. 23 Padhá de, anga bhoko ne ngámá pɨ́ ’ndjɨ wala e, maka lɨ Kilisito nde lɨe ne Ngámá pɨ́ ’ndjɨ Piga gba Ebhe-o. Kilisito ne Mʉkobho na Piga gba Ebhe. Piga ango-o maka kʉte anɨ. 24 A ayo me olɨsɨ manga obhosɨ gba o-o bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana, maka Piga gba Ebhe-e ngamanga Kilisito lɨe-o.

25 Ngayi obhosɨ-e, yi dʉ ne mʉkʉnda pɨ olɨsɨ gba yi, maka lɨ Kilisito akʉnda Piga gba Ebhe-e lɨe-o. Anɨ asuno mʉkʉnda ango-o lɨ nandala kpa lɨ mʉkobho gba e ngʉbula Dadjua ango-o. 26 Anɨ akʉnda nanɨ namene me Piga gba Ebhe-e kolo bubu, anɨ atsia avʉlʉ ne engu* di ne ’li e. 27 Padhá de, anga anɨ akʉnda nanɨ me Piga gba Ebhe-e koto kala nɨ ne sangu gba e hana. A adʉ́ ne doto bhʉ́ e de, ne engʉ́ na sisiti napapa tété de, di ne zɨbotʉ de. Dadjua ango-o dʉ la di bubu, ɨnde u tɨ da nau siti ’ngʉ́ napapa lɨ e de.

28 Kaka-a, a ayo me obhosɨ dʉ ne mʉkʉnda pɨ olɨsɨ gba o maka u akʉnda kʉte o lɨe makpe-o. Padhá de, anga kpála ɨnde ne mʉkʉnda pɨ wala e-e, anɨ ngakʉnda bhomʉ-o lɨ e makpe. 29 Padhá de, anga kpála bini ɨnde ayala kʉte e makpe ade. Engʉ́ bini, kpála ne kpála ngakʉ kʉte e, di ne nalilila ndjɨndjɨ, maka Kilisito ngamemene lɨe bhʉ́ Piga gba Ebhe-e ko. 30 Padhá de, anga nɨ́ ne tɨka kʉte anɨ. 31 A maka u aye lɨe bhʉ́ bhuku gba Ebhe-e me: «Kaka-a, bhoko aꞌó ká ’dyɨ e ne ’hi e ngʉbula nakpɵtsɵ lɨe ne wala e. U tsia kólo ndʉ o bhisi hana koli kʉte bini.†» 32 ’Ngbé ’ngʉ́ na kʉkʉlʉ awo lɨe bhʉ́ engʉ́ ɨnde u apa e bhomʉ-o. Ngama-a, ma apa me u ngapa ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨ ’ngʉ́ gba Kilisito di ne Piga gba Ebhe. 33 Engʉ́ bini, u la di ngapa ’ngʉ́ ango-o pɨ yi: a ayo me bhoko ne bhoko dʉ ne mʉkʉnda pɨ ɵlɵ gba e maka anɨ akʉnda lɨ e lɨe makpe-o. A ayo la di me ɵlɵ ne ɵlɵ manga ’ko e.

6

Lele dasʉndʉ gba ongɨsɨ ne okpála azu o-o

1 Ngayi ongɨsɨ, engʉ́ ɨnde a ayo me yi mene e maka lɨ Ngámá akʉnda lɨe ngae ɨnde: yi manga okpála azu yi-e mamanga, anga bhobhomʉ-o ndjɨndjɨ. 2 Lɨ́lɨ na kalanʉ ɨnde lɨ Ebhe asuno e di ne napa me nɨ améne ehe bhʉ́ e ngae ɨnde: «Manga ’dyɨ mʉ ne ’hi mʉ mamanga, 3 amba mʉ dʉ ne kpála na djalɨ, mʉ tsia bhúe la di ngengele pɨ́la doto.†»

4 Ngayi odyɨ ongɨsɨ, yi améne de me ongɨsɨ gba yi-e kolo ne kpéke ’ndjɨ-e de. Engʉ́ bini, yi kʉ uo ne nalɨlɨ uo di ne naha lɨ́lɨ ɨnde ayie ka Ngámá-a pɨ uo.

Lele dasʉndʉ gba obalise ne omakʉlasɨ o

5 Ngayi obalise, yi manga omakʉlasɨ yi pɨ́la doto mamanga ne nazɨ uo ndjɨndjɨ, ne koli bua bini mʉgɨto me yi ngamanga Kilisito . 6 Yi améne bha bini mo-o lɨ nedhɨnga ɨnde u ngatsia ’kpɨ́ lɨ yi lɨe de. Padhá de, anga yi mene mo-o, ɨ mána mʉgɨto me yi amene ngʉbula me okpála zɨba yi. Engʉ́ bini, yi mene engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe akʉnda e ne koli bua bini, maka obalise gba Kilisito. 7 Yi mene kulu pɨ omakʉlasɨ yi ne bádha bua mʉgɨto me, yi ngamemene pɨ Ngámá ngae makpe, anga yi mene pɨ kpála de. 8 Padhá de, anga yi ambɨla me, abana ɨ dʉ bali, ɨ dʉ di-e bali de-e, kpála ne kpála asía makalá sakpa Ngámá lɨ lele bádha kulu lɨ kpála ango-o amene e-o.

9 Ngayi, omakʉlasɨ okpála, yi mene bhadi moko pɨ obalise gba yi-o. Yi abú tsʉlʉ bhʉ́ uo ne napa de me yi ató mbolo lɨ uo de. Yi mbɨla ndjɨndjɨ me ngayi ne obalise gba yi-e, a ka yi ne koli Ngámá bini abhʉ́lá. Anɨ gbogbo bhʉ́sʉ okpála de.

Yi bɨ tɨa ’gʉ ɨnde lɨ Ebhe ngaha e pɨ yi-o

10 Ngʉ́ nabu tata-a, yi gɨlɨ angu gba yi-e bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨyi ne Ngámá, bhʉ́ angu na ngbéngbé gba anɨ-o. 11 Yi bɨ ndʉ tɨa ’gʉ hana ɨnde lɨ Ebhe ngaha e pɨ yi, ngʉbula me yi lʉ kpekpeke kala siti mabhundja gba djabʉlʉ-o. 12 Padhá de, anga nɨ́ ngagʉ gbele ne okpála-kʉtɨ ade. Engʉ́ bini, nɨ́ ngagʉ ’gʉ́ ne osisiti bua ɨnde ne angu abhʉ́lá. Nɨ́ ngagʉ ’gʉ́ ne ongámásɨ na angu di ne obhende na sukpe. 13 Kaka-a, yi ha ndʉ tɨa ’gʉ́ gba Ebhe-e hana, amba lɨ nedhɨnga na sisiti akólo lɨe, yi de lʉ kala bhʉlʉ yala gba yi-e kpekpeke. La di-e, pɨta nagʉ gbele akolo alɨ soso-o, yi tsia lʉ́ lɨ bɨlɨ yi nde lɨ e kpekpeke.

14 Ka ’ngʉ́ ango-o, yi lʉ kpekpeke. Yi gbite kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ludu yi maka mʉkabha. Yi holo ngbili ’ngʉ́ maka bongo na kó ’nʉ ɨnde ngalila mbulu kpála. 15 Yi dyɨ gʉmʉ na nakpokpo Bádha Ngali na guo ’ngʉ́ maka malɵkɵ. 16 Yi holo nabhuka ndʉ ’kpɨ́ hana maka kopɨ́. Bhobhomʉ-o ahá angu pɨ yi ngʉ́ nabʉlʉ ndʉ edjɨ hana ɨnde ne djua gba Satana . 17 Yi dyɨ mʉkobho maka ndata na kalase. Yi holo Eli gba Ebhe-e maka mbotɨa ɨnde lɨ Bu Bhobua ngaha e-o.† 18 Yi mene ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana bhʉ́ mayo. A na paká, yi yo Ebhe bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana maka lɨ Bu Bhobua atéteke yi lɨe-o. Kaka-a, yi alá-a de, yi yo Ebhe ndʉ ’kpɨ́ hana pɨ ndʉ okpála hana na bububu-o.

19 Yi yo di Ebhe mʉma, amba Ebhe ha eli na ngbingbili mʉma nedhɨnga ma akʉnda nagama ’ngʉ́ lɨe-o. La di-e, a ngʉbula me ma adʉ́ ne tsʉlʉ de nedhɨnga ma ngambamba ta ongʉ́ ɨnde awo lɨe bhʉ́ Bádha Ngali-e lɨe-o. 20 Ma ne bhʉlʉ titima na Bádha Ngali ɨnde ma nde bhʉ́ tɨkpʉ ngʉbula e-o. Kaka-a, yi yo Ebhe ngʉ́ ma, amba ma akpókpo Ngali ango-o ne tsʉlʉ de, ma kpokpo mangbo maka a ayo lɨe-o.

Eli na soso

21 Tisiko, ndai nɨ́ na mʉkʉnda, kpála ɨnde di ngamene kulu gba Ngámá ndjɨndjɨ akpókpo ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde atsia ma pɨ yi. Anɨ akpókpo pɨ yi ngʉbula me yi mbɨla lele maka ma nde lɨe di ne ehe ɨnde ma ngamene e-o. 22 Ma atima anɨ ngʉbula nakpokpo pɨ yi lele maka ya nde lɨe, amba anɨ to di masi bhʉ́ yi.

23 A ayo me Ebhe ’Dyɨ nɨ́, di ne Ngámá Yesu Kilisito ha guo ’ngʉ́, ne mʉkʉnda di ne nabhuka pɨ ndʉ ondaise nɨ́ hana. 24 A ayo me bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe dʉ ne ndʉ okpála hana ɨnde ne mʉkʉnda na dʉdʉma pɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito ko.

* 2:11 2:11 Gandja: A adʉ nanɨ engʉ́ ɨnde asuno me a ɨnde-e kpála ka Ebhe.

† 4:8 4:8 Tsia bhʉ́ Ets. 68:19.

† 4:26 4:26 Tsia bhʉ́ Ets. 4:5.

* 5:26 5:26 Engu: A ko batisimo. Tsia bhʉ́ Tit. 3:5.

† 5:31 5:31 Tsia bhʉ́ Dje. 2:24.

† 6:3 6:2-3 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 20:12; di ne bhʉ́ Det. 5:16.

† 6:17 6:14-17 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 59:17, 11:5, 27:1, 34:5, 49:2; ne bhʉ́ Oz. 6:5; ne bhʉ́ Ebe. 4:12; di ne bhʉ́ Apok. 1:16, 19:15.

Filipoi

1

2

3

4

Balʉa gba Polo
pɨ omabhuka na gʉdhʉ na

Filipoi

Eli na kalanʉ

Polo aye nanɨ balʉa ɨnde-e pɨ omabhuka na Dadjua na kalanʉ ɨnde anɨ aꞌo nanɨ e bhʉ́ putu-o, bhʉ́ ndu doto na ngámá gba okpála na Loma ɨnde abhʉ́ Makedonia-o. Anɨ aye balʉa ango-o me anɨ nde bhʉ́ tɨkpʉ. Lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ adʉ lɨe me bua anɨ nde angamba ka nagʉ ɨnde lɨ obhelesɨ okpála koko na Dadjua gba Ebhe adʉ agʉ ne e-o, la di bua anɨ atsia alʉ bhʉ́lá má gba ka onasuno na eu ɨnde adʉ bhʉ́ Dadjua gba Ebhe ɨnde abhʉ́ Filipoi-o.

Engʉ́ ɨnde ɨ tɨ da nau lɨe má gala bhʉ́ balʉa ɨnde-e, a ko nagie heni pɨ omakilisito na Filipoi ngʉbula makiso ɨnde u atima nanɨ e pɨ anɨ ngʉ́ nateteke anɨ bhʉ́ ongʉ́ gba e ko. Polo aha nedhɨnga bhomʉ ngʉ́ nato masi bhʉ́ omakilisito na Filipoi ngʉbula me u andala bhʉ́ kulu gba Ebhe-e de, abana u adʉ ato mbolo lɨe lɨ ndʉ uo hana-o.

Balʉa ɨnde-e agama ’ngʉ́ kpekpeke pɨndjɨ djalɨ, nazɨba, nadʉ bini di ne ’ndjá bua ɨnde bhʉ́ nabhuka a la di-e mʉkobho gba makilisito. Anɨ atsia asuno la di mʉkʉnda na kpekpeke ɨnde lɨ Polo adʉ ne e pɨ Dadjua na Filipoi-o.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-11

Engʉ́ atsia Polo kpi e kpi 1:12-26

Mʉkobho ɨnde bhʉ́ Kilisito-o 1:27 – 2:18

Mabhundja ɨnde adʉ pɨ Timoté ngauo ne Epafolodite 2:19-30

Nalila lɨo ka obhʉlʉ yala di ne okpekpeke ’ngʉ́ ɨnde ngago 3:1 – 4:9

Polo ngauo ne obɨ e na Filipoi 4:10-20

Eli na soso 4:21-23

1

Polo yi omabhuka na gʉdhʉ na Filipoi mayi

1 Ngama Polo, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Timoté-e, ya yi yi mayi. Ya ne obalise gba Yesu Kilisito . Ma aye balʉa ɨnde-e pɨ ndʉ yi omabhuka ɨnde bhʉ́ gʉdhʉ na Filipoi hana, pɨ yi obhelesɨ okpála di ne pɨ yi okpála ɨnde ngateteke kulu gba Ebhe, ndʉ yi hana ɨnde akpɵtsɵ lɨyi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu Kilisito-o. 2 A ayo me Ebhe ’Dyɨ nɨ́, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito suno bádha bhʉ́ ’bu gba o-o pɨ yi, amba u ha di guo ’ngʉ́ gba o-o pɨ yi.

Polo agie heni, anɨ atsia ayo di Ebhe ngʉ́ omabhuka na gʉdhʉ na Filipoi

3 Ma ngagie heni pɨ Ebhe, ndʉ nedhɨnga hana ma ngabhundja yi lɨe-o. 4 Ndʉ nedhɨnga hana ma ngayo Ebhe lɨe pɨ ndʉ yi hana-a, ma ngakpi djalɨ. 5 Ma ngagie heni pɨ Ebhe anga yi akpɵtsɵ lɨyi ne ma bhʉ́ nakpokpo Bádha Ngali , nayie bha bini lɨ ’kpɨ́ na kalanʉ yi abhuka lɨe, akolo makolo pɨ mbɨa ɨnde. 6 Ma ambɨla ndjɨndjɨ me Ebhe ɨnde akpo nanɨ lita bádha kulu lɨ bua yi-e, anʉ́ bha ne di ne kalanʉ, anɨ tsia bú soso lɨ ’kpɨ́ lɨ Yesu Kilisito agó lɨe-o. 7 A ndjɨndjɨ me ma bhundja bha pɨndjɨ ndʉ yi hana mo-o. Padhá de, anga bua ma abedhe ne djalɨ ka yi, anga Ebhe asuno bádha bhʉ́ ’bu mʉma di ne pɨ ndʉ yi hana, ngʉbula me yi teteke ma nedhɨnga ma nde lɨe mbɨa ɨnde-e bhʉ́ tɨkpʉ, di ne nedhɨnga ɨnde ma ngakpokpo lɨe ne angu ma hana kʉkʉlʉ ’ngʉ́ pɨndjɨ Bádha Ngali lɨe-e, kala okpála nakodho mangɨmbo-o. 8 Ebhe mbɨla hana me, ma ngapa kʉkʉlʉ ’ngʉ́ me ma ne mʉkʉnda pɨ yi naali. Mʉkʉnda ɨnde ma akʉnda yi ne e-e, ayie ka Yesu Kilisito.

9 Ehe ɨnde ma ngayo Ebhe pɨ yi ngʉ́ e ngae ɨnde: ma ngayo Ebhe me mʉkʉnda gba yi-e nʉ bha ne kalanʉ, amba ateteke yi me yi mbɨla engʉ́ na kʉkʉlʉ ne lele maka yi ngadʉ lɨe sʉnda yi-o. 10 Abhomʉ-o, yi tsia mbɨ́la di nalo obabadha ’ngʉ́. Ma ngayo ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana ngʉbula me ekpɨ́ lɨ Yesu Kilisito agíe lɨe lɨe, bua yi de dʉ má ngɨlɨlɨ di ne me ehe bini na sisiti adʉ́ bhʉ́ yi de. 11 Nakolo lɨ ’kpɨ́ ango-o, nadhʉkʉ gba yi-e dʉ ndjɨndjɨ bhʉ́ angu gba Yesu Kilisito, amba okpála dhɵgɵ Ebhe, u toko di anɨ.

Polo akpi djalɨ anga u ngakpokpo Bádha Ngali gba Kilisito

12 Ondaise ma, ma akʉnda me yi mbɨla ndjɨndjɨ me ongʉ́ ɨnde akolo lɨ ma-a, amene mangbo me Bádha Ngali-e yangba ne kalanʉ. 13 Ka ’ngʉ́ ango-o, ndʉ osʉdha hana ɨnde ngalila etɨ gba guvelenele, di ne ndʉ okpála koko hana ambɨla me ma bhʉ́ tɨkpʉ kabula kulu gba Kilisito ma ngamene e-o. 14 La matá di-e, nau ma me ma bhʉ́ tɨkpʉ-o, ato masi bhʉ́ omabhuka bhelé lɨ kpadjɨ gba Ngámá gba nɨ́-o. Uo matá ne tsʉlʉ ngʉ́ nakpokpo Bádha Ngali-e ade.

15 A na paká me okpála koko ngakpokpo Bádha Ngali gba Kilisito-o, anga u ne ’ngbé bua lɨ kʉte ma, u ngakʉnda nagʉ ma. La-a, okoko di ngakpokpo engʉ́ gba anɨ-e ne bua bini. 16 Obhe ngamene ne bua o bini bhomʉ-o, ngamemene anga u ne mʉkʉnda lɨ pabɨlɨ gba ma, u mbɨla ndjɨndjɨ me kulu gba ma lɨ bɨlɨ ɨnde-e, a ko ngʉbula me ma akpokpo Bádha Ngali, amba ma suno di pɨ okpála me a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. 17 Okpála ma de apa ’ngʉ́ gba o kalanʉ-o, ngakpokpo Bádha Ngali gba Kilisito anga u ngakʉnda me nɨ dʉ nagʉ ma. Engʉ́ ɨnde u ngakpokpo e yie lɨ bua uo de, u ngakʉnda me ma zʉ matá lɨkabhu bhʉ́ tɨkpʉ ei ane mane.

18 A mene ’he bini de. Belegʉ u dʉ akpokpo Bádha Ngali gba Kilisito ne siti bua , ɨ dʉ di-e ne bádha bua, Bádha Ngali ango-o bha naae nganʉ ne kalanʉ. Kaka-a, ma ngakpi djalɨ. La matá-a, ma adʉ́ bha ne djalɨ, 19 padhá de, anga ma ambɨla me ndʉ okpekpeke da ’ngʉ́ bhomʉ-o hana améne me Ebhe kobho ma, anga yi ngayo anɨ ngʉ́ ma, Bu Bhobua ɨnde nanɨ lɨ Yesu Kilisito atima e-e, la di ngateteke ma.

20 Engʉ́ ɨnde ma ngaꞌo ’to ma ’to e naali-e, a ko me ma ahá galikpe nʉmʉ pɨ Kilisito ’kpɨ́ bini de. La-a, mbɨa ɨnde-e, maka ne ndʉ nedhɨnga hana-a, ma abhuka ne bua bini me, ma adʉ́ bha bini nadhɵgɵ Kilisito belegʉ ma dʉ bhʉ́ mʉkobho, belegʉ ma kpi makpi. 21 Padhá de, anga mʉma-a, ma dʉ bhʉ́ mʉkobho-o, ehe ɨnde ane ne engbé-e, a ko nadhɵgɵ Kilisito. Ma kpi makpi-e ane la matá ne bádha. 22 Ɨ dʉ me nadʉ ka ma bhʉ́ mʉkobho pɨ́la doto ei nde ade kpadjɨ mʉma na ateteke okpála-a, ma mbɨla kpadjɨ bhende ayo nalo e de. 23 Ma ngadho ’bɨ sʉnda ongʉ́ bhisi bhomʉ. A nga lɨma naali ne nayie pɨ́la doto ɨnde ngʉbula me ma nʉ dʉ de Kilisito. 24 La-a, nadʉ ka ma bhʉ́ mʉkobho-o ndjɨndjɨ kabula yi.

25 Ma ambɨla ndjɨndjɨ me, a la bhadi moko, ma dʉ nga matá bhʉ́ mʉkobho, nɨ́ tsia dʉ́ ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini ngʉbula me yi nʉ lɨ kpadjɨ gba Ebhe-e ne kalanʉ, amba yi tsia kpi di djalɨ lɨ kpadjɨ ango-o. 26 Nedhɨnga ma akóto lɨe bhʉ́ tɨkpʉ-o, nɨ́ tsia dʉ́ matá ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini-e, yi atóko Yesu Kilisito naali ka engʉ́ ɨnde anɨ amene e mʉma-o.

Yi lʉ kpekpeke bhʉ́ nabhuka

27 Engʉ́ ɨnde ane la mane-e ngae ɨnde: a ayo me nadhʉkʉ gba yi dʉ lɨ lelele maka lɨ Bádha Ngali gba Kilisito apa lɨe-o, ngʉbula me, belegʉ ma go natsia yi, belegʉ ma go de-e, ma de dje me yi alʉ kpekpeke ne mabhundja bini, ne me yi ngalila ndʉ yi hana nabhuka gba yi ɨnde alʉ pɨ́ Bádha Ngali-o. 28 Yi adjé tsʉlʉ ka obhʉlʉ yala gba yi-e belegʉ de bini. Bhobhomʉ-o asúno pɨ uo mbámbá me, ngauo-o, u angɨta, la ngayi-e, yi lɨ kpadjɨ na mʉkobho. Ebhe asúno pɨ uo ngae. 29 Padhá de, anga Ebhe suno bha bini bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ yi ngʉ́ nabhuka Kilisito de, engʉ́ bini, anɨ asuno bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ yi ngʉ́ nazʉ di lɨkabhu kabula Bádha Ngali gba anɨ-o. 30 Yi ngagʉ bhomʉ-o ngua gbele ɨnde nako yi au me, ngama-a, ma adʉ agʉ e-o. Yi la di ngadje me, mbɨa ɨnde-e, ma nga bha ngagʉ ’gʉ́.

2

Yi kɵ lɨyi ne kuto maka Yesu Kilisito

1 Ɨ nde lɨe me yi akpɵtsɵ lɨyi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Kilisito-o , bhobhomʉ-o ngaha angu pɨ yi. A mo-o adɨ! Ɨ nde lɨe me anɨ ne mʉkʉnda pɨ yi-e, bhobhomʉ-o ngaha angu pɨ yi ngʉ́ nakpata kpadjɨ gba anɨ-o. A mo-o adɨ! A na paká me Bu Bhobua akpɵtsɵ yi ngae. A mo-o adɨ! A na paká me Ebhe la di ngasuno bádha bhʉ́ ’bu pɨ yi ngae. A mo-o adɨ! 2 Ɨ nde lɨe mo-o, yi bedhe bua ma ne djalɨ bedhe lɨ kpadjɨ nadʉ, ne lɨ kpadjɨ nadʉ ne mʉkʉnda sʉnda yi, di ne lɨ kpadjɨ nadʉ ne makpɵtsɵ na kʉkʉlʉ sʉnda yi. 3 Yi adʉ́ amene engʉ́ na bhayiki bhayiki de. Yi adʉ́ nabhɨ ’kpa yi pɨ́ mbulu yi lɨ engʉ́ de. Engʉ́ bini, yi kɵ lɨyi ne kuto, yi dʉ nau okpála koko me u ane yi mane. 4 Kpála ne kpála adʉ́ bha bini natsia engʉ́ gba e makpe de, engʉ́ bini, a ayo di natsia engʉ́ gba okpála koko uu.

5 Yi dʉ bhʉ́ ka yi ne ngua mabhundja lɨ Yesu Kilisito adʉ nanɨ ne e-o.

6 Belegʉ u aviti nanɨ lɨe ne Ebhe-e bhʉ́ dabɨlɨ bini-e,

anɨ kpo nanɨ ’ndjɨ e ne Ebhe de me nɨ dʉ ndʉ ’kpɨ́ hana maka anɨ-e de.

7 La-a, anɨ aꞌo ká ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana,

anɨ akolo bali, u atsia azu anɨ kpála-kʉtɨ.

Ndʉ okpála hana au me a ko kpála-kʉtɨ.

8 Anɨ akɵ matá lɨe ne kuto,

anɨ amanga Ebhe akolo bha makolo bhʉ́ nakpi ka e,*

ɨnde u agɨ anɨ lɨe lɨ kulusi-o.

9 Ka ’ngʉ́ ango-o, Ebhe ngae makpe aꞌeꞌe anɨ ne abhʉ́lá nane ndʉ ohe hana.

Bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e,

anɨ atsia aꞌo ꞌɨlɨ lɨ anɨ, ɨnde ane ndʉ ꞌɨlɨ hana.

10 Anɨ amene mo-o ngʉbula me ndʉ ’he hana ɨnde abhʉ́lá

di ne pɨ́la doto di ne asa doto,†

kikita lɨpʉkʉ o kuto kala Yesu

ngʉ́ nadhɵgɵ anɨ ka ’lɨ anɨ-o,

11 amba ndʉ okpála hana kpokpo mbámbá me Yesu Kilisito ne Ngámá.

U mene mo-o, u tsia dhɵ́gɵ di Ebhe ’Dyɨ anɨ.

Yi dʉ maka zɨ ’ke pɨ́la doto

12 Kaka-a, ondaise ma na mʉkʉnda, maka yi amemene lɨe gɵmɵ gɵmɵ-o, yi manga Ebhe mamanga. Yi amánga bha bini anɨ ka de djila ma de. Engʉ́ bini, yi manga anɨ la matá ane mane nedhɨnga nɨ́ nde lɨe ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini ade ko. Yi mene kulu lɨyi pɨ Ebhe ngʉbula nasuno me yi akobho, yi mene kulu ango-o bhʉ́ dabɨlɨ bini ne nakɵ lɨyi ne kuto. 13 Padhá de, anga Ebhe ngae makpe ngamene kulu lɨ bua yi ngʉbula me yi dʉ nakʉnda di ne namene ongʉ́ ɨnde nganga lɨ nɨ-o.

14 Bhʉ́ ndʉ kulu hana ɨnde yi ngamene e-e, yi adʉ́ nadi mʉtokono de, yi adʉ́ la di ne kpeke ’bhɵ de, 15 ngʉbula me kpála bini aú engʉ́ na sisiti napapa lɨ yi de, di ne me yi dʉ lɨbhomu hana ndjɨndjɨ, amba yi dʉ ne ongɨsɨ gba Ebhe, ongɨsɨ ɨnde lɨ siti ’ngʉ́ nde bhʉ́ o ade. Yi ngakobho bhʉ́ ká osisiti okpála na doto ɨnde. Yi dʉ bhʉ́ ká uo maka zɨ ’ke ɨnde ngasʉ masʉ, 16 padhá de, anga yi ngakpokpo pɨ uo eli na mʉkobho. Abhomʉ-o, lɨ ’kpɨ́ lɨ Kilisito agó lɨe, ma adʉ́ kala anɨ ne gindaginda kabula yi, anga bhobhomʉ-o asuno mbámbá me kpéke kulu ɨnde ma amene e bhʉ́ ka yi-e, ma mene padhá de. 17 Engʉ́ bini, nabhuka gba yi-e, a ko makiso ɨnde yi ngaha e pɨ Ebhe-o. Ɨ dʉ me u nde abhɵlɵ ma-a, bhobhomʉ-o dʉ́ maka makiso gba ma ɨnde ma aꞌo e pɨ́ bhende gba yi-o. Ɨ dʉ mo-o, ma adʉ́ ne djalɨ, nɨ́ tsia kpɨ́ djalɨ ne ndʉ yi hana bhʉ́ dabɨlɨ bini. 18 A ayo me ngayi di-e, yi dʉ ne djalɨ, amba yi kpi djalɨ ne ma bhʉ́ dabɨlɨ bini.

Polo atima Timoté bhʉ́ Filipo

19 Ɨ dʉ me Ngámá Yesu nde akʉnda-a, ma ne ’to ma me ma tima Timoté agba yi sʉnda ’kpɨ́ ɨnde, ngʉbula me anɨ gie lɨe-e, anɨ de kpokpo ngali gba yi-e mʉma, amba anɨ teteke bua ma maka anɨ adji di nateteke bua yi lɨe-o. 20 Kpála koko ka ma ei ade ɨnde ngabhundja maka ma, a ko bha bini anɨ. Anɨ aꞌo bua e kʉkʉlʉ lɨ ’ngʉ́ gba yi-o. 21 Ndʉ okpála koko hana bha bini ngaꞌo bua o lɨ ongʉ́ gba o makpe, u bhundja bhende gba Yesu Kilisito-o de. 22 Timoté makpe, yi mbɨla ndjɨndjɨ me a ko bádha kpála. Ne ma ne anɨ-e, ya amene kulu nakpokpo Bádha Ngali . Anɨ ateteke ma bhʉ́ kulu ango-o maka lɨ ndɨlɨ ateteke ’dyɨ e lɨe-o. 23 Ma ngaꞌo ’to ma me ma tima anɨ agba yi má gala, ɨ dʉ me u nde akodho ’ngʉ́ gba ma-a akodho-o. 24 Ma ne nabhuka me, ɨ dʉ me Ngámá nde akʉnda-a, ngama di-e, ma anʉ́ agba yi oo má gala!

Polo agie Epafalodite bhʉ́ Filipo

25 Ndai ma Epafolodite ɨnde yi atima nako e me anɨ go teteke ma lɨ ndʉ ongʉ́ bhende aneke ka ma-a, ya amene kulu ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini. Ya agʉ egʉ́ ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini. La mbɨa ɨnde-e, ma abhundja me a ndjɨndjɨ me ma gie anɨ pɨ yi. 26 Anɨ ne gʉmʉ naali me nɨ u matá ndʉ yi hana. Bua anɨ adʉ nako abhʉ́lá, anga anɨ adje me yi ambɨla me adʉ nako lɨ nɨ ne kuo. 27 A na paká me a adʉ nako lɨ anɨ ne kuo masɨkpe de nakpi. La-a, Ebhe asuno bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ anɨ. Ebhe suno bha bini bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ anɨ de, anɨ asuno di mʉma ngʉbula me ma asía matá lɨkabhu pɨ́ koko nane mane de.

28 Kaka-a, bua ma alʉ abhʉ́lá má gba me ma gie anɨ pɨ yi, yi u matá anɨ, yi tsia kpi djalɨ, amba mʉma-a, bua ma tsia kɵ. 29 Lɨ anɨ akólo lɨe oo, yi de sia anɨ ne djalɨ anga a ko ndai yi bhʉ́ ’bu Ngámá. A ayo me yi manga ngua okpála bhende maka anɨ-e mamanga, 30 anga anɨ di me kpi nako lɨ tʉla kulu gba Kilisito-o. Anɨ kpe kuo de, anɨ ateteke ma bhʉ́ da yi, maka a ayo nako lɨe me yi mene ngayi makpe, ɨ dʉ́ me yi dʉ́ nako sɨɨ-o.

3

Lele nadʉ ngbingbili kala Ebhe

1 Ondaise ma, ’li ma na soso pɨ yi-e ngae ɨnde. Yi kpi djalɨ anga yi ne okpála gba Ngámá. Ongʉ́ nako ma aye e pɨ yi kalanʉ-o, ma matá bha ngayeye ne toto. Ndala lɨ ma tété ade, la pɨ yi-e, a ngʉbula nato masi bhʉ́ yi ne kalanʉ. 2 Ma apa pɨ yi me, yi lila lɨyi ka okpála ɨnde ngamene sisiti kulu-o malila. A ko obʉ́lʉ. U bha bini ngau ngbéngbé engʉ́ nato okpála bhʉ́ gandja. 3 Nganɨ́-e, nɨ́ ne okpála ɨnde ngakodho kʉkʉlʉ gandja-a nganɨ́, anga nɨ́ ngamene kulu lɨnɨ́ pɨ Ebhe ne angu gba Bu Bhobua . Nɨ́ ne gindaginda anga nɨ́ ne okpála ka Yesu Kilisito . Nɨ́ ꞌo bua nɨ́ lɨ ongʉ́ ɨnde ngayie ka okpála-a de.

4 Ɨ dʉ́ me adʉ lɨ ongʉ́ ango-o ne tata-a, ma de aꞌó di bua ma tété. Ɨ dʉ me kpála bini nde abhundja me nɨ tɨ da naꞌo bua nɨ lɨ ongʉ́ ango-o, ngama-a, ma ambɨla me ta naꞌo bua ma tété ane bhende gba anɨ-e mane. 5 Ngama-a, ma ne kʉkʉlʉ Ebele, azu ma ne oEbele. Ma ne maƗsalaele, bhʉ́ piga gba Bendjame. U azu ma lɨe, u ato ma bhʉ́ gandja pɨta ’kpɨ́ madjɨna.* Lɨ ’ngʉ́ bhende atsia lɨ́lɨ gba omaYuda-a, ma nako ne mʉFalisai . 6 Lɨ ’ngʉ́ bhende atsia nakpata lɨ́lɨ gba nɨ́-e lɨ lelele-e, ma adʉ nako nato mbolo lɨ omakilisito. Lɨ ’ngʉ́ bhende atsia nadʉ ngbingbili ɨnde lɨ u aye e bhʉ́ olɨ́lɨ gba nɨ́ omaYuda-a, ma akpata ndʉndʉ hana má kpɵkɵbhɵ, ma tɨ belegʉ lɨ sʉsʉka de bini.

7 Ma adʉ nako abhundja me ongʉ́ bhomʉ-o tɨ da nateteke ma. La-a, kabula Kilisito, ma au ndʉndʉ hana padhá. 8 Ma au ndʉ oehe ɨnde adʉ ka ma-a hana me tata tété ade. Padhá de, anga ɨ dʉ me ma nde ambɨla Ngámá gba ma Yesu Kilisito ndjɨndjɨ-e, bhobhomʉ-o ane mʉma ne bádha ngae. Ma atse ndʉ ’he hana kabula anɨ. Ma ngau ongʉ́ bhomʉ-o bhʉ́ djila ma maka zɨbotʉ ngʉbula me ma sia Kilisito, 9 di ne me ma dʉ libhomu hana pɨ anɨ. Ma pá matá de me ma ngbingbili kala Ebhe anga ma ngakpata lɨ́lɨ gba omaYuda-a de. Ehe ɨnde ngaꞌo ma ngbingbili kala anɨ-e, a ko mangbo ma abhuka Kilisito lɨe-o. Ebhe amene ngae me ma kolo ngbingbili anga ma abhuka anɨ. 10 Ma akʉnda bha koli ’he bini. Ma akʉnda me ma mbɨla Kilisito, a la di-e me ma mbɨla angu ɨnde azuku anɨ-o. Ma akʉnda la di me ma zʉ lɨkabhu maka anɨ azʉ nanɨ lɨe-o. Ma tsia dʉ bedhe ngʉ́ nakpi pɨ anɨ maka anɨ akpi nanɨ lɨe mʉma-o, 11 ngʉbula me ɨ dʉ me Ebhe nde akʉnda-a, ma de zuku di maka anɨ.

12 Ma abhɨ ’kpa ma pɨ́ mbulu ma de me ma asia oehe bhomʉ-o asia, di ne me ma akolo alɨ soso akolo-o de. Engʉ́ bini, ma ngamene ne kpéke me ma sia oehe bhomʉ, anga Yesu Kilisito aholo ’kpa ma makpe ngae. 13 Ondaise ma, ngama-a, ma pa de me ma asia oehe bhomʉ-o asia de. Koli ’he bini ɨnde ma ngamene e-e, a ko napa me ma ꞌɨlɨ ’to ma lɨ ongʉ́ bhende akodho ’kpɨ́ akodho-o, amba ma mene ne kpéke me ma nʉ ne kalanʉ. 14 Ma ngagu holo ne kalanʉ ngʉbula me ma kolo lɨ bɨlɨ ɨnde ma aꞌo bua ma lɨe-o, amba ma sia makalá lɨ Ebhe ngaꞌɨ nɨ́ ngʉ́ e abhʉ́lá, kabula engʉ́ ɨnde lɨ Yesu Kilisito amene e pɨ nɨ́-o. 15 A ayo me, nganɨ́ obhende ɨnde abhele lɨ kpadjɨ gba Ebhe-e abhele-e, nɨ́ dʉ nabhundja moko. Ɨ dʉ la me kpála koko nde ngabhundja kpi-e, Ebhe ambámba tata pɨ anɨ mambamba. 16 Belegʉ ɨ dʉ bha pɨ-ie, nɨ́ kpata bha kpadjɨ ɨnde nɨ́ akpata e nakolo pɨ mbɨa ɨnde-e ko.

17 Ondaise ma, ndʉ yi hana yi kpata nganda ma. Yi banga djila yi lɨ okpála bhende ngadhʉkʉ maka ya apana lɨe pɨ yi ko. 18 Ma pa mo-o padhá de, anga okpála bhelé ngadholo maka obhʉlʉ yala gba Kilisito kabula nakpi ka anɨ lɨ kulusi-o. Ma apa ’ngʉ́ bhomʉ-o pɨ yi bhʉtsibhʉtsi. La mbɨa ɨnde-e, ma matá ngapapa ne ngʉla bhʉ́ djila ma. 19 Lɨ ’so ’kpɨ́-e, u anʉ́ bhʉ́ djua. Padhá de, anga ebhe gba uo-o, a ko ’bu uo. Uo ne gindaginda lɨ ongʉ́ ɨnde a ayo me u dje nʉmʉ lɨ e-o. U bha bini ngabhundja ongʉ́ na doto. 20 La pɨ nɨ́-e, kʉtɨ gba nɨ́-e abhʉ́lá. Nɨ́ ngadjeke Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito, ɨnde di mʉkobho gba nɨ́-e me anɨ yie abhʉ́lá, amba anɨ go. 21 Anɨ agó lɨe, anɨ ayípa kʉte nɨ́ na mbolo ɨnde-e me akolo maka kʉte nɨ na angu. Anɨ améne mo-o ne angu ɨnde anɨ di ngako angu e pɨ́ ndʉ ’he hana ne e-o.

4

1 Ɨ dʉ mo-o, ondaise ma na mʉkʉnda, yi lʉ kpekpeke bhʉ́ Ngámá. Ma kʉnda yi naali, ma ne gʉmʉ me ma u matá yi. Ma ngakpi djalɨ kabula yi, ma la di ne gindaginda kabula yi.

Polo aha olɨ́lɨ na soso

2 Kikiliako, Evodia ne Sitika, ma ayo ka yi me yi dʉ ne guo ’ngʉ́ sʉnda yi, anga yi ne okpála gba Ngámá. 3 Ma ayo di ka mʉ ndai ma na mʉkʉnda, teteke olɨsɨ bhisi bhomʉ-o mateteke, anga ya amene kulu ne uo kpekpeke, ya atsia azʉ di lɨkabhu ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini ngʉbula Bádha Ngali , di ne Kelema, a la di-e ndʉ ondaise ma koko hana ɨnde ya amene kulu gba Ngámá ne o ko. U aye ndʉ ’lɨ uo hana bhʉ́ bhuku na mʉkobho.

4 A ayo me yi kpi djalɨ ndʉ ’kpɨ́ hana anga yi ne okpála gba Ngámá. Ma matá ngapapa ne toto me, a ayo me yi ’kpi djalɨ. 5 A ayo me yi dʉ ne bhʉkʉ bua pɨ ndʉ okpála hana. Yi mbɨla hana me Ngámá agó mbɨa. 6 Bua yi agʉ́kʉ belegʉ ka ’ngʉ́ bini de, engʉ́ bini, yi yo mangbo ka Ebhe ndʉ ’he hana yi nde ne gʉmʉ e-o. Yi yo anɨ bhʉ́ nedhɨnga hana. Yi yo anɨ, amba yi gie heni pɨ anɨ. 7 Ɨ dʉ me yi nde amene mo-o, lɨ Ebhe há guo ’ngʉ́ gba e ɨnde ane ndʉ ɨmbɨlangʉ hana-a pɨ yi. Guo ’ngʉ́ ango-o alíla bhobua yi bhʉ́ dabɨlɨ bini di ne mabhundja gba yi-e, anga yi ne okpála gba Yesu Kilisito .

8 Ondaise ma, ’li ma na soso pɨ yi-e ngae ɨnde: a ayo me yi mbɨla lɨyi ne nabhundja pɨndjɨ obabadha ongʉ́, lɨ okpála atotoko e-o. A ko ’ngʉ́ ɨnde lɨ eu nde bhʉ́ e ade, engʉ́ ɨnde ngbingbili, engʉ́ ɨnde lɨ zɨbotʉ nde bhʉ́ e ade. A ko ’ngʉ́ ɨnde nganga lɨ okpála, engʉ́ ɨnde lɨ lelele. 9 Ongʉ́ ɨnde ma akpokpo e pɨ yi, ɨnde yi azɨba e, ongʉ́ ɨnde yi adje e bhʉ́ ’bhɵ ma, yi au ma ngamene e-e, yi mene ongʉ́ bhomʉ. Abhomʉ-o, Ebhe ɨnde ahaha guo ’ngʉ́ pɨ nɨ́-e dʉ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi.

Polo agie heni ngʉbula oehe ɨnde u atima e pɨ anɨ-o

10 Ma ngakpi djalɨ naali bhʉ́ Ngámá anga yi amata abhundja ma. A na paká me yi adʉ nako nabhundja ma kalanʉ. Engʉ́ bini, kpadjɨ dʉ nako de me yi teteke ma-a de. Nedhɨnga ane la bhadi naali me yi nde teteke ma de. 11 Ma pa mo-o ka ꞌɨlɨ de me ma bhʉ́ ndɨbhɨlɨ-e de. Padhá de, anga ma ambɨla lɨma ne nagɨlɨ nganda ma bhʉ́ ndʉ nedhɨnga hana. 12 Ma ambɨla lɨma ne nakobho bhʉ́ ndɨbhɨlɨ, ma ambɨla di lɨma ne nakobho bhʉ́ nedhɨnga lɨ ehe nde lɨe ka ma bhelé. Ma ambɨla lɨma ne nadʉ ndjɨndjɨ ne ndʉ bɨlɨ hana, ne bhʉ́ onedhɨnga hana, belegʉ lɨ ehe nazʉ mazʉ dʉ ka ma, belegʉ lɨ nedhɨnga na gʉmʉ, belegʉ lɨ ehe dʉ ka ma bhelé, belegʉ ma dʉ bhʉ́ ndɨbhɨlɨ. 13 Ma tɨ da nakibila ndʉ ongʉ́ bhomʉ-o hana ka angu gba Yesu Kilisito ɨnde bhʉ́ ma-o. 14 Belegʉ ɨnde lɨe mo-o, yi amene ndjɨndjɨ ngʉbula nateteke ma lɨ nedhɨnga ma ngazʉ lɨkabhu lɨe-o.

15 Ondaise ma na gʉdhʉ na Filipoi, yi mbɨla hana me nedhɨnga ma abhʉka nakpokpo Bádha Ngali lɨe bhʉ́ ndu doto gba yi na Makedonia-a, ateteke bha bini ma ne Dadjua gba yi-o. Dadjua koko bini ade ɨnde ya amata ’kpa ya ne e. 16 Padhá de, anga ma adʉ lɨe bhʉ́ Tesalonike-e, yi atima ehe ɨnde ma adʉ ne gʉmʉ e mʉma bhʉtsibhʉtsi. 17 A ko de me ma ngagɨlɨ makalá-a de. Engʉ́ bini, ma ngagɨlɨ mangbo me Ebhe suno bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ yi ane mane ka ohe yi ngapʉ e mʉma-o. 18 Ma asia ndʉ ’he hana ɨnde yi atima e mʉma-a, ane belegʉ bhende ma adʉ ne gʉmʉ e-o. Lɨ ma au oehe lɨ Epafolodite ago mʉma ne e lɨe, ehe bini neke matá ka ma de. Oehe ango-o maka makiso ɨnde u ahaha e pɨ Ebhe, ɨnde lɨ se e nde lɨ Ebhe ndjɨndjɨ, ɨnde di nganga lɨ Ebhe manga. 19 A ka Ebhe gba ma-a ne bhiti ehe na bhibhiti. Anɨ ahá pɨ yi ndʉ ’he hana yi nde ne gʉmʉ e-o. Anɨ ahá pɨ yi lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito. 20 A ayo me u dhɵgɵ Ebhe ’Dyɨ nɨ́ dʉdʉma ne dʉdʉma. A adʉ moko!

Polo abhana lɨe pɨ omabhuka na Filipo

21 Yi yi ndʉ okpála hana ɨnde lɨ Yesu Kilisito abhʉ o me u dʉ ne okpála gba nɨ-o. Ondaise nɨ́ ya nde ne o ei-e, yi di yi mayi. 22 Ndʉ omabhuka koko hana ɨnde ei yi yi mayi, ane la mane obhende ngamene kulu bhʉ́ ’tɨ gba ’ngbé ngámá na LomaKaisala-o .

23 A ayo me Ngámá Yesu Kilisito suno bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ yi.

* 2:8 2:8 Nakpi ka e: Nanɨ bhʉ́ nedhɨnga gba omaYuda-a, u adʉ bha nanɨ nagɨ lɨ kulusi ongbengbe obhʉlʉ ’zi.

† 2:10 2:10 Asa doto: A ngasuno kʉtɨ gba okpála ɨnde amu.

* 3:5 3:5 Pɨta ’kpɨ́ madjɨna: A akʉnda napa me pɨta ’kpɨ́ mananɨka u azu ndɨlɨ lɨe.

Kolosai

1

2

3

4

Balʉa gba Polo
pɨ omabhuka na gʉdhʉ na

Kolosai

Eli na kalanʉ

Polo aye nanɨ balʉa ɨnde pɨ okpála na Dadjua na Kolosai, gʉdhʉ na Adji Minele ne Efeso. Dadjua ango-o, Polo ꞌo nanɨ ngae de, la-a, adʉ nanɨ bhʉ́ ndu doto ɨnde lɨ Polo adʉ atsia ’kpɨ́ lɨe ngae. Abhomʉ-o, anɨ atsia atima okpála na kulu nayie bhʉ́ Efeso, ’ngbé gʉdhʉ na ndu doto na ngámá gba okpála na Loma ɨnde bhʉ́ Adji-o. Padhá de, anga Polo adje nanɨ me omʉsuno na eu abhʉ́ Dadjua na Kolosai. Ta ngʉ́ nasuno ango-o adʉ me ngʉbula nambɨla Ebhe ne nadʉ ne mʉkobho na kʉkʉlʉ-o, a ayo nadhɵgɵ obhelesɨ okpála koko di ne ongámásɨ na Ebhe. La-a, omʉsuno bhomʉ-o apa me, a ayo nazɨba namene ongʉ́ koko maka nakodho gandja, amba u kpata lɨ lelele ongʉ́ pɨndjɨ oehe nazʉ mazʉ, ne pɨndjɨ ongʉ́ koko.

Polo aye balʉa pɨndjɨ nasuno na kʉkʉlʉ gba makilisito ngʉbula naboyo onasuno na eu ango-o ko. Engʉ́ na ngbéngbé anɨ agie e, a ko me Yesu Kilisito ne angu ngʉ́ naha mʉkobho na kʉkʉlʉ. La-a, omabhuka koko ne ndʉ ongʉ́ u ngamene e ngato bha kpála bhʉ́ ngɨta. Lɨ pápá gba Kilisito, Ebhe abho doto. La di lɨ pápá gba anɨ-e, Ebhe atsia agie ndʉ oehe na doto hana pɨ anɨ. Yi dʉ bhʉ́ makpɵtsɵ ne Kilisito de-e, mʉkobho dʉ́ pɨ okpála na doto de. Pɨpɨta-a, Polo ngapana mbámbá nasuno ɨnde ngbéngbé ɨnde pɨ omabhuka ngʉbula mʉkobho gba o-o.

Tisike ɨnde anʉ ne balʉa gba Polo abhʉ́ Kolosai-e, adholo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Onezime ɨnde bali lɨ Polo aye balʉa lɨ ’ngʉ́ gba e pɨ Filemo-o.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-8

Mʉkobho gba Kilisito ne kulu gba e-o 1:9 – 2:19

Mʉkobho na mbɨa bhʉ́ Kilisito 2:20 – 4:6

Eli na soso 4:7-18

1

Polo yi omabhuka na gʉdhʉ na Kolosai mayi

1 Ngama Polo, ma ne bhʉlʉ titima gba YesuKilisito . Padhá de, anga Ebhe akʉnda ngae, a la die-e Timoté, ndai nɨ́. Ya aye balʉa ɨnde-e 2 pɨ okpála na bububu di na ngbingbili gba Ebhe ɨnde bhʉ́ gʉdhʉ na Kolosai, ondaise nɨ́ na mʉkʉnda ɨnde abhuka Kilisito. A ayo me Ebhe ’Dyɨ nɨ́ tuko bisagu pɨ́ yi, amba anɨ ha di guo ’ngʉ́ pɨ yi.

Polo agie heni pɨ Ebhe

3 Ya ngagie heni pɨ Ebhe, ’Dyɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito ndʉ nedhɨnga hana ya ngayo Ebhe pɨ yi lɨe-o. 4 Padhá de, anga ya adje engʉ́ pɨndjɨ nabhuka gba yi bhʉ́ Yesu Kilisito, di ne mʉkʉnda yi nde ne e pɨ ndʉ obubu okpála gba Ebhe-e hana-o. 5 Lɨ ngali na kʉkʉlʉ ’ngʉ́, ɨnde Bádha Ngali akolo lɨe bhʉtsibhʉtsi na kalanʉ agba yi-e, yi atsia ambɨla ’ngʉ́ lɨ engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe awo e pɨ yi abhʉ́lá-o. Abhomʉ-o, nabhuka gba yi ne mʉkʉnda gba yi-e atsia alʉ pɨ́ engʉ́ ɨnde yi ngaꞌo ’to yi ’to e ango-o. 6 Bádha Ngali ango-o ngayangba, a la di ngazu nguwa pɨ́la doto libhomu. A amene bhadi pɨ yi moko lɨ ’kpɨ́ ɨnde yi adje engʉ́ lɨe pɨndjɨ bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e lɨe-o, di ne yi ambɨla lɨe me bádha bhʉ́ ’bu ango-o kʉkʉlʉ-o. 7 Epafaladje, ndai nɨ́ na mʉkʉnda bhʉ́ kulu apa engʉ́ ango-o pɨ yi ngae. Anɨ ngamene kulu pɨ yi maka kpála na kulu na kʉkʉlʉ gba Kilisito. 8 Anɨ akpokpo ’ngʉ́ pɨ ya pɨndjɨ mʉkʉnda ɨnde lɨ Bu Bhobua aha e pɨ yi-o.

9 Kaka-a, nayie lɨ ekpɨ́ ya adje engʉ́ gba yi-e lɨe-e, ya ndala lɨ nayo Ebhe pɨ yi de. Ya la di ngayo ka Ebhe me anɨ ha ɨmbɨlangʉ na kpokpo kú ’ngʉ́ ɨnde ngayie ka Bu Bhobua gba anɨ-e pɨ yi. Abhomʉ-o, yi tsia mbɨ́la ’ngʉ́ ɨnde anɨ akʉnda me yi mene e-o. 10 Yi tsia kóbho maka lɨ Ngámá akʉnda lɨe-o. Yi tsia méne di ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde anɨ akʉnda e-o. Yi méne ndʉ ’ngʉ́ na babadha hana, yi tsia mbɨ́la Ebhe ndjɨndjɨ. 11 Ya ngayo ka Ebhe me anɨ bedhe yi ne angu na asasaua gba e bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana, ngʉbula me yi kibila ndʉ ’ngʉ́ hana ne ’ndjá bua. 12 Yi gie heni pɨ ’Dyɨ nɨ́ Ebhe ne djalɨ hana. Padhá de, anga anɨ aha angu pɨ yi ngʉ́ nasia tɨa ɨnde anɨ awo e pɨ okpála gba e bhʉ́ kʉtɨ na mʉndeyi na zɨ ’ke-o. 13 Anɨ agbegbe nɨ́ bhʉ́ angu na biti, anɨ atsia aꞌo nɨ́ bhʉ́ kʉtɨ gba e na mʉndeyi gba Ndɨlɨ gba e na mʉkʉnda-o. 14 Lɨ pápá gba anɨ-e, Ebhe agbegbe nɨ́ bhʉ́ bali. Anɨ atsia ambu di lɨ siti ’ngʉ́ gba nɨ́-o.

Lele maka lɨ Yesu Kilisito nde lɨe, la di ne kulu gba e-o

15 Ebhe ɨnde u tɨ da nau e de-e ngau lɨe bhʉ́ Kilisito.

A ko Ndɨlɨ na kalanʉ,*

ɨnde di pɨ́ ’ndjɨ ndʉ ’he hana lɨ Ebhe abho e-o.

16 Padhá de, anga Ebhe abho ndʉ ’he ɨnde abhʉ́lá ne bhende

akuto-o hana lɨ pápá gba anɨ:

oehe ɨnde u ngau e,

ne bhende u uu e de,

osisiti bua ɨnde ngaʉ abhʉ́lá, ne pɨ́la doto, ɨnde la di ne angu.

Ebhe abho ndʉ ’he hana lɨ pápá gba anɨ.

Anɨ abho la di ndʉ ’he ango-o hana pɨ anɨ.

17 Kilisito bhʉ́ mʉkobho kala ndʉ ’he hana.

La di-e, ndʉ ’he hana ɨnde bhʉ́ mʉkobho-o alʉ lɨ kʉte anɨ.

18 Ngaanɨ-e, a ko ’ndjɨ kʉte, ɨnde Piga gba Ebhe-o.

Mʉkobho na mbɨa-a akpo lita e bhʉ́ anɨ, anɨ ne Ndɨlɨ na kalanʉ-o ngae.

A ko kpála na kalanʉ ɨnde u azuku e bhʉ́ ká okpála ɨnde amu,

ngʉbula me anɨ dʉ kpála na kalanʉ bhʉ́ ndʉ ’he hana ngae.

19 Padhá de, anga Ebhe apa me nɨ adʉ́ ndʉ ’kpɨ́ hana bedhe má kpaka bhʉ́

Ndɨlɨ gba nɨ-o.

20 La di-e, anɨ agie nadje lɨo ne ndʉ ’he hana lɨ pápá gba Ndɨlɨ gba e-o.

A na paká me lɨ Kilisito atuko ngʉte e lɨe lɨ kulusi-e,

anɨ agie nadje lɨo ka Ebhe ne ndʉ ’he hana inde abhʉ́lá,

di ne bhende pɨ́la doto-o.

21 La ngayi-e, yi adʉ nanɨ de Ebhe tsutsu. Yi adʉ obhʉlʉ yala gba anɨ ka ndʉ sisiti ’ngʉ́ hana ɨnde yi adʉ abhundja e, di ne bhe yi adʉ amene e-o. 22 Engʉ́ bini, kabula nakpi ɨnde lɨ Ndɨlɨ gba anɨ akpi e lɨ kʉte e-e, Ebhe aholo matá nadje lɨe ne yi. Anɨ amene mo-o ngʉbula me yi kolo kala nɨ bubu, amba yi adʉ́ bhʉ́ zɨbotʉ de, yi adʉ́ la di bhʉ́ siti ’ngʉ́ de. 23 Kaka-a, a ayo me yi lʉ kpekpeke bhʉ́ nabhuka. Yi ayíe lɨ kpadjɨ na Bádha Ngali-e de, anga a ko ehe ɨnde nɨ́ nga ꞌo ’to nɨ́ ’to e ko. Yi adje Ngali ango-o, u atsia akpokpo di pɨ ndʉ okpála hana. Ngama Polo, ma akolo kpála na kulu na Bádha Ngali ango-o.

Polo ngadje lɨkabhu, anɨ di ngagʉ gbele ngʉ́ omabhuka

24 Mbɨa ɨnde-e, ma ngakpi djalɨ ngʉ́ lɨkabhu ɨnde ma ngazʉ e ngʉbula yi ko. Padhá de, anga bhʉ́ kʉte ma-a, ma ngabedhe bhomʉ-o bhɵ lɨkabhu ɨnde lɨ Kilisito a neke e ngʉbula kʉte e, ɨnde Piga gba Ebhe-o. 25 Ma akolo kpála na kulu na Piga gba Ebhe, nakpata lele kulu ɨnde lɨ Ebhe aha e mʉma ngʉbula yi-o. Anɨ aha mʉma kulu nakpokpo ngali gba e hana. 26 Ngali ango-o, a ko engʉ́ gba anɨ ɨnde anɨ awo nanɨ e bhʉtode pɨ ndʉ okpála hana. Engʉ́ bini, mbɨa ɨnde-e, anɨ ambamba tata pɨ omabhuka gba e-o.

27 Padhá de, anga Ebhe akʉnda nambamba ta engʉ́ gba e ɨnde anɨ awo nanɨ e mawo-o pɨ uo. A ko engʉ́ ɨnde ndjɨndjɨ naali, ne asasaua, ɨnde anɨ aleke e pɨ ndʉ okpála hana. Engʉ́ ango-o ngae ɨnde: Kilisito bhʉ́ yi, anɨ atsia apa pɨ yi ndjɨndjɨ me yi alɨ́ bhʉ́ Asasaua gba Ebhe ɨnde yi ngaꞌo ’to yi ’to e-o. 28 Kaka-a, ya ngakpokpo ngali gba Kilisito pɨ ndʉ okpála hana. Ya ngagbele ’dje okpála ne naha lɨ́lɨ pɨ uo ne ɨmbɨlangʉ hana, amba kpála ne kpála bhele bhʉ́ nabhuka bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨo ne Kilisito. 29 Kaka-a, ma ngamene kulu, ma la di ngagʉ gbele ne angu ɨnde ayie ka Kilisito, ɨnde la di ngamene kulu bhʉ́ ma ne angu hana-o.

2

1 Ma akʉnda me yi mbɨla ndjɨndjɨ me gbele ɨnde ma ngagʉ e ngʉ́ yi-e kpekpeke. Ma ngagʉ gbele ango-o pɨ okpála na Laodikia, la di pɨ okpála koko ɨnde ɨ u nga ma de-o. 2 Ma akʉnda me bua uo bedhe ne masi bedhe. U dʉ bini bhʉ́ mʉkʉnda, u dʉ la di ne djalɨ hana bhʉ́ engʉ́ lɨ ɨmbɨlangʉ na kʉkʉlʉ-o ngaha e-o. U tsia tɨ da nambɨla engʉ́ gba Ebhe ɨnde awo lɨ e mawo-o. A akʉnda napa me, a ko Kilisito ngae makpe. 3 Ndʉ otɨa na ɨmbɨlangʉ hana ɨnde ayie ka Ebhe-e awo lɨe bhʉ́ anɨ. 4 Ma ngapa ’ngʉ́ bhomʉ-o, amba kpála bini apíte yi ne babadha eli na eu de. 5 Abana ma nde lɨe de yi tsutsu bhʉ́ kʉte-e, ma ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini lɨ bhobua. Ma la di ne djalɨ ngʉ́ nau me agba yi-e, ndʉ ’ngʉ́ hana ngadholo lɨ kúkú, yi alʉ la di kpekpeke bhʉ́ nabhuka bhʉ́ Kilisito.

Yi lʉ kpekpeke bhʉ́ nabhuka ɨnde u asuno e pɨ yi-o

6 A na paká me yi asia Yesu Kilisito maka Ngámá. Kaka-a, yi dʉ bhʉ́ makpɵtsɵ ne anɨ. 7 Yi to sie yi bhʉ́ anɨ, mʉkobho gba yi dʉ la di me a nde alʉ bhʉ́ anɨ. Yi dʉ ndʉ ’kpɨ́ hana me yi nde alʉ kpekpeke bhʉ́ nabhuka, nakpata lele nasuno ɨnde yi asia e-o. Yi bedhe ne nagie heni pɨ Ebhe.

8 ꞌEe! Yi lila lɨyi me kpála bini aholo yi lɨ ekú ne obabadha oeli na eu, di ne ɨmbɨlangʉ gba kpála-kʉtɨ de. Padhá de, anga a ngalʉ pɨ́ nasuno gba okpála, a di ngalʉ pɨ́ angu na obua na doto ɨnde. A alʉ pɨ́ Kilisito de. 9 Padhá de, anga ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde bhʉ́ Ebhe-e asia kʉte bhʉ́ Kilisito. A la di ngadʉ hana libhomu bhʉ́ anɨ. 10 Yi asia la di ndʉ ’ngʉ́ hana má kpɵkɵbhɵ bhʉ́ Kilisito. Ngaanɨ-e, anɨ ne angu pɨ́ ’ndjɨ osisiti bua ɨnde ngaʉ, ɨnde la di ne angu-o.

11 Bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨyi ne anɨ-e, yi alɨ gandja. Gandja ango-o, akodho ne ’kpa kpála de. Engʉ́ bini, gandja ango-o ayie ka Kilisito, ngʉbula nagbegbe yi bhʉ́ ’ngʉ́ ɨnde adʉ ato yi bhʉ́ siti ’ngʉ́-o. 12 Padhá de, anga lɨ yi asia batisimo lɨe-e, u azɨ yi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Kilisito. Yi atsia azuku la di bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. Padhá de, anga yi abhuka angu gba Ebhe ɨnde azuku anɨ bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o.

13 Nanɨ kalanʉ-o, yi adʉ me yi nde amu lɨ bhobua yi amu kabula siti ’ngʉ́ gba yi-o. Padhá de, anga yi adʉ me yi nde lɨ gandja de. Yi adʉ la di omʉpagano. Engʉ́ bini, mbɨa ɨnde-e, Ebhe amene me yi dʉ bhʉ́ mʉkobho ne Kilisito. Anɨ ambu lɨ sisiti ’ngʉ́ gba nɨ́-e hana. 14 Anɨ abʉlʉ balʉa ɨnde adʉ naꞌo ’ngʉ́ pɨ́ nɨ́, ɨnde adʉ di napa ’ngʉ́ lɨ nɨ́ sisiti ka ongʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́bhʉ́-o. Anɨ abhɵlɵ engʉ́ ango-o lɨ u abhɨ anɨ lɨe lɨ kulusi-o. 15 Ka kulusi gba Kilisito-o, Ebhe aꞌe angu gba osisiti bua ɨnde ngaʉ, ɨnde la di ne angu-o. Anɨ atsia asuno nayie ka uo mbámbá maka okpála na ’kpʉ́ ɨnde ngadhʉkʉ bhʉ́ galasisi lɨ Ndɨlɨ gba anɨ aha angu uo lɨe-o.

16 Kaka-a, yi aꞌó kpála bini de me anɨ ꞌo ’ngʉ́ pɨ́ yi pɨndjɨ ezʉ ɨnde yi nde ngazʉ e, di ne engu ɨnde yi ngandjɨ e, ɨ dʉ di-e pɨndjɨ engʉ́ na anokomɨa , ɨ dʉ di-e ne epe ɨnde akoto na mbɨa, di ne ekpɨ́ naguo de. 17 Ndʉ ongʉ́ bhomʉ-o hana ne kulu ongʉ́ na babadha ɨnde ngago-o. Engʉ́ bini, engʉ́ na kʉkʉlʉ-o ne Kilisito. 18 Yi aꞌó de me kpála bini ꞌo ’ngʉ́ pɨ́ yi-e de, okpála ɨnde ngakpi djalɨ bhʉ́ nakɵ lɨo ne kuto bhʉ́ namene ongʉ́ ɨnde ngau lɨe mau-o de. La di ne bhʉ́ nayo oandjelu maka Ebhe-e, u ngaha lɨo pɨ ongʉ́ ɨnde u ngau e-o. U abedhe ne ’ngbé ’ndjɨ lɨ tata nde lɨe ade, lɨ mabhundja gba o na kpála-kʉtɨ ngatima me u mene e-o. 19 U ngayala nagbite lɨo lɨ Kilisito ɨnde maka endjɨ na kʉte. Padhá de, anga kʉte ango-o libhomu ngasia angu ka Kilisito, a ngagbite la di lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini maka lɨ Ebhe akʉnda lɨe-o.

Yi amu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Kilisito, yi la di ngakobho bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ

20 Lɨ yi akpi lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Kilisito, yi atsia akoto bhʉ́ bali sakpa obua ɨnde ngaʉ pɨ́ doto-o, la ka nɨ yi ngamene ’ngʉ́ lɨe maka okpála na doto? Ka nɨ yi azɨba lɨe me u ha olɨ́lɨ pɨ yi me: 21 mo ohá ehe ɨnde-e de. Mo olé ehe ɨnde-e de. Mo obú ’kpa mʉ tété de. 22 Angu na ndʉ ’he bhomʉ-o ngandjia hana má kpɵkɵbhɵ nedhɨnga lɨ okpála ngamene kulu lɨe ne di-o. A bhomʉ-o olɨ́lɨ di ne nasuno gba okpála. 23 A na paká me olɨ́lɨ bhomʉ-o ngau lɨe maka bhende na ɨmbɨlangʉ. Padhá de, anga a ngagama ’ngʉ́ pɨndjɨ mayo gba okpála, di ne nakɵ lɨo ne kuto di ne namene kʉte o kpekpeke. Engʉ́ bini, olɨ́lɨ ango-o ne angu bini ade ngʉbula naha angu gʉmʉ na sisiti gba kʉte nɨ́-o.

3

Yi gɨlɨ ongʉ́ ɨnde abhʉ́lá

1 Yi azuku bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Kilisito . Kaka-a, yi gɨlɨ ongʉ́ ɨnde abhʉ́lá lɨ bɨlɨ lɨ Kilisito adʉ lɨe lɨ pá ’kpa na kokpa gba Ebhe-o. 2 Yi ha lɨyi libhomu ngʉbula engʉ́ na abhʉ́lá. Yi adʉ́ ne naha lɨyi ngʉbula engʉ́ na pɨ́la doto ɨnde-e de. 3 Padhá de, anga yi amu, mʉkobho gba yi atsia awo lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Kilisito bhʉ́ Ebhe. 4 Mʉkobho gba yi na kʉkʉlʉ-o ne Kilisito. La di-e, lɨ anɨ asúno lɨe lɨe, yi azé bhadi ne uo bhʉ́ sangu-o bhʉ́ dabɨlɨ bini.

5 Kaka-a, yi bhɵlɵ ogʉmʉ na doto ɨnde lɨ bhobua yi-e mabhɵlɵ: a ko zabhe, zɨbotʉ, gʉmʉ kʉte, gʉmʉ na sisiti, gʉmʉ ’he ɨnde maka nayo ebhe na eu-o. 6 Ongua ongʉ́ bhomʉ ngagbele ke ’ngʉ́ gba Ebhe-e pɨ́ okpála ɨnde ngandjo ’li anɨ-e ngae. 7 A bhomʉ-o lele maka yi adʉ nanɨ lɨe lɨ nedhɨnga yi adʉ amene siti ’ngʉ́ lɨe-o.

8 La mbɨa ɨnde-e, yi bala ndʉ ongʉ́ bhomʉ-o hana: ndu bua, nake ’ngʉ́ lɨo, ne siti bua . Sobho ne siti ’li akóto bhʉ́ ’bhɵ yi de. 9 Yi apá eu sʉnda yi de, anga yi aꞌo ká mʉkobho gba yi na didili-e ne ndʉ ’ngʉ́ ango-o hana. 10 La di-e, yi akolo bhʉ́ mʉkobho na mbɨa, anga yi akolo okpála na mbɨa ɨnde lɨ Ebhe ngamene lɨe me u kolo maka nɨ Ebhe gba yi, amba u mbɨla nɨ ndjɨndjɨ. 11 Kaka-a, mbɨa ɨnde-e, angu napa me: a ɨnde-e omaYuda, obhende ne omaYuda ade, a ɨnde-e okpála alɨ gandja, obhende ɨ lɨ gandja de-e matá ade. Ogandji okpála , di ne obhende ɨ mbɨla lɨo ne nakobho ne okpála bhende bhʉ́ bali ade-e matá di ade. Obalise, ne okpála bhende bhʉ́ bali ade-e matá di ade. Engʉ́ ɨnde pɨ nɨ́ ngbéngbé-e, a ko Kilisito, ɨnde ale pɨ nɨ́ bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana.

12 Yi ne okpála gba Ebhe. Anɨ abhʉ yi, anɨ la di ne mʉkʉnda pɨ yi. Kaka-a, a ayo me yi dʉ ne ndjinga. Yi dʉ ne bádha bua. Yi kɵ lɨyi ne kuto. Yi dʉ ne guo ’ngʉ́ di ne ’ndjá bua. 13 Yi kibila lɨyi sʉnda yi makibila, amba yi dʉ di ne mambu. Lɨ kpála dʉ ne engʉ́ ne kilí e-e, anɨ de mbu lɨ anɨ maka Ngámá ambu nanɨ lɨ yi lɨe-o. 14 Bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana-a, yi dʉ ne mʉkʉnda sʉnda yi, anga mʉkʉnda ne ekpʉ́ ɨnde ngagbite yi bhʉ́ dabɨlɨ bini. 15 A ayo me guo ’ngʉ́ gba Ebhe-e sɨ kʉtɨ e lɨ bua yi. Ebhe aꞌɨ yi kabula guo ’ngʉ́ ango-o me yi dʉ bhʉ́ koli kʉte bini. Yi dʉ okpála ɨnde ngagie heni pɨ Ebhe. 16 A ayo me eli gba Kilisito ne obabadha ndʉ ’ngʉ́ gba anɨ-e hana adʉ lɨ bua yi. Yi suno ongʉ́ sʉnda yi, amba yi ha la di lɨ́lɨ sʉnda yi ne ɨmbɨlangʉ hana. Yi li ndʉ oetsi hana pɨ Ebhe ne bua yi hana, di ne nagie heni pɨ anɨ. 17 Ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde yi ngamene e, ɨ dʉ bhʉ́ nagama ’ngʉ́, ɨ dʉ di-e bhʉ́ namene ehe-e, yi mene ne ’lɨ ngámá Yesu, ne nagie heni pɨ ’Dyɨ nɨ́ Ebhe lɨ pápá gba anɨ.

Engʉ́ ɨnde a ayo me omabhuka kpata e bhʉ́ mʉkobho na mbɨa-o

18 Ngayi olɨsɨ-e, yi manga obhosɨ gba yi-e mamanga maka a ayo lɨe me yi mene kala Ngámá-o. 19 Ngayi obhosɨ-e, yi dʉ ne mʉkʉnda pɨ olɨsɨ gba yi-o. Yi aná bhʉ́la yi pɨ uo de. 20 Ngayi ongɨsɨ-e, yi mene lɨ́lɨ gba okpála ɨnde azu yi-e bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana. Padhá de, anga a bhomʉ-o engʉ́ ɨnde lɨ Ngámá akʉnda e-o. 21 Ngayi odyɨ ongɨsɨ-e, yi adʉ́ nambembe bhʉ́ ’ndjɨ ongɨsɨ gba yi-e de, amba bua uo asía ndala de.

22 Ngayi obalise-e, yi mene lɨ́lɨ gba omakʉlasɨ yi pɨ́la doto bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana. Yi améne bha bini lɨ nedhɨnga u nde ngalila yi lɨe ngʉbula me u zɨba yi-e de. Engʉ́ bini, yi mene lɨ́lɨ gba uo-o ne bua bini kabula yi ngamanga Ngámá lɨe-o. 23 Bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana yi nde ngamene e, yi mene ne bádha bua mʉgɨto me yi ngamemene pɨ Ngámá. A aú lɨe de me yi amene pɨ kpála de. 24 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me Ngámá ahá makalá pɨ yi maha. Yi asía bádha ’ngʉ́ ɨnde anɨ aꞌo e pɨ okpála gba e masia. Padhá de, anga Mʉsuno na kʉkʉlʉ ɨnde yi ngamene kulu pɨ e-e, a ko Kilisito. 25 Engʉ́ bini, kpála ɨnde amemene siti ’ngʉ́-o, asía makalá na siti ’ngʉ́ gba e-o. Padhá de, anga Ebhe gbogbo bhʉsʉ okpála de.

4

1 Ngayi omakʉlasɨ okpála-a, yi mene obalise gba yi-e ndjɨndjɨ. Yi dʉ di pɨ uo ne ngbili ’ngʉ́ . Yi mbɨla ndjɨndjɨ me ngayi-e, a di ka yi ne Makʉla yi ɨnde abhʉ́lá.

Lɨ́lɨ pɨ omabhuka

2 Yi gbite lɨyi lɨ mayo. Yi dʉ lɨ zʉkʉ bhʉ́ nayo Ebhe ne nagie heni pɨ anɨ. 3 Bhʉ́ mayo gba yi-e, yi yo Ebhe di pɨ ya, amba anɨ ha kpadjɨ pɨ ya ngʉ́ nakpokpo eli gba anɨ, di ne nakpokpo engʉ́ ɨnde awo* lɨe bhʉ́ Kilisito-o . Padhá de, anga ma mbɨa ɨnde bhʉ́ tɨkpʉ kabula ’ngʉ́ ango-o. 4 Yi yo ka Ebhe me ma kpokpo ’ngʉ́ lɨ ’ngʉ́ ɨnde awo lɨe bhomʉ, di ne me ma suno mbámbá maka a ayo lɨe-o.

5 Yi dhʉkʉ bhʉ́ ká okpála ɨnde ne omakilisito ade-e ne ɨmbɨlangʉ, ne namene kulu ndjɨndjɨ bhʉ́ ndʉ nedhɨnga gba yi-e hana. 6 A ayo me ’li yi dʉ ndʉ ’kpɨ́ hana ndjɨndjɨ, atɨ la di lɨ bua okpála. Yi mbɨla lɨyi ne nagie bádha ’li pɨ ndʉ okpála hana.

Polo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obɨ e yi omabhuka mayi

7 Tisiko akpókpo ngali gba ma pɨ yi ngae. A ko ndai nɨ́ na mʉkʉnda, a ko bádha kpála na kulu. A ko kpála na kulu na kʉkʉlʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma bhʉ́ kulu gba Ngámá-o. 8 Kaka-a, ma atima anɨ ngaanɨ makpe agba yi ngʉ́ nakpokpo lele maka ya nde lɨe pɨ yi, di me anɨ to masi bhʉ́ yi. 9 U adhʉkʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndai nɨ́ na mʉkʉnda ɨnde la di ngbingbili, Onezime ɨnde sʉka yi-o. U akpókpo ndʉ ’ngʉ́ ɨnde ngakodho ’kpɨ́ ei-e pɨ yi hana.

10 Alisitaluko ɨnde bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma bhʉ́ tɨkpʉ-o, yi yi mayi. A la di-e Maloko, dhongba gba Balanabasɨ-o. Yi adje engʉ́ pɨndjɨ Maloko adje, ɨ dʉ me anɨ nde anʉ agba yi oo, yi de sia anɨ ndjɨndjɨ. 11 Yesu, ɨnde u agisila ’lɨ e me Djusitusi-e, yi di yi mayi. Bhʉ́ ká omaYuda ɨnde abhuka-a, a ko bha bini okpála bata bhomʉ, ɨnde ngamene kulu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma ngʉbula Naʉ gba Ebhe-o . U ateteke ma naali.

12 Epafalasɨ, ɨnde di ne sʉka yi-e, yi yi mayi. Ngaanɨ ɨnde kpála na kulu gba Yesu Kilisito-o, ndala lɨ nayo Ebhe pɨ yi de. Anɨ ngayo Ebhe me yi dʉ omakilisito na kʉkʉlʉ, amba yi mene la di ndʉ ’kpɨ́ hana engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe akʉnda e-o. 13 Ma tɨ da napa lɨ anɨ pɨ yi me, anɨ ngadje lɨkabhu naali pɨ yi, pɨ okpála na gʉdhʉ na Laodikia di ne pɨ obhende na Yelapolisi.† 14 Luka, mʉtɨa gba nɨ́ na mʉkʉnda, di ne Demasɨ yi yi mayi.

15 Yi yi ondaise nɨ́ na Laodikia di ne obhende na Nimifia bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Dadjua gba Ebhe ɨnde bhʉ́ ’tɨ gba anɨ-o. 16 Ɨ dʉ me yi nde atanga balʉa ɨnde-e, yi de tima pɨ omabhuka na Dadjua na Laodikia, amba yi tanga di balʉa ɨnde ayíe ka uo oo-o. 17 Yi pa pɨ Alukipo me: «Mene kulu gba Ngámá ɨnde u aꞌo e sakpa mʉ-o ndjɨndjɨ.»

18 Ma aye engʉ́ nayi yi bhomʉ-o ngama ne ’kpa ma makpe. Ma ayi yi mayi. Yi aꞌɨ́lɨ ’to yi de me ma bhʉ́ tɨkpʉ-o de. A ayo me bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi.

* 1:15 1:15 Ndɨlɨ na kalanʉ: A akʉnda napa me: anɨ adʉ nanɨ bhʉ́ mʉkobho kala ndʉ ’he hana ɨnde lɨ Ebhe abho e-o.

* 4:3 4:3 Engʉ́ ɨnde awo lɨe: A ko ngali gba Ebhe ɨnde u mbɨla nga nanɨ e kalanʉ de-o. Ngali ango-o, a ko Kilisito.

† 4:13 4:13 Ogʉdhʉ bhisi ɨnde-e, a de gʉdhʉ na Kolosai.

1 Tesalonike

1

2

3

4

5

Balʉa na bini

gba Polo pɨ omabhuka na gʉdhʉ na

Tesalonike

Eli na kalanʉ

Tesalonike ne ’ngbé gʉdhʉ ngámá gba okpála na Loma na Makedonia-o. Polo aꞌo nanɨ Dadjua gba Ebhe oo pɨta nayie ka anɨ bhʉ́ Filipoi-o. Má gala kolo me-e, omaYuda adʉ ne botolo u atsia adʉ agʉ anɨ. Padhá de, anga engʉ́ gba Kilisito ɨnde lɨ Polo adʉ akpokpo e adʉ anʉ bha ne kalanʉ bhʉ́ ká okpála ɨnde ne omaYuda ade ɨnde azɨba engʉ́ na Ebhe gba omaYuda-o. Kaka-a, Polo ayie bhʉ́ gʉdhʉ na Tesalonike anɨ akodho ’kpɨ́ bhʉ́ gʉdhʉ na Beloya. Pɨta anɨ akolo lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Kolito-o, Polo asia ngali ka kilí e Timoté ɨnde u adʉ amene kulu ne e-e, pɨndjɨ mʉkobho na Dadjua gba Ebhe ɨnde abhʉ́ gʉdhʉ na Tesalonike-o.

Polo aye balʉa na kalanʉ pɨ omabhuka na Tesalonike ngʉ́ nato masi di ngʉ́ nakɵ bua omakilisito kuto. Polo atsia asia nedhɨnga bhomʉ ngʉ́ napa pɨ uo me u dʉ bha namene kulu me u nde aꞌo bua o kuto me u nde ne ’to o ’to nago gba Kilisito-o.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1

Nagie heni ne natoko 1:2 – 3:13

Lɨ́lɨ ngʉ́ mʉkobho gba makilisito 4:1-12

Olɨ́lɨ pɨndjɨ nago gba Kilisito 4:13 – 5:11

Nato masi na soso 5:12-22

Eli na soso 5:23-28

1

Polo ne obɨ e yi omabhuka na gʉdhʉ na Tesalonike mayi

1 Ngayi omabhuka na Dadjua gba ’Dyɨ nɨ́ Ebhe, di ne Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito na gʉdhʉ na Tesalonike-e, ya yi yi mayi. Ma aye balʉa ɨnde-e ngama Polo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Silivano di ne Timoté. A ayo me bádha bhʉ́ ’bu ne guo ’ngʉ́ gba ’Dyɨ nɨ́ Ebhe di ne Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o dʉ ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini.

Mʉkobho di ne nabhuka gba okpála na Tesalonike

2 Ya ngagie heni pɨ Ebhe pɨko ngʉbula ndʉ yi hana. Ya la di ngabhʉ ’lɨ yi ndʉ nedhɨnga hana ya ngayo Ebhe lɨe-o. 3 Nedhɨnga ya ngayo Ebhe lɨe, ya ngagie heni pɨ Ebhe ’Dyɨ nɨ́ ndʉ nedhɨnga hana lɨ ongʉ́ ɨnde: yi ngamene kulu pɨ Ebhe anga yi abhuka Yesu, yi ngateteke okpála anga yi ne mʉkʉnda pɨ uo, yi alʉ kpekpeke bhʉ́ nabhuka gba yi nedhɨnga u ngato mbolo lɨ yi lɨe, anga yi ngabhuka me Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito agíe lɨe magie.

4 Ondaise ya, ya di ngagie heni pɨ Ebhe, anga ya ambɨla ndjɨndjɨ me Ebhe akʉnda yi, anɨ atsia abhʉ di yi ngʉ́ nadʉ piga gba e makpe. 5 Padhá de, anga nedhɨnga ya adʉ lɨe agba yi-e, ya kpokpo bha bini Bádha Ngali pɨ yi ne ’li ya de, engʉ́ bini, ya akpokpo Bádha Ngali ango-o bhʉ́ dabɨlɨ bini ne angu di ne Bu Bhobua . Ya adʉ ambɨla di ndjɨndjɨ me engʉ́ ɨnde ya adʉ apa e adʉ kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Yi mbɨla ndjɨndjɨ lele maka ya adʉ nadʉ lɨe bhʉ́ ká yi ngʉbula me yi dʉ ndjɨndjɨ-o.

6 Ngayi-e, yi asia Eli gba Ebhe-e ne djalɨ ɨnde ngayie ka Bu Bhobua, abana u adʉ ato mbolo lɨ yi lɨe-o. Abhomʉ-o, yi amene ’ngʉ́ maka ya amene lɨe di ne maka lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito amene lɨe-o. 7 Kaka-a, yi akolo pɨ ndʉ omabhuka hana na ndu doto na Makedonia di ne Akai okpála ɨnde lɨ okpála koko ngakpata nganda o.

8 Mbɨa ɨnde-e, Eli gba Ngámá-a yangba bha bini nayie agba yi bhʉ́ ndu doto na Makedonia ne Akai de, engʉ́ bini, ngali pɨndjɨ nabhuka gba yi bhʉ́ Ebhe-e ayangba di ne ndʉ bɨlɨ hana. Kaka-a, ya matá ne gʉmʉ napa ’ngʉ́ gba yi-e pɨ okpála ade. 9 Padhá de, anga ndʉ uo hana ngakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ maka yi asia ya lɨe nedhɨnga ya akolo lɨe agba yi-o. U di ngakpokpo maka yi aꞌo nakpata oebhe na eu lɨe ngʉbula naha lɨyi pɨ Ebhe na kʉkʉlʉ ɨnde na mʉkobho-o. Mbɨa ɨnde-e, yi ngamene kulu lɨyi pɨ anɨ. 10 U di ngakpokpo me yi ngadjeke me Yesu, Ndɨlɨ gba Ebhe-e yie abhʉ́lá, go pɨ́la doto. A ko kpála ɨnde lɨ Ebhe azuku e bhʉ́ ká okpála ɨnde amu, anɨ ngagbegbe nɨ́ bhʉ́ mangɨmbo lɨ Ebhe akódho ’ngʉ́ lɨe-o. Ekpɨ́ nakodho ’ngʉ́ ango-o akolo masɨkpe.

2

Kulu gba Polo bhʉ́ gʉdhʉ na Tesalonike

1 Ondaise ya, ngayi makpe-e, yi mbɨla ndjɨndjɨ me enʉ́ ya anʉ e agba yi-e, adʉ enʉ́ na padhá padhá de. 2 Yi mbɨla la di ndjɨndjɨ me, kalanʉ-o, u ato ngaɨza mbolo lɨ ya, ya atsia azʉ di lɨkabhu bhʉ́ gʉdhʉ na Filipoi. Engʉ́ bini, Ebhe gba nɨ́-e atsia ato masi bhʉ́ ya ngʉbula me ya kpokpo Bádha Ngali gba nɨ-e pɨ yi, belegʉ u adʉ ale nani kpadjɨ pɨ ya lɨe-o. 3 Padhá de, anga eꞌɨ ɨnde ya ngaꞌɨ okpála lɨe me u zɨba Bádha Ngali-e, a ko eu de, a ko di kabula gʉmʉ na sisiti de, ya gɨlɨ la di napite kpála bini de. 4 Engʉ́ bini, ya ngakpokpo Bádha Ngali anga Ebhe ale ya, anɨ atsia au me ya tɨ da nakpokpokpo lɨ lelele. Abhomʉ-o, anɨ atsia aha Bádha Ngali ango-o pɨ ya me ya kpokpo pɨ okpála koko. Ya gɨlɨ nanga lɨ okpála de, ya ngagɨlɨ mangbo nanga lɨ Ebhe ɨnde ngale bua nɨ́ ngʉ́ nambɨla engʉ́ ɨnde bhʉ́bhʉ́-o.

5 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me ya dʉ apa ’ngʉ́ ka djila kpála ’kpɨ́ bini de. Ya pa di obabadha ’li ngʉ́ nasia ehe bini de. Ebhe apá bhobhomʉ-o lɨ ya ngae. 6 Ya gɨlɨ de me okpála dhɵgɵ ya-a de, abana ɨ dʉ yi, abana ɨ dʉ di okpála koko. 7 A ayo nako me ya dʉ bhʉ́ ká yi maka ongbengbe okpála, anga ya ne obhʉlʉ titima gba Kilisito . Engʉ́ bini, ya adʉ bhʉ́ ká yi me ya nde abedhe ne bhʉkʉ ’ngʉ́ maka ’hi ongɨsɨ ɨnde ngakʉ ongɨsɨ gba e.

8 Ya kʉnda yi naali. Kaka-a, ya dʉ bha bini bedhe de ngʉ́ nakpokpo pɨ yi Bádha Ngali gba Ebhe, engʉ́ bini ya adʉ bedhe ngʉ́ nateteke yi ne ndʉ kpadjɨ hana, anga yi akolo kpʉ́kpʉ́ na bua ya. 9 Ondaise ya, yi bhundja nga kulu di ne ndala gba ya-o. Nedhɨnga ya adʉ akpokpo Bádha Ngali gba Ebhe-e lɨe pɨ yi-e, ya amene kulu ngbɨkpɨ ne sukpe ngʉbula me ya adhá bhʉ́ kpála bini bhʉ́ ká yi de. 10 Yi apá lɨ ya ngayi, lɨ Ebhe tsia pá di lɨ ya ngae me, nedhɨnga ya adʉ lɨe bhʉ́ ká yi omabhuka-a , ya amene engʉ́ ɨnde nganga lɨ Ebhe, engʉ́ na ngbingbili, engʉ́ ɨnde lɨ okpála pá siti ’ngʉ́ lɨ ya ka e de. 11 Yi mbɨla la di ndjɨndjɨ me ya amene pɨ kpála bini bini bhʉ́ ká yi maka lɨ ’dyɨ ongɨsɨ amemene pɨ ongɨsɨ gba e makpe lɨe-o. 12 Ya ato masi bhʉ́ yi, ya atsia apa di pɨ yi ne kekele me yi dholo maka lɨ Ebhe akʉnda lɨe. Ngaanɨ-e, anɨ ngaꞌɨ yi me yi lɨ bhʉ́ Naʉ gba nɨ, di me yi sia sangu gba nɨ-o.

13 La di-e, ya ngagie heni pɨ Ebhe ndʉ ’kpɨ́ hana, anga yi asia eli gba Ebhe ɨnde ya akpokpo e pɨ yi-e lɨe, yi azɨba me a ko ’li okpála de. Engʉ́ bini, yi azɨba me a ko eli gba Ebhe na paká, eli ɨnde di ngamene kulu bhʉ́ yi okpála ɨnde abhuka-o. 14 Ondaise ya, engʉ́ ɨnde akolo lɨ yi-e maka engʉ́ ɨnde akolo lɨ okpála abhuka Yesu Kilisito bhʉ́ oDadjua gba Ebhe bhʉ́ ndu doto na Yudaya-o. Padhá de, anga yi azʉ lɨkabhu bhomʉ-o sakpa ondaise yi makpe na kʉtɨ bini maka u azʉ di lɨe sakpa omaYuda-o. 15 Ngauo-o, u abhɵlɵ Ngámá Yesu di ne opolofeta gba Ebhe, u atsia ato di mbolo lɨ ya. U nga lɨ Ebhe di ne lɨ okpála de. 16 Padhá de, anga u ngamene ne kpéke me o ni kpadjɨ pɨ ya me ya akpókpo Bádha Ngali pɨ okpála ɨnde ne omaYuda ade-e de, ngʉbula me u akóbho de. U ngamene lɨe mo-o, u ngabe ndʉ siti ’ngʉ́ gba o ndʉ ’kpɨ́ hana. La alɨ soso-o, ke ’ngʉ́ gba Ebhe-e atɨ́ pɨ́ uo.

Gʉmʉ gba Polo ngʉ́ nau omabhuka na Tesalonike

17 Ondaise ya, pɨ ya-a, pɨta nedhɨnga bedɨ nɨ́ agbo bhʉsʉ nɨ́ lɨe ne yi bhʉ́ kʉte, bua nɨ́ nde bha ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini-e, ya amene ne kpéke hana me ya nʉ u yi, anga ya adʉ ne gʉmʉ naali me ya u matá yi. 18 Ya adʉ ne gʉmʉ me ya gie lɨya agba yi. Ngama Polo, ma ale bhʉtsibhʉtsi. La-a, Satana ani kpadjɨ pɨ ya. 19 A ko paká. Ta naꞌo ’to ya ’to Ngámá-a, a ko yi. Ta djalɨ gba ya-a, a ko yi. Nedhɨnga lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito agó lɨe, yi adʉ́ pɨ ya maka ndata na ngámá ɨnde u ahaha e pɨ okpála ɨnde agboko ’gʉ́-o. Ya tsia dʉ́ kala anɨ ne gindaginda. 20 A moko, ya ne gindaginda kabula yi, ya la di ngakpi djalɨ kabula yi.

3

1 Abhomʉ-o, ɨ nde lɨe me ya nde tɨ da nako nakibila nagbo bhʉsʉ nɨ́ ne yi de-e, ya au ndjɨndjɨ me ya tigala bhʉ́ gʉdhʉ na Atene tɨ́tɨ́ ya, 2 amba ya tima ndai nɨ́ Timoté agba yi mada ya. Anɨ ngamene kulu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Ebhe ngʉ́ nakpokpo Bádha Ngali gba Kilisito-o . Ya atima anɨ me anɨ be ndʉ nabhuka gba yi, amba anɨ tsia to di masi bhʉ́ yi, 3 ngʉbula me sʉka yi bini aꞌó ká nabhuka gba e ka olɨkabhu yi ngazʉ e mbɨa ɨnde-e de. Padhá de, anga ngayi makpe-e, yi mbɨla ndjɨndjɨ me Ebhe azɨba ngae me nɨ́ zʉ ngua lɨkabhu bhomʉ. 4 A na paká me, nedhɨnga ya adʉ lɨe agba yi-e, ya adʉ apa pɨ yi me okpála ató mbolo lɨ nɨ́. Yi mbɨla me, a la bhadi ngae ɨnde akolo lɨ yi ɨnde. 5 Lɨ ma au lɨe me ma tɨ matá da nagbite bua ma de-e, ma atsia atima Timoté me anɨ nʉ tsia lele nabhuka gba yi-o. Ma atima anɨ, anga ma adʉ akpe me djabʉlʉ alé yi de, di me kulu gba ya ɨnde ya amene e bhʉ́ ká yi-e, akólo padhá de.

Polo asia angu lɨ bua e ka nabhuka gba okpála na Tesalonike

6 Engʉ́ bini, Timoté akolo lɨ ya mbɨa ɨnde-e bhʉ́ ’nʉ anɨ ayie lɨe agba yi-o. Anɨ apa pɨ ya bádha ngali me yi alʉ kpekpeke bhʉ́ nabhuka di me yi ne mʉkʉnda sʉnda yi. Anɨ apa di pɨ ya me yi ngabhundja ya ndʉ ’kpɨ́ hana ne bádha bua, yi la di ngakʉnda me yi u matá ya maka ya ngakʉnda di lɨe me ya u yi-o. 7 Ondaise ya, ka nadje engʉ́ lɨ Timoté apa e pɨ ya-a, abana ya ngazʉ lɨkabhu di ne u ngato mbolo lɨ ya lɨe, ya asia angu lɨ bua ya ka yi. Padhá de, anga ya adje me yi ngalila nabhuka gba yi bhʉ́ Yesu-o ndjɨndjɨ. 8 Mbɨa ɨnde-e, ya abɨ matá angu, anga yi alʉ kpekpeke bhʉ́ nabhuka Ngámá. 9 Ya tɨ da nagie heni pɨ Ebhe lele pɨ ka ngua djalɨ ya abedhe ne e lɨ ’ngʉ́ gba yi kala anɨ-e? 10 Ngbɨkpɨ ne sukpe, ya ngazɨ kekele lɨ nayo Ebhe me anɨ mene me nɨ́ u matá lɨnɨ́ ne yi, amba ya bedhe ’bhɵ ’he ɨnde aneke bhʉ́ nabhuka gba yi-o.

11 A ayo me Ebhe ’Dyɨ nɨ́ ngae makpe, di ne Ngámá gba nɨ́ Yesu bhulu kpadjɨ pɨ ya lɨ pápá gba yi. 12 A ayo me Ngámá be ndʉ mʉkʉnda yi nde ne e sʉnda yi di ne bhe yi nde ne e pɨ ndʉ okpála hana lɨ lele mʉkʉnda ya nde di ne e pɨ yi ko. 13 A ayo me anɨ ha di angu pɨ yi lɨ bua yi, amba yi dʉ bubu, amba ’Dyɨ nɨ́ Ebhe aú siti ’ngʉ́ napapa lɨ yi de, bhʉ́ nedhɨnga lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu agó lɨe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála na bububu gba e hana-o. [A adʉ moko.]

4

Nadʉ bhʉ́ mʉkobho ɨnde ngaha djalɨ pɨ Ebhe

1 Ngʉ́ nabu tata-a, ondaise ya, ya asuno pɨ yi lele maka ayo lɨe me mʉkobho gba yi-e ha djalɨ pɨ Ebhe-o. A na paká me yi la bhadi ngamemene moko. Ya la ngayo ka yi di ne nakikiliki lɨya pɨ yi ne ’lɨ Ngámá Yesu me, yi nʉ matá ne di ne kalanʉ ane bhende yi ngamene e ko. 2 Padhá de, anga yi mbɨla olɨ́lɨ ɨnde ya aha e pɨ yi bhʉ́ nasuno ɨnde ya asuno e pɨ yi ne ’lɨ Ngámá Yesu-o hana. 3 Ebhe akʉnda me yi dʉ bubu ngʉ́ nasuno me yi libhomu pɨ nɨ. A akʉnda napa me, yi adʉ́ akʉnda olɨsɨ di ne obhosɨ ngangá de, 4 kpála bini ne bini bhʉ́ ká yi mbɨla nalila kʉte e* me adʉ bubu da napa me u manga yi.

5 Yi aꞌó de me gʉmʉ kʉte ha angu yi maka lɨ omʉpagano ɨnde ɨ mbɨla Ebhe de-e ngamemene lɨe de. 6 Bhʉ́ engʉ́ bhomʉ-o, a ayo de me kpála bini mene siti ’ngʉ́ lɨ pá bɨlɨ gba kilí e de. Anɨ apíte la di anɨ de. Ya agbele nako ’dje yi tété kpekpeke me, Ngámá aꞌó ’ngʉ́ pɨ́ okpála ɨnde ngamene ngua ’ngʉ́ bhomʉ. 7 Padhá de, anga Ebhe ꞌɨ nɨ́ ngʉ́ nadʉ bhʉ́ zɨbotʉ de, anɨ aꞌɨ mangbo nɨ́ ngʉ́ nadʉ bubu kala nɨ. 8 Kaka-a, kpála ɨnde ngandjo lɨ́lɨ bhomʉ-o, anɨ ndjo kpála bini de, anɨ ngandjo mangbo Ebhe ɨnde ngaha Bu Bhobua gba e pɨ yi-o.

9 Pɨndjɨ ’ngʉ́ bhe atsia mʉkʉnda sʉnda yi-e, yi ne gʉmʉ ade me ya ye engʉ́ pɨ yi pépé-e de. Padhá de, anga ngayi makpe-e, Ebhe asuno pɨ yi lele maka a ayo lɨe me yi kʉnda lɨyi-o. 10 A ko la bhadi koli mʉkʉnda bini ɨnde yi ngasuno e pɨ ondaise nɨ́ hana na ndu doto na Makedonia-o. La-a, ya ngayo ka yi me yi nʉ ne di ne kalanʉ. 11 La di-e, yi dʉ nadʉ ne guo ’ngʉ́ sʉnda yi. Yi adʉ́ alɨ bhʉ́ ’ngʉ́ bhe ɨ tsia yi de-e de. Yi dʉ amene kulu ne ’kpa yi makpe ngʉbula mʉkobho gba yi-e maka ya apa nako pɨ yi lɨe ko. 12 Yi mene mo-o, lɨ omʉpagano mánga yi, yi dhá la di bhʉ́ kpála bini de.

Nagie lɨe ka Ngámá Yesu

13 Ondaise ya, ya akʉnda me yi mbɨla kʉkʉlʉ ’ngʉ́ pɨndjɨ engʉ́ gba okpála ɨnde amu, ngʉbula me yi adʉ́ ne lɨkabhu maka okpála bhende ɨ bhuka de-e de. Padhá de, anga pɨ uo-o, pɨta nakpi-e, okpála amu-o zúku de. 14 Nɨ́ abhuka me Yesu akpi, anɨ atsia azuku. Nɨ́ abhuka bhadi moko me Ebhe apó bhʉ́la okpála ɨnde amu me u nde abhuka Yesu-o bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ.

15 A ɨnde-e engʉ́ ya ngapa e pɨ yi maka lɨ Ngámá asuno lɨe me, lɨ ’kpɨ́ nago ka nɨ-e, nganɨ́ okpála bhende adʉ́ nga ʉʉ-o, nɨ́ kódho ’kpɨ́ kala okpála ɨnde amu-o de. 16 Padhá de, anga Ngámá ayíe abhʉ́lá ngae makpe ngʉ́ nakɵ pɨ́la doto. Lɨ nedhɨnga ango-o, anɨ há lɨ́lɨ kpekpeke, lɨ ngámá gba oandjelu-o bini tsia sʉ́la, lɨ totɨ gba Ebhe ꞌú lɨe. Abhomʉ-o, lɨ okpála ɨnde amu me u nde abhuka Kilisito tsia zúku ngaɨza kalanʉ ngao. 17 Pɨpɨta-a, nganɨ́ okpála bhende adʉ́ bhʉ́ mʉkobho lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, Ebhe aꞌé nɨ́ bhʉ́ ndindi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhende azuku-o ngʉbula me nɨ́ nʉ kɵ lɨnɨ́ ne Ngámá abhʉ́ ’kpɨ́. Abhomʉ-o, nɨ́ tsia dʉ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Ngámá dʉdʉma ne dʉdʉma. 18 Kaka-a, yi teteke lɨyi sʉnda yi ne oeli bhomʉ.

5

1 Ondaise ya, lɨ bhende atsia ekpɨ́ lɨ Yesu agíe lɨe lɨe, yi ne gʉmʉ ade me u ye ’ngʉ́ pɨ yi pépé-e de. 2 Padhá de, anga yi mbɨla ndjɨndjɨ me ekpɨ́ nago ka Ngámá-a akóto lɨ nɨ́ bhʉ́ gbilikiti maka bhʉlʉ ’zi agógo lɨe sukpe me ’to kpála nde ’to anɨ ade-o. 3 Nedhɨnga lɨ okpála apá lɨe me: «Egʉ́ ade, nɨ́ bhʉ́ guo ’ngʉ́-o», a la bhomʉ-o nedhɨnga lɨ lɨkabhu atɨ́ pɨ́ uo lɨe má kɨɨ-o. A atɨ́ pɨ́ uo maka kuo nazʉ ká bhʉ́ ’bu ɵlɵ na ’bhɨ adhidhika lɨe-o. Lɨkabhu ango-o néke uo de.

4 Engʉ́ bini, ngayi ondaise ya-a, yi bhʉ́ biti ade. Kaka-a, ekpɨ́ ango-o kóto lɨ yi bhʉ́ gbilikiti maka bhʉlʉ ’zi agógo lɨe de. 5 Ma apa pɨ yi mo-o, anga ndʉ yi hana yi ne okpála na zɨ ’kpɨ́, yi la di ne okpála na ngbɨkpɨ. Nɨ́ ne okpála na sukpe ade, nɨ́ la di ne okpála na biti ade. 6 Kaka-a, a ayo de me nɨ́ dʉ tɨla maka okpála koko-o de. Engʉ́ bini, a ayo me nɨ́ dʉ lɨ zʉkʉ, amba nɨ́ dʉ bedhe ndʉ nedhɨnga hana. 7 Padhá de, anga obhʉlʉ nala ela, lala sukpe, obhʉlʉ nalangba, lalangba sukpe.

8 Engʉ́ bini, nganɨ́ okpála na ngbɨkpɨ-e, a ayo me nɨ́ dʉ bedhe ndʉ nedhɨnga hana. Nɨ́ ha nabhuka ne mʉkʉnda maka kopɨ́. Nɨ́ abhuka me Yesu akóbho nɨ́ makobho. Kaka-a, nɨ́ lila mabhundja bhomʉ-o maka ndata lɨ osʉdha atoto e* ngʉ́ nalila lɨe bhʉ́ ’gʉ́-o. 9 Padhá de, anga Ebhe ꞌɨ nɨ́ ngʉ́ nasia ke ’ngʉ́ gba e de. Engʉ́ bini, anɨ aꞌɨ nɨ́ me nɨ́ sia mʉkobho lɨ kpadjɨ gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito . 10 Yesu akpi pɨ nɨ́ ngʉbula me abana ɨ dʉ me nɨ́ nde nga bha tété, ne me nɨ́ mu-o, nedhɨnga anɨ agíe lɨe lɨe, nɨ́ de dʉ bhʉ́ mʉkobho bhʉ́ dabɨlɨ bini ne nɨ. 11 Kaka-a, yi to masi bhʉ́ yi sʉnda yi, amba yi tsia teteke lɨyi bhʉ́ nabhuka maka yi nde ngamemene lɨe-o.

Polo aha olɨ́lɨ na soso

12 Ondaise ya, ya ngayo ka yi me yi dʉ ne mazɨma pɨ obhende ngamene kpéke kulu bhʉ́ ká yi, ɨnde lɨ Ebhe aꞌo o me u dʉ alʉ kala yi, ɨnde di ngaha lɨ́lɨ pɨ yi-o. 13 Yi dʉ pɨ uo ne mazɨma di ne mʉkʉnda naali ka kulu gba uo-o. Yi dʉ ne guo ’ngʉ́ sʉnda yi.

14 Ondaise ya, ya ngayo ka yi me yi gbele ’dje okpála bhe na ɨpio-o. Yi to masi bhʉ́ obhende ne tsʉlʉ-o. Yi teteke obhende bhʉbhʉkʉ-o. Yi dʉ ne ’ndjá bua pɨ ndʉ okpála hana. 15 Yi lila lɨyi me kpála bini agíe siti pɨ siti de. Engʉ́ bini, yi gɨlɨ namene bádha ’ngʉ́ sʉnda yi ndʉ ’kpɨ́ hana, di ne pɨ ndʉ okpála hana.

16 Yi dʉ ne djalɨ ndʉ ’kpɨ́ hana. 17 Yi zɨ kekele lɨ nayo Ebhe. 18 Yi gie heni pɨ Ebhe lɨ ndʉ ’ngʉ́ hana, anga a bhomʉ-o engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe akʉnda me yi mene e bhʉ́ mʉkobho gba yi bhʉ́ Yesu Kilisito-o.

19 Yi aní kpadjɨ lɨ kulu gba Bu Bhobua-a de. 20 Yi andjó ’li opolofeta de. 21 Engʉ́ bini, yi gɨlɨ ’ngʉ́ pɨndjɨ ndʉ ’ngʉ́ hana, amba yi dhedhe lɨ bhe na babadha-o. 22 Yi lila lɨyi ka ndʉ osisiti ’ngʉ́ hana.

23 A ayo me Ebhe ngae makpe ɨnde bhʉlʉ guo ’ngʉ́-o mene me yi dʉ libhomu pɨ nɨ. Anɨ lila ’lá yi libhomu, ne bua yi, ne mʉkobho gba yi, ne kʉte yi me okpála aú engʉ́ na sisiti napapa lɨ yi de, akólo lɨ ’kpɨ́ lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito agíe lɨe lɨe-o. 24 Ebhe ɨnde ngaꞌɨ yi-e améne me yi dʉ libhomu pɨ nɨ, anga anɨ memene ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde anɨ apapa e-o.

25 Ondaise ya, yi yo di Ebhe ngʉ́ ya.

26 Yi yi ndʉ ondaise nɨ́ hana ne nakama uo lɨ kʉte yi.

27 Ma ayo ka yi ne ’lɨ Ngámá me, yi tanga balʉa ɨnde-e pɨ ndʉ ondaise nɨ́ hana.

28 A ayo me bádha bhʉ́ ’bu gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o dʉ ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini.

* 4:4 4:4 Nambɨla nalila kʉte o: A akʉnda napa me u manga yi. U tɨ da napa di lɨ bɨlɨ ɨnde-e me: «Naha lɨo lɨ lelele.»

* 5:8 5:8 Ndata lɨ osʉdha atoto e: A ko ndata na kalase ɨnde lɨ osʉdha atoto e ngʉ́ nalila ’ndjɨ o bhʉ́ ’gʉ́-o.

2 Tesalonike

1

2

3

Balʉa na bhisi

gba Polo pɨ omabhuka na gʉdhʉ na

Tesalonike

Eli na kalanʉ

Lɨ nadje lɨo de-e pɨndjɨ nago gba Kilisito adʉ lɨe agbe tolo bhʉ́ Dadjua gba Ebhe na Tesalonike-e, Polo atsia aye balʉa na bhisi gba e ɨnde-e pɨndjɨ nabhuka ɨnde me ekpɨ́ nago gba ngámá-a akolo. Anɨ atsia apa me a mo-o ade, do anɨ de-e, kala nago ka Kilisito-o, engʉ́ nasisiti di ne bhe nato mbolo lɨ okpála-a, ɨnde ayíe ka kpála na tsʉlʉtsʉlʉ u aꞌɨ me «Bhʉlʉ yala» adʉ́ naali ané mane (2:3). Kpála ango-o adʉ́ nagʉ Kilisito.

Polo ngapa pɨ okpála ɨ ngatanga balʉa ɨnde-e me, u lʉ bha kpekpeke bhʉ́ nabhuka, abana okpekpeke da ’ngʉ́ ne olɨkabhu dʉ bha pɨ-ie, u dʉ bha namene kulu ngʉbula nasia mʉkobho maka lɨ Polo ne obɨ e ngamemene lɨe-o, amba u dʉ ne ’ndjá bua ne namene bádha ’ngʉ́.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-2

Natoko ne nadhɵgɵ 1:3-12

Lɨ́lɨ pɨndjɨ nago gba Kilisito 2:1-17

Engʉ́ ɨnde a ayo ngʉbula mʉkobho gba makilisito 3:1-15

Eli na soso 3:16-18

1

Polo ne obɨ e yi omabhuka na gʉdhʉ na Tesalonike mayi

1 Ngayi omabhuka na Dadjua gba ’Dyɨ nɨ́ Ebhe di ne Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito na gʉdhʉ na Tesalonike-e, ya yi yi mayi. Ma aye balʉa ɨnde-e ngama Polo, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Silivano di ne Timoté. 2 A ayo me bádha bhʉ́ ’bu ne guo ’ngʉ́ gba ’Dyɨ nɨ́ Ebhe di ne Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o dʉ ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini.

Polo agie heni pɨ Ebhe, anɨ atsia ato masi bhʉ́ omabhuka

3 A ayo me ya gie heni pɨ Ebhe ndʉ ’kpɨ́ hana ngʉbula yi ondaise ya. A la bhadi ndjɨndjɨ me ya mene moko, anga nabhuka gba yi-e nganʉ ne kalanʉ naali. La di-e, mʉkʉnda lɨ ndʉ yi hana nde ne e sʉnda yi-e nganʉ ne kalanʉ. 4 Kaka-a, ya ngapa ’ngʉ́ gba yi-e ne gindaginda bhʉ́ oDadjua gba Ebhe kabula kekele di ne nabhuka gba yi, abana u ngato mbolo lɨ yi lɨe di ne yi ngazʉ lɨkabhu lɨe ne ndʉ kpadjɨ hana-o.

5 Bhobhomʉ-o ngasuno me Ebhe ngakodho ’ngʉ́ ngbingbili. Padhá de, anga ka olɨkabhu ɨnde yi ngazʉ e-e, Ebhe aú me yi atɨ ne nalɨ bhʉ́ Naʉ gba nɨ ɨnde yi ngazʉ lɨkabhu ngʉ́ e ko. 6 Lɨ Ebhe nde lɨe ne ngbili kpála-a , anɨ agíe olɨkabhu pɨ okpála ɨnde ɨ ngaha lɨkabhu pɨ yi ko. 7 La di-e, anɨ ahá guo ’ngʉ́ pɨ yi okpála ɨnde ngadje lɨkabhu, anɨ tsia há di guo ’ngʉ́ pɨ ya. Anɨ améne ongʉ́ bhomʉ-o lɨ ’kpɨ́ lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu ayíe lɨe abhʉ́lá, anɨ tsia gó bhʉ́ dabɨlɨ bini ne oandjelu na angu gba e-o. 8 Anɨ agó bhʉ́ dɨngɨdhɨ djua ngʉbula naꞌo ’ngʉ́ pɨ́ okpála ɨnde ɨ kʉnda nambɨla Ebhe de, ɨnde ngayala di nazɨba Bádha Ngali gba Ngámá gba nɨ́ Yesu-o. 9 Makalá na siti ’ngʉ́ gba uo-o, adʉ́ lɨkabhu na dʉdʉma, lɨ bɨlɨ ɨnde u adʉ́ lɨe de Ngámá Yesu ne Naʉ na sangu di ne angu gba e tsutsu-o. 10 Engʉ́ ango-o akódho ’kpɨ́ lɨ ’kpɨ́ anɨ agó lɨe ngʉbula me ndʉ okpála gba nɨ hana ɨnde abhuka nɨ-e, dhɵgɵ nɨ, amba u toko di nɨ. Ngayi di-e, yi adʉ́ bhʉ́ ká okpála bhomʉ. Padhá de, anga yi abhuka ngali ɨnde ya akpokpo e pɨ yi-o.

11 Kaka-a, ya di ngayo Ebhe ndʉ ’kpɨ́ hana ngʉbula yi me Ebhe gba nɨ́-e mene me yi dhʉkʉ lɨ lele maka anɨ aꞌɨ yi lɨe-o. Ya ngayo ka anɨ me bhʉ́ angu gba anɨ-e, anɨ ha angu pɨ yi ngʉ́ namene obabadha kulu ɨnde yi akʉnda namene e akólo lɨ soso, kabula nabhuka gba yi bhʉ́ Yesu-o. 12 Ya la di ngayo Ebhe ngʉbula me, okpála dhɵgɵ ’lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu kabula yi, amba u dhɵgɵ di yi kabula anɨ. Bhobhomʉ-o améne lɨe ka bádha bhʉ́ ’bu ɨnde lɨ ’Dyɨ nɨ́ Ebhe di ne Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito asuno e pɨ yi-o.

2

Bhʉlʉ Nayala lɨ́lɨ gba Ebhe-e agó ngaɨza kalanʉ

1 Ondaise ya, Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito agó mago, nɨ́ tsia pɵ́kɵbhɵ bhʉ́la nɨ́ de anɨ. Lɨ ’ngʉ́ ango-o, ya ngayo ka yi me, 2 bua yi angámba má gala de, ’ndjɨ yi angbɨ́ngɨ di-i de. Yi dje ka kpála bini me Bu Bhobua apa pɨ nɨ me: «Ekpɨ́ nago ka Ngámá akolo», ne me ya apa pɨ nɨ mo-o, ɨ dʉ di-e me ya aye bhʉ́ balʉa mo-o, yi azɨ́ba de. 3 Kpála bini apíte belegʉ yi de má kpó! Padhá de, anga kala nago ka Ngámá Yesu-o, agó ngaɨza ne nedhɨnga na kpéke ’ndjɨ lɨ ’ngʉ́ gba Ebhe. Pɨpɨta-a, lɨ Bhʉlʉ Nayala lɨ́lɨ gba Ebhe-e kóto. Kpála ango-o ngakpata kpadjɨ na djua na dʉdʉma. Ebhe andjía engʉ́ gba anɨ-e mandjia. 4 Kpála ango-o ayíe bhʉ́lá, anɨ há ’gʉ́ ne Ebhe di ne ndʉ oehe koko hana ɨnde lɨ okpála ngau e maka oebhe, ɨnde u nde la di ngadhɵgɵ o-o. Anɨ tsia pá me nɨ ane ndʉ uo hana. Anɨ anʉ́ nadʉ belegʉ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda, anɨ tsia pá me nɨ ne Ebhe.

5 ’To yi aꞌɨ́lɨ de me nedhɨnga nɨ́ adʉ nga bha lɨe ne yi-e, ma adʉ apa engʉ́ ɨnde-e pɨ yi uu-o de. 6 Yi mbɨla la bhadi hana me ehe ɨnde ngani kpadjɨ pɨ kpála ango-o me anɨ akóto mbɨa ɨnde-e de-e ne nɨ-ie, amba anɨ koto bha bini lɨ nedhɨnga ɨnde lɨ Ebhe aꞌo e pɨ anɨ-o. 7 Padhá de, anga angu ɨnde awo lɨe mawo gba kpéke ’ndjɨ bhomʉ-o akpo lita kulu akpo. Engʉ́ bini, kpála ɨnde ngani kpadjɨ pɨ anɨ-e adʉ́ nga bha o-o akólo lɨ nedhɨnga u aꞌé anɨ lɨe-o.

8 Abhomʉ-o, lɨ Bhʉlʉ Nayala lɨ́lɨ gba Ebhe-e tsia kóto. Ngámá Yesu bhɵ́lɵ anɨ bha ne mbʉlʉ ’wo e, anɨ tsia ndjía angu anɨ ne sangu ɨnde anɨ agó ne e-o. 9 Bhʉlʉ Nayala lɨ́lɨ ango-o agó bhʉ́ angu gba Satana , anɨ tsia méne ndʉ djua ongamba ’ngʉ́ , ne ndʉ okɨaka ’ngʉ́ hana, di ne ongbengbe ’ngʉ́ ngʉ́ napite okpála. 10 Anɨ améne ndʉ djua osisiti ’ngʉ́ hana ngʉbula napite okpála bhende ngakpata kpadjɨ na djua na dʉdʉma-o. Ebhe andjía engʉ́ gba uo-o mandjia, anga u kʉnda kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde ɨ tɨ́ da nako nakobho uo-o de, u tsia bhuka di kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ango-o de. 11 Kaka-a, Ebhe ató siti mabhundja bhʉ́ uo, ɨ tsia píte uo ngʉbula me u bhuka ongʉ́ na eu, 12 amba Ebhe ꞌo ’ngʉ́ pɨ́ ndʉ okpála hana ɨnde ɨ bhuka kʉkʉlʉ ’ngʉ́ de-o, ɨnde adʉ akpi mangbo ndjɨlɨ lɨ siti ’ngʉ́-o.

Yi lʉ kpekpeke bhʉ́ ’bu nabhuka

13 Ondaise ya ɨnde lɨ Ngámá akʉnda o, pɨ ya-a, a ayo me ya gie heni pɨ Ebhe ndʉ ’kpɨ́ hana lɨ ’ngʉ́ gba yi-o. Padhá de, anga Ebhe abhʉ nanɨ yi nayie lɨ lilita ngʉbula me yi sia mʉkobho lɨ kpadjɨ gba Bu Bhobua ɨnde ngamene me yi dʉ bubu, di ne lɨ kpadjɨ na nabhuka ɨnde yi nde ne e bhʉ́ kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o. 14 Ebhe aꞌɨ yi me yi sia mʉkobho bhomʉ-o lɨ kpadjɨ na Bádha Ngali ɨnde ya akpokpo e pɨ yi-o. Anɨ aꞌɨ yi me yi sia di sangu gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o. 15 Kaka-a, ondaise ya, yi lʉ kpekpeke bhʉ́ ’bu nabhuka gba yi-o. Yi lila kpekpeke ongʉ́ ɨnde ya asuno e pɨ yi nedhɨnga ya adʉ lɨe agba yi di ne bhe ya aye e pɨ yi bhʉ́ balʉa-o.

16-17 A ayo me Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito ngae makpe di ne ’Dyɨ nɨ́ Ebhe, bedhe bua yi ne masi. A ayo me u ha angu pɨ yi ngʉbula me yi dʉ namene ndʉ ’kpɨ́ hana bádha ’ngʉ́, abana ɨ dʉ bhʉ́ nagama ’ngʉ́, abana ɨ dʉ bhʉ́ namene kulu. Padhá de, anga Ebhe akʉnda nɨ́, anɨ aha di kpéke bua na dʉdʉma pɨ nɨ́ ka bádha bhʉ́ ’bu gba e-o. Anɨ atsia amene di me nɨ́ ꞌo ’to nɨ́ ’to nɨ na paká paká.

3

Polo apa pɨ omabhuka me u yo Ebhe ngʉ́ nɨ

1 Ngʉ́ nabu tata-a, ondaise ya, yi yo Ebhe ngʉ́ ya, amba eli gba Ngámá-a yangba má gala, amba okpála ɨnde ngadjedje-e, mene engʉ́ ɨnde lɨ eli ango-o ngapa e maka yi ngamemene lɨe-o. 2 Yi yo di Ebhe me anɨ kobho ya sakpa osisiti okpála na mbedhembedhe-o. Padhá de, anga a ko de me ndʉ okpála hana akʉnda nabhukaBádha Ngali-e de. 3 Engʉ́ bini, Ngámá Yesu ne kpála ɨnde amemene engʉ́ maka anɨ apa lɨe-o. Anɨ ahá angu pɨ yi bhʉ́ nabhuka, anɨ tsia líla yi sakpa Siti. 4 Ya abhuka ne ’lɨ Ngámá Yesu me, engʉ́ ɨnde ya ngapa e pɨ yi-e, yi ngamemene moko, yi améne la bhadi mo-o ne kalanʉ. 5 A ayo me Ngámá leke bua yi ngʉ́ nambɨla lele maka lɨ Ebhe akʉnda yi lɨe, di ne lele maka lɨ Kilisito ngaha kpéke bua pɨ yi lɨe bhʉ́ nabhuka-o.

Polo agbele ’dje omabhuka lɨ ’ngʉ́ na ɨpio

6 Ondaise ya, ya apa pɨ yi ne ’lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito me, yi akpɵ́tsɵ lɨyi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ondaise nɨ́ na ɨpio, ɨnde ɨ kpata lɨ́lɨ ɨnde ya aha e pɨ yi de-e de. 7 Padhá de, anga ngayi makpe-e, yi mbɨla maka a ayo lɨe me yi kpata lele mʉkobho gba ya-a ndjɨndjɨ. Nedhɨnga ya adʉ lɨe agba yi-e, ya dʉ ne ɨpio de. 8 Ya yo ka kpála bini de me anɨ ha ’zʉ pɨ ya padhá-a de. Engʉ́ bini, ya azɨba ndala ne lɨkabhu, ya atsia amene kulu ngbɨkpɨ ne sukpe ngʉ́ napa me ya adhá bhʉ́ kpála bini bhʉ́ ká yi de. 9 A ayo nako me ya sia ’he ka yi padhá, engʉ́ bini, ya mene nako mo-o de, anga ya akʉnda me yi kpata lele mʉkobho gba ya-o. 10 Nedhɨnga ya adʉ lɨe agba yi-e, ya aha lɨ́lɨ ɨnde-e pɨ yi me: «Lɨ kpála kʉnda namene kulu de-e, a ayo di de me anɨ zʉ ’he-e de.»

11 Ya ngapa mo-o, anga ya adje me okpála koko bhʉ́ ká yi ne ɨpio. U memene kulu de. U bha bini ngaꞌo ’to o lɨ ’ngʉ́ bhe ɨ tsia o de. 12 Pɨ okpála bhomʉ-o, ya ngagbele ’dje uo, ya di ngayo ka uo ne ’lɨ Ngámá Yesu Kilisito me, a ayo me u mene kulu maka ayo lɨe, amba u sia ezʉ ɨnde akoto lɨ ’kpa o makpe.

13 La pɨ yi ondaise ya-a, yi andála lɨ namene bádha ’ngʉ́ de. 14 Lɨ kpála kpata engʉ́ ɨnde ya aye e pɨ yi bhʉ́ balʉa ɨnde-e de-e, yi de bhele djila yi lɨ anɨ. Yi améne ’he bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ de, ngʉbula me anɨ dje nʉmʉ. 15 Engʉ́ bini, yi aú anɨ maka bhʉlʉ yala ka yi de. Yi gbele mangbo ’dje anɨ maka sʉka yi.

Polo ayo bisagu pɨ omabhuka na gʉdhʉ na Tesalonike

16 A ayo me Ngámá na guo ’ngʉ́-o , ha guo ’ngʉ́ pɨ yi ngae makpe ndʉ ’kpɨ́ hana ne bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana. A ayo me Ngámá dʉ ne ndʉ yi hana bhʉ́ dabɨlɨ bini.

17 Ngama Polo, ma aye engʉ́ na soso ɨnde apa me ma yi yi mayi ɨnde-e ne ’kpa ma makpe. A bhomʉ-o lele nadele ’kpa ma bhʉ́ balʉa gba ma-o.

18 A ayo me bádha bhʉ́ ’bu gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndʉ yi hana.

1 Timoté

1

2

3

4

5

6

Balʉa na bini

gba Polo pɨ

Timoté

Eli na kalanʉ

Timoté ne makombi bini ɨnde adʉ nanɨ makilisito bhʉ́ Adji Minele. ’Hi anɨ nanɨ ne maYuda, ’dyɨ anɨ atsia adʉ nanɨ ne Giliki. Anɨ akolo nanɨ kpála nateteke Polo bhʉ́ dholo gba e nakpokpo Bádha Ngali gba Yesu Kilisito . Balʉa na bini gba Polo pɨ Timoté-o, ngakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ ongbengbe ’ngʉ́ bata.

Balʉa ango-o ngakpo ngaɨza ’ngʉ́ pɨndjɨ nalila lɨo ka omʉsuno na eu ɨnde bhʉ́ Piga gba Ebhe-o. Nasuno ango-o a ko nakpɵtsɵ mabhundja pɨndjɨ omaYuda ne okpála ɨnde ne omaYuda ade ɨnde adʉ nanɨ pɨndjɨ napa me bádha ’ngʉ́ pɨ́la doto ade. A la di ngapa me, u tɨ da bha nasia mʉkobho ka ɨmbɨla ’ngʉ́ ɨnde awo lɨe mawo, a la di ne nakpe nazʉ oehe koko, di ne naha lɨo maka ɵlɵ ne bhoko de.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-2

Lɨ́lɨ pɨndjɨ Piga gba Ebhe ne okpála ɨnde ngadjedjele-o 1:3 – 3:16

Lɨ́lɨ pɨ Timoté pɨndjɨ kulu gba e-o 4:1 – 6:21

1

Polo yi Timoté mayi

1-2 Timoté, kʉkʉlʉ ndɨlɨ gba ma bhʉ́ ’bu nabhuka-a , a ayo me bádha bhʉ́ ’bu ne ndjinga di ne guo ’ngʉ́ gba ’Dyɨ nɨ́ Ebhe ne Yesu Kilisito , Ngámá gba nɨ́-e dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne mʉ. Ma aye balʉa ɨnde-e pɨ mʉ ngama Polo. Ma ne bhʉlʉ titima gba Yesu Kilisito maka lɨ Ebhe, Mʉkobho gba nɨ́, ngauo ne Yesu Kilisito ɨnde nɨ́ ngaꞌo ’to nɨ́ ’to e aha lɨ́lɨ mʉma lɨe ngʉ́ nakpokpo Bádha Ngali ko.

Polo apa me a ayo nayoko omʉsuno na eu-o mayoko

3 Maka ma aha nako lɨ́lɨ pɨ mʉ lɨe lɨ nedhɨnga ma adʉ anʉ lɨe bhʉ́ ndu doto na Makedonia-a, dʉ bha bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso oo, amba mʉ pa pɨ omʉsuno na eu ɨnde oo me, u ꞌo nasuno bhomʉ-o maꞌo. 4 Pa pɨ uo me, u ꞌo nakpokpo ongʉ́ na padhá padhá ɨnde lɨ okpála ngagbe e bhʉ́ ’ndjɨ o maꞌo. U ꞌo di nakpokpo ndjandja okpokpodʉmʉ maꞌo. Padhá de, anga ongʉ́ bhomʉ-o ngagbe okpekebhɵ na padhá padhá ɨnde ɨ dyudyo kulu ɨnde lɨ Ebhe ngamene e bhʉ́ mʉkobho gba okpála de. Kulu ango-o ngadyudyo lɨe ne kalanʉ ka nabhuka.

5 Olɨ́lɨ ma aha e pɨ mʉ bhomʉ-o, a ngʉbula me okpála dʉ ne mʉkʉnda sʉnda o. Mʉkʉnda ango-o ngayie lɨ bádha bua, lɨ bua nakpokpo kú ’ngʉ́ ndjɨndjɨ, la di ne bhʉ́ nabhuka na kʉkʉlʉ. 6 Okpála koko ayie lɨ ngbili kpadjɨ bhomʉ-o ayie, u atsia azɨ ’ndjɨ o bhʉ́ namene okpekebhɵ na padhá padhá. 7 U ngapa me o ne omʉsuno na lɨ́lɨ gba Ebhe, engʉ́ bini, ngauo makpe-e, u kɵ mboli engʉ́ ɨnde u ngasuno e pɨ okpála koko ne angu o hana-a belegʉ de bini.

Ebhe aha lɨ́lɨ gba e pɨ nɨ́ ngʉbula nɨ?

8 Nɨ́ mbɨla hana me lɨ́lɨ gba Ebhe-e ndjɨndjɨ, ɨ dʉ me u nde ngakpakpata maka a ayo lɨe ko. 9 Nɨ́ mbɨla la di hana me, Ebhe ꞌo lɨ́lɨ pɨ okpála bhende ngadhʉkʉ ngbingbili-e de. Engʉ́ bini, anɨ aꞌo pɨ obhende ngau lɨ́lɨ gba anɨ-e padhá di ne pɨ okpála na kpekpeke ’ndjɨ. Anɨ aꞌo pɨ okpála bhende ngandjo ’li anɨ, di ne pɨ obhende ngamene siti ’ngʉ́-o. Anɨ aꞌo pɨ okpála ɨnde ɨ manga anɨ de, ɨ manga la di ohe na bububu gba anɨ-e de-o. Anɨ aꞌo pɨ okpála bhende ngabhili odyɨ o, ɨ dʉ di-e ohi o-o. Anɨ aꞌo pɨ okpála bhende ngabhili obɨ o bhʉ́ gandji.

10 Anɨ aꞌo pɨ obhosɨ bhende ngakʉnda olɨsɨ di ne pɨ olɨsɨ bhende ngakʉnda obhosɨ ngangá-o. Anɨ aꞌo pɨ obhosɨ bhende ngakʉnda lɨo ne obɨ o obhosɨ, ɨ dʉ di-e olɨsɨ bhende ngakʉnda lɨo ne obɨ o olɨsɨ. Anɨ aꞌo pɨ okpála bhende ngatsɨndjɨ obalise. Anɨ aꞌo pɨ obhʉlʉ eu di ne pɨ okpála bhende ngatʉ silika pɨ́ eu. Anɨ aꞌo pɨ ndʉ okpála hana ɨnde ngamene engʉ́ kpi ne bhende na kʉkʉlʉ nɨ́ ngasuno e ko. 11 Nasuno ango-o bhʉ́ Bádha Ngali ɨnde lɨ Ebhe aha e mʉma-o. Bádha Ngali ango-o ngasuno sangu gba Ebhe ɨnde ngaha bádha ’ngʉ́ pɨ okpála-o.

Polo agie heni pɨ Ebhe

12 Ma ngagie heni pɨ Yesu Kilisito, Ngámá gba nɨ́ ɨnde aha angu mʉma ngʉ́ namene kulu gba e-o. Ma ngagie heni pɨ anɨ, anga anɨ au me ma tɨ da namemene. Abhomʉ-o, anɨ atsia abhʉ ma ngánga. 13 La nanɨ kalanʉ-o, ma adʉ apa osisiti ’ngʉ́ lɨ anɨ, ma adʉ ato mbolo lɨ okpála koko ka u abhuka anɨ lɨe-o, ma adʉ la di asosobho anɨ. Abana ma adʉ amene lɨe mo-o, anɨ adje ndjinga ma. Padhá de, anga ma bhuka nga nanɨ anɨ de. Ma mbɨla la di nanɨ de me Yesu ne Masɨya-a de.

14 Engʉ́ bini, Ngámá gba nɨ́-e atsia asuno bádha bhʉ́ ’bu gba e mʉma ane mane. Anɨ aha nabhuka mʉma, di ne mʉkʉnda ɨnde bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨnɨ́ ne Yesu Kilisito-o. 15 Engʉ́ ɨnde ma adji apa e ɨnde-e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde a ayo me ndʉ okpála hana bhuka e ne bua o bini. Engʉ́ ango-o me, Yesu Kilisito ago nanɨ pɨ́la doto ngʉ́ nakobho okpála na sisiti. Yi mbɨla la me ngámá ngámá bhʉ́ ká uo ne ma. 16 Abana ma adʉ lɨe ne ngámá ngámá bhʉ́ ká uo ngama-a, Ebhe adje ndjinga ma. Ebhe amene mʉma mo-o ngʉbula me ndʉ okpála hana ɨnde abhúka Yesu Kilisito-o, u u lele ’ndjá bua gba nɨ-o, amba u bhuka-a, u de sia mʉkobho na dʉdʉma. 17 A ayo me ndʉ okpála hana dhɵgɵ Ebhe, amba u toko anɨ dʉdʉma ne dʉdʉma. A adʉ moko. A ko ’Ngbé Ngámá na dʉdʉma, ɨ kpikpi de, lɨ kpála uu di-e de. A ko bha koli Ebhe bha ngae kpi e kpi!

18 Timoté, ndɨka ma, ma ngaha olɨ́lɨ bhomʉ-o pɨ mʉ nakpata oeli ɨnde lɨ opolofeta akpokpo nanɨ e lɨ ’ngʉ́ gba mʉ-o. A ayo me oeli ango-o teteke mʉ ngʉbula nakpokpo Bádha Ngali-e ne angu, abana lɨ okpála dʉ nayaya mʉ. 19 A ayo me mʉ gʉ egʉ́ ango-o ne nabhuka bhʉ́ dabɨlɨ bini ne bua nakpokpo kú ’ngʉ́ ndjɨndjɨ. Okpála koko aꞌo ká bua nakpokpo kú ’ngʉ́ gba o aꞌo. Kaka-a, u ayie lɨ kpadjɨ na nabhuka ayie. 20 Imene ne uo ne Alekɨdjandele bhʉ́ ká ongua okpála bhomʉ. Ma atsia apʉ uo pɨ Satana ,* amba u mbɨla lɨo ne napa me a ayo nasobho Ebhe de.

2

A ayo nayo Ebhe ngʉbula ndʉ okpála hana

1 Kala ndʉ ’ngʉ́ hana-a, ma ngayo ka yi me yi ꞌo gʉmʉ gba ndʉ okpála hana kala Ebhe, yi yo Ebhe pɨ uo, yi kikiliki lɨyi pɨ anɨ ngʉbula uo, amba yi gie la di heni pɨ anɨ ngʉbula ndʉ uo hana. 2 Yi yo Ebhe pɨ ongbengbe ongámásɨ, di ne pɨ ndʉ ongámásɨ hana ngʉbula me kpéke ’ngʉ́ adʉ́-ʉ de, amba nɨ́ dʉ bhʉ́ guo ’ngʉ́ , nɨ́ dʉ namanga Ebhe ne nagbite lɨnɨ́ lɨ anɨ na paká paká. 3 A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde ndjɨndjɨ, ɨnde la di nganga lɨ Ebhe, Mʉkobho gba nɨ́-o.

4 Anɨ akʉnda me ndʉ okpála hana kobho, amba u mbɨla la di kʉkʉlʉ ’ngʉ́. 5 Padhá de, anga koli Ebhe bha bini, a la bhadi ne koli kpála bini ɨnde lʉdʉ sʉnda Ebhe ne okpála-kʉtɨ. Kpála ango-o, a ko Yesu Kilisito , 6 ɨnde apʉ mʉkobho gba e ngʉbula nagbegbe ndʉ okpála hana bhʉ́ bali-o. Anɨ amene mo-o bhʉ́ nedhɨnga nanɨ lɨ Ebhe aꞌo e ngʉ́ nasuno me Ebhe akʉnda me ndʉ okpála hana kobho. 7 Ka ’ngʉ́ ango-o, Ebhe abhʉ ma bhʉlʉ titima gba Yesu di ne bhʉlʉ nakpokpo Bádha Ngali . Anɨ abhʉ ma me ma suno nabhuka di ne kʉkʉlʉ ’ngʉ́ pɨ okpála ɨnde ne omaYuda ade-o, amba u bhuka. Ma ngapa kʉkʉlʉ ’ngʉ́, ma pa eu de.

8 Kaka-a, ma akʉnda me obhosɨ yo Ebhe ne ndʉ bɨlɨ hana. U yo Ebhe me u nde aꞌeꞌe ’kpa o ne abhʉ́lá ne naha lɨo libhomu pɨ Ebhe. U adʉ́ ne engʉ́ sʉnda o de, u adʉ́ la di ne kpekebhɵ de.

9 Pɨ olɨsɨ-e, ma akʉnda me u dʉ adyɨ bongo maka a ayo lɨe. U adʉ́ adyɨ bongo bhe aꞌé bua kpála bhʉ́ da e maꞌe-e de. U dʉ adyɨ bongo lɨ lelele. U adʉ́ apʉlʉ sundjo o nane dada mane de. U adʉ́ adyɨ omayaka ne omagege na olo di ne ohe na zɨzɨ de. U adʉ́ di nadyɨ obongo na mase naali de. 10 Engʉ́ bini, u suno mangbo bádha gba o bhʉ́ obabadha kulu ɨnde u ngamene e-o. A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde atɨ ne olɨsɨ ɨnde ngasuno me o ngamanga Ebhe-o.

11 Nedhɨnga lɨ bhoko ngaha olɨ́lɨ lɨe bhʉ́ Piga gba Ebhe-e, a ayo me ɵlɵ ndjili má bulu, anɨ kɵ lɨe ne kuto. 12 Ma ha kpadjɨ pɨ ɵlɵ ngʉ́ nasuno di ne naʉ pɨ́ ’ndjɨ bhoko de. Engʉ́ bini, a ayo me anɨ ndjili má bulu! 13 Padhá de, anga Ebhe abho ngaɨza nanɨ kalanʉ-o Adamʉ , pɨpɨta-a anɨ atsia abho Eva. 14 La di-e, Satana pite nanɨ Adamʉ de, engʉ́ bini, anɨ apite mangbo nanɨ ɵlɵ-ɵ. Abhomʉ-o, ɵlɵ-o atsia andjo ’li Ebhe. 15 Abana ɨ nde lɨe mo-o, Ebhe akóbho ɵlɵ ka ezu gba e-o. Ebhe akóbho anɨ ɨ dʉ me anɨ nde alʉ kpekpeke bhʉ́ ’bu nabhuka, ne mʉkʉnda, ne naꞌo lɨe bubu kala Ebhe, di ne naꞌo lɨe bhʉ́ da e.

3

Lɨ́lɨ pɨ okpála natsia ’kpɨ́ lɨ Piga gba Ebhe

1 Engʉ́ ma adji apa e ɨnde-e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́: ɨ dʉ me kpála nde akʉnda natsia ’kpɨ́ lɨ Piga gba Ebhe-e, anɨ akʉnda namene bhomʉ-o bádha kulu. 2 Kaka-a, a ayo de me u u kpála ɨnde ngatsia ’kpɨ́ lɨ Piga gba Ebhe-e ne siti ’ngʉ́-o de. A ayo me anɨ dʉ ne koli ɵlɵ bini. Anɨ dʉ naholo bua e ka ’ngʉ́ maholo. A ayo me anɨ dʉ namene ’ngʉ́ lɨ lelele, anɨ dʉ la di namene babadha ’ngʉ́. Anɨ dʉ nasia ogomago ndjɨndjɨ, anɨ mbɨla la di nasuno ’ngʉ́ pɨ okpála. 3 Anɨ ahá lɨe pɨ pandɨ de, adʉ́ la di kpála nagʉ gbele de. Engʉ́ bini, a ayo me adʉ kpála na bhʉkʉ ’ngʉ́. Adʉ́ kpála nagbe bhayiki ne okpála koko de, adʉ́ la di kpála na gʉmʉ tɨa naali de.

4 A ayo me adʉ kpála ɨnde ngatsia ’kpɨ́ lɨ piga gba e makpe-e ndjɨndjɨ, ɨnde lɨ ongɨsɨ gba e ngamanga e ne ndʉ kpadjɨ hana. 5 Padhá de, anga ɨ dʉ me kpála nde mbɨla natsia ’kpɨ́ lɨ piga gba e makpe ndjɨndjɨ de-e, anɨ tɨ da nalila Piga gba Ebhe-e lele pɨ? 6 A ayo de me kpála natsia ’kpɨ́ lɨ Piga gba Ebhe-e dʉ kpála ɨnde adji bua e na mbɨa de. Padhá de, anga ɨ dʉ me a nde kpála inde adji bua e na mbɨa-a, ’ngbé ’ndjɨ tɨ da nalɨ bhʉ́ anɨ, anɨ tsia lɨ́ bhʉ́ mangɨmbo maka Djabʉlʉ alɨ nanɨ lɨe-o. 7 La matá di-e, a ayo me adʉ kpála ɨnde lɨ okpála bhe ɨ bhuka de-e ngakpo ’ngʉ́ gba e ndjɨndjɨ, ka napa me okpála aú anɨ bhʉ́ djila o padhá de-o, la di ngʉbula me anɨ atɨ́ bhʉ́ oekú gba Djabʉlʉ-o de.

Lɨ́lɨ pɨ okpála nateteke kulu bhʉ́ Piga gba Ebhe

8 A bhadi moko, a ayo me okpála nateteke kulu bhʉ́ Piga gba Ebhe-e dʉ okpála ɨnde ngamene ’ngʉ́ ɨnde lɨ okpála tɨ da namanga o ka e. U adʉ́ la di ne eli bhisi bhisi de, u ahá lɨo pɨ pandɨ de, u adʉ́ di nagɨlɨ tɨa lɨ siti kpadjɨ de. 9 A ayo me u gbite lɨo ne bua bini lɨ kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde lɨ Ebhe ambamba ta e-o. U gbite lɨo tété ne bua nakpokpo kú ’ngʉ́ ɨnde ndjɨndjɨ.

10 Kala me u bhʉ uo me u kolo okpála nateteke kulu bhʉ́ Piga gba Ebhe-e, a ayo ngaɨza me okpála tsia uo ndjɨndjɨ, pɨpɨta-a, ɨ dʉ me u nde u uo ne engʉ́ na sisiti de-e, u de bhʉ uo ngʉ́ namene kulu ango-o. 11 A ayo me, olɨsɨ gba uo-o dʉ bhadi namene engʉ́ ɨnde lɨ okpála tɨ da namanga uo ka e. U adʉ́ napa sisiti ’ngʉ́ lɨ okpála koko de. U dʉ naholo bua o ka ’ngʉ́ maholo. U dʉ okpála ɨnde lɨ okpála koko ngazɨba o bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana. 12 A ayo me, kpála nateteke kulu bhʉ́ Piga gba Ebhe-e dʉ bha ne koli ɵlɵ bini. Adʉ kpála ɨnde ngatsia ’kpɨ́ lɨ ongɨsɨ gba e di ne piga gba e makpe-e ndjɨndjɨ. 13 Padhá de, anga okpála ɨnde ngamene kulu nateteke kulu bhʉ́ Piga gba Ebhe-e ndjɨndjɨ-e, ndʉ okpála hana ngamanga uo mamanga, u gáma la di engʉ́ pɨndjɨ nabhuka gba o ɨnde bhʉ́ Yesu Kilisito-o ne tsʉlʉ belegʉ de bini.

Engʉ́ na ngbéngbé ɨnde lɨ Ebhe asuno e

14 Ma ngaye balʉa ɨnde-e pɨ mʉ ne nabhundja me ma akólo lɨ mʉ oo má gala! 15 La-a, ɨ dʉ me ma nde kolo lɨ mʉ oo má gala de-e, balʉa ɨnde-e de suno pɨ mʉ lele maka a ayo lɨe me okpála dhʉkʉ bhʉ́ piga gba Ebhe-o. Piga ango-o, a ko Piga gba Ebhe ɨnde ʉʉ-o. Dadjua ango-o ngabɨ kʉkʉlʉ eli-e maka nepanda abɨbɨ etɨ lɨe-o. 16 A na paká me, engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe ambamba ta e pɨ nɨ́ pɨndjɨ nabhuka gba nɨ́-e ngbéngbé. Engʉ́ ango-o me:

Kilisito ago pɨ́la doto bhʉ́ kʉte maka kpála-kʉtɨ,

Bu Bhobua asuno me, anɨ ngbingbili,

oandjelu atsia au anɨ.

U akpokpo engʉ́ gba anɨ-e pɨ okpála ɨnde

ne omaYuda ade,

okpála na pɨ́la doto libhomu abhuka anɨ,

Ebhe atsia aꞌe anɨ abhʉ́lá bhʉ́ sangu gba e-o.

4

Omʉsuno na eu

1 Bu Bhobua apa mbámbá me bhʉ́ onedhɨnga na soso-o, okpála koko aꞌó ká nabhuka gba o, u tsia kpáta osisiti bua na eu, u kpáta di ongʉ́ ɨnde lɨ osisiti bua ngato e bhʉ́ okpála me u suno e-o. 2 Obhʉlʉ kali ɨnde ngapa eu-o apíte uo me u yie lɨ ngbili kpadjɨ-e mayie. Bua nakpokpo kú ’ngʉ́ gba obhʉlʉ kali ango-o asiti mʉgɨto me u atsulu ne kalase ɨnde u ato e bhʉ́ djua. 3 Okpála ango-o ngasuno me a ayo de me obhosɨ ne olɨsɨ dʉ naha lɨo-o de. U di ngapa me a ayo de me okpála dʉ nazʉ ozʉ koko de. Ebhe abho la nanɨ ozʉ bhomʉ-o ngae. Omabhuka ɨnde ambɨla kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o tɨ da nazʉzʉ ne nagie heni pɨ anɨ. 4 Padhá de, anga ndʉ ’he hana ɨnde lɨ Ebhe abho e ndjɨndjɨ. A ayo de me nɨ́ tse ehe bini bhʉ́ káká-a de. Engʉ́ bini, a ayo nahaha ne nagie heni pɨ Ebhe, 5 anga eli gba anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne mayo ngamene me ndʉ ’he hana kolo bubu kala anɨ.

Bádha kpála na kulu gba Yesu Kilisito

6 Suno ongʉ́ bhomʉ-o pɨ ondaise nɨ́ omabhuka. Lɨ mʉ mene mo-o, mʉ dʉ́ bádha kpála na kulu gba Yesu Kilisito . Mʉ tsia súno di me mʉ ngakʉ bua mʉ ne oeli na nabhuka, di ne nasuno na kʉkʉlʉ mo okpata e ko. 7 Engʉ́ bini, gbe lɨmʉ lɨ otodʉ na padhá padhá ɨnde ɨ tɨ ne nabhuka de-e magbe. Mene mangbo ne kpéke me mʉ gbite lɨmʉ lɨ namene engʉ́ ɨnde anga lɨ Ebhe. 8 Namene ngeme ngʉ́ nakpekpeke kʉte-e, a ndjɨndjɨ ngʉ́ ongʉ́ masudha. Engʉ́ bini, a ndjɨndjɨ nane mane pɨ kpála ne nadhʉkʉ maka lɨ Ebhe akʉnda lɨe-o. Padhá de, anga namene mo-o, kpála ango-o ambɨla me nɨ asia ɨnde-e mʉkobho na mbɨa, mʉkobho ango-o adʉ́ dʉdʉma ne dʉdʉma. 9 Eli ɨnde ma apa e bhomʉ-o, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde ayo me ndʉ okpála hana zɨba e ne bua bini. 10 Kaka-a, ɨ dʉ me nɨ́ nde ngamene kulu kpekpeke di ne angu nɨ́ hana-a, a ko anga nɨ́ ngaꞌo ’to nɨ́ lɨ Ebhe ɨnde ʉʉ-o. A ko Mʉkobho gba ndʉ okpála hana, a ane la mane pɨ okpála bhende abhuka anɨ-o.

11 A bhomʉ-o ongʉ́ ɨnde a ayo me mʉ gbele ’dje okpála lɨe, amba mʉ suno di-e pɨ uo-o. 12 Mo oká kpadjɨ pɨ kpála bini de me anɨ u mʉ padhá ka mʉ nde lɨe ne makombi-e de. Engʉ́ bini, dʉ mangbo ne kpála ɨnde ngasuno kpadjɨ pɨ omabhuka. Dʉ nasuno kpadjɨ pɨ uo bhʉ́ eli ɨnde mʉ ngapa e, ne bhʉ́ lele namene ’ngʉ́ gba mʉ, ne bhʉ́ mʉkʉnda gba mʉ, ne bhʉ́ nabhuka, di ne bhʉ́ nadʉ ka mʉ bubu kala Ebhe.

13 Nedhɨnga mʉ ngadjeke nago ka ma lɨe-e, ha lɨmʉ ngʉ́ natanga ’li Ebhe-e kala ndʉ okpála hana. To masi bhʉ́ uo, amba mʉ suno ta eli gba Ebhe-e pɨ uo. 14 Mo oú kulu lɨ Ebhe aha e pɨ mʉ-o bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e-e padhá de, kulu ɨnde mo osia e nedhɨnga lɨ opolofeta akpokpo ’ngʉ́ gba mʉ-o lɨe, la di ne lɨ nedhɨnga lɨ obhelesɨ okpála aꞌo ’kpa o pɨ́ ’ndjɨ mʉ lɨe-o. 15 A bhomʉ-o kulu ɨnde a ayo me mʉ ꞌo bua mʉ lɨ e ko. Ha lɨmʉ ngʉ́ namemene ne bua mʉ hana, amba ndʉ okpála hana u me mʉ nganʉ lɨ kpadjɨ gba Ebhe-e ne kalanʉ. 16 Lila lɨmʉ ngamʉ makpe ndjɨndjɨ bhʉ́ ongʉ́ ɨnde mʉ ngamene e di ne bhende mʉ ngasuno e pɨ okpála koko-o. Nʉ ne di ne kalanʉ, anga ɨ dʉ me mʉ nde amene mo-o, mʉ kóbho lɨmʉ ngamʉ makpe, mʉ tsia kóbho di okpála bhende ngadje mʉ-o.

5

Lɨ́lɨ pɨ ndʉ omabhuka hana

1 Ɨ dʉ me mʉ nde ngalɨ bhele kpála lɨ ’ngʉ́-o, mo ombémbe bhʉ́ ’ndjɨ anɨ mambembe de, engʉ́ bini, gama ’ngʉ́ pɨ anɨ bhʉbhʉkʉ mʉgɨto me a ko ’dyɨ mʉ. Gama ’ngʉ́ pɨ omakombise maka ondaise mʉ na obhosɨbhosɨ. 2 Pɨ olɨsɨ na obhelesɨbhelesɨ-e, gama ’ngʉ́ pɨ uo mʉgɨto me a ko ohi mʉ. Pɨ otsalɨsɨ-e, gama ’ngʉ́ pɨ uo maka ondaise mʉ na olɨsɨlɨsɨ me bua mʉ nde tuko lɨ uo de.

Engʉ́ pɨndjɨ oɵkɵsɨ na olɨsɨlɨsɨ

3 Teteke oɵkɵsɨ na olɨsɨlɨsɨ bhende lɨ kpála nde ngʉ́ nateteke o ade-e mateteke. 4 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me a nde ka ɵkɵ na ɵɵlɵ bini ne ongɨsɨ, ɨ dʉ di-e odi ye e, ngʉ́ nasuno me ongɨsɨ ango-o ngamene engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe akʉnda e, a ayo me u teteke ngaɨza opiga gba o makpe. U mene mo-o, u gíe bádha ’ngʉ́ pɨ okpála ɨnde azu o, di ne pɨ onguo ogbi o bhʉ́ da bhende u amene nanɨ e pɨ uo-o. Abhomʉ-o engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe azɨba e ko. 5 Ɵkɵ ɨnde ngadʉ bha ndjʉ kpi e kpi, lɨ kpála bini nde ka e ngʉ́ nateteke e ade-e, anɨ ngaꞌo ’to e ’to Ebhe. Anɨ ngazɨ kekele lɨ nayo Ebhe sukpe ne ngbɨkpɨ ngʉbula me Ebhe teteke nɨ. 6 La-a, pɨ ɵkɵ bhende akʉnda bha naae odjalɨ na doto-o, anɨ akpi lɨ bua e akpi, abana anɨ nde lɨe ʉʉ-o. 7 A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde a ayo me mʉ pa e pɨ uo ngʉbula me kpála bini apá ’ngʉ́ lɨ uo sisiti de-o. 8 Ɨ dʉ me kpála nde teteke omaha e de-e, a ane la mane piga gba e makpe-e, anɨ abala ’kpa lɨ nabhuka gba e abala, anɨ ane belegʉ mʉpagano ne siti.

9 La di-e, ngʉ́ napa me u ye ’lɨ ɵkɵ bini bhʉ́ ká obhende lɨ Piga gba Ebhe-e ngabɨ o-o, a ayo me anɨ dʉ mbo ne kalanga ndjɨkpa madhɨa. Adʉ la bhadi ɵlɵ ɨnde ɨ kʉnda bhoko sa ’ku ’ko e de.* 10 A ayo la di me okpála mbɨla anɨ ka obabadha kulu ɨnde anɨ amene e-o. A akʉnda napa me, anɨ akʉ ongɨsɨ gba e ndjɨndjɨ, anɨ asia ogomago, anɨ avʉlʉ ’dhʉ omabhuka ,† anɨ ateteke okpála ɨnde adʉ bhʉ́ mbolo. Adʉ la di kpála ɨnde amene ndʉ babadha kulu hana.

11 Engʉ́ bini, pɨ oɵkɵsɨ bhende na otsalɨsɨ tsalɨsɨ-e, mo oyé ’lɨ uo bhʉ́ ká obhende lɨ Piga gba Ebhe-e ngabɨ o-o de. Padhá de, anga nedhɨnga lɨ gʉmʉ naha bhoko koko alɨ́ bhʉ́ uo lɨe, ɨ méne me u dji ’ngbʉ o lɨ Kilisito . 12 Lɨ u mene mo-o, u lɨ́ bhʉ́ mangɨmbo. Padhá de, anga u apa nanɨ me o oha lɨo pɨ Kilisito, la mbɨa bhomʉ-o, u mene maka u apa lɨe de. 13 La di-e, mʉ ye ’lɨ uo-o, u kólo obhʉlʉ ɨpio, u hólo nadjakadha gba okpála ngangá. U kólo bha bini obhʉlʉ ɨpio de, engʉ́ bini, u hólo nagama ’ngʉ́ naali, u hólo nalɨ bhʉ́ ongʉ́ bhe ɨ tsia o de, u tsia dʉ́ di nagama ’ngʉ́ gbɵlɵngɵ. 14 Kaka-a, ma akʉnda me, oɵkɵsɨ bhende na otsalɨsɨ tsalɨsɨ-e ha matá obhosɨ, u zu ongɨsɨ, u tsia ’kpɨ́ lɨ opiga gba o-o, amba u aká kpadjɨ pɨ obhʉlʉ yala gba nɨ́-e napa ’ngʉ́ lɨ nɨ́ sisiti de. 15 Ma pa mo-o padhá de, a ko anga oɵkɵsɨ koko ayie lɨ ngbili kpadjɨ-e ayie, u atsia agbida nganda Satana .

16 Ɨ dʉ me mabhuka bini na ɵɵlɵ nde ne oɵkɵsɨ na olɨsɨlɨsɨ bhʉ́ piga gba e-e, a ayo me anɨ teteke uo. Anɨ aꞌó de me Piga gba Ebhe-e bɨ uo ngae de, amba Piga gba Ebhe-e bɨ obhende lɨ okpála nde ka o ngʉbula nateteke o ade ko.

Engʉ́ pɨndjɨ obhelesɨ okpála na Piga gba Ebhe

17 Obhelesɨ okpála ɨnde ngatsia ’kpɨ́ lɨ Piga gba Ebhe ndjɨndjɨ-e, a ayo me u manga uo, amba u tsia ha di makalá na kulu gba uo-o pɨ uo lɨ lelele. A ane la mane pɨ obhende ngatse kʉte o ngʉ́ nakpokpo di ne nasuno ’li Ebhe-o. 18 Padhá de, anga Bhuku gba Ebhe-e ngapa me: «Nedhɨnga lɨ bagala ngatʉ ngano lɨe, mo ogbíte ’bhɵ anɨ de.» A apa matá di me: «Kpála na kulu atɨ ne makalá na kulu gba e-o.†»

19 Ɨ dʉ me, kpála bini nde apa ’ngʉ́ lɨ bhele kpála na Piga gba Ebhe-e sisiti-e, mo obhúka de. Zɨba bha bini me okpála bhisi nde alʉ pɨ́ engʉ́ ango-o, ɨ dʉ okpála bhisi de-e, a de dʉ okpála bata. 20 Mbe bhʉ́ ’ndjɨ obhelesɨ okpála ɨnde ngamene siti ’ngʉ́-o bhʉ́ djila ndʉ okpála hana, amba okoko dje tsʉlʉ.

21 Ma ngaha lɨ́lɨ pɨ mʉ kala Ebhe, ne kala Yesu Kilisito, di ne kala oandjelu gba Ebhe ɨnde anɨ abhʉ o me, mene olɨ́lɨ ɨnde-e hana bhʉ́ ngbili ’ngʉ́ , mʉ nde kʉnda kpála bini ane okoko mane de. 22 Mo oꞌó ’kpa mʉ pɨ́ ’ndjɨ kpála má gala de ngʉ́ naha kulu pɨ anɨ bhʉ́ Piga gba Ebhe-o. Mʉ ꞌo ’kpa mʉ pɨ́ ’ndjɨ anɨ má gala-a, lɨ okpála u sidi me anɨ bhʉ́ siti ’ngʉ́-o, akʉnda napa bhomʉ-o me yi akpɵtsɵ lɨyi ne anɨ bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba e-o. Lila lɨmʉ me nɨ dʉ bubu kala Ebhe.

23 Mo odʉ́ bha bini nandjɨ engu de, engʉ́ bini, ndjɨ mbo di vino bedɨ uu ka kuo na bhʉ́ ’bu ɨnde ngaha bhʉkʉ kʉte pɨ mʉ pɨko-o.

24 Okpála koko ngamene siti ’ngʉ́ bhʉ́ mbasʉ, lɨ okpála mbɨ́la kala nakpata ’ngʉ́ tété. Pɨ okoko-o, a ayo ngaɨza nakpata ’ngʉ́ tété kalanʉ ngʉ́ nambɨmbɨla. 25 A bhadi moko pɨ obabadha kulu, a ngau lɨe lɨ zɨ ’kpɨ́, belegʉ obhende u u e gbʉlʉ de-e, a tɨ́ da nadʉ ndʉ ’kpɨ́ hana de me a nde awo lɨe mawo-o de.

6

Lɨ́lɨ pɨ obalise

1 A ayo me omabhuka ɨnde bhʉ́ bali-e manga omakʉlasɨ o ne ndʉ kpadjɨ hana. U manga uo, amba kpála bini asóbho ’lɨ Ebhe de, amba u asóbho la di nasuno gba nɨ́-e de. 2 Ɨ dʉ me, omakʉlasɨ uo nde ne omabhuka-a, u apá de me o mánga uo de-e de, anga a ko ondaise o-o de. Engʉ́ bini, a ayo me, u mene kulu pɨ omakʉlasɨ o ndjɨndjɨ naali, anga okpála ɨnde u ngamene kulu pɨ o bhomʉ-o, a ko omabhuka, a ko la di ondaise uo na mʉkʉnda. A bhomʉ-o lɨ́lɨ ɨnde ayo me mʉ suno e pɨ okpála ne nato masi bhʉ́ uo me u mene e ko.

Engʉ́ pɨndjɨ gʉmʉ tɨa

3 Ɨ dʉ me kpála bini nde ngasuno engʉ́ koko kpi, anɨ dhɨka lɨ okʉkʉlʉ oeli gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito di ne ongʉ́ ɨnde nɨ́ ngasuno e pɨndjɨ namanga Ebhe de-e, 4 a ko kpála na ’ngbé ’ndjɨ, anɨ mbɨla la di ’ngʉ́ belegʉ de bini. Anɨ ambɨla lɨe bha bini ne namene kpekebhɵ di ne natsi pɨndjɨ oeli. Ongʉ́ bhomʉ-o ngagbe gʉmʉ ’he, ne natsi, ne nasobho lɨo, ne nabhundja siti ’ngʉ́ pɨndjɨ obɨ o, 5 di ne bhayiki ɨnde ɨ ndjindjia de-e sʉnda okpála ɨnde lɨ ’ndjɨ o asiti-o. Okpála ango-o mbɨla la di matá kʉkʉlʉ ’ngʉ́ belegʉ de bini. U ngabhundja me nabhuka Ebhe-e, a ko kpadjɨ nasia tɨa.

6 A moko, nabhuka Ebhe-e, a ko tɨa na ngbéngbé, ɨ dʉ me kpála nde ngakpi djalɨ lɨ ehe ɨnde ka e-o. 7 Padhá de, anga nɨ́ go nanɨ pɨ́la doto ɨnde-e ne ehe bini de, nɨ́ gíe la di lɨnɨ́ ne ’he bini na doto ɨnde-e de. 8 Kaka-a, ɨ dʉ me a nde ka nɨ́ ne ehe nazʉ mazʉ di ne bongo ngʉ́ nadyɨdyɨ-e, amba bhobhomʉ-o ale pɨ nɨ́ ale. 9 Engʉ́ bini, okpála bhende ngakʉnda nakpo-o, u ngalɨ bhʉ́ nale ne bhʉ́ ogʉmʉ ’he bhelé na padhá padhá di na sisiti ɨnde lɨ okpála ngasiti ka e, ɨnde lɨ okpála nde di ngamu ka e-o. 10 Padhá de, anga gʉmʉ tɨa ngazu ndʉ ongʉ́ na sisiti hana. Okpála koko ka nakʉnda tɨa naali-e, u ayie lɨ kpadjɨ na nabhuka ayie, u atsia alɨ bhʉ́ lɨkabhu naali ka o makpe.

Bádha gbele nɨ́ nde bhʉ́ e kabula nabhuka gba nɨ́-o

11 Engʉ́ bini, ngamʉ kpála gba Ebhe-e, kpe ndʉ sisiti ’ngʉ́ bhomʉ-o hana makpe. Gbite lɨmʉ lɨ ngbili ’ngʉ́ , ha lɨmʉ pɨ Ebhe, dʉ ne nabhuka, ne mʉkʉnda, ne ’ndjá bua, di ne bhʉkʉ ’ngʉ́. 12 Gʉ bádha gbele ɨnde nɨ́ nde bhʉ́ e ka nabhuka gba nɨ́-o. Lila mʉkobho na dʉdʉma ndjɨndjɨ, anga Ebhe aꞌɨ nanɨ mʉ ngʉ́ mʉkobho ango-o, mo otsia apa ne djalɨ kala okpála bhelé me nɨ abhuka. 13 Ma ngaha lɨ́lɨ pɨ mʉ kala Ebhe ɨnde ngaha mʉkobho pɨ ndʉ ’he hana, di ne kala Yesu Kilisito ɨnde akpokpo nanɨ kʉkʉlʉ ’ngʉ́ pɨndjɨ nabhuka kala Pose Pɨlatɵ ndjɨndjɨ-e me, 14 lila lɨ́lɨ ɨnde ma aha e pɨ mʉ-o ndjɨndjɨ, mene ndʉndʉ hana maka ma apa pɨ mʉ lɨe. Mene me kpála bini agʉ́ lɨ́lɨ ango-o de, akólo lɨ ekpɨ́ lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito agíe lɨe lɨe-o.

15 Ekpɨ́ ango-o, Ebhe aꞌo ngae. A ko Ebhe ɨnde ngaha bádha ’ngʉ́ pɨ okpála, a ko koli Ngámá bini ɨnde ngaʉ pɨ́ ’ndjɨ ndʉ ’he hana. A ko ’ngbé Ngámá pɨ́ ’ndjɨ ongbengbe ongámásɨ, a ko la di Ngámá gba ongámásɨ. 16 Anɨ kpikpi de, anɨ ngadʉ bhʉ́ zɨ ’kpɨ́ ɨnde lɨ kpála bini tɨ da nakolo lɨ e de. Kpála bini u nga anɨ de, kpála bini tɨ́ la di da nau anɨ de. A ayo me okpála dhɵgɵ anɨ! A ayo me anɨ ʉ dʉdʉma ne dʉdʉma! A adʉ moko.

Lɨ́lɨ pɨ obhʉlʉ tɨa

17 Pa pɨ obhʉlʉ tɨa na doto ɨnde-e me, ’ndjɨ uo abé kaka de, u aꞌó la di ’to o ’to tɨa na doto ɨnde-e de, anga tɨa ango-o ngakodho ’kpɨ́ makodho. Engʉ́ bini, u ꞌo mangbo ’to o ’to Ebhe ɨnde ngaha ndʉ ’he hana pɨ nɨ́ bhibhiti, ngʉbula me nɨ́ kpi djalɨ ne di ko. 18 Pa pɨ uo me, u mene bádha ’ngʉ́, u dʉ mangbo obhʉlʉ tɨa bhʉ́ namene obabadha ’ngʉ́. U dʉ okpála napʉ ’he pɨ obɨ o ne bádha bua, u dʉ bedhe ngʉ́ naha ’he pɨ okpála koko. 19 U mene mo-o, u pó bhʉ́la ohe na babadha ɨnde di ngabhue mabhue pɨ o ngʉ́ okpɨ́ ɨnde ngago-o. Abhomʉ-o, u tsia tɨ́ da nasia kʉkʉlʉ mʉkobho.

20 Timoté, lila kulu ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ mʉ-o ndjɨndjɨ. Kpe agɵlɵ na padhá padhá ɨnde ɨ tɨ ne nabhuka de-e makpe. Kpe di obhayiki lɨ okpála koko ngaꞌɨ e ne eu me a ko ɨmbɨlangʉ-o makpe. 21 Okpála koko abhundja me o ne ngua ɨmbɨlangʉ ango-o, u atsia ayie lɨ kpadjɨ na nabhuka-o.

A ayo me, bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e dʉ ne yi bhʉ́ dabɨlɨ bini.

* 1:20 1:20 Napʉ kpála pɨ Satana: Tɨ da napa lɨ bɨlɨ ɨnde-e me nagbe kpála bhʉ́ Piga gba Ebhe.

* 5:9 5:9 Ɵlɵ ɨnde ɨ kʉnda bhoko sa ’ku ’ko e de: A akʉnda napa me nedhɨnga lɨ ’ko anɨ adʉ lɨe tété-e, anɨ kʉnda bhoko koko de.

† 5:10 5:10 Anɨ avʉlʉ ’dhʉ omabhuka: Nanɨ agba omaYuda-a, kulu nagbe malɵkɵ bhʉ́ ’dhʉ ogomago ne navʉlʉ ’dhʉ uo-o, a ko nanɨ kulu ka obalise di ne okpála na padhá. A di ngʉ́ nasuno mʉkʉnda ne nakɵ lɨo ne kuto. Tsia bhʉ́ Dja. 13:1-17.

† 5:18 5:18 Tsia bhʉ́ Det. 25:4; ne bhʉ́ 1 Kol. 9:9; ne bhʉ́ Mat. 10:10; di ne bhʉ́ Luk. 10:7.

2 Timoté

1

2

3

4

Balʉa na bhisi

gba Polo pɨ

Timoté

Eli na kalanʉ

Bhʉ́ balʉa na bhisi gba Polo pɨ Timoté-e, anɨ aha lɨ́lɨ pɨ Timoté maka kilí e na kulu ɨnde la di ngateteke anɨ. Engʉ́ na ngbéngbé a ko bua nakibila ’ngʉ́. Polo aha lɨ́lɨ pɨ Timoté ne nato masi bhʉ́ anɨ ngʉbula nakpokpo ’ngʉ́ gba Yesu Kilisito ngbingbili ne nasuno Bádha Ngali na Gandja na Didili di ne bhe na Mbɨa ndjɨndjɨ. Pɨ́ bhobhomʉ-o, a ayo di me anɨ suno eli gba Ebhe-e ndjɨndjɨ abana lɨkabhu anɨ ngazʉ e di ne lɨ okpála ngagʉ anɨ lɨe-o.

Polo atsia agbele ’dje Timoté pɨndjɨ okpekpeke da ’ngʉ́ ɨnde ɨ tɨ da nakolo lɨ anɨ ka nalɨ bhʉ́ okpekebhɵ na ngingi ɨnde lɨ tata nde lɨe ade (2:23) ɨ zu la di ngua ade, a la ngaꞌe okpála ɨnde ngadjedje lɨ ngbili kpadjɨ.

Bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana-a, Polo ngayo ka Timoté me anɨ kpata nganda nɨ di ne namene ongʉ́ ɨnde lɨ Polo ngamene e maka nabhuka gba Polo, ne ndja bua gba anɨ, ne mʉkʉnda gba anɨ, ne nakibila ’ngʉ́ gba anɨ la di ne lɨkabhu anɨ ngasia bhʉ́ mbolo u ngato e lɨ anɨ-o.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-2

Natoko ne ’he ɨnde a ayo me u mene e 1:3 – 2:13

Lɨ́lɨ ne nagbele ’dje ngʉ́ nalila lɨ e 2:14 – 4:5

Ongʉ́ ɨnde atsia bha Polo kpi e kpi 4:6-18

Eli na soso 4:19-22

1

Polo yi Timoté mayi

1-2 Timoté ndɨka ma na mʉkʉnda, ma aye balʉa ɨnde-e pɨ mʉ ngama Polo. Ebhe abhʉ nanɨ ma me ma dʉ ne bhʉlʉ titima gba YesuKilisito ngʉ́ nakpokpo engʉ́ na mʉkobho na dʉdʉma. Anɨ apa nanɨ me nɨ ahá mʉkobho ango-o pɨ nɨ́ lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito ko. A ayo me ’Dyɨ nɨ́ Ebhe ne Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito suno bádha bhʉ́ ’bu gba o-o pɨ mʉ, u dje ndjinga mʉ, amba u ha di guo ’ngʉ́ pɨ mʉ.

Polo agie heni pɨ Ebhe, anɨ atsia ato di masi bhʉ́ Timoté

3 Ma ngagie heni pɨ Ebhe lɨ ’ngʉ́ gba mʉ-o. Ma ngamene kulu lɨma pɨ anɨ maka onguo ogbi ma adʉ nanɨ amemene lɨe-o. Ma ngamemene ne bua nakpokpo kú ’ngʉ́ ndjɨndjɨ. Ma ngaꞌo mʉ kala Ebhe ndʉ ’kpɨ́ hana. Ngbɨkpɨ ne sukpe, nedhɨnga ma ngayo Ebhe lɨe, ma ngaꞌo mʉ kala anɨ. 4 Ma bhundja egbá* nanɨ mo oku e, gʉmʉ nau mʉ má gala bédhe ma bedhe, amba ma bedhe ne djalɨ bedhe. 5 ’To ma ꞌɨlɨ ’to nabhuka na kʉkʉlʉ ɨnde bhʉ́ mʉ-o de. ’Hi mʉ Enise ne bhe azu anɨ na ɵɵlɵ, Loisi abhuka ngaɨza nanɨ pɨ mʉ kalanʉ. Ma abhuka na paká me ngamʉ di-e, mʉ ne nabhuka ango-o.

6 Kaka-a, ma matá ngapa engʉ́ ɨnde-e pɨ mʉ ne toto: kpo djua bhʉ́ angu ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ mʉ-o bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e-e ne kalanʉ. Ebhe aha nanɨ angu ango-o pɨ mʉ nedhɨnga ma aꞌo ’kpa ma pɨ́ ’ndjɨ mʉ lɨe ko. 7 Padhá de, anga Bua lɨ Ebhe aha e pɨ nɨ́-e, a ko bua na tsʉlʉ de. Engʉ́ bini, Bua ango-o ngabedhe mangbo nɨ́ ne angu, ne mʉkʉnda di ne namene ’ngʉ́ lɨ lelele.

8 Kaka-a, mo odjé nʉmʉ lɨ nakpokpo ’ngʉ́ gba Ngámá gba nɨ́-e de. Abana ma nde lɨe bhʉ́ tɨkpʉ lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-e, mo odjé di nʉmʉ ka bhobhomʉ-o de. Engʉ́ bini, zɨba mangbo nazʉ lɨkabhu ne ma bhʉ́ dabɨlɨ bini ngʉbula Bádha Ngali nɨ́ ngakpokpo e-o. Zʉ lɨkabhu ango-o me mʉ nde alʉ ne angu ɨnde lɨ Ebhe ahaha e ko. 9 Ebhe akobho nɨ́ ngae, anɨ atsia aꞌɨ nɨ́ me nɨ́ dʉ ne piga gba nɨ-o. Anɨ kobho nɨ́ ka bádha ’ngʉ́ gba nɨ́-e de, engʉ́ bini, anɨ akobho nɨ́ ka bádha bhʉ́ ’bu gba e di ne ka anga anɨ akʉnda nanɨ me a adʉ moko. Kala me anɨ bho kokpɨ́ ne doto-o, anɨ atima Yesu Kilisito pɨ nɨ́ maka anɨ abhundja lɨe, amba nɨ́ sia bádha bhʉ́ ’bu ango-o. 10 Bádha bhʉ́ ’bu bhomʉ-o akoto mbɨa ɨnde-e bhʉ́ mbasʉ, anga Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito ago. Anɨ andjia angu kuo ngae. Anɨ asuno pɨ nɨ́ bhʉ́ Bádha Ngali-e me nɨ́ asía mʉkobho na dʉdʉma masia.

11 Ngama-a, Ebhe abhʉ ma me ma dʉ bhʉlʉ titima, ma dʉ di ne bhʉlʉ nakpokpo Bádha Ngali ango-o pɨ okpála, amba ma suno di pɨ uo. 12 Ma bhadi ngazʉ lɨkabhu ɨnde-e kabula nakpokpo Bádha Ngali ango-o. Engʉ́ bini, ma tété ne nʉmʉ ade, anga ma mbɨla kpála ɨnde ma aꞌo ’to ma ’to e hana. Ma abhuka la bhadi na paká me anɨ ne angu ngʉ́ nalila kulu ɨnde anɨ aha e mʉma-a nakolo lɨ ’kpɨ́ anɨ agó lɨe-o. 13 Ongʉ́ ɨnde mo odje me ma nde ngasuno e-e, a ko ongʉ́ na kʉkʉlʉ ɨnde a ayo me mʉ kpata e-o. Lʉ kpekpeke bhʉ́ nabhuka, ne bhʉ́ mʉkʉnda ɨnde nɨ́ nde ne e bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨnɨ́ ne Yesu Kilisito-o. 14 Lila bádha nasuno ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ mʉ-o ndjɨndjɨ. Lila nasuno ango-o ne angu gba Bu Bhobua ɨnde ngadʉ bhʉ́ nɨ́-o.

15 Mʉ mbɨla hana me omabhuka bhelé na ndu doto na Adjia hana aꞌo ka ma aꞌo. Fidjele ne Elemodjene di bhʉ́ ká uo. 16 A ayo me Ngámá dje ndjinga piga gba Onesifole-o, anga anɨ ateteke ma bhʉtsibhʉtsi, anɨ dje di nʉmʉ lɨ naama ’ngʉ́ ka ma nde lɨe bhʉ́ tɨkpʉ-o de. 17 Engʉ́ bini, nedhɨnga anɨ akolo lɨe bhʉ́ gʉdhʉ na Loma-a , anɨ agɨlɨ ma ne kekele hana nakolo bha bini lɨ nedhɨnga anɨ au ma lɨe-o. 18 Mʉ mbɨla ndjɨndjɨ me nedhɨnga ma adʉ lɨe bhʉ́ Efeso-o, anɨ ateteke ma naali. A ayo me, Ngámá gba nɨ́-e gie bádha ’ngʉ́ pɨ anɨ lɨ ’kpɨ́ ɨnde anɨ akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe-o.

2

Lɨ́lɨ pɨ sʉdha gba Yesu Kilisito

1 Ngamʉ Timoté ndɨka ma, sia angu bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu ɨnde lɨ Yesu Kilisito ngaha e pɨ nɨ́-o. 2 Ongʉ́ ɨnde mo odje ma me ma nde ngakpokpo e kala bhiti okpála ɨnde adʉ adje ma-a, suno pɨ okpála lɨ okpála koko ngazɨba o, ɨnde ɨ tɨ da nasusuno di pɨ okpála koko.

3 Kibila lɨkabhu maka sʉdha na babadha gba Yesu Kilisito. 4 Kpála ɨnde bhʉ́ kulu na sʉdha-a lɨlɨ bhʉ́ ongʉ́ ngangá na doto ɨnde-e de, ɨ dʉ me anɨ kʉnda me nɨ mene engʉ́ ɨnde anga lɨ ngámá gba nɨ-o. Mene bhadi moko. 5 Bhundja la di me, ɨ dʉ me okpála nde ngamene ngeme nagʉ holo-o, lɨ kpála gʉ maka lɨ lɨ́lɨ na ngeme azɨba lɨe de-e, anɨ sía makalá de. 6 Kpála ɨnde ngamene kpéke kulu nalu edyɨ-e, asía ngaɨza ezʉ na edyɨ ango-o kalanʉ ngae. 7 Bhundja pɨndjɨ ongʉ́ ma ngapa e pɨ mʉ ɨnde-e ndjɨndjɨ, mʉ mene mo-o, lɨ Ngámá gba nɨ́-e há angu pɨ mʉ ngʉ́ nakɵ mboli ndʉ ongʉ́ hana.

8 Bádha Ngali ɨnde ma ngakpokpo e pɨ okpála-a, a me Yesu Kilisito ne ndɨlɨ gba Davidi, Ebhe azuku anɨ bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o. Mo oꞌɨ́lɨ ’to mʉ lɨ anɨ de. 9 Ma ngazʉ lɨkabhu ɨnde-e kabula Bádha Ngali ango-o. U ato belegʉ ma bhʉ́ tɨkpʉ mʉgɨto me ma amene siti ’ngʉ́. Engʉ́ bini, u to eli gba Ebhe-e bhʉ́ tɨkpʉ de, eli ango-o nganʉ bha bini ne kalanʉ. 10 Kaka-a, ma ngakibila ndʉ lɨkabhu ɨnde ma ngazʉ e hana ngʉbula nateteke okpála lɨ Ebhe abhʉ o-o, amba ngauo di-e, u sia mʉkobho di ne sangu ɨnde ngadʉ dʉdʉma ne dʉdʉma ka Yesu Kilisito-o. 11 Engʉ́ ɨnde ma adji apa e ɨnde-e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Engʉ́ ango-o ngae ɨnde:

«Ɨ dʉ me nɨ́ nde amu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu-o,

nɨ́ dʉ́ bhadi bhʉ́ mʉkobho bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ.

12 Ɨ dʉ me nɨ́ nde alʉ kpekpeke bhʉ́ lɨkabhu

nɨ́ ngazʉ e kabula Bádha Ngali-e,

nɨ́ ʉ́ bhadi ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini.

Engʉ́ bini, ɨ dʉ me nɨ́ nde apa me nɨ́ mbɨla anɨ de-e,

ngaanɨ di-e, anɨ pá bhadi me nɨ mbɨla nɨ́ de.

13 Ɨ dʉ me nɨ́ nde ngamene engʉ́ ɨnde ɨ nga lɨ anɨ de-e,

ngaanɨ-e, anɨ djidji lɨe de,

anɨ améne ndʉ ’ngʉ́ ɨnde anɨ apa me nɨ améne e hana.

Padhá de, anga anɨ tɨ́ da namene ’ngʉ́ kpi ne bhende

anɨ ngapa e de.»

Kpála na kulu ɨnde lɨ Ebhe abhuka e

14 Ongʉ́ ɨnde ma apa e pɨ mʉ bhomʉ-o, kpokpo pɨ omabhuka ngʉbula me u bhundja pépé. Gbele ’dje uo lɨ ’ngʉ́ ɨnde-e ne ’lɨ Ebhe me u atsí pɨndjɨ oeli de. Padhá de, anga tata tété ade, a mangbo ngasiti bua okpála ɨnde ngadjedje-o. 15 La ngamʉ makpe-e, mene ne kpéke ngʉ́ nadʉ maka lɨ Ebhe akʉnda lɨe-o. Dʉ maka kpála na kulu ɨnde ne nʉmʉ lɨ kulu gba e ade, a akʉnda napa me, kpokpo eli na kʉkʉlʉ-o pɨ okpála koko lɨ lelele.

16 Kpe agɵlɵ na padhá padhá ɨnde ɨ tɨ ne nabhuka de-e makpe. Padhá de, anga okpála ɨnde adhɨka lɨ ngua ongʉ́ bhomʉ-o ngayie lɨ kpadjɨ gba Ebhe-e bhʉbhʉkʉ. 17 La di-e, ’li uo ngayangba bhʉ́ ká okpála maka eka ɨnde ngazɨdhaka mazɨdhaka. Imene ne Filete bhʉ́ ká okpála ango-o. 18 U ayie lɨ kpadjɨ na kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ayie. U ngapa eu pɨ okpála me nedhɨnga nazuku ka okpála akodho ’kpɨ́ akodho. Kaka-a, okpála koko ayie ka uo lɨ kpadjɨ na nabhuka ayie. 19 Engʉ́ bini, kʉkʉlʉ eli gba Ebhe-e yíe bhʉ́ da e de. Eli ango-o maka nepanda ɨnde alʉ kpekpeke. U atsia aye balʉa tété me: «Ngámá mbɨla okpála gba e hana.†» U atsia aye di me: «A ayo me ndʉ okpála hana ɨnde ngapa me nɨ ne okpála gba Ngámá-a, ꞌo namene siti ’ngʉ́ maꞌo.»

20 Adʉdʉ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ ne limbi osaanɨ bhelé. U abho osaanɨ koko lɨ olo, u abho okoko lɨ aladja, u agolo okoko lɨ ndula. A pise bha bini lɨ obhobhomʉ-o de, u abho matá okoko lɨ doto. Osaanɨ bhomʉ-o lɨ okulu kpikpikpi. U ngaꞌo obhende na babadha-a ngʉ́ okpɨ́ na anokomɨa, okoko-o, u ngamene kulu ne di ndʉ ’kpɨ́ hana. 21 A bhadi pɨ nɨ́ moko. Lɨ kpála ꞌo namene ndʉ sisiti ’ngʉ́ ɨnde ma ngapa ’ngʉ́ lɨe bhomʉ-o hana-a, lɨ Ebhe ꞌó anɨ kpi pɨ e. Anɨ dʉ́ maka saanɨ na olo, anga ngaanɨ-e, anɨ bedhe ngʉ́ namene ndʉ obabadha kulu hana.

Lɨ́lɨ pɨ bádha kpála na kulu gba Ngámá

22 Timoté, gbe lɨmʉ lɨ osisiti ’ngʉ́ ɨnde lɨ omakombise koko ngamene e magbe. Ngamʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála bhende ngayo Ngámá ne bua o bini-e, yi gɨlɨ namene ngbili ’ngʉ́ , ne nadʉ ne nabhuka, ne mʉkʉnda di ne guo ’ngʉ́ sʉnda yi. 23 Gbe lɨmʉ lɨ otodʉ na padhá padhá lɨ tata nde lɨe ade-e magbe. Padhá de, anga mʉ mbɨla ndjɨndjɨ me ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana ngagbe tolo. 24 A ayo de me kpála na kulu gba Ngámá-a dʉ natsi-e de, a ayo mangbo me anɨ dʉ ne guo ’ngʉ́ pɨ ndʉ okpála hana. Anɨ dʉ kpála ɨnde ngasuno ’ngʉ́ pɨ okpála ndjɨndjɨ. Anɨ dʉ la di kpála nakibila ’ngʉ́ nedhɨnga lɨ okpála zɨba engʉ́ anɨ ngapa e lɨe de ko. 25 A ayo me, anɨ suno ’ngʉ́ pɨ okpála bhende ngaꞌo bhayiki lɨ engʉ́ ɨnde anɨ ngapa e ne bhʉkʉ bua. Padhá de, anga nedhɨnga koko-o, lɨ Ebhe há kpadjɨ pɨ uo ngʉ́ nadji mabhundja gba o ngʉbula me u mbɨla eli na kʉkʉlʉ-o. 26 Abhomʉ-o, u hólo matá nabhundja ’ngʉ́ ndjɨndjɨ. U tsia zé bhʉ́ ekú gba Djabʉlʉ ɨnde aholo uo, a atsia aꞌo di uo sa lɨ́lɨ gba anɨ-o.

3

Engʉ́ ɨnde akódho ’kpɨ́ lɨ sokpɨ́-o

1 Mbɨla ndjɨndjɨ me bhʉ́ onedhɨnga na sokpɨ́-e, kpekpeke da ’ngʉ́ adʉ́ naali. 2 Padhá de, anga okpála adʉ́ nambɨla bha engʉ́ gba o makpe, u adʉ́ akʉnda tɨa naali, u adʉ́ apa ’lɨ o, u adʉ́ obhʉlʉ ’ngbé ’ndjɨ, u adʉ́ nasobho Ebhe, u dʉ́ nadje okpála ɨnde azu o-o de. U gíe heni pɨ okpála ɨnde amene bádha ’ngʉ́ pɨ o-o de, u mánga ehe gba Ebhe-e de. 3 U dʉ́ ne mʉkʉnda pɨ okpála koko de, u djé ndjinga obɨ o de, u adʉ́ apa ’ngʉ́ lɨ okpála koko sisiti. U hólo bua o ka ’ngʉ́ de, u akʉ́nda bha bini namene obɨ o sisiti, u kʉ́nda bádha ’ngʉ́ de. 4 U apʉ́ obɨ o pɨ obhʉlʉ yala gba o, bua uo adʉ́ ape má pupupu, u tsia dʉ́ naꞌo lɨo ne abhʉ́lá. U akʉ́nda mangbo engʉ́ ɨnde a nga lɨ o, u kʉ́nda Ebhe de. 5 U adʉ́ namene mʉgɨto me o ne okpála gba Ebhe, engʉ́ bini, u zɨ́ba angu gba anɨ-e de. Gbe lɨmʉ de okpála bhomʉ-o magbe!

6 Okpála koko bhʉ́ ká okpála bhomʉ-o ngalɨ bhʉ́ okʉtɨ, u tsia hólo lɨ ekú gba o-o olɨsɨ na padhá padhá ’ngʉ́ ɨnde oo. Olɨsɨ ango-o abedhe ne gʉmʉ ’he ngangá, u atsia abedhe di ne sisiti ’ngʉ́ bedhe. 7 U ngagɨlɨ ndʉ ’kpɨ́ hana nambɨla ’ngʉ́, engʉ́ bini, angu uo kolo lɨ nambɨla kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o belegʉ de bini. 8 Okpála bhomʉ-o ngayala nakpata kʉkʉlʉ ’ngʉ́ maka Djanesɨ ne Djambelesɨ ayala nanɨ nadje ’li Moidje lɨe-o. A ko okpála lɨ ’ndjɨ o asiti, u bhuka Ebhe na paká paká de. 9 La-a, u lúka matá ne di tsutsu de, anga ngingi ’ngʉ́ u ngamene e akóto bhʉ́ djila ndʉ okpála hana ngbadha, maka bhe nanɨ ɨ mene Djanesɨ ne Djambelesɨ-o.

Engʉ́ ɨnde a ayo nabhundja pɨndjɨ e

10 La ngamʉ-o, mo okpata ma ndjɨndjɨ bhʉ́ nasuno gba ma-o, mo ou lele nadhʉkʉ gba ma-o, mʉ mbɨla mabhundja gba ma-a hana, mʉ mbɨla nabhuka gba ma-a hana, mʉ mbɨla ’ndjá bua gba ma-a hana, mʉ mbɨla mʉkʉnda gba ma-a hana, mʉ mbɨla kpéke bua gba ma-a hana. 11 Mʉ mbɨla lɨkabhu ma azʉ e ne mbolo u ato e lɨ ma-a hana. Mʉ mbɨla ndʉ ’ngʉ́ ɨnde apʉ pɨ́ ma bhʉ́ Atiokia, ne bhʉ́ Ikoniomʉ di ne bhʉ́ Lisitele hana. Ma azʉ lɨkabhu na paká paká, engʉ́ bini, Ngámá agbegbe ma bhʉ́ ndʉ lɨkabhu bhomʉ-o hana. 12 A ne okpála koko ɨnde akʉnda nakobho maka lɨ Ebhe akʉnda lɨe, bhʉ́ makpɵtsɵ gba nɨ́ ne Yesu Kilisito-o . A na paká me u ató mbolo lɨ ndʉ uo hana. 13 La-a, obhʉlʉ nazɨ ’gʉ́, ɨnde di ngapite okpála-a, anʉ́ bhʉ́ siti ’ngʉ́ ne kalanʉ. U ngapite okpála, lɨ okpála koko píte di uo.

14 Engʉ́ bini ngamʉ-o, lʉ kpekpeke bhʉ́ ’ngʉ́ ɨnde mo okpata e, mo osia di-e ne bua mʉ hana ko. Mʉ mbɨla okpála asuno pɨ mʉ-o hana. 15 Nayie bhʉ́ ndɨlɨ lɨ mʉ-o, mʉ mbɨla Bhuku gba Ebhe-e ndjɨndjɨ. Bhuku ango-o tɨ da naha pɨ mʉ ɨmbɨlangʉ ɨnde ngato kpála bhʉ́ mʉkobho na dʉdʉma ka nabhuka Yesu Kilisito-o. 16 Ndʉ ’ngʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e hana ayie ka Ebhe. A ne tata ngʉ́ nasuno ngbili ’ngʉ́ pɨ kpála, ngʉ́ napana pʉlʉ ’ngʉ́ gba kpála pɨ e, ngʉ́ nalɨ kpála, di ne ngʉ́ nasuno pɨ kpála namene ’ngʉ́ maka lɨ Ebhe akʉnda lɨe-o. 17 Ebhe amene mo-o ngʉbula me kpála gba nɨ-e dʉ bedhe na paká paká ngʉ́ namene ndʉ babadha ’ngʉ́ hana.

4

Kpokpo ’li Ebhe

1 Yesu Kilisito agó galikpe mago, anɨ tsia ʉ́ ngámá pɨ́la doto. Anɨ akódho ’ngʉ́ gba okpála ɨnde ʉʉ ne obhende amu-o. Kaka-a, ma ngaha lɨ́lɨ ɨnde-e pɨ mʉ kala anɨ ne kala Ebhe me: 2 kpokpo ’li Ebhe, lʉ pépé kpekpeke bhʉ́ bádha nedhɨnga abana bhʉ́ siti nedhɨnga. Mbe bhʉ́ ’ndjɨ okpála ɨnde ngamene siti ’ngʉ́-o, pa pɨ uo me u ꞌo namene siti ’ngʉ́ maꞌo. To masi bhʉ́ okpála koko ngʉ́ namene bádha ’ngʉ́. Suno ndʉ ongʉ́ bhomʉ-o pɨ uo hana lɨ lelele di ne ’ndjá bua. 3 Padhá de, anga ekpɨ́ akólo makolo, okpála kʉ́nda matá nadje nasuno pɨndjɨ kʉkʉlʉ ’ngʉ́ de. Engʉ́ bini, u adʉ́ nakpata gʉmʉ gba o makpe, u tsia pó bhʉ́la omʉsuno na eu de o. Omʉsuno ango-o adʉ́ apa pɨ uo ongʉ́ ɨnde anga lɨ uo-o. 4 U aníni ’dje o lɨ nadje kʉkʉlʉ ’ngʉ́, u tsia kpáta ongʉ́ na padhá padhá ɨnde lɨ okpála ngagbe e bhʉ́ ’ndjɨ o-o. 5 Engʉ́ bini ngamʉ-o, dʉ naholo bua mʉ bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana maholo. Kibila nazʉ lɨkabhu makibila. Mene kulu nakpokpo Bádha Ngali-e ndjɨndjɨ. Ndjia kulu lɨ Ebhe aha e pɨ mʉ-o.

6 Mʉma-a, nedhɨnga nandala ’kpa lɨ mʉkobho gba ma-a ngʉbula me u bhɵlɵ ma-a akolo masɨkpe. Nedhɨnga nabhana lɨma pɨ doto ɨnde-e ale. 7 Ma agʉ bádha gbele, ma agʉ holo akolo alɨ soso. Ma ndala ’kpa lɨ nabhuka de. 8 Mbɨa ɨnde-e, Ebhe aleke makalá mʉma abhʉ́lá. A ko ndata na ’ngbɵ ndua ɨnde lɨ Ngámá ahá e mʉma lɨ ’kpɨ́ anɨ akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe-o. Ndata ango-o, a ko ndata na mʉkobho. Ngámá gba nɨ́-e, a ko Ngámá ɨnde ngakodho ’ngʉ́ gba okpála ngbingbili. Anɨ há bha ndata ango-o mʉma kpi ma kpi de, engʉ́ bini, anɨ ahá di pɨ ndʉ okpála hana ɨnde ne djalɨ lɨ nago ka anɨ-o.

Polo apa pɨ Timoté me anɨ go bhaka nɨ

9 Mene ne kpéke me mʉ go bhaka ma má gala! 10 Padhá de, anga Demasɨ aꞌo ká ma ka gʉmʉ ’he na doto na nakɨ ɨnde-e aꞌo. Anɨ atapa bhʉ́ gʉdhʉ na Tesalonike. Kelesasi atapa bhʉ́ gʉdhʉ na Galatia. Tito atapa bhʉ́ gʉdhʉ na Dalamatia. 11 Luka atigala ne ma sɨ ngae kpi e kpi. Mʉ dʉ ago-o, ha Maloko, mʉ go ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini, anga anɨ tɨ́ da nateteke ma lɨ kulu ma nde ne e ko. 12 Ma atima Tisike bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso. 13 Lɨ mʉ dʉ nago-o, mʉ de go mʉma ne koti gba ma ɨnde ma ꞌo nako ká e bhʉ́ gʉdhʉ na Tʉlʉasɨ agba Kalipusi ko. Go di mʉma ne obhuku gba ma-o, ane la mane obhende u amene e lɨ kó ’nʉ-o.

14 Alekɨdjandele, bhʉlʉ nabho bolo-o amene ma sisiti naali. Ngámá agíe pɨ anɨ nakpata lele siti ’ngʉ́ anɨ amene e lɨ ma-a ngae. 15 Lila di lɨmʉ ka anɨ malila, anga anɨ ngagʉ nasuno gba nɨ́-e kpekpeke.

16 Nedhɨnga ma akpokpo ’ngʉ́ gba ma-a lɨe bhʉtsibhʉtsi na bini kala okpála nakodho ’ngʉ́-o, kpála bini teteke ma de. Ndʉ uo hana aꞌo ká ma. Ebhe mbu lɨ uo tété. 17 Engʉ́ bini, Ngámá ateteke ma ngae, anɨ aha angu mʉma ngʉbula me ma kpokpo eli gba nɨ-e ndjɨndjɨ. Ndʉ omʉpagano hana ɨnde adʉ oo adje. Anɨ atsia agbegbe ma sakpa kuo. 18 Ngámá agbégbe matá ma sakpa ndʉ egʉ́ lɨ okpála ngagʉ ma ne e hana, anɨ tsia tó ma bhʉ́ Naʉ gba e na abhʉ́lá-o. A ayo me u dhɵgɵ Ngámá dʉdʉma ne dʉdʉma! A adʉ moko.

Oeli na soso

19 Pa pɨ Pilisila ne Akuila, a la di-e piga gba Onesifole me ma yi uo mayi. 20 Elasɨte atigala bhʉ́ gʉdhʉ na Kolito. Ma aꞌo ká Tolofime bhʉ́ gʉdhʉ na Milete, anga adʉ lɨ anɨ ne kuo. 21 Mene ne kpéke me mʉ go ei kala nedhɨnga na zini. Ebulosɨ, ne Pudene, ne Line ne uo ne Kolodia, a la di-e ondaise nɨ́ ɨnde ei-e hana apa me o yi mʉ mayi.

22 Ngámá dʉ ne mʉ. A ayo me, bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e dʉ ne yi.

* 1:4 1:4 Egbá: Polo aꞌo nanɨ ká Timoté bhʉ́ gʉdhʉ na Efeso, anɨ atsia atapa bhʉ́ ndu doto na Makedonia. Ekpɨ́ ango-o, Timoté aku nanɨ egbá naali. Tsia bhʉ́ 1 Tim. 1:3.

† 2:19 2:19 Tsia bhʉ́ Nom. 16:5.

Tito

1

2

3

Balʉa gba Polo pɨ

Tito

Eli na kalanʉ

Tito ɨnde akolo nanɨ kpála na kulu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Polo, anɨ atsia adʉ di ateteke anɨ bhʉ́ kulu gba e na Ebhe ɨnde anɨ adʉ adholo ne e, anɨ adʉ nanɨ mʉpagano ɨnde adji bua e, anɨ atsia azɨba Kilisito . Polo aye balʉa ɨnde pɨ Tito, makombi ɨnde adʉ ateteke anɨ bhʉ́ Dadjua gba Ebhe na Kelete-o. Polo aꞌo nanɨ ká anɨ oo ngʉbula natsia ’kpɨ́ lɨ kulu na Dadjua gba Ebhe ango-o. Ngbengbe ’ngʉ́ bhʉ́ balʉa ɨnde bata.

Engʉ́ na kalanʉ u aye bhʉ́ balʉa ɨnde-e, ko nasuno pɨ Tito dasʉndʉ ɨnde a ayo me obhelesɨ okpála na Dadjua gba Ebhe dʉ ne e, adʉ kpi ne bhe na sisiti ɨnde lɨ okpála na Kelete nde ne e ko. Pɨpɨta-a, Polo ngaha lɨ́lɨ pɨ Tito me anɨ dʉ mʉsuno pɨ limbi okpála ngangá na Dadjua gba Ebhe-o. Limbi okpála maka: obhosɨ na bhelesɨbhelesɨ, omakombise, obalise ne olɨsɨ bhe na bhelesɨbhelesɨ (ɨnde a ayo me u ha lɨ́lɨ pɨ otsalɨsɨ). Lɨ soso-o, Polo ngaha lɨ́lɨ pɨ Tito pɨndjɨ lele nadholo gba makilisito, ne nadʉ ne mʉkʉnda, ne nadʉ ne guo ’ngʉ́ ngʉbula nakpe yala, ne nakpe tolo, a la di na gbogbo bhʉsʉ bhʉ́ Piga gba Ebhe.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-4

Obhelesɨ okpála na Piga gba Ebhe 1:5-16

Engʉ́ a ayo me limbi okpála mene e bhʉ́ Piga gba Ebhe 2:1-15

Naha lɨ́lɨ gba Ebhe ne napa me kpála dʉ ne nalila lɨ e 3:1-11

Eli na soso 3:12-15

1

Polo yi Tito mayi

1 Ma aye balʉa ɨnde-e ngama Polo, bali gba Ebhe, la di bhʉlʉ titima gba YesuKilisito . Ebhe aha kulu napana kpadjɨ na nabhuka pɨ okpála ɨnde anɨ abhʉ o-o mʉma ngʉbula me u bhuka nɨ, amba u kɵ di mboli kʉkʉlʉ nasuno ɨnde atɨ ne mʉkobho ɨnde ngadhɵgɵ anɨ-o. 2 Abhomʉ-o, u tɨ da nadʉ ne ’to o me o osía mʉkobho na dʉdʉma masia. Ebhe ɨnde ɨ papa eu de-e, apana nanɨ mʉkobho ango-o pɨ omaha e bhʉtode kala me anɨ bho kokpɨ́ ne doto. 3 Nedhɨnga ɨnde lɨ Ebhe aꞌo e akolo lɨe, Ebhe, Mʉkobho gba nɨ́-e amene me omaha nɨ mbɨla ’li nɨ lɨ kpadjɨ nakpokpo Bádha Ngali . A bhomʉ-o kulu ɨnde anɨ aha lɨ́lɨ me ma mene e-o.

4 Ma ngaye balʉa ɨnde-e pɨ mʉ Tito. Mʉ maka kʉkʉlʉ ndɨlɨ gba ma bhʉ́ ’bu nabhuka ɨnde ngakpɵtsɵ nɨ́ ko. A ayo me bádha bhʉ́ ’bu ne guo ’ngʉ́ gba ’Dyɨ nɨ́ Ebhe, di ne Yesu Kilisito Mʉkobho gba nɨ́-e dʉ ne mʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini.

Lele mʉkobho gba obhelesɨ okpála na Piga gba Ebhe

5 Ma aꞌo ka mʉ bhʉ́ kpɵmɵ na Kelete, amba mʉ ndjia naleke ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde atigala-o. A ayo me mʉ bhʉ obhelesɨ okpála na Piga gba Ebhe-e bhʉ́ ndʉ gʉdhʉ hana bini ne bini nakpata olɨ́lɨ nako ma aha e pɨ mʉ-o moko me, 6 a ayo de me u u bhele kpála na Piga gba Ebhe-e ne siti ’ngʉ́-o de. Anɨ dʉ ne koli ɵlɵ bini. A ayo me ongɨsɨ gba anɨ-e dʉ omabhuka . U améne engʉ́ bini de ɨnde u ꞌɨ́ uo ka e me, a ko ongɨsɨ na sisiti, di ne me, a ko ongɨsɨ na ndjondjo.

7 Bhele kpála na Piga gba Ebhe-e ngalila kulu gba Ebhe-e ngae. Kaka-a, a ayo de me u u anɨ ne siti ’ngʉ́-o de. A adʉ́ kpála na ’ngbé ’ndjɨ de. Anɨ adʉ́ nake ’ngʉ́ lɨe má gala de. Anɨ ahá lɨe pɨ pandɨ de. A adʉ́ bhʉlʉ nagʉ gbele de. Anɨ adʉ́ nagɨlɨ tɨa lɨ siti kpadjɨ de. 8 Engʉ́ bini, anɨ dʉ nasia ogomago ndjɨndjɨ. Anɨ kʉnda bádha ’ngʉ́. Anɨ dʉ nabhundja ’ngʉ́ ndjɨndjɨ. Anɨ dʉ ngbingbili. Anɨ dʉ bubu kala okpála di ne kala Ebhe. Anɨ dʉ kpála naholo bua e ka ’ngʉ́ maholo. 9 A ayo me anɨ gbite lɨe kpekpeke lɨ Eli na kʉkʉlʉ ɨnde atɨ ne engʉ́ ɨnde nɨ́ asuno e pɨ anɨ-o. Abhomʉ-o, anɨ tɨ́ da nato masi bhʉ́ okpála koko ne nasuno na ngbingbili-o. Anɨ tsia tɨ́ la di da nasuno pɨ okpála ɨnde ngaꞌo bhayiki lɨ nasuno gba anɨ-e me uo lɨ pʉlʉ kpadjɨ.

Polo agbele ’dje Tito pɨndjɨ nasuno na eu

10 Okpála bhelé ne kpéke ’ndjɨ, a ane la mane bhʉ́ ká okpála ɨnde ngasuno me a ayo me omakilisito kpata lɨ́lɨ gba omaYuda lɨ kpadjɨ nalɨ gandja-o . U ngapite okpála koko, u di ngapa ongʉ́ na padhá padhá. 11 A ayo nagbite ’bhɵ uo, anga u ngangbɨngɨ ’ndjɨ opiga libhomu ne nasuno ongʉ́ ɨnde a ayo nasuno e de, ngʉbula nasia tɨa lɨ siti kpadjɨ.

12 Sʉka kpála bini na kpɵmɵ na Kelete-e, adʉ nanɨ bhʉlʉ ɨmbɨlangʉ. Anɨ apa nanɨ ne ’bhɵ e me: «Okpála na Kelete-e, a ko odidili obhʉlʉ eu, uo maka onʉ na ’gʉ́. A ko obhʉlʉ ɨpio, u ngabhundja bha bini bula ’ngʉ́ na ’zʉ.» 13 Engʉ́ ɨnde anɨ apa e bhomʉ-o, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Kaka-a, mbe bhʉ́ ’ndjɨ uo tété kpekpeke, ngʉbula me u lʉ kpekpeke bhʉ́ nabhuka, 14 u aꞌó la di ’ndjɨ o lɨ ongʉ́ na padhá padhá ɨnde lɨ omaYuda ngagbe e bhʉ́ ’ndjɨ o de. U adʉ́ di namene lɨ́lɨ gba okpála bhende ngayala kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o de. 15 Pɨ okpála bhende kala Ebhe bubu-o, ndʉ ’he hana bhadi bubu. La-a, pɨ okpála bhende kala Ebhe bubu ade-e, ɨnde ayala nabhuka-a, ehe bini pɨ uo bubu belegʉ ade bini. Padhá de, anga ɨmbɨlangʉ di ne bua nakpokpo kú ’ngʉ́ gba uo-o asiti. 16 U ngapa me, o mbɨla Ebhe hana, engʉ́ bini ongʉ́ ɨnde u ngamene e ngasuno me u mbɨla anɨ de. Engʉ́ ɨnde u ngamene e nga lɨ okpála de, a nga la di lɨ Ebhe de. A ko okpála na kpekpeke ’ndjɨ. Uo la di ne angu namene bádha ’ngʉ́ belegʉ ade bini.

2

Polo aha lɨ́lɨ pɨ omabhuka

1 Engʉ́ bini, ngamʉ Tito-o, pa engʉ́ ɨnde atɨ ne nasuno na ngbingbili-o. 2 Pa pɨ obhosɨ bhende na gbegbegbe-e me, u dʉ naholo bua o ka ’ngʉ́ maholo. U dʉ ne okpála ɨnde u ngamanga o mamanga. U dʉ nabhundja ’ngʉ́ ndjɨndjɨ. U lʉ la di ne angu bhʉ́ nabhuka , ne mʉkʉnda, di ne ’ndjá bua. 3 Ha di lɨ́lɨ pɨ olɨsɨ bhe na obhelesɨbhelesɨ-o. Pa pɨ uo me mʉkobho gba uo-o dʉ bubu kala Ebhe. U adʉ́ napa osisiti ’ngʉ́ lɨ okpála koko de. La di-e, u adʉ́ obalise na pandɨ de. A ayo me u suno pɨ okpála koko ongʉ́ na ndjɨndjɨ. 4 U mene mo-o, ɨ tsia súno pɨ otsalɨsɨ me, u dʉ ne mʉkʉnda pɨ obhosɨ gba o, di ne pɨ ongɨsɨ gba o, 5 u dʉ nabhundja ’ngʉ́ ndjɨndjɨ, u adʉ́ akʉnda obhosɨ ngangá de, u ꞌo ’to o ’to piga gba o, u dʉ ndjɨndjɨ. U mene la di olɨ́lɨ gba obhosɨ gba o makpe, ngʉbula me kpála bini asóbho eli gba Ebhe-e de.

6 Ha di lɨ́lɨ pɨ omakombise me, u dʉ namene ndʉ ’ngʉ́ hana lɨ lelele. 7 Ngamʉ makpe-e, a ayo me mʉ suno bhʉ́ okulu gba mʉ-o ongʉ́ na ndjɨndjɨ, ɨnde lɨ okpála tɨ da nakpata nganda e. A ayo me nasuno gba mʉ-o dʉ ngbingbili, amba adʉ di bhe lɨ okpála tɨ da namanga e. 8 A ayo me ’li mʉ dʉ ngbingbili, eli ɨnde lɨ okpála tɨ́ da naboyo e de, amba obhʉlʉ yala gba nɨ́-e asía engʉ́ na sisiti napapa lɨ nɨ́ de. Abhomʉ-o, u tsia djé nʉmʉ na paká paká.

9 A ayo me, obalise mene lɨ́lɨ gba omakʉlasɨ o bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana. A ayo me u dʉ amene engʉ́ ɨnde anga lɨ omakʉlasɨ o. U adʉ́ adjidji ’ngʉ́ sa ’li uo de. 10 U azí ’he gba omakʉlasɨ o de. Engʉ́ bini, u dʉ ndʉ ’kpɨ́ hana ngbingbili lɨ pápá gba uo-o. U mene mo-o, lɨ okpála tsia ú me nasuno ɨnde pɨndjɨ Ebhe, Mʉkobho gba nɨ́-e ndjɨndjɨ ka nau lele maka u ngakobho lɨe-o.

Yesu akʉnda me nɨ́ dʉ piga gba nɨ

11 A moko, Ebhe asuno bádha bhʉ́ ’bu gba e ɨnde ngakobho ndʉ okpála hana bhʉ́ siti ’ngʉ́-o asuno. Ɨ dʉ́ kaka de-e, kpála bini de kóbho de. 12 Bádha bhʉ́ ’bu ango-o ngasuno pɨ nɨ́ nayala siti ’ngʉ́. A la di ngasuno pɨ nɨ́ nayala ogʉmʉ ongʉ́ na doto, amba nedhɨnga nɨ́ nde nga lɨe pɨ́ doto ɨnde-e, a ayo me nɨ́ dʉ nabhundja ’ngʉ́ ndjɨndjɨ, nɨ́ dʉ namene engʉ́ ɨnde ngbingbili, di ne bhende nganga lɨ Ebhe manga. 13 Nɨ́ dʉ namene moko ngʉbula nadjeke ekpɨ́ na djalɨ ɨnde nɨ́ ngaꞌo ’to nɨ́ ’to e-o. Lɨ ’kpɨ́ ango-o, Yesu Kilisito ɨnde Ebhe gba nɨ́ na ngbéngbé, di ne Mʉkobho gba nɨ́-e, agíe lɨe pɨ́la doto bhʉ́ sangu gba e ko. 14 Anɨ aha mʉkobho gba e makpe pɨ nɨ́ ngʉbula nagbegbe nɨ́ bhʉ́ ndʉ osisiti ’ngʉ́ hana. Anɨ abhʉ nɨ́ me nɨ́ kolo piga gba nɨ makpe, piga ɨnde bubu kala nɨ-o, amba nɨ́ dʉ piga ɨnde abedhe ne gʉmʉ namene babadha ’ngʉ́.

15 A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde ayo me mʉ suno e ne angu mʉ hana, nedhɨnga ɨnde mʉ ngato masi lɨe bhʉ́ okpála ɨnde ngadje mʉ, di ne nedhɨnga ɨnde mʉ ngambe lɨe bhʉ́ ’ndjɨ obhende ɨ dje mʉ de ko. Mo oká kpadjɨ pɨ kpála bini de me anɨ u mʉ padhá-a de.

3

Lele nadʉ ka omabhuka bhʉ́ ká omʉpagano

1 Bhundja pɨ ndʉ omabhuka hana me, a ayo me u manga ongámásɨ, di ne okpála bhende ngaʉ pɨ́ ’ndjɨ uo-o. A ayo me u mene lɨ́lɨ gba uo-o, amba u dʉ bedhe ngʉ́ namene ndʉ ongʉ́ na babadha hana. 2 A ayo de me u di kpála-a de. U adʉ obhʉlʉ gbele de. A ayo me u dʉ okpála na guo ’ngʉ́ . A ayo me u dʉ ndʉ ’kpɨ́ hana ne bhʉkʉ bua pɨ ndʉ okpála hana. 3 Padhá de, anga nganɨ́ di-e, nɨ́ adʉ nanɨ ongingi. Nɨ́ adʉ nanɨ okpála na kpekpeke ’ndjɨ. Nɨ́ adʉ nanɨ lɨ pʉlʉ kpadjɨ. Ondʉ ngangá gʉmʉ ’he, di ne oehe nanga lɨ nɨ́ manga aꞌo nanɨ nɨ́ obalise. Mʉkobho gba nɨ́-e adʉ nanɨ sisiti. Nɨ́ abedhe di nanɨ ne ogʉmʉ ’he bedhe. Nɨ́ adʉ ayala okpála koko, u atsia adʉ di ayala nɨ́.

4 Engʉ́ bini, nedhɨnga lɨ Ebhe, Mʉkobho gba nɨ́-e asuno bádha ’ngʉ́ di ne mʉkʉnda gba e lɨe pɨ okpála-a, 5 anɨ atsia akobho nɨ́. Anɨ kobho nɨ́ ka ongʉ́ na ngbingbili ɨnde nɨ́ amene e-e de. Engʉ́ bini, anɨ akobho nɨ́ ka anɨ adje ndjinga nɨ́ lɨe ko. Anɨ akobho nɨ́ lɨ kpadjɨ naha Bu Bhobua pɨ nɨ́. Bu Bhobua ango-o aꞌe osisiti ’ngʉ́ gba nɨ́-o, anɨ atsia aha mʉkobho na mbɨa pɨ nɨ́, ne lele nadʉ na mbɨa. 6 Ebhe atuko Bu Bhobua ango-o pɨ́ nɨ́ bhelé lɨ kpadjɨ na okulu ɨnde lɨ Yesu Kilisito , Mʉkobho gba nɨ́-e amene e ko. 7 Abhomʉ-o, Ebhe atsia amene me nɨ́ kolo ngbingbili ka bádha bhʉ́ ’bu gba nɨ ko, amba nɨ́ tɨ la di da nasia mʉkobho na dʉdʉma, ɨnde nɨ́ nde ne ’to nɨ́ ’to e-o. 8 Eli bhomʉ-o, a ko eli na kʉkʉlʉ. Ma akʉnda la di me, mʉ lʉ pépé kpekpeke, amba okpála hana ɨnde abhuka Ebhe-e, ha lɨo ngʉ́ namene ongʉ́ na babadha. A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde ndjɨndjɨ, ɨnde di ne tata pɨ ndʉ okpála hana ko.

9 Engʉ́ bini, mo odʉ́ namene obhayiki na ngingi de. Mo odʉ́ namene kpekebhɵ lɨ nakpokpo ndjándjá kpokpodʉmʉ de. Mo odʉ́ namene otolo di ne bhayiki pɨndjɨ lɨ́lɨ gba Moidje-e de. Padhá de, anga ndʉ ongʉ́ bhomʉ-o hana padhá, tata la di tété ade. 10 Mbe bhʉ́ ’ndjɨ bhʉlʉ nagbogbo bhʉsʉ omabhuka bhʉtsibhʉtsi na bini, mʉ mbe bhʉ́ ’ndjɨ anɨ bhʉtsibhʉtsi na bhisi, amba pɨpɨta anɨ dje mʉ de-e, mʉ de gbe anɨ bhʉ́ ká uo magbe. 11 Mʉ mbɨla ndjɨndjɨ me, ngua kpála bhomʉ-o ayie lɨ ngbili kpadjɨ ayie. Anɨ atsia aꞌo lɨe bhʉ́ mangɨmbo ngae makpe, ka anɨ azɨ ’ndjɨ e lɨe bhʉ́ namene siti ’ngʉ́-o.

Polo aha olɨ́lɨ na soso pɨ Tito

12 Ma ngatima Alatemasɨ pɨ mʉ. Ɨ dʉ anɨ de-e, lɨ ma atíma Tisike. Nedhɨnga anɨ akólo lɨe, mʉ de mene ne kpéke ngʉ́ nago nabhaka ma bhʉ́ gʉdhʉ na Nikopolisi. Padhá de, anga ma apa me nedhɨnga na zini-e ané ma me, ma nde oo ko. 13 Tsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ na dhʉkʉ gba avʉka Djenasɨ, ngauo ne Apolosɨ-e ndjɨndjɨ, amba u adʉ́ bhʉ́ ndɨbhɨlɨ ’he bini de. 14 A ayo di me okpála gba nɨ́-e mbɨla lɨo ne namene ongʉ́ na babadha ngʉbula me u dʉ ne oehe ngʉbula nateteke okpála ɨnde ne gʉgʉmʉ-o ne di. U mene mo-o, kulu gba uo-o tsia zú nguwa.

15 Ndʉ okpála hana ɨnde bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma-a apa me, o yi mʉ mayi. Pa pɨ ondaise nɨ́ na mʉkʉnda, ɨnde nɨ́ nde ne o bhʉ́ ’bu nabhuka me, ya yi uo mayi. A ayo me, Ebhe tuko bisagu pɨ́ ndʉ yi hana!

Filemo

Balʉa gba Polo pɨ

Filemo

Eli na kalanʉ

Filemo nanɨ ne makilisito na kpekpeke, a mana me a ko nanɨ sʉka okpála na Dadjua gba Ebhe na Kolosai. La die, adʉ nanɨ ka anɨ ne bali bini ɨnde adʉ ’lɨ e me Onedjime. Bali ango-o, akpe nanɨ makʉla e, anɨ anʉ au lɨ e ne Polo me anɨ nde bhʉ́ tɨkpʉ. Anɨ adje Bádha Ngali gba Kilisito ka Polo, anɨ atsia akolo makilisito. Abhomʉ-o, Polo atsia aye balʉa pɨ Filemo ne nayo ka anɨ me, a ayo me u dje lɨo ne bali gba e-o. Polo atsia atima Onedjime agba Filemo ne nakikiliki lɨ e pɨ Filemo me, anɨ sia anɨ ne bádha bua, anɨ asia bha anɨ maka bali ɨnde u ambu lɨ e de. Engʉ́ bini, anɨ sia anɨ maka ndai e ɨnde makilisito.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1-3

Napa ’ngʉ́ ndjɨndjɨ lɨ kʉte Filemo 4-7

Nakikiliki lɨe ngʉbula Onedjime 8-22

Eli na soso 23-25

1

Polo ne Timoté yi Filemo ne obɨ e mayi

1 Ma aye balʉa ɨnde-e pɨ mʉ ngama Polo. Ngama-a, ma bhʉ́ tɨkpʉ kabula ’lɨ Yesu Kilisito . Ya aye pɨ mʉ ngaya bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndai nɨ́ na mʉkʉnda Timoté. Ya aye pɨ mʉ ndai ya Filemo, ngamʉ kpála ɨnde ngakpokpo Bádha Ngali bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ya-o. 2 Ya aye di balʉa ango-o pɨ ndai nɨ́ na ɵɵlɵ Apia, ne pɨ Alisipe ɨnde ngagʉ gbele bhʉ́ dabɨlɨ bini ne nɨ́-o. Ya aye di pɨ ondaise nɨ́ ɨnde ayoyo Ebhe bhʉ́ ’tɨ gba mʉ-o. 3 A ayo me Ebhe ’Dyɨ nɨ́, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Ngámá Yesu Kilisito suno bádha bhʉ́ ’bu pɨ yi, amba u ha di guo ’ngʉ́ pɨ yi.

Polo agie heni pɨ Ebhe ngʉbula Filemo, anɨ atsia ayo di Ebhe pɨ anɨ

4 Ndʉ nedhɨnga hana ma ngayo Ebhe lɨe-e, ma ngabhundja mʉ Filemo. Ma la di ngagie heni pɨ anɨ ngʉbula mʉ ndʉ ’kpɨ́ hana. 5 Padhá de, anga ma ngadje me mʉ ne mʉkʉnda naali pɨ ndʉ omabhuka hana, mʉ la di ne nabhuka bhʉ́ Ngámá Yesu. 6 Ma ngayo Ebhe ngʉbula me nabhuka ɨnde nɨ́ akpɵtsɵ lɨnɨ́ ne mʉ bhʉ́ e-e, zu obabadha nguwa, amba mʉ kɵ mboli obabadha ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ nɨ́-e má kpʉlʉkʉtʉ! Lɨ mʉ mene mo-o, ndʉ okpála hana dhɵ́gɵ Kilisito. 7 Ndai ma, mʉkʉnda mʉ nde ne e pɨ ondaise nɨ́-e aha djalɨ mʉma naali, atsia ato di masi bhʉ́ ma, anga mo okɵ bua omabhuka koko-o.

Polo ayo ka Filemo me anɨ sia Onezime ndjɨndjɨ

8 Kaka-a, abana ma nde lɨe ne angu nayo ’he ka mʉ maka lɨ bua ma akʉnda lɨe bhʉ́ ’bu nabhuka nɨ́ nde ne mʉ bhʉ́ e, 9 ma ayó ka mʉ mo-o de. La-a, ma ayó mangbo ’he ka mʉ kabula mʉkʉnda nɨ́ nde ne mʉ bhʉ́ e ko. Ma ngapa ’ngʉ́ bhomʉ pɨ mʉ ngama bhele kpála Polo, ma la di mbɨa ɨnde-e bhʉ́ tɨkpʉ kabula Yesu Kilisito. 10 Ma ngakikiliki lɨma pɨ mʉ ngʉbula Onezime, ndɨlɨ gba ma bhʉ́ ’bu nabhuka. Anɨ abhuka Yesu sa ’kpa ma ei, nedhɨnga ma nde lɨe bhʉ́ tɨkpʉ-o. Kaka-a, anɨ maka ndɨlɨ gba ma, ma maka ’dyɨ anɨ. 11 Nako kalanʉ-o, anɨ dʉ pɨ mʉ lɨ kulu bini de, engʉ́ bini mbɨa ɨnde-e, anɨ akolo pɨ ndʉ nɨ́ bhisi hana lɨ kulu.

12 Ngaanɨ-e, a ko kpʉ́kpʉ́ na bua ma. Mbɨa ɨnde-e, ma ngagie anɨ pɨ mʉ. 13 Ma nde lɨe bhʉ́ tɨkpʉ ei kabula Bádha Ngali-e, bua ma apa mʉma me anɨ dʉ de ma sɨ ngʉ́ nateteke ma mada mʉ. 14 Engʉ́ bini, ma kʉnda nako namene mo-o padhá de me mʉ nde zɨba de-e de. Padhá de, anga ma kʉnda nagbite mʉ lɨ namene mo-o ne ekpʉ́ de. Ma akʉnda mangbo me mʉ mene engʉ́ ango-o ne bádha bua.

15 Nedhɨnga koko-o, Ebhe amene me Onezime nʉ lɨ bɨlɨ koko ngʉbula nedhɨnga bedɨ, amba pɨpɨta-a, anɨ gie lɨe agba mʉ, ngʉ́ nadʉ ne mʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ndʉ ’kpɨ́ hana. 16 Padhá de, anga mbɨa ɨnde-e, a ko matá bali de, engʉ́ bini anɨ ane bali mane. A ko ndai nɨ́ na mʉkʉnda. Ngama Polo-o, ma kʉnda anɨ naali. La ngamʉ-o, mʉkʉnda gba mʉ pɨ anɨ-e ané la matá mane, anga a ko kpála-kʉtɨ, a ko la di ndai mʉ makilisito.

17 Kaka-a, ɨ dʉ me mʉ nde ngau ma maka ndai mʉ-o, mʉ de sia anɨ mʉgɨto me mo osia ma makpe. 18 Lɨ anɨ mene mʉ sisiti-e, ɨ dʉ di me anɨ nde ne bopulu nagigie pɨ mʉ-o, ma agíe pɨ mʉ ngama. 19 Ngama Polo-o, ma aye pɨ mʉ ne ’kpa ma makpe me: «Ma agíe pɨ mʉ ngama.» La-a, mʉ tɨ da nayo ehe bini lɨ ma de, anga mʉkobho na dʉdʉma ɨnde mo osia e-e, mo odje ’ngʉ́ ango-o ka ma. 20 A moko ndai ma, mene engʉ́ bhomʉ-o mʉma kabula mʉkʉnda gba Ngámá gba nɨ́-o. Teteke bua ma, anga nɨ́ akpɵtsɵ lɨnɨ́ bhʉ́ ’bu Kilisito.

21 Nedhɨnga ma ngaye balʉa ɨnde-e pɨ mʉ lɨe, ma azɨba na paká me mo oméne engʉ́ ma ngayo e ka mʉ-o mamene. Ma ambɨla la di me mo oméne belegʉ ané bhende ma ngayo e ka mʉ-o mane. 22 Nedhɨnga ɨnde mo osía Onezime lɨe agba mʉ-o, mʉ de leke di dabɨlɨ mʉma ngʉ́ nasɨ ka ma tété. Padhá de, anga ma abhundja me Ebhe asúno bádha bhʉ́ ’bu bhʉ́ mayo gba yi-e masuno. Anɨ tsia bhúlu kpadjɨ mʉma me ma kolo lɨ yi oo ko.

Oeli na soso

23 Epafalasɨ, ɨnde bhʉ́ tɨkpʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma kabula Yesu Kilisito-o yi mʉ mayi. 24 Maloko, ne Alisitaluka, ne Demasɨ di ne Luka ndʉ uo hana ngamene kulu ne ma bhʉ́ dabɨlɨ bini. U apa di me o yi mʉ mayi. 25 A ayo me bádha bhʉ́ ’bu gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o dʉ ne yi.

OmaEbele

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Balʉa u aye e pɨ

omaEbele

Eli na kalanʉ

Balʉa ɨnde u aye nanɨ e pɨ omaEbele, u aye nanɨ pɨ limbi omakilisito ɨnde akolo masɨkpe de naꞌo ká nabhuka gba o bhʉ́ Kilisito ka nato mbolo lɨ uo adʉ anʉ bha ne kalanʉ-o. Kpála ɨnde aye balʉa ango-o, adʉ ato masi bhʉ́ uo ane mane bhʉ́ nabhuka ne nasuno pɨ uo me, Yesu Kilisito ne polofeta na kʉkʉlʉ, a ko la di polofeta na soso ɨnde lɨ Ebhe apana lɨe bhʉ́ e pɨ okpála gba e-o.

Bhʉ́ ’ngʉ́ na Ebhe gba omaYuda-a, odimandɵ adʉ amene mayo ne natsulu onʉ ngʉbula me Ebhe mbu lɨ siti ’ngʉ́ gba okpála. Engʉ́ ɨnde u adʉ amene bhomʉ-o, adʉ kulu Yesu ɨnde Ndɨlɨ na dʉdʉma gba Ebhe, ɨnde aha lɨe ngae makpe maka enʉ ɨnde natsulu matsulu. Kaka-a, Ebhe aꞌo anɨ ngbéngbé ane opolofeta, ane oandjelu, ane Moidje ngae makpe, Ebhe atsia pa me a ko dimandɵ na dʉdʉma. Lɨ pápá gba anɨ-e, ndʉ omabhuka hana asia mʉkobho lɨ tsʉlʉ u adʉ ne e lɨ pápá na siti ’ngʉ́ gba o ne lɨ pápá na kuo.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ: Ebhe ngasuno lɨ e mbámbá bhʉ́ Kilisito 1:1-3

Kilisito ngbéngbé ane opolofeta, ane oandjelu, ane Moidje, ane Djodjue, ane odimandɵ, ane gandja a la di-e makiso 1:4 – 10:39

Engʉ́ na ngbéngbé a ko nabhuka 11:1 – 12:29

Nanga lɨ Ebhe 13:1-19

Mayo na soso 13:20-21

Eli na soso 13:22-25

1

Yesu Kilisito ne Ndɨlɨ gba Ebhe makpe

1 Nanɨ kalanʉ-o, Ebhe akpokpo ’ngʉ́ pɨ onguo ogbi nɨ́ bhʉtsibhʉtsi di ne lɨ okpadjɨ bhelé bhʉ́ ’li opolofeta . 2 La bhʉ́ oekpɨ́ na soso ɨnde-e, anɨ akpokpo ’ngʉ́ pɨ nɨ́ bhʉ́ ’li Ndɨlɨ gba e ɨnde anɨ aꞌo e ngámá pɨ́ ’ndjɨ ndʉ ’he hana, di u abho nanɨ ndʉ ’he hana bhʉ́ dabɨlɨ bini ne e-o. 3 Anɨ aha bha ’Dyɨ e hana, kaka-a, kpála bhende au sangu gba Ndɨlɨ-e au bhomʉ-o sangu gba Ebhe makpe. Anɨ abɨ ndʉ ’he hana ne ’li e na angu-o. Pɨta anɨ agbegbe okpála lɨe bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba o-o, anɨ atsia atapa abhʉ́lá ngʉ́ nadʉ lɨ bɨlɨ na ngámá lɨ pá ’kpa na kokpa gba Ebhe Angbamɨlɨ.

Ndɨlɨ gba Ebhe-e ane oandjelu mane

4 Ndɨlɨ gba Ebhe-e ane oandjelu mane, kaka Ebhe agisila ꞌɨlɨ lɨ anɨ ɨnde ane bhende gba uo-o mane.

5 Padhá de, anga Ebhe pa nga pɨ andjelu bini de me:

«Ngamʉ-o, mʉ ne Ndɨlɨ gba ma,

nakɨ ɨnde-e, ma asuno ’ngʉ́ ango-o mbámbá.» †

Anɨ pa di lɨ ’ngʉ́ gba andjelu bini de me:

«Ma adʉ́ ne ’dyɨ anɨ,

anɨ tsia dʉ́ ne Ndɨlɨ gba ma-o.»†

6 Lɨ nedhɨnga lɨ Ebhe adʉ natima gina Ndɨlɨ gba e lɨe pɨ́la doto-o, anɨ apa me:

«A ayo me ndʉ oandjelu gba ma-a hana dhɵgɵ anɨ.†»

7 Anɨ atsia apa lɨ ’ngʉ́ gba oandjelu-o me:

«Oandjelu gba ma-a ngamene kulu mʉma maka anvi,

u ngateteke ma maka djua ɨnde ngatsi matsi.†»

8 La-a, anɨ atsia apa lɨ ’ngʉ́ gba Ndɨlɨ-e me:

«Mʉ ne Ebhe! Naʉ gba mʉ-o adʉ́ dʉdʉma ne dʉdʉma.

Mʉ ngaʉ pɨ́ ’ndjɨ okpála gba mʉ-o ne ngbili ’ngʉ́ .

9 Mʉ kʉnda ngbili ’ngʉ́, mo oyala engʉ́ na sisiti.

Kaka-a, Ebhe gba mʉ-o, aꞌo mʉ kpi pɨ e,

anɨ abhʉ mʉ bhʉ́ ká obɨ mʉ,

anɨ atsia atuko emʉ na djalɨ pɨ́ ’ndjɨ mʉ.†»

10 Ebhe atsia apa matá me:

«Ngámá, mo obho doto nayie lɨ lilita ngamʉ,

kokpɨ́ ne nganda ’kpa mʉ.

11 Ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana angɨ́ta mangɨta, la ngamʉ-o,

mo otígala matigala.

Ndʉndʉ hana akádha maka bongo .

12 Mo onúnu uo maka u anunu koti lɨe,

u tsia yípa di maka lɨ bongo ayiyipa lɨe.

La ngamʉ-o, mʉ yiyipa de, kalanga gba mʉ-o ndjía la di-i de.†»

13 Ebhe pa nga belegʉ pɨ andjelu bini de me:

«Ngamʉ-o, go dʉ kuto lɨ pa ’kpa ma na kokpa,

ma abú obhʉlʉ yala gba mʉ-o

dabɨlɨ na sa ’dhʉ mʉ.†»

14 Oandjelu bha ne obua ɨnde ngamene kulu pɨ Ebhe. Anɨ ngatima uo me u nʉ nateteke okpála ɨnde ayo me u sia mʉkobho-o.

2

Mʉkobho ɨnde u akpokpo ’ngʉ́ na e-e, a ko kʉkʉlʉ mʉkobho

1 Kaka-a, a ayo me nɨ́ gbite lɨnɨ́ kpekpeke lɨ kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde nɨ́ adje e-o, amba nɨ́ ambú lɨ kpadjɨ-e de. 2 Engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe akpokpo e bhʉ́ ’li oandjelu-o , asuno lɨe me a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Okpála bhende ɨ lila eli ango-o de-e, ɨnde agʉmʉ lɨ́lɨ-e, u asia ke ’ngʉ́ ɨnde atɨ ne uo-o. 3 La nganɨ́-e, nɨ́ tɨ da naneke ke ’ngʉ́-o lele pɨ, ɨ dʉ me nɨ́ nde ꞌo ’to nɨ́ ’to kʉkʉlʉ mʉkobho-o de-e? Ngámá ngae makpe akpokpo ’ngʉ́ na mʉkobho ango-o kalanʉ ngae. Pɨpɨta-a, okpála bhende adje-e atsia apa pɨ nɨ́ me a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. 4 Abhomʉ-o, Ebhe atsia asuno me engʉ́ u akpokpo e-e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ne ongʉ́ na ngangamba, di ne ndʉ okɨaka ’ngʉ́ hana. Ebhe apana ongʉ́ ango-o bhʉ́ naha Bu Bhobua maka anɨ akʉnda lɨe-o.

Yesu akpi ngʉbula nakobho ndʉ okpála hana

5 Ebhe ha angu pɨ oandjelu ngʉ́ nako pɨ́ doto ɨnde ngago ya ngakpokpo ’ngʉ́ na e ɨnde-e de. 6 Engʉ́ bini, bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e , kpála bini apa me:

«Kpála-kʉtɨ ne da, ngʉbula me mʉ bhundja engʉ́ gba anɨ-e?

Ndɨlɨ gba kpála-kʉtɨ ne da me mo ꞌo ’to mʉ ’to anɨ-e?

7 Mo oꞌo nanɨ anɨ sa oandjelu ngʉbula nedhɨnga bedɨ.

Mo otsia ato ndata na asasaua ne mazɨma bhʉ́ ’ndjɨ anɨ.

8 Mo otsia aꞌo ndʉ ’he hana sa anɨ.†»

Ebhe aꞌo nanɨ kpála-kʉtɨ ngámá pɨ́ ’ndjɨ ndʉ ’he hana. A kʉnda napa me, anɨ ꞌo nanɨ ehe bini de me aneke nadʉ sa anɨ-e de. La mbɨa ɨnde-e, nɨ́ u de me kpála ne ngámá pɨ́ ’ndjɨ ndʉ ’he hana-a de.† 9 Engʉ́ bini, nɨ́ ngau me Yesu adʉ nanɨ sa oandjelu ngʉbula nedhɨnga bedɨ, amba ka bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e , anɨ tɨ da nakpi pɨ ndʉ okpála hana. Nɨ́ ngau mbɨa ɨnde-e me, anɨ adyɨ ndata na asasaua ne mazɨma, anga anɨ asia nanɨ lɨkabhu bhʉ́ nakpi ka e. 10 Padhá de, anga Ebhe abho ndʉ ’he hana ngae, ndʉ ’he hana la di ne naanɨ. Anɨ akʉnda me ongɨsɨ gba nɨ-e bhelé sia di sangu gba nɨ-o. Ɨ nde lɨe me Yesu Kilisito ngasuno kpadjɨ na mʉkobho pɨ uo ngae, a ayo nanɨ me anɨ dʉ bedhe hana lɨ kpadjɨ nazʉ lɨkabhu.

11 Yesu ngagbegbe okpála bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba o-o ngae. La di-e, ’dyɨ ndʉ okpála hana ɨnde anɨ agbegbe o bhʉ́ siti ’ngʉ́-o bha bini. Kaka-a, nʉmʉ lɨ anɨ ade ngʉ́ naꞌɨ uo me ondaise nɨ. 12 Anɨ apa pɨ Ebhe me:

«Ho Ebhe! Ma apá engʉ́ gba mʉ-o pɨ ondaise ma.

Ma atóko mʉ kala ndʉ okpála hana.†»

13 Anɨ apa di me:

«Ma aꞌó nabhuka gba ma-a bhʉ́ Ebhe†.»

La di me:

«Tsia ya bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ongɨsi ɨnde lɨ Ebhe aha o mʉma-o.†»

14 La di-e, ongɨsɨ gba Ebhe-e, a ko okpála-kʉtɨ ɨnde bhʉ́ kʉte, a la di bhʉ́ uo ne ngʉte. Yesu ngae makpe akolo bhadi maka uo, anɨ asia di kʉte ne ngʉte maka uo. Abhomʉ-o, bhʉ́ nakpi ka anɨ-e, anɨ atsia aha angu djabʉlʉ ɨnde lɨ angu na kuo nde ka e-o. 15 Yesu amene di mo-o ngʉbula nakobho okpála ɨnde akolo maka obalise gba kuo bhʉ́ mʉkobho gba o libhomu. 16 Padhá de, anga a na paká me anɨ go nanɨ nateteke oandjelu de. Engʉ́ bini, anɨ ago mangbo ngʉ́ nateteke piga gba Abalahama. 17 Kaka-a, a ayo nanɨ me anɨ kolo bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana maka ondaise e, amba anɨ dʉ ’ngbé dimandɵ . A ayo nanɨ me anɨ kolo ’ngbé dimandɵ ɨnde abedhe ne ndjinga, ɨnde di ngamene kulu gba Ebhe-e lɨ lelele, ngʉbula mambu na siti ’ngʉ́ gba okpála-o. 18 Mbɨa ɨnde-e, anɨ tɨ da nateteke okpála ɨnde ngalɨ bhʉ́ nale-o, anga ngaanɨ makpe-e, anɨ apʉ bhʉ́ nale, anɨ atsia azʉ di lɨkabhu.

3

Yesu ane Moidje mane

1 Kaka-a, ondaise ma omakilisito, ngayi okpála ɨnde lɨ Ebhe aꞌɨ o-o, yi ꞌo mabhundja gba yi-e pɨ́ Yesu. Padhá de, anga Ebhe atima anɨ ngʉbula me anɨ dʉ bhʉlʉ titima di ne ’ngbé dimandɵ gba nɨ́-o, nɨ́ atsia abhuka la bhadi ka anɨ. 2 Anɨ amene kulu kala Ebhe ɨnde abhʉ anɨ ngʉ́ kulu ango-o ndjɨndjɨ. Anɨ amene kulu ango-o lɨ lelele maka lɨ Moidje amene nanɨ lɨe bhʉ́ Piga gba Ebhe-e libhomu-o.† 3 Kpála ɨnde ayiki etɨ-e, sisia nadhɵgɵ nane etɨ ɨnde anɨ ayiki e-o. A moko, a ayo me u dhɵgɵ Yesu nane Moidje mane. 4 Ayiyiki etɨ hana ne kpála bini. La-a, kpála ɨnde abho ndʉ ’he hana-a ne Ebhe. 5 Moidje ngae makpe amene nanɨ kulu lɨ lelele bhʉ́ Piga gba Ebhe-e libhomu. Anɨ adʉ nanɨ kpála na kulu ɨnde adʉ nakpokpo ’ngʉ́ lɨ Ebhe adʉ nakʉnda napa e sidi-o. 6 Engʉ́ bini, Kilisito ne Ndɨlɨ ɨnde ngamene kulu lɨ lelele. Anɨ maka nepanda lɨ Ebhe aꞌo e lɨ etɨ gba e-o. Etɨ ango-o, a ko nɨ́, ɨ dʉ me nɨ́ nde abhuka na paká paká, ɨ dʉ la di me nɨ́ nde ne gindaginda lɨ ’ngʉ́ nɨ́ ngaꞌo ’to nɨ́ ’to e-o.

Bɨlɨ naguo ɨnde lɨ Ebhe aleke e pɨ okpála ɨnde ngamanga anɨ-o

7 Kaka-a, a maka lɨ Bu Bhobua apa lɨe me:

«Ɨ dʉ me yi nde adje ’li Ebhe nakɨ ɨnde-e,

8 yi agbíte bua yi de,

maka yi agbe nanɨ kpéke ’ndjɨ lɨe lɨ anɨ,

ekpɨ́ ɨnde yi ale anɨ lɨe abhʉ́ mili bɨlɨ-o.

9 Bhʉ́ ’gʉ oo, onguo ogbi yi ale nanɨ ma ngʉbula nambɨla ’ndjá bua gba ma-o,

abana u au ndʉ ’ngʉ́ ma amene e, ngʉbula kalanga ndjɨkpa badha lɨe hana-o.

10 Kaka-a, bua ma atsia ake ne uo.

Abhomʉ-o, ma atsia apa me:

‹Uo ngadji ’ngbʉ o lɨ ma ndʉ nedhɨnga hana bhʉ́ mabhundja gba o.

U mbɨla engʉ́ ɨnde ma akʉnda e pɨ uo-o belegʉ de bini.›

11 Lɨ bua ma ake lɨe, ma atsia atʉ silika me:

‹U lɨ́ lɨ bɨlɨ ma aleke e ngʉ́ naguo pɨ uo-o belegʉ de bini!†›»

12 Ondaise ma, yi lila lɨyi ngʉbula me kpála bini bhʉ́ ká yi adʉ́ ne siti bua de. Anɨ adʉ́ di ne bua na nabhuka de-e de, ɨnde ngaꞌe okpála lɨ kpadjɨ gba Ebhe na mʉkobho-o. 13 Anɨ ngaꞌɨ yi ndʉ ’kpɨ́ hana. Ka ’ngʉ́ ango-o, lɨ ekpɨ́ na nakɨ ɨnde lɨ Bhuku ngapa ’ngʉ́ e nde nga bha ngabhue lɨe, yi teteke lɨyi sʉnda yi nedhɨnga yi ngadje eꞌɨ ango-o lɨe-o. Ɨ dʉ mo-o, siti ’ngʉ́ píte yi de, kpála bini bhʉ́ ka yi yála la di namanga Ebhe de. 14 Padhá de, anga nɨ́ ne okpála gba Kilisito, ɨ dʉ me nɨ́ nde alila nabhuka ɨnde nɨ́ asia nanɨ e lɨ lilita kpekpeke akolo alɨ soso-o.

15 Bhuku gba Ebhe-e apa me:

«Ɨ dʉ me yi nde adje ’li Ebhe nakɨ ɨnde-e,

yi agbíte bua yi de, maka yi agbe nanɨ kpéke ’ndjɨ lɨe lɨ anɨ-o.†»

16 La-a, a ko okpála bhedho ɨnde adje ’li Ebhe, atsia agbe nanɨ kpéke ’ndjɨ lɨ anɨ-e? A ko ndʉ okpála hana ɨnde lɨ Moidje agbe o bhʉ́ Edjipeto-o. 17 La-a, Ebhe ake ’ngʉ́ lɨe pɨ oda ngʉbula kalanga ndjɨkpa badha-a? Anɨ ake ’ngʉ́ lɨe pɨ okpála ɨnde amene siti ’ngʉ́, u atsia amu abhʉ́ ’gʉ. 18 Ebhe atʉ nanɨ silika me: «U lɨ́ lɨ bɨlɨ ma aleke e ngʉ́ naguo pɨ uo-o belegʉ de bini.†» Anɨ atʉ nanɨ pɨ oda? Anɨ atʉ pɨ okpála ɨnde agbe nanɨ kpéke ’ndjɨ lɨ anɨ-o. 19 Nɨ́ au me, u lɨ nanɨ lɨ bɨlɨ naguo bhomʉ-o de, anga u bhuka nanɨ-ɨ de.

4

1 Ebhe apa nanɨ me nɨ́ alɨ́ lɨ bɨlɨ naguo ɨnde nɨ aleke e malɨ. Kaka-a, ꞌe-e! Yi lila lɨyi, amba kpála bini bhʉ́ ka yi anéke nalɨ lɨ bɨlɨ ango-o de. 2 Nɨ́ asia eli gba Ebhe-e bhadi maka okpála bhende adʉ nanɨ abhʉ ’gʉ-o. La-a, u sia eli ango-o ne tata de. Padhá de, anga lɨ u adje eli ango-o lɨe, u sia ne nabhuka de. 3 Nganɨ́ okpála bhende abhuka-a, nɨ́ alɨ́ lɨ bɨlɨ naguo bhomʉ-o malɨ, lɨ Ebhe apa ’ngʉ́ e me:

«Lɨ bua ma ake lɨe,

ma atsia atʉ silika me:

‹U lɨ́ lɨ bɨlɨ ɨnde ma aleke e

pɨ uo ngʉ́ naguo belegʉ de bini!†›»

Abhomʉ-o, kulu gba nɨ-e atsia andjia nayie lɨ anɨ abho doto lɨe-o. 4 Padhá de, anga bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e , u apa pɨndjɨ ekpɨ́ na mananɨka-a me: «Ebhe aguo bhʉ́ ’kpɨ́ na mananɨka, lɨ anɨ amene ndʉ kulu gba e lɨe hana-o.†» 5 Ebhe atsia apa matá di me: «U lɨ́ lɨ bɨlɨ ɨnde ma aleke e pɨ uo ngʉ́ naguo belegʉ de bini.†»

6 Okpála bhende asia nanɨ Bádha Ngali gba Ebhe-e kalanʉ-o, lɨ nanɨ lɨ bɨlɨ naguo ango-o de. Padhá de, anga u ayala nanɨ namene lɨ́lɨ gba Ebhe. Abhomʉ-o, Ebhe atsia ade kpadjɨ pɨ okpála koko ngʉ́ nalɨ lɨ bɨlɨ ango-o. 7 Kaka-a, Ebhe aꞌo matá ekpɨ́ koko, ekpɨ́ ɨnde u aꞌɨ e me: «Nakɨ ɨnde.» Anɨ apa nanɨ engʉ́ na ekpɨ́ ango-o sidi naali bhʉ́ ’li Davidi, bhʉ́ lukuluku ɨnde u apa ’ngʉ́ lɨ e kalanʉ-o me:

«Ɨ dʉ me yi nde adje ’li Ebhe nakɨ ɨnde-e,

yi agbíte bua yi de.†»

8 Padhá de, anga ɨ dʉ́ me Djodjue dhʉ́kʉ nanɨ ne okpála lɨ bɨlɨ naguo ango-o, Ebhe de pa matá ’ngʉ́ na ’kpɨ́ koko naguo de. 9 Kaka-a, naguo maka ekpɨ́ naguo na mananɨka-a, atigala pɨ okpála gba Ebhe-o. 10 Padhá de, anga kpála bhende alɨ lɨ bɨlɨ naguo ɨnde lɨ Ebhe aleke e, ngaguo lɨ okulu gba e maka lɨ Ebhe aguo lɨe lɨ obhe gba e-o. 11 Kaka-a, nɨ́ mene ne kpéke me nɨ́ lɨ lɨ bɨlɨ naguo ango-o. Nɨ́ mene me kpála bini bhʉ́ ká nɨ́ atɨ́ ka kpéke ’ndjɨ de maka onguo ogbi nɨ́ ɨnde adʉ nanɨ ne kpéke ’ndjɨ-e, lɨ lɨe lɨ bɨlɨ ango-o de-o.

12 Padhá de, anga eli gba Ebhe-e bhʉ́ mʉkobho, a la di ne angu. A dhédhé ane mbotɨa ɨnde u adyɨ ’te e ne pasʉ bhisi hana. A adʉdʉ kpála, ɨ tsia kólo makolo lɨ bhobua anɨ. A ngadʉ kpála akólo makolo lɨ bɨlɨ lɨ bɨkɨ di ne mbɨlɨka akɵ lɨo lɨe-o. Eli ango-o ngasuno engʉ́ ɨnde awo lɨe lɨ bua kpála ne bhende anɨ ngabhundja e-o. 13 Ehe bini nabho mabho ɨnde awo lɨe kala Ebhe-e ade. Ndʉ ’he hana ɨnde anɨ abho e ngau lɨe mbámbá kala anɨ. La di-e, nɨ́ akpókpo ndʉ ’ngʉ́ gba nɨ́-e hana kala anɨ.

Yesu ne ’ngbé dimandɵ gba Ebhe

14 Kaka-a, nɨ́ lʉ kpekpeke bhʉ́ nabhuka ɨnde nɨ́ ngakpokpo ’ngʉ́ na e-o. Padhá de, anga a ka nɨ́ ne ’ngbé dimandɵ na angu ɨnde anʉ akolo makolo abhʉ́lá kala Ebhe. A ko Yesu, Ndɨlɨ gba Ebhe. 15 ’Ngbé dimandɵ gba nɨ́-e ne angu ngʉ́ nadje lɨkabhu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne nɨ́ bhʉ́ bhʉkʉ gba nɨ́-o. Anɨ alɨ bhʉ́ nale ne ndʉ kpadjɨ hana maka nɨ́, engʉ́ bini, ngaanɨ-e, anɨ mene siti ’ngʉ́ belegʉ de bini. 16 Kaka-a, nɨ́ dyudyo lɨnɨ́ de kiti na ngámá gba Ebhe-o, lɨ bɨlɨ na bádha bhʉ́ ’bu gba anɨ-o. Oo, nɨ́ asía mambu, anɨ tsia súno bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ nɨ́ ngʉbula nateteke nɨ́ bhʉ́ nedhɨnga ayo lɨe-o.

5

1 U bhʉbhʉ ’ngbé dimandɵ gba Ebhe-e bhʉ́ ká okpála ngʉbula me anɨ mene kulu gba Ebhe-e bhʉ́ ka uo. Anɨ tsutsulu enʉ maka makiso pɨ Ebhe ngʉbula siti ’ngʉ́ gba uo-o. 2 ’Ngbé dimandɵ gba Ebhe-e ngae makpe di bhʉbhʉkʉ. Kaka-a, anɨ tɨ da nadje ndjinga okpála ɨnde lɨ ɨmbɨlangʉ nde bhʉ́ ’ndjɨ o ade, ɨnde di ambu lɨ kpadjɨ-o. 3 Lɨ ’ngbé dimandɵ gba Ebhe-e ngae makpe nde lɨe bhʉbhʉkʉ-o, anɨ tsutsulu enʉ na makiso pɨ Ebhe bha bini ngʉbula siti ’ngʉ́ gba okpála de. Engʉ́ bini, anɨ tsutsulu di ngʉbula siti ’ngʉ́ gba e makpe. 4 Kpála bini tɨ da nato ndata na ’ngbé dimandɵ gba Ebhe-e bhʉ́ ’ndjɨ e ngae makpe de. Kpála kokolo bha ’ngbé dimandɵ gba Ebhe-e me Ebhe nde aꞌɨ anɨ ngae, maka anɨ aꞌɨ nanɨ Alona lɨe-o.

5 A bhadi pɨ Kilisito moko. Anɨ to nanɨ ndata na ’ngbé dimandɵ gba Ebhe bhʉ́ ’ndjɨ e ngae makpe de. Engʉ́ bini, Ebhe aha nanɨ pɨ anɨ ngae, Ebhe atsia apa pɨ anɨ me:

«Ngamʉ-o, mʉ ne Ndɨlɨ gba ma,

nayie pɨ nakɨ ɨnde-e, ma ne ’Dyɨ mʉ.†»

6 Anɨ atsia apa di lɨ bɨlɨ koko me:

«Mʉ ne dimandɵ gba ma dʉdʉma ne dʉdʉma,

maka Malekisedeke.†»

7 Nedhɨnga lɨ Yesu adʉ lɨe pɨ́la doto-o, anɨ adʉ nayo Ebhe di ne nakikiliki lɨe pɨ anɨ ne nasʉsʉla kpekpeke la di ne ngʉla bhʉ́ djila e. Anɨ ayo Ebhe ɨnde ɨ tɨ da nanɨ nakobho anɨ bhʉ́ kuo-o. Abhomʉ-o, Ebhe atsia adje anɨ, anga anɨ aꞌo nanɨ lɨe ne kuto kala Ebhe. 8 Abana anɨ adʉ nanɨ lɨe Ndɨlɨ gba Ebhe-e, anɨ ambɨla lɨe ne namanga Ebhe bhʉ́ lɨkabhu ɨnde anɨ azʉ e-o. 9 Pɨta anɨ andjia kulu gba e lɨe hana ndjɨndjɨ kala Ebhe-e, anɨ atsia akolo kpongu na mʉkobho na dʉdʉma pɨ ndʉ okpála hana ɨnde ngamanga anɨ-o. 10 A moko, Ebhe aꞌo anɨ ’ngbé dimandɵ gba e maka Malekisedeke.

A ayo me yi bhele bhʉ́ nabhuka gba yi-o

11 Ya ne engʉ́ bhelé napapa pɨndjɨ ’ngʉ́ bhomʉ-o. Engʉ́ bini, da nambamba tata-a kpekpeke, anga yi tɨ da nakpokpo kúkú má gala de. 12 Yi adʉ nako ne nedhɨnga bhelé ngʉbula me yi kolo omʉsuno. Engʉ́ bini, yi matá ne gʉmʉ me u suno ongʉ́ na kalanʉ na eli gba Ebhe-e pɨ yi ne toto. Yi nga bha ne gʉmʉ nandjɨ miliki bhʉ́ da nazʉ ezʉ na kpekpeke. 13 Padhá de, anga kpála bhende nga bha ngandjɨ miliki-e ne ndɨlɨ. Anɨ mbɨla nga nagbogbo bhʉsʉ bádha ’ngʉ́ ne siti ’ngʉ́ de. 14 La-a, ezʉ bhe na kpekpeke-e pɨ obhelesɨ okpála. A ko okpála ɨnde ambɨla lɨo ne nagbogbo bhʉsʉ siti ’ngʉ́ di ne bádha ’ngʉ́ ka okulu ɨnde u amene e-o.

6

1 Kaka-a, nɨ́ kodho ’kpɨ́ lɨ nasuno bhende atɨ ne obhelesɨ okpála-o. Nɨ́ dji ’ngbʉ nɨ́ lɨ nasuno na lilita gba omakilisito. Nɨ́ aꞌó matá ’dhʉ nasuno ɨnde-e ne toto de: nadji bua o di ne naꞌo okulu ɨnde ngato kpála bhʉ́ kuo, 2 nasuno pɨndjɨ obatisimo di ne naꞌo ’kpa o pɨ́ ’ndjɨ kpála, nakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ nazuku ka okpála ɨnde amu, di ne nakodho ’ngʉ́ na dʉdʉma. 3 A bhomʉ-o ongʉ́ ɨnde a ayo me nɨ́ ꞌo e-o, ɨ dʉ me Ebhe nde akʉnda-o.

4-6 Padhá de, anga engʉ́ gba okpála bhende ngagie lɨo bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba o-o, lele pɨ? U asia nanɨ zɨ ’ke gba Ebhe-e asia. U ale bádha ’ngʉ́ ɨnde lɨ Ebhe ngaha e pɨ omaha e pɨ́ ’mi o. U atsia asia di Bu Bhobua bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála koko. U ambɨla ndjɨndjɨ me eli gba Ebhe-e babadha. U ambɨla angu na doto ɨnde ngago-o. Pɨpɨta-a, u atsia aꞌo ká nabhuka gba o-o! U tɨ da matá namene de me u dji bhobua o bhʉtsibhʉtsi na bhisi-e de. Padhá de, anga u ngagie matá Ndɨlɨ gba Ebhe-e lɨ kulusi ne toto. U la di ngaka kpadjɨ pɨ okpála me u dʉ nasobho anɨ.

7 Lɨ doto dʉ nandjɨ ngubha ɨnde ngadhɨ pépé ndʉ nedhɨnga hana-a, lɨ ɨ dʉ la di me a nde ngagbe ezʉ pɨ okpála ɨnde alu edyɨ ango-o ndjɨndjɨ-e, lɨ Ebhe túko bisagu pɨ́ doto ango-o. 8 La-a, ɨ dʉ me doto ango-o nde azu ulu na eti ne bhe na sisiti-e, tata dʉ́ tété de. Doto ango-o masɨkpe me Ebhe tʉ pɵdjɵ tété. Pɨpɨta-a, u tsia bú bhʉ́ djua.

9 Abana ya pa mo-o, ondaise ma na mʉkʉnda, ya ambɨla ndjɨndjɨ me yi lɨ bádha kpadjɨ, kpadjɨ na mʉkobho. 10 Ebhe ne kpála na ngbingbili . Anɨ ꞌɨ́lɨ ’to e lɨ kulu gba yi-e de. Anɨ ꞌɨ́lɨ la di ’to e lɨ mʉkʉnda yi asuno e pɨ anɨ lɨ kulu ɨnde yi amene e, ɨnde la di yi matá ngamene e pɨ omakilisito koko de. 11 Gʉmʉ gba ya-a me ndʉ yi hana bini ne bini, yi suno ngua mʉkʉnda bhomʉ-o nakolo makolo alɨ soso, ngʉbula me ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde yi nde ne ’to yi ’to e-e, tsia mene lɨe hana. 12 Yi andála de. Engʉ́ bini, yi kpata nganda okpála bhende ngabhuka ne kekele, ɨnde la di ngasia ehe ɨnde lɨ Ebhe apa me nɨ ahá e-o.

Nɨ́ ꞌo ’to nɨ́ ’to ehe ɨnde lɨ Ebhe apa me nɨ ahá e pɨ nɨ́-o

13 Lɨ Ebhe apa nanɨ lɨe pɨ Abalahama me nɨ ahá ehe pɨ anɨ-e, anɨ apa ’ngʉ́ ango-o ne natʉ silika ne ’lɨ e makpe. Anɨ amene mo-o, anga kpála koko ɨnde ngbéngbé ane anɨ ade. 14 Anɨ apa nanɨ me:

«Ma atʉ silika me ma atúko bisagu pɨ́ mʉ,

ma tsia méne me odi mʉ kolo bhelé.†»

15 Abalahama adjeke ne ’ndjá bua, anɨ atsia asia ehe ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ me nɨ ahá e pɨ anɨ-o. 16 Lɨ okpála dʉ natʉ silika-a, u tʉtʉ ne ’lɨ okpála ɨnde ane uo mane. La di-e, natʉ silika ngandjia kpekebhɵ sʉnda okpála. 17 Ebhe asuno bhomʉ mbámbá pɨ okpála ɨnde ayo me u sia ehe ɨnde anɨ apa me nɨ ahá e-e, a anéke belegʉ de bini. Kaka-a, anɨ atsia atʉ silika pɨ́ ’ngʉ́ ango-o.

18 A ne ongʉ́ bhisi ɨnde u tɨ da nadji e de, a ko natʉ silika di ne ehe ɨnde lɨ Ebhe apa me nɨ ahá e-o. Bhʉ́ ongʉ́ bhisi ango-o, Ebhe tɨ da napa eu belegʉ de bini. Nganɨ́ okpála ɨnde awo lɨnɨ́ bhʉ́ Ebhe-e, nɨ́ alʉ kpekpeke, nɨ́ aꞌo la di ’to nɨ́ na paká paká ’to ehe ɨnde anɨ apa me nɨ ahá e pɨ nɨ́-o. 19 ’To nɨ́ ɨnde nɨ́ ngaꞌo e ango-o ngamene me nɨ́ lʉ kpekpeke maka kalase ɨnde ahoholo zabʉ-o. ’To nɨ́ ango-o kʉkʉlʉ, a la di kpekpeke. A ngamene me nɨ́ gulu ’ngbé pála bongo ɨnde ngabuku tɨna ’tɨ na bubu na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ɨnde abhʉ́lá-o, amba nɨ́ kolo makolo bhʉ́ tɨna ’tɨ ango-o. 20 Oo, Yesu alɨ nanɨ pɨ nɨ́ kalanʉ, la di ngʉbula nɨ́. Anɨ akolo ’ngbé dimandɵ gba Ebhe-e pɨ nɨ́ dʉdʉma ne dʉdʉma maka Malekisedeke.

7

Malekisedeke adʉ nanɨ ne dimandɵ gba Ebhe

1 Malekisedeke ango-o adʉ nanɨ ’ngbé ngámá na Saleme, anɨ atsia adʉ di nanɨ dimandɵ gba Ebhe Apɨ́ ’Kpɨ́. Lɨ Abalahama adʉ agie lɨe lɨe bhʉ́ egʉ́ ɨnde anɨ agboko ongbengbe ongámásɨ bhʉ́ e lɨe, Malekisedeke anʉ nakɵ lɨo ne anɨ, anɨ atsia atuko bisagu pɨ́ anɨ. 2 Abalahama atsia aha bini bhʉ́ ká ndjɨkpa bhʉ́ ndʉ ’he hana ɨnde anɨ agbʉlʉ e-e pɨ anɨ. Ta ꞌɨlɨ na Malekisedeke apa ngaɨza kalanʉ me: «’Ngbé ngámá na ngbili ’ngʉ́ .» La di-e, anɨ adʉ nanɨ ngámá na Saleme, ɨnde akʉnda napa me: «’Ngbé ngámá na guo ’ngʉ́ .» 3 U mbɨla ’dyɨ anɨ ne ’hi anɨ de. U mbɨla la di onguo ogbi anɨ de. U kpo belegʉ engʉ́ bini pɨndjɨ ekpɨ́ u azu anɨ lɨe ne ekpɨ́ anɨ akpi lɨe de. Anɨ maka Ndɨlɨ gba Ebhe, kulu gba anɨ na dimandɵ gba Ebhe-e dʉdʉma ne dʉdʉma.

4 Yi tsia nga maka lɨ Malekisedeke nde lɨe ngbéngbé-o! Abalahama ogbi omaƗsalaele aha nanɨ bini bhʉ́ ká ndjɨkpa na ndʉ ’he hana ɨnde anɨ asia nanɨ e bhʉ́ egʉ́-o pɨ anɨ. 5 La-a, okpála na piga gba Levi-e, ɨnde ne odimandɵ gba Ebhe-e, ne angu ngʉ́ nayo bini bhʉ́ ká ndjɨkpa na ndʉ ’he hana ɨnde ka ongɨsɨ na Ɨsalaele, maka lɨ lɨ́lɨ apa lɨe-o. A kʉnda napa me u ngayoyo lɨ ondaise o makpe, ɨnde la di ne odi Abalahama. 6 Malekisedeke dʉ nanɨ bhʉ́ piga gba Levi de. Engʉ́ bini, anɨ asia bini bhʉ́ ká ndjɨkpa sakpa Abalahama bhʉ́ ndʉ ’he hana ɨnde anɨ agbʉlʉ e bhʉ́ ’gʉ́-o. La di-e, Malekisedeke atuko bisagu pɨ́ Abalahama, kpála ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ me nɨ ahá oehe pɨ e-o.

7 Kpekebhɵ belegʉ ade bini me kpála bhende ngatuko bisagu pɨ kpála-a ngbéngbé ane kpála bhende ngasisia-o. 8 Okpála ɨnde na piga gba Levi-e, ɨnde ngasia bini bhʉ́ ká ndjɨkpa-a, a ko okpála-kʉtɨ ɨnde amú mamu. Engʉ́ bini, pɨ Malekisedeke ɨnde u aha bini bhʉ́ ká ndjɨkpa pɨ e ne kpála ɨnde ɨ kpikpi de, maka lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa lɨe-o. 9 Ngʉ́ nabu tata-a, u tɨ da napa me, lɨ Abalahama aha nanɨ bini bhʉ́ ká ndjɨkpa na ohe gba e lɨe, Levi ɨnde lɨ odi e ngasia bini bhʉ́ ká ndjɨkpa na ndʉ ’he hana-a, atsia aha di. 10 Padhá de, anga Levi ɨnde u zu nga nanɨ e de-e, adʉ bhʉ́ ’bu ogbi e Abalahama, nedhɨnga ɨnde u akɵ lɨo lɨe ne Malekisedeke-o. Bhobhomʉ-o asuno me Malekisedeke ane Levi mane.

11 Ebhe aha nanɨ lɨ́lɨ pɨ omaƗsalaele me, u dʉ nabhʉ odimandɵ gba nɨ-e bhʉ́ piga gba Levi. U adʉ́ odimandɵ gba Ebhe maka Alona. Engʉ́ bini, kulu na dimandɵ gba Ebhe bhʉ́ piga gba Levi-e tɨ nanɨ da nabedhe ’bhɵ kulu gba Ebhe-e de. Padhá de, anga lɨ kulu gba uo-o tɨ́ nanɨ da nabedhe ’bhɵ kulu gba Ebhe-e uu-o, u de dʉ nanɨ ne gʉmʉ dimandɵ koko maka Malekisedeke de. 12 La di-e, lɨ u yipa dimandɵ gba Ebhe-e, a ayo bhadi me lɨ́lɨ-e yipa. 13 Padhá de, anga Ngámá gba nɨ́ ɨnde u ngakpokpo ongʉ́ ɨnde-e pɨndjɨ e-e, naae bhʉ́ piga koko kpi. Bhʉ́ piga ango-o, kpála bini mene nga belegʉ kulu na dimandɵ gba Ebhe lɨ bɨlɨ u atsutsulu ’he lɨe pɨ Ebhe-e de. 14 Nɨ́ mbɨla ndjɨndjɨ me Ngámá gba nɨ́-e adʉ nanɨ bhʉ́ piga gba Yuda. Piga ango-o, Moidje gama ’ngʉ́ tété de, nedhɨnga anɨ agama ’ngʉ́ lɨe pɨndjɨ odimandɵ gba Ebhe-o.

Yesu ne dimandɵ gba Ebhe maka Malekisedeke

15 Engʉ́ ɨnde ngasuno nayipa ka dimandɵ la matá mbámbá-a ngae ɨnde: dimandɵ koko akoto, anɨ maka Malekisedeke. 16 Anɨ kolo dimandɵ gba Ebhe lɨ lele lɨ́lɨ gba okpála-kʉtɨ de. Anɨ akolo mo-o bhʉ́ angu na mʉkobho ɨnde ɨ ndjía de. 17 A maka lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa lɨ me:

«Mʉ ne dimandɵ gba ma dʉdʉma ne dʉdʉma,

maka Malekisedeke.†»

18 Kaka-a, u atsia aꞌe lɨ́lɨ na kalanʉ-o, anga lɨ́lɨ ango-o adʉ bhʉbhʉkʉ, tata tsia dʉ la di tété de. 19 Padhá de, anga lɨ́lɨ gba Moidje tɨ nanɨ da namene de me okpála kolo ngbingbili kala Ebhe-e de. Engʉ́ bini, nɨ́ asia engʉ́ bini ɨnde ane ne bádha naali, ɨnde nɨ́ ngaꞌo ’to nɨ́ ’to e-o. Padhá de, anga engʉ́ ango-o ngamene me nɨ́ dyudyo lɨnɨ́ de Ebhe masɨkpe.

20 La di-e, Ebhe atʉ nanɨ silika. Engʉ́ bini, okpála koko akolo nanɨ odimandɵ me u nde tʉ silika de. 21 La pɨ Yesu-o, Ebhe atʉ nanɨ silika nedhɨnga lɨ anɨ apa lɨe pɨ anɨ me:

«Ngámá atʉ silika-a, anɨ djí ’li e de:

‹Mʉ ne dimandɵ gba ma Ebhe Ngámá,

dʉdʉma ne dʉdʉma.†›»

22 Kaka-a, Yesu di ne kpála ɨnde ngamene me nɨ́ dʉ bhʉ́ gandja na babadha naali.

23 Engʉ́ koko ɨnde kpi-e ngae ɨnde: odimandɵ koko adʉ nanɨ bhelé naali, anga kuo adʉ nani kpadjɨ pɨ uo me u adʉ́ odimandɵ dʉdʉma de. 24 Engʉ́ bini, Yesu bhʉ́ mʉkobho dʉdʉma ne dʉdʉma, kulu gba anɨ na dimandɵ-o tɨ da nandjia de. 25 Kaka-a, anɨ tɨ da nakobho okpála ɨnde ngadyudyo lɨo de Ebhe lɨ kpadjɨ gba anɨ-e ngʉbula dʉdʉma ne dʉdʉma. Padhá de, anga anɨ ndʉ ’kpɨ́ hana bhʉ́ mʉkobho ngʉ́ nayo Ebhe pɨ uo.

26 Kaka-a, Yesu ne ’ngbé dimandɵ ɨnde atɨ ne nɨ́-o. Anɨ bubu, pʉlʉ ’ngʉ́ bhʉ́ anɨ ade, siti ’ngʉ́ la di bhʉ́ anɨ ade. Anɨ agbo bhʉsʉ e ne obhʉlʉ mʉgwe. Ebhe atsia aꞌeꞌe anɨ tsutsu abhʉ́lá. 27 Anɨ maka ongbengbe odimandɵ koko ade. Anɨ ne gʉmʉ natsulu ’he pɨ Ebhe ndʉ ’kpɨ́ hana ngaɨza ngʉbula siti ’ngʉ́ gba e makpe, pɨpɨta ngʉbula bhende gba okpála koko ade. Anɨ amene nanɨ bhʉtsibhʉtsi bini má kpɨkɨlɨ, lɨ anɨ aha lɨe lɨe ngae makpe-o. 28 Lɨ́lɨ gba Moidje adʉ nanɨ naꞌo maka ongbengbe odimandɵ lɨ okpála-kʉtɨ ɨnde ɨ dʉ ngbingbili hana ade-o. Engʉ́ bini silika lɨ Ebhe atʉ e-e, lɨ́lɨ-e atsia aꞌo maka ’ngbé dimandɵ Ndɨlɨ ɨnde adʉ ndjɨndjɨ hana libhomu maka lɨ Ebhe akʉnda lɨe, ngʉbula dʉdʉma ne dʉdʉma.

8

Yesu ne ’ngbé dimandɵ gba nɨ́-e ngae

1 Engʉ́ na ngbéngbé bhʉ́ ká ongʉ́ ɨnde nɨ́ ngapa e ngae ɨnde: a bhomʉ-o ngua ’ngbé dimandɵ gba Ebhe ɨnde ka nɨ́-o. Anɨ adʉ abhʉ́lá lɨ pápá na kokpa de kiti na ngámá gba Ebhe na angu na ngbéngbé-o. 2 Anɨ ngamene kulu na ’ngbé dimandɵ gba e bhʉ́ tɨna ’tɨ na bubu, a akʉnda napa me bhʉ́ ’tɨ ngbangbalɨ na kʉkʉlʉ. Ayiki ne Ngámá, ayiki ne kpála-kʉtɨ de.

3 U bhʉbhʉ ongbengbe odimandɵ gba Ebhe-e hana ngʉbula natsulu enʉ maka makiso pɨ Ebhe. Kaka-a, a ayo me adʉ di ka ’ngbé dimandɵ gba nɨ́-e ne ehe natsutsulu maka makiso pɨ Ebhe. 4 Ɨ dʉ́ nanɨ me anɨ dʉ́ pɨ́la doto-o, anɨ de ne dimandɵ gba Ebhe-e ade. Padhá de, anga a ne odimandɵ gba Ebhe koko ɨnde ngatsulu ehe maka makiso pɨ Ebhe maka lɨ lɨ́lɨ gba omaYuda apa lɨe-o. 5 Kulu ɨnde lɨ odimandɵ ango-o ngamene e-e, a ko lele kulu ongʉ́ ɨnde ngamene lɨe abhʉ́lá-o. Engʉ́ ango-o viti bini ne ehe ɨnde lɨ Ebhe apana nanɨ e pɨ Moidje-o . Lɨ Moidje adʉ akʉnda nayiki ’tɨ ngbangbalɨ lɨe, Ebhe apa pɨ anɨ me: «Tsia ndjɨndjɨ ngʉbula me mʉ mene ndʉ ’ngʉ́ hana lɨ lele bhende ma asuno e pɨ mʉ apɨ́ ’ta-o.†»

6 Engʉ́ bini, mbɨa ɨnde-e, Yesu asia kulu ɨnde kpi, ane bhende gba odimandɵ koko gba Ebhe-e mane. A ko lʉdʉ sʉnda nɨ́ ne Ebhe bhʉ́ gandja na babadha naali. Gandja ango-o alʉ di pɨ́ oehe na babadha naali ɨnde nɨ́ ngaꞌo ’to nɨ́ ’to e-o.

Ebhe apa me nɨ akódho gandja na mbɨa ne okpála gba nɨ

7 Ɨ dʉ́ nanɨ me gandja na kalanʉ-o mene me okpála kolo ngbingbili kala Ebhe-e, u de yipa ne koko de. 8 Engʉ́ bini, lɨ Ebhe au lɨe me gandja na kalanʉ-o dʉ ndjɨndjɨ hana de-e, anɨ atsia ambembe bhʉ́ ’ndjɨ okpála gba e me:

«Ngámá apa me: oekpɨ́ akólo makolo,

lɨ ’kpɨ́ ma akódho gandja na mbɨa lɨe

bhʉ́ dabɨlɨ bini ne piga gba Ɨsalaele di ne bhende gba Yuda-o.

9 A adʉ́ maka bhende ma akodho nanɨ e ne onguo ogbi uo-o de,

lɨ ’kpɨ́ ɨnde ma agbe uo lɨe bhʉ́ doto na Edjipito-o.

Bhʉ́ gandja ya akodho e ne uo-o, u kpata lɨ́lɨ ango-o de.

Kaka-a, ma adji ’ngbʉ ma lɨ uo, Ngámá apa mo-o.

10 Ngámá atsia apa matá me:

a bhomʉ-o gandja ɨnde ma akódho e ne ongɨsɨ na Ɨsalaele pɨta oekpɨ́ bhomʉ-o.

Ma ató olɨ́lɨ gba ma-a bhʉ́ ɨmbɨlangʉ gba uo-o.

Ma ayé olɨ́lɨ ango-o lɨ bua uo.

Ma adʉ́ ne Ebhe gba uo, u tsia dʉ́ okpála gba ma.

11 Kpála bini bhʉ́ ká uo dʉ́ matá ne gʉmʉ nasuno ’ngʉ́ pɨ ndɨlɨ na kʉtɨ gba e,

di ne pɨ ndai e de me anɨ mbɨla ma-a de-e de.

Padhá de, anga ndʉ okpála hana ambɨ́la ma,

nayie lɨ okpála na padhá nakolo makolo lɨ okpála na kʉkʉlʉ.

12 Ma ambú lɨ ndanda ’ngʉ́ gba uo-o.

Ma abhúndja matá osisiti ’ngʉ́ gba uo-o de.†»

13 Lɨ nedhɨnga lɨ Ebhe ngagama ’ngʉ́ lɨe pɨndjɨ gandja na mbɨa-a, anɨ aꞌo bhe na kalanʉ-o me akolo didili. A na paká me, lɨ ehe de akolo didili akolo-o, ɨ dʉ la di me a nde akadha-a, ehe ango-o masɨkpe de nangɨta.

9

Olɨ́lɨ na gandja na kalanʉ

1 A adʉ nanɨ bhʉ́ gandja na kalanʉ-o ne olɨ́lɨ ngʉ́ nayo Ebhe. La di-e, bɨlɨ nayo Ebhe atsia adʉ di pɨ́la doto. 2 U ayiki nanɨ ’tɨ ngbangbalɨ bini ne tɨna ’tɨ bhʉ́bhʉ́ bhisi. Bhʉ́ tɨtɨna na kalanʉ-o, u aꞌɨ e me dabɨlɨ na bubu-o, u aꞌo misa u aꞌoꞌo tala pɨ́ e bhʉ́bhʉ́. U atsia aꞌo di misa ne mapa ɨnde u aha e pɨ Ebhe-e bhʉ́bhʉ́. 3 Kele ’ngbé pála bongo-o , adʉ tɨna ’tɨ bhe u aꞌɨ e me bɨlɨ na bubu naali-o.

4 Lɨ bɨlɨ ango-o, u aꞌo nanɨ misa na olo ɨnde u adʉ atsulu mʉngotsi pɨ́ e, di ne sanduku na gandja* ɨnde u abuku nanɨ kʉte e ne olo libhomu-o. Bhʉ́ sanduku ango-o, adʉ bhʉ́bhʉ́ ne lʉsa ɨnde u amene e lɨ olo, mana atsia adʉ bhʉ́bhʉ́. Bhʉ́ sanduku ango-o, adʉ di bhʉ́bhʉ́ ne ndula gba Alona ɨnde agbe nanɨ felele, a la di-e opapala teme ɨnde lɨ u aye nanɨ lɨ́lɨ na gandja-a pɨ́ e-o. 5 Pɨ́ sanduku ango-o, u aꞌo nanɨ okulu kelube. Okelube ango-o adʉ asuno me Ebhe lɨ bɨlɨ bhomʉ-o. Kulu zini na mbudha uo adʉ abuku bɨlɨ ɨnde lɨ ’ngbé dimandɵ gba Ebhe-e ahaha ngʉte maka makiso pɨ Ebhe lɨe ngʉ́ nambu lɨ siti ’ngʉ́ gba okpála-o. La mbɨa ɨnde-e, a ko nedhɨnga nagama ’ngʉ́ lɨ ’ngʉ́ ango-o bini bini de.

6 U aleke nanɨ bɨlɨ bhʉ́ ’tɨ ngbangbalɨ ango-o me, bhʉ́ tɨna ’tɨ na kalanʉ, odimandɵ gba Ebhe-e dʉ nalɨ ndʉ ’kpɨ́ hana ngʉ́ namene kulu gba o-o. 7 La-a, bhʉ́ tɨtɨna bhe na bhisi-e, a adʉ bha bini nalɨ ne ’ngbé dɨmandɵ gba Ebhe-e ngae kpi e kpi. Sʉnda kalanga bini-e, anɨ adʉ nalɨ bhʉtsibhʉtsi bini. A ayo di nanɨ me anɨ lɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ngʉte enʉ, ɨnde anɨ adʉ aha e pɨ Ebhe ngʉbula siti ’ngʉ́ gba e, di ngʉbula siti ’ngʉ́ lɨ okpála amene e me u nde mbɨla de-o. 8 Bu Bhobua asuno me kpadjɨ na tɨna ’tɨ bhe u aꞌɨ e me bɨlɨ na bubu naali bhulu nga nanɨ lɨe de, ɨ dʉ me ’tɨ ngbangbalɨ na kalanʉ-o nde ngabha u-o.

9 ’Tɨ ngbangbalɨ ango-o ne kulu ongʉ́ ɨnde ngamene lɨe bhʉ́ onedhɨnga ɨnde-o. Bhobhomʉ-o asuno me oehe natsulu matsulu maka makiso pɨ Ebhe-e tɨ da navʉlʉ bhobua kpála ɨnde ngamemene-e de. 10 Omakiso ango-o, a ko bha bini ongʉ́ nazʉ ’he, ne nandjɨ ’he di ne ngangá mayo navʉlʉ lɨo ngʉ́ nakolo bubu kala Ebhe. Ndʉ olɨ́lɨ bhomʉ-o hana nanɨ ne bhe gba okpála-kʉtɨ, atsia adʉ la bhadi ngʉbula nedhɨnga bedɨ nakolo lɨ nedhɨnga lɨ Ebhe ayípa ndʉ ’ngʉ́ hana lɨe ndjɨndjɨ-o.

Kilisito agbegbe nɨ́ bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba nɨ́-e ne ngʉte e makpe

11 Engʉ́ bini, Kilisito ago maka ’ngbé dimandɵ gba Ebhe ngʉbula naha obabadha ’ngʉ́ ɨnde ngago-o. ’Tɨ ngbangbalɨ ɨnde anɨ amene kulu gba e bhʉ́ e ngbéngbé naali, a la di babadha naali ane bhende na kalanʉ-o mane. A yiki ’tɨ ngbangbalɨ ango-o ne okpála-kʉtɨ de, a akʉnda napa me, a ko ’tɨ ngbangbalɨ na doto ɨnde-e de. 12 Kilisito alɨ nanɨ bhʉtsibhʉtsi bini má kpɨkɨlɨ lɨ bɨlɨ na bubu naali ango-o. Anɨ ha nanɨ ngʉte meme de, anɨ ha la di ngʉte ndɨlɨ bagala de. Engʉ́ bini, anɨ aha nanɨ ngʉte e makpe. Kaka-a, anɨ atsia agbegbe nɨ́ bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba nɨ́-e dʉdʉma ne dʉdʉma.

13 Ngʉte meme, ɨ dʉ di-e ngʉte bhoko bagala di ne mbɨ bagala ɨnde u atsutsulu e, u tsia bála e pɨ́ okpála bhende bubu kala Ebhe ade-e tɨ da namene me u kolo bubu kala anɨ lɨ pápá na kʉte. 14 Ɨ nde lɨe mo-o, ngʉte Kilisito ane la matá ne angu! Anɨ aha lɨe pɨ Ebhe kabula Bu Bhobua na dʉdʉma maka makiso ɨnde ndjɨndjɨ libhomu. Ngʉte anɨ avʉ́lʉ bua nakpokpo kú ’ngʉ́ gba nɨ́-e bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde ngato kpála bhʉ́ kuo-o, ngʉbula me nɨ́ mene kulu pɨ Ebhe ɨnde bhʉ́ mʉkobho-o.

Kilisito ne lʉdʉ sʉnda nɨ́ ne Ebhe bhʉ́ gandja na mbɨa

15 Kaka-a, Kilisito ne lʉdʉ sʉnda nɨ́ ne Ebhe bhʉ́ gandja na mbɨa, amba okpála ɨnde lɨ Ebhe aꞌɨ o-o, tɨ da nasia babadha ’ngʉ́ na dʉdʉma ɨnde lɨ Ebhe asuno nanɨ e pɨ okpála gba e-o. U tɨ da nasisia anga Kilisito akpi ngʉbula nagbegbe uo bhʉ́ siti ’ngʉ́ ɨnde u amene e-o. U amene nanɨ siti ’ngʉ́ ango-o lɨ nedhɨnga u adʉ lɨe bhʉ́ gandja na kalanʉ-o.

16 Nɨ́ mbɨla ndjɨndjɨ me lɨ kpála zɨba me u gbogbo bhʉsʉ ohe gba nɨ-e pɨta nakpi ka nɨ-e, kala me u gbogbo bhʉsʉ ohe ango-o, a ayo ngaɨza me u u mbámbá me kpála ango-o akpi. 17 Padhá de, anga ɨ dʉ me kpála ɨnde azɨba nagbogbo bhʉsʉ ohe gba e nde nga bha ʉʉ-o, tata lɨ nagbogbo bhʉsʉ ohe ɨnde anɨ azɨba me u gbogbo bhʉsʉ e ade. Tata lɨ nagbogbo bhʉsʉ ohe bha bini me kpála ango-o nde akpi. 18 Kaka-a, gandja na kalanʉ-o asia bha bini angu lɨ ngʉte atuko lɨe-o.

19 Moidje atanga ngaɨza nanɨ olɨ́lɨ kala ndʉ okpála hana maka u aye lɨe-o. Pɨpɨta-a, anɨ atsia aha ngʉte ndɨlɨ bagala di ne ngʉte meme bhʉ́ dabɨlɨ bini ne engu, anɨ ato ndjɨga ɨnde u agbite e ne mbe bongo bhʉ́ ngʉte ne engu-o. A adʉ ndjɨga ndula ɨnde u aꞌɨ e me idjope.† Pɨpɨta-a, anɨ abobolo pɨ́ bhuku na lɨ́lɨ-o, di ne pɨ́ ndʉ okpála hana. 20 Anɨ atsia apa me: «A ɨnde-e ngʉte na gandja lɨ Ebhe apa me yi manga e-o.†» 21 Abhomʉ-o, Moidje abolo di ngʉte-e pɨ́ ’tɨ ngbangbalɨ di ne pɨ́ ndʉ ohe hana ɨnde u adhɵdhɵgɵ Ebhe ne e-o. 22 Maka lɨ lɨ́lɨ apa lɨe, masɨkpe de ndʉ ’he hana kokolo bubu kala Ebhe bha ka ngʉte. La di-e, Ebhe mbumbu bha lɨ siti ’ngʉ́ me ngʉte nde atuko bha ngae.

Kilisito aha lɨe ngae makpe maka makiso ngʉ́ naꞌe siti ’ngʉ́ gba nɨ́-o

23 Ma apa pɨ yi me ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde na kʉkʉlʉ lɨ Moidje asuno nanɨ e pɨ okpála-a, a ko okulu okʉkʉlʉ ’ngʉ́ na abhʉ́lá. Kaka-a, a ayo la bhadi me ongʉ́ ango-o kolo bubu kala Ebhe bhʉ́ ngʉte onʉ. Engʉ́ bini, ongʉ́ na kʉkʉlʉ na abhʉ́lá makpe ne gʉmʉ enʉ natsulu matsulu ɨnde ane ne bádha. 24 Padhá de, anga Kilisito lɨ nanɨ bhʉ́ ’tɨ ngbangbalɨ ɨnde lɨ okpála amene e ne kpa o-o de. ’Tɨ ngbangbalɨ ango-o ne kulu ’tɨ ngbangbalɨ na kʉkʉlʉ-o. Anɨ alɨ abhʉ́lá makpe, lɨ bɨlɨ ɨnde anɨ ngagama ’ngʉ́ lɨe mbɨa ɨnde-e kala Ebhe ngʉbula nɨ́-o.

25 ’Ngbé dimandɵ gba Ebhe gba omaYuda lɨlɨ nanɨ lɨ bɨlɨ na bubu naali-e ndʉ kalanga hana bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ngʉte ’nʉ. Engʉ́ bini, Kilisito lɨ nanɨ ngʉ́ naha lɨe ngae makpe bhʉtsibhʉtsi bhelé de. 26 Ɨ dʉ́ nanɨ mo-o, anɨ de azʉ lɨkabhu bhʉtsibhʉtsi, nayie maka lɨ Ebhe abho nanɨ doto lɨe-o. Engʉ́ bini, anɨ akoto bhʉtsibhʉtsi bini má kpɨkɨlɨ lɨ nedhɨnga na sokpɨ́ ngʉ́ naꞌe siti ’ngʉ́ gba nɨ́ lɨ kpadjɨ naha lɨe ngae makpe maka makiso pɨ Ebhe. 27 Ndʉ okpála-kʉtɨ hana kpikpi bha bhʉtsibhʉtsi bini. Pɨpɨta-a, lɨ Ebhe tsia kódho ’ngʉ́ gba uo-o. 28 A bhadi moko, Kilisito aha lɨe maka makiso bhʉtsibhʉtsi bini, ngʉbula naꞌe siti ’ngʉ́ gba okpála bhelé. Anɨ akóto lɨe bhʉtsibhʉtsi na bhisi-e, a adʉ́ matá ngʉbula naꞌe siti ’ngʉ́ de. Engʉ́ bini, a adʉ́ ngʉbula me okpála ɨnde ngadjeke nago ka anɨ-e sia mʉkobho.

10

Makiso gba Yesu Kilisito ane ndʉ omakiso na kalanʉ-o hana

1 Lɨ́lɨ gba Moidje ngasuno kʉkʉlʉ ’ngʉ́ hana má kpʉlʉkʉtʉ ade. A ko mangbo kulu ongʉ́ na babadha ɨnde ngago-o. Lele pɨ lɨ makiso ɨnde lɨ ngua e nde bha ndʉ ’kpɨ́ hana bini, ɨnde u ngaha e ndʉ kalanga hana tɨ da lɨe namene me, okpála bhende ngadyudyo lɨo dengo Ebhe-e kolo ndjɨndjɨ kala anɨ-e? 2 Ɨ dʉ́ me okpála ɨnde ngaha ngua makiso bhomʉ-o pɨ Ebhe-e dʉ́ bubu kala anɨ-e, u de ꞌó nabhundja siti ’ngʉ́ gba o-o. U tsia ꞌó la di naha makiso ango-o. 3 Engʉ́ bini, naha makiso ngamene me okpála dʉ nabhundja siti ’ngʉ́ gba o-o ndʉ kalanga hana. 4 Padhá de, anga ngʉte bhoko bagala ne ngʉte meme tɨ da naꞌe siti ’ngʉ́ belegʉ de bini.

5 Kaka-a, lɨ Kilisito adʉ ago lɨe pɨ́la doto-o, anɨ apa pɨ Ebhe me:

«Mʉ kʉnda nanɨ ehe natsulu matsulu,

ɨ dʉ di-e makiso de,

engʉ́ bini, mo oha kʉte mʉma

ngʉbula me ma mene kulu gba mʉ-o nedi.

6 Enʉ ɨnde u atsulu e pɨ́ misa ɨnde u atsutsulu ’he pɨ́ e,

di ne ehe natsulu matsulu koko ɨnde

u aha e ngʉbula naꞌe siti ’ngʉ́-o nga nanɨ lɨ mʉ de.

7 Abhomʉ-o, ma atsia apa me:

‹O Ebhe! Tsitsia,

ma ngago ngama makpe

ngʉ́ namene engʉ́ ɨnde mo okʉnda e-o,

maka u aye engʉ́ gba ma-a lɨe bhʉ́ bhuku na lɨ́lɨ-o.†›»

8 Kilisito apa ngaɨza pɨ Ebhe me: «Mʉ kʉnda nanɨ ehe natsutsulu matsulu de, ɨ dʉ di-e makiso de. Enʉ u atsulu e pɨ́ misa ɨnde u atsutsulu ehe pɨ́ e, di ehe koko ɨnde u atsulu e ngʉ́ naꞌe siti ’ngʉ́-o nga nanɨ lɨ mʉ de.» Engʉ́ bini, u haha makiso bhomʉ-o nakpata lele maka lɨ lɨ́lɨ apa lɨe ko. 9 Pɨpɨta-a, anɨ atsia apa me: «Ma ngago ngama makpe ngʉ́ namene engʉ́ ɨnde mo okʉnda e-o.» Kilisito aꞌe omakiso na kalanʉ-o hana, anɨ atsia ayipa ne bhe gba e-o. 10 Yesu Kilisito amene mʉkʉnda gba Ebhe-o. Anɨ atse kʉte e ngae makpe maka makiso bhʉtsibhʉtsi bini má kpɨkɨlɨ, abhomʉ-o, nɨ́ atsia aze bhʉ́ siti ’ngʉ́ gba nɨ́-o.

11 Dimandɵ gba Ebhe-e bini ne bini lʉlʉ ndʉ ’kpɨ́ hana ngʉbula namene kulu gba e-o. Anɨ ngaha pɨko pɨko koli ngua omakiso bini. La-a, omakiso ango-o tɨ da naꞌe osisiti ’ngʉ́ belegʉ de bini. 12 Engʉ́ bini, Kilisito aha koli makiso bini má kpɨkɨlɨ ngʉ́ osisiti ’ngʉ́ gba okpála dʉdʉma ne dʉdʉma. Pɨpɨta-a, anɨ atsia anʉ adʉ lɨ pá ’kpa na kokpa gba Ebhe. 13 Mbɨa ɨnde-e, anɨ ngadjeke me Ebhe ꞌo obhʉlʉ yala gba nɨ-e dabɨlɨ na sa ’dhʉ nɨ. 14 Abhomʉ-o, ne koli makiso bini ɨnde anɨ aha e, anɨ adji okpála ɨnde anɨ avʉlʉ o bhʉ́ siti ’ngʉ́-o me, u kolo bubu kala Ebhe ngʉbula dʉdʉma ne dʉdʉma.

15 Bu Bhobua la bhadi ngapapa pɨ ya moko, anɨ apa ngaɨza lɨe me:

16 «Yi tsia nga gandja ɨnde ma akódho e ne uo pɨta oekpɨ́ bhomʉ-o,

Ngámá apa mo-o.

Ma ayé olɨ́lɨ gba ma-a lɨ bua uo,

ma tsia tó olɨ́lɨ ango-o bhʉ́ ɨmbɨlangʉ gba uo-o. †»

17 Pɨpɨta-a, anɨ atsia apa matá me: «Ma abhúndja matá opʉpʉlʉ ’ngʉ́ di ne osisiti ’ngʉ́ gba uo-o de.†» 18 La-a, ɨ dʉ me Ebhe nde ambu lɨ siti ’ngʉ́ ambu-o, gʉmʉ naha makiso matá ngʉ́ naꞌeꞌe ade.

Nɨ́ aꞌó ká nabhuka gba nɨ́-e de

19 Kaka-a, ondaise ma, nɨ́ ambɨla ndjɨndjɨ me nɨ́ alɨ́ lɨ bɨlɨ na bubu naali-e kabula ngʉte Yesu ɨnde atuko-o. 20 Anɨ abhulu kpadjɨ na mbɨa pɨ nɨ́, ɨnde di na mʉkobho lɨ pápá na kpadjɨ na ’ngbé pála bongo na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda, akʉnda napa me, bhʉ́ kʉte e makpe. 21 A ka nɨ́ ne ’ngbé dimandɵ ɨnde ngatsia ’kpɨ́ lɨ etɨ gba Ebhe-o. 22 Kaka-a, nɨ́ dyudyo lɨnɨ́ de Ebhe ne bua nɨ́ bini di ne nabhuka hana. Padhá de, anga osisiti bua nakpokpo ku ’ngʉ́ adji lɨe akolo bubu kala Ebhe, kʉte nɨ́ atsia avʉlʉ lɨe bhʉ́ engu ɨnde lɨ siti ’he nde bhʉ́ e ade. Ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana amene lɨe bhʉ́ ngʉte Yesu.

23 Nɨ́ lila engʉ́ ɨnde nɨ́ ngaꞌo ’to nɨ́ ’to e, ɨnde nɨ́ nde ngakpokpo e kpekpeke-o. Padhá de, anga Ebhe améne engʉ́ ɨnde anɨ apa me nɨ améne e mamene. 24 Nɨ́ tsia ’kpɨ́ lɨnɨ́ sʉnda nɨ́ ngʉ́ nadʉ ne mʉkʉnda na kʉkʉlʉ di ne namene obabadha kulu. 25 Nɨ́ aꞌó ka dadjua gba nɨ-e de maka lɨ okpála koko ambɨla lɨo lɨe ne namemene-o. A ayo mangbo me nɨ́ to masi bhʉ́ nɨ́ sʉnda nɨ́. Padhá de, anga yi ngau me ekpɨ́ gba Ngámá-a akolo bha ndjʉ masɨkpe.

26 Padhá de, anga pɨta nambɨla kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o, ɨ dʉ me nɨ́ nde ngamene siti ’ngʉ́ bhʉ́ gandji-e, makiso ɨnde u tɨ da naha e ngʉbula naꞌe osisiti ’ngʉ́-o matá ade. 27 Engʉ́ bini, ehe ɨnde atigala pɨ nɨ́-e, a ko bha nadjeke ne tsʉlʉ hana nakodho ’ngʉ́ gba Ebhe di ne dɨngɨdhɨ djua ɨnde atsúlu obhʉlʉ yala gba anɨ-o. 28 Ndʉ okpála hana ɨnde adʉ agʉmʉ lɨ́lɨ gba Moidje-e, u adʉ abhili uo. U dʉ nadje ndjinga uo de, ɨ dʉ me okpála bhisi, ɨ dʉ di-e okpála bata nde apa me a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o. 29 La-a, kpála bhende ngau Ndɨlɨ gba Ebhe-e bhʉ́ djila e padhá-a, anɨ asía ke ’ngʉ́ ɨnde ane la matá mane. A mo-o adɨ? Padhá de, anga kpála ango-o manga ngʉte na gandja na mbɨa ɨnde avʉlʉ anɨ bhʉ́ siti ’ngʉ́-o de. Anɨ ngasobho Bu Bhobua ɨnde ngasuno bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e pɨ nɨ́-o. 30 A na paká me nɨ́ mbɨla ndjɨndjɨ me, a ko kpála ɨnde apa me:

«Ma agíe siti ’ngʉ́ ɨnde u amene e ngama.

Ma ahá pɨ kpála ne kpála ehe ɨnde

atɨ ne anɨ-o. †»

Anɨ atsia apa di me:

«Ngámá akódho ’ngʉ́ gba okpála gba e makodho.†»

31 A ko siti ’ngʉ́ na kuo kuo ngʉ́ natɨ bhʉ́ ’kpa Ebhe na mʉkobho.

32 Yi bhundja nga engʉ́ ɨnde akolo nanɨ lɨ yi lɨ nedhɨnga ɨnde yi asia zɨ ’kpɨ́ gba Ebhe-e lɨe-o. Bha kolo pɨpɨta-a, yi azʉ lɨkabhu naali. Engʉ́ bini, yi alʉ kpekpeke bhʉ́ nagʉ egʉ́ ango-o. 33 U asobho okpála koko bhʉ́ ka yi, u atsia amene uo sisiti kala ndʉ okpála hana. Engʉ́ bini, okpála koko adʉ bedhe ngʉ́ nateteke okpála ɨnde u adʉ ato mbolo lɨo bhomʉ-o. 34 Yi azʉ lɨkabhu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála ɨnde adʉ bhʉ́ tɨkpʉ-o. Lɨ u agbʉlʉ ohe gba yi-e lɨe, yi azɨba ne djalɨ hana me u nʉ nedi. Padhá de, anga yi ambɨla ndjɨndjɨ me a ka yi ne tɨa ɨnde ndjɨndjɨ naali, ɨnde ngadʉ dʉdʉma ne dʉdʉma. 35 Kaka-a, yi adʉ́ ne tsʉlʉ de. Padhá de, anga yi asía makalá na ngbéngbé kaka. 36 A ayo me yi dʉ ne kekele ngʉbula namene engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe akʉnda e, di ne nasia ehe ɨnde anɨ apa me nɨ ahá e-o. 37 Padhá de, anga u aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

«A tigala nedhɨnga bedɨ, belegʉ bedɨ naali,

lɨ kpála ɨnde a ayo me anɨ go-o tsia gó.

Anɨ bhúe de.

38 La-a, kpála ɨnde ngbingbili bhʉ́ djila ma-a

tsia sía mʉkobho na dʉdʉma kabula nabhuka.

Engʉ́ bini, ɨ dʉ me anɨ nde agie lɨe ne sidi-e,

bua ma ngá matá ne anɨ de.†»

39 Nganɨ́-e, nɨ́ bhʉ́ ká okpála bhende ngagie lɨo ne sidi, ɨnde di ngangɨta-a ade. Engʉ́ bini, nɨ́ ne okpála bhende ngabhuka, ɨnde di lɨ kpadjɨ na mʉkobho-o.

11

Nɨ́ le nadʉ ne ngua nabhuka gba onguo ogbi nɨ́-o

1 Naꞌo nabhuka gba o bhʉ́ Ebhe-e, a ko nazɨba me nɨ́ asia ehe ɨnde nɨ́ nde ngaꞌo ’to nɨ́ ’to e asia. A ko nadʉ ne nabhuka me ehe ɨnde nɨ́ u e ne djila nɨ́ de-e uu. 2 Ebhe azɨba nanɨ okpála na kalanʉ-o ka nabhuka gba o-o.

3 Ka nabhuka-a, nɨ́ ambɨla me Ebhe abho nanɨ doto ne ’li e. Abhomʉ-o, ohe ɨnde nɨ́ ngau e ne djila-a, abho lɨe lɨ ohe ɨnde nɨ́ u e ne djila de-o.

4 Ka nabhuka-a, Abele aha makiso na babadha naali pɨ Ebhe, ɨnde ane bhe gba Kaina mane. Ka nabhuka ango-o, Ebhe au anɨ bhʉ́ djila e ngbingbili. Padhá de, anga Ebhe ngae makpe azɨba makiso gba anɨ-o. Ka nabhuka gba Abele-e, anɨ bha bini ngagama ’ngʉ́, abana anɨ akpi lɨe-o.

5 Ka nabhuka-a, Enoka kpi nanɨ-ɨ de. Engʉ́ bini, Ebhe aha anɨ abhʉ́lá. Kpála bini tɨ da nanɨ nau anɨ de, anga Ebhe aha nanɨ anɨ ngʉ́ naꞌo anɨ de e. Bhuku gba Ebhe-e apa me, kala me Ebhe ha anɨ abhʉ́lá-a, anɨ amene nanɨ engʉ́ ɨnde anga lɨ Ebhe. 6 La-a, ɨ dʉ me nabhuka nde bhʉ́ kpála ade-e, anɨ tɨ da namene engʉ́ ɨnde anga lɨ Ebhe-e de. Padhá de, anga kpála ɨnde ngadyudyo lɨe de Ebhe-e, a ayo me anɨ bhuka me: Ebhe uu, anɨ la di ngaha makalá pɨ okpála ɨnde ngagɨlɨ anɨ-o.

7 Ka nabhuka-a, Nʉa adje engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ e pɨ anɨ pɨndjɨ ongʉ́ ɨnde agó, ɨnde u u nga nanɨ e de. Anɨ au me Ebhe pa eu de, anɨ atsia abho ’ngbé zabʉ ɨnde anɨ akobho piga gba e bhʉ́ e-o. Namene ka anɨ mo-o, anɨ aꞌo mangɨmbo pɨ́ ’ndjɨ okpála na pɨ́la doto. Ka nabhuka gba anɨ-e, Ebhe atsia au anɨ bhʉ́ djila e me a ko kpála na ngbingbili.

8 Ka nabhuka-a, Abalahama amene lɨ́lɨ gba Ebhe lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ aꞌɨ nanɨ anɨ lɨe-o. Anɨ anʉ bhʉ́ doto ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ lɨe me nɨ ahá e pɨ anɨ, amba akolo naanɨ-o. Anɨ ayie bhʉ́ doto gba e padhá me anɨ nde mbɨla de me, nɨ adji bhʉ́ doto bhedho-ie de. 9 Ka nabhuka-a, anɨ anʉ adʉ maka gandji kpála bhʉ́ doto ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ me nɨ ahá e pɨ anɨ-o. Anɨ adʉ nadʉ bhʉ́ ’tɨ ngbangbalɨ, Ɨsaka ne Yakobho atsia adʉ di nadʉ bhʉ́ ’tɨ ngbangbalɨ. A bhomʉ-o okpála ɨnde lɨ Ebhe apa di nanɨ pɨ o me nɨ ahá di doto ango-o pɨ o-o. 10 Padhá de, anga Abalahama adʉ nadjeke gʉdhʉ ɨnde lɨ ’dhʉ e alʉ kpekpeke. Ebhe amene lele maka lɨ gʉdhʉ ango-o adʉ́ lɨe ngae, anɨ atsia ayiki bhadi ngae.

11 Ka nabhuka-a, Abalahama asia nanɨ angu ngʉbula nazu ndɨlɨ bhʉ́ nedhɨnga anɨ akolo lɨe ne kalanga bhelé, belegʉ lɨ Sala adʉ lɨe ne ɨ zu de-o. Anɨ adʉ ne nabhuka me engʉ́ lɨ Ebhe apa me nɨ améne e-e, anɨ améne mamene. 12 Kaka-a, koli ogbi nɨ́ bini Abalahama, ɨnde adʉ de kuo masɨkpe-e, azu opiga bhelé. Ongɨsɨ ɨnde lɨ opiga ango-o azu o-o bhelé maka ɨkʉpala ɨnde abhʉ́lá. Uo bhelé di maka sike ɨnde lɨngo ’ngbé ’ngu, ɨnde lɨ kpála tɨ da natanga e de.

13 Ndʉ okpála bhomʉ-o hana amu bhʉ́ nabhuka me, u nde sia oehe ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ me nɨ ahá e pɨ uo-o de. Engʉ́ bini, u au oehe ango-o tsutsu, u atsia akpi djalɨ. Abhomʉ-o, u atsia ambɨla ma kpʉlʉkʉtʉ me o ne ogomago, o la di ne okpála na dhʉkʉ pɨ́la doto ei. 14 Okpála ɨnde ngapa ngua engʉ́ bhomʉ-o ngasuno mbámbá me o ngagɨlɨ doto gba o makpe. 15 Ɨ dʉ́ me u dʉ nakina doto ɨnde u aze nanɨ bhʉ́ e-e, u de agie lɨo bhʉ́ doto ango-o agie. 16 A na paká me, u adʉ ne gʉmʉ doto ɨnde babadha naali. A akʉnda napa me doto ɨnde abhʉ́lá ko. Kaka-a, Ebhe ne nʉmʉ ade me, u ꞌɨ nɨ me nɨ ne Ebhe gba uo-o. Padhá de, anga anɨ aleke gʉdhʉ bini pɨ uo.

17 Ka nabhuka-a, Abalahama aha Ɨsaka maka makiso, lɨ Ebhe ale anɨ lɨe-o. Abalahama lɨ Ebhe apa nanɨ me nɨ ahá ’he pɨ e-e, adʉ bedhe ngʉ́ naha koli ndɨlɨ gba e bini-e maka makiso. 18 Ebhe apa nanɨ pɨ anɨ me: «Lɨ kpadjɨ gba Ɨsaka-a, mo osía opiga ɨnde ma apa nanɨ me ma ahá o pɨ mʉ-o.†» 19 Engʉ́ bini, Abalahama adʉ abhundja me Ebhe ne angu nazuku Ɨsaka. Kaka-a, Ebhe atsia agie ndɨlɨ gba anɨ-e pɨ anɨ maka kpála ɨnde u azuku e me anɨ nde akpi.

20 Ka nabhuka-a, Ɨsaka atuko bisagu pɨ ongɨsɨ gba e bhisi-o, Yakobho ne Esau, natsia lele ongʉ́ ɨnde abháka uo sidi-o.

21 Ka nabhuka-a, Yakobho atuko bisagu pɨ ongɨsɨ bhisi gba Djodjefʉ-o , kala me anɨ kpi. Anɨ ateke lɨe lɨ dʉkʉ gba e, anɨ atsia adhɵgɵ Ebhe.

22 Ka nabhuka-a, Djodjefʉ apa lɨ anɨ akolo lɨe masɨkpe de nakpi ka e me, omaƗsalaele azé bhʉ́ Edjipeto maze. Anɨ atsia asuno engʉ́ ɨnde a ayo me u mene e ne bɨkɨ nɨ-o.

23 Ka nabhuka-a, lɨ u azu Moidje lɨe, okpála ɨnde azu anɨ-e awo ndje anɨ ngʉbula epe bata. U au nanɨ me anɨ babadha naali, u tsia dje tsʉlʉ ka lɨ́lɨ gba ’ngbé ngámá-a de.

24 Ka nabhuka-a, lɨ Moidje abhele lɨe-e, anɨ ayala me okpála ꞌɨ nɨ me ndɨlɨ gba ndɨlɨ na ɵlɵ gba Falao. 25 Anɨ azɨba nazʉ lɨkabhu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne piga gba Ebhe-o. Anɨ atsia ayala nakpi djalɨ ɨnde ngʉbula nedhɨnga bedɨ-e bhʉ́ siti ’ngʉ́. 26 Padhá de, anga anɨ adʉ abhundja me lɨ kpála zʉ lɨkabhu kabula Masɨya-a , bhobhomʉ-o pɨ anɨ ne tɨa na ngbéngbé ane bhende na Edjipeto mane. Kaka-a, anɨ aꞌo nanɨ djila e lɨ makalá ɨnde anɨ asía e bhʉ́ oekpɨ́ ɨnde ngago-o.

27 Ka nabhuka-a, Moidje ayie nanɨ bhʉ́ Edjipeto me anɨ nde kpe ke ’ngʉ́ gba ’ngbé ngámá-a de. Anɨ atsia alʉ kpekpeke mʉgɨto me anɨ ngau Ebhe ɨnde u uu e de-o. 28 Ka nabhuka-a, Moidje aha nanɨ lɨ́lɨ me u leke anokomɨa na Pasɨka . Anɨ atsia aha lɨ́lɨ me u pulu ngʉte lɨ obhɵ bhotɨ, amba andjelu na kuo abhíli ongɨsɨ na kalanʉ gba omaƗsalaele de.

29 Ka nabhuka-a, omaƗsalaele agulu nanɨ ’ngbé ’ngu na Mbembe-e mʉgɨto me u ngadholo pɨ́ doto ɨnde aꞌʉlʉ má kekele! Engʉ́ bini, lɨ omaEdjipeto ale di lɨe me ogulu ’ngu-o maka uo-o, engu-o atsia abuka uo. 30 Ka nabhuka gba omaƗsalaele, aga ɨnde asa nanɨ gʉdhʉ na Djeliko-o agʉmʉ pɨta nadji ngongo ngʉbula ’kpɨ́ mananɨka. 31 Ka nabhuka-a, Lahaba, ɵlɵ na zabhe-e akobho nanɨ. Anɨ kpi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála ɨnde adʉ agʉ Ebhe-e de. Padhá de, anga anɨ asia nanɨ omaƗsalaele, ɨnde u atima nanɨ o ngʉ́ natsia lele gʉdhʉ-o ne guo ’ngʉ́ .

32 Ma tɨ da napa matá pɨ? Nedhɨnga ka ma ade ngʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ gba Djedeo, gba Balaka, gba Samisona, gba Djefete, gba Davidi, gba Samʉele, di ne bhe gba opolofeta-o . 33 Ka nabhuka-a, u agboko ongbengbe ongámásɨ na okʉtɨ bhelé bhʉ́ ’gʉ́. U amene ongʉ́ ɨnde adʉ ngbingbili, u asia ’he ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ me nɨ ahá e pɨ uo-o, u atsia agbite ’bhɵ okingbi. 34 U abʉlʉ odjua ɨnde adʉ nade má ka ka ka! U akobho bhʉ́ nakpi sakpa mbotɨa. U adʉ bhʉbhʉkʉ, la-a, u atsia akolo kpekpeke. U adʉ kpekpeke bhʉ́ egʉ́, u atsia aha angu osʉdha na gandji gandji. 35 Ka nabhuka-a, olɨsɨ au matá okpála gba o ɨnde amu-o. Padhá de, anga okpála ango-o azuku.

U ato mbolo lɨ okoko nakolo masɨkpe de nakpi. U ayala me u gbegbe o sakpa okpála adʉ ato mbolo lɨ o-o. U amene mo-o ngʉbula me o zuku ngʉ́ nasia mʉkobho na ndjɨndjɨ naali. 36 U amʉ okoko, u atsia abhɨ di uo ne fimbo. U agbigbite okoko ne gbɨndjɨlɨ, u atsia amba di uo bhʉ́ tɨkpʉ. 37 U abhili okoko ne teme. U akokodho bhʉsʉ okoko bhisi ne sii. U atsia abhili okoko ne mbotɨa. Okoko adʉ anʉ ne ndʉ bɨlɨ hana me u nde ato ko kandɵlɵ, ɨ dʉ di-e ko meme. U adʉ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ. U adʉ nato mbolo lɨ uo, u atsia adʉ namene uo kpekpeke. 38 U tɨ nanɨ da nadʉ pɨ́la doto ɨnde-e de. U adʉ nadjakadha abhʉ́ ’gʉ, di ne apɨ́ oeta. U adʉ nadʉ bhʉ́ oedú di ne bhʉ́ ogudho teme.

39 Ebhe azɨba nanɨ ndʉ okpála bhomʉ-o hana ka nabhuka gba o-o. La-a, u sia ehe ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ me nɨ ahá e pɨ u-o de. 40 Padhá de, anga Ebhe aleke nanɨ ehe na babadha naali pɨ nɨ́. Anɨ kʉnda nanɨ de me u kolo ndjɨndjɨ hana mandɨ nɨ́-e de.

12

Yi lʉ kpekpeke bhʉ́ olɨkabhu ɨnde yi ngazʉ e-o

1 Pɨ nɨ́-e, ndʉ ndindi okpála bhomʉ-o hana ɨnde abhuka nanɨ Ebhe-e, asa dengo nɨ́ ngbalina u ngau ’ngʉ́ ɨnde nɨ́ ngamene e ne djila o. Kaka-a, nɨ́ gbe lɨnɨ́ lɨ ongʉ́ bhende ngagbigbite nɨ́ me nɨ́ adhʉ́kʉ ndjɨndjɨ de-e magbe. A ane la mane pɨ siti ’ngʉ́ bhende nɨ́ ngalɨ bhʉ́ e má gala gala-o! Holo ɨnde lɨ Ebhe apa me nɨ́ gʉ e-e, nɨ́ gʉ akólo makolo alɨ soso. 2 Nɨ́ banga djila nɨ́ lɨ Yesu ɨnde lɨ nabhuka gba nɨ́-e alʉ pɨ́ e, nayie lɨ lilita akólo makolo alɨ soso-o. Anɨ azɨba nakpi lɨ kulusi. Nakpi lɨ kulusi-e, a ko nakpi na nʉmʉ. Engʉ́ bini, anɨ dje nʉmʉ tété de. Padhá de, anga anɨ adʉ nau djalɨ ɨnde anɨ asía e-o. Mbɨa ɨnde-e, anɨ adʉ lɨ pá ’kpa na kokpa dengo kiti na ngámá gba Ebhe-o.

3 Yi bhundja nga Yesu maka anɨ akibila yala ɨnde lɨ okpála namene siti ’ngʉ́-o adʉ nayala anɨ ne e-o. Kaka-a, yi aꞌó de me ndala ha angu yi-e de. 4 Padhá de, anga bhʉ́ gbele ɨnde yi ngagʉ e ne siti ’ngʉ́-o, yi gʉ nga nakolo bhʉ́ nakpi ka yi-e de. 5 ’To yi aꞌɨlɨ lɨ lɨ́lɨ ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ yi maka ongɨsɨ gba e-e aꞌɨlɨ? Lɨ́lɨ ango-o me:

«Ndɨa ma, ɨ dʉ me Ngámá nde ngalɨ mʉ-o,

mo obóyo de.

Ɨ dʉ me anɨ nde ngambembe bhʉ́ ’ndjɨ mʉ-o,

bua mʉ abɨ́ la di ndala de.

6 Padhá de, anga Ngámá ngalɨ

kpála ɨnde anɨ akʉnda e-o.

Anɨ ngabhɨ kpála ɨnde anɨ ambɨla

me a ko ndɨlɨ gba nɨ-o.†»

7 Kaka-a, yi kibila okpekpeke da ’ngʉ́ ɨnde lɨ Ebhe ngalɨ yi ne e-o. Anɨ ngamene yi maka ongɨsɨ gba e. A ko ndɨlɨ bhedho lɨ ’dyɨ e lɨlɨ e de-e? 8 Ɨ dʉ me Ebhe nde lɨ yi maka ndʉ ongɨsɨ koko gba e hana de-e, a akʉnda napa me yi ne kʉkʉlʉ ongɨsɨ gba anɨ-e ade. Yi ne ongɨsɨ ɨnde u mbɨla ’dyɨ o de. 9 A lɨ nɨ́ pɨ́la doto ɨnde-e ne odyɨdyɨ. U adʉ nanɨ nalɨ nɨ́. Nɨ́ atsia adʉ di namanga uo. A ane la matá mane me nɨ́ manga ’Dyɨ nɨ́ ɨnde abhʉ́lá, ngʉbula me nɨ́ sia mʉkobho. 10 Odyɨ nɨ́ adʉ nalɨ nɨ́ ngʉbula nedhɨnga bedɨ, maka u adʉ abhubhundja lɨe-o. Engʉ́ bini, Ebhe ngalɨ nɨ́ ngʉbula bádha ’ngʉ́ gba nɨ́-o. Anɨ akʉnda me nɨ́ dʉ bubu maka nɨ. 11 Nedhɨnga u ngalɨ nɨ́ lɨe mbɨa ɨnde-e, a ngau lɨe maka u de ngaha pɨ nɨ́ lɨkabhu, a ha djalɨ pɨ nɨ́ de. La-a, pɨpɨta-a, okpála ɨnde akodho ’kpɨ́ lɨ ngua kpadjɨ bhomʉ-o ngasia nguwa na guo ’ngʉ́ ɨnde akpɵtsɵ lɨe ne mʉkobho na ngbingbili-o.

12 Kaka-a, yi ꞌe ’kpa yi ɨnde andala-a ne bhʉ́lá. Yi mene la di me ’dhʉ yi ɨnde andala-a, a kolo kpekpeke! 13 Yi dhʉkʉ lɨ okpadjɨ ɨnde ngbingbili, amba ’dhʉ kpála bhende ndjɨndjɨ ade-e agʉ́mʉ de. Anɨ kobho mangbo makobho.†

Yi dʉ nagbo ’dje yi ndʉ ’kpɨ́ hana lɨ Ebhe

14 Yi gɨlɨ nadʉ ne guo ’ngʉ́ ne ndʉ okpála hana. Yi dʉ la di bubu. Padhá de, anga lɨ kpála dʉ bubu de-e, anɨ ú Ngámá de. 15 Yi lila lɨyi me kpála bini ayíe sa bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e de. Kpála bini akólo la di bhʉ́ ká yi maka ndula ɨnde sʉsʉ-o de. Ndula ango-o akɵ lɨe, a asiti mʉkobho gba okpála bhelé ne sɵngɵ ɨnde bhʉ́bhʉ́-o. 16 Kpála bini bhʉ́ ká yi adʉ́ nakʉnda olɨsɨ, ɨ dʉ di-e obhosɨ ngangá de. Kpála bini bhʉ́ ká yi aú oehe gba Ebhe-e bhʉ́ djila e padhá de, maka Esau. Anɨ atsɨndjɨ nanɨ nadʉ ka e ndɨlɨ na kalanʉ ngʉbula koli sani ’zʉ bini. 17 Yi ambɨla ndjɨndjɨ me sidi-e, anɨ adʉ ne gʉmʉ me ’dyɨ nɨ tuko bisagu pɨ́ nɨ. Engʉ́ bini, ’dyɨ anɨ abebe anɨ. Padhá de, anga abana nanɨ anɨ ale nadji engʉ́ ɨnde anɨ amene e lɨe ne naku ’gbá-a, anɨ sia kpadjɨ de.

Naʉ ɨnde ɨ tɨ da nadyɨkɨ de

18 Yi kolo nga dengo eta bini de ɨnde u tɨ da nabu ’kpa lɨe maka eta na Sinai, ɨnde adʉ nanɨ ne dɨngɨdhɨ djua-o. A adʉ ne biti, di ne anvi na kpekpeke naali. 19 Eta ango-o adʉ di ne tolo totɨ, di ne tolo nagama ’ngʉ́. Lɨ omaƗsalaele adje eli bhomʉ-o lɨe, u ayo me Ebhe agáma matá engʉ́ koko pɨ́ bhobhomʉ-o de. 20 U tɨ nanɨ da nakibila lɨ́lɨ ɨnde-e de. Lɨ́lɨ ango-o me: «Kpála ɨnde abú ’kpa e lɨ kʉte eta-a, abana ɨ dʉ di-e enʉ-o, u abhɵ́lɵ anɨ ne teme.†» 21 Engʉ́ ɨnde u adʉ nau e adʉ na tsʉlʉ tsʉlʉ. Belegʉ Moidje atsia apa kaka me: «Ma ngadje tsʉlʉ naali, ma la di ngagʉkʉ magʉkʉ.†»

22 Engʉ́ bini, yi akolo dengo eta na Siona , dengo gʉdhʉ gba Ebhe na mʉkobho-o. A ko Yelusalema na abhʉ́lá bhʉ́ dabɨlɨ bini ne oandjelu gba e ɨnde kɵtɵ ne kɵtɵ apo bhʉ́la o bhʉ́ anokomɨa-o. 23 Yi akolo dengo ongɨsɨ na gigina ɨnde apo bhʉ́la o, ɨnde u aye ’lɨ o abhʉ́lá-o. Yi akolo dengo Ebhe, kpála nakodho ’ngʉ́ gba ndʉ okpála hana-o. Yi akolo dengo okpála ɨnde ngbingbili, lɨ Ebhe amene me u kolo ndjɨndjɨ hana kala nɨ-o. 24 Yi akolo dengo Yesu, kpála ɨnde ne lʉdʉ sʉnda nɨ́ ne Ebhe bhʉ́ gandja na mbɨa ɨnde lɨ Ebhe akodho e ne nɨ́-o. Yi akolo dengo ngʉte anɨ ɨnde atuko, ɨnde ngaha bádha ’ngʉ́ pɨ nɨ́ ɨnde ane bhe gba Abele mane-o.

25 Yi lila lɨyi! Yi ayála nadje kpála ɨnde ngagama ’ngʉ́ pɨ yi-e de. Padhá de, anga okpála ɨnde ayala nanɨ nadje kpála ɨnde adʉ naha lɨ́lɨ pɨ o pɨ́la doto-o, neke nasia ke ’ngʉ́ de. A adʉ́ bhadi pɨ nɨ́ moko. A ne la matá mane, ɨ dʉ me nɨ́ nde ayala nadje kpála ɨnde ngagama ’ngʉ́ pɨ nɨ́ nayie abhʉ́lá-o. 26 ’Li anɨ adyɨkɨ nanɨ doto. Engʉ́ bini, mbɨa ɨnde-e, anɨ apa pɨ nɨ́ me: «Ma adyɨ́kɨ matá doto bhʉtsibhʉtsi bini. A dʉ́ bha bini doto de, ma adyɨ́kɨ di ne abhʉ́lá hana.†» 27 Eli ɨnde me «matá bhʉtsibhʉtsi bini», akʉnda napa me oehe ɨnde u abho e mabho-o adyɨ́kɨ, ɨ tsia ngɨ́ta, amba ehe bhende ɨ tɨ da nadyɨkɨ de-e tígala bha ngae.

28 Nɨ́ ngasia naʉ ɨnde ɨ tɨ da nadyɨkɨ de. Kaka-a, a ayo me nɨ́ gie heni pɨ Ebhe. Nɨ́ mene la di pɨ anɨ kulu ɨnde anga lɨ anɨ ne tsʉlʉ hana di ne namanga anɨ. 29 Padhá de, anga Ebhe gba nɨ́-e, a ko djua ɨnde ngade made.†

13

Yi mene engʉ́ ɨnde nganga lɨ Ebhe

1 Mʉkʉnda ɨnde sʉnda yi-e nʉ bha ne kalanʉ maka ondaise . 2 ’To yi aꞌɨ́lɨ nasia ogomago de. Padhá de, anga bhʉ́ namene mo-o, okpála koko asia nanɨ oandjelu me u nde mbɨla de. 3 Yi bhundja okpála bhende bhʉ́ tɨkpʉ-o mʉgɨto me, yi ne uo bhʉ́ tɨkpʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini. Yi bhundja okpála bhende u ngato mbolo lɨo-o, mʉgɨto me u ngato mbolo ango-o lɨ yi.

4 A ayo me ndʉ okpála hana manga kʉva mamanga. A ayo me bhoko lila kʉte e pɨ wala e, amba ɵlɵ lila di kʉte e pɨ ’ko e. Padhá de, anga Ebhe akódho ’ngʉ́ gba okpála ɨnde ngakʉnda olɨsɨ, ɨ dʉ di-e obhosɨ ngangá-a makodho. Anɨ akódho di engʉ́ gba okpála ɨnde ngakʉnda olɨsɨ di ne obhosɨ ngangá, a la di-e okpála ɨnde ngakʉnda olɨsɨ, ɨ dʉ di-e obhosɨ koko.

5 Gʉmʉ tɨa ahá angu yi bhʉ́ mʉkobho gba yi-e de. Yi kpi djalɨ lɨ ehe bhende ka yi-o. Padhá de, anga Ebhe apa me:

«Ma ꞌó ka mʉ de,

ma bála ’kpa lɨ mʉ

belegʉ de bini.†»

6 Kaka-a, nɨ́ tɨ da napa ne nabhuka hana me:

«Ngámá ne kpála ɨnde ngateteke ma,

ma djé tsʉlʉ lɨ ’ngʉ́ bini de.

Okpála tɨ da namene ngʉ́ ma

mangua ’ngʉ́ dho?†»

7 Yi bhundja nga okpála ɨnde adʉ nanɨ pɨ́ ’ndjɨ yi kalanʉ-o, ɨnde akpokpo eli gba Ebhe-e pɨ yi-o. Yi bhundja nga lele maka u akpata nanɨ Ebhe lɨe, di ne maka u amu lɨe-o. Yi bhuka maka u abhuka nanɨ lɨe ko. 8 Yesu Kilisito yiyipa de, lili, nakɨ, dʉdʉma ne dʉdʉma. 9 Yi aꞌó de me nasuno na gandji gandji ꞌe yi lɨ kpadjɨ-e de. A ndjɨndjɨ me bua nɨ́ sia angu ka bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe , a alʉ́ pɨ́ olɨ́lɨ ɨnde atsia ezʉ-o de. Padhá de, anga okpála bhende ngamene ngua olɨ́lɨ bhomʉ-o sía bádha ’ngʉ́ tété belegʉ de bini.

10 Odimandɵ gba Ebhe ɨnde ngamene kulu bhʉ́ ’tɨ ngbangbalɨ-e tɨ nanɨ da nazʉ enʉ ɨnde u atsutsulu e pɨ́ misa gba nɨ́ natsulu enʉ-o * de. 11 ’Ngbé dimandɵ gba Ebhe nganʉ ne ngʉte onʉ lɨ bɨlɨ na bubu naali, ngʉbula nahaha maka makiso ngʉ́ naꞌe siti ’ngʉ́. Engʉ́ bini, u tsutsulu kuo onʉ ango-o lɨ ngongo, a adʉdʉ bhʉ́ ká okpála de. 12 Kaka-a, Yesu akpi di lɨngo gʉdhʉ na Yelusalema ngʉbula naꞌe siti ’ngʉ́ gba okpála ne ngʉte e makpe. 13 A ayo me nɨ́ nʉ kɵ lɨnɨ́ ne anɨ alɨ ngongo, nɨ́ kibila ngua pádha ɨnde u apadha anɨ ne e-o. 14 Padhá de, anga pɨ́la doto ei-e, gʉdhʉ ɨnde nɨ́ ngadʉ bhʉ́ e dʉdʉma ne dʉdʉma ade. Engʉ́ bini, nɨ́ mangbo ngagɨlɨ gʉdhʉ ɨnde adʉ́ galikpe ko. 15 La lɨ kpadjɨ gba Yesu-o, nɨ́ dhɵgɵ Ebhe ndʉ nedhɨnga hana maka makiso, a akʉnda napa me, nɨ́ dhɵgɵ ’lɨ anɨ ne ’bhɵ nɨ́. 16 ’To yi aꞌɨ́lɨ lɨ namene bádha ’ngʉ́, di ne nateteke lɨyi sʉnda yi de. Padhá de, anga ngua makiso bhomʉ-o nganga lɨ Ebhe ngae.

17 Yi manga okpála ɨnde pɨ́ ’ndjɨ yi-e mamanga. Yi mene la di lɨ́lɨ gba uo-o. Padhá de, anga u ngatsia ’kpɨ́ lɨ yi ndʉ nedhɨnga hana ne nambɨla ndjɨndjɨ me ekpɨ́ bini, o kpókpo kú kulu ɨnde o amene e kala Ebhe. Yi ꞌo me u mene kulu gba o-o ne djalɨ hana. U améne ne nalopolo lɨo de, anga u mene ne nalopolo lɨo-o, bhobhomʉ-o téteke yi de.

18 Yi yo Ebhe pɨ ya. Ya ambɨla me bua nakpokpo kú ’ngʉ́ gba ya-a ndjɨndjɨ. Padhá de, anga ya ngagɨlɨ ndʉ ’kpɨ́ hana namene engʉ́ ɨnde lɨ lelele. 19 Ma ngayo ka yi ne kekele me yi yo Ebhe ngʉ́ ma, amba anɨ bhulu kpadjɨ me ma gie lɨma de yi má gala!

20 Ebhe ɨnde lɨ guo ’ngʉ́ ngayie ka e,

azuku Ngámá gba nɨ́ Yesu bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o.

Anɨ akolo ’ngbé mʉlila gba okandɵlɵ ne ngʉte e

ɨ nde anɨ aha e maka makiso.

Anɨ amene me gandja na dʉdʉma-a lʉ pɨ́ ngʉte ango-o.

21 A ayo me Ebhe ango-o mene me yi kolo ne angu

ngʉ́ namene ’ngʉ́

ɨnde ndjɨndjɨ ngʉbula namene mʉkʉnda gba anɨ-o.

A ayo me Ebhe ꞌo bhʉ́ nɨ́ engʉ́ ɨnde ndjɨndjɨ kala e

lɨ pápá gba Yesu Kilisito.

A ayo me u dhɵgɵ anɨ dʉdʉma ne dʉdʉma.

A adʉ moko!

Engʉ́ na soso

22 Ondaise ma, ma ngayo ka yi me yi dje eli ɨnde ma ngato masi bhʉ́ yi ne e bhomʉ-o ne ’ndjá bua. La di-e, balʉa ma aye e pɨ yi ɨnde-e ndjándjá ade. 23 Ma akʉnda napa pɨ yi me u atse ’kpa lɨ ndai nɨ́ Timoté atse. Ɨ dʉ me anɨ nde akolo má gala-a, ya anʉ́ natsia yi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ.

24 Yi yi ndʉ okpála hana ɨnde pɨ́ ’ndjɨ yi-e mayi. Yi yi la di ndʉ okpála gba Ebhe-e hana mayi. Ondaise nɨ́ na Itali yi yi mayi. 25 A ayo me bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndʉ yi hana.

† 1:5 1:5 Tsia bhʉ́ Ets. 2:7.

† 1:5 1:5 Tsia bhʉ́ 2 Sam. 7:14.

† 1:6 1:6 Tsia bhʉ́ Det. 32:43.

† 1:7 1:7 Tsia bhʉ́ Ets. 104:4.

† 1:9 1:9 Tsia bhʉ́ Ets. 45:7-8.

† 1:12 1:12 Tsia bhʉ́ Ets. 102:26, 28.

† 1:13 1:13 Tsia bhʉ́ Ets. 110:1.

† 2:8 2:8 Tsia bhʉ́ Ets. 8:5-7.

† 2:8 2:8 Tsia bhʉ́ Ets. 8:5-7.

† 2:12 2:12 Tsia bhʉ́ Ets. 22:23.

† 2:13 2:13 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 8:17.

† 2:13 2:13 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 8:18.

† 3:2 3:2 Tsia bhʉ́ Nom. 12:7.

† 3:11 3:7-11 Tsia bhʉ́ Ets. 95:7-11.

† 3:15 3:15 Tsia bhʉ́ Ets. 95:7-8.

† 3:18 3:18 Tsia bhʉ́ Nom. 14:1-35; di ne bhʉ́ Ets. 95:11.

† 4:3 4:3 Tsia bhʉ́ Ets. 95:11.

† 4:4 4:4 Tsia bhʉ́ Dje. 2:2.

† 4:5 4:5 Tsia bhʉ́ Ets. 95:11.

† 4:7 4:7 Tsia bhʉ́ Ets. 95:7-8.

† 5:5 5:5 Tsia bhʉ́ Ets. 2:7.

† 5:6 5:6 Tsia bhʉ́ Ets. 110:4.

† 6:14 6:14 Tsia bhʉ́ Dje. 22:16-17.

† 7:17 7:17 Tsia bhʉ́ Ets. 110:4.

† 7:21 7:21 Tsia bhʉ́ Ets. 110:4.

† 8:5 8:5 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 25:40.

† 8:12 8:8-12 Tsia bhʉ́ Djlm. 31:31-34.

* 9:4 9:4 Sanduku na gandja: A ko sanduku ɨnde u abu nanɨ opapala teme ɨnde u aye olɨ́lɨ ndjɨkpa gba Ebhe-e bhʉ́ e-o.

† 9:19 9:19 Idjope: A ko sʉka ondula na gba omaYuda. Epondje nanɨ u ato e bhʉ́ kpongadha pandɨ ɨnde u aha nanɨ e pɨ Yesu me anɨ ndjɨ-e, nedhɨnga anɨ adʉ lɨe lɨ kulusɨ-e, u agbite nanɨ lɨ Idjope.

† 9:20 9:20 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 24:8.

† 10:7 10:5-7 Tsia bhʉ́ Ets. 40:7-9.

† 10:16 10:16 Tsia bhʉ́ Djlm. 31:33.

† 10:17 10:17 Tsia bhʉ́ Djlm. 31:34.

† 10:30 10:30 Tsia bhʉ́ Det. 32:35.

† 10:30 10:30 Tsia bhʉ́ Det. 32:36.

† 10:38 10:37-38 Tsia bhʉ́ Abk. 2:3-4.

† 11:18 11:18 Tsia bhʉ́ Dje. 21:12.

† 12:6 12:5-6 Tsia bhʉ́ Gbt. 3:11-12.

† 12:13 12:13 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 35:3; di ne bhʉ́ Gbt. 4:26.

† 12:20 12:20 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 19:12, 13.

† 12:21 12:21 Tsia bhʉ́ Det. 9:19.

† 12:26 12:26 Tsia bhʉ́ Adj. 2:6.

† 12:29 12:29 Tsia bhʉ́ Det. 4:24.

† 13:5 13:5 Tsia bhʉ́ Det. 31:6, 8.

† 13:6 13:6 Tsia bhʉ́ Ets. 118:6.

* 13:10 13:10 Enʉ ɨnde u atsulu e pɨ́ misa sɨ-e, a ko makiso ɨnde u apa ’ngʉ́ e bhʉ́ olukuluku 15-16.

Djakɨ

1

2

3

4

5

Balʉa gba

Djakɨ

Eli na kalanʉ

Balʉa gba Djakɨ-e, apo bhʉ́lá ongʉ́ ɨnde a ayo me u mene e. Anɨ aye pɨ ndʉ okpála gba Ebhe ɨnde atsambala pɨ́la doto libhomu. Djakɨ agama ’ngʉ́ ne bádha ’li pɨndjɨ ongʉ́ ɨnde atsia ɨmbɨlangʉ, engʉ́ ɨnde a ayo me u mene e bhʉ́ dasʉndʉ gba omakilisito.

Balʉa ango-o ngalʉ kpekpeke pɨndjɨ bádha ’ngʉ́ ɨnde bhʉ́ okulu di ne nabhuka , ne pɨndjɨ namene ’ngʉ́ na Ebhe maka makilisito.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1

Nabhuka, a la di-e ɨmbɨlangʉ 1:2-8

Nadʉ bhʉ́ ndɨbhɨlɨ ne nadʉ ne tɨa bhelé 1:9-11

Nalɨ bhʉ́ nale 1:12-18

Nadje ’kpɨ́, a la di-e okulu 1:19-27

Nagbele ’dje kpála pɨndjɨ nagbogbo bhʉsʉ o 2:1-13

Nabhuka, a la di-e okulu 2:14-26

Makilisito ne ’mi e 3:1-18

Makilisito, a la di-e ongʉ́ na doto 4:1 – 5:6

Olɨ́lɨ ngangá 5:7-20

1

Djakɨ yi okpála gba Ebhe-e mayi

1 Ngama, Djakɨ, bali gba Ebhe, bali di gba Ngámá Yesu Kilisito-o , ma yi ndʉ okpála gba Ebhe hana ɨnde atsambala pɨ́la doto libhomu-o mayi.

Yi dʉ ne kpéke bua bhʉ́ okpekpeke da ’ngʉ́

2 Ondaise ma, lɨ okpekpeke da ’ngʉ́ dʉ abhaka yi ne lɨ okpadjɨ ngangá-a, yi de dʉ bhʉ́bhʉ́ ne djalɨ naali. 3 Padhá de, anga yi mbɨla ndjɨndjɨ me, ɨ dʉ me nabhuka gba yi-e nde alʉ kpekpeke bhʉ́ okpekpeke da ’ngʉ́-o, nabhuka ango-o tsia há pɨ yi kpéke bua. 4 Kaka-a, yi lila lɨyi uu! Padhá de, anga a ayo me kpéke bua gba yi-e kolo bha bini alɨ soso, ngʉbula me yi bhele lɨ bua yi, amba yi aꞌó ká sʉka bádha ’ngʉ́ bini de.

5 Ɨ dʉ la me kpála bini bhʉ́ ká yi nde aneke ɨmbɨlangʉ-o, a ayo me anɨ yo ka Ebhe, amba Ebhe ha pɨ anɨ. Padhá de, anga Ebhe ngahaha pɨ ndʉ okpála hana ne bádha bua, la di ne bua na keke de. 6 Engʉ́ bini, a ayo me anɨ yo ne nabhuka. Anɨ adʉ́ ne bua na bhisi bhisi de. Padhá de, anga kpála ɨnde ne bua na bhisi bhisi-e, anɨ maka ngbo ’ngu ɨnde lɨ anvi ngatʉmba e pɨ́ djila ’ngbé ’ngu. 7 Kpála ango-o aꞌó ’to e de me nɨ asía ’he ka Ebhe Ngámá-a de, 8 anga anɨ ne bua na bhisi bhisi. Anɨ mbɨla la di de me bhʉ́ ká ondʉ ’ngʉ́ gba nɨ-e hana-a, nɨ améne pɨ-ie de.

Engʉ́ ɨnde akólo lɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ ne obhʉlʉ tɨa

9 A ayo me mabhuka ɨnde bhʉ́ ndɨbhɨlɨ-e kpi djalɨ. Padhá de, anga Ebhe ngaꞌeꞌe anɨ abhʉ́lá. 10 La di-e, mabhuka ɨnde ne bhʉlʉ tɨa-a, a ayo me anɨ kpi djalɨ, anga Ebhe ngakɵ anɨ ne kuto. Padhá de, anga anɨ akódho ’kpɨ́ maka felele na ulu ɨnde abhʉ́ bɨlɨ. 11 Ela ngakoto ne kpéke djua gba e, ɨ tsúlu ulu, lɨ ulu-o ꞌʉ́lʉ. Lɨ ulu aꞌʉlʉ lɨe, lɨ felele felele tɨ́ kuto. Abhomʉ-o, lɨ bádha gba ulu ango-o tsia kólo padhá. A bhadi moko pɨ bhʉlʉ tɨa. Padhá de, anga kpála ango-o akólo padhá bhʉ́ ká ondʉ ’he gba e hana ɨnde anɨ ngamene e-o.

Ebhe tɨ da nato kpála bhʉ́ nale de

12 A ko djalɨ pɨ kpála ɨnde ne kpéke bua bhʉ́ okpekpeke da ’ngʉ́. Padhá de, anga pɨta anɨ ane okpekpeke da ’ngʉ́ lɨe, anɨ tsia sía makalá ɨnde lɨ Ebhe apa nanɨ me nɨ ahá e pɨ okpála bhende akʉnda nɨ ko. Makalá ango-o, a ko mʉkobho na dʉdʉma. 13 Lɨ nale* bhaka kpála-a, anɨ apá de me: «Ebhe ngato ma bhʉ́ nale-e ngae» de. Padhá de, anga mabhundja nale kpála bhʉ́ Ebhe ade. La di-e, Ebhe ngae makpe-e, tɨ da nale kpála bini de. 14 Kpála ngalɨ bhʉ́ nale ka gʉmʉ na sisiti ɨnde lɨ bua e-o. Gʉmʉ na sisiti ango-o gbéle anɨ, ɨ tsia tó anɨ bhʉ́ nale. 15 Pɨpɨta-a, gʉmʉ na sisiti-e bɨ́ ’bhɨ, ɨ zú siti ’ngʉ́. Siti ’ngʉ́ ango-o bhele-e, ɨ tsia zú nakpi.

16 Ondaise ma na mʉkʉnda, yi apíte lɨyi de. 17 Ndʉ ’ngʉ́ na babadha hana, la di ne ndʉ tɨa ɨnde ane ne bádha hana ngayie ka Ebhe, ɨnde abho ndʉ ’he na zɨzɨ ɨnde abhʉ́lá-a† hana ngae-o. La pɨ anɨ-e, zɨ anɨ djidji lɨe de, anɨ yíe la di bhʉ́ da e ’kpɨ́ bini de. 18 Ebhe akʉnda nanɨ ngae makpe naha mʉkobho pɨ nɨ́ lɨ kpadjɨ na eli gba e na kʉkʉlʉ-o. A ko ngʉbula napa me nɨ́ dʉ ogina nguwa bhʉ́ ká ondʉ ’he hana ɨnde anɨ abho e-o.

Nadje eli gba Ebhe, di ne namene maka lɨ eli ango-o apa lɨe-o

19 Ondaise ma na mʉkʉnda, yi mbɨla engʉ́ ɨnde-e ndjɨndjɨ: kpála ne kpála dʉ adje ’ngʉ́ má gala! La-a, anɨ adʉ agama ’ngʉ́ má gala gala de! Anɨ adʉ́ di ake ’ngʉ́ lɨe má gala gala de! 20 Padhá de, anga ke ’ngʉ́ gba kpála-a, ngagbe ngbili ’ngʉ́ kala Ebhe ade. 21 Kaka-a, yi yala ndʉ ’ngʉ́ bhende na sisiti-e hana. Yi yala di ndʉ kulu na sisiti-e hana. Yi sia eli ɨnde lɨ Ebhe ngalu e lɨ bua yi-e ne nakɵ lɨyi ne kuto. Padhá de, anga eli ango-o ne angu ngʉ́ nakobho yi.

22 Yi mene engʉ́ ɨnde lɨ ’li Ebhe ngapa me yi mene e ko. Yi adʉ́ bha nadjedje madje de. Ɨ dʉ mo-o de-e, amba yi ngapite bhomʉ-o lɨyi ngayi makpe. 23 Padhá de, anga kpála bhende ngadje eli, anɨ tsia mene maka lɨ eli ango-o ngapapa lɨe de-e, anɨ maka kpála bhende ngatsia bhʉ́la e bhʉ́ bitolobi. Anɨ ú maka anɨ nde lɨe-o. 24 Pɨta anɨ atsia bhʉ́la e lɨe, anɨ há lɨe, anɨ tsia tápa. La-a, bha kolo má gala, anɨ mbɨ́la matá de me bhʉ́la nɨ de ɨgɨnɨ pɨ-ie de. 25 Engʉ́ bini, kpála koko ngazɨ ’ndjɨ e bhʉ́ lɨ́lɨ ɨnde babadha na kuo kuo ɨnde ngagbegbe kpála bhʉ́ bali-e ndjɨndjɨ. Anɨ la di ngadhedhe tété. Anɨ ngadje eli-e lɨe, anɨ ꞌɨ́lɨ ’to e tété de. Bhʉ́ namene maka lɨ eli-e ngapapa lɨe, kpála bhomʉ-o adʉ́ ne djalɨ.

26 Ɨ dʉ me kpála nde ngabhundja me nɨ ngamene engʉ́ na Ebhe, engʉ́ bini, anɨ mbɨla nalila ’mi e de-e, kpála ango-o ngapite lɨe ngae makpe. Engʉ́ na Ebhe ɨnde lɨ kpála ango-o ngamene e, a padhá. 27 Engʉ́ na Ebhe ɨnde kʉkʉlʉ-o, ɨnde la di babadha bhʉ́ djila ’Dyɨ nɨ́ Ebhe-e, a ngae ɨnde: a ko nanʉ nateteke otsulosɨ di ne oɵkɵsɨ bhʉ́ lɨkabhu gba o-o, a la di-e nalila lɨe, amba engʉ́ na doto ɨnde-e asíti nɨ de.

2

Yi aú okpála koko ngbéngbé ane okoko de

1 Ondaise ma, yi abhuka Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito , ɨnde abedhe ne sangu bedhe-o. Kaka-a, yi aú okpála koko ngbéngbé ane okoko de. 2 Nɨ́ pa nga me: bhʉlʉ tɨa bini ɨnde adyɨ kati na olo, di ne obabadha bongo na kuo kuo, alɨ lɨ bɨlɨ ɨnde yi apɵkɵbhɵ bhʉ́la yi lɨe-o. Pɨpɨta-a, lɨ bhʉlʉ ndɨbhɨlɨ ɨnde adyɨ naae okakadha bongo lɨ́ di oo. 3 Yi tsia ú bhʉlʉ tɨa ɨnde adyɨ obabadha bongo na kuo kuo ngbéngbé ane mane. Kaka-a, yi tsia pá pɨ anɨ me: «Ngamʉ-o, dʉ sɨ, lɨ bádha bɨlɨ ɨnde!» Yi tsia pá la naae pɨ bhʉlʉ ndɨbhɨlɨ-e me: «Ngamʉ-o, lʉ malʉ», ne me: «Dʉ kuto bhʉ́ doto bhʉ́ li ’dhʉ ma sɨ!» 4 Ɨ dʉ me yi nde amene mo-o, amba yi ngau okpála koko ngbéngbé ane okoko mane. Yi la di ngakodho ’ngʉ́ ne mabhundja na sisiti.

5 Ondaise ma na mʉkʉnda, yi djedje nga: Ebhe alo okpála bhende naao ne obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ bhʉ́ djila okpála na doto-o. Anɨ akʉnda me u dʉ ne nabhuka naali, ngʉbula me u lɨ bhʉ́ Naʉ gba nɨ ɨnde nɨ apa me nɨ ahá e pɨ okpála bhende ngakʉnda nɨ ko. 6 Engʉ́ bini, yi ngau obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ-e bhʉ́ djila yi padhá! La-a, a ngato mbolo lɨ yi-e da? A la di ngagbe yi bhʉ́ ngbanga da? A ko obhʉlʉ tɨa dɨ? 7 A ko matá bhadi uo dɨ ɨnde ngasobho ꞌɨlɨ na babadha ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ yi-e?

8 Bhuku gba Ebhe-e apa me: «Kʉnda kilí mʉ maka mo okʉnda lɨmʉ lɨe ngamʉ makpe ko.†» A bhomʉ-o lɨ́lɨ ɨnde bhʉ́ Naʉ gba Ebhe ko. Ɨ dʉ me yi nde ngalila lɨ́lɨ ango-o, amba yi ngamene bhomʉ-o ndjɨndjɨ. 9 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me yi nde ngau okpála koko ngbéngbé ane okoko mane-e, amba yi ngamene siti ’ngʉ́. La di-e, lɨ́lɨ-e agbite yi, anga yi ngagʉmʉ bhomʉ-o lɨ́lɨ. 10 Padhá de, anga ɨ dʉ me kpála bini nde agʉmʉ té lɨ́lɨ-e, anɨ nde la ngamene dudu-o hana ndjɨndjɨ-e, amba anɨ agʉmʉ bhomʉ-o lɨ́lɨ-e libhomu. 11 Padhá de, anga Ebhe ɨnde apa me: «Mo okʉ́nda bhoko, ɨ dʉ di-e ɵlɵ gba kpála koko de», anɨ apa di ngae me: «Mo obhɵ́lɵ kpála de.» Kaka-a, ɨ dʉ me mʉ nde kʉnda bhoko, ɨ dʉ di-e ɵlɵ gba kpála koko de-e, engʉ́ la bini, mʉ bhɵlɵ kpála-a, amba mo ogʉmʉ lɨ́lɨ-e agʉmʉ.†

12 Ka ’ngʉ́ bhomʉ-o, yi gama ’ngʉ́, yi mene di ’he me yi nde ngambɨla ndjɨndjɨ me lɨ́lɨ akódho ’ngʉ́ gba yi-e makodho, lɨ́lɨ ango-o, a ko bhende ngagbegbe kpála bhʉ́ bali-o. 13 Padhá de, anga bhʉ́ nedhɨnga nakodho ’ngʉ́-o, pɨ kpála bhende ɨ dje nanɨ ndjinga okpála koko de-e, Ebhe djé di ndjinga anɨ de. Engʉ́ bini, kpála bhende ngadje ndjinga okpála koko-o, ekpɨ́ nakodho ’ngʉ́ gba okpála-a ꞌó tsʉlʉ lɨ anɨ de.

Nabhuka ɨnde ne kulu ade-e, a kukuo

14 Ondaise ma, kpála bini tɨ da napa me nɨ ne nabhuka. Engʉ́ bini, ɨ dʉ la me anɨ nde suno kulu kulu-o de-e, nabhuka ango-o tɨ́ da nakobho anɨ uu? 15 Nɨ́ pa nga me: ndai yi bini na bhobhoko, ɨ dʉ di-e bhe na ɵɵlɵ, u ne bongo ade, u di ne ezʉ ngʉ́ ekpɨ́ bini bini ade. 16 Lɨ kpála bini bhʉ́ ká yi pa pɨ uo me: «Yi nʉ ne guo ’ngʉ́ ! Yi nʉ dyɨ bongo, amba yi zʉ ’he, yi ꞌuꞌu maꞌuꞌu!» Oeli bhomʉ-o améne pɨ uo mangua bádha ’ngʉ́ dho, ɨ dʉ me yi nde ha ehe ɨnde u nde bhʉ́ ndɨbhɨlɨ e pɨ uo de-e? 17 A sɨ maka nabhuka. Ɨ dʉ me mʉ nde abhuka-a, engʉ́ bini, mʉ suno kulu kulu-o de-e, amba nabhuka gba mʉ-o kukuo.

18 Engʉ́ bini, kpála tɨ da napa me: «Okpála koko aha lɨo pɨ nabhuka, okoko aha lɨo pɨ kulu.» Lɨ kpála pa mo-o, ma gíe pɨ anɨ me: «Suno mʉma, lele pɨ mʉ tɨ da nadʉ lɨe ne nabhuka me mʉ nde mene kulu kulu-o de-e! Ngama la di-e, ma asúno nabhuka gba ma-a pɨ mʉ bhʉ́ namene kulu ango-o.» 19 Ngayi-e, yi ngabhuka me koli Ebhe bha bini. A ndjɨndjɨ naali. Osisiti bua ngabhuka bhadi moko. La di-e, u ngagʉkʉ ne tsʉlʉ.

20 Yi ne ongingi! Yi akʉnda me u suno pɨ yi me nabhuka ɨnde lɨ kulu kulu nde lɨe ade-e padhá-a? 21 Lele pɨ lɨ ogbi nɨ́ Abalahama akolo nanɨ lɨe ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe-e? A ko nanɨ lɨ pápá na okulu gba anɨ-e dɨ? Lɨ nedhɨnga ɨnde anɨ aha ndɨlɨ gba e Ɨsaka lɨe, anɨ atsia aꞌo anɨ lɨ bɨlɨ natsulu enʉ pɨ Ebhe-e? 22 Yi ngau me nabhuka, di ne okulu gba anɨ-e, adʉ nanɨ adholo bhʉ́ dabɨlɨ bini. Ka okulu gba anɨ-e, Ebhe atsia au me nabhuka gba anɨ-e abhele. 23 Abhomʉ-o, eli ɨnde lɨ Bhuku gba Ebhe-e apa e-e, atsia amene lɨe. A ko eli ɨnde apa me: «Abalahama abhuka Ebhe. Kaka-a, Ebhe atsia au anɨ me, a ko ngbili kpála .†» Ebhe atsia aꞌɨ la di anɨ me olia nɨ. 24 Yi ngau me Ebhe ngazɨba me kpála ɨnde-e ngbingbili lɨ pápá na okulu gba e-o. A ko bha bini ka nabhuka kpi e kpi de.

25 A bhadi sɨ maka Lahaba, ɵlɵ ɨnde adʉ akʉnda obhosɨ ngangá-o. Ebhe azɨba nanɨ me a ko kpála na ngbingbili ka okulu gba anɨ-o. Padhá de, anga anɨ asia nanɨ okpála ɨnde lɨ omaƗsalaele atima nanɨ o agba e. Anɨ atsia amene la di me u gie lɨo lɨ kpadjɨ koko.

26 A moko. Maka lɨ ewo dʉ lɨe bhʉ́ kʉte de-e, amba kʉte bhomʉ-o kukuo, a bhadi moko, lɨ nabhuka dʉ ne kulu bhʉ́ e de-e, amba nabhuka ango-o kukuo.

3

Nɨ́ lila ’mi nɨ́ malila

1 Ondaise ma, bhelé na okpála bhʉ́ ká yi agɨ́lɨ nadʉ omʉsuno de. Padhá de, anga a ayo me yi mbɨla ndjɨndjɨ me Ebhe akódho ’ngʉ́ gba nɨ́ omʉsuno-o kpekpeke naali ané okpála koko mane. 2 Ndʉ nɨ́ hana nɨ́ ngatɨ bhʉ́ ongʉ́ bhelé. Ɨ dʉ me kpála nde tɨ bhʉ́ engʉ́ ɨnde anɨ ngagama e de-e, amba kpála ango-o abhele. Anɨ tɨ da nadʉ ne angu pɨ́ ’ndjɨ kʉte e libhomu. 3 Ɨ dʉ me nɨ́ nde ato mboye kalase bhʉ́ ’bhɵ opunda ngʉbula me nɨ́ to bhʉ́la uo lɨ pápá ɨnde nɨ́ ngakʉnda e, nɨ́ tɨ da namene di ne kʉte uo libhomu maka nɨ́ akʉnda lɨe. 4 Yi tsia nga ongbengbe zabʉ. A ngbengbengbe. Anvi na kpekpeke ngatʉtʉmba ngae. La-a, mboye ’he masudha ɨnde ngalɨlɨ bhʉ́la ’ngbé zabʉ-o ngadjidji ngae. Lɨ zabʉ-o tsia nʉ́ lɨ pápá ɨnde lɨ kpála nadjedjele ngakʉnda e ko. 5 A bhadi moko pɨ emi. A ko mboye ehe masudha bhʉ́ kʉte. Engʉ́ bini, a ngabhɨ ’kpa e pɨ́ ’ka e lɨ ongʉ́ na ngbengbengbe.

Yi tsia nga me ne mboye dhegʉ djua masudha, u tɨ da natsulu ’ngbé gbɵndɵ na ngbéngbé! 6 Emi bhadi maka djua, a ko dabɨlɨ gba siti-o. A ko sʉka yá nɨ́, a la di ngasiti kʉte nɨ́ libhomu. Djua na lɨkabhu na dʉdʉma pɨ́ ’mi nɨ́. ’Mi nɨ́ la di ngatsulu mʉkobho gba nɨ́-e libhomu ne djua ango-o. 7 Kpála-kʉtɨ ne angu ngʉ́ naꞌo mboli lɨ ndʉ djua oenʉ na bɨlɨ hana, abana oedhu, onʉ ɨnde ngagbele lɨo ne ’bu o, abana osungu. Anɨ aꞌo la bhadi mboli lɨ uo aꞌo. 8 Engʉ́ bini, kpála-kʉtɨ ne angu ade ngʉ́ naꞌo mboli lɨ ’mi e. Emi ne ehe na sisiti. A tɨlɨ naali. A abedhe la di ne sɨlɨ na bhɵlɵ kpála bhʉ́ e bedhe!

9 Bha ne emi bini bhomʉ-o, nɨ́ ngadhɵgɵ Ngámá ɨnde ’Dyɨ nɨ́-o. La bhadi ne emi bini bhomʉ-o, nɨ́ sosobho okpála ɨnde lɨ Ebhe abho o maka e makpe ko. 10 Oeli na dhɵgɵ di ne oeli natʉ pɵdjɵ-o, a ngaze bha bhʉ́ koli ebhɵ bini. Ondaise ma, a ayo mo-o de. 11 Koli kpongu bini tɨ da nagbe engu na babadha, di ne engu na sʉsʉ de. 12 Ondaise ma, ndula na figi tɨ da nalɨ lɨ́ ndula na olive uu? Ne me ’lá ndula na vino tɨ da nalɨ lɨ́ ndula na figi uu? Kpongu na ’ngu ngʉtʉ tɨ da nagbe engu na babadha de.

Ɨmbɨlangʉ ɨnde ayie abhʉ́lá

13 Kpála bhende na ɨmbɨlangʉ, ɨnde di akɵ mboli ’ngʉ́ bhʉ́ ká yi uu? A ayo me anɨ suno bhʉ́ dasʉndʉ gba e na babadha. Anɨ suno di bhʉ́ kulu ɨnde anɨ ngamene e ne nakɵ lɨe ne kuto di ne ɨmbɨlangʉ. 14 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me yi nde ne ’ngbé bua naali-e, di ne bua me o one okpála koko mane-e, yi ꞌo nabhɨ ’kpa yi pɨ́ ’ka yi maꞌo. Yi asíti engʉ́ na kʉkʉlʉ-o ne eu gba yi-e de. 15 Ngua ɨmbɨlangʉ bhomʉ-o yie abhʉ́lá de, a ko bhe na doto. A ko bhe na kʉte, a ko bhe gba kpála ɨnde bhʉ́ e ne siti bua . 16 Padhá de, anga bɨlɨ ɨnde lɨ okpála nde lɨe ne ’ngbé bua-a, bɨlɨ u nde lɨe ne gʉmʉ nane okpála koko mane-e, oo-o, nadje lɨo dʉ́-ʉ de. A adʉ́ bha bini oo ne ondʉ ’ngʉ́ hana bhe na sisiti.

17 Engʉ́ bini, ɨmbɨlangʉ ɨnde ayie abhʉ́lá-a, a naae kpi hana. La di-e, a ne guo ’ngʉ́ , a ne bua na bhʉbhʉkʉ, di ne namanga kpála. A abedhe di ne nadje ndjinga okpála koko, a ngazu obabadha nguwa. A ngau okpála koko ngbéngbé ane okoko mane ade, a la di ne kali bhʉ́ e ade. 18 Okpála bhende akʉnda guo ’ngʉ́-o, maka okpála alulu ’dyɨ. Nguwa ɨnde u alulu e, a ko guo ’ngʉ́, a ngazu pɨ uo ngbili ’ngʉ́ .

4

Mʉ kʉnda engʉ́ na doto-o, amba mʉ ne bhʉlʉ yala gba Ebhe

1 Okpekebhɵ di ne ogbele-e ngayie bhʉ́ ká yi su? A ngayie bhʉ́ osisiti gʉmʉ na ndʉ ’ngʉ́ ngangá ɨnde ngagʉ gbele bhʉ́ kʉte yi-o. 2 Yi kʉkʉnda nasia ehe bini, engʉ́ bini, yi tɨ da nasisia de. Kaka-a, yi bedhe ngʉ́ nabhili okpála. Yi dʉdʉ ne gʉmʉ na sisiti ngʉ́ nasia ehe bini, engʉ́ bini, yi tɨ da nasisia de. Kaka-a, yi ngamene kpekebhɵ, yi la di ngagʉ gbele. Yi sisia ehe ɨnde yi akʉkʉnda e de. Padhá de, anga yi yoyo ka Ebhe de. 3 Belegʉ yi ayoyo lɨe, yi sisia de anga yi yoyo maka ayo lɨe de. Yi yoyo bha bini ehe ɨnde ɨ nganga lɨ yi-o. 4 Ngayi obambakʉya ɨnde-e! Yi mbɨla de me nakʉnda engʉ́ na doto-o, a ko nadʉ bhʉlʉ yala gba Ebhe-e dɨ? Kpála bhende akʉnda engʉ́ na doto-o, anɨ ngaꞌo lɨe bhʉlʉ yala gba Ebhe. 5 A aye nanɨ lɨe padhá de me: «Ebhe akʉnda bua gba e ɨnde anɨ aꞌo nanɨ e bhʉ́ nɨ́-e naali.»* 6 Engʉ́ bini, bádha bhʉ́ ’bu ɨnde lɨ Ebhe nde ne e pɨ nɨ́-e, ane ne engbé. Kaka-a, u aye bhʉ́ Bhuku gba anɨ-e me:

«Ebhe ne bhʉlʉ yala gba okpála na ’ngbé ’ndjɨ,

engʉ́ bini, anɨ ne bádha bhʉ́ ’bu pɨ obhende ngakɵ lɨo ne kuto ko.†»

7 Kaka-a, yi manga Ebhe. Yi holo bhʉ́ ’dhʉ yi ka Djabʉlʉ kpekpeke, amba anɨ kpe yi tsutsu. 8 Yi dyudyo lɨyi de Ebhe masɨkpe, amba anɨ dyudyo di lɨe de yi masɨkpe. Ngayi okpála na siti ’ngʉ́, yi vʉlʉ ’kpa yi! Ngayi okpála lɨ bua o agbolo ngangá-a, yi vʉlʉ bua yi! 9 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me yi bhʉ́ lɨkabhu. Yi ku ’gbá, amba yi lopolo lɨyi. A ayo me ezo gba yi-e dji lɨe, a akolo egbá, amba djalɨ gba yi-e dji lɨe, a akolo lɨkabhu. 10 Yi kɵ lɨyi bhʉ́ djila Ngámá ne kuto, amba anɨ tsia ꞌeꞌe yi ne abhʉ́lá.

Mo okódho ’ngʉ́ gba kpála koko de

11 Ondaise ma, yi adʉ́ apa siti ’ngʉ́ lɨ yi sʉnda yi de. Kpála bhende ngapa siti ’ngʉ́ lɨ ndai e, ɨ dʉ di-e nakodho ’ngʉ́ gba anɨ-e, anɨ ngapa siti ’ngʉ́ bhomʉ-o lɨ lɨ́lɨ gba Ebhe, di ne nakodho ’ngʉ́ tété. Bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, anɨ ngamene lɨ́lɨ ade, anɨ mangbo ngakodho ’ngʉ́ tété. 12 La-a, Ebhe aha lɨ́lɨ ngae makpe. Anɨ tɨ́ la bhadi da nakodho ’ngʉ́ tété ngae kpi e kpi. Ngaanɨ kpi e kpi, anɨ tɨ́ da nakobho kpála, di ne naꞌo me kpála kpi. Ngamʉ-o, mʉ la naamʉ ne da, mʉ ngakodho ’ngʉ́ gba kpála koko lɨe?

Yi adʉ́ ne ’ngbé ’ndjɨ de

13 Yi dje nga ma mbɨa ɨnde, ngayi okpála bhende ngapa me: «Nakɨ, ɨ dʉ di-e mambi, ya anʉ́ bhʉ́ gʉdhʉ bhe. Ya asɨ́ oo kalanga bini. Ya atsɨ́ndjɨ ’he, ya tsia sía falanga.» 14 La-a, yi mbɨla de me mʉkobho gba yi-e adʉ́ mambi pɨ-ie de! Padhá de, anga yi maka nguwa ɨnde ngau lɨe ngʉbula nedhɨnga bedɨ, pɨpɨta-a, u u matá-a de ko! 15 A ayo mangbo me yi pa me: «Ɨ dʉ me Ngámá nde akʉnda-a, ya adʉ́ bhʉ́ mʉkobho. Ya tsia méne engʉ́ ɨnde, ɨ dʉ mo-o de-e, ya méne engʉ́ koko.» 16 Engʉ́ bini, mbɨa ɨnde-e, yi ne okpála na ’ngbé ’ndjɨ. Yi la di ngabhɨ ’kpa yi pɨ́ ’ka yi. Ndʉ ngua ongbengbe ’ndjɨ bhomʉ-o hana sisiti. 17 Kaka-a, lɨ kpála mbɨla namene bádha ’ngʉ́-o, engʉ́ bini, anɨ mene la bádha ’ngʉ́ ango-o de-e, amba anɨ amene siti ’ngʉ́.

5

Ngayi obhʉlʉ tɨa-a, yi ku ’gbá

1 Ngayi obhʉlʉ tɨa-a, yi dje nga ma mbɨa ɨnde! Yi ku ’gbá, amba yi tʉ di ꞌue ka olɨkabhu ɨnde akólo lɨ kʉte yi ko! 2 Tɨa gba yi-e azi. Okɵkɵ́ azʉ la di obongo gba yi-e azʉ. 3 Olo gba yi, la di ne aladja gba yi-e agba mbelende. Mbelende ango-o aꞌó ’ngʉ́ pɨ́ yi ngae. Mbelende azʉ́ la di kʉte yi maka djua. Yi apo ɨbili bhʉ́la tɨa gba yi-e mbɨa ɨnde-e alɨ sokpɨ́! 4 Yi ayala naha tɨa pɨ okpála na kulu ɨnde ngamene kulu bhʉ́ ’dyɨ gba yi-o. Kaka-a, u ngalopolo lɨo. La di-e, Ngámá na abhʉ́lá, Angbamɨlɨ adje nalopolo lɨe gba uo-o adje. 5 Pɨ́la doto-o, yi adʉ bhʉ́ ká tɨa, yi atsia adʉ akobho ndjɨndjɨ naali. Yi akolo ne tsɨkpa maka oenʉ ɨnde akolo ne tsɨkpa ngʉbula ekpɨ́ ɨnde u abhɵ́lɵ uo lɨe ko. 6 Yi aꞌo mangɨmbo pɨ́ kpála na ngbingbili-o . Yi atsia abhɵlɵ la di anɨ. La-a, anɨ lʉ kala yi ne gbele de.

Yi dʉ ne ’ndjá bua, anga Ngámá ngago

7 Kaka-a, ondaise ma, yi dʉ ne ’ndjá bua akólo bha bini lɨ ’kpɨ́ ɨnde lɨ Ngámá agó lɨe ko. Yi tsia nga kpála ɨnde ngalu ’dyɨ-o. Anɨ ngadjeke nguwa ɨnde ane ne bádha-a ne ’ndjá bua. Anɨ ngadjeke bhadi nedhɨnga ɨnde lɨ ebha na kalanʉ, di ne bhende na soso-o adhɨ́ lɨe-o. 8 Ngayi di-e, yi dʉ ne ’ndjá bua. Yi dʉ ne masi. Padhá de, anga nago gba Ngámá-a akolo masɨkpe. 9 Ondaise ma, yi apá siti ’ngʉ́ lɨ yi sʉnda yi de, amba u akódho ’ngʉ́ gba yi-e de. Padhá de, anga kpála nakodho ’ngʉ́-o alʉ lɨ obhɵbhotɨ. 10 Ondaise ma, opolofeta ɨnde akpokpo nanɨ ’ngʉ́ ne ’lɨ Ngámá-a, abɨ nanɨ lɨkabhu ne ’ndjá bua. Yi kpata engʉ́ ɨnde u amene e-o. 11 Nɨ́ ngapa me okpála bhomʉ-o, a ko okpála na djalɨ. Padhá de, anga u adʉ bhʉ́ lɨkabhu ne kpéke bua. Yi adje maka lɨ Djobe abɨ nanɨ lɨkabhu lɨe ne kpéke bua-o. Yi atsia au la di ehe ɨnde lɨ Ngámá aha e pɨ anɨ alɨ soso-o. Padhá de, anga Ngámá abedhe ne ndjinga, la di ne bua na babadha.

12 A ane la mane ondaise ma, yi atʉ́ silika de. Yi atʉ́ silika ne ’lɨ kokpɨ́ de. Yi atʉ́ silika ne ’lɨ doto de. Yi atʉ́ di silika ne ’lɨ ’he koko belegʉ de bini. Ɨ dʉ me a nde mo-o, yi de pa bha me: «A moko.» Ɨ dʉ la di me a nde mo-o ade-e, yi de pa bha me: «A mo-o ade», ngʉbula me yi asía mangɨmbo ka Ebhe de.

Nayo gba kpála na ngbingbili-e, a ne angu naali

13 Bhʉ́ ká yi-e, kpála bini bhʉ́ lɨkabhu uu? A ayo me anɨ yo Ebhe. Bhʉ́ ká yi-e, kpála bini ne djalɨ uu? A ayo me anɨ dhɵgɵ Ngámá bhʉ́ oetsi. 14 A lɨ kpála bini bhʉ́ ká yi ne kuo uu? A ayo me anɨ ꞌɨ obhelesɨ okpála na Piga gba Ebhe . U yo Ebhe ngʉbula anɨ, amba u tuko la di emʉ pɨ́ ’ndjɨ anɨ ne ’lɨ Ngámá. 15 Ɨ dʉ me u nde ayo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne nabhuka-a , lɨ nayo ango-o kóbho kpála na kuo-o, lɨ Ngámá ꞌé anɨ bhʉ́lá. Ɨ dʉ me anɨ nde amene siti ’ngʉ́-o, lɨ Ebhe tsia ꞌé siti ’ngʉ́ ango-o. 16 Kaka-a, yi mbamba ta osisiti ’ngʉ́ gba yi-e sʉnda yi. Yi yo Ebhe ngʉ́ yi sʉnda yi, amba okuo gba yi-e yie. Nayo gba kpála na ngbingbili-e, a ne angu naali. 17 Elɨya nanɨ ne kpála-kʉtɨ maka nɨ́. Anɨ ayo nanɨ Ebhe ne bua e hana ngʉbula me ebha adhɨ́-ɨ de. Ebha tʉ pɨ́la doto belegʉ de bini, ngʉbula kalanga bata ne epe madhɨa. 18 Pɨpɨta-a, anɨ ayo matá Ebhe. Abhomʉ-o, ekpɨ́ atse ’kpa lɨ ebha kuto, doto atsia aholo di nazu nguwa gba e-o.

Yi gie kpála ɨnde aꞌo ká ngbili kpadjɨ-e lɨ kpadjɨ na kʉkʉlʉ

19 Ondaise ma, kpála bini bhʉ́ ká yi tɨ da naꞌo ká ngbili kpadjɨ. Pɨpɨta-a, lɨ kpála koko tsia gíe matá anɨ lɨ kpadjɨ na kʉkʉlʉ. 20 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me kpála ɨnde agie kpála bini na siti ’ngʉ́, ɨnde aꞌo ká ngbili kpadjɨ lɨ kpadjɨ na kʉkʉlʉ-o, anɨ akóbho bua kpála bhomʉ-o bhʉ́ kuo, anɨ tsia méne me u mbu lɨ bhiti osisiti ’ngʉ́ gba kpála bhomʉ-o.

* 1:13 1:13 Bhʉ́ eli na giliki-e, kpéke da ’ngʉ́ ne nale-e, a ko bha koli ’he bini.

† 1:17 1:17 Ndʉ ’he na zɨzɨ ɨnde abhʉ́lá: A akʉnda napa me ela, epe ne oɨkʉpala.

† 2:8 2:8 Tsia bhʉ́ Lev. 19:18.

† 2:11 2:11 Tsia bhʉ́ Ekɨ. 20:13, 14; di ne bhʉ́ Det. 5:17, 18.

† 2:23 2:23 Tsia bhʉ́ Dje. 15:6.

* 4:5 4:5 Ebhe akʉnda bua gba e ɨnde anɨ aꞌo nanɨ e bhʉ́ nɨ́-e naali: U tɨ da napa matá me: «Bua ɨnde lɨ Ebhe aꞌo e bhʉ́ nɨ́-e abedhe ne osisiti gʉmʉ ’he.»

† 4:6 4:6 Tsia bhʉ́ Gbt. 3:34.

1 Piele

1

2

3

4

5

Balʉa na bini

gba

Piele

Eli na kalanʉ

Piele aye nanɨ balʉa na bini gba e pɨ omakilisito ɨnde u aꞌɨ o lɨ bɨlɨ ɨnde me okpála ɨnde nanɨ lɨ Ebhe abhʉ o. Okpála ango-o atsambala nanɨ bhʉ́ Adji Minele, alɨ pápá na abebe. Engʉ́ na ngbéngbé ɨnde bhʉ́ balʉa ɨnde-e, a ko nato masi bhʉ́ okpála ɨnde ngatatanga. Padhá de, anga u adʉ nanɨ ato mbolo lɨ uo, kabula nabhuka gba o-o. Anɨ aye balʉa ango-o ngʉbula naha Bádha Ngali gba Yesu Kilisito pɨ uo, ɨnde nakpi, ne nazuku gba e ngaha pɨ okpála naꞌo ’to o ’to engʉ́ ɨnde anɨ apa me nɨ améne e nedhɨnga nago ka nɨ ko. Nau ongʉ́ bhomʉ-o, uo ne kpadjɨ koko ade, a ayo bha me u zɨba nakibila olɨkabhu ne nambɨla ndjɨndjɨ me, a ko nale ɨnde u ngale uo ne e bhʉ́ nabhuka gba uo na kʉkʉlʉ-o. A ko la di me, u asía makalá lɨ ’kpɨ́ ɨnde lɨ Yesu Kilisito ago lɨe (1:7).

Bhʉ́ nato masi ɨnde lɨ Piele ato e bhʉ́ okpála bhʉ́ nedhɨnga na lɨkabhu-o, anɨ aha di lɨ́lɨ pɨ okpála ɨnde ngatanga balʉa ɨnde me: u kobho maka okpála gba Kilisito.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-2

Nagama matá ’ngʉ́ ne toto pɨndjɨ mʉkobho ɨnde lɨ Ebhe ngaha e 1:3-12

Lɨ́lɨ pɨndjɨ mʉkobho na bubu 1:13 – 2:10

Ongʉ́ ɨnde a ayo me makilisito mene e bhʉ́ nedhɨnga na lɨkabhu 2:11 – 4:19

Namene kulu ne nakɵ lɨ o ne kuto ka makilisito 5:1-11

Eli na soso 5:12-14

1

Piele yi omabhuka ɨnde agbongbolo ne bɨlɨ-e mayi

1 Ma aye balʉa ɨnde-e pɨ yi ngama Piele, ma ne bhʉlʉ titima gba YesuKilisito . Ma aye pɨ yi okpála ɨnde lɨ Ebhe abhʉ o, ngayi okpála ɨnde ngadʉ maka ogandji okpála bhʉ́ kʉtɨ koko, ngayi ɨnde atsambala bhʉ́ ondu doto na Pote, ne Galatia, ne Kapadose, ne Adjia di ne Bitinia-o. 2 Ebhe ’Dyɨ nɨ́ abhʉ nanɨ yi bhʉtode maka anɨ aleke nanɨ engʉ́ ango-o lɨe-o. Anɨ alo yi lɨ kpadjɨ gba Bu Bhobua , anɨ aꞌo yi kpi ngʉ́ nadʉ piga gba e, ngʉbula me yi dʉ namanga Yesu Kilisito, amba ngʉte anɨ vʉlʉ yi ngʉ́ nadʉ bubu kala nɨ. A ayo me bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe-e dʉ ne yi, amba anɨ ha di guo ’ngʉ́ pɨ yi ane mane.

Piele adhɵgɵ Ebhe, anga anɨ akóbho omabhuka makobho

3 A ayo me nɨ́ dhɵgɵ Ebhe, ’Dyɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito. Padhá de, anga anɨ abedhe ne ndjinga pɨ nɨ́ bedhe, anɨ atsia aha mʉkobho na mbɨa pɨ nɨ́ bhʉ́ nazuku Yesu Kilisito bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o. Kaka-a, nɨ́ abhele djila nɨ́ lɨ anɨ me nɨ́ azúku di mazuku. 4 Nɨ́ tɨ la di da naꞌo ’to nɨ́ ’to tɨa ɨnde lɨ Ebhe awo e pɨ nɨ́ opiga gba e-o. Anɨ awo tɨa ango-o pɨ nɨ́ abhʉ́lá. Tɨa ango-o zizi de, a sisiti de, a pádha la di-i de. 5 Nganɨ́ okpála ɨnde abhuka Ebhe-e, anɨ ngalila nɨ́ ne angu gba e, ngʉbula me nɨ́ sia mʉkobho na dʉdʉma ango-o. Mʉkobho ango-o asúno lɨe lɨ sokpɨ́.

6 Ka ongʉ́ ango-o, yi kpi djalɨ, abana ayo lɨe me yi zʉ olɨkabhu mbɨa ɨnde-e lɨ okpadjɨ ngangá ngʉ́ nedhɨnga bedɨ-o. 7 Belegʉ olo ɨnde asisiti masiti-e, okpála tsutsulu ngaɨza bhʉ́ djua ngʉ́ naleleke me a kolo ndjɨndjɨ. A sɨ la masɨ maka nabhuka gba yi-e ane olo lɨe mane-e? Yi ngazʉ olɨkabhu bhomʉ-o ngʉbula me okpála mbɨla me a lɨ nabhuka gba yi-e ne tata. A bhadi moko ne nabhuka gba yi-o. Ebhe améne mo-o ngʉ́ namene me, kabula nabhuka gba yi-e, anɨ toko yi, anɨ dhɵgɵ di yi, anɨ mene di me ’lɨ yi kolo ngbéngbé lɨ ’kpɨ́ lɨ Yesu Kilisito asúno lɨe lɨe bhʉ́ sangu gba e-o. 8 Belegʉ yi u anɨ lɨe de-e, yi ne mʉkʉnda pɨ anɨ. Abana yi nde lɨe ngau anɨ ade-e, yi ngabhuka anɨ. Kaka-a, yi ngakpi djalɨ naali, djalɨ ɨnde lɨ kpála tɨ da nakpokpo lele e de, 9 anga yi asía makalá na nabhuka gba yi-e masia. Makalá ango-o, a ko lɨ bua yi akóbho lɨe-o.

10 Nanɨ kalanʉ-o, opolofeta agɨlɨ má bhotobhoto me o mbɨla kpadjɨ lɨ Ebhe akóbho okpála lɨe-o. U adʉ akpokpo ’ngʉ́ kalanʉ pɨ okpála pɨndjɨ bádha bhʉ́ ’bu ɨnde lɨ Ebhe aꞌo nanɨ e pɨ yi-o. 11 Bua gba Kilisito ɨnde adʉ bhʉ́ uo-o apa pɨ uo kalanʉ me, Kilisito azʉ́ lɨkabhu. Pɨpɨta-a, anɨ tsia sía sangu gba Ebhe-o. Opolofeta ango-o agɨlɨ nambɨla me ongʉ́ bhomʉ-o akódho ’kpɨ́ nadho. U atsia agɨlɨ di nambɨla me a adʉ́ lele pɨ. 12 Ebhe atsia asuno pɨ opolofeta bhomʉ-o me ongʉ́ ango-o kódho ’kpɨ́ bhʉ́ nedhɨnga gba uo-o de, engʉ́ bini, akódho mangbo ’kpɨ́ bhʉ́ ’kpɨ́ gba yi. Mbɨa ɨnde-e, okpála ɨnde ngakpokpo Bádha Ngali-e , akpokpo ongʉ́ bhomʉ-o pɨ yi akpokpo. U akpokpo pɨ yi ne angu gba Bu Bhobua ɨnde lɨ Ebhe atima e-o. Belegʉ oandjelu , u akʉnda nau ongʉ́ ango-o.

Piele apa pɨ omabhuka me u dʉ bubu kala Ebhe

13 Kaka-a, yi dʉ bedhe ndʉ ’kpɨ́ hana. Yi bhulu djila yi, yi ꞌo ’to yi libhomu ’to bádha bhʉ́ ’bu ɨnde lɨ Ebhe ahá e pɨ yi lɨ ’kpɨ́ lɨ Yesu Kilisito asúno lɨe lɨe bhʉ́ sangu gba e-o. 14 Yi manga Ebhe maka ongɨsɨ na babadha. Yi akpáta matá kpadjɨ na sisiti ɨnde nanɨ yi adʉ nakpata e kala me yi nde mbɨla Yesu Kilisito de-e de. 15 Engʉ́ bini, yi dʉ bubu bhʉ́ mʉkobho gba yi-e libhomu, maka lɨ Ebhe ɨnde aꞌɨ yi-e nde lɨe bubu-o. 16 Padhá de, anga u aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me: «Yi dʉ bubu, anga ma bubu.†»

17 Nedhɨnga yi ngayo Ebhe lɨe, yi ngaꞌɨ anɨ me «’Dyɨ nɨ́». Padhá de, anga anɨ ngakodho ’ngʉ́ gba okpála nakpata lele kulu gba kpála ne kpála. Anɨ tsia la di bhʉ́la kpála bini de. Kaka-a, nedhɨnga yi nde nga bha lɨe pɨ́la doto-o, yi manga anɨ bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde yi ngamene e-o. 18 Yi mbɨla ndjɨndjɨ maka lɨ Ebhe agbegbe yi lɨe lɨ kpadjɨ ndʉ ongʉ́ hana na padhá padhá ɨnde lɨ odyɨ yi apana e pɨ yi-o. Ebhe kala yi ne ehe ɨnde ngasiti masiti maka aladja, ɨ dʉ di-e olo de. 19 Engʉ́ bini, anɨ akala yi ne ngʉte Kilisito ɨnde ane ndʉ ’he hana-o. Kilisito maka ndɨlɨ kandɵlɵ ɨnde aha mʉkobho gba e, u atsia abhɵlɵ e-o. Anɨ bubu kala Ebhe, ehe na sisiti bhʉ́ anɨ belegʉ ade bini. 20 Ebhe abhʉ nanɨ anɨ ngʉ́ nakpi lɨ ’ngʉ́ gba okpála kala me anɨ bho doto, la mbɨa ɨnde-e, anɨ atsia asuno anɨ bhʉ́ onedhɨnga na soso ɨnde-e mbámbá ngʉbula me anɨ kobho yi. 21 Kabula Kilisito-o, yi abhuka Ebhe ɨnde azuku anɨ bhʉ́ ká okpála ɨnde amu-o, anɨ atsia aha sangu pɨ anɨ. Kaka-a, yi ngaꞌo nabhuka gba yi-e bhʉ́ Ebhe, yi la di ngaꞌo ’to yi ’to anɨ.

22 Yi avʉlʉ bua yi avʉlʉ ngʉ́ nadʉ ne mʉkʉnda na kʉkʉlʉ sʉnda yi. Yi avʉlʉ bua yi ango-o lɨ kpadjɨ nakpata ongʉ́ na kʉkʉlʉ ɨnde lɨ Ebhe asuno e pɨ yi-o. Ka ’ngʉ́ ango-o, ma apa pɨ yi me, yi dʉ ndʉ ’kpɨ́ hana ne mʉkʉnda na kʉkʉlʉ sʉnda yi di ne bádha bua. 23 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me Ebhe aha mʉkobho na mbɨa pɨ yi lɨ kpadjɨ na eli gba e na dʉdʉma, ɨnde di ngaha mʉkobho pɨ okpála-o. Ebhe ɨnde ɨ kpikpi de-e aha mʉkobho ango-o pɨ yi ngae makpe. Yi sia mʉkobho ango-o ka odyɨ yi ɨnde amú mamu-o de. 24 Padhá de, anga u aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

«Ndʉ okpála hana ngamu maka ulu aꞌʉꞌʉlʉ lɨe-o.

Bádha gba kpála-kʉtɨ ngandjia maka bádha gba felele andjindjia lɨe,

ɨ dʉ me a nde anʉkʉ-o.

25 Engʉ́ bini, eli gba Ngámá-a ngadʉ dʉdʉma ne dʉdʉma.†»

Eli ango-o, a ko Bádha Ngali ɨnde u akpokpo e pɨ yi-o.

2

Piele apa me omabhuka dʉ maka teme na mʉkobho

1 Yi bala ndʉ sisiti ’ngʉ́ hana kabula mʉkobho na mbɨa ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ yi-o. Yi apíte kpála bini de, yi adʉ́ amene engʉ́ na kali de, yi adʉ́ ne gʉmʉ ’he gba kpála de, yi adʉ́ di apa ’ngʉ́ lɨ okpála koko sisiti de. 2 Yi dʉ maka ongɨsɨ u azu o na mbɨa, ɨnde ndʉ ’kpɨ́ hana ne gʉmʉ nandjɨ ’ka. Yi dʉ bhadi ne gʉmʉ Eli gba Ebhe-e moko ngʉbula me yi bhele, akólo lɨ ekpɨ́ lɨ Ebhe akóbho yi lɨe libhomu-o. 3 Yi dʉ bha ne gʉmʉ eli ango-o na paká paká, anga yi ambɨla bádha ’ngʉ́ ɨnde lɨ Ngámá ngaha e lɨ bua yi ambɨla.

4 Yi dyudyo lɨyi de Ngámá Yesu Kilisito masɨkpe, a ko teme na mʉkobho, ɨnde lɨ okpála abhike nanɨ e ne ꞌɨlɨ me a lɨ kulu ade-o. La-a, bhʉ́ djila Ebhe ɨnde alo nanɨ teme ango-o, anɨ atsia au me a lɨ kulu ane ndʉ oteme koko hana. 5 Ngayi makpe-e di-e, yi dʉ maka teme ɨnde na mʉkobho, amba Ebhe ha yi, anɨ tsia yiki etɨ gba Bu Bhobua ne yi maka ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o. Bhʉ́ ’tɨ ango-o, yi akólo piga gba odimandɵ ɨnde aha lɨo pɨ Ebhe, ngʉbula naha makiso na Bu Bhobua, ɨnde ndjɨndjɨ pɨ Ebhe lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito. 6 Padhá de, anga u aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

«Yi gbo nga ’dje yi, ma alo teme bini na mase,

ma aꞌó bhʉ́ gʉdhʉ na Siona

maka teme ɨnde abɨ etɨ-e libhomu.

Kpála ɨnde azɨ́ba teme ango-o sía nʉmʉ belegʉ de bini.†»

7 Pɨ yi okpála ɨnde abhuka-a, teme ango-o pɨ yi lɨ kulu ane ndʉ oteme koko hana. Engʉ́ bini, pɨ okpála bhende ɨ bhuka de-e, a mo-o ade. Padhá de, anga u aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

«Teme ɨnde lɨ okpála nayiki etɨ-e abhike e-e,

akolo teme ɨnde abɨ etɨ-e libhomu ngae.†»

8 U aye matá di bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

«Okpála ngado ’dhʉ o lɨ teme ango-o,

ɨ tsia méne me u gʉ ꞌi o kuto.†»

U ngado ’dhʉ o tété, anga u ayala nakpata ’li Ebhe, Ebhe apa nanɨ bhʉtode me a méne lɨe mo-o.

9 La pɨ yi-e, yi ne piga ɨnde lɨ Ebhe abhʉ o-o. Yi ne piga gba odimandɵ ɨnde ngamene kulu pɨ ’ngbé Ngámá Ebhe. Yi ne piga okpála ɨnde lɨ Ebhe aꞌo o kpi pɨ e. Anɨ abhʉ yi ngʉbula me yi kpokpo ongbengbe ’ngʉ́ ɨnde nɨ amene e pɨ okpála. Anɨ a ꞌɨ yi me yi ze bhʉ́ biti, amba yi go lɨ zɨ ’ke gba nɨ ɨnde ngatsi ane ndʉ ’he hana-o. 10 Nanɨ kalanʉ-o, yi dʉ ne okpála gba Ebhe de, engʉ́ bini mbɨa ɨnde-e, yi akolo okpála gba anɨ. Nanɨ kalanʉ-o, yi sia ndjinga gba Ebhe-e de, engʉ́ bini mbɨa ɨnde-e, yi asia ndjinga gba anɨ asia.

Piele aha lɨ́lɨ pɨ omabhuka pɨndjɨ lele namanga lɨo, di ne namanga Ebhe

11 Ondaise ma na mʉkʉnda, yi mbɨla ndjɨndjɨ me yi pɨ́la doto ei ne ogomago. Kʉtɨ gba yi-e pɨ́la doto ɨnde-e ade. Kaka-a, ma ayo ka yi me, yi adʉ́ améne osisiti ’ngʉ́ lɨ gʉmʉ e nde lɨ bua yi-e de, anga ongʉ́ bhomʉ-o ngazʉ bɨlɨ lɨ bhobua yi ngae. 12 Yi mene ehe lɨyi bhʉ́ ká omʉpagano ndjɨndjɨ ngʉbula me, abana u dʉ apa ’ngʉ́ lɨ yi sisiti-e, u de u obabadha ’ngʉ́ ɨnde yi ngamene e-o, amba ekpɨ́ lɨ Ebhe asúno lɨe pɨ uo lɨe, u de dhɵgɵ anɨ.

13 Yi kɵ lɨyi ne kuto kala ndʉ okpála hana ɨnde ngaʉ pɨ́la doto, kabula Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito ɨnde yi ngakpata nganda e-o. Yi kɵ lɨyi ne kuto kala ongbengbe ongámásɨ na doto ɨnde ngaʉ pɨ́ ndʉ okpála hana-o. 14 Yi kɵ lɨyi ne kuto kala oguvelenele ɨnde lɨ ’ngbé ngámá aꞌo o-o. Anɨ aꞌo uo ngʉbula me u mene okpála ɨnde ngamene siti ’ngʉ́-o kpekpeke, di ne me u dhɵgɵ obhende ngamene bádha ’ngʉ́-o. 15 Padhá de, anga Ebhe akʉnda me yi gbite ’bhɵ ngingi ’ngʉ́ gba okpála ɨnde ayala nambɨla Ebhe-e ne namene bádha ’ngʉ́. 16 Yi mene ehe lɨyi maka okpála ɨnde bhʉ́ bali ade. Engʉ́ bini, yi apá de me, o nde lɨe bhʉ́ bali ade-e, o mene siti ’ngʉ́ bhʉ́ gandji-e de. Yi mene mangbo lɨyi maka obalise gba Ebhe. 17 Yi manga ndʉ okpála hana. Yi dʉ ne mʉkʉnda pɨ ondaise yi bhʉ́ ’bu nabhuka . Yi manga ongbengbe ongámásɨ mamanga. Yi dhɵgɵ Ebhe.

18 Ngayi obalise-e, yi kɵ lɨyi kala omakʉlasɨ yi ne kuto. Yi manga uo ndjɨndjɨ. Yi amánga bha bini obhende na bhʉkʉ ’ngʉ́-o de, ɨnde ngamene yi ndjɨndjɨ-e de, yi manga di obhende ngamene yi sisiti-o. 19 Padhá de, anga Ebhe ngasuno bádha bhʉ́ ’bu pɨ kpála ɨnde ngazʉ lɨkabhu sakpa okpála koko padhá me anɨ nde mene siti ’ngʉ́ de, lɨ anɨ tsia kíbila lɨkabhu ango-o kabula ’lɨ Ebhe. 20 Yi dʉ azʉ bhɨkpa ka siti ’ngʉ́ yi amene e, a dhɵ́gɵ yi tété da? Engʉ́ bini, ɨ dʉ me yi nde ngazʉ lɨkabhu sakpa okpála koko kabula bádha ’ngʉ́ ɨnde yi amene e, lɨ yi kibila lɨkabhu ango-o, a ko bádha ’ngʉ́ bhʉ́ djila Ebhe. 21 Anɨ aꞌɨ yi me yi mene moko, anga Kilisito azʉ bhadi lɨkabhu pɨ yi moko. Anɨ apana kpadjɨ pɨ yi, amba yi mene bhadi maka nɨ.

22 Ngaanɨ-e, anɨ mene siti ’ngʉ́ de.

Anɨ pa eu belegʉ de bini.†

23 Lɨ okpála asobho anɨ lɨe, anɨ gie sobho pɨ uo de.

Abana u ato mbolo lɨ anɨ lɨe, anɨ gʉ okpála ango-o de.

Anɨ aꞌo mangbo lɨe sakpa Ebhe ɨnde ngakodho ’ngʉ́ ngbingbili-o.

24 Anɨ abha sisiti ’ngʉ́ gba nɨ́-e, anɨ atsia abɨ lɨ kʉte e.

Anɨ abɨ siti ’ngʉ́ ango-o nedhɨnga u abhɵlɵ anɨ lɨe lɨ kulusi ngʉbula me,

nɨ́ dʉ maka okpála ɨnde amu lɨ pápá na siti ’ngʉ́ amu,

di ne me nɨ́ dʉ mangbo bhʉ́ mʉkobho ɨnde ngbingbili.

Yi akobho ka oeka lɨ anɨ abɨ e-o.

25 Padhá de, anga yi dʉ nanɨ maka okandɵlɵ ɨnde angɨta.

Engʉ́ bini, mbɨa ɨnde-e, yi agie lɨyi agba mʉlila, ɨnde ngalila bua yi-o.

3

Lele dasʉndʉ sʉnda olɨsɨ ne obhosɨ

1 Ma ngapa di pɨ yi olɨsɨ moko, yi kɵ lɨyi kala obhosɨ gba yi-e ne kuto da napa me abana lɨ bini bini bhʉ́ ká uo bhuka ’li Ebhe de-e, u de dji bua o ka nau lele mʉkobho gba yi, abana yi pa ’ngʉ́ pɨ uo pɨndjɨ eli gba Ebhe-e de-e, 2 u de bhuka kabula nau me lele dasʉndʉ gba yi-e ndjɨndjɨ, yi la di ngamanga uo. 3 Yi adʉ́ bha bini aleke kʉte yi akilidjo de, abana ɨ dʉ bhʉ́ napʉlʉ sundjo yi, abana ɨ dʉ nadyɨ omagege na olo, abana ɨ dʉ di-e bhʉ́ nadyɨ obongo bhe na mase naali. 4 Engʉ́ bini, yi leke mangbo lɨyi bhʉ́ naleke bua yi. Yi kɵ lɨyi ne kuto, yi dʉ di ne guo ’ngʉ́ . Padhá de, anga a bhomʉ-o bádha bhe ɨ zizi de-o, a nganga lɨ Ebhe naali. 5 Olɨsɨ na kalanʉ ɨnde adʉ akpata Ebhe-e, ɨnde adʉ di naꞌo ’to o ’to anɨ-e, adʉ nanɨ aleke lɨo ne ngua bádha kulu bhomʉ. U adʉ la di namene lɨ́lɨ gba obhosɨ gba o-o. 6 Yi bhundja nga pɨndjɨ Sala. Anɨ adʉ amene nanɨ lɨ́lɨ gba ’ko e Abalahama ndjɨndjɨ. Anɨ adʉ aꞌɨ anɨ me ngámá gba nɨ. Yi ne ongɨsɨ na olɨsɨlɨsɨ gba Sala na paká paká, ɨ dʉ me yi nde ngamene bádha ’ngʉ́, yi nde ꞌo la di de me tsʉlʉ ha angu yi de-o.

7 A bhadi moko pɨ yi obhosɨ, a ayo me dasʉndʉ gba yi ne olɨsɨ gba yi-e dʉ ndjɨndjɨ. Yi mbɨla ndjɨndjɨ me uo bhʉbhʉkʉ ane yi. Yi manga uo mamanga, anga mʉkobho ɨnde lɨ Ebhe ahá e pɨ yi bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e-e, anɨ ahá pɨ ndʉ yi ne uo hana. Yi mene mo-o, ehe bini ní kpadjɨ kala mayo gba yi-e de.

Lele dasʉndʉ gba omabhuka

8 Ngʉ́ nabu tata-a, yi dʉ ndʉ yi hana ne bua bini, yi dʉ amene bádha ’ngʉ́ lɨ yi sʉnda yi, yi dʉ ne mʉkʉnda sʉnda yi maka ondaise . Yi dʉ ne ndjinga sʉnda yi, yi kɵ la di lɨyi sʉnda yi ne kuto. 9 Yi agíe siti pɨ siti de, ɨ dʉ di-e sobho pɨ sobho de. Lɨ kpála sobho yi-e, yi agíe sobho pɨ anɨ de, engʉ́ bini, yi yo mangbo Ebhe me anɨ tuko bisagu pɨ́ anɨ. Padhá de, anga nedhɨnga lɨ Ebhe aꞌɨ yi lɨe me yi dʉ piga gba nɨ-e, anɨ apa nanɨ pɨ yi me nɨ atúko bisagu pɨ́ yi. 10 A maka u aye lɨe bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

«Lɨ kpála kʉnda me mʉkobho gba nɨ-e dʉ ndjɨndjɨ-e,

anɨ kʉnda la di me nɨ dʉ bhʉ́ djalɨ-e,

a ayo de me anɨ dʉ apa siti ’ngʉ́-o de,

a ayo la di de me anɨ dʉ apa eu-o de.

11 A ayo me anɨ dji ’ngbʉ e lɨ siti ’ngʉ́,

anɨ mene mangbo bádha ’ngʉ́.

Anɨ gɨlɨ guo ’ngʉ́ ne kekele hana.

12 Padhá de, anga Ngámá ne djila e lɨ okpála ɨnde ngamene ngbili ’ngʉ́ ,

anɨ bedhe ngʉ́ nadje mayo gba uo.

Engʉ́ bini, anɨ ngadji ’ngbʉ e lɨ okpála bhende ngamene osisiti ’ngʉ́-o.†»

Piele apa me omabhuka kibila lɨkabhu me u nde ngamene bádha ’ngʉ́

13 Ɨ dʉ me yi nde ngaꞌo bua yi hana lɨ namene bádha ’ngʉ́-o, a ko da ɨnde améne yi sisiti-e? 14 Yi dʉ ne djalɨ nedhɨnga yi ngazʉ lɨkabhu lɨe ka bádha ’ngʉ́ ɨnde yi ngamene e-o. Ka ’ngʉ́ ango-o, yi adʉ́ ne tsʉlʉ okpála ɨnde ngakʉnda namene yi sisiti-e de, bua yi abáka di-i de. 15 Yi dhɵgɵ mangbo Kilisito lɨ bua yi maka Ngámá gba yi. Yi dʉ bedhe ndʉ ’kpɨ́ hana ngʉ́ nakpokpo ’ta yi ngaꞌo ’to yi lɨe ’to Kilisito pɨ okpála bhende ngayi yi tété-o. 16 Engʉ́ bini, yi kpokpo ne bhʉkʉ bua, amba yi manga la di uo mamanga. Yi mene ndʉ ’kpɨ́ hana engʉ́ ɨnde yi au e lɨ bua yi me a ndjɨndjɨ-o, amba okpála bhende ngapa ’ngʉ́ lɨ yi sisiti-e, sia nʉmʉ nedhɨnga u ngasobho bádha kulu yi ngamene e kabula ’lɨ Kilisito lɨe-o. 17 Padhá de, anga yi sia lɨkabhu ka siti ’ngʉ́ ɨnde yi ngamene e, engʉ́ tété ade. La-a, yi sia lɨkabhu kabula bádha ’ngʉ́ ɨnde yi ngamene e, ɨ dʉ me Ebhe nde azɨba mo-o, bhobhomʉ-o ane ne bádha ngae.

18 Padhá de, anga Kilisito adje di lɨkabhu kabula siti ’ngʉ́ gba nɨ́-e bhʉtsibhʉtsi bini má ngbɨ! Ngaanɨ kpála ɨnde ɨ mene siti ’ngʉ́ de-e, anɨ akpi ngʉbula nakobho nɨ́ okpála ɨnde ngamene siti ’ngʉ́-o, ngʉbula me anɨ mba bhʉ́la nɨ́ agba Ebhe. Okpála abhɵlɵ anɨ bhʉ́ kʉte, engʉ́ bini Ebhe atsia azuku anɨ lɨ kpadjɨ gba Bu Bhobua .

19 Ka angu gba Bu Bhobua bhomʉ-o, anɨ atsia anʉ belegʉ di nakpokpo Bádha Ngali gba Ebhe-e pɨ obua ɨnde amu ɨnde bhʉ́ tɨkpʉ-o. 20 A ko bua okpála ɨnde ayala nanɨ nadji bua o nedhɨnga lɨ Nʉa adʉ abho ’ngbé zabʉ lɨe-o. La-a, Ebhe adjeke nanɨ uo ne ’ndjá bua. Okpála ɨnde lɨ engu-o akobho nanɨ o-o, u dʉ bhelé de. A adʉ bha nanɨ okpála madjɨna padhá ɨnde aꞌʉꞌʉ nanɨ bhʉ́ zabʉ-o. 21 Engu bhomʉ-o, a ko kulu batisimo. Ebhe ngakobho yi mbɨa ɨnde-e lɨ kpadjɨ na batisimo bhomʉ. Batisimo ango-o ngʉbula naꞌe zɨbotʉ na kʉte ade, engʉ́ bini, a ngʉbula naha lɨo libhomu pɨ Ebhe ne bua nambɨla ngbili ’ngʉ́. Ebhe ngakobho yi lɨ kpadjɨ na batisimo ango-o ka lɨ Yesu Kilisito azuku lɨe-o. 22 Anɨ atapa abhʉ́lá, anɨ adʉ de Ebhe lɨ pápá na kokpa. Anɨ ngaʉ pɨ́ ’ndjɨ oandjelu di ne pɨ́ ’ndjɨ ndʉ obua hana ɨnde ne angu abhʉ́lá oo-o.

4

A ayo me omabhuka mene engʉ́ lɨ lele mʉkobho na mbɨa

1 Nɨ́ mbɨla ndjɨndjɨ me Kilisito adje lɨkabhu bhʉ́ kʉte. Kaka-a, ngayi di-e, yi dʉ bedhe ngʉ́ lɨkabhu maka anɨ. Padhá de, anga kpála ɨnde adje lɨkabhu bhʉ́ kʉte-e, aꞌo namene siti ’ngʉ́ aꞌo. 2 Nayie pɨ mbɨa ɨnde-e, nedhɨnga hana ɨnde yi améne e pɨ́la doto-o, a ayo me yi mene bhʉ́ mʉkobho gba yi-e engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe akʉnda e-o. Yi améne engʉ́ na sisiti ɨnde lɨ bua yi ngakʉnda e de. 3 Padhá de, anga yi abala nako nedhɨnga gba yi-e bhelé bhʉ́ namene engʉ́ lɨ omʉpagano amemene e-o. Yi améne matá mo-o de. Yi adʉ nanɨ akʉnda olɨsɨ di ne obhosɨ ngangá, gʉmʉ kʉte aha di nanɨ angu yi maha. Yi adʉ abhɵlɵ kuo yi ne pandɨ, yi adʉ apo bhʉ́la yi ngʉ́ nandjɨ pandɨ, yi adʉ adho ’bɨ na sisiti. Yi adʉ di amene engʉ́ ɨnde ayo la ndjʉ nako de me yi mene e de-o, anga yi adʉ adhɵgɵ oebhe na eu.

4 La mbɨa ɨnde-e, omʉpagano ngangamba, u la di ngasobho yi, anga yi kɵ matá nganda uo bhʉ́ siti ’ngʉ́ inde u ngamene e na mʉgwe mʉgwe-e de. 5 Engʉ́ bini, ekpɨ́ akólo makolo. Lɨ ’kpɨ́ ango-o, u akpókpo ’ngʉ́ gba o-o kala Ebhe ɨnde bedhe ngʉ́ nakodho ’ngʉ́ gba okpála ɨnde ʉʉ, di ne okpála bhende amu-o. 6 Ka ’ngʉ́ ango-o, Kilisito anʉ nanɨ belegʉ nakpokpo Bádha Ngali pɨ okpála ɨnde amu-o. Anɨ akpokpo pɨ uo ngʉbula me, maka lɨ Ebhe akodho ’ngʉ́ gba okpála hana lɨe, ngauo di-e, Ebhe akódho ’ngʉ́ gba uo-o nakpata lele maka u adʉ nanɨ lɨe pɨ́la doto, amba u dʉ bhʉ́ mʉkobho maka Ebhe lɨ kpadjɨ gba Bu Bhobua .

Piele apa me omabhuka mene kulu ne makalá u asia e ka Ebhe-o

7 Sokpɨ́ akolo masɨkpe. Kaka-a, yi dʉ ne bádha mabhundja, yi bhulu djila yi, amba yi dʉ nayo Ebhe. 8 Kala ndʉ ’ngʉ́ hana-a, yi dʉ ne mʉkʉnda na paká paká sʉnda yi, anga bhobhomʉ-o méne me yi mbu lɨ bhiti osisiti ’ngʉ́ lɨ okpála koko ngamene e-o. 9 Yi sia okpála ɨnde ngago agba yi-e ndjɨndjɨ. Yi asía uo ne nadi mʉtokono de. 10 A ayo me yi teteke lɨyi ne makalá ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ yi bhʉ́ bádha bhʉ́ ’bu gba e-o. Yi mene mo-o, yi dʉ́ maka obabadha okpála ɨnde ambɨla namene kulu ne makalá lɨ Ebhe aha e pɨ yi kpi kpi kpi-o. 11 A ayo me kpála ɨnde asia makalá nagama ’ngʉ́-o, kpokpo oeli gba Ebhe-o . A ayo me kpála ɨnde asia makalá namene kulu pɨ okpála koko-o, mene ne angu lɨ Ebhe aha e pɨ anɨ-e hana, amba bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana-a, okpála dhɵgɵ Ebhe ka Yesu Kilisito. Padhá de, anga ndʉ okpála hana ngadhɵgɵ Ebhe, ndʉ angu hana sakpa anɨ dʉdʉma ne dʉdʉma. A adʉ moko!

Piele apa me omabhuka kibila lɨkabhu ka ’lɨ Kilisito

12 Ondaise ma na mʉkʉnda, yi angámba ka okpekpeke da ’ngʉ́ yi ngalɨ bhʉ́ e de. Ongʉ́ bhomʉ-o ngakolo lɨ yi ngʉbula nambɨla lele nabhuka gba yi-e nde lɨe-o. Yi abhúndja de me a ko ongʉ́ koko kpi-e de. 13 Engʉ́ bini, yi kpi djalɨ, anga yi ngabɨ bhomʉ-o té lɨkabhu ɨnde lɨ Kilisito adje e, amba lɨ ’kpɨ́ anɨ asúno sangu gba e lɨe pɨ ndʉ okpála hana-a, yi de bedhe di ne djalɨ na kuo kuo. 14 Yi dʉ ne djalɨ nedhɨnga lɨ okpála nde ngasobho yi lɨe kabula ’lɨ Kilisito-o. Padhá de, anga Bua na asasaua gba Ebhe-e ngadʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi. 15 Ɨ dʉ me sʉka yi nde ngazʉ lɨkabhu-o, adʉ́ de me anɨ amene siti ’ngʉ́-o de. A ayo di de me anɨ zʉ lɨkabhu anga anɨ abhɵlɵ kpála de, ne me anɨ azi ’he-e de, ɨ dʉ di-e me anɨ alɨ bhʉ́ ’ngʉ́ gba kpála koko-o de. 16 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me kpála nde ngadje lɨkabhu anga a ko makilisito-o, a ayo de me anɨ dje nʉmʉ tété-e de. Anɨ gie mangbo heni pɨ Ebhe, anga a ko kpála ka Kilisito.

17 Nedhɨnga akolo, nedhɨnga ɨnde lɨ Ebhe akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe-o. Yi mbɨla la me, anɨ akpó lita nakodho ’ngʉ́ ango-o lɨ okpála gba e makpe. Ɨ dʉ la mo-o, bhende gba okpála ɨnde ngayala nazɨba Bádha Ngali gba Ebhe-e adʉ́ la ɨbili naae lele pɨ? 18 U aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

«Ɨ dʉ me da nakobho ka okpála ɨnde ngbingbili-e nde kpekpeke-e,

engʉ́ bhe gba okpála ɨnde ngayala Ebhe, ɨnde la di ngamene siti ’ngʉ́-o,

adʉ́ la ɨbili lele pɨ?†»

19 Kaka-a, okpála bhende ngadje lɨkabhu anga Ebhe azɨba mo-o, nʉ ne namene bádha ’ngʉ́ ne kalanʉ. U ꞌo la di lɨo makpe sakpa kpála ɨnde abho nɨ́, ɨnde amemene ’ngʉ́ maka anɨ apa lɨe-o.

5

A ayo nalila okandɵlɵ gba Ebhe-e malila

1 Ma ngagama ’ngʉ́ mbɨa ɨnde-e pɨ okpála bhende bhʉ́ ká yi ne obhelesɨ okpála na Piga gba Ebhe-o . Ma di ne bhele kpála na Dadjua gba Ebhe maka uo. Ma au lɨkabhu lɨ Kilisito azʉ e ne djila ma. Ma asía la di té sangu gba Kilisito ɨnde lɨ Ebhe asúno e pɨ nɨ́-o. Kaka-a, ma ngayo ka yi me: 2 yi lila okpála ɨnde lɨ Ebhe aꞌo o sakpa yi-e malila. Yi lila uo maka lɨ kpála nalila okandɵlɵ alilila okandɵlɵ gba e lɨe-o. Yi alíla uo ka napa de me u agbite yi tété ne kpéke-e de. Engʉ́ bini, yi lila uo ne bádha bua maka lɨ Ebhe akʉnda lɨe-o. Yi améne kulu ngʉbula nasia tɨa de, engʉ́ bini yi mene me yi nde abedhe ne mʉkʉnda bedhe. 3 Yi alíla okpála lɨ Ebhe aꞌo o sakpa yi-e de me yi nde ako angu yi pɨ́ uo mako-o de. Engʉ́ bini, yi mene me okpála kpata lele dasʉndʉ gba yi-o. 4 Lɨ yi mene mo-o, ekpɨ́ lɨ Yesu Kilisito ɨnde ngalila nɨ́-e agó lɨe-e, yi sía makalá na sangu ka anɨ. Makalá ango-o ngadʉ dʉdʉma ne dʉdʉma.

Yi kɵ lɨyi kala Ebhe ne kuto

5 A bhadi moko pɨ yi omakombise, yi kɵ lɨyi ne kuto kala obhelesɨ okpála gba yi-o. Ma ngapa pɨ ndʉ yi omabhuka hana me, yi kɵ lɨyi ne kuto sʉnda yi. Yi teteke lɨyi sʉnda yi, padhá de, anga u aye bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e me:

«Ebhe ngadji ’ngbʉ e lɨ obhʉlʉ ’ngbé ’ndjɨ,

engʉ́ bini, anɨ ngaha bádha bhʉ́ ’bu pɨ okpála ɨnde ngakɵ lɨo ne kuto.†»

6 Kaka-a, ma ngapa pɨ yi me yi kɵ lɨyi ne kuto kala Ebhe ɨnde ne angu, amba anɨ ꞌeꞌe yi ne abhʉ́lá lɨ nedhɨnga anɨ akʉnda lɨe-o. 7 Yi ꞌo ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde ngato mbolo lɨ yi-e sakpa anɨ, anga anɨ ngalila yi.

8 Yi dʉ bedhe, yi lila lɨyi, padhá de, anga djabʉlʉ bhʉlʉ yala gba nɨ́-e ngadji bɨlɨ maka kingbi ɨnde ngangulumba. Anɨ ngagɨlɨ me nɨ azʉ́ da-ie. 9 Yi lʉ kala anɨ kpekpeke bhʉ́ nabhuka . Yi mbɨla ndjɨndjɨ me omabhuka koko pɨ́la doto libhomu-o bhadi ngadje lɨkabhu maka yi. 10 Yi adjé nga matá lɨkabhu ngʉbula nedhɨnga bedɨ. Engʉ́ bini, Ebhe ɨnde bhʉlʉ bádha bhʉ́ ’bu-o, aꞌɨ yi ngʉ́ nalɨ bhʉ́ sangu na dʉdʉma gba e bhʉ́ nakpɵtsɵ lɨyi bhʉ́ dabɨlɨ ne Kilisito. Anɨ aléke yi ngae makpe, anɨ tsía méne me yi lʉ kpekpeke bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana má kpɵkɵbhɵ! 11 A ayo me anɨ ʉ dʉdʉma ne dʉdʉma. A adʉ moko.

Oeli na soso

12 Silivano ateteke ma lɨ naye mbo ndu balʉa ɨnde-e pɨ yi ngae. Ma ambɨla me a ko ndai nɨ́ makilisito ɨnde ngamene ’ngʉ́ lɨ lelele. Ma aye balʉa ɨnde-e ngʉbula nato masi bhʉ́ yi, di ne napa pɨ yi me a ɨnde-e bádha bhʉ́ ’bu na kʉkʉlʉ gba Ebhe, yi gbite lɨyi tété.

13 Omabhuka ɨnde bhʉ́ Babilona* ei, ɨnde lɨ Ebhe abhʉ o maka anɨ abhʉ di yi lɨe-e, yi yi mayi. Ndɨlɨ gba ma Maloko yi di yi mayi. 14 Yi yi lɨyi sʉnda yi, yi kama lɨyi sʉnda yi ngʉ́ nasuno me yi ne mʉkʉnda sʉnda yi. A ayo me guo ’ngʉ́ dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi okpála ɨnde bhʉ́ ’bu Kilisito hana.

† 1:16 1:16 Tsia bhʉ́ Lev. 19:2.

† 1:25 1:25 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 40:6-8.

† 2:6 2:6 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 28:16.

† 2:7 2:7 Tsia bhʉ́ Ets. 118:22.

† 2:8 2:8 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 8:14.

† 2:22 2:22 Tsia bhʉ́ Ɨsa. 53:9.

† 3:12 3:10-12 Tsia bhʉ́ Ets. 34:13-17.

† 4:18 4:18 Tsia bhʉ́ Gbt. 11:31.

† 5:5 5:5 Tsia bhʉ́ Gbt. 3:34.

* 5:13 5:13 Babilona: Okpála bhelé ngabhundja me lɨ bɨlɨ ɨnde-e, a akʉnda nasuno gʉdhʉ na Loma .

2 Piele

1

2

3

Balʉa na bhisi

gba

Piele

Eli na kalanʉ

Piele aye balʉa gba e na bhisi pɨ ’ngbé limbi omakilisito na kalanʉ. Engʉ́ na ngbéngbé ɨnde bhʉ́bhʉ́-o, a ko ngʉbula nagʉ kulu gba omʉsuno na eu di ne ongʉ́ na zabhe ɨnde ngayie bhʉ́ ongʉ́ ango-o. Ngʉ́ naha angu engʉ́ bhomʉ-o, a ayo nagbite lɨo lɨ nambɨla Ebhe na kʉkʉlʉ di ne Ngámá Yesu Kilisito , ne nasuno ɨnde lɨ okpála ɨnde au Yesu ne djila o akpokpo e-o. Piele alʉ kpekpeke lɨ nasuno na eu ɨnde lɨ okpála adʉ apa lɨe me Yesu go matá de-o. Anɨ atsia apa me nabhue ɨnde lɨ Yesu ngabhue lɨe, a ko anga Ebhe kʉnda de me kpála bini kpi-e de. Engʉ́ bini, anɨ ngakʉnda me okpála hana koto bhʉ́ siti ’ngʉ́ (3:9).

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-2

Naꞌɨ ɨnde lɨ Ebhe aꞌɨ makilisito ne e-o 1:3-21

Omʉsuno na eu 2:1-22

Nago na soso gba Kilisito 3:1-18

1

Simo Piele yi omabhuka mayi

1 Ma aye balʉa ɨnde-e ngama Simo Piele. Ma ne bali gba Yesu Kilisito , ma la di ne bhʉlʉ titima gba anɨ-o. Ma aye balʉa ɨnde-e pɨ okpála bhende asia nabhuka ka ngbili ’ngʉ́ gba Yesu Kilisito-o. A ko Ebhe gba nɨ́, a ko di Mʉkobho gba nɨ́-o. Nabhuka ango-o viti bini ne bhe gba ya-o. 2 A ayo me bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe di ne Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o, dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi, amba u ha di guo ’ngʉ́ pɨ yi ane mane ka yi ambɨla uo lɨe ndjɨndjɨ-o.

Lele nadhʉkʉ ka omakilisito

3 Yesu Kilisito bhʉ́ angu gba e aha ndʉ ’he hana nɨ́ nde ne gʉmʉ e ngʉ́ nakobho di ne nadʉ ka nɨ́ libhomu pɨ Ebhe. Anɨ amene me nɨ́ mbɨla Ebhe ɨnde aꞌɨ nɨ́ bhʉ́ sangu gba e di ne bhʉ́ ngamba kulu gba e na paká paká. 4 Ebhe amene mo-o ngʉbula me nɨ́ sia oehe na mase naali di na ngbengbengbe ɨnde nanɨ anɨ apa me nɨ ahá e pɨ nɨ́-o. Anɨ aha oehe bhomʉ-o ngʉbula me yi kpe osisiti gʉmʉ ’he na doto ɨnde ngabhili okpála-o, di ne ngʉbula me yi kpɵtsɵ lɨyi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne nɨ.

5 Ka ’ngʉ́ ango-o, yi mene ne kpéke me nabhuka gba yi-e be ndʉ e ne nadhʉkʉ ngbingbili, pɨ́ nadhʉkʉ ngbingbili-e, yi ꞌo nambɨla Ebhe na paká paká, 6 pɨ́ nambɨla Ebhe na paká paká-a, yi ꞌo naholo bua yi, pɨ́ naholo bua yi-e, yi ꞌo kekele, pɨ́ kekele-e, yi ꞌo naholo lɨo lɨ Ebhe, 7 pɨ́ naholo lɨo lɨ Ebhe-e, yi ꞌo nadʉ ne mʉkʉnda sʉnda yi. Pɨ́ nadʉ ne mʉkʉnda sʉnda yi-e, yi ꞌo mʉkʉnda pɨ ndʉ okpála hana. 8 Ɨ dʉ me yi nde nganʉ ne namene ndʉ ongʉ́ bhomʉ-o hana ne kalanʉ-o, ɨ tsia méne me yi mene kulu, ɨ méne di me yi zu nguwa bhʉ́ nambɨla Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o.

9 La-a, kpála bhende ɨ mene oehe bhomʉ-o de-e u ’kpɨ́ tsutsu de, anɨ maka kpála ɨnde ɨ u ’kpɨ́ de. Anɨ aꞌɨlɨ ’to e me Ebhe avʉlʉ osisiti ’ngʉ́ gba nɨ nanɨ nɨ amene e-o. 10 Kaka-a, ondaise ma, yi mene la matá ne kpéke me yi lʉ ne angu bhʉ́ eꞌɨ lɨ Ebhe aꞌɨ yi lɨe, di ne maka anɨ abhʉ yi lɨe-o. Lɨ yi mene mo-o, yi lɨ́ bhʉ́ siti ’ngʉ́ ’kpɨ́ bini de. 11 Abhomʉ-o, lɨ Ebhe ká kpadjɨ pɨ yi ne bua e bini me yi lɨ bhʉ́ Naʉ na dʉdʉma gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito, ɨnde di Mʉkobho gba nɨ́-o.

Piele apa pɨ omabhuka me u ꞌo ’to o lɨ ’li Ebhe

12 Kaka-a, a ayo me ma ꞌo ’ngʉ́ bhomʉ-o bhʉ́ ’dje yi ndʉ ’kpɨ́ hana belegʉ yi ambɨla nanɨ lɨe bhʉtode, yi atsia agbite lɨyi lɨ kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde yi asia e-o. 13 Ma abhundja me nedhɨnga ma nde nga bha lɨe ʉʉ-o, a ndjɨndjɨ me ma dʉ naꞌo ’ngʉ́ bhomʉ-o bhʉ́ ’dje yi ngʉbula me yi alá-a de. 14 Padhá de, anga ma ambɨla me nedhɨnga nakpi ka ma-a akolo masɨkpe maka lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito apa mʉma lɨe-o. 15 Kaka-a, ma améne di ne kpéke me, pɨta ma akpí lɨe, ’to yi aꞌɨ́lɨ ’to ongʉ́ bhomʉ-o de.

16 Nanɨ ya akpokpo ’ngʉ́ lɨe pɨ yi pɨndjɨ nago gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito bhʉ́ angu gba e-e, ya kpokpo pɨ yi ongʉ́ na padhá padhá ɨnde lɨ okpála ngapandja e bhʉ́ o-o de. Engʉ́ bini ya au anɨ bhʉ́ zɨ e ne djila ya makpe. 17 Padhá de, anga Ebhe ’Dyɨ anɨ adhɵgɵ anɨ nane mane. Abhomʉ-o, eli ayie agba Ebhe na angu di na asasaua atsia apa me: «Kpála ɨnde-e, a ko Ndɨlɨ gba ma, ma kʉnda anɨ naali, bua ma nga ne anɨ naali.†» 18 Ya adje eli ɨnde ayie abhʉ́lá-a ne ’dje ya makpe, nedhɨnga ya adʉ lɨe ne Ngámá Yesu Kilisito apɨ́ ’ta lɨ Ebhe asuno lɨe pɨ ya pɨ́ e-o.

19 Ka ’ngʉ́ ango-o, ya abhuka na paká paká ngali ɨnde lɨ opolofeta akpokpo nanɨ e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-o . A ayo me yi gbo ’dje yi tété ndjɨndjɨ, anga a maka zɨ ’ke ɨnde ngatsi bhʉ́ biti. Yi gbo ’dje yi tété akólo lɨ ekpɨ́ ahólo naseke lɨe-o, ekpɨ́ ɨnde lɨ Yesu Kilisito asúno lɨe lɨe lɨ bua yi maka zɨ ɨkʉpala na kɵkpɨ́ asʉsʉ lɨe-o. 20 Kala ndʉ ’ngʉ́ hana-a, yi mbɨla ndjɨndjɨ me kpála bini ade ɨnde ɨ tɨ da nakpokpo ne ɨmbɨlangʉ gba e makpe kú oeli ɨnde nanɨ lɨ opolofeta akpokpo e, ɨnde u aye di-e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-o. 21 Padhá de, anga ’li opolofeta yiyie ka kpála bini de. Engʉ́ bini, Bu Bhobua apa pɨ okpála ngae makpe me u kpokpo ’ngʉ́ ne ’lɨ Ebhe.

2

Piele agbele ’dje omabhuka lɨ ’ngʉ́ gba omʉsuno na eu

1 Nanɨ kalanʉ-o, opolofeta na eu adʉ bhʉ́ ká omaƗsalaele. Omʉsuno na eu azé bhadi bhʉ́ ká yi moko. U agó ne kali, u tsia súno ongʉ́ na eu ɨnde aꞌé okpála lɨ kpadjɨ na mʉkobho-o. U ayála belegʉ Yesu Kilisito , Mʉsuno gba nɨ́ ɨnde agbegbe o bhʉ́ bali gba siti ’ngʉ́-o. U améne lɨe mo-o, u ngagɨlɨ bhomʉ-o me kpéke ’ngʉ́ na kpekpeke go tɨ pɨ́ o má gala! 2 Okpála bhelé akpáta kpadjɨ na nʉmʉ gba uo-o. Kaka-a, lɨ okpála tsia sóbho kpadjɨ na kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde lɨ Yesu Kilisito asuno e ka uo. 3 Ka gʉmʉ ’he-e, omʉsuno na eu ango-o apíte yi ne oeli na eu, u tsia gbʉ́lʉ oehe gba yi-o. La-a, Ebhe akodho ’ngʉ́ gba uo-o nanɨ didili, kpéke ’ngʉ́ na kpekpeke atɨ́ pɨ́ uo mbɨa.

Engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́ bhʉ́ nedhɨnga gba okpála na kalanʉ

4 Padhá de, anga belegʉ oandjelu ɨnde amene nanɨ siti ’ngʉ́-o, Ebhe dje ndjinga uo de. Engʉ́ bini, anɨ abala uo bhʉ́ tsu ’dú má ngbongobho, ɨnde bhʉ́ e ne biti má ndundulundu me, u nde agbigbite uo ne gbɨndjɨlɨ akólo lɨ ’kpɨ́ anɨ akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe-o. 5 Abana okpála nanɨ di amene siti ’ngʉ́-o, Ebhe dje di nanɨ ndjinga uo de, engʉ́ bini, anɨ amene me engu si pɨ́la doto, amba a bhili okpála ɨnde andjo ’li nɨ-o. Anɨ akobho bha bini Nʉa, ɨnde adʉ apa pɨ okpála me u dji bua o, a la di-e okpála mananɨka koko.

6 Ngʉbula nasuno ongʉ́ ɨnde akólo galikpe lɨ okpála ɨnde ngandjo ’li Ebhe-e, Ebhe atsulu ogʉdhʉ na Sodomo ne Gomolo hana má kpɵkɵbhɵ! 7 Engʉ́ bini, Ebhe akobho Loto. A adʉ nanɨ ngbili kpála . Bua anɨ adʉ nanɨ ake ne siti ’ngʉ́ lɨ okpála bhomʉ-o adʉ amene e bhʉ́ poli-e naali. 8 Anɨ adʉ nadʉ bhʉ́ ká obhʉlʉ poli bhomʉ. Ndʉ ’kpɨ́ hana, anɨ adʉ nau di ne nadje osisiti ’ngʉ́ gba uo-o. Ongʉ́ ango-o atsia adʉ nake bua anɨ na kuo kuo. Padhá de, anga adʉ ngbili kpála. 9 Ɨ dʉ me a nde mo-o, Ngámá mbɨla kpadjɨ ɨnde anɨ akóbho okpála ɨnde ngakpata ’li e bhʉ́ okpekpeke da ’ngʉ́-o ndjɨndjɨ. Anɨ mbɨla la di kpadjɨ ɨnde anɨ ahólo okpála ɨnde ngandjo ’li e ngʉbula me u zʉ lɨkabhu lɨ ’kpɨ́ anɨ akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe ndjɨndjɨ. 10 Ebhe ahá lɨkabhu ango-o, ane mane pɨ okpála ɨnde ambɨla lɨo ne nakpata osisiti gʉmʉ na kʉte, ɨnde di ngau angu gba Ebhe-e bhʉ́ djila o padhá-o.

Engʉ́ ɨnde akólo lɨ omʉsuno na eu

Tsʉlʉ ’ngʉ́ lɨ omʉsuno na eu-o ade. U dje kpála de, u manga la di oandjelu ɨnde lɨ o ne zɨzɨ-e* de. Engʉ́ bini, u ngasobho uo. 11 Belegʉ lɨ oandjelu ane omʉsuno na eu-o lɨe ne angu-o, u sobho oandjelu na ndjondjo bhomʉ-o kala Ngámá de. 12 Omʉsuno na eu bhomʉ-o ngamene ’ngʉ́ bhʉ́ ’ndjɨ o maka onʉ ɨnde u azu o ngʉbula me okpála dhe o lɨ ’kú. U ngasobho oehe ɨnde u mbɨla e de. U amú maka onʉ.

13 U azʉ́ lɨkabhu bhomʉ-o mada siti ’ngʉ́ ɨnde u amene e lɨ okpála koko-o. U ne gʉmʉ namene siti ’ngʉ́ belegʉ ne ngbɨkpɨ. Nedhɨnga yi nde ne uo lɨe bhʉ́ anokomɨa, u ngapite yi. Engʉ́ ango-o ngaha pɨ uo djalɨ naali, la-a, a ko ’ngʉ́ na nʉmʉ. 14 U abedhe ne gʉmʉ nakʉnda olɨsɨ gba okpála koko bhʉ́ o bedhe. U ndandala lɨ namene siti ’ngʉ́ de. U ngadhe okpála bhende ne kpéke bua ade-e lɨ ’kú gba o-o. U ngapite uo masɨkpe de nato uo bhʉ́ siti ’ngʉ́. U abedhe ne gʉmʉ ’he bedhe. Ebhe atʉ nanɨ pɵdjɵ lɨ uo bhʉtode. 15 U ayie lɨ kpadjɨ na ngbingbili-e ayie, u angɨta. U ngakpata kpadjɨ gba Balama, ndɨlɨ gba Bosolo, ɨnde akʉnda nanɨ namene siti ’ngʉ́ ngʉbula nasia tɨa-o. 16 Engʉ́ bini, Ebhe ambe bhʉ́ ’ndjɨ anɨ kabula siti ’ngʉ́ gba e-o. Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, punda, enʉ ɨ gagama ’ngʉ́ de-e, agama ’ngʉ́ maka kpála-kʉtɨ. Anɨ atsia ani kpadjɨ pɨ polofeta bhomʉ-o me anɨ amene matá engʉ́ na pele bhomʉ-o de.

17 Omʉsuno na eu-o maka okpongu lɨ engu aꞌʉlʉ bhʉ́ e hana, di maka ndindi ɨnde lɨ anvi ngandjindjimba e. Ebhe aleke dabɨlɨ gba uo-o bhʉ́ biti má ndundulundu! 18 U ngatolo bha bini ne ongbengbe ’ngʉ́ na padhá padhá ɨnde lɨ tata nde lɨ e ade. La di-e, u ngato okpála bhende aze nga bha na mbɨa bhʉ́ ká okpála ɨnde ngamene siti ’ngʉ́-o bhʉ́ ngɨta. U ngato uo bhʉ́ ngɨta lɨ kpadjɨ na gʉmʉ na kʉte gba o-o. 19 U ngapa pɨ okpála ango-o me u azé bhʉ́ bali maze, engʉ́ bini, ngauo omʉsuno na eu bhomʉ-o bhʉ́ bali na siti ’ngʉ́. Padhá de, anga kpála ne bali pɨ engʉ́ ɨnde ako pɨ́ anɨ-o.

20 A ne okpála koko ɨnde aꞌo osisiti ’ngʉ́ na doto anga u ambɨla Ngámá Yesu Kilisito, ɨnde di ne Mʉkobho gba nɨ́-o. Ɨ dʉ me u nde agie matá lɨo bhʉ́ namene osisiti ’ngʉ́ bhomʉ-o, lɨ siti ’ngʉ́ bhomʉ-o gaga uo, ɨ ko angu e pɨ́ uo-o, u kólo la matá sisiti nane da bhe na kalanʉ-o mane. 21 Padhá de, anga nako me u nde mbɨla ngbili kpadjɨ-e de-e, engʉ́ dʉ tété de. La mbɨa ɨnde-e, u ambɨla, u atsia adji ’ngbʉ o lɨ lɨ́lɨ ɨnde lɨ Ebhe aha e-o. Bhobhomʉ-o la matá pɨ uo sisiti ane mane ngae. 22 Engʉ́ ɨnde ngakolo lɨ uo-o ngasuno me engʉ́ lɨ gbitaku ngapa e-e, a ko paká. Gbitaku apa me: «Bʉ́lʉ gie bha lɨe ngʉ́ nazʉ zie e.†» U papa di matá me: «Pame ɨnde u avʉlʉ kʉte e mbɨa ɨnde-e, gíe matá bha lɨe nato lɨe ne ngbɵdhɵ.»

3

Ngámá Yesu Kilisito agíe galikpe lɨe magie

1 Ondaise ma na mʉkʉnda, a ɨnde-e balʉa na bhisi lɨ ma aye e pɨ yi-o. Bhʉ́ ndʉ balʉa bhisi bhomʉ-o hana-a, ma aye matá pɨ yi ongʉ́ yi ambɨla e ne toto ngʉbula nakpo djua lɨ bua yi lɨ kpadjɨ na ngbili ’ngʉ́ . 2 Ma akʉnda me ’to yi aꞌɨ́lɨ de lɨ ongʉ́ lɨ opolofeta gba Ebhe, di ne lɨ́lɨ lɨ Ngámá gba nɨ́, ɨnde di Mʉkobho gba nɨ́-e apa nanɨ e pɨ yi bhʉ́ ’bhɵ obhʉlʉ titima ɨnde anɨ atima o pɨ yi-o. 3 Kala ndʉ ’ngʉ́ hana-a, yi mbɨla me lɨ sokpɨ́-e, okpála ɨnde adʉ́ namene ’ngʉ́ lɨ gʉmʉ gba o makpe akʉnda e azé pɨ́la doto. U adʉ́ amʉ yi. 4 U adʉ́ napa me: «Mʉgɨto me Yesu Kilisito apa nanɨ me nɨ agíe lɨnɨ magie, anɨ la dho? Padhá de, anga maka nanɨ lɨ onguo ogbi ya amu lɨe, ndʉ ’ngʉ́ hana bha bhʉ́ da e maka lɨ lilita nanɨ lɨ Ebhe abho kokpɨ́ ne doto lɨe-o!»

5 Okpála ɨnde ngapa ’ngʉ́ bhomʉ-o ngamemene bhʉ́ gandji. U ngamene ’he mʉgɨto me u aꞌɨlɨ ’to o lɨ ’ngʉ́ bini. Engʉ́ ango-o me, Ebhe abho nanɨ kokpɨ́ ne ’li e. Anɨ abho doto lɨ kʉte engu. Anɨ atsia asa dengo doto ne engu ngbalina. 6 Anɨ atsia abhɵlɵ la bhadi doto na kalanʉ-o ne engu, engu ɨnde asi nanɨ pɨ́la doto libhomu-o. 7 Anɨ apa di ne ’li e makpe me kokpɨ́ ne doto na nakɨ ɨnde-e, a adʉ́dʉ tété, nakolo lɨ ’kpɨ́ nɨ akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe-o. Nɨ tsia tsúlu okpála bhende ngamene siti ’ngʉ́-o.

8 Ondaise ma na mʉkʉnda, a ne koli ’ngʉ́ bini ɨnde a ayo me ’to yi aꞌɨ́lɨ lɨe de. Pɨ Ebhe-e, ekpɨ́ bini maka kalanga kutu bini, kalanga kutu bini maka ekpɨ́ bini. 9 Okpála koko bhundja naao me, Ebhe ngamene engʉ́ ɨnde anɨ apa me nɨ améne e má gala ade! A mo-o ade. Ebhe mangbo ne ’ndjá bua pɨ yi, anga anɨ kʉnda de me sʉka kpála bini ngɨta-a de. 10 Ngámá Yesu agó galikpe bhʉ́ gbilikiti, maka lɨ bhʉlʉ ’zi agógo lɨe me ’to kpála nde ’to anɨ ade-o. Ekpɨ́ ango-o, okpála adjé tolo na mʉgwe mʉgwe, lɨ djua gó tsúlu kokpɨ́ ne ndʉ ’he ɨnde abhʉ́lá-a hana, lɨ doto tsámbala ka djua má mbu.*

11 Ɨ nde lɨe me ndʉ ohe hana nde andjía mo-o, a ayo me lele nadhʉkʉ gba yi-e dʉ ndjɨndjɨ, yi dʉ di libhomu hana pɨ Ebhe. 12 Yi ꞌo ’dje yi lɨ ’kpɨ́ lɨ Ebhe aꞌo e ngʉ́ ongʉ́ ango-o, amba yi mene ne kpéke me ekpɨ́ ango-o go má gala! Lɨ ’kpɨ́ ango-o, djua atsúlu kokpɨ́, lɨ ohe na abhʉ́lá tsúlu hana má kpɵkɵbhɵ! 13 La-a, Ebhe apa pɨ nɨ́ me nɨ abhó kokpɨ́ di ne doto na mbɨa. Oo-o, adʉ́ bha ne engʉ́ na ngbingbili. A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde nɨ́ ngadjeke e-o.

14 Kaka-a, ondaise ma na mʉkʉnda, ɨ nde lɨe me yi ngadjeke ongʉ́ bhomʉ-o, yi mene ne kpéke me lele nadhʉkʉ gba yi-e dʉ ndjɨndjɨ, di ne me Ebhe aú engʉ́ na sisiti napa mapa lɨ yi de. Yi mene di me bua yi dʉ ne guo ’ngʉ́ kala anɨ. 15 Yi mbɨla me ’ndjá bua gba Ebhe-e ngʉbula me yi sia nedhɨnga ngʉ́ nadji bua yi, amba yi kobho. Ndai nɨ́ na mʉkʉnda Polo aye bhadi pɨ yi moko, ne ɨmbɨlangʉ maka lɨ Ebhe aha pɨ anɨ lɨe ko. 16 Anɨ aye bhʉ́ ndʉ obalʉa gba e hana nedhɨnga anɨ ngakpokpo ’ngʉ́ lɨe pɨndjɨ ongʉ́ bhomʉ-o. Da nambɨla ta ongʉ́ koko ɨnde anɨ aye e kpekpeke. Okpála ɨnde lɨ ɨmbɨlangʉ nde bhʉ́ ’ndjɨ o ade, ɨnde di ne kpéke bua ade-e ngakpɵdhɵlɵ tata-a makpɵdhɵlɵ. U di ngamemene lɨ oli koko ɨnde bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e moko. U bhomʉ-o ngagɨlɨ kuo ngʉ́ o ngao.

Oeli na soso

17 Pɨ yi ondaise ma na mʉkʉnda, yi ambɨla ongʉ́ bhomʉ-o ambɨla. Kaka-a, ma apa pɨ yi me yi bhulu djila yi ngʉbula me okpála ɨnde ngayala Ebhe-e apíte yi ngʉ́ nato bhʉ́la yi lɨ pʉlʉ kpadjɨ gba o-o de. Yi kpata uo-o, amba yi ayie lɨ kpadjɨ lɨ yi alʉ lɨe kpekpeke-e ayie. 18 La-a, yi dhɨka bha lɨ nakpata Yesu Kilisito ɨnde Ngámá, ɨnde di ne Mʉkobho gba nɨ́-o, ngʉbula me anɨ suno bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ yi ane mane, di ne me yi mbɨla anɨ ane mane. A ayo me ndʉ okpála hana dhɵgɵ anɨ dʉdʉma ne dʉdʉma. A adʉ moko.

† 1:17 1:17 Tsia bhʉ́ Mat. 17:5; ne bhʉ́ Mlk. 9:7; di ne bhʉ́ Luk. 9:35.

* 2:10 2:10 Oandjelu ɨnde lɨ o ne zɨzɨ: A akʉnda napa me oandjelu ɨnde ngamanga ’li Ebhe.

† 2:22 2:22 Tsia bhʉ́ Gbt. 26:11.

* 3:10 3:10 Doto tsámbala má mbu: Bhʉ́ obhuku koko-o, u aye me: doto tsia tsúlu hana. Bhʉ́ okoko-o, u aye me: Ebhe tsia kódho ’ngʉ́ gba okpála na doto ne ndʉ ’he ɨnde bhʉ́bhʉ́-o hana. Bhʉ́ okoko-o, u aye me: doto dʉ́ matá tété de.

1 Djaa

1

2

3

4

5

Balʉa na bini

gba

Djaa

Eli na kalanʉ

Ngbengbe ongʉ́ ɨnde lɨ Djaa aye e bhʉ́ balʉa ɨnde-e bhisi: Engʉ́ na bini anɨ aye e, a pɨndjɨ nato masi bhʉ́ okpála ɨnde ngatanga balʉa gba anɨ, ngʉbula me u dʉ bhʉ́ makpɵtsɵ na kʉkʉlʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Ebhe, di ne Ndɨlɨ gba anɨ Yesu Kilisito , la di ne napa me u lila lɨo ka nasuno nasisiti ɨnde ɨ tɨ da nabhɵlɵ makpɵtsɵ ango-o. Nasuno ango-o, alʉ pɨ́ engʉ́ ɨnde u ngapa lɨe me, ɨ dʉ me kpála nde abu ’kpa e lɨ ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde atsia kʉte kpála-a, anɨ kólo sisiti. Kaka-a, a ayo nanɨ de me Yesu Ndɨlɨ gba Ebhe kolo kpála-kʉtɨ-e de. Omʉsuno bhomʉ adʉ apa me, a ayo me kpála koto bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde atsia kʉte-e makoto. U atsia asuno di me, mʉkobho na dʉdʉma tsia engʉ́ napa de me kpála dʉ amene bádha ’ngʉ́, ne me anɨ dʉ ne mʉkʉnda pɨ okpála koko de.

La-a, ngʉbula napa me engʉ́ lɨ okpála bhomʉ apa e a ko eu-o, Djaa atsia apa mbámbá me, Yesu Kilisito nanɨ ne kpála-kʉtɨ. Anɨ atsia apa di me, ndʉ okpála hana ɨnde abhuka Yesu-o, ɨnde la di ne mʉkʉnda pɨ Ebhe-e, a ayo me u dʉ ne mʉkʉnda sʉnda o.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-4

Zɨ ’kpɨ́, a la di-e biti 1:5 – 2:29

Ongɨsɨ gba Ebhe, a la di-e ongɨsɨ gba Djabʉlʉ 3:1-24

Ngbili ’ngʉ́, ne pʉlʉ ’ngʉ́ 4:1-6

Ongʉ́ ɨnde a ayo me u ue bhʉ́ mʉkʉnda 4:7-21

Nabhuka na kpekpeke 5:1-21

1

Eli ɨnde ayie agba Ebhe-e, a ko Eli na mʉkobho

1 Ya ngaye balʉa ɨnde-e pɨ yi pɨndjɨ Eli na mʉkobho. Eli ango-o adʉ nanɨ kala ndʉ ’ngʉ́ hana nayie lɨ lilita. Ya adje Eli ango-o. Ya au Eli ango-o ne djila ya makpe. Ya atsia ne kpéke djila, ya atsia abu di ’kpa ya tété. 2 Lɨ mʉkobho ango-o apana lɨe lɨe, ya au ne djila ya. Kaka-a, ya ngakpokpo ’ngʉ́ pɨ yi tété. Ya la di ngasuno pɨ yi mʉkobho na dʉdʉma ango-o, ɨnde adʉ nanɨ agba ’Dyɨ nɨ́, ɨnde apana la di lɨe pɨ ya ko. 3 Ya au engʉ́ ɨnde-e ne djila ya, ya atsia adje di ne ’dje ya. Ya ngasusuno pɨ yi, amba ngayi di-e, yi kpɵtsɵ lɨyi ne ya bhʉ́ dabɨlɨ bini, bhʉ́ makpɵtsɵ ɨnde ya nde bhʉ́ e ne ’Dyɨ nɨ́, la di ne Ndɨlɨ gba e, Yesu Kilisito ko. 4 Ya ngaye la di engʉ́ ango-o pɨ yi, ngʉbula me nɨ́* bedhe ne djalɨ.

Ebhe ne zɨ ’kpɨ́

5 Ngali ɨnde ya adje e ka Yesu Kilisito-o, ɨnde ya asuno la di e pɨ yi-e ngae ɨnde: Ebhe ne zɨ ’kpɨ́, biti la di bhʉ́ anɨ belegʉ ade bini. 6 Ɨ dʉ me nɨ́ nde apa me: «Ya akpɵtsɵ lɨya ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini» me nɨ́ nde ngadholo bhʉ́ biti-e, amba nɨ́ ngapa eu, nɨ́ mene la di engʉ́ na kʉkʉlʉ de. 7 Engʉ́ bini, ɨ dʉ la me nɨ́ nde ngadholo lɨ zɨ ’kpɨ́ maka ngaanɨ Ebhe makpe nde lɨe lɨ zɨ ’kpɨ́-e, amba nɨ́ akpɵtsɵ lɨnɨ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ondaise nɨ́ akpɵtsɵ. La di-e, ngʉte gba Yesu, Ndɨlɨ gba anɨ-e, ngavʉlʉ nɨ́ ne ndʉ siti ’ngʉ́ hana.

8 Ɨ dʉ me nɨ́ nde apa me nɨ́ mene siti ’ngʉ́ de-e, amba nɨ́ ngapite lɨnɨ́ nganɨ́ makpe, kʉkʉlʉ ’ngʉ́ la di bhʉ́ nɨ́ ade. 9 Engʉ́ bini, ɨ dʉ me nɨ́ nde apandja osisiti ’ngʉ́ gba nɨ́-e kala Ebhe-e, ka anɨ nde lɨe ne kpála na ngbingbili-e , ɨnde amemene di engʉ́ anɨ apa e-e, anɨ ꞌé osisiti ’ngʉ́ ango-o, anɨ tsia vʉ́lʉ nɨ́ bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde ngbingbili bhʉ́ djila anɨ ade-o. 10 Ɨ dʉ me nɨ́ nde apa me nɨ́ mene siti ’ngʉ́ de-e, amba nɨ́ ngaꞌo Ebhe kpála na eu, eli gba anɨ-e la di bhʉ́ nɨ́ ade.

2

1 Odi ma, ma ngaye engʉ́ ɨnde-e pɨ yi, amba yi améne siti ’ngʉ́ de. Engʉ́ bini, ɨ dʉ la me kpála bini nde amene siti ’ngʉ́-o, a ka nɨ́ ne kpála ɨnde ngakpokpo ’ngʉ́ gba nɨ́-e pɨ ’Dyɨ nɨ́. A ko Yesu Kilisito , kpála na ngbingbili-o . 2 Ngaanɨ makpe-e, anɨ aha nanɨ mʉkobho gba e ngʉbula me Ebhe ꞌe osisiti ’ngʉ́ gba nɨ́ ko. La-a, a ko bha bini ngʉbula osisiti ’ngʉ́ bhe gba nɨ́-e de. Engʉ́ bini, a ko di ngʉbula osisiti ’ngʉ́ gba okpála na pɨ́la doto libhomu.

Yi lila olɨ́lɨ gba Ebhe-e malila

3 Ɨ dʉ la me nɨ́ nde ngalila olɨ́lɨ gba Ebhe-e, nɨ́ tsia mbɨ́la me nɨ́ mbɨla Ebhe hana. 4 Lɨ kpála pa me nɨ mbɨla Ebhe hana, engʉ́ bini, ɨ dʉ la me kpála ango-o nde lila olɨ́lɨ gba anɨ-e de-e, amba a ko kpála na eu, kʉkʉlʉ ’ngʉ́ la di bhʉ́ anɨ ade. 5 Engʉ́ bini, kpála bhende ngalila ’li Ebhe ndjɨndjɨ-e, a ko kpála bhende akʉnda Ebhe kʉkʉlʉ. A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde nɨ́ ambɨ́la ka e me nɨ́ akpɵtsɵ lɨnɨ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Ebhe-o. 6 Kpála bhende ngapa me nɨ akpɵtsɵ lɨnɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Ebhe-e, a ayo me mʉkobho gba kpála ango-o dʉ di maka bhende gba Yesu adʉ nanɨ lɨe ko.

7 Ondaise ma na mʉkʉnda, lɨ́lɨ ɨnde ma ngaye e pɨ yi ɨnde-e, a ko lɨ́lɨ na mbɨa de. Engʉ́ bini, a ko lɨ́lɨ na didili. Yi asia nanɨ lɨ́lɨ ango-o nayie lɨ lilita.* Lɨ́lɨ na didili ango-o, a ko eli ɨnde yi adje e-o. 8 La-a, ma ngaye pɨ yi ɨnde-e lɨ́lɨ na mbɨa. Kʉkʉlʉ ’ngʉ́ na lɨ́lɨ ango-o ngau lɨe bhʉ́ Yesu, la di ne bhʉ́ yi. Padhá de, anga biti aholo nandjia aholo, zɨ ’kpɨ́ na kʉkʉlʉ-o aholo la di nasʉ aholo.

9 Kpála bhende ngapa me nɨ bha ndjʉ lɨ zɨ ’kpɨ́ me anɨ nde ngayala ndai e-e, kpála ango-o nga bha ngadʉ bhʉ́ biti. 10 Kpála bhende ngakʉnda ndai e-e, kpála ango-o ngadʉ lɨ zɨ ’kpɨ́. Kaka-a, engʉ́ ɨnde ɨ tɨ da nato kpála koko bhʉ́ siti ’ngʉ́-o bhʉ́ anɨ belegʉ ade bini. 11 Engʉ́ bini, kpála bhende ngayala ndai e-e, kpála ango-o ngadʉ bhʉ́ biti. Anɨ ngadholo bhʉ́ biti, anɨ mbɨla la di de me nɨ adji ne su-oie de, anga biti anini djila anɨ manini.

Yi lila lɨyi ka ongʉ́ na doto malila

12 Odi ma, ma ngaye engʉ́ ɨnde-e pɨ yi,

anga ka ’lɨ Kilisito-o, Ebhe aꞌe siti ’ngʉ́ gba yi-e aꞌe.

13 Odyɨ ma, ma ngaye engʉ́ ɨnde-e pɨ yi,

anga kpála ɨnde adʉ nanɨ kala ndʉ ’ngʉ́ hana nayie lɨ lilita-a, yi mbɨla anɨ hana.

Omakombise, ma ngaye engʉ́ ɨnde-e pɨ yi,

anga yi aha angu Siti aha.

14 Odi ma, ma aye engʉ́ ɨnde-e pɨ yi.

Padhá de, anga yi mbɨla ’Dyɨ nɨ́ hana.

Odyɨ ma, ma aye engʉ́ ɨnde-e pɨ yi,

anga kpála ɨnde adʉ nanɨ kala ndʉ ’ngʉ́ hana nayie lɨ lilita-a, yi mbɨla anɨ hana.

Omakombise, ma aye engʉ́ ɨnde-e pɨ yi, anga yi ne angu bhʉ́ nabhuka .

La di-e, ’li Ebhe ngadʉ bhʉ́ yi, yi atsia aha la di angu Siti.

15 Kaka-a, yi akʉ́nda doto ɨnde-e de. Yi akʉ́nda di oehe ɨnde bhʉ́bhʉ́-o belegʉ de bini. Lɨ kpála kʉnda doto-o, amba anɨ kʉnda ’Dyɨ nɨ́ Ebhe de. 16 Padhá de, anga ndʉ oehe na doto-o hana maka: gʉmʉ na sisiti ɨnde bhʉ́ kpála, gʉmʉ nasia ndʉ ’he hana ɨnde lɨ djila ngau e, a la di-e, nadʉ ne ’ngbé ’ndjɨ ka otɨa na doto, ndʉ ’he bhomʉ-o hana ngayie ka ’Dyɨ nɨ́ Ebhe ade. Engʉ́ bini, a ko ndʉ ’he na doto. 17 La-a, doto ngakodho ’kpɨ́, di ne ndʉ ’he ɨnde bhʉ́bhʉ́-o hana. Engʉ́ la bini, kpála bhende ngamene engʉ́ lɨ Ebhe akʉnda e, anɨ ngadʉ bhʉ́ mʉkobho dʉdʉma ne dʉdʉma.

Yi lila lɨyi ka obhʉlʉ yala gba Kilisito malila

18 Odi ma, sokpɨ́-e akolo masɨkpe! Yi adje nanɨ engʉ́ ɨnde u apa e adje. U apa nanɨ me: «A ayo me bhʉlʉ yala gba Kilisito-o go.» Mbɨa ɨnde-e, obhʉlʉ yala gba Kilisito aze bhibhiti. Kaka-a, nɨ́ ngambɨla me sokpɨ́-e akolo masɨkpe. 19 Okpála ango-o ayie bhʉ́ ká nɨ́. Padhá de, anga a ko nanɨ okpála ka nɨ́ de. Ɨ dʉ́ me u dʉ́ nanɨ ne okpála ka nɨ́-e, u de adʉ ne nɨ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini. Engʉ́ bini, u ayie bhʉ́ ká nɨ́, mbɨa ɨnde-e, a au lɨe mbámbá me ndʉ okpála bhomʉ-o hana, a ko nanɨ naao okpála ka nɨ́ de.

20 La pɨ yi-e, yi asia nanɨ naayi Bua gba Ebhe. A atuko Bua ango-o pɨ́ yi ne Kpála na bubu. Kaka-a, yi ambɨla engʉ́ na kʉkʉlʉ-o ndʉ yi hana. 21 Engʉ́ ɨnde ma aye e pɨ yi-e, a ko de ka me yi mbɨla engʉ́ na kʉkʉlʉ de-e de. Engʉ́ bini, ma aye pɨ yi anga yi mbɨla engʉ́ na kʉkʉlʉ-o hana. La di-e, eu tɨ da nakoto bhʉ́ engʉ́ ɨnde kʉkʉlʉ-o belegʉ de bini.

22 Kpála na eu-o, a ko da? A ko kpála bhende ngapa me Yesu ne Kilisito ade ko. Kpála ango-o, a ko bhʉlʉ yala gba Kilisito. Anɨ ayala Ebhe, anɨ atsia ayala di Ndɨlɨ gba anɨ-o. 23 Padhá de, anga kpála bhende ayala Ndɨlɨ-e, anɨ ayala di bhomʉ-o ’Dyɨ anɨ. Kpála bhende ngapa ’ngʉ́ gba Ndɨlɨ-e mbámbá-a, anɨ ngapa di bhomʉ-o engʉ́ gba ’Dyɨ anɨ.

24 Kaka-a, eli ɨnde yi adje nanɨ e nayie lɨ lilita-a, a ayo me asɨ kʉtɨ e lɨ bua yi. Padhá de, anga ɨ dʉ me eli ɨnde yi adje nanɨ e nayie lɨ lilita-a nde asɨ kʉtɨ e lɨ bua yi-e, ngayi di-e, yi dʉ́ ne Ndɨlɨ-e kpála bini, yi tsia dʉ́ la di ne ’Dyɨ anɨ kpála bini. 25 A bhomʉ-o ehe ɨnde lɨ Kilisito apa nanɨ me nɨ ahá e pɨ nɨ́-e, a ko mʉkobho na dʉdʉma.

26 Ma aye engʉ́ ɨnde-e pɨ yi pɨndjɨ obhende ngagɨlɨ napite yi ko. 27 Engʉ́ bini ngayi-e, Kilisito atuko Bua gba e pɨ́ yi. Bua ango-o ngadʉ bhʉ́ yi. Kaka-a, yi matá ne gʉmʉ mʉsuno koko ade. Padhá de, anga Bu Bhobua ngasuno ndʉ ’ngʉ́ pɨ yi hana. La di-e, engʉ́ ɨnde anɨ ngasuno e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́, a ko eu de. Kaka-a, yi dʉ bhʉ́ Kilisito maka lɨ Bu Bhobua asuno lɨe pɨ yi ko.

28 A moko odi ma, yi dʉ bhʉ́ Kilisito, amba nedhɨnga ɨnde anɨ akóto lɨe, nɨ́ adʉ́ ne tsʉlʉ de, nɨ́ adʉ́ kala anɨ ne nʉmʉ de. 29 Yi mbɨla ndjɨndjɨ me Kilisito ngbingbili. Kaka-a, ayo me yi mbɨla la di me ndʉ kpála hana ɨnde ngamene engʉ́ na ngbingbili-e, kpála ango-o, Ebhe azu anɨ ngae.

3

Engʉ́ ɨnde asuno me ongɨsɨ gba Ebhe-e kpi ne obhende gba Djabʉlʉ-o

1 Yi tsia nga maka lɨ ’Dyɨ nɨ́ asuno mʉkʉnda gba e pɨ nɨ́ lɨe-o. Mʉkʉnda ango-o, a ko me nɨ́ asia ꞌɨlɨ me nɨ́ ne ongɨsɨ gba Ebhe. Nɨ́ la bhadi mo-o na paká! Kaka-a, okpála na doto mbɨla nɨ́ de, anga u mbɨla di nanɨ Ebhe de. 2 Ondaise ma na mʉkʉnda, mbɨa ɨnde-e, nɨ́ ne ongɨsɨ gba Ebhe. Engʉ́ la bini, lele maka nɨ́ adʉ́ lɨe, asuno nga lɨe mbámbá de. La-a, nɨ́ ngambɨla me, nedhɨnga ɨnde lɨ Kilisito akólo lɨe, nɨ́ adʉ́ maka anɨ. Padhá de, anga nɨ́ aú anɨ maka anɨ nde lɨe-o. 3 Kaka-a, kpála ne kpála ɨnde ngaꞌo ’to e ’to anɨ-e, ngaꞌo lɨe bubu maka anɨ nde lɨe bubu ko.

4 Ndʉ okpála hana ɨnde ngamene siti ’ngʉ́-o, ngagʉmʉ lɨ́lɨ gba Ebhe. Padhá de, anga siti ’ngʉ́, a ko nagʉmʉ lɨ́lɨ. 5 Engʉ́ bini, yi mbɨla hana me Yesu Kilisito ago ngʉbula naꞌe ongʉ́ na sisiti. La di-e, siti ’ngʉ́ bhʉ́ anɨ belegʉ ade bini. 6 A moko, kpála ɨnde ngadʉ me anɨ nde bhʉ́ Yesu-o, anɨ memene siti ’ngʉ́ de. La-a, kpála ɨnde amemene siti ’ngʉ́-o, kpála ango-o u nga anɨ de. Anɨ mbɨla la di anɨ de.

7 Odi ma, a ayo de me kpála bini pite yi-e de! Kpála ɨnde ngamene ngbili ’ngʉ́ , ngaanɨ makpe-e, anɨ ngbingbili maka lɨ Yesu Kilisito nde lɨe ngbingbili ko. 8 Kpála bhende adhedhe lɨ namene siti ’ngʉ́-o, a ko kpála ka Djabʉlʉ. Padhá de, anga nayie bha bini alɨ lilita-a, Djabʉlʉ bha naae ne kpála na siti ’ngʉ́. Ta nago ka Ndɨlɨ gba Ebhe-e ngae ɨnde: anɨ ago ngʉbula nabhɵlɵ okulu gba Djabʉlʉ-o.

9 Kpála bhende lɨ Ebhe azu e ngae, anɨ dhédhe matá lɨ siti ’ngʉ́ belegʉ de bini. Padhá de, anga nguwa* ɨnde ngayie ka Ebhe-e, ngadʉ bhʉ́ kpála ango-o ko. Anɨ tɨ da nadhedhe matá lɨ siti ’ngʉ́ belegʉ de bini, anga Ebhe azu anɨ ngae. 10 Engʉ́ ɨnde-e ngagbogbo bhʉsʉ ongɨsɨ gba Ebhe ne obhende gba Djabʉlʉ-o ngae ɨnde: ndʉ kpála hana ɨnde ɨ mene ’ngʉ́ na ngbingbili de-e, ɨnde ɨ kʉnda la di ndai e de-e, a ko ndɨlɨ ka Ebhe de.

Nɨ́ dʉ ne mʉkʉnda sʉnda nɨ́

11 Engʉ́ ɨnde yi adje nanɨ e nayie lɨ lilita-a, ngae ɨnde: a ayo me nɨ́ dʉ ne mʉkʉnda sʉnda nɨ́. 12 Nɨ́ adʉ́ maka Kaina de, ɨnde adʉ nanɨ kpála gba Siti-o. La di-e, anɨ abhɵlɵ ndai e. Anɨ abhɵlɵ la nanɨ anɨ ngʉbula nɨ? Anɨ abhɵlɵ anɨ anga okulu bhende gba anɨ-e adʉ nanɨ sisiti. Engʉ́ bini, obhende gba ndai anɨ atsia adʉ nanɨ ngbingbili. 13 Ondaise ma, ɨ dʉ me okpála na doto ɨnde-e nde ngayala yi-e, yi angámba de. 14 Engʉ́ bini nganɨ́-e, nɨ́ ambɨla me nɨ́ ayie bhʉ́ kuo, ngʉ́ nalɨ bhʉ́ mʉkobho, anga nɨ́ ngakʉnda ondaise nɨ́. Kpála bhende lɨ mʉkʉnda nde bhʉ́ e ade-e, anɨ ngadʉ nga bha bhʉ́ kuo.

15 Ndʉ kpála hana ɨnde ngayala ndai e-e, a ko bhʉlʉ nabhɵlɵ kpála. Yi mbɨla la di ndjɨndjɨ me bhʉlʉ nabhɵlɵ kpála bini ade ɨnde ne mʉkobho na dʉdʉma bhʉ́ e. 16 Mʉkʉnda-a, a ko nɨ? Nɨ́ ngambɨla mʉkʉnda lɨ ehe ɨnde: Yesu Kilisito aha nanɨ mʉkobho gba e pɨ nɨ́. Kaka-a, nganɨ́ di-e, a ayo me nɨ́ ha mʉkobho gba nɨ́-e pɨ ondaise nɨ́. 17 Nɨ́ pa nga me, kpála bini ɨnde ka e ne oehe, anɨ au ndai e ɨnde lɨ ehe nde ka e ade, la-a, anɨ dje ndjinga anɨ de. Lele pɨ u tɨ da napa lɨe me kpála ango-o akʉnda Ebhe-e? 18 Odi ma, a ayo de me nɨ́ dʉ bha napa ’ngʉ́ na mʉkʉnda ne babadha eli-e de. Engʉ́ bini, a ayo me nɨ suno bhʉ́ kulu, di ne bhʉ́ engʉ́ na kʉkʉlʉ.

Nɨ́ adʉ́ kala Ebhe ne tsʉlʉ de

19 A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde nɨ́ ambɨ́la ka e me nɨ́ bhʉ́ kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ko. La di-e, lɨ bua nɨ́ tsia dʉ́ guguo kala Ebhe. 20 Padhá de, anga ɨ dʉ me bua nɨ́ nde ngapa pɨ nɨ́ me nɨ́ ne engʉ́-o, nɨ́ ngambɨla ndjɨndjɨ me Ebhe-e, anɨ ngbéngbé ane bua nɨ́ mane. La di-e, anɨ ambɨla ndʉ ’ngʉ́ hana má kpɵkɵbhɵ! 21 Ondaise ma na mʉkʉnda, ɨ dʉ me bua nɨ́ nde apa me nɨ́ ne engʉ́ ade-e, nɨ́ dʉ́ kala Ebhe ne tsʉlʉ de. 22 Nɨ́ ngasia ’he ɨnde nɨ́ ngayo e ka anɨ-e, anga nɨ́ ngalila olɨ́lɨ gba anɨ, nɨ́ la di ngamene engʉ́ ɨnde anɨ akʉnda e-o. 23 Lɨ́lɨ gba anɨ ɨnde anɨ aha e pɨ nɨ́-e ngae ɨnde: a ayo me nɨ́ bhuka ’lɨ Ndɨlɨ gba anɨ Yesu Kilisito. A ayo la di me nɨ́ dʉ ne mʉkʉnda sʉnda nɨ́ maka lɨ Kilisito aha lɨ́lɨ lɨe pɨ nɨ́ ko. 24 Kpála bhende ngalila olɨ́lɨ gba Ebhe-e, kpála ango-o ngadʉ bhʉ́ Ebhe, Ebhe ngadʉ la di bhʉ́ anɨ. A ɨnde-e engʉ́ ɨnde nɨ́ ngambɨla ka e me Ebhe ngadʉ bhʉ́ nɨ́-o: nɨ́ ngambɨmbɨla lɨ Bu Bhobua ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ nɨ́-o.

4

Yi gbo bhʉsʉ Bua na kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ne bua na eu

1 Ondaise ma na mʉkʉnda, yi abhúka ndʉ okpála hana bhende ngapa me a bhʉ́ o ne Bua gba Ebhe-e de. Engʉ́ bini, yi le ngaɨza uo kalanʉ-o male, amba yi mbɨla ne me bua ɨnde bhʉ́ uo-o, ayie ka Ebhe na paká. Padhá de, anga opolofeta na eu, aya naali pɨ́la doto. 2 Ehe ɨnde yi ambɨ́la Bua gba Ebhe-e ka e, a ngae ɨnde: kpála ne kpála bhende ngapa me Yesu Kilisito ago nanɨ bhʉ́ kʉte na kpála-kʉtɨ na paká-a, kpála ango-o, a bhʉ́ anɨ ne Bua bhende ayie ka Ebhe. 3 La-a, kpála bhende ngapa me Yesu Kilisito go bhʉ́ kʉte na kpála-kʉtɨ de-e, kpála ango-o, bua bhende bhʉ́ anɨ-e, ayie ka Ebhe de. Engʉ́ bini, bua bhende bhʉ́ kpála ango-o, a ko mangbo bhende gba bhʉlʉ yala gba Kilisito ko. Yi adje nanɨ adje me, a ayo me bhʉlʉ yala gba Kilisito go. Mbɨa ɨnde-e, anɨ pɨ́la doto.

4 Engʉ́ bini, odi ma, ngayi-e, yi naayi ne okpála gba Ebhe. Yi aha angu opolofeta na eu-o aha. Padhá de, anga Bua bhende bhʉ́ yi-e ne angu naali ane bua bhende bhʉ́ okpála na doto-o mane. 5 Opolofeta ango-o, a ko okpála na doto. U ngakpo la bhadi engʉ́ na doto. Kaka-a, okpála na doto ngadje uo ndjɨndjɨ. 6 Engʉ́ bini, nganɨ́-e, nɨ́ ne okpála gba Ebhe. Kpála bhende ambɨla Ebhe-e ngadje nɨ́ ndjɨndjɨ. Kpála bhende naae ne kpála gba Ebhe ade-e, anɨ djé nɨ́ de. A bhomʉ-o engʉ́ ɨnde nɨ́ ngambɨla Bua na kʉkʉlʉ ’ngʉ́ di ne bua na eu-o ka e ko.

Ebhe-e, a ko mʉkʉnda

7 Ondaise ma na mʉkʉnda, nɨ́ dʉ ne mʉkʉnda sʉnda nɨ́, anga mʉkʉnda ayie ka Ebhe. Kpála bhende ne mʉkʉnda bhʉ́ e-e, Ebhe azu anɨ ngae, anɨ mbɨla la di Ebhe hana. 8 Kpála bhende lɨ mʉkʉnda nde bhʉ́ e ade-e, anɨ mbɨla Ebhe de, anga Ebhe-e, a ko mʉkʉnda. 9 Lele maka lɨ Ebhe asuno mʉkʉnda gba e lɨe pɨ nɨ́-e ngae ɨnde: anɨ atima koli Ndɨlɨ gba e bini pɨ́la doto, ngʉbula me nɨ́ dʉ bhʉ́ mʉkobho ka anɨ. 10 Lele maka lɨ mʉkʉnda nde lɨe ngae ɨnde: nɨ́ kʉnda nanɨ Ebhe nganɨ́ de, engʉ́ bini, anɨ akʉnda mangbo nanɨ nɨ́ ngae, anɨ atsia atima Ndɨlɨ gba e pɨ nɨ́ maka tɨa mangɨmbo, ngʉbula naꞌe osisiti ’ngʉ́ gba nɨ́ ko.

11 Ondaise ma na mʉkʉnda, ɨ dʉ me Ebhe nde akʉnda nɨ́ naali mo-o, nganɨ́ di-e, a ayo me nɨ́ dʉ ne mʉkʉnda sʉnda nɨ́. 12 Kpála u nga Ebhe belegʉ de bini. Ɨ dʉ me nɨ́ nde ne mʉkʉnda sʉnda nɨ́-e, amba Ebhe ngadʉ bhʉ́ nɨ́. La di-e, mʉkʉnda gba anɨ ɨnde bhʉ́ nɨ́-e bedhe má kpambɨ!

13 Ehe ɨnde nɨ́ ngambɨla ka e me nɨ́ ngadʉ bhʉ́ Ebhe, Ebhe la di ngadʉ bhʉ́ nɨ́-e, a ngae ɨnde: Ebhe aha Bua gba e pɨ nɨ́. 14 ’Dyɨ nɨ́ atima Ndɨlɨ gba e ngʉbula nadʉ Mʉkobho gba okpála. Nɨ́ au, nɨ́ la di ngakpokpo ’ngʉ́ tété. 15 Kpála ne kpála ɨnde apa mbámbá me Yesu ne Ndɨlɨ gba Ebhe-e, Ebhe ngadʉ bhʉ́ kpála ango-o. Kpála ango-o la di ngadʉ bhʉ́ Ebhe. 16 La di nganɨ́-e, nɨ́ ngambɨla mʉkʉnda ɨnde lɨ Ebhe nde ne e pɨ nɨ́-o. Nɨ́ atsia abhuka la di mʉkʉnda ango-o ko. Ebhe-e, a ko mʉkʉnda. Kpála bhende ngadʉ bhʉ́ mʉkʉnda-a, ngadʉ bhʉ́ Ebhe, Ebhe la di ngadʉ bhʉ́ anɨ.

17 Ɨ dʉ me mʉkʉnda ɨnde bhʉ́ nɨ́-e nde bedhe-e, nɨ́ dʉ́ ne tsʉlʉ lɨ ekpɨ́ ɨnde lɨ Ebhe akódho ’ngʉ́ gba okpála lɨe de. Padhá de, anga pɨ́la doto ɨnde-e, mʉkobho gba nɨ́-e mana lɨe ne bhende gba Ebhe ko. 18 Tsʉlʉ bhʉ́ mʉkʉnda ade, anga lɨ mʉkʉnda dʉ bedhe-e, a ngaꞌe tsʉlʉ hana. A moko, kpála bhende ngadje tsʉlʉ-o, a pa me mʉkʉnda gba anɨ-e kolo nga bedhe de. Padhá de, anga kpála bhende ngadje tsʉlʉ-o, abhʉ́ anɨ ne mabhundja me u améne nɨ sisiti.

19 Engʉ́ bini, nganɨ́-e, nɨ́ sʉnda nɨ́ ne mʉkʉnda, anga Ebhe akʉnda ngaɨza nɨ́ kalanʉ ngae. 20 Ɨ dʉ me kpála bini nde apa me: «Ma akʉnda Ebhe», anɨ nde la ngayala ndai e-e, amba kpála ango-o ne bhʉlʉ eu. Padhá de, anga anɨ tɨ da nakʉnda Ebhe ɨnde anɨ u e de-e de, ɨ dʉ me anɨ nde kʉnda ngaɨza ndai e ɨnde anɨ nde ngau e mau-o de ko. 21 Lɨ́lɨ ɨnde lɨ Kilisito aha e pɨ nɨ́-e ngae ɨnde: kpála ɨnde akʉnda Ebhe-e, a ayo me anɨ kʉnda di ndai e.

5

A tɨ da naha angu engʉ́ na doto da?

1 Ndʉ kpála hana ɨnde ngabhuka me Yesu ne Kilisito-o , Ebhe azu kpála ango-o ngae. La di-e, kpála ɨnde ngakʉnda Ebhe ɨnde azu kpála bhomʉ-o, anɨ ngakʉnda bhadi ongɨsɨ ɨnde lɨ Ebhe azu o moko. 2 Ehe ɨnde nɨ́ ambɨla ka e me nɨ́ ngakʉnda ongɨsɨ gba Ebhe-e ngae ɨnde: a ko nakʉnda Ebhe, di ne namene olɨ́lɨ gba anɨ ko. 3 A moko, lele nakʉnda Ebhe-e ngae ɨnde: a ko namene olɨ́lɨ gba anɨ-o. La di-e, olɨ́lɨ gba anɨ-e pɨ nɨ́ kpekpeke ade. 4 Padhá de, anga ndʉ kpála hana ɨnde lɨ Ebhe azu e, anɨ aha angu engʉ́ na doto aha. Nabhuka gba nɨ́-e ngaha angu pɨ nɨ́ ngʉ́ naha angu engʉ́ na doto ngae. 5 A tɨ da naha angu engʉ́ na doto da? A ko bha bini kpála bhende abhuka me Yesu ne Ndɨlɨ gba Ebhe.

Nakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ Yesu Kilisito

6 Yesu Kilisito, a ko kpála ɨnde nanɨ ago-o. Anɨ ago nanɨ ne engu di ne ngʉte* Anɨ go bha bini ne engu de, engʉ́ bini, anɨ ago ne engu di ne ngʉte. La di-e, Bua gba Ebhe-e ngakpokpo ’ngʉ́ gba anɨ-e ngae, anga Bua gba Ebhe-e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. 7 A ngakpokpo ’ngʉ́ tété ne oehe bata: 8 a ko Bu Bhobua , a ko engu, a la di-e ngʉte. Ndʉndʉ bata hana azɨba ne bua bini.

9 Nɨ́ zɨzɨba engʉ́ ɨnde lɨ okpála ngakpokpo e ndjɨndjɨ. La-a, engʉ́ bhende lɨ Ebhe akpokpo e ngae-e, ane bhende gba okpála-a mane. A bhomʉ-o engʉ́ bhende lɨ Ebhe akpokpo e pɨndjɨ Ndɨlɨ gba e-o. 10 A na paká me kpála bhende abhuka Ndɨlɨ gba Ebhe-e, kpála ango-o asia engʉ́ ɨnde akpokpo lɨe bhomʉ-o lɨ bua e makpe asia. Engʉ́ bini, kpála bhende ɨ bhuka Ebhe de-e, kpála ango-o ngaꞌo Ebhe bhʉlʉ eu. Padhá de, anga engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe akpo e pɨndjɨ Ndɨlɨ gba e, kpála ango-o bhuka naae de. 11 Engʉ́ ango-o ngae ɨnde: Ebhe aha nanɨ mʉkobho na dʉdʉma pɨ nɨ́, mʉkobho ango-o la bhʉ́ Ndɨlɨ gba anɨ ko. 12 Kpála bhende lɨ Ndɨlɨ-e nde bhʉ́ e, abhʉ́ kpála ango-o ne mʉkobho. Engʉ́ bini, kpála bhende lɨ Ndɨlɨ gba Ebhe-e nde bhʉ́ e ade-e, mʉkobho bhʉ́ kpála ango-o ade.

Engʉ́ pɨndjɨ mʉkobho na dʉdʉma

13 Ma aye balʉa ɨnde-e pɨ yi, ngayi okpála bhende abhuka ’lɨ Ndɨlɨ gba Ebhe-o. Ma aye pɨ yi, amba yi mbɨla me yi asia mʉkobho na dʉdʉma asia. 14 Engʉ́ nɨ́ nde lɨe ne tsʉlʉ kala Ebhe belegʉ ade bini-e ngae ɨnde: nɨ́ ngambɨla ndjɨndjɨ me, ɨ dʉ me nɨ́ nde ayo ’he ka anɨ maka anɨ ngakʉkʉnda lɨe, anɨ djé nɨ́. 15 Ɨ dʉ la me nɨ́ nde ambɨla me anɨ ngadje nɨ́ bhʉ́ ndʉ mayo gba nɨ́-e hana-a, nɨ́ ambɨla di ndjɨndjɨ me nɨ́ asia ’he ɨnde nɨ́ ayo e ka anɨ-e asia.

16 Ɨ dʉ me kpála bini nde au ndai e ngamene siti ’ngʉ́-o, lɨ siti ’ngʉ́ ango-o dʉ bhende ɨ tó anɨ bhʉ́ kuo de-e, a ayo me anɨ yo Ebhe ngʉ́ anɨ, amba kpála na siti ’ngʉ́ ango-o sia mʉkobho. Bhobhomʉ ndjɨndjɨ pɨ kpála bhende ngamene siti ’ngʉ́ ɨnde ɨ tó anɨ bhʉ́ kuo de ko. Engʉ́ bini, a ne siti ’ngʉ́ ɨnde ató kpála bhʉ́ kuo, ma pa de me u yo Ebhe ngʉ́ bhende bhomʉ-o de. 17 Ndʉ ’ngʉ́ hana ɨnde ngbingbili bhʉ́ djila Ebhe ade-e, a ko siti ’ngʉ́. La-a, ndʉ ’ngʉ́ hana toto kpála bhʉ́ kuo de.

18 Nɨ́ ngambɨla ndjɨndjɨ me kpála ɨnde lɨ Ebhe azu e ngae dhedhedhe lɨ namene siti ’ngʉ́ belegʉ de bini. Padhá de, anga Yesu Ndɨlɨ gba Ebhe-e ngalila anɨ ngae, la di-e, Siti tɨ da namene ’he ngʉ́ anɨ belegʉ de bini.

19 Nɨ́ ambɨla me nɨ́ naanɨ́ ne okpála gba Ebhe, engʉ́ la bini, doto libhomu sa ’kpa Siti.

20 Nɨ́ ambɨla me Ndɨlɨ gba Ebhe-e ago, anɨ atsia aha ɨmbɨlangʉ pɨ nɨ́, amba nɨ́ mbɨla Ebhe na kʉkʉlʉ-o. Nɨ́ akpɵtsɵ lɨnɨ́ ne Ebhe na kʉkʉlʉ-o, lɨ pápá gba Ndɨlɨ gba anɨ Yesu Kilisito. Ngaanɨ-e, a ko Ebhe na kʉkʉlʉ, a ko la di mʉkobho na dʉdʉma.

21 Odi ma, yi lila lɨyi ka oebhe na eu-o ndjɨndjɨ.

* 1:4 1:4 Nɨ́: Bhʉ́ obhuku koko-o, u a aye me: «Djalɨ gba yi.»

* 2:7 2:7 Nayie lɨ lilita: A ko nayie lɨ nedhɨnga ɨnde u adje nanɨ ’li Ebhe lɨe ko. Tsia bhʉ́ 1 Dja. 2:24, 3:11, di ne bhʉ́ 2 Dja. 1:5.

* 3:9 3:9 Nguwa: Nguwa gba Ebhe-e, a ko Bu Bhobua.

* 5:6 5:6 Engu di ne ngʉte: Bhelé na okpála ngabhundja me engu-o, a ko batisimo gba Yesu-o, ngʉte-e, a ko nakpi gba anɨ-o.

2 Djaa

Balʉa na bhisi

gba

Djaa

Eli na kalanʉ

Bhele kpála Djaa , aye nanɨ balʉa gba e na bhisi pɨ ɵlɵ bini ne ongɨsɨ gba e. A mana mʉgɨto me, u aye pɨ Dadjua gba Ebhe ɨnde u adʉ ayo Ebhe bhʉ́ e ne okpála ɨnde bhʉ́bhʉ́. Engʉ́ na ndundu ɨnde adʉ bhʉ́bhʉ́-o, a ko bha me u dʉ ne mʉkʉnda sʉnda o. Anɨ atsia apa me u lila lɨo ka omʉsuno na eu, ne nasuno gba o-o.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1-3

Engʉ́ na kalanʉ ɨnde a ayo me mʉkʉnda mene e 4-6

Nalila lɨo ka nasuno na eu 7-11

Eli na soso 12-13

1

Djaa yi okpála ɨnde lɨ Ebhe abhʉ o-o mayi

1 Ngama, Bhele Kpála , ma ngaye balʉa ɨnde-e pɨ yi, Ohi nɨ́,* ngamʉ kpála ɨnde lɨ Ebhe abhʉ e di ne ongɨsɨ gba e ɨnde ma ngakʉnda o na kʉkʉlʉ-o. Ma ngakʉnda bha yi ngama kpi ma kpi ade, ndʉ okpála hana ɨnde ambɨla kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o akʉnda bhadi yi moko. 2 Padhá de, anga a ngadʉ bhʉ́ nɨ́ ne engʉ́ na kʉkʉlʉ. La di-e, kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ango-o adʉ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne nɨ́ ndʉ ’kpɨ́ hana.

3 A ayo me Ebhe ’Dyɨ nɨ́, di ne Yesu Kilisito , Ndɨlɨ gba ’Dyɨ nɨ́-e, bhʉ́ mʉkʉnda di ne kʉkʉlʉ ’ngʉ́ gba o-o, suno bádha bhʉ́ ’bu pɨ nɨ́, u dje ndjinga nɨ́, amba u ha la di guo ’ngʉ́ pɨ nɨ́.

Engʉ́ pɨndjɨ engʉ́ na kʉkʉlʉ di ne mʉkʉnda

4 Ma akpi djalɨ naali, anga ma abhaka ongɨsɨ koko gba mʉ-o ngadholo bhʉ́ engʉ́ na kʉkʉlʉ, maka lɨ́lɨ ɨnde nɨ́ asia e ka ’Dyɨ nɨ́ ko. 5 Pɨ mbɨa ɨnde-e, Ohi nɨ́, engʉ́ ɨnde ma ngayo e ka mʉ-o, a ngae ɨnde: nɨ́ dʉ ne mʉkʉnda sʉnda nɨ́. A ko de me ma ngaye pɨ mʉ lɨ́lɨ na mbɨa de, a ko lɨ́lɨ ɨnde nɨ́ asia e nayie bha bini lɨ lilita† ko. 6 Lele lɨ mʉkʉnda nde lɨe ngae ɨnde: a ko namene olɨ́lɨ gba Ebhe-o. La di-e, lɨ́lɨ ango-o, a ko bha bhende yi adje nanɨ e nayie lɨ lilita me, a ayo me yi dʉ bhʉ́ mʉkʉnda.

Yi lila lɨyi ka okpála napite okpála-a malila

7 Okpála bhelé ɨnde ngapite okpála atsambala ne bɨlɨ ngangá pɨ́la doto. U zɨba naao de me Yesu Kilisito ago nanɨ bhʉ́ kʉte na kpála-kʉtɨ-e de. Kpála ɨnde ngapa mo-o, a ko bhʉlʉ napite okpála, a ko la di bhʉlʉ yala gba Kilisito. 8 ꞌE-e! Yi lila lɨyi ngayi makpe-e ndjɨndjɨ, ngʉbula me yi anéke makalá na kulu gba ya-a de. Engʉ́ bini, a ayo me yi sia makalá-a libhomu.

9 Kpála ne kpála ɨnde ɨ lila nasuno ɨnde u aha e pɨ yi pɨndjɨ Kilisito de-e, ɨnde ɨ ngaꞌo la di engʉ́ koko pépé-e, kpála ango-o bhʉ́ Ebhe ade. Kpála ɨnde la ngalila nasuno ango-o, kpála ango-o ngadʉ bhʉ́ ’Dyɨ Ndɨlɨ-o, di ne Ndɨlɨ-o. 10 Ɨ dʉ me kpála nde ago, anɨ suno la di pɨ yi engʉ́ koko kpi-e, yi asía anɨ agba yi de, yi abhɨ́a di kúo lɨ anɨ de. 11 Padhá de, anga kpála ɨnde abhɨa kúo lɨ anɨ-e, a asuno bhomʉ-o me u akpɵtsɵ lɨo ne anɨ bhʉ́ osisiti ’ngʉ́ gba anɨ-o.

12 Ma ne engʉ́ bhelé ngʉ́ napapa pɨ yi. La-a, ma kʉnda nayeye maye de, anga ma ne ’to ma ’to nanʉ agba yi oo, ngʉbula me nɨ́ gama ’ngʉ́ ne yi me nɨ́ nde ngau lɨnɨ́ mau, amba nɨ́ kpi djalɨ ndjɨndjɨ.

13 Ongɨsɨ gba Ndai mʉ na Ɵɵlɵ, kpála ɨnde lɨ Ebhe abhʉ e-e‡ apa me, o yi mʉ mayi.

* 1:1 1:1 Ohi nɨ́: Okpála bhelé ngabhundja me Ohi nɨ́ ɨnde sɨ-e, a ko Piga gba Ebhe, ongɨsɨ gba anɨ-e, a ko omabhuka .

† 1:5 1:5 Nayie lɨ lilita: A ko nayie lɨ nedhɨnga ɨnde u adje nanɨ ’li Ebhe lɨe ko. Tsia bhʉ́ lukuluku 6, di ne bhʉ́ 1 Dja. 2:7, 24, 3:11.

‡ 1:13 1:13 Ongɨsɨ gba Ndai mʉ na Ɵɵlɵ lɨ Ebhe abhʉ e-o: A akʉnda napa me omabhuka na Dadjua na Ebhe lɨ Djaa adʉ nadʉ lɨe-o.

3 Djaa

Balʉa na bata

gba

Djaa

Eli na kalanʉ

Bhele kpála Djaa , aye balʉa ɨnde-e pɨ bhele kpála natsia ’kpɨ́ lɨ Dadjua gba Ebhe ɨnde ’lɨ e me Gaiusɨ. Djaa adʉ agama ’ngʉ́ gba anɨ-e ndjɨndjɨ, anga anɨ adʉ asia omakilisito ɨnde adʉ ago agba anɨ-e ndjɨndjɨ-e naali. Anɨ atsia a ayo ka anɨ me, anɨ lila lɨ e ka bhoko bini ɨnde a dʉ ’lɨ e me Diotelefe malila.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1-4

Nakpo ’ngʉ́ ndjɨndjɨ lɨ kʉte Gaiusɨ 5-8

Naꞌo ’ngʉ́ pɨndjɨ Diotelefe 9-10

Naꞌo ’ngʉ́ pɨndjɨ Demetiliusɨ 11-12

Eli na soso 13-15

1

Djaa yi Gaiusɨ mayi

1 Ngama, Bhele Kpála , ma ngaye balʉa ɨnde-e pɨ mʉ Gaiusɨ, ngamʉ ndai ma na mʉkʉnda, ɨnde ma kʉnda e kʉkʉlʉ-o.

2 Ndai ma na mʉkʉnda, gʉmʉ gba ma me ndʉ ’ngʉ́ gba mʉ-o hana dholo ndjɨndjɨ, mʉ dʉ ne kʉte na angu, maka mʉ nde lɨe ne angu lɨ bua mʉ ko.

Gaiusɨ ngadholo bhʉ́ engʉ́ na kʉkʉlʉ

3 Ma akpi nako djalɨ naali, anga lɨ nedhɨnga ɨnde lɨ ondaise nɨ́ ago lɨe, u akpokpo mʉma me mʉ ngamene engʉ́ na kʉkʉlʉ. A moko, mʉ ngadholo bhʉ́ engʉ́ na kʉkʉlʉ. 4 Ehe ɨnde la ngaha djalɨ mʉma ane ndʉ ongʉ́ koko hana-a, a ko nadje me ongɨsɨ gba ma-a ngadholo bhʉ́ engʉ́ na kʉkʉlʉ.

5 Ndai ma na mʉkʉnda, mʉ ngamene engʉ́ ɨnde na babadha pɨ ondaise nɨ́, belegʉ di ne pɨ obhende mʉ mbɨla o de-o. 6 U akpokpo engʉ́ na mʉkʉnda gba mʉ-o kala okpála na Piga gba Ebhe. Mene ’he ɨnde ndjɨndjɨ bhʉ́ djila Ebhe, ne naha ehe ɨnde atéteke uo lɨ kpadjɨ-e pɨ uo. 7 Padhá de, anga u ngadholo ngʉbula ’lɨ Kilisito . La di-e, u tɨ da nasia ’he ka omʉpagano belegʉ de bini. 8 Kaka-a, a ayo me nganɨ́ makpe-e, nɨ́ teteke ngua okpála bhomʉ-o nganɨ́, amba nɨ́ kpɵtsɵ di lɨnɨ́ ne uo ngʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ na kʉkʉlʉ.

Engʉ́ pɨndjɨ Diotelefe ngauo ne Demetiliusɨ

9 Ma aye nako mboye balʉa pɨ okpála na Dadjua gba Ebhe. Engʉ́ bini, Diotelefe, kpála ɨnde akʉnda naae me bhʉ́ ndʉ ’ngʉ́ hana u dje bha nɨ-e, atsia au engʉ́ ango-o bhʉ́ djila e padhá. 10 Kaka-a, ma agó lɨe, ma ambámba ta engʉ́ na sisiti ɨnde anɨ ngamene e-o. Anɨ ngapa ongʉ́ na sisiti di ne eu lɨ kʉte ya. Engʉ́ bini, anɨ pise bha bini lɨ bhende bhomʉ-o de, anɨ ngayala nasia ondaise nɨ́. Anɨ ngapa la di pɨ obhende ngakʉnda nasia uo me u mene mo-o, nɨ pándja uo bhʉ́ Piga gba Ebhe-o.

11 Ndai ma na mʉkʉnda, mo oméne ’ngʉ́ maka okpála na sisiti de. Engʉ́ bini, mene mangbo engʉ́ maka okpála na babadha. Kpála bhende ngamene bádha ’ngʉ́-o, a ko kpála gba Ebhe. Kpála bhende ngamene siti ’ngʉ́-o, kpála bhomʉ-o mbɨla Ebhe de.

12 Ndʉ okpála hana ngakpo ’ngʉ́ pɨndjɨ Demetiliusɨ ndjɨndjɨ. La di-e, engʉ́ na kʉkʉlʉ ngae makpe ngakpokpo ’ngʉ́ gba anɨ-o. Nganɨ́ di-e, nɨ́ bhadi ngakpokpo ’ngʉ́ gba anɨ-e moko. Mʉ ngambɨla la di me engʉ́ ɨnde nɨ́ ngakpokpo e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́.

13 Ma ne ongʉ́ bhelé napapa pɨ mʉ. La-a, ma kʉnda nayeye maye de, 14 anga ma akʉnda nau mʉ má gala, amba nɨ́ gama ’ngʉ́ me nɨ́ nde ngau lɨnɨ́ mau.

15 A ayo me guo ’ngʉ́ dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne mʉ! Ondaise nɨ́ ɨnde ei-e apa me, o yi mʉ mayi. Pa la di pɨ ondaise nɨ́ ɨnde oo me, ya yi kpála bini ne bini mayi.

Djude

Balʉa gba

Djude

Eli na kalanʉ

Djude aye nanɨ balʉa ɨnde-e ngʉbula napa me, omabhuka lila lɨo ka omʉsuno na eu ɨnde adʉ apa me nɨ ne omabhuka-a malila. Bhʉ́ ndu balʉa ɨnde-e, ongʉ́ ɨnde bhʉ́bhʉ́-o, maka bhende bhʉ́ balʉa na bhisi gba Piele-o. Djude ngato masi bhʉ́ okpála ɨnde ngatatanga me, u gʉ gbele ngʉbula nabhuka ɨnde lɨ Ebhe aha nanɨ e pɨ okpála gba e ngʉbula ndʉ ’kpɨ́ hana-o.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1-2

Dasʉndʉ, ne nasuno, a la di-e lɨkabhu gba omʉsuno na eu 3-16

Lɨ́lɨ ngʉbula nalila nabhuka 17-23

Bisagu 24-25

1

Djude yi omabhuka mayi

1 Ma aye balʉa ɨnde-e ngama Djude. Ma ne bali gba Yesu Kilisito , ma la di ne ndai Djakɨ. Ma aye balʉa ɨnde-e pɨ okpála ɨnde lɨ Ebhe, ’Dyɨ nɨ́ aꞌɨ o-o. Anɨ ne mʉkʉnda pɨ uo, anɨ di ngalila uo bhʉ́ ’bu Yesu Kilisito. 2 A ayo me Ebhe dje ndjinga yi, anɨ ha guo ’ngʉ́ pɨ yi, amba anɨ bedhe yi ne mʉkʉnda gba e ane mane.

Yi lila lɨyi ka omʉsuno na eu-o malila

3 Ondaise ma na mʉkʉnda, ma adʉ nako ne gʉmʉ naali me ma ye balʉa pɨ yi pɨndjɨ mʉkobho ɨnde ngakpɵtsɵ ndʉ nɨ́ hana-o. La mbɨa ɨnde-e, ma au ndjɨndjɨ me ma ye balʉa pɨ yi ngʉ́ nato masi bhʉ́ yi me yi gʉ gbele ngʉ́ nabhuka ɨnde lɨ Ebhe aha e pɨ omaha e-o. Nabhuka ango-o djí galikpe lɨe belegʉ de bini. 4 Padhá de, anga okpála koko bhʉ́ ká yi sisiti, u alɨ bhʉ́ ká yi bhʉ́ pepe. U ngadji ta bádha bhʉ́ ’bu gba Ebhe gba nɨ́-e ngʉ́ nasia kpadjɨ me o mene ndʉ osisiti ’ngʉ́ ɨnde u akʉnda e hana. U bhomʉ-o ngayala koli Mʉsuno ɨnde di Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito-o. Okpála ango-o, u aye nanɨ mangɨmbo gba uo-o bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e bhʉtode.

5 Belegʉ yi ambɨla nanɨ ndʉ ongʉ́ ɨnde-e lɨe hana didili-e, ma akʉnda matá napapa pɨ yi ne toto me, Ebhe Ngámá gba nɨ́-e agbegbe nanɨ okpála na Ɨsalaele bhʉ́ bali bhʉ́ doto na Edjipeto agbegbe. Anɨ atsia abhili obhende ɨ bhuka anɨ de-o. 6 Yi kina nga me oandjelu ɨnde ɨ lila nanɨ kulu gba o-o de-e, ɨnde aꞌo ká dabɨlɨ gba o-o, Ebhe agbigbite uo ne gbɨndjɨlɨ na dʉdʉma, anɨ atsia abu uo lɨ bɨlɨ na biti bhe má ndundulundu ngʉ́ nadjeke ’ngbé ’kpɨ́ nakodho mangɨmbo gba okpála-o. 7 Yi kina nga me okpála na Sodomo ne Gomolo di ne ogʉdhʉ koko na ngo ogʉdhʉ bhomʉ-o amene bhadi nanɨ siti ’ngʉ́ maka oandjelu bhomʉ. U adʉ amene ’ngʉ́ na sisiti ɨnde lɨ kpála-kʉtɨ tɨ da namene e de. Kaka-a, u nakɨ ngazʉ lɨkabhu bhʉ́ djua na dʉdʉma ngʉ́ nasuno pɨ okpála me, a ayo namene ngua siti ’ngʉ́ bhomʉ-o de.

8 Okpála na sisiti ɨnde alɨ bhʉ́ ká yi bhomʉ-o bhadi ngamene ngua siti ’ngʉ́ bhomʉ-o moko. Ka ’ngʉ́ na ngingi ɨnde bhʉ́ ’ndjɨ uo-o, u ngasiti kʉte o. U kʉnda de me Ebhe ʉ ngámá pɨ́ ’djɨ o-o de. U manga la di oandjelu ɨnde lɨ o ne zɨzɨ-e* de. 9 La-a, belegʉ Mikaele ngámá gba oandjelu-o mene nanɨ mo-o de. Bhʉ́ nagbe bhayiki gba uo ne Djabʉlʉ-o, u adʉ amene kpeke ’bhɵ lɨe ngʉbula kuo Moidje-e , Mikaele pa ’ngʉ́ na nʉmʉ lɨ kʉte djabʉlʉ de. Engʉ́ bini anɨ apa bha pɨ anɨ me: «Ebhe mene bhado mʉ sisiti!»† 10 Engʉ́ bini, okpála na sisiti ɨnde bhʉ́ ká yi-e, ngagama ’ngʉ́ sisiti lɨ kʉte engʉ́ bhende u mbɨla e de. Uo maka onʉ abhʉ́ bɨlɨ, u ngabhubhundja ade. U ngamene bha bini engʉ́ bhende akoto bhʉ́ ’ndjɨ o. Engʉ́ ango-o la ngabhili uo ngae. 11 A ko lɨkabhu pɨ uo! Padhá de, anga u akpata kpadjɨ lɨ Kaina akpata nanɨ e-o. U akpata nganda Balama ka gʉmʉ tɨa gba o-o. U amu anga u ngamene kpéke ’ndjɨ pɨ Ebhe maka lɨ Kole amene nanɨ lɨe-o.

12 Uo ngaha nʉmʉ pɨ yi bhʉ́ obɨlɨ lɨ yi apɵpɵkɵbhɵ bhʉ́la yi lɨ e ngʉ́ nazʉ ’he na mʉkʉnda sʉnda yi-o. U ngabedhe ’bu o ne ezʉ má kpambɨ! Nʉmʉ lɨ uo ade, uo bha bini ngabhundja engʉ́ gba o makpe. Uo maka ndindi ɨnde lɨ anvi ngandjindjimba e, lɨ ebha nde bhʉ́ e ade-o. Uo maka ndula ɨnde ɨ lɨ lɨ́lɨ́ de bhʉ́ nedhɨnga nalɨ lɨ́lɨ́-o, ɨnde u agbe dʉ e, a tsia akpi hana má kpɵkɵbhɵ-o! 13 Uo maka ongbengbe ’ngbo ’ngu na ngade ’ngu. U ngapandja ongʉ́ na nʉmʉ gba o-o maka lɨ ngade ’ngu agbegbe efu lɨe. Uo maka oɨkʉpala ɨnde ambu lɨ kpadjɨ o. Ebhe aleke dabɨlɨ na dʉdʉma ne dʉdʉma pɨ uo bhʉ́ biti má ndundulundu!

14 Enoka, nanɨ ne ogbi nɨ́ na mananɨka nayie lɨ Adamʉ . Anɨ akpokpo nanɨ maka polofeta lɨ ’ngʉ́ gba okpála ango-o me: «Yi tsitsia nga Ngámá ngago bhʉ́ dabɨlɨ bini ne bhiti obubu okpála gba e na bhibhiti-o, 15 ngʉ́ nakodho ’ngʉ́ gba ndʉ okpála hana. Anɨ aꞌó mangɨmbo pɨ́ ndʉ okpála na sisiti hana ngʉbula ndʉ osisiti ’ngʉ́ ɨnde u amene e, nedhɨnga lɨ u agbe kpéke ’ndjɨ lɨe lɨ Ebhe, di ne ngʉbula sisiti oeli ɨnde lɨ okpála na mʉgwe apa e lɨ kʉte anɨ-o.» 16 Okpála ango-o ngadi mʉtokono di ne nalopolo lɨo ndʉ ’kpɨ́ hana, uo ngadhʉkʉ bha bini maka lɨ gʉmʉ gba uo makpe apa lɨe. U ngapa bha bini ongʉ́ ɨnde ane dada mane, u la di ngapa ’lɨ okpála koko ngʉbula me o sia ’he ka uo.

Dapo pɨ omakilisito

17 La pɨ yi ondaise ma na mʉkʉnda-a, yi bhundja oeli ɨnde lɨ obhʉlʉ titima gba Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito apa nanɨ e pɨ yi-o. 18 U apa nanɨ pɨ yi me: «Lɨ sokpɨ-e, adʉ́ ne okpála ɨnde amʉ́ yi, u tsia dʉ́ akpata osisiti gʉmʉ gba o makpe.» 19 Okpála ango-o, a ko okpála ɨnde ngagbo bhʉsʉ okpála. A bha bini bhʉ́ ’ndjɨ uo ne ɨmbɨlangʉ bhe na kʉte, Bua gba Ebhe-e bhʉ́ uo ade. 20 La pɨ yi ondaise ma na mʉkʉnda-a, yi mene ne kpéke me yi teteke lɨyi sʉnda yi ngʉbula me ndʉ yi hana yi lʉ kpekpeke bhʉ́ nabhuka ɨnde bubu naali-o. Yi yo Ebhe ne angu gba Bu Bhobua . 21 Yi dʉ nadhʉkʉ lɨ lele da napa me Ebhe dʉ nasuno mʉkʉnda gba e pɨ yi. Yi ꞌo ’to yi lɨ nedhɨnga lɨ Ngámá gba nɨ́ Yesu Kilisito apána ndjinga gba e lɨe pɨ yi, anɨ tsia há mʉkobho na dʉdʉma pɨ yi-o. 22 Yi dje ndjinga okpála bhende ne bua na bhisi bhisi bhʉ́ ká yi-o. 23 Yi kobho uo, amba u atsúlu bhʉ́ djua de. Yi dje ndjinga okpála koko, la-a, yi lila lɨyi me, belegʉ bongo gba uo ɨnde asiti ne osisiti ’ngʉ́ gba uo ɨnde u ngamene e, atʉnʉ lɨe lɨ kʉte yi de.

24-25 Sangu pɨ koli Ebhe bini ɨnde akobho nɨ́ lɨ kpadjɨ gba Yesu Kilisito, Ngámá gba nɨ́-o. Anɨ tɨ da nayoko me yi atɨ́ bhʉ́ siti ’ngʉ́ de, anɨ tɨ da namene me yi koto kala nɨ me engʉ́ na sisiti nde bhʉ́ yi ade, di ne me yi nde abedhe ne djalɨ bedhe. A ayo me okpála dhɵgɵ anɨ, a ayo me anɨ ʉ, a ayo me angu di ne ngámá dʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ mbɨa ɨnde, dʉdʉma ne dʉdʉma. A adʉ moko!

* 1:8 1:8 Oandjelu ɨnde lɨ o ne zɨzɨ: A akʉnda napa me oandjelu ɨnde ngamanga ’li Ebhe.

† 1:9 1:9 Ongʉ́ koko ɨnde bhʉ́ lukuluku ɨnde-e, a bhʉ́ obhuku koko na gandja na didili-e ade. A ko ongʉ́ ɨnde lɨ omaYuda adʉ nanɨ akpokpo e maka tsingʉ. A viti bini ne bhende bhʉ́ lukuluku 14-15.

Apokalipisi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Apokalipisi

Ongʉ́ ɨnde u ambamba ta e

Eli na kalanʉ

Djaa aye bhuku na Apokalipisi ɨnde-e bhʉ́ nedhɨnga u adʉ ato mbolo lɨ omakilisito lɨe kabula nabhuka bhʉ́ Yesu Kilisito maka Ngámá gba o. Engʉ́ na ngbéngbé ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e, Djaa ngapa pɨ okpála ɨnde ngatatanga me u dʉ ne nabhuka di ne masi. Djaa atsia aha lɨ́lɨ pɨ uo me, u lʉ kpékpéke bhʉ́ ’ngʉ́ na kʉkʉlʉ nedhɨnga na lɨkabhu di ne bhʉ́ onedhɨnga u ngato mbolo lɨ uo lɨe-o.

Bhʉ́ bhuku ɨnde-e, u aye bhʉ́bhʉ́ ongʉ́ bhelé pɨndjɨ nambamba ta ongʉ́, di ne pɨndjɨ nau ongʉ́ maka loto lɨ da e nde kpékpéke ngʉ́ nambɨmbɨla. Engʉ́ na ngbéngbé bhʉ́bhʉ́-o mbámbá. A ko engʉ́ ɨnde me: lɨ pápá gba Kilisito Ngámá gba nɨ́-e, a lɨ soso-o, Ebhe ahá angu obhʉlʉ yala gba e hana, anɨ há di angu Satana . Anɨ há di makalá pɨ okpála na ngbingbili gba e, ne bisagu na abhʉ́lá na mbɨa di ne doto na mbɨa ɨnde anɨ ako angu e pɨ́ ndʉ ’ngʉ́ lɨe hana-o.

Ongbengbe ongʉ́ ɨnde bhʉ́ bhuku ɨnde-e ngae ɨnde:

Eli na kalanʉ 1:1-20

Balʉa pɨ oDadjua mananɨka gba Ebhe 2 – 3

Malɨka 4:1 – 8:5

Ototɨ mananɨka 8:6 – 11:19

Nau ongʉ́ mananɨka maka loto 12:1 – 15:8

Okópo mananɨka na ke ’ngʉ́ gba Ebhe 16:1-21

Ongʉ́ mananɨka u apa e pɨndjɨ babilona 17:1 – 19:10

Nabu ta ’ngʉ́ pɨndjɨ nau ongʉ́ mananɨka maka loto 19:11 – 21:8

Yelusalema na mbɨa, ɵlɵ gba Ndɨlɨ Kandɵlɵ 21:9 – 22:21

1

Lita ’ngʉ́-o

1 Bhuku ɨnde-e ngakpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe ambamba ta e pɨ Yesu Kilisito-o . Ebhe ambamba tata pɨ anɨ ngʉbula me anɨ suno pɨ obalise gba nɨ-o, engʉ́ ɨnde améne lɨe mbɨa ɨnde-o. Abhomʉ-o, Yesu Kilisito atsia atima andjelu gba e me anɨ mbamba ta engʉ́ ango-o pɨ bali gba nɨ Djaa . 2 Djaa akpokpo ndʉ ’ngʉ́ ɨnde anɨ au e hana. Ndʉ ’ngʉ́ ɨnde anɨ au e hana-a, a ko ’li Ebhe, a ko la di kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde lɨ Yesu Kilisito ambamba ta e pɨ anɨ-o. 3 A ko djalɨ pɨ kpála ɨnde ngatanga bhuku ɨnde, ne obhende ɨ ngadje ongʉ́ ɨnde lɨ Ebhe ambamba ta e bhʉ́bhʉ́-o, ɨnde di ngakpata ongʉ́ ɨnde aye lɨe bhʉ́ bhuku ɨnde-o. Padhá de, anga nedhɨnga na ongʉ́ ango-o akolo masɨkpe.

Djaa yi okpála na oDadjua mananɨka gba Ebhe-e mayi

4-5 Ngama Djaa, ma atima balʉa ɨnde-e bhʉ́ oDadjua mananɨka ɨnde bhʉ́ ndu doto na Adjia-o.

A ayo me Ebhe ɨnde ʉʉ ɨnde adʉ nanɨ ʉʉ, ɨnde la di ngago-o, suno bádha bhʉ́ ’bu ne guo ’ngʉ́ gba e pɨ yi. A ayo di me obua mananɨka ɨnde kala kiti na ngámá gba Ebhe-e, bhʉ́ dabɨlɨ ne Yesu Kilisito suno bádha bhʉ́ ’bu ne guo ’ngʉ́ pɨ yi. Yesu Kilisito-o, a ko kpála ɨnde akpokpo ngbili ’ngʉ́ . A ko di kpála na kalanʉ ɨnde azuku bhʉ́ ká okpála ɨnde amu, a ko la di ngámá gba ongbengbe ongámásɨ na doto.

Kilisito ngakʉnda nɨ́, anɨ atsia agbegbe nɨ́ bhʉ́ osisiti ’ngʉ́ gba nɨ́-e ne ngʉte e. 6 Anɨ amene me nɨ́ kolo okpála na Naʉ gba Ebhe . Anɨ amene di me nɨ́ kolo odimandɵ ngʉbula namene kulu lɨnɨ́ pɨ Ebhe, ’Dyɨ nɨ. A ayo me sangu di ne angu dʉ pɨ anɨ dʉdʉma ne dʉdʉma! A adʉ moko.

7 Yi tsitsia, anɨ ngago bhʉ́ ndindi!

Ndʉ okpála hana aú anɨ,

belegʉ obhende adʉ nanɨ kala anɨ ne mandambi-o.

Ndʉ opiga ɨnde pɨ́la doto libhomu adʉ́ bhʉ́

’gbá lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-o.

Heni, a adʉ moko!

8 Ebhe Ngámá Apɨ́ ’Kpɨ́ apa me: «Ma ne Kpála ɨnde akpo lita ndʉ ’ngʉ́ hana, ma di ne Kpála ɨnde abú ta ndʉ ’ngʉ́ hana.» Ebhe ne Kpála ɨnde ʉʉ, Kpála ɨnde adʉ nanɨ ʉʉ, Kpála ɨnde di ngago.

Djaa au Kilisito bhʉ́ ’he maka loto

9 Ngama Djaa, ma ne ndai yi ɨnde ngakobho bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi bhʉ́ lɨkabhu, ne bhʉ́ Naʉ ne nazɨ kekele bhʉ́ nabhuka Yesu. Ngama-a, ma dʉ nako bhʉ́ kpata bhʉ́ kpɵmɵ ɨnde u aꞌɨ e me Patemosɨ kabula ’li Ebhe, la di anga ma ngakpokpo kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde lɨ Yesu ambamba ta e-o. 10 Bhʉ́ ’kpɨ́ gba Ngámá-a, Bu Bhobua abedhe ma, ma atsia adje ne akele ma kpéke eli bini maka mbala. 11 Eli ango-o apa me: «Ehe ɨnde mʉ ngau e-e, ye bhʉ́ bhuku bini, amba mʉ tima bhʉ́ oDadjua mananɨka gba Ebhe ɨnde bhʉ́ Efeso, bhʉ́ Sɨmiline, bhʉ́ Pelegame, bhʉ́ Tiatile, bhʉ́ Salade, bhʉ́ Filadelefi ne bhʉ́ Laodisé.»

12 Abhomʉ-o, ma adji lɨma ngʉ́ natsia kpála ɨnde adʉ nagama ’ngʉ́ mʉma-o. Ma adji lɨma lɨe, ma au otala na olo mananɨka. 13 Bhʉ́ ka otala ango-o, ehe bini adʉ maka kpála-kʉtɨ. Anɨ adyɨ ’ndjá bongo akolo bhʉ́ ’dhʉ e, anɨ atsia agbite mbulu e ne mʉkabha ɨnde u amene e lɨ olo.† 14 ’Ndjɨ anɨ ne sundjo anɨ avu má tuu, maka kato! Djila anɨ adʉ nade maka zɨ djua. 15 ’Dhʉ anɨ adʉ nasʉ maka kalase na kpéke mase ɨnde u ato e bhʉ́ djua, zɨzɨ atsia aholo nasʉ. ’Li anɨ adʉ maka tolo wowo ’ngu. 16 Anɨ aholo ɨkʉpala mananɨka ne ’kpa e na kokpa. A adʉ akoto bhʉ́ ’bhɵ anɨ ne mbotɨa ɨnde adhe ne ndʉ pasʉ bhisi hana. Bhʉ́la anɨ adʉ asʉ maka kpéke zɨndjɨla na tulukpe.

17 Ma au anɨ lɨe, ma atɨ bhʉ́ li ’dhʉ anɨ maka kpála ɨnde akpi. Pɨpɨta-a, anɨ aꞌo ’kpa e na kokpa-a pɨ́ ma, anɨ atsia apa mʉma me: «Mo okpé-e de! Ma ne Kpála ɨnde akpo lita ndʉ ’ngʉ́ hana, ma di ne Kpála ɨnde abú ta ndʉ ’ngʉ́ hana. 18 Ma la di bhʉ́ mʉkobho. Ma adʉ nako me ma nde akpi, la mbɨa ɨnde-e, ma bhʉ́ mʉkobho na dʉdʉma. Ma ne angu pɨ́ ’ndjɨ kuo di ne pɨ́ ’ndjɨ bɨlɨ gba okpála ɨnde amu. 19 Kaka-a, ye ongʉ́ ɨnde mo ou e ɨnde. A ko ongʉ́ ɨnde ngakodho ’kpɨ́, di ne ongʉ́ ɨnde a ayo me ago pɨpɨta ko. 20 Pɨndjɨ oɨkʉpala mananɨka ɨnde mo ou e sa ’kpa ma na kokpa, di ne otala mananɨka na olo-o, gbo nga ’dje mʉ, ma mbamba kʉkʉlʉ tata-a pɨ mʉ. Mbɨla me, oɨkʉpala mananɨka-a, a ko oandjelu na oDadjua mananɨka gba Ebhe, otala mananɨka-a, a ko oDadjua mananɨka gba Ebhe-o.»

2

Balʉa pɨ okpála na Dadjua na Efeso

1 Kpála ɨnde ma au e apa matá mʉma me: «Ye balʉa pɨ andjelu na Dadjua na kʉtɨ na Efeso me:

‹Kpála ɨnde aholo oɨkʉpala mananɨka sa ’kpa e na kokpa, ɨnde ngadholo bhʉ́ ká otala mananɨka na olo-o apa me: 2 Ma mbɨla okulu gba mʉ-o hana. Ma mbɨla hana me mo omene kulu kpekpeke, me mʉ di ne bua na kekele. Ma mbɨla hana me mʉ tɨ́ da nazɨba osisiti okpála de. Ma mbɨla hana me mo ole okpála ɨnde ngapa me o ne obhʉlʉ titima gba ma-a me u nde la mo-o ade-e, mo atsia au me a ko obhʉlʉ eu. 3 Ma mbɨla hana me a bhʉ́ mʉ ne kekele, mo osia lɨkabhu ngʉbula ’lɨ ma, mʉ tsia ndala de.

4 La-a, siti ’ngʉ́ ɨnde ma au e lɨ pabɨlɨ gba mʉ-o, a ko me mo oꞌo ká mʉkʉnda ɨnde mo okʉnda nanɨ ma ne e aꞌo. 5 Kaka-a, bhundja nga bɨlɨ ɨnde mo otɨ lɨ e-o. Dji bua mʉ, amba mʉ mene okulu maka mo odʉ nako namemene lɨe kalanʉ ko. Ɨ dʉ mo-o de-e, ma agó lɨ pabɨlɨ gba mʉ, ma aꞌé tala gba mʉ lɨ bɨlɨ ɨ nde lɨ e-o, ɨ dʉ me mʉ nde dji bua mʉ de ko. 6 Engʉ́ bini, bádha ’ngʉ́ ɨnde bhʉ́ mʉ-o ngae ɨnde: mʉ ngayala okulu ɨnde lɨ oNikolaite ngasuno e, maka ngama makpe di-e, ma ngayayala lɨe-o.

7 A ayo me kpála ɨnde lɨ e ne djedje-e, dje engʉ́ ɨnde lɨ Bu Bhobua ngapa e pɨ oDadjua gba Ebhe ko!

Kpála ɨnde agbóko ’gʉ́ bhomʉ-o, ma ahá lɨ́ ndula na mʉkobho ɨnde bhʉ́ edyɨ gba Ebhe-e pɨ anɨ me anɨ dʉ nazʉzʉ. Edyɨ ango-o bhʉ́ kʉtɨ na mʉndeyi gba Ebhe-o.›»

Balʉa pɨ okpála na Dadjua na Similine

8 Kpála ɨnde ma au e apa matá mʉma me: «Ye balʉa pɨ andjelu na Dadjua na Similine me:

‹Kpála ɨnde akpo lita ndʉ ’ngʉ́ hana, ɨnde di abú ta ndʉ ongʉ́ hana, Kpála ɨnde akpi nanɨ, engʉ́ bini atsia azuku-o apa me: 9 Ma mbɨla lɨkabhu gba mʉ di ne ndɨbhɨlɨ gba mʉ-o hana, engʉ́ bini, kʉkʉlʉ tɨa mangbo ngae ɨnde ka mʉ-o. Ma mbɨla la di maka lɨ okpála ɨnde ngapa me o ne omaYuda me u nde ne omaYuda ade-e, ngadi mʉ lɨe hana. La ngauo-o, a ko omaYuda de, a ko okpála gba Satana ! 10 Mo odjé tsʉlʉ ka lɨkabhu ɨnde mo osía e de. Djedje nga, djabʉlʉ andí okpála bini bini bhʉ́ ká yi bhʉ́ tɨkpʉ ngʉ́ nale yi. U ató mbolo lɨ yi ngʉbula ekpɨ́ ndjɨkpa. Mo oyála ma de, abana ɨ yo bha me u bhɵlɵ mʉ. Pɨpɨta-a, ma ahá ndata na ’ngbɵ ndua pɨ mʉ maka makalá gba mʉ-o. Ndata na ’ngbɵ ndua ango-o, a ko mʉkobho na dʉdʉma.

11 A ayo me kpála ɨnde lɨ e ne djedje-e, dje engʉ́ ɨnde lɨ Bu Bhobua ngapa e pɨ oDadjua gba Ebhe ko!

Kpála ɨnde agbóko ’gʉ́ bhomʉ-o, anɨ sía lɨkabhu gba nakpi na bhisi-e belegʉ de bini.›»

Balʉa pɨ okpála na Dadjua na Pelegame

12 Kpála ɨnde ma au e apa matá mʉma me: «Ye balʉa pɨ andjelu na Dadjua na Pelegame me:

‹Kpála ɨnde ka e ne mbotɨa ɨnde ngadhe ne ndʉ pasʉ bhisi hana-a, apa me: 13 Ma mbɨla bɨlɨ ɨnde mʉ ngadʉ lɨ e hana, bɨlɨ ango-o, Satana ne ngámá oo ngae. Mʉ ngalila ’lɨ ma. Mʉ ndala ’kpa lɨ nabhuka gba mʉ bhʉ́ ma-a de, abana bha lɨ nedhɨnga u abhɵlɵ Atipasɨ lɨe agba yi, lɨ bɨlɨ lɨ Satana ngadʉ lɨ e-o. Atipasɨ adʉ nanɨ nakpokpo ’ngʉ́ gba ma mbámbá kala okpála.

14 La-a, siti ’ngʉ́ ɨnde ma au e lɨ pabɨlɨ gba mʉ-o, a ko me, a agba mʉ ne okpála koko ɨnde ngadhedhe lɨ ’ngʉ́ lɨ Balama adʉ nanɨ nasuno e pɨ Balaka-o. Balama adʉ nanɨ nasuno pɨ Balaka me anɨ to omaƗsalaele bhʉ́ siti ’ngʉ́. Anɨ adʉ apite uo me u zʉ oenʉ ɨnde u aha o pɨ oebhe na eu, amba u dʉ di nakʉnda olɨsɨ, ɨ dʉ di-e obhosɨ ngangá. 15 A bhadi moko, a di bhʉ́ ká okpála gba mʉ-o ne obhende adhedhe lɨ nasuno siti lɨ́lɨ maka oNikolaite ngasusuno lɨe-o. 16 Kaka-a, dji bua mʉ. Padhá de, anga ɨ dʉ mo-o de-e, ma ngago agba mʉ má gala, ma tsia gʉ́ okpála ango-o ne mbotɨa ɨnde ngakoto bhʉ́ ’bhɵ ma-o.

17 A ayo me kpála ɨnde lɨ e ne djedje-e, dje engʉ́ ɨnde lɨ Bu Bhobua ngapa e pɨ oDadjua gba Ebhe ko!

Kpála ɨnde agbóko ’gʉ́ bhomʉ-o, ma ahá mana ɨnde awo lɨe mawo-o pɨ anɨ. Ma ahá la di lɨnga pɨ anɨ. U aye pɨ́ lɨnga ango-o ꞌɨlɨ na mbɨa ɨnde lɨ kpála bini mbɨla ta e de, bha bini kpála ɨnde asia lɨnga ango-o ko!›»

Balʉa pɨ okpála na Dadjua na Tiatile

18 Kpála ɨnde ma au e apa matá mʉma me: «Ye balʉa pɨ andjelu na Dadjua na Tiatile me:

‹Ndɨlɨ gba Ebhe ɨnde lɨ Djila e ngade maka djua, lɨ zɨ ’dhʉ e nde ngasʉ maka kalase na kpéke mase, apa me: 19 Ma mbɨla okulu gba mʉ-o hana. Ma mbɨla mʉkʉnda gba mʉ-o hana. Ma mbɨla nabhuka gba mʉ-o hana. Ma mbɨla kulu mo omemene e pɨ okpála di ne kekele gba mʉ-o hana. Ma mbɨla hana me kulu mʉ ngamene e mbɨa ɨnde-e ane bhe na kalanʉ-o ne bhelé. 20 La-a, siti ’ngʉ́ ɨnde ma au e lɨ pabɨlɨ gba mʉ-o, a ko me, mʉ ngazɨba Djedjabele, ɵlɵ ɨnde ngapa me nɨ ne polofeta gba Ebhe-o. Anɨ ngapite obalise gba ma-a ne nasuno pɨ uo engʉ́ na zabhe, di ne nazʉ onʉ ɨnde u aha o pɨ oebhe na eu-o. 21 Ma aꞌo nako nedhɨnga pɨ anɨ me anɨ dji bua e. Engʉ́ bini, anɨ kʉnda nadji bua e de me nɨ ꞌo nakʉnda obhosɨ ngangá maꞌo-o de.

22 Kaka-a, ma agʉ́ ꞌi anɨ pɨ́ polo na ’ngbé lɨkabhu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhende ngakʉnda obhosɨ, ɨ dʉ di-e olɨsɨ gba okpála koko bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ-o, ɨ dʉ me okpála ango-o nde dji ’ngbʉ o lɨ sisiti kulu gba anɨ de-o. 23 Ma abhíli okpála ɨnde ngakpata nganda anɨ-o, lɨ ndʉ okpála na oDadjua gba Ebhe-e hana mbɨ́la me ma ne kpála ɨnde ɨ ngambɨla mabhundja di ne gʉmʉ gba okpála hana. Ma ahá pɨ kpála ne kpála bhʉ́ ká yi makalá nakpata bha lele siti ’ngʉ́ ɨnde anɨ amene e ko. 24 La ngayi okpála na Dadjua na Tiatile, ɨnde ɨ dhedhe lɨ nasuno na sisiti bhomʉ-o de-e, ɨnde ɨ kpata di engʉ́ lɨ okpála bhomʉ-o ngaꞌɨ e me, “Engʉ́ nawo mawo gba Satana” de-e, ma ne lɨ́lɨ koko naꞌoꞌo pɨ́ yi ade. 25 Engʉ́ bini, yi dhedhe bha lɨ engʉ́ ɨnde ka yi akólo bha bini lɨ ’kpɨ́ ɨnde ma agó lɨe ko.

26-28 Kpála ɨnde agbóko ’gʉ́ bhomʉ-o, ɨnde alíla okulu gba ma nakolo alɨ soso-o, ma ahá pɨ anɨ angu ɨnde ma asia e ngama makpe ka ’Dyɨ ma-o. Ma aꞌó anɨ ngámá pɨ́ ’ndjɨ opiga. Anɨ aʉ́ ngámá pɨ́ ’ndjɨ uo. Anɨ ahólo kalase sa ’kpa e, anɨ tsia dʉ́ agʉgʉmʉ uo maka u agʉgʉmʉ omadakpa lɨe ko.† Ma ahá di ɨkʉpala ɨnde asʉsʉ kɵkpɨ́-e pɨ kpála ango-o ngʉ́ nasuno me anɨ agboko ’gʉ́-o agboko.

29 A ayo me kpála ɨnde lɨ e ne djedje-e, dje engʉ́ ɨnde lɨ Bu Bhobua ngapa e pɨ oDadjua gba Ebhe ko!›»

3

Balʉa pɨ okpála na Dadjua na Salade

1 Kpála ɨnde ma au e apa matá mʉma me: «Ye balʉa pɨ andjelu na Dadjua na Salade me:

‹Kpála ɨnde lɨ obua mananɨka gba Ebhe, di ne oɨkʉpala mananɨka nde ka e apa me: Ma mbɨla okulu gba mʉ-o hana. Okpála ngapa me mʉ ʉʉ, engʉ́ bini, mo okpi. 2 Zʉzʉkʉ, mene ne kpéke me mo obʉ́lʉ bha má pii de! Padhá de, anga ma au me kulu gba mʉ-o kolo nga lɨ lelele de. 3 Kaka-a, bhundja nasuno ɨnde mo osia nanɨ e-o ne lele maka mo odje nanɨ lɨe-o. Dji bua mʉ, amba mʉ lila nasuno ango-o malila! Ɨ dʉ la me mʉ nde zʉkʉ de-e, ma gó maka bhʉlʉ ’zi, ma kóto lɨ mʉ bhʉ́ gbilikiti, me mʉ nde mbɨla nedhɨnga ango-o de.

4 Engʉ́ bini, a bhʉ́ ka yi okpála na Salade ne okpála bini bini ɨnde ɨ siti obongo gba o-o de. U adyɨ́ obongo na bububu, ngaya ne uo-o, ya tsia dhólo bhʉ́ dabɨlɨ bini. Padhá de, anga u atɨ ne nadhʉkʉ ne ma bhʉ́ dabɨlɨ bini ngao. 5 A moko, kpála ɨnde agbóko ’gʉ́ bhomʉ-o, adyɨ́ obubu bongo. Ma bʉ́lʉ ’lɨ anɨ bhʉ́ bhuku na mʉkobho-o de. La di-e, ma azɨ́ba kala ’Dyɨ ma, di ne kala oandjelu gba anɨ-e me, a ko kpála ka ma.

6 A ayo me kpála ɨnde lɨ e ne djedje-e, dje engʉ́ ɨnde lɨ Bu Bhobua ngapa e pɨ oDadjua gba Ebhe ko!›»

Balʉa pɨ okpála na Dadjua na Filadelefi

7 Kpála ɨnde ma au e apa matá mʉma me: «Ye balʉa pɨ andjelu na Dadjua na Filadelefi me:

‹Kpála ɨnde bubu, ɨnde ɨ papa eu de, ɨnde lɨ fʉngʉla gba Davidi nde ka e-e, ɨnde ɨ ꞌʉ bhotɨ-e, kpála bini tɨ da nanini de, ɨnde ɨ ni la di bhotɨ-e, kpála bini tɨ da naꞌʉꞌʉ de-e, apa me: 8 Ma mbɨla okulu gba mʉ-o hana. Ma mbɨla hana me mʉ kpékpéke ade. La-a, mo olila ’li ma ndjɨndjɨ. Mo opa mbámbá me mʉ ne kpála ka ma. Kaka-a, ma aꞌʉ bhotɨ kala mʉ, bhotɨ ango-o, kpála bini tɨ da nanini de. 9 Tsia nga engʉ́ ɨnde ma améne e lɨ okpála gba Satana , obhʉlʉ eu ɨnde ngapa me o ne omaYuda me a nde omaYuda ade-o: ma agbéle uo kala mʉ, u tʉ́tʉ lɨpʉkʉ o kuto kala mʉ ngʉ́ nadhɵgɵ mʉ, amba u mbɨla me ma ngakʉnda mʉ. 10 Mo olila lɨ́lɨ gba ma pɨndjɨ naholo bua o ndjɨndjɨ. Kaka-a, ngama di-e, ma alíla bhadi mʉ moko lɨ nedhɨnga na kpéke da ’ngʉ́ ɨnde agó pɨ́la doto libhomu ngʉ́ nale okpála na doto ko. 11 Ma agó mbɨa! Dhedhe lɨ nasuno ɨnde mo odje e ndjɨndjɨ, ngʉbula me kpála bini adhépe ndata na ’ngbɵ ndua gba mʉ-o de.

12 Kpála ɨnde agbóko ’gʉ́ bhomʉ-o, ma aꞌó anɨ maka nepanda bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba Ebhe gba ma-o. Ehe bini tɨ da nagbe matá anɨ oo belegʉ de bini. Ma ayé ’lɨ Ebhe gba ma-a lɨ kʉte anɨ, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ’lɨ gʉdhʉ gba Ebhe gba ma-o. Gʉdhʉ ango-o, a ko Yelusalema na mbɨa ɨnde ayíe abhʉ́lá, ɨnde lɨ Ebhe atíma galikpe e-o. La di-e, ma ayé ꞌɨlɨ gba ma na mbɨa lɨ kʉte anɨ.

13 A ayo me kpála ɨnde lɨ e ne djedje-e, dje engʉ́ ɨnde lɨ Bu Bhobua ngapa e pɨ oDadjua gba Ebhe ko!›»

Balʉa pɨ okpála na Dadjua na Laodisé

14 Kpála ɨnde ma au e bhomʉ-o atsia apa mʉma lɨ soso me: «Ye balʉa pɨ andjelu na Dadjua na Laodisé-e me:

‹Kpála ɨnde ’lɨ e me “A dʉ moko”, kʉkʉlʉ kpála ɨnde ngakpokpo ’ngʉ́ me anɨ nde ꞌo koko pépé de-e, ɨnde lita ndʉ ’he lɨ Ebhe abho e hana-a apa me: 15 Ma mbɨla okulu gba mʉ-o hana. Mʉ kpikpina ade, mʉ di kpákpá ade. A ayo ɨginɨ me mʉ de adʉ kpikpina, ɨ dʉ mo-o de-e, mʉ dʉ kpákpá. 16 Ɨ nde lɨe me mʉ nde yapayapa-a, mʉ nde kpikpina adɨ-e, mʉ la di kpákpá adɨ-e, ma azíe mʉ mazie!

17 Mʉ ngapa me: “Ma ne bhʉlʉ tɨa, ma asia tɨa bhelé, ma ne gʉmʉ ’he belegʉ ade bini.” Engʉ́ la bini, mʉ mbɨla de me nɨ bhʉ́ lɨkabhu-o de. Mʉ mbɨla de me nɨ ngaꞌo lɨ ma ndjinga-a de. Mʉ mbɨla de me nɨ ne bhʉlʉ ndɨbhɨlɨ-e de. Mʉ mbɨla de me nɨ u ’kpɨ́ de-e de. Mʉ mbɨla la di de me nɨ ndumbu-o de. 18 Kaka-a, ma ngayo ka mʉ me, a ayo nakala olo ɨnde lɨ djua aleke e ndjɨndjɨ-e ka ma, ngʉbula me mʉ kolo bhʉlʉ tɨa. Ma ngayo ka mʉ me, a ayo nakala di obongo na bububu ka ma ngʉ́ nadyɨdyɨ lɨ kʉte mʉ, amba nʉmʉ améne mʉ ka ndumbu gba mʉ-o de. Ma ngayo ka mʉ me, a ayo nakala la di elá ngʉ́ nasese bhʉ́ djila mʉ, amba mʉ dʉ au ’kpɨ́ ndjɨndjɨ.

19 La pɨ ma-a, ndʉ okpála ɨnde ma akʉkʉnda o hana, ma ngambe bhʉ́ ’ndjɨ uo, ma di ngasuno oehe ɨnde u mene e ndjɨndjɨ de-e pɨ uo. Kaka-a, a ayo me mʉ dji bua mʉ, amba mʉ dʉ kpákpá. 20 Djedje nga, ma alʉ lɨ ’bhɵ bhotɨ-o, ma ngabhɨbhɨ. Lɨ kpála dje ’li ma, anɨ ꞌʉ ’bhɵ bhotɨ-e, ma lɨ́ agba anɨ, lɨ ngaya ne anɨ-e, ya tsia zʉ́ ’he ne anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini.

21 Kpála ɨnde agbóko ’gʉ́ bhomʉ-o, ma azɨ́ba pɨ anɨ nadʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ma pɨ́ kiti na ngámá gba ma maka ngama di ma agboko ’gʉ́ lɨe, ma atsia adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ’Dyɨ ma pɨ́ kiti gba e na ngámá ko.

22 A ayo me kpála ɨnde lɨ e ne djedje-e, dje engʉ́ ɨnde lɨ Bu Bhobua ngapa e pɨ oDadjua gba Ebhe ko!›»

4

Abhʉ́lá-a, ndʉ okpála hana ngadhɵgɵ Ebhe

1 Pɨpɨta-a, ma au engʉ́ koko bhʉ́ ’he maka loto. Ma au bhotɨ ɨnde adʉ baba abhʉ́lá.

Eli ma adje ɨgɨnɨ e kalanʉ mʉgɨto me u ngaꞌu totɨ-e, apa mʉma me: «ꞌɄ ei, amba ma suno engʉ́ ɨnde ngago sidi-e pɨ mʉ.»

2 Kolo me-e, Bu Bhobua abedhe ma. Abhʉ́lá oo, kiti bini na ngámá adʉ oo, kpála bini atsia adʉ pépé. 3 Zɨ kpála ango-o adʉ nasʉ maka oteme* na zɨzɨ. Makɨlɨma asa dengo kiti na ngámá ɨnde anɨ adʉ pɨ́ e ne zɨ e ngbalina. Zɨzɨ adʉ di maka zɨ teme na zɨzɨ. 4 Okiti na ngámá ndjɨkpa bhisi ne ká badha asa dengo kiti na ngámá ango-o ngbalina. Obhelesɨ okpála ndjɨkpa bhisi ne ká badha atsia adʉlʉ pépé. U adyɨdyɨ obubu bongo , u atsia adyɨdyɨ ondata na ngámá ɨnde u amene e lɨ olo-o bhʉ́ ’ndjɨ o. 5 Lɨ bɨlɨ lɨ kiti ango-o adʉ lɨe, ekpɨ́ adʉ andjendjengene, mʉgbálá adʉ asʉsʉla. Oꞌi ’ke mananɨka ɨnde adʉ atsi matsi adʉ kala kiti ango-o. Oꞌi ’ke ango-o, a ko obua mananɨka gba Ebhe-o. 6 Kala kiti ango-o, ma au ’he bini maka ’ngbé ’ngu ɨnde lɨ pɨ́la e adʉ nasʉ má ngɨngɨngɨ maka bitolobi. A adʉ má ngɨlɨlɨ maka teme† na zɨzɨ.

Lɨngo kiti na ngámá ango-o, okpála badha na ngangamba‡ adʉ oo. (A akʉnda napa me sʉnda kiti na ngámá di ne bɨlɨ lɨ obhelesɨ okpála ndjɨkpa bhisi ne ká badha adʉ lɨe-o.) Djidjila abedhe lɨ bhʉ́la uo di ne lɨ ’ngbʉ uo bedhe. 7 Kpála bhe na bini-e, adʉ maka kingbi. Bhende na bhisi-e, adʉ maka folo bagala na bhobhoko. Bhende na bata-a, bhʉ́la anɨ adʉ maka kpála-kʉtɨ. Bhende na badha-a atsia adʉ maka ndua ɨnde bhʉ́ holo. 8 Ndʉ uo badha hana, u adʉ ne mbumbudha madhɨa madhɨa. Djidjila atsia abedhe tété bedhe bedhe, alɨ ngbʉngbʉ di ne asabusabu. U ngali ’tsi sukpe ne ngbɨkpɨ mandɨ naguo me:

«Ebhe Ngámá Apɨ́ ’Kpɨ́, Bubu, anɨ Bubu, anɨ Bubu.

A ko Kpála ɨnde adʉ nanɨ ʉʉ, ɨnde ʉʉ, ɨnde di ngago!»

9 Ndʉ nedhɨnga hana lɨ okpála badha bhomʉ-o ngali ’tsi ngʉ́ nadhɵgɵ kpála ɨnde adʉ pɨ́ kiti na ngámá, kpála ɨnde la di bhʉ́ mʉkobho dʉdʉma ne dʉdʉma, u ngaha sangu di ne nagie heni pɨ e lɨe, 10 obhelesɨ okpála ndjɨkpa bhisi ne ká badha-a ngatʉtʉ lɨpʉkʉ o kuto kala kpála ango-o. U ngadhɵgɵ kpála ɨnde bhʉ́ mʉkobho dʉdʉma ne dʉdʉma-o. U ngapandja ndata na ngámá gba o-o, u ngabubu kala kiti na ngámá-a ne napa me:

11 «Ebhe Ngámá gba ya, mo otɨ ne napa me okpála toko mʉ, u dhɵgɵ mʉ,

amba mʉ sia sangu kabula ngámá gba mʉ-o.

Padhá de, anga mo obho ndʉ ’he hana ngamʉ.

A atsia amene lɨe,

anga mo okʉnda nanɨ me a amene lɨe moko.»

5

Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o abhúlu ’kpá balʉa ɨnde agagala lɨe magagala-o

1 Pɨpɨta-a, ma au ’kpá balʉa bini sakpa kpála ɨnde adʉ pɨ́ kiti na ngámá-o, anɨ aholo lɨ pá ’kpa e na kokpa. U aye ’he pépé ne ndʉ pasʉ bhisi hana. U agagala, u atsia ayele ne malɨka lɨ obɨlɨ mananɨka. 2 Abhomʉ-o, ma au andjelu bini na angu ɨnde adʉ asʉsʉla me: «A tɨ da nasosoko malɨka lɨ kʉte ’kpá balʉa ɨnde-e ngʉ́ nabhubhulu-o da?» 3 Engʉ́ bini, kpála bini ɨnde atɨ da nabhubhulu di ne natsia ’kpɨ́ bhʉ́bhʉ́-o dʉ de, abana abhʉ́lá, abana pɨ́la doto, abana asa doto. 4 Kaka-a, ma aku ’gbá naali, anga kpála ɨnde atɨ da nabhubhulu di ne natsia ’kpɨ́ bhʉ́bhʉ́-o dʉ de. 5 Engʉ́ bini, sʉka obhelesɨ okpála apa mʉma me: «Mo okú ’gbá de. Tsitsia nga, kingbi na piga gba Yuda, ndɨlɨ gba ’ngbé ngámá Davidi-e agboko egʉ́-o agboko. Anɨ tɨ da nasosoko malɨka mananɨka bhomʉ-o, anɨ tsia bhúlu di ’kpá balʉa ango-o.»

6 Abhomʉ-o, ma au Ndɨlɨ Kandɵlɵ bini alʉ tʉtʉ, lɨ bɨlɨ na kiti na ngámá-o. Okpála badha na ngangamba bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhelesɨ okpála-a asa anɨ ngbalina. Anɨ adʉ mʉgɨto me u akodho ngʉlʉ anɨ makodho. A adʉ bhʉ́ ’ndjɨ anɨ ne odidi mananɨka di ne djidjila mananɨka. Odjidjila mananɨka bhomʉ-o, a ko obua mananɨka gba Ebhe lɨ anɨ atima o pɨ́la doto libhomu-o. 7 Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o ago, anɨ atsia aha ’kpá balʉa sakpa kpála ɨnde adʉ pɨ́ kiti na ngámá-o. ’Kpá balʉa ango-o adʉ sakpa anɨ lɨ pápá na kokpa. 8 Nedhɨnga anɨ aha ’kpá balʉa lɨe, okpála badha na ngangamba di ne obhelesɨ okpála ndjɨkpa bhisi ne ká badha-a, atuko ne lɨpʉkʉ o kuto kala Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o. A adʉ sakpa ndʉ uo bini ne bini hana ne dʉmʉ di ne kópo na olo ɨnde abedhe ne bandele bedhe. Bandele ango-o, a ko mayo gba okpála gba Ebhe-o. 9 U adʉ nali etsi na mbɨa me:

«Mʉ tɨ da naha ’kpá balʉa-o

ne nasosoko malɨka ango-o,

anga u abhɵlɵ nanɨ mʉ,

mo otsia agbegbe okpála ɨnde adʉ bhʉ́ bali-e

ne ngʉte mʉ pɨ Ebhe.

A ko okpála na ndʉ bɨlɨ hana,

ne ndʉ opiga hana,

ne ndʉ okongʉ́ hana.

10 Mo otsia amene me

u kolo pɨ Ebhe gba nɨ́-e okpála na kʉtɨ-ngámá gba anɨ,

u kolo di odimandɵ pɨ anɨ,

u tsia ʉ pɨ́la doto.»

11 Pɨpɨta-a, ma au, ma atsia adje ’li bhiti oandjelu. U adʉ nanɨ okɵtɵ ne kɵtɵ. U alʉlʉ dengo kiti na ngámá-o, ne dengo okulu ’he badha-o, di ne dengo obhelesɨ okpála-o. 12 U adʉ asʉsʉla kpekpeke me:

«Ndɨlɨ Kandɵlɵ nanɨ ɨnde u abhɵlɵ e

atɨ ne nasia sangu ,

anɨ atɨ ne nasia tɨa, ne ɨmbɨlangʉ, di ne ngámá.

A ayo me okpála toko anɨ,

u manga anɨ.

A ko kpála na angu.»

13 Ma atsia adje di ndʉ ohe na pɨ́la doto libhomu ne ohe na abhʉ́lá ne obhe na sa doto, ne obhe na abhʉ́ ’ngu-o hana aholo nali etsi me:

«A ayo me dʉdʉma ne dʉdʉma nɨ́ toko,

nɨ́ dhɵgɵ, amba nɨ́ ha di sangu ne ngámá pɨ kpála ɨnde

ngadʉ pɨ́ kiti na ngámá-a

bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o.»

14 Okpála badha na ngangamba-a adʉ abhuka engʉ́ u adʉ apa e bhomʉ-o me: «A adʉ moko!» Obhelesɨ okpála atsia adʉ atʉtʉ lɨpʉkʉ-o kuto kala kiti na ngámá ne nadhɵgɵ Ebhe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o.

6

Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o aholo nasosoko omalɨka mananɨka lɨ kʉte ’kpá balʉa-o

1 Abhomʉ-o, ma atsia ’kpɨ́, ma au Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o asoko sʉka omalɨka mananɨka lɨ ’kpá balʉa-o. Anɨ asoko lɨe, ma adje sʉka okpála badha na ngangamba-a ngagama ’ngʉ́ kpékpéke mʉgɨto me mʉgbálá ngasʉsʉla ngae. Anɨ me: «Gogo!» 2 Ma me ma tsia ’kpɨ́ me-e, ma au punda bini na bubu akoto. A adʉ sakpa kpála ɨnde adʉ pɨ́ anɨ-e ne adɨlɨ. U ato ndata na ngámá bhʉ́ ’ndjɨ anɨ. Anɨ anʉ maka kpála ɨnde agboko ’gʉ́ ngʉ́ nagboko matá egʉ́ koko.

3 Nedhɨnga anɨ asoko malɨka na bhisi-e lɨe, ma adje kulu ’he na bhisi-e apa me: «Gogo!» 4 Abhomʉ-o, lɨ punda koko akoto lɨe-e, kʉte anɨ ambe maka djua. U aha pɨ kpála ɨnde adʉ pɨ́ anɨ-e angu naꞌe guo ’ngʉ́ pɨ́la doto ngʉbula me okpála bhili lɨo. U atsia aha di pɨ anɨ mbotɨa na ndjándjá.

5 Lɨ Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o asoko malɨka na bata lɨe, ma adje kulu ’he na bata-a apa me: «Gogo!» Ma me ma tsia ’kpɨ́ me-e, ma au punda na bɨbɨlɨ. A adʉ sakpa kpála ɨnde adʉ pɨ́ anɨ-e ne kilo. 6 Ma adje ’he mʉgɨto me kpála agama ’ngʉ́ bhʉ́ ká okpála badha na ngangamba-a me: «Lɨ kpála mene kulu ekpɨ́ bini libhomu-o, anɨ de sia tɨa ɨnde ɨ tɨ da nakala bha bini koli kilo na ngano bini, ɨ dʉ mo-o de-e, anɨ de sia tɨa ɨnde ɨ tɨ da nakala bha bini koli kilo na olodje bata.* Engʉ́ bini, vino ne emʉ-o adʉ́la lɨe de.»

7 Lɨ Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o asoko malɨka na badha-a lɨe, ma adje kulu ’he na badha-a apa me: «Gogo!» 8 Ma me ma tsia ’kpɨ́ me-e, ma au punda na ’ngu kpadhi. A adʉ ’lɨ kpála ɨnde adʉ pɨ́ anɨ-e me «kuo.» Bɨlɨ gba okpála ɨnde amu-o adʉ lɨ ’ngbʉ anɨ. U aha nanɨ angu pɨ uo ngʉbula nabhili té okpála na pɨ́la doto. Ɨ dʉ me okpála nde badha-a, u bhɵ́lɵ kpála bini bhʉ́ ká uo. U abhíli té okpála bhomʉ-o ne egʉ́, ne gʉmʉ, ne okuo di ne onʉte.

9 Lɨ Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o asoko malɨka na bhuluvue lɨe, ma au bua okpála ɨnde u abhili nanɨ o sa misa natsulu enʉ pɨ Ebhe-o. U abhili nanɨ okpála bhomʉ-o ka anga u abhuka ’li Ebhe, u atsia akpokpo di mbámbá. 10 U adʉ asʉsʉla kpekpeke me: «Ngámá na bubu, mʉ ne kʉkʉlʉ ngámá ngamʉ. Mʉ ngadjeke nɨ ngʉ́ nakodho ’ngʉ́ sʉnda ya ne okpála na doto-o? Ngauo, u abhili nanɨ ya. Kodho ’ngʉ́ bhomʉ-o kokodho, amba mʉ ꞌo ’ngʉ́ pɨ́ uo.» 11 Abhomʉ-o, u aha pɨ ndʉ uo hana bini ne bini lobe na bubu. U atsia apa pɨ uo me: «Yi djeke nga mbo bedɨ, alo gba yi-e le nga de. A ne ondaise yi koko ɨnde ngakpata nganda Ebhe. A ayo me okpála na doto bhili nga di uo maka u abhili nanɨ yi lɨe ko. Pɨpɨta-a, u tsia kódho ’ngʉ́ gba yi ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini.»

12 Pɨpɨta-a, ma au Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o asoko malɨka na madhɨa-o. Abhomʉ-o adjigidjo na ngbéngbé amene lɨe. Ela abɨlɨ bhʉ́la e má mbilili maka bongo na pili. Epe libhomu atsia andju má ngua maka ngʉte. 13 Oɨkʉpala ayie abhʉ́lá, abala kuto maka lɨ́ ’lá bhe ɨ mbe de-e ababala lɨe ka kpéke anvi-o. 14 Kokpɨ́ angɨta maka ’kpá balʉa ɨnde u agagala e magagala. Ndʉ oeta hana ne okpɵmɵ hana ayie bhʉ́ dá o. 15 Ongbengbe ongámásɨ na doto, ne ongbengbe okpála, ne ongbengbe ongámásɨ na sʉdha, ne obhʉlʉ tɨa, ne okpála na angu di ne ndʉ okpála koko hana, obalise ne okpála ɨnde bhʉ́ bali ade, ndʉ uo hana awowo lɨo bhʉ́ ogudho teme ne bhʉ́ oeta. 16 U aholo apa pɨ oeta di ne pɨ ongbengbe teme me: «Yi bala pɨ́ ya, amba yi wo ya tsutsu. Yi wo ya me kpála ɨnde adʉ pɨ́ kiti na ngámá-a aú ya de. Yi wo ya ka kpéke ke ’ngʉ́ gba Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o. 17 Padhá de, anga ’ngbé ’kpɨ́ na ke ’ngʉ́ gba uo akolo. A tɨ da nalʉ kakala da?»

7

Okpála kutu kámá bini ne ndjɨkpa badha ne ká badha

1 Pɨpɨta-a, ma au oandjelu badha, u nde alʉlʉ lɨ odje doto badha hana. U adʉ ayoko me anvi bini apé pɨ́ doto, ɨ dʉ di-e pɨ́ ’ngbé ’ngu ne pɨ́ ondula de. 2 Abhomʉ-o, ma au andjelu koko bini ayie ne andjongu. A adʉ sakpa anɨ ne kasé gba Ebhe na ʉʉ-o. Anɨ asʉla ne angu hana pɨ oandjelu badha ɨnde lɨ Ebhe aha nanɨ angu nabhili doto pɨ o bhʉ́ dabɨlɨ bini ne angu nasiti ’ngbé ’ngu-o pɨ o me: 3 «Yi abhíli nga doto ne ondula padhá de. Yi asíti nga di ’ngbé ’ngu padhá de. Yi djeke nga me ya tʉ kasé pidi obalise gba Ebhe gba nɨ́-e paká.»

4 Ma atsia adje alo gba okpála ɨnde u atʉ kasé lɨo-o. A adʉ okpála kutu kámá bini ne ndjɨkpa badha ne ká badha bhʉ́ ndʉ opiga gba omaƗsalaele hana. 5 Bhʉ́ piga gba Yuda, okpála bhe u atʉ kasé lɨo-o adʉ okpála kutu ndjɨkpa ne ká bhisi. Bhʉ́ piga gba Lubeni-e, okpála adʉ kutu ndjɨkpa ne ká bhisi. Bhʉ́ piga gba Gada-a, okpála adʉ kutu ndjɨkpa ne ká bhisi. 6 Bhʉ́ piga gba Asela-a, okpála adʉ kutu ndjɨkpa ne ká bhisi. Bhʉ́ piga gba Nefɨtali-e, okpála adʉ kutu ndjɨkpa ne ká bhisi. Bhʉ́ piga gba Manase-e, okpála adʉ kutu ndjɨkpa ne ká bhisi. 7 Bhʉ́ piga gba Simeona-a, okpála adʉ kutu ndjɨkpa ne ká bhisi. Bhʉ́ piga gba Levi-e, okpála adʉ kutu ndjɨkpa ne ká bhisi. Bhʉ́ piga gba Ɨsakala-a, okpála adʉ kutu ndjɨkpa ne ká bhisi. 8 Bhʉ́ piga gba Djabulona-a, okpála adʉ kutu ndjɨkpa ne ká bhisi. Bhʉ́ piga gba Djodjefʉ-o , okpála adʉ kutu ndjɨkpa ne ká bhisi. Bhʉ́ piga gba Bendjame-e, okpála adʉ kutu ndjɨkpa ne ká bhisi. U atʉ kasé lɨ ndʉ okpála bhomʉ-o hana.

Libi okpála ɨnde lɨ Ebhe alo o-o

9 Pɨpɨta-a, ma atsia matá ’kpɨ́, ma au bhiti okpála na bhibhiti ɨnde lɨ kpála bini tɨ da nako alo gba o-o de. A dʉ okpála na ndʉ bɨlɨ hana, ne ndʉ opiga hana, ne ndʉ okongʉ́ hana. U alʉlʉ kala kiti na ngámá di ne kala Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o . U adyɨdyɨ olobe na bububu, adʉ sakpa uo ne okpá ngulu. 10 U adʉ asʉsʉla ne angu o hana me:

«Mʉkobho ngayie ka Ebhe gba nɨ́

ɨnde adʉ pɨ́ kiti na ngámá-o,

di ne ka Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o!»

11 Ndʉ oandjelu hana alʉlʉ dengo kiti na ngámá-o, ne dengo obhelesɨ okpála di ne dengo okpála badha na ngangamba-o. U atʉtʉ bhʉ́la o ne kuto kala kiti na ngámá-o, u atsia adhɵgɵ Ebhe. 12 U adʉ apa me:

«A adʉ moko!

A ayo me okpála toko Ebhe gba nɨ́-o.

A ko Ebhe na sangu,

a bhʉ́ anɨ ne ɨmbɨlangʉ.

A ayo me okpála gie heni pɨ anɨ, u manga anɨ.

A ko Ebhe na angu.

Anɨ kpekpeke, dʉdʉma ne dʉdʉma!

A adʉ moko!»

13 Sʉka obhelesɨ okpála bhomʉ-o ayi ma me: «Okpála ɨnde adyɨ obubu lobe-e, a ko oda? U ayie la di su?» 14 Ma agie pɨ anɨ me: «Bhele kpála-a, mʉ mbɨla hana.» Anɨ atsia apa mʉma me: «A ko okpála ɨnde apʉ bhʉ́ ’ngbé lɨkabhu na ngbéngbé-o. U avʉlʉ olobe gba o-o, u atsia aleke ne ngʉte Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o ngʉbula me akolo bubu.

15 Ka ’ngʉ́ ango-o, u alʉlʉ kala kiti na ngámá gba Ebhe-o.

U ngamene kulu lɨo pɨ anɨ sukpe ne ngbɨkpɨ hana bhʉ́ ’ngbé ’tɨ gba anɨ-o.

Kpála ɨnde adʉ pɨ́ kiti na ngámá-a adʉ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo ngʉ́ nalila uo.

16 U djé matá gʉmʉ belegʉ de bini, u djé di matá gʉmʉ ’ngu belegʉ de bini.

Ela, ɨ dʉ di-e mangua kpá bɨlɨ dho-ie tsúlu matá uo de.

17 Padhá de, anga Ndɨlɨ Kandɵlɵ ɨnde alʉ kala kiti na ngámá-a adʉ́

maka mʉlila gba uo ngae.

Anɨ ató bhʉ́la uo lɨ bɨlɨ lɨ okpongu na mʉkobho nde lɨe-o.

Ebhe tsia kúo ngʉla sala uo hana.»

8

Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o asoko malɨka na mananɨka-o

1 Nedhɨnga lɨ Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o asoko malɨka na mananɨka-a lɨe, sukpe andjili abhʉ́lá má bulu, masɨkpe de miniti ndjɨkpa bata. 2 Pɨpɨta-a, ma au oandjelu mananɨka ɨnde alʉlʉ kala Ebhe-o. U aha ototɨ pɨ uo mananɨka.

3 Andjelu koko bini ago alʉ dengo misa natsulu mʉngotsi pɨ Ebhe-o. A adʉ sakpa anɨ ne saanɨ na olo ngʉ́ natsulu bandele. U aha bandele pɨ anɨ bhelé ngʉ́ napa me anɨ tsulu pɨ Ebhe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne omayo gba okpála gba Ebhe-o. Anɨ tsulu pɨ́ misa ɨnde u abho e lɨ olo-o. Misa ango-o adʉ kala kiti na ngámá-o. 4 Ngúwa bandele lɨ andjelu-o adʉ atsulu e-e, aꞌeꞌe lɨe abhʉ́lá bhʉ́ dabɨlɨ bini ne omayo gba okpála gba Ebhe, anʉ aꞌʉ kala Ebhe. 5 Pɨpɨta-a, andjelu-o aha saanɨ natsulu bandele-o. Anɨ abedhe ne djua ɨnde adʉ oo-o, anɨ atsia abhike pɨ́la doto. Ekpɨ́ andjengene, mʉgbálá asʉla, adjigidjo adhika.

Ototɨ badha na kalanʉ-o asʉla

6 Abhomʉ-o, oandjelu mananɨka ɨnde aholo ototɨ mananɨka-a aleke lɨo ngʉ́ naꞌuꞌu.

7 Andjelu na bini-e aꞌu totɨ gba e-o. Ɨtɨmelɨ, ne djua bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ngʉte abala pɨ́la doto. A tsia atsulu té doto di ne ondula. Ɨ dʉ me u nde agbo bhʉsʉ doto di ne ondula hana bata-a, akʉnda napa me bini bhʉ́ káká atsulu bhomʉ-o ngae.

8 Pɨpɨta-a, andjelu na bhisi-e aꞌu totɨ gba e-o. Ehe bini maka ’ngbé ’ta djua atɨ bhʉ́ ’ngbé ’ngu. Engu agbo bhʉsʉ e bata, bhe bini-e atsia adji lɨe ngʉte. 9 Té ndʉ ’he lɨ Ebhe abho e hana ɨnde ngadʉ abhʉ́ ’ngbé ’ngu, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ozabʉ-o atsia amu. U po bhʉ́la ndʉ ’he ɨnde lɨ Ebhe abho e bhʉ́ ’ngbé ’ngu, u po di bhʉ́la ozabʉ hana-a, u tsia gbo bhʉsʉ bhʉsʉ bata-a akʉnda napa me akpi bhomʉ-o ne bini bhʉ́ káká.

10 Abhomʉ-o, andjelu bhe na bata aꞌu totɨ gba e-o. ’Ngbé ɨkʉpala bini ɨnde lɨ zɨ e adʉ atsi maka zɨ ’ké na ngbéngbé ayie abhʉ́lá, atɨ kuto. A atsia atɨ pɨ́ té ongade ’ngu di ne okpongu-o. Ɨ dʉ me u nde apo bhʉ́la ongade ’ngu di ne ondjɨngu hana-a, u tsia gbo bhʉsʉ bhʉsʉ bata-a, akʉnda napa me atɨ bhomʉ-o pɨ́ bini bhʉ́ káká. 11 A adʉ ’lɨ ɨkʉpala ango-o me «Ehe na sʉsʉ.» Abhomʉ-o, té oengu-o akolo sʉsʉ. Bhelé na okpála ɨnde andjɨ-e atsia amu, anga akolo sʉsʉ.

12 Pɨpɨta-a, andjelu na badha-a aꞌu totɨ gba e-o. A asʉ té ela ne té epe di ne té oɨkʉpala. Ɨ dʉ me u nde agbo bhʉsʉ ela ne epe di ne oɨkʉpala ne ndundundu bata-a, akʉnda napa me a asʉ bhomʉ-o bini bhʉ́ ká ndʉndʉ hana. A atsia abɨlɨ bhʉ́la uo hana lɨ pápá bini bini. Zɨ ngbɨkpɨ dʉ matá nasʉ libhomu de, abana di zɨ epe. Ɨ dʉ me u nde agbo bhʉsʉ zɨ ngbɨkpɨ ne ndundundu bata, u gbo di bhʉsʉ zɨ epe ne ndundundu bata-a, akʉnda napa me bini bhʉ́ ká ndʉ uo bini bini hana dʉ matá nasʉ-ʉ de.

13 Pɨpɨta-a, ma atsia matá ’kpɨ́, ma adje ndua bini me anɨ nde ngakodho ’kpɨ́ abhʉ́lá tsutsu naali. Anɨ adʉ nasʉsʉla me: «A ko lɨkabhu! A ko lɨkabhu! A ko lɨkabhu pɨ okpála na doto lɨ oandjelu bata bhe koko aꞌú totɨ gba o-o lɨe ko.»

9

Andjelu na bhuluvue aꞌu totɨ gba e-o

1 Abhomʉ-o, andjelu na bhuluvue aꞌu totɨ gba e-o. Ma au ɨkʉpala bini ayie abhʉ́lá, atɨ pɨ́la doto. U atsia aha lɨfʉngʉla na ’bhɵ tsu ’dú-o* pɨ ɨkʉpala ango-o. 2 Ɨkʉpala bhomʉ-o abhulu bhɵbhɵ. Ngúwa bini akoto bhʉ́bhʉ́ maka ngúwa na ndɨngɨdhɨ djua. Bhʉ́la ela ne bhʉ́la ’kpɨ́ atsia abɨlɨ ka ngúwa ango-o má pi! 3 Omakɨlɨngbo aze bhʉ́ ngúwa bhomʉ, u atsia ayangba pɨ́la doto. U aha nanɨ pɨ uo sɨlɨ maka bhende gba oapekebhe. 4 U aha lɨ́lɨ pɨ uo me u améne ulu sisiti de, u améne ondula sisiti de, u améne di ohe ɨnde ngakɵ bhʉ́ doto sisiti de. Engʉ́ bini, u mene mangbo sisiti bha bini okpála bhende lɨ kasé gba Ebhe-e nde pidi o ade-o. 5 U ha kpadjɨ pɨ uo ngʉ́ nabhili okpála bhomʉ-o de, engʉ́ bini, u to mbolo lɨ uo ngʉ́ epe bhuluvue. Mbolo ango-o adʉ́ ami lɨ uo maka ngabhɵ apekebhe amimi lɨe me a nde adho kpála-o. 6 Bhʉ́ epe bhuluvue bhomʉ-o, okpála agɨ́lɨ kuo, engʉ́ bini, u úu de. U adʉ́ ne gʉmʉ namu, engʉ́ bini, kuo akpé de uo tsutsu.

7 Omakɨlɨngbo bhomʉ-o adʉ maka opunda ɨnde bedhe ngʉ́ egʉ́. A adʉ pɨ́ ’ndjɨ uo ne ehe maka ndata na ngámá ɨnde u abho e lɨ olo. Bhʉ́la uo adʉ maka bhʉ́la okpála-kʉtɨ. 8 Sundjo adʉ bhʉ́ ’ndjɨ uo ndjandjandja maka sundjo olɨsɨ. ’Te uo adʉ maka ote okingbi. 9 Mbulu uo adʉ mʉgɨto me u adyɨ tété bongo na kalase. Gɨlɨ mbudha uo adʉ aʉ mʉgɨto me a ko gɨlɨ bhiti opunda ɨnde adji bhʉ́ ’gʉ́. 10 A adʉ lɨ uo ne soso maka ’so apekebhe, atsia adʉ bhʉ́bhʉ́ ne sɨlɨ ɨnde u adʉ ato mbolo lɨ okpála ne e ngʉbula epe bhuluvue-o. 11 Ngámá gba uo adʉ ne andjelu na tsu ’dú. A adʉ ’lɨ anɨ bhʉ́ eli gba omaYuda me: «Abadona.» Bhʉ́ eli gba oGiliki-e, a adʉ ’lɨ anɨ me: «Apoliona.» A akʉnda napa me bhʉlʉ nabhɵlɵ kʉtɨ.

12 Lɨkabhu na bini-e akodho ’kpɨ́ akodho. ꞌE-e! Lɨkabhu koko bhisi matá ngago pɨpɨta.

Andjelu na madhɨa aꞌu totɨ gba e-o

13 Pɨpɨta-a, andjelu na madhɨa aꞌu totɨ gba e-o. Ma adje eli ayie ne lɨ odje misa natsulu bandele pɨ Ebhe-e badha hana. Misa ango-o adʉ kala Ebhe, u amene lɨ olo. 14 Eli ma adje e apa pɨ andjelu na madhɨa ɨnde adʉ ne totɨ sakpa e me: «Bhulu oandjelu badha ɨnde u agbigbite o ne ekpʉ́ dengo ngade ’ngu na Efalate-o.» 15 U atsia abhulu oandjelu badha-o. Lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, bhʉ́ ekpɨ́ bhomʉ, bhʉ́ epe bhomʉ di ne kalanga bhomʉ-o, oandjelu bhomʉ-o adʉ nanɨ bedhe ngʉ́ nabhili té okpála na doto. A akʉnda napa me, ɨ bhaka okpála bata-a, u bhɵ́lɵ bini bhʉ́ ká uo.

16 U atsia apa di alo na osʉdha ɨnde adʉ agʉ ’gʉ́ me u nde ne punda-a mʉma. A adʉ osʉdha kɵtɵ ne kɵtɵ. 17 Lele lɨ opunda di ne osʉdha ɨnde adʉ pɨ́ uo akoto lɨ ma lɨe bhʉ́ ’he maka loto-o adʉ me: u adyɨdyɨ ombulu bongo na kalase me a nde andjundju maka djua, bɨbɨlɨ maka kokpɨ́, a adʉ di ndjendje maka ’kpá bhʉgʉ. ’Ndjɨ opunda ango-o adʉ maka ondjɨ kingbi. Adʉ naze bhʉ́ ’bhɵ uo ne djua, ne ngúwa di ne baluti. 18 Té okpála na doto atsia amu ka olɨkabhu bata ɨnde adʉ aze bhʉ́ ’bhɵ opunda bhomʉ-o. A akʉnda napa me okpála adʉ amu ka djua, ne ngúwa di ne baluti. Ɨ bhaka okpála bata-a, akʉnda napa me a bhɵ́lɵ kpála bini bhʉ́ ká uo. 19 Padhá de, anga angu opunda bhomʉ-o bhʉ́ ’bhɵ o di ne bhʉ́ ’so o, anga ’so uo mana kpʉlʉ. A tété ne ’ndjɨ ’ndjɨ ɨnde u ngamene okpála ne e sisiti-o.

20 Dú okpála bhe atigala-a, ɨnde ɨ mu ka olɨkabhu bata bhomʉ-o de-e, u dji bua o lɨ nadhɵgɵ oehe ɨnde u amene e ne ’kpa o-o de. U ꞌo nadhɵgɵ osisiti bua de, ne okulu ’he na olo ne aladja di ne bhe na kalase na kpéke mase, ne obhe na teme, ɨ dʉ di-e obhe na ndula-a de. Okulu ’he ango-o u ’kpɨ́ de, u dje ’kpɨ́ de, u dhʉkʉ di-i de. 21 Okpála ango-o dji bua o lɨ nabhili okpála de. U dji di bua o lɨ kobha gba o-o de. U dji di bua o lɨ namene zabhe gba o-o de. U dji di bua o lɨ ezi gba o-o de.

10

Andjelu ɨnde adʉ sakpa e ne mboye ’kpá balʉa-o

1 Pɨpɨta-a, ma au andjelu koko bini na angu ayie abhʉ́lá. Bongo gba anɨ-e adʉ maka ndindi, atsia abuku anɨ má bhelele! Makɨlɨma aga ’ndjɨ anɨ ngbalina, bhʉ́la anɨ adʉ maka ela. ’Dhʉ anɨ adʉ maka dɨngɨdhɨ djua. 2 A adʉ sakpa anɨ ne mboye ’kpá balʉa ɨnde u abhulu e mabhulu. Anɨ aꞌo ’dhʉ e na kokpa-a pɨ́ ’ngbé ’ngu, anɨ atsia aꞌo bhe na galɨ-e pɨ́ doto. 3 Anɨ asʉla kpekpeke maka kingbi ɨnde ngangulumba. Anɨ asʉla lɨe, mʉgbálá mananɨka atsia asʉla. 4 Ma di me ye engʉ́ ɨnde lɨ omʉgbálá mananɨka bhomʉ-o apa e bhʉ́ nasʉla ka o-o. Engʉ́ bini, ma adje eli bini ayie abhʉ́lá, atsia apa mʉma me: «Wo engʉ́ ɨnde lɨ omʉgbálá mananɨka bhomʉ-o apa e mawo. Mo oyé-e de.»

5 Abhomʉ-o, andjelu ɨnde ma de au e me anɨ nde aꞌo ’dhʉ e bini pɨ́ ’ngbé ’ngu, koko pɨ́ doto-o aꞌe ’kpa e na kokpa-a ne bhʉ́lá. 6 Anɨ atsia atʉ silika ne ’lɨ Ebhe ɨnde bhʉ́ mʉkobho dʉdʉma ne dʉdʉma-o, Ebhe ɨnde abho kokpɨ́ di ne ndʉ ’he hana ɨnde bhʉ́bhʉ́-o, abho doto di ne ndʉ ’he hana ɨnde bhʉ́bhʉ́-o, ɨnde abho ’ngbé ’ngu di ne ndʉ ’he hana ɨnde bhʉ́bhʉ́-o. Andjelu ango-o apa me: «Nedhɨnga matá-a ade! 7 Engʉ́ bini, nedhɨnga lɨ andjelu na mananɨka-a ahólo naꞌu totɨ gba e lɨe, abhomʉ-o Ebhe tsía méne engʉ́ ɨnde anɨ awo nanɨ e ko. Anɨ améne maka anɨ apa nanɨ pɨ obalise gba e opolofeta lɨe ko.»

8 Abhomʉ-o eli ma de adje ɨgɨnɨ e ayie abhʉ́lá-a apa matá mʉma me: «Nʉ ha mboye ’kpá balʉa ɨnde abhulu lɨe mabhulu-o sakpa andjelu alʉ me anɨ nde aꞌo ’dhʉ e bini pɨ́ ’ngbé ’ngu, ne koko pɨ́ doto ko.» 9 Ma atuto lɨma de andjelu-o. Ma atsia ayo ka anɨ me anɨ ha mboye ’kpá balʉa-a mʉma. Anɨ agie mʉma me: «Haha, amba mʉ zʉ. A adʉ́ bhʉ́ ’bhɵ mʉ kpɨkpɨlɨ maka ’mʉ eʉ́, la mo obhɨ́ lɨe, a adʉ́ bhʉ́ ’ndja mʉ sʉsʉ.» 10 Ma aha mboye ’kpá balʉa sakpa andjelu-o, ma atsia azʉ. A adʉ bhʉ́ ’bhɵ ma kpɨkpɨlɨ maka ’mʉ eʉ́. Engʉ́ bini, ma azʉ lɨe, a adʉ bhʉ́ ’ndja ma sʉsʉ. 11 Abhomʉ-o, u atsia apa mʉma me: «A ayo matá me mʉ kpokpo ’ngʉ́ lɨ Ebhe apa me nɨ améne e pɨ bhiti okpála na ndʉ bɨlɨ hana-o, engʉ́ anɨ apa me nɨ améne e pɨ bhiti okongʉ́, di ne pɨ bhiti ongbengbe ongámásɨ-o.»

11

Ebhe atima opolofeta bhisi

1 Pɨpɨta-a, u aha mbamba mʉma bini. A adʉ maka ndula u apipima ’he ne e-o. U atsia apa mʉma me: «Nʉ pima ’ngbé ’tɨ Ebhe di ne misa natsulu enʉ pɨ Ebhe-o. Mʉ tsia ko di alo gba okpála ɨnde ngadhɵgɵ Ebhe bhʉ́ ’ngbé ’tɨ gba anɨ-o. 2 Engʉ́ bini, ꞌo mbadhasʉ na ’ngbé ’tɨ Ebhe-e lɨ ngongo. Mo opíma de, anga Ebhe apʉ nanɨ bhobhomʉ-o pɨ okpála ɨnde ne omaYuda ade-o. U adédele gʉdhʉ na bubu gba Ebhe-e ngʉbula epe ndjɨkpa badha ne ká bhisi. 3 Ma atíma obhʉlʉ nakpo ’ngʉ́ gba ma bhisi-e me u nde adyɨ bongo na talia. Ma atíma uo ngʉ́ nakpokpo engʉ́ gba Ebhe. U akpókpo ’ngʉ́ ango-o ngʉbula ekpɨ́ kɵtɵ bini, kámá bhisi ne ndjɨkpa madhɨa.»

4 Obhʉlʉ nakpokpo ’ngʉ́ bhisi bhomʉ-o, a ko ondula na olive bhisi di ne otala bhisi ɨnde ngalʉ kala Ngámá na doto-o. 5 Lɨ kpála le namene uo sisiti-e, djua kóto bhʉ́ ’bhɵ uo, ɨ tsia bhíli obhʉlʉ yala gba uo-o. A bhomʉ-o lele maka u abhɵ́lɵ bhʉlʉ yala gba o lɨe-o. 6 A bhʉ́ uo ne angu nagbite kokpɨ́ ngʉbula me ebha adhɨ́-ɨ de, nakolo lɨ ’kpɨ́ ɨnde u andjía nakpokpo engʉ́ gba Ebhe-e lɨe-o. A di bhʉ́ uo ne angu nadji engu me akolo ngʉte. A bhʉ́ uo ne angu natʉ pɵdjɵ pɨ́ doto me ndʉ olɨkabhu ngangá mene doto lɨ ndʉ nedhɨnga hana ɨnde u akʉnda lɨe.

7 Nedhɨnga u andjía nakpokpo ’ngʉ́ lɨ Ebhe atima uo ne e lɨe, enʉ ɨnde adʉ bhʉ́ tsu ’dú-o há ’gʉ́ ne uo. Anɨ há angu uo, anɨ tsia bhíli uo. 8 Kuo uo atígala lɨ ’ngbé ’hi kpadjɨ na ’ngbé gʉdhʉ ɨnde u agɨ nanɨ Ngámá gba uo lɨe lɨ kulusi-o. U agisila lɨ gʉdhʉ ango-o ꞌɨlɨ. U agisila lɨlɨ me Sodomo, ɨ dʉ di-e Edjipeto. 9 U zɨ́ba de me okpála zɨ kuo uo-o de. Okpála na ndʉ bɨlɨ hana, ne ndʉ opiga hana, ne ndʉ okongʉ́ hana adʉ́ ago natsia okuo uo ngʉ́ okpɨ́ bata ne ndundu. 10 Okpála na doto akpí djalɨ lɨ nakpi ka uo-o. U améne anokomɨa na djalɨ, u tsia dʉ́ apʉ ’he sʉnda o. U améne mo-o anga opolofeta bhisi bhomʉ-o amene uo kpékpéke naali.

11 Engʉ́ bini, pɨta ekpɨ́ bata ne ndundu bhomʉ-o, ewo bini na mʉkobho ayie agba Ebhe alɨ bhʉ́ uo, u atsia ayie bhʉ́lá. Abhomʉ-o, ’ngbé tsʉlʉ na ngbéngbé atɨ pɨ́ okpála bhende adʉ natsia uo-o. 12 Opolofeta bhisi bhomʉ-o atsia adje eli na kpékpéke ɨnde ayie abhʉ́lá. Eli ango-o apa pɨ uo me: «Yi ꞌʉ ei!» U atsia aꞌʉꞌʉ abhʉ́lá bhʉ́ ndindi me obhʉlʉ yala gba uo nde ngatsia uo. 13 Bha bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, kpéke adjigidjo adyɨkɨ bɨlɨ, té gʉdhʉ-o atuko. Ɨ dʉ me u nde agbo bhʉsʉ gʉdhʉ-o ne ndundundu ndjɨkpa-a, akʉnda napa me adjigidjo bhomʉ-o adyɨkɨ bini bhʉ́ káká. Abhomʉ-o, okpála kɵtɵ mananɨka amu ka adjigidjo ango-o. Obhe atigala-a, tsʉlʉ abedhe uo bedhe. U atsia adhɵgɵ Ebhe ɨnde abhʉ́lá-o.

14 Lɨkabhu bhe na bhisi-e akodho ’kpɨ́ akodho. ꞌE-e! Bhe na bata agó mbɨa ɨnde?

Andjelu na mananɨka-a aꞌu totɨ gba e-o

15 Abhomʉ-o, andjelu na mananɨka-a aꞌu totɨ gba e-o. Oandjelu atsia asʉla abhʉ́lá kpekpeke me:

«Naʉ na doto ɨbili sakpa ngámá gba ya,

ne Masɨya gba e-o.

Ngámá gba ya-a aʉ́ dʉdʉma ne dʉdʉma!»

16 Obhelesɨ okpála ndjɨkpa bhisi ne ká badha ɨnde adʉlʉ pɨ́ odabɨlɨ na ngámá gba o kala Ebhe-e atʉtʉ bhʉ́la o ne kuto. U atsia adhɵgɵ Ebhe, 17 u apa me:

«Ebhe Ngámá Apɨ́ ’Kpɨ́, ngamʉ kpála ɨnde ʉʉ,

ɨnde adʉ di nanɨ ʉʉ,

ya ngatoko mʉ,

anga mo opana angu gba mʉ,

ndʉ ’ngʉ́ hana agie lɨe sakpa mʉ.

Mo otsia aʉ ngámá pépé.

18 Opiga na doto azɨ nanɨ mbʉtʉ lɨ mʉ naali,

la mbɨa ɨnde-e,

ke ’ngʉ́ gba mʉ-o ago pɨ́ uo ago.

Nedhɨnga nakodho ’ngʉ́ gba okpála ɨnde amu-o akolo.

A ko nedhɨnga ɨnde mo ogíe bádha ’ngʉ́ lɨe

pɨ obalise gba mʉ opolofeta

di ne ndʉ okpála gba mʉ-o hana,

ɨnde di ngamanga mʉ,

ongbengbengbe ne odjedjedje-o.

A ko nedhɨnga ngʉ́ nabhili obhe ngabhɵlɵ doto-o.»

19 Abhomʉ-o, ’ngbé ’tɨ Ebhe ɨnde abhʉ́lá-a abhulu lɨe, u atsia au sanduku na gandja-o.* Ekpɨ́ andjengene, mʉgbálá asʉla, adjigidjo di ne ɨtɨmelɨ na kpekpeke adhika.

12

Engʉ́ na ngangamba ɨnde abhaka ɵlɵ ɨnde adʉ nazu

1 Pɨpɨta-a, ma au engʉ́ bini na ngangamba ngamene lɨe abhʉ́lá: a adʉ ɵlɵ bini ɨnde adyɨ lɨ kʉte e ela. Epe adʉ sa ’dhʉ anɨ. A adʉ bhʉ́ ’ndjɨ anɨ ne ndata na ngámá ɨnde lɨ e ne oɨkʉpala ndjɨkpa ne ká bhisi. 2 Ɵlɵ ango-o adʉ ne ebhɨ. Nedhɨnga anɨ adʉ adjeke nazu lɨe, anɨ adʉ natʉ ꞌue ka nazʉ ka bhʉ́ ’bu e-o.

3 Engʉ́ na ngangamba koko amene matá lɨe abhʉ́lá: a adʉ ’ngbé kpʉlʉ na ngbéngbé. Kʉte anɨ adʉ mbembe má ngua! A adʉ lɨ anɨ ne ondjɨ ’ndjɨ mananɨka, di ne odidi ndjɨkpa. A adʉ pɨ́ ndʉ ondjɨ anɨ hana ne ndata na ngámá. 4 Anɨ apo té oɨkʉpala ne ’so e, anɨ atsia abala uo kuto. A akʉnda napa me u po bhʉ́la ndʉ oɨkʉpala hana-a, u tsia gbo bhʉsʉ bhʉsʉ bata-a, anɨ abala kuto bhomʉ-o bini bhʉ́ káká. Anɨ atsia anʉ alʉ kala ɵlɵ ɨnde adʉ akʉnda nazu-o ngʉbula me, nɨ zʉ ndɨlɨ lɨ ɵlɵ bhomʉ-o azú e bha lɨ nedhɨnga nakoto ka anɨ-o. 5 Abhomʉ-o, ɵlɵ-o azu ndɨlɨ na bhobhoko. Anɨ aʉ́ pɨ́ ’ndjɨ ndʉ opiga hana ne angu. Kolo me-e, u atsia aꞌe ndɨlɨ bhomʉ-o anʉ ne anɨ dengo Ebhe, di ne dengo kiti na ngámá gba anɨ-o. 6 Ɵlɵ-o atsia akpe abhʉ́ ’gʉ lɨ bɨlɨ ɨnde lɨ Ebhe aleke nanɨ e pɨ anɨ, ngʉ́ napa me nɨ kʉ anɨ ngʉbula ekpɨ́ kɵtɵ bini, kámá bhisi ne ndjɨkpa madhɨa-o.

7 Abhomʉ-o, gbele aka abhʉ́lá. Mikaele ne oandjelu gba e agʉ ’ngbé kpʉlʉ-o. Kpʉlʉ ango-o atsia aholo di gbele bhʉ́ dabɨlɨ bini ne oandjelu gba e-o. 8 Engʉ́ bini, Mikaele ne oandjelu gba e agboko egʉ́-o. Kaka-a, ’ngbé kpʉlʉ-o ne oandjelu gba e sia matá bɨlɨ da nadʉ abhʉ́lá de. 9 U atsia abhike ’ngbé kpʉlʉ-o kilidjo. A ko kpʉlʉ na didili, ɨnde u ngaꞌɨ e me Djabʉlʉ, ɨ dʉ di-e Satana , bhʉlʉ napite okpála na doto libhomu-o. U abhike anɨ kuto bhʉ́ dabɨlɨ bini ne oandjelu gba e-o.

10 Pɨpɨta-a, ma adje kpéke eli bini ayie abhʉ́lá. Eli ango-o adʉ apa me:

«Nedhɨnga lɨ Ebhe gba nɨ́-e ngakobho okpála lɨe akolo!

Mbɨa ɨnde-e, Ebhe gba nɨ́-e asuno angu gba e me nɨ ne ngbé Ngámá-a asuno!

Mbɨa ɨnde-e, angu sakpa Masɨya gba anɨ-o.

Padhá de, anga u abhike bhʉlʉ napa ’ngʉ́ lɨ ondaise nɨ́-e akilidjo,

ngaanɨ kpála ɨnde adʉ apa ’ngʉ́ lɨ uo pɨ Ebhe gba nɨ́-e ngbɨkpɨ ne sukpe-o.

11 Ondaise nɨ́ aha angu anɨ ka ngʉte gba Ndɨlɨ Kandɵlɵ

di ne ka nakpokpo ’li Ebhe pɨ okpála.

U kpe kuo de, u atsia atse ’kpa lɨ mʉkobho gba o ngʉbula me o mumu.

12 Kaka-a, ne kokpɨ́ ne yi okpála ɨnde ngadʉlʉ bhʉ́bhʉ́ hana-a,

yi dʉ bhʉ́ djalɨ!

A ko la mangua lɨkabhu dho pɨ yi okpála ɨnde ngadʉlʉ pɨ́la

doto ne yi obhe ngadʉlʉ bhʉ́ ’ngbé ’ngu-o, anga djabʉlʉ akɵ agba yi akɵ.

Anɨ abedhe ne egʉ́ bedhe, anga anɨ mbɨla hana me nedhɨnga atigala pɨ nɨ bedɨ.»

13 Lɨ ’ngbé kpʉlʉ-o au lɨe me u abhike nɨ kuto abhike-e, anɨ aholo nabhike ɵlɵ ɨnde azu ɨgɨnɨ ndɨlɨ na bhobhoko bhomʉ-o. 14 Engʉ́ bini, u aha mbudha ’ngbé ndua pɨ ɵlɵ bhomʉ-o ngʉ́ napa me anɨ ꞌulu, amba anɨ nʉ dʉ lɨ bɨlɨ ɨnde u aleke e pɨ anɨ abhʉ́ ’gʉ-o. U atsia adʉ akʉ anɨ oo ngʉbula kalanga bata ne ndundu me ’ngbé kpʉlʉ-o nde to mbolo lɨ anɨ de. 15 Abhomʉ-o, kpʉlʉ-o atsia azie engu bhelé nganda ɵlɵ-o maka ngade ’ngu, da napa me akpe ne anɨ. 16 Engʉ́ bini, doto ago ateteke ɵlɵ-o. Doto abhulu ’bhɵ e, atsia abhɨ engu lɨ ’ngbé kpʉlʉ-o azie e-o. 17 Lɨ bua kpʉlʉ-o ake lɨe ne ɵlɵ-o, anɨ anʉ aha ’gʉ́ ne dú ongɨsɨ gba ɵlɵ-o, obhende ngamanga Ebhe ɨnde di ngalila kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde lɨ Yesu ambamba ta e-o. 18 Pɨpɨta-a, ’ngbé kpʉlʉ-o anʉ adʉ pɨ́ sike lɨngo ’ngbé ’ngu.

13

’Ngbé kpʉlʉ-o aha angu gba e pɨ nʉte koko

1 Pɨpɨta-a, ma au enʉ bini ngakoto abhʉ́ ’ngbé ’ngu. ’Di anɨ adʉ ndjɨkpa, ’ndjɨ anɨ adʉ mananɨka. Anɨ adyɨ ndata na ngámá ne ndʉ odi e hana. Anɨ atsia adyɨ di oꞌɨlɨ nasobho Ebhe ne pɨ́ ’ndjɨ e hana. 2 Enʉ ɨnde ma au e adʉ maka sia. Odhʉ anɨ adʉ maka bhe gba onʉte, ’bhɵ anɨ adʉ maka ’bhɵ kingbi. ’Ngbé kpʉlʉ-o aha angu na ngbéngbé gba e pɨ enʉ-o. Enʉ-o atsia adʉ pɨ́ kiti na ngámá gba anɨ-o. 3 Sʉka ondjɨ anɨ adʉ mʉgɨto me u abɨ eka bhe na mʉgwe mʉgwe, engʉ́ bini eka na mʉgwe mʉgwe ango-o atsia ambe. Engʉ́ bhomʉ-o atsia angamba okpála na doto libhomu. Kaka-a, u atsia akpata enʉ bhomʉ-o. 4 Ndʉ okpála hana atsia aholo nadhɵgɵ ’ngbé kpʉlʉ-o, anga anɨ aha angu pɨ enʉ-o. Ndʉ okpála hana adhɵgɵ di enʉ-o ne napa me: «A ko da ɨnde maka enʉ ɨnde? Atɨ da nagʉ anɨ da?»

5 U aha nanɨ kpadjɨ pɨ enʉ bhomʉ-o me anɨ dʉ napa oeli na ’ngbé ’ndjɨ, amba anɨ dʉ di nasobho Ebhe. U aha angu pɨ anɨ ngʉ́ namene engʉ́ bhomʉ-o ngʉ́ epe ndjɨkpa badha ne ká bhisi. 6 Anɨ aholo napa osisiti ’ngʉ́ lɨ Ebhe, ne nasobho ’lɨ anɨ di ne nasobho bɨlɨ ɨnde anɨ adʉdʉ lɨ e, di ne okpála hana ɨnde adʉdʉ abhʉ́lá-o. 7 U aha kpadjɨ pɨ anɨ me anɨ gʉ okpála gba Ebhe di ne naha angu uo. U aha angu pɨ anɨ pɨ́ ’ndjɨ okpála na ndʉ bɨlɨ hana, ne ndʉ opiga hana, ne ndʉ okongʉ́ hana. 8 Ndʉ okpála na pɨ́la doto hana ɨnde u ye nanɨ ’lɨ o bhʉ́ bhuku na mʉkobho-o de-e, adhɵ́gɵ anɨ. Bhuku ango-o, a ko bhe gba Ndɨlɨ Kandɵlɵ ɨnde u abhɵlɵ e-o. U ye nanɨ ’lɨ uo bhʉ́bhʉ́ de, nayie maka lɨ Ebhe abho doto lɨe-o.

9 Yi dje ndjɨndjɨ, ɨ dʉ me a nde lɨ yi ne djedje nadje ’kpɨ́ ko.

10 Kpála ɨnde ayo me anɨ nʉ bhʉ́ tɨkpʉ-o,

anʉ́ bha bhʉ́ tɨkpʉ.

Kpála ɨnde ayo me anɨ kpi lɨ mbotɨa-a,

akpí bha lɨ mbotɨa.

Kaka-a, a ayo me okpála gba Ebhe-e dʉ ne ’ndjá bua,

di ne nabhuka .

Enʉ koko akoto bhʉ́ doto

11 Pɨpɨta-a, ma au enʉ koko ngakoto bhʉ́ doto. Adʉ bhʉ́ ’ndjɨ anɨ ne didi bhisi maka ndɨlɨ kandɵlɵ. Anɨ atsia adʉ agama ’ngʉ́ maka ’ngbé kpʉlʉ. 12 A adʉ di bhʉ́ anɨ ne angu maka angu ɨnde adʉ bhʉ́ enʉ bhende akoto bhʉ́ ’ngbé ’ngu-o. Anɨ adʉ amene ’he ne di kala enʉ bhe na ’ngbé ’ngu-o. Anɨ adʉ apa pɨ ndʉ okpála na doto hana me, u dhɵgɵ enʉ na ’ngbé ’ngu lɨ eka na mʉgwe mʉgwe gba e ambe-o.

13 Enʉ bhe na bhisi ɨnde-e adʉ amene ongamba ’ngʉ́ na ngbengbengbe. Anɨ adʉ belegʉ nagbele djua nayie abhʉ́lá nakɵ pɨ́ doto. Anɨ adʉ amemene lɨ djila ndʉ okpála hana. 14 Anɨ adʉ apipite ndʉ okpála na pɨ́la doto hana ɨnde u ye nanɨ ’lɨ o bhʉ́ bhuku na mokobho-o de-o. Anɨ adʉ apipite uo ne ongamba ’ngʉ́ ɨnde anɨ adʉ amene e lɨ djila enʉ na ’ngbé ’ngu-o. Anɨ adʉ akata uo me u bho kulu enʉ ɨnde abɨ nako eka na mʉgwe mʉgwe lɨ mbotɨa, eka ango-o atsia ambe-o.

15 Enʉ na bhisi-e asia angu ngʉ́ nato ewo bhʉ́ kulu enʉ na bini-o, ngʉbula me a dʉ nagama ’ngʉ́, amba a dʉ nabhili ndʉ okpála hana ɨnde ɨ dhɵgɵ nɨ de-o. 16 Enʉ ango-o aye tele lɨ ndʉ okpála hana. Anɨ aye lɨ okpála koko lɨ ’kpa o na kokpa, anɨ aye lɨ okpála koko pidi o, abana ɨ dʉ mboye ndɨlɨ, abana ɨ dʉ bhele kpála, abana ɨ dʉ bhʉlʉ tɨa, abana ɨ dʉ bhʉlʉ ndɨbhɨlɨ, abana ɨ dʉ bali, abana ɨ dʉ kpála ɨnde bhʉ́ bali ade. 17 Kpála bini tɨ da nakala ’he de, ɨ dʉ di-e natsɨndjɨ ’he de, ɨ dʉ me tele nde lɨ kʉte anɨ ade-o. Tele ango-o, a ko ’lɨ enʉ bhomʉ, ɨ dʉ di-e alo na ’lɨ anɨ-o. 18 A ɨnde-e nedhɨnga ɨnde ayo ne ɨmbɨlangʉ. Kpála ɨnde ne ɨmbɨlangʉ-o tɨ́ da nambɨla ta alo gba enʉ-o, anga alo ango-o viti bini ne ’lɨ kpála-kʉtɨ. Alo ango-o kámá madhɨa, ndjɨkpa madhɨa ne ká madhɨa.

14

Okpála ɨnde lɨ Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o akala o

1 Ma atsia matá ’kpɨ́, ma au Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o me anɨ nde alʉ pɨ́ eta na Siona . Okpála kɵtɵ kámá bini, ndjɨkpa badha ne ká badha ɨnde u aye ’lɨ Ndɨlɨ Kandɵlɵ di ne ’lɨ ’Dyɨ anɨ pidi o alʉlʉ de anɨ. 2 Pɨpɨta-a, ma adje eli ayie abhʉ́lá. Eli ango-o adʉ mʉgɨto me a ko gɨlɨ wowo ’ngu, maka gɨlɨ mʉgbálá na kpekpeke. Eli ɨnde ma adje e adʉ maka gɨlɨ dʉmʉ, nedhɨnga lɨ obhʉbhʉlʉ-o abhɨbhɨ lɨe-o. 3 Bhiti okpála bhomʉ-o adʉ ali etsi na mbɨa kala kiti na ngámá, di ne kala okpála badha na ngangamba ne obhelesɨ okpála-o . Kpála bini tɨ da nale etsi ango-o de, bha bini okpála kɵtɵ kámá bini, ndjɨkpa badha ne ká badha lɨ Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o akala o pɨ́la doto-o. 4 Ngauo-o, u siti lɨo ne olɨsɨ de. U alila lɨo bubu kala Ebhe. U ngakpata Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o ne ndʉ bɨlɨ hana anɨ nganʉ lɨ e-o. Anɨ akala nanɨ uo bhʉ́ ká okpála-kʉtɨ ngʉbula napʉ uo pɨ Ebhe di ne pɨ e bhʉbhʉlʉ maka gina ngua. 5 Eu koto nanɨ bhʉ́ ’bhɵ uo belegʉ de bini. Engʉ́ na sisiti napapa lɨ uo ade.

Oandjelu bata akpokpo ’ngʉ́ pɨndjɨ lele maka lɨ Ebhe akódho ’ngʉ́ lɨe-o

6 Pɨpɨta-a, ma au andjelu koko. Anɨ adʉ akodho ’kpɨ́ abhʉ́lá tsutsu naali maka edhu. Adʉ ka anɨ ne Bádha Ngali na dʉdʉma ɨnde anɨ adʉ akpokpo e pɨ okpála na pɨ́la doto, okpála na ndʉ bɨlɨ hana, ne ndʉ opiga hana, ne ndʉ okongʉ́ hana. 7 Anɨ adʉ nasʉsʉla kpekpeke me: «Yi kpe Ebhe, amba yi dhɵgɵ di anɨ! Padhá de, anga nedhɨnga me anɨ kodho ’ngʉ́ gba okpála na doto akolo. Yi dhɵgɵ kpála ɨnde abho kokpɨ́ ne doto ne ’ngbé ’ngu di ne okpongu-o.»

8 Pɨpɨta-a, andjelu na bhisi-e akpata bhe na kalanʉ-o. Anɨ adʉ apa me: «Babilona na ngbéngbé-e atɨ! A atɨ na paká paká! Anɨ ase ndʉ opiga hana ne siti vino gba e-o. Vino ango-o, a ko zabhe ɨnde anɨ ngamene e-o!»

9 Pɨpɨta-a, andjelu na bata akpata obhe bhisi bhomʉ-o. Anɨ adʉ asʉsʉla me: «Lɨ kpála dhɵgɵ enʉ-o, ne kulu anɨ-e, lɨ u aye di tele gba enʉ-o pidi e, ɨ dʉ di-e lɨ ’kpa e, 10 kpála ango-o ndjɨ́ bhadi vino na ke ’ngʉ́ gba Ebhe-o! Ebhe atúko ngɨlɨ vino ango-o bhʉ́ kópo na ke ’ngʉ́ gba e-o! Ngua kpála bhomʉ-o asía lɨkabhu bhʉ́ djua na baluti kala oandjelu na bububu di ne kala Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o. 11 Ngúwa na djua ɨnde ngato mbolo lɨ uo-o ngaꞌʉ abhʉ́lá ndʉ ’kpɨ́ hana. Ndʉ okpála hana ɨnde ngadhɵgɵ enʉ, ɨnde di ngadhɵgɵ kulu anɨ, ɨnde u aye tele gba anɨ-e lɨ o-o, ngazʉ lɨkabhu ngbɨkpɨ ne sukpe. U guguo de.» 12 Kaka-a, a ayo me okpála gba Ebhe ɨnde ngakpata lɨ́lɨ gba anɨ-e, ɨnde di ngalila nabhuka gba o bhʉ́ Yesu-o dʉ ne ’ndjá bua.

13 Pɨpɨta-a, ma adje eli bini ayie abhʉ́lá, a atsia apa mʉma me: «Ye me: ‹A ko djalɨ pɨ okpála ɨnde amu nayie pɨ mbɨa ɨnde-e me u nde abhuka Ngámá-o!› Bu Bhobua apa me: ‹A na paká, u guo ka bhiti kulu u amene e guguo. Padhá de, anga kulu gba uo-o ngakpata uo.›»

Nedhɨnga naꞌe nguwa na pɨ́la doto

14 Pɨpɨta-a, ma atsia matá ’kpɨ́, ma au ndindi bini na bubu. A adʉ pɨ́ ndindi ango-o ne ehe maka kpála. A adʉ pɨ́ ’ndjɨ anɨ ne ndata na ngámá ɨnde u abho e lɨ olo. A adʉ sakpa anɨ ne dhádha bini na dhedhe.† 15 Abhomʉ-o, andjelu koko bini akoto bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe ɨnde abhʉ́lá-o. Anɨ atsia asʉla pɨ kpála ɨnde adʉ pɨ́ ndindi-e me: «Ha dhádha gba mʉ-o, amba mʉ holo naꞌe nguwa abhiye. Padhá de, anga nedhɨnga naꞌeꞌe-e akolo. Nguwa na pɨ́la doto abhele ngʉ́ nakoko abhele!» 16 Abhomʉ-o, kpála ɨnde adʉ pɨ́ ndindi-e apʉ ne dhádha gba e pɨ́la doto. Nguwa na pɨ́la doto atsia aꞌe lɨe.

17 Pɨpɨta-a, andjelu koko akoto bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe ɨnde abhʉ́lá-o. A adʉ di ka anɨ ne dhádha na dhédhé.

18 Pɨpɨta-a, andjelu koko akoto lɨ bɨlɨ natsulu enʉ pɨ Ebhe-o. A adʉ bhʉ́ anɨ ne angu pɨ́ djua. Anɨ asʉla pɨ bhe adʉ ne dhé dhádha sakpa e me: «Ha dhé dhádha gba mʉ-o, amba mʉ ko vino ɨnde pɨ́la doto-o nedi. Lɨ́lɨ́-e ambe.» 19 Andjelu-o atsia apʉ ne dhádha gba e pɨ́la doto. Anɨ atsia ako vino na pɨ́la doto-o. Anɨ atsia abu bhʉ́ ’ngbé ngbɵngɵlɵ na ke ’ngʉ́ gba Ebhe-o. 20 U agbe ngbɵngɵlɵ-o bhʉ́ gʉdhʉ-o kilidjo, u atsia api lɨ́ vino-o. Abhomʉ-o, ngʉte atsia aze bhʉ́ ngbɵngɵlɵ-o. Ngʉte ango-o anʉ aꞌʉ nakolo lɨ ’bhɵ opunda. A atsia ayangba masɨkpe de kilometele kámá bata.

15

Oandjelu mananɨka ago ne olɨkabhu mananɨka

1 Pɨpɨta-a, ma atsia ’kpɨ́, ma au matá engʉ́ na ngangamba koko akoto abhʉ́lá. A adʉ engʉ́ na ngbéngbé ɨnde di na tsʉlʉ tsʉlʉ. Ma au oandjelu mananɨka, a adʉ sakpa uo ne gba olɨkabhu mananɨka. Pɨpɨta-a, lɨkabhu koko matá ade, anga a ngasuno ke ’ngʉ́ ɨnde lɨ Ebhe apana e lɨ soso-o ngae.

2 Pɨpɨta-a, ma au ehe bini maka ’ngbé ’ngu ɨ mana bitolobi, a atsia amata lɨe ne djua. Ndʉ okpála hana ɨnde aha nanɨ angu enʉ-o, ɨnde aha di angu kulu anɨ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne alo ɨnde ngasuno ’lɨ anɨ-e, alʉlʉ pɨ́ ’ngbé ’ngu ango-o. A adʉ sakpa uo ne odʉmʉ lɨ Ebhe aha e pɨ uo-o. 3 U adʉ ali etsi gba Moidje , bali gba Ebhe-o, di ne etsi gba Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o . Etsi ango-o adʉ me:

«Ebhe Ngámá Apɨ́ ’Kpɨ́,

okulu gba mʉ-o ngbengbengbe.

A di na ngangamba.

’Ngbé Ngámá gba okpála,

okpadjɨ gba mʉ-o ne okʉkʉlʉ kpadjɨ,

a la di ngbingbili.

4 A mánga mʉ de da, Ngámá?

A adhɵ́gɵ mʉ de da?

Padhá de, anga mʉ bubu ngamʉ kpi mʉ kpi.

Ndʉ opiga hana agó atʉtʉ lɨpʉkʉ o kala mʉ.

Padhá de, anga mo opana ngbili ’ngʉ́ gba mʉ-o pɨ uo apana.»

5 Pɨpɨta-a, ma atsia ’kpɨ́, ma au ’ngbé ’tɨ Ebhe ɨnde abhʉ́lá-a abhulu lɨe. A adʉ bhʉ́bhʉ́ ne ’tɨ ngbangbalɨ lɨ Ebhe adʉ asuno lɨe bhʉ́ e-o. 6 Abhomʉ-o, oandjelu mananɨka ɨnde adʉ ne gba olɨkabhu mananɨka sakpa o-o akoto bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe-o. U adyɨdyɨ obongo ɨnde na kpéke mase,* ɨnde avuvu má tuu tuu! U agbigbite di mbulu o ne mʉkabha na olo. 7 Sʉka okpála badha na ngangamba-a aha kópo na olo mananɨka pɨ oandjelu mananɨka-o. Okópo ango-o adʉ bedhe bedhe ne oke ’ngʉ́ gba Ebhe ɨnde bhʉ́ mʉkobho dʉdʉma ne dʉdʉma-o. 8 Abhomʉ-o, ’ngbé ’tɨ Ebhe-e abedhe ne ngúwa bedhe ka zɨ Ebhe di ne angu gba anɨ-o. Kaka-a, kpála bini tɨ da nalɨ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe-e de, nakolo lɨ nedhɨnga lɨ olɨkabhu mananɨka lɨ oandjelu-o adʉ ne e amene lɨe lɨe-o.

16

Okópo na ke ’ngʉ́ gba Ebhe

1 Pɨpɨta-a, ma adje kpéke eli ayie ne bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe . Eli ango-o apa pɨ oandjelu mananɨka-a me: «Yi nʉnʉ, amba yi tuko okópo na ke ’ngʉ́ mananɨka gba Ebhe-e pɨ́la doto!»

2 Andjelu na bini-e anʉ, anɨ atsia atuko ke ’ngʉ́ ɨnde adʉ bhʉ́ kópo gba e pɨ́la doto. Abhomʉ-o, oeka na sisiti, ɨnde di nake make atsia aze lɨ kʉte ndʉ okpála hana ɨnde adʉ ne tele gba enʉ-o, ɨnde adʉ di natoko kulu anɨ-o.

3 Andjelu na bhisi-e atuko ke ’ngʉ́ ɨnde adʉ bhʉ́ kópo gba e pɨ́ ’ngbé ’ngu. ’Ngbé ’ngu-o akolo maka ngʉte kpála ɨnde akpi. Abhomʉ-o, ndʉ ohe hana ɨnde adʉ bhʉ́ ’ngbé ’ngu-o me a nde ʉʉ-o atsia amu.

4 Andjelu na bata-a atuko ke ’ngʉ́ ɨnde adʉ bhʉ́ kópo gba e bhʉ́ ongade ’ngu, ne bhʉ́ okpongu. A atsia adji lɨe ngʉte. 5 Ma atsia adje andjelu ɨnde adʉ ne angu pɨ́ ongu-o ngapa me:

«Ngamʉ kpála na bubu, ɨnde ʉʉ, ɨnde adʉ di nanɨ ʉʉ-o, mʉ ne ngbili kpála ,

anga mo opana ngbili ’ngʉ́ gba mʉ-o.

6 Padhá de, anga okpála abhili okpála gba mʉ-o di ne opolofeta .

Mo oha bhadi pɨ uo ngʉte me u ndjɨ.

U asia engʉ́ ɨnde atɨ ne uo-o!»

7 Pɨpɨta-a, ma adje eli akoto pɨ́ misa natsulu mʉngotsi pɨ Ebhe-o. Eli ango-o adʉ apa me:

«A ko paká, Ebhe Ngámá Apɨ́ ’Kpɨ́,

ndʉ ’ngʉ́ mo okodho e hana-a,

mo okodho lɨ lelele,

a la bhadi ngbingbili.»

8 Andjelu na badha-a atuko ke ’ngʉ́ ɨnde adʉ bhʉ́ kópo gba e pɨ́la ela. Anɨ atsia aha kpadjɨ pɨ ela me a atsulu okpála ne djua gba e-o. 9 Abhomʉ-o, bɨlɨ akpa na mʉgwe mʉgwe, okpála atsia atsulu kaka. U asobho ’lɨ Ebhe ɨnde adʉ bhʉ́ e ne angu ngʉ́ natima ngua oke ’ngʉ́ bhomʉ-o. Engʉ́ bini, u dji bua o ngʉ́ nadhɵgɵ Ebhe de.

10 Andjelu na bhuluvue atuko ke ’ngʉ́ ɨnde adʉ bhʉ́ kópo gba e pɨ́ kiti na ngámá lɨ enʉ-o adʉ nadʉ pɨ́ e-o. Abhomʉ-o, biti agba kʉtɨ-ngámá gba enʉ-o. Okpála atsia adʉ nazʉ ’mi o ka lɨkabhu. 11 U adʉ asobho ’lɨ Ebhe abhʉ́lá ka olɨkabhu gba o di ne ka oeka ɨnde adʉ lɨ uo-o. Engʉ́ bini, u dji bua o lɨ osisiti ’ngʉ́ ɨnde u adʉ namene e de.

12 Andjelu na madhɨa-a atuko ke ’ngʉ́ ɨnde adʉ bhʉ́ kópo gba e pɨ́ ngade ’ngu na Efalata. Engu-o atsia aꞌʉlʉ hana ngʉ́ naka kpadjɨ pɨ ongámásɨ ɨnde ngayie ne ndjongu-o. 13 Abhomʉ-o, ma au osisiti bua bata ngakoto bhʉ́ ’bhɵ́ ’ngbé kpʉlʉ-o ne bhʉ́ ’bhɵ enʉ-o, di ne bhʉ́ ’bhɵ polofeta na eu-o. Osisiti bua ango-o adʉ maka omabianga. 14 A ko osisiti bua ɨnde lɨ djabʉlʉ atima o-o. U adʉ amene ongamba ’ngʉ́ . U adʉ nanʉ agba ongbengbe ongámásɨ na doto libhomu ngʉ́ napo bhʉ́la uo ngʉbula gbele na ’ngbé ’kpɨ́ gba Ebhe Apɨ́ ’Kpɨ́-o.

15 Ngámá Yesu apa me: «Tsitsia! Ma ngago maka bhʉlʉ ’zi! A ko djalɨ pɨ kpála ɨnde lɨ zʉkʉ, ɨnde ngalila obongo gba e lɨ kʉte e ngʉ́ napa me nɨ anʉ́ ndumbu de, me nɨ asía nʉmʉ de ka nakoto bhʉ́ djila okpála ndumbu-o.»

16 Osisiti bua apo bhʉ́la ongbengbe ongámásɨ lɨ bɨlɨ ɨnde u aꞌɨ e bhʉ́ eli gba omaYuda me Alamagedo.

17 Andjelu na mananɨka-a atuko ke ’ngʉ́ ɨnde adʉ bhʉ́ kópo gba e atʉ ’kpɨ́. Kpéke eli bini atsia akoto abhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe. A ayie lɨ pápá na kiti na ngámá-o. A apa me: «A amene lɨe amene!» 18 Abhomʉ-o, ekpɨ́ andjengene, mʉgbálá asʉla, adjigidjo na kpekpeke adhika. Ngua ’ngʉ́ bhomʉ-o mene nga nanɨ lɨe kalanʉ de, nayie maka lɨ Ebhe abho kpála pɨ́la doto lɨe-o! 19 ’Ngbé gʉdhʉ na Babilona agʉgʉmʉ bhʉsʉ e ne ndundundu bata. Abhomʉ-o, ndʉ ogʉdhʉ na okʉtɨ hana atuko kuto. Abhomʉ-o, Ebhe atsia aꞌo nga la ’to e ’to ’ngbé gʉdhʉ na Babilona. Anɨ atsia aha pɨ anɨ kópo na vino na ke ’ngʉ́ gba e na sisiti ɨnde adʉ adʉla bhʉ́ e madʉla me anɨ ndjɨ. 20 Ndʉ okpɵmɵ hana atsia angɨta, ndʉ oeta hana atsia angɨta di. 21 Ongbengbe ɨtɨmelɨ na titili masɨkpe de kilo ndjɨkpa badha atsia abala pɨ́ okpála. Abhomʉ-o, okpála atsia asobho Ebhe ka lɨkabhu na ɨtɨmelɨ-o. Padhá de, anga lɨkabhu ango-o adʉ kpekpeke na kuo kuo.

17

Nakodho ’ngʉ́ gba okpála na Babilona

1 Abhomʉ-o, sʉka oandjelu mananɨka ɨnde ɨ de ne okópo na ke ’ngʉ-o sakpa o ago apa mʉma me: «Gogo, ma asúno pɨ mʉ lele maka lɨ Ebhe akodho ’ngʉ́ gba ’ngbé bhʉlʉ zabhe-e lɨe-o. A ko ’ngbé gʉdhʉ ɨnde u ayiki e lɨngo ongbengbe ongade ’ngu bhelé. 2 Ongbengbe ongámásɨ na doto amene zabhe ne anɨ. Okpála na doto atsia alangba ne vino gba anɨ na zabhe-o.»

3 Abhomʉ-o, Bu Bhobua abedhe ma, Andjelu-o atsia anʉ ne ma abhʉ́ mili bɨlɨ. Ma au ɵlɵ bini ɨnde adʉ pɨ́ enʉ na mbembe má ngua! Enʉ ango-o abuku kʉte e libhomu ne oꞌɨlɨ ɨnde ngasobho Ebhe, ’ndjɨ ’ndjɨ adʉ lɨ anɨ mananɨka di ne didi ndjɨkpa. 4 Ɵlɵ ango-o adyɨ obongo na mbembembe na tɨa naali. Anɨ atsia adyɨ omagege na olo ne obhe na teme na mase naali di ne omayaka lɨ kʉte e bedhe. A adʉ sakpa anɨ ne kópo na olo ɨnde abedhe ne zɨbotʉ bhʉ́ e bedhe ka zabhe gba anɨ-o. 5 U aye pɨdi anɨ ꞌɨlɨ bini ɨnde lɨ ta e awo lɨe mawo. ꞌƗlɨ ango-o me: «Babilona na ngbéngbé, ’hi obhʉlʉ zabhe di ne osisiti ’ngʉ́ na doto-o.» 6 Ma au me ɵlɵ ango-o alangba ne ngʉte okpála gba Ebhe-o, ngʉte obhe u abhili o ka u abhuka Yesu lɨe-o. Ma au anɨ lɨe, ma angamba naali.

7 Abhomʉ-o, andjelu-o apa mʉma me: «Mʉ ngangamba ka nɨ? Ngama-a, ma ambámba ta ’ngʉ́ gba ɵlɵ bhomʉ-o ne enʉ ɨnde abɨ anɨ-e pɨ mʉ, enʉ ɨnde lɨ e ne ’ndjɨ ’ndjɨ mananɨka di ne odidi ndjɨkpa-o. 8 Enʉ ɨnde mo ou e bhomʉ-o, adʉ nanɨ tété. La-a, anɨ matá ade. Anɨ akóto bhʉ́ tsu ’dú-o, anɨ tsia nʉ́ bhʉ́ ngɨta gba e-o. Okpála na doto ɨnde u ye nanɨ ’lɨ o bhʉ́ bhuku na mʉkobho-o de nayie maka nanɨ lɨ Ebhe abho doto lɨe, angámba lɨ nau enʉ-o. Padhá de, anga anɨ adʉ nanɨ tété, la-a anɨ matá ade. Engʉ́ bini, anɨ akóto matá ne toto.

9 A ayo mbɨa ɨnde-e nadʉ ne ɨmbɨlangʉ di ne bua nakpokpo kú ’ngʉ́. Ondjɨ ’ndjɨ mananɨka-a, a ko oeta mananɨka ɨnde lɨ ɵlɵ-o ngadʉ pɨ́ e-o. A ko di ongbengbe ongámásɨ mananɨka-o. 10 Obhe bhuluvue bhʉ́ ká uo-o, kulu gba uo-o andjia, bhe na madhɨa ngabha bhʉ́ kulu, bhe na mananɨka-a go nga de. Anɨ agó lɨe, anɨ améne bha nedhɨnga masudha. 11 Enʉ ɨnde adʉ nako tété-e, ɨnde matá tété ade bhomʉ-o, ngaanɨ makpe-e, a ko ’ngbé ngámá na madjɨna. Anɨ bhʉ́ ká ongbengbe ongámásɨ mananɨka-o. Anɨ adji bhʉ́ ngɨta gba e-o.

12 Odidi ndjɨkpa ɨnde mo ou e bhomʉ-o, a ko ongbengbe ongámásɨ ndjɨkpa ɨnde ɨ ꞌʉ nga pɨ́ kiti na ngámá de-o. Engʉ́ bini, u asía angu ngʉ́ naʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne enʉ-o ngʉ́ saa bini. 13 Ndʉ ongámásɨ ndjɨkpa bhomʉ-o hana bha ne koli mabhundja bini. U ne gʉmʉ naha angu di ne ngámá gba o ngʉ́ namene kulu lɨo pɨ enʉ-o. 14 U agʉ́ gbele ne Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o , la-a, Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o ahá angu uo. Padhá de, anga a ko Ngámá gba ongámásɨ, a ko ’Ngbé Ngámá gba ongbengbe ongámásɨ. Omaha Ndɨlɨ Kandɵlɵ ɨnde anɨ aꞌɨ o-o, anɨ atsia alo o-o, u ahá bhadi angu uo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. U ngakpata Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o ne bua o bini.»

15 Pɨpɨta-a, andjelu-o apa matá mʉma me: «Oengu ɨnde mo ou e lɨ bɨlɨ ɨnde lɨ ɵlɵ na zabhe alʉ lɨ e bhomʉ-o, a ko okpála na ndʉ bɨlɨ hana, a ko bhiti okpála, a ko opiga di ne okongʉ́. 16 Odi ’nʉ ndjɨkpa ne enʉ ɨnde mo ou e bhomʉ-o, ayála ɵlɵ na zabhe-o. U bhá ’he lɨ anɨ hana, u aꞌó ká anɨ ndumbu, u azʉ́ mbɨlɨka anɨ, u tsia bú dú anɨ bhʉ́ djua. 17 Padhá de, anga Ebhe aꞌo lɨ bua uo me u mene mʉkʉnda gba anɨ-o. U améne ne bua bini me o ha angu na ngámá gba o me o mene kulu lɨo nedi pɨ enʉ-o, nakolo lɨ nedhɨnga lɨ ’li Ebhe améne lɨe lɨe-o. 18 La di-e, ɵlɵ ɨnde mo ou e-e, a ko ’ngbé gʉdhʉ ɨnde ngaʉ pɨ́ ongámásɨ na doto-o.»

18

Natɨ ka gʉdhʉ na Babilona

1 Pɨpɨta-a, ma au andjelu koko ayie abhʉ́lá ngakɵ kuto. A adʉ bhʉ́ anɨ ne angu na ngbéngbé. Abhomʉ-o zɨ anɨ abha doto libhomu. 2 Anɨ asʉla kpekpeke me:

«’Ngbé Babilona atɨ-e ngae! ’Ngbé Babilona atɨ-e ngae!

A akolo ɨbili bɨlɨ lɨ odjabʉlʉ ngadʉlʉ lɨ e,

bɨlɨ ɨnde lɨ ndʉ osisiti bua hana ngadʉlʉ lɨ e.

A bhomʉ-o bɨlɨ lɨ odhu ne onʉ ɨnde kala Ebhe sisiti-e ngadʉlʉ lɨ e-o.

3 Padhá de, anga ndʉ okpála na doto hana andjɨ siti zabhe gba anɨ-e

maka okpála andjɨndjɨ vino lɨe-o.

Ongbengbe ongámásɨ na doto amene zabhe ne anɨ,

obhʉlʉ natsɨndjɨ ’he na pɨ́la doto atsia akpo di lɨ angu na bhiti tɨa gba anɨ-o.»

4 Pɨpɨta-a, ma adje eli koko ayie abhʉ́lá. A adʉ apa me:

«Ngayi okpála gba ma-a, yi ze bhʉ́ Babilona zeze,

amba yi améne siti ’ngʉ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ de,

ngʉ́ napa me yi asía olɨkabhu ɨnde abháka anɨ-e bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ de.

5 Padhá de, anga osisiti ’ngʉ́ gba anɨ-e apo ’ta e akolo makolo abhʉ́lá.

Ebhe atsia abhundja osisiti ’ngʉ́ gba anɨ-o.

6 Yi mene anɨ maka anɨ amene okpála koko lɨe-o.

Yi gie siti ’ngʉ́ anɨ amene e pɨ anɨ bhʉtsibhʉtsi bhisi.

Yi ha pandɨ ɨnde ane bhe gba anɨ-e ne kpéke bhʉtsibhʉtsi bhisi-e pɨ anɨ

bhʉ́ kópo ɨnde anɨ adʉ aꞌo pandɨ gba e bhʉ́ ’bhɵ okpála ne e ko.

7 Anɨ adʉ akpi ndjɨlɨ naali bhʉ́ asasaua na tɨa gba e-o.

Kaka-a, yi gie di lɨkabhu ne mʉlopolo pɨ anɨ lɨ lelele.

Padhá de, anga anɨ ngapa lɨ bua e me:

‹Ma adʉ pɨ́ kiti na ɵlɵ gba ngámá, ma ne ɵkɵ ade,

ma adʉ́ galikpe bhʉ́ talia de.›

8 Kaka-a, ndʉ okpekpeke da ’ngʉ́ ɨnde aꞌo lɨe pɨ anɨ-e agó galikpe atɨ́ pɨ́ anɨ

lɨ koli ’kpɨ́ bini ndʉndʉ hana.

Okpekpeke da ’ngʉ́ ango-o ngae ɨnde: nakpi ka okpála, talia di ne gʉmʉ,

lɨ djua tsia tsúlu di anɨ hana má kpɵkɵbhɵ!

Padhá de, anga Ngámá Ebhe ɨnde akodho ’ngʉ́ gba anɨ-e, ne kpála na angu.»

9 Abhomʉ-o, ongbengbe ongámásɨ na doto ɨnde-e amene zabhe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ. U akpi ndjɨlɨ ne anɨ lɨ bhiti tɨa gba anɨ-o. Lɨ u aú ngúwa djua atsúlu anɨ-e lɨe, u kú ’gbá, u tsia lópolo di lɨo ngʉ́ anɨ. 10 U alʉ́lʉ de anɨ tsutsu ka nakpe lɨkabhu ɨnde abhaka anɨ-o. U tsia pá me:

«A ko lɨkabhu na ngbéngbé pɨ mʉ, Babilona!

Mʉ ne ’ngbé gʉdhʉ, mʉ la di ne angu.

La-a, Ebhe akodho ’ngʉ́ gba mʉ-o bha bhʉ́ saa bini padhá!»

11 Obhʉlʉ natsɨndjɨ ’he di ngaku ’gbá, uo di bhʉ́ talia lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-o. Padhá de, anga kpála bini ngakala matá ehe gba uo-o ade. 12 Abana ɨ dʉ di-e olo, ne oaladja, ne oteme na mase ne omayaka, kpála bini ngakakala ade. Abana ɨ dʉ obongo na kpéke mase, ne ombembe obongo na zɨzɨ, ne obongo ɨnde u abho e lɨ dele gba okɵkɵ́, kpála bini ngakakala ade. Abana ɨ dʉ ndʉ djua ondula na babadha sese hana, abana ɨ dʉ ndʉ djua oehe ɨnde u abho e lɨ ’te ’ya hana di ne obhe u abho e lɨ ondula na mase hana, ne obhe u abho e lɨ teme, kpála bini ngakakala ade. Abana ɨ dʉ di-e ndʉ djua kalase hana, kpála bini ngakakala ade. 13 Abana ɨ dʉ oehe ne okpálá koko ɨnde u aleleke se bɨlɨ abhʉ́ ’tɨ ne e, ne mila di ne omʉngotsi koko, ne bandele, kpála bini ngakakala ade. Abana ɨ dʉ pandɨ, ne emʉ, ne fufú, kpála bini ngakakala ade. Abana ɨ dʉ obagala, ne okandɵlɵ, ne opunda, ne okpulukpulu, kpála bini ngakakala ade. Abana ɨ dʉ ’lá kpála-kʉtɨ, kpála bini ngakala sʉsʉka ade.

14 Obhʉlʉ natsɨndjɨ ’he bhomʉ-o apa pɨ gʉdhʉ bhomʉ-o me:

«Ndʉ oehe ɨnde mo okʉkʉnda e hana andjia gba mʉ andjia!

Ndʉ otɨa gba mʉ di ne obabadha ’he gba mʉ-o

andjia ka mʉ andjia,

u ú matá gba mʉ belegʉ de bini!»

15 Obhʉlʉ natsɨndjɨ ’he ɨnde akpo lɨ tɨa na gʉdhʉ ango-o alʉ́lʉ de anɨ tsutsu ka nakpe lɨkabhu ɨnde abhaka anɨ-o. U adʉ́ aku ’gba, u tsia lópolo di lɨo ngʉ́ anɨ. 16 U adʉ́ apa me:

«A ko lɨkabhu na ngbéngbé pɨ yi,

okpála na ’ngbé gʉdhʉ-o!

Yi adyɨ lɨ kʉte yi babadha bongo ɨnde na kpéke mase.

Yi atsia adyɨ di lɨ yi obongo na mase naali ɨnde na mbembe má ngua,

ɨnde lɨ e ne zɨzɨ.

Yi adyɨ di omagege na olo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne oteme na kpéke mase di ne omayaka.

17 Ndʉ ’he bhomʉ-o hana angɨ́ta bha lɨ saa bini má kpɨkɨlɨ!»

Abhomʉ-o, ndʉ obhʉlʉ nadjele zabʉ hana, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála ɨnde u abɨ o, okpála nadhʉkʉ pɨ́ ’ngbé ’ngu bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhʉlʉ nagɨlɨ tɨa pɨ́ ’ngbé ’ngu-o alʉlʉ mbo tsutsu. 18 U atsia adʉ asʉsʉla ka nau ngúwa adʉ aze ka natsi ka gʉdhʉ-o me: «A akpo ’ndjɨ e lɨ ’ngbé gʉdhʉ ɨnde-e ne bhedho?» 19 U adʉ aba embɨ bhʉ́ ’ndjɨ o, u adʉ aku ’gbá, u atsia adʉ alopolo lɨo me:

«A ko lɨkabhu na ngbéngbé pɨ yi, okpála na ’ngbé gʉdhʉ-o!

Bhiti tɨa gba yi-e ngae ɨnde lɨ okpála ɨnde ngamene kulu pɨ́ ’ngbé ’ngu-o

akpo ka e ko.

La-a, ndʉ ’he bhomʉ-o hana andjia bha lɨ saa bini má kpɨkɨlɨ!»

20 Ngayi okpála ɨnde abhʉ́lá-a, yi kpi ndjɨlɨ lɨ nakpi ka gʉdhʉ ango-o!

Ngayi omaha Ebhe, ne yi obhʉlʉ titima gba Ebhe, di ne yi opolofeta , yi kpi ndjɨlɨ!

Padhá de, anga Ebhe akodho ’ngʉ́ gba anɨ-e ka siti ’ngʉ́ ɨnde anɨ amene e lɨ yi ko!

21 Abhomʉ-o, andjelu bini na angu aha teme bini maka ’ngbé teme nadyɨ ngano, anɨ atsia atʉmba bhʉ́ ’ngbé ’ngu ne napa me:

«U atʉ́mba bhadi ngbé gʉdhʉ na Babilona ne kpéke me,

kpála bini ú matá galikpe anɨ de.

22 Obhʉlʉ nabhɨ dʉmʉ bhɨ́ matá galikpe agba mʉ de.

Obhʉlʉ naꞌu totɨ ꞌú matá galikpe agba mʉ de.

Obhʉlʉ nali ’tsi lí matá galikpe agba mʉ de.

Obhʉlʉ ɨkalana dʉ́ matá di agba mʉ de.

Okpála dyɨ́ di matá ngano agba mʉ de.

23 Zɨ tala dʉ́ matá di agba mʉ de.

U djé matá di ’li okpála ɨnde aha lɨo agba mʉ de.

Padhá de, anga obhʉlʉ natsɨndjɨ ’he ɨnde adʉ bhʉ́ gʉdhʉ gba yi-e,

adʉ ongbengbe kpála na doto.

Obhʉlʉ kobha gba yi-e apite ndʉ okpála hana.

24 Okpála na Babilona abhili opolofeta,

ne okpála gba Ebhe di ne ndʉ okpála hana ɨnde u abhili o pɨ́la doto-o.»

19

Etsi ngʉ́ nadhɵgɵ Ebhe

1 Pɨpɨta-a, ma adje eli kpekpeke ayie abhʉ́lá. Eli ango-o adʉ mʉgɨto me bhiti okpála ngagama ’ngʉ́. U adʉ apa me:

«Aleluya! Yi toko Ebhe, Ngámá gba nɨ́-o!

A ko mʉkobho, a ko Ebhe na sangu , a ko Ebhe na angu!

2 Engʉ́ anɨ ngakodho e hana-a, anɨ ngakokodho lɨ lelele, a la bhadi ngbingbili.

Padhá de, anga anɨ akodho ’ngʉ́ gba ’ngbé bhʉlʉ zabhe ɨnde adʉ nako

asiti ’ndjɨ okpála na doto ne zabhe gba e ko.

Anɨ atsia agisila engʉ́ nabhili obalise gba e lɨ anɨ.»

3 U atsia apa matá me:

«Aleluya! Yi toko Ebhe, Ngámá gba nɨ́-o!

Ngúwa ɨnde ngakoto bhʉ́ gʉdhʉ-o ngaꞌʉ abhʉ́lá dʉdʉma ne dʉdʉma.»

4 Obhelesɨ okpála ndjɨkpa bhisi ne ká badha bhʉ́ dabɨlɨ bini ne okpála badha na ngangamba-a atʉtʉ lɨpʉkʉ o kuto, u atsia adhɵgɵ Ebhe ɨnde ngadʉ pɨ́ kiti na ngámá-o. U adʉ apa me:

«A dʉ moko! Aleluya! Yi toko Ebhe, Ngámá gba nɨ́-o!»

Anokomɨa gba Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o

5 Abhomʉ-o, eli bini ayie ne lɨ pápá na kiti na ngámá-o. Eli ango-o apa me:

«Yi toko Ebhe gba nɨ́-o, ndʉ yi obalise gba anɨ-e hana,

ngayi okpála ɨnde ngamanga anɨ-o,

abana ngayi ongbengbe okpála ne yi odjedjedje!»

6 Pɨpɨta-a, ma adje tolo mʉgɨto me a ngagama ’ngʉ́ ne bhiti okpála. Tolo ango-o adʉ mʉgɨto me a ko gɨlɨ wowo ’ngu, mʉgɨto me kpéke mʉgbálá ngasʉsʉla ngae. A adʉ apa me:

«Aleluya! Yi toko Ebhe, Ngámá gba nɨ́-o!

Padhá de, anga a ko Apɨ́ ’Kpɨ́.

Anɨ ngaʉ maka ngámá.

7 Nɨ́ kpi ndjɨlɨ, amba nɨ́ dʉ di bhʉ́ djalɨ!

Nɨ́ dhɵgɵ anɨ!

Padhá de, anga nedhɨnga na anokomɨa na kʉva

gba Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o akolo,

wala* anɨ aleke lɨe aleke.

8 U aha bongo ɨnde na kpéke mase pɨ anɨ.

Zɨ bongo ango-o ngasʉ masʉ, zɨbotʉ bini tété ade.»

(Bongo na kpéke mase bhomʉ-o ngasuno me okpála gba Ebhe-e amene obabadha kulu lɨo pɨ anɨ.)

9 Abhomʉ-o, andjelu-o apa mʉma me: «Ye engʉ́ ɨnde-e me: ‹A ko djalɨ pɨ okpála ɨnde u aꞌɨ o bhʉ́ anokomɨa na kʉva gba Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o!›» Anɨ atsia apa matá mʉma me: «A bhomʉ-o okʉkʉlʉ eli ɨnde ayie ka Ebhe-o.»

10 Abhomʉ-o, ma atʉtʉ lɨpʉkʉ ma kuto bhʉ́ li ’dhʉ anɨ ngʉ́ nadhɵgɵ anɨ. Engʉ́ bini, anɨ apa mʉma me: «Mo oméne mo-o de. Ma ne bali gba Ebhe maka mʉ. Ma bhadi maka ondaise mʉ ɨnde ngakpokpo kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde lɨ Yesu ambamba ’ta e-o. Tʉtʉ mangbo lɨpʉkʉ mʉ kala Ebhe.»

Padhá de, anga ngbili ’ngʉ́ ɨnde lɨ Yesu akpokpo e ngaha angu pɨ opolofeta ngae.

Kpála ɨnde adʉ pɨ́ punda na bubu-o aha ’gʉ́ ne obhʉlʉ yala gba e

11 Pɨpɨta-a, ma au kokpɨ́ abhulu lɨe. Abhomʉ-o, punda bini na bubu akoto. Kpála ɨnde adʉ pépé-e, adʉ ’lɨ anɨ me: «Kpála ɨnde ngamene kulu lɨe pɨ Ebhe ne bua e bini.» Anɨ ngakodho ’ngʉ́ ngbingbili, anɨ di ngagʉ egʉ́ bhʉ́ ngbili ’ngʉ́ . 12 Djila anɨ adʉ nade maka zɨ djua. Adʉ di bhʉ́ ’ndjɨ anɨ ne ondata na ngámá bhelé. U aye ꞌɨlɨ bini lɨ kʉte anɨ. Anɨ ambɨla bha bini ’ta ꞌɨlɨ ango-o ngae.

13 Anɨ adyɨ koti bini ɨnde u azɨ e bhʉ́ ngʉte-e lɨ kʉte e. Adʉ ’lɨ anɨ me: «’Li Ebhe.» 14 Osʉdha na abhʉ́lá adʉ akpata anɨ me u nde aꞌʉꞌʉ pɨ́ opunda na bububu. U adyɨdyɨ obongo na kpéke mase. Bongo ango-o adʉ bubu, zɨbotʉ bini dʉ tété de. 15 Mbotɨa ɨnde lɨ ’bhɵ e adʉ bebedhe-e adʉ akoto bhʉ́ ’bhɵ anɨ. Mbotɨa ango-o adʉ ngʉbula nabhili opiga ne di. Anɨ aʉ́ pɨ́ ’ndjɨ uo ne angu e hana. Anɨ tsia pí vino bhʉ́ ’ngbé ngbɵngɵlɵ na ke ’ngʉ́ gba Ebhe Ngámá Apɨ́ ’Kpɨ́-o. Ke ’ngʉ́ ango-o adʉ́ nadʉla madʉla.† 16 U aye ꞌɨlɨ bini lɨ koti gba anɨ di ne pɨ́ ’ku anɨ. U aye ꞌɨlɨ ango-o me: «’Ngbé Ngámá gba ongbengbe ongámásɨ, Ngámá gba ongámásɨ.»

17 Pɨpɨta-a, ma au andjelu bini, alʉ tʉ ela. Anɨ asʉla kpekpeke pɨ ndʉ odhu hana ɨnde adʉ adholo abhʉ́lá tsutsu naali-e me: «Yi go po bhʉ́la yi ngʉ́ ’ngbé anokomɨa gba Ebhe-o! 18 Yi go zʉ mbɨlɨka ongbengbe ongámásɨ ne ongámásɨ gba osʉdha di ne osʉdha. Yi go zʉ mbɨlɨka opunda di ne mbɨlɨka osʉdha ɨnde adhʉdhʉkʉ ne di-o. Yi go zʉ mbɨlɨka okpála, abana ɨ dʉ obhende bhʉ́ bali ne obhe bhʉ́ bali ade-o, abana ɨ dʉ odjedjedje ne ongbengbengbe.»

19 Abhomʉ-o, ma au enʉ ɨnde ɨ de akoto bhʉ́ ’ngbé ’ngu-o, ne ongbengbe ongámásɨ na doto, bhʉ́ dabɨlɨ bini ne osʉdha gba o me u nde apo bhʉ́la o ngʉ́ naha ’gʉ́ pɨ kpála ɨnde adʉ pɨ́ punda ne osʉdha gba e-o. 20 Abhomʉ-o, kpála ɨnde adʉ me anɨ nde aꞌʉ pɨ́ punda aholo enʉ-o bhʉ́ dabɨlɨ bini ne polofeta na eu ɨnde adʉ nanɨ amene ongamba ’ngʉ́ lɨ djila anɨ-o. Anɨ adʉ nanɨ amene ongamba ’ngʉ́ bhomʉ-o ngʉ́ nato okpála ɨnde u aye nanɨ tele gba anɨ-e lɨ kʉte o bhʉ́ ngɨta, ɨnde adʉ di adhɵgɵ kulu anɨ-o. Kpála bhomʉ-o abhike enʉ-o bhʉ́ dabɨlɨ bini ne polofeta na eu-o bhʉ́ dé djua na baluti. Anɨ abhike uo bhʉ́bhʉ́ me u nde mu de. 21 Anɨ atsia abhili osʉdha gba uo ne ngise ɨnde adʉ akoto bhʉ́ ’bhɵ anɨ-o. Abhomʉ-o, ndʉ odhu hana azʉ mbɨlɨka uo. U atsia aꞌuꞌu ne di.

20

U agbite Satana ngʉ́ kalanga kɵtɵ bini

1 Pɨpɨta-a, ma au andjelu bini ayie abhʉ́lá, anɨ atsia akɵ pɨ́la doto. A adʉ sakpa anɨ ne lɨfʉngʉla na tsu ’du-o. A adʉ di sakpa anɨ ne ’ngbé gbɨndjɨlɨ na ngbéngbé. 2 Anɨ ago aholo ’ngbé kpʉlʉ na didili-o. ’Ngbé kpʉlʉ ango-o, a ko Satana ɨnde djabʉlʉ. Andjelu ango-o agbite anɨ ngʉbula kalanga kɵtɵ bini. 3 Anɨ abhike anɨ bhʉ́ tsu ’dú. Anɨ adho bhɵbhɵ nganda anɨ, anɨ atsia aye balʉa pépé. Balʉa anɨ aye e adʉ me, ngʉbula kalanga kɵtɵ bini-e, anɨ ngbɨ́ngɨ matá ’ndjɨ okpála de. Pɨpɨta-a, u atsé mbo ’kpa lɨ anɨ ngʉ́ nedhɨnga bedɨ.

4 Pɨpɨta-a, ma au okiti na ngámá. Okpála ɨnde adʉlʉ pépé-e, u aha pɨ uo angu nakodho ’ngʉ́ gba okpála. Ma au di bua okpála bhende u ava nanɨ ngʉlʉ o ka u abhuka kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde lɨ Yesu ambamba ta e di ne ’lɨ Ebhe lɨe-o. U dhɵgɵ nanɨ enʉ-o de. U dhɵgɵ di kulu anɨ-e de. U ye di nanɨ tele gba anɨ-e pidi uo, ɨ dʉ di-e lɨ ’kpa uo de. U azuku matá, u atsia aʉ ngámá bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Kilisito ngʉbula kalanga kɵtɵ bini. 5 A bhomʉ-o bhʉtsibhʉtsi na bini me Ebhe zuku okpála-o. Okpála bhe koko adjéke ngaɨza me kalanga kɵtɵ bini-e le paká, lɨ Ebhe tsia zúku uo. 6 A ko djalɨ pɨ okpála ɨnde azuku bhʉ́ ká okpála ɨnde lɨ Ebhe azuku o kalanʉ bhomʉ-o. A ko okpála gba Ebhe, la di-e, nakpi na bhisi-e ne angu pɨ́ uo ade. U adʉ́ odimandɵ gba Ebhe di ne gba Kilisito. U aʉ́ ngámá bhʉ́ dabɨlɨ bini ne anɨ ngʉbula kalanga kɵtɵ bini.

Satana atɨ

7 Lɨ kalanga kɵtɵ bini-e de ale-e, u gbé Satana bhʉ́ tɨkpʉ gba e-o. 8 Anɨ tsia nʉ́ napite opiga ɨnde agbolo pɨ́la doto libhomu. A akʉnda napa me nayie bhʉ́ Gogo nakolo bhʉ́ Magogo.* Anɨ apó bhʉ́la uo ngʉbula gbele. U tsia dʉ́ bhelé nane sike lɨngo ’ngbé ’ngu mane. 9 U abha doto libhomu, u atsia asa bɨlɨ lɨ omaha Ebhe apo bhʉ́la o lɨe-o. U atsia asa di gʉdhʉ gba okpála lɨ Ebhe akʉnda o-o. Engʉ́ bini, djua ayie abhʉ́lá, atsia ago atsulu uo hana. 10 Abhomʉ-o, Ebhe atsia atʉmba djabʉlʉ, kpála ɨnde adʉ nako napite uo, bhʉ́ dé djua na baluti nganda enʉ-o bhʉ́ dabɨlɨ bini ne polofeta na eu-o. U adʉ́ nazʉ lɨkabhu oo ngbɨkpɨ ne sukpe dʉdʉma ne dʉdʉma.

Lele maka lɨ Ebhe akodho ’ngʉ́ na soso-o lɨe-o

11 Pɨpɨta-a, ma au ’ngbé kiti na ngámá bini me kpála bini nde adʉ pépé. Kiti ango-o adʉ bubu. Kokpɨ́ ne doto akpekpe de anɨ tsutsu. Kpála tsia u matá uo de. 12 Abhomʉ-o, ma au okpála ɨnde amu-o, ongbengbengbe ne odjedjedje, alʉlʉ kala kiti na ngámá-o. U abhulu obhuku. U atsia abhulu di bhuku koko, a adʉ bhuku na mʉkobho-o. Abhomʉ-o, Ebhe atsia akodho ’ngʉ́ gba okpála ɨnde amu-o nakpata lele kulu gba uo-o, nakpata engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ obhuku-o. 13 ’Ngbé ’ngu azie okpála ɨnde amu ɨnde adʉ bhʉ́bhʉ́-o. Kuo ne kʉtɨ gba okpála ɨnde amu-o azie di okpála ɨnde adʉ agba uo-o. Abhomʉ-o, Ebhe atsia akodho ’ngʉ́ gba kpála ne kpála nakpata lele kulu gba e-o. 14 Abhomʉ-o, Ebhe atsia atʉmba kuo bhʉ́ dabɨlɨ bini ne kʉtɨ gba okpála ɨnde amu-o bhʉ́ dé djua-o. Dé djua bhomʉ-o, a ko nakpi na bhisi. 15 Abhomʉ-o, ndʉ kpála hana ɨnde u ye ’lɨ e bhʉ́ bhuku na mʉkobho-o de-e, u abhike anɨ bhʉ́ dé djua bhomʉ-o.

21

Ebhe abhó ndʉ ’he hana ne toto

1 Pɨpɨta-a, ma au kokpɨ́ na mbɨa ne doto na mbɨa, anga kokpɨ́ na kalanʉ ne doto na kalanʉ-o andjia. ’Ngbé ’ngu dʉ matá di-i de. 2 Ma atsia au gʉdhʉ na bubu-o ngayie abhʉ́lá. Gʉdhʉ ango-o, a ko Yelusalema na mbɨa. Ebhe atima gʉdhʉ ango-o ngae. A adʉ akɵ kuto me a nde bedhe maka ɵlɵ ɨnde aleke lɨe ngʉ́ nanʉ nakɵ lɨe ne ’ko e. 3 Ma adje kpála bini ngatobhɨla kpekpeke lɨ pápá lɨ kiti na ngámá-a adʉ lɨ e me: «Mbɨa ɨnde-e dabɨlɨ nadʉ gba Ebhe-e bhʉ́ ká okpála. Anɨ adʉ́ ne uo, u tsia dʉ́ omaha anɨ. Ebhe ngae makpe adʉ́ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne uo, anɨ adʉ́ Ebhe gba uo. 4 Anɨ akúo ndʉ ngʉla sa kʉla uo hana, okpála mú matá-a de. Engʉ́ na da kuo dʉ́ matá-a de, egbá dʉ́ di-i de, lɨkabhu dʉ́ di-i de, anga doto na kalanʉ-o nde andjia.»

5 Abhomʉ-o, kpála ɨnde adʉ pɨ́ kiti na ngámá-a atsia apa me: «Mbɨa ɨnde-e, ma ngabho ndʉ ’he hana na mbɨa.» Pɨpɨta-a, anɨ apa mʉma me: «Ye ’ngʉ́ ɨnde, anga eli ma ngapa e-e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́, ɨnde a ayo la di me okpála bhuka e ko.» 6 Anɨ atsia apa matá mʉma me: «A amene lɨe amene! Ngama-a, ma ne Alafa di ne Omega. Ngama-a, ma ne Kpála ɨnde akpo lita ndʉ ’ngʉ́ hana, ma di ne Kpála ɨnde abú ta ndʉ ’ngʉ́ hana. Kpála ɨnde lɨe ne gʉmʉ ’ngu-o, ma ahá engu nandjɨ mandjɨ pɨ anɨ padhá bhʉ́ kpongu ɨnde ngaha mʉkobho. 7 Kpála ɨnde agbóko egʉ́-o, ma ahá ndʉ ’he bhomʉ-o hana pɨ anɨ, ma adʉ́ ne Ebhe gba anɨ, anɨ tsia dʉ́ ndɨlɨ gba ma. 8 La pɨ okpála bhende ngamene siti ’ngʉ́-o, dá uo abhʉ́ dé djua na baluti na dʉdʉma ne dʉdʉma. A bhomʉ-o nakpi na bhisi. A ko okpála namene ngua siti ’ngʉ́ ɨnde: obhʉlʉ tsʉlʉ, okpála ayala nabhuka , obhʉlʉ namene zabhe, obhʉlʉ nabhɵlɵ kpála, obambakʉya, obhʉlʉ kɵlɵ, obhʉlʉ nayo oebhe na eu, ne obhʉlʉ eu.»

Yelusalema na mbɨa

9 Abhomʉ-o, sʉka oandjelu mananɨka ɨnde adʉ sakpa o ne okópo mananɨka, ɨnde abedhe ne olɨkabhu mananɨka na soso-o ago apa mʉma me: «Gogo, ma nʉ suno ɵlɵ na kʉva-a pɨ mʉ. A ko wala Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o .»

10 Bu Bhobua ago abedhe ma, abhomʉ-o andjelu-o anʉ aꞌo ma pɨ́ ’ndjá ’ta. Eta ango-o adʉ ngbéngbé. Anɨ asuno gʉdhʉ na bubu-o mʉma. Gʉdhʉ ango-o, a ko Yelusalema lɨ Ebhe atima e ngae-o. A ayie abhʉ́lá, a atsia adʉ akɵ kuto. 11 Zɨzɨ adʉ asʉ ka sangu gba Ebhe-o. Zɨ gʉdhʉ ango-o adʉ nasʉ má ngɨngɨngɨ mʉgɨto me a ko teme* na mase. 12 Aga ɨnde u asa e lɨ kʉkʉte-e adʉ ngbéngbé, di ndjándjá. Bhɵbhɵ adʉ tété ndjɨkpa ne ká bhisi, oandjelu ndjɨkpa ne ká bhisi atsia adʉ nalilila. U atsia aye ’lɨ opiga ndjɨkpa ne ká bhisi na Isalaele-e tété. 13 Ne ndʉ pasʉ hana bhɵbhɵ adʉ tété bata: bata ne ndjongu, bata ne kati, bata lɨ pápá na abebe, bata lɨ pápá na yoyoko. 14 U ayiki aga bhomʉ-o pɨ́ oteme ndjɨkpa ne ká bhisi. U atsia aye ’lɨ obhʉlʉ titima ndjɨkpa ne ká bhisi gba Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o tété.

15 Andjelu ɨnde adʉ apa ’ngʉ́ mʉma-a, adʉ sakpa anɨ ne mbamba na olo ɨnde anɨ adʉ napima ne e gʉdhʉ-o, ne obhɵbhɵ, di ne aga ango-o. 16 Gʉdhʉ ango-o adʉ ne odjedje badha. A aviti bhʉ́ ’ndjá ne bhʉ́ bá, ne bhʉ́ ’ngbé-e bini. Lɨ andjelu-o apima gʉdhʉ-o lɨe ne mbamba gba e-e, mbamba-a alɨ bhʉ́bhʉ́ bhʉtsibhʉtsi kɵtɵ 12† ne ká bhisi ne ndʉ pasʉ hana. 17 Anɨ apima di aga-o, mbamba gba anɨ-e alɨ bhʉ́bhʉ́ bhʉtsibhʉtsi kɵtɵ 144‡ bhʉ́ ’ndjá abhʉ́lá. Anɨ apima bha maka lɨ okpála apipima ’he lɨe-o.

18 U ayiki nanɨ aga ne teme ɨnde u aꞌɨ e me djasepe. Gʉdhʉ-o libhomu adʉ ngɨlɨ olo. A atsia adʉ má ngɨlɨlɨ maka tsupa na bubu. 19 Oteme ɨnde u amene ’dhʉ aga na gʉdhʉ-o ne e, u aye nanɨ tele tété ne ndʉ djua oteme na mase hana: bhe na bini-e adʉ teme na djasepe, bhe na bhisi-e adʉ teme na safile, bhe na bata-a adʉ teme na kalasedʉane, bhe na badha-a adʉ teme na emelode, 20 bhe na bhuluvue adʉ teme na saladʉane, bhe na madhɨa adʉ teme na kolonaline, bhe na mananɨka adʉ teme na kilidjolite, bhe na madjɨna adʉ teme na belile, bhe na odukpabini-e adʉ teme na topadje, bhe na ndjɨkpa-a adʉ teme na kilidjopaladje, bhe na ndjɨkpa ne ká bini-e adʉ teme na yasete, bhe na ndjɨkpa ne ká bhisi-e adʉ teme na ametisite. 21 Obhotɨ ndjɨkpa ne ká bhisi-e adʉ omayaka ndjɨkpa ne ká bhisi. U abho nanɨ bhotɨ bini ne bini lɨ lɨ́ mayaka bini má kpɨkɨlɨ! ’Ngbé ’hi kpadjɨ na gʉdhʉ-o adʉ nanɨ ngɨlɨ olo. A atsia adʉ má ngɨlɨlɨ maka tsupa na bubu.

22 Ma u belegʉ ’ngbé ’tɨ Ebhe bhʉ́ gʉdhʉ bhomʉ-o de, anga Ebhe Ngámá Apɨ́ ’Kpɨ́ ngae makpe bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o ne ’ngbé ’tɨ Ebhe ango-o ngao. 23 Gʉdhʉ ango-o dʉ ne gʉmʉ ela abana di epe ngʉ́ naha zɨ kpɨ́ oo de, anga sangu gba Ebhe-e ngasʉ zɨ e oo ngae, Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o la di ne tala ango-o ngae. 24 Opiga na doto adʉ́ adhʉkʉ lɨ zɨ gʉdhʉ ango-o. Ongbengbe ongámásɨ na doto tsia gó di ne tɨa gba o bhʉ́ gʉdhʉ ango-o. 25 Obhɵ bhotɨ na gʉdhʉ ango-o adʉ́ ndʉ nedhɨnga hana bábá, u ní galikpe-e de, anga ekpɨ́ bí galikpe oo de. 26 Opiga na doto adʉ nalɨ bhʉ́bhʉ́ ne sangu di ne obabadha tɨa gba o-o. 27 Ehe bini na sisiti lɨ́ oo de, abana okpála namene engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe ayala e, abana obhʉlʉ eu. A alɨ́ bha bini oo ne okpála ɨnde u aye ’lɨ o bhʉ́ bhuku na mʉkobho-o, bhuku gba Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o.

22

1 Pɨpɨta-a, andjelu-o asuno mʉma ngade ’ngu ɨnde ngaha mʉkobho pɨ okpála-o. Ngade ’ngu ango-o adʉ má ngɨlɨlɨ maka tsupa na bubu. A adʉ ayie lɨ bɨlɨ lɨ kiti na ngámá gba Ebhe ne Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o adʉ lɨ e-o. 2 Engu ango-o atsia adʉ akpe lɨ ’ngbé ’hi kpadjɨ na gʉdhʉ na bubu-o. Ne ndʉ pasʉ bhisi na ngade ’ngu-o hana adʉ tété ne ndula ɨnde ngaha mʉkobho. Ndula ango-o ngalɨ lɨ́lɨ́ bhʉtsibhʉtsi ndjɨkpa ne ká bhisi bhʉ́ kalanga bini. A ngalɨ lɨ́lɨ́ bhʉtsibhʉtsi bini ndʉ epe bini ne bini hana. Kpákpá-a atsia adʉ nateteke ngʉbula nakobho okuo gba opiga.

3 Ohe ɨnde lɨ Ebhe tʉ́ matá pɵdjɵ lɨ e, lɨ́ bhʉ́ gʉdhʉ ango-o de. Kiti na ngámá gba Ebhe ne uo ne Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o adʉ́ bhʉ́ gʉdhʉ-o. Obalise gba Ebhe-e tsia dʉ́ nadhɵgɵ anɨ. 4 U aú bhʉ́la anɨ, u tsia yé ’lɨ anɨ pidi uo. 5 Sukpe dʉ́ matá-a de, u dʉ́ di matá ne gʉmʉ zɨ tala abana zɨ ela de, anga zɨ Ebhe Ngámá asʉ́ pɨ uo ngae, u tsia ʉ́ ngámá dʉdʉma ne dʉdʉma.

Nago ka Yesu

6 Pɨpɨta-a, andjelu-o apa mʉma me: «Ongʉ́ ɨnde ma apa e, a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde ayo me okpála bhuka e. Ebhe Ngámá ɨnde ngato ’li e bhʉ́ opolofeta-a , atima andjelu gba e ngʉ́ nasuno pɨ obalise gba e engʉ́ ɨnde ayo me akolo mbɨa ɨnde-o.»

7 Yesu apa me: «Gbo ’dje mʉ, Ma ngago mbɨa ɨnde! A ko djalɨ pɨ kpála ɨnde ngalila ongʉ́ ɨnde lɨ Ebhe ambamba ta e bhʉ́ bhuku ɨnde-o!»

8 Ngama Djaa , ma adje ongʉ́ bhomʉ-o ne ’dje ma, ma atsia au di ne djila ma. Pɨta nadjedje ne nauu-o, ma atɨ bhʉ́ li ’dhʉ andjelu ɨnde asuno ongʉ́ bhomʉ-o mʉma-a ngʉ́ nadhɵgɵ anɨ. 9 Engʉ́ bini, anɨ apa mʉma me: «Mo oméne mo-o de! Ma ne bali gba Ebhe-e maka mʉ. Ma bhadi maka ondaise mʉ ɨnde ngakpokpo kʉkʉlʉ ’ngʉ́ ɨnde lɨ Yesu ambamba ta e-o. Ma maka ndʉ okpála hana ɨnde ngalila engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ bhuku ɨnde. A ayo mangbo me mʉ dhɵgɵ Ebhe!»

10 Pɨpɨta-a, andjelu-o apa mʉma me: «Mo owó ongʉ́ ɨnde lɨ Ebhe ambamba ta e bhʉ́ bhuku ɨnde-e de, anga nedhɨnga ngʉ́ namene lɨe ka ongʉ́ ango-o akolo masɨkpe. 11 A ayo me kpála bhende ngamene siti ’ngʉ́-o nʉ bha nedi ne kalanʉ, kpála bhende ngamene engʉ́ ɨnde lɨ Ebhe ayala e nʉ bhadi nedi ne kalanʉ. Kpála bhende ngamene ngbili ’ngʉ́ nʉ bhadi nedi ne kalanʉ, amba kpála bhende ngamene engʉ́ ɨnde nganga lɨ Ebhe-e nʉ bhadi ne di ne kalanʉ.» 12 Yesu apa me: «Gbo ’dje mʉ, ma ngago mbɨa ɨnde! Ma ngago sakpa ma ne makalá ɨnde ayo me ma ha e pɨ kpála ne kpála nakpata lele kulu ɨnde anɨ amene e-o. 13 Ngama-a, ma ne Alafa di ne Omega, a kʉnda napa me ma ne kpála na kalanʉ, ma la di ne kpála na soso. Ma ne Kpála ɨnde akpo lita ndʉ ’ngʉ́ hana, ma di ne Kpála ɨnde abú ta ndʉ ’ngʉ́ hana.»

14 A ko djalɨ pɨ okpála ɨnde ngavʉlʉ obongo gba o-o. Ebhe Ngámá ahá kpadjɨ pɨ uo me, u lɨ lɨ obhotɨ na gʉdhʉ na bubu-o, amba u zʉ di lɨ́ ’lá ɨnde ngaha mʉkobho-o. 15 Engʉ́ bini, ndʉ okpála bhe koko hana, u lɨ́ bhʉ́ gʉdhʉ-o de. Okpála ango-o ngao ɨnde: okpála ɨnde lɨ Ebhe atʉ pɵdjɵ lɨ o, obhʉlʉ kɵlɵ, obhʉlʉ zabhe, obhʉlʉ nabhili okpála, okpála ɨnde ngadhɵgɵ oebhe na eu, di ne ndʉ okpála hana ɨnde ngakpi ndjɨlɨ lɨ eu, ɨnde di ngapa eu-o.

16 «Ngama Yesu-o, ma atima andjelu gba ma-a ngʉ́ nago nambamba ta ongʉ́ bhomʉ-o pɨ yi bhʉ́ oDadjua gba Ebhe-o. U azu ma bhʉ́ piga gba ’ngbé ngámá Davidi. Ma ne ɨkʉpala ɨnde asʉsʉ kɵkpɨ́-o.»

17 Bu Bhobua ngauo ne ɵlɵ na kʉva apa me: «Gogo!»

A ayo me kpála ɨnde adje engʉ́ ɨnde-e pa di me: «Gogo!»

A ayo me kpála ɨnde lɨ e ne gʉmʉ ’ngu-o gógo.

A ayo me kpála ɨnde lɨ e ne gʉmʉ engu ɨnde ngaha mʉkobho-o sia padhá.

Engʉ́ na soso

18 Ngama Djaa, ma ngagbele ’dje ndʉ okpála hana ɨnde ngadje ongʉ́ ɨnde lɨ Ebhe ambamba ta e bhʉ́ bhuku ɨnde-e me, lɨ kpála bini ꞌo engʉ́ koko pépé-e, Ebhe ꞌó bhadi ndʉ olɨkabhu hana ɨnde u aye e bhʉ́ bhuku ɨnde-e pɨ́ anɨ! 19 Lɨ kpála bini ꞌe la di ehe bini bhʉ́ ká ongʉ́ ɨnde lɨ Ebhe ambamba ta e bhʉ́ bhuku ɨnde-e, Ebhe ꞌé makalá gba anɨ ɨnde u akpokpo ’ngʉ́ e bhʉ́ bhuku ango-o. Makalá ango-o, a ko lɨ́ ’lá ɨnde ngaha mʉkobho pɨ okpála, a ko la di nalɨ bhʉ́ gʉdhʉ na bubu-o.

20 Kpála ɨnde alʉ pɨ́ ndʉ ’ngʉ́ ɨnde-e hana apa me a ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́-o apa me: «A moko, ma ngago mbɨa ɨnde!»

Ngama Djaa, ma atsia apa me: «A adʉ moko! Gogo, Ngámá Yesu.»

21 A ayo me Ngámá Yesu suno bádha bhʉ́ ’bu gba e pɨ ndʉ yi hana.

† 1:13 1:13 Tsia bhʉ́ Dan. 7:13.

† 2:26-28 2:26-28 Tsia bhʉ́ Ets. 2:8-9.

* 4:3 4:3 Oteme: Bhʉ́ eli na giliki-e, u aye limbi oteme bata: djasepe, saladʉane ne emelode.

† 4:6 4:6 Teme: Bhʉ́ eli na giliki-e, u aye me «Teme na kilisitale.»

‡ 4:6 4:6 Okpála badha na ngangamba: Lɨ bɨlɨ ɨnde-e, u mbɨla de me ne me a ko okpála-kʉtɨ, ne me a ko oandjelu-o de.

* 6:6 6:6 Bɨlɨ ɨnde sɨ-e akʉnda napa me adyɨndɨ adʉ naali. Mase ezʉ akpéke na kuo kuo.

* 9:1 9:1 Tsu ’dú: A ko bɨlɨ ɨnde lɨ osisiti bua ngadʉ lɨ e.

* 11:19 11:19 Sanduku na gandja: A ko sanduku ɨnde u abu nanɨ opapala teme ɨnde u aye olɨ́lɨ ndjɨkpa gba Ebhe-e bhʉ́ e-o.

† 14:14 14:14 Tsia bhʉ́ Dan. 7:13.

* 15:6 15:6 Bongo na kpéke mase: U abho nanɨ bongo ango-o lɨ lene.

* 19:7 19:7 Ndɨlɨ Kandɵlɵ ne wala e: Ndɨlɨ Kandɵlɵ-o, a ko Kilisito , wala anɨ-e, a ko Piga gba Ebhe. Tsia bhʉ́ Efe. 5:25, 32.

† 19:15 19:15 Tsia bhʉ́ Ets. 2:9.

* 20:8 20:8 Gogo ne Magogo: A ko ꞌɨlɨ ngʉ́ nasuno obhʉlʉ yala gba omaƗsalaele.

* 21:11 21:11 Teme: Bhʉ́ eli na giliki-e, u aye me «Teme na djasepe ne kilisitale.»

† 21:16 21:16 Mbamba bhʉtsibhʉtsi kɵtɵ 12: Gʉdhʉ bhomʉ-o adʉ bhʉ́ ’ndjá-a masɨkpe de kilometele kɵtɵ bhisi ne ’he pépé ndʉ pasʉ hana.

‡ 21:17 21:17 Mbamba bhʉtsibhʉtsi kɵtɵ 144: A ko masɨkpe de metele ndjɨkpa mananɨka ne ká bhisi.