^

Wandala

The Holy Bible in the Wandala language of Camerooon

La Bible en wandala

copyright © 1999 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Wandala
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-05-13

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 13 May 2025

dec75dd5-4784-5059-aa00-668d508a6b0d

Gavge-aha

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

GAVGE-AHA

1

A nderan estuwa Dadaamiya duksa baɗemme

1 Am fakta, Dadaamiya a ndere samayaha antara haha. 2 Haha baɗemme ba ƴalaŋŋe, ndza ɓaaka ba naàzara keni aàtekwa, a heɗetaa ba tabeɗammire yawaha, Sheɗekwe aà Dadaamiya aŋkwa aà ja ɗaba argina.

3 A ba Dadaamiya: A gevge parakkire. A gevhe ge parakkire. 4 Dadaamiya aà zhara parakkire na shagera jipu. Daaci a tegaa tara parakkire an tabeɗammire. 5 Parakkire a ɗahanaa an vaàha, tabeɗammire a ɗahanaa an vaƴiya. Magaamaga icawaya, a werehe ge ekse, una ŋanna hare ge zuŋŋwire.

6 A ba Dadaamiya: A gevge an tega dagave aà yawaha ge dise nakwahaatare. 7 A gevhe ge dagave aà yawaha. Daaci Dadaamiya a magaa dagavaha ŋanna, a tegaa dagave aà yawaha na am aha antara yawaha na aàtire. 8 Dadaamiya a ɗaha dalbe na aàdetire: Samaya. Una ŋanna keni a gevhe. Magaamaga icawaya, a werehe ge ekse, una ŋanna hare ge buwire.

9 A ba Dadaamiya: A jarammeje yawaha na am ekte aà samaya na baɗemme aà dem sleɗe palle, geni a jesarje dalbe na an ula. Una ŋanna keni a gevhe. 10 Dalbe na an ula na Dadaamiya a ɗahanaa an haha. Dalbe na jarammeje yawaha aàtekwa na waà, a ɗahanaa an haye. Dadaamiya a naa una ŋanna shagera jipu. 11 Daaci a ba Dadaamiya: Haha a sansese esseɓaha antara slapaha taà an wulfaha am itare, antara nafaha na aà ya egdzere taà an wulfahaatare, jaba a duksaha ŋanna baɗemme. Una ŋanna keni a gevhe. 12 Slerekke haha a sanse masaha, antara slapaha, ma uwe keni taà an wulfaha am itare. Nafaha keni ba estuwa, jeba a nafaha gergere, ma urara keni taà aà ba an wulfahaatare baɗemme. Dadaamiya a naa una ŋanna shagera jipu. 13 Magaamaga icawaya, a werehe ge ekse, una ŋanna hare ge keƴire.

14 A ba Dadaamiya: A gevge parakkiraha ate samaya, ge tega tara vaàha antara vaƴiya. Una ŋanna aà gev nalaamaha ge maàraà sartaha, vaàhaha, antara ivaha. 15 Parakkiraha ŋanna a gevge ate samaya, ge maàraà parakkire aàsete haha. Una ŋanna keni a gevhe. 16 Dadaamiya a magaa parakkiraha saɗaɗɗe buwa: Palle waà, ƴaikke jipu, ŋane aà maga sleksiraara am vaàha, cekwaara keni aà maga sleksiraara an vaƴiya antara terlyakwaha. 17 Dadaamiya a puwateraa ate samaya ge maàraà parakkire aàsete haha, 18 geni taà maga sleksiraatare vaƴivacika, antara ganakini taà teganaà itare dagave aà tara parakkire, antara tabeɗammire. Dadaamiya a naa una ŋanna shagera jipu. 19 Magaamaga icawaya, a werehe ge ekse, una ŋanna hare ge ufaɗire.

20 A ba Dadaamiya: A demda yawe ba ŋga am naàzena an shifa, a ngyairngye ƴiyaha aà dem samaya. Una ŋanna keni a naba gevhe. 21 Dadaamiya a ndere dabbaha saɗaɗɗe antara naàzu an shifa aà zlala am yawe baɗemme. Daaci yawe a fantau ge yaà jeba duksaha gergere ɓaaka zlaktaara. A nderehe zlaɓe aàdaliye ƴiyaha taà an lyakwahaatare, jebahaatare keni gergere baɗemme. Dadaamiya a naa una ŋanna shagera jipu. 22 A gaterar barka, a ba ŋane: Yawtiya, gawevge ba kwakya, hyaiwemhye am hayaha baɗemme. ƴiyaha keni hyairemhye am huɗe aà duniya baɗemme. 23 Magaamaga icawaya, a werehe ge ekse, una ŋanna hare ge ilyeɓire.

24 A ba Dadaamiya: Haha a sansese naàzena an shifa ate haha baɗemme. Dabbaha, naàzena aà hulmba am haha ira naàzena an shifa ate haha baɗemme, ma uwe keni jeba gergere baɗemme. Una ŋanna keni a naba gevhe. 25 Dadaamiya a magaa estuwa dabbaha aà kaamba jeba gergere baɗemme, dabbaha aà haà keni jeba gergere ira naàzu aà hulmba am haha keni jeba gergere baɗemme. A naa una ŋanna shagera jipu.

26 Daaci a ba Dadaamiya mazlaara waà, nderaumindera urimagwe ate nderaamiya, aà gaàraàva an miya. Daaci aà kwaranaà ŋane kelfaha am haye, ƴiyaha aà samaya, dabbaha, naàzu aà hulmba am haha ira duksaha umele na ate haha baɗemme.

27 Daaci Dadaamiya a nderehe urimagwe, a nderanaa ate nderaara, aà gaàraàva an ŋane. A nder zhele antara mukse. 28 Dadaamiya a gaterar barka, a ba ŋane aà elvan ge itare: Yawtiya, gawevge ba kwakya, hyawtehye ate haha baɗemme, fawansarfe keni. Magawmaàga sleksiraakure ate kelfaha am haye, ate ƴiyaha aà samaya, ate dabbaha na ate haha baɗemme. 29 A ba Dadaamiya aà elvan ge itare: Baɗemme a naàzena a kyesaa am haha, antara wulfahaatare baɗemme, antara nafaha na aà yaà egdzere antara wulfahaatare baɗemme, una ŋanna naàza zaakure. 30 Ge dabbaha na ate haha baɗemme, ge ƴiyaha aà samaya baɗemme, ge naàzena aà hulmba am haha baɗemme ira naàzena ni aà puwa shifa baɗemme na, ya vaterte masa aàŋwasla, una ŋanna naàza zaatare. Una ŋanna keni a gevhe aà ba ate una ŋanna.

31 Dadaamiya a naa nazena a maganaa ŋane baɗemme shagera jipu. Magaamaga icawaya, a werehe ge ekse, una ŋanna hare ge uŋkwahire.

2

1 Dadaamiya a zlanaa estuwa slera a ndera samaya antara haha ira naàzu am itare baɗemme. 2 Am hare ge vuyire, am baɗemme a slerahaara zlauzle, a puwansehe vacite ŋanna. 3 Dadaamiya a gaa barka am hare ge vuyire, a ganve cuɗeɗɗe. Aɗaba a puwanse vacite ŋanna am sleraha baɗemme ge ndera duksa badémme.

Urimagwe am fe aà Adnin

4 Kwaya ŋane labare aà tara samaya an haha am sarte na a nderaterndera Dadaamiya. Am sarte na ni Dadaamiya nder samaya antara haha waà, 5 zlaɓe ndza ɓaaka nafa ate haha emtsaaɗe, ndza ɓaaka slapaha aà kaamba emtsaaɗe, aɗaba zlaɓe Dadaamiya Yaakadada fantauka ge hya yawe aàsete haha. Am sarte ŋanna zlaɓe ndza ɓaaka urimagwe ge herɗa haha. 6 Amaà ndza aŋkwa ƴire aà yawe aà segashe am haha, a remanaa ŋane haha baɗemme.

7 Daaci Dadaamiya Yaakadada a nder urimagwe an berbere aà haha, a fem effeƴa aà shifa am ŋane aà kya ektare, daaci urimagwe a gev estuwa an shifa.

8 Am igaara maa, Dadaamiya Yaakadada a de icese fe am Adnin, aà dem dalbe aà geɗi, a de njanaahe aàhuwa urimagwe na a nderanaa ŋane. 9 Dadaamiya Yaakadada a fantau ge sanse nafaha jeba gergere am haha, aà yaà egdzere shagera, emtake ge ezza. Am dagave aà fe ŋanna maa, a sanse nafa aà shifa, antara nafa aà diya shagerire antara shagerkire.

10 Am Adnin ŋanna maa, a naba sesehe ge yawe, a magaa guwa ƴaikke antara yawe aàtekwa, aà vantaà ŋane lailaiɗɗire ge fe ŋanna. Fantau aà ba am tate ŋaana, guwa ƴaikke na a naba tagire, a magaa guwaha umele ufaɗe. 11 Zhera aà zuŋŋwire aà guwaha ŋanna Pisaun. A jantaava ŋane ge haha aà Hawila, aŋkwa dindar am haha ŋanna. 12 Dindar aà larde ŋanna an daradza jipu. Aŋkwa zlaɓe naàzase navawaara am haha ŋanna, antara jeba nakwa umele an daradza jipu, zhera aà nakwa ŋanna aunikis. 13 Zhera aà buwire aà guwaha ŋanna Gihaun. Guwa ŋanna keni maa, a de jantaave ge haha aà Kus katakappe. 14 Zhera aà keƴire aà guwaha ŋanna Hidakail. ŋane una aà kela am larde aà Asura am dalbe aà geɗi. Zhera aà ufaɗire aà guwaha ŋanna Aifratis.

15 Daaci Dadaamiya a eksetaa urimagwe ŋanna, a njanaahe am fe ŋanna am Adnin na, geni aà ehherɗa, aà effufa. 16 Naàwa naàzena ni a faara Dadaamiya Yaakadada ge urimagwe: A ba ŋane aà elvan ge ŋane: Nafaha na am faha na baɗemme, ezza ba seke una aà katana ervauŋɗaaŋa. 17 Amaà nafa aà diya shagerire an shagerkire na waà, zeka. Aɗaba vacitu maà de zakuze, emtsaaŋa keni ba vacite ŋanna.

18 A ba Dadaamiya Yaakadada: Urimagwe maàki ɓaaka ura taà nja kerɗe waà, shagerka. Yaà maganaamaga slemelanumele, aà garava aà ba antara ŋane. 19 Dadaamiya Yaakadada a ndere dabbaha aà kaamba baɗemme, antara ƴiyaha aà cena ɗaha na ni watse aàɗahatera ŋane. Baɗemme a nazena an shifa, ma a ɗante estara keni aà gev ba zheraara. 20 Urimagwe a fafete zheraha aà dabbaha aà haà, antara dabbaha aà kaamba ira ƴiyaha baɗemme, amaà shanka una ta kalkale antara ŋane ge melanumele. 21 Daaci Dadaamiya Yaakadada a naba far jeba paàhaàre na jauje ge ndzeɗa ge urimagwe, a naba pu hare. Dadaamiya Yaakadada a teɗese hyaihye aà slerpaara palle, a heɗete sleɗaara an hyuwa.

22 Dadaamiya Yaakadada a magaa mukse an hyaihye aà slerpa ŋanna a sanse am urimagwe na, a danaàn ge urimagwe. 23 Ba a puwete icaara ate ŋane urimagwe waà, a ba ŋane aà ba an kaà kwara: Yawwaa, kwaye una kwa waà, palle aà hyaihyahaaruwa antara hyuwa aà vuwaaruwa. ŋane waà, taà ɗahana an mukse, aɗaba ta sanse am zhele.

24 Aɗaba una ŋanna zhele aà ƴaà tara eddeŋaara an emmeŋaara, taà maàslava antara muksaara, taà gev vuwa palle. 25 Urimagwe antara muksaara bukerɗe taà an ukhyiye dey, amaà waterka zherwe.

3

Urimagwe fansarka ge Dadaamiya

1 Am dabbaha aà kaamba na a nderanaa Dadaamiya Yaakadada baɗemme waà, a jaterwa ba zahe an ƴaimƴaimire. Zahe a de ndavanu ge mukse, a ba ŋane: Ba jirire a banba Dadaamiya geni zauka egdzara aà nafaha na am fahe na baɗemme? 2 A ŋwanante ge mukse, a ba ŋane: Egdzara aà nafaha na am fe baɗemme ŋaà ezza. 3 Sey ba egdzara aà nafa na kwa ya ŋane am dagave aà fe na waà, a ba Dadaamiya zauka, fauka erva ate nafa ŋanna geni emtsaweka. 4 A ba zahe aà elvan ge mukse na: Fida kwaà emtseka ɗekiɗeki. 5 Dadaamiya diyaadiya ganakini maà zakuruze egdze aà nafa ŋanna waà, aà de wera icaakure, kwaà de gev ba seke ŋane, kwaà de dzegwaàndzegwa dise shagerire antara shagerkire.

6 Mukse na aà zhara egdze aà nafa na waà, aà ba am ice keni zariya jipu, watse emtake ge ezza. Shagerire aà egdze aà nafa ŋanna aà naba vante eŋkale ge ura. Daaci a naba eŋzlevaahe egdze aà nafa ŋanna, a zuhe, a vante ge zhelaara na atevege ŋane na, ŋane keni a naba zuhge. 7 Daaci a werte ge icaatare, ta naba diyeddiye geni taà an ukhyiye dey. Aɗaba una ŋanna ta kazlevaa slape aà nabugda, ta heɗe nasheriraatare an ŋane.

8 An icavaciya waà, taà cena ba maga aà duksa, Dadaamiya Yaakadada aŋkwa aà jaà ɗaba am huɗe aà fe. Tara zhele antara mukse sheɓaresheɓe am ice aà nafaha, taà sheɓe aàtuge Dadaamiya Yaakadada. 9 Dadaamiya Yaakadada a naba ɗaha urimagwe, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Kaà aàma ka? 10 A ŋwanante ge urimagwe, a ba ŋane: Ya cenaa kwaraaŋa am fe, iya yaà an ukhyiye dey, aɗaba una ŋanna jija lyawa sheɓanebsheɓe.

11 A ba Dadaamiya Yaakadada aà elvan ge ŋane: A ndaaka ware ganakini kaà an ukhyiye dey na? Emtu zakuze egdze aà nafa na piyanaktepiya zeka aà ba iya na? 12 A ŋwete ge urimagwe, a ba ŋane: Ba mukse ŋanna ka vitaa ka na waà, a vitaa ba ŋane egdze aà nafa ŋanna, iya keni ya naba zuhe. 13 A ba Dadaamiya Yaakadada aà elvan ge mukse: Ka magan ge uwe una? A ŋwete ge mukse a ba ŋane: A keɗiyaa ba zahe ate eŋkale lauktu ya zu egdze aà nafa ŋanna.

14 Am iga aà una ŋanna, a ba Dadaamiya Yaakadada aà elvan ge zahe: Ekka ni magakanaamaga tsawe una waà, kaà an nyainye am dagave aà dabbaha, antara naàza kaambaha baɗemme. Sey kaà zlala ate huɗaaŋa, kaà zaà ba haha haà a zlauwa estuwa shifaaŋa am duniya. 15 Yaà femfa kelaadire am dagavaakure antara mukse na, am dagave aà wulfahaaŋa, antara wulfahaara. Wulfe aà mukse na aà de hakaahe ire ba kacakaca. Ka keni naba uwwa ate naɗegaɗegaara.

16 A ba ŋane aà elvan ge mukse: Yaà kwakyakanvekwakya zlaɗa aà yaà, kaà yaà egdzaraaŋa am palasa. Sey kaà de kumte aà ba an kuma nja antara zhelaaŋa, amaà ŋane aà de maga ba sleksiraara ate ka.

17 A ba ŋane aà elvan ge urimagwe: Ka ƴaa ba elvaaruwa, ka cenvaa elva aà muksaaŋa, ka naba zu egdze aà nafa na piyanaktepiya, ya bakaa zeka na! Kwaye yaà nyainyainvenyainye haha aɗaba ka. Sey kaà shushe zlaɗa cuuwe, lauktu kaà shaà nazu kaà ezza ate haha na, haà aà zlauwa estuwe shifaaŋa. 18 Haha aà sakanse ba dakaha antara masaha na ɓaaka payɗaara na, kaà de za ba slapaha am kaamba. 19 Sey aà sesse ŋguɗeffire cuuwe ate wafkaaŋa, lauktu kaà shaà nazu kaà ezza. Njaaŋa ba una, dem sarte na maà eptsekpetsa zlaɓe adaliye aà dem haha, aɗaba ndza ya sakse aà ba am haha. Ekka iraaŋa ka haha, kaà eptsa aà ba dem haha ŋanna.

20 Aadama a fete zhera aà muksaara Hawwa, aɗaba ŋane gevge emmarge emnde na taà an shifa baɗemme. 21 Dadaamiya Yaakadada a magateraa naàza heɗa nasherire an gwagwa ge tara Naadama antara Hawwa muksaara, daaci a tsekwateremhe.

22 A ba Dadaamiya Yaakadada: Kina waà urimagwe gevge ba seke pallaamiya mazlaara, diyaadiya shagerire antara shagerkire. Shagera mi piyantepiya, aà feteka ervaara zlaɓe adaliye ate egdze aà nafa aà shifa. Maàki zauze una ŋanna aà de nja an shifa dem ba ge ɗekiɗeki. 23 Aɗaba una ŋanna Dadaamiya Yaakadada a ngyanse urimagwe am fahe aà Adnin geni a ezlzlala aà de herɗaara ate haha na ta sanse am kwa na. 24 A ŋgyanse urimagwe, a tsatsaa Kairubaha am dalba aà geɗi ge fahe ŋanna, taà an katsakar am erva, aà mbe pelpele ba seke nara aà kara, taà aŋkwa ufa barama a dem tate aà nafa aà shifa na.

4

Kayinu antara Habila

1 Am iga aà una ŋanna maa, Naadama a deza muksaara Hawwa, a shaa huɗe, a ye egdzere zhele, zheraara Kayinu. A ba Hawwa: A shiyantaa ba Yaakadadaaruwa egdzere zhele na. 2 A yehe zlaɓe adaliye umele, zheraara Habila, egdze a emmeŋaara ge Kayinu. Habila gevge suni, Kayinu ŋane gevge sleherɗa. 3 Vacite umele, Kayinu a sanaa sadake ge Yaakadada am naàzena a vantaa uzaara. 4 Habila keni a de sanaa sadake ge Yaakadada am dabbahaara, a de sanaa ba emnde na ta zuŋŋwe ge mamahaatare, taà an ŋasla jipu na. Dadaamiya Yaakadada hayanhaya Habila lyevaalya sadakaara kani. 5 Amaà Kayinu waà, Yaakadada hyanka ŋane, lyiyaaka sadakaara keni. Daaci jaaja ervauŋɗe Kayinu na, aà kwasha feke. 6 A ba Yaakadada aà elvan ge ŋane: Labara aà jaka ervauŋɗe kaà kwasha feke na? 7 Maà shagera maàgaaŋa, watse ka kanteka ire. Maà shagerka maàgaaŋa, kwaye haypa njanunje ge wakyiyaaŋa, baɗemme a wederaara aà ba ate ka. Amaà naàzena yaà bakanaà ya waà, gegga ba ka ndzeɗa arge ŋane. 8 Daaci a ba Kayinu aà elvan ge egdze a emmeŋaara Habila: Sawa mi zlala aà dem kaamba. Daraada am kaamba maa, Kayinu ŋanna a naba darge egdze a emmeŋaara na an waàva, a je shifaara.

9 A ba Yaakadada aà elvan ge Kayinu: AÀma egdze a emmeŋa Habila? A ŋwanante a ba ŋane: Diyanka ya, ya sle ufa egdze a emmerwa emtu? 10 A ba Yaakadada aà elvan ge ŋane: Azara una ka maganaa ka na? Eccena ba ŋgaa: Se shisha kyuwa aà uzhe aà egdze a emmeŋa aà sawa am haha. 11 Kina waà, kaà an nyainye, ɓaaka barkaaŋa, ambane ba ka ɓaaka ate haha ŋanna a shu uzhe aà egdze a emmeŋa na, ka puwanvaa ba ka an ervaaŋa na. 12 Kaà de herɗa, amaà watse aà yaiveye haha naàmpire na aà magateraàn ge emnde na. Kaà de jaà ɗaba seke ba kuye, dammaru kaà de shanka tate na ni aà de ekhyekhya ervauŋɗaaŋa aàtekwa na.

13 A ba Kayinu aà elvan ge Yaakadada: Elva na ɗemɗeme jauje ge ndzeɗaaruwa, yaà tsa sepanteka. 14 Vatena ŋgyaikiseŋgye am sleɗe aà herɗa, ŋgyaikiseŋgye aà katafkaaŋa keni baɗemme. Ganevge ba seke kuye, ɓaaka tate aà tsaaruwa ɗekiɗeki ate haha na. Una aàbi ma a shiyaa ware keni aà de jaà ba shifaaruwa? 15 A ŋwanante ge Yaakadada, a ba ŋane: ɓaaka ura jagja ɗekiɗeki. A ba ŋane: Ma ware una a je Kayinu, aà pelava an shifa vuye. Daaci Yaakadada a magaa nalaama ate Kayinu, geni ma ta jaa ire antara ware keni, eddaara a fanfeka erva ɗekiɗeki. 16 Am iga aà una ŋanna maa, ba ezlzlalaara ge Kayinu ƴiiƴiye an Yaakadada, kwaye a de nja am haha aà Naudi, aà dem geɗiyaara ge Adnin.

Eggyahaŋaara ge Kayinu

17 Kayinu a deza muksaara, mukse shansha huɗe, a yese egdzere zhele zheraara Hanauk. Kayinu a ndere berni, a fete zhera aà berni ŋanna Hanauk, zhera aà egdzaara. 18 Hanauk a yese Iraɗ, Iraɗ a yese Maihuya'el, Maihuya'el a yese Maitsusa'el. Maitsusa'el a yese Lamaik. 19 Lamaik ŋane a halante ŋwasha buwa. Palle zheraara Adda, palle na keni zheraara Jila. 20 Adda a yese egdzere zhele, zheraara Yabal. ŋane eggyetare ge emnde a kumkum, taà nja aà ba am beraha aà kacakaca, taà an waldahaatare. 21 Zhera aà egdze a emmeŋaara Yubal, ŋane eggyetare ge emnde a jaà gadzavera antara emnde a ferta nalgaita. 22 Jila keni a yese egdzere zhele zheraara Tubalkayinu, ŋane slejaà ekzla, aà jaànaà ŋane kazlaŋa aà slera baɗemme, an verzhagane antara ire daŋŋwe. Aŋkwa egdze a emmeŋaara mukse, zheraara Naama.

23 A ba Lamaik aà elvan ge ŋwashahaara, tara Adda antara Jila: Cenaucena naàwa yaà bakura elvaaruwa, kwa ŋwashahaaruwa ya Lamaik aàbi! Yawwaa, faufa hyema ba ŋgaa ge cena elvaaruwa na. Iya Lamaik waà, maàki garifege ververe, iya yaà jaà shifa aà zhele palle. Maàki zariyuze an jaà, iya yaà jaà shifa aà egdzere zhele palle. 24 Maàki ta ceɓaa zaala vuye ge pela hume a Kayinu waà, naàzaaruwa iya Lamaik zaala kul vuye ju vuye.

25 Naadama a duhe zlaɓe aàdeza muksaara, muksaara a shaa huɗe zlaɓe adaliye, a ye egdzere zhele, Hawwa a fante Saitu ge egdzaara, aɗaba a ba ŋane: A vitaa ba Dadaamiya egdzere zhele umele am sleɗe aà Habila na jaaja Kayinu. 26 Saitu keni a shaa egdzere zhele, a fete zheraara Ainaus, ta fantau aà ba am sarte ŋanna emndimagwaha ge ɗaha zhera aà Yaakadada am maduwa.

5

Eggyahaŋaara ge Naadama dem Nuhu

1 Naàwa wakita na waà, aà tsaka wulfaha aà Naadama. Am sarte na Dadaamiya aà nderaà urimagwe, a nderanaa ate nderaara ge ŋane. 2 A nderaterhe tara zhele an mukse, a gaterar barka, a vaterte zhera aà urimagwire ba vacite na ni a nderaterndera.

3 Yawe aà Naadama dermeke an kul keƴe am sarte na a shaa Saitu, egdze na ni a de eksa ba ŋane mazlanaaka ba tatara kini ate ŋane. 4 Am iga aà iva ŋanna a ye Saitu aàtekwa na waà, Naadama a magaa iva dermeke tise zlaɓe adaliye. A yayaa egdzar zaala umele antara egdzar ŋwasha. 5 Yawe aà Naadama baɗemme lauktu aà emtsa waà, dermeke maselmane an kul keƴe

6 Saitu a magaa yawe dermeke an ilyeɓe lauktu a ye Ainaus. 7 Am iga aà iva ŋanna a ye Ainaus aàtekwa na maa, Saitu a magaa yawe dermeke tise an vuye. A yayaa egdzar zaala umele antara egdzar ŋwasha. 8 Yawe aà Saitu baɗemme, dermeke maselmane an kelaawa ju buwa lauktu aà emtsa.

9 Ainaus a magaa yawe kul maselmane kalkale lauktu a ye Kaynan. 10 Am iga aà iva ŋanna a ye Kaynan aàtekwa na, Ainaus a magaa yawe dermeke tise an kelaawa jilyeɓe, a yayaa egdzar zaala umele antara egdzar ŋwasha. 11 Yawe aà Ainaus baɗemme, a magaa demeke maselmane an ilyeɓe lauktu aà emtsa.

12 Kaynan keni a magaa yawe kul vuye kalkale lauktu a ye Malaliyail. 13 Am igaara, a magaa yawe dermeke tise an kul ufaɗe zlaɓe adaliye. A yayaa egdzar zaala, umele antara egdzar ŋwasha. 14 Yawe aà Kaynan baɗemme a magaa dermeke maselmane an kelaawa lauktu aà emtsa.

15 Malaliyail keni magaamaga yawe kul uŋkwahe jilyeɓe lauktu a ye Yarat. 16 Am igaara, a magaa yawe dermeke tise an kul keƴe, a yayaa egdzar zaala umele, antara egdzar ŋwasha. 17 Iva aà Malaliyail baɗemme, dermeke tise an kul maselmane jilyeɓe lauktu aà emtsa.

18 Yarat a magaa yawe dermeke an kul uŋkwahe ju buwa lauktu a ye Anuhu. 19 Am igaara zlaɓe adaliye, Yarat a magaa yawe dermeke tise kalkale. A yayaa egdzar zaala umele antara egdzar ŋwasha. 20 Yawe aà Yarat baɗemme, dermeke maselmane an kul uŋkwahe ju buwa lauktu aà emtsa.

21 Anuhu magaamaga yawe kul uŋkwahe jilyeɓe lauktu a ye egdzere zhele zheraara Matusala. 22 Am iga aà iva ŋanna a ye Matusala aàtekwa na maa, Anuhu a magaa yawe dermeke keƴe kalkale zlaɓe adaliye, aŋkwa aà ɗaba Dadaamiya. A yayaa egdzar zaala umele antara egdzar ŋwasha. 23 Yawe aà Anuhu baɗemme, a magaa dermeke keƴe an kul uŋkwahe jilyeɓe lauktu aà emtsa. 24 Anuhu ɗabeteɗaba Dadaamiya. Emnde taà zhaàraà ba ɓaaka am dagavaatare, aɗaba eksanteksa Dadaamiya aà ba an shifa aàdezeŋaara.

25 Matusala a magaa iva dermeke an kul tise ju vuye, lauktu a ye Lamaik. 26 Am igaara, Matusala a magaa yawe dermeke vuye an kul tise ju buwa. A yayaa egdzar zaala umele antara egdzar ŋwasha. 27 Iva aà Matusala baɗemme, a magaa yawe dermeke maselmane an kul uŋkwahe ju maselmane lauktu aà emtsa.

28 Lamaik keni a magaa iva dermeke an kul tise ju buwa, lauktu a ye egdzere zhele. 29 A fete zhera aà egdze ŋanna Nuhu. A ba ŋane: Edgze na waà, watse aà ekhyaŋera ŋane ervauŋɗe am slerahaaŋere baɗemme, aɗaba ŋgeɗepa na ŋaà aŋkwa aà magana ŋere ate haha na. Aɗaba Dadaamiya nyainyainvenyainye haha. 30 Am iga aà iva ŋanna a ye Nuhu aàtekwa na, Lamaik a magaa iva dermeke ilyeɓe an kul maselmane jilyeɓe zlaɓe adaliye. A yayaa egdzar zaala umele antara egdzar ŋwasha. 31 Iva aà Lamaik baɗemme, a magaa dermeke vuye an kul vuye ju vuye, lauktu aà emtsa.

32 Nuhu keni maa, a magaa yawe dermeke ilyeɓe kalkale, lauktu a fantau ge yaà egdzara. Tara Saim, antara Haamu ira Yafait.

6

Mandzawire aà emndimagwaha jasseje am ire aà Dadaamiya

1 Am sarte na emndimagwaha farantaufe aà ba an ndzeɗa taà aŋkwa huya ate haha, taà aŋkwa aà yaya gyaalaha zarizariya keni. 2 Emnde aà Dadaamiya taà aŋkwa a zhaàraà gyaalaha aà emndimagwaha na ta zariyaha jipu, daaci ta naba dzerese gyaalaha ŋanna, ta gaterve ŋwashahaatare.

3 Daaci a ba Yaakadada: Mazlaara yaà ƴanka Sheɗekwaaruwa aà nja am urimagwe dem ba ge ɗekiɗeki. Aɗaba urimagwe an vuwa, a ŋaa ba emtsa. Yaà gulanagula slaɗɗire aà shifaara, a juka am yawe dermeke palle an kul buwa taà nja an shifa. 4 Am zamane ŋanna, emnde a samaya ta ge gyaalaha aà emndimagwaha, ta gaterve ŋwashahaatare na waà, ba egdzara aà ŋwasha ŋanna ta ge emnde a samaya na una ndza ta emnde a ŋgaŋga, ƴaikkire keni ndza ba naàzaatare.

5 Daaci Yaakadada aà zhaàraà mandzawire aà emndimagwaha a far ba wala ate haha, naàzena taà dzamana am ervauŋɗaatare baɗemme ba mandzawiri 6 Yaakadada demda am ambane ge ndera urimagwe ate haha, zlaɗevzlaɗe ervauŋɗaara jipu. 7 Aɗaba una ŋanna, a ba ŋane: Emnde ŋanna ya nderateraa ba iya na waà, sey yaà jaàteraàja ate haha ba ɗekiɗeki. Dete dabbaha, naàzu aà hulmba am haha ira ƴiya aà samaya baɗemme. Aɗaba danemda am ambane geni ambane ma nderanaterka ba ɗekiɗeki. 8 Amaà Nuhu waà, ŋane shansha ŋgurna aàza Yaakadada.

Dadaamiya aà kwaranse maàga paàre aà yawe ge Nuhu

9-10 Naàwa una waà, labare aà Nuhu, eddarga dawalaha keƴa: Tara Saim, antara Hamu ira Yafait. Nuhu ndza ur jirire, ndza ɓaaka duksa maàndzawe ate ŋane, ndza aà ɗaba ba Dadaamiyaara. 11 Amaà emnde baɗemme waà, duniya baɗemme sepse am ice aà Dadaamiya, a juwaa ba kelaadire ɓaaka dukse umele. 12 Dadaamiya aà ezhzhaàraà waà, duniya ŋanna baɗemme badzavbadze. Aɗaba baɗemme a emndimagwaha ɓaaka ura aà zlala ndeɗɗe am duniya.

13 Daaci a ba Dadaamiya aà elvan ge Nuhu: Maàga aà emndimagwaha ŋanna hyaahya, aɗaba duniya baɗemme badzavbadze aɗaba maàgaatare. Aɗaba una ŋanna yaà jaàteraàja ba ɗekiɗeki ate haha na. 14 Amaà ekka waà, maganaamaga paàre aà yawe ƴaikke ge iraaŋa, kaà maganaà an nafa aà gaufir. Kaà maga huɗe ma gergere waànyara keni am huɗaara. A jerka tate aàtekwa, kaà vanyavanya baɗemme an naàvawe, tara huɗe an iga baɗemme. 15 Paàre aà yawe ŋanna naàwa kaà de magana ate una: An slaɗɗire kaà kura dza dermeke keƴe kalkal, an huya waà, dza kul ilyeɓe. Slaɗɗiraara aà dem samaya keni dza kul keƴe keslsle. 16 Maà kaà maga pare ŋanna waà, kaà maga bere arge bere, bere arge bere haà keƴe. Wakyiyaara am dalbe palle, kaà maganaà am dagavaara ge dalbe ŋanna. Sey kaà mazlanaamazla waɓiye aàtekwa aà ba an niya deydey dza palle, am dagave aà tara vuwa aà pare an mbakye. 17 Aɗaba uwe, kwaye watse yaà hya yawe ƴaikke jipu ge keɗa duniya baɗemme, naàzena an shifa baɗemme ate haha na baɗemme aà keɗa. 18 Amaà ekka waà, yaà aŋkwa maga namaàna am dagavaamiya antara ka, kaà keɗeka ɗekiɗeki. Naba dawumda am pare aà yawe antara muksaaŋa, egdzaraakure ira shawlahaakure. 19 Iyau halatertehala zlaɓe adaliye aà dem pare antara ka, duksa bubuwa tara zhele an mukse am naàzu an shifa baɗemme geni itare keni a keɗeka shifaatare, a eŋzlarseŋzle antara ka. 20 Ma am ƴiyaha, ma am dabbaha, ma am naàzu aà hulmba am haha keni, am naàzena an shifa baɗemme, kaà tsaka bubuwa tara zhele an mukse, watse taà sawa ba itare aàsezeŋa geni taà eŋzleseŋzle antara ka. 21 Ekka waà, ejjaàhaà ka ba naàza za, jili aà naàza za gergere fanufe hyema aàzeŋa, watse kaà ŋa iraaŋa an ŋane, antara aàzaha ŋanna baɗemme.

22 Nuhu a maganaahe aà ba ate una ŋanna, a magaa ba naàzena ni a faara Yaakadada baɗemme.

7

Yawe aà zla duniya

1 Daaci a ba Yaakadada aà elvan ge Nuhu: Dawumda am pare aà yawe antara emndaaŋa baɗemme. Aɗaba ya ber ba ka palle edda aà jirire am dagave aà emnde a zamane na. 2-3 Am dabbaha na cuɗeɗɗe waà, tsakvaatsaka aàdezeŋa zaala vuye, ŋwasha keni vuye aà ba am jeba palle. Am ƴiyaha keni ba estuwa, kaà tsaàkaà zaala vuye, ŋwashahaara keni vuye aà ba am jeba palle, geni a jauje wulfaatare am huɗe aà duniya. Amaà am dabbaha na haraàm waà, kaà tsaàkaà ba bubuwa tara zhele an mukse tara zhele an mukse zlauzle. 4 Aɗaba a juwaa ba hare vuye njeraiŋŋe, yaà de hyaà yawe ƴaikke, vaƴivacika, hare kul ufaɗe watse aà hya ba yawe ŋanna, baɗemme naàzena ya nderanaa ya ate haha na aà de jauka ba palle keni. 5 Daaci Nuhu maganaamaga naàzena a faara Yaakadada na baɗemme.

6 Am sarte na Dadaamiya a hyaa yawe ƴaikke ge keɗa duniya baɗemme na waà, iva aà Nuhu dermeke uŋkwahe kalkale. 7 Daaci ta demhe ge tara Nuhu am paàre aà yawe antara muksaara, antara egdzaraatare ira ŋwashaha aà egdzaraatare baɗemme, geni a keɗateraaka yawe ƴaikke ŋanna. 8 Dabbaha cuɗeɗɗe, antara dabbaha na garevka cuɗeɗɗe, antara ƴiyaha ira naàzu aà hulmba am haha, 9 baɗemme saremsa aàseza Nuhu am pare bubuwa baɗemme, ma uwe keni ba tara zhele an mukse tara zhele an mukse, ba seke una a ndahana Dadaamiya ge Nuhu na.

10 Am magaamaga hare vuye ŋanna waà, tsekwaatsekwa yawe ƴaikke aà sawa am samaya aàsetarge haha baɗemme. 11 Ate iva na ni iva aà Nuhu magaamaga dermeke uŋkwahe na waà, ate tere ge buwire, haraara keni kelaawa ju vuye na waà, vacite ŋanna a naba sesehe ge yawaha, baɗemme heraahera sleɗe, ate samaya keni a weretaa ba ɓiyaara ge yawe, 12 Maà a de fantau ge hya yawe aà sawa am samaya waà, ba ka heɗu we. Vacivaƴika hare kul ufaɗe aà hya ba yawe na. 13 Vacite ŋanna tara Nuhu ta demhe am pare aà yawe antara muksaara, egdzaraara, tara Saim antara Hamu ira Yafait, antara shawlahaara keƴe. 14 AÀ dem pare aà yawe ŋanna ta demhe ba kerɗe antara dabbaha aà kaamba jeba gergere, dabbaha aà haà jeba gergere, naàzu aà hulmba am haha jeba gergere, antara ƴiyaha keni jeba gergere. 15 Baɗemme aà naàzena an shifa, ta semhe bubuwa aàseza Nuhu am pare aà yawe na. 16 Am jeba duksaha na baɗemme, ta semaa tara zhele an mukse aà ba ate una a bannaa Dadaamiya ge Nuhu na. Am iga aà una ŋanna maa, ba Yaakadada an iraara a heɗanu ge Nuhu am pare aà yawe.

17 Hare kul ufaɗe kalkale vacivaƴika aà hya ba yawe ƴaikke na aà sawa am samaya, haha baɗemme walarwaàla yawe, aŋkwa aà kaà pare aà yawe na aà detire, gevge waà, pare aà yawe na aà jaà ɗaba ba estuwa arge yawe baɗemme. 18 Yawaha na ba a farfe a ba an ndzeɗa, gevge haha ƴiƴiye jipu ge sleɗɗire a yawe argine, pare aà yawe na a ja ɗaba arge yawaha. 19 Aɗaba yawe ŋanna aŋkwa aà far ba waàla aà dem samaya, antare ba ire aà waha saɗaɗɗe keni aà naaka mazlaara ndawnde. 20 Yawe ndawnde waha baɗemme. AÀ ba arge ire aà waha keni waàlaà aà yawe dza kelaawa jilyeɓe. 21 Baɗemme a naàzena aà puwa ba shifa ate haha na jauka. Amaana: ƴiyaha, dabbaha aà haà, dabbaha aà kaamba, naàzu aà hulmba am haha, antara ba emndimagwaha. 22 Baɗemme a naàzena aà puwa shifa aà kya ektare, aà nja ate haha dzayye emtsaremtsa. 23 Yaakadada a janaahe estuwa naàzena ndza an shifa ate haha baɗemme. Tsante ate urimagwe, dabbaha saɗaɗɗe, dabbaha mesheshe, ƴiyaha, baɗemme a keɗateraahe ba ɗekiɗeki ate haha. Sey a jauwa ba Nuhu an shifa, antara emnde na ndza taà antara ŋane am pare aà yawe.

24 Waàla aà yawe ate haha gejaaka emtsaaɗe ɗekiɗeki, a magaa hare dermeke an kul ilyeɓe.

8

Dadaamiya a vante estuwa barama a segashe am pare aà yawe ge Nuhu

1-2 Daaci Dadaamiya viyanaaku Nuhu, antara dabbaha aà kaamba ira dabbaha aà haà na taà antara ŋane am pare aà yawe na, a naba saa effeƴa, aŋkwa aà vata effeƴa na ate haha baɗemme, daaci yawaha na a segashe am huɗe aà haha na, antara ɓiyaha na ndza ate samaya na baɗemme haɗettehaàɗa, yawe na aà hya na keni a naba ɓelehe, lauktu waàlaà aà yawe na ate haha na a fantau ge tsekwa. 3 Waàlaà aà yawe ate haha aà far ba gula an cekwa an cekwa, a magaa hare dermeke an kul ilyeɓe lauktu gulaagula kwa waàlaà aà yawe ŋanna ba ŋga. 4 Ate tere ge vuyire am iva ŋanna, ate hare kelaawa ju vuyire ate tere ŋanna waà, de tsaatse pare aà yawe am huɗe aà wa aà Araraada. 5 Yawe na aŋkwa aà far ba gula ate haha. Ate tere kelaawire, am hare ge zuŋŋwire ate tere ŋanna waà, marapsemaàre ire aà waha, naranna emnde.

6 A magaa hare kul ufaɗe am iga aà una ŋanna, Nuhu a naba werante we aà ɓiye na a maganaa aà ba an niyaara ate pare na, 7 a ɓelaa zalke, zalke na a naba ŋgye, de janteja ɗaba, a naba saahe. Zalke na aŋkwa aà zlala, aà saà adaliye, aŋkwa aà ja ɗaba ba estuwa haa a zlu ge yawe ate haha, eptsaaka mazlaara. 8 Am iga aà una ŋanna maa, a ɓelaa takala zlaɓe adaliye geni aà zharanaà aàtekwa maàki ba jirire gulaagula yawe ate haha. 9 Amaà takala ŋanna shanka tate na ni a tsekwa aàtekwa ba geni aà puwansepuwe seraara keni. Am zlaɓe aŋkwa yawe aàte haha baɗemme, takala na a naba eptsa aàsete vuwa aà pare aà yawe. Nuhu a velese ervaara, a eksante takala na a dem huɗe a pare aà yawe.

10 A pakvaa hara vuye zlaɓe adaliye am iga aà una ŋanna, a ɓelaa takala na zlaɓe adaliye aàdegashe. 11 Takala na a saa aàsezeŋaara an icavaciya, antara hyema aà anyaranyara am mbuwe. Daaci diyeddiye Nuhu geni gulaagula yawe ate haha. 12 Am iga aà una ŋanna, a magaa hare vuye zlaɓe adaliye, a naba ɓela takala na adaliye. Amaà eptsaaka takala na aàsezeŋaara mazlaara.

13 Ate iva na ni Nuhu shanaasha iva dermeke an palle waà, ate zuŋŋwire aà tere, hare keni zuŋŋwire ate tere ŋanna waà, yawe keni zlauzle ate haha baɗemme. Daaci Nuhu a naba fiyaa ire aà pare, a zharanaahe baɗemme waà, ɓaaka, zlauzle yawe ate haha mazlaara. 14 Ate tere ge buwire, haraara keni kul buwa ju vuye waà, welasewele haha kaŋŋgelaŋŋe.

15 Mazlaara a ba Dadaamiya aà elvan ge Nuhu: 16 Sesse am pare aà yawe mazlaara. Muksaaŋa, egdzaraaŋa, shawlahaaŋa, itare keni a saresse baɗemme. 17 Satersese aàzaha na taà aàzeŋa na keni baɗemme: ƴiyaha, dabbaha ira naàzu aà hulmba am haha. Naba satersese, puwateraapuwa a zlarzlala ma aàdeme keni ate haha baɗemme, a yairteya, a hyartehye ate haha baɗemme. 18 Daaci a sesehe ge Nuhu am pare aà yawe, muksaara, egdzaraara, antara shawlahaara keni ta sesehe antara ŋane am pare aà yawe na. 19 Am igaatare, ta sesehe ge dabbaha jeba gergere, ƴiyaha jeba gergere, naàzu aà hulmba am haha keni jeba gergere ira naàzu an shifa aà zlala ate haha baɗemme jeba gergere, saresse am pare aà yawe.

20 Daaci Nuhu a nderanaa tate aà fana sadake aàtekwa ge Dadaamiya Saksage. Am igaara, a eksevaa palpalle am dabbaha cuɗeɗɗe, am ƴiyaha na cuɗeɗɗe keni a eksevaa palpalle, a vante sadakaara ge Dadaamiya ate tate ŋanna, baɗemme a zuwaa ba kara. 21 Yaakadada sanaase emtakire aà sadake na waà, a ba ŋane am ervauŋɗaara: Yaà dalika aà nyainya haha ɗekiɗeki aɗaba urimagwe. Ge jirire waà, urimagwe aà ba am cekwire keni ɓaaka duksa umele am ervauŋɗaara, sey ba dzama ire maàndzawe. Aley keni yaà naba ƴanƴa, yaà dalika aà ceɓa naàzu an shifa seke una ya maganaa ya kina. 22 Maàki zlaɓe aà ba aŋkwa haha na waà, jaà duksa, antara icanaà aà se mba iceka. Iyau sarte aà ŋguɗeffire antara sarte aà lailaiɗɗire, viya antara erva a vaciya ira vaàha antara vaƴiya, ɓaaka tsaatare ɗekiɗeki.

9

Dadaamiya a ŋguɗanaa namaàna ge Nuhu

1 Dadaamiya a gar barka ge Nuhu antara egdzaraara, a ba ŋane aà elvan ge itare: Yaiwtiya, gawevge ba kwakya, hyawtehye ate haha baɗemme. 2 Baɗemme a dabbaha, baɗemme a ƴiyaha aà samaya, baɗemme aà naàzena aà hulmba am haha, baɗemme a kelfaha am haye, sey taà kuvakurkuva. Fanakuremfa aàzaha ŋanna baɗemme am erva ge kure. 3 Baɗemme a naàzena aà zlala ate haha, baɗemme a naàzena an shifa, vanakurteva aàzaha ŋanna ge ezza. Ba seke una ndza ya vakurte masaha baɗemme ge ezza na waà, una keni ba estuwa. 4 Sey ba hyuwa na ni saska shifa am huɗaara na waà, una ŋanna zauka ɗekiɗeki. Amaana: hyuwa na icaaka. 5 Uzhaakure keni, amaana: shifaakure, sey watse yaà enndaàva aàza eddawna a je shifaakure. Shifa aà urimagwe waà, ma a janaa dabba keni, sey yaà ndavanundave, ma a janaa ura keni eddawna a je shifa aà ukfeŋaara na sey yaà ndavanundave.

6 Ma ware una a puvaa uzhe aà urimagwe na, uzhaara ge ŋane keni aà de puwana ba ura seke ŋane. Aɗaba Dadaamiya a ndere urimagwe ate nderaara ge ŋane.

7 Kina kure waà, yaiwtiya, huyawhuya, hyawtehye ate haha ɓaaka zlaktaakure ɗekiɗeki.

8 A ba Dadaamiya zlaɓe adaliye, aà elvan ge Nuhu antara egdzaraara: 9 Iya waà, naàwa yaà magakura namaàna ge kure antara eggyahaakure na ni watse taà sawa am igaakure, 10 ira naàzena aà ba an shifa aŋkwa ate haha antara kure. Amaana: ƴiyaha, dabbaha, egdzar dabbaha mesheshe na aà zlala am haha na, baɗemme aà naàzena ni a segashe am pare antara kure. 11 Naàwa namaànaaruwa na yaà ŋguɗakur ge kure: ɗekiɗeki yaà hyeka yawe ƴaikke na aàdete haha, aà zlaà naàzu an shifa baɗemme na. Jeba aà yawe ŋanna aà dalika aà sawa ɗekiɗeki ge zlaà naàzu ate haha baɗemme na. 12 A farhe zlaɓe adaliye Dadaamiya, a ba ŋane: Naàwa nalaama aà namaàna na yaà ŋguɗana iya am dagavaamiya, iya antara kure ira naàzu an shifa baɗemme dem eggyeggye maà ba taà aŋkwa emndimagwaha ate haha: 13 Yaà de fem kataliyavere am dagave aà kumbaha. Una ŋanna nalaama aà namaànaaruwa, am dagavaaruwa antara emnde na ta ate haha baɗemme. 14 Ba kelaa maà maganaamaga kumba arge haha ni jesarje kataliyavere am huɗaara waà, 15 sey ba yaà yehammeyehe namaànaaruwa na am dagavaaruwa antara kure ira naàzu an shifa baɗemme na, aà gevka ɗemme yawe ƴaikke mazlaara ge zlaà shifa ate haha baɗemme na. 16 Watse aà tsatse kataliyavere am dagave aà kumbaha yaà de zharanaà an icaaruwa, yaà de yehete aàtekwa namaàna saksage na ni am dagavaaŋere iya Dadaamiya antara naàzena an shifa ate haha baɗemme. 17 Dadaamiya a fanarhe zlaɓe adaliye ndandahaara ge Nuhu, a ba ŋane a elvan ge ŋane: Una ŋanna nalaama aà namaàna ya ŋguɗanaa ya, am dagavaaŋere antara naàzena an shifa ate haha baɗemme.

Nuhu an egdzaraara

18 Egdzara aà Nuhu egdzar zaala na ta segashe am pare aà yawe waà, ba tara Saim an Haamu ira Yafait. Haamu waà, ŋane eddeŋaara ge Kanaana. 19 Egdzara aà Nuhu keƴe ŋanna waà, ta huya ba itare, baɗemme aà emnde na ta ate haha na ta segashe aà ba am itare.

20 Ay Nuhu waà, ŋane ndza sleherɗa, a magaa fe aà inabauhi, zhera aà nafa ŋanna. 21 Daaci vacite umele maa, a hyana mbazla aà egdza aà nafa aà inabauhi na, jaaja, a de zlavehe am beraara an ukhyiye dey. 22 Duwa aà Haamu eddeŋaara ge Kanaana, a de zhareme am nasherire aà eddeŋaara na, a de ɓalateranse ge egdzar mamahaŋaara buwa taà aàgashe. 23 Daaci ta tsetehe ge egdzar mamahaŋaara na, tara Saim antara Yafait, ta haltaa zane, ta puwete zane na ate nahyaipaihyaipaatare, ta duwa an iga an iga aàdeza eddetare na geni a naraànka nasherire aà eddetare na an ukhyiye dey na, ta de sheɓanaa nasherire ge eddetare. 24 Am sarte na tsetse Nuhu, kyanvaarkye mbazla baɗemme, a naba diyeddiye naàzena a magannaa egdzaara na baɗemme, kudere keni ba ŋane am egdzaraara.

25 Daaci a ba Nuhu: A nyainyainvenyainye Dadaamiyalla Kanaana! A gevge kataliya aà ba am naàvaha aà egdzar mamahaŋaara keni! 26 A farhe zlaɓe adaliye, a ba ŋane: Dadaamiyaaruwa Saksage, barka aà njinja antara Saim, sey Kanaana aà gevge navaara. 27 Huyanaahuya Yafait, njanaanja an hairire am mba aà egdze a emmeŋaara Saim. Amaà Haamu waà, a gevge navaatare.

28 Am iga aà yawe ƴaikke ŋanna maa, Nuhu a magaa yawe dermeke keƴe an kul ilyɓe zlaɓe adaliye aŋkwa aà zaà shifa. 29 Ivaara baɗemme am duniya, a magaa dermeke maselmane an kul ilyeɓe lauktu aà emtsa.

10

Wulfaha aà egdzara aà Nuhu

1 Am iga aà yawe ƴaikke na a keɗaa naàzu an shifa ate haha baɗemme na waà, egdzara aà Nuhu, tara Saim an Haamu ira Yafait huyaraahuya, ta yayaa egdzar zaala. 2 Naàwa egdzara aà Yafait: Tara Gaumair an Magaug an Maday an Yawan an Tubal an Maisaik ira Tiram. 3 Naàwa una keni egdzara aà Gaumair: Tara Askanas an Rifat ira Taugarma. 4 Naàwa egdzara aà Yawan: Tara Ailiza an Tarsis an Kiti ira Raudani. 5 Baɗemme a lardaha na taà am dagave a haye na, antara lardaha na taà ate we aà hayaha na, ta segashe aà ba am itare. Garevge jebaha gergere kwakya, taà ndaha elvaha keni gergere kwakya, zlamaha gergere kwakya, ma emndara keni taà aà ba an lardaatare. Emnde ŋanna baɗemme ba wulfaha aà Yafait.

6 Naàwa egdzara aà Haamu keni: Tara Kus an Mitserayim an Put ira Kanaana. 7 Naàwa egdzara aà Kus: Saiba an Hawila an Sabaita an Rama ira Sabitka. Naàwa emnde na keni ta egdzara aà Rama: Tara Saba an Daidan. 8 Kus waà, Nimrudu keni a yanaa ba ŋane. A fantuwa ba Nimrudu ŋanna maga hakuma ate haha. 9 Nimrudu ŋanna waà, sledzega an haàkuma aà dzega keni jipu aàkatafke aà Yaakadada. Aɗaba una ŋanna, ta baàntsa: Sledzega seke Nimrudu na an haàkuma aà dzega aà katafke aà Yaakadada na. 10 Naàwa eksaha na Nimrudu a fantau ge maga sleksiraara am huɗaara na: Am Baabila, am Airaik, am Akat, antara am Kalne. Eksaha ŋanna baɗemme aà ba am larde aà Siniyar. 11 A kezlese am larde ŋanna, kwaye aà zlala aà dem larde aà Asuura. Nimrudu a de nder berniyaha gergere aàhuwa: Berni aà Niniwe, berni aà Raikaubaut Ir, berni aà Kalak 12 antara berni aà Raissain. Raissain waà, am dagave aà tara Niniwe antara Kalak berni na ƴaikke jipu na. 13 Mitserayim maa, ŋane eggyetare ge Lundiyaha an Anamiyaha an Laihabiyaha an Naftuwaha 14 an Paterusiyaha an Kasluwaha ira Kaftauriyaha. Filistiyaha keni ta segashe aà ba am emnde ŋanna. 15 Kanaana a yese Sidaun makaajiyaara antara Haitu. 16 Yaibusiyaha an Amauriyaha an Gairgasiyaha, 17 Haiwiyaha, Arkiyaha, Siniyaha, 18 an Arwidiyaha, Jaimariyaha ira Hamatiyaha, baɗemme a jebaha ŋanna, ta segashe aà ba am Kanaana. Am iga aà una ŋanna maa, emnde aà Kanaana ŋanna jeba gergere na baɗemme zaɗarevzaàɗe hyaremnye am tate ŋanna. 19 Emnde aà Kanaana waà, hahaatare ƴaikke jipu. Tsante am Sidaun am dalbe aà Gairar, dem Gaaja, dem Saudauma antara Gaumaura, an Adama an Saibauyim, kwaye de shanaasha Laisa, baɗemme ba hahaatare. 20 Kwaya ŋane wulfaha a Haamu, garevge jebaha gergere kwakya, ma emndara keni taà ndaha ba elvaatare, taà am lardahaatare gergere, antara zlamaha gergere.

21 Saim maleŋaara ge Yafait, ŋane keni a yayaa egdzar zaala, eggyetare ba ŋane ge emnde aà Aibair baɗemme. 22 Naàwa egdzara aà Saim: Tara Ailam an Assuuru, Arfasada, Luuda ira Aram. 23 Egdzara aà Aram ŋanna maa, tara Us an Hul an Gaitair ira Mas. 24 Arfasada a yese Sala, Sala a yese Aibair. 25 Aibair, ŋane a yayaa egdzar zaala buwa: Pallaatare Falaik. Ta fante zhera aà Falaik aɗaba a tegava am zamanaara duniya. Zhera aà egdze a emmeŋaara Yaktaan. 26 Yaktaan a yese tara Almaudat an Saitaif an Hajamawait an Yairak 27 an Hadauram an Usal an Dikila 28 an Aubal an Abimayail an Saiba 29 an Aufir, an Hawila ira Yaubaba. Baɗemmaatare na ta ba egdzara aà Yaktaan. 30 Hahaatare ge itare keni maa, tsante am Maisar, dem Safar, dete wa na aà dem geɗi na, baɗemme ba hahaatare. 31 Kwaya ŋane wulfaha aà Saim, garevge jebaha gergere kwakya, ma emndara keni taà ndaha ba elvaatare, taà am lardahaatare gergere antara zlamaha gergere.

32 Kwaya ŋane jebaha aà emnde gergere na ta yanaa egdzara aà Nuhu, ate kergema aà eggyahaatare. Baɗemme a nalgaadama ta segashe aà ba am itare, lauktu ta hyete ate haha am iga aà yawe ƴaikke na a keɗaa duniya baɗemme na.

11

Bere slaɗɗe am Baabila

1 Werre waà, baɗemme a duniya, emnde ndza taà ndaha ba elva palle, nara aà emnde ndza ba palle. 2 Daaci tsaretse emnde ta ɗaba baraàma aà geɗi maa, ta de beraa sleɗe ƴaikke am haha aà Sinaiyar, ɗaàmbake zlaɓe adaliye, ta naba nja am sleɗe ŋanna. 3 A ba itare am dagavaatare: Magaumimaga jalapa, deraumidera an kara geni aà gevge an ndzeɗa. Daaci ta magaa bere an ŋane ba seke ta maganaa an nakwa, ta vecaa bere ŋanna an haha an gya an gaderauŋ. 4 A ba itare zlaɓe adaliye am dagavaatare: Dawamiyemda am slera, sey mi nderndera berni ƴaikke antara bere slaɗɗe an tsaka ire an huɗaara, sey ire aà bere ŋanna a shanaasha samaya. Sey mi maganaamaga una ŋanna, geni a keɗeka zheraamiya, zaɗaumiyemka aà dem duniya baɗemme.

5 Daaci a tsekwe ge Yaakadada aà sa am samaya, ge se zhara berni ƴaikke na ta nderanaa egdzara aà Naadama na. 6 A ba Yaakadada: Emnde na waà, naàwa ta emnde a jeba palle, elva na taà ndahana itare keni ba palle, emnde na, ma ta nderaa maàga uwe am ervauŋɗaatare keni, ɓaaka naàzu aà de piyatertepiya ɗekiɗeki. Una ta maganaa itare kina na zlaɓe ba emtakwaara. 7 Mindalawa, tsekwaumitsekwa, mi de weshaterantewesha elva na taà aŋkwa aà ndahana itare geni a cenaraaveka am dagavaatare ɗekiɗeki mazlaara. 8 Daaci a de kyateraahe ge Yaakadada aàhuwa, aà dem duniya baɗemme, ƴaranƴa ndera berni ƴaikke na. 9 Aɗaba una ŋanna, ta fante zhera aà Baabila ge berni ŋanna. Aɗaba Yaakadada a weshante elva na ta ndahanaa emnde am berni ŋanna, a kyesaa emnde aà dem duniya baɗemme.

Wulfaha aà Saim

10 Naàwa kergema aà wulfaha aà Saim: Saim magaamaga yawe dermeke lauktu a ye egdzere zhele, zheraara Arfasada. Zlaɓe ba yawe buwa am iga aà yawe aà keɗa duniya na. 11 Am iga aà a ye Arfasada keni, Saim a magaa yawe dermeke ilyeɓe zlaɓe adaliye, a yayaa egdzar zaala antara egdzar ŋwasha umele.

12 Arfasada a magaa yawe kul keƴe jilyeɓe, a ye egdzere zhele, zheraara Sala. 13 Am iga aà a ye Sala maa, Arfasada a magaa yawe dermeke ufaɗe an keƴe zlaɓe adaliye, a yayaa egdzar zaala antara egdzar ŋwasha umele.

14 Sala magaamaga yawe kul keƴe waà, shansha egdzere zhele zheraara Aibair. 15 Sala a magaa yawe dermeke ufaɗe an keƴe zlaɓe adaliye, a yayaa egdzar zaala antara egdzar ŋwasha umele.

16 Aibair magaamaga yawe kul keƴe ju ufaɗe waà, a ye Falaik. 17 Am iga aà a ye Falaik maa, Aibair a magaa yawe dermeke ufaɗe an kul keƴe a yayaa egdzar zaala antara egdzar ŋwasha umele.

18 Falaik magaamaga yawe kul keƴe, ŋane keni a ye Ragaw. 19 Am iga aà a ye Ragaw maa, Falaik a magaa yawe dermeke buwa an maselmane. A yayaa egdzar zaala antara egdzar ŋwasha umele.

20 Ragaw magaamaga yawe kul keƴe ju buwa, a ye Saraku. 21 Am iga aà a ye Saraku maa, Ragaw a magaa yawe dermeke buwa an vuye zlaɓe adaliye, a yayaa egdzar zaala antara egdzar ŋwasha umele.

22 Saraku magaamaga yawe kul keƴe, a ye Nakaur. 23 Am iga aà a ye Nakaur maa, Saraku a magaa yawe dermeke buwa zlaɓe adaliye, a yayaa egdzar zaala, antara egdzar ŋwasha umele.

24 Nakaur magaamaga yawe kul buwa ju maselmane, a ye Taara. 25 Am iga aà a ye Taara maa, Nakaur a magaa yawe dermeke an kelaawa ju maselmane zlaɓe adaliye, a yayaa egdzar zaala, antara egdzar ŋwasha umele. 26 Taara magaamaga yawe kul vuye, a ye Abraama, antara Nakaur ira Haran.

Labare aà Taara an emndaara

27 Naàwa labare aà Taara an emndaara: Taara a ye tara Abraama antara Nakaur ira Haran. Haran a ye Ludu, 28 mazlaara a naba emtsehe eddeŋaara keni zlaɓe aà ba an shifa. A emtsaa aà ba am ekse na ta yanaa am huɗaara na, am berni aà Ur, am Kaldiya. 29 Tara Abraama antara Nakaur ta ge gyaalaha. Zhera aà mukse aà Abraama Saray. Zhera aà mukse aà Nakaur Milka. Milka ŋanna waà, egdze aà Haran eddetare palle an Yiska. 30 Saray maa, ŋane dzire aà yeka ɓaaka egdzaara.

31 Taara a naba tse antara egdzaara Abraama, antara eggyeŋaara Ludu egdze aà egdzaara Haran, antara Saray shawlaara, mukse aà egdzaara Abraama, a naba tsetehe am Ur, am kwara aà Kaldiya antara emndaara, kwaye ta zlala aà dem Kanaana. Daraada am Harran waà, de njarinja aàhuwa. 32 Iva aà Taara magaamaga dermeke buwa an ilyeɓe lauktu aà emtsa. A emtsaa am Harran ŋanna.

12

Naàwa Dadaamiya a ɗante estuwa Abraama

1 A ba Yaakadada aà elvan ge Abraama: Sesse am lardaaŋa, sesse am jebaaŋa, sesse am mba aà eddeŋa, ezlzlala aà dem larde na ni watse yaà kwaraksaà ya. 2 Yaà de yaikteya, yaà de gagve larde ƴaikke. Yaà de gak barka, yaà de ganvege zheraaŋa zhera ƴaikke. Kaà de gev barka ge emnde baɗemme. 3 Yaà de gater barka ge emnde na ni taà de gak barka ge ekka. Yaà de nyainyai emnde a nyainyaiknyainye. Yaà de gaterar barka ge emnde na taà ate haha baɗemme aɗaba ka. 4 Daaci a naba tsetehe ge Abraama, a naba zlala ba seke una a bannaa Yaakadada na. 5 Abraama magaamaga yawe kul vuye jilyeɓe am sarte na a kezla am Harran. A eksetaa muksaara Saray antara Ludu egdze aà egdze a emmeŋaara, antara navahaara na a shateraa am Harran ŋanna baɗemme ira nalmanaatare baɗemme, ba zlalaatare aà dem Kanaana.

Daraada am larde aà Kanaana ŋanna maa, 6 Abraama a naba degashe an huɗe aà larde aà Kanaana ŋanna peraatte, haa a daahe aà dem tate na taà ɗahana an Sikaim na, am tate aà nafa ƴaikke na taà ɗahana an Maure na. Am sarte ŋanna maa, emnde a larde taà aŋkwa am Kanaana.

7 A naba marapsehe ge Yaakadada aà katafke aà Abraama, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Larde na waà, yaà de vaterte ge wulfahaaŋa. Daaci Abraama a naba nderanaa tate aà fana sadake aàtekwa ge Yaakadada na a maranaa iraara na am tate ŋanna. 8 A tsetehe am tate ŋanna maa, kwaye a zlala aà dem Baytila, aà dem geɗiyaara am huɗe aà wa. A de icese slalaara am tate ŋanna, a magaa berahaara an kacakaca am dagave aà tara berni aà Baytila am puti antara berni aà Ayu am geɗiyaara ŋane keni. AÀhuwa keni Abraama a nderanaa tate aà fana sadake aàtekwa ge Saksage, a magaa maduwa, a ɗaha Dadaamiya an Saksage am maduwaara. 9 Mazlaara a naba kezla aàhuwa keni, a eksetaa baraàmaara aà dem dalbe aà manem.

Abraama am larde aà Misera

10 Samsa waya aà sem larde, waya ŋanna keni ƴaikke jipu. Abraama a naba kezla aà dem Misera geni aà de shekwaashekwa aàhuwa cekwaaŋguɗi. 11 Herzharanteherzhe haha aà Misera waà, a ba Abraama aà elvan ge muksaara Saray: Ka cenancena emtu, naàwa ekka, ka mukse zari jipu. Diyandiya geni 12 maà de puwartepuwa icaatare ate ka emnde aà Misera, taà de baà: Muksaara degi una, daaci taà de ja shifaaruwa, amaà ekka waà, taà de jaŋka. 13 De bateranba ka egdze a emmerwa, geni a fariyufe hyema, a njaninja lapiya am barkaaŋa. Yaà eŋzlanaaŋezla shifaaruwa am barkaaŋa.

14 De tsekwatsekwa Abraama am Misera, emnde a Misera taà zhara zarire aà muksaara na jauje ge ndzeɗa. 15 Galipaha aà Firawna keni naranna. Itare ta naba danaa zlebaara ge slekse, se daranda mukse na aà dem mba aà slekse. 16 Sleksu Firawna a maganaa shaigerire kwakya jipu ge Abraama aɗaba mukse na. A naba halanu dabbaha kwakya: kyawaha, eslaha, ezzeŋwaha antara ezlegwamaha. A vante antara navaha ira kwatenaha.

17 Amaà Dadaamiya Saksage a ɓelanar masiba ƴaikke ge sleksu Firawna antara emndaara baɗemme aɗaba elva aà Saray, mukse aà Abraama. 18 Mazlaara Firawna a naba ɗante Abraama, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: AÀzara una ka magita ka na? Labara bakiyanka geni muksaaŋa? 19 Labara ka bantsa egdze a emmeŋa geni yaà naba eksanteksa, yaà ganvege muksaaruwa? Kwaye muksaaŋa mazlaara eksanteksa, ezlzlala! 20 Firawna a vaterte elvaara palle ge emndaara, geni a varanteva baraàma ge Abraama, a ezlzlala. A eksaneksa muksaara antara kazlaŋaara baɗemme, a ezlzlala.

13

Tegava aà tara Abraama an Ludu

1 Tsetse Abraama am Misera, aŋkwa aà eptsa aà sem Kanaana am Puti, ŋane antara muksaara, antara kazlaŋaatare baɗemme. Ludu keni aà aàzeŋaara.

2 Abraama ŋanna ndza sleberba jipu. Kwakya dabbahaara, kwakya gursaara antara dindar baɗemme. 3 Abraama aŋkwa aà maga ba shula. A tsetehe am manem ŋanna, kwaye a zlala aà dem Baytila, am tate na ni ndza a magaa beraha aà kacakaca aàtekwa na, am dagave aà tara Baytila an Ayu. 4 A baà am tate na ni ndza a nderaanaa tate aà fana sadake aàtekwa ge Dadaamiya werre na. Abraama a magaa maduwa, a ɗante Dadaamiya an Saksage am maduwaara.

5 Ludu na aàzeŋaara na maa, ŋane keni an waldaha aà elsahaara antara kyawahaara, antara nawahaara halal. An beraha aà kacakacaara keni baɗemme. 6 Nalmane aà tara Abraama antara Ludu kwakya jipu. Cekwa kaambaatare geni taà nja aàtirpalle. 7 Aɗaba una ŋanna tsetse wava am dagave aà suniyaha aà Abraama antara suniyaha aà Ludu. Emnde a haha am sarte ŋanna, emnde a Kanaana antara Pairaisiyaha, itare keni taà aà ba am haha ŋanna.

8 Daaci a ba Abraama aà elvan ge Ludu: Taslaaŋa a jerka dagala am dagavaamiya antara ka ɗekiɗeki, ma am dagave aà suniyahaamiya keni. Aɗaba ma ba emnde a haà palle. 9 Naàwa haha baɗemme aà katafkaaŋa. Mi naba tegave. ɓaaka laàmbaaŋa ɗekiɗeki naba eksesekse dalbe na kaà katana ka. Maki ka eksese dalbe aà naɗafa, iya yaà dem nazlaɓa. Maàki ka eksese dalbe aà nazlaɓa, iya yaà dem naɗafa.

10 Ludu a kante ice, a naa kaamba aà Urdun shaigera jipu, kaamba baɗemme ba slerekke. Aɗaba am sarte na zlaɓe Yaakadada kaɗanaaka tara Saudauma antara Gaumaura, dem Jauwar ndza ba seke zlanna aà Yaakadada, ndza ba seke haha aà Misera. 11 Daaci Ludu a eksananse kaamba aà Urdun ŋanna baɗemme ge iraara, mazlaara a naba kezla aà dem geɗi. Ta tegava estuwa tara Abraama antara Ludu. 12 Abraama ŋane njaanja am haha aà Kanaana, Ludu, ŋane a de icese slalaara am huɗe aà kaamba, a velanaa aà dem Saudauma. A magaa berahaara an kacakaca. 13 Amaà waà, emnde a Saudauma ŋanna ta maàndzawaha jipu. Kwakya haypaatare aà katafke aà Yaakadada

14 Am sarte na Ludu ƴanaaƴa Abraama, zlaazlala, a ba Dadaamiya aà elvan ge Abraama: Kanteka icaaŋa, ezhzhara aà dem yala antara aà dem geɗi, aà dem puti, antara aà dem manem baɗemme. 15 Haha ŋanna kaà aŋkwa aà zharana ka na waà, yaà vakte ge ekka antara wulfahaaŋa baɗemme, dem ba ge ɗekiɗeki. 16 Yaà yaktiya ba seke berbere aà haha. Ba seke una ni kaà dzegwanka kezla berbere aà haha na waà, wulfahaaŋa keni taà hyanuka ba estuwa. 17 Tsetse, naba jemje ɗaba am haha na baɗemme, nanaana walaara antara ƴaikkiraara an vuwa baɗemme. Aɗaba ya vakte ge ekka. 18 Abraama a naba kezla, a de magaa slalaara an beraha aà kacakaca am ekte aà nafaha am Mamre, herzhe an Haiburuun. A nderanaa tate aà fana sadake aàtekwa ge Yaakadada am tate ŋanna keni.

14

Abraama gaaga ndzeɗa arge sleksaha, a ŋezlaa Ludu

1 Am zamane aà sleksu Amrafail slekse aà Sine'ar, antara Ariyauk slekse aà Ailasar, antara Kaidaulayaumair slekse aà Ailam, antara Tidal slekse aà Gauyim, 2 sleksaha ŋanna ta naba dateraa waàva ge sleksaha umele ilyeɓe: ta dateraa waàva ge tara sleksu Baira, slekse aà Saudauma antara Birsa, slekse aà Gaumaura, antara Siniyabu, slekse aà Adama, antara Saimaibair, slekse aà Jaibauyim ira slekse aà Baila, Jau'ar keni ba zhera aà kwara ŋanna. 3 Sleksaha ilyeɓe na keni ta naba magaa waada, ta jamme am kaamba aà Siddim, ɗaàmbake zlaɓe adaliye. Kina waà, tate ŋanna gevge haye baɗemme, taà ɗahana an haye aà izhe. 4 Yawe kelaawa ju buwa taà aàŋkwa aà fansarfe ge sleksu Kaidaurlayaumair. Amaà ate iva kelaawa ju keƴire waà, ɓasharka mazlaara. 5 Ate iva kelaawa ju ufaɗire maa, sleksu Kaidaurlayaumair antara sleksaha umele na yaatare palle na, ta naba se gaa ndzeɗa arge emnde a Raifa am Astairaut Karnayim, ta de gaa ndzeɗa arge emnde a Suni am Hama, ta de gaa ndzeɗa arge emnde a Aimi am kaamba aà Kiriyatayim. 6 Ta de gaa ndzeɗa arge emnde a Hauri zlaɓe adaliye aà ba ate ire aà waatare, am Sai'ir. Ta ɗabemhe peraatte dem Ail Paran herzhe an we aà kaamba, zaruze baɗemme. 7 Daaci ta naba eptse kwa. Saraasa am Ain Mispat, an Kaadais keni taà ɗaha ba ekse ŋanna aàhuwa keni ta se gaa ndzeɗa arge Amalaikiyaha am hahaatare baɗemme, ta zateruhe mette an naàza erva. Amauriyaha na taà am Hasasau Tamar keni ba estuwa, itare keni zarateruze an naàza erva baɗemme. 8 Daaci duwa aà sleksaha, slekse aà Saudauma, slekse aà Gaumaura, slekse aà Adama, slekse aà Jaibauyim ira slekse aà Baila, amaana Jau'ar. Sleksaha ŋanna ta naba sesaa emndaatare baɗemme, ta se tsatsaa waàva am kaamba aà Siddim. 9 Daaci se daremda am waàva ƴaikke antara sleksaha na, itare keni taà an emndahaatare: Sleksu Kaidaurlayaumair ŋane slekse aà Ailam, antara Tidal slekse aà Gauyim, antara Amrafail slekse aà Sine ˆar, antara Ariyauk slekse aà Ailasar, amaana: sleksaha ilyeɓe taà wava an sleksaha ufaɗe. 10 Ay mbate, kaamba aà Siddim ŋanna baɗemme an yaà evvegaha. Ta de zhagade, de valyaremvalye aà dem evvegaha na tara slekse aà Saudauma antara slekse aà Gaumaura. Jugena aà emnde na, kyarekya, zhagadarzhagade aà dem waha. 11 Daaci emnde na garega ndzeɗa na ta naba halante nalmane aà emnde a Saudauma antara emnde a Gaumaura na baɗemme, antara ba naàza zaatare na ndza an sheɓe, habazarsehabaze baɗemme, zlarzlala an ŋane. 12 Ludu egdze aà egdze a emmeŋaara ge Abraama na ndza an Saudauma na keni eksarvaksa, ŋane-ka, nalmanaara-ka, baɗemme zlarzlala an ŋane.

13 Aŋkwa edda aà sera umele ŋezlaŋzla, a se ɓalanansa ŋane labare ge Abraama, ura Ibraniŋkau, aà nja am ekta aà nafaha aà Maàmre ura Amauri, nafaha ŋanna saɗaɗɗe jipu. Mamre ŋane egdze a emmetare ge tara Aiskaul antara Anair, ta emnde a namaàna jipu antara Abraama. 14 De cenaàncena Abraama geni kelaadaha eksarvaksa egdze aà egdze a emmeŋaara daraànda, a naba jemaa emndaara, dawalaha na mbarmbe waàva jipu na, zaala dermeke keƴe an kelaawa ju tise. Daaci yalla, a daa ɗaba kelaadaha na dem Dan. 15 Abraama a de tegese emndaara gergere kwakya, daaci ŋane antara dawalahaara na a naba datererhe ge kelaadaha na an waàva an vaƴiya. A naba gaa ndzeɗa arge sleksaha ŋanna, a kyateraahe, a ɗabateremhe aà dem Hauba herzhe an Damas, am dalbe aà manem. 16 A lyevaa nalmanaatare baɗemme, a saahe an ŋane. Ludu egdze aà egdze a emmeŋaara na keni a naba sanaahe. Ludu ŋanna, ŋwashaha, emnde umele na ndza sluwaratervasluwe na, antara nalmanahaatare baɗemme sarateraasa.

Malkisadaka aà gar barka ge Abraama

17 Am sarte na Abraama gaaga ndzeɗa arge Kaidaurlayaumair antara sleksaha umele na yaatare palle na maa, a naba eptsa. A naba sesehe ge slekse aà Saudauma, a de yainuhe am kaamba a Sawe. Kaamba ŋanna waà, taà ɗahana an kaamba aà sleksaha. 18 Malkisadaka, slekse aà Salima, zlaɓe adaliye ŋane liman aà Dadaamiya na an nire ge emnde baɗemme na, ŋane keni a sesehe, a saa ɗafa antara egdze a mbazla am erva. 19 A se gar barka ge Abraama, a ba ŋane: Abraama, a gagga Dadaamiya na an ire ge emnde baɗemme na barka. ŋane edda aà samaya antara haha. 20 Zheraara a gevge an gaàlaà, Dadaamiya na ni an nire ge emnde baɗemme, a fakem kelaadahaaŋa am erva na. Daaci Abraama a sanse luser am nalmanaara baɗemme, a vante.

21 A ba slekse aà emnde a Saudauma na aà elvan ge Abraama: Taslaaŋa viteva ka ba emndaaruwa, ŋanaaŋa nalmane baɗemme. 22 A ŋwanante ge Abraama, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Naàwa ervaaruwa, kanakanteka aà katafke aà Yaakadada, Dadaamiya na aà nire ge emnde baɗemme, edda aà samaya antara haha na, yaà zaku ba waɗaara: 23 ba uwe keni yaà ekseka ya am nalmanaaŋa. Una ba zawa aà kimakaaŋa palle, ba hulma aà sluzhaaŋa keni. Kaà de baànka ka gananga nalmane ge Abraama. 24 Ba naàzaraaŋa keni yaà ekseka ya maà ba una ta zuwaa dawalaha-ka. Amaà dza aà malaha na ta daa ɗabiɗaba na waà, yaà eksarekse, tara Anair, Aiskaul ira Mamre. Itare waà, a halarvaahala nubaatare.

15

Dadaamiya aà ŋguɗa namaàna an Abraama

1 Am iga aà labare ŋanna maa, Abraama shansha waàhaya, aŋkwa aà ndahan elva Saksage, a ba ŋane: Abraama, a waŋka lyawa ɗekiɗeki, ya gwelakwaaŋa ba iya an iraaruwa. Kwakya laɗaaŋa aàzerwa. 2 A ŋwanante ge Abraama, a ba ŋane: Ba estuwa Yaakadadaaruwa, Saksagaaruwa. Amaà watse kaà de vite uwe ɗemme ka? Naàwa aŋkwa aà zla ndzeɗaaruwa baɗemme, amaà egdzaaruwa yaà de ƴaànaà am iga keni ɓaaka. Ba warataaruwa keni a de zaànaà ba Ailiyaijair egdze aà emnde a Damas. 3 A farhe zlaɓe adaliye, a ba ŋane: Saksagaaruwa, ɓashakika wulfe ma, eddawna ta yanaa am huàɗe aà haaruwa na waà, watse sleza warataaruwa ba ŋane. 4 Amaà a tsekwe ge kwara aà Yaakadada zlaɓe adaliye aàsezeŋaara, a ba ŋane: ŋane ka sleza warataaŋa. AÀ de zaànaà ba eddawna aà de segashe am ka malle. 5 A sanse aàsegashe, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Ezhzhaàraà ice aà dem samaya, ekkezla terlyakwaha na maà kaà dzegwaàndzegwa! Daaci a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Wulfahaaŋa keni watse ba estuwa.

6 Abraama a naba fetarhe ate elva na a ndasaa Saksage na. Aɗaba una ŋanna, Yaakadada keni a fe ŋane ate edda aà jirire.

7 A ba Dadaamiya aà elvan ge Abraama: Ba iya una ya Yaakadada, ya sakse am Ur am haha aà Kaldiya, ya sakaa aàsehuna geni yaà vakte haha na ge ekka. 8 A ŋwanante ge Abraama, a ba ŋane: Yaakadadaaruwa, Saksagaaruwa, yaà de dise estara geni ba jirire haha na vakiteva ge iya? 9 A ba Yaakadada aà elvan ge ŋane: Kwaye, de tatayevaatataya gyaale sla aà yawe keƴe antara naàwe a yawe keƴe antara zhel kyawe a yawe keƴe ira takala a masar palle antara takala a kaamba palle, siyansa baɗemme. 10 Abraama a naba tatayevaa dabbaha ŋanna antara ƴiyaha ŋanna baɗemme, a ɗatsanme bubuwa am dagave kalkale. Sey ba ƴiyaha waà, ɗatsaaka am dagave na. Amaà ba kelaa dabba waà, ba a icanme kalkale waà, a ɓa zlateraahe ma urara keni an ndaŋŋire a una. 11 Waàva ge zaatataha arge hyuwaara, amaà a bakaterbaka Abraama.

12 Herzhe aà eblya vaciya maa, Abraama ŋanaaŋa hare jipu, lyawa keni aà wanwa aɗaba gevge ba tabeɗamme an tsaka ire. 13 Daaci a ba Saksage aà elvan ge ŋane: A njinja am vuwaaŋa ganakini wulfahaaŋa taà de nja am larde aà emnde. Watse taà de gev navaha aà emnde ŋanna, taà de magatera palasa am iva dermeke ufaɗe. 14 Amaà watse ya pelsepele ya ate emnde ŋanna taà de magateraà navire ŋanna. Am iga aà una ŋanna maa, taà de sesse am larde ŋanna an nalmane kwakya jipu. 15 Ekka maa, kaà de bere eggyahaaŋa am faya aà ba an hairire. Kaà de gev emgyegwe kurcumme lauktu kaà de emtsa. 16 Wulfahaaŋa taà de eptsa aàsehuna waà, sey am zamane ge ufaɗire. Aɗaba kina zlaɓe haypa aà Amauriyaha jawka ge ndzeɗa geni yaà bakatersebake.

17 Eblyablya vaciya ba ɗekiɗeki, gevge vaƴiya baɗemme maa, taà zhaàraà ba gahe aà kaàraà, tara nara aà kaàraà antara ƴire aà kaàraà taà segashe am huɗaara, aà zlala gahe na am dagave aà dabbaha na an ɗatsa na. 18 Dadaamiya Saksage keni a ŋgweɗe namaàna ba vacite ŋanna an Abraama, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Haha na waà, vanaterteva ge wulfahaaŋa, tsante ate haye aà Misera, dete haye ƴaikke na taà ɗahanaà an Aifratis na baɗemme. 19 Larde aà Kainiyaha, larde aà Kainijiyaha, larde aà Kadmauniyaha, 20 larde aà Haitiyaha, larde aà Pairaisiyaha, larde aà Raifaha, 21 larde aà Amauriyaha, larde aà Kanaaniyaha, larde aà Girgasiyaha ira larde aà Yaibusiyaha baɗemme, yaà de vakte ge ekka.

16

Hajara a yan Ismayiila ge Abraama

1 Saray, mukse aà Abraama yaneka egdzere ge zhelaara ɗekiɗeki. Aŋkwa kwatenaara egdze aà emnde a Misera, zheraara Hajara. 2 A ba Saray aà elvan ge zhelaara Abraama: Naàwa iya, fiyarfe Dadamiya yaà yeka. Naba njawinja antara kwatenaaruwa na, ambane watse yaà shansha ɗeme egdzere ate ŋane. Lyavaalya ervauŋɗe aà Abraama elva aà Saray na. 3 Daaci Saray a naba eksante Hajara kwatenaara, a vante ge zhelaara Abraama geni aà ganvege muksaara. Iva kelaawa una a maganaa Abraama am haha Kanaana. 4 Daaduwa Abraama aàdeza Hajara, Hajara a naba shaa huɗe. Ba a naa a shaa huɗe na waà, a naba fantau ge zhaàraà zanwaara Saray an ice a epsawa. 5 Daaci a ba Saray aà elvan ge Abraama: Emtaŋkire na ni ndza arge iya na waà, kina eptsakaareptse ge ekka. Hajara kwatenaaruwa ge iya, ya eksante ba iya ervaaruwa ya fakem am huviye ni, gevge ni aà zhari ba seke ya kere am icaara aɗaba a shaa huɗe! Miya antara ka waà, aà hyephye Dadaamiya Yaakadada dagavaamiya. 6 A ba Abraama aà elvan ge Saray: Kwaye kwatenaaŋa, ba kina keni aà ba am ervaaŋa. Emmaga naàzena ni kaà katana ka an ŋane. Daaci Saray a naba maranaa zlaɗa kwakya ge Hajara, Hajara zhagadaazhagade aàtuge ŋane, a naba keɗeme am kaamba.

7 Malika aà Yaakadada a de bere Hajara am kaamba, aà nja ate we aà yawe. Yawe ŋanna herzhe an barama a dem Sura. 8 A ba malika na aà elvan ge Hajara: Hajara kwatena aà Saray, ka sawa ame? Kaà deme kina? A ŋwanante, a ba ŋane: Yaà aŋkwa aà zhagade aàtuge zanwaaruwa Saray. 9 A ba malika na aà elvan ge ŋane: Ba kina eptseptsa aàdeza zanwaaŋa. De ganaaga iraaŋa aà dem aha aàkatafkaara. 10 A ba malika aà Yaakadada aà elvan ge ŋane zlaɓe adaliye: A ba Yaakadada yaà de yaterteya egdzaraaŋa, taà de gev kwakya jipu, ɓaaka kezlakulaatare. 11 A ba malika aà Yaakadada aà elvan ge ŋane: Naàwa kaà aà huɗe, watse kaà yaà egdzere zhele, kaà fana zhera aà Isemayiila, aɗaba Yaakadada cenancena zlaɗaaŋa baɗemme. 12 Amaà egdzaaŋa ŋanna waà, watse slemaàndzawa ba seke ezzeŋwa a kaamba. Ervaara aà de sha emnde baɗemme, emnde keni baɗemme watse ervaatare aà de sha ŋane. Watse aà nja ba ŋane palle aà de gaterapteka ge egdzar mamahaŋaara ɗekiɗeki.

13 Am iga aà una ŋanna maa, a ba Hajara: Abi iya keni ya nanna ŋane eddawna a nina na? Aɗaba una a ɗaha Yaakadada na a ndahan elva na an: Dadaamiya na aà nina. 14 Aɗaba una ŋanna, suwa ŋanna taà aŋkwa aà ɗahana an suwa aà Dadaamiya aŋkwa aà nina. Suwa ŋanna am dagave aà tara Kaadais antara Baarait.

15 Daaci Hajara a yan egdzere zhele ge Abraama. Abraama a fete zhera aà egdzaara na a yanaa an Hajara na Isemayiila. 16 Iva aà Abraama shanasha kul tise juŋkwahe am sarte na Hajara a yan Isemayiila.

17

Dem sheɗekwe gevge nalaama aà namaàna aà

Dadaamiya an Ibrahiima

1 Abraama shanaasha yawe kul maselmane, Yaakadada a naba marapsehe aà kataftkaara, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Ba iya una ya Dadaamiya, hakuma baɗemme aà ba am ervaaruwa. Njinjaaŋa aàkatafkaaruwa, a jerka duksa maàndzawe ate ka am njaaŋa. 2 Naàwa yaà aŋkwa aà maga namaàna am dagavaamiya antara ka: Yaà vakte yaà, yaà de yaàkteyaà kwakya jipu. 3 Daaci Abraama a kezlan ugje ge Dadaamiya, wafkaara ba teppe ate haha. A ba Dadaamiya aà elvan ge ŋane zlaɓe adaliye: 4 Elvaaruwa ge ekka waà, namaànaaruwa vanakteva zlauzle, kaà de gev eddarge nalgaha kwakya. 5 AÀsalikataliya na waà, taà dalika aà ɗahaàkaà an Abraama mazlaara, amaà Ibrahiima. Aɗaba ganagvege eddarge nalgaha aà emnde kwakya. 6 Yaà de gagvege eddawna ni jebaara kwakya jipu na, yaà de yakteya kwakya jipu, kaà de gev eddarge nalgaha aà emnde, sleksaha gergere taà de segashe am emndaaŋa. 7 Namaànaaruwa na ya ŋguɗakan ge ekka na waà, antara ge egdzaraaŋa keni baɗemme, dem eggyeggye. Namaànaaruwa ŋanna saksage geni ya Dadaamiyaaŋa, ya Dadaamiya aà egdzaraaŋa keni am igaaŋa. 8 Haha ŋanna naàwa ka wayve am huɗaara na waà, yaà vakte ge ekka antara egdzaraaŋa baɗemme, naàza ba ge ɗekiɗeki. Haha aà Kanaana baɗemme aà de gev naàzaaŋa, antara egdzaraaŋa am igaaŋa, watse ba iya una ya Dadaamiyaatare.

9 A ba Dadaamiya aà elvan ge Ibrahiima zlaɓe adaliye: Ekka waà, ɗemanveɗeme ka ba namaànaaruwa, ekka antara egdzaraaŋa baɗemme dem eggyeggye. 10 Naàwa naàzena kwaà de magana kure ge tsufa namaàna na ya ŋguɗana ya antara kure: Ba kelaa ma yakuraya egdzere zhele kwaà ɓelana am sheɗekwe. 11 Dawemda am sheɗekwe. Una ŋanna nalaama aà namaàna na am dagavaamiya na, iya antara kure. 12 Ba kelaa maà yakuraya egdzere zhele am jebaakure, kwaà ɓelana am sheɗekwe am hare ge tisire. Dete ba una gavka jebaakure keni ma ta yanaa aà ba am huɗe aà haà aà kure tsawe. 13 Ma una ta yanaa am huɗe aà haà aà kure, ma una kwa shekweve an shekwe keni baɗemme puwawaterempuwa am sheɗekwe ɓaaka shaige. Una ŋanna nalaama aà namaànaaruwa ge kure, an puwa ate vuwaakure. Namaàna ŋanna saksage. 14 Amaà zhele na ɓaaka am sheɗekwe, icaaka zheliraara ɗekiɗeki na waà, a jaranaaja shifaara ba ɗekiɗeki am jebaara. Aɗaba ŋane ebzubze namaànaaruwa.

15 Daaci a ba Dadaamiya aà elvan ge Ibrahiima: Kina waà, ɗaheka muksaaŋa an Saray mazlaara. AÀ salikataliya na waà, zheraara Saratu. 16 Yaà de ga barkaaruwa ate ŋane, yaà de vakte egdzere zhele an ŋane. AÀ de gev emmarge nalgaha gergere. Sleksaha gergere antara jebaha aà emnde gergere aà de segashe am ŋane.

17 Ibrahiima a kezle ugje, wafkaara ba teppe ate haha, amaà waà, ambera aà dzaka. Aɗaba a ba ŋane am ervauŋɗaara: Emgyegwe a zhele yawe dermeke ni kwasau zlaɓe aà de yaà egdzere? Ma Saratu keni emgyegwe a mukse yawe kul maselmani ni aè de ya egdzere? 18 Daaci a ba ŋane aà elvan ge Dadaamiya: A shifeteshifa ŋane ba Isemayiila aàkatafkaaŋa, ɓaaka naàzu yaà ƴekana umele. 19 Amaà a ŋwanante ge Dadaamiya a ba ŋane: Baaka shaigaara ɗekiɗeki, muksaaŋa Saratu aà de yaka egdzere zhele, kaà de ɗahana an Isiyaaku. Yaà de ŋguɗa namaànaaruwa antara ŋane ira egdzaraara am igaara ge ŋane. Namaànaaruwa ŋanna saksage. 20 Duksa palle waà, lyanvaalya ƴekaaŋa ate Isemayiila. Yaà de ga barkaaruwa ate ŋane, yaà ganve ura kwakya jebaara. Yaà huyanahuya kwakya jipu, sleksaha kelaawa ju buwa una taà de segashe aà ba am ŋane. ŋane ŋanna waà, yaà de ganvege nalga ƴaikke. 21 Amaà namaànaaruwa waà, yaà ŋguɗana antara Isiyaaku, egdze na ni aà de yakaa Saratu na. AÀ de yakaa egdze ŋanna am shifa sarte ba seke una.

22 Zlauzle am tsakana elvaha na ge Abrahiima maa, a zlalehe ge Dadaamiya. 23 Am iga aà una ŋanna, Ibrahiima a eksante egdzaara Isemayiila, antara navaha na ta yateraa am huɗe aà haara ira emnde na a shekwaterve an nalmanaara, baɗemme a puwaterme am sheɗekwe vacite ŋanna, ba seke una a ndahanaa Dadaamiya. 24 Am sarte na Ibrahiima aà dem sheɗekwe, ivaara kul maselmane ju maselmane. 25 Egdzaara Isemayiila an yawe kelaawa ju keƴe am sarte na aà fana am sheɗekwe. 26 Tara Ibrahiima antara egdzaara Isemayiila ta dem sheɗekwe aà ba ate vaci palle. 27 Ba duksa palle ge emnde na taà am huɗe aà haara keni. Emnde na ta yateraa am huɗe aà haara, antara emnde na a shekwaterve an shekwa, zaalaha baɗemme, ta dem sheɗekwe aà ba am hare ŋanna.

18

Dadaamiya a ɓalese estuwa sarte a yaà Isiyaaku

1 Yaakadada a naba marana iraara ge Ibrahiima am dagave aà nafaha saɗaɗɗe am Mamre. Ibrahiima aŋkwa aà nja ate we aà wakyiyaara, beraara baɗemme a maganaa aà ba an kacakaca. Sarte ŋanna keni erva a vaciya jipu. 2 Ba estuwa a kante ice waà, aà zhara ba emnde keƴe, zaala taà aŋkwa aà tsatse. Hatstse aà bina a naba tsetehe, aŋkwa aà de yaiteruye ate we aà wakyiya, a kezle ugje ate haha, 3 a ba ŋane aà elvan ge pallaatare: Yaakadadaaruwa, maàki ba zakivaareze waà, taslaaŋa deska ba estuwa, sawa tsatse am mba aà navaaŋa. 4 Daaci a ba ŋane aà elvan ge itare: Sawmbare puwawansepuwe cekwaaŋguɗe am ekte aà nafa aàhuna, taà sakura egdze a yawe kwaà baraabara serahaakure. 5 Yaà katakurva antara egdze a naàza za, kwaà shansha ndzeɗa, lauktu kwaà fanu ge baraàmaakure aà de katafke ba seke una kwaà katanaà kure. Daaci estuwa, dakureska ba dey arge haà aà slesleraakure. Ta ŋwanante ge wayvaha na, a ba itare: Shagera jipu, naba emmaàga sleraaŋa. 6 Ba watsewatse, a eptsa aà ba an hadzala Ibrahiima aà dem bere aàza Saratu, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Degevaadega ukpa na leppe jipu na keƴe ate daramaara, emmaàga gatau watsewatse. 7 ŋane an iraara, zhagadaara aà dem walde a esla, a de eksese egdze a esla na shagera vuwaara, hyuwaara kuɗkuɗe jipu na, a naba fanem am erva ge slesleraara, ŋane aŋkwa aà ganve naàza ɗaàle aà ba ate watsewatsire. 8 Gyepgye naàza ɗaàle na maa, Ibrahiima a satera jeba naza za umele aŋkwa ta magana an uɓa, antara uɓa aà waya, a sateranhe aàtirpalle antara hyuwa na, a faterhe aà katafkaatare. ŋane keni a tsaahe aà ba aàzetare am ekte aà nafa ŋanna haa ta zuhe.

9 Daaci ta ndavanuhe, a ba itare taà elvan ge Ibrahiima: AÀme muksaaŋa Saratu? A ŋwaterante, a ba ŋane: Kwaye ŋane aŋkwa am bere. 10 A ba palle aà wayvaha na aà elvan ge Ibrahiima: Sarte seke una am shifa watse yaà eptsa, una yaà ndak ba jirire ɓaaka eptsankaara, watse yaà se bere Saratu an egdzere zhele am erva. Saratu keni aà tse aà ba am iga aà Ibrahiima ŋanna ate we aà wakyiya, aŋkwa aà cena elva na. 11-12 Daaci dzaka ge Saratu an ila, aɗaba Ibrahiima antara ŋane bukerɗaatare garevge emgyegwaha. ŋane ɗeme ba naàɗaatare ŋwashaha keni naàzaara icevice. Aɗaba una ŋanna a ba ŋane am ervauŋɗaara: Am njaaruwa na ni kwasau zlaɓe aŋkwa emtakire aà nja antara zhele? Edda aà haaruwa keni gevge emgyegwe a zhele kurcumme! 13 A ba Saksage aà elvan ge Ibrahiim: Labara aà dzaka Saratu? Labara a bantsa ŋane am ervauŋɗaara ganevge emgyegwe a mukse ni yaà yaà egdzere-he? 14 Una keni aŋkwa najipuwaara aàza Saksage emtu an sleksiraara? Sarte seke una am shifa, yaà aŋkwa aà eptsa aàsezeŋa, yaà se bere Saratu an egdzere zhele am erva. 15 Jaaja lyawa Saratu maa, a ba ŋane: Dzakanka. A ba Yaakadada keni ba parakke: Ka dzaka.

Ibrahiima aŋkwa aà ƴekateru shifa ge emnde a Saudauma

16 Am iga aà una ŋanna maa, tsaretse wayvaha na keƴe kerɗe, taà aŋkwa aà zlala waà, ta kurese ba ndaŋŋire aà Saudauma. Ibrahiima keni a zlala antara itare, a daa aà puwatersepuwe. 17 Daaci a ba Yaakadada: Yaà tsa sheɓanvuweka ge Ibrahiima naàza na yaà de magana ya. 18 Aɗaba Ibrahiima aà de gev eddarge nalga ƴaikke, nalga na ni watse an hakuma jipu na. Baɗemme aà emnde na taà ate haha taà de sha barka aɗaba ŋane. 19 Ya eksese ŋane ganakini aà kwaratersekware ge egdzaraara antara wulfahaara am igaara ge ŋane geni a farfa zherwe ate shairiyahaaruwa, a magarmaàga jirire, a magarmaga duksa baɗemme an baramaara, lauktu yaà gananvege ge Ibrahiima naàzena ya banaa watse yaà vanteva na.

20 Daaci a ba Yaakadada aà elvan ge Ibrahiima: De shisha yawe aà kyuwa aà emnde kwakya, aɗaba naàzena taà aàŋkwa aà maganaà emnde a Saudauma antara Gaumaura. Haypa aà emnde ŋanna jauje ge ndzeɗa. 21 Aɗaba una ŋanna yaà aŋkwa tsekwa aàdehuwa, yaà de habaza magaatare ŋanna maàki ba jirire ba estuwa. Maàki gavka estuwa keni watse ya ŋaa ba diyeddiye.

22 Daaci emnde buwa am wayvaha na eptsaraterveptsa iga, zlarzlala am tate ŋanna, taà aŋkwa aà zlala aà dem Saudauma. Amaà Yaakadada waà, zlalaaka, aŋkwa aà tse aà ba am tate ŋanna, Ibrahiima keni aŋkwa aà ba aà tse aà katafkaara. 23 Ibrahiima a ganapte ge Yaakadada, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Kina emnde a jirire na taà aàhuwa keni kaà de keɗaterakeɗa aàtirpalle antara emnde a haypa emtu Yaakadada? 24 AÀmbane taà ankwa emnde a jirire kul ilyeɓe am Saudauma ŋanna, kaà de keɗaterakeɗa itare keni emtu? Kaà ƴaterareka ge emnde a ekse ŋanna aɗaba emnde a jirire kul ilyeɓe na taà am huɗaara na emtu? 25 Kay! Ekka kaà ta maganaaka jeba una. Emnde aà jirire ni kaà ceɓatera aàtirpalle antara emnde a haypa? Shairiyaatare kalkale? Una aà magaaveka. Eddawna watse aà kyana ŋane shairiya aà duniya baɗemme ni aà kyanaka shairiya a jirire? 26 A ŋwanante ge Yaakadada, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Maàki shanansha emnde a jirire kul ilyeɓe am huɗe aà berni aà Saudauma waà, yaà naba ƴateraareƴe ge emnde a ekse ŋanna baɗemme aɗaba itare. 27 A ba Ibrahiima: Taslaaŋa ƴiyareƴe Yaakadadaaruwa, aɗaba maganka lyawa aà katafkaaŋa ɗekiɗeki ge ndakse elva parakke. Iya waà, ya berbere aà haha ba dey, ya kelpa aà kara ba dey. 28 AÀmbane watse ɓaaka ura ilyeɓe am emnde a jirire kul ilyeɓe na, kaà de keɗaterakeɗa baɗemme aɗaba emnde ilyeɓe na ɓaaka am huɗaara na emtu? A ba Yaakadada: Maki shanansha emnde a jirire kul ufaɗe jilyeɓe am ekse ŋanna waà, yaà keɗeka ekse. 29 Aley, zlaɓe Ibrahiima ƴaànka Yaakadada, a ba ŋane aà elvan ge ŋane zlaɓe adaliye: AÀmbane emnde a jirire ta ba kul ufaɗe am ekse ŋanna maa? A ŋwete ge Yaakadada, a ba ŋane: Maàki shanansha emnde a jirire kul ufaɗe am ekse ŋanna waà, yaà keɗeka ekse. 30 A ba Ibrahiima: Taslaaŋa Yaakadadaaruwa, a jaŋka ervauŋɗe, yaà aŋkwa aà ndavakundave zlaɓe adaliye: AÀmbane emnde a jirire ta ba kul keƴe am ekse ŋanna maa? A ba Yaakadada: Maàki shanansha emnde a jirire kul keƴe am ekse ŋanna waà, yaà gejeka ekse. 31 A ba Ibrahiima: Taslaaŋa Yaakadadaaruwa ƴiyareƴe. Aɗaba kwakya elvaaruwa aà katafkaaŋa: AÀmbane emnde a jirire ta ba kul buwa am ekse ŋanna maa? A ba Yaakadada: Maàki shanansha emnde a jirire ni hyephye kul buwa am ekse ŋanna waà, yaà gejika ekse ɗekiɗeki aɗaba emnde a jirire kul buwa ŋanna. 32 A ba Ibrahiima: Taslaaŋa Yaakadadaaruwa, ŋanaaŋa ervauŋɗaaŋa an slakala, yaà ndavaku ba palle mazlaara, yaà farka umele. AÀmbane emnde ŋanna ta ba kelaawa njaiŋŋe am ekse ŋanna maa? A ba Yaakadada: Maàki shanansha emnde a jirire kelaawa am ekse ŋanna waà, yaà gejeka ekse mazlaara aɗaba emnde a jirire kelaawa na.

33 Am sarte na ni Yaakadada mbeɗanumbeɗe elvaara baɗemme ge Ibrahiima, a naba ƴaa Ibrahiima, a naba zlalehe. Ibrahiima keni ba eptsaara aà sem tataara.

19

A segashe estuwa Ludu am Saudauma

1 Herzhe aŋkwa aà maga mangaripu waà, daraada malikaha buwa na keni am Saudauma. Ludu maa, ŋane aŋkwa aà nja ate we aà walkame aà Saudauma ŋanna. Ba a puwete ice ate itare waà, hatstse a naba tsetehe, a de yaiteruye, a kezle ugje aà kataftkaatare wafkaara ba teppe ate haha. 2 A ba ŋane aà elvan ge itare: Yaakadadaaruwa, taslawaakure, daweska ba estuwa arge haà aà naàvaakure. Sawmbare barawaabare serahaakure, harauhaàre, an eŋlya werre waà, lauktu kwaà tse, kwaà maga shulaakure adaliye. Amaà ta ŋwanante, a ba itare: ŋere ŋaà duka aà dem mba aà ura, ŋaà haraaŋere aà ba aàgashe. 3 Amaà Ludu keni a tsaa aà ba ate naàzaara, aà magatera tasle estuwa, aà ŋatertaà sera. Daaci ta naba duhe, ta demhe aà dem huɗe aà haara. A de magateraa muŋri antara depaiŋ na ɓaaka shahi aà makala am huɗaara na, ta zuhe.

4 Ba zlaàva keni zlavareka emtsaaɗe waà, saremsa emnde a ekse aà Saudauma, dawalaha antara emgyegwar zaalahaatare baɗemme saresse am slalaha kaàtaàkaàppe se jarantaaveje ge haà aà Ludu. 5 Ta ɗante Ludu, a ba itare taà elvan ge ŋane: Taà aàme dawalaha na ta tsekwaa am mbaaŋa aà ba an vaƴiya vatena na? Satersese aàseze ŋere, ŋaà kaàtaà zlava an itare. 6 A sesehe ge Ludu aàsezetare, a tsaahe ate we aà wakyiya, a heɗanu ge wakyiya am igaara, 7 a ba ŋane aà elvan ge itare: Estuweka emndaaruwa, magauka mandzawire na taslawaakure. 8 Naàwa taà aŋkwa egdzarahaaruwa ta buwa, garevge gyaalaha, zlaɓe diyarka zhele waà, yaà satersese itare, kwaà de maga naàzena kwaà katana kure an itare. Amaà zaala na waà, taslawaakure ƴawaterƴa, aɗaba ta wayvaha, taà am huɗe aà haaruwa. 9 Amaà a ba itare taà elvan ge Ludu: Jaŋernaaja ka ate we aà wakyiya! Ka wa ka sawa an sawa, ka wayve ba dey degiya gakevge narkaliyaaŋere? Use dawale, shagera kwa elvaaŋa. Ba kinamina ŋaà magakanaamaga palasa, aà jauje ba ge naàza aà emnde ŋanna. Ta naba puwana tsekweɗa ge Ludu, taà kata kezla paàre aà wakyiya maa, 10 malikaha buwa na ta naba velese erva, ta teɗante Ludu aà dem huɗe aà haà, ta heɗanu ge wakyiya. 11 Ta naba wulfete emnde ŋanna taà ate we aà wakyiya na, malaha dete egdzaraha baɗemme ɓaaka ura aà nanna ice ɗekiɗeki. Ta kuɗevaa ba itare ge tataya we aà wakyiya geni taà demda.

12 Daaci a ba malikaha na taà elvan ge Ludu: Taà aŋkwa emndaaŋa umele am ekse na emtu? Ma egdzaraaŋa, ma shawlahaaŋa, ma emndaraaŋa keni, maà ta varahaaŋa am huɗe aà ekse na waà, satersese. 13 Aɗaba ŋaà kata keɗanaakeɗa ekse na ba ɗekiɗeki. Yaakadada cenancena kyuwa emnde kwakya aɗaba maàga aà emnde a Saudauma. Aɗaba una ŋanna a ɓelaŋera Yaakadada geni ŋaà se keɗanaakeɗa ekse na. 14 A sesehe ge Ludu, a de mbeɗateru ge shawlahaara, emnde na ta aŋkwa aà sheba egdzaraara, a ba ŋane aà elvan ge itare: Magaumaàga watsewatsire mi zlalawa am ekse na, aɗaba Yaakadada aà kata keɗe ekse ba ɗekiɗeki. Amaà shawlahaara ŋanna ta ganve ba elva a shawya.

15 Kyaakya adaga waà, malikaha na ta bakante ge Ludu aà ba an ndzeɗa. A ba itare taà elvan ge ŋane: Tsetse ba watsewatse antara emndaaŋa, muksaaŋa, antara egdzaraaŋa buwa, dawedde watsewatse, a zakuruka duniya aɗaba shariya aà haypa aà emnde a ekse na. 16 Am taà ezhzhara aà hadzaleka Ludu, ta naba ŋanaahe ate erva, ta ŋanaa erva ge muksaara, ta ŋateraa erva ge egdzaraara buwa ŋanna, ta daterse aà dete iga a ekse, ta ƴatera ahuwa, aɗaba Yaakadada wayaaka keɗaara. 17 Am sarte na daratersede aàdete iga a ekse ŋanna maa, a ba palle aà malikaha na aà elvan ge Ludu: Ezhzhagade shifaaŋa aà de cuwa waà, geni a keɗeka shifaaŋa. Zhareka ice aà sem iga, tseka am kaamba keni. 18 Amaà a ŋwanante ge Ludu, a ba ŋane: Estuweka Yaakadada, yaà de dzegwaànka. 19 Urara keni ya ba naàvaaŋa, shanansha ŋgurna aàzeŋa magakiyanmaga shaigerire ƴaikke, ŋezlakiseŋzle waà, yaà dzegwaànka zhagade aà de cuwa wa. Yaà tama aà de shisha emtaŋkire, yaà de cuvaaka wa yaà emtsa. 20 Kaà aŋkwa aà nanna egdze a ekse na kwaye ŋane na emtu? Herzhe ba egdze a ekse ŋanna, yaà dzegwaàndzegwa zhagade aà de cuwa tate ŋanna, taslaaŋa viteva barama ge dehuwa. Egdze a ekse ŋanna ba cekwaaŋguɗi, daaci yaà de sheɓa iraaruwa am huɗaara. 21 Shagera, a ba malika na, yaà magakaà ŋgurna zlaɓe adaliye, yaà ƴaka egdze a ekse ŋanna, yaà gejeka. 22 Ezlzlala watsewatse, kaà de sheɓa iraaŋa am egdze a ekse ŋanna, yaà maŋka ba uwe keni sey maà dakaada am ekse ŋanna. Aɗaba una ŋanna, ta fante zhera aà Jau'ar ge egdze a ekse ŋanna.

Dadaamiya ndza a keɗan estuwa Saudauma antara Gaumaura

23 Sesse vaciya am haha waà, Ludu keni de tsekwaatsekwa am Jau'ar. 24 Daaci Yaakadada a naba fantau ge hya kaàraà an wesha an baraudu aà sawa am samaya, aà setarge Saudauma antara Gaumaura. 25 Yaakadada a eptsante eksaha ŋanna, antara kaamba a tate ŋanna, antara nafaha baɗemme a ganve ba seke ndza tate ŋanna ka. 26 Mukse aà Ludu maa, ŋane a zharaa ice aà dem kataliya, ŋane keni a naba eptsapte a gev naàkwa aà izhe, amaà ba naàwa ura aà tse aà ba ka.

27 Maàkurallaara a tsetehe ge Ibrahiima an eŋlya werre, a duhe aà dem tate na ni a tsaa aà katafke aà Yaakadada na, 28 a kante ice aà dem Saudauma antara Gaumaura antara kaambaha aà tate ŋanna baɗemme waà, aà zhara ba ƴire aà kaàraà ƴaikke jipu, ba seke ƴire aà kaàraà kaamba ƴaikke.

29 Am sarte na Dadaamiya a keɗaa eksaha aà tate ŋanna, a naba yehamme Ibrahiima, daaci a naba sanse Ludu ba lapilayye am masiba ŋanna. Amaà eksaha ŋanna ndza Ludu am huɗaara na waà, a ganve ba seke ndza tate ŋanna ka.

Slalwe aà Mau'abiyaha antara Amauniyaha

30 Ludu maa, jaaja lyawa ge nja am egdze a ekse ŋanna taà ɗahanaà an Jau'ar na, aɗaba una ŋanna a naba kezla, kwaye a de nja am hwalakwa am huɗe aà waà, antara egdzaraara buwa egdzara ŋwasha. 31 Daaci a ba egdzere zuŋwire aà elvan ge kudereŋaara: Naàwa eddemiya keni gevge emmgyegwe, am haha na keni ɓaaka eddawna aà shebamisheba seke una taà aŋkwa aà maganaà emnde baɗemme. 32 Sawa mi ejja eddemiya an mbazla waà, mi zlava an ŋane, watse mi fanefa wulfe ge eddemiya.

33 An vaƴiya vacite ŋanna, ta naba hyanhe ge eddetare na an mbazla telkusse, a de haàre male aàzeŋaara. Amaà ma sarte na a zlavanuzlave na, ma sarte a zlalaara keni diyaaka eddetare ɗekiɗeki. 34 An eŋlya werre, a ɗante kudereŋaara, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Yawwaa, zlawzle kwa naàzaaruwa, an vaƴiya vatena zlavaŋerzlava antara edderwa. Sey mi hyanhya zlaɓe adaliye an mbazla, kaà de hara ka vatena. Estuwa, mi naba fanefa wulfe ge eddemiya. 35 An vaƴiya, ta naba hyanhe zlaɓe adaliye ge eddetare an mbazla, a de hare sleɗabaara aàza eddetare na. Eddetare diyaaka ɗekiɗeki sarte na a de zlavanuzlave na ma sarte a zlalaara keni. 36 Egdzara aà Ludu bukerɗe sharaànsha huɗe an eddetare. 37 Egdze a zuŋwiraara a ye egdzere zhele, a fate zheraara Mau'ab. ŋane una eggyetare ge Mau'abiyaha sem vatena. 38 Kudereŋaara keni ba estuwa, ŋane keni a ye egdzere zhele, a fete zheraara ɓii'Ammi. ŋane una eggyetare ge Ammauniyaha sem vatena.

20

Labare aà tara Ibrahiima antara sleksu Abimailaik

1 A naba kezla Ibrahiima am tate ŋanna, kwaye a de nja am Puti, a de icese slalaara am dagave aà tara Kadais antara Sura. Am iga aà una ŋanna maa, kwaye a de nja am Gairar. Am sarte na taà am Gairar ŋanna maa, 2 a ba Ibrahiima aà elvan ge emnde a ekse ŋanna ate muksaara Saratu: Egdze a emmerwa aà bina. Daaci a sariyansa mukse ŋanna a ba slekse aà emnde a Gairar, zheraara Abimailaik. A naba ɓela emndaara, ta de eksanvaahe. 3 An vaƴiya waà, daàmda Dadaamiya aà deza sleksu Abimailaik am shene, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Kina waà, samsa emtsaaŋa, sey kaà emtsa. Aɗaba mukse na ka eksevaa ka na waà, mukse aà zhele.

4 Am sarte ŋanna maa, zlaɓe Abimailaik ɗahaaka emtsaaɗe mukse na aàdezeŋaara. A ba ŋane aà elvan ge Dadaamiya: Yaakadadaaruwa, ma emnde na ɓaaka ba haypaatare keni kaà diya ba ceɓaterceɓa emtu? 5 Aɗaba a binaa ba Ibrahiima an waara, egdze a emmerwa aà bina. A ba mukse keni egdze a emmerwa. Ya maganaa aà ba an ervauŋɗaaruwa palle, maganka niya a maga mandzawire ɗekiɗeki. 6 AÀ ba am shene ŋanna, a ba Dadaamiya aà elvan ge ŋane: Ba iya keni diyandiya ganakini ka maganaa a ba an shagerire aà ervauŋɗe. Aɗaba una ŋanna piyanaktepiya maga haypa an ya, vanakteka barama ge nja antara mukse ŋanna. 7 Kina waà, danaada mukse na aà dem mba aà zhelaara, aɗaba zhelaara nabi. Watse aà ƴekakuwa ŋane shifa geni kaà eŋzleseŋzle. Amaà maàki dakannaaka muksaara waà, diyeddiye geni ekka iraaŋa antara emndaaŋa baɗemme kwaà de njeka an shifa.

8 A tsetehe ge Abimailaik an eŋlya werre, a ɗetaa galipahaara baɗemme, a tsakaterse elva ŋanna baɗemme, jaterja lyawa jipu. 9 A ɗante Ibrahiima keni, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Labara ka magite una? Ya gaku uwe kena estuwa ni, ka de magite una antara emndaaruwa baɗemme am kwaraaruwa na? Naàzena ka magita ka na waà, taà maŋka emnde ɗekiɗeki. 10 A ndavanuhe zlaɓe adaliye, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: A waktaa uwe demme ni ka naba wayete magite una na? 11 A ŋwanante ge Ibrahiima, a ba ŋane: Iya, ya kurken emnde a larde na taà kuveka Dadaamiya, watse taà keɗiyaakeɗa arge muksaaruwa. 12 ɗemme keni waà, egdze a emmerwa ba miyenne. Aɗaba gergere ba mama ka waà, eddeŋere palle. ŋane, egdze a edderwa, gevge muksaaruwa ge iya. 13 Am sarte na sisese Dadaamiya am huɗe aà haà aà edderwa, ya ndaana ba iya, a ba iya yaà elvan ge ŋane: Maè mi de tsekwaa am eksara keni, naba ndaterndaha ge emnde a ekse ŋanna geni ka egdze a emmerwa. 14 Daaci Abimailaik a eptsanaa muksaara ge Ibrahiima, a ndakanaare antara duksaha kwakya: kyawaha antara eslaha antara ba emndimagwaha a vanteva, navaha antara kwatenaha. 15 A ba Abimailaik aà elvan ge Ibrahiima: Kwaye lardaaruwa baɗemme aà katafkaaŋa, naba njinja am tate na ni aà katana ervauŋɗaaŋa. 16 A ba ŋane aà elvan ge Saratu: Naàwa yaà vante gursa debu ge egdze a emmeŋa, una ŋanna lafayaaŋa, naàza heɗakaa nasherire aà katafke aà sleriyahaaŋa baɗemme. Estuwa, kaà an bara aà katafke aà emnde baɗemme. 17 Daaci Ibrahiima a magaa maduwa, maàzlaara Dadaamiya keni a naba ekhyaternaahe ge tara Abimailaik antara muksaara ira kwatenahaatare baɗemme, ta fantau ge yaà egdzere zlaɓe adaliye. 18 Aɗaba ndza Dadaamiya a heɗete yaà egdzere ba ɗekiɗeki am huɗe aà haà aà Abimailaik baɗemme aɗaba elva aà Saratu mukse aà Ibrahiima.

21

Laukte aà yaà Isiyaaku

1 Yaakadada viyanaaka Saratu, a gananve naàzena ndza a ndanndaha, a ba nane watse aà magannaamaga na. 2 Saratu a naba shaa huɗe, a yane egdzere zhele ge Ibrahiima. Daaci Ibrahiima a shansha egdzere zhele aà ba am emgyegwire. Saratu a ye egdzere aà ba am sarte na a tsanaa Dadaamiya na. 3 Ibrahiima a fete zhera aà egdzaara na a yannaa Saratu na, Isiyaaku. 4 Isiyaaku magaamaga hare tise am erva maa, Ibrahiima a ɓeleme am sheɗekwe ba seke una a bannaa Dadaamiya na. 5 Ate iva ŋanna Ibrahiima a shaa egdzaara Isiyaaku na waà, iva aà Ibrahiima dermeke. 6 Daaci a ba Saratu: Dzakitedzaka Dadaamiya, emtake ervauŋɗaaruwa jipu. Una ma a cenanaa ware labaraaruwa keni sey aà dzaka, aà higiyuhige. 7 A farhe zlaɓe adaliye, a ba ŋane: Ndza a tamanaa ware aà katafke aà Ibrahiima ni watse Saratu a yiya egdzere! Amaà kwaye ŋane yaneya egdzere, ŋane keni emgyegwe tsa. 8 Daaci aŋkwa aà wala egdzere, ta ŋezlaa ate uɓa. Vaci ŋezla Isiyaaku ate uɓa, Ibrahiima a magaa muŋri, a ɗetaa emnde.

Ibrahiima a1 ŋgyanse estuwa Hajara antara Isemayiila

9 Vacite umele maa, egdze na Ibrahiima a shanaa an Hajara egdze aà emnde a Misera na, taà aŋkwa aà gaà gusa antara Isiyaaku aà Saratu, naterna Saratu. 10 A ba Saratu aà elvan ge Ibrahiima: ŋgyanseŋgye kwatena na, a zlarzlala antara egdzaara baɗemme. Aɗaba wayanka, ƴanaaƴa ervauŋɗaaruwa egdze aà kwatena taà de zaà warata kerɗe antara Isiyaakuwaaruwa.

11 Elva ŋanna ƴanaaƴa ervauŋɗe aà Ibrahiima jipu, aɗaba Isemayiila keni ba egdze a huɗaara. 12 Amaà a ba Dadaamiya aà elvan ge Ibrahiima: A guleka higaaŋa aɗaba kwatena antara egdze na ka shanaa an ŋane. Naba magananmaga ge Saratu naàzena a ndavakuwa ŋane baɗemme. Aɗaba aà ba am jirire keni wulfahaaŋa na watse ta kwakya aà ba iya, ya ndakndaha na keni, bademme watse taà segashe aà ba am Isiyaaku. 13 Amaà egdze a kwatena na keni maa, yaà de huyanaahuya ŋane keni, yaà de ganvege larde ƴaikke aɗaba ŋane keni ba egdze a huɗaaŋa.

14 Daaci ba makurallaara an eŋlya werre, Ibrahiima a eksetaa naàza za antara kanyakanya yawe am huɗaara, a far ge Hajara ate nahyapaihyapaara, a eksevaa egdzaara ŋanna, a vante, daaci a naba ŋgyanse, ezlzlalaaŋa aà ba ŋane aà elvan ge ŋane. Daaci ba zlala ge Hajara aà dem kaambaara, kwaya a de deriya am kaamba aà Birsaba. 15 De zlarzle yawe am kanyakanya maa, a naba eblyanve egdzere am ekte aà nafa. 16 ŋane an iraara a de njehe ƴiiƴire an egdze na deydey aà zlala aà gurme palle, am ndaŋŋiraara. Aɗaba a bantsa ŋane: Wayanka zhara egdzaaruwa aà emtsa ate icaaruwa. Daaci a de njehe, a kurese ba ndaŋŋire aà tate na ni egdzaara aàtekwa na, a fantau ge kyuwa. 17 Daada kyuwa aà egdze na aàdeza Dadaamiya, a naba tsekwehe ge malika a Dadaamiya aà sawa am samaya, a ba ŋane: A jaara uwe ge ekka Hajara? A waŋka lyawa ɗekiɗeki, aɗaba Dadaamiya cenancena hula aà egdzere am tate na aàtekwa egdze ŋanna. 18 Naba tsetse, de eksanteksa egdzaaŋa, ŋanaaŋa ba shagera, aɗaba watse yaà ganve larde yaikke an egdze ŋanna. 19 Dadaamiya a naba weranante ice maa, Hajara a zhara ba suwa, hatstse a naba tsetehe, a de nante kanyakanyaara an yawe na, una a fanu ge egdzere.

20-21 Dadaamiya icaaka antara Isemayiila ɗekiɗeki haa a waltehe. Waltewala maa, a naba nja am huɗe aà kaamba aà Paran, gevge zhel matsame, aà dzega naàza kaambaha an gume. Emmeŋaara a de eksanante gyaale am Misera.

Namaàna na am dagave aà tara Ibrahiima antara Abimailaik

22 Am sarte ŋanna maa, a sawhe ge sleksu Abimailaik antara Pikaul male aà sawjiyahaara aàseza Ibrahiima, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Ekka waà, aŋkwa Dadaamiya antara ka am naàzena kaà magana ka baɗemme. 23 Kina waà, sey kaà ziyuze waɗa an Dadaamiya geni kaà de magiteka keladire ɗekiɗeki, ma ge iya, ma ge egdzarahaaruwa, ma ge eggyahaaruwa keni. Ba seke una ni iya ya magakaa shagerire, huɗaaruwa palle ate ka na waà, ka keni maginaamaga ba estuwa. Kaà magiya shagerire ge iya antara ge larde na naàwa njakinja am huɗaara na. 24 Yaà ezza, aà ba Ibrahiima.

25 Daaci Ibrahiima a naba sananse parakke ge Abimailaik shagerkire na ni ta maganaa emndaara, ta naba lyevaa suwa aà ba an ndzeɗa beresse na. 26 A ŋwanante ge Abimailaik, a ba ŋane: Diyanka una ɗekiɗeki ma a maganaa ware keni. Ekka keni mbeɗakiyuka, iya keni cenananka ɗekiɗeki maà vateneka. 27 Am iga aà una ŋanna, Ibrahiima a naba haltaa nawaha antara kyawaha ira eslaha, a naba vante ge Abimailaik, bukerɗaatare gevge namaàna dagavaatare mazlaara. 28 Ibrahiima a naba dzerese kyawaha na deydey deydey na vuye, a tsateraahe an iraatare. 29 A ba Abimailaik aà elvan ge Ibrahiima: Labara ka dzerese kyawaha na vuye, ka tsateraahe an iraatare na? 30 A ŋwanante ge Ibrahiima, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Una waà, lyevaalya am ervaaruwa ba ge iya, ge seydire a katafkaaŋa, geni suwa na waà, ba jirire ya yanaa ba iya. 31 Aɗaba waɗa aà emnde buwa ŋanna ta zanaa am tate ŋanna, ta ɗaàhaà tate ŋanna an Birsaba kina.

32 Kwaye ŋane, ta ŋguɗanaa estuwa tara Ibrahiima antara Abimailaik namaàna am dagavaatare. Am iga aà una ŋanna maa, a tsetehe ge Abimailaik antara Pikaul male aà sawjiyahaara, ta eptsa aà dem eksaatare aà ba am Filisti ŋanna. 33 Daaci Ibrahiima a dzeɓe nafa aà ɗaale am Birsaba. A magaa maduwa, a fantau ge ɗaàha Dadaamiya Saksage an Yaakadada am maduwaara. 34 Ibrahiima haraahare jipu am larde aà Filisti.

22

Dadaamiya aŋkwa aà gyaà hala aà Ibrahiima

1 Am iga aà unaha ŋanna maa, Dadaamiya a naba gyaa hala aà Abrahiima. A ɗante: Ibrahiima! A ŋutehe: Naàwa ya Yaakadada, a ba Ibrahiima. 2 A ba Dadaamiya aà elvan ge ŋane: Eksanteksa egdzaaŋa Isiyaaku, egdzaaŋa na palle ba ŋane wayakwaya jipu na, ezlzlala an ŋane aà dem larde aà Mauriya ate ire aà wa na watse yaà de ŋgyekwakanvaa ya, de iciyantica sadakaara am tate ŋanna, sadake na ni taà epshana an kara na.

3 Ba makurallaara, a tsetehe ge Ibrahiima an eŋlya werre, a tataa hazla na watse aà de epsha sadake an ŋane na, a puwete serde ate ezzeŋwaara, daaci daredde antara egdzaara Isiyaaku, aà dem tate na ni a ŋgyekwannaa Dadaamiya na. A ɗetaa emnde buwa am walaɗiyahaara, ta duwa antara ŋane. 4 Am hare ge keƴire waà, Ibrahiima a kante ice, a nanna tate ŋanna amaà zlaɓe ƴiiƴiye jipu. 5 A ba ŋane aà elvan ge walaɗiyahaara buwa na: Kure waà, njawinja aàhuna antara ezzeŋwa. Amaà ŋere antara egdzere waà, kwaye ŋaà de kezlan ugje ge Dadaamiya ate ire aà wa na kwaye ŋane na. Maà zlaŋeruzle ŋaà se berakurbera.

6 Daaci Ibrahiima a eksante hazla na taà epsha naàza sadake an ŋane na, a farhe ge egdzaara Isiyaaku na. ŋane an iraara maa, a eksante kara antara washe, daredde taà aŋkwa aà zlala ba itare ta buwa mazlaara. 7 Daaci Isiyaaku a ndavanu elva ge eddeŋare taà aàtire a zlala ŋanna, a ba ŋane: Eddaye! A ŋwanante ge Ibrahiima, a ba ŋane: Naba enndaha elvaaŋa egdzaaruwa, yaà aŋkwa aà eccena. A ba Isiyaaku aà elvan ge ŋane: Naàwa maà an hazlaha antara kaàraà baɗemme, aàme egdze a zhil kyawe na mi de maga sadake an ŋane na? 8 A ŋwanante ge Ibrahiima, a ba ŋane: Watse aà de jansaare ba Dadaamiya ŋanna an iraara ge egdze a kyawe ŋanna egdzaaruwa. Daaci taà aŋkwa aà zlalaatare aà ba aàtirpalle.

9 Daraada am tate ŋanna a ŋgyekwannaa Dadaamiya ŋanna maa, Ibrahiima a de ndere naàzena taà icanaà sadake aàtekwa ge Dadaamiya na, a kazlante hazla, daaci a naba takwasaa egdzaara Isiyaaku na, daaci a ɓelete ate hazla na ate tate aà fana sadake ge Dadaamiya na. 10 Daaci a velese erva, a eksante washe, aà kaàtaà ica egdzaara waà, 11 Ibrahiima, Ibrahiima, aŋkwa aà ɗahanaà malika aà Dadaamiya aà sawa am samaya. A ŋutehe ge Ibrahima: Na'am. 12 A ba malika: Fanfeka ervaaŋa ge egdzere ɗekiɗeki, maganaànka ba uwe keni. Kina waà, dyaneddiye mazlaara ganakini kaà aŋkwa aà kuva Dadaamiya, aɗaba yaikiveka egdzaaŋa palle ba ŋane. 13 Ibrahiima a kante ice waà, aà zhara ba zhel kyawe am igaara am gwezla aà dake tabeɗamme, dermahaara an ŋaŋa am gwezla ŋanna. A naba duhe ge Ibrahiima suuwe, a de lyevaa zhel kyawe na, a maganaa sadake ge Dadaamitya an ŋane am sleɗe aà egdzaara. 14 Ibrahiima a fete zhera aà tate ŋanna: Dadaamiya aŋkwa aà nanna. Sem vatena keni, emnde taà ɗaha tate ŋanna a ba an: Dadaamiya aŋkwa aà nanna ŋanna.

15 Malika aà Yaakadada a ɗante Ibrahiima ge buwire aà sawa am samaya, 16 a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Naàwa elva aà Yaakadada. A ba ŋane: Ba seke una ni ekka eksakarekse magiya una, yaikiveka egdzaaŋa palle a ba ŋane na waà, yaà zaku ba waɗaara an zheraaruwa ba ge iya: 17 ba jirire yaà aŋkwa aà gakar barkaaruwa, yaà yaàkteya, egdzaraaŋa taà de gev ba seke terlyakwaha ate samaya, ba seke shili na am guwa na. Ma vatara keni sey taà de gaànaà ba emndaaŋa ndzeɗa arge kelaadahaatare. 18 Baɗemme a nalgaha am duniya taà de shaà barka ŋanna yaà de gaterar ge emndaaŋa na, aɗaba ka na ebzaŋka elvaaruwa. 19 Daaci a eptsehe ge Ibrahiima aà seza dawalahaara na, ta naba daatare aà dem Biirsabe. Aɗaba Ibrahiima aà nja am Biirsaba ŋanna.

Egdzara aà Nakaur

20 Am iga aà labare ŋanna baɗemme na maa, ta se mbeɗanu shawya umele ge Ibrahiima, ta baàntsa: Milka, mukse aà egdze a emmeŋa Nakaur a yayane egdzar zaala. 21 Naàwa zherahaatare: Uus, ŋane maàkaajiyaara, taà an Bus sleɗabaara, antara Kamuyail ŋane waà, eddaŋaara ge Aram, 22 sleɗaba Bus maa Kaisaid antara Hazau antara Pilda antara Yidlaf ira Baitu'iila. 23 Baitu'iila ŋane a ye Raibaika. Kwaye ŋanne egdzara aè Milka tise ŋanna, egdzar zaala baɗemme, a yayannaa ge Nakaur egdze a emmeŋaara ge Ibrahiima. 24 Aŋkwa mukse aà Nakaur umele a gaàn ge burwire, zheraara Raiwma, ŋane keni a yaye egdzara. Naàwa zharahaatare: Taibak, taà antara Gaham, antara Tahas ira Maaka.

23

A shekweve estuwa Ibrahiima tate na a heɗaken muksaara Saratu

1 Saratu a magaa iva dermeke an kul buwa juvuye lauktu aà emtsa. 2 A emtsaa am haha aà Kanaana, am ekse aà Kiriya Arba, ba ŋane una taà ɗaha an Haiburun na. Ibrahiima a naba jemaa emnde, a kyuse Saratu. 3 Am keɗa muksaara ŋanna maa, Ibrahiima a naba ƴaa emtsa na am bere, a tsetehe, a duhe aà deza Haitiyaha, a ba ŋane aà elvan ge itare: 4 Naàwa iya, ya sawa an sawa, ya wayve am dagavaakure. Vatena na waà, shisha mandzawe, yaà kata egdze a sleɗe aàza kure taslawaakure, geni yaà de heɗa muksaaruwa am sleɗe ŋanna. 5 Ta ŋwanante ge Haitiyaha, a ba itare taà elvan ge Ibrahiima: 6 Estuweka aàmbarkaaŋa. Ekka ka ura ŋgaa am dagavaaŋere a gakaara Dadaamiya barka. Naba edduwa, de zharanaazhara irekhyahaaŋere, eksesekse ba una ɓaaka argina ɗekiɗeki na, kaà heɗa muksaaŋa am huɗaara. AÀ jerka ura am dagavaaŋere aà de yaikve irekhyaara ɗeàkiɗeki. 7 Daaci a tsetehe ge Ibrahiima, a tsaahe aà katafke aà Haitiyaha, emnde a haha ŋanna, a gaa iraara aà katafkaatare, 8 a ba ŋane aà elvan ge itare: Maàki ba jirire lyavaalya ervauŋɗaakure ganakini yaà heɗa muksaaruwa aàhuna waà, taslawaakure, ndavawisendave aàza Aifruna egdze aà Jauhar, 9 maàki aà ɓashiɓasha waà, hwalakwa aà Makpaila na ate we aà fahaara na, aɗaba tate ŋanna naàzaara. A viteva aà ba ate gane na ni aà zlayaàn ge tate ŋanna, yaà shekwana aà katafkaakure baɗemme, geni iya keni yaà shansha tate aà irekhyaaruwa halal am dagavaakure.

10 Mbate, Aifruna ŋanna keni aà ba nja am dagave aà emndaatare Haitiyaha, taà aà faɗa ate we aà walkame na. A ba Aifruna aà elvan ge Ibrahiima aà ba an kaa kwara aà katafke aà zlamakelaawa: 11 Estuweka aàmbarkaaŋa, ɓaaka elva a vela am huɗaara. AÀ katafke aà emndaaruwa baɗemme, ma fe ŋanna, ma hwalakwa ŋanna keni vanakteva ba dey ge heɗa muksaaŋa am huɗaara. Nada eccena ka naàzena yaà aŋkwa aà ndaka ya na. 12 Ibrahiima a gaa iraara zlaɓe adaliye aà katafke aà emnde a haha ŋanna baɗemme, 13 a ba ŋane aà elvan ge Aifruna aà katafkaatare baɗemme: Taslaaŋa, ƴanaaka elvaaruwa na: Gane aà fahaaŋa waà, yaà ebbiya baɗemme, naba lyevalya nalmanaaŋa am ervaaruwa, lauktu yaà de heɗa muksaaruwa. 14 Amaà a ba Aifruna aà elvan ge Ibrahiima: 15 Labara kwa aàmbarkaaŋa, ka ƴanaa ge uwe ka elvaaruwa na? Naàwa gane aà sleɗe ŋanna gursa dermeke ufaɗa, amaà ƴaikke ba dagavaamiya ka emtu arge nalmane? Naba ezlzlala de ehheɗa muksaaŋa seke!

16 Daaci Ibrahiima a ekserhe aà ba an higa gane aà fahe ŋanna a ndaasa Aifruna aà ba an waara aà katafke aà Haitiyaha baɗemme, lipela dermeke ufaɗe aà ba ŋane na. Ibrahiima keni a naba kezlanaa gursa dermeke ufaɗe ŋanna tuwesse am erva. Una ŋanna shuŋguwaatare na taà tsakala an ŋane. 17-18 Mazlaara, fantau aà ba am sarte ŋanna, fahe aà Aifruna am Makpaila, aà dem geɗiyaara ge Mamre, damda am rezege aà Ibrahiima aà katafke aà Haitiyaha baɗemme am kendekiya ƴaikke ate we aà walkame; fe ŋanna antara hwalakwa na, antara nafaha na am fe ŋanna ira nafaha na ate nakwaha aà tate ŋanna baɗemme.

19 Zlaruzle am una ŋanna baɗemme, lauktu Ibrahiima a de heɗa muksaara Saratu. A heɗanaa am hwalakwa, am fe am Makpaila, am geɗi aà Mamre am tate na ta ɗahana an Haiburun na, am haha aà Kanaana. 20 Kwaye ŋane, a gev estuwa fe ŋanna antara hwalakwa na am huɗaara na, am rezege aà Ibrahiima. A shekwanaa am erva a Haitiyaha, a ganve tate aà heɗa emndaara baɗemme.

24

Nika aà tara Isiyaaku antara Raibaika

1 Ibrahiima ndza gevge emgyegwe a zhele kurcumme, Dadaamiya garga barka am duksa baɗemme. 2 ŋane ndza an navaha antara walaɗiyaha kwakya. Vacite umele, a ba ŋane aè elva ge eddawnaaŋana ŋane huɗe aà haara baɗemme na: Sawa femfa ervaaŋa am dagave aà serahaaruwa, aà bina, 3-4 aɗaba yaà kata kaà ziyuze waɗa. Ganeka gyaale ge egdzaaruwa Isiyaaku am dagave aà emnde aà Kanaana na naàwa yaà am dagavaatare na ɗekiɗeki. Sey kaà zlala aà ba aà dem lardaaruwa, kaà de gan gyaale ge egdzaaruwa Isiyaaku am dagave aà varahaaruwa. Watse kaà emmaàga he? Ziyuze waɗa an zhera aà Yaakadada, Dadaamiya na a nderanaa ŋane samaya antara haha na. 5 A ŋwanante ge slesleraara, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: AÀmbane aà de eksarka gyaale ge ɗabiɗaba aà sem larde na maa? Maàki de gevge estuwa yaà naba eptsanaptsa emtu Isiyaakyuwaaŋa aà dem larde na ndza ka sawa am huɗaara na? 6 A ba Ibrahiima aà elvan ge ŋane : Effa hyema, maŋka una. Daànka egdzaaruwa aàdehuwa. 7 Yaakadada Dadaamiya na a nderanaa ŋane samaya na, a sisaa ba ŋane am huɗe aà haà aà edderwa, a sisaa ba ŋane am lardaaruwa na ta yiyaa am huɗaara na. A biyantsa ba ŋane, aà de vaterte larde na baɗemme ge eggyahaaruwa, a ziyu waɗa geni ɓaaka gafkaara. Daaci aà de ɓelana ba ŋane malikaara aà katafkaaŋa ge dem lardaaruwa, kaà de sana gyaale ge egdzaaruwa aà sawa aàhuwa. 8 Maàki a kwalvaa ba gyaale waà, waɗa na ka ziwa ka ge iya na keni aà ɗabaŋka mazlaara. Amaà duksa palle waà, daànka egdzaaruwa aà dehuwa ɗekiɗeki. 9 Daaci, ane a ba walaɗi na, a naba fanem erva am dagave aà serahaara, a zanu ge zaànwaara geni aà emmaga a ba ate una ŋanna.

10 Am iga aà una ŋanna maa, walaɗi aà Ibrahiima a naba dzerese kelaawaara am ezlegwamaha aà zanwaara, antara kazlaŋa umele an daàraàdza jipu, a naba maga shula aà dem ekse aà Nakaur am Misaupautamiya. 11 Shanaasha ekse ŋanna maa, de shansha suwa ate iga a ekse ŋanna. Daaci a naba kazlateraa ugje ge ezlegwamahaara, reppe njarinja ate we aà suwa ŋanna. Sarte ŋanna keni gevge icavaciya, sarte a dem yawe ge ŋwasha. 12 A magaa maduwa, a ba ŋane: Yaakadada, Dadaamiya aà zaànwaaruwa Ibrahiima, taslaaŋa giyanvege naàzena ni ya sawa aɗaba ŋane vatena na. Magannaamaga ŋgurna ge zanwaaruwa Ibrahiima. 13 Naàwa yaà tse ate we aà suwa, gyaalaha na taà am ekse na taà de sawa, taà se kaà yawe am suwa na. 14 Watse yaà ndavanundave ge gyaale palle am itare: Ginaaga hwamaaŋaà yaà shushe yawe, maà baànba gyaale ŋanna naàwa shushe eddaye, yaà kateruke ge ezlegwamahaaŋa keni maà taà esha waà, ba ŋane gyaale na ni ka eksanansaa ka ge slesleraaŋa Isiyaaku. Yaà de dise ate una ŋanna ŋgurna na ka maganaàn ge zanwaaruwa Ibrahiima.

15 AÀ ba am tsaka elvaara aà katafke aà Dadaamiya keni zlaɓe zlawka waà, aà zhara ba sesse Raibaika an hwama ate nahyapaihyaipaara. Raibaika ŋanna maa, zhera aè eddeŋaara Betu'iila egdze a Milka, mukse aà Naàkaur, egdze a emmeŋaara ge Ibrahiima. 16 Raibaika gyaale zariya an tsaka ire, zlaɓe diyaaka zhele dekiɗeki. Kacawkacawkacawe sesse, a de tsekweme am suwa, a kem yawe am hwamaara, kerteŋ a ferhe aŋkwa aà zlala. 17 Daaci zhagade ge male aà walaɗiyaha aà Ibrahiima na, a de ica ba wafkaara, tsaatse, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Tasle a ŋa ganaaga seke hwama yaà shushe yawaaŋa na cekwaaŋguɗi? 18 A ŋwanante ge Raibaika, a ba ŋane: Labara? Naàwa shushe eddaye! Kerteŋ a gannaahe, zhel na a shu yawe na a ƴanaa ba ŋane. 19 Hyanhya ge zhel na, a ba Raibaika aà elvan ge ŋane: Yaà paƴateraapaƴa ge ezlegwamahaaŋa keni maà taà esha, taà ƴaànaà ba itare yawe. 20 Kerteŋ a puwese yawe na ndza am hwama na aà dem kyaale, ba watsewatse a de kem umele, a se puwese adaliye, a payateru yawe na ge ezlegwamaha aà zhel na baɗemme, ta ƴanaa ba itare yawe na.

21 Am sarte na Raibaika aŋkwa aà maga slera na waà, walaɗi aà Ibrahiima na a ɗuhe tseriiye aà ndaka elva, aà zharanaà aà ba an ice. Amaà aà maga ba najipuwaara. A ba ŋane am ervauŋɗaara: Una giyanvege Yaakadada naàzena ya se katanaa ya na emtu estara? 22 Hyaterhya yawe ge ezlegwamahaara baɗemme waà, zhel na a naba vante jaɗe aà dindar ge Raibaika. Jaɗe ŋanna ganaara kwakya jipu. A naba fante ate ektare, a vante zlaɓe adaliye naàdaŋwaha buwa, una ŋanna keni ta janaa aà ba an dindar ŋanna zlaɓe adaliye, a naba puwante ate erva. 23 A ba ŋane aà elvan ge ŋane: Taslaaŋa ndindaha, ka egdze aà ware am ekse na? A naba jerje emtu sleɗe am mbaakure geni yaà de tsekwa am mbaakure antara emnde na taà aŋkwa puwisepuwe na baɗemme? 24 A ŋute ge gyaale, a ba ŋane: Ya egdze aà Betu'iila, ya eggyetare ge tara Naàkaur antara muksaara Milka. 25 A farhe zlaɓe adaliye, a ba ŋane: Aŋkwa sleɗe ge tsekwa wayvaha am mbaaŋere. Dete ba kandiske antara masa ge dabbahaakure keni aŋkwa kwakya am mbaaŋere, tate aà hare a wayvaha keni aŋkwa baɗemme. 26 Daaci zhel na a naba kezle ugje am aha, a kezlan ugje ge Yaakadada, a slafan waara, 27 a ba ŋane: Yaà aŋkwa aà slafaka waaruwa Yaakadada, Dadaamiya aà zaànwaaruwa Ibrahiima. Yaà slafakaà we, aɗaba marakiyaànmara parakke ŋgurna, antara jirire na kaà aŋkwa aà maganaàn ge zaànwaaruwa. Naàzaaruwa ge iya waà, diyandiya mazlaara geni a siya ba Yaakadada an iraara aà sem huɗe aà haà aà egdze a emmeŋaara ge zanwaaruwa suuwe.

28 Raibaika a naba kante sera aà daà, a de ɓalananse labare ge emmeŋaara. 29-30 Aŋkwa egdze a emmeŋaara zhele ge Raibaika, zheraara Laban; ŋane keni nanna jaɗe na am ektare aà egdze a emmeŋaara na, antara naàdaŋwaha na ate ervaara na baɗemme. Cenancena keni aà etsaka Raibaika naàzena a bannaa zhel ŋanna baɗemme. Daaci a naba sessehe ge Laban am mba, zhagadaara aà dete we aà suwa na, a de bere zhel na antara ezlegwamahaara ate we aà suwa. 31 A ba Laban aà elvan ge ŋane: Labara ka tsaa am kaamba! Sawa aà se mbaaŋere eddaye! Ekka, ka eddawna Yaakadada a gakar barka an tsaka ire na, tsatsannaatsatse ba iya an iraaruwa tate aà tsekwa wayvaha am mbaaŋere, sleɗe ge ezlegwamaha keni aŋkwa baɗemme. 32 Daaci ta duhe, ta de tsekwaa gwatamaha ate iga aà ezlegwamaha, ta vaterte kandiske antara masa ge ezlegwamaha na, ta sateraa yawe aà bara sera ge ŋane antara emnde na ta daa aà puwansepuwe na baɗemme. 33 Ta sateraa naàza za, ta faterhe aà katafkaatare waà, a ba walaɗi aà Ibrahiima: Yaà zeka duksa maà ndanakurseka labare na ni a sisa na. A ba Laban: Naba endaha elvaaŋa edda! 34 A ba ŋane aà elvan ge itare: Iya waà, ya walaɗi a Ibrahiima. 35 Dadaamiya Saksage a gar barka an tsaka ire ge zanwaaruwa Ibrahiima, a ganve ur ŋgaa. A vante nawaha antara kyawaha, eslaha, lipela antara dindar, antara navaha antara kwatenaha, ezlegwamaha antara ezzeŋwaha, baɗemme a duksa. 36 Muksaara Saratu a naba yane egdzere aà ba am emgyigwire. Zanwaaruwa a ƴanaa rezegaara baɗemme ge egdze ŋanna kina. 37 A ba zanwaaruwa aà elvan ge iya: Yaà kata kaà ziyuze waɗa. Kaà ganka mukse ge egdzaaruwa am dagave aà emnde a Kanaana na ŋaà am dagavaatare na ɗekiɗeki. 38 Sey kaà zlala aà ba aà dem lardaaruwa, aà dem dagave aà egdzar mamahaaruwa, antara emnde a jebaaruwa, kaà de gan gyaale ge egdzaaruwa aàhuwa. Watse kaà emmaga he ate una ŋanna? Sey kaà ziyuze waɗa, aà bina. 39 A ba iya yaà elvan ge zanwaaruwa: AÀmbane watse aà ɗabika gyaale aà sem larde na maa? 40 A ba zanwaaruwa aà elvan ge iya: Dadaamiya, Yaakadada na yaà aŋkwa aà kezlan ugje kelaazare na waà, aà de ɓelana ba ŋane malikaara aà katafkaaŋa, aà de gakanvege ŋane shulaaŋa ate una ni kaà de hayaànhaya na. Daaci kaà sannaasa gyaale ge egdzaaruwa aà sawa am jebaaruwa, aà sawa am dagave aà egdzar mamahaaruwa. 41 Maàki ba dakaada ka aà dem jebaaruwa waà, waɗa na yaà fakar ezzaara na keni aà ɗabaŋka mazlaara. Una ma de shakanaànka gyaale ge egdzaaruwa, varakteka keni tsekwaatsekwa ate ka, aà ɗabaŋka waɗa na kaà zaànaà ka na mazlaara.

42 Kwaye ŋane daliila a shulaaruwa vatena, ya se tsekwaa ate we aà suwa. Tsekwantsekwa ate we aà suwa waà, ya magaa maduwa, a ba iya: Yaakadada, Dadaamiya aà zanwaaruwa Ibrahiima, maà lyavaalya ervauŋɗaaŋa waà, taslaaŋa hyiyanfehye shulaaruwa vatena na. 43 A ba iya zlaɓe adaliye am maduwaaruwa: Naàwa iya, yaà tse ate we aà suwa, maà sesse gyaale am huɗe aà ekse, a se ka yawe am suwa na, ya banaa: Taslaaŋa viteva yawe yaà shushe cekwaaŋguɗi am hwamaaŋa ni, yiveka, 44 maà banba gyaale ŋanna: naàwa shushe eddaye, yaà paƴaterapaƴa ge ezlegwamahaaŋa keni maà taà esha, maà baànba gyaale ŋanna estuwa waà, daaci ba gyaale na ni ka eksesaa ka geni aà gev mukse aà egdze aà zanwaaruwa. 45 Iya keni zlaɓe yaà aàtira tsaka elva ŋanna am ervauŋɗaaruwa, yaà zhara ba sesse Raibaika an hwama ate nahyapaihyapaara, a de tsekweme am suwa, a kem yawe, a ferhe. A ba iya yaà elvan ge ŋane: Taslaaŋa viteva seke yawaaŋa na yaà kuke? 46 Kerteŋ eksaksa yawe ate nahyapaihyapaara: naàwa eddaye, yaà kateruke ge ezlegwamahaaŋa keni aà bina. Iya ya shu yawe na, a payateraa ge ezlegwamaha, itare keni ta ƴanaa ba itare yawe. 47 A ba iya yaà elvan ge ŋane: Ka egdze aà ware? A ba ŋane: Ya egdze a Batu'iila, ya eggyetare ge tara Nakaur antara muksaara Milka. Daaci ya naba fanem jaɗe am ektare, ya puwante nadaŋwaha ate erva. 48 Daaci ya kezle ugje am aha, ya kezlane ugje ge Yaakadada, ya slafan waaruwa ge Yaakadada, Dadaamiya aà zanwaaruwa Ibrahiima, aɗaba a kwarisaa ba ŋane barama a shulaaruwa, zlalavezlale ɓaaka argina, geni yaà ganega egdze aà egdze a emmeŋaara ge zanwaaruwa ge egdzaara. 49 Kina waà, elva a juwaa aà ba aàze kure. Maàki eksaarekse iraakure maganaa shaigerire antara jirere ge zanwaaruwa, kwa ndahihe. Maàki aà gevka keni ba kwa ndahihe parakke, daaci yaà zlalaaruwa aè dem tate umele.

50 Ta ŋwanante ge tara Laban antara Batu'iila, a ba itare taà elvan ge ŋane: Duksa waà, ba naàzena ni a ganvaa Dadaamiya na. ɓaaka elva na ni ŋaà ndaaka ŋere, ŋa tsa bakanka shagera elvaaŋa, ŋa tsa bakanka keni shagerka elvaaŋa. 51 Kwaye Raibaika aà katafkaaŋa, eksanteksa daànda, a de gevge mukse aà egdze aà zanwaaŋa ba seke una a ndaaka Yaakadada na. Dawaada aà ba an hairire.

52 Ba a cenaa una ŋanna male aà walaɗiyaha aà Ibrahiima, a kezlan ugje ge Yaakadada am aha. 53 Am iga aà una ŋanna, a sanse kazlaŋa aà gyaale zarizariya baɗemme, umelahaara ta janaa an lipela, umelahaara ta janaa an dindar, antara naŋgyuwaha, a vante ge Raibaika. A sanse kazlaŋa umele zlaɓe adaliye an daradza jipu maa, una ŋanna a vaterte ge tara Laban egdze a emmeŋaara ge gyaale antara emmeŋaara ge gyaale. 54 Zlaruzle am shawyaatare baɗemme, lauktu male aà walaɗiyaha aà Ibrahiima antara emnde na ta daa aà puwansepuwe na ta zu duksa, ta sharhe, lauktu ta de zlava ta hare.

Maàkurallaara an eŋlya werre waà, ta tsetehe, a ba male aà walaɗiyaha na aà elvan ge emnde a haà: Vawiteva kwa baraàma, yaà daà aà deza zanwaaruwa. 55 A ba tara egdze a emmeŋaara ge gyaale antara emmeŋaara taà elvan ge ŋane: Amaà gyaale waà, aè shekwashekwa emtsaaɗe deydey hare kelaawa palle lauktu watse kwa daà. 56 A ba ŋane aà elvan ge itare: ŋaŋawika seke taslawaakure. Naàwa shulaaruwa a tsatsanaa ba Yaakadada an iraara. Kure waà, vawiteva kure ba baraàma, yaà eptsa aà deza zanwaaruwa. 57 A ba itare taà elvan ge ŋane: Una waà, sey ŋaà ɗaha ba gyaale an iraara, aà se ŋuta ba ŋane. 58 Daaci ta ɗante gyaale, a ba itare taà elvan ge ŋane: Kaà eɗɗaba he zhel na aà kata aà daàkaàda ba vatena? A ŋute: Yaà eɗɗaba, aà bina.

59 Daaci ta sawhe ge egdzar mamahaŋaara ge Raibaika, antara emnde haatare baɗemme, ta magateraa aàjaàmimaà shifa ge tara Raibaika antara sleŋana egdzere antara male aà walaɗiyaha aà Ibrahiima ira emnde na ta saa aà puwansepuwe na baɗemme. 60 Egdzar mamahaŋaara ge Raibaika ta gan barka ge egdze a emmetare, a ba itare ma waraatare keni: A vakteva Dadaamiya egdze a huɗe egdze a emmerwa. Egdzaraaŋa a garevge ma debu waànyarwaànyara keni. Kelaadaha a ŋa taà de gevge ba ŋwashaha aà katafke aà egdzaraaŋa. 61 Daaci a tsetehe ge Raibaika antara kwatenahaara, ta ɗaɗalte ate iga ezlegwamaha, a ɗabete male aà walaɗiyaha aà Ibrahiima. Male aà walaɗiyaha aà Ibrahiima a gan estuwa Raibaika, a zlalehe an ŋane.

62 Am sarte ŋanna maa, Isiyaaku zlaɓe ba uŋule a saara, ndza a dete we aà suwa. Zhera aà suwa ŋanna Lahay Ruwa. Amaana: Dadaamiya Saksage aŋkwa aà nina. Aɗaba ŋane an iraara a nja am haha ŋanna am puti. 63 Vacite umele an icaviciya maa, Isiyaaku a de tataya tate aà tsekaɗɗire am fe, a kante ice waà, aà zhara ba ezlegwamaha taà aŋkwa aà sawa. 64 Raibaika keni kanteka ice, nanna Isiyaaku na, a naba tsekwehe ate ezlegwamaara. 65 A ndavanu ge male aà walaɗiyaha aà Ibrahiima, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Ware ŋane zhel na kwaye ŋane am fe, aà se jaà ire an miya na? A ŋwanante ge zhel na, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Una ŋanna degiya zanwaaruwa. Ba watsewatse Raibaika a haltaa lafayaara, a puwar ge iraara. 66 Male na a se ndahanhe ge Isiyaaku naàzena a maganaa ŋane am shulaara baɗemme. 67 Daaci Isiyaaku a daa Raibaika ba suuwe aà dem bere aà emmeŋaara Saratu. Raibaika gevge mukse aà Isiyaaku, wayaawaya jipu an muksaara. A ekhya estuwa ervauŋɗe aà Isiyaaku, aɗaba ndza a keɗaa emmeŋaara.

25

Egdzara aà Ibrahiima a yanaa an Kaitura

1 Ibrahiima a naba ge mukse umele zheraara Kaitura. 2 Mukse ŋanna a yayane egdzar zaala ge Ibrahiima. A yese Simran, antara Yauksan antara Maidan antara Madiyan antara Yisbak ira Suhak. 3 Yauksan, ŋane keni a ye tara Saiba antara Daidan. Daidan keni a yese emnde a Asuri antara emnde Laitusi ira emnde a Laiwmi. 4 Naàwa emnde na keni egdzara aà Maidiyan: Tara Aifa antara Aifair antara Hanauk antara Abida ira Aildaba. Baɗemme a emnde na ba egdzara aà Kaitura. 5 Warata waà, Ibrahiima a vante warata aà nalmanaara baɗemme ba ge Isiyaaku palle. 6 Amaà egdzara aà ŋwashaha umele na waà, zlaɓe ŋane an shifaara, a tegateraa nalmane aà ba an ervaara, a ŋgyekwateraa sleɗaatare aà dem geɗi, ƴiiƴiye jipu an Isiyaaku, una ŋanna keni larde umele.

Emtsa aà Ibrahiima antara tate a ehheɗaara

7 Ibrahiima a magaa iva dermeke an kul vuye jilyeɓe, 8 lauktu a zluwaa hairiraara, gevge emgyegwe an tsaka ire, ndza a jesanje am iraara nja an shifa. Amaà a emtsaa am ŋgahire, zlazlala aà deza eggyahaŋaara. 9 Ta heɗanaa ba egdzaraara, tara lsiyaaku antaa Isemayiila am hwalakwa aà Makpaila, am fahe aà Aifruna egdze a Jauhar ura Haiti, fe ŋanna aà dem geɗiyaara ge Mamre. 10 Amaà fe ŋanna waà, Ibrahiima shekwefshekwe am erva aà Haitiyaha. Daaci ta heɗateraa aà ba am huɗe aà fe ŋanna tara Ibrahiima antara muksaara Saratu. 11 Am iga aà keɗa Ibrahiima maa, Dadaamiya a gar barka jipu ge egdzaara Isiyaaku. Isiyaaku a njehe, haara ba herzhe an suwa ŋanna taà ɗahana an Dadaamiya aŋkwa aà nina na.

Egdzara aà Isemayiila antara sleɗaatare

12 Naàwa kergema aà egdzara aà Isemayiila, egdze aà Ibrahiima na a yanaa Hajara egdze aà emnde a Misra, ndza kwatena aà Saratu. 13 Naàwa zheraha aà egdzara aà Isemayiila an ɗabava an ɗabava: Naibayaut, ŋane makaaji aà Isemayiila, sleɗabaara Kaidar, lauktu Adbair, lauktu tara Maipsaam 14 antara Misma antara Duma antara Masa 15 antara Hadat antara Taima antara Yaituru antara Maafis ira Kaiduma. 16 Kwaye ŋane egdzara aà Isemayiila kelaawa jubuwa antara zherahaatare baɗemme. Ma waraatare keni huyaahuya gevge jeba. Ba zherahaatare una a gev zheraha aà eksahaatare antara zheraha aà sleɗaha na taà de tsekwa itare am huɗaara am kezlakezlahaatare. 17 Isemayiila magaamaga iva dermeke an kul keƴe ju vuye lauktu aà emtsa, a daahe aà deza eggyahaŋaara am faya. 18 Egdzara aà Isemayiila ta nja am dagave aà tara Hawila antara Sura, aà dem geɗi aà haha aà Misera, ate baraàma a dem Sura. Am emnde aà Ibrahiima baɗemme, ta de nja ba itare ƴiiƴiye an emnde baɗemme.

Isiyaaku a ƴeka egdzere a shaa wulhaha

19 Naàwa labare aà Isiyaaku egdze aà Ibrahiima: 20 Isiyaaku magaamaga yawe kul ufaɗe kalkale lauktu a ge Raibaika egdze a emmeŋaara mukse ge Laban egdze aà Batu'iila, ura Paddan Aram. 21 Isiyaaku a ŋaàla Yaakadada, aɗaba muksaara Raibaika yaaka egdzere, gevge dzire. Dadaamiya Yaakadada lyavaalya ŋaàlaara, muksaara a naba shaa huɗe. 22 Huɗe aà Raibaika ŋanna waà, wulhaha. Egdzara taà aŋkwa aà dagala am huɗe, a naba fu hula Raibaika, a ba ŋane: Maà ba estuwa, ya shan ge uwe ŋane huɗe ŋanna ba ɗekiɗeki? Daaci a de ndava aàza Yaakadada. 23 A ba Yaakadada aà elvan ge ŋane: Aŋkwa zlamaha buwa, jeba buwa am huɗaaŋa. Jebaha buwa ŋanna taà aŋkwa aà tegaava aà sawa am huɗaaŋa. Am jebaha buwa ŋanna waà, aŋkwa palle aà de jauje ge palle an ndzeɗa. Am egdzara ŋanna waà, male aà de gev walaɗi aà kudere.

24 De hyephye sarte aà Raibaika ge yaà, a de ye waà, a yese wulhaha buwa. 25 Am egdzaraara ŋanna, una a sawa zuŋŋwe na verannde, an ugje ate vuwa ba seke naàza aà egdze aà sla. Ta fete zheraara Isuwa. 26 A de sawa sleɗabaara waà, a ŋaa naàɗegaɗega aà Isuwa na am ervaara. ŋane keni ta fete zheraara Yakubu. Isiyaaku magaamaga yawe kul uŋkwahe kalkale am sarte na ta ye egdzara ŋanna.

A veluwa estuwa Isuwa daradza aà makaajiyiraara

27 Daaci walartewaàlaà egdzara buwa na. Isuwa a gev matsame, aà eblyeka ervaara aà dem haha ɗekiɗeki, ŋane gevge slekaamba. Amaà Yakubu waà, ŋane sletsekaɗɗe, aà nja aà ba am mba duksaara. 28 Isiyaaku waà, ndza aà waya ba Isuwa kwakyaara, aɗaba aà sanaà hyuwa ba kelaazare. Amaà Raibaika waà, ŋane a hayaa ba Yakubu.

29 Vacite umele maa, Yakubu keni gyanvegye naàza za kyaŋŋe, Isuwa keni saasa am kaamba, kuɗukkuɗe an tsaka ire. 30 A ba Isuwa aà elvan ge Yakubu: Taslaaŋa ƴiyanƴa naàza za na an gya kyaŋŋe na, yaà ndaɓundaɓe ya emtsaaɗe, aɗaba ɓaaka naàzu yaà maganaà ya mazlaara. Ta fante aɗaba una ŋanna zhera Aidaum ge Isuwa, amaana: Kyaŋŋe. 31 A ŋwanante ge Yakubu, a ba ŋane: Veliyuvele daàraàdza aà makaajiyiraaŋa emtsaaɗe lauktu kaà ezza. 32 A ba Isuwa: Yaà emtsa ni makaajiyire, watse aà magiya uwe ŋane makaajiyire ŋanna? 33 A ba Yakubu aà elvan ge ŋane: Maà eksakarekse waà, sey kaà ziyuze waɗa emtsaaɗe. Isuwa a naba zanu waɗa ge Yakubu, geni ƴanaànƴa makaajiyire. Isuwa a velu estuwa daàraàdza a makaajiyiraara. 34 Daaci Yakubu a naba vanteva kwa naàza za na ge Isuwa, depaiŋ antara jeba a ƴire umele aŋkwa ɗaàlaara aàgire. A zuhe, a sharhe, a tsetehe duksaara ba ezlzlala. A epsawaa estuwa Isuwa daradza aà makaajiyiraara.

26

Isiyaaka am larde aà Failaistiyaha

1 Daaci samsa waya ƴaikke a sem larde, amaà waà, waya na ndza am zamane aà Ibrahiima na ka. Daaci a naba duhe ge Isiyaaku aà deza sleksu Abimailaik slekse aà Failaistiyaha am Gairar, 2 de marapsemare Yaakadada aà katafkaara, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Duka aà dem Misra ɗekiɗeki, naba njinja am larde na yaà de bakana iya. 3 Gejeka emtsaaɗe seraaŋa am larde na, iya yaà aŋkwa antara ka, yaà de gakar barkaaruwa. Aɗaba baɗemme a kwaraha na, yaà de vakte ba ge ekka antara wulfahaaŋa am igaaŋa. Yaà de ganve estuwa waɗaaruwa na ya zanu ge eddeŋa Ibrahiima. 4 Yaà de huyateraahuya egdzaraaŋa, taà de gev ba seke terlyakwaha ate samaya, kwaraha na baɗemme watse yaà de vaterte ba ge wulfahaaŋa. Baɗemme a jebaha na ate haha ta de sha barka aɗaba wulfahaaŋa. 5 Aɗaba Ibrahiima a cenaa elvaaruwa, a eɗɗaba naàzena ya bannaa ya, a tsaa aà ba ate naàzena ya tsanaa ya, ɗabaaɗaba jipu naàzena ya puwetaa ya antara shairiyahaaruwa baɗemme. 6 A njanaa ba una ŋanna Isiyaaku am Gairar.

7 Am sarte na emnde a ekse taà aŋkwa aà ndavanu elva ate muksaara Raibaika, egdze a emmerwa aà bina. A wana lyawa ge ba muksaara, aɗaba a kuva emnde a ekse ŋanna jipu geni a jareka arge muksaara, aɗaba muksaara Raibaika zariya jipu, ɓaaka arge ŋane. 8 Am haraare Isiyaaku am ekse ŋanna, vacite umele, naterna sleksu Abimailaik slekse aà Failaistiyaha aà kya we aà biye aà bere, taà aŋkwa aà gwagwesa tara Isiyaaku antara muksaara Raibaika. 9 Abimailaik a naba ɗante Isiyaaku, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Mbate mukse na muksaaŋa! Ka ndana estara kena egdze a emmeŋa aà ba ka na? A ŋwanante ge Isiyaaku a ba ŋane aà elvan ge ŋane: A wiyaa ba lyawa geni a jarika adaba ŋane. 10 A ba Abimailaik: AÀzara kena una ka magaŋerta ka na? A ƴaa ba cekwaaŋguɗi ma andze ura umele aà ganvege muksaara am emndaaruwa, daaci ekka keni sakaŋeranka emtu haypa? 11 Daaci sleksu Abimailaik a ndaase elvaara palle, a ba ŋane aà elvan ge emndaara: Ma ware una a ndanse elva ƴaiƴaihe ge zhel na, ma a fete erva ate muksaara keni, eddaara aà njeka an shifa ɗekiɗeki.

Tara Isiyaaku antara Abimailaik taà aŋkwa zaà waɗa am dagavaatare

12 Ate iva ŋanna, Isiyaaku a herɗa aà ba am haha ŋanna, amaà jaaja duksa ɓaaka zlaktaara, aɗaba Yaakadada garga barka. 13 Nalmane Isiyaaku aŋkwa aà far ba saga, a gev sleberba ɓaaka arge ŋane ɗekiɗeki. 14 Ndza an waldaha aà sla kwakya, antara kyawaha antara nawaha, kwakya jipu. Emnde a maganaa slera keni ndza ɓaaka zlaktaatare. Daaci Failaistiyaha ta naba shelha ate ŋane.

15 Aɗaba shelha na maa, Failaistiyaha ta naba dashem suwaha na ndza a yayanaa eddeŋaara Ibrahiima na baɗemme an haha. Aɗaba Ibrahiima keni ndza kwakya walaɗiyahaara, ta yayanaa ba itare suwaha ŋanna. 16 Daaci a ba Abimailaik aà elvan ge Isiyaaku: Gakevge kaà an hakuma jipu, jakuje ge ndzeɗaaŋere, ezlzlala am lardaaŋere. 17 A naba kezla Isiyaaku, a de icese slalaara am kaamba a Gairar, ɗambake zlaɓe adaliye, a njaara aàhuwa. 18 Isiyaaku a naba yayese zlaɓe adaliye suwaha na ta yayanaa am zamane aà eddeŋaara Ibrahiima, ta daishemhe ge Failaistiyaha am igaara na. ŋane a naba yayese, a fafete zheraha na ni ndza Ibrahiima a ɗaha suwaha ŋanna an ŋane na. 19 Walaɗiyaha aà Isiyaaku keni ta yaye suwaha umele aŋwaslire, ta shaa yawaha na aà emtseka ɗekiɗeki na. 20 Suniyaha aà emnde a Gairar ta naba daàgala an suniyaha aà Isiyaaku arge suwa. Aɗaba ta baàntsa itare: Suwa na nazaaŋere. Isiyaaku a naba fante zhera aà Aisaik ge suwa ŋanna. Amaana: Daàgala. Aɗaba ta kaàtaà dagala an ŋane arge suwa ŋanna. 21 Walaɗiyaha aà Isiyaaku ta ye suwa umele, arge una ŋanna keni ta naba tsa elva zlaɓe adaliye Failaistiyaha. Isiyaaku a fete zhera aà suwa ŋanna Sitna. Amaana: Kelaadire. 22 A tsetehe am tate ŋanna, a de ye suwa umele ge keƴire; arge una ŋanna waà, tsateka dagala. Isiyaaku a fete zhera aà suwa ŋanna Raihaubaut. Amaana: Hwihwiyire. Aɗaba a bantsa ŋane: Yaakadada sagamiyanvesage sleɗe geni mi hwiya am larde na.

23 Am iga aà una ŋanna, Isiyaaku a naba kezla zlaɓe adaliye am tate ŋanna, kwaye a de nja am Birsaba. 24 AÀhuwa ŋanna, Yaakadada a de maranaa iraara aà ba am hare ŋanna, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Ba iya una ya Dadaamiya aà eddeŋa Ibrahiima. Gazleka ɗekiɗeki, aɗaba iya yaà aŋkwa antara ka, yaà de gakar barkaaruwa, yaà de yaàtertiya egdzaraaŋa aɗaba barka aà eddeŋa. 25 Daaci Isiyaaku a naba ndere naàzena taà fana sadake aàtekwa ge Dadaamiya na am tate ŋanna, a magaa maduwa, a ɗaha Dadaamiya an Yaakadada am maduwaara. A magaa beraara an kacakaca am tate ŋanna, walaɗiyahaara ta naba ye suwa umele.

26 A sawhe ge Abimailaik aà sawa am Gairar aàsezeŋaara, ta sawa antara uraara Ahusat ira Pikaul, ŋane male aà sawjiyahaara. 27 Isiyaaku a naba ndavateruhe, a ba ŋane aà elvan ge itare: Kina mu a sakuraa uwe aàsezerwa, aàbi ŋgyaikuriseŋgye am dagavaakure ƴakuriyaaƴa? 28 Ta eptsanaa jawapa, a ba itare taà elvan ge ŋane: ŋaà aŋkwa aà ezhzhara ŋanna waà, aŋkwa Yaakadada antara ka ba parakke. A ba sawariyaaŋere, shagera aà demda waɗa am dagavaamiya. Ekka antara ŋere waà, namaàna dagavaamiya. 29 Kina waà, kaà zaŋeruze waɗa geni kaà de magaŋerteka kelaadire ɗekiɗeki. Aɗaba ŋere keni faŋerka zlaɗa ate ka, ŋa magakaa shaigerire jipu, ka segashe ba lapilayye am dagavaaŋere. Kwaye ŋane gakevge ura aà Yaakadada kaà an barkaara am vuwa. 30 Daaci Isiyaaku a magateraa muŋri ta zuhe, ta sharhe. 31 Makurallaara ta tsetehe an eŋlya werre, ta zu waɗa ŋanna am dagavaatare. Am iga aà una ŋanna Isiyaaku a magateraa aàjamimashifa, ta daahe aà ba an hairire. 32 Ba vacite ŋanna, walaɗiyahaara ta sanaa labare aà suwa na taà aŋkwa aà eyya, a ba itare: Shaŋeransha yawe. 33 Isiyaaku a fete zhera aà suwa ŋanna Saba. Amaana: Waɗa. Aɗaba una ŋanna zhera aà ekse ŋanna Birsaba sem vatena. Amaana: Sawa aà waɗa.

ŋwashaha aà Isuwa

34 Isuwa maa, ŋane magaamaga yawe kul ufaɗe, a naba ge ŋwasha buwa. A ge tara Yaihudit egdze aà Bairi, antara Basmat egdze aà Ailaun. Bukerɗaatare ta ba egdzara aà Haitiyaha. 35 ŋwashaha aà Isuwa ŋanna ta zlaɗateranve ervauŋɗe jipu ge tara Isiyaaku antara muksaara Raibaika.

27

A gaare estuwa Isiyaku barka ge Yakubu

1 Isiyaaku gevge emmgyegwe kurcumme, ba ice keni a nanka mazle-aara. A ɗante Isuwa makaaji-aara á dezeŋara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Isuwa egdze-aaruwa. A ŋwanante ge Isuwa : Ná ̍am ! 2 A ba eddeŋara á elvan ge ŋane: Iya na wá, ganevge emmgyegwe jipu, ba sarte a emtsa-aaruwa keni diyanka ya. 3 Daaci kina wá, halantehala náza erva á ŋa, kudeme á ŋa, antara leka á ŋa, ezlzlala á dem kaamba, de eksivaksa dabba a kaamba, 4 se gyiyanvegye hyuwa a dabba kaamba na ka de eksana ka na njeɓakke ate una ya katana ya, daaci siyansa yá zuze, yá gakar barka lauktu yá emtsa.

5 Cenancena Raibaika am sarte na Isiyaaku aŋkwa á tsakana elva na ge makaaji-aara Isuwa. Daaci zlazlala Isuwa á dem kaamba, a de tsagwaɗa náza kaamba geni a sanansa ge eddeŋara maa, 6 a ba emmetare Raibaika á elvan ge Yakubu: Náwa ya cenancena a ba eddekure á elvan ge egdze emmeŋa: 7 Ezlzlala á dem kaamba de eksevaksa dabba a kaamba, se gyiyanvegye njeɓakke, yá zuze, ya gakar barka á katafke á Yaakadada lauktu yá emtsa. 8 Daaci kina wá, náwa yá ndaaka elva-aaruwa, eccena ba shagera ƴanaaka elva-aaruwa ŋanna. 9 Naba duwa á dem walda, de siyansa egdzara usale-aha shagera shagera buwa wá, yá se gyananvegye ge eddeŋa njeɓakke ate una á katana ŋane, 10 ká se dananda a zuze, á gakar barka lauktu á emtsa. 11 A ba Yakubu á elvan ge emmeŋara: Egdze a emmerwa an ugje ate vuwa, ɓaaka náza-aaruwa maa, 12 máki tapiyatapa edderwa, diyisediye mu á de banka ya far uksaŋwirehe? Daaci máki gevge estuwa, á de kita barka edderwa yá de shanka barka na. 13 A ŋwanante ge emmeŋara, a ba ŋane: A ɗabaŋka ɗekiɗeki, á sem mbiye-aaruwa ge iya egdze-aaruwa. Ƴanaaka ka elva-aaruwa na, naba edduwa de siyansa egdzara usale-aha na.

14 Yakubu a naba de sanaa egdzaar usale-aha na ge emmeŋara, ŋane a se tsatsaa náza za njeɓakke ate una á katana eddetare. 15 Am iga a una ŋanna, a demhe am bre á egdze-aara Isuwa, egdzere zuŋŋwire-aara, a dzarese naŋgyuwe-aara na an daradza jipu na, a tsekwanme Yakubu am huɗe-aara, egdze-aara ge buwire. 16 An gwagwa á nawe-aha ŋanna maa, a mbuwanaa ye á erva-aha an ŋane antara ye, aɗaba ye á Yakubu slerɗakke jipu. 17 Daaci Raibaika a naba fanem náza za na a tsatsanaa ŋane na am erva ge egdze-aara Yakubu, hyuwa an gya njeɓakke antara depain.

18 Mazle-aara a naba duhe ge Yakubu adeza eddeŋara na. Edda, a ba ŋane á elvan ge ŋane. A ŋwanante ge eddeŋara: Na ̍am. Ka ware egdze-aaruwa? 19 A ba Yakubu á elvan ge ŋane: Ba iya makaaji á ŋa Isuwa, ya sakaa nazena ka ndavanaa ka na. Tsetse-kwa njinja, ká zuze hyuwa na ya sakánse na lauktu ká giyar barka. 20 A ba Isiyaaku á elvan ge ŋane: Ka shanaa estara kena ba watsewatse na egdze-aaruwa? A ŋwanante a ba ŋane á elvan ge ŋane: A sanaa ba Yaakadada, Dadaamiya á ŋa á se katafke-aaruwa. 21 A ba Isiyaaku á elvan ge Yakubu: Sawa emtsaaɗe egdze-aaruwa, yá tapakaatapa an erva-aaruwa ba jirire ka ba Isuwa? Máki ka Isuwa ka keni ya diyeddiye. 22 Daaci a naba gaptehe ge Yakubu á deza eddeŋara Isiyaaku na, á ettapa Isiyaaku an erva-aha-aara, a ba ŋane: Ye-aara máki á ndaha elva wá, Yakubu, amá erva-aha-aara wá, Isuwa.

23-24 Diyaaka Isiyaaku ɗekiɗeki, aɗaba ɓaaka erva-aha á Yakubu agashe, baɗemme ba ugje ba seke náza á egdze a emmeŋara Isuwa. A ndavanuhe ge Isiyaaku, a ba ŋane: Ba jirire ka ba makaaji-aaruwa Isuwa? A ŋwanante ge Yakubu, a ba ŋane: Ba iya degiya Edda. Mazle-aara a naba fantau ge gar barka. 25 A ba Isiyaaku á elvan ge ŋane: Siyansa hyuwa á náza kaamba na ka sinaa ka, ka makaaji-aaruwa, yá zuze lauktu yá gakar barka. Yakubu a vante, a zuhe, a de sanaa mbazla, a vante a sharhe. 26 Am iga á una ŋanna, a ba Isiyaaku: Sawa kwa egdze-aaruwa takwaliyatakwala. 27 Takwalle á ba Yakubu a de ŋaŋaa eddeŋara na. Cenancena Isiyaaku emtakkire á se á naŋgyuwe-aara, a garhe barka, a ba ŋane: Emtakkire á se á egdze-aaruwa na wá, ba seke emtakkire á se á fahe na Yaakadada garge barka jipu na. 28 A vakteva Dadaamiya werhe á sawa am samaya antara dikele á nalmane na ni a vanta haha ge ura na. Tara hiya antara mbazla na emtakke na wá, sey tá ndavana á ba am mba á ŋa. 29 Larde-aha gergere tá de magakaa slera ge ka, jeba-aha gergere ta de ganaaga ire-aatare á katafke á ŋa. Ká de geva ka zanwe á egdzara mama-aha a ŋa, ta de gana ba itare ire-aatare a katafke á ŋa. A de sha barka eddewna ni á de gak barka ge ekka. Amá á de gev an nyainye eddawna ni á de nyainya ka na.

30 Isiyaaku keni zlauzle am gar barka ge Yakubu, sesse Yakubu áza eddeŋara, vaŋayye saasa egdze a emmaŋara Isuwa á sa am baka na. 31 Ŋane a se gyanve hyuwa á náza a kaamba njeɓakke, a sanánhe kwa ge eddeŋara na. A ba ŋane á elvan ge eddeŋara: Tsetse kwa edda, náwa sanakanmesa hyuwa á náza kaamba na, zuze lauktu ká gar barka ge egdze á ŋa. 32 A ba eddeŋara á elvan ge ŋane: Ka ware ka? A ba ŋane: Ba iya egdze á ŋa Isuwa, ya makaaji á ŋa. 33 Jaaja emtaŋkire Isiyaaku, diyaaka ba názena á magana ŋane keni ɗekiɗeki. A ba ŋane: Ware ŋane ni a duhe á dem kaamba, a de je náza kaamba, a siyaa hyuwa-aara ya zuhe, náwa a tsantaa ba sera á ŋa na! Barka wá, ganarga, shansha zlauzle.

34 Isuwa ba á cenaa elva na á tsakana eddeŋara na wá, ŋane keni jaaja ervauɗe jipu, a fu hula á ba á dem samaya. A ba ŋane á elvan ge eddeŋara: Tasle á ŋa eddaye-aaruwa, iya keni giyarge barka. 35 A ba Isiyaaku á elvan ge ŋane: Saasawa egdze a emmeŋa an zlerma, dánda ŋane barka na ma andze náza á ŋa na. 36 A ba Isuwa: Ŋane na wá, Yakubuwire na sharanansha, egdze á zlerma. Werre keni, a berdu daradza á makaajiyire-aaruwa á ba an ndzeɗa beresse. Nawa vatena zlaɓe adaliye a se berdu barka-aaruwa gevge ser buwa kina. A ba ŋane á elvan ge eddeŋara: Mazlakinaaki barka ŋanna ge iya emtu? 37 A ba Isiyaaku á elvan ge Isuwa: Baaka elva-aara, gananvege ŋane zanwe a ŋa. Ya fanem egdzara mama-aha-ŋara baɗemme am erva ge ŋane, tá de magana slera. Vananteva ndzeɗa jipu an hiya kwakya, ma mbazla emtakke keni tá de ndavana á ba am mba-aara. Yá magaká uwe kina mazle-aara egdze-aaruwa 38 A ba Isuwa á elvan ge eddeŋara zlaɓe adaliye: Ndza ká á ba an barka palle ŋanna emtu edda, giyarge seke barka ge iya keni eddaye-aaruwa. Mazle-aara Isuwa a naba fu hula, aŋkwa á kyuwa a ba an ká kwara.

39 A ŋwanante ge eddeŋare Isiyaaku, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Sleɗe á nja ŋa ge ekka wá, watse ká ƴiƴiye an sleɗe na gelgela, werhe na á sawa am samaya na á de duka a dem dalbe á ŋa ɗekiɗeki. 40 Ekka wá, á de vakta shifa ba masalam á ŋa, ká de magana slerga ba ge egdze a emmeŋa. Amá máki yak-ya hala wá, ká naba sansese ire á ŋa am erva-aara.

41 Daaci Isuwa jaaja ervauɗe jipu ate egdze a emmeŋara Yakubu, aɗaba barka na ni a gaara eddetare na. A ba ŋane am ervauŋɗe-aara: A ba á sawa ndza ŋane vaci kyuwa eddemiya, má watse tá dá ba buwa antara Yakubu ŋanna ma.

42 Ɓalarananseɓale ge Raibaika názena ni á kata magana Isuwa egdze a zuŋŋwire-aara na ate egdze a emmeŋara. A ɗante Yakubu ádezeŋara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Effa hyema ate ire á ŋa, aɗaba aŋkwa a tsagwaɗaktsagwaɗa egdze a emmeŋa Isuwa, á kata ja shifa á ŋa ba ɗekiɗeki. 43 Kina wá, eccena ka názena yá ndaka ya: Tsetse, ezlzlala á ŋa egdze-aaruwa á dem mba á egdze a emmerwa Laban am Harran. 44 Naba njanaanja ire á ŋa am mba-aara dem sarte na má ekhyakhya ervauŋɗe á egdze a emmeŋa. 45 Sey má viyanáviya ba ɗekiɗeki am ire-aara názena ka maganta ka na, lauktu watse yá ɓelakva we geni sawa a sa. Labara yá puwem egdzara buwa am evege am hare palle?

Isiyaaku a ɓelanse erva ge Yakubu á dem mba á emnde a emmeŋara

46 A ba Raibaika á elvan ge Isiyaaku: Mága á shawle-aha-aaruwa, egdzara á Haiti-aha na wá, jiseje gwaygway am ire ba ɗekiɗeki. Máki Yakubu keni gaaga zlaɓe adaliye ba egdze á Haiti-aha ŋanna seke náza á Isuwa na wá, náza-aaruwa watse ɓaaka daliila a nja an shifa ŋanna mazle-aara.

28

1 Am iga á una ŋanna maa, Isiyaaku a ɗante Yakubu, a gar barka, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Ya nda ba ka: Geka mukse á ŋa am egdzara á emnde a Kanaana na ɗekiɗeki. 2 Ekka wá, tsetse ezlzlala á dem mba á emnde á emmeŋa am Padda-Aram, á dem mba eggyeŋa Baitu ̍iila. De eksanteksa gyaale am dagave á egdzara á Laban, egdze a emmeŋara ge emmeŋa. 3 A gagga Dadaamiya Slekse barka-aara, a gagvege ura kwakya jeba-aara, a huyakaahuya Dadaamiya, a gagvege eggyetare ge emnde a jeba gergere kwakya. 4 A vakteva Dadaamiya ge ekka, antara ge egdzara á ŋa am iga á ŋa, barka na ni ndza a vante ge Ibrahiima na, geni haha ŋanna náwa ka wayve am huɗe-aara na wá, á demde am rezege á ŋa. Aɗaba vanteva Dadaamiya ge Ibrahiima zlauzle.

5 A danse estuwa Isiyaaku Yakubu-aara á dem Padda-Aram, a de nja am mba á Laban egdze á Baitu ̍iila ura Arama. Laban ŋanna keni maa, egdze a emmeŋara ge Raibaika emmetare ge tara Isuwa antara Yakubu ŋanna.

A sawa estuwa lauktu Isuwa a ge mukse umele

6 Cenancena Isuwa ganakini eddetare Isiyaaku a gar barka zlaɓe adaliye ge Yakubu, a ɓelananse erva á dem Padda-Aram, geni á de gá gyaale áhuwa. Am sarte na aŋkwa á gar barka eddetare, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Geka mukse am egdzara á emnde a Kanaana na ɗekiɗeki. 7 Diyaadiya ba ŋane keni geni Yakubu a magateraa ba fesarfire ge tara eddeŋara an emmeŋara, zlazlala á dem Padda-Aram ŋanna. 8 Isuwa keni a naba diyeddiye ganakini ƴanaaƴa ervauŋɗe á eddetare geni tá gá ŋwasha-aha-aatare am egdzara á emnde a Kanaana ŋanna. 9 A naba njante ga mukse umele maa, a de ndava egdze a Ismayiila, egdze á Ibrahiima. Zhera á gyaale ŋanna Makalat, egdze a emmeŋara mukse ge Naibauyaut. A naba gehe, a se ɓelar ge ŋwasha-aha-aara am mba.

A maranse estuwa Dadaamiya ire-aara ge Yakubu am Baytila

10 Tsetse Yakubu am Birsaba, a dem Harran. 11 De garga vaƴiya am tate umele, a naba hare am tate ŋanna. A eksante nakwa a ɓelete ire atekwa, a naba zlava. 12 Darde ba seke shene wá, á zhara ba ŋálá ƴaike, slaɗɗe jipu ire-aara shanaasha samaya, malika-aha á Dadaamiya tá aŋkwa á ɗala, tá tsekwa an ŋála ŋanna. 13 A tsaahe ge Yaakadada átekwa, ate ire-aare, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Ba iya una ya Yaakadada, Dadaamiya á eggyeŋa Ibrahiima ya Dadaamiya á Isiyaaku. Yá ndaaka ba iya una: Haha ŋanna kwaye ká zlava átekwa na wá, vanakteva ge ekka, antara ge egdzara á ŋa am iga á ŋa baɗemme. 14 Egdzara á ŋa tá de gev kwakya jipu ba seke berbere á haha. Sleɗe-aatare keni watse an nakweka. Tsante am geɗi dem yala, tsante am manem dem puti, baɗemme. Jeba-aha á emnde baɗemme ate haha tá de sha barka ázerwa aɗaba ka, antara aɗaba egdzara á ŋa. 15 Eccena ba shagera: Yá aŋkwa ba iya an ire-aaruwa antara ka, yá aŋkwa á tsufaktsufa ma ká deme keni. Sey yá sakasa zlaɓe adaliye á sem haha na, yá ƴakaaka ɗekiɗeki sey yá ganvege názena ya ndaka ya na.

16 Tsetse Yakubu am hare, a ba ŋane: Ɓaaka shaige-aara, aŋkwa Saksage am tate na, diyanseka ba iya. 17 Gazlaagazla wá, a ba ŋane: Kay! Tate na wá, ɓaaka shage átekwa ɗekiɗeki aŋkwa há á Dadaamiya áhuna. Walkame á samaya-aha áhuna degey!

18 Aŋkwa á wera ekse wá, a tsetehe ge Yakubu an eŋlya werre, a eksetaa nákwa na a fante ge ire-aara na, a dzeɓehe ndeɗɗe una ŋanna nákwa á yiha Dadaamiya, a puwar waye ate ire-aara, a ganve nákwa cuɗeɗɗe. 19 A fete zhera á tate ŋanna Baytila. Amá werre wá, zhera á ekse ŋanna ndza Luus. 20 Yakubu a tsakanse názu am ervauŋɗe-aara ge Dadaamiya, a ba ŋane: Máki ká aŋkwa ka Dadaamiya antara ya, tsufakitetsufa am shula-aaruwa, máki shanánsha názu yá ezza antara názu yá eshsha yá atsekwa, 21 máki danaada lapiya á dem mba á edderwa, daaci ká de gev Dadaamiya-aaruwa. 22 Nákwa ŋanna náwa ya tsanaa iya ndeɗɗe ge yiha Dadaamiya na wá, á gevge bere á ŋa ka Dadaamiya. Yá de vakte luser am názena ká de vita ka baɗemme.

29

A daa estuwa Yakubu á dem mba á Laban

1 Daaci Yakubu a fanu ge baráma-aara zlaɓe adaliye, aŋkwa a zlala á dem larde á emnde a geɗi. 2 Vacite umele maa, a naa suwa am kaamba. Walde-aha á kyawe-aha antara náwe-aha gergere keƴe tá aŋkwa zlava ate we á suwa ŋanna. Aɗaba tate á fateru yawe ge dabba-aha-aatare una ŋanna. Suwa ŋanna keni an heɗa we-aara an nákwa ƴaike. 3 Má jarammeje walde-aha baɗeme maa, lauktu tá berhanvuwe nákwa na ge we á suwa, tá fateru yawe ge dabba-aha-aatare baɗeme. Má zlaruzle ta eptsaa nákwa na zlaɓe adaliya á sete we á suwa. 4 Yakubu a naba ndavateruhe, a ba ŋane á elvan ge itare: Kwa emnde a ekse-ara kure egdzara mama-aha-aaruwa? Ta ŋwanante, a ba itare: Ŋa emnde a ekse á Harran. 5 A ba ŋane á elvan ge itare: Diyakurdiya Laban á Nakaur emtu? A ba itare: Diyaŋerdiya. 6 A ba ŋane á elvan ge itare: Awárá ŋane? A ba itare: Ba layye. Bayra kwaye Rahiilu-aara keni aŋkwa á sawa an kyawe-aha, egdzere mukse na kwaye ŋane na. 7 A ba Yakubu á elvan ge itare: Kwaye kapteke vaciya ba ŋgaa, sarte na sarte á jaha dabba-aha á dem tate palle ka maa, fawaterufe yawe, dawaterda á de piya. 8 Ta eptsanaa jawapa, a ba itare: A gevka sey má jarammeje dabba-aha baɗeme lauktu ŋá wera yawe, ŋá faterufe.

9 Ŋane keni zlaɓe á ndaha ba elva antara suni-aha na, Rahiilu keni samsa antara kyawe-aha á eddeŋara, aɗaba ŋane slepiya. 10 Yakubu a zharaa Rahiilu egdze á daslareŋara Laban, a duhe á dete we á suwa na, a berhanvuwe nákwa ge we á suwa, a fateru yawe ge kyawe-aha á Laban egdze a emmeŋara ge emmeŋara. 11 Am iga á ŋanna maa, á de gan use ge Rahiilu. Takwalle a de takwalaa egdze na wá, aŋkwa á kyuwa á ba an yawe á kyuwa.

12 Daaci a palanaa varire-aatare antara eddeŋara ge Rahiilu na geni ŋane egdze á Raibaika. Zhagade á dá ge Rahiilu, a danaa labare ge eddeŋara. 13 De cenancena labare á Yakubu egdze á egdze a emmeŋara mukse, zhagade ge ŋane keni a de yainuye. De jarje ire, tákwalle a de ŋaŋaa Yakubu na, a danaahe á dem mba-aara. Daaci ŋane keni a de ɓalananse názena ni a shaa ŋane na baɗemme ge daslarŋara. 14 A ba Laban á elvan ge ŋane: Ɓaaka shaige am una ɗekiɗeki ka wulfe á ŋere ba parákke. Yakubu a magaa tere kalkale am mba Laban.

Yakubu a magana slera ge Laban ge sheba tara Lee ̍a an Rahiilu

15 Daaci a ba Laban á elvan ge Yakubu: Aɗaba ka egdze a kwate-aaruwa ni ká magiyá slera á dey wá, una á gevka. Naba ndindaha názena ká katana ka ge mbera á ŋa ire na. 16 Laban maa, tá aŋkwa egdzara-aara buwa, egdzara ŋwasha. Una male na zhera-aara Lee ̍a, sleɗaba-aara, zhera-aara Rahiilu. 17 Lee ̍a, ŋane á nánka ice shagera. Amá Rahiilu wá, garlaka, zariya zlaɓe adaliye. 18 Daaci Yakubu a wayete ŋane, a ba ŋane á elvan ge Laban: Yá magaka slera yawe vuye aɗaba Rahiilu *egdze á ŋa ge buwire na. 19 Ane, a ba Laban, naba njaminja yá de vakteva. Ya keni ya hayaa ba una ŋanna arge una yá vante ge ura jeba umele.

20 Yawe vuye kalkale Yakubu aŋkwa á maganá slera ge Laban aɗaba Rahiilu, amá ŋane a zharán ba seke hare cekwaaŋguɗi aɗaba wayetewa jipu an Rahiilu. 21 Am iga á una ŋanna maa, a ba Yakubu á elvan ge Laban: Yá kata mukse-aaruwa mazle-aara, aɗaba daada ate sarte na mi enndaha na ge magaka slera. Yá kata ŋana erva ge mukse-aaruwa.

22 Daaci Laban a naba magaa muŋri á nika, a jemaa emnde a ekse baɗemme. 23 Magaamaga maŋgaripu ba ŋgaa wá, Laban a naba eksante Lee ̍a, a de jatermehe an Yakubu. Ŋane a naba ŋanaa erva, ta hare kerɗe. 24 Laban a eksetaa Jilpa kwatena-aara ge ŋane, a vante ge Lee ̍a, a gev kwate-aara. 25 Werawera ekse wá, Yakubu á zhara ba Lee ̍a ta hare kerɗe. A ba ŋane á elvan ge Laban: Labara ka magiya zlerma na? Abi ya magakaa slera aɗaba Rahiilu? Labara ka magite jeba una? 26 A ŋwanante ge Laban, a ba ŋane á elvan ge Yakubu: Shagerka am ekse á ŋere danse kudere zuŋŋwe á dem mba á zhele arge male. 27 Naba zlanaazle ka hare make na antara ŋane lauktu yá vakte sleɗaba-aara na keni. Amá wá, ká magiyá slera yawe vuye zlaɓe adaliye aɗaba ŋane. 28 Ane, a ba Yakubu, ta magaa make palle antara Lee ̍a, Laban a naba vante Rahiilu zlaɓe adaliye. 29 Laban a eksetaa kwatena-aara Bilha, a vante ge egdze-aara Rahiilu a gev kwatena-aara. 30 Yakubu a ŋanaa erva ge Rahiilu keni, a ganve mukse-aara. Welawa ba Rahiilu ázeŋara arge Lee ̍a. A naba demhe zlaɓe adaliye am slera á Laban, yawe vuye aŋkwa á emmága.

Nawa egdzara á Yakubu

31 Am nanna Yaakadada ganakini Lee ̍a gevge mukse keliya, a naba vante yá ge ŋane, amá Rahiilu wá, a ganve dzire. 32 Lee ̍a a shaa huɗe, a ya egdzere zhele, a fete zhera-aara Ruubain. Aɗaba a ba ŋane: Yaakadada nanna palasa-aaruwa, kina wá watse á wayiwaya zhele mazle-aara. 33 A shaa huɗe umele zlaɓe adaliye, a ya egdzere zhele adaliye. A ba ŋane: Cenáncena Saksage keliyire-aaruwa ba jire. Aɗaba una ŋanna a vite egdzere zhele umele. A fete zhere á egdze ŋanna Simaun. 34 A shaa huɗe umele zlaɓe adaliye, a ya ba una ŋanna. A ba ŋane: Kina wá, á de deska ba essaɓa keni am dagave á ŋere antara zhele-aaruwa, aɗaba ya yayan dawale-aha keƴe kalkale. Aɗaba una ŋanna a fete zhere á egdze ŋanna Laiwi. 35 A shaa huɗe umele zlaɓe adaliye, a yese ba egdzere zhele ŋanna. A ba ŋane: Kina wá, sey yá gala Dadaamiya Saksage. Aɗaba una ŋanna, a fete zhera á egdze ŋanna Yahuuda. Mazle-aara a naba ƴaa ya egdzere.

30

1 Nanna Rahiila geni ŋane yaneka egdzara ge Yakubu, a naba tsante shelha á dete egdze a emmeŋara. A ba ŋane á elvan ge Yakubu: Sey ká viteve egdzara ge iya keni, má ɓaaka una wá, yá njeka an shifa. 2 Tsetse ervauŋɗe á Yakubu á dete Rahiilu, a ba ŋane á elvan ge ŋane : lya ya Dadaamiya na a piyakte yá egdzere na emtu ? 3 A ba Rahiilu á elvan ge Yakubu : Nawa kwatena-aaruwa Bilha, naba njawinja antara ŋane tara zhele an mukse, a yiya ŋane egdzara ate ugje-aaruwa, iya keni yá shansha egdzara ate ŋane.

4 A nabe vante kwatena-aara Bilha ge Yakubu, ŋane a naba ganve i mukse, ta hare kerɗe. 5 Bilha a shaa huɗe, a yan egdzere zhele ge Yakubu. 6 A ba Rahiilu : Yawwa, jirivejire Dadaamiya, cena-cena Dadaamiya ŋala-aaruwa, aɗaba una ŋanna a vite egdzere zhele. Aɗaba una ŋanna a fete zhera á egdze ŋanna Dan. 7 Bilha kwatena á Rahiilu a shaa huɗe umele, a yan egdzere zhele adaliye ge Yakubu, egdzere ge buwire. 8 A ba Rahiilu : Kwakya wava na ya maganaa ya á dete egdze a emmerwa á katafke á Dadaamiye, kwaye ŋane ganega ndzeɗa. A fete zhera a egdzere Naftalim.

9 A ezhzhara Lee'a á shanka huɗe mazle-aara á yeka maa, a eksante kwatena-aara Jilpa, a vante ge Yakubu geni a ganve mukse-aara. 10 Jilpa kwatena a Lee'a, a yan egdzere zhele ge Yakubu. 11 A ba Lee'a : Kay! Ya slerezege. A fete zhera á egdze ŋanna Gada. 12 Jilpa kwatena á Lee'a, a yan egdzere ge buwire ge Yakubu. 13 A ba Lee'a : Una wá, barka-aaruwa. Baɗemme a ŋwasha tá de biyanba geni shanansha barka áza Dadaamiya. A fete zhere-aara Asair.

14 Am slakslakire, sarte á ica hiya, Rubain a dem kaamba, a sanaa egdzara á nafa ge emmeŋara Lee'a. A ba Rahiilu á elvan ge Lee'a : Tasle á ŋa, viteva seke egdzara á nafa na a sakanaa egdze á ŋa na ? 15 A ŋwanante ge Lee'a, a ba ŋane : Hyaaka ba una ka lyevaa zhele-aaruwa na, ká kata lyiya egdzara á nafa á egdze-aaruwa zlaɓe adaliye? Shagera, a ba Rahiilu : Máki estuwa wá, a de hare zhele ázeŋa vatena aɗaba egdzara á nafa à egdze á ŋa.

16 An icavaciya aŋkwa á sa Yakubu am kaamba wá, a de yenu á ba an ye Lee'a, a ba ŋane á elvan ge ŋane : Vatena wá, ká se hare ázerwa, ya shekweve an egdzara á nafa á egdze-aaruwa. Daaci Yakubu a de hare ázeŋara vacite ŋanna, tara zhele an mukse. 17 Dadaamiya lyavaalya ƴeka á Lee'a, a naba shaa huɗe, a yan egdzere zhele ge ilyebire ge Yakubu. 18 A ba Lee'a : Pelisepele Dadaamiya, aɗaba ya naba eksante kwatena-aaruwa, ya vante ge zhele-aaruwa, a ganve mukse-aara na. A fete zhera á egdze ŋanna Issaker. 19 Lee'a a shaa huɗe umele zlaɓe adaliye, a yan egdzere zhele ge uŋkwahire ge Yakubu. 20 A ba Lee'a : Dadaamiya a magiyaa shagerire ƴaikke. Kina wá, zhele-aaruwa de nja antara ya aɗaba ya yan egdzara zaala uŋkwahe kalkale na. A fete zhera á egdze ŋanna Jabulaun. 21 Am iga à una ŋanna, a yehe zlaɓe adaliye egdzere palle, une ŋanna wá, egdzere mukse, a fete zhera-aara Dina.

22 Daaci Dadaemiya a yehamme Rahiilu, lyavaalya ƴeka-aara, a naba vante yá. 23 Rahiilu a shaa huɗe, a ya egdzere zhele, a ba ŋane : Yawwa! Lyivarlye Dadaamiya-aaruwa dzaka á emnde na. 24 A fete zhera á egdze ŋanna Yusufa. A ba ŋane zlaɓe adaliye : Tasle á ga Yaakadada-aaruwa, umele keni viteva ba estuwa.

Tá zlerma tara Laban an Yakubu am dagave-aatare

25 Yaaya Rahiilu, a ya Yusufa wá, a ba Yakubu á elvan ge Laban : Kina wá, ɓeliyaɓela yá eptsa á dem ekse-aaruwa, á dem larde-aaruwa. 26 Viteva ŋwasha-aha-aaruwa, antara egdzara-aha-aaruwa na ya magaa slera aɗaba itare na, yá dá á dem ekse-aaruwa. Aɗaba ba ka keni diyakdiya slera na ya magakanaa ya baɗemme. 27 A ŋwanante ge Laban, a ba ŋane : Ba estuwa, amá tasle á ŋa zivarze. Aɗaba ya de naha wá, ta biyaa barka na ya shanaa ya áza Dadaamiya na wá, ya shanaa aɗaba ka. 28 Naba tsanaatse ka nazena ni ká kataná ka ge mbera á ŋa na, yá emmága baɗemme. 29 A ba Yakubu a elvan ge ŋane : Diyakdiya slera na ya magakanaa ya baɗemme. Ma nja dabba-aha á ŋa na ya se beƴanaa ya am erva á ŋa, antara dabba-aha á ŋa kina keni diyakdiya baɗemme ma ? 30 Abi yá sawa ya á sem mba á ŋa dabb-aha á ŋa ndza ba cekwaaŋguɗi ? Ba sanemsa ya á sem huɗe á há ŋa, farfe dabba-aha á ŋa jipu Yaakadada garge barka. Kwaye kina ɓaaka zlakte-aara. Watse yá magá vaatara kena naza ire-aaruwa? 31 A ba Laban: Ekka wá, ndindaha ka ba nazena ká kata yá biyaka yá na ɓaaka lambe á ŋa. Ká kata yá biyaka wányara?

A ba Yakubu : Kaà biyika ba uwe keni ɗekɗeki. Amaà aŋkwa naàzu yaà ndakndaha : Maàki eksakarekse una ŋanna waà, yaà duwa zlaɓe aà de piya dabbahaaŋa, yaà fateru hyema ba seke werre. 32 Vatena yaà dedde am dagave aà waldahaaŋa peraatte, ba kelaa kyawe na ni ugjaara viyauviyawe jili gergere seke uɓele antara ugje indale ira kyawe daŋŋwe, baɗemme yaà elle aà segashe. Am nawaha keni ba estuwa, nawe na ni ugjaara ugje uɓela antara ugje indale, baɗemme yaà elle aà segashe, mberaaruwa una ŋanna ge iya. 33 Daaci kaà se zhara jiriraaruwa maàkuralla, ma watse kaà se zhara mberaaruwa. Ba maàki ka se berenaa am naàzahaaruwa ni gafka viyawe, gafka ugje indale, gafka daŋŋwe waà, ma kyawe, ma nawe keni ya ba nayle. 34 A ba Laban: Una waà, shagera, magamimaàga aà ba ate una ŋanna.

35 Amaà ba vacite ŋanna, Laban a fantau ge ellaara usalaha antaraà njifa na ni ugjaara an maƴaha ba seke gwambara antara viyauviyawe. Am mama aà nawaha keni ba estuwa, a dzerse viyauviyawe antara una ŋguraslasle seke uɓela antara jili na an usha an dzayye ira kyawe na daŋŋwe gyegweniyye na. A dzerse jiliyaha ŋanna baɗemme maa, a naba puwateremhe am erva ge egdzaraara. 36 Daaci a naba tegaa dagavaatare deydey shula aà vaha keƴe. Yakubu waà, ŋane aŋkwa aà piya ba jugena aà waldaha aà Laban.

37 Daaci duwa aà Yakubu, a naba ɗatsevaa ervaha aà nafa aŋwasla gergere keƴe, nafaha ŋanna keni gergere keƴe. A faya iga ate nafaha na, tate na ni an faya na gevge dzayye telle, an maƴaha nafaha baɗemme. 38 Daaci a naba puwem nafaha na am kyaale. Taà aŋkwa a ezhzhara dabbaha maà taà se sha yawe. Aɗaba sarte a ɗala ate ŋwashaha keni ba una ŋanna ge dabbaha. 39 Ba taà ɗala ŋwashahaatare dabbaha na aà katafke aà nafaha na waà, ta naba fantau ge ya egdzere jili gergere, umele seke ba gwambara, umele ŋgweraslasle seke uɓela, umele keni mbazlaukmbazlaukkwe. 40 Yakubu a naba dzerse dabbaha na an maƴaha antara una daŋŋwe na baɗemme am dabbaha aà Laban, a puwateraa an iraara. Yakubu a maganaa estuwa waldaha ge iraara, maslaaka una ŋanna antara naàza aà Laban. 41 ɓa kelaa maà taà aŋkwa ɗala dabbaha na taà an ŋasla na ate ŋwashaha waà, Yakubu aà puwaterem nafahaara ŋanna am kyaale, daaci taà ezhzhara dabbaha na. 42 Ama maà taà aŋkwa ɗala gampaha ate ŋwashaha waà, aà maŋka una ŋanna. A ganve estuwa Yakubu dabbaha na taà an ŋasla na baɗemme taà aàtuge ŋane, amaà gampaha waà, taà aàtuge Laban.

43 A gevaa estuwa Yakubu sleberba an tsaka ire. Kyawaha antara nawahaara gevge kwakya jipu. An navaha antara kwatenaha kwakya, ezlegwamaha antara ezzeŋwahaara keni ɓaaka zlaktaara.

31

Yakubu aŋkwa aà zhagade aà dem lardaara

1 Yaw, cenancena Yakubu elva na taà aŋkwa aà tsakana egdzara aà Laban ate ŋane. Aɗaba ta bantsa itare: Yakubu zauze nalmane aà eddeŋere baɗemme, berbiraara na, baɗemme a ganaa aà ba an nalmane aà eddeŋere. 2 Yakubu aà zhara elva ŋanna waà, Laban aà fanuka hyema seke werre. 3 Daaci a ba Yaakadada aà elvan ge Yakubu: Naba eptseptsa aà dem lardaaŋa, aà dem tate na ni ta yakaa aàtekwa na, iya yaà aŋkwa antara ka.

4 Yakubu a naba ɓelaterve we ge ŋwashahaara, tara Rahiilu an Lee’a, geni a sarsawa aà sezeŋaara am kaamba, am taàte na aàtekwa an waldahaara.

5 Saremsa, a ba ŋane aà elvan ge itare: Yaà aŋkwa aà ezhzhara kina na waà, eddekure aà fiyuka hyema seke werre. Amaà duksa palle waà, Dadaamiya na ni aŋkwa aà ɗabana edderwa na aŋkwa antara ya. 6 Abi ba kure keni diyakurdiya slera na ya magannaa ya ge eddekure? Ya maganaa slera an ndzeɗaaruwa baɗemme. 7 Amaà eddekure a naba magiyaa zlerma an tsaka ire. Ser kelaawa aŋkwa fatsiyaa naàza zlayaaruwa. Amaà Dadaamiya waà, velaaka barama geni aà shisha kelaadire ŋanna. 8 Ndasendahe ba ŋane, a ba ŋane: Ba kelaa dabba na ŋgweraslasle na aàtu ge ekka, naàza zlayaaŋa una ŋanna, baɗemme aà dabbaha ta fantau ge yaà ŋgweraslasle. Maà banba ŋane ba kelaa dabba na an maƴaha naàzaaŋa, baɗemme aà dabbaha taà yaà egdzere an maƴaha. 9 A sananse ba Dadaamiya dabbaha am erva ge eddekure, a vite ge iya. 10 Vacite umele ya naba shaa shene, naàwa naàzu ya nanaa ya am shenaaruwa: Am sarte a saa dabbaha, taà aŋkwa jarammeje aàtirpalle waà, usalaha antara zhel kyawaha taà aŋkwa ɗala ŋwashaha waà, baɗemme ba jili gergere. Umelahaara an maƴa, emnde umele keni taà ŋgweraslaslaha, umelahaatare keni taà daŋŋwe ba gyeguniiye. 11 A naba ɗiɗaha malika aà Dadaamiya am shena ŋanna : Yakubu! Ya ŋutehe : A ba iya na’am. 12 A ba ŋane : Kanteka icaaŋa, ezhzhara, kaà aŋkwa nanna emtu usalaha antara zhel kyawaha ta aŋkwa ɗala ŋwasha baɗeme jili gergere, umele an maƴaha, umele ŋgweraslasle, umele keni daŋŋwe na? Una ŋanna baɗemme na waà, aɗaba ya nanna naàzu na a magakta Laban. 13 Ba iya una ya Dadaamiya ya marakaa iraaruwa am Baytila, tate na ka tsaa naàkwa, ka ganve waye ate iraara, ka tsakse naàzu am ervauŋɗaaŋa aà katafkaaruwa na. Kina waà, tsetse ezlala am larde na, eptseptse aà dem lardaaŋa, aà dem tate na ta yakaa aàtekwa na.

14 Daaci ta ŋwanante ge tara Rahiilu antara Lee`a, a ba itare taà elvan ge ŋane: ŋere waà, ɓaaka dzaaŋere am nalmane aà eddeŋere, ŋa ɓaaka am emnde a za warataara keni. 15 Eddeŋere aà zharaŋer ŋa ba seke wayvaha am huɗe aà haara mazlaara, a valaŋerwa ba ŋane an ervaara, zauze nalmane am ŋere baɗemme. 16 Nalmane na ni a sansaa ba Dadaamiya an ervaara am erva aà eddeŋere waà, naàzaaŋere una ŋanna antara egdzaraaŋere. Ekka waà, emmaàga ba naàzena ni a ndaaka Dadaamiya na baɗemme.

Aŋkwa aà zhagada Yakubu aàtu ge Laban

17 Daaci yalla, a ba Yakubu, aŋkwa aà maga niya a zlala, a puwete egdzaraara antara ŋwashahaara ate iga a ezlegwamaha. 18 A jemaa waldahaara baɗemme antara kazlaŋaara umele na a ganaa am Paddan Aram ŋanna baɗemme, aŋkwa aà eptsa aà dem larde aà Kanaana, aàdeza eddeŋaara Isiyaaku.

19 Am sarte ŋanna maa, Laban ɓaaka am mba, a de ica ugje ate kyawahaara. Daaci Rahiilu a naba ilu helaha aà eddeŋaara, a zlalehe an ŋane. 20 A magannaa estuwa Yakubu ɓaakire aà jirire ge Laban, aɗaba mbeɗanuka ɗekiɗeki a naba zlala. 21 A halese kazlaŋaara baɗemme, a naba zhagade, a de ebzu guwa ƴaikke, daaci ba zlalaara aà dem huɗe aà wa Giliyat.

22 Hare keƴe kalkale lauktu ni aà cenancena Laban ganakini ɓaaka zhagadaazhagade Yakubu. 23 ŋane keni a naba jemaa egdzar mamahaŋaara, daaci ta daa aà ɗaba Yakubu na. Haraatare vuye kalkale lauktu ni de sharnaasha am huɗe aà wa a Gile`at. 24 Amaà an vaƴiya vacite ŋanna waà, Dadaamiya a naba maranaa iraara ge Laban am shene. Laban ŋanna waà, zhel Arama. A ba Dadaamiya aà elvan ge ŋane: Effa hyema ate iraaŋa, ɓelanemka ɗekiɗeki ge Yakubu, ma shagerire, ma shagerkire keni.

25 Laban a de beƴe Yakubu maganaamaga beraara an kacakaca am huɗe aà wa Giliyat, ŋane keni a magaa naàzaatare antara egdzar mamahaŋaara aà ba ate ire aà wa Gile`at ŋanna. 26 Daaci Laban a ndavanuhe ge Yakubu, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Labara ka magiya ɓaakire aà jirire na ? Kaà zhagade an egdzaraaruwa ba seke ka sluwatervaa an ndzeɗaaŋa am wava! 27 Labara kaà zlala an ila ndakika ɗekiɗeki na? Kina ma andze ka ndindaha waà, aàbi ma andze ŋaà puwakse an gaŋka antara gadzavera antara lahe am ekte ge ekka, ma ŋaà puwakse an higa ƴaikke. 28 Kina ba ge magatera ajamimashifa ge egdzaraaruwa antara eggyahaaruwa keni piyakitepiya na waà, shagera emtu? Ekka waà, ɓaaka heŋkalaaŋa. 29 Yaà dzegwaàndzegwa magakura kelaadire. Amaà an vaƴiya ba vatena na a naba mariya iraara Dadaamiya aà eddeŋa, a ba ŋane: Effa hyema ate iraaŋa, maganaànka ba uwe keni ge Yakubu. 30 Duksa palle waà, diyandiya geni ɓaaka iraaŋa am kataykatay na mazlaara, zlalakzlala aà dem mba aà eddeŋa. Ama labara zlaɓe ka ilu helahaaruwa?

31 A ŋwanante ge Yakubu, a ba ŋane: Iya ya kurken watse kaà halivuwe egdzaraaŋa. Aɗaba una ŋanna jija lyawa jipu. 32 Elva aà helahaaŋa maa, maàki shakaànsha aàza emndaaruwa waà, eddaara a njeka an shifa ɗekiɗeki. Kwaye kazlaŋa, naba eppakya aà katafke aà emnde baɗemme. Yakubu diyaaka geni a iluwa Rahiilu helaha na.

33 Laban a naba demhe am bere aà Yakubu, a demhe am bere aà Lee`a, a demde am bere aà kwatenaha buwa na, a pakyaa kazlaŋaatare baɗemme, amaà shanka ɗekiɗeki. Am iga aà una ŋanna maa, a demhe am bere aà Rahiilu keni. 34 A halantaa ba Rahiilu ŋanna tsa helaha na amaà Laban a pakyaa beraara, shanka ɗekiɗeki, aɗaba a puweme am serde aà ezlegwamaara, a naba njetaa aàtekwa. 35 A ba Rahiilu aà elvan ge eddeŋaara: Taslaaŋa a jaŋka ervauŋɗe eddayaaruwa yaà tsa tseteka aàkatafkaaŋa, aɗaba aŋkwa aà hyiya lyuwa bara ervaaŋere ŋwasha. ɓaaka tatu zharemka Laban ice aà dem huɗaara, amaà shanka helahaara na.

36 Jaaja ervauŋɗe an tsaka ire Yakubu, a naba fantau ge dagala an Laban, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Azara haypaaruwa? Ya gaku haypara kaà ɗabiɗaba estuwa na? 37 Kina ka pakyaa kazlaŋaaruwa baɗemme na ka beƴa emtu duksaaŋa ba palle keni am huɗaara? Maàki shakansha waà, sheɓeka ɗekiɗeki. Kwaye emndaaŋa, naàwa emndaaruwa keni, taà kyaminaàkya shairiya ge miya ma buwa na. 38 Kina waà, aàbi magaamaga yawe kulbuwa kalkale yaà am mbaaŋa. Ma nawaaŋa, ma kyawaaŋa keni puwanaaka egdzere ser palle. Ser palle keni zanuka zhel kyawaaŋa dey ɗekiɗeki. 39 Dete ba una a ceɓana naàza kaambaha na, ya sakanaasa emtu? aàbi nasaraaruwa ba ge iya? Antara ba una a iluwa nayle, una ma ta iluwa an vaciya, ma ta iluwa an vaƴiya keni baɗeme ka fiyar ba ge iya sey yaà eppela. 40 Nja aà kara aà vaciya na, aà pesha ba iya ya vaha deppe aàtekwa. An vaƴiya keni yaà haàre aà ba ate lailaiɗire. Haàre, ate icaaruwa ɓaaka ɗekiɗeki, ma taà paànaà estara emnde hare keni diyanka ya. 41 Kina waà, yawe kulbuwa kalkale ya magaa slera am mbaaŋa. Yawe kelaawa jufaɗaara waà, ya magakaa slera ge sheba egdzaraaŋa buwa. Yawe uŋkwahe waà, ya magakaa slera aà dabba. Ama ekka ser kelaawa kaà aŋkwa aà fatsiya mberaaruwa. 42 Ma andze ɓaaka Dadaamiya aà eggyerwa Ibrahiima antara iya, Dadaamiya na ni aà ukkuva edderwa Isiyaaku jipu na, aàbi kina ma andze ngyakisengye am mbaaŋa aà ba an erva dey. Amaà Dadaamiya nanna palasaaruwa antara zlaɗaaruwa am slera ŋa baɗemme, daaci a se dema ŋane am dagavaamiya aà waya.

Mela am dagave aà tara Yakubu an Laban

43 A ŋwete ge Laban, a ba ŋane aà elvan ge Yakubu: Ay waà, aàbi egdzar ŋwasha na egdzaraaruwa ba ge iya, egdzaraatare na keni eggyahaaruwa ba ge iya, dete ba dabbaha na antara naàzena kaà aŋkwa aà zharana ka baɗemme na aàbi baɗemme ba naàzaaruwa? Aŋkwa naàzu yaà dzegwana ya magaterte ge egdzaraaruwa antara eggyahaaruwa emtu? 44 Ekka waà, ŋgweɗamiŋgweɗa namaana am dagavaamiya. ŋere ŋa buwa na waà, ɓaaka dagalaaŋere a cenarancena emnde seydiraaŋere.

45 Yakubu a naba eksante naàkwa a dzeɓehe am tate ŋanna ndeɗɗe, una ŋanna gevge nakwa aà yeha Dadaamiya. 46 Am igaara, a ba ŋane aà elvan ge emnde aara: Halawaarhala nakwaha umele. Emndaara ta naba halar nakwaha umele teremme. Daaci ta njehe ate nakwaha ŋanna, ta zuhe atekwa. 47 Laban a feta zhera aà tate ŋanna: Yaigar Sahaduta, amaana : Dikele aà seydire. Yakubu keni a fete zhera aà Galait.

48 A ba Laban : Vatena waà, dikele aà nakwaha na naàwa ŋane naà waà, gevge seydire am dagavaamiya, iya antara ka. Aɗaba una ŋanna taà ɗaha tate na an Galait. 49 Ta naba fete zhera aà tate ŋanna zlaɓe adaliye: Mispa. Amaana: Tate aà ufa. Aɗaba a ba Laban: Miya antara ka waà, ma kyamikya aàhuna keni sey ba Yaakadada una a de gevge sle ufa dagavaamiya. 50 Maàki ka de fa zlaɗa ate egdzaraaruwa, ma ka de gaterar ŋwasha umele keni diyeddiye geni sledagavaamiya ba Dadaamiya an iraara, urimagweka.

51 A ba Laban zlaɓe adaliye a elvan ge Yakubu: Ezhzhara ba dikele aà nakwaha na antara nakwa aà yeha Dadaamiya na naàwa ŋane an dzeɓa na. 52 Dikele a nakwaha na antara nakwa aà yeha na an dzeɓe na, bukerɗe gevge seydaha am dagavaamiya antara ka. Iya keni yaà ebzeka naàkwaha na aà dem dalbaaŋa ge magakte kelaadire, ekka keni kaà ebzeka naàkwaha na aà sem dalbaaruwa ɗekiɗeki. 53 Miya antara ka waà, a`aa aà hyephye ba Dadaamiya a tara Ibrahiima antara Nakaur am dagavaamiya. Mazlaara Yakubu a naba zanu waɗa an Dadaamiya na a kuvanaa eddeŋaara Isiyaaku jipu na. 54 Am iga aà una ŋanna maa, a magaa sadaka ate ire aà wa ŋanna, a naba ɗetaa sleriyahaara ta zu ɗafa aà sadake na. Zaruze maa, ta naba hare ate ire aà wa ŋanna.

32

Yakubu aŋkwa aà maga niya a de ja ire an Isuwa

1 Makurallaara a tsetehe ge Laban an eŋlyawabere, a magatera aàjamimashifa ge egdzaraara antara eggyahaŋaara, a gaterar barka. Am iga aà una ŋanna, a naba eksetaa baramaara, a eptsa aà sem eksaara. 2 Daaci Yakubu keni a naba fanu ge baramaara, ta de ja ire antara malikaha aà Dadaamiya taà sezeŋaara. 3 A puwete ice ate itare waà, a ba ŋane: Kay! tate na waà, sleɗe a je ire antara Dadaamiya atekwa! Daaci a fete zhere aà tate ŋanna Makanayim.

4 Am iga aà una ŋanna maa, Yakubu a ɓele emnde a ɓela aàkatafkaara, aàdeza egdze a emmeŋaara Isuwa am kwara aà Se`ir am haha aà Aidaum. 5 Lauktu aà ɓelaterɓela, a ba ŋane aà elvan ge itare: Naàwa naàzu kwa de ndahan ge Isuwa: A ba slesleraaŋa Yakubu waà, ndza ya am mba aà Laban. Baɗemme a shekwashekwaaruwa aà shula na ya njaa a ba am mbaara. 6 Ganega rezege kwakya, yaà an slaha antara ezzeŋwaha antara kyawaha antara naàwaha, yaà an naàvaha antara kwatenaha. Yaà aŋkwa aà ɓela emnde a ɓelaaruwa aàdekatafkaaŋa na edda waà, geni taà de ɓalakse labare, kaà lyiyiya aà ba an higa.

7 Eptsareptsa emnde a ɓela na aàseza Yakubu, a ba itare taà elvan ge ŋane: Saŋerasa aàsawa aàza egdze a emmeŋa Isuwa, ŋane keni aŋkwa aà sawa an emndaara aà sezeŋa, aŋkwa aà sawa an zaala dermeke ufaɗe. 8 Daaci jaaja lyawa Yakubu waà, gazlaagazla ba jipu na. A naba tegese emndaara, kyawahaara, naàwahaara, slahaara, ezlegwamahaara, gergere buwa. Daaci, emnde na keni taà maga shula an iraatare, emnde na keni taà aŋkwa aà maga shula an iraatare. 9 Aɗaba a ba sawariyaara: Maàki Isuwa daterarde ge emnde na zlaterazle, taà de jauje emnde na.

10 Am iga aà una ŋanna maa, Yakubu a magaa maduwa, a ba ŋane am maduwaara: Yaakadada, Dadaamiya aà eggyerwa Ibrahiima, Dadaamiya aà edderwa Isiyaaku, ka binaa ba ka eptseptsa aà dem lardaaŋa, aà dem tate na ni ta yakaa aàtekwa na, iya yaà aŋkwa antara ka. 11 Hyanepka ba naàzara keni geni yaà shansha baɗemme, shagerire na ni ka ɓeshiyaa ka an ervauŋɗaaŋa palle na. Aɗaba slesleraaŋa a segashe, a ebzu guwa aà Urdun waà, ba zadaara palle am erva, ɓaaka duksa umele. Ama kina waà, kwaye ŋane ŋaà an tega gergere buwa, ma emndara keni taà maga shula an iraatare. 12 Taslaaŋa Yaakadadaaruwa, lyilya ba ka aàtuge egdze a emmerwa Isuwa. Aɗaba jija lyawa jipu aàtuge ŋane, geni a se ceɓaŋerka baɗemme antara ŋwasha antara egdzara. 13 Aɗaba ndza keni ka binaa ba ka an iraaŋa, a ba ka: Yaà aŋkwa antara ka ma vaatara keni. Ya yaàkteya watse ɓaaka kezlakula aà egdzaraaŋa, taà de gev ba seke shili na am guwa na.

14 Daaci Yakubu a hare aà ba am tate ŋanna. Am baɗemme a naàzena aŋkwa am rezegaara maa, a naba dzerse una ni watse aà vante ge Isuwa egdze a emmeŋaara na. 15 A dzerse mama aà nawaha dermeke buwa antara njifaha kulbuwa, mamaha aà kyawaha dermeke buwa antara zhel kyawe kulbawa, 16 ezlegwamaha kul ufaɗe, taà an egdzara zlaɓa adaliye am ekte taà sha uɓa, mama aà slaha kul ufaɗe antara kawaha kelaawa, uàmaha aà ezzeŋwa kulbuwa ira bidalaha kelaawa. 17 Daaci a naba vaterte duksaha ŋanna ge emnde a sleraara, ma waraatare keni an walde aà duksa palle. A ba ŋane aà elvan ge itare: Naba zlalauzlala kure aà katafkaaruwa, watse yaà ɗabakura aà katalliya. Amaà waà, zlalauka atirpalle, ma walde a uwe keni aà ba an iraara. 18 A ba ŋane aà elvan ge slesleraara na ni zuŋŋwe ŋane na: Maàki kwa ja ire antara egdze a emmerwa Isuwa waà, maàki a ndavakundave ware eddaaŋa? kaà deme? aàza ware walde na? maàki a ndavaku ndavaha ŋanna waà, 19 naba ndanndaha: Nazaà aà slesleraaŋa Yakubu, a ba ŋane dawananda ge zanwaaruwa Isuwa. Ba ŋane an iraara keni aŋkwa aà sawa am iga.

20 Ga buwiraatare keni a banaa ba una ŋanna, ge keƴiraatare keni ba estuwa. Baɗemme a emnde na ta daa waldaha na a vaterte ba elva palle. A ba ŋane aà elvan ge itare: Kwaà de bana ba una kure ge zanwaaruwa Isuwa, maà de jakurja ire. 21 Naba ndawanndaha a ba kure : Ba Yakubu an iraara keni aŋkwa aà sawa aàkataliya. Yakubu ŋane, a ba ŋane am ervauŋɗaara: Yaà ekhyanakhya ervauŋɗe ge Isuwa an kazlaŋa ŋanna ta danse aà katafkaaruwa na waà, daaci watse aà lyiyiya aà ba an higa.

22 Daaci ta naba danse kazlaŋa zuŋŋwe aà katafkaara, ama ŋane waà, vacite ŋanna zlaɓe a hare aà ba am tate ŋanna.

Yakubu aŋkwa aà slakala an eddawna diyaaka

23 An vaƴiya waà, a tsetehe ge Yakubu, a tsaterte ŋwashahaara buwa, kwatenahaatare buwa antara egdzaara kelaawa jumtekwe, a naba ebzu guwa aà Yabauk an itare aà dehuwaara. 24 Am iga aà una ŋanna a naba se jemaa naàzu am rezegaara baɗemme, a ebzu guwa an ŋane. 25 Yakubu a juwaa ba ŋane mazlaara. A naba semhe ge ura umele, ta hare pacaa a slakala, a kyateraare adaga. 26 Nanna eddaara aà danuka ge Yakubu an slakala maa, a naba taɗanu ja ge Yakubu ate egdaŋazlaara, a gurɗese am egdaŋazla palle.

27 A ba ŋane aà elvan ge Yakubu : ɓeliyaɓela aŋkwa aà wera ekse. A ba Yakubu : Yaà ɓelakaaka ɗekiɗeki sey maà gagiyarge barka. 28 A ba ŋane aà elvan ge Yakubu : Ware zheraaŋa? A ŋwanante, a ba ŋane : Yakubu. 29 A ba ŋane aà elvan ge Yakubu: Mazlaara waà taà ɗehaŋka an Yakubu, zheraaŋa Iserayiila, aɗaba ka slakala an Dadaamiya, ka slakala an emndimagwaha baɗemme, ka ganaa ba ka ndzeɗa. 30 A ndavanuhe ge Yakubu, a ba ŋane : Ndindaha kwa zheraaŋa keni? A eptsana jawapa, a ba ŋane: Labara kaà ndava zheraaruwa? Am iga a una ŋanna a gar barka ge Yakubu.

31 A ba Yakubu : Ya naa Dadaamiya an icaaruwa parakke degey! Aley yaà aà ba an shifa! Aɗaba una ŋanna, a fete zhera aà tate ŋanna Paniyail. Amaana: Wafke aà Dadaamiya.

32 Sesse vaciya am haha waà, Yakubu keni ƴanseƴe Paniyail. Aŋkwa aà zlala waà, aà tsagaɗa, aɗaba aà wana egdaŋazlaara na. 33 Aɗaba una ŋanna, sem ba kina kini Iserayiilaha ta zeka hyuwa aà egdaŋazla, aɗaba Iserayiila a shaa ververe ate tate ŋanna shanaasha perɗa.

33

Yakubu aà de ja ire antara Isuwa

1 A kante ice Yakubu waà, aà zhara ba aŋkwa aà sawa Isuwa an emndaara, zaala dermeke ufaɗe na. A naba tegese egdzaraara gergere keƴe ate tara Lee`a antara Rahiilu ira kwatenaha buwa na. 2 Kwatenaha na antara egdzaraatare waà, a puwatera aà katafke, a ɗabatera Lee`a an egdzaraara, lauktu ta ɗabatera tara Rahiilu antara Yusufa aà kataliyaatare. 3 Amaà ŋane an iraara waà, aà katafkaatare baɗemme. Ser vuye aà kezla ugje am aha lauktu aà daada aà de katafke aà egdze a emmaŋaara na. 4 Isuwa ba a puwete ice ate Yakubu waà, zhagade aàdezeŋaara, takwalle a de ŋema am uksuwe, daaci ma waraatare keni aà vante ba kyuwa, taà kyuwa aà ba an yawe aà kyuwa.

5 A kante icaara Isuwa waà, aà zhara ba egdzara antara ŋwasha. A ndavanu ge Yakubu: Emndara kena taà antara ka na? A eptsanaa jawapa, a ba ŋane: Egdzara na a vantaa Dadaamiya ge walaɗiyaaŋa.

6 Ta gapteha ge kwatenaha antara egdzaraatare, ta kezle ugje am aha. 7 Lee`a keni a gaptehe, taà an egdzaraara, itare keni ta kezle ugje am aha. Am igaatare baɗemme, ta gaptehe ge tara Rahiilu an Yusufa, itare keni ta kezle ugje am aha. 8 A ba Isuwa aà elvan ge Yakubu: Kaà kata danme ka waldaha aà duksa gergere na ŋa ja ire ate barama a sawa na? A ŋwanante, a ba ŋane: Ya ɓelanaa aàdeza zanwaaruwa geni a zivarze. 9 A ba Isuwa: Naba ŋanaaŋa ka egdze a emmerwa ani iya keni ɓaaka zlakte aà nalmanaaruwa. 10 A ba Yakubu : Estuweka ɗekiɗeki. Maàki ba zakivarze waà, taslaaŋa lyevalya kazlaŋa na am ervaaruwa. Aɗaba yaà aŋkwa aà zharakzhara ate wafkaaŋa waà, seke ba ka Dadaamiya, lyakivalya an ervauŋɗaaŋa palle. 11 Naba lyevalya kazlaŋa na taslaaŋa, a vaktaa ba ervauŋɗaaruwa. ɓaaka lambaaruwa ate nalmane, aɗaba Dadaamiya giyarge barka am duksa baɗemme. Yakubu aŋkwa aà magana tasle jipu ge Isuwa ganakini sey ba aà lyevalya, daaci a naba lyevahe.

12 Am iga aà una ŋanna maa, a ba Isuwa: Magaumaga niya mindalawa. Iya waà , yaà dakurda aàkatafke. 13 Amaà a ba Yakubu aà elvan ge ŋane : Ambarkaaŋa, ba ka keni diyakdiya zlazlaɗa jipu tsufa egdzara. Iyau nawaha antara kyawaha antara slaha na taà an egdzara am ekte na keni sey a yaà datera an eŋkale. Ba maàki yaà datera an ndzeɗa waà, una ba vaha palle taà ruwa. 14 Ekka waà, naba ezlala aà katafke aàmbarkaaŋa, aŋkwa aà ɗaakɗaba walaɗiyaaŋa aà kataliya. Iya waà, yaà zlala an eŋkale deydey aà zlala aà dabbaha na taà aà katafkaaruwa na antara egdzara na taà aàzerwa na, watse yaà de shakasha am Se`ir. 15 A ba Isuwa : Aley keni sey yaà ƴaterƴa emndaaruwa umele aàzeŋa kwaà zlala kerɗe. A ŋwanante ge Yakubu, a ba ŋane: Labara? Iya ba maàki zakivarze lyakivalya waà, hyahya ba una ŋanna ge iya.

16 Ba vacite ŋanna, Isuwa a eptsehe aà sem Se`ir, a saa aà ɗaba ba baramaara zlaɓe adaliye. 17 Amaà Yakubu waà, tsaara am tate ŋanna waà, kwaye a zlala aà dem Sukaut. Daaduwa aàhuwa, a de ndere bere, a magateraa beraha ge dabbahaara keni. Aɗaba una ŋanna a fete zhere aà tate ŋanna Sukaut. Amaana: Beraha.

18 Eptsaptsa Yakubu aà sawa am Padan Aram, a tsekwe ba lapilayye am Sikaim am kwara aà Kanaana. Daaci a magaa haara ate iga aà ekse. 19 A naba shekweve egdze a sleɗaara am erva aà emnde aà Hamaur, eddawna ni a tsekwe zuŋnwe am Sikain ŋanna. A shekweve sleɗe ŋanna an gursa dermeke, daaci a maga beraha aàtekwa an kacakaca. 20 Am iga aà una ŋanna maa, a ndere tate a fanaa sadake atekwa ge Dadaamiya am tate ŋanna, a fete zhera: Dadaamiya Saksage waà, Dadaamiya aà Iserayiila.

34

Ta fem Dina am zherwe, pelarsepele egdzar mamahaŋaara

1 Vacite umele, Dina aà Yakubu, egdzere mukse a yanaa an Lee`a, a de zhara ukfahaŋaara egdzar ŋwasha na taà am ekse ŋanna. 2 De nanna Sikaim egdze aà Hamaur, slekse keni ba ŋane, a naba eksevaahe ge egdze ŋanna a ba an ndzeɗa, a dana aà ba aà dem bere, a de badzanve, a fem egdzena am zherwe. 3 Amaà waà, wayetewaya jipu an Dina egdze aà Yakubu na ɓaaka buwaara. Aɗaba una ŋanna ɓaaka nazu magaaka geni aà ekhyannakhya ervauŋɗe ge gyaale. 4 A ba ŋane aà elvan ge eddeŋaara: Sey kaà giga gyaale ŋanna.

5 Cenancena Yakubu ganakini faremfa egdzaara Dina am zherwe, amaà a ɗu ba waara ndahaaka elva. Aɗaba egdzaraara egdzar zaala ta ɓaaka am mba, taà aŋkwa aà piya am kaamba, sey maà saraasa. 6 Daaci a naba sawhe ge Hamaur eddarge Sikaim ŋanna aàseza Yakubu eddarge Dina ganakini aà ndaha elva antara ŋane. 7 Am sarte ŋanna maa, egdzara aà Yakubu egdzar zaala na keni saraasa am piya na. Ba ta cenaa lamare na waà, jaterja emtaŋkire ma waraatare keni ba seke aà segashe shifa am ŋane. Aɗaba Sikaim maganaamaga naàzu zlayeka ɗekiɗeki, a naba eksevaa egdze aà Yakubu a ganve mukse. Jeba una ŋanna aà magaaveka am Iserayiila ɗekiɗeki. 8 A ba Hamaur aà elvan ge itare : Egdzaaruwa wayatewaya an egdzaakure ɓaaka buwaara. Taslawaakure vawanteva a gegga. 9 Naba gawamiyevge shawlaha. Vawaŋerteva egdzaraakure ŋa gaterga ge egdzaraaŋere, ŋaà vakurte egdzara ŋere kwaà gater ge egdzaraakure. 10 Naba njawaminji. Ba sleɗe na kwa katana kure na ŋaà icakuru ba tate ŋanna. Kwaà tsakalaakure, kwaà sheta nalmane kwakya.

11 A sawhe ge Sikaim an iraara, a ba ŋane aà elvan ge eddarge gyaale antara egdzar mamahaŋaara ge gyaale: A maiɗeheka ervauŋɗaakure ɗekiɗeki naba ƴawiyarƴe, ba nazena kwa fiyare a kure na, yaà emmaga baɗemme. 12 Magauka shaige ɗekiɗeki, naba ɓelawiyarɓele. Ma kwa ndava wanyara naàza shebe keni antara una ɓaaka am shebe ba dey na, yaà emmaga baɗemme maà ba kwaà viteva kure muksaaruwa.

13 Egdzara aà Yakubu ta ŋwaterante ge tara Sikaim an eddeŋaara an nama ate we aɗaba ta fem egdze a emmetare Dina am zherwe na. 14 A ba itare taà elvan ge itare : ŋere ŋaà tsa vanteka ŋere egdze a emmeŋere ge zhel na ɓelaaka am sheɗkwe na, aɗaba ŋaà de geva an epsawa jipu. 15-16 Daaci ŋaà tsa maganaaka ate una kwaà katana kure na, sey maà gakurevge estuwa waà, ŋaà vakurteve egdzaraaŋere kwaà naba gaterga, ŋere keni ŋaà naba ga egdzaraakure taà gev ŋwashahaaŋere, mi naba njaamiya aàtirpalle deɓiiye, mi gev ba jeba palle. 17 Amaà maà eksakurarka elvaaŋere na waà, ŋere ŋaà teɗeseteɗe egdze a emmeŋere, ŋaà zlalaaŋere.

18 Elva ŋanna lyavaalya ervauŋɗe aà tara Hamaur antara egdzaara Sikaim. 19 Dawale ŋanna de paaka hare an elva ŋanna ɗekiɗeki, aɗaba wayaawaya jipu an gyaale egdze aà Yakubu na. Am huɗe aà haà aà eddeŋaara keni ŋane an daradza jipu. 20 Daaci tara Hamaur an egdzaara Sikaim ta naba dem jahava aà eksaatare ate we aà walkame an elva na. A ba itare taà elvan ge zlamakelaawa : 21 Emnde na waà, aà duwa elvaamiya, naba ƴawaterƴa a njarinja am lardaamiya, a magarmaga tsakalaatare. Sleɗe aŋkwa aà hyamiyarhye. Mi naba ga egdzaraatare mi gaterve ŋwashahaamiya, mi vaterteva egdzaraamiya ge itare keni, taà naba gaterga. 22 Amaà, lauktu taà eksar gev palle antara miya, mi gev ba jeba palle antara itare na waà, sey maàki aàze miya keni zaala baɗemme taà demda am sheɗekwe ba seke itare. 23 Maàki eksamiyarekse abi baɗemme a waldahaatare antara dabbahaatare umele ira kazlaŋaatare umele baɗemme na aà de gev ba naàzaamiya? Naba eksawamiyarekse, a sarsawa mi se njaamiya aàtirpalle.

24 Daaci baɗemme a emnde na taà aŋkwa am jahava ŋanna ate we aà walkame na eksararekse elva aà tara Hamaur an egdzaara na, zaala baɗeme daremda am sheɗekwe.

25 Am hare ge keƴire am iga a dem sheɗekwaatare waà, zaala baɗemme taà aà zlava aɗaba zlaɗaara. Daaci duwa aà egdzara aà Yakubu buwa, tara Simaun antara Laiwi egdzar mamahaŋaara ge Dina, ta naba halem katsarkar am erva, ta dateraarhe an naàza erva, ta ceɓaa zaala baɗemme. 26 Tara Hamaur an egdzaara Sikaim keni taà an ceɓa bukerɗe. Am iga aà una ŋanna ta teɗese egdze a emmetare am mba aà Sikaim ba ezlzalaatare. 27 Ta naba sawhe zlaɓe adaliye ge egdzara aà Yakubu umele maa, ta naba daterarhe ge emnde na taà am emtsa na, ta zu ekse baɗemme aɗaba zherwe na ta fem egdze a emmetare am huɗaara. 28 Kyawaha, eslslaha, ezzeŋwaha antara kazlaŋa umele am huɗe aà ekse antara ba una zlaɓe am fe, baɗemme halarsehale. 29 Dete ba emndimagwaha, egdzara mesheshe antara ŋwasha ira kazlaŋa na am berahaatare, halarsehale rezege aà ekse ŋanna baɗemme, zlarzlala an ŋane.

30 A ba Yakubu aà elvan ge egdzaraara, tara Simaun antara Laiwi : Kwaye fakurimfa am dzama ire ƴaike. Aɗaba tsakurantetse ervauŋɗe a emnde a haha na baɗemme aàsete ya. Amaana: Emnde a Kanaana antara Pairisiyaha. Naàwa watse itare taà de jemaa yaatare, taà se gweyargwe, emndaaruwa keni taà cekwa vayvaya. Kay! una waà, aà de juka haaruwa ɗekiɗeki. 31 Ta ŋwanante ge tara Simaun an Laiwi, a ba itare: Egdze a emmeŋere ba ge ŋere taà ganve seke mukse zaware waà, zlauzle ba ɓaaka elvan emtu?

35

Dadaamiya a gar barka ge Yakubu am Baytila

1 Daaci a ba Dadaamiya aà elvan ge Yakubu: Tsetstse aàhuna, ezlzlala aà dem Baytila, de njanaanja iraaŋa aàhuwa. De nderinndera tate aà fiya sadake ge iya ya Dadaamiya na ya marakaa iraaruwa, am sarte na ka zhagade aàtuge egdza a emmeŋa Isuwa na.

2 Daaci a ba Yakubu aà elvan ge emndaara baɗemme, emnde na taà am huɗe aà haara antara emnde na taà aàzeŋaara baɗemme: Sawansese helaha aà emnde a jeba umele na am dagavaakure, barawaabara iraakure cuɗeɗɗe, mbaɗawaambaɗa kazlaŋa keni ba tseɗaŋtseɗaŋŋe. 3 Magaumimaga niya watse mi maga shula aà dem Baytila, yaà de nderana tate aà fana sadeke aàtekwa ge Dadaamiya aàhuwa. Dadaamiya na ni a meliwa am sarte a zlaɗa, aŋkwa antara ya ma yaà deme keni baɗemme na.

4 Daaci ta naba janme helaha aà emnde a jeba ŋanna ndza aŋkwa am ervaatare na baɗemme antara naàza hyemahaatare, ta naba vante ge Yakubu, ŋane a naba heɗante ge ekte aà nafa umele am Sikaim, nafa ŋanna ƴaikke jipu. 5 Mazlaara ba tsaatare am tate ŋanna, ta naba kezla. Duwa aà Dadaamiya maa, a naba faterem lyawa ƴaikke am vuwa ge emnde a eksaha aà haha ŋanna baɗemme, ɓaaka ura a dateraa wava ge egdzara aà Yakubu an eddetare ɗekiɗeki.

6-7 Daaci a daa estuwa Yakubu antara emnde na taà aàzeŋaara baɗemme aà dem Lairuz am haha aà Kanaana, Baytila ŋaara ba tate ŋanna. A de nderan tate aà fana sadake aàtekwa ge Dadaamiya, a fete zhera aà tate ŋanna: Dadaamiya aà Baytila. Aɗaba Dadaamiya a maranaa iraara am tate ŋanna am sarte aà zhagadaara aàtuge egdze a emmeŋaara Isuwa. 8 Cekwaaŋguɗi waà, emtsamtsa Daibaura slefanu uɓa ge Raibaika. Ta heɗenaa aà dem ahaara ge Baytila ŋanna, am ekte aà nafa umele aŋkwa, nafa ŋanna an ndzeɗa jipu. Ta fete zhera aà nafa ŋanna: Nafa aà kyuwa ura.

9 Am sarte na saasa Yakubu am Paddan Aram, Dadaamiya a naba maranaa iraara, a gar barka. 10 A ba Dadaamiya aà elvan ge ŋane: Kina waà, zheraaŋa Yakubu, amaà aà salikataliya na waà, taà de ɗahaka an Yakubu ka mazlaara, zheraaŋa Iserayiila. Daaci Dadaamiya a fete zheraara Iserayiila. 11 A ba Dadaamiya aà elvan ge ŋane zlaɓe adaliye: Ba iya una ya Dadaamiya, hakuma baɗemme aà ba am ervaaruwa. Gevge eddarge nalgaha kwakya, vanakteva ya. Egdzaraaŋa taà de ya lardaha gergere, sleksaha gergere kwakya taà de segashe am emndaaŋa. 12 Haha na ndza ya vante ge Ibrahiima antara Isiyaaku na waà, yaà vakte ge ekka antara egdzaraaŋa am igaaŋa, aà de gev ba hahaatare.

13 Am iga una ŋanna, a zlalehe ge Dadaamiya, a ƴaa Yakubu am tate ŋanna a ndahan elva na. 14 Yakubu a naba dzeɓaa nakwa aà yeha Dadaamiya am tate ŋanna, a kete egdze a mbazla aàtekwa sadakaara ge Dadaamiya, a kete antara egdze a waye ate nakwa ŋanna. 15 Daaci Yakubu a fete zhera aà tate ŋanna Baytila.

Yaà Bainjamaiŋ an emtsa aà Rahiilu

16 Ta naba tse zlaɓe adaliye, ta kezla am Baytila. Itare keni a ƴaterar ba cekwaaŋguɗi sharanaasha ekse aà Aifrata, tsekwanfetsekwe huɗe aà yaà ge Rahiilu, a naba ye egdzere zhele, amaà a yaa am palasa. 17 Am Rahiilu a yaà am zlaɗa jipu, a ba mukse na aŋkwa a eyya na aà elvan ge ŋane: A waŋka lyawa, shakansha egdzere zhele adaliye. 18 Amaà a ƴaa ba cekwaaŋguɗi aà kata emtsa Rahiilu. Aɗaba ndza a kata segashe shifa am ŋane, a fete zhera aà egdze ŋanna Bain Auni, amaana: Egdze a palasaaruwa. Amaà eddarge egdzere waà, a fete zhera a Bainjamaiŋ, amaana: Egdze a naɗafa. 19-20 Emtsamtsa Rahiilu, ta heɗehe ate barama aà Aifrata. Ba tate ŋanna una taà ɗahana an Baytilaama kina. Yakubu a naba dzeɓaa nakwa aà dzama Rahiilu ate irekhyaara. Sem vatena keni zlaɓe aŋkwa nakwa aà dzama Rahiilu ŋanna.

21 Iserayiila a naba tse aàhuwa, kwaye a de magaa berahaara an kacakaca am iga aà bere slaɗɗe na taà ɗahana an Migdal Aidair na.

Egdzara aà Yakubu kelaawa ju buwa

22 Am sarte na taà am larde ŋanna maa, Rubain a naba katu Bilha palle aà ŋwashaha aà eddeŋaara, cenancena eddeŋaara.

Yakubu, ŋane ndza an egdzara kelaawa ju buwa egdzar zaala. 23 Egdzara aà Lee`a tara Rubain, ŋane egdzere zuŋŋwire, an Simaun an Laiwi an Yahuuda an Isakar ira Jabulaun. 24 Egdzara aà Rahiilu, tara Yusufa taà an Bainjamaiŋ. 25 Egdzara aà Bilha kwatena aà Rahiilu, tara Dan taà an Naiftalim. 26 Egdzara aà Jilpa kwatena aà Lee`a, tara Gada taà an Asair. Kwaye ŋane egdzara aà Yakubu a yayanaa am Paddan Aram.

Emtsa aà Isiyaaku

27 Daada Yakubu aàtevege eddeŋaara Isiyaaku am Mamre, am Kiriya Arba. Kina waà, Haiburun zhera aà tate ŋanna, tate na ni ta nja aàtekwa tara Ibrahiima antara Isiyaaku. 28 Iva aà Isiyaaku a magaa dermeke an kul tise am sarte na aà emtsa. 29 Ndza gevge emgyegwe a zhele kurcumme, a jesaa an je am iraara nja an shifa. A daahe aà deza eggyahaŋaara am faya. Ta heɗana ba egdzaraara, tara Isuwa antara Yakubu.

36

Labare aà Isuwa an eggyahaŋaara

1 Naàwa una waà, labare aà kergema aà emnde aà Isuwa. Aidaum keni ba ŋane. 2 Isuwa a ge ŋwashahaara, baɗemme ba egdzara aà emnde a Kanaana. Naàwa ŋwashahaara ŋanna: Ada egdze aà Hailaun, ŋane ura Haiti; Auhaulibama egdze aà Ana a Jibaiyaun, ŋane keni ura Haiwi, 3 antara Basmat egdze aà Isma`iilu, egdze a emmeŋaara ge Naibayaut. 4 Ada a yan Ailifas ge Isuwa. Basmat a yan Raiwail. 5 Auhaulibama, ŋane keni a yan Yai`us antara Ya`alaam ira Kaura. Kwaye ŋane egdzara aà Isuwa na a yayateraa am haha aà Kanaana.

6 Isuwa a naba kezla atevege egdze a emmeŋaara, Yakubu, kwaye a zlala aà dem haha umele ƴiyiye jipu an ŋane. A naba kezla an ŋwashahaara, egdzaraara, emnde na taà am huɗe aà haara antara dabbahaara ira naàzena am rezegaara a ganaa am haha aà Kanaana baɗemme. 7 Kezla aà Isuwa aàtevege Yakubu na waà, aɗaba kwakya nalmanaatare, kaamba cekwa ge tate aà piya waldahaatare. Dzegwaranka nja am tate palle, aɗaba taà an waldaha kwakya jipu. 8 Daaci Isuwa kwaye a de njaara am huɗe aà wa aà Se`ir. Isuwa na waà, ba Aidaum.

9 Nawa emnde na waà, wulfaha aà Isuwa, eggyetare ge Aidaumiyaha, am huɗe aà wa a Se`ir. 10 Nawaà zhera aà egdzara aà Isuwa, egdzar zaala: Ailifas, egdze aà Ada, Raiwail egdze aà Basmat. 11 Naàwa emnde na keni egdzara aà Ailifas: Tara Taiman, an Aumar, an Jaifau, an Gatam ira Kainas. 12 Aŋkwa zlaɓe Timna, ŋane keni ba mukse aà Ailifas a eksanta aàkataliya, ŋane keni a yan Amalaik. Kwaye ŋane eggyahaŋaara ge Isuwa, egdzara aà egdzara aà muksaara Ada. 13 Nawa emnde na keni egdzara aà Raiwail: tara Nakat, an Sairak, an Samma ira Misa. Kwaye ŋane eggyahaŋaara umele ge Isuwa, egdzara aà egdze a muksaara Basmat. 14 Auhaulibama egdze a Ana, eggyeŋaara ge Jibaiyaun keni maa, a yayan tara Ye`us, an Ya`alaam ira Kaura ge Isuwa.

15 Nawa sleksaha aà emnde aà Isuwa: Sleksu Taiman, an Aumar, an Saifau, an Kainas, 16 an Kaura, an Gatam ira Amalaik. Kwaye ŋane sleksaha aà Ailifas am haha aà Aidaum. Ailifas ŋanna waà, egdzere zuŋŋwiraatare ge tara Isuwa antara muksaara Ada. 17 Nawa emnde na keni eggyahaatare ge tara Isuwa an muksaara Basmat, egdzara aà egdzaatare Raiwail: Sleksu Nakat, an Sairak, an Samma ira Misa. Itare sleksaha aà emnde aà Raiwail am haha aà aidaum. 18 Nawa eggyahaatare ge tara Isuwa antara muksaara Auhaulibama: Tara sleksu Ye`us, an Ya`alaam ira Kaura. Itare keni ndza ta sleksaha aà emnde aà Auhaulibama, zhera a mukse aà Isuwa egdze aà Ana. 19 Itare baɗemme na, ta ba wulfaha aà Isuwa ndza ta sleksaha aà emnde a hahaatare am Aidaum. Aidaum na keni ba zhera aà Isuwa ŋanna.

20 Naàwa egdzara aà Se`ir eggyetare ge Hauriyaha emnde a nja am haha ŋanna zuŋŋwe: Lautan, Saubal, Jibaiyaun, Ana, 21 Disaun, Aijair ira Disan. Kwaye ŋane sleksaha aà hauriyaha emnde a Se`ir am haha aà Aidaum. 22 Naàwa egdzara aà Lautan keni : tara Hauri antara Hemam. Aŋkwa egdze a emmeŋaara mukse ge Lautan ŋanna keni, zheraara Timna. 23 Nawa emnde na keni egdzara aà Saubal: Aluwam, Manakat, Aibal, Saifau ira Aunam. 24 Naàwa egdzara aà Jibaiyaun: Tara Aya an Ana. Ba Ana na ndza a shaa yawaha an mbera am kaamba am sarte na a piya ezzeŋwaha aà eddeŋaara na. 25 Naàwa emnde na waà, egdzara aà Ana: Disaun ŋane egdzere zhele, taà an Auhaulibama ŋane waà, egdzere mukse. 26 Nawa emnde na keni egdzara aà Disaun: Tara Haindan, an Aisban, an Yaituran ira Kairan. 27 Naàwa una keni egdzere aà Aijair: Bilhan, Ja`awan ira Akan. 28 Naàwa emnde na keni egdzara aà Disan: Us, an Aaran. 29 Naàwa sleksaha aà Hauriyaha: Lautan, Saubal, Jibauyaun, Ana, 30 Disaun Aijair ira Disan. Kwaye ŋane sleksaha aà Hauriyaha ate jebaha gergere am haha aà Se`ir.

Sleksaha aà larde aà Aidaum

31 Naàwa emnde na ni ndza ta sleksaha saɗaɗɗe am haha aà Aidaum, lauktu ta jesarje sleksaha am Iserayiila: 32 Baila egdze aà Bai`aur ŋane ndza slekse aà Aidaum. Zhera aà eksaara Daimhaba. 33 Emtsamtsa Baila maa, a demaa Yaubaba egdze aà Sairak am sleɗaara. Yaubaba, ŋane ura ekse aà Bausra. 34 Emtsamtsa sleksu Yaubaba, a demaa Hausam am sleɗaara. Hausam ŋane ura larde aà Taimani. 35 Emtsamtsa Husam maa, Hadaadu egdze aà Baidada a demaa am sleɗaara. Ba Hadaadu na ndza a ga ndzeɗa arge emnde a Madiyan am larde aà Mau`ab na. Zhera aà eksaara Awit. 36 Emtsamtsa Hadaadu, a demaa Samla ura ekse aà Masraika am sleɗaara.

37 Emtsamtsa Samla, a demaa Sawulu ura ekse aà Raikaubaut ate we aà haye am sleksire. 38 Emtsamtsa Sawulu, a demaa Ba`al Hanan egdze aà Akkaur am sleɗaara. 39 De emtsamtsa Ba`al Hanan egdze aà Akkaur, a demaa Hadar am sleɗaara. Zhera aà eksaara ge ŋane keni Pa`u. Zhera aà muksaara Maihaitabaiyail, egdze aà Maitiraida, eggyeŋaara ge Maijahat.

40 Naàwa una keni zheraha aà emnde na ndza ta sleksaha am emnde aà Isuwa, ma waraatare keni ndza slekse am jebaara, an kwaraara: Sleksu Timna, Aluwa, Yaitait, 41 Auhaulibama, Aila, Pinauŋ, 42 Kainas, Taiman, Mipsaara, 43 Magdiyail ira Iram. Kwaye ŋane emnde na ndza ta sleksaha am Aidaum, ma waraatare keni ndza aà ba an sleɗaara, aà ba an kwaraara. Kwaye ŋane nja aà emnde aà Isuwa, eggyetare ba ŋane ge emnde aà Aidaum.

37

Labara aà Yusufa antara egdzara aà mamahaŋaara.

1 Daaci Yakubu njaanja am haha aà Kanaana, am tate na ni ndza a nja aàtekwa eddeŋaara na. 2 Naàwa labare aà egdzara aà Yakubu ŋanna. Am sarte ŋanna maa, Yusufa magaamaga egdze aà yawe kelaawa ju vuye. ŋane antara egdzara aà eddeŋaara egdzara aà Bilha antara egdzara aà Jilpa ŋwashaha aà eddeŋaara, taà aŋkwa a piya nawaha antara kyawaha aà eddetare. Mbate Yusufa na waà, elva a mandzawe na taà aŋkwa aà tsakana egdzara aà eddeŋaara am tate aà piya na waà, baɗemme aà se ɓalananse ge eddeŋaara.

3 Iserayiila keni a wayete ba Yusufa ŋanna kwakyaara am egdzaraara, aɗaba ŋane egdze a emgyegwiraara. Daaci a naba dzeɓana naŋgyuwe na ni an daradza jipu naa. 4 De diyareddiye egdzara mamahaŋaara geni ŋane shansha welawire aàza eddetare, ervauŋɗaatare a naba ƴaa Yusufa na. Mele ɓaaka ura aà bana elva emtake am dagavaatare mazlaara.

5 Vacite umele maa, Yusufa a naba shaa shene, a ndahaterhe shenaara ŋanna ge egdzar mamahaŋaara na. Itare ta farhe zlaɓe adaliye ge ƴaa Yusufa na am ervauŋɗaatare. 6 Aɗaba nawa naàzu a baterna ŋane, a nanaa am shenaara. A ba ŋane aà elvan ge itare: Cenaucena naàwa yaà ndakur shenaaruwa: 7 Ma de ica hiya am fe waà, ma ŋgwaɗaa daɓakwahaara waà, naàzaaruwa waà tsatsa ba darayye am dagave aà naàzahaakure, amaà naàzahaakure waà, ta jantaave ge nazaaruwa na, taà aŋkwa aà kezlan ugje baɗemme. 8 Ta ndavanuhe ge egdzara mamahaŋaara na, a ba itare taà elvan ge ŋane: Manaa watse kaà gev sleksaaŋere kaà de maga sleksiraaŋa ate ŋere emtu? Gevge waà, ba zhara Yusufa keni wayarka mazlaara. Aɗaba shena antara elvaara na a ndaaterse na.

9 Am iga aà una ŋanna zlaɓe adaliye, Yusufa a naba shaa shene umele, a naba ndaterhe ge egdzar mamahaŋaara ŋanna zlaɓe adaliye, a ba ŋane: Naàwa yaà aŋkwa aà ndakur shenaaruwa ya shanaa ya: Am shenaaruwa waà, ta kezli ugje tara vaciya, tre antara terlyakwaha kelaawa jemtekwe. 10 A naba ndaterhe parakke ge tara eddeŋaara keni antara egdzar mamahaŋaara. A valarhe ge eddeŋaara, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Shenara ŋane ka shanaa ka! Amaana watse ŋaà de kezlakek ugje, emmeŋa, egdzar mamaha a ŋa antara ba iya an iraaruwa ŋaà de kezlakek ugje ge ekka emtu? 11 Egdzar mamahaŋaara baɗemme tsarantetse shelha a dete ŋane, amaà eddeŋaara waà, elva na seska am iraara ɗekiɗeki.

Ta velu Yusufa aà dem Misera

12 Vacite umele maa, egdzar mamahaŋaara ge Yusufa ta de piya nawaha antara kyawaha aà eddetare am Sikaim. 13 A ba eddetare aà elvan ge Yusufu : Abi egdzar mamaha a ŋa ta de piya am Sikaim, sawa nawa yaà ɓelakɓela aà dezetare. Ane, aà ba egdze na.

14 Daaci a ba Yakubu aà elvan ge ŋane: Edduwa de zharinaazhara egdzar mamaha a ŋa antara dabbaha, taà a ba aŋkwa he, kaà siya labare. A ɓelanaa aà da am ɗambake aà Haiburun, aà dem Sikaim. 15 Daaci Yusufa aŋkwa aà ja ɗaba am kaamba aà Sikaim, de jarje ire antara ura umele, a ba eddaara aà elvan ge ŋane: Kaà tataya uwe ka? 16 A ba Yusufa : Yaà aŋkwa aà tataya egdzar mamahaaruwa taà aŋkwa aà piya. Taslaaŋa ndindaha tate na taà aàtekwa. 17 Daaci a ba eddaara : Ta ɓaaka aàhuna, zlarzlala. Aɗaba ya cenancena waà, ta bantsa itare: Mi zlalawa aà dem Dautan. Daaci zhagade ge Yusufa, aŋkwa aà bakaterbaka, kwaye a de shaterte am Dautan. 18 Kerteŋ naranna itare ba zlaɓe ƴiƴiye an itare emtsaaɗe. Lauktu aà daada Yusufa aàzetare waà, ŋgwaɗaranaaŋgwaɗa itare am dagavaatare geni sey taà keɗanaakeɗa shifaara. 19 A ba itare am dagavaatare: Kwaye aŋkwa aà sawa edda aà shene na. 20 Sawmbare gwaumiyargwe, jaumija shifaara, mi eblyanme am suwa, daaci mi de ba a zuwa naàza kaamba. Maà ezhzhara kwa maà watse aà gevge shenaara ŋanna.

21 Cenatercena Ruubain maa, a naba magaa niya a ŋezlese shifa aà Yusufa, a ba ŋane aà elvan ge itare: Jaumika shifaara. 22 A farhe zlaɓe adaliye, a ba ŋane : Jaumika shifaara taslawaakure. Arge una ŋanna waà, ambane eblyawanmeblye am suwa kwaye ŋane am kaamba aàhuwa. Amaà shifaara waà, gejauka. Niyaara ge ŋane waà, geni aà fertanaaferta aàtuge itare, a daada aà deza eddeŋaara.

23 Ba demdaara ge Yusufa aà deza egdzar mamahaŋaara ŋanna maa, ta naba eksevaahe, ta tsekwanse am naŋgyuwaara na an daradza jipu na, 24 ta eksante iraara, ta naba elbyanme am suwa. Amaà am suwa ŋanna waà, ɓaaka yawe am huɗaara welasewele ba ɗekiɗeki.

25 Daaci de njarinja am aha reppe ge za egdze a duksa. Estuwa ta kante ice waà, taà zhara ba emnde, ta vayye jipu, taà aŋkwa aà sawa. Emnde ŋanna waà, emnde aà Isemayiila ta tsete am Gile`at, taà maga shula aà dem Misera. Taà an naàzasaha gergere ate iga aà ezlegwamahaatare, taà dana aà dem Misera ŋanna. Umele yawyawaara, umele naavawe aà se emtake jipu, umele keni slalwe aà duksa aà se emtake keni. 26 A ba Yahuuda aà elvan ge egdzar mamahaŋaara : Maàki jamija kwa kina egdze a emmemiya ba ge miya, mi sheɓanve emtsaara waà, mi sha uwe miya am huɗaara? 27 Sawmbare mi velateruvele ge emnde aà Isemayiilu na. Gejaumika shifaara. Aɗaba ma estara keni ba egdze a emmemiya, vuwaamiya ba ge miya. Ta naba cenanvaahe ge egdzar mamahaŋaara. 28 Taà aŋkwa aà degashe emnde a tsakala, emnde a Madiyan maa, ta naba teɗese Yusufa am suwa na, ta velateruhe ge emnde aà Isemayiilu ŋanna aà maga gursa kulbuwa. Daaci itare ta danhe Yusufa na aà dem larde a Misera.

29 Eptsa aà Ruubain aà dem suwa na de beƴeka Yusufa am huɗaara. A naba tataa naŋgyuwaara ate vuwa, 30 a eptsehe a deza egdzar mamahaŋaara na, a ba ŋane aà elvan ge itare : Digiya ɓaaka egdze na kina mu yaà magana estara ?

31 Ta naba eksevaa usale, ta icantiye, ta hanme naŋgyuwe aà Yusufa am uzhaara. 32 Daci ta naba ɓela ura an ŋane, aà saà, a sanan ge eddetare, a sanaa labare na, a ba elvaatare taà elvan ge eddetare: Naàwa naàzena ŋa shanaa ŋere am kaamba. Zharanaazhara ba shagera mu, naŋgyuwe aà egdzaaŋa emtu ŋane ka he ?

33 Yakubu a naba disehe, a ba ŋane: Una naŋgyuwe aà egdzaaruwa, yaà! ɓaaka egdze na zauze naàza kaamba. Dzadzaadzadze dabba a kaamba Yusufaaruwa. 34 Daaci a naba dzadzaa naŋgyuwe ate vuwa, a tsekweme am emgywe a buhwaha, a fantau ge kyuwa egdzaara hare wanyarwanyara. 35 Egdzaraara baɗemme, egdzar zaala antara egdzar ŋwasha taà aŋkwa aà de gan use, amaà kwalevkwale ba ɗekiɗeki, aà ekhyeka ervauŋɗaara. A bantsaa ŋane: ƴaà de beƴa estuwa egdzaaruwa am faya keni, yaà ƴanka kyuwa ɗekiɗeki. A fantauhe zlaɓe adaliye ge kyuwa egdzaara.

36 Amaà Yusufa waà, de velaruvele emnde a Maadiyan am Misera. Ta de velanu ge Pautifar nakawa ƴaikke, eddawna ni fetarfe sleksu Firawna an ŋane, male aà sawjiyaha na taà ufa ŋane.

38

Labara aà tara Yahuuda an Tamar

1 Am sarte ŋanna maa, Yahuuda a naba ƴaa egdzar mamahaŋaara waà, ba zlalaara aà dem Adulam, a de tsekwaa am mba a ura umele zheraara Hira.

2 Yahuuda a naa gyaale ahuwa, zhera aà gyaale ŋanna Su`a, egdze aà emnde a Kanaana. Daaci a naba gehe a ganve muksaara. 3 Mukse na a shaa huɗe, a ye egdzere zhele. Yahuuda a fete zhera aà egdzere Air. 4 A shaa huɗe umele, a ye egdzere zhele adaliye, a fete zhera aà Aunan. 5 A shaa huɗe umele zlabe adaliye, a ye ba una ŋanna, a fete aà Saila. Amaà taà yaà Saila waà, Yahuuda am Kaijip.

6 Yahuuda a eksanante gyaale ge Air, egdzere zuŋŋwirraara. Zhera aà gyaale ŋanna Tamar. 7 Amaà Air egdze aà Yahuuda ŋanna waà, slemandzawe jipu am ice aà Yaakadada. Aɗaba una ŋanna a keɗanaahe ge Yaakadada. 8 A ba Yahuuda aà elvan ge Aunan: Naba melsemele mukse aà maleŋa na ŋgweɗauŋgweɗa nika, fanefa wakiyiya ge egdze a emmeŋa.

9 Daaci diyaadiya Aunan geni maà shanansha egdzere waà, egdze ŋanna aà tsaa gevka egdzaara ge ŋane. Aɗaba una ŋanna, ba kelaa maà jarammeje antara mukse aà egdze a emmeŋaara ŋanna waà, maà aà sawa yawe aà vuwaara waà, aà puwana aà ba aà dem haha. Aɗaba wayaaka fana wakyiya ge egdze a emmeŋaara na. 10 Nazena a maganaa ŋane ŋanna keni maàndzawe jipu am ice aà Yaakadada, a jehe ge Yaakadada ŋane keni ba shifaara. 11 A ba Yahuuda aà elvan ge shawlaara Tamar : Ezlzlala, de njinja am mba aà eddeŋa ba seke mukse wegyegye dem sarte na maà Sailaaruwa gevge zhele. Ane, a ba Tamar, a naba de nja am mba aà eddeŋaara na. Mbate a banaa una ŋanna Yahuuda na waà, aɗaba aà ba sla aà iraara, a emtseka Saila keni seke egdzar mamahaŋaara.

12 Haraahare ba ŋgaa am iga a una ŋanna maa, a naba emtsehe ge egdze aà Su`a mukse aà Yahuuda. Am iga a mandzawe ŋanna, Yahuuda a dem Timna, ta zlala antara uraara Hira, ura Adaulam, a deza emnde a ɗatsa uàgje ate kyawahaara. 13 Cenancena Tamar ganakini aŋkwa aà sawa shawlaara Yahuuda, aà dem Timna, aà de ica uàgje ate kyawahaara. 14 A naba tsekwese am naŋgyuwe aà mukse na a keɗaa zhelaara, a eksataa laafaya a puwerhe, a ƴan ba cekwaaŋgweɗei wafkaara agashe a de njehe ate we aà walkame aà ekse aà Ainayim ate barama a dem Timna. Aɗaba a naa Saila waltewala amaà ŋane gevka muksaara, Saila gevge tsa zhele.

15 De damda Yahuuda aàzeŋaara, ŋane a kurken ba mukse zaware aɗaba a ƴan ba cekwaaŋguɗi wafkaara a gashe. 16 A naba cikante aà duhe aà dezeŋaara. A ba ŋane aà elvan ge ŋane: Wayanakwaya ge kaà hyiyanvehye wederaaruwa. Diseka ŋane ɗekiɗeki ganakini una ŋanna sawlaara. Ane, a ba Tamar, amaà kaà vite uwe? 17 A eptsanaa jawapa, a ba ŋane aà elvan ge ŋane : Watse yaà ɓela ura aàsezeŋa an usale aà sawa am waldaaruwa. Shagera, aà ba Tamar, amaà waà, sey kaà tsekwinaatsekwa dukse umele, dem sarte na maà samsa usale na. 18 A ba Yahuuda aà elvan ge ŋane: Kaà kata yaà tsekwaka uwe? A ba mukse na : Kaà tsekwiya daàmshaaŋa na zheraaŋa an puwa atekwa na antara zawaaŋa baɗemme ira zadaaŋa na am erva na. Kwalaaka Yahuuda, a naba vante. Mazlaara a de hyananve wederaara, a naba shaa huɗe mukse na an ŋane. 19 Mazlaara a tsetehe ge Tamar, ba ezlzlalaara, a de puwanve laafaya na, a tsekweme am naŋgyuwe aà mukse mandzawe adaliye.

20 Yahuuda a de ɓela usale na ate erva an uraara, ura Adulam na geni ŋane aà sanan ge Tamar, aà lyanvalya kazlaŋaara na a tsekwanna ŋane ge mukse ŋanna, amaà se beƴeka uraara mukse na. 21 AÀ enndava aàza emnde a ekse, a ba ŋane: Ama mukse zaware na ndza aà nja ate barama aà Enayim na? Emnde ta eptsanaa jawapa: ɓaaka mukse zaware aàhuna. 22 A eptsehe aàdeza Yahuuda, a ba ŋane : Shananka ya mukse na. Emnde a ekse keni ta biyaa ɓaaka mukse zaware aàhuna. 23 A ba Yahuuda : Naba ƴanya a ŋanaaŋa ŋane kazlaŋa ŋanna, famika iraamiya aà dem zherwe ba dey. Aàbi ya eɓɓela ŋane usale ŋanna, shakanka aà ba an sha.

24 Tere keƴe am iga aà una ŋanna waà, ta sanaa labare ge Yahuuda, a ba itare taà elvan ge ŋane: Naàwa shawlaaŋa Tamar a magaa gwardzire, a naba shaa huɗe am zawarire. A ba Yahuuda : A daransede aàdete iga aà ekse, a deraraadera an kara. 25 Am sarte na taà aŋkwa aà danda Tamar aàdete iga a ekse, a naba ɓela ura an duksaha na aà deza shawlaara Yahuuda, a ba ŋane aà elvan ge ŋane : Una kazlaŋa aà eddawa ni a lyiyam huɗe na. Taslaaŋa zharanaazhara ba shagera mu daàmshe na antara zawaara ira zhera na ate damshe ŋanna mu naàza ware? Antara zade na zade aà ware? 26 Yahuuda diyeddiye kazlaŋaara, a ba ŋane: Slejirire ba ŋane arge iya. Aɗaba vananteka ge egdzaaruwa Saila geni aà gevge muksaara. Ba ser palle keni zlavareka kerɗe seke tara zhele an mukse.

27 Hyephye sarte a yaara waà, huɗe aà Tamar ŋanna mbate wulhaha. 28 Egdzere palle a velese ervaara, mukse sleya Tamar na a ŋanaahe, a ŋguɗante sluzhe kyaŋŋe atekwa, a ba ŋane: A segasha ŋane zuŋŋwe. 29 Amaà a naba danmehe ervaara adaliye, a segashe egdze a emmeŋaara zuŋŋwe arge ŋane. A ba sleyaà Tamar: Kay! takaata ka barama. Ta fete zheraara: Te. 30 Am igaara, a sawa una an sluzhe kyaŋŋwe ate erva na, ŋane ta fete zheraara Jaara.

39

Labare aà Yusufa an mudze aà Pautifar

1 Emnde aà Isemayiilu daranda Yusufa aà dem larde aà Misera, ta de velanu ge ura Misera umele zheraara Pautifar. Zhel ŋanna keni nakawa ƴaikke, ŋane male aà emnde a ufa sleksu Firawna. 2 Amaà aŋkwa Yaakadada antara Yusufa. Naàzena ni a maganaa ŋane, ɓaaka gavkaara, aŋkwa aà njaara laŋŋe am huɗe aà haà aà zanwaara ura Misera. 3 Ba zanwaara keni diyeddiye ganakini aŋkwa Yaakadada antara ŋane. Yaakadada aŋkwa aà gaà barka am slera aà Yusufa. 4 Aɗaba una ŋanna, Pautifar hayanhaya Yusufa jipu, a naba vante slera na ni ɓaaka argina ɗekiɗeki na, a fanem huɗe aà haara antara naàzena am rezegaara baɗemme am erva ge Yusufa. 5 Fantau am sarte ŋanna Pautifar a fanem haara, an naàzena am rezegaara baɗemme am erva ge Yusufa na waà, Yaakadada garge barka an tsaka ire ga haà zhel Misera ŋanna aɗaba barka Yusufa. Barka aà Yaakadada waà, shansha zhel ŋanna aà setarge naàzena am ervaara baɗemme, arge una am mba antara una an fe keni baɗemme. 6 Aɗaba una ŋanna, Pautifar a fanem naàzu am rezegaara baɗemme am erva ge Yusufa, ŋane sey aà zhara ba una aà fana aà dem mbuwaara palle.

Yusufa ŋanna maa, dawale, garlaka zlaɓe adaliye, an zariyire keni ɓaaka arge ŋane. 7 Haraare cekwaaŋguɗi waà, damda ice aà mukse aà edda haà am Yusufa. A ba ŋane aà elvan ge Yusufa : Sawa ŋa zlava kerɗe seke tara zhele an mukse. 8 Amaà kwalefkwale Yusufa, a ba ŋane aà elvan ge mukse aà zanwaara: Una aà tsa gevka ɗekiɗeki. Zanwaaruwa a fiyem haara baɗemme am erva, ŋane sey aà zhara ba una aà fana aà dem mbuwaara palle, baɗemme a naàzena am rezegaara aà ba am ervaaruwa, 9 ura aà jiyuje am huɗe aà haà na keni ɓaaka, hakuma baɗemme aà ba am ervaaruwa, aàbi ɓaaka naàzu a piyitaa zanwaaruwa am huɗe aà ha na ɗekiɗeki maàki ekka ka, aɗaba ka muksaara? Yaà magana estara haypa saksage na an Dadaamiya?

10 Amaà mukse na ƴanka ndahan elva a maàme ɗekiɗeki ge Yusufa, una ba kelaazare kwalarkwale Yusufa ge zlava antara ŋane seke tara zhele an mukse na, ba ge nja aàzeŋaara keni.

11 Vacite umele maa, damda Yusufa am huɗe aà haà, emnde a haà keni ba ura palle, ta ɓaaka ɗekiɗeki. 12 Mukse na a naba eksevaa Yusufa ate zane, a ba ŋane aà elvan ge ŋane: Sey kaà zlaviyuzlave. Yusufa a naba ƴanaa zane ŋanna am erva, a zhagadaa iraara aàsegashe. 13 A ezhzhara mukse na Yusufa a ƴanaa zane am erva, zhagadaazhagade iraara waà, 14 a naba ɗetaa emnde a haà, a ba ŋane aà elvan ge itare: Zharauzhara palasa na aà magina eddemiya na. A naba saa zhel emnde aà Ibrahiima na aà sem huɗe aà haà, naàwa a se diyar ge iya sey ba ŋa nja kerɗe aàbina, hula ge iya aà ba an ndzeɗa lauktu a ƴihe. 15 AÀ ezhzhara ya kante kwara, yaà hula aà ba an ndzeɗa waà, a naba zhagadaa iraara aàdegashe, naàwa a ƴaa zanaara aà puwa aàtevege iya.

16 A naba sheɓanve zane aà Yusufa na, saasa eddetare, a se marananhe. 17 A tsakanse elva ŋanna, a ba ŋane: Naàwa nave, zhel emnde aà Ibrahiima na ka saŋerta ka na a naba se diyar ge iya a se nyamalinyamala. 18 Ya naba kante kwara ya, ya fu hula, lauktu a zhagadaa iraara aàdegashe, naàwa a ƴaa zanaara aàtevege iya.

19 Zanwe aà Yusufa ba a cenaa elva ŋanna am mbuwe aà muksaara geni a nyamalinyamala na waà, a naba mberte ge ervauŋɗaara waà, ba seke kara ndza. 20 A naba eksevaa Yusufa, a elbyanme am daŋgay, baira ta de ŋgweɗana aà ba am tate na ni taà an ŋgwaɗa daŋgayaha aà slekse aàtekwa na. Daaci a njaara Yusufa am daŋgay.

21 A ba am daŋgay ŋanna keni aŋkwa Yaakadada antara Yusufa. A maganaa ŋgurna, male aà daŋgay ŋanna de hayanhaya Yusufa jipu. 22 ŋane keni a de fanem daŋgayaha umele baɗemme am erva ge Yusufa. Sleraha na ta magana am daŋgay na baɗemme aà ba am ervaara. 23 Baaka lambaara ɗekiɗeki ge male aà daŋgay ate slera na a fanem am erva ge Yusufa na. Aɗaba aŋkwa Yaakadada antara ŋane, slera na aŋkwa aà magana ŋane baɗemme an barka.

40

Yusufa aŋkwa aà palatera mana aà shenahaatare ge daŋgayaha

1 Haraare cekwaaŋguɗi am iga aà labare ŋanna maa, male aà emnde a magana naàza sha antara male aà gyan naàza zaha ge sleksu Firawna, garuge haypa an zanwaatare. 2 Jaaja ervauŋɗe slekse ate emnde a sleraara ŋanna, 3 a naba puwateremhe am daŋgay. Am daŋgay ŋanna maa, ta ŋgwaɗateraa am tate na ni atekwa Yusufa na. 4 Daaci male aà daŋgayaha a puwaterem am erva ge Yusufa, de hararaahare aàhuwa cekwaaŋguɗi.

5 An vaƴiya vacite umele, male aà emnde a maganaa naàze sha antara male aà emnde a gyan naàza za ge slekse sharansha shene bukerɗaatare aà ba am daŋgay ŋanna. Shenahaatare ŋanna waà, ma naàza aà waraatare keni aŋkwa manaara. 6 Samsa Yusufa aàsezetare an eŋlya waà, aà zharaterzhara ma ware keni ɓaaka higaatare ɗekiɗeki. 7 A ba ŋane aà elvan ge itare: Labara parakparakeka fekaakure vatena? 8 Ta eptsanaa jawapa, a ba itare: An vaƴiya vatena, ma waraaŋere keni shansha shene, amaà ɓaaka ura aàhuna ge palaŋera maàna aà shenahaaŋere. A ba Yusufa : Estuwa ka, maànaha aà duksa waà, aà ba aàza Dadaamiya, naba ndaawindaha!

9 Male aà emnde a maga naàza sha a naba ndahanhe shenaara ge Yusufa, a ba ŋane: Am shenaaruwa, ya naa mama aà nafa aà inabauhi aà katafkaaruwa, 10 ervaha keƴe atekwa. Ya naa ba ƴaaƴa nafa na, a magaa ukbene, kerteŋ egdzere ndaceɓaire atekwa, an naha kyaŋŋe. 11 Naàza sha duksa aà sleksu Firawna keni aà ba am ervaaruwa, ya tsakevaa egdzar a inabauhi na, ya ɓeca yawaara, ya vante ge slekse.

12 A ba Yusufa aà elvan ge ŋane : Naàwa maana aà shenaaŋa: ervaha aà nafa aà inabauhi keƴe na waà, aà mara hare keƴe. 13 Am hare keƴe, watse aà ndavakndava sleksu Firawna, aà de eptsaka aà dem sleraaŋa, kaà de vanta ka naàza sha am erva ba seke una ndza na. 14 Amaà taslaaŋa viyiyaaka. Maà shakansha hairire waà, yehiteyeha aàkatafke aà slekse magiyanmaga shagerire sisese am bere na. 15 Aɗaba aàsawa am haha aà emnde a Ibrahiima keni ta siyan aà ba an ndzeɗa beresse. Naàwa aàhuna keni ɓaaka nazu ya guwaa ya ta ŋguɗiyaa aɗaba ŋane na. 16 Male aà emnde a gya naàza za gergere am mba aà slekse cenancena ganakini Yusufa palannaapala maana aà shenaara shagera ge male emnde a maga naàza sha am mba aà sleksu Firawna. A ba ŋane aà elvan ge Yusufa : Iya keni naàwa shenaaruwa: Am shenaaruwa waà, yaà an kendayaha gergere keƴe an nyaŋa am iraaruwa. 17 Am kendayaha ŋanna waà, am una adetire caikcaike na waà, aŋkwa naàza zaha aà sleksu Firawna gergere am huɗaara. Amaà ta naba halese ge ƴiyaha aà ba am iraaruwa ŋanna.

18 A ba Yusufa aà elvan ge ŋane: Naàwa maana aà shenaaŋa ekka keni: Kendayaha ŋanna keƴe na waà, amaana hare keƴe. 19 Am hare keƴe watse aà ɗahaka slekse, amaà taà de zleŋelaka ate nafa, taà de zaka ba kuyaha.

20 Am hare ge keƴire waà, sleksu Firawna a magaa muŋri, a jemaa nakawahaara baɗemme ge za muŋri na. Daaci ta sanaa male aà emnde magana naàza sha antara male aà emnde aà maganaa naàza za gergere na, a tsatsateraa aàkatafke aà emnde a maàga sleraara baɗemme. 21 A eptsaa male aà emnde a maganaa naàza sha aà dem sleɗaara geni aà vanta ŋane naàza sha am erva ba seke una werre na. 22 Amaà male aà emnde a maganaa naàza zaha na waà, a naba ndaasse elvaara ate ŋane geni a zleŋelarzleŋela. Daada aà ba ate una a ndahanaa Yusufa na kalkale. 23 Amaà male aà emnde a maganaa naàza sha ge slekse na dzamaaka Yusufa ɗekiɗeki, a naba viyanaahe.

41

Yusufa aŋkwa aà palana maana aà shenaara ge sleksu Firawna

1 Magaamaga yawe buwa am iga a una ŋanna waà, Sleksu Firawna a naba shaa shene. Am shenaara ŋanna waà, ŋane aà tse ate we aà haye, 2 a naa ba saresse eslaha vuye, zariyiraatare keni ba ka ɗuhe, taà an ŋasla zlaɓe adaliye, taà aŋkwa aà za masa ate we aà haye na. 3 A ba am haye ŋanna, ta sessehe zlaɓe adaliye ge eslaha umele vuye, emnde ŋanna waà, ta shagerkaha ba vayvaya, taà an uŋɓa zlaɓe adaliye. Ta de tsahe aàza emnde na ta segasha itare zuŋŋwe am haye na. 4 Eslaha na ta shagerkaha, taà an uŋɓa zlaɓe adaliye na, ta naba zu eslaha na ni ta zariyaha, taà an ŋasla zlaɓe adaliye na. Daaci a tsetehe ge Firawna am hare.

5 A pu hare adaliye, a naba shaa shene umele ge buwire. Am shenaara ŋanna, a naa iraha aà nalkame vuye, an naha shagera, saɗaɗɗe zlaɓe adaliye, ate naàzambakara palle. 6 AÀ ba ate nazambakara ŋanna, a sesehe ge iraha aà nalkame umele vuye waà, ɓaaka egdzere atekwa shakwatarshakwatare, an ula zlaɓe adaliye, a welansaa effeƴa, aɗaba kwakya effeƴa aà sawa am geɗi. 7 Iraha aà nalkame na ɓaaka egdzere atekwa shakwatarshakwatare na ta naba ndandu iraha aà nalkame na an naba shagera, saɗaɗɗe zlaɓe aà adaliye na. A tsetehe ge sleksu Firawna am hare waà, mbate ba shene. 8 Werawera ekse waà, jaaja eŋkale aà sleksu Firawna. A naba ɗante emnde a maga namsulkwaha antara emnde a ilmu na taà am Misera baɗemme. Daaci a tsakaterse zlalava a shenahaara, amaà ɓaaka ura a dzegwandzegwa palanna maana aà shenaha ŋanna ɗekiɗeki.

9 De cenancena male aà emnde a maganaa naàza sha ge slekse, a ba ŋane aà elvan ge Firawna: Ambarka aà slekse, vatena waà, sey yaà yeheteyeha haypaha na ndza ya maganaa ya na baɗemme. 10 Aŋkwa am sarte umele, ndza jakja ervauŋɗe jipu ate emnde a sleraaŋa buwa, ate ŋere antara male aà emnde magakaa naàza za. Ka naba puwaŋeremhe am daŋgay, ŋa za daŋgay aà ŋere am bere na ni aà ufana ba male aà emnde a ufa daŋgayaha ŋanna an iraara. 11 Vacite umele an vaƴiya, ŋa naba shaa shene ma waraaŋere keni. Ma shene aà ware keni an maanaara ba ge iraara. 12 Ay am daŋgay ŋanna maa, aŋkwa ura, zhel emnde aà Ibrahiima, ŋane nave aà male aà sawjiyaha aà ufa daŋgay ŋanna. ŋa tsakanse shenahaaŋere ge ŋane, a palaŋeraa maanahaara baɗemme, ma waraaŋere keni an maana aà shenaara. 13 Ba jirire gevge aà ba ate una a palaŋernaa ŋane, dzalevka ɗekiɗeki. Aɗaba naàwa iya, ka naba eptsiyaa aà sem sleɗaaruwa adaliye aàmbarkaaŋa, amaà male aà emnde a magakaa naàza za waà, ka ndaase elvaaŋa, ta zleŋelehe.

14 Daaci a ba sleksu Firawna a sairiyansa Yusufa. Kerteŋ saransese Yusufa am daŋgay na. A sehese ire, a barevhe, a tsekweme am naŋgyuwe umele a naba deza slekse na. 15 A ba sleksu Firawna aà elvan ge Yusufa: Ya hare am shene, amaà ɓaaka ura dzegwandzegwa paliya maana aà shenaaruwa ŋanna. Ya cenancena geni ekka kaà dzegwandzegwa pala maana aà shene maà ndarakndaha zlalavaara. Ya ɗahaka aɗaba una ŋanna. 16 A ŋwanante ge Yusufa, a ba ŋane aà elvan ge sleksu Firawna: Iya ka aàmbarkaaŋa. AÀ de vakta ba Dadaamiya jawapa na ni kaà hayanhaya na.

17 Daaci a ba sleksu Firawna aà elvan ge Yusufa: Am shenaaruwa, ba seke yaà ate we aà haye, 18 ya naa ba eslaha vuye, zariyiraatare ba ka ɗuhe, taà an ŋasla adaliye, ta segashe am guwa ŋanna, taà aŋkwa aà za masa ate we aà guwa. 19 Am iga aà emnde ŋanna maa, ta ɗabateremhe ge eslaha umele vuye, ta segashe aà ba am haye ŋanna, ta shagerkaha ɗekiɗeki, taà an uŋɓa zlaɓe adaliye. Nananka eslaha shagerkaha seka una ŋanna am haha aà Misera baɗemme. 20 Amaà slaha ŋanna shagerkaha na, ta naba zu slaha na ta segashe zuŋŋwe am guwa, zariyaha, taà an ŋasla jipu na vuye baɗemme. 21 Aley, am iga aà ba ta zu emnde na taà an ŋasla dakeɗar dakeɗare ŋanna keni, ɗekiɗeki kaà tsa banka ni ta zuwa itare. Aɗaba ba kelaa njaatare ŋanna ta shagerkaha na, taà an uŋɓa zlaɓe adaliye na. Am iga aà una ŋanna, tsanetse am hare. 22 Ya shaa shene umele zlaɓe adaliye, ya naa iraha aà nalkame vuye, an naha shagera, saɗaɗɗe zlaɓe adaliye ate nazambakara palle. 23 A ba ate nazambakara ŋanna, a naba sesehe ge iraha aà nalkame umele vuye waà, ɓaaka egdzere atekwa sakwatarsakwatare ba dey, an ula zlaɓe adaliye, a welansa effeƴa, aɗaba kwakya effeƴa aà sawa am geɗi. 24 Iraha aà nalkame na ɓaaka egdzere aàtekwa na, ta naba ndandu iraha aà nalkame vuye na an naha shagera, saɗaɗɗe zlaɓe adaliye na. Ya ndaterhe zlalava aà shenahaaruwa ŋanna ge emnde a maga namsulkwe, amaà ɓaaka ura dzegwandzegwa paliyaa maanaara ɗekiɗeki.

25 A ŋwanante ge Yusufa, a ba ŋane aà elvan ge sleksu Firawna: Shenahaaŋa na waà, maanaara ba palle aàmbarkaaŋa. Dadaamiya aŋkwa aà ŋgyekwakaa naàzu watse aà magana ŋane aàkatafke. 26 Eslaha vuye na ta zariyaha, taà an ŋasla zlaɓe adaliye na waà, amaana yawe vuye, iraha aà nalkame vuye na an naha shagera, saɗaɗɗe zlaɓe adaliye na keni ba yawe vuye ŋanna. Shenaha ŋanna ba duksa palle. 27 Eslaha vuye na ta sawa aàkataliya, ta shagerkaha, taà an uŋɓa zlaɓe adaliye na keni maa, amaana yawe vuye. Iraha aà nalkame vuye na ɓaaka egdzere atekwa, ɗekiɗeki, mele keni an ula zlaɓe adaliye, a welansaa effeƴa na a sawa am geɗi na keni maa, ba yawe vuye ŋanna zlaɓe adaliye. Watse aŋkwa waya am yawe vuye. 28 Daaci ba seke una ya ndakndaha na aàmbarkaaŋa waà, Dadaamiya aŋkwa aà ndak nazena watse aà magana ŋane aàkatafke. 29 Am ivaha vuye na aà de sawa na waà, watse ɓaaka zlakta aà naàza za am haha aà Misera baɗemme. 30 Amaà am iga aà una ŋanna waà, aà de sawa waya ƴaikke aà sem larde aà Misera baɗemme, una ŋanna keni yawe vuye zlaɓe adaliye. Watse emnde taà de zlanaazle ndzeɗa aà larde. 31 Ivaha na ndza ɓaaka zlakta aà naàza za am huɗaara na taà de viyanaaviya emnde baɗemme. Aɗaba waya ŋanna watse zlazlaɗa jipu. 32 Elva aà shenahaaŋa ŋanna, buwa aà ba aàtekwa aàtekwa na maa, amaana: Dadaamiya njantenja aàzeŋaara, watse a shekwaaka mazlaara. 33 Ambarkaaŋa, naàzena kaà magana ka kina waà, naba tatayevaatataya ura, vanteva hakuma ate larde aà Misera baɗemme, amaà waà sey edda aà eŋkale, aŋkwa ilmu aàzeŋaara na. 34 Farfe zlaɓe adaliye ge kezlakula aà emnde a ufa larde, taà de jahana itare naàza za am larde a Misera baɗemme. Am duksa ilyeɓe, itare taà de eksa palle. Taà de magan ba estuwa am yawe vuye na ni watse aŋkwa naàza za na. 35 A jaranmejahe naàza sa am huɗe aà Misera baɗemme am iyaha na watse aŋkwa naàza za am huɗaara na. Amaà waà, an hakuma na kaà de vaterta ka. A jaranmejahe naàza za am eksaha baɗemme, watse taà ŋaà emnde an ŋane, a faranufe hyema ba ŋgaa. 36 Daaci watse aŋkwa naàza za am larde aà Misera ge zana am waya aà iva vuye na. Daaci estuwa, waya ŋanna aà de zlanaaka ndzeɗa aà larde baɗemme.

A gevaa estuwa Yusufa waziri am Misera

37 Elva ŋanna hayanhaya Firawna antara emndaara baɗemme. 38 A ba Firawna aà elvan ge emndaara: Maà de sha ware mazlaara seke dawale na nawa ŋane na, ura aŋkwa Sheɗekwe aà Dadaamiya antara ŋane? 39 Daaci a ba ŋane aà elvan ge Yusufa: Tsante aà ba am sarte na ni Dadaamiya a kwarakse duksaha ŋanna waà, ba ka ŋanna. ŋaà shanka edda aà eŋkale umele an ilmu seke ekka. 40 Ka eddaara ba ka. Huɗe aà haaruwa antara lardaaruwa baɗemme aà ba am ervaaŋa kina. Sey taà ɗaba ba nazena ka ndaasa ka. ɓaaka ura umele arge ekka ɗekiɗeki, yaà jakuwa aà ba an kurshi aà sleksire palle. 41 A fanarhe zlaɓe adaliye, a ba ŋane aà elvan ge Yusufa: Kwaye vanakteva hakuma ate larde aà Misera baɗemme.

42 Daaci a naba seɗaa jaɗe ate ervaara, a fante ate erva ge Yusufa, a tsekwanme am zane lefeɗɗire ba ka ɗuhe, a ŋguɗanem naberasla aà dindar am mbiye. 43 Daaci a naba njanme am darkwaara aà teɗana belsa. Darkwa ŋanna waà, naàza aà sleɗaba aà slekse. Daaci hula ge emnde a ɗaba Firawna aà katafke aà Yusufa na, a ba itare am hulaatare: Baraàma, baraàma, baraàma! A vante estuwa Firawna hakuma ge Yusufa am larde aà Misera baɗemme, ŋane a gev wanziriyaara. 44 A ba ŋane zlaɓe adaliye aà elvan ge Yusufa: Ma ware eddaara keni, a gejeka seraara, a gejeka vuwaara ɗekiɗeki ge maga duksa am larde a Misera baɗemme, maàki ndakseka ka elva. Ya ndahanaa ya Firawna una! 45 A eptsanante zhera ge Yusufa, a fete zheraara Jafnat Panaiyak. A eksanante gyaale zheraara Asnat, egdze aà Pautifaira, liman am ekse aà Aun. Mazlaara a naba degashe. Yusufa, a jem ɗaba am haha aà Misera baɗemme.

46 Yusufa magaamaga iva kul keƴe kalkale am sarte na aà dem slera aà ŋgumna aà Misera baɗemme. 47 Am ivaha vuye ŋanna waà, haha magaamaga jipu duksa baɗemme. 48 Yusufa a janme naàza za an tsaka ire am Misera am ivaha vuye ŋanna. A janme naàza za ŋanna am eksaha gergere kwakya. Ekse na maà fafa Yusufa geni aà jaha naàza za am huɗaara, emnde a makwata na taà herɗa am kwara ŋanna taà jaha naàza za na aàdehuwa baɗemme. 49 Daaci Yusufa a jemaa naàza za ɓaaka zlaktaara, ba seke shili na am guwa na. ƴaranƴe ba ɗekiɗeki tataya kezlakulaara, aɗaba aà kezlaveka kwakya jipu.

50 Lauktu ni aà sawa waya ŋanna waà, Yusufa yaya egdzara buwa, egdzar zaala. A yanaa an Asnat egdze aà Pautifaira liman am Aun. 51 Yusufa a fete zhera aà egdzaara ge zuŋŋwire: Manasa. Aɗaba a bantsa ŋane: Dadaamiya viyinaaviya zlaɗahaaruwa baɗemme antara tega na ta naba tegaŋeraahe antara haà edderwa na. 52 Egdzaara ge buwire, a fete zheraa: Afrayim. Aɗaba a bantsa ŋane zlaɓe adaliye: Dadaamiya a vite ya am larde na ni a siyaa palasa aà sem huɗaara.

53 Daaci emnde ta magaa yawe vuye am emtakire am haha aà Misera baɗemme mazlaara a naba zluhe ge emtakire ŋanna. 54 Am iga aà una ŋanna maa, a de semhe ge waya ƴaikke waà, yawe vuye emnde taà aà ba am waya ŋanna ba seke una a ndahaanaa Yusufa na. Waya maganaamaga hukumaara am duniya baɗemme, amaà am Misera waà, aŋkwa naàza za. 55 Am sarte na ŋateraŋa waya emnde am larde aà Misera, ta daa kyuwaatare aà deza Firawna. Amaà a ba ŋane aà elvan ge itare: Zlauzlaala aà deza Yusufa, magaumaga nazena a fakurara ŋane baɗemme. 56 Am jetaaveje larde baɗemme ɓaaka tata na ni ɓaaka waya am huɗaara, Yusufa a naba werante magazaŋaha, a fantau ge velateru naàza za ge emnde a Misera baɗemme, aɗaba waya ŋanna jauje ge ndzeɗa aà emnde. 57 Gevge waà, taà aŋkwa aà sawa, emnde aà sawa am lardaha gergere kwakya, taà se shekwa hiya aàza Yusufa am larde a Misera. Aɗaba waya ŋanna aŋkwa aà magatera palasa jipu ge emnde ma am lardara keni.

42

Egdzar mamahaŋaara ge Yusufa ta se shekwa hiya am Misera

1 Daaci cenancena Yakubu ganakini aŋkwa naàza za am larde aà Misera. A ba ŋane aà elvan ge egdzaraara : Labara kwaà geƴa aàzharava aà dem ice am ice, aàzara payɗaara? 2 Nawa ya cenancena ganakini aŋkwa naàza za am larde a Misera waà, daumbare de shekwawamiyepshekwe, a ceɓamika waya ba dey. 3 Daaci daredde egdzar mamahaŋaara ge Yusufa, ta kelaawa, taà de shekwa naàza za am larde a Misera na. 4 Amaà Bainjamaiŋ pale aà egdzar mamahaŋaara ge Yusufa ŋanna waà, ɓelaterteka eddetare, aɗaba a bantsa ŋane: A de shanka lamare umele aàhuwa. 5 A sawa estuwa, lauktu ta sawhe ge egdzara aà Iserayiila antara emnde a Kanaana umele ge se shekwa naàza za am Misera, aɗaba aŋkwa waya am Kanaana.

6 Ay, am Misera na, hakuma baɗemme aà ba am erva aà Yusufa. AÀ velaterwa ba ŋane naàza za ŋanna ma ge emnde a lardara keni. Saremsa egdzar mamahaŋaara aà se katafkaara, ta naba kezlan ugje wafkaatare ba teppe ate haha. 7 A zharateraahe waà, a naba diyatereddiye, amaà waà, mbeɗateruka geni ŋane egdze a emmetare. A naba marateraa ƴaikkire, a ba ŋane aà elvan ge itare aà valaha: Kwa sawa ame kure? Ta eptsanaa jawapa emnde na, a ba itare: ŋa sawa am Kanaana, ŋa se shekwa naàza za.

8 Yusufa diyeddiye egdzar mamahaŋaara, amaà itare waà, diyarseka Yusufa ɗekiɗeki. 9 Daaci Yusufa a naba yehete shenaha na ndza a shanaa ŋane aà dete itare na, a ba ŋane aà elvan ge itare: Baira ɗeme kure kwa kelaadaha ta ɓelakura an ɓela, kwa se zhara larde, kwaà kata dise tate na ni ɓaaka payɗa aà emnde atekwa na. 10 Ta eptsanaa jawapa, a ba itare: Estuweka aàmbarkaaŋa. Naàvahaaŋa ta se shekwa ba naàza za. 11 A ba itare zlaɓe adaliye: ŋere baɗemme ŋa ba egdzara aà zhel palle, ŋa emnde a jirire, ŋa kelaadaha ka ɗekiɗeki.

12 A ba Yusufa aà elvan ge itare: Eksanarka ya elvaakure na ɗekiɗeki, kwa se zhara ba larde, kwa kata dise tate na tsaftsafe na. 13 Ta ŋwanante, a ba itare: Ba jirire, ŋere ŋa ba egdzara aà zhel palle am Kanaana aàmbarkaaŋa. ŋa navahaaŋa ndza ŋa kelaawa ju buwa ate eddeŋere, gaajiyaaŋere waà, aŋkwa am mba antara eddeŋere, amaà pallaaŋere waà, ŋane a keɗa werre.

14 A ba Yusufa aà elvan ge itare: Aàbi ya ndakurndaha ya, kure waà, ɓaaka shaigaara ɗekiɗeki ta ɓelakura aà ba an ɓela, kwa se zhara ba larde. 15 Ba maàki kwa kelaadaha ka tsawe waà, mi ezhzhara kwa: Yaà zakuru ba waɗa an shifa aà sleksu Firawna, kure kwaà deska aàhuna ɗekiɗeki maà samka gaajiyaakure na. 16 A ezlzlala pallaakure emnde umele waà, sey kwaà demda am bere aàhuna, yaà zhara, tara kwa emnde a jirire an kwa emnde a fida keni. Ay ka waà, kwaye Firawna an shifaara maàki kwa kelaadaha ka. 17 A naba puwateremhe am daŋgay baɗemmaatare, hare keƴe taà am bere na.

18 Am hare ge keƴire ŋanna waà, a ba Yusufa aà elvan ge itare: Iya keni aà wiwa lyawa atuge Dadaamiya. Maà wayakurwaya an shifaakure waà, naàwa nazu kwa de magana kure: 19 Maàki ba kwa emnde a jirire waà, ƴawanƴa pallaakure am daŋgay aàhuna, amaà kure emnde umele waà, dawanda naàza za aà dem mba, aɗaba aŋkwa waya am mbaakure. 20 Ama waà, sey kwaà siya gaajiyaakure na kwa ƴanaa am mba na, geni yaà diyeddiye jiriraakure, a keɗeka shifaakure keni. Daaci ta naba ekserhe.

21 Am dagavaatare waà, ta fantau ge tsaka elva, a ba itare: Una waà, ɓaaka shaigaara ɗekiɗeki aà jaŋera ba haypa ƴaikke na ŋa guwaa an egdze a emmemiya na. Aɗaba ŋa nanna palasa na a maganaa ŋane, a ŋalaŋeru zevarzire, amaà zaŋeranvaareka ɗekiɗeki. Daaci kwaye palasa ŋanna a eptsamiyar ge miya vatena. 22 A ba Rubain aà elvan ge itare : Aàbi ndza ya ndakundaha a ba iya magauka jeba haypa saksage na an egdzere, amaà cenakurka. Kwaye Dadaamiya aŋkwa aà ndavamiyu uzhaara vatena.

23 Itare diyarka ɗekiɗeki ganakini aŋkwa aà cenancena Yusufa elva na taà aŋkwa aà tsakana itare na, aɗaba aŋkwa turjuman am dagavaatare. 24 A eptsaterve iga Yusufa, a zlalehe aàzetare waà, a de kyuwa. Am igaara, a naba eptsa aàsezetare, a se mbeɗateru elvaara, a eksevaa pallaatare zheraara Simaun, a naba puwete zawa ate ŋane aà ba ate icaatare, a ɓeleme am daŋgay. 25 A naba ndaase elvaara Yusufa, geni a varaterteva naàza za am kayawahaatare, a puwaraterempuwa antara shuŋguwahaatare am kayawahaatare, a varaterteva antara kazlaŋa aà waya ge maga shulaatare an ŋane. Ta magateraa una ŋanna baɗemme. 26 Mazlaara egdzar mamahaŋaara ta puwete kazlaŋaatare ate iga aà ezzeŋwahaatare, ba ezlzlalaatare.

27 Magaamaga vaƴiya de tsekwartsekwa am tate umele maa, pallaatare a pelaa kayawaara, aà kata vante naàza za ge ezzeŋwaara waà, a beƴa shuŋgu aà nalkame na aà ba ate waara. 28 A ba ŋane aà elvan ge egdzar mamahaŋaara : Shuŋgu aà eptsarinaptsa nazaaruwa, nawa ŋane ya beƴanaa ate we aà kayawa. Maà a de ŋezlaa ge ervauŋɗaatare waà, palle a nazu ta ndahana itare ɓaaka. A ba itare: Aàzara kena naàzena aŋkwa aà magamita Dadaamiya na?

29 Saraasa am lardaatare am Kanaana, ta tsakanse nazena a shatersha na baɗemme ge eddetare Yakubu. 30 A ba itare taà elvan ge eddetare: Edda aà larde ŋanna baŋeranka elva a hairire ɗekiɗeki. A bantsa ŋane ta ɓelaŋera an ɓela ŋa kelaadaha, ŋa de zhara larde. 31 A ba ŋere ŋaà elvan ge ŋane : ŋere ŋa kelaadaha ka, ŋa ba emnde a jirire. 32 Ndza ŋa kelaawa ju buwa ate eddeŋere, pallaaŋere keɗakeɗa, amaà gaajiyaaŋere waà, aŋkwa am mba antara eddeŋere am Kanaana. 33 Amaà a ba zhel ŋanna aà elvan ge ŋere: Naàwa nazena ya de diyeddiye aàtekwa tara kwa emnde a jirire an kwa emnde a fida keni: ƴawanƴa pallaakure aàzerwa aàhuna, emnde umelaakure waà, a daranda jahwana aà dem mba, aɗaba aŋkwa waya am mbaakure. 34 Zlauzlala aà daà, amaà sawiyansa kudere kure na kwa ƴanaa am mba na. Yaà de diyeddiye aà ba ate una ŋanna geni kwa emnde a jirire. Am iga a una ŋanna, yaà de ɓelakura egdze a emmekure na aàzerwa na, kwaà tsakalaakure am lardaaruwa ba seke una kwaà katana kure.

35 Ta tsekwaa kayawahaatare ate iga aà ezzeŋwaha waà, ta ber shuŋguwahaatare baɗemme am kayawaha na. Itare, eddetare, baɗemme ta nanna shuŋguwaha na. Baɗemmaatare ŋateraŋa lyawa. 36 Ba wera waara ge Yakubu eddetare, a ba ŋane aà elvan ge itare : Aàzara kwa! Baɗemme kwaà keɗiyakaɗa egdzara! Yusufa keni ɓaaka, nawa Simaun keni saaka zlaɓe adaliye, kwaà kata daà Bainjamaiŋ adaliye? Una waà, zlazlaɗa ba ge iya. 37 A ba Ruubain aà elvan ge eddetare: Fiyemfa Bainjamaiŋ am erva ge iya. Ba maàki sanakanaaka waà, kwaye egdzaraaruwa buwa, ceɓateraceɓa am kelaara. 38 Amaà a ba Yakubu: ɗekiɗeki aà ɗabakurka egdzaaruwa mazlaara, aɗaba diyandiya ɓaaka egdze a emmeŋaara an shifa. Yaà zhara ba ŋane ŋanna mazlaara, maà de shansha lamare umele zlaɓe adaliye ate barama a shula waà, ya emgyegwe a zhele seke una telle ire, aà zliyaka ervauŋɗe aà ba aà da faya emtu?

43

Ta dan estuwa Bainjamain á de katafke á Yusufa

1 Waya ankwa á far he maga hakuma‐aara am haha á Kanaana. 2 Emnde á Yakubu zlaranaazle nalkame na ta de sana am Misera na catte. A ba eddetare: Sey ba kwá eptsa á dem Misera na, de shekwawamiyepshekwe naza za cekwa. 3 A ba Yahuuda: Estuweka Edda. Zhel ŋanna a ndaŋerndaha ba parakke, a ba ŋane: A puwanteka ice‐aaruwa ate kure áhuna mazle‐aara, máki sakuriyanka egdze a emmekure na kwa ƴanaa am mba na. 4 Daaci máki ká ƴanƴa egdze a emmeŋere na á zlala antara nere wá, ŋá de shekwa naza za na adaliye. 5 Amá má ká ɓeleka egdze a emmeŋere ge zlala antara ŋere wá, ŋá gejeka sera á ŋere mazle‐aara. Aɗaba a ndahaŋera an sheɓeka zhel ŋanna, amá ba parakke. A ba ŋane, a puwameka ice‐aaruwa ate kure mazle-aara má sakurka antara egdze a emmekure na am mba na.

6 A be Iserayiila á elvan ge itare: Labara ɗemme kwa magite jeba una, há ni kwa naba banan ge zhel ŋanna ganakini aŋkwa egdze a emmekure umele am mba na?

7 Ta eptsanaa jawapa, a ba itare: A ndavaŋerwa ŋane elva‐aha gergere ate ŋere antara jeba á ŋere. A ba ŋane á elvan ge ŋere: Aŋkwahe eddekure an shifa? Aŋkwahe egdze a emmekure umele am iga? Daaci ŋere keni ŋa vante ba jawapa‐aha á ndava‐aha‐aara. Tamaŋerka ɗekiɗeki watse á baŋera sawansa egdze a emmekure ŋanna.

8 A ba Yahuuda á elvan ge eddetare Iserayiila: Ɓeliteɓela egdze ŋanna ge iya, ŋá tse kerɗe, ŋá zlala kerɗe, máki ekka an ire á ŋa antara ŋere ira eggye-aha á ŋa mi kata nja an shifa adaliye. 9 Eksanaarekse ya shafa á egdze qanna ate ire‐aaruwa. Má sanaaka an ŋane, se fanakemka am erva wá, a gevge haypa saksage ya guwa ya an ka. 10 Sane kwakya mi keɗanaamiya. Ma andze keɗaminaaka sarte wá, ɓaaka shaige‐aara ma ser buwa keni ma saŋeraasa kina.

11 A ba eddetare Iserayiila á elvan ge itare: Máki ba estuwa wá, shagera. Dawananda kashi‐aha á larde á miya ge zhel ŋanna, jawanmejahe kazlaŋa shagera shagera na ɓaaka argina ɗekiɗeki am larde á miya na: egdze a kajiiji antara navawe‐aha na á se emtake na antara ɗagwala á naza se antara naza se yawe yawe‐aara antara nama ira egdzar nafa emtake emtake na an ula shagera na, dawananda. 12 Iyau, viyawanaaka shuŋgu‐aha na kwa beranaa am kayawa‐aha á kure na. Una ŋanna a viyaterare á ba an viya. eksawantekse shuŋgu umeIe keni am erva. 13 Naba eksawanteksa egdze a emmekure, eptsauptsa ádeza zhel ŋanna. 14 Dadaamiya na slekse ba ŋane palle na, an sleksire‐aara á de magana ba ŋane slera‐aara am ervauŋɗe á zhel ŋanna, lauktu á de zakurvara ŋane, á de puwakura egdzara mama‐aha a kure, tara Bainjamain antara Simaun na kwa ƴanaa áhuwa na, naza‐aaruwa ge iya wá, ba dey. Má banba ŋane a jaruka egdzara ázeŋa, ba tá juka ŋanna.

15 Daaci egdzara á Yukubu ta janme kazlaŋa‐aha na, ta eksetaa shuŋgu an saga antara egdze e emmetare Bainjamaiŋ, ta zlala an ŋane á dem Misera, ta de katafke á Yusufa.

16 Yusufa ba a puweîe ice ate Balnjamaiŋ am dagave á egdzara mama‐aha-ŋara umele wá, á ba ŋane á elvan ge male á emnde a slera‐aara: Daterda emnde na á dem ɓere, de vaterteva sleɗe, eksevaksa dabba palle ganvege naza ɗale, magawanaamaga naza za an saga, watse emnde tá za ɗafa ázerwa an vacatire. 17 Ane, a be zhel na, a daa emnde na suuwe á dem mba á Yusufa, a de vaterte sleɗe, a magaa nazena a bannaa Yusufa na baɗemme.

18 Amá am sente na tá datera á dem mba á Yusufa na wá, baɗemme damda lyawa am vuwa‐aatare. Aɗaba ta bamsa itare : Tá de damiya á dem bere aɗaba shuŋgu na mi beranaa miya am kayawa‐aha na. Tá de damiyere an ja am here, tá de magamiya palasa antara ba ezzenwa‐aha á miya keni, watse ɓaaka ura á sesse, tá de gamivege nave‐aha‐aatare vatena.

19 Aɗaba una ŋanna, ta naba mbeɗanu elva‐aatare ge male á slera á Yusufa na ate we á wakyiya, 20 a ba itare tá elvan ge ŋane: Aŋkwa elva á nere ámbarka á ŋa. Ŋere na wá, werre keni ndza ŋa sawa, ŋa se shekwa naza za á ba áhuna. 21 Am eptsa á ŋere á dá wá, ŋa de tsekwaa am ekse umele gaŋerarga vayiya wá, ma ware á ŋere keni a beƴe shuŋgu ate we á kayawa-aara, ba kelaa á shuŋgu á nalkame ŋanna baɗemme. Shuŋgu ŋanna aŋkwa saŋeransa ba ŋere an sera á ŋere. 22 Una ŋá shekwa naza za umele an ŋane keni aŋkwa baɗemme. Una ŋanna najipu, ma a puwaŋermaa ware shuŋgu ŋanna am kayawa‐aha á ŋere keni diyanerka.

23 Male na a eptsateraa jawapa, a ba ŋane á elvan ge itare: A wakurka lyawa ɗekiɗeki, una ŋanna slera á Dadaamiya á kure. Dadaamiya á eddekure. A puwakurmaa ba ŋane nalmane ŋanna am kayawa‐aha á kure. Shuŋgu‐aha á kure ndza samsa á sem erva‐aaruwa. Daaci a sanse Simaun ásezetare, 24 a daterhe á dem hude á há á Yusufa, a sateraa yawe ge bara sera‐aha‐aatare, a vaterte masa ge ezzeŋwa‐aha‐aatare. 25 Itare ta tsatsaa kazlaŋa na ta sanaa kashi‐aara ge Yusufa na, daaci tá aŋkwa ufa sa‐aara an vacitire, aɗaba ta cenaa watse tá za ɗafa antara ŋane.

26 Saasa Yusufa, ta kezle ugje ákatafke‐aara reppe, ta vante kashi á larde-aatare na. 27 Ŋane keni a ndavateru lapiyire á vuwa‐aatare antara lapiyire á eddetare. A ba ŋane á elvan ge itare: Awara emgyegwe a eddekure na ndza kwa ndinda na? A be aŋkwa ŋane? Zlaɓe á ba an shifa? 28 Ta ŋwanante, a ba itare: Náve à ŋa eddeŋere ba lapilayye, zlaɓe á ba an shifa. Tá ambera á kezzlan ugje reppe am aha. 29 A zharaterzhara Yusufa, a naa Bainjamaiŋ egdze a emmeŋara emmetare palle, a ndavateruhe, a ba ŋane: Una gaaji á kure na ndza kwa biyaa elva‐aara na emtu? A ba itare: Ba ŋane. A ba ŋene á elvan ge Bainjamaiŋ: A tsufaktsufa Dadaamiya, egdze‐aaruwa. 30 Ba a ndaase una ŋanna wá, antara ba zlala‐aara, aɗaba aŋkwa á sawa yawe á kyuwa‐aara, Zhagade‐aara, a de kyuwa am bere‐aara, aɗaba haraare tegava-aatare antara egdze a emmeŋara ŋanna.

31 Am iga á una ŋanna, a baraa ice, a naba sessehe, a sherse ice, a ba nane á elvan ge emnde‐aara: Vawaŋerteva naza za. 32 Saranmesa ɗafa wá, ta vante naza‐aara ba ŋane palle, egdzara mama‐aha‐nara keni tá an ire‐aatare, emnde a Misera na ta se za ɗafa ázeŋara na kenl tá an ire‐aatare. Adaba emnde a Misera tá zeka ɗafa átirpalle antara emnde a Ibrahiima. Una harem ge itare.

33 Egdzara mama‐aha‐ŋara ge Yusufa ta njehe an ɗabava an ɗabava ákatafke‐aara. Ta fantau ate makaaji á eddetare, dete gaaji‐aatare. Tá maga ba najipu‐aara, tá ámbera á ndaha elva an ice am dagave‐aatare. 34 Yusufa a sateranhe ɗafa na ni aŋkwa á zena ŋane á katafke‐aara na ge egdzara mama‐aha‐ŋara. Amá wá, ƴaikke ba una a vante ga Bainjamaiŋ na arge una a vaterte ge egdzara mama‐aha‐ŋara umele, naza‐aatare na sey ilyeɓe‐aara lauktu á hyephye seke naza á Bainjamaiŋ. Má a de semhe ge higa‐aatare baɗemme wá, ba ka duhe. Ta sharhe zlaɓe adaliye, a jese an je am ne‐aatare.

44

Kwap á Yusufa ta janaa an lipela

1 A ba Yusufa á elvan ge male á emnde a maganaa slera: Vaterteva nalkame ge dawale‐aha na, a naatenaha kayawa‐aha‐aatare ba shagera má ba tá dzegwandzewa danada‐aara. Shuŋgu‐aha‐aatare keni fateremfa am kayawa‐aha aatare ate we‐aara. 2 Eksameksa kwap‐aaruwa, kwap na ta janaa an lipela na, fananufe ge we á kayawa á gaaji‐aatare na antara shuŋgu na a se shekwa nalkame an ŋane baɗemme. Zhel na a magaternaahe á ba me una a bannaa Yusufa na.

3 Werawera ekse wá, ta naba vaterte baráma a dá ge egdzara á Yakubu, ta da‐aatare an ezzeŋwa‐aha‐aatare. 4 Ba degashe‐aatare am huɗe á ekse, zlarvaazlala ba cekwaaŋguɗi wá, a ba Yusufa á elvan ge male á emnde a maga slera am huɗe á ha‐aara: Ezzlala watsewatse ɗabaterɗaba emnde na. Máki shakateraasha, bateranba wá, labara tá pela shagerire an shagerkire? 5 Naba ndaterndaha, labara kwa ilu kwap á zanwa‐aaruwa ta janaa an lipela, á sha duksa keni an ŋane, á naha keni á ba an ŋane? Maga á kure na wá, mandzawe jipu.

6 Zhagade ge male á emnde a slera‐aara na, a de shateraahe, a tsakaterse elva ŋanna. 7 A ba egdzara á Yakubu: Labara zlaɓe eddaye ká sanse jeba elva na am mbuwe? Ba ser palle keni slarka nave aha á na ŋe maga jeba une degiya! 8 Nawa shuŋgu na ŋa de beranea am kayawa‐aha á ŋere, saŋerakansa kwaye am Kanaana. A sawa estara zlaɓe na se ila lipela antara dindar am mba á zanwe á ŋa? 9 Kwaye kazlaŋa á ŋere, naba eppakya. Eddawna ka shaa duksa á kure am kazlaŋa‐aara, njeka an shifa ɗekiɗeki, ŋere emnde umele keni gaŋervege nave‐aha á ŋa. 10 Shagera, a bá maie na, amá wá, sey ba eddawna má ya ber duksa ŋanna am kazlaŋa‐aara una á gev nave‐aaruwa. Kure emnde umele wá, á shakuraaka ɗekiɗeki.

11 Kerteŋ tsekwarnatsekwa kayawa‐aha‐aatare á dem aha, ma ware keni a werante naza‐aara. 12 Male na a fantau ge pakya kazlaŋa‐aatare, a fantau ate makaaji‐aatare dete gaaji. A shaa kwap á zanwe‐aara am kazlana á Bainjamaiŋ. 13 Ge jaterja emtaŋkire wá, ta tataa naŋgyuwe ate vuwa‐aatare baɗemme. Daaci ta naba eptsa á sem huɗe á ekse an nalkame na ate iga á ezzeŋwa‐aha baɗemme.

14 Yahuuda antara egdzara mama‐aha‐ŋara ta se demhe am huɗe á há á Yusufa, ta se ber nane keni zlaɓe zlalaaka. Reppe ta kezzlan ugje am aha ákatafke‐aara. 15 A ba Yusufa á elvan ge itare: Slera á kure una ka? Diyaweddiye ganakini iya kwá aŋkwa á zharizhara na wá, ya ura an diya. Ya an hakuma ge dise nazena ni a de magava baɗemme.

16 A ŋwaname ge Yahuuda, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Ɓaaka nazu ŋá ndahana ŋere ámbarka á ŋa. Ŋá ndaha tara uwe antara uwe? Ŋa ndaha uwe geni ŋá sha jirire an ŋane na? Ŋere, ŋa emnde a haypa, a ɓalesaa ba Dadaamiya an ire‐aara kaypa á nave‐aha á ŋa. Eddawna ta ber duksa á ŋa am kazlaŋa aara na, antara ŋere baɗemme, ŋa ba nave‐aha á ŋa ámbarka á ŋa. 17 Lálálá, estuweka, a ba Yusufa, ba eddawna ta ber kwap‐aaruwa am kazlaŋa‐aara na wá, á gevge ba ŋane nave aaruwa. Amá kure emnde umele wá, á shakuraka, zlauzlala á dá, ádeza eddekure an hairire.

Yahuuda a ƴan estuwa shifa‐aara aɗaba Bainjamaiŋ

18 Daaci Yahuuda a naba ganaptehe ge Yusufa, a ba ŋane á elvan ge ŋana: Tasle á ŋa ámbarka á ŋa, nave á ŋa á shansha baráma ge ndakse elva‐aara pane emtu? Aɗaba ekka kwa ba kalkale antara Firawna. Tasle á ŋa, a jaŋka ervauŋɗe. 19 Ambarka á ŋa ndza ka ndavaterwa ba ka kahe ge nave‐aha á ŋa, a ba ka a elvan ge itare: Aŋkwahe eddekure, bi egdze a emmekure umele am mba? 20 Ŋa eptsakaa jawapa, a ba ŋere aŋkwa emgyegwe a eddeŋere antara kudereŋere a yanaa am emgyegwire, ndza ta buwa ate emmetare amá keɗakeɗa maleŋara, a ƴaa ba ŋane pane, wayaawaya eddeŋara jipu

21 Ambarka á ŋa, a ba ka á elvan ge nave‐aha á ŋa: Sawiyansa egdze a emmekure ŋanna yá se nanaana an ice‐aaruwa. 22 Abi ndza ŋa ndakndaha sera‐aara ámbarka á ŋa, geni egdze ŋanna wá, tá pakyaveka an eddeŋara. Má de ɓaaka ŋane wá, á dedde shifa am eddeŋara. 23 Amá a ba ka á elvan ge nave‐aha á ŋa: Máki sakuremka an kuderekure ŋanna wá, a puwanteka ice-aaruwa ate kure áhuna. 24 Daŋeraada maa, ŋa de mbeɗanu elva á ŋa na ge eddeŋere ambarka á ŋa. 25 Á ba eddeŋere : Eptsauptsa zlaɓe adaliye á dem Misera, de shekwawamiyepshekwe nalkame cekwaaŋguɗi. 26 A ba ŋere ŋá elvan ge eddeŋere: Martapa a ŋere he? Máki ŋá ɗuwa antara kudereŋere Bainjamaiŋ wá, una ŋá duwa. Aɗaba máki daŋeranka kudereŋere na wá, ŋá dzegwanka de katafke á zhel ŋanna ɗekiɗeki. 27 A ba nave á ŋa eddeŋere á elvan ge ŋere: Ba kure keni diyakurdiya ya shaa ba egdzara buwa an mukse-aaruwa. 28 Pane á egdzara ŋanna a keɗa warre. Ya tamaa a jaa ba naza á kaamba aɗaba sem vaatena puwanteka ice‐aaruwa at ŋane. 29 Kina máki zlalakurzlala zlaɓe adaliye an egdze a emmeŋara na, máki de shansha zlaɓe adaliye lamare umele wá, á de jija ervauŋɗe á ba a da faya, aɗaba ganevge emgyegwe a zhele, zlauzle ndzeɗa‐aaruwa. 30 Daci kina na ámbarka á ŋa wá, yá dzegwanka eptsa ádeza walaɗi á ŋa edderwa, má ɓaaka egdze na am dagave á ŋere. Aɗaba edderwa wayaawaya jipu an egdze na, ɓaaka pakyava-aatare ɗekiɗeki. 31 Máki daŋeraada ni nánka egdze na am dagave á ŋare wá, ba lette shifa am ŋane. Máki de gevge estuwa, ba ŋere nave‐aha na ka emtu ŋa ja eddeŋere á ba á da faya an ervauŋɗe, emgyegwe a zhele telle ire? 32 Ambarka á ŋa, iya wá, ƴananƴa ya shifa‐aaruwa aɗaba egdze na. Asawa am mba, a ba iya yá elvan ge edderwa: Máki sanakanaaka egdze na wá, daaci haypa ƴaikke ya guwaa an ka, haypa saksage ká ƴiyarka ɗekiɗeki. 33 Adaba una ŋanna, tasle á ŋa, ɓelanaaɓela egdze na a zlarzlala á dá antara egdzara mama‐aha‐aaruwa, Nawa iya givege nave á ŋa am keIa‐aara. 34 Yá dá ni, yá ƴá egdze na am iga? Yá de duwa estara á de katafke á edderwa? A nananka an ice‐aaruwa ɗekiɗeki palasa na ni á de magana edderwa na.

45

Yusufa á maratera ire‐aara ge egdzara mama‐aha‐nara

1 Am iga á una ŋanna maa, nja á emnde na ta jantaave ge ŋane na, aley Yusufa dzegwanka ŋa ervauŋde‐aara. A kante kwara, a ba ŋane: A daredde emnde baɗemne á degashe. Ba palle ura jauka ázeŋara am sarte na ni aŋkwa á maratera ire‐aara ge egdzara mama‐aha‐ŋara na. 2 Emtsaade wá, a fantau ge kyuwa á ba an ka kwara, haa cenarancena emnde a Misera. Dete ba emnde a há á Firawna keni cenarancena una.

3 Daaci a ba ŋane á elvan ge egdzara mama‐aha‐ŋara: Degiye una ba iya Yusufa. Zlaɓe aŋkwa edderwa an shifa? Palle á ura dzegwandzegwa eptsanaa jawapa ɓaaka am egdzara mama‐aha‐ŋara na. Aɗaba bademme-aatare tá aŋkwa á gyagya ba seke maagara á katafke‐aara.

4 A ba ŋane á elvan ge itare: Gawaptega ásezerwa! Ta ganaptehe. A be ŋane á elvan ge itare: Ba iya una ya Yusufa, egdze a emmekure na ni kwa naba veluhe á dem Misera na. 5 Amá kina wá, a wesheka ire á kure, hyawanaaka lyuwa ge ire á kure geni ŋa magan ge uwe una. Duksa nanna wá, a siyaa ba Dadaamiya ásehuna zuŋŋwe arge kure, geni yá lyelya shifa á kure. 6 Kina magaamaga yawe buwa waya am larde, amá a ƴaa yawe ilyeɓe zlaɓe adaliya ɓaaka herɗa, ɓaaka duksa na ni tá de sana emnde á sem mba. 7 Dadaamiya a ɓela iya zuŋŋwe ákatafke á kure á sem larde na wá. ba geni a lyelye shifa á kure, a zluka wulfe á kure ba ɗekiɗeki am duniya na. Lyakurselye an tsaka ire. 8 Duksa palle wá, kwa ɓeliyaa kure ka asehuna, amá á ɓeliyaa ba Dadaamiya an ire‐aara. A give male ƴaikke an tsaka ire am kwara á Firawna baɗemme. Há á Firawna antara haha á Misera bademme á ba am erva‐aaruwa. 9 Kina wá, eptsaweptsa watsewatse á dá, de ndawanndaha ge edderwa: a ba egdze á ŋa Yusufa wá, Dadaamiya givege ura ƴaikke, haha á Misera baɗemme á ba am erva‐aaruwa, sawa ásezerwa, shekwaaka ɗeklɗeki. 10 Nawa kwá se nja ba herzhe an iya am haha á Gausan antara egdzara á ŋa antara eggye‐aha á ŋa, kyawe‐aha á ŋa, nawe‐aha á ŋa, baɗamme a nazena am rezege á ŋa. 11 Yá se geleka ba iya, aɗaba zlaɓe waya a ƴaa yawe ilyeɓe. Yá se vakte naza za á ŋa antara huɗe á ŋa baɗemme antara ba dabba‐aha á kure keni baɗemme.

12 A farhe zlaɓe adaliye, a be ŋane á elvan ge itare: Abi kwá aŋkwa á nanna ba kure keni an ice á kure? Baaka ɗeme seke ekka Bainjamaiŋ. Kina wá, diyakureddiye geni iya Yusufa una yá aŋkwa ndakur elva na. 13 Zlauzlala kwa mazIe‐aara, de ndawanndaha ge edda ŋgahire na ni ya shanaa iya am haha á Misera baɗemme na. Tsakawansetseke nazena ni kwa nanaa kure am nja-aaruwa baɗemme. Sawiyansa irice‐aara ásehuna shekwawaaka dekodeki.

14 Am iga a una ŋanna, takwalle a ŋaŋem Bainjamaiŋ am uksuwe, bukerɗe— aatare farantaufe ge kyuwa. 15 Zlaruzle antara Bainjamaiŋ, a fantau ge ŋaŋa egdzara mama‐aha‐ŋara umele á dem uksuwe ma ware‐aazare keni, ámbera á kyuwa. Lauktu egdzara mama‐aha‐ŋara na sharansha ndzeɗa ge ndaha elva antara ŋane.

16 Daaci daada Iabare ŋanna á dem huɗe á há á Firawna, ta aŋkwa á enndaha emnde baɗemme geni saremmsa egdzara mama‐aha‐ŋara ge Yusufa, tá aŋkwa am ekse na. Lyavaalya ervauŋde á Firawna elva ŋanna antara nakwa‐aha‐aara keni baɗemme. 17 A ɗante Yusufa, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Ndaterndaha ge egdzara mama‐aha a ŋa na wá, a halarantehala nalkame ate iga á ezzeŋwa‐ana‐aatare, a eptsareptsa á dem larde‐aamra am Kanaana. 18 Eptsa‐aatare á dem Kanaana wá, ba ge de sa eddetare anlara há-aatare baɗemme. Asarsawa ásezerwa áhuna. Asarsawa, yá se vaterte sleɗe na ni ɓaaka argina ɗekiɗeki am haha á Misera baɗemme na, tá se zana itare nampire á haha na, una shagera‐aara ba jipu na. 19 Ndaterndaha zlaɓe adaliye elva na: Ya ndasaa iya, vanaterteva baráma, geni a halarantehala darkwa-aha am Misera áhuna ge sá ŋwasha‐aha‐aatare antara egdzara‐aatare ira eddetare am huɗe‐aara, a sarsawa baɗemme. 20 A waterka kazlaŋa‐aatare ɗekiɗeki am ice. Aɗaba tá se ber umele jauje ba ge una ŋanna am Misera ahuna. 21 Ane, a ba egdzara á Iserayiila, ta eksarhe maga nazena ta ndaternda na.

Yusufa a naba vaterte darkwa‐aha á teɗana belsa ate una a ndahana Firawna, a vaterte antara naza la na tá maga shula an ŋane. 22 Yusufa a vaterte amara zane‐aha palpale ge egdzara mama‐aha‐ŋara ge mbaɗese vuwa an ŋane. Amá ge Bainjamaiŋ wá, a vante amara gursa dermeke keƴe, ámasla an zane‐aha ilyeɓe. 23 Kazlaŋa na a vaterte, ta danan ge eddeŋara kenu ge ire aara: a velaanante bidale á ezzeŋwa kelaawa ge eddeŋara, ezzeŋwa-aha ŋanna baɗemme tá á ba an duksa ate iga, kazlaŋa ŋgelaama ŋgelaama na am Misera na antara úmá ezzeŋwa kelaawa tá an naza za ate iga: nalkame, depaiŋ antara jeba a naza za‐aha umele gergere ge shula á eddaŋara má watse á kezzla na. 24 Am iga a una ŋanna, a vaterte baráma a dá ge egdzara mama‐aha‐ŋara. Amá a faœr magiya, a ba ŋane á elvan ge itare: Dagalauka degiya ate baráma!

25 Daaci ba tse‐aatare ge egdzara á Yakubu am Misera na, ta da‐aatare ádeza eddetare am !arde á Kanaana. 26 Ba daada‐aatare wá, a ba itare tá elvan ge eddetare: Aŋkwa Yusufa á ba an shifa‐aara. Baira male ƴaikke ba ŋane am larde a Misera baɗemme. Amá ba seke tá ndaha elva keni diyaaka eddetare na, aɗaba fetarka an itare. 27 Egdzara‐aara na ta tsakanse eiva‐aha á Yusufa baɗemme, a nanhe an ice‐aara darkwa‐aha na á teɗana belsa, a ɓelanaa Yusufa ge da ŋane am huɗe‐aara na, lauktu a fetuwa am una ŋanna maga slera am eddetare. 28 A naba kame kwara Iserayiila, a ba ŋane: Hyaahyawa! Fawarka elva umele mazIe‐aara, an shifa Yusufa‐aaruwa. Sey yá duwa, yá de puwetepuwe ice‐aawwa ate nane lauktu yá emtsa.

46

A kezlese estuwa Yakubu antara emnde‐aara baɗemme á dem Misera

1 A naba kezzla Iserayiila an nazena am rezega‐aara baɗemme. De tsekwaatsekwa am ekse á Birsaba maa, a vante sadake á dabba ge Dadaamiya á eddeŋara Isiyaaku. 2 Dadaamiya a naba ndahan elva an vaƴiya nanna am shene. A naba eddaha: Yakubu, Yakubu. A ŋutehe: Na am á bina. 3 A be Dadaamuya á elvan ge ŋane: Ba iya Dadaamiya, Dadaamiya na a ɗabanaa eddeŋa na. A waŋka lyawa ɗekiɗeki ge dem Misera. Aɗaba yá de yáterteya emnde á ŋa áhuwa, tá de gev nalga ƴaikke. 4 Yá daka ba iya an ire-aaruwa á dem Misera, watse yá saterasa zlaɓe adaliye emnde á ŋa á sem tata na. Má watse zlauzle hairire á ŋa maa, á de hedakanuwa Yusufa an erva-aara ice á ŋa.

5 Daaci a naba tsa Yakubu am Birsaba, Iserayiila keni ba ŋane. Egdzara‐aara ta eksame ŋane antara egdzara‐aatare antara ŋwasha‐aha‐aatare, ta halateraa am darkwa‐aha na á teɗana belsa a vatertaa Firawna ge datera am huɗe‐aara na. 6 A naba kezzla Yakubu antara emnde‐aara baɗemme á dem Misera. Dabba‐aha‐aatare antara nalmane‐aatare umele na ta ganaa am haha á Kanaana baɗemme. 7 A kez!ese estuwa Yakubu á dem Misera antara emnde‐aara baɗemme, egdzara‐aara zaala antara ŋwasha Ira eggye‐aha‐ŋara baɗemme.

8 Nawa zhera á egdzara á Iserayiila na ta sem Misera, amaana Yakubu an egdzara‐aara: Egdze a walire á Yakubu wá, Ruubain.

9 Nawa egdzara á Ruubain: Hanauk, Fallu, Haisrunu ira Karmi.

10 Nawa Simaun amara egdzara‐aara : Yainuyail, Yamain, Auhada, Yakin. Jaukar ira Sawulu. Sawulu wá, a yanaa an egdze á emnde a Kanaana.

11 Nawa una Laiwi antara egdzara‐aara: Gairsaun, Kahat ira Mairari.

12 Nawa una Yahuuda antara egdzara‐aara: tara Air antara Aunan antara Saila amara Farais ira Jara. Amá tara Air antara Aunan wá, ta matsaa am haha á Kanaana. Farais ŋane ndza an egdzara buwa, tara Haisruna an Hamul.

13 Nawa una Isakar antara egdzara‐aara: Taula, Puwa, Yauba ira Simraun.

14 Nawa Jabulaun amara egdzara‐aara: Sairait antara Ailaun ira Yaklaiyail.

15 Kwaye ŋane egdzara á Yakubu na a yanaa an Lee’a am Paddan‐Aram. Aŋkwa zlaɓe egdze a emmetare mukse, zhera‐aara Dina. Emnde á Yakubu na a yateraa an Lee’a baɗemme, a magaa kulkeƴe ju keƴe.

16 Nawa emnde na keni tara Gada antara egdzara‐aara: Tara Jaiflyaun antara Haggi amara Suni antara Aisbaun antara Airi amara Araudi ira Araih.

17 Nawa Asair amara egdzara‐aara: Yimna, Yisuwa, Yisuwi, Bairiya ira Sairak egdze a emmetare mukse. Iyau, Bairiya a ye Baibair antara Malkiyail. 18 Kwaya ŋane egdzara á Yakubu na a yanaa an Jilpa, kwatena na a vantaa Laban ge egdze‐aara Lee’a. itare keni ta kelaawa ju uŋkwahe.

19 Rahiilu mukse á Yakubu, ŋane keni a yayan egdzara buwa, tara Yusufa antara Bainjamaiŋ. 20 Yusufa a ye tara Manasa amara Afrayim. A yateraa am haha á Misera, an mukse‐aara Asnat, egdze á Pautifaira liman am Aun.

21 Nawa una keni Bainjamaiŋ antara egdzara‐aara: Baila, Baikair, Asbail, Gaira, Na‘aman, Aiki, Raus, Muppim ira Arda. 22 Kwaya ŋane egdzara á Yakubu na a yanaa an Rahiilu, ta kelaawa ju ufade.

23 Tara Dan, tá an egdzeaara Husim.

24 Nawa Naiftalim antara egdzara‐aara: Yaksayail antara Yaijair ira Silaim. 25 Kwaye ŋane egdzara á Yakubu na a yanaa an Bilha, kwatena na a vantaa Laban ge egdze‐aara Rahiilu, ta vuye.

26 Emnde á Yakubu na ta sem Misera baɗemme, ta kul uŋkwahe ju uŋkwahe, ɓaaka ŋwasha‐aha á egdzara‐aara am huɗe‐aara. 27 Iyau, antara egdzara á Yusufa buwa na a de yateraa am Misera na maa, emnde á Yakubu baɗemme ta magaa kul vuye am haha á Misera.

28 Am sarte na zlaɓe tá duwa maa, Yakubu a naba ɓela Yahuuda ákatafke-aara, a ɓelanaa ádeza Yusufa geni a se yainuye am kwara á Gausan. De tsekwaatsekwa Yakubu am tate ŋanna antara emnde‐aara baɗemme. 29 Yusufa keni a naba duhe á de yainu ge eddeŋara am Gausan na, an darkwa‐aara á teɗana belsa. Má a de puwete ice ate eddeŋara wá, ázarekwa! Takwalle a takwalem eddeŋara na am uksuwe, á kyuwa an yawe á kyuwa na wá, ba ka ɗuhe, haa a shekwaahe. 30 Ba wera we‐aara ge Iserayiila, a ba ŋane á elvan ge Yusufa: Kina wá, ma emtsanemtsa keni ba zlauzle mazle‐aara, aɗaba zlaɓe ká aŋkwa an shifa, ya nakna an ice‐aaruwa.

31 Am iga á una ŋanna baɗemme maa, a ba Yusufa á elvan ge egdzara mama‐aha‐ŋara antara huɗe á há â eddeŋara, a ba ŋane á elvan ge itare bademme‐aatare: Kina wá, yá de mbeɗanumbeɗe ge Firawna, a ba iya á elvan ge ŋane: Egdzara mama‐aha‐aaruwa antara huɗe á há á edderwa na ndza tá am haha á Kanaana na baɗemme saremsa ásezerwa. 32 Yá de ndanndaha antara slera á kure baɗemme, geni kwa emnde a gela dabba‐aha, sakuremsa antara dabba‐aha á kure baɗemme, nawe‐aha, kyawe‐aha, essla-aha antara nalmane á kure umele, sakuremsa an kazlaŋa á kure baɗemme. 33 Máki a dakurdaha Firawna. a ndavakuruhe, ázara slera á kure wá, 34 bawananba a ba kure: Ambarka á ŋa, nave‐aha á ŋa ta emnde a gela dabba‐aha. Kwaye am egdzarire sem vatena slera á ŋere ba piya, ŋá aŋkwa á maga ba slera á eggye‐aha ŋere. Estuwa wá, watse tá vakurte kwara á Gausan ge sle|ɗe á nja á kure. Aɗaba emnde a Misera tá higarka ge emnde a gela dabba‐aha, ma nawe‐aha, ma kyawe‐aha keni.

47

1 Daaci ba zlala‐aara ge Yusufa na ádeza Firawna, a danaa labare, a ba ŋane: Ambarka á ŋa, degiya saremsa tara edderwa antara egdzara mama‐aha-aaruwa baɗemme. Saremsa antara nawe‐aha‐aatare, kyawe‐aha‐aatare, esla-aha‐aatare antara nalmane‐aha‐aatare umele baɗemme, saremsa á sawa am haha á Kanaana. Nawa ta tsekwaa am kwara á Gausan.

2 Daaci a daa emnde ilyeɓe am egdzara mama‐aha‐ŋara na á de katafke á Firawna. 3 Firawna a ndavateru elva ge egdzara mama‐aha‐ŋara ge Yusufa na, a ba ŋane: Azara slera á kure? Ta eptsanaa jawapa. a ba itare: Ŋa emnde a piya ámbarka á ŋa. Ŋá aŋkwa á maga ba slera á eggye‐aha á ŋere. 4 A ba itare zlaɓe adaliye tá elvan ge Firawna: Aŋkwa waya ƴaikke an tsaka ire am Kanaana ámbarka á ŋa. Ba tate á piya dabba‐aha keni tá shanka nave-aha á ŋa mazIe‐aara. Aɗaba una ŋanna nawa saŋeremsa, ŋa wayve‐aha am iarde á ŋa. Ká ƴanerƴa emtu ámbarka ŋa njinja am Gausan?

5 A ba Firawna á elvan ge Yusufa: Samsa eddeŋa na ni a yakaa ba ŋane na antara egdzara mama‐aha a ŋa asetevge ekka. 6 Kwaye Iarde á Misera baɗemme á katafke á ŋa, zharaternaazhara sleɗe ŋgelaama na ɓaaka argena ɗekiɗeki na, njatersaanja am huɗe‐aara. Tá naba njiinja am Gausan ŋanna keni ɓaaka lambe‐aarare. Ma tá aŋkwa emnde na diyardrya slera ŋanna be shagera am dagave‐aatare maa, ká naba gatervege male‐aha arge sum‐aha-aaruwa baɗemme.

7 Am iga a una ŋanna maa, Yusufa a daa eddeŋara keni á de katafke á Firawna, a de marananhe. Yakubu a gar barka ge sleksu Firawna. 8 Firawna a ndavanu ge Yakubu: Yawe á ŋa wanyara kina baɗemme? 9 Yakubu a eptsanaa jawapa, a ba ŋane: Yawe‐aaruwa dermeke an kulkeye, ya ba seke wayve am duniya na. Ya nanna zlada‐aha gergere am nja‐aaruwa baɗemme Aley keni iva‐aaruwa kwakya ba naza eggye‐aha‐aaruwa zlaɓe adaliye. 10 Daaci Yakubu a gan barka zlaɓe adaliye ge Firawna, lauktu a sessehe ázeŋara.

11 Daaci Yusufa a de vaterte sleɗe ge rara eddeŋara antara egdzara mama-aha‐ŋara. A de vaterte sleɗe na ni ɓaaka argena ɗekiɗeki na am haha á Misera baɗemme, ba seke una a ndahanaa Firawna. Kwara ŋanna Ramsais, sleɗe‐aatare una ŋanna. 12 Yusufa a vante zlaɓe adaliye ge eddeŋata antara egdzara mama‐aha‐ŋara nazu ta ezza. A vaterte ate keziakula á emnde‐aha-aatare, ba kelaa nazu á fa erva am mbuwe na.

A kwuranaa estuwa Yusufa larde a Misera

13 Waya na, ƴaikke an ndzedaãara. Ɓaaka naza za ɗekiɗeki am duniya, emnde a Misera antara emnde a Kanaana baɗemme tá aŋkwa á maga ba palasa ge waya. 14 Shuŋgu na ndza am erva á emnde Misera antara emnde a Kanaana baɗemme damda am erva á Yusufa, shakwarepshakwe nalkame an ŋane. Ŋane keni maa, a daa shuŋgu na á dem mba á Firawna.

15 Am zlauzle shuŋgu am erva á emnde baɗemme am Kanaana antara am Misera, ta naba sawa emnde a Misera á se katafke á Yusufa, a ba itare tá elvan ge nane: A waŋera waya. Ba ká zharaŋerzhara ŋá emtsa aɗaba ɓaaka shungu á ŋere emtu? 16 A ba Yusufa á elvan ge itare: Má ɓaaka shuŋgu, sawansa dabba‐aha á kure lauktu yá vakurte nalkame. Sawansa dabba‐aha á kure kwa mbeɗana an ŋane. 17 Daaci ta fantau ge hala dabba‐aha á sawa. Belsa‐aha, ezzeŋwa‐aha, esla‐aha, kyawe‐aha antara nawe‐aha baɗemme tá ankwa á sanansa ge Yusufa na. Ate iva ŋanna wá, ta ivaa, á za ɗafa á ba an dabba‐aha‐aatare.

18 Ta yivetehe, saliye á shifa‐aara keni ta sawhe zlaɓe adaliye áseza Yusufa, a ba itare tá elvan ge ŋane: Ambarka á ŋa, ba ka keni diyakdiya suŋgu á ŋere ɓaaka, kwaye ba dabba‐aha á ŋere keni ɓaaka zlauzle gevge atuge ekka. Ɓaaka duksa na ŋá sawa an ŋane mazla‐aara, máki vuwa á ŋere ka. A ƴanerar ba fahe antara vuwa a ŋere kina. 19 Ha! kwá zharaŋera á ba an ice á ŋá emtsemtsa ge waya, fahe‐aha a ŋere á de gev kaamba ba dey emtu ambarka á ŋa? Naba vawaŋerteva naza za, shekwawaŋershekwe ŋere antara fahe‐aha á ŋere baɗemme, ŋá gevge nave‐ah á Firawna. Naba vawaŋerteva wulfe, geni ŋá shansha nazu ŋá ŋá shifa á ŋere an ŋane, fahe‐aha á ŋere keni keɗaaka.

20 Daaci Yusufa a shekwanve haha á Misera baɗemme ge sleksu Firawna, aɗaba waya ŋanna jauje ge ndzeɗa á emnde baɗemme. Emnde a Misera baɗemme valaruvala fahe‐aha‐aatare. A magava estuwa, lauktu haha á Misera bademme a gev ba naza á Firawna halal. 21 A gaterve estuwa Yusufa emnde a Misera baɗemme nave‐aha á Firawna, an tate pane ka. 22 Sey ba fahe á liman‐aha palle una shekwaaka, aɗaba aŋkwa shairiya a puwetaa Firawna ate fahe á liman‐aha. Daaci ta zanaa ba itare fahe‐aha‐aatare na a vatertaa Firawna, itare wá, velarka fahe‐aha‐aatare dekideki.

23 A be Yusufa á elvan ge emnde bademme: Kina wá, shekwanakurepshekwe. Kure ire á kure antara fahe‐aha á kure kwá atuge Firawna. Nawa yá vakurte wulfe, de jauja am fahe‐aha á kure baɗemme. 24 Amá am ice duksa ma gyegakuragyega wá, am duksa ilyeɓe, ilyaɓire na wá, kwá vante ge Firawna. Ufade na wá, una ŋanna naza á kure. Wulfe á kure watse kwa jana am shifa antara naza za á kure antara egdzara á kure ira emnde na tá am huɗe á há a kure baɗemme.

25 Tá ŋwanante ge emnde baɗemme, a ba itare: Hyahya ndzeɗa á kure ámbarka á na, lyakuraŋeraalya. Ura‐ara keni ká faŋerwa ba ka tsawe hyema wá, eksaŋerarekse ŋa nave‐aha á Firawna.

26 Daaci Yusufa a naba tsaa shairiya ge larde á Misera baɗemme, a ba shairiya ŋanna: Am duksa ilyeɓe ilyeɓire naza á Firawna. Sem vatena keni ta tsaa á ba ate una ŋanna. Sey ba fahe á liman‐aha palle una gevka atuge Firawna na.

Namaana na a vantaa Yakubu ge Yusufa

27 Daaci njarinja Iserayiila‐aha am haha á Misera, am kwara á Gausan. Sharansha sleɗe‐aatare, tá aŋkwa á huya á ba an ndzeda, yanrteye jipu. 28 Yawe á Yakubu am Misera, yawe kelaawa ju vuye. Am lauktu na a emtsa Yakubu wá, iva‐aara deremke an ku! ufadɗe ju vuye.

29 Am sarte na diyeddiye Yakubu am vuwa geni herzhe emtsa‐aara, a naba ɗante egdza‐aara Yusufa, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Má ba jirire hayakihaya wá, magiyanmaga shaigerire antara jirire, heɗika am Misera áhuna ɗekiɗekki. Nawa fiyemfa erva á ŋa am dagave á sera‐aha‐aaruwa, ziyuze wada, 30 ma emtsanemtsa eksiteksa ƴaka am Misera áhuna, de zlaviyazlava am irekhya á eggye‐aha‐aaruwa. A eptsanaa jawapa Yusufa, a ba ŋane: Yá de magan ba seke una ka binaa ka na edda. 31 A ba Yakubu: Sey má zakiyuze waɗa. A naba zanu waɗa na Yusufa.

Am iga a una ŋanna maa, Iserayiila a naba gaavehe ate ire á egdera‐aara, ankwa á slafa we‐aara.

48

Yakubu a gaterar barka ge tara Aifrayim antara Manassa

1 Am iga á una ŋanna wá, ta danaa labare ge Yusufa, geni lapika eddeŋara. Yusufa keni a eksetaa egdzara‐aara buwa, tara Aifrayim antara Manassa, ta duwa kerɗe. 2 Ta de mbeɗanuhe ge Yakubu geni samsa egdze a ŋa Yusufa, aŋkwa ágashe a sawa ásezeŋa. A naba magaa dzaŋdzaŋire, zlahhe a tsetehe, a njehe ate egdera‐aara.

3 Damda Yusufa maa, a ba Yakubu á elvan ge ŋane: Dadaamiya Slekse a naba mariya ire‐aara ge iya am Luus am haha á Kanaana, a giyar barka. 4 A ba ŋane á elvan ge iya: Yá gakvege ura kwakya jeba‐aara jipu, haha na keni yá de vaterte ge emnde á ŋa, á de gev naza‐aatare dem ba ge ɗekiɗeki.

5 Daaci a ba ŋane zlaɓe adaliye á elvan ge Yusufa: Egdzara á ŋa buwa na ka yateraa am haha á Misera áhuna, tara Aifrayim antara Manassa, ba lauktu yá semsa ya ásezeŋa keni itare tá an ya na wá, itare ta ba kalkale antara Ruubain antara Simaun‐aaruwa. 6 Amá emnde na ka yateraa am iga‐atare na wá, emnde ŋanna wá, egdzara á ŋa. Tá an dza warata‐aatare aɗaba emnde buwa na. 7 Aɗaba am sarte na ya átira sa am Paddan‐Aram, a ƴaŋerar ba cekwaaŋgudi herzhaŋerameherzhe Aifrata wá, a naba emtsiyarhe ge Rahiilu emmeŋa. Daaci ya naba heɗehe emmeŋa am baráma Aifrata ŋanna, am haha á Kanaana. Aifrata ŋanna wá, tá ɗahana an Baytilaama kina.

8 A ba am sane ŋanna maa, Iserayiila a naa egdzara á Yusufa, a ba ŋane: Una mu egdzara á ware? 9 Yusufa a ŋwanáne ge eddeŋara, a ba ŋane: Egdzara‐aaruwa na a vitaa Dadaamiya am Mtsera áhuna. A be eddeŋara: Satersa áse katafke‐aaruwa, yá gaterar barka.

10 Am sane ŋanna, Iserayiila gevge emgyegwe an tsaka ire, gulaagula ndzeɗa á ice‐aara jipu, á nanka ŋgelaama. Daaci Yusufa a daterhe egdzara-aara na ádekatefke‐aara, a halateremhe am huviye, a ŋateraahe takwalle. 11 Daaci a ba ŋane á elvan ge Yusufa: Ndza a tamanaa ware ganakini watse yá puwete ice‐aaruwa ate ka mazle‐aara. Amá vatena na wá, a naba jamimehe zlaɓe adaliye ge Dadaamiya antara ba egdzara á ŋa keni ya natema.

12 Daaci Yusufa a tsekwaterahe egdzara‐aara na ate sera‐aha a eddeŋara na, a kesle ugje am haha, wafke‐aara ba teppe ate haha. 13 Am iga a una ŋanna maa, a halaterte ge Yusufa egdzara na bukerɗe‐aatare ákatafke á Iserayiila. Aifrayim a eksanaa an naɗafa‐aara am nazlaɓa á lserayiila, Manassa a eksanaa an nazlaba‐aara am naɗafa á Iserayiila. A gante egdzara na ádezeŋara. 14 Iserayiila a pelese erva á naɗafa‐aara a fanem am ire ge Aifrayim, amá wá, kudere nane. Nazlaɓa‐aara keni a fanem am ire ge Manassa. diyaadiya tsa geni male ba ŋane. 15 Daaci a fantau ge gan barka-aara ge Yusufa, a ba ŋane: Yá aŋkwa á ŋala Dadaamiya na ndza tá ákatafke-aara tara eggyerwa Ibrahiima antara edderwa Isiyaaku, Dadaamiya na ni a tsufete shifa‐aaruwa sem vatena na, 16 antara Malika na a tsufite am emtaŋkire baɗemme na, geni a gaterar barka ge egdzara na. Aɗaba barka-aatare, a keɗeka zhera‐aaruwa antara zhera á eggyerwa Ibrahiima ira zhera á edderwa Isiyaaku. A yaiterteya Dadaamiya, a hyairemhye am larde baɗemme.

17 Am sarte na Yusufa a naa eddeŋara a fanem naɗafa‐aara am ire ge Aifrayim ŋane higaaka dekiɗeki. A de ŋaa erva á eddeŋara na ganakini a janaaja am ire ge Aifrayim na, á fanemfa am ire ge Manassa. 18 A ba ŋane á elvan ge eddeŋara: Estuwa ka edda! Nawa male una, fanemfa naɗafa á ŋa am ire ge ŋane. 19 Amá a naba kwalefhe ge eddeŋara, a be ŋane á elvan ge ŋane: Diyandiya egdze‐aaruwa, diyandiya baɗemme. Ŋane keni watse á de gev ura male, á de gev eddarge nalga ƴaikke. Amá wá, á de januje kudereŋara. A de januje kudereŋara an ƴaikkire, ŋane á de gev eddarge nalga‐aha kwakya.

20 Vacite ŋanna a gaterar barka, a ba ŋane am e!va‐aara: IserayiiIa‐aha baɗemme tá de ga barka an zhera á ŋa. Ta de ba: A gagvege Dadaamiya sake tara Aifrayim antara Manassa. A ganve estuwa Aifrayim male arge Manassa.

21 Am iga a una ŋanna maa, a ba ŋane á elvan ge Yusufa: naza‐aaruwa zlauzle mazle‐aara, yá de haraaka kwakya. Amá a tsufakurtsa Dadaamiya, a eptsakuraptsa zlaɓe adaliya á dem haha á eggye‐aha á kure. 22 Am haha ŋanna wá, ya vakte kwara á Sikaim ge ekka. Una ŋanna tá shanka egdzara mama‐aha á ŋa umele. Baaka arge tate ŋanna ɗekiɗeki am haha ŋanna baɗemme. Ndza ya lyiyanaa am erva á Amauri‐aha an katsakar amara gurma-aaruwa.

49

Yakubu ankwa á gaterar barka ge egdzara‐aura kelaawa ju buwa

1 Yakubu a ɗetaa egdzara‐aara baɗemme, a ba ŋane á elvan ge itare: Sawmbare baɗemme jawammeje ázerwa, Nawa yá ɓalakurse nazu watse á magava ate kure á katafke. 2 Jawammeje, cenaucena nazu yá bakuma ya ba shagera, kwa egdzara‐aaruwa ya Yakubu. Cenaucena nazu yá ndaakura ya, ya eddekure Iserayiila:

3 Ekka Ruubain wá, ka makaji‐aaruwa, ka hakuma‐aaruwa ba ka arge egdzara mama‐aha á ŋa baɗemme, aɗaba ka ndzeɗa‐aaruwa zuŋŋwe ba ka am sarte na yá an ndzeɗa á dawalire‐aaruwa baɗemme. 4 Ká puwa sem aha seke ba yawe, ama wá, ká tsa iceka ire. Aɗaba ekka ka naba magiya nazena zlayeka ge iya, kwa naba nja amara palle á ŋwasha‐aha‐aaruwa.

5 Tara Simaun amara egdze a emmeoara Laiwi, itare ye‐aatare pane, ta emnde a garɗa. 6 Ƴanaaƴa ervauŋɗe‐aaruwa sawari‐aatare, á ekseka ire-aaruwa dem jahava‐aatare ɗekiɗeki. Am ica ervauŋɗe‐aatare, ta ceɓa shifa á zaala kwakya. An sunu‐aatare ta badzanve shifa á dalau‐aha kwakya. 7 A nyainyainvenyainye Dadaamiya ervauŋde‐aatare ŋanna, aɗaba kwakya kelaadire am huɗe‐aara, baaka zevarzire ázetare. Yá de tegese egdzara-aatare gergere kwakya am haha á Yakubu, yá de zaɗaxarvezaɗe an palpale am dagave á Iserayiila‐aha.

8 Ekka Yahuuda maa, ekka wá, egdzara mama‐aha a ŋa baɗemme tá de gala ba zhera á ŋa. Ká de gateraga ba ka an erva á ŋa kelaade‐aha á ŋa é katafke á na. Dete ba egdzara mama‐aha a ŋa keni, tá de gana ba itare ire á katafke á na ge ekka. 9 Ekka Yahuuda‐aaruwa wá, ka egdze‐aamwa. Ka ba seke ervare na ni a sa am tate a tsagwaɗa dabba a kaamba, hyanhya hyuwa na. Ka egdze‐aaruwa ge iya! Má kezlakkezla ugje am haha seke áza ervare zlavakzlava, seke ba mukse á ervare, ware edda‐aara á de egjekja ge tsantetse na? 10 Zade á sleksire wá, á degasheka am huɗe á ha á Yahuuda ɗekiɗeki, hakuma á de nja á ba am erva á emnde‐aara, dem sarte na ma samsa edda á zade ŋanna an jirire, eddawna m larde baɗemme á de fansarfe na. 11 Ŋane watse a se ŋguda ezzeŋwa‐aara an egdzere am inabauhi. Watse a reva kacakaca‐aara an mbazla á egdze a inabauhi, zane‐aara watse a revana an yawe á egdze a inabauhi ŋanna. 12 Ice‐aha‐aara á de nja á ba an deva kyaŋŋe ge mbazla á inabauhi, sera‐aha‐aara á de geva dzayye telle aɗaba uɓa.

13 Jabulaun maa, ŋane á de nja ate we á haye, tate á tsekwa pare á yawe-aha. Nakwe á haha‐aara ge ŋane á de shanaasha Sidaun.

14 Isakar wá, ŋane ezzeŋwa na ni ndzendzeɗa jipu na, á zlava am dale‐aha. 15 Be a naa tate ŋanna emtake ge puwansepuwe am huɗe‐aara, haha ŋanna keni snagera jipu wá, a naba gaa nahyapaihyape‐aara, ge sepa gwatame, a ganve ire‐aara nave.

16 Dan maa, ŋana wá, á de kwaratera ba ŋane emnde‐aara ba seke jeba‐aha umele am Iserayiila. 17 Dan, ŋane á garava an zahe na á zlava ate baráma, seke ba pushe na ni á zlava ate we á uŋŋule, a waa belse ate sera, a naba kezletaare ge eddawna ate iga a belsa ŋanna, an iga an iga, á sete haha na. 18 Saksage‐aaruwa, yá aŋkwa á fetare ate ka geni watse ká lyilyire.

19 Gada maa, watse tá gwargwe emnde a za baráma, amá waîse á bakatera ba ŋane, tá de enzla ba zlahhe.

20 Amba á Asair wá, watse ɓaaka zlakta á ɗafa ɗekiɗeki. Haha ŋanna a de geɗeta emnde, watse ta ba seke slekse‐aha.

21 Naiftalim maa, ŋane á garava an kaamba na ni gelgela jipu, zara‐aha na ta am huɗe á kaamba ŋanna ta zariya‐aha jipu na.

22 Yusufa keni maa, ŋana á garava an nafa na ni an dzeɓa ate we á haye, a ya egdzere shagera, á vala erva‐aha‐aara átarge riya bademme na. 23 Kelaade‐aha‐aara tá naba kata elva‐aara, ta naba danaa wava ta puwa gurme ate ŋane, 24 amá ŋane tsatse degdege an gurme‐aara, erva‐aara á gyaigyaika ɗekiɗeki, aɗaba aŋkwa á melanumele suni na ŋane palaha á Iserayiila na, Dadaamiya Slekse na aŋkwa á kezlan ugje Yakubu. 25 A melakumele Dadaamiya na aŋkwa á fansarfe eddeŋa na. A vakteva Dadaamiya Slekse barka na á hyana ŋane am yawe á sawa am huɗe á samaya antara barka na am yawe na á segashe am huɗe á haha na, antara barka na ni á vaterte ya ge ŋwasha na, amara uɓa na ta fateru ge egdzera. 26 Barka‐aha na á vakta eddeŋa wá, jauje ge barka‐aha na am huɗe á wa‐aha saɗaɗɗe na a zleka na antara am egdzar wa‐aha bademme. A tsekwanaatsekwa Dadaamiya barka‐aha ŋanna á setarge ekka Yusufa, ekka na jakateruje ge egdzar mama‐aha a ŋa baɗemme an malire na.

27 Bainjamaiŋ wá, ŋane á garave an indale na á ceɓa dabba‐aha. An eŋlya, á za dabba‐aha na á ceɓanaa ŋane, an icawaya á tega nazena a shanaa ŋane.

28 Kwaya ŋane emnde na watse tá gev jeba‐aha á Iserayiila kelaawa ju buwa. Eddetare a tsakaterse elva‐aha ŋanna, a gaterar barka. Barka ŋanna maa, a gater an palpale, ma ware‐aatare keni á ba an barka‐aara.

Emtsa á Yakubu

29 Am iga á una ŋanna baɗemme, Yakubu a ndaterse elva na ge egdzara-aara, a ba ŋane: Má emtsanemtsa ya, zlalanzlala ádeza eggy‐aha‐aaruwa wá, kwa de heɗiya am hwalakwa na am fahe á Aifruna ura Haiti. 30 am Makpaila, á dam gedi‐aara ge Mamre na. Hwalakwa ŋanna, kwaye ndza a shekwanaa Ibrahiima antara fahe ŋanna baɗemme ge heɗa emtsa am huɗe‐aara. 31 Tara Ibrahiima ŋanna antara mukse‐aara Saraatu, tara Isiyaaku antara mukse‐aara Raibaika, baɗemme ta heɗatera á ba am tate ŋanna, ira Lee’a keni, ya heɗanaa ba iya an erva‐aaruwa á ba am tate ŋanna. 32 Fahe ŋanna antara hwalakwa na am huɗe‐aara na baɗemme an shekwa, ta shekwanaa am erva á Haiti‐aha.

33 Zlauzle am tsakatera elva na Yakubu ge egdzara‐aara, teŋelemme a zlavehe ate egdera‐aara, haaffe a puwese shifa wá, ɓaaka zlaazlala ádeza eggye‐aha‐ŋara á faya.

50

Nawa ta kyuwanaa estuwa Yakubu

1 Daaci a duhe ge Yusufa á ba ate watsewatsire, a de mbaɗar ge eddeŋara na, ámbera á kyuwa á dem ice‐aara. 2 Daaci a ba ŋane á elvan ge dauktar-aha‐aara: Tsatsawanaatsatse vuwa á edderwa ba shagera an waye. Dauktar-aha na ta naba tsatsaa vuwa á Iserayiila an waye‐aha antara nazase‐aha gergere. 3 Ate naɗe‐aatare, hare kul ufaɗe dauktar‐aha na tá tsatsa ba emtsa na an waye‐aha antara nazase‐aha gergere geni a sefka. Hare kul vuye kalkale emnde a Misera tá aŋkwa á kyuwa Yakubu.

4 Am sarte na zlauzla sarte a kyuwa Yakubu, a ba Yusufa á elvan ge waziri-aha á Firawna: Taslawa á kure, máki ɓashakuriɓasha wá, ndawanndaa ge Firawna: 5 Am sarte na zlaɓe an shifa edderwa, a ba ŋane sey ká de heɗiya am Kanaana. Sey ká ziyuze waɗa máki watse ká emmaga. Ya naba zanu waɗa ŋanna. Daaci kina wá, a viteva baráma, yá de heɗehe edderwa am hwalakwa na ni a tsatsanaa ba ŋane kashi‐aara am haha á Kanaana, lauktu watse yá sa. 6 A be Firawna á elvan ge Yusufa: Ezzlala de heheɗa eddeŋa ate una ni a ndaaka ŋane na. 7 Daaci a tsetehe ge Yusufa, aŋkwa á dá eddeŋara na, á de heɗana am Kanaana. Ta daa á dabana waziri‐aha á Firawna antara male‐aha na tá am mba‐aara antara male‐aha á haha á Misera baɗemme. 8 Tá aŋkwa emnde á Yusufa nanna baɗemme am itare antara egdzara mama‐aha-ŋara baɗemme ira emnde na tá am huɗe á há eddetare ŋanna baɗemme, jauka ura am kwara á Gausan ɗekiɗeki, sey ta ƴaa ba egdzara antara dabba-aha. 9 Kwakya emnde a ɓelsa antara emnde na tá an darkwa á teɗana ɓelsa, kwakya nalga na a daa puwa emtsa á Yakubu.

10 Daraada am laare Ataada am tate á weɗiŋe‐aha á emnde á ekse ŋanna ate iga a guwa Urdun á dem giɗe‐aara, ta naba fantau ge kyuwa Yakubu áhuwa á ba an ka kwara. Hare vuye kalkale Yusufa aŋkwa á kyuwa eddeŋara áhuwa. 11 Tá aŋkwa á zharaterzhara emnde a Kanaana na tá am laare Ataada ŋanna, a ba itare am dagave‐aatare: Kay! zlazlaɗa kyuwa ura á emnde a Misera. Aɗaba una ŋanna, ta fete zhera á tare ŋanna á katafke á Urdun: Awil‐Miserayim. Amaana: kyuwa á ura á emnde a Misera.

12 Egdzara á Yakubu magarananmaga ge eddetare ba seke una a katanaa ŋane a ndaternda na. 13 Ta naba daa emtsa‐aara á dam larde á Kanaana, ta de heɗana am hwalakwa am fahe am Makpaila, fahe na ni ndza a shekwanaa Ibrahiima werre am erva á Aifruna ura Haiti, á dem geɗi á Mamre.

14 Hedareheda eddeŋara maa, Yusufa a naba eptsa sem Misera, ŋane, egdzara mama‐aha‐ŋara ira emnde na ta daa aɗabaterɗaba á de heɗa eddeŋara na baɗemme.

Yusufa a ekhyateraa estuwa ervauŋɗe ge egdzara mama‐aha‐ŋara

15 Am iga a emtsa á eddetare, a ba egdzara mama‐aha‐ŋara ge Yusufa am dagave‐aatare: Kina wá, eddemiya ɓaaka, emtsamtsa. Má banba Yusufa sey á pelsepele ate miya kelaadire na ndza mi maganta miya na wá, mi magana estara? 16 Daaci ta naba ɓela ura á deza Yusufa an labare na, a ba itare tá elvan ge nane: Nawa elva na a ndaaŋera eddeŋa am sarte na zlaɓe an shifa geni watse ŋá mbeɗakumbeɗe, 17 a ba ŋane wá, naba zatervarze ge egdzara mama‐aha á ŋa, ƴateraarƴa kelaadire na ni ndza ta magaktaa itare na baɗemme. Daaci a be egdzara á Yakubu, tá elvan ge egdze a emmetare Yusufa: Kina wá, tasle á ŋa ƴaŋeraarƴe egdze a emmaye. Aɗaba kelaadire na ni ndza ŋa magakta ŋere na ba jire wá, naza tsaleka. Naba ƴaŋeraarƴe, aɗaba ŋere keni né aŋkwa á daba ba Dadaamiya na ni ndza a ɗabanaa eddeŋa na. Ba a cenaa una ŋanna Yusufa wá, a naba fantau ge kyuwa á ba an yawe á kyuwa.

18 Am iga a una ŋanna, ta duhe ba itare an ire‐aatare egdzara mama‐aha-ŋara na, reppe ta de kezle ugje á katafke‐aara, a ba itare tá elvan ge ŋane: Nawa ŋere ŋa nave‐aha á ŋa ámbarka á ŋa. 19 Amá a ba Yusufa á elvan ge itare: A wakurka lyawa ɗekiɗeki, iya ganafka Dadaamiya. 20 Ukkure wá, ndza kwa kwamaa magite kelaadire. Amá Dadaamiya a kwamaa eptsante kelaadire ŋanna, a ganve hairire ge eŋzlese emnde kwakya, ba kure keni kwa aŋkwa á nanna an ice á kure vatena. 21 Aɗaba una ŋanna, a gazleka ervauŋde á kure ɗekiɗeki, yá fakurufe hyema antara ŋwasha‐aha á kure ira egdzara á kure baɗemme.

Yusufa a ekhyateraa estuwa ervauŋde, lauktu ta shetaa higa.

Emtsa á Yusufa am Misera

22 Daaci Yusufa a nja am Misera antara huɗe á há á eddeŋara baɗemme. Yawe á Yusufa baɗemme a magaa dermeke an kelaawa. 23 Yusufa nanna egdzara á egdze‐aara Aifrayim dem eggye buwa. Emnde á Manasse maa, eggye‐aha‐ŋara ge buwire, egdzara á Makir a gelateraa ba ŋane, ta walete á ba am huvuye‐aara.

24 Am sarte na herzhe watse á emtsa Yusufa, a ba ŋane á elvan ge egdzara mama‐aha‐ŋara: lya wá, ya ɓaaka am dza á kure mazle‐aara, amá Dadaamiya aŋkwa antara kure ma vaatare keni. Á de tsakurta ba ŋane am larde na, á de dakura á dem larde na ni a baa watse á vaterte ge tara Ibrahiima antara Isiyaaku ira Yakubu, a zateru ba waɗa‐aara na. 25 A be ŋane zlaɓe adaliye: Má tsekwaatsekwa Dadaamiya zakurvarze ge kure wá, taslawa á kure ƴawanka hyaihye‐aaruwa áhuna, dawanda am erva baɗemme. A faterar za waɗa, a ba ŋane: Zawiyuze waɗa ma watse kwá emmaga. Ta zanu wada na.

26 Á emtsa Yusufa am Misera wá, yawe‐aara dermeke an kelaawa. Ta tsekwanme emtsa‐aara am nazase, ta zlavanaahe am nakwati á nákwa am Misera ŋanna.

Mata

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Labare á higa na a puwetaa

MATA

1

*Kergema á eggye-aha-ŋara ge Yaisu *Almasiihu

(Luka 3:23-38)

1 Náwa *kergema á eggye-aha-ŋara ge Yaisu *Almasiihu. Ŋane ta yanaa am emnde á *Dawuda. *Dawuda keni wulfe á Ibrahima. 2 Ibrahima a yese Isiyaaku, Isiyaaku a yese Yakubu, Yakubu a yese Yahuda antara egdzara a mama-aha-ŋara. 3 Yahuda a yese tara Farais, antara Jara, a yateraa an Tamar. Daaci Farais a yese Haisruna, Haisruna a yese Aram, 4 Aram a yese Aminadabu, Aminadabu a yese Nasanu, Nasanu a yese Salmuna, 5 Salmuna a yese Bauyais, a yanaa an Rahab. Bauyais a yese Aubaid, a yanaa an Rut, Aubaid a yese Yaisa, 6 Yaisa a yese *Dawuda, ba ŋane una gevge slekse na. *Dawuda a yese Suleymanu, a yanaa an mukse na ndza mukse á Uriya na. 7 Suleymanu a yese Raubawam, Raubawam a yese Abiya, Abiya a yese Asa, 8 Asa a yese Yusafat, Yusafat a yese Yauram, Yauram a yese Ujiya, 9 Ujiya a yese Yauwatam, Yauwatam a yese Akas, Akas a yese Haijaikiya, 10 Haijaikiya a yese Manasa, Manasa a yese Amaus, Amaus a yese Yusiya, 11 Yusiya a yese Yaihukiya antara egdzara a mama-aha-ŋara am sarte na ta kyaa emnde a *Iserayiila á dem *Babila na.

12 Am iga á una ŋanna maa, Yaikuniya a yese Salatiyail, Salatiyail a yese Jauraubabila, 13 Jauraubabila a yese Abihuda, Abihuda a yese Ailiyakim, Ailiyakim a yese Ajaura, 14 Ajaura a yese Sadauka, Sadauka a yese Akim, Akim a yese Ailihuda, 15 Ailihuda a yese Ailiyajaaru, Ailiyajaaru a yese Mattan, Mattan a yese Yakubu, 16 Yakubu a yese Yusufa zhele á Maari na a yaa Yaisu na tá ɗahaná an *Almasiihu.

17 Daaci kezlakula á jeba-aha ŋanna, a fetuwe áte Ibrahima sem zamane á *Dawuda, á maga jeba kelaawa ju ufaɗe. Fantau áte *Dawuda sem zamane na ta kyaa emnde a *Iserayiila á dem *Babila, jeba kelaawa ju ufaɗe. Tsante am zamane ŋanna, sem sarte na ta yaa Yaisu *Almasiihu keni, jeba kelaawa ju ufaɗe.

Laukta á ya Yaisu *Almasiihu

(Luka 2:1-7)

18 Náwa a sawa estuwa laukta ta yese Yaisu *Almasiihu. Emmeŋara Maari wá, á shebaná ba Yusufa. Ba lauktu á danaada Yusufa á dem mba-aara keni, kerteŋ Maari lyemlye huɗe an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. 19 Daaci zhele-aara Yusufa maa, ŋane dzayye ervauŋɗe-aara, wayeteka ɗekiɗeki ganakini á ɓalaná áza emnde, á kátá ƴanƴa á ba an nasherire. 20 Daaci ba ŋane keni átira dzama una ŋanna, a naba jesaarhe ge malika á Yaakadada á katafke-aara am shene, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Yusufa egdza á *Dawuda, a waŋka lyáwá ge gá mukse á ŋa Maari. Aɗaba egdze na am huɗe-aara na wá, a lyanmá ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe an hákuma-aara. 21 Á de yá egdzere zhele, ká de faná zhera á Yaisu, aɗaba á de lya emnde-aara am haypa-aha-aatare.»

22 Baɗemme á una ŋanna, aŋkwa á magava á ba áte una ndza a ndahanaa Yaakadada á kya an we á nabi na kalkale. Aɗaba a ba ŋane: 23 «Náwa watse á shá huɗe gyaale na zlaɓe diyaaka zhele na, á de yá egdzere zhele, zhera-aara wá, tá de ɗahaná an Aimanuwail.» Zhera ŋanna wá, á kátá ba: Dadaamiya aŋkwa antara miya.

24 Daaci tsetsa Yusufa am háre, a magán ba seke una a bannaa malika á Yaakadada na. A naba gá Maari ge mukse-aarire. 25 Amá Yusufa njaaka antara Maari ɗekiɗeki seke tara zhele an mukse, dem sarte na a yese egdze-aara egdzere zhele na. Daaci Yusufa a fete zhera á egdzere Yaisu.

2

Emnde a ilmu ta se zhara Yaisu á sa am geɗi

1 Am sarte na yareya Yaisu am Baytilama, am kwara á Yahudiya, am zamane á *Hirudus, ta naba semhe ge emnde a ilmu á sem Urusaliima, ta sawa á sa am geɗi. 2 A ba emnde a ilmu ŋanna: «Áma ŋane slekse á Yahudiya-aha na ta yán ba herzhe na? Aɗaba naŋeránna terlyakwa-aara á sa am geɗi. Aɗaba una ŋanna ŋa se kezlan ugje.»

3 Ba a cenaa una ŋanna sleksu *Hirudus, ba palle a názu á enndaha keni ɓaaka. Baɗemme á emnde a Urusaliima diyarka názena tá ndahaná itare. 4 Daaci sleksu *Hirudus a naba jatermaare ge male-aha á *liman-aha, antara malum-aha na tá am larde-aara baɗemme, a ndavateruhe elva, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ate una am wakita á Dadaamiya mu, ta baa watse tá yáná áma ŋane *Almasiihu?» 5 Ta ŋwanante, a ba itare: «Am Baytilama, am kwárá á Yahudiya. Aɗaba a bá nabi á Dadaamiya áte elva ŋanna:

6 “Ekka Baytilama am kwárá á Yahudiya wá, gakefka cekwa am ekse-aha na tá am Yahudiya ɗekiɗeki. Aɗaba watse á jesaare am ka slekse ƴaikke na watse á ŋáná ŋane larde-aaruwa *Iserayiila.” »

7 Daaci sleksu *Hirudus a naba ɗante emnde a ilmu na an nasherire, ta shanuwa itare jirire á sarte na ni a jesaara terlyakwa átekwa na. 8 A ɓelaa ba itare ŋanna zlaɓe ádaliye slekse á dem Baytilama, a ba ŋane á elvan ge itare: «Dawmbare, de tatayawtátaya egdze ŋanna ba shagera. Máki shakuránsha wá, sawmbare mbeɗawiyumbeɗe labare, iya keni yá de kezlan ugje.»

9 Daaci cenarvaacena emnde a ilmu elva na a baternaa slekse, lauktu ta zlala. Am sarte na tá aŋkwa á zlala maa, tá zhárá ba terlyakwa na ndza ta zharanaa á sawa am geɗi na, aŋkwa á zlala á katafke-aatare. Ba daada terlyakwa ŋanna arge sleɗe na ni aŋkwa egdzere átekwa na wá, a naba tsaahe mazla-aara. 10 Ba ta naa terlyakwa na tsaatse, ta naba higete an ervauŋɗe-aatare baɗemme. 11 Daaci ta naba demhe á dem bere, ta de beraa egdzere áŋwaslire, antara Maari emmeŋara, daaci ta kezlaa ugje am haha, ta kezlanaa ugje na ge egdze ŋanna. Ta palaa kazlaŋa-aatare, ta vante sadake á dindar, antara ɗagwala á názase, umele keni yawyawe-aara am kudera ge egdze ŋanna. 12 Am iga á una ŋanna maa, Dadaamiya a naba fatermaa am vuwa ge emnde a ilmu na am shene, ganakini a eptsarka á deza *Hirudus mazla-aara. Daaci ta naba eksetaa baráma-aatare umele, ta naba dá-aatare á dem larde-aatare.

Yusufa á zhagade an egdzere á dem Misera

13 Am sarte na daraada emnde a ilmu, a naba tsekwehe ge malika á Yaakadada á deza Yusufa am shene, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Tsetse ba kina an egdzere ira emmeŋara, ezzlala á dem Misera dem sarte na watse yá bakaná ya ganakini sawa á sá. Aɗaba watse *Hirudus á tataya egdzere ge já shifa-aara.»

14 Daaci a naba tsetehe ge Yusufa á ba an vaƴiya ŋanna an egdzere, ira emmeŋara, a naba zlala an itare á dem Misera. 15 Ta de njaa am Misera dem sarte á keɗa *Hirudus. Una ŋanna a magava ba kalkale antara názena ndza a ɓalanaa Yaakadada á kya an we á nabi-aara. Aɗaba a ba ŋane: «Egdza-aaruwa wá, watse yá ɗahaná á sa am Misera.»

A ba sleksu *Hirudus a ceɓarceɓa egdzar zála

16 Am nanna sleksu *Hirudus ganakini emnde a ilmu magarka áte una a katanaa ŋane, a naba jehe ge ervauŋɗe, a ba ŋane, a ceɓarceɓa egdzar zála baɗemme am Baytilama, antara am kwárá á ekse-aatare baɗemme. A ba ŋane, a ceɓarceɓa egdzara na zlaɓe sharnaaka yawe bubuwa na, antara ba emnde na sharnaasha yawe bubuwa keni baɗemme. Ba kelaa egdzara na ta yateraa am sarte na ni a jesaara terlyakwa áte una ta se kwaransaa emnde a ilmu na a jaruka an shifa ɗekiɗeki. 17 Daaci una a gevaa ba názena ndza a ɓalanaa nabi Yairaimiya werre na. A ba ŋane:

18 «Njaanja hula am Rama, aŋkwa kyuwa antara ɗakwa á ba an ká kwárá. Rashail aŋkwa á kyuwa egdzara-aara, wayaaka tá ekhyaná ervauŋɗe ɗekiɗeki, aɗaba ta ɓaaka egdzara-aara an shifa.»

Eptsa an egdzere á sa am Misera

19 Am sarte na emtsamtsa sleksu *Hirudus, a naba tsekwe ge malika á Yaakadada á de katafke á Yusufa am Misera am shene. 20 A ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ettsetse, eptseptsa an egdzere antara emmeŋara á dem *Iserayiila. Aɗaba emnde na ndza tá kátá shifa á egdzere na tá ɓaaka an shifa mazla-aara.» 21 Daaci a naba tsetehe ge Yusufa antara egdzere ira emmeŋara, ta naba sá-aatare á sem *Iserayiila. 22 Amá cenáncena Yusufa ganakini Arkilawus egdza á sleksu *Hirudus demda am sleksire á eddeŋara, ge kwárá larde á Yahudiya, jaaja lyawa ge de njá am larde ŋanna mazla-aara. Am jaaja lyawa ŋanna, Dadaamiya a naba kwaranse názena á maganá ŋane am shene. 23 Daaci a maganaa á ba áte una ŋanna lauktu a de nja am Nasarátu am kwárá á Galili na. Una ŋanna, gevge á ba áte una ta ndahanaa nabi-aha werre. A ba itare: «Watse tá ɗahaná an ura Nasarátu.»

3

Waazu á Yuhanna slemaga baptisma

(Mark. 1:1-8; Luka 3:1-18; Yuh. 1:19-28)

1 Shekwaashekwa duniya maa, a naba jesaarehe ge Yuhanna slemaga baptisma, a fantau ge ɓálá waazu am kaamba a Yahudiya. 2 A ba ŋane am waazu-aara: «Magaumága tuba, aɗaba herzhapteherzhe sarte na ni emnde tá njá am *kwárá á Dadaamiya.»

3 Yuhanna ŋanna wá, nabi Aisaya ndza a enndahá elva-aara, a ba ŋane:

«Aŋkwa ura á ɓala elva am kaamba, a ba edda-aara: Tsatsawanaatsatse uŋŋule ge Yaakadada, tsawanaatse baráma-aara, a gevge ba ndeɗɗe.»

4 Am sarte ŋanna wá, Yuhanna ndza a tsekwa naŋgyuwe na ta hanaa an úgje á ezlegwame, ndza á ŋguɗa ba gwagwa. Náza za-aara keni maa, á za ba iwe, antara nama. 5 Daaci emnde a Urusaliima, antara emnde na tá am kwárá á Yahudiya baɗemme, antara emnde a ekse-aha na ta herherzhe an guwa á Urdun na baɗemme ta sesehe, ta sezeŋara. 6 Emnde ŋanna ta naba sanse haypa-aha-aatare, ta magaa tuba. Daaci Yuhanna keni a naba baraterve am guwa á Urdun.

7 Am nanna Yuhanna ganakini tá aŋkwa á sawa *Farisa-aha, antara *Saduki-aha ásezeŋara kwakya, tá se ndavanu baptisma, a ba ŋane á elvan ge itare: «Egdzara á kelaade-aha na, a bakurnaa ware ganakini magaumága tuba, watse kwá de eŋzleseŋzle am názena á de magaterná Dadaamiya ge emnde na tá aŋkwa am ervauŋɗe-aara na? 8 Magaumága kure názena ni tá diyeddiye átekwa ganakini kure wá, ƴakuránƴa mága á kure werre, magakurnaamaga tuba. 9 Bawánka mazla-aara am ire á kure ganakini miya wá, ma egdzara á Ibrahima miyenne, ázara lámbe á miya. Yá bakurá ba jirire: Ba nákwá-aha na náwa ŋane na keni, Dadaamiya an hákuma á gaterve egdzara á Ibrahima. 10 Ba kina keni á ba an tsatsa zlaugba ge ɗatsa náfá-aha na ni tá yeka egdzere na. Daaci baɗemme á náfá na ni á yeka egdzere emtake na wá, tá icese antara uksuwe-aara baɗemme, tá epshupshe an kárá. 11 Yá aŋkwa bakurá ba jirire: iya wá, yá aŋkwa á magakurá baptisma an yawe wá, ba ge mara tuba á kure, ganakini magakuraamaga tuba. Amá aŋkwa ura á sawa am iga-aaruwa, ba kina keni aŋkwa á ba am dagave á kure wá, ŋane watse á magakurá baptisma an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, antara an kárá. Edda-aara ŋanna wá, an hákuma ba ŋane arge iya, ba ge slesaɗanse kimake am sera keni hyanefka ya ɗekiɗeki. 12 Ŋane wá, aŋkwa á sawa an kazlaŋa a fáhá duksa-aara am erva, á se fahese hiya-aara am hyaihye. Daaci watse á puweme hiya am kuvere-aara, amá hyaihye wá, watse á fante kárá na á emtseka ɗekiɗeki na.»

Baptisma á Yaisu *Almasiihu

(Mark. 1:9-11; Luka 3:21-22)

13 Daaci am sarte ŋanna maa, a naba tsetehe ge Yaisu á sa am Galili, a seza Yuhanna áte we á guwa á Urdun, a se ndavanu baptisma ge Yuhanna. 14 Amá á kátá maŋka Yuhanna. A ba ŋane á elvan ge ŋane: «Iya maa, yá kátá ká maginá ka baptisma ni, ká se ndaviwa ka baptisma ge iya?» 15 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Eksaareksa ka á ba an higa. Aɗaba baráma-aara ba estuwa, lauktu mi maganaamaga názena á kataná Dadaamiya.»

Daaci a naba eksaarhe ge Yuhanna, 16 a maganaa baptisma. Sessa Yaisu am yawe wá, a naba wertehe ge samaya wá, Yaisu á zhara ba aŋkwa á tsekwa Sheɗekwe á Dadaamiya á setarge ŋane ba seke takala, a se tsekwaa áte ŋane. 17 Cekwaaŋguɗi wá, tá cená kwárá á sa am samaya, a ba ŋane: «Ba ŋane una Egdza-aaruwa, wayanwaya jipu, baɗemme á higa-aaruwa á ba áte ŋane.»

4

Náwa a badanaa estuwa Shaitaine Yaisu

(Mark. 1:12-13; Luka 4:1-13)

1 Am iga á una ŋanna maa, Sheɗekwe á Dadaamiya a naba daa Yaisu á dem kaamba ganakini á de badaná Shaitaine. 2 Yaisu a de magaa háre kul ufaɗe am ndera áhuwa, vaƴi vaciyeka zawka duksa. Am iga á una ŋanna maa, a naba ŋanaahe ge waya mazla-aara. 3 Daaci a duhe ge slekeɗa emnde ádezeŋara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Máki ka ba *Egdza á Dadaamiya wá, bateránba ge nákwá-aha na a nyarefnye ɗafa ká ezza.» 4 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: “Ura á njá an shifa aɗaba ɗafeka palle, amá á fanemá elva-aha na a ndahesaa Dadaamiya baɗemme na shifa am vuwa.” »

5 Shaitaine a naba zlala antara ŋane á dem huɗe á berni cuɗeɗɗe, ta de ɗaltaa antara ŋane áte ire á *mashidi ƴaikke, 6 a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Máki ka ba *Egdza á Dadaamiya wá, naba mbeɗanaambeɗa ire á ŋa á dem áhá. Aɗaba aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: “Dadaamiya á de puwa malika-aha-aara, tá de cuwáká á ba am erva, ganakini ká janvaarka ma ba ge sera á ŋa keni áte nákwa.” » 7 Una keni a naba ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Aŋkwa an puwa zlaɓe ádaliye am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: “Badeka Yaakadada, Dadaamiya á ŋa ɗekiɗeki.” »

8 Shaitaine a dánhe zlaɓe ádaliye á dete ire á wa umele aŋkwa, wa ŋanna slaɗɗe jipu, a maranaa ƴaikkire na aŋkwa am huɗe á duniya na baɗemme, antara ŋgahire-aara baɗemme á sáhuwa. 9 Daaci a ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Máki kezlakiyaakezla ugje, ká ŋala ázerwa wá, yá vakteva duksa-aha ŋanna ka nanaa ka na baɗemme.» 10 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ekka wá, ka Shaitaine ezzlálá áhuna. Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: “Sey ká kezlan ugje ba ge Yaakadada, Dadaamiya á ŋa palle, ká ŋala á ba ázeŋara palle.” » 11 Mazla-aara a ƴanhe ge Shaitaine áte una ŋanna. Am sarte ŋanna maa, ta semhe ge malika-aha á Dadaamiya, ta se maganaa slera.

Zuŋŋwire á slera á Yaisu am kwárá á Galili

(Mark. 1:14-15; Luka 4:14-15)

12 Cenancena Yaisu ganakini ŋguɗareŋguɗa Yuhanna am daŋgay maa, a naba tsetehe áhuwa, a dem Galili. 13 Njaaka ŋane am Nasarátu na mazla-aara, kwaye a de nja am Kafarnahum. Ekse ŋanna áte we á guwa á Galili ŋanna. Kafarnahum ŋanna wá, áte nákwa á kwárá á Jabulaun antara kwárá á Naiftalim. 14 An una ŋanna wá, gevge elva na ndza a ndahanaa nabi Aisaya werre na. Aɗaba a ba ŋane:

15 «Am kwárá á tara Jabulaun antara Naiftalim, antara ekse-aha na tá am ndaŋŋire á háye á Galili na baɗemme, an ekse-aha na tá á katafke á Urdun, ira am Galili á emnde na garevka Yahudiya-aha na,

16 baɗemme á emnde na ni tá am tabeɗammire na, tá de nanna parakkire ƴaikke. Emnde ŋanna tá njá am sleɗe tabeɗamme jipu, shifa-aatare ba paihyhye na, watse á shateraasha parakkire ƴaikke.»

17 A fantau á ba am sarte ŋanna Yaisu ge bálá waazu. A ba ŋane á elvan ge emnde: «Magaumága tuba. Aɗaba samsa sarte á njá am *kwárá á Dadaamiya.»

Pukura-aha á Yaisu zuŋŋwe ta ufaɗe

(Mark. 1:16-20; Luka 5:1-11)

18 Daaci Yaisu a ɗaba we á guwa á Galili wá, a naa egdzar mama buwa, tara Simaun, ŋane una tá ɗahaná an Piyer, tá an egdza emmeŋara Andarawus. Tá aŋkwa á puwa narre-aatare á dem yawe, aɗaba itare ta emnde a sluwa kelfe. 19 Daaci a naba ɗaterɗáhá Yaisu: «Sawmbare ɗabawiɗába, yá gakurvege emnde a jaha emnde á sem sera-aaruwa, ba seke má tá jahava kelfe-aha á dem narre á kure,» a ba ŋane á elvan ge itare. 20 Ba watsewatse ta naba puwanve narre-aatare á ba áhuwa, ta ɗaba Yaisu.

21 Ta zlalete ba cekwaaŋguɗi á de katafke wá, Yaisu a naa egdzar mama umele ádaliye ta buwa, egdzara á Jaibaidaiyus, tara Yakuba, tá an egdza emmeŋara Yuhanna. Antara ba eddetare keni aŋkwa ázetare, tá am paare á yawe, tá aŋkwa á tsatsa narre-aatare. Daaci a naba ɗaterɗáhá Yaisu itare keni. 22 Ba watsewatse, itare keni ta naba ƴaa paare, antara eddetare áhuwa, itare, ta ɗaba Yaisu.

Yaisu aŋkwa á magaterá waazu ge emnde,

á mbatermbe am lapikere keni

(Luka 6:17-19)

23 Daaci Yaisu a jem ɗába am kwara á Galili baɗemme, a magateraa waazu ge Yahudiya-aha am mashidi-aha-aatare. Waazu ŋanna wá, waazu á labare á higa, ganakini emnde tá njá á ba am *kwárá á Dadaamiya mazla-aara. Emnde na ta lapika-aha, antara ŋgurƴekwe-aha, a mbateraahe baɗemme. 24 Daaci ta hyanme labare-aara am sleɗe baɗemme am larde á Siriya. Baɗemme á emnde na ni aŋkwa á magaterá palasa lapikere gergere, ta sateraa áseza Yaisu. Emnde na á wáterá tauraurau, emnde na tá an shaitaine, antara emnde a ŋgurƴekwe, baɗemme á emnde na ni ta lapika-aha na, a mbateraahe. 25 Kwakya nalga na a ɗaba Yaisu. Emnde na ta sawa á sá am Galili, emnde umele ta sawa á sá am ekse na tá ɗahaná an ekse kelaawa na, antara emnde na ta sawa á sá am Urusaliima antara Yahudiya baɗemme, ira emnde a ekse-aha na tá á katafke á Urdun na baɗemme ta ɗaba Yaisu.

5

Waazu áte ire á wa

(Luka 6:20-23)

1 Yaisu nanna nalga á emnde ŋanna maa, a ɗalete áte wa, a de njehe. Ta ɗabem ge pukura-aha, ta duhe ádezeŋara. 2 Daaci a fantau ge tsakateraa elva áhuwa, a ba ŋane á elvan ge itare:

Higa jirire

(Luka 6:20-23)

3 «Higa ƴaikke ge emnde na ni diyardiya ba itare keni am ire-aatare ganakini hyarepka ba názara keni áza Dadaamiya. Aɗaba tá de njá antara Dadaamiya am ƴaikkire-aara.

4 Higa ƴaikke ge emnde na tá an yawe á kyuwa am ice kina, aɗaba watse Dadaamiya á de halaterse yawe á kyuwa am ice.

5 Higa ƴaikke ge emnde na tá aŋkwa á maga kemaarire, aɗaba tá de shá sleɗe na a ba Dadaamiya watse á vaterteva na.

6 Higa ƴaikke ge emnde na tá an wedera á mága jirire á Dadaamiya jipu, aɗaba Dadaamiya á vaterteva ge itare keni názena á kataná ervauŋɗe-aatare.

7 Higa ƴaikke ge emnde a mága zevarzire, aɗaba Dadaamiya á de zatervaareze ge itare keni.

8 Higa ƴaikke ge emnde na an bárá ervauŋɗe-aatare, aɗaba watse tá nanna Dadaamiya á ba an ice-aatare.

9 Higa ƴaikke ge emnde na ni tá melaterá itare emnde a dágala, aɗaba tá de ɗahaterá an egdzara á Dadaamiya.

10 Higa ƴaikke ge emnde a shá zlaɗa aɗaba ta magaa názena á kataná Dadaamiya, aɗaba watse tá de njá antara Dadaamiya am ƴaikkire-aara.

11 Higa ƴaikke ge kure má tá aŋkwa á zlazlakurzlázle emnde, má tá fákurá áte ŋguɗiyire, tá aŋkwa á tsaka elva a mándzawe áte kure aɗaba kwa emnde-aaruwa.

12 Máki tá aŋkwa á magakurte una-aha ŋanna wá, higa ƴaikke ge kure, jákurja geɗa. Aɗaba laɗa á kure kwakya jipu am samaya. Nabi-aha werre keni ndza ta magaterán ba estuwa.»

Ekkure kwa ba seke elleŋa, antara parakkire

(Mark. 9:50; Luka 14:34-35)

13 «Ba názena ni á magaterná elleŋa ge emnde am duniya na wá, ba kure una kwa elleŋa ge duniya. Amá máki elleŋa ŋanna ɓaaka ɗaŋɗaŋire-aara mazla-aara mu, tá maganá uwe, ganakini á gevge ɗaŋɗaŋe zlaɓe ádaliye? Ɓaaka pute ɗekiɗeki. Máki estuwa, ɓaaka nampire-aara, sey ba tá eppuwa á degashe, tá payaná emnde an sera.

14 «Zlaɓe ádaliye, ba kure una kwa parakkire ge duniya, kwa ba seke berni na ni áte ire á gávaye, ma á sawa áme keni tá zhará ba ŋane na. 15 Zlaɓe ádaliye, kwa ba seke kárá á fanus. Máki mbarantembe kárá á fanus wá, tá uŋmbarka tasa, sey tá zleŋelaná áte tate-aara, ganakini á maraterá parakkire ge emnde na tá am huɗe á bere ŋanna baɗemme. 16 Ba duksa palle ge kure keni. Kwa parakkire á duniya. Marawateránmárá parakkire á kure ge emnde baɗemme. A naránna emnde shagerire na kwá maganá kure, lauktu tá de gálá Eddekure Dadaamiya am samaya.»

Názu á kwaratersá Yaisu ge emnde áte *tawraita

17 «Bawánka am ire á kure, ganakini ya se mbeɗaa shairiya-aha á Dadaamiya na a sanaa Muusa na, bi ya se mbeɗaa elva-aha na ta kwaratersaa nabi-aha werre ge emnde. Amá ya se palateraa ba jirire á duksa-aha ŋanna ge emnde, ya se ganvege. 18 Yá ndaakur ba jirire: Ɓaaka duksa na á shekwaashekwa seke tara samaya antara haha. Amá tá zlauzle itare; ba egdza elva cekwaaŋguɗi keni á eblyantaaveka ge názu am *tawraita, sey má gevge baɗemme. 19 Yá bakurná aɗaba una ŋanna: Ma ware una a epsawaa ba egdza duksa am shairiya-aha á Dadaamiya, bi a kwaraterse epsawa shairiya á Dadaamiya ge emnde, á de gevá kataliya ba ŋane am *kwárá á Dadaamiya. Amá edda una ni aŋkwa á fansaarfe ge shairiya-aha á Dadaamiya, ámbera á kwaraterse ge emnde geni a faransaarefe keni na wá, watse male ba ŋane am *kwárá á Dadaamiya. 20 Yá bakurá ba jirire: Kwá demka am zlanna á Dadaamiya ɗekiɗeki, máki jakurateruka ge malum-aha, antara *Farisa-aha an mága názena á kataná Dadaamiya.»

Názu á kwaratersá Yaisu ge emnde áte elva a ica ervauŋɗe

21 «Kwa cenan vateneka ganakini a ba Dadaamiya á elvan ge eggye-aha: “Jauka shifa. Ma a janaa ware shifa keni á de ŋezleka am shairiya.” 22 Amá iya wá, yá bakurá ba jirire: Ma a ŋanaa ware egdza emmeŋara am ervauŋɗe keni, á dem shairiya. Ma a bannaa ware ge egdza emmeŋara “Ɓaaka eŋkale á ŋa”, edda-aara á dem shairiya ƴaikke. Ma a bannaa ware ge ura “Ká an shaitaine”, edda-aara á dem kárá á jahanama. 23 Aɗaba una ŋanna, máki ka sanaa sadake á ŋa ge Dadaamiya, amá á ba á katafke á Dadaamiya ŋanna wá, ka naba yehete ganakini aŋkwa duksa ka maganta ka ge egdza emmeŋa wá, 24 naba ƴanƴa sadake á ŋa ŋanna á ba áhuwa, de melawemela emtsaaɗe antara egdza emmeŋa, lauktu ká se vante sadake á ŋa ge Dadaamiya.

25 «Máki aŋkwa sledágala á ŋa watse á dáká á dem shairiya wá, edduwa ba watsewatse ádezeŋara, de melawemele arge una ni á de fakem am erva ge narkali-aha. Narkali-aha, itare tá de fakem am erva ge sawji-aha, sawji-aha tá dáka á ba á dem daŋgay. 26 Yá baká ba jirire: Watse ɓaaka segashe á ŋa áhuwa ɗekiɗeki, ma a juwa ba shishi-aara keni, sey má pelaksepele baɗemme.»

Názu á kwaratersá Yaisu ge emnde áte elva a gwardzire

27 «Kwa cenán vateneka, ganakini a ba wakita á Dadaamiya: “Maŋka gwardzire.” 28 Amá iya wá, yá bakurá ba jirire: Ma ware una a zharaa mukse, wayetewáyá am ervauŋɗe-aara, maganaamaga gwardzire an mukse ŋanna am ervauŋɗe-aara. 29 Daaci má aŋkwa á mbeɗáká á dem haypa ice á naɗafa á ŋa wá, naba sansese ice ŋanna, eblyanveblye ƴiƴiye an ka. Ambáne ká keɗá ba duksa palle áte vuwa á ŋa, arge una ni iricaŋa baɗemme ká dem kárá á jahanáma na. 30 Zlaɓe ádaliye, má aŋkwa á mbeɗáká á dem haypa erva a naɗafa á ŋa wá, naba icica erva ŋanna, eblyanvebelye ƴiƴiye an ka. Ambáne ká keɗá ba uɓiya palle áte ka, arge una ni iricaŋa baɗemme ká dem kárá á jahanáma na.»

Názu á kwaratersá Yaisu ge emnde áte elva a ica nika

(Mat. 19:8-9; Mark. 10:11-12; Luka 16:18)

31 «Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya ganakini má zhele á ica nika an mukse-aara wá, sey á vante nalmesheri á ica nika ŋanna am erva ge mukse, ganakini a ɓelanaa ba ŋane. 32 Amá iya wá, yá bakurá ba jirire: Ma ware una a ɓelaa mukse-aara, wallá a eksevaa am gwardzireka, uweka, máki mukse na de gaaga zhele umele wa, a eblyanmaa ba ŋane am gwardzire. Ma a ganaa ware mukse na a segashe am mbá á zhele keni, a magaa ba gwardzire.»

Názu á kwaratersá Yaisu ge emnde áte elva a za waɗa

33 «Kwa cenán vateneka ganakini a ba Dadaamiya á elvan ge eggye-aha: “Zawka waɗa á fida, zawza ba waɗa á jirire á katafke á Dadaamiya.” 34 Amá iya wá, yá bakurá ba jirire: Zawka waɗa ɗekiɗeki ma an uwe keni. Ma an samaya keni zawka waɗa. Aɗaba una ŋanna tate á njá á Dadaamiya an sleksire-aara. 35 Ma an haha keni zawka waɗa. Aɗaba haha tate á puwa sera á Dadaamiya. Ma an Urusaliima keni zawka waɗa. Aɗaba aŋkwa Slekse ƴaikke am berni ŋanna. 36 Ma á ba an ire á kure keni zawka waɗa ɗekiɗeki. Aɗaba kure, ba úgje á ire á kure palle keni kwá taa maganaaka, ma kuliya, ma úgje daŋŋwe keni. 37 Elva á kure ge kure wá, a tsatse á ba áte duksa palle. Ma “aꞌaa” keni, ba aꞌaa. Máki “ane” á bá kure keni, ba ane. Máki jauje am una ŋanna wá, ba slera á Shaitaine.»

Elva a eptsanna haypa ge ura

(Luka 6:29-30)

38 «Zlaɓe ádaliye, kwa cenán vateneka ganakini a ba wakita á Dadaamiya: “Ma a kyannaa ware ice ge ura, ŋane keni tá kyanaakya ba ice ŋanna; ma slare keni, tá mbaɗaava á ba an slare ŋanna.” 39 Amá iya wá, yá bakurá ba jirire: eptsawannaaka mandzawire ge ura. Má edda-aara a teɗaku babárva am ekte a hyema á naɗafa wá, naba eptsananteptsa náza á názlaɓa keni. 40 Ma a ndavakuwaa ware ɗanciki á ŋa ge dáká á dem shairiya keni, naba ƴanánƴa, a lyevaalya antara ba zane keni. 41 Ma a fakaara ware sepa gwatama an ndzeɗa ba kilaumaiter palle keni, naba danánda ma kilaumaiter buwa keni. 42 Má ura a ndavaku duksa wá, naba vanteva. Edda una a de ndava gema keni yanveka.»

Wayauwáyá an kelaade-aha á kure

(Luka 6:27-28, 32-36)

43 «Zlaɓe ádaliye, kwa cenán vateneka ganakini a ba wakita á Dadaamiya: “Ewwaya an sleriya á ŋa, amá edda una ni ŋane kelaade á ŋa wá, ka keni ƴanaaƴa.” 44 Amá iya wá, yá bakurá ba jirire: Wayauwáyá an kelaade-aha á kure, magaumága maduwa arge emnde na ni tá fá zlaɗa áte kure ba dey na. 45 Magaumága una ŋanna, lauktu kwá geva egdzara á Eddekure na am samaya na á ba an jirire. Aɗaba ŋane wá, aŋkwa á maraterá vaciya-aara ge emnde a mága kemaarire, antara emnde a mága mandzawire baɗemme; á hyaterá yawe ge emnde na an bara ervauŋɗe-aatare, antara ge emnde na daŋŋwa huɗe-aatare baɗemme. 46 Máki kwá wáyá ba emnde na ni itare keni wayarakurwáyá wá, ɓaaka laɗa á kure áza Dadaamiya. Aɗaba ba emnde á ŋezla keni tá aŋkwa á magán ba estuwa. 47 Zlaɓe ádaliye, má kwá gater use ba ge egdzar mama-aha á kure, kwá jaterwa an uwe kena ge emnde umele? Aɗaba ba emnde na ɗabarka Dadaamiya keni, tá aŋkwa á magán ba estuwa. 48 Aɗaba una ŋanna, a ektsakuraareka eŋkale ɗekiɗeki, gawevge ba seke Eddekure na am samaya na.»

6

Elva á melateru ge talaga-aha

1 «Máki kwá kátá mága duksa aɗaba Dadaamiya wá, magauka áte ice á emnde ganakini a naranna. Máki kwá kátá zleba á emnde wá, nube á kure ba una ŋanna, kwá shánka laɗa áza Eddekure na am samaya na mazla-aara. 2 Daaci máki ká kátá melanu ge talaga wá, ɓaleka an ɓálá. Amaana: maŋka áte ice á emnde geni a naranna. Magauka jeba á duksa na ndza ta maganaa fida-aha na am mashidi, antara áte we á layye-aha, ganakini a galaratergálá emnde na. Yá bakurá ba jirire: Jeba á emnde ŋanna, laɗa-aatare ba una ŋanna, ɓaaka umele. 3 Amá ekka wá, máki ká kátá vante sadake á ŋa ge ura wá, emmága an nasherire. Ba názlaɓa á ŋa keni a diseka názena á maganá naɗafa á ŋa. 4 Emmága maggwire á ŋa á ba an nasherire. Eddeŋa Dadaamiya wá, ɓaaka názu á nanka ŋane. Daaci á de vakteva ba ŋane laɗa-aara.»

Nazu á kwaratersá Yaisu ge emnde

áte elva a mága maduwa

(Luka 11:2-4)

5 Má kwá aŋkwa maga maduwa wá, gawufka seke emnde a fida. Itare wá, wayarwaya maga maduwa am tate a tse am mashidi ira áte we á layye-aha, geni a naraterna emnde. Yá bakurá ba jirire: laɗa-aatare ba una ŋanna ge jeba emnde ŋanna. 6 Amá ekka wá, má ká kátá mága maduwa wá, demde am bere á ŋa, heɗanuheɗe ge we á bere á ŋa; daaci eŋŋala Eddeŋa na ŋane aŋkwa am tata nasherire á ŋa ŋanna. Eddeŋa na ŋane aŋkwa á zhara názena ka maganaa an nasherire na, a de vakteva laɗa-aara. 7 Má kwá aŋkwa maga maduwa wá, kwakyawanveka elva-aha ba dey seke una tá maganá emnde na ɗabarka Dadaamiya. Itare tá kurken má tá tsaka elva-aha kwakya wá, watse Dadaamiya á cenatervaarcene. 8 Kumauka garava-aatare ɗekiɗeki, aɗaba Eddekure Dadaamiya ŋane diyaadiya wedera á kure ba lauktu kwá de ndavana ázeŋara keni. 9 Daaci náwa kwá maga maduwa á kure estuwa:

Eddeŋere am samaya, ekka wá, ka cuɗeɗɗe. Emmága dalila á ŋa ganakini emnde baɗemme a farfa zherwe áte ka.

10 Sawa an sleksire á ŋa. A gevge namaari á ŋa am duniya keni, ba seke una am samaya na.

11 Vaŋerteva náza za a hyaŋerhye vatena.

12 Ƴaŋeraarƴe haypa-aha á ŋere, ba seke una ŋere keni ŋa ƴateraare ge emnde a haypa an ŋere.

13 Daŋeremka am bada á Shaitaine, fertaŋeraaferta átuge haypa. ((Aɗaba ekka, sleksire á ŋa aŋkwa. Ká an hakuma, ká an ɗemɗemire dem ba ge ɗekiɗeki. *Aamin.))

14 «Aɗaba má kure kwá aŋkwa ƴateraare haypa-aatare ge emnde a haypa an kure wá, Eddekure na am samaya na keni á ƴakuraarƴe ge kure keni. 15 Amá má kwá ƴateraareka ge emnde wá, Eddekure na am samaya na keni, á ƴakuraareka ge kure keni.»

Elva a tsufa ndera

16 «Má kwá aŋkwa tsufa ndera wá, eptsawanteka njá á kure ba seke kwá am zlaɗa, seke una tá maganá emnde a fida na tá kwashante feka-aatare, geni a naranna emnde ganakini tá am nderire na. Yá aŋkwa bakurá ba jirire: jeba á emnde ŋanna laɗa-aatare ba una ŋanna. 17 Amá ekka wá, má ká am ndera wá, baraabare ica á ŋa ba tseɗaŋŋe, tsatsanaatsatse ba shagera úgje am ire á ŋa, 18 lauktu tá de diseka emnde geni ká am nderire. Sey ba Eddeŋa na ma am tate a nasherire keni ŋane aŋkwa na palle una diyaadiya. Daaci Eddeŋa na ŋane aŋkwa a nanna názu ká maganá ka an nasherire na, á de vakteva laɗa-aara.»

Berbire na am samaya

(Luka 12:33-34)

19 «Jahauka nalmane á kure á ba am duniya na, aɗaba á naba badzanvebadze weshege-aha antara viya. Neyle-aha keni tá kyaɓa bere-aha a emnde, tá ila kazlaŋa am huɗe-aara. 20 Ekkure wá, jahaujaha nalmane á kure á ba am samaya, ma weshege-aha, ma viya, ma neyle-aha keni, ɓaaka názu á de badzená áhuwa. 21 Aɗaba am tate na ni átekwa nalmane á ŋa wá, ire á ŋa keni á ba am tate ŋanna.»

Parakkire na áte vuwa

(Luka 11:32-36)

22 «Ice wá, ŋane ba seke kárá á fanus ge vuwa. Má lapiya ice á ŋa wá, baɗemme á vuwa á ŋa ba parakke. 23 Amá má shagerka ice á ŋa wá, vuwa á ŋa baɗemme á ba am tabeɗammire. Daaci má parakkire na am ka na gevge daŋŋwe wá, á tsaame tabeɗammire na ká tse am huɗe-aara!»

Slera á Dadaamiya bi slera á nalmane

(Luka 16:13; 12:22-31)

24 «Ɓaaka ura á dzegwándzegwa magaterá slera ge zanwe-aha buwa átirpalle. Ba bi á de wayete ba palle, á maganá slera shagera, á de ƴá palle, á maŋka slera-aara. Kwá dzegwánka magaterá átirpalle tara slera á Dadaamiya antara tataya nalmane.»

Dzamauka ire an kazlaŋa á duniya

(Luka 12:22-31)

25 «Yá bakurná aɗaba una ŋanna, geni dzamauka ire an duksa na kwá de zaná kure, bi duksa na kwá de shaná kure, bi názena kwá de tsekwaná áte vuwa á kure. Ƴaikke ba shifa ka arge náza zuze emtu? Ƴaikke ba vuwa ka arge zane emtu? 26 Zharauzhárá á ba áte ƴiye-aha á samaya, tá ja duksa ka, tá icananá á dem mba ka, tá halaná á dem kuvere ka, amá Eddekure na am samaya na á gelatergela. Kwá jateruka ba kwakya ge ƴiye-aha emtu? 27 Ware am kure una á dzegwandzegwa slaɗva shifa-aara ba cekwaaŋguɗi keni an dzama ire na á maganá ŋane? 28 Ay labara kwá dzama ire á zane ge tsekwana áte vuwa á kure? Zharauzhárá áte ugbene-aha am kaamba, tá maga slera ka, tá há zane ka, uwe ka, 29 amá yá ndaakur ba jirire ba Suleymanu an kwakyire á nalmane-aara keni, ndza tsekwameka am zane na ni zariya ba seke zariyire á palle á ugbene-aha ŋanna keni. 30 Má másá na aŋkwa vatená, makuralla kerteŋ faraterufe ge kárá maa, Dadaamiya á tsekwateremtsekwa am ugbene-aha zariya, sakwa kure emtu, máki cekwire á fetarfire ka?

31 «Aɗaba una maa, dzamauka ire ɗekiɗeki geni watse ŋá de za uwe? Bi ŋá de sha uwe? Bi ŋá de tsekwa uwe? 32 Sey ba emnde na ɗabarka Dadaamiya na una tá njá á ba dzama kazlaŋa ŋanna. Ekkure wá, diyaadiya Eddekure na am samaya na ganakini kwá an wedera á duksa-aha ŋanna keni. 33 Zuŋŋwe wá, tatayautataya kure ba njá am kwara á Dadaamiya, antara mága jirire-aara, daaci Dadaamiya á de vakurteva duksa-aha umele keni. 34 Dzamauka ire áte duksa á makuralla. Ŋane keni á de sakurá ba dzama ire-aara tsekemme. Aɗaba ba kelaa hare á bere á ba an dzama ire-aara.»

7

Habazauka sera á emnde

(Luka 6:37-38, 41-43)

1 «Habazauka sera á emnde, kure keni, á de zakurvaarze Dadaamiya am shairiya. 2 Aɗaba ba shairiya na kwá maganá á dete emnde na wá, Dadaamiya keni á de magakurá á ba áte una ŋanna. Baɗemme á názena kwá magaterná kure ge emnde na wá, Dadaamiya keni á de magakurná á ba áte una ŋanna ge kure keni. 3 Labara ŋane ge ekka ká zhárá esseɓa na am ice á egdza emmeŋa, amá ká tapanaaka slalɓe slaɗɗe na am ice á ŋa ge ekka? 4 Ká dzegwaná estara banán ge egdza emmeŋa: “Sansa yá sakansese esseɓa am ice”, amá ekka ká an slalɓe slaɗɗe am ice á ŋa? 5 Egdza á fida na, sansese emtsaaɗe slalɓe slaɗɗe na am ice á ŋa na, ká nanna ice á ŋa parakke, lauktu ká de sananse esseɓa am ice ge egdza emmeŋa.

6 «Vawaterteka duksa cuɗeɗɗe ge kere-aha, kuvaukuva geni a eptsarakuraareka, a ceɓarakuraaka; velyawanveka náza hyema á kure á katafke á nabezhe-aha geni a payeraaka an sera.»

Ndavaundáva, tatayautataya, ɗauɗaha á dem mba

(Luka 11:9-10)

7 «Naba ndavaundáva tá de vakurteva; tatayautataya, kwá de shansha; ɗauɗaha emnde a há tá se werakurantewera wakyiya. 8 Aɗaba ma a ndavanaa ware keni, sey á shansha. Ma a tatayanaa ware keni, sey á shansha. Ma a janaa ware wakyiya keni, tá weranantewere. 9 Aŋkwa ura am kure, má egdza-aara á ndavanu ɗafa, ŋane á vante nákwá emtu? 10 Bi má a ndavanu kelfe, ŋane á vanta zahe? 11 Kwa mandzawe-aha tsa, amá diyakurdiya vaterte duksa shagera ge egdzara á kure. Sakwa Eddekure na am samaya na emtu? Ŋane á jauje ge emnde baɗemme an vante duksa shagera ge emnde na tá ndavaná ázeŋara.

12 «Názu kwá kataná kure áza emnde baɗemme, kure keni magawateránmaga ba estuwa ge emnde. Aɗaba una ŋanna jirire á názena a ɓelateraare *tawraita á Muusa ge emnde, ira názena am wakita á nabi-aha.»

Wakyiya ɓecce

(Luka 13:24)

13 «Dawemde á kya wakyiya ɓecce. Aɗaba wakyiya na gatatte antara baráma ƴaikke wá, á da ura á dem keɗa, aley emnde kwakya tá ɗaba ba una ŋanna. 14 Amá á kya wakyiya ɓecca, antara uŋŋule shairre wá, á dá ura á dem tate á shifa, emnde na tá ɗaba una ŋanna ta cekwa.»

Nafa wá, tá diyeddiye á ba áte egdza-aara

(Luka 6:43-44; 13:25-27)

15 «Tsufautsufa ire á kure áza nabi-aha fida. Má tá sawa á sezekure, tá ganve ire-aatare ba seke kyawe-aha, amá am huɗe-aatare wá, ta ba seke indale-aha na mandzawe-aha na. 16 Kwá de diyatersediye áte názena á de maraná slera-aatare. Tá ŋazlevaaka egdzara á nderza áte dake, bi egdzara á gwayafa áte zaza. 17 Nafa na shagera na, á yá egdzere emtake, nafa na shagerka na, á yá egdzere keni emtaŋka. 18 Nafa shagera á taa yeka egdzere emtaŋka; nafa na shagerka keni á taa yeka egdzere emtake. 19 Baɗemme á nafa na á yeka egdzere emtake na, a icarsice, a epsharapsha an kárá. 20 Una keni ba duksa palle: Kwá de diyatersediye nabi-aha fida ŋanna áte slera-aatare.»

Diyanakurka ya ɗekiɗeki

(Luka 13:25-27)

21 «Diyaweddiye una ba shagera: Baɗemme á emnde na tá biya: Yaakadada, Yaakadada na ka una watse tá shá dem zlanna am samaya. Sey edda una á maga názena á kataná Edderwa na aŋkwa am samaya na. 22 Vacite ŋanna, emnde kwakya tá de biya: Yaakadada, Yaakadada, ŋere keni ndza ŋa magaa slera á nabiyire an zhera á ŋa; ndza ŋa ŋgyanse jini-aha am ura an zhera á ŋa; ndza ŋa magaa najipu-aha gergere an zhera á ŋa. 23 Daaci ge emnde ŋanna watse yá baterá: Ndza diyanakurka ya ɗekiɗeki. Gawiyapteka zlalauzlálá, kure kwa emnde a maga haypa.»

Bere-aha gergere buwa

(Luka 6:46-49)

24 «Daaci ma a cenanaa ware elva-aaruwa ŋanna, a maganaahe áte una ŋanna, ŋane á garava an zhele sleŋkale, a nderaa bere-aara, a ƴese haha, á de faná ekte áte palaha. 25 A hyehe ge yawe ƴaikke, a sawhe ge yawe á kela, a se eblyetaa áte bere ŋanna, effeƴa keni á vata á ba an ndzeɗa, aley bere ŋanna mbeɗaaka, aɗaba ta nderanaa áte palaha. 26 Amá ma ware una a cenvaahe elva-aaruwa ŋanna, maganaaka áte una ŋanna maa, ŋane á gáráva an zhele uce, a naba nderaa bere-aara áte shiili. 27 A hyehe ge yawe ƴaikke, a sawhe ge yawe á kela, a se eblyetaa áte bere ŋanna, effeƴa keni á vata á ba an ndzeɗa, daaci a mbeɗanaahe reppe.»

Hákuma á Yaisu ge kwaranse duksa ge ura

28 Am sarte na Yaisu zlauzle am ndaha elva-aha ŋanna, baɗemme á zlamaha tá maga ba najipu-aara, 29 aɗaba kwaraterseka seke náza á malum-aha á *tawraita, ŋane a kwaraterse á ba an hákuma.

8

Yaisu a mbanaahe slederve

(Mark. 1:40-45; Luka 5:12-16)

1 Tsekwaatsekwa Yaisu á sá áte ire á wa, kwakya nalga na a daa ɗaba ŋane. 2 A semhe ge ura á wana derve, a kezlaa ugje á katafke-aara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Yaakadada, ekka wá, má wayak-waya ka dzegwándzegwa givege ba meteɗɗe vuwa-aaruwa.» 3 Yaisu a naba pelse erva-aara, a fete áte slederve na, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Wayanwáyá ká mbembe, ba meteɗɗe vuwa á ŋa.» Ba seke ndaha miya na, a naba mbehe ge slederve ŋanna meteɗɗe. 4 Daaci a ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Eccena ba shagera: Ɓalananseka ma ge ware keni ɗekiɗeki. Názena ká de maganá ka wá, de maranánmárá ire á ŋa ge *liman, vanteva sadake na ndza a ndahanaa Muusa na, ká maraterná an una ŋanna ge emnde ge mbakmbire.»

Náwa a mbanaa estuwa

Yaisu nave á male á sawji-aha á Rauma

(Luka 7:1-10)

5 Daaci damda Yaisu á dem Kafarnahum. A demhe ge male á sawji-aha á Rauma á dezeŋara, a de ŋalan geni a melanumele. 6 A ba ŋane á elvan ge ŋane: «Yaakadada, aŋkwa nave-aaruwa á zlava am mba, lapika ba zlazlaɗa, matsamatsa uɓiya-aha áte ŋane, á shá zlaɗa jipu.» 7 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Yá aŋkwa duwa, yá de mbanaambe.» 8 A ŋutehe zlaɓe ádaliye ge male á sawji-aha á Rauma na, a ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Malum, hyanefka ɗekiɗeki geni ká sem huɗe á ha-aaruwa. Ndaasendahe ka ba elva á ŋa palle, á mbemmbe nave-aaruwa. 9 Aɗaba iya keni, ya ba edda á hákuma; male-aha-aaruwa keni tá aŋkwa. Iya, ya male á sawji-aha. Má ya banán ge palle-aatare: Ezzlala á dem tatu estuwa, ba á zlala. Má ya ɗaha palle-aatare ba á sawa. Má ya banán ge nave-aaruwa palle: Emmága una, sey ba á emmága.»

10 Ba cenancena Yaisu elva-aara ŋanna wá, á maga ba najipu-aara. Daaci a ba ŋane á elvan ge emnde na tá aŋkwa á ɗaba ŋane na: «Yá bakurá ba jirire: á ba am *Iserayiila keni, shananka ura an fetarfire estuwa. 11 Yá aŋkwa bakuranba: Emnde kwakya una tá de sawa á sá á ba am geɗi, antara á sá á ba am yala, tá de zá emtakire áza Ibrahima, Isiyaaku, ira Yakubu am zlanna am samaya. 12 Amá emnde na ma andze náza-aatare zlanna á Dadaamiya wá, itare tá de puwaterpuwa á dem tabeɗammire ágashe, tá de kyuwa ambera tá kerɗa slare-aatare ge zlaɗa.» 13 Daaci, a ba Yaisu á elvan ge male á sawji-aha na: «Ezzlala á dem mba á ŋa, a gevge áte una ka fetaare átekwa na.» Kerteŋ a naba mbehe ge nave á male á sawji-aha na á ba am sarte ŋanna.

Yaisu a mbaa lapika-aha kwakya

(Mark. 1:29-34; Luka 4:38-41)

14 Am iga-aara maa, Yaisu a dem mba á Piyer, a de bera shawle á Piyer mukse á zlava, á wáná zlagzlagi. 15 Yaisu ba a de fete erva-aara áte mukse na, daaci a naba ƴanhe ge zlagzlagi, a tsetehe, a maganaa slera-aha. 16 Herzhe maŋgaripu maa, ta sanaa emnde na tá an shaitaine na kwakya. A naba ŋgyanse jini-aha ŋanna am itare an elva-aara, a mbaa emnde na tá áte lapikere na baɗemme. 17 Estuwa ganvege názena ndza a ndasaa nabi Aisaya, a ba ŋane: «Ba ŋane an ire-aara a lyamivaare lipire á miya ira lapikere á miya baɗemme».

Emnde na wayarwaya ɗaba Yaisu

(Luka 9:57-62)

18 Yaisu nanna kwakyire á nalga na átevge ŋane, daaci a ba ŋane á elvan ge pukura-aha-aara: «Ebzaumibza haye ádehuwa-aara.» 19 A ganaptehe ge malum á *tawraita umele, a ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Malum, yá ɗabakɗaba ma ka deme keni.» 20 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Mbayka-aha tá an evege-aha-aatare; ƴiye-aha keni tá an bere-aha-aatare. Amá iya *Ura á emnde baɗemme wá, ba tate na yá zlavanaazlava shifa-aaruwa keni ɓaaka.» 21 A ba ura umele zlaɓe ádaliye am dagave á emnde a ɗaba ŋane, á elvan ge ŋane: «Yaakadada, viteva barama yá de heɗeheɗa emtsaaɗe edderwa.» 22 A ŋwanantehe ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Sawa, ɗabiɗaba, ƴaterƴa emtsa-aha, a heɗarheɗa emtsa-aha-aatare.»

Yaisu a ekhyaa válale

(Mark. 4:35-41; Luka 8:22-25)

23 Yaisu a de demhe am paare á yawe, pukura-aha-aara keni ta naba ɗabemhe. 24 A naba tsetehe ge válale ƴaikke arge haye ŋanna. Yawe na a fatsana effeƴa na a nduhe paare, amá Yaisu á pá ba hare-aara. 25 Ta de tsantehe ge pukura-aha-aara, tá ámbera eɗɗaha: «Yaakadada, lyamilye degiya má ɓaaka.» 26 A ŋwutehe, a ba ŋane á elvan ge itare: «Labara á wakurwa lyawa estuwa? Ekkure wá, cekwa fetarfire á kure!» Daaci a naba tsetehe, a valateraarhe ge tara effeƴa antara haye. Ba seke ndaha miya na, a tsaahe tseriyye ba seke ndza gejaaka duksa. 27 Emnde baɗemme tá maga ba najipu, a ba itare: «Ware ŋane jeba á zhele na, dete ba effeƴa antara haye keni tá fansarefe na?»

A mbateraa estuwa Yaisu emnde buwa tá an shaitaine

(Mark. 5:1-20; Luka 8:26-39)

28 Am sarte na icaransice haye tara Yaisu, daraada á dete iga a guwa am haha á Gadaraina-aha maa, ba tsekwa-aatare am paare wá, tá de ja ba ire antara emnde buwa tá an shaitaine, tá segashe am irekhya-aha, ta zlazlaɗa-aha jipu, tá an kuva áza emnde, ura á taa deseka á kya uŋŋule ŋanna. 29 A ba itare á ba an ka kwara: «*Egdza á Dadaamiya, ázara am dagave á ŋere antara ekka? Zlaɓe ba laukte-aara keni samka kerteŋ ka se fa zlaɗa áte ŋere emtu?»

30 Ay, áhuwa ŋanna maa, aŋkwa walda á nabezhe ƴaikke, tá aŋkwa piya. 31 Jini-aha na ta naba ŋala Yaisu a ba itare: «Má ká ŋgyaŋerŋgye wá, vaŋerteva barama ŋá de njá am walda á nabezhe-aha na.» 32 «Dawmbare», a ba Yaisu á elvan ge jini-aha na. Daaci ta sesehe am emnde na, ta de demhe am walda á nabezhe-aha na. Ta naba zlerdaa zhagade ge nabezhe-aha na daga á sate egdza wa ŋanna, ta se valyeme am haye, a ndateruhe ge haye baɗemme.

33 Zhagade á dem ekse ge suni-aha á nabezhe na, ta de ɓalaterse labare ŋanna ge emnde, antara názena ta shanaa emnde buwa na ndza tá an shaitaine na baɗemme. 34 Daaci emnde a ekse baɗemme saresse, tá se yainu ge Yaisu. Ba puwartepuwa ice áte ŋane maa, ta ŋalanaa á ba an ŋála geni a dedde am larde-aatare ba ɗekiɗeki.

9

Yaisu a mbaa ura an matsa uɓiya-aha-aara

(Mark. 2:1-12; Luka 5:17-26)

1 Yaisu a demhe am paare á yawe tá antara pukura-aha-aara, a icese haye, a saahe á sem ekse-aara. 2 Daaci ta sanaa ura lapika an matsa uɓiya-aha-aara, tá sá sepaná áte egdera. Am Yaisu nanna fetarfire-aatare, a ba ŋane á elvan ge edda una lapika na: «A gazleka ervauŋɗe á ŋa egdza-aaruwa, aɗaba an bárá haypa-aha á ŋa.»

3 Daaci tá aŋkwa malum-aha á *tawraita áhuwa, a ba itare am ervauŋɗe-aatare: «Kwaye zhele na aŋkwa á lyiya sleɗe á Dadaamiya.» 4 Kerteŋ Yaisu diyeddiye názu tá dzamaná itare, a ba ŋane: «Labara kwa dzamete elva kelaadire estuwa am ervauŋɗe á kure? 5 Ázara una tsaftsafe jauje ge baná: An bárá haypa-aha á ŋa, bi baná: Tsettse ezzlala an sera á ŋa? 6 Iya wá, yá kátá kwá diyeddiye geni iya *Ura á emnde baɗemme, yá an hákuma ge ƴateraare haypa ge emnde am duniya na.» Daaci, a ba ŋane á elvan ge edda una an matsa uɓiya-aha-aara na: «Tsettse, ezzlala á da.» 7 A naba tsetehe, a zlalehe á dem mba-aara. 8 Amá nalga á emnde na tá áhuwa na naranna una ŋanna, baɗemme gazlargazla, ta fantau ge gálá Dadaamiya, aɗaba hákuma ŋanna a vante ge urimagwe na.

Náwa ndza a ɗantaa estuwa Yaisu Mata

(Mark. 2:13-17; Luka 5:27-32)

9 Daaci Yaisu a tsetehe áhuwa, aŋkwa á zlala áte barama; átira zlala, a naa zhele umele zhera-aara Mata, á njá am bere á hadama. A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Tsettse sawa ɗabiɗaba.» A naba tsetehe, a ɗabete Yaisu.

10 Am iga-aara maa, tara Yaisu tá aŋkwa za ɗafa antara pukura-aha-aara am mba á Mata ŋanna, ta naba semhe ge *emnde a jaha hadama, antara emnde a haypa umele kwakya, ta se nja átirpalle antara Yaisu. 11 *Farisa-aha ba naranna una ŋanna maa, a ba itare tá elvan ge pukura-aha á Yaisu: «Labara malum á kure á za ɗafa antara emnde a jaha hadama ira emnde a mága ser haypa?» 12 De cenatercena Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Emnde na lapiya vuwa-aatare wá, ɓaaka wedere-aatare áza dauktar, sey ba emnde na lapika vuwa-aatare una tá deza dauktar. 13 Zlalauzlala, de tsahautsaha názena am huɗe á wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Názena yá kataná ya kwakya wá, baira zevarzire, sadake á dabba-ka. Aɗaba iya wá, sanka ya á se tataya emnde na tá am jirire, ya se tataya ba emnde a haypa.»

Ndává áza Yaisu arge tsufa ndera

(Mark. 2:18-22; Luka 5:33-39)

14 Ta se ndavanuhe ge pukura-aha á Yuhanna slemaga baptisma, a ba itare: «Ŋere antara *Farisa-aha, ŋa eksa ndera, labara pukura-aha á ŋa tá ekseka ndera ɗekiɗeki na?» 15 Daaci a ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Emnde na tá ɗahaterá á sem larusa keni, kwa kurken tá dzegwándzegwa tsufa ndera emtu, am sarte na tá áza zhele á larusa? Tá dzegwánka ɗekiɗeki. Amá aŋkwa á sawa sarte umele wá, watse tá pakyava antara zhele á larusa. Am sarte ŋanna wá, itare keni, watse tá tsufá ndera.

16 «Ɓaaka ura a venya emgyegwe a naŋgyuwe an baukta áŋwaslire, aɗaba una áŋwaslire na á de teɗa una emgyegwe na, daaci á de ette ba kwakya zlaɓe adaliye.

17 «Zlaɓe ádaliye, tá puweka mbazla áŋwaslire á dem emgyegwe a *kanyakanya-aha. Aɗaba máki naavenahe, á tata kanyakanya-aha na. Daaci á puwa mbazla á dem haha, kanyakanya-aha keni badzavbadze. Sey tá puwa mbazla áŋwaslire á dem *kanyakanya keni áŋwaslire lauktu ɓaaka una á de badza am huɗe-aara.»

Labare á egdza á male á

Yahudiya-aha an mukse na a gejante naŋgyuwe á Yaisu

(Mark. 5:21-43; Luka 8:40-56)

18 Ba Yaisu aŋkwa á baterá elva-aha ŋanna, a semhe ge palle á male á Yahudiya-aha, a naba kezlaa ugje á katafke-aara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Emtsamtsa egdza-aaruwa mukse ba kinamina na, amá naba sawa fetefa erva á ŋa áte ŋane, á de shifeteshifa.» 19 A naba tsetehe ge Yaisu, ta ɗabemhe antara pukura-aha-aara.

20 Aŋkwa mukse, á maga yawe kelaawa ju buwa, á maga ba palase áte lapikere á kela uzhe, a naba ganaptehe ge Yaisu á kya iga, a fete erva-aara áte we á naŋgyuwe-aara. 21 Aɗaba ndza a slaslan ba estuwa am ervauŋɗe-aara, a ba ŋane: «Ma shanansha ya fete ba erva-aaruwa áte naŋgyuwe-aara keni, ya mbembe.» 22 A eptsapte ge Yaisu, a zharanaahe, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Mbakaambe fetarfire á ŋa egdza-aaruwa. A gazleka ervauŋɗe á ŋa ɗekiɗeki.» A ba am sarte ŋanna a naba mbehe ge mukse na.

23 Daaci damda Yaisu á dem mba a male á Yahudiya-aha, a de bera jahava a emnde kwakya tá kyuwa, emnde umele keni tá ferta derma. 24 Daaci a ba ŋane a elvan ge itare: «Dawedde áhuna aɗaba egdzere an emtseka, á pá ba hare.» Ta naba puwar dzáká, agira tá epsawepsawa. 25 Daredda emnde á degashe maa, a demhe ge Yaisu á dem bere ŋanna, a de ŋanaa ba erva ge egdze na, daaci a naba tsetehe. 26 Ta naba hyanme labare ŋanna am larde ŋanna baɗemme.

Yaisu a mbaa wulfe-aha ta buwa

27 Tsettsa Yaisu áhuwa zlazlálá, ta naba ɗabemhe ge wulfe-aha umele ta buwa, tá ámbera eɗɗaha an ka kwara: «Ambarka á ŋa Yaisu *Egdza á Dawuda zaŋervaarze.» 28 De demda Yaisu am bere, ta demhe ge wulfe-aha ŋanna keni ádezeŋara, a ndavateruhe ge Yaisu: «Fakurtarefa geni yá dzegwándzegwa vakurtá ice emtu?» Ta naba ŋwanantehe: «Ane, faŋertarefe Yaakadada.» 29 Daaci Yaisu a semtateraa ice, a ba ŋane: «A gevge áte una kwá fetaara kure átekwa.» 30 A naba werte ge ice-aatare. Yaisu a fantau ge giyatergiya, a ba ŋane á elvan ge itare: «Fawfa hyema ba shagera: a cenanka ura umele ɗekiɗeki.» 31 Aley itare ba zlala-aatare, tá de ɓalese labare á Yaisu am larde ŋanna baɗemme.

Yaisu a mbaa ura an jini

32 Am sarte na tá átire á zlala, ta naba sanaa ura an shaitaine ge Yaisu, ba elva keni á taa ndaaseka ɗekiɗeki. 33 Ba Yaisu ŋgyanseŋgye jini na am ŋane maa, uce na a naba fantau ge ndaha elva. Daaci nalga á emnde na baɗemme ta fantau ge mága najipu, ta bantsa itare: «Ndza naŋeranka jeba una am *Iserayiila ɗekiɗeki.» 34 Amá ta bantsa *Farisa-aha: «A vantaa ba male á shaitaine-aha hákuma ŋanna ge ŋgyanse jini am ura.»

Yaisu aŋkwa á zanvarze ge nalga á emnde

35 Yaisu jemje ɗaba am berni-aha antara am ekse-aha baɗemme, á kwaraterse duksa ge emnde am mashidi-aha-aatare, a ɓalateraa labare á higa, labare á dem *kwárá á Dadaamiya, ámbera á mbatermbe am lapikere gergere, ira názena a badza ura baɗemme. 36 Am Yaisu a zharanaahe nalga á emnde na, daaci a naba zatervaarehe, aɗaba kuɗarevkuɗe, zlauzle ndzeɗa-aatare. Ta ba seke kyawe-aha na ɓaaka suni am ekte ge itare. 37 Daaci, a ba ŋane á elvan ge pukura-aha-aara: «Kwakya hiya áte fe, amá cekwa emnde a ehhálá-aara á dem mba. 38 Aɗaba una ŋanna, ŋalauŋala Edda á fe, geni á farfe ge ɓela emnde á dem fe-aara.»

10

Yaisu a ɓelaa pukura-aha-aara kelaawa ju buwa

(Mark. 3:13-19; Luka 6:12-26)

1 Yaisu a ɗetaa pukura-aha-aara kelaawa ju buwa, daaci a vaterte hákuma ge ŋgyanse jini-aha am ura, tá mba emnde am lapikere gergere antara emnde na tá an badza baɗemme. 2 Náwa itare zhera-aha a emnde a ɓela kelaawa ju buwa ŋanna: Zuŋŋwe wá, ba Simaun, ŋane una ta ɗahanaa an Piyer, tá antara egdza emmeŋara Andere; egdzara á Jaibaidaiyus buwa tara Yakuba an Yuhanna, 3 Filip, Bartaulauma, Taumas, Mata ŋane una slejaha hadama, Yakuba egdza á Halfa, Tadawus, 4 Simaun na wayaaka tá kwaráterá emnde umele na, ira Yahuda Iskariyaut edda una a velu Yaisu áza kelaade-aha-aara na.

5 Yaisu á ɓela pukura-aha-aara kelaawa ju buwa ŋanna, a ba ŋane á elvan ge itare: «Daumbareka á dem tate á emnde a jeba umele, daumbareka á dem ekse-aha á emnde a *Samariya keni. 6 Daumbare kure á ba deza Iserayiila-aha, itare tá ba seke kyawe-aha na ta keɗa an keɗa na. 7 Daumbare an waazu, bawateranba: Sarte á njá am *kwárá á Dadaamiya herzhapteherzhe. 8 Daaci mbaumbe lapika-aha, tsautse emnde am emtsa, mbaumbe emnde na á waterá derve, ŋgyauŋgye jini-aha am emnde keni baɗemme. Hákuma ŋanna kwá shan ba dey, kure keni magawateránmaga ba dey ge emnde. 9 Daumbareka an dindar, bi lipela, ma shuŋgu keni am lyiba-aha á kure. 10 Eksauka nambela á kashi am erva ge mága shula á kure, ma naŋgyuwe buwa keni áte ura palle. Halauka kimake, ma zade keni am erva, aɗaba edda á slera wa, zlayánzlaya geni á lyevalya ɗáfa keni. 11 Má dakuremde am berni, bi am ekse, tatayautataya ba edda una aŋkwa higa-aara ge lyiyakurlyiya na, njawinja á ba am mba-aara, dem sarte á zlala á kure áhuwa. 12 Má kwá aŋkwa dem mba á ura, bawateránba emtsaaɗe ge emnde á há ŋanna: A vakurteva Dadaamiya hairire! 13 Daaci má lyarakurvalye emnde a há ŋanna tá shansha hairire na. Amá má lyiyarakurka, tá shanka hairire ŋanna. 14 Má dakuremde am mbá á emnde, bi am ekse na lyiyarakurka emnde, bi cenarka elva á kure wá, dawedde am ekse-aatare, papawaapape berbere na áte sera á kure. 15 Yá bakurá ba jirire: Vaci shairiya wá, watse ŋgulme ba shairiya na ta magaterán ge emnde a *Saudauma antara emnde a *Gaumaura na, arge názá á emnde a ekse ŋanna.»

Zlaɗa-aha na watse á sawa na

(Mark. 13:9-13; Luka 21:12-17)

16 «Cenaucena: Náwa yá ɓelakurɓela wá, kwa ba seke kyáwe-aha am dágave á indale-aha. Amá gawuvge ƴaimƴaime-aha ba seke záhe, gawuvge emnde a kamaare ba seke zalke-aha. 17 Faufa hyema áte ire á kure, aɗaba watse tá dakurá á de katafke á shairiya, tá de slerpákurá an já am mashidi-aha-aatare. 18 Watse tá dákurá á de katafke á male-aha á duniya, tá de dákurá á de katafke á slekse-aha áɗaba zhera-aaruwa. Estuwa, kure keni kwá de ndaasendahe seydire áte iya á katafke-aatare antara áza emnde a jeba umele keni. 19 Amá, má darákurda wá, dzamauka ire á názena kwá de ndaaná kure, bi geni kwá de ndaaná estara. Aɗaba á ba am sarte ŋanna wá, watse á semsa elva-aha na kwá de ndaaná kure á sem ire-aha á kure. 20 Aɗaba kwá de ndaaná kure-ka, á de ndaaná ba Sheɗekwe á Eddekure elva-aha ŋanna am kure.

21 «Am sarte ŋanna maa, emnde umele tá de vatertá ba itare an erva-aatare egdzar mama-aha-aatare ge emnde, geni a de ceɓarateraaceɓa. Dada-aha keni tá de vatertá ba itare egdzara-aatare ge emnde, geni a de ceɓarateraaceɓa. Egdzara umele keni, tá de daterar ge dada-aha-aatare antara mama-aha-aatare, tá de ceɓa ba shifa-aatare. 22 Emnde baɗemme watse tá dá ba kelaadire ádete kure aɗaba zhera-aaruwa, amá edda una má tsaatse shagera dem halavuwa-aara wá, ŋane á lyelye shifa-aara. 23 Amá am ekse na má tá fá zlaɗa áte kure, zhagadawzhagade á dem ekse umele, aɗaba uwe, una yá bakurá ba jirire: yá de semsa ya ba estuwa, ya *Ura á emnde baɗemme, kwá de zlanaaka ja ɗaba am berni-aha á *Iserayiila baɗemme.

24 «Ɓaaka pukura na ni á januje ge málum-aara an malire; ɓaaka walaaɗi na á januje ge zanuwe-aara an malire. 25 Á juka am, ma waletewala pukura, ŋane keni á gevge seke malum-aara, ma walaaɗi keni á juka am á gevge seke zanuwe-aara. Má edda á há maa, tá ɗahaná an *Bailjaibul ni, sákwa emnde na tá am huɗe á há ŋanna emtu?»

Kuvaukuva ba Dadaamiya palle

(Luka 12:2-9)

26 «Aɗaba una ŋanna, kuvauka urimagwe ɗekiɗeki. Aɗaba ɓaaka duksa na an sheɓe kina, á de sheɓaavesheɓe mazla-aara. Ɓaaka duksa na ni nasherire kina, tá de diseka emnde. 27 Názu yá bakurná ya an sheɓe na, de ɓalauseɓale ba parakke. Una tá ndaakurse á dem hyema an nasherire na keni, de ɓalauɓala á ba an ká kwárá á dem huɗe á ekse. 28 Kuvawaterka emnde na tá dzegwándzegwa ceɓakurceɓa ba shifa á kure am duniya na. Itare tá dzegwánka mága duksa áte shifa a dem zlanna. Kure wá, kuvaukuva ba edda una ni ŋane an hákuma ge ceɓakurceɓa kina, an hákuma ge dakurá á dem kárá á jahanama keni. 29 Njeɗu-aha buwa tá velan ba ge kwáɓa palle-ka emtu? Amá ba palle á njeɗu-aha ŋanna keni á taa keɗeka ba estuwa, sey má a wayetaa Eddekure na am samaya na. 30 Ba duksa palle ge kure keni: Ba úgje á ire á kure keni an kezla baɗemme áza Dadaamiya. 31 Aɗaba una ŋanna gazlauka ɗekiɗeki, kwá an dárádza ba kure arge njeɗu-aha ŋanna ma wanyara keni.»

Ƴaa Yaisu bi ndaase parakke geni ba ŋane una Yaakadada

(Luka 12:8-9)

32 «Ma ware una sheɓaaka, a enndaha ba parakke á katafke á emnde ganakini ya Yaakadada-aara wá, iya keni yá de enndaha ba parakke á katafke á Edderwa am samaya geni ŋane ura-aaruwire. 33 Amá edda una ƴiyaaƴa á katafke á emnde wá, iya keni yá de ƴanaaƴa á katafke á Edderwa am samaya.»

Hairire-ka amá kelaadire

(Luka 12:51-53; 14:26-27)

34 «Slaslauka geni iya ya saa hairire á sem duniya. Sanka an hairire á sem duniya, amá ya saa ba kelaadire. 35 Sawa-aaruwa wá, ya se wesha tara egdzere an dada, tara egdzere mukse an emmeŋara, ira tara egdzere mukse antara shawle-aara mukse. 36 Ba emnde a há-aatare una tá de gev kelaade-aha-aara.

37 «Ma ware una a hayaa ba eddeŋara bi a hayaa emmeŋara arge iya, ŋane wa, hyafka sleɗabiɗaba. 38 Ma ware una eksanteka dzaŋgala-aara emtsaaɗe ge ɗabiɗaba an ŋane, ŋane wá, hyafka sleɗabiɗabi. 39 Ma ware una á kátá ŋezlese shifa-aara na, edda-aara á keɗanaakeɗa, amá edda una a keɗaa shifa-aara aɗaba iya, ŋane á ŋezleseŋezle.»

Elva a sha laɗa

(Mark. 9:41; Luka 10:16)

40 «Ma a lyakurvaa ware keni, edda-aara a lyevaa ba iya. Edda una lyivaalye, a lyevaa ba edda una a ɓeliɓela na. 41 Ma ware una a lyevaa nabi á Dadaamiya áɗaba ŋane nabi á Dadaamiya, ŋane keni á de shansha laɗa á nabiyire. Edda una a lyevaa ura jirire áɗaba ŋane slejirire, ŋane keni á de shá laɗa á slejirire. 42 Yá bakurá ba jirire: Ma ware una a vante ba yáwe lailaiɗɗe ge cekwa á pukura-aha-aaruwa, áɗaba ŋane pukura-aaruwa, á shansha laɗa-aara.»

11

Emnde a ɓela á Yuhanna ádeza Yaisu

(Luka 7:18-35)

1 Am Yaisu zlauzle á tsakaterá elva ŋanna ge pukura-aha-aara kelaawa ju buwa maa, a naba tsetehe áhuwa mazla-aara, ge de kwaraterse elva antara ge ɓalatera waazu ge emnde am ekse-aha á larde ŋanna.

2 Am sarte ŋanna maa, Yuhanna slemaga baptisma am daŋgay. Ba cenancena labáre á slera na aŋkwa á maganá Yaisu *Almasiihu na, daaci a ɓelanve emnde umele am pukura-aha-aara, 3 geni tá de ndavanundave estuwa: «Ba ekka edda una diyaŋerdiya ganakini watse á sáwa na emtu? Una ka ura umele, sey ŋá tsákwá hyema ádaliye he?» 4 A ŋwaterantehe ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «De bawanánba kure názena á cenaná hyema á kure, antara názena kwá zheraná á ba an ice á kure na ge Yuhanna ŋanna. 5 Bawanánba ganakini wulfe-aha tá aŋkwa nanna ice-aatare, emnde a dere tá aŋkwa zlala ba laŋŋe, emnde a derve garevge ba meteɗmeteɗɗe, makwaya-aha tá aŋkwa cenáncena, emnde na ndza emtsaremtsa keni tsarettse, talage-aha keni maa, cenarvaacena waazu á labare á higa. 6 Barka ge edda una má kezlanveka fetarfire-aara áte iya na.»

7 Am sarte na tá aŋkwa zlálá pukura-aha á Yuhanna maa, Yaisu a fantau ge ndahater elva á Yuhanna ge zlamáha, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ndza kwa de zhárá uwe kure am kaamba? Ndza kwa de zhárá masa-aha na á gejaná effeƴa na emtu? Una ŋanna-ka ɗekiɗeki. 8 Ay ndza kwa de zhárá uwe? Ndza kwa de zhárá ura am zane zariya emtu? Náwa emnde a tsekwa zane zariya keni tá á ba am mba á slekse-aha. 9 Ay ndza kwa de zhárá uwe? Ndza kwa de zhárá nabi á Dadaamiya ka emtu? Una ba jirire, á tsáka á ba an nabi keni. 10 Aɗaba ba Yuhanna una wakita á Dadaamiya aŋkwa á ndaha elva-aara a ba ŋane:

“Náwa yá ɓela sleɓela-aaruwa á katafke á ŋa, ge tsatsaká baráma, á ba Dadaamiya.”

11 Yá ndaakur ba jirire: am emndimagwaha na tá yaterá ba ŋwásha, ɓaaka ura á jauje ge Yuhanna slemaga baptisma an malire. Aley edda una cekwa ba ŋane am emnde na tá am *kwara á Dadaamiya wá, ŋane á jauje ge Yuhanna an malire. 12 Kwaye a fantuwa estuwa Yuhanna slemaga baptisma ge ɓala waazu, sem vatena, kwara á Dadaamiya á shá ba zlaɗa áza kelaade-aha, tá kátá ba ta berduhe daaci tá kwaraná itare. 13 Aɗaba baɗemme á nabi-aha, antara *tawraita á Muusa ta magaa nabiyire-aatare áte kwara á Dadaamiya. Itare wá, halarvuhale á ba áte Yuhanna. 14 Má kwá cena náza-aaruwa wá, *Ailiya na Dadaamiya a ɓalese werre am wakita-aara ganakini watse á sawa na, ba ŋane Yuhanna ŋanna. 15 Edda una aŋkwa hyema-aara ge cena duksa, a cenvaacena elva na ya bakurna ya na ba shagera.

16 «Yá sláterá an ware kwa emnde a zamáne na? Yá sláterá an egdzara na tá beɗa ba nara áte we á layye am huɗe á ekse, a ba emnde umele, tá elvan ge emnde umele-aatare: 17 Ŋa fertakurte derma á ga gusa, shekelakurka; ŋa tsakakurte ɗákwa keni, kyuwakurka. 18 Haá! Samsa Yuhanna, ŋane zaaka duksa-aha umele, shaaka mbazla, ŋane wá, an shaitaine ɗeme ákyiye! 19 De samsa *Ura á emnde baɗemme, ŋane wá, aŋkwa ezza, aŋkwa essha keni, ta bantsa: Kwaye zhele na slera-aara ba huɗe, ŋane ɗeme wá, ura á emnde a ŋezla antara emnde na tá maga ba haypa na akyiye! Amá ilmu á Dadaamiya wá, aŋkwa á máráva jirire-aara am slera na aŋkwa á maganá ŋane.»

Zlaɗa árge eksa-aha na ta kwaleve mága tuba

(Luka 10:13-15)

20 Daaci Yaisu a naba valateraarhe ge emnde a ekse-aha na ndza a magaa najipu-aha kwakya am huɗe-aara, aley magarka tuba ɗekiɗeki na. A ba ŋane áte ekse-aha ŋanna: 21 «Degiya watse zlaɗa arge ekka, ekka Kaurajin; zlaɗa arge ekka, ekka Baytisayda. Aɗaba najipu-aha na ya maganaa am kure na wá, ma andze am Tirus antara Sidaun wá, ma andze tsakwaremtsakwa emnde a ekse-aha ŋanna am buhwa-aha, ma andze daremde am kelpa á kárá ge marese tuba-aatare. 22 Aɗaba una ŋanna, yá bakurá ba jirire: Vaci shairiya wá, watse ŋgulme ba shairiya na ta magaterán ge tara Tirus antara Sidaun na arge názá á kure. 23 Ekka keni Kafarnahum, ka kurken watse á kakteka Dadaamiya, á dakaada á dem samaya emtu? Ɓaaka ɗekiɗeki! Watse á gakaage á dem jahanama. Aɗaba najipu-aha na ya maganaa am ka na wá, una ŋanna ma andze am *Saudauma wá, sem vatena keni ekse ŋanna ma ba nja-aara. 24 Aɗaba una ŋanna, yá baká ba jirire: Vaci shairiya wá, watse ŋgulme ba zlaɗa na Dadaamiya á de faná áte emnde a *Saudauma na arge názá á ŋa.»

Sawmbare ásezerwa kwá shansha puwansepuwe

(Luka 10:21-22)

25 Am sarte ŋanna, a eksante elva ge Yaisu, a ba ŋane: «Eddaye-aaruwa, ka Edda á samaya antara haha ba ka palle. Yá aŋkwa slafak we-aaruwa kwakya, aɗaba ka sateransa ka ge egdzara mesheshe názu ka sheɓatervuwe ge emnde a diya, antara emnde a eŋkale. 26 Ba estuwa Edderwa, una namaari á ŋa ganakini a gevge ba estuwa.

27 «Edderwa a fime duksa baɗemme am erva ge iya. Diyaweddiye ganakini ɓaaka ura á diyeddiye *Egdza á Dadaamiya máki Eddeŋara ŋanna-ka. Dada keni, ɓaaka ura á diyeddiye máki Egdza-aara-ka palle, antara emnde na a wayaterántaa Egdza-aara ge marateránmara.

28 «Kwa emnde na kuɗakurefkuɗe ge sapa gwatama ɗemɗeme na, sawmbare baɗemme ásezerwa, yá lyakurvárelya kwá puwánsepuwe. 29 Naba fawisarefe, tsahautsaha duksa ázerwa, aɗaba ya ura maggwe, ya slekemaare. Ba jirire geni kwá shansha puwansepuwe ge ire á kure. 30 Aɗaba duksa na yá de fakuraara iya, á de magakuránmaga emtakire, gwatame na yá de fakuraara iya keni, zlazlaɗa-ka essepa-aara ɗekiɗeki.»

12

Ba Yaisu una edda á kwaskwe á puwansepuwe

(Mark. 2:23-28; Luka 6:1-5)

1 Daaci shekwaashekwa cekwaaŋguɗi, vacite umele an kwaskwe á puwansepuwe Yaisu a degashe am dágave á fe-aha á hiya, á wáterá waya ge pukura-aha-aara maa, ta naba kezleve ire á hiya na, ta zuhe. 2 Ba naráterna *Farisa-aha maa, a ba itare tá elvan ge Yaisu: «Ezzhara pukura-aha á ŋa tá maga názu piyatepiya shairiya á miya an vaci puwansepuwe.»

3 A naba ŋwaterantehe ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ekkure ndaakurseka názu ndza a maganaa *Dawuda am sarte na irice-aara antara emnde-aara baɗemme ŋateraaŋa waya na emtu? 4 Duwa-aatare á dem mashidi wá, ta de zuhe tapiske na ta fán ge slera á Dadaamiya na. Baráma á zuze-aara keni ɓelarateránka tsa. Una á ndaaná shairiya á miya wá, sey tá zana ba *liman-aha palle. 5 Emtu ndaakurseka am *tawraita, ganakini *liman-aha wá, ma vaci puwansepuwe keni, itare tá diya ba mága slera am mashidi emtu? Aɗaba una ŋanna, itare ma tsufarteka una am *tawraita keni, ɓaaka haypa áte itare. 6 Ay degiya, aŋkwa názu jauje ba ge mashidi keni an ƴaikkire áhuna. 7 Á ndahaná wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Maggwire una yá kataná iya sadake á dabba-ka, á bina. Ma andze diyakurdiya una ŋanna wá, ma andze kwá faterarka shairiya ge emnde na ɓaaka haypa-aatare na. 8 Ya ndahanaa áɗaba uwe una, aɗaba ba iya *Ura á emnde baɗemme una ya edda á vaci puwansepuwe ŋanna.»

Zhele an emtsa erva-aara

(Mark. 3:1-6; Luka 6:6-11)

9 Tsetsa Yaisu áhuwa, a de demhe am mashidi-aha-aatare umele. 10 Am mashidi ŋanna wá, aŋkwa zhele an emtsa erva-aara. Emnde na tá am huɗe á bere ŋanna itare tá tsagwaɗa ba Yaisu, má watse á maganaamaga duksa na áte uŋŋule-aara-ka, lauktu ma ta puwar elva. Ta ndavanuhe áɗaba ba una ŋanna, a ba itare: «*Tawraita á naba vamiteva baráma geni mí mbanaambe ura an vaci puwansepuwe emtu?» 11 A ŋwaterantehe ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Máki a eblyemaa kyawe á kure á dem evege slaɗɗe an kwaskwe á puwansepuwe, kyawe á edda-aara keni palla ba ŋane, á zlála-ka á de sansese emtu? 12 Sakwa ura emtu? Una ba jirire ganakini ƴaikke ba ura arge kyawe. Daaci estuwa, *tawraita á vante baráma á mága slera á maggwire ge ura an vaci puwansepuwe.» 13 Daaci a ba Yaisu á elvan ge zhele na an emtsa erva-aara na: «Pelansepele erva á ŋa». A naba pelanse, erva-aara gevge ba laŋŋe ba seke umele. 14 Mázle-aara ba zlálá ge *Farisa-aha ta de maga sawari-aatare geni tá maganá estara, lauktu tá keɗanaakeɗa shifa á Yaisu.

Sleslera na Dadaamiya a eksese ŋane

15 De diyeddiye Yaisu sawari-aatare ŋanna maa, a naba ƴaa tate ŋanna, a naba zlala á dem tate umele. Dikele á emnde estuwa ta daa ɗaba ŋane. A mbateraahe emnde na ta lapika-aha na baɗemme. 16 Amá a giyateraahe á ba an ndzeɗa geni a de ɓalateranseka labáre-aara ge emnde, ma ware ŋane keni. 17 Estuwa jiranvejire ŋane elva na ndza a balanaa nabi Aisaya, á ba ŋane:

18 «A bantsa Dadaamiya:

Nawa una sleslera-aaruwa ya eksesaa ya, ŋane edda una a wayanaa ervauŋɗe-aaruwa, yá higa jipu áte ŋane. Watse yá se tsekwaná áte ŋane Sheɗekwe-aaruwa, á de ɓalaterá ŋane ge nalga-aha baɗemme, geni watse yá kya shairiya-aatare baɗemme.

19 Ŋane, tá de mbaɗeka we antara ura ɗekiɗeki, á de feka hula, ɓaaka ura á de cenancena kwara-aara á dem zhegela áte we á layye-aha.

20 Ŋane wá, ma edda una ba seke názambakara na an dzala keni, ŋane á kezleka ɗekiɗeki. Ma ba seke kárá á názambakara na herzhe á emtsa keni, ŋane á emtsanaaka ɗekiɗeki. Á de magán ba estuwa sey má ganvege jirire á Dadaamiya am dagave á emndimagwaha.

21 Baɗemme á nalga-aha, watse tá fete tama-aatare á ba áte ŋane palle.»

Jawapa a vatertaa Yaisu ge *Farisa-aha

(Mark. 3:20-30; Luka 11:14-23)

22 Daaci ta sanaa zhele an jini ge Yaisu, jini na ganvege zhele ŋanna wulfe, ganvege uce. Amá Yaisu a naba mbanaahe zhele ŋanna, aŋkwa á nanna ice-aara, á ndaha elva ba laŋŋe zlaɓe ádaliye. 23 Emnde baɗemme tá aŋkwa maga ba najipu-aara, a ba itare: «Watse ba ŋane una wulfe á sleksu *Dawuda, ŋá aŋkwa ufufa na ka?» 24 Amá am sarte na cenaratercena *Farisa-aha, a ba itare: «Zhele ŋanna, a shaa hakuma á ba áza male-aatare á shaitaine-aha, zhera-aara *Bailjaibul, ge ŋgya jini-aha am emnde.» 25 Amá kerteŋ diyeddiye Yaisu názu am ire-aatare, daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Estuweka. Baɗemme á sleksire, máki tarapsete emnde gergere buwa am kwara ŋanna, tá aŋkwa dagala am dagave-aatare wá, sleksire ŋanna ba badzavbadze. Ma berni-ara, bi ma huɗe á há-ara keni, máki emnde na tá am huɗe-aara garevka palle, tá aŋkwa dagala am dagave-aatare wá, ba badzavbadze. 26 Daaci máki shaitaine á ŋgya jini-aha-aara ba ge ŋane wá, á wava áte ire-aara ba ge ŋane, á zlala estara kena kwara-aara á de katafke? 27 Náwa kwa bantsa kure, a vitaa ba *Bailjaibul hakuma ge ŋgya jini-aha am ura. Máki estuwa wá, a vatertaa ware kena hakuma á ŋgya jini-aha am ura ge emnde á kure? Tá kyaná ba emnde á kure shairiya-aara, geni ɓaaka jirire am elva á kure. 28 Yá ndaakur ba jirire: Yá aŋkwa ŋgya jini-aha á ba an hákuma na a vitaa Sheɗekwe á Dadaamiya. Amaana wá, samsa ba Dadaamiya an sleksire-aara aseze kure.»

29 Yaisu aŋkwa á slá Shaitaine an slendzeɗa, a ba ŋane á elvan ge itare: «Á dzegwaná estara ura de za há á slendzeɗa máki eksevaaka slendzeɗa ŋanna emtsaaɗe, a puwanse erva á kataliya, lauktu á za há-aara baɗemme?

30 «Daaci ma ware una ɓaaka an ya keni, ŋane kelaade-aaruwa. Ma ware una á meliyuka ge jáhá emnde na, ŋane slezaɗaterzaɗa. 31 Aɗaba una ŋanna maa, yá aŋkwa ndaakur ba jirire: Á naba ƴateraareƴe Dadaamiya ge emnde ma haypa-ara keni, antara elva-aha mandzawe na tá valyaná itare baɗemme. Amá edda una a ndaase elva mandzawe áte Sheɗekwe Cuɗeɗɗe wa, ɓaaka ƴanarƴe ɗekiɗeki. 32 Máki ura a ndaase elva mandzawe áte *Ura á emnde baɗemme wá, á naba ƴanarƴe Dadaamiya haypa-aara. Amá edda una, má a ndaase elva mandzawe áte Sheɗekwe Cuɗeɗɗe wá, ɓaaka ƴanarƴe ge ŋane ɗekiɗeki, ma am zamane na, ma am zamane na á de sawa na keni.»

Baɗemme á nafa-aha ta diyaterse á ba áte egdzara-aatare

(Luka 6:43-45)

33 «Egdza á nafa na emtake, sey tá shaná áte nafa na shagera. Tá shanka egdza á nafa emtake áte nafa laake. Ma nafa-ara keni tá diyeddiye á ba áte egdza-aara. 34 Kure, elva-aha á kure á ja shifa seke wenye á zahe, kwá taa ndaaseka duksa shagera aɗaba kwa mandzawe-aha. We á ura wá, á ndaha ba názu jauje am ervauŋɗe á edda-aara. 35 Slekemaare, á sa arge shagerire á názena an ndaka am ervauŋɗe-aara, á sanse ba názena emtake na. Slemandzawe maa, á sa arge shagerkire á názena an ndaka am ervauŋɗe-aara, á sanse ba názena emtaŋka ɗekiɗeki na. 36 Yá ndaakur ba jirire: Vacite na Dadaamiya á de kya shairiya á duniya baɗemme wá, emnde baɗemme tá de shansha elva-aha laakire na tá aŋkwa tsakaná itare na baɗemme. 37 Aɗaba ma ware keni tá de kyanaa shairiya á ba áte elva na aŋkwa á tsakaná ŋane baɗemme na, ma edda-aara áte jirire, ma áte fida keni.»

Najipu na a marsaa Dadaamiya áte Yaunas

(Mark. 8:11-12; Luka 11:29-32)

38 Daaci a ba emnde umele am malum-aha á *tawraita, antara *Farisa-aha, tá elvan ge Yaisu: «Malum, ŋá kátá ká maraŋerá najipu palle, ŋá diyeddiye átekwa máki a ɓelakaa ba Dadaamiya.» 39 A ŋwete ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Amá emnde a zamane na wa, ta mandzawe-aha váyya, varanteka ervauŋɗe-aha-aatare ge Dadaamiya. Itare tá aŋkwa ndava najipu ge diyise átekwa, máki a beliyaa ba Dadaamiya, amá tá shanka ɗekiɗeki. Hyaahya ba najipu na a marsaa Dadaamiya áte nabi Yaunas na. 40 Ba seke una Yaunas a magaa váha keƴe, vaƴiya keni keƴe, am huɗe á kelfe na wá, iya *Ura á emnde baɗemme keni yá de gá váha keƴe vaƴiya keni keƴe am irekhya ba estuwa. 41 Vaci shairiya wá, emnde a *Niniwe tá de mbeɗateraambeɗa emnde a zamane na. Aɗaba itare, am sarte na cenaráncena waazu a Yaunas, magarnaamaga tuba. Amá náwa aŋkwa edda una jauje ge Yaunas kina, kure kwá maŋka tuba. 42 Zlaɓe ádaliye, vaci shairiya wá, aŋkwa slekse mukse, ŋane keni watse á mbeɗateraambeɗa emnde a zamane na. Aɗaba ŋane kwaye ndza a tsetaa am pute, a se cena waazu á Suleymanu sle-ilmu jipu. Amá náwa aŋkwa edda una jauje ge Suleymanu kina, kure kwá ceneka.»

Eptsa á jini á dem urimagwe

(Luka 11:24-26)

43 «Má sesse jini am ura wá, á de ja ɗaba á ba am kaamba, ge tataya tate á puwansepuwe. Máki shanka wá, 44 á bánba jini ŋanna: Ambane yá eptsa á dem bere-aaruwa na ya segashe am huɗe-aara na. Má eptsaptsa wá, á de bera ba bere an hyaɗa, an tsatse tseɗaŋŋe, amá ɓaaka ura am kwa. 45 Daaci á zlálá-aara, á de ɗaha jini-aha umele na jaruje ba ge ŋane an mandzawire na vuye, tá sawa, tá se njá am huɗe-aara. Am iga-aara wá, edda-aara á gev ambane ba una ndza am zuŋŋwire na. Náza emnde a zamane mandzawe na keni, watse ba estuwa.»

Tara emmeŋara antara egdzar mama-aha-ŋara ge Yaisu

(Mark. 3:31-35; Luka 8:19-21)

46 Yaisu aŋkwa á ndaater waazu ge emnde am bere wá, ta semhe ge tara emmeŋara antara egdzar mama-aha-ŋara wá, ta tsatsehe ágashe, tá kátá tá ndaha elva antara ŋane. 47 Daaci ura umele a de mbeɗanuhe ge Yaisu, geni tá aŋkwa ndavaná tara emmeŋara, tá antara egdzar mama-aha-ŋara ágashe. 48 Yaisu á ŋwanante ge edda-aara, a ba ŋane: «Ware ŋane emmerwa ge iya? Emnde-ara ŋane egdzar mama-aha-aaruwa ge iya?» 49 Daaci á mara pukura-aha-aara an erva, a ba ŋane: «Náwa tara emmerwa antara egdzar mama-aha-aaruwa tá áhuna. 50 Ma ware una aŋkwa á maga názu á kataná Edderwa am samaya, edda-aara egdza emmerwa zhele, bi egdza emmerwa mukse, bi emmerwa.»

13

Naraje an slepuwa wulfe

(Mark. 4:1-9; Luka 8:4-8)

1 Vacite ŋanna wá, Yaisu a tseta á ba am mba, a de nja áte we á haye geni á kwaraterse elva ge emnde. 2 Daaci emnde kwakya se jarammeje ázeŋara, ŋane a naba njema am paare áte ire á haye; emnde wá, baɗemme tá á ba am haha áte we á haye ŋanna. 3 A kwaraterse duksa kwakya an naraje-aha, a ba ŋane á elvan ge itare: 4 «Sesse zhele umele ge de puwa nalkame am fe-aara. Am sarte na aŋkwa á puwa nalkame ŋanna, wulfe-aha umele a de valyaa áte uŋŋule, ta se tsakantehe ge ƴiye-aha. 5 Wulfe-aha umele, a de valyaa áte cacera, cekwa haha, a naba sesehe á ba áte watsewatsire aɗaba cekwa haha. 6 Amá de sesse vaciya an kárá wá, deraadera áɗaba ɓaaka slalwe ŋgelama. 7 Wulfe-aha umele zlaɓe ádaliye, a valyemaa am dake, a waltaa am dake, a ɓecante ge dake. 8 Amá wulfe-aha umele wá, a puwaa á ba am haha shagera, a magaa ire shagera. Ekte-aha umele, ta yayaa egdzara deremke deremke; ekte-aha umele ta yayaa egdzara kul uŋkwahe kul uŋkwahe, ekte-aha umele zlaɓe ádaliye ta yayaa kul keƴe kul keƴe.» 9 Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Edda una máki aŋkwa hyema-aara wá, a cenevaacena!»

Labára naraje-aha?

(Mark. 4:10-12; Luka 8:9-10)

10 Am iga á una ŋanna maa, ta naba sawa pukura-aha áseza Yaisu, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Labára ká ndater elva ge emnde an naraje-aha?» 11 A ŋwaterante, a ba ŋane: «Kure wá, vararakurteva barama geni kwá diyeddiye nasherire na am *kwara á Dadaamiya, amá itare sharanka una ŋanna. 12 Aɗaba edda una áŋkwa ázeŋara wá, tá de fanaarfe á de jauje á ba áte ŋane. Amá edda una an erva dey wá, ba egdza una ázeŋara na keni, watse tá de lyanvulye. 13 Aɗaba una ŋanna, yá ndater elva an naraje. Aɗaba ma tá aŋkwa ezzhárá ɗeme keni tá nánka; tá effa ɗeme hyema keni, tá cenánka duksa ɗekiɗeki, á duka á dem hyema-aatare. 14 Estuwa, názena ndza a ndahanaa Dadaamiya á kya an we á nabi Aisaya na gevge jirire-aara. Aɗaba a ba ŋane:

Kwá aŋkwa eccena an hyema-aha á kure, amá kwá cenanka ba názara keni. Kwá aŋkwa ezzhara an ice-aha á kure, amá kwá nanka duksa.

15 Aɗaba degdega ire á emnde ŋanna. An vanya hyema-aha-aatare, geni a demka elva-aaruwa á demkwa. An háɗá ice-aha-aatare, geni a naránka duksa-aaruwa an ŋane. Aɗaba ire-aatare degdege jipu, tá sawka á sem sera-aaruwa, geni yá se mbateraambe, a ba Dadaamiya.

16 Amá kure wá, higa ƴaikke ge kure, aɗaba ice-aha á kure aŋkwa á nanna duksa-aha á Dadaamiya, hyema-aha á kure aŋkwa cenancena. 17 Yá bakurá ba jirire: Kwakya nabi-aha antara emnde á Dadaamiya umele ta kátá puwete ba ice-aatare áte názena kwá aŋkwa zharaná kure kina, amá naranka. Ndza ta kátá cena názena kwá aŋkwa cenaná kure kina, amá cenaranka.»

Maana á naraje an slepuwa wulfe

(Mark. 4:13-20; Luka 8:11-15)

18 «Cenaucena ba shagera náwa yá aŋkwa ndaakur maana á naraje an slepuwa wulfe na. 19 Emnde umele, tá cenvá elva áte *kwara á Dadaamiya, amá á duka á dem ire-aatare. Daaci á sawa zhele mándzawe, á se eksese elva ŋanna am vuwa-aatare. Itare wá, ta ba seke uŋŋule. 20 Emnde umele ta ba seke cacera. Itare, má cenarvaacena elva áte kwara á Dadaamiya wá, kerteŋ tá lyiyaná á ba an higa. 21 Amá tá vanteka sleɗe ge elva á Dadaamiya am vuwa-aatare. Daaci má jerje lámare umele bi zlaɗa aɗaba elva á Dadaamiya na wá, tá ƴa fetarfire-aatare ba watsewatse. 22 Emnde umele zlaɓe ádaliye wá, ta ba seke dake. Tá lyevalya tsa elva á Dadaamiya, amá wá, á dem dágave á dzama á ire-aha á duksa á duniya gergergre, antara wáyá á nalmane á duniya kwakya. Á ɓecanta ba una ŋanna elva á Dadaamiya na am itare na, á maŋka nampire ɗekiɗeki. 23 Amá emnde umele wá, ta ba seke haha na sleɗe shagera na. Itare, má cenarvaacena elva á Dadaamiya wá, á duwa á dem ire-aatare ba shagera. Elva á Dadaamiya á sha sleɗe am itare, itare tá maga nampire. Emnde umele kwakya nampire-aatare; emnde umele nampire-aatare ba deydey. Emnde umele zlaɓe adaliye, nampire-aatare ba cekwa.»

Naraje an ezleha am dagave á hiya

24 Daaci a bateraa naraje umele zlaɓe ádaliye, a ba ŋane á elvan ge itare: «Náwa názu á garava an *kwara á Dadaamiya. Aŋkwa ura umele a ica faha-aara, a de jem hiya. 25 Vacite umele an vaƴiya maa, duwa kelaade-aara, a naba de janem wulfe á ezleha am hiya-aara ŋanna, a naba zlala. 26 Am sarte na waltewala hiya a sanse ire maa, ezleha-aha keni sesse. 27 Daaci duwa á emnde a slera á edda á fe ŋanna á dezeŋara, a ba itare tá elvan ge ŋane: Ambarka á ŋa male! Ábi ka jaa ba wulfe á jirire am faha á ŋa? Labara kwakya ezleha am hiya á ŋa? 28 A ŋwaterante, a ba ŋane: A maganaa ba kelaade-aaruwa lámare na. A ba emnde a slera tá elvan ge ŋane: Eksakaarekse emtu ŋá de ica ezleha-aha ŋanna baɗemme á dem áhá? 29 Ƴawanƴa, a ba ŋane á elvan ge itare, aɗaba watse kwá icesice antara hiya shagera. 30 Ƴawanƴa baɗemme á narnáhá; má narvenahe, hyephye sarte á ica hiya wá, watse yá bateranba ya ge emnde a ica hiya geni a icarsice emtsaaɗe ezleha-aha, a jaranmejahe am tate palle, a epsharupsha an kárá, lauktu tá haliya hiya-aaruwa á dem kuvere.»

Naraje an wulfe á pilli

(Mark. 4:30-32; Luka 13:18-19)

31 Yaisu a bateraa naraje umele zlaɓe ádaliye, a ba ŋane á elvan ge itare: «*Kwara á Dadaamiya wá, ba seke mága á wulfe á pilli, a eksante ge ura umele, a de ɓeleme am haha am fe-aara. 32 Cekwa ba ŋane am wulfe-aha á duksa, amá má de sesse, waltewala wá, hyema-aha-aara jauje ge hyema á duksa-aha umele an prempremire, gevge mama á nafa, haa ƴiye-aha tá maga bere-aha-aatare áte erva-aha-aara.»

Naraje an shahi á makala

(Luka 13:20-21)

33 Yaisu a bateraa naraje umele zlaɓe ádaliye, a ba ŋane á elvan ge itare: «*Kwara á Dadaamiya wá, ŋane ba seke mága á shahi á makala. Á ekseváksa mukse ba cekwaaŋguɗi, á puwante ge ukpa tasa keƴe an wasla, amá á tsantetse shahi á makala na ukpa na baɗemme.»

A maganaa estuwa Yaisu slera an naraje-aha

(Mark. 4:33-34)

34 Yaisu a kwaraterse elva-aha ŋanna baɗemme na an naraje-aha gergergre, ɓaaka názu a baternaa ŋane ɓaaka naraje am huɗe-aara. 35 An una ŋanna wá, maganaamaga názena ndza a ndaanaa nabi Aisaya am nabiyire-aara na, a ba ŋane:

«Watse yá bateranba elva-aha-aaruwa ge emnde an naraje-aha.» A ba ŋane zlaɓe ádaliye: «Duksa-aha na ndza an sheɓe kwaye am fakte á duniya keni, watse yá ndaatersendahe.»

Maana á naraje an ezleha am hiya

36 Am sarte na Yaisu puwaterapuwa emnde, ŋane keni a de demhe am bere. Ta duhe ge pukura-aha-aara á dezeŋara, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Palaŋernaapala maana á naraje an ezleha am hiya na.»

37 Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Sleja wulfe wá, ba iya ya *Ura á emnde baɗemme. 38 Fe wá, duniya. Hiya keni maa, emnde na watse tá dem *kwara á Dadaamiya. Ezleha maa, emnde na tá átuge zhel mándzawe. 39 Kelaade na a de jem ezleha ŋanna am hiya, Shaitaine. Sarte á ica hiya, amaana halavuwa á duniya. Emnde á ica hiya, malika-aha á Dadaamiya. Kwaye ŋane maana á naraje ŋanna. 40 Ba seke una ta icese ezleha am hiya, ta de peshanaa an kárá na wá, am halavuwa á duniya keni watse ba estuwa. 41 Iya *Ura á emnde baɗemme, watse yá puwa malika-aha-aaruwa á sawa, tá se dzerese emnde a emtaŋkire á hala antara emnde na tá vaterte ektapaare ge emnde na am kwara-aaruwa. 42 Malika-aha tá de puwaterem am kárá á jahanama, tá de kyuwa am kárá ŋanna, tá de kerɗa slare am kárá. 43 Amá emnde na tá aŋkwa fansarfe ge Dadaamiya wá, itare tá de gev ba seke vaciya an wulwulire am zlanna á Eddetare Dadaamiya. Edda una aŋkwa hyema-aara a cenvaacena elva ŋanna.»

Naraje an nalmane an heɗa am fe, antara náza hyema

44 «*Kwara á Dadaamiya wá, á garava an nalmane na an heɗa am fe, de shansha ura umele, a sheɓanvehe zlaɓe ádaliye, á higa jipu. A de vala názu am erva-aara baɗemme geni sey á shekwepshekwe fe na.

45 «Zlaɓe ádaliye, kwara á Dadaamiya á garava an sletsakala, á tataya ba náza hyema na shagera na. 46 Má shansha palle, una shagera jipu zlazlaɗa gane-aara na, á valuvale názena am erva-aara baɗemme, á de shekwa náza hyema ŋanna.»

Naraje an narre á sluwa kelfe

47 «Zlaɓe ádaliye, *kwara á Dadaamiya á garava an narre na tá puwaná emnde a sluwa kelfe á dem haye, tá duwa jili á kelfe-aha gergergre á dem huɗe-aara. 48 Má naatena, tá teɗese ásegashe, tá dzera kelfe shagera shagera á dem ilila-aha-aatare, una ɓaaka nampire-aara na ta puwanvehe. 49 Am halavuwa á duniya keni watse á magava ba estuwa. Watse tá sawa malika-aha, tá se lateraale emnde na shagera hala-aatare, antara emnde na shagerka hala-aatare. 50 Daaci emnde na shagerka hala-aatare na maa, watse tá puwaterá á dem kárá á jahanáma, tá de kyuwa, tá de kerɗa slare am kárá ŋanna.»

Naraje an edda una emgyegwe a duksa antara una aŋwaslire keni aŋkwa am mba-aara

51 Am iga á naraje-aha ŋanna maa, Yaisu a ndavateru ge pukura-aha-aara, a ba ŋane á elvan ge itare: «Cenakurancena una-aha ŋanna baɗemme?» «Cenaŋerancena», a ba pukura-aha tá elvan ge ŋane. 52 Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Máki estuwa, ma ware una malum á *tawraita na aŋkwa fansarfe ge Slekse ƴaikke am samaya na, ŋane á garava an edda á há na emgyegwe a duksa keni, sey tá shaná á ba am mba-aara, duksa aŋwaslire keni á ba am mba-aara na.»

Emnde a Nasarátu fartareka áte Yaisu

(Mark. 6:1-6; Luka 4:16-30)

53 Zlauzle Yaisu am tsakaterse naraje-aha ŋanna maa, á tsetehe am tate ŋanna, 54 a zlalehe á dem ekse na a waletaa am huɗe-aara na. A de fantau ge kwaraterse duksa ge emnde am *mashidi á Yahudiya-aha. Emnde na tá áhuwa baɗemme tá maga ba najipu-aara geni a shanaa áme ilmu-aara ŋanna, a vantaa ware hakuma á mága najipu-aha-aara ŋanna. 55 Ta bantsa itare wá: «Ábi ba ŋane una egdza á slega nafa na? Ba ŋane kahe una zhera á emmeŋara Maari na? Ábi ba ŋane una egdza emmetare ge tara Yakuba, antara Yusufu antara Simaun ira Yahuda? 56 Ábi egdzar mama-aha-ŋara ŋwasha keni tá aŋkwa á ba am dagave á miya áhuna? A shanaa áme kena ŋane hakuma estuwa?» 57 A piyatertaa ba una ŋanna ge fetaare áte ŋane, ɓaaka umele.

Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Ma áme keni emnde tá fa zherwe áte nabi á Dadaamiya, amá am ekse-aara wá, tá feka zherwe áte ŋane.» 58 Daaci Yaisu a magaa najipu-aha ba cekwaaŋguɗi áhuwa, aɗaba tá fetareka emnde áte ŋane.

14

Elva a emtsa á Yuhanna slemaga baptisma

(Mark. 6:14-29; Luka 3:19-20; 9:7-9)

1 Daaci am sarte ŋanna cenancena sleksu *Hirudus labare á Yaisu. Hirudus ŋanna wá, ŋane slekse á kwara á Galili. 2 A ba ŋane á elvan ge emnde-aara: «Una degiya ba Yuhanna slemaga baptisma. A tsetaa ba ŋane am faya. Aɗaba una ŋanna an hákuma á mága najipu-aha gergere.»

3 A bateraa una ŋanna aɗaba ndza a ndahanaa ba ŋane ŋanna geni a eksarvaksa Yuhanna. Daaci ta naba eksevaahe, ta puwete zawa áte ŋane, ta de ɓelema am daŋgay. A ŋguɗanaa aɗaba uwe Hirudus Yuhanna, aɗaba Hirudus ŋanna a eksantaave Hirudiya ge egdza emmeŋara Filip. 4 Amá aŋkwa á ndandaha Yuhanna, geni a eksantaave mukse ge egdza emmeŋara na wá, una ŋanna zlayeka ɗekiɗeki. 5 Ndza Hirudus á kátá keɗa shifa á Yuhanna á ba am sarte ŋanna, amá a kuva emnde a ekse, aɗaba baɗemme á Yahudiya-aha fartarefe an Yuhanna, geni ŋane nabi á Dadaamiya.

6 Daaci shekwaashekwa cekwaaŋguɗi wá, samsa sarte á ya Hirudus, a magaa egdza muŋri. Duwa á egdza á Hirudiya mukse, a de shekelaterante ge emnde na a ɗahateraa Hirudus á sem muŋri-aara. Una ŋanna hayanhaya jipu sleksu Hirudus. 7 A naba zanu ba waɗa ge gyaale ŋanna, geni ma a ndavanu uwe keni sey á vanteva. 8 Ba zlala ge gyaale na, a de ndava sawari áza emmeŋara emtsaaɗe. Zlarauzle am sawari antara emmeŋara maa, sawa-aara áseza sleksu Hirudus, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Iya wá, yá kata ká vite ire á Yuhanna slemaga baptisma am kwatame.» 9 Una ŋanna namaari-aareka ɗekiɗeki ge sleksu Hirudus, amá am a zanuwa ba ŋane waɗa ge gyaale ŋanna á katafke á emnde-aara baɗemme, a naba eksaarhe. Daaci a ba ŋane: A varanteva ba názena a ndavana ŋane. 10 Daaci a naba ɓela ura á de ica ire á Yuhanna slemaga baptisma am daŋgay. 11 Ta de icaa ire áte Yuhanna am daŋgay wá, tá sanhe am kwatame, ta se vante ge gyaale ŋanna, ŋane keni a zlala an ire na á deza emmeŋara. 12 Saremsa pukura-aha-aara ge Yuhanna, ta se eksante emtsa-aara, ta de heɗehe, ta naba de mbeɗanu labare ge Yaisu.

Yaisu a zateru duksa ge zála debu ilyeɓe

(Mark. 6:30-44; Luka 9:10-17; Yuh. 6:1-14)

13 Cenancena Yaisu labare á emtsa á Yuhanna, ta naba tsetehe am tate ŋanna, ta dema am paare á yawe, ta zlala á dem tate na ta ɓaaka emnde átekwa na. Cenarancena emnde am huɗe á ekse geni zlazlala Yaisu maa, baɗemme á emnde saresse am eksa-aha-aatare, ta ɗabem Yaisu an sera, ta ɗaba ba we á haye, we á haye. 14 De sessa Yaisu am paare maa, á zhárá ba dikele á emnde tá kela ádezeŋara, a naba zatervaarhe, a mbateraahe emnde na ta lapika-aha am dagave-aatare.

15 Eblyabelya vaciya maa, ta duhe ge pukura-aha-aara á dezeŋara, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ɓaaka vaciya mazla-aara, tate na keni kaamba, ambane puwateraapuwa emnde na, a zlarzlala á dem ekse-aha, tá de shakwanu náza za ge shifa-aha-aatare.» 16 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ma zlalarka keni ba kalle, vawaterteva ba kure názu tá zuze.» 17 Amá ta ŋwanante a ba itare: «Ɓaaka duksa ázeŋere, sey ba depaiŋ ilyeɓe, antara kelfe buwa, ɓaaka umele.» 18 «Sawansa una ŋanna ásezerwa», a ba Yaisu. 19 Daaci a ba ŋane á elvan ge emnde: «Njawinja baɗemme áte masa na.» Ŋane a halante depaiŋ ilyeɓe, antara kelfe buwa na, a kante ice á dem samaya, a slafanaa we-aara ge Dadaamiya, daaci a kwacaa depaiŋ-aha na, a tegateraa ge pukura-aha, geni tá vaterta ge emnde. 20 Baɗemme á emnde, ma ware keni a zuhe á ba áte huɗe-aara, aley jauje zlaɓe ádaliye. Pukura-aha ta halante jugena-aara ŋanna wárá kelaawa ju buwa. 21 Kezlakula á emnde a zá náza zá ŋanna wá, tá maga zála debu ilyeɓe, ɓaaka ŋwasha antara egdzara am huɗe-aara.

Yaisu á zlálá an sera áte ire á haye

(Mark. 6:45-52; Yuh. 6:15-21)

22 Shekwaraaka ɗekiɗeki am iga á za depaiŋ ŋanna, a ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara: «Dawemda am paare, dawedde kure zuŋŋwe á katafke-aaruwa, ebzaubze guwa á kya erwa. Iya wá, yá puwateraapuwa emtsaaɗe emnde.» 23 Puwateraapuwa emnde maa, a naba ɗaleme am egdza wa ba ŋane palle, ge de maga maduwa. Dem vaƴiya ba shagera, ba ŋane palle áte wa ŋanna.

24 Am sarte ŋanna wá, paare na pukura-aha tá am huɗe-aara na, zlazlala ƴiƴiye. Amá aŋkwa á maganá palasa vadza á yawe áhuwa, aɗaba a se yateruwa válale, á berhaterá á sem iga.

25 An ireŋlya wá, a duhe ge Yaisu de shateraasha pukura-aha-aara na áte ire á haye, amá á zlala á ba an sera-aara áte ire á haye ŋanna. 26 Ba naranna pukura-aha-aara ŋane aŋkwa á zlala áte yawe na wá, gazlargazla jipu, ta naba fu hula ge lyawa, aɗaba itare ta kurken shaitaine á yawe. 27 Kerteŋ a ndaater elva Yaisu: «Gazlauka degiya una ba iya, a wakurka lyawa», a ba ŋane á elvan ge itare. 28 A ŋwanante ge Piyer, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Máki ba jirire una ba ka Yaakadada wá, ndaasendahe elva á ŋa palle, geni yá duwa á dezeŋa áte yawe ba seke náza á ŋa.» 29 «Sawa!» a ba Yaisu á elvan ge ŋane. A naba tsekwese am paare na ge Piyer, a fantau ge zlala áte yawe á deza Yaisu. 30 Amá ba a fantau ge zhárá mága á effeƴa wá, a ja ge lyawa, a fantau ge ŋgye á dem yawe. Daaci a naba fu hula: «Yaakadada-aaruwa lyilya!» 31 Kerteŋ a velante erva-aara Yaisu, a de ŋanaahe, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Degiya jeba á cekwire á fetarfire na! Labara ka magaa shaige?»

32 Daaci ta ɗalema am paare bukerɗe-aatare. Tseriyye a naba ɗuhe ge válale keni. 33 Pukura-aha baɗemme ta kezlan ugje ge Yaisu am paare ŋanna. A ba itare tá elvan ge ŋane: «Ekka wá, ka *Egdza á Dadaamiya ba jirire.»

Yaisu a mbaa lapika-aha am Gainaizarait

(Mark. 6:53-56)

34 Ba ebzarubze haye, daaci daraada am haha á Gainaizarait. 35 Emnde a ekse na ta de tsekwa am huɗe-aara na diyareddiye Yaisu, daaci duwa-aatare ge itare ta hyenme labare-aara am haha-aatare baɗemme, ta naba sanaa emnde na ta lapika-aha na baɗemme ge Yaisu. 36 Ta ndavanuhe geni a vaterteva baráma ge emnde na lapika vuwa-aatare na, tá fafetefafa ba erva-aha-aatare á ba áte we á naŋgyuwe-aara keni. Daaci emnde na ta fafete erva-aha-aatare áte naŋgyuwe á Yaisu baɗemme mbarembe.

15

Elva a naɗe á eggye-aha werre

(Mark. 7:1-13)

1 Am iga á una ŋanna maa, ta semhe ge *Farisa-aha antara malum-aha á *tawraita á sa am huɗe á Urusaliima, ta se ndavanu elva ge Yaisu, a ba itare: 2 «Labara pukura-aha á ŋa tá maŋka názu ta kwaramisaa eggye-aha á miya? Aɗaba ŋá aŋkwa zharaterzhara tá bareka erva ge za náza za áte naɗe á emnde a nadina.»

3 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ekkure maa, labara kure keni kwá aŋkwa cuɗa názu a ndaasa Dadaamiya, an tsaha na kwa jansaara ba kure? 4 Aɗaba a ba Dadaamiya, ɗematerveɗeme tara eddeŋa an emmeŋa. Ma a ndahesaa ware elva mándzawe áte eddeŋara, bi áte emmeŋara keni, sey tá ejja ba shifa-aara. 5 Amá kwa bantsa kure wá: Máki ndakansendahe ge eddeŋa, bi ge emmeŋa, geni nalmane na ma andze yá melakumele an ŋane na wá, aŋkwa fanefa tsekemme, watse yá danán ge Dadaamiya. 6 Máki ndakansendahe estuwa wá, ka ɓaaka an wedera melanu ge eddeŋa, ma emmeŋa keni mazle-aara. An jeba á tsaha á kure ŋanna, kezlakuranveka názena a ndaasaa Dadaamiya emtu? Kezlakuranvekezle ba parakke! 7 Egdzara á fida-aha, tá demka am huɗe á kure ɗekiɗeki. Sesse jirire á názena ndza a ndahanaa Aisaya am nabiyire-aara na. Ndza a ndahanaa á ba áte kure. Aɗaba a ba ŋane:

8 “A bantsa Dadaamiya wá: Emnde na wá, tá aŋkwa á galiyá á ba áte we, am ervauŋɗe-aatare ta ƴiƴiye an ya.

9 Tá aŋkwa jáháva ɗeme am sera-aaruwa, amá una ŋanna ba dey. Aɗaba itare tá ndáhá ba naɗe-aha á emndimagwaha, ta ganve ba seke elva-aaruwa.” »

Kazlaŋa na á badza ura an Dadaamiya

(Mark. 7:14-23)

10 Daaci a ba Yaisu á elvan ge emnde baɗemme: «Sawmbare, cenauvaacena elva na ba shagera: 11 Názu á badza ura wá, á badzaná názu á fana edda-aara á dem mbuweka, á badzaná ba názu á segashe am mbuwe á edda-aara.»

12 Ta duhe ge pukura-aha-aara á dezeŋara, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Diyakdiya emtu ganakini aŋkwa á waterwa elva á ŋa na am ervauŋɗe ge *Farisa-aha?» 13 A ba Yaisu: «Baɗemme á wulfe na a janaa Edderwa na am samaya na ka tsawe, watse tá eɓɓeta á degashe. 14 Ƴawaterƴa seke itare, ábi ta wulfe-aha tá táɗá wulfe-aha seke itare. Máki wulfe á táɗá ukfeŋara wulfe, ba bukerɗire-aatare tá de puwa á dem evege.»

15 A ba Piyer á elvan ge ŋane: «Palaŋeraapala maana á naraje na ŋá cenvaacena.» 16 «Ba kure keni kwaasau kwá cenanka? 17 Baɗemme á názena á dem mbuwe á urimagwe, a tsekwa á ba á dem huɗe, amá á degashe zlaɓe adaliye am ŋane; una ŋanna ni diyakurka? 18 Amá názu á segashe am mbuwe á ura wá, kwaye a fantau á sawa am ervauŋɗe, á badzaná ba una ŋanna edda-aara. 19 Aɗaba kwakya dzama ire mandzawe na á segashe am ervauŋɗe á ura. Á berhaná ba una ŋanna á de ja shifa, antara mága gwardzire, antara dakarire, an neylire, fidire, ira sanse elva ƴaiƴaihe. 20 A badzaná ba jeba á duksa-aha ŋanna ura. Aɗaba zu duksa an erva na baraaka áte naɗe á emnde a nadina wá, una ŋanna á badzeka ura.»

Mukse á emnde a jeba umele fetarfe áte Yaisu

(Mark. 7:24-30)

21 Am iga á una ŋanna maa, a tsetehe ge Yaisu am tate ŋanna, kwaye a zlala á dem haha á Tirus antara Sidaun. 22 Aŋkwa mukse Kanani umele á njá am haha ŋanna, a sawhe á seza Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane á ba an ka kwara: «Edda-aaruwa! Ura jeba á *Dawuda! Tasle á ŋa zivarze! Aɗaba aŋkwa egdza-aaruwa mukse an shaitaine, aŋkwa á maga ba palasa.» 23 Amá mbeɗanareka Yaisu ba elva palle keni. Mukse na keni ƴanka ɗabaterɗaba. Ta naba duhe ge pukura-aha-aara á dezeŋara, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ndandaha seke elva palle ge mukse na a ezzlala mazle-aara, aɗaba aŋkwa á hulamitehula ba dey.» 24 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Iya wá, ɓelarika ge emnde umele, ta ɓeli ba ge emnde a *Iserayiila, aɗaba itare ta ba seke kyawe-aha na, ta keɗa an keɗa na.»

25 Amá cenaaka mukse na, a naba se ŋanta sera ge Yaisu: «Tasle á ŋa meliyumele edderwa», a ba ŋane á elvan ge Yaisu. 26 A ŋwanante ge Yaisu, a ba elva-aara á elvan ge mukse na: «Haleta ɗafa á egdzara, puwateranve ge kere-aha wá, zlayeka ɗekiɗeki.» 27 «Ba estuwa», a ba mukse na, «amá ma kere-aha keni tá wazaná ba itare kwaca á ɗafa na á valya á sawa am erva á dada-aha-aatare na.» 28 A ba Yaisu: «Ekka mukse na, kwakya fetarfire á ŋa. Názena ká kataná ká ŋanna wá, a gevge á ba áte una ŋanna.» A naba mbehe ge egdza á mukse ŋanna á ba am sarte ŋanna.

Yaisu a mbateraahe emnde na ta lapika-aha

29 Am iga á una ŋanna maa, a tsetehe ge Yaisu am tate ŋanna, a ɗaba we á haye á Galili, a de ɗaleta áte egdza wa umele, a de njehe áte egdza wa ŋanna. 30 Nalga á emnde kwakya ta ɗabem Yaisu á dete wa ŋanna, ta danaa antara emnde a dere, antara wulfe-aha antara ŋgurƴekwe-aha, an uce-aha, antara lapika-aha umele gergere kwakya, ta de puwateraa am sera á Yaisu, a mbateraahe baɗemme. 31 Emnde na ndza ta uce-aha tá aŋkwa ndaha elva ba laŋŋe; emnde na ndza ta ŋgurƴekwe-aha mbarembe; emnde na ndza ta dere-aha tá aŋkwa zlala ba laŋŋe; emnde na ndza ta wulfe-aha keni tá aŋkwa nanna ice-aha-aatare baɗemme. Baɗemme á emnde na ta naa una ŋanna, tá maga ba najipu-aara. Daaci baɗemme ta fantau ge gálá Dadaamiya á emnde a *Iserayiila.

Yaisu a zateru duksa ge zála debu ufaɗe

(Mark. 8:1-10)

32 Am iga á una ŋanna maa, Yaisu a ɗetaa pukura-aha-aara, a ba ŋane á elvan ge itare: «Emnde na tá wiwa am ice ge iya, aɗaba hare keƴe vatena tá á ba ázerwa, názu tá ezza keni ɓaaka. Wayanka yá puwateraapuwa ba estuwa tá an waya am huɗe, a de mbaɗateraaka waya áte barama a da.» 33 A ba pukura-aha tá elvan ge ŋane: «Mí de shaná áme kena náza zá am kaamba na ni haa á hyater ge emnde kwakya estuwa?» 34 «Aŋkwa wanyara depaiŋ ázekure?» a ba Yaisu á elvan ge itare. A ba itare: «Aŋkwa depaiŋ vuye, antara egdza kelfe-aha cekwaaŋguɗi.» 35 Daaci «njawinja am haha,» á ba Yaisu á elvan ge emnde baɗemme. 36 Ŋane a halante depaiŋ-aha vuye antara egdza kelfe na, a slafanaa we-aara ge Dadaamiya, a kwacaahe, daaci a naba tegateraa ge pukura-aha-aara, itare ta tegateraa ge emnde. 37 Ma ware-aatare keni a zuhe á ba áte huɗe-aara, ta ƴanaa ba itare náza zá. Pukura-aha ta jemaa jugena-aara ilila vuye. 38 Kezlakula á emnde na ta za náza za ŋanna, tá maga zála debu ufaɗe, ɓaaka ŋwasha antara egdzara am huɗe-aara. 39 Daaci Yaisu a puwaa emnde. Am iga-aara maa, a dema am paare, a zlala á dem haha á Magadan.

16

*Farisa-aha antara *Saduki-aha tá ndava nalaama áza Yaisu

(Mark. 8:11-13; Luka 12:54-56)

1 Ta sawhe ge *Farisa-aha, antara *Saduki-aha áseza Yaisu, ta se tsagwaɗana áte elva, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Máki a ɓelakaa ba Dadaamiya wá, maraŋeranmara najipu palle geni ŋá diyeddiye átekwa.» 2 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ábi kure máki hyaahya yawe kwakya dem eblya vaciya, kwá ba: Makuralla wá, watse ba laŋŋe sleɗe. 3 An eŋlya-waabere keni, má kwa nanna daŋŋwe ekte á samaya, á ŋgya vaciya á ba am huɗe-aara, kwá ba: Watse á maga yawe vatena. Iyau, nalaama-aha na aŋkwa á magava áte samaya wá, baɗemme diyakurdiya; duksa-aha na aŋkwa á marakurná Dadaamiya am zamane na wá, diyakurka! 4 Kure emnde na kwá am zamane na, kwa mándzawe-aha jipu, vakuranteka ervauŋɗe á kure ɗekiɗeki ge Dadaamiya. Kure kwá ndava najipu! Ba palle keni kwá nanka mazle-aara, hyaahya ba una kwá aŋkwa ndaaná áte Yaunas werre na.» Ba a ndaaterse una, a naba ƴaterhe, a zlala-aara.

Shahi á makala á *Farisa-aha antara *Saduki-aha

(Mark. 8:14-21)

5 Am sarte na tá aŋkwa zlala, tá átira degashe am haye á dete iga á guwa, pukura-aha ta naba viyaa depaiŋ, slaslarka ekseksa-aara. 6 Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Faufa hyema ba shagera, tsufautsufa ire á kure átuge shahi á makala á *Farisa-aha antara *Saduki-aha.» 7 Am cenaránka pukura-aha názu a ndahanaa ŋane, a ba itare am dagave-aatare: «Yaisu a ndaha una ŋanna aɗaba mi viyaa depaiŋ na.»

8 Carare cenancena Yaisu elva na tá aŋkwa ndahaná itare am dagave-aatare, a ba ŋane á elvan ge itare: «Labara kwá tsala elva a ɓaakire á depaiŋ am dagave á kure? Kure degiya ɓaaka fetarfire á kure ɗekiɗeki! 9 Sem ba kina keni aley zlaɓe ba kwá cenanka? Kwá yeheteka á ba áte depaiŋ ilyeɓe na ya kwacateraa ya ge emnde debu ilyeɓe na emtu? Kwá yeheteka á ba áte kezlakula wárá-aha na kwa nahetaa an jugena-aara na emtu? 10 Zlaɓe adaliye kwá yeheteka áte depaiŋ vuye na ya kazlateranvaa ya ge emnde debu ufaɗe antara kezlakula á ilila-aha na kwa nahete an jugena-aara na emtu? 11 Labara kwá lanaaka ganakini ya ndaakur elva á depaiŋ ka? Iya wá, ya bakuraa, tsufautsufa ire á kure ba shagera atuge shahi á makala na á segashe am *Farisa-aha antara *Saduki-aha.»

12 Daaci sharantaushe pukura-aha mazle-aara geni Yaisu ndahaaka elva a shahi á makala na tá puwaná am depaiŋ; ŋane a ndaha ba elva a názu tá kwaratersa *Farisa-aha antara *Saduki-aha ge emnde.

A ndaasa Piyer ganakini ba Yaisu una *Almasiihu na

(Mark. 8:27-30; Luka 9:18-21)

13 Am iga á una ŋanna maa, Yaisu a zlalehe antara pukura-aha-aara á dem Kaysariya á Filip. A de ndavateru ge pukura-aha-aara áhuwa, a ba ŋane á elvan ge itare: «Iya *Ura á emnde baɗemme mu, emnde ta baa ya ware?» 14 Ta ŋwanante, a ba itare: «Ta bantsa emnde umele ka Yuhanna slemaga baptisma; a baa emnde umele, ka *Ailiya; a baa emnde umele zlaɓe adaliye ka Yairaimiya, bi ka ba nabi umele.» 15 «Ay, kure ma, kwá ba ya ware?» 16 A ŋwanante ge Simaun Piyer: «Ba ka una ka *Almasiihu, ka *Egdza á Dadaamiya na á fa shifa am ura na.»

17 Daaci a ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Simaun egdza á Yaunas, ekka wá, shakansha barka kwakya, aɗaba jirire na ka cenaana áza urimagwe ka, a vaktaa ba Edderwa na am samaya na an ire-aara. 18 Yá ndak ba jirire Piyer: Ábi zhera á ŋa ŋanna wá, amaana palaha. Yá faná áte palaha ŋanna emnde na tá fetaare áte ya na baɗemme. Ma emtsa keni á de dateruka ɗekiɗeki. 19 Yá fakem egdza a tsekweram á wera *kwara á Dadaamiya am erva ge ekka. Ma ka piyetaa uwe ge emnde am duniya na keni, am samaya keni tá á ba áte una ŋanna. Ma ka ƴateraa baráma á uwe ge emnde keni, am samaya keni tá á ba áte una ŋanna.»

20 Am iga á una ŋanna maa, a teɗaterte hyema ge pukura-aha-aara, geni a ndaranka ge ura umele ɗekiɗeki, ganakini *Almasiihu ŋanna ba ŋane.

Yaisu a sanse elva a emtsa-aara, antara tsetse-aara am faya

(Mark. 8:31–9:1; Luka 9:22-27)

21 Yaisu a fantau am sarte ŋanna ge ndaaterse elva á ire-aara ge pukura-aha-aara, a ba ŋane á elvan ge itare: «Sey ba yá duwa á dem Urusaliima. Tá de magiya palasa kwakya male-aha á larde, antara male-aha á *liman-aha, ira malum-aha á *tawraita. Tá de zlanaazle shifa-aaruwa baɗemme, amá am hare ge keƴire wá, watse yá sesse zlaɓe adaliye an shifa.» 22 A naba ɗahese ge Piyer ba itare ta buwa antara Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «A piyetepiya Dadaamiya jeba una, a gevka ɗeme jeba una áte ka Yaakadada-aaruwa!» 23 Amá Yaisu a eptsanaa ge Piyer, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Giyapteka ɗekiɗeki, ekka, ka Shaitaine, ká kátá mbeɗiya á dem haypa. Aɗaba názena ká dzamaná ka na jarammeka antara náza á Dadaamiya, náza á ŋa na ba názu tá dzamaná emndimagwaha.»

24 Daaci a ba ŋane á elvan ge pukura-aha-aara baɗemme: «Máki edda-aara wayaawaya ɗaba ya wá, a dzameka shifa-aara ɗekiɗeki, a eksanteksa dzaŋgala-aara, á ɗabiɗaba an ŋane. 25 Aɗaba máki edda-aara á tataya lya shifa-aara wá, á de keɗanaakeɗa. Amá edda una a keɗaa shifa-aara aɗaba ya, á de shansha zlaɓe adaliye. 26 Ma edda-aara a zu emtakire á duniya na baɗemme keni, máki keɗanaakeɗa shifa-aara wá, ázara nampire-aara ge ŋane? A de maganánka duksa ɗekiɗeki. Aɗaba ɓaaka duksa na urimagwe á de vara shifa-aara an ŋane. 27 Ya *Ura á emnde baɗemme wá, watse yá sawa antara malika-aha-aaruwa, an sleksire á Edderwa. Watse yá se pelaterse ge emnde baɗemme, ma ware keni yá se pelansa á ba áte názena ndza a maganaa ŋane.» 28 A ba ŋane zlaɓe adaliye: «Yá ndaakur ba jirire: a ba am dagave á kure na keni, tá aŋkwa emnde na ni tá de emtseka ba estuwa, sey má naranna sawa-aaruwa ya *Ura á emnde baɗemme, má watse yá sawa am sleksire ƴaikke.»

17

Eptsapteptsa Yaisu a gev umele

(Mark. 9:2-13; Luka 9:28-36)

1 A magaa hare uŋkwahe am iga á una ŋanna maa, Yaisu a ɗetaa tara Piyer, antara Yakuba, ira Yuhanna egdza emmeŋara ge Yakuba ŋanna, a dateraa áte ire á wa umele slaɗɗe ba itare-itare áhuwa. 2 Daraada ahuwa maa, a naba eptsavte ge Yaisu am ice-aatare wá, gevge umele ba seke ŋane ka mazle-aara. Feke-aara aŋkwa á mba wulwulire ba seke vaciya, naŋgyuwe-aara gevge dzayye ba telle, aŋkwa mbe ba seke parakkire. 3 Daaci pukura-aha na tá zhára ba emndu werre, tara Muusa antara *Ailiya, tá aŋkwa ndaha elva antara Yaisu. 4 A ba Piyer á elvan ge Yaisu: «Yaakadada-aaruwa, una shagera jipu ŋere keni ŋá aŋkwa áhuna na. Má wayak-waya wá, yá maganaamaga dzadzawe-aha keƴe, palle náza á ŋa, palle náza á Muusa, palle keni náza á Ailiya.»

5 Zlaɓe ba elva ŋanna keni ndaaseka Piyer wá, a naba tsekwaterarhe ge kumba. Aŋkwa kwara á ndaha elva am kumba ŋanna. A ba edda-aara: «Una na wa, Egdza-aaruwa! Baɗemme á higa-aaruwa á ba áte ŋane. Cenaucena názena á bakurná ŋane.» 6 Cenarancena pukura-aha na kwara ŋanna maa, jaterja lyawa baɗemme, reppe ta kazlaa ugje am haha baɗemme. 7 A gapte ge Yaisu á dezetare, a de gejatertehe: «Naba tsawetse. A wakurka lyawa,» a ba ŋane á elvan ge itare. 8 Ta kante ire wá, ta naa ba Yaisu palle ɓaaka ura umele ázeŋara.

9 Am sarte na tá átira tsekwa á sa áte ire á wa ŋanna maa, a ba Yaisu á elvan ge itare: «Ma ge ware keni ndaawanka názena kwa nanaa kure na ɗekiɗeki, dem sarte na má tsanetsa ya, ya *Ura á emnde baɗemme am faya.» 10 Zlauzle elva-aara, ta naba ndavanuhe ge pukura-aha na, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Máki estuwa, labara tá bantsa malum-aha á *tawraita geni watse á semse emtsaaɗe Ailiya ádaliye na?» 11 A ŋwaterante ge Yaisu: «Una ba jire-aatare, ba seke una ta ndahanaa itare ŋanna, á eptsa Ailiya emtsaaɗe, á se tsatsanaatsatsa ŋane duksa baɗemme. 12 Amá wá, yá ndaakur ba jirire: Ailiya wá, ndza eptsaptsa á sawa, diyarseka ba emnde, ta naba maga hakuma-aatare áte ŋane. Ya *Ura á emnde baɗemme keni tá de magiyán ba estuwa.»

13 Daaci diyareddiye pukura-aha mazle-aara ganakini á ndaater elva a Yuhanna slemaga baptisma.

Yaisu ŋgyanseŋgye jini am egdzere

(Mark. 9:14-29; Luka 9:37-43)

14 Tsekwaretsekwa á sa áte ire á wá, ta se bera jahava á emnde. A duhe ge zhele umele, a de kezla ugje am sera á Yaisu, 15 a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Yaakadada-aaruwa, tasle á ŋa zanvareze seke ge egdza-aaruwa, aŋkwa á maganá palasa tauraurau, ser kwakya á valyaná á dem kárá, antara á dem yawe. 16 Ya saterán ge pukura-aha á ŋa, amá dzegwaránka mbanaamba.» 17 Ba wera we-aara ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Amá kure emnde a zamane na wá, ɓaaka fetarfire á kure ɗekiɗeki, kwa mandzawe-aha jipu! Watse yá njá antara kure dem laukte-ara? Yá fakurá ervauŋɗe dem sarte-ara estuwa? Sawiyansa kwa kure egdze ŋanna ge iya!» 18 Daaci Yaisu a valaarhe á ba an ndzeɗa ge jini na am vuwa á egdze ŋanna, a ŋgyansehe, kerteŋ a naba mbehe ge egdzere á ba am sarte ŋanna.

19 Am iga á una ŋanna maa, ta duhe ge pukura-aha-aara á ba an niya ge ndavanu una ŋanna, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Labara dzegwaŋeranka ŋere ŋgyesaa jini ŋanna?» 20 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «A maganaa cekwire á fetarfire á kure. Yá ndaakur ba jirire: Máki aŋkwa fetarfire á kure cekwaaŋguɗi, ma ba seke wulfe á pilli keni, kwá bananba ge wa na: Tsetse áhuna, ezzlala ádehuwa, ba jirire á tsettse, á zlala, ɓaaka názu á jakurviyaaje ɗekiɗeki. (( 21 Amá keni, jeba á jini na, sey tá ŋgyanse an maduwa, antara tsufa ndera.»))

Yaisu á sanse ge buwire elva a emtsa-aara antara tsetse-aara am faya

(Mark. 9:30-32; Luka 9:43-45)

22 Vacite umele jaremmeje pukura-aha am Galili, a ba Yaisu á elvan ge itare: «Iya *Ura á emnde baɗemme wá, watse ta fime am erva ge emnde. 23 Emnde ŋanna tá de jija. Amá am hare ge keƴire wá, watse yá tsetse am faya.» Ba cenarancena una ŋanna pukura-aha maa, daremda am dzama ire ƴaikke.

Elva a puwa hadama á mashidi

24 Am sarte na daremda tara Yaisu antara pukura-aha-aara á dem Kafarnahum, ta duhe ge emnde a jaha hadama á mashidi á deza Piyer, ta de ndavanuhe, a ba itare: «Malum á kure na ŋane á puweka hadama á mashidi emtu?» 25 A ŋwaterante ge Piyer: «Á eppuwa», a ba ŋane á elvan ge itare.

Daaci am sarte na Piyer aŋkwa á dem bere, Yaisu a ndavanu elva, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ndindaha mu, emnde-ara una tá puwaná hadama antara náza ŋezla ge slekse á larde? Egdzara á larde emtu, wayve-aha he?» 26 A ŋutehe ge Piyer: «Tá puwaná ba wayve-aha», a ba ŋane. A ba Yaisu: «Daaci estuwa tá puweka egdzara á larde. 27 Aley keni wá, mi zlaɗaterveka ervauŋɗe ge emnde ŋanna. Daaci edduwa áte we á haye, de puwumpuwa narre á ŋa á dem haye, kelfe na ká de eksaná ka zuŋŋwe na wá, naba werura we-aara, watse ká shansha shuŋgu am mbuwe á kelfe ŋanna, á hyephye ge puwa hadama á miya antara ka, naba vaterteva.»

18

Ware male am kwara á Dadaamiya?

(Mark. 9:33-37; Luka 9:46-48)

1 A ba am sarte ŋanna, ta duhe ge pukura-aha á deza Yaisu, ta de ndavanuhe, a ba itare: «Am *kwara á Dadaamiya mu, ware una male arge emnde umele?» 2 Ge vaterte jawapa, Yaisu a ɗante egdzere, a tsanaahe á katafke-aatare, 3 daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Yá ndaakur ba jirire: Máki eptsakurapteka, gakurevka ba seke egdzara mesheshe, kwá demka am kwara á Dadaamiya ɗekiɗeki. 4 Ura male am kwara á Dadaamiya wá, ba edda una má ganaaga ire-aara, a ganve ire-aara ba seke egdze na náwa ŋane na. 5 Ma ware una a lyevaa egdzere seke una aɗaba elva-aaruwa, edda-aara a lyevaa ba iya an ire-aaruwa.»

Kazlaŋa na á mbeɗa ura á dem haypa

(Mark. 9:42-48; Luka 17:1-2)

6 Am iga á una ŋanna maa, a ba ŋane: «Má edda-aara mbeɗanaambeɗa palle á egdzara ŋanna ta fetaare áte iya na á dem haypa, ámbane tá ŋguɗanemŋguɗa nákwá á ha hiya am mbiye, tá eblyanma am haye á emtsa, ŋgulme ba una ŋanna ge edda-aara. 7 Kay! Palase á duniya na, aɗaba kwakya názena á puwa emnde á dem haypa, ɓaaka janaaje-aara ɗekiɗeki. Amá laruwa ge edda una emnde tá puwa á dem haypa aɗaba ŋane na.

8 «Máki erva á ŋa, bi sera á ŋa áŋkwa á dáká á dem haypa wá, naba icica áte ka, eblyanveblye ƴiƴiye an ka. Ámbane ká dem tate á shifa na á zleka na an erva palle bi an sera palle, arge una ká njá an uɓiya-aha á ŋa baɗemme, amá ká dem kárá náza ba ge ɗekiɗeki na. 9 Máki ice á ŋa á dáká á dem haypa wá, sansese ice ŋanna, eblyanveblye ƴiƴiye an ka. Ámbane ká dem tate á shifa na á zleka ɗekiɗeki na an feke palle, arge una ká njá an ice-aha á ŋa bukerɗe, amá ká dem kárá na ɓaaka emtsa-aara dem ba ge ɗekiɗeki na.»

Naraje an kyawe na ndza keɗaakeɗa, sharánsha

(Luka 15:3-7)

10 «Tsufautsufa ire á kure ba shagera, epsawanaaka ba ura palle keni am egdzara ŋanna. Yá ndaakur ba jirire: Malika-aha-aatare tá ba tsatse á katafke á Edderwa am samaya. (( 11 Aɗaba iya *Ura á emnde baɗemme wá, ya se ŋezla una keɗaakeɗa na.)) 12 Máki ura an kyawe-aha-aara deremke, amá keɗaakeɗa kyawe palle am kaamba, á ƴanka kyawe-aha kul maselmane ju maselmane na áte wa, ŋane á tsekwa á de tataya una keɗaakeɗa na emtu? Emtu ázara a ba kure? 13 Yá ndaakur ba jirire, má de shánsha wá, á higetehiga ervauŋɗe-aara jipu á ba arge kyawe-aha kul maselmane ju maselmane na tá aŋkwa na keni. 14 Eddekure na am samaya na keni ba estuwa. Ŋane wayaaka ɗekiɗeki ganakini á keɗa ba palle-aatare keni am egdzara-aara ŋanna.»

Elva áte egdza emmeŋa má a gu haypa an ka

15 «Máki egdza emmeŋa gawge haypa an ka wá, de ndandaha ba kure kwa buwa antara ŋane. Má cenakvaarcene, tsakanmartse ge egdza emmeŋa. 16 Amá máki ƴanaaƴa elva á ŋa wá, ká se tatayevá ura palle, bi emnde buwa, lauktu kwá duwa zlaɓe ádaliye antara itare, geni a gevge á ba áte una a ndahanaa wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Ma ugje-ara keni a tsaatse á ba áte seyde á emnde buwa bi keƴe na. 17 Amá máki cenaaka náza-aatare zlaɓe ádaliye wá, naba bateranba ge emnde a fetarfe am jahava. Má cenaaka náza á aiklaisiya wá, a gevge ba seke ura á jeba umele, ba seke edda ŋezla mazle-aara á katafke á ŋa.»

Má kwa ƴanaa kure ura, am samaya keni tá de ƴanƴa

18 Am iga á una ŋanna maa, a ba ŋane: «Yá bakurá ba jirire: Ma kwa piyetaa uwe am duniya na keni, am samaya keni tá á ba áte una ŋanna. Ma kwa ƴateraa baráma á uwe keni, am samaya keni tá á ba áte una ŋanna.

19 «Yá ndaakurndaha zlaɓe ádaliye: Má emnde buwa am dagave á kure ta ŋguɗaa ye-aatare palle ge ndava duksa am maduwa, á vaterteva Edderwa na am samaya na duksa ŋanna. 20 Aɗaba am tatu ta jamme emnde buwa bi keƴe am zhera-aaruwa, iya yá aŋkwa am dagave-aatare.»

Naraje an sleslera na kwalevkwale ƴanaare haypa ge ura

(Luka 17:4)

21 Daaci a tsetehe ge Piyer damme á deza Yaisu ge ndavanundave, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Yaakadada, yá ƴanaare haypa ser wanyara ge egdza emmerwa, máki ŋane á far ba mága haypa an ya? Dem ser vuye emtu?» 22 «Aꞌaa ser vuyeka, ser kul vuye kul vuye ser vuye», a ba Yaisu.

23 Am iga á una ŋanna a ba ŋane: «Náwa gáráva á názu á magavá am *kwara á Dadaamiya: Aŋkwa slekse umele, a ɗetaa emnde a slera-aara geni tá vante lisaafi á nalmane-aara baɗemme. 24 Demde am lisaafi wá, jesarje edda á gema-aara á ɗaban ge nalmane kwakya jipu, ta eksanvaahe. 25 Edda-aara ŋanna ba názara-aara keni ɓaaka ge pelese gema na. Daaci a ba zanwe-aara: Eksauvaksa irice-aara velawuvele. Velawuvele mukse-aara, antara egdzara-aara, ira názu am huɗe á há-aara baɗemme, ge pela gema-aaruwa an ŋane. 26 Daaci a duhe ge zhel ŋanna á deza edda á gema, a de kezlaa ugje á katafke-aara, a ba ŋane: Tasle á ŋa fifa ervauŋɗe ambarka á ŋa, yá eppela baɗemme. 27 Ura male na a naba zanvaarehe, a ƴanaa gema ŋanna baɗemme, a belanaahe.

28 «Amá ŋane ba segashe-aara, a se ja ba ire antara ukfeŋara, ndza tá am slera palle, ŋane keni a ɗaban ge egdza gema wá, a naba ŋanaahe am kwara: Sey ká pelisepele duksa-aaruwa, a ba ŋane á elvan ge ukfeŋara na. 29 Ukfeŋara a kezlanaa ugje, a ba ŋane: Tasle á ŋa fifa ervauŋɗe yá pelaksepele baɗemme! 30 Amá faaka ervauŋɗe ɗekiɗeki, a de ŋguɗehe am daŋgay, sey máki pelesepele duksa-aara baɗemme.

31 «Ba ta naa una ŋanna emnde umele na ndza tá am slera kerɗe na wá, tá geja ba ire. Tá de balanse labara ŋanna baɗemme ge zanwe-aatare. 32 Daaci zanwe a naba ɓelaa emnde-aara, ta de ɗanante, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Ekka wá, ka slemándzawe ba jire. Ekka ni ya naba ƴakaare gema-aaruwa baɗemme aɗaba slapala á ŋa; 33 Abi zlaya ka keni ma ká zanvaareze estuwa ge ukfeŋa? 34 Jaaja ervauŋɗe zanwe-aara. A ba ŋane: A daránda á dem daŋgay, ŋane keni sey má pelesepele gema-aaruwa baɗemme.»

35 Am iga á una ŋanna maa, a far una Yaisu: «Edderwa na am samaya na keni, á de magakurán ba estuwa ge kure keni, má kwá ƴateraareka an ervauŋɗe á kure palle ge emnde a magakuraa haypa.»

19

Elva á Yaisu áte elva a ica nika

(Mark. 10:1-12)

1 Yaisu zlanaazle elva-aara, a naba tsetehe am Galili, a zlala á dem haha á Yahudiya áte iga a guwa á Urdun. 2 Emnde kwakya ta ɗabemhe áduwa, emnde umele tá an emnde-aha-aatare ta lapika-aha. Yaisu a de mbateraahe.

3 Daaci ta duhe ge *Farisa-aha umele ádeza Yaisu, ta de tsagwaɗanaa áte elva. Ta de ndavanuhe, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Vantevahe *tawraita baráma ge zhele geni á ɓelánaaɓelá mukse-aara aɗaba dalila á ma uwe keni?» 4 A ŋwaterantehe, a ba ŋane: «Ndaakurseka názu am wakita á Dadaamiya emtu? Am fakta wá, Dadaamiya a nderaterhe tara zhele an mukse.» 5 Daaci a ba ŋane: «Aɗaba una ŋanna, zhele á ƴá tara eddeŋara antara emmeŋara, tá mázláva an mukse-aara; itare ta buwa ŋanna, tá gevge ba vuwa palle. 6 Estuwa, ta buweka mázle-aara, tá geva ba vuwa palle. Daaci názena ni a janmaa Dadaamiya wá, a icanveka urimagwe.»

7 *Farisa-aha ŋara ta ndavanuhe: «Labara a bantsa Muusa zhele á vante nalmesheri á ica nika ge mukse, máki ba estuwa?» 8 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Muusa a vakurte baráma a pakyava antara ŋwasha-aha á kure na wá, aɗaba degdegire á ire á kure. Am fakta wá, ndza estuweka ɗekiɗeki. 9 Yá ndaakur ba jirire: Ma ware una a ɓelaa mukse-aara, wallá a ekseva am gwardzire, a de gaa umele, a magaa ba gwardzire.»

10 A ba pukura-aha-aara tá elvan ge ŋane: «Máki elva á tara zhele an mukse gevge estuwa wá, ambane emnde tá ƴanƴa elva á nika ba ɗekiɗeki.» 11 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Emnde baɗemme ka una tá dzegwándzegwa eksar elva ŋanna, sey ba emnde na Dadaamiya a vaterte hákuma á nja estuwa. 12 Aŋkwa dalila-aha gergere na ni á piyante gá mukse bi de gá zhele ge ura: Ura umele wá, ta yanaa á ba an ŋane, vuwa-aara ba estuwa, elva á nika á taa gevka ge ŋane. Náza á emnde umele, ta halatertaave ba emndimagwaha. Emnde umele zlaɓe ádaliye, ta ƴaa nika aɗaba *kwara á Dadaamiya. Kwaye ŋane tsáha ŋanna, edda una á dzegwándzegwa na, a eksanteksa.»

Yaisu á gaterar barka ge egdzara

(Mark. 10:13-16; Luka 18:15-17)

13 Emnde kwakya ta sanaa egdzara ge Yaisu, ganakini á puwaterar erva a barka-aara, antara á magaterar maduwa, amá pukura-aha ta naba valateraarhe ge emnde a saa egdzara ŋanna. 14 Daaci, a ba Yaisu á elvan ge itare: «Piyawaterteka, ƴawaterƴa a sarsawa egdzara ásezerwa, aɗaba *kwara á Dadaamiya náza á emnde na má garevge ba seke itare.» 15 Daaci a puwateraarhe erva a barka-aara áte ire-aha-aatare, a tsetehe am tate ŋanna, a zlalehe.

Sleberba a se ndava sera á shifa áza Yaisu

(Mark. 10:17-31; Luka 18:18-30)

16 A sawhe ge dawale umele áseza Yaisu, a ba ŋane: «Malum, shagera slera-ara yá maganaamaga, lauktu yá sha shifa na á zleka na?» 17 A ba Yaisu, á elvan ge ŋane: «Labara ka ndaviyu elva áte duksa na shagera? Ɓaaka ura shagera ɗekiɗeki sey ba ura palle. Máki wayak-wáyá ká daada á dem tate á shifa na á zleka na wá, ŋanaaŋa shairiya-aha á Dadaamiya.» 18 A ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Ura-ara-aha-aara ge shairiya-aha?» A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Una a ba: Jeka shifa, maŋka gwardzire, ileka, maŋka seydire á fida áte ura, 19 ɗematerveɗeme tara eddeŋa an emmeŋa, ira ewwáyá sleriya á ŋa ba seke ire á ŋa. Kwaye ŋane shairiya-aha ŋanna.» 20 A ba dawale ŋanna á elvan ge Yaisu: «Una ŋannaaŋa baɗemme. A juwa uwe umele?» 21 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Máki ká kátá gev edda una hyephye am duksa baɗemme wá, de valuvále názu am rezege á ŋa baɗemme, tegatertega shuŋgu-aara ge taláge-aha. Ekka watse ká shánsha láɗá-aara am samaya, daaci sawa ɗabiɗába.» 22 Ba a cenaa una ŋanna dawale ŋanna maa, a da á ba an dzámá ire, aɗaba nalmane-aara kwakya jipu.

23 Daaci a ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara: «Yá bakurá ba jirire: Zlazlaɗa jipu ganakini ura berba á demda á dem *kwara á Dadaamiya. 24 Yá ndaakurndáhá zlaɓe ádaliye: Náwa zlazlaɗa ganakini á dedde nazlegwame am ɓiye á lipere, amá zlazlaɗa ba náza á sleberba zlaɓe adaliye ge dem kwara á Dadaamiya.» 25 Ba ta cenaa una ŋanna pukura-aha wá, tá geja ba ire. A ba itare: «Máki ba estuwa wá, ɓaaka ura á ŋezleseŋzle ɗekiɗeki.» 26 A zharateraahe ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare. « Áza emnde wá, una á taa gevka, amá Dadaamiya wá, ɓaaka názu á janviya ge ŋane.»

27 Piyer a eksetaa elva, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Kwaye ŋere, ƴaŋeránƴa duksa baɗemme, náwa ŋá ɗaba ba ka na mu, watse á geva estara náza á ŋere?» 28 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Yá ndaakur ba jirire: Am sarte na má watse se njaniinja ya, iya *Ura á emnde baɗemme am kurshi á sleksire-aaruwa am duniya na watse á de sawa áŋwaslire na, am sarte ŋanna wá, kure emnde kelaawa ju buwa na kwá aŋkwa ɗabiɗába na keni, watse kwá sha kurshi á ƴaikkire kelaawa ju buwa áte kure, kwá de njá am kurshi-aha ŋanna ge kya shairiya á Iserayiila-aha jeba kelaawa ju buwa. 29 Ma ware una a ƴaa eddeŋara, bi emmeŋara, bi egdzar mama-aha-ŋara zála an ŋwásha, bi egdzara-aara, bi fe-aara, bi a ƴaa huɗe á há-aatare baɗemme aɗaba iya, á de shánsha una-aha ŋanna huɗe deremke ira shifa na á zleka na. 30 Amá emnde kwakya ta emnde a zuŋŋwa ba itare kina, tá de gev emnde a kataliya. Emnde kwakya tá am kataliya kina, watse tá gev emnde a katafka ba itare.»

20

Naraje an emnde a mága bariyama am fe

1 «Am *kwara á Dadaamiya wá, náwa tá gáráva an labáre na náwa ŋane na: Aŋkwa edda á há a degashe an eŋlya werre ge de hálá emnde bariyama á dem fe á náfá-aara. 2 Daaci mbera-aatare maa, ta zluwa á ba áte gane na ndza tá vaterteva ba kelaazare na; gane ŋanna suley suley áte váha. Daaci a naba daterhe á dem fe-aara. 3 A sesehe zlaɓe ádaliye am saa maselmane maa, á zhárá ba emnde umele áte we á kwaskwe, ɓaaka slera-aatare. 4 A ba ŋane á elvan ge itare: “Kure keni daumbare á dem fe-aaruwa, watse yá vakurta názena deydey á slera á kure.” 5 Tá naba duhe. Edda á fe ŋanna a sesehe zlaɓe ádaliye an vacitire keni, a magán ba estuwa. An lásar keni a magán ba seke una ŋanna. 6 Herzhe watse emnde tá maga niya sá am fe maa, a sesehe ge edda á fe ŋanna, á zhárá ba emnde umele zlaɓe ádaliye tá áte we á kwaskwe, a ba ŋane á elvan ge itare: “Labára kwa váha á njá áhuna, ɓaaka názena kwa maganaa kure?” 7 Tá ŋwanante, a ba itare: “Aɗaba ɓaaka ura a ndavaŋerndáva.” A ba ŋane á elvan ge itare: “Kure keni naba saumbare á sem fe-aaruwa, magaumaga slera.”

8 «Eblyablya vaciya maa, a ba edda á fe á elvan ge male á emnde a slera-aara: “Ɗaterɗáhá, tegatertega mbera-aha-aatare, ká fantau áte emnde na ta duwa á kataliya, ká zláná áte emnde na ta duwa itare zuŋŋwe á dem slera.” 9 Ta duhe ge emnde na ta de fantau ge slera herzhe á eblya vaciya na, baɗemme-aatare ta sha suley palpale. 10 Am iga-aatare, ta duhe ge emnde na ta fantuwa itare zuŋŋwe ge slera na. Itare ta kurken watse an saga náza-aatare, amá itare keni ta vaterte ba suley palpale ŋanna. 11 Ta lyevaahe, amá jaterja ervauŋɗe áte edda á fe ŋanna. 12 A ba itare tá elvan ge edda á fe: “Náwa emnde na ta se gejante slera ba cekwaaŋguɗi ni, ka biyateraa shuŋgu kalkale antara náza á ŋere na ŋa váha deppe á maga slera áte zlaɗa á vaciya na!” 13 Amá edda á fe a ŋwanante ge palle-aatare, a ba ŋane á elvan ge ŋane: “Ba palle a zlerma na ya magakanaa ya ɓaaka ura-aaruwa. Ha! Ndza zlamiyuka am gane geni suley palle áte váha emtu? 14 Lyevaalya suley á ŋa, jinaaja. Iyá yá kátá vanteva ge edda una a fantau á kataliya na keni ba seke názá á ŋa. 15 Emtu aŋkwa slepiyite mága slera an shuŋgu-aaruwa áte una yá kataná iya emtu? Emtu ká shelha aɗaba ya maganaa shagerire ge ura emtu?” » 16 Yaisu zlauzle am tsáká elva-aara, a farhe zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: «Emnde na tá am kataliya kina, tá de gev emnde a katafke. Emnde na tá á katafke kina, tá de gev emnde a kataliya.»

Yaisu aŋkwa á sanse ge keƴire elva a emtsa-aara antara tsetse-aara am faya

(Mark. 10:32-34; Luka 18:31-34)

17 Aŋkwa á dem Urusaliima Yaisu wá, a ɗetaa pukura-aha-aara kelaawa ju buwa. Tá átira a zlálá, a ba ŋane á elvan ge itare: 18 «Duwa á miya á dem Urusaliima kina na wá, iya *Ura á emnde baɗemme tá de eksivaksa, tá de vite ge male-aha á *liman-aha, antara malum-aha á *tawraita. Tá de ndahaná itare geni a jareja shifa-aaruwa. 19 Daaci tá de fime am erva ge emnde na ɓaaka nadina-aatare, tá de zlazlisá itare, tá de jiya itare, tá de zleŋeliya itare áte dzaŋgala. Amá am hare ge keƴire wá, watse yá tsetse am fáyá.»

Ndáva á emmarge tara Yakuba an Yuhanna

(Mark. 10:35-45)

20 Duwa á emmarge egdzara á Jaibaidaiyus, ta duwa antara ba egdzara-aara ŋanna á de katafke á Yaisu, a kezlaa ugje á katafke-aara, a ndavanuhe máki á shansha ŋálá ázeŋara. 21 «Ká kátá uwe ka emmaaye,» a ba Yaisu á elvan ge ŋane. A ŋwanante, a ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Máki dakemda am sleksire á ŋa wá, yá kátá palle á egdzara-aaruwa na á de shá njá am naɗafa á ŋa, palle keni á de shá njá am názlaɓa á ŋa.» 22 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ábi diyakurka wedere á kure na ma andze kwá ndava ŋane na. Kina wá, watse kwá dzegwándzegwa emtu sha zlaɗa áte náza-aaruwa na watse yá essha na?» Tá ŋwanante: «Ŋá dzegwándzegwa,» a ba itare. 23 «Zlaɗa-aaruwa wá, ba jire watse kwá de essha, amá elva a de njá am naɗafa-aaruwa antara am názlaɓa-aaruwa wá, am erva-aaruweka una ŋanna. Tá aŋkwa emnde na a dzeratersaa Edderwa ge de njá am sleɗe-aha ŋanna.»

24 De cenaráncena pukura-aha umele na jaruje kelaawa na labáre ŋanna, a naba jaterhe ge ervauŋɗe áte egdzar mama-aha buwa ŋanna. 25 A ɗatertehe ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Náwa diyakurdiya ganakini slekse-aha á larde wá, itare tá aŋkwa á kwárá larde-aha-aatare an márá hákuma áte emnde. Male-aha á ekse keni tá aŋkwa á márá hákuma-aatare am ekse. 26 Amá jeba á una ŋanna wá, a gevka am dagave á kure. Ma ware una á kátá gev male keni, arge una ŋanna wá, a gevge ba seke walaaɗi á kure. 27 Ma ware una á kátá gev slekatafke á kure keni, a gevge ba seke náve á kure. Malire wá, ba una ŋanna am ice á Dadaamiya. 28 Ba iya *Ura á emnde baɗemme keni, sanka geni tá se magiya emnde slera, amá iya una ya se magateraa slera ge emnde, ya se ƴá shifa-aaruwa geni yá lyelye emnde ba kwakya.»

Wulfe-aha buwa sharánsha ice áza Yaisu

(Mark. 10:46-52; Luka 18:35-43)

29 Segashe-aatare am ekse á Yairikau maa, emnde kwakya ta daa ɗaba Yaisu. 30 Tá aŋkwa wulfe-aha buwa tá á njanja áte we á uŋŋule, cenaráncena aŋkwa á degashe Yaisu, ta naba kante kwárá: «Yaakadada, *Egdza á Dawuda, tasle á ŋa zaŋervareze,» a ba itare. 31 Ta valateraarehe ge emnde, ta bateraa a ɗaruɗe, amá itare ta farhe zlaɓe adaliye á ba an hula, a ba itare: «Yaakadada, Egdza á Dawuda, zaŋervareze.» 32 A tsaahe ge Yaisu, a ɗaterte á dezeŋara, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwá kátá yá magakurá estara kina?» 33 Ta ŋwanante, a ba itare: «Ŋá kátá ba ŋá nanna ice á ŋere Yaakadada». 34 Yaisu a zatervaarehe, a semtateraa ice-aha-aatare. Ba seke ndaha á miya na emnde buwa na sharansha ice-aha-aatare, ta ɗabete Yaisu.

21

Yaisu á dem huɗe á Urusaliima

(Mark. 11:1-11; Luka 19:28-40; Yuh. 12:12-19)

1 Daraada am ekse á Baytifaji áte vuwa á Wa Anyaranyara, zlauzle herzharanteherzhe Urusaliima maa, Yaisu a ɓelaa pukura-aha-aara buwa á de katafke. 2 A ba ŋane á elvan ge itare: «Dawmbare á dem ekse na kwaye á katafke á miya na wá, ba kerteŋ kwá de bera úmá á ezzeŋwa an ŋguɗa, tá antara egdza-aara wá, pelawaapele, sawiyansa. 3 Máki a ndaakur elva ura umele wá, bawanánba ge edda-aara geni a ndavanaa Yaakadada, á de ƴakuránƴa, kwá sánsa.» 4 Á magava una ŋanna, geni a gevge elva na aŋkwa a ndahesaa nabi na, a ba ŋane:

5 «Bawateránba ge emnde a berni á *Siyauna wá: Kwáye aŋkwa á sawa slekse á kure á sem ekse á kure an kemaarire, aŋkwa á sawa áte úmá á ezzeŋwa ira egdza-aara.»

6 Daaci ta naba zlala pukura-aha na, ta de magán ba seke una a baternaa Yaisu. 7 Ta sanmehe úmá á ezzeŋwa na antara egdza-aara áseza Yaisu, ta ndakaa zane-aha-aatare áte ezzeŋwa-aha ŋanna lauktu a njetaa Yaisu átekwa. 8 Kwakya nálga, emnde umele ta pelanse zane-aha-aatare áte baráma, emnde umele ta ɗatsaa hyema á debina, ta pelanse áte baráma ŋanna. 9 Daaci ma emnde na tá á zlala á katafke á Yaisu, ma emnde na tá am iga-aara keni baɗemme-aatare tá leva ba hula, a ba itare: «A vanteva Dadaamiya ɗemɗemire ge *Egdza á Dawuda, a ganga barka ge edda una á sawa am zhera á Yaakadada na, Slekse ba Dadaamiya palle am samaya.»

10 Am sarte na Yaisu aŋkwa á dem huɗe á Urusaliima maa, emnde baɗemme am huɗe á berni ŋanna, tá aŋkwa á ndava geni ware ŋane zhele ŋanna. Baɗemme á huɗe á ekse ba hayakhayake. 11 Ta ŋwaterante ge dikele á emnde na tá dá ɗaba Yaisu na, geni una nabi Yaisu ura Nasarátu am haha á Galili.

Slera á Yaisu am *mashidi ƴaikke

(Mark. 11:15-19; Luka 19:45-48; Yuh. 2:13-22)

12 Duwa á Yaisu á dem *mashidi ƴaikke, a de beraa emnde a válá kazlaŋa, antara emnde a shákwá kazlaŋa am mashidi, a naba ŋgyaterse. A zaɗanve tabel-aha á emnde a peteke, antara kurshi-aha á emnde a válá takala masar baɗemme. 13 Am iga á una ŋanna maa, a ba ŋane á elvan ge itare: «Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba Dadaamiya: Bere-aaruwa wá, tá ɗaháná an bere á maduwa. Amá kure kwa ganve hwalakwa á nabera-aha.»

14 Tá aŋkwa wulfe-aha antara emnde a dere, ta semhe áseza Yaisu á ba am mashidi ŋanna, a naba mbateraahe. 15 Ba ta naa slera á najipu na a maganaa Yaisu na male-aha á *liman-aha antara malum-aha á *tawraita wá, a naba jaterhe ge ervauŋɗe. Aɗaba antara ba egdzara keni tá aŋkwa á hula á ba dem zhegela, a ba itare: «A vanteva Dadaamiya ɗemɗemire ge *Egdza á Dawuda.» 16 A ba male-aha ŋanna, tá elvan ge Yaisu: «Ka cenáncena názena tá ndahaná itare ka?» «Ane, ya cenáncena», a ba Yaisu. «Kure ndaakurseka-he názena am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Shakánsha gálá am mbuwe á egdzara saɗaɗɗe, antara egdzara na tá áte erva na emtu?» 17 Mázla-aara, ba zlala-aara ázetare, a desehe am huɗe á berni baɗemme. Kwaye a zlálá á dem Baytaniya, a de háre áhuwa.

Yaisu a nyainyainve mama á nabugda

(Mark. 11:12-14, 20-24)

18 Mákuralla-aara aŋkwa á sá Yaisu á sem huɗe á berni maa, ŋanaaŋa waya. 19 Daaci a naa mama á nabugda áte we á uŋŋule, a duhe á dem ekte á nabugda ŋanna, shánka egdzere átekwa, jauwa ba hyema. A ndahese elva-aara áte nabugda ŋanna, a ba ŋane: «Egdzere áte ka wá, gaɗɗiru tá nánka.» Kerteŋ welasewele nabugda na baɗemme. 20 Tá maga ba najipu pukura-aha am ta naa una ŋanna. Ta ndavanu ge Yaisu geni a sawa estara welasewele nabugda na shekwaaka ɗekiɗeki. 21 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Yá ndaakur ba jirire: Máki fakurtaarefe á ba an jirire, magakurka shaige, anƴƴa una náwa ya maganta iya ge nabugda na ka, ma kwa banán ba ge wa na: Tsetse áhuna de mbeɗanaambeɗá ire á ŋa á dem háye keni, sey á magaavemage. 22 Máki aŋkwa fetarfire á kure wá, ma kwa ŋála uwe keni kwá shánshá.»

A vantaa ware hákuma ge Yaisu?

23 Yaisu a duhe á dem mashidi, a de fantau ge kwaraterse duksa ge emnde. Ta duhe ge male-aha á *liman-aha, antara male-aha á Yahudiya-aha á dezeŋara, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ka shanaa áme hákuma á mága duksa-aha na? Emtu a vaktaa ware baráma-aara?» 24 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Iya keni yá ndavakurundave, máki vakuriteva jawápa wá, yá ndaakurse tate na ni ya shaa hákuma átekwa.» 25 Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «A ɓelanaa ware Yuhanna ge se magaterá baptisma ge emnde? Dadaamiya emtu, emndimagwaha he?» Ta fantau ge ndahanaa am dágave-aatare emtsaaɗe: «Má mi banaa a ɓelanaa Dadaamiya, watse á bamiya: labára fakurtaareka an ŋane? 26 Má mi baa, ta ɓelanaa ba emndimagwaha, sey mí kuva emnde keni, aɗaba emnde baɗemme fartarfe ganakini Yuhanna nabi á Dadaamiya.» 27 Aɗaba una ŋanna, «Diyaŋerka», a ba itare tá elvan ge Yaisu. A ba Yaisu: «Iya keni yá ndaakurka náza-aaruwa ma ya shaa hákuma á mága duksa-aaruwa áza ware keni.»

Naraje an egdzara buwa

28 Yaisu a fateraarehe zlaɓe ádaliye ge elva an naraje na. A ba ŋane á elvan ge itare: «Aŋkwa ura an egdzara buwa. A de banaa ge una male na: Vatena ká de maga slera am fe. 29 A ŋwanante ge egdzere: Yá duka, á bina. A dzamanaahe wá, am iga-aara a naba duhe. 30 Daaci duwa á dada á deza palle na keni, a de banaa ba elva ŋanna. Ŋane wa: Ane, yá duwa edda, á bina, amá wá, daaka. 31 Ate kure mu, ura-ara am egdzara ŋanna una a magaa názena a katanaa eddeŋara?» «Ba egdze na ta ndaan ge ŋane zuŋŋwe na,» a ba itare. Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Yá ndaakur ba jirire: Watse tá daada ba emnde á ŋezla antara zaware-aha zuŋŋwe á dem zlanna á Dadaamiya arge kure. 32 Aɗaba sámsa Yuhanna, a kwarakurse baráma a jirire, fakurtaareka an ŋane. Amá emnde a ŋezla, antara zaware-aha wá, fartaarefe an ŋane. A ba am sarte na nakuránna duksa ŋanna zlauzle keni, aley eptsakurka am tuba geni kwá fetaraarfe an ŋane.»

Naraje an emnde a mándzawe ta ƴateraa fe am erva

(Mark. 12:1-12; Luka 20:9-19)

33 «Cenaucena naraje umele zlaɓe ádaliye,» a ba Yaisu: «Ndza aŋkwa edda á há umele, a dzeɓaa náfa á inabauhi am fe-aara, a jantaave an dala, a magaa tate á ɓeca egdza á náfá, ira bere á edda á ufa fe ŋanna, daaci a ƴateraa fe ŋanna baɗemme am erva ge emnde a slera, ŋane a daa shula. 34 Samsa sarte a tsaka inabauhi maa, edda á fe na a ɓelaa emnde a slera-aara umele áseza emnde na a ƴateraa fe am erva, geni tá lyanvaalya dza á inabauhi-aara. 35 Amá náwa názu ta magatertaa itare: Ta sluwatervaahe baɗemme á emnde na a ɓelateraa edda á fe na, ta hyanhe ge palle-aatare an ja, buwire-aatare ta ja shifa-aara ba ɗekiɗeki, keƴire-aatare ta dzagese an nákwá. 36 Edda á fe na a naba ɓelaa emnde a slera-aara umele jauje ba ge una am zuŋŋwire na, amá emnde a mága slera am fe ta de magateraa ba názena ta magaterte ge emnde zuŋŋwe. 37 Mazla-aara wá, edda á fe na a ɓelateraa egdza-aara ba ge ŋane. A ba ŋane: Egdza-aaruwa ba ge iya na wá, sey tá de fa zherwe áte ŋane. 38 Amá ba ta puwete ice áte ŋane emnde a mága slera am fe wá, a ba itare am dágave-aatare: Yawwaa, kwaye samsa edda una watse á zaná ŋane waráta á fe á miya na. Gwawamiyargwe, jaumija ba shifa-aara, fe-aara ŋanna watse á gev ba náza á miya. 39 Daaci má ta eksevaahe, ta danse áte iga a dala á fe ŋanna, ta naba ja shifa-aara.»

40 A ndavateruhe ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Má samsa edda á fe na mu, watse á magaterá uwe ge emnde a mága slera am fe na?» 41 Ta ŋwanante, a ba itare: «Watse á zatervaareka ɗekiɗeki ge emnde a mándzawe ŋanna, sey watse á ceɓaterceɓa, watse á ƴaterá inabauhi-aara am erva ge emnde na ni watse tá vante dza á inabauhi-aara an uŋŋule-aara na.» 42 A ba Yaisu á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «Aŋkwa naraje am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane:

“Ba nákwa ŋanna ta eblyanvaa emnde a nyáŋa bere na una, a eksantehe ge Dadaamiya, a ganve nákwá na á ŋáná ŋane ndzeɗa á bere ŋanna baɗemme. Kwaye ŋane názena a maganaa Yaakadada, shagera ge miya, máki namiyanna duksa ŋanna.” Ábi ndaakursende naraje ŋanna.»

43 A ba Yaisu á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «Yá ndaakur ba jirire, una keni watse ba estuwa ŋanna. Watse Dadaamiya á de sanse hákuma á maga slera-aara am erva á kure, á de vaterte ge emnde a jeba umele na tá de fansaarefe na. 44 Nákwá ŋanna wá, ma ware una a mbeɗehe átekwa keni, sey á kezlevkezle am tate umele. Edda una a eblyaara nákwá ŋanna ge ŋane, á hánaahe edda-aara á ganvege ba seke haha.»

45 Ba ta cenaa naraje-aha á Yaisu na, male-aha á *liman-aha antara *Farisa-aha wá, ta naba diyeddiye geni á ndahaná áte itare. 46 Ta naba tátaya pute á ekseksa-aara, amá á waterwa lyawa átuge jáháva á emnde na, aɗaba emnde baɗemme njarantenje Yaisu, geni ŋane nabi á Dadaamiya.

22

Naraje an muŋri á larusa

(Luka 14:15-24)

1 Yaisu aŋkwa á vaterte sera á elva á ba an naraje zlaɓe ádaliye, a ba ŋane á elvan ge itare: 2 «Náwa názu á gárává an dem zlanna á Dadaamiya: Aŋkwa slekse, a magaa muŋri á larusa, a ganaa gyaale ge egdza-aara. 3 Daaci a ɓelaa walaaɗi-aha-aara, tá de ɗanante emnde na ni tá se za ɗafa á larusire na, amá emnde ŋanna kwalarevkwále sarka. 4 A ɓelaa emnde umele zlaɓe ádaliye an nara-aara, a ba ŋane: Bawateranba ge emnde na ya ndavateraa ya na wá: Ceɓanceɓa dalau-aha-aaruwa, antara dabba-aha-aaruwa umele na ni tá an ŋasla jipu na, an tsatsa duksa baɗemme, sawmbare á sem muŋri á larusa! 5 Amá emnde na ta ɗahateraa á dem muŋri ŋanna faranuka hyema ge una ŋanna ɗekiɗeki, ta zlalehe á dem tate á wedere-aha-aatare. Ura umele a dem fe-aara, umele a dem tsakala-aara, 6 emnde umele ta sluva emnde a ɓela á slekse ŋanna, ta magateraa palása, ta ceɓaa shifa-aatare. 7 Daaci jaaja ervauŋɗe slekse maa, a naba ɓela sawji-aha-aara geni tá de ceɓá emnde a ceɓa shifa ŋanna, ta zu ekse-aatare baɗemme an kárá. 8 Daaci a ba slekse á elvan ge emnde a slera-aara umele: Muŋri á larusa wá, an gya, amá emnde na ndza ya ɗaterɗaha na wá, tá fuka mázla-aara. 9 Naba zlalauzlala á dete we á wálkame-aha, ma kwa shaa emnde-ara keni ɗawaterɗáhá, a se zaruze. 10 Duwa-aatare á dete we á wálkame-aha, baɗemme á emnde na ta de shateraa itare na, ta saterhe baɗemme, emnde a jirire, an emnde a mándzawe baɗemme, a se nahete ge huɗe á há an nalga.

11 «A tsete ge slekse, a de zhárá emnde na a ɗahateraa ŋane maa, a naa ba ura, tsekwámka am naŋgyuwe á dem larusa. 12 A ba ŋane á elvan ge ŋane: Ura-aaruwa, ka shanaa estara ka baráma á sehuna tsekwakemka am naŋgyuwe á larusa na? Palle á elva na a ndahanaa zhel na ɓaaka. 13 Daaci a ba slekse á elvan ge kwakwane-aha-aara: Puwawanempuwa zawa am mbiye ge zhel na, takwasawutakwasa ba shagera erva-aha antara sera-aha-aara baɗemme, de eblyawanmeblye á dem tate na tabeɗamme jipu na ágáshe, a kyuwa kwa áhuwa, a ekkerɗa slare-aara.» 14 Ge zla elva-aara Yaisu, a ba ŋane: «Kwakya emnde na á ɗaháterá Dadaamiya, amá á dzerese ba cekwa am huɗe-aara.»

Elva a hadáma ge male á larde á Rauma

(Mark. 12:13-17; Luka 20:20-26)

15 Daaci duwa á *Farisa-aha, ta de magaa sawari-aatare geni sey tá eksevaksa Yaisu áte elva. 16 Am iga á sawari-aatare ŋanna maa, ta naba ɓela pukura-aha-aatare umele antara emnde á *Hirudus á deza Yaisu, geni tá de ndavanu elva na. A ba itare: «Malum, diyaŋerdiya geni ekka wá, ka slejirire, ka slekwaraterse jirire á Dadaamiya ge emnde áte una á kataná ŋane, ɓaaka lámbe á ŋa áte ŋgahire á urimagwe na tá ndahaná emnde na. 17 Daaci náwa ŋá ndava ázeŋa wá, ndaŋerndaha názena ka disaa ka. Am *tawraita á miya mu, aŋkwa emtu baráma á puwaná hadáma ge male á larde á Rauma, ɓaaka he?» 18 Amá kerteŋ diyeddiye Yaisu mándzawire na ta kwamanaa itare baɗemme. A ba ŋane á elvan ge itare: «Kwa emnde a fida, labára kwá tsagwaɗitsagwaɗa? 19 Marawiyánmárá emtsaaɗe shuŋgu na tá puwa hadáma an ŋane na.» Ta maranaa suley palle. 20 A ba ŋane á elvan ge itare: «Nderáva á ware una áte shuŋgu na? Ira zhera na mu, zhera á ware?» 21 Ta ŋwanante, a ba itare: «Náza á male á larde á Rauma.» A ba Yaisu á elvan ge itare: «Daaci má estuwa wá, puwawanpuwa ge male á larde názu zlaya-aara, ge Dadaamiya keni názu zlaya-aara.» 22 Tá maga ba najipu á jawapa na ta cenanaa itare na. Daaci ta ƴaa Yaisu, ba zlala-aatare.

Ndava áza Yaisu áte tse á emnde am faya

(Mark. 12:18-27; Luka 20:27-40)

23 Ba vacite ŋanna zlaɓe ádaliye maa, ta naba sem ge *Saduki-aha áseza Yaisu. Ba itare emnde na ta bantsa itare, ɓaaka tse á emnde am faya na. Ta se ndavanu elva, a ba itare: 24 «Malum, a ba Muusa, máki emtsamtsa zhele ƴanka egdzere wá, a melesemele egdza emmeŋara mukse-aara geni á yaná egdzara ge egdza emmeŋara na keɗaakeɗa na. 25 Iyau, ndza tá aŋkwa dawalaa vuye ázeŋere ta egdzar mama, duwa á makaji-aatare, a gaa gyaale, áma a naba keɗehe, a ƴaa mukse na ɓaaka egdzere. 26 A melese ge sleɗaba-aara, ŋane keni a keɗehe, a ƴaa mukse na ɓaaka egdzere. Keƴire-aatare keni ba estuwa, itare vuye na baɗemme ta gaa ba mukse ŋanna, baɗemme zlaruzle ƴaránka egdzere ba palle keni. 27 Am iga-aatare baɗemme, a keɗehe ge mukse ŋanna keni. 28 Vaci tse á emnde am faya mu, watse átuge ware palle mukse na? Aɗaba itare vuye na ndza mukse-aatare ba ŋane palle!»

29 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kure jakuraaveje áte baráma a jirire, aɗaba diyakurka názu am wakita á Dadaamiya, diyakurka ndzeɗa á Dadaamiya keni ɗekiɗeki. 30 Má tsaretse emnde a faya wá, ɓaaka gá mukse, ma ŋwasha keni ɓaaka de gá zhele. Emnde baɗemme tá de njá ba seke malika-aha am samaya. 31 Tse á emnde am faya keni maa, kure ndaakurseka názu a bakurnaa Dadaamiya áte elva ŋanna emtu? Aɗaba a ba ŋane áte eggye-aha á kure werre: 32 Ba iya una ya Dadaamiya á Ibrahima, ya Dadaamiya á Isiyaaku, ya Dadaamiya á Yakubu. Daaci máki estuwa wá, tá á ba an shifa-aatare emndu werre. Aɗaba Dadaamiya wá, ŋane Dadaamiya á emnde na tá an shifa, Dadaamiya á emnde na ni tá an emtseka.» 33 Baɗemme á dikele á emnde na ta cenaa jawapa-aara na tá maga ba najipu-aara.

Ƴaikka ura-ara am shairiya-aha á Dadaamiya?

(Mark. 12:28-34; Luka 10:25-28)

34 Cenaráncena *Farisa-aha geni jawapa á Yaisu katevaaka ye ge *Saduki-aha maa, ta naba jamme átirpalle. 35 Aŋkwa ura palle am dágave-aatare wá, ŋane malum á *tawraita, a magaa niya-aara geni á de tsagwaɗa Yaisu áte elva. A ba ŋane á elvan ge Yaisu: 36 «Malum ƴaikke, ƴaikka ura-ara am shairiya-aha á Dadaamiya baɗemme?» 37 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ewwáya Yaakadada Dadaamiya á ŋa an ervauŋɗe á ŋa baɗemme, an shifa á ŋa baɗemme, an eŋkale á ŋa baɗemme. 38 Ƴaikke ba una ŋanna am shairiya-aha á Dadaamiya, ɗemɗeme zlaɓe adaliye. 39 Náwa buwire-aara na ni tá gáráva na: Ewwáya sleriya á ŋa ba seke ire á ŋa. 40 Am *tawraita á Muusa antara názu ndza ta kwaratersaa nábi-aha umele ge emnde, ƴaikke-aara ba shairiya-aha buwa na.»

*Almasiihu á tsaaka an wulfe á *Dawuda

(Mark. 12:35-37; Luka 20:41-44)

41 Am tá aŋkwa *Farisa-aha jarammeje átirpalle maa, Yaisu a ndavateru elva na, a ba ŋane á elvan ge itare: 42 «Kure mu, kwá slanve uwe ge *Almasiihu? Kwá ba wulfe á ware?» Ta ŋwanante a ba itare: «Wulfe á *Dawuda.» 43 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ay estara kena Dawuda keni ndza á ɗaháná an Yaakadada na? Aɗaba a ba Dawuda an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe:

44 “A ba Yaakadada á elvan ge Yaakadada-aaruwa: Njinja am naɗafa-aaruwa, dem sarte na má ganatervege kelaade-aha á ŋa tate á puwa sera á ŋa.”

45 Máki ndza a ɗantaa Dawuda Almasiihu an Yaakadada, á sawa estara kena zlaɓe ádaliye ni á gev wulfe-aara na?» 46 Ba palle keni jerka edda una ni á ŋwananteŋwa. A fantau á ba am sarte ŋanna, ɓaaka ura á kwamaha de ndavanu elva mázla-aara.

23

Yaisu aŋkwa á gíyá emnde geni a farfa hyema áte ire-aatare áza malum-aha á *tawraita antara *Farisa-aha

(Mark. 12:38-39; Luka 11:43, 46; 20:45-46)

1 Daaci a ba Yaisu á elvan ge jáháva antara pukura-aha: 2 «Malum-aha á *tawraita antara *Farisa-aha wá, slera-aatare tá kwaraterse názu a ndahanaa tawraita á Muusa ge emnde ákyiye. 3 Daaci fawatersaarefe, magaumága názena tá bakurná itare baɗemme. Amá wá, magauka názena tá maganá itare na ɗekiɗeki. Aɗaba názu tá kwaraterse ge emnde na, itare tá maŋka áte una ŋanna. 4 Tá faterar gwatame ɗemɗeme ge emnde, amá itare ba gulanda-aatare keni tá feka átekwa ɗekiɗeki ge melaterumele. 5 Baɗemme á názena tá maganá itare, tá magán ba geni a zhararaterzhárá emnde. Estuwa, tá puwa nayya-aha, tá dzeɓemá am duksa ba seke laya, tá ŋguɗaná áte wafke-aha-aatare antara áte erva-aha-aatare, ira tá saganve jeba á puwa-aha umele aŋkwa áte zane-aha-aatare. 6 Ma am muŋri-ara keni itare tá kátá ba sleɗe na ni an dárádza jipu na. Am mashidi keni sleɗe-aatare sey á jauje ge náza á emnde baɗemme, ma ware keni á náterna. 7 Tá kátá emnde tá ɗaháterá an “malum”, tá gater use an ga ire am dágave á zlamaha. 8 Amá kure wá, vawaterteka baráma ge emnde geni tá ɗahákurá an malum-aha, aɗaba baɗemme á kure kwa ba egdzar mama, aŋkwa Malum á kure ba palle. 9 Ɗahauka ura áte duniya na an dada ɗekiɗeki, aɗaba Eddekure ba palle aŋkwa am samaya. 10 A ɗaharakurka an male ɗekiɗeki, aɗaba aŋkwa Male á kure ba palle, ba ŋane una *Almasiihu. 11 Ma male ware am dágave á kure keni, a gevge walaɗi á kure. 12 Ma ware una a kantaa ba ŋane ire-aara na, sey tá de gánaaga. Áma edda una ni a gaa ire-aara wá, tá de kananteka.»

Yaisu á ɓalaterse zlaɗa á malum-aha á *tawraita an *Farisa-aha

(Mark. 12:40; Luka 11:39-42, 44, 52; 20:47)

13 «Watse zlaɗa ge kure malum-aha á *tawraita antara *Farisa-aha, kure kwa emnde a fida! Watse zlaɗa ge kure aɗaba kwá piyaterante dem *kwárá á Dadaamiya ge emnde. Kure keni dakuremka, emnde na tá kátá demda na keni kwa piyaterante.

(( 14 «Watse zlaɗa ge kure malum-aha á tawraita antara Farisa-aha, kure kwa emnde a fida! Kwá lyatervuwe duksa-aatare ge wegyegwar ŋwasha, daaci kwá slaɗanve maduwa-aha á kure geni tá fakura áte emnde a jirire. Aɗaba una ŋanna, zlaɗa á kure á de jauje ge náza á emnde baɗemme.))

15 «Watse zlaɗa ge kure malum-aha á tawraita antara Farisa-aha, kwa emnde a fida! Watse zlaɗa ge kure, aɗaba kwá aŋkwa ja ɗaba am larde-aha antara áte ire á haye-aha baɗemme, geni kwá shansha ura palle á gevge am dza á kure ge ɗaba nadina á kure. Má shakuránsha keni, kwá ganve edda-aara dza á kárá, á jakuruuje ba ge kure ma ser buwa keni.

16 «Watse zlaɗa ge kure malum-aha, wulfe na ni kwá táɗá wulfe-aha. Aɗaba a ba kure: Má ura zauze waɗa an *mashidi ƴaikke, ɓaaka názu á maganmága, sey máki a zu waɗa án dindar na am mashidi na lauktu á eɗɗaba waɗa-aara. 17 Kure wá, kwa uce-aha ba jire, kwa wulfe-aha! Ƴaikke ura-ara ŋane am duksa-aha ŋanna? Amaana ƴaikke dindar na am mashidi emtu? Tá eksetá mashidi wá, tá ganve dindar cuɗeɗɗe an ŋane emtu? 18 Kwa bántsa kure zlaɓe ádaliye wá: Má ura a zu waɗa an názu tá fa sadake átekwa wá, ɓaaka názu á maganmága ɗekiɗeki. Amá máki edda-aara a zu waɗa an sadake na átekwa na wá, á eɗɗaba waɗa-aara ŋanna. 19 Kure wá, kwa wulfe-aha! Ƴaikke ura-ara ŋane am duksa-aha ŋanna? Amaana ƴaikke sadake arge duksa na tá faná átekwa na emtu? Emtu ƴaikke duksa na tá fa sadake átekwa, á ganvá ŋane sadake ŋanna cuɗeɗɗe na he? 20 Yá ndaakur ba jirire, máki edda-aara zauze waɗa an duksa na tá faná sadake ge Dadaamiya átekwa na wá, edda-aara a zu waɗa an duksa ŋanna ira sadake na átekwa na keni. 21 Edda una má zauze waɗa an *mashidi ƴaikke, a zu waɗa an mashidi ka palle. A zu waɗa an Dadaamiya na am mashidi ŋanna keni. 22 Edda una a zu waɗa an samaya, a zu waɗa an kurshi á sleksire á Dadaamiya, ira Dadaamiya na á njá am kurshi ŋanna keni.

23 «Watse zlaɗa ge kure, malum-aha á *tawraita antara *Farisa-aha, aɗaba kwa emnde a fida! Ɗále-aha seke tara ɗale á minti, antara timba ira makshaksha wá, kwá aŋkwa vante luser-aara ge Dadaamiya. Amá duksa ƴaikke na á kwaratersa *tawraita ge emnde seke tara jirire, antara maggwire, ira dzayyire á ervauŋɗe wá, kwá maŋka. Mbate keni ma andze kwá maganá á ba antara una-aha ŋanna, ɓaaka una kwá ƴanseƴe. 24 Kure keni kwa wulfe-aha, kwá taɗa wulfe-aha seke kure. Kwá ƴemese ugjanja am yáwe á kure, amá ezlegwame wá, ƴemakurka, kwá shaná á ba antara ŋane.

25 «Watse zlaɗa ge kure malum-aha á tawraita an Farisa-aha, aɗaba kwa emnde a fida! Kwá bárá iga á náza sha duksa antara tasa-aha á za duksa á kure, amá an naha tara neylire, antara shagerkire am huɗe-aara. 26 Ekkure Farisa-aha wá, kwa wulfe-aha! Barawábárá emtsaaɗe huɗe á tasa-aha á kure, iga-aara watse á gevge tseɗaŋŋe.

27 «Watse zlaɗa ge kure malum-aha á tawraita antara Farisa-aha, kwa emnde a fida! Kure kwa ba seke irekhye-aha na an bárá an duksa dzayye, zariya am ice á emnde, amá am huɗe-aara wá, an naha ba se á emtsa, an weshege-aha gergere. 28 Kure keni kwa ba seke una ŋanna. Ágáshe wá, kwa emnde a jirire áza emnde, amá kwakya fida antara mándzawire am kure.»

Malum-aha á *tawraita an *Farisa-aha tá de ŋezleka am shairiya

(Luka 11:47-51)

29 «Watse zlaɗa ge kure malum-aha á *tawraita antara *Farisa-aha, aɗaba kwa emnde a fida! Kwá aŋkwa nderá irekhya á nabi-aha geni hayakuránháyá slera á eggye-aha á kure, kwá aŋkwa caɗa irekhya á emnde na ndza ta magaa jirire á Dadaamiya, 30 aley wá, a ba kure: Ma andze ŋá aŋkwa am zamane á eggye-aha á ŋere wá, ma ŋá melateruka ge ceɓa shifa á nabi-aha. 31 Ba kure keni diyakurdiya am ire á kure geni kwa wulfe-aha á emnde na ndza ta ceɓaa shifa á nabi-aha. 32 Naba magaumága slera á kure ƴawánka, zlawanaazle slera á eggye-aha á kure.

33 «Kwa havale-aha, kwa egdzara á pushe ba jire! Una ni kwá de ŋezla am shairiya, kwá duka á dem kárá á jahanáma, a ba kure? Kwá ŋezleka ɗekiɗeki. 34 Aɗaba una ŋanna yá ndaakur ba jirire, cenaucena elva na: Watse yá ɓelakurá nabi-aha, antara emnde a eŋkale, ira malum-aha, amá emnde umele-aatare watse kwá ceɓa shifa-aatare, emnde umele watse kwá zleŋeláterá áte dzaŋgala, emnde umele watse kwá slerpáterá an ja am mashidi-aha á kure, watse kwá de tatayatertátaya am ekse-aha baɗemme. 35 Daaci baɗemme á uzhe á emnde cuɗeɗɗe na ndza ta ceɓateraa am duniya na, kwaye emtsa á Habila, sem emtsa á Zakariya baɗemme á ba am mbiye á kure. Zakariya na wá, yá ndahá elva á Zakariya egdza á Barakiya na ndza kwa janaa am dagave á tara bere cuɗeɗɗe antara duksa na tá faná sadake ge Dadaamiya átekwa na. 36 Una yá ndaakur ba jirire: Baɗemme á uzhe á emnde ŋanna á ba am mbiye á emnde a zamáne na!»

Elva á Yaisu áte Urusaliima

(Luka 13:34-35)

37 «Urusaliima, Urusaliima, ekka ka ceɓaa nabi-aha, ka ceɓaa emnde na a ɓelateraa Dadaamiya an nákwá! Ser kwakya una yá kátá jema emnde á ŋa ásezerwa, ba seke náza á mama á ukkula, máki a jemaa egdzara-aara á dem ekta á zlambake-aara. Amá kwalakefkwale. 38 Kina wá, ƴanakaaƴa, ká de gev ba kaamba! 39 Yá ndaakur ba jirire: Kwá puweteka ice á kure áte iya mazla-aara, dem sarte na ni watse kwá bánba ba kure an we á kure ganakini a ganga Dadaamiya barka ge edda una a sawa an zhera á Yaakadada na!»

24

Yaisu á ndáhá elva a mbeɗa *mashidi ƴaikke

(Mark. 13:1-2; Luka 21:5-6)

1 Daaci sessa Yaisu am *mashidi ƴaikke, aŋkwa á zlálá maa, ta duhe ge pukura-aha-aara á dezeŋara, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ezzhara emtsaaɗe jeba á nderáva á mashidi na.» 2 Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Yá ndaakur ba jirire: Una ŋanna kwá zharaná kure baɗemme na, watse á mbeɗa baɗemme, ba nákwá palle keni watse á jauka áte ukfeŋara nákwá.»

Zlaɗa-aha na watse á magava lauktu á zla duniya

(Mark. 13:3-13; Luka 21:7-19)

3 De njaanja Yaisu áte ire á Wa Anyaranyara, ta duhe ge pukura-aha-aara á ba an niya á dezeŋara, ta de ndavanuhe, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ndaŋerndaha watse á magava am sarte-ara una ŋanna? Watse ŋá dise áte uwe ganakini herzha sawa á ŋa, an zle á duniya?»

4 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane: «Kure wá, faufa ba hyema, a se keɗarakuraaka emnde umele. 5 Aɗaba watse kwakya emnde na tá de sawa an zhera-aaruwa, ma ware keni á se ba: Ba iya una ya *Almasiihu. Daaci tá se keɗa emnde kwakya. 6 Watse kwá cenáncena labare á wáva-aha am larde-aha na ba herherzhe an kure, antara am larde-aha na ƴiƴiye an kure, amá gazlauka ɗekiɗeki. Sey á de magava una-aha ŋanna, amá zlaɓe zle á duniya ka emtsaaɗe. 7 Watse larde umele á de darge larde umele an wáva. Emnde á slekse umele, tá de darge kwárá á slekse umele an wáva. Waya antara gejava á haha á de magava am tate-aha gergere. 8 Baɗemme á una-aha ŋanna, zlaɓe ba fakta á zlaɗa emtsaaɗe, ba seke náza á mukse na fanantaufe zlaɗa á yá.

9 «Watse tá sluwakursluwa, tá vakurte ge emnde tá magakurá palasa, tá de ceɓa shifa á kure. Emnde baɗemme tá de dá ba kelaadire ádete kure aɗaba zhera-aaruwa. 10 Emnde kwakya tá de ƴá fetaare áte ya mazla-aara am sarte ŋanna, tá de maga ba kelaadire, antara dugune am dagave-aatare. 11 Tá de jesaareje nabi-aha fida kwakya, tá de keɗa emnde kwakya. 12 Watse á kwakyevaa ba shagerkire am dagave á emnde. Watse kwakya emnde na á de gula wáyáva-aatare. 13 Amá edda una tsaatse shagera dem halavuwa-aara wá, á lyelye shifa-aara. 14 Á hyemhya labare á higa, elva a sem *kwara á Dadaamiya, am huɗe á duniya baɗemme, watse tá maganaamaga seydire am larde-aha baɗemme, lauktu á sawa zle á duniya.»

Zlaɗa na ɓaaka kalle-aara na

(Mark. 13:14-23; Luka 21:20-24)

15 «Watse kwá nánna duksa na ni tá ɗaháná an shagerkire emtaŋka ɗekiɗeki na am tate á cuɗeɗɗe. Nabi Daniyail wá, ndza a enndaha elva-aara werre. Ma a ndaasa ware elva-aaruwa na keni, a cenevaacena elva ŋanna ba shagera. 16 Vacite na ni má nakuranna duksa ŋanna wá, watse kyaakya ge emnde na tá am Yahudiya, tá zlerda zhagade á dem huɗe á wa. 17 Edda una áte ire á bere keni, a tsuŋka á dem huɗe á bere ge hálá kazlaŋa-aara. 18 Edda una am fe keni, a eptseka á sá ge se hálá naŋgyuwe-aara.

19 «Watse á tsaame kwa zlaɗa á ŋwasha na watse tá á huɗe am sarte ŋanna, antara ŋwasha na tá an egdzara áte erva na! 20 Ŋalauŋála Dadaamiya ganakini zhagade á kure a gevka am sarte á ekhye, bi an kwaskwe á puwansepuwe! 21 Aɗaba watse kwakya jipu zlaɗa am sarte ŋanna. Ta nderaa estuwa duniya, sem vatena, jerka jeba á zlaɗa ŋanna ɗekiɗeki. Á de jesarka keni zlaɗa na ni ta kalle an una ŋanna. 22 Ma andze gulanaaka Dadaamiya hare-aha á zlaɗa ŋanna wá, ma andze á jauka ura an shifa ba palle keni. Amá a naba gulanaahe ge Dadaamiya aɗaba emnde na a dzeratersaa ŋane.

23 «Daaci am sarte ŋanna, ma a bakurnaa ware: Nawa aŋkwa *Almasiihu áhuna, bi kwaya aŋkwa áhuwa, lyiyauka elva ŋanna ɗekiɗeki. 24 Aɗaba watse tá jesareje almasiihu-aha fida, antara nabi-aha fida am sarte ŋanna. Watse tá maga nalaama-aha antara najipu-aha gergere kwakya, geni ambane tá keɗateraakeɗa emnde na ni a dzeratersaa Dadaamiya áte eŋkale. 25 Cenawáncena! Náwa fanakuremfa ya am vuwa zlauzle.

26 «Daaci ma tá bakurá: Kwaye aŋkwa *Almasiihu am kaamba keni, kure daumbareka. Ma tá bakurá: Náwa ŋane, a sheɓevaa ire-aara áhuna keni, fautaareka an elva-aatare ɗekiɗeki. 27 Aɗaba ba seke mága á kárá á ráde á sawa am samaya, á fantau am geɗi dem pute keni ba ŋane na wá, watse sawa á *Ura á emnde baɗemme keni ba estuwa. 28 Aɗaba am tate na ni aŋkwa lipa átekwa, zaatate-aha keni tá jaháva á ba ádehuwa.»

Sawa á *Ura á emnde baɗemme

(Mark. 13:24-27; Luka 21:25-28)

29 «Kerteŋ am iga á zlaɗa ŋanna maa, vaciya á de gevge daŋŋwe baɗemme, tere keni á de máreka parakkire-aara, terlyakwa-aha keni watse tá geda á sem áhá, baɗemme á ndzeɗa á názena áte samaya á de gejavtegeje ba ŋarŋare sleɗe. 30 Daaci tá de zhárá ba nalaama á *Ura á emnde baɗemme á sawa am samaya. Baɗemme á emnde na tá am duniya na tá de kyuwa, daaci tá zhárá ba iya Ura á emnde baɗemme yá aŋkwa á sawa áte kumba, yá sawa an hákuma ƴaikke antara ɗemɗemire. 31 Tá de fertanteferta derkwákwá ƴaikke, daaci yá de ɓela malika-aha-aaruwa á dem karáfke-aha á duniya ufaɗe kerɗe, geni tá jatermaare ge emnde na ya dzeratersaa ya na baɗemme.»

Gáráva an nabugda má ƴaaƴa hyema aŋwaslire

(Mark. 13:28-31; Luka 21:29-33)

32 «Diyaweddiye á ba áte mama á nabugda. Máki kwa nanna gedaageda hyema átekwa, ƴaaƴa umele aŋwaslire wá, diyakurdiya ganakini herzhavteherzhe madare. 33 Una keni ba duksa palle. Máki aŋkwa á magava duksa-aha ŋanna wá, diyaweddiye ganakini iya keni yá ba áte we á sera mazla-aara ge sawa. 34 Yá ndaakur ba jirire: Emnde a zamane na tá de zlauka ba estuwa, sey máki naránna duksa-aha ŋanna. 35 Tara samaya an haha wá, tá naba keɗa, tá zlauzle. Amá elva-aaruwa wá, á keɗeka ɗekiɗeki, sey má gevge.»

Sarte á zle á duniya wá, diyaa ba Dadaamiya palle

(Mark. 13:32-37; Luka 17:26-30, 34-36)

36 «Elva á hárá á bere, antara sarte ŋanna wá, ɓaaka slediya-aara ɗekiɗeki. Ma malika-aha am samaya, ba iya *Egdza á Dadaamiya keni diyanka, sey diyaa ba Dadaamiya palle ŋane Dada. 37 Ba názena ndza a magava am zamane á *Nuhu na wá, watse ba seke una ŋanna kalkale má watse yá sawa iya ya *Ura á emnde baɗemme. 38 Am sarte na zlaɓe samka yáwe á keɗa duniya wá, slera á emnde ndza ba tátaya emtakire á duniya; tá ezza, tá essha, tá gá larusa, tá vaterte gyaale-aha-aatare ge zála, a semaa estuwa kwaskwe na a demaa Nuhu á dem paare-aara, tá maga ba una. 39 A se keɗateraahe ba estuwa yawe á keɗa duniya, farka hyema ɗekiɗeki. Má watse yá de sawa iya ya Ura á emnde baɗemme keni, á de magava ba estuwa. 40 Watse yá se bera emnde buwa am fe, watse yá eksa palle, palle-aatare yá ƴánƴa. 41 Ŋwasha buwa tá há hiya, yá eksa palle, yá ƴá palle. 42 Aɗaba una ŋanna, njawinja á ba am niya á kure. Aɗaba diyakurka sarte na ni á de sawa Yaakadada á kure átekwa na. 43 Aŋkwa duksa palle, diyaweddiye ba shagera: Máki diyaadiya edda á há sarte na ni watse á sawa neyle átekwa na wá, á peka háre ɗekiɗeki, aɗaba wayaaka á demda neyle á dem huɗe á há-aara. 44 Kure keni ba estuwa. Sarte na ni watse iya *Ura á emnde baɗemme yá de sawa átekwa na wá, diyakurka. Daaci njawinja á ba am niya á kure.»

Sleslera na dzayye ervauŋɗe-aara, an una daŋŋwe ervauŋɗe-aara

(Luka 12:41-48)

45 «Sleslera-ara ŋane dzayye ervauŋɗe-aara, sleŋkale zlaɓe ádaliye na? Ba edda una ni má zanwe-aatare a ƴanaa huɗe á há-aara baɗemme am erva ge ŋane, á vatertá ŋane náza za ge emnde na tá am huɗe á há ŋanna baɗemme, á vatertá an laukte-aara na. 46 Yá ndaakur ba jirire, watse higa ƴaikke ge sleslera ŋanna, máki zanwe-aara a se beranaa á ba am slera-aara. 47 Rezege-aara baɗemme keni á naba fanemfe am erva zanwe-aara ge sleslera ŋanna. 48 Amá máki daŋŋwe ervauŋɗe á sleslera ŋanna wá, á naba bánba am ervauŋɗe-aara ganakini labára á saaka zanwe-aaruwa watsewatse. 49 Daaci á fantau ge magateraa palasa an ja ge emnde a slera umele, á zá názu am huɗe á há, á essha antara emnde a mbazla umele. 50 Daaci má á sa zanwe á sleslera ŋanna wá, á sa á ba an kwaskwe na ni tamaaka ŋane ɗekiɗeki, á sa am sarte na ni diyaaka ŋane ɗekiɗeki na. 51 Palasa na á se magante zanwe-aara ge sleslera ŋanna wá, náza enndaaka. Ba emtaŋkire na ni á se puwa emnde a fida á demkwa na wá, ŋane keni á ba am huɗe-aara. Á de kyuwa-aara am tate ŋanna, á de kerɗa ba sláre ge zlaɗa.»

25

Naraje an gyaale-aha kelaawa

1 «Daaci dem zlanna á Dadaamiya wá, watse á gáráva an labare á gyaale-aha ta kelaawa, ta tsetehe an kárá á fanus-aha-aatare am erva, ta de yainu ge edda á larusa. 2 Emnde ilyeɓe am gyaale-aha ŋanna ɓaaka eŋkale-aatare ɗekiɗeki. Ilyeɓe-aatare keni, ta emnde a eŋkale jipu. 3 Duwa á gyaale-aha na ɓaaka eŋkale-aatare na maa, ta haletaa ba kárá-aha á fanus-aatare, amá magarka kaashi á kanandzir. 4 Amá gyaale-aha na tá an eŋkale na wá, ta haletaa kárá á fanus-aha-aatare, ira kwalaba-aha-aatare kanandzir am huɗe-aara. 5 Saaka edda á larusa ŋanna watsewatse maa, a naba ceɓaterhe ge háre. Gyaale-aha kelaawa na baɗemme parupe háre.

6 «Am huɗe á vaƴiya wá, tá cena ba hula: Náwa samsa edda á larusa! Sawesse ásezeŋara, a ba itare. 7 Daaci gyaale-aha kelaawa na baɗemme tsaretse am háre na, tá fantau ge mba kárá á fanus-aha-aatare. 8 Daaci: Kawaŋeruke kanandzir-aha á kure na, náwa á emtsa kárá-aha á ŋere, a ba emnde na ɓaaka eŋkale-aatare na, tá elvan ge emnde a eŋkale. 9 Ta ŋwaterante ge emnde a eŋkale, a ba itare tá elvan ge itare: Ŋere ŋá velka! Watse á hyamiyarka antara kure, dawmbare ádeza emnde a válá kanandzir. 10 Ba zlarzlálá itare á de shekwa kanandzir na, a semhe ge edda á larusa keni. Gyaale-aha ilyeɓe na ndza tá am niya-aatare na daremda á dem bere á ga nika antara edda á larusa ŋanna, ta heɗetaa bere an tsekweram. 11 Shekwaashekwa wá, saremsa gyaale-aha umele na keni. Ta ketaa kwara: Edda! Edda, weraŋerantewera bere, a ba itare. 12 Amá a ŋwaterante ge edda á larusa, a ba ŋane á elvan ge itare: Yá ndaakur ba jirire: Diyanakurka ya ɗekiɗeki, ma kwa emnde-ara keni.»

13 Ge zla elva-aara Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ma vaatara keni, njawinja á ba am niya á kure, aɗaba diyakurka kwaskwe ŋanna, diyakurka sarte ŋanna.»

Naraje an emnde a slera ta keƴe

14 «Adaliye dem zlanna á Dadaamiya wá, á gáráva an zhel umele a daa shula. Lauktu á zlálá, a ɗetaa emnde a slera-aara, a tegateraa nalmane-aara. 15 A vante jekka deremke ilyeɓe ge slezuŋŋwe-aatare. Ge buwire-aatare, a vante jekka deremke buwa. Ge keƴire-aatare, a vante jekka deremke. Ma ware keni a vante ba deydey á ndzeɗa-aara, daaci ba zlálá-aara ge ŋane. 16 Duwa edda una a shaa jekka deremke ilyeɓe, kerteŋ a de mbeɗa erva an ŋane, a shetaa riba jekka deremke ilyeɓe. 17 Edda una ta vante jekka deremke buwa na keni, a de magán ba estuwa, ŋane keni a shetaa riba jekka deremke buwa. 18 Amá edda una ta vante jekka deremke na wá, ŋane a de yese evege am haha, a heɗem nalmane á zanwe-aara am huɗe-aara.

19 «Shekwaashekwa wá, a naba saahe ge zanwe á emnde a slera ŋanna, a ɗaterte ge zhárá lisaafi á slera na ta maganaa itare. 20 A sawhe ge edda una ndza ta vante jekka deremke ilyeɓe na, a ba ŋane á elvan ge zanwe-aara: Ndza ka vite jekka deremke ilyeɓe, náwa ya shante riba jekka deremke ilyeɓe. 21 Shagera, a ba zanwe-aara á elvan ge ŋane: Ka sleslera á jirire, dzayye huɗe á ŋa. Ka magaa slera an duksa na cekwa dáradza-aara an ervauŋɗe á ŋa palle; kazlaŋa na kwakya dárádza-aara keni sey yá fakemfa am erva. Sawa mí higa antara ya. 22 A semhe ge edda una ndza a vante jekka deremke buwa, a ba ŋane á elvan ge zanwe-aara: Ndza ka vite jekka deremke buwa, náwa ya shante riba keni jekka deremke buwa. 23 Shagera, a ba zanwe-aara á elvan ge ŋane: Ká sleslera á jirire, dzayye ervauŋɗe á ŋa. Ka magaa slera an duksa na cekwa dárádza-aara an ervauŋɗe á ŋa palle; kazlaŋa na kwakya dárádza-aara keni sey yá fakemfa am erva. Sawa mí higa antara ya.

24 «Am iga-aatare baɗemme maa, a semhe ge edda una ndza ta vante jekka deremke palle na keni áseza zanwe. A ba ŋane á elvan ge ŋane: Ambarka á ŋa male, diyandiya ganakini ka slemándzawe, ma jaŋka ba wulfe á duksa á ŋa keni, ká hálá ba duksa; ma tegaŋka ba duksa á ŋa keni ká jáha ba duksa. 25 Iya jiija lyawa, ndza ya heɗem shuŋgu á ŋa am haha, náwa ŋane duksa á ŋa. 26 A ŋwanante ge zanwe, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Ka sleslera mándzawe, ka masefe! Diyakdiya ganakini ya slemándzawe, á ba ka? Ma janeka ba wulfe á duksa-aaruwa keni yá hála ba duksa; ma teganka ba duksa-aaruwa keni yá jahá ba duksa, á ba ka? 27 Máki ba estuwa wá, ma andze ka de puweme nalmáne-aaruwa am baŋ kwa, daaci ma ya se lyiya nalmáne-aaruwa an yawe. 28 Daaci lyauvaalya jekke deremke na ázeŋara na, a ba ŋane á elvan ge emnde na tá tsatse ázeŋara, vawanteva ge edda una an jekka deremke ilyeɓe, riba keni estuwa na. 29 Aɗaba edda una aŋkwa ázeŋara wá, tá de fanaarefe, tá de sagananvesage ba kwakya. Amá edda una shanteka ɗekiɗeki wá, ba una cekwa am erva-aara na keni, tá de lyevaalya am erva-aara. 30 Ŋguɗi na ɓaaka námpire-aara ɗekiɗeki ŋanna maa, naba dawansede á degashe, de eblyawanmeblye á dem tate na ni tabeɗamme jipu na, á de kyuwa-aara am huɗe-aara, á de kerɗa ba sláre ge zlaɗa.»

Shairiya á emnde vaci tsa faya

31 «Má watse samsa *Ura á emnde baɗemme am sleksire antara malika-aha-aara baɗemme wá, a se njema am kurshi á sleksire-aara. 32 Daaci baɗemme á emnde na tá am huɗe á duniya tá de jammeje á katafke-aara, á de láterá ŋane emnde baɗemme, ba seke náza suni má á lesa kyáwe-aha, á saterse am dagave á náwe-aha. 33 Kyawe-aha wá, watse á puwáterá am naɗafa-aara, nawe-aha keni am nazlaɓa-aara. 34 Náwa elva na á de baterná slekse ge emnde na tá am naɗafa-aara: Kure emnde na Edderwa a gakur barka-aara na, sawmbare á sem ƴaikkire na ta tsatsakurán ge kure kwaye am fakta á duniya. 35 Aɗaba am sarte na a wiwa waya, kure kwa vite náza za; a wiwa ndera, kwa vite názu yá shushe; ndza ya wayve, kwa lyivaahe á dem mba á kure. 36 Am sarte na yá an ukhyiye dey, kwa tsekwime am naŋgyuwe; ndza ya lapika, zakurivaareze; ndza yá am daŋgay, kwa duwa á de zharizhara. 37 Daaci watse tá ŋwananteŋwa emnde a jirire na á ndaater elva na: Ndza ŋa nák vaatara á wáká waya, lauktu ŋa vakte náza za na Yaakadada? Ŋa nák áme á wáká ndera, ŋa vakte yawe? 38 Ŋa nák vaatara ka wayve am ekse á ŋere, ŋa lyiyáká am mba á ŋere? Bi ká an ukhyiye dey ŋa tsekwakeme am naŋgyuwe? 39 Ŋa nák vaatara lapika, bi ká am daŋgay, ŋa de zharakzhárá? 40 Watse á ŋwateranteŋwa slekse: Náwá yá sakuransese jirire-aara: Ba kelaa má kwa magateraa una-aha ŋanna ge egdzar mama-aha-aaruwa na cekwa ndzeɗa-aatare na wá, kwa magiyán ba ge iya.

41 «Am iga á una ŋanna maa, náwa názu watse á baterná slekse ge emnde na tá am názlaɓa-aara: Jawinaaja ázerwa, kure emnde na nyainyaikurvenyainye Dadaamiya, zlalauzlalawa á dem kárá na ɓaaka emtsa-aara ɗekiɗeki, ta tsatsannaa ge Shaitaine antara malika-aha-aara na! 42 Aɗaba ndza a wiyaa waye, kure vakuriteka náza za; ndza a wiyaa ndera, vakuriteka yawe; 43 ndza ya wayve, lyiyakurika á dem mba á kure; ndza yá an ukhyiye dey, vakuriteka naŋgyuwe; ndza ya lapika, ndza yá am daŋgay, dakurka á de zharizhárá. 44 Daaci watse tá ŋwananteŋwa itare keni: Ndza ŋa nák vaatara á wáká waya antara ndera, bi ka wayve, bi ká an ukhyiye dey, melaŋerakuka na Yaakadada? Ndza ŋa nak vaatara ká lapika, bi ká am daŋgay, daŋerka á de zharakzhárá? 45 Watse á ŋwateranteŋwa slekse: Náwa yá sakuransese jirire-aara: Ba kelaa má kwalakurevkwala magateraa una-aha ŋanna ge emnde na cekwa ndzeɗa-aatare na, magakuriyanka ba ge iya. 46 Daaci itare, watse tá dáterá á de magaterá palasa na á zleka ɗekiɗeki na. Amá emnde a jirire wá, tá de shá shifa na á zleka na.»

26

Male-aha tá am sawari á eksá Yaisu

(Mark. 14:1-2; Luka 22:1-2; Yuh. 11:45-53)

1 Zlanaazle Yaisu tsáká elva-aara maa, a ba ŋane á elvan ge pukura-aha-aara: 2 «Diyakurdiya muŋri á *Paska wá, a juwaa ba háre buwa. Iya *Ura á emnde baɗemme wá, watse tá eksiva á ba am muŋri ŋanna, tá de zleŋeliyá áte dzaŋgala.»

3 De jarammeje male-aha á *liman-aha, antara male-aha á Yahudiya-aha á ba am sarte ŋanna am mba Kayafas ŋane male á *liman-aha baɗemme. 4 Daaci ta njantaa átirpalle geni tá eksevaksa Yaisu an nasherire, tá keɗánaakeɗa shifa-aara. 5 A ba itare am dágave-aatare: «Magaumika una ŋanna vaci muŋri, geni a tsaranteka emnde elva.»

Mukse na a puwar waye ge Yaisu

(Mark. 14:3-9; Yuh. 12:1-8)

6 Am sarte na Yaisu am Baytaniya na wá, a dem mbá á Simaun umele ndza á waná derve, 7 a demhe ge mukse umele an kuderá á waye-aara, á se emtake, kwakya gane-aara, a de puwar waye ŋanna ge Yaisu áte ire-aara am sarte na aŋkwa á za ɗafa. 8 Ba ta naa una ŋanna pukura-aha, a naba jaterhe ge ervauŋɗe, a ba itare: «Azara shagerire-aara jeba á bádza duksa na? 9 Ambane ka ma ta velu waye ŋanna, ma tá sha shuŋgu kwakya an ŋane, daaci ma tá tegater ge talága-aha!» 10 De cenáncena Yaisu elva na tá weshaná itare, a ba ŋane á elvan ge itare: «Labára kwá hyaná lyuwa ge mukse na? Názena a maginaa ŋane na shagera jipu. 11 Aɗaba uwe, talága-aha wá, ma vaatara keni watse tá aŋkwa átevege kure, amá iya wá, watse ya ɓaaka átevege kure. 12 Ŋane wá, waye na a puwiyaare ŋane na wá, tsatsiyaatsatse ge ɓeliya am evege. 13 Yá ndaakur ba jirire: Am huɗe á duniya baɗemme, baɗemme á tate na ni tá de ɓálá labare á higa átekwa na wá, tá de ndaha názena ni a maganaa mukse na keni, tá de viyanaaka.»

Yahuda aŋkwa á vela Yaisu

(Mark. 14:10-11; Luka 22:3-6)

14 Daaci aŋkwa palle á pukura-aha kelaawa ju buwa, zhera-aara Yahuda Iskariyaud, a tsete duwa-aara á deza male-aha á *liman-aha, 15 a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwá vite uwe yá magakuránmaga ya pute na ni á demda Yaisu am erva á kure?» Ta naba kezlanaa shuŋgu kul keƴe, cappe ta puwanem am erva. 16 A fantau á ba am sarte ŋanna Yahuda ge tataya faterem Yaisu am erva ge emnde na á ba an keski.

Yaisu arge masane á *Paska antara pukura-aha-aara

(Mark. 14:12-21; Luka 22:7-14, 21-23; Yuh. 13:21-30)

17 Am váha zuŋŋwire na tá za muŋri na ɓaaka shahi á makalá am huɗe-aara na, duwa á pukura-aha, ta de ndavanu ge Yaisu, a ba itare: «Ká kátá ŋá de tsatsaká ɗafa á *Paska am tate-ara?» 18 A ŋute ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Dawmbare á dem mba á manya am huɗe á ekse, de bawanánba wá: a ba malum wá, hyephye sarte-aaruwa yá kátá za muŋri á Paska antara pukura-aha-aaruwa am mba á ŋa.» 19 Pukura-aha ta magaa názena a baternaa Yaisu na, daaci ta tsatsaa muŋri á Paska.

20 Am iga a maŋgaripu maa, Yaisu antara pukura-aha-aara ta nja arge masane. 21 A ba ŋane á elvan ge itare arge masane ŋanna wa: «Náwa yá ndaakur elva, yá ndaakur ba jirire: Watse á veliya ba palle á kure.» 22 Daaci, baɗemme á pukura-aha jáviya ba tá kyuwa, ta fantau ge ndavanu an palpale, ma ware keni ba: «Iya ka ndza Yaakadada?» 23 A ŋute ge Yaisu, a ba ŋane: «Edda una ni erva á ŋere antara ŋane am tása na wá, watse á veliya ba ŋane. 24 Iya *Ura á emnde baɗemme wá, ɓaaka pekya-aara sey ba yá emtsa. Ate una ta puwete am wakita á Dadaamiya áte iya wá, ba estuwa. Amá watse zlaɗa jipu ge edda una ni á de veliyá ŋane, ambane ma yareka.» 25 Yahuda wá, á de velaná ba ŋane keni, a eksetaa elva, a ba ŋane: «Iya ka ndza Yaakadada?» A ŋwanante ge Yaisu: «Ba estuwa.»

Masane cuɗeɗɗe

(Mark. 14:22-26; Luka 22:15-20; 1 Kaur. 11:23-25)

26 Am sarte na tá aŋkwa za masane maa, Yaisu a eksetaa ɗafa, a slafanaa we-aara ge Dadaamiya, a kezlanve ɗafa na, daaci a vaterte ge pukura-aha-aara. «Nawmbare zawuze,» a ba ŋane, «una ŋanna vuwa-aaruwa.» 27 Am iga á una ŋanna maa, a eksante feka, a slafanaa we-aara ge Dadaamiya, a vaterte: «Shawushe», a ba ŋane á elvan ge itare. 28 «Aɗaba una ŋanna uzhe-aaruwa; a puvaa aɗaba emnde kwakya, geni emnde kwakya a sharánsha gabera á haypa-aha-aatare, Dadaamiya á ŋguɗaterá an una ŋanna namána ge emnde. 29 Yá ndaakur ba jirire: Am sali kataliya na wá, yá dalika á shá yawe á egdza á náfa antara kure mázla-aara, sey watse mí de shá ba una aŋwaslire am zlanna á Edderwa.» 30 Am iga á una ŋanna maa, ta eksante lahe á gálá Dadaamiya, ba tse-aatare, ta zlala ádete ire á Wa Anyaranyara.

A ba Yaisu watse á ƴiyaaƴa Piyer

(Mark. 14:27-31; Luka 22:31-34; Yuh. 13:36-38)

31 Daaci a ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara: «An vaƴiya vatena wá, baɗemme á kure na watse kwá ƴiyaaƴa. Aɗaba aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Watse yá ejja suni, baɗemme á kyawe-aha am walda tá de kya. 32 Amá má watse tsanetse am faya wá, watse yá daada ba iya zuŋŋwe arge kure á dem Galili.» 33 A ŋwanante ge Piyer, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ma ƴarakaaƴa emnde umele keni, iya wá, yá ƴakaaka ɗekiɗeki.» 34 A ŋwanante ge Yaisu: «Yá ndak ba jirire, an vaƴiya ba vatena na, lauktu á kyuwa tsákálá, watse ká bánba ka ser keƴe geni diyakikire.» 35 A ba Piyer: «Yá ndaaka una ɗekiɗeki. Ma emtsa antara ka keni ba yá emtsa.» Baɗemme á pukura-aha umele keni ta ndahán ba estuwa.

Yaisu am Gaicaimane

(Mark. 14:32-42; Luka 22:39-46)

36 Daaci daada Yaisu antara pukura-aha-aara á dem tate na tá ɗahaná an Gaicaimane na. A ba ŋane á elvan ge pukura-aha: «Náwa njawinja áhuna, iya kwaye yá de maga maduwa áhuwa.» 37 A eksetaa tara Piyer, antara egdzara á Jaibaidaiyus buwa, ta duwa antara ŋane. Fantaufe wá, á tápá emtaŋkire, á tápá ba zlaɗa na ni an tsaka ire na am ervauŋɗe-aara. 38 Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Ɓaaka zlaɗa na ni yá tapánka na am ervauŋɗe-aaruwa, yá tápá zlaɗa á emtsa. Naba njawinja áhuna, pauka háre ɗekiɗeki, sheraumishera ice ba shagera.» 39 A zlalehe ƴiƴiye cekwaaŋguɗi an itare, a de kezlaa ugje am haha, wafke-aara ba teppe áte haha, a magaa maduwa. A ba ŋane am maduwa-aara: «Eddaye-aaruwa, máki á gevge wá, tasle á ŋa jinaaja zlaɗa na ba ƴiƴiye an ya. Amá wá, áte una yá wayaná ya ka, áte una ka wayetaa ka.»

40 Daaci ba tse-aara wá, a seza pukura-aha keƴe na, amá a se berater tá am háre. A ba ŋane á elvan ge Piyer: «Dzegwakuránka njá an ice ba saa palle keni degey? 41 Pauka háre! Magaumaga maduwa geni a badakuruka shaitaine. Ire á urimagwe wá, wayaawáya jipu mága fesaarfire, amá ɓaaka payɗa á vuwa.» 42 A daliye zlaɓe ádaliye ge buwire, a de magaa maduwa-aara, a ba ŋane: «Eddaye-aaruwa, mákini á taa jaaveka zlaɗa ŋanna áte ya na, sey ba yá shushe wá, a gevge ba namaari á ŋa.»

43 Eptsa-aara zlaɓe ádaliye á seza pukura-aha-aara, a se berater tá á ba am háre. Dzegwaránka ɓasha háre ɗekiɗeki. 44 A daliye zlaɓe ádaliye á dem tate á maduwa-aara, a de magaa ba kelaa maduwa-aara ŋanna ge keƴire. 45 Zlauzle wá, a eptsehe zlaɓe ádaliye á seza pukura-aha-aara na. A ba ŋane á elvan ge itare: «Kure kwá pá ba háre á kure, kwá aŋkwa puwansepuwe shifa á kure ka? Ay degiya, iya *Ura á emnde baɗemme, hyephye sarte-aaruwa. Kwaye tá de fime am erva ge emnde a haypa. 46 Tsawetse! Kwaye samsa edda una ni a veliyaa ŋane na, mí de yainuye.»

Ta eksevaa estuwa Yaisu

(Mark. 14:43-50; Luka 22:47-53; Yuh. 18:3-12)

47 Ba elva ŋanna keni zlaɓe zlanaaka Yaisu wá, tá zhárá ba sesse Yahuda palle á pukura-aha kelaawa ju buwa. Emnde kwakya tá sá ɗaba Yahuda ŋanna, tá an katsákar-aha, antara zade-aha ceppe am erva. Ta ɓelateraa male-aha á *liman-aha, antara male-aha á Yahudiya-aha. 48 Yahuda na a veluwa ŋane Yaisu na maa, kwaratersekwara nalaama á ŋgyekwaterá Yaisu ge dikele á emnde ŋanna. A ba ŋane á elvan ge itare: «Ba máki kwa niina yá aŋkwa gan use ge ura ni, seke aŋkwa urire á ŋere an edda-aara wá, edda una kwá tatayaná kure na ba ŋane, naba eksauváksa.»

49 Ba watsewatse wá, a duhe ge Yahuda ŋanna á deza Yaisu: «Use malum», a ba ŋane á elvan ge ŋane, daaci á gan use an ervauŋɗe-aara palle agire. 50 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane: «A gevge názena ka se maganaa ka na ura-aaruwa.» Daaci yálla á ba emnde na, erva am mbiye ge Yaisu, ta naba eksevaahe. 51 Ura palle am emnde á Yaisu, a naba teɗese masalam-aara ŋane keni, a wa sleslera á male á *liman-aha, a icanaa hyema palle. 52 «Femfa masalám á ŋa am bere-aara», a ba Yaisu á elvan ge ŋane. «Aɗaba emnde na tá teɗa masalam, itare keni watse tá keɗaterá á ba an masalám. 53 Diyaŋka ka yá dzegwándzegwa ɗaha Edderwa ge se meliyumele, ba seke ndáhámina ká zhárá ba malika-aha á wáva á tsaaka an debu kelaawa ju buwa emtu? 54 Amá watse á geva estara kena názena á ndaaná wakita á Dadaamiya na? Aɗaba áte una am wakita wá, sey á gevge ba estuwa.»

55 Daaci a ba Yaisu á elvan ge dikele á emnde ŋanna baɗemme: «Kwá se eksiyá an masalam-aha, antara zade-aha am erva na mu, ya neyle emtu? Ábi kelaazare yá njá á ba am mashidi, yá aŋkwa kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde, labára eksakurika? 56 Amá diyaweddiye geni baɗemme á mága ŋanna wá, ba geni a gevge elva-aha na ni ta ndahanaa nabi-aha aŋkwa am wakita á Dadaamiya na.»

Daaci kyaakya zhagade ge pukura-aha baɗemme, ta naba ƴánhe.

Yaisu á katafke á *kendekyiya ƴaikke

(Mark. 14:53-65; Luka 22:54-55, 63-71; Yuh. 18:13-14, 19-24)

57 Daaci emnde na ta eksevaa Yaisu na, ta dan ba suuwe á dem mba á Kayafas ŋane male á *liman-aha. Mbate kerteŋ jarammeje malum-aha á *tawraita, antara male-aha á ekse katakappe am mba á male ŋanna. 58 Piyer wá, a daa ɗaba Yaisu á dehuwa, amá wá, gaterápteka ɗekiɗeki. A de demhe á ba á dem riya-aara, a de njehe am dágave á emnde a ufa mashidi, ge zhara lámare ŋanna, ma watse á zla estara keni.

59 Male-aha á *liman-aha antara emnde a *kendekyiya na baɗemme farantaufe ge tataya ba ni ma a ndarsende emnde umele elva an dzála áte Yaisu, ma ba fida keni, lauktu ma tá bá ŋanaaŋa shairiya á emtsa. 60 Kwakya tsa emnde na ta de ɗatsanve fida ge Yaisu, amá ɓaaka názu ta eksanaa áte ŋane. Am iga-aara, saremsa emnde umele ta buwa wá, 61 a ba itare: «Zhel na degi a bantsa ŋane: Yá dzegwándzegwa mbeɗánaambeɗa *mashidi á Dadaamiya ƴaikke na. Yá nderaalindere am hare keƴe, á bina.»

62 Hattse a tsete ge male á *liman-aha na, a ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Ká ndaka elva ɗekiɗeki ka? Tá ndáhá uwe ŋane áte ka emnde na?» 63 Amá a ɗu ba we-aara Yaisu. Daaci a ba male á liman-aha na á elvan ge ŋane: «Yá ndavaku una an zhera á Dadaamiya edda á shifa, ndindaha ba jirire ba ka una ka *Almasiihu, ka *Egdza á Dadaamiya na emtu?» 64 A ŋwanante ge Yaisu, «Ba estuwa,» a ba ŋane á elvan ge ŋane. «Amá wá, á katafke cekwaaŋguɗi watse kwá niina ya *Ura á emnde baɗemme yá njá am naɗafa á Saksage na Slekse ba ŋane na, watse kwá niina zlaɓe adaliye, má watse yá sawa áte kumba á samaya.» 65 Daaci male á liman-aha na a naba dzadzanve zane áte vuwa-aara, a ba ŋane: «A ganve ire-aara kalle an Dadaamiya.» A ba ŋane á elvan ge emnde: «Ɓaaka wedere á miya an seyde-aha mazla-aara. Ábi cenakuráncena an hyema á kure názena a ndahanaa ŋane. 66 Emtu estara á bá kure?», a ba ŋane á elvan ge emnde a *kendekyiya. A ba emnde: «Una ba haypa-aara, a njeka an shifa ɗekiɗeki.» 67 Daaci ta naba kyefanem nyaihe am ice, ta vavante ɗeɗekwa, emnde umele ta vavante babárva, 68 a ba itare tá elvan ge ŋane: «*Almasiihu, diyeddiye mu a jakaa ware.»

A ba Piyer ŋane diyaaka Yaisu ɗekiɗeki

(Mark. 14:66-72; Luka 22:56-62, 63-71; Yuh. 18:15-18, 25-27)

69 Am sarte ŋanna wá, Piyer aŋkwa á njá am dagela am huɗe á riya á male á *liman-aha. Daaci a sesehe ge kwatena á male á liman-aha maa, a ba ŋane á elvan ge Piyer: «Ka keni ka ura á Yaisu zhel emnde a Galili na.» 70 Amá eksarka Piyer ɗekiɗeki, a ba ŋane á elvan ge kwatena ŋanna á katafke á emnde baɗemme: «Ma ká ndaha elva á uwe keni diyanka ya ɗekiɗeki.» 71 A tsete ge ŋane aŋkwa á dete wakyiya, sesse kwatenaha umele daduwa á dezeŋára. Ba a puwete ice áte ŋane wá, a ba ŋane á elvan ge emnde: «Degiya una keni ba ura á Yaisu zhel emnde a Nasarátu na!» 72 Piyer a naba kwaleve zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: «Náwa waɗa-aaruwa máki diyandiya dawale ŋanna. Ba jirire diyanka dawale ŋanna.»

73 Cekwaaŋguɗi am iga á una ŋanna maa, ta gapte ge emnde na tá aŋkwa áhuwa á deza Piyer, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ba jirire ka keni ka ba palle-aatare, aɗaba á ba áte nara á ŋa keni diyarakdiya emnde, diyardiya tate na ka sawa átekwa na.» 74 Daaci Piyer a fantau ge za waɗa-aha, a ba ŋane: «Náwa Dadaamiya diyanka dawale ŋanna ɗekiɗeki.» Á ba am sarte ŋanna wá, tsáktsákwalikwaa, á ba tsákálá. 75 Daaci Piyer a naba yehete elva na ndza a bannaa Yaisu, a ba ŋane: Lauktu á kyuwa tsákálá wá, ká de bánba ka ser keƴe ge diyakikire na. Mazla-aara ba segáshe-aara, a de kyuwa á ba an yawe á kyuwa.

27

Daránda Yaisu á de katafke á sleksu *Pilaatu

(Mark. 15:1; Luka 23:1-2; Yuh. 18:28-32)

1 Weráwera ekse an eŋlya werre wá, baɗemme á male-aha á *liman-aha, antara male-aha á ekse njarantenja mazle-aara ganakini sey tá ejja shifa á Yaisu. 2 Ta naba puwete záwa áte ŋane, ta danán ge sleksu *Pilaatu, ŋane slekse ƴaikke am kwara ŋanna, a fanaa ŋgumna a Rauma.

Emtsa á Yahuda

(Sler. emnde 1:18-19)

3 Yahuda na a velanaa ŋane Yaisu na nanna ganakini ŋguɗarŋguɗa Yaisu am shairiya maa, a deme am tuba, a naba sateraa shuŋgu-aatare kul keƴe na ndza ta vantaa áte Yaisu na ge male-aha á *liman-aha, antara male-aha á ekse. 4 A ba ŋane á elvan ge itare: «Yá an haypa ba iya, aɗaba ya velu ura cuɗeɗɗe geni tá ejja shifa-aara.» A ba itare tá elvan ge ŋane: «Ázara lámbe á ŋere áte una ŋanna? Una á shá ba ka.» 5 Yahuda a naba puwateranve shuŋgu am *mashidi ƴaikke, a de zleŋelaa ire-aara áte záwa.

6 Daaci male-aha á liman-aha ta halante suley na. Amá á bá itare: «An piya am *tawraita ganakini mi puwante suley na ge suley á slera á Dadaamiya, aɗaba gane á shifa á ura.» 7 Daaci ta magaa sawari am dagave-aatare, geni tá shekwevshekwe fe á slendera gahe umele an ŋane, ge heɗa wayve-aha am huɗe-aara, ta naba shekweve. 8 Aɗaba una ŋanna, sem vatena tá ɗáhá fe ŋanna an fe á uzhe. 9 Daaci gevge názena ndza a ndahanaa nabi Yairaimiya, a ba ŋane: «Halarantehálá suley kul keƴe na egdzara á *Iserayiila, ta ges gane-aara átekwa na, 10 daaci ta shekweve fe á slendera gahe an ŋane, ba seke una a binaa Yaakadada na.»

Sleksu *Pilaatu aŋkwa á ndavanu elva ge Yaisu

(Mark. 15:2-5; Luka 23:3-5; Yuh. 18:33-38)

11 Tsarnaatse Yaisu á katafke á slekse ƴaikke, a ndavanuwa ŋane elva ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ba ka una ka slekse á Yahudiya-aha na emtu?» A ŋwanante ge Yaisu, «Ba estuwa», a ba ŋane á elvan ge ŋane. 12 Am iga á una ŋanna maa, male-aha á *liman-aha, antara male-aha á larde, tá aŋkwa ɗatsanve elva wá, Yaisu a naba ɗu we-aara mazla-aara. 13 Daaci a ba slekse á elvan ge ŋane: «Ká cenánka elva na tá tsakaná áte ka na emtu? Labára ká ndaaka elva?» 14 Amá Yaisu a ɗu ba we-aara, kamákamá ndahaaka elva. Haa slekse a magaa najipu kwakya.

Njarantenja am shairiya ge ja shifa á Yaisu

(Mark. 15:6-15; Luka 23:13-25; Yuh. 18:39–19:16)

15 Ba kelaa má samsa muŋri á *Paska wá, slekse aŋkwa á ɓelaterá daŋgay palle, edda una tá kataná itare na ge emnde a ekse. 16 Ay am sarte ŋanna maa, ndza aŋkwa slemandzawe umele am daŋgay, zhera-aara Yaisu Barabas. 17 Daaci á bá slekse á elvan ge jáháva: «Am dágave á tara Yaisu Barabas, antara Yaisu na tá ɗahaná an *Almasiihu na mu, kwá kátá yá ɓelakurá ware?» 18 Diyaadiya tsa ganakini ta danaa Yaisu aɗaba ba shelha ɓaaka elva umele.

19 Am sarte na sleksu *Pilaatu aŋkwa á kya shairiya á Yaisu na ma, mukse-aara a naba ɓelanvaa ura, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Maganánka ba uwe keni ge zhel ŋanna ɗekiɗeki, ɓaaka haypa-aara. Aɗaba vatena ya hare á ba am palasa á shene aɗaba ŋane.»

20 Amá a ba male-aha á *liman-aha, antara male á ekse tá elvan ge jáháva: «Bawánba kure geni a ɓelarakurnaaɓela ba Barabas, a jareja Yaisu.» 21 Slekse a ndavateruhe zlaɓe ádaliye, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwá kátá yá ɓelakurá ware am emnde buwa ŋanna?» Ta vante jawapa, á ba itare: «Ɓelaŋernaaɓela ba Barabas.» 22 A ba ŋane á elvan ge itare: «Yá maganá uwe ge Yaisu na tá ɗahaná an Almasiihu na?» Baɗemme-aatare ta ŋwanante, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Zleŋelezleŋela áte dzaŋgala!» 23 A ba sleksu Pilaatu á elvan ge itare: «A gu uwe estuwa?» Amá itare ta far hula á ba an ndzeɗa, a ba itare: «Zleŋelezleŋela áte dzaŋgala!»

24 Am nanna sleksu Pilaatu ɓaaka názu á maganá ŋane, emnde tá far ba hula maa, a kevaa yawe, a baraa erva-aara á katafke á emnde, a ba ŋane á elvan ge itare: «Shifa á zhel na kwá de jáná kure na, haypa-aara á shika ɗekiɗeki, á shá ba kure.» 25 Baɗemme á jáháva a ŋwanante, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Una á shakaaka, haypa á ja shifa á zhel na á ba am mbiye á ŋere antara egdzara á ŋere.» 26 Daaci sleksu Pilaatu a naba ɓelateraa Barabas, amá Yaisu wá, ta zu an ja, lauktu ta de zleŋelaná áte dzaŋgala.

Sawji-aha tá aŋkwa á epsawa Yaisu

(Mark. 15:16-20; Yuh. 19:2-3)

27 Daaci ta naba danhe ge sawji-aha á sleksu *Pilaatu Yaisu na á dem huɗe á há á slekse, ta de jamme ge sawji-aha baɗemme, tá á ba arge ŋane. 28 Ta naba tsekwanse am naŋgyuwe-aara, ta tsekwanme am dira haŋŋe. 29 Am iga á una ŋanna maa, ta nderse dake, ta faɗanse ire an ŋane ágire *ɗaŋkaula, ta fanem zade am naɗafa-aara. Mazla-aara ta gyanu rume ágire tá epsawupsawa, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Aska á ŋa, slekse á Yahudiya-aha!» 30 Ta naba kyefanem nyaihe am ice. Ta lyevaa zade na am erva-aara, geni tá jáná an ŋane am ire. 31 Zlaruzle am maganaa palasa, ta tsekwanse am dira haŋŋe na, ta tsekwanme am náza-aara, lauktu ta dáná á dem tate na ta zleŋelanaa áte dzaŋgala.

Náwa ta zleŋelanaa estuwa Yaisu áte dzaŋgala

(Mark. 15:21-32; Luka 23:26-43; Yuh. 19:17-27)

32 Am sarte na daransede, ta de jaa ire antara ura Siraine umele zhera-aara Simaun, ta naba hyarhe ganakini á sepá dzaŋgala á Yaisu. 33 Daraada am tate ŋanna tá ɗaháná an Gaulgauta na, amaana: Tate á feka á ire maa, 34 ta de fanu mbazla ge Yaisu áhuwa. Mbazla ŋanna keni aŋkwa duksa ƴaiƴaihe am huɗe-aara. Amá ba a tapanaahe ge Yaisu mbazla na wá, a naba kwalve, shaaka ɗekiɗeki. 35 Daaci ta naba tsakwanse am kazlaŋa-aara, ta zleŋelehe áte dzaŋgala, ta tegaa kazlaŋa-aara am dagave-aatare. Ge tega kazlaŋa-aara na wá, ta maga njeri am dagave-aatare, ganakini a sesse edda una ni á zaná ŋane ma uwe keni. 36 Daaci ta njehe á ba áhuwa ŋanna ge ufufa-aara.

37 Ta puwete názena ta bantsa itare tá jáná aɗaba ŋane na áte naláwa, ta fetehe átire ge ŋane. Náwa názena ni ta puwetaa itare: «Ba ŋane una Yaisu, slekse á Yahudiya-aha.» 38 Tá aŋkwa neyle-aha buwa ta zleŋelater átirpalle antara Yaisu áte dzaŋgala-aha-aatare. Palle ta zleŋelanaa am naɗafa, palle keni am názlaɓa.

39 Emnde a degáshe am tate ŋanna tá geja ba ire, tá ámbera ezzlazle. 40 A ba itare tá elvan ge ŋane: «Ábi ka bántsa ka ká naba mbeɗanaambeɗa *mashidi ƴaikke na, á ba am hare keƴe ká nderendere umele á ba ka? Labara ká taa ŋezlanaaka ba ka ire á ŋa? Máki ka ba *Egdza á Dadaamiya, tsekwanaatsekwa kwa ire á ŋa áte dzaŋgala na!» 41 Male-aha á *liman-aha, antara malum-aha á *tawraita, ira male-aha á ekse baɗemme ta fantau ge epsawa Yaisu. Ta bántsa itare wá: 42 «Iyau, á dzegwándzegwa ŋezla emnde umele, ire-aara wá, á taa ŋezlanaaka! Ábi ŋane slekse á Iserayiila-aha? A tsekwanaatsekwa kwa ire-aara áte dzaŋgala na? Máki tsekwaatsekwa wá, baɗemme mi fetarfe áte ŋane. 43 A bántsa ŋane a fetaare an Dadaamiya, ŋane *Egdza á Dadaamiya, mi ezzhara kwa kina má watse á sawa Dadaamiya ŋanna á se melanumele!» 44 Neyle-aha buwa na ta zleŋelaterhe áte dzaŋgala antara Yaisu na, itare keni ta zlazlese Yaisu ba seke male-aha ŋanna.

Náwa ndza a emtsaa estuwa Yaisu

(Mark. 15:33-41; Luka 23:44-49; Yuh. 19:28-30)

45 Daaci a tsekwaa ge tabeɗammire an vacitire am huɗe á duniya baɗemme, dem lásar emnde ta á ba am tabeɗammire ŋanna. 46 Á maga saa keƴe wá, Yaisu a ketaa kwárá á ba an ndzeɗa: «Aili! Aili! Laima sabaktani?» Amaana wá: «Dadaamiya-aaruwa labára ƴakiyaaƴa? Dadaamiya-aaruwa labára ƴakiyaaƴa?» 47 Á bá emnde umele am emnde na tá aŋkwa á tsaatse áhuwa: «Zhel na degiya á ɗaha nabi *Ailiya.» 48 Palle-aatare a teɗante zhagade, a de eksetaa sausau, a ŋguɗetaa áte zade, a femhe am mbazla umele ɗaŋɗaŋe ba estuwa, daaci a kante, a fante áte we ge Yaisu geni a shushe. 49 Amá a ba emnde umele-aatare: «Tsawaatse emtsaaɗe, mi ezzhara má watse á semsa Ailiya ŋanna á se melanumele.» 50 Yaisu a fu hula zlaɓe ádaliye, mazla-aara a naba zlu ge shifa-aara.

51 Am sarte ŋanna maa, aŋkwa kacekaca á dzegwa am *mashidi ƴaikke wá, a naba tamme kalkale, a fantau á sawa átire sem áhá. Haha keni aŋkwa á gajava, palaha-aha tateptate ba ɓaley ɓaleye. 52 Irekhya-aha keni kerteŋ tá an wara, emnde á Dadaamiya na ndza matsarematsa na kwakya tsaretse am faya. 53 Emnde na ta tsetaa am faya ŋanna wá, am sarte na tsetsa Yaisu am faya na, daremda á dem berni cuɗeɗɗe, emnde kwakya naráterna.

54 Sawji-aha na a sáteraa ŋgumna a Rauma, antara male-aatare baɗemme tá aŋkwa ufa Yaisu na. Ba ta naa gejava á haha antara názena magaavemaga baɗemme na wá, dámdá lyawa am itare jipu. A ba itare: «Zhel na egdza á Dadaamiya ba jire.»

55 Tá aŋkwa ŋwasha keni kwakya am tate ŋanna. Ta tsaahe ƴiƴiye, ta zhara názena ni aŋkwa á magava na. Ŋwasha ŋanna kwaye ta saa á ɗaba Yaisu á sawa am kwara á Galili ge maganaa slera. 56 Tá aŋkwa tara Maari mukse á emnde a Magdala, antara Maari emmetare ge tara Yakuba an Yusufa, ira emmarge egdzara á Jaibaidaiyus, am dagave á ŋwasha ŋanna.

Faremfa Yaisu am irekhya

(Mark. 15:42-47; Luka 23:50-56; Yuh. 19:38-42)

57 Herzhe watse á belya vaciya wá, a naba semhe ge sleberba umele ura á ekse á Arimatiya zhera-aara Yusufa. Ŋane keni fetarfe áte Yaisu. 58 A duhe ge Yusufa ŋanna á deza sleksu *Pilaatu, a de ndavanu baráma á eksa emtsa á Yaisu. Daaci a ba slekse a varanteva. 59 Duwa á Yusufa, a eksante emtsa na, a de faɗeme am kalpakane aŋwaslire tseɗaŋŋe, jeba á kalpakane ŋanna ba lefeɗɗe. 60 Daaci a de zlavanaahe am irekhya-aara halál na a yese am cacera, zlaɓe ba uŋŋule á zlauzle-aara ge yá irekhya ŋanna. Daaci a berhanu palame ƴaikke ge we á irekhya ŋanna, lauktu a zlala. 61 Amá tara Maari mukse á emnde a Magdala, antara Maari umele na wá, itare zlalarka, ta naba njehe, wafke-aatare ba ndaŋŋe á deza irekhya na.

Sawji-aha tá aŋkwa ufa irekhya á Yaisu

62 Makuralla-aara, amaana kwaskwe á puwansepuwe wá, ta naba tsetehe ge male-aha á *liman-aha antara *Farisa-aha ta deza sleksu *Pilaatu. 63 A ba itare tá elvan ge ŋane: «Ambarka á ŋa, yehaŋerteyeha názena a ndahanaa slefida ŋanna am sarte na zlaɓe an shifa. A bantsa ŋane, watse á tsetse am faya am hare-aara ge keƴire am evege. 64 Ambane ká ɓela emnde tá de ufa irekhya-aara am hare keƴe ŋanna. A de teɗarseka pukura-aha-aara, daaci watse tá baterán ge emnde geni tsetse am faya. Daaci fidire-aatare ŋanna á de jauje ge una werre.» 65 A ba edda á hákuma á elvan ge itare: «Kwaye sawji-aha ŋanna, dawmbare, de magaumága názena kwa dzegwanaa kure ge ufufa-aara.» 66 Daaci ba zlálá-aatare, ta de vanyaa we á irekhya ba shagera, ta fafete damshe á ŋgumna, ta ɓazlaa sawji-aha ge ufufa-aara.

28

Yaisu tsetse am faya

(Mark. 16:1-10; Luka 24:1-12; Yuh. 20:1-10)

1 Dedde kwaskwe á puwansepuwe, an eŋlya werre ge laade wá, daremda tara Maari mukse á emnde a Magdala, antara Maari umele na ta de zhara irekhya na. 2 Ba watsewatse shekwaraaka ɗekiɗeki wá, baɗemme á haha á gyagya á ba an ndzeɗa, a tsekwaa ge malika á Yaakadada á sawa am samaya, a berhanvuwe palame na ge we á irekhya maa, a njetaa átekwa. 3 Malika na á mbá wulwulire ba seke kárá á ráde. Naŋgyuwe-aara dzayye telle jauje ba ge sluzhe keni. 4 Naranna emnde a ufa irekhya na wá, ba gyaagya keni tá gyagyeteka mazla-aara ge lyawa, garevge ba seke ɓaaka shifa am itare ɗekiɗeki.

5 Amá ŋwasha na wá, a ba malika ŋanna á elvan ge itare: «A wakurka lyawa ɗekiɗeki, aɗaba diyandiya kwa se tataya Yaisu na ta zleŋelaa áte dzaŋgala na. 6 Amá ŋane ɓaaka áhuna mazla-aara, tsetse am faya ba seke una ndza a enndaha na. Sawmbare nawanaana tate na ndza á zlava átekwa. 7 Kina wá, dawmbare ba watsewatse, de mbeɗawaterumbeɗe labare ge pukura-aha geni ɓaaka, tsetse. Baira watse á daada ba ŋane zuŋŋwe arge kure á dem Galili. Kwá de nanaana áhuwa. Una ya bakurnaa ba iya.» 8 Daaci ba zlálá-aatare ge ŋwasha na áte we á irekhya, ta zlálaa á ba á zhagade ge daterá labare na ge pukura-aha á Yaisu. Tá zlálá na wá, ervauŋɗe-aatare ba seke nama, an wesha an lyawa zlaɓe ádaliye.

9 Cekwaaŋguɗi wá, Yaisu a se yaiterwa á ba an ye ge ŋwasha na: «A vakurteva Dadaamiya hairire», á bá ŋane á elvan ge itare. Zhagade ge ŋwasha na ádezeŋara, ta kezlan ugje, ta ŋante sera, tá aŋkwa á eggala. 10 A ba Yaisu á elvan ge itare: «A wakurka lyawa ɗekiɗeki. De bawateranba ge egdzar mama-aha-aaruwa, a darduwa á dem Galili, tá de niina áhuwa.»

Názu watse tá ndahaná sawji-aha á ufa irekhya

11 Zlaɓe tá á ba átira zlala emtsaaɗe ŋwasha na wá, sawji-aha á ufa irekhya na keni, emnde umele-aatare zlarzlala á dem huɗe á ekse, ta de mbeɗateru labare ge male-aha á *liman-aha. 12 Male-aha á liman-aha ta magaa sawari am dagave-aatare antara male-aha á ekse maa, ta vaterte shuŋgu camballe ge sawji-aha na. 13 A ba itare ta elvan ge itare: «Bawanba geni tá se teɗesaa ba pukura-aha-aara an vaƴiya am sarte na ŋere ŋá am hare. 14 Ma a cenanaa ba edda á hákuma keni, diyaŋerdiya ŋere názena ni ŋá de ndahaná ŋere, ba názara keni á shakuraaka ɗekiɗeki.» 15 Daaci sawji-aha ta naba lyevaa shuŋgu na, ta maganaa áte una ni ta ndaaterndaa na. Ta naba hyanme fida ŋanna am dagave á Yahudiya-aha baɗemme, sem vatena ta tsaa á ba áte una itare.

Yaisu a marateraa ire-aara ge pukura-aha-aara

(Mark. 16:14-18; Luka 24:36-49; Yuh. 20:19-23; Sler. emnde 1:6-8)

16 Daaci zlarzlala pukura-aha kelaawa jemtekwe kereɗɗe á dem Galili, ta deba áte egdza wa na ndza a baternaa Yaisu na. 17 Ba ta puwete ice áte ŋane, ta kezlan ugje, tá aŋkwa á eggala. Amá emnde umele-aatare ta magaa shaige ganakini ŋane ka. 18 Samsa Yaisu á sezetare ba herezhzhe, a ba ŋane á elvan ge itare: «Baɗemme á hákuma ta fimaa á ba am erva-aaruwa, ma am samaya, ma am duniya keni. 19 Daaci naba dawmbare ma á dem larde-ara keni baɗemme, ma emnde-ara keni gawatervege emnde-aaruwa, mágawateránmaga baptisma an zhera á Edderwa, an zhera á Egdza-aara, an zhera á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. 20 Kwarawatersekware maga fesarfire am názena ya fakuraara ya baɗemme. Diyaweddiye ganakini iya antara kure wá, yá aŋkwa antara kure ma vaatara keni, dem halavuwa á duniya.»

Markus

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Labare á higa na a puwetaa

MARKUS

1

Waazu á Yuhanna slemaga baptisma

(Mat. 3:1-12; Luka 3:1-18; Yuh. 1:19-28)

1 Náwa a fantuwa estuwa labare á higa, elva a Yaisu *Almasiihu *Egdza á Dadaamiya: 2 Aŋkwa an puwa am wakita á nabi Aisaya, a ba Dadaamiya:

«Náwa yá ɓela sleɓela-aaruwa á katafke á ŋa, á tsatsakaná ŋane baráma.

3 Zlaɓe ádaliye a ba ŋane: Aŋkwa ura á ɓálá elva am kaamba, a ba edda-aara: Tsatsawanaatsatse uŋŋule ge Yaakadada, tsawanaatse baráma-aara a gevge ba ndeɗɗe.»

4 Am iga a una ŋanna maa, a naba semhe ge Yuhanna slemaga baptisma á sem kaamba, ba seke una a ndaana nabi ŋanna, a fantau ge ɓalaterá waazu ge emnde, a ba ŋane á elvan ge itare: «Magaumága tuba, lyauvaalya baptisma, á ƴakuraarƴe Dadaamiya haypa-aha á kure.» 5 Daaci saresse emnde a Urusaliima ba kwakya, antara emnde na tá am kwárá á Yahudiya gergere baɗemme, ta seza Yuhanna ge cena waazu-aara, daaci ta naba sanse haypa-aha-aatare, ŋane keni maa, a magateraa baptisma am guwa á Urdun.

6 Naŋgyuwe na a tsekwanaa Yuhanna wá, ta hanaa am úgje á ezlegwame, ndza á ŋguɗa ba gwagwa. Náza za-aara keni maa, á za ba iwe, antara nama. 7 A baa ŋane am waazu-aara: «Aŋkwa á sawa ura am iga-aaruwa wá, edda-aara ŋanna an hakuma ba ŋane arge iya, ba ge saɗanse kimake am sera keni hyanefka ya ɗekiɗeki. 8 Iya, yá aŋkwa á magakurá baptisma an yawe, amá ŋane wá, á se magakurá baptisma an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe.»

Baptisma á Yaisu

(Mat. 3:13-17; Luka 3:21-22)

9 Á ba am hare-aha ŋanna maa, a naba semhe ge Yaisu á sa am Nasarátu am kwárá á Galili, Yuhanna a se baranve am guwa á Urdun. 10 Am sarte na sessa Yaisu am yawe, a naa wertehe ge samaya, aŋkwa á tsekwa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á setarge ŋane ba seke takala. 11 Cekwaaŋguɗi wá, tá cená ba ye á sawa am samaya ŋanna, a ba edda-aara á elvan ge ŋane: «Ba ekka una ka Egdza-aaruwa wayanak-wáyá jipu, baɗemme a higa-aaruwa á ba áte ka.»

Shaitaine aŋkwa á bada Yaisu

(Mat. 4:1-11; Luka 4:1-13)

12 Cekwaaŋguɗi am iga á una ŋanna wá, Sheɗekwe á Dadaamiya á naba daa Yaisu á dem kaamba. 13 Hare kul ufaɗe á njá á ba am dagave á dabba-aha am kaamba, a de badanaa Shaitaine am hare kul ufaɗe ŋanna. Ta magannaa ba malika-aha slera am kaamba ŋanna.

Pukura-aha á Yaisu zuŋŋwe ta ufaɗe

(Mat. 4:12-22; Luka 4:14-15; 5:1-11)

14 Ŋguɗarŋguɗa Yuhanna am daŋgay maa, am iga-aara daduwa Yaisu keni á dem kwárá á Galili, a de fantau ge ɓalaterá labáre á higa na ni a ɓelanaa Dadaamiya ge emnde. 15 A ba ŋane á elvan ge itare: «Kina wá, hyefhye sarte na ni a tsanaa Dadaamiya, samsa sarte á nja am kwárá-aara, magaumága tuba, lyauvalya labáre á higa.»

16 A gapte ge Yaisu cekwaaŋguɗi a ɗába we á haye á Galili wá, a naa egdzar mama buwa, tara Simaun, tá an egdza emmeŋara Andere. Tá aŋkwa á puwa narre-aatare á dem yawe aɗaba itare ta emnde a sluwa kelfe. 17 Daaci a naba ɗaterɗáhá Yaisu: «Sawmbare ɗabawiɗába, yá gakurvege emnde a jaha emnde á sem sera-aaruwa, ba seke una ni má tá jahava kelfe-aha á dem narre na,» a ba ŋane á elvan ge itare. 18 Ba watsewatse, ta naba puwanve narre-aatare á ba áhuwa ŋanna, ta ɗába Yaisu.

19 Ta gapte ba cekwaaŋguɗi á de katafke wá, Yaisu a naa egdzara á Jaibaidaiyus, tara Yakuba tá an egdza emmeŋara Yuhanna tá am paare á yawe, tá aŋkwa á tsatsa narre-aatare. 20 Daaci a naba ɗaterɗáha Yaisu itare keni, ta naba ƴaa eddetare Jaibaidaiyus am paare áhuwa antara emnde a slera-aara, itare ta ɗába Yaisu.

Yaisu ŋgyainseŋgye shaitaine am ura

(Luka 4:31-37)

21 Am iga á una ŋanna maa, Yaisu antara pukura-aha-aara ŋanna ta zlala á dem huɗe á Kafarnahum. Samsa kwaskwe á puwansepuwe a naba dem *mashidi á Yahudiya-aha, a de kwaraterse elva á Dadaamiya. 22 Itare ta mága ba najipu-aara, aɗaba ŋane kwaraterseka seke náza á malum-aha á *tawraita, amá edda á elva ŋanna ba ŋane, á kwaraterse á ba an hákuma.

23 Vacite ŋanna maa, ndza aŋkwa ura an shaitaine am vuwa-aara am jáháva-aatare, 24 a naba fu hula zhel ŋanna, a ba ŋane a elvan ge Yaisu am hula-aara: «Ekka Yaisu ura Nasarátu na mu, ká kátá uwe ka ázeŋere? Niya á ŋa ka se keɗaŋerkeɗa emtu? Iya diyanakdiya ganakini ka Ura Cuɗeɗɗe na ɓelakaa Dadaamiya na.» 25 Yaisu a naba valarhe ge shaitaine ŋanna, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ɗuɗe we á ŋa, sesse am zhel na ba kina!» 26 Daaci a naba slakalapte ge shaitaine am zhel na, a fu hula an ndzeɗa-aara baɗemme, a sesehe am ŋane. 27 Baɗemme á emnde tá maga ba najipu-aara. A ba itare am dágave-aatare: «Ázara kena jeba una? Ba vaci palle keni cenaŋeránka jeba á tsaha na, naŋeránka keni jeba á hákuma na ni, ura ba a ndanse elva ge shaitaine am ura ni, a naba sesehe!» 28 Kerteŋ hyaranmehye labare á Yaisu am kwárá á Galili baɗemme.

Yaisu a mbateraahe emnde kwakya am lapikere gergere

(Mat. 8:14-17; Luka 4:38-41)

29 Ba segashe-aatare am mashidi wá, Yaisu a ɗaba tara Simaun antara Andere á dem mba-aatare, ta ɗabaterɗába tara Yakuba antara Yuhanna keni á dehuwa. 30 Duwa-aatare maa, ta de beraa shawle á Piyer mukse, á ba á zlava, á wáná zlagzlagi. Daaci ba demda á Yaisu, ta naba mbeɗanuhe. 31 A duhe ge Yaisu á dezeŋara, a de ŋanaa ba erva, a tsantehe, a naba mbehe, a fantau ge magateraa kashi.

32 Eblyabelya vaciya, herzha máŋgaripu maa, emnde ta saa emnde-aha-aatare na lapika vuwa-aatare, antara emnde na tá an shaitaine na baɗemme áseza Yaisu. 33 Baɗemme á emnde a huɗe á ekse saresse, ta se jamme áte we á wakyiya ŋanna. 34 Yaisu a mbateraahe emnde kwakya am lapikere-aha-aatare gergere, a ŋgyanse shaitaine-aha kwakya am emnde. Vaterteka baráma ɗekiɗeki ge shaitaine-aha ŋanna ge ndaase elva, aɗaba itare diyardiya Yaisu ma ware ŋane keni.

Yaisu aŋkwa á ja ɗaba an waazu

(Luka 4:42-44)

35 Mákurálla-aara wá, a sesehe ge Yaisu á ba an ireŋlya, a zlalehe á dem kaamba ƴiƴiye an ekse ba shagera, a de maga maduwa áhuwa. 36 Daaci ta naba ɗabemhe ge tara Simaun antara emnde na ni tá ba kerɗe, ta de tataya tate na átekwa. 37 De sharánsha maa, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Degiya emnde baɗemme tá aŋkwa á tatayaktátaya jipu!» 38 Amá a ŋwaterante, a ba ŋane á elvan ge itare: «Mi zlálawa á miya á dem ekse-aha na herherzhe, yá de magaterá waazu ge emnde a ekse-aha ŋanna keni, aɗaba a siyaa ba una ŋanna.» 39 Mázla-aara ba zlálá-aatare, ta fantau ge já ɗaba am kwárá á Galili baɗemme, aŋkwa á magaterá waazu ge Yahudiya-aha am mashidi-aha-aatare, aŋkwa á ŋgya shaitaine-aha keni am vuwa á emnde.

Yaisu mbanaambe slederve

(Mat. 8:1-4; Luka 5:12-16)

40 A semhe ge slederve umele, a se kezlaa ugje á katafke-aara, a fantau ge ŋala ázeŋara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Má wayak-waya wá, ká dzegwándzegwa givege ba meteɗɗe vuwa-aaruwa.» 41 Daaci Yaisu a naba zanvaarhe, a pelse erva-aara, a de fete áte ŋane, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Wayanwáyá ká mbembe, ba meteɗɗe vuwa á ŋa.» 42 Ba seke ndaha á miya na, a naba mbehe ge slederve ŋanna meteɗɗe. 43 Amá lauktu á ɓelanaaɓela wá, a teɗanánte hyema ba shagera, 44 a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ɓalananseka ma ge ware keni ɗekiɗeki. Názena ká de maganaaka wá, de maranánmárá ire á ŋa ge *liman, vanteva sadake á ŋa ge Dadaamiya áte una a ndanaa Muusa ge seydire á ŋa á katafke á emnde baɗemme ganakini mbakmbe.» 45 Amá ŋane, ba zlala-aara wá, a de ɓalse labare ŋanna áza emnde baɗemme. Aɗaba una ŋanna Yaisu dzegwánka marse ire-aara áza emnde mazla-aara, sey á njá á ba am kaamba ƴiƴiye an ekse, tá duwa ba emnde ádezeŋara, á sawa am tate-aha gergere.

2

Yaisu a mbaa ura an matsa uɓiya-aara

(Mat. 9:1-8; Luka 5:17-26)

1 Haraahare cekwaaŋguɗi wá, a naba eptsehe ge Yaisu, á sem huɗe á Kafarnahum, cenarancena emnde ganakini saasa, aŋkwa am mba. 2 Daaci kwakya nalga a se jamme am huɗe á ha ŋanna, sete we á wakyiya keni ɓaaka sleɗe ɗekiɗeki ge kwakyire á emnde. Daaci Yaisu a fantau ge ndater elva á Dadaamiya. 3 Á ba am sarte ŋanna maa, ta semhe ge emnde umele, ta sanaa ura an matsa uɓiya-aara, ta saa sepanaa emnde ufaɗe am dagave-aatare. 4 Amá dzegwaránka dáná á de katafke á Yaisu aɗaba kwakyire á nalga. Daaci ta naba ɗalte áte ire á dzuguru, ta naba weraa ire á dzuguru ŋanna am ndaŋŋire á tate na ni átekwa Yaisu, ta velem zhel na antara egdera-aara baɗemme. 5 Nánna Yaisu fetarfire á emnde ŋanna maa, a ba ŋane á elvan ge edda una lapika na: «An bárá haypa-aha á ŋa baɗemme egdza-aaruwa.»

6 Áy, tá aŋkwa malum-aha á *tawraita umele á njanja am tate ŋanna. Malum-aha ŋanna ta fantau ge dzamanaa am ervauŋɗe-aatare, a ba itare: 7 «Kwaye zhel na aŋkwa á lyiya sleɗe á Dadaamiya. Ware edda una á dzegwándzegwa ƴanár haypa ge ura máki Dadaamiya ka palle?» 8 Kerteŋ a naba diyeddiya Yaisu názena tá aŋkwa á dzamaná itare, a ba ŋane á elvan ge itare: «Labára kwa dzamete una am ervauŋɗe á kure? 9 Ázara una tsaftsafe jauje ge banán ge edda una lapika vuwa-aara: An bárá haypa-aha á ŋa, bi baná: Tsettse, eksanteksa egdera á ŋa, ezzlala an sera á ŋa? 10 Iya wá, yá kátá kwá diyeddiye geni iya *Ura á emnde baɗemme yá an hákuma ge ƴateraare haypa ge emnde am duniya na.» Daaci a ba ŋane á elvan ge edda una an matsa uɓiya-aara na: 11 «Ya ndaa ba ekka, tsettse, eksanteksa egdera á ŋa, ezzlala á da.» 12 Kerteŋ tsettse zhele na á katafke-aatare baɗemme, a eksante egdera-aara, a naba zlálá. Baɗemmire-aatare tá maga ba najipu-aara, a ba itare: «Ba ser palle keni ndza naŋeránka jeba á una ɗekiɗeki.» Daaci ta fantau ge gala Dadaamiya.

Náwa ndza a ɗantaa estuwa Yaisu Laiwi

(Mat. 9:9-13; Luka 5:27-32)

13 Yaisu a naba eptsa ádaliye ádete we á haye á Galili. Kwakya nalga ta duhe ádezeŋara, daaci a fantau ge ndater elva á Dadaamiya. 14 Am iga á tsetse-aara áhuwa, a naa egdza á Halfa á njá am bere á hadáma, zhera-aara Laiwi, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Tsettse, sawa, ɗabiɗába.» A naba tsa Laiwi, a ɗába Yaisu.

15 Am iga-aara maa, tara Yaisu tá aŋkwa za ɗafa antara pukura-aha-aara am mba á Laiwi ŋanna, ta naba záná átirpalle antara *emnde a jaha hadáma ira emnde a haypa umele, aɗaba kwakya jeba á emnde ŋanna ta daa ɗaba Yaisu. 16 Tá aŋkwa *Farisa-aha umele, ta malum-aha á *tawraita, ta naa Yaisu aŋkwa za ɗafa antara emnde a jaha hadáma ira emnde a maga haypa gergere. A ba itare tá elvan ge pukura-aha-aara: «Labára á za ɗafa antara jeba á emnde ŋanna?» 17 De cenatercena Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Emnde na lapiya vuwa-aatare wá, ɓaaka wedere-aatare áza dauktar, sey ba emnde na lapika vuwa-aatare una tá deza dauktar. Daaci ba duksa palle ge iya keni. Sanka ya á se tataya emnde na tá am jirire, ya se tataya ba emnde a haypa.»

Ndává áza Yaisu arge tsufa ndera

(Mat. 9:14-17; Luka 5:33-39)

18 Vacite umele maa, pukura-aha á Yuhanna antara *Farisa-aha tá aŋkwa tsufá ndera, amá pukura-aha á Yaisu tsufarka. Daaci ta naba duhe ge emnde umele, ta ndavanu ge Yaisu, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Labára pukura-aha á ŋa tá ekseka ndera?» 19 Daaci a ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Emnde na tá ɗahaterá á sem larusa keni, kwa kurken tá dzegwándzegwa tsufa ndera emtu, am sarte na tá áza zhele á larusa? Am sarte na ni aŋkwa zhele á larusa am dagave-aatare wá, tá dzegwánka tsufa ndera ɗekiɗeki. 20 Amá aŋkwa á sawa sarte umele wá, watse tá pakyava antara zhele á larusa. Am sarte ŋanna wá, itare keni, watse tá tsufá ndera.

21 «Ɓaaka ura a venya emgyegwe a naŋgyuwe an baukta áŋwaslire, aɗaba máki á venyaná an una áŋwaslire, una áŋwaslire na á teɗa emgyegwe a naŋgyuwe na, daaci á farfe te-aara.

22 «Zlaɓe ádaliye, tá puweka mbazla áŋwaslire á dem emgyegwe a *kanyakanya-aha. Aɗaba máki tsetse mbazla, á tatanvetate kanyakanya-aha na. Daaci á puwa mbazla á dem haha, kanyakanya keni badzafbadze. Daaci máki mbazla áŋwaslire wá, sey tá puwaná á dem kanyakanya-aha na áŋwaslire.»

Ba Yaisu una edda á vaci puwansepuwe

(Mat. 12:1-8; Luka 6:1-5)

23 Vacite umele an kwaskwe á puwansepuwe, a degashe Yaisu antara pukura-aha-aara praatte am dágave á fe-aha á hiya maa, pukura-aha-aara ta naba fantau ge kázla ire á hiya na. 24 A ba *Farisa-aha tá elvan ge Yaisu: «Labára pukura-aha á ŋa tá maga duksa na an piya vaci puwansepuwe?» 25 A naba ŋwaterantehe ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ekkure ndaakurseka názu ndza a maganaa *Dawuda am sarte na irice-aara antara emnde-aara baɗemme ŋateraaŋa waya, tá an wedere á náza za ba jipu na emtu? 26 Duwa-aatare á dem mashidi wá, Dawuda ŋanna a naba eksante tapiske na ta fan ge slera á Dadaamiya na, ta naba zuhe antara emnde-aara. Amá shairiya á Dadaamiya wá, a vaterte barama ba ge *liman-aha palle za tapiske ŋanna. A mágava una ŋanna am zamane á Abiyatar ŋane male á liman-aha.»

27 A ba Yaisu á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «Á maganá ba kwaskwe á puwansepuwe nampire ge urimagwe. Urimagweka una á maganá nampire ge kwaskwe á puwansepuwe. 28 Daaci ba *Ura á emnde baɗemme una edda á vaci puwansepuwe.»

3

Zhele an emtsa erva-aara

(Mat. 12:9-14; Luka 6:6-11)

1 Vacite umele maa, Yaisu a daliye zlaɓe ádaliye á dem mashidi, a de bera ura an emtsa erva-aara vacite ŋanna. 2 Am mashidi ŋanna maa, tá aŋkwa emnde na tá tsagwaɗa ba Yaisu, ta fantau ge zhárá Yaisu an eŋkale-aatare baɗemme, má watse á mbanaambe ura an kwaskwe á puwansepuwe, lauktu ma tá puwar elva aɗaba una ŋanna. 3 Amá Yaisu a naba banán ge zhele na an emtsa erva-aara na: «Naba tsettse, tsaatse á katafke á emnde baɗemme.» 4 Daaci a naba ndavateru ge emnde baɗemme, a ba ŋane á elvan ge itare: «A vamite baráma á mága uwe *tawraita an kwaskwe á puwansepuwe? Mága maggwire emtu, mandzawire he? Lya ura emtu, keɗa ura he?» Ta naba heɗu we-aatare ŋwarka. 5 Jaaja ervauŋɗe á Yaisu, a zharateraahe, degdegire á ire á emnde ŋanna wantewa jipu. Daaci a ba ŋane á elvan ge zhele na: «Pelansepele erva á ŋa.» A naba pelanse, erva-aara gevge ba laŋŋe ba seke erva-aara werre. 6 Mazla-aara ba zlálá á degashe ge *Farisa-aha, ta de magaa sawari-aatare antara emnde á *Hirudus, geni tá maganá estara, lauktu tá keɗanaakeɗa shifa á Yaisu.

Nalga na áseza Yaisu áte we á haye

7 Daaci ba zlálá ge Yaisu antara pukura-aha-aara á dete we á haye á Galili. Kwakya nalga na ta ɗabanaa ádehuwa. Emnde ŋanna ta segashe am kwara á Galili, emnde umele ta sawa á sa am huɗe á Urusaliima, 8 antara am kwara á Yahudiya baɗemme, antara á sa am kwara á Idumaya, antara á sa á katafke á guwa á Urdun, ira á sa am kwara á Tirus antara Sidaun. Emnde ŋanna baɗemme ta se á ba áza Yaisu aɗaba cenaráncena labare-aara. 9 Daaci a ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara, tatayauwivaatataya egdza paare á yawe, geni a ɓecariteka emnde. 10 Aɗaba ŋane slemba emnde, daaci emnde na lapika vuwa-aatare na kwakya ta berdavuwa ásezeŋara, geni tá fetefa erva-aatare áte ŋane. 11 Emnde na tá an shaitaine, ba ta puwete ice-aatare áte ŋane maa, reppe ta naba mbeɗa am sera-aara, ta ámbera hula, a ba itare am hula-aatare: «Ba ekka una ka *Egdza á Dadaamiya.» 12 Amá a naba valaterarhe ge Yaisu á ba an ndzeɗa geni a ndaharka elva áte ŋane ɗekiɗeki, ma ware ŋane keni.

Yaisu aŋkwa á dzera pukura-aha-aara kelaawa ju buwa

(Mat. 10:1-4; Luka 6:12-16)

13 Am iga á una ŋanna maa, Yaisu a ɗetaa emnde na a wayateraa ŋane, ta ɗála emnde ŋanna antara ŋane áte egdza wa. 14 Ate wa ŋanna maa, a de dzerese emnde kelaawa ju buwa am itare, a ɗaateraa an emnde a ɓela. A dzeraterse ganakini tá nja antara ŋane ba kelaazare, á ɓelaterá á de ɓalaterá labare á higa ge emnde. 15 Daaci a vaterte hákuma á ŋgya jini-aha am ura. 16 Náwa zhera-aha á emnde a ɓela ŋanna: Simaun ŋane una Yaisu a fante zhera á Piyer, 17 tara Yakuba tá an egdza emmeŋara Yuhanna itare ta egdzara á Jaibaidaiyus, Yaisu a faterte zhera á Bauwanairgais, amaana: hula á samaya, aɗaba itare ta emnde a ica ervauŋɗe watsewatse; 18 Andere, Filip, Bartaulauma, Mata, Taumas, Yakuba á Halfa, Tadawus, Simaun na wayaaka tá kwaráterá emnde umele na, 19 ira Yahuda Iskariyaut edda una a velu Yaisu áza kelaade-aha-aara na.

Emnde á Yaisu ta kurken an shaitaine Yaisu

20 Saasa Yaisu maa, se jarammejahe emnde zlaɓe ádaliye, ba sarte á zu duksa keni sharánka tara Yaisu an pukura-aha-aara. 21 Am sarte na cenaráncena emnde a há-aatare, a ba itare: «Una wá, hairireka mazla-aara.» Daaci ta naba duhe geni tá teɗeseteɗe am dagave-aatare.

Tara Yaisu tá taa njeka antara Shaitaine

(Mat. 12:22-32; Luka 11:14-23; 12:10)

22 Tá aŋkwa malum-aha á *tawraita am emnde ŋanna ta sawa á sa am huɗe á Urusaliima, ta bantsa itare: «Aŋkwa *Bailjaibul slekse á shaitaine-aha am ŋane.» Emnde umele keni ta ndahán ba estuwa, a ba itare: «A vantaa ba slekse á shaitaine-aha ŋanna hákuma ge ŋgyesaa shaitaine am ura na.»

23 Daaci Yaisu a ɗaterte baɗemme á dezeŋara, a vaterte elva an naraje, a ba ŋane á elvan ge itare: «Á sáwá estara ni Shaitaine á báká ire-aara na? 24 Am kwárá á slekse palle, máki emnde tegarsetege gergere buwa wá, á zlaleka hákuma mazla-aara. 25 Zlaɓe ádaliye, am huɗe á há palle, máki tegarsetege emnde gergere buwa, huɗe á há ŋanna á zlaleka mazla-aara. 26 Ba duksa palle ge Shaitaine keni. Má gevge ni Shaitaine a teganse ire-aara buwa am kwárá-aara wá, hákuma-aara á duka á de katafke, ma vaatara keni á zle.»

27 Yaisu aŋkwa á sla Shaitaine an slendzeɗa, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ɓaaka ura á dzegwándzegwa zá há á slendzeɗa, máki eksevaaka emtsaaɗe slendzeɗa a puwanse erva ákataliya, lauktu ŋane á zá há-aara baɗemme.

28 «Diyaweddiye una ba shagera: Baɗemme á haypa-aha na tá maganá emnde, antara elva a mándzawe na tá valyaná itare áte Dadaamiya na, á ƴateraareƴa Dadaamiya baɗemme. 29 Amá edda una ni a ndaase elva a mándzawe áte Sheɗekwe Cuɗeɗɗe wá, ɓaaka ƴanarƴe ge ŋane ɗekiɗeki. Aɗaba haypa-aara ŋanna náza ba ge ɗekiɗeki.» 30 A bateraa una Yaisu na wá, aɗaba ta bantsa emnde umele-aatare: An shaitaine.

Tara emmeŋara antara egdzar mama-aha-ŋara ge Yaisu

(Mat. 12:46-50; Luka 8:19-21)

31 Am iga a una ŋanna maa, ta semhe ge tara emmeŋara, antara egdzar mama-aha á ŋara, ta tsaahe á ba ágashe, ta ɓelaa ura, ta de ɗante. 32 Am sarte ŋanna kwakya emnde ázeŋara, amá ta naba ndahanhe, a ba itare: «Tá aŋkwa á ndaváká tara emmeŋa, antara egdzar mama-aha-ŋa ágashe.» 33 A ŋwaterante, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ware ŋane emmerwa ge iya? Emnde-ara itare egdzar mama-aha-aaruwa ge iya?» 34 Daaci a zharaa emnde na tá ázeŋara, a ba ŋane á elvan ge emnde baɗemme: «Náwa tara emmerwa antara egdzar mama-aha-aaruwa tá áhuna. 35 Ma ware una á maga názu á kataná Dadaamiya, egdza emmerwa ba ŋane, emmerwa ba ŋane.»

4

Naraje an slepuwa wulfe

(Mat. 13:1-9; Luka 8:4-8)

1 Yaisu a daliye zlaɓe á de kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde áte we á haye á Galili. Kwakya nalga á emnde a jemaa á katafke-aara. Aɗaba una ŋanna, a njema am paare, ŋane áte ire á haye; emnde wá, baɗemme tá á ba am haha áte we á haye ŋanna. 2 A kwaraterse duksa kwakya an naraje-aha, a ba ŋane á elvan ge itare: 3 «Cenawancena, náwa yá bakurá elva: Sesse zhele umele ge de puwa nalkame am fe-aara. 4 Am sarte na aŋkwa á puwa nalkame ŋanna, wulfe-aha umele a de valyaa áte uŋŋule, ta se tsakantehe ge ƴiye-aha. 5 Wulfe-aha umele, a de valyaa áte cacera, cekwa haha, a naba sese á ba áte watsewatsire aɗaba cekwa haha. 6 Amá de sesse vaciya an kárá-aara wá, deraadera aɗaba ɓaaka slalwe ŋgelama. 7 Wulfe-aha umele zlaɓe ádaliye, a valyemaa am dake, a waltaa am dake, a ɓecante ge dake, magaaka ire. 8 Amá wulfe-aha umele wá, a puwaa á ba am haha shagera, a sesehe ba shagera, a waltaa an uŋŋule-aara, a magaa ire. Ekte-aha umele, ta yayaa egdzara kul keƴe kul keƴe, ekte-aha umele ta yayaa kul uŋkwahe kul uŋkwahe, ekte-aha umele zlaɓe ádaliye ta yayaa deremke deremke.» 9 Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Edda una máki aŋkwa hyema-aara, a cenevaacena!»

Labára naraje-aha?

(Mat. 13:10-17; Luka 8:9-10)

10 Am sarte na ɓaaka dikele á emnde ázeŋara, ta juwa ba emnde umele-aatare antara pukura-aha kelaawa ju buwa, ta naba ndavanu maana á naraje-aha-aara. 11 A ŋwaterante, a ba ŋane: «Kure wá, vararakurteva baráma geni kwá diyeddiye nasherire na am *kwara á Dadaamiya, amá emnde umele wá, ma yá ndaterndáhá keni sey á ba an naraje. 12 Estuwa, ma tá aŋkwa á zharaná á ba an ice-aatare keni, tá diseka ɗekiɗeki; ma tá aŋkwa á cenaná á ba an hyema-aatare keni, tá ceneseka ɗekiɗeki. Aɗaba itare, ɓaaka wedere-aatare an ɗaba Dadaamiya. Ayka wá, ma andze á naba ƴateraarƴe Dadaamiya!»

Maana á naraje an slepuwa wulfe

(Mat. 13:18-23; Luka 8:11-15)

13 Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Kina cenakuránka naraje na? Máki cenakuránka una, kwá de cenaná estara kena naraje-aha umele na? 14 Náwa maana á naraje ŋanna. Slepuwa wulfe ŋanna wá, á puwa ba elva á Dadaamiya. 15 Emnde umele, itare ta ba seke uŋŋule. Tá cenvaacena elva á Dadaamiya, amá kerteŋ á sawa shaitaine, á tsakse elva ŋanna am itare. 16 Emnde umele itare ta ba seke cacera. Má cenaráncena elva á Dadaamiya, kerteŋ tá lyiyaná á ba an higa. 17 Amá tá vanteka sleɗe ge elva á Dadaamiya ŋanna am itare. Daaci má jerje lámare umele bi zlaɗa aɗaba elva ŋanna wá, tá ƴá fetarfire-aatare ba watsewatse. 18 Emnde umele zlaɓe ádaliye, itare ta ba seke dake. Tá lyevalya tsa elva á Dadaamiya, 19 amá wá, á dem dagave á dzama á ire an kazlaŋa á duniya, antara waya á nalmane kwakya, ira waya á duksa-aha umele gergere am duniya na. Á ɓecanta ba una ŋanna elva á Dadaamiya na am itare, á maŋka nampire ɗekiɗeki. 20 Amá emnde umele wá, itare ta ba seke haha na sleɗe shagera na. Tá cenevaacena elva á Dadaamiya, tá lyiyaná an ervauŋɗe-aatare palle, elva ŋanna á maga nampire am itare. Emnde umele aŋkwa nampire-aatare cekwa, emnde umele nampire-aatare deydey, amá emnde umele wá, kwakya nampire-aatare.»

Naraje an kárá á fanus

(Luka 8:16-18)

21 Yaisu a farhe zlaɓe ádaliye ge tsakaterá elva, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ware edda una máki a mbante kárá á fanus, á fáná am ekte á egdera, bi á uŋmbar tasa? Ɓaaka ɗekiɗeki, sey tá zleŋelaná á ba áte tate-aara. 22 Daaci diyaweddiye ganakini baɗemme á názena an sheɓe kina, watse á sesse ásegashe. Baɗemme á názena nasherire kina, watse tá diyeddiya emnde baɗemme. 23 Edda una, máki aŋkwa hyema-aara, a cenevaacena.»

24 Zlaɓe ádaliye a ba ŋane, á elvan ge itare: «Faufa hyema am názena kwá cenaná kure baɗemme na. Aɗaba baɗemme á názena kwá magaterná kure ge emnde na wá, Dadaamiya keni á de magakurná á ba áte una ŋanna ge kure keni. Baira á de januje ŋane am una kure kwá magaterán ge emnde. 25 Edda una máki aŋkwa ázeŋara na wá, watse tá de fanaarfe zlaɓe adaliye ge ŋane. Amá edda una an erva dey wá, ba egdza una ázeŋara na keni, tá de lyanvulye.»

Naraje an wulfe á wálá á ba an ire-aara

26 Yaisu a farhe zlaɓe ádaliye, a ba ŋane á elvan ge itare: «Náwa názu á gáráva an názena á magava am *kwara á Dadaamiya: Duwa á ura umele, a puwaa wulfe am fe-aara. 27 Daaci ŋane á pá ba hare-aara, á kezla ba hare á bere, amá wulfe ámbera á ba segashe, aŋkwa á wala, ɓaaka názu a disaa ŋane am huɗe-aara ɗekiɗeki. 28 Baɗemme, á maganá ba haha slera. A sanse wulfe, a walante, a magaa ire, haa a nanve. 29 Má welasewele, edda fe a duwa á ba an náza wa masa-aara, a de icica, aɗaba hyephye sarte.»

Naraje an wulfe á pilli

(Mat. 13:31-32, 34; Luka 13:18-19)

30 A ba Yaisu á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «Mí slaterá an uwe *kwara á Dadaamiya? Mí shateru an naraje-ara ge emnde? 31 Kwara á Dadaamiya wá, á gáráva an wulfe á pilli. Ŋane wá, cekwa ba ŋane am wulfe-aha baɗemme. 32 Amá má jaremje am haha, sesse wá, á wala jipu, haa á jauje ba ge duksa-aha umele an wala, á vala erva, ƴiye-aha tá njá am sheɗekwe-aara, tá maga bere-aatare keni átekwa.»

33 Yaisu a kwaraterse estuwa elva ge emnde an naraje-aha áte una tá cenáncena. 34 Baɗemme á elva-aara a kwaraterse á ba an naraje. Amá ge pukura-aha-aara, am sarte na ɓaaka emnde ázetare wá, a palateraa sera-aara baɗemme.

Yaisu a ekhyaa válale

(Mat. 8:23-27; Luka 8:22-25)

35 Ba vacite ŋanna herzha maŋgaripu wá, a ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara: «Ebzaumibze haye ádehuwa-aara.» 36 Daaci ba tse-aatare, ta ƴaa emnde am tate ŋanna. Pukura-aha ta daa Yaisu am paare na a njemaa ŋane am huɗe-aara, amá paare-aha umele keni ndza aŋkwa áhuwa. 37 Cekwaaŋguɗi wá, a naba tsete ge válale ƴaikke átire á haye ŋanna, a maganaa ŋane vádza á haye á ba an ndzeɗa haa a nante paare an yawe. 38 Yaisu ŋane á zlava áte kataliya á paare, a ɓelete ire-aara áte náza ɓela ire, á pá ba hare-aara. Duwa á pukura-aha-aara, ta tsante am hare na, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Malum, mí keɗa ni ɓaaka lambe á ŋa?» 39 Ba tsetse-aara, a naba valarhe ge válale na, a ba ŋane á elvan ge haye: «Tsaatse ba tseriyye.» Daaci a naba tsahe ge válale, tseriyye sleɗe ba seke ndza magaaveka duksa.

40 Am iga á una ŋanna maa, a ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara: «Labára kwá maga lyawa estuwa? Ɓaaka fetarfire á kure áte ya emtu?» 41 Daaci jaterja lyawa jipu, a ba itare am dagave-aatare: «Ware kena ŋane una ni dete ba effeƴa antara haye keni tá fansarfe na?»

5

A mbanaa estuwa Yaisu ura an shaitaine

(Mat. 8:28-34; Luka 8:26-39)

1 Am sarte na icaransice haye ŋanna maa, daraada áte iga a guwa ŋanna. Tate ŋanna wá, am kwara á Gairasaine-aha. 2 Ba a tsekwese ge Yaisu am paare wá, a naba sesehe ge zhele umele am dagave á irekhya-aha, a se yainu á ba an ye ge Yaisu. 3 Zhele ŋanna wá, an jini am ire, á njá á ba am dagave á irekhya-aha. Ɓaaka ura á dzegwándzegwa tákwasa ŋane, ma an tsavaytsavaye keni. 4 Aɗaba ser kwakya tá puwante sasala áte sera, tá tákwasaná erva an tsavaytsavaye, amá a ɓataahe baɗemme. Ɓaaka ura á dzegwándzegwa ŋá zhel ŋanna ɗekiɗeki. 5 Vaƴi vacika á já á ba ɗába am dagave á irekhya-aha antara áte ire á wa-aha, ámbera á hula, á tata vuwa-aara an nákwa.

6 Am sarte na ni a naa Yaisu, a se yainuye na wá, a sawa á ba an zhagade, kreppe a se mbeɗehe am sera-aara, 7 a fu hula an ndzeɗa-aara baɗemme, a ba ŋane am hula-aara á elvan ge Yaisu: «Ekka Yaisu *Egdza á Dadaamiya Slekse, ázara am dagave á miya? Yá ndaaka aɗaba Dadaamiya, tasle á ŋa, fiyemka am zlaɗa!» 8 A ndanaa aɗaba uwe una ŋanna, aɗaba a ndaase elva-aara Yaisu, a ba ŋane: «Ekka shaitaine, sesse am zhel na!» 9 Daaci Yaisu a ndavanu zhera-aara ge zhele ŋanna, a ŋwanante, a ba ŋane: «Zhera-aaruwa wá, Dikele á Emnde, aɗaba ŋa vayye.» 10 Zhele ŋanna a fantau ge kyuwanfe ge Yaisu geni a ƴaterƴa jini-aha ŋanna, a njarinja á ba am kwara ŋanna.

11 Am tate ŋanna maa, ndza aŋkwa walda á nabezhe ƴaikke, tá piyá áte egdza wa maa, 12 jini-aha ŋanna ta fantau ge ŋala Yaisu, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Tasla á ŋa, vaŋerteva ka baráma, ŋá de njá am nabezhe-aha na.» 13 Yaisu a naba vaterte baráma ŋanna. Mazla-aara ta naba sesehe ge jini-aha am zhel na, ta dem nabezhe-aha ŋanna. Nabezhe-aha ŋanna á maga debu buwa, amá ta naba zlerdaa zhagade a sate egdza wa ŋanna, ta puwamme am haye, a ndateruhe ge haye baɗemme.

14 Daaci zhagade ge suni-aha á nabezhe ŋanna, ta dateraa labáre ge emnde a makwata antara emnde a huɗe á ekse baɗemme. Daaci estuwa nalga tá kelá á dem tate ŋanna ge de zhárá názena magaavmage. 15 Daraada áza Yaisu, tá zhárá ba zhel na ndza an jini-aha am ŋane na á njá, an eŋkale-aara ba laŋŋe, a tsekweme am naŋgyuwe ba seke emnde. Amá itare, baɗemme ta fantau ge mága lyawa. 16 Daaci emnde na ni ta naana á ba an ice-aatare mága ŋanna baɗemme na, ta fantau ge tsakaterse sera-aara baɗemme, geni a shanaa estara ire-aara zhel ŋanna, antara keɗa á nabezhe-aha na. 17 Amá itare, ta ŋala Yaisu geni a dedde am larde-aatare ba ɗekiɗeki.

18 Estuwa Yaisu a naba ɗalme am paare á yawe, amá zhele na shansha ire-aara na a ndavanu ge Yaisu, geni ŋane keni a eɗɗaba. 19 Amá eksarka Yaisu. A ba ŋane á elvan ge ŋane: «Eptseptsa á dem mba á kure, de vaterteva sera á názena a magakanaa Yaakadada na, antara zevarzire-aara na a zakvaara ŋane na baɗemme ge emnde á kure.» 20 Daaci ba zlálá á zhele ŋanna, a de fantau ge ɓala labare-aara am kwara na tá ɗahaná an Ekse Kelaawa na. Baɗemme á emnde na ta cenaa labare-aara na tá maga najipu.

Labáre á egdza á Yayrus an mukse na a gejante naŋgyuwe á Yaisu

(Mat. 9:18-26; Luka 8:40-56)

21 A eptsehe zlaɓe ádaliye ge Yaisu, a icanse haye ásete we-aara, ta se jamme ge nalga a emnde kwakya zlaɓe ádaliye ázeŋara. 22 A semhe ge palle á male-aha am mashidi, zhera-aara Yayrus, a se kezlaa ugje am sera á Yaisu, 23 a fantau ge ŋala ázeŋara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Tasla á ŋa, sawa fetefa erva á ŋa áte egdza-aaruwa mukse lapika, aɗaba herzhe á degashe shifa am ŋane. Má dakemda ka wá, á emtseka mazla-aara, sey á mbembe.» 24 Daaci Yaisu a naba duhe antara ŋane, kwakya emnde ta daa á ɗabaná ádehuwa, tá ámbera eɓɓeca áte baráma.

25 Ndza aŋkwa mukse am dagave á emnde ŋanna, yawe kelaawa ju buwa á maga ba palasa á kela á uzhe. 26 Kwakya zlaɗa na a shanaa mukse ŋanna áza dauktar-aha. A keɗaa nalmane-aara baɗemme, aley shanka ŋgulmire ɗekiɗeki, sey ba á farfe. 27-28 De cenáncena mukse ŋanna labáre á Yaisu maa, a ba ŋane: «Una wá, ma ya de fete erva-aaruwa á ba áte naŋgyuwe-aara keni, yá mbembe.» Daaci a naba duhe á ba am dagave á emnde ŋanna, a de fete erva-aara áte naŋgyuwe á Yaisu á kya iga. 29 Kerteŋ a naba icevhe ge kela á uzhe-aara ŋanna, ba ŋane keni tapanaatápá am vuwa-aara ganakini mbaambe.

30 Á ba am sarte ŋanna a naba tapanaahe ge Yaisu keni am vuwa-aara ganakini sessa ndzeɗa am ŋane, mbanaambe ura. A naba eptsavte am dagave á nalga ŋanna, a ba ŋane á elvan ge itare: «A gejantaa ware naŋgyuwe-aaruwa?» 31 Ta ŋwanante ge pukura-aha-aara, a ba itare: «Ká zhárá dikele á emnde ŋanna tá ɓecakɓeca na ni, a gejaktaa ware, a ba ka?»

32 Amá a zharateraahe ge Yaisu, ge dise edda una a magaa una ŋanna. 33 Daaci gazlaagazla mukse na, aɗaba tapanaatapa názu a gev am vuwa-aara. Daaci a sawhe ámbera á gyagya ba seke maagara, a se kezlaa ugje am sera á Yaisu, a ndanse jirire-aara baɗemme. 34 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Mbakaambe fetarfire á ŋa egdza-aaruwa, ezzlálá á ba an hairire, de njinja ba layye.»

35 Yaisu zlaɓe á ba an elva áte we, ta semhe ge emnde á sawa am mba á Yayrus male am mashidi, a ba itare tá elvan ge Yayrus: «Ɓaaka egdzere. Ƴanƴa malum mazla-aara.» 36 Amá Yaisu fanuka hyema ge elva-aatare. A ba ŋane á elvan ge Yayrus: «A waŋka lyawa ɗekiɗeki, naba fetarfe ka.» 37 Daaci a duhe, amá velaaka baráma ɗekiɗeki ganakini tá ɗabaná emnde ádehuwa, sey ta ɗabanaa ba tara Piyer, Yakuba, ira Yuhanna egdza emmeŋara ge Yakuba ŋanna.

38 Daraada am mba á Yayrus maa, ta de beraa emnde kwakya tá maga ba emtaŋkire. Emnde umele tá kyuwa, emnde umele tá tsáka ɗákwa. 39 A demhe ge Yaisu á dem huɗe á há, a ba ŋane á elvan ge emnde: «Labára kwá maga emtaŋkire, kwá kyuwa estuwa? Egdzere emtsaaka, á pá ba háre.» 40 Amá ta naba puwar dzáká, ágire tá epsawepsawa. Daaci Yaisu a naba bakaterse ásegashe baɗemme, a ƴaa ba tara emmeŋara antara eddeŋara ge egdzere, ira pukura-aha-aara keƴe na, ta demhe antara ŋane á dem bere na á zlava am huɗe-aara egdze na. 41 Daaci ŋane a de ŋanaa ba erva ge egdze na, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Talita kuma», amaana: «Egdzere, ya bakanaa ba iya tsettse.» 42 Ba seke ndáhá á miya na tsetsa egdze na. Egdze ŋanna, yawe kelaawa ju buwa. Daaci baɗemme tá maga ba najipu-aara. 43 Amá Yaisu a fater magiya kwakya, geni a ɓalarka ɗekiɗeki. Am iga á una ŋanna, a ba ŋane á elvan ge itare: «Vawanteva náza za ge egdzere.»

6

Emnde a Nasarátu fartareka áte Yaisu

(Mat. 13:53-58; Luka 4:16-30)

1 Daaci a tsete ge Yaisu áhuwa, a zlala á dem ekse na ni a waletaa am huɗe-aara na. Pukura-aha-aara keni ta duwa á ba antara ŋane. 2 Samsa kwaskwe á puwansepuwe maa, ta naba dem mashidi, a de kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde. Emnde kwakya jarammeje am mashidi ŋanna. Am sarte na cenarvaacena elva-aara, ta mága najipu kwakya áte ŋane, a ba itare: «A de mbese áme elva na estuwa? A shanaa áme ŋane ilmu na? Ázara kwa ba najipu-aha na á maganá ŋane na! 3 Ábi ba ŋane una slega nafa egdza á Maari na? Egdza emmetare ge tara Yakuba antara Yauseys, Yahuda, ira Simaun. Egdzar mama-aha-ŋara ŋwasha keni ta ba am dagave á miya.» A piyatertaa ba una ŋanna ge fetare áte ŋane, ɓaaka umele. 4 Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Ma áme keni emnde tá fa zherwe áte nabi á Dadaamiya, amá am huɗe á há-aatare, antara vara-aha-aara, ira emnde a ekse-aara baɗemme wá, tá feka zherwe áte ŋane.» 5 Daaci magaaka najipu-aha kwakya am ekse ŋanna, sey ba una a puwaterar erva ge emnde umele-aatare, a mbateraahe. 6 Yaisu á maga ba najipu-aara aɗaba ɓaakire á fetarfire á emnde a ekse ŋanna.

Am iga á una ŋanna maa, a naba tse am ekse ŋanna, a zlálá á dem ekse-aha na herherzhe na, a de kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde a ekse-aha ŋanna.

Yaisu a ɓela pukura-aha-aara kelaawa ju buwa

(Mat. 10:5-15; Luka 9:1-6)

7 Vacite umele maa, a jatermaare ge pukura-aha-aara am tate palle, a vaterte hákuma áte shaitaine-aha, lauktu a fantau ge ɓelaterɓela bubuwa. 8 Lauktu a ɓelaterɓela wá, a fater bariya, a ba ŋane á elvan ge itare: «Eksauka ba uwe keni am erva, sey ba zade á kure palle. Magauka kashi á náza za, ma shuŋgu keni am lyiba. 9 Fawaumfa kimake am sera, amá dawánka zane bubuwa.» 10 A ba ŋane á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «Máki dakuremda am ekse wá, njawinja á ba am mba na máki lyarakurvaalya am huɗe-aara na, dem sarte á zlálá á kure am ekse ŋanna. 11 Má lyiyarakurka emnde, bi cenarka elva á kure wá, dawedde am ekse-aatare, papawaapape berbere na áte sera á kure. Magawateránmaga una ŋanna, watse tá disá ba itare antara Dadaamiya.» 12 Daaci ba zlálá ge pukura-aha, tá de ɓelaterá elva á Dadaamiya ge emnde geni a magarmága tuba. 13 Ta ŋgyesaa jini-aha kwakya am emnde; emnde na lapika vuwa-aatare keni, ta gaterve waye an zhera á Dadaamiya, mbarateraambe baɗemme.

Elva a emtsa á Yuhanna slemaga baptisma

(Mat. 14:1-12; Luka 9:7-9)

14 A cenanaa estuwa sleksu *Hirudus labare á Yaisu aɗaba baɗemme á emnde tá ndáhá ba ŋane. Ta bantsa emnde umele: «A tsetaa ba Yuhanna slemaga baptisma am faya. Aɗaba una ŋanna an hákuma á mága najipu-aha gergere.» 15 Amá a ba emnde umele: «Una Yuhanna ka, nabi *Ailiya werre.» A ba emnde umele zlaɓe ádaliye: «Una ba nabi umele tsekemme, amá ŋane keni ba nabi á Dadaamiya ba seke nabi-aha werre.»

16 De cenáncena sleksu Hirudus gajawe-aatare maa, a ba ŋane: «Una ba Yuhanna slemaga baptisma. Ndza icanaayica ire áte ŋane, amá a tsetaa ba ŋane ŋanna am faya!» 17 A bateraa una ŋanna aɗaba ndza a ndahanaa ba ŋane ŋanna geni a eksarvaksa Yuhanna. Daaci ta naba eksevaahe, ta puwete zawa áte ŋane, ta de ɓelema am daŋgay. A ŋguɗanaa aɗaba uwe Hirudus Yuhanna; aɗaba Hirudus ŋanna a eksantaave Hirudiya ge egdza emmeŋara Filip. 18 Amá aŋkwa á ndandaha Yuhanna, geni a eksantaave mukse ge egdza emmeŋara na wá, una ŋanna zlayeka ɗekiɗeki. 19 Aɗaba una ŋanna Hirudiya wayaaka zhárá Yuhanna an shifa ɗekiɗeki, ɓaaka ba pute-aara ge já shifa-aara. 20 Aɗaba Hirudus wá, ŋane á kuvá Yuhanna jipu, wayaaka á geja shifa-aara, aɗaba diyaadiya ganakini Yuhanna ura á Dadaamiya, ura jirire. Ba kelaa máki Yuhanna aŋkwa á baná elva ge sleksu Hirudus wá, á taa weranteka ba we-aara keni, amá wayaawáyá tsa eccena-aara.

21 Vacite umele maa, shansha Hirudiya baráma á já Yuhanna. Samsa sarte á ya sleksu Hirudus, a naba gyaa muŋri, daaci a naba ɗante galipa-aha-aara, antara male-aha á sawji-aha ira male-aha umele am kwara á Galili. 22 Duwa á gyaale á Hirudiya, a de shekelaterante ge male-aha na a ɗahateraa slekse na. Hayaranháyá jipu tara slekse an emnde-aara baɗemme. A naba banánba slekse ge gyaale ŋanna, a ba ŋane: «Ma ká kátá uwe keni, naba ndaviyundave, yá vakteva.» 23 A naba zanu waɗa-aara, geni ma a ndavanu uwe keni, sey a vanteva, una ma kyalma á rezege-aara keni, sey á vanteva.

24 Daaci ba degashe-aara ge gyaale na, a deza emmeŋara, ge ndavanu názena ni á se ndavanu ge slekse na. Amá a ba emmeŋara: «De enndava ka a varakteva ba ire á Yuhanna slemaga baptisma.» 25 Kerteŋ a semhe áseza slekse, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Yá kátá ká vite ire á Yuhanna slemaga baptisma am kwatame.» 26 Una ŋanna namaari-aareka ɗekiɗeki, amá dzegwánka kwalarkwale aɗaba waɗa na a zanuwa ŋane á katafke á emnde-aara na. 27 Daaci a naba ɓela sawji á dem daŋgay, ge de sá ire á Yuhanna na. Ba zlálá á sawji na, á dem daŋgay na, a de ica ire áte Yuhanna, 28 a sanán ge gyaale ŋanna am kwatame. Duwa á gyaale ŋanna, a de vante ge emmeŋara.

29 Daada labare ádeza pukura-aha-aara, ta naba sawhe, ta eksante emtsa-aara, ta de heɗehe.

Yaisu a zateru duksa ge zála debu ilyeɓe

(Mat. 14:13-21; Luka 9:10-17; Yuh. 6:1-14)

30 Saraasa emnde a ɓela á Yaisu, ta se ndahanhe baɗemme á názena ta maganaa itare antara názena ta kwaraterse ge emnde. 31 Emnde keni ba tá sawa emnde na, tá zlálá emnde na, ɓaaka ica-aatare ɗekiɗeki áza tara Yaisu antara pukura-aha-aara. Ba sarte á za náza za keni ta shanka ɗekiɗeki. Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare, «Máki estuwa wá, mi zlalawa á dem tate na ta ɓaaka emnde na, kwá de puwansepuwe cekwaaŋguɗi.» 32 Daaci ta naba deme am paare, ba zlálá-aatare á dem tate na ta ɓaaka emnde átekwa, ba itare an ire-aatare. 33 Amá naraterna emnde kwakya am sarte na tá zlálá na, daaci ta naba diyatersediye, ta ɗabateremhe an sera. Emnde umele keni saresse am ekse-aha gergere, ta ɗabateremhe an sera. Baira ta dema ba itare zuŋŋwe arge tara Yaisu an pukura-aha-aara.

34 De sessa Yaisu am paare maa, á zhárá ba dikele á emnde tá kela ádezeŋara. Á zharaterzhara wá, a naba zatervaarhe, aɗaba ta ba seke kyawe-aha na ɓaaka suni am ekte ge itare na. Daaci a fantau ge kwaraterse duksa kwakya áte Dadaamiya. 35 Eblyabelya vaci maa, ta duhe ge pukura-aha-aara ádezeŋara, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Degey ɓaaka vaciya mazla-aara, tate na keni kaamba. 36 Ambane puwateraapuwa emnde na, a zlarzlala á dem ekse-aha antara egdzar makwata-aha na herherzhe áhuna, tá de shakwanu náza za ge we-aatare.» 37 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane: «Vawaterteva ba kure náza za!» A ba pukura-aha tá elvan ge ŋane: «Ká kátá ŋá de shekwaterá náza za jekka deremke wanyara, lauktu á hyater ge emnde na?» 38 A ndavateru ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwá an depaiŋ wanyara ázekure? De zharawazhara wára?» Ta de zharanaahe, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Depaiŋ á ŋere aŋkwa ilyeɓe ámasla an kelfe buwa.»

39 Mazla-aara a ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara: «Njawateraanja emnde áte masa an slala an slala.» 40 Daaci ta naba njateraahe emnde deremke deremke, am slala-aha umele kul ilyeɓe kul ilyeɓe. 41 Zlauzle una ŋanna maa, Yaisu a naba halante depaiŋ ilyeɓe, antara kelfe buwa na, a kante ice á dem samaya, a slafanaa we-aara ge Dadaamiya. Daaci a kwacaa depaiŋ-aha na, a tegateraa ge pukura-aha, geni tá vatertá itare ge emnde. Am iga á una ŋanna a tegateraa kelfe-aha na keni. 42 Baɗemme á emnde, ma ware keni a zuhe á ba áte huɗe-aara náza zá na, aley jauje zlaɓe ádaliye. 43 Pukura-aha ta halante jugena á depaiŋ antara kelfe ŋanna wárá kelaawa ju buwa. 44 Kezlakula á emnde a zá náza zá ŋanna wá, tá maga zála debu ilyeɓe.

Yaisu á zlálá an sera áte ire á haye

(Mat. 14:22-33; Yuh. 6:15-21)

45 Shekwaraaka ɗekiɗeki am iga á una ŋanna, a ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara: «Dawemda am paare, dawedde kure zuŋŋwe á katafke-aaruwa, ebzaubze guwa á kya erwa. Iya wá, yá puwateraapuwa emtsaaɗe emnde.» 46 Puwateraapuwa emnde maa, a naba ɗalete áte egdza wa, a de maga maduwa. 47 Zhedaazheda ice, gevge vaƴi maa, zlarzlálá pukura-aha an paare á dem dagave á haye ba shagera, amá Yaisu wá, á ba áte wa ŋanna ba ŋane palle. 48 Á zhárá pukura-aha-aara á sawa áte wa ŋanna wá, tá baka paare an zlaɗa jipu, á magaterá palasa effeƴa á eptsaterá á dem iga. An ireŋlya wá, a duhe ge Yaisu de shateraasha pukura-aha-aara na áte ire á haye, ŋane á zlálá á ba an sera-aara áte ire á haye ŋanna. Amá a de magaa ba seke á kátá ƴaterseƴe. 49 Ba naranna pukura-aha-aara aŋkwa á zlálá an sera-aara áte ire á yawe na wá, ta naba fu hula, aɗaba itare ta kurken shaitaine á yawe. 50 Itare baɗemme ba seke á degáshe shifa am itare ge lyawa. Daaci kerteŋ a ndahater elva Yaisu: «Gazlauka, degiya una ba iya!» 51 Daaci a naba ɗaleme am paare á dezetare wá, tseriyiiye a naba tsaahe ge effeƴa na. Tá geja ba ire pukura-aha-aara, tá maga najipu. 52 Aɗaba degdege ire-aatare jipu, cenaránka itare najipu na a maganaa an depaiŋ na.

Yaisu a mbaa lapika-aha am Gainaizarait

(Mat. 14:34-36)

53 Ba ebzarubze haye wá, tá am haha á Gainaizarait, daaci ta ŋguɗaa paare-aatare áte we á guwa. 54 Ba segashe-aatare am paare wá, emnde ta naba dise Yaisu. 55 Daaci ba zhagade-aatare á dem ekse-aha-aatare, ta de sanaa emnde-aha-aatare na ni á waterá vuwa-aatare áte egdera-aha-aatare. Ma a dem tate-ara Yaisu keni, tá maga ba una emnde. 56 Baɗemme á tate na ni a de tsekwaa átekwa Yaisu, ma a de tsekwaa am berni, ma áte makwata, ma am egdza ekse baɗemme, emnde ta sanaa emnde-aha-aatare na ni lapika vuwa-aatare, ta fanaa á katafke-aara am dagave á emnde baɗemme, ta ŋalateruŋale geni tá fetefa erva-aha-aatare á ba áte we á naŋgyuwe-aara keni. Daaci baɗemme á emnde na ni ta fete erva-aatare áte ŋane mbarembe.

7

Elva a naɗe á eggye-aha werre

(Mat. 15:1-9)

1 Am iga á una ŋanna maa, *Farisa-aha antara malum-aha á *tawraita umele ta sawa am Urusaliima ta se jamme áza Yaisu. 2 Amá ta naa pukura-aha umele ta naba zu ɗafa an erva a liya, bararaaka emtsaaɗe áte una ta kwaratersaa am nadina-aatare. 3 Aɗaba Farisa-aha antara Yahudiya-aha-aatare baɗemme wá, tá zeka ɗafa an erva a liya ɗekiɗeki, sey tá bara erva-aatare ba shagera emtsaaɗe. Estuwa tá aŋkwa maga duksa á eggye-aha-aatare an eŋkale-aatare baɗemme. 4 Ma ta saa á ba am kwaskwe keni, tá zeka ɗafa ɗekiɗeki, máki tsakaraaka yawe. Aŋkwa zlaɓe kwakya naɗe á eggye-aha-aatare na tá fansaare itare, ba seke bara tasa-aha-aatare, antara gahe-aha-aatare, ira kazlaŋa na ta janaa an verzhagane baɗemme á ba an tsufa ázetare.

5 Aɗaba una ŋanna, ta duwa Farisa-aha antara malum-aha á tawraita á deza Yaisu, ta de ndavanundave, a ba itare: «Labára pukura-aha á ŋa tá fansarka ge názena ta kwaraŋersaa eggye-aha a ŋere, tá naba zá ɗafa an erva a liya na?» 6 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane: «Una wá, ba jire á Aisaya, aɗaba ndza maganaamaga ŋane nabiyire áte kure kwa emnde na. Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane:

Emnde na wá, tá aŋkwa á galiya á ba áte we, am ervauŋɗe-aatare ta ƴiƴiye an ya.

7 Tá aŋkwa jáháva ɗeme am sera-aaruwa, amá una ŋanna ba dey. Aɗaba itare tá ndáhá ba naɗe-aha á emndimagwaha, ta ganve ba seke elva-aaruwa.»

8 Daaci a eksante elva-aara zlaɓe ádaliye Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kure kwa ƴaa shairiya á Dadaamiya, kwá aŋkwa fansar ge naɗe-aha á emndimagwaha.» 9 A ba ŋane á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «Diyakurdiya eptsanve iga ge shairiya á Dadaamiya, geni kwá ganvege naɗe-aha á emndimagwaha. 10 Ábi a enndaha Muusa, a ba ŋane: Ɗematerveɗeme tara emmeŋa an eddeŋa. Ma ware una a ndaase elva ƴaiƴaihe áte eddeŋara bi áte emmeŋara, edda-aara a njeka an shifa ɗekiɗeki. 11 Amá kwa bantsa kure, ma edda-aara á kátá melanu ge eddeŋara bi ge emmeŋara keni, máki ndasendahe edda-aara ganakini aŋkwa duksa ma andze yá melaku an ŋane, amá ya fan ge slera á Dadaamiya wá, 12 daaci ɓaaka wedera á edda-aara ge melanu ge eddeŋara bi ge emmeŋara mazla-aara. Estuwa á ba elva á kure. 13 An una ŋanna wá, kwa ganve elva á Dadaamiya ba seke duksa dey, kwa tsaa áte naɗe-aha á eggye-aha á kure. Kwakya jeba á duksa-aha ŋanna kwá maganá kure.»

Kazlaŋa na á badza ura an Dadaamiya

(Mat. 15:10-20)

14 Am iga á una ŋanna maa, a ba Yaisu á elvan ge emnde baɗemme: «Sawmbare, cenauvaacena elva na ba shagera. 15 Nazu á badza ura an Dadaamiya wá, názena á faná edda-aara á dem mbuweka, á badzená názena á segashe am mbuwe á edda-aara.» (( 16 Edda una máki aŋkwa hyema-aara, a cenevaacena.))

17 Am sarte na ƴaterƴa Yaisu emnde, a de deme am bere maa, pukura-aha ta de ndavanu maana á naraje ŋanna. 18 A ŋwaterante, a ba ŋane: «Iyau, kure keni kwaasau zlaɓe shakuranka eŋkale-aara, cenakuranka? Diyakurka ganakini ɓaaka názu á duwa ádagashe á dem mbuwe á urimagwe, á badzaterá an Dadaamiya emtu? 19 Aɗaba una ŋanna á duka á dem ervauŋɗe, amá á dem huɗe, á segashe zlaɓe ádaliye am edda-aara.» An elva-aara ŋanna wá, ganvege náza za baɗemme ba halal. 20 A ba ŋane á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «Ba názena ni á segashe am mbuwe á edda-aara una á badzaterá an Dadaamiya. 21 Aɗaba kwakya shagerkire á hala na á segashe am ervauŋɗe á ura. Á berhaná ba una ŋanna á de maga dakarire, neylire, á de já shifa, 22 á de maga gwardzire, á dem waya duksa á ura, á de maga mandzawire, á de zlerma ura, á de maga ŋguɗiyire, á dem shelha, á dem zá vuwa á ura, á dem gálá ire, ira á dem wucire. 23 Daaci baɗemme á duksa-aha ŋanna, á segashe á ba am ervauŋɗe á urimagwe, á badzaterá ba una ŋanna an Dadaamiya-aara.»

Mukse á emnde a jeba umele fetarfe áte Yaisu

(Mat. 15:21-28)

24 Tsetsa Yaisu áhuwa, kwaye a zlálá á dem ekse-aha na herherzhe an berni á Tirus. A de demhe am bere, wayaaka tá diyeddiya emnde, amá dzegwanka sheɓe. 25 Aŋkwa mukse umele an shaitaine egdza-aara, egdzere mukse maa, ba a cenaa labare á Yaisu wá, a naba duhe ádezeŋara, a de kezlanaa ugje, 26 a fantau ge ŋala Yaisu geni a ŋgyainseŋgye shaitaine ŋanna am egdza-aara. Mukse ŋanna wá, mukse á Yahudiya ka, ŋane mukse á Yunaniŋkau am emnde á Siraufiniki. 27 Daaci a ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ƴaterƴa a zaruze emtsaaɗe egdzara ɗafa. Haleta ɗafa á egdzara, puwateranve ge kere-aha wá, una zlayeka ɗekiɗeki.» 28 «Ba estuwa,» a ba mukse na, «amá ma kere-aha keni tá wazaná ba itare kwaca á ɗafa na á valya á sawa am erva á egdzara.» 29 A lyevaa ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ŋwakteŋwa shagera. Naba zlálá á da, ɓaaka shaitaine am egdza á ŋa mazla-aara.» 30 Daaci a naba da-aara mukse na, a de bera egdza-aara, á zlava áte egdera ba lapilayye, ɓaaka shaitaine am ŋane.

Yaisu a mbanaahe makwaya na elva keni a ndaaseka an uŋŋule-aara

31 Am iga á una ŋanna maa, a tsete ge Yaisu am Tirus, a zlálá á dem Sidaun. Tsante am Sidaun maa, a segashe am kwara á tate na tá ɗahaná an Ekse Kelaawa na praatte, ge sete we á haye á Galili. 32 Ahuwa maa, ta sanaa makwaya umele zhele, á taa ndaaseka elva an uŋŋule-aara keni. Daaci ta ŋala Yaisu ganakini á puwar erva-aara, á mbanaambe. 33 Daaci Yaisu a sanse zhel ŋanna am dagave á emnde, a de tsanaahe ba ŋane palle, a shaɓanem gulanda-aha-aara am hyema, a kyefaa nyaihe-aara, a gante áte nara, 34 a kante ice á dem zhegela, a puwese shifa á ba an ndzeɗa; «Aifata,» a ba ŋane á elvan ge zhel ŋanna. Amaana: A wartewárá hyema-aha á ŋa. 35 Ba seke ndaha á miya na kerteŋ wartewárá hyema-aha-aara, a werte ge we-aara keni, a fantau ge ndaha elva á ba an uŋŋule-aara. 36 Amá Yaisu a fater magiya kwakya geni a ndaaranka ma ge ware keni. Amá ba seke una ŋane a fater magiya kwakya na wá, itare keni ta de ɓalse labare ŋanna kwakya áza emnde. 37 Daaci baɗemme á emnde tá maga ba dikere-aara, a ba itare am dagave-aatare: «Baɗemme á názena a maganaa ŋane na ba shagera! Antara ba makwaya-aha keni á vaterte hyema degey! Wuce-aha keni á weraterta we, tá ndaha elva ba laŋŋe!»

8

Yaisu a zateru duksa ge emnde debu ufaɗe

(Mat. 15:32-39)

1 Am sarte ŋanna maa, ta semhe ge emnde umele zlaɓe ádaliye ta kwakya jipu, ta se jamme áza Yaisu. Am ɓaaka náza za áza emnde ŋanna, Yaisu a ɗetaa pukura-aha-aara, a ba ŋane á elvan ge itare: 2 «Emnde na tá wiwa am ice ge iya, aɗaba hare keƴe vatena tá á ba ázerwa, názu á ezza keni ɓaaka. 3 Máki puwanateraapuwa ba estuwa, ɓaaka názu ta zuwaa itare wá, á de ceɓateraaceɓa waya áte baráma. Aɗaba emnde umele-aatare, ta sawa á sa am tatu ƴiƴiye.» 4 Ta ŋwanante ge pukura-aha, a ba itare: «Á de shaná áme kena ura náza zá am kaamba na ni á hyater ge emnde na?» 5 «Aŋkwa wanyara depaiŋ ázekure?» a ba Yaisu á elvan ge itare. Ta ŋwanante, a ba itare: «Ŋá an depaiŋ vuye.» 6 Daaci: «Njawinja am haha,» a ba Yaisu á elvan ge emnde baɗemme. Ŋane a halante depaiŋ-aha vuye na, a slafanaa we-aara ge Dadaamiya, a kwacaahe, daaci a naba tegateraa ge pukura-aha-aara, geni tá vatertá itare ge emnde. Daaci pukura-aha ta tegateraa depaiŋ na ge emnde. 7 Ndza aŋkwa egdza kelfe-aatare zlaɓe ádaliye. Yaisu a slafanaa we-aara ge Dadaamiya arge kelfe ŋanna keni, daaci a tegateraa ge pukura-aha-aara, geni tá vatertá kelfe ŋanna keni ge emnde. 8 Baɗemme-aatare, ma ware keni a zuwa á ba áte huɗe-aara, ta ƴanaa ba itare náza zá. Pukura-aha ta halante jugena-aara kenday vuye. 9 Emnde ŋanna keni ta vayye tsa, tá maga debu ufaɗe.

Am iga una ŋanna maa, Yaisu a naba puwateraahe, 10 ŋane a demhe am paare antara pukura-aha-aara, kwaye ta zlala á dem kwara á Dalmanuta.

*Farisa-aha tá ndava najipu áza Yaisu ge dise ŋane átekwa

(Mat. 16:1-4)

11 Ta duhe ge *Farisa-aha ádeza Yaisu wá, a dateraa ba gajawe, ta de tsagwaɗanaa áte elva. A ba itare tá elvan ge ŋane: «Máki a ɓelakaa ba Dadaamiya wá, maraŋeranmárá najipu palle geni ŋá diyeddiye átekwa.» 12 Daaci Yaisu a puwese shifa á ba an ndzeɗa, a ba ŋane: «Labára ŋane emnde a zamane na tá tataya ba najipu na? Yá ndaakur ba jirire, ɓaaka najipu na ni tá marateranmárá mazla-aara.» 13 Mazla-aara ba tse-aara áhuwa, a deme am paare, a eptsehe zlaɓe ádaliye ásete we á guwa á sehuna-aara.

Shahi á makala á *Farisa-aha antara *Hirudus

(Mat. 16:5-12)

14 Am tse-aatare ŋanna maa, pukura-aha ta naba viyaa náza zá, tá á ba an depaiŋ palle ázetare. 15 Hyemhye am ndáhá elva a Yaisu an naraje an shahi á makala maa, a fater magiya, a ba ŋane á elvan ge itare: «Degiya faufa hyema, tsufautsufa ire á kure átuge shahi á makala á *Farisa-aha, antara *Hirudus!» 16 A ba pukura-aha am dagave-aatare: «A ndaha una Malum, aɗaba ŋa viyaa depaiŋ.» 17 Diyeddiye Yaisu názena tá ndahaná itare, a ba ŋane á elvan ge itare: «Labára kwa bantsa kure, aɗaba kwa viyaa depaiŋ? Kwaasau zlaɓe diyakurka, ba egdza a una ni kwá taa cenvaaka? Kwaasau zlaɓe shakuránka eŋkale? 18 Kwá á ba an ice á kure ni, aley kwá nanka? Kwá á ba an hyema á kure ni, kwá cenánka? Yehauteyeha 19 á ba áte depaiŋ ilyeɓe na ya kwacanaa ya, ta zanaa emnde debu ilyeɓe na. Kwa halante jugena-aara wárá wanyara?» Ta ŋwanante: «Wárá ilyeɓe,» a ba itare. 20 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Depaiŋ vuye na ya kwacanaa ya, ta zanaa emnde debu ufaɗe na mu, kwa halante jugena-aara kenday wanyara?» Ta ŋwanante: «Kenday vuye,» a ba itare. 21 Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Aley ni kwaasau zlaɓe diyakurka?»

Yaisu a mbaa ura wulfe am Baytisayda

22 Se tsekwartsekwa am Baytisayda, ta se yainu á ba an ye ge Yaisu emnde, ta sanaa ura wulfe, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Puwetepuwa erva á ŋa áte zhel na tasla á ŋa, geni a mbembe.» 23 Yaisu a naba ŋá zhel ŋanna áte erva, a danse á dete iga a ekse. Daraada áhuwa maa, a de kyefaa nyaihe-aara, a gante áte ice-aha ge zhel na, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ká aŋkwa nanna emtu?» 24 A kante ice-aara wulfe na, a ba ŋane: «Yá aŋkwa nanna emnde tá aŋkwa zlálá, amá ta ba seke nafa-aha.» 25 Daaci a puwanem erva-aha-aara zlaɓe ádaliye am ice, mazla-aara a naba ŋgyaiŋgyesaa ice-aara zhel na, a mbehe á ba áte una ŋanna, aŋkwa á nanna ba laŋŋe. 26 Mazla-aara a ɓelanaahe ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ezzlálá á da, eptseka á dem huɗe á ekse na mazla-aara.»

A ndaasa Piyer ganakini ba Yaisu una *Almasiihu na

(Mat. 16:13-20; Luka 9:18-21)

27 Am iga á una ŋanna maa, a naba tsetehe ge Yaisu antara pukura-aha-aara, kwaye ta zlálá á dem ekse-aha na am kwara á Kaysariya á Filip. Tá áte baráma á zlálá maa, a ndavateru ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ta baa uwe emnde áte iya, ta baa iya ware?» 28 Ta ŋwanante, a ba itare: «Emnde umele wá, ta baa ka Yuhanna slemaga baptisma. A baa emnde umele, ka nabi *Ailiya werre. A baa emnde umele zlaɓe adaliye, ka ba nabi umele tsekemme.» 29 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ay kure ma, kwá ba, ya ware kena?» A ŋwanante ge Piyer, a ba ŋane: «Ba ka una ka *Almasiihu na.» 30 Daaci a fater magiya Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ndahawanka ge ura umele mazla-aara.»

Yaisu a sanse elva a emtsa-aara, antara tsetse-aara am faya

(Mat. 16:21-28; Luka 9:22-27)

31 Am iga á una ŋanna maa, Yaisu a fantau ge vaterte sera á elva ge pukura-aha-aara. A ba ŋane á elvan ge itare: «Iya *Ura á emnde baɗemme wá, ɓaaka pekya-aara, sey yá shushe zlaɗa kwakya. Male-aha á larde, antara male-aha á *liman-aha, ira malum-aha á *tawraita, tá de ƴiyaaƴa, watse tá zlanaazle shifa-aaruwa baɗemme, amá am hare buwa ge keƴire wá, watse yá tsetse am faya.» 32 A ndaterse una ŋanna ba parakke, sheɓaaka. A naba ɗahese ge Piyer ba itare ta buwa antara Yaisu, a de maganaa gajawe áte elva ŋanna. 33 Amá a naba eptsavte ge Yaisu áseza pukura-aha umele, a fantau ge valar ge Piyer, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Jinaaja ekka ka Shaitaine. Aɗaba názena ká dzamaná ka na jarammeka antara náza á Dadaamiya, náza á ŋa na ba názu tá dzamaná emndimagwaha.»

34 Mazla-aara Yaisu a ɗante pukura-aha-aara antara emnde baɗemme, a ba ŋane á elvan ge itare: «Máki edda-aara wayaawáyá ɗaba ya wá, a dzameka shifa-aara ɗekiɗeki. A eksanteksa dzaŋgala-aara, a ɗabiɗába an ŋane. 35 Aɗaba máki edda-aara á tataya lya shifa-aara wá, á de keɗanaakeɗa. Amá edda una a keɗaa shifa-aara aɗaba iya, antara aɗaba labare á higa wá, á de shansha zlaɓe adaliye. 36 Ma edda-aara a zu emtakire á duniya na baɗemme keni wá, ázara námpire-aara ge ŋane máki keɗanaakeɗa shifa na á katafke na? 37 Emtu watse aŋkwa názu ura á de várá shifa-aara an ŋane emtu? Ɓaaka ɗekiɗeki. 38 Am zamane na wá, emnde eptsaranveptsa iga ge Dadaamiya, wayarka fetaara áte ŋane. Ay degiya, ma ware una a magaa zherwe am dágáve-aatare ge baa ura-aaruwire, bi ge ndahater elva-aaruwa wá, iya *Ura á emnde baɗemme keni, watse á wiyá zherwe ge baa ŋane ura-aaruwire, má watse yá sawa an malika-aha cuɗeɗɗe, an ƴaikkire á Edderwa.»

9

1 Yaisu a farhe zlaɓe ádaliye ge ndaaterndaha, a ba ŋane á elvan ge itare: «Yá ndaakur ba jirire, á ba am dagave á kure na keni, tá aŋkwa emnde na ni watse tá emtseka ba estuwa, sey máki naránna an ice-aatare Dadaamiya á jáhá emnde á dem kwara-aara an hákuma-aara.»

Eptsaptepetsa Yaisu a gev umele

(Mat. 17:1-13; Luka 9:28-36)

2 A magaa hare uŋkwahe am iga á una ŋanna maa, Yaisu a ɗetaa tara Piyer antara Yakuba ira Yuhanna, a dateraa áte ire á wa umele slaɗɗe, ba itare itare áhuwa. Daraada áhuwa maa, a naba eptsavte ge Yaisu am ice-aatare wá, gevge umele ba seke ŋane ka mazla-aara. 3 Naŋgyuwe-aara gevge dzayye ba telle, tellire-aara an tsaka ire. Naŋgyuwe-aara ŋanna wulwule jipu. 4 Daaci pukura-aha na tá zhárá ba emndu werre, tara *Ailiya antara Muusa, tá aŋkwa ndaha elva antara Yaisu. 5 A ba Piyer á elvan ge Yaisu: «Malum, ŋere keni ŋá aŋkwa áhuna na wá, shagera jipu. Kina wá, ŋá magakurá dzadzawe-aha keƴe, palle náza á ŋa, palle náza á Muusa, palle keni náza á Ailiya.» 6 A ndaase elva ŋanna ba estuwa, amá diyaaka názena á ndahaná ŋane. Aɗaba itare pukura-aha keƴe ŋanna gazlargazla jipu. 7 Cekwaaŋguɗi wá, a naba tsekwateraarhe ge kumba. Daaci tá cená ba kwara am kumba ŋanna. A ba edda-aara: «Una náwa ŋane na wá, Egdza-aaruwa na ya wayetaa ya. Cenancena názena á bakurná ŋane.» 8 Estuwa ta kante ice wá, ta naa ba Yaisu palle, ɓaaka ura umele ázeŋara.

9 Am sarte na tá átira tsekwa á sa áte ire á wa ŋanna maa, Yaisu a fater magiya, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ndawanka názena kwa naaná kure na ma ge ware keni, a njinja á ba am huɗe á kure dem sarte na tsetsa *Ura á emnde baɗemme am faya.» 10 Faransarfe am elva ŋanna, amá a ba itare am dagave-aatare: «Uwe ŋane tsete am faya na a ndahanaa ŋane na?» 11 Aɗaba una ŋanna, ta de ndavanu ge Yaisu, a ba itare: «Labára tá bantsa malum-aha á *tawraita, sey máki eptsaptsa nabi *Ailiya emtsaaɗe?» 12 A ŋwaterante, a ba ŋane: «Una ba jire-aatare, ba seke una ta ndahanaa itare ŋanna, á eptsa Ailiya emtsaaɗe, á se tsatsanaatsatsa ŋane duksa baɗemme. A ba iya wá, labára a ba wakita á Dadaamiya, watse á shushe zlaɗa kwakya *Ura á emnde baɗemme, watse tá epsawanaapsawa emnde? 13 Ay degiya wá, ya ndaakur ba jirire, ndza eptsaptsa Ailiya á sawa, amá emnde ta naba magaa hakuma-aatare áte ŋane. Una ŋanna daada á ba áte una á ndaaná wakita á Dadaamiya.»

Yaisu ŋgyanseŋgye jini am egdzere

(Mat. 17:14-21; Luka 9:37-43a)

14 Am sarte na saraasa maa, ta se bera emnde kwakya antara malum-aha á *tawraita áza pukura-aha umele na. Tá aŋkwa gajawe malum-aha á tawraita antara pukura-aha na am dagave-aatare. 15 Baɗemme á emnde na, ba ta naa Yaisu wá, tá maga ba najipu-aara. Ba zhagade ádezeŋara, ta de yainuye an use. 16 A ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara: «Kwa gajawe arge uwe kure antara emnde na?» 17 A ŋwete ge ura palle am dagave á emnde, a ba ŋane: «Malum, ya sakaa egdza-aaruwa egdzere zhele, aɗaba aŋkwa jini am ŋane, á piyante ndaha elva. 18 Jini-aara ŋanna, ma a tsete am tate-ara keni, sey ba á velyanaavelya á dem haha, á kela ugbalyailye, á kerɗa slare, á wulesewule vuwa-aara kaŋgelaŋŋe. Ya ŋala pukura-aha á ŋa ganakini tá ŋgyanseŋgye jini ŋanna am ŋane, amá dzegwaranka.»

19 Ba wera we-aara ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Amá kure emnde a zamane na wá, ɓaaka fetarfire á kure ɗekiɗeki! Watse yá njá antara kure dem laukte-ara? Yá fakurá ervauŋɗe dem sarte-ara estuwa? Sawiyansa kwa kure egdze ŋanna ge iya!» 20 Daaci ta naba saa egdzere ásezeŋara. Ba a puwete ice-aara áte Yaisu jini na am egdza ŋanna wá, a naba fantau ge slakala am egdzere, a velyaa egdze na am ire, á taɓara egdze na am haha, á kela ugbalyailye am mbuwe-aara. 21 Yaisu a ndavanu ge eddeŋara, a ba ŋane: «A fanantau am sarte-ara?» A ba eddeŋara: «A fanantau daga am sarte na zlaɓe egdzere cekwa. 22 Ba kelaa ma tsetse jini-aara ŋanna wá, sey ba á maganánmaga palasa. Am sarte umele á eblyanme am kárá, am sarte umele á eblyanme am yawe, á kátá ba já shifa á egdzere. Daaci máki ká dzegwándzegwa wá, tasla á ŋa zaŋervarze, melaŋerumele.» 23 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Máki yá dzegwándzegwa emtu, a ba ka? Áza edda una ni aŋkwa fetarfire-aara wá, ɓaaka názena ni á gevka na.» 24 Kerteŋ ŋwateŋwa eddarge egdzere, a ba an ká kwara a ba ŋane: «Fantarfe, amá á hyepka fetarfire-aaruwa, tasla á ŋa meliyumele am huɗe-aara.»

25 Daaci Yaisu á zhárá ba tá aŋkwa kela emnde ásezetare, a naba valarhe ge jini ŋanna, a ba nane: «Ekka jini na ká piyante ndaha elva ge ura, ká ganve ura makwaya na, ya bakanaa ba iya, sesse am egdze na, ezzlálá, salika á sem ŋane ɗekiɗeki.» 26 A naba fu hula jini na am egdzere, a slakalme am egdzere, a naba sesehe am ŋane. Amá ba seke ɓaaka shifa am ŋane, haa ta bantsa emnde umele: «Ɓaaka, emtsamtsa egdze na.» 27 Amá Yaisu a ŋanaahe áte erva, a tsante, a naba tsaahe ge egdzere an sera-aara.

28 Am sarte na daraada, ta juwa ba itare antara pukura-aha-aara maa, ta naba ndavanuhe ge pukura-aha, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Labara dzegwaŋeranka ŋere ŋgyesaa jini ŋanna?» 29 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Jeba á jini na wá, sey tá ŋgyansá an maduwa.»

Yaisu aŋkwa á sanse ge buwire elva a emtsa-aara antara tsetse-aara am faya

(Mat. 17:22-23; Luka 9:43b-45)

30 Daaci tsaretse am tate ŋanna, ba zlálá-aatare á dem tate umele, ta degashe am huɗe á Galili praatte. Am sarte ŋanna wá, ndza wayaaka Yaisu tá diyeddiye emnde tate na tá átekwa. 31 Aɗaba aŋkwa á vaterte sera á elva-aha ge pukura-aha-aara. A ba ŋane á elvan ge pukura-aha-aara: «Iya *Ura á emnde baɗemme wá, watse tá fime am erva ge emnde, tá de já shifa-aaruwa. Amá am hare ge keƴire wá, watse yá tsetse am faya.» 32 Ba palle cenaranka pukura-aha elva-aara ŋanna. Amá ge ndavanu elva-aha keni, a wateraa lyawa.

Gajawe á pukura-aha arge ƴaikkire

(Mat. 18:1-5; Luka 9:46-48)

33 Am iga á una ŋanna maa, daraada am Kafarnahum. Am sarte na tá am bere, a ba Yaisu á elvan ge emnde-aara baɗemme: «Ndza kwa gajawe arge uwe kure áte barama?» 34 Amá ta heɗu ba we-aatare, ɓaaka ura á ndaha elva. Aɗaba ndza ta gajawe arge ƴaikkire, geni watse mala ware am dagave-aatare. 35 Daaci a njehe ge Yaisu áte tate a njá, a ɗetaa pukura-aha-aara kelaawa ju buwa, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ma ware una á kátá gev slekatafke á kure keni, á ganvege ire-aara ba seke ŋane slekataliya á emnde baɗemme, antara walaaɗi á emnde baɗemme.»

36 Am iga á una ŋanna maa, a eksante egdzere, a se tsanaahe á katafke-aatare am huviye-aara ge ŋane, daaci a ba ŋane á elvan ge itare: 37 «Ma ware una a lyevaa egdzere seke una aɗaba elva-aaruwa, edda-aara a lyevaa ba iya an ire-aaruwa. Edda una a lyevaa iya maa, a lyevaa iya ka palle, a lyevaa ba edda una a ɓeliɓela na an ire-aara.»

Edda una dagalaaka ásete miya, ura á miya ba ŋane

(Luka 9:49-50)

38 A ba Yuhanna á elvan ge Yaisu: «Malum, ŋere wá, ŋa naa ura umele á ŋgyá jini-aha am emnde an zhera á ŋa, amá ŋa naba piyante, aɗaba ŋane palle á miya ka.» 39 A ba Yaisu: «Aꞌaa, piyawanteka. Aɗaba ɓaaka ura a magaa najipu an zhera-aaruwa ni, am iga-aara á valya elva áte iya. 40 Aɗaba máki edda-aara dagalaaka tsawe ásete miya wá, ura á miya ba ŋane. 41 Yá ndaakur ba jirire, ma edda-aara a vakurte ba yawe á essha keni, máki a vakurtaa aɗaba zhera-aaruwa geni kwa emnde á *Almasiihu wá, edda-aara á de shansha laɗa-aara.»

Haypa wá, náza a gwágweseka

(Mat. 18:6-9; Luka 17:1-2)

42 Zlaɓe ádaliye, a ba ŋane á elvan ge itare: «Má edda-aara mbeɗanaambeɗa palle á egdzara ŋanna ta fetaare áte iya na á dem haypa wá, ámbane tá ŋguɗanem nákwá á há hiya am mbiye, tá eblyanma am haye, á emtsa, ŋgulma ba una ŋanna ge edda-aara.

43 «Máki erva á ŋa aŋkwa á dáká á dem haypa wá, naba icica áte ka, eblyanveblye ba ƴiƴiye. Ámbane ká dem tate á shifa na á zleka na an erva palle, arge una ká njá an erva-aha á ŋa bukerɗe, amá ká dem kárá á jahanama, kárá na á emtseka ɗekiɗeki na. (( 44 Jahanama ŋanna wá, ma weshege-aara, ma kárá-aara keni, á emtseka ɗekiɗeki.)) 45 Máki sera á ŋa aŋkwa á dáká á dem haypa wá, naba icica áte ka, eblyanveblye ba ƴiƴiye. Ámbane ká dem tate á shifa na á zleka na an ser palle, arge una ká njá an sera-aha á ŋa bukerɗe, amá tá de eblyaká á dem kárá á jahanama na. (( 46 Jahanama ŋanna wá, ma weshege-aara, ma kárá-aara keni, á emtseka ɗekiɗeki.)) 47 Zlaɓe ádaliye, máki ice á ŋa aŋkwa á dáká á dem haypa wá, naba sansese ice ŋanna. Ámbane ká dem zlanna á Dadaamiya an feke palle, arge una ká njá an ice-aha á ŋa bukerɗe, amá tá de eblyaká á dem kárá á jahanama na. 48 Jahanama ŋanna wá, ma weshege-aara, ma kárá-aara keni, á emtseka ɗekiɗeki.

49 «Diyaweddiye geni, ma ware keni, á de maraná ba kárá názu am edda-aara, ma emtake, ma emtaŋka keni, ba seke náza elleŋa á maraná ŋane emtakire á ɗale. 50 Elleŋa wá, duksa ŋgelama. Amá máki elleŋa ŋanna ɓaaka ɗaŋɗaŋire-aara mazla-aara mu, tá maganá uwe ganakini á gevge ɗaŋɗaŋe zlaɓe ádaliye? Ɓaaka pute ɗekiɗeki. Aɗaba una ŋanna, marausemare duksa ŋgelama am kure, njawinja an hairire am dagave á kure.»

10

Elva á Yaisu áte elva a ica nika

(Mat. 19:1-12; Luka 16:18)

1 A naba tsete ge Yaisu am tate ŋanna, a zlálá á dem kwara á Yahudiya. Am Yahudiya, a de ebzu guwa á Urdun. Áhuwa keni de jarammeje emnde kwakya ázeŋara, a fantau ge kwaraterse elva á Dadaamiya, aɗaba ŋane nja-aara ba estuwa.

2 Am sarte ŋanna maa, ta duhe ge *Farisa-aha umele ádezeŋara, ta de ndavanu elva geni tá tsagwaɗaná átekwa. A ba itare tá elvan ge ŋane: «Vantevahe *tawraita barama ge zhele geni á ɓelanaaɓela mukse-aara?» 3 Ge vaterte jawápa maa, Yaisu keni a ndavaterundave, a ba ŋane á elvan ge itare: «A bakuraa uwe Muusa áte una ŋanna?» 4 A ba itare: «Muusa wá, a ƴaa barama geni zhele ŋanna á puwanante nalmesheri á ica nika ge mukse, á vanteva am erva.» 5 Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Muusa a puwakurte una ŋanna aɗaba ba degdegire á ire á kure. 6 Amá áte una am fakte wá, estuweka. Am fakta, am sarte na Dadaamiya a nderaa duksa baɗemme wá, “a nderaterhe tara zhele an mukse”. 7 “Aɗaba una ŋanna zhele á ƴa tara eddeŋara an emmeŋara, tá njá antara mukse-aara. 8 Itare ta buwa ŋanna, tá gevge ba vuwa palle.” Estuwa, ta buweka mazla-aara, tá geva ba vuwa palle. 9 Daaci názena ni a janmaa Dadaamiya wá, a icanveka urimagwe.»

10 Am sarte na tá am bere antara pukura-aha-aara maa, ta naba ndavanu ge pukura-aha á ba áte elva ŋanna zlaɓe ádaliye. 11 A ba ŋane á elvan ge itare: «Ma ware una zhele, máki a ɓelaa mukse-aara, a de gaa umele, a magaa ba gwardzire, guge haypa an mukse-aara na a ɓelanaa ŋane. 12 Ba duksa palle ge mukse keni. Máki a segashe am mba á zhele-aara, a de gaa umele, a magaa ba gwardzire.»

Yaisu a gaterar barka ge egdzara

(Mat. 19:13-15; Luka 18:15-17)

13 Emnde kwakya ta sanaa egdzara ge Yaisu geni á puwaterar erva a barka-aara, amá pukura-aha ta naba valaterarhe ge emnde a sá egdzara ŋanna. 14 Amá náterna Yaisu wá, a naba jehe ge ervauŋɗe, a ba ŋane á elvan ge pukura-aha: «Piyawaterteka, ƴawáterƴa, a sarsawa egdzara ásezerwa, aɗaba *kwárá á Dadaamiya náza á emnde na má garevge ba seke itare. 15 Yá ndaakur ba jirire: Ma ware edda-aara keni, máki lyevaaka dem kwárá á Dadaamiya ba seke náza á egdzere wá, ŋane á taa demka ɗekiɗeki.» 16 Am iga á una ŋanna, a naba lyevaa egdzara á dem erva-aara, a puwaterar erva, a gaterar barka.

Sleberba a se ndava sera á shifa áza Yaisu

(Mat. 19:16-20; Luka 18:18-30)

17 Dedde Yaisu áte barama, aŋkwa á zlálá maa, a duhe ge zhele umele ádezeŋara á ba an zhagade, a de kezlaa ugje am sera-aara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Malum, diyandiya ganakini ka ura mággwe. Naba ndindaha, yá maga tara uwe antara uwe, lauktu yá shá shifa na á zleka na?» 18 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane: «Labára ká ɗahiyá an ura mággwe? Ɓaaka ura mággwe, máki Dadaamiya ka palle. 19 Ábi diyakdiya shairiya-aha á Dadaamiya na a ba ŋane: Jeka shifa, maŋka gwardzire, ileka, maŋka seydire á fida áte ura, zlermeka duksa á ura, ɗematerveɗeme tara eddeŋa an emmeŋa. Ábi diyakdiya una-aha ŋanna baɗemme.» 20 A ŋwete, a ba ŋane: «Una ŋanna kwaye á sawa am egdzarire-aaruwa keni ŋanaaŋa.» 21 A ɓelanu ice á Yaisu, wayetewaya jipu am ervauŋɗe-aara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Máki estuwa wá, a ƴakar ba duksa palle. De valuvale názu am rezege á ŋa baɗemme, tegatertega shuŋgu-aara ge talage-aha, ekka watse ká shánsha laɗa-aara am samaya. Daaci sawa ɗabiɗaba.» 22 Ba a cenaa una ŋanna wá, puwaapuwa vuwa-aara, ba eptsa iga-aara, a zlálá an dzámá ire campaukkwe, aɗaba nalmane-aara kwakya jipu.

23 Daaci Yaisu a zharaa pukura-aha-aara, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kay! Zlazlaɗa jipu geni tá demda emnde a berba am *kwara á Dadaamiya.» 24 Palle á názu tá ndahaná pukura-aha ɓaaka, elva ŋanna jauje ge ndzeɗa-aatare. Amá ŋane a fateraarhe zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: «Una yá ndaakur ba jirire, zlazlaɗa jipu ganakini tá demda emnde á dem kwara á Dadaamiya. 25 Náwa zlazlaɗa ganakini á dedde názlegwame am ɓiye á lipere, amá zlazlaɗa ba náza á sleberba zlaɓe ádaliye ge dem kwara á Dadaamiya.» 26 Ba ta cenaa una ŋanna pukura-aha wá, tá geja ba ire. A ba itare: «Máki ba estuwa wá, ɓaaka ura á ŋezleseŋzle ɗekiɗeki.» 27 A zharateraahe ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Áza emnde wá, una taa gevka, amá Dadaamiya wá, ɓaaka názu dzegwanka ŋane.»

28 Piyer a eksetaa elva, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Kwaye ŋere, ƴaŋeránƴa duksa baɗemme, ŋá ɗaba ba ka.» 29 A ŋwete ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare baɗemme: «Yá ndaakur ba jirire, ma ware una a ƴaa há-aara, bi egdzar mama-aha-ŋara zala an ŋwasha, bi emmeŋara, bi eddeŋara, bi egdzara-aara, bi fe-aara, máki a ƴanaa aɗaba zhera-aaruwa antara aɗaba labare á higa wá, 30 ba jirire á de shansha zlaɓe ádaliye una-aha ŋanna baɗemme ma huɗe deremke keni; ma bere, ma egdzar mama-aha-ŋara zala an ŋwasha, ma emmeŋara, ma egdzara-aara, ma fe-aha. Baɗemme á de shansha zlaɓe ádaliye á ba am duniya na. Amá wá, zlaɗa keni á shushe. Á katafke á de shá shifa na á zleka na. 31 Amá emnde kwakya ta zuŋŋwa ba itare kina, tá de gev emnde a kataliya. Emnde kwakya tá am kataliya kina, watse tá gev emnde a katafka ba itare.»

Yaisu aŋkwa á sanse ge keƴire elva a emtsa-aara antara tsetse-aara am faya

(Mat. 20:17-19; Luka 18:31-34)

32 Tara Yaisu antara pukura-aha-aara tá áte barama á ɗala á dem Urusaliima. Yaisu wá, ŋane á katafke, pukura-aha-aara tá aŋkwa ɗabaná á kataliya, ta ƴiƴiye cekwaaŋguɗi antara ŋane. Pukura-aha-aara tá á ba an lyawa am vuwa. Dikele á emnde na tá ɗabaterɗaba na keni, tá á ba an lyawa ŋanna. Yaisu a ɗante pukura-aha-aara zlaɓe ádaliye ádezeŋara, a ndaaterahe zlaɓe ádaliye názena watse á de shá ŋane, 33 a ba ŋane á elvan ge itare: «Duwa á miya á dem Urusaliima kina na wá, iya *Ura á emnde baɗemme tá de eksivaksa, tá de vite ge male-aha á *liman-aha antara malum-aha á *tawraita. Tá de ndahaná itare geni a jareja shifa-aaruwa. Daaci tá de fime am erva ge emnde na ɓaaka nadina-aatare, 34 tá de zlazlisá itare, tá de kyafiyar itare nyaihe, tá de ziyá itare an ja, tá de janá itare shifa-aaruwa. Amá am hare ge keƴire wá, watse yá tsetse am faya.»

Ndáva á tara Yakuba antara Yuhanna

(Mat. 20:20-28)

35 Am iga á una ŋanna maa, ta duhe ge egdzara á Jaibaidaiyus, tara Yakuba an Yuhanna, ádeza Yaisu. A ba itare tá elvan ge ŋane: «Malum, náwa ŋa se ŋala ázeŋa, máki ŋá shansha barama-aara.» 36 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwá kátá uwe kure ázerwa?» 37 A ba itare: «Máki á ɓashaŋerɓasha ervauŋɗe á ŋa wá, má watse de njakiinja am ƴaikkire á ŋa wá, ŋá kátá palle á ŋere á de njá am naɗafa á ŋa, palle á ŋere keni á de njá am názlaɓa á ŋa.» 38 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane: «Ábi diyakurka wedere á kure na ma andze kwá ndava ŋane na. Kina wá, watse kwá dzegwándzegwa emtu sha zlaɗa áte náza-aaruwa na watse yá essha na? Zlaɓe ádaliye, watse kwá dzegwándzegwa emtu sepá názena watse yá sepaná ya am vuwa-aaruwa na?» 39 Ta naba ŋwanante: «Ŋá dzegwándzegwa,» a ba itare. A ŋwaterante ge Yaisu: «Shagera,» a ba ŋane á elvan ge itare: «Watse kwá de shá zlaɗa á ba áte náza-aaruwa, watse kwá de sepá názena yá de sepaná ya am vuwa á kure. 40 Amá elva a de njá am naɗafa-aaruwa antara názlaɓa-aaruwa wá, am erva-aaruweka una ŋanna. Sleɗe-aha ŋanna náza emnde na ni Dadaamiya a tsatsaterán ge itare.»

41 De cenaráncena una ŋanna pukura-aha umele kelaawa na maa, ta naba ica ervauŋɗe áte tara Yakuba antara Yuhanna. 42 Cenáncena Yaisu, a ɗaaterte baɗemme-aatare ádezeŋara, a ba ŋane á elvan ge itare: «Náwa diyakurdiya ganakini emnde na ta slekse-aha á larde ba itare am duniya na wá, tá aŋkwa á kwárá larde-aha-aatare an márá hákuma áte emnde. Male-aha á ekse keni, tá aŋkwa á márá hákuma-aatare am ekse. 43 Amá jeba á una ŋanna wá, a gevka am dagave á kure. Ma ware una á kátá gev male keni, arge una ŋanna wá, a gevge ba seke walaaɗi á kure. 44 Ma ware una á kátá gev slekatafke á kure keni, a gevge ba seke nave á kure. Malira ba una ŋanna am ice á Dadaamiya. 45 Aɗaba ba iya *Ura á emnde baɗemme keni, sanka geni tá se magina emnde slera, amá iya una ya se magateraa slera ge emnde, ya se ƴá shifa-aaruwa, geni yá lyelye emnde ba kwakya.»

Yaisu a vante ice ge Bartimawus

(Mat. 20:29-34; Luka 18:35-43)

46 Mazla-aara maa, daraada am Yairikau. Am sarte na tá aŋkwa á zlálá am ekse ŋanna tara Yaisu antara pukura-aha-aara maa, kwakya emnde na ta ɗabaterɗaba. Aŋkwa ura wulfe zhera-aara Bartimawus egdza á Timawus, a njehe áte baráma na tá aŋkwa ɗabaná itare na, ge ŋala áza emnde. 47 Am sarte na cenáncena ganakini ba Yaisu ura Nasarátu una á degashe na, a fantau ge ɗaha Yaisu á ba an ká kwara, a ba ŋane: «Yaisu *Egdza á Dawuda, tasla á ŋa zivarze.» 48 Kwakya emnde na ta valarhe, ta banaa a ɗuɗe, amá ŋane a far ká kwara, a ba ŋane: «Egdza á Dawuda, tasla á ŋa zivarze.» 49 Daaci a tsaahe ge Yaisu, a ba ŋane: «Ɗauɗaha, á sawa.» Ta de ɗante wulfe na, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ehhiga kwa mazla-aara, kwaye á ɗakɗaha, sawa ásezeŋara.» 50 A naba tsetehe á ba áte watsewatsire, a puwanve kacekaca-aara, a duhe á ba an zhagade. 51 Daada áza Yaisu, a ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ká kátá yá magaká estara kina?» A ŋwanante ge wulfe, a ba ŋane: «Yá kátá ba ice, malum-aaruwa.» 52 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Naba zlálá á da, mbakaambe fetarfire á ŋa.» Ba seke ndaha á miya na, shansha ice-aara, a ɗabete Yaisu.

11

Yaisu á dem huɗe á Urusaliima

(Mat. 21:1-11; Luka 19:28-40; Yuh. 12:12-19)

1 Herzharanteherzhe Urusaliima am dalbe á ekse-aha buwa tara Baytifaji antara Baytaniya, tá áte vuwa á Wa Anyaranyara maa, Yaisu a ɓelaa pukura-aha-aara buwa á de katafke. 2 A ba ŋane á elvan ge itare: «Dawmbare á dem ekse na kwaye á katafke á miya na wá, ba tara demda á kure wá, kwá de bera egdza á ezzeŋwa an ŋguɗa, zlaɓe njateka ura áte iga-aara, naba pelawaapele, sawiyansa. 3 Máki ura a bakuraa, kwá maga uwe kure, bawananba ge edda-aara geni a ndavanaa Yaakadada, watse á eptsakurnaptsa zlaɓe ádaliye.»

4 Mazla-aara ta naba zlala, ta de bera ezzeŋwa áte ŋguɗa áte wakyiya á ura herzhe an we á baráma, ta naba eppela. 5 Ta ndavateru ge emnde na tá áhuwa, a ba itare: «Labára kwá pelá ezzeŋwa na?» 6 Ta ŋwaterantehe, ta bateraa elva na a ndaateraa Yaisu na, daaci ta naba ƴaterhe ge emnde ŋanna, ta sawa an ŋane. 7 Ta sanaa ezzeŋwa na ge Yaisu, ta ndakete kacekaca-aha-aatare áte iga á ezzeŋwa ŋanna, lauktu a njetaa Yaisu átekwa. 8 Emnde kwakya ta pelanse kacekaca-aha-aatare áte baráma, emnde umele ta ɗatsaa hyema á debina am fe, itare keni ta se pelanse. 9 Daaci ma emnde na tá á katafke á Yaisu, ma emnde na tá am iga-aara keni, baɗemme-aatare tá leva ba hula, a ba itare: «Dadaamiya wá, Slekse. A ganga barka ge edda una á sawa an zherá á Yaakadada na. 10 A famfe Dadaamiya barka am kwárá á wulfe á eggyemiya *Dawuda na watse mí njá am huɗe-aara na. Dadaamiya am samaya wá, Sleksa ba ŋane palle.»

11 Daaci a dem ge Yaisu á dem huɗe á Urusaliima, a zlálá ba suuwe á dem *mashidi ƴaikke. De zharanaazhara názu am mashidi maa, ba segashe-aara, ta naba eptsa á dem Baytaniya antara pukura-aha-aara, aɗaba aŋkwa á sawa vaƴiya.

Yaisu a nyainyainve mama á nabugda

(Mat. 21:18-19)

12 Makuralla-aara maa, ta naba segashe am Baytaniya, tá aŋkwa á eptsa zlaɓe ádaliye. Ate baráma maa, ŋanaaŋa waya Yaisu. 13 A naa mama á nabugda an hyema átekwa ƴiƴiye cekwaaŋguɗi an itare, a naba duhe geni ámbane aŋkwa egdzere átekwa. Duwa-aara á dem ekte á nabugda ŋanna, amá shanka ba názara keni átekwa, sey a jauwa ba hyema, aɗaba sarte a yá á nabugdeka. 14 Daaci a ndaase elva-aara áte nabugda ŋanna, a ba ŋane: «Ekka wá, gaɗɗiru tá nánka egdzere áte ka mazla-aara.» Cenarancena pukura-aha una ŋanna baɗemme.

Slera á Yaisu am *mashidi ƴaikke

(Mat. 21:12-17; Luka 19:45-48; Yuh. 2:13-22)

15 Am sarte na daraada am Urusaliima maa, Yaisu a de á ba am *mashidi ƴaikke. Daduwa á dem mashidi maa, a de beraa emnde a válá kazlaŋa antara emnde a shekwa-aara am huɗe-aara, a naba ŋgyaterse ásegashe. A zaɗanve tabel-aha á emnde a peteke, antara kurshi-aha á emnde a válá takala masar. 16 A piyaterte ge emnde a degashe an kazlaŋa am huɗe á mashidi, ge dáná á dem tate umele. 17 Daaci a fantau ge kwaraterse názu am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: «Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba Dadaamiya: Bere-aaruwa wá, tá ɗahaná an bere á mága maduwa á emnde baɗemme. Amá kure, kwa ganve hwalakwa á nabera-aha.»

18 Ba ta cenaa una ŋanna male-aha á *liman-aha antara malum-aha á *tawraita wá, mazla-aara ta naba fantau ge mága pute-aatare ge keɗa shifa á Yaisu. Damda lyawa am itare, aɗaba baɗemme á emnde hayaranhaya jipu elva na a kwaratersaa ŋane.

19 Eblyablya vaci maa, ba degashe Yaisu am huɗe á berni antara pukura-aha-aara baɗemme.

Tá shaná estara emnde duksa na tá ƴekaná áza Dadaamiya

(Mat. 21:20-22)

20 Makuralla-aara an eŋlya-waabere maa, ta naba eptsehe zlaɓe ádaliye, tá sem berni. Am sarte na tá áte baráma á sawa maa, ta naa nabugda na welasewele antara uksuwe-aara baɗemme. 21 A naba yehete ge Piyer elva na a ndaasa Yaisu áte nabugda ŋanna. Daaci a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Malum, ezzhárá emtsaaɗe, nabugda na ka nyainyaivaa ka áwaya na, emtsamtsa baɗemme.» 22 Daaci a ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara baɗemme: «Yá ndaakur ba jirire, máki fakurtarfe an Dadaamiya wá, 23 ma kwa banán ba ge wa na náwa ŋane na: Tsetse áhuna, de eblyememblye am haye keni, á naba gevge. Máki magakurka shaige, fakurtaarfe á ba an jirire geni názena kwá ndavaná kure á de gevge wá, ba á gevge ŋanna aɗaba kure. 24 Aɗaba una ŋanna yá ndaakur ba jirire, máki kwá ƴeká duksa wá, fawtarfe ba seke shakuránsha duksa ŋanna zlauzle, sey ba kwá shansha. 25 Daaci máki kwá aŋkwa á maga maduwa, amá diyakurdiya ganakini aŋkwa slehaypa an kure wá, naba ƴawanarƴe, Eddekure na am samaya na á de ƴakuraarƴe ge kure keni. (( 26 Amá má kure kwá ƴateraarka ge emnde wá, Eddekure na am samaya na, á ƴakuraarka ge kure keni.»))

A vantaa ware hákuma ge Yaisu?

(Mat. 21:23-27; Luka 20:1-8)

27 Saremsa zlaɓe ádaliye á sem Urusaliima maa, ta naba dem *mashidi ƴaikke. Yaisu aŋkwa á jaɗaba am mashidi ŋanna, ta naba duhe ge male-aha á *liman-aha antara malum-aha á *tawraita ira male-aha á larde ádeza Yaisu, 28 ta de ndavanu elva, a ba itare: «Ka shanaa áme hákuma á mága duksa-aha na? Emtu a vaktaa ware baráma-aara?» 29 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane: «Iya keni, yá ndavakurundave duksa palle. Máki vakuriteva jawápa wá, iya keni yá ndaakurse tate na ni ya shaa hákuma átekwa.» 30 Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «A ɓelanaa ware Yuhanna ge se magaterá baptisma ge emnde? Dadaamiya emtu, emndimagwaha he? Vawiteva jawápa.» 31 Ta fantau ge ndahanaa am dagave-aatare emtsaaɗe: «Má mi banaa a ɓelanaa Dadaamiya, watse á bamiya: Labára fakurtaareka an ŋane? 32 Má mi banaa ta ɓelanaa ba emndimagwaha keni, zlazlaɗa zlaɓe.» Ta kuva emnde jipu aɗaba baɗemme á emnde fartarfe ganakini Yuhanna nabi á Dadaamiya. 33 Aɗaba una ŋanna, «Diyaŋerka», a ba itare tá elvan ge Yaisu. A ba Yaisu á elvan ge itare: «Iya keni yá ndaakurka náza-aaruwa ma ya shaa hákuma á mága duksa-aaruwa áza ware keni.»

12

Naraje an emnde a mándzawe ta ƴateraa fe am erva

(Mat. 21:33-46; Luka 20:9-19)

1 Am iga a una ŋanna maa, Yaisu a vaterte elva an naraje na. A ba ŋane á elvan ge itare: «Aŋkwa ura umele a ica fe-aara, a dzeɓaa náfá á inabauhi am huɗe-aara, a jantaave an dala, a magaa tate á ɓeca egdza a náfá, ira bere á edda á ufa fe ŋanna, daaci a ƴateraa fe ŋanna baɗemme am erva ge emnde a slera, ŋane a daa shula. 2 Samsa sarte á egdza a náfá maa, a naba ɓelaa palle á emnde a slera-aara áseza emnde na a ƴateraa fe am erva na, geni á se lyanvaalya dzaaŋara am egdzara á náfá na. 3 Amá itare, ta naba eksevaa sleslera ŋanna, ta zuhe an já, ta ɓelanaahe an erva dey. 4 Edda á fe a naba ɓelaa sleslera-aara umele. Ŋane keni ta se zlazlese, ta kyanmaarhe. 5 Edda á fe na a naba ɓelaa sleslera-aara zlaɓe ádaliye. Ŋane wá, ta se jaa ba shifa-aara. Kwaye ŋane názena ta magaterte ge emnde a slera á edda á fe. Umele ta shanu ba zlaɗa, umele ta jaa ba shifa-aara. 6 A jauwa ba ura palle áza edda á fe ge eɓɓela-aara, egdza-aara ba ge ŋane wayaawáyá jipu na. Am iga-aara a ɓelaa ba ŋane. A ba ŋane: “Egdza-aaruwa ba ge iya na wá, sey tá de fá zherwe áte ŋane.” 7 De samsa egdza-aara ŋanna maa, a ba emnde a kwara fe am dagave-aatare: Yawwaa, kwaye samsa edda una watse á zaná ŋane waráta á fe á miya na. Gwawamiyargwe, jaumiya shifa-aara, fe-aara ŋanna á de gev ba náza á miya. 8 Daaci ta eksevaa egdza-aara ŋanna, ta naba jaa shifa-aara, ta de eblyanve áte iga á dala.»

9 Daaci a ndavateru ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kina wá, watse á magaterá uwe edda á fe ge emnde a kwara fe ŋanna? Ay degiya watse á se ceɓa emnde ŋanna baɗemme, á faterem fe-aara am erva ge emnde umele. 10 Aŋkwa naraje am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane:

Ba nákwá ŋanna ta eblyanvaa emnde a nyáŋa bere na una, a eksantehe ge Dadaamiya, a ganve nákwá na á ŋáná ŋane ndzeɗa á bere ŋanna baɗemme.

11 Kwaye ŋane názena a maganaa Yaakadada, shagera ge miya, máki namiyanna duksa ŋanna.

Ábi ndaakursende naraje ŋanna.»

12 Male-aha á Yahudiya-aha tá kátá eksa Yaisu á ba am sarte ŋanna, aɗaba diyardiya ganakini á ɓálá nákwa ŋanna á ba áte itare. Amá a wateraa lyawa átuge emnde, daaci ba tse-aatare, ta naba zlálá, ta ƴanhe.

Elva á hadáma ge male á larde á Rauma

(Mat. 22:15-22; Luka 20:20-26)

13 Daaci ta de magaa sawari-aatare, ta ɓelanve *Farisa-aha antara emnde á sleksu *Hirudus, ge de ndavanu elva tá tsagwaɗaná an ŋane. 14 Ta duhe ge emnde ŋanna, a ba itare tá elvan ge Yaisu: «Malum, diyaŋerdiya geni ekka wá, ka slejirire, ɓaaka lambe á ŋa átuge ice á emnde, ɓaaka lambe á ŋa áte ŋgahire á urimagwe keni. Ka, ká kwaraterse ba uŋŋule á Dadaamiya ge emnde. Ndaaŋernda ba jirire, am *tawraita á miya mu, aŋkwa emtu baráma á puwaná hadáma ge male á larde á Rauma, ɓaaka he? Ɓuweka ɗekiɗeki, ŋá eppuwa emtu, ŋá puweka he?»

15 Amá diyaadiya Yaisu názena a satersa na. Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Labára kwá tsagwaɗitságwaɗa? Sawiyansa shuŋgu yá nanaana.» 16 Ta naba de sanaa shuŋgu na. A ba Yaisu á elvan ge itare: «Nderáva á ware una áte shuŋgu na? Ira zhera na, zhera á ware?» Ta ŋwanante, a ba itare: «Náza á male á larde á Rauma.» 17 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Daaci má estuwa wá, puwawanpuwa ge male á larde názu zlaya-aara, ge Dadaamiya keni názu zlaya-aara.» Baɗemme-aatare tá maga ba najipu á jawapa-aara ŋanna.

Ndava áza Yaisu áte tse á emnde am faya

(Mat. 22:23-33; Luka 20:27-40)

18 Daaci ta duhe ge *Saduki-aha keni ádeza Yaisu. Ba itare emnde na tá bantsa itare, ɓaaka tse á emnde am faya na. Ta se ndavanu elva, a ba itare: 19 «Malum, aŋkwa a puwamitaa Muusa, a ba ŋane: má keɗaakeɗa egdza emmeŋara ge ura, a ƴaa mukse ɓaaka egdzere wá, a melesemele egdza emmeŋara ge zhele-aara mukse ŋanna, a fanfa wulfe ge egdza emmeŋara na keɗaakeɗa na. 20 Iyau, ndza tá aŋkwa dawalaa vuye ta egdzar mama, duwa á makaji-aatare, a gaa gyaale, amá a naba keɗehe, a ƴaa mukse na, ɓaaka egdzere. 21 Daaci a naba melese ge sleɗába-aara mukse na, ŋane keni a naba keɗehe, a ƴaa mukse na ɓaaka egdzere. A melese ge keƴire-aatare keni, ŋane keni ba lahe ŋanna. 22 Itare vuye na ta gaa ba mukse ŋanna palle, amá ɓaaka ura a yaa egdzere an ŋane, lauktu á keɗá. Am iga-aatare, a keɗa ge mukse na keni. 23 Vaci tse á emnde am faya mu, watse átuge ware mukse na palle? Aɗaba itare vuye na ndza mukse-aatare ba ŋane palle!»

24 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kure jakuraaveje áte baráma a jirire. A jakuraa uwe áte barama? Aɗaba diyakurka názu am wakita á Dadaamiya, diyakurka ndzeɗa á Dadaamiya keni ɗekiɗeki. 25 Aɗaba máki tsarettse emnde am faya wá, ɓaaka gá mukse, ma ŋwasha keni ɓaaka de gá zhele mazla-aara. Emnde baɗemme tá de njá ba seke malika-aha am samaya. 26 Elva a tse á emnde am faya maa, ndaakurseka názena a puwetaa Muusa áte elva a dake emtu? Aɗaba a ba Dadaamiya á elvan ge Muusa áte eggye-aha á kure werre wá: Ba iya una ya Dadaamiya á Ibrahima, ya Dadaamiya á Isiyaaku, ya Dadaamiya á Yakubu. 27 Daaci máki estuwa wá, tá á ba an shifa-aatare emndu werre. Aɗaba Dadaamiya wá, ŋane Dadaamiya á emnde na tá an shifa, Dadaamiya á emnde na ni tá an emtseka. Daaci diyaweddiye ganakini jakuraaveje ba jirire.»

Ƴaikka ura-ara am shairiya-aha á Dadaamiya?

(Mat. 22:34-40; Luka 10:25-28)

28 Aŋkwa malum á *tawraita umele, a cenanaa á ba an hyema-aara názena ta ndaana tara Yaisu antara *Saduki-aha maa, ŋane a nanna ganakini ŋwaterteŋwa Yaisu shagera. Daaci ŋane keni a naba duhe an ndava-aara ádezeŋara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ƴaikka ura-ara am shairiya-aha á Dadaamiya baɗemme?» 29 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Eccena kwa, náwa yá ndakndaha: Cenevaacena elva na ba shagera *Iserayiila! Yaakadada Dadaamiya á miya wá, ba ŋane palle una Yaakadada. 30 Ewwáya Yaakadada Dadaamiya á ŋa an ervauŋɗe á ŋa baɗemme, an shifa á ŋa baɗemme, an eŋkale á ŋa baɗemme, ira an ndzeɗa á ŋa baɗemme. 31 Eccena zlaɓe ádaliye náwa buwire-aara: Ewwáya sleriya á ŋa ba seke ire á ŋa. Ɓaaka una á ju ge una-aha ŋanna.»

32 A ba malum á tawraita na á elvan ge Yaisu: «Una wá, ŋwakteŋwa shagera, malum. Elva á ŋa na ba kalkale-aara. Yaakadada wá, ba ŋane palle una Dadaamiya, ɓaaka umele. 33 Shagera ba urimagwe á wáyá Dadaamiya-aara an ervauŋɗe-aara baɗemme, an eŋkale-aara baɗemme, an ndzeɗa-aara baɗemme, ira á wáyá sleriya-aara ba seke ire-aara. Ƴaikka ba una ŋanna arge sadake á dabba-aha, antara sadake á duksa-aha umele na tá vante ge Dadaamiya.» 34 Nanna Yaisu ganakini a ŋwanante á ba an uŋŋule-aara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ekka wá, a ƴakar ba kapáka palle ge dem *kwara á Dadaamiya.»

Am iga á una ŋanna, ɓaaka ura a kwamaa ndavanu elva mazla-aara.

*Almasiihu á tsaaka an wulfe á *Dawuda

(Mat. 22:41-46; Luka 20:41-44)

35 Daaci Yaisu aŋkwa á kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde am *mashidi ƴaikke maa, a naba ndavateruhe, a ba ŋane: «Ta bantsa malum-aha á *tawraita *Almasiihu wulfe á *Dawuda mu, a sawa estara? 36 Aɗaba ndza a banba Dawuda an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, a ba ŋane:

A ba Yaakadada á elvan ge Yaakadada-aaruwa: Njinja am naɗafa-aaruwa, dem sarte na má ganatervege kelaade-aha á ŋa tate á puwa sera á ŋa.

37 Dawuda an ire-aara a ɗahanaa an Yaakadada. Ay á sawa estara kena ni á gev wulfe-aara na?»

Baɗemme á dikele á emnde ŋanna, ta cenanvaa á ba an higa.

Yaisu aŋkwa á gíyá emnde geni a farfa hyema áte ire-aatare áza malum-aha á *tawraita

(Mat. 23:1-36; Luka 20:45-47)

38 Daaci am sarte na aŋkwa á vaterte sera á elva-aha, a ba ŋane á elvan ge itare: «Faufa hyema am ire á kure áza malum-aha á *tawraita. Aɗaba itare ta emnde a waya marava am zane saɗaɗɗe, tá kátá emnde tá gater use an ga ire am dagave á zlamaha. 39 Am mashidi keni maa, tá kátá ba sleɗe na átire ge náza á emnde baɗemme na. Ma am muŋri keni, itare sey tá de kátá ba sleɗe na ni an dárádza jipu na. 40 Emnde a za ŋwasha wegyege áte há keni ba itare. Daaci tá slaɗanve maduwa-aatare ákatafke á emnde wá, geni ta emnde a jirire ágire. Itare zlaɗa-aatare á de jauje ge náza á emnde baɗemme vaci shairiya.»

Sadake á nasherire na a fanaa wegyege a mukse

(Luka 21:1-4)

41 Daaci a njehe ge Yaisu herzhe an nakwati na tá puwa sadake á nasherire á dem huɗe-aara na, á zhárá emnde tá aŋkwa puwa sadake á dem nakwati na. Á zhárá dikele á emnde a berba, tá puwa sadake-aatare wá, sadake-aatare kwakya jipu. 42 Am iga-aatare maa, a tsetehe ge wegyege a mukse umele ŋane taláge, a de puwum kwaɓa-aara buwa. 43 Daaci Yaisu a ɗante pukura-aha-aara, a ba ŋane á elvan ge itare: «Yá ndaakur ba jirire: Wegyege a mukse na kwaya ŋane talage ba jipu na wá, ŋane a puwum názá-aara, jauje ge náza á emnde baɗemme. 44 Aɗaba itare wá, kwakya nalmane-aatare ta saa ba cekwa-aara ge sadake á nasherire. Amá mukse na wá, ŋane talage. Ɓaaka tsa umele, amá a naba saa názu am rezege-aara baɗemme.»

13

Yaisu á ndáhá elva a mbeɗa *mashidi ƴaikke

(Mat. 24:1-2; Luka 21:5-6)

1 Saresse am *mashidi ƴaikke maa, a ba pukura-aara umele á elvan ge ŋane: «Malum ezzhara emtsaaɗe jeba á nderáva á mashidi na, ƴaikkire-aara antara zariyire á nákwa-aha-aara na baɗemme.» 2 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ká nanna una ŋanna baɗemme na wá, watse á mbeɗa baɗemme, ba nákwa palle keni watse á jauka áte ukfeŋara nákwa.»

Zlaɗa-aha na watse á magava lauktu á zla duniya

(Mat. 24:3-14; Luka 21:7-19)

3 De njaanja Yaisu áte ire á Wa Anyaranyara am ndaŋŋire á *mashidi ƴaikke. Pukura-aha-aara tara Piyer an Yakuba, Yuhanna ira Andere, itare wá, tá aŋkwa ázeŋara. Ta ndavanuhe ge pukura-aha-aara ŋanna, a ba itare tá elvan ge ŋane: 4 «Ndaŋerndaha watse á magava am sarte-ara una ŋanna? Watse ŋá dise áte uwe ganakini herzhe á magava duksa-aha ŋanna?»

5 Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Kure wá, faufa ba hyema, a se keɗarakuraaka emnde umele. 6 Aɗaba watse kwakya emnde na tá de sawa an zhera-aaruwa, ma ware keni á se ba: Ya ŋane ba iya. Daaci tá se keɗa emnde kwakya. 7 Watse kwá cenáncena labare á wáva-aha am larde-aha na ba herherzhe an kure, antara am larde-aha na ƴiƴiye an kure, amá gazlauka ɗekiɗeki. Sey á magaavemage una-aha ŋanna, amá zlaɓe zle á duniya ka emtsaaɗe. 8 Watse larde umele á de darge larde umele an wáva. Emnde á slekse umele, tá de darge kwara á slekse umele an wáva. Á de gejava haha am tate-aha gergere, á de demda waya am larde-aha gergere. Una-aha ŋanna wá, zlaɓe ba fakta á zlaɗa emtsaaɗe, ba seke náza á mukse na fanantaufe zlaɗa á ya.

9 «Amá kure wá, faufa hyema ba shagera áte ire á kure. Aɗaba watse tá dákurá á de katafke á shairiya, tá de slerpákurá an ja am mashidi-aha-aatare. Watse tá de tsákurá á katafke á male-aha á duniya, tá de tsákurá á katafke á slekse-aha aɗaba zhera-aaruwa. Estuwa, kure keni kwá de ndaasendahe seydire áte iya á katafke-aatare. 10 Amá wá, sey máki cenaráncena emnde labare á higa am jeba-aha á emnde na tá am duniya baɗemme, lauktu á zla duniya. 11 Am sarte na ni watse tá dákurá á de katafke á shairiya na wá, dzamauka ire á názena kwá de ndaaná kure, de ndaundaha ba názena ni á de semsa á sem ire á kure am tate ŋanna. Aɗaba una ŋanna elva á kure ka, á de vakurta ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. 12 Am sarte ŋanna maa, emnde umele tá de vaterta ba itare an erva-aatare egdzar mama-aha-aatare ge emnde, geni a de ceɓarateraaceɓa. Dada-aha keni tá de vaterta ba itare egdzara-aatare ge emnde, geni a de ceɓarateraaceɓa. Egdzara umele keni tá de daterar ge dada-aha-aatare antara mama-aha-aatare, tá de ceɓa ba shifa-aatare. 13 Emnde baɗemme tá de dá ba kelaadire ádete kure aɗaba zhera-aaruwa. Amá edda una tsaatse shagera dem halavuwa-aara wá, á lyelye shifa-aara.»

Zlaɗa na ɓaaka kalle-aara na

(Mat. 24:15-28; Luka 21:20-24)

14 «Watse kwá nanna duksa na ni tá ɗaháná an shagerkire emtaŋka ɗekiɗeki na am tate na zlaya-aara ka. (Ma a ndaasa ware elva-aaruwa na keni, a cenevaacena elva ŋanna ba shagera). Vacite na ni má nakuranna duksa ŋanna wá, watse kyaakya ge emnde na tá am Yahudiya, tá zlerda zhagade á dem huɗe á wa. 15 Edda una áte ire á bere keni, a tsuŋka á dem huɗe á bere ge hálá kazlaŋa-aara. 16 Edda una am fe keni, a eptseka á sá ge se hálá naŋgyuwe-aara. 17 Watse á tsaame kwa zlaɗa á ŋwasha na watse tá á huɗe am sarte ŋanna, antara ŋwasha na tá an egdzara áte erva na! 18 Ŋalauŋála Dadaamiya ganakini a gevka lámare ŋanna am sarte á ekhye. 19 Aɗaba watse kwakya jipu zlaɗa am sarte ŋanna. Ta nderaa estuwa duniya daga am fakta sem vatena, jerka jeba á zlaɗa ŋanna ɗekiɗeki. Á de jerka keni zlaɗa na ni ta kalle an una ŋanna. 20 Ma andze gulanaaka Dadaamiya hare-aha á zlaɗa ŋanna wá, ma andze á jauka ura an shifa ba palle keni. Amá a naba gulanaahe ge Dadaamiya aɗaba emnde na a dzeratersaa ŋane tá átuge ŋane na.

21 «Daaci am sarte ŋanna, ma a bakurnaa ware: Náwa aŋkwa *Almasiihu áhuna, bi kwaye aŋkwa áhuwa, lyiyauka elva ŋanna ɗekiɗeki. 22 Aɗaba watse tá jesaareje almasiihu-aha fida, antara nabi-aha fida am sarte ŋanna. Watse tá maga nalaama-aha antara najipu-aha gergere, geni ambane tá keɗateraakeɗa emnde na ni a dzeratersaa Dadaamiya na áte eŋkale. 23 Kure wá, faufa hyema ba shagera, aɗaba fanakuremfa am vuwa zlauzle.»

Sawa á *Ura á emnde baɗemme

(Mat. 24:29-31; Luka 21:25-28)

24 «Am iga a hare-aha á zlaɗa ŋanna maa, vaciya á de gevge daŋŋwe baɗemme, tere keni á de máreka parakkire-aara, 25 terlyakwa-aha keni watse tá geda á sem áhá, baɗemme á ndzeɗa á názena áte samaya á de gejavtegeje ba ŋarŋare sleɗe. 26 Daaci watse tá zhárá ba iya *Ura á emnde baɗemme yá aŋkwa á sawa áte kumba, yá sawa an hákuma ƴaikke antara ɗemɗemire. 27 Watse yá ɓela malika-aha-aaruwa á dem karáfke-aha á duniya ufaɗe kerɗe, tá jatermaare ge emnde na ya dzeratersaa ya na á sawa am tate-aha baɗemme.»

Gáráva an nabugda, má ƴaaƴa hyema aŋwaslire

(Mat. 24:32-35; Luka 21:29-33)

28 «Diyaweddiye á ba áte mama á nabugda. Máki kwa nanna gedaageda hyema átekwa, ƴaaƴa umele aŋwaslire wá, diyakurdiya ganakini herzhavteherzhe madare. 29 Una keni ba duksa palle. Máki aŋkwa á magava duksa-aha ŋanna wá, diyaweddiye ganakini iya keni yá á ba áte we á sera mazla-aara ge sawa. 30 Yá ndaakur ba jirire: emnde a zamane na tá de zlauka ba estuwa, sey máki naranna duksa-aha ŋanna. 31 Tara samaya an haha wá, tá nabe keɗa, tá zlauzle. Amá elva-aaruwa wá, á keɗeka ɗekiɗeki, sey má gevge.»

Sarte á zle á duniya wá, diyaa ba Dadaamiya palle

(Mat. 24:36-44)

32 «Amá elva á hárá á bere, antara sarte ŋanna wá, ɓaaka slediya-aara ɗekiɗeki. Ma malika-aha am samaya, ba *Egdza á Dadaamiya keni diyaaka, sey diyaa ba Dadaamiya palle ŋane Dada. 33 Daaci faufa hyema, pauka hare, aɗaba diyakurka sarte ŋanna. 34 Una ŋanna watse á magava ba seke náza á edda á há, má á daa shula. Lauktu á zlálá, á faterem huɗe á há-aara am erva ge emnde a slera-aara, ma ware keni á far slera na á de maganá ŋane, á vante sawari ge slewufa á wakyiya, geni a peka hare ɗekiɗeki. 35 Daaci ba duksa palle ge kure keni. Pauka hare, tsakwautsakwa hyema, aɗaba diyakurka sarte na ni á de sá edda á há átekwa na. Bi watse á sá an maŋgaripu, bi an huɗe á vaƴiya, bi an ireŋlya, bi an eŋlya. 36 Máki saasa am beressire wá, a se berakurka kwá am hare. 37 Elva ŋanna ya bakurnaa iya na wá, ge emnde baɗemme. Daaci baɗemmire á kure, pauka hare, tsakwautsakwa hyema!»

14

Male-aha tá am sawari á eksá Yaisu

(Mat. 26:1-5; Luka 22:1-2; Yuh. 11:45-53)

1 A juwaa ba hare buwa tá maga muŋri á *Paska antara muŋri á depaiŋ na ɓaaka shahi á makala am huɗe-aara na. Am sarte ŋanna maa, male-aha á *liman-aha, antara malum-aha á *tawraita, tá aŋkwa tatayaná á ba an ndzeɗa dabari ganakini tá eksevaksa Yaisu á ba an nasherire, tá keɗanaakeɗa shifa-aara. 2 A ba itare am dagave-aatare: «Magaumika una vaci muŋri, geni a tsaranteka emnde elva.»

Mukse na a puwar waye ge Yaisu

(Mat. 26:6-13; Yuh. 12:1-8)

3 Am sarte na Yaisu am Baytaniya maa, a dem mbá á Simaun umele ndza á waná derve. Tá arge ɗafa maa, a duhe ge mukse umele an kuderá á waye umele tá ɗahaná an nardisa, á se emtake, kwakya gane-aara keni. Daaci mukse na a naba kezlanvuhe ge we á kuderá á waye ŋanna, a puwanem waye na am ire ge Yaisu. 4 Emnde na tá aŋkwa áhuwa ŋanna wá, emnde umele-aatare a naba jaterhe ge ervauŋɗe, a ba itare am dagave-aatare: «Azara nampire-aara kina ta badzanve waye na? 5 Ábi ma andze tá naba veluvele ma gursa deremke keni, daaci ma tá naba tegatertega ge talaga-aha.» Daaci ta fantau ge far haypa ge mukse na.

6 Amá a ba Yaisu á elvan ge itare: «Weshawananteka ire ge mukse na. Labára kwá hyainá lyuwa? Názena a maginaa ŋane na shagera jipu. 7 Aɗaba talaga-aha wá, ma vaatara keni watse tá á ba átevege kure. Ba kelaa má kwá kátá magaterá shagerire, watse ba kwá emmaga. Amá iya wá, watse ya ɓaaka átevege kure. 8 Mukse na wá, ŋane maginaamaga názena ni a dzegwanaa ŋane. A puwiyar waye na wá, tsatsiyaatsatse zlauzle ge ɓeliya am evege. 9 Yá ndaakur ba jirire, am huɗe á duniya baɗemme, baɗemme á tate na ni tá de ɓálá labare á higa átekwa na wá, tá de ndaha názena ni a maganaa mukse na keni, tá de viyanaaka.»

Yahuda aŋkwa á vela Yaisu

(Mat. 26:14-16; Luka 22:3-6)

10 Am iga a una ŋanna maa, a naba tsetehe ge Yahuda Iskariyaut, ŋane keni ba palle á pukura-aha kelaawa ju buwa. A duhe ge ŋane ádeza male-aha á *liman-aha, a de bateraa á kátá velateru Yaisu. 11 Higa ge male-aha na, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Watse ŋá vakte nalmane.» Daga á ba am sarte ŋanna, Yahuda a fantau ge tataya faterem Yaisu am erva-aatare.

Yaisu arge masane á *Paska antara pukura-aha-aara

(Mat. 26:17-25; Luka 22:7-14, 21-23; Yuh. 13:21-30)

12 Am váha zuŋŋwire na ni tá zá muŋri na ɓaaka shahi á makala am huɗe-aara na wá, tá ceɓán ba vacite ŋanna egdza kyawe á *Paska. Ta ndavanu ge pukura-aha-aara, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ká kátá ŋá de tsatsakaná áme ɗafa á Paska?» 13 Daaci Yaisu a eksetaa emnde buwa am pukura-aha-aara, a ɓelateraa á de katafke. A ba ŋane á elvan ge itare: «Dawmbare á dem huɗe á ekse, kwá de já ire antara zhele á sepa yawe am hwama wá, ɗabauɗaba á dem mba na á duwa ŋane. 14 De bawanánba ge edda á há wá, a ba Malum: Áma bere na ŋá de zá ɗafa á Paska am huɗe-aara antara pukura-aha-aaruwa? 15 Daaci ŋane á de marakurá bere ƴaikke átire ge bere an tsatsa kazlaŋa am huɗe-aara baɗemme, kwá de tsatsamiya ɗafa á muŋri am huɗe-aara.» 16 Daaci ba zlálá ge pukura-aha na á dem huɗe á ekse, tá de bera duksa ba seke una a baternaa Yaisu na. Ta tsatsaa ɗafa á muŋri am bere ŋanna.

17 Am iga a maŋgaripu maa, daada Yaisu antara pukura-aha-aara. 18 Am sarte na tá aŋkwa á zá masane, a ba Yaisu á elvan ge itare: «Yá ndaakur ba jirire, watse á veliya ba palle á kure, kwa emnde na náwa má zá ɗafa átirpalle na.» 19 Daaci baɗemme á pukura-aha jáviya ba tá kyuwa. Ta fantau ge ndavanu an palpale, ma ware keni á baná ba: «Iya ka ndza Yaakadada?»

20 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Watse á veliya ba palle á kure, kwa pukura-aha kelaawa ju buwa na náwa má zá ɗafa am tása palle na. 21 Iya *Ura á emnde baɗemme wá, ɓaaka pekya-aara, sey ba yá emtsa. Áte una ta puwete am wakita á Dadaamiya áte ya wá, ba estuwa. Amá watse zlaɗa jipu ge edda una ni á de veliyá ŋane, ambane ma yareka.»

Masane Cuɗeɗɗe

(Mat. 26:26-30; Luka 22:14-20; 1 Kaur. 11:23-25)

22 Am sarte na tá aŋkwa zá masane maa, Yaisu a eksetaa ɗafa, a slafanaa we-aara ge Dadaamiya, a kezlanve ɗafa na, daaci a vaterte ge pukura-aha-aara. A ba ŋane á elvan ge itare: «Nawmbare, lyauvalya. Una na wá, vuwa-aaruwa.» 23 Am iga a una ŋanna maa, a eksante feka, a slafanaa we-aara ge Dadaamiya, a vaterte, itare baɗemme sharushe. Am sarte na tá aŋkwa esshá, a ba ŋane á elvan ge itare: 24 «Una ŋanna uzhe-aaruwa a puvaa aɗaba emnde kwakya, Dadaamiya á ŋguɗaterá an una ŋanna namána ge emnde. 25 Yá ndaakur ba jirire, am sali kataliya na wá, yá dalika á shá yawe á egdza a náfa mazla-aara, sey watse yá de shá ba una áŋwaslire am zlanna á Dadaamiya.» 26 Am iga á una ŋanna maa, ta eksante láhe á gálá Dadaamiya, ba tse-aatare, ta zlálá ádete ire á Wa Anyaranyárá.

A ba Yaisu watse á ƴiyaaƴa Piyer

(Mat. 26:31-35; Luka 22:31-34; Yuh. 13:36-38)

27 Daaci a ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara: «Baɗemme á kure na watse kwá ƴiyaaƴa. Aɗaba aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: “Watse yá ejja suni, baɗemme á kyawe-aha tá de zaɗevzaɗe.” 28 Amá má watse tsanetse am faya wá, watse yá daada ba iya zuŋŋwe arge kure á dem Galili.» 29 A ba Piyer á elvan ge ŋane: «Ma ƴarakaaƴa emnde umele keni, iya wá, yá taa ƴakaaka ɗekiɗeki.» 30 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Yá ndak ba jirire, an vaƴiya ba vatena na, lauktu á kyuwetekyuwa tsákálá ge buwire wá, watse ká banba ka ser keƴe geni diyakikire.» 31 Amá a farhe zlaɓe ádaliye Piyer, a ba ŋane: «Yá ndaaka una ɗekiɗeki. Ma á eksa shifa keni, emtsa á miya ba buwa.» Pukura-aha umele keni baɗemme ta ndaha ba una.

Yaisu am Gaicaimane

(Mat. 26:36-46; Luka 22:39-46)

32 Am iga á una ŋanna maa, daraada am tate umele tá ɗahaná an Gaicaimane. A ba ŋane á elvan ge pukura-aha-aara: «Njawinja áhuna, kwaye iya yá de maga maduwa áhuwa.» 33 A eksetaa tara Piyer an Yakuba ira Yuhanna, á zlálá antara itare á dem tate ŋanna. Daaci a fantau ge tápá emtaŋkire, antara zlaɗa na ni an tsaka ire na am ervauŋɗe-aara. 34 Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Ɓaaka zlaɗa na ni yá tapanka am ervauŋɗe-aaruwa na, yá tápá zlaɗa á emtsa. Naba njawinja áhuna, pauka hare ɗekiɗeki, sherauseshere ice ba shagera.» 35 A zlalehe ƴiƴiye cekwaaŋguɗi an itare, a de kezlaa ugje am haha, a magaa maduwa, a ŋala Dadaamiya geni máki á gevge wá, a sawka zlaɗa ŋanna ásete ŋane. 36 A ba ŋane: «Eddaye-aaruwa, ɓaaka názu á gevka ázeŋa. Tasle á ŋa, jinaaja zlaɗa na ásete iya na. Amá wá, a gevge ba namaari á ŋa arge náza-aaruwa.»

37 Daaci ba tse-aara wá, a seza pukura-aha keƴe na, amá a se berater tá am hare. A ba ŋane á elvan ge Piyer: «Simaun, ka ŋara ka pa hare? Dzegwakanka njá an ice ba saa palle keni degey? 38 Pauka hare! Magaumaga maduwa geni a badakuruka shaitaine. Aɗaba ire á urimagwe wá, wayaawáya jipu mága fesaarfire, amá ɓaaka payɗa á vuwa.»

39 A zlalehe zlaɓe ádaliye, a de magaa ba maduwa-aara ŋanna. 40 Eptsa-aara zlaɓe ádaliye áseza pukura-aha-aara, a se berater tá á ba am hare. Dzegwaránka ɓasha háre ɗekiɗeki. Daaci ta ba haslakke ba estuwa, ɓaaka názu tá ŋwananta itare.

41 Am sarte na a eptsa ge keƴire, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kure kwá pá ba hare á kure, kwá aŋkwa á puwansepuwe shifa á kure ka? Ay degiya hyaahya pa hare ŋanna, iya *Ura á emnde baɗemme, hyephye sarte-aaruwa. Kwaye tá de fime am erva ge emnde a haypa. 42 Tsawetse, kwaye samsa edda una ni a veliyaa ŋane na, mí de yainuye!»

Ta eksevaa estuwa Yaisu

(Mat. 26:47-56; Luka 22:47-53; Yuh. 18:3-12)

43 Ba elva ŋanna keni zlaɓe zlanaaka Yaisu wá, kerteŋ tá zhárá ba sesse Yahuda palle á pukura-aha kelaawa ju buwa. Emnde kwakya tá sá ɗaba Yahuda ŋanna, tá an katsákar-aha, antara zade-aha ceppe am erva. Ta ɓelateraa male-aha á *liman-aha, antara malum-aha á *tawraita, ira male-aha á Yahudiya-aha. 44 Yahuda na a veluwa ŋane Yaisu na maa, kwaratersekware zlauzle nalaama á ŋgyekwaterá Yaisu ge dikele á emnde ŋanna. A ba ŋane á elvan ge itare: «Ba máki kwa niina yá aŋkwa gan use ge ura ni, seke aŋkwa urire á ŋere an edda-aara wá, edda una kwá tatayaná kure na ba ŋane, naba eksauváksa, ŋawanaaŋa ba shagera, má kwá danda na ɓelawanaaka.» 45 Ba samsa Yahuda ŋanna wá, a naba duhe suuwe ádeza Yaisu wá, «Use Malum,» a ba ŋane, á gan use an ervauŋɗe-aara palle ágire. 46 Daaci yalla á ba emnde na, erva am mbiye ge Yaisu, ta naba eksevaahe.

47 Ay, palle á emnde á Yaisu a naba teɗese masalam-aara am bere, a waa sleslera á male á *liman-aha, a icanaa hyema palle.

48 A ba Yaisu á elvan ge emnde na ta se eksa ŋane: «Kwá se eksiyá an masalam-aha, antara zade-aha am erva na mu, ya neyle emtu? 49 Ábi kelaazare yá njá á ba am dagave á kure am mashidi, yá aŋkwa kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde, labára eksakurika? Amá diyaweddiye geni una ŋanna a gev ba geni, a gevge názena á ndaaná wakita á Dadaamiya.» 50 Daaci kyaakya zhagade ge pukura-aha baɗemme, ta naba ƴánhe.

51 Aŋkwa dawale umele a ɗaba Yaisu maa, ŋane a duwá á ba an gwaɗau-aara áte vuwa. Ta ekseksa ŋane keni, 52 amá a naba ƴateraa gwaɗau am erva, ba zhagade-aara an ukhyiye dey.

Yaisu á katafke á *kendekyiya ƴaikke

(Mat. 26:57-68; Luka 22:54-55, 63-71; Yuh. 18:13-14, 19-24)

53 Daaci ta naba daa Yaisu na á dem mba á male á male-aha á *liman-aha baɗemme. Kerteŋ jarammeje male-aha á liman-aha, antara male-aha á larde, ira malum-aha á *tawraita baɗemme am mba á liman ŋanna. 54 Piyer wá, a daa ɗaba Yaisu ádehuwa, amá wá, gaterápteka ɗekiɗeki. A de demhe á ba á dem riya á liman ŋanna. Áhuwa maa, a de demhe am dagave á emnde a ufa mashidi, tá aŋkwa cena kárá, a njehe.

55 Male-aha á liman-aha antara emnde a *kendekyiya na baɗemme farantaufe ge tataya emnde ge mága seydire áte Yaisu, ma ba fida keni, lauktu ma tá bá ŋanaaŋa shairiya á emtsa. 56 Kwakya tsa emnde na ta de ɗatsanve fida ge Yaisu, amá ɓaaka názu ta eksanaa áte ŋane. 57 Daaci ta tsetehe ge emnde umele, ta de magaa seydire á fida na áte Yaisu, a ba itare: 58 «Zhel na degey ndza ŋa cenáncena am mbuwe-aara a ba ŋane: Yá naba mbeɗánaambeɗa *mashidi ƴaikke na ta nderanaa emndimagwaha na, yá nderaalindere á ba am hare keƴe, á duka erva á urimagwe á dem huɗe-aara, á bina.» 59 Aley, ba itare keni jammeka elva-aatare am seydire-aatare.

60 Daaci a tsete ge liman ƴaikke na á katafke á emnde baɗemme, a ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Ká ndaaka elva ɗekiɗeki ka? Tá ndáhá uwe ŋane áte ka emnde na?» 61 Amá ŋwaaka Yaisu, a ɗu ba we-aara. A ndavanuhe zlaɓe ádaliye ge liman na, a ba ŋane: «Ba ekka una ka *Almasiihu, Egdza á Saksage na emtu?» 62 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane: «Ane, ya ŋane ba ya. Amá baɗemmire á kure na, watse kwá niina zlaɓe ádaliye iya *Ura á emnde baɗemme, yá njá am naɗafa á Saksage na Sleksa ba ŋane na. Zlaɓe ádaliye watse kwá niina yá sawa am kumba á samaya.» 63 Ba a ndaase una Yaisu wá, liman ƴaikke na a naba dzadzanve zane áte vuwa-aara. A ba ŋane: «Una wá, ŋa ɓaaka an wedere á seyde umele mazla-aara. 64 Ábi kwa cenanaa á ba an hyema á kure, a ganve ire-aara kalle an Dadaamiya. Ázara a ba elva á kure?» A ba itare baɗemme-aatare, «Una wá, ŋanaaŋa shairiya, a njeka an shifa ɗekiɗeki.»

65 Daaci emnde umele ta fantau ge kyefanem nyaihe am ice ge Yaisu, ta faɗanse ice an kacekaca, ta vavante ɗeɗekwa, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Diyeddiye emnde na ta jakja na.» Ta eksante emnde a ufa mashidi, ta vavante babarva itare keni.

A ba Piyer ŋane diyaaka Yaisu ɗekiɗeki

(Mat. 26:69-75; Luka 22:56-62; Yuh. 18:15-18, 25-27)

66 Amá Piyer wá, zlaɓe ba nja-aara am áhá-aara, am huɗe á há ŋanna. Daaci a duhe ge palle á kwatena-aha á *liman ŋanna ádezetare, 67 a naa Piyer á cená kárá, a zharaa Piyer ba shagera, a ba ŋane: «Ábi ka keni ka ba ura á Yaisu ŋanna, ura Nasarátu na?» 68 Amá eksarka Piyer ɗekiɗeki, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ma ká ndaha elva á uwe keni, diyanka ya ɗekiɗeki. Elva á ŋa na á duka á dem ire-aaruwa.» Daaci a naba tsetehe am tate ŋanna, a zlala ásete wakyiya. Tsaktsakwalikwaa, á ba tsákálá keni. 69 Cekwaaŋguɗi wá, kwatena na nanna Piyer zlaɓe ádaliye, a ba ŋane á elvan ge emnde: «Degiya zhel na kwaya ŋane na keni, ba palle-aatare.» 70 Amá Piyer ba eksarka ŋanna. Shekwaashekwa cekwaaŋguɗi a ba emnde na tá áhuwa, tá elvan ge Piyer: «Ɓaaka shaige-aara ɗekiɗeki, ka keni ka ba palle-aatare. Aɗaba ekka keni, ka ura Galili.» 71 Amá Piyer a fantau ge za waɗa-aha, a ba ŋane: «Náwa Dadaamiya diyanka dawale ŋanna ɗekiɗeki.» 72 Ba ŋane keni zawze waɗa wá, tsaktsakwalikwaa, á ba tsákálá ge buwire. Daaci a naba yehete názena a ndaana Yaisu. Aɗaba a bananba Yaisu: «Lauktu á kyuwetekyuwa tsákálá ge buwire wá, ká de banba ka ser keƴe geni diyakikire.» Daaci a naba fantau ge kyuwa.

15

Daránda Yaisu á de katafke á sleksu *Pilaatu

(Mat. 27:1-2, 11-14; Luka 23:1-5; Yuh. 18:28-38)

1 Daaci makuralla-aara á ba an eŋlya-waabere, ta naba jamme ge male-aha á *liman-aha, antara male-aha á larde, malum-aha á *tawraita ira male-aha umele na tá njá am *kendekyiya na baɗemme. Ta puwete zawa áte Yaisu, ta dáná ádeza sleksu *Pilaatu. 2 A ndavanu ge slekse, a ba ŋane: «Ba ka una ka slekse á Yahudiya-aha tá enndá na?» A ŋwanante ge Yaisu: «Ba estuwa,» a ba ŋane á elvan ge ŋane. 3 Male-aha á liman-aha ta fantau ge ɗatsanve fida kwakya ge Yaisu. 4 Daaci a ba sleksu Pilaatu á elvan ge ŋane: «Ká cenánka elva na tá tsakaná itare áte ka na emtu? Labára ká ndaaka elva?» 5 Amá Yaisu ɗuwa ba we-aara, ndahaaka elva mazla-aara, haa Pilaatu á maga najipu-aara.

Sleksu *Pilaatu a magaa názena tá kataná emnde-aara

(Mat. 27:15-26; Luka 23:13-25; Yuh. 18:39–19:16)

6 Ba kelaa má samsa muŋri á *Paska maa, mbarsemba emnde a ekse, slekse á ɓelaterá daŋgay palle, edda una tá kataná itare. 7 Ay am sarte ŋanna maa, ndza aŋkwa dawale umele, zhera-aara Barabas an ŋguɗa am daŋgay. Ta halateraa antara emnde umele, ta magaa fitenire, haa ta naba ja shifa am fitenire ŋanna. 8 Daaci ta naba ɗálá emnde a ekse ádeza sleksu *Pilaatu, ta de ndavanu názena ni mbarsembe ba kelaa iva na. 9 A ba sleksu Pilaatu á elvan ge itare: «Wayakurwáyá emtu an slekse á Yahudiya-aha, yá ɓelakurnaaɓela?» 10 Diyaadiya tsa ganakini male-aha á *liman-aha ta danaa Yaisu aɗaba ba shelha, ɓaaka elva umele. 11 Amá male-aha á liman-aha ta naba fantau ge gaa ervauŋɗe á emnde. Aɗaba una ŋanna ta bantsa itare: «Ɓelaŋernaaɓela ba Barabas.» 12 A ndavateruhe zlaɓe ádaliye ge slekse, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ay yá maganá uwe ge edda una kwá ɗahaná an slekse á Yahudiya-aha na?» 13 Ta ŋwanante á ba an ká kwara á dem zhegela, a ba itare: «Zleŋelezleŋela áte dzaŋgala!» 14 A ba slekse á elvan ge itare: «A gu uwe estuwa?» Amá itare ta far hula á ba an ndzeɗa, a ba itare: «Zleŋelezleŋela!» 15 Am slekse á kátá higatertehiga emnde, a naba ɓelateraa Barabas. Amá Yaisu wá, ta zu an já, lauktu tá de zleŋelaná áte dzaŋgala.

Sawji-aha tá aŋkwa á epsawa Yaisu

(Mat. 27:27-31; Yuh. 19:2-3)

16 Daaci ta naba teɗante ge sawji-aha á dem huɗe á há á sleksu *Pilaatu, ta de jemmaa sawji-aha baɗemme ásetarge ŋane. 17 Ta tsekwanme am dira haŋŋe, ta nderse dake, ta faɗanse ire an ŋane agire *ɗaŋkaula. 18 Mazla-aara ta fantau ge gyanu rume agire, a ba itare: «Aska á ŋa, slekse á Yahudiya-aha.» 19 Ta naba taɗanu zade am ire, ta kyafanem nyaihe am ice, ta kezlaa ugje á katafke-aara, tá fá daradza áte ŋane agire. 20 Zlaruzle am epsawepsawa maa, ta tsakwanse am dira na, ta tsekwanme am naŋgyuwe-aara. Daaci ta danse á dem tate na tá de zleŋelaná átekwa na.

Náwa ta zleŋelanaa estuwa Yaisu áte dzaŋgala

(Mat. 27:32-44; Luka 23:26-43; Yuh. 19:17-27)

21 Tá aŋkwa danda maa, ta naba jaa ire antara ura Siraine umele, zhera-aara Simaun, eddetare ge tara Alaikzandere antara Rufus, ŋane átira sa á sawa am makwata. Daaci sawji-aha na ta naba hyarhe ge sepala dzaŋgala á Yaisu. 22 Ta danhe Yaisu na á dem tate na tá ɗahaná an Gaulgauta na, amaana: Tate á feka á ire. 23 Áhuwa ŋanna maa, ta kátá fanu mbazla ge Yaisu. Mbazla ŋanna keni aŋkwa duksa ƴaiƴaihe am huɗe-aara ge gulanna zlaɗa, amá Yaisu shaaka. 24 Mazla-aara ta naba zleŋelehe áte dzaŋgala. Itare ta tegaa kazlaŋa-aara am dagave-aatare. Ge tega kazlaŋa-aara na wá, ta maga njeri am dagave-aatare, ganakini a sesse edda una ni á zaná ŋane ma uwe keni.

25 Am sarte na ta zleŋelanaa áte dzaŋgala ŋanna wá, ta zleŋelanaa am saa maselmane á eŋlya. 26 Ta naba puwete dalila á já shifa-aara an ire ge ŋane, a ba itare: «Ŋane una slekse á Yahudiya-aha.» 27 Tá aŋkwa neyle-aha buwa ta zleŋelateraa átirpalle antara Yaisu áte dzaŋgala-aha-aatare. Palle ta zleŋelanaa am naɗafa-aara, palle keni am nazlaɓa-aara. (( 28 A gevaa estuwa názena ni a ndaana wakita á Dadaamiya. Aɗaba a ba wakita á Dadaamiya: «Ŋane keni ta femhe am kezlakula á emnde a mága haypa.»))

29 Emnde a degáshe am tate ŋanna tá geja ba ire, tá ámbera ezzlazle. A ba itare tá elvan ge ŋane: «Há! ba ka una! Ábi ka bantsa ka: Ká naba mbeɗanaambeɗa *mashidi ƴaikke na, á ba am hare keƴe ká nderendere umele, á ba ka? 30 Labára ká taa ŋezlanaaka ba ka ire á ŋa? Tsekwanaatsekwa kwa ire á ŋa áte dzaŋgala na!» 31 Male-aha á *liman-aha, antara malum-aha á *tawraita keni, ta epsawse ba estuwa. A ba itare am dagave-aatare: «Iyau, á dzegwándzegwa ŋezla emnde umele; ire-aara wá, á taa ŋezlanaaka! 32 Ábi ŋane *Almasiihu, slekse á *Iserayiila keni ba ŋane. A tsekwanaatsekwa ire-aara áte dzaŋgala wá, baɗemme mí fetarfe áte ŋane.» Antara ba emnde na ta zleŋelateraa antara Yaisu na keni, ta ezzlazle.

Náwa ndza a emtsaa estuwa Yaisu

(Mat. 27:45-56; Luka 23:44-49; Yuh. 19:28-30)

33 An vacitire wá, a naba tsekwaa ge tabeɗammire ásetarge duniya baɗemme, dem lásar emnde tá á ba am tabeɗammire ŋanna. 34 Am saa keƴe wá, Yaisu a ketaa kwárá á ba an ndzeɗa: «Aili! Aili! Laima sabaktani?» Amaana wá: «Dadaamiya-aaruwa labára ƴakiyaaƴa? Dadaamiya-aaruwa labára ƴakiyaaƴa?» 35 Á bá emnde umele am emnde na tá aŋkwa á tsatse áhuwa: «Á ɗaha nabi *Ailiya degiya ŋane.» 36 Palle-aatare a naba teɗante zhagade, a de eksetaa sausau, a ŋguɗetaa áte zade, a femhe am mbazla umele ɗaŋɗaŋe ba estuwa, daaci a kante, a fantaa áte we ge Yaisu geni a shushe. Daaci a ba ŋane: «Zharaumizhárá emtsaaɗe, má watse á semsa *Ailiya ŋanna á se tsekwanaatsekwa.» 37 Amá Yaisu a fu hula á ba an ndzeɗa, mazla-aara á dese ge shifa am ŋane.

38 Am sarte ŋanna maa, aŋkwa kacekaca á dzegwa am *mashidi ƴaikke wá, a naba tamme kalkale, a fantau á sawa átire sem áhá. 39 Male á sawji-aha á Rauma na aŋkwa áhuwa, á njá am ndaŋŋire á wafke á Yaisu, nanna emtsa a Yaisu maa, a ba ŋane: «Zhel na wá, egdza á Dadaamiya ba jire.»

40 Ŋwasha umele keni ndza tá aŋkwa áhuwa. Ta tsaahe ƴiƴiye, lauktu ta zhara názena ni aŋkwa á magava na. Tá aŋkwa tara Maari mukse á emnde a Magdala, an Salaume, ira Maari emmetare ge tara Yakuba cekwa antara Yauseys. 41 Ŋwasha ŋanna wá, daga am Galili tá aŋkwa ɗaba Yaisu, tá aŋkwa melanumele. Tá aŋkwa zlaɓe ádaliye ŋwasha umele am tate ŋanna, itare keni ta saa á ɗaba ba Yaisu.

Heɗa á Yaisu

(Mat. 27:57-61; Luka 23:50-56; Yuh. 19:38-42)

42 Vacite ŋanna maa, vaci mága niya, aɗaba makuralla-aara kwaskwe á puwansepuwe. Herzhe á belya vaci wá, 43 a semhe ge Yusufa ura Arimatiya. Yusufa ŋane wá, ura male am *kendekyiya ƴaikke. Am ervauŋɗe-aara ŋane keni aŋkwa á ufa ba zamane á njá am *kwara á Dadaamiya. Daaci ŋane a naba sherse ice, a duhe ádeza sleksu *Pilaatu, a de ndavanu baráma á eksa emtsa á Yaisu. 44 Cenáncena sleksu Pilaatu ganakini kerteŋ emtsamtsa Yaisu, a mága ba najipu-aara. Aɗaba una ŋanna a ɓelaa we, ta de ɗahanante male á sawji-aha. A se ndavanuhe, a ba ŋane: «Emtsa-aara shekwaashekwa emtu?» 45 Am sarte na cenáncena jirire-aara áza male á sawji-aha na, a naba vante baráma ge Yusufa. 46 Daaci Yusufa a de shekuve kalpakane, jeba á kalpakane ŋanna ba lefeɗɗe, a se tsekwaa emtsa á Yaisu áte dzaŋgala, a de faɗeme am kalpakane na. Daaci a de feme am evege ta yese am cacera, a berhanu palame ƴaikke ge we á evege ŋanna. 47 Amá tara Maari mukse á emnde a Magdala, antara Maari emmeŋara ge Yauseys wá, itare ndza tá á ba áhuwa, ta ezzhara am sarte na tá heɗá Yaisu ŋanna.

16

Yaisu tsetse am faya

(Mat. 28:1-8; Luka 24:1-12; Yuh. 20:1-10)

1 Dedde kwaskwe á puwansepuwe maa, tara Maari mukse á emnde a Magdala, antara Maari emmeŋara ge Yakuba, ira Salaume, ta de shekuve waye-aatare á se emtake, ta fehe, geni watse tá de wecar ge emtsa á Yaisu. 2 An eŋlya werre ge laade, lauktu á sessa vaci wá, daraada itare ádete irekhya. 3 Am sarte na tá átira duwa, a ba itare am dagave-aatare: «Kina mu, watse á berhamiyanvuwa ware dada palame na ge we á evege?» 4 Amá daraada wá, ta de beraa ba an berha dada palame ŋanna áte we á evege. 5 Ta naba duhe á dem huɗe-aara wá, ta de beraa ba dawale á njá am naɗafa, am naŋgyuwe dzayye. A naba jaterhe ge lyawa ŋwasha na. 6 «A wakurka lyawa,» a ba dawale ŋanna á elvan ge itare. «Aɗaba kwa se tataya Yaisu ura Nasarátu na ta zleŋelanaa áte dzaŋgala na. Ŋane ɓaaka áhuna, tsetse am faya. Náwa tate na ndza á zlava ŋane átekwa na. 7 Kina wá, kure wá, zlauzlálá, dawateranda labáre ge pukura-aha-aara, Piyer keni á ba am itare. Baira ɗeme watse á daada ba Yaisu ŋanna zuŋŋwe arge kure, á dem Galili. Kwá de nanaana áhuwa, ba seke una ndza bakurnaa ŋane.»

8 Daaci ba segashe-aatare am irekhya na wá, ta teɗante zhagade emtsaaɗe ge lyawa, tá gyagya ba seke maagara, palle á ura á baná elva ge ura ɓaaka am itare, aɗaba gazlargazla jipu.

UNA DIYARKA EMNDE JIRIRE-AARA, MÁKI A PUWETAA BA MARKUS:

Yaisu a maranse ire-aara ge Maari mukse á emnde a Magdala

(Mat. 28:9-10; Yuh. 20:11-18)

9 Am sarte na tsetsa Yaisu am faya, an eŋlya werre ge laade na wá, a maranse ire-aara ge Maari mukse á emnde a Magdala zuŋŋwe. Mukse ŋanna wá, ndza ŋgyanseŋgye Yaisu jini-aha vuye am ŋane. 10 A de ɓalatersaa ŋane labáre á tse á Yaisu am faya ge emnde na ta ɗába ŋane. A de berater baɗemme tá á ba am emtaŋkire, tá kyuwa. 11 Aŋkwa á bateranba ɗeme mukse na ganakini tsetsa Yaisu am faya, a naana á ba an ice-aara, aley fartarka.

Yaisu a maraterse ire-aara ge emnde-aara umele ta buwa

(Luka 24:13-35)

12 Am iga á una ŋanna maa, Yaisu a marateraa ire-aara ge emnde buwa-aatare, tá áte baráma dete makwata, amá a nyanve ire-aara seke ŋane ka. 13 Ta daahe, ta de ɓalaterse labáre-aara ge emnde-aatare umele, aley ba fartarka ŋanna.

Yaisu a marateraa ira-aara ge pukura-aha-aara kelaawa jemtekwe

(Mat. 28:16-20; Luka 24:36-49; Yuh. 20:19-23; Sler. emnde 1:6-8)

14 Shekwaashekwa zlaɓe ádaliye maa, Yaisu a de marateraa ire-aara ge pukura-aha-aara kelaawa jemtekwe tá arge ɗafa. A naba velateraahe aɗaba ɓaakire á fetarfire antara degdegire á ire na ta maganaa itare na. Aɗaba fartarka an emnde na ta naa ŋane á ba an ice-aatare am iga a tsetse-aara am faya.

15 Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Zlauzlálá á dem huɗe á duniya baɗemme, dawateranda labáre á higa na ge emnde baɗemme. 16 Ma a fetaara ware, lyevaalya baptisma, á lyelye shifa-aara. Edda una má fetarka wá, á de ŋezleka am shairiya á Dadaamiya. 17 Náwa najipu-aha na watse tá naana emnde, tá maganá emnde a fetarfe. Watse tá ŋgya jini-aha am ura an zhera-aaruwa. Watse tá ndáhá elva áŋwaslire na ni ba itare keni diyarka na. 18 Watse tá puwaterar erva ge emnde na ta lapika-aha, tá de mbembe. Zlaɓe ádaliye, ma ta halante zahe am erva, ma ta shu daldalkwanu keni, ɓaaka nazu á magateránmaga duksa-aha ŋanna.»

Zlálá á Yaisu á dem samaya

(Luka 24:50-53; Sler. emnde 1:9-11)

19 Am sarte na ni zlauzle á tsakaterá elva Yaakadada Yaisu ge pukura-aha-aara maa, a naba kapte á dem samaya, aŋkwa á njá am naɗafa á Dadaamiya. 20 Pukura-aha-aara keni, ta naba kyaa á de ɓálá labáre á higa am huɗe á duniya baɗemme. Ndza aŋkwa Yaakadada an itare am slera-aatare. A maratersaa ŋane ge emnde geni waazu-aatare jirire, aɗaba a magaa najipu-aha gergere á kyá erva an itare.

Luka

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Labare á higa na a puwetaa

LUKA

1

Elva zuŋŋwe na a ndaana Luka ge Tiyaufilus

1 Áska á ŋa Tiyaufilus,

Emnde kwakya puwartepuwa labáre á názena a magava am dagave á miya. 2 Ta puwete názena ŋa cenanaa áza emnde na ta naana an ice-aatare duksa ŋanna daga á ba am fakta-aara. Emnde ŋanna wá, Dadaamiya a faterar slera á ɓalaterá labáre ŋanna ge emnde baɗemme. 3 Aɗaba una ŋanna, iya keni ya fantau ge pakya sera-aara daga fakta-aara dem halavuwa-aara, hayananhaya jipu am mbarka á ŋa. Una ŋanna yá aŋkwa puwakte ge ekka keni názena ya shanaa ya na baɗemme, yá puwakte á ba áte una ya cenanaa ya na kalkale. 4 Baɗemme á una yá magán ba geni ekka keni ka diyeddiye jirire á elva ŋanna ta ndakndaa na.

Malika a saa labáre geni watse tá yá Yuhanna slemaga baptisma

5 Am zamane na ni ndza sleksa *Hirudus am Yahudiya maa, ndza aŋkwa *liman umele zhera-aara Zakariya, ŋane palle á liman-aha na male-aatare liman Abiya. Zhera á mukse-aara Ailizabait, ŋane wulfe á *Haruna male á liman-aha werre. 6 Bukerɗe-aatare antara mukse-aara ta emnde a jirire á katafke á Dadaamiya, ta emnde a fansaare ge shairiya-aha á Yaakadada baɗemme. 7 Amá egdzere wá, sharánka ba palle keni, aɗaba Ailizabait dziire. Am sarte ŋanna wá, bukerɗe-aatare garevge emgyegwar emnde.

8 Vacite umele maa, Zakariya aŋkwa á maga slera á limanire-aara á katafke á Dadaamiya, aɗaba daada áte itare liman-aha á Abiya baɗemme. 9 Ge tega slera-aatare am dagave-aatare liman-aha maa, mbarsembe maga njeri. Daaci vacite ŋanna maa, daada áte ŋane ganakini á de ɗizaná ŋane kajiiji am mashidi á Yaakadada. 10 Am sarte á ɗiza kajiiji ŋanna maa, baɗemme á emnde tá maga maduwa á ba ágashe.

11 Daaci a naba jesaarhe ge malika á Yaakadada á katafke á Zakariya, a tsaahe áte vuwa á duksa na tá ɗiza kajiiji átekwa na, am naɗafa-aara. 12 Ba a puwete ice áte ŋane Zakariya wá, a naba gazlehe, ɓaaka názu á ndaana ŋane. 13 Amá a ba malika á elvan ge ŋane: «Zakariya, a waŋka lyawa. Aɗaba Dadaamiya lyevaalya maduwa á ŋa. Mukse á ŋa Ailizabait á de yaka egdzere zhele, watse ká fá zhera-aara Yuhanna. 14 Watse á gev higa ƴaikke ge ekka. Emnde kwakya tá de higatehiga aɗaba egdze ŋanna. 15 Aɗaba áza Yaakadada wá, watse ura male ba ŋane am emnde. Ŋane wá, watse á sheka mbazla antara názu á já eŋkale á ura baɗemme. Ŋane watse an naha ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe am ŋane daga á sawa am huɗe á emmeŋara. 16 Watse á jatermaara ŋane ge *Iserayiila-aha kwakya á sem sera á Yaakadada Dadaamiya-aatare. 17 Watse á sawa ŋane á katafke á Yaakadada, hala-aara antara hákuma-aara watse ba kalkale antara náza á nabi *Ailiya werre. Á se jemá ŋane ye á dada-aha antara egdzara-aatare. Emnde na tá fansaareka ge Dadaamiya keni, á se tsatermaara ŋane. Á se tsatsaná ŋane emnde ge ufa Yaakadada.»

18 Amá a ba Zakariya á elvan ge malika: «Yá dise áte uwe ganakini una ŋanna á de gevge? Aɗaba ŋere antara mukse-aaruwa baɗemme ŋa emgyegwar emnde.» 19 Daaci a ŋwanante ge malika, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Iya wá, ya malika *Jeberilla. Ya tsetaa á katafke á Dadaamiya, ya sleslera-aara. A ɓeliyaa ba ŋane ganakini yá saká labáre á higa na. 20 Amá faktarka an iya. Ay degiya watse á gevge ba jirire, má hyephye laukte-aara. Aɗaba faktarka ŋanna wá, ká gevge uce, ká taa ndaaseka elva ɗekiɗeki, dem sarte na má gevge duksa ŋanna.»

21 Am sarte ŋanna maa, baɗemme á emnde tá ufa ba Zakariya ágashe, tá maga ba najipu á shekwaashekwa-aara am mashidi. 22 De sesse maa, dzegwánka ndaater elva ɗekiɗeki, a ŋgyakwateraa elva-aara á ba an erva. Ta dise áte una ŋanna emnde ganakini aŋkwa názu a naaná ŋane am mashidi.

23 Am sarte na zlauzle slera á limanire á Zakariya maa, a naba dahe á dem mba-aara. 24 De haraare cekwaaŋguɗi am mba maa, mukse-aara Ailizabait a naba shaa huɗe. Amá a essheɓe, tere ilyeɓe á sheɓa ba ŋane. A ba ŋane am ervauŋɗe-aara: 25 «Kina wá, siisessa Yaakadada am zherwe am dagave á emnde.»

Malika a saa labáre geni watse tá yá Yaisu

26 Ailizabait an huɗe á tere uŋkwahe maa, Dadaamiya a naba ɓelaa malika *Jeberilla á dem ekse á Nasarátu am kwara á Galili. 27 A ɓelanaa ádeza gyaale umele, á shebaná dawale na zhera-aara Yusufa na. Yusufa ŋanna wá, ŋane wulfe á sleksu *Dawuda. Zhera á gyaale na a shebanaa ŋane Maari. 28 Daaci a demhe ge malika na ádeza gyaale ŋanna, a de gan use-aara, a ba ŋane: «Use gyaale. Ekka wá, Dadaamiya Yaakadada magakánmaga ŋgurna, aŋkwa ŋane antara ka.» 29 Amá use-aara ŋanna weshanantewesha ire ge Maari, a ba ŋane am ervauŋɗe-aara: «Ázara kena jeba á ga use na?» 30 A ba malika á elvan ge ŋane: «A waŋka lyawa Maari. Aɗaba Dadaamiya magakánmaga ŋgurna. 31 Kina wá, watse ká shá huɗe, ká de yá egdzere zhele, ká de faná zhera á Yaisu. 32 Watse ura male, *Egdza á Dadaamiya Slekse. Watse Dadaamiya á vante sleksire ba seke náza á eggyeŋara *Dawuda werre. 33 Á de kwaraná ŋane larde á *Iserayiila dem ba ge ɗekiɗeki. Sleksire-aara á de tseka ɗekiɗeki.»

34 A ba Maari á elvan ge malika: «Á de magava estara una ŋanna? Aɗaba iya, ya ba gyaale.» 35 A ŋwanante ge malika, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Watse á sawa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á setarge ekka, á de maganá ba Dadaamiya Slekse hákuma-aara am ka. Aɗaba una ŋanna, egdze na ká de yaná ka na wá, watse cuɗeɗɗe, ŋane *Egdza á Dadaamiya. 36 Vareŋa Ailizabait keni á huɗe á egdzere zhele, gevge emgyegwe á mukse tsa. Ndza dziire tsa, amá a shaa huɗe tere uŋkwahe vatena. 37 Aɗaba ɓaaka názu á janviya ge Dadaamiya.»

38 Daaci a ba Maari: «Iya ya kwatena á Dadaamiya. A giyanvege Dadaamiya á ba áte una ka ndaana ka.»

Maari á dem mba á vareŋara Ailizabait

39 Á ba am sarte ŋanna maa, ba watsewatse a naba tsetehe ge Maari, a naba zlala á ba an hadzala, á dem mba á vareŋara Ailizabait am ekse umele am huɗe á wa a Yahudiya. 40 Daaduwa, á de demhe am mba á Zakariya, a de gan use ge Ailizabait. 41 Am sarte na cenancena Ailizabait use-aara, egdzere am huɗe-aara a naba fantau ge fatsava. A nahetaa á ba am sarte ŋanna Ailizabait an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, 42 a ba ŋane á ba an ká kwara: «Dadaamiya a gakar barka ba ge ekka am dagave á ŋwasha baɗemme. Barka-aara a njinja am egdze na am ekka na. 43 Ya hyep ware ha ni emmeŋara ge Yaakadada-aaruwa á sem mba-aaruwa na? 44 Ya ndaana aɗaba uwe una? Aɗaba am sarte na ya cenaa ga use á ŋa na wá, egdzere a naba fantau ge shekela am huɗe-aaruwa á higa. 45 Higa ƴaikke ge ekka, aɗaba faktarfe am ervauŋɗe á ŋa ganakini názena ta ɓalakseɓale na á de ganvege Yaakadada baɗemme.»

Maari á gálá Yaakadada

46 Daaci a ba Maari:

«Yá gálá Yaakadada Dadaamiya an ervauŋɗe-aaruwa baɗemme.

47 Á higa ervauŋɗe-aaruwa kwakya áte ŋane Slelya shifa-aaruwa.

48 Aɗaba ŋane á zhárá ba iya ya kwátena-aara na hyainepka ba uwe keni. Daga ba kina keni tá aŋkwa á banba emndimagwaha, tá de banba zlaɓe adaliye ma vaatara keni, geni yá an barka á Dadaamiya am vuwa.

49 Aɗaba Dadaamiya na Sleksa ba ŋane palle na a magiyaa duksa ƴaikke. Ŋane wá, zhera-aara cuɗeɗɗe.

50 Á de zatervaara ba ŋane zlaɓe ádaliye ge emnde na tá an lyawa-aara am ervauŋɗe dem eggye-aha.

51 Maganaamaga ŋane slera ƴaikke an ndzeɗa á erva-aara, a zaɗanve emnde a mága kuravire,

52 a tsekwaa slekse-aha áte sleksire, a vaterte daradza ge talaga-aha.

53 A gater barka kwakya ge emnde na peteke erva-aatare, amá a puwaa emnde a berba an erva-aatare ilyeɓe.

54 A tsaterme am iga ge emnde a slera-aara Iserayiila-aha. Aɗaba viyanaaka magaterá shagerire-aara ge emnde-aara,

55 áte una ndza a banán ge eggyemiya Ibrahima, ganakini watse á maganán ge ŋane dem eggye-aha-ŋara baɗemme na.»

56 Á hyephye tere keƴe a maganaa Maari am mba á Ailizabait, lauktu a zlala á dem mba-aara.

Yuhanna slemaga baptisma am sarte na yarseye áŋwaslire

57 Am iga a una ŋanna maa, a naba hyephye ge sarte á Ailizabait, daaci a naba yaa egdzere zhele. 58 Am sarte na cenaráncena vara-aha-ŋara antara emnde a slala-aatare, ganakini Dadaamiya a magateraa shagerire kwakya, ta naba sawa, ta se higa antara itare.

59 Am hare ge tiisire maa, ta naba eptsehe zlaɓe ádaliye ge se ɓela egdzere am sheɗekwe, antara ge fá zhera. Itare tá kátá fá Zakariya cepen á eddeŋara, 60 amá a ba emmarge egdzere: «Estuweka, zhera-aara Yuhanna.» 61 Amá a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ábi ba palle á ura tá ɗahaná an zhera na keni, ɓaaka am emnde á ŋa.» 62 Daaci ta ndavanu ge eddarge egdzere, ta ŋgyakwanaa an ŋgyakwa, geni á kátá faná zhera-ara ge egdza-aara. 63 Daaci Zakariya a ndavateru naláwa, ta vante, a puwete: «Zhera-aara Yuhanna,» a ba ŋane. Baɗemme á emnde tá maga ba najipu-aara.

64 Ba a puwete zhera ŋanna wá, kerteŋ a naba pelehe ge nara-aara keni, a fantau ge ndaha elva, á gala Dadaamiya á ba an ká kwara. 65 Daaci baɗemme á emnde a slala-aatare, ta farhe zlaɓe ádaliye ge mága lyawa á Dadaamiya am ervauŋɗe-aatare, ta hyanme labáre ŋanna am huɗe á wa a Yahudiya baɗemme. 66 Baɗemme á emnde na ta cenaa labáre ŋanna, ta fantau ge dzamaná am ire-aatare geni watse á gev ware egdze ŋanna á de katafke. Amá ba jirire ndza aŋkwa hákuma á Yaakadada antara egdze ŋanna.

Zakariya á gálá Dadaamiya am nabiyire-aara

67 Ba vaci fá zhera ŋanna maa, Zakariya eddarge egdzere a naba nahete an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, a fantau ge mága nabiyire, a ba ŋane:

68 «Yaakadada Dadaamiya á *Iserayiila-aha wá, ɓaaka kalle-aara. Aɗaba a tsaterme am iga ge emnde-aara, aŋkwa ŋezlaterŋezla,

69 a naba jansaare ge slelya ura an hákuma jipu am dagave á wulfe-aha á sleslera-aara *Dawuda.

70 Maganaamaga názena ndza a ndaase á kya an we á nabi-aha-aara werre.

71 Aɗaba ndza a ndaase werre ganakini watse á ŋezlamiŋezla am erva á kelaade-aha, ɓaaka názu tá de eksaná itare áte miya ɗekiɗeki.

72 Ndza a baterán ge eggye-aha á miya ganakini watse á zatervarze dem eggyeggye, á de viyanaaka namana-aara ɗekiɗeki. Una ŋanna á maganá ŋane kina.

73 Aɗaba ndza a zanu ba waɗa-aara Dadaamiya ge eggyemiya Ibrahima,

74 ganakini watse á ŋezlemiyaaŋezla am erva á kelaade-aha á miya, á de gamive emnde a slera-aara na ni tá an higa an ervauŋɗe,

75 ta emnde cuɗeɗɗe, ta emnde a jirire á katafke-aara ma vaatara keni.

76 «Ay ekka wá, egdza-aaruwa, ká de gev nabi á Dadaamiya Slekse. Aɗaba ká de zlálá ka á katafke á Yaakadada, ká de tsatsanaa ka baráma-aara.

77 Watse ká fateremá ka am vuwa ge emnde-aara ganakini á se lyaterá ŋane, á se ƴateraare haypa-aha-aatare baɗemme.

78 Aɗaba kwakya wayavire antara maggwire á Dadaamiya. Á de maraminá ba ŋane parakkire-aara á sawa am samaya,

79 ge maraterá parakkire ge emnde na tá am tabeɗammire, tá kuva emtsa na; antara ge kwaramise zlálá áte baráma á hairire.»

80 Daaci a walte ge Yuhanna, farfe eŋkale-aara keni ba kwakya, a fantau ge de njá am kaamba, dem sarte na ni a marse ire-aara á katafke á Iserayiila-aha-aatare baɗemme, ganakini ŋane sleslera á Dadaamiya.

2

Yaisu am sarte na yarseye áŋwaslire

(Mat. 1:18-25)

1 Á ba am sarte ŋanna yaireya Yuhanna na maa, jerje elva á sawa áza male á haha á Rauma baɗemme, zhera-aara Agustus, geni sey tá já jembel á emnde na tá am kwara-aara baɗemme. 2 Já jembel á emnde ŋanna wá, zuŋŋwire-aara ba una ŋanna. Am sarte ŋanna maa, ndza Kiriniyus una slekse ƴaikke am haha á Siriya. 3 Daaci baɗemme á emnde, ma ware keni a zlala, á de puwa zhera-aara á ba am ekse-aara.

4 Yusufa keni maa, a naba tsetehe am Nasarátu am kwara á Galili, a zlala á dem Baytilama ekse á sleksu *Dawuda werre am kwara á Yahudiya. Aɗaba ŋane wulfe á Dawuda ŋanna. 5 Daaci ta zlala antara Maari na á shebaná ŋane lyemlye huɗe na, geni ta de puwa zhera-aatare itare keni.

6 Am sarte na tá am Baytilama ŋanna maa, a naba hyephe ge sarte á Maari, 7 a yaa egdzere zhele, egdzere zuŋŋwire-aara. A yanaa á ba am bere á dabba-aha, aɗaba ɓaaka sleɗe am bere á wayve-aha ge kwakyire á nalga. Daaci a faɗeme am baukta, a zlavanaahe am náza za duksa á dabba-aha.

Jesaarje malika á Dadaamiya á katafke á suni-aha

8 Am ekse ŋanna maa, tá aŋkwa suni-aha wá, itare tá njá á ba am kaamba-aatare. An vaƴi wá, tá hare á ba tsákwá hyema áte walda-aha-aatare. 9 An vaƴi vacite ŋanna maa, a naba jesaarhe ge malika á Yaakadada á katafke-aatare, Yaakadada a naba maraa parakkire-aara an tsaka ire ásete itare wá, jaterja lyawa jipu. 10 Amá: «A wakurka lyawa,» a ba malika na á elvan ge itare. «Aɗaba ya sakuraa labáre á higa, á de gev higa ƴaikke ge emnde baɗemme. 11 Aŋkwa yarakuraaya Slelya ura á ba an vaƴi na, am ekse á *Dawuda. Egdze ŋanna wá, ba ŋane una *Almasiihu, Yaakadada. 12 Náwa názena ni kwá de dise egdze ŋanna átekwa: watse kwá de berá egdzere áŋwaslire an faɗa am baukta, á zlava am náza za duksa á dabba-aha.»

13 Am iga á una ŋanna maa, kerteŋ, jarsaarje dikele á malika-aha umele á sawa am samaya, ta se jamme antara ŋane, ta fantau ge gala Dadaamiya, a ba itare: 14 «Daradza wá, á zlayán ba ge Dadaamiya palle am samaya. A tsekwaa hairire-aara á sem duniya, á sem emnde na ni a wayateraa ŋane.»

Suni-aha ta dem Baytilama

15 Am sarte na ƴaraterƴa malika-aha, zlarzlálá á dem samaya maa, a ba suni-aha am dagave-aatare: «Mi zlalawa á dem Baytilama, mí de zhara názena a jesaara áhuwa, a baminaa Yaakadada na.» 16 Daaci ta naba tsetehe, ta zlala á ba an hadzala, ta de beraa Maari antara Yusufa, ira egdzere áŋwaslire á zlava am náza za duksa á dabba-aha. 17 Zhararaazhárá egdzere maa, ta tsakse názena ni a baternaa malika áte egdze ŋanna baɗemme. 18 Baɗemme á emnde na ta cenaa názena ta tsakatersaa suni-aha na, tá maga ba najipu. 19 Maari wá, ŋane cenáncena elva ŋanna baɗemme, ŋanaaŋa am ire-aara, aŋkwa á eddzama am ervauŋɗe-aara.

20 Am iga a una ŋanna maa, ta naba eptsa-aatare suni-aha na á dem tate-aatare. Tá aŋkwa gálá Dadaamiya am ƴaikkire-aara átira zlala. Ta galanaa aɗaba názena ta naana itare, antara názena ta cenanaa itare na baɗemme, aɗaba ta de beraa duksa na a baternaa malika na baɗemme.

Daranánda Yaisu ge Yaakadada á dem *mashidi ƴaikke

21 Am hare ge tiisire maa, hyephye sarte ge ɓela egdzere am sheɗekwe. Ta fete zhera keni ba vacite ŋanna. Ta fete zhera á Yaisu. Una zhera na ni a ndaana malika, ba huɗe-aara keni zlaɓe shanka emmeŋara na.

22 Hyephye sarte á bara Maari maa, ta naba zlala á de maga názena a ndaana *tawraita á Muusa áte mukse na a yaa egdzere, geni a gevge cuɗeɗɗe zlaɓe ádaliye. Daaci ta duhe, ta dáná antara egdzere á de katafke á Yaakadada am *mashidi ƴaikke am Urusaliima, geni átuge ŋane. 23 Aɗaba aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, geni baɗemme á egdzere zhele na egdza walire na wá, á wálá átuge Yaakadada. 24 Ta vanta antara sadake-aatare ge Yaakadada áte una a ndaana tawraita-aara, a ba ŋane: «Tá fá takala-aha buwa bi takala-aha á masar buwa.»

25 Ay, am sarte ŋanna maa, ndza aŋkwa zhele umele am Urusaliima, zhera-aara Simaun. Zhele ŋanna slefa-zherwe áte Dadaamiya jipu, ura mággwe. Ŋane á ufa ba edda una ni watse á se lyaterá ŋane *Iserayiila-aha baɗemme na. Aŋkwa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe keni antara ŋane. 26 A ndandaha Sheɗekwe ŋanna, geni ŋane á emtseka ɗekiɗeki, máki nánka *Almasiihu Sleɓela á Yaakadada.

27 Ay, vacite ŋanna maa, a naba banánba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, geni a ezzlala zlaɓe ádaliye á dem *mashidi ƴaikke. Am sarte na ni tara emmeŋara antara eddeŋara ge Yaisu, ta daa Yaisu á dem mashidi ge de maganaa názena a ndaana *tawraita na wá, ta de beraa ba Simaun ŋanna. 28 Simaun a de lyevaa egdze na am erva-aara, a naba slafanaa we-aara ge Dadaamiya, a ba ŋane:

29 «Yaakadada-aaruwa, kina wá, gevge názena ndza ka binaa ka na. Ƴanƴa a emtsemtsa sleslera á ŋa á ba an hairire.

30 Aɗaba puwantepuwa ice-aaruwa áte edda una ni ka ɓelanaa ka ge se lya emnde.

31 Ya nanna uŋŋule á lya na ka tsatsateraa ka ge nalgaadama baɗemme.

32 Una wá, ŋane parakkire na ni á de marakse am ice á emnde a duniya baɗemme, tá de diyaksediye. Á de gev daradza ƴaikke ge emnde á ŋa Iserayiila-aha keni.»

Simaun á tsaká elva a nabiyire

33 Tara emmeŋara antara eddeŋara ge Yaisu, tá maga ba najipu á elva na á tsakaná Simaun áte egdza-aatare na. 34 Simaun a naba gater barka. Am iga á una ŋanna, a ba ŋane á elvan ge Maari: «Egdze na náwa ŋane na wá, á de maraterná ŋane Dadaamiya ge emnde, amá tá de lyiyeka emnde. Dadaamiya a eksese ŋane, ganakini ŋane á gev náza vaterte ektápaare ge emnde kwakya am *Iserayiila-aha. Á ba am Iserayiila-aha ŋanna zlaɓe ádaliye, emnde kwakya tá de shá ƴaikkire, á de katerteka Dadaamiya aɗaba ŋane. 35 Estuwa, á se marsá ŋane ásegashe názena tá slaslaná emnde am ervauŋɗe-aatare baɗemme. Ekka emmeŋara keni maa, ɓaaka zlaɗa na ni watse ká tapánka ka am ervauŋɗe á ŋa na.»

Hanna nabi mukse

36 Ndza aŋkwa mukse umele nabi, zhera-aara Hanna, ŋane egdza á Fanuyail. Fanuyail ŋane wulfe á Asair werre. Hanna ŋanna gevge emgyegwe a mukse kurcumme. Am gyaalire-aara, ndza ta magaa ba yawe vuye antara zhele-aara na a sanse am mba á eddeŋara, daaci a naba keɗehe ge zhele-aara. 37 Am iga á una ŋanna wá, gaaka zhele umele mazla-aara, a nja ba wegyegye a mukse. Vaƴi vacika a maganaa ba slera ge Dadaamiya, á eksa ndera, á ŋala ba Dadaamiya-aara am mashidi. Daaci am sarte ŋanna ta daa Yaisu á dem mashidi na wá, mukse ŋanna shanaasha yawe kul tiise ju ufaɗe. 38 A gateraptehe ge emnde a há á Yaisu. Ŋane keni a slafanaa we-aara ge Dadaamiya. Daaci a fantau ge baterá elva-aara ge emnde na tá ufa ba sarte na ni Dadaamiya á se lya Urusaliima na.

Eptsareptsa emnde a há á Yaisu á dem Nasarátu.

39 Am sarte na zlarnaazle emnde a há á Yaisu mága názena a ndaana *tawraita á Yaakadada maa, ta naba da-aatare an egdzere á dem ekse-aatare am Nasarátu am kwara á Galili. 40 Egdze ŋanna aŋkwa á farfe an wala, antara an dzaŋdzaŋire. Egdze ŋanna an eŋkale jipu, an barka á Dadaamiya am vuwa.

Yaisu egdza yawe kelaawa ju buwa am *mashidi ƴaikke

41 Ba kelaa sakanderi emnde a há á Yaisu tá de maga muŋri á *Paska am Urusaliima. 42 Ate iva na Yaisu shanaasha yawe kelaawa ju buwa, ta duwa antara ba ŋane. 43 Zlauzla muŋri wá, ta naba da-aatare, amá ta ƴaa egdzere am Urusaliima, itare diyarka. 44 Ta kurken ŋane keni á ba aŋkwa am dagave á emnde na ta saa kerɗe. Lauktu tá diyeddiye wá, varváha deppe á zlala. Am iga á una ŋanna, ta fantau ge tatayanaa áza emnde-aatare ge itare, antara áza emnde a diyava-aatare baɗemme, 45 amá sharánka. Daaci ba eptsa-aatare zlaɓe ádaliye á dem Urusaliima. 46 Am hare ge keƴire lauktu ta de shanaa am *mashidi ƴaikke, á njá am dagave á malum-aha, aŋkwa á cenatercena, ámbera á ndavateru elva-aha. 47 Baɗemme á emnde na tá cená názena a ndaana ŋane, tá maga ba najipu áte ŋane. Aɗaba kwakya eŋkale-aara, jawapa-aha-aara á ba an uŋŋule-aara.

48 Ba ta puwete ice-aatare áte ŋane tara emmeŋara an eddeŋara wá, tá maga ba najipu-aara. A ba emmeŋara á elvan ge ŋane: «Labára ka magaŋeraa una, egdza-aaruwa? Ŋere antara eddeŋa, daŋeremda am dzama ire ƴaikke aɗaba ka, ŋá ámbera tatayaktataya kinekineka.» 49 A ŋwaterante, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwá tatayiyá aɗaba uwe? Diyakurka ganakini zlaya-aaruwa ge njá am bere á Edderwa emtu?» 50 Amá cenaránka názu am elva-aara ŋanna ɗekiɗeki.

51 Daaci a naba saa antara itare á sem Nasarátu. A fatersaarfe jipu. Amá emmeŋara wá, ba palle keni elva-aha ŋanna keɗarka ɗekiɗeki, baɗemme á ba am ire-aara. 52 Daaci aŋkwa farfa Yaisu an wala, antara an eŋkale. Hayanhaya Dadaamiya egdze ŋanna, emnde keni hayaránhaya baɗemme.

3

Waazu á Yuhanna slemaga baptisma

(Mat. 3:1-12; Mark. 1:1-8; Yuh. 1:19-28)

1 Haraare áte iva na mala Tibairiyus am haha á Rauma, shanaasha yawe kelaawa jiilyeɓe am malire-aara wá, ndza sleksa Pauntiyus *Pilaatu am kwara á Yahudiya, *Hirudus slekse am kwara á Galili, egdza emmeŋara Filip á kwará Ituriya antara Tarakaunitisa, Lisaniyus slekse am kwara á Abilain. 2 Male-aha á *liman-aha wá, tara Hanas antara Kayafas.

Am laukte ŋanna maa, Dadaamiya a naba banaa elva-aara ge Yuhanna egdza á Zakariya am kaamba. 3 Daaci Yuhanna a naba fantau ge ja ɗaba an waazu am ekse-aha na herherzhe an guwa á Urdun na baɗemme, a ba ŋane á elvan ge emnde: «Magaumágá tuba, lyauvaalya baptisma, á ƴakuraarƴe Dadaamiya haypa-aha á kure.» 4 Estuwa wá, názena a puwetaa nabi Aisaya na gevge. Aɗaba a ba ŋane:

«Aŋkwa ura á ɓala elva am kaamba, a ba edda-aara:

Tsatsawanaatsatse uŋŋule ge Yaakadada, tsawanaatse baráma-aara ba ndeɗɗe.

5 Baɗemme á ɗambake-aha watse á gevge ba kalkale,

Wa-aha antara gavaye-aha baɗemme watse ɓaaka,

Kwaana-aha á baráma keni watse á njeka, baɗemme watse ba tsekke.

Baɗemme á baráma na an badza na, á de gevá an memiya áte kalkalire.

6 Baɗemme á emnde watse tá nanna uŋŋule a lya na ni a tateraa Dadaamiya.»

7 Daaci kwakya emnde ta kelaa ádeza Yuhanna am kaamba ŋanna, ganakini á magateránmaga baptisma. Amá a ba ŋane á elvan ge itare: «Egdzara á kelaade-aha na, a bakurnaa ware ganakini magaumága tuba, watse kwá de eŋzleseŋzle am názena á de magaterná Dadaamiya ge emnde na tá aŋkwa am ervauŋɗe-aara na? 8 Magaumága kure názena ni tá diyeddiye átekwa ganakini kure wá, ƴakuránƴa mága á kure werre, magakurnaamaga tuba. Bawánka mazla-aara am ire á kure ganakini miya wá, mi egdzara á Ibrahima miyenne, ázara lámbe á miya. Yá bakurá ba jirire: ba nákwá-aha na náwa ŋane na keni, Dadaamiya an hákuma á gaterve egdzara á Ibrahima. 9 Ba kina keni á ba an tsatsa zlaugba ge ɗatsa náfá-aha na ni tá yeka egdzere na. Daaci baɗemme a náfá na ni á yeka egdzere emtake na wá, tá icese antara uksuwe-aara baɗemme, tá epshupshe an kárá.»

10 Ba ta cenaa una ŋanna dikele á emnde ŋanna maa, ta naba ndavanuhe ge Yuhanna, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ay wá, ŋá maganá estara kina?» 11 A ba Yuhanna á elvan ge itare: «Edda una aŋkwa naŋgyuwe-aara buwa, a vanteva palle ge edda una ɓaaka náza-aara. Edda una aŋkwa náza za ázeŋara keni, a emmága ba estuwa.» 12 Ta sawhe ge *emnde a jaha hadáma keni ásezeŋara, geni á magaterá baptisma. A ba itare tá elvan ge ŋane: «Malum, ŋere keni ŋá maganá estara?» 13 A ŋwaterante, a ba ŋane: «Fawaterarka biya názena ndahaaka shairiya á ŋgumna ge emnde.» 14 Ta ganaptehe ge sawji-aha keni, a ba itare: «Ŋere maa, ŋá maganá estara?» A ba ŋane á elvan ge itare: «Lyiyauka duksa á ura ba dey an ndzeɗa na, puwauka emnde áte lamán am fida ba dey, amá pakaupaka ba ɗafa á kure.»

15 Baɗemme á emnde tá aŋkwa ufáná á ba an niya-aatare labáre, geni watse *Almasiihu ŋara ba ŋane. 16 Daaci a ba Yuhanna á elvan ge itare baɗemme: «Iya wá, yá magakurá baptisma á ba an yawe, amá aŋkwa á sawa ura umele am iga-aaruwa wá, an hákuma ba ŋane arge iya. Ba ge slesaɗanse kimake am sera keni hyanefka ya ɗekiɗeki. Ŋane wá, á se magakurá baptisma an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe antara an kárá. 17 Aŋkwa á sawa an kazlaŋa a fáhá duksa-aara keni am erva, á se fahese hiya-aara am hyaihye. Daaci watse á puweme hiya am kuvere-aara, amá hyaihye wá, watse á fante kárá na á emtseka ɗekiɗeki na.»

18 Yuhanna a faterem ndzeɗa am vuwa an elva-aha gergere kwakya, a ɓalaterse á ba am una ŋanna labáre á higa keni ge emnde ŋanna. 19 Ay, á ba am sarte ŋanna maa, Yuhanna a naba valaarhe ge sleksu *Hirudus, aɗaba a eksantaava Hirudiya ge egdza emmeŋara Filip, antara aɗaba haypa-aha umele gergere a guwaa ŋane. 20 Aley, Hirudus a naba farhe zlaɓe ádaliye ge haypa-aha-aara, a naba ŋguɗaa Yuhanna am daŋgay.

Baptisma á Yaisu

(Mat. 3:13-17; Mark. 1:9-11)

21 Amá am sarte na zlaɓe damka Yuhanna am zawa maa, emnde baɗemme sharánsha bara ázeŋara. Yaisu keni a duhe, a de barevhe ŋane keni. Am sarte ŋanna maa, Yaisu a mága maduwa. Ŋane á maga maduwa na wá, a naba wertehe ge samaya wá, 22 tá zhárá ba aŋkwa á tsekwa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ásetarge ŋane ba seke takala, á zharava ba parakke. Cekwaaŋguɗi wá, tá cená ba kwárá á ura á sawa am samaya, a ba edda-aara: «Ba ekka una ka Egdza-aaruwa, baɗemme a higa-aaruwa á ba áte ka.»

*Kergema á eggye-aha-ŋara ge Yaisu

(Mat. 1:1-17)

23 Am sarte na Yaisu aŋkwa á fantau ge mága slera-aara wá, á maga egdza yawe kul keƴe. Ate emnde wá, ŋane egdza á ba Yusufa. Yusufa keni maa, ŋane egdza á Haili. 24 Haili ŋane egdza á Mattat, Mattat ŋane egdza á Laiwi, Laiwi ŋane egdza á Mailiki, Mailiki ŋane egdza á Yaana, Yaana ŋane egdza á Yusufa, 25 Yusufa ŋane egdza á Mattatiyas, Mattatiyas ŋane egdza á Amaus, Amaus ŋane egdza á Nahum, Nahum ŋane egdza á Haisli, Haisli ŋane egdza á Nagay, 26 Nagay ŋane egdza á Mata, Mata ŋane egdza á Mattatiyas, Mattatiyas ŋane egdza á Saimayna, Saimayna ŋane egdza á Yausaike, Yausaike ŋane egdza á Yauda, 27 Yauda ŋane egdza á Yauwánan, Yauwánan ŋane egdza á Raisa, Raisa ŋane egdza á Zauraubabila, Zauraubabila ŋane egdza á Salatiyail, Salatiyail ŋane egdza á Nairi, 28 Nairi ŋane egdza á Mailiki, Mailiki ŋane egdza á Addi, Addi ŋane egdza á Kausam, Kausam ŋane egdza á Ailmadam, Ailmadam ŋane egdza á Airi, 29 Airi ŋane egdza á Yaisu, Yaisu ŋane egdza á Ailiyaijair, Ailiyaijair ŋane egdza á Yaurim, Yaurim ŋane egdza á Mattat, Mattat ŋane egdza á Laiwi, 30 Laiwi ŋane egdza á Simaun, Simaun ŋane egdza á Yahuda, Yahuda ŋane egdza á Yusufa, Yusufa ŋane egdza á Yaunam, Yaunam ŋane egdza á Ailiyakim, 31 Ailiyakim ŋane egdza á Mailiya, Mailiya ŋane egdza á Menna, Menna ŋane egdza á Mattata, Mattata ŋane egdza á Naatan, Naatan ŋane egdza á *Dawuda, 32 *Dawuda ŋane egdza á Yaisa, Yaisa ŋane egdza á Aubet, Aubet ŋane egdza á Bauwas, Bauwas ŋane egdza á Sala, Sala ŋane egdza á Naasunu, 33 Naasunu ŋane egdza á Aminadabu, Aminadabu ŋane egdza á Admin, Admin ŋane egdza á Arni, Arni ŋane egdza á Haisruna, Haisruna ŋane egdza á Farais, Farais ŋane egdza á Yahuda, 34 Yahuda ŋane egdza á Yakubu, Yakubu ŋane egdza á Isiyaaku, Isiyaaku ŋane egdza á Ibrahima, Ibrahima ŋane egdza á Tara, Tara ŋane egdza á Nakaur, 35 Nakaur ŋane egdza á Saruku, Saruku ŋane egdza á Ragaw, Ragaw ŋane egdza á Falaik, Falaik ŋane egdza á Aibair, Aibair ŋane egdza á Sala, 36 Sala ŋane egdza á Kayinam, Kayinam ŋane egdza á Arfasada, Arfasada ŋane egdza á Saim, Saim ŋane egdza á *Nuhu, Nuhu ŋane egdza á Lamaik, 37 Lamaik ŋane egdza á Matusala, Matusala ŋane egdza á Anuhu, Anuhu ŋane egdza á Yaratu, Yarutu ŋane egdza á Malaliyail, Malaliyail ŋane egdza á Kayinam, 38 Kayinam ŋane egdza á Ainaus, Ainaus ŋane egdza á Saitu, Saitu ŋane egdza á Naadama, Naadama wá, ŋane egdza á ba Dadaamiya.

4

Náwa a badanaa estuwa Shaitaine Yaisu

(Mat. 4:1-11; Mark. 1:12-13)

1 Yaisu naatenaha an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. Ba tse-aara am Urdun maa, Sheɗekwe Cuɗeɗɗe a naba daa ŋane á dem kaamba. 2 Hare kul ufaɗe aŋkwa á badaná Shaitaine am kaamba ŋanna. Am hare-aha ŋanna wá, zawka ba uwe keni ɗekiɗeki. Am iga á hare-aha ŋanna wá, a naba ŋanaahe ge waya. 3 A ba Shaitaine á elvan ge ŋane: «Máki ka ba *Egdza á Dadaamiya wá, ndaanda ge nákwá na a nyefnye ɗafa, ká ezza.» 4 Amá a ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: “Ura á njá an shifa aɗaba ɗafeka palle.” »

5 Daaci Shaitaine a ɗaltaa antara ŋane ádetire ba ŋgaa, a maranaa ƴaikkire na am huɗe á duniya na baɗemme á ba am dupalle, 6 a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Baɗemme á ƴaikkire na am duniya antara ŋgahire-aara na, ya vakteva. Aɗaba baɗemme á una-aha ŋanna ta fime am erva ba ge iya, yá dzegwándzegwa vante ge edda una ni yá kataná ya. 7 Daaci máki kezlakiyaakezla ugje wá, baɗemme á una ŋanna ba náza á ŋa.» 8 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: “Sey ká kezlan ugje ba ge Yaakadada, Dadaamiya á ŋa palle, ká ŋala á ba ázeŋara palle.” »

9 Shaitaine a naba zlala antara ŋane á dem huɗe á Urusaliima, ta de ɗaltaa antara ŋane áte ire á *mashidi ƴaikke. A ba ŋane á elvan ge ŋane: «Máki ka ba *Egdza á Dadaamiya wá, naba mbeɗanaambeɗa ire á ŋa á dem áhá. 10 Aɗaba aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: “Dadaamiya á de puwa malika-aha-aara, tá de faku hyema.” 11 Aŋkwa zlaɓe am tate umele, a ba ŋane: “Tá de cuwáká á ba am erva-aatare, ganakini ká janvaarka ma ba ge sera á ŋa keni áte nákwa.” » 12 Yaisu a ŋwanante zlaɓe ádaliye, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: “Badeka Yaakadada, Dadaamiya á ŋa ɗekiɗeki.” » 13 Shaitaine ŋanna zlauzle pute-aara ge bada Yaisu maa, a naba ƴanhe kwa mazla-aara, ba zlala-aara, sey vacite umele.

Yaisu a fantau ge slera-aara am Galili

(Mat. 4:12-17; Mark. 1:14-15)

14 Am iga á una ŋanna maa, Yaisu a naba saa á sem huɗe á Galili, an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe kwakya am ŋane. Daaci emnde ta fantau ge ndaha elva-aara am kwárá á Galili baɗemme. 15 A fantau ge kwaraterse duksa ge emnde am mashidi-aha gergere, a gev ura an daradza áza emnde baɗemme.

Emnde a Nasarátu ƴarnaaƴa Yaisu

(Mat. 13:53-58; Mark. 6:1-6)

16 Daaci saasa Yaisu á sem Nasarátu ekse na a waltaa am huɗe-aara. Vaci puwansepuwe maa, a naba dem mashidi, ba seke una á magán ba kelaazare. Daaci á naba tsetehe am mashidi ŋanna, geni á kátá ndaha wakita á Dadaamiya. 17 Daaci ta naba vante wakita á nabi Aisaya. A naba palanse wakita na, a werante ba tate na ni aŋkwa an puwa átekwa, a ba ŋane:

18 «Aŋkwa Sheɗekwe á Dadaamiya antara ya. A eksisaa ba Dadaamiya, geni yá saterá labáre á higa ge talaga-aha. A ɓeliyaa ba ŋane ge saterá labáre ge daŋgay-aha, geni watse tá shansha ire-aatare. Ge wulfe-aha keni, geni watse tá shansha ice-aha-aatare. A ɓeliyaa ŋane, geni yá se satersá ya emnde na ni tá maga palasa am erva á emnde.

19 A ɓeli geni yá se ɓala iva na Yaakadada á de magaterá ŋgurna ge emnde átekwa na.»

20 Ndaasendaha maa, a faɗante wakita na, a vante ge edda una am erva-aara wakita ŋanna, daaci a njehe. Baɗemme á emnde na tá am huɗe á mashidi, tá zhárá ba ŋane. 21 A fantau ge ndaater elva, a ba ŋane á elvan ge itare: «Elva na kwa cenanaa kure, ya ndaase am wakita na wá, gevge vatena á ba am sarte na kwa cenanaa kure na.» 22 Baɗemmire-aatare ta fantau ge zleba Yaisu, tá maga ba najipu áte shagerire á elva na a ndaasaa ŋane, a ba itare: «Há! Ábi ba ŋane egdza á Yusufa na?»

23 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ndawisendahe naraje na. Diyandiya ganakini á jakurviyaaka: “Dauktar, mbanaamba ba ka ire á ŋa.” Aɗaba watse kwá banba ganakini názena ŋa cenáncena ka maganaa am Kafarnahum na wá, maganaamaga am ekse á miya keni.» 24 Daaci a fahe zlaɓe ádaliye, a ba ŋane á elvan ge itare: «Yá ndaakur ba jirire, ɓaaka nabi na ni emnde ta faa zherwe áte ŋane am ekse-aara ba ge ŋane. 25 Náwa yá ndaakurnda kwa: am zamane á nabi *Ailiya wá, diyakurdiya ganakini ndza kwakya ŋwasha wegyegye am dagave á Iserayiila-aha. Amá am sarte na yawe keƴe an kyalma hyaaka yawe ɗekiɗeki, samsa waya ƴaikke na wá, 26 Dadaamiya ɓelaaka Ailiya ma á dem mba á ware-aatare keni am ŋwasha ŋanna. Kwaye a ɓelanaa á dem mba á wegyegye a mukse umele á njá am Saraipta am kwara á Sidaun. 27 Am zamane á nabi Ailisa keni maa, ndza kwakya emnde a derve am *Iserayiila. Amá ba palle-aatare keni mbanaaka Ailisa ɗekiɗeki, sey ba Naaman palle ŋane ura Siriya.»

28 Baɗemmire-aatare am huɗe á mashidi ŋanna, watertuwa jipu elva ŋanna ta cenanaa itare na. 29 Daaci ta naba eksevaahe, ta danse ádete iga a ekse, ta de ɗalte áte ire á wa á ekse-aatare antara ŋane, tá kátá hanvaare á sawa áte ire á wa ŋanna. 30 Amá a naba dese am dagave-aatare selaakke, a zlalhe shifa-aara.

Yaisu ŋgyainseŋgye jini am ura

(Mark. 1:21-28)

31 Am iga a una ŋanna maa, Yaisu a zlala á dem Kafarnahum á ba am Galili ŋanna. An kwaskwe á puwansepuwe wá, a de kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde am mashidi. 32 Baɗemme á emnde ta maga najipu áte tsaha-aara, aɗaba aŋkwa hákuma am huɗe-aara.

33 Am mashidi ŋanna maa, ndza aŋkwa ura an jini am ire, a naba fu hula á ba an ndzeɗa, a ba ŋane: 34 «Ekka Yaisu ura Nasarátu na mu, ká kátá uwe ka ázeŋere? Niya á ŋa ka se keɗaŋerkeɗa emtu? Iya diyanakdiya ganakini ka Ura Cuɗeɗɗe, ka sleɓela á Dadaamiya.» 35 Yaisu a naba valarhe ge jini ŋanna, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ɗuɗe we á ŋa, sesse am zhel na ba kinamina!» Daaci jini na a naba mbeɗaa zhel na am dagave á emnde, a sessehe am ŋane, maganánka ba uwe keni. 36 Baɗemme á emnde tá maga ba najipu-aara. A ba itare am dagave-aatare: «Ázara kena jeba á hákuma na am elva-aara na? Ma valar ba ge jini keni, sey á sesse degey!» 37 Daaci hyaranmehye labáre á Yaisu am kwara ŋanna baɗemme, ma am tate-ara keni tá ndaha ba ŋane.

Yaisu a mbateraahe emnde kwakya

(Mat. 8:14-17; Mark. 1:29-34)

38 Daaci ba segashe á Yaisu am mashidi ŋanna wá, a zlala ba suuwe á dem mba á Simaun. A de beraa shawle á Simaun mukse á zlava, á wáná zlagzlagi, zlagzlagi ŋanna an ndzeɗa. Daaci ta ndavanu ge Yaisu ganakini a mbanaambe. 39 A duhe ge Yaisu ádeza mukse na, a de tsarhe, a naba valarhe ge zlagzlagi na. A naba ƴanhe ge zlagzlagi mazla-aara. Hattse a tsete ge mukse na, a fantau ge magateraa kashi.

40 Eblyablya vaciya maa, emnde kwakya ta saa emnde-aha-aatare na á waterá vuwa baɗemme áseza Yaisu. Á waterá lapikere gergere kwakya. Daaci Yaisu a puwaterar erva-aara, a mbateraahe baɗemme. 41 Vacite ŋanna wá, kwakya jini-aha saresse am emnde, tá ámbera hula, ta bantsa itare tá elvan ge Yaisu: «Ekka wá, ka *Egdza á Dadaamiya.» Amá Yaisu a naba valaterarhe á ba an ndzeɗa, a piyaterte ba ɗekiɗeki ge ndaha elva, aɗaba itare diyardiya ganakini *Almasiihu na ba ŋane.

Zlaya ganakini emnde a ekse-aha umele keni tá cenancena waazu

(Mark. 1:35-39)

42 Makuralla-aara ba kyaakya ádaga wá, a naba sesse ge Yaisu am huɗe á ekse, a zlala á dem kaamba ƴiƴiye an ekse ba shagera. Baɗemme á emnde ta fantau ge tataya ŋane. De sharansha, wayarka ɗekiɗeki á ƴaterƴa Yaisu á dem tate umele. 43 Amá a ba Yaisu á elvan ge itare: «Una zlaya ganakini yá dateránda labáre á higa, elva a njá am kwara á Dadaamiya ge emnde a ekse-aha umele keni. Aɗaba ta ɓeliyaa aɗaba ba una ŋanna.» 44 Daaci ba zlala-aara, a de ɓálá waazu am mashidi-aha gergere am kwara á Yahudiya.

5

Pukura-aha á Yaisu zuŋŋwe

(Mat. 4:18-22; Mark. 1:16-20)

1 Vacite umele Yaisu ádete we á haye á *Gainaizarait. Kwakya emnde ta kelaa ádezeŋara ge cenaa elva á Dadaamiya, ta de ɓeleme am dagave. 2 Daaci Yaisu a naa paare á yawe-aha buwa, ta tsekwesaa emnde a sluwa kelfe am huɗe-aara, tá aŋkwa bárá narre-aha-aatare. 3 Paare-aha ŋanna wá, palle náza á Simaun. Daaci Yaisu a ɗalme am náza á Simaun ŋanna, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Sawa gitega emtsaaɗe á dem dagave á yawe cekwaaŋguɗi.» Daaci Yaisu a njehe am paare ŋanna átire á haye, a fantau ge kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde.

4 Am sarte na zlauzle elva-aara, a ba ŋane á elvan ge Simaun: «Kwaye gantega paare á dem tate na slaɗɗa yawe-aara na, sluwausluwa kelfe antara emnde á kure.» 5 Amá a ba Simaun á elvan ge ŋane: «Aɗaba ka ndaanaaka ka wá, degey ŋa hare ba paŋŋe á maga slera am tate ŋanna, má shaŋeranka duksa ɗekiɗeki, Malum.»

6 Daaci ta naba de puwa narre-aatare á dem tate ŋanna, ta sluwevaa kelfe kwakya jipu, haa a fantau ge bátá narre-aatare. 7 Daaci ta fantau ge ɗaha emnde-aatare tá am paare umele an erva, ge se melaterumele. Ta sem ge emnde ŋanna, a naate ge paare-aha-aatare bukerɗe an kelfe, haa paare-aha-aatare ta fantau ge ŋgya á dem yawe.

8 Ba a naa una ŋanna Simaun Piyer wá, a se ŋantaa sera ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Yaakadada-aaruwa, zlaya á ŋa ka ɗekiɗeki ganakini mí njá kerɗe an iya, aɗaba iya ya slehaypa.» 9 Ge jirire wá, tara Simaun antara emnde na tá am paare kerɗe, tá maga ba najipu-aara, aɗaba ta sluwevaa kelfe ŋanna kwakya jipu. 10 Ba duksa palle ge egdzara á Jaibaidaiyus tara Yakuba antara Yuhanna na tá maga slera átirpalle antara Simaun ŋanna. Amá: «A wanka lyawa,» a ba Yaisu á elvan ge Simaun. «Á fantau ba vatena na, gakevge slejaha emnde á sem sera-aaruwa mazla-aara, ba seke kelfe na ká sluwaná ka na.» 11 Daaci ta fantau ge sawa an paare-aha-aatare ásete we-aara ge haye, ta se ƴanhe baɗemme, itare ta ɗaba Yaisu.

Yaisu mbanaambe slederve

(Mat. 8:1-4; Mark. 1:40-45)

12 Daada Yaisu á dem huɗe á ekse, a naba duhe ge zhele umele badzanvebadza derve ádezeŋara, a kezlaa ugje á katafke-aara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Yaakadada, ekka wá, má wayak-wáyá ká dzegwándzegwa givege ba meteɗɗe vuwa-aaruwa.» 13 Yaisu a naba pelse erva-aara, a fete áte slederve na, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Wayanwáyá ká mbembe.» Ba seke ndáhá á miya na a naba mbehe ge slederve meteɗɗe. 14 Yaisu a fan magiya, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ndaananka ma ge ware keni degiya! De maranánmára ka ba ire á ŋa ge *liman, vanteva sadake á ŋa áte una a ndaana *tawraita a Muusa, a diyareddiya emnde ganakini mbakmbire.» 15 Aley labáre á Yaisu aŋkwa á far ba de katafke am dagave á emnde. Kwakya nalga á emnde na tá kelá ásezeŋara ba kelaazare, ge se cená elva-aara antara ganakini á mbateraambe. 16 Yaisu keni a ƴaterƴa ba kelaazare, a zlala á dem kaamba, a de maga maduwa áhuwa.

Yaisu a mbaa ura an matsa uɓiya-aara

(Mat. 9:1-8; Mark. 2:1-12)

17 Vacite umele, Yaisu aŋkwa á kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde, tá aŋkwa *Farisa-aha antara malum-aha á *tawraita keni ázeŋara. Emnde ŋanna, emnde umele-aatare ta ba emnde a Galili, emnde umele ta sawa á sa am huɗe á Urusaliima, emnde umele ta sawa á sa am ekse-aha umele á ba am kwara á Yahudiya ŋanna. Aŋkwa hákuma á Yaakadada ázeŋara ge mba emnde an ŋane.

18 Daaci ta semhe ge emnde umele, an ura-aatare an matsa uɓiya áte ŋane baɗemme, ta saa á sepaná antara egdera-aara baɗemme. Ta tataya baráma a dáná á de katafke á Yaisu, 19 amá jaterviyaaja aɗaba kwakya nalga á emnde. Daaci itare ta naba ɗalte áte ire á dzuguru, ta werante, ta naba velemhe ura-aatare antara egdera-aara baɗemme á de katafke á Yaisu am dagave á emnde. 20 Nanna Yaisu fetarfire á emnde ŋanna maa, a ba ŋane á elvan ge ŋgurƴekwe na: «An bárá haypa-aha á ŋa baɗemme, ura-aaruwa.»

21 Daaci farantaufe malum-aha á *tawraita antara *Farisa-aha na ge dzama duksa umele, a ba itare am ervauŋɗe-aatare: «Ware kena ŋane zhel na á lyiya sleɗe á Dadaamiya na? Aŋkwa ura á dzegwándzegwa ƴanar haypa ge ura emtu, máki Dadaamiya ka palle?» 22 Amá kerteŋ diyaadiya Yaisu názena tá aŋkwa dzamaná itare. A ba ŋane á elvan ge itare: «Labára kwa dzamete una am ervauŋɗe á kure? 23 Ázara una tsaftsafe jauje ge baná: An bárá haypa-aha á ŋa, bi baná: Tsettse, ezzlala an sera á ŋa? 24 Iya wá, yá kátá kwá diyeddiye geni iya *Ura á emnde baɗemme yá an hákuma ge ƴateraare haypa ge emnde am duniya na.» Daaci a ba ŋane á elvan ge edda una an matsa uɓiya-aara na: «Ya ndaa ba ekka, tsettse, eksanteksa egdera á ŋa, ezzlala á da.» 25 Hattse a naba tset ge zhel na á katafke á emnde baɗemme, a eksante egdera na ta sanaa áte ŋane na, a naba da-aara, á gálá Dadaamiya átira zlala. 26 Emnde baɗemme tá maga ba najipu-aara, ta fantau ge mága lyawa á Dadaamiya am ervauŋɗe, a ba itare am dagave-aatare: «Vatena wá, namiyanna duksa!»

Náwa ndza a ɗantaa estuwa Yaisu Laiwi

(Mat. 9:9-13; Mark. 2:13-17)

27 Am iga a una ŋanna maa, Yaisu a degashe á de ja ɗaba, a naa palle á *emnde a jaha hadáma umele, zhera-aara Laiwi, aŋkwa á njá am bere á hadáma ŋanna. A naba eɗɗaha Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Tsettse, sawa, ɗabiɗaba.» 28 A naba tsetehe ge Laiwi, a ƴaa duksa baɗemme, ŋane a ɗaba Yaisu.

29 Daaci Laiwi a danhe á dem mba-aara, a de magaa náza za kwakya. Emnde a jaha hadáma umele antara emnde umele, ta kwakya una ta za ɗafa átirpalle antara Yaisu. 30 Daaci a naba tsekwaa ge higa á *Farisa-aha antara malum-aha-aatare na tá aŋkwa áhuwa na baɗemme, ta fantau ge wesha elva, a ba itare tá elvan ge pukura-aha á Yaisu: «Labára kwá zá duksa átirpalle antara *emnde a jaha hadáma ira emnde a mága haypa gergere na?» 31 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Emnde na lapiya vuwa-aatare wá, ɓaaka wedere-aatare áza dauktar, sey ba emnde na lapika vuwa-aatare una tá deza dauktar. 32 Daaci ba duksa palle ge iya keni. Sanka ya á se tataya emnde na tá am jirire, ya se tataya ba emnde a haypa, geni tá maga tuba.»

Ndava áza Yaisu arge tsufa ndera

(Mat. 9:14-17; Mark. 2:18-22)

33 Ta duhe ge emnde umele ádeza Yaisu, ta de ndavanu elva. A ba itare tá elvan ge ŋane: «Pukura-aha á Yuhanna, antara pukura-aha á *Farisa-aha wá, ɓaaka sarte na ni eksarka ndera na, tá ámbera maga maduwa keni baɗemme. Labára pukura-aha á ŋa, itare tá zá ba duksa, tá shá ba yawe-aatare na?» 34 Daaci a ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Emnde na tá ɗahaterá á sem larusa keni, tá dzegwándzegwa lyaterar tsufa ndera emtu, am sarte na tá áza zhele á larusa? Tá dzegwánka ɗekiɗeki. 35 Amá aŋkwa á sawa sarte umele wá, watse tá pakyava antara zhele á larusa. Am sarte ŋanna wá, itare keni watse tá tsufa ndera.»

36 Yaisu a vaterte naraje na keni. A ba ŋane á elvan ge itare: «Ɓaaka ura á tanve baukta áŋwaslire, ge de venya emgyegwe a kacakaca an ŋane. Máki estuwa, a badzanve una áŋwaslire, antara emgyegwe-aara keni tá maslaveka.

37 «Zlaɓe ádaliye, mbazla áŋwaslire wá, tá puweka á dem emgyegwe a *kanyakanya-aha. Aɗaba máki naavena mbazla wá, á tatanvetate kanyakanya-aha na. Daaci á puwa mbazla á dem haha, kanyakanya keni badzafbadze. 38 Daaci máki mbazla áŋwaslire wá, sey tá puwaná á dem kanyakanya keni á ba áŋwaslire. 39 Daaci máki edda-aara shaushe mbazla na naavenahe wá, ɓaaka wedere-aara an una zlaɓe tsatka na. Aɗaba ta bantsa wá: Emtake ba una naavenahe.»

6

Ba Yaisu una edda á kwaskwe á puwansepuwe

(Mat. 12:1-8; Mark. 2:23-28)

1 Vacite umele an kwaskwe á puwansepuwe wá, Yaisu a degashe am dagave á fe-aha á hiya praatte antara pukura-aha-aara. Duwa á pukura-aha maa, ta naba kazleva hiya, tá aŋkwa ezza. 2 A ba *Farisa-aha umele tá elvan ge itare: «Labára kwá maga duksa na an piya an kwaskwe á puwansepuwe?» 3 A naba ŋwaterantehe ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ekkure ndaakurseka názu ndza a maganaa *Dawuda am sarte na irice-aara antara emnde-aara baɗemme ŋateraaŋa waya na emtu? 4 Duwa-aatare á dem mashidi wá, Dawuda ŋanna a naba eksante tapiske na ta fán ge slera á Dadaamiya na, ta naba zuhe antara emnde-aara. Amá shairiya á Dadaamiya wá, a vaterte baráma á za tapiske ŋanna ba ge *liman-aha palle.» 5 Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «Ba ya *Ura á emnde baɗemme una, ya edda á vaci puwansepuwe ŋanna.»

Zhele an emtsa erva-aara

(Mat. 12:9-14; Mark. 3:1-6)

6 An vaci puwansepuwe umele zlaɓe ádaliye, Yaisu a dem mashidi, a de kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde. Vacite ŋanna maa, ndza aŋkwa zhele umele an emtsa erva naɗafa-aara am mashidi ŋanna. 7 Malum-aha á *tawraita antara *Farisa-aha wá, itare tá tsagwaɗa ba Yaisu. Ta fantau ge zhárá Yaisu an eŋkale-aatare baɗemme, má watse á mbanaambe ura an kwaskwe á puwansepuwe. Aɗaba itare, tá kátá ba názena tá eksená átekwa, lauktu ma tá puwar elva.

8 Amá Yaisu diyaadiya huɗe-aatare baɗemme. A ba ŋane á elvan ge edda una an emtsa erva-aara na: «Naba tsettse, tsaatse á katafke á emnde áhuna.» Hattse a naba tsetehe ge zhel na, a tsaahe. 9 Daaci Yaisu a naba ndavateru ge emnde baɗemme, a ba ŋane á elvan ge itare: «Aŋkwa ndáva-aaruwa ázekure. A vamite baráma á mága uwe *tawraita an kwaskwe á puwansepuwe? Mága maggwire emtu, mandzawire he? Lya ura emtu, keɗa ura he?» 10 Daaci a zharateraahe, a ba ŋane á elvan ge zhel na: «Pelansepele erva á ŋa.» A naba pelansehe, erva-aara gevge ba laŋŋe ba seke erva-aara werre. 11 Amá emnde ŋanna wá, a naba jaterhe ge ervauŋɗe, ta fantau ge ndaha názena ni watse tá magante ge Yaisu am dagave-aatare.

Yaisu aŋkwa á dzera emnde a ɓela

(Mat. 10:1-4; Mark. 3:13-19)

12 Am sarte ŋanna maa, Yaisu a ɗaltaa áte ire á wa, a de magaa maduwa. A hare paŋŋe an ice, á maga ba maduwa áza Dadaamiya. 13 An eŋlya-waabere wá, a naba ɗante pukura-aha-aara baɗemme, a dzerse emnde kelaawa ju buwa am itare, a ba ŋane: «Kure wá, kwa emnde a ɓela.» 14 Náwa zhera-aha á emnde a ɓela ŋanna: Simaun, ŋane una Yaisu a fante zhera á Piyer, antara egdza emmeŋara Andere, Yakuba ta antara Yuhanna, Filip, Bartaulauma, 15 Mata, Taumas, Yakuba á Halfa, Simaun na tá ɗahaná an edda una wayaaka tá kwaráterá emnde na, 16 Yahuda á Yakuba, ira Yahuda Iskariyaut edda una a velu Yaisu áza kelaade-aha-aara na.

Yaisu aŋkwa á magaterá waazu ge emnde, á mbatermbe am lapikere keni

(Mat. 4:23-25)

17 Am iga a una ŋanna maa, a naba tsekwese á sem vaada antara itare, ta se beraa emnde a ɗaba ŋane kwakya am tate ŋanna. Tá aŋkwa zlaɓe ádaliye nalga emnde ta kwakya jipu ázetare. Emnde umele-aatare ta sawa á sa am huɗe á Urusaliima, emnde umele ta sawa á ba á sa am kwara á Yahudiya ŋanna, emnde umele zlaɓe ádaliye kwaye ta sawa á sa am Tirus antara Sidaun, ekse-aha ŋanna tá áte we á haye ƴaikke. 18 Dalila á sawa á emnde ŋanna baɗemme na wá, ta se cena waazu ázeŋara antara ganakini á mbateraambe. Emnde na ndza á magaterá palasa shaitaine am dagave-aatare keni, baɗemme mbarmbe mazla-aara. 19 Vacite ŋanna wá, ma ware keni ndza á berdava ádeza Yaisu, ganakini á fetefa erva-aara áte ŋane, aɗaba aŋkwa hákuma á mbatermbe ázeŋara, mbateraambe baɗemmire-aatare.

Higa jirire bi zlaɗa jirire

(Mat. 5:1-12)

20 Yaisu a zharaa pukura-aha-aara, a ba ŋane á elvan ge itare:

«Higa ƴaikke ge kure talage-aha, aɗaba watse kwá de njá antara Dadaamiya am ƴaikkire-aara.

21 Higa ƴaikke ge kure emnde na á wakurá waya kina, aɗaba watse á juwa á ba áte kure duksa.

Higa ƴaikke ge kure emnde na kwá an yawe á kyuwa am ice kina, aɗaba watse kwá dzaktedzáká.

22 Higa ƴaikke ge kure máki emnde tá fakurá áte kelaadire, ƴarakuraaƴa, tá aŋkwa peshakurá an zlazle, tá aŋkwa epsawakurepsawa.

Higa ƴaikke ge kure, má tá magakurá una-aha ŋanna aɗaba iya *Ura á emnde baɗemme.

23 Ma ta magakurte una vaatara keni, naba higauhiga, a gevge geɗa ázekure. Aɗaba laɗa á kure kwakya jipu am samaya. Aɗaba eggye-aha-aatare keni ndza ta magaterán ba estuwa ge nabi-aha werre.

24 «Amá watse zlaɗa ƴaikke ge kure kwa emnde a berba aɗaba zakuruze emtakire á kure.

25 Watse zlaɗa ƴaikke ge kure kwa emnde na an emtsa waya á kure kina, aɗaba aŋkwa waya ƴaikke á katafke á kure.

Watse zlaɗa ƴaikke ge kure kwa emnde na kwá aŋkwa dzáká kina, aɗaba aŋkwa emtaŋkire á katafke á kure, watse kwá kyuwetekyuwa.

26 Watse zlaɗa ge kure, máki emnde baɗemme tá aŋkwa zlebakurzleba kina, aɗaba eggye-aha-aatare keni ndza ta magaterán ba estuwa ge nabi-aha fida werre.»

Wayauwáyá an kelaade-aha á kure keni

(Mat. 5:38-48; 7:12a)

27 «Ya ndaa ba kure kwa emnde na kwá aŋkwa cená elva-aaruwa: Wayauwáyá an kelaade-aha á kure, magawateránmaga shagerire. 28 Gawaterga barka ge emnde na tá nyainyaikurnyainye, ŋalawateruŋale Dadaamiya ge emnde na tá magakurá palasa. 29 Má ura a teɗaku babárva am ekte a hyema wá, eptsananteptsa dalbe umele keni. Má edda-aara a lyevaa zane á ŋa an ndzeɗa wá, piyananteka a dánda antara ba ɗanciki keni. 30 Ma a ndavakuwa ware duksa keni, yainanveka. Má edda-aara a lyevaa duksa á ŋa an ndzeɗa, ndaveka ka, naba ƴanánƴa a zuze. 31 Daaci baɗemme á názena ni kwá kátá tá magakurná emnde ge kure na wá, kure keni magawateránmaga ge emnde umele.

32 «Máki kwá waya ba emnde na ni itare keni wayarakurwáyá wá, á de galákurá ware kena? Aɗaba emnde a haypa keni tá waya ba emnde-aatare. 33 Máki kwá magaterá shagerire ba ge emnde na ni itare keni tá aŋkwa magakurá shagerire wá, á de galákurá ware kena? Aɗaba emnde a haypa keni, tá maga ba una ŋanna. 34 Zlaɓe ádaliye, máki kwá vaterte duksa á kure ba ge emnde na ni diyakurdiya watse tá eptsakurnaaptsa wá, á de galákurá ware kena? Aɗaba emnde a haypa keni, tá vaterte duksa-aatare ba ge emnde a haypa seke itare, aɗaba diyardiya watse tá shálishe duksa-aatare. 35 Amá wá, estuweka. Wayanwáyá an kelaade-aha á kure, magawateránmaga shagerire. Vawaterteva duksa á kure ge emnde, tamawka duksa umele am iga-aara. Kure, watse kwá shá laɗa kwakya, watse kwá gev egdzara á Dadaamiya Slekse. Aɗaba ŋane wá, á magaterá maggwire ge emnde na tá banka ususe antara ge emnde a mandzawe keni baɗemme. 36 Gawevge emnde a maggwe ba seke Eddekure.»

Habazauka sera á emnde

(Mat. 7:1-5)

37 «Habazauka sera á emnde, kure keni, á de zakurvarze Dadaamiya am shairiya. Mbeɗawka emnde, kure keni Dadaamiya á de mbeɗakurka am shairiya. Ƴawateraarƴe ge emnde, kure keni, á ƴakuraarƴe Dadaamiya. 38 Vawaterteva duksa á kure ge emnde, kure keni á ƴakuraaka Dadaamiya. Tá de ndakakuranta á ba an ndaka ge we á ervauŋɗe á kure. Aɗaba baɗemme á názena kwá magaterná kure ge emnde na wá, Dadaamiya keni á de magakurná á ba áte una ŋanna ge kure keni.»

39 Yaisu a vaterte naraje na zlaɓe ádaliye, a ba ŋane á elvan ge itare: «Aŋkwa wulfe á dzegwándzegwa taɗa ukfeŋara wulfe emtu? Ábi tá de puwa á dem evege ba bukerɗe-aatare. 40 Á ba aŋkwa pukura ni á januje ge malum-aara an malire? Ɓaaka ɗekiɗeki, sey máki ndaasendahe laya-aara ba shagera, lauktu á shá malire seke malum-aara.

41 «Labára ŋane ge ekka ká zhárá esseɓa na am ice á egdza emmeŋa, amá ká tapanaaka slalɓe slaɗɗe na am ice á ŋa ge ekka? 42 Ká dzegwaná estara banán ge egdza emmeŋa: “Sansa yá sakansese esseɓa am ice egdza emmaaye,” amá ekka ka an slalɓe slaɗɗe am ice á ŋa? Egdza a fida na, sansese emtsaaɗe slalɓe slaɗɗe na am ice á ŋa na, ká nanna ice á ŋa parakke, lauktu ká de sananse esseɓa am ice ge egdza emmeŋa.»

Náfá wá, ta diyeddiye á ba áte egdza-aara

(Mat. 7:16-20; 12:33-35)

43 «Náfá shagera wá, á yeká egdzere emtaŋka. Náfá laake keni, á yeka egdzere emtake. 44 Zlaɓe ádaliye ma náfá-ara keni ta diyeddiye á ba áte egdza-aara. Aɗaba tá tsakavaaka anyaranyara áte zaza, tá tsakavaaka nderza áte dake. 45 Ba duksa palle ge emndimagwaha keni. Slekemaare, á sa arge shagerire á názena an ndaka am ervauŋɗe-aara, á sanse ba názena emtake na. Slemandzawe maa, á sa arge shagerkire á názena an ndaka am ervauŋɗe-aara, á sanse ba názena emtaŋka ɗekiɗeki na. Aɗaba ba názena ni jauje am ervauŋɗe á edda-aara na wá, am mbuwe-aara keni á sanse ba ŋane.»

Bere-aha gergere buwa

(Mat. 7:24-27)

46 «Labára kwá ɗahiya an Yaakadada, Yaakadada, amá kwá maŋka názena yá bakurná ya? 47 Cenaucena, náwa yá marakurá garava á edda una á maga názena á se cenaná ázerwa baɗemme. 48 Ura estuwa, ŋane á garava an zhel sleŋkale, a nderaa bere-aara shagera. A ƴese emtsaaɗe ba shagera, lauktu a fanaa ekte áte palaha. A sawhe ge yawe a kela, a se eblyete áte bere ŋanna á ba an ndzeɗa, amá ɓaaka názu a eksanaa áte ŋane, aɗaba an ndera shagera. 49 Amá edda una ni á de maŋka názena á se cenaná ázerwa wá, ŋane á garava an edda una ni a fanaa ekte ge bere-aara á ba áte haha ba estuwa. De samsa yawe á kela, a se eblyete áte bere ŋanna wá, a naba mbeɗanaahe reppe.»

7

Náwa a mbanaa estuwa Yaisu nave á male á sawji-aha á Rauma

(Mat. 8:5-13)

1 Am sarte na zlanaazle Yaisu tsakaterá elva-aara ge emnde, a naba zlala á dem Kafarnahum. 2 Am Kafarnahum ŋanna maa, aŋkwa male á sawji-aha á Rauma umele, lapika nave-aara na ni ŋane wayaawaya jipu na. Herzhe á degashe shifa am ŋane.

3 Cenáncena male ŋanna labáre á Yaisu maa, a naba ɓela male-aha á Yahudiya-aha umele ádezeŋara, geni a se mbanaambe nave-aara lapika na. 4 Daraada emnde ŋanna áza Yaisu, ta fantau ge ŋala Yaisu an ervauŋɗe-aatare palle. A ba itare tá elvan ge ŋane: «Zhele ŋanna wá, á zlayanzlaya ganakini ká de mbanaambe ura-aara ŋanna. 5 Aɗaba zhel ŋanna keni, aŋkwa á ŋámiyá an ervauŋɗe-aara palle. Bá mashidi á ŋere keni, a nderanaa ba ŋane an nalmane-aara.» 6 Daaci a naba duhe ge Yaisu antara itare.

Ba herzharanteherzhe há wá, ta naba ja ire antara slakate-aha á male á sawji-aha na a ɓelateraa ŋane áseza Yaisu. A ba ŋane: «Malum, shuŋŋuleka ɗekiɗeki ge se mba-aaruwa. Aɗaba hyanefka geni ka sem huɗe á há-aaruwa. 7 Aɗaba ba una ŋanna danka ba iya an ire-aaruwa á de katafke á ŋa. Ndaasendaha ka ba elva á ŋa palle, á mbemmbe nave-aaruwa. 8 Aɗaba iya keni, ya ba edda á hákuma; male-aha-aaruwa keni tá aŋkwa. Iya, ya male á sawji-aha. Má ya banán ge palle-aatare: Ezzlala á dem tatu estuwa, ba á zlala. Má yá ɗaha palle-aatare, ba á sawa. Má ya banán ge nave-aaruwa palle: Emmága una, sey ba á emmága.»

9 Cenáncena Yaisu elva á zhel ŋanna wá, á maga ba najipu-aara. Daaci a naba eptsavte ádeza nalga á emnde na tá aŋkwa ɗaba ŋane na, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwa cenáncena emtu? Á ba am *Iserayiila keni shanánka ura an fetarfire seke zhel ŋanna.» 10 Daaci ta naba eptsa-aatare ge emnde a ɓela á male á sawji-aha na, ta de beraa nave á ura-aatare na lapiya ba layye.

Yaisu a tsante egdze á wegyegye a mukse ndza an emtsa

11 Am iga a una ŋanna maa, Yaisu a zlala á dem ekse na ta ɗahaná an Nayin. Ta ɗabanaa pukura-aha-aara antara emnde kwakya ádehuwa. 12 Daraada áte we á wakyiya á ekse maa, ta de jaa ba ire antara emnde kwakya tá sá sepa emtsa, tá daná á dem evege. Emtsa ŋanna wá, egdzere zhele palle á ba ŋane ge emmeŋara. Emmeŋara keni wegyegye a mukse. 13 Yaakadada, ba a ɓelanu ice ge mukse ŋanna wá, a naba zanvaarhe. A ba ŋane á elvan ge ŋane: «Naba ɗuɗe kyuweka.» 14 Daaci a naba duhe ádeza emnde a sepa emtsa na, a de fete erva-aara áte leɓa na tá sepa emtsa átekwa na, ta naba tsaahe ge emnde a sepa emtsa na. A ba Yaisu: «Egdze a dawale, ya bakanaa ba iya, naba tsettse!» 15 A naba tsete ge emtsa na, a njihe, a fantau ge ndaha elva. Daaci: «Kwaye egdza á ŋa,» a ba Yaisu á elvan ge emmeŋara.

16 Baɗemme á emnde tá maga ba najipu-aara, tá an lyawa á Dadaamiya am ervauŋɗe-aatare. Ta fantau ge gálá Dadaamiya, a ba itare: «Kina wá, shamiyánsha nabi ƴaikke. A tsekwaa ba Dadaamiya an ire-aara a se tsaterme am iga ge emnde-aara.» 17 Cenaráncena labare á názena a maganaa Yaisu am kwara á Yahudiya baɗemme dem ekse-aha na tá átakwe antara Yahudiya ŋanna.

Emnde a ɓela á Yuhanna ádeza Yaisu

(Mat. 11:2-19)

18 Daaci Yuhanna maa, de ndaaranndáhá pukura-aha-aara názena a maganaa Yaakadada na baɗemme. A naba ɗete emnde buwa am pukura-aha-aara, 19 a ɓelaterhe ádezeŋara, geni tá de ndavanundave elva na: «Ba ekka edda una diyaŋerdiya ganakini watse á sawa na emtu? Una ka ura umele, sey ŋá tsákwá hyema ádaliye he?» 20 Daraada áza Yaisu, a ba itare tá elvan ge ŋane: «A ɓelaŋeraa Yuhanna slemaga baptisma, ge se ndavakundave: Ba ekka edda una diyaŋerdiya ganakini watse á sawa na emtu? Una ka ura umele, sey ŋá tsákwá hyema adaliye he?»

21 Ay, á ba am sarte ŋanna maa, Yaisu a mbateraahe emnde kwakya am lapikere keni gergere kwakya, a ŋgyesaa shaitaine-aha am vuwa á emnde kwakya, a vaterte ice ge wulfe-aha kwakya. 22 Daaci a vaterte jawápa ge emnde na a ɓelateraa Yuhanna na, a ba ŋane á elvan ge itare: «De bawanánba kure ba názena a cenanaa hyema á kure, antara názena kwa zharanaa á ba an ice á kure na ge Yuhanna ŋanna. Bawanánba ganakini wulfe-aha sharánsha ice, emnde a dere sharánsha sera-aha-aatare, tá aŋkwa zlala ba laŋŋe, emnde a derve mbarembe ba metmette, makwaya-aha sharánsha hyema-aha-aatare, emnde na ndza emtsaremtsa keni tsatertetse, talage-aha keni maa, cenarvaacena labáre á higa. 23 Barka ge edda una má kezlanveka fetarfire-aara áte iya na.»

24 Am sarte na zlarzlala emnde a ɓela á Yuhanna maa, Yaisu a fantau ge ndaater elva á Yuhanna ge emnde, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ndza kwa de zhárá uwe kure am kaamba? Ndza kwa de zhárá masa-aha na á gejaná effeƴa na emtu? Una ŋanna ka ɗekiɗeki. 25 Ay, ndza kwa de zhárá uwe? Ndza kwa de zhárá ura am zane zariya emtu? Náwa emnde a tsakwa zane zariya, emnde a za duniya keni, tá á ba am mba á slekse-aha. 26 Ay, ndza kwa de zhárá uwe? Ndza kwa de zhárá nabi á Dadaamiya ka emtu? Una ba jirire, á tsaaka á ba an nabi keni. 27 Aɗaba ba Yuhanna una wakita á Dadaamiya aŋkwa ndaha elva-aara, a ba ŋane:

“Náwa yá ɓela sleɓela-aaruwa á katafke á ŋa, ge tsatsaka baráma, a ba Dadaamiya.”

28 Una ya ndaakuraa ba iya: am emndimagwaha na tá yaterá ba ŋwasha na, ɓaaka ura á jauje ge Yuhanna an malire. Aley, edda una cekwa ba ŋane am emnde na tá am *kwara á Dadaamiya wá, ŋane á jauje ge Yuhanna an malire.»

29 Daaci baɗemme á dikele á emnde ŋanna antara *emnde a jaha hadáma na tá aŋkwa am dagave-aatare, cenarvaacena waazu á Yaisu ba shagera, aɗaba itare wá, ndza ta cenaa waazu áza Yuhanna, fartarfe ganakini una ŋanna elva á Dadaamiya ba jirire, lyarvaalya baptisma ázeŋara. 30 Amá *Farisa-aha antara malum-aha á *tawraita wá, itare cenarka Yuhanna, ƴarnaaƴa názena a ɓashateraa Dadaamiya, eksararka baptisma á Yuhanna.

31 A ba Yaisu zlaɓe ádaliye: «Yá sláterá an ware kwa emnde a zamáne na? Tá garava an uwe? 32 Ta ba seke egdzara na tá beɗa ba nara áte we á layye am huɗe á ekse, a ba emnde umele tá elvan ge emnde umele-aatare: Ŋa fertakurte derma á ga gusa, shekelakurka; ŋa tsakakurte ɗákwa keni, kyuwakurka, a ba itare na. 33 Haá! Samsa Yuhanna, ŋane shanka za ɗafa, shaaka mbazla, ŋane wá, an shaitaine ɗeme ákyiye! 34 De samsa *Ura á emnde baɗemme, ŋane wá, aŋkwa ezza, aŋkwa essha keni, ta bantsa: kwaye zhel na slera-aara ba huɗe, ŋane ɗeme wá, ura á emnde a ŋezla, antara emnde na tá maga ba haypa na akyiye. 35 Amá ilmu á Dadaamiya wá, aŋkwa á máráva jirire-aara ba parakke áza emnde-aara.»

Názena a maganaa Yaisu am huɗe á há á Simaun ura Farisa

36 Aŋkwa ura *Farisa umele, zhera-aara Simaun, a ɗaha Yaisu ge de za ɗafa am mba-aara. A naba duhe ge Yaisu, á dem mba á zhel ŋanna, tá aŋkwa zá ɗafa na. 37 Ay, am ekse ŋanna maa, aŋkwa mukse zaware umele, cenáncena ganakini aŋkwa Yaisu am mba á Simaun. Daaci a naba sawhe ge mukse ŋanna an kuderá á waye-aara am erva, se-aara emtake jipu. 38 Ba semsa-aara wá, a se fantau ba ge kyuwa am sera á Yaisu, a baranaa sera ge Yaisu an yawe á kyuwa, a mesanaahe an úgje á ire-aara. A ŋante sera ge Yaisu, a gante waye-aara ŋanna áte sera-aara.

39 Aŋkwa á ezzhara ura Farisa na a ɗahanaa ŋane Yaisu, a ba ŋane am ervauŋɗe-aara: «Zhel na, ma andze nabi á Dadaamiya á ba an jirire wá, ma andze a naba diyeddiye mukse na a nyamala ŋane na, antara názena á maganá ŋane baɗemme. Aɗaba kwakya haypa na á maganá ŋane.» 40 Daaci a ba Yaisu: «Simaun, aŋkwa názu yá bakaná ya.» «Naba ndaha, malum,» a ba Simaun á elvan ge ŋane. 41 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Aŋkwa emnde buwa á ɗabaterá ba ura palle áte gema. Palle-aatare a ɗabán ge gursa deremke buwa. Palle wá, a ɗabán ge gursa kul buwa. 42 Ay, bukerɗe-aatare ɓaaka edda una á dzegwándzegwa pelese gema na. Daaci edda á gema a naba ƴateraarhe gema ŋanna bukerɗe-aatare. Ate ka mu, ware am itare á waya edda á gema-aatare na kwakya?»

43 A ŋwanante ge Simaun, a ba ŋane: «Yá tama, á wayaná ba edda una ndza kwakya gema-aara áte ŋane na.» «Ba jire á ŋa,» a ba Yaisu á elvan ge ŋane. 44 Daaci a eptsavte ádeza mukse na, a ba ŋane á elvan ge Simaun: «Mukse na wá, ya sem ba estuwa á sem huɗe á há á ŋa, vakiteka yawe á bara sera, a bariyaa ba ŋane sera-aaruwa an yawe á kyuwa-aara, a mesinaahe an úgje á ire-aara. 45 Lyakivaaka an uŋŋule-aara am huɗe á há á ŋa, amá mukse na, daga ya sem ba estuwa, sem kina keni, a ŋitaa ba sera. 46 Gakifka waye áte ire-aaruwa, amá mukse na wá, a give waye-aara áte sera-aha-aaruwa. 47 Aɗaba una ŋanna yá baká ba jirire: kwakyire á wayavire-aara na ni a wayitaa an ŋane na wá, tá diyeddiye á ba áte una ŋanna, ganakini an bárá haypa-aha-aara, ma a kwakyaava estara keni.» 48 Daaci a ba ŋane á elvan ge mukse na: «An bárá haypa-aha á ŋa.»

49 Emnde na tá arge ɗafa kerɗe na, ta fantau ge dzamanaa am ervauŋɗe-aatare: «Ware kena ŋane zhel na ni á ƴanaara ŋane haypa ge ura na?» 50 Amá a ba Yaisu á elvan ge mukse na: «Lyakaalya fetarfire á ŋa, ezzlala á ba an hairire.»

8

Ŋwasha na ta da á ɗaba Yaisu na

1 Am iga á una ŋanna maa, Yaisu a fantau ge ja ɗaba am berni-aha antara am makwata-aha gergere, aŋkwa á magaterá waazu ge emnde, á ɓalaterá labáre á higa, elva a njá am *kwara á Dadaamiya. Pukura-aha kelaawa ju buwa na wá, tá á ba antara ŋane. 2 Tá aŋkwa zlaɓe ŋwasha-aha umele, a ŋezlatersaa Yaisu am erva á shaitaine, a mbateraahe am lapikere gergere, itare keni ta ɗaba Yaisu am jaɗaba ŋanna. Náwa zhera á ŋwasha ŋanna: Maari mukse na tá ɗahaná an Maari á Magdala na, ŋane una Yaisu a ŋgyesaa jini-aha vuye am ŋane, 3 Yuwanna, mukse á Huja nakawa am kwara á sleksu *Hirudus, Suzanna, ira ŋwasha umele na tá aŋkwa melanu ge Yaisu antara pukura-aha-aara an nalmane-aatare na.

Naraje an slepuwa wulfe

(Mat. 13:1-9; Mark. 4:1-9)

4 Ta se jamme ge emnde kwakya áza Yaisu, ta sawa am ekse-aha gergere. Yaisu a fantau ge vaterte elva á Dadaamiya an naraje na. A ba ŋane á elvan ge itare: 5 «A sesehe ge sleherɗa umele an wulfe á nalkame-aara, á de puwaná am fe-aara. Am sarte na aŋkwa á eppuwa maa, wulfe-aha umele a de valyaa áte uŋŋule. Ta payanaahe ge emnde an sera, ta tsekante ge ƴiye-aha. 6 Wulfe-aha umele a de valyaa áte cacera, a sesehe ba watsewatse, amá shekwaraaka emtsa, aɗaba ɓaaka narase. 7 Wulfe-aha umele zlaɓe ádaliye, a de valyaa am dake. Ta wala antara dake, a ɓecante ge dake. 8 Amá wulfe-aha umele wá, a puwaa á ba am haha shagera. A sesehe ge nalkame ŋanna, a magaa ire. Ba kelaa ekte a yaa egdzere deremke.» A farhe zlaɓe ádaliye ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Edda una máki aŋkwa hyema-aara, a cenevaacena!»

Labára naraje-aha?

(Mat. 13:10-17; Mark. 4:10-12)

9 Am iga á una ŋanna maa, ta de ndavanuhe ge pukura-aha-aara maana á naraje ŋanna. 10 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Kure wá, vararakurteva baráma geni kwá diyeddiye nasherire na am *kwara á Dadaamiya. Amá ge emnde umele wá, sey yá vaterte á ba an naraje, geni ma tá aŋkwa á zharaná á ba an ice-aatare keni, tá diseka, ma tá effa ɗeme hyema keni, tá cenanka.»

Maana á naraje an slepuwa wulfe

(Mat. 13:18-23; Mark. 4:13-20)

11 «Náwa maana á naraje ŋanna: Wulfe wá, una ŋanna elva á Dadaamiya. 12 Daaci emnde umele, itare ta ba seke uŋŋule. Ta cenevaacena elva á Dadaamiya, á sawa shaitaine, á tsakse elva ŋanna am itare na, á piyaterte ge fetarfe geni a sharánka shifa-aatare. 13 Emnde umele, ta ba seke cacera. Tá cenevaacena waazu, tá lyiyaná á ba an higa, amá tá vanteka sleɗe am vuwa-aatare. Tá fetarfe cekwaaŋguɗi, amá má samsa zlaɗa wá, kerteŋ tá ƴanƴa. 14 Emnde umele zlaɓe ádaliye, itare ta ba seke há á dake. Tá cenevaacena tsa elva á Dadaamiya á ba an uŋŋule-aara, amá wá, tá ƴanka dzama á ire an kazlaŋa á duniya, antara tataya berbire, ira tataya emtakire á duniya na. Á ɓecantá ba una ŋanna elva á Dadaamiya na am itare na, á sanseka ire ɗekiɗeki. 15 Amá emnde umele wá, itare ta ba seke haha na sleɗe shagera na. Má cenaráncena elva á Dadaamiya wá, tá ŋaná á ba an ervauŋɗe-aatare palle, an shagerire á ervauŋɗe. Tá farvauŋɗe, tá maga nampire.»

Naraje an kárá á fanus

(Mark. 4:21-25)

16 «Ɓaaka ura, máki mbantembe kárá á fanus-aara ni, á uŋmbar darau bi á faná am ekte á egdera. Estuweka. Kárá á fanus wá, tá zleŋelaná á ba áte tate-aara, lauktu emnde na tá dem huɗe á bere ŋanna, tá nanna ice parakke. 17 Daaci baɗemme á názena an sheɓe kina, watse á sesse, tá nanna emnde baɗemme. Názena nasherire kina keni maa, baɗemme watse á marapsemare, watse tá diyeddiye emnde baɗemme.

18 «Aɗaba una ŋanna maa, faufa hyema áte cená duksa á kure! Aɗaba edda una, máki aŋkwa ázeŋara na wá, watse tá de fanaarfe zlaɓe ádaliye ge ŋane. Amá edda una an erva dey wá, ba cekwa-aara na á tamaná ŋane am erva-aara ma keni tá de lyanvulye.»

Tara emmeŋara antara egdzar mama-aha-ŋara ge Yaisu

(Mat. 12:46-50; Mark. 3:31-35)

19 Am iga á una ŋanna maa, ta semhe ge tara emmeŋara antara egdzar mama-aha-ŋara ge Yaisu ta sezeŋara, amá sharánka jammeje aɗaba kwakyire á nalga. 20 Ta ɓelanve we ge Yaisu, a ba itare: «Náwa tá aŋkwa ndavaká tara emmeŋa antara egdzar mama-aha-ŋa ágashe.» 21 Amá a ba Yaisu á elvan ge emnde baɗemme: «Emmerwa antara egdzar mama-aha-aaruwa wá, ba emnde na tá aŋkwa cená elva á Dadaamiya, tá aŋkwa fansarfe na.»

Yaisu a ekhyaa válale

(Mat. 8:23-27; Mark. 4:35-41)

22 Vacite umele maa, tara Yaisu antara pukura-aha-aara ta demhe am paare á yawe. A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ebzaumibza haye ádehuwa-aara.» Daaci ta naba zlála. 23 Tá aŋkwa zlálá maa, Yaisu a naba pu hare. Cekwaaŋguɗi wá, a naba tsete ge válale átire á haye ŋanna, a naba nante paare na an yawe. Daaci baɗemme-aatare, shifa-aatare a gev ba paihyhye. 24 Ta de tsante Yaisu am hare na, a ba itare: «Malum, malum, degiya ma ɓaaka!» Tsetsa Yaisu, a naba valarhe ge válale na, a valarhe ge vadza á yawe keni, tseriyye ba seke ndza ɓaaka duksa.

25 Daaci a ba ŋane ge pukura-aha-aara: «Áma fetarfire á kure ge kure?» Amá itare, tá maga ba najipu-aara, jaterja lyawa keni jipu. A ba itare am dagave-aatare. «Ware kena ŋane una ni á ndaater elva ge tara válale an yawe keni, tá eccena na?»

A mbanaa estuwa Yaisu ura an shaitaine

(Mat. 8:28-34; Mark. 5:1-20)

26 Am sarte na icaransice haye tara Yaisu, daraada á dete iga a guwa am haha á Gairasaine-aha. Tate ŋanna wá, wafke-aara ba ndaŋŋe á sem Galili. 27 Ba a sesehe ge Yaisu am paare wá, a se yainu á ba an ye zhele umele, ŋane keni ba ura huɗe á ekse. Zhele ŋanna haraare an shaitaine. Wayaaka an naŋgyuwe, wayaaka an bere keni, sey á njá á ba am irekhye-aha. 28 Ba pute ice-aara áte Yaisu wá, a naba fu hula áseza Yaisu na, a se mbeɗaa am sera-aara, a ba ŋane á elvan ge ŋane á ba an ka kwara: «Ekka Yaisu *Egdza á Dadaamiya Slekse, ázara am dagave á miya? Tasle á ŋa, fiyemka am zlaɗa!» 29 A ndaana aɗaba uwe una, aɗaba Yaisu a banaa elva ge shaitaine am ŋane, a ba ŋane: «Sesse am zhel na!»

Shaitaine-aara ŋanna wá, maganánmaga palasa ser kwakya. Ser kwakya tá puwanem sera am sasala, tá puwante tsavaytsavaye áte erva, amá á eɓɓátá baɗemme, shaitaine ŋanna á daná á ba dem kaamba.

30 Yaisu a ndavanu zhera-aara ge zhel ŋanna, a ba ŋane: «Zhera-aaruwa wá, Dikele á Emnde.» A ndaha una ŋanna, aɗaba kwakya jini-aha am ŋane. 31 Jini-aha ŋanna ta fantau ge ŋala Yaisu, a ba itare: «Tasle á ŋa, ma ká ŋgyaŋerŋgya am ŋane keni, daŋerka á dem evege slaɗɗe na ɓaaka halavuwa-aara na.»

32 Ay, am tate ŋanna maa, ndza aŋkwa walda á nabezhe ƴaikke, tá piyá áte egdza wa. Jini-aha ŋanna ta ŋala baráma áza Yaisu, geni tá dem nabezhe-aha ŋanna. Yaisu a naba vaterte baráma. 33 Daaci jini-aha na ta naba segashe am zhel ŋanna, ta deme am nabezhe-aha ŋanna, daaci baɗemme á walda kyaakya ásate egdza wa ŋanna, valyaremvalye á dem haye, a ndateruhe ge haye baɗemme.

34 Suni-aha á nabezhe-aha ŋanna, tá zhárá duksa ŋanna wá, kyaakya zhagade ge itare keni, ta dateraa labáre ge emnde am huɗe á ekse antara áte makwata baɗemme. 35 Daaci estuwa nalga tá kelá á dem tate ŋanna, tá de zhárá názena magavmage na. Darduwa ádehuwa maa, ta de beraa zhel na ta segashe jini-aha am ŋane na, á njá am sera á Yaisu, an tsekwa am naŋgyuwe ba seke emnde, an eŋkale-aara ba laŋŋe. Amá itare, baɗemme ta fantau ge mága lyawa. 36 Daaci emnde na ni ta naana á ba an ice-aatare mága ŋanna baɗemme na, ta fantau ge palateraa sera-aara ge emnde, geni a shanaa estara zhele ŋanna ire-aara. 37 Aley a ba emnde a haha á Gairasaine ŋanna baɗemme tá elvan ge Yaisu: «Tasle á ŋa, ezzlálá am larde á ŋere.» Aɗaba baɗemme-aatare damda lyawa am itare. Daaci Yaisu a naba deme am paare á yawe, aŋkwa á zlala. 38 Amá zhele na shansha ire-aara na, a ŋála baráma áza Yaisu, geni ŋane keni á ɗabaterɗaba. Amá a naba eptsanaahe ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: 39 «Eptseptsa á dem mba á kure, de bateránba názena a magakanaa Dadaamiya baɗemme na.» Daaci ba zlálá á zhele ŋanna á dá, a de hyanme názena a maganaa Yaisu na am huɗe á ekse baɗemme.

Labáre á egdza á Yayrus an mukse na a gejante naŋgyuwe á Yaisu

(Mat. 9:18-26; Mark. 5:21-43)

40 A eptsehe zlaɓe ádaliye ge Yaisu, a icanse haye ásete we-aara maa, a se tsekwaa á ba am dagave á nalga, ta se lyiya ŋane. 41 A semhe ge ura male, zhera-aara Yayrus, ŋane palle á male-aha am mashidi. A se kezlaa ugje am sera á Yaisu, a fantau ge ŋalaná á dem mba-aara, 42 aɗaba aŋkwa egdza-aara mukse palle ba ŋane, á maga yawe kelaawa ju buwa, herzhe á degashe shifa am ŋane.

Tá átire á zlálá maa, emnde ta fantau ge ɓeca Yaisu. 43 Ay, aŋkwa mukse umele am dagave á emnde ŋanna, yawe kelaawa ju buwa á maga ba palasa á kela á uzhe. A keɗaa nalmane-aara baɗemme áza dauktar-aha, amá ɓaaka edda una mbanaambe. 44 Daaci mukse ŋanna a naba ganaptehe ge Yaisu á kya iga, a fete erva-aara áte we á naŋgyuwe á Yaisu. Kerteŋ a naba icevhe ge kela á uzhe-aara ŋanna. 45 «A gejitaa ware?» a ba Yaisu. Baɗemme á emnde, ma ware keni ba iya ka. Daaci a ba Piyer á elvan ge ŋane: «Malum! Ká zhárá nalga ŋanna ká am dágave-aatare, tá ɓecakɓeca na ni a gejaktaa ware, a ba ka?» 46 Amá a ba Yaisu: «Aŋkwa ura a gejitegeje. Aɗaba tapannaatápá sessa ndzeɗa am iya.» 47 Nanna mukse na ganakini á taa sheɓevka maa, a naba marse ire-aara á katafke á Yaisu ámbera á gyagya, a kezlaa ugje am sera-aara, a ndaanhe á katafke á emnde baɗemme dalila na a de gejaken naŋgyuwe á Yaisu na, antara ganakini a naba mbehe á ba am sarte ŋanna. 48 Daaci a ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Mbakaambe fetarfire á ŋa egdza-aaruwa, ezzlálá á ba an hairire.»

49 Zlaɓe á ba an elva ŋanna Yaisu áte we maa, a naba semhe ge ura á sawa am mba á Yayrus male am mashidi na, a ba ŋane á elvan ge Yayrus: «Ɓaaka egdzere. Ƴanƴa malum mazla-aara.» 50 Amá cenáncena Yaisu názena á ndaana ŋane. A ba Yaisu á elvan ge Yayrus: «A waŋka lyawa, naba fetarfe ka, á mbembe egdza á ŋa.» 51 Daraada á dem mba ŋanna maa, a piyaterte ge emnde baɗemme ge dem bere na á zlava egdzere am huɗe-aara. Sey a ƴateraa baráma ba ge tara Piyer, Yuhanna, Yakuba ira tara emmeŋara antara eddeŋara ge egdzere. 52 Baɗemme á emnde na tá am huɗe á há ŋanna, tá kyuwa egdze na, tá tsaka ɗákwa. Amá a ba Yaisu á elvan ge itare: «Kyuwauka, an emtseka egdzere, á pá ba háre.» 53 Amá itare ta zhárá Yaisu ba seke wuce, aɗaba diyardiya itare, ganakini ɓaaka shifa am egdzere. 54 Amá Yaisu a de ŋanaa ba erva ge egdze na, a ba ŋane á ba an ka kwara: «Naba tsettse egdza-aaruwa.» 55 A naba shifete ge egdze na, tsekwaɗɗe a naba tsetehe. Daaci a ba Yaisu: «Vawanteva náza za, a zuze.» 56 Tara emmeŋara an eddeŋara tá maga ba najipu-aara. Amá Yaisu a fater magiya, geni a ndaaranka ma ba ge ware keni.

9

Yaisu a ɓelaa pukura-aha-aara kelaawa ju buwa

(Mat. 10:5-15; Mark. 6:7-13)

1 Vacite umele maa, Yaisu a jatermaare ge pukura-aha-aara kelaawa ju buwa, a vaterte hákuma áte jini-aha baɗemme, antara hákuma á mba emnde áte lapikere. 2 Daaci a naba ɓelaterɓela, á de ɓalaterá labáre ge emnde, elva a njá am *kwara á Dadaamiya mazla-aara, antara ganakini a mbarmbe emnde na tá áte lapikere. 3 A ba ŋane á elvan ge itare: «Eksauka ma uwe keni am erva ge mága shula an ŋane, ma zade, ma kashi á náza za, ba nambela keni eksauka. Zlaɓe adaliye dawanka naŋgyuwe bubuwa áte kure, ma shuŋgu am lyiba keni. 4 Baɗemme á há na, máki lyarakurvaalye am huɗe-aara wá, njawinja á ba am mba ŋanna, dem sarte á zlálá á kure am ekse ŋanna. 5 Am tate na máki lyarakurka emnde wá, zlalauzlálá am ekse-aatare, papawateraapape berbere á haha-aatare áte sera á kure. Magawateránmaga una ŋanna, watse tá disá ba itare antara Dadaamiya.» 6 Daaci ba zlálá-aatare ge pukura-aha, ta zlálá á de ɓala labáre á higa am ekse-aha gergere, emnde na lapika vuwa-aatare keni ta mbateraahe am tate na ta demaa itare baɗemme.

Labáre á Yaisu weshanantewesha ire ge *Hirudus

(Mat. 14:1-12; Mark. 6:14-29)

7 Am sarte ŋanna maa, cenáncena sleksu *Hirudus názena tá maganá itare baɗemme na. Amá ba palle á názu á ndaana ŋane ɓaaka. Aɗaba ta bantsa emnde umele: «Tsettse Yuhanna slemaga baptisma am faya.» 8 A ba emnde umele: «Una Yuhanna ka, nabi *Ailiya werre.» A ba emnde umele zlaɓe ádaliye: «A tsetaa ba nabi umele tsekemme am faya.» 9 Amá a ba sleksu Hirudus: «Ábi ndza icaniica ire áte Yuhanna. A jesaara ware zlaɓe ádaliye yá cená labáre-aara na?» Daga á ba am sarte ŋanna, Hirudus á kátá naa wafke á Yaisu.

Yaisu a zateru duksa ge zála debu ilyeɓe

(Mat. 14:13-21; Mark. 6:30-44; Yuh. 6:1-14)

10 Saraasa emnde a ɓela ŋara, ta se ndahanhe názena ni ta maganaa itare baɗemme ge Yaisu. Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Sawmbare mi zláláwa á dem tate umele.» Ta naba zlálá á dem ekse ŋanna tá ɗahaná an Baytisayda na, ba itare an ire-aatare. 11 Amá kerteŋ cenaráncena emnde, ta naba ɗabateremhe á dem tate ŋanna. De lyatervaalye Yaisu, a vaterte waazu, elva a njá am *kwara á Dadaamiya; emnde na lapika vuwa-aatare keni a mbateraahe.

12 Eblyablya vaciya maa, ta ganaptehe ge pukura-aha-aara kelaawa ju buwa, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Puwateraapuwa nalga á emnde na mazla-aara, a zlarzlala á dem ekse-aha antara egdzar makwata-aha na herherzhe an tate na, geni tá shansha názu tá zanu ge we-aatare, antara tate na tá zlava shifa-aatare átekwa. Aɗaba tate na kaamba, mi ƴiƴiye an ekse.» 13 Amá a ba Yaisu á elvan ge itare: «Vawaterteva ba kure náza za.» Ta ŋwanante, a ba itare: «Ázeŋere ba depaiŋ ilyeɓe ámasla an kelfe buwa. Emtu ká kátá ŋá de shekwaterve náza za ge nalga na emtu?» 14 Emnde ŋanna wá, tá maga zála debu ilyeɓe. A ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara: «Naba njanjawateraanjanja kure emnde kul ilyeɓe, kul ilyeɓe.» 15 «Ane,» a ba pukura-aha, ta nabe maganaahe. 16 Daaci Yaisu a halante depaiŋ ilyeɓe, antara kelfe buwa na, a kante ice á dem samaya, a slafanaa we-aara ge Dadaamiya. Daaci a kwacaa depaiŋ-aha na, a tegateraa ge pukura-aha, geni tá vaterta itare ge nalga ŋanna. 17 Baɗemme á emnde, ma ware keni a zuhe á ba áte huɗe-aara náza zá na, aley jauje zlaɓe ádaliye. Pukura-aha ta halante jugena-aara wárá kelaawa ju buwa.

A ndaasa Piyer ganakini ba Yaisu una *Almasiihu na

(Mat. 16:13-19; Mark. 8:27-29)

18 Vacite umele am maduwa Yaisu ba ŋane palle, ta duhe ge pukura-aha-aara ádezeŋara. A de ndavateru elva, a ba ŋane á elvan ge itare: «Emnde mu, ta baa uwe áte iya, ta baa ya ware?» 19 Ta ŋwanante, a ba itare: «Emnde umele wá, ta baa ka Yuhanna slemaga baptisma. A baa emnde umele, ka nabi *Ailiya werre. A baa emnde umele zlaɓe adaliye, ka ba nabi umele tsekemme, a tsetaa ba palle á nabi-aha werre am faya.» 20 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ay kure maa, kwá ba ya ware kena?» A ŋwanante ge Piyer, a ba ŋane: «Ba ka una ka *Almasiihu, ka sawa áza Dadaamiya.» 21 Amá Yaisu a fater magiya kwakya, geni a ndaaranka ma ge ware keni.

Yaisu a sanse elva a emtsa-aara, antara tsetse-aara am faya

(Mat. 16:20-28; Mark. 8:30–9:1)

22 Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Iya *Ura á emnde baɗemme wá, ɓaaka pekya-aara, sey yá shushe zlaɗa kwakya. Male-aha á larde, antara male-aha á *liman-aha, ira malum-aha á *tawraita, tá de ƴiyaaƴa, watse tá de zlanaazle shifa-aaruwa baɗemme. Amá am háre ge keƴire wá, watse yá sesse zlaɓe ádaliye á ba an shifa.»

23 Daaci a ba ŋane á elvan ge emnde baɗemme: «Máki edda-aara wayaawáyá ɗaba ya wá, a dzameka shifa-aara ɗekiɗeki. Ma vaatara keni a eksanteksa dzaŋgala-aara, a ɗabiɗaba an ŋane. 24 Aɗaba máki edda-aara á tataya lya shifa-aara wá, á de keɗanaakeɗa. Amá edda una a keɗaa shifa-aara aɗaba iya wá, á de shansha zlaɓe ádaliye. 25 Ma edda-aara a zu emtakire á duniya na baɗemme keni wá, ázara nampire-aara ge ŋane, máki keɗanaakeɗa ire-aara, á de shanka shifa na á katafke na? 26 Ay degiya, ma ware una a magaa zherwe ge baa ŋane ura-aaruwire, bi ge ndaater elva-aaruwa ge emnde wá, iya *Ura á emnde baɗemme keni, watse á wiyá zherwe ge baa ŋane ura-aaruwire, má watse yá sawa an ƴaikkire á Edderwa, antara ƴaikkire-aaruwa, ira ƴaikkire á malika-aha cuɗeɗɗe. 27 Yá ndaakur ba jirire, á ba am dagave á kure na keni, tá aŋkwa emnde na ni watse tá emtseka ba estuwa, sey máki naránna an ice-aatare Dadaamiya á jáhá emnde á dem kwara-aara.»

Eptsapteptsa Yaisu a gev umele

(Mat. 17:1-8; Mark. 9:2-8)

28 Á maga háre tiise am iga á elva-aara ŋanna maa, Yaisu a ɗante tara Piyer, antara Yuhanna, ira Yakuba, a ɗálá ádete ire á wa antara itare, ge de maga maduwa. 29 Am sarte na ŋane á maga maduwa áhuwa ŋanna maa, a naba eptsavte ge wafke-aara, naŋgyuwe-aara keni gevge dzayye ba telle ámbera á maga wulwulire. 30 Cekwaaŋguɗi wá, tá zhárá ba zála buwa, tá ndaha elva antara Yaisu. Emnde buwa ŋanna wá, tara Muusa antara *Ailiya nabi-aha werre. 31 Ta jesaare ba estuwa an ƴaikkire á Dadaamiya. Tá aŋkwa ndaha elva antara Yaisu áte emtsa-aara na watse á de emtsa am Urusaliima, ge zlaa slera-aara baɗemme. 32 Tara Piyer wá, ndza tá am háre, am sarte na Yaisu aŋkwa á maga maduwa na. Ta tsete am háre á ba am sarte á sawa á emnde ŋanna. Daaci ta nanna itare ƴaikkire á Yaisu antara emnde buwa ŋanna ta sezeŋara na.

33 Tá kátá zlálá emnde na maa, a ba Piyer á elvan ge Yaisu, «Malum, ŋere keni ŋá aŋkwa áhuna na wá, shagera jipu. Kina wá, ŋá magakurá dzadzawe-aha keƴe, palle náza á ŋa, palle náza á Muusa, palle keni náza á Ailiya.» A ndaase elva ŋanna ba estuwa, amá diyaaka názena á ndaaná ŋane. 34 Ba ŋane á ndáhá una ŋanna wá, tabeɗamme a tsekwaterarhe ge kumba baɗemme-aatare. Daaci a naba jater ge lyawa pukura-aha na aɗaba kumba ŋanna. 35 Cekwaaŋguɗi wá, tá cená ba kwara á sawa am kumba ŋanna, a ba edda-aara: «Una náwa ŋane na wá, Egdza-aaruwa ya ɓelaa ba ŋane. Cenaucena názena á bakurná ŋane.» 36 Am iga á kwara ŋanna maa, ta naa ba Yaisu palle mazla-aara, ta ɓaaka emnde na.

Amá elva ŋanna a njaa á ba am huɗe-aatare, ɓalarka emtsaaɗe pukura-aha na ɗekiɗeki.

Yaisu ŋgyanseŋgye jini am egdzere

(Mat. 17:14-18; Mark. 9:14-27)

37 Makuralla-aara maa, ta naba tsekwese á sawa áte ire á wa na. Emnde kwakya ta de yainu ge Yaisu. 38 Am dagave á nalga ŋanna wá, aŋkwa ura lapika egdza-aara, palle ba ŋane, a naba ɗaha Yaisu á ba an ka kwara: «Malum, malum, tasle á ŋa, zharinaazhárá egdza-aaruwa na! 39 Á maganá palase shaitaine jipu. Ba kelaa máki tsekwanvetsekwe wá, á hula egdzere, á velyanaavelye am áhá, á kelá ugbalyailye. Sey á magannaamaga palasa lauktu á ƴanƴa. 40 Ya saterán ge pukura-aha á ŋa, amá dzegwaránka ŋgyanse jini ŋanna am egdzere.»

41 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Amá kure emnde a zamane na wá, ɓaaka fetarfire á kure ɗekiɗeki, kwa mandzawe-aha jipu! Há! Watse yá njá antara kure, yá fakurá ervauŋɗe dem laukte-ara estuwa? Siyansa kwa ka egdze á ŋa ŋanna ge iya.» 42 Aŋkwa á sawa egdze ŋanna áseza Yaisu maa, a naba velyanaahe ge jini ŋanna am ire, aŋkwa á maganá palase am áhá. Amá Yaisu a naba valarhe ge jini ŋanna, a mbanaahe egdze na, «Kwaye egdza á ŋa,» a ba ŋane á elvan ge eddeŋara. 43 Baɗemme á emnde tá maga ba najipu áte hákuma na a maganaa Dadaamiya an sleksire-aara.

Yaisu aŋkwa á sanse ge buwire elva a emtsa-aara antara tsetse-aara am faya

(Mat. 17:22-23; Mark. 9:30-32)

Am zlaɓe emnde baɗemme tá maga ba najipu áte názena á maganá ŋane baɗemme na, a ba ŋane á elvan ge pukura-aha-aara: 44 «Náwa yá bakurá elva wá, a deseka elva ŋanna am ire á kure: Iya *Ura á emnde baɗemme wá, watse tá fime am erva ge emnde.» 45 Amá ba palle á názu ta cenanaa pukura-aha am elva ŋanna ɓaaka. An sheɓe maana á elva ŋanna ge itare, geni a cenaránka baɗemme. Ndavanu ge Yaisu keni, a waterwa lyawa.

Gajawe á pukura-aha arge ƴaikkire

(Mat. 18:1-5; Mark. 9:33-37)

46 Farantaufe pukura-aha ge mága gajawe am dagave-aatare, geni watse mala ware am itare. 47 Kerteŋ diyeddiye Yaisu názena tá aŋkwa á dzamaná itare. Daaci a eksante egdzere, a tsanaahe átevge ŋane, 48 a ba ŋane á elvan ge itare: «Ma ware una a lyevaa egdze na aɗaba iya, edda-aara a lyevaa ba iya an ire-aaruwa. Edda una lyivaalye, edda-aara a lyevaa ba sleɓeliɓela an ire-aara. Edda una a gev ba seke cekwa ba ŋane am dagave á kure wá, mala ba ŋane am kure.»

Edda una dagalaaka ádete kure, ura á miya ba ŋane

(Mark. 9:38-40)

49 A eksante elva Yuhanna, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Malum, ŋere wá, ŋa naa ura umele á ŋgyá jini-aha am emnde an zhera á ŋa, amá ŋa naba piyante, aɗaba ŋane ura á miya ka.» 50 A ba Yaisu, «Aꞌaa, piyawanteka. Aɗaba máki edda-aara dagalaaka tsuwe ádete kure wá, ura á miya ba ŋane.»

Aŋkwa ekse palle am *Samariya lyiyaaka Yaisu

51 Nánna Yaisu ganakini herzhapteherzhe sarte á zlálá-aara á dem samaya maa, a naba magaa niya-aara ganakini sey á zlálá á dem Urusaliima mazla-aara. 52 Tá aŋkwa zlálá maa, herzharanteherzhe ekse umele am kwárá á *Samariya, a ɓelaa pukura-aha-aara á katafke ge tsatsaná sleɗe. 53 Amá lyiyarka emnde a ekse ŋanna, aɗaba ŋane átira dem Urusaliima. 54 Daaci a ba tara Yakuba an Yuhanna tá elvan ge ŋane: «Yaakadada, wayak-waya emtu ŋá ɗáhá kárá á sa am samaya á se zlateraazle?» 55 Amá a eptsavte ge Yaisu ádezetare, a naba valaterarhe. 56 Daaci ta naba zlálá-aatare á dem ekse umele.

Emnde na wayarwáyá ɗaba Yaisu

(Mat. 8:19-22)

57 Tá á ba átira zlala ŋanna maa, a naba semhe ge ura umele, a ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Yá ɗabakɗaba ma ka deme keni.» 58 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Mbayka-aha tá an evege-aha-aatare, ƴiye-aha keni tá an bere-aha-aatare, amá iya *Ura á emnde baɗemme wá, ba tate na yá zlavanaazlava shifa-aaruwa átekwa keni ɓaaka.»

59 Ura umele zlaɓe ádaliye maa, a ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Sawa, ɗabiɗaba.» Amá a ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Yaakadada, viteva baráma yá de heɗeheɗa emtsaaɗe edderwa.» 60 Amá a ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ƴaterƴa emtsa-aha, a heɗarheɗa emtsa-aha-aatare. Ekka wá, ezzlala á de ɓalaterá waazu ge emnde, elva a njá am *kwara á Dadaamiya mazla-aara.»

61 A ba ura umele zlaɓe ádaliye ge keƴire, «Ƴá ɗabakɗaba, Malum, amá wá, viteva emtsaaɗe baráma yá de magaterá á jamimá shifa ge emnde a há á ŋere.» 62 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ma ware una a gaave áte weza, ámbera á zhárá ice á dem iga wá, ɓaaka nampire á edda-aara am kwara á Dadaamiya.»

10

Yaisu a ɓelaa pukura-aha-aara kul vuye ju buwa

1 Am iga á una ŋanna maa, Yaakadada a dzerse pukura-aha umele emnde kul vuye ju buwa, a ɓelaterɓela bubuwa. A ɓelateraa á dem berni-aha antara makwata-aha na watse á duwa ŋane ádemkwa na baɗemme. 2 Lauktu tá zlálá, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwakya hiya áte fe, amá cekwa emnde a ehhálá-aara á dem mba. Aɗaba una ŋanna, ŋalauŋala Edda á fe, geni á farfe ge ɓela emnde, á dem fe-aara. 3 Zlalauzlálá, náwa ya ɓelakurɓela wá, kwa ba seke egdzar kyawe-aha am dagave á indale-aha. 4 Eksawka partamami am erva, ma nambela á kashi keni. Ba kimake keni, dawánka. Tsatsauka áte baráma ge ga use áte emnde. 5 Ma kwa de tsekwaa am mba á ware keni, bawateránba emtsaaɗe ge emnde a há ŋanna: A vakurteva Dadaamiya hairire. 6 Máki aŋkwa edda una an barka am vuwa am huɗe á há ŋanna wá, hairire á kure á de tsekwá áte ŋane. Máki ɓaaka wá, á eptsa hairire á kure á ba ásezekure zlaɓe ádaliye. 7 Am huɗe á há na, máki lyarakurvaalye wá, njawinja á ba am mba ŋanna, dem sarte á zlala á kure, mbaɗauka há á emnde. Naba zauza, shausha názena ni ta fanaa itare á katafke á kure. Aɗaba sleslera wá, zlayánzláyá mbera-aara. 8 Máki dakuremda am ekse, lyarakurvaalye emnde wá, zauze názena ni ta fanaa itare á katafke á kure baɗemme. 9 Mbawmbe emnde-aatare na ni lapika vuwa-aatare na. Bawateránba ge emnde a ekse ŋanna ganakini itare wá, a hyatermaa ba Dadaamiya ge njá am kwara-aara. 10 Amá am ekse na máki lyiyarakurka emnde ŋanna wá, tsawaatse áte we á layye am huɗe á ekse ŋanna, bawateránba ge emnde ŋanna: 11 Ba berbere á haha á kure na áte sera á ŋere keni, náwa ŋá papakuraapape duksa á kure. Ay degiya, diyaweddiye ganakini a hyakurmaa ba Dadaamiya ge njá am kwara-aara, kwa ƴanaa ba kure.» 12 A farhe zlaɓe ádaliye ge Yaisu: «Yá ndaakur ba jirire, vaci shairiya wá, watse ŋgulme ba shairiya na ta magaterán ge emnde a *Saudauma arge náza á emnde a ekse ŋanna.»

Zlaɗa arge ekse-aha na ta kwalve mága tuba

(Mat. 11:20-24)

13 «Watse zlaɗa ge kure emnde a Kaurajin, antara emnde a Baytisayda. Aɗaba najipu-aha na ya maganaa iya am ekse-aha á kure na wá, ma andze am Tirus antara Sidaun wá, ma andze tsakwaremtsakwa emnde a ekse-aha ŋanna am buhwa-aha, ma andze daremda am kelpa á kárá ge marese tuba-aatare. 14 Aɗaba una ŋanna, vaci shairiya wá, watse ŋgulme ba shairiya na ta magaterán ge tara Tirus antara Sidaun na arge náza á kure. 15 Kina wá, yá elvan ge kure emnde a Kafarnahum. Kwa kurken watse á kakurteka Dadaamiya, watse kwá daada á dem samaya emtu? Ɓaaka kwá daaka ɗekiɗeki! Watse á gakuraage á dem jahanáma.»

16 Daaci a ba ŋane á elvan ge pukura-aha-aara: «Kure wá, edda una a cena elva á kure, a cena ba elva-aaruwa. Edda una cenaaka elva á kure, cenaaka ba elva-aaruwa. Ay degiya, edda una a ƴaa ya wá, a ƴaa ba edda una a ɓeliɓeli na.»

Sarassa pukura-aha kul vuye ju buwa

17 Haraare maa, saraasa pukura-aha kul vuye ju buwa na á ba an higa. A ba itare tá elvan ge Yaisu: «Yaakadada á ŋere, ba jini-aha keni faraŋersarfe, am sarte na ŋa bateraa elva an zhera á ŋa.» 18 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ba estuwa. Ndza ya nanna Shaitaine am sarte na á eblya á sá am samaya, ba seke mága á kárá a rade. 19 Vanakurteva hákuma ge kure, ganakini kwá payanaapaya zahe antara herdza-aha an sera-aha á kure, kwá ŋgerɗanaaŋgerɗa kelaade á kure, ma ŋane slehákuma keni, ɓaaka názu kwá kuvaná kure ɗekiɗeki am duniya na. 20 Amá wá, higa á kure a tseka á ba áte hákuma na kwa shanaa kure áte jini-aha; higauhiga aɗaba zhera-aha á kure aŋkwa an puwa am samaya.»

Yaisu aŋkwa á higar ge názena a maganaa Dadaamiya

(Mat. 11:25-27; 13:16-17)

21 Yaisu a naba shaa higa ƴaikke am sarte ŋanna, á sawa áza Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, a ba ŋane: «Eddaye-aaruwa, ka Edda á samaya antara haha ba ka palle. Yá aŋkwa slafak we-aaruwa kwakya, aɗaba ka sateransa ka ge egdzara mesheshe názu ka sheɓatervuwe ge emnde a diya, antara emnde a eŋkale. Ba estuwa, Edderwa, una namaari á ŋa ganakini a gevge ba estuwa.

22 «Edderwa a fime duksa baɗemme am erva ge iya. Diyaweddiye ganakini ɓaaka ura á diyeddiye *Egdza á Dadaamiya, máki Eddeŋara ŋanna ka palle. Dada keni, ɓaaka ura á diyeddiye, máki Egdza-aara ka palle, antara emnde na a wayaterantaa Egdza-aara ge marateránmara.»

23 Daaci a eptsapte ádeza pukura-aha-aara, a ndaater elva na ba ge itare palle, a ba ŋane: «Higa ƴaikke ge kure, kwa emnde na kwá aŋkwa zharaná an ice á kure duksa-aha ŋanna. 24 Yá ndaakur ba jirire, ndza kwakya nabi-aha antara slekse-aha saɗaɗɗe tá kátá puwete ice-aatare áte duksa na kwá zharaná kure kina, amá sharánka. Ndza tá kátá cenvaacena duksa na kwá cenaná kure kina, amá sharánka keni.»

Naraje an maggwire á ura *Samariya

25 A tsete ge malum á *tawraita umele, a de tsagwaɗa Yaisu áte elva, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Malum, yá maga uwe kina lauktu yá shá shifa na á zleka na?» 26 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ka beraa uwe ka am tawraita? Ká cenaná estara ka, máki ká enndaha?» 27 A ba ŋane: «A ba tawraita wá: Ewwáya Yaakadada Dadaamiya á ŋa an ervauŋɗe á ŋa baɗemme, an shifa á ŋa baɗemme, an ndzeɗa á ŋa baɗemme, ira an eŋkale á ŋa baɗemme. A ba ŋane zlaɓe ádaliye: Ewwáya sleriya á ŋa ba seke ire á ŋa.» 28 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ŋwakteŋwa shagera. Maganaamaga una ŋanna, ká shansha shifa.»

29 Amá malum ŋanna á kátá shaná dalila ge ire-aara wá, a ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Ware ŋanna sleriya-aaruwa ŋanna?» 30 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Aŋkwa ura, a tsete am Urusaliima, á tsekwa á dem Yairikau maa, a de velyeme am dagave á emnde a za baráma, ta tsakwanse am naŋgyuwe-aara, ta hyanhe an já, ta ƴán ba ge emtsa. 31 Á ba am sarte ŋanna maa, a tsete ge *liman umele, ŋane keni a ɗába ba baráma ŋanna. Ba a naa zhele na á ɓelá wá, a naba cikante, a ƴanaa baráma. 32 Adaliye a semhe ge ura *Laiwiŋkau am tate ŋanna. Ŋane keni, ba a naa zhele ŋanna, a naba cikante, a ƴanaa baráma. 33 Amá daaduwa ura *Samariya umele á dem tate ŋanna átira mága shula-aara wá, ba a naa zhele na wá, a naba zanvaarhe, 34 a duhe á ba ádezeŋara. Ŋane a naba baranaa wige-aha na an mbazla-aara aŋkwa, a gananu waye, daaci a faɗanaahe an gabaga. A eksante zhele ŋanna, a njante áte ezzeŋwa-aara, a dáná á dem bere á tsekwa wayve-aha, a de fanu hyema áhuwa. 35 Makuralla-aara maa, a sanse gursa-aara, a vante ge edda á tate á tsekwa wayve-aha ŋanna, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Náwa lyevaalya una, watse yá eptsa zlaɓe ádaliye á ba kya una. Naba fanufe hyema ge zhel na, ma ka keɗaa uwe keni, yá se eppela baɗemme.» 36 Daaci a ba Yaisu á elvan ge malum á *tawraita na: «Ate ka mu, ware una ura á zhele na a de velyeme am dagave á neyle-aha na?» 37 A ba ŋane: «Ura-aara ba edda una a zanvaarze na.» Daaci a ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ezzlálá, ekka keni de emmága ba seke una ŋanna.»

Yaisu am mba á tara Marta an Maari

38 Yaisu átira mága shula antara pukura-aha-aara. De sharnaasha ekse umele, aŋkwa mukse zhera-aara Marta, a tsekwateraa am mba-aara. 39 Aŋkwa egdza emmeŋara mukse ge Marta ŋanna, zhera-aara Maari, ŋane a njehe am haha áza Yaisu, á cená elva na á tsakaná ŋane. 40 Amá Marta wá, ŋane aŋkwa á shuŋŋula ba slera-aha umele am bere a gya ɗafa. Daaci a naba seza Yaakadada, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Labára ɓaaka lambe á ŋa áte iya, yá shuŋŋula ba iya palle an slera-aha á mba na? Banánba seke ge egdza emmerwa na a se meliyumele.» 41 Amá a ŋwanante ge Yaakadada, a ba ŋane: «Marta, Marta, ekka ká hyaná lyuwa ge ire á ŋa an slera-aha ba dey, 42 una ŋanna ka, una duksa ƴaikke. Maari wá, ŋane a eksese duksa ƴaikke na tá taa lyevaaka am erva-aara ɗekiɗeki na.»

11

Mága maduwa na a kwaratersaa Yaisu ge pukura-aha-aara

(Mat. 6:9-13; 7:7-11)

1 Vacite umele am tate umele maa, Yaisu a magaa maduwa. Am iga á una ŋanna, a ba pukura-aha-aara tá elvan ge ŋane: «Yaakadada, kwaraŋersekware ge ŋere keni mága maduwa ŋanna, seke una a kwaratersaa Yuhanna ge pukura-aha-aara na.» 2 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Máki kwá maga maduwa wá, bawánba a ba kure:

Eddeŋere Saksage, ekka wá, ka cuɗeɗɗe. Emmága dalila á ŋa ganakini emnde baɗemme a farfa zherwe áte ka. Sawa an sleksire á ŋa.

3 Vaŋerteva náza za a hyeŋerhya ma vaatara keni.

4 Ƴaŋeraarƴe haypa-aha á ŋere, aɗaba ŋere keni ŋá aŋkwa ƴateraare ge emnde a haypa an ŋere baɗemme. Daŋeremka am bada á shaitaine.»

5 Yaisu a fateraarhe zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: «Máki palle á kure a shaa wayve an huɗe á vaƴiya, ɓaaka názena á faná á katafke-aara wá, sey ba a de mba á sleriya-aara, á de baná: Vawiteva ukpa, 6 aɗaba ya shaa wayve, ɓaaka názena yá fáná á katafke-aara. 7 Bi á ŋwananteŋwa sleriya-aara ŋanna á sawa am huɗe á bere, a ba ŋane: Weshiyanteka ire! An zleŋa bere, ŋere ŋá pá háre antara yalla-aha-aaruwa. Ŋá taa tseteka mazla-aara ge vakte ukpa. Amá ŋane wá, a maŋka ervauŋɗe. 8 Yá ndaakur ba jirire, ma tsarka ge vante ukpa ŋanna aɗaba urire-aatare keni wá, sey tá tsetse tá vanteva geni á hyateraaka lyuwa mazla-aara. 9 Názu yá bakurná iya wá, naba ndavaundava, tá de vakurteva. Tatayautataya, kwá de shansha. Ɗauɗaha emnde a há, tá se werakurantewera wakyiya. 10 Aɗaba ma a ndavanaa ware keni, sey á shansha. Ma a tatayanaa ware keni, sey a shansha. Ma a janaa ware wakyiya keni, tá weranantewera. 11 Emtu ware dada am kure, má egdza-aara a ndavanu nabuhwa, ŋane á vante zahe? 12 Bi máki egdzere a ndavanu slaya, á vanteva emtu herdza? 13 Kwa mandzawe-aha tsa, amá diyakurdiya vaterte duksa shagera ge egdzara á kure. Sakwa Eddekure na am samaya na emtu? Ŋane wá, ma a ndavanaa ware Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ázeŋara keni, sey ba á shansha.»

Tara Yaisu tá taa njeka antara Shaitaine

(Mat. 12:22-30; Mark. 3:20-27)

14 Vacite umele maa, Yaisu aŋkwa á ŋgya jini am ura, jini ŋanna a piyanante ge ndaha elva. Ŋgyanseŋgye Yaisu jini ŋanna wá, zhele ŋanna a fantau ge ndaha elva ba laŋŋe. Baɗemme á emnde tá maga ba najipu-aara. 15 Amá ta bantsa emnde umele wá: «A vantaa ba *Bailjaibul slekse á shaitaine-aha hákuma á ŋgya jini-aha ŋanna.»

16 Emnde umele zlaɓe ádaliye, ta de tsagwaɗa Yaisu áte elva wá, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Máki a ɓelakaa ba Dadaamiya wá, maraŋeránmárá najipu palle, ganakini ŋá diyeddiye átekwa.» 17 Amá kerteŋ diyeddiye Yaisu názu ta sawa an ŋane am ire. Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Baɗemme á sleksire, máki tarapsete emnde gergere buwa am kwara ŋanna, tá aŋkwa dagala am dagave-aatare wá, sleksire ŋanna ba badzavbadze, ba bere-aha-aatare keni tá kyaɓanaakyaɓa baɗemme. 18 Ba duksa palle ge Shaitaine keni. Máki gevge ni á wava ba ŋane áte ire-aara wá, á zlálá estara kwara-aara á de katafke? Aɗaba kwa bantsa kure, a vitaa ba slekse á shaitaine-aha hákuma áte jini-aha. 19 Máki estuwa wá, a vatertaa ware kena hákuma á ŋgya jini-aha am ura ge emnde á kure? Tá kyaná ba emnde á kure shairiya-aara, geni ɓaaka jirire am elva á kure. 20 Yá ndaakur ba jirire, yá aŋkwa ŋgya jini-aha á ba an hákuma na a vitaa Sheɗekwe á Dadaamiya. Amaana wá, samsa ba Dadaamiya an sleksire-aara ásezekure.»

21 Yaisu aŋkwa á slá Shaitaine an slendzeɗa, a ba ŋane á elvan ge itare: «Máki ŋgwaɗapseŋgwaɗe slendzeɗa, aŋkwa á ufa há-aara wá, ɓaaka názu á geja kazlaŋa na am huɗe á há ŋanna. 22 Amá má daaduwa edda una jauje ge ŋane an ndzeɗa wá, ba náza a erva-aara keni á lyanvulye baɗemme, á halesehale kazlaŋa-aara baɗemme, tá de zaná antara emnde-aatare.

23 «Daaci ma ware una ɓaaka an ya keni, ŋane kelaade-aaruwa. Ma ware una á meliyuka ge jáhá emnde na, ŋane ba slezaɗaterzaɗa.»

Eptsa á jini á dem urimagwe

(Mat. 12:43-45)

24 «Má sesse jini am ura wá, á de ja ɗaba á ba am kaamba, ge tataya puwansepuwe. Máki shanka wá, á bánba jini ŋanna, ambane yá eptsa á dem bere-aaruwa na ya segashe am huɗe-aara na. 25 Má eptsaptsa wá, á de berá ba bere an hyaɗa, an tsatse tseɗaŋŋe. 26 Daaci á zlálá-aara, á de ɗaha jini-aha umele na jaruje ba ge ŋane an mandzawire na vuye, tá sawa, tá se njá am huɗe-aara. Am iga-aara wá, edda-aara á gev ambane ba una ndza am zuŋŋwire na.»

Higa jirire

27 Ba zlauzle Yaisu am tsáká elva ŋanna wá, a ba mukse umele á ba am nalga ŋanna á elvan ge ŋane á ba an ka kwara: «Mukse na ni a sepakaa am huɗe-aara, a faku uɓa-aara na wá, higa ƴaikke ge ŋane!» 28 Amá a ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Higa ƴaikke wá, ba náza á emnde na tá cená elva á Dadaamiya, tá aŋkwa emmága na.»

Najipu na a marsaa Dadaamiya áte Yaunas

(Mat. 12:38-42)

29 Am tá aŋkwa far ba jáhá ge emnde áseza Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Amá emnde a zamane na wá, ta mandzawe-aha váyya! Itare tá aŋkwa ndava ba najipu ge diyise átekwa, máki a ɓeliyaa ba Dadaamiya, amá tá shanka ɗekiɗeki, hyaahya ba una tá aŋkwa ndaaná áte Yaunas werre na. 30 Aɗaba ba seke una ni Dadaamiya a marse hákuma-aara am Yaunas werre á katafke a emnde a *Niniwe na wá, watse ba duksa palle am *Ura á emnde baɗemme keni á katafke á emnde a zamane na. 31 Vaci shairiya wá, aŋkwa slekse mukse, watse a mbeɗateraambeɗa emnde a zamane na. Aɗaba ŋane kwaye ndza a tseta am pute, a se cena waazu á Suleymanu sle-ilmu jipu. Amá náwa aŋkwa edda una jauje ge Suleymanu kina, kure kwá ceneka. 32 Zlaɓe ádaliye, vaci shairiya wá, emnde a *Niniwe keni tá de mbeɗateraambeɗa emnde a zamane na. Aɗaba itare, am sarte na cenaráncena waazu á Yaunas wá, magarnaamaga tuba. Amá náwa aŋkwa edda una jauje ge Yaunas kina, kure kwá maŋka tuba.»

Parakkire na áte vuwa

(Mat. 5:15; 6:22-23)

33 «Ɓaaka ura, máki mbantembe kárá á fanus-aara ni, á sheɓanve am ice á duksa umele, bi á uŋmbar darau. Estuweka. Kárá á fanus wá, tá zleŋelaná á ba áte tate-aara, lauktu emnde na tá dem huɗe á bere ŋanna, tá nanna ice parakke. 34 Ice á ŋa wá, ba seke kárá á fanus ge vuwa á ŋa. Má lapiya ice á ŋa wá, baɗemme á vuwa á ŋa ba parakke. Amá má shagerka ice á ŋa wá, vuwa á ŋa baɗemme á ba am tabeɗammire. 35 Aɗaba una ŋanna maa, sey ká fá hyema ba shagera, ganakini parakkire na am ka na, a nyefka tabeɗammire. 36 Daaci máki baɗemme á vuwa á ŋa ká á ba am parakkire, ɓaaka tate na am tabeɗammire wá, ɓaaka tate na ni ká nanka keni áte ka, ba seke kárá á fanus aŋkwa á maraká parakkire-aara.»

Yaisu a ɓalaterse zlaɗa-aatare ge *Farisa-aha antara malum-aha á *tawraita

(Mat. 23:1-36; Mark. 12:38-40)

37 Am sarte na zlauzle Yaisu am tsáká elva-aara maa, a naba ɗante ge ura *Farisa umele, ge de zá ɗafa am mba-aara. A naba duhe ge Yaisu, á de zá ɗafa na. 38 Á maga ba najipu ura Farisa na áte Yaisu, aɗaba a naa Yaisu baraaka erva lauktu á zá ɗafa. 39 Amá a ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Kwaye kwa mága á kure *Farisa-aha: Kwá bárá iga á náza sha duksa antara tasa-aha á za duksa á kure, amá am huɗe á kure wá, kwa neyle-aha an tsaka ire, kwa emnde a mandzawe ba kure. 40 Amá kwa uce-aha degiya kure! Máki a nderanaa Dadaamiya iga á duksa, huɗe-aara wá, a nderanaa ŋane ka emtu? 41 Kure wá, vawaterteva kure ba náza za ge talaga-aha antara názu tá shushe, kure kwá gev ba emnde cuɗeɗɗe, ma am uwe keni.

42 «Watse zlaɗa ge kure Farisa-aha, aɗaba ɗále-aha, tara ɗále á minti antara daugdza ira ɗále-aha umele wá, kwá aŋkwa vante luser-aara ge Dadaamiya. Amá tara jirire antara wayavire áte Dadaamiya wá, kwá maganá an iga a erva. Mbate keni ma andze kwá maganá á ba antara una-aha ŋanna, ɓaaka una kwá ƴanseƴe.

43 «Watse zlaɗa ge kure Farisa-aha, aɗaba kwá kátá ba sleɗe na ni átire ge náza á emnde baɗemme na am mashidi, kwá kátá emnde tá gakur use an ga ire am dagave á zlamaha. 44 Watse zlaɗa ge kure! Aɗaba kwa ba seke irekhya-aha na diyarka emnde, tá naba zlálá átekwa na.»

45 Daaci a ba malum á *tawraita umele á elvan ge ŋane: «Malum, názena ká tsakaná ka na wá, ká zlazlaŋerá antara ba ŋere.» 46 «Ba estuwa,» a ba Yaisu, «Watse zlaɗa ge kure keni, kwa malum-aha á tawraita! Aɗaba kwá faterar gwatame ɗemɗeme, amá kure wá, á ba an gulanda á kure keni kwá melateruka ge sepa gwatame ŋanna. 47 Watse zlaɗa ge kure, aɗaba kwá aŋkwa nderaná kure irekhya á nabi-aha werre na ta ceɓanaa eggye-aha á kure. 48 Kwá aŋkwa maraná an una ŋanna, ganakini hayakuranhaya slera á eggye-aha á kure. Ta ceɓanaa itare nabi-aha á Dadaamiya, kwá tsatsaná kure irekhya-aha-aatare. 49 Aɗaba una ŋanna, a ba Dadaamiya Edda á ilmu: Watse yá ɓela nabi-aha-aaruwa, antara emnde a ɓela-aaruwa, amá watse tá de ceɓá emnde umele-aatare, emnde umele wá, tá de shateru ba zlaɗa. 50 Daaci baɗemme á uzhe á nabi-aha na ndza ta ceɓateraa an ceɓa daga am fakte á duniya na, á ba am mbiye á emnde a zamane na. 51 Daga emtsa á Habila, sem emtsa á Zakariya baɗemme. Zakariya na wá, yá ndahá elva á Zakariya na ndza ta janaa am dagave á tara bere cuɗeɗɗe antara duksa na tá faná sadake ge Dadaamiya átekwa na. Una yá ndaakur ba jirire: Baɗemme á uzhe á emnde ŋanna á ba am mbiye á emnde a zamane na.

52 «Watse zlaɗa ge kure, malum-aha á *tawraita! Aɗaba kwa lyevaa egdza a tsekweram á wera tate á shá diya, kure keni kwá duka á dem huɗe-aara; emnde na tá kátá demda na keni, kwa piyaterante.»

53 Sessa Yaisu am tate ŋanna, aŋkwa á zlálá maa, malum-aha á tawraita antara Farisa-aha, ta ɗabanaa an elva gergere, ta ndavanu elva-aha gergere kwakya, 54 ge tsagwaɗanaa an ŋane.

12

Fá hyema am ɓaakire á jirire na tá maganá *Farisa-aha

(Mat. 10:26-27)

1 Am sarte ŋanna maa, jammeje nalga áza Yaisu wá, ma debu wanyara keni ta hyephye, tá zlálá á ba áte sera-aatare. Ba wera we-aara zuŋŋwe wá, a ndaater ba ge pukura-aha-aara emtsaaɗe, a ba ŋane á elvan ge itare: «Tsufantsufa ire á kure átuge shahi á makala á *Farisa-aha. Amaana wá, ɓaakire á jirire na tá maganá itare. 2 Aɗaba ɓaaka duksa na an sheɓe kina, á de sheɓaavesheɓe mazla-aara. Ɓaaka duksa na ni nasherire kina, tá de diseka emnde. 3 Yá bakurná aɗaba una ŋanna, baɗemme á názena ni kwá ndaaná kure an sheɓe kina, tá de cenáncena emnde ba parakke. Názena kwá ndaaná kure kina á dem hyema antara ura umele keni, watse tá cenáncena emnde baɗemme, ba seke ta ɓalanaa an ɓala á dem huɗe á ekse.»

Kuvaukuva ba Dadaamiya palle

(Mat. 10:28-31)

4 «Ya ndaa ba kure emnde-aaruwa: kuvauka emndimagwaha na ma ta ceɓaa ba shifa á kure keni, ɓaaka názu tá maganá itare áte kure mazla-aara na. 5 Edda una kwá kuvaná kure wá, edda una ni an hákuma á já shifa am duniya na, zlaɓe ádaliye an hákuma á dakurá á dem kárá á jahanama. Názu yá bakurná iya wá, kuvaukuva ba ŋane palle.

6 «Njeɗu-aha ilyeɓe tá velan ba ge kwaɓa buwa ka emtu? Amá ɓaaka una a viyanaa Dadaamiya ba palle-aatare keni. 7 Ba duksa palle ge kure keni. Ba úgje á ire á kure keni an kezla baɗemme áza Dadaamiya. Gazlawka ɗekiɗeki, kwá an daradza ba kure arge njeɗu-aha ŋanna, ma wanyara keni.»

Ƴaa Yaisu bi ndaase parakke geni ba ŋane una Yaakadada

(Mat. 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8 «Una yá bakurná ba iya; ma ware una sheɓaaka, a enndaha ba parakke á katafke á emnde, ganakini ya Yaakadada-aara wá, iya *Ura á emnde baɗemme keni, yá de enndaha ba parakke á katafke á malika-aha á Dadaamiya, ganakini ŋane ura-aaruwire. 9 Amá edda una ƴiyaaƴa á katafke á emnde wá, iya keni yá de ƴanaaƴa edda-aara á katafke á malika-aha á Dadaamiya.

10 «Máki ura a ndaase elva mandzawe áte *Ura á emnde baɗemme wá, á naba ƴanarƴe Dadaamiya haypa-aara. Amá edda una, má a ndaase elva mandzawe áte Sheɗekwe Cuɗeɗɗe wá, ɓaaka ƴanarƴe ge ŋane ɗekiɗeki.

11 «Má watse darákurda á de katafke á shairiya wá, ma ta dákurá á de katafke á male-aha am mashidi, ma ta dákurá á de katafke á male-aha á ekse, ma ta dákurá á de katafke á slekse-aha keni, a wakurka lyawa ɗekiɗeki. Dzamauka ire á názena kwá de ndaaná kure, ge lyá ire á kure. 12 Aɗaba á de bakuranba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á ba am sarte ŋanna názena kwá ndaaná kure.»

Naraje an sleberba na uce

13 Á ba ura umele á elvan ge Yaisu, á ba am jahava wá, «Malum, ndaandaa seke ge egdza emmerwa a tegaŋeransetege waráta á eddeŋere na.» 14 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ya ndaa ba ka ura-aaruwa, a givaa ware narkali á kure bi sletegakurá waráta ge kure?» 15 Daaci a ba ŋane á elvan ge emnde baɗemme: «Faufa hyema ba shagera am elva a gaa nalmane. Aɗaba emtakire á njá wá, tá shaná an nalmane ka, una ma edda-aara a shaa nalmane ba seke uwe keni.»

16 Daaci a vaterte naraje na, a ba ŋane á elvan ge itare: «Aŋkwa sleberba umele kwakya fe-aha-aara, a herɗaa hiya kwakya. 17 A ba ŋane am ervauŋɗe-aara: Kina mu, yá de puwaná áme hiya-aaruwa na, aɗaba ɓaaka sleɗe mazla-aara. 18 A ba ŋane: Názena yá de maganá ya kina wá, sey yá kyáɓá kuvere-aha-aaruwa na, yá nderá una saɗaɗɗe, lauktu yá gyega hiya-aaruwa na á dem huɗe-aara, antara duksa-aha-aaruwa umele baɗemme. 19 Estuwa wá, yá banba am ire-aaruwa, ganakini ɓaaka lambe-aaruwa, ɓaaka zlakta á nalmane-aaruwa, ma yawe wanyara keni yá zá ba ŋane. Yá naba banánba ge ire-aaruwa, ganakini geɗaktegeɗa mazla-aara, naba ezza, essha, ɓaaka lambe á ŋa. 20 Amá a ba Dadaamiya á elvan ge ŋane: Ekka ka uce! Á ba an vaƴiya na, yá dánda shifa á ŋa. Daaci baɗemme á nalmane ŋanna ka jahanán ge ire á ŋa na wá, watse á zaná ware?» 21 Yaisu a far elva na, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ba duksa palle ge edda una ni á jahaná nalmane ba ge ire-aara, amá am ice á Dadaamiya wá, talage ba dey.»

Dzamauka ire an kazlaŋa á duniya

(Mat. 6:25-34)

22 Daaci a ba ŋane á elvan ge pukura-aha-aara: «Yá bakurná aɗaba ba una ŋanna: Dzamauka ire an názena kwá de zaná kure, bi kazlaŋa na kwá de tsekwaná áte vuwa á kure. 23 Aɗaba ƴaikka ba shifa arge náza za, ƴaikka ba vuwa arge naŋgyuwe. 24 Zharauzhárá á ba áte zalke-aha. Wallá tá já duksa ka, tá icáná á dem bere ka, tá an tate á sheɓa duksa ka, tá an kuvere ka, uwe ka, á geláterá ba Dadaamiya. Ƴaikka ba kure ka arge ƴiye-aha ŋanna emtu, a jakurma uwe? 25 Ware am kure, á dzegwándzegwa slaɗva shifa-aara ba cekwaaŋguɗi keni an dzámá ire na á maganá ŋane? 26 Máki diyakurdiya ganakini ɓaaka názu kwa dzegwanaa kure ba una cekwa keni wá, kwá dzamán ge uwe ire á umele? 27 Zharauzhárá zlaɓe ádaliye áte ugbene-aha áte másá, tá maga slera ka, tá há zane ka, uwe ka. Amá yá ndaakur ba jirire, ba Suleymanu an kwakyire á nalmáne-aara na keni ndza tsekwámka am zane na ni zariya, ba seke zariyire á palle á ugbene-aha ŋanna keni. 28 Másá na bá nánna emnde vatena aŋkwa am kaamba, amá makuralla tá fanu ge kárá ni, Dadaamiya á tsekwaneme á ba an tsekwa am ugbene-aha, sakwa kure emtu, máki cekwire á fetarfire ka? 29 Dzamauka ire á názena ni kwá de zaná kure, antara názena kwá de shaná kure ɗekiɗeki. 30 Sey ba emnde a duniya na ɗabarka Dadaamiya na una tá njá á ba dzámá duksa-aha ŋanna. Amá kure wá, magauka una ŋanna. Diyaadiya Eddekure ganakini kwá an wedere á duksa-aha ŋanna keni. 31 Kure wá, duksa zuŋŋwe na kwá maganá kure wá, tatayautátaya kure ba njá am *kwárá á Dadaamiya, á de vakurteva ŋane duksa-aha umele na keni.»

Berbire na am samaya

(Mat. 6:19-21)

32 «Kure walda cekwa, a wakurka lyawa ɗekiɗeki. Aɗaba Dadaamiya a wayakurante de njá am zlanna-aara ge kure an ervauŋɗe-aara palle. 33 Naba valawuvála kazlaŋa á kure baɗemme, tegawatertega shuŋgu-aara ge talage-aha. Magawanánmaga partamami na ɓaaka bádza-aara ɗekiɗeki na ge ire á kure, jahawanánjáhá nalmáne na á iceka ɗekiɗeki na ge ire á kure am samaya. Aɗaba am samaya wá, ma neyle, ma weshege keni, ɓaaka una ni á shanaasha ɗekiɗeki. 34 Aɗaba am tate na ni átekwa nalmáne á ŋa wá, ire á ŋa keni á ba am tate ŋanna.»

Walaaɗi-aha na ni tá tsákwá ba hyema na

35 «Ŋgwaɗawápseŋgwáɗe ba shagera, njawinja á ba am niya ge mága slera á kure, kárá á fanus á kure a njinja á ba an mbe. 36 Walaaɗi-aha, má dedde zánwe-aatare á dem tate á larusa wá, itare tá tsákwá ba hyema, geni ma a saa am laukte-ara keni, má janteja paare á bere wá, tá se weranantewera ba watsewatse. Daaci kure keni gawevge ba seke itare. 37 Yá ndaakur ba jirire: Watse higa ƴaikke ge emnde na má a se berateraa zanwe-aatare, tá á ba am niya-aatare na. Watse á tsekwemtsekwa ba ŋane am kazlaŋa á tega ɗafa, watse á vatertá ba ŋane an erva-aara sleɗe antara náza za. 38 Ma a saa an huɗe á vaƴiya, ma a saa dedde am huɗe á vaƴiya keni, máki a se berater tá tsákwá ba hyema wá, jaterja geɗa ge emnde ŋanna. 39 Aŋkwa duksa palle, diyaweddiye ba shagera: Máki diyaadiya edda á há sarte na ni watse á sawa neyle átekwa na wá, á ƴánka ni á demda neyle am mba-aara ɗekiɗeki. 40 Kure keni ba estuwa, sarte na ni watse iya *Ura á emnde baɗemme yá de sawa átekwa na wá, diyakurka. Daaci njawinja á ba am niya á kure.»

Sleslera na dzayye ervauŋɗe-aara, an una daŋŋwe ervauŋɗe-aara

(Mat. 24:45-51)

41 Daaci a ba Piyer á elvan ge ŋane: «Yaakadada! Naraje na ká ndaaná á ba áte ŋere emtu, áte emnde baɗemme he?» 42 A ŋwanante ge Yaakadada, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Sleslera-ara ŋane dzayye ervauŋɗe-aara, sleŋkale zlaɓe ádaliye na? Ba edda una ni má zanwe-aara a ƴanaa huɗe á há-aara baɗemme am erva ge ŋane, á vatertá ŋane náza za ge emnde na tá am huɗe á há ŋanna baɗemme, á vatertá an laukte-aara na. 43 Higa ƴaikke ge sleslera ŋanna, máki zánwe-aara a se beranaa á ba am slera-aara. 44 Yá bakurá ba jirire: Rezege-aara baɗemme keni á fanemfe am erva zánwe-aara ge sleslera estuwa. 45 Amá máki bánba sleslera ŋanna am ervauŋɗe-aara ganakini labára shekwaashekwa zánwe-aaruwa; kwaye ya keni yá maga názena á kataná ire-aaruwa. Daaci a fantau ge magatera palase an já ge emnde a slera á zánwe-aara am huɗe á há, an zála ka, an ŋwásha ka, a fantau ge zá názu am huɗe á há, á shá ba mbazla-aara haa á danse am eŋkale wá, 46 zánwe á sleslera ŋanna keni á saasa á ba am sarte na ŋane tsakwaaka hyema ɗekiɗeki, tamaaka ɗekiɗeki na. Palase na á se maganná zánwe-aara ŋanna wá, náza enndaaka. Ŋane keni á de gev ba seke kelaade-aha-aara umele.

47 «Zlaɓe ádaliye, sleslera na diyaadiya názena á kataná zánwe-aara, amá ɓaaka lambe-aara magaaka, ŋane wá, watse á shá já ba kwakya áza zánwe-aara. 48 Amá sleslera na diyaaka názena á kataná zánwe-aara, a naba magaa názena wayaaka ervauŋɗe á zánwe-aara, ŋane keni á shansha já, amá ba cekwa. Edda una máki ta vante kwakya, ta de ndavanundave keni ba kwakya. Edda una máki kwakya názu ta fanem am erva ge ŋane, tá de ndavanundave keni ba kwakya.»

Yaisu wá, a saa hairire ka

(Mat. 10:34-36)

49 «Iya wá, ya saa ba kárá á sem duniya. Duksa na yá kataná ya kina wá, a mbetembe kárá ŋanna ba kinamina. 50 Amá wá, aŋkwa baptisma-aaruwa umele, sey magiyánmaga emtsaaɗe. Yá dzámá ba ire-aara kina, dem sarte na máki magariyánmaga na. 51 Emtu sawa-aaruwa á sem duniya na, kwa kurken ya saa hairire ŋane? Ɓaaka ɗekiɗeki. Iya, ya se tega ba ye á emnde. 52 Á de katafke cekwaaŋguɗi wá, watse emnde ilyeɓe tá am mba palle, á de tega ye-aatare gergere buwa, emnde keƴe tá arge emnde buwa, emnde buwa tá dagala an emnde keƴe. 53 Tá de gyaaveka tara dada an egdza-aara; tara mama keni tá de gyaaveka an gyaale-aara; tara shawle mukse, tá de gyaaveka antara eggyeŋara.»

Dise nalaama-aha á názena á de magava

(Mat. 16:2-3)

54 Daaci a ba Yaisu zlaɓe ádaliye á elvan ge nalga ŋanna: «Ábi kure máki kwa nánna tsettsa kumba am ekte á samaya á kya geɗi, kwá bá: Watse á hyá yawe na ba kina. Ba jirire á magava á ba áte una ŋanna. 55 Zlaɓe ádaliye, máki kwa nánna ice á effeƴa á sawa á sá am pute keni, kwá bá: Watse á sawa ŋguɗeffire ba watsewatse. Ba jirire á magava á ba áte una ŋanna. 56 Há! Iyau, nalaama-aha na aŋkwa á magava áte samaya an una á magava áte haha wá, diyakurdiya sera-aara baɗemme. Duksa-aha na aŋkwa á marakurná Dadaamiya am zamane na wá, diyakurka! Kure degiya ɓaaka jirire á kure ɗekiɗeki.»

Melawemele an sledágala á ŋa ba watsewatse

(Mat. 5:25-26)

57 «Labára kwá taa diseka ba kure an ire á kure duksa na ni watse an uŋŋule-aara na? 58 Máki aŋkwa sledagala á ŋa watse á dáká á dem shairiya wá, edduwa ba watsewatse ádezeŋara, de melawemele á ba am dagave á kure, a ɗarakteka am shairiya. Aɗaba máki dakemda am erva á narkali-aha wá, itare tá de fakem am erva ge sawji-aha, sawji-aha tá dáká á ba á dem daŋgay. 59 Yá baká ba jirire: Ma a juwaa ba kwaɓa-aara keni, ká seska áhuwa ɗekiɗeki, máki pelakseka baɗemme.»

13

Ba bi mága tuba, bi shá emtsa

1 Á ba am sarte ŋanna maa, ta naba duhe ge emnde umele ádeza Yaisu, ta de banaa labáre á emnde a Galili na a ceɓateraa *Pilaatu ta átire a vante sadake á dabba ge Dadaamiya na. 2 A ŋwaterante ge Yaisu a ba ŋane á elvan ge itare: «Emnde ŋanna ta ceɓateraa estuwa na wá, kwa kurken ta emnde a haypa ba itare arge emnde a Galili baɗemme emtu? 3 Estuweka ɗekiɗeki, una ya ndaakura ba iya. Máki magakurka tuba, kure keni baɗemme watse kwá emtsa ba seke itare. 4 Emtu emnde kelaawa ju tiise na a mbeɗateraar dzagwaváye am Silauwam baɗemme emtsaremtsa na wá, ta emnde a haypa ba itare arge emnde a Urusaliima baɗemme emtu? 5 Estuweka ɗekiɗeki, una ya ndaakura ba iya. Máki magakurka tuba wá, kure keni watse kwá emtsa ba seke itare.»

Naraje an nabugda na á yeka egdzere

6 Am iga á una ŋanna maa, Yaisu a bateraa naraje na, a ba ŋane á elvan ge itare: «Aŋkwa ura an mama á nabugda am fe-aara, amá á yeka nabugda ŋanna. Á duwa á de tataya egdzere átekwa keni, á shánka ɗekiɗeki. 7 Daaci a ba edda á fe ŋanna á elvan ge edda una aŋkwa á maganá slera am fe ŋanna: Icesice náfá na kwaye ŋane na baɗemme ádegashe. Náwa yawe keƴe vatena ni, yá sawa keni ba yá shánka egdzere átekwa, labáre á badziyá fe ba dey? 8 Amá a ba sleslera-aara á elvan ge ŋane: Ánƴƴa emtsaaɗe vátena zánwe-aaruwa. Yá magantemága kyála, yá puwante nargwa, 9 ámbáne watse á yá egdzere am shifa. Máki yaaka zlaɓe ádaliye wá, lauktu watse mí icesice.»

Yaisu mbanaambe mukse a badzanvaa shaitaine an kwaskwe á puwansepuwe

10 An kwaskwe á puwansepuwe umele maa, Yaisu aŋkwa á kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde am mashidi. 11 Ay aŋkwa mukse am mashidi ŋanna wá, mukse ŋanna an jini am ŋane, badzanvebadze jini ŋanna, yawe kelaawa ju tiise á taa tsemka mukse na ndeɗɗe am zhegela. 12 Nánna Yaisu mukse na wá, a naba ɗante. A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Mbákmbe emmerdzagwale. Ka ba layye mazla-aara.» 13 Ba a ndaase una ŋanna, a puwar erva a barka-aara, ndeɗɗe a naba tsetehe ge mukse na, a fantau ba ge gálá Dadaamiya.

14 Amá a naba jehe ge ervauŋɗe edda una ŋane male am mashidi ŋanna, a fantau ge tsaketera elva ge emnde baɗemme, a ba ŋane á elvan ge itare: «Diyakurdiya aŋkwa háre uŋkwahe ge mága slera-aha á kure. Máki kwá kátá lapiyire wá, a mbarakuraambe am háre-aha ŋanna, amá an kwaskwe á puwansepuwe ka.» 15 A naba ŋwanante ge Yaakadada, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Amá kure wá, ɓaaka jirire á kure ɗekiɗeki. Ábi kure kwá aŋkwa ɓelá esla-aha á kure, antara ezzeŋwa-aha á kure an kwaskwe á puwansepuwe, kwá de fateru yawe? 16 Ay labára kena mukse na ŋane keni ba wulfe á Ibrahima miyenne, tá taa pelanaaka an kwaskwe á puwansepuwe na? Yawe kelaawa ju tiise vátena a ŋguɗanaa Shaitaine ma.» 17 Elva á Yaisu ŋanna faterarfe zherwe kwakya ge emnde na lyarefka mbe á mukse ŋanna. Amá emnde baɗemme wá, ma ware keni ervauŋɗe-aara ba seke nama. Tá higa arge slera-aha á jirire na a maganaa Yaisu na baɗemme.

Naraje an wulfe á pilli

(Mat. 13:31-32; Mark. 4:30-32)

18 A ba Yaisu á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «Ba seke estara ŋane *kwárá á Dadaamiya? Yá slaterá an uwe kina? 19 Kwárá á Dadaamiya wá, ŋane ba seke mága á wulfe á pilli, ura umele a eksante, a de ɓeleme am haha am fe-aara. A sesehe, a naba walete ba nafa, haa ƴiye-aha ta magaa bere-aatare áte erva-aara.»

Naraje an shahi á makala

(Mat. 13:33)

20 Yaisu a bateraa naraje umele zlaɓe ádaliye, a ba ŋane á elvan ge itare: «Yá sláná an uwe zlaɓe ádaliye *kwara á Dadaamiya? 21 Kwara á Dadaamiya wá, ŋane ba seke mága á shahi á makala. Á eksevaakse mukse ba cekwaaŋguɗi, á puwante ge ukpa tasa keƴe an wasla, amá á tsantetse shahi á makala na ukpa na baɗemme.»

We á bere ɓecce

(Mat. 7:13-14, 21-23)

22 Yaisu aŋkwa á maga shula á dem Urusaliima. Am shula-aara ŋanna maa, aŋkwa á tsatse am berni-aha gergere antara am makwata-aha gergere, aŋkwa á kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde. 23 A duhe ura umele ádezeŋara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Malum, ba jirire watse ba cekwa emnde na tá lyelye shifa-aatare na emtu?» A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: 24 «Naba dawemde á kya we á bere ɓecce. Yá bakurá ba jirire, kwakya emnde na tá kátá demde na, amá watse tá dzegwánka.

25 «Má watse tsetse edda á há, a zleŋte bere-aara an tsekweram ni, zlaɓe kure kwa tsatse á ba gashe wá, ma kwa fantau ge já we á bere, kwá ɗahá: Yaakadada, Yaakadada, weraŋerantewera bere keni, á de lyevka mazla-aara. Á de bakurá: Ma kwa emnde-ara keni, diyanakurka ya. Zlalauzlálá. 26 Watse kwá baná: Degiya ba ŋere emnde na ndza mi zaa duksa ba kerɗe, mi shaa yawe á miya keni ba kerɗe, ka kwaraŋerse elva á Dadaamiya áte we á layye-aha am ekse á ŋere na. 27 Názu á de ŋwakurantá ŋane wá, á de bakurá ba: Ma kwa emnde-ara keni, diyanakurka ya. Baɗemmire á kure, kwa emnde a mága haypa, a nanákurka áhuna ɗekiɗeki, zlalauzlálá á dem tate á kure! 28 Daaci kwá de kyuwá á kure áhuwa, kwá de kerɗá slare ge zlaɗa. Amá kwá zhárá tara Ibrahima antara Isiyaaku an Yakubu ira nabi-aha baɗemme tá am zlanna á Dadaamiya. Amá kure wá, puwarakurvepuwe ádegashe. 29 Watse emnde tá kela á sawa am geɗi, á sawa am yala, á sawa am pute, ira á sawa am manem baɗemme, tá de zá emtakire am zlanna á Dadaamiya. 30 Ay degiya, emnde na tá á kataliya itare kina, emnde umele-aatare watse ta emnde a katafke ba itare. Emnde na tá á katafke itare kina keni maa, emnde umele-aatare tá de gevá am kataliya á emnde.»

Elva á Yaisu áte Urusaliima

(Mat. 23:37-39)

31 Ba vacite ŋanna zlaɓe ádaliye maa, ta duhe ge *Farisa-aha umele ádeza Yaisu, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ezzlálá, dánda ire á ŋa áhuna, aɗaba aŋkwa á tsagwaɗaktsagwaɗa sleksu *Hirudus á já shifa á ŋa ba ɗekiɗeki.» 32 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane: «De bawanánba ge maskwata á kure ŋanna wá, iya ɓaaka lambe-aaruwa, náwa yá maga ba slera-aaruwa. Yá aŋkwa ŋgyá jini-aha am emnde, yá aŋkwa mbá emnde na lapika vuwa-aatare, zlaɓe kwakya slera-aaruwa, vatena, makuralla, dem wergekse, lauktu yá zlanaazle. 33 Amá vatena, antara makuralla, dem wergekse na wá, zlaɓe yá maga ba slera-aaruwa emtsaaɗe am shula-aaruwa ge dem Urusaliima. Aɗaba á zlayánka ge nabi á Dadaamiya ganakini tá janá ágashe, sey am Urusaliima.

34 «Urusaliima, Urusaliima, ekka ka ceɓaa nabi-aha, ka ceɓaa emnde na a ɓelateraa Dadaamiya an nákwá! Ser kwakya una yá kátá jema emnde á ŋa ásezerwa ba seke náza á mama á ukkula, máki á jaha egdzara-aara á dem ekte á zlambake-aara. Amá kwalakefkwale. 35 Kina wá, ƴanakuraaƴa mazla-aara. Yá ndaakur ba jirire, kwá puweteka ice á kure áte iya mazla-aara, dem sarte na ni watse kwá bánba ba kure an we á kure ganakini, a gangá Dadaamiya barka ge edda una a sawa an zhera á Yaakadada na.»

14

Yaisu mbanaambe ura an kwaskwe á puwansepuwe

1 An vaci puwansepuwe umele maa, ɗaaranteɗaha Yaisu am mba á palle á male-aha á *Farisa-aha ge de zá ɗafa. Baɗemme á emnde na ta ɗaaterte am mba á male ŋanna tá fá ba hyema áte Yaisu. 2 Ay aŋkwa ura lapika, vuwa-aara baɗemme an sháfá maa, a njehe á ba á katafke á Yaisu. 3 Daaci a ba Yaisu á elvan ge malum-aha á *tawraita, antara *Farisa-aha na tá aŋkwa áhuwa: «Am tawraita mu, aŋkwa emtu baráma ge mba ura lapika an kwaskwe á puwansepuwe, emtu an piya he?» 4 Amá ŋwaranarka ɗekiɗeki, ta ɗu ba we-aatare. Mazla-aara Yaisu a naba ŋanaahe zhel na, a mbanaahe, a ɓelanaahe, «Ezzlálá á ŋa,» a ba ŋane á elvan ge ŋane. 5 A ba ŋane á elvan ge itare: «Kina kure, máki mbeɗemmbeɗa egdza á kure, bi esla á kure am suwa an kwaskwe á puwansepuwe, kwá zhagadeka emtu á de sansese?» 6 Dzegwaránka vante jawápa ɗekiɗeki.

Tá dzeganá estara sleɗe, tá ɗaana estara emnde

7 Daaci nánna Yaisu ganakini emnde na ta ɗahateraa á de zá ɗafa ŋanna, ma ware keni á dzera ba sleɗe na á kataná ŋane ge njá am huɗe-aara. A naba vaterte naraje na ge itare baɗemme, a ba ŋane á elvan ge itare: 8 «Máki ɗaarakteɗáhá á dem muŋri á larusire wá, de njeka am sleɗe na ni an dárádza arge sleɗe-aha umele na ɗekiɗeki. Aɗaba diyaŋka ámbane ɗaaranteɗáhá ura male jauje ge ekka an dárádza, 9 daaci edda una a ɗaakurɗáhá na á de baká: Tsettse, ƴanánƴa sleɗe ŋanna ge male. Daaci ká de tse an zherwe, á dem sleɗe na ɓaaka dárádza-aara ɗekiɗeki na. 10 Arge una ŋanna wá, máki ɗaarakteɗáhá á dem jeba á tate ŋanna wá, de njinja ka á ba am sleɗe na ni ɓaaka dárádza-aara ɗekiɗeki na. Má samsa edda una a ɗaakɗaa na, á se baká: Labára ura-aaruwa! Sawa náwa njinja am una. A se vakte sleɗe na an dárádza jipu na. Daaci una ŋanna á gev dárádza palle ge ekka á katafke á emnde na kwá zá ɗafa kerɗe. 11 Aɗaba ma ware una a kantaa ba ŋane ire-aara na, tá de ganaage edda-aara. Amá edda una ni a gaa ire-aara wá, tá de kananteka.»

12 Am iga á una ŋanna maa, a ba ŋane á elvan ge edda una a ɗaaná á dem mba-aara ŋanna: «Máki ká ɗáhá emnde ge se zá ɗafa am mbá á ŋa, bi ge se zá masane am mbá á ŋa wá, ɗaaterka emnde na ni watse tá dzegwándzegwa ɗaakteɗáhá ka keni, tá de pelaksepele na. Ma slakate-aha á ŋa, ma egdzar mama-aha a ŋa, ma vara-aha a ŋa, ma emnde a riya á ŋa keni, máki ba ta emnde a berba, ɗaheka jeba á emnde ŋanna ɗekiɗeki. 13 Máki ka magaa muŋri á ŋa wá, ɗaaterɗáhá ka ba talága-aha, emnde a dere, antara lipa-aha umele, ira wulfe-aha. 14 Ɗaaterɗáhá ka ba jeba á emnde ŋanna, watse ká higetehiga, aɗaba itare tá dzegwánka pelaksepele duksa á ŋa. Daaci á de pelaksá ba Dadaamiya, vacite na má tsatertetse emnde a mága shagerire am faya.»

Naraje an muŋri ƴaikke a gyanaa ura male

(Mat. 22:1-10)

15 Ura umele am dágave á emnde a zá ɗafa antara Yaisu na, ba a cenaa una ŋanna wá, a ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Edda una watse á de zá una am zlanna á Dadaamiya na, watse higa ƴaikke ge ŋane ka?»

16 Yaisu a vante naraje na, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Aŋkwa ura male a gyaa muŋri ƴaikke am mba-aara, a ɗetaa emnde keni ba kwakya ge de zá muŋri ŋanna. 17 Hyephye laukte a zá ɗafa á muŋri ŋanna maa, a naba ɓelaa sleɓela-aara, a ba ŋane: De bateranba ge emnde-aaruwa na a sarsawa, duksa baɗemme an tsatse mazla-aara. 18 Amá baɗemme á emnde na a ɗaateraa ŋane ŋanna, ma ware keni a fantau ba ge slápala, geni á taa daaka. A ba zuŋŋwire-aatare: Ya shekuve fe áŋwaslire, yá de ezzhárá. Aɗaba una ŋanna yá taa daaka. De banánba: Tasle-aara, a ƴiyaarƴe. 19 A ba ura umele: Iya ya shakuve esla-aha kelaawa, yá de salatersála. Aɗaba una ŋanna yá taa daaka na. De banánba: Ba tásle-aara a ƴiyaarƴe. 20 A ba ura umele zlaɓe ádaliye á elvan ge sleɓela na: Iya wá, yá an larusa am bere, zlaɓe ba uŋŋule a gaa gyaale-aaruwa ŋanna, yá taa daaka ya. De banánba ba estuwa. 21 Daaci sleɓela na ba eptsa-aara á dá, a danaa nara-aatare ge zánwe-aara. Amá jaaja ervauŋɗe edda á há jipu. A ba ŋane á elvan ge sleɓela-aara: Ezzlálá ba watsewatse á dem huɗe a ekse, de ejja ɗába áte we á layye-aha, ma ka bera talaga-aha-ara, ma ka bera emnde a dere antara lipa-aha-ara, ira wulfe-aha, ɗaaterɗáhá baɗemme ásehuna. 22 Cekwaaŋguɗi wá, eptsaptsa sleɓela na áseza zánwe-aara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Baɗemme magannaamaga názena ka ndaaná ka, amá zlaɓe ba nja sleɗe-aha na ɓaaka emnde am huɗe-aara. Shagera, a ba zánwe. 23 A ba zánwe á elvan ge ŋane: Ezzlálá á dete mákwáta-aha, de eɗɗába we á baráma, we á baráma, antara uŋŋule-aha, ma ka shaa ware keni naba sánsa á ba an ndzeɗa, geni a naatená huɗe á há-aaruwa baɗemme. 24 Amá emnde na ya ɗaaterɗáhá, kwalarevkwale na wá, ba palle-aatare keni á fuka ɗafa-aaruwa mazla-aara. Elva-aaruwa una ge iya.»

Tá gevá estara pukura-aha á Yaisu

(Mat. 10:37-38)

25 Kwakya nalga á emnde, ta daa ɗaba Yaisu. Amá a eptsavte ge Yaisu ádezetare, a ba ŋane á elvan ge itare: 26 «Iya wá, ɓaaka ura á dzegwándzegwa ɗabiɗaba, máki edda-aara ƴánka dzámá eddeŋara, emmeŋara, mukse-aara, egdzara-aara, egdzar mama-aha-ŋara zála antara ŋwásha, ira ire-aara ba ge ŋane. 27 Ma ware una eksanteka dzaŋgala-aara ge ɗabiɗaba, edda-aara á taa gevka pukura-aaruwa. 28 Aŋkwa duksa palle, cenawáncena ba shagera. Ɓaaka ura á fantau ge nderá dzagwavaye, máki zlauka am lasáfi-aara ba shagera. 29 Edda-aara, má magaaka una ŋanna wá, á naba fantaufe, amá á taa zlanaaka baɗemme. Daaci baɗemme á emnde na tá zhárá slera-aara ŋanna, tá dzáká ba ŋane. 30 Tá de bánba emnde geni, máki ba ɓaaka nalmane-aara mu, a fantau ge uwe ba ɗekiɗeki.

31 «Ba duksa palle ge slekse á larde keni. Máki tá wava an ukfeŋara wá, sey a puwa sawari am ire-aara emtsaaɗe ba shagera, máki á dzegwándzegwa de wava an emnde-aara debu kelaawa na, antara slekse na á siyanuye an emnde debu kul buwa. 32 Máki a nanna watse á dzegwánka wá, ba zlaɓe kelaade-aara ƴiƴiye an ŋane wá, á puwa emnde-aara ádezeŋara, ge ndavanundave názena á kataná ŋane, lauktu tá emtsanámtsa wava ŋanna. 33 Ba duksa palle ge kure keni. Ɓaaka ura á dzegwándzegwa gev pukura-aaruwa, máki ƴánka baɗemme á duksa na am dalbe-aara.»

Elleŋa na ɓaaka nampire-aara mazla-aara

(Mat. 5:13; Mark. 9:50)

34 «Elleŋa wá, duksa ŋgelama. Amá máki elleŋa ŋanna ɓaaka ɗaŋɗaŋire-aara mazla-aara mu, tá maganá uwe, ganakini á gevge ɗaŋɗaŋe zlaɓe ádaliye? Ɓaaka pute ɗekiɗeki. 35 Máki estuwa, ɓaaka nampire-aara mazla-aara. Ge nyanve nargwa zlaɓe adaliye an ŋane keni, á gevka; ge danaa á ba dem fe keni, ɓaaka nampire-aara, sey tá puwanve á ba degashe. Edda una máki aŋkwa hyema-aara wá, a cenevaacena!»

15

Naraje an kyawe na ndza keɗaakeɗa, sharánsha

(Mat. 18:12-14)

1 Kwakya emnde a mága haypa antara *emnde a jáhá hadáma se jarammeje áza Yaisu, tá aŋkwa cená elva ázeŋara. 2 A naba jaterhe ge ervauŋɗe *Farisa-aha antara malum-aha á *tawraita, a ba itare am dagave-aatare: «Labára ŋane ge zhele na á lyiya emnde a haypa, á zá ɗafa antara itare?»

3 Yaisu a vaterte naraje na, a ba ŋane á elvan ge itare: 4 «Ware am kure, má a keɗaa palle am kyawe-aha-aara deremke, á ƴánka kyawe-aha kul maselmane ju maselmane na, á de tatayá palle na keɗaakeɗa na emtsaaɗe? 5 Máki shánsha, á eksante á ba an higa áte ye-aara, á sá an ŋane. 6 Máki saasa maa, á ɗáhá slakate-aha-aara antara emnde a riya-aara, tá se higa átirpalle, aɗaba a bateraa labáre á higa, a shaa kyawe-aara na ndza keɗaakeɗa na.»

7 Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Una keni ba duksa palle. Yá ndaakur ba jirire, am samaya wá, kwakya ba higa na arge slehaypa palle na a eptsanve iga ge haypa-aha-aara, arge emnde kul maselmane ju maselmane na, ta bantsa itare, ta emnde jirire, ɓaaka wedere-aatare an mága tuba na.»

Naraje an gursa na ndza keɗaakeɗa, sharánsha

8 «Zlaɓe ádaliye, mukse máki an gursa-aara kelaawa, amá a eblyantaave palle á ba am bere-aara, á mbanteka kárá á ba am sarte ŋanna, á ettátaya ba shagera, á hyaɗese bere ŋanna baɗemme sey má shánsha? 9 Máki shánsha wá, slakate-aha-aara antara emnde a riya-aara sey tá cenáncena baɗemme, tá se higa átirpalle, aɗaba a bateraa labare á higa, a shaa gursa-aara na ndza keɗaakeɗa na. 10 Una keni ba duksa palle. Yá ndaakur ba jirire: málika-aha á Dadaamiya tá higa jipu, máki slehaypa palle a eptsanve iga ge haypa-aha-aara.»

Naraje an egdzere ndza keɗaakeɗa, sharánsha

11 Yaisu a fateraare naraje umele zlaɓe ádaliye, a ba ŋane á elvan ge itare: «Aŋkwa ura an egdzara buwa zála. 12 A ba kudere á elvan ge eddetare wá: Názena ni ma andze ŋá záná am warata am iga á ŋa na wá, iya yá kátá náza-aaruwa ba kina eddaaye. Ane, á ba eddetare. A naba ɗaaterte, a tegateraa nalmáne na.

13 «Am iga á una ŋanna maa, kudere na a gaa ba hare cekwaaŋguɗi wá, a naba jimaa kazlaŋa-aara, umele a valuhe a puwem shuŋgu-aara am lyiba, puwwe a naba zlálá á dem duniya-aara. Daaduwa áhuwa maa, a de keɗaa nalmáne-aara na a shanaa áza eddeŋara na baɗemme, am dákárire ba dey. 14 Ba ŋane keni pacanvepáce nalmáne-aara baɗemme cátte zlauzle duksa am erva-aara wá, samsa waya ƴaikke á sem larde ŋanna keni. Palle á názu á eksáná áte erva ɓaaka mazla-aara. 15 Daaci á tataya slera mazla-aara. A ba palle á emnde a ekse ŋanna á elvan ge ŋane: Aŋkwa slera á piya nabezhe-aha am mba-aaruwa, má ká emmága. Wayanwáyá, a ba ŋane; a naba duhe. 16 Aŋkwa ice-aara am shayawe á duksa-aha na tá vante ganakini á dateran ge nabezhe-aha, amá varanteka baráma á zuze-aara.

17 «Daaci a fantau ge shá eŋkale áte nja-aara ŋanna, a ba ŋane: Emnde na tá maga slera am mba á edderwa ni tá ƴáná ba itare ɗafa ni, iya ni á jiija waya áhuna! 18 Ambane yá tsetse, yá eptsa á dá. Yá de banánba ge edderwa ganakini ya ganu ge ŋaneka palle haypa na, amá ya gu haypa an Dadaamiya. 19 Am nja-aaruwa kina na wá, ba geni tá ɗakiyá an egdza á ŋa keni zlayeka mazla-aara, hyainefka. Naba givege ka, a ganevge ba seke emnde a slera á ŋa umele am huɗe á há á ŋa. 20 Mazla-aara a naba tse, a saa á se mba á eddeŋara na.

«Am sarte na saasa herzhanteherzhe há á eddeŋárá, daga ba zlaɓe ƴiƴiye, a naba diyeddiye eddeŋárá, a naba zanvaarehe, hattse a naba tsetehe, a de yainuye, tákwálle a de ŋanaahe an erva buwa, á higa arge ŋane. 21 Daaci: Eddaaye, a ba egdza-aara á elvan ge ŋane, haypa-aaruwa wá, ya gaku ge ekka ka palle, haypa ƴaikke ya guwa an Dadaamiya. Hyanefka mazla-aara ganakini yá gev egdza á ŋa ádaliye. 22 Amá ba hyema keni fanuka eddeŋara na ge názena aŋkwa tsakaná ŋane. A ba ŋane á elvan ge emnde na tá maga slera am mba-aara: Dawmbare watsewatse á dem bere, de sawansa záne zariya, antara kimake, ira jaɗe palle, sawmbare an ŋane, tsekwawanemtsekwa am kazlaŋa. 23 Dawmbare, de sawánsa dalau na mi gelanaa á ba an niya na, icawantice watsewatse, una muŋri ƴaikke, higaumihiga. 24 Aɗaba egdza-aaruwa na náwa ŋane na wá, ndza ba seke a emtsa an emtsa, ŋane kina wá, ba seke a tsete am faya. Ndza keɗaakeɗa ba ɗekiɗeki, amá kwaya ŋane jesaarje. Daaci ta fantau ge mága muŋri-aara, higa ƴaikke am huɗe á há-aara baɗemme.

25 «Amá am sarte ŋanna wá, makaji á edda á há ŋanna ɓaaka am mba, a dem kaamba. Aŋkwa á sá maa, á cená ba gusa am mba-aatare, njaanja gaŋga tá shekela emnde. 26 A naba ɗaase palle á emnde na tá maga slera am mba-aatare, a ndavanu elva, a ba ŋane: A jaara uwe am mbá á miya? 27 A ba walaaɗi-aatare ŋanna á elvan ge ŋane: Saasa egdza emmeŋa, eddeŋa a icante dalau na mi gelanaa á ba an niya na, aɗaba a shaa egdza-aara ba lapilayye. 28 Mazla-aara a naba icaa ervauŋɗe makaji á edda á há ŋanna, a kwaleve ge dem mbá ŋanna ba ɗekiɗeki. Daaci a segashe ba eddeŋara an ire-aara, a se slapalana á dem mba. 29 Amá a ba ŋane á elvan ge eddeŋara: Edda, iya náwa yawe wányarwányara yá magaká ba slera, ba ser palle keni ƴannaaka elva á ŋa ni, aley ba ser palle keni vakiteka ba egdza a nawe keni, ganakini ŋá zuze antara slekate-aha-aaruwa ni. 30 Gevge saasa egdza á ŋa, ŋane wá, a de keɗakaa nalmáne á ŋa baɗemme áte záware-aha ba dey ni, aley ka se icanante dalau na mi gelanaa á ba an niya na ádaliye! 31 Ba estuwa egdza-aaruwa, a ba eddetare; Ekka wá, ba jire ba ádeme keni dakeska ɗekiɗeki. Ay degiya, baɗemme á názena am huɗe á há na ba náza á ŋa. 32 Duksa palle wá, shagera ba mi maganaamaga muŋri, mi higa. Aɗaba egdza emmeŋa ŋanna wá, ndza ba seke a emtsa an emtsa, kina ŋane gevge ba seke a tsete am faya. Ndza ba seke a keɗaa an keɗa am kaamba, náwa shanánsha zlaɓe ádaliye.»

16

Sleslera na diyaadiya fanu hyema ge ire-aara

1 A ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara: «Aŋkwa sleberba umele, an sleslera-aara a ƴanaa duksa kwakya am erva. Ta naba sem ge emnde umele áseza sleberba ŋanna, a ba itare tá elvan ge ŋane: Degiya sleslera á ŋa na aŋkwa á badzaká nalmane kwakya. 2 Daaci a naba ɗante sleslera-aara ŋanna ádezeŋara. A ba nane á elvan ge ŋane: Ázara kena ká maganá ka ta se ndindaha na? Máki estuwa wá, viteva lasafi á slera á ŋa, ká njeka am slera-aaruwa mazla-aara.

3 «Daaci a ba sleslera ŋanna am ervauŋɗe-aara: Kina mu, watse yá maga tara uwe antara uwe kena? Aɗaba ɓaaka shaige-aara, á ŋgyiŋgye zanwe-aaruwa am slera. De herɗa keni yá dzegwánka mazla-aara, ŋála keni zherwe. 4 A ba ŋane: Kina wá, diyandiya názena yá maganá ya, ma ta sise am slera keni, watse tá lyiyilyiya emnde am mba-aatare.

5 «Daaci a naba fantau ge ɗáhá emnde na zanwe-aara á ɗabater gema an palpale. A ndavanu ge edda una a sawa ŋane zuŋŋwe: Wanyara gema á zanwe-aaruwa áte ka? a ba ŋane á elvan ge ŋane. 6 A ŋwanante, a ba ŋane: Waye gauŋgauŋ mawya deremke buwa. A ba sleslera na á elvan ge ŋane: Njinja, puwetepuwa áhuna gauŋgauŋ deremke, daaci ba seke pelaksepele gauŋgauŋ deremke. 7 A ɗante ura umele zlaɓe, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Wanyara gema á zanwe-aaruwa áte ka? A ŋwanante, a ba ŋane: Nalkame buhwa deremke ilyeɓe. A ba sleslera á elvan ge ŋane keni: Sawa, náwa puwetepuwa áhuna buhwa deremke ufaɗe, daaci ba seke pelaksepele buhwa deremke ufaɗe.

8 «Daaci zanwe a fantau ge gálá sleslera-aara ŋanna. Diyaadiya tsa ganakini magaaka jirire am slera-aara, amá a galanaa aɗaba diyaadiya fanu hyema ge ire-aara á de katafke. Aɗaba emnde a duniya na wá, itare diyardiya fanu hyema ge ire-aatare jaruje ba ge emnde na tá am parakkire keni.»

9 Daaci Yaisu a farhe zlaɓe ádaliye, a ba ŋane á elvan ge itare: «Názu yá bakurná ya wá, magaumága urire an emnde an nalmane á duniya na. Daaci am sarte na má watse zlauzle am erva á kure wá, tá de lyiyakurlyiya am tate na ni á zleka ɗekiɗeki na. 10 Ma ware una a magaa jirire am duksa na cekwa, am duksa ƴaikke keni estuwa. Amá edda una a magaaka jirire am duksa cekwa wá, am duksa ƴaikke keni á maga ba ɓaakire á jirire ŋanna. 11 Aɗaba una ŋanna, máki magakurka slera an nalmane á duniya na an uŋŋule-aara mu, á de vakurta ware nalmane á jirire? 12 Zlaɓe ádaliye, máki magakurka an uŋŋule-aara áte nalmane á emnde mu, á de vakurta ware náza á ire á kure?

13 «Ɓaaka ura á dzegwándzegwa magaterá slera ge zanwe-aha buwa átirpalle. Ba bi á de wayete ba palle, á maganá slera shagera, á de ƴá palle, á maŋka slera-aara. Kwá dzegwánka magaterá átirpalle tara slera á Dadaamiya antara tataya nalmane.»

Magiya áte duksa gergere

(Mat. 11:12-13; 5:31-32; Mark. 10:11-12)

14 *Farisa-aha, emnde a waya nalmane na, ba ta cenaa elva ŋanna wá, ta naba puwar dzáká ge Yaisu ágire tá epsawepsawa. 15 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Kure, kwá ganve ire á kure ba seke kwa emnde a jirire, amá Dadaamiya diyaadiya ervauŋɗe á kure. Aɗaba duksa na emnde tá zharán ge ƴaikkire wá, hyapka ba názara keni áza Dadaamiya.

16 «Ndza á faterá ba *tawraita á Muusa, antara wakita á nabi-aha emnde áte baráma á Dadaamiya. Una ŋanna shekwaashekwa sem zamáne á Yuhanna slemaga baptisma. Ta fantau á ba am sarte ŋanna emnde ge cená labare á higa, elva a njá á ba am *kwárá á Dadaamiya. Daaci ma ware keni á wava an ndzeɗa-aara baɗemme, ganakini á demda ŋane keni am kwara ŋanna. 17 Amá wá, á eblyantaaveka ba egdza duksa keni ge názu am *tawraita. Butu ba keɗá á tara samaya an haha arge keɗa a egdza duksa ba cekwaaŋguɗi am tawraita.

18 «Ma ware una a ɓelaa mukse-aara, a gaa umele, a magaa ba gwardzire. Edda una a gaa mukse na a segashe am mba á zhele, ŋane keni a magaa ba gwardzire.»

Naraje an sleberba an Laajarus

19 «Ndza aŋkwa sleberba umele, á tsekwa ba zane na ni lefeɗɗe jipu, kwakya gane-aara na. Ma vaatara keni am mba-aara tá gyeka duksa laake, ŋane á zá ba emtakire am mba-aara. 20 Aŋkwa zlaɓe talage umele zhera-aara Laajarus, baɗemme á vuwa-aara ba wige maa, a de zlavehe áte we á wakyiya á sleberba na. 21 Ŋane wá, ice-aara ndza am kwácá á ɗafa na á valya á sawa am erva á sleberba na, ganakini á wazantewaza. Amá itare ta naba fanarhe ge zlaɗa, kere-aha ta se emtakanaa wige-aha-aara na. 22 Am iga á una ŋanna maa, a naba emtsehe ge Laajarus, eksaranteksa malika-aha shifa-aara, ta dáná ádeza Ibrahima am samaya. Sleberba ŋanna ŋane keni a naba emtsehe, heɗareheɗa. 23 Amá sleberba ŋanna aŋkwa á maga palasa an tsáká ire am faya. A kante ice am zlaɗa-aara ŋanna wá, á zhárá ba Ibrahima antara Laajarus ázeŋara, ta ƴiƴiye jipu an ŋane. 24 A fu hula á ba an ndzeɗa, a ba ŋane: Eddaaye Ibrahima! Tasle á ŋa zivarze! Eɓɓela Laajarus, a de femfa ba we á gulanda-aara keni am yawe, a se ekhyinaakhya nara, yá am zlaɗa degiya am kárá na! 25 A ŋwanante ge Ibrahima, a ba ŋane: Egdza-aaruwa, una wá, ɓaaka kwa mazla-aara. Ká dzamteka ka á ba áte emtakire na ka zanaa ka am duniya, Laajarus a shu zlaɗa kwakya na! Kina wá, aŋkwa á puwansepuwe ŋane mazla-aara, ka keni ba ká shá zlaɗa á ŋa. 26 Baira ɗeme, aŋkwa evege slaɗɗe am dágave á miya, ma emnde á ŋere una tá kátá dezekure keni, tá dzegwánka; ma emnde á kure tá kátá sezeŋere keni tá dzegwánka. 27 A ba zhel ŋanna ndza sleberba na á elvan ge Ibrahima: Máki estuwa wá, ba ɓaaka elva-aara. Amá yá dalide zlaɓe ádaliye ge ŋalakŋála eddaaye, tasle á ŋa, eɓɓela seke Laajarus á dem mba á edderwa am duniya, 28 tá aŋkwa egdzar mama-aha-aaruwa ilyeɓe zála, a de fateremfa am vuwa, ganakini a saremka itare keni á sem tate á zlaɗa ŋanna yá am huɗe-aara na. 29 A ba Ibrahima á elvan ge ŋane: Egdzar mama-aha-ŋa wá, aŋkwa *tawraita á Muusa antara wakita á nabi-aha umele tá ndaater waazu ge emnde am huɗe-aara wá, itare keni a cenarcena. 30 Amá a ba zhel ŋanna: Una á hyepka eddaaye Ibrahima. Amá máki a tsete ura am faya ni a de beraterbera wá, tá eptsanteptsa nja-aatare mazla-aara. 31 A ba Ibrahima á elvan ge ŋane: Máki ba tá ceneka elva á tara Muusa antara nabi-aha umele wá, ma a tsetaa ba ura am faya lauktu a de ndaaterndáhá keni, tá de maga ba una ŋanna.»

17

Elva á vantá ektápaare antara ƴanaare haypa ge ura

(Mat. 18:6-7, 21-22; Mark. 9:42)

1 A ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara wá: «Ganakini a magarka emnde haypa ɗekiɗeki wá, ɓaaka dabari-aara ɗekiɗeki. Amá zlaɗa ge edda una ni á vatertá ŋane ektápaare ge emnde á dem haypa ŋanna. 2 Ambane ba ta ŋguɗanem nákwá á há hiya am mbiye ge edda-aara, ta puwaterme am haye, arge una ni á vante ektápaare ba ge palle á egdzara keni. 3 Faufa hyema áte ire á kure! Máki a gaku haypa egdza emmeŋa wá, naba duwa, de ndaandáhá ba shagera. Máki yá dalika á bina wá, naba ƴanarƴa. 4 Ma a gaku haypa ser vuye á ba áte váha palle keni, máki ba kelaa haypa ni á se slapala wá, ka keni ba ká ƴanarƴa.»

Fetarfire seke ice á pilli á hyephye

5 A ba emnde a ɓela tá elvan ge Yaakadada: «Shagera ba ká faŋeraarfe ge fetarfire á ŋere.» 6 A ŋwaterante ge Yaakadada, a ba ŋane á elvan ge itare: «Máki hyephye fetarfire á kure ba seke ice á pilli palle wá, ma kwa banán ba ge mama á nafa na kwaye ŋane na: Ɓeteseɓete ire á ŋa, de tsaatse am haye keni, sey á zlálá nafa ŋanna.»

Walaaɗi-aha wá, ta ba walaaɗi-aha

7 A ba ŋane á elvan ge itare: «Zharauzhárá á ba áte slera á walaaɗire: Ware am dágave á kure an walaaɗi-aara? Máki walaaɗi á ŋa a de maga slera am fe, bi a de piya, má saasa, ká banánba emtu, sawa zuze duksa? 8 Ábi ká banánka. Ekka ká baná: Mbaɗanaambaɗa kazlaŋa á ŋa watsewatse, gyigya masane, siyansa. Máki zanuze ya, lauktu ká de zá náza á ŋa. 9 Ábi ɓaaka ura á slafaná we ge walaaɗi aɗaba fesarfire na a maganaa ŋane. 10 Ba duksa palle ge kure keni. Máki magakurnaamaga názena a fakuraara Dadaamiya wá, diyaweddiye am ire á kure ganakini kwa magaa ba slera á kure, kwa walaaɗi-aha.»

Emnde a derve kelaawa a mbateraa Yaisu átirpalle

11 Zlaɓe Yaisu a ba átire á mága shula ge dem Urusaliima na. Kina wá, daada átakwe á tara Galili antara *Samariya. 12 Ate nakwe á kwara-aha ŋanna maa, aŋkwa ekse, ba Yaisu keni á kátá dem ekse ŋanna, ta se ica ba wafke-aara emnde a derve ta kelaawa, amá ta tsaahe ba ƴiƴiye an we á baráma. 13 Baɗemmire-aatare ta fu hula á ba an ndzeɗa ge ɗaha Yaisu. A ba itare: «Ambarkaaŋa Yaisu, tasla á ŋa, zaŋervarze.» 14 Daaci a tsaahe ge Yaisu, a zharateraahe, a ba ŋane á elvan ge itare: «Zlauzlálá, de marawateránmárá ire á kure ge *liman-aha.» Ba ta eptsa iga, tá aŋkwa zlálá wá, ta naba mbehe baɗemmire-aatare.

15 Aŋkwa palle am dagave-aatare, ba a ɓelanu ice ge vuwa-aara, nanna ganakini mbaambe wá, a naba eptsa áseza Yaisu ámbera á gálá Dadaamiya á ba an ka kwara. 16 A se kezlanaa ugje ge Yaisu, wafke-aara ba teppe áte haha, aŋkwa á slafaná we an ervauŋɗe-aara palle. Zhele ŋanna wá, ura *Samariya. 17 Daaci a ba Yaisu á elvan ge emnde: «Ábi baɗemmire-aatare ta kelaawa na, mbarembe. Labára kena a sawa ba ŋane palle? 18 Emnde maselmane na, ba palle-aatare keni dzamarka se slafanaa we ge Dadaamiya, sey be wayve na palle degey?» 19 Daaci: «Tsettse,» a ba Yaisu á elvan ge ŋane, «Ezzlálá á da. Mbakaambe fetarfire á ŋa.»

Sawa á Dadaamiya an sleksire-aara ge gaterve emnde am kwara-aara

(Mat. 24:23-28, 37-41)

20 *Farisa-aha ta ndavanu elva ge Yaisu, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Watse á sawa vaatara Dadaamiya an sleksire-aara, ge gamive á ba am kwara-aara palle na?» A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane: «Njá am *kwara á Dadaamiya wá, tá nanka an ice. 21 Tá bakanka keni: Náwa tate na wá, á kwaraná ba Dadaamiya, bi: Kwaye tate na keni, á kwaraná ba Dadaamiya. Diyaweddiye ganakini kwárá á Dadaamiya ŋanna aŋkwa á ba am dagave á kure.»

22 Daaci a ba ŋane á elvan ge pukura-aha-aara: «Aŋkwa á sawa sarte na ni watse kwá kumetekuma hare-aha na ya *Ura á emnde baɗemme yá aŋkwa antara kure na, amá ba palle keni watse kwá shánka mazla-aara. 23 Watse tá bakuránba emnde ganakini degiya samsa kwaye ŋane aŋkwa áhuwa, bi watse tá bakurá: Náwa ŋane aŋkwa áhuna. Amá kure cenauka, daumbarka ɗekiɗeki. 24 Aɗaba má watse yá sawa ya, iya Ura á emnde baɗemme wá, watse tá niina emnde ba parakke. Ba seke mága á kárá á rade á fantau am dalbe palle ge ekte á samaya, dem dalbe umele keni tá nanna emnde na wá, sawa-aaruwa keni watse ba estuwa. 25 Amá wá, sey yá shushu zlaɗa ba kwakya emtsaaɗe, tá de ƴiyaaƴa emnde a zamáne na. 26 Ba názena ni ndza ta maganaa emnde am zamane á *Nuhu na wá, am sarte na watse yá eptseya iya Ura á emnde baɗemme keni, watse emnde tá maga ba una ŋanna. 27 Am zamane á Nuhu wá, slera á emnde ndza ba shuŋŋula náza za, náza sha, ga larusa, vaterte gyaale-aha-aatare ge zála. A demaa estuwa Nuhu am paare á yawe, a tsekwaa ge yawe á keɗa duniya, a keɗateraahe baɗemme. 28 Am zamane á *Ludu keni ndza a magava ba estuwa. Emnde tá shuŋŋula ba náza zá, antara náza sha, tá shakwa kazlaŋa, emnde umele tá evvala, tá herɗa duksa á dem bere, tá ndera bere-aha baɗemme. 29 Amá vacite na ni sassa Ludu am *Saudauma wá, Dadaamiya a naba hyateraarhe kárá an wesha an *baraudau á sawa am samaya, a keɗateraahe baɗemme. 30 Má watse herzhe yá eptsa ya iya Ura á emnde baɗemme keni, watse emnde tá maga ba una ŋanna.

31 «Vacite ŋanna wá, edda una ma a beranaa áte ire á bere keni, a tsuŋka á dem huɗe-aara ge hálá kazlaŋa-aara. Ba duksa palle ge edda una a beranaa am fe, ŋane keni a eptseka á sem mba. 32 Diyaweddiye á ba áte mukse á *Ludu. 33 Edda una a tataya ŋezla shifa-aara, watse á keɗanaakeɗa. Edda una tatayaaka ŋezla shifa-aara, ŋane á shansha shifa-aara. 34 Yá ndaakur ba jirire, am hare ŋanna wá, watse emnde buwa tá zlava áte egdera palle, palle watse yá eksanteksa, yá de ƴá palle. 35 Ŋwásha buwa tá há hiya átirpalle, yá de eksa palle, yá ƴá palle. (( 36 Watse yá bera emnde buwa am fe, yá de eksa palle, yá ƴa palle.»)) 37 Daaci ta naba ndavanuhe ge pukura-aha-aara, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Watse á magava áme una ŋanna Yaakadada?» A ŋwaterante, a ba ŋane: «A ba am tate na ni aŋkwa lipa, zaatate-aha tá jaháva á ba ádehuwa.»

18

Naraje an mukse wegyege tá an narkali

1 Am iga a una ŋanna maa, Yaisu a bateraa naraje na, ge batera a magarmaga maduwa ba kelaazare, a ƴaranka ɗekiɗeki. 2 A ba ŋane á elvan ge itare: «Aŋkwa narkali am ekse umele, ɓaaka ura á kuvaná ŋane ɗekiɗeki, ba Dadaamiya keni ŋane á kuveka ɗekiɗeki. 3 Ay aŋkwa zlaɓe mukse wegyege á ba am ekse ŋanna, ba kelaazare áseza narkali na, á se bana: Náwa dagalaŋerevdagale an ura, maranánmárá jirire-aaruwa ge sledagala-aaruwa. 4 Am zuŋŋwire wá, narkali na eksarka emtsaaɗe elva á mukse na ɗekiɗeki. Amá de shekwaashekwa á ƴanka mukse na wá, a ba ŋane am ervauŋɗe-aara: Ɓaaka ura yá kuvaná ya ɗekiɗeki, ba Dadaamiya keni yá kuveka ya ice-aara, 5 amá mukse na wá, ambane yá maranánmárá jirire-aara ge sledágala-aara ŋanna, aɗaba á se weshita ire kwakya.»

6 A eksetaa elva-aara zlaɓe ádaliye Yaakadada, a ba ŋane á elvan ge itare: «Mándzawe narkali na, kwá cenanceneka názu a ndaana ŋane? 7 Daaci Dadaamiya wá, emnde na ni a dzertersaa ŋane, vaƴi vacika tá ázeŋárá na wá, ŋane á shekwaaka ɗekiɗeki ge marse jirire-aatare. 8 Yá ndaakur ba jirire: Á marse jirire-aatare ba watsewatse. Amá má watse yá sawa ya, iya *Ura á emnde baɗemme, watse ba yá se bera emnde na tá an fetarfire am duniya na?»

Naraje an slejaha hadáma, antara ura Farisa

9 Daaci Yaisu a bateraa naraje na zlaɓe ádaliye, á ndaaná áte emnde na tá zhara ire-aatare ta emnde a jirire ba itare, tá epsawa emnde umele na. 10 A ba ŋane á elvan ge itare: «Zála buwa ta de maga maduwa am *mashidi ƴaikke. Palle ura *Farisa, palle na slejaha hadáma. 11 A tsetehe ge ura Farisa, a tsaahe, a magaa maduwa am ervauŋɗe-aara, a ba ŋane: Yaakadada Dadaamiya-aaruwa, ya slafaká we-aaruwa kwakya, aɗaba ŋa gergere antara emnde umele. Aɗaba itare ta neyle-aha, ta mándzawe-aha, ta emnde a mága gwardzire. Ususe kwakya aɗaba ŋa gergere an slejaha hadáma na náwa ŋane na. 12 Iya, ba kelaa maka yá eksa ndera ser buwa, yá aŋkwa á sakanse luser am názena yá shaná ya baɗemme. 13 Slejaha hadáma na keni, a tsaahe ƴiƴiye an ŋane, amá ŋane wá, ba ketaa ire-aara ge zhara samaya keni magaaka ŋane. Daaci a puwanu erva ge ervauŋɗe, a magaa maduwa-aara, a ba ŋane: Yaakadada Dadaamiya-aaruwa, tasle á ŋa zivarze, iya ya slehaypa.»

14 Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Yá ndaakur ba jirire: Tá dá wá, a shanaa ba zhel ŋanna mele an Dadaamiya arge ura Farisa na. Aɗaba ma ware una a kantaa ba ŋane ire-aara na, sey tá de gánaaga. Amá edda una ni a gaa ire-aara wá, tá de kananteka.»

Yaisu á gaterar barka ge egdzara

(Mat. 19:13-15; Mark. 10:13-16)

15 Duwa á emnde, ta sanaa egdzara ge Yaisu antara ba egdzara mesheshe keni, geni á puwaterar *erva a barka, amá naráterna pukura-aha emnde a saa egdzara ŋanna wá, ta naba valaterarhe. 16 Amá a ba Yaisu á elvan ge itare: «Piyawaterteka, ƴawaterƴa a sarsawa egdzara ásezerwa, aɗaba *kwárá á Dadaamiya náza á emnde na má garevge ba seke itare. 17 Yá ndaakur ba jirire: Ma ware edda-aara keni máki lyevaaka dem kwárá á Dadaamiya ba seke náza á egdzere wá, á taa demka ɗekiɗeki.»

Sleberba a se ndava sera á shifa áza Yaisu

(Mat. 19:16-30; Mark. 10:17-31)

18 A tsetehe ge palle á male-aha á Yahudiya-aha, a de ndavanu ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Malum, diyandiya ganakini ka ura mággwe. Naba ndindaha, yá maga tara uwe antara uwe, lauktu yá shá shifa na á zleka na?» 19 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Labára ká ɗahiyá an ura mággwe? Ɓaaka ura mággwe máki Dadaamiya-ka palle. 20 Ábi diyakdiya shairiya-aha á Dadaamiya na a ba ŋane: Maŋka gwardzire, jeka shifa, ileka, maŋka seydire á fida áte ura, ɗematerveɗeme tara eddeŋa an emmeŋa.»

21 A ŋwanante ge zhel ŋanna, a ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Una ŋanna ŋannaaŋa baɗemme daga am egdzarire-aaruwa.» 22 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Una wá, a ƴakar ba duksa palle: De valuvale názu am rezege á ŋa baɗemme, tegatertega shuŋgu-aara ge taláge-aha, ekka watse ká shánsha laɗa-aara am samaya. Daaci sawa ɗabiɗaba.» 23 Ba a cenaa una ŋanna zhel ŋanna wá, a fantau ge dzama ire an tsaka ire, aɗaba nalmane-aara kwakya jipu.

24 Nanna Yaisu ganakini am dzámá ire zhel na, a ba ŋane á elvan ge emnde: «Zlazlaɗa jipu ganakini tá demda emnde a berba á dem *kwárá á Dadaamiya. 25 Náwa zlazlaɗa ganakini á dedde názlegwame am ɓiye á lipere, amá zlazlaɗa ba náza á sleberba zlaɓe ádaliye ge dem kwárá á Dadaamiya.»

26 A ba emnde na ta cenanaa an hyema-aatare elva ŋanna: «Máki ba estuwa wá, ɓaaka ura á ŋezleseŋzle ɗekiɗeki.» 27 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Názu á taa gevka ɗekiɗeki áza emnde na wá, áza Dadaamiya ba keski.»

28 Daaci a ba Piyer á elvan ge ŋane: «Amá ŋere wá, ƴaŋeranƴa duksa baɗemme, ganakini ŋá ɗaba ba ka palle.» 29 A ba Yaisu á elvan ge itare baɗemme: «Yá ndaakur ba jirire: Ma ware una a ƴaa há-aara, bi mukse-aara, bi egdzar mama-aha-ŋara, bi tara eddeŋara an emmeŋara, bi a ƴaa egdzara-aara, aɗaba *kwárá á Dadaamiya wá, 30 kina keni á shansha baɗemme á jauje ba ge una ŋanna, á katafke keni á de sha shifa na á zleka na.»

Yaisu aŋkwa á sanse ge keƴire elva a emtsa-aara antara tsetse-aara am faya

(Mat. 20:17-19; Mark. 10:32-34)

31 Daaci Yaisu a ɗante pukura-aha-aara kelaawa ju buwa, a ba ŋane á elvan ge itare: «Duwa á miya á dem Urusaliima kina na wá, názena ta puwetaa nabi-aha áte iya *Ura á emnde baɗemme na baɗemme á de gevge. 32 Aɗaba tá de eksivaksa, tá de vite ge emnde na ɓaaka nadina-aatare, tá de epsawisa itare, tá de zlazlisezlazle, tá de kyefiyem nyaihe am ice, 33 tá de ziyuze an ja. Am iga a una ŋanna maa, tá de zliyaazle shifa-aaruwa ba ɗekiɗeki. Amá am hare ge keƴire wá, watse yá tsetse am fáya.» 34 Amá palle a názu ta cenanaa pukura-aha na am elva ŋanna ɓaaka ɗekiɗeki. Ázetare wá, maana á elva ŋanna seska ɗekiɗeki, cenaránka elva na a ndaateraa Yaisu na.

Ura wulfe shansha ice áza Yaisu

(Mat. 20:29-34; Mark. 10:46-52)

35 Yaisu herzhanteherzhe Yairikau maa, aŋkwa ura wulfe umele á njá áte we á baráma, aŋkwa á ŋala. 36 Daaci wulfe na á cena ba tá aŋkwa á degashe emnde. A naba enndáva: «A jaara uwe?» a ba ŋane. 37 A ba emnde: «Una aŋkwa á degashe Yaisu ura Nasarátu.» 38 A naba kante kwárá ge ŋane: «Yaisu *Egdza á Dawuda, tasle á ŋa zivarze.» 39 Ta naba valarhe ge emnde a katafke ganakini a ɗuɗe, amá ŋane a far ká kwárá á ba a dem zhegela: «*Egdza á Dawuda! Tasle á ŋa zivarze.»

40 Daaci a tsaahe ge Yaisu, a ba ŋane: «Sawansa ásehuna.» Daada wulfe ŋanna á katafke á Yaisu, a ndavanu ge Yaisu, a ba ŋane: 41 «Ká kátá yá magaká estara kina?» A ŋwanante ge wulfe na, a ba ŋane: «Yá kátá ba ice malum-aaruwa.» 42 A ba Yaisu: «A wertewera ice á ŋa, mbakaambe fetarfire á ŋa.» 43 Ba seke ndaha á miya na a naba werte ge ice-aara, a ɗába Yaisu, ámbera á gala Dadaamiya. Baɗemme á emnde na ta naaná an ice-aatare, itare keni ta fantau ge gálá Dadaamiya.

19

Tara Yaisu antara Jakayus

1 Daaci damda Yaisu am huɗe á Yairikau maa, a degáshe am huɗe á ekse praatte. 2 Am ekse ŋanna maa, aŋkwa ura zhera-aara Jakayus, ŋane male á shuŋgu á hadáma, sleberba jipu. 3 A ekkata jipu ganakini á puwetepuwa ice-aara áte Yaisu, ware ŋane Yaisu ŋanna. Amá dzegwanká aɗaba ŋane paihyhye vayvaya am emnde. 4 Daaci ba zhagade-aara á de katafke, a de ɗaleme am mama á zlemnda, geni watse á nanna má á degashe. Aɗaba aŋkwa á ɗaba ba tate ŋanna Yaisu.

5 Ba damda Yaisu am tate ŋanna maa, a naba kante ice á dem nafa na, a ba ŋane á elvan ge Jakayus: «Tsekwesetsekwe watsewatse Jakayus. Vatena na wá, sey yá de háre á ba am mba á ŋa.» 6 A tsekwese ge Jakayus ba watsewatse, a se lyevaa Yaisu á ba an higa, ge daná á dem mba-aara.

7 Baɗemme á emnde na tá aŋkwa á zharaterzhárá na, aŋkwa á waterwa am ervauŋɗe. Ta bantsa itare: «Ezzhárá ka, á de hare am mba á slehaypa.» 8 Amá a tsaahe ge Jakayus, a ba ŋane á elvan ge Yaakadada: «Yaakadada-aaruwa, sey yá tegatertega kyalma á nalmane-aaruwa ge talage-aha. Máki aŋkwa edda una ndza ya lyevaa duksa-aara ba dey wá, yá de eptsannaapetsa huɗe ufaɗe.» 9 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Vatena wá, huɗe á há á ŋa shánsha shifa, ka keni ka ba eggyeŋara ge Ibrahima. 10 Aɗaba sawa-aaruwa ge iya ya *Ura á emnde baɗemme wá, ya se tataya ba edda una an keɗa na, geni yá lyelye edda-aara.»

Naraje an gursa ge tsakala an ŋane

(Mat. 25:14-30)

11 Ge emnde na ta zluwa á cena elva ŋanna, Yaisu a bateraa naraje na zlaɓe ádaliye. Aɗaba herzharanteherzhe Urusaliima ba ŋga, njarantenja emnde ganakini herzhe segashe-aatare mazla-aara am erva á emnde, Dadaamiya á de faterá slekse ƴaikke tá njá am kwara-aara. 12 Daaci a ba ŋane am naraje-aara: «Aŋkwa egdza á ura male a naba tsete, a zlala á dem larde ƴiƴiye, a de tatayanvaa sleksire ge ire-aara, á de eptsa ádaliye. 13 Lauktu á zlala maa, a ɗante emnde a slera-aara kelaawa, a vaterte gursa kelaawa: Tsakalautsákala an ŋane, a ba ŋane á elvan ge itare, dem sarte na má sanaasa ya. 14 Amá emnde a jeba-aara wayarka an ŋane. Zlazlala ŋane wá, ta naba belante emnde, a ba itare: Wayaŋerka ŋere, á se kwaráŋerá zhel na.

15 «Amá de shánsha sleksire ŋanna, mazla-aara a naba saahe á sem larde-aara. Am sarte na saasa maa, a ɓelaa we, ta ɗanante emnde a slera-aara na ndza a vaterte gursa kelaawa ge mbeɗarva an ŋane na, geni á zhara riba á ma ware-aatare keni. 16 A semhe ge slezuŋŋwire-aatare, a ba ŋane: Náwa názena ya shanaa an nalmane na ndza ka vitaa ka zanwe, ya shante riba huɗe kelaawa. 17 A ba slekse ƴaikke a elvan ge ŋane: Shagera jipu, ka sleslera á jirire. Aɗaba dzayyire á huɗe á ŋa am duksa cekwa, yá gakvege male arge berni kelaawa. 18 A semhe ge buwire-aatare, a ba ŋane: Náwa názena ya shanaa an nalmane na ndza ka vitaa ka zanwe, ya shante riba huɗe ilyeɓe. 19 A ba slekse ƴaikke á elvan ge ŋane keni: Ekka, yá gakvege male arge berni ilyeɓe.

20 «A de semhe ge umele wá, a ba ŋane: Náwa názena ndza ka vitaa ka zanwe, ndza ya faɗeme am bagwadza, ya sheɓanve. 21 Jiija lyawa, aɗaba diyandiya am ire-aaruwa ganakini ka mandzawe; ma faŋka ba duksa á ŋa keni, ká shánsha; jaŋka ba wulfe á duksa á ŋa keni, ká hala ba duksa á juwa á ba áte ka. 22 A ba slekse á elvan ge ŋane: Ba elva á ŋa na keni hyaahya, ŋakaaŋa shairiya. Mbate ka ŋguɗi, ka sleslereka. Diyakdiya ganakini ya mándzawe á ba ka? Ma faneka ba duksa-aaruwa keni yá shánsha; janeka ba wulfe á duksa-aaruwa keni yá hala ba duksa á juwa á ba áte ya, á ba ka? 23 Máki ba estuwa wá, labára de puwaŋka nalmane-aaruwa am baŋ, ma yá se lyiyaná an riba?

24 «Daaci a ba ŋane á elvan ge emnde na tá á tsaatse ázeŋara na: Lyauvaalya shuŋgu na ázeŋara na, fawanarfe ge edda una a shante riba huɗe kelaawa na. 25 A ba itare tá elvan ge ŋane: Yaakadada, degi ázeŋara keni aŋkwa ɗeme gursa ŋanna? 26 A ŋwaterante a ba ŋane á elvan ge itare: Yá ndaakur ba jirire: Tá fanaare ba ge edda una aŋkwa ázeŋara na. Amá edda una shanteka ɗekiɗeki wá, ba una cekwa am erva-aara na keni, tá de lyanvulye. 27 Kelaade-aha-aaruwa na wayarka yá gev slekse arge itare na keni maa, sawatersa ba watsewatse, ɗatsawaterteɗatsa á ba á katafke-aaruwa.»

Yaisu á dem huɗe á Urusaliima

(Mat. 21:1-11; Mark. 11:1-11; Yuh. 12:12-19)

28 Zlauzle á tsaka elva ŋanna Yaisu maa, ba zlala-aara zuŋŋwe ákatafke á emnde ge dem Urusaliima. 29 Herzhanteherzhe Baytifaji antara Baytaniya, daraada áte vuwa á wa na tá ɗaháná an Wa Anyaranyara na wá, a ɓelaa emnde buwa am pukura-aha-aara, a ba ŋane á elvan ge itare: 30 «Dawmbare á dem ekse na kwaye ŋane á katafke na wá, watse kwá de bera egdza á ezzeŋwa an ŋguɗa, ba ser palle keni zlaɓe njateka ura átekwa wá, naba pelawaapele sawánsa. 31 Máki ura a bakuraa: Kwá pelaná á deme? bawanánba ge edda-aara: Á kataná Yaakadada.»

32 Daaci ba zlala-aatare ge emnde a ɓela na, baɗemme ta de berán ba seke una a baternaa Yaisu na. 33 Am sarte na tá aŋkwa pela ezzeŋwa na wá, a ba dada-aha-aara: «Kwá pelaná á deme?» a ba itare, tá elvan ge itare. 34 Ta ŋwaterante, a ba itare: «Á kataná Yaakadada.» 35 Mazla-aara ta naba saa ezzeŋwa na áseza Yaisu, ta se ndakaa zane-aha-aatare áte iga á ezzeŋwa ŋanna, lauktu ta njetaa Yaisu átekwa. 36 Fantaufa Yaisu ge zlala maa, emnde umele ta pelanse zane-aha-aatare áte baráma, a zlálá ŋane átekwa.

37 Am sarte na herzharanteherzhe Urusaliima maa, tá áte baráma a tsekwa á sawa áte Wa Anyaranyara na wá, higartehiga pukura-aha jipu, ta fantau ge gálá Dadaamiya á ba an ká kwárá, tá galaná aɗaba najipu-aha na ta naana itare baɗemme na. 38 Ta bantsa itare: «A ganga Dadaamiya barka ge slekse ƴaikke na kwaya ŋane á sawa am zhera á Yaakadada na. Ma ba hairire wá, aŋkwa am samaya; ƴaikkire wá, á zlayán ba ge Dadaamiya palle.»

39 Tá aŋkwa *Farisa-aha umele am dikele á emnde ŋanna maa, a ba itare tá elvan ge Yaisu: «Malum! Bateránba ge pukura-aha á ŋa a ɗaruɗe.» 40 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ma ta ɗuwa ba itare keni, nakwá-aha na tá fantaufa á ba an ka kwara, una yá ndaakur ba jirire.»

Yaisu á kyuwa Urusaliima

41 Yaisu herzhanteherzhe berni ba ŋga maa, ba a puwete ice-aara áte berni wá, a fantau ge kyuwa berni na, 42 a ba ŋane: «Ekka keni ma ká diyeddiye seke ba názena ni ma andze á vakte hairire vacite ŋanna! Amá am kinire na wá, an sheɓe atuge ice á ŋa, ká taa diseka mazla-aara. 43 Amá diyeddiye ganakini aŋkwa á sawa hare-aha umele, watse tá jaktaaveje kelaade-aha á ŋa á de jauje ge ndzeɗa á ŋa, ká de gevge an ɓeca jipu. 44 Watse tá keɗakurkeɗa ba ɗekiɗeki antara emnde á ŋa. Ka berni, amá watse ba nákwá palle keni tá de nánka áte ukfeŋara nákwá, baɗemme watse tá ŋgerɗakŋgerɗa, aɗaba diyakseka sarte na ni a sawa Dadaamiya a se melakumele.»

Slera á Yaisu am *mashidi yaikke

(Mat. 21:12-17; Mark. 11:15-19; Yuh. 2:13-22)

45 Duwa á Yaisu á dem *mashidi ƴaikke, a de fantau ba ŋgya emnde a tsakala á segashe, 46 a ba ŋane á elvan ge itare: «Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba Dadaamiya: Bere-aaruwa wá, ba bere á mága maduwa, amá kure kwa ganve hwalakwa á nabera-aha.»

47 Daaci Yaisu a fantau ge kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde am huɗe-aara ba kelaazare. Male-aha á *liman-aha antara malum-aha á *tawraita, ira male-aha á ekse ta tátaya ja shifa á Yaisu, 48 amá ɓaaka dabari-aatare ge ekseksa-aara, aɗaba baɗemme á emnde tá cena ba názena aŋkwa á kwaratersá ŋane na an eŋkale-aatare baɗemme.

20

A vantaa ware hákuma ge Yaisu?

(Mat. 21:23-27; Mark. 11:27-33)

1 Vacite umele, Yaisu aŋkwa á kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde am *mashidi ƴaikke, aŋkwa á ɓalaterá antara labare á higa maa, ta naba duhe ge male-aha á *liman-aha antara malum-aha á *tawraita, ira male-aha á ekse ádezeŋara. 2 A ba male-aha ŋanna tá elvan ge ŋane: «Baŋeránba tate na ni ka shaa hákuma á mága duksa-aha na átekwa. Emtu a vaktaa ware baráma-aara?» 3 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane a elvan ge itare: «Iya keni, yá ndavakurundave duksa palle, vawiteva jawapa.» 4 Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «A ɓelanaa ware Yuhanna ge magatera baptisma ge emnde? Dadaamiya emtu, emndimagwaha he?»

5 Ta fantau ge ndaha elva ŋanna am dagave-aatare emtsaaɗe, a ba itare: «Má mi banaa a ɓelanaa Dadaamiya, watse á bamiyá labára fakurtaareka an ŋane. 6 Máki mi baa ta belanaa ba emndimagwaha, baɗemme á emnde tá de ƴámika an nákwá, tá de ceɓamiceba, aɗaba emnde baɗemme fartarfe ganakini Yuhanna nabi á Dadaamiya.» 7 Daaci ta ŋwanante ge Yaisu, a ba itare: «Ma a ɓelanaa ware keni diyaŋerka ŋere.» 8 A ba Yaisu: «Iya keni yá ndaakurka náza-aaruwa, ma ya shaa hákuma á mága duksa-aaruwa áza ware keni.»

Naraje an emnde a mándzawe ta ƴateraa fe am erva

(Mat. 21:33-46; Mark. 12:1-12)

9 Am iga a una ŋanna maa, Yaisu a fantau ge ndaater elva an naraje na ge zlamaakelaawa, a ba ŋane: «Aŋkwa ura a dzeɓaa nafa á inabauhi am fe-aara, a ƴateraa fe ŋanna am erva ge emnde a slera, ŋane a naba zlala á da shula, á de shekwaashekwa áhuwa jipu. 10 Samsa sarte á tsáká inabauhi maa, a naba ɓela sleslera-aara á deza emnde na a ƴateraa fe am erva na, geni a lyanvaalya dza á inabauhi-aara. Amá emnde na a ƴateraa fe am erva ŋanna ta hyanhe an ja ge sleɓela-aara ŋanna, ta ɓelanaahe an erva-aara dey. 11 Edda á fe na a naba ɓela sleslera-aara umele, ŋane keni ta de zlazlese, ta hyanhe an ja, ta ɓelanaahe an erva-aara ilyeɓe. 12 A naba ɓela umele zlaɓe ádaliye ge keƴire. Ŋane ɗeme ta gyegese, vuwa-aara baɗemme ba wige, ta teɗese á degashe. 13 Daaci, a ba edda á fe ŋanna: Yá maganá estara kena? A ba ŋane: Kina wá, yá ba egdza-aaruwa. Egdza-aaruwa wayanwáya jipu na wá, ámbane tá de fa zherwe áte ŋane. 14 Amá ba ta puwete ice-aatare áte ŋane emnde a mága slera am fe na wá, a ba itare am dágave-aatare: Yawwaa, kwaye samsa edda una watse á záná ŋane waráta á fe á miya na. Eksaumivaksa, jaumija shifa-aara, daaci fe ŋanna á de gev ba náza á miya. 15 Daaci ta naba eksevaahe, ta danse ádegashe, ta de jehe shifa-aara.»

A ndavateruhe ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Má samsa edda á fe na mu, watse á magaterá uwe ge emnde a mága slera am fe na? 16 Ay degiya, má watse samsa edda á fe ŋanna wá, á se keɗanaakeɗa shifa a emnde a mága slera am fe ŋanna baɗemme, á ƴaterá fe am erva ba ge emnde umele.» A ba emnde baɗemme: «A janaaja Dadaamiya una ŋanna!» 17 A zharateraahe emtsaaɗe ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane:

Ba nákwá ŋanna ta eblyanvaa emnde a nyáŋa bere na una, a eksantehe ge Dadaamiya, a ganve nákwá na á ŋáná ŋane ndzeɗa á bere ŋanna baɗemme.

Una ŋanna mu, á kata ba uwe kena, a ba kure?

18 «Edda una má a mbeɗaa áte nákwá ŋanna, sey á kezlevkezle edda-aara am tate umele. Sakwa edda una má a eblyaara ŋanna ge ŋane, sey á hánaahe edda-aara ba ŋgerɗekɗeke.»

19 Malum-aha á *tawraita antara male-aha á *Farisa-aha ta naba diyeddiye ganakini Yaisu a ndaha naraje ŋanna á ba áte itare. Daaci ta kátá eksa Yaisu á ba am sarte ŋanna, amá ta kuva ba zlamaakelaawa.

Elva a hadáma ge male á larde á Rauma

(Mat. 22:15-22; Mark. 12:13-17)

20 Mazla-aara maa, ta fantau ge tsagwaɗa Yaisu á ba am sarte ŋanna, ta ɓelanvaa emnde-aatare; emnde ŋanna ta ganve ire-aatare ba seke ta emnde a jirire, daaci ta danaa ndáva ge Yaisu, ágire tá tsagwaɗa elva a mandzawe am mbuwe-aara, lauktu ma tá eksaná átekwa, ma tá dateránda ge emnde a ŋgumna. 21 Daaci ta ndavanuhe, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Malum, diyaŋerdiya ganakini ekka wá, baɗemme á názena ká ndaaná ka, antara názena ká kwaratersá ka ge emnde baɗemme ba jirire. Má ká kwaraterse duksa ge emnde, diyaŋerdiya ganakini ká ndaha ba tsekkire-aara ge elva, an namaari á Dadaamiya. 22 Ndaaŋernda ba jirire, am *tawraita á miya mu, aŋkwa emtu baráma á puwaná hadáma ge male á larde á Rauma, ɓaaka he?»

23 Amá kerteŋ diyeddiye Yaisu ƴaimƴaimire na tá aŋkwa á maganá itare baɗemme, a ba ŋane, a elvan ge itare: 24 «Marawiyánmárá emtsaaɗe suley palle yá nanaana.» Ta maranánhe. A ba ŋane á elvan ge itare: «Nderáva á ware una áte shuŋgu na? Ira zhera na mu zhera á ware?» Ta ŋwanante, a ba itare: «Náza á male á larde á Rauma.» 25 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Máki estuwa wá, puwawanpuwa ge male á larde názu zlaya-aara, ge Dadaamiya keni názu zlaya-aara.»

26 Ta ettságwaɗa á katafke á emnde baɗemme, amá ɓaaka sharanka názu tá eksáná átekwa, ta ƴaa á maga ba najipu á jawapa na a vatertaa ŋane, daaci ta ɗu ba we-aatare.

Ndava áza Yaisu áte tse á emnde am faya

(Mat. 22:23-33; Mark. 12:18-27)

27 Ta naba semhe ge *Saduki-aha umele áseza Yaisu. Ba itare emnde na ta bantsa itare, ɓaaka tse á emnde am faya ɗekiɗeki na. Ta se ndavanu elva ge Yaisu, a ba itare: 28 «Malum, aŋkwa a puwamitaa Muusa, a ba ŋane: Máki keɗaakeɗa zhele ƴanka egdzere wá, a melesemele egdza emmeŋara mukse-aara, geni á yana egdzara ge egdza emmeŋara na keɗaakeɗa na. 29 Iyau, ndza tá aŋkwa dawalaa vuye ta egdzar mama, duwa á makaji-aatare, a gaa gyaale, amá a naba keɗehe, a ƴaa mukse na, ɓaaka egdzere. 30 A melese ge sleɗaba-aara, ŋane keni a emtsehe, a ƴaa mukse na ɓaaka egdzere. Keƴire-aatare keni ba estuwa. 31 Itare vuye na baɗemme ta gaa ba mukse ŋanna, amá baɗemme zlaruzle, ƴaránka egdzere ba palle keni. 32 Am iga-aatare baɗemme, a emtsehe ge mukse ŋanna keni. 33 Vaci tse á emnde am faya mu, watse átuge ware palle mukse na? Aɗaba itare ta vuye na ndza mukse-aatare ba ŋane palle!»

34 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Am duniya na wá, zála antara ŋwásha tá aŋkwa á gaava am dagave-aatare. 35 Amá am duniya na watse á sawa á katafke na wá, ma zála, ma ŋwásha keni, emnde na ni hyairephye ge tsete am faya, se njá am huɗe-aara wá, watse ɓaaka elva á nika mazla-aara. 36 Aɗaba watse ɓaaka emtsa mazla-aara, tá de gev ba seke malika-aha á Dadaamiya. Itare ta ba egdzara á Dadaamiya, ádaba ta tsete am faya. 37 Muusa wá, ndaasende ba parakke ganakini watse tá tsetsa emnde a faya an shifa. Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, am tate na á ndaaná áte dake na, a ba ŋane áte eggye-aha á kure werre: Yaakadada, Dadaamiya á Ibrahima, Dadaamiya á Isiyaaku, Dadaamiya á Yakuba. 38 Daaci máki estuwa wá, tá á ba an shifa-aatare emndu werre. Aɗaba Dadaamiya wá, ŋane Dadaamiya á emnde na tá an shifa, Dadaamiya á emnde na ni tá an emtseka. Baɗemme á emnde a shifa tá an shifa ba ge ŋane.»

39 A ba emnde umele am malum-aha á *tawraita: «Elva á ŋa na ka ndaase ba tsekke malum.» 40 Gazlaregazla mazla-aara, ɓaaka ura a ndavanu elva am iga a una ŋanna.

*Almasiihu á tsaaka an wulfe á *Dawuda

(Mat. 22:41-46; Mark. 12:35-37)

41 Yaisu a ndavateru elva ge itare, a ba ŋane: «Estara ŋane ta bantsa emnde ni *Almasiihu wulfe á *Dawuda na? 42 Dawuda an ire-aara keni a ɗahanaa an Yaakadada, aŋkwa am Jabura, a ba ŋane:

A ba Yaakadada á elvan ge Yaakadada-aaruwa: Njinja am naɗafa-aaruwa,

43 dem sarte na má ganatervege kelaade-aha á ŋa tate á puwa sera á ŋa.

44 Ha! Dawuda an ire-aara a ɗahanaa an Yaakadada *Almasiihu. Áy á sawa estara kena ni á gev wulfe-aara na?»

Yaisu aŋkwa á gíyá pukura-aha geni a farfa hyema áte ire-aatare áza malum-aha á *tawraita

(Mat. 23:1-36; Mark. 12:38-40)

45 A ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara á dem hyema á emnde baɗemme: 46 «Faufa hyema am ire á kure áza malum-aha á *tawraita. Aɗaba itare ta emnde a wáyá marava am záne saɗaɗɗe, tá kata emnde ta gater use an ga ire am dagave á zlamaha. Am mashidi keni maa, tá kátá ba sleɗe na átire ge náza a emnde baɗemme na. Ma am muŋri keni itare sey tá de kátá ba sleɗe na ni an dárádza jipu na. 47 Emnde a zá ŋwásha wegyege áte há keni ba itare. Daaci tá slaɗanve maduwa-aatare ákatafke á emnde wá, geni ta emnde a jirire ágire. Itare zlaɗa-aatare á de jauje ge náza á emnde baɗemme vaci shairiya.»

21

Sadake á nasherire na a fanaa wegyege a mukse

(Mark. 12:41-44)

1 A kante ice-aara Yaisu, á zhárá emnde a berba tá puwa sadake á nashirire á dem nakwati á jáhá sadake am *mashidi ƴaikke. 2 A naa wegyege a mukse umele ŋane ɓaaka duksa-aara, a puwum kwaɓa buwa ŋane keni. 3 Daaci a ba Yaisu: «Yá ndaakur ba jirire: Wegyege a mukse na kwaya ŋane, taláge ba jipu na wá, ŋane a puwum náza-aara jateruje ge emnde baɗemme. 4 Aɗaba uwe, itare wá, aŋkwa nalmane-aatare, ta saa ba cekwa-aara ge mága sadake an ŋane. Amá mukse na wá, ŋane talage. Ɓaaka tsa umele, amá a naba se puwumhe názu am erva-aara baɗemme.»

Yaisu á ndáhá elva a mbeɗa *mashidi ƴaikke

(Mat. 24:1-2; Mark. 13:1-2)

5 Emnde umele tá aŋkwa á ndaha elva á *mashidi ƴaikke am dagave-aatare, geni mashidi ŋanna wá, an ndera. Nákwá-aha-aara, antara kazlaŋa na ta sanaa sadake-aara ge Dadaamiya, ta caɗaa mashidi ŋanna an ŋane na, zariya jipu. Amá a ba Yaisu á elvan ge itare: 6 «Aŋkwa á sawa sarte na ni watse ba nákwá palle keni á jauka áte ukfeŋara nákwá, watse baɗemme á mbeɗa á dem áhá kwá ezzhara na.»

Zlaɗa-aha na watse á magava lauktu á zla duniya

(Mat. 24:3-14; Mark. 13:3-13)

7 Ta naba ndavanuhe, a ba itare: «Watse á magava am sarte-ara una ŋanna? Watse ŋá dise áte uwe ganakini herzhe á magava duksa ŋanna?»

8 A ba Yaisu: «Faufa kure ba hyema a se keɗarakuraaka emnde umele. Aɗaba watse kwakya emnde na tá de sawa an zhera-aaruwa, ma ware-aatare keni á se ba: Ba iya una ya *Almasiihu, hyephye laukte á miya mazla-aara. Amá kure wá, ɗabawaterka ɗekiɗeki. 9 Má kwa cenaa labare á wáva-aha, á dagala ervauŋɗe á male-aha gergere wá, kure gazlauka ɗekiɗeki, aɗaba watse á de magava ba una-aha ŋanna zuŋŋwe, amá zlaɓe zle á duniya áte una ŋanna-ka emtsaaɗe.» 10 A farhe zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: «Watse kwá cená ba darda larde umele ge larde umele an wáva. Emnde á slekse umele dararde ge kwárá á slekse umele an wáva. 11 Á de gejava haha an ndzeɗa jipu am tate-aha gergere; watse á magava masiba-aha, antara waya am tate-aha gergere. Watse tá nanna emnde najipu-aha antara nalaama-aha saɗaɗɗe á sáwa am samaya.

12 «Amá lauktu ni á magava duksa-aha ŋanna wá, kure watse tá sluwakursluwa, watse tá magakuránmaga palasa; watse tá de tsákurá am shairiya am mashidi-aha gergere, tá de dákurá á dem daŋgay. Watse tá de tsakurá á katafke á slekse-aha gergere, antara male-aha á larde gergere aɗaba zhera-aaruwa. 13 Daaci watse á vakurta ba una ŋanna baráma ge kure, mága seydire an zhera-aaruwa á katafke-aatare. 14 Duksa palle viyawanaaka wá: Dzamauka ire á názena watse kwá ndaaná kure ge ŋezla ire á kure an ŋane. 15 Aɗaba watse yá vakurtá ba iya an ire-aaruwa eŋkale antara elva na kwá de ndaaná kure, tá de dzegwánka kelaade-aha á kure vakurte jawapa, tá de dzegwánka mbeɗakurmbeɗe ɗekiɗeki. 16 Náwa ba dada-aha a kure antara mama-aha a kure, egdzar mama-aha a kure, vara-aha a kure, antara slakate-aha á kure keni, tá de vakurte ge emnde, tá de ceɓa shifa á emnde umele am kure. 17 Emnde baɗemme watse tá dá ba kelaadire ádete kure aɗaba zhera-aaruwa. 18 Amá wá, ba úgje ire á kure palle á keɗeka. 19 Kure wá, tsawaatse ba shagera. Máki tsakuraatse shagera wá, kwá ŋezleseŋzle.»

Zlaɗa na ɓaaka kalle-aara na

(Mat. 24:15-21; Mark. 13:14-19)

20 «Máki kwa nanna jarantaaveje kelaade-aha ge Urusaliima an wáva wá, diyaweddiye geni herzha keɗa-aara. 21 Daaci watse tá zhagada emnde na tá am Yahudiya am sarte ŋanna á dem huɗe á wa. Emnde na tá am huɗe á Urusaliima keni, watse tá kyá á dete mákwátá. Emnde a mákwátá wá, a sarka á sem Urusaliima ɗekiɗeki. 22 Aɗaba hare-aha ŋanna baɗemme ba hare-aha á zlaɗa, geni a gevge názena am wakita á Dadaamiya baɗemme. 23 Kay! Watse á tsaame kwa zlaɗa á ŋwasha na watse tá á huɗe, antara ŋwasha na tá an egdzara áte erva am sarte ŋanna! Aɗaba watse kwakya jipu zlaɗa am hare-aha ŋanna. Watse á marateránmárá Dadaamiya ge emnde a larde ŋanna, geni tá aŋkwa am ervauŋɗe-aarire. 24 Watse tá ceɓa shifa-aatare an masalam; emnde umele-aatare watse tá sluwatersluwa, tá dáterá an shifa á dem larde-aha umele; watse tá lyevaalya emnde na ɓaaka nadina-aatare Urusaliima, tá de ganvege ba seke berbere, dem sarte na má zlauzle náza-aatare ge itare keni.»

Sawa á *Ura á emnde baɗemme

(Mat. 24:29-31; Mark. 13:24-27)

25 «Watse tá nanna emnde nalaama áte vaciya, áte tere, áte terlyakwa-aha keni baɗemme. Ate haha keni watse ba ire keni tá de kanteka emnde am larde-aha gergere ge lyawa. Aɗaba watse á vadza haye-aha á ba an ndzeɗa, watse kwakya hula-aara. 26 Watse kwakya emnde na á de ceɓatera ba lyawa, aɗaba tá de dzámá názena watse á setarge emnde am duniya na kwakya. Aɗaba baɗemme á ndzeɗa á názena áte samaya á de gejavtegeje ba ŋarŋare sleɗe. 27 Am sarte ŋanna wá, tá de zhárá ba iya *Ura á emnde baɗemme yá aŋkwa á sawa áte kumba, yá sawa an hákuma ƴaikke antara ɗemɗemire. 28 Ba máki kwa nanna aŋkwa á magava duksa-aha ŋanna wá, pauka hare mazla-aara, tsakwautsákwa hyema á dem samaya, aɗaba herzhe kwá ŋezla mazla-aara.»

Gáráva an nabugda, má ƴaaƴa hyema aŋwaslire

(Mat. 24:32-35; Mark. 13:28-31)

29 Am iga a una ŋanna maa, Yaisu a bateraa naraje maa, a ba ŋane á elvan ge itare: «Diyaweddiye á ba áte mama á nabugda antara nafa-aha umele. 30 Máki kwa nanna puwaapuwa hyema áte nafa, ƴaaƴa umele áŋwaslire wá, diyakurdiya ganakini herzhavteherzhe madare mazla-aara. 31 Una ŋanna keni ba estuwa. Ba máki kwa nanna aŋkwa á magava duksa-aha ŋanna wá, diyaweddiye ganakini herzhavteherzhe dem zlanna á Dadaamiya. 32 Yá ndaakur ba jirire, tá de zlauka emnde a zamane na ba estuwa, sey má naránna gevge duksa-aha ŋanna. 33 Tara samaya an haha wá, tá naba keɗa, tá zlauzle. Amá elva-aaruwa wá, á keɗeka ɗekiɗeki, sey má gevge.»

Pauka hare, magaumága maduwa

34 «Faufa hyema am ire á kure! Gawevka emnde a dakarire antara emnde a mbazla. Dzamauka ire an kazlaŋa á duniya. Máki estuwa, á se berakurbera háre-aha ŋanna ba estuwa, kwa ɓaaka am niya. 35 Aɗaba watse á setarge duniya baɗemme ba seke narre, ɓaaka ura á geƴa ágashe ɗekiɗeki. 36 Aɗaba una ŋanna, pauka háre, magaumága maduwa ma am laukte-ara keni, lauktu kwá de shá ndzeɗa ge ŋezla átuge duksa-aha ŋanna baɗemme watse á setarge emnde na, watse á wakurka zherwe ge tse ákatafke-aaruwa ya *Ura á emnde baɗemme keni.»

37 Ba kelaa vaha, Yaisu á kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde am *mashidi ƴaikke. Amá an vaƴiya wá, á de hare áte ire á wa na tá ɗaháná an Wa Anyaranyara na. 38 Ba eŋlya-waabere wá, kerteŋ tsekwaasetsekwe, baɗemme á emnde tá de cena elva ázeŋara am *mashidi ƴaikke.

22

Male-aha tá am sawari á eksá Yaisu

(Mat. 26:1-5; Mark. 14:1-2; Yuh. 11:45-53)

1 Herzhapteherzhe vayvaya muŋri á depaiŋ na ɓaaka shahi á makala am huɗe-aara, muŋri na tá ɗahaná an *Paska na. 2 Am sarte ŋanna maa, de jaremmeje male-aha á *liman-aha antara malum-aha á *tawraita, ta tátaya pute a keɗa shifa á Yaisu ba ɗekiɗeki. Ta magaa estuwa, aɗaba á wateraa lyawa á ba átuge emnde a ekse.

Yahuda aŋkwa á vela Yaisu

(Mat. 26:14-16; Mark. 14:10-11)

3 Daaci de demda Shaitaine am Yahuda, an Iskariyaut keni tá ɗaha ba ŋane, ŋane ŋanna palle á pukura-aha kelaawa ju buwa. 4 A duhe ge Yahuda ŋanna ádeza male-aha á *liman-aha antara male-aha á emnde á ufa *mashidi ƴaikke, ta de magaa sawari kerɗe, geni á de faterem estara Yaisu am erva á ba an keski. 5 Daaci higa ge male-aha na, a ba itare una wá, «Ŋá vakte shuŋgu.» 6 A eksarhe ge Yahuda. Am iga a una ŋanna maa, a fantau ba ge tátaya dabari á faterem Yaisu na am erva salaakke, a diyarseka emnde ɗekiɗeki.

Ta tsatsanaa masane á *Paska ge Yaisu

(Mat. 26:17-25; Mark. 14:12-21; Yuh. 13:21-30)

7 Gyaregya muŋri á depaiŋ na tá puweka shahi á makala am huɗe-aara na, vaci ica egdza kyawe á *Paska wá, 8 Yaisu a naba ɓela tara Piyer tá an Yuhanna, a ba ŋane á elvan ge itare: «Dawmbare, de tsatsaumiyaatsatse ɗafa á Paska, mí de ezza.» 9 Ta ndavanu ge pukura-aha na, a ba itare: «Ká kata ŋá de tsatsakaná áme?» 10 A ŋwaterante, a ba ŋane á elvan ge itare: «Máki dakuremda am huɗe á berni wá, kwá de puwa ba ja ire antara zhele á sepa yawe am hwama, naba ɗabauɗaba á dem mba na á demkwa ŋane. 11 Máki dakuremda maa, bawanánba ge edda á há ŋanna: A ba malum wá: Áma bere na yá de zá ɗafa á Paska am huɗe-aara antara pukura-aha-aaruwa? 12 Daaci á de marakurá bere ƴaikke átire ge bere, an tsatsa kazlaŋa am huɗe-aara. Kwá tsatsamiya ɗafa á muŋri am huɗe-aara.» 13 Mazla-aara ba zlálá ge pukura-aha na, tá de bera duksa baɗemme ba seke una a baternaa Yaisu na. Daaci ta tsatsaa ɗafa á Paska am bere ŋanna.

Masane cuɗeɗɗe

(Mat. 26:26-30; Mark. 14:22-26; 1 Kaur. 11:23-25)

14 Hyephye laukte-aara maa, aŋkwa á njá arge masane na antara pukura-aha-aara, 15 a ba ŋane á elvan ge itare: «Una názu ya katanaa ya an ervauŋɗe-aaruwa baɗemme, geni yá zuze ɗafa á *Paska na antara kure, lauktu yá de shá zlaɗa-aaruwa. 16 Aɗaba zá Paska ŋanna wá, yá ndaakur ba jirire, halevuhale ba vatena náza-aaruwa, sey mí de zá ba una am zlanna á Dadaamiya, má sessa maana-aara baɗemme parakke.»

17 Daaci a eksante feka, a slafan we-aara ge Dadaamiya, a ba ŋane á elvan ge itare: «Nawmbare shawushe baɗemme á kure. 18 Aɗaba iya wá, yá ndaakur ba jirire, halevuhale á ba áte una ge iya, geni yá eksanteksa feka yá fetefa áte we-aaruwa. A juwaa ba á sarte na ni emnde tá de njá am *kwara á Dadaamiya átekwa na.»

19 Am iga a una ŋanna maa, a eksante ɗafa, a slafan we-aara ge Dadaamiya, a kezlanve, a ba ŋane á elvan ge itare: «Una na wá, vuwa-aaruwa, ((yá ƴanƴa shifa-aaruwa aɗaba kure. Magaumága una ma vaatara keni, geni kwá dzamidzámá an ŋane.» 20 Am iga a náza za keni a magán ba estuwa, a eksante feka, a ba ŋane á elvan ge itare: «Una uzhe-aaruwa a puvaa aɗaba kure, Dadaamiya á ŋguɗaterá namána ge emnde an ŋane.))

21 «Amá náwa edda una ni á veliyá ŋane mí zá ɗafa ba kerɗe. 22 Iya *Ura á emnde baɗemme wá, sey ba yá emtsa ɓaaka pekya-aara, aɗaba a tsanaa ba estuwa Dadaamiya. Amá palase ge edda una ni á veliyá ŋane.» 23 Daaci pukura-aha ta fantau ge ndáva am dagave-aatare, geni á maganá ware una ŋanna.

Ware una á de gev male á miya baɗemme

24 Njaanja gajawe am dagave á pukura-aha, tá kátá dise edda una ni tá zhárá ŋane ba seke male-aatare baɗemme. 25 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Slekse-aha á larde, tá aŋkwa á márá sleksire-aatare áte larde-aha, baɗemme á emnde a hákuma tá kátá emnde tá baterá shagera slera-aatare. 26 Amá kure wá, estuweka. Edda una gevge male am dagave á kure, a gevge cekwa á kure ba ŋane. Slekatafke á kure, a gevge sleslera á kure ba ŋane. 27 Am dagave á tara edda una á se beraná á ba am tate á njá ɗafa, antara walaaɗi mu, málá ware am itare? Ábi málá ba edda una á se beraná á ba am tate á njá náza za na? Amá iya, nja-aaruwa am dagave á kure wá, ya ba seke walaaɗi.

28 «Kure wá, kwa emnde na ni kwá aŋkwa antara ya ba kelaazare, kwá aŋkwa antara ya am sarte-aha na a badiyaa shaitaine baɗemme. 29 Ba seke una ni a vite ƴaikkire ge iya Edderwa na wá, iya keni vanakurteva ge kure. 30 Watse kwá de njá antara ya am ƴaikkire-aaruwa, mí de záná átirpalle duksa, mí de sháná átirpalle. Kwá de njá am kurshi-aha á ƴaikkire ge kya shairiya á Iserayiila-aha jeba kelaawa ju buwa.»

A ba Yaisu watse á ƴiyaaƴa Piyer

(Mat. 26:31-35; Mark. 14:27-31; Yuh. 13:36-38)

31 «Simaun! Simaun!» a ba Yaakadada á ɗáhá Simaun, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Kwaye shansha baráma Shaitaine ganakini á maganá an kure ba seke hiya na tá aŋkwa eggyega na. 32 Amá ya magaa maduwa aɗaba ka, geni a kezlevka fetarfire á ŋa baɗemme. Am sarte na má watse eptsakeptsa á sem sera-aaruwa wá, fateremfa ndzeɗa am vuwa ge egdzar mama-aha á ŋa.» 33 A ba Piyer á elvan ge ŋane: «Yaakadada, iya wá, ma tá damiyá á dem daŋgay keni, tá dami ba buwa; ma tá ceɓa shifa á miya keni, sey mi ba buwa.» 34 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Yá ndak ba jirire Piyer: Ba vatena na lauktu á kyuwa tsákálá wá, watse ká bánba ka ser keƴe ganakini diyakikire.»

Yaisu á ndaha elva á partamami, nambela á káshi ira masalam

35 Am iga a una ŋanna maa, a ba Yaisu á elvan ge itare: «Am sarte na ya ɓelakurɓela, ma shuŋgu, ma kashi ba kimake keni dakuránka na mu, aŋkwa názu kwa kumanaa kure emtu?» Ta ŋwanante, a ba itare: «Ɓaaka názu ŋa kumanaa ŋere ɗekiɗeki.» 36 A ba ŋane á elvan ge itare: «Kina wá, estuweka mazla-aara. Edda una ni aŋkwa shuŋgu-aara, a eksanteksa; edda una aŋkwa kashi-aara keni, a eksanteksa; edda una má ɓaaka masalam-aara, a veluvele naŋgyuwe-aara, a shekwepshekwe. 37 Ya bakurnaa aɗaba uwe, shagera ba á gevge názena a ndaanaa wakita á Dadaamiya áte ya na mazla-aara. Aɗaba a ba wakita á Dadaamiya: “Ŋane faremfa am emnde a mága haypa.” Daaci daada áte una ŋanna kina geni á gevge.» 38 A ba pukura-aha tá elvan ge ŋane: «Yaakadada náwa aŋkwa masalam buwa.» A ŋwaterante, a ba ŋane: «Hyaahya ba una ŋanna.»

Yaisu am Gaicaimane

(Mat. 26:36-46; Mark. 14:32-42)

39 Ba segashe-aara ge Yaisu wá, a zlala á ba áte Wa Anyaranyara na mbasmba ŋane na, ta ɗabemhe ge pukura-aha-aara keni. 40 Daraada áhuwa maa, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ŋalauŋálá Dadaamiya geni a badakuruka shaitaine.» 41 Daaci a gapsehe ba ƴiƴiye an itare, á hyephye velya nákwá palle, a de kezlaa ugje, a magaa maduwa-aara, a ba ŋane: 42 «Tasle á ŋa Eddaye-aaruwa jinaaja zlaɗa na a shika, máki wayakiyantewaya. Amá a gevka áte náza-aaruwa, a gevge á ba áte náza á ŋa.» (( 43 Daaci a naba jesarhe ge malika á Dadaamiya á sawa am samaya, a se fanem ndzeɗa am vuwa. 44 Ge kwakyire á dzama ire na a shaa ŋane na wá, a magaa maduwa an ndzeɗa-aara baɗemme, haa a ses ge ŋguɗeffire cuuwe áte vuwa-aara, á táɗá á dete haha tak, tak, take ba seke uzhe.))

45 Zlanaazle maduwa-aara mazla-aara, a naba tsetehe a seza pukura-aha-aara maa, a se berater tá am háre, aɗaba haraare ta taa puka hare, tá am dzámá ire ƴaikke. 46 A tsaterte, a ba ŋane á elvan ge itare: «Labára kwá pá háre? Pauka háre; magaumága maduwa geni a badakuruka shaitaine.»

Ta eksevaa estuwa Yaisu

(Mat. 26:47-56; Mark. 14:43-50; Yuh. 18:3-11)

47 Ba elva ŋanna keni zlaɓe zlanaaka Yaisu wá, saressa emnde ta ba kwakya, Yahuda palle á pukura-aha kelaawa ju buwa á katafke-aatare. Daaci a duhe ge Yahuda ŋanna suuwe ádeza Yaisu, a de ŋanaahe takwalle, á gan use an ervauŋɗe-aara palle ágire. 48 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Yahuda, ká se gi use ganakini ká fiyá an una ŋanna emtu á dem erva á emnde, iya *Ura á emnde baɗemme?»

49 Emnde tá antara Yaisu tá zhárá mága ŋanna wá, watse zlazlaɗa jipu. Daaci a ba itare tá elvan ge Yaisu: «Yaakadada, ŋere keni ŋá naba waterwá emtu an masalam-aha á ŋere?» 50 Kerteŋ velesevele erva palle-aatare, a naba wa sleslera á male á *liman-aha, a icanaa hyema a naɗafa. 51 Amá a ba Yaisu á elvan ge itare: «Ƴawánƴa, magauka una.» A de semtanaa hyema-aara ŋanna ge zhel na, a mbanaahe.

52 Daaci a ba Yaisu á elvan ge male-aha á *liman-aha, antara male-aha á emnde a ufa *mashidi ƴaikke, ira male-aha á ekse na ta se eksa ŋane na, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwá se eksiya an masalam-aha, antara zade am erva na mu, ya neyle emtu? 53 Ábi kelaazare yá á ba ázekure am mashidi ƴaikke, eksakurika ɗekiɗeki? Daaci sarte na wá, sarte á kure, sarte á tabeɗammire ge marse hákuma-aara.»

A ba Piyer ŋane diyaaka Yaisu ɗekiɗeki

(Mat. 26:57-58, 69-75; Mark. 14:53-54, 66-72; Yuh. 18:12-18, 25-27)

54 Daaci ta naba eksevaa Yaisu na, ta dan ba suuwe á dem mba á male á male-aha á *liman-aha baɗemme. Piyer wá, a daa ɗaba Yaisu ádehuwa, amá wá, gaterápteka ɗekiɗeki. 55 Mbarantembe kárá am huɗe á riya á male á liman-aha na, jarantaaveje emnde ge kárá na maa, Piyer keni a de njeme am dagave-aatare. 56 Daaci á ezzhárá kwátena umele Piyer na, á njá átuge kárá, á ezzhárá, a ba ŋane: «Degi zhel na keni ba ura á Yaisu ŋanna.» 57 Amá eksarka Piyer, a ba ŋane: «Diyanka ya zhel ŋanna emmaye-aaruwa.»

58 Cekwaaŋguɗi wá, a nanhe zlaɓe ádaliye ge ura umele, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ka keni ka ba palle á emnde ŋanna.» A ŋwanante ge Piyer, a ba ŋane: «Iya ŋane ka ya, eddaye-aaruwa.»

59 Shekwaashekwa á maga saa palle wá, a ba ura umele zlaɓe adaliye á ba an ndzeɗa: «Ɓaaka shaige-aara ɗekiɗeki, dawale na keni ba ura á zhel ŋanna. Aɗaba ŋane keni ba ura Galili ŋanna.» 60 Amá a ŋwanante ge Piyer, a ba ŋane: «Naba ennda seke elva á ŋa ma ká ndaha uwe keni.» Ba elva-aara keni zlaɓe zlanaaka Piyer, tsáktsákwálikwaa á ba tsakala. 61 A eptsavte ge Yaakadada, a zharaa Piyer ba ƴamme, daaci Piyer a naba yehete názena a bannaa Yaakadada, a ba ŋane: Vatena lauktu á kyuwa tsákálá, ká de bánba ka ser keƴe ge diyakikire na. 62 Mazla-aara a naba sesehe ge Piyer ásegashe, a se fantau ge kyuwa á ba an yawe á kyuwa.

Ta zlazlese Yaisu, ta zuhe an ja

(Mat. 26:67-68; Mark. 14:65)

63 Daaci emnde na tá ufa Yaisu na ta naba zlazlese, ta zuhe an ja. 64 Ta faɗanse ice, ta vavante ɗeɗekwa, am iga-aara ta ndavanundave ganakini a jakaa ware, diyeddiye edda-aara. 65 Ta epsawse Yaisu an tsáká elva-aha gergere ádete ŋane.

Yaisu á katafke á *kendekyiya ƴaikke

(Mat. 26:59-66; Mark. 14:55-64; Yuh. 18:19-24)

66 Ba a werehe ge ekse, an eŋlya werre wá, jarammeje male-aha á Yahudiya-aha baɗemme; amaana male-aha á *liman-aha, antara malum-aha á *tawraita. Ta saa Yaisu á sem jahava-aatare. 67 Daaci ta ndavanuhe ge Yaisu a ba itare: «Ba ka una ka *Almasiihu na emtu? Naba ndaaŋernda.» A ŋwaterante ge Yaisu a ba ŋane: «Má yá ndaakurnda, kure kwá fetarka. 68 Ma ya ndavakuru elva keni, kwá de viteka jawapa. 69 Duksa palle wá, a juwa ba keski mazla-aara, iya *Ura á emnde baɗemme yá zlala á de njá am naɗafa á Dadaamiya na Sleksa ba ŋane na.» 70 A ba itare baɗemme tá elvan ge Yaisu: «Ekka mu, ka *Egdza á Dadaamiya emtu estara?» A ŋwaterante ge Yaisu a ba ŋane: «Ba seke diyakurdiya, ba estuwa.» 71 A ba itare am dagave-aatare: «Ázara wedere á miya am seyde-aha mazla-aara, ábi cenamiyáncena názena a ndaanaa ŋane.»

23

Daránda Yaisu á de katafke á sleksu *Pilaatu

(Mat. 27:1-2, 11-14; Mark. 15:1-5; Yuh. 18:28-38)

1 Daaci ta tsetehe baɗemme-aatare am *kendekyiya ŋanna, ta daa Yaisu na á de katafke á sleksu *Pilaatu. 2 Daraada ákatafke á slekse maa, ta de fantau ge ica sera á Yaisu á ba áhuwa. Ta banán ge slekse: «Náwa zhel na á wesha larde á miya. A bantsa ŋane, a varanteka hadáma ge male á larde á Rauma ɗekiɗeki. A bantsa ŋane zlaɓe: Ba iya una ya *Almasiihu, ya slekse ƴaikke.» 3 A ndavanuhe ge sleksu Pilaatu: «Ba ka una slekse á Yahudiya-aha na emtu?» A ŋwanante ge Yaisu: «Ba estuwa.»

4 A ba Pilaatu á elvan ge male-aha á *liman-aha antara dikele á emnde ŋanna baɗemme: «Shanánka ya haypa áte zhel na dammaru ge záná an shairiya.» 5 Amá itare ta farhe zlaɓe ádaliye á ba an ndzeɗa, a ba itare: «Degey an názena á kwaratersa ŋane ge emnde na á tsante fitenire am larde á miya! Kwaye ndza a fantau á ba am Galili, amá a se hyanme am Yahudiya baɗemme, se ba áhuna keni samsa an ŋane!»

Daránda Yaisu á de katafke á sleksu *Hirudus

6 Sleksu *Pilaatu ba a cenaa ta tsalante Galili am huɗe-aara na wa, a fantau ge ndáva tate na ni a sawa Yaisu átekwa, a ba ŋane: «Zhel ŋanna ura Galili emtu?» 7 Am sarte na diyeddiye ganakini Yaisu a sawa á sa am tate na á kwaraná sleksu *Hirudus, a naba ɓelanaa ádezeŋara. Aɗaba am hare-aha ŋanna Hirudus keni á ba am huɗe á Urusaliima. 8 Sleksu Hirudus a higa jipu am sarte na a puwete ice-aara áte Yaisu. Aɗaba haraare á cená ba labare-aara, haraare á kumá ba ŋane, geni watse á nanna najipu ázeŋara. 9 Daaci a ndavanu elva-aha gergere, amá ŋwanárka Yaisu ɗekiɗeki.

10 Tá aŋkwa male-aha á *liman-aha, antara malum-aha á *tawraita áhuwa maa, ta fantau ge ica sera á Yaisu á ba an ndzeɗa. 11 Mazla-aara sleksu Hirudus antara sawji-aha-aara ta fantau ge valyanse elva a epsawa ge Yaisu, ta epsawse ba ŋga, ta tsekwanme am zane zariya jipu, ta naba eptsanaahe ádeza sleksu Pilaatu. 12 Garevge slakate-aha ba vacite ŋanna tara Hirudus an Pilaatu, aɗaba ndza ta emnde a dágala.

Njarantenja am shairiya ge ja shifa á Yaisu

(Mat. 27:15-26; Mark. 15:6-15; Yuh. 18:39–19:16)

13 Sleksu *Pilaatu a jemaa male-aha á *liman-aha, antara male-aha á ekse ira emnde a ekse baɗemme, 14 a ba ŋane á elvan ge itare: «Náwa kwa siyaa zhel na, a ba kure á wesha larde, amá ya ndavanu elva-aha ŋanna á ba ákatafke á kure, shanánka haypa-aara áte una kwa se puwar ugje kure ganakini á ŋanaaŋa shairiya. 15 *Hirudus keni shanka haypa na a guwaa zhel na ganakini á ŋanaaŋa shairiya. Aɗaba una ŋanna a eptsanaahe zlaɓe ádaliye ásezemiya. Estuwa, ba ɓaaka haypa na a guwaa ŋane hyephye ja shifa-aara. 16 Aɗaba una ŋanna, yá zuze á ba an ja, daaci yá ɓelanaaɓela.»

(( 17 Am mbarsembe emnde ba kelaa muŋri á *Paska sey slekse á ɓelaterá daŋgay palle maa,)) 18 baɗemme-aatare ta jar ye ge Yaisu, a ba itare tá elvan ge Pilaatu á ba an ka kwárá: «Ejja zhel na a njeka an shifa ɗekiɗeki, ɓelaŋernaaɓela Barabas.» 19 Barabas wá, ta ŋguɗanaa aɗaba fitenire umele ta tsante am huɗe á ekse antara elva á shifa.

20 Sleksu Pilaatu wá, ŋane á kátá ɓela Yaisu. Aɗaba una ŋanna, a se mbeɗateruhe zlaɓe ádaliye elva-aara ge emnde a ekse. 21 Amá ta ŋwanante á ba an hula: Zleŋelezleŋela áte dzaŋgala, zleŋelezleŋela áte dzaŋgala, zleŋelezleŋela áte dzaŋgala, baɗemme-aatare ba estuwa. 22 A ndaaterhe zlaɓe ádaliye sleksu Pilaatu ge keƴire: «Labára ŋane ge kure? A gu uwe ŋane zhel na diyanka ya na? Iya wá, diyanka ya haypa na a guwaa ŋane, hyephye ja shifa-aara na. Yá zuze á ba an ja, yá ɓelanaaɓela.»

23 Amá itare tsaraatse degdege á ba áte náza-aatare, ta farhe zlaɓe ádaliye ge hula geni a zleŋelarzleŋela Yaisu. Daaci jejje am ire á Pilaatu, ta ganaa ba itare ndzeɗa. 24 Mazla-aara a naba eksarhe geni a gevge názena tá kataná itare ŋanna. 25 Daaci a naba ɓelateraa edda una ta danaa aɗaba fitenire á dem daŋgay, antara elva á shifa na, a vaterte Yaisu geni tá de maga názena tá kataná itare áte ŋane.

Náwa ta zleŋelanaa estuwa Yaisu áte dzaŋgala

(Mat. 27:32-44; Mark. 15:21-32; Yuh. 19:17-27)

26 Tá aŋkwa á dánda Yaisu maa, de jarja ire antara ura Siraine umele zhera-aara Simaun átire sa á sawa am makwata maa, ta naba eksevaahe, ta far sepa dzaŋgala á ba an ndzeɗa, á ɗaba Yaisu an ŋane. 27 Estuwa dikele á emnde a ekse ta daa ɗaba Yaisu na antara ŋwasha. Ŋwasha na wá, tá ámbera kyuwa, tá tsaka ɗákwa.

28 Amá a eptsavte ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋwasha ŋanna: «Kure ŋwasha-aha á emnde a Urusaliima, kyuwawika iya, amá kyuwaukyuwa ire á kure antara egdzara á kure. 29 Aɗaba aŋkwa á sawa hare-aha na ni tá de bánba emnde: Sharánsha ire-aatare ŋwasha dziire antara ŋwasha na zlaɓe faranuka uɓa-aatare ge egdzere, ira ŋwasha na tá yeka mazla-aara na. 30 Am sarte ŋanna maa, tá de bateranba emnde ge wa-aha saɗaɗɗe: Mbeɗawaŋerarmbeɗe. Tá de bateranba ge egdzar wa-aha: Sheɓawaŋervesheɓe taslawa á kure! 31 Aɗaba má ta magante una ge nafa áŋwáslá, watse átsáme kena náza á náfá na an ula?»

32 Á ba am sarte ŋanna maa, tá aŋkwa emnde a bádza sleɗe ta buwa, ta daterhe antara Yaisu, ta de ceɓatera átirpalle. 33 Daraada am tate ŋanna tá ɗahaná an Feka á Ire na maa, ta naba zleŋelaa Yaisu, antara emnde a bádza sleɗe ŋanna áte dzaŋgala-aha-aatare, palle am naɗafa-aara, palle keni am názlaɓa-aara. 34 Amá a ba Yaisu: «Eddaye-aaruwa, naba ƴateraarƴe haypa-aatare, aɗaba diyarka.» Itare ta tegaa kazlaŋa á Yaisu am dagave-aatare. Ge ettega-aara wá, ta maga njeri ganakini a sesse edda una ni á zaná ŋane ma uwe keni.

35 Emnde baɗemme tá á ba á tsatse, tá ezzhara. A ba male-aha á Yahudiya-aha ágire tá epsawepsawa: «Ábi ŋane a lyese emnde umele? A lyelye kwa ire-aara keni, má ba ŋane una *Almasiihu a eksesaa Dadaamiya.» 36 Sawji-aha keni ta ganaptehe, ta de valyananse elva a nyainye, ta maranaa mbazla ɗaŋɗaŋe tá kátá fanufe. 37 A ba itare tá elvan ge ŋane: «Ábi ka bantsa ka, ka slekse á Yahudiya-aha, lyelye kwa ba ka ire á ŋa!» 38 Náwa názu ta puwetaa itare áte naláwa, ta fetehe áte dzaŋgala átire ge Yaisu: «Ba ŋane una slekse á Yahudiya-aha.»

39 Emnde a badza sleɗe na ta zleŋelateraa antara Yaisu na, palle-aatare a naba zlazlese Yaisu, a ba ŋane: «Gakefka *Almasiihu mazla-aara emtu? Lyelye kwa ire á ŋa, lyaŋerlye ŋere keni.» 40 Amá a naba valarhe ge palle na, a ba ŋane: «Ekka wá, labára á waŋka lyawa átuge Dadaamiya? Ka keni ká á ba am zlaɗa ŋanna tsa. 41 Miya antara ka wá, á jamiya ba haypa á miya. Názena tá magamiyán ge miya ba deydey á názena mi maganaa miya keni. Amá ŋane mu, a gu uwe, ábi ɓaaka?» 42 Daaci a ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Tasle á ŋa iya wá, vacitu watse ká de sawa an ƴaikkire á ŋa na, ba tasle á ŋa yehiteyeha iya keni.» 43 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Yá baka ba jirire: Ba vatena na, mí dá ba buwa á dem zlanna á Dadaamiya.»

Náwa ndza a emtsaa estuwa Yaisu

(Mat. 27:45-56; Mark. 15:33-41; Yuh. 19:28-30)

44-45 Am sarte ŋanna wá, á maga vacitire. Amá má a de tsekwaa ge tabedammire wá, duniya baɗemme ɓaaka vaciya, dem saa keƴe ba estuwa. Kacekaca á dzegwa na am *mashidi ƴaikke keni, a naba tamme kalkale am dagave. 46 Daaci Yaisu a naba kante kwárá á ba an ndzeɗa, a ba ŋane: «Eddaye-aaruwa, fanakemfa shifa-aaruwa am erva ge ekka.» Ba a ndaase una ŋanna, mazla-aara a naba emtsehe.

47 Male á sawji á Rauma, ba a naa duksa ŋanna magaavemage na wá, a fantau dise jirire á Dadaamiya, a ba ŋane: «Zhel na wá, ba jirire ɓaaka haypa-aara.» 48 Baɗemme á nalga á emnde na ndza a sateraa ba se zhárá ice na, ta daa á ŋaŋa ba ervauŋɗe aɗaba názena ta naana itare na. 49 Slakate-aha á Yaisu, antara ŋwasha na kwaye ta ɗabanaa á sawa am kwára á Galili na, ta tsaahe ƴiƴiye an itare, lauktu ta zhara názena aŋkwa á magava na.

Faremfa Yaisu am irekhya

(Mat. 27:57-61; Mark. 15:42-47; Yuh. 19:38-42)

50-51 Daaci ndza aŋkwa ura umele zhera-aara Yusufa, ŋane ura Arimatiya am Yahudiya. Zhel ŋanna wá, ura jirire, dzayya huɗe-aara, aŋkwa á ufa zamane na ni emnde tá de njá á ba am *kwara á Dadaamiya na. Ŋane keni ura male am *kendekyiya ƴaikke, amá eŋkale-aara ɗabaaka názena tá aŋkwa á slaslaná emnde umele, antara názena ta maganaa itare am sarte ŋanna. 52 Daaci a duhe ge ŋane á deza sleksu *Pilaatu, a de ndavanu baráma á eksa emtsa á Yaisu. 53 A se tsekwaa emtsa na áte dzaŋgala, a faɗeme am kalpakane áŋwaslire, jeba á kalpakane ŋanna ba lefeɗɗe. Daaci a de zlavanaahe am irekhya ta yese am cacera, ba ser palle keni zlaɓe zlavaranaaka emtsa am huɗe-aara. 54 Vacite ŋanna wá, ge zlema, herzhe á fantaufe kwaskwe á puwansepuwe.

55 Ŋwasha na ta saa á ɗaba Yaisu kwaye á sawa am kwara á Galili na wá, ta ɗaba Yusufa á dem tate á heɗa Yaisu na, ta de zharanaahe irekhya-aara antara zlava-aara am irekhya. 56 Mazla-aara ba zlala-aatare á dá, ta de tsatsaa waye-aha-aatare, antara náza se-aatare, ganakini watse tá de wecar ge Yaisu.

Vaci puwansepuwa maa, ta puwansehe emtsaaɗe áte una am *tawraita.

24

Yaisu tsetse am faya

(Mat. 28:1-10; Mark. 16:1-8; Yuh. 20:1-10)

1 Werre an eŋlya-waabere ge laade wá, ta duhe ge ŋwasha ŋanna ádete irekhya á Yaisu an waye-aha na ta tsatsanaa itare na. 2 Amá ta de beraa irekhya á ba an wácene, an tambara páláme ƴiƴiye an we-aara. 3 Ta demhe am irekhya na, amá sharánka Yaakadada Yaisu ɗekiɗeki. 4 Daaci palle a názu tá ndaaná itare ɓaaka ɗekiɗeki. Ba itare tá átira mága najipu ŋanna, ta naba jesarhe ge zála buwa ákatafke-aatare ba estuwa, ta tsekweme am naŋgyuwe na á maga wulwulire jipu na. 5 Jaterja lyawa ŋwasha na, ta puweme erva am ice. A ba emnde ŋanna tá elvan ge itare: «Labára kwá se tataya edda una an shifa am dagave á emnde a faya? 6 Ŋane ɓaaka áhuna tsetse, aŋkwa an shifa-aara ádaliye. Elva na a bakurnaa ŋane am haha á Galili na dedde am ire á kure emtu? 7 Aɗaba ndza a ndaakurnda, a ba ŋane: Iya *Ura á emnde baɗemme wá, watse tá vite ge emnde a mága haypa, tá de zleŋeliya áte dzaŋgala. Amá am hare ge keƴire wá, watse yá tsetse am faya.»

8 Daaci saasa elva-aha na ndza a baternaa Yaisu na baɗemme á sem ire-aatare. 9 Mazla-aara ba zlálá-aatare áte we á irekhya, tá dateraa labáre ge pukura-aha-aara kelaawa jemtekwe, antara emnde-aara umele baɗemme. 10 Náwa zhera á ŋwásha na ta dateraa labáre ge pukura-aha ŋanna: Maari mukse á emnde a Magdala, Yauwanna, Maari emmarge Yakuba, ira ŋwasha umele na ndza ta kerɗe, baɗemme ta daa ba labáre ŋanna. 11 Amá pukura-aha eksaranteka elva á ŋwasha na seke elva a jirire, fartarka an itare ɗekiɗeki. 12 Piyer wá, ŋane a naba tsetehe á ba am sarte ŋanna, zhagade-aara á dete we á irekhya na, a de zharaa ice á dem huɗe-aara, a de beraa ba kalpakane. Daaci ba eptsa-aara á da, á maga ba najipu-aara.

Ate baráma a dem Aimawus

(Mark. 16:12-13)

13 Ba vacite ŋanna maa, ta tsetehe ge pukura-aha buwa, ta dem ekse umele tá ɗaná an Aimawus, dagave-aatare an Urusaliima á maga kilaumaiter kelaawa jemtekwe. 14 Daaci tá aŋkwa á ndaha názena a magava áte Yaisu am hare-aha ŋanna am dagave-aatare.

15 Zlaɓe itare keni tá ndaha ba elva ŋanna am dagave-aatare maa, ba Yaisu an ire-aara a duhe ádezetare, aŋkwa á zlálá antara itare áte baráma. 16 Tá zhárá ba ura, amá aŋkwa názu a piyaterte ge diyeddiye-aara. 17 Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Kwá ndaha elva uwe kure áte baráma na?» Ta tsaahe wá, puwaapuwa vuwa-aatare. 18 A naba ŋwanante ge palle-aatare zhera-aara Kiliyaupas, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ka wayve am Urusaliima, zlaɓe cenakánka názena a magava am hare-aha na ka?» 19 A ba ŋane á elvan ge itare: «A jaara uwe?»

Ta ŋwanante, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Názena a magava áte Yaisu ura Nasarátu na cenakánka? Ŋane nabi á Dadaamiya, an hákuma jipu am slera-aara á katafke á Dadaamiya, aŋkwa hákuma á ndaha elva á katafke á emnde ázeŋárá. 20 Amá male-aha á *liman-aha á miya, antara male-aha á Yahudiya-aha á miya, ta naba jar ye, ta de faterem am erva ge emnde a duniya, ganakini sey ta maganaa shairiya á shifa, daaci ta naba zleŋelehe áte dzaŋgala. 21 Baɗemme ndza ŋa tamán geni á de lyaná ba ŋane larde á *Iserayiila. Amá kwaye ŋane názena a magava áte ŋane, hare keƴire-aara vatena. 22 Zlaɓe ádaliye maa, jaraŋerja eŋkale ŋwásha umele tá á ba ázeŋere. Aɗaba ta duhe ge itare an eŋlya-waabere ba vatena á dete we á irekhya-aara wá, 23 de berareka am irekhya. Mazla-aara ta naba saa, ta se mbeɗaŋeru labáre, a ba itare: Ta naba jesarhe ge malika-aha á katafke á ŋere ba estuwa, ta bantsa malika-aha ŋanna tsetse am faya. 24 Ta duhe ge emnde umele á ŋere á dete we á irekhya ŋanna, ta de bera ba seke una ta ndaanaa ŋwasha ŋanna. Ŋane wá, itare keni naránka.»

25 Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Kure wá, ɓaaka eŋkale á kure ɗekiɗeki, mbate elva-aha na ta ɓalanaa nabi-aha na baɗemme daaka á dem ire á kure, fakurtarka. 26 Diyakurka ɗekiɗeki ganakini sey *Almasiihu á shushe zlaɗa-aha ŋanna, lauktu á dem ƴaikkire-aara? Ndza cenakuránka una?» 27 Daaci a palateraa názu á ndaana wakita á Dadaamiya á dete ŋane baɗemme. A fantau am wakita-aha na a puwetaa Muusa, date una ta puwetaa nabi-aha umele baɗemme.

28 Herzharanteherzhe ekse na tá demkwa na maa, Yaisu a magaa ba seke ŋane wá, zlaɓe zlauka shula-aara. 29 Daaci ta fantau ge ŋaŋanaa ázetare, a ba itare: «Gevge maŋgaripu mazla-aara Malum, vaƴiya ge de katafke, naba hare ázeŋere.» «Ane,» á bina, a naba duhe antara itare.

30 Njarinja arge masane maa, a eksante ɗafa am erva, a slafanaa we-aara ge Dadaamiya, a kezlanve ɗafa na, a vaterte ge itare. 31 Mazla-aara a naba werte ge ice-aatare, diyareddiye ge ŋanire, amá naránka ŋane mazla-aara. 32 A ba itare am dagave-aatare: «Kay, ázara kena emtakire á ervauŋɗe á miya am sarte na á palamiya názu am wakita á Dadaamiya áte baráma a sawa na. Higa eksanteka ervauŋɗe á miya ba seke kárá emtu?»

33 Ta naba eptsehe a ba am sarte ŋanna á sem Urusaliima, ta se beraa pukura-aha kelaawa jemtekwe na jarammeje antara emnde a nja-aatare. 34 Ta aŋkwa ndaha elva a Yaakadada am dagave-aatare, a ba itare: «Ba jirire tsetse Yaakadada am faya, aɗaba a maranaa ire-aara ge Simaun.» 35 Itare keni ta ndaaterhe labáre-aatare áte baráma, ta ndaaterhe geni diyareddiye Yaisu am sarte na a kezlanve ɗafa, a vaterte na.

Yaisu a marateraa ire-aara ge pukura-aha-aara

(Mat. 28:16-20; Mark. 16:14-18; Yuh. 20:19-23; Sler. emnde 1:6-8)

36 Itare keni zlaɓe tá ndaha ba ŋane, ta naa ba Yaisu á tse am dagave-aatare, «A vakurteva Dadaamiya hairire,» a ba ŋane á elvan ge itare. 37 Má de gazlargazla wá, jaterja lyawa jipu, aɗaba itare tá kurken náza nye. 38 Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Labára kwá maga lyawa estuwa? Labára kwá maga shaige estuwa am ervauŋɗe á kure? 39 Ábi una ba iya? Nawanaana erva-aha-aaruwa antara sera-aha-aaruwa. Fautefa erva á kure áte iya, tapawiyaatapa ba shagera. Aɗaba náza nye wá, ŋane ɓaaka vuwa-aara. An hyuweka, an hyaihyeka.» 40 Á baterá una ŋanna wá, ámbera á maraterá erva-aara, antara sera-aha-aara baɗemme. 41 Aley zlaɓe fartarka emtsaaɗe. Aɗaba ge kwakyire á higa wá, tá geƴá mága ba najipu áte ŋane. A naba ndavateruhe, a ba ŋane á elvan ge itare: «Aŋkwa emtu náza za ázekure áhuna?» 42 Ta vante hyuwa á kelfe an teɗa shagera. 43 A lyevaahe, a naba zuhe á ba á katafke-aatare.

44 Am iga a una ŋanna maa, a ba ŋane á elvan ge itare: «Am sarte na ndza yá á ba an shifa-aaruwa am dagave á kure keni, ndza ya ndaakurnda baɗemme, a ba iya: Baɗemme á názena á tsakaná *tawraita á Muusa áte iya, antara una am wakita á nabi-aha umele, ira una ta puwete am jabura, ndza ya ndaakurnda geni baɗemme sey watse á gevge.» 45 Daaci a naba vaterte eŋkale ganakini tá cenevaacena názena á ndaaná wakita á Dadaamiya. 46 A ba ŋane á elvan ge itare: «Náwa názena an puwa am wakita á Dadaamiya: Sey máki shushe *Almasiihu zlaɗa, emtsamtsa. Am hare ge keƴire á de tsetse am faya. 47 Sey tá magateránmaga waazu ge nalgaadama baɗemme an zhera-aara, geni a magarmága tuba, Dadaamiya á ƴaterarƴe haypa-aha-aatare. Tá fantau am Urusaliima. 48 Daaci ba kure una kwa seyde-aha á elva-aha ŋanna. 49 Iya wá, yá de ɓelakurá názena a ba Edderwa watse á vakurteva na á sawa. Amá wá, njawinja á ba am huɗe á berni áhuna, dem sarte na má tsekwatsekwa hákuma á Dadaamiya ŋanna á sawa am samaya, á setarge kure.»

Zlálá á Yaisu á dem samaya

(Mark. 16:19-20; Sler. emnde 1:9-11)

50 Am iga a una ŋanna maa, Yaisu a daterse am huɗe á ekse, kwaye a dateraa á dem Baytaniya. Daraada áhuwa maa, a ketaa erva-aha-aara a gaterar barka. 51 Am sarte na a gaterar barka ŋanna wá, ámbera á tegava an itare, a zlálá á dem samaya. 52 Itare ta fantau ge kazlan ugje á ba am tate ŋanna, lauktu ta eptsa á sem Urusaliima, ervauŋɗe-aatare emtake jipu. 53 Ba kelaazare icaranseka dem *mashidi ƴaikke, tá de gálá Dadaamiya am mashidi-aara.

Yuhanna

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Labare á higa na a puwetaa

YUHANNA

1

Yaisu *Almasiihu ŋane elva á Dadaamiya

1 Kwaye am fakta, ba lauktu Dadaamiya á nderá duksa keni, edda una tá ɗaháná an elva á Dadaamiya na ndza aŋkwa tsawe. Elva ŋanna ndza ta ba kerɗe an Dadaamiya, elva ŋanna Dadaamiya. 2 Daaci elva ŋanna wá, kwaye am fakta ta ba kerɗe an Dadaamiya. 3 Baɗemme á duksa, Dadaamiya a nderanaa áte erva an ŋane. Ɓaaka názena ni ta nderanaa áte erva an ŋane ka. 4 Elva ŋanna wá, á vatertá ba ŋane shifa ge emnde. Shifa ŋanna maa, aŋkwa á vaterte parakkire á jirire ge emnde. 5 Parakkire ŋanna aŋkwa á mbe am tabeɗammire, amá dzegwánka tabeɗammire ganakini á emtsanaametsa.

Elva áte Yuhanna slemaga baptisma

6 Aŋkwa ura ndza a ɓelanaa Dadaamiya werre, zhera-aara Yuhanna. 7 Sawa-aara ge ŋane wá, ndza a sawa ge ɓalateraa elva á parakkire ŋanna ge emnde, ganakini a fartarfe emnde áte parakkire ŋanna. 8 Ŋane-ka una parakkire ŋanna; ŋane wá, á maga ba seydire á elva á parakkire ŋanna. 9 Parakkire ŋanna wá, parakkire á jirire, a semhe á sem huɗe á duniya wá, aŋkwa á mbe am dágave á emnde baɗemme, á maraterá parakkire á jirire.

10 Edda una ni tá ɗahaná an elva á Dadaamiya na wá, ndza á ba am huɗe á duniya. Ba duniya na keni Dadaamiya a nderanaa á ba áte erva an ŋane, amá duniya diseka ŋane ɗekiɗeki. 11 Ŋane a sem larde-aara ba ge ŋane, amá emnde-aara ŋanna lyiyarka. 12 Aley keni wá, tá aŋkwa emnde na ni ta lyevaa ŋane, fartarfe áte ŋane. Ge emnde ŋanna wá, a naba vaterte barama á gev egdzara á Dadaamiya. 13 Garevka egdzara á Dadaamiya áte una tá yaná emndimagwaha am duniya na, amá Dadaamiya a vaterta shifa aŋwaslire, geni tá gevge egdzara-aara.

14 Elva á Dadaamiya gevge urimagwe, a se nja á ba am dágave á miya, huɗe-aara palle áte emnde, ura jirire an tsaka ire, namiyánna ƴaikkire-aara, ƴaikkire na ni a vantaa Eddeŋara ge ŋane, Egdza-aara palle ba ŋane na. 15 Am sarte na a puwete ice-aara áte ŋane Yuhanna, a naba kante kwárá, a ba ŋane á elvan ge emnde: «Náwa edda una ndza ya bakuraa elva-aara, á ba iya: Aŋkwa á sawa ura am iga-aaruwa, amá á jiyuje ŋane an ŋgahire na. Aɗaba kwaye zlaɓe yarika ya, amá ŋane aŋkwa.»

16 Aɗaba ŋane a hyephe a jauka, a gamiyar barka an tsaka ire ge miya baɗemme. 17 Dadaamiya a sateraa *tawraita ge emnde á kya erva an Muusa, amá tara ŋgurna-aara antara jirire-aara baɗemme wá, a sanaa á ba áte erva an Yaisu *Almasiihu. 18 Ɓaaka ura ndza nanna Dadaamiya ɗekiɗeki, amá Egdza-aara na palle ba ŋane, ta ba palle an Dadaamiya na, a se maratersaa ŋane Dadaamiya ge emnde.

Seydire á Yuhanna slemaga baptisma

(Mat. 3:1-12; Mark. 1:1-8; Luka 3:1-18)

19 Vacite umele, male-aha á Yahudiya-aha am Urusaliima ta ɓelaa *liman-aha antara *Laiwiŋkau-aha á deza Yuhanna geni tá de ndavanundave ŋane mu ware. 20 Yuhanna kwalaaka, a naba vaterte jawápa: «Iya wá, ya *Almasiihu-ka», a ba ŋane á katafke á emnde baɗemme. 21 Ta ndavanuhe: «Ka *Ailiya werre na emtu?» A ŋute ge Yuhanna: «Aꞌaa, ya Ailiya-ka.» «Ka nabi na ŋá aŋkwa cena elva-aara am wakita á Dadaamiya na emtu?» «Ya ŋane ka», a ba ŋane zlaɓe. 22 «Ay ká ware kena? Ndaŋerndaha názena ni ŋá de mbeɗateru ge emnde na ta ɓelaŋerɓela na. Ate ka mu, ka ware?» 23 A ŋwaterante ge Yuhanna, a ba ŋane: «Iya wá, ya edda una ndza a ndahanaa nabi Aisaya werre, a ba ŋane: Aŋkwa ura á ɓálá elva am kaamba, a ba edda-aara: Aŋkwa á sawa Yaakadada, tsatsawanaatsatse barama ba ndeɗɗe na.»

24 Emnde na ta ɓelateraa á deza Yuhanna ŋanna wá, emnde umele-aatare ta *Farisa-aha. 25 Itare ta ndavanuhe ge Yuhanna, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Labára ká magaterá baptisma ge emnde máki ka Almasiihu-ka, ka Ailiya-ka, ka nabi na á ndahaná wakita á Dadaamiya-ka?» 26 A ŋwaterante ge Yuhanna, a ba ŋane: «Iya wá, yá magakurá baptisma á ba an yawe, amá aŋkwa ura á de sawa am iga-aaruwa, ba kina keni aŋkwa á ba am dágave á kure diyakurka ba kure, ŋane wá, 27 ba ge slesaɗanse kimake am sera keni lyanefka ɗekiɗeki.»

28 Una-aha ŋanna a magava am Baytaniya áte iga a guwa á Urdun, tate na Yuhanna á magaterá baptisma ge emnde.

Yaisu egdza zhel kyawe á sadake á Dadaamiya

29 Makuralla-aara, ma ba a puwete ice-aara Yuhanna áte Yaisu, aŋkwa á duwa ádezeŋara wá, a ba ŋane: «Kwaye egdza zhel kyawe á sadake á Dadaamiya, á bezaná ŋane haypa á duniya baɗemme. 30 Ba ŋane edda una ndza ya bakuraa elva-aara, a ba iya: Aŋkwa á sawa ura am iga-aaruwa, amá á jiyuje ŋane an ŋgahire, aɗaba kwaye zlaɓe yarika ya keni ŋane aŋkwa na wá, ba ŋane. 31 Ba iya keni ndza diyanka dawale ŋanna estuwa, mbate aɗaba ba ŋane una ya se magateraa baptisma an yawe ge emnde geni a diyareddiye emnde a *Iserayiila ba shagera.» 32 A ba Yuhanna zlaɓe ádaliye: «Ya nanna Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á tsekwa á sawa am samaya ba seke takala wá, a se tsekwehe áte ŋane. 33 Werre wá, ndza diyanka ganakini ŋane ura estuwa, amá ndza a biyánba Dadaamiya na a ɓeli ge se magateraa baptisma an yawe ge emnde na, a ba ŋane: Watse ká nanna Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á se tsekwanem am ire ge ura, ura ŋanna wá, ba ŋane una watse á magaterá baptisma ge emnde an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na. 34 Ya nanna una ŋanna», a ba Yuhanna, «Aɗaba una ŋanna yá enndáhá ba párákke geni ba ŋane una *Egdza á Dadaamiya.»

Pukura-aha á Yaisu zuŋŋwe

35 Gurgekse-aara keni ba nja-aara am tate ŋanna Yuhanna, tá aŋkwa emnde buwa am pukura-aha-aara ázeŋara. 36 A naa Yaisu aŋkwa á degáshe wá, «Kwaye egdza zhel kyawe á sadake á Dadaamiya!» á bina. 37 Cenaráncena pukura-aha-aara buwa na elva ŋanna, ta naba tse, ta ɗába Yaisu. 38 A eptsavete ge Yaisu wá, a naa ba tá ɗabaná am iga. A ndavateruhe: «Kwá kátá uwe kure?» Tá ŋwanante a ba itare: «Ká njá áme ká Rabbi?» (amaana malum). 39 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane: «Sawmbare, nawanaana tate ŋanna.» Daaci ta duhe, ta de zharanaahe tate na á nja Yaisu átekwa ŋanna, ta zlansau váha ázeŋara. Duwa-aatare ŋanna á maga saa ufaɗe á ice a vaciya.

40 Pukura-aha buwa na ta cenvaa seydire na a maganaa Yuhanna áte Yaisu, ta ɗába Yaisu na wá, palle-aatare Andere, egdza emmeŋara ge Simaun Piyer. 41 Am iga a tegava-aatare antara Yaisu wá, Andere ta de ja ire an egdza emmeŋara Simaun zuŋŋwe. Daaci a mbeɗanuhe, a ba ŋane: «Ŋere shaŋeránsha *Almasiihu vatena» (amaana: Edda una a eksesaa Dadaamiya). 42 Daaci a puwanse á deza Yaisu na. Daremda áza Yaisu, a ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ba ka Simaun egdza á Yuhanna na ka? Mazla-aara wá, zhera á ŋa Kaifas.» Amaana: Piyer. Piyer na wá, palaha.

Yaisu á ɗáhá tara Filip an Natanayail

43 Makuralla-aara tsetse ire á Yaisu ge eptsa á dem kwárá á Galili maa, de jarje ire antara Filip. «Sawa ɗabiɗaba», a ba ŋane á elvan ge ŋane. 44 Filip, ŋane ura Baytisayda, ekse-aatare ba palle antara Andere ira Piyer. 45 Duwa á Filip, ŋane keni ta de jaa ire antara Natanayail, a mbeɗanuhe, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ŋere shaŋeránsha edda una Muusa a puwete elva-aara am *tawraita, nabi-aha umele keni ta ndaha elva-aara na. Una ba Yaisu egdza á Yusufa, ura Nasarátu.» 46 A ba Natanayail á elvan ge ŋane: «Duksa shagera estuwa ni á jesaare á kya Nasarátu Filip?» A ba Filip: «Sawa nanaana ba ka.»

47 Am sarte na aŋkwa duwa Natanayail ádeza Yaisu, a ba Yaisu: «Náwa ura *Iserayiila jirire na ni ɓaaka fida am ŋane ɗekiɗeki.» 48 «Ka diyise áme?» a ba Natanayail á elvan ge ŋane. A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane: «Ba lauktu á duwa Filip á de ɗakɗáhá am ekte á nabugda na keni, iya yá zhárá ba ka.» 49 Daaci a ba Natanayail á elvan ge ŋane: «Malum, ekka wá, ka *Egdza á Dadaamiya, ka Slekse á *Iserayiila ba jire.» 50 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ká fetare áte ya, aɗaba ya bakaa ya nákna am sarte na ká am ekte á nabugda na emtu? Duksa na á jauje ba ge una keni, sey watse ká nanna.» 51 A ba ŋane zlaɓe ádaliye á elvan ge ŋane: «Yá ndak ba jirire: watse kwá nánna degiya samaya an wacene ba waŋŋe, daaci malika-aha á Dadaamiya tá ɗálá á dem samaya, tá tsekwa zlaɓe á setarge iya ya *Ura á emnde baɗemme.»

2

Muŋri á larusa am Kana

1 Am háre ge keƴire am iga a tse-aara, jerje muŋri á larusa am Kana am kwárá á Galili. Aŋkwa emmeŋara ge Yaisu am larusa ŋanna. 2 Yaisu antara pukura-aha-aara keni ɗaraterɗáhá á dem larusa ŋanna. 3 Daaci ektsateraarektse mbazla maa, a ba Maari á elvan ge Yaisu: «Degiya ɓaaka zlauzle mbazla-aatare.» 4 Amá a ŋwanante ge Yaisu a ba ŋane: «Emma ká kwarisá ka slera-aaruwa emtu? Iya zlaɓe samka sarte-aaruwa emtsaaɗe.» 5 Amá duwa á Maari, a ba ŋane á elvan ge emnde a tega duksa, «Ma a bakuraa uwe keni naba magaumágá.»

6 Aŋkwa jeba á gahe á yawe-aha umele am tate ŋanna, Yahudiya-aha tá bara an ŋane áte una á kwaratersá nadina-aatare. Gahe-aha ŋanna wá, palle-aara á ekse yawe deydey hwámá ilyeɓe. 7 A ba Yaisu á elvan ge emnde a tega duksa: «Nawantenáhá gahe-aha na an yawe.» Ta naba nante yawe am gahe-aha na an we-aara. 8 Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Kina wá, kawvaaka cekwaaŋguɗi, vawanteva ge male á muŋri na.» Ta naba kevaahe, ta danánhe. 9 Male á muŋri ŋanna a tapaa yawe na a nyev mbazla na, diyaaka tate na ni ta sanaa átekwa. Amá emnde a tega duksa wá, itare diyardiya aɗaba ta paƴema ba itare yawe ŋanna á dem gahe-aha. Daaci male á muŋri na a ɗante zhele á larusa, 10 a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Emnde tá tegater mbazla na emtake jipu na emtsaaɗe zuŋŋwe ge emnde, má hyaterhya mbazla ge emnde lauktu tá paƴaterá una ektseváktsa emtakire-aara ni, ekka sem kina keni ka sheɓanve una emtake jipu na á ba am bere?»

11 Kwaye ŋane najipu á Yaisu zuŋŋwe, a maganaa am Kana, am kwárá á Galili. A marese estuwa ƴaikkire-aara, pukura-aha ta fetarehe áte ŋane. 12 Am iga a una ŋanna maa, ŋane, emmeŋara, egdzar mama-aha-ŋara, ira pukura-aha-aara, ta zlálá á dem Kafarnahum. De hararaaháre cekwaaŋguɗi áhuwa.

Názena a maganaa Yaisu am mashidi

(Mat. 21:12-13; Mark. 11:15-17; Luka 19:45-46)

13 Herzhapteherzhe muŋri á Yahudiya-aha na tá ɗaháná an *Paska na maa, a naba tsetehe ge Yaisu, a dem Urusaliima ge mága muŋri ŋanna. 14 Daada-aara am Urusaliima wá, a dem *mashidi ƴaikke. Duwa-aara, a de bera emnde tá aŋkwa válá sla-aha, kyawe-aha, antara emnde a válá takala, ira emnde a peteke, tá an tabel-aha-aatare á katafke. 15 Yaisu a naba kezlante záwá, a ganve ba seke kurpe, a ŋgyaterse antara dabba-aha-aatare na baɗemme am mashidi na, a naba mbaɗaa tabel-aha á emnde a peteke, a puwevhe ge shuŋgu-aha-aatare ŋanna á dem áhá. 16 A ba ŋane á elvan ge emnde a vela takala keni «Jawanaaja áhuna! Labára kwá ganve bere á Edderwa bere á tsakala?» 17 Pukura-aha-aara tá zhárá ba maga-aara na wá, ta naba yehete názu am wakita á Dadaamiya, aŋkwa an puwa a ba ŋane: «Dadaamiya-aaruwa, wayantewáyá bere á ŋa an ervauŋɗe-aaruwa baɗemme, yá taa njeka tsekaɗɗe ɗekiɗeki.»

18 Am iga a una ŋanna maa, a ba male-aha á Yahudiya-aha, tá elvan ge ŋane: «Ká maraŋerá najipu-ara kina lauktu ŋá dise átekwa geni a vaktaa ba Dadaamiya hákuma á mága una?» 19 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane: «Naba mbeɗawanaambeɗa kure mashidi na, yá tsantetse zlaɓe ádaliye am háre keƴe.» 20 A ba Yahudiya-aha tá elvan ge ŋane: «Yawe kul ufaɗe ju uŋkwahe tá nderá ba mashidi na náwa ŋane na ni, ká tsantetse ka am háre keƴe?»

21 Mbate ŋane a ndanaa áte mashidi-ka, ŋane a ndaha elva a emtsa-aara, antara tse-aara am fáyá. 22 Am sarte na tsetsa Yaisu am fáyá wá, saasa elva ŋanna á sem ire á pukura-aha-aara, ta fetarehe áte názena am wakita á Dadaamiya, antara elva-aha na ndza a ndahanaa ŋane baɗemme.

Ma ware keni Yaisu diyaadiya huɗe-aara

23 Am haraare Yaisu am Urusaliima am muŋri á *Paska maa, kwakya najipu-aha na a maganaa ŋane, emnde keni kwakya fartarfe áte ŋane aɗaba najipu-aha ŋanna. 24 Amá Yaisu wá, fetareka an itare, aɗaba ŋane diyaadiya názu am ervauŋɗe-aatare baɗemme. 25 Aɗaba ŋane wá, tá banná emndeka elva áte ura, diyaadiya ba ŋane názu am huɗe á emnde baɗemme.

3

Tara Yaisu an Nikaudaimus

1 Ndza aŋkwa ura *Farisa umele zhera-aara Nikaudaimus, palle á male-aha á Yahudiya-aha wá, 2 a seza Yaisu an vaƴiya, a se ndava elva ázeŋara. «Malum», a ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Diyaŋerdiya geni a ɓelakaa Dadaamiya, aɗaba ɓaaka edda una á dzegwándzegwa mága najipu-aha na ká aŋkwa maganá ka na, máki ɓaaka Dadaamiya antara ŋane.» 3 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Yá ndak ba jirire: Ɓaaka ura á dem zlanna á Dadaamiya máki yairseka ge buwire.» 4 A ba Nikaudaimus á elvan ge ŋane: «Tá yáná estara kena emgyegwe a zhele, á dzegwándzegwa dem huɗe á emmeŋara, lauktu tá eyya ádaliye emtu?» 5 A ba Yaisu á elvan ge ŋane «Yá ndak ba jirire: Ma ware edda-aara keni á daaka á dem zlanna á Dadaamiya ɗekiɗeki má yairseka an yawe antara an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. 6 Una tá yáná emnde am duniya na keni ba ge ire-aara. Tate na á yáná Sheɗekwe Cuɗeɗɗe keni á yáná ba sheɗekwe. 7 Maŋka najipu aɗaba ya bakaa sey tá yakurseye ge buwire. 8 Effeƴa wá, ma á dem tate-ara keni ba á vátá. Ká cenáncena mága-aara, amá wá, ma a tsetaa áme keni diyaŋka, ma á de tse áme keni diyaŋka. Edda una tá yáná an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe keni ba estuwa.» 9 A ba Nikaudaimus á elvan ge ŋane: «Á magava estara una ŋanna?» 10 A ŋwanante ge Yaisu: «Iyau ekka wá, ka malum á *Iserayiila-aha ƴaikke keni diyaŋka una? 11 Yá ndak ba jirire, ŋere wá, ŋá ndakur názena ni diyaŋerdiya, antara názena ŋá nanna, amá kwá ceneka elva á ŋere. 12 Máki yá bakurá elva áte kazlaŋa á duniya aley cenakurvaaka fakurtaareka áte ya, sakwa kazlaŋa á samaya emtu? 13 Ay degiya ɓaaka edda una ndza a dem samaya ba palle keni. Cenaucena elva-aaruwa ya *Ura á emnde baɗemme na ya sawa am samaya.

14 «Yeheteyeha názena ndza a maganaa Muusa am kaamba werre: A magaa havale an verzhagane, a zleŋelete áte zade, a kante á dem zhegela. Iya *Ura á emnde baɗemme keni watse tá de zleŋeliyá ba estuwa. 15 Daaci ma a fetare ware áte ya keni á shansha shifa na á zleka na. 16 Aɗaba Dadaamiya wayatewáya duniya kwakya. Aɗaba una ŋanna a vante Egdza-aara palle ba ŋane. Ma a fetara ware áte Egdza ŋanna keni, á keɗeka ɗekiɗeki, á shansha shifa na á zleka na. 17 Dadaamiya ɓelaaka Egdza-aara á sem duniya geni á se ŋgwaɗa emnde, amá a belán geni tá ŋezleseŋzle emnde áte erva an ŋane. 18 Edda una fetarfe áte ŋane wá, ɓaaka shairiya áte ŋane. Amá edda una má fetareka áte ŋane wá, ba kina keni ŋánáŋa shairiya, aɗaba fetareka áte *Egdza á Dadaamiya palle ba ŋane. 19 Náwa názena ni watse emnde tá shá ŋgwaɗa aɗaba ŋane: Samsa parakkire á sem duniya, amá emnde a duniya ƴarnaaƴa, itare ta hayaa ba tabeɗammire, aɗaba shagerka názena tá maganá itare. 20 Ma ware una á maga duksa shagerka na, wayaaka an parakkire ɗekiɗeki, a hayaa ba nja am tabeɗammire, geni a marseka parakkire shagerkire na á maganá ŋane na. 21 Amá edda una ni á maga duksa shagera wá, ŋane á kátá ba parakkire, geni a naránna emnde shagerire-aara antara geni a diyareddiya emnde fesarfire na á maganán ge Dadaamiya.»

Ŋgahire á Yaisu an názá á Yuhanna slemaga baptisma

22 Am iga a una ŋanna maa, a tsetehe ge Yaisu antara pukura-aha, ta dem tate umele á ba am kwárá á Yahudiya ŋanna, hararaare jipu am tate ŋanna, ta magateraa baptisma ge emnde áhuwa. 23 Yuhanna slemaga baptisma keni aŋkwa á magaterá baptisma ge emnde am ekse á Aynun herzhe an Salim, aɗaba kwakya yawe am tate ŋanna. Emnde kwakya tá dezeŋara, á magaterá baptisma. 24 Aɗaba zlaɓe eksarvaaka Yuhanna á dem daŋgay am sarte ŋanna.

25 Ay emnde umele am pukura-aha á Yuhanna, tá aŋkwa gajawe antara ura Yahudiya umele arge naɗe á Yahudiya-aha ge bára, lauktu tá shá cuɗeɗɗire áza Dadaamiya. 26 Duwa-aatare á deza Yuhanna, «Malum ƴaikke», a ba itare tá elvan ge ŋane, «Zhel na ndza á njá ázeŋa áte iga a guwa á Urdun, ndza ka baŋeraa elva-aara na, zlaɓe aŋkwa emtu am ire á ŋa? Kwaye ŋane keni aŋkwa á magaterá baptisma ge emnde, baɗemme á emnde tá kela á ba dezeŋara.» 27 A ba Yuhanna á elvan ge itare: «Ɓaaka ura á shansha ba názara keni máki vanteka Dadaamiya. 28 Náza-aaruwa wá, ba kure keni diyakurdiya. Aɗaba ya bakurnaa ba iya an we-aaruwa geni iya wá, ya Almasiihu-ka, amá ya sleɓela á Dadaamiya ge se tsatsanaa baráma ge *Almasiihu. 29 Diyakurdiya zhele á larusa wá, edda á mukse ba ŋane. Náza á slákáte wá, ŋane ba á njá átevege ura-aara zhele á larusa, á higa jipu ge cena kwárá á ura-aara máki á ndáhá elva. Ba duksa palle ge iya keni. Ya ba seke ura á zhele á larusa, kina ervauŋɗe-aaruwa ba seke nama. 30 Shagera ba á farfe ŋgahire-aara ge ŋane, á gulá náza-aaruwa.»

Edda una a sawa am samaya

31 Edda una a sawa am samaya wá, baɗemme á duksa á ba am erva-aara. Amá ura á duniya wá, ŋane ba urimagwe, elva-aara keni á ndaha ba elva á duniya. Amá edda una a sawa am samaya wá, baɗemme á duksa á ba am erva-aara. 32 A ndáhá názena ni a nanaa ŋane, antara názena ni a cenanaa ŋane, amá ɓaaka ura á cena elva-aara. 33 Ma ware una a cenvaa elva-aara keni, edda-aara njantenja jirire á Dadaamiya. 34 Sleɓela á Dadaamiya wá, á ndáhá ba elva á Dadaamiya, aɗaba Dadaamiya á vante Sheɗekwe-aara ɓaaka zlakta-aara. 35 Dadaamiya wá, wayetewáyá Egdza-aara, baɗemme á duksa a fanem am erva ba ge ŋane. 36 Ma a fetaare ware áte *Egdza á Dadaamiya keni shánsha shifa na á zleka na. Amá edda una fetarka áte ŋane wá, á shanka shifa, á segasheka edda-aara am ervauŋɗe á Dadaamiya ɗekiɗeki.

4

Tara Yaisu an mukse á *Samariya

1 Cenaráncena *Farisa-aha geni Yaisu aŋkwa á magaterá baptisma ge emnde kwakya, ma emnde keni vayya ba emnde-aara arge emnde á Yuhanna. 2 Cenáncena Yaisu elva-aatare baɗemme. Ge jirire wá, Yaisu an ire-aara magannaaka baptisma ge ura, tá maganá ba pukura-aha-aara. 3 A cenaa ba elva á *Farisa-aha ŋanna Yaisu wá, a naba tsete am kwárá á Yahudiya ŋanna baɗemme, ge eptsa á dem kwárá á Galili. 4 Ge dem Galili ŋanna maa, sey á degáshe am huɗe á *Samariya praatte.

5 Daada am ekse umele tá ɗáhána an Sikar am kwárá á Samariya maa, aŋkwa fe ndza a vantaa Yakubu ge egdza-aara Yusufa áte iga a ekse ŋanna. 6 Aŋkwa suwa ndza a yanaa Yakubu werre am fe ŋanna. Daaci a duhe ge Yaisu, a de njehe áte we á suwa ŋanna aɗaba kuɗukkuɗe vuwa-aara ge zlálá. Am sarte ŋanna keni hyephye vacitire.

7 Ay samsa mukse á emnde a Samariya a se ká yawe maa, «Viteva yawe yá shushe», a ba Yaisu á elvan ge ŋane. 8 Am sarte ŋanna zlarzlálá pukura-aha-aara, ta de shekwa náza za am huɗe á ekse. 9 A ba mukse na á elvan ge ŋane: «Ká ura a Yahudiya ni, ká ndaviyu yawe ge iya ya mukse a Samariya? Yá vakteva ká essha?» (A ndaa una mukse na wá, aɗaba tá gyaaveka Yahudiya-aha antara Samariya-aha.) 10 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ba diyaŋkire ka wá, ma andze diyakdiya duksa na ni á vaterta Dadaamiya ge emnde, antara edda una náwa á ndavaku yáwe á sha na wá, baira ma ká ndavanuwa ba ka, ma ká shánsha yawe na á fá shifa am ura na.»

11 A ba mukse na á elvan ge ŋane: «Ká káná an uwe kwa eddaaye? Ganta á ŋa keni ɓaaka, suwa slaɗɗe vayvaya, ká sháná estara yawe á shifa ŋanna ká ndaná ka na? 12 Ekka jakuje ge eggyeŋere Yakubu na a yaŋer suwa na emtu? Ŋane, egdzara-aara ira walde-aha-aara baɗemme ta shaa ba yawe á suwa na!» 13 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Baɗemme á názena á shá yawe á suwa, ndera keni ba á wanwa zlaɓe ádaliye. 14 Amá edda una a shu yawe na yá vanta ya wá, á wanka ndera mazla-aara. Aɗaba yawe ŋanna yá vantá ya na á de nyev suwa am ŋane, suwa ŋanna á vante shifa na á zleka na ge edda-aara.» 15 A ba mukse na á elvan ge ŋane: «Viteva ka yawe ŋanna eddaaye, geni a wika ndera mazla-aara, yá shansha ire-aaruwa ge se ka yawe áhuna.»

16 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «De ɗanteɗaha kwa zhele á ŋa, kwá sawa kerɗe.» 17 «Ɓaaka zhele-aaruwa», a ba mukse na á elvan ge Yaisu. «Ɓaaka zhele á ŋa a ba ka na wá, ndaksenda jirire», a ba Yaisu á elvan ge ŋane. 18 «Aɗaba zala-aha á ŋa miyenne ka gateraa ka wá, tá ilyeɓe, amá zhel na ká am mba-aara kina na zhele á ŋa ka. Ɓaaka fida am elva á ŋa na.» 19 A ba mukse na: «Kina wá, diyandiya ganakini ka nabi eddaaye. 20 Ká cenáncena emtu ndza ba werre keni eggye-aha á ŋere ta kezlan ugje ge Dadaamiya á ba áte wa na náwa ŋane na, amá á ba kure Yahudiya-aha sey Urusaliima palle una tate á kezlan ugje ge Dadaamiya.» 21 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Náwa yá ndaaka elva emmaaye, eccena ba shagera: Aŋkwa á sawa sarte umele wá, tate á kezlan ugje ge Dadaamiya watse áte wa na ka palle, am Urusaliima ka palle. 22 Kure Samariya-aha wá, ma kwá kezlan ugje ge ware keni diyakurka. Amá ŋere Yahudiya-aha wá, diyaŋerdiya edda una ni ŋá kezlan ugje ŋere. Aɗaba slelya ura á jesaare á ba dagave á Yahudiya-aha. 23 Amá aŋkwa á sawa sarte umele, ba kina keni samsa sarte ŋanna, emnde tá de kezlan ugje ge Dadaamiya na Dada ba ŋane na, an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, tá de kezlan ugje á ba an jirire. Aɗaba Dadaamiya wá, á kátá emnde na ni tá kezlan ugje áte una ŋanna. 24 Dadaamiya wá, Sheɗekwe, emnde na tá kezlan ugje keni a kezlarankezla an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, a kezlarankezla á ba an jirire.»

25 A ba mukse na á elvan ge ŋane: «Diyandiya watse á sawa *Almasiihu, watse á se palaŋernaapálá ŋane sera á duksa baɗemme.» 26 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ba iya Almasiihu ŋanna yá ndaka elva na.»

27 Am sarte ŋanna, pukura-aha á Yaisu keni saremsa mazla-aara. Tá maga najipu-aara itare, Yaisu aŋkwa á nda elva antara mukse na. Amá ɓaaka ura a ndaana elva ge mukse na, geni ká kátá uwe ázeŋara, ɓaaka edda una a banán ge Yaisu geni a jakurma uwe antara mukse na.

28 Daaci mukse na a naba ɓelaa hwámá-aara áhuwa, a eptsehe á dem huɗe á ekse, a ba ŋane á elvan ge emnde: 29 «Sawmbare emtsaaɗe, nawanaana zhele umele náwa ŋane áhuna, a ɓalise názena ndza ya maganaa ya baɗemme, watse *Almasiihu ŋara emtu estara?» 30 Estuwa kelá á emnde á sawa am huɗe á ekse, tá aŋkwa deza Yaisu.

31 Am sarte na ni eptsaptsa mukse na á de ɗaha emnde am huɗe á ekse, a ba pukura-aha tá elvan ge Yaisu: «Sawa seke zuze egdza náza za malum!» 32 Amá a ŋwaterante: «Aŋkwa náza zá-aaruwa, ɗafa na ni diyakurka kure na.» 33 A ba pukura-aha am dágave-aatare «Watse aŋkwa ura a sanaa náza za emtu?»

34 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Náza zá-aaruwa ŋanna wá, ba fansaare ge edda una a ɓeliɓela na, antara mága slera na a fiyaara ŋane na baɗemme.» 35 A ba ŋane á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «A ba palle á naraje-aha á kure: Zlaɓe a juwa tere ufaɗe lauktu tá ica hiya. Amá názena yá bakurná iya wá: Zharawanaazhárá emtsaaɗe fe ba shagera, duksa baɗemme naavene kyaŋŋe, herzhe icica-aara. 36 Edda una á ica hiya wá, á ba aŋkwa mbera-aara, á jáhá hiya ŋanna á dem tate á shifa na á zleka na. Daaci tara sleja hiya antara edda una á icica tá de higa baɗemme. 37 Aŋkwa naraje umele zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: Á janá ura umele, icica keni á icaná ura umele. Naraje ŋanna jire. 38 Ya ɓelákuraa á de hala duksa am fe na magakurka slera am huɗe-aara ɗekiɗeki, ta maganaa ba emnde umele, amá kwá tapaná kure emtakire á slera-aatare.»

39 Kwakya emnde a *Samariya na tá am ekse ŋanna fartarfe áte Yaisu, aɗaba elva na a de baternaa mukse ŋanna a ba ŋane: «A ɓalise názana ndza ya maganaa ya baɗemme.» 40 Aɗaba una ŋanna, am sarte na saremsa emnde a Samariya áseza Yaisu, ta eŋŋála geni a haraare ázetáre. A naba eksarhe ge Yaisu, a gaa hare buwa.

41 Emnde kwakya zlaɓe ádaliye fartarfe áte ŋane, aɗaba názu ta cenanaa am waazu-aara. 42 A ba itare tá elvan ge mukse na: «Kina wá, ŋá fetaare aɗaba elva á ŋa ka palle, ŋá fetaare áte ŋane aɗaba ŋa cenevaa á ba an hyema á ŋere elva am mbuwe-aara. Diyaŋerdiya ba jirire geni slelya duniya ba ŋane.»

Yaisu mbanaambe egdza á ura umele

43 Yaisu a magaa hare buwa am tate ŋanna maa, mazla-aara a naba tse, a zlálá á dem kwárá á Galili. 44 Aɗaba ba ŋane an ire-aara keni a bánba geni nabi á shanka ŋgáhire am eksa-aara ba ge ŋane. 45 Amá ba daadá-aara am Galili wá, emnde a Galili ta lyiyanaa á ba an erva buwa, aɗaba itare keni ta duwa á de maga muŋri am Urusaliima, daaci naránna itare keni názena a maganaa Yaisu am muŋri ŋanna baɗemme.

46 Daaci Yaisu a daliye zlaɓe ádaliye á dem Kána, ekse na ndza a ŋyanve yáwe, a ganve mbazla am huɗe-aara na. Ay aŋkwa ura male, a fanaa ŋgumna, á njá am Kafarnahum maa, lapika egdza-aara. 47 Cenáncena ura male na ganakini saasa Yaisu á sa am Yahudiya, aŋkwa am Galili, a naba dezeŋara: «Tasle á ŋa ɗabiɗába á dem Kafarnáhum, ká de mbanaambe egdza-aaruwa, shifa a juwa ba cekwa am ŋane», a bina. 48 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Palle ura á fetaare áte ya am dagave á kure na ɓaaka ɗekiɗeki, máki nakuránka najipu-aha.» 49 A ba zhel na: «Mi zlala kwa á dem mba-aaruwa Yaakadada, a zlauka shifa am egdzere!» 50 «Ezzlálá á dá, ɓaaka duksa áte egdza á ŋa», a ba Yaisu á elvan ge ŋane. Ŋane a naba fetaarehe áte elva na a ndaana Yaisu na, a naba dá-aara.

51 Ŋane keni aŋkwa á da wá, ta jaa ire antara walaaɗi-aha-aara, «Mbaambe egdzere ba lapiya layye», a ba itare tá elvan ge ŋane. 52 A ndavateruhe: «A shánaa am sarte-ara ŋgulmire?» A ba itare tá elvan ge ŋane: «Deydey zura awaya wá, ɓelanaaɓelá zlágzlági.» 53 Amá eddarge egdzere wá, a naba diyeddiye geni egdzere a mbe á ba am sarte na a bannaa Yaisu ezzlálá á dá, ɓaaka duksa áte egdze á ŋa na. Daaci ŋane antara huɗe á há-aara baɗemme fartarfe áte Yaisu.

54 Kwaya ŋane buwire á najipu na a maganaa Yaisu am kwárá á Galili, a maganaa am sarte na saasa á sa am Yahudiya.

5

Yaisu mbanaambe ura ŋgurƴekwe

1 Am iga á una ŋanna maa, gyaregya muŋri á nadina am Urusaliima, tá aŋkwa duwa Yahudiya-aha. Yaisu keni a duhe. 2 Urusaliima wá, an ɓela am dala baɗemme an wakyiya-aha gergere. Aŋkwa derve ƴaikke herzhe an wakyiya na tá ɗaháná an wakyiya á kyawe-aha na. Ta jantaave ge derve ŋanna an bere-aha ilyeɓe. Zhera á derve ŋanna Baytijaata an elva á Ibraniŋkau-aha.

3 Daaci baɗemme á ekte á bere-aha ŋanna ba emnde na lapika vuwa-aatare, wulfe-aha, emnde a dere, antara ŋgurƴekwe-aha. ((Tá ufa gejava á derve ŋanna. 4 Aɗaba an wapaka, á tsekwa malika á Dadaamiya á sem derve ŋanna, daaci baɗemme á yáwe á gejava. Daaci am iga á gejava á yáwe ŋanna, ma a tsekwemaa ware zuŋŋwe keni á mbembe edda-aara ma á waná uwe keni.))

5 Aŋkwa ura umele á ba am dágave-aatare ŋanna, yáwe kul keƴe ju tiise á ba áte lapikere. 6 Am sarte na damda Yaisu, á zhárá zhel ŋanna á zlava. Am diyaadiya ganakini haraare lapikere-aara, a naba ndaan elva: «Wayak-wáyá emtu ká mbembe ba laŋŋe?», a ba ŋane, á elvan ge ŋane. 7 A ba zhel na á elvan ge ŋane: «Á eksitá ware-aaruwa kwa á dem derve am iga a gejava á yáwe malum-aaruwa? Ba kelaa má yá wava ge duwa, caare ba damda ura umele zuŋŋwe arge iya.» 8 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ettse, faɗantefáɗá buce á ŋa, ezzlálá á da.» 9 Kerteŋ a naba mbehe, a tsetehe, a faɗante buce-aara, aŋkwa á zlálá ba uwe keni á maganka.

Amá vacite ŋanna wá, kwaskwe á puwansepuwe. 10 Aɗaba una ŋanna, a ba male-aha á Yahudiya-aha tá elvan ge zhel ŋanna: «Vatena kwaskwe á puwansepuwe, an piya am *tawraita ganakini ká sepa buce á ŋa vatena ge da.» 11 A ba zhel na á elvan ge itare: «Iya a binaa ba edda una a mbiyaahe na ettse, faɗantefáɗá buce á ŋa, ezzlálá á dá.» 12 Ta ndavanuhe, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ware ŋane edda una ni a bakaa faɗantefáɗá buce á ŋa, ezzlálá na?» 13 Zhel na a mbanaa Yaisu na keni, diyaaka edda una ni a mbanaa am lapikere ŋanna. Aɗaba a zlalá watsewatse Yaisu am tate ŋanna, a kuva kwakyire á emnde.

14 Shekwaashekwa maa, Yaisu a duhe ádeza dawale ŋanna am *mashidi ƴaikke. A ba ŋane á elvan ge ŋane: «Kina wá, mbákmbe. Maŋka haypa mazla-aara geni a shaŋka una jauje ge una ŋanna.» 15 Mazla-aara a naba disehe geni ndza a tsantaa ŋane áte lapikere na, a de ba áza mala-aha á Yahudiya-aha, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ndza a mbiyaa ba Yaisu am lapikere-aaruwa.» 16 Aɗaba una ŋanna, male-aha á Yahudiya-aha ta naba gwarhe ge Yaisu an elva, geni a magán ge uwe una an kwaskwe á puwansepuwe. 17 Amá a ba Yaisu á elvan ge itare: «Edderwa wá, ma vaatara keni á maga ba slera. Aɗaba una ŋanna, iya sey ba yá emmaga.»

18 Elva-aara ŋanna a de vaterte ba ŋgwáɗáva zlaɓe ádaliye geni sey tá janaaja shifa-aara. Aɗaba a ba itare: «Faaka zherwe áte kwaskwe á puwansepuwe-ka palle, a bantsa ŋane, Dadaamiya Eddeŋara, a ganve ire-aara kalkale an Dadaamiya.»

Hákuma á *Ura á emnde baɗemme

19 A ba Yaisu á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «Yá ndaakur ba jirire: Ɓaaka názu yá maganá iya an ire-aaruwa ya Egdzere, sey ya naaná á ba áza Edderwa. Baɗemme á názena ni á maganá Dada, Egdzere keni á maga ba ŋane una ŋanna. 20 Aɗaba Dada wayawáyá jipu an Egdza-aara. Aŋkwa á kwaranse názena á maganá ŋane baɗemme. Duksa ƴaikke a jauje ba ge una keni watse á kwaransekware. Á tsaame najipu na watse kwá maganá kure. 21 Ba seke una ni Edderwa aŋkwa á tsatertetse emnde na ba seke tá an emtsa, aŋkwa á vaterte shifa na wá, Egdza-aara keni ba estuwa, a naba vante shifa ge edda una á kataná ŋane. 22 Ɓaaka edda una ni á de kyáná Edderwa shairiya-aara. Baɗemme á shairiya a fanem am erva ge Egdza-aara. 23 A magaa una geni emnde baɗemme a farfa zherwe áte Egdza-aara keni, ba seke una tá aŋkwa fáná áte ŋane na. Edda una faaka zherwe áte Egdzere wá, faaka á ba áte Eddeŋara na a ɓelanaa na ŋane na.

24 «Yá ndaakur ba jirire: Ma ware una a cenvaa elva-aaruwa, a fetaarehe áte edda una a ɓeliɓela na, edda-aara shánsha shifa na á zleka na. Ɓaaka shairiya áte edda-aara ɗekiɗeki, ŋane dedde am emtsa, daada am tate á shifa na á zleka na. 25 Yá ndaakur ba jirire: Aŋkwa á sawa sarte umele, ba kina keni ba seke samsa. Am sarte ŋanna wá, emnde na ba seke tá an emtsa na watse tá cenáncena kwárá á *Egdza á Dadaamiya. Ma a cenanaa ware kwárá-aara keni á gevge an shifa. 26 Ba seke una ni an hákuma Edderwa ge tsante ura, á gev an shifa na wá, a vante hákuma ge Egdza-aara keni, geni á tsante ura, á ganve an shifa. 27 A vante hákuma á kyá shairiya ge Egdza-aara keni, aɗaba Egdza-aara ŋanna *Ura á emnde baɗemme. 28 Magauka najipu á una ŋanna ɗekiɗeki. Aɗaba aŋkwa á sawa sarte umele, ba emnde na tá an emtsa, tá am irekhye keni, watse tá cenáncena kwárá-aara, 29 watse tá sesse. Emnde na ni ndza ta magaa shagerire na, watse tá tse ge shaa shifa na á zleka na. Amá emnde na ndza ta magaa shagerkire wá, itare watse tá tse ge dem zlaɗa.»

Seyde-aha á Yaisu *Almasiihu

30 A ba Yaisu zlaɓe ádaliye: «Iya an ire-aaruwa wá, ba uwe keni yá dzegwánka emmága-aara, sey má biyánba Dadaamiya. Daaci shairiya na yá kyáná ya wá, shairiya a jirire. Aɗaba yá kyáná áte una yá kataná ya-ka, yá kyáná áte una á kataná edda-una a ɓeliɓela. 31 Máki ya seyde á ire-aaruwa ba iya, tá dise estara kena emnde jirire-aaruwa? 32 Amá aŋkwa ura umele sleseyde-aaruwa ŋane. Diyandiya seydire na á maganá ŋane áte ya jirire. 33 Ndza kwa ɓelaa emnde á deza Yuhanna, ŋane keni maganaamaga seydire áte edda una ni ŋane jirire na. 34 Yá aŋkwa sá elva á Yuhanna antara seydire-aara á sem ire á kure na wá, ba geni kwá shánsha sawari, kwá lyelya shifa á kure. Iya ya ɓaaka an wedere á seydire na á maganá urimagwe áte ya. 35 Yuhanna wá, ŋane ndza ba seke parakkire, ndza á mbe am dágave á kure, ndza kwa higa an ŋane am sarte cekwaaŋguɗi. 36 Iya wá, aŋkwa seydire ƴaikke áte ya, jauje ge una a maganaa Yuhanna. Slera na a ɓeliyaa Edderwa ge ŋane, yá aŋkwa maganá ya na wá, á maganá ba slera-aaruwa ŋanna seydire áte ya, geni ya sleɓela á Dadaamiya. 37 Ba Edderwa ŋanna a ɓeliɓela na keni maganaamaga seydire-aara áte ya, amá kure cenakuránka kwárá-aara, nakuránka ŋane an ice á kure keni. 38 Daaci ŋakurnaaka elva-aara am kure, aɗaba fakurtarka áte Egdza-aara na a ɓelanaa ŋane. 39 Kwá aŋkwa ndá wakita á Dadaamiya, aɗaba aŋkwa am ire á kure geni watse kwá shá shifa na á zleka na. Ay degiya wakita á Dadaamiya ŋanna á ndá ba elva-aaruwa. 40 Aley kure wayakurka sezerwa ganakini kwá shánsha shifa ba jirire.

41 «Yá kátá ƴaikkireka ya áza emnde. 42 Amá duksa palle wá, am ervauŋɗe á kure wá, wayakurka kure an Dadaamiya ɗekiɗeki. 43 Iya, ya sawa an elva á Edderwa, lyiyakurika ɗekiɗeki, amá má samsa ura umele á ba an ire-aara wá, kwá ellyiya. 44 Ma ware á kure keni á kátá ba gálá áza emnde, kwá paŋka ni á galákurá ba Dadaamiya palle. Ay una ni, kwá fetaare estara kena áte ya? 45 Amá bawánka zlaɓe am ervauŋɗe á kure, geni watse yá de icakuraare sera áza Edderwa. Edda una watse á de icakuraare sera wá, Muusa na kwa fetaare kure an ŋane na. 46 Amá ma andze fakurtarfe áte Muusa ba jirire wá, iya keni ma kwá fetarfe áte ya. Aɗaba názena a puwetaa Muusa na á ndá ba elva-aaruwa. 47 Am fakurtareka áte názena a puwetaa ŋane, kwá fetaare estara kena áte elva na yá ndaná ya?»

6

Yaisu a zateru náza zá ge zala debu ilyeɓe

(Mat. 14:13-21; Mark. 6:30-44; Luka 9:10-17)

1 Am iga á una ŋanna maa, a tsetehe ge Yaisu, a zlalehe a dete iga a guwa á Galili. Tibariyas keni tá ɗáhá ba háye na am guwa ŋanna. 2 Emnde kwakya ta ɗabemhe á dem tate ŋanna, aɗaba naránna najipu-aha na a maganaa ŋane, a naba mbateraahe emnde na lapika vuwa-aatare. 3 Yaisu antara pukura-aha-aara ta ɗaletaa áte egdza wa, ta de njehe. 4 Muŋri á Yahudiya-aha na tá ɗaná an *Paska na keni herzhavteherzhe.

5 Yaisu a kante ice wá, á zhárá ba dikele á emnde tá aŋkwa dezeŋara. A ba ŋane á elvan ge Filip: «Mí de sháná áme náza zá na á se hyaterhye ge emnde na?» 6 A ndán ba ge cena názu am mbuwe á Filip ka wá, ŋane diyaadiya názena ni watse á maganá ŋane. 7 A ŋwanante ge Filip, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ma mi shekweve náza zá á gursa deremke keni á hyeteka ɗekiɗeki áte emnde, máki má kátá ma ware-aatare keni a shánsha cekwa.»

8 A ba Andere egdza emmeŋara ge Simaun Piyer, palle á pukura-aha-aara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: 9 «Náwa aŋkwa egdze umele áhuna an depaiŋ ilyeɓe antara kelfe buwa, amá keni á magaterá uwe kena ge dikele á emnde na?»

10 Daaci a ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara: «Bawateránba ge emnde a njarinja baɗemme áte másá.» Aɗaba kwakya másá am tate ŋanna shagera ge nja átekwa. Tá naba njehe ge emnde, kezlakula á zála á maga debu ilyeɓe. 11 Yaisu a lyevaa depaiŋ na, a slafan we-aara ge Dadaamiya, daaci a kazlanve, a tegateraa ge emnde na tá njanja áte másá na. Arge kelfe keni a magán ba estuwa. Baɗemme á emnde zaruze á ba áte huɗe-aatare. 12 Hyaterhya ge emnde baɗemme maa, a ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara: «Jawanmárje ge jugena-aara na baɗemme, a badzevka ba palle keni.» 13 Depaiŋ ilyeɓe ŋanna á hyaterhe ge emnde, baira jauje. Jarantejáhá jugena-aara, a netaa kenday saɗaɗɗe kelaawa ju buwa.

14 Naránna emnde najipu na a maganaa Yaisu maa, a ba itare ba parakke: «Zhel na wá, ba jirire ba ŋane nabi na ta bantsa watse á sawa á sem duniya na.» 15 Daaci diyeddiye Yaisu ganakini watse tá se fáná am sleksire á ba áte laarire, a zlalehe zlaɓe ádaliye á dete ire á egdza wa, ba ŋane palle.

Yaisu á zlala an sera áte haya.

(Mat. 14:22-23; Mark. 6:45-52)

16 Eblyabelya vaciya maa, ta tsekwese ge pukura-aha-aara á sawa áte wa, ásete we á haye, 17 ta demhe am paare á yawe ge dem Kafarnáhum. Gevge vaƴiya, amá zlaɓe samka Yaisu emtsaaɗe. 18 A tsetehe ge válale, baɗemme á haye á vaza. 19 Bakarvaabáká paare, á maga kilaumaiter ilyeɓe, ma uŋkwahe keni wá, tá zhárá ba Yaisu am iga-aatare, á zlála áte yawe, á dezetare tá am paare na. Daaci baɗemme-aatare ŋáteráŋa lyawa. 20 Amá «A wakurka lyawa,» a ba Yaisu á elvan ge itare, «degiya ba iya.» 21 Ba itare keni varanteve baráma ge dem paare wá, tá zhárá ba tá áte we á guwa am tate na tá kátá demkwa itare na.

Emnde tá aŋkwa a tataya Yaisu

22 Mákuralla-aara maa, ba kelaa á emnde na ta geƴaa áte iga a guwa na, ta fantau ge tataya Yaisu. Amá diyardiya ganakini ndza ɓaaka paare umele ɗekiɗeki am tate ŋanna, sey ba palle na ta zlalaa pukura-aha an ŋane na. Diyardiya geni damka Yaisu am paare ŋanna. 23 Daaci ta naba demhe ge paare-aha umele á da am Tibairiyas á ba á dem tate ŋanna Yaakadada a slafanaa we ge Dadaamiya arge náza za, a hyaterhe an ŋane na. 24 Emnde tá ezzhara wá, ma Yaisu, ma pukura-aha-aara keni baɗemme ta ɓaaka. Ta naba demhe am paare-aha ŋanna, ta zlálá á dem Kafarnahum, ta de zharanaa áhuwa.

Yaisu ɗafa na á fá shifa á jirire am ura

25 Sawa-aatare wá, ta se bera Yaisu áte we á guwa. Ta ndavanuhe, a ba itare: «Ka sawa vaatara á sehuna Malum?» 26 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Yá ndaakur ba jirire: Kwá tatayiyá aɗaba ba náza za na ya zukurwa ya, kwa ƴanaa ba kure na. Cenakuránka ba názara keni am názena yá kátá bakurná ya an najipu-aaruwa. 27 Shuŋŋulauka náza za na á shekwaaka bádza na, shuŋŋulaushuŋŋula una á badzeka ɗekiɗeki, á vante shifa na á zleka na ge ura. Náza za ŋanna yá vakurta ba iya *Ura á emnde baɗemme, yá vakurte an hákuma na a vita Edderwa Dadaamiya.»

28 Ta ndavanuhe, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ŋá shuŋŋula slera-ara una á kataná Dadaamiya na?» 29 A ŋwaterante, a ba ŋane «Náwa slera na á kataná Dadaamiya ázekure: slera á kure wá, ba kwá fetare áte edda una a ɓelanaa ŋane». 30 A ba itare tá elvan ge ŋane: «Máki estuwa wá, maraŋeránmárá najipu na ni ŋá diyakse átekwa geni a ɓelakaa Dadaamiya, ŋá nanaana an ice á ŋere, lauktu ŋá faktarfe. 31 Werre wá, eggye-aha á ŋere ndza zaruze mannu am kaamba, aŋkwa elva-aara am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: A vaterte náza za á sawa am samaya.» 32 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Degiya ba mannu ŋanna keni ndza a vakurtaa Muusa ka, amá náwa Edderwa aŋkwa á vakurte náza za á jirire á sawa am samaya. 33 Aɗaba náza za na ni á vakurta Dadaamiya na wá, ba ŋane edda una a sawa am samaya na. Á vanterta ba ŋane shifa ge emnde.»

34 Daaci a ba itare tá elvan ge ŋane: «Malum, vaŋerteva náza za ŋanna ba kelaazare.» 35 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ba iya una ya ɗafa na á vante shifa ge ura. Ma ware una a sezerwa, a fetarhe áte ya, á wanka waya antara ndera ɗekiɗeki. 36 Ya ndakurndáha tsa, kure keni nakurina tsa, aley fakurtareka áte ya. 37 Baɗemme á emnde na ni a vitaa Edderwa na watse tá sáwá ázerwa. Ma a semaa ware á sezerwa keni yá baŋka ɗekiɗeki. 38 Aɗaba sanka á sawa am samaya ge se maga názena yá kataná ya, amá názena á kataná edda una a ɓeliɓela. 39 Náwa názena ni á kataná edda una a ɓeliɓela na: Emnde na ni a vitá ŋane na, yá keɗanaaka ba palle keni. Am halavuwa á duniya, yá tsatertetse baɗemme am faya. 40 Názena á kataná Edderwa wá, baɗemme á emnde na ni ta naa ya Egdza-aara, ta fetarhe áte ya na, tá shansha shifa na á zleka na. Am halavuwa á duniya, yá tsatertetse am faya.»

41 Daaci farantaufe Yahudiya ge wesha elva áte Yaisu, aɗaba a bantsa ŋane: «Ya náza za na a tsekwaa á sawa am samaya.» 42 Ta bantsa itare: «Abi Yaisu ŋara ba ŋane, ba ŋane una egdza á Yusufa? Diyaŋerdiya tara eddeŋara an emmeŋara. Ay ni a ba ŋane a sawa am samaya?» 43 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Weshauka elva am dágave á kure ba dey. 44 Ɓaaka ura á dzegwándzegwa ba ŋane an ire-aara sezerwa, sey á taɗáná Edderwa na a ɓeliyaa á sem duniya na. Ma ware una a sezerwa keni sey yá tsantetse am faya am halavuwa á duniya. 45 Aŋkwa puwatepuwa nabi-aha, a ba itare: Dadaamiya watse á kwaratersekware ba ŋane elva-aara ge emnde. Daaci edda una máki faafa hyema am elva á Edderwa ŋanna, lyevaalya wá, ŋane á sáwá ásezerwa. 46 Una á banka ganakini aŋkwa ura nanna Dadaamiya. Ɓaaka ɗekiɗeki. Sey edda una a sawaa am samaya na. Ŋane wá, nanna aɗaba Eddeŋara.

47 «Yá ndaakur ba jirire: Ma a fetaare ware áte ya keni, shánsha shifa na á zleka na. 48 Ba iya una ya ɗafa na á fá shifa á jirire am ura na. 49 Eggye-aha á kure ta zu ɗafa na tá ɗaná an mannu na am kaamba, aley keni ba emtsaremtsa. 50 Amá náwa ɗafa na ni a tsekwa á sawa am samaya, ma a zuwaa ware ɗafa ŋanna keni a emtseka ɗekiɗeki. 51 Ba iya una ya ɗafa ŋanna a tsekwaa á sawa am samaya, á vante shifa ge ura na. Ma a zuwaa ware ɗafa ŋanna keni á shánsha shifa na á zleka na. Ɗafa ŋanna yá vantá ya na wá, vuwa-aaruwa ba ge iya, yá vanterte ge emnde a duniya baɗemme, ganakini tá shánsha shifa an ŋane.»

52 Elva ŋanna a tsante elva ƴaikke am dágave á Yahudiya-aha. A ba itare am dágave-aatare: «Á vamite estara vuwa-aara geni mí ezza na?» 53 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Yá ndaakur ba jirire: Máki zakuruka hyuwa á vuwa-aaruwa, shakuruka uzhe-aaruwa, iya *Ura á emnde baɗemme, kwa ɓaaka an shifa am kure ɗekiɗeki. 54 Edda una á zá hyuwa á vuwa-aaruwa, á shá uzhe-aaruwa keni wá, shánsha shifa na á sleka na, am halavuwa á duniya yá tsantetse edda-aara am faya. 55 Aɗaba ba iya una ya ɗafa á jirire, uzhe-aaruwa keni náza shá á jirire. 56 Daaci ma ware una aŋkwa á zá hyuwa á vuwa-aaruwa, aŋkwa á shá uzhe-aaruwa, edda-aara ŋanna slenja á ba áte vuwa-aaruwa, iya keni yá aŋkwa antara ŋane. 57 Edderwa na a ɓeliyaa ŋane na wá, edda á shifa ba ŋane, a njiyaa ba ŋane an shifa. Ba duksa palle ge edda una á zá hyuwa á vuwa-aaruwa keni, yá njanaanja edda-aara an shifa. 58 Una ŋanna ɗafa á jirire na ni a tsekwaa á sawa am samaya; gergere antara una ndza ta zanaa egghye-aha á kure am kaamba werre. Itare sharánka shifa a jirire an ŋane. Amá ɗafa na yá teganá ya wá, ma a zuwaa ware keni á shá shifa na á zleka na an ŋane.»

59 Elva-aha ŋanna a kwaratersaa Yaisu ge emnde am *mashidi á Yahudiya-aha am Kafarnahum.

Elva na á fá shifa a jirire am ura

60 Am iga a elva ŋanna maa, emnde kwakya á ba am emnde a ɗaba Yaisu, ta bántsa: Elva na degdege, á dzegwánka ura. 61 Nánna Yaisu ganakini tá wesha elva emnde a ɗaba ŋane am dagave-aatare, a ba ŋane á elvan ge itare: «Á wákurá ba elva-aaruwa na emtu am ervauŋɗe? 62 Má watse nakuránna aŋkwa á zlálá *Ura á emnde baɗemme á dem tate na ndza a sawa átekwa mu, watse kwá bá uwe? 63 Á vantá ba Sheɗekwe á Dadaamiya shifa ge ura. Slera á emndimagwaha an ndzeɗa-aatareka una. Daaci elva-aaruwa na yá aŋkwa á bakurná ya na wá, Sheɗekwe ŋara ba ŋane, shifa ŋara ba ŋane. 64 Amá tá aŋkwa emnde na fartarka am dágave á kure.» Aɗaba á ba am fantaufe keni Yaisu diyaadiya emnde na watse tá fetareka na, diyaadiya edda una watse á de vela ŋane keni.

65 A farhe zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: «Ya bakurnaa aɗaba una ŋanna, a ba iya, ɓaaka ura á dzegwándzegwa ba ŋane an ire-aara sezerwa, sey máki a taɗanaa Edderwa.»

66 A fantau á ba am sarte ŋanna, emnde a fetarfe kwakya ta ƴaa ɗaba Yaisu, zlalarka antara ŋane mazla-aara. 67 A ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara kelaawa ju buwa: «Kure keni kwá kátá ƴiƴa emtu?» 68 A ŋwanante ge Simaun Piyer, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Yaakadada, ŋá shá shifa na á zleka na á ba am elva á ŋa palle, ŋá de ɗaba ware umele? 69 Ŋere wá, faŋertarfe. Aɗaba diyaŋerdiya ganakini ba ka una ka sáwá áza Dadaamiya, ka cuɗeɗɗe.»

70 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Kwa emnde kelaawa ju buwa na, ábi ya dzerakursaa ba iya? Ay aŋkwa ura palle am kure, ŋane ura á shaitaine.» 71 Una ŋanna wá, a ndanaa áte Yahuda egdza á Simaun Iskariyaut. Aɗaba Yahuda ŋanna, ŋane keni ba palle á pukura-aha á Yaisu kelaawa ju buwa tsa, amá a velanaa ba ŋane Yaisu.

7

Egdzar mama-aha-ŋara ge Yaisu fartareka áte ŋane

1 Am iga á una ŋanna maa, Yaisu aŋkwa á já ɗaba á ba am kwárá á Galili, wayaaka de nja am Yahudiya mazla-aara, aɗaba Yahudiya-aha tá aŋkwa tsagwaɗa ba ŋane ge ja ba shifa-aara. 2 Herzhapteherzhe muŋri á Yahudiya-aha na tá ɗaháná an muŋri á *bere á kacakaca maa, 3 a ba egdzar mama-aha-ŋara tá elvan ge ŋane: «Ƴánƴa dágave na mazla-aara, tsetse ezzlálá á dem Yahudiya, a de naránna emnde á ŋa na tá áhuwa keni slera á ŋa. 4 Aɗaba edda una ni á kátá emnde baɗemme tá diyeddiye ŋane wá, á sheɓeka ire-aara. Ábi ká maga najipu-aha á ba ka? Shagera ba ká de maganaamaga una ŋanna á katafke á nalga á emnde wá, lauktu tá diyaksediye.» 5 Ba egdzar mama-aha-ŋara keni fartareka áte ŋane ɗekiɗeki.

6 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Náza á kure wá, ma sarte-ara keni baɗemme ba shagera. Iya wá, yá duka á dem muŋri ŋanna, aɗaba zlaɓe samka sarte-aaruwa emtsaaɗe. 7 Kure wá, emnde a duniya tá dzegwánka fákurá áte kelaadire. Amá iya wá, wayarika emnde a duniya, aɗaba yá márá shagerkire á slera-aatare á segashe. 8 Ekkure wá, daumbare á dem muŋri. Amá iya wá, yá duka aɗaba zlaɓe samka sarte-aaruwa emtsaaɗe.» 9 A ndaterse una ŋanna, a njehe am kwárá á Galili, ŋane zlalaaka.

Yaisu am muŋri á *bere-aha á kacakaca

10 Zlarzlálá egdzar mama-aha-ŋara á de zá muŋri ŋanna maa, sheɓanve ire-aara atuge ice-aatare ŋane keni a duhe á dem muŋri ŋanna, amá wá, marateranka ire-aara ge emnde. 11 Male-aha á Yahudiya-aha tá aŋkwa tataya ba Yaisu am muŋri ŋanna, tá aŋkwa enndáva am dágave á emnde: «Kwa naaná áme Yaisu?» 12 Daaci baɗemme á emnde am muŋri ŋanna, tá ndáhá ba elva á Yaisu am dágave-aatare an gá kwárá. A ba emnde umele: «Yaisu ŋanna wá, ura maggwe.» A ba emnde umele: «Zhel ŋanna slekeɗa emnde.» 13 Amá baɗemme á una ŋanna tá ndaaná á ba an ila, aɗaba tá kuva a cenaráterka male-aha á Yahudiya-aha.

14 Amá am dagave á muŋri wá, tá zhárá ba dámda Yaisu á dem *mashidi ƴaikke am Urusaliima, aŋkwa á ndater elva ge emnde. 15 Tá maga ba najipu-aara Yahudiya-aha. Ta bántsa itare: «Zhel na mu a shanaa áme ŋane diya estuwa na, wallá a ndaase laya á malumireka, uweka?»

16 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Elva na yá tsakaná ya na wá, yá ndaaná ya an ire-aaruka, elva-aha ŋanna á sáwá áza Dadaamiya na a ɓeliɓela na. 17 Edda una ni á kátá mága názena á kataná Dadaamiya wá, á naba diyeddiye elva-aaruwa na, tara a sawa áza Dadaamiya, an tara yá ndaaná ba iya an ndzeɗa-aaruwa keni. 18 Edda una ni á ndáhá ba elva á ire-aara, á kataná ƴaikkire ge ire-aara. Amá edda una á kataná ƴaikkire ge edda una a ɓelanaa ŋane wá, slejirire ba ŋane, ɓaaka zlerma am ŋane ɗekiɗeki. 19 Sakuránka Muusa *tawraita emtu? Ay ábi ba palle á kure keni ɓaaka edda una ɗabáteɗaba shairiya-aha na am huɗe-aara. Ya gu uwe kena kwá kátá jija na?»

20 A ba emnde na tá am jáháva, tá elvan ge Yaisu: «Ká an shaitaine emtu? Ware ŋane á kátá jagja na?»

21 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ya magaa ba slera palle an kwaskwe á puwansepuwe, amá baɗemme á kure kwá maga ba najipu-aara. 22 A ba Muusa am *tawraita wá: Kwá belá egdzere am sheɗekwe am hare ge tiisire. Ge jirire wá, a fantauwa Muusa ka, ta fantau am eggye-aha á kure werre. Aɗaba elva á Muusa ŋanna wá, kwá aŋkwa ɓelá egdzere am sheɗekwe ma an kwaskwe á puwansepuwe keni. 23 Má kwá aŋkwa maga una ŋanna an kwaskwe á puwansepuwe geni a badzevka tawraita á Muusa, sakwa ura lapika vuwa-aara emtu? Labára kwá ica ervauŋɗe áte ya geni labára ya mbá ura an kwaskwe á puwansepuwe, ura lapika vuwa-aara tsa? 24 Ƴawánƴa mága jeba una. Zharauka kure názena áte iga na, amá magaumága jirire.»

Watse ba Yaisu una *Almasiihu na emtu?

25 A ba emnde a Urusaliima: «Edda una tá tatayán ge ja ba shifa-aara na ŋane ka una? 26 Aŋkwa á ndá elva-aara ba parakke mazla-aara, ɓaaka ura á piyantepiya. Watse diyareddiye male-aha á miya ganakini ba ŋane una *Almasiihu ka? 27 Amá keni estuweka. Má watse samsa Almasiihu wá, watse ɓaaka ura á diyeddiye tate na a sawa átekwa. Amá náza á zhel na diyamidiya baɗemme tate na ni á sawa ŋane átekwa.»

28 Am sarte ŋanna maa, Yaisu aŋkwa á ndater elva ge emnde am *mashidi ƴaikke. A kante kwárá, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kina diyakuridiya emtu ba jirire? Diyakurdiya emtu tate na ya sawa átekwa? Iya wá, sanka ba ya an ire-aaruwa, aŋkwa edda una a ɓeliɓela, diyakurka ba kure. Edda-aara ŋanna ura jirire seke ŋane ɓaaka. 29 Iya wá, diyandiya edda-aara, aɗaba ya sawa ázeŋara, a ɓeliyaa ba ŋane.» 30 Tá kátá ekseksa, amá ɓaaka ura dzegwándzegwa fanve erva, aɗaba zlaɓe samka sarte-aara. 31 Mbate kwakya emnde na fartarefe áte ŋane am jáháva ŋanna. Ta bantsa itare: «Una ni ta bantsa watse á sawa *Almasiihu umele, á se maga najipu-aha na á jauje ge náza á zhel na zlaɓe ádaliye?»

Kwakwane-aha á *Farisa-aha antara male-aha á *liman-aha tá de eksa Yaisu

32 Cenaráncena *Farisa-aha elva na tá aŋkwa ndaaná emnde áte Yaisu an ila maa, ta naba magaa sawari antara male-aha á *liman-aha, daaci ta naba puwaa emnde a ufa mashidi á de eksa Yaisu na. 33 Nánna Yaisu estuwa, a ba ŋane á elvan ge emnde: «Iya wá, yá haraaka kwakya ázekure mazla-aara, yá eptsa ádeza edda una a ɓeliɓela na. 34 Watse kwá tatayitátaya, amá watse kwá shika, aɗaba kwá taa daaka á dem tate na yá detekwa ya.»

35 A ba Yahudiya-aha am dágave-aatare: «Watse á deme kena ŋane ni, miya mi taa daaka na? Watse á zlálá ádeza Yahudiya-aha á miya na zlalarzlálá á dem dágave á Yunaniŋkau-aha na, ge magateraa waazu ge Yunaniŋkau-aha ka? 36 Elva na a bantsa ŋane ni, watse kwá tatayitátaya, amá watse kwá shika, aɗaba kwá taa daaka á dem tate na yá detekwa ya, a ba ŋane na mu, á kátá ba uwe ŋane?»

Haye na á vante shifa ge ura

37 Daaci kwaskwe na ni á zle muŋri ŋanna átekwa na wá, jauje ge hare-aha umele baɗemme am muŋri ŋanna. Vacite ŋanna maa, a tsetehe ge Yaisu, a tsaahe am dágave á emnde, a kante kwárá ba shagera, a ba ŋane á elvan ge emnde: «Ma á wáná ndera ge ware keni a se shushe ázerwa. 38 Ma a fetaara ware áte ya keni, a jerje háye am edda-aara, háye na ni á vante shifa ge ura á degeza am edda-aara. Una názu a ndaana wakita á Dadaamiya.» 39 Yaisu á ndá elva a Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na watse tá sháná emnde a fetarfe. Am sarte ŋanna zlaɓe sharánka Sheɗekwe Cuɗeɗɗe emtsaaɗe, aɗaba zlaɓe demka Yaisu am ƴaikkire-aara.

Baɗemme an tega ye á emnde áte Yaisu

40 Am sarte na cenarvaacena emnde a jáháva elva-aara ŋanna maa, a ba emnde umele-aatare: «Zhel na, ba jirire ba ŋane nabi na ta baa watse á sawa na.» 41 A ba emnde umele: «*Almasiihu na ba ŋane.» A ba emnde umele zlaɓe adaliye: «Almasiihu na tá enndá na á jesare am Galili ka. 42 Aɗaba a ba wakita á Dadaamiya wá, Almasiihu á de jesare á ba am dágave á emnde a jeba á *Dawuda, á jesare am Baytilama ekse na ndza á njá amkwa Dawuda ŋanna.» 43 Baɗemme á ye á emnde am jáháva gevge gergere am elva a Yaisu ŋanna. 44 Emnde umele am dágave-aatare tá kátá eksa Yaisu, amá ɓaaka ura dzegwándzegwa fanve erva.

Male-aha á Yahudiya-aha fartarka áte Yaisu

45 Daaci eptsaraapetsa kwakwane-aha á *Farisa-aha, antara male-aha á *liman-aha na ba estuwa á dezetare. Ta de ndavateruhe ge emnde na, a ba itare tá elvan ge itare: «Labára sakuránka Yaisu na?» 46 Tá ŋwaterante ge emnde na, a ba itare: «Kay! Zhel ŋanna ba vaci palle keni cenaŋeránka ura á ndáhá elva seke ŋane.» 47 A ba Farisa-aha tá elvan ge itare: «Kure keni watse badakurubade zhel na ka? 48 Kwa nanna fartarfe male-aha, antara Farisa-aha á ŋere áte ŋane emtu? 49 Ábi sey tá fetaara ba ŋguɗi-aha áte ŋane, emnde na diyarka *tawraita ɗekiɗeki, tá an nyainye áza Dadaamiya na.»

50 Amá aŋkwa Nikaudaimus na ndza a deza Yaisu an vaƴiya na am dagave-aatare, ŋane keni ba palle á Farisa-aha na tá áhuwa ŋanna, a ba ŋane á elvan ge itare: 51 «Ay degiya am tawraita á miya wá, mi taa ŋguɗeka ura ba estuwa, sey máki cenamivaacena elva am mbuwe-aara antara názena a guwaa ŋane.» 52 A ba itare tá elvan ge Nikaudaimus: «Ekka keni ka ura á Galili emtu a gá? Eppákyá názu am huɗe á wakita má watse ká shánsha ba palle keni nabi na a jesaare am Galili!»

(( 53 Am iga á una ŋanna maa, ma ware keni a eksaa ba baráma de mba-aara.

8

Mukse na ta ekseva am gwardzire

1 Yaisu wá, a dete ire á Wa Anyaranyara. 2 Ba eŋlya-waabere wá, a tsekwese, a eptsa á ba dem *mashidi ƴaikke suuwe, a de njehe, ta duhe ge emnde ádezeŋara, a fantau ge vaterte sera á elva. 3 Daaci malum-aha á *tawraita antara *Farisa-aha ta naba sanaa mukse ta ekseva am gwardzire, ta tsa mukse na á katafke á emnde baɗemme. 4 Daaci ta ndavanu elva ge Yaisu: «Malum,» a ba itare, tá elvan ge ŋane: «Náwa mukse na wá, ŋa eksevaa am gwardzire. 5 Názu a baŋernaa Muusa am *tawraita wá, mukse na á maga jeba una wá, ba tá ja shifa-aara an nákwá. Ekka mu ázara á ba elva á ŋa?» 6 Ta banaa una ba geni tá tsagwaɗaná an ŋane, geni tá shánsha elva na an dzálá am mbuwe-aara. Amá a gaavehe ge Yaisu, áŋkwa á puwa áte haha an gulanda-aara. 7 Am itare ƴaránka ndáva na, á kante ire Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Máki aŋkwa edda una ndza maganaaka haypa ɗekiɗeki am kure wá, a fantaufe edda-aara zuŋŋwe ge dzega mukse na an nákwa.» 8 A ndaase una ŋanna, a gaavehe zlaɓe ádaliye, aŋkwa á puwa áte haha an gulanda-aara. 9 Ba ta cenaa elva ŋanna wá, ta fantau ge zlálá an palpale, ta fantuwa male zuŋŋwe, a jauwa ba mukse na palle á tse á katafke á Yaisu. 10 A kante ire Yaisu, a ba ŋane á elvan ge mukse ŋanna: «Tá áme emnde na? Ɓaaka edda una dzegwándzegwa ŋguɗakŋguɗa emtu?» 11 A ŋwanante ge mukse na, a ba ŋane: «Ɓaaka degiya malum.» A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Iya keni yá ŋguɗaŋka. Ezzlálá, amá dalika á maga haypa.»))

Yaisu wá, parakkire ge duniya

12 A ba Yaisu zlaɓe ádaliye á elvan ge emnde: «Ba iya una ya parakkire ge duniya. Ma a ɗabiyaa ware keni á shánsha parakkire na á vante shifa ge ura na, edda-aara á zlaleka am tabeɗammire mazla-aara.»

13 A ba *Farisa-aha tá elvan ge ŋane: «Ká aŋkwa á maganá ba ka seydire áte ire á ŋa na wá, elva á ŋa ŋanna jirireka ɗekiɗeki.»

14 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ma yá maganá ba ya seydire áte ire-aaruwa keni, elva-aaruwa jirire. Aɗaba diyandiya tate na ya sawa átekwa, diyandiya tate na yá zlálá ádetekwa. Amá kure diyakurka ma tate na ni ya sawa átekwa, ma tate na yá zlálá ádetekwa keni. 15 Kure kwá naba icanve elva áte ura, áte una kwá kataná kure emndimagwaha, amá iya yá ŋguɗeka ura ɗekiɗeki. 16 Ma ya icanve elva áte ura keni, yá maganá á ba an jirire, aɗaba ganevka an ire-aaruwa am elva ŋanna, amá aŋkwa Edderwa na a ɓeliɓela na antara ya. 17 Aŋkwa an puwa am *tawraita á kure, a ba ŋane: Máki seyde-aha buwa ta ndaase ba elva palle wá, elva-aatare jirire. 18 Náwa yá aŋkwa maga seydire áte ire-aaruwa. Edderwa na a ɓeliɓela na keni aŋkwa á maga seydire áte ya.»

19 A ba itare tá elvan ge Yaisu «Áma eddeŋa ŋanna?» A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ba iya keni diyakurika sakwa Edderwa emtu? Ma andze diyakuridiya wá, ma kwá naba diyeddiye Edderwa keni.»

20 Kwaye ŋane elva na Yaisu a ndater ge emnde am *mashidi ƴaikke, am tate na tá fá sadake á nasherire átekwa na. Ɓaaka ura a piyante elva-aara ɗekiɗeki aɗaba zlaɓe samka sarte-aara emtsaaɗe.

Kwá taa daaka á dem tate na yá detekwa na

21 Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «Iya wá, yá zlálá, watse kwá tatayitátaya, amá watse kwá shika. Watse kwá emtsa á ba am haypa-aha á kure. Kwá dzegwánka dem tate na yá detekwa ya na.»

22 A ba Yahudiya-aha am dágave-aatare: «Watse á de já ire-aara ka? Aɗaba a ba ŋane, kwá taa daaka á dem tate na yá detekwa.» 23 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Kure kwa jesaare á ba am duniya na, amá iya wá, ya sawa á sa am samaya. Kure kwa ba emnde a duniya na, amá iya wá, ya ura á duniya-ka. 24 Ya bakurnaa aɗaba una ŋanna watse kwá emtsemtsa á ba am haypa-aha á kure. Aɗaba ba jirire watse kwá emtsa á ba am haypa-aha kure máki fakurtaareka ganakini ba iya una Iya.»

25 A ba itare tá elvan ge ŋane: «Ka ware?» A ŋwaterante, a ba ŋane: «Ya ba edda una kwaye am fantaufe ya ndaakur ba ŋane na. 26 Yá an elva kwakya ge ndanaa áte kure, ba jirire kwá taa ŋezleka am elva ŋanna. Amá baɗemme ba jirire. Aɗaba yá ndaakur ba názena ya cenanaa áza edda una a ɓeliɓela na.»

27 Cenaránka ɗekiɗeki geni á ndater elva á Eddeŋara. 28 Daaci a ba Yaisu á elvan ge itare: «Vacite na ni kakuranteka *Ura á emnde baɗemme wá, kwá de dise ba vacite ŋanna, ganakini iya wá, ya ba Iya. Kwá de diyeddiye geni názena yá maganá ya baɗemme na wá, ba iya an ire-aaruwa ka. Ma yá ndáhá uwe keni, yá ndá ba názena a kwarisaa Edderwa. 29 Edda una a ɓeliɓela na aŋkwa antara ya, á ƴika ya palle ɗekiɗeki, aɗaba ma vaatara keni yá magá ba názena á kataná ŋane.»

30 Ba Yaisu a ndaase una ŋanna wá, emnde kwakya fartarfe áte ŋane.

Emnde a mága haypa ta náve-aha á haypa

31 Daaci a ba Yaisu á elvan ge Yahudiya-aha na fartarfe áte ŋane: «Máki tsakuraatse á ba áte elva-aaruwa wá, kwa emnde-aaruwa ba jirire, 32 kure kwá diyeddiye jirire, jirire á kure á palakuraapálá. Kwá kwaraná ba kure ire á kure.» 33 A ba itare tá elvan ge Yaisu: «Ázara a ba ka? Ŋere ŋa eggye-aha á Ibrahima miyenne, ba vaci palle keni daŋeremka am erva á ura ni, watse kwá kwaraná ba kure ire á kure, á ba ka?»

34 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Yá ndaakur ba jirire: Ma ware una á magá ba haypa na, edda-aara náve á haypa. 35 Náve wá, ma estara keni á gevka ura á huɗe á há ɗekiɗeki. Amá egdzere wá, ma vaatara keni ba ura á huɗe á há ŋanna. 36 Daaci máki a palakuraa *Egdza á Dadaamiya am navire á kure wá, shakuránsha ire á kure ba jirire. 37 Diyandiya degiya ganakini kwa eggye-aha á Ibrahima. Amá labára kena kwá lyiyeka elva-aaruwa, kwá aŋkwa á tataya ja shifa-aaruwa na? 38 Yá ndá ba názena ya naaná áza Edderwa, kure keni kwá magá ba názena a bakurnaa eddekure.»

39 A ba itare, tá elvan ge Yaisu: «Eddeŋere ba Ibrahima ge ŋere.» A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ma andze kwa egdzara á Ibrahima ba jirire wá, ma kwá maga ba názena ndza a maganaa ŋane. 40 Amá náwa yá aŋkwa ndaakur ba jirire názena ya cenanaa ya áza Dadaamiya, aley kure kwá tataya ba já shifa-aaruwa. Ibrahima wá, ŋane magaaka una ɗekiɗeki. 41 Kure kwá maga ba slera á eddekure.» A ba itare tá elvan ge ŋane: «Ŋere ŋa masagwa-aha ka ɗekiɗeki, Eddeŋere ba Dadaamiya palle.»

42 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ma andze ni kwa egdzara á Dadaamiya ba jirire wá, ma andze kwá wayiwáyá. Aɗaba iya ya sawa ázeŋara ge sezekure na. Sanka ba ya an ire-aaruwa, a ɓeliyaa ba ŋane, yá njá á ba áte ŋane áhuna na. 43 Labára ŋane á duka elva-aaruwa á dem ire á kure ɗekiɗeki? Á duka á dem ire á kure aɗaba kwá dzegwánka cena elva-aaruwa. 44 Kure wá, eddekure ba Shaitaine. Kwá kátá maga názena á kataná eddekure. Aɗaba ŋane sleceba emnde kwaye am fakta, ɓaaka jirire-aara ɗekiɗeki, aɗaba ɓaaka jirire am ŋane. Ndáhá fida wá, duksa-aara ge ŋane, aɗaba slera-aara ba fida, ŋane male á fida. 45 Amá iya wá, yá ndáhá ba jirire. Aɗaba una ŋanna wayakurika. 46 Emtu ware edda-aara am kure á sansese haypa-aaruwa parakke? Ay má yá ndá ba jirire baɗemme, labára kwá fetarka áte ya? 47 Ura á Dadaamiya wá, á cená elva á Dadaamiya. Amá kure kwa emnde á Dadaamiya-ka. Aɗaba una ŋanna kwá feka hyema áte elva-aaruwa.»

Kwaye zlaɓe yareka Ibrahima aŋkwa Yaisu

48 A ba Yahudiya-aha tá elvan ge Yaisu: «Ndaŋeraŋka emtu ganakini ka wá, ka ura *Samariya? Ndza ndaŋeraŋka emtu ganakini ká an jini am ire?» 49 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Yá an shaitaine ka ɗekiɗeki, yá gálá ba Edderwa, amá kure kwá aŋkwa epsawipsawa. 50 Iya wá, ndanka ya ganakini a galarigálá emnde. Amá aŋkwa edda una a wayiyantaa ŋane ganakini a galarigálá emnde. Daaci watse á ndaaná ba ŋane elva á kure. 51 Yá ndaakur ba jirire: Ma ware una a magaa fesarefire am elva-aaruwa, ŋane á emtseka ɗekiɗeki.»

52 A ba Yahudiya-aha tá elvan ge ŋane: «Kina wá, diyaŋerdiya mazla-aara geni ba jirire ká an jini am ire. Ibrahima emtsametsa, nabi-aha umele keni matsarmatsa, ekka ni má ura á maga fesarefire am elva á ŋa, á emtseka, á ba ka? 53 Eggyemiya Ibrahima an ire-aara maa, emtsametsa, jakuje ge ŋane emtu? Nabi-aha keni emtsaremtsa, ka mu ká zhárá ire á ŋa ka ware?»

54 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Máki yá galaná ba iya ire-aaruwa wá, ƴaikkire-aaruwa hyepka duksa ɗekiɗeki. Iya á galiya ba Edderwa. Ba ŋane edda una kwa bantsa kure Dadaamiya na. 55 Amá diyakurka ŋane ŋanna ɗekiɗeki. Iya wá, diyandiya. Ma ya bánba diyanka wá, ya slefida seke kure. Diyandiya ba parakke, yá aŋkwa á fansarefe am elva na á ndaaná ŋane. 56 Dadaamiya ndza a banánba ge eggyekure Ibrahima ganakini watse á hyemhye am sarte-aaruwa, a higa jipu arge elva ŋanna. Am sarte na marannaamárá Dadaamiya, ervauŋɗe-aara ndza ba seke nama.»

57 A ba Yahudiya-aha tá elvan ge ŋane: «Ba yáwe kul ilyeɓe keni ká hyefka ni, ka nánna Ibrahima, a ba ka?» 58 «Yá ndaakur ba jirire,» a ba Yaisu á elvan ge itare: «Kwaye zlaɓe yareka Ibrahima keni yá aŋkwa ya.» 59 Ta naba halem nákwa am erva tá kátá eddzága maa, a naba sheɓevhe ge Yaisu, a sesehe am mashidi ŋanna.

9

Yaisu mbanaambe ura wulfe ta yán ba estuwa

1 Daaci aŋkwa á degashe Yaisu am tate umele wá, a naa ura wulfe ta yán ba estuwa. 2 Ta ndavanuhe ge pukura-aha, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Malum, ta yanaa aɗaba haypa á ware zhel na wulfe? Haypa á tara eddeŋara an emmeŋara emtu? Emtu haypa-aara ba ge ŋane he?» 3 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ta yese wulfe aɗaba haypa-aara ka, tara eddeŋara an emmeŋara keni haypa-aatare ka. Una a gev ba geni a naránna emnde slera ƴaikke na á de maganá Dadaamiya áte ŋane. 4 Am zlaɓe aŋkwa tsawe vaciya wá, magaumimága slera á edda una a ɓeliɓela na. Aɗaba aŋkwa á sawa vaƴiya, ura á dzegwánka mága slera mázla-aara. 5 Am sarte na zlaɓe yá aŋkwa am duniya na wá, ya parakkire ge duniya.»

6 Ba a ndaase elva ŋanna, mazle-aara a naba kyefaa nyaihe á dem áhá, a wasletaa egdza haha cekwaaŋguɗi an nyaihe-aara, a ndaɓanaanuhe ge ice á wulfe na, 7 a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ezzlálá de baraabárá ice á ŋa am derve na tá ɗaná an Silauwam na.» Silauwam ŋanna wá, amaana: sleɓela. A duhe ge wulfe na, a de baraa ice-aara wá, aŋkwa a nanna. Á sá wá, ba laŋŋe ice-aara.

8 Daaci emnde a slala-aara, antara emnde na ndza ta naa á ŋala na, a ba itare: «Una ni ba wulfe na á ŋala, á njá áhuwa na ka?» 9 A ba emnde umele; «Ba ŋane». Amá a ba emnde umele: «Una ŋaneka, ba gáráva.» Amá «Una ba iya,» a ba ŋane á elvan ge itare. 10 Ta ndavanu elva: «A wertaa estara ice á ŋa?» a ba itare tá elvan ge ŋane. 11 A ŋwaterante, a ba ŋane: «Aŋkwa ura zhera-aara Yaisu, a wasletaa haha cekwaaŋguɗi, a naba ndaɓinu ge ice-aaruwa wá, a ba ŋane á elvan ge iya, ezzlálá de baraabárá ice á ŋa am derve á Silauwam. Ya naba duhe á dete we á derve ŋanna, ya baraa ice-aaruwa wá, yá nanna ice.»

12 «Áma zhel ŋanna?», a ba itare tá elvan ge ŋane. «Diyanka», a ba ŋane á elvan ge itare.

*Farisa-aha tá ndavanu elva ge ura wulfe ta yanaa an ŋane

13 Daaci ta naba dá zhel na ndza wulfe, amá shánsha ice-aara na ádeza *Farisa-aha. 14 Aɗaba háre na ni Yaisu a wasletaa egdza haha, a ndaɓananuhe ge ice á wulfe na wá, kwaskwe á puwansepuwe. 15 Aɗaba una ŋanna, Farisa-aha ta ndavanu ge zhel ŋanna, a ba itare tá elvan ge ŋane: «A mágava estara ŋane kina ká aŋkwa á nanna ice na?» A ŋwaterante, a ba ŋane: «Ba a wasletaa egdza haha, a ndaɓinuhe ge ice, ya de baraa ice-aaruwa wá, yá aŋkwa á nanna.» 16 A ba emnde umele am dágave á Farisa-aha: «Ma a maganaa ware una ŋanna keni, a ɓelanaa Dadaamiya ka ɗekiɗeki, aɗaba aŋkwa á badza kwaskwe á puwansepuwe.» Amá a ba emnde umele-aatare: «Slehaypa ni á dzegwándzegwa mága najipu-aha na?» Daaci ye-aatare gevge gergere.

17 *Farisa-aha ta ndavanu elva zlaɓe ádaliye ge wulfe na shánsha ice-aara na: «Ekka mu ázara a ba elva á ŋa áte edda una a werakanta ice ŋanna?» A ba ŋane: «Nabi á Dadaamiya.»

18 Mazla-aara eksararka male-aha á Yahudiya-aha ganakini zhel ŋanna ndza wulfe werre, a shanaa an sha ice. Ta naba ɗetaa tara eddeŋara an emmeŋara. 19 Ta se ndavateruhe, a ba itare: «Una ba jirire ba egdza á kure emtu? Ndaundá ba jirire ndza kwa yán ba wulfe emtu? Ay a sawa estara á nanna ice na?»

20 Ta ŋwaterante ge tara eddeŋara an emmeŋara, a ba itare: «Egdzere wá, ba egdza á ŋere, ŋa yese ba wulfe. 21 Amá ma a shanaa estara ice keni diyaŋerka, ma a vantaa ware ice keni diyaŋerka. Ŋane keni egdzere-ka mázla-aara, ndavawanundave ba ge ŋane, a ŋwuteŋwa ba ŋane an ire-aara.» 22 Ta ndaa una tara eddeŋara an emmeŋara na wá, aɗaba a wáterá lyáwá átuge male-aha á Yahudiya-aha. Aɗaba zlaruzle male-aha á Yahudiya-aha am sawari-aatare, geni ma a ndaasa ware Yaisu wá, *Almasiihu, tá ŋgyanseŋgye edda-aara am jeba-aatare ba ɗekiɗeki. 23 Ta ndaaná aɗaba una ŋanna tara eddeŋara an emmeŋara: Ŋane keni egdzere-ka mázla-aara, a ŋwuteŋwa ba ŋane an ire-aara na.

24 *Farisa-aha ta ɗante zhel na ndza wulfe, shánsha ice na ge buwire, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ŋere wá, diyaŋerdiya ganakini zhel ŋanna slehaypa. Azara á ba elva á ŋa? Enndá jirire á katafke á Dadaamiya!» 25 A ŋwaterante, a ba ŋane á elvan ge itare: «Iya wá, ma aŋkwa haypa-aara, ma ɓaaka haypa-aara keni diyanka ya. Duksa palle ya disaa ya wá, ndza ya wulfe, kina wá, yá aŋkwa á nanna.»

26 Ta ndavanuhe zlaɓe ádaliye, a ba itare tá elvan ge ŋane: «A magakaa uwe lauktu a wertehe ge ice á ŋa na?» 27 A ŋwaterante, a ba ŋane: «Ábi ya ndakurndáhá cenakurka. Kwá kátá yá bakurá uwe kena ádaliye? Emtu kure keni kwá kátá gev emnde a ɗaba ŋane?» 28 Tá zlazlevaahe, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ká sleɗaba ŋane ba ka! Ŋere wá, ŋa emnde a ɗába Muusa. 29 Aɗaba Muusa wá, diyaŋerdiya ta ndaa elva an Dadaamiya, amá ŋane ba tate na á sawa átekwa, diyaa ware?»

30 A ba zhel na: «Kwaye kwa najipu! Zhel na a weritaa ice na ni diyakurka kure tate na a sawa átekwa? 31 Amá wá, diyamidiya slehaypa wá, Dadaamiya á ŋwanárka ɗekiɗeki, sey edda una ni á gálá ŋane, antara á maga namaari-aara. 32 Kwaye á ba am fakta á duniya keni, vaci palle ndza cenamiyánka ta weranantaa ice ge wulfe na ta yanaa an ŋane. 33 Daaci zhel ŋanna, ma andze a ɓelanaa Dadaamiya ka wá, ma andze á dzegwánka ba mága uwe keni.»

34 «Ka wá, ka slehaypa kwaye á sawa am huɗe á emmeŋa, ká kwaraŋersá ka duksa ge ŋere emtu?» Daaci ta naba ŋgyanse á segashe am mashidi.

Yaisu á ndáhá elva á wulfire am ervauŋɗe

35 Am sarte na cenáncena Yaisu ganakini ŋgyaranseŋgye maa, a naba de tataya tate-aara. De shánsha, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Faktarefe áte *Ura á emnde baɗemme emtu?» 36 A ŋwanante a ba ŋane: «Ŋane mu ware ŋane malum, geni yá fetarfe áte ŋane?» 37 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ká zhárá ba ŋane maa, ba edda una á ndaaka elva na.» 38 «Fanaktarfe Yaakadada», a ba ŋane á elvan ge ŋane, a kezlanaa ugje am áhá.

39 Daaci a ba Yaisu: «Sawa-aaruwa ge iya á sem duniya na wá, ya se lá wulfe-aha geni itare tá shánsha tá nánna duksa. Amá emnde na ta bantsa itare tá nanna na wá, tá gevge wulfe-aha.»

40 Cenaráncena *Farisa-aha na tá aŋkwa áhuwa na, a ba itare tá elvan ge Yaisu: «Ŋere keni ŋa wulfe-aha emtu?» 41 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ma andze kwa wulfe-aha wá, ma ɓaaka haypa á kure. Amá kwa bántsa kure aŋkwa ice á kure tsawe wá, haypa á kure ba nja-aara.»

10

Suni shagera an kyawe-aha-aara

1 A ba Yaisu á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «Yá ndaakur ba jirire: má ura á dem gargare á kyawe-aha ni, daaka á kya we-aara, a naba tsekweme á kyá ire á riya wá, edda-aara ŋanna neyle, slezá baráma. 2 Amá edda una ni á duwa á kya we á gargare wá, ba ŋane una suni á kyawe-aha. 3 Daaci slewera gargare, á weranántewera gargare ge suni, ŋane á ɗáhá kyawe-aha-aara an zhera an zhera, kyawe-aha tá cenáncena kwárá-aara, tá eɗɗaba ásegashe. 4 Máki saterse ásegashe maa, á dedda ŋane á katafke, tá ɗabáná kyawe-aha-aara á kataliya, aɗaba diyardiya kwárá-aara. 5 Amá kyawe-aha tá ɗabeka edda una diyarka, á wáterá lyáwá átuge ŋane, aɗaba diyarka kwárá-aara.»

6 Kwaya ŋane naraje na a baternaa Yaisu, amá cenaránka naraje-aara, ma a bateraa elva áte uwe keni.

Yaisu suni shagera

7 Lauktu a ba Yaisu á elvan ge itare: «Yá ndaakur ba jirire: Ba iya una ya we á gargare á kyawe-aha. 8 Baɗemme á emnde na ta sawa ákatafke-aaruwa, ta ba neyle-aha, ta emnde a zá baráma. Aɗaba una ŋanna diyaraterka kyawe-aha, cenarka elva-aatare. 9 Ba iya una ya we á gargare. Ma ware una á dema á kya ya á dem gargare na, á shánsha ire-aara, á duwa á ba an eŋkale-aara, á sesse keni á ba an eŋkale-aara, á shánsha náza zá-aara á ba an uŋŋule-aara. 10 Neyle wá, á sá ba mága neylire geni á icica, á keɗánaakeɗa. Amá iya wá, ya sawa ganakini kyawe-aha tá shánsha shifa, tá njinja an shifa-aatare laŋŋe.

11 «Ba iya una ya suni shagera. Ya suni shagera na ni yá dzameka shifa-aaruwa ɗekiɗeki aɗaba kyawe-aha-aaruwa. 12 Amá suni na á piyá ba geni a shánsha mbera-aara, ŋane gevka edda á kyawe-aha wá, gevka suni shagera. Máki nanna aŋkwa á sawa indale wá, á zhagada ire-aara, daaci á kyateraakya indale kyawe-aha na, á dzadzatervedzadze. 13 Á zhagada shifa-aara, aɗaba ŋane ɓaaka lambe-aara áte kyawe-aha. Á dzámá ba mbera-aara palle. 14 Ba iya una ya suni shagera, diyandiya kyawe-aha-aaruwa, itare keni diyaridiya 15 ba seke una ni a diyidiya Edderwa, iya keni diyandiya ŋane na. Yá dzameka shifa-aaruwa ɗekiɗeki aɗaba kyawe-aha-aaruwa. 16 Iyau, zlaɓe tá aŋkwa kyawe-aha-aaruwa umele ágashe, saremka á sem walde. Shagera ba yá satersa itare keni á sem walde, tá se cena kwárá-aaruwa. Tá se njá am walde palle, suni á gev ba palle.

17 «Wayiwáya jipu Edderwa, aɗaba eksanarekse ƴá shifa-aaruwa, watse yá shánsha zlaɓe ádaliye. 18 Iya wá, ɓaaka ura á dzegwándzegwa já shifa-aaruwa, ya eksera ba ya emtsa. Yá naba emtsemtsa, amá ya an hakuma á tse am faya. Yá magán ba seke una a binaa Edderwa.»

19 Elva-aara ŋanna a tsante elva ƴaikke zlaɓe ádaliye am dagave á Yahudiya-aha. 20 Kwakya emnde am dagave-aatare ta baa: «Ura an jini am ire, an wesha ire-aara, kwá cena uwe áte elva-aara?» 21 A ba emnde umele-aatare: «Una fida, ura an wesha ire-aara wá, á taa ndaaseka elva estuwa. Há! Ura an wesha ire-aara ni á weratertá ice ge wulfe-aha?»

Kwalarevkwále Yahudiya-aha ge fetaare áte Yaisu

22 Daaci samsa sarte á mága muŋri á wera *mashidi ƴaikke am Urusaliima maa, ta naba gyaa muŋri. Sarte ŋanna, sarte á lailaiɗɗire. 23 Daaci vacite umele, aŋkwa á já ɗaba Yaisu am dzadzáwe á mashidi, am tate na tá ɗaháná an dzadzawe á Suleymanu na maa, 24 de jarammeje zlaɓe ádaliye Yahudiya-aha á katafke-aara, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Máki ba jirire ba ka una ka *Almasiihu á Dadaamiya wá, ndaŋerndá jirire-aara, geni a shuŋŋuleka ire á ŋere mázle-aara. Kinekineka ŋá ufa ba una ázeŋa.»

25 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ábi ya ndaakurndaha fakurtaareka áte ya. Slera na yá aŋkwa á maganá ya na wá, yá maganá á ba an hakuma á Edderwa. Una ŋanna á bakurá ba elva ge kure áte ya, ma ya ware keni. 26 Aley kwá fetareka áte ya, aɗaba kwa kyawe-aha-aaruka. 27 Kyawe-aha-aaruwa wá, tá cena kwárá-aaruwa, tá ɗabiɗába, iya keni diyanaterdiya. 28 Yá vaterte shifa na á zleka na, tá emtseka ɗekiɗeki, ɓaaka ura á dzegwándzegwa saterse am erva-aaruwa. 29 Edderwa na a vite kyawe-aha ŋanna, ƴaikke ba ŋane arge duksa baɗemme. Ɓaaka ura á dzegwándzegwa sanse kyawe-aha ŋanna am erva á Edderwa. 30 Iya antara Edderwa ŋa ba palle.»

31 Daaci Yahudiya-aha ta naba haletaa nákwá zlaɓe ádaliye, tá kátá ejja. 32 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Náwa kwakya slera shagera shagera na ya maganaa ya am dágave á kure an hákuma á Edderwa. Kina kwá kátá jiyá an nákwá aɗaba ura-ara palle?» 33 A ba Yahudiya-aha ŋanna tá elvan ge ŋane: «Ŋá jáká an nákwá aɗaba shagerire na ka maganaa ka ka. Amá ŋá jáká aɗaba elva mándzawe na ká ndaná ka áte Dadaamiya. Ka keni ka ba urimagwe, amá ka ganve ire á ŋa Dadaamiya.»

34 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Aŋkwa an puwa am *tawraita á kure, a ba Dadaamiya: Kure kwa dadaamiya-aha. 35 Diyamidiya názu an puwa am wakita á Dadaamiya wá, ɓaaka ura á ebzebza. Dadaamiya a ɗetaa emnde na ni a vaterte elva-aara ta dadaamiya-aha. 36 Janateruka ya ge emnde ŋanna emtu, ya na a eksisaa ba Dadaamiya, a ɓeliyaa á sem duniya? Kwa baa yá aŋkwa á zlazla Dadaamiya, aɗaba ya baa: ya *Egdza á Dadaamiya? Áma ŋane zlázle ŋanna? 37 Máki kwá ezzhárá slera na yá maganá ya slera á Edderwa ka, fautareka áte ya. 38 Amá máki yá mága ba slera á Edderwa ba jirire wá, ma kwá fetareka áte ya keni, fautarefe kure á ba áte slera-aaruwa ŋanna, geni kwá diyeddiye jirire-aara, ganakini iya antara Edderwa ŋa ba palle.»

39 Tá kátá ekseksa, amá sharánka zlaɓe ádaliye. 40 A zlalehe ge Yaisu á dete iga a guwa á Urdun, tate á mága baptisma á Yuhanna, a de njehe áhuwa. 41 Amá kwakya emnde ta kelaa á dezeŋara. Ta bántsa emnde ŋanna am dagave-aatare: «Yuhanna wá, ɓaaka najipu na a maganaa ŋane, amá baɗemme á názena a ndaanaa ŋane áte zhel na baɗemme ba jirire.» 42 Emnde kwakya fartarfe áte ŋane am tate ŋanna.

11

Emtsamtsa Laajarus

1 Aŋkwa zhel emnde a Baytaniya umele zhera-aara Laajarus wá, lapika ba zlazlaɗa. Egdzar mama-aha-ŋara ŋwasha, tara Marta antara Maari keni tá á ba am ekse ŋanna. 2 Maari ŋanna wá, ba Maari na ndza a puwar náza se áte sera ge Yaakadada, a halanaahe an úgje á ire-aara na. Laajarus lapika na egdza emmeŋara ge Maari ŋanna.

3 Daaci egdzar mama-aha ŋwasha buwa ŋanna, ta naba ɓelanve ura ge Yaisu, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Yaakadada, náwa lapika ura á ŋa Laajarus.» 4 Cenáncena Yaisu labare ŋanna maa, a ba ŋane: «Lapikere á Laajarus á taa jeka shifa-aara. Amá watse tá nanna emnde ƴaikkire á Dadaamiya, antara ƴaikkire á Egdza-aara keni, aɗaba lapikere-aara zhel ŋanna.»

5 Yaisu wayatertewáyá jipu tara Maari antara Marta ira Laajarus. 6 Aɗaba una ŋanna daaka watsewatse am sarte na a cenaa labare á lapikere á Laajarus na. A gaa háre buwa am tate ŋanna, am iga-aara lauktu a tse, a duwa.

7 Am iga a háre buwa ŋanna maa, a ba ŋane á elvan ge pukura-aha-aara: «Mi zláláwa, mi eptsa ádaliye á dem Yahudiya.» 8 A ba pukura-aha-aara tá elvan ge ŋane: «Malum, á ba am háre-aha na tá kátá jakjá Yahudiya-aha á ba an nákwá ni, ká kátá eptsa ádaliye á ba ádehuwa?» 9 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Diyakurdiya emtu ganakini aŋkwa saa kelaawa ju buwa am váha palle? Máki ura á zlálá an vaciya wá, á jeka ektápaare. Aɗaba aŋkwa parakkire am duniya. 10 Amá máki edda-aara á zlálá an vaƴiya wá, á naba ejja ektápaare, aɗaba ɓaaka parakkire am ŋane.»

11 Am iga á elva-aara ŋanna maa, a ba ŋane zlaɓe ádaliye á elvan ge itare: «Aŋkwa á paa háre ura á miya Laajarus, amá yá de tsantetse am háre-aara ŋanna.» 12 A ba pukura-aha tá elvan ge ŋane: «Yaakadada máki á pupe háre wá, una watse á mbembe.» 13 Yaisu áŋkwa á baterá ɓaaka Laajarus emtsamtsa, pukura-aha ta kurken á ndater ba háre á jirire. 14 A naba ndaterse ba parakke Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ɓaaka emtsamtsa Laajarus. 15 Iya wá, yá higa jipu aɗaba lámare ŋanna a shaa Laajarus am iga-aaruwa. Una a magava estuwa na wá, aɗaba ba kure, geni a farfe zlaɓe adaliye fetarfire á kure áte iya. Daaci tsaumitse, mi zláláwa mi dezeŋara.» 16 A ba Taumas, (Wulhe keni ba zhera-aara,) a ba ŋane á elvan ge pukura-aha umele: «Mi keni mi zlalawa, mi de emtsa ba kerɗe antara ŋane.»

Ba Yaisu una sletsa emnde am faya

17 Lauktu á daada Yaisu á dem Baytaniya maa, a de beraa heɗarehe Laajarus zlauzle, háre-aara ufaɗe am evege. 18 Ekse á Baytaniya ŋanna ba herzhe an Urusaliima á maga ba kilaumaiter keƴe. 19 Yahudiya-aha kwakya ta sem mba á tara Maari antara Marta, ta se gater use aɗaba a keɗaa egdza emmetare.

20 Am sarte na cenáncena Marta ganakini sámsa Yaisu maa, a naba tsetehe, a zlala á de yainuye áte baráma a sawa. Maari wá, ŋane a nja am mba. 21 A ba Marta á elvan ge Yaisu: «Yaakadada, ma andze ká aŋkwa áhuna wá, egdza emmerwa ma andze á emtseka ɗekiɗeki. 22 Amá ba kina keni diyandiya ganakini Dadaamiya á yakveka názena ka ndavanuwa ka.» 23 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Sey á sesse egdza emmeŋa á ba an shifa-aara.» 24 «Diyandiya,» a ba Marta. «Diyandiya ganakini watse á tsetse vaci tsa emnde á faya am halavuwa á duniya.»

25 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ba iya una ya edda tsa emnde am faya, ba iya una ya slefaterem shifa na á zleka na am vuwa ge emnde. Má ura fetarfe áte ya wá, ma emtsamtsa keni á tsetse á ba an shifa-aara. 26 Ma ware una an shifa, a fetaare áte ya, á emtseka edda-aara ɗekiɗeki. Faktarfe emtu áte elva-aaruwa na?» 27 «Ane fantarfe», á ba Marta, «fantarfe ganakini ba ka una ka *Almasiihu, ka *Egdza á Dadaamiya, ba ka edda una diyaŋerakdiya ganakini watse ká sawa á sem duniya na.»

Sesse yawe á kyuwa ge Yaisu

28 Am iga á elva-aara ŋanna Marta wá, ba eptsa-aara a detevege egdza emmeŋara Maari, a de mbeɗanuhe an nasherire, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Samsa Malum aŋkwa á ndavakndává.» 29 Ba tara cenáncena, antara ba tsetse-aara ge Maari, a duhe ádezeŋara. 30 Amá zlaɓe samka Yaisu á sem huɗe á ekse emtsaaɗe, zlaɓe á ba am tate ŋanna a de yainuwa Marta na. 31 Tsetsa Maari an hádzala á segashe maa, baɗemme á Yahudiya-aha na tá njá ázeŋara, ta de gater use na keni, tá sa eɗɗaba. Itare ta kurken á de kyuwa áte irekhya.

32 Dámda Maari á deza Yaisu, a kezlaa ugje á katafke-aara, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Yaakadada, ma andze ká aŋkwa áhuna wá, ma andze á emtseka egdza emmerwa ɗekiɗeki.» 33 Daaci Yaisu á zhárá ba á kyuwa Maari na, Yahudiya-aha na ta daa eɗɗaba na keni baɗemme tá aŋkwa kyuwa. Una ŋanna wantewa jipu am ervauŋɗe ge Yaisu. 34 A naba ndavateruhe, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwa heɗanaa áme ŋane emtsa ŋanna?» «Sawa ŋá marakanaamárá Yaakadada», a ba itare tá elvan ge ŋane. 35 Daaci sessa yawe á kyuwa ge Yaisu keni. 36 Daaci a ba Yahudiya-aha: «Kay, zhel na wayawáyá jipu an Laajarus na.» 37 Amá a ba emnde umele-aatare: «Ábi ba ŋane una a weranante ice ge zhel wulfe na? Ay ábi ma andze á janviyaaka piyeta emtsa á Laajarus keni?»

Yaisu tsantetse Laajarus am faya

38 Wantewa zlaɓe ádaliye am ervauŋɗe ge Yaisu, a naba duhe á dete irekhya ŋanna. Irekya ŋanna keni, ndza ta yese ba evege ba estuwa am uksuwe á palaha, ta heɗanuhe an palame. 39 Daaci a ba Yaisu: «Tambarawanvuwetámbara palame ge we á evege.» A ba Marta egdza emmeŋara ge edda una am evege: «Yaakadada, watse á se kwakya degi mazla-aara, aɗaba háre ufaɗe vatena ehheɗa-aara.» 40 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ndza ndaanaŋka a ba iya, máki faktarefe watse ká nanna ƴaikkire á Dadaamiya?» 41 Daaci ta naba tambaranvuwe páláme na ge we á evege. A kante ice-aara á dem samaya Yaisu, a ba ŋane: «Yá aŋkwa á slafaká we-aaruwa Edderwa, aɗaba cenakivaarcene. 42 Diyandiya ganakini ká aŋkwa cenivaarcene ma vaatara keni, amá ya ndaa una aɗaba emnde na náwa itare tá ázerwa na, geni a fartarfe ganakini ka ɓeliyaa ba ka.»

43 Am iga á maduwa-aara maa, á ba ŋane á ba an ka kwárá: «Laajarus, sesse á segashe!» 44 A sessehe ge Laajarus antara ba kálpákane na ndza ta faɗeme am huɗe-aara na baɗemme. Sera-aha-aara, antara erva-aha-aara, ira ire-aara baɗemme á ba an fáɗá. A ba Yaisu: «Palawanaapále áte ŋane, ɓelawanaaɓelá.»

Yahudiya-aha tá aŋkwa maga pute a eksa Yaisu

(Mat. 26:1-5; Mark. 14:1-12; Luka 22:1-2)

45 Dikele á Yahudiya na ta de gater use ge tara Maari na, ba ta naa najipu na ni a maganaa Yaisu na wá, ta naba fetarhe áte ŋane. 46 Amá á ba am dagave-aatare, emnde umele ta de balaterse názena a maganaa Yaisu na baɗemme ge *Farisa-aha. 47 Daaci Farisa-aha, antara male-aha á *liman-aha ta jemaa emnde a *kendekyiya ƴaikke, a ba itare: «Mí magáná estara kina? Náwa zhel na aŋkwa a far ba mága najipu-aha? 48 Máki mí zharaná á ba an ice wá, watse baɗemme á emnde tá fetarfe áte zhele na. Daaci watse á tsetse elva ƴaikke, watse tá demda emnde a Rauma na tá an hakuma na á dem elva ŋanna, watse tá mbeɗanaambeɗa mashidi á miya ƴaikke na, tá keɗanaakeɗa larde á miya.»

49 Daaci a ba Kayafas, ŋane male á *liman-aha am sarte ŋanna, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kure wá, ɓaaka názu kwa disaa kure emtsaaɗe. 50 Diyakurka ganakini máki jamija shifa-aara ŋane palle á emtsemtsa aɗaba emnde, á shansha ire-aara larde á miya emtu?» 51 Amá wá, a ndaanaa ŋane an ire-aara ka una ŋanna. Am ba ŋane una a gev male á liman-aha am sarte ŋanna, a maganaa ba Dadaamiya geni á maganaamaga nabiyire áte Yaisu, geni a emtsemtsa Yaisu am kela á Yahudiya-aha baɗemme. 52 Am kela á Yahudiya-aha ka palle, amá geni á jatermarje ge egdzara á Dadaamiya na tá am huɗe á duniya baɗemme tá gevge palle.

53 Daaci male-aha á Yahudiya-aha ta magaa sawari á ja shifa á Yaisu ba vacite ŋanna. 54 Aɗaba una ŋanna Yaisu dalika á jaɗaba am dagave á Yahudiya-aha áte parakkire. A naba zlalehe á dem ekse umele tá ɗaháná an Aifrayim herzhe an kaamba, ta de nja áhuwa antara pukura-aha-aara.

55 Herzhevteherzhe muŋri á Yahudiya-aha na tá ɗaháná an *Paska na maa, baɗemme á Yahudiya-aha na tá am ekse-aha umele, tá aŋkwa jahava á ba á dem huɗe á Urusaliima zlaɓe samka hare-aha á muŋri emtsaaɗe, geni tá de maga náɗe á cuɗeɗɗire ge ire-aatare, lauktu tá za muŋri. 56 Am sarte na jarammeje emnde am mashidi wá, ta tátaya Yaisu. A ba itare am dagave-aatare: «Watse á ba á sawa zhel na á sem muŋri? Emtu estara a ba kure?» 57 Ta ndanaa aɗaba uwe estuwa, aɗaba a ba male-aha á *liman-aha antara *Farisa-aha, ma a naanaa ware tate á Yaisu keni, a sheɓeka, itáre tá de ekseksa.

12

Maari a puwanante náza se áte sera ge Yaisu

(Mat. 26:6-13; Mark. 14:3-9)

1 A juwaa ba háre uŋkwahe tá gyá muŋri á *Paska wá, damda Yaisu á dem Baytaniya ekse á Laajarus na a tsante am faya na. 2 Ta naba gyanaa ɗafa ge Yaisu am ekse ŋanna. Tara Yaisu antara Laajarus ira emnde umele tá arge ɗafa. Marta wá, ŋane slevaterte ɗafa ŋanna antara kazlaŋa-aara baɗemme.

3 Daaci duwa á Maari, a naba eksetaa náza se-aara kyalma á liter zlázláɗa gane-aara jipu. Náza se ŋanna wá, tá gyaná an nardisa. A naba puwanante áte sera beɗbeɗbeɗe ge Yaisu, a halanaahe an úgje á ire-aara. Daaci baɗemme á huɗe á bere ba se á náza se na. 4 A ba Yahuda Iskariyaut palle á pukura-aha-aara, edda una watse á de valateru ge Yaisu kelaade-aha keni ba ŋane ŋanna, a ba ŋane: 5 «Labára kwá maga una? Ma tá veluka náza se zlázláɗá seke una, ma gursa kul vuye keni, daaci ma tá tegatertega ge talage-aha!» 6 Ndahaaka una aɗaba slezatervaare ge talage-aha, amá aɗaba ŋane neyle. Á ŋáná ŋane shuŋgu-aatare, amá aŋkwa á ilila. 7 A ba Yaisu: «Weshawananteka ire ge mukse na. Aɗaba aŋkwa á maginá ŋane zuŋŋwe slera a vacite na má watse tá heɗiheɗa na. 8 Talage-aha wá, ma vaatara keni tá á ba ázekure. Amá ya wá, watse ya ɓaaka ázekure.»

Male-aha á *liman-aha tá ŋgwaɗá sawari á já shifa á Laajarus

9 Cenaráncena Yahudiya-aha ganakini aŋkwa Yaisu am Baytaniya maa, baɗemme ta berdava á ba ádehuwa. A dáteraa ba wedere á Yaisu ka palle, ta de zharanaa antara Laajarus na a tsante am faya na. 10 Daaci male-aha á *liman-aha ta ŋgwaɗaa sawari-aatare geni sey tá keɗanaakeɗa shifa á Laajarus keni. 11 Aɗaba Yahudiya-aha kwakya eptsaraterveptsa iga ge itare, ta fetaare áte Yaisu aɗaba ŋane.

Yaisu á dem huɗe á Urusaliima

(Mat. 21:1-11; Mark. 11:1-11; Luka 19:28-40)

12 Makuralla-aara wá, baɗemme a nalgaadama á jamme am huɗe á Urusaliima ta se za muŋri á *Paska na, cenaráncena ganakini aŋkwa á sawa Yaisu á sem huɗe á Urusaliima. 13 Baɗemme-aatare ta naba ɗatsemaa hyema á debina am erva, daredde á de lyiya Yaisu an ŋane áte barama. A ba itare á ba an ká kwara: «Galaugala Dadaamiya! A gagga Dadaamiya barka ge ekka na ká sawa an zhera á Yaakadada na. A gagga Dadaamiya barka ge ekka, ka slekse á *Iserayiila.»

14 Am sarte ŋanna, Yaisu shansha ezzeŋwa zlauzle, a njete áte ezzeŋwa ŋanna, gevge á ba áte una á ndahaná wakita á Dadaamiya, a ba ŋane:

15 «Ekkure emnde a berni á *Siyauna, a wakurka lyawa ɗekiɗeki, kwaye á sawa slekse á kure áte úma á ezzeŋwa.»

16 Am sarte ŋanna wá, ndza cenaránka emtsaaɗe pukura-aha jirire-aara. Sey am sarte na zlazlálá Yaisu á dem ƴaikkire-aara, lauktu saasa á sem ire-aatare baɗemme, geni názena ta magannaa emnde ge Yaisu na ba kalkale antara una a ndaanaa wakita á Dadaamiya áte ŋane.

17 Vacite na Yaisu a ɗaase Laajarus am irekhya, a tsante am faya na wá, emnde kwakya tá aŋkwa áhuwa. Ta de ɓalatersaa emnde ŋanna ge emnde umele názena ta nannaa itare. 18 Aɗaba una ŋanna emnde baɗemme ta se yainu ge Yaisu. Aɗaba cenaráncena najipu na a maganaa ŋane. 19 A ba *Farisa-aha am dagave-aatare: «Zharauzhárá, baɗemme á emnde tá zhagade á ba á dezeŋara! zhel na degiya mi danuka?»

Yunaniŋkau-aha tá kátá deza Yaisu

20 Tá aŋkwa Yunaniŋkau-aha umele am dágave á emnde na ta sem Urusaliima ge se kezlan ugje ge Dadaamiya am muŋri na, 21 ta duhe ge Yunaniŋkau-aha ŋanna á deza Filip, ura Baytisayda am kwárá á Galili, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Malum ŋá kátá deza Yaisu». 22 A tsetehe ge Filip a de mbeɗanu elva ŋanna ge Andere, daaci bukerɗe-aatare ta duhe á deza Yaisu, ta ndaanhe.

23 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Hyephye sarte a zlálá *Ura á emnde baɗemme á dem ƴaikkire-aara. 24 Yá ndaakur ba jirire: Ice á hiya palle, máki jakemka am haha keɗakanaakeɗa, ma vaatara keni ba ŋane palle ŋanna. Amá máki jakemja am haha keɗakanaakeɗa wá, á yá egdzere kwakya. 25 Daaci ma ware una a wayete shifa-aara keni á de keɗanaakeɗa, amá edda una a ƴaa shifa-aara am duniya na wá, á shá shifa na á zleka na. 26 Edda una má á kátá magiya slera ge iya wá, sey á ɗabiɗába. Daaci tate na ni ya átekwa ya na wá, sleslera-aaruwa keni á de njá á ba áhuwa. Ma ware una á magiya slera ge iya na, Edderwa á gálá ba ŋane.»

Yaisu aŋkwa á ndáhá elva a emtsa-aara

27 A ba Yaisu kina wá: «Yá aŋkwa dzámá ire! Yá baná uwe kina ge Edderwa? Yá baná: Eddaaye, piyetepiya zlaɗa-aaruwa na emtu? Yá ndaaka una ɗekiɗeki. Aɗaba a siyaa ba una ŋanna á sem duniya. 28 Arge una ŋanna wá, náwa názena ni yá banán ge Edderwa: Eddaaye, emmága slera á ŋa am emnde geni a diyareddiya ƴaikkire á ŋa.» Daaci tá cená ba kwárá ƴaikke á ndáhá elva á sawa am samaya, a ba ŋane: «Maranateránmárá zlauzle ƴaikkire-aaruwa ge emnde, amá yá marateránmárá zlaɓe ádaliye geni a galarigálá emnde.»

29 Emnde na tá aŋkwa áhuwa cenáráncena kwárá ŋanna, amá a ba emnde umele válaha á samaya, a ba emnde umele keni, aŋkwa á ndaan elva malika. 30 Yaisu a ndaterse jirire-aara, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwárá ŋanna á biyá elva ge iya ka, amá á bakurán ge kure. 31 Sarte na náwa ŋane na wá, á kyaavekye shairiya á duniya na, tá eblyanseblye slekse á duniya na á degashe. 32 Iya wá, má watse kariteka ya áte haha na, a detire wá, baɗemme á emnde watse yá sátersa ásezerwa.» 33 Kwaya ŋane sera á elva-aara na a pálá jeba á emtsa na ni á de emtsa ŋane na an ŋane.

34 Daaci a ba emnde tá elvan ge ŋane: «Aŋkwa an puwa am *tawraita ŋa cenáncena wá, *Almasiihu wá, á emtseka ɗekiɗeki. Ekka keni a ba ka sey tá kanteka *Ura á emnde baɗemme á detire. Ware ŋane *Ura á emnde baɗemme ŋanna?» 35 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kina wá, zlaɓe aŋkwa parakkire am dágave á kure na wá, dawmbare á ba á de katafke, a se shakurka tabeɗammire. Aɗaba edda una á zlálá am tabeɗammire diyaaka ba tate na á detekwa keni. 36 Aɗaba una ŋanna, fautarefe áte parakkire am sarte na ni aŋkwa parakkire ázekure, geni kwá gevge emnde a zlálá am parakkire.»

Kwalarevkwale Yahudiya-aha ge fetare áte Yaisu

Ba a ndaase elva-aara Yaisu wá, a naba zlalehe ba ƴiƴiye an itare, a de sheɓevhe duksa-aara. 37 Yaisu maganaamaga tsa najipu-aha gergere naránna an ice-aatare, aley fartarka ɗekiɗeki áte ŋane. 38 Una ŋanna gevge á ba áte una ndza a ndaana nabi Aisaya am nabiyire-aara, a ba ŋane:

«Yaakadada, aŋkwa ura a fetaare áte waazu á ŋere emtu? Yaakadada mu a maraná hákuma-aara ge ware ŋane?»

39 Zlaɓe ádaliye, dzegwaránka fetarfe na wá, gevge elva na ndza a ndaana nabi Aisaya am nabiyire-aara, a ba ŋane:

40 «Dadaamiya a haɗateraa ice geni a naránka an ŋane, a vaterte degdegire á ire, geni a cenarvaaka elva-aara. Baɗemme á una ŋanna wá, ba geni a saremka ásezerwa geni yá mbateraambe.»

41 Nabi Aisaya a ndaa una ŋanna na wá, aɗaba á ba am date keni ŋane nanna Yaisu am ƴaikkire-aara lauktu a magaa nabiyire ŋanna áte ŋane.

42 Am una ŋanna wá, á ba am dágave á male-aha á Yahudiya-aha keni kwakya emnde na fartarfe áte Yaisu, amá ndarseka parakke, aɗaba ta kuva ice á *Farisa-aha, geni a ŋgyaraterseka am jeba á Yahudiyire ba ɗekiɗeki. 43 Ta hayaa ba ŋgáhire na tá sháná áza emnde, arge ŋgáhire na á de vatertá Dadaamiya.

Am halavuwa á duniya elva á Yaisu á de mbaɗa emnde am shairiya

44 Daaci a kante kwárá á ba an ndzeɗa Yaisu, a ba ŋane: «Ma a fetaara ware áte ya keni, a fetaara áte ya palle ka, amá a fetaare áte edda una a ɓeliɓela na keni. 45 Ma a niyaa ware keni, edda-aara nánna edda una a ɓeliɓela na keni. 46 Sawa-aaruwa á sem duniya na wá, ya parakkire ge duniya, geni ma a fetaara ware áte ya keni, a njeka am tabeɗammire mázla-aara. 47 Ma a cenanaa ware elva-aaruwa, amá magaaka fesarfire wá, yá ŋguɗaná ya ka edda-aara. Aɗaba sanka á se ŋgwaɗa emnde a duniya, amá ya se lyaterlya. 48 Ma a ƴiyaa ware, ma a ƴanaa ware elva-aaruwa keni, aŋkwa názena ni á de mbeɗa edda-aara am shairiya. Ba elva-aaruwa ŋanna a cenevaa ŋane, amá fetareka na wá, á de mbeɗaná ba elva ŋanna vaci shairiya. 49 Aɗaba elva á ire-aaruwa ka. Baɗemme á názena yá aŋkwa ndaater ge emnde, antara názena ni yá aŋkwa kwaraterse ge emnde na wá, baɗemme ndza a binaa ba Edderwa. 50 Diyandiya ganakini elva ŋanna a ɓeliya Edderwa an ŋane na wá, á saterá shifa na á zleka na ge emnde. Daaci baɗemme ya se ndá ba názena ni a binaa Edderwa.»

13

Yaisu á baraterá sera ge pukura-aha-aara

1 Ay, a jauwaa ba háre palle mazla-aara tá gya muŋri á *Paska, Yaisu diyaadiya ganakini herzhavteherzhe sarte-aara jipu ge zlala á dem mba á Eddeŋara, á ƴá duniya. Wayatertewáyá an tsáká ire emnde-aara na ni á ƴaterá am duniya na.

2 Daaci, tá arge masane tara Yaisu antara pukura-aha maa, Yahuda egdza á Simaun Iskariyaut wá, fanemfa Shaitaine am ervauŋɗe zlauzle, ganakini a veluvele Yaisu. 3 Yaisu wá, diyaadiya ŋane ganakini ndza a sawa áza Dadaamiya, watse á eptsa zlaɓe ádaliye á deza Dadaamiya. Diyaadiya geni baɗemme á hákuma á ba am erva-aara.

4 Daaci a naba tsanvaare ge masane na, a tsekwese am zane-aara, aŋkwa patele áhuwa a halante, a ŋguɗese huɗe an ŋane, 5 a kevaa yawe am tasa, daaci a fantau ge barateraa sera ge pukura-aha-aara, á halateraa yawe áte sera an we á patele na a ŋguɗese huɗe an ŋane na.

6 Daada áte Simaun Piyer maa, «Lyafka,» a ba ŋane. «Ka ni ka bariya sera ge iya Yaakadada?» 7 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Názena yá aŋkwa maganá ya na diyaŋka emtsaaɗe, amá watse ká diyeddiye.» 8 A ba Piyer: «Ɓaaka, ká báreka sera-aaruwa ɗekiɗeki.» A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Máki baranakaaka sera wá, ba icevice dágave á miya antara ka.» 9 A ba Piyer á elvan ge ŋane: «Yaakadada, máki estuwa wá, serka palle, antara ba erva-aha-aaruwa, antara ire-aaruwa, náwa barivebare.» 10 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Máki ura barevbare wá, á bareka mazla-aara aɗaba tseɗaŋŋe vuwa-aara. Sey á bárá ba sera. Kure wá, tseɗaŋŋe vuwa á kure. Amá wá, kure baɗemme ka.» 11 Edda una ni watse á de vela Yaisu na wá, Yaisu diyaadiya, a ndaanaa aɗaba una ŋanna: Baɗemme á kureka kwa tseɗaŋŋe.

12 Am sarte na zlauzle am baratera sera maa, a tsekweme am zane-aara zlaɓe adaliye, a de njehe am tate á nja-aara, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kina diyakurdiya názena ya magakurnaa ya na emtu? 13 Náwa kwá ɗahiyá an malum antara Yaakadada. Shagera jipu, una ŋanna ba uŋŋule-aara. Aɗaba ba jire ya ba estuwa. 14 Iya na ya malum antara Yaakadada ni náwa ya barakuraa sera ge kure na wá, daaci kure keni shagera baraubárá sera-aha á kure am dagáve á kure. 15 Iya wá, maranakuránmárá gáráva-aara, geni kure keni kwá de magáná á ba áte una ya magakurnaa ya na. 16 Náwa yá ndakurndá kwa ádaliye: Ge jirire wá, walaaɗi á januka ge zánwe-aara, sleɓela keni á januka ge edda una ni a eɓɓela na. 17 Kina wá, cenakuráncena mazla-aara, máki kwa emmága áte una ŋanna wá, á de jakurja geɗa.

18 «Elva-aaruwa na wá, yá ndaakur ge kure baɗemme á kure ka. Diyanaterdiya ya emnde-aaruwa na ya dzeratersaa ya. Názena ni an puwa am wakita á Dadaamiya na keni shagera ba a gevge. Aɗaba a ba ŋane: Palle á emnde na ŋa zu ɗafa kerɗe á de gev kelaade-aaruwa. 19 Ndaanakursendá ya mázla-aara, a njinja am vuwa á kure, geni má sámsa duksa ŋanna wá, kwá diyeddiye geni iya wá, Iya. 20 Yá ndaakur ba jirire: Ma a lyiyanaa ware sleɓela-aaruwa keni, edda-aara a lyevaa ba iya. Iyau, edda una a lyevaa ya maa, a lyevaa ba edda una ni a ɓeliɓela na.»

Ŋgyanmeŋgye Shaitaine am ervauŋɗe ge Yahuda

(Mat. 26:20-25; Mark. 14:17-21; Luka 22:21-23)

21 Ba a ndaase una ŋanna Yaisu wá, mázla-aara damda dzámá ire ƴaikke á dem ŋane. A ba ŋane á elvan ge pukura-aha-aara: «Yá ndaakur ba jirire, watse á veliya ba palle á kure.»

22 Farantaufe pukura-aha ge zháráva á dem ice am dágave-aatare, diyarka edda una Yaisu á ɓálá nákwá áte ŋane na ɗekiɗeki. 23 Aŋkwa pukura palle, ŋane a nja herzhe an Yaisu, Yaisu a wayete ŋane kwakya-aara. 24 Simaun Piyer a maganaa nalaama, geni a ndavanundave: á ɓálá nákwá áte ware ŋane. 25 Pukura ŋanna a naba ndavanu ge Yaisu an eŋkale, a ba ŋane: «Yaakadada, ware ŋane edda-aara?» 26 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Kwaye watse yá ukcevaukca vaŋgwala yá gar ɗále wá, edda una má ya fanem am erva na ba ŋane.»

Daaci Yaisu a naba ukcevaa vaŋgwala na, a gar ɗále, a vante ge Yahuda egdza á Simaun Iskariyaut. 27 Ba a lyevaa ɗafa na Yahuda am erva á Yaisu wá, Shaitaine a naba ŋgyanme am ervauŋɗe. A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ábi ká am niya á ŋa ge slera á ŋa na? Edduwa emmága watsewatse.»

28 Amá ma a bannaa aɗaba uwe Yaisu elva ŋanna ge Yahuda keni, palle á ura diyaadiya ɓaaka ɗekiɗeki am dágave-aatare ŋanna. 29 Aɗaba á ŋáná Yahuda shuŋgu maa, emnde umele-aatare ta kurken Yaisu a banaa de shekwamiveshekwe duksa na mí maga muŋri an ŋane, bi a banaa de tegatertega egdza duksa ge talága-aha. 30 Am sarte na lyevaalya Yahuda vaŋgwala na am erva á Yaisu, antara ba degashe-aara ba watsewatse. Am sarte ŋanna vaƴiya.

Shairiya aŋwaslire na a vatertaa Yaisu ge emnde-aara

31 Sesse Yahuda zlazlálá maa, a ba Yaisu: «Kina wá, á de marápsemárá ƴaikkire á *Ura á emnde baɗemme mázla-aara, tá de zharaná áte ŋane emnde ƴaikkire á Dadaamiya keni. 32 Ba seke una ni marapsemárá ƴaikkire á Dadaamiya áte Egdza-aara na wá, Dadaamiya keni á de marateránmárá ba ŋane an ire-aara ƴaikkire á Egdza-aara ge emnde. Á de magán ba herzhe na duksa ŋanna, má watse á dáná á dem samaya. 33 Daaci, yá haraaka antara kure kwakya mazla-aara egdzara-aaruwa. Kina wá, názena ndza ya ndaater ge Yahudiya-aha na, yá ndakurnda ge kure keni: Watse kwá tatayitátaya, amá kwá taa daaka á dem tate na yá detekwa ya na. 34 Náwa shairiya aŋwaslire yá vakurte ya: Shairiya ŋanna wá, mága wáyávire am dágave á kure. Kure keni wayawaavewáye am dágave á kure á ba áte una ya wayakurtaa ya na. 35 Máki kwá aŋkwa wayaavewáye wá, tá naba diyakureddiye emnde a duniya ganakini kure wá, kwa pukura-aha-aaruwa.»

Piyer á de pelaará we ge Yaisu

(Mat. 26:31-35; Mark. 14:27-31; Luka 22:31-34)

36 A ndavanu ge Simaun Piyer, a ba ŋane: «Ká zlálá a deme ka Yaakadada?» A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Kina zlaɓe ká dzegwánka emtsaaɗe ɗabiyá á dem tate na yá detekwa ya, sey watse ká ɗabiyá á katafke.» 37 A ba Piyer á elvan ge ŋane: «Yaakadada labára yá dzegwánka ɗabakɗaba kina? Ya keni yá am niya-aaruwa, yá kátá ƴa shifa-aaruwa aɗaba ka.» 38 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ba jirire ká am niya a ƴa shifa á ŋa aɗaba ya emtu? Yá ndak ba jirire: Vatena lauktu á kyuwa tsákálá wá, ká de ndaasendá ka ser keƴe, diyakika, a ba ka.»

14

Ba Yaisu palle una baráma á deza Dadaamiya

1 A ba Yaisu á elvan ge pukura-aha-aara: «A gazleka ervauŋɗe á kure ɗekiɗeki, fautarfe áte Dadaamiya, fautarfe áte ya keni. 2 Kwakya sleɗe am huɗe á há á Edderwa. Ma andze ɓaaka wá, ma yá ndakurka. Yá zlálá, yá de tsatsakurá sleɗe. 3 Má tsatsanakuraatsatse sleɗe zlauzle maa, watse yá eptsa, yá se halakurá á dezerwa, geni kure keni kwá de njá á ba am tate na ni yá njá ya átekwa. 4 Baráma á dem tate na yá detekwa ya wá, diyakurdiya.»

5 A ba Taumas á elvan ge ŋane: «Yaakadada, ba tate na ká detekwa ŋanna keni diyaŋerka ni, diyaŋerdiya baráma-aara? Ŋá dise estara kena?» 6 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ya baráma ŋanna ba iya, jirire keni á ba ázerwa palle, shifa keni á ba ázerwa palle. Ɓaaka ura á daada á deza Edderwa á kya baráma umele ɗekiɗeki, sey máki a se ɗaba ya. 7 Máki diyakuridiya iya wá, Edderwa keni ba diyakurdiya. Ba kina keni diyakurdiya, kwá aŋkwa zhárá ba ŋane.»

8 A ba Filip á elvan ge ŋane: «Yaakadada, maraŋeránmárá ka ba Eddeŋa na ge ŋere wá, zlauzle náza á ŋere.»

9 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Kinekineka yá am dágave á kure ni kwaasau diyakika Filip? Ma a niyaa ware keni, edda-aara a naa ba Edderwa, una ni maraŋeránmárá Eddeŋa, á ba ka? 10 Emtu faktarka ganakini yá aŋkwa am Edderwa, Edderwa keni aŋkwa am ya emtu? Baɗemme á názena yá bakurná ya na elva á ire-aaruwa ka, á bina ba Edderwa. Zlaɓe ádaliye baɗemme á názena yá maganá ya na keni, á maganá ba ŋane slera-aara am ya. 11 Máki ya bakurnaa ba ya: Yá aŋkwa am Edderwa, Edderwa keni aŋkwa am iya wá, naba fautarfe. Máki una ka maa, fautarfe kure á ba áte slera-aha na yá maganá ya na. 12 Yá ndaakur ba jirire: Ma a fetaara ware áte ya keni, ba kelaa názena yá maganá ya na, edda-aara keni á emmága. Jauje ba ge una yá aŋkwa á maganá ya na keni á de emmága ŋane, aɗaba yá aŋkwa duwa ya ádetevge Edderwa. 13 Ma kwa ƴeka uwe an zhera-aaruwa keni yá emmága, geni a naránna emnde ƴaikkire á Edderwa aɗaba Egdza-aara. 14 Máki kwá ŋala duksa an zhera-aaruwa wá, ma uwe keni yá emmága.»

A ba Yaisu watse á ɓela Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á sawa

15 A ba Yaisu á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «Máki wayakuriwayá wá, magaumága názena yá bakurná ya. 16 Iya wá, yá de ŋala Edderwa, ganakini á ɓelakurá ura umele, á se melakurwa ŋane. Edda-aara ŋanna wá, Sheɗekwe na á kwaraterse jirire ge emnde na, á se njá ŋane antara kure ma vaatara keni. 17 Emnde a duniya wá, itare tá shánka Sheɗekwe ŋanna ɗekiɗeki, aɗaba diyarka Sheɗekwe ŋanna, tá nánka keni. Amá kure wá, diyakurdiya ŋane aɗaba á njá antara kure, watse á njá am kure. 18 Amaana yá ƴakurka an ire á kure ba seke egdzar tahe-aha, sey yá sawa ásezekure. 19 Á katafke cekwaaŋguɗi wá, tá de nika emnde a duniya mázle-aara, amá kure wá, watse kwá nina yá á ba an shifa-aaruwa. Aɗaba una ŋanna, kure keni kwá de shá shifa jirire. 20 Watse kwá de dise ba vacite ŋanna ganakini ŋere an Edderwa wá, ŋa ba palle. Kure antara ya keni ma ba palle.

21 «Ma a ŋanaa ware názena ya bakurnaa ya na, aŋkwa á emmága, edda una wayiwáyá ba ŋane. Ŋere an Edderwa wayaŋerwáya jipu an edda-aara, yá maranánmára ire-aaruwa ge edda-aara.»

22 Aŋkwa Yahuda umele ŋane Yahuda á Iskariaut ka, a ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Yaakadada, á geva estara kena ni, ká de maraŋerá ire á ŋa ba ge ŋere, tá naŋka emnde a duniya na?»

23 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Máki wayitewáyá edda-aara, aŋkwa á magá názená yá bakurná ya wá, Edderwa keni á wayetewaya edda-aara. Daaci ŋere an Edderwa ŋá de njá an edda-aara. 24 Máki wayika edda-aara wá, názena yá aŋkwa bakurná ya na keni a maŋka ɗekiɗeki. Amá a viyakurarka ganakini baɗemme á elva na yá bakurná ya na wá, elva á ire-aaruwa ka, a bina ba Edderwa na ni a ɓeliɓela na. 25 Yá aŋkwa á bakurná ya elva-aha ŋanna aɗaba zlaɓe yá aŋkwa antara kure emtsaaɗe. 26 Má zlalanzlálá iya wá, watse Edderwa á ɓelakurá Sheɗekwe Cuɗeɗɗe slemelanu ge ura á de sawa an zhera-aaruwa. Má watse samsa ŋane wá, á se kwarakurse duksa baɗemme, á se yehakuranta ŋane názena ya bakurnaa ya na baɗemme.

27 «Kina wá, yá zlálá, náwa yá ƴakurá hairire. Hairire-aaruwa ŋanna wá, gergere antara hairire na á vantá duniya ge ura. Yá vakurte ba hairire na yá an ŋane ya am ervauŋɗe-aaruwa. Daaci a gazleka ervauŋɗe á kure ɗekiɗeki, dzamauka ire keni. 28 Ábi kwa cenancena elva-aaruwa, a ba ya ma zlalanzlálá keni watse yá eptsa zlaɓe ádaliye ásezekure. Wayakuriwáyá tsawe wá, higauhiga áte zlálá-aaruwa keni, aɗaba yá aŋkwa zlálá á dem mbá á Edderwa, ƴaikke ba Edderwa arge iya. 29 Kina wá, fanakuremfa duksa-aha ŋanna am vuwa geni vacitu má de gevge duksa-aha ŋanna wá, kwá de fetarfe áte iya. 30 Yá ndáka elva kwakya mazla-aara, aɗaba aŋkwa á sawa slekse á duniya na. Amá á kwariyá ŋane ka ɗekiɗeki, 31 á magava una ŋanna, ba geni a diyareddiye emnde a duniya, ganakini wayanwáyá an Edderwa, yá maganá á ba áte una a binaa ŋane ma uwe keni. Tsawetse mi zláláwa áhuna!»

15

Aŋkwa nafa tá ɗahaná an inabauhi, ya nafa ŋanna, a ba Yaisu

1 A ba Yaisu: «Ba iya una ya mama á inabauhi á jirire, Edderwa wá, ŋane edda á fe á nafa ŋanna. 2 Daaci baɗemme á erva-aha na tá áte ya ɓaaka nampire-aatare na, á ɗatsaná á ba á dem áhá edda á fe. Á hyahyalaná antara ba erva-aha shagera shagera na keni cekwa cekwa, geni erva-aha ŋanna tá yá egdzere ŋgeláma. 3 Daaci kure kina wá, kwá an tsaatse, á tsatsakuraa názena ya kwarakursaa ya baɗemme na. 4 Gawevge emnde a nja á ba áte vuwa-aaruwa, iya keni yá njá á ba átevege kure. Erva a nafa máki icaráyica áte mama wá, á taa yeka egdzere mázla-aara. Ba duksa palle ge kure keni, kwá taa maganaaka ba názara keni máki kwa ɓaaka atevege ya.

5 «Daaci ya mama á nafa ŋanna ba iya, kure kwa erva-aha-aaruwa. Edda una á njá á ba átevege ya, iya keni yá aŋkwa átevege ŋane wá, ŋane á magannaamaga námpire ge Dadaamiya. Amá máki kwa ɓaaka átevege iya, ya ɓaaka átevege kure wá, kwá taa maganaaka ba názara keni. 6 Edda una á njá ƴiƴiye an ya wá, á eblyansebelye Dadaamiya ádegashe, ba seke náza erva á nafa na an ica na. Ta eblyanse á degashe, má welesewele tá fante kárá. 7 Máki kwá nja á ba áte vuwa-aaruwa, elva-aaruwa keni kwá aŋkwa emmága wá, naba ndavaundáva názena kwá kataná kure, kwá shánsha. 8 Máki aŋkwa námpire na kwá maganá kure wá, tá de diyakureddiye emnde ganakini kwa pukura-aha-aaruwa ba jirire, tá de dise estuwa ƴaikkire á Edderwa keni. 9 Yá keni wayanakurwáya ba seke una a wayitaa Edderwa na. Ma vaatara keni diyaweddiye ganakini wayanakurwayire. 10 Máki kwá aŋkwa á fisarfe am názena yá bakurná ya wá, ma vaatara keni kwá diyeddiye ganakini wayanakurwáyá, ba seke una yá aŋkwa á fansaara ya ge Edderwa, ma vaatara keni diyandiya geni wayiwáyá Edderwa.

11 «Ya sakuranse una na wá, ganakini a naatená higa-aaruwa na ni yá an ŋane na am ervauŋɗe á kure, geni kure keni á natená ervauŋɗe á kure an higa ba kalkale antara náza-aaruwa. 12 Náwa názena yá bakurná ya: Wayawaavewaye am dagave á kure ba seke una ya wayakurtaa ya. 13 Máki ba mága wayavire wá, ɓaaka arge una ni ura a naba ƴaa shifa-aara aɗaba slakate-aha-aara na. 14 Daaci kwa slakate-aha-aaruwa ba kure máki kwá aŋkwa á maga názena yá bakurná ya. 15 Daaci estuwa wá, yá ɗaakurka an walaaɗi-aha mázla-aara, aɗaba walaaɗi diyaaka sawári na am ire á zánwe-aara. Yá ɗaakura á ba an slakate-aha-aaruwa, aɗaba shanakurushe sawari na ya shanaa áza Edderwa na baɗemme ge kure. 16 Kwa eksisaa kure ka lauktu ya gev Yaakadada á kure, amá ya dzerakursaa ba ya geni kwá se ɗabiɗaba. Ya fakuraare slera zlaɓe ádaliye, geni kwá maganaamaga nampire na ni saksage na. Daaci ma kwa ndavanu uwe ge Edderwa keni á vakurteva, máki kwá ndavaná an zhera-aaruwa. 17 Wayawaavewaye am dágave á kure. Ba una názu yá fakuraará ya.»

Duniya ƴanaaƴa Yaisu antara emnde-aara

18 «Máki ƴarakuraaƴa emnde a duniya wá, diyaweddiye ganakini ta ƴaa ba ya zuŋŋwe. 19 Ma andze kwa emnde a duniya wá, ma tá ƴákuraaka emnde-aara keni, aɗaba ma kwa ba palle. Amá kwa emnde a duniyeka, ya dzerakursaa ya, ya sakurse am itare. Aɗaba una ŋanna ƴarakuraaƴa na. 20 Viyawanaaka kure ba elva-aaruwa na: Walaaɗi wá, á taa januka ge zanwe-aara an ƴaikkire. Máki ta faa zlaɗa áte ya wá, watse tá fá zlaɗa áte kure keni. Máki ta cena elva-aaruwa wá, názá á kure keni watse tá eccena. 21 Baɗemme á lámare ŋanna wá, tá de magakurte aɗaba ba zhera-aaruwa, aɗaba diyarka edda una ni a ɓeliɓela na. 22 Ma andze sanemka á se ndaternda wá, ma haypa-aatare ka. Amá kina wá, watse ɓaaka we-aatare mazla-aara, ba haypa-aatare. 23 Ma a ƴiyaa ware keni, a ƴaa ba Edderwa. 24 Ma andze magannaaka slera-aha na ndza magaaveka am dágave á emndimagwaha ɗekiɗeki na áte ice-aatare wá, ma haypa-aatareka. Amá náwa naranna slera-aaruwa baɗemme, aley ƴaraŋeraaƴa antara ba Edderwa keni. 25 Mága-aatare ŋanna wá, a gevaa ba názena an puwa am tawraita-aatare. Aŋkwa an puwa am *tawraita, a ba ŋane: Ƴariyaaƴa ba dey.»

26 A ba ŋane á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «Watse á sawa Slemelakurumele á de vakurtá Edderwa, yá de ɓelaná á sawa am mba á ŋere máki danaada ya. Slemelakurumele ŋanna wá, Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á kwaratersá ŋane jirire ge emnde, á se maganá ŋane seydire áte ya. 27 Kure keni watse kwá mága seydire áte ya, aɗaba ya fantuwa estuwa slera-aaruwa, sem kina ma ba kerɗe.»

16

1 «Náwa yá aŋkwa fakuremfa am vuwa á kure, ganakini a de kezlevka fetarfire á kure áte ya. 2 Aɗaba watse tá ŋgyakurŋgye am jeba á Yahudiya ba ɗekiɗeki, kwá duka á dem mashidi. Aŋkwa á sawa sarte umele wá, ma a janaa ware shifa á kure keni, á de banba am ervauŋɗe-aara geni á maganá slera shagera ge Dadaamiya. 3 Una ŋanna tá de maganá aɗaba diyaraŋerka ma Edderwa, ma iya keni. 4 Kwaya ŋane, fanakuremfa am vuwa á kure zlauzle. Daaci má samsa sarte ŋanna wá, watse kwá diyeddiye ganakini ya ndakurndá.»

Slera á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe am duniya

A ba ŋane á elvan ge itare: «Ndanakurka una am fantaufe na wá, aɗaba yá aŋkwa ba ya an ire-aaruwa am dagave á kure. 5 Kina wá, ya ndakursende aɗaba yá aŋkwa eptsa á deza edda una a ɓeliɓela na. Amá ɓaaka ura a ndaviyu elva am dagave á kure áte zlala-aaruwa ŋanna. 6 Kwá dzámá ire estuwa aɗaba ya bakuraa yá eptsa ádeza edda una á ɓeliɓela na emtu? 7 Amá yá ndaakur ba jirire: Baira ge kure wá, shagera ba yá zlálá ŋanna. Aɗaba máki zlalanka ya, á sawka Slemelakurumele na keni. Amá máki zlalanzlálá ya wá, yá de ɓelá ŋane, á de sawa ŋane ásezekure. 8 Má watse samsa ŋane wá, á se weratertá ice ge emnde a duniya áte haypa-aatare, áte jirire-aaruwa antara áte shairiya na á de kyáná Dadaamiya. 9 Haypa-aatare ŋanna wá, aɗaba fartareka áte ya. 10 Ate jirire-aaruwa keni maa, aɗaba watse kwá nika mazla-aara yá eptsa ádeza Edderwa. 11 Ate shairiya á Dadaamiya maa, aɗaba ŋateraaŋa shairiya antara slekse á duniya na baɗemme.

12 «Kwakya duksa na yá kátá bakurná ya, amá yá ndakurka aɗaba zlaɓe kwá dzegwánka. 13 Daaci má watse samsa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ŋanna á kwaranse jirire ge ura na wá, watse á se ndakursá ŋane jirire á duksa baɗemme. A se ndaakur elva á ire-aareka, amá á se ndáhá ba názena ni a cenáncena na, antara duksa na watse á magava á katafke na baɗemme. 14 Watse á se mbeɗakurwa ŋane elva-aaruwa, daaci estuwa emnde baɗemme watse tá nanna ƴaikkire-aaruwa. 15 Baɗemme á duksa á Edderwa ba náza-aaruwa. Ya bakurnaa aɗaba una, watse Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á sakurá elva-aaruwa.»

Dzama ire á de gev higa ƴaikke

16 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Á de katafke cekwaaŋguɗi wá, watse kwá nika. Má shekwaashekwa cekwaaŋguɗi, watse kwá nina zlaɓe ádaliye.» 17 Daaci a bá pukura-aha umele am dagave-aatare: «A ba Yaakadada, á de katafke cekwaaŋguɗi wá, watse kwá nika. Má shekwaashekwa cekwaaŋguɗi wá, watse kwá nina zlaɓe ádaliye. A ba ŋane zlaɓe ádaliye: Yá zlala á dem mbá á Edderwa, watse kwá nika na mu, amaana estara ŋane elva ŋanna?» 18 A ba itare: «Á de katafke cekwa na á ndaana ŋane na wá, ŋá taa diseka ɗekiɗeki.»

19 Amá kerteŋ diyeddiye Yaisu ganakini aŋkwa ndáva-aatare azeŋara. Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwá kátá dise elva-ara ŋane kwá aŋkwa á ndava am dagave á kure na? Ba elva na ya bakurnaa ya, á bá ya: Á de katafke cekwaaŋguɗi watse kwá nika, má shekwaashekwa cekwaaŋguɗi, watse kwá nina zlaɓe ádaliye na emtu? 20 Yá ndaakur ba jirire: Kure wá, watse kwá kyuwa, watse kwá tsákáná á ba antara ɗakwa. Emnde a duniya wá, watse tá dzaka. Watse kwá dzámá ire kwakya, amá cekwaaŋguɗi á de katafke wá, á de gev higa ƴaikke ge kure. 21 Ba seke náza á mukse á huɗe, máki herzhe yá-aara wá, sey ba á dzámá ire aɗaba herzhe zlaɗa-aara. Amá má yaaya wá, á shá higa ƴaikke, á gev ba seke ndza wanka duksa, aɗaba yaaya ura. 22 Watse ba duksa palle ge kure keni, kina wá, kwá aŋkwa dzama ire, amá watse yá nakurná zlaɓe ádaliye ba kure ŋanna, kwá higa, watse ɓaaka ura á dzegwándzegwa piya higa ŋanna am kure.

23 «Má watse samsa sarte ŋanna wá, baɗemme á maana á duksa watse á ba bálá ázekure, ɓaaka ura á de ndava elva ázerwa. Yá ndaakur ba jirire: Ma kwa ndava uwe an zhera-aaruwa keni, á vakurteva Edderwa. 24 Zlaɓe ndavakurka emtsaaɗe ba názara keni an zhera-aaruwa. Ndavaundáva, kwá shánsha duksa na kwá ndavaná kure, geni a natena higa am ervauŋɗe á kure.»

Yaisu gaaga ndzeɗa arge duniya

25 A ba ŋane á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «Sem vatena wá, yá eksa duksa á duniya ganakini yá palakurá sera á elva á Edderwa an ŋane. Amá aŋkwa á sawa sarte na ni watse yá ndaakur elva á Edderwa ba parakke. 26 Má samsa sarte ŋanna wá, watse kwá ndavaná ba kure an ire á kure duksa áza Edderwa an zhera-aaruwa. Bawanka ni watse yá ƴekakurná ba iya duksa. 27 Aɗaba Edderwa wayakurtewáyá kure keni. A wayakurte aɗaba kure wayakuriwaya, fakurtarfe geni ya sawa ázeŋara. 28 Ba jire ya sawa á ba áza Edderwa, ya sem duniya. Kina wá, yá aŋkwa ƴa duniya, yá eptsa á deza Edderwa.»

29 A ba pukura-aha-aara: «Yawwaa, una wá, ndaksenda elva párákke, ɓaaka naraje am huɗe-aara ɗekiɗeki. 30 Kina wá, diyaŋerdiya ganakini diyakdiya duksa baɗemme, diyakdiya ka názu am ire á ŋere, ɓaaka ni ŋá ndavaku an ndave emtsaaɗe. Aɗaba una ŋanna diyaŋerdiya mázla-aara geni ka sawa áza Dadaamiya.»

31 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Diyakurdiya mázla-aara ka? 32 Amá aŋkwa á sawa sarte umele, ba kina keni samsa wá, baɗemme watse kwá kyivaarkye, ma ware keni watse á zhagade á de cuwa há-aara, watse kwá ƴiƴa ba ya palle. Amá ge jirire wá, watse ya palle ka, aɗaba aŋkwa Edderwa antara ya. 33 Baɗemme á una ŋanna yá aŋkwa fakurem am vuwa na wá, geni a gazleka ervauŋɗe á kure ɗekiɗeki, aɗaba kwa ba palle antara ya. Am duniya na wá, kwá shushe zlaɗa, amá tsawaatse ba shagera, aɗaba gannaaga ya ndzeɗa arge duniya.»

17

Maduwa á Yaisu arge pukura-aha-aara

1 Am sarte na zlanaazle elva-aara Yaisu, a kante ice á dem samaya, a ba ŋane: «Eddaye-aaruwa, kina wá, hyephye sarte mázla-aara. Marateranmárá ƴaikkire á Egdza á ŋa ge emnde, geni ya keni ya marateranmárá ƴaikkire á ŋa. 2 Aɗaba ka vitaa ba ka hákuma áte emnde baɗemme, geni yá vaterte shifa na á zleka na, ge emnde na ka dzeratersaa ka ge se ɗabiɗaba. 3 Shifa na á zleka ŋanna wá, ba ni a diyaraksediya ba shagera, ka Dadaamiya á jirire ɓaaka umele, a diyariyeddiye iya Yaisu *Almasiihu na ka ɓeliyaa ka. 4 Maranateránmárá ƴaikkire á ŋa ge emnde am duniya, magannaamaga slera na ni ka fiyaara ka. 5 Daaci kina wá, eptsiyaptsa kwa á dem ƴaikkire-aaruwa na ndza yá am kwa átevege ekka kwaye zlaɓe nderaaveka duksa ba ɗekiɗeki na.

6 «Kwaranatersekware zhera á ŋa baɗemme ge emnde na ka dzeratersaa ka am duniya, ka vite ge ɗabiɗaba na. Ta emnde á ŋa ba ge ekka, amá ka puwatermaa am erva-aaruwa. Itare wá, tá aŋkwa cena elva á ŋa, tá aŋkwa á faksarefe. 7 Kina wá, itare diyardiya baɗemme ganakini baɗemme á názena ya shanaa ya ázeŋa, a sawa á ba ázeŋa. 8 Mbeɗanaterumbeɗe elva á ŋa baɗemme, lyarvaalya an ervauŋɗe-aatare palle, diyardiya ganakini ba jirire ya sawa ázeŋa, fartarefe geni ka ɓeliyaa ba ka.

9 «Yá aŋkwa ŋaláká aɗaba itare. Yá ŋalák ge duniya baɗemme ka, amá aɗaba emnde na ni ka vite ge ya na. Ta emnde á ŋa ba ge ekka. 10 Duksa-aaruwa, ba duksa á ŋa. Duksa á ŋa keni ba duksa-aaruwa. Daaci emnde tá zharaná am itare ƴaikkire-aaruwa. 11 Iya wá, yá aŋkwa ƴá duniya, yá eptsa á dezeŋa, amá itare wá, zlaɓe tá njá á ba am duniya na. Edderwa ka cuɗeɗɗe, yá aŋkwa dá kina á dezeŋa na wá, yá aŋkwa ŋalakŋála geni ká tsufatertsufa an hákuma na ni aŋkwa am zhera á ŋa, zhera á ŋa na ka vite ge iya na, geni itare keni a garevge palle, ba seke una ni miya antara ka ma ba palle na. 12 Am sarte na yá aŋkwa ya am dagave-aatare wá, tsufanateraatsufa an hákuma na aŋkwa am zhera á ŋa, zhera na ka vite ge ya na. Ɓaaka ura keɗaakeɗa am dagave-aatare, sey ba edda una aŋkwa elva-aara ta puwete am wakita á ŋa na. Gevge ba kalkale antara una a ndaanaa wakita. 13 Amá kina yá aŋkwa tse, yá zlala á dezeŋa na wá, yá aŋkwa ndaha elva ŋanna antara ka emtsaaɗe, geni ma zlalanzlala keni, a naatenaha ervauŋɗe-aatare an higa ba kalkale antara náza-aaruwa. 14 Mbeɗanaterumbeɗa elva á ŋa, lyarvaalya an ervauŋɗe-aatare palle. Amá wayaraterka emnde a duniya mazla-aara, aɗaba garevge gergere. Ba seke una iya keni ganevka ura á duniya na. 15 Yá ŋalák ganakini ká satersese am duniya baɗemme ka, amá geni ká tsufatertsufa, a magaterteka emtaŋkire slemándzawe. 16 Ba seke una ni ya ura á duniya ka ya na wá, itare keni ta emnde a duniya ka. 17 Emmága sleksire á ŋa am ervauŋɗe-aatare, barateraabárá an jirire á ŋa. Ba elva á ŋa una jirire ŋanna. 18 Ba seke una ka ɓeliyaa ka á sawa am samaya, á sem duniya na wá, iya keni yá aŋkwa á ɓelaterɓela á dem huɗe á duniya. 19 Yá aŋkwa vakte ire-aaruwa baɗemme aɗaba itare, geni itare keni tá ƴaká ire-aatare á ba an jirire.

20 «Kina wá, yá ŋaláká arge itare ka palle mazla-aara, yá ŋaláká arge emnde na ni watse tá de fetaare áte ya aɗaba waazu-aatare na keni baɗemme. 21 Yá aŋkwa ŋalakŋála Edderwa, geni baɗemme-aatare ŋanna, ká gatervege ba palle, lauktu tá gevge palle antara miya, ba seke una yá aŋkwa am ka, ka keni ká aŋkwa am ya na. Itare keni a garevge palle, lauktu tá de fetarfe emnde a duniya ganakini ka ɓeliyaa ba ka. 22 Ƴaikkire na ni ka vitaa ka ge iya na wá, vanaterteva ya ge itare keni, geni a garevge palle, ba seke una miya antara ka ma ba palle na. 23 Ba seke una ni ekka ká aŋkwa am ya, iya keni yá aŋkwa am ka na wá, itare keni a garevge ba palle. Á de dise áte una ŋanna duniya ganakini ka ɓeliyaa ba ka, wayakaterwáyá itare keni ba seke una ka wayite ya na.

24 «Daaci Edderwa, emnde ŋanna ka vitaa ka na wá, yá kátá itare keni tá de njá á ba am tate na yá de njá ya átekwa na, geni a naránna ƴaikkire na ka vitaa ka. Ƴaikkire-aaruwa ŋanna wá, aɗaba wayakitewáya kwaye zlaɓe nderaaveka duksa ba ɗekiɗeki na. 25 Eddaye-aaruwa, ka ura jirire, amá diyaraŋka emnde a duniya, ya diyaksaa ba ya. Emnde ŋanna ka vitaa ka na keni diyardiya ganakini ka ɓeliyaa ba ka. 26 Kwaranatersekwáre zhera á ŋa ge itare, yá aŋkwa á kwaratersekwáre zlaɓe ádaliye dem katafke keni, ganakini wayava na ka wayitaa ka an ŋane na wá, itare keni tá wayaavewáye á ba áte una ŋanna, iya keni yá njinja am itare.»

18

Ta eksanaa estuwa Yaisu

(Mat. 26:47-56; Mark. 14:43-50; Luka 22:47-53)

1 Am sarte na zlanaazle Yaisu mága maduwa ŋanna, mazla-aara ta naba zlálá antara pukura-aha-aara á dete iga a egdza guwa na tá ɗaaná an Kaidairaun na. Aŋkwa fe áte iga a guwa ŋanna maa, ta demhe am fe ŋanna antara pukura-aha-aara. 2 Yahuda na a velanaa ŋane Yaisu na wá, ŋane diyaadiya tate ŋanna. Aɗaba mbaasemba Yaisu ge dem tate ŋanna antara pukura-aha-aara. 3 Daaci a dateraa Yahuda ŋanna sawji-aha, antara emnde a ufa mashidi na ta ɓelateraa male-aha á *liman-aha antara *Farisa-aha na. Daaci daredde, tá an kazlaŋa á wáva-aatare am erva, antara kárá á fanus-aha-aatare, ira kárá á názambakara.

4 Yaisu wá, diyaadiya ŋane názu watse á shá ŋane baɗemme. A tsetehe, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwá aŋkwa tatayá ware kure?» 5 Ta ŋwanante, a ba itare: «Ŋá aŋkwa tatayá ba Yaisu ura Nasarátu.» A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ya Yaisu ŋanna ba iya.» Daaci ta tsaahe kwa, antara Yahuda na a velanaa ŋane na á tse á katafke-aatare. 6 Am sarte na ni ya Yaisu ŋanna ba iya, a ba Yaisu á elvan ge itare na wá, baɗemme eptsaraapetsa an iganiga, reppe puwaraapuwa á dem áhá baɗemme.

7 Yaisu a ndavateruhe zlaɓe ádaliye: «Kwá aŋkwa tatayá ware kure?» Ta ŋwanante, a ba itare: «Ŋá aŋkwa á tatayá Yaisu ura Nasarátu.» 8 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Ábi ya ndaakurndaha? Máki kwá aŋkwa á tatayá ba iya wá, ƴawáterƴa emnde na a zlarzlálá, ya Yaisu ŋanna ba iya.»

9 Yaisu a ndaa una ŋanna, geni a gevge á ba áte elva-aara na a banán ge Eddeŋara Dadaamiya na, aɗaba a ba ŋane: «Ba ura palle keni keɗaaka am dagave á emnde na ka vitaa ka.»

10 Simaun Piyer maa, aŋkwa masalam ázeŋara, a naba teɗese masalam-aara ŋanna, a waa walaaɗi á male á *liman-aha an ŋane, a lanaa hyema á naɗafa. Zhera á walaaɗi ŋanna Malkus. 11 Amá a ba Yaisu á elvan ge Piyer: «Femfa masalam á ŋa am bere-aara. Ka kurken eksanarka shá zlaɗa na a fiyaara Edderwa emtu?»

Daránda Yaisu á dem mba á Hannas

12 Daaci ta naba gwarhe ge sawji-aha antara male-aatare ira Yahudiya-aha emnde a ufa mashidi na, ta naba puwete zawa áte Yaisu. 13 Zuŋŋwe wá, ta daa Yaisu á dem mbá á Hannas emtsaaɗe, shawleŋara ge Kayafas male á *liman-aha am sarte ŋanna. 14 Ba Kayafas na ndza a baterán ge Yahudiya-aha, a ba ŋane: «Máki jamija shifa-aara ŋane palle, á shansha ire-aara larde á miya na.»

A ba Piyer: Ya pukura á Yaisu ka

(Mat. 26:69-70; Mark. 14:66-68; Luka 22:55-57)

15 Simaun Piyer antara pukura umele wá, ta daa ɗaba Yaisu am sarte na eksarvaaksa na. Palle á Piyer ŋanna wá, male á *liman-aha diyaadiya ŋane ba shagera. Aɗaba una ŋanna a shaa baráma á ɗaba Yaisu á de ba am huɗe á há á male á liman-aha. 16 Amá Piyer wá, a tsaahe áte we á wakyiya. Daaci a naba eptsehe ge pukura palle na diyaadiya male á liman-aha na, ta se ndaave elva antara mukse na á ufa wakyiya na, daaci a dánme Piyer keni á dem huɗe á há. 17 Mukse ŋanna sle-ufa wakyiya na a se ndavanu ge Piyer, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ábi ka keni ka ba pukura á zhel ŋanna?» A ŋwete ge Piyer, a ba ŋane: «Iya ka». 18 Am sarte ŋanna aŋkwa ekhye maa, mbarantembe kárá walaaɗi-aha antara emnde a ufa mashidi, tá aŋkwa á cena kárá na. Piyer keni a de tsaahe ázetare, tá cena kárá na kerɗe.

Yaisu á katafke á Hannas male á *liman-aha werre

(Mat. 26:59-66; Mark. 14:55-64; Luka 22:66-71)

19 Hannas emgyegwe a male á *liman-aha a ndavanu elva ge Yaisu áte pukura-aha-aara, antara názena a kwaratersaa ŋane ge emnde. 20 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Baɗemme á elva-aaruwa ya ndahán ba párákke. Ya kwaraterse ge emnde am *mashidi ƴaikke, antara am egdzar mashidi-aha. Ɓaaka elva na ya ndaanaa an sheɓe ɗekiɗeki. 21 Labara ká ndaviyu elva áte una ŋanna? Ndavaterundave ba ge emnde na ni a cenanaa hyema-aatare elva am mbuwe-aaruwa, itare diyaardiya názena ya ndaanaa ya.»

22 Ba a ndaase una ŋanna Yaisu wá, palle á emnde a ufa mashidi na tá á tsatse áhuwa, a se vante babárva, a ba ŋane á elvan ge Yaisu: «Tá ŋwanante ba estuwa ge male á liman-aha?» 23 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Máki ya ndaanaa an dzálá wá, naba ndaŋerndaa tate na ni ya ndaanaa an dzálá na. Amá máki ya ndaanaa á ba áte uŋŋule-aara wá, labara ká jija?»

24 Daaci á bá liman Hannas: «Dawánda kwa á dem mba á Kayafas.» Ta daa Yaisu á ba an takwasa ŋanna á dem mba á Kayafas male á liman-aha.

Dalide Piyer ge baa ŋane pukura á Yaisu ka

(Mat. 26:71-75; Mark. 14:69-72; Luka 22:58-62)

25 Am sarte ŋanna, zlaɓe Simaun Piyer á ba tse áte we á kárá na, á cena kárá. Ta ndavanuhe ge emnde a cena kárá ŋanna, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Ka keni ka ba palle á pukura-aha á zhel ŋanna ka?» A ŋwete ge Piyer a ba ŋane: «Ya pukura-aara ka.» 26 Aŋkwa palle á walaaɗi-aha á male á *liman-aha, ba egdza emmeŋara ge edda una Piyer a icanaa hyema an masalam na, a ba ŋane á elvan ge Piyer: «Ka ni nanaŋka antara ŋane am fe áhuwa na?» 27 «Aley ba ya pukura-aara ka», a ba Piyer. Ba ŋane keni ndaasende, tsaktsakwalikwaa a ba tsákálá.

Yaisu á katafke á sleksu *Pilaatu

(Mat. 27:1-2, 11-14; Mark. 15:1-5; Luka 23:1-5)

28 An eŋlya werre wá, ta danse Yaisu am mbá á Kayafas male á *liman-aha, ta dánaa á dem mbá á *Pilaatu slekse ƴaikke ta fanaa emnde a Rauma. Amá darka Yahudiya-aha á dem huɗe á há á slekse ŋanna, aɗaba tá an bárá cuɗeɗɗe, aŋkwa muŋri á *Paska á katafke-aatare geni tá shánsha zá muŋri ŋanna. 29 A segashe aɗaba una ŋanna sleksu Pilaatu ásezetare ágashe, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwa se puwaar ugje aɗaba uwe ge zhel na?»

30 Ta ŋwanante ge slekse, a ba itare: «Ma andze ɓaaka názu á maganá ŋane wá, ma ŋá sánka á sem mbá á ŋa.» 31 A ba sleksu Pilaatu á elvan ge itare: «Máki ba estuwa wá, nawmbare dawánda, de kyawkya ba kure shairiya-aara áte una am *tawraita á kure.» Ta ŋwanante ge male-aha á Yahudiya-aha, a ba itare tá elvan ge ŋane: «Aɗaba ɓaaka baráma-aara ge ŋere, ganakini ŋá kyá shairiya a keɗa shifa á ura.» 32 Mága ŋanna wá, sesse jirire á elva á Yaisu na a ndaanaa áte emtsa-aara na. Aɗaba a ba ŋane: Watse tá tsitetse áte dzaŋgala.

33 *Pilaatu a naba demhe am huɗe á há-aara, a ɗaante Yaisu, a de ndavanuhe, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ba ka una ka slekse á Yahudiya-aha na emtu?» 34 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Una ba elva á ire á ŋa emtu, ta se ndaaka emnde he?» 35 A ba Pilaatu á elvan ge Yaisu: «Iya ya ura Yahudiya emtu? Ábi ta se puwakaare ugje ba emnde á kure antara male-aha á *liman-aha ázerwa, ka gu uwe ka?»

36 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ya slekse, amá kwárá-aaruwa wá, am duniya ka. Ma andze tate na yá kwaraná ya am duniya wá, ma tá sawa kwakwane-aha-aaruwa á se waviyuwave, ma tá eksivaaka Yahudiya-aha ɗekiɗeki. Amá tate na ni yá kwaraná ya na wá, am duniya ka.» 37 A ba Pilaatu á elvan ge ŋane: «Máki estuwa wá, ka slekse kwa?» A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ba seke ndáhá ŋa. Ya slekse. Dalila á sawa-aaruwa á sem duniya na wá, a siyaa ba se maratera jirire ge emnde. Ta yiyaa aɗaba ba una ŋanna. Edda una aŋkwa jirire ázeŋara wá, á cená elva-aaruwa keni.» 38 A ba Pilaatu á elvan ge ŋane: «Uwe ŋane jirire ŋanna?»

Am iga-aara maa, a naba sessehe zlaɓe ádaliye ge Pilaatu ŋanna áseza Yahudiya-aha na ágashe, a ba ŋane á elvan ge itare: «Shanánka ya haypa áte zhel na ba palle keni. 39 Am mbakursembe ganakini ba kelaa sakanderi yá ɓelakurá daŋgay palle am muŋri á *Paska maa, wayakurwáya emtu an slekse á Yahudiya-aha yá ɓelakurnaaɓela á da?» 40 Amá a ba itare baɗemme-aatare tá elvan ge ŋane á bá an ká kwárá: «Aꞌaa ŋane ka, ɓelanaaka ŋane. Ŋere ŋá hayá ká ɓelaŋerá Barabas.» Degiya Barabas ŋanna sleceɓa shifa.

19

Njarantenja am shairiya ge ja shifa á Yaisu

(Mat. 27:15-31; Mark. 15:6-20; Luka 23:13-25)

1 Daaci a ba slekse á elvan ge sawji-aha-aara: «Dawánda Yaisu, de zawuze an ja.» 2 Ta dánhe ge sawji-aha Yaisu na, ta de nderse dáke, ta faɗanse ire an ŋane, ákurá *ɗaŋkaula, ta tsekwanme am dira kyaŋŋe. 3 Mazla-aara ta tsaahe ákatafke-aara, ta gyanu rume: «A vakteva Dadaamiya shifa slekse á Yahudiya-aha!» Daaci ta naba vavante babárva.

4 Am iga-aara maa, sleksu *Pilaatu sesse zlaɓe ádaliye áseza zlamaakelaawa, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwaye yá de sansese zhel ŋanna á se katafke á kure, ba palle keni shanánka ya haypa-aara, ganakini yá ŋguɗaná aɗaba ŋane.»

5 Daaci ta sanse Yaisu ásegashe wá, an tsekwa am dira kyaŋŋe, ta faɗanse ire an dake. A ba slekse á elvan ge itare: «Kwaya ŋane zhel ŋanna.» 6 Aley ba ta puwete ice-aatare áte Yaisu, *liman-aha antara emnde a ufa mashidi wá, ta kante kwara á ba á dem zhegela, a ba itare tá elvan ge slekse: Zleŋelezleŋela áte dzaŋgala. Baɗemme-aatare tá ndaha ba ŋane. «Áy náwmbare de zleŋelawzleŋela ba kure áte dzaŋgala ŋanna, shanánka ya haypa na ni yá zleŋelaná aɗaba ŋane.» 7 A ba Yahudiya tá elvan ge ŋane: «Máki áte shairiya na am *tawraita á ŋere wá, á njeka an shifa ɗekiɗeki, aɗaba a bantsa ŋane: ŋane *Egdza á Dadaamiya.»

8 Am sarte na cenáncena sleksu *Pilaatu, a ba Yaisu ŋane Egdza á Dadaamiya na wá, farfe zlaɓe ádaliye gázla-aara. 9 A eptsehe zlaɓe ádaliye á dem huɗe á há, a de ndavanu ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ka ura ekse-ara ka?» Amá ŋwanárka Yaisu ɗekiɗeki. 10 A ba slekse á elvan ge ŋane: «Ká ŋweka ndza? Diyakika ganakini yá an hákuma ge ɓelakaaɓela, bi ya zleŋelakhe áte dzaŋgala emtu?» 11 A ba Yaisu á elvan ge slekse: «Hákuma ŋanna ká maganá ka áte ya na keni a vaktaa ba Dadaamiya. Ma andze vakteka Dadaamiya wá, ma ɓaaka hákuma á ŋa áte ya ba cekwaaŋguɗi keni. Daaci kwakya ba haypa á edda una a se vite ge ekka na arge haypa á ŋa.»

12 A fantau á ba am sarte ŋanna slekse, ɓaaka názu magaaka ganakini á ɓelanaaɓela Yaisu. Amá ta puwaar hula Yahudiya-aha, a ba itare tá elvan ge ŋane am hula-aatare: «Máki ɓelakanaaɓela zhel na wá, ka ura á male á larde a Rauma ka ɗekiɗeki. Aɗaba ura ni a ganve ire-aara slekse na wá, ŋane kelaade á male á haha á Rauma.»

13 Ba a cenaa elva ŋanna sleksu *Pilaatu wá, a naba sanse Yaisu ádaliye, a njema am kurshi á shairiya áte egdza gavaye-aara ta maganaa án nákwa, an elva á Ibraniŋkau tá ɗaháná an Gabbata. 14 Am sarte ŋanna wá, herzhe á maga vacitire. Ba makuralla-aara una muŋri á *Paska. Daaci a ba sleksu *Pilaatu á elvan ge Yahudiya-aha: «Náwa slekse á kure». 15 Amá a ba itare á bá an ká kwara á dem samaya: «A njeka an shifa! A njeka an shifa! Zleŋelezleŋela áte dzaŋgala», a ba itare. A ba slekse á elvan ge itare: «Yá já slekse á kure emtu?» A ba male-aha á Yahudiya-aha tá elvan ge ŋane: «Ɓaaka slekse á ŋere umele arge male á larde á Rauma.» 16 Daaci slekse a naba ƴateraa Yaisu, ganakini a de zleŋelarzleŋela áte dzaŋgala, ta danhe ge sawji-aha.

Zleŋelarzleŋela Yaisu áte dzaŋgala

(Mat. 27:32-44; Mark. 15:21-32; Luka 23:26-43)

17 Daaci daransede Yaisu á dete iga a ekse, a sepanaa ba ŋane dzaŋgala-aara á dem tate na tá ɗaaná an Gaulgauta an elva a Ibraniŋkau-aha na, amaana: Tate á delame á ire. 18 Daraada áhuwa maa, sawji-aha na ta naba zleŋela Yaisu áte dzaŋgala. Aŋkwa zala buwa ta zleŋelaterhe kerɗe. Palle ta zleŋelehe áte dzaŋgala am naɗafa á Yaisu, ura palle keni am názlaɓa, Yaisu am dagave, ma ware keni áte dzaŋgala ge ire-aara. 19 Sleksu *Pilaatu a puwete názena ni ta jaa Yaisu átuge na, a fete áte dzaŋgala. Náwa názena a puwetaa ŋane: Yaisu ura Nasarátu, ŋane slekse á Yahudiya-aha. 20 Kwakya Yahudiya-aha na de ndarsende puwa ŋanna, aɗaba ƴiƴiyeka an kevaye an berni. Puwa ŋanna keni ta puwete an elva a Ibraniŋkau, an elva a Yunaniŋkau, ira elva a Rauma. 21 Amá a ba male-aha á Yahudiya-aha tá elvan ge sleksu Pilaatu: «Puweka slekse á Yahudiya-aha na, puwetepuwa: A bantsa ŋane ya slekse á Yahudiya-aha.» 22 Amá a ba slekse á elvan ge itare: «Názu puwantepuwa wá, á njá á ba áte una ŋanna.»

23 Sawji-aha am sarte na zlaruzle am zleŋela Yaisu maa, ta tegaa naŋgyuwe-aara am dagave-aatare gergere ufaɗe áte itare. Daaci a juwa zane-aara icarka an ica ɗekiɗeki, ta hán ba estuwa. 24 A ba sawji-aha am dagave-aatare: «Tataumika zane na, magaumimága njeri, watse á jesarje edda una á zaná ŋane na.» Daaci estuwa, gevge ba seke una an puwa am wakita á Dadaamiya. A ba wakita á Dadaamiya wá: Ta tegaa naŋgyuwe-aaruwa am dagave-aatare, ta magaa njeri áte zane-aaruwa.

25 Tara emmeŋara antara egdza emmeŋara mukse ge emmeŋara ŋanna, antara Maari mukse á Kaulaupas, ira Maari mukse na am Magdala na, itare tá á tsatse á ba áte vuwa á dzaŋgala na Yaisu átekwa na. 26 Yaisu a ɓelanu ice ge emmeŋara, tá antara pukura-aara na ni kwakya-aara a wayete ba ŋane na, a ba ŋane á elvan ge emmeŋara: «Emmaaye, dawale ŋanna wá, egdza á ŋa ba ŋane.» 27 A ba ŋane á elvan ge pukura ŋanna: «Emmeŋa ba ŋane.» Pukura ŋanna a naba eksante Maari á ba am sarte ŋanna, a danaahe á dem mba-aara.

Emtsa á Yaisu

(Mat. 27:45-56; Mark. 15:33-41; Luka 23:44-49)

28 Am iga a una ŋanna maa, am diyaadiya Yaisu ganakini zlauzle slera-aara baɗemme, a ba ŋane: «Á wiya ndera.» Estuwa gevge názena a ndahanaa wakita á Dadaamiya. 29 Daaci aŋkwa hwámá ta netaa mbazla á egdza nafa am huɗe-aara ɗaŋɗaŋe mbazla ŋanna; duwa á sawji-aha, ta ŋguɗete jeba á sausau umele áte lálá, ta sheɓeme am mbazla ŋanna, ta fante áte we ge Yaisu. 30 Ba a shu una ŋanna Yaisu, a ba ŋane: «Kina wá, zlauzle slera-aaruwa baɗemme.» Mazla-aara a naba gá ire-aara, a emtsehe.

Zhel sawji a waa Yaisu an upa am slerpa

31 Vacite ŋanna maa, makuralla-aara kwaskwe á puwansepuwe á Yahudiya-aha, kwaskwe á puwansepuwe ŋanna keni jauje ge kwaskwe á puwansepuwe-aha umele, aɗaba muŋri á *Paska. Aɗaba una ŋanna wayarka male-aha á Yahudiya ganakini kwaskwe á puwansepuwe á se berá emtsa á emnde áte dzaŋgala. A deteraa una ŋanna á deza sleksu *Pilaatu, geni a kazlaratervekazla emnde na am sera, a tsekwarateraatsekwa áte dzaŋgala-aha.

32 Daaci duwa á sawji-aha, ta de kazlaa emnde buwa na ta zleŋelateraa antara Yaisu áte dzaŋgala na am sera. 33 Amá Yaisu wá, ta beraa ɓaaka shifa am ŋane. Aɗaba una ŋanna kezlarka sera-aara ge ŋane. 34 Amá palle á sawji-aha a naba wehe an upa am slerpa wá, kerteŋ a kelaa uzhe antara yawe ásegashe. 35 Una a ndaanaa ba edda una a naanaa an ice-aara. Aŋkwa á maga seydire-aara ganakini ba jirire. Ŋane wá, diyaadiya ganakini a geva ba estuwa ba jirire, geni kure keni kwá fetarfe.

36 Una ŋanna gevge ba kalkale antara una an puwa am wakita: A ba wakita á Dadaamiya wá: Tá de kyaɓeka hyahya-aara ɗekiɗeki. 37 Am tate umele zlaɓe ádaliye á ba am wakita á Dadaamiya ŋanna, a ba ŋane: Watse tá zhárá edda una ni ta wanaa an upa na.

Zlavarnaazlava Yaisu am irekhya

(Mat. 27:57-61; Mark. 15:42-47; Luka 23:50-56)

38 Am iga á una ŋanna maa, aŋkwa Yusufa umele ura Arimatiya, a de ndavanaa ŋane barama áza sleksu *Pilaatu, ganakini á tsekwanaatsekwa emtsa á Yaisu, á dánda. Yusufa ŋanna wá, fetarfe áte Yaisu, amá ndahaaka parakke aɗaba á wáná lyawa átuge Yahudiya-aha. A duwa ŋane ádeza slekse, slekse a vante barama. Daaci a de eksantaa ŋane emtsa á Yaisu. 39 Nikaudaimus na ndza a deza Yaisu vacite umele an vaƴiya na keni aŋkwa áza Yusufa ŋanna. Nikaudaimus a duwa antara naavawe á nafa umele tá ɗahaná an Mirt, a weshaterte antara iga a nafa umele tá ɗahaná an Alauwe á se emtáke, á maga kilau kul keƴe. 40 Ta tsekwanaa itare ta buwa ŋanna emtsa á Yaisu áte dzaŋgala, ta eksante, ta de faɗeme am kalpakane. Tá effáɗá ŋanna wá, ta gete emtsaaɗe naavawe á názase na áte kalpakane, lauktu ta faɗeme emtsa am huɗe-aara, ta magán ba seke una tá maganá Yahudiya-aha má tá heɗa ura. 41 Aŋkwa fe ba herzhe an tate á zleŋela á Yaisu ŋanna maa, aŋkwa irekhya aŋwaslire ndza zlavarnaaka emtsa am huɗe-aara ɗekiɗeki. 42 Am makuralla-aara kwaskwe á puwansepuwe-aatare, irekhya keni aŋkwa ba herzhe na wá, ta naba heɗaa Yaisu am huɗe-aara, aɗaba herzhe tá de maga niya á Yahudiya-aha.

20

Ɓaaka Yaisu am irekhya

(Mat. 28:1-8; Mark. 16:1-8; Luka 24:1-12)

1 An eŋlya werre ge laade, zlaɓe ba ice keni á zháreka wá, dedde Maari mukse á emnde a Magdala á dete irekhya á Yaisu. Duwa á Maari maa, a de beraa irekya á ba an wacene ɓaaka páláme átuge evege. 2 Daaci ba eptsa-aara, a zhágade á deza tara Piyer antara pukura na wayaawáyá Yaisu kwakya na, a ba ŋane á elvan ge itare: «Degiya teɗarseteɗe Yaakadada am evege, ma ta dánaa á deme keni diyaŋerka.» 3 Ta naba duhe ge tara Piyer antara pukura ŋanna á dete irekhya. 4 Bukerɗe-aatare ta dá á ba zhagade. Amá á teɗáná ba pukura palle na zhágade arge Piyer, daada ba ŋane zuŋŋwe áte irekhya. 5 A de zharaa ice á dem irekhya wá, a naa ba kalpákane á puwa ba dey. Amá wá, daaka á dem huɗe á irekhya. 6 Dámda Piyer keni, ŋane a naba demhe á ba dem huɗe-aara, amá ŋane keni a de beraa ba kalpakane á puwa. 7 Amá baukta na ndza ta faɗanaa ire an ŋane na wá, an kazla, á ɓela á ba an ire-aara. 8 Daaci a naba demhe ge pukura na ni ndza a deme ba ŋane zuŋŋwe á dete irekhya na, a zharanaahe, a naba fetarehe ganakini tsetsa Yaakadada. 9 Se ba am sarte ŋanna keni ndza cenaránka pukura-aha názena a ndahanaa wakita á Dadaamiya áte Yaisu, ganakini watse á tsetse am faya na. 10 Daaci ta naba dá-aatare ge pukura-aha buwa ŋanna.

Yaisu a maranse ire-aara ge Maari mukse á emnde a Magdala

(Mat. 28:9-10; Mark. 11:9-11)

11 Am sarte ŋanna wá, eptsapetsa Maari zlaɓe ádaliye á sete we á irekhya. A tsaahe wá, á kyuwa. Duwa-aara á de zharaa ice á dem irekhya wá, 12 á zhárá ba malika-aha ta buwa, tá am naŋgyuwe dzayye dzayye, tá njanja am tate na ndza ta zlavaa Yaisu na. Palle á malika-aha ŋanna a nja am tate á bela ire, palle keni ám tate á sera. 13 Daaci ta ndavanu elva malika-aha ŋanna: «Labara ká kyuwa emmaaye?», a ba itare tá elvan ge ŋane. A ŋwaterante, a ba ŋane: «Ya kyuwa Yaakadada-aaruwa, ma ta danaa á deme keni diyanka.»

14 Ba a ndaase una ŋanna, estuwa a eptsetaa ice wá, á zhárá ba Yaisu á tse, amá wá, diyaaka ganakini una ŋane. 15 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ká kyuwa uwe ka emmaaye? Ká tatayá ware ka?» Maari, ŋane a kurken ba edda una á maga slera am fe. Daaci a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Máki ka danaa ka wá, tasle á ŋa biyanba tate-aara eddaaye, yá de eksanteksa.» 16 «Maari!» a ba Yaisu á elvan ge ŋane. A eptsaptse ge Maari á dezeŋara: «Rabbuni,» a ba ŋane á elvan ge ŋane an elva a Ibraniŋkau, amaana malum-aaruwa.

17 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Piyiyanteka, aɗaba zlaɓe zlalanka emtsaaɗe á dem mba á Edderwa. Amá ezzlala de bateránba ge egdzar mama-aha-aaruwa: Náwa tsanetse, watse yá zlálá á deza Edderwa, kure keni Eddekure ba ŋane, yá deza Dadaamiya-aaruwa, kure keni Dadaamiya á kure ba ŋane.»

18 Daaci ba ezzlala-aara ge Maari mukse á emnde a Magdala na, a dateraa labare ŋanna ge pukura-aha, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ya nanna Yaakadada!» A naba ndaterhe názena ni a bannaa Yaisu na.

Yaisu á maraterá ire-aara ge pukura-aha-aara

(Mat. 28:16-20; Mark. 16:14-18; Luka 24:36-49)

19 Ba vaci laade ŋanna maa, ta jamme ge pukura-aha am bere, am iga a maŋgaripu, ta naba zlaŋete we á bere-aha baɗemme an tsekweram aɗaba lyawa á Yahudiya-aha wá, tá zhárá ba dámda Yaisu, a tsaahe am dagave-aatare. «A vakurteva Dadaamiya hairire,» a ba ŋane á elvan ge itare. 20 Am iga a elva ŋanna maa, a marateraa erva-aha-aara antara slerpa-aara. Daaci higa ge pukura-aha aɗaba naranna Yaakadada. 21 A ba ŋane á elvan ge itare zlaɓe ádaliye: «A vakurteva Dadaamiya hairire. Ba seke una ni a ɓeliyaa Edderwa á sem duniya na wá, iya keni yá aŋkwa ɓelakurɓela á dem huɗe á duniya.» 22 Daaci a naba futateraare effeƴa an we, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kwayaumbare Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. 23 Máki kwa ƴanaara kure haypa ge ura, Dadaamiya keni ƴanarƴe ge edda-aara. Máki ƴakuranaarka ge edda-aara, Dadaamiya keni ƴanaarka.»

Yaisu á maraná ire-aara ge Taumas

24 Am sarte na a sawa Yaisu áseza pukura-aha na wá, ɓaaka Taumas palle á pukura-aha, Wulhe keni ba zhera-aara. 25 Samsa Taumas wá, a ba pukura-aha umele tá elvan ge ŋane: «Ŋere naŋeránna Yaakadada.» A ba Taumas á elvan ge itare: «Máki nanánka tate á kusa-aha na ta paslanmaa am erva-aha na á ba an ice-aaruwa, ya fem gulanda-aaruwa, máki fanemka erva-aaruwa am tate á upa na ta wanaa am slerpa na wá, ya fetareka ya ɗekiɗeki ganakini tsetse am faya na.»

26 Samsa máka-aara wá, jarammeje zlaɓe ádaliye pukura-aha am bere. Vacite ŋanna wá, aŋkwa Taumas keni am dágave-aatare. Ta zlaŋete we á bere-aha an tsekweram, amá tá zhárá ba samsa Yaisu, a tsaahe am dágave-aatare, a ba ŋane á elvan ge itare: «A vakurteva Dadaamiya hairire.» 27 Ba a ndaase una ŋanna: «Sawa an gulanda á ŋa, náwa erva-aha-aaruwa,» a ba ŋane á elvan ge Taumas. «Sánsa erva á ŋa, femfa am slerpa-aaruwa keni. Ƴánƴa mága shaige mazla-aara, fetarfe á ba an jirire.» 28 A ba Taumas á elvan ge ŋane: «Ka Yaakadada-aaruwa, ka Dadaamiya-aaruwa.» 29 A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Ábi ka fetaara áte ya aɗaba nakina? Geɗa wá, tá sháná emnde na ni natika, amá ta naba fetarfe na.»

Názena ni ta puwete wakita na aɗaba ŋane

30 Yaisu a magaa najipu-aha gergere kwakya zlaɓe ádaliye áza pukura-aha, puwarteka najipu-aha ŋanna baɗemme am wakita na. 31 Názena ni an puwa am wakita na wá, ta puwete ganakini kwá fetarfe áte Yaisu, geni ba ŋane una *Almasiihu, *Egdza á Dadaamiya. An fetarfire á kure áte ŋane wá, kwá shá shifa aɗaba ŋane.

21

Yaisu á maraterá ire-aara am Galili ge emnde-aara vuye

1 Haraare cekwaaŋguɗi wá, Yaisu a de marateraa ire-aara zlaɓe ádaliye ge emnde vuye am pukura-aha-aara. A marateraa ire-aara áte we á haye á Tibairiyas. Náwa a marateraa estuwa ire-aara ŋanna. 2 Vacite ŋanna jarammeje pukura-aha na am tate palle, tara Simaun Piyer an Taumas ba ŋane una tá ɗahaná an Wulhe, antara Natanayail ura ekse á Kana am kwára á Galili, an egdzara á Jaibaidaiyus buwa, antara pukura-aha umele buwa. 3 A ba Simaun Piyer á elvan ge itare: «Iya yá zlala á de sluwa kelfe.» A ba emnde na: «Ŋere keni ŋá ɗabakɗába.» Daaci ba tse-aatare, ta demhe am paare á yawe. Ta hare paŋŋe, amá sluwarvaaka kelfe ɗekiɗeki. 4 Aŋkwa á wera ekse, palaahe sleɗe maa, a naba jesarhe ge Yaisu áte we á haye, amá diyarseka pukura-aha ɗekiɗeki ganakini ŋane. 5 Yaisu a ndavateruhe elva: «Ba sluwakurvaasluwa kelfe dawalaa?» Ta ŋwanante a ba itare: «Ba palle keni shaŋeránka duksa.» 6 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Puwawumpuwa narre á kure á dem yawe am dalbe á naɗafa á paare, kwá sluvaasluwa.» Ta naba puwumhe wá, sluwarvaasluwa kelfe kwakya jipu, jaterviyaaje ge teɗa narre na antara kelfe am huɗe-aara, á dem huɗe á paare.

7 A ba pukura na wayaawáya Yaisu kwakya na á elvan ge Simaun Piyer: «Una degiya Yaakadada!» Piyer ba a cenaa: Una degiya Yaakadada na wá, a tsakweme am naŋgyuwe-aara, aɗaba ndza tsekwesetsekwe, daaci a ebzemaa á dem yawe. 8 Daaci ta semhe ge pukura-aha umele á se teɗa kelfe na am narre, ta ƴiƴiyeka ɗeme an kevaye an we á haye, á magá ba maiter deremke palle.

9 Saresse am yawe maa, tá zhárá ba kárá an mbe antara kelfe an puwa átekwa, aŋkwa depaiŋ zlaɓe á puwa. 10 A ba Yaisu á elvan ge itare: «Sawánsa kelfe na kwa sluwanaa kure kina na cekwaaŋguɗi.» 11 Daaci a ɗalemhe ge Simaun Piyer á dem paare, a de teɗante we á narre an naha an kelfe-aha saɗaɗɗe am huɗe-aara na á sete haha. Kelfe deremke an kul ilyeɓe ju keƴe am narre ŋanna, aley tataaka narre ɗekiɗeki. 12 Daaci «Sawmbare zaumiyuze,» a ba Yaisu á elvan ge itare. Amá ɓaaka pukura na a slásla ndavanu elva ganakini ka ware. Aɗaba baɗemme diyareddiye ganakini Yaakadada. 13 A gaptehe ge Yaisu, a eksetaa depaiŋ, a tegaterhe, a tegateraa kelfe zlaɓe ádaliye.

14 Ge keƴire una, Yaisu aŋkwa á maraterá ire-aara ge pukura-aha-aara, am iga a tsetse-aara am faya.

Yaisu aŋkwa á ndaan elva ge Piyer

15 Am sarte na zaruze duksa, Yaisu a ndavanu elva ge Simaun Piyer, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Simaun, egdza á Yuhanna, wayakiwáyá emtu ba kwakya jakuje ge emnde na?» A ŋwanante, a ba ŋane: «Wayanak-wáya Yaakadada, ba ka keni diyakdiya ganakini wayanak-wáyá.» A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Eppiya egdzar kyawe-aha-aaruwa.» 16 A ndavanuhe zlaɓe ádaliye ge buwire: «Simaun egdza á Yuhanna, wayakiwáyá emtu?» A ba ŋane: «Wayanak-wáyá Yaakadada, ba ka keni diyakdiya ganakini wayanak-wáyá.» A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Faterufe hyema ge kyawe-aha-aaruwa» 17 A ndavanuhe zlaɓe ádaliye ge keƴire: «Simaun egdza á Yuhanna, wayakiwáyá emtu?»

Mazle-aara Simaun Piyer fantaufe ge dzámá ire, aɗaba ndáva ŋanna a ndavanuwaa Yaisu ge keƴire, ganakini wayakiwáyáhe na. A ŋwanante ge Simaun, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Yaakadada, palle á názu diyaŋka ka ɓaaka, ba ka keni diyakdiya ganakini wayanak-wáyá.» A ba Yaisu á elvan ge ŋane: «Eppiya kyawe-aha-aaruwa.»

18 A ba ŋane á elvan ge ŋane zlaɓe ádaliye: «Yá ndak ba jirire: am sarte na zlaɓe ka dawale wá, ká eksantá ba ka kandá á ŋa, ká ŋguɗese huɗe an ŋane, daaci ka zlálá á dem tate á wedere á ŋa. Amá má watse gakevge emgyegwe a zhele wá, watse ká pelanse erva-aha á ŋa ge ura umele, á de takwasáká ŋane, watse á dáká á dem tate na ni wayaŋka na.» 19 Am huɗe á elva ŋanna wá, Yaisu aŋkwa á ɓálá jeba á emtsa na ni má watse á emtsa Piyer na. Emnde kwakya tá de gálá Dadaamiya aɗaba emtsa-aara. Daaci «Sawa ɗabiɗaba,» á ba Yaisu á elvan ge ŋane.

Elva á Yaisu áte pukura na wayaawaya kwakya na

20 Daaci Piyer a zharaa ice á dem iga wá, á zhárá ba aŋkwa á ɗabaterɗaba pukura na wayaawáyá Yaisu kwakya na am iga. Ba pukura na ndza á njá herzhe átevege Yaisu am sarte na tá aŋkwa arge masane, a ndavanu ge Yaisu a ba ŋane: Watse á veláká ware ŋane Yaakadada na.

21 Am sarte na nanna Piyer aŋkwa á ɗabaterɗába pukura ŋanna maa, a ndavanu ge Yaisu, a ba ŋane: «Yaakadada, una mu watse á shaná uwe kena ŋane?» 22 A ŋwanante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ma yá kátá yá se beráná á ba an shifa am eptsa-aaruwa keni, una á shákaaka. Naba ɗabiɗaba ka.»

23 Daaci ta naba hyanme labare-aara am dágave á emnde a fetarfe baɗemme wá, ta bántsa watse á emtseka pukura ŋanna ɗekiɗeki. Amá Yaisu ndahaaka una. Názu a bannaa Yaisu ge Piyer wá, a ba ŋane: Ma yá kátá yá se beráná á ba an shifa am eptsa-aaruwa keni, á shákaaka. 24 Pukura ŋanna Yaisu a ndaha elva-aara na wá, aŋkwa á maganá ba ŋane an ire-aara seydire á labare ŋanna, wakita na keni a puwetaa ba ŋane. Diyaŋerdiya ganakini baɗemme á názena a puwetaa ŋane, baɗemme ba jirire.

Elva na tá zlá wakita na átekwa

25 Kwakya jipu názena ni a maganaa Yaisu ádaliye na. Ma andze ta eppuwa baɗemme am wakita, ba palle keni ƴaranseka wá, yá tama ma andze á taa ŋanaaka duniya na wakita-aha ŋanna.

Slera-aha

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Slera-aha

á emnde a ɓela á Yaisu

1

Watse Edderwa á velakurte Sheɗekwe Cuɗeɗɗe

1 Ámbarka á ŋa Tiyaufilus: Náwa názu yá puwaktá ya áte elva a Yaisu: Am wakita na ndza ya puwakte zuŋŋwe na keni ndza ya ndakndaha baɗemme, názu ndza a maganaa ŋane, antara názu ndza a kwaratersaa ŋane ge emnde, fetaufe á slera-aha-aara, 2 dem vacite na a eksante ge Dadaamiya á dem samaya. Am sarte na zlaɓe zlalaaka á dem samaya na wá, a kwaraterse názu watse tá de maganá itare baɗemme ge emnde a ɓela-aara. A kwaraterse an hakuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. 3 A marateraa ire-aara ser kwakya, geni a diyareddiye ba shagera ganakini ŋane an shifa ba jirire; háre kul ufaɗe á kwaraterse elva áte *kwárá á Dadaamiya. 4 Vacite umele tá arge náza za wá, a ba ŋane á elvan ge itare: «Njawinja á ba áhuna am Urusaliima, ufawufa názena a ba Edderwa watse á de vakurteva ya ndakurndaa na. 5 Aɗaba Yuhanna wá, ŋane a magateraa baptisma ge emnde an yawe, amá kure wá, á de haraaka kwakya watse tá magakurá baptisma an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe.»

Zlálá á Yaisu á dem samaya

6 Daaci ta jamme ge pukura-aha átevege ŋane, ta ndavanuhe: «Watse ká tsatsaná á ba am sarte ŋanna emtu sleksire á *Iserayiila Yaakadada?» 7 A ŋwaterante ge Yaisu, a ba ŋane á elvan ge itare: «A tsanaa ba Edderwa palle an hakuma-aara zamane-aha, antara sarte-aha ŋanna, slera á kure-ka ge dise una. 8 Kure wá, watse kwá shá hakuma áza Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na á de vakurtá Dadaamiya na, kwá de maga seydire an zhera-aaruwa am Urusaliima áhuna, am huɗe á Yahudiya baɗemme, am *Samariya, dem huɗe á duniya baɗemme.»

9 Ba a ndaase una ŋanna Yaisu wá, a naba tsetehe á dem samaya á ba áte ice-aatare, a sheɓanvehe ge kumba. 10 Áma itare zlaɓe tá zhara ba ice á dem samaya. Daaci ta naba jesaarehe ge zala buwa, tá am naŋgyuwe dzayye á katafke-aatare ba estuwa, 11 a ba itare tá elvan ge itare: «Ekkure emnde a Galili na labára kwa tsatsehe estuwa, kwá zhara ice á dem samaya na? Yaisu ŋanna kwá zharaná kure a ƴakurhe na wá, watse á eptsa zlaɓe ádaliye ba seke una kwá aŋkwa zharaná kure á zlala á dem samaya na.»

Ta eksetaa ura am kelá á Yahuda

12 Daaci ta naba tsekwehe ge pukura-aha áte egdza wa ŋanna tá ɗaháná an Wa Anyaranyara na, ta naba eptsa-aatare á sem Urusaliima. Wa ŋanna ƴiƴiyeka ɗekiɗeki, dágave-aatare á jauka am kilaumaiter palle antara Urusaliima. 13 Ba saraasa am Urusaliima maa, ta ɗálá á ba á dem bere-aatare na mbarsembe nja am huɗe-aara, bere átire ge bere umele na. Náwa itare zhera-aha-aatare: Piyer, Yuhanna, Yakuba, Andere, Filip, Taumas, Bartaulauma, Mata, Yakuba egdza á Halfa, Simaun na wayaaka tá kwaráterá emnde umele na, antara Yahuda egdza á Yakuba, itare una ta emnde a ɓela, 14 antara tara Maari emmeŋara ge Yaisu, ira egdzar mama-aha-ŋára ge Yaisu, antara ŋwasha umele. Emnde ŋanna baɗemme tá aŋkwa jáháva ba kelaazare, tá aŋkwa ŋala Dadaamiya átirpalle.

15 Vacite umele maa, jarammeje emnde a fetarfe tá maga deremke an kul buwa wá, a tsetehe ge Piyer, a tsaahe am dágave-aatare, 16-17 a ba ŋane á elvan ge itare: «Ba estuwa egdzar mama-aha-aaruwa, Yahuda, ŋane keni ndza ba palle á miya, a maganaa slera ge Dadaamiya á ba am dágave á miya, amá am sarte na emnde tá kátá eksa Yaisu wá, ŋane a gev slekatafke-aatare. Elva á Yahuda wá, ndza a enndáhá Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á kya *Dawuda ganakini watse á geva ŋane slekatafke á emnde a eksa Yaisu. Daaci shagera ba á sessa jirire-aara,» a ba Piyer.

18 (Yahuda maa, a de shekweve fe an shuŋgu na ta vanta aɗaba haypa-aara ŋanna, amá a shaa emtsa am fe ŋanna. Duwa-aara á dem fe ŋanna, a de mbeɗehe á ba an ndzeɗa, a naba kyehe ba seke feka, a paceve ge nanje-aara. 19 Baɗemme á emnde a Urusaliima diyardiya lámare ŋanna. Aɗaba una ŋanna, ta fanaa zhera á Akaildama ge fe ŋanna an elva a ekse-aatare, amaana: Fáhe á uzhe.)

20 Daaci Piyer a eksetaa elva-aara zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: «Elva á Yahuda wá, aŋkwa puwartepuwa am jabura, geni sey wulfe-aara á nyefnye ba gela. De ba á katafke keni, ɓaaka ura á fá sera am sleɗe-aara. Aŋkwa an puwa zlaɓe ádaliye geni sey á demá ba ura umele á dem kela-aara.

21-22 «A ndahanaa wakita á Dadaamiya tsawe estuwa wá, daaci sey mi shansha ura palle á njá antara miya, mi maga seydire á tse á Yaakadada Yaisu am fáyá kerɗe. Edda-aara ŋanna keni sey mi eksana am dágave á emnde na ni ndza tá aŋkwa antara miya ba kelaazare, am sarte na má aŋkwa já ɗaba antara Yaakadada Yaisu am huɗe á larde na. Sey edda una ndza aŋkwa antara miya daga segashe á Yaisu am yawe á baptisma áza Yuhanna, dem sarte a zlálá-aara á dem samaya.» Estuwa a ba Piyer. 23 Daaci ta tsatsaa zala buwa, tara Yusufa, ŋane una a shaa zhera á Barsabas, Yustus keni ba zhera-aara, tá antara Matiyas. 24 Daaci ta magaa maduwa á deza Dadaamiya, a ba itare: «Yaakadada á miya, ekka wá, diyakdiya názu am huɗe á emnde baɗemme. Aɗaba una ŋanna, maraŋeránmárá edda una ni ka eksesaa ka am emnde buwa na, 25 ge mága slera na a ƴanaa Yahuda na. Aɗaba zlazlálá ŋane á dem tate na á zlayán ge ŋane.» 26 Daaci ta puwete zhera-aha-aatare áte nákwá, ta magaa njeri wá, a segasha zhera á Matiyas, ta maslaterve ge emnde a bela, ŋane a gevaa kelaawa ju buwire-aatare.

2

Sawa á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe

1 Am samsa muŋri á *Pantaikausta maa, ta jamme ge emnde a fetarfe baɗemme am tate palle am muŋri ŋanna. 2 Daaci cekwaaŋguɗi wá, tá cena ba hula á duksa á sá am samaya ba seke mága á effeƴa ƴaikke, hula-aara a se hyema am huɗe á bere na tá am huɗe-aara na. 3 Tá zhara ba sessa duksa umele á gáráva an nara á kárá wá, duksa ŋanna a tegese gergere kwakya, a tsakwaa áte ire-aha-aatare pálpale baɗemme. 4 Ta nahete estuwa an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, ta fantau ge ndáhá elva an we á ekse gergere, tá ndahaná an hakuma na a vatertaa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na.

5 Am sarte ŋanna maa, tá aŋkwa Yahudiya-aha na ta segáshe am larde-aha á duniya baɗemme, tá njá am Urusaliima, ŋarnaaŋa nadina-aatare á ba an jirire. 6 Am sarte na cenaráncena hula á duksa ŋanna maa, ta naba sawa, ta se jamme am tate ŋanna. Weshaptewesha eŋkale-aatare baɗemme, aɗaba ma ware-aatare keni á cená emnde a fetarfe na tá ndáhá elva á ba an we á ekse-aara. 7 Baɗemme-aatare tá maga ba najipu-aara, diyarka ba názu tá enndáhá keni. A ba itare: «Emnde na tá ndáhá elva na, ábi baɗemme-aatare ta ba emnde a Galili? 8 Ay a sawa estara kena baɗemmire á miya má aŋkwa á cenatercena, ma ware á miya keni á cena ba elva na ta yanaa am huɗe-aara na? 9 Miya, náwa emnde umele á miya kwaye ta sawa am haha á Partiya, emnde umele ta sawa am Maidiya, emnde umele ta sawa am Ailamiya, emnde umele ta sawa am Maisaupautamiya, emnde umele ta sawa am Yahudiya, emnde umele ta sawa am Kapadaukiya, emnde umele kwaye ta sawa am Pauntus, antara Aziya, 10 emnde umele ta sawa am Pirigiya, antara Pamfiliya, emnde umele ta sawa am Misera, antara dalbe palle am haha á Libiya átevege haha á Siraine, emnde umele kwaye ta sawa á sa am larde á Rauma. 11 Zlaɓe ádaliye, emnde umele kwaye ta sawa am Kairaita, antara Arabiya. Tá aŋkwa Yahudiya-aha miyenne, antara emnde na ta deme an de á dem nadina á Yahudiya-aha. Aley ni baɗemmire á miya mi cena ma ware keni tá aŋkwa á ndaha slera ƴaikke na a maganaa Dadaamiya na á ba an we á ekse-aara?» 12 Najipu ŋanna jauje ge ndzeɗa-aatare, diyarka ba názu tá enndáhá keni. Ázara kena jeba una, a ba itare am dágave-aatare. 13 Amá emnde umele-aatare ágire tá epsawa emnde a fetarfe wá, a ba itare a datersaa ba mbazla am eŋkale.

Waazu á Piyer

14 Daaci a naba tsetehe ge Piyer antara emnde a ɓela umele, a fantau ge ndahater elva ge emnde a jahava á ba an ká kwárá, a ba ŋane: «Kure Yahudiya-aha, antara emnde umele na tá am huɗe á Urusaliima na baɗemme, fawfa hyema ba shagera, cenawáncena názu yá aŋkwa á ndakurndaa na: 15 Emnde na wá, weshateka ire-aatare áte una kwá slaná kure na. Aɗaba zlaɓe ba gusere emtsaaɗe. 16 Una ba jirire á názena ndza a ndahanaa nabi Yauwail, a ba ŋane:

17 A bantsa Dadaamiya: Náwa názu watse á de magava am halavuwa á zamáne-aha: Watse yá hyantehye Sheɗekwe-aaruwa áte emnde baɗemme. Egdzara á kure zála, an ŋwasha tá de shá wahayu-aha, tá de maga slera á nabiyire, yá de vaterte shene ge emgyegwar zala-aha á kure.

18 Yá de hyantehye Sheɗekwe-aaruwa áte náve-aha-aaruwa, antara kwatena-aha-aaruwa keni. Baɗemme tá de maga nabiyire am sarte-aha ŋanna.

19 Watse yá maganaamaga najipu-aha na ndza magaaveka ɗekiɗeki na am samaya antara áte haha. Watse aŋkwa tara uzhe, antara kárá, ira ƴire á kárá ƴaikke ba seke kumba.

20 Zlaɓe ádaliye: Vaciya á de gev daŋŋwe, tere keni á de gev kyaŋŋe ba seke uzhe. Am iga á una-aha ŋanna maa, á de sawa kwaskwe ƴaikke na an dárádza jipu, á sawa Yaakadada átekwa na.

21 Daaci ma a ɗantaa ware zhera á Yaakadada keni á lyelye shifa-aara. Kwaya ŋane názena ni a ndahanaa Dadaamiya á kyá Yauwail.»

22 Daaci Piyer a eksetaa elva-aara zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: «Ekkure emnde a *Iserayiila, cenaucena názu yá bakurná ya na: Yaisu ura Nasarátu na wá, a ɓelanaa ba Dadaamiya á sezekure. Aɗaba Dadaamiya a magaa nalaama-aha, antara najipu-aha umele gergere á kyá erva an ŋane am dágave á kure, ba kure keni diyakurdiya baɗemme. 23 Á ba am date keni Dadaamiya a tsanaa ba estuwa. Ŋane diyaadiya ganakini watse á de fakurme am erva ge kure. Aɗaba una ŋanna kwa naba faterem am erva ge emnde a haypa, kwa jaa shifa-aara áte dzaŋgala. 24 Amá a naba ŋezlese ge Dadaamiya am zlaɗa á fáyá, aŋkwa an shifa-aara zlaɓe ádaliye. Aɗaba ɓaaka hákuma á emtsa ganakini á ŋanaaŋa. 25 Náwa názu a ndahanaa *Dawuda áte ŋane:

Ba kelaazáre yá zhara ba Yaakadada an ice-aaruwa, aŋkwa á njá am naɗafa-aaruwa geni a gazleka ervauŋɗe-aaruwa ɗekiɗeki.

26 Aɗaba una ŋanna, geɗantegeɗa jipu am ervauŋɗe-aaruwa, baɗemme a názena a sansaa we-aaruwa, yá ndahaná á ba an higa. Ma yá an vuwa a laakire na keni, watse yá puwanse á ba an hairire, yá fá táma-aaruwa áte Dadaamiya.

27 Aɗaba ekka Dadaamiya wá, ká eblyanveka shifa-aaruwa ba estuwa am faya, ká ƴánka á sepse vuwa á sleslera á ŋa ɗekiɗeki.

28 Ka marisaa ka baráma a dem tate á shifa, ekka ká aŋkwa antara iya ba kelaazáre, aɗaba una ŋanna ervauŋɗe-aaruwa ba seke nama. Estuwa a ba *Dawuda.»

29 Piyer a eksetaa elva-aara zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: «Egdzar mama-aha-aaruwa, máki ba eggyemiya *Dawuda wá, tsawaatse yá ndakurndaha jirire-aara: Ŋane wá, jaaveje heɗarheɗa, sem vatena keni zlaɓe aŋkwa irekhya-aara. 30 Ŋane ndza nabi á Dadaamiya, ndza diyaadiya názu a bannaa Dadaamiya. Dadaamiya a zanu ba waɗa-aara, a ba ŋane: Yá de vante sleksire á ŋa ba ge palle á eggye-aha á ŋa, á de geva ba ŋane slekse am iga á ŋa. 31 Á ba am date keni ndza diyaadiya *Dawuda ganakini á de tsetsa *Almasiihu am fáyá, amaana: Edda una a eksesaa Dadaamiya. A ndahanaa aɗaba una ŋanna Dawuda, a ba ŋane:

Dadaamiya ƴánka ŋane am fáyá, safka vuwa-aara ge ŋane ɗekiɗeki.

32 Ba Yaisu ŋanna degiya una tsantetse Dadaamiya am fáyá na. Náwa ŋere ŋa emnde a mága seydire-aara. 33 Ŋane a ɗemanve ge Dadaamiya, a njanaahe am naɗafa-aara, a de vante Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na ndza a bántsa ŋane watse á de vanteva na. Daaci názu kwá nanaa kure, kwá cenaná kure kina na wá, á maganá ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ŋanna a shanaa Yaisu na, a hyantaa ŋane áte ŋere. 34 *Dawuda an ire-aara wá, ŋane zlalaaka á dem samaya, amá a ba ŋane:

A ba Yaakadada, Dadaamiya á elvan ge Yaakadada-aaruwa: Njiinja ka am naɗafa-aaruwa,

35 dem sarte na yá gatervege kelaade-aha á ŋa náza puwa sera á ŋa.

36 «Daaci kure emnde a *Iserayiila wá, baɗemme á kure diyaweddiye ba shagera ganakini Yaisu ŋanna kwa naba zlaŋelehe áte dzaŋgala na wá, ba ŋane una a tsanaa Dadaamiya ge Yaakadadire, ba ŋane una *Almasiihu, edda una a eksesaa ŋane.»

37 Ba cenaráncena elva á Piyer ŋanna wá, ba palle a eŋkale-aatare ɓaaka ŋezlaŋezla ervauŋɗe-aatare. Daaci a ba itare tá elvan ge tara Piyer antara emnde a ɓela umele: «Ŋá maganá estara kina egdzar mama-aha-aaruwa?» 38 A ŋwaterante ge Piyer, a ba ŋane á elvan ge itare: «Magaumága tuba, a magarakurnaamaga baptisma an zhera á Yaisu *Almasiihu, geni a ƴakuraarƴe Dadaamiya haypa-aha á kure. Daaci Dadaamiya á vakurte Sheɗekwe-aara Cuɗeɗɗe. 39 Aɗaba a ba Dadaamiya á de vakurte duksa ŋanna ge kure antara egdzara á kure, á de vaterte ge emnde na ta ƴiƴiye, á de vaterteva ge emnde na ni watse á ɗahaterá ŋane á sezeŋára na baɗemme.»

40 Piyer a fateraare elva-aha umele gergere kwakya ge tsante eŋkale-aatare, antara ge faterem ndzeɗa am vuwa. A ba ŋane á elvan ge itare: «Sawansese ire á kure am dágave á emnde a maga mándzawire.» 41 Vacite ŋanna, emnde kwakya lyarvaalya waazu á Piyer fartarfe, magarateraamaga baptisma. Á maga emnde debu keƴe fartarfe ge emnde a fetarfe. 42 Ta faa hyema jipu ge cenaa waazu-aha na tá aŋkwa kwaratersa emnde a ɓela, ta wáva jipu ge gev palle am duksa baɗemme áte njá á egdzar mama, antara ge zá ɗafa-aatare átirpalle, antara geni a icarseka am tate á maduwa ɗekiɗeki.

Njá á emnde a fetarfe.

43 Emnde baɗemme tá geja ba ire, aɗaba Dadaamiya a magaa najipu-aha gergere kwakya á kya erva an emnde a ɓela. 44 Emnde a fetarfe baɗemme garevge ba palle, názu am erva-aatare keni ba palle. 45 Tá njá á ba válá kazlaŋa-aatare, tá sá shuŋgu-aara áseza emnde a ɓela, tá se teganá am dágave-aatare, ma ware keni ba deydey á wedere-aara. 46 Tá aŋkwa jáháva ba kelaazare am *mashidi ƴaikke, tá aŋkwa jáháva am mba-aha-aatare ge zá duksa-aatare átirpalle, tá aŋkwa za ɗafa-aatare an higa, ervauŋɗe-aatare palle. 47 Tá aŋkwa á gala Dadaamiya, emnde baɗemme hayaráterháyá. Daaci Yaakadada aŋkwa á lya emnde umele keni ba kelaazare, aŋkwa á sagatersága.

3

Mbaambe zhel ŋgurƴekwe

1 Vacite umele an lásar, tara Piyer, antara Yuhanna tá aŋkwa á ɗálá á dem *mashidi ƴaikke ge de maga maduwa á lásar maa, 2 aŋkwa zhel ŋgurƴekwe umele tá yán ba estuwa á sawa am huɗe á emmeŋára, aŋkwa á njá átuge palle á we-aha á mashidi ŋanna, átuge una zhera-aara We á bere Zariya na. Zhel ŋanna wá, tá aŋkwa á dánda emnde-aara ba kelaazáre, á de ŋala áza emnde a dem mashidi.

3 Vacite ŋanna maa, ba a naa tara Piyer antara Yuhanna, tá aŋkwa duwa tá dem mashidi wá, a naba ŋalateru sadake. 4 Tá ezzhárá tara Piyer antara Yuhanna. «Zharaŋerzhárá!» a ba Piyer á elvan ge zhel ŋanna. 5 A zharateraahe ge ŋgurƴekwe na ba shagera. Aɗaba a kurken watse á shá sadake ázetare. 6 Daaci a ba Piyer á elvan ge ŋane: «Ma gursa, ma shuŋgu keni ɓaaka ázerwa ɗekiɗeki. Amá yá vakte názu a shanaa erva-aaruwa: Yá ndaaka an zhera á Yaisu *Almasiihu ura Nasarátu, tsetse ezzlala.» 7 Daaci a naba ŋanaahe an naɗafa-aara, a tsante. Kerteŋ sharánsha dzaŋdzaŋire sera-aha-aara, 8 a naba ebzavte á sá am haha, a tsaahe áte sera-aha-aara, a fantau ge zlálá. A dem mashidi antara tara Piyer tá an Yuhanna, á zlálá estuwa, á vaza, aŋkwa á gálá Dadaamiya. 9 Emnde baɗemme naránna aŋkwa á zlálá, aŋkwa á gálá Dadaamiya. 10 Am sarte na diyareddiye ganakini ba ŋgurƴekwe na á ŋala áte we á mashidi na tá ɗahaná an We á bere Zariya na, baɗemme tá maga ba dikere, tá geja ba ire áte zhel ŋanna.

Waazu á Piyer am *mashidi ƴaikke

11 Am zlalaaka zhel ŋanna átevege tara Piyer antara Yuhanna, ta duhe á dem dzadzáwe á *mashidi ƴaikke ŋanna ba kerɗe, am dzadzáwe na tá ɗaháná an dzadzáwe á Suleymanu na, daaci emnde baɗemme tá zhagade á ba ásezetare, aɗaba tá am najipu ƴaikke. 12 Ba a naa emnde ŋanna Piyer, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kure emnde a *Iserayiila mu, kwá aŋkwa á maga najipu á uwe kure? Labára kwá zharaŋerzhárá estuwa? Kwa kurken zhel na a shaa sera-aara na an ndzeɗa á ŋere emtu? Emtu aɗaba ŋaŋernaaŋa nadina á ŋere emtu? 13 Una ŋanna ka ɗekiɗeki. Ba Dadaamiya na ta kezlan ugje eggye-aha a miya tara Ibrahima, antara Isiyaaku ira Yakubu na, a vantaa ba ŋane ɗemɗemire na ge sleslera-aara Yaisu. Amá kure, kwa danaa ba kure á deza male-aha á duniya, kwa ƴanaa ba kure á katafke á sleksu *Pilaatu, ndza a bánba tsa ŋane ganakini á ɓelanaaɓela. 14 Kwa ƴaa ura cuɗeɗɗe, ura jirire, kwa ŋála sleksu Pilaatu ganakini á ɓelakurá sleceɓa shifa. 15 Daaci kwa janaa ba kure edda á shifa na, amá tsantetsa Dadaamiya am fáyá, ŋere ŋa seyde-aha-aara. 16 Zhel ŋanna kwá aŋkwa á zharaná kure diyakurdiya na wá, a vantaa ba hakuma na am zhera á Yaisu na ndzeɗa. Ba fetarfire áte Yaisu una a mbanaahe ba ɗekiɗeki, kwaya ŋane á katafke á kure.

17 «Amá diyandiya ganakini názena kwa maganaa kure antara male-aha á kure áte Yaisu na wá, kwa maganaa aɗaba diyakurka. 18 Amá Dadaamiya a magaa ba jirire á názena ni a ndahanaa ŋane am mbuwe á nabi-aha-aara werre baɗemme na. Aɗaba a ba ŋane, sey *Almasiihu-aara á shushe zlaɗa. 19 Sawmbare á sem sera á Dadaamiya, magaumága tuba geni á ƴakuraarƴe haypa-aha á kure. 20 Daaci Yaakadada á vakurteva hairire am ervauŋɗe, á vakurteva Almasiihu na ndza á ba am date keni ndza a eksakurse ba ge kure na. Amaana: Yaisu. 21 Amá kina wá, zlaɓe Yaisu *Almasiihu á njá á ba am samaya emtsaaɗe, dem sarte na Dadaamiya ganvege duksa baɗemme áŋwaslire, ba seke una a ndahanaa ŋane werre á kya an we á nabi-aha-aara cuɗeɗɗe na. 22 Ábi ndza a enndáhá Muusa, a ba ŋane:

Watse Dadaamiya á ɓelakurá nabi umele ba seke iya, watse á jesaare á ba am dágave á egdzar mama-aha á kure, kwá de cená názena á de bakurná ŋane baɗemme. 23 Ma ware una cenaaka elva á nabi na, sey tá dansede edda-aara am dágave á emnde á Dadaamiya, tá keɗanaakeɗa shifa-aara ba ɗekiɗeki.

24 Nabi-aha umele keni ndza ta enndáha ba seke náza Muusa, baɗemme ndza ta ndaha ba názena watse á magava am zamane á miya na. Kwaye nabi Samiyail, sem nabi-aha na ta sawa am iga-aara baɗemme. 25 Daaci egdzar mama-aha-aaruwa, názu a baternaa Dadaamiya ge nabi-aha ŋanna wá, a ndahanaa á ba áte kure. Zlaɓe ádaliye, am sarte na Dadaamiya aŋkwa á ŋguɗa namána antara eggyekure Ibrahima, a ba ŋane: Yá de gá barka áte duniya baɗemme aɗaba emnde á ŋa. Amaana: Namána ŋanna a magakurán ba ge kure. 26 Daaci sleslera-aara Yaisu keni, a ɓelakurán ba ge kure emtsaaɗe zuŋŋwe Dadaamiya, geni kwá shá pakyaava antara haypa-aha á kure, á gakuraar barka.»

4

Tara Piyer antara Yuhanna tá á katafke á shairiya áza male-aha á Yahudiya-aha

1 Am sarte na tá aŋkwa á ndahater elva tara Piyer antara Yuhanna ge emnde, saremsa *liman-aha, antara male-aha á emnde a ufa mashidi, ira *Saduki-aha ásezetare. 2 Játerja ervauŋɗe jipu aɗaba emnde a ɓela tá aŋkwa á kwaraterse duksa ge emnde arge Yaisu, tá aŋkwa á ndaterndáhá geni tsetsa Yaisu am fáyá. Amaana: Tá naba tsetsa emnde a fáyá zlaɓe ádaliye. 3 Daaci ta naba sluwatervaahe, ta naba zleŋaterme am daŋgay ge ufa mákurálla-aara, aɗaba ɓaaka sarte mázla-aara. 4 Amá am sarte ŋanna wá, kwakya názena fetarfe na am dágave á emnde na cenarvaacena waazu na. Kezlakula á emnde a fetarfe á maga emnde debu ilyeɓe ba zála.

5 Mákuralla-aara wá, jarammeje male-aha á Yahudiya-aha, antara emnde a sawari-aha-aatare, ira malum-aha á *tawraita, baɗemme jarammeje am huɗe á Urusaliima. 6 Ta magaa jáháva ŋanna antara tara *liman Annas, ba ŋane una male á liman-aha, Kayafas, Yuhanna, Alaikzandere, ira emnde na tá am huɗe á há á Annas baɗemme. 7 Daaci ta tsatsaa emnde a ɓela na á katafke-aatare, ta ndavateru elva, a ba itare: «Kwa mbanaa an hakuma-ara kure ŋgurƴekwe na? Emtu a vakurtaa ware hákuma ŋanna?»

8 Naatená Sheɗekwe Cuɗeɗɗe am Piyer, a ŋwaterante, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ámbarká á kure emnde a sawari, antara male-aha á ekse, 9 kwa vaŋerte ndáva aɗaba shagerire na ŋa maganán ge ŋgurƴekwe na ka? Kwa ndavaŋerwá ba kure geni ŋa maganaa estara, a ba kure? 10 Shagera ba una, daaci sey kure antara emnde a *Iserayiila baɗemme kwá diyeddiye geni zhel ŋanna náwa á tse á katafke á kure ba lapiya layye na wá, a mbanaa ba zhera á Yaisu ura Nasarátu na. Ba ŋane una kwa janaa kure áte dzaŋgala, amá tsantetsa Dadaamiya am fáyá. 11 Elva na ta puwete am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Nákwá na ta eblyanvaa emnde a nyáŋa bere, mbate ŋane jauje ge nákwá-aha umele baɗemme na wá, a ndahanaa á ba áte Yaisu ŋanna. 12 Daaci ŋá bakurá ba jirire: Ɓaaka ura am huɗe á duniya na ɗekiɗeki, a ɓelanaa Dadaamiya ge se lyamilya, sey ba ŋane palle.»

13 Baɗemme á emnde na tá am jáháva ŋanna, tá maga ba najipu á dzaŋdzaŋire á tara Piyer, antara Yuhanna, sakwa diyaratereddiye ganakini ɓaaka dárádza-aatare, ndarseka láyá kwakya na. Diyareddiye zlaɓe ádaliye, geni ta emnde na ndza tá áte vuwa á Yaisu. 14 Palle a názu tá ndahaná itare ɓaaka. Aɗaba zhel na keni á ba á tse áte vuwa á tara Piyer, antara Yuhanna, ba lapiya layye. 15 Ta ŋgyesaa tara Piyer ásegashe, geni tá ndáhá elva ŋanna zlaɓe adaliye am dágave-aatare. 16 A ba itare am dágave-aatare: «Mí magaterá uwe kina ge emnde na? Aɗaba emnde baɗemme am huɗe á Urusaliima diyareddiye geni najipu ŋanna á zharaná ba ice á emnde na a mágava á kya erva an itare, mí dzegwánka mága gajawe ɗekiɗeki. 17 Amá geni a duka elva ŋanna á de katafke wá, sey mi gyatertegye an elva ba shagera, ganakini a ndaranka elva ma ge ware keni an zhera á Yaisu ŋanna mazla-aara.»

18 Daaci ta ɗetaa emnde a ɓela na, ta naba piyaterante, a ba itare tá elvan ge itare: «A cenaŋeránka ɗekiɗeki kwá kwaraterse elva a Yaisu ge emnde, ba tsála zhera-aara keni am mbuwe á kure.» 19 Ta ŋwete ge tara Piyer, antara Yuhanna, a ba itare: «Kyawanaakya ba kure elva ŋanna á katafke á Dadaamiya, má shagera ŋá fakursaare ge kure arge una ŋá fansaare ge Dadaamiya. 20 Duksa palle, ŋere wá, ŋá dzegwánka ƴá ndater názu ŋa naaná an ice á ŋere, ŋá cenaaná an hyema á ŋere na ge emnde.» 21 Ta valateraarhe ge emnde a jáháva geni a daralika, daaci ta puwateraahe. Sharánka pute na ni tá zaterá an shairiya aɗaba ŋane. Aɗaba emnde baɗemme tá aŋkwa á gálá ba Dadaamiya aɗaba duksa ŋanna magaavemage na. 22 Zhel ŋanna ta mbanaa itare na wá, iva-aara jauje am kul ufaɗe.

Maduwa á emnde a fetarfe

23 Tara Piyer, antara Yuhanna, ba ɓelarateraaɓela wá, ba zlálá-aatare á deza emnde-aatare, ta de tsakaterse elva-aha na ta ndahanaa male-aha á Yahudiya-aha, antara emnde a sawari na baɗemme. 24 Ba cenaráncena emnde a fetarfe una ŋanna, ta fantau ge ŋála Dadaamiya an ervauŋɗe-aatare palle, a ba itare: Dadaamiya slekse, ba ka una ka nderaa samaya, antara haha, haye, ira názu am huɗe-aha-aatare baɗemme. 25 Ka ndahanaa ba ka á kya an we á eggyeŋere sleslera á ŋa *Dawuda, a ba ŋane an hákuma á Sheɗekwe á ŋa:

Labáre emnde a larde tá ŋgyaiŋgyaare ice ba dey? Tá ŋguɗaara ye ge názu ɓaaka sera-aara na.

26 Labára ŋgwaɗarápseŋgwáɗá slekse-aha á duniya an fitenire, tá aŋkwa á ŋguɗaara ye male-aha ge Yaakadada, antara Almasiihu-aara, edda una a eksesaa ŋane.

27 «Samsa-kwa elva ŋanna. Aɗaba jarammeje tara *Hirudus, antara Pauntiyus *Pilaatu, antara emnde a larde-aha umele, ira emnde a *Iserayiila, ganakini tá gwaare ge ura cuɗeɗɗe, sleslera á ŋa Yaisu na ka eksesaa ka geni ŋane *Almasiihu na. 28 Magarnaamaga itare názu ndza ka tsanaa ka an hákuma á ŋa, ka wayetaa ka zuŋŋwe na. 29 Ká cenáncena emtu elva na tá aŋkwa á puwaná itare na Yaakadada? Vaŋerteva hákuma á ndáhá elva á ŋa ge ŋere emnde a slera á ŋa, geni ŋá ndaaná á ba an dzaŋdzaŋire, an ɓaakire á lyawa. 30 Marsemáre ndzeɗa á ŋa, geni a gevge nalaama-aha, antara najipu-aha gergere, a mbarembe emnde na tá áte lapikere an zhera á sleslera á ŋa Yaisu ura cuɗeɗɗe.»

31 Ba zlaruzle am ŋála-aatare áza Dadaamiya wá, a naba gyagyete ge sleɗe na ta jamme amkwa na ŋárŋare, itare baɗemme na nartenáhá an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, ta de ɓálá elva á Dadaamiya á ba an dzaŋdzaŋire.

Emnde a fetarfe ta jemaa nalmáne-aatare átirpalle

32 Jarammeje emnde a fetarfe am eŋkale palle, antara ervauŋɗe palle antara ba nalmáne-aha-aatare keni. Ɓaaka ura á ba: Náwa una nalmáne-aaruwa ba ge iya palle. Názu am erva-aha-aatare baɗemme gevge ba palle. 33 Emnde a ɓela ta magaa seydire an hákuma jipu, geni ba jirire tsetsa Yaakadada Yaisu am fáyá. Dadaamiya a gateraar barka an tsaka ire ge emnde a fetarfe baɗemme. 34 Ɓaaka ura a ektsaara duksa ɗekiɗeki am dágave-aatare. Aɗaba ura umele a velu fe-aara, ura umele a velu há-aara, 35 ta saa shuŋgu-aara áseza emnde a ɓela, daaci tá teganá itare, ma ware keni ba deydey á wedere-aara. 36 Ba seke aŋkwa zhel *Laiwiŋkau umele ta yanaa am Kiprus, zhera-aara Yusufa, emnde a ɓela ta fante Barnabas, á kátá ba: slefanem ndzeɗa am vuwa ge ura. 37 Ŋane keni ba veluvele fe-aara, a saa shuŋgu-aara á ba áseza emnde a ɓela.

5

Labáre á tara Hananiyas an Safira

1 Aŋkwa zhele umele zhera-aara Hananiyas, zhera á mukse-aara Safira. Ŋane keni a velu fe-aatare. Amá zlaruzle am ndáhá antara mukse-aara ge ica fida maa, 2 lauktu á dánda shuŋgu á fe na wá, a naba tegese, a daa ba kyalma-aara á deza emnde a ɓela. Mukse-aara wá, diyaadiya baɗemme. 3 Daaci a ba Piyer á elvan ge ŋane: «A ŋgyemaa estara Shaitaine á dem ervauŋɗe á ŋa estuwa Hananiyas, ká icaná fida ge Sheɗekwe Cuɗeɗɗe? Aɗaba ka icanme kyalma á shuŋgu á fe na ge ire á ŋa, ka saa ba kyalma, a ba ka baɗemme. 4 Ábi am sarte na zlaɓe velakuka na ndza fe á ŋa ba ge ekka? Ma náwa velakuvele keni ba shuŋgu á fe á ŋa? Ka magán ge uwe una Hananiyas? Fida na wá, ka magaŋerán ge ŋereka palle, amá ge Dadaamiya.» 5 Ba cenáncena una ŋanna Hananiyas wá, kreppe a naba mbeɗehe, antara ba emtsa-aara. Emnde na ta cenaa labáre ŋanna baɗemme dámda lyawa am itare. 6 Daaci ta sem ge dawalaa, ta faɗeme emtsa-aara am kalpakane, ta de heɗehe.

7 Shekwaashekwa cekwaaŋguɗi á maga saa keƴe wá, a semhe ge mukse-aara keni. Amá an kaltaaɗa á názu a shaa zhele-aara. 8 A ndavanuhe ge Piyer, a ba ŋane: «Kwa velu fe á kure ba ge shuŋgu na náwa ŋane na emtu?» A ŋwete: «Ane, ŋa velu ba ge una ŋanna.» 9 A ba Piyer á elvan ge ŋane: «Labára ŋane ge kure, kwa zluhe am ndáhá antara zhele á ŋa ge zhárá názu am huɗe á Sheɗekwe á Yaakadada na? Ká cenáncena emtu? Dawalaa ta zluwa á heɗa zhele á ŋa ba kina, tá aŋkwa áte we á bere, ekka keni tá daksede.» 10 Ba we keni zlaɓe heɗanuka sleɓela na wá, kreppe a naba mbeɗehe ge mukse á Hananiyas, a emtsehe ŋane keni, ta se faɗese ge dawalaa na, ta de heɗanve ge zhele-aara. 11 Daaci tá puwanu ba erva ge ervauŋɗe emnde a fetarfe baɗemme, antara emnde na ta cenaa labáre ŋanna baɗemme.

Najipu-aha na ta maganaa emnde a ɓela

12 Emnde a ɓela ta magaa nalaama-aha, antara najipu-aha gergere kwakya. Baɗemme á emnde a fetarfe tá aŋkwa á jáháva átirpalle am dzadzawe na tá ɗaháná an dzadzawe á Suleymanu na. 13 Tá aŋkwa á zlebaterzleba tsa, amá ba palle á ura a sherse ice ge dezetare ɓaaka ɗekiɗeki am emnde na fartareka na. 14 Aley ba kelaa wera á ekse, an zála-ka, an ŋwasha-ka, emnde kwakya tá aŋkwa á fetaare áte Yaakadada, tá se saga emnde a fetarfe. 15 Emnde kwakya tá dá emnde-aha-aatare á dete we á baráma, tá de zlavaterá áte egdera-aha, antara áte buce-aha, ganakini má á degasha Piyer wá, ma a shátershá ba sheɗekwe-aara keni emnde umele am itare. 16 Emnde kwakya ta saa emnde-aha-aatare na ta lipa-aha, emnde umele tá an shaitaine, ta sateraa á sawa am ekse-aha na ta herherzhe an Urusaliima na, baɗemme mbarembe.

Zlaɗa na ta shateru ge emnde a ɓela

17 Daaci a naba tsante shelha male á *limán-aha, antara emnde na tá am ekte ge ŋane, amaana: *Saduki-aha. Ta tsante shelha áte emnde a ɓela ge magateraa palasa. 18 Ta halaterte, ta de puwatermhe am daŋgay, áte ice á emnde baɗemme. 19 Amá a naba semhe ge malika á Dadaamiya an vaƴiya, a werante daŋgay ŋanna, a sanse emnde a ɓela, a ba ŋane á elvan ge itare: 20 «Zlauzlálá! dawmbare á dem *mashidi ƴaikke, bawateránba elva á shifa áŋwaslire na ge emnde baɗemme.» 21 Ane, á ba emnde a ɓela. Ba werre an eŋlya-waabere wá, ba zlala-aatare á dem *mashidi ƴaikke, ta de kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde.

Cekwaaŋguɗi á ba an eŋlya ŋanna maa, male á *liman-aha antara emnde-aara ta ɗante emnde a sawari, antara male-aha á Yahudiya-aha baɗemme, ta magaa jáháva ƴaikke. Daaci ta ɓelaa sawji-aha-aatare á de sá emnde a ɓela na am daŋgay. 22 Duwa-aatare, de beraraterka emnde a ɓela na. Sawji-aha á ufa daŋgay keni tá á ba áhuwa tsa. Daaci ba eptsa-aatare an labáre áseza male-aha na, 23 a ba itare: «Duwa á ŋere á dem daŋgay, ŋa de shanaa á ba an zleŋa káŋgeláŋŋe, sawji-aha keni baɗemme tá á ba áhuwa, amá ŋa werante wá, shaŋeránka ŋere ura am huɗe-aara.» 24 Ba ta cenaa una ŋanna male-aha á *liman-aha, antara male á emnde a ufa mashidi na wá, ba palle a názu tá ndahaná itare keni ɓaaka. Tá dzámá ta zlalaa estara emnde a ɓela, antara názu watse á de magava na.

25 Cekwaaŋguɗi wá, samsa ura, a ba edda-aara á elvan ge itare: «Kwaye emnde na kwa dateraa á dem daŋgay áwaya na, tá aŋkwa á kwaraterse duksa ge emnde am *mashidi ƴaikke.» 26 A tsetehe ge male á emnde a ufa mashidi, a duhe antara emnde-aara, ta de saa emnde a ɓela na. Amá ta sateraa á ba an eŋkale, aɗaba ta kuva emnde baɗemme, ganakini a dzagaraterseka an nákwá.

27 Sarateremsa á se katafke á male-aha ŋanna, a naba valateraarhe ge male á *liman-aha ge emnde a ɓela na. 28 A ba ŋane á elvan ge itare: «Ábi ŋa piyakurtepiya geni ndahauka elva á dawale ŋanna, ma zhera-aara keni ɗekiɗeki am larde na? Kwá maga uwe kena kure kina? Kwa hyanme waazu á kure ŋanna am huɗe á Urusaliima, kwá kátá puwaŋerem uzhe á zhel ŋanna am mbiye á ŋere ge ŋere emtu?» 29 Ta ŋwete ge tara Piyer, antara emnde a ɓela umele: «Ŋere wá, ŋá fansaare ba ge Dadaamiya arge emnde. 30 Kure kwa naba zleŋelaa Yaisu áte dzaŋgala a emtsehe, amá tsantetsa Dadaamiya na ta fansaara eggye-aha a miya werre na am fáyá. 31 Ŋane a ɗemanve ge Dadaamiya, kina aŋkwa am naɗafa-aara, a ganve slekse arge emnde baɗemme, a ganve slelya geni á kwaraterse baráma a tuba ge emnde a *Iserayiila, geni a ƴateraareƴe Dadaamiya haypa-aha-aatare. 32 Ŋere, antara Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na Dadaamiya aŋkwa á vaterte ge emnde na tá aŋkwa á fansaarefe na, ŋa seyde-aha á labáre ŋanna baɗemme.»

33 Ba ta cenaa una ŋanna, a naba jaterhe ge ervauŋɗe, haa tá kátá ceɓa shifa á emnde a ɓela na baɗemme. 34 Amá aŋkwa ura *Farisa umele am dágave-aatare, zhera-aara *Gamaliyail, ŋane malum á *tawraita, emnde baɗemme tá aŋkwa á fá zherwe áte ŋane. A tsetehe ge ŋane, a ba ŋane: A daratersede emtsaaɗe emnde ŋanna cekwaaŋguɗi. 35 Daratersede emnde a ɓela na á degáshe maa, a ba ŋane á elvan ge emnde am jáháva: «Fawfa hyema am názu watse kwá magaterán ge emnde na egdzar mama-aha-aaruwa. 36 Yehauteyeha Taiwdas, a naba ganve ire-aara male, ya slendzeɗa a ba ŋane, emnde tá hyephye deremke ufaɗe ta ɗabete ŋane, amá jarejja. Emnde-aara ŋanna keni zaɗaratervezáɗe, ba uwe keni cenaránka mázla-aara. 37 Am iga á Taiwdas keni jesarje Yahuda ura Galili, a jesaare am sarte á ja jembel á emnde. Ŋane keni ndza ta ɗabete ba estuwa emnde, amá ta naba ja ŋane, emnde-aara ŋanna keni zaɗarevzáɗe. 38 Daaci názu yá bakurná ya wá, kina keni naba ƴawaterƴa kure a zlarzlálá. Slera-aatare ŋanna máki ta jansaara ba emnde wá, watse á zlauzle. 39 Amá máki ba jirire slera-aatare ŋanna ni a sawa á ba áza Dadaamiya wá, ɓaaka názu kwá eksáná áte itare ɗekiɗeki. Amá magaumága eŋkale. A gevka kwá wava an Dadaamiya.» Daaci baɗemme á jáháva eksarekse sawari á *Gamaliyail. 40 Ta ɗahaterte emnde a ɓela na zlaɓe ádaliye, ta zateruhe an ja, a ba itare: «A cenaŋeránka faikke kwá ɓálá waazu zlaɓe ádaliye an zhera á zhel ŋanna ba ɗekiɗeki.» Daaci ta puwateraahe. 41 Amá ta segáshe á ba an higa emnde a ɓela am tate á shairiya ŋanna. Aɗaba a diyatersaa ba Dadaamiya ganakini hyairephye lauktu a fateraar jeba á zlaɗa ŋanna aɗaba zhera á Yaisu. 42 Ba kelaazare tá ɓálá ba waazu am *mashidi ƴaikke, antara am mba-aha-aatare, tá aŋkwa á kwaraterse elva a Yaisu labáre á higa na ge emnde, geni ba ŋane una *Almasiihu.

6

Zála vuye ta dzeraterse ge slera á Dadaamiya

1 Haraare cekwaaŋguɗi tá aŋkwa far ba sága emnde a fetarfe maa, Yahudiya-aha na tá ndáhá elva a Yunaniŋkau na farantaufe ge ica ervauŋɗe áte Yahudiya-aha na tá á ba am larde. Ta bántsa itare, ba kelaa má tá tegaterá náza zá ge ŋwasha wegyegye wá, tá fateruka hyema ge emnde-aatare. 2 Daaci emnde a ɓela kelaawa ju buwa na ta jemaa emnde a fetarfe baɗemme, a ba itare: «Ganakini ŋere ŋá ƴá ɓalaterá elva á Dadaamiya ge emnde ni, ŋá shuŋŋula tega náza zá wá, una zlayeka ɗekiɗeki. 3 Daaci dzerausedzere zála na ni tá an eŋkale na vuye egdzar mama-aha-aaruwa, emnde na ni tá an naha an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe am itare na. Daaci ŋá faterem slera ŋanna am erva ge itare. 4 Ŋere wá, ŋá shuŋŋula ba maduwa, antara ɓalaterá elva á Dadaamiya ge emnde.» 5 Emnde a fetarfe baɗemme hayaránháyá elva ŋanna. Daaci ta dzerse tara Aitiyain, zhel fetarfe an tsaka ire, an naha an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, antara Filip, Pauraukaurus, Nikanaur, Timaun, Parmainas, ira Nikaulawus ŋane ura Antakiya a dema an de am nadina á Yahudiya-aha. 6 Ta tsatsaa emnde vuye ŋanna á katafke á emnde a ɓela, ta magaterar maduwa, ta puwaterar antara *erva a barka. 7 Ta zlala estuwa emnde á Dadaamiya á de katafke, sagarevsage jipu emnde a fetarfe am huɗe á Urusaliima. *Liman-aha kwakya eksaraarekse itare keni fetarfire.

Male-aha á Yahudiya-aha ta eksevaa Aitiyain

8 Aitiyain ŋanna wá, kwakya ŋgurna, antara hákuma na a shanaa ŋane. A magaa nalaama-aha, antara najipu-aha kwakya am dágave á emnde. 9 Tá aŋkwa Yahudiya-aha na ta sawa am Kiraine, antara am Alaikzanderi am tate ŋanna, itare tá jáháva am mashidi na tá ɗahaná an bere á emnde na sharánsha ire-aatare na. Tá aŋkwa Yahudiya-aha umele zlaɓe ádaliye, ta sawa am Silikiya, antara Aziya; itare baɗemme hayaránka elva á Aitiyain ɗekiɗeki, tá aŋkwa á gan gajawe kwakya. 10 Amá ɓaaka ura á danude ɗekiɗeki, aɗaba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe aŋkwa á vante eŋkale á ndahá elva.

11 Aɗaba una ŋanna ta shekweve emnde umele, ganakini a baránba emnde ŋanna: Ŋa cenaa Aitiyain á valya elva ƴaiƴaihe áte Muusa, antara áte Dadaamiya keni. 12 Ta tsante estuwa ervauŋɗe á emnde a ekse, antara male-aha á ekse, ira malum-aha á *tawraita baɗemme. Ta gwarhe estuwa ge Aitiyain, haa ta dáná á dem shairiya, á katafke á jáháva á male-aha á Yahudiya-aha baɗemme. 13 Ta naba saa seyde-aha á fida ŋanna, geni tá ɗatsa fida-aatare ŋanna. Ta bántsa itare: «Zhel na ba kelaazare á valya ba elva áte mashidi á Dadaamiya, antara *tawraita a Muusa. 14 Ŋa cenáncená a ndahanaa á ba an we-aara, a ba ŋane: Yaisu ura Nasarátu na wá, watse á kyaɓa mashidi na, antara naɗe-aha na a mbamisaa Muusa na keni baɗemme watse á eptsanteptsa.» 15 Daaci baɗemme á emnde na tá am jáháva na tá puwa ba ice áte Aitiyain. Amá tá zhárá wafke-aara wá, ba seke malika á Dadaamiya.

7

Aitiyain aŋkwa á tsaka elva á katafke á zlamaha

1 Daaci male á *liman-aha a ndavanu elva ge Aitiyain, a ba ŋane: «Názu tá ndahaná itare na ba jire ba estuwa emtu?» 2 A ŋwete ge Aitiyain, a ba ŋane: «Cenawivaacena emtsaaɗe egdzar mama-aha-aaruwa, antara dada-aha-aaruwa: Dadaamiya slekse, a maranse ire-aara ge eggyemiya Ibrahima wá, kwaye zlaɓe am Maisaupautamiya, zlaɓe daaka emtsaaɗe á dem Haran. 3 A ba Dadaamiya á elvan ge ŋane wá: Tsetse am larde á ŋa, sesse am jeba á ŋa baɗemme, ezzlálá á dem larde na watse yá ŋgyekwakanvaa ya. 4 Daaci Ibrahima a kezlese am Kaldiya, kwaye a de njaa am Haran. De keɗaakeɗa eddeŋara maa, a kezlansehe zlaɓe ádaliye ge Dadaamiya á sem larde na kwá njá kure am huɗe-aara kina na. 5 Am sarte ŋanna wá, Dadaamiya vanteka sleɗe ge Ibrahima ba kapáka palle keni am larde na, amá a ba ŋane á elvan ge ŋane: Larde na baɗemme watse yá vakteva vacite umele, kwá de kwaraná ba kure antara egdzara á ŋa. Amá zlaɓe ba egdzere ŋanna keni nánka Ibrahima ɗekiɗeki. 6 A ba Dadaamiya á elvan ge ŋane zlaɓe ádaliye wá: Egdzara á ŋa tá de njá emtsaaɗe am erva á emnde, tá de gev nave-aha á emnde, tá de magaterá palasa am iva deremke ufaɗe. 7 Amá watse yá shaterushe zlaɗa ge emnde a larde ŋanna keni, lauktu watse tá sesse egdzara á ŋa am larde-aatare, tá se kezli ugje am larde na. 8 Am iga á una a tsakanse una-aha ŋanna Dadaamiya ge Ibrahima maa, a maganaa namána, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Dem sheɗekwe una á gev nalaama á namána na. De shánsha Ibrahima Isiyaaku, a ɓelemaa am sheɗekwe áte háre ge tiisire-aara. Isiyaaku keni a fem Yakubu am sheɗekwe, Yakubu keni a puwum egdzara-aara eggye-aha a miya kelaawa ju buwa.

9 «Am iga a una ŋanna maa, eggye-aha a miya ŋanna ta naba velu kuderetare Yusufa á dem Misera aɗaba shelha. Amá ndza aŋkwa Dadaamiya antara ŋane. 10 Dadaamiya ƴánka Yusufa am zlaɗa-aha-aara. Bairá a vante ŋgahire. A vante ilmu á katafke á *Firawna slekse á larde á Misera, slekse a naba ganve Yusufa male arge larde á Misera baɗemme, male arge emnde na tá am huɗe á há-aara baɗemme. 11 Daaci a naba sem ge waya ƴaikke á sem larde á Misera, antara larde á Kanaana maa, emnde baɗemme tá á ba am palasa-aara, haa eggye-aha a miya ŋara tá shánka ba názu tá zuze keni ɗekiɗeki. 12 Cenáncena Yakubu ganakini aŋkwa nalkame am Misera, a ɓeláa ba egdzara-aara ŋanna ta duhe ser palle. 13 Ta daliye ge buwire wá, Yusufa a de maraterse ire-aara, sleksu *Firawna keni a dise á ba am una ŋanna emnde a jeba á Yusufa. 14 Daaci Yusufa a naba ɓelaa ura, ta de sanaa eddeŋara Yakubu an huɗe á há-aara baɗemme, emnde á Yakubu ta kul vuye jiilyeɓe. 15 Daaci a naba de nja-aara ge Yakubu am Misera, a emtsaa á ba áhuwa, egdzara-aara keni baɗemme ta matsaa á ba áhuwa. 16 Amá emtsa á eggye-aha a miya ŋanna wá, baɗemme ta halateraa á ba á dem Sikaim, ta de heɗateraa am irekhya na kwaye ndza a shekwanaa Ibrahima am erva á egdzara á Hamaur.

17 «Am sarte na ni herzhe watse á magava duksa na a bannaa Dadaamiya ge Ibrahima na wá, emnde á miya am Misera tá far ba sága á ba an ndzeɗa. 18 Daaci faremfa slekse umele aŋwaslire diyaaka Yusufa ɗekiɗeki maa, 19 slekse ŋanna a naba eksaterve sawari ge eggye-aha a miya, a naba shateru zlaɗa kwakya, a naba hyateraarhe an ndzeɗa, ganakini a puwaranvepuwe egdzara-aatare mesheshe, a njarka an shifa ɗekiɗeki. 20 A ba am sarte ŋanna wá, ta naba yá Muusa keni, egdzere zariya jipu, hayánháyá Dadaamiya. Tere keƴe kalkale tá aŋkwa á tsufaná á ba am huɗe á há á eddeŋara, 21 lauktu ta danse á degashe. Amá de shansha egdze á sleksu *Firawna, a de gelantaa ŋane ba seke egdza-aara a yanaa ba ŋane. 22 Muusa a waltaa á ba an diya á názena tá maganá emnde a Misera baɗemme. A gevaa estuwa Muusa edda una an hákuma á ndáhá elva, antara edda á hákuma am slera-aha-aara baɗemme.

23 «Muusa shanaasha iva kul ufaɗe lauktu a shaa eŋkale á de zhara emnde a jeba-aara. Amaana: Emnde a *Iserayiila. 24 Duwa á Muusa maa, a naa zhel emnde a Misera aŋkwa á já ura jeba-aara. Daaci a naba de gwe, a jehe shifa á zhel ŋanna. 25 Ŋane a kurken watse tá cenáncena emnde a jeba-aara Iserayiila-aha ganakini watse á lyateraalya Dadaamiya á kya erva an ŋane, tá de shánsha ire-aatare, amá cenaránka emnde na ɗekiɗeki. 26 Makuralla-aara zlaɓe ádaliye, a de shaa Iserayiila-aha ta buwa, tá aŋkwa á dagala. Ŋane á kátá tegatertega, a ba ŋane á elvan ge itare: Kay! Dawalaa na? Kure kwa ba egdzar mama keni kwá dagala, a jaara uwe ge kure? 27 Amá edda una ŋane aŋkwa á maganá palasa ge ura, a naba puwan tsekuɗa ge Muusa, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Ka mu a gakvaa ware male arge ŋere geni ká se kyaná ka shairiya á ŋere? 28 Emtu ká kátá jija seke una ka jaa zhel emnde a Misera áwaya na emtu? 29 Daaci elva ŋanna ŋgyámŋgye am vuwa á Muusa, antara ba kezla-aara am larde ŋanna ba ɗekiɗeki, kwaye a zhagade á dem Madiyan, a de yayaa egdzar zála buwa áhuwa.

30 «Am iga a yawe kul ufaɗe á ba am larde ŋanna maa, malika á Dadaamiya a maranse ire-aara ge Muusa áte vuwa á wa Sina, a maranse ire-aara am nara á kárá á guzla. 31 Muusa aŋkwa á maga najipu á duksa ŋanna, aŋkwa á ganávtege ge guzla ŋanna geni á nanaana duksa ŋanna ba shagera wá, á cená ba kwárá á Yaakadada, a ba ŋane: 32 Ba iya Dadaamiya na ndza ta kezli ugje eggye-aha a ŋa na, ya Dadaamiya á Ibrahima, Dadaamiya á Isiyaaku, Dadaamiya á Yakubu. Muusa jaaja lyawa, á gyagya ba seke maagara, kwalevkwála ge zhárá ice ádehuwa mázla-aara. 33 A ba Yaakadada á elvan ge ŋane: Saɗesesáɗe kimake á ŋa. Aɗaba tate na ká tsá ka átekwa na tate cuɗeɗɗe. 34 Ya nanna zlaɗa na tá sháná emnde-aaruwa am Misera, ya cenáncena kyuwa-aatare, ya tsekwa aɗaba ba una ŋanna, ya se lyaterlya, sawa yá ɓeláká á dem Misera.

35 «Daaci egdzar mama-aha-aaruwa, ba Muusa ŋanna ta ndahanaa itare a gakvaa ware male arge ŋere, geni ká se kyáná ka shairiya á ŋere na wá, Dadaamiya a ɓelaa ba ŋane geni á de gev slekse-aatare, á saterse am erva á emnde. Dadaamiya a magaa slera ŋanna á kya erva an malika na a maranse ire-aara ge Muusa am kárá á guzla na. 36 A satersaa ba ŋane emnde a *Iserayiila am larde a Misera, an mága nalaama-aha, antara najipu-aha gergere, am Misera ŋanna, antara am Haye Kyaŋŋe. Dem yawe kul ufaɗe, ndza slekatafke-aatare ba Muusa ŋanna am kaamba. 37 Ndza a bateránba Muusa ge emnde a *Iserayiila, a ba ŋane: Watse Dadaamiya á ɓelakurá nabi umele ba seke iya, watse á ɓelakurá ba ura jeba á kure. 38 Ba Muusa ŋanna una ndza slekatafke á emnde a Iserayiila am kaamba, ndza ba ŋane una sledágave á eggye-aha a miya werre, antara malika na a banaa elva áte ire á wa Sina na. A lyamivaa ba ŋane elva á Dadaamiya, elva na á vante shifa ge ura na, lauktu a samiyansa.

39 «Aley ndza faransaareka eggye-aha a miya ɗekiɗeki ge Muusa, ƴarnaaƴa elva-aara, ta hayaa ba eptsa á dem Misera. 40 Aɗaba una ŋanna, a ba itare tá elvan ge *Haruna: Nderamíndera-ka hele-aha na mí sepaterá á katafke á miya. Aɗaba diyamika názu a shaa Muusa ŋanna a samise am Misera na. 41 Daaci ta naba nderaa hele-aatare, á gáráva an egdza a dalau, ta icanaa sadake, ta magaa muŋri, tá higa á katafke á názu ta nderanaa ba itare an erva-aatare. 42 Amá a naba ƴaterhe ge Dadaamiya ba ɗekiɗeki tá aŋkwa á kezlan ugje ge hele-aatare, tá aŋkwa á kezlater ugje ge terlyakwa-aha áte samaya keni, ba seke una aŋkwa ta puwete am wakita á nabi-aha na. Ta puwetaa nabi-aha, a ba Dadaamiya á elvan ge emnde a *Iserayiila:

Kure Iserayiila-aha: Kina iva kul ufaɗe kwá vite sadake á dabba-aha, antara sadake á duksa-aha umele na, ba jirire kwá vite ba ge iya emtu?

43 Una ge iya ka ɗekiɗeki, *mashidi á kacakaca na kwá sepaná kure ba ge dadaamiya á kure *Maulaukau, kwá sepá ba dadaamiya á kure Rafan na kwa maganaa ba kure, gáráva á terlyakwa na. Kwaya ŋane hele-aha na kwa nderanaa kure ge kezlater ugje. Aɗaba una ŋanna yá dakurda á de katafke átsaaka á ba an *Babila keni.»

44 Daaci a ba Aitiyain: «Am sarte na tá am kaamba eggye-aha a miya, ndza tá an mashidi á Dadaamiya ta maganaa an kacakaca, ta dise áte una ŋanna ganakini aŋkwa Dadaamiya an itare. Ta dzeɓaa mashidi ŋanna a ba áte una a kwaransaa Dadaamiya ge Muusa. Aɗaba a banánba Dadaamiya ge Muusa geni a emmága á ba áte una a naanaa ŋane. 45 Dedde zamane-aatare, ta ƴaterán ge eggye-aha a miya umele. Ndza Zhausuwe slekatafke-aatare. Ta se dema itare an mashidi ŋanna am larde na. Am demda-aatare, Dadaamiya a naba bakese emnde a jeba umele am katafke-aatare. Daaci mashidi á nalba ŋanna a nja estuwa, dem zamane á sleksu *Dawuda. 46 Shánsha Dawuda háyá áza Dadaamiya á Yakubu maa, a naba ndavanu ganakini á nderanaa mashidi. 47 Amá a nderannaa Suleymanu mashidi ŋanna ge Dadaamiya. 48 Ay degiya Dadaamiya am ƴaikkire-aara wá, á njeka am bere-aha na ni ta nderanaa ba emndimagwaha. A ba ŋane á kya an we á nabi-aara:

49 Samaya una tate á nja-aaruwa am sleksire-aaruwa; haha wá, tate á puwa sera-aaruwa. Kwá de nderiya bere-ara kure ge iya? Áme sleɗe na ni yá de puwansá ya am huɗe-aara na?

50 Ábi duksa-aha ŋanna baɗemme ya nderanaa ba iya? Estuwa á ba elva a Yaakadada.

51 «Kure wá, degdege ire á kure ba jire, kwá ceneka elva á Dadaamiya ɗekiɗeki. Wayakurka cena názu á bakurná Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, kwa ba kalkale antara eggye-aha a kure werre na ndza kwalarevkwálá na. 52 Aŋkwa nabi na ni eggye-aha a kure magaranánka palasa emtu? Ta naba ceɓaa emnde a ɓela á Dadaamiya ge sateraa labare á slejirire ba ŋane palle na. Ba ŋane una a ƴanaa ice á kure, jakurja na. 53 Kure lyakurvaalya *tawraita á Dadaamiya na a vakurtaa á kya erva an malika-aha, amá magakurka.»

Tá dzaga Aitiyain an nákwá ge ja shifa-aara

54 Am sarte na cenaráncena una ŋanna male-aha á Yahudiya-aha maa, jaterje ervauŋɗe jipu áte Aitiyain, tá zá ba erva-aatare an slare. 55 Amá Aitiyain, ŋane an naha an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. Ba a ketaa ice-aara á dem samaya wá, a naa tate na ni á njá átekwa Dadaamiya an sleksire-aara, Yaisu aŋkwa á tse am naɗafa á Dadaamiya. 56 Daaci a ba ŋane: «Cenaucena: Iya wá, yá zhárá ba samaya an wera, yá zhárá ba *Ura á emnde baɗemme á tse am naɗafa á Dadaamiya.» 57 Ta naba fu hula á dem zhegela geni a demka elva ŋanna á dem hyema-aatare, ta gwarhe baɗemme-aatare, 58 ta naba danse á dete iga a ekse, ta de dzaganaa an nákwá áhuwa ge ja shifa-aara. Seyde-aha na ta tsakwese am zane-aha-aatare, ta puwehe a ufateraa dawale umele zhera-aara Sawulu. 59 Daaci emnde na tá dzaga ŋane an nákwá, amá Aitiyain a magaa maduwa, a ba ŋane: «Yaakadada Yaisu! lyevaalya shifa-aaruwa.» 60 A kezlaa ugje am haha, a ba ŋane á ba an kaa kwárá: «Yaakadada! Yateraarƴe haypa na tá aŋkwa á maganá itare na.» Ba a ndaase una ŋanna wá, a naba emtsehe.

8

Sawulu a tsante fitenire áte emnde a fetarfe

1 Vacite ŋanna, tsarantetse fitenire ƴaikke ádete emnde a fetarfe am huɗe á Urusaliima, baɗemme zhagadarzhagade á dete makwata-aha á Yahudiya, antara *Samariya, sey ta juwaa ba emnde a ɓela. 2 Emnde na ɗabarteɗaba Dadaamiya ta heɗaa emtsa á Aitiyain, kyuwarsekyuwe jipu emtsa-aara. 3 Sawulu wá, aŋkwa á wava geni á zlanaazle emnde a fetarfe baɗemme, á já ɗába sera á wakyiya sera á wakyiya, á halaterá á dem daŋgay baɗemme an zála-ka an ŋwasha-ka.

Labáre á Yaisu daada á dem *Samariya

4 Daaci emnde a fetarfe na zaɗaratervezaɗe na, tá aŋkwa á ɓala ba waazu ma áme keni am tate na ta demaa itare baɗemme. 5 Filip maa, ŋane a dem berni á *Samariya, a de fantau ge ɓalatera elva á *Almasiihu ge emnde áhuwa. 6 Emnde baɗemme fartefa hyema ge cena elva á Filip, hayaránhaya. Najipu-aha na a maganaa ŋane keni naránna baɗemme. 7 Jini-aha saresse am emnde kwakya tá ámbera hula, ŋgurƴekwe-aha antara emnde a dere keni kwakya mbarmbe. 8 Njaanja higa ƴaikke ge emnde a berni ŋanna.

9 Am sarte ŋanna maa, ndza aŋkwa zhele umele am *Samariya ŋanna zhera-aara Simaun, ŋane haraare á maga namselkwe-aara, antara waɗakire, emnde baɗemme tá maga ba najipu áte ŋane, a ganve ire-aara ura ŋgaa. 10 Emnde baɗemme, an emnde a ŋgaaŋga ka, an talaga-aha ka, ɓaaka ura á ebza elva-aara ɗekiɗeki. Baránba emnde ganakini hákuma ƴaikke, hákuma á Dadaamiya na wá, ba zhel ŋanna. 11 Ɓaaka ura á ebza elva-aara, aɗaba haraara aŋkwa á maga najipu-aha-aara am ice-aatare. 12 Amá am sarte na dámda Filip an labare á higa, elva a dem zlanna á Dadaamiya, á kwaraterse antara zhera á Yaisu *Almasiihu na wá, emnde kwakya fartarefe, an zála-ka an ŋwasha-ka lyarvaalya baptisma. 13 Ba Simaun ŋanna keni fetarfe, lyevaalya baptisma. Am ba kelaazare á iceka Simaun átevega Filip maa, á maga ba najipu áte nalaama-aha, antara najipu-aha na aŋkwa á maganaa Filip na.

14 Am iga á una ŋanna maa, cenaráncena emnde a ɓela am Urusaliima ganakini fartarefe emnde a *Samariya áte elva á Dadaamiya, daaci ta naba ɓela tara Piyer antara Yuhanna á dezetare. 15 Daraada tara Piyer antara Yuhanna am Samariya, ta de magaterar maduwa ge emnde a fetarfe na tá áhuwa na, ganakini a vaterteva Dadaamiya Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. 16 Aɗaba zlaɓe ta shaa ba baptisma an zhera á Yaakadada Yaisu, amá zlaɓe samka Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á sem itare á ba am palle-aatare keni. 17 Am sarte na ni puwaraterarpuwa erva-aha-aatare tara Piyer, antara Yuhanna áte ire-aha-aatare na wá, daaci sharánsha Sheɗekwe Cuɗeɗɗe.

18 Nanna Simaun ganakini emnde na sharánsha Sheɗekwe Cuɗeɗɗe aɗaba erva na ta puwateraare emnde a ɓela na wá, a naba vaterte shuŋgu ge tara Piyer antara Yuhanna, 19 a ba ŋane á elvan ge itare: «Vawiteva hákuma ŋanna ge iya keni, geni máki ya puwaare erva-aaruwa ge ura wá, edda-aara keni sey á shánsha Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ba seke una.» 20 A ŋwete ge Piyer, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «A keɗakuraakeɗa Dadaamiya antara shuŋgu á ŋa ŋanna baɗemme. Aɗaba ka kwamaa shekwa názu a vantaa Dadaamiya ge ura an nalmane. 21 Ekka ɓaaka barama ge ekka, ɓaaka tate á ŋa am slera á ŋere na ɗekiɗeki, aɗaba shagerka ervauŋɗe á ŋa á katafke á Dadaamiya. 22 Emmága tuba arge haypa na ka maganaa ka, esslápala Dadaamiya ganakini á ƴakareƴe jeba á dzáma ire ŋanna máki á gevge. 23 Aɗaba ŋa naa ervauŋɗe á ŋa kelaade, gakevge náve á haypa.» 24 A ba Simaun á elvan ge tara Piyer, antara Yuhanna: «Taslawa á kure, slapalawislápala áza Yaakadada á kure ŋanna geni a shika názena kwa ndanaa kure na.»

25 Tara Piyer, antara Yuhanna ta magaa seydire kwakya, ta ɓalaterse elva á Yaakadada ge emnde. Am iga a una ŋanna maa, ta naba eptsa-aatare á dem Urusaliima. Átira daa zlaɓe ádaliye, ta ɓalese labáre á higa, elva a Yaisu am ekse-aha á *Samariya.

Tara Filip antara zhel emnde a Aitiyaupiya

26 Am iga á una-aha ŋanna maa, a ba malika á Yaakadada á elvan ge Filip: «Tsetse ezzlala á dem manem, duwa áte emgyegwe a baráma tsekwa á da am Urusaliima ge dem Gaza na.» 27-28 A naba tsetehe ge Filip, a duhe. Duwa-aara á dem tate ŋanna wá, ta de puwa ba jaa ire antara ura Aitiyaupiya umele naɗima, átira dá. Zhel ŋanna nakawá ƴaikke. Ŋane pataka á sleksu Kandake, mukse na sleksa ŋane am larde á Aitiyaupiya. Daaci zhel ŋanna wá, ndza a se kezlan ugje ge Dadaamiya am Urusaliima. Átira dá ŋanna maa, aŋkwa á ndahá wakita á nabi Aisaya, á njá am *darkwa-aara, á teɗaná belsa. 29 «Naba duwa, herzhanteherzhe darkwa ŋanna ba shagera,» a ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á elvan ge Filip. 30 Daaci a naba teɗante ge Filip an zhágade, a de shanaahe, á cena zhel ŋanna á ndaha wakita á nabi Aisaya. «Ká aŋkwa á cenáncena emtu jirire á názena ká ndahaná ka na?» a ba Filip á elvan ge ŋane. 31 «Yá cenaná estara jirire-aara máki á paliná ura ka?» Daaci a ɗante Filip geni a ɗalemɗálá á dezeŋara am *darkwa, á njinja ázeŋara. 32 Náwa názu a ndahesaa ŋane am wakita á Aisaya:

Ŋane gevge ba seke zhel kyawe na tá daná á de icica na, ba seke zhel kyawe na tá ɓetá úgje áte ŋane keni á kyuweka ɗekiɗeki, ba we-aara keni weraaka.

33 Ŋane wá, garanaaga á dem áhá, magaranánka jirire ɗekiɗeki. Ware ɗeme á de tsala wulfe-aara am duniya na? Aɗaba ta ján werre shifa-aara.

34 Daaci a ba zhel emnde a Aitiyaupiya na á elvan ge Filip: «Palinaapala elva na tásle á ŋa, á ndaná áte ware nabi á Dadaamiya elva na estuwa? Á ndaná a ba áte ire-aara emtu, á ndaná áte ura umele-he?» 35 Filip a eksetaa elva, a dzegwanu ba ge elva ŋanna am Aisaya na, a ɓalanse labáre á higa, elva a Yaisu. 36 Ba tá zlálá, tá zlálá, ta de shaa tate á yawe. Daaci a ba zhel emnde a Aitiyaupiya na á elvan ge Filip: «Náwa shamiyansha yawe mu, aŋkwa názu á piyite geni ká magiya baptisma emtu?» (( 37 A ŋwete ge Filip: «Máki faktarefe áte Yaisu an ervauŋɗe á ŋa palle wá, baptisma á ŋa a naba gevge.» A ŋwete ge zhel emnde a Aitiyaupiya na: «Fantarefe ganakini Yaisu *Almasiihu wá, ŋane *Egdza á Dadaamiya.»)) 38 Daaci tsaatse, a ba ŋane á elvan ge sleteɗaná belsa. Ta naba tsekwese am *darkwa na tara Filip, antara zhel emnde a Aitiyaupiya ŋanna, ta tsekweme am yawe, Filip a naba maganaa baptisma. 39 Ba segashe-aatare am yawe wá, Sheɗekwe Cuɗeɗɗe a naba eksante Filip ba estuwa, mele nánka zhel emnde a Aitiyaupiya na mázle-aara. Amá a eksetaa baráma-aara zlaɓe ádaliye an higa ƴaikke. 40 Filip keni á zhárá ba á tse am Ajaustus. Daaci ba zlala-aara á dem ekse-aha gergere, aŋkwa á ɓalaterá labáre á higa, elva a Yaisu ge emnde, a daa ba estuwa á dem Kaysariya, á maga ba ŋane.

9

Tuba á Sawulu

(22:6-10; 26:12-18)

1 Am sarte-aha ŋanna baɗemme na maa, Sawulu wá, ŋane á mberá ba wáva áte emnde na fartarfe áte Yaakadada Yaisu na, a bantsa ŋane sey á zlateraazle baɗemme. A naba deza male á *liman-aha, 2 a de ndavanu nalmesheri á seydire geni á duwa an ŋane am erva á dem egdzar mashidi-aha-aatare na tá am Dimaska. Estuwa, máki a de shaa emnde na ta fetaare áte Yaakadada Yaisu, ma zhele, ma mukse keni, á saterá á ba am erva á sem Urusaliima.

3 Ba a shaa nalmesheri ŋanna wá, antara ba zlala-aara. Ba ŋane keni herzhanteherzhe berni á Dimaska ŋanna wá, a naba tsekwaa ge parakkire ƴaikke á sa am samaya á sete ŋane, 4 a naba mbeɗehe ge Sawulu á dete haha, daaci á cena ba á ɗahaná kwara umele: Sawulu, Sawulu, labára ká magiya palasa, á bina. 5 A ŋwete ge Sawulu: «Ka ware ka edda-aaruwa?» A ba kwárá ŋanna á elvan ge ŋane: «Ba iya Yaisu na ká aŋkwa á maganá palasa na. 6 Amá tsetse, edduwa á dem huɗe á ekse, tá de bakánba áhuwa názu ká de maganá ka.» 7 Emnde na tá am iga á Sawulu ŋanna diyarka názu tá ndaná itare ɗekiɗeki. Tá aŋkwa cenáncena kwárá á ura, amá itare tá nánka edda-aara ɗekiɗeki. 8 Tsetsa Sawulu am haha, a werante ice, amá á nánka. Sey ta ŋanaa áte erva, ta taɗanaa an táɗá á dem Dimaska. 9 Hare keƴe, ba slerba-aara keni nánka ɗekiɗeki. Am hare keƴe ŋanna wá, zawka shawka ɗekiɗeki.

10 Aŋkwa slefetarfe umele am Dimaska ŋanna, zhera-aara Hananiyas, a naba marananse ire-aara Yaakadada am wahayu, 11 a ɗante: Hananiyas. Nam, a ba Hananiyas. A ba Yaakadada á elvan ge ŋane: «Tsetse ba kina, eɗɗaba ba baráma na tá ɗaaná an baráma ndeɗɗe na, edduwa á dem mba á Yahuda, enndáva ura zhera-aara Sawulu ura Tarsus, ŋane aŋkwa átira mága maduwa kina. 12 Zhel ŋanna a shaa wahayu, am wahayu ŋanna maa, aŋkwa á zhara ba ura zhera-aara Hananiyas a duhe á dezeŋara, a de puwaare *erva a barka ganakini á nanna ice-aara zlaɓe ádaliye.» 13 A naba ŋwete ge Hananiyas, a ba ŋane: «Emnde kwakya ta se ɓalise labáre á zhel ŋanna degiya Yaakadada. Emtaŋkire na a magaternaa ŋane ge emnde á ŋa am Urusaliima keni ndarindaha baɗemme. 14 Ba sawa-aara ásehuna na keni a sanaa ba una ŋanna, ta vantaa male-aha á *liman-aha hákuma á se hálá emnde na tá ŋala Dadaamiya an zhera á ŋa.» 15 Amá a ba Yaakadada á elvan ge ŋane: «Naba duwa ka. Aɗaba ya eksese zhel ŋanna keni ge mága slera-aaruwa, ganakini á de kwaratersa ŋane zhera-aaruwa ge emnde a jeba umele, antara slekse-aha-aatare, ira emnde a *Iserayiila, geni a diyariyeddiye ba shagera. 16 Yá de marannaamárá zlaɗa-aha na watse á sháná ŋane aɗaba zhera-aaruwa.»

17 Daaci a naba zlálá ge Hananiyas, a de demá am huɗe á há ŋanna, a de puwar erva a barka-aara ge Sawulu, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Sawulu egdza emmerwa, a ɓeliyaa ba Yaakadada Yaisu na a marakse ire-aara áte baráma a sawa na, geni ká nánna ice á ŋa zlaɓe ádaliye, ká shansha Sheɗekwe Cuɗeɗɗe.» 18 Ba ndah keni zlaɓe ndaaseka Hananiyas wá, ta naba sesehe ge duksa-aha umele am ice á Sawulu ba seke iga a kelfe wá, a fantau ge zhara ice-aara zlaɓe ádaliye. A tsetehe ta maganaa baptisma. 19 Daaci a zu duksa, shansha ndzeɗa-aara.

Sawulu aŋkwa á maga waazu am Dimaska

Sawulu haraare cekwaaŋguɗi áza emnde a fetarfe na tá am Dimaska. 20 Ba watsewatse, a fantau ge ja ɗába am mashidi-aha á Yahudiya-aha gergere, ge ɓálá waazu á elva a Yaisu, geni Yaisu wá, *Egdza á Dadaamiya. 21 Emnde na tá aŋkwa á cena elva-aara na baɗemme tá maga ba najipu. A ba itare: «Ábi una ba zhel na a ceɓaa emnde a ɗába Yaisu am Urusaliima na? Ábi ásehuna keni a sánaa ba una ŋanna, geni á daterá á ba am zawa ádeza male-aha á *liman-aha?» 22 Amá waazu á Sawulu aŋkwa á far ba mága slera am emnde. Ɓaaka názu tá maganá Yahudiya-aha na tá am Dimaska na á katafke-aara, aɗaba aŋkwa á marateránmárá jirire-aara geni ba Yaisu una *Almasiihu, amaana: Edda una a eksesaa Dadaamiya.

23 Haraare maa, Yahudiya-aha ta naba demaa am sawari, ta naba njante geni sey tá keɗanaakeɗa shifa á Sawulu. 24 Amá cenáncena ŋane keni názu ta ŋgwaɗanaa itare áte ŋane baɗemme. An vaƴi vacika baɗemme tá aŋkwa á ufa we á ukvake á berni, tá tsagwaɗa ba ŋane geni sey tá keɗanaakeɗa shifa-aara. 25 Daaci vacite umele an vaƴiya maa, emnde na tá am iga-aara, ta naba njaneme am kenday ƴaikke, ta naba tsekwanse á kya ɓiye á ukvake á dem iga a ekse.

Eptsaptsa Sawulu á dem Urusaliima

26 Am sarte ŋanna, eptsaptsa Sawulu á dem Urusaliima. Am eptsa-aara wá, a de tataya jammeje antara emnde a fetarfe, amá ɓaaka ura a fanaa vuwa ɗekiɗeki, aɗaba fartareka geni ŋane keni gevge slefetarfe ba jirire. 27 Amá Barnabas wá, a naba eksante Sawulu ŋanna ádezeŋara, a puwansaa ŋane ádeza emnde a ɓela, a de baternaa ŋane ganakini Sawulu nanna Yaakadada áte baráma á dem Dimaska, antara elva na ni a bannaa Yaakadada ge Sawulu baɗemme. A ndaterhe zlaɓe ádaliye dzaŋdzaŋire na a maganaa Sawulu ge ndater elva a Yaisu ge emnde am huɗe á Dimaska. 28 A fantau á ba am sarte ŋanna nja Sawulu antara emnde a ɓela, a jaa ɗába am huɗe á Urusaliima ba seke una á kataná ŋane mazla-aara ge mága waazu an zhera á Yaisu, an ɓaakire á lyawa. 29 Ádeza Yahudiya-aha na tá ndáhá ba elva a Yunaniŋkau keni a duwa Sawulu an elva a Yaisu, a ndaterndáhá sera-aara ba kwakya, amá itare tá tataya keɗa shifa-aara. 30 Cenaráncena egdzar mama-aha-ŋara maa, ta naba danse á dem Kaysariya, ganakini a ezzlála á dem Tarsus.

31 Daaci emnde a fetarfe am haha á Yahudiya, antara Galili, ira *Samariya njarinja an hairire mázla-aara, tá aŋkwa á far ba mága dzaŋdzaŋire am elva á Yaisu, tá aŋkwa á fá zherwe áte Yaakadada, aŋkwa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe am dágave-aatare, á sagatersaga ba kelaazare.

A mbetaa estuwa Aynaiyas

32 Am sarte ŋanna maa, Piyer á já ba ɗába am tate-aha gergere. Vacite umele maa, a de zhara emnde a fetarfe na tá am Lida. 33 Duwa-aara á dem ekse ŋanna, a de bera ura umele zhera-aara Aynaiyas, yawe tiise á taa tseteka am haha ɗekiɗeki, aɗaba gevge ŋgurƴekwe. 34 Á ba Piyer á elvan ge ŋane: «Mbakaambe Yaisu *Almasiihu, tsetse, tsatsanaatsatse egdera á ŋa.» Kerteŋ tsetsa Aynaiyas. 35 Emnde na tá am Lida ŋanna, antara emnde a Saraun baɗemme naránna, itare keni ta naba fetarehe áte Yaakadada Yaisu.

Tsetsa Tabita am emtsa

36 Ndza aŋkwa mukse umele slefetarfe am ekse á Jaupe, zhera-aara Tabita, an elva a Yunaniŋkau wá, Daurkas. Amaana: Zaara. Mukse ŋanna wá, ma vaatara keni ŋane á maga ba slera á maggwire, aŋkwa á melateru ge talaga-aha keni. 37 Daaci a eksevaahe ge lapikere wá, a naba emtsehe. Bararanvebáre, ta de zlavanaahe am bere. Bere ŋanna átire ge bere-aha umele.

38 Dagave á tara Lida antara Jaupe ƴiƴiyeka an kevaaye. Daaci cenaráncena emnde a fetarfe na tá am Jaupe, ganakini aŋkwa Piyer am Lida. Daaci ta naba ɓelanvaa emnde buwa, ganakini a sawa ba watsewatse tasle-aara. 39 Ba watsewatse a tsetehe ge Piyer, ta zlala ba kerɗe antara emnde a de ɗáha na. Ba damda Piyer wá, ta dán ba suuwe á dem bere na átire na, Piyer a de beraa wegyege a ŋwasha baɗemme tá aŋkwa á kyuwa emtsa na. Ba ta naa Piyer, tá aŋkwa á kyuwa ásezeŋara, tá ámberá ŋgyekwaná buba antara náza tsekwa-aha umele na ndza a dzeɓanaa Daurkas am sarte na zlaɓe á ba an shifa-aara am dagave-aatare. 40 Daaci Piyer a naba bakese emnde baɗemme á segashe, a kezlaa ugje, a magaa maduwa, daaci a eptsapte á deza emtsa na, a ba ŋane: Tabita! tsetse! A naba werante ice-aara Tabita, a tsetehe, a njehe. 41 Piyer a ŋanaahe erva, a tsante baɗemme, daaci a ɗante wegyege a ŋwasha na, antara emnde a fetarfe umele, a marateraa Daurkas an shifa-aara. 42 Labare ŋanna hyemhye am huɗe á Jaupe baɗemme, emnde ta naba fetarhe áte Yaakadada Yaisu. 43 Am iga a una ŋanna maa, Piyer haraare zlaɓe ádaliye am huɗe á Jaupe, am mba á slekkeɗa gwagwa umele zhera-aara Simaun.

10

Kaurnailiyus á ɗáhá Piyer á dem mba-aara

1 Aŋkwa ura umele am Kaysariya zhera-aara Kaurnailiyus, palle á male-aha á sawji-aha á Rauma na tá ɗaháterá an sawji-aha á Italiya na. 2 Zhel ŋanna wá, ŋanaaŋa nadina á Yahudiya-aha an tsáká ire. Ŋane an lyawa á Dadaamiya jipu, ŋane antara emnde-aara baɗemme am huɗe á há-aara tá iceka de ŋala Dadaamiya. Aŋkwa á melaterumele jipu ge Yahudiya-aha na tá am ɓaakire.

3 Vacite umele an naduwar wá, Kaurnailiyus a shaa wahayu á sawa áza Dadaamiya, a naa malika á Dadaamiya samsa ba ŋgayye ásezeŋara. A ba malika ŋanna á elvan ge ŋane: Kaurnailiyus! 4 A kante ice-aara Kaurnailiyus, a zharaa malika na amberá á gyagya, a ba ŋane: «A jaara uwe, edda-aaruwa?» A ŋwete ge malika na, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Dadaamiya lyevaalya maduwa á ŋa, hayánháya slera á maggwire na ká aŋkwa á maganá ka átevege talaga-aha, ŋane viyakaaka ɗekiɗeki. 5 Kina wá, naba eɓɓela emnde á ŋa á dem Jaupe, a de ɗarakanteɗa dawale umele aŋkwa áhuwa zhera-aara Simaun Piyer. 6 Zhel ŋanna aŋkwa am mba á patuma-aara cepen-aara Simaun slekkeɗa gwagwa, bere-aara áte we á guwa ƴaikke.» 7 Ba zlazlálá malika na, Kaurnailiyus a naba ɗante emnde buwa am dagave á emnde na tá maganá slera am huɗe á há, antara sawji palle am sawji-aha na tá ufa há-aara, sawji ŋanna keni ɗabeteɗaba nadina á Yahudiya-aha ba shagera. 8 Daaci a bateraa názu a ndanaa malika na baɗemme, a naba ɓelaterɓela á dem Jaupe na.

9 Dem makuralla-aara keni tá á ba áte baráma. Herzhe á maga vacitire wá, herzharanteherzhe Jaupe. Piyer ŋanna keni ɗalteɗálá áte ire á dzuguru ge mága maduwa. 10 Am sarte ŋanna keni ŋanaaŋa waya Piyer, á kátá náza za mázla-aara. Am sarte na ni tá aŋkwa á tsatsaná náza za ŋanna maa, ŋane shánsha wáháyu á sawa áza Dadaamiya. 11 Am wahayu-aara, á zhara ba samaya an wera waŋŋe, aŋkwa á tsekwa duksa umele ba seke gwaɗau ƴaikke á sem áhá, an ŋaŋa we á námbaŋwa-aha-aara ufaɗe kerɗe. 12 Aŋkwa dabba-aha jeba gergere baɗemme, antara názu á hulmba am haha jeba gergere baɗemme, ira ƴiye-aha jeba gergere baɗemme am huɗe á duksa ŋanna. 13 A ba kwara umele á sawa am samaya á elvan ge Piyer: «Tsetse eksevaksa, icantice, ezza.» 14 Amá a ŋwete ge Piyer, a ba ŋane: «Aꞌaa estuweka Yaakadada, aɗaba ba vaci palle keni zanuka harám, ma lipa keni.» 15 A ba kwara ŋanna á elvan ge ŋane zlaɓe ádaliye: «Zhareka názu a ganvaa Dadaamiya cuɗeɗɗe seke lipa.» 16 Ser keƴe aŋkwa á banánba estuwa. Am iga á una ŋanna, a naba eptsehe ge kazlaŋa ŋanna ádaliye á dem samaya.

17 Piyer wá, aŋkwa á dzama ba názena ni á kátá á banná Dadaamiya an waháyu ŋanna. Daaci emnde a ɓela á Kaurnailiyus keni tá aŋkwa á tsatse áte we á bercame-aara, tá aŋkwa á enndava. 18 Ta kante kwárá, a ba itare: «Aŋkwa ura zhera-aara Simaun Piyer am mba na emtu?» 19 Piyer am dzama ire keshekke, aŋkwa á tataya jirire á názena á kátá banánba Dadaamiya an wahayu na, á cená ba tá aŋkwa á tatayaaká zála keƴe ágashe, a ba Sheɗekwe á Dadaamiya á elvan ge ŋane. 20 Tsetse ettsekwa, de ɗabaterɗába ba kina, maŋka gajawe ɗekiɗeki aɗaba ya ɓelateraa ba iya, a ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. 21 Daaci a tsekwehe ge Piyer, a duhe á deza emnde ŋanna, a ba ŋane á elvan ge itare: «Náwa iya, iya edda una kwá aŋkwa á tatayaná kure, ázara á ba kure?» 22 Ta ŋwetehe, a ba itare tá elvan ge ŋane: «A ɓelaŋeraa Kaurnailiyus male á sawji-aha, ura mággwe, an lyawa á Dadaamiya jipu, ba Yahudiya-aha keni diyardiya. A bannaa ba malika á Dadaamiya ganakini sey á ɗakɗáhá á dem mba-aara, ká de banánba názu ká an ŋane ge ndanda na.» 23 Daaci a lyatervaahe ge Piyer á dem bere, a vaterte tate a zlava ge hare.

Mákuralla-aara ta tsetehe, a zlala antara itare. Emnde a fetarfe na tá am Jaupe keni emnde umele ta ɗabaterɗába. 24 Wergekse-aara lauktu daraada am Kaysariya. Daaci Kaurnailiyus a ɗante emnde-aatare, antara slakate-aha-aara, tá aŋkwa ufa sawa á Piyer na. 25 Am sarte na damda Piyer, a se yainu á ba áte we á bercame Kaurnailiyus, a kezlanaa ugje ba shagera á katafke-aara. 26 Amá a tsante ge Piyer, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Tsetse, iya keni ya ba urimagwe.» 27 Piyer á baná ba elva ge Kaurnailiyus ta demaa ba estuwa á dem huɗe á há. Ta de beraa emnde kwakya jarammeje áhuwa. 28 A ba ŋane á elvan ge itare: «Ba kure keni diyakurdiya ganakini ura Yahudiya wá, á ɓelannaaka nadina-aara ge nja antara ura á jeba umele, sakwa ge dem mba-aara. Amá a marisaa ba Dadaamiya geni ma ware keni a zharanka seke lipa. 29 Aɗaba una ŋanna náwa sanemsa aɗaba ɗaha á ŋa, maganka gajawe ɗekiɗeki. Kina wá, wayanwáyá cena pute na ka ɗahiyaa átugena na.»

30 A ŋwete ge Kaurnailiyus, a ba ŋane: «Hare ufaɗire-aara vatena, vacite ŋanna yá aŋkwa á maga maduwa á icavaciya, an zura ba seke una wá, yá zhárá ba ura á tse á katafke-aaruwa, naŋgyuwe-aara á maga wulwulire ba seke uwe, 31 a ba ŋane á elvan ge iya: Kaurnailiyus, lyevaalya Dadaamiya maduwa á ŋa, mela na ká aŋkwa á melaterwa ka ge talaga-aha na keni viyanaaka. 32 Kina wá, eɓɓela emnde á dem Jaupe, a de ɗarakanteɗa Simaun Piyer, aŋkwa am mba á cepen-aara Simaun slekkeɗa gwagwa, há-aara aŋkwa áte we á guwa ƴaikke. 33 Daaci ba watsewatse ya naba ɓelakvaa emnde á ba am sarte ŋanna ge de ɗakɗaha, ka keni faŋka ervauŋɗe, daaci yá slafaká we-aara aɗaba sawa á ŋa. Kina wá, baɗemme á ŋere na, ŋa jamme á katafke á Dadaamiya áhuna ba ge cena názu a fakaara Yaakadada ge enndáhá-aara na.»

Waazu á Piyer am mba á Kaurnailiyus

34 Daaci Piyer a eksetaa elva a ba ŋane: «Kina wá, diyandiya ganakini ba jirire gergerka emnde áza Dadaamiya. 35 Emnde baɗemme, máki ura á njá an lyawa á Dadaamiya, aŋkwa á maga jirire wá, ma ura a ekse-ara keni á hayánháyá Dadaamiya. 36 Diyakurdiya Dadaamiya a velante elva-aara ge larde á *Iserayiila, elva ŋanna wá, labáre á higa geni emnde tá shánsha hairire an Dadaamiya á kya erva an Yaisu *Almasiihu, ŋane Yaakadada á emnde baɗemme. 37 Ba kure keni diyakurdiya elva ŋanna a fantau am Galili, am sarte na Yuhanna aŋkwa á ɓalaterá waazu á baptisma ge emnde na; diyakurdiya názu a mágava am huɗe á Yahudiya baɗemme am sarte ŋanna. 38 Ba kure keni diyakurdiya ɓaakire á zlakta á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na a vantaa Dadaamiya ge Yaakadada Yaisu ura Nasarátu, diyakurdiya názu a maganaa Yaisu am larde na, slera á maggwire na a maganaa ŋane, a naba mbateraahe emnde na tá an shaitaine, aɗaba Dadaamiya aŋkwa antara ŋane. 39 Ŋere wá, ŋa seyde-aha á názena a maganaa ŋane am huɗe á Yahudiya baɗemme, antara am Urusaliima na. Ŋane maa, ta janaa áte dzaŋgala. 40 Amá Dadaamiya a tsante am fáyá am hare ge keƴire. A vante baráma ganakini á maraŋeránmárá ire-aara ge ŋere. 41 A marateraa ire-aara ge emnde baɗemme-ka, sey ba ge ŋere ŋa emnde na ni a dzeraŋerse werre Dadaamiya ganakini ŋa seyde-aha na. Am iga a tsantetse-aara am fáyá na wá, ŋere zaŋeruze, shaŋerushe antara ŋane. 42 A baŋernaa ba ŋane an we-aara ganakini ŋá ndaterndáhá elva-aara ge emnde baɗemme, ŋá maga seydire-aara geni ba ŋane edda una a tsanaa Dadaamiya ge mága shairiya á emnde na tá an shifa, antara shairiya á emnde a fáyá baɗemme. 43 Nabi-aha baɗemme ndza ta enndáhá elva áte Yaisu, a ba itare: Ma ware una a fetaare áte ŋane keni, Dadaamiya á ƴanárƴe haypa-aha-aara aɗaba ŋane.»

Ma emnde na garevka Yahudiya-aha keni sharánsha Sheɗekwe Cuɗeɗɗe

44 Am sarte na Piyer aŋkwa á maga waazu na wá, tsekwaterartsekwa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge emnde a cenaa waazu-aara na baɗemme. 45 Yahudiya-aha na ta saa á ɗaba Piyer, itare fartarefe na, daremda am mága najipu ƴaikke, geni mbate Dadaamiya á vaterteva Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge emnde umele keni. 46 Aɗaba tá cená ba tá aŋkwa á ndáhá elva-aha áŋwaslire, tá aŋkwa á gálá Dadaamiya am ƴaikkire-aara. Daaci a ba Piyer: 47 «Emnde na keni sharánsha Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ba seke una ŋa shanaa ŋere. Kina mu, á piyaterantaa ware ganakini tá magaternaamaga baptisma an yawe?» 48 Daaci a ba ŋane, a magarateranmaga baptisma an zhera á Yaisu *Almasiihu. Am iga a una ŋanna maa, itare ta ndáva Piyer, ganakini á haraterveháre cekwaaŋguɗi.

11

Piyer aŋkwa á vaterte sera á elva áte Kaurnailiyus ge emnde a fetarfe am Urusaliima

1 Cenaráncená emnde a ɓela, antara emnde a fetarfe umele na tá am Yahudiya, ganakini ba emnde a jeba umele keni tá aŋkwa emnde umele lyarvaalya elva á Dadaamiya. 2 Daaci am sarte na daada Piyer á dem Urusaliima maa, Yahudiya-aha na fartarfe na ta fantau ge hábaza sera á Piyer, a ba itare tá elvan ge ŋane: 3 «Ekka ni ka naba dem mba á emnde na ta ɓaaka am sheɗekwe, ka zu duksa antara itare!»

4 Daaci Piyer a eksetaa elva, a tsakaterse sera á elva ŋanna baɗemme an pálpale. 5 A ba ŋane á elvan ge itare: «Iya wá, ndza yá am berni á Jaupe. Yá átira mága maduwa wá, ya naba shaa wáháyu. Yá zhárá ba duksa umele ƴaikke, á tsekwa á sawa am samaya á sezerwa ba herezhzhe. Duksa ŋanna ba seke gwaɗau, an ŋaŋa we á nambaŋwa-aha-aara ufaɗe kerɗe. 6 Ya fete ice-aaruwa ba ƴamme ge zhárá názu am huɗe-aara wá, aŋkwa dabba-aha á bere, antara dabba-aha á kaamba jeba gergere baɗemme, názu á hulmba am haha jeba gergere baɗemme, ira ƴiye-aha jeba gergere baɗemme. 7 Daaci yá cená ba kwárá á biya elva á sawa am samaya: Piyer, tsetse, eksevaksa, icantica, ezza. 8 Amá ya ŋwanante: Aꞌaa estuweka Yaakadada, aɗaba ba ser palle keni damka duksa harám, ma lipa keni am mbuwe-aaruwa. 9 A ba kwárá ŋanna zlaɓe ádaliye á sawa am samaya: Zhareka názu a ganvaa Dadaamiya cuɗeɗɗe seke lipa. 10 Ser keƴe aŋkwa á biyánba kwárá ŋanna estuwa. Am iga-aara a naba eptsehe zlaɓe ádaliye ge kazlaŋa ŋanna á dem samaya. 11 Á ba am sarte ŋanna maa, saremsa zála ufaɗe á sem mba na ya tsekwaa am huɗe-aara na, a ɓelateraa zhel emnde a Kaysariya á sezerwa. 12 A ba Sheɗekwe á Dadaamiya á elvan ge iya: Ezzlálá antara itare, maŋka gajawe ɗekiɗeki. Daaci ya naba tse ya duwa. Egdzar mama-aha a miya na náwa itare ta uŋkwahe na keni, ta naba duhe antara ya á de ba am huɗe á há á zhel ŋanna. 13 A ndaŋerhe sera-aara baɗemme, geni a tsekwaa malika á Dadaamiya am huɗe á há-aara ba ge ŋane, a ba malika ŋanna, eɓɓela zála, a de ɗarakanteɗá Simaun Piyer am Jaupe, 14 watse á se bakánba ŋane elva na ni ká lyelye shifa á ŋa an ŋane, ekka antara huɗe á há á ŋa baɗemme. 15 Daaci ya naba magateraa waazu. Yá aŋkwa á magaterá waazu wá, a tsekwaa ge Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á setarge itare ba seke una ndza a tsekwamiyar ge miya am zuŋŋwire na. 16 Daaci yehanteyeha elva na ndza a ndanaa Yaakadada, a ba ŋane: Yuhanna wá, a magateraa baptisma ge emnde an yawe, amá kure, tá de magakurá baptisma an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na. 17 Daaci estuwa, a vatertaa ba Dadaamiya an ire-aara Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, ba seke una ndza a vamite ge miya aɗaba fetarfire á miya áte Yaakadada Yaisu *Almasiihu na. Yá dzegwándzegwa piyantaa slera-aara ge Dadaamiya emtu?»

18 Cenarancena elva ŋanna, lauktu daralika á hábaza sera á Piyer mazla-aara. Ta fantau ge gálá Dadaamiya, a ba itare: Una wá, ba jirire. A magaternaa ba Dadaamiya pute a maga tuba ge emnde a jeba umele keni, ganakini a sharansha shifa.

Emnde a fetarfe na tá am Antakiya

19 Am diyakurdiya ba kure keni, ganakini am sarte á ja Aitiyain, ndza aŋkwa zlaɗa áte emnde a fetarfe kyarkya á dem ekse-aha gergere, emnde umele-aatare kwaye ta zlálá á dem Finikiya, antara Kiprus, ira Antakiya na wá, itare ta de ɓálá ba waazu. Amá wá, sey ba ge Yahudiya-aha. 20 Emnde umele-aatare ge emnde a Kiprus, antara emnde a Siraine, ta naba dem Antakiya. Itare wá, ta de magaterán ge Yahudiya-aha ka palle waazu, antara emnde na garevka Yahudiya-aha keni baɗemme. Ta de ndaater labáre á higa, elva a Yaakadada Yaisu. 21 Yaakadada Yaisu maresemáre hákuma-aara am itare. Aɗaba una ŋanna, emnde kwakya fartarefe, saremsa á sem sera-aara.

22 Dámda labáre-aatare á deza emnde a fetarfe na tá am Urusaliima maa, daaci ta naba ɓela Barnabas á dem Antakiya ŋanna. 23 Duwa-aara, ba ŋane keni de nanna ganakini Dadaamiya a gaterar barka kwakya ge emnde a fetarfe ŋanna, higa ge ŋane keni. A faterem ndzeɗa am vuwa kwakya geni a njarinja an lya á Dadaamiya, a dzalarka ɗekiɗeki. 24 Barnabas ŋanna wá, ura mággwe, slefetarfe an tsaka ire, an naha an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. Daaci emnde kwakya fartarfe áte Yaakadada.

25 Am iga a una ŋanna maa, Barnabas a sem Tarsus ge tataya Sawulu. 26 Am sarte na shansha, ta saa ba kerɗe á sem Antakiya. Ta se magaa sakanderi átirpalle, ta kwaraterse duksa kwakya ge emnde a fetarfe. Ta fantau á ba am Antakiya ŋanna zuŋŋwe ge ɗáhá emnde a fetarfe an emnde á *Almasiihu.

27 Tá aŋkwa nabi-aha umele ta tsete am Urusaliima, ta dem Antakiya am sarte ŋanna, 28 a ɓalese ge palle á nabi-aha ŋanna an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, zhera-aara Agabus, a tsetehe, a tsaahe am dagave á emnde, a ba ŋane: Aŋkwa á sawa waya ƴaikke á sete duniya baɗemme. (Ba jirire ndza samsa waya ŋanna am zamáne á sleksu Kalawdiyus.) 29 Daaci ta naba ŋguɗaa sawari-aatare emnde a fetarfe, ganakini ma ware keni a faafa názu a dzegwanaa ŋane, tá de melateru ge emnde a fetarfe na tá am Yahudiya an ŋane. 30 Ta naba jemaa sadake ŋanna, ta ɓelaa tara Barnabas tá antara Sawulu an ŋane ádeza male-aha á emnde a fetarfe am Yahudiya.

12

*Hirudus a ja Yakuba, a ɓelem Piyer am daŋgay

1 Am sarte ŋanna, fantaufe sleksu *Hirudus ge shateru zlaɗa ge emnde a fetarfe umele. 2 A ba ŋane: A jareja Yakuba egdza emmeŋara ge Yuhanna an katsakar, ta naba jehe. 3 Nanna hayaránháyá Yahudiya-aha maa, a naba eksevaa Piyer keni, am hare-aha á muŋri á depaiŋ na ɓaaka shahi á makala am huɗe-aara na, a de zleŋma am daŋgay. 4 Am sarte na eksevaksa na wá, a puwaa sawji-aha kelaawa ju uŋkwahe, ta tegese sawji-aha ŋanna gergere ufaɗe ge ufufa-aara. Ate *Hirudus wá, ma andze á dáná á dem shairiya á katafke á zlamaha má zlauzla muŋri á *Paska ŋanna baɗemme. 5 Daaci ba njá á Piyer am daŋgay na, amá ɓaaka puwansepuwe á emnde a fetarfe ɗekiɗeki ge mága maduwa aɗaba ŋane.

Malika a sanse Piyer am daŋgay

6 Lauktu á semsa hare na a tsanaa *Hirudus na wá, á ba an vaƴiya ŋanna Piyer á pá ba hare-aara am dágave á sawji-aha buwa, erva-aara palle an ŋguɗa áte sawji na, erva palle keni an ŋguɗa áte una an kaderci baɗemme. Sawji-aha na tá ufa we á bere á daŋgay ŋanna keni tá aŋkwa baɗemme. 7 A naba semhe ge malika á Yaakadada, hyemhya parakkire á Dadaamiya am huɗe á daŋgay ŋanna baɗemme. Daaci malika na a de gejante Piyer, a tsante am hare: «Ettse ba watsewatse!» a ba ŋane á elvan ge ŋane. A palehe ge tsavaytsavaye áte erva-aha-aara ba estuwa, a puwehe á dem haha baɗemme. 8 A ba malika na á elvan ge ŋane: «Halantehála náza ŋguɗa huɗe á ŋa, ŋguɗeseŋguɗe huɗe, puwempuwa kimake á ŋa am sera.» A naba maganaahe una ŋanna Piyer. A ba ŋane á elvan ge ŋane: «Tsekwemtsekwa am kazlaŋa á ŋa, sawa mi zlala.» 9 A tsetehe ge Piyer ba estuwa, aŋkwa á ɗaba malika na, amá njanteka ŋane áte jirire názena aŋkwa á maganá malika na, ŋane a kurken á ba am wáháyu.

10 Daaci ba tá sawa, tá sawa, ta ƴesaa tate á njá á sawji-aha palle, ta ƴesaa una ge buwire, saremsa áte wákyiya ƴaikke na an maga an íre miyenne, má sakesse am una ŋanna ká de ba am huɗe á berni na. Saremsa áte wákyiya ŋanna, a wertaa ba ŋane an ire-aara, ta naba sesehe á segáshe. Ta zlalete ba cekwaaŋguɗi áte barama á dem huɗe á berni wá, a meɗehe ge malika na, a ƴaa Piyer ba ŋane palle. 11 Piyer á nanna mazla-aara názena a maganaa malika, a ba ŋane: «Kina wá, diyandiya kwa, mbate Yaakadada a ɓela malika, a se ŋezlise am hákuma á *Hirudus, antara lámare na ta ƴekivaa Yahudiya-aha na baɗemme.»

12 Am sarte na shushe Piyer yawe am mága ŋanna baɗemme maa, a naba dem mba á Maari emmarge Yuhanna, Markus keni ba zhera-aara, a de beraa emnde kwakya tá aŋkwa ŋala Dadaamiya. 13 Daaci aŋkwa á já we á bere Piyer am mba á Maari, a sawa gyaale umele zhera-aara Raude, a se cena labare wá, 14 á cena ba kwárá á Piyer. Higetehiga Raude, kelaa ma á werá we á bere ŋanna wá, ŋane a eptsaa á dem huɗe á bere zlaɓe ádaliye ge ndahater ge emnde umele ganakini aŋkwa Piyer á tsá ágáshe. 15 A ba itare tá elvan ge ŋane: «Ká an shaitaine emtu Raude?» A ba ŋane á elvan ge itare: «Yá ndaakur ba jirire una fideka.» A ba itare, má estuwa wá, una ba sheɗekwe-aara. 16 Amá Piyer ƴánka já we á bere na. Mázla-aara ta se werante, tá zhárá ba irice á Piyer á tse, tá maga ba najipu-aara. 17 A magateraa nalaama an erva ganakini a ndarka elva. A ndaterhe názena a maganaa Yaakadada ge sanse am daŋgay na, a ba ŋane á elvan ge itare: «Mbeɗawaterumbeɗe ge tara Yakuba, antara egdzar mama-aha a miya umele.» Daaci ba segáshe-aara, a zlalehe á dem tate umele.

18 Weraawera ekse wá, ba palle a názu tá ndaaná sawji-aha na ta ufaa Piyer na ɓaaka. Názu tá ndaaná itare, ba Piyer na mu a magáná estara? 19 A ba sleksu *Hirudus sey a tatayartátaya. Amá sharánká Piyer ɗekiɗeki. A dateraa ndáva-aha ge sawji-aha na, am iga-aara, a ba ŋane, má ba estuwa wá, a ceɓareceɓa sawji-aha ŋanna am kelaa-aara. Ba a ndaase una ŋanna, mazla-aara ba zlala-aara á dem Kaysariya, a de shekwaahe áhuwa.

Elva áte emtsa á sleksu *Hirudus

20 A ba am sarte-aha ŋanna maa, ndza aŋkwa ervauŋɗe á sleksu *Hirudus áte emnde a ekse á Tirus, antara emnde a ekse á Sidaun baɗemme. Daaci emnde a ekse-aha ŋanna ta magaa sawari geni tá de slapala áza slekse; ta naba tatayevaa Balastus geni á dáterá ŋane á deza slekse ŋanna. Balastus ŋanna ura male. Huɗe á há á slekse ŋanna baɗemme am erva-aara. Daaci duwa-aatare ádeza sleksu Hirudus, ta de tataya hairire am dágave-aatare. Aɗaba zuze á emnde a ekse-aha ŋanna baɗemme á segáshe á ba am kwárá á slekse ŋanna.

21 Daaci sleksu Hirudus a fateraa sarte á já ire-aatare. Samsa sarte ŋanna maa, Hirudus a tsekwemaa am zane á sleksire a njemaa am kurshi á sleksire, a fantau ge ndaater elva. 22 Amá ta naba ŋwete ge emnde baɗemme á ba an ká kwárá á dem zhegela, a ba itare: Dadaamiya una á ndáhá elva na, urimagweka. Ba a cenaa una ŋanna sleksu Hirudus, a naba shafante ire-aara. 23 Daaci a se zlavanaahe ge malika á Yaakadada á ba am sarte ŋanna an lapikere, aɗaba a eksetaa sleɗe á Dadaamiya. A zanse huɗe záhe á huɗe, daaci a naba emtsehe. 24 Amá elva á Dadaamiya wá, hwiyaahwiya ɓaaka zlakta-aara.

25 Tara Barnabas antara Sawulu magarnaamaga slera na ta faterarfe, ta ɓelaterɓela á dem Urusaliima na, ta saa ba kerɗe antara Yuhanna Markus á sem Antakiya.

13

Tá an dzera tara Barnabas antara Sawulu ge dem larde umele

1 Am aiklaisiya á Antakiya wá, tá aŋkwa nabi-aha, antara emnde a kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde. Náwa zhera-aha-aatare: Barnabas, Simaiyaun, Ura Daŋŋwe keni ba zhera-aara, Lukiyus, ŋane ura Siraine, Manahun, ŋane slenja á sleksu *Hirudus, ira Sawulu. 2 Vacite umele tá am sera á Dadaamiya, tá aŋkwa tsufa ndera wá, a ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á elvan ge itare: «Tara Barnabas antara Sawulu wá, ƴawáterƴa ge ire-aatare ge mága slera na ya ɗaater ge ŋane na.» 3 Daaci ta tsufete ndera, ta magaterar maduwa, ta puwaterar *erva a barka, lauktu ta ɓelaterɓela á de maga slera ŋanna.

Slera á tara Barnabas antara Sawulu am Kiprus

4 Am a dzeratersaa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe tara Barnabas antara Sawulu ge ɓelaterɓela, ba zlala-aatare á dem Sailaiwkiya, ta de dema am paare á yawe áhuwa ge dem Kiprus am dágave á yawe. 5 Ta de tsekwa am Salami am haha ŋanna, daaci ta de fantau ba ge de ɓálá elva á Dadaamiya am *mashidi-aha á Yahudiya-aha áhuwa. Yuhanna Markus keni antara ba itare, aŋkwa á melaterumele. 6 Ta jem ɗába praatte am haha á Kiprus ŋanna. Herzhe tá degáshe am haha ŋanna, kwaye ta dem Pafaus am halavuwa-aara. Am Pafaus maa, ta de já ba ire antara zhel Yahudiya umele zhera-aara Bar-Yaisu, slemaga namselkwa, a bantsa ŋane: Ya nabi, mbate fida. 7 Zhel ŋanna ta emnde a njá antara raizhauŋ á haha á Kiprus, zhera-aara Sairgiyus Paulaus sleŋkale jipu. Daaci raizhauŋ a ɗante tara Barnabas antara Sawulu á dezeŋara, aɗaba á kátá cená elva á Dadaamiya. 8 Amá Ailimas, una zhera á slemaga namselkwe na an elva a Yunaniŋkau-aha, ŋane ekserka duwa á tara Barnabas á deza raizhauŋ na ɗekiɗeki. Á kátá piyantá fetarfire ba ɗekiɗeki ge raizhauŋ.

9 Daaci Sawulu, Paul keni ba zhera-aara, an naha an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, a ŋgyaiŋgyainse ice, 10 a ba ŋane á elvan ge zhel ŋanna: «Hey! Zhel shaitaine, a ba ka ka ƴaimƴaime, ká maga ba kemaŋgerire, ka kelaade á jirire baɗemmeka? Ká ƴainƴa emtu badza slera á Dadaamiya na? 11 Náwa Dadaamiya á fakar názu á fakarfe, sey ká gevge wulfe emtsaaɗe cekwaaŋguɗi, ká shekwaashekwa ká nánka vaciya an ice á ŋa.» Kerteŋ a naba wulfete ge Ailimas, á tatapaná an naɗafa antara názlaɓa baɗemme ge tataya ura á taɗaná an erva. 12 Nanna raizhauŋ una ŋanna, ŋane a naba fetarehe áte Yaakadada, aŋkwa á cená názu tá kwaransekwáre, aŋkwa á maga najipu-aara.

Tara Paul antara Barnabas am Antakiya, haha á Pisidiya

13 Tara Paul ƴaránƴa Pafaus, daremda am paare á yawe, zlarzlálá á dem Pairge am haha á Pamfiliya. A de ƴateraa áhuwa Yuhanna Markus, ŋane a eptsaa á dem Urusaliima. 14 Amá tara Paul wá, ta tsete am Pairge ŋanna, kwaye ta zlálá á dem Antakiya am haha á Pisidiya. An vaci puwansepuwe maa, ta duhe á dem *mashidi á Yahudiya-aha, ta de njanjehe. 15 Am sarte na ndarsende *tawraita, antara wakita á nabi-aha, male-aha á mashidi ŋanna ta ɓelaterve we ge tara Paul, a ba itare tá elvan ge itare: «Máki aŋkwa elva kwá ndaater ge emnde ge vaterte ndzeɗa an ŋane wá, ndaundáhá kina egdzar mama-aha-aaruwa.»

16 Daaci a naba tsetehe ge Paul, a magateraa nalaama an erva, a fantau ge ndaater elva, a ba ŋane: «Kure emnde a *Iserayiila, kure emnde na kwá an lyawa á Dadaamiya baɗemme, cenaucena: 17 Dadaamiya na mí ɗabaná miya emnde a *Iserayiila na wá, ndza a dzeratersaa ba ŋane eggye-aha a miya werre, kwaye a de gelateraa am haha á emnde, am Misera. Am iga á una ŋanna maa, a saterse am Misera ŋanna an hákuma-aara. 18 Yawe kul ufaɗe á fá ba ervauŋɗe an itare am kaamba. 19 Daaci a keɗaa jeba gergere vuye antara slekse-aha-aatare baɗemme am Kanaana, a vaterte haha ge emnde-aara Iserayiila-aha. 20 Baɗemme á una ŋanna wá, shekwaashekwa-aara á maga yawe deremke ufaɗe an kul ilyeɓe. Am iga-aara maa, Dadaamiya a dzerese emnde umele am itare, a gaterve narkali-aha ge kyá shairiya-aatare. A magán ba estuwa dem zamane á nabi Samiyail.

21 «Am iga-aara maa, itare ta ndavanu slekse ge Dadaamiya, a vaterte Sawulu egdza á Kis. Ŋane ura jeba á Bainjamain. A magaa iva kul ufaɗe am sleksire. 22 Am iga á yawe kul ufaɗe wá, Dadaamiya ƴanaaƴa Sawulu, a vaterte *Dawuda ge slekse-aatare. Náwa názu a ndaasa Dadaamiya áte sleksu Dawuda: Ya hayanaa á ba an háyá Dawuda egdza á Yaisa, diyandiya geni á de maganaamaga ŋane názena yá kataná ya baɗemme. 23 Kina wá, Dadaamiya a eksese ura am dágave á eggye-aha á Dawuda ŋanna, a ganve slelyaterlya itare emnde a *Iserayiila baɗemme. Ba seke una ni ndza a bateranba ganakini watse á vaterte ura, slelyaterlya na. Ura ŋanna wá, Yaisu. 24 Am sarte na zlaɓe marseka Yaisu ire-aara parakke áza emnde wá, Yuhanna a magateraa waazu ge emnde a Iserayiila, a ndaterndáhá geni a magarmága tuba, tá magateraamaga baptisma. 25 Am sarte na herzhe watse á emtsa Yuhanna wá, a naba ndavateruhe, a ba ŋane: Kwa kurken ya ware ŋane? Iya wá, ya edda una kwá ufaná kure ka. Ŋane aŋkwa á sawa. Ba ge slesaɗanse kimake am sera keni hyanefka ya ɗekiɗeki.

26 «Daaci egdzar mama-aha-aaruwa, kure eggye-aha á Ibrahima, kure emnde na kwá an lyawa á Dadaamiya baɗemme na, Dadaamiya a ɓelamiyán ba ge miya labare á lya ura ŋanna. 27 Amá cenaránka emnde a Urusaliima antara male-aha-aatare ganakini ba Yaisu una slelya ura, cenaránka názu ta ndahanaa nabi-aha na. Tá ndáhá ba ŋane tsa ba kelaa vaci puwansepuwe am mashidi-aha-aatare, aley ta eksevaa Yaisu, ta zuhe an shairiya. Estuwa, ta maganaahe keni ba itare ŋanna zlaɓe adaliye elva a nabi-aha ŋanna. 28 Sharánka tsa haypa áte ŋane hyephye ge já shifa-aara, aley a ba itare tá elvan ge sleksu *Pilaatu: Sey ká ja ba shifa-aara baɗemme. 29 Magaraamaga názu ndza ta ndahanaa nabi-aha áte Yaisu wá, ta tsekwanaahe ge emnde umele áte dzaŋgala ŋanna, ta de heɗehe. 30 Amá a se tsante ge Dadaamiya am fáyá. 31 Am hare-aha kwakya una Yaisu aŋkwa á maraterá ire-aara ge emnde na ndza tá njá á ba antara ŋane na. Aŋkwa á maraterá ire-aara kwaye á sa am Galili, dem Urusaliima baɗemme. Ba emnde ŋanna una ta seyde-aha-aara. Tá aŋkwa á ndater elva-aara ge emnde a *Iserayiila. 32 Ba ŋere na keni, ŋa sakuraa ba labare á higa ŋanna. Ŋa se bakuraa duksa na ni ndza a baternaa Dadaamiya ge eggye-aha a miya ganakini watse á vaterteva na. 33 A vamite ge miya na ma eggye-aha-aatare na duksa ŋanna. Aɗaba a tsante Yaisu am fáyá ba seke una aŋkwa an puwa am jabura buwa na. A ba ŋane:

Vatena wá, gakevge egdza-aaruwa, Iya keni ya Eddeŋa.

34 Ndza a bánba zlaɓe ádaliye Dadaamiya ganakini watse á tsantetse Yaisu am fáyá, á de sevka vuwa-aara ɗekiɗeki. A ba ŋane:

Ba jirire, watse yá gakarge barka-aaruwa ba seke una ndza ya banán ge *Dawuda ganakini watse yá magannaamaga na.

35 A ba Dawuda zlaɓe ádaliye am wakita-aara:

Ká ƴánka á sevse vuwa á sleslera á ŋa ɗekiɗeki.

36 Ŋane wá, a maganaa slera ge Dadaamiya am zamane-aara, amá zlauzla ndzeɗa-aara, emtsamtsa, ta heɗaterve ge eggye-aha-ŋara. Ŋane wá, sevse. 37 Amá edda una tsantetsa Dadaamiya am fáyá na wá, ŋane sevka vuwa-aara ɗekiɗeki. 38-39 Daaci egdzar mama-aha-aaruwa, shagera ba kwá cena názena ŋá aŋkwa ndakurndá na: Dadaamiya á de ƴakuraarƴe haypa-aha á kure wá, sey aɗaba Yaisu. Ma ware keni má fetarfa edda-aara á ba áte ŋane wá, Dadaamiya á vanteva jirire. Una názu dzegwánka *tawraita magaterán ge emnde. 40 Faufa hyema ba shagera geni a gevka názena ta ndahanaa nabi-aha na áte kure. 41 Aɗaba a ba wakita á Dadaamiya:

Cenaucena kure emnde na kwá aŋkwa á epsawa elva á Dadaamiya na, dawemda am mága najipu, geni keɗakurkeɗire. Aɗaba yá de maga názena, ma tá palakurá sera-aara keni, kwá de cenánka ɗekiɗeki na am zamane á kure.»

42 Tá degáshe am mashidi ŋanna tara Paul antara Barnabas wá, ta naba ndavaterndáva geni a sarsawa zlaɓe ádaliye am maka na á de sawa na keni vaci puwansepuwe, geni tá se vaterteva zlaɓe ádaliye waazu ŋanna. 43 Am sarte na tá aŋkwa kya emnde baɗemme, kwakya Yahudiya-aha, antara emnde a jeba umele na ta dema an de am nadina á Yahudiya-aha na, ta ɗába tara Paul zlaɓe ádaliye. Daaci tara Paul tá an Barnabas ta vaterte sera á elva-aha kwakya, ta faterem ndzeɗa am vuwa kwakya geni a gazlarka ɗekiɗeki, a tsaraatse á ba áte ŋgurna na ni a magaternaa Yaakadada.

44 Samsa vaci puwansepuwe, saremsa emnde ba kwakya ba seke jarauka am bere ɗekiɗeki, baɗemme ta se cena ba waazu. 45 Ba ta naa dikele á emnde na Yahudiya-aha wá, ta naba fantau ge shelha am ervauŋɗe-aatare áte emnde ŋanna. Daaci ba elva na aŋkwa á ndahaná Paul na keni, ta maganaa gajawe, ta zlazlese antara ba ire-aara. 46 Tara Paul antara Barnabas ta naba sherse ice, a ba itare tá elvan ge itare: «Zlaya geni ŋá sakurán ge kure emtsaaɗe zuŋŋwe elva á Dadaamiya, amá kwa ƴanaa ba kure tsawe wá, ŋere zlalaŋerzlala á deza emnde a jeba umele. Emtu mándzawe ázekure Dadaamiya aŋkwa á vakurte shifa aŋwaslire na emtu? 47 Cenaucena názu á ndahaná wakita á Dadaamiya; a faŋeraara Yaakadada:

Ya fak geni ká maraterá parakkire-aaruwa ge larde-aha á duniya baɗemme, ká daterná ka elva a lya shifa, ma ge emnde na tá áme keni baɗemme.»

48 Ba ta cenaa una ŋanna emnde na ta Yahudiya-aha ka na wá, higa ge itare. Ta fantau ge gálá Yaakadada aɗaba elva-aara. Daaci baɗemme á emnde na ndza tá an dzera áza Dadaamiya ge sha shifa áŋwaslire na, garevge emnde a fetarfe. 49 Daaci a hyemaa estuwa elva á Dadaamiya am larde ŋanna.

50 Amá duwa á Yahudiya-aha wá, ta de tsante ervauŋɗe á male-aha á berni ŋanna, antara ŋwasha ŋgaŋgaha na daremda am nadina á Yahudiya-aha na baɗemme áte tara Paul antara Barnabas, ta shateru zlaɗa kwakya, ta naba bakaterse am kwara-aatare. 51 Daaci ta naba papateraahe berbere á haha-aatare áte sera-aha-aatare, ta ƴateraa áte uksuwe, ta naba zlala-aatare á dem Ikauniya. 52 Amá emnde a fetarfe na tá am Antakiya ŋanna wá, ɓaaka lámbe-aatare, tá an naha an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, higa-aatare ba kela-aara.

14

Tara Paul antara Barnabas am Ikauniya

1 Am sarte na daraada tara Paul antara Barnabas am Ikauniya, áhuwa keni duksa a de magava ba kalkale antara una ta maganaa am Antakiya. Duwa-aatare á dem *mashidi á Yahudiya-aha, ta de magaa waazu, Yahudiya-aha antara emnde na garevka Yahudiya-aha emnde kwakya fartarfe. 2 Amá duwa á Yahudiya-aha na fartareka na wá, ta naba tsante ervauŋɗe á emnde umele na itare keni zlaɓe fartareka na, geni a darateránda dágala ge tara Paul.

3 Amá keni hararaaháre jipu am Ikauniya ŋanna, ta kwaraterse elva a Yaakadada á ba an dzaŋdzaŋire ge emnde. Yaakadada keni a vaterte hákuma, ta magaa nalaama-aha, antara najipu-aha gergere kwakya. A maraterse an una ŋanna geni elva na tá aŋkwa á kwaratersá itare ge emnde áte ŋgurna-aara na wá, jirire baɗemme. 4 Daaci emnde a ekse tegarsetege gergere buwa. Emnde umele tá am dalbe á Yahudiya-aha, emnde umele keni tá am dalbe á emnde a ɓela.

5 Daaci Yahudiya-aha, antara male-aha-aatare, ira emnde na garevka Yahudiya-aha, baɗemme ta magaa niya-aatare ge ceɓa emnde buwa na ba ɗekiɗeki an nákwa. 6 Ba cenaráncena una ŋanna, mazla-aara zhagade ge itare á dem Listira, antara Dairbe, ekse-aha ŋanna am haha á Likauniya, antara ekse-aha umele na am kwara ŋanna baɗemme. 7 Ta de fantau ge ɓálá labáre á higa, elva a Yaisu *Almasiihu áhuwa.

Tara Paul antara Barnabas am Listira, antara Dairbe

8 Am Listira maa, ndza aŋkwa ura ŋgurƴekwe wá, á njá á ba am haha, áɗaba an mátsá sera-aha-aara baɗemme. Ta yese ba estuwa, tsamka am zhegela ɗekiɗeki ge zlala, aɗaba ta yáná an mátsá uɓiya ba estuwa. 9 Vacite umele maa, zhel ŋanna aŋkwa cena waazu á Paul. Sleɓela ŋanna a zharaa zhel ŋanna wá, a naba diyeddiye ganakini aŋkwa fetarfe á zhel ŋanna ge sha ire-aara. 10 Daaci a kante kwara-aara á dem zhegela sleɓela: «Tsetse, tsatse am zhegela,» a ba ŋane á elvan ge ŋane. Hattse a naba tsete ge zhel ŋanna, aŋkwa á zlala. 11 Naranna dikele á emnde na najipu ŋanna, ta naba fu hula á ba an ndzeɗa, a ba itare an elva a ekse ŋanna, amaana elva a Likauniya: Dadaamiya-aha nyairevnye emnde, náwa itare saremsa ásezeŋere! 12 Barnabas ta ɗanaa an dadaamiya-aatare Jaiwus, Paul ŋane ta ɗahanaa an dadaamiya-aatare *Hairmais aɗaba ŋane edda á ndáhá elva.

13 Hele-aatare ŋanna tá ɗahaná an Jaiwus na wá, ta nderanaa bere áte iga a ekse. Male á hele ŋanna tá ɗahaná an Jaiwus na, a naba saa dalau-aha tá an caɗa an ugbene-aha jili gergere, daaci a se tsateraahe áte we á bere á hele ŋanna. Male á hele, antara emnde baɗemme wayarwáyá tá ceɓaterá dalau-aha an caɗa na ge tara Paul antara Barnabas.

14 De cenaráncena una ŋanna emnde a ɓela na, ta naba dzadzaa zane áte vuwa-aatare, ta duhe á dem dágave-aatare á ba an zhagade, ta kante kwara, a ba itare tá elvan ge itare: 15 «Ŋa baa ba kure dawalaa na: Kwá magán ge uwe jeba una? Ábi ŋere ŋa emndimagwaha ba seke kure. Ŋere ŋa sakuraa labáre á higa geni kwa ƴánƴa hele-aha ŋanna, aɗaba ɓaaka nampire-aara. Lyauvalya elva á Dadaamiya á jirire na á fá shifa am ura na. Ŋane wá, a nderanaa ŋane samaya, antara haha, antara yawe-aha baɗemme, ira názu am huɗe á duksa-aha ŋanna baɗemme. 16 Werre wá, Dadaamiya a ƴaa emnde baɗemme, ma emnde-ara keni ndza tá ɗaba ba uŋŋule-aatare. 17 Ba werre ŋanna keni wá, Dadaamiya ndza aŋkwa á maraterse ire-aara ge emnde an slera á maggwire na aŋkwa á maganá ŋane. Aŋkwa á hyakurá yawe á sá am samaya, á vakurte slak-slakire geni kwá sanaasa duksa-aha á kure an sarte-aara, aŋkwa á zakuru náza za, á vakurte higa am ervauŋɗe, baɗemme ba Dadaamiya.» 18 Waazu ŋanna baɗemme demda tsa am hyema-aatare, aley ta piyaterante ba zlahhe ge kyula emnde a ɓela na.

19 Am iga-aara maa, ta sem ge Yahudiya-aha á sa am Antakiya am haha á Pisidiya, antara á sa am ekse á Ikauniya, ta se tsanta itare ervauŋɗe á emnde baɗemme áte Paul. Daaci emnde baɗemme ta naba gwarhe ge Paul ge dzaganá an nákwá, ta teɗese á dem iga a ekse, ta kurken emtsamtsa. 20 Amá de jarammejáhá emnde a fetarfe arge ŋane wá, a naba tsetehe, ta dema am huɗe á ekse antara ba ŋane. Makuralla-aara ta naba zlala-aatare antara Barnabas á dem Dairbe.

Tara Paul antara Barnabas eptsareptsa á sem Antakiya am Pisidiya

21 Tara Paul antara Barnabas magarnaamaga waazu á labáre á higa, elva a Yaisu am ekse á Dairbe, emnde kwakya fartarfe. Am iga-aara maa, ta eptsehe á sem ekse á Listira, antara Ikauniya, lauktu saraasa á sem Antakiya am Pisidiya. 22 Ta se faterem ndzeɗa am vuwa kwakya ge emnde a fetarfe am ekse-aha ŋanna. A ba itare tá elvan ge emnde a fetarfe: Sey mi ɓashuɓáshe zlaɗa-aha kwakya emtsaaɗe, lauktu mi demda á dem zlanna á Dadaamiya. 23 Baɗemme a ekse na ta dema itare, ta de shaa emnde a fetarfe, lauktu tá zlálá wá, tá dzeraterá emnde a sawari á ba am dágave-aatare ŋanna, tá tsufa ndera, tá magaterar maduwa ge emnde ŋanna, daaci tá ƴaterƴa am erva a Yaakadada na ta fetaara itare áte ŋane na, itare tá zlálá-aatare. 24 Ta degashe praatte am haha á Pisidiya, tá magán ba estuwa, daraada á dem haha á Pamfiliya. 25 Ta de ndaterhe elva á Dadaamiya ge emnde am ekse á Pairge, daaci kwaye ta zlala á dem Ataliya. 26 Tsante áhuwa wá, ta zlálá an paare á yawe á dem Antakiya. Ekse ŋanna wá, ekse na ndza ta ƴateraa am erva a Yaakadada, geni á magaterá ŋgurna á mága slera na a fateraara ŋane na. Slera ŋanna una magarnaamaga, saraasa na.

27 Saraasa am Antakiya maa, ta se jemaa emnde a fetarfe, ta ndaterhe názena a maganaa Dadaamiya an itare baɗemme, antara baráma na a weratertaa Dadaamiya ge emnde a jeba umele, ganakini itare keni a fartarfe áte Yaisu. 28 Njarinja áhuwa ŋanna, hararaaháre jipu áza emnde a fetarfe.

15

Jáháva ƴaikke am Urusaliima

1 Ta duhe ge emnde umele á da am Yahudiya ta dem Antakiya, ta de kwaraterse elva na ge emnde a fetarfe na tá áhuwa. A ba itare tá elvan ge itare: «Máki dakuremka am sheɗekwe áte una a ndaanaa *tawraita a Muusa wá, kure kwá taa eŋzleska ɗekiɗeki.» 2 Amá eksararka tara Paul antara Barnabas tsáha ŋanna ɗekiɗeki. Daaci njaanja gajawe ƴaikke am dágave-aatare arge elva ŋanna. Am iga-aara maa, itare baɗemme ta dema am sawari palle, geni a darduwa tara Paul antara Barnabas, ira emnde umele á dem Urusaliima a de ndarndáhá elva ŋanna antara emnde a ɓela, ira emnde a sawari á aiklaisiya áhuwa.

3 Daaci ta ɓelateraa estuwa emnde a fetarfe. Am shula-aatare maa, ta kyaa ba huɗe á Finikiya, antara huɗe á *Samariya praatte, tá aŋkwa á ndaater ge emnde a fetarfe átira zlala, geni emnde a jeba umele keni fartarfe áte Dadaamiya. Una ŋanna a vaterte higa ge emnde a fetarfe baɗemme. 4 Daraada am Urusaliima, lyaratervaalya emnde a ɓela, antara emnde a sawari á aiklaisiya, ira emnde a fetarfe baɗemme. Daaci tara Paul ta fantau ge ndaater názu a maganaa Dadaamiya an itare baɗemme. 5 Amá ta tsetehe ge Yahudiya-aha umele, ta emnde á *Farisa-aha, fartarfe tsa, amá a ba itare: Emnde a fetarfe na garevka Yahudiya-aha na wá, sey tá puwaterpuwa baɗemme á dem sheɗekwe, tá ndaaterndáhá sey tá ɗaba *tawraita a Muusa.

6 Jarammeja emnde a ɓela, antara emnde a sawari á aiklaisiya, itare ta njar ge ndáhá elva ŋanna zlaɓe ádaliye. 7 Shekwaraashekwa arge elva ŋanna, am iga-aara a tsete ge Piyer, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ya baa ba kure egdzar mama-aha-aaruwa: Ba kure keni diyakurdiya ganakini Dadaamiya a eksise vateneka ge daterá labáre á higa ge emnde a jeba umele, geni itare keni a cenarvaacena, a fartarfe. 8 Am Dadaamiya ŋane diyaadiya ervauŋɗe á emnde, a naba vaterte Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ba seke una a vamite ge miya na wá, ba ganakini lyatervaalyire. 9 Ŋane magaaka gergerire ɗekiɗeki am dágave á miya antara itare, a baraterse ervauŋɗe aɗaba fartarfe. 10 Labára kure kwá faterar gwatame á *tawraita na kwaye am eggye-aha a miya, sem zamane á miya keni, ba palle á ura a dzegwándzegwa ɓaaka na? Kwá tataya názu am huɗe á Dadaamiya emtu? 11 Ba miya keni am salikataliya na wá, famitarfe áte Yaakadada Yaisu, geni a lyamisaa á ba aɗaba ŋgurna-aara ba seke itare.»

12 Emnde am jáháva baɗemme ɗaruɗe tseriiye, ta cená ba tara Paul antara Barnabas mazla-aara, tá ndaater nalaama-aha, antara najipu-aha na a maganaa Dadaamiya á kya erva an itare am dágave á emnde a jeba umele.

13 Zlarnaazle itare elva-aatare baɗemme, a eksante elva Yakuba, a ba ŋane á elvan ge emnde: «Cenaucena egdzar mama-aha-aaruwa: 14 Náwa mi cenáncena a ndaamindáhá Simaun baɗemme, ganakini Dadaamiya aŋkwa á fateru hyema ge emnde na garevka Yahudiya-aha kwaye am fantaufe á fetarfire, a dzeresaa ba ŋane emnde na, geni tá de gev emnde-aara. 15 Elva ŋanna wá, tá zláláva antara elva-aha na ndza ta ndaanaa nabi-aha na. Aɗaba a ba wakita á Dadaamiya:

16 Am iga á una ŋanna wá, watse yá sawa, a ba Yaakadada. Yá se tsatsanaatsatse lákwá á há á *Dawuda na baɗemme. Ma haraare badza-aara keni, yá se tsatsanaatsatse baɗemme,

17 lauktu emnde umele tá de shantaushe ge tate á Yaakadada, ba estuwa ge emnde a larde-aha umele na a ɗatersaa ŋane am duniya baɗemme.

18 Kwaya ŋane názu a ndaanaa Yaakadada, edda una a sansaa ŋane vateneka duksa-aha ŋanna.»

19 Daaci a eksante elva-aara ádaliye Yakuba, a ba ŋane: «Áte ya wá, magaumika názena ni watse á vaterte shuŋŋula ge emnde a jeba umele na ta sem sera á Dadaamiya. 20 Amá mi puwatertepuwa nalmesheri, mi ndaaterndáhá a zarka hyuwa na ta icanante ge hele, una ŋanna harám; a magarka gwardzire, a zarka uzhe, antara ma hyuwa-ara keni má icaaka. 21 Aɗaba kwaye am zamane-aha na dedde na emnde tá aŋkwa á ɓálá waazu am *tawraita a Muusa am ekse-aha gergere, tá aŋkwa enndáhá ba kelaa vaci puwansepuwe.»

Nalmesheri na ta ɓelanaa aiklaisiya-aha á Urusaliima á dem Antakiya

22 Am iga á una ŋanna maa, emnde a ɓela, antara emnde a sawari á aiklaisiya, ira emnde a fetarfe baɗemme, njarantenja ganakini tá dzeresedzere emnde am dágave-aatare, tá jatermaare antara tara Paul tá an Barnabas, tá ɓelaterá á dem Antakiya. Daaci ta dzerese tara Yahuda Barsabas antara Silas. Bukerɗe-aatare ta ba emnde na tá an dárádza áza emnde a fetarfe baɗemme. 23 Daaci ta puwete nalmesheri na, ta ɓelaterɓela an ŋane. A ba itare am nalmesheri ŋanna:

«Wakita na ŋa puwetaa ba ŋere emnde a ɓela, antara emnde a sawari á aiklaisiya, ŋa egdzar mama-aha a kure, ŋá aŋkwa á gakur use á ŋere ge kure emnde a fetarfe na kwá am Antakiya, am Siriya, antara am Silikiya.

24 Cenaŋeráncena ganakini de sharakursha emnde á ŋere umele, ta de fakurma am dzámá ire, antara shuŋŋula an elva-aha-aatare, amá ŋere wá, ɓaaka we á ŋere am huɗe-aara ta duwa ba itare.

25 Aɗaba una ŋanna, náwa ŋa dzerese emnde na ŋa diyatersaa ŋere áte ye á ŋere palle, tá aŋkwa duwa antara tara Paul tá an Barnabas ádeze kure.

26 Ba tara Paul antara Barnabas na ta ƴá shifa-aatare baɗemme ge mága slera á Yaakadada Yaisu *Almasiihu na.

27 Kwaye ŋá ɓelá tara Yahuda antara Silas ádeze kure, tá de palakurnaapálá itare názena ŋa puwetaa am nalmesheri á ŋere, we-aatare una, we á kure keni una.

28 Namaari á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, antara ŋere wá, njaŋerantenja ganakini ŋá fakurarka duksa umele, hyaahya ba una náwa ŋane na; aɗaba degdega ba ŋane:

29 Kure wá, zauka hyuwa na má ta icante ge mága hele, zauka uzhe, zauka hyuwa na má icaranteka an ica na, magauka gwardzire keni. Má tsufakurtetsufa ire á kure am una-aha ŋanna wá, magakurnaamaga duksa shagera. Á jámimá shifa!»

30 Daaci ta vaterte nalmesheri na ge emnde na ta dzeratersaa itare na, ta faterte áte baráma á Antakiya. Daraada áhuwa maa, ta de jemaa emnde a fetarfe baɗemme, ta vaterte nalmesheri ŋanna. 31 Am sarte na ndarsendáhe nalmesheri ŋanna, elva ŋanna zlavanaazlava ervauŋɗe-aatare, a faterem ndzeɗa kwakya am vuwa. 32 Tara Yahuda antara Silas ta kwaraterse elva kwakya, aɗaba itare an ire-aatare keni ta nabi-aha. Farateremfa ndzeɗa, antara midalire kwakya am vuwa. 33 Daaci hararaare cekwa áhuwa. Am sarte na tá sa maa, ta puwatersehe ge egdzar mama-aha-aatare emnde a fetarfe, ta ƴekateru mága shula an hairire áseza emnde na ta ɓelaterɓela na. (( 34 Amá á njá áhuwa á ba Silas.))

35 Tara Paul antara Barnabas wá, hararaare am Antakiya ŋanna. Itare antara emnde umele ta ba kwakya ta kwaraterse elva a Yaakadada ge emnde, ta magaa waazu ɓaaka zlakte-aara.

Tegava á tara Paul antara Barnabas

36 Haraare cekwaaŋguɗi wá, a ba Paul á elvan ge Barnabas: «Eptsamiptsa á dem eksa-aha na mi ɓalese elva á Yaakadada am huɗe-aara na, mí de zhárá egdzar mama-aha a miya ma ta estara keni.» 37 Ane, a ba Barnabas, amá ŋane wá, á kátá á ɗabaterɗába Yuhanna Markus keni. 38 Una ŋanna eksaaka ire á Paul, aɗaba ndza ƴaterƴa dawale ŋanna am Pamfiliya, zlanaaka slera ŋanna antara itare. 39 Daaci jammeka elva-aatare. Aɗaba una ŋanna ta naba tegava áhuwa. Barnabas a eksante Markus ŋanna antara ŋane, ta dema am paare á yawe, kwaye ta zlala á dem Kiprus. 40 Paul wá, ŋane a eksese Silas. Emnde a fetarfe ta ƴateraa am erva á Yaakadada an maduwa, ganakini á magaternaamaga ŋgurna ge mága slera-aara, lauktu ta zlala. 41 Itare keni ta de kyá huɗe á Siriya, antara huɗe á Silikiya praatte, ta de faterem ndzeɗa am vuwa ge emnde a fetarfe áhuwa.

16

Tara Paul ta eksetaa Timaute ge ja ɗaba kerɗe

1 Daaci daraada tara Paul am Dairbe, antara am Listira, ta de bera ura fetarfe umele áhuwa, zhera-aara Timaute, emmeŋara mukse Yahudiya slefetarfe. Amá eddeŋara wá, ura Yunaniŋkau. 2 Baɗemme á emnde a fetarfe na tá am Listira, antara Ikauniya, tá zleba ba ŋane. 3 Paul á kátá eksante Timaute ŋanna am dágave-aatare tá ja ɗába kerɗe. Daaci a eksante, amá a ɓelema am sheɗekwe emtsaaɗe, aɗaba ice á Yahudiya-aha. Aɗaba Yahudiya-aha na tá am ekse-aha ŋanna baɗemme diyardiya ganakini Timaute egdza a zhel Yunaniŋkau.

4 Daaci baɗemme a ekse na má ta demá itare, tá aŋkwa á ndaater elva na ta tsanaa emnde a ɓela, antara emnde a sawari á aiklaisiya á Urusaliima na, ganakini itare keni a magarmága fesarfire áte elva ŋanna. 5 Aɗaba una ŋanna, emnde a fetarfe baɗemme sharánsha ndzeɗa, ma emnde na tá áme keni ba kelaazare tá far ba sága.

Paul shansha wahayu am Terauwas

6 Am iga a una ŋanna maa, tara Paul tá kátá de ɓálá elva á Dadaamiya am haha á Aziya wá, a naba piyaterte ge Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. Aɗaba una ŋanna, kwaye ta cikante á dem Firigiya, antara Galatiya. 7 Tsante áhuwa, tá kátá dem haha á Bitiniya. Ba daraada átevge Miziya wá, dawmbarka á ba Sheɗekwe á Yaisu. 8 Daaci ta desa am Miziya ŋanna praatte, kwaye ta dem Terauwas áte we á háye ƴaikke. 9 An vaƴiya wá, shansha wáháyu Paul. Á zhárá ba zhel Makiduniya á tse, a ba zhel ŋanna á elvan ge ŋane: Tásle á ŋa sawa ásehuna, sawa melaŋerumele am Makiduniya. 10 Am iga a wáháyu ŋanna wá, ŋa magaa niya ba watsewatse ge dem Makiduniya ŋanna, aɗaba diyaŋerdiya ganakini ba jirire á ɗaháŋerá ba Dadaamiya ge daterá labáre á higa ge emnde na tá am haha ŋanna.

Lidiya fetarfe áte Yaakadada am Filipi

11 Daaci ba tse á ŋere am Terauwas, ŋa demá am paare, kwaye ŋa de tsekwa am haha á Samautaras am dágave á haye. Makuralla-aara ŋa tsetehe, ŋa de tsekwa am ekse á Niyapauli. 12 Tsante áhuwa wá, ŋa de tsekwa á ba am Filipi, berni am dalbe á zuŋŋwire am haha á Makiduniya. Una ŋanna berni na tá kwaraná emnde a Rauma kwakya-aara am haha á Makiduniya baɗemme. Haraŋeraaháre jipu am ekse ŋanna. 13 An vaci puwansepuwe maa, ba zlálá á ŋere á dete iga a ekse, á dete we á guwa. Aɗaba ŋá an tama ganakini watse ŋá de shá tate na tá maga maduwa Yahudiya-aha átekwa. Ba jirire wá, ŋa de bera jarammeje ŋwasha-aha-aatare. Ŋa njehe ázetare, daaci ŋa vaterte egdza elva. 14 Aŋkwa palle á ŋwasha ŋanna zhera-aara Lidiya, mukse ŋanna á tsakala baukta kyaŋŋe zlazlaɗa gane-aara, kwaye a sawa á sá am Tiyatira. Ŋane demda am nadina á Yahudiya-aha. Daaci a fantau ge cena elva na aŋkwa á ndaaná Paul na, Yaakadada a vante eŋkale geni a cenvaacena ba shagera, a lyevaalya. 15 Am iga-aara maa, ta maganaa baptisma, ŋane antara emnde na tá am huɗe á há-aatare baɗemme. Daaci a ɗaŋerte á dem mbá-aara, a ba ŋane: «Máki ba jirire ganevge slefetare áte Yaakadada am ice á kure wá, sawmbare á se mbá-aaruwa.» A faŋerarhe ganakini sey ŋá daada á dem mba-aara.

Tara Paul antara Silas tá am daŋgay

16 Vacite umele ŋá áte baráma a dem tate á ŋála Dadaamiya wá, ŋa naba ja ire antara mukse kwatena, an jini am ŋane, amá jini-aara ŋanna aŋkwa á baná názena watse á magava á katafke na. Daaci mukse ŋanna aŋkwa á saterá nalmane kwakya ge dada-aha-aara. 17 A njaŋermá am iga mukse ŋanna wá, á ɗabaŋerá an hula, á baterán ge emnde, a ba ŋane: «Náwa emnde na wá, ta emnde a slera á Dadaamiya na Slekse ba ŋane palle na, ta se fákuraa áte baráma na watse kwá lyelya shifa á kure átekwa na.» 18 Ma háre wanyara keni á magán ba estuwa. Vacite umele naatenáha am ervauŋɗe á Paul, a eptsavte á deza mukse ŋanna, a ba ŋane á elvan ge jini na am ŋane na: «Yá ndaaka an zhera á Yaisu *Almasiihu, dedde am mukse na!» Kerteŋ a naba desehe ge jini na am mukse na.

19 Naránna dada-aha á kwatena ŋanna ganakini tá shánka duksa áte ŋane mazla-aara wá, ta naba ebzaterar ge tara Paul antara Silas á ba am dágave á nalga á emnde, ta taɗaterá á deza male-aha á duniya. 20 Emnde a hákuma ŋanna wá, ta emnde a Rauma. Ta daterhe á dezetare, a ba itare tá elvan ge itare: «Náwa emnde na itare ta Yahudiya-aha, tá se weshamiya ekse ge miya. 21 Tá se kwaraŋerse mága duksa na a piyetaa shairiya á miya emnde a Rauma. Ŋá dzegwánka ŋere ɗába náɗe-aatare ge itare.»

22 Baɗemme a nalga na ta gwaterar ba ge tara Paul antara Silas. Male-aha á duniya ta dzadzaa zane áte vuwa-aatare. Ta bántsa itare: A zarateruze an ja ba shagera. 23 Zarateruze an ja, ta daterhe á dem bere á daŋgay, a ba itare tá elvan ge sle-ufa daŋgay-aha: Ŋgwaɗateraaŋgwaɗa ba shagera. 24 Ba a cenaa una ŋanna sle-ufa daŋgay, a daterhe á ba á dem huɗe-aara am daŋgay ŋanna, a de puwaterem sera am degelambuni.

25 Á maga huɗe á vaƴiya wá, tara Paul, antara Silas tá aŋkwa á maga maduwa, tá ɓela láhe, tá gálá Dadaamiya. Daŋgay-aha-aatare tá aŋkwa á eccena. 26 Cekwaaŋguɗi wá, njaanja gejava á haha ƴaikke, antara ba ekte á bere á daŋgay gajaptegeja ba ŋárŋare. Kerteŋ an wárá bere á daŋgay baɗemme, tsavaytsavaye na áte erva á daŋgay-aha palaapala baɗemme.

27 Ba tsetse á sle-ufa daŋgay-aha na am háre wá, á zhárá ba we á bere-aha á daŋgay an wárá baɗemme. Ŋane a kurken ɓaaka zhagadarzhagade daŋgay-aha. A naba teɗese masalam-aara am bere, á kátá já ire-aara. 28 Amá a kante kwárá an ndzeɗa-aara baɗemme Paul, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Jeka ira á ŋa ba dey, ŋere ŋá aŋkwa baɗemme.» 29 Daaci sle-ufa daŋgay-aha ŋanna aŋkwa á tataya kárá, zhagade-aara á dem huɗe á daŋgay, a de mbeɗehe am sera á tara Paul antara Silas, á gyagya vuwa-aara baɗemme. 30 Daaci a sanse tara Paul á segáshe, a ba ŋane á elvan ge itare: «Yá maga uwe kina dawalaa, lauktu yá lyelye shifa-aaruwa?» 31 Ta ŋwanante, a ba itare: «Fetarfe áte Yaakadada Yaisu, ká lyelye shifa á ŋa, antara huɗe á há á ŋa baɗemme.» 32 Ta magateraa waazu elva á Yaakadada, antara emnde na tá am huɗe á há-aara baɗemme. 33 Á ba an vaƴiya ŋanna, sle-ufa daŋgay-aha ŋanna a sanse tara Paul á segáshe, a barateraa wige-aha á tate a ja na. Ba watsewatse ta naba maganaa baptisma, ta magaternaahe ge emnde na tá am huɗe á há-aara keni baɗemme. 34 A dálá antara tara Paul á de mba-aara, a de vaterte náza za. Ŋane, antara emnde-aara baɗemme tá aŋkwa á higa, aɗaba fartarfe áte Dadaamiya.

35 Weraawera ekse wá, male-aha á emnde a Rauma ta ɓelaa sawji-aha á deza sle-ufa daŋgay-aha, geni a ƴaterƴa emnde na áwayá na. 36 Duwa á sle-ufa daŋgay-aha á deza tara Paul, a ba ŋane á elvan ge itare: «Náwa male-aha ta ɓelaa emnde geni yá ɓelakuraaɓelá. Sawesse, zlauzlálá á ba an hairire.» 37 Amá a ba Paul á elvan ge sawji-aha ŋanna ta ɓelateraa male-aha na: «Iyau, ta zaŋeruhe an ja ba dey áte ice á emnde baɗemme, ŋere keni ŋa ba Rauma-aha miyenne wá, daaci ba shairiya á ŋere keni ɓaaka, tá puwáŋerá an ila? Una wá, á taa gevka ɗekiɗeki. A sarsawa ba itare an ire-aatare, tá se puwaŋeraapuwa.» 38 Daaci sawji-aha na ta de mbeɗateru elva á tara Paul, antara Silas ge male-aha na. Ba cenaráncena ganakini tara Paul keni ta Rauma-aha na wá, gazlaraagazla jipu. 39 Aɗaba una ŋanna, ta tsetehe á ba an sera-aatare, ta duhe ádeza tara Paul, ta de slapala ire-aatare emtsaaɗe, lauktu ta saterse. A ba itare tá elvan ge itare: «Taslawa á kure, dawedde am ekse á ŋere.»

40 Am sarte na saressa tara Paul antara Silas am daŋgay maa, ta zlala ba suuwe á dem mba á Lidiya emtsaaɗe. Duwa-aatare, ta de bera egdzar mama-aha-aatare emnde a fetarfe, ta faterem ndzeɗa am vuwa, lauktu ta ƴáterƴá ta zlala.

17

Tara Paul antara Silas am Taisalauniki

1 Ta desa am ekse á Amfipaulis, antara Appaulauniya praatte, lauktu ta dem Taisalauniki. Aŋkwa *mashidi á Yahudiya-aha am ekse ŋanna. 2 Am mbasmba vuwa-aara ge Paul, ma áme keni á magán ba estuwa, a dem mashidi ŋanna. Maka keƴe aŋkwa á duwa ba kelaa vaci puwansepuwe, tá aŋkwa á ndaha elva a názu am wakita á Dadaamiya antara emnde na tá áhuwa. 3 Aŋkwa á palateraa maana-aara Paul, aŋkwa á ndaaterndáhá baɗemme geni názu á ndaaná wakita wá, sey *Almasiihu á shushe zlaɗa, á emtsemtsa, lauktu á tsetse am faya. Daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Yaisu na yá aŋkwa á bakurá elva-aara na wá, ŋane una Almasiihu.» 4 Emnde umele am itare lyarvaalya, ta ɗabete tara Paul, antara Silas. Yunaniŋkau-aha na daremda am nadina á Yahudiya-aha na keni, kwakya lyarvaalya, ira ŋwasha na aŋkwa dárádza-aatare na.

5 Amá Yahudiya-aha wá, jaterja shelha ba kwakya. Daaci ta de jemaa buɗari-aha á sa am huɗe á ekse, ta se tsante elva, emnde baɗemme saresse am bere am huɗe á ekse. Duwa-aatare baɗemme wá, ta de tataya tara Paul, antara Silas am mba á ura umele zhera-aara Yasaun, ge taɗaterá á deza male-aha á ekse áte ice á emnde baɗemme. 6 Amá sharáterka tara Paul, antara Silas na, daaci ta teɗese Yasaun na, antara emnde a fetarfe umele, ta daterá á deza male-aha á duniya. Ta de icaterar sera á ba an ká kwárá áza male-aha na, a ba itare: «Emnde ŋanna am duniya baɗemme ɓaaka tate na de wesharanteka itare elva am huɗe-aara, náwa saremsa á sem larde á miya keni! 7 Amá Yasaun a naba vaterte sleɗe am mba-aara! Baɗemme-aatare na itare ɗabarka shairiya-aha á Kaysariya, slekse ƴaikke na ɗekiɗeki. Ta bántsa itare: Aŋkwa slekse umele zlaɓe ádaliye ƴaikke, zhera-aara Yaisu.»

8 Elva ŋanna a tsante ervauŋɗe á male-aha, antara emnde a ekse baɗemme. 9 Daaci male-aha á duniya ta hyaterar ge tara Yasaun, antara emnde a fetarfe umele baɗemme, ganakini sey tá biyaabiya nalmane am ranna, lauktu tá zlála, dem sarte na má zlauzla elva, lauktu ta puwateraahe.

Tara Paul antara Silas tá am Bairiya

10 An vaƴiya wá, emnde a fetarfe ta danse tara Paul, antara Silas na á dem ekse á Bairiya. Daremda tara Paul am Bairiya maa, ta naba dem *mashidi á Yahudiya-aha. 11 Shagera ba ervauŋɗe á Yahudiya-aha na tá am Bairiya na, arge Yahudiya-aha na tá am Taisalauniki. Itare lyarvaalya elva na tá aŋkwa á bateránba tara Paul na, dzamarka elva mándzawe ɗekiɗeki. Ba kelaa wera á ekse tá habaza ba názu am wakita á Dadaamiya, ge slaterá an waazu á Paul máki ba jirire. 12 Kwakya ba emnde na fartarfe na am dágave-aatare. Ŋwasha-aha á Yunaniŋkau-aha na tá an dárádza na, antara Yunaniŋkau-aha umele, baɗemme na fartarfe.

13 Amá de cenaráncena Yahudiya-aha na tá am Taisalauniki geni Paul aŋkwa á ɓálá elva á Dadaamiya am Bairiya keni, ta naba sawhe, ta se fantau ge wesha elva, ta tsante ervauŋɗe á emnde. 14 Daaci emnde a fetarfe ta danse Paul á dete we á háye, amá tara Silas, antara Timaute wá, njarinja am Bairiya. 15 Emnde na ta daa Paul á dete we á háye na wá, ta zlálá ba kerɗe, ta daa puwanse á dem Ataina. Daaci itare ta naba eptsa-aatare á sem Bairiya. Ta sawa an elva a Paul, ta se mbeɗateru ge tara Silas antara Timaute. A ba ŋane á elvan ge itare: «Sawmbare berawibera ba watsewatse máki á gevge.»

Waazu á Paul am berni á Ataina

16 Am sarte na Paul aŋkwa á ufa tara Silas, antara Timaute am Ataina na wá, wantewa ervauŋɗe-aara ba kwakya aɗaba kwakyire á hele-aha na an cepa am ekse ŋanna. 17 Aɗaba una ŋanna, aŋkwa á ndaha elva ŋanna antara Yahudiya-aha, ira emnde a jeba umele na ta dema am nadina á Yahudiya-aha na am mashidi-aatare. Ma a shá ba emnde-ara keni, ma ta jamme áme emnde keni, á de ndaater ba una ŋanna ba kelaazare.

18 Tá aŋkwa emnde a nadina umele tá ɗahaná an Aipikauri, umele zlaɓe adaliye tá ɗahaná an Sitauykau, male-aha-aatare keni tá se maganaa gajawe kwakya ge Paul. A ba emnde umele-aatare: Á ndaha uwe kina slenara na? A ba emnde umele-aatare zlaɓe ádaliye: Á ndaha elva á dadaamiya-aha na ta jesaare áŋwaslire na. Ta de ndáhá una na wá, aɗaba Paul aŋkwa á ndaater waazu á elva a Yaisu, antara tse á emnde am faya. 19 Aɗaba una ŋanna, ta daa Paul á de katafke á zlamáha áte egdza wa-aatare umele aŋkwa tá ɗahá an Ariyaupagus. Tate ŋanna wá, tate á kyá shairiya-aatare. A ba itare tá elvan ge ŋane: «Ndaaŋerndáhá jirire á tsáha á ŋa na ka shanaa ka áŋwaslire. 20 Aɗaba názu ŋá aŋkwa á cenáná ázeŋa na ŋa wayve-aha-aara, ndza cenaŋeránka ɗekiɗeki. Amá wá, ŋá kátá diyeddiye.» 21 Emnde a Ataina, antara wayve-aha-aatare baɗemme wá, itare ta emnde a wáyá cena elva-aha na a jesaara áŋwaslire. Ba tá sá una, tá sá una, tá vaha deppe á ba arge elva.

22 Daaci a tsahe ge Paul áte Ariyaupagus-aatare ŋanna, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ekkure emnde a Ataina, ya nánna wáva á kure baɗemme ge mága nadina á kure. 23 Aɗaba am sarte na yá aŋkwa já ɗaba am ekse á kure, ya nánna tate-aha á mága nadina á kure baɗemme. Ya nánna áte tate á ica sadake á kure umele, kwa puwetepuwa, a ba kure: Una wá, náza a dadaamiya na zlaɓe diyarka emnde na. Daaci Dadaamiya na ni zlaɓe diyakurka tsa, amá kwá aŋkwa eɗɗába na wá, yá ndaakur elva á Dadaamiya ŋanna. 24 Aŋkwa Dadaamiya a jirire, ba ŋane edda una a nderaa duniya, antara názu am huɗe-aara baɗemme; ba ŋane una Yaakadada á samaya, antara haha, ŋane á njeka am bere-aha na tá nderaná emndimagwaha. 25 Tatayaaka ŋane ma uwe keni áza emndimagwaha ɗekiɗeki. Aɗaba á vatertá ba ŋane duksa ge emndimagwaha, á vaterte shifa, antara duksa baɗemme. 26 Emnde na tá am duniya baɗemme a nderateraa ba ŋane, a saterse á ba am ura palle, a njateraa ba ŋane áte haha na. Lauktu á nderá ba emnde ŋanna keni, kerteŋ ndza an ɗatsa sleɗe-aha-aatare, antara zamane-aha-aatare baɗemme ázeŋara. 27 Dadaamiya a nderaa emnde wá, ba geni emnde ŋanna baɗemme, tá puwantá erva ba ge ŋane palle, ámbane watse tá shansha. Ge jirire wá, Dadaamiya ba herzhe an miya baɗemme. 28 Aɗaba aŋkwa puwartepuwa am wakita-aara, a ba ŋane: Mi shaa shifa aɗaba ŋane, gamiyevge emnde aɗaba ŋane, má aŋkwa puwa shifa aɗaba ŋane. Shagera názena ta ndasaa emnde á kure umele am láhe-aatare na. Ta bántsa itare: Ŋere keni ŋa ba egdzara-aara.

29 «Máki mi egdzara-aara wá, slaslaumika ɗekiɗeki mázla-aara ganakini Eddemiya Dadaamiya seke dindar, antara lipela, bi seke nákwá. Aɗaba duksa-aha ŋanna baɗemme, tá tsatsaná ba emndimagwaha an eŋkale-aatare, daaci tá ganve hele. 30 Haypa-aha na ndza ta maganaa emndu werre wá, Dadaamiya á ŋeka am ervauŋɗe, aɗaba am sarte ŋanna ndza diyarka. Amá kina wá, aŋkwa á ɗáhá emnde baɗemme geni a ƴaránƴá haypa-aha-aatare, a magarmága tuba ázeŋara. 31 Aɗaba kerteŋ faafa kwaskwe na ni watse á de kyá shairiya á duniya baɗemme átekwa na. A eksese edda una ni watse á de kyaná ŋane shairiya ŋanna á ba an jirire, a tsante edda-aara ŋanna am fáyá, ganakini a diyareddiye emnde baɗemme.»

32 Am sarte na ni Paul aŋkwa á ndaater elva a tse am fáyá na wá, emnde umele-aatare ta naba puwar dzáká. Amá á ba emnde umele: «Wayaŋerwáyá ká ndaaŋerndáhá zlaɓe ádaliye vacite umele keni.» 33 Daaci a naba sesehe ge Paul am dágave-aatare, a zlalehe. 34 Amá wá, tá aŋkwa emnde na ni ta ɗabete Paul, de fartarfe. Emnde ŋanna wá, tara Diyaunisiyus, ŋane palle á emnde a kyá shairiya áte Ariyaupagus, antara mukse umele zhera-aara Damaris, ira emnde umele.

18

Waazu á Paul am Kaurintus

1 Am iga-aara maa, a tsete ge Paul am Ataina, kwaye a zlálá á dem Kaurintus. 2 Ta de puwa ba já ire antara zhel Yahudiya umele zhera-aara Akilas, ta yanaa am haha á Pauntus. Ŋane keni zlaɓe ba uŋŋule a sá-aatare á sa am haha á Italiya tá antara mukse-aara Piriskila. Aɗaba a bántsa male á larde á Rauma, zhera-aara Kalawdiyus: A nanánka Yahudiya-aha am haha á Rauma ɗekiɗeki. Am iga a já ire-aatare ŋanna maa, a duhe ge Paul á dezetare, 3 a de berater tá aŋkwa á maga ba saniya na á maganá ŋane. A diya ba njá antara itare, ta magaa slera-aatare átirpalle. Amaana: Bere-aha á kacakaca. 4 Ba kelaa vaci puwansepuwe, Paul á shateru ba labáre á higa ge Yahudiya-aha, antara Yunaniŋkau-aha na tá am nadina á Yahudiya-aha na, geni itare keni a fartarfe.

5 Amá am sarte na daraada tara Silas, antara Timaute á dem Makiduniya wá, Paul magaaka slera umele mázla-aara, a ƴaa sarte-aara baɗemme ba ge ɓálá waazu, aŋkwa á ndaaterndáhá jirire-aara baɗemme ge Yahudiya-aha, ganakini ba Yaisu una *Almasiihu. 6 Amá Yahudiya-aha lyiyarka elva-aara, ta zlazlese antara ba ire-aara keni. Aɗaba una ŋanna, Paul a naba hyaɗaa erva-aara áte itare, a ba ŋane: «Máki keɗakurkeɗa watse kwá diyeddiya ba kure, á shiyaka ya mazla-aara. Kina wá, yá zlálá á deza emnde a jeba umele.» 7 A ƴateraa estuwa Paul, a zlálá á de tataya bere á mága waazu-aara am mba á ura umele zhera-aara Titus Yustus, ŋane am nadina á Yahudiya-aha, há-aara ba herzhe an *mashidi á Yahudiya-aha ŋanna. 8 Kirispus, ŋane *liman na á maga slera am mashidi ŋanna, ŋane antara huɗe á há-aara baɗemme fartarfe. Emnde a Kaurintus na cenaráncena waazu á Paul na, itare keni kwakya fartarfe, magarateraamaga baptisma.

9 Vacite umele an vaƴiya wá, Paul a naba shaa wahayu. A ba Yaakadada á elvan ge ŋane: «A wanka lyáwá ɗekiɗeki! Emmága slera á ŋa, ɗuka ɗekiɗeki, naba ndaaterndaha. 10 Ɓaaka ura á de fá erva áte ka ɗekiɗeki, aɗaba iya yá aŋkwa antara ka. Emmága slera, aɗaba kwakya emnde na tá átuge iya am ekse na.» 11 Paul a magaa sakanderi an kyalma am Kaurintus, aŋkwa á kwaraterse elva á Dadaamiya ge emnde.

12 Am zamane á sleksu Galiyau ta fanaa emnde a Rauma, ŋane slekse ƴaikke am kwara á Akaya baɗemme wá, Yahudiya-aha ta naba gwarhe ge Paul, ta daná á dem shairiya. 13 A ba itare tá elvan ge sleksu Galiyau: Náwa zhel na aŋkwa á kwaraterse ŋála Dadaamiya ge emnde, amá gergere antara una am *tawraita.

14 Paul keni á kátá ndaha elva, a naba cuvaa ge slekse zuŋŋwe, a ba ŋane á elvan ge Yahudiya-aha ŋanna: «Ma andze a magaa mandzawire, bi haypa umele ƴaikke wá, ma andze yá cenakurvaacena Yahudiya-aha-aaruwa. 15 Amá una ba gajawe á kure áte elva-aha, antara zhera-aha, ira tawraita na wá, una ba elva á kure, kyaukya ba kure duksa á kure, iya yá kyeka shairiya á jeba á elva-aha ŋanna.» 16 Daaci a naba ŋgyaterse á segashe am bere á shairiya. 17 Ba segashe-aatare wá, ta se ba dar ge Saustainais ba *liman á Yahudiya-aha-aatare tsa áte ice á emnde baɗemme, á ba am tate á shairiya ŋanna. Amá ɓaaka lámbe á sleksu Galiyau ɗekiɗeki.

Eptsa á Paul á sem Antakiya

18 Á ba am iga á una ŋanna keni, Paul haraare zlaɓe ádaliye kwakya áza emnde a fetarfe am Kaurintus, lauktu a ƴaterhe, a zlála. Daaci ta zlála antara tara Akilas, tá antara mukse-aara Piriskila, ta dem Kaiŋkairiya. Paul a de sehese ire áhuwa, aɗaba ndza a maganaa *waada ge Dadaamiya. Tsante am ekse ŋanna maa, ta dema am paare á yawe, ta zlálá á dem Antakiya am haha á Siriya. 19 Daraada am Aifaisus wá, Paul a dem *mashidi á Yahudiya-aha, a de ndaha elva kwakya antara itare, áte názena am wakita á Dadaamiya. 20 Ta ŋála Paul kwakya áhuwa, ganakini a haraare ázetare, amá kwalevkwale Paul. 21 Daaci a naba ƴaterhe, amá a ba ŋane á elvan ge itare: «Má wayetewáyá Dadaamiya wá, watse yá eptsa zlaɓe ádaliye áseze kure.» Daaci tsanta am Aifaisus ŋanna wá, Paul a ƴaa tara Akilas, antara mukse-aara Piriskila áhuwa mazla-aara, ŋane a dema am paare á yawe, a zlálá á de katafke.

22 De tsekwaatsekwa Paul am Kaysariya, a zlálá á ba á dem Urusaliima emtsaaɗe, ge de gater use ge emnde a fetarfe, lauktu a dem Antakiya. 23 Shekwaashekwa cekwaaŋguɗi maa, a tsetehe zlaɓe ádaliye, a de jem ɗaba praatte am huɗe á Galatiya, antara Firigiya, a de faterem ndzeɗa am vuwa kwakya ge emnde a fetarfe baɗemme.

Waazu á Apaulaus am Aifaisus, antara am Kaurintus

24 Am sarte ŋanna maa, samsa zhel Yahudiya umele á sawa am Alaikzandriya, á sem Aifaisus, zhera-aara Apaulaus. Ŋane an hákuma á ndáha elva jipu, diyaadiya názu am wakita á Dadaamiya keni. 25 Kwakya diya-aara áte baráma a Yaakadada, vuwa-aara wayaawáyá jipu ndáhá elva á Dadaamiya. Aŋkwa á kwaraterse elva ge emnde áte Yaisu á ba an uŋŋule-aara, amá wá, ŋane a dise ba baptisma na ndza a maganaa Yuhanna. 26 Daaci aŋkwa á maga waazu-aara ba estuwa an ɓaakire á lyawa am *mashidi á Yahudiya-aha. Vacite umele cenarvaacena waazu-aara tara Akilas, antara mukse-aara Piriskila, ta naba ɗante á dem mba-aatare, ta de palannaahe zlaɓe ádaliye jirire á elva á Dadaamiya jauje ba ge una a disaa ŋane.

27 Am iga-aara maa, Apaulaus a magaa niya a dem Kaurintus am haha á Akaya. Emnde a fetarfe na tá am Aifaisus ta fanem ndzeɗa kwakya am vuwa, aɗaba ta puwaterte nalmesheri ge emnde a fetarfe na tá am Akaya, ta vante am erva ba ge ŋane geni a lyarvaalya ba shagera am dágave-aatare. Daada-aara áhuwa maa, Dadaamiya a de maganaa ŋgurna, a de melateru kwakya ge emnde a fetarfe. 28 Aɗaba a de ndaaterse wakita á Dadaamiya ge Yahudiya-aha, a palaternaahe ba shagera ganakini ba Yaisu una *Almasiihu, a haslateraahe á katafke á emnde baɗemme, dzegwaránka ba wera we keni.

19

Waazu á Paul am Aifaisus

1 Am sarte na Apaulaus aŋkwa am Kaurintus na wá, Paul a jem ɗaba am wa-aha á kwárá ŋanna praatte, kwaye a de tsekwese á dem Aifaisus. A de shaa emnde a fetarfe umele am Aifaisus ŋanna, 2 a ndavateruhe, a ba ŋane á elvan ge itare: «Am sarte na ni fakurtarfe na, shakuránsha emtu Sheɗekwe Cuɗeɗɗe?» Ta ŋwanante, a ba itare: «Ba ganakini aŋkwa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe keni diyaŋerka ŋere.» 3 A ba Paul á elvan ge itare: «Ndza ta magakuraa jeba á baptisma-ara kena?» A ba itare: «Ŋere ŋa shaa baptisma na ndza a kwaratersaa Yuhanna ge emnde na.» 4 A ba Paul á elvan ge itare: «Baptisma á Yuhanna wá, náza á emnde na tá kátá mága tuba arge haypa-aha-aatare. Aɗaba a ba Yuhanna á elvan ge *Iserayiila-aha: Fawtarfe á ba áte edda una watse á sawa am iga-aaruwa na. Amaana: Yaisu.» 5 Cenarvaacena una ŋanna, daaci ta lyevaa baptisma an zhera á Yaisu. 6 Daaci Paul a puwateraare *erva a barka áte ire-aha-aatare, a naba tsekwaa ge Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á sete itare. Ta fantau ge ndáhá elva-aha áŋwaslire, antara mága nabiyire baɗemme. 7 Kezlakula á emnde ŋanna ta kelaawa ju buwa.

8 Am huɗe á tere keƴe ŋanna, Paul á málá ba sera á dem *mashidi á Yahudiya-aha ba kelaa kwaskwe á puwansepuwe. Aŋkwa á ndaater elva á Dadaamiya á ba an dzaŋdzaŋire ge emnde, aŋkwa á palaterá elva a dem *kwara á Dadaamiya an hákuma ge emnde na tá á katafke-aara. 9 Amá emnde ta maganaa degdegire á ire ge Paul, lyiyarka waazu-aara ɗekiɗeki, baira ta valyesaa elva na zlayeka ɗekiɗeki na áte elva a ɗába baráma á Yaakadada. Aɗaba una ŋanna, a ƴáterhe ge Paul, a dzerese emnde na fartarfe na, a zlálá antara itare á dem bere á Tiranus, bere á háya ge ndaha láyá am huɗe-aara. Aŋkwa á shateru waazu ba kelaazáre am bere ŋanna. 10 Yawe buwa kalkale aŋkwa á magán ba estuwa Paul, haa Yahudiya-aha, antara emnde a jeba umele na tá am kwara á Aziya baɗemme cenaráncena elva á Yaakadada.

Labáre á egdzara á Sikaiwas, antara ndzeɗa á Dadaamiya

11 Dadaamiya a magaa najipu-aha na ndza magaaveka ɗekiɗeki na á kya erva an Paul. 12 Ta dateraa ba naŋgyuwe na a tsekwemaa Paul, antara nalbuta-aara na á hálá ŋguɗeffire an ŋane ge emnde na tá lapika-aha, mbarembe baɗemme. Emnde na ndza tá an shaitaine keni, saresse shaitaine-aha ŋanna am vuwa-aatare.

13 Am sarte ŋanna maa, tá aŋkwa Yahudiya-aha umele tá ŋgyá jini-aha am emnde, tá aŋkwa á já ɗaba ma á deme keni. Daaci itare keni ta naba tápá ŋgyá jini-aha am ura an zhera á Yaisu. A ba itare tá elvan ge jini-aha: «Ŋá aŋkwa ndaakur an zhera á Yaisu na Paul aŋkwa á ndáhá elva-aara na: Dawedde.» 14 Emnde a mága una ŋanna wá, ba egdzara á limán Sikaiwas, ŋane male á *liman-aha. Egdzara-aara ŋanna ta vuye. 15 Amá a ŋwaterante ge jini, a ba ŋane: «Diyandiya ya Yaisu. Paul keni diyandiya baɗemme, amá kure mu kwa emnde-ara?» 16 Zhel na an shaitaine ŋanna a naba slakalemhe am itare an ndzeɗa-aara baɗemme, jateruje an ndzeɗa baɗemme-aatare, ta ŋezlese ire-aatare ba zlahhe á segáshe am mba-aara an ukhyiye dey, ta zlálá an ververe kwakya áte vuwa-aatare.

17 Emnde a Aifaisus baɗemme, Yahudiya-aha, antara emnde a jeba umele baɗemme cenaráncena labáre ŋanna, dámda lyawa am vuwa-aatare baɗemme. Fantau á ba am sarte ŋanna wá, emnde ta faa zherwe jipu áte zhera á Yaakadada Yaisu. 18 Emnde a fetarfe kwakya ta magaa tuba á katafke á emnde baɗemme arge slera á Shaitaine na ndza ta mazlanaa itare am erva-aha-aatare. 19 Emnde na tá an wakita-aha-aatare na á kwaraterse mága duksa an hákuma á Shaitaine kwakya saransese á segáshe, ta epshehe an kárá áte ice á emnde baɗemme. Ta magaa lisaafi á gáne á wakita-aha ŋanna wá, gursa debu kul ilyeɓe. 20 A zanaa estuwa elva a Yaakadada sleɗe á ba an ndzeɗa, emnde baɗemme naránna ndzeɗa á Dadaamiya.

Elva ƴaikke na a tsetaa am Aifaisus

21 Am iga á labáre ŋanna maa, Paul a magaa niya a dem Urusaliima, á kyá huɗe á haha á Makiduniya, antara haha á Akaya. A bántsa ŋane: Máki danaada am Urusaliima wá, sey yá de zhárá berni á Rauma keni. 22 Daaci a ɓelaa emnde a melanumele buwa á katafke-aara, tara Timaute, antara Airastus, ta desaa itare zuŋŋwe á katafke-aara ge dem Makiduniya. Amá Paul an ire-aara wá, a shekwaahe zlaɓe adaliye cekwaaŋguɗi am kwárá á Aziya.

23 Á ba am sarte ŋanna, tsetsa elva ƴaikke am Aifaisus áte elva a baráma á Yaakadada. 24 Aŋkwa edda egzla umele zhera-aara Daimaitriyus, ŋane á já egdzar bere-aha an lipela, gáráva á bere á dadaamiya á emnde a Aifaisus, tá ɗaháná an *Artaimis, ba seke gáráva á mukse, a ba itare. Daaci ŋane antara emnde a slera-aara tá aŋkwa á shá nalmane kwakya. 25 A jemaa emnde a slera-aara ŋanna, antara emnde umele na tá aŋkwa á maga jeba á saniya ŋanna baɗemme, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ya baa ba kure dawalaa: Yá tamaa ɓaaka ura am miya diyaaka ganakini saniya á miya na wá, a geɗamitaa ba ŋane. 26 Amá ba kure an ire á kure keni zharauzhara emtsaaɗe názena aŋkwa á maganá zhel ŋanna tá ɗaháná an Paul na? A bántsa ŋane: Duksa-aha na tá jáná ba emndimagwaha an erva-aatare ni tá kezlater ugjehe! Aley aŋkwa á dzegwardzegwe, aɗaba emnde kwakya lyarvaalya elva-aara, á tsaaka an emnde a Aifaisus áhuna, amá dem haha á Aziya keni kwakya ba názena lyavaalya elva-aara. 27 Máki estuwa wá, zhel ŋanna á badzamiyanvebadze saniya á miya na. Á tsaaka an una ŋanna, ba bere ƴaikke, bere á dadaamiya á miya *Artaimis na má aŋkwa á kezlan ugje na keni, watse ɓaaka ura á de ɗemeɗɗema mázla-aara. Ba *Artaimis an ire-aara na emnde a haha á Aziya, antara duniya baɗemme, emnde tá aŋkwa á kezlan ugje na keni, á de gev duksa ba dey.»

28 Ba cenaráncena elva-aha ŋanna wá, mberátembera ervauŋɗe-aatare ba seke kárá. Ta kante kwárá á dem zhegela, a ba itare: *Artaimis á Aifaisus-aha wá, ƴaikke. 29 Elva ŋanna de gyantegya huɗe á ekse baɗemme, emnde baɗemme ta de gwaterar ge tara Gayus, antara Aristarkus egdzara á emnde a Makiduniya na tá aŋkwa á puwa Paul am shula-aha-aara na, daaci ta taɗáterá á ba an zhagade á dem tate á gwagusa ƴaikke náza á zlamaakelaawa. 30 Á kátá ɗabaterɗába Paul, amá ta naba ŋanaahe ge emnde a fetarfe. 31 Emnde umele am slakate-aha-aara na ta male-aha am haha á Aziya keni ta ɓelanve we, a ba itare, ba tasle-aara a duka ŋane á dem tate á gusa ŋanna. 32 Jáháva ŋanna weshaptewesha jipu. Emnde na tá hula á kya una, emnde umele keni tá hulá náza-aatare á kya una, kwakya ba emnde na ni diyarka názu a daterá ádehuwa ɗekiɗeki. 33 Daaci aŋkwa zhel Yahudiya umele zhera-aara Alaikzanderi am jáháva ŋanna, ŋane wá, emnde umele ta shanu sera á labáre ŋanna baɗemme, Yahudiya-aha umele tá aŋkwa á hyairhye ganakini a mbeɗaterumbeɗe elva ge zlamaakelaawa. Daaci Alaikzanderi a katerante erva-aha-aara ge emnde baɗemme, aŋkwa á magaterá nalaama ganakini a ɗaruɗe á ndaater elva. 34 Amá de diyareddiye ganakini ŋane keni ba ura Yahudiya, ta fantau ge fa hula á ba an elva palle áte we, a ba itare: *Artaimis á Aifaisus-aha wá, ƴaikke! *Artaimis á Aifaisus-aha wá, ƴaikke! Á hyephye saa buwa tá aŋkwa á ndaha ba una ŋanna.

35 Am iga-aara maa, a ekhyateraahe zlahhe ge ura-aatare male ŋane saikeraitair ƴaikke názá á berni á Aifaisus. A ba ŋane á elvan ge itare: «Ya baa ba kure, kure emnde a Aifaisus: Am duniya baɗemme, diyardiya emnde baɗemme ganakini aŋkwa bere á dadaamiya á miya *Artaimis ƴaikke, antara gáráva-aara na a eblyaa á sawa am samaya na am berni á miya am Aifaisus, mí ufaná ba miya. 36 Ware edda-aara ni á de bá diyaaka na? Magaumága sawari am ire á kure, magauka duksa máki slakurnaaka ba shagera. 37 Emnde na náwa kwa sateraa á sehuna na, wallá ta ilu duksa am bere cuɗeɗɗe á miya na bere á *Artaimis ka, wallá ta ndaase elva mándzawe áte *Artaimis á miya ka, uwe ka. 38 Máki tá aŋkwa emnde a dágala á tara Daimaitriyus, antara emnde a slera-aara maa, aŋkwa sarte á kya shairiya, male-aha á duniya keni tá aŋkwa baɗemme, tá de puwa ugje-aatare, daaci tá kyaternaakya. 39 Ma aŋkwa ba duksa umele kwá kataná kure keni, dawánda labáre á kure á deza male-aha vaci jáháva, tá de kyakurnaakya ba itare. 40 Amá náza vatena na wá, ba kina mi shansha elva áza male-aha á miya, watse á jauje ge ndzeɗa á miya. Tá de bamiya aŋkwa dugune á kure ba giraara. Aɗaba ɓaaka baráma á miya ge mága duksa estuwa ɗekiɗeki. Watse á de kamivá ye ba ge miya.»

Daaci a zlanaahe elva-aara áte una ŋanna. Am iga-aara maa, a ba ŋane: Ma ware keni a ezzlála á dem mba-aara mazla-aara.

20

Shula á Paul á dem Makiduniya, antara Akaya

1 Am sarte na ekhyaakhya elva ŋanna maa, Paul a jemaa emnde a fetarfe, a faterem ndzeɗa am vuwa kwakya, daaci a magaterá á jámimá shifa, ba zlala-aara ge ŋane á dem Makiduniya. 2 A de jem ɗába praatte am huɗe á haha á Makiduniya ŋanna, a de ndzeɗaterte emnde a fetarfe an waazu-aha gergere, lauktu a zlala á dem haha á Akaya. 3 A de magaa tere keƴe am haha á Akaya ŋanna. Ba ŋane keni maganaamaga niya a dem Siriya an paare á yawe, á cena ba tá aŋkwa á eksanvaa sawari Yahudiya-aha ge magante emtaŋkire. Aɗaba una ŋanna, a ɗaba ba tate á sawa-aara ŋanna zlaɓe ádaliye á kyá Makiduniya. 4 Aŋkwa Saupate egdza á Pirus ura Bairiya, ŋane a duwá antara Paul. Zlaɓe ádaliye, antara tara Aristarkus, antara Saikundus, itare ta emnde a Taisalauniki, antara Gayus ŋane zhel Dairbe, antara tara Tikikus tá antara Tauraufimus, itare ta emnde a haha á Aziya, ira Timaute. 5 Emnde ŋanna baɗemme ta desaa itare á katafke á ŋere, kwaye ta de ufaŋeraa am Terauwas. 6 Am iga á muŋri á depaiŋ na ɓaaka shahi á makala am huɗe-aara na wá, ŋere keni ŋa dema am paare á yawe am Filipi, ŋa ɗabaterɗába. Ŋa ga hare ilyeɓe, lauktu ŋa de shateraahe am Terauwas, ŋa de zu hare maka áhuwa.

Paul a hare paŋŋe á maga waazu am Terauwas

7 Ŋa jamme an icavaciya ge sebde ge za ɗafa á Yaakadada wá, a ndaanaa Paul elva am jáháva ŋanna. Am diyaadiya ganakini watse á zlálá má weraawera ekse, mele ƴánka waazu mazla-aara, dem huɗe á vaƴiya keni á maga ba waazu. 8 Bere na ŋa jahava am huɗe-aara ŋanna wá, átire ge bere-aha umele, huɗe-aara baɗemme ba kárá á fanus-aha. 9 Aŋkwa egdza dawale, zhera-aara Aiwtikus, ŋane a njanu ge we á fainaiter á bere ŋanna ŋá am huɗe-aara na. Am kwakyafkwakya waazu á Paul, a naba pu hare egdze na jauje ge ndzeɗa. Daaci a naba mbeɗehe kwaye á sawa átire á bere ge keƴire á sem áhá. Ta de tsante, amá emtsamtsa. 10 A tsekwehe ge Paul, a de uŋmbare ge egdze ŋanna, a ŋaŋanaahe an erva-aha buwa, a ba ŋane: Gazlauka ɗekiɗeki, á ba an shifa-aara egdzere. 11 Daaci a eptsehe zlaɓe ádaliye, a ɗála á dem bere ŋanna, a de kezlanve ɗafa, ta zuhe. Am iga a ɗafa keni ƴánka ndaater elva ɗekiɗeki dem segáshe á vaciya am haha, lauktu a ƴaterhe, a zlala. 12 Egdza dawale na keni ta puwansá á dem mba-aatare á ba an sera-aara, baɗemme a ervauŋɗe á emnde ba seke nama aɗaba ŋane.

Shula á Paul tsanta am Terauwas dem Milaitus

13 Am iga á una ŋanna maa, ŋere ŋa dema am paare á yawe, ŋa degásha ŋere zuŋŋwe á katafke á Paul ge dem Assaus. Aɗaba a ba ŋane tsanta áhuna wá, á duwa an sera, á de dema am paare antara ŋere á ba am Assaus. 14 De shaŋeraasha am Assaus, a de dema am paare antara ŋere, ŋa zlálá kerɗe á dem Mitilaine. 15 Ŋa tsetehe zlaɓe ádaliye áhuwa, makuralla-aara lauktu ŋa de shaa haha á Kiyaus am dágave á haye, ŋa desa am slerpa-aara ŋa vante názlaɓa. Wergekse wá, daŋeraada am Samaus. Wergekse-aara zlaɓe ádaliye lauktu daŋeraade am Milaitus. 16 Amaana: Ŋa ƴesaa Aifaisus am iga, aɗaba magaaka niya a dem ekse ŋanna, wayaaka á keɗanaakeɗa sarte am haha á Aziya. Ŋane á kátá á de maga muŋri á *Pantaikausta am Urusaliima mákini á gevge.

Waazu na a vatertaa Paul ge emnde a sawari á aiklaisiya á Aifaisus

17 Saŋeraasa am Milaitus wá, Paul a naba ɓelaterve labáre ge emnde a sawari á aiklaisiya á Aifaisus, ganakini a sarsawa ásezeŋara. 18 Saremsa, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ya semaa estuwa á sem haha á Aziya, kure diyaakurdiya nja-aaruwa baɗemme am sarte na yá am dágave á kure. 19 Diyaakurdiya slera na ya magannaa ya ge Yaakadada, ámasla an gá ire-aaruwa am slera ŋanna, antara yawe á kyuwa na ta ɓelimá am ice, emtaŋkire na ta magive Yahudiya-aha na baɗemme. 20 Diyaakurdiya ganakini sheɓanakurvuka názena watse emtake áte kure ba palle keni, ndaanakurndáhá baɗemme, am zlamaakelaawa, antara am mba-aha á kure keni baɗemme. 21 Ya ndaaterndáhá ge Yahudiya-aha, antara emnde a jeba umele an ndzeɗa-aaruwa baɗemme, ganakini a ƴaránƴa mága haypa, a sarsawa á sem sera á Dadaamiya, a fartarfe áte Yaakadada Yaisu. 22 Daaci kina wá, yá aŋkwa dem Urusaliima una laarire áte ya, a binaa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe geni sey ba yá duwa. Diyanka názu watse á de magava áte ya áhuwa. 23 Duksa palle ya disaa ya wá: Ba kelaa má de tsekwantsekwa am ekse wá, aŋkwa á ndindaha Sheɗekwe Cuɗeɗɗe geni aŋkwa á pakaaka daŋgay, ká de shá zlaɗa am tsavaytsavaye. 24 Ate ya wá, ma yá aŋkwa an shifa, ma ya ɓaaka an shifa keni ba kálkale. Iya wá, yá kátá ba yá maganaamaga slera na a fiyaara Yaakadada Yaisu na baɗemme, a jauka ɗekiɗeki. Amaana: Ɓálá labáre á higa, elva a ŋgurna na a maganaa Dadaamiya.

25 «Haranaaháre á ɓálá waazu á elva a dem *kwara á Dadaamiya am dágave á kure. Amá kina wá, diyandiya ganakini ba palle á kure keni ɓaaka ura á de puwete ice áte ya mázla-aara. 26 Yá ndaakur aɗaba una ŋanna kina vatena: Máki keɗaakeɗa ura am dágave á kure wá, am mbiye-aaruka. 27 Ya ndahanaa aɗaba uwe una, aɗaba sanakuransese namaari á Dadaamiya baɗemme ásegashe. 28 Fawanufe ba kure hyema ge ire á kure, fawanufe hyema ge walda na a fakurmaa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe am erva ganakini kwá piyanaa kure na. Fawaterufe hyema ge emnde á Dadaamiya na ba shagera degiya! Aɗaba a emtsehe ge egdza-aara emtsaaɗe, lauktu ta jesaara emnde ŋanna. 29 Diyandiya ganakini watse tá sawa emnde na ta ba seke indale-aha na á sem dágave á kure, tá se ƴakurka ɗekiɗeki. 30 Á ba am dágave á kure keni watse tá aŋkwa emnde a báda emnde a fetarfe umele an fida ge ɗabaterɗába. 31 Amá faufa hyema, yehauteyeha geni yawe-aaruwa keƴe, vaƴi vacika yá aŋkwa á kwarakursekwáre an yawe á kyuwa am ice, puwananseka ɗekiɗeki.

32 «Daaci kina wá, yá aŋkwa ƴakurá am erva á Dadaamiya, á de tsufakurá ba ŋane áte ŋgurna-aara, á de fakurwa ba ŋane hyema an elva-aara. An hákuma ba ŋane ge ndzeɗakurtendzeɗa, antara ge vakurte duksa shagera na a fater ge emnde-aara baɗemme na. 33 Iya wá, tatayanka duksa á ura ɗekiɗeki. Ma shuŋgu, ma dindar, ma zane keni. 34 Ba kure keni, ábi kwa nanna ya mága slera á ba an erva-aaruwa ge tátaya náza já wedera á ŋere antara emnde na tá ázerwa. 35 Iya wá, maranakuránmárá am názena ya maganaa ya baɗemme, geni kure keni magaumága slera ba estuwa, melawaterumele ge emnde na tá taa maganaaka wedera-aha-aatare. Viyawanaaka elva na ndza a ndaanaa Yaakadada á ba an ire-aara, a ba ŋane: Higa kwakya wá, ba náza á edda vante sadake ge ura, arge náza slelyiya sadake.»

36 Zlanaazle elva-aara Paul, ta kezlaa ugje am haha baɗemme, ŋane a magaa maduwa. 37 Baɗemme-aatare tá kyuwa á ba an yawe á kyuwa, daaci ta ŋaŋanaa erva ge Paul, a ba itare tá elvan ge ŋane: Á jamimá shifa, a dákaada Dadaamiya á ba an hairire. 38 Aŋkwa á waterwa jipu elva na ta cenanaa am mbuwe á Paul, a ba ŋane tá puweteka ice-aatare áte ŋane mázla-aara na. Daaci ta puwanse á dem tate á paare á yawe.

21

Shula á Paul á dem Urusaliima

1 Am iga á tegava á ŋere antara itare maa, ŋa zlala ba suuwe an paare á yawe, kwaye ŋa de tsekwa am Kaus. Makuralla-aara, ŋa de tsekwa am Raudaus. Tsante am Raudaus, ŋa de tsekwa am Patara. 2 Duwa á ŋere, ŋa de shaa paare na á dem Finikiya, daaci ŋa naba demhe am huɗe-aara. 3 Daŋeraada átevege haha á Kiprus, ŋa nánna haha ŋanna am názlaɓa á ŋere, ŋere ŋa zlálá ba suuwe á dem haha á Siriya, ŋa de tsekwa am Tirus tate á tsekwa kazlaŋa á paare ŋanna. 4 Ŋa de shaa emnde a fetarfe am ekse ŋanna, daaci ŋa ga hare maka ázetáre. Sheɗekwe Cuɗeɗɗe a naba ndaaterhe názena ni watse á de shá Paul am Urusaliima na ge emnde a fetarfe ŋanna, itare keni ta naba mbeɗanu ge Paul geni a duka mazla-aara. 5 Amá ba zlauzle hare maka ŋanna wá, ŋa naba tsetehe, ŋá aŋkwa á zlálá. Daaci itare, antara ŋwasha-aha-aatare, ira egdzara-aatare, baɗemme ta puwaŋerse á dete iga a ekse, áte we á háye, ŋa kezlaa ugje áte we á háye ŋanna, ŋa magaa maduwa átirpalle.

6 Am iga á maduwa wá, ŋa magaa ájámimá shifa, ŋa ɗaleme am paare, itare keni ta naba da-aatare. 7 Tsante am Tirus, ŋa de tsekwa am Pautaulaimayi, áhuwa keni lyaraŋervaalya egdzar mama-aha á miya emnde a fetarfe, ŋa váha deppe ázetare. 8 Makuralla-aara ŋa tsetehe, ŋa de tsekwa am Kaysariya am mba á malum Filip, ŋane palle á emnde vuye na ndza ta dzeraterse am Urusaliima na. 9 Filip ŋanna wá, an gyaale-aha-aara ufaɗe darka á de gá zhele, tá aŋkwa á maga nabiyire.

10 Am haraŋeraahare cekwaaŋguɗi áhuwa, vacite umele, a naba semhe ge nabi á sa am Yahudiya zhera-aara Agabus. 11 Samsa áseze ŋere wá, a naba lyevaa náza ŋguɗa huɗe á Paul wá, a naba takwasaa sera-aha-aara, antara erva-aha-aara an ŋane, a ba ŋane: «Náwa názu a ndaanaa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe: Edda á náza ŋguɗa huɗe na keni, tá de takwasán ba estuwa Yahudiya-aha am Urusaliima, tá de ɓelaterma am erva ge emnde a jeba umele.» 12 Ba ŋa cenaa una ŋanna wá, ba ŋere an ire á ŋere, antara egdzar mama-aha a ŋere na tá am Kaysariya na keni, ŋa ŋantaa ba sera ge Paul, geni a duka á dem Urusaliima na mázla-aara. 13 Amá a ba ŋane á elvan ge ŋere: «Labára ŋane kwá kyuwa na? Kwá kátá gyaigiyem lyawa am vuwa ge iya emtu? Iya wá, á tsaaka an takwasa, ba emtsa keni yá aŋkwa átekwa aɗaba Yaakadada á miya Yaisu.» 14 Jaŋerviyaaja eptsanaaptsa-aara. Daaci ndaŋeranka elva umele mázla-aara, a ba ŋere: A gevge ba namaari á Yaakadada.

15 Haraŋeraahare cekwaaŋguɗi áhuwa maa, am iga-aara ŋa naba tse, ŋa zlála á dem Urusaliima. 16 Ta daa á puwaŋerpuwa emnde umele am dágave á egdzar mama-aha a ŋere emnde a Kaysariya. Ta daŋerhe ba suuwe á dem mba á Manasaun zhel emnde a Kiprus umele, haraahare am fetarfire, daaci ŋa nja am mba-aara.

Paul am mba á Yakuba

17 Daŋeraada am Urusaliima maa, lyaraŋervaalya egdzar mama-aha a ŋere emnde a fetarfe á ba an higa. 18 Makuralla-aara, a naba daŋerhe ge Paul á dem mba á Yakuba, ŋa de beƴaa jarammeje emnde a sawari á aiklaisiya baɗemme am mba-aara. 19 Daaci Paul a gater use, a ndaater názena a ganvaa Dadaamiya baɗemme am slera-aara na a maganaa ŋane am dágave á emnde a jeba umele na. 20 Cenarvaacena una ŋanna baɗemme wá, ta naba gálá Dadaamiya. Am iga-aara maa, a ba itare tá elvan ge Paul: «Ka cenáncena emtu egdza emmaaye? Emnde debu wányara am Yahudiya una fartarfe, amá baɗemme-aatare ta tsaa á ba áte *tawraita a Muusa. 21 Amá cenaráncena emnde ŋanna ta se ndahanaa emnde umele, a ba itare: Ka kwaratersaa ka ge Yahudiya-aha á miya na tá am ekse á emnde, geni a ƴaránƴa tawraita, a farka egdzara-aatare am sheɗekwe, a ɗabarka naɗe-aha á yahudiyire ɗekiɗeki. 22 Mí maganá estara kina? Aɗaba náwa watse tá cenáncena ganakini sakaasire. 23 Ekka wá, eccena názena ŋá bakaná ŋere. Náwa tá aŋkwa emnde ufaɗe, itare ta maganaa *waada ge Dadaamiya. 24 Aŋkwa á ceka sarte-aatare, herzhe tá de bárá, tá de sehá ire wá, ekka keni naba duwa antara itare, de baraabára ire á ŋa antara itare, biyaabiya názena tá kátá maganá itare ge sehá ire-aatare. Máki magakanaamága una wá, tá de diyeddiye emnde ganakini elva-aha na ta cenáncena tá aŋkwa ndaaná áte ka na, ɓaaka jirire am huɗe-aara ɗekiɗeki, mbate ekka keni ká aŋkwa á ɗaba ba tawraita á Muusa. 25 Náza á emnde a jeba umele na garevge emnde a fetarfe wá, ɓaaka elva. Aɗaba ŋa puwatertepuwa nalmesheri, ŋa ndaterndaha názu mi njante am sawari á miya, mi bateraa: A zarka hyuwa na má ta icante ge mága hele, a zarka uzhe, a zarka hyuwa na má icaranteka an ica, a magarka gwardzire.»

26 Daaci makuralla-aara, a naba duhe ge Paul antara emnde ufaɗe ŋanna, ta de baraa ire-aatare áte naɗe á Yahudiya-aha. Zlaruzle am mága slera á cuɗeɗɗire ŋanna, Paul a de ndaanhe ge *liman am huɗe á mashidi, a ba ŋane: «Am iga a hare vuye wá, watse ŋá eptsa, ŋá sawa an sadake-aha á ŋere, á se zlauzle slera á bárá á ŋere.»

Ta eksevaa Paul am mashidi

27-28 Ba hare vuye ŋanna keni herzhe á ceka wá, saremsa Yahudiya-aha umele á sawa am haha á Aziya. Itare ba ta puwete ice-aatare áte Paul wá, ta naba fante hula: «Tá áme dawale-aha á *Iserayiila-aha! Sawmbare! Náwa ŋane zhel na jemje ɗába am sleɗe baɗemme, aŋkwa á ɓalaterá waazu-aara ge emnde baɗemme, a bantsa ŋane ma miya emnde a Iserayiila, ma *tawraita á Muusa, ma mashidi á miya ƴaikke na, baɗemme ɓaaka nampire-aara ɗekiɗeki á bina! Zlaɓe ádaliye, náwa a naba saa emnde a jeba umele á sem huɗe á mashidi, a se badzanve sleɗe cuɗeɗɗe na.» Daaci ta tsante ervauŋɗe á emnde, ta naba eksevaa Paul. 29 Ta kurken Paul a saa emnde a jeba umele á sem huɗe á mashidi na wá, aɗaba ta naa Tauraufinus zhel emnde a Aifaisus, ta antara Paul am huɗe á berni, daaci ta kurken a daa zhel ŋanna á dem mashidi keni.

30 Labáre ŋanna de gyantegya huɗe á berni baɗemme, emnde ta sawa á ba an zhagade, ta eksevaa Paul, ta teɗese am mashidi, ta haɗanu ge mashidi ba watsewatse. 31 Itare tá kátá zlanaazle shifa am Paul, amá kerteŋ damda labáre á deza male á sawji-aha á Rauma geni weshaptewesha huɗe á Urusaliima. 32 Ba watsewatse, ŋane keni a ɗante male-aha am sawji-aha, ta naba jemaa sawji-aha ta dem tate á elva ŋanna. Emnde a ekse ba ta naa male á sawji-aha, antara sawji-aha-aara na wá, ta naba ƴaa ja Paul mázla-aara. 33 Daaci duwa á male á sawji-aha á deza Paul, a eksevaahe, a ba ŋane á elvan ge sawji-aha: Puwawtepuwa tsavaytsavaye buwa áte ŋane. Lauktu a fantau ge ndáva sera á elva áte zhel ŋanna, a ba ŋane: Zhel ekse-ara ŋane? A gu uwe? 34 Amá emnde baɗemme ma ware keni á ndáhá ba náza-aara, ura umele á hula ba dey. Am á cenánka jirire á názena ta janaa átugena na, a ba ŋane á elvan ge sawji-aha: Dawánda á dem dala á kure. 35 Am sarte na daraada sawji-aha an Paul am tate á ɗálá á dem dala, ta naba eksante Paul am erva, ta kante á dem zhegela, aɗaba wáva na tá aŋkwa á ɗabaterá emnde a ekse an ŋane. 36 Aɗaba tá aŋkwa á ɗabaterá á ba an ndzeɗa, antara hula, á ba itare: A daaka an shifa!

Paul aŋkwa á ndáhá jirire á ire-aara

37 Herzhe sawji-aha tá dánda Paul á dem huɗe á dala-aatare wá, a ba Paul á elvan ge male-aatare an elva a Yunaniŋkau: «Yá shánsha emtu baráma ge ndahak elva cekwaaŋguɗi?» A ŋwanante a ba ŋane: «Iyau, diyakdiya elva a Yunaniŋkau? 38 Una wá, mbate ka zhel emnde a Misera na jaaja ervauŋɗe, a zhagadaa á dem kaamba antara kwakwáne-aha-aara debu ufaɗe, tá an náza erva-aatare baɗemme na, una watse ka ŋane ka?» 39 A ŋwete ge Paul, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Iya ya ba ura Yahudiya miyenne, ta yiya am berni á Tarsus am haha á Silikiya. Ya egdza a berni ƴaikke. Tasle á ŋa viteva seke baráma, yá ndaaterse elva-aaruwa ge zlamaakelaawa.» 40 Male á sawji-aha na a naba ƴanaa baráma. Daaci a tsaahe ge Paul áte tate a ɗala á dem dala á sawji-aha, a katerante erva ge zlamaakelaawa, a magateraa nalaama ganakini a ɗaruɗe. Tseriiye ɗaruɗa emnde baɗemme, ba seke ndza ɓaaka duksa. Daaci Paul a fantau ge ndaater elva an elva a Ibraniŋkau, amaana: elva a ekse-aara.

22

1 «Ba estuwa egdzar mama-aha-aaruwa, antara dada-aha-aaruwa, cenawivaacena kwa, yá ndaakurndáhá elva-aaruwa palle, kwá cenvaacena jirire-aaruwa.» 2 Am sarte na tá aŋkwa á cena Paul á ndaater elva an elva á Ibraniŋkau na wá, ta farhe ge mága tsekaɗɗire, ɓaaka ura á geja vuwa ɗekiɗeki. Daaci a ba Paul:

3 «Iya, ya ura Yahudiya, ta yiya am Tarsus am haha á Silikiya. Amá ya waltaa á ba am Urusaliima áhuna. Ndza malum-aaruwa *Gamaliyail ge iya, a kwarisaa ŋane ɗaba *tawraita á eggye-aha á miya áte una an puwa. Ndza ya ɗába Dadaamiya an ndzeɗa-aaruwa baɗemme áte una kwá aŋkwa á ɗabaná kure keni na. 4 Ndza ya shateru zlaɗa kwakya ge emnde a ɗába uŋŋule á Yaisu, ya sluvaa emnde ŋanna an zála-ka an ŋwasha-ka, ya puwateremhe am daŋgay. 5 Male á *liman-aha, antara male-aha á Yahudiya wá, itare diyardiya názena yá aŋkwa á ndaaná ya na baɗemme, yá ndaakur ba jirire. Ndza ta vitaa ba itare nalmesheri á seydire am erva, ya daterán ge Yahudiya-aha á miya na tá am Dimaska. Aɗaba una ŋanna ya duwa. Ya duwa ge sluwa emnde na tá áte baráma á Yaisu, ge saterá á sem Urusaliima, ma andze tá se kyáná male-aha á Yahudiya-aha shairiya-aatare.»

Paul á ndáhá fakte á fetarfire-aara áte Yaakadada

(9:1-19; 26:12-18)

6 «Am sarte na yá aŋkwa á dem Dimaska ŋanna wá, á maga vacitire wá, a naba tsekwaa ge parakkire ƴaikke á sa am samaya á sete ya, 7 ya naba mbeɗehe, yá cena ba kwárá á ura aŋkwa á biya elva: Sawulu! Sawulu! Labára ká magiya palasa? a bina. 8 Ya ndavanuhe: Ka ware ŋane ka Yaakadada? A ŋwiyante, a ba ŋane: Ba iya Yaisu, ya ura Nasarátu una ká aŋkwa á magiya palasa na. 9 Emnde na tá antara ya na wá, naránna parakkire, amá cenaránka kwárá á edda una a biyaa elva na. 10 Ya naba enndáva: Yá maganá estara kina Yaakadada? A ba Yaakadada á elvan ge iya: Tsetse ezzlálá á dem Dimaska, watse tá de bakánba áhuwa názena a fakaara Dadaamiya baɗemme. 11 A naba wulfiyaahe ge parakkire ƴaikke na a tsekwiyaare á sawa am samaya na, ta taɗiya an táɗa emnde na tá antara ya na á dem Dimaska.

12 «Aŋkwa ura Yahudiya á miya áhuwa, zhera-aara Hananiyas, ŋane sleɗaba Dadaamiya an ndzeɗa-aara baɗemme, ŋanaaŋa *tawraita á miya ba shagera, baɗemme á Yahudiya-aha na tá am Dimaska hayaránhayá jipu. 13 A duhe ge ŋane ádezerwa, a de tsiyarhe, a ba ŋane á elvan ge iya: Sawulu egdza emmerwa, a wertewera ice-aha á ŋa. Ba watsewatse a naba werte ge ice-aha-aaruwa, yá nanna ŋane. 14 A ba Hananiyas ŋanna á elvan ge iya: A saksaa ba Dadaamiya á eggye-aha a miya werre, geni ekka ká nanna edda una slejirire ba ŋane palle na, antara ganakini ekka ká cenvaacena elva á slejirire ŋanna am mbuwe-aara ba ge ŋane, ira ká diyeddiye namaari-aara. 15 Aɗaba ká de gev seyde-aara, ká de ndaater názena ka naanaa ka, antara názena ka cenaanaa ka ge emnde. 16 Ká ufa uwe mázla-aara? Tsetse ká lyevaalya baptisma, enndava Yaisu geni a melakumele, a barakaabárá Dadaamiya haypa-aha á ŋa.»

Paul aŋkwa ndaha elva á duwa-aara á dem dágave á emnde a jeba umele

17 «Haraahare wá, ya naba eptsa á sem huɗe á Urusaliima. Vacite umele yá am mashidi, yá aŋkwa á maga maduwa wá, ya naba shaa wahayu. 18 Ya naa Yaakadada am wahayu-aaruwa ŋanna, a ba ŋane á elvan ge iya: Tsetse watsewatse dedde am huɗe á Urusaliima na. Aɗaba emnde a ekse na tá de lyiyeka seydire na ká de maganá ka áte iya am dágave-aatare. 19 Ya ŋwete, a ba ya á elvan ge ŋane: Amá degiya Yaakadada, ba itare keni diyardiya ganakini ndza ya duwa ba ya ŋanna á dem mashidi-aha gergere, ya sluwa emnde a fetarfe á ŋa, ya jaterja, ya dateraa á dem daŋgay baɗemme. 20 Am sarte á ja sleslera á ŋa Aitiyain keni ndza yá aŋkwa, ya hayáterháyá jipu emnde a ejja-aara, ya ufanaa ba iya naŋgyuwe-aha-aatare. 21 Amá a ba Yaakadada: Edduwa, aɗaba watse yá ɓelakɓelá ƴiƴiye, á dem dágave á emnde na ta Yahudiya-aha-ka na.»

Paul á katafke á male á sawji-aha

22 Emnde baɗemme ndza tá cená ba Paul dem sarte na a fem elva á emnde na garevka Yahudiya-aha. Amá ba a ndaahese una ŋanna wá, ta naba puwar hula, a ba itare: Ura estuwa a njeka an shifa ɗekiɗeki. 23 Daaci tá aŋkwa á fa hula, tá slatsa erva, ta tsante berbere an dága haha á dem zhegela, ta tsakwese am záne-aha-aatare, ta naba puwanve.

24 Daaci a ba male á sawji-aha a daránda Paul á dem huɗe á dala, a zaruze an ja ba shagera, lauktu watse á ndáhá jirire, labára emnde baɗemme tá slatsa ba erva áte ŋane. 25 Daaci ta naba puwete zawa áte ŋane. Tá kátá ejja wá, a ba Paul á elvan ge zhel sawji ŋanna: «Aŋkwa baráma á kure ge ja ura Rauma miyenne zlaɓe kyareka shairiya-aara emtu?» 26 Ba a cenaa una ŋanna sawji na, a naba ƴánhe, duwa-aara á deza male-aatare, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ázara á ba sawari á ŋa áte zhel na, aɗaba ŋane keni ba ura Rauma ba miyenne?» 27 A naba sawhe ge male á sawji-aha na áseza Paul, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Ndindáhá ba jirire: Ka ura Rauma ba miyenne emtu?» A ŋwete ge Paul, a ba ŋane: «Ya ura Rauma ba miyenne.» 28 A ba male á sawji-aha na á elvan ge Paul: «Iya degiya danedde am nalmane kwakya lauktu náwa ganevge ura Rauma.» A ba Paul á elvan ge ŋane: «Iya wá, ta yi ba estuwa ya ba ura Rauma.» 29 Daaci sawji-aha na ndza ta magaa niya ge ja Paul, geni a ndasendáhe jirire na, ta naba ƴánhe á ba áte watsewatsire. Ba male-aatare an ire-aara keni jaaja lyawa, aɗaba diyeddiye ganakini Paul ŋanna ŋane a puwete záwa áte ŋane na ba ura Rauma miyenne.

Paul á katafke á male-aha á Yahudiya-aha

30 Daaci male á sawji-aha na maa, ŋane á kátá á diyeddiye jirire á názena ni Yahudiya-aha wayarka an Paul ɗekiɗeki na. Aɗaba una ŋanna, makuralla-aara wá, a jemaa male-aha á *liman-aha, antara male-aha á Yahudiya-aha, a pelaa Paul, a sanse á se katafke-aatare.

23

1 Paul a zharaa emnde na tá am jáháva ŋanna ba shagera, daaci a ba ŋane á elvan ge itare: «Egdzar mama-aha-aaruwa, iya wá, diyandiya ganakini sem vatena keni shagera zláláva-aaruwa á katafke á Dadaamiya, ya ba cuɗeɗɗe duksa-aaruwa.» 2 A ba Ananiyas male á *liman-aha á elvan ge emnde na ta herzhe an Paul: Jauvaaja áte we-aara ŋanna! 3 A ba Paul á elvan ge ŋane: «Ekka keni sey á jakvaaja Dadaamiya, egdza á daŋŋwa huɗe. Ka njehe ganakini ká kyivaara shairiya áte una am *tawraita, amá ka ebzu tawraita, aɗaba a ba ka a jarija!» 4 A ba emnde na ta herzhe an ŋane: «Ká zlazla male á liman-aha á Dadaamiya?» 5 A ba Paul á elvan ge itare: «Ndza diyanka ganakini male á liman-aha egdzar mama-aha-aaruwa. Aɗaba a ba wakita á Dadaamiya: Ndaheka elva mandzawe áte male á ekse á kure ɗekiɗeki.»

6 Diyaadiya Paul, ganakini emnde tá an tega gergere buwa á ba am jáháva ŋanna. Emnde umele-aatare, ta *Saduki-aha, emnde umele keni ta *Farisa-aha. Aɗaba una ŋanna, a kante kwárá á ba an ndzeɗa, a ba ŋane á elvan ge itare: «Egdzar mama-aha-aaruwa, iya wá, ya Farisa, ta yiya á ba am huɗe-aara. Ta se puwiyar ugje ázekure aɗaba fetarfire-aaruwa áte elva a tse á emnde am faya.»

7 Ba ndasendáha ŋane una ŋanna wá, njaanja gajawe ƴaikke am dágave á Farisa-aha, antara Saduki-aha, kerteŋ an tega ye á emnde gergere buwa am jáháva ŋanna. 8 Saduki-aha, itare fartareka ɗekiɗeki áte elva a tse á emnde am faya na. Ma malika-aha, ma sheɗekwe á uwe keni ɓaaka ɗekiɗeki. Amá Farisa-aha wá, fartarfe ganakini aŋkwa duksa-aha ŋanna baɗemme.

9 Am garanvege gajawe-aatare ƴaikke á ba an ká kwárá á dem zhegela, ta naba tsetehe ge emnde umele am malum-aha á *tawraita na ta Farisa-aha, ta ŋgyaiŋgyesaa ice, a ba itare: «Shaŋeránka ŋere haypa áte zhel na ba palle keni. Watse ba jirire a ndansaa ba sheɗekwe, bi malika á Dadaamiya elva ka wá, dey ka!» 10 Tsarantetse gajawe ƴaikke zlaɓe ádaliye, a naba ja ge lyawa male á sawji-aha na geni a dzadzaraaka Paul, a naba ɓelaa sawji-aha-aara, ta tsekwehe á dem jáháva ŋanna, ta de teɗese Paul am jáháva, ta ɗalese an ŋane á dem dala-aatare. 11 An vaƴiya ba vacite ŋanna wá, Yaakadada a naba maranse ire-aara ge Paul, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Gazleka ɗekiɗeki! Magakanaamága seydire áte ya am huɗe á Urusaliima áhuna, yá kátá ká de emmága ba estuwa am Rauma keni.»

Yahudiya-aha ta puwaa ɓuwe áte shifa á Paul

12 An eŋlya makuralla-aara wá, Yahudiya-aha umele ta naba zlauhe am ndaha, ta zu ba waɗa-aara geni ba uwe keni tá zeka, tá sheka ɗekiɗeki, sey má jareja shifa á Paul. 13 Emnde na ta ŋguɗaa sawari á una ŋanna ta kul ufaɗe an duksa. 14 Daaci ba zlálá-aatare ádeza male-aha á *liman-aha, antara male-aha á Yahudiya-aha, a ba itare tá elvan ge itare: «Náwa ŋere ŋa zu ba waɗa-aara, ganakini ma uwe keni ŋá feka áte we á ŋere ɗekiɗeki, sey máki jaŋerja shifa á Paul. 15 Kina kure wá, ɓelawanveɓela ba we ge male á sawji-aha á Rauma, ganakini a sakuránsa Paul á se katafke á *kendekyiya ƴaikke. Magaumága ba seke kwá se kya shairiya-aara á ba an jirire, náwa ŋere ŋá de puwanve ɓuwe, ŋá zlanaazle shifa-aara, á se cuwakurvaaka kure ɗekiɗeki.»

16 Amá aŋkwa egdzere zhele, egdza á egdza emmeŋara mukse ge Paul, ŋane cenáncena lámare ŋanna. Daaci ba zlála-aara ge ŋane á dem dala á sawji-aha, a de fanem elva ŋanna am vuwa ge Paul. 17 Paul a ɗante sawji palle, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Kwaye danda egdze na ádeza male á kure, aɗaba aŋkwa názu á de ndaaná ŋane.» 18 Sawji na a naba puwansehe ge egdze na ádeza male-aatare, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Aŋkwa daŋgay palle zhera-aara Paul, a bántsa ŋane yá saká egdze na, aɗaba aŋkwa názu á se ndakndáha.» 19 «Ane!» a ba male na, a ŋaa egdze ŋanna áte erva, a gapse antara ŋane ba itare ta buwa, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Enndáha elva á ŋa.» 20 A ba egdze na á elvan ge ŋane: «Kwaye Yahudiya-aha zlaruzle am ndáhá, ganakini tá se ndavaku Paul makuralla geni ká dateránda á de katafke á *kendekyiya á ŋere ƴaikke, tá se magán ba seke watse tá de kya shairiya-aara á ba an jirire am kendekyiya, 21 amá ceneka ndáva-aatare ɗekiɗeki. Aɗaba emnde kul ufaɗe ju duksa tá de puwa ɓuwe áte Paul, ta zu ba waɗa-aara geni ba uwe keni tá zeka, tá sheka ɗekiɗeki, sey má jareja shifa-aara. Kina wá, itare zlarauzle am ndáhá-aatare baɗemme, a juwa tá ufa ba jawapa na ká de vatertá ka.» 22 «Ane!» a ba male á sawji-aha na. «Ezzlála kwa, amá ndanka ma ge ware keni ganakini ka se mbeɗiyumbeɗe.»

Male á sawji-aha á daná Paul ge raizhauŋ

23 Am iga á una ŋanna maa, a ɗetaa male-aha buwa am sawji-aha, a ba ŋane á elvan ge itare: «Jawammeje sawji-aha deremke buwa, emnde a belsa kul vuye, emnde na tá duwa an upa am erva keni deremke buwa. Baɗemme á kure ŋgwaɗawápseŋgwaɗe, watse kwá maga shula á dem Kaysariya am saa maselmane á vaƴiya. 24 Puwaupuwa belsa-aha na watse kwá dá Paul átekwa ba lapilayye, ba slerba a sera-aara keni a keɗeka, sey kwá de fanem am erva ba ge raizhauŋ, ba ge Failikus an ire-aara.» 25 Daaci a puwaterte nalmesheri, a vaterte am erva, a ba ŋane:

26 «Ambarka á ŋa sleksu Failikus: Ba iya Kalawdiyus Lisiyas, yá aŋkwa gak use-aaruwa. 27 Zhel na kwaye tá aŋkwa á dakánda na wá, ta eksevaa Yahudiya-aha, tá kátá já ba shifa-aara. Amá de cenanáncena ya ganakini ŋane keni ba ura Rauma, daaci ya naba duhe antara sawji-aha-aaruwa, ya lyanse am erva-aatare. 28 Ya kátá dise jirire á názena ni Yahudiya-aha ta ƴaa zhel ŋanna aɗaba ŋane, ya naba danhe á de katafke á male-aha-aatare am *kendekyiya. 29 Amá názu ya disaa ya am mága-aatare ŋanna wá, hyafka ge ja shifa á zhel na, ma ba ge ŋguɗanaa am daŋgay keni, aɗaba ta gajawe á ba arge názu am *tawraita-aatare. 30 Amá a sem ge ura a se mbeɗiyuhe wá, a ba ŋane: Yahudiya-aha ŋguɗarnaaŋguɗa sawari-aatare geni sey máki jareja shifa á Paul. Aɗaba una ŋanna, yá aŋkwa ɓela emnde-aaruwa ba watsewatse tá dakánda zhel ŋanna ge ekka. Ya ndaaterndáhá ge kelaade-aha á zhel ŋanna geni a de puwarpuwa ugje-aatare ázeŋa arge ŋane.»

31 Daaci sawji-aha wá, itare ta maganaa á ba áte una ta ndaaterndaha na. Ta eksante Paul, á ba an vaƴiya ŋanna, ta danhe emtsaaɗe á dem Antipatris. 32 Makuralla-aara wá, ta eptsehe ge emnde na tá an sera na, ta ƴaa sawji-aha na tá áte belsa-aha tá aŋkwa á dánda. 33 Ba demda-aatare ge sawji-aha na am Kaysariya, ta vante nalmesheri na ge raizhauŋ, ta ƴaa Paul am erva-aara. 34 Raizhauŋ a ndaase nalmesheri na catte, daaci a ndavanu ge Paul, a ba ŋane: «Ka ura á haha-ara?» A shantuwa estuwa geni Paul ura haha á Silikiya. 35 Daaci a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Watse yá kya shairiya á ŋa má saremsa emnde a dágala á ŋa.» Daaci a ba ŋane á elvan ge sawji-aha: De ɓelawemɓela Paul am huɗga na ndza a nderanaa sleksu *Hirudus na.

24

Yahudiya-aha tá aŋkwa á puwar ugje ge Paul

1 Am iga á háre ilyeɓe, lauktu a semhe ge Ananiyas male á *liman-aha á sem Kaysariya. A sawa antara male-aha á Yahudiya-aha, antara Tairtulus, ŋane edda una diyaadiya shairiya-aha á ŋgumna a Rauma ba shagera na. Daaci duwa-aatare á de katafke á Failikus, ta de puwar ugje ge Paul ázeŋara. 2 Daaci ɗaranteɗáhá Paul á sawa, Tairtulus ŋara a naba fantau ge tsáká elva áte Paul, a ba ŋane á elvan ge Failikus: «Ambarka á ŋa, aɗaba barka á ŋa una aŋkwa hairire am larde na; aɗaba kwakyire á eŋkale á ŋa am slera-aha, duksa baɗemme tsemaartse am larde á miya. 3 Ŋá aŋkwa á slafaká we á ŋere kwakya aɗaba názena ŋa shanaa ŋere ázeŋa baɗemme na. 4 Hyainefka ba názara keni ge tsakakaa elva kwakya á katafke á ŋa, amá aɗaba kemaarire á ŋa wá, tásle á ŋa cenaŋervaacena egdza elva á ŋere na ba cekwaaŋguɗi. 5 Ŋere wá, ŋa bera zhel na kelaade jipu. Baɗemme á Yahudiya-aha na tá am huɗe á duniya a weshatertaa ba ŋane. Ba ŋane ŋanna zlaɓe ádaliye una male á emnde a ɗába náza tsaha á ura Nasarátu. 6 Zlaɓe ádaliye, á kátá á nyamala mashidi á ŋere. Mázla-aara wá, ŋa naba eksevaahe. ((Ŋá kátá maganá shairiya áte una am *tawraita á ŋere, 7 amá a se lyevaahe ge Lisiyas male á sawji-aha á ba an ndzeɗa am erva á ŋere. 8 Daaci a baŋernaa ba Lisiyas ganakini ŋá sawa ásezeŋa.)) Máki ká aŋkwa á ndavanundave wá, watse ká diyeddiya ba ka keni, geni ŋa emnde a jirire ba ŋere.» 9 Yahudiya-aha ta farhe zlaɓe ádaliye, a ba itare: Elva na a tsakanaa Tairtulus na, ba palle keni ɓaaka fida am huɗe-aara, baɗemme ba jirire.

Paul aŋkwa á ndáhá elva áte ire-aara á katafke á Failikus

10 Daaci a maganaa nalaama ge Paul an erva, geni ŋane keni a enndáhá elva-aara. A ba Paul: «Ámbarka á ŋa, diyandiya ganakini gákga yawe kwakya ka sleshairiya am larde na. Aɗaba una ŋanna, yá higa á ba an higa ge ndakse elva áte ire-aaruwa. 11 Duwa-aaruwa á dem Urusaliima ya de kezlan ugje ge Dadaamiya wá, máki ká habaza sera-aara, baɗemme keni á jauka am háre kelaawa ju buwa. 12 Sharika am gajawe antara ura am *mashidi ƴaikke, ma am egdzar *mashidi-aha á Yahudiya-aha, ma am huɗe á ekse keni ɗekiɗeki. 13 Ba emnde ŋanna náwa itare na keni tá sanseka názena ni ta ƴiyaa aɗaba ŋane na. 14 Názu yá an ŋane ge ndakndáhá náwa yá á katafke á ŋa wá, iya yá aŋkwa á maganá slera ba ge Dadaamiya na ndza ta ɗabanaa eggye-aha á ŋere na palle, yá aŋkwa maganá an uŋŋule áŋwaslire na a ba itare una wecire na. Amá ba jirire, iya fantarfe áte názena am *tawraita, antara elva á nabi-aha baɗemme. 15 Iya keni tamtamire-aaruwa á ba áte názena ni tá aŋkwa á tamaná itare. Yá an táma geni watse Dadaamiya á tsatertetse emnde am faya, emnde a jirire, antara emnde a mándzawe baɗemme. 16 Aɗaba una ŋanna yá aŋkwa á wava geni a njaninja lapiya á katafke á Dadaamiya, antara á katafke á emnde baɗemme.

17 «Am ya magaa yawe kwakya ya ɓaaka am Urusaliima, ya naba saa, ya sawa an shuŋgu ge melateru ge emnde a larde-aaruwa, ya se vante antara sadake-aaruwa ge Dadaamiya. 18 Náwa názu ya de maganaa ya am mashidi am sarte na ta eksiyeksa ŋanna: Emtsaaɗe wá, iya keni ya dem dágave á emnde na tá aŋkwa á bárá na. Ndza ɓaaka dikele á emnde ázerwa, ɓaaka hula ɗekiɗeki. 19 Amá ndza tá aŋkwa Yahudiya-aha umele ta sawa á sa am haha á Aziya wá, ma andze tá ndaaka itare máki aŋkwa duksa mándzawe ta naana itare am mága-aaruwa. 20 Emtu máki aŋkwa haypa na ta shanaa itare áte ya am sarte na ta de tsiyaa á katafke á male-aha na, a ndarndaha ba emnde ŋanna náwa itare. 21 Máki elva-aaruwa ba una ya ndaase á ba an ká kwárá, a ba ya á elvan ge itare: Kwa tsiyaa am shairiya vatena na wá, aɗaba fantarfe áte tse á emnde am fáyá ɓaaka duksa umele.»

22 Am Failikus diyaadiya njá á emnde a fetarfe, a naba daa shairiya ŋanna á de katafke, a ba ŋane á elvan ge itare: «Sey má samsa Lisiyas male á sawji-aha, lauktu watse yá ica shairiya á kure.» 23 Daaci a ba ŋane á elvan ge male á sawji-aha na Paul am erva-aara na: «Eptsanaaptsa zhel na á dem bere, de fawanufe hyema ba shagera, amá wá, fawarka zlaɗa, ƴawáterƴa slakate-aha-aara, a darduwa á dezeŋara, a magaranánmaga nampire.»

Waazu á Paul á katafke á Failikus antara Durusilla

24 Am iga á hare cekwaaŋguɗi maa, samsa Failikus, tá antara mukse-aara Durusilla gyaale á Yahudiya-aha, daaci ta ɗahanante Paul ge cena elva a fetarfire áte Yaisu *Almasiihu am mbuwe-aara. 25 Daaci fantaufa Paul ge tsaka elva-aha áte njá am jirire na ɓaaka duksa mándzawe áte edda-aara ɗekiɗeki, antara elva a kwára vuwa, geni á kwaruwa estara ura vuwa-aara, antara elva a shairiya á emnde na watse á kyaná Dadaamiya am halavuwa á duniya. Amá gazlaagazla Failikus, a ba ŋane á elvan ge Paul: «Ezzlala kwa mázla-aara, watse yá ɗakɗáha zlaɓe ádaliye vacite umele má shanánsha sarte.» 26 Zlaɓe ádaliye, Failikus maa, ŋane a kurken watse Paul á vante egdza shuŋgu. Aɗaba una ŋanna, máki shekwaashekwa wá, ba á eɗɗáhá ádezeŋara tá de shá uya kerɗe.

27 Yawe buwa kalkale Paul á ba am daŋgay, dem sarte na ta naba daa Failikus ŋanna, ta saa Paurkiyus Faistus á sem kela-aara. Daaci Failikus a naba ƴaa Paul am daŋgay, aɗaba a kataa háyá áza Yahudiya-aha.

25

Paul á kátá á kyáná slekse á Rauma shairiya-aara

1 Sawa á Faistus á sem haha ŋanna keni zlaɓe ba hare keƴe, amá a naba tsete am Kaysariya, a zlala á dem Urusaliima. 2 Daaci male-aha á *liman-aha, antara male-aha á Yahudiya-aha umele ta de puwar ugje ge Paul á katafke-aara keni. Baira a ba itare tá elvan ge Faistus: 3 «Máki ká ɓashaŋeraaɓasha wá, saŋeránsa Paul á sem Urusaliima.» Ta ndavanu estuwa ge slekse na wá, aɗaba zlarauzle am ndaha-aatare, tá kátá ja shifa á Paul áte baráma. 4 Amá a ŋwete ge Faistus, a ba ŋane á elvan ge itare: «Paul aŋkwa am daŋgay, iya keni yá eptsa ba kina á da. 5 Máki aŋkwa haypa na a maganaa zhel ŋanna wá, a ɗabariɗába male-aha á kure á dem Kaysariya ŋanna, tá de puwar ugje-aatare áhuwa.»

6 Faistus haraahare ázetare am Urusaliima, a magaa hare tiise, ma kelaawa keni á hyephye, lauktu a eptsehe á sem Kaysariya, ta saa á ɗabaná male-aha á Yahudiya-aha ŋanna. Makuralla-aara, a de njehe am bere á shairiya, a ndaase elva-aara, ta de sanaa Paul. 7 Ba ta puwete ice-aatare áte Paul Yahudiya-aha na ta sawa am Urusaliima na wá, ta naba jantaave ge Paul, ta fantau ge tsaka elva-aha na baɗemme ba ser haypa na áte ŋane. Ta icaar sera, amá dzegwaránka njante jirire á názena ta tsakanaa itare ŋanna ɗekiɗeki. 8 Amá a tsete ge Paul, a ndaase elva áte ire-aara, a ba ŋane: «Iya ɓaaka haypa na ya maganaa ya ɗekiɗeki, ma áte *tawraita á Yahudiya-aha, ma áte *mashidi ƴaikke, ma áte male á larde á Rauma keni.»

9 Am Faistus á kátá háyá áza Yahudiya-aha, a ba ŋane á elvan ge Paul: «Wayak-wáyá emtu dem Urusaliima geni yá de ica shairiya á ŋa á ba áhuwa, aɗaba ugje na ta puwakarpuwe na?» 10 A ŋwete ge Paul, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Náwa iya yá tse am tate á shairiya áte náza á ŋgumna a Rauma, yá kátá á icevica shairiya-aaruwa á ba áhuna, ganateruka ya haypa ge Yahudiya-aha ba ka keni diyakdiya baɗemme. 11 Ma andze aŋkwa haypa na ya maganaa ya, hyephye ge ja shifa-aaruwa wá, ma yá kwaleka shifa-aaruwa ɗekiɗeki. Amá am ɓaaka jirire am puwa ugje-aatare na ta se puwiyar ge iya na wá, yá dzegwánka faterem shifa-aaruwa am erva ba estuwa. Tasle á ŋa dánda shairiya-aaruwa ádeza male á larde á Rauma.» 12 Daaci Faistus a ɗahaterte male-aha na tá am ekte ge ŋane na. Zlaruzle am sawari-aatare, a ŋwanante ge Paul, a ba ŋane: «Ka ndavanaa ba ka tsawe geni yá dákda ádeza male á larde á Rauma wá, ba tá dákdekwa ádezeŋara mazla-aara.»

Paul á katafke á sleksu Agaripa ta antara Bairnike

13 Haraahare cekwaaŋguɗi wá, samsa sleksu Agaripa, tá antara Bairnike, ta se gan use ge Faistus. 14 Am haraahare cekwa áhuwa, Faistus a naba shanu elva a Paul ge sleksu Agaripa, a ba ŋane á elvan ge ŋane: «Aŋkwa zhel umele an ŋguɗa áhuna, kwaye ta eksanaa am zamane á Failikus, amá a ƴán ba estuwa zlaɓe kyaaveka shairiya-aara. 15 Am sarte na danemda ya am Urusaliima, ta puwar ugje zlaɓe ádaliye male-aha á *liman-aha, antara male-aha á Yahudiya-aha umele ázerwa, ta biyantsa itare: Sey yá mbeɗanaambeɗa am shairiya. 16 Daaci a ba iya yá elvan ge itare: Am shairiya á emnde a Rauma wá, tá maŋka estuwa. Sey tá jatermeje emnde a puwar ugje ge ura, antara edda una ta puwar ugje na, ŋane keni á shánsha baráma, á ndaasendahe elva áte ire-aara. Má ɓaaka una wá, á taa gevka. 17 Itare keni ta naba sawa antara ya, iya keni se njanka an elva ŋanna ɗekiɗeki; ba makuralla-aara wá, ya naba dem bere á shairiya. 18 Ta tsetehe ge kelaade-aha á zhel ŋanna, ta ndaase elva-aatare baɗemme, mbate ba palle á elva ƴaikke na a guwaa ŋane keni ɓaaka. Iya wá, ndza ya kurken aŋkwa elva ƴaikke a guwaa ŋane. 19 Tá ga jawe á ba arge elva-aha na am nadina-aatare. Aŋkwa zlaɓe adaliye zhel umele zhera-aara Yaisu ŋane emtsamtsa, a ba Paul tsetse am faya, aŋkwa an shifa. 20 Am iya keni diyanka sera á elva-aatare ŋanna, a ba iya yá elvan ge Paul: Ká eksaareksahe dem Urusaliima, tá de kya shairiya á ŋa na áhuwa? 21 Amá a ba Paul: Tasle á ŋa dánda shairiya-aaruwa ádeza male á larde á Rauma. Daaci a ba iya yá elvan ge emnde-aaruwa: Eptsawanaptsa emtsaaɗe á dem bere. Kina watse yá ɓelaná ádeza male á larde.» 22 A ba sleksu Agaripa á elvan ge ŋane: «Iya keni yá kátá cenevaacena á ba an hyema-aaruwa elva á zhel ŋanna.» «Watse ká cenevaacena kwa makurálla,» a ba Faistus.

23 Makuralla-aara wá, njaanja samnawa, emnde tá aŋkwa á puwa sleksu Agaripa, tá antara Bairnike á dem bere á jáháva, itare wá, tá am dágave á sawji-aha, antara male-aha á larde. Ba demda-aatare wá, a ba Faistus: A saransa Paul. Ta sateranhe. 24 Daaci a ba Faistus: «Ya ndaa ba kure sleksu Agaripa, antara kure emnde na kwá antara ŋere am huɗe á bere na baɗemme: Zhel na náwa ŋane á katafke á miya na wá, Yahudiya-aha baɗemme ta se puwar ugje ázerwa. Ma áhuna, ma ya dem Urusaliima keni, tá biya ba a njeka zhel ŋanna an shifa. 25 Amá iya wá, shanánka haypa á zhel na ba palle keni am elva-aha-aatare ŋanna hyefhye ge ja shifa-aara. Iyau, a ndavanaa ba ŋane tsawe geni yá dánda shairiya-aara ádeza male á larde á Rauma wá, kina ya magaa niya ge dáná á dehuwa. 26 Amá ɓaaka elva a jirire na yá puwante ge male á larde am elva a zhel na. Ya sanaa aɗaba una ŋanna á se katafke á kure, kwakya-aara ba ka ámbarka á ŋa sleksu Agaripa, geni yá shansha názu yá puwetepuwa má zlamiyuzle am hábaza sera á elva ŋanna. 27 Aɗaba eksaaka ire-aaruwa dá daŋgay, tá de kya shairiya-aara am tate umele ni, jirire á názena ta se puwar ugje aɗaba ŋane keni, yá taa palanaaka na.»

26

Paul aŋkwa á baná jirire-aara ge Agaripa

1 A ba sleksu Agaripa á elvan ge Paul: «Kina wá, ká naba ndáhá elva áte ire á ŋa.» Daaci a ketaa erva-aara Paul, a fantau ge ndaha elva áte ire-aara, a ba ŋane:

2 «Ambarka á ŋa sleksu Agaripa, vatena wá, yá higa jipu ge ndaase elva áte ire-aaruwa á katafke á ŋa, yá higa ge ndaase názena ni ta puwiyar ugje Yahudiya-aha aɗaba ŋane na baɗemme. 3 Kwakya-aara wá, ervauŋɗe-aaruwa á higa aɗaba ekka diyakdiya naɗe-aha á Yahudiya-aha, antara názena á saterá gajawe ge itare baɗemme. Aɗaba una ŋanna, tasle á ŋa fifa ervauŋɗe, cenivaarcene elva ŋanna.

4 «Baɗemme á Yahudiya-aha diyardiya nja-aaruwa, diyardiya nja-aaruwa am egdzarire am dágave á emnde-aaruwa, antara nja-aaruwa am Urusaliima baɗemme. 5 Ta diyise werre Yahudiya-aha. Ma andze wayarwáyá wá, ba itare keni ma tá ndaasende nja-aaruwa werre am sarte na yá am dágave á emnde á miya *Farisa-aha, ndza ŋannaaŋa nadina á miya an ervauŋɗe-aaruwa palle, janateruje ge Yahudiya-aha umele. 6 Ta siyaa á sem shairiya na wá, aɗaba fantarfe áte názena ni Dadaamiya a magateraa waada-aara ge eggye-aha á miya werre, a bántsa ŋane watse á de vaterteva ge emnde-aara na. 7 Baɗemme á emnde á miya jeba-aha gergere kelaawa ju buwa na, tá aŋkwa á tama ba duksa ŋanna am ire-aatare. Aɗaba una ŋanna, an vaƴi vacika tá aŋkwa á kezlan ugje ge Dadaamiya. Ta puwiyar ugje Yahudiya-aha á miya aɗaba ba tama áte duksa ŋanna ámbarka á ŋa slekse! 8 Kure Yahudiya-aha na kwá áhuna na, ábi diyamidiya miya ganakini Dadaamiya á de tsatertetse emnde am faya? Ay labara kena kwá fetarka?

9 «Werre wá, ba iya an ire-aaruwa keni ndza ɓaaka názu maganka áte emnde a ɗaba Yaisu ura Nasarátu, geni a nyainyairanvenyainye á ba an we-aatare zhera á Yaisu. 10 Názu ndza ya maganaa ya am Urusaliima ndza ba una. Male-aha á *liman-aha ta vite hákuma ba ge ŋane, geni ma ya shateraa áme keni, yá halaterá á ba á dem daŋgay. Ya ŋgwaɗaa emnde a fetarfe kwakya. Má ta kyaterá shairiya á emtsa, yá ba: Yawwaa shagera! 11 Baɗemme á tate na aŋkwa *mashidi á Yahudiya-aha átekwa, ya de shateru laruwa kwakya am huɗe-aara, ɓaaka názu ndza maganateranka geni a puwaranvepuwe fetarfire-aatare. Mbertembera ervauŋɗe-aaruwa wá, dem ekse á emnde keni ya ɗabateremhe, ya de magateraa palása.»

Paul aŋkwa á ndáhá elva a fetarfire-aara

(9:1-19; 22:6-10)

12 «A tsitaa ba una ŋanna vacite umele ge dem Dimaska, male-aha á *liman-aha ta naba vite hákuma baɗemme, antara nalmesheri am erva, geni yá de maga hákuma-aaruwa áhuwa. 13 Daaci ba ŋá aŋkwa á zlálá antara kwakwáne-aha-aaruwa, magaamaga vacitire wá, a naba tsekwaŋerarhe ge parakkire umele á sa am samaya wá, jauje ba ge vaciya piyuuwe an wulwulire, a se jaŋertaavehe; 14 kreppe mbaɗaŋermbáɗa á dem áhá baɗemme. Daaci yá cena ba kwárá á ndahi elva: Sawulu! Sawulu! Labára ká magiyá palasa? An degdegire á ire na ká aŋkwa á maganá ka na wá, ká aŋkwa á maganná palasa ba ge ire á ŋa, seke názá á dalau na á shá wáwa áza edda-aara an serawɗa. 15 Ya ŋwanante: Ka ware ŋane Yaakadada? Ba iya Yaisu na ká aŋkwa á maganá palasa na, a ba Yaakadada. 16 Amá wá, naba tsetse, tsaatse an sera á ŋa. Ya marakaa ire-aaruwa, aɗaba ya eksakse ganakini ká gevge sleslera-aaruwa. De ndaterndaha baɗemme geni ka nina vatena. Názu watse yá marakaná á katafke na keni, sey ká ndaterndaha baɗemme ge emnde. 17 Yá ɓeláká á dem dágave á Yahudiya-aha, antara emnde a jeba umele, yá lyakselya am zlaɗa-aha na watse tá fáná itare áte ka. 18 Yá ɓelak geni ká de weratertá ice, ká de satersese am tabeɗammire, ká saterá á sem parakkire, ká ŋezlatersá am erva á Shaitaine, ká saterá á sem *kwárá á Dadaamiya. Yá ɓeláká á deza emnde ŋanna, geni a fartarfe áte iya, tá shansha bárá haypa-aha-aatare, tá shánsha sleɗe-aatare am dágave á emnde á Dadaamiya.»

Paul aŋkwa á ndáhá elva á slera-aara

19 «Aɗaba una ŋanna, ámbarka á ŋa sleksu Agaripa, ya maganaa fesarfire ge Yaakadada am názena a marinaa ŋane á sá am samaya baɗemme na. 20 Ya naba fantau ge magateraa waazu ge emnde a Dimaska emtsaaɗe, antara ge emnde a Urusaliima, lauktu ya jaa ɗába am larde á Yahudiya-aha baɗemme, lauktu ya fantau ge dem larde á emnde a jeba umele. Ya ɗaterɗáhá baɗemme geni a sarsawa á sem sera á Dadaamiya, a magarmága tuba arge haypa-aha-aatare. Ya ndaterndáhá geni a magarmága shagerire, ta de disa áte una ŋanna emnde geni magarnaamaga tuba a jirire. 21 Ta eksiyaa aɗaba ba una ŋanna Yahudiya-aha am mashidi, tá kátá já shifa-aaruwa na, ɓaaka umele ɗekiɗeki. 22 Amá a naba tsufitehe ge Dadaamiya, sem vatena zlaɓe yá á ba an shifa. Tse-aaruwa kina á katafke á zlamaha keni yá ndaater ba una ŋanna, an egdzara-ka, an male-aha-ka. Ɓaaka názu yá ndatera ya ge emnde máki názena ndza a ndahanaa Muusa, antara nabi-aha umele, ta bántsa itare watse á gevge na ka. A ba itare: 23 Watse *Almasiihu á shu zlaɗa kwakya, lauktu á emtsa, watse á gev slezuŋŋwe á emnde ge tsete am fáyá, geni á se baterná ŋane ge Yahudiya-aha, antara emnde a jeba umele, geni a saresse am tabeɗammire á sem parakkire.»

Paul aŋkwa á ɗaha sleksu Agaripa á sem fetarfire

24 Am Paul aŋkwa á ndáhá elva áte ire-aara estuwa, a naba valarhe ge Faistus á ba an ka kwara: «Ká an shaitaine emtu Paul? Kwakyire á diya á ŋa na a gakve an shaitaine ka!»

25 A ŋwete ge Paul: «Yá an shaitaine ka ya ámbarka á ŋa, yá á ba an eŋkale-aaruwa. Elva a jirire una yá aŋkwa á ndaaná ya. 26 Sleksu Agaripa wá, ŋane diyaadiya elva-aha ŋanna baɗemme, ɓaaka názu á keɗanarkeɗe, aɗaba gavka duksa na ta maganaa an sheɓe. Aɗaba una ŋanna, yá aŋkwa enndáhá ba parakke á dem hyema-aara. 27 Faktarfe emtu áte elva á nabi-aha ámbarka á ŋa sleksu Agaripa? Diyandiya ganakini faktarfe áte itare baɗemme.» 28 A ba sleksu Agaripa á elvan ge Paul: «Ka kurken ká naba givege slefetarfe áte watsewatsire ba estuwa?» 29 A ba Paul á elvan ge ŋane: «Ma áte watsewatsire, ma á shekwaashekwa keni, iya wá, yá aŋkwa á ŋala Dadaamiya, geni ekka palle ka, amá kure emnde na kwá aŋkwa á cena elva-aaruwa baɗemme na kwá gevge ba seke iya. Amá a jakurnaaja Dadaamiya zawa na áte ya na.»

30 Daaci tara slekse antara mukse-aara Bairnike, antara raizhauŋ, ira emnde na tá antara itare baɗemme tsarettse áhuwa. 31 Zlarzlálá áhuwa wá, tá aŋkwa á ndahaná am dagave-aatare ganakini ɓaaka haypa na a guwaa zhel na hyefhye ge ja shifa-aara, ma ge dáná á dem daŋgay keni. 32 A ba sleksu Agaripa á elvan ge Faistus: «Zhel na ma andze ndavaaka da shairiya-aara ádeza male á larde á Rauma wá, ma mi naba ɓelanaaɓela.»

27

Tá aŋkwa á dánda Paul á dem Rauma

1 Am njarantenja geni watse ŋá zlálá á dem Rauma am haha á Italiya, daaci ta fanem Paul, antara daŋgay-aha umele am erva ge Yuliyus male á sawji-aha na tá ɗaháterá an emnde na wá, ta sawji-aha á male á Rauma na, watse ŋá zlálá an paare á yawe. 2 Daaci ŋa demhe am paare umele a sawa am Adaramitiya, aŋkwa á eptsa á da, watse á de tsaatse áte we á haye-aha am ekse-aha gergere am kwara á Aziya. Daaci ŋa zlala am huɗe-aara, aŋkwa Aristarkus antara ŋere, ŋane ura ekse á Taisalauniki am haha á Makiduniya. 3 Makuralla-aara wá, daŋeraada am Sidaun. Am Yuliyus aŋkwa á zanvaarze kwakya ge Paul, a naba vante baráma ge deza slakate-aha-aara am huɗe á ekse, geni tá magannaamaga egdza duksa. 4 Eptsaptsa á sawa am huɗe á ekse maa, ŋa demhe zlaɓe ádaliye am paare, ŋa ɗába ba we á haye we á haye, am ice á haha á Kiprus á kya dalbe ŋanna ɓaaka effeƴa, aɗaba kwakya effeƴa am dágave á haye, á berháŋerá á sem kataliya. 5 Daaci ŋa ebzu haye átevege haha á Silikiya, antara Pamfiliya, daŋeraada am ekse á Mira, am haha á Liziya. 6 Daaci male á sawji-aha na a naba shaŋeraa paare umele áhuwa, paare ŋanna kwaye a sawa am haha á Alaikzandriya, á dem haha á Italiya. A ba ŋane, daumiyemda am paare na, ŋa demhe.

7 Amá ŋa zlálá á ba an eŋkale an eŋkale, hare wanyara wanyara, lauktu zlahhe daŋeraada am Kinidus. Piyaŋertepiya effeƴa mazla-aara ge zlala am ndaŋŋire, daaci ŋa naba vecaava á dem ice á haha á Kiraita, ŋa desa á kya we á haha ŋanna, tate na tá ɗahaná an Salmauni na. 8 Daaci ŋa ɗába ba we á haye átevege haha ŋanna, an zlaɗa campaukkwe, lauktu daŋeraada am tate umele tá ɗahaná an tate á tsekwa paare shagera, tate ŋanna herzhe an ekse á Laseyya.

9 Keɗaakeɗa sarte á ŋere kwakya am shula ŋanna, haa dedde muŋri á bárá haypa, zlaɓe ŋere ŋá á ba áhuwa. Zlazlaɗa jipu ge baka paare am sarte ŋanna, aɗaba kwakya effeƴa. Aɗaba una ŋanna a ba Paul á elvan ge itare: 10 «Emnde-aaruwa, kina wá, yá zhara shula á miya na watse zlazlaɗa jipu mazla-aara. Paare á miya, antara kazlaŋa na baɗemme watse á badza, ba shifa á miya keni bi watse mí shanka.» 11 Amá male á sawji-aha na cenaaka elva á Paul, ŋane a fetaare á ba áte náza á edda á paare, antara slebaka paare ŋanna. 12 Emnde kwakya tá kátá zlala á ba á de katafke, aɗaba tate á tsekwa paare ŋanna shagerka am sarte á ekhye á vátá effeƴa kwakya. Ma estara keni máki á gevge wá, tá kátá tá daada am Finike. Finike na wá, tate á tsekwa paare-aha umele am haha á Kiraita ŋanna. Tate ŋanna baŋŋire-aara á zhara á dem manem, á zhara á dem yala keni. Tá kátá de tsekwa áhuwa ŋanna dem sarte na má zlauzle sarte á ekhye.

Valale átire á haye

13 Samsa egdza effeƴa fairfairfaire á sa am manem wá, itare ta kurken zlauzla mazla-aara, a ba itare: «Shamiyansha názena mí kataná miya.» Daaci ta naba teɗese íre na tá tsa paare an ŋane na am haye, ta ɗába we á haye á Kiraita ŋanna an eŋkale an eŋkale. 14 Cekwaaŋguɗi wá, a naba tsekwaa ge daada effeƴa tá ɗahaná an effeƴa á geɗi wá, a daŋerhe ƴiƴiye antara paare á ŋere á dem dágave á haye. Effeƴa ŋanna a tsekwaa á sawa áte ire á wa á Kiraita ŋanna. 15 Ta tápá tsanmaartse emnde a baka paare ŋanna, amá jaterviyaaja, aɗaba valale ŋanna an ndzeɗa jipu. Daaci ta naba ƴanhe á daŋerá effeya antara paare baɗemme. 16 Ba aŋkwa á daŋerda effeƴa ŋanna wá, ŋa naba de shaa haha umele am dágave á haye, zhera á haha ŋanna Kawda. Ŋa dem am ice á haha ŋanna am dalbe na á dem manem, lauktu ŋa shaa ire á ŋere cekwaaŋguɗi. Ta pelaa egdza paare á ŋezla ire-aatare na an ŋguɗa áte paare ƴaikke. 17 Zlahhe ta femhe am paare ƴaikke geni a keɗeka. Daaci ta naba ŋgwaɗaa paare ƴaikke ŋanna an zawa-aha á jamargaul na tá tsufa paare an ŋane na. Am sarte ŋanna wá, diyareddiye ganakini aŋkwa jáhá shiili á sehuna-aara ge haha á Libiya. Aɗaba una ŋanna, jaterja lyawa átuge shiili ŋanna geni a de ŋanaaka paare-aatare, daaci ta naba pelaa kacakaca na á ŋá effeƴa ge báká paare yawe á ba an ndzeɗa na, ta tsekwaa náza tsa paare á haye, daaci ta ƴaa paare ba estuwa, á dáná ba effeƴa an eŋkale. 18 Amá válale aŋkwa á far ba sawa á ba an ndzeɗa. Makuralla-aara wá, ta naba válya kazlaŋa na am paare na á dem haye. 19 Wergekse, ta halantaa ba itare an erva-aatare emnde a mága slera am paare ŋanna kazlaŋa na tá tsufa paare an ŋane, ta puwanve á dem haye. 20 Hare wányara-wányara puwaŋerteka ice á ŋere áte vaciya, antara terlyakwa-aha aɗaba válale jauje ge ndzeɗa, ba shifa á ŋere keni ndza tamaŋerka ɗekiɗeki.

21 Haraare estuwa na, aley emnde na tá am paare zaruka ba názara keni. Daaci a tsetehe ge Paul, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ázara kwa jeba una emnde-aaruwa! Ábi ma andze kwa cenaa názá-aaruwa, ma ɓaaka ura á tse am Kiraita ɗekiɗeki! Daaci ma andze á shamika palasa na, antara nasare ƴaikke na. 22 Amá táslawa á kure, gazlauka. Mi keɗá ba paare ka wá, ba palle á kure keni á keɗeka shifa-aara. 23 Ya ndahanaa aɗaba uwe estuwa, aɗaba Dadaamiya na yá aŋkwa á maganá slera na a ɓelive malika-aara an vaƴiya vatena, 24 a ba ŋane á elvan ge iya: Paul, gazleka ɗekiɗeki, ká daada á de katafke á male á larde á Rauma. Dadaamiya a ɓashakaa shifa á emnde na tá am huɗe á paare na baɗemme ge ekka. 25 Aɗaba una ŋanna, gazlauka dawalaa, iya fantarfe an Dadaamiya geni watse á magava á ba áte una a se binaa ŋane. 26 Amá wá, watse á dámida válale, á de puwámiyá áte haha umele aŋkwa am dágave á haye.»

27 Daaci hare kelaawa ju ufaɗe á dáŋerá ba effeƴa átire á haye ŋanna tá ɗaháná an Maiditairaine na. An huɗe á vaƴiya wá, emnde a paare ta naba diyeddiye geni ŋa herzhe an haha umele. 28 Daaci ta naba kuraa slaɗɗire á yawe ŋanna an zawa ta ŋguɗete íre átekwa wá, uksuwe kul buwa. Á katafke cekwaaŋguɗi ta ekkura ádaliye wá, ba uksuwe kelaawa jiilyeɓe. 29 Gazlargazla jipu geni a berhante effeƴa na paare á ŋere ádete nákwa umele am haye, ta naba puwem zawa-aha na an ŋgwaɗa daada íre-aha átekwa ge tsa paare na ufaɗe á dem haye á kya iga-aara, ta ufán ba zlahhe wera á ekse. 30 Daaci emnde a paare tá kátá ŋezla shifa-aatare, ta naba tsekwaa egdza paare á ŋezla shifa-aatare na á dem haye, amá ta magán ba seke tá puwa zawa-aha á tsa paare ƴaikke á kya katafke-aara keni. 31 Amá a ba Paul á elvan ge male á sawji-aha na, antara sawji-aha-aara: «Máki njarka emnde a paare na á ba am huɗe á paare, ba palle á kure keni kwá ŋezleka ɗekiɗeki.» 32 Daaci duwa á sawji-aha, ta naba icaa zawa na an ŋguɗa egdza paare átekwa na, zlazlálá egdza paare-aatare ŋanna á dem dágave á haye.

33 Herzhe á wera ekse wá, a ba Paul á elvan ge itare baɗemme: «Náwa hare kelaawa ju ufaɗe vatena, ba názara keni fakurteka áte we, kwá fá ba ervauŋɗe, taslawa á kure, sawmbare zawuze egdza duksa. 34 Zawuze egdza duksa geni kwá shansha ndzeɗa ge ŋezla shifa á kure an ŋane. Yá ndaakur ba jirire: Ba úgje á ire á kure palle keni á keɗeka.» 35 Ba a ndahese una ŋanna Paul, a eksante ɗafa, a tsetehe an ŋane, a slafanaa we ge Dadaamiya á katafke-aatare baɗemme, a kezlanve ɗafa na, a fantau ge ezza. 36 Daaci baɗemme-aatare ekhyakhya ervauŋɗe-aatare, itare keni ta fantau ge ezza-aara. 37 Kezlakula á emnde na tá am huɗe á paare ŋanna baɗemme, ta deremke buwa an kul vuye ju uŋkwahe. 38 De natenáhá huɗe-aatare wá, ta fantau ge válya nalkame na am paare na, geni a ɗemanteka paare.

Yawe kyaɓanaakyáɓá paare

39 Weraawera ekse, amá ma tá áme keni diyarka emnde a paare ɗekiɗeki. Amá ta naa shiili am tate umele a zuwa yawe, haha á kya una, haha á kya una, daaci a ba itare: «Dawamiyanda paare á miya áte shiili ŋanna, a de geƴegeƴa áhuwa má mi dzegwándzegwa.» 40 Daaci ta naba ɗatsaa náza tsa paare na, ta ƴaa íre-aha ŋanna am haye, ta palaa zawa áte duksa-aha na tá já kwána an ŋane, ta ŋguɗaa kacakaca áte wafke-aara geni a demda effeƴa á dem huɗe-aara ge baka paare. Daaci tá aŋkwa á zlálá á dem tate á shiili na ba suuwe. 41 Amá ta naba de velyete áte jáhá á shiili am tate á jaja ire á yawe am haye ŋanna, aɗaba gulaagula slaɗɗire á yawe wá, a naba tsahe ge paare am tate ŋanna, a ŋgyemhe ge we-aara am shiili, sawa á yawe an ndzeɗa a se kazlanve ukhyiye-aara.

42 Daaci sawji-aha tá kátá ceɓa daŋgay-aha-aatare geni a ŋezlareka bi diyardiya wá yawe. 43 Amá a naba piyatertehe ge male-aatare, aɗaba ŋane wayaaka á emtsa Paul. Daaci ŋane a vaterte baráma ge emnde na diyardiya yawe emtsaaɗe zuŋŋwe geni a warwa yawe, a de njarinja áte haha, 44 lauktu a ba ŋane á elvan ge emnde umele: «Ma ware á kure keni a eksanteksa nafa á paare na palle am erva, amá ŋawanaaŋa ba shagera, ɗabauɗába ba emnde na á dete haha.» Ŋa segashe estuwa am yawe, ba uwe keni shaŋerka ɗekiɗeki.

28

Paul am haha á Malta

1 Am sessa shifa á ŋere am haye ŋanna ba layye, daaci ta baŋeraa zhera á haha ŋanna am dágave á haye ŋanna, geni zhera-aara Malta. 2 Emnde a larde ŋanna ta lyaŋervaahe an ervauŋɗe-aatare palle. Yawe keni fantaufe ge hya, náwa iya á ba ekhye, amá emnde a ekse ŋanna ta mbaŋerante kárá ƴaikke, lauktu ta fantau ge gaŋer use miyenne áte we á kárá ŋanna. 3 Duwa á Paul a de halanu ceceme ge kárá ŋanna maa, mbate aŋkwa záhe na zlazlaɗa jipu na am huɗe-aara. Ba a cenaa hureffire á kárá na záhe wá, a tsetehe am hare, a naba cuvaa Paul an slare áte erva tanduwalle. 4 Ba naranna emnde a ekse ŋanna záhe na an zleŋela áte erva á Paul na wá, a ba itare am dágave-aatare: «Ɓaaka shaige-aara ɗekiɗeki zhel na sleceɓa shifa á emnde. Aɗaba una ŋanna ma ŋezlaaŋezla ɗeme am haye keni, dadaamiya á miya na zhera-aara jirire na á ƴanka ŋane keni an shifa.» 5 Amá Paul a slatsaa záhe na á dem huɗe á kárá, ba cekwaaŋguɗi wanteka ɗekiɗeki. 6 Itare ta kurken watse á háhyá erva-aara, bi watse á mbeɗa á ba am tate ŋanna á emtsa, amá shekwaraashekwa, ɓaaka názu á maganmága ge Paul ɗekiɗeki. Ta eptsante elva, a ba itare mbate ŋane keni dadaamiya.

7 Aŋkwa slekse á emnde a larde ŋanna zhera-aara Publiyus, aŋkwa sleɗe-aara ƴiƴiyeka an tate ŋanna, a daŋerhe ádehuwa, a de vaŋerte tate a zláva, ŋa gaa hare keƴe á ba am mba-aara emtsaaɗe, lauktu ŋa segashe á sem huɗe á ekse. 8 Aŋkwa eddeŋara ge sleksu Publiyus ŋanna lapika, á wáná kemaale, antara puwa huɗe na zlazlaɗa jipu na, a duhe ge Paul á de ezzhara. Daada Paul ázeŋara, a magar maduwa, a puwarhe erva-aha-aara, a naba mbanaahe. 9 Am iga á una ŋanna maa, ta naba semhe ge emnde na lapika vuwa-aatare am haha ŋanna baɗemme áseza Paul, itare keni a mbateraahe. 10 Ta vaŋerte duksa kwakya ge marese zherwe na ta fanaa itare áte ŋere. Am sarte na tsaŋeretse am haha-aatare watse ŋa dem paare ŋá zlálá keni, ta vaŋerte duksa camballe ge mága shula á ŋere an ŋane.

Paul daada am Rauma

11 Ŋa gaa tere keƴe zlaɓe adaliye am iga-aara lauktu ŋa tse, ŋa zlala an paare umele, paare ŋanna tá ɗaháná an dadaamiya á wulhe-aha, kwaye a sawa á sa am Alaikzandriya. Ŋane keni a se zu sarte á ekhye á ba am haha ŋanna am dágave á haye na. 12 Daŋeraada am Sirakus, ŋa de gaa hare keƴe áhuwa. 13 Ŋa tsante áhuwa, ŋa ɗába ba we á haye we á haye, ŋa daahe á dem Rigiyus. Makuralla-aara, a fantau ge egdza effeƴa á sawa am manem, ŋa daahe á dem Pautiyauli á ba am hare buwa. 14 Ŋa de shaa emnde a fetarfe am ekse ŋanna, ta ndavuŋeruhe geni ŋá gá hare maka ázetare. Kwaya ŋane, ŋa daa estuwa á dem Rauma.

15 Am sarte na cenaráncena egdzar mama-aha a ŋere na tá am Rauma labáre á ŋere, ta naba se yaiŋeruhe am kwaskwe á Appiyus, emnde umele ta se yaiŋeru am ekse umele tá ɗaháná an Kampemaŋ keƴe. Ba a puwete ice-aara áte itare Paul, a naba ekhyehe ge ervauŋɗe-aara, ususe Dadaamiya á ba ŋane.

Waazu á Paul am Rauma

16 Daŋeraada am Rauma maa, ta naba vante baráma ge Paul geni á njá an ire-aara, amá antara sawji palle á ufufa.

17 Am iga á hare keƴe maa, Paul a naba ɗahetaa male-aha á Yahudiya-aha na tá am Rauma á dezeŋara. Jarammeje, a ba ŋane á elvan ge itare: «Ba estuwa egdzar mama-aha-aaruwa: Ba palle a haypa na ya maganaa ya keni ɓaaka, amá ta naba eksivaahe am Urusaliima, ta vite ge Rauma-aha. Wallá ya ganu haypa ge jeba, wallá ya gu haypa áte naɗe-aha á eggye-aha a miya, ázareka. 18 Duwa á Rauma-aha maa, ta ndaviyu elva-aha. Am sharánka haypa áte ya hyephye ge keɗa shifa-aaruwa, tá kátá ɓeliyaaɓela. 19 Amá eksararka Yahudiya-aha ɗekiɗeki ganakini tá ɓeliyaaɓela na. Daaci ɓaaka názu yá maganá ya umele, ya naba ndáva geni tá sá shairiya-aaruwa ásehuna, áza male á larde. Sanka ya á se icaterar sera ge emnde a jeba-aaruwa ɗekiɗeki. 20 Ya ndavakuraa aɗaba una ŋanna, geni yá puwetepuwa ice-aaruwa áte kure. Zawa na kwá zharaná kure áte ya na wá, ya gu duksa umele ka, aɗaba ba edda una ni *Iserayiila-aha baɗemme keni tá aŋkwa á tamaha ba ŋane na.»

21 A ba male-aha na tá elvan ge Paul: «Ŋere wá, shaŋeránka ŋere labáre á ŋa á sawa am Yahudiya. Ba palle á egdzar mama-aha á miya na a se mbeɗaŋeru elva áte ka geni ka gu duksa keni, naŋeránka ŋere. 22 Amá wayaŋerwáyá ŋá cenevaacena názu ká dzamaná ka. Aɗaba diyaŋerdiya ganakini ma áme keni emnde wayaraterka an emnde ŋanna ká am itare kina na.»

23 Daaci ta naba faa sarte. Vacite ŋanna wá, ta sawa á ba an saga, ta vayye jipu, ta se beraa Paul am bere na á njá amkwa. Paul a váha deppe, a fantau an eŋlya, dem lasar, aŋkwa á palaterá ba sera á elva-aha áte elva a njá am *kwárá á Dadaamiya. A palateraa názu a ndahanaa *tawraita á Muusa, antara názu am wakita á nabi-aha umele áte Yaisu baɗemme, geni itare keni a lyarvaalya. 24 Emnde umele-aatare lyarvaalya elva á Paul, amá emnde umele lyiyarka ɗekiɗeki. 25 Am diyaadiya Paul ganakini watse tá zlala an gajawe, zlaɓe kyareka emtsaaɗe, a vaterte elva na náwa ŋane na, a ba ŋane á elvan ge itare: «Elva na a baternaa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge eggye-aha a kure á kya an we á nabi Aisaya na wá, a ndaha ba jirire!

26 A ba Dadaamiya: Duwa de bateránba ge emnde-aaruwa: Tá de eccena ba shagera, amá tá cenevaaka. Tá de ezzhara ba shagera, amá tá nánka.

27 Aɗaba degdege ire á emnde ŋanna, ta vanyaa hyema-aha-aatare geni a demka elva-aaruwa; ta haɗaa ice-aha-aatare geni a naránka duksa-aaruwa; tá maga degdegire á ire geni a demka elva-aaruwa á dem ire-aatare, geni a saremka á sem sera-aaruwa yá mbateraambe. Estuwa a ba Dadaamiya.»

28 Daaci a eksetaa elva-aara zlaɓe ádaliye Paul, a ba ŋane: «Amá wá, diyaweddiye ba shagera ganakini Dadaamiya a ɓelaa labáre á lya emnde ádeza emnde a jeba umele keni. Itare wá, tá de eccena.» (( 29 Ba a ndahese una ŋanna Paul wá, ta naba tsetehe ge Yahudiya-aha ŋanna, ta naba zlala, tá ámbera á gá jawe am dágave-aatare á ba an ndzeɗa.))

30 Paul a magaa yawe buwa kalkale am bere á haya na a eksantaa ŋane, baɗemme á emnde na tá dezeŋara keni, á lyiyaaterá á ba am ervauŋɗe-aara. 31 A magateraa waazu ge emnde áte elva a njá am *kwárá á Dadaamiya, a kwaraterse elva a Yaakadada Yaisu *Almasiihu ge emnde á ba an eŋkale-aara, gazlaaka ɗekiɗeki.

Rauma-aha

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Wakita na a puwatertaa Paul

ge emnde a

RAUMA

1

Ga use á Paul

1 Wakita na yá aŋkwa puwaná ba iya Paul, ya sleslera á Yaisu *Almasiihu. A ɗahite ba Dadaamiya, a give sleɓela-aara, a fi geni yá ɓalaterá elva-aara ge emnde, amaana labare á higa.

2 Labare á higa ŋanna wá, Dadaamiya a magamiyaa waada-aara daga werre á kya nabi-aha-aara. Daaci ta puwete ba estuwa am wakita-aara. 3 Labare á higa ŋanna wá, elva arge Egdza-aara Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu. Má ge urimagwire wá, ŋane ta yanaa am emnde á sleksu *Dawuda. 4 Am sarte na tsetetse am fáyá, Dadaamiya a farehe zlaɓe ádaliye á ba an ndzeɗa geni ŋane wá, Egdza-aara. Una ŋanna baɗemme ndza an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. 5 Aɗaba ba ŋane palle una Dadaamiya a magiyaa ŋgurna ge iya, a naba give sleɓela-aara ge de ɓalatera elva-aara ge emnde a jeba umele keni baɗemme, geni a fartarfe an ŋane, a faransaarefe keni. Ba estuwa Yaisu *Almasiihu á de geva án dárádza. 6 Kure emnde a Rauma na a dzerakursaa Dadaamiya geni kwa geve emnde á Yaisu *Almasiihu na keni, kwá am dagave á emnde ŋanna ni Dadaamiya a ɓeli ge itare na.

7 Daaci yá aŋkwa gakur use-aaruwa baɗemme, kwa emnde na á wayakurta Dadaamiya, a ɗahakurte geni kwá nja ba cuɗeɗɗe átuge ŋane na. Tara Eddemiya Dadaamiya, tá antara Yaakadada Yaisu *Almasiihu a magarakurnaamaga ŋgurna, a varakurteva hairire.

Paul á kátá de zhara emnde a Rauma

8 Emtsaaɗe wá, yá aŋkwa slafaná we-aaruwa jipu ge Dadaamiya áɗaba kure, yá slafaná we-aaruwa an zhera á Yaisu *Almasiihu, aɗaba ma áme keni am duniya baɗemme tá ndaha ba labare á fetarfire á kure áte Yaisu *Almasiihu. 9 Ba kelaa má yá aŋkwa maga maduwa-aaruwa á deza Dadaamiya, yá aŋkwa yehakuryeha keni am huɗe-aara, una yá ndaha ba jirire, Dadaamiya diyaadiya baɗemme. Aɗaba iya wá, yá maganá slera-aara ge ɓala labare á higa, elva a Egdze-aara ge emnde á ba an ervauŋɗe-aaruwa palle. 10 Ba kelaazare, ƴanánka ŋala-aaruwa áza Dadaamiya, geni a viteva baráma mázla-aara yá daada á dezekure an namaari-aara. 11 Wayanwáyá jipu ge yá daada á dezekure, yá dakuránda barka na á vaterta Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge emnde na, geni kwá gevge emnde a ndzendzeɗa am fetarfire. 12 Una ŋanna yá kátá bakura ba geni mi de femfa ndzeɗa am vuwa á miya ma ge ware á miya keni; yá de fakuremfa ndzeɗa am vuwa ge kure áɗaba yá slefetarfe an Yaisu *Almasiihu, kure keni kwá de fiyemfa ndzeɗa am vuwa an fetarfire á kure.

13 Egdzar mama-aha-aaruwa, yá kátá kure keni kwá diyeddiye geni ndza ya magaa niya-aaruwa ser kwakya ge dezekure, amá sem vatena sey ba jerje názu á piyitepiya. Waya-aaruwa ge dezekure ŋanna wá, ba geni a sesse námpire á slera-aaruwa am dagave á kure keni, ba seke una na am dagave á emnde á jeba umele baɗemme na. 14 Una wá, slera na a ɓeliyara Dadaamiya ge iya, geni sey yá ɓalaterá waazu á labare á higa ge emnde baɗemme. Ge emnde na an wera ire-aatare na, antara emnde na weraaka ire-aatare, ge emnde a diya, antara ge emnde na ɓaaka diya-aatare na baɗemme. 15 Aɗaba una ŋanna, wayanwáya jipu am ervauŋɗe-aaruwa geni yá de ɓalakurseɓale ge kure keni kwa emnde á Rauma.

Aŋkwa hákuma á Dadaamiya am labare á higa, elva a Yaisu *Almasiihu

16 Iya, emtake ervauŋɗe-aaruwa jipu ge ɓala waazu á labare á higa ŋanna, aɗaba aŋkwa hákuma á Dadaamiya am huɗe-aara ge lya emnde na fartarfe an ŋane na baɗemme. Emtsaaɗe wá, áza Yahudiya-aha, lauktu emnde a jeba umele keni baɗemme. 17 Am waazu á labare á higa wá, Dadaamiya aŋkwa a marateran ge emnde geni ŋane á vantá estara jirire ge urimagwe á katafke-aara. Aŋkwa á emmara geni una ŋanna sey an fetarfire áte Yaisu *Almasiihu palle, barama umele ɓaaka, ba seke una ni aŋkwa puwartepuwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Edda una shansha jirire áza Dadaamiya áɗaba fantarfe, ba ŋane una an shifa á jirire na.

Emnde baɗemme tá an haypa

18 Dadaamiya am samaya wá, aŋkwa á emmárá ba parakke geni haypa á emnde á wanwa jipu am ervauŋɗe, aɗaba ta ƴaa kezlan ugje ge ŋane. Ŋateraaŋa shairiya emnde baɗemme aɗaba tá aŋkwa keɗa jirire á Dadaamiya an emtaŋkire na tá aŋkwa á maganá ítare. 19 Ŋateraaŋa shairiya emnde baɗemme na wá, aɗaba názu ma andze tá dise Dadaamiya átekwa na aŋkwa baɗemme, a maratersaa ba Dadaamiya an ire-aara, ta ƴanaa ba itare. 20 Ge jirire wá, ɓaaka ura ndza nanna Dadaamiya an ice ŋgayye, amá wá, á fantuwe áte sarte na Dadaamiya a nderaa duniya na sem vatená, emnde diyardiya geni Dadaamiya wá, aŋkwa an sleksire-aara aɗaba kazlaŋa na a nderanaa ŋane na; emnde diyardiya geni ŋane wá, saksage, ba ŋane palle una Dadaamiya. Aɗaba una ŋanna, tá de dzegwánka banán ge Dadaamiya geni ɓaaka haypa-aatare. 21 Diyardiya tsa ge aŋkwa Dadaamiya, aley kezlaranánka ugje, slafaranánka we am duksa áte una zlaya-aatare ge tá maganá una ŋanna ge Dadaamiya. Ta ƴá mága una ŋanna, itare ta eksante ŋguɗiyire am ire-aatare, tá taa diseka jirire ɗekiɗeki, tá an naha an tabeɗammire baɗemme am itare. 22 Ta bantsa itare ta emnde a eŋkale, mbate ta uce-aha ba dey. 23 Zlaya tá kezlaná ugje ge Dadaamiya saksage am sleksire-aara, amá itare tá kezlan ugje ge hele-aha, umele ba garava urimagwe ba dey, umele ba ƴiye, umele dabba, antara názu á hulmba am áhá.

24 Aɗaba una-aha ŋanna, Dadaamiya a naba ƴaterhe geni a magarmága shagerkire ŋanna á kátána ervauŋɗe-aatare na, tá aŋkwa á maga duksa zherwe jipu am dagave-aatare. 25 Ta ƴaa jirire á Dadaamiya, ta naba mbeɗese an fidire. Zlaya ma tá kezlaná ugje ge slendera duksa wá, itare tá kezlaná ugje ge duksa-aha na a nderanaa ŋane, tá magaterá slera ge duksa-aha ŋanna. Ay degiya, emnde tá kezlarankezla ugje ba ge ŋane palle dem ba ge ɗekiɗeki. *Aamin.

26 Dadaamiya a ƴáteraa aɗaba una geni a magarmága duksa zherwe ŋanna á kátáná ervauŋɗe-aatare ŋanna. Ŋwasha ƴaránƴa nja antara zála, tá maganá ba itare am dagave-aatare duksa na zherwe jipu zlayeka ɗekiɗeki na. 27 Zála keni tá magán ba estuwa, ta ƴa nja antara ŋwasha, tá ceɓá ire-aatare an mbagrire, tá zlavanu ba ge ire-aatare ákure muksire, tá aŋkwa á maga duksa na zherwe jipu na. An una-aha ŋanna, tá aŋkwa fáná ba itare ire-aatare á dem shairiya á Dadaamiya, hyarephye ge zatera an shairiya, áɗaba magarnaaka duksa áte uŋŋule-aara.

28 Ba seke una itare ƴarnaaƴa diya Dadaamiya á jirire wá, Dadaamiya a ƴateraa áɗaba una ŋanna, geni a sharánka eŋkale ge dzamete duksa áte uŋŋule-aara, a magarmága ba duksa na zlayeka ɗekiɗeki na. 29 Daaci ervauŋɗe-aatare nahetenahe an jeba á duksa-aha ŋanna shagerka na baɗemme, ba seke: Fa ice am duksa á ura, daŋŋwire á huɗe áte ura, mága shelha áte ura, ja shifa á ura, dágala an ura, zlerma ura, mága fitenire, antara mága paysaɗa baɗemme; 30 tá aŋkwa á jaja zherwe-aatare ba dey, ta kelaade-aha á Dadaamiya. Itare tá pesha ba emnde an zlazle, tá gálá ire-aatare, tá maga kuravire, tá njá á ba tataya jansaare ge haypa-aha umele áŋwaslire, tá fatersaareka ɗekiɗeki ge dada-aha-aatare, antara mama-aha-aatare. 31 Itare ɓaaka zherwe áte ice-aatare ɗekiɗeki, tá an nara-aha kelawa-ju, tá emnde ndaha elva bu-buwa. Elva a háyáva ɓaaka ázetare, tá zanvaareka ge ura ɗekiɗeki. 32 Diyardiya tsa ba jirire geni á bá shairiya á Dadaamiya: Baɗemme á emnde a mága jeba á duksa-aha ŋanna tá de shá ba emtsa. Aley itare ta faare ba emmága-aara. Baira tá aŋkwa zleba emnde na tá aŋkwa á maga jeba á duksa-aha ŋanna.

2

Shairiya a Dadaamiya shairiya á jirire

1 Ekka edda una ká aŋkwa faare shairiya ge emnde na wá, watse ká de dzegwánka bá ɓaaka haypa á ŋa ma ka ware keni. Aɗaba ekka, ká aŋkwa faare shairiya ge emnde, mbate ká keni ká aŋkwa á maga ba shagerkire ŋanna. Daaci an una ŋanna wá, ká aŋkwa ŋguɗa ba ka ire á ŋa áza Dadaamiya. 2 Diyamidiya Dadaamiya wá, ŋane á maga ba jirire ge ŋá emnde a mága shagerkire ŋanna an shairiya. 3 Ekka edda una ká faare shairiya ge emnde na, ka kurken ekka wá, watse ká de ŋezla am shairiya á Dadaamiya emtu, ka keni ká aŋkwa magán ba seke itare ŋanna tsa? 4 Emtu ká epsawa maggwire ƴaikke na a magakanaa Dadaamiya na, a heɗanu ba ge we-aara antara aŋkwa á faká ervauŋɗe geni ká eptsa am tuba na emtu? 5 Amá ekka ká aŋkwa far ba ge degdegire á ire arge eptsa am tuba. An una ŋanna, ká aŋkwa faná ba ka ire á ŋa á dem shairiya vacite na Dadaamiya á de kya shairiya á emnde baɗemme. Ŋane wá, á de kyaná á bá áte jirire-aara. Vacite ŋanna wá, Dadaamiya á de marateránmára ge emndimagwaha geni tá aŋkwa am ervauŋɗe-aara. 6 Watse á de pelatersepele ge emnde baɗemme áte názena ndza ta maganaa itare na. 7 Emnde na ndza ta wáva ge mága maggwire na wá, Dadaamiya á de vaterte shifa na á zleka na, aɗaba itare ndza tá kátá shá shifa ŋanna antara haya ira ƴaikkire á ba azeŋara. 8 Amá emnde na ƴarnaaƴa jirire á Dadaamiya, tá fansáreka ɗekiɗeki, ta eksese mága ba shagerkire na wá, tá aŋkwa am ervauŋɗe á Dadaamiya, aŋkwa zlaɗa watse á de faterar ge itare. 9 Watse baɗemme á emnde na ta eksese ba shagerkire na, tá de nanna zlaɗa áza Dadaamiya. Watse zuŋŋwe ba Yahudiya-aha, lauktu emnde a jeba umele. 10 Amá emnde a mága maggwire wá, itare tá de shá háyá, antara ƴaikkire, ira hairire áza Dadaamiya; watse zuŋŋwe á de vaterte ge Yahudiya-aha, lauktu emnde a jeba umele. 11 Aɗaba baɗemme á emnde ta ba kalkale áza Dadaamiya.

12 Emnde na ni garevka Yahudiya-aha na, antara tá aŋkwa á maga haypa an ɓaakire á diya *tawraita na keni, Dadaamiya á de keɗateraakeɗa áte una diyarka tawraita na. Amá emnde na diyardiya tsa tawraita, aley tá maga ba haypa na wá, Dadaamiya á de keɗateraakeɗa áte una a ndahese am tawraita. 13 Aɗaba Dadaamiya á de vanteka jirire ge ura áɗaba cenancena názu am tawraita, amá sey ma edda-aara aŋkwa maga názu a ndahesa tawraita. 14 Má emnde na garevka Yahudiya-aha, diyarka tawraita ɗekiɗeki, amá tá aŋkwa á maganá ba itare an ire-aatare názu a ndahesa tawraita wá, ma diyarka ba tawraita a Muusa keni, áte maga-aatare ŋanna wá, daaci ba seke tá an tawraita am vuwa-aatare. 15 Ate názena tá aŋkwa á maraná itare am zláláva-aatare na wá, ba seke aŋkwa tawraita am vuwa-aatare a faterma Dadaamiya. Aɗaba tá aŋkwa diyeddiye maga-aatare, tara ta magaa shagerire, an shagerkire keni. 16 Una ŋanna á de sesse ba parakke vacite na Yaisu *Almasiihu á de kya shairiya á emnde áte una á de banná Dadaamiya na. Baɗemme á názena am huɗe á emnde á de sesse áte parakkire. Labara á higa na yá aŋkwa ɓálá waazu-aara na keni á ndaha ba una.

Yahudiya-aha, antara *tawraita á Muusa

17 Ekka, á bá ka, ká ura Yahudiya, ká gálá ire áte *tawraita, ká kuráva áte Dadaamiya, 18 á bá ka diyakdiya namaari á Dadaamiya, tawraita aŋkwa ge kwarakse duksa baɗemme geni ka eksese barama jirire, 19 ká aŋkwa zhara ire á ŋa ba seke hyakephye táɗá ura wulfe, ka ba seke parakkire ge maranaa baráma ge edda una am tabeɗammire, 20 ká zhara ire á ŋa ba seke hyakephye kwaraterse duksa ge emnde na diyarka duksa, hyakephye giya emnde na zlaɓe ta ba seke egdzara mesheshe am elva á Dadaamiya na, á bá ka diyakdiya jirire, diyakdiya duksa baɗemme aɗába diyakdiya tawraita. 21 Haá! Ekka ká kwaraterse ba ge emnde umele, labára ká kwaranseka ge ire á ŋa keni? Ká magaterá waazu ge emnde geni a ƴaránƴa neylire, labára ekka ká ila na? 22 Ká elván ge emnde ƴawánƴa mága gwardzire, labára ekka ká emmága? Á bá ka, ka kelaade á hele, labára zlaɓe ká ila duksa á hele ŋanna? 23 Ekka, ká kuráva áte tawraita, mbate keni ká maŋka áte náza á tawraita ŋanna. An mága á ŋa ŋanna wá, ká aŋkwa maganá ba ka geni emnde tá nyanya Dadaamiya. 24 Aŋkwa puwartepuwa ba estuwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Áɗaba ba kure Yahudiya-aha, emnde a jeba umele tá aŋkwa nyanya Dadaamiya.

25 Má kwá maga názu am tawraita wá, dem sheɗekwe á kure keni á magakuránmaga nampire. Amá má kwá maŋka názu am tawraita, una ba seke dakuremka am sheɗekwe ɗekiɗeki. 26 Má edda una daaka am sheɗekwe, amá ɗabeteɗaba tawraita ba shagera, ma ɓaaka am sheɗekwe keni, Dadaamiya á zhara una ŋanna emtu mázla-aara? 27 Edda una daaka am sheɗekwe, amá ma ɗabeteɗaba názu am tawraita ba shagera wá, á de fakerfe zherwe ge ekka edda una ta puwakte tawraita ŋanna ge ekka, amá ɗabaŋka na, una ma ká ba am sheɗekwe ŋanna keni. 28 Geva ura Yahudiya áte ice á emnde-ka, una á gakve ura Yahudiya á jirire, una estuweka. Zlaɓe ádaliye, dem sheɗekwe keni, á gakve-ka ura á Dadaamiya, una estuweka. 29 Yahudiyire á jirire wá, edda una ura Yahudiya á sáwá am ervauŋɗe, an ɓelá am sheɗekwe am ervauŋɗe-aara an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, gevka áɗaba ta puwete estuwa am tawraita na. Daaci ŋane una Yahudiyire á jirire; ŋane wá, á ufa-ka gálá áza emndimagwaha, á de galáná ba Dadaamiya ŋane.

3

1 Má estuwa wá, Yahudiyire á farka ge duksa emtu? Ma ɓela ura am sheɗekwe keni ɓaaka názu á fanaare ge ura emtu? 2 Duksa wá, á farfe ba kwakya ma am uwe keni. Yá ndahana áɗaba uwe una? Emtsaaɗe wá, Dadaamiya a ƴateraa elva-aara am erva ba ge Yahudiya-aha. 3 Ay mi ba uwe kina, má emnde umele-aatare tsaraaka áte elva-aara ŋanna wá, Dadaamiya keni á de eptsante elva áɗaba itare emtu? 4 Una estuweka ɗekiɗeki; ma emnde baɗemme ƴaránƴa jirire keni, Dadaamiya wá, á eptseka elva-aara buwa. Aŋkwa puwartepuwa am wakita á Dadaamiya, a bá ŋane:

Ekka wá, má ndahaksendahe elva á ŋa, ma ware keni sey a cenancena jirire á ŋa. Má tá kátá eksáká áte elva, shansha ba ka jirire.

5 Haypa á miya á maraterá jirire á Dadaamiya ge emnde, mi bá uwe kena mázle-aara? Mi bánba geni ɓaaka jirire á Dadaamiya, aɗaba á fá zlaɗa áte miya emtu? Una wá, ya ndahese áte una ta bántsa emndimagwaha na. 6 Amá una estuweka ɗekiɗeki, aɗába ma andze ɓaaka jirire á Dadaamiya, watse á de kyáná estara kena ŋane shairiya á emnde?

7 Zlaɓe ádaliye má gevge ni ɓaakire á jirire-aaruwa áŋkwa á melateru ge dise jirire á Dadaamiya ge emnde, antara aŋkwa á vaterte baráma á gálá Dadaamiya ge emnde wá, tá ŋiya áɗaba uwe zlaɓe mázle-aara ge yá an haypire? 8 Daaci ta bántsa emnde umele, mbate mága emtaŋkire shagera, geni a sesse jirire á Dadaamiya, á piyaŋerta uwe mazle-aara ge emmága-aara? Baira emnde umele keni ta naba ndahese emtaŋkire áte iya, a bá itare: iya keni ndansendahe estuwa. A njá ŋane á maga uwe, watse á de ndavaterundave Dadaamiya am shairiya.

Ɓaaka ura an jirire ba palle keni

9 Estara á bá kure? ŋere Yahudiya-aha ŋá jateruje ge emnde umele emtu? Ɓaaka, ŋá taa jateruka ɗekiɗeki. Ábi am zuŋŋwire keni ndza ya bakuránba geni Yahudiya-aha antara emnde umele baɗemmire-aatare tá á ba am erva á haypa. 10 Aɗaba aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, á bá ŋane:

Ɓaaka ura an jirire, ɓaaka ba palle keni.

11 Ɓaaka edda á eŋkale ge cenva jirire, ɓaaka edda una á kátá ɗaba Dadaamiya na.

12 Emnde baɗemme dzalarevdzále áte uŋŋule á Dadaamiya, baɗemmire-aatare badzarevbadze. Ɓaaka ura mággwe, ɓaaka ba palle keni.

13 Názena á segashe am kwárá-aatare ba seke á segashe se á emtsa am huɗe-aara, we-aatare á ndáhá ba zlerma, názena á segashe am mbuwe-aatare ba seke wenye á záhe.

14 We-aatare sey á ndáhá ba elva ƴaiƴaihe, antara elva nyanya ura.

15 Sera-aatare tsaftsafe jipu ge de ceɓa shifa á emnde.

16 Ba kelaa tate na tá degashe itare átekwa baɗemme, sey tá ƴaterá ba bádza antara emtaŋkire ge emnde.

17 Itare diyarka njá lapiya antara emnde ɗekiɗeki.

18 Ɓaaka ma lyáwá á Dadaamiya keni am ervauŋɗe-aatare.

19 Iyau, ge miya wá, diyamidiya geni baɗemme a názena á ndahaná *tawraita wá, á ndahater ba ge emnde na tá am erva á tawraita ŋanna. Daaci ɓaaka edda una á de dzegwándzegwa bá ɓaaka haypa-aara ge ŋane. Má estuwa, nálgaadama baɗemme tá de ba am shairiya á Dadaamiya. 20 Ɓaaka ura á shá jirire áza Dadaamiya á ba an ɗaba tawraita. Amá tawraita wá, á mara ba geni ura á diyeddiye haypa-aara.

Uŋŋule na emnde tá de shá jirire áza Dadaamiya

21 Amá kina wá, Dadaamiya aŋkwa á maramiyá uŋŋule na ni watse mí de shá jirire á katafke-aara an ŋane na, ɓaaka elva á ɗabate *tawraita emtsaaɗe am una ŋanna ɗekiɗeki. Tawraita á Muusa, antara nabi-aha ndza ta enndaha una ŋanna baɗemme. 22 Uŋŋule na ni watse emnde tá de shá jirire an ŋane áza Dadaamiya na wá, ba fetarfire áte Yaisu *Almasiihu palle. Una wá, gavka aɗaba emnde a jeba umele palle, amá ma ge emnde-ara keni, baɗemme emnde na má fetaarfe áte Yaisu Almasiihu na. Aɗaba emnde baɗemme ta ba kalkale áza Dadaamiya. 23 Emnde baɗemme ta ba emnde a mága haypa, ta ƴiƴiye an parakkire á sleksire á Dadaamiya. 24 Amá Dadaamiya an maggwire-aara wá, a naba magateraa ŋgurna, a vaterte jirire ba dey á kya erva an Yaisu Almasiihu na a lyaterse am haypa na. 25 Dadaamiya wá, ŋane a tsaa Yaisu Almasiihu, geni á ƴa shifa-aara ba seke sadake, daaci Dadaamiya á baraterá haypa-aha-aatare an uzhe á Egdze-aara ŋanna ge emnde a fetarfe baɗemme. A magaa una ŋanna ge maraterá jirire-aara ge emnde. Werre wá, a magaa ba seke diyaaka haypa á emnde, ndza á fá ba ervauŋɗe. 26 Amá kina wá, a wayte maraterán ge emnde geni ŋane wá, edda á jirire, á kátá nja á ba áte jirire-aara ŋanna, á kátá vaterte jirire-aara ŋanna ge emnde na tá aŋkwa fetaare áte Yaisu na keni.

27 Má gevge estuwa, aŋkwa dalila á gálá ire á miya emtu mazle-aara? Ɓaaka ɗekiɗeki. Labára ɓaaka? Aɗaba Dadaamiya vamiteka jirire á katafke-aara áɗaba mi ɗabete *tawraita, amá a vamite jirire áɗaba famitarfe áte Yaisu *Almasiihu. 28 Aɗaba diyamidiya geni emnde tá shá jirire áza Dadaamiya sey ma fartarfe áte Yaisu Almasiihu, tá taa shánka áɗaba ta ɗabete tawraita. 29 Emtu, Dadaamiya ŋanna sey ba ge Yahudiya-aha palle, ge emnde umele wá, Dadaamiya-aatare-ka emtu? Una estuweka, itare keni Dadaamiya-aatare ba ŋane ŋanna. 30 Aɗaba ɓaaka Dadaamiya umele, sey ba palle. Má fartarfe Yahudiya-aha áte Yaisu Almasiihu á vaterteva jirire á katafke-aara. Ge emnde a jeba umele keni ba estuwa ŋanna; má fartarfe áte Yaisu Almasiihu wá, itare keni á vaterteva jirire á katafke-aara. 31 Emtu má ŋa ba: Dadaamiya á vaterte jirire ge emnde sey má fartarfe ate Yaisu Almasiihu wá, ŋa ganve tawraita ba seke duksa dey emtu? Estuweka ɗekiɗeki. Baira ŋá aŋkwa njante tawraita.

4

Náwa ba seke estara Ibrahima a shaa jirire áza Dadaamiya

1 Dzamawamidzámá áte eggyemiya Ibrahima, mi ba uwe kina áte ŋane? Ndza a shaa uwe ŋane áza Dadaamiya? 2 Ma andze Ibrahima shánsha jirire áza Dadaamiya áɗaba shagerire á slera-aara wá, ma andze á gálá ire-aara átekwa. Amá ŋane ndza shánka dalila á gálá ire-aara á katafke á Dadaamiya. 3 Aŋkwa ta puwete ba estuwa am wakita á Dadaamiya, a bá ŋane: Ibrahima a fetaare áte Dadaamiya, daaci, áɗaba ba fetarfire-aara ŋanna, Dadaamiya a vante jirire á katafke-aara. 4 Diyamidiya geni má ura aŋkwa á maga slera wá, duksa na tá de vanta am iga á slera ŋanna gafka dey mázle-aara, una ŋanna mbera-aara, zlayá-aara. 5 Una keni ba estuwa: Edda una má dzamaaka de shá jirire áza Dadaamiya á ba an shagerire á slera-aara, amá a fetaare á ba áte Dadaamiya, ge ŋane wá, Dadaamiya á vanteva jirire ba dey. Aɗaba Dadaamiya wá, á dzegwándzegwa vanteva jirire ge slehaypa. 6 *Dawuda keni ndza a ndahese elva áte edda una a shaa jirire ba dey á katafke á Dadaamiya, a bá ŋane:

Edda-aara ŋanna wá, geɗetegeɗa.

7 Geɗartegeɗa emnde na Dadaamiya a ƴateraare emtaŋkire-aatare, á zhareka haypa-aha-aatare na.

8 Geɗetegeɗa zhele na má Yaakadada Dadaamiya á jaheka haypa-aha-aara na.

9 Geɗa ŋanna á tsakaná Dawuda na wá, sey tá sháná ba emnde na tá am sheɗekwe emtu? Una estuweka, antara ba emnde na tá ɓaaka am sheɗekwe keni baɗemme. Aɗaba a bá miya ba kina: Dadaamiya a vante jirire ge Ibrahima aɗaba a fetaare áte ŋane. 10 Emtu Ibrahima ndza a shanaa am sarte-ara geva edda á jirire á katafke á Dadaamiya? Am sarte na demda am sheɗekwe emtu, kwaye am sarte na zlaɓe daaka am sheɗekwe he? Ábi kwaye am sarte na zlaɓe daaka am sheɗekwe ba ɗekiɗeki. 11 Dem sheɗekwe na ndza a maganaa Ibrahima wá, ndza ba nalaama ge marese fetarfire-aara áte Dadaamiya, antara jirire na a shanaa ŋane am zuŋŋwire á katafke-aara na. Daaci Ibrahima a geva estuwa dada arge emnde na daremka am sheɗekwe, amá fartarfe na. Dadaamiya á vaterte jirire á katafke-aara keni, ba seke una ni ndza a vante ge Ibrahima werre na. 12 Zlaɓe ádaliye keni ba ŋane una dada arge emnde na tá am sheɗekwe, amá tá aŋkwa ɗaba fetarfire á eddemiya Ibrahima na, ŋane a fetaare kwaye zlaɓe daaka dem sheɗekwe na.

Sha duksa á Dadaamiya an fetarfire

13 Werre wá, Dadaamiya ndza a maganaa *waada ge Ibrahima, antara wulfe-aha-aara, geni watse á de vaterte duniya baɗemme ba seke warita. Dadaamiya maganánka waada ŋanna ge Ibrahima áɗaba a ɗabete *tawraita, amá áɗaba ŋane fetarfe áte ŋane haa a ganve edda á jirire á katafke-aara. 14 Ma andze Dadaamiya a magateraa waada ŋanna ba ge emnde na ta tsaahe áte tawraita wá, ma andze ɓaaka nampire á fetarfire, antara ba waada na a maganaa Dadaamiya na keni ma andze á gevá ba dey. 15 Ya ndahanaa áɗaba uwe una: aɗaba tawraita wá, ŋane á maramiya ba ni ervauŋɗe jaaja Dadaamiya áte emnde, aɗaba faransárka. Baira am tate na emnde diyarka tawraita ɗekiɗeki na wá, tá dzegwanka maganá ɓaakire á fesarfire, aɗaba ɓaaka ahuwa.

16 Daaci estuwa, *waada na a maganaa Dadaamiya na wá, a magán ge fetarfire, geni baɗemme á wulfe-aha á Ibrahima tá de shá duksa ŋanna názá ba dey. Amaana: emnde a fetarfe na ta tsaa á ba áte tawraita na, antara emnde umele na itare tá aŋkwa ɗaba fetarfire á Ibrahima na keni, baɗemme tá de shansha á ba an jirire. Aɗaba Ibrahima wá, ŋane gevge eddemiya baɗemme. 17 Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya ba estuwa, a ba Dadaamiya á elván ge Ibrahima wá: Yá gakvege dada arge emnde a jeba-aha gergere ba kwakya á bina. Daaci Ibrahima a geva estuwa eddemiya baɗemmire á miya á katafke á Dadaamiya, aɗaba a fetaare áte ŋane. Ba Dadaamiya una edda á tsante ura am fáyá, antara edda á ganve duksa na ndza ɓaaka ɗekiɗeki na keni á ba an elva na á segashe am mbuwe-aara na.

18 Ibrahima wá, ndza gulanaaka ŋane fetarfire-aara ɗekiɗeki. Ma ndza emnde umele ta dzamán ba seke *waada á Dadaamiya á de gevka mazle-aara keni, Ibrahima gulanaaka ŋane fetarfire antara tama-aara ɗekiɗeki. A gevaa estuwa dada arge emnde a jeba-aha gergere kwakya ba seke una ni ndza a bannaa Dadaamiya, a ba ŋane: Náwa watse egdzara á ŋa tá de kwakyefkwakye na. 19 Am sarte ŋanna, iva á Ibrahima á maga deremke. Ma Ibrahima á zhara ire-aara gevge emgyegwe kurcumme, diyaadiya geni mukse-aara Saraatu á taa yeka egdzere mázle-aara keni, aley Ibrahima gulanaaka fetarfire-aara ɗekiɗeki áte názena a bannaa Dadaamiya. 20 Ŋane ndza diyaadiya geni ba jirire, watse á shánsha duksa na a ba Dadaamiya á de vanteva na. Ŋane magaaka shaige-aara ɗekiɗeki. Baira fetarfire-aara ŋanna a vante ndzeɗa kwakya, á gálá ba Dadaamiya duksa-aara. 21 Ŋane ndza njantenja am ervauŋɗe-aara geni Dadaamiya an hákuma ge mága názena a maganaa waada-aara na. 22 Kwaye ŋane dalila na ni Dadaamiya a vante jirire á katafke-aara ge Ibrahima.

23 Iyau, elva ŋanna keni puwartepuwe am wakita á Dadaamiya, geni Dadaamiya ganvege edda á jirire ákyiye na mu, a halavuwa á ba áte ŋane palle emtu? 24 Elva ŋanna wá, ta puwete áɗaba miya keni, mi emnde na famitarfe áte edda una ndza a tsante Yaakadada Yaisu am fáya, geni miya keni watse á vamiteva jirire á katafke-aara. 25 Ŋane a naba tsanaahe ge Dadaamiya, geni á emtsemtsa áɗaba haypa-aha á miya. Am iga á emtsa-aara maa, a tsantehe zlaɓe ádaliye am faya, geni á vamite an una ŋanna ge miya keni jirire á katafke-aara.

5

Shamiyansha mela antara Dadaamiya

1 Daaci am shamiyánsha jirire á katafke á Dadaamiya, aɗaba barka á fetarfire á miya áte Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu, melamimela antara Dadaamiya mazle-aara. 2 Ba Yaisu ŋanna palle una a weramitaa baráma geni mi shansha ŋgurna áza Dadaamiya aɗaba famitárfe áte ŋane. Kina wá, tsamiyaatse áte ŋgurna á Dadaamiya, geɗamitegeɗa jipu, aɗaba aŋkwa tama á miya ge de nja antara Dadaamiya am sleksire-aara. 3 Geɗa á miya zlaɓe tsaaka áte una ŋanna palle. Una ma aŋkwa zlaɗa áte miya keni, geɗa á miya ba kela-aara, aɗaba diyamidiya geni zlaɗa ŋanna á mbamise farvauŋɗe. 4 Má shamiyánsha farvauŋɗe, am iga-aara mí de gevege emnde na hyarephye am duksa baɗemme. Má gamiyevge estuwa, daaci má á ba an tama áte duksa á Dadaamiya. 5 Tama á miya ŋanna wá, á tekamika ɗekiɗeki, aɗaba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe aŋkwa á ndahamindaha am ervauŋɗe geni Dadaamiya á wayámiwaya kwakya.

6 Ge jirire wá, werre ndza ɓaaka dabari á miya ɗekiɗeki. Daaci am iga á una ŋanna, de hyephye sarte na ndza a tsanaa Dadaamiya na, lauktu a naba tsekwehe ge Yaisu *Almasiihu a emtsehe aɗaba haypa-aha á emnde-baɗemme. 7 Zlazlaɗa jipu geni ura á emtsa am kela á ura umele, una ma edda-aara ɗabeteɗaba jirire baɗemme keni. Má edda una kwakya maggwire-aara áte emnde wá, ámbane ura umele á naba eksaarekse emtsa am kela-aara. 8 Amá Yaisu Almasiihu ŋane a naba emtsehe am kela á miya, kwaye zlaɓe ma emnde a haypa emtsaaɗe. Daaci mi naba diyeddiye áte una ŋanna geni Dadaamiya wayamiwaya ba kwakya. 9 Aɗaba emtsamtsa Yaisu Almasiihu am kela á miya wá, daaci mi shaa jirire áza Dadaamiya an uzhe-aara. Kina wá, njamitenja áte jirire-aara, geni watse á de lyamiyalye am názena watse á de magaterta Dadaamiya ge emnde aɗaba tá aŋkwa jána an ervauŋɗe. 10 Werre wá, ndza mi kelaade-aha á Dadaamiya, amá kina wá, ɓaaka duksa am dágave á miya antara ŋane mázla-aara, zlanaazle an emtsa á Egdza-aara. Sakwa kina ɗeme melamimela na wá, njamitenja áte jirire-aara keni geni á de lyamilya ba ge ɗekiɗeki, áɗaba tsettse Egdza-aara am fáyá. 11 Aley keni zlaɓe á tsaaka an una geɗa á miya: Geɗamitegeɗa jipu áte Dadaamiya aɗaba názena a magaminaa ŋane á kya erva an Yaakadada á miya Yaisu Almasiihu, shamiyánsha mela antara ŋane kina.

Názu ndza a sanaa Naadama, antara una a sanaa Yaisu *Almasiihu

12 Ndza aɗaba ba haypa á ura palle una samsa haypa á sem duniya, haypa ŋanna a sateraa emtsa ge emnde. Daaci a hyete estuwa emtsa áte emnde baɗemme, aɗaba emnde keni baɗemme tá maga ba haypa. 13 Ndza ba lauktu Dadaamiya á tsekwaná *tawraita ge nabi Muusa keni, kerteŋ ndza njánja tsuwe haypa am duniya baɗemme. Amá am zamáne na ndza zlaɓe ɓaaka tawraita, Dadaamiya keni ndza ndavaaka haypa-aha á emnde. 14 Aley keni wá, kwaye am zamáne á Naadama, sem zamáne á Muusa, emtsa á maga ba sleksire-aara áte emnde baɗemme. Ma hyepka haypa-aha-aatare ba seke názá Naadama na a kwaleve cena elva á Dadaamiya na keni, emtsa wá, ƴaterka ɗekiɗeki.

Nja á Naadama wá, ba gáráva á zhele na ndza a sáwa am iga-aara na. 15 Amá wá, zala buwa ŋanna ta gergere jipu. Haypa na ndza a ganaa Naadama wá, náza slanveka ɗekiɗeki ge ƴaikkire á ŋgurna na a velanaa Dadaamiya á sáwa ba dey na. Ba jirire, aɗaba ba haypa á ura palle una emnde baɗemme sharánsha emtsa, amá jatermeka duksa an ƴaikkire á ŋgurna na á magaterná Dadaamiya ba dey ge emnde baɗemme. Una keni a maganaa á ba á kya erva an ura palle zlaɓe ádaliye: Ura ŋanna Yaisu *Almasiihu. 16 Duksa na á vantá Dadaamiya ge ura wá, námpire-aara keni ba tsekemme, ká slateraaka antara una ndza a sanaa haypa á ura palle na. Názena a sanaa haypa á ura palle na wá, a saa ba záwa á sem mbiye á emnde baɗemme á katafke á Dadaamiya. Amá má Dadaamiya magateránmaga ŋgurna-aara ge emnde wá, ma a kwakyaave estara haypa-aatare keni, ŋane vaterteva jirire á katafke-aara geni a mbeɗateraaka shairiya. 17 Ge jirire wá, aɗaba ba haypa á ura palle, emnde baɗemme daremde am erva á emtsa. Una baɗemme ba lámare á ura palle ŋanna. Amá ura ge buwire, amaana: Yaisu Almasiihu, ŋane a naba se magaa pute umele. Aɗaba barka-aara emnde sharánsha ŋgurna ƴaikke áza Dadaamiya, á vaterteva jirire ba dey á katafke-aara. Itare wá, watse tá dem sha sleksire an shifa na á zleka na.

18 Daaci ba seke una emnde baɗemme daremda am záwá á katafke á Dadaamiya áɗaba haypa á ura palle na wá, ba estuwa zlaɓe ádaliye una keni: Aɗaba jirire na a maganaa ura palle, ura ŋanna Yaisu Almasiihu, emnde baɗemme sharánsha effeƴa, a halaterse am záwá, a vaterte shifa. 19 Zlaɓe ádaliye: Ba seke una emnde baɗemme daremda am erva ge haypa áɗaba ura palle kwalevkwale cena elva á Dadaamiya na wá, ba estuwa zlaɓe ádaliye una keni: Dadaamiya á vaterteva jirire ge emnde baɗemme áɗaba fesarfire á ura ge buwire na.

20 Amá Dadaamiya a naba saa *tawraita zlaɓe ádaliye á sem duniya, geni á se kwakyepkwakya haypa-aha á emnde. Má kwakya haypa á emnde, Dadaamiya keni á magaterá ŋgurna kwakya. 21 Ba seke una ndza a maganaa haypa sleksire-aara áte emnde baɗemme, á ceɓaterá an emtsa na wá, ŋgurna á Dadaamiya keni an hákuma jipu zlaɓe ádaliye ge vaterta jirire ge emnde. Dadaamiya á kátá daterá á dem tata á shifa na á zleka na. Amaana tá de shá sleksire á kya erva an Yaakadada á miya Yaisu Almasiihu.

6

Má an emtsa áza haypa, amá má an shifa áza Yaisu

1 Mí bá uwe kina áte jeba á elva ŋanna? Mí bánba kina ganakini naba magawamimága haypa á miya, geni Dadaamiya keni á de sagamiyanvesage ŋgurna-aara emtu? 2 Estuweka ɗekiɗeki. Má ge elva á haypa wá, miya má an emtsa. Daaci mí dzegwáná estara kena mága haypa mázle-aara? 3 Emtu diyakurka geni miya baɗemmire á miya, am sarte na tá aŋkwa baramibara am yáwe á baptisma na, miya gamiyevge palle antara Yaisu *Almasiihu emtu? Diyakurka geni am sarte ŋanna ba seke emtsamimtsa kerɗe antara ŋane emtu? 4 An bárá á miya am yawe á baptisma na wá, emtsamimtsa kerɗe antara ŋane, heɗaramiheɗa kerɗe keni. Daaci ba seke una ndza tsetetse Yaisu Almasiihu am fáya an hákuma á Eddeŋara na, ba estuwa shifa á miya keni á eptsapteptsa, gamiyevge áŋwaslire am njá á miya baɗemme.

5 Daaci má gamiyevge palle antara ŋane estuwa, an emtsa na ba seke názá-aara na, daaci ba jirire, ge tse am fáyá keni ma ba palle. Dadaamiya á tsamitetse am fáyá ba seke una ndza a tsantaa ŋane. 6 Diyawamiyeddiye una ba shagera: Am sarte na tá aŋkwa zleŋela Yaisu Almasiihu áte dzaŋgala, ceɓarateraaceɓa kerɗe antara shifa a haypire á miya werre na, geni shifa a haypire ŋanna á zlauzle, mí sesse am erva á haypa mázle-aara. 7 Aɗaba má ura gevge emtsa wá, ɓaaka názu á eksaná haypa áte edda-aara mázle-aara. 8 Má diyamidiya ge emtsamimtsa kerɗe antara ŋane wá, ge tsete am fáya keni diyamidiya geni mi de tsettse antara ŋane. 9 Zlaɓe ádaliye: diyamidiya geni Yaisu Almasiihu wá, ŋane tsetse am fáya, á emtseka mázle-aara, aɗaba á danuka emtsa ge ŋane. 10 Áɗaba emtsa-aara ŋanna wá, ndza a emtsa áɗaba haypa-aha á emnde, a emtsehe ba ser palle, hyephye ge baɗemme. Amá shifa na an ŋane kina na wá, atuge Dadaamiya. 11 Ba duksa palle ge kure keni: Diyaweddiye ba shagera am ire á kure, geni kure wá, kwá an emtsa á katafke á haypa. Amá shifa na kwá an ŋane kina na wá, kwá átuge Dadaamiya, aɗaba kwa ba palle antara Yaisu Almasiihu.

12 Daaci ƴawanánka baráma ɗekiɗeki ge haypa á maga sleksire-aara áte kure, geni sey kwá maga ba shagerkire na á kátáná vuwa á kure na watse á de ba am haha na. 13 Ƴawanánka ba kure an ire á kure vuwa á kure ge haypa, geni uɓiya-aha á kure á gevge kazlaŋa á mága emtaŋkire. Arge una ŋanna, fawanemfa ire á kure am erva ge Dadaamiya, kwa emnde na ndza kwá an emtsa, tsakuretse am fáyá na, geni baɗemme á uɓiya-aha á kure, á gevge kazlaŋa á mága slera á jirire. 14 Daaci fawanemka ire á kure am erva ge haypa ba dey, aɗaba kure gakurevka am erva á *tawraita, kure kwa emnde na kwá áte ŋgurna á Dadaamiya.

Geva náve á haypa, bi sha jirire áza Dadaamiya

15 Ázara á bá kure kina? Mí bánba ganakini miya mi ɓaaka am erva á *tawraita, má áte ŋgurna á Dadaamiya, naba magaumimága haypa á miya emtu? Estuweka ɗekiɗeki. 16 Emtu diyakurka geni má kwa ƴanaa ba kure ire á kure am erva á ura geni kwá ɗaba ba názá-aara, kure gakurevge náve-aha á edda-aara emtu? Ndza diyakurka estuwa emtu? Daaci má kwa nave-aha á haypa, kwá ɗaba ba názá á haypa, amá ŋane á dákurá á de ceɓakurceɓa. Amá má kwá ɗaba názá á Dadaamiya, ŋane wá, á de gakurvege emnde a jirire á katafke-aara. 17 Galaumigála Dadaamiya áɗaba sakuresse am návire á haypa, kwá aŋkwa fansárfe ge Dadaamiya, kwá aŋkwa lyiya názu tá tsahakurse áte ŋane an ervauŋɗe á kure palle. 18 Kina wá, sakuresse am erva á haypa, gakurevge náve-aha á Dadaamiya geni kwá maga ba jirire mázle-aara. 19 Yá aŋkwa vakurte gera á elva an návire am duniya na wá, áɗaba ba ƴiƴiyire á hyema á kure ge cenva elva áte watsewatsire. Werre, kure ndza kwa ƴaa ire á kure baɗemme ge mága ba shagerkire, ba kelaazare ndza kwa fare ba ge mága emtaŋkire. Una keni magaumága á ba áte una ŋanna: Ƴawanánƴa ire á kure baɗemme ge Dadaamiya, gawuvge náve-aha-aara ge mága ba jirire baɗemme. Estuwa, kwá njinja áte cuɗeɗɗire.

20 Am sarte na ndza zlaɓe kwá am návire á haypa, kure ndza ɓaaka lámbe á kure áte elva á mága jirire. 21 Ndza kwa shaa uwe am mága á kure werre ŋanna, kina ba enndaha-aara keni á wakurwa zherwe na? Ábi ndza ɓaaka? Baira ma andze kwá shánsha emtsa am iga á una ŋanna. 22 Amá kina wá, sakuresse am erva á haypa ŋanna mázle-aara, gakurevge náve-aha á Dadaamiya. Námpire-aara keni shakuránsha jipu, gakurevge emnde cuɗeɗɗe kwá átuge Dadaamiya. Am iga á una ŋanna keni, watse kwá shá shifa na á zleka na. 23 Áɗaba má ura á maga ba haypa wá, edda-aara á de shá ba emtsa ge mbera-aara. Amá názu á vanta Dadaamiya ba dey ge ura wá, á vanta shifa na á zleka na, má garevge palle antara Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu.

7

Gáráva an mukse á zhele

1 Ge diyakurkire emtu egdzar mama-aha-aaruwa geni *tawraita aŋkwa á maga hákuma-aara áte ura sey má zlaɓe edda-aara an shifa? Una elva-aaruwa una yá vakurte ge kure aɗaba kure diyakurdiya názu am tawraita. 2 Ba seke mukse á zhele, má zlaɓe zhele á mukse ŋanna an shifa, an piya jipu geni á verŋa mukse ŋanna ge de ga zhele umele. Amá má ɓaaka zhele-aara an shifa wá, daaci á kwaráná ba ŋane ire-aara mázle-aara, á piyanteka tawraita mázle-aara. 3 Má gevge ni zlaazlálá mukse ŋanna, de gaaga zhele umele a ƴa ba zhele-aara an shifa wá, mukse ŋanna maganaamaga gwardzire. Amá má keɗaakeɗa zhele-aara, ma de gaaga zhele umele keni, ɓaaka gwardzire áte ŋane, an piyeka mázle-aara.

4 Ge kure keni ba estuwa ŋanna egdzar mama-aha-aaruwa, á kwarakurá tawraita-ka mázle-aara, áɗaba kwá an emtsa á katafke-aara, emtsakuremtsa kerɗe antara Yaisu *Almasiihu. Daaci kina wá, gakurevge átuge edda una ŋanna ndza emtsamtsa, tsetetse am fáya na. Miya baɗemme keni am njá á miya kina antara kure na wá, mí maga ba duksa shagera na watse an námpire aza Dadaamiya na. 5 Áɗaba am sarte na ndza mi maga ba názena á katáná ire á miya wá, ndza mi maga ba haypa. Sámsa tawraita keni a se tsante eŋkale á miya zlaɓe ádaliye ge mága ba haypa. Estuwa, ma andze mi shánsha emtsa am iga-aara. 6 Ndza werre wá, mi ba seke daŋgay-aha á tawraita, amá kina shamiyánsha ire á miya ázeŋara. Áɗaba miya má an emtsa á katafke-aara. Daaci kina wá, mí an shifa áŋwaslire, mi dzegwándzegwa magannaamaga duksa ge Dadaamiya áte uŋŋule na á maramiyá Sheɗekwe-aara na. Gafka áte uŋŋule werre na ndza á yanaa názu am tawraita na.

*Tawraita á maraterá ba haypa-aha-aatare ge emnde

7 Mi bá uwe kina áte jeba á elva na? Mí banba ganakini an haypa *tawraita emtu? Estuweka ɗekiɗeki. Aley keni wá, a se ɓalisaa ba tawraita názena tá ɗahaná an haypa na. Ma andze biyánka shairiya á Dadaamiya: Fe-ka ice am duksa á ura, ma andze yá diseka geni una ŋanna haypa. 8 Amá ba de diyaneddiye shairiya á Dadaamiya ŋanna, haypa shánsha baráma áte iya mázle-aara, berhiyemberha am fa ice am duksa-aha gergere ba kwakya. Ma andze ɓaaka tawraita, haypa keni ma á dzegwánka mága kelaadire áte ura. 9 Werre, am sarte na ndza zlaɓe diyanka tawraita wá, ndza ya kurken ya ba ura an shifa. Amá ba de diyaneddiye shairiya á Dadaamiya wá, náwa ya keni, á bá haypa, tsetse an shifa, 10 iya emtsanemtsa. Dadaamiya wá, ŋane a saa tawraita ge vaterte shifa ge emnde, amá áte názá-aaruwa na wá, a siyaa ba emtsa. 11 Ya ndahanaa áɗaba uwe una? Áɗaba am sarte na diyaneddiye shairiya á Dadaamiya, haypa keni shánsha baráma áte iya, a jiyaa eŋkale-aaruwa baɗemme geni yá farfe ge mága haypa-aha umele. A jiyaa estuwa haypa, amá a ŋguɗansaa ba tawraita huɗe. 12 Amá tawraita an ire-aara wá, ŋane cuɗeɗɗe, shairiya-aha á Dadaamiya na am huɗe-aara baɗemme cuɗeɗɗe, baɗemme ba jirire, baɗemme shagera.

13 Daaci duksa shagera estuwa emtu á siya emtsa ge iya? Ŋane-ka ɗekiɗeki. Iya wá, a jiyaa ba haypa. Ba áɗaba dzegwanánka ɗaba shagerire á názena am tawraita, daaci a naba cavaɗitehe ge haypa, a teɗese shifa am ya, an duksa shagera ŋanna. Tá dise áte una ŋanna ganakini haypa wá, haypa ba jire. Daaci, aɗaba barka ba tawraita, haypa maresemáre ire-aara geni ŋane wá, mándzawe ba jire.

Ura á kátá á maga shagerire, amá á daaka ndzeɗa-aara

14 Diyamidiya *tawraita wá, a sawa áza Dadaamiya, amá iya, ya ba urimagwe, ba seke tá veliwe an vela ge haypa, ganevge náve-aara. 15 Názena yá maganá iya na wá, ba iya keni cenanseka. Názena yá kátá maganá iya, á daaka ndzeɗa-aaruwa, yá maga una wayanka na. 16 Má ganuge názu wayanka emmága-aara wá, yá dise áte una ŋanna shagerire á tawraita. 17 Daaci má estuwa, mándzawire ŋanna yá maganá ba iya an ire-aaruwa-ka, á maganá ba haypa na aŋkwa am vuwa-aaruwa na. 18 Diyandiya ganakini ɓaaka shagerire azeruwa, amaana: ázeruwa urimagwe na. Áɗaba ba jirire geni am ervauŋɗe-aaruwa wayanwáyá mága shagerire, amá á daaka ndzeɗa-aaruwa. 19 Shagerire na yá kátá maganá ya wá, á daaka ndzeɗa-aaruwa, yá maga ba mándzawire na wayanka na am kela-aara. 20 Má ganuge názu wayanka emmága-aara na wá, yá dise áte una ŋanna geni yá maganá ba iya an ire-aaruwa-ka, á maganá ba haypa na aŋkwa am vuwa-aaruwa na. 21 Názu yá aŋkwa tapaná iya am vuwa-aaruwa wá, má yá kátá maga shagerire, kerteŋ ba jarje shagerkire á katafke-aaruwa, yá maganaamaga una ŋanna am kela-aara. 22 Ate una am ervauŋɗe-aaruwa wá, wayanwáyá yá ɗabeteɗaba tawraita á Dadaamiya ba shagera. 23 Amá aŋkwa duksa mándzawe am vuwa-aaruwa, ŋane wayiyanteka ɗekiɗeki ganakini yá maganaamaga shagerire na diyandiya am ire-aaruwa. Duksa ŋanna a give ba seke yá náve-aara geni sey yá maga ba haypa na am vuwa-aaruwa na, ɓaaka duksa umele. 24 Kay! yá ɓaaka degiya! An vuwa á haypire-aaruwa na wá, á shisha emtsa! Á lyisá ware-aaruwa? 25 Dadaamiya wá, aŋkwa, yá slafaná we-aaruwa ba ge ŋane palle á kyá erva an Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu.

Daaci ba seke una ya enndaha na: Iya an ire-aaruwa wá, tsanaatse á ba áte una a ndahesa Dadaamiya am tawraita na. Amá an vuwa a urimagwire-aaruwa na wá, yá aŋkwa maganá áte názá á haypa.

8

Emnde na tá maga ba názu á kataná Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na

1 Daaci kina wá, ɓaaka záwá mazla-aara am mbiye á emnde na garevge palle antara Yaisu *Almasiihu na. 2 Aɗaba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na aŋkwa vaterte shifa ge emnde na tá am erva á Yaisu Almasiihu, sisese am erva á haypa, sisese am erva á emtsa. 3 *Tawraita wá, ŋane dzegwánka halese emnde am erva á haypa, aɗaba ɓaakire á payɗa á emndimagwaha ge mága názu a ndavateruwa ŋane. Amá wa, Dadaamiya maganaamaga duksa ŋanna janviyaaja ge tawraita na. A maganaa estara ŋane? A naba ɓela Egdza-aara á sem duniya, áte nderáva á miya emndimagwaha na má an haypa na, geni á se lyamivaare ŋane haypa-aha á miya. Dadaamiya a puwanem estuwa zawa am mbiye ge haypa na am vuwa á emnde na. 4 Dadaamiya a magaa una ŋanna wá, ba geni mí maŋka názena á kataná ba ire á miya, amá mí maganaamaga jirire na á ndavaná tawraita na baɗemme, miya emnde na á kwaramiya Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na. 5 Aɗaba emnde na tá maga ba názena á kataná ire-aatare na wá, itare tá dzama ba názena á kataná ire-aatare ŋanna. Emnde na tá maga ba názena a baternaa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, itare tá dzama ba názena á kataná Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na. 6 Daaci emnde na itare tá maga ba názu á kataná ire-aatare, itare tá shánsha emtsa. Amá emnde na tá dzáma ba názu á kataná Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, itare tá shá shifa na á zleka na, antara hairire. 7 Emnde na ni tá dzama ba názena á kataná ire-aatare na wá, itare tá ɗabeka tawraita á Dadaamiya, itare tá dzegwánka ɗaba Dadaamiya ɗekiɗeki, ta kelaade-aha-aara. 8 Baɗemme á emnde na tá njá á maga ba názena á kataná ire-aatare na wá, itare tá shánka háyá áza Dadaamiya ɗekiɗeki.

9 Amá kure wá, kwá maganá áte una á kataná ire á kureka, á kwarakurá ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, aɗaba aŋkwa Sheɗekwe ŋanna am kure. Má ura ɓaaka an Sheɗekwe ŋanna wá, edda-aara gevka átuge Yaisu Almasiihu. 10 Ma kwa an emtsa aɗaba lámare á haypa keni, amá má aŋkwa Yaisu Almasiihu am kure wá, Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á vakureteva shifa jirire, aɗaba kure gakurevge emnde a jirire á katafke á Dadaamiya. 11 Má aŋkwa Sheɗekwe á Dadaamiya na ndza a tsetaa Yaisu Almasiihu am faya na am kure wá, una ba jirire ganakini ba ŋane zlaɓe una watse á de femfa shifa am kure keni, an hákuma á Sheɗekwe-aara aŋkwa am kure na.

12 Daaci, egdzar mama-aha-aaruwa, má estuwa wá, ba seke má an gema am vuwa geni sey mi maganaamaga názena á kataná Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na, mi maŋka una á kataná ba ire á miya na. 13 Aɗaba uwe, má kwá ɗabaná áte una á kataná ire á kure na, kure kwá de shá ba emtsa. Amá má kwá ganapteka ɗekiɗeki ge kazlaŋa-aha na á kataná vuwa á kure, á kwarakurá ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, daaci estuwa wá, kwá shánsha shifa á jirire. 14 Baɗemme á emnde na tá ɗabaná áte una á maraterná Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na wá, itare ta egdzara á Dadaamiya. 15 Aɗaba uwe, Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na kwa shanaa kure áza Dadaamiya na, kwa shan geni á eptsakurá ádaliye á dem návire á kure werre-ka, geni kwá njá an lyawa zlaɓe ádaliye-ka, amá kwa shan geni á gakurvege egdzara á Dadaamiya, á vamita ŋane baráma a ɗáhá Dadaamiya an dada. 16 Iyau, aŋkwa á bamiyanba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ŋanna am ervauŋɗe á miya, geni miya wá, ba jirire ma ba egdzara á Dadaamiya. 17 Am gamiyevge egdzara-aara estuwa, daaci miya keni má de shánsha dza á miya am duksa shagera na a fater ge emnde-aara na. Ba miya antara Yaisu Almasiihu una má de shánsha duksa ŋanna. Aɗaba má eksamiyaarekse sha zlaɗa seke ŋane, daaci má shánsha de nja am ƴaikkire keni antara ŋane.

Ƴaikkire na má ufaná miya áza Dadaamiya

18 Una wá, diyandiya ba jirire ganakini zlaɗa na má aŋkwa shaná miya kina wá, hyafka ba názara keni ká slaterka an ƴaikkire na watse á de vamita Dadaamiya na. 19 Aɗaba baɗemme á duksa-aha na a nderanaa Dadaamiya, tá aŋkwa á tsakwa ba hyema á sarte na má watse Dadaamiya á mara egdzara-aara áte parakkire am sleksire-aara na. 20 Baɗemme á duksa-aha na a nderanaa Dadaamiya na wá, garevge ba seke duksa ba dey ázeŋara. Amá namaari-aatare-ka, a fateraare ba Dadaamiya ŋanna aɗaba haypa á emnde. Aley, duksa-aha ŋanna tá á ba an tama-aatare áte shagerire na watse á de magaterná Dadaamiya. 21 Elva ŋanna wá, amaana: Baɗemme á duksa-aha na a nderanaa Dadaamiya na, watse tá shánsha ire-aatare. Aɗaba watse tá sesse am erva á emtsa, watse tá leɓe-ka mázle-aara, itare keni watse tá shá ƴaikkire ba seke egdzara á Dadaamiya. 22 Miya wá, diyamidiya ganakini sem ba vatená keni, baɗemme á duksa-aha na a nderanaa Dadaamiya na tá aŋkwa ɓasha ba zlaɗa emtsaaɗe. Am ervauŋɗe-aatare tá aŋkwa ŋiya ba seke mukse na am zlaɗa á yá na. 23 Amá tá ŋiya ba duksa-aha ŋanna-ka palle, antara ba miya. Amá Dadaamiya vamiteva Sheɗekwe-aara. Sheɗekwe ŋanna wá, duksa zuŋŋwe am nazena mí de shaná miya ázeŋara baɗemme. Daaci mí ámbera á ba ŋiya ŋanna am ervauŋɗe á miya, má aŋkwa tsákwa ba hyema á sarte na watse á se halamisehale Dadaamiya náza á ba ge ɗekiɗeki am zlaɗa ŋanna, á gamivege egdzara-aara. 24 Dadaamiya wá, ŋane a lyamise vatene-ka, amá miya zlaɓe má aŋkwa tamaná á ba an tama emtsaaɗe. Áɗaba uwe, má ura á nanna názu aŋkwa á tamaná ŋane wá, á tamaná an tameka mazla-aara aɗaba shansha. Emtu ware edda una zlaɓe á tamaná an tama duksa na am erva-aara ba ge ŋane? 25 Tama wá, mi fánaa áte duksa na zlaɓe namiyánka emtsaaɗe na. Una wá, mí tsakwa hyema-aara ba shagera, mí farvauŋɗe ba shagera am huɗe-aara.

26 Daaci estuwa, Sheɗekwe Cuɗeɗɗe keni á sáwá á se melamiyumele aɗaba ɓaaka ndzeɗa á miya ge miya. Miya wá, ba mága maduwa áte uŋŋule-aara keni diyamika, amá Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á kyuwanva ba ŋane ge Dadaamiya am kela á miya, á ŋalamiyuŋale ŋane áte una á taa tsakeseka ura na. 27 Dadaamiya wá, ŋane diyaadiya názu am ervauŋɗe á emnde. Daaci ŋane diyaadiya názena á kataná Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na keni, aɗaba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ŋane á ŋalateru ba ge emnde á Dadaamiya, á ŋalateru áte namaari á Dadaamiya.

28 Daaci má estuwa, diyamidiya ganakini Dadaamiya wá, aŋkwa antara emnde na a dzeratersaa ŋane ma am uwe keni. Itare keni wayarwáyá an Dadaamiya jipu. Ma jebara-aatare keni á zlauzle á ba áte shagerire. 29 Emnde na Dadaamiya ndza a dzeraterse werre na wá, a ba am werrire ŋanna zlaɓe ádaliye a tsateraahe ganakini watse tá de gáráva antara Egdza-aara, lauktu Egdza-aara á de geva makaji am dágave á egdzara ŋanna baɗemme. 30 Baɗemme á emnde ŋanna á dzeratersa Dadaamiya werre na, a ɗatersehe baɗemme, a vaterte jirire á katafke-aara, a naba vaterte nja antara ŋane am sleksire-aara.

Dadaamiya wayamiwaya ɓaaka halavuwa-aara

31 Má Dadaamiya aŋkwa antara miya estuwa, aŋkwa názu mí ndahaná miya zlaɓe ádaliye arge una ŋanna emtu? Ware edda una á dzegwándzegwa geva kelaade á miya mázla-aara? 32 Dadaamiya, ŋane sheɓaaka Egdza-aara, amá a naba ƴananuhe ge emtsa áɗaba miya. Má Dadaamiya á vamite Egdza-aara estuwa, sakwa duksa-aha umele emtu? duksa-aha umele baɗemme keni watse á de vamiteva. 33 Ware edda una á dzegwándzegwa icateraare sera ge emnde na a dzeraterse Dadaamiya? Ɓaaka ɗekiɗeki, aɗaba ba ŋane an ire-aara una a vaterte jirire na. 34 Daaci estuwa, aŋkwa ura a dzegwándzegwa mbeɗamimbeɗa am shairiya emtu? Ɓaaka á jerka ɗekiɗeki. Aɗaba Yaisu *Almasiihu ŋane emtsamtsa áɗaba miya, zlaɓe ádaliye keni tsetetse am fáyá, aŋkwa am naɗafa á Dadaamiya, á ndahaná ŋane elva am kela á miya. 35 Nja wayáva na á wayámiya Yaisu Almasiihu na, aŋkwa názu á dzegwándzegwa tegamiya an ŋane emtu? Ɓaaka una á jerka ɗekiɗeki. Ŋane ba á wayamiwaya. Una ma palasa, ma ɓeccire, ma zlaɗa na tá fáná emnde áte miya, ma waya am huɗe, ma petekkire á erva, ma nasáre na áte ura, una ma duksa na á zlanaazle shifa am miya keni á dzegwánka ɗekiɗeki. 36 Zlaɗa á miya ge miya wá, ba seke una aŋkwa puwartepuwe am wakita á Dadaamiya na, a bá ŋane:

Áɗaba ba ekka Dadaamiya, ŋere ba kelá á váha ba seke tá zlanaazle shifa am ŋere, gaŋerevge ba seke kyawe-aha na tá dáterá á de ceɓaterceɓa na áza emnde.

37 Nja una-aha ŋanna baɗemme na, aley miya wá, má vaatara keni sey mi gana ba miya midalire, áɗaba ndzendzeɗire á edda una wayamiwáyá jipu na. 38 Una ba jirire diyandiya ganakini ɓaaka ɗekiɗeki duksa na á dzegwándzegwa tegamiya antara Dadaamiya, áɗaba wáyava-aara kwakya jipu áte miya. Una ma má emtsa, ma má ba an shifa á miya layye keni ba duksa palle ázeŋara. Ma malika-aha antara duksa-aha na am samaya na, ma duksa na aŋkwa a magava kina, ma una watse á de magava á katafke na, 39 ma duksa-aha na tá am zhegela átire, ma una am ekte á samaya keni, am duksa-aha na a nderanaa Dadaamiya baɗemme á jerka ɗekiɗeki una á dzegwándzegwa tegamiya an Dadaamiya, áte wáyáva-aara na á wayámiya ŋane á kya erva an Yaisu Almasiihu na.

9

Iserayiila-aha jirire na a dzeratersaa Dadaamiya

1 Náwa elva-aaruwa na yá bakurná ya, yá ndaakur ba jirire, ɓaaka fida amkwa, aɗaba ya sleɗaba á Yaisu *Almasiihu. Ba iya keni an hakuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, diyandiya am ire-aaruwa ganakini ba jirire ɓaaka fida am elva-aaruwa ŋanna ɗekiɗeki. Yá bakurá geni 2 yá áte paláse an tsaka ire, á wiwa jipu am ervauŋɗe-aaruwa ɓaaka ekhye-aara. 3 Á wiya aɗaba uwe? Áɗaba emnde a jeba-aaruwa diyareka Yaisu Almasiihu ge ŋezla shifa-aatare. Ate iya kina wá, ma seke á naba gevge wá, wayanwaya geni á nyainyivenyainye Dadaamiya am kela-aatare, á mariyánka ɗaba Yaisu Almasiihu ŋanna mazla-aara, mákini itare tá shansha shifa ba jirire. 4 Itare ta emnde a *Iserayiila, a dzeratersaa ba Dadaamiya, a gaterve egdzara-aara, ba Dadaamiya ŋanna a marateraa ɗemɗemire-aara ge itare, a magateraa namána, a vaterte *tawraita, antara baráma á nja am sera-aara ba kelaazare, am magateraa *waada ganakini watse á de vaterte duksa; aley, itare eksaranteka ɗekiɗeki. 5 Itare ta wulfe-aha á Ibrahima tsa, am yá á vuwa, baira ta ba emnde a jeba antara Yaisu. Yaisu Almasiihu wá, ŋane Dadaamiya, duksa baɗemme á bá am erva-aara. Galaumigálá ba ŋane dem ba ge ɗekiɗeki. *Aamin.

6 Dadaamiya eptsanteptsa elva-aara emtu? Una estuweka. Duksa na a ndahese Dadaamiya wá, ɓaaka pekye-aara. Amá Iserayiila-aha kwakya diyarka Yaisu Almasiihu. Estuwa baɗemme-aatare-ka una garevge Iserayiila-aha á jirire. 7 Zlaɓe ádaliye, Ibrahima wá, kwakya wulfe-aha-aara, amá áte una ndza a ndahanaa Dadaamiya wá, baɗemme-aatare-ka ta wulfe-aha-aara ba jirire á katafke á Dadaamiya. Aɗaba a bá Dadaamiya á elvan ge Ibrahima: Sey ba eggye-aha á Isiyaaku palle una ta wulfe-aha á ŋa ge ekka. 8 Elva ŋanna wá, amaana: Am wulfe-aha á Ibrahima baɗemme, tá aŋkwa emnde umele-aatare garevka egdzara á Dadaamiya. Sey ba emnde na Dadaamiya a maganaa waada-aara ge Ibrahima emtsaaɗe lauktu á shatersha na. 9 Náwa ndza a maganaa estuwa Dadaamiya waada ŋanna ge Ibrahima: Ndza a banaa: Má watse hyephye sarte-aaruwa, watse yá sawa, Saraatu á de ya egdzere zhele.

10 Zlaɓe halavuka áte una ŋanna palle. Raibaika keni ndza a yanaa egdzara wulhe-aha buwa ge eggyemiya Isiyaaku. 11-12 Á ba am una zlaɓe yaraterka emtsaaɗe keni kerteŋ mbeɗanumbeɗe tsawe Dadaamiya ge Raibaika, ganakini watse á malaavemale ba kudere arge male, watse male na á de maganá slera ge kudereŋara. Ɓaaka názu ta maganaa itare emtsaaɗe, ma shagerkire ma shagerire keni. Dadaamiya a magaa una ŋanna ge marese ganakini ma vaatara keni ŋane á maga duksa á bá áte una á kataná ŋane. Daaci má á dzera ura keni, á eksese ura-aara á ba áte una á kataná ŋane, aɗaba slera á edda-aara-ka. 13 Daaci de sesse una ŋanna am wakita á Dadaamiya, a bá ŋane: Iya ya hayá ba Yakubu, wayanka an Isuwa.

14 Daaci, mí bá uwe kina áte jeba á elva na? Mí bánba ganakini ɓaaka jirire á Dadaamiya emtu? Una keni estuweka ɗekiɗeki. 15 Ábi ndza banánba Dadaamiya ge Muusa, a bá ŋane: Iya, yá diya ba magan shagerire ge edda una yá kata maganá shagerire na, yá diya ba zanvaareze ge edda una yá kata zanvaareze, á bina. 16 Daaci má Dadaamiya eksesekse ura wá, aɗaba a katanaa edda-aara-ka, aɗaba slera-aara-ka, amá a wayta ba Dadaamiya maganá shagerire ge edda-aara. 17 Zlaɓe ádaliye, aŋkwa puwartepuwa am wakita á Dadaamiya, a bá Dadaamiya á elvan ge sleksu *Firawna: Ganakveka slekse ƴaikke ba dey, ya gakve slekse ƴaikke geni watse yá marese hakuma-aaruwa áte ka, yá hyanmehye zhera-aaruwa am duniya baɗemme an una ŋanna. 18 Kwaye ŋane zláláva á elva ŋanna, geni Dadaamiya á maganá shagerire ge edda una á kataná ŋane, á vante degdegire á ire ge ura umele, baɗemme á magán á ba áte una á kataná ŋane.

Shagerire na á magaterná Dadaamiya ge emnde, antara má jaaja ervauŋɗe

19 Ambane ura umele má cenáncena estuwa, á de biyá: Labára Dadaamiya á ŋá emnde an shairiya aɗaba shagerkire na tá maganá itare má ba zlauzle á sawa ázeŋára? 20 Ya bá ba ka ura-aaruwa: Ka urimagwe keni ká hyep uwe, baira ká gan jáwe ge Dadaamiya? Gahe keni á dzegwándzegwa maganá jáwe ge slendera-aara, á baná: ká nderi ge uwe estuwa emtu? 21 Slendera á gahe wá, á diya ba emmága názena á kataná ŋane an eɓɓehye-aara. Á bá an eɓɓehye palle, á naba tegansetege buwa, á nderendera gahe na an daradza na an kyalmá-aara, an umele keni á nderendera zhera ba gahe an ŋane.

22 Daaci má Dadaamiya keni á kata magán ba seke náza slendera á gahe, á shákaashá emtu ge ekka? Náwa ŋane, á kátá maraterá ervauŋɗe na á ja ŋane na, antara kwakyire á hakuma-aara ge emnde. Aley keni wá, zlaɓe aŋkwa á eɓɓasha emtsaaɗe emnde na a nderateraa ŋane na, antara ba emtaŋkire na tá maganá itare na keni, ŋane á faterá ba ervauŋɗe. Amá vacite umele wá, emnde ŋanna tá de shá ba emtsa. 23 Ba estuwa ŋanna zlaɓe ádaliye, Dadaamiya á kátá maraterá sleksire-aara ge emnde na a magateraa shagerire, a tsatsater kwaye am fantaufe geni watse tá de njá kerɗe am sleksire-aara. 24 Emnde ŋanna wá, ba miya, a dzeramisaa ŋane. A dzeramise á bá am Yahudiya-aha-ka palle, a dzerese am jeba-aha umele keni baɗemme. 25 Una wá, ba seke una aŋkwa a ndahese am wakita-aara a puwetaa nabi Hausiya na, a bá ŋane:

Emnde na ndza ta emnde-aaruwa-ka na watse yá gatervege emnde-aaruwa; emnde a jeba na ndza wayanaterka na watse yá gatervege náwiyá-aha-aaruwa, a bá ŋane.

26 Ba emnde ŋanna ndza ya baternaa ba iya am larde-aatare geni ta emnde-aaruwa-ka ɗekiɗeki na, á bá am larde ŋanna watse yá bateránba zlaɓe ádaliye: Ekkure, kwa egdzara-aaruwa ge iya, ya Dadaamiya slefa shifa am emnde.

27 Aŋkwa názu ndza a ɓalesaa nabi Aisaya keni áte Iserayiila-aha, a ba ŋane: Ma Iserayiila-aha yaireya ba kwakya, garevge ba seke shiili na am guwa na keni, aley watse cekwa emnde na tá de ŋezleseŋzle na am dagave-aatare, a bá ŋane. 28 Dadaamiya Yaakadada wá, á haraaka, watse á se emmága názena a ndahesaa ŋane na baɗemme.

29 Una keni ndza a balesaa ba nabi Aisaya ŋanna zlaɓe ádaliye, a bá ŋane:

Dadaamiya wá, slekse ba ŋane palle. Ma andze dzereseka emnde umele am dagave á egdzara á miya wá, miya keni ma andze mi ɓaaka ba seke tara ekse á *Saudauma antara *Gaumaura, ma andze miya keni á shamisha lámare ba seke itare.

Yaisu *Almasiihu gevge ba seke nákwa á ceɓa emnde an ektápaare áza Yahudiya-aha

30 Estara ŋane zláláva á elva ŋanna? Sera á elva ŋanna wá, náwa estuwa: Emnde a jeba umele itare tatayarka geva emnde a jirire am ice á Dadaamiya ɗekiɗeki. Amá kina wá, ta geva ba itare emnde a jirire áza Dadaamiya, aɗaba fartarfe an ŋane. 31 Yahudiya-aha maa, itare ta tatayanaa á bá an ndzeɗa ge zla názena á ndahaná *tawraita, ge sha jirire an ŋane áza Dadaamiya, amá dáaka ndzeɗa-aatare. 32 Labára daaka ndzeɗa-aatare? Aɗaba fartareka am ervauŋɗe. Itare tá slaslán ba seke watse tá shá jirire áza Dadaamiya, má watse zlarnaazle mága názena á ndahaná tawraita baɗemme. Daaci a ceɓateraa estuwa nákwa ŋanna an ektápaare. 33 Aŋkwa puwartepuwa am wakita á Dadaamiya, a bá ŋane:

Cenaucena baɗemme: Náwa yá ɓelá nákwa palle am larde á *Siyauna, watse á de ceɓaná ŋane emnde an ektápaare, watse ŋane á geva palaha na tá mbaɗa emnde átekwa na. Amá edda una a fetaare áte ŋane wá, á haslanaaka.

10

1 Egdzar mama-aha-aaruwa, názu yá kataná iya kwakya am ervauŋɗe-aaruwa, yá aŋkwa ŋalaná áza Dadaamiya wá, yá kátá ba a saremsa Yahudiya-aha á ŋere keni á sem sera á Dadaamiya, tá lyelya shifa-aatare. 2 Ge jirire wá, yá endáhá ba parakke itare keni tá aŋkwa wava ge mága názena á kataná Dadaamiya, amá sharantauka ba emmága-aara. 3 Am sharantauka ge názena tá maganá emnde ge sha jirire an ŋane aza Dadaamiya, itare ta naba njeta áte slera-aatare ge sha jirire. Daaci an una ŋanna, itare sarka á sem sera á Dadaamiya ge sha jirire. 4 Am sarte na samsa Yaisu *Almasiihu, slera á *tawraita keni zlauzle mazle-aara. Estuwa, má á fetaare ware áte ŋane keni edda á jirire ba ŋane áza Dadaamiya.

Ma á fetaare ware áte Yaisu *Almasiihu keni á lyelye shifa-aara

5 Werre wá, ndza a puwetaa nabi Muusa áte elva á sha jirire áza Dadaamiya an názena am *tawraita, a bá ŋane: Má ura maganaamaga názena am tawraita wá, á shansha shifa. Amá wá, a ƴanseka ba palle keni, á bina. 6 Amá á ba am wakita á Dadaamiya ŋanna zlaɓe ádaliye, una tá puwete ge sha jirire áza Dadaamiya an fetarfire wá, estuweka. A bá ŋane: Bánka am ervauŋɗe á ŋa ganakini ware una watse á kapte á dem samaya na. Elva ŋanna wá, amaana á kata bá: ware una á de ɗaha Yaisu *Almasiihu am samaya. 7 Zlaɓe ádaliye: Bánka am ervauŋɗe á ŋa ganakini ware una á duwa á dem faya na. Amaana: a duwa ware á de ɗaha Yaisu Almasiihu na am faya. 8 Bánka estuwa, aɗaba a ba wakita á Dadaamiya wá: elva á Dadaamiya ba herzhe an ka, ƴiƴiyeka ɗekiɗeki. Elva ŋanna wá, á ba am mbuwe á ŋa keni ndaksendahe, faktarefe am ervauŋɗe á ŋa, a bina. Aɗaba elva umele-ka, ba elva na má aŋkwa ɓalaterá waazu-aara ge emnde geni a fartarfe áte Dadaamiya na. 9 Má ndaksendahe an we á ŋa parakke ganakini ba Yaisu una Yaakadada, fakatarfe keni am ervauŋɗe á ŋa geni Dadaamiya tsantetse am faya wá, ekka ká ŋezleseŋzle. 10 Máki famitarefe áte Yaisu Almasiihu a ba an jirire, ira mí ndahaná an we á miya geni Yaisu Almasiihu wá, ŋane Yaakadada, Dadaamiya á vamiteva jirire, á ŋezlamiseŋzle. 11 Aŋkwa á ndahaná wakita á Dadaamiya, a bá ŋane: Ma a fetaare ware áte ŋane keni, á tekanaaka, á bina. 12 Una ŋanna wá, a ndahanaa áte emnde baɗemme, ma Yahudiya-aha, ma emnde a jeba umele keni, Yaakadada-aatare ba palle, á magaterá shagerire ge emnde na tá ŋala ázeŋara na. 13 Aɗaba aŋkwa ta puwete ba estuwa am wakita á Dadaamiya, a bá ŋane: Baɗemme á emnde na tá ŋala Yaakadada na, tá ŋezleseŋzle.

14 Amá elva na wá, bibiya. Tá ŋala estara ázeŋára má fartarka áte ŋane? Ge fetarfe keni, tá fetaara estara kena áte ŋane má cenaránka labáre-aara? Ge cena-aara keni, tá cenáná estara kena má de barateránka emnde umele? 15 Ge de ndaterndaha ŋanna keni, tá de baterá estara kena má ɓelarka emnde a ɓala waazu? Ba seke una aŋkwa ta puwete am wakita á Dadaamiya a bá ŋane: Aŋkwa názu shagera seke sawa á emnde a ɓálá waazu á labáre á higa-he, á bina. 16 Amá keni wá, ta cekwa emnde na lyarvaalya an ervauŋɗe-aatare palle labáre á higa ŋanna, ba seke una a bantsa nabi Aisaya na. A ba ŋane á elvan ge Yaakadada: Yaakadada-aaruwa, tá aŋkwa-he ɗeme emnde na fartarfe áte elva á ŋa na ŋa de ɓalaterseɓále na, á bina. 17 Daaci diyaweddiye ba shagera ganakini, lauktu ura á fetarfe wá, á fetaare áte názena a cenanaa ŋane am waazu. Má ura cenáncena waazu keni, á ba aŋkwa ura á ɓalanse elva á Yaisu *Almasiihu.

18 Daaci mi bánba ganakini cenaránka emnde a *Iserayiila waazu á labáre á higa ŋanna emtu? Ba jirire cenaráncena. Am wakita á Dadaamiya keni aŋkwa an puwa, a bá ŋane: Ma áme keni emnde ta cena ba kwara-aatare tá ɓálá elva á Dadaamiya, labáre-aatare hyemhye am duniya baɗemme. 19 Una ni ba jirire mi bánba ganakini emnde a Iserayiila diyarka labáre á higa emtu? Ba jirire diyardiya, amá lyiyarka. Emtsaaɗe wá, ndza a bánba nabi Muusa werre, geni a bantsa Dadaamiya:

Aŋkwa názu watse yá maganá ya, kwá de kuma shagerire á njá á emnde na ndza hyarefka ba názara keni na, watse á mbertembera ervauŋɗe á kure ba seke kárá, aɗaba itare ta emnde na ndza ɓaaka eŋkale-aatare na, á bina.

20 Am iga á una ŋanna, nabi Aisaya keni sheɓaaka ɗekiɗeki, a ndaha zlaɓe ádaliye geni a bántsa Dadaamiya:

Emnde na ndza tatayarika na wá, sharisha, ya marateraa ire-aaruwa ba ge emnde na ndavarika ɗekiɗeki na, a bá ŋane.

21 Amá a ba ŋane áte emnde a Iserayiila wá:

Váha deppe yá aŋkwa maraterá erva-aha-aaruwa geni yá ɗaháterá ásezerwa, amá kwalariyarkwale, ta magiya degdegire á ire.

11

Dadaamiya ƴanka emnde a *Iserayiila

1 Daaci má estuwa wá, aŋkwa ndava-aaruwa zlaɓe ádaliye. Una á bánba ganakini Dadaamiya á ƴateraaƴa emnde-aara ŋanna emtu? Ƴateraaka ɗekiɗeki. Aɗaba ba iya an ire-aaruwa keni, ya ba ura *Iserayiila ŋanna miyenne, ŋa emnde a jeba palle antara emnde á Bainjamain, ya ba wulfe á Ibrahima miyenne. 2 Dadaamiya ƴateraaka emnde-aara na á dzeraterse kwáye am fantaufe á duksa baɗemme na. Caamane ábí diyakurdiya názena a ndasaa wakita á Dadaamiya áte nabi *Ailiya? Am sarte ŋanna Ailiya a de kyuwanve ge Dadaamiya geni a valateraarvala ge Iserayiila-aha, a bá ŋane á elvan ge ŋane: 3 Yaakadada-aaruwa, ɓaaka ceɓareceɓa nabi-aha á ŋa baɗemme, kyaɓarnaakyaɓa tate á faká sadake ge ekka, náwa ya juwá ba iya palle kina ge ɗabakɗába, ba iya ŋanna keni tá kata ba jija. 4 Zlanaazle náza-aara, a naba ŋwanánte ge Dadaamiya, a bá ŋane: Ka juwa ka palle-ka, yá an zála debu vuye una magarka hele, kezlaranka ugje ge Baal.

5 Daaci am zamáne á miya kina keni, tá á ba aŋkwa Yahudiya á ŋere na Dadaamiya a magateraa ŋgurna, a dzeratersehe na. 6 Má kwa cenáncena ganakini Dadaamiya a magateraa ŋgurna wá, a dzeraterse aɗaba shagerire á slera-aatare-ka. Ma andze aɗaba slera-aatare wá, daaci ŋgurna na gafka ŋgurna mázle-aara.

7 Ay á kátá bamiya uwe ŋane elva ŋanna? Amaana wá: Baɗemme á emnde a Iserayiila-aha-ka una sharánsha názena tá tatayaná itare na. Sey ta shanaa ba emnde cekwa am dágave-aatare, ta shanaa ba emnde na a dzeratersaa Dadaamiya na. Emnde umele-aatare wá, ta magaa degdegire á ire. 8 Una ŋanna gevge á bá áte una á ndahaná wakita á Dadaamiya, a bá ŋane: Dadaamiya a gaterve ba seke emnde na tá an ice á háre, ice-aatare keni á geva an háɗá, tá nánka an ŋane, hyema-aatare keni ba greŋŋe ba estuwa, tá cenánka na. Sem ba vatená keni ta ba estuwa ŋanna, á bina. 9 *Dawuda keni ndza a nyanyaterve ba estuwa, a bá ŋane:

Kwakyire á náza zuze-aatare na a nyaterfenye zlegde na watse á ŋáteráŋa kappe, tá segasheka ɗekiɗeki am huɗe-aara na, sey tá mbaɗembaɗa baɗemme, lauktu watse tá tapántápa názena á de magaterná Dadaamiya na.

10 A garevge wulfe-aha ba uwe keni a naránka ɗekiɗeki. Sey Dadaamiya á faterarfe zlaɗa ba kelaazare, watse á zlanaazle ndzeɗa am itare baɗemme na.

11 Aŋkwa ndáva-aaruwa zlaɓe ádaliye, a bá iya wá: Am sarte na jaterja ektápaare ge Yahudiya-aha na wá, mbeɗarmbeɗa ba kereppe á dem haha emtu? Estuweka. Sera á elva ŋanna náwa estuwa: amaana: Itare garega haypa. Daaci Dadaamiya a ƴaterehe, a maraterán ge emnde a jeba umele mazle-aara uŋŋule á sha shifa ŋanna. A magaa una ŋanna, ba ganakini a kumarkuma áza emnde a jeba umele. 12 Ɓaakire á jirire na ta maganaa Yahudiya-aha na, a sateraa barka ge emnde baɗemme. Keɗa-aatare áte uŋŋule á Dadaamiya na ni, a sateraa rezegire estuwa ge emnde. Sakwa má watse eptsareptsa á sem sera-aara ɗeme wá, watse kwakya shagerire na á de magaterná Dadaamiya ge emnde baɗemme na.

Paul á fater magiya ge emnde na ta Yahudiya-aha-ka na

13 Kina wá, yá elvan ge kure emnde na kwa Yahudiya-aha-ka na: Iya, ganevge sleɓela á Dadaamiya ásezekure. Yá higa jipu áte slera-aaruwa ŋanna á fiyaare ŋane na. 14 Yá kátá geni tá kumetekuma Yahudiya-aha á ŋere námpire na á magaterná slera-aaruwa ge emnde umele na, watse yá lyelya emnde umele am itare kena. 15 Am sarte na Dadaamiya a ƴaa Yahudiya-aha na wá, kwakya emnde na melaremele antara Dadaamiya am duniya. Sakwa má watse lyaterválya Dadaamiya ádaliye ɗeme wá, watse kwakya emtakire na tá de shansha emnde baɗemme na. Ba itare na ndza ba seke tá an emtsa na keni, watse á saasa shifa á sem itare baɗemme.

16 Má á bá am ɗafa palle, takwala zuŋŋwire tá fán tsekemme ge slera á Dadaamiya, daaci ɗafa ŋanna baɗemme keni ba náza á Dadaamiya. Zlaɓe adaliye, má tara slalwe-aha antara uksuwe á náfá keni ba náza á Dadaamiya wá, daaci erva-aha á náfá ŋanna keni ba názá á Dadaamiya. 17 Náwa náfá umele zhera-aara anyaranyara an dzeɓa am fe á ura, ta naba ɗatsa umele-aha am erva-aha-aara, daaci ta saa erva-aha á umele á sawa am kaamba ba dey, ta se fafanuhe. Erva-aha á náfá na ta sanaa á sawa am kaamba na wá, una ŋanna á ndahá ba kure emnde na kwa Yahudiya-aha-ka na. Daaci duksa shagera na ndza tá sháná ba Yahudiya-aha na wá, kina kure keni kwá shánsha, ba seke una ni erva-aha á náfá tá shá ndzeɗa-aatare áte tara uksuwe antara slalwe-aha á náfá na. 18 Aɗaba una ŋanna, epsawaterka ɗekiɗeki emnde na ta ba seke erva-aha á náfá na ta ɗatsateraahe áte mama na. Kwá dzegwánka magateraare kurávire ɗekiɗeki, aɗaba kure keni kwa slalwe-aha-ka, kwa ba erva-aha áte mama náfá, ba erva-aha una tá shá ndzeɗa áte tara uksuwe, antara slalwe-aha á náfá. Erva-aha tá taa vaterteka ndzeɗa ge tara uksuwe antara slalwe-aha.

19 Ámbane á de bánba ura umele ganakini ta ɗatsa erva-aha náfá ŋanna áte mama na wá, ba geni tá puwa ŋere á dem sleɗe-aatare. 20 Una ŋanna keni ba jirire, amá wá, itare ta tsekwateraahe áte mama aɗaba fartareka. Ekka na shakánsha sleɗe na keni ka shanaa aɗaba faktarefe. Effa hyema ba shagera, maŋka kurávire. Arge una ŋanna, njinja á ba an lyawa á Dadaamiya am ervauŋɗe. 21 Ya ndahanaa aɗaba uwe una? Aɗaba má Dadaamiya a magaterá estuwa ge Yahudiya-aha na itare ta ba seke erva-aha ŋanna á ba an jirire wá, ká kurken ekka wá, watse á ƴakƴa emtu má faktareka an jirire? 22 Diyaweddiye ba shagera ganakini Dadaamiya wá, slemággwe jipu, amá slezlaɗa zlaɓe ádaliye: slezlaɗa jipu áte edda una má á ɗabeka uŋŋule-aara na. Ge kure kina wá, slemággwe jipu áte kure, amá sey má kwá aŋkwa ɗabaná áte názá-aara. Má ɓaaka una, kure keni watse á tsekwákuraatsekwa ba estuwa. 23 Názá Yahudiya-aha wá, má ƴaránƴa mága degdegire á ire wá, una hyefka duksa ázeŋara, á eptsateraptsa zlaɓe ádaliye á sem sleɗe-aatare ba seke una á kataná ŋane. 24 Ekkure emnde na kwa Yahudiya-aha-ka na wá, kwa ba seke erva-aha á náfá á mbeca na tá se fafanu ge náfá na shagera a dzeɓanaa ura na. Una duksa na á magaaveka ɗekiɗeki áza emndimagwaha. Má janviyaaka mága duksa estuwa ge Dadaamiya, á de janviya eptsa Yahudiya-aha á sem sleɗe-aatare emtu? Itare ta emnde na á bá am fantaufe keni ta erva-aha á náfá ŋanna an jirire ba itare!

Iserayiila-aha baɗemme watse tá de ŋezleseŋezle

25 Egdzar mama-aha-aaruwa, kwa emnde na gakurevka Yahudiya-aha na wá, yá kátá marakuránmára názena ndza nasherire na. Zlaɓe ádaliye yá kátá kwá maga eŋkale, bawanka: Ŋá áte ire ba ŋere arge Yahudiya-aha. Náwa nasherire ŋanna: Yahudiya-aha umele ta naba maganaa degdegire á ire ge Dadaamiya, amá wá, geni tá njá ba estuwa dem ba ge ɗekiɗeki-ka. Am sarte na má de fartárfe emnde a jeba umele na a dzeratersaa Dadaamiya am duniya na baɗemme, itare keni tá de eptsa á sem sera-aara. 26 Daaci má estuwa wá, *Iserayiila-aha baɗemme watse tá ŋezleseŋzle ba seke una á ndahanaa wakita á Dadaamiya na. Am wakita, a bá ŋane:

Watse á jesaarje slelya ura am berni á *Siyauna, á de bezaterá ŋane haypa-aha-aatare ge emnde á Yakubu. 27 Zlaɓe ádaliye, a bá Dadaamiya: Watse yá ŋguɗa namána-aaruwa antara itare am sarte na má watse yá ƴateraare haypa-aha-aatare na.

28 Má ge cená labáre á higa wá, Yahudiya-aha cenarka ɗekiɗeki, garevge kelaade-aha á Dadaamiya. Una ŋanna keni á wayakurantá ba Dadaamiya ge kure. Amá má áte dzera emnde-aara na a maganaa ŋane wá, ta náwiyá-aha ba itare, aɗaba ndza ta shan werre eggye-aha-aatare áza Dadaamiya. 29 Aɗaba má Dadaamiya dzersedzere emnde-aara, a gaterar barka wá, una ŋanna náza dem ba ge ɗekiɗeki, ŋane á eptseka elva-aara ɗekiɗeki. 30 Werre, ndza kwá emnde na fakuransáreka ge Dadaamiya na ba kure. Amá kina aɗaba degdegire á ire á Yahudiya-aha wá, Dadaamiya á magakurá zevarzire. 31 Watse ba estuwa ge Yahudiya-aha keni. Kina wá, zlaɓe itare tá maganá ba degdegire á ire ŋanna emtsaaɗe ge Dadaamiya, ŋane keni á magakurá shagerire ba ge kure. Amá wá, á magán ba geni a diyareddiye Yahudiya-aha á ŋere ganakini hyarephye geni á zatervárze Dadaamiya, a sarsawa á sem sera-aara. 32 Daaci á ɓelaterná ba Dadaamiya baráma ge emnde baɗemme geni a faransáreka na. Aɗaba am iga-aara, á kátá maraterá zevarzire-aara ge emnde baɗemme.

Ƴaikkire á Dadaamiya wá, jauje ge duksa baɗemme

33 Dadaamiya wá, duksa baɗemme á bá ázeŋara, slemággwe jipu áte emnde. Ɓaaka ura á diyeddiye eŋkale-aara, antara diya-aara, ira názena a njeta ŋane ganakini á emmága na, ɓaaka edda una á dzegwándzegwa pakya sera á názu am ire-aara ɗekiɗeki. 34 Ba seke una ni ta puwetaa am wakita á Dadaamiya, a bá ŋane: Ware edda una diyaadiya názena á slaslaná Yaakadada na? Áme edda una á dzegwándzegwa geva slesawari-aara na? 35 Emtu aŋkwa edda una ndza a vanta duksa ge Dadaamiya, aŋkwa á ɗabaná áte gema emtu? Ura estuwa á jarka ɗekiɗeki, á bina. 36 Aɗaba duksa baɗemme a nderanaa ba ŋane. Má uwe keni á ŋaná ba ŋane, baɗemme ba náza-aara. Galaumigálá ba ŋane palle dem ba ge ɗekiɗeki. *Aamin.

12

Elva á shifa á edda una átuge Dadaamiya

1 Yá ŋalákurá aɗaba una ŋanna egdzar mama-aha-aaruwa, geni kwá ƴaná ire á kure baɗemme ge Dadaamiya. Shifa á kure a gevge ba seke zhel kyawe na tá icaná sadake-aara ge ŋane na. Njawinja an cuɗeɗɗire áte una á kataná ŋane. Magaumága á ba áte una ŋanna, aɗaba ŋane a zamivarhe, a magamiyaa maggwire kwakya. Uŋŋule á kezlaná ugje ge Dadaamiya an jirire wá, ɓaaka arge una ŋanna. 2 Ɗabauka mága á emnde a duniya na. Amá ƴawánƴa a eptsakurteptsa ba Dadaamiya an hakuma-aara, a vakurteva ba ŋane eŋkale á jirire, kwá gevge ba seke ndza kure-ka. Daaci má gakurevge estuwa, watse kwá naba diyeddiye názena á kátáná ŋane keni. Nazena á kátáná ŋane na wá, amaana: duksa na shagera na, antara una má hayánháyá ŋane na, ira duksa na áte uŋŋule-aara na.

3 Aɗaba ŋgurna na a maginaa Dadaamiya, a naba give sleɓela-aara na wá, yá naba ndakurndaha iya ma ge ware á kure keni, ganakini ma ware á kure keni a kanteka ba ŋane ire-aara an kurávire, amá a tsaatse á bá áte deydey á ndzeɗa-aara na a vantaa Dadaamiya ge mága slera am fetarfire-aara. 4 Vuwa á urimagwe wá, ba palle zelelle. Amá wá, an uɓiya-aha antara duksa-aha gergere kwakya, daaci ma uwe keni slera-aara ba tsekemme am vuwa ŋanna. 5 Njá á miya keni ba estuwa ŋanna. Ma kwakya, amá mi ba seke vuwa á ura palle. Baɗemmire á miya má á ba an másláva an másláva. Aɗaba gamiyevge palle antara Yaisu *Almasiihu keni. 6 Zlaɓe ádaliye, Dadaamiya a magamiyaa ŋgurna kwakya, a tegamiyaa hákuma á mága slera-aha keni gergergre baɗemme. Daaci ma ware á miya keni a emmága slera-aara an hákuma na a vantaa Dadaamiya ge ŋane. Daaci edda una a shaa hákuma á mága slera á nabiyire, sey a emmága á ba áte uŋŋule-aara ba seke una a bannaa Dadaamiya na. 7 Edda una ŋane a shaa hákuma á melateru ge emnde, ŋane keni a emmága slera-aara. Edda una a shaa hákuma á kwaraterse duksa ge emnde keni, a ŋánáŋa slera-aara. 8 Edda una a shaa hákuma á faterem ndzeɗa am vuwa ge emnde áte uŋŋule á Dadaamiya, a emmága. Edda una a shaa hákuma á melateru ge emnde an nalmáne-aara, sey a emmága an ervauŋɗe-aara palle. Edda una ŋane a shaa hákuma á geve slekatafke á emnde keni, a emmága slera-aara an shagerire á ervauŋɗe. Edda una a shaa hákuma á mága maggwire, ŋane keni a emmága á ba an higa.

9 Wayauka emnde á ba áte we ba dey, amá wayauterwáyá an ervauŋɗe á kure palle. Fauka vuwa á kure am tata á mága shagerkire ɗekiɗeki, ma vaatara keni kure magaumága ba shagerire. 10 Magaumága wáyáva am dágave á kure áte wáyáva á egdza mamire; ma ware á kure keni a effa zherwe áte emnde umele an shagerire á ervauŋɗe. 11 Gawuvka emnde á masefe am slera á Yaakadada, amá gawuvge emnde a ndzendzeɗa am slera ŋanna, kwá maganá an ervauŋɗe á kure palle. 12 Ma vaatara keni gulawanaaka higa á kure ɗekiɗeki, aɗaba kwá aŋkwa an tama áte duksa á Dadaamiya. Ma am zlaɗa-ara keni, faufa ervauŋɗe ba shagera, ma vaatara keni gulawanaaka maduwa á kure ɗekiɗeki. 13 Melawaterumele ge egdzar mama-aha á kure emnde a fetarfe na tá taa hyanveka ge wedera-aha-aatare na. Lyiyaulyiya wayve-aha á kure keni an erva buwa.

14 Gawaterga barka ge emnde na tá aŋkwa fá zlaɗa áte kure, ƴekawaterarka emtaŋkire ɗekiɗeki. 15 Má tá am geɗa emnde, kure keni higauhiga antara itare; má tá an yawe á kyuwa am ice itare, kure naba kyuwaukyuwa antara itare. 16 Njawinja á ba áte ye palle antara sleriya-aha á kure. Magauka kurávire ɗekiɗeki, ma slera-ara keni naba magaumága, bawánka ganakini slera na zlaya á ŋere-ka. Zharauka ire á kure ba seke kwa emnde na kwakya diya á kure.

17 Má ura a magakuraa emtaŋkire, eptsawannaaka an emtaŋkire. Ekkure wá, tatayautátáya mága shagerire na watse emnde baɗemme tá de zlebakurzleba átekwa na. 18 Ekkure wá, mákini kwá shánsha wá, ma estara keni magaumága názena kwa dzegwanaa kure ganakini kwá njinja an hairire antara emnde baɗemme. 19 Daaci egdzar mama-aha-aaruwa, kure wá, eptsawaternaaka emtaŋkire na tá magakurná emnde na an emtaŋkire, ƴawánƴa, watse á eptsaterná ba Dadaamiya má watse nahetenáhá am ervauŋɗe-aara. Aɗaba aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya ganakini: A bántsa Yaakadada Dadaamiya: Watse yá eptsaternáptsa ba iya emtaŋkire-aatare, yá de peláná ba iya degun-aara. 20 A bá ŋane zlaɓe ádaliye: Má á wáná waya ge slekeláade á ŋa wá, naba vanteva ka názu á zuze; má á wáná ndera, vanteva názu á shushe. Má ekka magakanaamaga una ŋanna, jakja an lindi zlauzle. 21 Ƴawanánka baráma ɗekiɗeki ganakini emtaŋkire á egga midalire arge kure, amá gawegga ba kure midalire an mága maggwire.

13

Fawatersarfe ge emnde na tá an hakuma á ngumna

1 Sey emnde baɗemme tá fatersaarefe ge emnde na tá an hakuma á ngumna. Aɗaba baɗemme á emnde á hakuma, a vatertaa ba Dadaamiya hakuma ŋanna, a fanaa ba ŋane ngumna ŋanna. 2 Daaci ma ware una á maganá garɗa ge edda á hakuma á ngumna keni, edda-aara a ebzu ba elva á Dadaamiya. Emnde a mága una ŋanna tá aŋkwa fa ire-aatare á dem zawa. 3 Má ura á maga ba shagerire, ŋane ɓaaka lambe-aara átuge emnde a hakuma. Sey ba emnde a magá shagerkire una tá njá á bá an lyawa átuge itare na. Daaci má wayaŋka nja an lyawa átuge male-aha á duniya wá, emmága ba shagerire, watse tá hayák-haya. 4 Aɗaba itare keni ta emnde a slera á Dadaamiya, tá aŋkwa mbakurse ba mága shagerire. Má gakúge emtaŋkire wá, una wá, sey ká kuvaterkuva, aɗaba hakuma na a vatertaa Dadaamiya na gavka ba dey. Itare keni a tsateraa ba Dadaamiya ganakini tá gevá emnde a slera-aara. Edda una má á maga emtaŋkire wá, itare tá pelansepele an emtaŋkire-aara. Daaci una ŋanna á mara ba duksa na am ervauŋɗe á Dadaamiya na. 5 Aɗaba una ŋanna, shagera ba kwá fatersarefe ge male-aha á duniya. Una keni, a gevka aɗaba kwá kuva zlaɗa, amá aɗaba diyakurdiya am ire á kure ganakini una ŋanna an uŋŋule-aara.

6 Hadáma keni kwá puwaná aɗaba ba una ŋanna. Aɗaba itare emnde a ngumna ŋanna keni, a ɓazlateraa ba Dadaamiya geni a magarmága slera ŋanna áte shagerire. 7 Vawaterteva ma ge emnde-ara-aatare keni baɗemme. Aɗaba á ɓelateraa ba ngumna. Vawaterteva hadáma-aatare ge *emnde a jáhá hadáma; ma emnde a jaha uwe keni, vawaterteva ge emnde a jaha názena a tsanaa ngumna na baɗemme. Faufa dárádza áte emnde na hyarephye geni kwá fa dárádza áte itare, faufa zherwe áte emnde na máki zlaya-aatare na keni.

Wáyávire áte sleriya

8 Njawka an gema áte kure ɗekiɗeki. Názena á njá áte kure ba seke gema na ɓaaka halavuwa-aara ɗekiɗeki na ge kure wá, ba mága wáyávire áte emnde. Máki ura wayawáya an emnde wá, edda-aara maganaamaga názena am shairiya-aha á Dadaamiya na baɗemme. 9 A bá shairiya-aha á Dadaamiya wá: Maŋka gwardzire, jeka shifa, ileka, feka ice á ŋa am duksa á emnde. Baɗemme á shairiya-aha ŋanna náwa itare na, antara ba umele-aha na zlaɓe tá aŋkwa na keni, tá á bá am huɗe á shairiya palle na a bá: Ewwáyá sleriya á ŋa ba seke ire á ŋa, á bina. 10 Edda una má wayawáyá an sleriya-aara wá, á maganánka emtaŋkire. Daaci máki wayak-wáya an sleriya á ŋa wá, ekka magakanáamaga názena á ndahaná shairiya-aha á Dadaamiya na baɗemme.

Tsakwawamitsakwa hyema aŋkwa á sawa Yaisu

11 Daaci estuwa, wavauwáva ba shagera ge mága una ŋanna, aɗaba ba kure keni diyakurdiya ganakini zamáne na, zamane á kwá pá hare amkweka. Áza Dadaamiya wá, herzhapteherzhe sarte á lya shifa á miya náza ba ge ɗekiɗeki. Seke una am fantaufe á miya ge fetaare áte Yaakadada Yaisu *Almasiihu na ka mazla-aara. 12 Kina wá, gevge ba seke má herzhe á wera ekse, á zlálá tabeɗammire mázle-aara. Daaci halaumiyantehálá kazlaŋa na mí de wava an ŋane na am erva, ƴawamiyánƴa shagerkire na tá maganá am tabeɗammire na mázle-aara. 13 Njauminja áte uŋŋule-aara ba seke emnde na tá zlála an vaciya na. Faumifa hyema mázle-aara, gaumiyevka emnde a mbazla, bi emnde a mága máme, antara gwardzire, an dágaldagala, an shelha áte ura, ira mága dakarire. 14 Amá eksawanteksa hala-aha á Yaakadada Yaisu Almasiihu ba seke kazlaŋa á wáva á kure. Shagerkire na á kataná ervauŋɗe á kure na, á ba an ire keni dzamauka mázle-aara.

14

Habazauka sera á emnde

1 Má áte elva á wáyávire am dágáve á kure wá, viyawanaaka edda una zlaɓe gyepka am fetarfire na, habazauka sera á názena a fetaara ŋane am ervauŋɗe-aara ge shagerire na. 2 Náwa yá bakurá jeba á elva-aha ŋanna áte náza za: Ura umele, ŋane gyepgye am fetarfire, diyaadiya ganakini ma uwe keni á diya ba ezza baɗemme. Daaci ŋane, ɓaaka názu á ƴainƴa, á ezza baɗemme. Mbate, edda una zlaɓe gyepka am fetarfire na, baɗemme á hyuwa ŋane á feka áte we-aara ɗekiɗeki. 3 Daaci edda una ɓaaka názu a ƴanaa ŋane na keni, a epsaweka edda una á dzeraná an dzera duksa na. Iyau, edda una ŋane á zá ba daugdza-aara na keni, a habazeka sera á edda una baɗemme hyuwa á ezza na. Aɗaba ɓaaka edda una a ƴanaa Dadaamiya am itare. 4 Há! Ábi ŋane nave á Dadaamiya. Ekka edda una ká habaza sera á náve á ura na, ka hyef ware ka? Ma á maganá áte uŋŋule-aara ŋane, ma á maŋka áte uŋŋule-aara watse á de mbeɗa keni, naba ƴainƴa ka watse á banánba ba edda-aara ge ŋane. Ŋane keni á mbeɗeka ɗeme. Á hyefhye ndzeɗa á Yaakadada Yaisu *Almasiihu ge tsanmártse.

5 Zlaɓe ádaliye, áza ura umele, váha umele jauje ge háre-aha umele baɗemme. Amá áza ura umele wá, baɗemme háre-aha ta ba kalkale. Ge jirire wá, shagera ba ma ware keni a diyeddiye ba ŋane názena am ervauŋɗe-aara ge ɗaba barama shagera. 6 Edda una ŋane á fá dárádza á ba áte váha palle am háre-aha á bere na keni, á kátá zleba ba Yaakadada an ŋane, ba seke náza edda una á dzereka na. Iyau, edda una baɗemme hyuwa á ezza na keni á zleba ba Yaakadada an ŋane, aɗaba zuŋŋwe á slafaná we ba ge ŋane emtsaaɗe. Edda una ŋane wayaaka zá duksa baɗemme na keni, ŋane keni á magán ba ge zleba Yaakadada, á slafaná we-aara ba ge Dadaamiya ŋane keni aɗaba názena á záná ŋane.

7 Nawa yá bakuranba zlaɓe ádaliye geni, ɓaaka edda una am dagave á miya á njá an shifa ge ire-aara, ɓaaka edda una watse á emtsa ge ire-aara keni. Miya wá, ma má an shifa keni, má an shifa ba ge Yaakadada á miya. 8 Ma má an emtsa keni, má an emtsa ba ge ŋane. Daaci ma má á bá an shifa á miya, ma má an emtsa keni, baɗemme á miya ma ba náza-aha-aara. 9 Aɗaba ŋane ndza a emtsehe, amá tsettse am fáyá geni á gevge Yaakadada á emnde na tá an shifa, antara emnde na tá am fáyá keni baɗemme. 10 Ay a dakmá uwe ge ekka, ká habaza sera á egdza emmeŋa na? A dakmá uwe geni ká epsawa egdza emmeŋa na? Ábí watse baɗemme á miya mí de tse á katafke á Dadaamiya á de kyáná ba ŋane palle shairiya á miya? 11 Aɗaba aŋkwa ndahán ba estuwa wakita á Dadaamiya, a bá ŋane:

Á bántsa Dadaamiya Yaakadada: Baɗemme á emnde, watse tá se ba am sera-aara, tá se ndahaná ba itare an we-aatare geni ya Dadaamiya ba iya.

12 Daaci estuwa, ma ware keni watse á de ndahaná ba ŋane an we-aara á katafke á Dadaamiya názena ndza a maganaa ŋane na.

Maŋka názena á de vanta ektápaare ge egdza emmeŋa

13 Daaci má estuwa wá, ma ware keni a ƴanƴa hábaza sera á egdza emmeŋara na mázla-aara. Náwa názena kwá de maganá kure arge una ŋanna: Baɗemme a názena máki watse á vanta ektápaare ge egdza emmekure, watse á mbeɗa á dem haypa aɗaba kure na, magauka duksa ŋanna ɗekiɗeki. 14 Am gaŋerevge palle an Yaisu *Almasiihu, diyandiya ba jirire ganakini ɓaaka duksa na gevge haram ba ge ire-aara na. Amá ge edda una ŋane á zharán ba seke shagerka na wá, má zuze keni á zu ba haram ŋanna ba jire. 15 Máki ká aŋkwa za duksa na watse á de fanem shuŋŋula am ervauŋɗe ge egdza emmeŋa wá, daaci ekka dzalakevdzala áte baráma á wáyávire á katafke-aara. Yaisu Almasiihu a naba ƴá ire-aara, a naba emtsehe aɗaba egdza emmeŋa ŋanna, mbeɗanaaka ka aɗaba duksa na ká záná á ba á dem huɗe na. 16 Ekka wá, ndavakanundave ge ervauŋɗe á ŋa, amá má diyakdiya ganakini watse tá de wesha elva emnde aɗaba ekka wá, shagera ba ká ƴainƴa. 17 Aɗaba am tate na á nja Dadaamiya an sleksire-aara wá, duksa ƴaikke ba kazlaŋa na á vaterta Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge emnde na. Kazlaŋa ŋanna wá: Ba nja an jirire, antara hairire, ira higa. Ƴaikke ba una-aha ŋanna arge elva á náza za, antara elva á náza sha. 18 Edda una máki aŋkwa á maganá slera ge Yaisu Almasiihu áte una ŋanna wá, ŋane shánsha háyá ƴaikke áza Dadaamiya, ba emnde keni tá de zleba ba ŋane.

19 Aɗaba una ŋanna, wavaumíwáva ba shagera ge mága názena watse á samiya ba hairire, watse á dá emnde á Dadaamiya á de katafke na. 20 Badzanveka ka názena a maganaa Dadaamiya á ba aɗaba elva á náza za. Náza za wá, diyamidiya ganakini ɓaaka una haram ba ge ire-aara na. Amá máki watse á de magaterá ektápaare ge emnde wá, zlaya á ŋa-ka mázla-aara ba ge faná áte we keni. 21 Duksa na ká maganá ka wá, máki watse á de vaterte ektápaare ge egdzar mama-aha á ŋa na wá, ma hyuwa, ma mbazla, ma uwe keni, ƴáinƴa ba ɗekiɗeki. 22 Názena ni ka disaa ka am ervauŋɗe á ŋa áte jeba á duksa-aha ŋanna wá, a njinja á ba am huɗe á ŋa, am dágave á kure an Dadaamiya. An barka ba edda una á njá á ba an higa áte názena a maganaa ŋane. 23 Amá edda una a naba zu duksa an shaige am ervauŋɗe, ŋane wá, femfa ire-aara am záwá, aɗaba a gu duksa na baraaka am ire-aara. Baɗemme á názena á maganá ura, má njanteka ba shagera am ervauŋɗe-aara ganakini gevge halál wá, una ŋanna haypa.

15

Elva a mága duksa na watse emtáke áte emnde

1 Daaci miya emnde na gyaiŋerebgye am fetarfire na wá, shagera ba mí melaterumele ge emnde na zlaɓe cekwa ndzeɗa-aatare na, zharaumika ba ire á miya palle. 2 Ma ware á miya keni, magaumimága názena watse emtáke áte egdzar mama-aha á miya, watse á dáterá á de katafke am elva á Dadaamiya na. 3 Ba seke una Yaisu *Almasiihu, ŋane ndza zharaaka ire-aara. Aŋkwa elva-aara am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Zlázle na ta zlazláká emnde na a eptsiyaare ge iya, a ba ŋane. 4 Baɗemme á názena ta puwetaa am wakita á Dadaamiya werre na, ndza ta puwete ba ge kwaramise duksa áte ŋane. Dadaamiya á kátá famiyem ndzeɗa am vuwa, á kátá kwaramise farvauŋɗe, á weramita estuwa ice áte duksa-aara, geni mi fetefa tama á miya átekwa. 5 Dadaamiya edda á vanta farvauŋɗe, antara edda á fanem ndzeɗa am vuwa ge ura, a jakurammeje ye á kure, lauktu ma uwe á kure keni kwá maganá á ba áte názá á Yaisu Almasiihu. 6 Zlaɓe ádaliye, lauktu baɗemmire á kure kwá de gálá Dadaamiya Eddeŋara ge Yaisu Almasiihu an ervauŋɗe á kure palle, kwárá á kure keni átirpalle.

A higarhiga emnde baɗemme am duniya

7 Ba estuwa egdzar mama-aha-aaruwa, ba seke una ni a naba lyakurvaahe ge Yaisu *Almasiihu ge kure na wá, kure keni lyiyaulyiya emnde an ervauŋɗe á kure palle. Magaumága una ŋanna, geni baɗemme á emnde a galargálá Dadaamiya. 8 Yá ndaakur ba jirire, Yaisu *Almasiihu wá, ŋane a se melateru ge Yahudiya-aha, geni á maraterá jirire á Dadaamiya, geni ŋane á eptseka elva-aara ɗekiɗeki áte duksa na ndza a ndaater ge eggye-aha-aatare werre, ganakini watse tá shánsha na. 9 Zlaɓe ádaliye, a sawa geni emnde a jeba umele keni a galargálá Dadaamiya aɗaba zevarzire-aara. Ba seke una aŋkwa ta puwete am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane:

Yá de galáká am dágave á emnde a lárde-aha á duniya baɗemme, watse yá galakgálá am láhe-aaruwa.

10 A ba am wakita á Dadaamiya ŋanna zlaɓe ádaliye, a ba ŋane:

Ekkure emnde a lárde-aha á duniya baɗemme, higauhiga antara emnde a lárde na a eksesaa Dadaamiya na.

11 Zlaɓe zlauka emtsaaɗe, a ba ŋane zlaɓe ádaliye:

Baɗemme á kure kwa emnde a lárde-aha umele, galaugálá Dadaamiya Yaakadada, a jerka ura ɗekiɗeki ni ŋane galaaka na.

12 Nabi Aisaya keni ndza a enndáhá, a ba ŋane:

Watse a jerje ura am emnde á Yaisa, ŋane á se gev slekse arge emnde a jeba umele keni baɗemme. Baɗemme á emnde a jeba umele keni tá de shá táma á shifa aɗaba ŋane.

13 Daaci Dadaamiya edda á vante táma ge ura, a vakurteva hairire geni kwá higetehiga am ervauŋɗe á kure, aɗaba fetarfire á kure áte ŋane. Daaci estuwa, táma á kure na áte ŋane na keni, watse a gyevgye ba seke duksa-aha ŋanna dámda am erva á kure zlauzle. Á de vakurte jeba á táma ŋanna an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe.

Názena a berha Paul ge puwete elva na

14 Egdzar mama-aha-aaruwa, diyandiya ba jirire ganakini shagera ervauŋɗe-aha á kure, diyakurdiya uŋŋule á Dadaamiya baɗemme, hyaikurefhye ge tsanmaaretse ge ire á kure am dagave á kure. 15 Aley keni wá, á piyiteka duksa geni yá puwakurtepuwa elva-aha umele am wakita-aaruwa ŋanna náwa ŋane na, yá ndaakur elva-aha ŋanna á ba an ndzeɗa, geni yá sanaasa eŋkale-aha á kure áte duksa na ba kure keni diyakurdiya na. Iya ŋanna yá bakurá elva estuwa na keni, a maginaa ba Dadaamiya ŋgurna-aara. 16 Ŋgurna na a maginaa Dadaamiya na wá, aɗaba a give sleslera á Yaisu *Almasiihu am dágave á emnde na garevka Yahudiya-aha na. Ŋannaaŋa slera á ɓalaterá labáre á higa ge emnde na garevka Yahudiya-aha na an ervauŋɗe-aaruwa palle ba seke *liman á Dadaamiya. Yá kátá itare keni shifa-aatare á gevge shagera am ice á Dadaamiya, ba seke sádáke na tá vantá emnde-aara áte namaari-aara, an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. 17 Aɗaba una ŋanna, am nja-aaruwa am erva á Yaisu Almasiihu na wá, geɗantegeɗa jipu am slera á Dadaamiya na yá aŋkwa maganá ya. 18 Ɓaaka elva na yá ndahaná ya an ndzeɗa-aaruwa baɗemme seke názena a maganaa Yaisu Almasiihu am slera-aaruwa ge sa emnde na garevka Yahudiya-aha á sem sera á Dadaamiya, geni itare keni a faransaarefe. A magaa duksa ŋanna á kya slera-aaruwa, antara elva-aha na a segáshe am mbuwe-aaruwa na. 19 Sheɗekwe Cuɗeɗɗe keni marsemáre hákuma-aara, ya magaa najipu-aha gergere kwakya, ɓaaka názu ya sheɓanvaa ya am labare á higa, elva a Yaisu Almasiihu na ya ɓalanaa iya. Ya fantau am Urusaliima, kwaye ya de halavuwa átevege Iliriya. 20 Wayanwáyá jipu ɓálá labare á higa, elva a Yaisu Almasiihu am ekse-aha na ndza cenaránka emnde elva-aara ɗekiɗeki na, arge am ekse-aha na emnde cenaráncena zlauzle na, geni a danka á de dzegwanu ge slera á ura umele. 21 Yá kátá maganá áte una aŋkwa ta puwete am wakita á Dadaamiya na, a ba ŋane:

Emnde na ndza barateránka elva áte ŋane ɗekiɗeki na, baira watse tá zharanaazhara á ba an ice-aatare. Emnde na ba uwe keni ndza cenaránka áte ŋane na keni, watse tá cenáncena.

Paul maganaamaga niya a dem Rauma

22 Ser kwakya ndza yá kátá dezekure, amá shanapteka aɗaba ba una ŋanna. 23 Iva wányara-wányara una yá kátá ba dezekure, amá shapteka ɗekiɗeki, á piyita ba slera-aha. Amá kina wá, zlauzle slera-aaruwa am ekse-aha ŋanna. 24 Kina wá, njanantenja mázla-aara geni sey yá dem larde á kure emtsaaɗe, yá de puwansepuwe ázekure, lauktu watse yá zlálá á dem Aispaniya. Daaci má watse yá tse ázekure wá, yá kátá ma kwá meliyumele am shula-aaruwa ŋanna.

25 Amá am kinire na wá, zlaɓe yá eptsa á dem Urusaliima emtsaaɗe, aɗaba aŋkwa egdza slera yá de magaterán ge emnde a fetarfe na tá áhuwa. 26 Slera ŋanna wá, amaana: Emnde a fetarfe na tá am Makiduniya, antara emnde na tá am Akaya, ta magaa niya á melateru ge emnde a fetarfe na tá am Urusaliima cekwa duksa-aatare na, an názena a shanaa erva-aatare. 27 Una ŋanna keni ta shantuwa ba itare an ire-aatare. Ge jirire wá, ta magaa duksa shagera, zlaya jipu. Aɗaba ndza ta melateruwa ba Yahudiya-aha zuŋŋwe, lauktu tá shá barka estuwa áza Dadaamiya. Daaci itare keni zlaya ba ta melaterumele an nalmáne na am erva-aatare. 28 Ba seke una ya ndakurndáha na, máki zlannaazle slera á da sadake ŋanna, má danateránda nalmáne ŋanna sesse am erva-aaruwa wá, watse yá dedde emtsaaɗe á dezekure, lauktu watse yá meláná á dem Aispaniya. 29 Ba jirire diyandiya ganakini ma watse danemda ya am dágave á kure, nja na ni watse mí de njá antara kure na wá, Yaisu *Almasiihu á de gamiyar barka an tsaka ire.

30 Egdzar mama-aha-aaruwa, yá ŋalákurá aɗaba Yaakadada Yaisu Almasiihu, antara aɗaba wáyávire na a vamitaa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na, melawiyumele an maduwa-aha á kure, ŋalaumiŋálá Dadaamiya an ervauŋɗe á miya palle, ƴawamiyánka ɗekiɗeki. 31 Magaumága una ŋanna, geni a ŋezliyaaŋezla Dadaamiya áza Yahudiya-aha á ŋere na fartareka áte Yaisu Almasiihu na am Urusaliima, antara geni wedere na á diye á dehuwa na keni a lyarvaalya emnde a fetarfe na tá áhuwa an erva buwa. 32 Daaci estuwa, má wayetewáyá Dadaamiya wá, yá de shákurá á ba an higa am ervauŋɗe, yá de puwansepuwe am dágave á kure. 33 Dadaamiya wá, edda á hairire ba ŋane, a njinja an kure baɗemme. *Aamin.

16

Paul á gater use ge emnde an zhera an zhera

1 Náwa yá aŋkwa bakurá elva áte egdza emmemiya mukse, zhera-aara Faibe, ŋane egdza emmemiya am elva á Yaisu *Almasiihu. Yá ndaakurá ba iya una: Ŋane sleslera á Dadaamiya jipu am Kaiŋkairiya. 2 Daaci má daada mukse ŋanna am dágave á kure wá, lyauvaalya an erva buwa áte una ni á lyayáter ge emnde a fetarfe na. Melawanumele am wedere-aha-aara baɗemme. Aɗaba ŋane keni á magaterá maggwire ge emnde kwakya, ba iya na keni tapannaatápá maggwire-aara.

3 Gawaterga use-aaruwa ge tara Piriskila, antara zhele-aara Akilas, itare ta emnde na ndza ŋa magaa slera á Yaisu Almasiihu kerɗe. 4 Ndza ta hayaa ba á keɗa shifa-aatare aɗaba iya. Itare wá, yá zlebáterá ya palleka, baɗemme á emnde a fetarfe na garevka Yahudiya-aha na tá zleba ba itare. 5 Yá aŋkwa gater use-aaruwa ge emnde a fetarfe na tá jáháva am mba-aatare ge cena waazu na keni baɗemme. Yá aŋkwa gan use-aaruwa ge ura-aaruwa Aipaynaitus, slezuŋŋwe ge fetaare áte Yaisu Almasiihu am haha á Aziya. 6 Gawanga use-aaruwa ba kwakya ge Maari keni, ŋane mukse na wavaawáva jipu ge melakurumele am slera. 7 Gawaterga use-aaruwa ge emnde a jeba-aaruwa tara Andaraunikus, antara Yuniyus na ndza ŋgwaɗaraŋeráŋgwaɗa am daŋgay antara itare na. Má ge fetaare áte Yaisu Almasiihu wá, ta emnde a zuŋŋwe ba itare arge iya, ta emnde a ɓelá á Dadaamiya, diyardiya emnde a fetarfe una ŋanna baɗemme.

8 Yá aŋkwa gan use-aaruwa ge Ampliyatus, ŋane ura-aaruwa jipu, a jaŋermaa ba Yaakadada. 9 Yá aŋkwa gan use-aaruwa ge Urbanus ŋane keni sleslera á Yaisu Almasiihu ba seke miya, ira ura-aaruwa Istaki. Gawaterga use-aaruwa baɗemme-aatare. 10 Yá aŋkwa gan use-aaruwa ge Apailais, ŋane edda una ɓashuɓáshe duksa aɗaba zhera á Yaisu Almasiihu, marsemáre ba parakke ganakini ŋane fetarfire. Gawaterga use-aaruwa ge tara Aristubul antara emnde a huɗe á há-aara baɗemme. 11 Yá aŋkwa gan use-aaruwa ge Hirudiyaun, ŋane keni ŋa ba palle, antara emnde na tá am huɗe á há á Narkisu na tá aŋkwa ɗaba Yaakadada na keni, gawaterga use-aaruwa baɗemme. 12 Yá aŋkwa gater use-aaruwa ge egdzar mama-aha á miya ŋwasha, tara Tarifina, antara Tarifusa, ŋwasha na tá aŋkwa wava jipu an slera á Yaakadada na, ira Pairsis, ŋane keni ba egdza emmemiya mukse na wayamiwáyá jipu, aŋkwa á wava jipu ge maganá slera ge Yaakadada na. Yá aŋkwa gan use-aaruwa ba kwakya. 13 Yá aŋkwa gan use-aaruwa ge Rufus, ŋane sleslera á Yaakadada na an diya na, tá antara emmeŋara na ya gev ba seke egdza á huɗe-aara na. 14 Yá aŋkwa gater use-aaruwa ge tara Asiŋkiritus, an Filigaun, an Hairmais, an Patraubas, an Hairmas, ira egdzar mama-aha á miya emnde a fetarfe na tá antara itare, yá aŋkwa gater use-aaruwa baɗemme-aatare. 15 Yá aŋkwa gater use-aaruwa ge tara Filaulaugus, antara Yuliya, ira Nairiyus tá an egdza emmeŋara mukse. Yá aŋkwa gater use-aaruwa ge tara Aulimpas, tá antara emnde a ɗaba Dadaamiya na ta kerɗe na, yá aŋkwa gater use-aaruwa baɗemme-aatare.

16 Gauga use-aaruwa am dágave á kure an ekhya ervauŋɗe á egdza mamire. Baɗemme á emnde a ɗaba Yaisu Almasiihu na tá am ekse-aha áhuna tá aŋkwa gakur use-aatare ba kwakya.

Tsufautsufa ire á kure tá aŋkwa emnde a mbáɗá ura

17 Yá ndaha ba kure egdzar mama-aha-aaruwa: Tsufautsufa ire á kure ba shagera, aɗaba tá aŋkwa emnde na tá sá ba náza tega ye á emnde, ta mbaɗaa egdzar mama-aha-aatare kwakya, itare tá njá á ba maga ba gá jáwe arge elva na kwa tsahesaa kure zlauzle na. Njauka antara jeba á emnde ŋanna ɗekiɗeki. 18 Jeba á emnde ŋanna tá wavanu ba ge ire-aatare, palle á názu tá maganán ge Yaakadada Yaisu *Almasiihu wá, ɓaaka ɗekiɗeki. Tá ekhyaterá kwárá lailaiɗɗe ge emnde an elva-aha emtáke emtáke, tá jaterá estuwa eŋkale ge emnde na zlaɓe cekwa diya-aatare na. 19 Amá ázekure wá, una ŋanna á taa gevka ɗekiɗeki. Baɗemme á emnde diyardiya fesarefire á kure áte Yaakadada. Ekkure wá, higakuritehiga jipu. Daaci yá kátá á farfe zlaɓe ádaliye eŋkale á kure ge mága maggwire, weshawanteka an mága kelaadire. 20 Áza Dadaamiya edda á hairire wá, a juwa ba keskiya mázla-aara ganakini á de ŋgerɗanáŋgerɗa Shaitaine, watse kwá de puwa sera á kure áte ŋane.

A magakuránmaga Yaakadada Yaisu Almasiihu ŋgurna ge kure baɗemme.

21 Á aŋkwa á gakur use-aara Timaute sleslera á Dadaamiya ázerwa. Emnde a jeba-aaruwa tara Lukiyus, antara Yasaun, ira Sausipaterus, itare keni tá aŋkwa gakur use-aatare.

22 Kina wá, iya Tairtiyus na ya gev erva á Paul, yá puwaná ya wakita na keni, yá aŋkwa gakur use-aaruwa baɗemme á kure an zhera á Yaakadada.

23 Aŋkwa á gakur use-aara patuma-aaruwa Gayus; emnde a fetarfe umele na tá áhuna na keni baɗemme tá tsekwa á ba am mba-aara. Tara Airastus patáka á ŋgumna am berni na, tá antara egdza emmemiya Kawartus, tá aŋkwa á gakur use-aatare itare keni.

(( 24 A hyantehya Yaakadada Yaisu Almasiihu ŋgurna-aara áte kure baɗemme á kure. *Aamin)).

Elva a gálá Dadaamiya

25 Galaumigálá Dadaamiya, edda á hákuma ba ŋane ge ndzeɗakurte-ndzeɗa áte una tá ndahaná am labáre á higa na yá aŋkwa ɓalaterná iya ge emnde na. Elva ŋanna wá, á maramiya názena ndza a slanaa Dadaamiya werre, ndza nasherire-aara ba ge ŋane palle na. Amaana wá, ndza marateránka Dadaamiya elva ŋanna ge emndimagwaha estuwa. 26 Amá kina wá, aɗaba barka á puwa na ndza ta puwetaa nabi-aha werre áte elva á labare á higa na wá, sesse jirire-aara mázla-aara parakke áza emnde. Gevge á ba áte una ndza a ndahesaa Dadaamiya saksage, a ba ŋane: Emnde a duniya baɗemme tá de fetaare á ba áte ŋane, tá de fansare ba ge ŋane palle. 27 Ba Dadaamiya palle una edda á ilmu; aɗaba barka á Yaisu Almasiihu wá, ma vaatara keni galaumigálá ba ŋane palle. *Aamin.

1 Kaurintus-aha

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Zuŋŋwire á wakita na a puwatertaa Paul

ge emnde a

KAURINTUS

1

Ga use á Paul

1 Ba iya Paul, a eksisaa ba Dadaamiya áte waya á ervauŋɗe-aara geni yá gevge sleɓela á Yaisu *Almasiihu, ŋá aŋkwa puwakurtá ba ŋere wakita na, ŋá antara egdza emmemiya Saustainais. 2 Ŋá aŋkwa gakur use á ŋere ge kure emnde á Dadaamiya am Kaurintus. Aɗaba ŋgurna na a magakurnaa Yaisu Almasiihu, gakurevge emnde á Dadaamiya, a ɗakurtaa ba ŋane geni kwá gevge cuɗeɗɗe antara emnde na tá ƴeka an zhera á Yaakadada Yaisu ma áme keni baɗemme, ba ŋane una Yaakadada ge itare, Yaakadada ge miya baɗemme na. 3 Tara Eddemiya Dadaamiya, tá antara Yaakadada Yaisu Almasiihu, a magarakurnaamaga ŋgurna, a varakurtevá hairire.

Sláfá we á Paul aɗaba názena a velanaa Dadaamiya á kyá erva an Yaisu *Almasiihu

4 Ba kelaazare, yá ƴanka slafanaa we-aaruwa ge Dadaamiya aɗaba kure, aɗaba ŋgurna na a magakurnaa ŋane á kyá erva an Yaisu *Almasiihu na. 5 Am njá á kure kina gakurevge palle antara Yaisu Almasiihu, gakurevge emnde na ni hyakurevhye am duksa baɗemme áte uŋŋule-aara. Daaci kina wá, diyakurdiya jirire, hyakurephye kwaraterse jirire ŋanna ge emnde umele keni baɗemme. 6 Labare á Yaisu Almasiihu njaanja am kure, aɗaba kwa lyiyanaa án ervauŋɗe á kure palle am sarte na ŋá aŋkwa ɓalakurseɓále na. 7 Aɗaba una ŋanna, ɓaaka názu á ektsevuktse ázekure ge ɗába uŋŋule á Dadaamiya, kwa emnde na ni kwá aŋkwa ufa eptsa á Yaisu Almasiihu na. 8 Ba kelaazare, dete halavuwa á duniya, á de ndzeɗakurtaa ba ŋane, geni á de mbeɗakuraaka shairiya vaci sawa á Yaakadada Yaisu Almasiihu. 9 Dadaamiya a naba ɗakurte, geni kwá gevge palle an Egdza-aara Yaakadada á miya Yaisu Almasiihu. Názena ni a ndaasa ŋane na wá, baɗemme watse á de gevge, aɗaba Dadaamiya á eptseka elva-aara ɗekiɗeki.

Dágala antara tegáva á emnde a fetarfe am Kaurintus

10 Egdzar mama-aha-aaruwa, názu yá ƴekaná iya ázekure an zhera á Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu wá, a tegevka dágáve á kure, baɗemme á kure njawinja á ba áte ye palle, jawammeje am eŋkale palle, we á kure keni palle. 11 Yá ndahaná aɗaba uwe una egdzar mama-aha-aaruwa, aɗaba ta se ndahiya emnde á Kaulauwe, una ba emnde á kure, geni aŋkwa dágala-aha am dágave á kure. 12 Náwa názena yá kátá bakurná iya: Labára aŋkwa tegáva gergere am dágave á kure? Aɗaba ta bántsa emnde umele am kure: Itare tá ɗaba ba iya Paul. A ba emnde umele: ŋere wá, ŋá ɗaba Apaulaus. A ba emnde umele zlaɓe adaliye, ŋere keni ŋá ɗaba ba Piyer. A ba emnde umele zlaɓe ádaliye: ŋere wá, ŋá ɗaba *Almasiihu. 13 Uwe? Kwá kurken Almasiihu an tega gergere kwakya emtu? Emtu kwa cenáncena wá, iya Paul ta zleŋeliyaa áte dzaŋgala, ya emtsehe aɗaba kure emtu? Emtu ndza ta magakuraa baptisma na wá, an zhera-aaruwa iya Paul emtu? 14 Iya wá, yá slafaná we-aaruwa jipu ge Dadaamiya, aɗaba ndza maganakuránka baptisma ma ge ware á kure keni, má dedde ge tara Kirispus, tá an Gayus njaiŋŋe-ka. 15 Daaci ware edda-aara ni, baira á de bá ya magakuraa baptisma an zhera-aaruwa na? 16 Ane, a viyarka una ndza ya magateraa baptisma ge tara Aitiyain, antara emnde-aara na keni. Am iga a una wá, diyanka máki ndza ya maganaamaga baptisma ge ura umele. 17 Yaisu Almasiihu ɓelika geni yá se magaterá baptisma ge emnde, a ɓeli ge se ɓálá elva-aara, labáre á higa ge emnde baɗemme, wallá yá wesháná an ilmu á duniya-ka, geni a ganveka emtsa á Yaisu áte dzaŋgala seke duksa ba dey.

Hákuma antara ilmu á Dadaamiya aŋkwa am elva á Yaisu

18 Áza emnde na tá an keɗa áte uŋŋule á Dadaamiya wá, má ká ndáhá elva a emtsa á Yaisu *Almasiihu áte dzaŋgala wá, tá zharák ba seke ká ndáhá elva a uksaŋwire, amá ázemiya mi emnde na má áte uŋŋule a jirire wá, aŋkwa hákuma á Dadaamiya am huɗe á elva ŋanna. 19 Aɗaba uwe, aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane:

Emnde na tá an ilmu á duniya, yá de keɗaternaakeɗa ilmu ŋanna, yá de já eŋkale á emnde na tá an diya jipu na.

20 Daaci máki estuwa wá, emnde na tá an ilmu á duniya, áma edda á ilmu mázla-aara? Ma emnde na tá an diya kwakya am wakita, áma edda á diya kwasau? Antara emnde a gá jawe arge njá á zamane na, áma zhera-aatare? Dadaamiya ganvege ilmu á duniya názu ɓaaka námpire-aara. 21 Dadaamiya a marateraa ilmu-aara ge emnde geni tá diyeddiye ŋane, ganakini ba ŋane una Dadaamiya á jirire, amá an ilmu á duniya, emnde diyarseka ŋane ɗekiɗeki. Aɗaba una ŋanna, Dadaamiya a eksetaa barama umele an elva na mí ɓalaná miya kina, itare tá zharán ba seke elva a uksaŋwire na, amá Dadaamiya tsaatse áte elva-aara ŋanna, geni á lyaterlya an ŋane, emnde na tá fetaare áte ŋane baɗemme. 22 Yahudiya-aha itare tá aŋkwa ndava naláama, geni tá nanna duksa an ice-aatare emtsaaɗe, lauktu tá fetarfe. Yunaniŋkau-aha maa, itare tá kátá dise Dadaamiya an ilmu á ire-aatare. 23 Amá miya wá, mí ɓálá ba elva a Yaisu Almasiihu na ta zleŋelaa áte dzaŋgala na. Ge Yahudiya-aha wá, waazu ŋanna á jaterja an ervauŋɗe. Am hyema á emnde na garevka Yahudiya-aha keni maa, tá cenán ba seke elva a uksaŋwire. 24 Amá áza emnde na a dzeratersaa Dadaamiya geni tá gevge emnde-aara an jirire wá, ma Yahudiya-aha, ma emnde a jeba umele keni, elva ŋanna gevka duksa dey, diyardiya geni ba jirire aŋkwa hákuma, antara ilmu á Dadaamiya am Yaisu Almasiihu. 25 Á ba emnde umele: Názena a maganaa Dadaamiya na wá, una ba uksaŋwire, mbate jauje ge ilmu-aatare. Itare tá slán ba seke ɓaaka payɗa á Dadaamiya, mbate ɓaakire á payɗa ŋanna jauje ge ndzeɗa-aatare. 26 Egdzar mama-aha-aaruwa, ba kure na a ɗahakuraa Dadaamiya ge slera-aara na keni, zharauzhára ba shagera; ge ilmu na ta tsaa átekwa emnde a duniya wá, ábi am kure cekwa emnde a ilmu ŋanna? Ábi cekwa emnde a hákuma am kure? Cekwa emnde na tá an dárádza keni baɗemme. 27 Amá ba emnde na ni emnde a duniya tá zharáter ba seke uksaŋwa-aha na wá, Dadaamiya a dzeraterse geni tá gev emnde-aara. An una ŋanna, a fateraar zherwe jipu ge emnde na tá an ilmu á duniya. A dzerese emnde na ɓaaka payɗa-aatare, geni á fateraar zherwe ge emnde a ndzeɗa. 28 Dadaamiya a dzerese ba emnde na ɓaaka dárádza-aatare am duniya, emnde tá zharáter ba seke ma ta ɓaaka keni ba kalle na, geni á gatervege emnde na tá an dárádza na. 29 Dadaamiya a dzerese jeba á emnde ŋanna, geni ma ware keni a galeka ire á katafke-aara. 30 Ba Dadaamiya una a gakurve palle antara Yaisu Almasiihu, ba ŋane una a magaa puta, geni Yaisu Almasiihu á gev edda á ilmu á miya. Aɗaba barka á Yaisu Almasiihu ŋanna zlaɓe ádaliye, Dadaamiya a eksamite ge ma emnde a jirire á katafke-aara, a lyamisehe, a gamive emnde-aara. 31 Aɗaba una ŋanna, gevge ba seke una am wakita á Dadaamiya aŋkwa an puwa, a ba Dadaamiya: Má ura á kátá gálá ire wá, a eggálá aɗaba názena a maganaa Yaakadada.

2

Paul á ɓálá elva a emtsa á Yaisu áte dzaŋgala

1 Egdzar mama-aha-aaruwa, am duwa-aaruwa á dezekure ge ndakur názena a maraŋeraa Dadaamiya na wá, ba iya keni ndanakurka elva ŋanna an elva na zlazlaɗa tá kátána emnde a duniya na, ndaanakurka an ilmu á duniya keni. 2 Ba lauktu yá dezekure keni, ndza njanantenja ya geni yá de ndakur ba elva a Yaisu *Almasiihu, kwakya-aara ba elva a emtsa-aara, yá de farka umele ɗekiɗeki. 3 Daaci am una ndza yá am dágave á kure keni, ndza ya tapaa ba ɓaakire á payɗa am vuwa-aaruwa, ndza á wiwa lyawa jipu, yá ámbera gyaigya ba seke maagara. 4 Am sarte na yá aŋkwa á kwarakurse duksa áte elva á Dadaamiya na, ɓelanakuremka ilmu á duniya, antara elva-aha na emtake am hyema na geni sey kwá lyevalya, amá a maganaa ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe slera-aara am kure, an hákuma á Dadaamiya, kwa naba diyeddiye geni elva-aha-aaruwa jirire. 5 Daaci estuwa, fetarfire á kure a gevka áte ilmu á emndimagwaha, amá a gevge áte slera á Dadaamiya, an hákuma-aara.

Ilmu na á vatertá Dadaamiya ge emnde

6 Ge jirire wá, ge emnde na gyairebgye am elva á Dadaamiya wá, yá aŋkwa kwaraterse ilmu á jirire, amá wá, ilmu á urimagweka, ilmu á male-aha na tá an hákuma am duniya, watse tá de zle na ka. 7 Ilmu na ni yá aŋkwa ndahaná iya na wá, ilmu á Dadaamiya. Una ndza ba nasherire á Dadaamiya, ndza diyarka emndu werre. Amá wá, kwaye zlaɓe am fakta á duksa baɗemme, kerteŋ ndza an tsatse ázeŋara geni watse mí de njá antara ŋane am ɗemɗemire-aara na á maga wulwulire jipu na. 8 Ba palle keni ɓaaka ura am male-aha á duniya na una diyaadiya jeba á ilmu ŋanna. Ma andze diyardiya wá, ma andze tá jeka Yaakadada áte dzaŋgala. Aɗaba ba ŋane una edda á ɗemɗemire ŋanna wulwule jipu na. 9 Dadaamiya a magaa ba seke una aŋkwa an puwa am wakita-aara, a ba ŋane:

Názena zlaɓe nánka ice á urimagwe, názu zlaɓe cenánka hyema á urimagwe, názena slaslaaka urimagwe ɗekiɗeki na, Dadaamiya a tsatsateraa una ŋanna ge emnde-aara na wayarwáya na.

10 Amá ge miya wá, Dadaamiya a maramiyaa nasherire á duksa-aha ŋanna á ba an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, aɗaba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe diyaadiya duksa baɗemme, antara ba názu á slaslaná Dadaamiya keni baɗemme. 11 Ba emndimagwaha keni wá, aŋkwa ura ni á dzegwándzegwa dise názu am huɗe á ura emtu, má edda á vuwa-ka? Ba duksa palle an Dadaamiya keni, sey ba Sheɗekwe á Dadaamiya palle una diyaadiya názu am Dadaamiya. 12 Amá miya wá, Dadaamiya a naba vamite Sheɗekwe-aara ŋanna diyaadiya názu am ŋane na, Sheɗekwe umeleka. Dadaamiya a vamite Sheɗekwe-aara geni á melamiyumele ge cena názena á vamita ŋane. 13 Daaci má ŋá aŋkwa á kwaratersa elva ge emnde áte jeba á elva-aha ŋanna wá, ŋá kwaratersa an ilmu na ta mbaŋersa emndimagwahaka, á baŋerna ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ŋanna aŋkwa am ervauŋɗe-aatare keni na. 14 Edda una má ɓaaka Sheɗekwe Cuɗeɗɗe am ervauŋɗe-aara wá, á dzegwánka lyiya jirire na á baterná Sheɗekwe á Dadaamiya ge emnde. Ba eccena-aara keni á cenánka. Baira am hyema-aara, ŋane á cenán ba seke elva ucire, aɗaba sey ba emnde na tá an Sheɗekwe á Dadaamiya una tá cenáncena duksa-aha ŋanna. 15 Edda una aŋkwa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe am ŋane, á diyeddiye duksa baɗemme, tara una jirire, antara una mándzawe keni baɗemme, amá edda una ɓaaka Sheɗekwe Cuɗeɗɗe am ŋane wá, á taa diseka názu am edda una an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na. 16 Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Ware edda una diyaadiya názu á slaslaná Yaakadada a bina. Amá miya na má an Sheɗekwe á Dadaamiya na wá, diyamidiya názu á slaná Yaisu *Almasiihu.

3

Ŋere ŋa ba emnde a slera á Dadaamiya

1 Egdzar mama-aha-aaruwa, ge jirire wá, am duwa-aaruwa na ya dezekure na wá, ndza dzegwanánka ndakur elva áte una tá ndahater ge emnde na aŋkwa Sheɗekwe á Dadaamiya am itare na. Ndza ya bakuraa elva ba seke una tá ndaater ge emnde na ni zlaɓe tegaraaveka antara emnde a duniya ɗekiɗeki na, aɗaba ndza kwa ba seke egdzara mesheshe, zlaɓe kwá fantau an fe ge ɗaba Yaisu *Almasiihu. 2 Názu ndza ya kwarakursaa iya, ndza ba seke uɓa na tá fanu ge egdzere áŋwaslire, ndza vanakurteka ɗafa á jirire, aɗaba ndza zlaɓe kwá dzegwánka ezza-aara. Sem ba kina keni ba zlaɓe kwá dzegwánka ŋanna. 3 Áɗaba zlaɓe njá á kure geraraaveka antara njá á emnde a duniya. Kwakya shelha, antara dágala-aha am dágave á kure. An jeba á hala á kure ŋanna, kwa ba seke emnde a duniya-ka emtu? Una ba jirire, kwa ba kalkale antara itare. 4 Am ta bántsa emnde umele am kure: itare ta ɗaba iya Paul, a ba emnde umele, itare tá ɗaba Apaulus, an jeba á mága á kure ŋanna, kwa ba kalkale-ka antara emnde umele am duniya emtu?

5 Ware Apaulaus keni? Iya Paul, ya hyeb ware kena? Bukerɗe á ŋere ŋa ba emnde a slera á Dadaamiya, a ɓeláŋeraa á sem dágave á kure ge fakurá áte barama á Yaisu *Almasiihu, geni kwá gevge emnde a fetarfe. Ma ware á ŋere keni á maga ba slera na a faara Dadaamiya na. 6 Ŋere, ndza ŋa ba seke emnde a herɗa. Iya, ya dzeɓaa duksa, Apaulaus maa, a fanu yáwe, amá á walantá ba Dadaamiya palle duksa ŋanna. 7 Daaci ma slejeba duksa, ma slefanu yáwe keni hyarebka duksa, sey ba Dadaamiya palle una átire, aɗaba á walantá ba ŋane duksa na an dzeɓa. 8 Edda una a dzeɓaa duksa, an slefanu yawe, ta ba kalkale. Dadaamiya á de vaterte ba laɗa-aatare ma ge ware-aatare keni áte názena ndza a maganaa edda-aara. 9 Ŋere ŋá maganá ba slera ge Dadaamiya, slera á ŋere ba darame palle. Kure keni maa, kwa ba seke fahe á Dadaamiya, zlaɓe ádaliye, kwa ba seke bere na a fanaa Dadaamiya.

10 Iya wá, Dadaamiya a magiyaa ŋgurna kwakya ge fantau ge slera-aara am dágave á kure. Ndza ya ba seke slefa haha na diyaadiya fa haha ba shagera na, ya fanaa ekte shagera ge bere, daaci emnde umele keni tá de katafke an slera ge ndera bere átekwa. Daaci baɗemme á emnde a ndera bere ŋanna, ma ware-aatare keni a maga eŋkale ba shagera áte slera na á maganá ŋane ge ndera bere ŋanna. 11 Ekte á bere wá, an fa zlauzle, ba ŋane una Yaisu *Almasiihu, tá taa farka ekte á bere umele ge ŋane ɗekiɗeki. 12 Ate ekte á bere ŋanna, emnde umele tá de nderanu an dindar, emnde umele tá de nderanu názá-aatare an lipela, emnde umele tá de nderanu an nákwa na an dárádza jipu na. Emnde umele zlaɓe ádaliye, ma tá de nderanu názá-aatare an hazla, antara názambakárá, emnde umele ma tá de maganu an kwatsape. 13 Vaci tsa fáyá, ma slera á ware keni á de sheɓaaveka mázla-aara. Aɗaba vacite ŋanna wá, Dadaamiya á de maresemáre ma slera á ware keni, á de fanu slera-aha ŋanna ge kárá emtsaaɗe. Daaci mí de zhara gergerire á slera-aha á miya baɗemme tara una shagerire, antara una shagerkire keni. 14 Edda una má kárá zaaka tate na ndza a maganaa ŋane wá, Dadaamiya á de vante laɗa-aara. 15 Amá edda una má kárá zawza tate na ndza a nderanaa ŋane, ŋane wá, keɗanaakeɗa laɗa-aara, shifa-aara wá, á de shansha, amá wá, á de eŋzla ba zlahhe á sa am huɗe á kárá.

16 Diyakurka geni kure wá, kwa ba seke bere á Dadaamiya, á njá Sheɗekwe á Dadaamiya am kure emtu? 17 Ay degiya, ma a kyaɓanaa ware bere á Dadaamiya ŋanna, Dadaamiya á de keɗenaakeɗa edda-aara keni. Aɗaba bere ŋanna, bere cuɗeɗɗe ge Dadaamiya. Daaci ba kure una kwa bere á Dadaamiya ŋanna.

18 A darka shaitaine ge ura umele am kure, a de sláná am ervauŋɗe-aara geni ŋane gevge edda á ilmu am duniya na. Arge una ŋanna, a ganvege ire-aara ba seke edda una cekwa eŋkale-aara am ice á emnde, daaci á de shá ilmu á jirire. 19 Ya ndaanaa aɗaba uwe una, ilmu na ta disaa emnde a duniya, una ba ucire am ice á Dadaamiya. Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Á shatertuwa ba Dadaamiya ge emnde a ilmu, am ƴaimƴaimire na tá maganá itare. 20 Aŋkwa an puwa á ba am wakita á Dadaamiya ŋanna zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: Nazu tá sláná emnde a ilmu á duniya wá, ɓaaka nampire-aara áza Yaakadada. 21 Aɗaba una ŋanna, ma ware edda-aara keni a galeka ire áte ura umele ba dey. Diyaweddiye geni baɗemme á duksa á ba ázekure. 22 Ma iya Paul, ma Apaulaus, ma Silas, baɗemme á ŋere ŋá á ba am erva á kure. Ma shifa, ma emtsa, duksa na aŋkwa kina, antara una á de sawa á katafke, baɗemme ba náza á kure. 23 Amá kure an ire á kure wá, kwa emnde á Yaisu *Almasiihu, Almasiihu keni ŋane názá á Dadaamiya.

4

Elva a slera á emnde a ɓela

1 Daaci estuwa, diyaweddiye ba shagera geni ŋere emnde a ɓela á Yaisu *Almasiihu wá, ŋa ba emnde a slera-aara, Dadaamiya a faŋerar de sateranse nazu ndza diyarka am elva-aara ge emnde. 2 Diyakurdiya geni názu á kataná zánwe áza sleslera-aara wá, ba dzayyire á ervauŋɗe áte slera na a faara ŋane. 3 Ázerwa ge iya wá, ɓaaka lámbe-aaruwa áte názena kwa sliva kure, ma emndimagwaha tá nderita elva-ara ge dise dzayyire á ervauŋɗe-aaruwa keni, iya ɓaaka lámbe-aaruwa átekwa. Ba iya an ire-aaruwa keni njananteka ya am ervauŋɗe-aaruwa geni dzayye ervauŋɗe-aaruwa. 4 Diyanka ɗekiɗeki, má sem ba kina keni kwasau ba zlaɓe aŋkwa duksa mándzawe am ervauŋɗe-aaruwa. Amá yá taa bánka ganakini ya cuɗeɗɗe baɗemme. Sey á de kyáná ba Yaakadada palle shairiya-aaruwa. 5 Aɗaba una ŋanna, hadzalauka am elva ɗekiɗeki geni kwá njanta kure názu am huɗe á ura. Amá ufaufa ba náza á Yaakadada Yaisu *Almasiihu palle. Vacite na má de samsa ŋane, baɗemme á názena an sheɓe kina, antara názena am huɗe á emnde, baɗemme á de sansese. Daaci ma ware keni á de galaná ba Dadaamiya aɗaba slera-aara, ma ndza a magaa kwakya, ma ndza a magaa ba cekwaaŋguɗi keni.

6 Ya ndaase elva-aha ŋanna estuwa áte ire á ŋere antara Apaulaus na wá, ba geni kure keni kwá zharaná áte ŋere názena á kátá ndahana elva ŋanna. Názena yá kataná iya ázekure wá, ma am uwe keni ɗabauɗába á ba áte una am wakita á Dadaamiya, geni ma ware á kure keni a galeka ire áte ura mázle-aara, a epsaweka ura umele keni. 7 A gakvaa ware male arge emnde? Ábi baɗemme á názena ka shanaa ka a vaktaa ba Dadaamiya? Ay labára kena ká gálá ire átekwa ba seke ka ganaa ba ekka an ndzeɗa á ŋa na?

8 Ekkure, kerteŋ njakurantenja am ervauŋɗe á kure geni shakuránsha názena kwa katanaa kure baɗemme, an emtsa waya á kure, gakurevge slekse-aha an ire á kure. Amá ŋere wá, estuweka. Wayanwáya geni kwá gevge slekse-aha ba jirire am ice á Dadaamiya, lauktu watse mí de njá átirpalle antara kure am ƴaikkire-aara. 9 Ŋere emnde a ɓelá á Yaisu *Almasiihu wá, yá zharán ba seke Dadaamiya a daŋeraa á dem kataliya á emnde ba cakcake, ŋa ba seke emnde na ŋáteraaŋa shairiya a emtsa, tá de ceɓa shifa-aatare áte ice á zlamáha na áza emnde. Am duniya baɗemme gaŋerevge ba seke názá ezzhara, tá ámbera eddzaka na, antara ba malika-aha keni tá zhara ba ŋere. 10 Ŋere gaŋerevge ba seke uksaŋwa-aha áza emnde aɗaba zhera á Yaisu Almasiihu, amá kure wá, kwa bántsa kure, kwa emnde a eŋkale aɗaba kwa náza-aha-aara. Ŋere ŋa emnde na ɓaaka payɗe á ŋere, amá kure wá, kwa emnde a ndzeɗa, kwa emnde a dárádza, ŋere, ŋa emnde na ɓaaka ɗemɗemire á ŋere. 11 Se ba am kina keni á ceɓaŋerá ba lámbe, á wáŋerá ba waya antara ndera, náza tsekwa á ŋere keni ɓaaka, ɓaaka há á ŋere keni ge ŋere. 12 Ŋá maga mbera á ŋere geni ŋá shansha ba názu ŋá zuze ge we á ŋere. Má tá zlazlaŋerzláze emnde, ŋere ŋá gater barka, ma tá fá ba zlaɗa-ara áte ŋere keni ba ŋá fá ervauŋɗe. 13 Má emnde tá za vuwa á ŋere, ŋere ŋá eptsaterá an elva lailaiɗɗe. Ŋere gaŋerevge ba seke ɗugje áza emnde, se ba am kina keni tá zharáŋer ba seke názu tá de puwanve áte ɗugje.

14 Ya puwakurte una ge gula higa á kure an ŋane ka, amá yá vakurte ba sawari-aha-aaruwa, aɗaba wayanakurwáyá an ervauŋɗe-aaruwa palle. 15 Ma kwa shaa ba emnde debu ge kwarakurse elva á Yaisu *Almasiihu keni wá, edda una gevge ba seke eddekure am emnde ŋanna wá, sey ba palle. Eddekure ŋanna ba iya. Aɗaba ndza ya dakurnaa ba iya zuŋŋwe elva á Dadaamiya. 16 Daaci, táslawa á kure, gawevge ba seke iya. 17 Aɗaba una ŋanna kina yá ɓela Timaute ádezekure, á de yehakuranteyeha ŋane njá-aaruwa am elva á Yaisu Almasiihu. Názena á de kwarakursa ŋane ba palle antara una yá aŋkwa maganá iya am dágave á emnde a fetarfe ma áme keni baɗemme. Aɗaba ŋane gevge ba seke egdza-aaruwa, slewaya-aaruwa, dzayye ervauŋɗe-aara áte elva á Yaakadada.

18 Kwakya emnde tá gálá ire am dágave á kure, itare ta kurken watse yá duka ádezekure ba ɗekiɗeki. 19 Amá má wayetewáyá Dadaamiya wá, yá aŋkwa duwa ba herzhe na. Daaci yá de nanna názena ta maganaa itare emnde a gálá ire ŋanna, ɓaaka wedere-aaruwa áte názena ta ndahanaa itare, nampire wá, ba názu ta maganaa itare. 20 Ya ndahanaa aɗaba uwe una, aɗaba Dadaamiya á ganveka sleksire-aara aɗaba nara á urimagwe, sey má aŋkwa hákuma-aara am edda-aara. 21 Kwá kátá uwe kure kina ázerwa? Kwá kátá yá duwa an kurpe am erva emtu? Yá duwa an hairire, antara háyáva-he?

5

Shairiya á emnde a mága gwardzire

1 Ma áme keni yá cena tá ndaha ba elva á kure geni kwa emnde a mága gwardzire, ba emnde na ɗabarka Dadaamiya keni tá maŋka jeba á una ŋanna. Aɗaba yá cena aŋkwa ura am dágave á kure á zlava an mukse á eddeŋara. 2 Kelaa ma kwá kyuwa aɗaba haypa na jesarje am dágave á kure, amá kure kwá gálá ire zlaɓe ádaliye. Naba ŋgyawanseŋgye edda una a magaa laakire ŋanna am dágave á kure. 3 Iya wá, ɓaaka irice-aaruwa am dágave á kure, amá am ervauŋɗe-aaruwa wá, yá á ba am dágave á kure. Yá bakurá ba jirire: Edda una a magaa duksa estuwa am dágave á kure na, ba kalkale irice-aaruwa keni aŋkwa am dágave á kure, áte náza-aaruwa wá, ɓelanarɓelá ya shairiya ge edda-aara zlauzle. 4 Ya ɓelaar shairiya ŋanna an zhera á Yaakadada Yaisu *Almasiihu. Náwa názu yá bakurná iya: naba jawammeje am dágave á kure, una ba jirire geni am ervauŋɗe-aaruwa iya keni yá á ba am dagave á kure, hákuma á Yaakadada Yaisu *Almasiihu aŋkwa am dagave á kure. 5 Daaci ura estuwa, naba ƴawanánƴa ge Shaitaine geni a keɗekeɗa vuwa-aara, amá á de shá shifa vacite na má watse Yaakadada Yaisu Almasiihu á se kyá shairiya á emnde baɗemme na. 6 Aley ni kure kwá gálá ba ire na wá, ábi una uŋŋule-aara-ka. Emtu diyakurka ganakini egdza shahi á makala ba cekwaaŋguɗi á naba tsantetse ukpa na an wáslá na baɗemme emtu? Amaana: Egdza haypa ba cekwaaŋguɗi, á naba hyemhya am kure baɗemme. 7 Daaci sawansese emgyegwe a haypa na ba seke shahi á makala na am dágave á kure, daaci kwá gevge emnde cuɗeɗɗe duksa á kure. Diyandiya tsa geni Dadaamiya a gakurve vatene-ka emnde cuɗeɗɗe, aɗaba Yaisu Almasiihu emtsamtsa aɗaba miya, ŋane gevge ba seke zhel kyawe na tá icaná am muŋri á *Paska na ge miya. 8 Daaci zaumiza muŋri á Paska á miya, amá wá, ɓaaka shahi á makala am huɗe-aara. Amaana: magaumika emgyegwe a haypa na ba seke shahi á makala na, amá njauminja cuɗeɗɗe, magaumimága jirire.

9 Am wakita na ndza ya puwakurte zuŋŋwe keni, ndza ya bakuránba geni njauka an emnde a mága gwardzire. 10 Dzamanka iya áte emnde a mága gwardzire na ta ɓaaka am elva á Yaisu *Almasiihu, bi emnde a fá ice am duksa á ura, bi neyle-aha, bi emnde a mága hele. Ndanka ya áte emnde a duniya baɗemme, aɗaba ká taa piyeteka una, sey má ká njeka am duniya ba ɗekiɗeki. 11 Elva-aaruwa ge iya wá, edda una ni aŋkwa á ɗaba Yaisu Almasiihu, mele zlaɓe ádaliye ni á de maga gwardzire, bi á maga wáya á duksa á ura an ervauŋɗe-aara baɗemme, bi á de maga hele, bi á pesha emnde an zlázle, bi á gev slembazla, bi á ila duksa á emnde na wá, ura estuwa njauka kerɗe, baira ba ge zá duksa keni fauka erva á kure á dem tasa palle antara ŋane. 12 Shairiya á emnde na fartarka áte Yaisu Almasiihu wá, una slera-aaruka, banakuránka una ŋanna. Ay emnde na tá am kure keni kwá kyeka shairiya-aatare emtu? 13 Náza emnde na fartareka áte Yaisu Almasiihu wá, á de kyaná ba Dadaamiya an ire-aara shairiya-aatare. Ekkure wá, magaumága ba una am dágave á kure áte una a ndaasa wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Bakausebáke slemaga duksa mándzawe am dágave á kure na.

6

Dawánka shairiya á kure á deza emnde a duniya

1 A ba iya wá: má tsekwaatsekwa dagala am dágave á kure, kelaa ma kwá dánda á deza emnde á Dadaamiya ni, kure kwá de puwa ugje áza emnde na fartarka áte Yaisu *Almasiihu ɗekiɗeki na wá, una ni ba shagera? 2 Diyakurka ganakini aŋkwa á sawa sarte umele, watse tá de kyáná ba emnde á Dadaamiya shairiya á emnde a duniya na baɗemme emtu? Má watse kwá de kyáná kure shairiya á nalgaadama ni, kwá dzegwánka ba egdza shairiya cekwaaŋguɗi emtu? 3 Diyaweddiye una ba shagera: am sarte ŋanna, ba malika-aha á Dadaamiya keni watse mí de kyáná ba miya shairiya-aatare. Máki estuwa, labára mi kyeka shairiya á miya á ba am zamane á miya na keni? 4 Daaci má jerje lámare á duniya am dágave á kure wá, kwá dánda elva ŋanna á deza emnde a duniya na ɓaaka slera-aatare ɗekiɗeki am aiklaisiya na, geni tá de kyáná itare shairiya á kure emtu? 5 Jeba á una wá, zherwe jipu. Há! Ba palle keni ɓaaka sleŋkale am dágave á kure geni á tsanaatse elva am dágave á emnde a fetarfe emtu? 6 Kwa emnde a fetarfe ni kwá de puwar ugje ge ire á kure áza emnde na fartarka áte Yaisu Almasiihu, una ni ba shagera? 7 Ge jirire wá, aŋkwa haypa á kure baɗemme, ma kwá de puwa ugje ŋanna á ba áza emnde á Dadaamiya keni. Una ŋanna á márá ba tsaftsafire á kure áte barama á Dadaamiya. Ma ura a magakte kelaadire, ma a ilu duksa á ŋa keni, shagera ba farvauŋɗe, arge dá ura á dem shairiya. 8 Baira ɗeme, kure keni kwá maga ba kelaadire ŋanna tsa am ekte ge emnde umele, kwá aŋkwa zlerma duksa-aatare ma gakurevge ba egdzar mama-aha am elva a Yaisu Almasiihu keni. 9 Diyakurka geni baɗemme á emnde a mága kelaadire tá taa demka á dem zlanna á Dadaamiya emtu? Jawanaaveka ge uŋŋule a jirire: Emnde a mága dákarire, emnde a kyula hele, emnde a mága gwardzire, an emnde na tá zlava an zála ba seke itare ákurá mukse, 10 zlaɓe ádaliye neyle-aha, antara emnde a fá ice am duksa á ura, emnde a mbazla, emnde a pesha ura an zlázle, ira emnde a za baráma, baɗemme á kelaade-aha ŋanna, itare tá shánka zlanna á Dadaamiya. 11 Emnde umele á kure, njá-aatare ndza ba estuwa werre. Amá kina wá, aɗaba zhera á Yaakadada Yaisu *Almasiihu wá, kwá an bara áza Dadaamiya, a gakurve emnde-aara, a gakurve emnde cuɗeɗɗe an hákuma á Sheɗekwe-aara.

Dadaamiya nderaaka urimagwe ge mága dakarire an vuwa-aara

12 Ta bántsa emnde umele á kure: ma mága jeba-ara keni piyaaka, duksa baɗemme gevge ba halál. Una ba estuwa, amá wá, duksa baɗemmeka una watse emtake áte itare. Iya keni yá slaslán ba estuwa geni ma mága jeba-ara keni piyaaka, duksa baɗemme gevge ba halál ge iya, amá wá, yá eksarka ɗekiɗeki gev náve á duksa umele. 13 Kwa bántsa kure zlaɓe ádaliye: náza za wá, ba ge zana á dem huɗe, huɗe keni ba ge za náza za á demkwa. Una keni ba jire ba estuwa. Ay degiya, vacite umele, tara huɗe antara náza za ŋanna baɗemme tá de keɗa baɗemme. Ay vuwa á urimagwe keni Dadaamiya a nderán ge mága dakarire an ŋane emtu? Aꞌaa estuweka, Dadaamiya a nderami ba ge Yaakadada Yaisu *Almasiihu, Yaakadada keni ge vuwa á urimagwe, aɗaba á ŋámiya ba ŋane. 14 Dadaamiya wá, tsantetse Yaakadada Yaisu am faya, á de tsamitetse miya keni an vuwa á miya baɗemme an hákuma-aara.

15 Diyakurka ganakini vuwa á kure uɓiya á Yaisu Almasiihu emtu? Mi dzegwándzegwa tevaa uɓiya á Yaisu Almasiihu, mi de jaterme an vuwa á záware emtu? Una á taa gevka dámmaru. 16 Diyaweddiye ba shagera ganakini má edda-aara a demaa am mukse záware, garevge ba vuwa palle antara ŋane. Una wá, a ndaana wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Emnde buwa ŋanna, tá gev ba vuwa palle. 17 Ba duksa palle ge edda una a vante ervauŋɗe-aara ge Yaakadada keni, ŋane, tá an Yaakadada, tá gev ba palle am shifa-aatare.

18 Aɗaba una ŋanna, camarauka tate á gwardzire ɗekiɗeki. Nja á haypa na á maganá urimagwe na, baɗemme á taa gevka palle antara vuwa á edda-aara, amá edda una a de magaa gwardzire wá, a maganta ba ŋane kelaadire ge ire-aara. 19 Diyakurka geni vuwa á kure bere á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe emtu? Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na a vakurtaa Dadaamiya na á njá am kure. Kwá kwaraná kure-ka vuwa á kure. 20 Dadaamiya a varakurse an duksa na jauje ge ndzeɗa á urimagwe. Aɗaba una ŋanna, an vuwa á kure baɗemme, magaumága ba názena ni kwá zleba ba Dadaamiya palle an ŋane.

7

Elva áte nika

1 Nawmbare jawápa á ndáva á kure, ndza kwa puwite áte nalmesheri á kure: Ate iya wá, máki zhele á camareka tate á mukse ba ɗekiɗeki keni ba shagera. 2 Amá aɗaba sabaaba á gwardzire wá, ambane ma ware keni á gá mukse palle, mukse keni á de gá zhele geni ŋane tá njá kerɗe. 3 Daaci sey zhele á vante wedere-aara ge mukse-aara, mukse keni á yanveka wedere-aara ge zhele-aara. 4 Aɗaba ɓaaka hákuma á mukse arge vuwa-aara, á kwaraná zhele-aara. Ba estuwa ge zhele keni, ɓaaka hákuma á zhele arge vuwa-aara, á kwaraná ba mukse-aara. 5 Daaci kure, tara zhele an mukse, piyawapteka ɗekiɗeki am dágave á kure, sey má zlakuruzle am ndáhá geni kwá de njá gergere am sarte cekwaaŋguɗi, geni kwá ƴeka áza Dadaamiya. Am iga-aara wá, jawammeje zlaɓe ádaliye geni a mbeɗakuraaka Shaitaine á dem haypa, aɗaba cekwire á farvauŋɗe á kure.

6 Elva na yá aŋkwa bakurná iya na wá, gevka laarire, yá kátá bakurá ba ni ma ura-ara keni ba shagera ba una a eksesaa edda-aara. 7 Ate iya wá, yá kátá emnde baɗemme tá njá ba seke iya. Amá á taa gevka, aɗaba ma ware keni á ba an názena a wayanantaa Dadaamiya; ge ura umele á vante waya nika, ge umele á vante ndzeɗa ge nja an ire-aara ba ŋane palle.

8 Kina wá, yá elvan ge emnde na zlaɓe gareka nika na, antara ŋwasha na a keɗaa zála-aha-aatare; itare wá, shagera tá njinja ba seke iya. 9 Amá má kwá taa kwaruka vuwa á kure wá, ambane kwá ŋguɗa nika. Ŋgulme ba una ŋanna arge njá an mbagerire ba kelaazare.

10 Ge emnde na tá an nika zlauzle wá, una elva-aaruka, a fakuraara ba Yaakadada, geni mukse, a tegaraaveka ɗekiɗeki an zhele-aara. 11 Má gevge ni tegaraavetege an zhele-aara wá, sey á njá ɓaaka zhele, bi á se mela antara zhele-aara. Ba estuwa ge zhele keni, a ɓelanaaka mukse-aara ɗekiɗeki.

12 Náwa una wá, yá ndahater ge jugená á emnde umele: una Yaakadada-ka, yá baterná ba iya: máki aŋkwa zhele na fetarfe áte Yaisu *Almasiihu, an mukse na fetareka, a ɓelanaaka mukse-aara. 13 Ba duksa palle ge mukse na fetarfe, máki á mba á zhele na fetareka, má zhel ŋanna wayaawáyá an mukse-aara, a njinja am mba á zhele-aara. 14 Ya ndahanaa aɗaba una ka, aɗaba zhel ŋanna zlaɓe fetareka na, ŋane keni ba gevge cuɗeɗɗe aɗaba mukse-aara. Mukse keni má zlaɓe fetareka, ŋane keni ba gevge cuɗeɗɗe aɗaba zhele-aara. Má ɓaaka una wá, egdzara-aatare tá gevka cuɗeɗɗe, amá estuweka, egdzara keni ta cuɗeɗɗe-aha. 15 Amá má gevge ni edda una fetareka na á kátá tegaava an slefetarfe wá, naba vawanteva baráma. Daaci una jauje na, ma mukse, ma zhele keni am iga á lámare ŋanna, ŋane gevge ba egdza zhele, aɗaba Dadaamiya a ɗahákur geni kwá njinja an hairire. 16 Ekka mukse, diyakdiya ba jirire ganakini ká de lyelya zhele á ŋa emtu? Ma ka zhele keni, diyakdiya ba jirire ganakini ká de lyelye mukse á ŋa emtu?

Ma ware keni a njinja á ba áte njá-aara na a ɗahanaa Dadaamiya

17 Duksa palle wá, ma ware keni a eɗɗaba barama á Dadaamiya áte una á maranná ŋane, a tatayeka gev seke ura umele, a tsaatse á ba áte njá-aara ŋanna ndza a ɗantaa Dadaamiya am kwa na. Kwaya ŋane názena yá fateraare ya ge aiklaisiya-aha na ma tá áme keni baɗemme. 18 Má ura a shaa ɗaha á sawa áza Dadaamiya am sarte na an ɓela am sheɗekwe, a eptseka elva, a tsaatse á ba áte nja-aara ŋanna. Edda una a ɗantaa Dadaamiya am sarte na zlaɓe demka am sheɗekwe keni, a dzameka elva a dem sheɗekwe mázla-aara. 19 Ma edda una demka am sheɗekwe keni, dem sheɗekweka una duksa, edda una an ɓelá am sheɗekwe keni, dem sheɗekwe hyepka ba názara keni. Duksa ƴaikke wá, sey ba ɗába názu a ndahanaa Dadaamiya. 20 Daaci ma ware keni, a tsaatse á ba am tate-aara na ndza a ɗantaa Dadaamiya am kwa ge se ɗaba ŋane na. 21 Ɗaha á Dadaamiya a de beráká am návire emtu, geni ká se ɗaba ŋane? Má estuwa, dzameka ire á návire mázla-aara, amá máki jerje pute umele geni ká gevge egdza zhele wá, una keni ba shagera ge ekka. 22 Yá ndahaná aɗaba uwe dzameka ire, aɗaba má ura am návire, Yaakadada a ɗante geni á ɗaba ŋane, edda-aara gevge ba seke egdza zhele áza Dadaamiya. Ba estuwa ge edda una á kwaraná ŋane ire-aara am duniya na keni, má a ɗantaa Dadaamiya geni á ɗaba ŋane, edda-aara keni gevge náve á Yaisu *Almasiihu. 23 Dadaamiya á varakurse an duksa ƴaikke jauje ge ndzeɗa á urimagwe, daaci gawevka náve-aha á emnde ɗekiɗeki. 24 Estuwa egdzar mama-aha-aaruwa, ma ware á kure keni njawinja á ba am tate na ni ndza a ɗakurtaa Dadaamiya átekwa na, njawinja ba estuwa á katafke-aara.

Elva a emnde na zlaɓe gareka nika an mukse na a keɗaa zhele-aara

25 Ate elva a gyaale-aha, antara dawale-aha wá, una wallá ya cenaaná áza Yaakadada, wallá uwe, yá vakurte ba sawari-aaruwa. Diyakurdiya geni Yaakadada a magiyaa ŋgurna, ganevge ura-aara, daaci hyainevhye geni kwá cena názu yá bakurná iya. 26 Aɗaba kwakyire á wahála na yá zharaná ya na wá, má ura á njá ba estuwa keni mándzaweka, a ba iya. 27 Daaci ekka edda una ká an nika á ŋa zlauzle wá, tatayeka ica nika á ŋa. Amá ekka edda una zlaɓe ŋguɗaŋka nika wá, sleka elva á nika mázla-aara. 28 Ma ká gá mukse keni mándzaweka, ma gyaale keni máki á de gá zhele haypa-ka, amá duksa palle wá, emnde na garega nika na wá, aŋkwa wahála ázetare ma vaatara keni. Daaci yá kátá lyakurse á ba am wahála ŋanna.

29 Egdzar mama-aha-aaruwa, názu yá bakurná iya wá, náwa zamáne á miya na á de haraaka kwakya mázla-aara. Daaci kure emnde na kwá an ŋwasha keni, magawanaamaga duksa ge Dadaamiya ba seke kwa ɓaaka an ŋwasha. 30 Kure emnde na kwá am laruwa keni, gawevge ba seke ndza shakurka emtaŋkire; emnde na tá am geɗa, a zhararzhára higa-aatare ba seke hyefka duksa; emnde a shákwa kazlaŋa á duniya keni a garevge ba seke ɓaaka duksa-aatare. 31 Daaci baɗemme á názena á maga slera á ba an kazlaŋa á duniya na, fauka ire á kure átekwa, aɗaba duniya na á de zle.

32 Wayanka kwá hyá lyuwa an duksa umele ɗekiɗeki. Edda una gaaka mukse, ŋane á fá hyema á ba áte názu á kataná Yaakadada, á kátá maga ba názu á de hayánháyá Yaakadada. 33 Amá edda una an mukse wá, estuweka. Ŋane á shuŋŋula ba kazlaŋa á duniya geni á geɗantegeɗa mukse-aara an ŋane, ámbera á dzámá slera á Dadaamiya keni. 34 Daaci ŋane ire-aara gevge bubuwa. Ba duksa palle ge ŋwasha keni. Mukse má gaaka zhele ba ɗekiɗeki, antara una zlaɓe gyaale wá, itare ire-aatare á ba áte namaari á Yaakadada, tá tataya vante ire-aatare, antara ervauŋɗe-aatare baɗemme ge Dadaamiya. Amá mukse á zhele wá, ŋane á hyá lyuwa á ba an kazlaŋa á duniya, á kátá á geɗante zhele-aara an ŋane. 35 Baɗemme á elva-aha na, yá tsakán ge piyakurte duksa umeleka, yá kátá ba njá á kure, yá kátá kwá maganaamaga názu zlaya, ira kwá vante ire á kure baɗemme ge Yaakadada.

36 Kina wá, mí ndáhá elva á dawale, má tá kátá pákyáva an gyaale na á shebaná ŋane. Amá má ervauŋɗe-aara ndunde gyaale ŋanna, diyeddiye geni ba gyaale ŋanna keni á de zlaɗa ervauŋɗe-aara kwakya áte una ŋanna, ervauŋɗe-aara á kátá ba tá ŋguɗa nika an gyaale, daaci ɓaaka haypa am huɗe-aara ɗekiɗeki, ba á gá gyaale-aara, a piyaraterteka názu njarantenja am ervauŋɗe-aatare. 37 Áma máki egdza dawale njantenja am ervauŋɗe-aara geni á pekya ge sheba gyaale mazla-aara, ɓaaka sawari á emnde umele am huɗe-aara, a tapanaa ba ŋane am vuwa-aara geni á dzegwándzegwa nja estuwa, á ŋanaaŋa vuwa-aara, daaci ma gaaka mukse keni a magaa ba shagera. 38 Jirire á elva ŋanna wá, edda una gaaga mukse keni a magaa duksa shagera, amá átira ba edda una má gaaka mukse na.

39 Ge mukse á zhele, am sarte na zlaɓe zhele-aara aŋkwa an shifa, an piya ganakini á pakyaava an zhele-aara, á de gá umele, sey má keɗaakeɗa zhele lauktu mukse á gevge egdza zhele; amá keni sey á de gá ba slefetarfe seke ŋane. 40 Amá áte iya wá, á de shá higa kwakya má á njá an há-aara mázla-aara, arge una á de ga zhele umele na. Iya keni yá tama a binaa ba Sheɗekwe á Dadaamiya.

8

Elva a za názu ta icanante ge hele

1 Kina wá, mí habaza elva a hyuwa na tá icanante ge hele na. A ba kure, baɗemme á miya diyamidiya jirire á elva ŋanna, una ba jire. Ay degiya, diya ŋanna á dá ura á dem kuraavire, sey ba wayavire palle una á dá emnde a fetarfe á de katafke. 2 Má bánba edda-aara, iya wá, diyandiya duksa mázle-aara, ŋane zlaɓe shanka ŋane eŋkale á jirire. 3 Amá edda una aŋkwa á ɗaba Dadaamiya áte waya á ervauŋɗe-aara wá, ŋane an diya áza Dadaamiya.

4 Ate elva a zá názu tá icanante ge hele wá, kwá kátá yá bakurá uwe? Náwa, baɗemme á miya diyamidiya geni zhera ba hele tá maganá emnde am duniya na, ɓaaka námpire-aara. Diyamidiya zlaɓe ádaliye geni Dadaamiya wá, buweka sey ba palle. 5 Gevge wá, duksa-aha na áte samaya, una áte haha, kwakya názu emndimagwaha tá kezlater ugje ba seke dadaamiya. Kwakya duksa-aha na garevge dadaamiya-aha áza emnde umele am duniya. Duksa-aha umele kwakya garevge ba seke Yaakadada-aha arge emnde. 6 Amá ázemiya wá, ɓaaka Dadaamiya umele sey ba palle, Eddemiya na duksa baɗemme a nderanaa ba ŋane, shifa á miya, a nderamiya ba ŋane, mi emnde-aara. Yaakadada keni sey ba Yaisu *Almasiihu palle, Dadaamiya ndza a nderaa duksa baɗemme áte erva an ŋane; shamiyánsha shifa kina aɗaba ŋane.

7 Amá kure, emnde umele á kure zlaɓe diyarka jirire á elva ŋanna, geni ɓaaka námpire á hele ɗekiɗeki na. Daaci má tá aŋkwa zá názu ta icanante ge hele wá, kerteŋ tá fetarfe am ervauŋɗe-aatare geni itare keni tá á ba am hele ŋanna. Ya ndahanaa aɗaba uwe una, aɗaba emnde ŋanna ndza mbarsembe mága hele ba estuwa, mele zlaɓe ádaliye keni zlaɓe gyarebka am elva á Dadaamiya. Daaci itare ma ta zu vaatara hyuwa ŋanna keni, tá fetarfe á ba an jirire am ervauŋɗe-aatare geni ta magaa duksa shagerka. 8 Má ge jirire wá, á badzámiya náza za-ka an Dadaamiya. Ma zamiyuze keni á sagamika, ma zamika keni ɓaaka názu á gula áte miya.

9 Ekkure wá, kwá kwaraná kure ire á kure, ge zá názu kwá kataná kure. Amá wá, magaumaga eŋkale, geni a mbeɗeka edda una zlaɓe gyebka am fetarfire na aɗaba kure. 10 Amaana: ba seke edda una zlaɓe gyebka am fetarfire na, máki á zhara ka edda una gyakebgye na, ká aŋkwa njá am tate á maga hele, ká ámbera zá duksa á hele, daaci fakanemfa ndzeɗa am vuwa ge ŋane na zlaɓe gyebka am fetarfire na, ge eptsa á dem hele ka emtu? 11 Daaci diyeddiye ba shagera geni ŋane ŋanna zlaɓe gyebka am fetarfire á eptsa á dem kataliya na wá, aɗaba ba ka na gyakebgye na. Ay degiya egdza emmeŋa ba ge ekka, Yaisu *Almasiihu a ƴaa shifa-aara aɗaba ŋane. 12 Má nja á kure ba una wá, kwá aŋkwa maga kelaadire áte egdzar mama-aha á kure na zlaɓe gyarebka am fetarfire na; an una ŋanna, kwá aŋkwa puwaterpuwa á dem dzámá ire. Diyaweddiye geni kwá magaterán ge egdzar mama-aha á kure-ka palle kelaadire ŋanna, amá kwá maganán ge Yaisu Almasiihu. 13 Máki watse á mbeɗa egdza emmerwa aɗaba názu ya zuwa iya á dem huɗe, ambane yá zeka hyuwa ŋanna, geni a vananteka ektápaare ge egdza emmerwa.

9

Slera á sleɓelá an názu á zlayán ge ŋane

1 Ba iya na kwá aŋkwa zharizhárá na keni wá, ábi yá kwaraná ba iya ire-aaruwa. Emtu ya sleɓela á Yaisu *Almasiihu-ka emtu? Ndza nanánka Yaisu Almasiihu an ice-aaruwa ŋgayye emtu? Ekkure na náwa gakurevge emnde a fetarfe na keni barka ba slera na ya magannaa ya ge Yaakadada ka emtu? 2 Ma hyainefka sleɓela áza emnde umele keni wá, ázekure wá, hyainefhye. Am njá á kure kina gakurevge palle antara Yaakadada keni á márá ba jawapa ganakini ya sleɓela á Yaakadada Yaisu Almasiihu, kwa jesaare na keni aɗaba slera na ya magannaa iya. 3 Yá de baterá ba una ya ge emnde na tá aŋkwa á habaza názu am iya na. 4 Aɗaba slera na ya maganaa ya am dágave á kure na, zlayika ge yá zuze, yá shushe áte kure emtu? 5 Emtu ta piyite an piya ge iya ga mukse, geni ma andze ŋá ja ɗába kerɗe an mukse-aaruwa ge mága slera á Dadaamiya, seke una tá aŋkwa á maganá tara Piyer, antara emnde a ɓela umele, an egdzar mama-aha-ŋara ge Yaakadada na emtu? 6 Emtu kwa dzeraŋerse ba ŋere njaiŋŋe antara Barnabas geni ŋá gelaná ba ŋere ire á ŋere emtu?

7 Ndza kwa cenáncena ser palle, geni zhel sawji aŋkwa á wavanu ge larde ni á gelaná ba ŋane ire-aara? Á ba á jerje sleherɗa, á maga slera am fe, amá má magaamaga duksa áte fe wá, á feka áte we-aara? Emtu aŋkwa suni na á piyá walda ni á sheka uɓa áte dabba-aha na á piyaná ŋane?

8 Emtu garáva-aha ŋanna ya tsakese ba názena tá aŋkwa á slaslaná emndimagwaha emtu? Una, á ba am *tawraita keni mi ndaha ba una. 9 Aŋkwa an puwa am tawraita á Muusa, a ba ŋane: Ŋguɗanaanuka *japa ge we á dalau na aŋkwa á maga slera na, á bina. Emtu Dadaamiya a ndahese una á ba áte dalau ba jirire emtu? 10 Ba jirire, Dadaamiya á tsaka elva-aha ŋanna á ba áte miya. Sleherɗa wá, á maga slera-aara an tama. Ba duksa palle ge emnde na tá gyega hiya keni, shagera jipu geni ta fetefa tama áte názu zlaya-aatare ge itare keni. 11 Ay náwa ŋere ŋa se hyanme elva á Dadaamiya am kure ba seke ta hyanme wulfe am fe. Daaci máki ŋere ŋá lyiya ba kazlaŋa á duniya na am erva á kure ge zuze á ŋere, una mándzawe emtu? 12 Má zlaya á emnde umele ge sha náza zuze-aatare am erva á kure, sakwa ŋere emtu? Má áte jirire wá, zlaya á ŋere ge ŋere keni, amá nja ba palása na ŋá aŋkwa maganá ŋere na, ba ŋá farvauŋɗeka, ndavaŋerka ŋere geni kwá melaŋerumele, ŋá kuva ba ni a eptsarka emnde na tá se cena labáre á higa, elva á Yaisu *Almasiihu na.

13 Diyakurdiya emtu geni emnde na tá maga slera am mashidi, á gelaterá ba názu emnde tá danán ge Dadaamiya á dem mashidi? A ba am mashidi ŋanna zlaɓe ádaliye: Emnde na tá maga slera á ica dabba keni tá á ba an dza-aatare am hyuwa ŋanna? Diyakurka una ŋanna emtu? 14 Náza á emnde a ɓálá waazu keni ba estuwa. A ba Yaakadada an we-aara: Náza ŋá shifa á emnde ɓálá elva-aaruwa á segashe á ba am slera-aatare. 15 Jirire tsa, aley keni iya katanka ya názu yá ŋá shifa-aaruwa an ŋane áte una ŋanna. Ba kina keni, banakuránka una ge kátá duksa ázekure. Una ma yá emtsa keni, ya hayaa ba una ŋanna, arge una tá keɗinaakeɗa názu yá geɗa átekwa na. 16 Yá shánka zleba aɗaba yá ɓálá labáre á higa, elva a Yaisu Almasiihu, una gevge laarire áte iya, má yá ɓáleka, watse laruwa ge iya. 17 Ma andze ya eksesaa ba iya an ire-aaruwa slera ŋanna wá, ma yá ndava mbera-aaruwa keni. Amá una estuweka, a fiyaara ba Dadaamiya ge iya. 18 Ay wá, ázara kena mbera-aaruwa ge iya? Mbera-aaruwa ge iya wá, ba yá ɓalaterá elva á Yaisu Almasiihu ba dey ge emnde, yá lyiyeka názu á zlayizláyá am slera-aaruwa.

19 Iya, yá kwaraná ba iya ire-aaruwa, ya náve á ura-ka. Amá ya ganvaa ba iya ire-aaruwa ba seke ya náve á emnde baɗemme, geni yá sá emnde ba kwakya áseza Yaisu *Almasiihu deydey á ndzeɗa-aaruwa. 20 Diyandiya tsa ganakini yá kwaraná ba iya ire-aaruwa am názena á ndahaná *tawraita á Muusa, amá má yá am dágave á Yahudiya-aha wá, yá njá áte njá á Yahudiyire, geni a fartaarfe itare keni áte Yaisu Almasiihu. Má yá áza emnde na tá aŋkwa ɗaba náɗe á Yahudiya-aha baɗemme áte laarire na, iya keni ba yá eɗɗaba antara itare, geni yá gatervege emnde á Yaisu Almasiihu. 21 Zlaɓe ádaliye: Má yá am dágave á emnde na diyarka tawraita á Muusa ɗekiɗeki na keni maa, yá ganve ire-aaruwa ba seke itare. Una á bánka ni janaaveje áte tawraita á Dadaamiya, una estuweka, aɗaba fanansaarfe ge una a ndasaa Yaisu Almasiihu na. Amá yá magán ba geni a shanátersha ge ɗaba Yaisu. 22 Ba estuwa ŋanna zlaɓe ádaliye, má yá am dágave á emnde na zlaɓe gyarebka am fetarfire, iya keni yá ganve ire-aaruwa ba seke itare. Una ma yá am dágave á emnde na nja-aatare estara keni, yá ganve ire-aaruwa ba seke itare, geni yá lyelye emnde umele am itare an jeba á pute-aha ŋanna. 23 Baɗemme á una ŋanna, yá magán ba geni a hyemhya elva á Yaisu Almasiihu am sleɗe baɗemme, geni iya keni yá de shánsha dza laɗa-aaruwa am huɗe-aara.

24 Diyakurdiya emtu geni má emnde tá aŋkwa degeza zhágade geni á de icáná ware ire, emnde kwakya una tá zhagade, amá sey ba emnde na ta ica ire una tá lyiya duksa? Daaci kure keni wavauwáva ba seke náza-aatare, kwá de shánsha názá á kure keni. 25 Baɗemme á emnde na má watse tá de zhagade na wá, ma ware-aatare keni á ettsaha, á sala vuwa-aara ba kelaazare geni a mbesmbe vuwa-aara, lauktu á de icaná ŋane ire vaci lámare. Baɗemme a wava-aatare ŋanna wá, ba geni tá shánsha zleba á hare palle. Amá miya wá, wavaumiwáva am slera á Dadaamiya geni mí de shánsha *ɗaŋkaula na á zleka ɗekiɗeki na. 26 Aɗaba una ŋanna, iya wá, yá zhagade á ba á de katafke. Zlaɓe adaliye, ya ba seke edda una ni aŋkwa á ja ɗeɗekwa na, amá wá, yá jeka á dem kaamba ba dey. 27 Iya ya ba seke sleja ɗeɗekwa, a ba iya na wá, amaana: Yá hereka vuwa-aaruwa ɗekiɗeki, sey ba yá kwarukware vuwa-aaruwa ma vaatara keni, geni iya edda á ɓalaterán ge emnde vatena, a de velyariseka á degáshe aɗaba hyainefka.

10

Gawevka emnde a mága hele zlaɓe ádaliye

1 Egdzar mama-aha-aaruwa, wayanka kwá viyanaaviya názena ndza a shaa eggye-aha a miya werre am sarte na ndza tá antara Muusa. Dadaamiya ndza a sheɓatervehe baɗemme-aatare am kumba am sarte na tá átira zlálá; baɗemme-aatare, ɓaaka una ndza ebzuka Haye Kyaŋŋe na. 2 Am zlálá-aatare am kumba, ira degashe-aatare am guwa ŋanna, ndza ba seke magarateraamaga baptisma geni tá gevge emnde á Muusa á ba an jirire. 3 Itare baɗemme, ndza ɓaaka una zauka ɗafa na ndza a vatertaa Dadaamiya á sa am samaya na. 4 Ɓaaka una shauka yawe na ndza a vatertaa ba Dadaamiya an hákuma á Sheɗekwe-aara á segáshe á sawa am palaha na, baɗemme-aatare ndza sharushe yawe ŋanna. Palaha na ndza a ŋgyekwateraa Dadaamiya ŋanna wá, ba Yaisu *Almasiihu. Ŋane ndza aŋkwa antara itare ba kelaazare. 5 Aley, nja ba una ŋanna baɗemme na, ndza kwakya emnde am dágave-aatare hayáterka Dadaamiya aɗaba shagerkire á mága-aatare. Aɗaba una ŋanna, zateruze duniya á ba am kaamba.

6 Daaci baɗemme á una ŋanna, á bamiyá ba elva ge miya keni, geni kataumika jeba á hala ŋanna ta maganaa itare werre na. 7 Gawevka emnde a mága hele zlaɓe ádaliye seke una ndza ta maganaa itare werre, daaci ta puwetehe am wakita á Dadaamiya geni emnde njarinja á katafke á hele, tá aŋkwa ezza, tá ámbera eshsha, daaci ta tsetehe tá shekela á bina. 8 Magauka gwardzire seke una ndza ta maganaa emnde umele-aatare, daaci ta naba matsehe, emnde debu kul buwa ju keƴe una ta keɗaa áte váha palle na. 9 Adaliye, tatayaumika gyá hala á Dadaamiya seke una ndza ta maganaa emnde ŋanna werre, aɗaba una ŋanna a ceɓateraahe ge záhe na. 10 Zlaɓe ádaliye, magaumika dugune áte Dadaamiya seke una ndza ta maganaa emnde umele-aatare, daaci a naba keɗateraahe ge Dadaamiya á kya erva an malika na á ɓelaná á de ceɓa emnde na.

11 Baɗemme á lámare na ndza a shaa itare na wá, ba ge faterem am vuwa ge emnde umele geni itare wá, a magarmága eŋkale. Ta puwete am wakita á Dadaamiya, ge fami magiya ge miya emnde na mi herzhe an kataliya á zamane na. 12 Daaci faufa hyema ba shagera, sakwa edda una ŋane á tapán ba seke ŋane wá, tsaatse ba shagera na, sey á fa hyema ba shagera geni a mbeɗeka. 13 Lámare na á badakurá shaitaine an ŋane baɗemme na, ndza a fantau vateneka. Emnde umele keni ndza ta ɓashaa ba una ŋanna. Dadaamiya wá, ŋane dzayye ervauŋɗe-aara am názu ndza a ndaase ŋane baɗemme. Á de ɓelanaaka ɗekiɗeki geni á shakursha názu á jauje ge ndzeɗa á kure. Báda á shaitaine wá, á ba aŋkwa, amá ma a shakur vaatara lámare ŋanna keni, Dadaamiya á de vakurte midalire, á de magakurná ba ŋane puta, geni á fertakuraferta an ŋane.

14 Aɗaba una ŋanna egdzar mama-aha-aaruwa, gawanápteka ɗekiɗeki ge elva á mága hele. 15 Elva-aaruwa ba una ge kure, wallá kwa egdzara-ka, uweka, lawanaale ba kure elva-aaruwa ŋanna, tara jirire an fida keni. 16 Slawanaasle á ba áte náza sha na mi gan barka ge Dadaamiya argena má mi za ɗafa á Yaakadada na. Má mi eksante, mi shuhe na wá, gamiyevka palle antara Yaisu *Almasiihu aɗaba uzhe-aara na ndza a puwanvaa ŋane na emtu? Adaliye, má mi kezlanve ɗafa mi ezza na wá, gamiyevka palle antara Yaisu Almasiihu aɗaba shifa-aara na ndza a ƴanaa ŋane na emtu? 17 Ɗafa wá, ba ɗagwala palle, amá mi kwakya mi zá ba una ŋanna; amaana: am kwakyire á miya ŋanna wá, gamiyevge ba seke ura palle.

18 Zharauzhára áte una tá aŋkwa maganá emnde a *Iserayiila: Tá icanante dabba ge Dadaamiya áte tate-aara seke una a kwaratersaa ŋane, daaci emnde na má zaruze hyuwa ŋanna, baɗemme-aatare garevge emnde á Dadaamiya á ba an jirire. 19 Kwá á ba á cenáncena ndza názu yá aŋkwa bakurná iya na? Emtu kwá cenán ba seke hyuwa na tá icanante ge hele keni duksa emtu? Ba hele ŋanna ɗeme, duksa á jirire emtu? 20 Una duksa á jirireka ɗekiɗeki. Arge una ŋanna, názu yá bakurná iya wá: Má emnde na zlaɓe ɗabarka Yaisu *Almasiihu ta icataa duksa wá, tá vante ge Dadaamiya-ka, amá tá vaterte ge jini-aha. Aɗaba una ŋanna, wayanka kwá gev palle antara jini-aha. 21 Una á taa gevka ɗekiɗeki, kwá de shá názena ni tá fater ge jini-aha, ádaliye kwá se sha una á katafke á Yaakadada Yaisu Almasiihu. Zlaɓe ádaliye: Kwá dzegwánka de zá názena tá gyater ge jini-aha, kwá se zá náza á Yaakadada Yaisu Almasiihu keni ba kure. 22 Má gevge ni mi magán estuwa wá, mi kátá elva á Yaakadada, emtu kwa kurken mí januje an ndzeɗa emtu?

Ma am uwe keni magaumága aɗaba hairire á emnde umele

23 A ba emnde umele á kure: Ábi duksa baɗemme gevge ba halál? Una ba jire-aatare. Amá wá, duksa baɗemmeka una watse emtake áte miya. Ta bántsa itare: Aŋkwa baráma á mága ma uwe keni. Ay degiya, duksa na watse á melamiyuka ɗekiɗeki ge ɗaba Dadaamiya keni aŋkwa. 24 Ma ware á kure keni magaumága názena ni watse emtake áte emnde umele, zharauka názu watse emtake ba ge kure palle na. 25 Baɗemme á hyuwa-aha na tá aŋkwa valaná am kwaskwe wá, ma ndza ta icanante ge hele keni ndaveka ka, dzameka ire átekwa ɗekiɗeki, ká naba esshekwa, ká de ezza duksa á ŋa. 26 Aɗaba a ba wakita á Dadaamiya: Haha, antara názu átekwa baɗemme ba náza á Yaakadada.

27 Ma a ɗahakte vaatara ura á ŋa na zlaɓe fetareka áte Yaisu ge de za náza za am mba-aara keni, má ba eksakaarekse duwa wá, ndaveka, dzameka ire áte náza za ŋanna ɗekiɗeki, ká naba ezza. 28 Amá má a se ɓalaksehe ge ura umele geni hyuwa ŋanna ndza ta icanante ge hele wá, naba ƴanƴa, zeka mázla-aara, aɗaba á de sha shuŋŋula edda una a se ɓalakseɓale na. 29 Ya ndaaná aɗaba uwe una: Yá kuva ba názu watse á de dzamaná ŋane na. Ekka wá, yá kuva náza á ŋa ka mázla-aara.

Bánka zlaɓe: Má ba mbate duksa baɗemme ba halál, ay labára yá zeka aɗaba edda una a se ɓaliseɓála na?

30 Bánka zlaɓe ádaliye, a ba ka: Má ba ganarge maduwa ge náza za-aaruwa an zhera á Dadaamiya, labára tá tsakiyaare elva arge názu ya magar maduwa lauktu yá ezza?

31 Duksa ƴaikke na yá bakaná iya wá: ma ka ján vaatara ire an náza za, bi náza essha, ma ká maga ba uwe keni, emmága á ba áte una ni watse emnde baɗemme tá de zleba Dadaamiya aɗaba ekka na. 32 Ma am uwe keni magaumága á ba áte una ni watse kwá de magateránka emtaŋkire ge emnde umele an ŋane, ma ge Yahudiya-aha, ma ge emnde a fetarfe, ma ge emnde-ara keni egdzara á nálgaadama baɗemme. 33 Magaumága á ba áte una yá aŋkwa á maganá iya na. Am názu yá maganá ya baɗemme wá, yá aŋkwa wava geni a gevge áte shagerire, emnde keni tá de hayánhaya. Yá manka názu watse emtake ba ge iya palle na, amá yá maga názu watse emtake áte emnde baɗemme, geni itare keni a lyarlya shifa-aatare áza Dadaamiya.

11

1 Ɗabauɗába ba sera-aaruwa, ba seke una iya keni yá aŋkwa ɗaba sera á Yaisu *Almasiihu na.

Fáɗa ire á ŋwasha á katafke á Dadaamiya

2 Iya yá zleba ba kure, aɗaba danseka am ire á kure am názu kwá maganá kure baɗemme, kwá aŋkwa maga ba názu ndza ya bakurnaa iya na. 3 Amá náwa názu yá kátá kwá diyeddiye zlaɓe ádaliye: Yaisu *Almasiihu wá, ire ba ŋane arge zala baɗemme, zhele keni ire ba ŋane arge mukse, Dadaamiya ŋane ire arge Yaisu Almasiihu. 4 Má zhele á ŋala áza Dadaamiya, bi aŋkwa á mbeɗateru elva na ndza a shanaa ŋane áza Dadaamiya ge emnde wá, sey á eksevarekse dzakwa emtsaaɗe. Má magaaka una ŋanna wá, a epsawaa Yaisu Almasiihu na ire arge ŋane na. 5 Amá mukse wá, estuweka. Má mukse aŋkwa á ŋala áza Dadaamiya, bi aŋkwa á mbeɗateru názu a shanaa ŋane áza Dadaamiya ge emnde, an ire dey, ŋane keni aŋkwa á epsawa zhele-aara na ire arge ŋane na. Ŋane gevge ba seke mukse na a sehese ire na, una zherwe jipu. 6 Ha! Má mukse ŋanna wayaaka fáɗa ire, labára á icanvaareka, bi á sehesesehe úgje ŋanna ba ɗekiɗeki? Ay degiya, una duksa zherwe náza enndaaka. Daaci má estuwa, sey mukse á faɗesefaɗe ire-aara.

7 Amá ge zhele wá, má aŋkwa á ŋala áza Dadaamiya wá, á fáɗeka ire. Aɗaba Dadaamiya a nderaa zhele áte ndera-aara ge ŋane, zhele á mara ƴaikkire á Dadaamiya. Amá mukse wá, á mara ba ƴaikkire á zhele. 8 Diyamidiya geni Dadaamiya ndza sanseka zhele am vuwa á mukse, amá ndza a sanse ba mukse am vuwa á zhele. 9 Zlaɓe ádaliye: Dadaamiya ndza nderaaka zhele aɗaba mukse, amá ndza a nderaa mukse aɗaba zhele. 10 Aɗaba una ŋanna, sey ba mukse una á faɗa ire-aara, ge marese zherwe na á fáná ŋane áte zhele-aara, ira aɗaba malika-aha keni. 11 Amá keni ge njá á miya am elva á Yaakadada Yaisu *Almasiihu wá, ma mukse keni á ba an dárádza-aara ba seke zhele, zhele keni á ba an dárádza-aara, ma ware-aatare keni á hyepka má ɓaaka palle-aatare. 12 Ba seke una ni Dadaamiya ndza a teɗese mukse am vuwa á zhele na wá, kina keni ba mukse una á yá zhele, duksa baɗemme á maganá ba Dadaamiya slera-aara.

13 Lawanaale ba kure an ire á kure má shagera geni mukse á sem jáháva ge ŋala Dadaamiya an ire dey. 14 Zhele maa, áte názu mi zharanaa miya á ba am njá á emnde am duniya keni wá, úgje slaɗɗe am ire wá, á gev duksa zherwe ge ŋane. 15 Amá má mukse a shaa úgje slaɗɗe am ire wá, á fanaare ge dárádza. Aɗaba Dadaamiya ndza a vanta úgje slaɗɗe ba ge mukse ba seke lafaya ge sheba ire-aara an ŋane. 16 Má aŋkwa ura á kátá gá jáwe arge elva ŋanna wá, náwá názu yá banná iya ge edda-aara: ma ŋere, ma aiklaisiya-aha á Yaisu Almasiihu na tá áme keni, naɗe á miya ba una ɓaaka umele.

Elva a ɗafa á dzámá Yaakadada

17 Am názu yá bakurná iya kina na wá, yá galakurka mázla-aara. Aɗaba am jáháva á kure á katafke á Yaakadada, kwá maga ba mandzawire, arge mága shagerire ge dákurá á de katafke. 18 Emtsaaɗe wá, ta bántsa: Ba kelaa má jakurammeje á katafke á Dadaamiya wá, sey ba gergere ye á kure. Una ba iya keni kyalma-aara fantaarefe. 19 Baira ɗeme, shagera ba kwá tegava ŋanna, geni tá sesse emnde na tá aŋkwa ɗaba Yaisu *Almasiihu an jirire na. 20 Má kwá jáháva á kure ŋanna wá, kwá zá ɗafa á Yaakadada ka kure ɗekiɗeki. 21 Ya ndahanaa aɗaba uwe una, aɗaba ma ware keni á de berda ba ɗafa-aara ge ŋane, daaci á zuze, á shushe á ba áte huɗe-aara haa á weshanante ire, amá emnde umele á waterá ba waya. 22 Má kwá maga ba una, ɓaaka há á kure ge zá ɗafa á kure ŋanna, kwá shá duksa á kure am huɗe-aara emtu? Emtu kwá kátá epsawa aiklaisiya á Dadaamiya emtu? Emtu kwá kátá fateraare zherwe ge talága-aha emtu? Kwá kátá yá bakurá uwe kina? Kwa kurken yá galakurgála emtu arge una? Yá galakurka ɗekiɗeki.

23 Náwa duksa na yá kwarakursa iya na wá, iya keni ndza a kwarisaa ba Yaakadada emtsaaɗe. Lauktu tá velateru Yaakadada Yaisu ge kelaade-aha-aara wá, ba vacite ŋanna an vaƴiya, a eksetaa ɗáfa, 24 a slafan we-aara ge Dadaamiya argena, a ba ŋane á elvan ge emnde-aara: Una degiya vuwa-aaruwa, yá ƴanƴa shifa-aaruwa aɗaba kure. Kure keni magaumága ba estuwa ganakini kwá dzamidzáma an ŋane. 25 Am iga á masane, a eksetaa náza sha keni, a ba ŋane: Una wá, namána aŋwaslire na watse á de ŋguɗaterá Dadaamiya ge emnde an uzhe-aaruwa. Ma kwa jamme vaatara ge sha jeba á una keni, magaumága ge kwá dzamidzáma an ŋane.

26 Elva á Yaakadada ŋanna wá, amaana: ma kwa jamme vaatara ge zá ɗafa ŋanna, ira sha náza sha ŋanna, kwá aŋkwa ɓálá elva a emtsa-aara dem sarte na má de saasa ŋane.

27 Aɗaba una ŋanna, ma ware una a zu ɗáfá á dzámá Yaakadada, a sharhe náza sha-aara an ɓaakire á zherwe, daaci edda-aara gaaga haypa áte Yaakadada antara uzhe-aara. 28 Daaci ma ware keni sey á zlauzle am hábaza názu am ŋane emtsaaɗe ba shagera, lauktu á ezza, á essha. 29 Má edda-aara lanaaka ba shagera geni una vuwa á Yaakadada, ma a zuhe, a shuhe keni, a zaare ba shairiya ge ire-aara. 30 Aɗaba ba una ŋanna, emnde á kure kwakya ta lipa-aha, emnde umele keni garevge lipa-aha ɓaaka ndzeɗa-aatare, emnde umele ɗeme emtsaremtsa. 31 Amá ma andze mi habazesaa ba miya emtsaaɗe názu am huɗe á miya lauktu mi ezza, mi essha wá, daaci Dadaamiya ma andze á zamika an shairiya mázla-aara. 32 Ma Yaakadada Dadaamiya á fá zlaɗa áte miya keni geni duksa umeleka, una ba geni á fámiya am eŋkale, lauktu á de ŋamika am shairiya mázla-aara seke emnde baɗemme am duniya.

33 Aɗaba una ŋanna egdzar mama-aha-aaruwa, má kwá jáháva ge zá ɗáfá á Yaakadada wá, faufa ervauŋɗe geni a saremsa emnde baɗemme emtsaaɗe. 34 Má aŋkwa ura á taa ɓashuka waya, sey á zuze duksa am mba-aara emtsaaɗe, geni teɗawanteka shairiya áte ire á kure am jáhava á kure. Jugena á elva-aha umele wá, watse yá de palakurnaapálá ma danemda ázekure.

12

Hákuma á mága slera-aha gergere na á vatertá

Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge emnde

1 Egdzar mama-aha-aaruwa, kina wá, mí ndáhá elva áte hákuma á mága slera-aha gergere na á vatertá Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge emnde na. Yá kátá kwá cenevaacena una ba shagera. 2 Diyaweddiye geni am sarte na zlaɓe fakurtareka áte Yaakadada Yaisu *Almasiihu wá, ndza á teɗakura ba Shaitaine an hákuma-aara á de maga hele, názu wallá á ndáhá elva ka. 3 Aɗaba una ŋanna, yá kata kwá diyeddiye ba shagera: geni má ba jirire aŋkwa Sheɗekwe á Dadaamiya am ura ŋanna wá, edda-aara á dzegwánka nyanya Yaisu Almasiihu. Zlaɓe ádaliye: ura ba dey, á taa ndaaseka áte Yaisu Almasiihu geni ba ŋane una Yaakadada, sey á banná ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge edda-aara.

4 Aŋkwa hákuma á maga slera-aha gergere ge emnde, amá á tegaterá ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe palle. 5 Aŋkwa slera-aha gergere á fateraare Yaakadada Yaisu Almasiihu ge emnde-aara, amá tá maganán ba ge Yaakadada palle. 6 Zlaɓe ádaliye: aŋkwa hákuma á mága slera-aha gergere, amá ba Dadaamiya palle una á dá slera-aha ŋanna á de katafke geni a gevge. 7 Sheɗekwe Cuɗeɗɗe aŋkwa máráva am kure an jeba á hákuma-aha ŋanna, geni kwá magateránmaga námpire ge emnde an ŋane. 8 Ge ura umele, Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á vante hákuma á pálá sera á elva-aha an ilmu na a vantaa Dadaamiya. Ge ura umele, Sheɗekwe ŋanna á vante hákuma á dise elva shagera ge enndaha. 9 Ge ura umele, ba Sheɗekwe ŋanna, á vante hákuma á fetarfire áte duksa geni a de gevge ba jirire. Ge ura umele, á vante hákuma á mba ura áte lapikere. 10 Ba Sheɗekwe ŋanna palle, ge ura umele á vante hákuma á mága najipu-aha; ge ura umele, á vante slera á nabiyire; ge ura umele á vante hákuma á lanaale-aara, tara una jini, an tara Sheɗekwe Cuɗeɗɗe keni; ge ura umele á vante hakuma á ndáhá elva áŋwaslire na ni ba ŋane keni diyaaka na; ba Sheɗekwe ŋanna, á vante hákuma ge ura umele geni á palanaapálá elva ŋanna. 11 Baɗemme á hákuma-aha ŋanna, ba slera á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe palle, á tegaterá ge emnde-aara baɗemme áte una á kataná ŋane.

Uɓiya-aha kwakya am vuwa palle

12 Diyamidiya geni vuwa á urimagwe wá, ŋane palle ba ŋane, amá uɓiya-aha kwakya, antara duksa-aha gergere aŋkwa an dzagwa am ŋane. Ma kwakya uɓiya-aha, an duksa-aha ŋanna am ŋane keni, zhera-aara ge ŋane wá, ba vuwa palle. Vuwa á Yaisu *Almasiihu keni ba estuwa ŋanna, amaana: aiklaisiya-aara. 13 Miya baɗemme á miya, ma Yahudiya-aha, ma emnde a jeba umele, ma náve-aha, ma emnde na tá kwárá ire-aatare na, baɗemme am sarte na magaramiyaamaga baptisma, mi naba jamme, gamiyevge ba palle. Una keni á ba an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ŋanna palle, ba Sheɗekwe ŋanna palle una aŋkwa am ma ware á miya keni baɗemme. 14 Vuwa á urimagwe gevka ba uɓiya palle, amá uɓiya-aha, an dzágwa á duksa-aha umele kwakya aŋkwa am ŋane. 15 Má bánba sera: Iya wá, yá máslaaveka an vuwa, aɗaba ganevka erva, una á ba magaavemage emtu, geni á njinja ƴiƴiye áte vuwa? 16 Má bánba hyema: Iya keni yá máslaaveka an vuwa, aɗaba ganevka ice, una ba jirire geni ŋane gevka tate umele áte vuwa emtu? 17 Ma andze vuwa á urimagwe ɗeme surumme ni ba ice palle wá, ma andze á cenáná an uwe kena duksa? Bi ma andze Dadaamiya a nderaa ba hyema palle geni ura wá, ma andze á sáná an uwe kena duksa? 18 Amá Dadaamiya nderaaka ura estuwa. Dadaamiya a ndera vuwa á urimagwe wá, an duksa-aha umele gergere baɗemme an dzagwa am ŋane, áte una á kataná ŋane. 19 Ma andze Dadaamiya a nderaa ba duksa palle am njá á duksa-aha na mí zharaná miya áte vuwa á urimagwe na wá, una ma andze vuweka ɗekiɗeki. 20 Amá gevka estuwa; aŋkwa uɓiya-aha gergere, antara duksa-aha gergere an dzagwa am vuwa á urimagwe, baɗemme á duksa-aha ŋanna, ta jemaa ba vuwa palle.

21 Daaci má estuwa, ice á taa banánka ge erva: ɓaaka wedere-aaruwa an ka. Ire keni á dzegwánka baterán ge sera-aha: ɓaaka wedere-aaruwa an kure. 22 Baira ba egdzar duksa-aha na tá am vuwa á miya, miya mi fateruka hyema geni ɓaaka payɗa-aatare na wá, tá ŋáná ba itare shifa á miya. 23 Zlaɓe ádaliye, duksa-aha umele keni tá aŋkwa áte vuwa á urimagwe, amá miya mí feka dárádza áte itare, ira duksa-aha umele keni mí maga zherwe-aara jipu, mí njá á ba tsufatertsufa, tá ŋáná ba itare zlaɓe adaliye shifa á urimagwe. 24 Duksa-aha na áte vuwa á ura baɗemme, duksa na shagera ge ezzhárá-aara, á famika am zherwe, ɓaaka wedere á miya ge etsufa-aara na keni, a nderanaa Dadaamiya ba estuwa áte una ndza a katanaa ŋane. Daaci a naba fa dárádza áte duksa na á fá ura am zherwe na kwakya-aara. 25 Dadaamiya a naba jemaa duksa-aha ŋanna am vuwa á urimagwe, wayaaka an tegava-aatare ɗekiɗeki, á kátá tá maga duksa baɗemme átirpalle.

26 Má aŋkwa zlaɗa áte duksa palle am vuwa á ura, vuwa baɗemme á tápá ba zlaɗa ŋanna. Má uɓiya palle shansha geɗa, baɗemme á vuwa á eggeɗa.

27 Daaci ba ekkure na una kwa vuwa á Yaisu *Almasiihu. Ma ware á kure keni ŋane duksa palle áte vuwa ŋanna. 28 Náwa Dadaamiya á ɓazláter estuwa emnde am aiklaisiya-aara: Zuŋŋwe wá, a dzerese emnde a ɓelá á Yaisu Almasiihu. Ge buwire, a dzerese emnde a mága nabiyire. Ge keƴire, a dzerese emnde a kwaratersa duksa ge emnde. Am iga á emnde ŋanna, a dzerese emnde a mága najipu-aha, antara emnde na a vaterte hákuma á mba emnde na ta lapika-aha na. Ge emnde umele, a vaterte hákuma á melateru ge emnde. Ge emnde umele a vaterte hákuma á gev emnde a sawari á aiklaisiya. Ge emnde umele zlaɓe ádaliye, a vaterte hákuma á ndáhá elva-aha gergere na ni ba itare keni diyarka na.

29 Am názu kwa cenanaa kure kina na wá, emnde baɗemme ta ba emnde a ɓelá emtu? Emtu emnde baɗemme tá dzegwándzegwa mága nabiyire emtu? Emtu baɗemme tá dzegwándzegwa mága malumire, bi mága najipu-aha gergere emtu? 30 Emtu, itare wá, baɗemme ma ware-aatare keni an hákuma á mba ura áte lapikere emtu? Emtu baɗemme-aatare tá an hákuma á ndáhá elva-aha gergere na ni ba itare keni tá cenánka na emtu? Emtu má ndarsendáhe elva áŋwaslire ŋanna wá, ma ware keni á naba palanaapálá emtu? 31 Názu yá bakurná iya wá, kataukátá ba hákuma-aha na ni an námpire jipu na. Amá wá, yá marakuránmárá ba iya ŋanna zlaɓe ádaliye uŋŋule á duksa umele na ni jauje ge duksa baɗemme na.

13

Shá wayavire jauje ge duksa baɗemme

1 Ma yá an hákuma á ndaha elva an we á emnde na tá am duniya na baɗemme, antara ba elva á malika-aha keni, máki ɓaaka tsawe ba wáyávire am iya wá, nara-aaruwa á gev ba dey. Baira yá gev ba seke hula á gaŋga, an nalgaita na ɓaaka sera-aara ɗekiɗeki, á waterwa am hyema ge emnde na. 2 Una ma Dadaamiya a vite hákuma á nabiyire keni, ma diyandiya duksa baɗemme, ma ya shaa hákuma á dise nasherire-aha baɗemme, ma ya shaa fetarfire na yá naba tsantetse wa an ŋane keni, má ɓaaka wáyáva am iya wá, hyanevka ba názara keni. 3 Zlaɓe ádaliye, ma ya tegaterse nalmane-aaruwa baɗemme ge talágá-aha, ma ya ƴaa shifa-aaruwa baɗemme geni a zariyuze an kárá aɗaba fetarfire keni, má ƴirƴe mága wáyávire wá, una-aha ŋanna baɗemme na á magiyánka námpire ɗekiɗeki.

4 Wáyávire wá, á vante farvauŋɗe ge ura; wáyávire, á vante maggwire ge ura. Slewayava á feka ice am duksa á ura; wáyávire á feka ura am kurávire, á feka ura am gálá ire keni. 5 Wáyávire á maŋka ɓaakire á zherwe. Ura aŋkwa wáyáva-aara wá, á magaterteka emtaŋkire ge emnde, á iceka ervauŋɗe watsewatse, á maŋka dugune áte ura. 6 Ura an wáyáva, á higarka ge mandzawire, amá á higa arge jirire. 7 Wáyávire, á faná ervauŋɗe ge duksa baɗemme. Wáyávire á vante fetarfire á jirire ge ura, á vante tama ge ura; ura aŋkwa wayava-aara á ŋanaaŋa ervauŋɗe-aara am duksa baɗemme.

8 Wáyávire wá, dem ba ge ɗekiɗeki á njá ba kela-aara. Amá tara hákuma á mága nabiyire, antara hákuma á ndaha elva na ni ba edda-aara keni á cenánka na, ira hákuma á dise ndáhá elva shagera na, baɗemme watse á zlauzle. 9 Aɗaba kina wá, ma diya á miya, ma nabiyire á miya keni, baɗemme zlaɓe mí maga ba kyalma-aha-aara. 10 Amá má de samsa una hyebhye baɗemme na, daaci una kyalma kyalma na baɗemme watse á zlauzle.

11 Am sarte na zlaɓe ndza ya ba seke egdzere wá, ma yá ndáhá elva, ma yá dzámá duksa, ma fa hyema-aaruwa áte duksa keni, ndza ya magán ba seke egdzere ŋanna. Amá am sarte na ganevge ura wá, ƴanánƴa hala á egdzarire mázla-aara. 12 Am kinire na wá, ma uwe keni zlaɓe mí zhárá ba kyalma-aha-aara ba seke má tá zhárá duksa am kweteram na á zhareka shagera na. Amá vacite umele wá, watse mí de nanna duksa ŋanna ba tseɗaŋŋe átuwa á ice á miya. Kina wá, ma uwe keni ya dise ba kyalma-aara, amá vacite ŋanna wá, yá de diyeddiye baɗemme, ba seke una a diyisaa Dadaamiya na.

13 Amá aŋkwa duksa-aha keƴe wá, ɓaaka zle-aatare ɗekiɗeki: Ba fetarfire, táma, ira wáyávire. Amá ƴaikke-aatare wá, ba wáyávire.

14

Hákuma á mága nabiyire an hakuma á ndáha elva áŋwaslire

1 Wavauwáva ba shagera geni kwá gevge emnde a wáyáva, kataukatá hákuma-aha na á vatertaa Sheɗekwe á Dadaamiya ge emnde na keni. Kwakya-aara wá, kataukátá ba hákuma á mága nabiyire. 2 Má ura á ndáhá elva áŋwaslire na ni ba ŋane keni á cenánka na wá, á baterán ge emndimagwaha ka, á banán ba ge Dadaamiya an ire-aara, aɗaba ba Dadaamiya palle una á cenáncena. Aɗaba edda una ŋanna keni á ndaha ba nasherire na ni a vantaa Dadaamiya an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. 3 Amá edda una ni á maga nabiyire wá, ŋane á baterán ba ge emndimagwaha geni á magaterá námpire, á faterem ndzeɗa am vuwa, ira á ekhyaterá ervauŋɗe zlaɓe ádaliye. 4 Daaci edda una an hákuma á ndáhá elva áŋwaslire na ni ba ŋane keni á cenánka na wá, ŋane á vante ndzeɗa ba ge ire-aara palle am fetarfire-aara. Amá edda una ni á maga nabiyire wá, ŋane á faterem ndzeɗa am vuwa ge emnde á Dadaamiya baɗemme am fetarfire-aatare. 5 Ate iya wá, ma baɗemme á kure shakuránsha hákuma á ndáha elva na ni ba kure ŋanna keni kwá cenánka na keni ba shagera. Amá una yá kataná ya kwakya-aara wá, ma ware á kure keni á shánsha hákuma á mága slera á nabiyire. Aɗaba átire ba nabiyire, arge edda una á tsáká elva áŋwaslire na ni ba ŋane ŋanna keni á cenánka na. Sey máki jesarje edda una á pálá elva ŋanna, lauktu á maganá námpire ge aiklaisiya keni.

6 Egdzar mama-aha-aaruwa, kina má danemda á dezekure, daaci yá de tsakakurse elva-aha, amá cenakuránka ɗekiɗeki, ázara námpire-aaruwa ge kure? Shagera-aara wá, yá tsakakurse názu ndza a binaa Dadaamiya, bi yá vakurte diya-aha umele am elva á Dadaamiya, bi yá bakurá sera á elva á nabiyire-aaruwa, bi yá kwarakurse elva á Dadaamiya an elva na kwá cenáncena. Má ɓaaka una ŋanna wá, daaci námpire-aaruwa ge kure keni ba ɓaaka.

7 Kina ba seke kazlaŋa á gá gwesa, seke tara nalgaita, an gadzavera, diyamidiya tsa geni tá ndaaka elva. Amá má edda á fertá nalgaita ŋanna á ferteka an uŋŋule-aara, má edda gadzavera keni á jeka an uŋŋule-aara, má tá weshusha ba dey, á cenáná ware sera-aara, antara emtakire á gwesa? 8 Ge ɗáhá emnde á dem wáva keni ba estuwa. Má edda á fertá derkwákwá fertaaka náza wáva ba shagera á dem hyema á emnde, ware edda una á de ŋgwáɗáva ge dem wáva ba ɗekiɗeki keni? 9 Ba duksa palle ge kure keni, má kwá ndáhá elva áŋwaslire na ni ba kure ŋanna keni kwá cenánka na, tá de cenákurá estara kena emnde? Daaci elva á kure kwá ndahaná á dem kaamba ba dey. 10 Aŋkwa elva-aha gergere kwakya am duniya, amá baɗemme á elva-aha, emnde a ndáhá-aara tá cenáncena maana-aha-aara baɗemme. 11 Amá má gevge ni ura á biya elva, amá yá cenánka elva-aara ɗekiɗeki wá, edda-aara gevge ba seke wayve ázerwa, iya keni ya ba seke wayve ázeŋara.

12 Daaci ba seke una ni wayakurwáyá jipu an hákuma-aha na ni á vatertá Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge emnde á Dadaamiya na wá, kwakya-aara kataukátá ba hákuma á mága duksa na ni watse á de melaterumele ge emnde á Dadaamiya am fetarfire-aatare na.

13 Aɗaba una ŋanna, edda una an hákuma á ndáhá elva áŋwaslire na ni ba ŋane ŋanna keni á cenánka na wá, sey á ŋala Dadaamiya zlaɓe ádaliye geni á vante hákuma á eppálá-aara keni. 14 Má yá aŋkwa maga maduwa an elva áŋwaslire na ni ba iya keni yá cenánka na, am ervauŋɗe-aaruwa yá maga ba maduwa á jirire, amá am eŋkale-aaruwa, ɓaaka duksa ɗekiɗeki. 15 Ay yá maganá estara? Sey yá ŋala hákuma á eppálá-aara keni áza Dadaamiya. Estuwa, yá maga maduwa an elva na tá cenáncená emnde na, yá emmága an elva á ekse-aaruwa keni. Ba estuwa ge ɓelá láhe keni, yá ɓeláná an elva na tá cenáncená emnde na, yá eɓɓela an elva á ekse-aaruwa keni. 16 Má ɓaaka una, edda una ŋane zlaɓe ba seke wayve na keni, má diyaaka sera á názu ká tsakaná ka am slafawe á ŋa á deza Dadaamiya, aɗaba elva ŋanna á cenánka ŋane á de ŋuta estara kena *Aamin? 17 Ekka wá, ma ká aŋkwa slafaná we á ŋa á ba an uŋŋule-aara ge Dadaamiya keni, á melanuka ɗekiɗeki ge edda una á cenánka na.

18 Yá aŋkwa slafaná we-aaruwa jipu ge Dadaamiya, aɗaba janakuruuje ge kure baɗemme an ndaha elva áŋwaslire na ni ba iya keni diyanka na. 19 Amá má am jáháva á emnde a fetarfe wá, ya hayaa ba ndaase elva buwa, bi keƴe na tá cenáncena emnde na, geni yá kwaraterse duksa an ŋane, arge elva-aha na tá cenánka na. Ma ya ndaase elva debu keni á hyefka ba názara keni.

20 Egdzar mama-aha-aaruwa, gawevka ba seke egdzara mesheshe an eŋkale. Má áte elva a haypa wá, gawevge ba seke egdzara mesheshe na zlaɓe ta dzegwánka mága haypa na. Amá an eŋkale wá, gawevge ba seke zala na hyairefhye na. 21 Aŋkwa puwartepuwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane:

Yá de bateránba elva-aaruwa ge emnde-aaruwa an elva na tá cenánka itare na; watse yá ɓela wayve-aha, tá de bateraa elva-aaruwa an elva na diyarka itare ɗekiɗeki na, aley tá de fisaareka á bina.

22 Daaci estuwa, bateraa elva na tá cenánka emnde ɗekiɗeki na ge emnde, una ŋanna gevge nalaama ge emnde na kwalarevkwále ge fetaare áte Yaisu *Almasiihu na, geni itare garevka emnde á Dadaamiya, una ge emnde a fetarfe ka. Amá hákuma á mága nabiyire wá, una keni nalaama ge emnde na fartarfe na, geni Dadaamiya aŋkwa antara itare, una ta ɓaaka emnde umele amkwa.

23 Máki seke jarammeje emnde á Dadaamiya am tate palle, daaci itare baɗemme farantaufe ge tsaka elva-aha na ni diyarka ɗekiɗeki, má daremda emnde na zlaɓe gyairebka am fetarfire, antara emnde na zlaɓe fartaareka ɗekiɗeki na, tá bánka emnde na tá an shaitaine emtu? 24 Amá má am jáháva-aatare ni, baɗemme tá maga ba nabiyire, tá ɓálá waazu na ta cenanaa itare áza Dadaamiya am dágave-aatare an elva a ekse-aatare wá, una ma ta demaa ba emnde na zlaɓe gyarebka am fetarfire, an emnde na zlaɓe fartareka ɗekiɗeki na keni, ba vacite ŋanna itare keni tá diyeddiye haypa-aatare aɗaba názu ta cenanaa an hyema-aatare am jáháva ŋanna, tá diyeddiye am ervauŋɗe-aatare geni ŋáteraaŋa shairiya á Dadaamiya. 25 Daaci nasherire na am ervauŋɗe-aatare baɗemme á semsa á sem eŋkale-aatare, tá demda am sera á Dadaamiya, tá de ganaaga ire-aatare á dem áhá, tá de bánba ganakini ba jirire áŋkwa Dadaamiya antara emnde na.

Duksa baɗemme magaumága á ba an eŋkale an uŋŋule-aara

26 Daaci yá bakurá uwe kina egdzar mama-aha-aaruwa? Názu yá bakurná iya wá: Ma kwa jamme vaatara ge cena elva á Dadaamiya keni, edda una má aŋkwa láhe ázeŋara na ba á ɓelá láhe. Iyau, edda una ni aŋkwa elva á Dadaamiya ázeŋara ge kwaraterkwárá ge emnde na, ba á emmága. Ba estuwa ge edda una an názu ndza a maransaa Dadaamiya am wahayu keni. Adaliye: Edda una an hákuma á ndáhá elva áŋwaslire na ni ba ŋane keni á cenánka na, ŋane keni ba á eɓɓálá, lauktu á ɗabaná edda una an hákuma á pálá elva áŋwaslire ŋanna. Baɗemme á názu kwá de maganá kure wá, magaumága á ba áte una ni watse á de melaterumele ge emnde á Dadaamiya am fetarfire-aatare na. 27 Náza á emnde a ndáhá elva-aha na á cenánka ura na wá, sey tá ndahaná ba emnde buwa, kwakya-aara a jauka am emnde keƴe. Zlaɓe ádaliye keni, sey tá ndahaná an palpale, á máslá sey á jesarje edda una ni an hákuma á pálá elva-aha-aatare ŋanna ge eptseptsa-aara. 28 Má gevge ni jesarka edda una an hákuma á palatera elva-aha ŋanna ge emnde wá, a kaɓalarka vuwa-aatare á katafke á jáháva, amá a ndarndáhá á ba am ervauŋɗe-aatare antara Dadaamiya. 29 Ba duksa palle ge emnde na tá an hákuma á mága nabiyire keni. Itare keni sey tá ndahaná ba emnde buwa, bi keƴe, emnde umele tá cenaná á ba an hyema, daaci tá lanaale tara elva ŋanna jirire, an fida keni. 30 Má gevge ni á ba am sarte ŋanna, Dadaamiya a naba maranse duksa ge ura umele am dágave-aatare wá, daaci edda una an elva áte we na, sey ba á farvauŋɗe emtsaaɗe, á ndasendaha edda una a shaa nabiyire na. 31 Ábi baɗemme á kure, ma ware keni kwá de ndasendáhe nabiyire á kure? Amá ndaundaha á ba an palpale, geni kwá cenevaacena duksa am huɗe-aara, lauktu kwá de shá ndzeɗa an ŋane am fetarfire á kure. 32 Emnde na Sheɗekwe Cuɗeɗɗe a vaterte hákuma á mága nabiyire wá, tá naba kwarukwáre ervauŋɗe-aatare keni, ma tá kátá ɗuɗe keni tá naba ɗuɗe.

33 Ya ndanaa aɗaba uwe una, aɗaba Dadaamiya wayaaka wesha elva am dágave á miya, ŋane a wayamiyante ba hairire.

Ba seke una ni am aiklaisiya-aha á Dadaamiya baɗemme, ma áme keni 34 ŋwasha a ɗaranuɗe ge we-aatare ba tseriiye am jáháva á emnde a fetarfe na wá, daaci ŋwasha-aha á kure keni a ɗabarɗába á ba áte una ŋanna. An piya ge ŋwasha, geni tá ndaha elva am jáháva. Sey ŋwasha tá ganaaga ire-aatare ba seke una a ndahesa wakita á Dadaamiya na. 35 Má aŋkwa názu cenaránka tá kátá enndáva keni maa, a de ndavarndáva áza zála-aha-aatare am mbá. Aɗaba zherwe geni mukse á ndáhá elva am jáháva á aiklaisiya.

36 Emtu kwa kurken elva á Dadaamiya ŋanna a fantau ázekure zuŋŋwe emtu? Emtu kwa kurken ba kure palle una kwa emnde a cena elva á Dadaamiya ŋanna emtu? 37 Má edda-aara á slaslán ba seke ŋane wá, aŋkwa hákuma á nabiyire ázeŋara, ŋane shánsha hákuma áza Sheɗekwe Cuɗeɗɗe wá, sey á diyeddiye edda-aara geni názu yá bakurná iya na keni, a baŋernaa ba Yaakadada. 38 Má edda-aara cenaaka, ma ware keni a cenaranvaareka ge edda-aara áte jirire.

39 Daaci egdzar mama-aha-aaruwa, názu yá bakurná iya kina wá, yá bakurá ba kataukátá mága nabiyire, kataukátá an ervauŋɗe á kure palle. Amá emnde na tá an hakuma á ndáha elva-aha na tá cenánka emnde, ba itare keni tá cenánka na keni, piyawaterteka, a naba ndarndáha. 40 Amá, duksa baɗemme, magaumága á ba an eŋkale, magaumága an uŋŋule-aara.

15

Elva a tse á Yaisu *Almasiihu am faya

1 Egdzar mama-aha-aaruwa, kina wá, yá kátá yekuranteyeha labáre á higa, elva á Yaisu *Almasiihu na ndza ya ɓalakurse iya na. Kure keni ndza lyakurvaalya, ŋakurnaaŋa an ervauŋɗe á kure palle. 2 Ba seke una ndza ya ndakurndáhá ŋanna wá, á de lyakurá ba elva ŋanna má kezlakuranveka fetarfire á kure. Amá máki magakurka áte una ŋanna wá, fetarfire á kure na á de gev ba dey.

3 Emtsaaɗe wá, náwa iya, názu ndza ya cenaana iya, ya bakuránba baɗemme, geni *Almasiihu ƴanƴa shifa-aara, a lyamivaare haypa ge miya ba seke una ta puwete am wakita á Dadaamiya werre na. 4 Ta heɗehe emtsa-aara, amá am hare ge keƴire a naba tsetehe am faya ba seke una a ndahanaa wakita á Dadaamiya na. 5 Am iga a tse-aara am faya ŋanna maa, a de marese ire-aara áza Piyer, lauktu a de maraterse ire antara pukura-aha umele ta kelaawa ju buwa. 6 Am iga a una ŋanna, a maraterse ire-aara ge emnde-aara tá tsaaka an emnde deremke ilyeɓe una ta naanaa átirpalle, baira emnde umele-aatare kwakya zlaɓe tá á ba an shifa-aatare, ma emnde umele zlauzle hairire-aatare keni. 7 Am iga a una ŋanna zlaɓe ádaliye a marese ire-aara áza Yakuba, lauktu a maraterse ire-aara tá antara emnde a ɓela-aara umele baɗemme.

8 Am iga-aatare baɗemme, a marise ire-aara ge iya keni. Iya vacite ŋanna, ndza ya ba seke egdze na ta yese áŋwaslire, amá zlaɓe hyafka sarte-aara na. 9 Iya wá, ya cekwa ba iya am dágave á emnde a ɓela á *Almasiihu. Baira ba ganakini tá ɗahiya an sleɓela ŋanna keni, hyanevka ya ɗekiɗeki, aɗaba ndza ya shateru zlaɗa kwakya ge emnde a ɗába Almasiihu. 10 Amá Dadaamiya, am maggwire-aara, a naba magiya ŋgurna wá, kwaye ŋane ganevge ura estuwa vatena. Ŋgurna na a maginaa ŋane na gavka dey, baira janateruje ge emnde a ɓela umele baɗemme an mága slera-aara. Ate jirire wá, una ndzeɗa-aaruka, a maginaa ba Dadaamiya ŋgurna ge emmága-aara. 11 Daaci labáre á higa, elva a Yaisu Almasiihu na, ma ya ndakursaa iya, ma ta ndakursaa emnde a ɓela umele keni, ɓaaka gergerire-aara, ŋá ɓalakurá ba duksa palle na kwa fetaara kure am ervauŋɗe á kure na.

Elva a tse á emnde am faya

12 Náwa yá aŋkwa ɓalaná am waazu-aaruwa, ganakini Yaisu *Almasiihu wá, tsetse am faya. Ay a sawa estara zlaɓe ni, tá bántsa emnde umele am dágave á kure: tá taa tseteka emnde a faya, geni tá gev an shifa adaliye na? 13 Ma andze jirire geni tá taa tseteka emnde a faya wá, daaci amaana Almasiihu keni ba tseteka am faya. 14 Ay degiya, ma andze ba jirire geni tseteka Almasiihu am faya wá, daaci waazu á ŋere na keni ma andze ŋá maganá á dem kaamba ba dey. Fetarfire á kure áte Yaisu Almasiihu na keni ma andze ba dey. 15 Ma andze estuwa wá, ŋere keni ma andze ŋa emnde a mága fida áte Dadaamiya. Aɗaba ŋa bántsa ŋere: Dadaamiya tsantetse Yaisu Almasiihu am faya. Daaci ma andze ɓaaka tse á emnde am faya wá, Dadaamiya ndza tsanteka ŋane Yaisu Almasiihu keni am faya. 16 Ma andze jirire geni tá de tseteka emnde na zlauzle hairire-aatare na am faya wá, Dadaamiya ndza tsanteka ŋane Almasiihu keni am faya ɗekiɗeki. 17 Ay ma andze ni tsateka Almasiihu am faya wá, fetarfire á kure áte ŋane na keni ma andze á de gev ba dey, sem ba kina keni ma zlaɓe ba njá á kure am haypa-aha á kure. 18 Zlaɓe ádaliye: Emnde na ndza ta matsa am zhera á Yaisu Almasiihu na keni, ma ba ɓaaka elva-aatare, ma ba keɗarekeɗa ba ɗekiɗeki. 19 Má fetarfire á miya na ni ba ge melamiyumele am duniya na zlauzle wá, una wá, emnde baɗemme ma andze tá zamivaare ba ge miya kwakya-aara.

20 Amá una ba jirire geni Almasiihu tsetetse am faya, ŋane slezuŋŋwe á emnde a faya ge tseta am faya, gev an shifa. 21 Amaana: ba seke una ndza a sanaa ba urimagwe emtsa á sem duniya na wá, ge tseta am faya keni á fantuwa ba ura zlaɓe ádaliye. 22 Ba seke una ni egdzara á Naadama tá emtsa ba seke ŋane na wá, emnde na tá aŋkwa ɗaba Yaisu Almasiihu na keni baɗemme tá de tsetse am faya ba seke ŋane. 23 Amá tseta am faya ŋanna wá, ma ura-ara keni á ba an sarte-aara. Almasiihu wá, ŋane slezuŋŋwe. Adaliye tá de tsa emnde na ta fetaare áte ŋane vacite na má de eptsaptsa ŋane. 24 Am iga a una ŋanna maa, Yaisu Almasiihu á de keɗateraakeɗa jini-aha, antara male-aha-aatare baɗemme, ira emnde na tá an hákuma am duniya na keni baɗemme, lauktu á de ƴaná sleksire ge Eddeŋara Dadaamiya zlaɓe ádaliye. Zlakta á duniya watse á ba áte una ŋanna mázla-aara. 25 Adába sey Almasiihu á njá an hákuma emtsaaɗe, dem sarte na ni má Dadaamiya gatervege kelaade-aha-aara tate á puwa sera-aara. 26 Kelaade na ni watse á de jáná Dadaamiya am iga a kelaade-aha umele baɗemme na wá, ŋane emtsa na á ceɓa emnde na. 27 A ba wakita á Dadaamiya wá: Dadaamiya a ganve duksa baɗemme á dem sera á Egdza-aara. Ma a ndaase estuwa Dadaamiya am wakita-aara keni, una á bánka ganakini edda a jema duksa á dem sera á Egdza-aara na keni aŋkwa am duksa-aha ŋanna. 28 Má duksa baɗemme demda am sera á Egdza-aara maa, daaci ŋane ire-aara keni á de dáná á dem sera á Eddeŋara na ndza a vante hákuma na. Estuwa, duksa baɗemme á de kwaraná ba Dadaamiya.

29 Aŋkwa elva umele wá, slaslauminaaslasle elva ŋanna ba shagera: tá aŋkwa emnde umele tá lyiyaterá baptisma ge emnde na emtsaremtsa na. Ma andze ba jirire geni ɓaaka tse á emnde am faya wá, tá lyaterva ge uwe baptisma á emnde ŋanna mázla-aara? Ay má estuwa wá, názu tá maganá itare na watse ba dey kwaye kele? 30 Ba ŋere ire á ŋere keni, labára ŋa naba eksarhe zlaɗa áte ire á ŋere estuwa, náwa ba kelaazare ŋá njá á ba an emtsa am slerpa na? 31 Egdzar mama-aha-aaruwa, iya wá, ba kelaa wera á ekse, njá-aaruwa ge iya wá, ba watse yá vatevaahe an shifa, ba watse yá haretehárehe an shifa. Una yá ndakur ba jirire duksa ŋanna ba estuwa. A geɗitaa ba njá á kure kina gakurevge emnde á Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu na. 32 Wáva ƴaikke na yá aŋkwa maganá iya am Aifaisus áhuna, ba seke yá aŋkwa slakala an dabba-aha á kaamba na ni, ma andze ɓaaka tse á emnde am faya una, watse yá de shá uwe kena am wáva-aaruwa ŋanna? Una ma andze estuwa wá, ma andze jire á naraje na a ba ŋane: zaumiyuze, shaumiyushe ba vatena, aɗaba mákuralla názá á mika na.

33 Degiya keɗawanaaka ire á kure ba dey, aɗaba mbapse an ura ŋguɗi wá, á badza eŋkale á ura shagera. 34 Magauka jeba á ɓaakire á eŋkale ŋanna! Magauka haypa degiya! Ya ndanaa aɗaba uwe una: Aɗaba tá aŋkwa emnde na zlaɓe diyarka Dadaamiya na am kure. Yá bakurá una geni ma andze á wakursewe ba zherwe.

Elva a vuwa á emnde má tsaretse am faya

35 Ámbane aŋkwa ura á enndáva geni watse tá tse estara emnde am faya, bi watse á de gevá estara vuwa-aatare? 36 Ekka edda una ká ndava jeba á ndáva ŋanna wá, yá baká ba ka uce! Diyaŋka wulfe á duksa emtu? Má ka nanna sesse duksa na ndza ka jemaa am haha wá, ba diyakdiya ganakini una ndza ka janaa ka na leɓaaleɓa. 37 Wulfe na ká de janá ka á dem haha na keni, una ma hiya, ma wulfe á uwe keni, ekka ká de ja ba ice á duksa ŋanna á dem haha, ká de ja duksa ŋanna surumme an waleka. 38 Daaci á de maganá ba Dadaamiya slera-aara, ma ge wulfe á uwe keni á vante nderáva-aara ba gergere antara nderáva á wulfe-aha umele, áte una a katanaa ŋane.

39 Zhera ba názu an shifa am vuwa, hyuwa-aha-aatare gergere baɗemme. Hyuwa á vuwa á urimagwe keni ba giraara, hyuwa á dabba keni ba giraara, hyuwa á ƴiye keni ba giraara, náza á kelfe keni ba giraara. 40 Aŋkwa kazlaŋa áte samaya, áte haha keni aŋkwa duksa-aha, amá wulwulire á názu áte samaya keni ba giraara, zariyire á názu áte haha keni ba giraara. 41 Wulwulire á vaciya, ŋane ba giraara. Wulwulire á tere keni ba giraara, náza á terlyakwa keni ba giraara, ba wulwulire á terlyakwa-aha keni ba gergere baɗemme.

42 Vaci tse á emnde am faya keni watse ba estuwa. Jeba á vuwa ŋanna, watse ba giraara tsekemme. Má heɗereheɗa ura wá, á de ba leɓa. Amá vuwa na á de vanta Dadaamiya ge tse an ŋane á sa am faya na wá, á keɗeka mázla-aara. 43 Má tá aŋkwa heɗa ura wá, vacite ŋanna, zlauzle payɗa á edda-aara, gevge shagerka am ice á emnde. Amá am sarte na má de tsetetse am faya wá, hákuma-aara keni á de gev umele, an zariyire keni watse ba ka heɗu we.

44 Zlaɓe ádaliye: Má tá heɗa ura wá, ta heɗaa ba vuwa na á shekwaaka leɓa na, amá má á de tse edda-aara am faya wá, Dadaamiya á de vante vuwa á samayire. Má diyamidiya ganakini aŋkwa vuwa a nja am duniya na wá, daaci diyaumiyeddiye keni geni vuwa a de nja am samaya keni watse aŋkwa ba jirire. 45 Aɗaba aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Dadaamiya ndza fem shifa am Naadama ura zuŋŋwe, amá Naadama na á de sawa am iga-aara na, amaana: *Almasiihu, ŋane Sheɗekwe á Dadaamiya, á de vatertá ŋane shifa na á zleka na ge emnde. 46 Kina am zuŋŋwire na wá, emnde tá nánka vuwa a de nja am samaya, amá tá zhárá ba vuwa na á shekwaaka leɓa na emtsaaɗe, lauktu watse tá de ná vuwa á samayire. 47 Urimagwe zuŋŋwe wá, Dadaamiya ndza a nderanaa an haha, ŋane ura á duniya, amá ura buwire na ndza a sawa am iga-aara na wá, ŋane ura á samaya. 48 Daaci emnde báɗemme am duniya na, ta de eksa ba edda una ŋane ura duniya na. Emnde na watse tá de njá am samaya keni, watse tá eksa ba ura samaya. 49 Kina wá, zlaɓe mí ba seke edda una ŋane ura duniya na emtsaaɗe, amá vacite umele, watse mí de gev seke ura samaya.

50 Egdzar mama-aha-aaruwa, náwa názu yá kátá bakurná iya: Urimagwe á taa demka á dem zlanna á Dadaamiya an vuwa na mí zharaná miya kina. Vuwa na watse á de leɓa na, á taa másláveka an una ɓaaka keɗa-aara ɗekiɗeki na.

51 Náwa yá aŋkwa sakuranse nasherire umele: Baɗemme á miya ka una watse mí emtsa. Amá wá, baɗemme á miya watse á de eptsapteptsa vuwa-aha á miya. 52 Vacitu má de fertaranteferta derma á halavuwa á duniya, ba seke ndaha á miya na, ba tara heɗanu ge ice, antara werura-aara, kerteŋ á eptsapteptsa vuwa-aha á miya baɗemme. Má fertaranteferta derma ŋanna wá, emnde na ndza zlauzle hairire-aatare na baɗemme tá de tsetse an vuwa na ɓaaka leɓa-aara ɗekiɗeki na. Miya emnde na zlaɓe má an shifa keni vuwa-aha á miya á de eptsapteptsa ba estuwa. 53 Amaana: Vuwa á miya na náwa ŋane á se máki emtsamimetsa na wá, sey á gevge vuwa na ɓaaka se-aara na emtsaaɗe, lauktu á de njá náza ba ge ɗekiɗeki. 54 Daaci vuwa á miya na má emtsamtsa ura á sepse na wá, má eptsapteptsa estuwa wá, názu ndza ta puwete am wakita á Dadaamiya na gevge mázla-aara. Aɗaba a bántsa wakita á Dadaamiya:

Garega midalire arge emtsa, keɗaranaakeɗa ba ɗekiɗeki.

55 A ba ŋane zlaɓe ádaliye:

Ekka emtsa, áma upa á ŋa na ká ceɓa emnde an ŋane na? Áma ndzeɗa á ŋa kina? Zlauzle kwa hákuma á ŋa vatena.

56 Amá kina wá, haypa-aha á emnde aŋkwa ŋguɗanse huɗe ba ge emtsa emtsaaɗe, lauktu á de ceɓaná ŋane emnde. Haypa keni á ŋguɗansa ba *tawraita huɗe, lauktu ŋane á de magaterá emtaŋkire ge emnde na. 57 Amá bawamiyánba ususe ge Dadaamiya, aɗaba midalire na a vamitaa ŋane arge emtsa keni na. A vamite áte erva an Yaakadada Yaisu *Almasiihu.

58 Daaci aɗaba ba una ŋanna egdzar mama-aha-aaruwa, kwa emnde-aaruwa keni ba kure, ma vaatara keni njawinja ba dzaŋdzaŋe, tsawaatse ba shagera, dzalauka ɗekiɗeki, ƴawánka maganaa slera ge Yaakadada an ervauŋɗe á kure palle. Diyakurdiya, slera na kwá aŋkwa maganá kure ge Yaakadada na wá, slera á nampire ba ŋane.

16

Elva a jáhá sadake ge melateru ge aiklaisiya-aha am Urusaliima

1 Kina wá, yá aŋkwa kwarakurse elva a jáhá sadake ge melateru ge emnde á Dadaamiya am Urusaliima. Ekkure keni magaumága á ba áte una ndza ya kwaraterse ge aiklaisiya-aha am Galatiya na. 2 Elva ŋanna wá, amaana ba kelaa má samsa vaci laade wá, ma ware á kure keni sey á sansese shuŋgu áte názena ndza a shanaa ŋane, daaci á fá una ŋanna an ire-aara, watse á melateru ge emnde á Dadaamiya an ŋane. Magaumága una ŋanna, ufauka sey sarte á duwa-aaruwa emtsaaɗe á dezekure. 3 Má danemda ya á dezekure wá, kwá de dzeratersá ba kure emnde a dá sadake á kure ŋanna á dem Urusaliima. Daaci iya maa, yá de vaterte nalmesheri am erva ge emnde a dánda-aara. 4 Máki mi nanna zláláva á elva ŋanna ni, shagera yá duwa ba iya an ire-aaruwa maa, daaci tá de puwisá emnde ŋanna á dem Urusaliima ge da shula ŋanna.

Ŋgwáɗáva á Paul ge dem slera á Dadaamiya

5 Kina wá, zlaɓe yá dem Makiduniya emtsaaɗe, lauktu watse yá dezekure. Aɗaba yá de kya ba larde ŋanna, lauktu yá daada á dezekure. 6 Máki danemda ádezekure wá, bi watse yá de shekwaashekwa ba cekwaaŋguɗi, bi watse yá de zlanaazle sarte á lailaiɗɗire baɗemme ázekure. Daaci má watse hyephye sarte a zlálá-aaruwa ázekure wá, kwá de meliyumele am shula-aaruwa ge dem tate na watse yá detekwa na baɗemme. 7 Wayanka yá de gá ba hare cekwa na má danemda ázekure. Má wayetewáya Dadaamiya wá, yá kátá de shekwaashekwa ba shagera ázekure. 8 Amá kina wá, yá kátá nja am Aifaisus áhuna emtsaaɗe, dem sarte á muŋri á *Pantaikausta. 9 Aɗaba Dadaamiya a weritaa baráma á slera ƴaikke áhuna, slera ŋanna keni slera á námpire zlaɓe ádaliye. Diyandiya tsa ganakini kelaade-aha-aaruwa keni tá á ba ndaaka.

10 Má dámda Timaute ádezekure, lyauvalya am dágave á kure, a njeka an lyawa am dágave á kure, aɗaba ŋane keni sleslera á Yaakadada ba seke iya. 11 Epsawauka ɗekiɗeki. Baira ɗeme, melawanumele ba shagera geni á maga shula-aara á ba an higa, melawanumele geni a se beribera. Náwa iya, an emnde a fetarfe na tá áhuna, baɗemme ŋá ufa ba sarte a sa-aara.

12 Amá náza á egdza emmemiya Apaulaus wá, ser kwakya yá ŋalaná á ba an ŋálá, geni a darduwa antara emnde a fetarfe umele ge de tsakurartse, amá zlaɓe eksarka ire-aara emtsaaɗe ɗekiɗeki. Má watse eksarekse ire-aara lauktu watse á duwa.

Ga use á Paul antara názu am halavuwa á elva-aha

13 Ma vaatara keni puwawanaaka vuwa á kure, tsawátse ba dzaŋdzaŋe am elva á Dadaamiya, gazlauka ɗekiɗeki, gawevge ba seke zála na gyarebgye na. 14 Ma kwá maga ba uwe keni magaumága á ba an wáyáva.

15 Egdzar mama-aha-aaruwa, ábi kure diyakurdiya Aitiyain antara emnde a há-aara baɗemme? Diyakurdiya geni ta emnde zuŋŋwe ba itare am larde á Akaya ge ɗába Yaisu *Almasiihu? Itare ta vante ire-aatare ge mágá slera á Dadaamiya am dágave á emnde-aara. Daaci egdzar mama-aha-aaruwa, názu yá kataná iya ázekure wá: 16 Táslawa á kure, cenaucena názu tá bakurná jeba á emnde ŋanna, fawatersaarefe ge itare, antara ge emnde na tá aŋkwa á maga slera ŋanna antara itare na baɗemme. 17 Yá higa jipu áte sawa á tara Aitiyain, antara Faurtunatus, ira Akaikus na. Aɗaba am sarte na saremsa ásezerwa na, a naba ekhyehe ge ervauŋɗe-aaruwa wá, ba seke ya ná ba kure. 18 Se ekhyarinakhya ervauŋɗe ba lailaiɗɗe, ba seke una ndza ta ekhyakuraa ge kure na. Diyawatersediye ba shagera jeba á emnde ŋanna, geni itare ŋanna wá, hyairebhye geni kwá fá zherwe áte itare.

19 Aiklaisiya-aha na tá am larde á Aziya baɗemme tá aŋkwa gakur use-aatare. Tara Akila, tá antara Piriskila, ira emnde a fetarfe na tá jáháva am mba-aatare baɗemme, tá aŋkwa gakur use-aatare kwakya, aɗaba njá á kure antara itare na gakurevge ba palle am sera á Yaakadada. 20 Baɗemme á emnde á Yaisu *Almasiihu na tá áhuna, tá aŋkwa gakur use-aatare. Gawga use-aha á ŋere am dágave á kure baɗemme, áte wáyáva á egdzar mama.

21 Náwa una wá, yá aŋkwa puwetá ba iya an erva-aaruwa mázla-aara: Iya Paul keni yá aŋkwa á gakur use-aaruwa.

22 Má ura ƴanaaƴa Yaakadada, sey á nyainyainvenyainya Dadaamiya edda-aara. «Maranata», amaana: Yaakadada á miya, sawa!

23 Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu a magakurnaamaga ŋgurna. 24 Wáyáva-aaruwa baɗemme, yá wayakurá an ŋane, ekkure emnde na gamiyevge palle am sera á Yaisu Almasiihu na.

2 Kaurintus-aha

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Buwire á wakita na a puwatertaa Paul

ge emnde a

KAURINTUS

1

Ga use á Paul

1 Náwa wakita na yá aŋkwa á puwetá ba iya Paul, a eksisaa ba Dadaamiya áte namaari-aara, a give sleɓela á Yaisu *Almasiihu. Ŋá aŋkwa puwaná antara egdza emmemiya Timaute. Ŋá aŋkwa á puwakurte ge kure emnde a fetarfe am Kaurintus, antara emnde a fetarfe na tá am kwárá á Akaya baɗemme. 2 A magarakuránmaga tara Eddemiya Dadaamiya, tá antara Yaakadada Yaisu Almasiihu ŋgurna, a varakurteva hairire.

Dadaamiya á ekhyaná ervauŋɗe ge ura kwakya am sarte á zlaɗa

3 Ususe ge Dadaamiya, Eddeŋara ge Yaakadada Yaisu *Almasiihu. Dadaamiya wá, slemággwe áte emnde, sle-ekhyamiyá ervauŋɗe ma vaatara keni. 4 Ŋane aŋkwa á ekhyamiyá ervauŋɗe am zlaɗa-aha á miya baɗemme. Á magamiyá una ŋanna, geni miya keni mi ekhyaternaakhya ervauŋɗe ge emnde umele, áte una a ekhyaminaa ŋane ge miya. 5 Almasiihu wá, ndza shushe zlaɗa kwakya. Ŋere keni ŋá aŋkwa á shá zlaɗa kina ba seke una ndza a shanaa ŋane. Daaci Dadaamiya keni aŋkwa á ekhyamiyá ervauŋɗe ba kwakya, aɗaba gamiyevge palle antara Yaisu Almasiihu. 6 Ma ŋere ŋá aŋkwa á shá zlaɗa keni, ba geni kure kwá shánsha ndzeɗa, a lyakurselye Dadaamiya ma vaatara keni. Zlaɓe adaliye, máki Dadaamiya aŋkwa á ekhyaŋerá ervauŋɗe ge ŋere, ba geni a ɓalaseɓale ervauŋɗe á kure, kwá gevge emnde a farvauŋɗe ge ɓásha jeba á zlaɗa-aha ŋanna. 7 Ɓaaka shaige á ŋere ɗekiɗeki áte kure, diyaŋerdiya ganakini ɓaaka mbeɗa á kure áte barama á Dadaamiya. Ŋa disaa aɗaba kwa palle antara ŋere am zlaɗa-aha. Daaci ma ba palle am ndzeɗa na á vamitá Dadaamiya keni.

8 Daaci egdzar mama-aha-aaruwa, názena ni ŋá kataná ŋere wá, ŋá kátá kwá diyeddiye zlaɗa ƴaikke na ŋa shuwaa ŋere am kwárá á Aziya na. Shaŋerushe zlaɗa an tsáká ire. Ndza tamaŋerka ɗekiɗeki ganakini watse ŋá njá an shifa. 9 Una ŋá enndaha ba parakke, á ba áte vuwa á ŋere keni ndza ŋa tapántápa ganakini watse ŋá njeka an shifa na. Mbate wá, Dadaamiya a magaa una ŋanna, ganakini a faŋertarka áte ndzeda á ŋere, amá ŋá fetarfe á ba áte ŋane. Aɗaba ŋane wá, ma emtsaremtsa emnde keni, sletsatertetse ba ŋane am fáyá. 10 Daaci a lyaŋersaa ba ŋane am zlaɗa ƴaikke ŋanna á kátá eksá shifa á ŋere na. De katafke keni á de lyáŋerá ba ŋane. Una ba jirire ŋá fá táma á ŋere á ba áte ŋane palle, diyaŋerdiya geni ma vaatara keni á de lyaŋerá ba ŋane. 11 Amá keni wá, naba melawaŋerumele an maduwa-aha á kure. Estuwa, emnde kwákya tá de melaŋerumele an maduwa-aha-aatare. Máki lyevaalya Dadaamiya ŋála á miya, shamiyánsha barka-aara wá, watse emnde kwákya zlaɓe ádaliye tá de gálá ŋane aɗaba ŋere.

Pekyaapekya Paul ge de Kaurintus

12 Náwa una dalila á higa á ŋere: Ŋere wá, diyaŋerdiya am ire á ŋere ganakini shagera zláláva á ŋere, ɓaaka duksa mándzawe áte ŋere ɗekiɗeki, ɓaaka ɗeme seke am dágave á kure. A vaŋertaa ba Dadaamiya una ŋanna, eŋkale á emndimagwahaka ɗekiɗeki, ba Dadaamiya una a magaŋeraa ŋgurna-aara. 13-14 Daaci am duksa na ŋá aŋkwa puwakurtá ŋere baɗemme na wá, ŋá aŋkwa ndaakurnda ba parakke áte una kwá dzegwándzegwa eccena-aara na. Aley, sem ba kina keni zlaɓe kwá cenevaaka elva á ŋere shagera. Yá tamaa ákatafke cekwaaŋguɗi wá, watse kwá diyeddiye baɗemme geni vaci sawa á Yaakadada Yaisu *Almasiihu wá, ervauŋɗe á kure watse ba seke nama áte ŋere, náza á ŋere keni watse ba seke nama áte kure. 15-16 Aɗaba iya wá, ndza ɓaaka shaige-aaruwa ɗekiɗeki áte duksa-aha ŋanna. Ndza ya kátá ba dezekure emtsaaɗe, lauktu ma yá dem Makiduniya. Am tse-aaruwa am Makiduniya keni maa, ma yá eptsa á ba ásezekure ádaliye, ma andze kwá se meliwa ba kure ge mága shula-aaruwa á dem Yahudiya. Estuwa, ma andze yá naba melakurumele ser buwa.

17 Am sarte na fanakuremfa una ŋanna am vuwa, amá maganka na wá, ya ndaaná á ba áte we emtu? Estuweka ɗekiɗeki. Emtu am sarte na yá aŋkwa maga niya-aaruwa, ya magán ba seke náza á emnde a duniya emtu? Ya ndaase «ane» á ba áte we emtu? 18 Yá ndaakur ba jirire, á katafke á Dadaamiya na á eptseka elva-aara ɗekiɗeki na: Ndaanakurka á ba áte we, amá ya ndaana á ba an ervauŋɗe-aaruwa palle. 19 Aɗaba Yaisu *Almasiihu *Egdza á Dadaamiya na ŋa ɓalakuraa elva-aara antara tara Silas an Timaute na wá, ŋane á ndaaka elva á ba áte we, ma vaatara keni á ndaa ba jirire. 20 Ɓaaka shaige-aara ɗekiɗeki, ba ŋane una a njamiyante názena ni a baa Dadaamiya á de vamiteva na. Ba ŋane una *Aamin á miya á katafke á Dadaamiya, ge gálá zhera á Dadaamiya. 21 Zlaɓe ádaliye, a dzeramisaa ba Dadaamiya an ire-aara, aŋkwa á ndzeɗamitá ba ŋane an ire-aara áte barama á Yaisu Almasiihu. 22 Arge una ŋanna zlaɓe ádaliye, a vamite Sheɗekwe Cuɗeɗɗe am ervauŋɗe. Á maraná an una ŋanna ganakini miya wá, ma emnde-aara. Á maraná á ba an una ŋanna zlaɓe ádaliye geni duksa-aha umele na a baa watse á vamiteva na keni, watse mí shansha.

23 Náwa Dadaamiya, a ƴiika an shifa máki ya magaa fida. Danka á dem Kaurintus na wá, ba ganakini yá ekhyakurnaakhya, a de zlaɗanakurveka ervauŋɗe kwakya. 24 Tatayaŋerka ŋere hyakuraare áte laarire ganakini sey kwá fetarfe. Aɗaba fetarfire wá, fakurtarfe zlauzle ɓaaka arge una ŋanna. Duksa na ŋá kataná ŋere ázekure wá, ba mága slera átirpalle, ganakini kwá tapanaatápa emtakire-aara.

2

1 Aɗaba una ŋanna, eptsanka á ba an niya á dem ekse á kure. Ya naba njante geni yá eptseka ádezekure mázla-aara, geni a de zlaɗanakurveka ervauŋɗe ádaliye. 2 Aɗaba máki ya duwa wá, ba iya an ire-aaruwa keni watse emtaŋka ervauŋɗe-aaruwa. Ɓaaka edda una á de ekhyiyá ervauŋɗe, aɗaba kure keni baɗemme watse á de zlaɗa ervauŋɗe á kure. 3 Aɗaba una ŋanna, ya puwakurtaa ba wakita, arge una ma andze ya duwa ba iya an ire-aaruwa. Ma andze danemda wá, ma andze á de zlaɗa ervauŋɗe-aaruwa kwakya áte kure. Emnde na ma andze tá de vitá itare higa keni ba kure ŋanna. Diyandiya ba jirire ganakini má emtake ervauŋɗe-aaruwa ge iya wá, kure keni á de higa ervauŋɗe á kure baɗemme. 4 Am sarte na yá aŋkwa á puwakurte wakita ŋanna wá, ndza yá am dzámá ire jipu, ndza an zlaɗa ervauŋɗe-aaruwa ba laaklaake, antara ba yáwe á kyuwa am huɗe-aara. Bawánka zlaɓe a ba kure, ya kátá ba zlaɗakurve ervauŋɗe an puwa-aaruwa ŋanna. Iya ya kátá kwá diyeddiye geni wayanakurwayire.

Paul aŋkwa á ƴanaare haypa-aara ge edda á haypa

5 Diyandiya ganakini aŋkwa slezlaɗaná ervauŋɗe ge ura am dagave á kure. Amá diyaweddiye ganakini á zlaɗiyán ge iya ka palle, amá ge miya baɗemme. Amá keni emtaka ba jirire, ge kure baɗemme ka. 6 Kwakya ba emnde na ta puwaara elva na am kure, daaci yá tamaa hyaahya mázla-aara. 7 Kina wá, shagera ba kwá ƴanarƴe haypa-aara, kwá ekhyannaakhya ervauŋɗe geni a demka dzámá ire ƴaikke am ŋane, a keɗanaaka táma-aara baɗemme. 8 Aɗaba una ŋanna, táslawa á kure marawanánmárá ba wáyáva mázla-aara. 9 Dalila na ni ya puwakurte wakita ŋanna wá, yá kátá diyeddiye átekwa, máki zlaɓe kwá á ba an fesarfire á kure áte ya, ge mága názena yá bakurná ya baɗemme. 10 Daaci máki kwá aŋkwa ƴanaare haypa-aara ge slehaypa ŋanna wá, naba ƴawanaarƴe, iya keni yá naba ƴanaarƴe haypa-aara. Una hyapka ba názara keni, yá naba ƴanaarƴe á katafke á Yaisu *Almasiihu geni a zlalavzlále njá á kure. 11 Estuwa a shanka Shaitaine ndzeɗa arge miya. Aɗaba diyamidiya názena á kataná ŋane baɗemme.

Weshetewesha ire á Paul am Terauwas

12 Daaci ya naba tse áhuwa, kwáye ya zlálá á dem Terauwas ge de ɓálá labáre á higa, elva a Yaisu *Almasiihu áhuwa. Am sarte na danemda maa, ya nánna ganakini Yaakadada a weritaa baráma baɗemme ge ɓálá elva-aara áhuwa. 13 Amá wá, maganka, ndza an wesha ire-aaruwa baɗemme, aɗaba de beraneka egdza emmemiya Titus. Daaci ya naba magateraa ájamimá shifa ge emnde a fetarfe na tá am Terauwas ŋanna, ya naba fanuhe á dem kwárá á Makiduniya.

Shá midalire aɗaba barka Yaisu *Almasiihu

14 Amá galaumigálá Dadaamiya, aɗaba ndzeɗa na a ganaa Yaisu *Almasiihu na aŋkwa á vamite midalire ba kelaa wera á ekse. A puwamimaa ba ŋane am slera-aara ge ɓálá elva a Yaisu Almasiihu ma áme keni baɗemme. Daaci waazu á miya gevge ba seke se á kajiiji, hyemhye am sleɗe baɗemme, geni a diyareddiye emnde Yaisu Almasiihu. 15 Ba jirire ŋere wá, ŋa ba seke se á kajiiji na emtake se-aara jipu na, á ɗizaná Yaisu Almasiihu á katafke á Dadaamiya. Aɗaba ŋere ŋa emnde a hyanme elva a Yaisu Almasiihu am duniya baɗemme, áza emnde na tá áte uŋŋule a lya, antara emnde na tá áte uŋŋule a keɗa keni baɗemme. 16 Áza emnde na tá áte uŋŋule a lya wá, ŋa emtake jipu, tá shá shifa am elva á ŋere. Amá áza emnde na tá áte uŋŋule a keɗa wá, ŋa emtaŋka ɗekiɗeki, elva á ŋere á teɗa shifa am itare ba ɗekiɗeki. Ware edda una hyephye ge mága slera ŋanna an ndzeɗa á ire-aara? Ɓaaka ɗekiɗeki. 17 Ŋere wá, a ɓelaŋeraa ba Dadaamiya ge mága slera ŋanna. Kwakya emnde tá tsakala an elva á Dadaamiya, amá ŋere wá, gaŋerefka estuwa. Ŋá ɓálá ba elva á Dadaamiya an ervauŋɗe á ŋere palle á katafke-aara, aɗaba ŋa emnde a slera á Yaisu Almasiihu.

3

Maganaa slera ge Dadaamiya áte namána áŋwaslire

1 Emtu máki ŋa bakuraa una wá, watse kwá baŋerá ŋá maga kurávire ŋárá emtu ádaliye? Ŋere wá, ŋa ɓaaka an wedere á nalmesheri á seydire am erva ganakini kwá de diyaŋersá átekwa. Ge kure keni, ŋá ndavakuruka nalmesheri ŋanna ge dem tate umele an ŋane. Tá maganá ba emnde ŋanna ka wá, ŋere ŋá maŋka, ŋa gergere. 2 Aɗaba ba kure una kwa nalmesheri á ŋere, an puwa áte ŋere. Ma ware keni diyaadiya una, tá dzegwándzegwa enndaha-aara geni ma ba estuwa antara kure am ervauŋɗe á miya. 3 Ba jirire, a puwetaa ba *Almasiihu an ire-aara wakita ŋanna, a vaŋerte ge ŋere. Amá wakita ŋanna wá, a puwanaa an narkálam ka, a puwanaa an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á Dadaamiya na ma vaatara keni Dadaamiya ŋanna á ba aŋkwa na. Puwa ŋanna keni a puwetaa áte naláwa-aha á nákwa ka, a puwanaa am ervauŋɗe á emndimagwaha.

4 Ŋa ndaanaa aɗaba uneka, aɗaba ŋere faŋertarfe an Dadaamiya am duksa baɗemme, aɗaba Yaisu Almasiihu. 5 Diyaŋerdiya am ire á ŋere ganakini ba ŋere an ire á ŋere wá, á daaka ndzeɗa á ŋere ge mága slera ŋanna, ŋá maganá an ndzeɗa á Dadaamiya. 6 A gaŋervaa ba ŋane emnde a slera-aara, geni ŋá ɓálá namána-aara áŋwaslire na a ŋguɗaterán ge emnde baɗemme na. Am namána áŋwaslire ŋanna wá, seke shairiya-aha-aara na ta puwete am *tawraita werre ka, á maganá Sheɗekwe Cuɗeɗɗe mázla-aara slera. Aɗaba tawraita wá, slera-aara ba ceɓa emnde á katafke á Dadaamiya, amá Sheɗekwe Cuɗeɗɗe wá, á vaterte shifa ge emnde.

7 Werre wá, Dadaamiya ndza a puwete shairiya-aha-aara áte nalawa-aha á nákwá, ndza naranna emnde sleksire-aara keni am sarte ŋanna. Dadaamiya a magaa sleksire-aara wá, wafke á Muusa á mbá wulwulire na ɓaaka kalle-aara ɗekiɗeki na. Emnde a *Iserayiila dzegwaránka zharaná á dem ice ɗekiɗeki. Parakkire ŋanna keni á de shekwaaka tsa. Máki *tawraita na slera-aara ba ceɓa emnde á katafke á Dadaamiya ni, Dadaamiya a marse sleksire-aara am huɗe-aara estuwa wá, 8 sákwa máki á maganá Sheɗekwe Cuɗeɗɗe slera emtu, ŋane slevaterte shifa ge emnde? Á tsaame sleksire na á de maganá Dadaamiya! 9 Tawraita wá, slera-aara ba puwa emnde á dem shairiya. Máki Dadaamiya a marse sleksire-aara estuwa am duksa na á puwa emnde á dem shairiya, sákwa am namána á Dadaamiya áŋwaslire na emnde tá shá jirire am huɗe-aara emtu? Á tsaame kena sleksire na aŋkwa á maraná Dadaamiya am huɗe-aara na! 10 Daaci mí naba bánba ganakini duksa na ni ndza Dadaamiya a marse sleksire-aara am huɗe-aara werre na wá, sleksire á Dadaamiya werre ŋanna hyepka ba názara keni, má mí sláterá an náza vatena. 11 Duksa na Dadaamiya a vaterte ge emnde ba ge sarte cekwa, kerteŋ dedde maa, Dadaamiya marsemáre sleksire-aara am huɗe-aara, sákwa am una á zleka ɗekiɗeki na emtu? A jatermaa uwe?

12 Ŋá aŋkwa á enndáhá ba parakke na wá, aɗaba faŋertarfe an duksa ŋanna geni jirire. 13 Muusa werre wá, ndza a puwem nalbuta am ice, aɗaba aŋkwa á gulá sleksire á Dadaamiya áte wafke-aara, daaci wayaaka tá diyeddiye emnde-aara emnde a *Iserayiila. Amá ŋere wá, ŋa ɓaaka an wedere á mága una ŋanna mazla-aara. 14 Iserayiila-aha werre wá, ndza cenaránka maana á duksa-aha ŋanna ɗekiɗeki. Ba duksa palle ge egdzara-aatare vatena keni. Máki tá ndaha wakita á namána á Dadaamiya werre na, tá cenánka maana-aara ɗekiɗeki, ba seke an faɗa eŋkale-aatare an nalbuta á Muusa werre ŋanna. Aɗaba sey edda una lyevaalya *Almasiihu, lauktu á sesse eŋkale-aara am nalbuta ŋanna. 15 Ba kina keni má itare tá ndáhá wakita-aha á Muusa werre wá, tá cenánka maana-aha-aara ɗekiɗeki, ba seke an faɗa eŋkale-aatare an nalbuta. 16 Amá aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: «Ma a semaa ware áseza Yaakadada keni, sey á sesse am nalbuta ŋanna.» 17 Daaci ba estuwa. Aɗaba tara Yaakadada antara Sheɗekwe Cuɗeɗɗe wá, ta ba palle. Daaci am tate na ni aŋkwa Sheɗekwe á Yaakadada wá, emnde ŋanna tá shánsha ire-aatare, á kwaraterka mázla-aara *tawraita. 18 Daaci miya kina wá, wafke á miya faɗaaka an nalbuta werre ŋanna, má aŋkwa á nanna Yaakadada Yaisu Almasiihu am ƴaikkire-aara. Daaci ba kelaazare ƴaikkire á Yaakadada aŋkwa á gamive ba seke ŋane. Ƴaikkire-aara am miya aŋkwa á far ba máráva am miya ba kelaazare keni. Kwaya ŋane názena á maganá Sheɗekwe á Yaakadada am miya.

4

Ɓaaka payɗa á ŋere ge ŋere amá aŋkwa ndzeɗa á Dadaamiya

1 A zamivaare ba Dadaamiya lauktu a famiyar slera ŋanna. Aɗaba una ŋanna ŋa ba dzaŋdzaŋe am slera ŋanna. 2 Diyamidiya miya wá, mí feka erva á miya á dem slera na tá maganá emnde an sheɓe, duksa á zherwe ba dey na. Mí zlermeka emnde, mí feka fida á dem elva á Dadaamiya keni. Ŋere wá, ŋá vaterte ba jirire á Dadaamiya parakke ge emnde. Názena ni aŋkwa á tataya jirire á Dadaamiya wá, ŋane á diyeddiye jirire á ŋere. 3 Labáre á higa na ŋa sanaa ŋere na, tá cenanka emnde umele ɗekiɗeki, ba seke an fáɗá eŋkale-aatare. Amá tá cenánka ba emnde na tá an keɗa na. 4 Itare wá, aŋkwa á piyatertá Shaitaine, ŋane slemándzawe na á kwárá duniya na. Á piyaterte ganakini a naránka parakkire ƴaikke na á maraná elva a Yaisu *Almasiihu á dete itare. Parakkire ŋanna aŋkwa á márá Yaisu Almasiihu am ƴaikkire-aara. Máki ura a naa ŋane, a naa ba Dadaamiya. 5 Ŋá ɓálá elva á ire á ŋerka, ŋá ɓálá elva a Yaisu Almasiihu, geni ba ŋane una Yaakadada arge emnde baɗemme. Ŋere wá, ŋa ba emnde a slera á kure ge melakurumele, aɗaba ŋa emnde a ɗába Yaisu. 6 Werre am fakta wá, a baa Dadaamiya: A gevge parakkire, á mbe am tabeɗammire. Kina keni ba Dadaamiya ŋanna una á márá parakkire-aara á sem ervauŋɗe-aha á ŋere. Á maraŋerá ƴaikkire á Dadaamiya na aŋkwa á mbe áte wafke á Almasiihu.

7 Ŋere wá, ŋa ba seke gahe-aha na ta nderanaa an haha, amá wá, ŋá an rezegire ƴaikke na a vaŋertaa Dadaamiya na am ŋere. Tá disá áte una ŋanna emnde, ganakini hákuma ƴaikke na ŋa shanaa ŋere ge mága slera á Dadaamiya na wá, hákuma á ŋereka, náza á Dadaamiya. 8 Tá aŋkwa á ɓecaŋerɓeca an zlaɗa-aha gergere, amá zlaraŋeraaka baɗemme. Ma a weshetaa estara ire á ŋere keni, ŋá á ba an táma á ŋere am ervauŋɗe. 9 Emnde tá aŋkwa á shaŋeru zlaɗa jipu, amá ƴáŋeraaka Dadaamiya. Tá magaŋerá palása am haha, amá ŋere ŋá emtseka. 10 Kelaazare emnde tá tataya ba ceɓá shifa á ŋere seke una ndza ta jaa Yaisu *Almasiihu, amá náwa ba nja ŋere an shifa. Tá diyeddiye á ba áte una ŋanna geni Yaisu á ba an shifa-aara. 11 Ŋere emnde na zlaɓe ŋá an shifa am duniya na wá, ba kelaazare tá tsagwaɗaŋertsagwaɗa ge ceɓaŋerceɓa, aɗaba ŋa emnde a ɗába Yaisu Almasiihu. Amá náwa ba njá á ŋere an shifa, ŋá an vuwa a laakire na á shekwaaka na. Tá diyeddiye á ba áte una ŋanna geni á ba an shifa-aara Yaisu. 12 Amaana elva ŋanna wá, áte vuwa á ŋere wá, aŋkwa á wava ba emtsa, emtsa seke náza á Yaisu. Amá am kure wá, á maga slera ba shifa áŋwaslire na kwa shanaa ázeŋárá na.

13 Aŋkwa elva am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: «Fantarfe áte Dadaamiya. Aɗaba una ŋanna yá aŋkwa á ɓálá elva-aara.» Daaci ba duksa palle ge ŋere keni, ŋere keni shaŋeránsha fetarfire áte Dadaamiya; aɗaba una ŋanna ŋá aŋkwa á ɓálá elva-aara. 14 Diyamidiya ganakini edda una a tsante Yaakadada Yaisu am fáyá na wá, watse á tsamitetse miya keni, á kya erva an Yaisu. Baɗemme á miya watse á damiyá á ba átirpalle á de katafke-aara. 15 Baɗemme á duksa-aha ŋanna aŋkwa á maganá Dadaamiya na wá, á maganá aɗaba ba kure, ge melakurumele, geni emnde kwakya a sharánsha ŋgurna-aara. Tá de hwiya estuwa emnde a slafanaa we ge Dadaamiya, emnde a gálá zhera-aara.

Ɓaaka lámbe á ŋere, ŋere eŋkale á ŋere áte duksa na á zleka na

16 Aɗaba una ŋanna, ŋa ba dzaŋdzaŋe. Diyaŋerdiya tsa geni aŋkwa á far ba gulá ndzeɗa á ŋere ba kelaazare, amá am ervauŋɗe á ŋere wá, ŋa emnde dzaŋdzaŋe jipu. Aɗaba Dadaamiya aŋkwa á faŋerem ndzeɗa am vuwa. 17 Zlaɗa wá, ŋá aŋkwa á essha, amá watse á zlauzle. Aŋkwa ƴaikkire ŋá de sháná ŋere aɗaba zlaɗa ŋanna. Ƴaikkire ŋanna keni watse ɓaaka zle-aara, jauje ge duksa baɗemme. Máki yehaŋerteyeha una ŋanna, ŋá zhárá zlaɗa á ŋere kina hyapka ba názára keni. 18 Aɗaba eŋkale á ŋere áte duksa na á naaná ice ka, amá áte názena á nánka ice á urimagwe. Aɗaba baɗemme á názena á naaná ice á urimagwe watse á zle. Duksa-aha na ni á zleka ɗekiɗeki wá, tá zharaná an ice ka.

5

1 Diyaŋerdiya ganakini má mbeɗaambeɗa bere á haha á ŋere na ŋá am huɗe-aara kina, amaana vuwa laakire á ŋere na wá, Dadaamiya á de vaŋerte bere umele áŋwaslire am samaya. Amaana: á de vaŋerte vuwa umele am samaya, názá dem ba ge ɗekiɗeki. 2 Njá á ŋere am duniya kina na wá, laruwa jipu, ŋá kumá ba daa á dem bere á ŋere áŋwaslire na am samaya na. 3 Aɗaba máki shaŋeránshá tsekwaŋeremtsekwa am vuwa áŋwaslire na wá, sheɗekwe á ŋere á gevka an ukhyiye dey mázla-aara á katafke á Dadaamiya. 4 Amá am kinire na zlaɓe ŋá á ba am bere á haha á ŋere na wá, ŋá am zlaɗa an tsáká ire, á vaŋerte ba kyuwa. Tatayaŋerka ŋere ganakini ŋá kátá tsekwese am vuwa a laakire á ŋere ŋanna ba ɗekiɗeki. Estuweka. Ŋá kátá ma ŋa tsekwarhe una áŋwaslire, vuwa á samayire na, daaci ma andze á sheɓanvesheɓe emgyegwe-aara na ŋane á emtsa na. 5 A tsatsaŋeraa ba Dadaamiya an ire-aara vuwa áŋwaslire ŋanna ge ŋere. A vaŋerte Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na wá, á maraná an una ŋanna ganakini duksa na a baa watse á vaŋerteva na wá, ba jirire watse ŋá shánsha.

6 Aɗaba una ŋanna, ŋere ŋa ba dzaŋdzaŋe. Máki zlaɓe ŋá á ba am vuwa laakire na wá, diyaŋerdiya ganakini zlaɓe ŋa ƴiƴiye an tate na átekwa Yaakadada. 7 Kina wá, zlaɓe ŋá nánka emtsaaɗe an ice á ŋere. Njá á ŋere antara ŋane wá, á ba an fetarfire. 8 Ba jirire ɓaaka shaige á ŋere ɗekiɗeki. Máki ŋá shánsha ŋá tsekwesetsekwe am vuwa laakire na, ŋá zlálá ádeza Yaakadada wá, wayaŋerwáyá jipu. 9 Duksa palle ŋá kataná ŋere wá, ma zlaɓe ŋá á ba am duniya na, ma daŋeraada ádezeŋárá keni, ŋá maga ba názena á kataná ŋane. 10 Aɗaba baɗemme á miya watse mí de katafke á *Almasiihu am ƴaikkire-aara, á de kyáná ŋane shairiya á slera-aha á miya. Ma ware á miya keni á de pelansá á ba áte názena ndza a maganaa edda-aara am duniya. Edda una a magaa shagerire, á de shá laɗa-aara. Edda una a magaa shagerkire an shagerkire-aara.

Dadaamiya á kátá emnde baɗemme tá melemela an ŋane

11 Aɗaba una ŋanna, elva a fá zherwe áte Yaakadada wá, ŋa dise vateneka ŋere. Daaci ŋá aŋkwa á wava ba ge maraterá jirire á ŋere ge emnde. Dadaamiya wá, ɓaaka názu diyaaka ŋane am ervauŋɗe á ŋere. Yá tamá ba kure keni diyakuridiya, má kwá ndáhá jirire á názena kwa disaa kure áte ya. 12 Emtu watse kwá baŋerá ŋá gálá ire ŋárá emtu ádaliye? Una ŋá gálá ireka, ŋá kwarakurse ba sera á elva, geni a njeka lambe á kure ɗekiɗeki, naba fautarfe an ŋere, kwá de shánsha dza sera, kwá de háslaterá ba kure emnde a gálá ire ba dey na. Aɗaba itare tá zhárá ba iga á duksa, ɓaaka lámbe-aatare áte nja-aatare am ervauŋɗe. 13 Emtu kure keni kwa ba seke emnde umele, kwá zharáŋer ba seke ŋá an shaitaine ŋárá emtu? Máki estuwa wá, ŋa shaa shaitaine ŋanna aɗaba ba Dadaamiya. Amá ba lápiya ire á ŋere. Daaci an eŋkale á ŋere ŋanna wá, ŋá melakuru ba ge kure an ŋane. 14 Dalila á slera á ŋere wá, ŋá maganá aɗaba wáyávire ƴaikke na a magaminaa *Almasiihu na. Ŋane a naba ƴaa ire-aara, a emtsehe aɗaba emnde baɗemme. Daaci áza Dadaamiya wá, baɗemme á emnde emtsaremtsa kerɗe antara Almasiihu. 15 Labára Almasiihu a emtsaa aɗaba emnde baɗemme? A emtsaa aɗaba itare, geni ma tá á ba an shifa-aatare keni, tá magán ge ire-aatare ka duksa, tá maganá áte namaari-aatare ka mázla-aara duksa, amá tá maga ba názena á kataná ŋane, aɗaba ŋane a emtsaa aɗaba itare, tsetse am fáyá keni aɗaba itare.

16 Daaci kina wá, gergerka emnde ázeŋere mázla-aara, emnde baɗemme ta ba kalkale, ŋá zháreka názena ágáshe. Werre wá, ice na ndza ŋa zhárá *Almasiihu an ŋane na wá, ndza ŋá maga ba slera á emndimagwaha. Amá kina wá, ŋá maŋka mázla-aara. 17 Edda-aara máki garevge palle antara Almasiihu wá, nja-aara werre baɗemme dedde, ma jeba-ara-aara keni gevge áŋwaslire baɗemme.

18 Baɗemme á una ŋanna, a maganaa ba Dadaamiya. Ŋane a ɓelaa Almasiihu, a se melamiyaahe an ŋane. Daaci a famiyar slera ŋanna ge miya, geni á kátá emnde baɗemme tá shánsha mele an ŋane. 19 Amaana wá: Dadaamiya a ɓelaa Almasiihu á sem duniya, aɗaba á kátá emnde baɗemme tá melemele an ŋane. Á ŋaterka am ervauŋɗe mázla-aara aɗaba haypa-aha-aatare. Daaci a famiyar slera á de ɓalaterá una ŋanna ge emnde baɗemme, geni aŋkwa baráma a mela an Dadaamiya.

20 Daaci ŋere wá, ŋa we á Almasiihu, á ɗahákurá ba Dadaamiya an ire-aara á kya an we á ŋere. Ŋá aŋkwa á magaterá ba tásle ge emnde aɗaba barka á Almasiihu, táslawa á kure eksawarekse ganakini kwá melemela an Dadaamiya. 21 Almasiihu ŋane maganaaka haypa ɗekiɗeki, amá Dadaamiya a naba far haypa-aha á miya ge ŋane, ganakini á gamivege miya ma emnde a jirire á katafke-aara, má gamiyevge palle antara Almasiihu.

6

Slera á sleɓela á Yaisu *Almasiihu

1 Náwa ŋá aŋkwa á bakurá elva: Ŋere wá, ŋa emnde na ni Dadaamiya aŋkwa á maga slera-aara á kyá erva an ŋere. Dadaamiya wá, magakuránmaga ŋgurna. Táslawa á kure, gawanveka ŋgurna á Dadaamiya na seke duksa ba dey. 2 Ábi bánba Dadaamiya aŋkwa an puwa am wakita-aara, a baa ŋane:

«Am sarte na hyephye sarte á ŋgurna-aaruwa, ya cenakvaarcene.

Am sarte na hyephye sarte-aaruwa ge lya emnde, ya melakumele.»

Daaci diyaweddiye ganakini sarte á ŋgurna ŋanna ba una, sarte á lya emnde ŋanna ba una.

3 Wayaŋerka ŋere vante ektápaare ge ura, wayaŋerka an duksa mándzawe am slera á ŋere ɗekiɗeki. 4 Názena ŋá kataná ŋere wá, ŋá kátá tá diyaŋereddiye emnde ganakini ŋa emnde a slera á Dadaamiya. Una názena ŋá maganá ŋere am duksa baɗemme. Ma ŋá aŋkwa á shá zlaɗa ƴaikke, ma ŋá am emtaŋkire, ma kwakya palása na ŋá maganá ŋere keni, ba ŋá farvauŋɗe, ŋá eɓɓásha. 5 Ja keni hyaŋerhya áza emnde, á dem daŋgay keni daráŋerda, ervauŋɗe á zlamaa baɗemme keni tsarantetse áte ŋere. Máki ba slera wá, wavaŋerwava an ŋane. Am sarte umele ba háre keni ŋa puka, zu náza za keni ɓaaka ɗekiɗeki. 6 Ŋá aŋkwa á marateránmára ba parakke ge emnde ganakini ŋa emnde a slera á Dadaamiya. Diyaŋerdiya jirire á Dadaamiya, ŋá aŋkwa njá ba cuɗeɗɗe, ŋá farvauŋɗe am duksa baɗemme, ŋá aŋkwa á maga kemaarire, Sheɗekwe Cuɗeɗɗe keni aŋkwa an ŋere, ŋá aŋkwa á maga wáyávire an ervauŋɗe á ŋere palle, 7 ŋá aŋkwa á magaterá waazu á elva a jirire ge emnde, aŋkwa á vaŋerteva Dadaamiya hákuma-aara. Kazlaŋa á wáva á ŋere ge ŋere wá, ba mága jirire. Ma ge wava keni á ba an ŋane, ma ge lyá ire á ŋere keni á ba an ŋane. 8 Emnde umele tá zlebaŋerzleba, emnde umele tá epsawaŋerepsawa. Emnde umele tá galaŋergálá, emnde umele tá zlazlaŋerzlázle. Emnde umele tá zharáŋer ba seke ŋa emnde a fida, amá ŋa emnde a jirire tsa. 9 Tá zharáŋer ba seke diyaraŋerka, amá diyaraŋerdiya tsa emnde baɗemme. Emnde tá zharáŋer ba seke irekhya-aha, amá ɓaaka duksa umele áte ŋere, ŋa ba lapilayye. Tá shaŋeru zlaɗa an tsáká ire, amá ŋá emtseka, náwa ba njá á ŋere an shifa. 10 Emnde tá kátá tsekwanaatsekwa higa á ŋere ba ɗekiɗeki, amá ma vaatara keni ŋere ŋá á ba an higa á ŋere. Ŋa ba talage-aha am duniya na, amá ŋá gatervaa ba ŋere emnde, tá gevge emnde a berba an elva á Dadaamiya. Emnde tá zharáŋer ba seke ɓaaka duksa á ŋere, amá ɓaaka názu ektsaŋeraarektse ɗekiɗeki.

11 Kure emnde a Kaurintus wá, ŋa ndaakurndáhá ba parakke, sheɓaŋerakurvuweka názu am ervauŋɗe á ŋere ɗekiɗeki. 12 Ŋere wá, ŋá wayákurá an ervauŋɗe á ŋere palle, kwa ƴaŋeraa ba kure. 13 Ázerwa wá, kwa ba seke egdzara-aaruwa, iya keni ya ba seke eddekure, yá ndaakur elva. Kure keni sheɓawaŋervuweka názu am ervauŋɗe á kure, wayawaŋerwáyá ba seke una ŋa wayakuraa ŋere.

Faufa hyema, gawevka palle an emnde na fartarka

14 Kure wá, gawevka am sawari palle antara emnde na fartarka Yaakadada na, una zlayeka ge kure ɗekiɗeki. Tá másláva estara tara jirire á Dadaamiya an haypa? Tá njá estara tara parakkire, antara tabeɗammire am tate palle? 15 Á duwa estara elva á tara Yaisu an Shaitaine? Á duwa estara sawari á tara slefetarfe an edda una fetarka? 16 Tá másláva estara tara mashidi á Dadaamiya antara hele á shaitaine? Yá ndaakur ba jirire: Ba miya una mi mashidi á Dadaamiya na ma vaatara keni ŋane á ba aŋkwa na. Ba seke una a ndaanaa ŋane aŋkwa an puwa am wakita-aara, a baa ŋane:

«Watse yá njá á ba am dágave-aatare, yá njá antara itare.

Yá de gev Dadaamiya-aatare, itare keni tá de gev emnde-aaruwa.

17 A ndaanaa aɗaba una ŋanna Yaakadada Dadaamiya zlaɓe adaliye, a ba ŋane: Sawesse am dágave-aatare, gawevka palle antara itare, njawinja cuɗeɗɗe, lauktu yá lyiyakurlyiya;

18 Yá de gev Eddekure, kure keni zála an ŋwásha baɗemme kwá de gev ba egdzara-aaruwa.

Kwaya ŋane elva á Yaakadada na hákuma baɗemme á ba ázeŋárá na.»

7

1 Baɗemme á waada-aha ŋanna a maganaa Dadaamiya na wá, a magamiyán ba ge miya egdzar mama-aha-aaruwa. Aɗaba una ŋanna, barawamiyaabárá ire á miya cuɗeɗɗe. A jerka duksa na ni á badza shifa á miya, antara vuwa á miya ɗekiɗeki am zláláva á miya, aɗaba ma emnde a fa zherwe áte Dadaamiya.

Tara dzámá ire, antara higa á Paul

2 A ƴaŋeraaka ervauŋɗe á kure ba dey, aɗaba ɓaaka emtaŋkire na ŋa magakurtaa ŋere ba ge palle á kure keni. Ɓaaka edda una ŋere ŋa maganaa ektápaare am kure ɗekiɗeki, ɓaaka edda una ŋa zlermuwa ŋere ɗekiɗeki am dágave á kure. 3 Bawánka zlaɓe ganakini ŋá kátá fakurar ba zherwe an elva na ŋá aŋkwa á tsakaná ŋere, una ka ɗekiɗeki. Ba kina keni ya zluwa á ndaakur ba ŋane ganakini ŋa wayakurtaa an ervauŋɗe á ŋere palle. Ɓaaka názu á pekyamiya an kure ɗekiɗeki. Una ma zlaɓe ma á ba an shifa á miya, ma zlauzle shifa á miya am duniya na keni. 4 Ɓaaka shaige-aaruwa áte kure ɗekiɗeki. Baɗemme á higa-aaruwa á ba áte kure. Baɗemme á zlaɗa na ya shuwaa ya na, aley yá á ba an higa-aaruwa am ervauŋɗe.

5 Zlaɗa wá, ba jirire shaŋerushe. Á ba am Makiduniya keni se shaŋeránka hairire ɗekiɗeki. Ma á kyá ura-ara keni á sawa ba shuŋŋula, emnde tá ɗabaŋerá á ba an elva. Ekhyaaka ervauŋɗe á ŋere ɗekiɗeki, ŋá dzámá ba ire. 6 Amá sle-ekhyaterá ervauŋɗe ba Dadaamiya ge emnde, máki weshetewesha ire-aatare. Daaci a ekhyaŋeraa ba ŋane ervauŋɗe an sá á Titus. 7 Dadaamiya a ekhyaŋeraa ervauŋɗe an sá á Titus ka palle, a ekhyaŋeraa ervauŋɗe an elva na a melanuwa ŋane ge Titus ge tsakaŋersetsake na. Aɗaba se tsakaŋersetsake Titus ganakini ekhyakurnaakhya ervauŋɗe ge ŋane keni. Zlaɓe ádaliye, a ndaaŋernda ganakini kwá an wedere-aaruwa jipu, dakuremda am nambane arge názena kwa maganaa kure. Kina wá, baɗemme kwa á ba am iga-aaruwa, kwá aŋkwa á waviyuwave. Labáre á kure higitehiga jipu zlaɓe ádaliye.

8 Diyandiya ganakini wakita na ya puwakurtaa ya na, a de vakurte dzámá ire kwakya, amá ba kalle. Yá kátá dem am nambane geni ma yá puwakurteka estuwa, aɗaba ya nanna ganakini puwanakurempuwa am dzámá ire kwakya. 9 Amá kina wá, ekhyaakhya ervauŋɗe-aaruwa. Yá higa aɗaba ya puwakurme am dzámá ire ka, amá aɗaba kwá aŋkwa dzámá názena ndza zlalaaka an uŋŋule-aara na, eptsakureptsa am tuba. Dzámá ire á kure áte namaari á Dadaamiya. Daaci máki estuwa, ɓaaka emtaŋkire na ŋa magakurtaa ŋere ɗekiɗeki. 10 Máki tá am dzámá ire emnde áte namaari á Dadaamiya wá, dzámá ire ŋanna shagera jipu. Aɗaba jeba á dzámá ire ŋanna á dá ura á dem tuba. Daaci estuwa, Dadaamiya á lyelye edda-aara. Amá dzámá ire áte náza á emnde duniya wá, á saná ba emtsa ge ura á katafke á Dadaamiya. 11 Yá ndaakur ba jirire: Dzámá ire á kure ndza áte una á kataná Dadaamiya. Nawanaana ba kure keni slera na a maganaa Dadaamiya am kure am sarte na kwá am dzámá ire ŋanna! Nawanaana wáva á kure ganakini kwá kátá bárá ire á kure am elva ŋanna! Nawanaana emtsaaɗe ganakini ba kure keni aŋkwa á wakurwá am ervauŋɗe mázlá-aara! Kwá aŋkwa á tapanaatápa emtu lyáwa á kure, antara wedere á kure an iya kina! Nawanaana emtsaaɗe wáva á kure kina, geni kwá kátá namaari á Dadaamiya! Nawanaana emtsaaɗe shairiya na kwa far ge edda una a magaa shagerkire! Kwa nanna emtu ganakini ɓaaka názu magakurka geni kwa ɓaaka am elva ŋanna mázla-aara kwá an bárá?

12 Daaci diyaweddiye ganakini puwanakurteka wakita ŋanna aɗaba edda una a gu haypa, bi aɗaba edda una ta ganu haypa, una ŋanna ka palle. Ya puwakurte ganakini yá yehakuranteyeha baɗemme ákatafke á Dadaamiya, wáyáva á kure ƴaikke na kwa wayaŋeraa kure an ervauŋɗe á kure palle na. 13 Aɗaba una ŋanna, kina wá, ekhyakuraŋeraakhya ervauŋɗe mázla-aara.

An ekhya ervauŋɗe á ŋere ba parakke! Názu a ekhyaŋeraa ervauŋɗe zlaɓe ádaliye kwakya-aara wá, Titus a se beraŋerá an higa ƴaikke, aɗaba baɗemme á kure fakuranemfa ndzeɗa am vuwa. 14 Am sarte na yá aŋkwa ɓelaná ádezekure wá, ya zlebakurzleba jipu ázeŋárá. Kina wá, yá aŋkwa á nanna ganakini zleba ŋanna ya zlebakuraa ya na wá, fakuriyemka am zherwe. Baɗemme á elva-aha emtake emtake na ya ndaanaa ya áte kure na gevka fida. Daaci baɗemme á názena ndza ŋa banán ge Titus áte kure na, jirire. 15 Ba kelaa má yeheteyeha Titus názena kwa magannaa kure am sarte na a tsekwaa ázekure, kwa lyevaahe am dágave á kure, kwa gyaigarhe, kwa fansarfe keni am názena a de bakurnaa ŋane baɗemme na wá, higa-aara áte kure á far ba wala ba kelaazare. 16 Daaci yá higa jipu, aɗaba ɓaaka shaige-aaruwa ɗekiɗeki áte kure ma am uwe keni baɗemme.

8

Elva á náza melateru ge emnde na tá am ɓaakire

1 Egdzar mama-aha-aaruwa, ŋá kátá kure keni kwá cenáncena názena ta maganaa emnde a fetarfe am kwárá á Makiduniya na. A magaternaa ba Dadaamiya ŋgurna á maga duksa ŋanna. 2 Sharushe zlaɗa an tsáká ire, amá ɓaaka názu a eksanaa zlaɗa ŋanna áte itare ɗekiɗeki, higa-aatare ba kelaa-aara. Ta talage-aha jipu, amá ta jemaa sadake-aatare ba kwakya. 3 Yá ndaakur ba jirire: Jaranmejahe ba kwakya, magarnaamaga ba seke ta jahanaa itare ka ɗekiɗeki, hyahya ndzeɗa-aatare. Ndza ta sawa ba itare an ire-aatare ásezeŋere, 4 ta se ndava baráma, ganakini itare keni tá demda am slera á melateru ge emnde a fetarfe na tá am kwárá á Yahudiya na. 5 Emnde ŋanna ta magaa názena tamaŋerka ŋere ɗekiɗeki. Emtsaaɗe, duksa zuŋŋwe na ta maganaa itare wá, ta gaa ire-aatare ákatafke á Yaakadada, lauktu ta se ganaahe ákatafke á ŋere keni. Baɗemme ta maganaa á ba áte namaari á Dadaamiya.

6 Amá ázekure keni fakurantaufe zlauzle, a dakurnaa Titus sawari-aara. Aɗaba una ŋanna maa, ŋá aŋkwa á ndavanundave zlaɓe adaliye kina, geni a eptseptsa ádezekure, á de zlanaazle slera á jirire na a fantuwa ŋane am dágave á kure na. 7 Ate baráma á Dadaamiya wá, kure hyaikurephye am duksa baɗemme. Ma fetarfire á kure, ma ge ndáhá elva á Dadaamiya, ma eŋkale á kure ge dise ndaha elva, ma mága dzaŋdzaŋire am slera á Dadaamiya keni baɗemme. Wayakuraŋerwáyá an ervauŋɗe á kure palle. Daaci ƴawánka mága slera á jirire ŋanna keni, magaumága an ervauŋɗe á kure palle.

8 Názena yá bakurná ya na wá, gevka laarire ganakini sey ba kwá fá sádake ŋanna. Una yá vakurte ba seydire áte emnde na itare wayarwáyá jipu slera ŋanna, itare tá aŋkwa á effá na. An una ŋanna wá, yá kátá diyeddiye máki aŋkwa wáyáva á kure áte emnde umele. 9 Duksa palle wá, kure diyakurdiya ŋgurna ƴaikke na a magakurnaa Yaakadada Yaisu *Almasiihu. Ŋane, baɗemme á duksa á ba am erva-aara, amá a ganve ire-aara talaga aɗaba kure. A magante una ge ire-aara, geni kure kwá gevge emnde a berba áte baráma á Dadaamiya.

10 Kina wá, yá ndaakurse názena yá slakurvá ya: Mbakyiya wá, ndza kwa hayanaa ba kure zuŋŋwe mága slera á jirire ŋanna, kwa fantuwa ba kure zlaɓe ádaliye zuŋŋwe ge emmága-aara keni. Kina keni wallá laarire, wallá uwe, shagera ba kwá zlanaazle slera ŋanna fakurantaufe zlauzle na. 11 Daaci ƴawánka, naba zlawanaazle slera ŋanna an higa, ba seke una kwa fantuwa an ŋane na. Faufa á ba áte názena kwa dzegwanaa kure. 12 Aɗaba má kwá vante duksa ge Dadaamiya deydey á ndzeɗa á kure, kwá vante an higa wá, á ellyiya Dadaamiya. Dadaamiya á ndava ba una aŋkwa am erva á kure. Ŋane á ndavakuruka názena ɓaaka am erva á kure na.

13 Bawánka zlaɓe a ba kure: Paul á kátá puwaŋerem am zlaɗa á emnde ŋanna, itare tá de shá ire-aatare. Una ŋanna ka ɗekiɗeki. Yá kátá emnde baɗemme tá gevge palle. 14 Kina wá, aŋkwa duksa ázekure, shagera jipu máki ká vaterteva ge emnde na tá am ɓaakire kina, daaci mákuralla má watse ɓaaka ázekure, amá aŋkwa ázetare, itare keni tá de vakurteva ba estuwa. Máki estuwa, baɗemmire á kure kwa ba palle. 15 Máki estuwa, gevge á ba áte una aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya a ba ŋane:

«Emnde na tá hálá ɗáfá á samaya na, halarvaahála kwakya, gevka seke kwakya ba ta zuhe á dem huɗe ŋanna.

Emnde na ta halante ba cekwaaŋguɗi keni, ta ƴanaa ba itare náza za.»

Titus antara emnde a puwansepuwe

16 Ŋá aŋkwa á slafaná we á ŋere kwakya ge Dadaamiya, aɗaba a maganaa ba ŋane slera am Titus. Ŋanŋára aŋkwa á wava Titus ba seke ŋere ge melakurumele na. 17 Ŋa ndavanu ganakini a eptseptsa ádezekure, a naba eksarhe. Aɗaba ndáva á ŋere ka palle, amá ba ŋane an ire-aara keni wayaawáyá ervauŋɗe-aara ge eptsa ádezekure, ge de melakurumele zlaɓe ádaliye.

18 Náwa ŋá aŋkwa á ɓelante egdza emmemiya umele, tá aŋkwa á duwa kerɗe. Egdza emmemiya ŋanna wá, emnde a fetarfe baɗemme tá zleba ba ŋane aɗaba waazu na aŋkwa á ɓalaná ŋane. 19 Zlaɓe ádaliye, aɗaba ta eksesaa emnde a fetarfe, ganakini á ɗabáŋerá ŋane am shula-aha á ŋere, a melaŋerumele ge mága slera á jirire ŋanna. Daaci slera ŋanna á de maga námpire kwakya, emnde kwakya tá de gálá Yaakadada á miya am ƴaikkire-aara. Tá de dise áte una ŋanna emnde, niya á ŋere ge melateru ge emnde.

20 Shuŋgu wá, jaŋeranmejaha ba kwakya. Ŋá aŋkwa á fá hyema keni ba kwakya am slera á shuŋgu ŋanna, geni a tsalaraŋerka emnde aɗaba shagerkire á mága. 21 Ŋá kátá á baraavebárá shagerire na ŋá maganá ŋere na á katafke á Yaakadada, amá a baraavebare áza emnde keni. 22 Náwa ŋá aŋkwa á ɓelaterte egdza emmemiya umele ge emnde buwa ŋanna. Ŋane keni maraŋeránmárá wáva-aara ser kwakya, ŋa nanna ganakini wayaawáyá an slera á Dadaamiya. Kina ɗeme cenáncena labáre á kure, geni shagera zláláva á kure wá, aŋkwa á wava jipu ge de melakurumele. 23 Titus wá, ŋane edda una ŋá aŋkwa á ja ɗábá kerɗe ge mága slera á Dadaamiya am dágave á kure. Amá emnde buwa na tá aŋkwa á duwa antara ŋane na wá, ta ɓelateraa emnde a fetarfe baɗemme ádezekure. Emnde kwakya tá aŋkwa gálá *Almasiihu aɗaba barka á slera-aatare. 24 Marawateránmárá wáyáva á kure ge emnde ŋanna. Daaci baɗemme á emnde a fetarfe na tá duwa ádazetare ge dezekure na, tá de cenáncena labáre á kure, tá de dise áte una ŋanna ganakini zleba na ŋa zlebakuraa ŋere na wá, an uŋŋule-aara.

9

Dadaamiya a hayaa ba edda una á fáná an higa

1 Ate elva a náza melateru ge emnde a fetarfe na tá am Yahudiya wá, ɓaaka ɗeme wedere kwakya ge puwakurte elva ŋanna áte nalmesheri. 2 Aɗaba diyandiya ganakini ba kure an ire á kure keni kwá an wedere á melaterumele. Zlebanakuraazleba ya zlauzle áza emnde a fetarfe na tá am Makiduniya, geni emnde a fetarfe na tá am kwárá á Akaya wayarwáyá jipu melateru ge emnde a fetarfe na tá am kwárá á Yahudiya. Kwaye mbákyiya tá maga ba niya-aara. Daaci wáva á kure a tsante wayava á emnde kwákya am Makiduniya, itare keni kwakya ba názena á kátá melaterumele na.

3 Ŋanŋára yá aŋkwa á ɓela tara Titus antara egdzar mama-aha a miya umele buwa ádezekure, geni kwá zlauzle am slera á kure baɗemme ge jáha shuŋgu ŋanna, lauktu ŋá daada ŋere. Estuwa, zleba na ya zlebakuraa ya ázetare na á gevka fida. 4 Aɗaba máki daŋeremda antara emnde a Makiduniya, ŋa de berakur zlaɓe ɓaaka názena kwa maganaa kure wá, watse zherwe ge ŋere, aɗaba ŋa bateraa ɓaaka shaige á ŋere áte kure. Názá á kure ɗeme wá, náza ndaaka. 5 Daaci yá puwa sawari am ire-aaruwa wá, a ba ya duksa na wá, shagera ba yá ndavaterundave ge tara Titus antara emnde buwa na, geni a darduwa itare zuŋŋwe, lauktu watse ŋá ɗabaterá ŋere vacite umele. Yá kátá kwá maganaamaga antara itare duksa á barka na ndza kwa enndaa na, lauktu ŋá daada ŋere. Daaci una ŋanna á de márá názena am ervauŋɗe á kure, geni kwa maganaa á ba an kátire á kure duksa á barka ŋanna, gevka laarire.

6 A ba naraje umele wá: Edda una a herɗante ba cekwaaŋguɗi, á sem mbá keni, á sá ba cekwaaŋguɗi. Edda una a herɗaa kwakya wá, á sem mbá keni, á sá ba kwakya. Viyawanaaka naraje ŋanna ɗekiɗeki. 7 Magaumága kwa mazla-aara. Ma ware keni a emmága áte una a eksesaa ŋane. Fauka an dzámá ire, a gevka laarire keni. Faufa á ba an higa, aɗaba Dadaamiya á háyá ba edda una á fáná an higa. 8 Dadaamiya an hákuma ganakini á kwakyakuranvekwákye duksa baɗemme, á juwá á ba áte kure, kwá hyephye zlaɓe ádaliye ge mága slera á shagerire baɗemme. 9 Estuwa, kwá gevge áte una aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane:

«Ura mággwe wá, pasakpasakke erva-aara áza talage-aha. Maggwire-aara á zleka ɗekiɗeki.»

10 Baɗemme á wulfe á duksa na tá jáná emnde á dem haha, á walantá ba Dadaamiya, á vatertá ba ŋane náza za-aatare ge emnde, antara wulfe na tá de jáná am shifa á aƴiye keni. Una keni ba duksa palle. Máki kwá maga shagerire an názena am erva á kure wá, kwá de shánsha zlaɓe ádaliye ba kwakya; ma vaatara keni kwá de maganá ba kure zlaɓe ádaliye shagerire, shagerire á kure á de maga nampire kwakya. 11 Dadaamiya á de gá barka áte názu am erva á kure baɗemme, geni kwá magateránmaga zlaɓe ádaliye shagerire ge emnde, á de katafke. Daaci emnde kwakya tá de gálá Dadaamiya aɗaba duksa á barka na kwá aŋkwa vatertá kure ge emnde ŋanna á kya erva an ŋere.

12 Aɗaba slera á barka ŋanna kwá maganá kure na wá, gevka ni sey ba ge zatervaare ge emnde á Dadaamiya, amá emnde kwakya zlaɓe ádaliye tá de gálá Dadaamiya aɗaba ŋane. 13 Slera á barka ŋanna kwá de maganá kure na wá, á de maraná una ŋanna shagerire á ervauŋɗe á kure, tá de diyakursá áte una ŋanna emnde, ganakini lyakurvalya labáre á higa, elva a Yaisu *Almasiihu na á ba an jirire, kwá aŋkwa á fansarfe á ba an jirire. Daaci emnde kwakya tá de gálá Dadaamiya aɗaba ŋane. Zlaɓe ádaliye, tá de galaná aɗaba shagerire na kwá de magaterán ge itare, antara ge emnde umele keni baɗemme na. 14 Baɗemme á una ŋanna, watse kwá maganá an ndzeɗa á kure ka, á de magakurná ba Dadaamiya ŋgurna-aara. Má de sesse shagerire á kure parákke áza emnde wá, tá de hayakurhayá, tá de melakurumele zlaɓe ádaliye an maduwa. 15 Amá galaumigálá Dadaamiya aɗaba duksa ƴaikke na a vamitaa ŋane, ɓaaka názena mí sláterá an ŋane.

10

Paul á ndáhá elva a hákuma na a vantaa Dadaamiya

1 Kina wá, iya Paul yá kátá ndaakurse elva-aaruwa palle. Kwa bantsa kure: Máki yá am dágave á kure wá, ya tsekaɗɗe, amá máki ya ƴiƴiye an kure wá, ya ɗaŋɗaŋe. Aɗaba barka á martaapire, an kemaarire á *Almasiihu wá, 2 wayanka yá gev ɗaŋɗaŋe. Táslawa á kure, ƴáwánƴa jeba á mága á kure na. Máki ƴakuránka wá, má danemda watse ɓaaka hairire am dágave á miya. Iyau, emnde na ta bantsa itare maganka jirire, yá maganá áte slera á duniya na keni maa, diyana ba iya názena yá de maganá an itare. 3 Ge jirire wá, ŋa ba emndimagwaha, amá wáva á ŋere wá, áte názá á emndimagwaha ka mazla-aara. 4 Aɗaba kazlaŋa á wáva na ŋá wava ŋere an ŋane na wá, gevka kazlaŋa á wáva á emndimagwaha, á vaŋertá Dadaamiya kazlaŋa á wává á ŋere. Kazlaŋa á wáva á ŋere an ndzeɗa jipu, á dzegwándzegwa kyáɓá dala ƴaikke na tá an shaɓe am huɗe-aara kelaade-aha á Dadaamiya. Amaana: ŋá naba kezlanvekezle fidire na tá tsakaná emnde ŋanna, 5 antara kurávire na tá maganá itare, tá aŋkwa piyaterte dise jirire á Dadaamiya ge emnde na. Ŋá kátá jemaa eŋkale á emnde baɗemme, ŋá gaterve ba seke daŋgay-aha, geni sey tá fansar ba ge *Almasiihu palle. 6 Ba máki ŋa nanna fesarfire á kure, kwa emnde umele wá, ŋere ŋá aŋkwa átekwa ge giya emnde na ɓaaka fesarfire ázetare ɗekiɗeki na.

7 Kure kwá zhárá ba iga á duksa. Tá aŋkwa emnde umele am dágave á kure, ta bántsa itare ta emnde á *Almasiihu. A diyareddiye emnde ŋanna ba shagera ganakini iya keni ya ba ura á Almasiihu. 8 Yaakadada a vite hákuma áte kure. Amá a vite hákuma ŋanna geni yá zaɗakurzáɗa an ŋane ka, a vite ge dákurá á de katafke an ŋane. Ma ya galante ire-aaruwa kwakya keni, ɓaaka názu á emmága, aɗaba yá galaná an uŋŋule-aara. 9 Amá bawánka zlaɓe a ba kure: Paul á kátá gaŋerte ba lyáwa an elva na á tsakaná ŋane am wakita-aara na. 10 Ta bántsa emnde umele á kure áte iya: Máki ya ƴiƴiye an kure yá puwakurte nalmesheri wá, ya tsakakurse ba elva saɗaɗɗe, antara elva-aha na zlazlaɗa áte emnde na. Amá máki danemda am dágave á kure wá, yá gev ba seke ɓaaka ura, ba seke yá ndaaka elva. 11 Náwa elva na ŋá baterná ŋere ge emnde ŋanna; a cenaráncena ba shagera: Baɗemme á názena ŋa puwakurtaa ŋere na wá, má watse daŋeremda am dágave á kure keni, ŋá de maganá á ba áte una ŋanna.

12 Itare ta ganvaa ba itare ire-aatare ta male-aha. Daaci ŋa gergere an emnde ŋanna, ŋere ŋá sleka ire á ŋere an itare ɗekiɗeki. Itare wá, ta fanaa ba itare ire-aatare am malire, daaci tá zhárá ire-aatare áte una tá slaslaná itare, daaci ta bantsaa itare ta male-aha. Ta uce-aha degi emnde ŋanna. 13 Amá ŋere wá, ŋá gáleka ŋere ire áte názá-aatare na. Gálá ire á ŋere á tsaatse á ba áte slera na a faŋeraara Dadaamiya ge ŋere, ŋá ebzeka nákwe ɗekiɗeki. Slera na a faŋeraara Dadaamiya ge ŋere wá, ŋá daada ádezekure an labáre á higa. 14 Daaci duwa á ŋere ádezekure na ŋa dakuraa labáre á higa, elva a *Almasiihu na wá, ebzaŋeruka nákwe á una a kwaraŋersaa Dadaamiya ɗekiɗeki. 15 Daaci estuwa, galaŋerka ire áte slera á ura, aɗaba ebzaŋeruka nakwe á una a kwaraŋersaa Dadaamiya. Ŋá tama kwá aŋkwa á wálá ba lapiya am fetarfire, geni a farfe zlaɓe ádaliye slera á ŋere am dágave á kure. Baɗemme á una ŋanna, ebzaŋeruka nakwe ɗekiɗeki. 16 Má zlaŋeruzle ázekure maa, lauktu bi watse ŋá shá baráma a dá labáre á higa á dem larde na á katafke. Wayaŋerka ŋere gev seke emnde umele, tá gálá ire áte slera á emnde na.

17 Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: «Máki ura á kátá gálá ire wá, a eggálá aɗaba názena a maganaa Yaakadada.» 18 Aɗaba emnde na tá galaná ba itare ire-aatare ka una, tá de shá háyá áza Dadaamiya, sey emnde na ni a galateraa ŋane.

11

Paul á tsáká elva áte emnde na ta bantsa itare ta emnde a ɓela

1 Kina wá, yá ndaakur elva ba seke ura an shaitaine, amá naba fawifa ervauŋɗe. Ba estuwa, naba fawifa ervauŋɗe. 2 Yá aŋkwa á shelha jipu áte kure, ba seke náza á Dadaamiya kalkale. Zlaɓe ádaliye, kure kwa ba seke gyaale, vanakurteva ge *Almasiihu zlauzle, kwa ba seke gyaale a sheba-aara. Daaci yá kátá kwá njá an eŋkale á kure, ɓaaka duksa mándzawe áte kure, dem sarte na ni watse ŋá jakurmeje na. 3 Amá yá á ba an lyawa, geni bi watse kwá njeka á ba átuge Almasiihu palle, kwá de wayeka an ervauŋɗe á kure palle, ire á kure á de gev bubuwa áte ŋane. Amá yehauteyeha Hawwa, ŋane keni ndza a baduwa záhe ba estuwa an ƴaimƴaimire antara fida-aara. 4 Yá an lyawa ba párákke áte kure. Aɗaba kure, ba a duhe ge ura ádezekure wallá sleɓela á Yaisu ka, uwe ka, waazu-aara áte ŋane keni gergere tsa antara una kwa cenanaa ázeŋere, sheɗekwe na ŋane á maga slera an ŋane keni gergere antara una kwa shanaa kure, aley kwa naba vante baráma ge ura estuwa. Shagera slera á kure!

5 Ay degiya, emnde ŋanna ta bantsa itare ta emnde a ɓela ɓaaka arge itare ŋanna wá, diyandiya ganakini ɓaaka názu ta jiwa an ŋane. 6 Ambáne mbanka ndáhá elva emtake emtake. Amá diya wá, yá aŋkwa an ŋane. Ba kure keni diyakurdiya diya-aaruwa, ya marakuránmárá ser kwakya am duksa baɗemme.

7 Am sarte na yá am dagave á kure, yá aŋkwa á ɓalakurá labare á higa elva á Dadaamiya, ya magán ba dey, ndavanka duksa á kure ɗekiɗeki. Ya naba gulaa ire-aaruwa, ya kakurte kure, geni kwá wálá an uŋŋule-aara. Emtu badzanevbadze emtu? 8 Am sarte na yá aŋkwa á maga slera am dágave á kure, kwaye ndza ta veliyantaa emnde á Dadaamiya á sawa am tate umele shuŋgu. Una ŋanna gevge ba seke ya zlaa ndzeɗa á emnde umele, mela wá, ya melakuru ge kure. 9 Am sarte na yá aŋkwa á maga slera am dágave á kure, ma yá an wedere á shuŋgu keni, ndavanka ya duksa á kure, kwaye ndza ta sinaa emnde á Dadaamiya na tá am kwárá á Makiduniya náza a já wedere-aaruwa. Hyanakuraaka ya lyuwa ɗekiɗeki an wedere á ire-aaruwa. De katafke keni yá hyakuraaka ya lyuwa. 10 Yá ndaakur aɗaba jirire á *Almasiihu na am iya na: Una ŋanna názu yá gálá ire átekwa. Am huɗe á Akaya baɗemme, ɓaaka ura á dzegwándzegwa piyitepiya. 11 Emtu máki yá tsáká elva estuwa wá, wayanakurkire emtu? Una ka ɗekiɗeki. Diyaadiya Dadaamiya ganakini wayanakurwáyire.

12 De katafke keni yá lyiyeka ya duksa á kure, ganakini a sharánka názena ni tá gálá ire átekwa emnde na ta bántsa itare ta emnde a ɓela, slera á ŋere ba palle, mbate fida na. 13 Emnde ŋanna ta emnde a ɓela á Yaisu *Almasiihu ka ɗekiɗeki. Itare ta emnde a zlerma, amá tá mareka jirire á slera-aatare, ta ganve ire-aatare ba seke ta emnde a ɓela. 14 Magauka najipu-aara. Aɗaba ba Shaitaine an ire-aara keni aŋkwa á magán ba estuwa, á ganve ire-aara ba seke malika á Dadaamiya. 15 Daaci una keni najipu ka. Emnde a slera-aara keni tá naba ganvege ire-aatare ba seke ta emnde a slera á Dadaamiya á jirire. Amá am halavuwa á duniya wá, názena tá aŋkwa á maganá itare na baɗemme watse tá de ebbera.

Paul á gálá ire an zlaɗa-aha-aara

16 Yá enndáhá zlaɓe ádaliye elva-aaruwa ŋanna ba seke ura an shaitaine na, amá wá, zharawika seke yá an shaitaine ba jire. Iya keni zharawizhárá á ba an ice, yá galantegálá ire-aaruwa, seke una kwá aŋkwa á zharáterá á ba an ice emnde umele na. 17 Ge jirire wá, una namaari á Yaakadada ka. Ba daaci am gálá ire-aaruwa ŋanna wá, ganevge ba seke yá an shaitaine. 18 Yá zhárá ba emnde kwakya tá aŋkwa á maganá á ba áte slera á duniya, tá gálá ire an ŋane na wá, daaci iya keni shagera yá galantegálá ire-aaruwa. 19 Há! kwa bántsa kure kwa emnde a eŋkale tsa, aley kwá zharaterá á ba an ice emnde ŋanna tá an shaitaine na, ɓaaka lámbe á kure! 20 Tá aŋkwa á gakurve ba seke náve-aha-aatare, tá zákurá áte há, tá aŋkwa á zlermakurzlerma, tá aŋkwa á fakurar uksaŋwire, tá aŋkwa á magakurá palasa keni, aley kwá ndaaka elva! 21 Mbate ŋere na ŋa gakurmarge na, a magaŋeraa ba ɓaakire á hákuma á ŋere ndza! Ƴawaŋerarƴe kwaye ɓaakire á hákuma á ŋere ŋanna.

Kina wá, yá ndaa elva ba seke yá an shaitaine: Ma edda-aara á gálá ire an uwe keni, iya keni yá naba gálá ire an duksa ŋanna. 22 Ta bántsa itare ta emnde á Ibrahima; ay degiya, iya keni ya ba palle á emnde á Ibrahima. Ta bántsa itare wá, ta Iserayiila-aha; iya keni ya ba ura *Iserayiila. Ta bantsa itare, ta eggye-aha á Ibrahima; iya keni ya ba palle á eggye-aha á Ibrahima. 23 Ta bántsa itare, ta emnde a slera á *Almasiihu, amá janateruje ya. Uŋŋule-aara ka tsa ndáhá una ŋanna, amá ba waya-aara. Ba parakke janateruje an wáva am slera á Almasiihu. Iya wá, ser kwakya tá ŋguɗiŋguɗa jauje ge itare; ser kwakya tá ziya an já; ser kwakya una shifa-aaruwa á ferta ba zlahhe na. 24 Ser ilyeɓe Yahudiya-aha tá ziya an já, kurpe kul keƴe ju maselmane, kul keƴe ju maselmane. 25 Ser keƴe tá ziya emnde a Rauma an zade; ser keƴe á puwáŋerá paare á dem háye; aŋkwa ser palle, ya vaha, ya háre am huɗe á háye; aŋkwa ser palle, tá kátá já shifa-aaruwa emnde an nákwá. 26 Zlaɓe ádaliye, am shula-aha-aaruwa, ser kwakya á magiyá palasa yawe á guwa, shanusha zlaɗa kwakya am erva á emnde a zá baráma, shanushe zlaɗa kwakya áza emnde a jeba umele, áza emnde a jeba-aaruwa keni ba estuwa. Magariyánmaga palasa am berni-aha, antara áte makwata-aha gergere, shanushe zlaɗa kwakya átira háye keni. Tá aŋkwa zlaɓe emnde na ta bantsa itare ta egdzar mama-aha á miya am fetarfire, amá ba fida. Ázetare keni shanushe zlaɗa kwakya. 27 Máki ba wáva an slera ŋanna wá, ya wáva. Shanushe zlaɗa an tsáká ire. Am sarte umele ba háre keni, yá taa puka ɗekiɗeki. Am sarte umele, ma ɗafa, ma yawe keni, ádeteka áte we-aaruwa ɗekiɗeki, yá nja-aaruwa ba estuwa. Am sarte umele ba sarte ge zu ba duksa ŋanna keni ɓaaka. Shanushe wahála á lailaiɗɗire keni kwakya, antara zlaɗa á ɓaakire á kacekaca áte vuwa.

28 Zlaɗa-aha-aaruwa umele keni zlaɓe aŋkwa ba kwakya, amá yá tsaŋka mazla-aara. Duksa palle yá aŋkwa á shuŋŋulaná ya wá, yá shuŋŋula ba emnde a fetarfe, ma vaatara keni yá dzámá ba itare. 29 Máki yá zhárá tsaftsafe ndzeɗa á palle-aatare, yá tapán ba seke áte ya. Sakwa máki mbeɗaambeɗa palle-aatare á dem haypa wá, á wiwa jipu ba seke áte ya.

30 Daaci máki yá gálá ire wá, yá galaná áte názena ni á márá ɓaakire á payɗa-aaruwa. 31 Dadaamiya Eddeŋara ge Yaakadada Yaisu wá, diyaadiya jirire-aaruwa baɗemme. Galaumigálá ba ŋane ma vaatara keni. 32 Aŋkwa zlaɓe ádaliye zlaɗa palle ya nanaa ya am Dimaska am sarte na yá áhuwa: Am sarte ŋanna wá, ndza á kwaraná Araitas larde-aatare. Slekse ƴaikke na a fanaa Araitas am Dimaska, a naba ɓazlaa sawji-aha áte we á wakyiya-aha á ukvake ge tsagwaɗitságwaɗa. 33 Amá ta naba njimhe am ílila emnde a fetarfe, ta ŋguɗite áte záwá-aha, daaci ta naba velise á kya ɓiye á ukvake á sete iga a ekse. Ta fertiyaa estuwa emnde a fetarfe átuge slekse á larde ŋanna.

12

Paul á gálá ire áte názena a marannaa Dadaamiya

1 Ura-ara keni ba yá eggálá tsawe ire ŋanna wá, zlaɓe yá aŋkwa átekwa, ma shagerka gálá ire keni. Kina wá, yá ndaha elva a názena a marinaa Dadaamiya, antara wahayu-aha na ya shanaa ya baɗemme. 2 Aŋkwa slefetarfe umele ya disaa iya wá, ndza dánda Dadaamiya á dem mba-aara am samaya. Una yá ndaaná á ba áte ire-aaruwa. Yawe kelaawa ju ufaɗe vatena a mágava duksa ŋanna. Una ma am shene, ma ba jirire keni, diyaa ba Dadaamiya palle. 3 Yá enndáhá zlaɓe ádaliye: Edda-aara ŋanna ndza dánda Dadaamiya á dem zlanna-aara. Una ma am shene, ma ba jirire keni, diyaa ba Dadaamiya palle. 4 Aŋkwa elva-aha ya cenanaa am zlanna, amá á ndaaveka an elva á emndimagwaha ɗekiɗeki. Zlaɓe ádaliye ba enndáhá-aara keni an piya. 5 Daaci mákí yá gálá ire wá, yá galaná áte jeba á iya ŋanna. Máki áte ire-aaruwa na náwa iya na wá, yá gáleka ire ɗekiɗeki. Má uneka maa, yá gálá ire-aaruwa áte názena á márá ɓaakire á payɗa-aaruwa. 6 Má wayanwáyá wá, ba iya na náwa ŋane na keni, á jeviyaaka názena ni yá galantegálá ire-aaruwa átekwa. Yá gevka seke ura an shaitaine, aɗaba yá de gáleka ire am fida ba dey. Amá yá maŋka una, yá kuva a kariteka emnde kwakya aɗaba gálá ire na ta cenanaa itare am mbuwe-aaruwa. Amá yá kátá emnde tá fá zherwe áte ya aɗaba názena ta nanaa itare am nja-aaruwa, antara jirire na ta cenanaa ázerwa baɗemme.

7 Ma andze yá naba demda am kuravire ƴaikke aɗaba názena ya nanaa ya am mba á Dadaamiya. Amá Dadaamiya a naba magaa pute á kya erva an Shaitaine wá, ya shaa lapikere umele wá, ba seke tá wawiya á ba an sera am vuwa, á wiwa jipu. Ba kelaa má tsetse lapikere-aaruwa ŋanna wá, yá maga ba palasa. Aɗaba una ŋanna, ɓaaka kurávire ázerwa. 8 Ya magaa maduwa ser keƴe ádeza Yaakadada, geni a halisehále lapikere ŋanna am vuwa, 9 amá a ŋwiyante, a ba ŋane: «Yá magaká ŋgurna ba ge eɓɓásha-aara. Aɗaba má ɓaaka payɗa á ura, hákuma-aaruwa á máráva kwakya am edda-aara.» Daaci kina wá, emtake ervauŋɗe-aaruwa jipu, yá gálá ire áte ɓaakire á payɗa-aaruwa, a njinja ba hákuma á Yaakadada am ya. 10 Aɗaba una ŋanna, am ɓaakire á payɗa-aaruwa ŋanna, amá ervauŋɗe-aaruwa ba seke nama. Ma tá zlazlizlázle emnde, ma tá fá zlaɗa-ara áte ya, ma a shiyaa lámare-ara, ma yá maga palasa á uwe keni, ɓaaka lambe-aaruwa ɗekiɗeki. Diyandiya ganakini a shiyaa zlaɗa ŋanna aɗaba zhera á *Almasiihu. Aɗaba am sarte na ni ɓaaka ndzeɗa am ya ɗekiɗeki na wá, yá shá ndzeɗa á jirire keni á ba am sarte ŋanna.

11 Ya tsakese elva ba seke ura an shaitaine, amá kwa maganaa ba kure. Aɗaba ma andze kwá maganá kure seydire áte ya, tara hyainephye ura, an hyainepka ura keni. Ma hyainepka ura keni wá, jaŋerammeka an male-aha á kure ŋanna ta bantsa itare ta emnde a ɓela na. 12 Aɗaba uwe, am sarte na yá am ekse á kure wá, ndza fanefa ervauŋɗe jipu, Dadaamiya keni maganaamaga najipu-aha gergere á kya erva an ya, marsemáre ba parákke ganakini ya sleɓela á ba an jirire. 13 Emtu aŋkwa shagerire na ya magaterán ge emnde umele, kwalanevkwále ge magakurán ge kure emtu? Ɓaaka ɗekiɗeki, kure keni ƴanakuraaka ya. Duksa palle maganka ázekure wá, fanakurarka pelá mbera-aaruwa. Daaci yá an badza ba iya, ƴawiyarƴe haypa-aaruwa!

Paul á dzámá emnde a fetarfe na tá am Kaurintus

14 Kina wá, magannaamága niya a dezekure ge keƴire. Amá wá, yá de fakurarka pelá mbera-aaruwa. Tatayanka ya shuŋgu á kure, iya yá kátá ervauŋɗe á kure. Egdzara wá, tá gelaná itare ka emnde a há, amá tá gelaterá emnde a há itare. 15 Iya wá, yá wavakuruwave an ndzeɗa-aaruwa baɗemme; ma ya keɗaa nalmane-aaruwa antara ire-aaruwa baɗemme aɗaba kure keni ba emtake. Emtu watse kwá gulanaagulá wáyáva á kure áte iya aɗaba wayanakurwáyá kwakya emtu?

16 Náwa baɗemmire á miya diyamidiya ganakini ndavanakuruka mbera-aaruwa. Ay labára zlaɓe, ta bantsa emnde umele á kure: Sleƴaimƴaime Paul, a zu shuŋgu á miya á ba an zlerma. 17 Ya zlermákuraa estara? Ta de zlermakuraa emnde na ya ɓelateraa ya ádezekure na emtu? Puwaupuwa sawari am ire á kure ba shagera. 18 Tara Titus tá antara egdza emmemiya umele na ba kure keni diyakurdiya, ya ɓelateraa ya ádezekure na wá, ta de zlermuwa itare duksa á kure emtu? Tamanka una ɗekiɗeki. Ŋere antara Titus wá, ŋa ba palle am slera á ŋere, eŋkale á ŋere keni ba palle.

19 Bawánka zlaɓe a ba kure, ŋá kátá lya ire á ŋere an elva na ŋá tsakaná ŋere kinekineka na. Ŋa emnde á *Almasiihu wá, estuweka. Elva na ŋá tsakaná ákatafke á Dadaamiya. An elva ŋanna ŋá tsakaná ŋere baɗemme na wá, ŋá kátá ba farfe á kure am elva á Dadaamiya, egdzar mama-aha-aaruwa. 20 Lyawa-aaruwa kina wá, yá kuva ba ni bi watse yá de berakurka áte una yá kataná ya. Daaci kure keni kwá de hayiika am nja-aaruwa. Á njeka ervauŋɗe-aaruwa, yá dzámá bi watse yá de berakurá am dágaldagala, kwá aŋkwa á shelha am dágave á kure, kwá aŋkwa á maga ervauŋɗe, gergere ye á kure baɗemme, kwá aŋkwa á zlazlava, kwá aŋkwa á za vuwa á emnde, kwá aŋkwa á maga kurávire, baɗemme á duksa á ba an wesha. 21 Yá an lyawa jipu, yá kuva bi má danduwa ádezekure, kwá de fiyemfa am zherwe ƴaikke á katafke á Dadaamiya-aaruwa. Yá an lyawa jipu, yá dzámá bi watse yá bera emnde á kure kwakya mbaɗarmbáɗá á dem haypa, amá eptsarka am tuba, zlaɓe tá maga ba názu zlayeka ɗekiɗeki, tá maga ba dákárire, antara zawarire-aatare. Máki ya de berakur estuwa wá, watse yá kyuwa jipu.

13

Elva-aha na á zle átekwa

1 Náwa watse yá duwa ge keƴire á dezekure. Ba seke una ni aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, «geni shairiya á ura, sey tá kyáná áte seydire á emnde, cekwa-aara seyde-aha buwa bi keƴe na wá,» emnde na tá ƴánka mága mándzawire na keni, mí de kya shairiya-aatare á ba áte una ŋanna. 2 Am sarte na ya dezekure ge buwire keni, ndza ya fater elva-aaruwa palle ge emnde ŋanna kwásau ƴaránka maga haypa na, ya ndaater ge emnde umele keni baɗemme. Kina ya ƴiƴiye an kure keni, yá aŋkwa á ndaakurndáhá zlaɓe ádaliye ba parakke: Má watse danemda ya wá, watse ɓaaka zatervaare ge emnde ŋanna ɗekiɗeki. 3 A ba kure keni, kwá kátá dise *Almasiihu, máki á maga slera am elva-aaruwa, watse kwá nanna degiya! Ŋane wá, gavka ura cekwa payɗa-aara. Ba kure keni diyakurdiya hákuma-aara na á maganá ŋane am kure. 4 Am sarte na ta zleŋelanaa áte dzaŋgala wá, ba jirire ndza ɓaaka payɗa-aara. Amá an hákuma á Dadaamiya wá, á ba an shifa-aara. Ay degiya, ŋere antara ŋane gaŋerevge ba palle. Daaci ŋere an ire á ŋere wá, ɓaaka payɗa á ŋere. Amá ma watse daŋeremda ádezekure wá, watse kwá de nanna hákuma á Dadaamiya an ŋere, am slera na ŋá de maganá ŋere am dágave á kure. Aɗaba gaŋerevka an ire á ŋere, aŋkwa Almasiihu antara ŋere.

5 Amá njawinja emtsaaɗe kure am áhá, habazauhábaza názu am zlálava á kure, diyaweddiye máki ba jirire kwá á ba am fetarfire. Ge jirire wá, ɓaaka shaige-aara, diyakurdiya ganakini aŋkwa *Almasiihu am kure. Sey máki aŋkwa názu a mbeɗakuraa áte baráma-aara. 6 Amá keni yá tama á de jakurviyaaka, kwá de ba eddiya ganakini ŋere ŋa emnde a ɓela á jirire. 7 Amá ŋere wá, ŋa ɓaaka an wedere á marakurá názena ma andze kwá diyaŋersá átekwa ganakini ŋa emnde a ɓela á jirire. Názena ŋá ƴekaná ŋere áza Dadaamiya wá, ƴawánƴa mága mandzawire baɗemme. Ma shaŋeránka ŋere mazla-aara marakurá názena ma andze kwá diyaŋerse átekwa keni, ɓaaka lambe á ŋere. Ŋere ŋá kátá ba kwá maga shagerire. 8 Aɗaba ŋá taa ƴanaaka jirire, ŋere keni ŋá maga ba slera á jirire ŋanna. 9 Máki hyakurephya kure emnde am elva á Dadaamiya wá, ma marápseka hákuma á ŋere mazla-aara keni, ŋere ŋá higa ba jipu. Daaci ŋála á ŋere kina áza Dadaamiya wá, a gakurvege emnde na ni ɓaaka duksa mándzawe áte itare ɗekiɗeki na.

10 Wakita ŋanna yá aŋkwa á puwakurtá ya kina, ya ƴiƴiye an kure na wá, ba geni kwá eptseptsa am tuba, daaci yá de valakurarka mázla-aara. Hákuma wá, viteva Dadaamiya áte kure. Amá wá, a vite hákuma ŋanna ge zaɗakurzáɗeka, a vite ge dákurá á de katafke an ŋane.

Halavuwa á elva an gá use

11 Daaci a jamima shifa kwa egdzar mama-aha-aaruwa. Wavauwáva, gawansege duksa mándzawe am zláláva á kure baɗemme. Ƴawanaaka elva-aaruwa na, a deska am ire á kure. Njawinja á ba áte ye palle, magauka názena á de sakurá dágala na. Daaci á de ƴakuraaka Dadaamiya na edda á wáyáva ba ŋane palle, á vatertá ba ŋane hairire ge emnde na.

12 Gauga use-aaruwa ba shagera am dágave á kure, kwa emnde á Dadaamiya baɗemme. Baɗemme á emnde a fetarfe na tá áhuna keni, tá aŋkwa á gakur use-aatare. 13 A melakurumela Dadaamiya, ganakini kwá shánsha ŋgurna á Yaakadada Yaisu *Almasiihu ma vaatara keni, kwá shánsha wáyáva na a wayamiyaa Dadaamiya an ŋane na am kure. A janmeje Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ye á kure baɗemme.

Galatiya-aha

1

2

3

4

5

6

Wakita na a puwatertaa Paul ge emnde a

GALATIYA

1

Ga use á Paul

1 Náwa wakita na yá aŋkwa puwetá ba iya Paul ya sleɓela á Yaisu *Almasiihu. A givaa urimagweka sleɓela ŋanna, a ɓeliyaa urimagweka, a ɓeliyaa ba Yaisu an ire-aara tá antara Eddeŋara Dadaamiya na a tsante am faya na. 2 Iya, ŋá antara emnde a fetarfe na tá áhuna baɗemme, ŋá aŋkwa á gakur use á ŋere ge kure kwa emnde a fetarfe na kwá am larde á Galatiya baɗemme. 3 A magarakuránmaga tara Eddemiya Dadaamiya antara Yaakadada Yaisu Almasiihu ŋgurna, a varakurteva hairire. 4 Yaisu Almasiihu a ƴaa ba shifa-aara ge eŋzlamise miya am haypa-aha-miya, geni a shanka adaliye duniya laakire na hakuma áte miya mazla-aara. A maganaahe á ba áte una á kataná Eddemiya Dadaamiya. 5 Galaumigálá Dadaamiya dem ba ge ɗekiɗeki. *Aamin.

Ɓaaka labare á higa umele sey ba palle na

6 Yá maga ba najipu áte kure, aɗaba Dadaamiya a magakuraa ŋgurna á kya erva an Yaisu *Almasiihu, a gakurve emnde-aara, aley kerteŋ eptsakuranveptsa iga, kwa cenvaa labare á higa umele. 7 Amá ɓaaka labare á higa umele sey ba palle ŋanna ya ɓalakurseɓale na. Ya ndanaa aɗaba uwe una, aɗaba tá aŋkwa weshakurwesha emnde umele, tá kátá eptsante labare á higa, elva a Yaisu Almasiihu na. 8 Amá ma a de ɓalakursaa ware labare á higa umele arge una ŋa dakurnaa ŋere na wá, ma ba ŋere ŋanna, ma malika a sawa am samaya keni, a nyainyainvenyainye Dadaamiya edda-aara. 9 Ndza keni ya ndakurndaha. Kina keni yá ndakurndaha zlaɓe ádaliye: ma ware una a de ɓalakurse labare á higa umele, gergere antara una kwa cenanaa kure, a nyainyainvenyainye Dadaamiya edda-aara.

10 Emtu kwa kurken yá tsáká una ganakini a zlebarizleba emnde emtu? Iya yá kátá á zlebiyá ba Dadaamiya. Emtu kwa kurken yá kátá haya áza emnde emtu? Máki yá kátá haya áza emnde zlaɓe ádaliye wá, yá taa gevka walaɗi á Yaisu Almasiihu.

Náwa a gevaa estuwa Paul sleɓela á Yaisu *Almasiihu

11 Egdzar mama-aha-aaruwa, wayanwaya ge kwa diyeddiye ganakini labare á higa na ya ɓalakursaa iya na wá, elva ŋanna elva á urimagweka. 12 Aɗaba a binaa urimagweka elva ŋanna, a kwarisaa urimagweka, a binaa ba Yaisu an ire-aara.

13 Ábi kwa cenáncena nja-aaruwa werre am sarte na ya tse á ba áte nadina á ŋere Yahudiya-aha. Am sarte ŋanna ndza ya shateru zlaɗa kwakya ge emnde a fetarfe. Ɓaaka názu ndza maganka ganakini yá keɗanaakeɗa elva ŋanna ba ɗekiɗeki. 14 Am jeba-aaruwa ndza ya jateruwa ba iya ge ukfe-aha-aaruwa umele ge mága názena am nadina á ŋere. Ɗabanteɗaba naɗe-aha na ta kwaraŋersaa eggye-aha á ŋere an ervauŋɗe-aaruwa palle.

15 Dadaamiya a eksise vateneka, a eksise kwaye zlaɓe yarika, a magiya ŋgurna, a naba ɗahite geni yá gevge sleslera-aara. Samsa sarte na a wayetaa ŋane maa, 16 a naba marise Egdza-aara geni yá ɓalaterá labare-aara ge emnde na ta ɓaaka am nadina á Yahudiya-aha. Am sarte na a marise Egdza-aara ŋanna, danka ya ma ádeza ware keni ge ndava sawari. 17 Ma á dem Urusaliima keni danka ya ɗekiɗeki ge de ndava sawari áza emnde na ta gevaa itare zuŋŋwe emnde a ɓela á Yaisu *Almasiihu. Ya naba tse am Dimaska ŋanna, ya naba zlala á dem haha á Arabiya. Daaci ya eptsehe zlaɓe ádaliye á dem Dimaska. 18 Ya magaa yawe keƴe kalkale, lauktu ya dem Urusaliima, ya de mbapse antara Piyer, ya magaa ba maka buwa ázeŋara. 19 Amá puwanteka ice-aaruwa ɗekiɗeki áte emnde a ɓela umele, sey ya naa ba Yakuba egdza emmeŋara ge Yaakadada. 20 Náwa Dadaamiya, icanka fida am názena yá bakurná ya na ba palle keni.

21 Am tsa-aaruwa am Urusaliima, kwaye ya zlala á dem haha á Siriya, antara haha á Silikiya. 22 Am sarte ŋanna maa, zlaɓe diyarika emnde a fetarfe na tá am kwara á Yahudiya. 23 Sey ta cenaa ba labare-aaruwa áza emnde a fetarfe umele. Ta bantsa emnde ŋanna: Edda-una ndza a shaŋeru zlaɗa werre na wá, eptsapteptsa. Kina wá, ŋane keni á aŋkwa ɓala labare á higa na ndza a kátá keɗanaakeɗa ba ɗekiɗeki na. 24 Daaci ta fantau ge gálá Dadaamiya aɗaba slera-aaruwa.

2

Zuŋŋwire á jammeje á Paul antara emnde a ɓela umele

1 Daaci ya magaa yawe kelaawa ju ufaɗe ágashe ŋanna, ya naba eptsa adaliye á dem Urusaliima, ŋa saa antara Barnabas, aŋkwa Titus ázeŋere. 2 Eptsa-aaruwa ŋanna keni, ndza a marisaa ba Dadaamiya geni sey yá eptsa. Am saasa á ŋere ŋanna wá, ŋa magaa jahava sey ba ŋere antara male-aha á emnde a fetarfe. Daaci ya palaterse sera á labare á higa na ya ɓalateraa ya ge emnde na ta ɓaaka am nadina á ŋere Yahudiya-aha. Aɗaba má jammeka elva á ŋere antara itare, baɗemme á slera-aaruwa na ya maganaa ya werre, antara una ya maganaa am sarte ŋanna, ma andze a gev ba dey. 3 Titus na ŋa jaa ɗaba kerɗe na wá, ŋane ura Yunaniŋkau, amá hyarareka ganakini sey ba laari á demda am sheɗekwe, á gevge emtsaaɗe ura Yahudiya. 4 Mbatu wá, tá aŋkwa emnde na ta bantsa itare ta emnde a fetarfe, mbate fida na, am jahava á ŋere ŋanna. Ta bantsa itare wá: Sey a demda emtsaaɗe am sheɗekwe. Emnde ŋanna wá, ta saŋerte á ba an ila ge se gya gyaɗa á ŋere. Aɗaba ŋá kwaraná ba ŋere ire á ŋere áte názena am nadina á ŋere Yahudiya-aha, aɗaba barka á Yaisu *Almasiihu. Daaci tá kátá eptsaŋerá á dem *tawraita ŋanna zlaɓe ádaliye. 5 Amá ŋere eksaŋeraareka elva-aatare ɗekiɗeki ba cekwaaŋguɗi keni. Wayaŋerka tá badzanvebadze labare á higa na, aɗaba ŋanna elva a jirire, geni kure keni kwá cenvaacena jirire ŋanna, kwá tsaatse átekwa.

6 Amá emnde na ta male-aha ba itare am emnde a fetarfe na wá, ma ta male-aha, ma ta male-aha ka keni, ba duksa palle ázerwa. Aɗaba Dadaamiya wá, ŋane á zhareka ice á ura. Am sarte na ya palateraa labare á higa na ya ɓalateraa ge emnde na wá, male-aha ŋanna ndaharika geni ƴananseƴe elva am waazu-aaruwa. 7 Baira ta naba diyeddiye ganakini a fiyaara ba Dadaamiya slera á de ɓalaterá labare á higa ŋanna ge emnde na ta ɓaaka am nadina á ŋere Yahudiya-aha. Ba seke una a far ge Piyer ge de ɓalateran ge Yahudiya-aha. 8 Ta naba lansaule geni ba Dadaamiya na a vantaa hakuma ge Piyer, a ɓelanaa á dem Yahudiya-aha na wá, ba duksa palle ge iya keni, a ɓeliyaa ba ŋane á dem dagave á emnde na garevka Yahudiya-aha. 9 Daaci ba tara Yakuba antara Piyer ira Yuhanna una, ta male-aha á emnde a fetarfe ŋanna, naranna itare geni ba jirire a fiyaara ba Dadaamiya slera ŋanna. Ta naba vite erva, ta vante ge Barnabas keni, jammeje elva á ŋere áte una ŋanna. Daaci ŋa zluhe am sawari geni ŋere, ŋá de ɓalaterá labare á higa ge emnde na garevka Yahudiya-aha, itare tá de ɓalaterán ge Yahudiya-aha. 10 Elva palle ta baŋernaa itare wá, a ba itare: Viyawateraaka talage-aha á miya áhuna. Una ŋanna, duksa na ni yá maganá ya keni an ndzeɗa-aaruwa baɗemme.

Paul a valaare ge Piyer á katafke á zlamaha

11 Haraare am iga á una ŋanna maa, samsa Piyer á sem Antakiya, ya naba valaarehe á katafke á zlamaha, aɗaba magaaka duksa an uŋŋule-aara. 12 Aɗaba am zuŋŋwire wá, ta zaa ɗafa ba kerɗe an emnde na ta ɓaaka am nadina á ŋere. Am sarte ŋanna maa, Yakuba a ɓelaa emnde á dezeŋere. Ba saremsa emnde ŋanna wá, mele Piyer zaaka ɗafa antara ŋere mazla-aara. Aɗaba a wanaa lyawa átuge itare. Aɗaba itare ŋarnaaŋa nadina á ŋere an tsaka ire. 13 Yahudiya-aha umele na fartarfe na keni, garevge an dzama ire bubuwa ba seke Piyer. Ba Barnabas an ire-aara keni gazlaagazla, a magan ba seke náza-aatare. 14 Ba ya nanna dzalaranvedzale jirire á labare á higa, a ba iya, yá elvan ge Piyer á katafke-aatare baɗemme: Ekka, ka ura Yahudiya, amá ka sem ba estuwa ásehuna, ka ganve ire á ŋa ba seke ka ura Yahudiya ka, njaŋka áte njá á Yahudiyire. Máki ba estuwa, ká dzegwaná estara hyaterar ge emnde umele geni a njarinja áte njá á Yahudiyire?

Emnde baɗemme tá eŋzlese á ba an fetarfire

15 Ŋere wá, ŋa Yahudiya-aha miyenne. Ŋa emnde na ɓaaka nadina-aatare, ŋa ɗahaterá an emnde a haypa na ka. 16 Amá diyaŋerdiya ganakini ura á shánka jirire áza Dadaamiya an ɗaba *tawraita, sey an fetarfire áte Yaisu *Almasiihu. Ba ŋere keni, ŋa fetaare á ba áte ŋane, lauktu ŋa shaa jirire áza Dadaamiya. Ŋa shanaa aɗaba ŋa ɗabete tawraiteka. Ɓaaka ura á shá jirire aɗaba á ɗabete tawraita. 17 Daaci kina wá, ŋá aŋkwa shá jirire á ŋere áza Dadaamiya an fetarfire áte Yaisu Almasiihu. An una ŋanna wá, ŋere keni ŋá an haypa ba seke emnde baɗemme. Máki estuwa wá, amaana a sepuwaŋermaa ba Yaisu Almasiihu emtu am haypa ŋanna? Estuweka ɗekiɗeki. 18 Amá má ya eptsarhe zlaɓe ádaliye, yá habaza názena ya eptsanve iga wá, yá maga duksa laake á katafke á Dadaamiya.

19 Máki áte elva á tawraita wá, iya ba seke yá an emtsa ázeŋara. Una keni a jiyaa ba tawraita ŋanna, geni yá shá shifa umele ge ɗaba Dadaamiya. Am sarte na ta zleŋelaa Yaisu áte dzaŋgala, gevge ba seke ta ceɓaaŋer kerɗe antara ya. 20 Shifa na yá an ŋane kina na wá, shifa-aaruweka, yá njá an shifa á Yaisu Almasiihu. An shifa na yá njá an ŋane am duniya na wá, yá njá an fetarfire áte *Egdza á Dadaamiya. A wayitaa ba ŋane, haa a naba ƴaa shifa-aara aɗaba iya. 21 Iya wá, ya taa ƴanaaka ŋgurna á Dadaamiya, geni sey yá ɗaba ba tawraita. Aɗaba ma andze tá naba shansha emnde jirire áza Dadaamiya an ɗaba tawraita wá, daaci emtsa á Yaisu Almasiihu na ma andze á gev ba dey.

3

Ɗaba *tawraita bi fetarfire áte Yaisu *Almasiihu

1 Kure emnde a Galatiya wá, ɓaaka eŋkale á kure. A keɗakuraa ware estuwa? Ya palakurnaa tsa sera-aara baɗemme geni a emtsa estara Yaisu *Almasiihu áte dzaŋgala. 2 Ndava-aaruwa ba palle ázekure, vawiteva jawapa! Dadaamiya a vakurte Sheɗekwe Cuɗeɗɗe; kwa shaa Sheɗekwe ŋanna aɗaba kwa ɗabete *tawraita emtu? Emtu aɗaba kwa cenaa labare á higa, kwa fetaare an ervauŋɗe á kure palle he? 3 A keɗakuraa uwe estuwa áte eŋkale? Am fantaufe wá, kwa tsaa á ba áte hakuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, amá kina wá, kwá kátá zlanaazle an ndzeɗa á ire á kure emtu? 4 Kwakya názena a maganaa Dadaamiya an sleksire-aara am dagave á kure, baɗemme á una-aha ŋanna á gev ba dey emtu? Tamanka ganakini una ŋanna á gev ba dey. 5 Dadaamiya a vakurte Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, a magaa najipu-aha kwakya am dagave á kure. A magaa una-aha ŋanna aɗaba kwa ɗabete tawraita emtu? Emtu aɗaba kwa cenaa labare á higa, kwa fetaare an ervauŋɗe á kure palle he?

6 Yahauteyeha názena a ndanaa wakita á Dadaamiya áte Ibrahima, a ba ŋane: Ibrahima a fetaare áte Dadaamiya. Aɗaba una ŋanna a shaa jirire áza Dadaamiya. 7 Daaci diyaweddiye geni, baɗemme á emnde na fartarfe áte Dadaamiya á ba an jirire, ba itare una ta wulfe-aha á Ibrahima. 8 Ndza a ndaase vateneka Dadaamiya názena a ganvaa ŋane kina. A ba ŋane am wakita-aara wá, ba emnde na garevka Yahudiya keni, tá de fetarfe áte ŋane. Aɗaba fetarfire-aatare ŋanna wá, á de gatervege emnde a jirire á katafke-aara. Aɗaba una ŋanna, a ndanse labare á higa ŋanna ge Ibrahima emtsaaɗe, a ba ŋane á elvan ge ŋane: Yá de ga barka áte nalgaadama baɗemme aɗaba ka. 9 Ibrahima a fetaare áte Dadaamiya, daaci Dadaamiya a gan barka. Diyaweddiye ganakini baɗemme á emnde na ta fetaare áte Dadaamiya, Dadaamiya á de gater barka ge itare keni.

10 Aɗaba baɗemme á emnde na ta tsaa á ba áte *tawraita, geni tá shá jirire an ŋane áza Dadaamiya na wá, baɗemme tá an nyainye áza Dadaamiya. Aɗaba aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Edda una maganaaka názena á ndaaná tawraita na baɗemme wá, an nyainye áza Dadaamiya. 11 Ɓaaka shaige-aara, diyamidiya ganakini ɓaaka ura á shá jirire áza Dadaamiya an ɗaba tawraita. Aɗaba aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Edda una a shaa jirire áza Dadaamiya an fetarfire wá, ba ŋane una an shifa a jirire. 12 Tara ɗaba tawraita an fetarfire wá, tá maslaaveka. Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Edda una a tsaa á ba áte mága názena am tawraita wá, shifa keni á shaná á ba an tawraita ŋanna.

13 Amaana wá, má an nyainye áza Dadaamiya, aɗaba dzegwamiyánka mága názena a ndahanaa tawraita na baɗemme. Amá *Almasiihu a se lyamivaare nyainye ŋanna ge miya, a demaa ŋane am sleɗe á miya. Ta puwete ba estuwa am wakita á Dadaamiya, geni máki zleŋelarzleŋela ura áte nafa wá, amaana an nyainye edda-aara. 14 Yaisu Almasiihu a magaa una ŋanna wá, geni barka na a ba Dadaamiya á elvan ge Ibrahima á de gater ge nalgaadama baɗemme na wá, á gevge á kya erva an ŋane. Zlaɓe ádaliye a magaa una ŋanna geni mí shá Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na a ba Dadaamiya á de vamiteva má famitaarfe na.

*Tawraita á badzeka namána á Dadaamiya

15 Egdzar mama-aha-aaruwa, cenaucena, náwa yá palakurá elva an garava á názena mí maganá miya emndimagwaha. Máki njarinja emnde buwa am haha, ta ŋguɗaa namána wá, ɓaaka slepekyateraapekya, ɓaaka slefateraarfe keni. 16 Ba duksa palle an namána á Dadaamiya keni. Werre wá, Dadaamiya a maganaa *waada ge Ibrahima. Waada ŋanna a maganan ge ŋane antara wulfe-aara. Aɗaba a ba ŋane: Watse yá gan barka ge nalgaadama baɗemme á kya erva an wulfe á ŋa. Ndahaaka wakita á Dadaamiya: á kya erva an wulfe-aha á ŋa, amá a baa: wulfe á ŋa. Wulfe-aara ŋanna wá, ba Yaisu *Almasiihu. 17 Náwa názena yá kátá bakurná ya: Duksa zuŋŋwe wá, Dadaamiya a maganaa waada ge Ibrahima. A magaa yawe deremke ufaɗe an kul keƴe, lauktu a vaterte *tawraita ge Yahudiya-aha. Aley keni tawraita ŋanna á badzeka názena Dadaamiya a maganaa waada-aara ge Ibrahima werre. Tawraita á pekyeka namána á Dadaamiya ɗekiɗeki, á pekyeka názena a magateraa waada-aara ge emnde keni. 18 Amá ma andze vaterteva Dadaamiya ge emnde názena a magateraa waada-aara na aɗaba ta ɗabete tawraita wá, daaci ma a gevka aɗaba namána mazla-aara. Amá Dadaamiya a gan barka ge Ibrahima, aɗaba a ŋguɗanaa namána-aara.

19 Máki estuwa, ázara dalila á *tawraita ŋanna ba ɗekiɗeki? Dalila á tawraita ŋanna a fateraara Dadaamiya ge emnde arge názena a magateraa waada-aara na wá, ba ge maraterá haypa-aha-aatare parakke. Dadaamiya a vaterte tawraita ŋanna ba ge sarte cekwaaŋguɗi ge emnde. Ba ge ufa wulfe á Ibrahima na a ŋguɗateraa namána ge emnde baɗemme á kya erva an ŋane na. Ba samsa ŋane wá, ɓaaka hakuma á tawraita mazla-aara. Tawraita wá, Dadaamiya ndza a ɓelaa ba malika-aha an ŋane, ge saterán ge emnde. Amá ndza aŋkwa sledagave á emnde antara malika-aha ŋanna. 20 Ɗeme keni wá, sledagave wá, á tseme am dagave á emnde buwa. Amá am sarte na Dadaamiya a maganaa *waada ge Ibrahima wá, ba ŋane antara Dadaamiya, ɓaaka sledagave-aatare.

Ázara dalila á *tawraita

21 Una ŋanna á bánba ganakini tara *tawraita tá gyaaveka an namána á Dadaamiya emtu? Estuweka ɗekiɗeki. Aɗaba ma andze a dzegwándzegwa tawraita vaterte shifa ge emnde wá, ma andze a dzegwándzegwa vaterte jirire keni á katafke á Dadaamiya. Amá ɓaaka una áza tawraita. 22 Baira ɗeme a ba wakita á Dadaamiya wá, baɗemme á emnde a duniya tá á ba am erva á haypa. Estuwa aŋkwa á vaterte názena a magateraa waada-aara na ge emnde aɗaba fetarfire áte Yaisu *Almasiihu. Á vaterte aɗaba fetarfire-aatare.

23 Amá am sarte na ndza zlaɓe ɓaaka barama ge emnde geni tá fetarfe áte Yaisu wá, ndza a kwaramiyaa ba tawraita, dem sarte na Dadaamiya a weramitaa barama á fetarfire. 24 Una ba estuwa, ndza a giyamiyaa ba tawraita sem sarte na samsa Yaisu Almasiihu. Daaci shamiyánsha jirire áza Dadaamiya aɗaba famitarfe. 25 Daaci kina wá, sarte á fetarfire áte Yaisu Almasiihu; á giyamiyá tawraita ka mazla-aara.

26 Baɗemmire á kure kwa ba egdzara á Dadaamiya aɗaba gakurevge palle antara Yaisu Almasiihu an fetarfire á kure áte ŋane. 27 Baɗemmire á kure kwa emnde na magarakuránmaga baptisma an zhera á Yaisu Almasiihu na wá, kina wá, kwa de eksa ba Yaisu Almasiihu an ire-aara. 28 Mazla-aara wá, ɓaaka gergerire am dagave á Yahudiya-aha antara emnde a jeba umele baɗemme. Ɓaaka gergerire am dagave á nave-aha antara emnde na tá kwaraná itare ire-aatare. Ɓaaka gergerire am dagave á zhele an mukse. Baɗemme á kure kwa ba palle aɗaba kwa emnde a Yaisu Almasiihu. 29 Zlaɓe ádaliye máki kure gakurevge kwa emnde á Yaisu Almasiihu wá, daaci kure keni kwa wulfe-aha á Ibrahima. Daaci kwá de shaná ba kure názena Dadaamiya a maganaa waada-aara ge Ibrahima antara wulfe-aha-aara na.

4

1 Amaana elva ŋanna wá, egdzere wá, á de zaná ba ŋane tsa waráta á há á eddeŋara baɗemme, amá am sarte na zlaɓe egdzere wá, tá kwaraná ba emnde ba seke nave. 2 Am sarte na zlaɓe egdzere wá, tá fanuwa ba emnde hyema, tá giyaná ba itare, á cená ba náza-aatare, dem sarte na má banba eddeŋara ŋane keni hyephye ura. 3 Ba duksa palle ge miya keni. Am sarte na zlaɓe ma ba seke egdzara wá, ndza tá kwarámiya ba jini-aha á shaitaine. 4 Daada áte sarte na a tsanaa Dadaamiya, a naba ɓelaa Egdza-aara á sem duniya, a se yanaa ba mukse, ta yanaa á ba am *tawraita ŋanna, 5 geni a varsevare emnde na á kwaraterá tawraita, á gamivege egdzara á Dadaamiya.

6 Kure wá, kwa ba egdzara á Dadaamiya. Aɗaba una ŋanna a vakurte Sheɗekwe á Egdza-aara aŋkwa am kure. Máki kwá ɗaha Dadaamiya an Dada á ɗaha ba Sheɗekwe-aara ŋanna á kyá an we á kure. 7 Baɗemmire á kure kwa nave-aha ka mazla-aara, kwa egdzara á Dadaamiya. Máki kwa egdzara-aara wá, baɗemme á názena am huɗe á há-aara ba náza á kure.

Názena á kataná Paul áza emnde a fetarfe

8 Werre am sarte na diyakurka Dadaamiya wá, ndza kwa nave-aha á dadaamiya-aha á fida gergere kwakya. 9 Amá kina wá, diyakurdiya Dadaamiya á jirire, baira ɗeme kwá an diya áza Dadaamiya. Kwá eptsaná estara zlaɓe ádaliye ire á kure ádeza jini-aha á laakire ŋanna, ɓaaka nampire-aatare na? Labara kwá kátá gev nave-aha-aatare zlaɓe ádaliye? 10 Ya ndaanaa aɗaba uwe una? Aɗaba kure kwá dzámá ba muŋri-aha, hare-aha á umele, tere-aha á umele, lauktu-aha á umele, ira sakanderi-aha baɗemme. 11 Yá dzámá ire jipu, yá kuvá geni slera-aaruwa na ya maganaa ya am dagave á kure na a gevka dey.

12 Ate elva á *tawraita wá, taslawa á kure gawevge ba seke iya, egdzar mama-aha-aaruwa. Aɗaba iya, ya ura Yahudiya, amá ganevge ba seke kure. Sem vatena keni zlaɓe ɓaaka emtaŋkire na kwa magitaa kure ɗekiɗeki. 13 Diyakurdiya ba kure keni zuŋŋwire á labare á higa na ya de vakurtaa ya wá, ndza a ŋiyaa ba lapikere am ekse á kure, lauktu ya magakuraa waazu ŋanna. 14 Ge jirire wá, ndza shakurushe zlaɗa arge iya am lapikere-aaruwa ŋanna. Amá ƴakurika, zharakurika seke ura dey. Baira ɗeme lyakurivalya ba seke ya malika á Dadaamiya, ba seke ya Yaisu *Almasiihu an ire-aara. 15 Am sarte ŋanna wá, ndza kwakya higa á kure. A jaara uwe an higa á kure kina? Am sarte ŋanna wá, diyandiya geni ma andze kwá dzegwándzegwa wá, ba ice á kure keni, ma kwá sansese, kwá viteva. 16 Kina wá, kwá eksiya áte kelaadire mazla-aara, aɗaba ya bakuraa jirire emtu?

17 Diyandiya ganakini tá aŋkwa emnde na tá badakurbada geni kwá ɗaba ba itare an eŋkale á kure baɗemme, amá ganakini kwá shá shifa ka. Tá kátá ba tegakuraahe an ya zlauzle. 18 Máki an uŋŋule-aara wá, shagera jipu geni tá wayavewaya emnde am dagave-aatare. Amá iya keni, a ƴiyaaka ervauŋɗe á kure, ma yá aŋkwa am dagave á kure, ma ya ɓaaka am dagave á kure keni. 19 Iya wá, zlaɓe yá shá ba zlaɗa aɗaba kure egdzara-aaruwa. Ya ba seke mukse na am zlaɗa á ya egdzere. Lauktu á zlauzle zlaɗa-aaruwa wá, sey má njánja Yaisu *Almasiihu am kure ba shagera. 20 Kina wá, ervauŋɗe-aaruwa á kátá ma ba ya am dagave á kure, lauktu ma yá shantaushe ge názena yá bakurná ya. Aɗaba kina na wá, an wesha ire-aaruwa jipu.

Tara Hajara an Saraatu ta garava-aha á namána gergere buwa

21 Ekkure emnde na kwa bantsa kure kwá kátá á kwarakurá *tawraita na, cenakuránka názena a ndahanaa tawraita emtu? Vawiteva emtsaaɗe jawapa? 22 Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya wá, a ba ŋane wá, Ibrahima ndza a shaa egdzara buwa. Egdzere palle a yanaa an kwatena, palle-aara a yanaa an mukse-aara. 23 Egdza á kwatena na wá, ta yan ba seke emnde baɗemme. Amá mukse-aara wá, a yan estuweka náza-aara. Dadaamiya ndza a maganaa *waada-aara ge Ibrahima geni watse á shá egdze ŋanna. 24 Aŋkwa názu á baminá elva ŋanna. Ŋwasha buwa ŋanna, tara Hajara an Saraatu na keni, tá maramiyá namána-aha gergere buwa a ŋguɗanaa Dadaamiya. Hajara wá, ŋane kwatena, á maramiyá namána na a ŋguɗanaa Dadaamiya áte ire á wa Sina. Ŋane a yayaa egdzara-aara am navire. 25 Aɗaba Hajara wá, ŋane gevge ba seke wa Sina am haha Arabiya. Adaliye ŋane gevge ba seke berni á Urusaliima vatena. Aɗaba baɗemme á emnde na tá am huɗe-aara, ta ba nave-aha á tawraita. 26 Mukse á há wá, ŋane gevge ba seke Urusaliima á jirire na am samaya na. Á kwaraná ba ŋane ire-aara, ŋane una emmemiya ge miya. 27 Aɗaba aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane:

Ekka mukse dziire na yaŋka egdzere ɗekiɗeki, tapakanaaka zlaɗa á yá egdzere ɗekiɗeki na, kina wá, ehhiga an ervauŋɗe á ŋa baɗemme. Aɗaba mukse á keliya wá, tá hwiyá ba egdzara-aara arge egdzara á mukse á nawiya.

28 Aɗaba una ŋanna kure keni yarakursiye ge buwire, gakurevge ba egdzara á Dadaamiya egdzar mama-aha-aaruwa. Aɗaba a tsanaa ba estuwa Dadaamiya am waada-aara. Werre keni ndza a maganaa waada-aara ba estuwa ge Ibrahima geni á de shá Isiyaaku. 29 Am zamana á Ibrahima werre ŋanna wá, egdze na a yanaa Hajara ba seke náza á emnde baɗemme na, a faa zlaɗa áte egdze na a yanaa Saraatu an hakuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na. Am dagave á miya vatena keni ba duksa palle. 30 Amá ázara a ba wakita á Dadaamiya? A ba ŋane: Ŋgyainseŋgye mukse á kwatena na, a ezzlálá an egdza-aara. Aɗaba egdza á kwatena á taa fetka erva-aara áte waráta á eddeŋara, sey á záná ba egdza á mukse á há. 31 Aɗaba una ŋanna egdzar mama-aha-aaruwa, miya wá, ma egdzara á mukse á kwatena ka, ma egdzara á mukse á há na a kwaranaa ba ŋane ire-aara na.

5

Eptsauka á dem navire ɗekiɗeki, kwaraukwara ba kure ire á kure

1 Yaisu *Almasiihu a eŋzlamise am *tawraita wá, geni mí kwaraná ba miya ire á miya. Aɗaba una ŋanna, tsawaatse ba shagera, a eptsarakuraaka zlaɓe adaliye á dem navire.

2 Náwa názu yá bakurná iya Paul: Máki eksakuraarekse geni tá puwakurá á dem sheɗekwe wá, ɓaaka názena kwá shaná kure am elva á Yaisu Almasiihu ɗekiɗeki. 3 Náwa yá ndakurndá, ma a de demá ware á kure am sheɗekwe ŋanna keni, famfa ire-aara am laarire, sey a maganaamaga edda-aara názu am tawraita baɗemme. 4 Kure emnde na kwa bantsa kure, kwá shá jirire áza Dadaamiya an ɗaba tawraita na wá, tegakurevtege antara Yaisu Almasiihu, eptsakuranveptsa iga ge ŋgurna á Dadaamiya. 5 Amá ŋere wá, faŋertefa tama á ŋere áte Dadaamiya ganakini watse á vaŋerte jirire aɗaba faŋertarfe, aɗaba duksa umeleka. Una názena ŋá ufáná ŋere an ndzeɗa na á vaŋerte Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. 6 Máki gamiyevge palle antara Yaisu Almasiihu wá, ma damiyemda am sheɗekwe, ma damiyemka keni ba duksa palle. Duksa ƴaikke wá, ba fetarfire. Amá wá, a naranna emnde fetarfire á miya. Una ŋanna slera á wayavire.

7 Am zuŋŋwire ndza shagera zláláva á kure. Á, salikataliya na wá, shagerka zláláva á kure. A piyakurtaa ware ge mága jirire? 8 Edda-aara ba fida-aara, a ɓelanaa Dadaamiya na a ɗakurɗaha na ka. 9 Una ba jire, egdza shahi á makala ba cekwaaŋguɗi á tsantetse ukpa na an wasla baɗemme. 10 Aɗaba barka á Yaakadada wá, fantarfe an kure á ba an jirire, geni á de geraavka elva á miya. Amá edda una aŋkwa á weshakurwesha ŋanna wá, ma ware edda-aara keni, á de ŋezleka am shairiya á Dadaamiya.

11 Egdzar mama-aha-aaruwa, iya wá, ya ƴán vateneka ɓalaterá elva a dem sheɗekwe ge emnde, geni tá shá jirire an ŋane áza Dadaamiya. Ma andze yá ɓálá ba una ŋanna sem vatena wá, ma tá feka Yahudiya-aha zlaɗa áte ya mazla-aara. Daaci elva a emtsa á Yaisu *Almasiihu áte dzaŋgala na keni, ma andze á taa ƴanaaka ervauŋɗe-aatare. 12 Emnde ŋanna tá weshakurwesha na wá, a ɗatsaraaɗátsá kwa náza-aatare baɗemme, a garevge naɗima-aha.

13 Daaci egdzar mama-aha-aaruwa, kure wá, a ɗahakurtaa ba Dadaamiya, geni kwá kwaraná ba kure ire á kure. Am kwara ire á kure ŋanna maa, magauka názena á kataná ire á kure baɗemme. Arge una ŋanna wá, ma ware keni a maganánmaga duksa ge ura an wayavire. 14 Aɗaba shairiya-aha-aara baɗemme jammeje am shairiya palle, a ba ŋane: Ewwáya sleriya á ŋa ba seke ire á ŋa. 15 Amá má kwá dagala am dagave á kure, kwá wawa vuwa á kure an slare ba seke dabba-aha á kaamba wá, faufa kwa hyema, keɗawanaaka shifa á kure baɗemme.

Ƴawanƴa a teɗakurteɗa ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe

16 Názena yá bakurná iya na wá, ƴawanƴa a teɗakurteɗa ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. Magauka názena ni á kataná ba ire á kure. 17 Aɗaba názena á kataná ire á urimagwe wá, tá gyaaveka antara náza á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. Názena á kataná Sheɗekwe Cuɗeɗɗe keni tá gyaaveka antara una á kataná ire á urimagwe. Duksa-aha buwa ŋanna wá, tá jammeka ɗekiɗeki. Daaci kwá taa maganaaka názena ni á kataná ba ire á kure. 18 Daaci má á teɗaakurá Sheɗekwe Cuɗeɗɗe wá, kwa ɓaaka am erva á *tawraita mazla-aara.

19 Baɗemme á názena á kataná ire á urimagwe á ba áte parakkire. Duksa-aha ŋanna ba tara gwardzire, dakarire, zawarire, 20 kyula hele, mága namselkwa, mága kelaadire, dagala, shelha, ica ervauŋɗe, garɗire, tega ye á emnde, antara mága gergerire am dagave á emnde. 21 Zlaɓe ádaliye, daŋŋwire antara gev slembazla ira mága slakwatsire. Aŋkwa zlaɓe ádaliye jeba á duksa-aha ŋanna kwakya á kataná ire á urimagwe. Ba seke una ya ndakurndaha na, yá fakuremfe zlaɓe ádaliye am vuwa, baɗemme á emnde na tá maga ba jeba á duksa-aha ŋanna, tá shánka á dem zlanna á Dadaamiya ɗekiɗeki.

22 Amá nampire á slerá á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe wá, tara wayavire, higa, hairire, farvauŋɗe, zevarzire, maggwire, dzayyire á ervauŋɗe, 23 kemaarire ira tá kwarukware vuwa-aatare. Baɗemme á duksa-aha ŋanna wá, piyaaka shairiya á Dadaamiya. 24 Emnde á Yaisu *Almasiihu wá, ceɓaarceɓa sunu-aatare baɗemme áte dzaŋgala, ɓaaka am itare mazla-aara.

25 Ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe una slevamite shifa. Daaci ƴaumiyánƴá á taɗamitáɗá ba ŋane palle. 26 Ƴaumiyánƴá gálá ire, tatayaumika dagala an emnde, shelaumika keni.

6

Melawanumele ge ire á kure ge sepa gwatama-aha á kure

1 Ya ndaa ba kure egdzar mama-aha-aaruwa, máki kwá nanna dzalevdzale palle á kure á dem haypa wá, kure na kwá an Sheɗekwe á Dadaamiya na wá, naba melawanumele, eptsawanaaptsa zlaɓe ádaliye ásete barama. Amá wá, magauka an ervauŋɗe. Daaci ma ware á kure keni, a effa hyema geni a demka ŋane keni á dem huɗe-aara. 2 Melawanumele ge ire á kure ge sepa gwatama-aha á kure. Má kwá aŋkwa maga una ŋanna wá, kwá aŋkwa maga názena a fakuraara Yaisu *Almasiihu am shairiya-aara. 3 Má ura aŋkwa slaslaná am ervauŋɗe-aara ganakini ŋane hyephye am duksa, mbate keni hyepka ba názara keni, an una ŋanna á keɗaná ba ŋane ire-aara. 4 Daaci ma ware keni a zharanaazhárá názu am zláláva-aara, máki shagera slera-aara, a vante higa ba ge ŋane, amá aɗaba a jateru ge emnde umeleka. 5 Aɗaba ma ware keni á ba an názena a faraa Dadaamiya ge ŋane.

6 Edda una á tsaha elva á Dadaamiya wá, a tegansetege názu am erva-aara baɗemme, a vanteva ge malum-aara keni.

7 Diyaweddiye ba shagera geni ura á dzegwánka á zlerma Dadaamiya. Baɗemme á názena ni a jemaa edda-aara am haha, á de shá ba una ŋanna. 8 Edda una á maga ba názena á kataná ire-aara, á de shá ba emtsa. Amá edda una á maga ba názena á kataná Sheɗekwe á Dadaamiya wá, ŋane á de shá shifa na á zleka na. 9 Ƴaumiyánka mága maggwire. Aɗaba má samsa laukte-aara, zlaɓe ƴamiyánka wá, mí de shánsha nampire-aara. 10 Aɗaba una ŋanna, vacitu má njaanja slera á mága maggwire á katafke á miya wá, magaumimága una ŋanna áte emnde baɗemme. Ɓaaka ɗeme seke emnde na fartarfe.

Halavuwa á elva

11 Náwa una wá, yá aŋkwa puwetá ba iya an erva-aaruwa, yá aŋkwa puwan ba ƴaikƴaike. 12 Emnde na tá kátá hyakuraare á ba áte laarire, geni sey kwá demda am sheɗekwe na wá, tá kátá haya á ba áza emnde. Una ŋanna tá magan ba geni a shaterka zlaɗa má tá maga waazu áte emtsa á Yaisu *Almasiihu áte dzaŋgala. 13 Aɗaba ba emnde na tá am sheɗekwe ŋanna keni, ŋarnaaka názena am *tawraita baɗemme. Tá kátá puwakurá am sheɗekwe, ba geni tá gálá ire an kure, aɗaba kwá aŋkwa ɗabaterɗába. 14 Amá iya wá, yá galaná á ba áte emtsa á Yaisu Almasiihu palle ire-aaruwa. Aɗaba emtsa-aara áte dzaŋgala ŋanna wá, kazlaŋa á duniya gevge ba seke emtsa á katafke-aaruwa, iya keni, ganevge ba seke emtsa á katafke á kazlaŋa á duniya. 15 Aɗaba áte barama á Yaisu Almasiihu wá, ma damda edda-aara am sheɗekwe, ma damka keni, ba duksa palle. Duksa ƴaikke wá, ba gev ura áŋwaslire. 16 Baɗemme á emnde na ni tá njá á ba áte una ŋanna wá, ba itare una ta emnde á Dadaamiya an jirire. Dadaamiya a zatervarze, a vaterteva hairire.

17 Fetu vatena, edda-aara a siyanka fitenire na mazla-aara. Aɗaba ververe-aha na áte iya na wá, á maraná ba una ŋanna ganakini iya wá, ganevge ya náza á Yaisu.

18 Egdzar mama-aha-aaruwa, a magakuránmaga Yaakadada Yaisu Almasiihu ŋgurna-aara ge kure baɗemme. *Aamin.

Aifaisus-aha

1

2

3

4

5

6

Wakita na a puwatertaa Paul ge emnde a

AIFAISUS

1

Ga use á Paul

1 Náwa wakita na yá aŋkwa puwetá bá iya Paul, a eksisaa ba Dadaamiya geni yá gevge sleɓela á Yaisu *Almasiihu, yá aŋkwa gakur use ge kure emnde á Dadaamiya am Aifaisus, ge kure emnde na ŋakurnaaŋa elva á Yaisu Almasiihu an ervauŋde á kure palle na. 2 Tara Eddemiya Dadaamiya tá antara Yaisu Almasiihu, a magarakuránmaga ŋgurna, a varakurteva hairire.

Barka na á gaterá Dadaamiya ge emnde na garevge

palle antara Yaisu *Almasiihu

3 Galaumigála Dadaamiya Eddeŋara ge Yaakadada Yaisu *Almasiihu, aɗaba a gamiyar barka am duksa baɗemme á sá am samaya, áɗaba gamiyevge palle antara Yaisu Almasiihu. 4 Dadaamiya ndza a dzeramise werre, kwaye zlaɓe ba duniya keni zlaɓe nderaaka emtsaaɗe, geni mí de geva emnde cuɗeɗɗe, mí de gev palle antara Yaisu Almasiihu, watse ɓaaka duksa mandzawe áte miya á katafke-aara. 5 Aɗaba wayamiwayire, Dadaamiya a dzeramise werre geni á de gamive egdzara-aara á kya erva an Yaisu Almasiihu. A maganaa á ba áte namaari-aara. 6 Daaci galaumigala Dadaamiya aɗaba kwakyire á ŋgurna na a magaminaa ŋane ba dey á kya erva an Egdza-aara na a wayanaa ŋane na. 7 Aɗaba emtsa á Egdza-aara, Dadaamiya a naba lyamisehe, a ƴamiyaare haypa-aha á miya. Á maraminá an una ŋanna kwakyire á ŋgurna-aara na á magamiyán ge miya. 8 Dadaamiya a magamiyaa ŋgurna kwakya ge miya á bá iya na wá, aɗaba a vamite ilmu, a gamive emnde a eŋkale geni mí diyeddiye názena á kátá maganá ŋane na. 9 A maramise nasherire á duksa na aŋkwa á slaslaná ŋane kwaye kinekineka, a njante geni á de maganá á kya erva an Yaisu Almasiihu na. 10 Duksa na á kátá maganá ŋane na wá, amaana á de jemá duksa baɗemme, una am samaya, antara una áte haha baɗemme, á de ƴaná am erva á Yaisu Almasiihu. Daaci á de geva ŋane slekse arge duksa-aha ŋanna baɗemme má samsa laukte-aara.

11 Dadaamiya aŋkwa á maga duksa baɗemme áte una ndza a slaslanaa ŋane, a njante ganakini á de emmága na. Daaci a naba dzeramise kwaye kinekineka geni watse á de gamive emnde-aara á kya erva an Yaisu *Almasiihu, á de vamite dza á miya keni am duksa shagera na watse á de vaterte ge emnde-aara na. 12 Daaci ŋere Yahudiya-aha na ŋa emnde zuŋŋwe ge fetaare áte Yaisu Almasiihu na wá, galaumigála Dadaamiya aɗaba una ŋanna baɗemme na. 13 Ba estuwa ge kure keni. Am sarte na cenakuráncena elva a jirire, elva a Yaisu Almasiihu na Dadaamiya a lyakurse an ŋane na, kwa naba fetarehe áte Yaisu Almasiihu. Daaci aɗaba gakurevge palle antara Yaisu Almasiihu, Dadaamiya a naba fete damshe-aara áte kure, amaana Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na a ba Dadaamiya á de vamiteva na. 14 Dadaamiya a vamite Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ŋanna wá, ba seke namána. Una ŋanna ba seydire geni duksa shagera na a ba ŋane á de vaterteva ge emnde-aara na keni watse mí shansha baɗemme. Watse mí shá una ŋanna má lyamiselye náza ba ge ɗekiɗeki na. Daaci galaumigála Dadaamiya am ƴaikkire-aara.

Paul á ŋalateru ilmu antara diya ge emnde a fetarfe

15 Aɗaba una-aha ŋanna egdzar mama-aha-aaruwa, yá aŋkwa slafaná we-aaruwa kwakya ge Dadaamiya áɗaba kure. Aɗaba cenanáncena labare á kure ganakini shagera fetarfire á kure áte Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu, cenanáncena zlaɓe ádaliye ganakini wayakurwáyá an emnde á Dadaamiya kwakya. 16 Ma vaatara keni yá aŋkwa slafaná ba we-aaruwa ge Dadaamiya áɗaba kure, yá aŋkwa yehakuryeha jipu am maduwa-aha-aaruwa. 17 Yá aŋkwa ŋala Dadaamiya Saksage, Dadaamiya á Yaakadada Yaisu Almasiihu na, geni á gakurvege emnde a ilmu, á marakuránmárá ire-aara an pute na kwá de diyeddiye ŋane ba shagera na. 18 Zlaɓe ádaliye yá aŋkwa ŋalán ganakini á werakurta ice áte duksa-aha na a ɗahakur ge ŋane na, antara geni kwa diyeddiye ganakini duksa-aha ŋanna jauje ge duksa baɗemme, a fakúr ge kure, antara emnde-aara umele baɗemme. 19 Zlaɓe ádaliye: Yá kátá kwá diyeddiye hákuma ƴaikke na jauje ge duksa baɗemme aŋkwa á maga slera ám miya emnde-aara na. Hákuma ŋanna wá, ba una ndza a magaa slera ƴaikke am Yaisu Almasiihu, 20 am sarte na a tsantaa Dadaamiya am fáyá, a danaa á dem naɗafa-aara am samaya na. 21 Am samaya ŋanna wá, Yaisu Almasiihu de gevge slekse á malika-aha, antara male-aha-aatare, antara duksa-aha na tá án hákuma am samaya baɗemme. Ba ŋane palle una átire ge emnde baɗemme, una ma edda-aara a shaa eksle-ara keni. Ba ŋane palle una á kwárá emnde am duniya na, antara am duniya na watse á de sáwá na keni baɗemme. 22 Dadaamiya a fanem duksa baɗemme am erva ge ŋane. Zlaɓe ádaliye: a ganve slekse arge aiklaisiya-aara. 23 Aiklaisiya wá, ŋane vuwa á Yaisu Almasiihu. Baɗemme á duksa na am Yaisu Almasiihu, aŋkwa am aiklaisiya. Yaisu Almasiihu wá, ma am tate-ara keni, ŋane aŋkwa baɗemme.

2

Tseta am emtsa geva an shifa

1 Werre wá, ndza kwa ba seke emtsa á katafke á Dadaamiya aɗaba shagerkire an haypa-aha na kwa maganaa kure. 2 Ma am zlalava á kure keni, ndza kwa ba palle antara emnde umele am duniya. Ndza kwa ɗaba ba male á jini-aha na an hakuma am zhegela na. Á maganá ba ŋane slera-aara am emnde na tá fansareka ge Dadaamiya ɗekiɗeki na. 3 Werre wá, ba miya keni ndza mi ba seke emnde ŋanna, ndza mi maga ba názena á kataná ire á miya ge vuwa á miya. Aɗaba una ŋanna, miya keni ma andze mí de shá zlaɗa kwakya áza Dadaamiya ba seke emnde a haypa umele. 4 Amá gafka estuwa, aɗaba Dadaamiya wayamiwaya kwakya, daaci a naba zamivarehe.

5 Ma ndza mi ba seke emtsa am ice-aara áɗaba haypa keni, aɗaba wayava-aara áte miya na wá, a naba shifamite átirpalle antara Yaisu *Almasiihu. Daaci kina wá, lyakurlya shifa á kure aɗaba ŋgurna á Dadaamiya. 6 Aɗaba gamiyevge palle antara Yaisu Almasiihu na wá, Dadaamiya a naba tsamite átirpalle antara ŋane, kwaye a damiyaa á dem samaya, geni mí de njá am ƴaikkire áhuwa antara Yaisu Almasiihu. 7 Dadaamiya a naba magamiyaa shagerire estuwa á kya erva an Yaisu Almasiihu na wá, geni ma vaatara keni á maraterná an una ŋanna ge emnde baɗemme ŋgurna ƴaikke na jauje ge duksa baɗemme na. 8 Ba jirire Dadaamiya a lyakurse aɗaba slera á kure-ka, ŋane a lyakurse áɗaba ŋgurna-aara. Una duksa dey na a vakurtaa ŋane aɗaba kwa fetare áte ŋane. 9 Aɗaba slera á kure-ka, una ɗekiɗeki, una ba ŋgurna-aara, geni ma ware edda-aara keni a galeka ire ba dey. 10 Dadaamiya wá, a nderamihe, a vamite shifa áŋwaslire á kya erva an Yaisu Almasiihu geni mí maga ba duksa na shagera na. Shagerire ŋanna keni, a tsatsaminaa ba ŋane kwaye am fakta.

Am erva á Yaisu *Almasiihu gamiyevge ba jeba palle

11 Aɗaba una ŋanna, yehauteyeha ba shagera geni kwaye am fantaufe, am jeba á kure baɗemme ndza kwa ba emnde na ɓaaka nadina á kure. Yahudiya-aha itare ta emnde na tá am sheɗekwe, ndza tá zharakur ba seke duksa ba dey aɗaba kwa ɓaaka am sheɗekwe. Amá una ba duksa na tá maganá ba emnde áte vuwa-aatare. 12 Yehauteyeha zlaɓe ádaliye ganakini am sarte ŋanna, kure ndza diyakurka elva a *Almasiihu ɗekiɗeki, ndza kwa ɓaaka am kezlakula á *Iserayiila-aha. Dadaamiya a ŋguɗateraa namána-aha ge emnde-aara Iserayiila-aha, amá kure ndza kwa ɓaaka am huɗe-aara, ndza ɓaaka tama á kure áte duksa á Dadaamiya ɗekiɗeki, kure keni kwa ba emnde tsa am duniya na, aley ndza diyakurka Dadaamiya. 13 Werre, ndza kwa ƴiƴiye an Dadaamiya. Amá kina wá, kwa herzhe an Dadaamiya áɗaba gakurevge palle antara Yaisu Almasiihu na ŋane a naba ƴaa shifa-aara áte dzaŋgala aɗaba kure na.

14 Shamiyansha hairire am dagave á miya antara kure kina keni, aɗaba ba gamiyevge emnde-aara. Werre wá, ndza aŋkwa tegava am dagave á Yahudiya-aha antara emnde na ɓaaka nadina-aatare, amá ŋane a naba se magaa pute geni mí gevge ba palle. A janaahe ge ŋane dugune na ndza ba seke riya am dagave á miya na an emtsa-aara áte dzaŋgala. 15 Shairiya á Yahudiya-aha na a ba ŋane: Sey ká maga una bi maŋka una na, a bezanaahe ge ŋane, geni á jaterme Yahudiya-aha antara emnde a jeba umele na ɓaaka nadina-aatare na átirpalle. Ba seke una garevge palle am elva-aara na wá, daaci ɓaaka gergerire-aatare mazla-aara, garevge ba palle, jeba áŋwaslire. A feme estuwa hairire am dagave á miya. 16 An emtsa-aara áte dzaŋgala ŋanna wá, Yaisu *Almasiihu a naba janaahe dugune na ndza am dagave á jeba-aha gergere ŋanna, a magaa pute geni tá gevge ba jeba palle. Zlaɓe ádaliye: a slapalateraahe baɗemme-aatare áza Dadaamiya. 17 Sawa-aara á sem duniya na wá, a se ɓala ba elva a hairire, geni kure emnde na ɓaaka nadina á kure, ndza diyakurka Dadaamiya na, antara ŋere Yahudiya-aha na diyaŋerdiya Dadaamiya na, baɗemmire á miya mí shansha hairire ŋanna. 18 Aɗaba ŋane, ŋere antara kure baɗemme á miya shamiyánsha baráma á deza Eddemiya Dadaamiya an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. Ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe palle una slemelamiyumele baɗemmire á miya.

19 Máki ba estuwa wá, kwa wayve-aha-ka mazla-aara, bi kwa emnde na ndza kwa sáwá an sawa, amá gakurevge ba emnde a larde miyenne, kwa emnde á Dadaamiya ba miyenne, kwa ba palle antara emnde umele na tá am huɗe á há-aara na. 20 Nabi-aha antara emnde a ɓela Yaisu *Almasiihu ta fantau ge slera ŋanna ba seke má tá faná ekte ge bere. Daaci kure wá, kwa ba seke nakwa-aha am dagave á nakwa-aha á nyaŋa bere ŋanna. Yaisu Almasiihu an ire-aara wá, ŋane nakwa na á ŋá ndzeɗa á bere ŋanna baɗemme. 21 Áɗaba barka-aara, baɗemme á bere á njá ba degdege, ámberá aŋkwa á wálá, geni á gevge bere cuɗeɗɗe na watse á njá Dadaamiya am huɗe-aara na. 22 Ba seke una ni kure gakurevge palle antara Yaisu Almasiihu na wá, kure keni gakurevge dalbe palle am bere ŋanna. Kure antara emnde umele, baɗemmire á kure wá, gakurevge ba seke bere ŋanna á nja Sheɗekwe á Dadaamiya am huɗe-aara na.

3

Slera na a faara Dadaamiya ge Paul

1 Aɗaba ba una ŋanna, yá aŋkwa maga maduwa arge kure. Iya Paul yá am daŋgay kina, áɗaba ba slera á Yaisu *Almasiihu ŋanna, ya maganaa am dagave á kure kwa emnde na ɓaaka nadina á kure. 2 Diyandiya ba jirire ganakini cenakurancena slera na a fiyaare Dadaamiya am dagave á kure, ba ŋane ŋanna zlaɓe ádaliye una a magiyaa ŋgurna geni yá maganaamaga slera ŋanna. 3 Dadaamiya a naba marise názena am ire-aara, ba kinamina na keni ya zluwa á puwakurte ba ŋane cekwaaŋguɗi.

4 Má kwá aŋkwa ndaha egdza elva-aaruwa ŋanna ya puwakurtaa ya ba kina na wá, watse kwá naba diyeddiye átekwa ganakini diyandiya ya názena an sheɓe am elva a Yaisu *Almasiihu na baɗemme. 5 Am zamane-aha na dedde na wá, Dadaamiya ndza marateranka nasherire ŋanna ge emndimagwaha. Amá am salikataliya na wá, a naba magaa pute geni Sheɗekwe-aara Cuɗeɗɗe á maratersemare duksa ŋanna ba parakke ge nabi-aha-aara antara ge emnde a ɓela-aara. 6 Nawa ŋane nasherire ŋanna: Dadaamiya a fateraa duksa shagera ge Yahudiya-aha geni á de geva átuge itare. Amá kina wá, kure emnde na ndza kwa ɓaaka am nadina na keni, kwá ba am huɗe-aara, aŋkwa dza á kure. Kure, antara Yahudiya-aha gakurevge ba emnde a jeba palle mázla-aara. Daaci duksa na á ba Dadaamiya á de vaterteva ge Yahudiya-aha na wá, ge kure keni á de vakurteva. Baɗemme á duksa ŋanna wá, ba nampire á elva á Yaisu Almasiihu. Kwaya ŋane nasherire ŋanna.

7 Ganevge sleslera á Dadaamiya kina ge ɓalatera labáre á higa, elva a Yaisu *Almasiihu ge emnde keni, una ndzeɗa-aaruwa-ka, ba hakuma á Dadaamiya. Ba ŋane una a magiyaa ŋgurna á una ŋanna. 8 Yá á kataliya ba iya am emnde á Dadaamiya baɗemme, aley Dadaamiya a naba magiyaa ŋgurna ba ge iya ŋanna keni, a give sleɓalatera rezegire na á zleka ɗekiɗeki na ge emnde na ɓaaka nadina-aatare. Rezegire ŋanna wá, a sanaa Yaisu Almasiihu, jauje ge diya á emnde baɗemme. 9 Zlaɓe ádaliye maa, a magiyaa ŋgurna á palaterná názu a slaslanaa ŋane am ire-aara na ge emnde baɗemme. Ba ŋane Dadaamiya na a nderanaa ŋane duksa baɗemme una ndza a sheɓanve duksa ŋanna kwaye am fakta á duksa baɗemme. 10 Amá kina wá, Dadaamiya maresemáre duksa ŋanna am aiklaisiya-aara, geni tá nanna malika-aha na tá am samaya, antara male-aha-aatare baɗemme, lauktu tá de diyeddiye geni ilmu á Dadaamiya wá, aŋkwa gergere ba kwakya ɓaaka zlakta-aara. 11 Daaci Dadaamiya a maganaa á ba áte una ndza a njantaa ŋane kwaye am fakta geni watse á de emmága na. Baɗemme á una ŋanna a maganaa á ba á kya erva an Yaakadada Yaisu Almasiihu. 12 Ba áɗaba famitarefe áte Yaisu Almasiihu, gamiyevge palle antara ŋane na wá, daaci shamiyánsha barama á deza Dadaamiya an ɓaakire á lyawa. 13 Aɗaba una ŋanna, gazlauka ɗekiɗeki áɗaba zlaɗa na yá aŋkwa shaná ya áɗaba kure na, táslawa á kure. Baira una ŋanna aŋkwa á melakurumele ge kure.

Háyáva na á wayámiyá Yaisu *Almasiihu an ŋane

14 Aɗaba una ŋanna, yá aŋkwa kezlan ugje ge Eddemiya Dadaamiya, yá maga maduwa arge kure. 15 Baɗemme á emnde-aara na tá am samaya na, antara emnde na tá am duniya, tá á ba an dada-aha-aatare. Baɗemme tá njá á ba áte ndzeɗa á Eddemiya Dadaamiya palle. 16 Yá aŋkwa ŋala áza Dadaamiya geni á ndzeɗakurtendzeɗa ba ŋane an hákuma á Sheɗekwe-aara, geni kwá gevge emnde a ndzendzeɗa áte uŋŋule-aara. Á magakurá una ŋanna áte ƴaikkire-aara ge ŋane. 17 Yá áŋkwa ŋala ázeŋara geni a njiinja Yaisu *Almasiihu am kure, áɗaba fetarfire á kure áte ŋane. Zlaɓe ádaliye yá ƴekakuru wayavire, geni kwá wayaavewáye á ba an jirire am dagave á kure. Má kwá aŋkwa wayaavewáya am dagave á kure wá, kwá de gevge emnde ndzendzeɗa áte uŋŋule-aara. Estuwa kwá tsaatse degdege ba seke náfá na má dámda slalwe-aara ba shagera á dem haha na. 18 Daaci antara emnde a fetarfe umele átirpalle wá, kwá dzegwándzegwa eccena-aara ba shagera, geni Yaisu Almasiihu wá, aŋkwa á wayamiwáyá á ba an jirire. Una ma kwá ɗálá á detire, ma kwá tsekwá á dem áhá, ma kwá deme keni, kwá de bera wáyáva á Yaisu Almasiihu wá, á ba aŋkwa ba estuwa. 19 Yá aŋkwa ŋala Dadaamiya zlaɓe ádaliye: geni kwá diyeddiye wáyáva á Yaisu Almasiihu na jauje ge diya á emnde baɗemme na. Má shakuransha una ŋanna wá, názena an ŋane Dadaamiya wá, am kure keni ba una ŋanna.

20 Dadaamiya wá, ɓaaka názu á janviyaaja ge ŋane. Baira ŋane á januje am duksa na mí ndavanuwá miya, antara una mí slaslaná miya na. Baɗemme á una ŋanna á maganá á ba an hákuma-aara na aŋkwa á maga slera am miya na. Galaumigálá ba ŋane palle. 21 Ma vaatara keni dem ba ge ɗekiɗeki, ƴaikkire ba názá-aara palle am aiklaisiya-aara, aɗaba Yaisu Almasiihu. *Aamin.

4

Geva vuwa palle

1 Daaci, yá aŋkwa ŋalákurá ba iya Paul, ya daŋgay áɗaba slera á Yaisu *Almasiihu, taslawa á kure: ɗabauɗaba uŋŋule á jirire áte una a ɗahakuraa Dadaamiya ge ŋane na. 2 Ma vaatara keni gauga ire á kure á katafke á emnde umele, gawevge emnde a kemaare, gawevge emnde a farvauŋɗe, ma uwe keni naba ɓashauɓasha am dagave á kure, kwá ámbera á wayaavewaye ba kelaazare. 3 Wavauwáva an ervauŋɗe á kure palle, geni a tegevka ye á kure na a jakurmaare Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, a vakurtaa antara hairire na. Ma vaatara keni njawinja á ba áte una ŋanna. 4 Aiklaisiya wá, ŋane gevge ba seke vuwa á Yaisu Almasiihu, daaci ɓaaka vuwa umele sey ba palle ŋanna. Sheɗekwe Cuɗeɗɗe keni sey ba palle, tama á miya áte duksa na a ɗahamiyaa Dadaamiya ge ŋane na keni ba palle. 5 Yaakadada palle, fetarfire palle, baptisma keni ɓaaka umele sey ba palle, 6 Dadaamiya palle, ba ŋane una Dada arge emnde baɗemme, á kwaraná ŋane duksa baɗemme, aŋkwa am tate-aha baɗemme, am dagave á emnde baɗemme.

7 Yaisu *Almasiihu a naba magamiyaa ŋgurna baɗemmire á miya, a tegaamiyaa hakuma á mága slera-aha gergere, ma ge ware á miya keni baɗemme. 8 Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane:

Am sarte na ŋane gaaga ndzeɗa arge kelaade-aha-aara na wá, a naba sluwatervaahe, daaci a naba kapte an itare á detire. Á sáwá áhuwa maa, a dzerese emnde a slera-aara, a tegateraa hákuma á mága slera-aha gergere.

9 Elva na a ba ŋane: a kapte á detire na mu, á kátá bá uwe ŋane? Elva ŋanna wá, á kátá bá: ndza a tsekwese á sem duniya áhuna emtsaaɗe. 10 Daaci edda una ndza a tsekwese á sem duniya na wá, ba Yaisu Almasiihu. Ba ŋane ŋanna zlaɓe ádaliye una a kapte á detire ge samaya geni á jemá duksa baɗemme, ma una am tate-ara keni, á kwaraná ba ŋane palle. 11 Daaci a tegateraa slera-aha ge emnde-aara, ma ware keni á ba an slera-aara. Emnde umele a gaterve emnde a ɓela, ge emnde umele a vaterte slera á nabiyire, ge emnde umele a vaterte slera á ɓala waazu ma am tate-ara keni baɗemme, ge emnde umele a vaterte slera á malumire, ge emnde umele zlaɓe ádaliye a vaterte hákuma á kwaraterse wakita á Dadaamiya ge emnde.

12 A ɓazlaa emnde ŋanna baɗemme geni tá fatermá itare ndzeɗa am vuwa ge emnde a fetarfe am slera-aatare, geni aiklaisiya na gevge ba seke vuwa á Yaisu *Almasiihu na, á far wálá ba kelaazare. 13 Daaci miya baɗemmire á miya mí de gev ba palle, fetarfire á miya palle, diya á miya áte *Egdza á Dadaamiya na ba palle. Daaci mí de gevge emnde na gyamiyebgye am fetarfire, mí de gev ba kalkale antara Yaisu Almasiihu an ire-aara. 14 Má gamiyevge estuwa, eŋkale á miya á de gevka seke náza á egdzara mesheshe mazla-aara. Daaci tá de dzegwánka zlermamizlerma emnde a fida an ƴaimƴaimire-aatare, tá de dzegwánka jamiyaa áte uŋŋule á jirire an tsaha fida. 15 Miya wá, magaumimága ba jirire am dagave á miya, wayaumiyaavewáye an ervauŋɗe á miya palle, lauktu mí de far an wálá am duksa baɗemme, mí de gevge kalkale-aara ge Yaisu Almasiihu na ŋane ire á aiklaisiya na. 16 Ba ŋane una a jatermaare ge emnde-aara a gaterve palle, áte ye palle, ba seke una vuwa á urimagwe: uɓiya-aha antara duksa-aha umele tá an dzagwa átirpalle na. Daaci, má vuwa ŋanna ba lapilayye, duksa-aha na tá am ŋane tá maga ba slera wá, vuwa baɗemme á wálá ba shagera. Ba duksa palle ge emnde a fetarfe keni: má tá aŋkwa wayaavewáye ba shagera wá, á wálá aiklaisiya.

Shifa áŋwaslire na mi shanaa áza Yaisu *Almasiihu

17 Aɗaba una ŋanna, náwa názu yá ndahakurá ya an zhera á Yaakadada: táslawa á kure, dawalika mágá názena tá maganá emnde na ɓaaka nadina-aatare na. Aɗaba itare tá dzama ba názena ni ɓaaka nampire-aara ɗekiɗeki na. 18 Tá taa cenevaaka jirire ɗekiɗeki, tá shanka shifa aŋwaslire na a vatertaa Dadaamiya ge emnde na, aɗaba degdegire á ire na tá maganá itare, ɓaaka duksa na ta disaa itare áte uŋŋule á Dadaamiya. 19 Itare ɓaaka zherwe-aatare ɗekiɗeki. Názena tá kataná itare an ervauŋɗe-aatare baɗemme wá, sey ba dakarire, antara duksa zherwe baɗemme.

20 Amá ekkure wá, kwa tsahese une-ka áza Yaisu *Almasiihu. 21 Ekkure emnde na gakurevge palle antara ŋane na wá, ba jirire cenakurancena elva-aara. Ekkure wá, kwararakursekware jirire na a saminaa ŋane na. 22 Daaci ekkure wá, eptsawaneptse iga ba ɗekiɗeki ge duksa-aha ŋanna shagereka ndza kwa maganaa kure werre na. Aɗaba am njá á kure werre ŋanna, ndza a jakuraa eŋkale ba duksa-aha mandzawe na a katanaa ervauŋɗe á kure na, a keɗakuraa ba ŋane. 23 Amá ƴawánƴa a mbeɗakursembeɗa Dadaamiya ervauŋɗe á kure baɗemme, á gakurvege áŋwaslire, kwá gevge ba seke ndza kure-ka. 24 Daaci gawuvge áŋwaslire am ervauŋɗe á kure baɗemme áte una a mbeɗakursaa Dadaamiya, geni kure keni kwá gevge ba seke ŋane ám njá á kure baɗemme. Ba jirire, jeba á nja ŋanna wá, cuɗeɗɗe, wayaawáya Dadaamiya.

25 Aɗaba una ŋanna, ƴawánƴa fida mazla-aara. Ma ware á miya keni a enndaha ba jirire áza ukfeŋara, aɗaba gamiyevge palle, mi uɓiya-aha á vuwa á ura palle. 26 Ma jákurja ervauŋɗe ba jipu keni, magauka haypa am huɗe-aara. Zlaɓe ádaliye: a belyakuraareka vaciya kwásau zlaɓe kwá maga ba ervauŋɗe ŋanna. 27 Ƴawanánka baráma ge Shaitaine ɗekiɗeki. 28 Ma edda una neyle keni, a ƴánƴa mazla-aara. Arge una ŋanna ambane ŋane keni a emmága slera á jirire, geni ŋane keni á vaterte duksa ge emnde na tá aŋkwa zatervaare emnde. 29 Valyauka elva ƴaiƴaihe am mbuwe á kure, ndahaundaha ba elva á námpire, elva na emnde tá de shá ndzeɗa an ŋane, tá wálá an ŋane áte uŋŋule á Dadaamiya na. 30 Ɓecawanteka Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na aŋkwa am ervauŋɗe á kure na. Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ŋanna, ŋane gevge ba seke damshe á Dadaamiya áte kure geni kwa emnde-aarire. Daaci vacite umele watse á lyamiselye náza dem ba ge ɗekiɗeki. 31 Daaci duksa mándzawe, sawansese am ervauŋɗe á kure baɗemme: ma dugune, ma ica ervauŋɗe, ma zlázla ura, ma dágala, ma daŋŋwire, sawansese jeba á duksa-aha ŋanna baɗemme am ervauŋɗe á kure. 32 Kure wá, magaumága ba shagerire á ervauŋɗe am dágave á kure, magaumága kamaarire, ƴawanáreƴe haypa ge ura am dágave á kure, ba seke una Dadaamiya a ƴakuraare haypa ge kure áɗaba Yaisu *Almasiihu na.

5

Zlálá ám parakkire

1 Ekkure wá, kwa egdzara á Dadaamiya, a wayákuraa ŋane. Aɗaba una ŋanna, ɗabauɗaba ba sera-aara am názena kwá maganá kure baɗemme. 2 Am duksa na kwá de maganá kure baɗemme wá, ƴawánka wáyávire, ba seke una a wayámitaa Yaisu *Almasiihu ge miya, a naba ƴaa shifa-aara sadake ge Dadaamiya aɗaba miya na wá, a magaa duksa na a katanaa Dadaamiya.

3 Kure wá, kwa emnde á Dadaamiya. Aɗaba una ŋanna, duksa ba seke gwardzire, fa ice am duksa á ura, antara jeba á duksa-aha ŋanna shagerka ɗekiɗeki na, ba ettsála-aara keni zlayeka ɗekiɗeki am dagave á kure. 4 Zlaɓe ádaliye elva-aha na á maga zherwe, antara elva-aha na ɓaaka sera-aara ɗekiɗeki na, ira elva-aha na á de waterwá am ervauŋɗe ge emnde na baɗemme, una-aha ŋanna zlayeka am dagave á kure. Arge una-aha ŋanna wá, slafawanánslafe ba we á kure ge Dadaamiya áɗaba duksa na a magakurnaa ŋane na. 5 Diyaweddiye una ba shagera: emnde a maga gwardzire, bi jeba á duksa-aha ŋanna shagerka ɗekiɗeki na, antara fa ice am duksa á ura, baira una ŋanna ba kalkale antara mága hele, emnde a mága duksa-aha ŋanna wá, ba palle-aatare keni á shanka dem zlanna á tara Yaisu *Almasiihu an Dadaamiya.

6 A keɗarakuraaka emnde ba dey an elva-aha na ɓaaka nampire-aara ɗekiɗeki na. Áɗaba ba una-aha ŋanna, an zláɗá ervauŋɗe á Dadaamiya jipu áte emnde a maganaa garɗire baɗemme. 7 Daaci a jakurmeka duksa antara jeba á emnde ŋanna ɗekiɗeki. 8 Werre wá, ndza kwá am tabeɗammire. Amá kina wá, kwá am parakkire aɗaba gakurevge palle antara Yaakadada. Daaci kure keni magaumága ba duksa na ni tá maganá emnde na tá am parakkire na. 9 Aɗaba parakkire wá, ŋane á sá ba shagerire antara maggwire, ira jirire. 10 Wavauwáva an ervauŋɗe á kure palle ge diya názena á kataná Yaakadada. 11 Gawaterápteka ge emnde a mága názu watse ɓaaka nampire-aara ɗekiɗeki, una ba slera á tabeɗammire na. Amá marawateránmara shagerkire na tá aŋkwa maganá itare na ba parakke. 12 Duksa na tá maganá jeba á emnde ŋanna an nasherire wá, ba enndaha-aara keni zherwe ge miya. 13 Amá má mí ndaaternda duksa-aha á zherwe ŋanna ba parakke wá, emnde baɗemme tá de diyeddiye nja-aatare ba shagera. 14 Aɗaba duksa na má sesse am parakkire, duksa ŋanna keni gevge parakkire. Aɗaba una ŋanna, ta bantsaa: Ekka na ká am hare na, tsetse am hare, tsetse am emtsa, Yaisu *Almasiihu á maraká parakkire.

15 Aɗaba una ŋanna, magaumága eŋkale ba shagera am njá á kure baɗemme, geni de gawevka emnde a cekwire á eŋkale, amá gawevge emnde a eŋkale. 16 Zamane á miya na degiya badzávbadze. Keɗawanaaka sarte ba dey, magaumága shagerire. 17 Aɗaba una ŋanna, gawevka emnde a cekwire á eŋkale, cenaucena názena ni á kataná Yaakadada ázekure na.

18 Zlaɓe ádaliye: a dakurseka mbazla am eŋkale ɗekiɗeki, aɗaba á keɗákurá ba una ŋanna. Kure wá, nawantenaha ervauŋɗe á kure an Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. 19 Ma ware á kure keni galaugálá Yaakadada am dagave á kure. Galaugálá an jabura, galaugálá an lahe-aha na á vakurtá Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na, antara lahe-aha umele baɗemme. Galaugálá Yaakadada an ervauŋɗe á kure palle. 20 Slafawanánslafe we á kure ge Eddemiya Dadaamiya ba kelaazare aɗaba duksa-aha na a maganaa ŋane na baɗemme, slafawanánslafe we an zhera á Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu.

Ŋwasha antara zála-aha-aatare

21 Ma ware á kure keni, faufa zherwe am dagave á kure, aɗaba kwa emnde na kwá an lyawa á Yaakadada. 22 Yá elvan ge kure ŋwasha: Faufa zherwe áte zala-aha á kure áte una á kataná Yaakadada Yaisu *Almasiihu na. 23 Aɗaba ba zhele una á kwara mukse, ba seke una á kwaraná Yaisu Almasiihu aiklaisiya, aiklaisiya gevge ba seke vuwa-aara na. Ŋane wá, ire antara slelya. 24 Aɗaba una ŋanna, sey ŋwasha tá fa zherwe áte zála-aha-aatare am duksa baɗemme, ba seke una aŋkwa fáná aiklaisiya zherwe áte Yaisu Almasiihu am duksa baɗemme na.

25 Ekkure keni zála: wayauwáyá ŋwasha-aha á kure ba seke una a wayanaa Yaisu Almasiihu aiklaisiya-aara, a naba ƴaa shifa-aara aɗaba ŋane, 26 a baranve tseɗaŋŋe an yawe, antara elva-aara, geni á ganvege cuɗeɗɗe. 27 A magaa una ŋanna baɗemme na wá, aɗaba á kátá zhara aiklaisiya-aara ba tseɗaŋŋe á katafke-aara, zariya jipu, cuɗeɗɗe, á gevge an daradza ɓaaka duksa mandzawe áte ŋane. 28 Ba duksa palle ge zála keni: Wayauwáyá ŋwasha-aha á kure ba seke shifa á kure. Ma ware una zhele, wayetewáyá mukse-aara, a wayete ba shifa-aara. 29 Ɓaaka ura á magantá kelaadire ge ire-aara, amá á zanu duksa, á fanu hyema ba seke una aŋkwa á fanuwa Yaisu *Almasiihu hyema ge aiklaisiya na. 30 Aɗaba baɗemmire á miya na wá, mi ba seke uɓiya-aha antara duksa-aha umele na am vuwa-aara na. 31 A ba wakita á Dadaamiya wá: A sesse zhele am mba á eddeŋara, a njarinja antara mukse-aara. Itare ta buwa ŋanna tá de gev ba vuwa palle. 32 Elva na am wakita á Dadaamiya ŋanna wá, a sanse elva ƴaikke. Ate iya wá, aŋkwa á pálá elva a Yaisu Almasiihu antara aiklaisiya-aara. 33 Amá wá, antara ba názá á kure keni, geni ma ware á kure keni a ewwáyá mukse-aara ba seke shifa-aara, mukse keni a effa zherwe áte zhele-aara.

6

Náwa tá nja estuwa egdzara antara emnde a há-aatare

1 Ekkure egdzara, cenaucena elva á dada-aha á kure an mama-aha á kure, aɗaba una ŋanna duksa na á kataná Yaakadada ázekure, zlayákurzláyá ge kure na kwa emnde-aara. 2 A ba palle á shairiya-aha á Dadaamiya wá: «Effa zherwe áte tara eddeŋa an emmeŋa.» Zuŋŋwe ba una ŋanna am shairiya-aha á Dadaamiya na a ba Dadaamiya, á de vaterte duksa ge emnde na má ɗabarteɗaba an jirire na. 3 Duksa ŋanna wá: Ká de geɗetegeɗa, ká de shekwaashekwa am duniya, á bina.

4 Ekkure dada-aha á egdzara keni, zlaɗawaterveka ervauŋɗe ge egdzara á kure, amá kwarawatersekwáre duksa, kwá ámbera giyatergiya áte una á de kwarakursá Yaakadada Yaisu *Almasiihu.

Náwa tá nja estuwa náve-aha antara dada-aha-aatare

5 Ekkure náve-aha, fawatersarefe ge dada-aha á kure am duniya. Faufa zherwe áte itare, gawanaaga ire á kure á katafke-aatare, magaumága slera á kure an ervauŋɗe á kure palle, ba seke una kwá aŋkwa fansaare ge Yaisu *Almasiihu na. 6 Magauka slera aɗaba ice-aatare geni a galarakurgálá, amá zharauzhárá ire á kure ba seke kwá náve-aha á Yaisu Almasiihu. Magaumága názena á kataná Dadaamiya an higa á kure campaukkwe am ervauŋɗe. 7 Magaumága slera á kure an ervauŋɗe palle, ba seke kwá magaterán ge emnde-ka slera ŋanna, amá kwá maganán ge Yaakadada. 8 Diyaweddiye una ba shagera: ma ware una á maga ba shagerire na, edda-aara ma náve, ma á kwaraná ŋane ire-aara keni, watse á de pelansepele Yaakadada Yaisu Almasiihu.

9 Ekkure dada-aha á náve-aha keni: Magaumága shagerire á ervauŋɗe áte náve-aha á kure, gawaterteka lyáwa, diyaweddiye geni kure antara náve-aara á kure baɗemme Edda á kure ba palle, aŋkwa am samaya. Ŋane wá, baɗemme á emnde ta ba kalkale ázeŋára.

Kazlaŋa á wáva á emnde a fetarfe

10 Náwa jugená á elva na yá bakurná ya ge kure. Ekkure wá, tatayautátaya ndzeɗa á kure á ba áza Yaakadada, ƴawánƴa a ndzeɗakurtendzeɗa ba ŋane an hakuma-aara na jauje ge duksa baɗemme na. 11 Ŋgwaɗawápseŋgwaɗa ba shagera an kazlaŋa na a vakurtaa Dadaamiya na baɗemme, tsawaatse ba shagera an ŋane, geni ma watse á sawa am laukte-ara Shaitaine ge badakurbáda keni, kwá gáná ba kure ndzeɗa. 12 Wáva á miya ŋanna wá, degi mí wava an emndimagwaha-ka, mí wava an male-aha á jini-aha, antara jini-aha-aatare na tá an hákuma am zhegela antara am duniya baɗemme na. 13 Aɗaba una ŋanna, ŋgwaɗawápsengwáɗa ba shagera an kazlaŋa na a vakurtaa Dadaamiya na baɗemme, lauktu kwá de tsaatse degdege am sarte á emtaŋkire, kwá de dzegwándzegwa, kwá de gevá midala-aha dete halavuwa-aara baɗemme.

14 Daaci, njawinja am niya á kure ba kelaazare; tsawaatse á ba áte jirire. Aɗaba jirire wá, gevge ba seke náza ŋguɗa huɗe á kure ge kure. Zlaɓe ádaliye, magaumága dzayyire á ervauŋɗe. Má kwá aŋkwa maga dzayyire á ervauŋɗe wá, una ŋanna ba seke kwá tsekweme am kebebbe. 15 Ɓalauɓálá labara á higa, elva a Yaisu *Almasiihu na á de vatertá ŋane hairire ge emnde. Ƴawánka ɗekiɗeki. Una ŋanna keni maa, gevge duksa na kure kwá tse átekwa, ba seke kimake na am sera á kure ge ɗába uŋŋule á Dadaamiya. 16 Ma vaatara keni, gulawanaaka fetarfire á kure. Una ŋanna ba seke tsakuraatse am gulakwa ge lyiya gurme-aha na á devaná Shaitaine á se wakurwa an ŋane na. 17 Eksawanteksa am ervauŋɗe á kure geni á lyákurlye Dadaamiya. Una ŋanna ba seke tuŋkur ge tsufakura ire á kure. Zlaɓe ádaliye, ŋawanaaŋa elva á Dadaamiya an ervauŋɗe á kure palle. Una ŋanna keni ba seke masalám á kure a vakurtaa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. 18 Ŋalauŋála Dadaamiya ba kelaazare am laukte-aha baɗemme. Ŋalauŋála an ervauŋɗe á kure palle áte una á de marakurná Sheɗekwe-aara. Ma vaatara keni melawaterumele ge emnde a fetarfe umele an maduwa-aha á kure, ƴawanka una ɗekiɗeki. 19 Magaumága maduwa arge iya keni, geni yá ndáhá elva á Dadaamiya ba parakke, yá palaternaapálá labare á higa na a tsekwanaa Dadaamiya na ge emnde. 20 Aɗaba una ŋanna, una ma yá am daŋgay keni, ya ba sleɓela á Yaisu Almasiihu. Daaci melawiyumele an maduwa geni a gazlanka ɗekiɗeki, amá yá enndaha baɗemme áte una á kataná Dadaamiya.

Ga use am halavuwa á elva-aha

21 Egdza emmemiya Tikikus na mí wayaná an ervauŋɗe á miya palle, ŋane keni ba sleslera á Yaakadada Yaisu *Almasiihu an ervauŋɗe-aara palle na wá, á de palakurnaapálá ba ŋane labare-aaruwa, antara duksa na yá aŋkwa maganá ya baɗemme. 22 Yá ɓelán ba ge una á dezekure, geni kure keni kwá diyeddiye zláláva á ŋere áhuna, antara geni á de ekhyakurnaakhya ervauŋɗe.

23 Tara Eddemiya Dadaamiya, tá antara Yaakadada Yaisu Almasiihu, a varakurteva hairire, a faremfa háyávire am dagave á kure, a magarakuránmaga ŋgurna geni kwá farfe ge fetar áte Yaisu Almasiihu á ba an jirire. 24 A magateránmaga Dadaamiya ŋgurna ge emnde na wayarwáya an Yaisu Almasiihu ge shifa-aatare am duniya baɗemme na.

Filipi-aha

1

2

3

4

Wakita na a puwatertaa Paul ge emnde a

FILIPI

1

Ga Use á Paul

1 Wakita na yá aŋkwa puwaná ba iya Paul, ŋá antara Timaute, ŋa emnde a slera á Yaisu *Almasiihu. Ŋá puwakurte ge kure emnde a ɗába Dadaamiya am Filipi, ge kure baɗemme á emnde na kwá átuge Yaisu Almasiihu na. Ŋá puwakurte ge kure male-aha á emnde á Dadaamiya, antara emnde na tá an slera-aha am aiklaisiya baɗemme. 2 Eddemiya Dadaamiya antara Yaakadada á miya Yaisu Almasiihu a magarakuránmaga ŋgurna, á varakurteva hairire.

Maduwa á Paul ge emnde a Filipi

3 Ba kelaa má dzamanakurtedzámá, yá slafaná ba we-aaruwa ge Dadaamiya. 4 Ba kelaa má yá aŋkwa maga maduwa arge kure, yá ŋalakuru Dadaamiya an higa am ervauŋɗe. 5 Yá slafaná we-aaruwa jipu ge Dadaamiya aɗaba kure. Aɗaba kwáye ba vacite na gakurevge emnde á fetarfe na, sem kina, kwa ba palle antara ya am slera á ɓálá labara á higa, elva a Yaisu *Almasiihu. 6 Diyandiya ba jirire geni Dadaamiya na a fantau ge mága slera jirire am ervauŋɗe á kure na wá, á de ƴanka am dagave, sey á de zlanaazle, á ƴanka ɗekiɗeki dem sarte á sawa Yaisu Almasiihu. 7 Shagera jipu yá aŋkwa á dzámá una ŋanna am ervauŋɗe-aaruwa arge kure. Wayanakurwáyá an ervauŋɗe-aaruwa palle. Aɗaba kure antara iya wá, baɗemme á miya Dadaamiya a gamiyaare barka. Aɗaba una ŋanna melawiyumele. Ma kina yá am daŋgay na, ma am sarte na watse yá de katafke á shairiya na keni, melawiyumele geni yá palanaapálá labara á higa elva a Yaisu Almasiihu. Melawiyumele geni yá marateránmárá jirire ge emnde. 8 Dadaamiya diyaadiya baɗemme geni wayanakurwáyá an ervauŋɗe-aaruwa palle. Yaisu Almasiihu na am iya na á wayakúrá ba ŋane.

9 Dalila á una ni yá aŋkwa ŋalakuru Dadaamiya na wá, yá kátá kwá wayaavewaye am dagave á kure ma vaatara keni, lauktu kwá de diyeddiye jirire á Dadaamiya ba shagera, kwá de diyeddiye shagerire antara shagerkire baɗemme. 10 Daaci, kwá de dzegwándzegwa lanaale názena gevge shagerire antara shagerkire, kwá de geva estuwa emnde na dzayye ervauŋɗe-aatare, dem vaciya á sawa á Yaisu *Almasiihu keni á de jerka shagerkire am kure ɗekiɗeki. 11 An ndzeɗa á Yaisu Almasiihu watse kwá de maga ba duksa shagera baɗemme. Daaci estuwa, baɗemme á emnde na tá de zhárá una ŋanna, tá de fa zherwe á ba áte Dadaamiya, tá de gálá zhera-aara.

Sey ba Yaisu *Almasiihu palle una slefa shifa am ura

12 Egdzar mama-aha-aaruwa, yá kátá kwá diyeddiye geni masiba-aha na á shá ya na wá, á piyeka labare á higa ge de katafke, amá á dáná á ba de katafke. 13 Aɗaba una ŋanna, baɗemme á sawji-aha na tá ufa há á male á lárde, antara emnde umele kwakya, diyardiya ganakini yá am daŋgay kina aɗaba zhera á Yaisu *Almasiihu. 14 Zlaɓe ádaliye: Yá am daŋgay tsa, aley aŋkwa á vaterte ndzeɗa ge emnde a fetarfe kwakya áte uŋŋule á Yaakadada Yaisu Almasiihu, jauje ge una werre. Sharánshá ndzeɗa jipu ge ɓálá elva á Dadaamiya á de katafke, ɓaaka lyawa-aatare.

15 Amá tá aŋkwa emnde umele-aatare wá, tá ɓálá waazu á elva á Yaisu Almasiihu, tá ámbera shelha áte iya. Amá emnde umele wá, tá ɓálá ba elva á Dadaamiya an shagerire á ervauŋɗe. 16 Itare na tá maganá an shagerire á ervauŋɗe na wá, aɗaba wayarwáyá an Yaisu Almasiihu. Diyardiya geni a siyaa ba Dadaamiya ásehuna, geni yá se palaternaapala elva-aara ge emnde, geni una ŋanna jirire. 17 Emnde umele na tá shelha áte iya na maa, tá maga waazu á elva á Yaisu Almasiihu tsa, mele tá kátá gev male arge iya zlaɓe. Amá ervauŋɗe-aatare shagereka, tá kátá fiyaare ba ge zlaɗa zlaɓe ádaliye am daŋgay. 18 Mbate, ma tá maganá an daŋŋwire á ervauŋɗe waazu ŋanna, ma tá maganá á ba an shagerire á ervauŋɗe-aatare keni, tá ɓálá ba elva á Yaisu Almasiihu, daaci á vite ba higa ge iya. Yá ndaakur ba jirire, ma vaatara keni yá á ba an higa-aaruwa ya. 19 Aɗaba diyandiya geni baɗemme á una ŋanna ba barama ge ŋezliŋezla. Una ŋanna keni aɗaba ba maduwa á kure antara Sheɗekwe á Yaisu Almasiihu, baɗemme á meliyuwa ba una ŋanna.

20 Názena yá kataná ya an ervauŋɗe-aaruwa kwakya wá, ma andze á wika zherwe, ma yá gazleka ba cekwaaŋguɗi keni tsete am vatená dem ba ge ɗekiɗeki, ma yá an shifa, ma yá an emtsa keni. Aɗaba an názena yá aŋkwa maganá ya na wá, yá kátá ba maratera ƴaikkire á Yaisu *Almasiihu ge emnde, geni a galargálá ba ŋane palle. 21 Iya wá, ma yá an shifa keni, shifa-aaruwa ba Yaisu Almasiihu palle. Sakwa má emtsanemtsa, una vayvaya zlaɓe ádaliye. 22 Amá am sarte na zlaɓe yá an shifa wá, yá naba melaterumele ge emnde. Daaci diyanka názena yá eksesa ya, ma njá an shifa, ma emtsa keni. 23 Am duksa-aha ŋanna buwa na wá, ire-aaruwa gevge bu-buwa, amá yá kátá ba emtsa, geni ŋá de njá antara Yaisu Almasiihu, ya hayaa ba una ŋanna arge njá an shifa. 24 Amá nja-aaruwa an shifa keni wá, aŋkwa nampire-aara ge kure. 25 Estuwa, diyandiya ba jirire geni zlaɓe yá njá an shifa. Mí nja kerɗe an shifa, geni kwá farfe ge ndzeɗa á kure áte uŋŋule á Dadaamiya, antara kwá farfe ge higa á kure am fetarfire. 26 Daaci, vacite na má sanesse am daŋgay danemda zlaɓe ádaliye á dem dagave á kure wá, kwá de gálá Yaisu Almasiihu aɗaba una ŋanna.

27 Duksa palle wá, zlalava á kure a gevka gergere antara una kwa cenanaa am labare á higa, elva a Yaisu *Almasiihu na. Yá kátá ba cena geni kwá an ndzeɗa áte uŋŋule á Dadaamiya, we á kure palle, kwá wava an ervauŋɗe á kure palle geni kwá da labare á Yaisu á de katafke, ma yá aŋkwa am dagave á kure, ma ya ɓaaka keni. 28 A wakurka lyawa átuge kelaade-aha á kure mazla-aara. Estuwa, ba itare an ire-aatare keni tá de diyeddiye geni tá an keɗa ba itare, amá kure wá, an lya shifa á kure ba jirire. Una ŋanna keni á de maraterná ba Dadaamiya. 29 Ge kure wá, Dadaamiya a magakuraa ŋgurna geni kure keni kwá fetarfe áte ŋane aɗaba Yaisu Almasiihu. Una ŋanneka palle, amá a magakuraa ŋgurna geni kwá shushe zlaɗa aɗaba ŋane. 30 Á ba am nja-aaruwa keni, kure nakuranna wava-aaruwa. Ba kina keni kwá cená ba ŋane geni yá á ba am wáva ŋanna. Kina wá, kure keni dakuremda am wáva ŋanna ba seke iya.

2

Yaisu a shanaa estuwa ƴaikkire áza Dadaamiya

1 Am gakurevge palle antara Yaisu *Almasiihu na, a ndzeɗakurtaa ba una ŋanneka emtu? Wáyáva-aara áte kure na aŋkwa á vakurteva emtu ndzeɗa? Aŋkwa emtu Sheɗekwe á Dadaamiya á maga slera-aara am kure? Kwá aŋkwa wayaavewáye emtu kure keni? Aŋkwa emtu zevarzire am dagave á kure? 2 Máki estuwa wá, wayawaavewaye am dagave á kure ma vaatara keni. Eŋkale á kure á gevge palle, we á kure keni á gevge palle. Má magakurnaamaga una ŋanna wá, iya keni á de higetehiga ervauŋɗe-aaruwa kwakya. 3 Zharauka sey ba ire á kure, galauka ire, amá arge una ŋanna wá, gawanaaga ire á kure, zharauzhárá emnde umele ba seke ta male-aha arge kure. 4 Ma ware keni a emmága názena ni á de melateru ge emnde umele, zharauka sey ba ire á kure palle ge maga názena á de melakuru ba ge kure palle na. 5 Eksawanteksa eŋkale á Yaisu Almasiihu á dem ire á kure.

6 Ŋane wá, ba jirire geni ŋane antara Dadaamiya tá ba palle, amá ŋane tatayaaka gev kalkale an Dadaamiya ɗekiɗeki.

7 A ƴaa dzámá una ŋanna ba ɗekiɗeki, a ganve ire-aara urimagwe. Á ba am urimagwire ŋanna keni, a geve sleslera á emnde zlaɓe ádaliye.

8 Án una ŋanna wá, a ganve ire-aara cekwa, a fansaarfe ge Dadaamiya, haa a danaa á dem emtsa. Emtsa ŋanna keni, baira ta janaa á ba áte dzaŋgala.

9 Aɗaba una ŋanna, a naba walantehe ge Dadaamiya, a vante ƴaikkire arge duksa baɗemme, a fanaa zhera na jauje ge zhera-aha baɗemme ba seke zawa á slera-aara.

10 A vante una ŋanna geni baɗemme á názena am samaya antara názena áte haha antara ba názena am ekte á haha keni, má cenaráncena zhera-aara wá, tá se kezlan ugje á katafke-aara.

11 Zlaɓe ádaliye ma ware keni á de ndahaná á ba an we-aara geni Yaisu Almasiihu wá, Yaakadada. Estuwa tá de gálá Eddeŋara Dadaamiya keni.

Gawuvge ba seke parakkire

12 Aɗaba una ŋanna egdzar mama-aha-aaruwa, kure keni fawansarfe ge Dadaamiya. Am sarte na ndza yá aŋkwa ázekure wá, kwa fansaare ge Dadaamiya. Kina na yá ɓaaka ázekure na keni, fawarfe zlaɓe ádaliye ge fesarfire á kure. Aɗaba Dadaamiya a lyakursehe, daaci kure keni magawanánmaga slera na ni á de márá geni a lyakursaa ŋane. Magaumága una ŋanna an lyawa-aara. 13 Aɗaba Dadaamiya wá, aŋkwa á maganá ba ŋane slera-aara am kure, geni kwá wáyá ba názena á kataná ŋane kwá ámbera emmága.

14 Baɗemme á názena kwá maganá kure, magauka an ga jawe bi an ervauŋɗe. 15 Daaci estuwa kure egdzara á Dadaamiya, kwá gev emnde na dzayye ervauŋɗe á kure, ɓaaka laakire am kure ge mága mandzawire. Gawuvge kwa parakkire-aha ba kure am dagave á emnde a mága kemaŋgerire, 16 kwá baterná ba kure elva á shifa na, an shagerire á ervauŋɗe. Má magakurnaamaga una ŋanna wá, yá de nanna geni zlaɗa á slera na ya maganaa iya na gevka dey.

17 Ervauŋɗe á kure na kwa vante ge Yaisu *Almasiihu na wá, una ŋanna gevge ba seke sadake á nasherire á kure na kwa vante ge Dadaamiya. Iya wá, ámbane tá de ja shifa-aaruwa baɗemme, amá ma jarija keni, ba higa ge iya. Aɗaba uzhe-aaruwa keni á de gevge sadake na yá fakuraare ge náza á kure na. Má gevge estuwa, yá de higa jipu, yá kátá higa á kure keni a gevge ba seke náza-aaruwa. 18 Estuwa higauhiga baɗemme á kure, higaumihiga átirpalle.

Timaute antara Aipafrauditus

19 Má wayetewaya Yaakadada Yaisu wá, yá tama ɓela Timaute ba herzhe na á dezekure, geni watse á se mbeɗiwá ŋane labare á kure. Watse yá shá ndzeɗa átekwa ba seke una á de vakurte ge kure na. 20 Áhuna wá, ɓaaka ura eŋkale á ŋere palle seke ŋane, aɗaba ŋane wá, á dzamakurdzámá jipu. 21 Amá emnde umele wá, ma ware keni á magá ba názena watse shagera ba ge ŋane na, tá dzameka názá á Yaisu *Almasiihu ɗekiɗeki. 22 Amá Timaute wá, ba kure keni diyakurdiya shagerire á zláláva-aara. Ŋá aŋkwa maga waazu á labare á higa á ba antara ŋane, á meliyumele jipu am slera ŋanna, ba seke egdzere á melanu ge eddeŋara am slera. 23 Daaci yá paka ba má icaranvice shairiya-aaruwa, yá de ɓela ŋane á dezekure ba watsewatse. 24 Má wayetewaya Yaakadada wá, ba iya keni, diyandiya yá aŋkwa duwa á dezekure ba herzhe na.

25 Egdza emmeruwa Aipafrauditus na kwa ɓelanaa kure á sezeruwa an náza ja wedera-aaruwa na wá, magaŋernaamaga slera kwakya antara ŋane. Kina wá, shagera ba yá ɓelanaaɓela, á eptsa á dezekure zlaɓe ádaliye. 26 Aɗaba ŋane keni wesheteweshe ire-aara, wayaawaya jipu geni á de zharakurzhara, aɗaba diyaadiya ganakini cenakuráncena lapikere-aara ge ŋane. 27 Ba jirire geni ndza lapika ba zlazlaɗa, a juwa ba cekwaaŋguɗi ge emtsa. Daaci a zanvaare ba Dadaamiya, a mbanaahe. A zanvaare ge ŋane palleka, a zivaare ge iya keni, geni a shananka shuŋŋula umele zlaɓe ádaliye. 28 Aɗaba una ŋanna, wayanwaya jipu geni yá eptsanaaptsa zlaɓe ádaliye á dezekure, geni má de puwakurtepuwa ice á kure áte ŋane, kwá de higa jipu, iya keni á de ekhya ervauŋɗe-aaruwa. 29 Daaci má de damda am dagave á kure, lyauvaalya an higa á kure baɗemme, aɗaba egdza emmekure áte uŋŋule á Yaakadada, faufa zherwe áte jeba á emnde ŋanna. 30 Aɗaba ŋane a juwaa ba cekwaaŋguɗi ma á emtsa aɗaba slera á Yaakadada. Dzameka shifa-aara ɗekiɗeki, geni á zlanaazle slera na ma kwá maginá kure.

3

Tá shaná estara dzayyire á ervauŋɗe á katafke á Dadaamiya

1 Egdzar mama-aha-aaruwa, higauhiga mazla-aara aɗaba kwa emnde á Yaakadada. Elva ŋanna yá ekkuɗeka ya ɗekiɗeki ge endáhá-aara, yá aŋkwa fakuraarefe zlaɓe ádaliye eppuwa-aara aɗaba ɓaaka shaige-aara kwá de shá ndzeɗa an ŋane. 2 Faufa hyema áte emnde á ɓala labare á fida, ŋguɗi-aha na tá kátá ba puwa emnde á dem sheɗekwe na. 3 Dem sheɗekwe á jirire áza Dadaamiya wá, á ba am miya, itare diyarka. Aɗaba miya wá, mí ŋala Dadaamiya an hakuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. Mí gala ba Yaisu *Almasiihu palle, mí fetarka áte názena mí maganna miya geni mí de shá dzayyire á ervauŋɗe áza Dadaamiya. 4 Ma seke naɗe-aha á emnde am duniya na á maga nampire wá, iya keni ma andze yá gálá ire an ŋane. Má bánba edda-aara geni aŋkwa nampire á ɗaba naɗe-aha á emnde am duniya na wá, náza-aaruwa ma andze á tsaaka. 5 Aɗaba iya wá, yá ba egdza á *Iserayiila miyenne, yá egdza á Bainjamain am jeba á Ibraniŋkau-aha miyenne, ta fiya am sheɗekwe am hare tiisire. Má ge ɗaba *tawraita á Yahudiya-aha, baira iya ndza ya ura Farisá. 6 Ndza ŋannaaŋa á ba áte kalkalire-aara baɗemme názena am tawraita á Yahudiya-aha, de ba am zlaɗa keni puwanaterempuwa emnde na tá ɗaba Yaisu Almasiihu na. Má ge ɗaba tawraita wá, ɓaaka ura á biyá: ɗabaŋka tawraita. 7 Baɗemme á duksa-aha ŋanna ndza ya zharater ba seke duksa á nampire, amá kina wá, aɗaba yá aŋkwa ɗaba Yaisu Almasiihu na wá, yá zharater ba seke duksa ba dey mazla-aara. 8 Eptsanaterveptsa iga ba ɗekiɗeki ge duksa-aha ŋanna, aɗaba diyandiya Yaakadada Yaisu Almasiihu. Una ŋanna jauje ge duksa baɗemme. Eptsanaterveptsa iga ge duksa-aha ŋanna aɗaba ŋane, yá zharater ba seke ɗugje mazla-aara am ice-aaruwa, geni a jauje ba Yaisu Almasiihu palle am ervauŋɗe-aaruwa. 9 Ma yá njá an shifa keni, yá njá á ba an ŋane palle. Ya ndahaka mazla-aara geni yá ura dzayye ervauŋɗe áza Dadaamiya aɗaba yá fansaare ge tawraita, amá názena á givege sledzayye á ervauŋɗe áza Dadaamiya wá, sey ba yá fetaare áte Yaisu Almasiihu. Ba Dadaamiya palle a giyanvege ervauŋɗe dzayye, aɗaba yá fetaare áte ŋane. 10 Názena yá kataná iya kina wá, ba yá diyeddiye Yaisu Almasiihu antara hakuma-aara na a tsete am faya an ŋane na, antara yá shushe laruwa ba seke una a shanaa ŋane; má yá emtsa keni, yá emtsa ba seke náza-aara, 11 geni má a ewwáyá Dadaamiya wá, á shifiteshifa ba seke una a shifante ŋane na.

Yá zhagade á ba á de katafke ge báká názena á katafke-aaruwa

12 Ndahanka ya geni iya wá, damda duksa ŋanna yá bakaná ya na am erva-aaruwa, ndahanka keni ganevge ura cuɗeɗɗe, amá yá ámbera á ba wava geni a demda duksa ŋanna am erva-aaruwa, aɗaba lyivalya Yaisu *Almasiihu, ya am erva-aara ge ŋane. 13 Egdzar mama-aha-aaruwa, ndahanka ya geni iya wá, shanánsha duksa ŋanna zlauzle, amá duksa palle yá maganá ya wá, yá eptseka wafke-aaruwa ge zhárá názena ya eptsanve iga, amá yá zhagade á ba á de á katafke geni a shanánsha duksa ŋanna yá bakaná ya na. 14 Yá zhagade á ba á de á katafke, geni a danemda á dem tate ŋanna á kataná ervauŋɗe-aaruwa, yá de lyevalya laɗa na á ɗahamiya Dadaamiya ge ŋane na, á ba ŋane: Sawmbare á sem mba-aaruwa am samaya, aɗaba fakurtarfe áte Yaisu Almasiihu.

15 Aɗaba una ŋanna, miya emnde na gyaimiyebgye am elva á Dadaamiya na wá, shagera eŋkale á miya a gevge palle áte duksa ŋanna. Máki tá aŋkwa emnde na elva ŋanna daaka á dem eŋkale-aatare, watse á de marateránmárá Dadaamiya ba parakke. 16 Duksa ƴaikke wá, uŋŋule ŋanna mí ɗabaná miya sem vatená na wá, eptsaumika á dem iga, amá mí zlaláwa á ba á de katafke.

17 Egdzar mama-aha-aaruwa, ekkure baɗemmire á kure ɗabauɗaba ba sera-aaruwa, zharauzhárá gáráva á zlala ŋanna áte náza á emnde na tá aŋkwa magán ba kalkale antara náza á ŋere na. Ekkure keni magaumága á ba áte una ŋanna. 18 Aɗaba tá aŋkwa emnde umele kwakya, labare-aatare keni ndza ya bakuránba ser kwakya, kina keni yá bakuránba zlaɓe ádaliye an yawe kyuwa am ice: mága-aatare ŋanna wá, tá kelaade-aha á emtsa á Yaisu *Almasiihu áte dzaŋgala. 19 Vaci shairiya wá, watse tá dem kárá, aɗaba ɗabarka Dadaamiya. Dadaamiya-aatare ge itare sey ba huɗe, tá maga ba názena zherwe baɗemme, amá á waterka ɗekiɗeki, baira tá gala ire an ŋane, tá dzama ba kazlaŋa á duniya. 20 Miya wá, watse mí dem mba á Dadaamiya, mí páká ba sawa á Yaakadada Yaisu Almasiihu Slelyamilya, á sawa am samaya. 21 Am sarte na má de samsa ŋane an hakuma-aara, á se ganvege duksa baɗemme am sera-aara, á se eptsamiyanteptsa vuwa a laakire á miya na, geni vuwa á miya keni á gevge an dárádza seke náza-aara.

4

Higauhiga, ɓaaka lámbe á kure, kwá am erva á Yaakadada

1 Aɗaba una ŋanna egdzar mama-aha-aaruwa, tsawaatse ba dzaŋdzaŋe, aɗaba kure wá, kwá am erva á Yaakadada. Á higa jipu ervauŋɗe-aaruwa áte kure, yá kátá ba ya pute ice-aaruwa áte kure, aɗaba kure wá, ŋgahire-aaruwa ya shanaa á ba áte kure.

2 Ekkure tara Aiwaudiya antara Sintike keni, yá ŋalakurŋala taslawa á kure melaumela. Aɗaba bukerɗire á kure kwa ba emnde á Yaakadada. 3 Daaci yá bakanba ge ekka keni sleslera palle antara iya: Melaterumele ge ŋwasha na, aɗaba wavaŋeruwava jipu antara itare ge ɓalateraa labare á higa, elva a Yaisu *Almasiihu ge emnde. Iya, ŋwasha ŋanna, Kelementus, antara emnde a Yaakadada umele na aŋkwa zhera-aatare am wakita á Dadaamiya na keni, baɗemmire á ŋere ndza ŋa magaa slera átirpalle.

4 Higauhiga ba kelaazare, aɗaba gakurevge am erva á Yaakadada. Yá ndahakurndaha zlaɓe ádaliye: Higauhiga. 5 Magaumága názena tá de diyeddiye emnde átekwa geni kwa emnde a farvauŋɗe. Yehauteyeha geni Yaakadada á eptsa ba herzhe na. 6 Dzamauka ire ɗekiɗeki, bawanánba názena ektsakuraarektse baɗemme ge Dadaamiya, ŋalauŋála ba ŋane palle geni á melakurumele, antara slafa we á kure ge ŋane campaukkwe. 7 Daaci Dadaamiya á de vakurteva hairire-aara na jauje ge diya emnde baɗemme na, á de tsufakurná ba hairire ŋanna ervauŋɗe á kure antara eŋkale á kure, aɗaba kwá am erva á Yaisu Almasiihu.

Dzamaudzama duksa-aha na

8 Egdzar mama-aha-aaruwa, náwa una halavuwa á elva-aaruwa. Baɗemme á názena gevge shagera, antara názena á wayaná Dadaamiya, viyawanaaka. Dzamaudzama názena gevge jirire, názena hyafhye geni emnde tá fa zherwe áte ŋane, názena áte uŋŋule-aara, názena gevge cuɗeɗɗe, názena an dárádza, názena á de maga námpire, baɗemme. 9 Baɗemme á názena kwa tsahesaa kure ázeruwa kwa lyevaahe na, antara názena kwa cenanaa am mbuwe-aaruwa, názena ya maganaa ya zharakurnaazhara na, magaumága áte uŋŋule-aara. Daaci Dadaamiya slevamite hairire na á de tsufakurtsufa.

Paul á slafater we ge Filipi-aha aɗaba sadake á nasherire-aatare

10 Yá slafaná we-aaruwa jipu ge Yaakadada Yaisu *Almasiihu, antara higa-aaruwa campaukkwe, aɗaba zlaɓe danseka am ire á kure. Á ba am zuŋŋwire keni, ba jirire kwa dzamidzama, amá shakuranka ba barama á velita duksa, haa harahare estuwa. 11 Banakuranka una aɗaba yá am ɓaakire, mbansembe njá an higa ma aŋkwa duksa-aaruwa, ma ɓaaka duksa-aaruwa keni. 12 Diyandiya nja ma yá am ɓaakire, ma yá berba keni. Diyandiya nja ma yá estara keni, ma aŋkwa duksa ge zuze-aaruwa, ma ɓaaka ba názena yá zuze keni, ma yá berba, ma ektsiyarektse náza ja wedera-aaruwa keni. 13 Yá dzegwándzegwa mága una-aha ŋanna baɗemme aɗaba barka á Yaisu Almasiihu ŋane slevita ndzeɗa. 14 Aley keni, kwa magaa ba shagera ge una ni kwá aŋkwa meliyumele am laruwa-aaruwa na.

15 Ekkure emnde a Filipi wá, diyakurdiya ba kure keni geni kwaye á ba am sarte na ya fantuwanfe ge ɓalakura elva á Yaisu *Almasiihu am Makiduniya na keni, ya zlalehe ba estuwa am larde á kure, sey ba kure palle una kwa meliyumele, ba kure palle una kwa vitaa duksa. 16 Am sarte na ya am Taisalauniki keni, ndza kwa velitaa ba kure duksa ser buwa ge ja wedera-aaruwa. 17 Yá ndahakur una geni yá kátá duksa-ka, amá yá higa aɗaba diyandiya geni Dadaamiya á de ga barka áte kure aɗaba sadake á nasherire á kure. 18 Lyanvalya názena kwa velitaa kure na baɗemme am erva á Aipafrauditus, hyafhye jipu, jauje am názena ndza ya katanaa ya. Duksa-aha ŋanna shagera jipu ge sadake á nasherire á katafke á Dadaamiya, ervauŋɗe á Dadaamiya emtake jipu. 19 Dadaamiya na baɗemme á kwakyire á duksa á ba azeŋara na, á de hyakuranvehye wedera-aha á kure baɗemme an zhera á Yaisu Almasiihu. 20 Ɗemɗemire ge Eddemiya Dadaamiya dem ba ge ɗekiɗeki. *Aamin.

Use á tara Paul an emnde umele

21 Gawaterga use-aaruwa ge emnde a fetarfe na tá am erva á Yaisu *Almasiihu baɗemme. Egdzar mama-aha á miya na tá antara iya áhuna keni tá aŋkwa gakur use-aatare. 22 Baɗemme á emnde a fetarfe tá aŋkwa gakur use-aatare, kwakya-aara ba emnde na tá á mba á male á larde á Rauma. 23 Yaakadada á miya Yaisu Almasiihu á gakurarga barka ge kure baɗemme.

Kaulausiya-aha

1

2

3

4

Wakita na a puwatertaa Paul ge emnde a

KAULAUSIYA

1

Ga use á Paul

1 Wakita na yá aŋkwa puwaná ba iya Paul, a eksisaa Dadaamiya geni yá gevge sleɓela á Yaisu *Almasiihu, ŋá aŋkwa puwaná antara Timaute egdza emmemiya am elva á Yaisu Almasiihu. 2 Ŋá puwakurte wakita na ge kure emnde á Dadaamiya na kwá am Kaulausiya. Ekkure, kwa egdzar mama-aha á miya na kwa ɗabete Yaisu Almasiihu an ervauŋɗe á kure palle, Eddemiya Dadaamiya a magakuranmaga ŋgurna, a vakurteva hairire.

Maduwa á Paul ge Kaulausiya-aha

3 Ba kelaa ma ŋá aŋkwa maga maduwa aɗaba kure wá, ŋá slafaná we á ŋere jipu ge Dadaamiya Eddeŋara ge Yaakadada Yaisu *Almasiihu, ŋá slafaná we aɗaba kure, 4 aɗaba cenaŋerancena labare á fetarfire á kure áte Yaisu Almasiihu, antara wayakurwaya an emnde na tá aŋkwa ɗaba Dadaamiya baɗemme. 5 Kwá aŋkwa maga una, aɗaba fakurtefa tama á kure áte duksa shagera na a fakuraa Dadaamiya am samaya na. Duksa ŋanna keni kwa cenán kinekineka am labare á higa na elva a jirire na. 6 Labare á higa ŋanna wá, ŋane wá, ba seke njá á nafa, á wálá, daaci á yá egdzere shagera. Aɗaba hyemhye am duniya baɗemme. Am kure keni hyemhye ba estuwa. Aɗaba kwaye ba vacite na kwa cenvaa ge zuŋŋwire geni Dadaamiya magakuránmaga ŋgurna jirire na, sem vatena kwá far ba maga ba duksa na shagera.

7 Ba Aipafras una a de mbakurse labare ŋanna, wayaŋerwáyá jipu dawale ŋanna an ervauŋɗe á ŋere palle. Ŋere antara ŋane, ŋa emnde a slera á Yaisu *Almasiihu. Ŋane á aŋkwa maganá slera ge Yaisu Almasiihu an ervauŋɗe-aara palle. Daaci ba ŋane una gevge sera á ŋere antara we á ŋere am dagave á kure. 8 Ba ŋane una a se mbeɗaŋeru labare á kure geni Sheɗekwe á Dadaamiya a vakurte mága wayavire ge kure.

Jirire á názena á ŋalaterwa Paul ge emnde a Kaulausiya

9 Aɗaba una ŋanna, kwaye ba vacite na cenaŋeráncená labare á kure, sem vatena, ŋá ŋala ba Dadaamiya aɗaba kure, geni kwá diyeddiye názena á kataná Dadaamiya ázekure baɗemme, antara geni kwá shansha ilmu na á vatertá Sheɗekwe á Dadaamiya ge emnde na, geni a ektsakuraareka eŋkale am duksa baɗemme. 10 An ilmu ŋanna maa, kwá de shá zláláva na ni á zlayáter ge emnde á Yaakadada, zláláva na á kataná ŋane. Daaci baɗemme á názena kwá de maganá kure, kwá de maga ba názena á de maganá nampire ge ŋane. Diya á kure áte Dadaamiya keni á de farfe ba kelaazare. 11 Ŋá aŋkwa ŋala Dadaamiya zlaɓe ádaliye geni á gakurvege midale-aha an hakuma-aara na jauje ge duksa baɗemme na, lauktu kwá de gevge emnde a farvauŋɗe. Daaci kwá de dzegwándzegwa ɓasha duksa baɗemme. 12 Slafawananslafa we á kure ge Eddemiya Dadaamiya an higa á kure baɗemme, aɗaba ba ŋane una a magakuraa pute, geni kure keni kwá de lyevalya dza á kure am duksa shagera na a fater ge emnde cuɗeɗɗe. Duksa ŋanna wá, am zlanna-aara na aŋkwa parakkire jipu na. 13 Ba ŋane una a lyamise am erva á slekse á tabeɗammire, a samiya á sem kwárá á Egdza-aara na wayaawaya jipu na. 14 Daaci á ba kya erva an Egdza-aara palle, a varamise, a ƴamiyaarhe.

Ngahire á *Almasiihu antara slera-aara

15 Ɓaaka edda una á nanna Dadaamiya an ice, amá Yaisu *Almasiihu wá, ndza naranna emnde. Ŋane garava á Dadaamiya, á maramiya njá á Dadaamiya. Ba ŋane una *Egdza á Dadaamiya, male arge duksa-aha na a nderanaa Dadaamiya baɗemme. Aɗaba ŋane wá, ndza aŋkwa am fakta á duksa baɗemme. 16 Dadaamiya a nderaa duksa baɗemme á kya erva an ŋane. Duksa-aha na tá am samaya antara una-aha áte haha, duksa-aha na tá nanna emnde antara una tá nanka emnde, malika-aha na tá an hakuma am samaya antara male-aha-aatare baɗemme, Dadaamiya a nderateraa á kya erva an Egdza-aara ŋanna baɗemme, a nderater ba ge ŋane. 17 Zuŋŋwe á ba ŋane arge duksa baɗemme. Duksa baɗemme á njá an uŋŋule-aara keni, á ŋáterá ba ŋane an hakuma-aara. 18 Ba ŋane una á kwárá emnde na fartarfe áte ŋane. Ŋane wá, ba seke ire, emnde a fetarfe keni ta ba seke vuwa-aara. Ba ŋane una fakte á duksa baɗemme, zuŋŋwe á ba ŋane zlaɓe ádaliye ge tseta am faya, geni a gevge ire arge duksa baɗemme. 19 Wayetewáyá Dadaamiya geni Egdza-aara á de eksa ba ŋane am duksa baɗemme. 20 A naba magaa pute geni baɗemme á názena a nderanaa ŋane, názena am samaya antara una áte haha, a sharánsha mela antara ŋane baɗemme, aɗaba uzhe na a puwanvaa Egdza-aara áte dzaŋgala na. A magaa una ŋanna geni duksa baɗemme a sharánsha hairire antara ŋane.

21 Werre wá, ndza tegakurevtega antara Dadaamiya, ndza kwa kelaade-aha-aara aɗaba shagerkire á názena kwa maganaa kure. 22 Amá kina wá, Dadaamiya a magakuraa pute umele ge kure, shakuránsha mela antara ŋane aɗaba emtsa á Egdza-aara am sarte na gevge urimagwe a emtsehe na. A magaa una ŋanna geni kwa gevge emnde na dzayye ervauŋɗe á kure; watse kwá de katafke-aara ɓaaka kwazlambire am ervauŋɗe á kure ɗekiɗeki. 23 Amá wa, ƴawánka ɗába Yaisu *Almasiihu, tsawaatse ba dzáŋdzaŋe, gazlauka ɗekiɗeki, fautefa tama á kure áte názena tá ndahaná emnde a ɓala labare á higa, elva a Yaisu Almasiihu na. Labare á higa ŋanna wá, ɓalaraterseɓale ge emnde baɗemme am huɗe á duniya. Ba iya Paul keni ya sleslera á Dadaamiya ba ge ɓalaterá waazu á una ŋanna ge emnde.

Slera na a faraa Dadaamiya ge Paul

24 Yá higa jipu am zlaɗa-aaruwa na yá shaná aɗaba kure. Ba seke una ni Yaisu *Almasiihu shushe zlaɗa werre na wá, iya keni yá shushe zlaɗa kina, geni yá zlannaazle slera-aara na a shu zlaɗa aɗaba ŋane na. Yá shá zlaɗa aɗaba emnde na ta fetaare áte ŋane garevge ba seke vuwa-aara na. 25 Iya, ganevge sleslera á emnde a fetarfe, ba Dadaamiya una a fiyaare slera ŋanna geni yá melakurumele, yá magaterá waazu á elva-aara ge emnde, yá gulanaaka. 26 Werre wá, Dadaamiya ndza maraaka elva ŋanna ɗekiɗeki ndza á ba an sheɓe. Amá kina wá, a naba maraterse ge emnde na tá aŋkwa ɗaba ŋane na. 27 Dadaamiya wayetewáyá maratera slera shagera na watse á de maganá ŋane na ge emnde-aara. Slera ŋanna wá, ɓaaka argena ɗekiɗeki an shagerire, aŋkwa á maganá am dagave á emnde na garevka Yahudiya-aha keni baɗemme. Amaana: Yaisu Almasiihu aŋkwa am kure, ɓaaka shaige geni kwá dem zlanna tate na átekwa Dadaamiya an ƴaikkire-aara. 28 Ba Yaisu Almasiihu una ŋá aŋkwa ɓalaterá elva-aara ge emnde, ŋá aŋkwa faterem am taɗa-aatare ge emnde baɗemme, ŋá mbaterse duksa áte ŋane an ilmu na a vaŋertaa Dadaamiya, aɗaba ŋá kátá emnde baɗemme tá vante ervauŋɗe-aatare ge Yaisu Almasiihu, tá gyebgye am elva á Dadaamiya. 29 Aɗaba una ŋanna ŋguɗanseŋguɗe huɗe geni yá zlanaazle slera ŋanna an ndzeɗa na á vitá Yaisu Almasiihu.

2

1 Yá kátá kwa cenancena wava ƴaikke na yá aŋkwa maganá ya aɗaba kure, antara emnde á Lawdikiya ira emnde na itare keni narika an ice-aatare. 2 Yá aŋkwa á maga una ŋanna geni baɗemme á kure kwa shansha ndzeɗa ge ɗaba Yaisu Almasiihu, kwa wayaavewaya am dagave á kure áte ervauŋɗe palle, antara geni kwa cenvaacena elva na a sakuransehe ge Dadaamiya, daaci kwá tsaatse átekwa, ŋane keni á gá barka áte kure. Elva ŋanna ndza an sheɓe, a sakuransehe ge Dadaamiya na wá, ba Yaisu Almasiihu. 3 Tara eŋkale antara ilmu na á vatertá Dadaamiya ge emnde na keni baɗemme aŋkwa am ŋane.

4 Yá bakurá una, geni a badakuruka ura umele ba dey an elva emtakemtake. 5 Ma ɓaaka ba ire-aaruwa am dagave á kure keni, am ervauŋɗe-aaruwa yá á ba am dagave á kure. Daaci yá higa jipu áte kure aɗaba duksa baɗemme kwá aŋkwa maganá á ba áte uŋŋule-aara, antara aɗaba dzaŋdzaŋire á fetarfe á kure áte Yaisu Almasiihu.

Shifa jirire wá, á ba am Yaisu palle

6 Ba seke una ni lyakurvalya Yaisu *Almasiihu ge Yaakadadire na wá, zláláva á kure keni a gevge ba seke una á kataná ŋane. 7 Ba seke nafa, máki á wálá, á vela slalwe-aara á dem haha lauktu á tse degdege na wá, ge kure keni ba estuwa, njawinja degdege am erva-aara, ekhyawanaaka fetarfire á kure, ɗabauɗaba á ba áte una ta mbakursembe na. Slafawannaaslafa we á kure ge Dadaamiya ba kelaazare.

8 Faufa hyema geni a keɗakuraaka ura umele ba dey an diya na tá mbesa emnde á ba am duniya na, ɓaaka nampire-aara ɗekiɗeki, aɗaba saaka á sawa aza Yaisu Almasiihu, á sawa aza jini-aha antara male-aha-aatare. 9 Ba Yaisu Almasiihu palle una a de eksa Dadaamiya am njá-aara baɗemme. 10 Daaci am nja á kure antara Yaisu na wá, shakuransha duksa baɗemme am shifa á kure. Ŋane wá, malika-aha na tá an hakuma am samaya baɗemme, tá á ba am erva-aara.

11 Gakurevge tsawe palle antara Yaisu Almasiihu wá, dakuremda am sheɗekwe. Amá dema am sheɗekwe na tá maganá emndimagwaha-ka, á maganá Yaisu Almasiihu an hakuma-aara. Amaana: a mbeɗakurse ervauŋɗe á kure na ndza á dákurá á dem haypa na. 12 Am sarte na ta magakuraa baptisma, una ŋanna á márá una ni kwa tsetaa am faya átirpalle antara ŋane. Fakurtarfe geni Dadaamiya a tsante ŋane am faya an hakuma-aara, fakurtarfe geni á de tsakurtetse kure keni. 13 Werre, ndza kwa ba seke emtsa-aha am ice á Dadaamiya aɗaba haypa-aha á kure, antara aɗaba ndza diyakurka shairiya-aha-aara. Amá kina wá, Dadaamiya a vakurtaa shifa aŋwaslire átirpalle antara Yaisu Almasiihu, a naba ƴamiyaare haypa-aha á miya baɗemme. 14 Haypa-aha ŋanna wá, ndza ba seke gema áte miya, hyephye ge mbeɗamiya am shairiya. Amá Dadaamiya a naba ƴamiyaa gema ŋanna, á ndavamiyuka mazla-aara aɗaba emtsa á Yaisu Almasiihu áte dzaŋgala. 15 A ganaa á ba áte dzaŋgala ŋanna midalire arge jini-aha antara male-aha-aatare baɗemme, a sluwatervaahe, a jaterse zherwe á katafke á emnde baɗemme.

16 Máki estuwa, a mberzarakurka geni labara kwa za una? Bi labara kwa sha una? Labara magakurka muŋri na? Bi náza ja tere na antara kwaskwe á puwansepuwe? 17 Baɗemme á una-aha ŋanna ndza miyenne-aareka emtsaaɗe, ndza ba ge ufa duksa shagera na á de sawa na. Duksa ŋanna wá, ba Yaisu *Almasiihu. 18 Tá aŋkwa emnde umele, ta ganve ire-aatare ba seke ta emnde na wayarka gálá ire, tá aŋkwa baterán ge emnde umele keni geni gálá ire wá, shagerka, tá baterán ge emnde geni a ƴekarƴeka an zhera á malika-aha, wayarwáyá jipu ge ɓálá názena tá zharaná am shene-aha-aatare keni. Jeba á emnde ŋanna wá, ta gala ire ba dey, dzama ire-aatare ba dzama ire á emnde am duniya. Vawaterteka barama ge maga una ŋanna am dagave á kure, a tegarakuraaka antara duksa shagera na á katafke á kure. 19 Itare, ta ƴiƴiye an Yaisu Almasiihu na ŋane ire na, emnde na tá ɗaba ŋane baɗemme ta vuwa-aara. Daaci máki mí ɗaba ba ŋane, vuwa baɗemme, dzagwa á uɓiya-aha antara perɗe-aha tá wálá á ba áte uŋŋule-aara, áte una á kataná Dadaamiya.

Emtsa átirpalle antara Yaisu, tsete átirpalle antara Yaisu

20 Diyakurdiya geni emtsakuramtsa átirpalle antara Yaisu *Almasiihu, daaci ɓaaka hakuma á jini-aha áte kure mazla-aara emtu? Ay ba estuwa wá, labara kwá njá ba seke mága á emnde na diyarka Yaisu Almasiihu na? Labara kwá fatersarfe ge shairiya-aha na a ba itare: 21 Gawanávteka ge duksa estuwa, zauka duksa estuwa, fauka erva áte duksa estuwa na? 22 Aɗaba jeba á shairiya-aha ŋanna, tá ndaha ba elva á názena á de zlauzle á ba am duniya na. Ta jansaara ba emnde ge una-aha ŋanna. 23 Ge jirire wá, má ká cena shairiya-aha ŋanna wá, ká cenán ba seke náza vante eŋkale ge ura. Aɗaba a ba itare: sey kwá maga duksa ba kwakya ge ɗaba Dadaamiya, sey kwá ganaaga ire á kure ba shagera, kwá ámbera maganá laruwa ge ire á kure. Amá una-aha ŋanna baɗemme á de melakuruka ɗekiɗeki geni kwá kwarukware ervauŋɗe á kure am emtaŋkire á názena á kátá maganá vuwa á kure baɗemme.

3

1 Diyakurdiya geni Dadaamiya a tsakurtehe am faya átirpalle antara Yaisu *Almasiihu emtu? Aɗaba una ŋanna tatayautátaya kazlaŋa na am samaya am tate na aŋkwa á njá Yaisu Almasiihu am naɗafa á Dadaamiya. 2 An eŋkale á kure baɗemme, dzamaudzama ba kazlaŋa na am samaya na, dzamauka kazlaŋa na am duniya. 3 Aɗaba diyakurdiya geni shifa á kure werre na wá, emtsamtsa, Dadaamiya a tsakurtehe átirpalle antara Yaisu Almasiihu. Daaci shifa á kure aŋwaslire aŋkwa antara Yaisu Almasiihu, a sheɓakuranvehe ge Dadaamiya ázeŋara. 4 Ge jirire wá, shifa á kure ba Yaisu Almasiihu. Má de jesarja ŋane, kure keni kwá de jesarje an ŋane átirpalle am ƴaikkire-aara.

Zláláva werre antara náza vatena

5 Aɗaba una ŋanna, shagerkire á názena jauje am ervauŋɗe á kure na sawansese baɗemme, a gevge ba seke lipa á katafke á kure. Ƴawanƴa dakarire antara gwardzire antara mága emtaŋkire na á kátá maganá vuwa á kure baɗemme, antara waya duksa an ervauŋɗe á kure baɗemme. Aɗaba má kwá waya duksa an ervauŋɗe á kure baɗemme, duksa ŋanna gevge ba seke dadaamiya á kure. 6 Kwaya ŋane názena ni á piyaterte ge emnde geni a faransareka ge Dadaamiya. Aɗaba una ŋanna tá aŋkwa am ervauŋɗe á Dadaamiya. 7 Kure keni, am sarte na zlaɓe sakurseka am duksa-aha ŋanna, zláláva á kure ndza ba estuwa.

8 Amá kina wá, puwanvepuwe kazlaŋa-aha na baɗemme, mága ervauŋɗe, mága kemaŋgerire, zlazla ura antara elva ƴaihƴaihe. 9 Magawaterka fida ge emnde, aɗaba kure sakuresse am zláláva werre, puwakuranvepuwe kazlaŋa werre baɗemme, 10 kwa eksante zláláva umele aŋwaslire. Una ŋanna keni a eptsakurantaa ba Dadaamiya. Ba ŋane una a de gakuranvege ervauŋɗe á kure aŋwaslire ba kelaazare, geni á gevge ba seke náza-aara, daaci kwá de diyeddiye Dadaamiya ba shagera. 11 Daaci estuwa, ɓaaka una Yahudiya-aha, una emnde á jeba umele. Ɓaaka una emnde na ta am sheɗekwe, una emnde na ta ɓaaka am sheɗekwe. Ɓaaka una emnde na weraaka ire-aatare, una emnde na tá á kataliya á emnde baɗemme. Ɓaaka una nave-aha, una emnde na tá kwárá ire-aatare. Baɗemme á emnde ta ba kalkale áza Dadaamiya. Aɗaba ba Yaisu *Almasiihu palle una ura ƴaikke, aŋkwa á njá am ervauŋɗe á emnde-aara baɗemme.

12 Diyakurdiya geni zuŋŋwe a wayakurtaa ba Dadaamiya emtsaaɗe, daaci a naba dzerakursehe geni kwá gevge emnde-aara. Aɗaba una ŋanna, gawevge emnde a zevarze, emnde a maggwire á sawa am ervauŋɗe, gawevge emnde a kemaare, emnde a ga ire á katafke á emnde umele, ira emnde a farvauŋɗe. 13 Faufa ervauŋɗe am dagave á kure. Má ura a naba magakurte emtaŋkire, naba ƴawanarƴe haypa-aha-aara. Yaakadada á miya a naba ƴamiyaare ge miya. Aɗaba una ŋanna, kure keni ƴawateraarƴe ge emnde umele. 14 Duksa ƴaikke wá, wayawavewaya am dagave á kure. Aɗaba ba wayava palle una á jatermaare ge emnde baɗemme. 15 Hairire na a vakurtaa Yaisu Almasiihu na wá, ƴawanƴa a shapteshe am ervauŋɗe á kure. Aɗaba Dadaamiya a ɗahakur ba ge una ŋanna, geni kwá gevge ba seke vuwa á ura palle. Daaci slafawanaslafe we á kure ge ŋane. 16 Ƴawanƴa a hyemhya elva á Yaisu Almasiihu am vuwa á kure. Tsahautsáha ba shagera am dagave á kure. Fawanemfa am vuwa ma ge ware á kure keni am dagave á kure, an ilmu na a vakurtaa Dadaamiya. Galaugala Dadaamiya an jabura, galaugala an lahe á emnde-aara, galaugala an lahe na ni kwa jansaare an hakuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. Galaugala Dadaamiya an lahe-aha ŋanna kwá ámbera slafaná we á kure an higa am ervauŋɗe. 17 Slera á kure antara názena kwá ndahaná kure baɗemme, magaumága an zhera á Yaakadada Yaisu Almasiihu. Slafawanaslafa we á kure ge Eddemiya Dadaamiya an zhera-aara.

Shairiya-aha geni a njarinja emnde a fetarfe áte uŋŋule-aara

18 Ekkure ŋwasha-aha, faufa zherwe áte zala-aha á kure, ba seke una á zlayater ge emnde a ɗaba Yaakadada. 19 Ekkure keni zala-aha, wáyáuwaya an ŋwasha-aha á kure, fauka zlaɗa áte itare.

20 Kina wá, yá elvan ge kure egdzara: Fawatersarfe ge dada-aha a kure antara mama-aha a kure am duksa baɗemme. Aɗaba má kwá maga una ŋanna, Yaakadada wayaawaya jipu. 21 Ekkure dada-aha á egdzara, fauka zlaɗa áte egdzara á kure ba dey, aɗaba má estuwa, á de ŋezla ervauŋɗe á egdzara jipu.

22 Yá elvan ge kure kina nave-aha: Fawatersarfe ge dada-aha á kure am duksa baɗemme. Magawaterka slera aɗaba ice-aatare geni tá de zlebakurzleba, amá magawateranmaga slera an ervauŋɗe á kure palle aɗaba fa-zherwe á kure áte Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu. 23 Ma ta fakuraare ba slera-ara keni, magaumága an ervauŋɗe á kure palle ba seke ta fakuraara emnde-ka slera ŋanna, kwá maganán ba ge Yaakadada Yaisu Almasiihu. 24 A viyakuraareka geni ba Yaakadada Yaisu Almasiihu una á de vakurte laɗa á kure. Názena a fater ge emnde-aara am samaya na wá, á de vakurteva ge kure keni. Daaci edda á kure na kwá maganá slera kina wá, ba Yaisu Almasiihu. 25 Amá edda una á magá emtaŋkire, ŋane keni á de pelansepele Yaakadada emtaŋkire-aara ma ware edda-aara keni, aɗaba Yaakadada wá, á de eggerka emnde ɗekiɗeki.

4

1 Yá elvan ba ge kure dada-aha á nave-aha: Ŋawateraaŋa nave-aha á kure an jirire, magaumaga antara itare an uŋŋule-aara. A viyakuraareka geni kure keni aŋkwa Edda á kure am samaya.

Magaumága maduwa

2 Ƴawánka mága maduwa ɗekiɗeki, ekkuɗauka ge maga maduwa kwá ámbera slafaná we á kure ge Dadaamiya. 3 Má kwá maga maduwa á kure wá, magaumága maduwa arge ŋere keni, geni Dadaamiya a vaŋerteva barama antara nara shagera ge ɓalatera waazu á elva-aara ge emnde, ŋa palaternaapala jirire á elva á Yaisu *Almasiihu na ndza an sheɓe werre na baɗemme. Diyakurdiya yá am daŋgay kina keni, ta siya aɗaba ba una ŋanna. 4 Magaumaga maduwa geni a meliyumele Dadaamiya, ya palaternaapala elva-aara ge emnde an uŋŋule-aara.

5 Magaumága eŋkale am zláláva á kure am dagave á emnde na zlaɓe ɗabarka Yaisu Almasiihu. Keɗawanaaka sarte shagera na a vakurtaa Dadaamiya geni kwá melaterumele na. 6 Tsatsawanaatsatse elva am mbuwe á kure ba shagera, a gevge emtake ba seke izhe. Diyaweddiye geni kwá de vanta estara jawapa shagera ge edda una á de ndava elva ázekure baɗemme.

Ga use á Paul am halavuwa á elva

7 Tikikus, ba ŋane una egdza emmemiya na wayamiwaya jipu, ŋane keni aŋkwa á maga slera á Yaisu *Almasiihu an ervauŋɗe-aara palle, ŋere antara ŋane wá, ŋá maga ba slera á Yaakadada palle. Á de bakuránba ŋane labare-aaruwa baɗemme. 8 Yá ɓela ŋane á dezekure, geni á de bakuránba ŋane labare á ŋere, á de vakurte antara ndzeɗa. 9 Ya aŋkwa ɓela Unaizimus egdza emmemiya na wayamiwaya jipu na á duwa antara ŋane á dezekure. Unaizimus wá, palle á kure ba ge kure, ŋane keni ba sleɗaba Yaisu Almasiihu an ervauŋɗe-aara palle, tá de bakuránba itare názena á magavá áhuna baɗemme.

10 Tá aŋkwa gakur use-aatare tara Aristarkus, ŋane una ŋa kerɗe am daŋgay, ta antara Markus ŋane palle á kudere-aha-ŋara ge Barnabas. Má dámda Markus á dezekure wá, lyauvalya á ba an higa ba seke una ndza ya ndakurndaa na. 11 Áŋkwa á gakur use-aara Yaisu na tá ɗahaná an Yustus na ŋane keni. Sey ba emnde keƴe ŋanna njaŋŋe am Yahudiya-aha una tá aŋkwa maga slera antara iya áhuna ge sa emnde á sem *kwara á Dadaamiya. Ba itare una tá aŋkwa vite ndzeɗa jipu ahuna. 12 Á aŋkwa gakur use-aara Aipafras keni, ŋane keni palle á kure ba ge kure, sleslera á Yaisu Almasiihu. Ba kelaazare á maga ba maduwa arge kure an ervauŋɗe-aara palle, geni kwá tsaatse dzaŋdzaŋe, kwá gevge emnde na gyairebgye am elva á Dadaamiya, antara geni kwá ɗabeteɗaba názena á kataná Dadaamiya. 13 Yá aŋkwa zharaná á ba an ice-aaruwa wáva-aara ge magakuru slera ge kure antara emnde á Lawdikiya, antara ge emnde á Hiyairapaulis baɗemme. 14 Tara Lukas, dauktar á miya na wayamiwaya jipu na, ta antara Daimas, tá aŋkwa gakur use-aatare itare keni.

15 Gawaterga use-aaruwa ge egdzar mama-aha á miya emnde a fetarfe na tá am Lawdikiya. Gawanga use-aaruwa ge Nimfa keni antara emnde a fetarfe na ta jahava á mba-aara na baɗemme. 16 Ma ndakursendahe nalmesheri na am dagave á kure wá, vawaterteva ge aiklaisiya á Lawdikiya keni, itare keni a de ndarndaha am dagave-aatare. Emnde á Lawdikiya keni, a velarakurtevela umele na ta shanaa itare na, geni kure keni kwá se ndaha una ŋanna zlaɓe ádaliye am dagave á kure. 17 Bawanánba ge Arkipus wá: Slera na a faara Yaakadada Yaisu Almasiihu geni a magannaamaga na wá, a ewwáva geni á zlannaazle.

18 Am tate na náwa ŋane na wá, yá aŋkwa puweta ba iya Paul an erva-aaruwa geni yá gakur use. A viyakuraareka geni yá am daŋgay na. A vakurteva Dadaamiya hairire.

1 Taisalauniki-aha

1

2

3

4

5

Zuŋŋwire á wakita na a puwatertaa Paul

ge emnde a

TAISALAUNIKI

1

Ga use á Paul

1 Wakita na yá aŋkwa puwaná ba iya Paul, ŋá antara Silwanus, ira Timaute. Ŋá puwakurte ge kure emnde á Dadaamiya, antara Yaakadada Yaisu *Almasiihu na kwá am larde á Taisalauniki na: Eddemiya Dadaamiya á magakuránmaga ŋgurna, á vakurteva hairire.

Njá á emnde a Taisalauniki am fetarfire-aatare

2 Ŋere, ŋá aŋkwa slafaná we á ŋere ba kelaazare ge Dadaamiya aɗaba kure baɗemme. Ba kelaa má ŋá aŋkwa maga maduwa á ŋere ádeza Dadaamiya, ŋá aŋkwa yehakuryeha kure keni am huɗe-aara. 3 Am maduwa á ŋere ŋanna, ŋá aŋkwa yeha názu kwá aŋkwa maganá kure aɗaba fetarfire á kure áte Yaisu *Almasiihu, antara wáva á kure ge mága hayavire aɗaba zhera-aara, ira tama ƴaikke na kwá aŋkwa maganá kure áte Yaakadada á miya Yaisu Almasiihu na baɗemme. 4 Egdzar mama-aha-aaruwa, ŋere ŋá aŋkwa slafaná we á ŋere ge Dadaamiya aɗaba kure na wá, aɗaba ŋa dise á ba an diye geni a wayakurtaa ŋane, a dzerakursaa ŋane ge kwa emnde-aarire. 5 Am sarte na ŋa ɓalakuraa labare á higa, elva a Yaisu Almasiihu na wá, baŋerakuranka á ba áte we ba estuwa, amá ndza ŋa bakurnaa an hakuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. Ŋere diyaŋerdiya geni baɗemme á názu ŋá bakurná ŋere ŋanna ba jire. Ba kure keni diyakurdiya geni názu ndza ŋa maganaa ŋere ázekure na, ŋa wayakurante ba shagerire. 6 Ekkure wá, ɗabakurteɗaba sera á ŋere, ɗabakurteɗaba náza á Yaakadada keni. Aɗaba shakurushe zlaɗa kwakya aɗaba elva á Dadaamiya, aley kwá á ba an higa á kure argena, kwá an higa na á vakurtá Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na.

7 Daaci, an una ŋanna wá, kwá aŋkwa á maraterá garava shagera ge emnde á Dadaamiya na tá am larde á Makiduniya, an larde á Akaya na baɗemme. 8 Aɗaba barka á kure, elva á Yaakadada hyemhye am sleɗe baɗemme am Makiduniya antara Akaya. Ma áme keni emnde tá cena ba labare á fetarfire á kure áte Dadaamiya, una ŋanna ma ndahaŋerka ŋere keni ba kalle. 9 Tá aŋkwa ndahaná ba emnde an ire-aatare, geni ndza kwa lyaŋervaahe, kwa ŋaŋerŋaa á ba an jirire am sarte na ŋá am mba á kure. Zlaɓe tá aŋkwa á ndaha geni kwa eptsannaa iga ba ɗekiɗeki ge hele, kwa sem sera á Dadaamiya á jirire, kwa aŋkwa á maganá slera ba ge ŋane na ni an shifa na. 10 Ira paka na ni kwá aŋkwa pakaná kure Egdza-aara na ni watse á eptsa á sawa am samaya na. Egdza-aara ŋanna wá, ba Yaisu na ndza a tsantaa ŋane am faya, watse á de lyamiya am lámare na á de shá emnde na. Lámare ŋanna watse á de magava am sarte na ni má jaaja ervauŋɗe Dadaamiya am halavuwa á duniya na.

2

Paul ndza a magán estuwa slera á Dadaamiya am Taisalauniki

1 Egdzar mama-aha-aaruwa, ba kure an ire á kure keni, diyakurdiya geni duwa á ŋere ádezekure na gavka dey. 2 Diyakurdiya geni ba lauktu ŋá dáada ádezekure keni, ndza ta zlazlaŋerse emtsaaɗe, magaraŋeránmaga palase kwakya am Filipi. Daŋeremde ázekure keni, ŋa de beraa ba kelaade-aha zlaɓe ádaliye kwakya, aley Dadaamiya a faŋerem ndzeɗa keni kwakya am vuwa, geni ŋá ɓalakurseɓale labare á higa na a sawa ázeŋara na. 3 Waazu na ŋá magaterá ŋere ge emnde na wá, gevka elva á fida, ɓaaka elva á daŋŋwire am huɗe-aara, ma zlerma keni ɓaaka am huɗe-aara ɗekiɗeki. 4 Ŋere wá, ŋá ɓala ba názena á kataná Dadaamiya, aɗaba zuŋŋwe a habazesaa ŋane názu am ervauŋɗe á ŋere, lauktu a faŋerar de ɓalatera labare á higa ŋanna ge emnde. Estuwa ŋere keni ŋá ɓálá ba názena á kataná Dadaamiya arge názu tá kataná ba emnde. Aɗaba ŋane wá, diyaadiya ervauŋɗe á ŋere. 5 Ba kure keni diyakurdiya ganakini baŋerakuranka elva-aha na emtakemtake áte we ge badakurbada an ŋane, bi elva a kátá duksa. Una Dadaamiya diyaadiya jirire-aara baɗemme. 6 Emtu kwá kurken ndza ŋá kátá ƴaikkire ázekure emtu? Una estuweka, kataŋerka ŋere ƴaikkire ma ázekure, ma áza emnde-ara keni ɗekiɗeki. 7 Má áte jirire wá, ma andze ŋá naba marakuranmárá hakuma á ŋere ge kure, aɗaba ŋere ŋa emnde á ɓela á Yaisu *Almasiihu. Amá slaslaŋerka ŋere una ŋanna ɗekiɗeki, baira am sarte na ŋá ázekure na, ndza ŋa marakuraa ba tsekaɗɗire ba seke njá á tara mama antara egdzara-aara. 8 Aɗaba ŋa wayakuraa ŋere an ervauŋɗe á ŋere palle na wá, ba shifa á ŋere keni ndza wayaŋerwaya ŋá ƴainƴa aɗaba kure. Á tsaaka á ba an labare á higa na a sawa áza Dadaamiya, ŋa de ɓalakursaa ŋere na, amá ndza ŋa wayakurte ba seke shifa á ŋere. 9 Egdzar mama-aha-aaruwa, ábi ba kure keni zlaɓe viyakurarka zlaɗa á slera na ndza ŋa shanaa ŋere am dagave á kure am sarte na ndza ŋa de ɓalakuraa labare á higa na? Vaƴi vacika ndza ŋá maga ba slera geni ŋá shansha ba názu ŋá zanuze ge we á ŋere keni, geni a gaŋerefka gwatama arge kure.

10 Emtsaaɗe wá, kure kwá diya ba njiinja ge seyde-aha á ŋere, Dadaamiya keni diyaadiya baɗemme geni ndza shagera zláláva á ŋere am dagave á kure, ndza ɓaaka duksa mándzawe na ŋa maganaa ŋere, ndza emtake njá á ŋere áte kure baɗemme. 11 Ekkure baɗemme diyakurdiya geni ma am uwe keni ndza ŋa magakurán ba seke una ni á maganá dada áte egdzara-aara, 12 ndza ŋá vakurte sawari-aha gergere, ŋá ekhyakurá ervauŋɗe, ba kelaazare ndza ŋá bakurá ba magaumága názu á kataná Dadaamiya, a ɗahakur ge de nja antara ŋane am zlanna-aara, am sleksire-aara na an daradza jipu, wulwule jipu na.

13 Duksa palle zlaɓe ádaliye wá, ŋá ƴainka slafana we ge Dadaamiya aɗaba ŋane: Am sarte na ndza ŋa de ɓalakuraa elva á Dadaamiya, zharakurka seke elva á ura, amá kwa cenvaahe, kwa lyevaahe an ervauŋɗe á kure palle geni elva á Dadaamiya ba jirire. Ba jire á kure una Dadaamiya ba jirire. A eptsantaa ba ŋane zlalava á kure kwa emnde na fakurtarfe na. 14 Egdzar mama-aha-aaruwa, iyau kure keni shakursha názu ndza a shaa emnde á Dadaamiya na tá ƴeka an zhera á Yaisu *Almasiihu am Yahudiya na: Aɗaba tá aŋkwa shakuruwa ba emnde a larde á kure zlaɗa seke una ndza ta shateruwa Yahudiya-aha zlaɗa ge emnde-aatare na ta fetaare áte Yaisu Almasiihu na. 15 Degiya ba Yahudiya-aha ŋanna una ndza ta jaa Yaakadada Yaisu ba seke una ndza ta ceɓaa nabi-aha werre na. Kina keni tá aŋkwa magaŋerá palase ge ŋere ma áme keni baɗemme. Itare wá, garevge ba seke kelaade-aha á emnde baɗemme, tá maga ba názu wayaaka ervauŋɗe á Dadaamiya ɗekiɗeki na. 16 Aɗaba ta ettapa baɗemme ge piyaŋerte de ɓalatera elva á Dadaamiya ge emnde a jeba umele. Itare keni wayarka geni emnde umele tá lyelye shifa-aatare áza Dadaamiya. Kina wá, haypa-aha-aatare ŋanna jauje ge ndzeɗa, nahetenaha am ervauŋɗe á Dadaamiya mazla-aara, tá de ŋezleka am shairiya á Dadaamiya ɗekiɗeki.

Paul á kátá ba á de tsateraretse zlaɓe ádaliye ge emnde á Taisalauniki

17 Egdzar mama-aha-aaruwa, degi ba kwaye vaci tegava á miya antara kure na, ŋere ekhyaaka ervauŋɗe á ŋere ɗekiɗeki, ire á ŋere á ba ázekure. Ɓaaka pute na magaŋerka ŋere geni a shaŋeransha de tsakurartse na. 18 Ge eptsa ádezekure na wá, ŋere ndza wayaŋerwáyá jipu. Iya Paul wá, ndza ya tapán ser palle-ka geni a shanansha eptsa ádezekure na, amá baɗemme una ŋanna ndza a piyetaa ba Shaitaine. 19 Ge jirire wá, kure keni gakurevge duksa palle ázeŋere ge melaŋeru ge fa tama á ŋere áte Dadaamiya am duksa baɗemme, gakurevge dalila á higa á ŋere; zlaɓe ádaliye gakurevge dalila á geɗa á ŋere má de samsa Yaisu *Almasiihu. 20 Una ba estuwa, ŋá de geɗetegeɗa aɗaba kure, ŋá de higa á ba áte kure.

3

1 Am haraare cenaŋeránka labare á kure ɗekiɗeki, dzegwaŋeránka ŋere farvauŋɗe mazla-aara. Daaci ŋa naba njante, a ba ŋere: Ambane ŋá ɓela Timaute ádezekure, ŋere ŋá njinja emtsaaɗe an ire á ŋere am Ataina. 2 Timaute na ŋa ɓelanaa ŋere á dezekure na wá, ŋane egdza emmemiya na ŋá aŋkwa maganá slera ge Dadaamiya átirpalle ge ɓalatera labare á higa, elva a Yaisu Almasiihu ge emnde. Ŋa ɓelanaa ŋere ge de fakurem ndzeɗa am vuwa, geni kwa fetarfe ba shagera áte Yaisu Almasiihu. 3 Ma ware á kure keni a gazleka aɗaba zlaɗa na kwá aŋkwa ɓashaná kure na. Má ba zlaɗa wá, ba kure keni diyakurdiya una gevge duksa palle am názu a famiyaare Dadaamiya ge miya emnde a fetarfe. 4 Am sarte na ŋa ázekure keni, ndza ŋa ndakurnda baɗemme ge kure, geni miya wá, ma vaatara keni watse mí ŋezleka am zlaɗa. Ŋane una a shaa kure am iga á ŋere na, amá kure diyakurdiya jirire-aara baɗemme. 5 Aɗaba una ŋanna dzegwanánka farvauŋɗe mazla-aara, ya naba ɓela Timaute ádezekure, geni á de cenaŋervacena ŋane má degdege fetarfire á kure. Aɗaba yá an lyawa jipu geni bi shakurtushe Shaitaine, daaci slera á ŋere gevge ba dey.

6 Amá kina wá, saasa Timaute ásezeŋere, a saŋeraa labare emtakemtake á sawa ázekure, a baŋerantsa ŋane: Farfe fetarfire á kure, farfe háyávire am dagave á kure. A ba ŋane zlaɓe ádaliye: Shagera ervauŋɗe á kure áte ŋere, kure keni kwá kumá ba kwa naŋerhe an ice, seke una ni ŋere keni ŋá kumá ba puwete ice áte kure na. 7 Egdzar mama-aha-aaruwa, nja ba palase, antara zlaɗa na ŋá naana ŋere na, aley am sarte na saasa Timaute ásezeŋere, baɗemme saasa higa á ŋere aɗaba labare á fetarfire á kure na ŋa cenáncena farfe na. 8 Daaci kina wá, saasa shifa am ŋere mazla-aara, aɗaba diyaŋerdiya geni tsakuraatse degdege, emtake njá á kure an Yaakadada. 9 Aɗaba ŋa shaa higa kwakya áte kure á katafke á Dadaamiya na wá, ma ŋá slafaná ba ser wanyara we ge Dadaamiya keni, una á hyefka ba názara keni. 10 Vaƴi vacika ŋá ŋala ba Dadaamiya geni á melaŋerumele ŋá daada á de zharakurzhara, we á ŋere una, we á kure una, ge kwarakurse názu zlaɓe kwá an wedere-aara ge far ge fetarfire á kure na.

11 Daaci sey tá de vaŋertá ba tara Eddemiya Dadaamiya, tá an Yaakadada á miya Yaisu barama a de zharakurzhárá na. 12 A fakurarefe Yaakadada ge háyáva á kure, geni kwá wayaavewaye am dagave á kure, kwá waya emnde baɗemme, ba seke una ni ŋá aŋkwa wayakurá ŋere na. 13 Yaakadada á de vakurtá ba estuwa ndzeɗa, geni kwá de gevge emnde na shagera ervauŋɗe-aatare, ɓaaka duksa mándzawe am itare, vacite na má de samsa Yaakadada á miya Yaisu an emnde-aara. Daaci kwá de gevge emnde cuɗeɗɗe á ba an jirire áza Dadaamiya.

4

Zlalava shagera na á kataná Dadaamiya

1 Náwa elva na ŋá zlaná átekwa na: Ekkure wá, kwaraŋerakursekwáre baɗemme geni tá njá estara emnde á fetarfe áte una á kataná Dadaamiya na. Diyaŋerdiya tsa ganakini kwá maganá á ba áte una ŋanna, amá ŋá áŋkwa á ŋalakurŋála zlaɓe ádaliye an zhera á Yaakadada Yaisu, fawarfe zlaɓe adaliye á de katafke á de katafke. 2 Náwa názu ndza a kwaraŋersaa Yaakadada Yaisu ge ŋere. Ŋere keni ŋa kwarakursaa á ba an ndzeɗa-aara diyakurdiya baɗemme. 3 Názu á kataná Dadaamiya ázekure wá, á kátá kwá gevge emnde cuɗeɗɗe á ba an jirire, kwá tsufa ire á kure ba krette ge mága gwardzire. 4 Ma ware edda una á ba an mukse am kure na, sey a mbesembe ŋá mukse-aara áte una á kataná Dadaamiya, emnde tá de zleba ba itare na. 5 Wáyáva á kure áte itare a gevka áɗaba ndzeɗa á mbagrire seke una ni tá áŋkwa maganá emnde na ɗabarka Dadaamiya na. 6 Ma ware á kure keni a maganánka kelaadire an gwardzire ɗekiɗeki ge sleriya-aara. Zlermauka sleriya á kure ɗekiɗeki. Baira ge kure, ŋá fantau vatene-ka ge bakuránba-aara, ndza faŋerakuremfe am vuwa, geni Yaakadada Yaisu á de fateraare shairiya ge jeba á emnde a mága kelaadire ŋanna. 7 Dadaamiya ɗamiteka ge bamiya magaumága gwardzire, amá a ɗamite ge gev emnde-aara, ge nja am cuɗeɗɗire. 8 Kwáye ŋane elva ŋanna; má edda-aara cenaaka, a kwalare ge ura-ka, a kwalare ba ge Dadaamiya na a vakurte Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na.

9 Egdzar mama-aha-aaruwa, áte elva a háyáva á egdza mamire am dagave á kure emnde a fetarfe wá, ma baŋerakuránka elva ŋanna mázla-aara keni ba kalle. Aɗaba ba kure an ire á kure keni cenakurancena názu a kwarakursaa Dadaamiya ge mága háyávire. 10 Ba kina keni má ba háyávire wá, aꞌaa kure kwá áŋkwa emmága áte emnde a fetarfe na tá am lárde á Makiduniya na baɗemme. Aley keni ŋere ŋá bakurá ba magaumága zlaɓe ádaliye á de katafke. 11 Iyau, ba seke una ndza ya ndakurnda na wá, magauka gaagusa ɗekiɗeki ge tátaya nja áte ye palle, dawmbareka á dem elva á emnde. Ma ware á kure keni a emmága ba mbera-aara. 12 Daaci má kure gakurevge estuwa wá, ba emnde na zlaɓe fartarka áte Yaisu *Almasiihu na keni, watse tá fa zherwe áte kure, kure keni kwá de weshateranteka ire ge emnde, kwá de ŋaleka duksa áze itare.

Vaci eptsa á Yaakadada á sa am samaya

13 Egdzar mama-aha-aaruwa, náwa názu ŋá bakurná ŋere áte emnde na zlauzle shifa-aatare am duniya na; geni kure keni njauka an dzámá ire seke emnde na ɓaaka táma-aatare ge sha shifa umele am iga á emtsa na. 14 Miya wá, famitarfe geni ndza emtsamtsa Yaisu, amá tsettse am fáyá. Estuwa, mí naba fetarfe zlaɓe ádaliye geni emnde na tá emtsa am fetarfire na wá, Dadaamiya keni á de tsatertetse geni tá de njá antara Yaisu.

15 Náwa elva na ndza ŋa shanaa ŋere áza Yaakadada, a ba ŋane wá: Vaci eptsa-aara á sawa am samaya ŋanna wá, watse mí desá mi-ka zuŋŋwe arge emnde na emtsaremtsa na, á bina. 16 Vacite ŋanna wá, Dadaamiya á de ndasendahe elva-aara á ba an ká kwára. Male á malika-aha keni á de keta kwara, a ndahese náza-aara. Derkwákwá á Dadaamiya keni tá de fertanteferta, lauktu á de tsekwa Yaakadada á sawa am samaya. Am iga á una ŋanna maa, tá de tsettse emnde a fetarfe na ndza matsarmatsa werre na am fáyá, 17 lauktu á de dámida Dadaamiya átirpalle antara miya emnde na watse má an shifa na baɗemmire á miya á dem kumba, mí de ja ire an Yaakadada am zhegela. Kwaye ŋane njá á miya na ni watse mí de njá estuwa áza Yaakadada dem ba ge ɗekiɗeki. 18 Kwa cenáncenka-he una baɗemme? Ekhyawakhya ervauŋɗe á kure an elva ŋanna ma vaatara keni am dagave á kure.

5

Ma vaatara keni njawinja am niya á kure ge ufa Yaakadada

1 Egdzar mama-aha-aaruwa, áte sarte na á de sawa duksa-aha ŋanna átekwa na maa, kure, ma baŋerakuranka mazla-aara keni ba kalle. 2 Aɗaba kure keni diyakurdiya baɗemme, geni vacite na Yaakadada á de eptsa á sawa na wá, watse ba bresse ba estuwa ba seke sawa á neyle. 3 Á ba am sarte na tá de banba emnde: Kina wá, aŋkwa hairire na, keɗa-aatare ba ge ɗekiɗeki na keni á de tsekwateraare á ba am sarte ŋanna, am bressire ba estuwa seke má á tsekwaara yá egdzere ge mukse á huɗe. Vacite ŋanna wá, watse ɓaaka ŋezla-aatare ɗekiɗeki.

4 Egdzar mama-aha-aaruwa kure wá, gakurevka ba seke emnde na tá am tabeɗammire na, geni á se shakursha sarte ŋanna am bressire ba estuwa. 5 Baɗemmire á kure, kwa ba seke emnde na tá zlálá am parakkire á vaciya na. Miya emnde a fetarfe wá, baɗemmire á miya gamiyevka ba seke emnde na ni tá zlálá am tabeɗammire á vaƴiya na.

6 Aɗaba una ŋanna wá, paumika hare, njawamika ba seke emnde umele, weshawamiyanteka eŋkale á miya an duksa umele ɗekiɗeki. 7 Njá ba nja keni ábi tá paná ba emnde na tá am vaƴiya na hare. Am larde-aha á miya, eŋkale am ire á emnde tá weshante á ba an vaƴiya ŋanna. 8 Amá miya wá, samiyesse am vaƴiyire, gamiyevge emnde a zlala am parakkire á vaciya. Aɗaba una ŋanna, njawaminja an eŋkale á miya, fawamitarfe áte Yaisu *Almasiihu, magawamimaga háyávire. Duksa-aha ŋanna gevge ba seke kebebbe á miya ge tsufa vuwa á miya. Zlaɓe ádaliye: faumifa táma ba shagera áte vacite na watse á de ŋezlamiseŋezle Dadaamiya ba ge ɗekiɗeki na. Táma ŋanna keni gevge ba seke tuŋkur ge tsufa ire á miya. 9 Njauminja ba estuwa, aɗaba Dadaamiya dzeramiseka ge za miya an shairiya má de jaaja ervauŋɗe, amá a dzeramise geni á ŋezlamiseŋezle á kya erva an Yaakadada á miya Yaisu Almasiihu. 10 Yaisu Almasiihu wá, ndza a emtsaa aɗaba miya. Ndza a emtsaa aɗaba miya geni watse mí de njá kerɗe antara ŋane. Una ma emtsamimetsa, ma watse má á ba an shifa á miya emtsaaɗe keni, watse mí de njá kerɗe má eptsaptsa á sawa. 11 Kwa cenanceneka-he una baɗemme? Ma ware á kure keni a fanemfe ndzeɗa am vuwa ge ura umele an ŋane, melawanumele ge ire á kure ma vaatara keni, áte una kwá aŋkwa maganá kure kina na.

Názu á kwaratersá Paul am halavuwa á elva-aara

12 Egdzar mama-aha-aaruwa, ŋá aŋkwa á ŋalakurŋála: taslawa á kure, faufa zherwe áte emnde na a dzeratersaa Yaakadada ge maganaa slera-aara am dagave á kure na, a dzeraterse ge fakuru hyema antara tá kwarakurse elva-aara na. 13 Faufa zherwe áte itare, marawateránmara háyáva á kure aɗaba slera na tá maganá itare am dagave á kure na. Iyau, njawinja áte emtakire am dagave á kure kwa emnde a fetarfe baɗemme.

14 Ŋá aŋkwa á ŋalakurŋála zlaɓe ádaliye egdzar mama-aha-aaruwa, taslawa á kure, valawaterarvale ge emnde a mága masefire na tá am dagave á kure; fawateremfe ndzeɗa am vuwa ge emnde na tá shekwaaka gázla na; melawaterumele ge emnde na ɓaaka payɗa-aatare; fawaterfe ervauŋɗe ge emnde baɗemme. 15 Ekkure wá, faufa hyema ba shagera, eptsawannaaka emtaŋkire ge ura an emtaŋkire. Arge una ŋanna wá, ma vaatara keni wavauwáva ba shagera ge mága maggwire am dagave á kure, magaumága una ŋanna áte emnde baɗemme.

16 Ma vaatara keni njawinja á ba an higa á kure. 17 Magaumága maduwa, icawanseka ɗekiɗeki. 18 Ma a shakur vaatara duksa keni, bawanánba ususe ge Dadaamiya, una ma emtakire, ma emtaŋkire keni. Una duksa na á kataná Dadaamiya ázekure emnde na gakurevge palle antara Yaisu *Almasiihu na.

19 Piyawanteka ɗekiɗeki ge Sheɗekwe Cuɗeɗɗe slera-aara. 20 Estuwa, má ura á ndahá nabiyire keni, epsawanaaka elva-aara. 21 Ma uwe keni lawanaale emtsaaɗe ba shagera, lauktu kwá ŋanaaŋa una shagera am huɗe-aara. 22 Baɗemme á názu átuge shagerkire na, kure sawansese ire á kure am huɗe-aara.

23 Dadaamiya na edda á vamita hairire na, a gakurvege ba ŋane zlaɓe adaliye emnde cuɗeɗɗe baɗemme, am eŋkale á kure, am shifa á kure, ira vuwa á kure baɗemme. Daaci á de jerka duksa mándzawe am kure ɗekiɗeki vaci eptsa á Yaakadada Yaisu *Almasiihu. 24 Dadaamiya na a dzerakursaa ŋane ge gakurve emnde-aara na wá, ŋane á eptseka elva-aara ɗekiɗeki, á de gakuranvege ba ŋane una ŋanna.

25 Ŋa baa ba kure egdzar mama-aha-aaruwa: magaumága maduwa arge ŋere keni.

26 Gauga use-aha á ŋere ba shagera am dagave á kure emnde a fetarfe. 27 Yá magakurá ba tasle, an zhera á Yaakadada, ndaundaha wakita na á katafke á emnde a fetarfe baɗemme.

28 Ŋgurna na á magaterá Yaakadada á miya Yaisu Almasiihu ge emnde na, a hyetehye áte kure baɗemme.

2 Taisalauniki-aha

1

2

3

Buwire á wakita na a puwatertaa Paul

ge emnde a

TAISALAUNIKI

1

Ga use á Paul

1 Wakita na yá aŋkwa puwaná ba iya Paul, ŋá antara Silwanus, ira Timaute. Ŋá aŋkwa gakur use ge kure emnde á Dadaamiya an Yaakadada Yaisu *Almasiihu na kwá am larde á Taisalauniki na.

2 Tara Eddemiya Dadaamiya tá an Yaakadada Yaisu Almasiihu a magarakuránmaga ŋgurna, a varakurteva hairire.

Shairiya á emnde vaci eptsa á Yaakadada Yaisu

3 Ŋa baa ba kure egdzar mama-aha-aaruwa: Ŋere wá, ma vaatara keni sey ŋá ƴanka slafaná we á ŋere ge Dadaamiya áɗaba kure. Una zlaya jipu, aɗaba farfe zlaɓe ádaliye fetarfe á kure áte Yaisu *Almasiihu, háyávire na am dagave á kure keni farfe ba kwakya. 4 Aɗaba una ŋanna, ŋere ŋá higa á ba an higa ge ndaha labare á fetarfire á kure áza emnde á Dadaamiya baɗemme, aɗaba tá shakuru zlaɗa kwakya, aley gazlakurka ɗekiɗeki, kwá á ba an fetarfire á kure áte Yaisu Almasiihu.

5 Una ŋanna á maramiya shairiya á jirire na watse á se maganá Dadaamiya áte emnde na. Iyau, ba kwakyire á zlaɗa na kwá aŋkwa ɓashaná kure kina na keni, á maramiya ba duksa, geni kure hyaikurephye emnde a dem zlanna á Dadaamiya, zlanna na kwá aŋkwa ɓasha zlaɗa aɗaba ŋane na. 6 Una ba jirire, Dadaamiya wá, á de kyá shairiya-aara á ba áte jirire. Ŋane á de eptsaternaaptsa zlaɗa ŋanna ge emnde na tá aŋkwa magakurá palase kina na. 7 Amá kure emnde na kwá aŋkwa shá zlaɗa am erva-aatare kina na, antara ŋere, ge miya wá, á de vamiteva puwansepuwe, má eptsaptsa Yaakadada Yaisu á sa am samaya antara malika-aha-aara tá an ɗemɗemire na. 8 Má watse á sáwá Yaakadada Yaisu ŋanna wá, á de sáwá am dagave á nara á kára ƴaikke, ge se kya shairiya á emnde na ɗabarka Dadaamiya, antara emnde na eksaranteka labare á higa, elva á Yaakadada á miya Yaisu na. 9 Ba seke bikere-aatare, Dadaamiya á de faterare laruwa ƴaikke, tá de njá am laruwa ŋanna ba ge ɗekiɗeki, ƴiƴiye an ŋane, tá de puweteka ice-aatare ɗekiɗeki áte sleksire á Yaakadada á miya an daradza-aara jipu na. 10 Baɗemme á una-aha ŋanna á de magava ba vaci á eptsa á Yaakadada Yaisu á sa am samaya. Vacite ŋanna, baɗemme á emnde na ta fetaare áte ŋane wá, tá de gálá ba ŋane á ba an ká kwara, tá de eɗɗema baɗemme. Daaci, kure wá, watse kwá aŋkwa am dagave á emnde ŋanna keni, aɗaba eksakuranteksa elva-aara na ndza ŋa ɓalakurseɓale na.

11 Aɗaba una ŋanna wá, ma vaatara keni ŋá ƴanka ŋála Dadaamiya aɗaba kure. Ŋá aŋkwa ŋala ba ŋane geni á gakuranvege zlalava á kure áte una a dzerakurse geni kwá zlálá estuwa. Ŋá aŋkwa ŋala zlaɓe ádaliye geni a melakurumele ge mága názu kwá kátá maganá kure ge shagerire, antara slera na kwá aŋkwa maganá aɗaba fetarfire á kure áte Yaisu *Almasiihu. Ŋá aŋkwa ŋala zlaɓe geni a magakuránmaga una-aha ŋanna an hakuma-aara. 12 Daaci, aɗaba ŋgurna á tara Eddemiya Dadaamiya antara Yaakadada Yaisu Almasiihu na wá, baɗemme á emnde tá shánsha gálá Yaakadada Yaisu aɗaba kure. Kure keni, watse tá galakurgála emnde aɗaba ŋane.

2

Sesse á edda una zlazlaɗa hala-aara na lauktu á de sawa Yaisu

1 Egdzar mama-aha-aaruwa, náwa názu yá kwarakursá ya áte sarte a eptsa á Yaakadada Yaisu *Almasiihu na, watse baɗemme á miya mí de jammeje ázeŋara na. Ŋá aŋkwa ŋalakurŋala, taslawa á kure, 2 ma a se bakurnaa ware geni hyephye sarte á tsekwa á Yaakadada keni, kure magauka najipu-aara emtsaaɗe, gazlauka ɗekiɗeki. Una ma edda-aara a se ɓalakurse am nabiyire, ma kwa cenanaa am waazu á malum-aha, bi watse á de bánba ura umele geni ndza a puwetaa ba Paul, ɗabauka kure ɗekiɗeki. 3 A keɗakuraaka ura umele ba dey sele, aɗaba vacite ŋanna á de sawka am tsekaɗɗire ba estuwa. Am sarte ŋanna, emnde kwakya watse tá de dzámka áte Dadaamiya ɗekiɗeki. Zlaɓe ádaliye keni sey má sesse edda una mándzawe hala-aara na watse tá dá ba ŋane zuŋŋwe á dem tate á shá zlaɗa á emnde a mága haypa na. 4 Má sesse edda una mándzawe hala-aara ŋanna maa, watse á ganvege ire-aara ba seke Dadaamiya, watse á piyatertepiya ge emnde baɗemme geni a ƴaránƴa názu tá aŋkwa kezlán ugje na baɗemme, una ma emnde na tá aŋkwa kezlán ugje ge Dadaamiya an jirire na, ma emnde na tá kezlán ugje ge uwe keni, baɗemmire á emnde. De bá am mashidi á Dadaamiya na ƴaikke na keni, watse á naba duwa ŋane á de njá am huɗe-aara, geni emnde tá kezlán ugje ba ge ŋane palle na. 5 Ábi am sarte na yá ázekure keni, ndza ya ndakurnda duksa ŋanna baɗemme. Una ŋanna dedde am ire á kure emtu?

6 Amá kina wá, zlaɓe aŋkwa názu a piyetaa lámare ŋanna ge mágava kina. Kure keni diyakurdiya una ŋanna baɗemme. Estuwa, sey má hyephye sarte na a tsanaa Dadaamiya na, lauktu á de sesse edda una mándzawe hala-aara ŋanna áte parakkire. 7 Aɗaba ba kina na keni, ŋane á ba átira mága emtaŋkire-aara ŋanna am ervauŋɗe á emnde kwakya, amá emnde ŋanna diyarka emtsaaɗe. Watse á sawa, amá zlaɓe kineka emtsaaɗe, sey má Dadaamiya ndansendahe ge edda una ni aŋkwa á piyantepiya na, geni a ƴanánƴa barama. 8 Am iga á una ŋanna wá, daaci á de sesse ŋane. Amá á se keɗanaakeɗa Yaakadada Yaisu *Almasiihu á ba an effeƴa na watse á segashe am mbuwe-aara na, má samsa ŋane an hákuma-aara á sawa am samaya. 9 Sawa á edda á hala ŋanna wá, watse an hákuma á Shaitaine, á se márá nalaama-aha gergere, an najipu-aha gergere, amá watse baɗemme ba fida. 10 Má samsa ŋane wá, á se maga jeli á emtaŋkire gergere ge jateraa eŋkale ge emnde na tá áte uŋŋule á keɗa na. Daaci tá de keɗa náza ba ge ɗekiɗeki, aɗaba itare kwalarevkwale ge ɗába jirire, wayarteka geni jirire á lya ura am lámare ŋanna. 11 Aɗaba ƴarnaaƴa jirire á Dadaamiya na wá, Dadaamiya keni a naba magaa hákuma-aara áte itare, a heɗateraa eŋkale, ta naba fetaare áte duksa na fida ba dey. 12 Kwa cenánceneka-he una baɗemme? Daaci baɗemme á emnde na ervauŋɗe-aatare ƴanaaƴa fetaare áte jirire, tá kátá mága ba emtaŋkire baɗemme na wá, tá de ŋezleka vaci shairiya.

Dadaamiya a dzerakurse ge lyakurselye

13 Ŋere wá, ma vaatara keni ŋá ƴanka slafaná we ge Dadaamiya aɗaba kure, egdzar mama-aha-aaruwa. Dadaamiya wá, wayakurwaya, ndza a dzerakurse kwaye zlaɓe am fantaufe á duksa baɗemme, geni watse á lyakurselye an hakuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. Estuwa a gakurvaa ŋane emnde-aara, aɗaba kure eksakuranteksa jirire-aara. 14 Aɗaba una ŋanna Dadaamiya a ɗakurte am sarte na ŋa de ɓalakursaa labare á higa na. Daaci kure keni, watse kwá á ba an sleɗe á kure ge higa antara Yaakadada Yaisu *Almasiihu am yaikkire-aara na an daradza jipu na.

15 Aɗaba una ŋanna, tsawaatse ba degdege am fetarfire á kure, egdzar mama-aha-aaruwa. Ŋawanaaŋa ba shagera názu ŋa kwarakursaa ŋere na baɗemme, ma una ndza ŋa kwarakurse á ba an we, ma una ndza ŋa puwakurte áte nalmesheri keni, a seska am ire á kure ɗekiɗeki.

16 Eddemiya Dadaamiya wayamiwaya. Am ŋgurna-aara a naba vamite tsekaɗɗire am ervauŋɗe názá ba ge ɗekiɗeki, aŋkwa á melamiyumele ge fete táma á miya áte ŋane. 17 A fakuremfa ba ŋane palle, tá antara Yaakadada Yaisu Almasiihu tsekaɗɗire am ervauŋɗe; ma vaatara keni a varakurteva ba itare ndzeɗa ge ndáhá názu shagera, ma ge mága duksa jirire keni baɗemme.

3

Magaumága maduwa arge ŋere

1 Aŋkwa duksa palle jauje, egdzar mama-aha-aaruwa: magaumága maduwa arge ŋere, geni a hyemhye elva á Yaakadada am sleɗe baɗemme áte watsewatsire. Magaumága maduwa geni emnde keni a farfe zherwe áte elva á Yaakadada ba seke názá á kure. 2 Zlaɓe ádaliye, ŋalauŋála Dadaamiya geni a daŋeremka am erva á emnde a mándzawe. Aɗaba tá aŋkwa emnde na ƴanaaƴa ervauŋɗe-aatare fetaare áte Yaakadada.

3 Yaakadada á ƴakurka an ire á kure. Á de fakurma ba ŋane ndzeɗa am vuwa, á de tsufakurtsufa am masiba-aha na á de saná shaitaine á sete kure baɗemme na. 4 Ŋere keni a melaŋerwa ba Yaakadada geni a magaŋerka shaige áte kure ɗekiɗeki. Diyaŋerdiya ganakini kwá aŋkwa maga ba názu ndza ŋa kwarakursekware na, diyaŋerdiya geni kwá de ƴánka ma vaatara keni.

5 A melakurumele Yaakadada Yaisu *Almasiihu am ervauŋɗe á kure geni kwá diyeddiye háyáva na á wayakurá Dadaamiya an ŋane na. A melakurumele geni kure keni kwá gevge emnde á farvauŋɗe ba seke ŋane.

Shagera ma ware keni a emmága slera

6 Egdzar mama-aha-aaruwa, názu ŋá bakurná ŋere an zhera á Yaakadada Yaisu *Almasiihu wá, ŋá bakurá ba ni: má kwa naa ura fetarfe á maga masefire, ŋane cenaaka elva á ŋere na wá, ura estuwa, naba ƴawánƴa tate-aara. 7 Ba kure an ire á kure keni, diyakurdiya sera-aara baɗemme ge nja áte náza á ŋere. Aɗaba am sarte na ŋá ázekure na wá, magaŋerka masefire ɗekiɗeki. 8 Ŋere zaŋerka ɗáfá áte ura ba dey. Ŋere keni ndza ŋá maga ba ŋgeɗepa á ŋere vaƴi vacika, geni a gaŋerevka gwatame arge kure ge zaŋeru náza za. 9 Una ŋanna keni ndza ŋá magán geni ɓaaka hakuma á ŋere ge zá ɗáfá áte kureka. Amá ndza ŋa magán ge marakura gáráva shagera. 10 Am sarte na zlaɓe ŋá ázekure keni, ndza ŋa ndakurndaha baɗemme, a ba ŋere: Má edda-aara kwalevkwale ge mága slera, a zeka ɗáfá keni. 11 Ŋa ndahanaa áɗaba uwe una ŋanna? Aɗaba ŋá aŋkwa cena: tá aŋkwa emnde na wayarka mága slera ɗekiɗeki na am dagave á kure, slera-aatare ba dem elva-aha á emnde umele. 12 Náwa elva na ŋá baterán ge jeba á emnde ŋanna an zhera á Yaakadada Yaisu *Almasiihu: Ekkure keni eksawanteksa mága eŋkale, magaumága slera á kure ge gela ire á kure.

13 Daaci, egdzar mama-aha-aaruwa, kure wá, ma vaatara keni ƴawánka mága maggwire ɗekiɗeki. 14 Má kwa naa ura ni cenaaka názu ŋá aŋkwa kwarakursá ŋere am wakita na wá, diyaweddiye edda-aara ba shagera, ƴawánƴa tate-aara, geni a jejja zherwe. 15 Amá wá, eksauka áte kelaadire; ekkure wá, bawanánba áte njá á egdza mamire.

Use antara barka am halavuwa á elva-aha

16 Yaakadada wá, edda á hairire ba ŋane. Ma vaatara keni a vakurteva hairire áte una a disaa ŋane; a ƴákuraaka ɗeme Yaakadada.

17 Náwa una wá, yá aŋkwa puwaná ba iya Paul an erva-aaruwa mazla-aara ge gakur use-aaruwa zlaɓe ádaliye, ba seke una ni yá magán ba estuwa am wakita-aha-aaruwa baɗemme na. Kwaye ŋane fantefa erva-aaruwa áhuna.

18 A hyetehye ŋgurna á Yaakadada Yaisu *Almasiihu áte kure baɗemme á kure.

1 Timaute

1

2

3

4

5

6

Zuŋŋwire á wakita na a puwantaa Paul ge

TIMAUTE

1

Ga use á Paul ge Timaute

1 Wakita na yá aŋkwa á puwetá ba iya Paul, ya sleɓela á Yaisu *Almasiihu na mí fete tama á miya áte ŋane na. Ya sleɓela-aara aɗaba ta eksisaa ba itare antara Dadaamiya Slelyamilya. 2 Yá aŋkwa puwaktá ge ekka Timaute, ekka na gakevge ba seke egdza-aaruwa, aɗaba ka fetare áte Yaisu Almasiihu ázeruwa. Eddemiya Dadaamiya antara Yaakadada Yaisu Almasiihu, a magarakánmaga ŋgurna, a zarakvaarze, a varakteva hairire.

Faufa hyema, tsahauka názena á zlaleka an elva á Dadaamiya

3 Am sarte na yá zlálá á dem Makiduniya keni, ndza ya bakánba geni njinja am Aifaisus. Kina keni ya bakánba zlaɓe ádaliye: njinja á ba áhuwa, geni ká piyaterantá ka ge emnde na tá kwaraterse názena á zlaleka an elva á Dadaamiya na ge emnde. 4 Ká baterná ka geni a ƴaránƴa shuŋŋula á labare á eggye-aha an ervauŋɗe-aatare baɗemme na. A ƴaránƴa pákyá *kergema á eggye-aha ɓaaka halavuwa-aara ɗekiɗeki na. Aɗaba á melateruka ge emnde ɗekiɗeki ge mága namaari á Dadaamiya, á saterá ba gá jawe ge emnde. Namaari á Dadaamiya ŋanna wá, mí dise á ba an fetarfire á miya áte ŋane. 5 Dalila una ni ká de bateraná ka una ŋanna maa, ba geni a wayarwaya an emnde an ervauŋɗe-aatare palle. Ge wáyá emnde umele keni maa, ervauŋɗe-aatare a gevge an bara, tá maga ba duksa shagera na á kataná Dadaamiya na, antara tá fetarfe á ba an jirire. 6 Emnde umele wá, dzalarevdzále áte uŋŋule á jirire, ƴaranƴa mága shagerire ŋanna, tá shuŋŋula ba elva-aha na ɓaaka nampire-aara ɗekiɗeki na. 7 Wayarwáya geni tá gevge malum-aha á *tawraita, tá kwaraterse ge emnde á ba an ndzeɗa, amá ba itare keni tá cenánka duksa ŋanna tá ndahaná ba itare an we-aatare, tá ámbera kwaraterse ge emnde na.

8 Diyamidiya ganakini shairiya-aha á Dadaamiya wá, shagera má ura á eɗɗaba an uŋŋule-aara. 9 Diyamidiya geni Dadaamiya wá, a saterán ge emnde a jirireka shairiya-aha-aara, amá ge emnde na kwalarefkwale ɗaba ŋane. A saterán ge emnde na ɓaaka lyáwá á Dadaamiya am ervauŋɗe-aatare, ge emnde na ta feka zherwe áte ŋane, antara emnde a mága haypa, antara ge emnde na ta epsawa názu a ndahanaa wakita-aara, antara ge emnde a ceɓa shifa á dada-aha-aatare antara mama-aha-aatara, ge emnde a ceɓa shifa á emnde baɗemme. 10 Zlaɓe ádaliye: Dadaamiya a sateraa shairiya-aha-aara ge emnde a mága gwardzire, antara emnde na tá zlava an zala-aha umele ba seke itare ge muksire; ge emnde na tá ila emnde ge de valateraa am tate umele, ira ge emnde a fida. Dadaamiya a saa shairiya-aha-aara wá, aɗaba baɗemme á duksa-aha na á badza názu a kwaramisaa ŋane. 11 Baɗemme á duksa-aha ŋanna wá, á kwaramisá ba labare á higa, elva a Yaisu *Almasiihu. Labare á higa ŋanna wá, á sawa áza Dadaamiya Saksage, ba ŋane una edda á barka, a fiyaare de ɓalaterá labare á higa ŋanna ge emnde.

Paul á gálá Dadaamiya aɗaba ŋgurna na a magannaa ŋane

12 Yá aŋkwa slafaná we-aaruwa jipu ge Yaakadada Yaisu *Almasiihu, aɗaba diyeddiye ganakini watse yá maganá slera-aara an ervauŋɗe-aaruwa palle, daaci a naba eksise, a give sleɓela-aara. Adaliye yá slafaná we-aaruwa aɗaba ndzeɗa na aŋkwa á vitá ŋane am slera ŋanna. 13 Werre wá, ndza kwakya elva ƴaiƴaihe na ya velyanaa ya áte ŋane, ya naba zlazla zhera-aara, antara ba zlaɗa keni fanaterarfe ge emnde-aara. Baɗemme á una ŋanna, aley Yaisu Almasiihu a naba zivaarhe, aɗaba zlaɓe fantarka áte ŋane, ndza diyanka názu ya maganaa ya. 14 Yaakadada Yaisu wá, magiyánmaga ŋgurna kwakya. A naba vite fetarfire, antara wáyáva ganakini yá wayetewaya ŋane. 15 Náwa elva a jirire na ɓaaka arge ŋane ɗekiɗeki, shagera tá lyevaalya emnde baɗemme an ervauŋɗe-aatare palle: Yaisu Almasiihu a sawhe á sem duniya, a se lyá emnde a mága haypa, kwakya-aara ba iya edda á mága haypa ŋanna. 16 Amá Yaisu Almasiihu wá, ba iya na janateruje ge emnde baɗemme an haypa na keni, a naba zivaarhe. De katafke keni, á maraterná an una ŋanna ge emnde ganakini ŋane wá, slefarvauŋɗe jipu, a fartarfe áte ŋane, tá shansha shifa na á zleka na. 17 Dadaamiya wá, ma vaatara keni Sleksa ba ŋane palle. Ŋane aŋkwa ba jirire, amá ura á nánka an ice. Ba ŋane una Dadaamiya, ɓaaka kalle-aara. Emnde baɗemme a galargálá ba ŋane palle. *Aamin.

18 Ekka Timaute wá, gakevge ba seke egdza-aaruwa. Daaci náwa elva na yá bakaná ya: Elva na ta ndanaa nabi-aha werre na wá, ŋanaaŋa elva ŋanna ba shagera am ire á ŋa, lauktu ká de tsaatse an dzaŋdzaŋire. 19 Ma vaatara keni tsaatse á ba áte fetarfire á ŋa, a demka duksa á ɓaakire á zherwe á dem ervauŋɗe á ŋa. Emnde umele wá, cenarka názu á baterná ervauŋɗe-aatare. Aɗaba una ŋanna, garevge ƴiƴiye an Dadaamiya. 20 Náwa tara Himainaiyus, antara Alaikzandere ta ɗabete sera á emnde ŋanna. Aɗaba una ŋanna ƴanateraaƴa am erva á Shaitaine, geni a sharánsha eŋkale-aatare, lauktu watse tá dalika á valya elva ƴaiƴaihe áte Dadaamiya.

2

Melawaterumele ge emnde baɗemme an maduwa-aha á kure

1 Duksa zuŋŋwe na yá bakurná ya ge kure emnde a fetarfe wá: melawaterumele ge emnde baɗemme an maduwa-aha á kure. Ŋalawateruŋale Dadaamiya an slafa we á kure campaukkwe, aɗaba názu á magaterná ŋane ge itare. 2 Magaumága maduwa arge slekse-aha, antara male-aha umele na tá an hakuma na baɗemme, ganakini mí njinja an lampire, mí njinja an hairire am larde á miya. Má shamiyánsha una, lauktu mí shá fa-zherwe áte Dadaamiya, mí njá an lyawa-aara am ervauŋɗe. 3 Mága maduwa arge emnde wá, shagera jipu. Aɗaba á higarhiga Dadaamiya Slelyamilya. 4 Aɗaba ŋane wá, wayaawaya emnde baɗemme tá diyeddiye jirire á elva-aara, tá fetarfe, tá lyelye shifa-aatare. 5 Aɗaba ɓaaka Dadaamiya umele, sey ba palle. Slemela emnde antara Dadaamiya keni sey ba palle. Ŋane keni ba urimagwe, ba ŋane una Yaisu *Almasiihu. 6 A se ƴaa shifa-aara, geni á lyelye emnde baɗemme am sarte na a wayetaa Dadaamiya na. An emtsa-aara ŋanna wá, á maraterán ge emnde geni Dadaamiya wayaawaya á lyelye emnde baɗemme. 7 Aɗaba una ŋanna, Dadaamiya a give sleɓela-aara, geni yá de ɓalaterá elva ŋanna ge emnde á larde umele, yá de kwaratersekware jirire á elva ŋanna, geni itare keni a fartarfe áte ŋane. Una yá ndaha ba jirire, icaneka fida ɗekiɗeki.

8 Daaci duksa na yá kataná ya wá, ma am tate-ara keni yá kátá zala baɗemme tá welaavewele an mága maduwa. Amá wá, sey ervauŋɗe-aatare an bara, an ekhya, ɓaaka ga jawe keni am dagave-aatare.

9 Ge ŋwasha keni maa, yá kátá tá ŋguɗa patele-aatare ba deydey-aara, a magarka jeba á ŋguɗa patele na ni tá maganá an niya, ganakini a zhararaterzhara emnde baɗemme na. Zlaɓe ádaliye wayanka tá keɗa sarte-aatare baɗemme ba ge tataya ndera ire an lawa gergere, antara ŋguɗa náza ŋgelawire, antara tataya kacakaca na zlazlaɗa jipu na. Amá, a tsekwartsekwa kazlaŋa-aatare an uŋŋule-aara. 10 Ŋgelawire-aatare ge itare wá, a gevge an mága shagerire. Zlaya-aatare ba una ŋanna ge ŋwasha na tá an lyawa á Dadaamiya am ervauŋɗe. 11 Daaci, máki kwá aŋkwa tsaha duksa á katafke á Dadaamiya wá, a njarinja ŋwasha ba tsekaɗɗe, a magarmaga fesarfire an ervauŋɗe-aatare baɗemme. 12 Vananteka ya baráma ge mukse ganakini á kwaratersá ŋane duksa ge zala, bi á geva male ŋane arge itare, amá a njinja ba tsekaɗɗe. 13 Aɗaba Dadaamiya a nderaa ba Naadama zuŋŋwe, lauktu a nderaa Hawwa. 14 Zlaɓe ádaliye maa, Shaitaine a de janaa eŋkale ge Naadama ka, amá a de janaa eŋkale ba ge mukse. Daaci ba mukse una fansarka ge Dadaamiya. 15 Amá mukse wá, á de shá shifa áza Dadaamiya aɗaba egdzara na á yáná ŋane. Amá wá, sey á fetarfe áte ŋane, á maga wayavire áte emnde, á maga názena á kataná Dadaamiya, ira zlalava shagera.

3

Male am aiklaisiya

1 Nawa elva ƴaikke, jirire zlaɓe ádaliye: Edda una wayaawaya mága slera á gev male am aiklaisiya wá, slera shagera una á kataná ŋane. 2 Male am aiklaisiya wá, sey zlalava-aara a gevge ba kalkale, ɓaaka duksa mándzawe am ŋane. Edda á mukse palle. A gevge edda una á kwarukware vuwa-aara am duksa baɗemme, sleŋkale am duksa na a maganaa ŋane baɗemme, a gevge edda á daradza, a gevge slelyiya wayve-aha am mba-aara an higa, a gevge slediya ge kwaraterse duksa an uŋŋule-aara ge emnde. 3 Male am aiklaisiya wá, a gevka slembazla, bi sledagala, bi slegá jawe, bi slewáyá nalmane, amá a gevge slefarvauŋɗe. 4 Zlaɓe ádaliye sey edda una ni a kwarukware huɗe á há-aara keni, egdzara-aara tá cená elva-aara, tá fansarfe an ndzeɗa-aatare baɗemme. 5 Yá ndahaná aɗaba uwe una? Aɗaba má edda-aara diyaaka kwara huɗe á há-aara, á de tsanmaare estara kena ge aiklaisiya á Dadaamiya?

6 Zlaɓe ádaliye: A gefka edda una a fetaare ba herzhe na áte Yaisu *Almasiihu, geni a demka am gala ire. Máki estuwa wá, shairiya-aara á de gev ba palle an náza á Shaitaine. 7 Edda una gevge male am aiklaisiya wá, a shánsha seydire shagera á sawa áza emnde na ta ágashe geni shagera zlalava-aara. Má ɓaaka una ŋanna wá, tá de epsawepsawa emnde, daaci á de demda am erva á Shaitaine zlaɓe adaliye.

Emnde a sawari á aiklaisiya

8 Daaci, ba duksa palle ge emnde a sawari á aiklaisiya keni. Sey a garevge emnde na shagera zlalava-aatare, a garevka emnde na tá an nara bu-buwa. A garevka emnde a mbazla, bi emnde a gá nalmane an zlerma. 9 Itare wá, a tsaraatse á ba áte elva a fetarfire na a kwaramisaa Dadaamiya am wakita-aara na palle, a magarmága názena á kataná Dadaamiya. 10 Zlaɓe ádaliye: Lauktu kwá dzera emnde a sawari á aiklaisiya wá, sey kwá zlauzle am gya hala-aatare emtsaaɗe. Má shakuránka duksa mándzawe am itare wá, lauktu kwá faterar slera ŋanna.

11 Ŋwasha-aha-aatare keni maa, a garevge ba ŋwasha na ni shagera zlalava-aatare na. A garefka emnde a paysaɗa, bi emnde a mbazla. Itare wá, a garevge emnde na dzayye ervauŋɗe-aatare am duksa baɗemme.

12 Slesawari á aiklaisiya wá, mukse-aara sey ba palle, diyaadiya tsatermaare ge egdzara-aara, antara huɗe á há-aara baɗemme. 13 Emnde a sawari á aiklaisiya wá, má shagera slera-aatare wá, tá an daradza jipu áza emnde. Itare tá dzegwándzegwa ndaha elva á Yaisu *Almasiihu ba parakke á katafke á emnde, aɗaba fartarfe an uŋŋule-aara.

Jirire á elva na a samiyansaa Dadaamiya

14 Yá tama dezeŋa ba herzhe na, amá keni náwa yá puwakte nalmesheri na wá, 15 ganakini ma danaaka watsewatse keni, ká naba diyeddiye geni tá njá estara emnde na tá am huɗe á há á Dadaamiya. Huɗe á há á Dadaamiya ŋanna wá, amaana aiklaisiya á Dadaamiya, Dadaamiya na ni aŋkwa ba jirire na. Aiklaisiya ŋanna wá, á ŋaná ba ŋane jirire á Dadaamiya, ba seke náza á kawe á bere á ŋaná ŋane ire á bere na. 16 Elva na ni a samiyansaa Dadaamiya am nadina á miya na wá, elva a jirire jauje ge duksa na am duniya baɗemme, ɓaaka ura á gan jawe ɗekiɗeki. Elva ŋanna ba Yaisu *Almasiihu:

Ŋane a naba gev urimagwe, a maresaa ba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe geni ŋane slejirire, malika-aha keni naránna, emnde keni ɓalarseɓale waazu-aara am larde-aha gergere, emnde kwakya fartarfe áte ŋane am duniya, daaci a eksante ge Dadaamiya á dem samaya, á dem tate na an daradza jipu na.

4

Má herzhapteherzhe zla á duniya, emnde umele tá de ƴá fetarfire

1 Sheɗekwe á Dadaamiya a enndaha ba parakke, geni má herzhapteherzhe zla á duniya wá, emnde umele tá de ƴá fetarfire, tá de cena elva á emnde na keɗateraakeɗa shaitaine, tá de ɗabete shagerkire na a kwaratersaa shaitaine ge emnde ŋanna. 2 Emnde a fida ŋanna ɓaaka jirire-aatare ɗekiɗeki, gaaga shaitaine ervauŋɗe-aatare, tá de keɗáterá ba itare emnde áte uŋŋule a jirire. 3 Ta bantsa emnde ŋanna: Ba gá mukse keni shagerka. Zlaɓe ádaliye, tá aŋkwa piyaterante ge emnde geni a zarka náza za-aha umele aŋkwa gergere. Amá Dadaamiya a nderaa náza za gergere wá, ba geni tá de záná emnde. Daaci emnde na fartarfe, diyareddiye jirire á Dadaamiya wá, ta naba za duksa ŋanna, má slafarannaaslafa we-aatare ge Dadaamiya. 4 Aɗaba baɗemme á názu a nderanaa Dadaamiya shagera, ɓaaka una laake am huɗe-aara, má mí lyiyaná an slafa we á miya ázeŋara. 5 Aɗaba elva á Dadaamiya, antara maduwa am zhera-aara á ganvege náza za ŋanna cuɗeɗɗe.

Sleslera á Yaisu *Almasiihu an jirire

6 Naba kwaratersekware elva ŋanna ge egdzar mama-aha á miya emnde a fetarfe, ká gevge sleslera á Yaisu *Almasiihu á ba an jirire, ká gevge ndzendzeɗa áte uŋŋule á Dadaamiya, aɗaba ŋakanaaŋa jirire an ervauŋɗe á ŋa palle, hyemhye elva-aara am vuwa á ŋa. 7 Ƴanánka ervauŋɗe á ŋa ge narwandza-aha na á melakuka ɗekiɗeki áte uŋŋule á Dadaamiya na. Ekka wá, ma vaatara keni emmága ba názena á kataná Dadaamiya an ndzeɗa á ŋa baɗemme. 8 Á ba am duniya na keni, edda una aŋkwa á sala vuwa-aara wá, aŋkwa nampire-aara cekwaaŋguɗi. Amá slewava ge maga názena á kataná Dadaamiya wá, kwakya nampire-aara. Aɗaba á ba am duniya na keni diyaadiya ganakini á shansha shifa aŋwaslire, diyaadiya geni shifa ŋanna á zleka ɗekiɗeki. 9 Elva ŋanna wá, elva a jirire, shagera tá lyeválya emnde an ervauŋɗe-aatare palle. 10 Aɗaba una ŋanna, má aŋkwa wava an ndzeɗa á miya baɗemme ge mága slera ŋanna, aɗaba mi fete tama á miya áte Dadaamiya na aŋkwa ba jirire na. Diyamidiya ganakini ba ŋane una Slelya emnde baɗemme, kwakya-aara ba emnde na ta fetaare áte Yaisu Almasiihu. 11 Bateránba elva ŋanna ge emnde, kwaratersekware eɗɗaba-aara keni.

12 Tsaatse ba dzaŋdzaŋe, a farakarka uksaŋwire aɗaba ka egdzere. Ekka wá, gevge gáráva shagera ge emnde a fetarfe baɗemme, ma am ndaha elva, ma am zlalava shagera, ma ge waya emnde, ma ge fetaare áte Dadaamiya, ma ge nja cuɗeɗɗe keni, gevge garává shagera ge itare. 13 Tsaatse ba shagera ge ndahater wakita á Dadaamiya ba kelaazare, ká palaternaapala sera-aara. Kwaratersekware á ba áte una ŋanna dem sarte na má danemda ya. 14 Maŋka slera an hakuma na a vaktaa Dadaamiya na an iga á erva. Aɗaba vacite ŋanna nabi-aha á Dadaamiya, ta magaa nabiyire áte ka, emnde a sawari á aiklaisiya keni ta puwakarhe *erva a barka-aatare. 15 Una ŋanna slera á ŋa, emmága an ervauŋɗe á ŋa palle, a naranna emnde baɗemme ganakini ká aŋkwa wálá á ba de katafke. 16 Effa hyema áte ire á ŋa, emmága eŋkale am názena ká kwaratersá ka ge emnde na. Ƴanka una ŋanna ɗekiɗeki, naba emmága. Má magakanaamaga una ŋanna wá, ká de lyelye shifa á ŋa, antara emnde na tá cenakvaare elva ŋanna keni baɗemme.

5

Slera á Timaute am aiklaisiya

1 Emgyegwe a zhele wá, valarka an ndzeɗa. Ma aŋkwa názu a guwa ŋane keni, ndandaha á ba an eŋkale ba seke eddeŋa. Ma dawalaa keni, giyatergiya á ba an eŋkale ba seke egdzar mama-aha a ŋa. 2 Ma emgyegwar ŋwasha keni, ba seke mama-aha a ŋa. Máki gyaale-aha, ba seke egdzar mama-aha a ŋa. Gevge edda á jirire á katafke á gyaale-aha ŋanna.

3 Fanufe hyema ge wegyege a mukse na ɓaaka ura-aara ba jirire ge fanu hyema na. 4 Má tá aŋkwa egdzara á wegyege a mukse ŋanna bi eggye-aha-ŋara wá, kwaratersekware emtsaaɗe ge egdzara ŋanna fa zherwe áte emnde-aatare. A faranufe hyema ge emmetare, ba seke una ndza ta fateruwa dada-aha-aatare antara mama-aha-aatare hyema ge itare am sarte na zlaɓe ta egdzara mesheshe na. Una ŋanna duksa na á kataná Dadaamiya ázetare. 5 Wegyege a mukse na ɓaaka ura-aara ba jirire na wá, ŋane a fetefa tama-aara á ba áte ndzeɗa á Dadaamiya palle. Vaƴi vacika á ŋala ba Dadaamiya ge melanumele. 6 Amá wegyege a mukse na á maga ba názena á kataná ire-aara na wá, ma zlaɓe á ba an shifa-aara keni, am ice á Dadaamiya ba seke an emtsa. 7 Kwaratersekware elva ŋanna, a ŋarnaaŋa ba shagera am ire-aatare, geni ma ware-aatare keni a jerka duksa mándzawe am ŋane. 8 Zlaɓe ádaliye: edda una á fateruka hyema ge vara-aha-ŋara, sakwa emnde na tá am huɗe á há-aara ba ge ŋane, ŋane wá, dzalevdzale áte uŋŋule á Dadaamiya, ŋgulme ba edda una ɗabaaka Yaisu *Almasiihu ɗekiɗeki na arge ŋane.

9 Má ká aŋkwa farfe zlaɓe ádaliye ge puwa wegyegwar ŋwasha áte nalmesheri geni kwá de melaterumele wá, sey ká puwa ba edda una hyephye iva kul uŋkwahe, ámaslán ndza zlalaaka á de gá zhele umele. 10 Adaliye: máki emnde keni ndza hayaranhaya slera-aara, máki ndza a fateru hyema ge egdzara-aara, ndza a lyiya wayve-aha am mba-aatare an uŋŋule-aara, ndza a baraternaabara sera ge emnde a Dadaamiya, ndza a melaterumele ge emnde na ndza ta shaa zlaɗa, máki ndza a magaa ba slera á maggwire.

11 Amá wegyege a mukse na zlaɓe gyaale á mukse wá, puweka zhera-aara, diyaŋka ambane watse á wáyá de gá zhele zlaɓe ádaliye, estuwa demda am fida ƴaikke, dzalevdzala áte uŋŋule á Yaisu *Almasiihu. 12 Daaci estuwa tá de ŋezleka am shairiya, aɗaba badzaranvebadze elva na ndza ta ndaasa ba itare an we-aatare ganakini wayarka an ga zhele mazla-aara na. 13 Zlaɓe ádaliye: Ma de garka ba zhele umele keni, tá de gev masefe-aha, tá de ɗaba sera á wakyiya á emnde ge ja ɗaba ba dey. Á tsaaka an masefire, tá de ɓala paysaɗa, tá de ɓala ice á dem duksa á emnde, tá de dem am elva-aha á emnde ba dey, tá de maga ba názu zlayeka ɗekiɗeki na. 14 Aɗaba una ŋanna maa, wegyege a mukse, má ba zlaɓe gyaale á mukse wá, wayanwaya geni á de ga zhele ádaliye, á de yaya egdzara-aara, á de fanufe hyema ge huɗe á há-aatare, geni a tateraaka barama ge kelaade-aha á miya ge zlazla zhera á miya. 15 Aɗaba tá aŋkwa emnde umele-aatare, kerteŋ dzalarevdzále áte uŋŋule á Dadaamiya, ta ɗabete Shaitaine. 16 Mukse a fetarfe wá, máki jerje wegyege a mukse am dagave á vara-aha-ŋara wá, a fanufe hyema ge wegyege a mukse ŋanna, a farka gwatame ŋanna ge aiklaisiya, geni aiklaisiya wá, á fateru hyema ge wegyegwar ŋwasha na ɓaaka emnde-aatare ɗekiɗeki na.

17 Nazu yá bakaná ya áte emnde á sawari á aiklaisiya wá, má tá aŋkwa maga slera-aatare an uŋŋule-aara wá, slafawatera we á kure ba kwakya. Ɓaaka ɗeme seke emnde a ɓala waazu, antara emnde a kwaraterse wakita á Dadaamiya ge emnde. 18 Aɗaba a ba wakita á Dadaamiya: Ŋguɗawanaanuka *japa ge we á dalau má aŋkwa á magakurá slera. A ba ŋane zlaɓe ádaliye: Sleslera wá, zlayanzlaya ganakini á zuze mbera-aara. 19 Má ura a se icaar sera ge slesawari á aiklaisiya wá, lyiyeka elva-aara ɗekiɗeki, sey má jerje seyde-aha buwa bi keƴe. 20 Ge emnde na tá aŋkwa maga haypa na wá, naba valaterarvále á katafke á emnde baɗemme, geni a waterwa lyáwa ge emnde umele.

21 Náwa názu yá bakaná ya á katafke á Dadaamiya, antara Yaisu *Almasiihu, antara á katafke á malika-aha na a dzeratersaa ŋane na, ŋanaaŋa elva ŋanna ba shagera am ire á ŋa: kuveka ice á emnde, eggerka emnde ɗekiɗeki. 22 Hadzalka ge puware *erva a barka ge ura geni á maga slera á aiklaisiya, amá ká zlauzle am gya hala á edda-aara emtsaaɗe. Ekka wá, dauka ka á dem haypa á emnde ɗekiɗeki, ettsufa ire á ŋa am cuɗeɗɗire.

23 Sheka sey ba yawe daŋŋwe mazla-aara, naba kuke egdza mbazla keni cekwaaŋguɗi. Aɗaba uwe, ba kelaazare ka lapika, á wáká huɗe á ŋa na wá, naba kuke geni ká shansha ŋgulmire.

24 Haypa-aha á emnde umele wá, má zlaɓe kyarka ba shairiya-aatare keni, diyardiya emnde. Amá náza á emnde umele wá, tá taa diseka, sey tá dise am iga á shairiya. 25 Slera shagera keni ba estuwa, tá aŋkwa nanna emnde. Ma naránka áte watsewatsire keni, á de sheɓeka ɗekiɗeki.

6

1 Una wá, yá baká elva á náve-aha. Baɗemme á náve-aha, a faratersarfe ge dada-aha-aatare ba shagera, geni a zlazlarka emnde zhera á Dadaamiya, antara elva-aara na má aŋkwa kwaratersá miya ge emnde na. 2 Daaci náve-aha na dada-aha-aatare garevge emnde a fetarfe na wá, a baránka am ire-aatare ganakini: ŋá gulanaagula fatersarfe, aɗaba gamiyevge egdzar mama-aha am elva á Yaisu *Almasiihu, mi ba kalkale mazla-aara. Una estuweka. A magarmága slera-aatare, baira a jaranauje ge una werre. Aɗaba dada-aha-aatare ŋanna wá, itare fartarfe á ba an jirire áte Yaisu Almasiihu, daaci náve-aha-aatare keni wayaraterwaya ba kwakya. Kwaya ŋane duksa na ká baterná ka ge emnde, ká kwaratersekware emmága-aara keni.

Berbire a jirire

3 Má aŋkwa ura á kwaraterse elva umele tsekemme ge emnde, ɗabaaka jirire á elva á Yaakadada Yaisu *Almasiihu na mí kwaratersá miya ge emnde na wá, 4 edda-aara ɓaaka duksa na a disaa ŋane, á gálá ire ba dey, a dise ba gá jawe antara dzágwa elva an emnde. Jeba á emnde ŋanna wá, baɗemme á emnde tá aŋkwa cenatercena na, itare keni tá kátá gev ba seke itare. Ta gá jawe, tá zlazla emnde, tá dzamaterve duksa shagerka ge ukfe-aha-aatare. 5 Jeba á emnde ŋanna wá, gá jáwe á zleka ázetare ɗekiɗeki, aɗaba shagerka eŋkale-aatare, diyarka jirire. Itare, tá kurken má daremda am elva á Dadaamiya wá, watse tá geva emnde a berba.

6 Ge jirire wá, má dakemda am elva á Dadaamiya wá, gakevge sleberba ba jirire. Amá wá, sey máki ká aŋkwa á higa arge una aŋkwa am erva á ŋa na. 7 Mi sem duniya an erva dey, mí de eptsa keni á ba an erva dey. 8 Daaci má shamiyansha kacakaca-aha á miya antara náza za wá, higaumihiga arge una ŋanna. 9 Amá emnde na tá aŋkwa á kuma berbire na wá, tá átire á wáyá duksa na ni á badza emnde ba ɗekiɗeki na. Tá aŋkwa mbeɗa á dem bada á shaitaine, ta ba seke emnde na ni ta fem sera-aatare am zlegde. Tá de keɗanaakeɗa shifa-aatare ba ɗekiɗeki. 10 Wáyá á shuŋgu wá, baɗemme á haypa-aha á ba am huɗe-aara. Emnde umele, dzalarevdzale áte uŋŋule á Dadaamiya aɗaba ba wáyá á shuŋgu ŋanna. Ta naba ƴaa fetarfire ba ɗekiɗeki, kina keni njaaka ervauŋɗe-aatare ɗekiɗeki.

Sawari-aha umele am halavuwa á elva

11 Timaute, ekka wá, ka ura á Dadaamiya, ettsufa ire á ŋa, ganávteka ge duksa ŋanna ɗekiɗeki. Gevge slejirire á katafke á Dadaamiya, ká maga ba názena á kataná ŋane, ekhyanaaka fetarfire á ŋa, antara wáyáva á ŋa, ira farvauŋɗe á ŋa. Gevge ura kemaare áza emnde. 12 Tsaatse ba shagera áte uŋŋule á Dadaamiya, geni ká shánsha shifa na á zleka ɗekiɗeki a ɗaaká Dadaamiya ge ŋane na. Aɗaba una ŋanna ka magaa seydire á katafke á emnde kwakya áte elva na ka fetaara ka átekwa na. 13 Yá ndaaka aɗaba Dadaamiya na a femaa ŋane shifa am duksa baɗemme na, antara aɗaba Yaisu *Almasiihu na a magaa seydire á katafke á sleksu *Pilaatu na. 14 Effa hyema am názena a ndaaka Dadaamiya, emmága an ervauŋɗe á ŋa palle. Ettsufu ire á ŋa, a jerka duksa mándzawe áte ka. Njinja á ba áte una ŋanna dem vacite na á de saasa Yaakadada Yaisu Almasiihu. 15 Á de sawa ŋane vacite na má bánba Dadaamiya Saksage, ba ŋane palle una Dadaamiya, ba ŋane palle una edda á barka, Slekse arge slekse-aha, Yaakadada á male-aha baɗemme na. 16 Ba ŋane palle una á njá an shifa dem ba ge ɗekiɗeki. Aŋkwa á njá am tate á parakkire na ɓaaka sleganavtege ɗekiɗeki na. Ɓaaka ura a naa Dadaamiya. Zlaɓe ádaliye ɓaaka edda una á de nanna. Ƴaikkire antara hakuma wá, ba náza-aara palle dem ba ge ɗekiɗeki. *Aamin.

17 Náwa názu ká baterán ge emnde a berba: ma garevge emnde a berba am duniya na keni, a magarka kuravire, a farka tama-aatare keni áte berbire. Aɗaba diyarka laukte na ni watse á zlala nalmáne ŋanna am erva-aatare. Itare keni a farfa tama-aatare á ba áte ndzeɗa á Dadaamiya na á vamitá ŋane duksa baɗemme, ganakini mí njinja an higa na. 18 Bateranba geni a magarmága maggwire ba kwakya an berbire-aatare, a magarmaga shagerire. A magarka wadahire, a varaterteva duksa-aatare ge emnde keni. 19 Má tá aŋkwa maganá áte una ŋanna wá, tá aŋkwa jahaná nalmane á jirire na á zleka ɗekiɗeki na ge ire-aatare, tá de shansha shifa a jirire keni.

20 Ekka Timaute wá, effa hyema am slera na a fakaara Dadaamiya na. Gateravteka ge emnde na wayarwaya beɗa nara ba dey, antara mága duksa na á zlalaaveka an elva á Dadaamiya ɗekiɗeki na. Emnde ŋanna ta bantsa itare ta emnde a diya, amá diya-aatare ŋanna gevka diya jirire ɗekiɗeki. 21 Ya ndaanaa aɗaba uwe estuwa? Aɗaba ndza ta bantsa emnde umele ba estuwa ganakini ta emnde a diya; cekwaaŋguɗi wá, ta naba ƴaa fetarfire ba ɗekiɗeki.

A magakuránmaga Dadaamiya ŋgurna-aara.

2 Timaute

1

2

3

4

Buwire á wakita na a puwantaa Paul ge

TIMAUTE

1

Ga use á Paul ge Timaute

1 Wakita na yá aŋkwa á puwetá ba iya Paul, ya sleɓelá á Yaisu *Almasiihu. Ya sleɓela áte namaari á Dadaamiya geni yá ɓálá elva á shifa na a baa Dadaamiya á vaterteva ge emnde na má garevge palle antara Yaisu Almasiihu na. 2 Yá puwakte ge ekka wakita na Timaute, ekka na gakevge ba seke egdza-aaruwa wayanak-wáyá jipu na. A magarakanaamaga tara Eddemiya Dadaamiya, antara Yaakadada á miya Yaisu Almasiihu ŋgurna, a zarakvaarze, a varakteva hairire.

Paul aŋkwa á fanem ndzeɗa am vuwa ge Timaute

3 Yá aŋkwa á slafaná we-aaruwa jipu ge Dadaamiya aɗaba ka. Ba Dadaamiya na yá aŋkwa á maganá slera an shaigerire á ervauŋɗe-aaruwa ba seke názá á eggye-aha-aaruwa werre na. Vaƴi vacika, ba kelaa má yá aŋkwa á maga maduwa wá, yá aŋkwa á yehaka-yeha ekka keni am huɗe-aara. 4 Am sarte na ya zlálá ázekure, ekka ndza ka kyuwa á ba an yáwe á kyuwa, una ŋanna zlaɓe aŋkwa am ire-aaruwa. Wayanwáyá an ervauŋɗe-aaruwa baɗemme, ganakini yá puwetepuwa ice-aaruwa áte ka, á naatenáhá ervauŋɗe-aaruwa an higa. 5 Yá aŋkwa á slafaná we-aaruwa jipu ge Dadaamiya á ba ya na wá, aɗaba diyandiya ganakini faktarfe áte Yaisu *Almasiihu ba jire. Fetarfire á ŋa ba seke názá á mama-aha á ŋa tara Luwiz, antara emmeŋa Aiwnike. Kina wá, diyandiya ganakini fetarfire á ŋa keni ba seke náza-aatare.

6 Aɗaba fetarfire á ŋa ŋanna wá, yá aŋkwa á yehakanteyeha zlaɓe adaliye hákuma na a vaktaa Dadaamiya ge mága slera-aara am sarte na ya puwakar *erva a barka-aaruwa na. Emmága slera an hákuma ŋanna, 7 gazleka ɗekiɗeki. Aɗaba Dadaamiya vamiteka sheɗekwe na á puwaná vuwa ge ura, amá Sheɗekwe na ni á vante dzaŋdzaŋire ge ura, á vante wáyávire ge ura, ira eŋkale ganakini mi ŋanaaŋa vuwa á miya.

8 Aɗaba una ŋanna, maŋka lyawa ɗekiɗeki ge mága seydire á Yaakadada á miya. Ma iya na náwa yá am daŋgay aɗaba ŋane na keni, maŋka lyawa ge ba diyakidiyire. Naba eksarekse ba seke náza-aaruwa, zlaɗa na má a fakaara Dadaamiya aɗaba slera á labare á higa. Emmága una ŋanna an hákuma na a vaktaa Dadaamiya na. 9 Dadaamiya wá, a ɗahamitaa ba ŋane, a lyamisaa ŋane geni mi gevge emnde-aara. A magamiyaa una ŋanna aɗaba shagerire á slera á miya ka, a magamiyaa ba ŋgurna-aara, a wayetaa ba ervauŋɗe-aara. A magamiyaa ŋgurna ŋanna kwaye am fakta á duksa baɗemme á kya erva an Yaisu *Almasiihu. 10 Amá kina wá, Dadaamiya marsemáre ŋgurna-aara ŋanna ba parakke mazla-aara an sawa á Yaisu Almasiihu Slelyamilya. A se keɗanaa ŋane hákuma á emtsa, a marese ganakini má lyamivalya labáre á higa wá, mi shansha shifa na á zleka na.

11 Iya wá, Dadaamiya a give sleɓela á Yaisu Almasiihu ŋanna ɗeme, geni yá ɓalaterá labáre á higa ŋanna ge emnde, antara geni yá kwaratersekwáre. 12 Kina yá am zlaɗa aɗaba ba una ŋanna. Amá ɓaaka lámbe-aaruwa ɗekiɗeki, aɗaba diyandiya edda una ya fetaara ya áte ŋane. Ɓaaka shaige-aaruwa ɗekiɗeki, diyandiya ganakini ŋane á dzegwándzegwa fanu hyema ge duksa ŋanna a ƴinaa am erva na, dem vaci zla á duniya. 13 Ekka keni ndaaternda ka ba elva a jirire na ya ndakndaa na ge emnde an wáyávire, ká ámbera á fetarfe am ervauŋɗe á ŋa. Hákuma á emmága una ŋanna wá, mi shanaa á ba áza Yaisu Almasiihu. 14 Fanufe hyema ba shagera ge labáre á higa na Dadaamiya a ƴanaa am erva á ŋa na. Fanufe hyema an hákuma na a vaktaa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na aŋkwa á njá am miya na.

15 Baɗemme á emnde á Dadaamiya na tá am haha á Aziya ƴariyaaƴa, diyakdiya ba ka keni una ŋanna. Antara ba tara Figailus antara Hairmauzhaine keni tá á ba am emnde ŋanna. 16 Amá Aunaizifaur wá, yá aŋkwa á ƴekanu barka á Yaakadada ge ŋane, antara emnde na tá am huɗe á há-aara baɗemme. Aɗaba ŋane a ekhyiyaa ervauŋɗe ba kelaazare, magaaka lyawa ɗekiɗeki ge ndavindáva, yá am daŋgay tsa. 17 Am sarte na samsa ŋane á sem Rauma, a tatayiyaa an eŋkale-aara baɗemme, a naba se beribera am tate na yá amkwa. 18 Ŋane keni a ƴánka Yaakadada. Kwakyire á slera na a maginaa ŋane am Aifaisus wá, ba ka keni diyakdiya. Sey watse á pelansepela Yaakadada vaci tsafaya.

2

Sawji á Yaisu *Almasiihu an jirire

1 Daaci ekka wá, eccena názena yá bakaná ya egdza-aaruwa: Ƴánƴa a ndzeɗaktendzeɗa ba Yaisu *Almasiihu an ŋgurna na a magaminaa ŋane aɗaba gamiyevge palle antara ŋane na. 2 Elva na ka cenanaa ázerwa, ya ɓalanaa á katafke á zlamaakelaawa na wá, ekka keni vaterteva ge emnde a jirire na ni watse tá dzegwándzegwa kwaraterse ge emnde umele keni.

3 Zlaɗa na má a fakaara Dadaamiya aɗaba zhera á Yaisu Almasiihu wá, naba ekserekse, gevge sawji á jirire, sawji á Yaisu Almasiihu. 4 Sawji á jirire wá, má á kátá háyá áza male-aatare, á duka á dem elva á emnde a ekse ɗekiɗeki. 5 Ba duksa palle ge emnde a zhagade ganakini á de icaná ware ire. Diyeddiye geni máki edda-aara magaaka názena ta kwaratersekwáre ge maganaa am zhagade-aatare, ŋane á shánka duksa na ni tá vaterte ge emnde na ta icanaa itare ire. 6 Zlaɓe ádaliye, sleherɗa na ni aŋkwa á herɗaná fe ge zanwe-aara wá, zlaya á lyevaalya ba ŋane zuŋŋwe dza á ŋgeɗepa-aara am duksa na ta halanaa am fe ŋanna. 7 Eppuwa sawari am ire á ŋa áte elva-aha ŋanna ya tsakanaa ya na, a melakumela Yaakadada am huɗe-aara ganakini ká diyeddiye baɗemme.

8 Yeheteyeha Yaisu *Almasiihu na a naba tsetaa am faya, ŋane ndza wulfe á *Dawuda na. Kwaya ŋane názu ni ya beranaa ya am labáre á higa na yá aŋkwa ɓalaná ya na. 9 Yá aŋkwa shá zlaɗa kina, náwa ta se ŋguɗiyaa am daŋgay keni, aɗaba ba una ŋanna palle. Ta give ba seke ya gu duksa mándzawe. Amá ta dzegwánka ŋguɗa elva á Dadaamiya, ŋane á zlala á ba á de katafke. 10 Aɗaba una ŋanna, ma vaatara keni yá ɓáshá ba zlaɗa ŋanna. Yá ɓashaná aɗaba emnde na tá an dzera áza Dadaamiya na, geni itare keni a sharánsha lya shifa-aatare áza Yaisu Almasiihu, a sharánsha de nja antara ŋane am ƴaikkire-aara. 11 Náwa elva a jirire zlaɓe ádaliye yá bakaná ya:

Máki emtsamimtsa kerɗe antara ŋane, ge tse keni, watse mí tsetse zlaɓe ádaliye an shifa antara ŋane.

12 Máki mí ɓasha zlaɗa wá, watse mí de nja ba kerɗe am ƴaikkire-aara keni. Amá máki ƴaminaaƴa ŋane wá, ŋane keni watse á de ƴamiyaaƴa.

13 Ma mi eptsantaa miya elva ge ɗaba ŋane keni, ŋane á eptseka elva-aara na a ndaasa áte miya na ɗekiɗeki, ŋane á taa badzanveka elva-aara.

Sleslera na shagera zláláva-aara

14 Yehateranteyeha elva-aha ŋanna ya bakanaa ya na ge emnde a fetarfe, faterfa magiya ba shagera á katafke á Dadaamiya, geni a magarka gájáwe am elva. Aɗaba gájáwe wá, á melanuka ge ura ɗekiɗeki, baira á badza emnde a eccena-aara. 15 Ekka wá, tsaatse ba shagera áte una á kataná Dadaamiya. Gevge sleslera á jirire na á maŋka zherwe am slera-aara ɗekiɗeki na. Bateránba elva a jirire na ge emnde an uŋŋule-aara. 16 Amá gájáwe wá, ekka feka we á ŋa á dem huɗe-aara, aɗaba ɓaaka nampire-aara, wayaaka Dadaamiya. Emnde a mága una ŋanna ta far ba bádza an Dadaamiya. 17 Itare ka palle, elva-aatare ŋanna á far ba za sleɗe, ba seke wige na aŋkwa á hwiya na. Tara Himainaiyus, antara Filaistus wá, tá aŋkwa am emnde ŋanna. 18 Itare wá, jaraaveje áte uŋŋule á jirire. Aɗaba ta bántsa itare ɓaaka tse á emnde am faya mazla-aara, dedda zamane-aara. Daaci emnde umele ƴaránƴa uŋŋule á Dadaamiya aɗaba lámare-aatare. 19 Amá jirire á Dadaamiya wá, njaanja degdege ba seke ekte á bere na ni an mága shagera na, ɓaaka gejava-aara. Ta puwetaa áte ekte á bere ŋanna, a ba itare: Yaakadada diyaadiya emnde-aara. Ta puwete zlaɓe ádaliye, a ba itare: Ma a ndasaa ware parakke ganakini ŋane wá, átuge Yaakadada, a maŋka mandzawire mazla-aara.

20 Am mba á emnde a berba wá, aŋkwa kazlaŋa gergere: Gahe-aha gergere antara tasa-aha gergere. Kazlaŋa ŋanna wá, umele ta maganaa an dindar antara lipela, amá umele-aha-aara wá, ta maganaa á ba an haha, antara náfa. Mága slera an kazlaŋa ŋanna keni gergere baɗemme. Kazlaŋa na an dárádza na, tá maga slera na an dárádza na an ŋane. Amá kazlaŋa na cekwa dárádza-aara na wá, tá maga slera na cekwa dárádza-aara keni an ŋane. 21 Ba duksa palle ge miya keni. Edda una an bara ervauŋɗe-aara, ŋane cuɗeɗɗe am shagerkire ŋanna yá aŋkwa á ndahaná ya na wá, ŋane an fa giraara áza Dadaamiya ba seke kazlaŋa na an dárádza na, ge maganaa slera á jirire ma vaatara keni. Aɗaba ŋane a ƴanaa ire-aara baɗemme ge Yaakadada-aara.

22 Aɗaba una ŋanna, ekka wá, kumeka názena tá kumaná dawale-aha umele an ervauŋɗe-aatare baɗemme na, njeka antara jeba á emnde ŋanna ɗekiɗeki. Ekka wá, emmága ba jirire an ervauŋɗe á ŋa palle, fetarfe an ervauŋɗe á ŋa palle, emmága wáyávire, njawinja lapiya antara emnde na an bárá ervauŋɗe-aatare, tá aŋkwa á ŋala Yaakadada. 23 Amá máki tá gá jawe am fida ba dey emnde, bi tá gá jawe arge náza laakire ba dey, duka á dem huɗe-aara ɗekiɗeki. Aɗaba diyakdiya geni á sa ba dágala. 24 Sleslera á Yaakadada wá, á zlayánka dágala. Ŋane wá, shagera a gevge slefaterá ervauŋɗe ge emnde baɗemme, slekwaraterse duksa an uŋŋule-aara, slekemaare áza emnde baɗemme. 25 Ŋane wá, a kwaratersekwáre duksa an shagerire á ervauŋɗe ge emnde na tá nyanya elva-aara na keni, ámbane watse Dadaamiya á magateránmaga ŋgurna, tá de diyeddiye jirire, tá de maga tuba. 26 Daaci estuwa, watse tá diyeddiye názu am shifa-aatare, watse tá sesse am zlegde na a tsagwaɗatervaa Shaitaine, ma uwe keni tá maganá á ba áte náza-aara na.

3

Názu watse á magava má herzhapteherzhe zla á duniya

1 Diyeddiye ganakini má herzhapteherzhe zla á duniya wá, watse aŋkwa sarte-aha na ni zlazlaɗa jipu na. 2 Aɗaba baɗemme á emnde, ma ware keni watse á dzámá ba ire-aara palle, emnde tá de gevá emnde a wáyá shuŋgu an ervauŋɗe-aatare baɗemme, tá de maga ba kurávire antara gálá ire, tá de valya elva mándzawe áte Dadaamiya, tá de fatersarka ge dada-aha-aatare antara mama-aha-aatare ɗekiɗeki. Ma tá melaterumele emnde umele keni, tá de slafateránka we, tá de feka zherwe áte názu am dalbe á Dadaamiya ɗekiɗeki. 3 Emnde tá de gevá mándzawe-aha á ba am huɗe á há-aatare keni, watse ɓaaka zevarzire ázetare ɗekiɗeki, tá de valya ba elva mándzawe, watse slera-aatare ba dágala. Emnde tá de tsufeteka we-aatare ɗekiɗeki, ervauŋɗe-aatare á de ƴanaaƴa jirire ba ɗekiɗeki. 4 Zlaɓe ádaliye, emnde tá de ndaha ba elva á fitenire áte ura, tá de dzameka názu á katafke watse á saterná mága-aatare ŋanna, itare tá de gálá ba ire, tá de ɗaba ba emtakire á duniya arge ɗaba Dadaamiya. 5 Jeba á emnde ŋanna wá, watse ta ba seke emnde á Dadaamiya ɗeme, amá wá, eksaranteka hákuma-aara ganakini á gatervege emnde-aara á ba an jirire. Ekka wá, njauka antara jeba á emnde ŋanna ɗekiɗeki.

6 Jeba á emnde ŋanna wá, ba kina keni emnde umele-aatare tá ámberá á ba ŋgyaŋgye á dem huɗe á há á emnde an nasherire, tá de zlerma ŋwasha na tsemarka ire-aatare na, ganakini tá lyevaalya elva-aatare, tá maga ba názena á kataná ire-aatare na, tá tegaavka an haypa ɗekiɗeki. 7 Ŋwasha ŋanna keni ba kelaazare tá tsaha ba duksa tsa, amá tá cenvaaka jirire á Dadaamiya ɗekiɗeki. 8 Emnde a de zlerma ŋwasha ŋanna wá, ta ƴanaa á ba an ervarva jirire á Dadaamiya ba seke náza tara Yannais antara Yambairais na ndza ta ƴaa elva á Muusa werre na. Emnde ŋanna badzavbadze eŋkale-aatare, tá fetarka an uŋŋule-aara ɗekiɗeki. 9 Amá watse tá zlaleka á de katafke an slera-aatare ŋanna, aɗaba watse kwakya emnde na tá de diyeddiye ŋguɗiyire na tá maganá itare, ba seke una ndza ta disaa emndu werre náza á tara Yannais, antara Yambairais na.

Tsaatse á ba áte názena ka tsasaa ka

10 Amá ekka wá, diyakdiya názu yá aŋkwa á kwaratersa ya ge emnde, ba palle keni á keɗakarka ɗekiɗeki. Zlalava-aaruwa, názu yá kwamaná ya am slera-aaruwa, fetarfire-aaruwa an Dadaamiya, farvauŋɗe-aaruwa, wáyáva-aaruwa, ira dzaŋdzaŋire-aaruwa am elva á Dadaamiya, baɗemme diyakdiya. 11 Zlaɓe ádaliye, ekka diyakdiya palasa na ta magiyaa emnde, antara zlaɗa-aha-aaruwa umele am Antakiya, antara am Ikauniya, ira am Listira. Ma nanánna zlaɗa keni, eŋzliseŋzle Yaakadada am zlaɗa-aha ŋanna baɗemme. 12 Ɗeme keni wá, emnde na ni garevge palle antara Yaisu *Almasiihu tá kátá njá áte una á kataná Dadaamiya wá, itare tá nanna palasa áza emnde. 13 Amá emnde a mándzawe antara ŋguɗi-aha ŋanna wá, ɓaaka tsemartse-aatare ɗekiɗeki, zlalava-aatare á de far ba bádza, aɗaba á keɗaterá shaitaine, lauktu itare keni tá de keɗa emnde umele ŋanna.

14 Amá ekka wá, tsaatse á ba áte názena ka tsasaa ka, ka lyevaa an ervauŋɗe á ŋa palle na. Aɗaba diyakaterdiya emnde na ni ta kwaraksekwáre na, diyakdiya ganakini ta kwaraksaa á ba an ervauŋɗe-aatare palle. 15 Tsaatse á ba áte názena ka tsasaa ka, aɗaba ka waltaa á ba an diya názu am wakita á Dadaamiya. Daaci wakita ŋanna á dzegwándzegwa vakte eŋkale ge ɗaba uŋŋule a lya, ganakini a lyakaalya Dadaamiya aɗaba fetarfire á ŋa áte Yaisu *Almasiihu. 16 Baɗemme á duksa na ni ta puwetaa am wakita á Dadaamiya na wá, a baternaa ba ŋane an hákuma á Sheɗekwe-aara ge emnde ŋanna. Á kwaramisá ba wakita ŋanna jirire á Dadaamiya, á maraná ŋane haypa-aha á miya, á tsamimare ba ŋane am bádza-aha á miya, á kwaramisá ŋane zláláva a jirire na á kataná Dadaamiya. 17 Baɗemme á una ŋanna wá, ba ganakini ura á Dadaamiya wá, a jerka duksa mándzawe áte ŋane. Ma vaatara keni ŋane wá, á njá á ba am niya á mága duksa shagera.

4

1 Náwa názu yá ndaaka ya aɗaba Dadaamiya, antara aɗaba Yaisu *Almasiihu na watse á kyáná ŋane shairiya á emnde a faya, antara náza á emnde na tá an shifa baɗemme na. Yaisu wá, ba jirire watse á sawa, á se maga sleksire-aara. Yá aŋkwa á ndaaka aɗaba una ŋanna: 2 Ekka wá, ndaternda ka ba elva á Dadaamiya ge emnde an ndzeɗa á ŋa baɗemme, a kezlaraŋka elva á ŋa ɗekiɗeki. Wayarwáyá an wayarka keni naba ndaterndaa ka, marateránmára haypa-aha-aatare ba parakke, valaterarvale ba shagera, fateremfa ndzeɗa am vuwa, kwaratersekwáre duksa á ba an farvauŋɗe. 3 Emmága una ŋanna. Aɗaba aŋkwa á sawa sarte na ni watse emnde tá ceneka jirire na tá de kwaratersekwáre ɗekiɗeki. Watse hyema-aatare á kátá cena ba shagerkire na tá kataná itare, daaci watse tá jáháva á ba á deza malum-aha á fida na tá kwaraterse ba názena emtake am hyema-aatare na. Malum-aha ŋanna keni watse ta vayye jipu. 4 Watse emnde tá ceneka jirire mazla-aara, watse tá jáháva á ba áza emnde a ɓálá fida ŋanna. Una ŋanna názena tá de fa hyema emnde ge eccena-aara. 5 Amá ekka wá, tsaatse á ba áte slera á ŋa, eɓɓálá labáre á higa. Gevge slefarvauŋɗe am zlaɗa, maganaamaga slera na a fakaara Dadaamiya baɗemme.

6 Náza-aaruwa wá, yá haraaka kwakya mazla-aara, zlauzla sarte-aaruwa, yá de gevá ba seke sadake na tá vante ge Dadaamiya na. 7 Iya zlanuzle am wáva-aaruwa á ba an uŋŋule-aara am slera á Yaisu *Almasiihu. Magannaamaga názena a fiyaara Dadaamiya, ganevge ba seke edda una ni a icanaa ŋane ire am zhagade, ganakini watse á de icaná ware ire. Kezlananveka fetarfire-aaruwa áte názena mi fetaare átekwa. 8 Kina wá, tá aŋkwa ufiyá an laɗa na tá de tegater ge emnde a jirire vaci shairiya. Laɗa ŋanna á de vitá ba Yaakadada an erva-aara, ŋane edda á shairiya á jirire. Á de vite ge iya ka palle, amá ge emnde na ni wayaawáyá ervauŋɗe-aatare an sawa-aara baɗemme.

Ba Yaakadada palle una aŋkwa antara Paul

9 Emmága watsewatsire se beribera áhuna, shekwaaka ɗekiɗeki. 10 Ƴiyaaƴa Daimas zlazlálá á dem Taisalauniki, aɗaba ŋane a hayaa ba duniya na. Kairaiskais wá, ŋane a dem Galatiya. Titus a dem Dalmatiya. 11 A juwa ba Lukas palle ázerwa. Má ká sawa ŋanna wá, siyánsa Markus am erva, aɗaba ŋane á meliyumele jipu am slera-aaruwa. 12 Tikikus wá, ŋane ya ɓelanaa ba iya á dem Aifaisus. 13 Má ká sawa wá, dedde á kya Terauwas, lyivaalya naŋgyuwe á ekhye-aaruwa ya ƴanaa am mba á Karpus, haliyantehálá antara wakita-aha-aaruwa keni aŋkwa ya ƴanaa áhuwa. Wakita-aha ŋanna, kwakya-aara yá kátá ba una-aha na ta maganaa an gwagwa na.

14 Alaikzandere edda á egzla wá, magiyánmaga emtaŋkire kwakya. Duksa na a magitaa ŋane na wá, sey á de kyaná ba Dadaamiya shairiya-aara. 15 Ettsufa ire á ŋa. Ekka keni á de magaktemága ba estuwa. Aɗaba ŋane ƴanaaƴa ervauŋɗe-aara elva na mi kwaratersaa miya ge emnde na.

16 Vacite na ta di ge zuŋŋwire á de katafke á shairiya ganakini yá ndaasende jirire-aaruwa wá, palle á ura a tsifetse ɓaaka ɗekiɗeki, baɗemme á emnde ƴariyaaƴa. A dateránda Dadaamiya gabera. 17 Amá wá, ndza aŋkwa Yaakadada antara ya, a vitaa ŋane ndzeɗa. An ndzeɗa na a vitaa ŋane, ya magaa waazu á elva-aara baɗemme á dem hyema á emnde a larde gergere. Eŋzliseŋzla Yaakadada am mbuwe á ervare. 18 Ɓaaka shaige-aaruwa ɗekiɗeki, ma am lámare-ara keni á de ŋezliseŋzla Yaakadada, á diyaada ba lapilayye á dem zlanna-aara am samaya. Ƴaikkire ba náza-aara palle, dem ba ge ɗekiɗeki. *Aamin.

Paul aŋkwa á gater use-aara ge emnde umele keni

19 Gaterga use-aaruwa ge tara Akilas, antara mukse-aara Piriskila, ira emnde á Aunaizifaur. 20 Airastus, ŋane aŋkwa am Kaurintus duksa-aara. Tauraufimus wá, ya ƴanaa am Milaitus aɗaba á wáná vuwa-aara.

21 Emmága watsewatsire ganakini ká saasa á sehuna lauktu á sawa sarte á ekhye.

Tá aŋkwa á gak use-aatare tara Aiwbulus, Pudais, Linus, Kalawdiya, antara egdzar mama-aha á miya emnde a fetarfe na tá áhuna baɗemme. 22 A njiinja Yaakadada antara ka. A magakuránmaga Dadaamiya ŋgurna ma ge ware á kure keni baɗemme.

Titus

1

2

3

Wakita na a puwantaa Paul ge

TITUS

1

Ga use á Paul ge Titus

1 Wakita na yá aŋkwa á puwetá ba iya Paul, ya nave á Dadaamiya, ya sleɓela á Yaisu *Almasiihu. Slera-aaruwa wá, ya se melateru ge emnde na a dzeratersaa Dadaamiya na, geni tá de fetarfe áte ŋane, ira tá diyeddiye zlaɓe jirire-aara. Jirire-aara ŋanna maa, á fa ura áte uŋŋule á Dadaamiya. 2 Ate uŋŋule á Dadaamiya ŋanna maa, emnde ta naba diyeddiye geni sharansha shifa na á zleka na. Aɗaba Dadaamiya wá, ŋane á iceka fida ɗekiɗeki, ndza a ŋguɗateraa namána-aara ge emnde, kwaye am fakte á duksa baɗemme, geni tá de shá shifa ŋanna. 3 Ba samsa sarte na ndza a fanaa ŋane na wá, a naba jesarehe ge shifa ŋanna am elva-aara na tá aŋkwa ɓalaná emnde-aara na. Ge iya keni a fiyaare ba Dadaamiya na Slelyamilya na slera á de ɓalatera elva ŋanna ge emnde umele keni.

4 Yá aŋkwa puwakta ge ekka Titus, ekka na gakevge ba seke egdza-aaruwa, aɗaba má áte barama palle am elva á Yaisu *Almasiihu. Tara Eddemiya Dadaamiya tá antara Yaisu Almasiihu Slelyamilya, a magarakanaamaga ŋgurna, a varakteva hairire.

Slera á Titus am larde á Kairaita

5 Ndza ya ƴakaa am Kairaita geni ká tsatsanaatsatse názena ndza jauje na, ira ká ɓazlaterɓázla male-aha á aiklaisiya am ekse-aha baɗemme ba seke una ya ndakndaa na. 6 Má ká fá ura am malire á aiklaisiya wá, sey ká fa edda una ɓaaka duksa mándzawe am ŋane, zhele á mukse palle, egdzara-aara keni fartarfe áte Yaisu *Almasiihu, shagera zlalava-aatare keni. Daaci emnde tá taa shánka duksa mándzawe áte itare, tá aŋkwa nanna geni egdzara ŋanna tá aŋkwa fansarfe ge eddetare. 7 Male am aiklaisiya wá, ŋane sleslera á Dadaamiya. Aɗaba una ŋanna, sey ká fá ba edda una ɓaaka duksa mandzawe áte ŋane. Á taa gevka an edda una á kátá gálá, bi slervauŋɗe, bi slembazla, bi sledágala an emnde, bi sletataya nalmane an zlerma. 8 Sey edda una á lyiya wayve-aha-aara an higa, á kátá mága ba shagerire. Adaliye, sey sleŋkale antara slejirire, slecuɗeɗɗe, á ŋanaaŋa vuwa-aara. 9 Male á aiklaisiya wá, sey edda una ŋanaaŋa jirire á elva á Dadaamiya na má aŋkwa kwaratersá miya ge emnde na. Daaci ŋane keni á dzegwándzegwa vaterte ndzeɗa ge emnde umele keni an elva ŋanna, á naba dzegwándzegwa ndaterndaha ba parakke haypa-aatare ge emnde na kwalarevkwale jirire á Dadaamiya na keni.

10 Ɓazlaterɓazla á ba áte una yá aŋkwa ndakndaa na, aɗaba tá vayye jipu emnde na degdege ire-aatare, tá tsáká ba elva na ɓaaka sera-aara ɗekiɗeki na, tá keɗa ba emnde an ŋane. Jeba á emnde ŋanna vayya ba Yahudiya-aha na ta bantsa itare: sey emnde tá demda am sheɗekwe na. 11 Daaci male-aha á aiklaisiya-aha wá, sey tá ndaternda ba parakke ge Yahudiya-aha ŋanna geni a ɗaruɗe we-aatare ba tseriyye, aɗaba tá wesha emnde kwakya am mba-aha-aatare an elva-aha-aatare ŋanna. Elva na tá aŋkwa kwaratersá itare ge emnde na wá, una zlayeka ɗekiɗeki, tá zlerma ba shuŋgu an ŋane. 12 Ndza aŋkwa ura Kairaita umele nabi wá, ba ŋane keni a ba ŋane: Emnde a Kairaita tá njá á maga ba fida, ta ba seke dabba-aha an mandzawire, ta emnde a masefe zlaɓe ádaliye, ɓaaka nampire-aatare ɗekiɗeki, slera-aatare ba huɗe. 13 Elva a nabi ŋanna wá, ba jirire. Daaci ekka wá, valaterarvala ba shagera ge jeba á Kairaita-aha ŋanna, lauktu itare keni tá de ɗaba Dadaamiya á ba an jirire. 14 Ɓelaternaaka una sey ba ka ndaterndaha geni á ɗabarka elva á eggye-aha á Yahudiya-aha antara naɗe-aha á emnde na tá ɗabeka jirire á Dadaamiya na. 15 Emnde na dzayye ervauŋɗe-aatare á katafke á Dadaamiya wá, ma jeba-ara keni, tá slaslanu ba ge cuɗeɗɗire. Amá emnde na fartareka áte Dadaamiya wá, ervauŋɗe-aatare daŋŋwe, ma jeba-ara keni itare tá slaslanu ba ge daŋŋwire. Baɗemme á názena tá slaslana itare am ervauŋɗe-aatare, antara názena tá maganá itare, duksa á zherwe baɗemme, amá ɓaaka lambe-aatare ge itare. 16 A ba itare ta emnde á Dadaamiya, amá názena tá maganá itare wá, shagerka ɗekiɗeki. Daaci tá dise á ba áte una ŋanna emnde geni itare ɗabarka Dadaamiya. Aɗaba tá fansareka ɗekiɗeki ge ŋane, ta kelaade-aha jipu am ice-aara, tá taa maganaaka duksa shagera.

2

Náwa tá ɗabaná estuwa emnde uŋŋule á Dadaamiya

1 Amá Titus ekka wá, kwaratersekwáre ka ba jirire á Dadaamiya ge emnde. 2 Bateránba ge emgyegwar zála geni a garevge emnde a eŋkale, a magarmága duksa á ba áte uŋŋule-aara, a kwararukwáre vuwa-aatare am duksa baɗemme, a garevge emnde a wáyáva, emnde a farvauŋɗe antara emnde a fetarfe. 3 Ba estuwa ge emgyegwar ŋwasha keni, naba ndaternda ka geni a magarmága názena á kataná Dadaamiya. A ɓalarka paysaɗa, a garevka emnde a mbazla, amá a kwararatersekwáre zláláva na shagera ge emnde umele keni. 4 Má emgyegwar ŋwasha tá nja estuwa, ŋwasha umele keni tá de tsahese áte itare geni tá wayaná estara emnde zala-aha-aatare, ira egdzara-aatare. 5 Zlaɓe ádaliye tá de tsahese mága eŋkale á jirire am duksa baɗemme, tá de dzegwándzegwa ŋá vuwa-aatare, tá de gev ŋwasha jirire am huɗe á há-aatare, tá de fatersare ge zala-aha-aatare. Daaci má zlalava-aatare gevge estuwa, emnde keni tá de ndaaka elva mándzawe áte elva á Dadaamiya.

6 Ba estuwa ge dawalaa keni, naba ndaternda geni a garevge emnde a eŋkale am duksa baɗemme. 7 Ekka keni sey ká maga ba duksa na ni watse shagera na, lauktu dawalaa umele keni tá de ɗaba ba sera á ŋa. Máki ká aŋkwa kwaraterse duksa, kwaratersekware á ba an jirire, an eŋkale á ŋa baɗemme. 8 Kwaratersekware jirire á Dadaamiya ge emnde, áte una ni ɓaaka ura á de epsawa elva á ŋa ŋanna, daaci emnde na tá kátá nyanya elva á ŋa na keni, tá de háslá ba itare, aɗaba tá de shanka duksa mándzawe áte miya.

9 Ba estuwa ge nave-aha keni, naba ndaternda geni a faratersarfe ba kelaazare ge dada-aha-aatare, a magarateránmaga názena tá kataná itare na, a kwalarevka elva-aatare ɗekiɗeki. 10 A ilarka egdzar duksa-aha-aatare. Arge una ŋanna wá, itare a magarmága ba slera-aatare, daaci tá de dise áte una ŋanna dada-aha-aatare geni dzayye ervauŋɗe-aatare. Má tá nja estuwa, emnde tá de fa zherwe áte elva á Dadaamiya Slelyamilya na má aŋkwa ndaná miya na.

11 Shagera emnde a fetarfe tá njá áte una yá aŋkwa ndakndaha na, aɗaba Dadaamiya keni marsemare ŋgurna-aara áte ice á emnde baɗemme, geni ŋane wayaawaya á lyamiyaalya. 12 Dadaamiya a magamiyaa ŋgurna estuwa na wá, daaci aɗaba ŋgurna ŋanna wá, má dzegwándzegwa ƴá mága názu wayaaka ŋane, ira shagerkire na á kataná ervauŋɗe á emnde am duniya. Am zamane á miya kina na wá, gaumiyevge emnde a eŋkale, emnde a jirire, emnde a mága namaari á Dadaamiya. 13 Magaumimága una, ge páká háre ƴaikke na má tamáná miya ge de higa am huɗe-aara na. Amaana: Vaci sleksire á Dadaamiya, vaci sawa á Yaisu *Almasiihu na Slelyamilya. 14 Ŋane a naba emtsehe aɗaba miya, geni a varamisevare am haypa á miya baɗemme, geni a gamiyevge emnde cuɗeɗɗe á katafke-aara, mí higa ge mága shagerire.

15 Kwaye ŋane duksa na ká de kwaratersá ka ge emnde. Adaliye: fateremfa ndzeɗa am vuwa ge emnde na tá aŋkwa cenakvaara elva na, naba valaterarvala ge emnde na tá cenka elva á ŋa na keni. Má ká ndaha elva, ndaterndaha á ba an hakuma, a epsawaraŋka ɗekiɗeki.

3

Zlalava á emnde na sharansha shifa aŋwaslire

1 Yehateranteyeha ge emnde a fetarfe geni a faratersarfe ge slekse-aha á larde, antara male-aha á ekse, a magarka garɗire am názena tá ndaná itare, amá ma vaatara keni a magarmága niya á mága názu shagera. 2 Bateránba zlaɓe ádaliye geni a valyarka elva ƴaiƴaihe áte ura, a dagalarka an emnde. Itare wá, a garevge emnde a kemaare, a farfa dárádza áte emnde umele keni.

3 Ba miya keni ndza cekwa eŋkale á miya werre, ndza má fansareka ge ura ɗekiɗeki, ndza má an keɗa áte uŋŋule á jirire, ndza má maga ba shagerkire á duksa na á kataná ervauŋɗe á miya, ndza ma emnde a mándzawe, ndza má shelha áte duksa á ura, ndza má hayánka emnde ɗekiɗeki, itare keni tá hayámika. 4 Ma ndza má maga ba una ŋanna keni, am sarte na hyephye sarte á Dadaamiya Slelyamilya wá, a naba maramiya kwakyire á kemaarire-aara geni ŋane wayaawáyá emnde baɗemme. 5 Daaci a naba lyamisehe. A lyamise aɗaba mi maganaa duksa ka, a lyamise aɗaba kwakya zevarzire-aara. An hakuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe a baramise haypa am ervauŋɗe, a yamise ge buwire, geni má shansha shifa aŋwaslire. 6 Dadaamiya a vamite Sheɗekwe-aara ɓaaka zlakta-aara á kya erva an Yaisu *Almasiihu Slelyamilya. 7 A magamiyaa ŋgurna geni mí gevge emnde a jirire á katafke-aara, má de shansha shifa na á zleka na keni ɓaaka shaige-aara. 8 Baɗemme á elva-aha ŋanna, ba jirire. Wayanwaya ka ndaterndaha ba kelaazare ge emnde a fetarfe, geni a magarmága duksa áte uŋŋule-aara. Mága duksa an uŋŋule-aara wá, shagera a naba melaterumele ge emnde umele keni. 9 Má emnde tá maga ga jawe am dagave-aatare wá, feka we á ŋa am huɗe-aara. Ma tá ga jawe arge ɗabava á eggye-aha werre, ma arge naɗe-aha á Yahudiya-aha keni, feka we á ŋa á dem huɗe-aara ɗekiɗeki, aɗaba ɓaaka nampire-aara. 10 Má jerje sletega ye á emnde, naba valarvale ge edda-aara. Má zlaɓe á ƴanka wá, valarvale ge buwire. Má á cenka ɗekiɗeki wá, ɗabeka tate-aara. 11 Ba ekka keni diyakdiya geni jeba á emnde ŋanna jaraaveje áte barama á Dadaamiya, itare mbarsembe mága mandzawire, haypa-aatare á sheɓeka ɗekiɗeki.

Ga use á Paul am halavuwa á elva-aha

12 Náwa watse yá ɓela ura á dezekure, bi Artaimas bi Tikikus. Má daada wá, ettataya pute ba watsewatse ge dezeruwa am Nikaupaulis. Náwa njanantenja átekwa, geni yá de njá áhuwa am sarte á ekhye. 13 Melaterumele ba shagera ge tara Zainas ŋane una edda á shairiya, tá antara Apaulaus, geni a ektsaterareka náza a ja wedere-aatare am shula má tsarettse azekure. 14 Emnde a miya keni, sey a tsartsaha mága slera á maggwire, lauktu tá de mbesembe itare keni melateru ge emnde na cekwa ndzeɗa-aatare ge ja wedera á jirire. A magarmaga una ŋanna geni zlaláva-aatare a gevka ba dey.

15 Baɗemme á emnde na ŋa kerɗe áhuna tá aŋkwa gak use-aatare. Gaterga use-aaruwa ge egdzar mama-aha á miya am fetarfire. A hyantehye Dadaamiya ŋgurna-aara áte kure baɗemme á kure.

Filaimaun

Wakita na a puwantaa Paul ge

FILAIMAUN

1

Ga use á Paul ge Filaimaun

1 Ba iya Paul yá am daŋgay aɗaba slera á Yaisu *Almasiihu, ŋá aŋkwa puwaktá wakita na antara egdza emmemiya Timaute, ŋá puwakante ge ekka Filaimaun, ka ura á ŋere, slera á miya palle na. 2 Ŋá puwakurte ge kure antara egdza emmemiya Afiya antara Arkipus ŋane una palle á miya am wáva ge mága slera á Yaisu Almasiihu, ira emnde na tá jáhava am mba á ŋa ge cena waazu na baɗemme. 3 Eddemiya Dadaamiya antara Yaakadada Yaisu Almasiihu a magarakuránmaga ŋgurna, a varakurteva hairire.

Fetarfire antara wayavire á Filaimaun

4 Ba kelaa ma yá aŋkwa á maga maduwa-aaruwa ádeza Dadaamiya wá, yá slafaná we-aaruwa jipu aɗaba ka am maduwa-aaruwa. 5 Aɗaba cenanáncena labare á ŋa ganakini vakanteva ervauŋɗe á ŋa baɗemme ge Yaakadada Yaisu *Almasiihu, wayakaterwaya jipu emnde na ta fetaare áte ŋane baɗemme. 6 Aɗaba una ŋanna, yá aŋkwa ŋala Dadaamiya jipu geni ba seke una ni gakevge palle antara ŋere áte barama á Yaisu Almasiihu na wá, yá aŋkwa á ŋala Dadaamiya geni de ba á katafke keni ka emmága ba estuwa. Yá ŋala zlaɓe, ganakini ká diyeddiye shagerire á názena ni mi shanaa miya áza Yaisu Almasiihu na. 7 Egdza emmeruwa, higantehiga jipu arge wayavire na ká aŋkwa maganá ka áte emnde a fetarfe na. Una ŋanna á vite ndzeɗa jipu ge iya aɗaba fakateremfa ndzeɗa am vuwa ge emnde a fetarfe kwakya.

Paul á slapala Filaimaun arge Unaizimus

8 Yá ŋaláká aɗaba una ŋanna geni ká maga názena yá ndaaka ya. Am ganevge ya sleɓela á Yaisu *Almasiihu na wá, yá naba ndaknda názena ká maganá ka baɗemme. 9 Amá wá, yá bakanka áte una ŋanna, ya ŋaláká á ba an ŋala an martaapire na am dagave á miya. Iya Paul wá, ganevge emgyegwe a zhele, amá yá am daŋgay aɗaba slera á Yaisu Almasiihu. 10 Yá aŋkwa slapala Unaizimus ázeŋa, aɗaba ŋane gevge ba seke egdza-aaruwa am daŋgay áhuna, iya ganevge ba seke eddeŋara am elva á Yaisu Almasiihu. 11 Werre wá, ndza magakánka nampire, amá kina wá, antara ba iya keni á de magamiyánmaga nampire kwakya.

12 Daaci kwaye yá eptsaká egdze ŋanna á dezeŋa, amá ba seke ya duwaa ba ya an ire-aaruwa. 13 Am nja-aaruwa kina áhuna am daŋgay aɗaba elva á Yaisu Almasiihu na wá, wayanwáyá á meliwa ŋane am kela á ŋa, 14 amá wayanka yá maganá áte namaari-aaruwa, yá hyakareka an ndzeɗa geni ká magiyá shagerire. Arge una ŋanna wá, meliyumele ba ka áte waya á ervauŋɗe á ŋa.

15 Yalla a maganaa ba Dadaamiya ɗeme pakyave á kure antara Unaizimus na, geni á de eptsa zlaɓe ádaliye á de mba á ŋa, kwa de nja kerɗe náza ba ge kelaazare. 16 Ma ŋane náve keni wá, kina wá, gevka seke náve mazla-aara, gevge egdza emmemiya. Iya wá, wayanwaya jipu, amá ká de wayaná ba ka kwakya-aara. Zuŋŋwe wá, ká de wayaná aɗaba náve á ŋa. Adaliye, aɗaba ŋane gevge egdza emmeŋa am elva á Yaisu Almasiihu.

17 Ba seke una ni diyakdiya aŋkwa urire á miya na wá, lyevaalya ŋane, ba seke ka lyevaa ba iya. 18 Aŋkwa haypa a gakuwaa ŋane emtu? Emtu aŋkwa duksa á ŋa ká ɗabaná ka ázeŋara emtu? Máki aŋkwa wá, naba ndinda, ká zhárá ba iya. 19 Am tate na náwa ŋane na wá, yá aŋkwa á puwetá ba iya Paul an erva-aaruwa, geni ya jiranvejire elva-aaruwa na, yá de pelaksepele ba jirire. Amá wá, zlaya á ŋa-ka ni ká ndaviyu duksa ge iya. Aɗaba shifa á ŋa na ka shanaa ka aŋwaslire na keni, ya melakuwa ba iya ŋanna. 20 Ba estuwa egdza emmeruwa, yá ŋaláká aɗaba Yaakadada, tasle á ŋa maginaamaga názena yá kataná ya ázeŋa na, cekinaaceka higa-aaruwa. Aɗaba dagave á miya antara ka am elva á Yaisu Almasiihu wá, gamiyevge ba palle.

21 Ba lauktu yá puwakte wakita na keni wá, diyandiya gánakini ká de kwaleka, baira ɗeme ká de januje ka am una yá kataná ya. 22 Má daada Unaizimus á dem huɗe á há á ŋa wá, tsatsinaatsatse sleɗe-aaruwa keni, aɗaba aŋkwa tama-aaruwa geni Dadaamiya á de lyevaalya ŋála á kure, á de maginaamaga ŋane pute geni yá daada ádezekure.

Ga use á Paul am halavuwa á elva-aha

23 Áŋkwa á gak use-aara Aipafras na ŋá am daŋgay kerɗe aɗaba elva á Yaisu *Almasiihu na. 24 Tara Markus antara Aristarkus, an Daimas an Lukas, itare ta emnde na slera á ŋere palle, itare keni tá aŋkwa á gak use-aatare. 25 Yaakadada Yaisu Almasiihu a vakurteva hairire-aara.

Ibraniŋkau-aha

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Wakita na a puwatertaa ura umele ge

EGGYE-AHA Á IBRAHIMA

1

Dadaamiya á bamiya elva an we á Egdza-aara

1 Ndza werre wá, Dadaamiya a ndater elva ser kwakya ge eggye-aha a miya an we á nabi-aha, ndza a ndater elva an pute gergere kwakya. 2 Amá am kinire na wá, Dadaamiya aŋkwa á bamiyá elva an we á Egdza-aara. A nderaa duksa baɗemme keni á ba áte erva an Egdza-aara ŋanna. Ndza a eksesaa ba ŋane geni á de kwaraná ŋane duksa baɗemme. 3 Tá zharaná am ŋane emnde ƴaikkire antara njá á Dadaamiya baɗemme. Duksa baɗemme njaanja an uŋŋule-aara na wá, á ŋana ba ŋane an hakuma á elva-aara. A magaa pute geni emnde tá sesse am ervauŋɗe á Dadaamiya, tá gevge emnde cuɗeɗɗe. Am iga a una ŋanna maa, a zlalehe á dem samaya, aŋkwa á nja am naɗafa á Dadaamiya, slekse arge duksa baɗemme.

Yaisu ŋane male arge malika-aha baɗemme

4 Dadaamiya a ganve Egdza-aara male arge malika-aha baɗemme, a vante zhera na jauje ge náza-aatare baɗemme. Aɗaba a ɗetaa ŋane Egdza-aara. Daaci a jateru an una ŋanna ge malika-aha. 5 Aɗaba ɓaaka malika na Dadaamiya a banaa: Ba ekka una ka egdza-aaruwa, iya keni ya Eddeŋa. Amá a banaa una ge Yaisu. Zlaɓe ádaliye, ɓaaka malika na ndasenda Dadaamiya áte ŋane: Yá de gev Eddeŋara, ŋane keni á de gev egdza-aaruwa. 6 Amá am sarte na átira ɓela Egdza-aara na, gevge ba seke makaji-aara na wá, á ba ŋane: Baɗemme a malika-aha-aara tá de kezlan ugje ge ŋane. 7 Á ba Dadaamiya áte malika-aha wá: A fater ba ge maganaa slera, itare ta ba seke effeƴa antara nara á kárá. 8 Amá áte Egdza-aara wá, á ba ŋane:

Ámbarka á ŋa Dadaamiya, sleksire á ŋa á de zleka ɗekiɗeki. Ká de maga sleksire á ŋa an jirire.

9 Ekka wá, wedere á ŋa ba jirire, ƴakanaaƴa mandzawire. Aɗaba una ŋanna, a eksaksehe ge Dadaamiya á ŋa, a gakve male arge emnde á ŋa baɗemme, a geɗaktehe, ervauŋɗe á ŋa ba seke nama.

10 Adaliye a ba ŋane á ba áte Egdza-aara ŋanna:

Yaakadada, am fakta, ba ekka una ka nderaa haha, samaya keni ba slera á erva á ŋa.

11 Baɗemme á duksa-aha ŋanna tá de zlauzle, amá ekka wá, ká nja dem ba ge ɗekiɗeki. Baɗemme a duksa-aha ŋanna tá de gevge emgyegwe ba seke kacakaca,

12 ká de takwalatertakwala ba seke bagwadza, ká de keɗanaakeɗa daradza-aatare, amá ekka wá, ká nja dem ba ge ɗekiɗeki, ɓaaka halavuwa á shifa á ŋa.

13 Ɓaaka malika na Dadaamiya a banaa:

Sawa, njinja am naɗafa-aaruwa, yá gatervege kelaade-aha á ŋa náza puwa sera á ŋa.

Amá a banaa una ŋanna ge Egdza-aara. 14 Malika-aha wá, itare ta ba emnde a slera á Dadaamiya, Dadaamiya á ɓelaterɓela, tá de melateru ge emnde na ni tá de lyelye shifa-aatare.

2

Faumifa hyema áte uŋŋule a lya na a maramiyaa Dadaamiya

1 Aɗaba una ŋanna faumifa hyema ba shagera áte elva na mi cenanaa miya geni a dzalamiyefka áte uŋŋule. 2 Aɗaba werre wá, ndza ta se ɓalanaa ba malika-aha labare na gevge jirire na, daaci ma ware una cenaaka, fansareka na, ŋanaaŋa Dadaamiya an shairiya. 3 Náza á miya wá, a tsaaka an una ŋanna. Mí de shaná estara kena shifa á miya, má mí feka hyema am elva a lya shifa na a sanaa ba Yaakadada Yaisu an ire-aara na? Emnde na ta cenanaa á ba an hyema-aatare wá, ndaramindaha geni elva ŋanna jirire. 4 Dadaamiya keni a naba maresehe seydire á elva ŋanna an nalaama-aha, an najipu-aha, antara duksa gergere ta maganaa emnde ŋanna an hakuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na a vatertaa Dadaamiya an namaari-aara.

Yaisu wá, Slelya á emnde ba ŋane

5 Dadaamiya vaterteka ɗekiɗeki ge malika-aha geni tá de kwaraná itare duniya na á de sawa, mí ndahaná miya na. 6 Amá aŋkwa am wakita á Dadaamiya, a bantsa ura umele:

Ázara urimagwe keni, geni ka Dadaamiya, ká dzámá ŋane? Urimagwe keni duksa he, geni ká fanu hyema?

7 Ka naba ganaahe emtsaaɗe cekwaaŋguɗi á katafke á malika-aha, ádaliye ka vante ƴaikkire antara dárádza.

8 Ka ƴaa duksa baɗemme am erva-aara.

Má Dadaamiya a ƴaa duksa baɗemme am erva-aara wá, amaana ɓaaka duksa ɗekiɗeki ni ŋane á kwareka na. Amá am kinire na wá, mí nánka emtsaaɗe sleksire-aara na á kwárá duksa baɗemme na. 9 Diyamidiya geni duksa baɗemme á kwaraná ba Yaisu, amá a naba ganaahe ge Dadaamiya am sarte cekwaaŋguɗi á katafke á malika-aha, geni á emtsamtsa am sleɗe á emnde baɗemme. Una ŋanna keni Dadaamiya a magateraa ba ŋgurna ge emnde. Daaci Dadaamiya a vante ƴaikkire antara darádza ge Yaisu aɗaba a shu zlaɗa, a eksar emtsa ŋanna. 10 Duksa baɗemme á ba am erva á Dadaamiya, a nderanaa ba ŋane. Zlaya jipu una ni a naba ƴaa Yaisu am zlaɗa na, geni ŋane a gevge edda una hyephye am duksa baɗemme, lauktu á de gatervá ŋane emnde kwakya egdzara á Dadaamiya, á lyatersá ŋane, á daterá ŋane á de katafke á Dadaamiya am ƴaikkire-aara.

11 Ba Yaisu una á gatervege emnde cuɗeɗɗe á katafke á Dadaamiya. Ŋane antara emnde na a barateraa ŋane, garevge ba egdzara á ura palle. Aɗaba una ŋanna wanka zherwe ge Yaisu, a ɗateraa an egdzara á Eddeŋara. 12 Ndza a bantsa ŋane: Yá de ɓalaterá zhera á ŋa ge egdzar mama-aha-aaruwa, yá de galáká am dagave á emnde á ŋa. 13 Adaliye a ba ŋane: Yá njá á ba áte Dadaamiya palle. Zlaɓe ádaliye a ba ŋane: Náwa iya antara emnde na a puwimaa Dadaamiya am erva.

14 Emnde ŋanna, ta ba emndimagwaha, daaci Yaisu a naba gev urimagwe ba seke itare, a emtsehe geni á keɗanaakeɗa ba ɗekiɗeki hakuma á Shaitaine na an hakuma ge ceɓa emnde na. 15 A palateraa an una ŋanna emnde na ndza ŋateraaŋa lyawa á emtsa na baɗemme. 16 Ŋane saaka á se melateru ge malika-aha, amá a se melateru ge eggye-aha á Ibrahima. 17 Daaci una zlaya geni á gevge ba seke egdzar mama-aha-ŋara am duksa baɗemme. Estuwa á dzegwándzegwa gev *liman ƴaikke, slebara haypa á emnde ge meláterá an Dadaamiya. Ŋane slekemaare, dzayye ervauŋɗe-aara am slera á Dadaamiya. 18 Kina wá, á dzegwándzegwa a melateru ge emnde na tá am bada á shaitaine, aɗaba ŋane keni ndza a shushe zlaɗa am lámare ŋanna.

3

Yaisu male arge Muusa

1 Daaci egdzar mama-aha-aaruwa, emnde cuɗeɗɗe, kure keni a dzerakursaa ba Dadaamiya geni kwá gevge emnde-aara, tsawanaatse eŋkale á kure á ba áte Yaisu palle. Ba ŋane una sleɓela á Dadaamiya geni á se gev *liman á miya emnde a fetarfe. 2 Ba Dadaamiya una a faare slera ŋanna, ŋane keni a magaa slera ŋanna an ervauŋɗe-aara palle, ba seke una Muusa keni ndza a magaa slera-aara an ervauŋɗe-aara palle am huɗe á há á Dadaamiya. 3 Emnde tá galeka há, amá tá gálá edda una a nderaa há. Ba duksa palle ge tara Yaisu an Muusa keni, shagera tá gálá ba Yaisu arge Muusa. 4 Ba kelaa há a nderanaa ba ura, amá duksa baɗemme wá, a nderanaa ba Dadaamiya. 5 Muusa wá, ŋane ndza ba walaaɗi am huɗe á há á Dadaamiya, slera-aara ndza ba mága seydire á názena watse á baterná Dadaamiya ge emnde. A magaa slera ŋanna an ervauŋɗe-aara palle. 6 Amá *Almasiihu wá, ŋane Egdza huɗe á há á Dadaamiya, baɗemme á huɗe á há á Dadaamiya á ba am erva-aara. Ŋane keni a magaa slera-aara an ervauŋɗe palle am huɗe á há ŋanna. Huɗe á há á Dadaamiya ŋanna wá, ba miya, má tsamiyaatse dzaŋdzaŋe áte uŋŋule-aara, má kezlamiyanveka tama á miya áte ŋane.

Tate á puwansepuwe á emnde á Dadaamiya

7 Aɗaba una ŋanna, cenaumicena názena a baminaa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, a ba ŋane:

Vatená má cenakurancena kwara á Dadaamiya wá,

8 magauka degdegire á ire seke una ndza ta maganaa eggye-aha á kure werre, am sarte na ta magaa yawe kul ufaɗe am kaamba na. Ndza ta maganaa garɗire ge Dadaamiya, ta naba gya hala-aara.

9 A ba Dadaamiya, naránna tsa najipu-aha na ya maganaa iya antara itare am yawe kul ufaɗe ŋanna, aley ta naba gyaa hala-aaruwa.

10 Aɗaba una ŋanna, a naba jihe ge ervauŋɗe jipu áte emnde ŋanna, a ba iya am ervauŋɗe-aaruwa: Emnde na ervauŋɗe-aatare ƴiƴiye an iya, tá ɗabeka uŋŋule-aaruwa ɗekiɗeki.

11 Am jija ervauŋɗe áte itare, ya naba zu waɗa geni yá de ɓelaternaaka ɗekiɗeki ge emnde ŋanna, ge se puwansepuwe antara iya am tate na ya maraternaa iya.

12 Egdzar mama-aha-aaruwa, faufa hyema geni a jerka ura am dagave á kure una ƴiƴiye ervauŋɗe-aara an Dadaamiya, geni a de ƴánka Dadaamiya Sáksage. 13 Amá ma vaatara keni ndaunda ba elva na ni á de vakurte ndzeɗa na am dagave á kure. Daaci á de badakuruka shaitaine ge mága haypa, antara ge mága degdegire á ire. Magaumága una ba kelaazare am sarte na zlaɓe kwá an shifa na. 14 Máki kezlamiyanveka fetarfire á miya áte Yaisu, ba kalkale antara una am zuŋŋwire wá, daaci mi emnde á Yaisu á ba an jirire.

15 Aŋkwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Vatená, ma cenakuráncena kwárá á Dadaamiya, magauka degdegire á ire seke una ndza ta maganaa eggye-aha á kure werre, ta maganaa garɗire ge Dadaamiya. 16 Emnde-ara ŋane cenaráncena tsa kwara á Dadaamiya, ta naba maganaa garɗire na? Ba emnde na ndza a satersaa Muusa a sawa am larde a Misera na. 17 Emnde-ara ŋane yawe kul ufaɗe tá já Dadaamiya an ervauŋɗe na? Ba itare ŋanna zlaɓe ádaliye emnde na ta gu haypa kwakya an Dadaamiya, aɗaba una ŋanna ta naba matsehe am huɗe á kaamba. 18 Emnde-ara ŋane Dadaamiya a zateru waɗa geni á de vaterteka ɗekiɗeki de puwansepuwe antara ŋane na? Ba emnde ŋanna zlaɓe ádaliye ndza faransarka ɗekiɗeki na.

19 Ba estuwa egdzar mama-aaruwa, náwa namiyánna baɗemme geni Dadaamiya a piyaterante dem tate á puwansepuwe aɗaba ɓaakire á fetarfire-aatare.

4

1 Werre, á ba Dadaamiya á de vaterte tate á puwansepuwe ge emnde, una ŋanna namána na zlaɓe ba nja-aara ge miya keni. Daaci, faumifa hyema áte ire á miya, geni a eptseka palle á miya á dem kataliya, daaci watse á taa daaka á dem tate á puwansepuwe ŋanna. 2 Miya cenamiyancena labare á higa ba seke náza eggye-aha á miya werre am kaamba, amá elva ŋanna magateranka payɗa ge itare aɗaba cenaráncena, amá fartarka átekwa. 3 Miya emnde na famitarfe áte ŋane na wá, mí de shánsha dem tate á puwansepuwe ŋanna. Amá emnde na fartarka áte Dadaamiya wá, aŋkwa elva a ndasaa Dadaamiya áte itare, a ba ŋane:

Jija ervauŋɗe, daaci ya naba zu waɗa geni ya de ɓelaternaaka ɗekiɗeki geni tá se puwansepuwe antara iya am tate na ya maraternaa iya.

Am fantaufe, am sarte na Dadaamiya zlauzle am slera á nderá duksa baɗemme wá, a naba puwansehe. Puwansepuwe ŋanna wá, aŋkwa sem vatená. 4 Am tate umele am wakita á Dadaamiya, aŋkwa á ndaha elva a háre ge vuyire, a ba ŋane: Dadaamiya a zlaa slera-aha-aara am háre ge uŋkwahire, ge vuyire wá, a naba puwansehe. 5 Am tate umele keni a ba ŋane: Tá de demka ɗekiɗeki á dem puwansepuwe antara iya am tate na ya maraternaa iya. 6 Emnde na ta cenaa labare á higa zuŋŋwe, amá daraaka á dem tate á puwansepuwe ŋanna wá, aɗaba faransarka ge Dadaamiya. Ge puwansepuwe ŋanna wá, sem vatená keni zlaɓe aŋkwa baráma-aara ge emnde umele keni. 7 Aɗaba una ŋanna, Dadaamiya a faa sarte umele zlaɓe ádaliye, amaana, zamane na. Náwa a faa sarte ŋanna estuwa, haraare á maga yawe kwakya am iga una ni eggye-aha á miya ta maganaa garɗire na, a ba Dadaamiya an we á *Dawuda: Vatená, ma cenakuráncena kwárá-aaruwa wá, magauka degdegire á ire.

8 Ma andze daterda Zhausuwe á dem tate á puwansepuwe á jirire wá, Dadaamiya ma andze á feka sarte umele ge dá ura á dem tate á puwansepuwe. 9 Daaci diyamidiya geni aŋkwa puwansepuwe á jirire á katafke á emnde á Dadaamiya ba seke una ndza a puwansaa ŋane am háre ge vuyire na. 10 Ma ware una shansha puwansepuwe ŋanna áza Dadaamiya, ŋane keni zlauzla slera-aara, ba seke una a puwanse ge Dadaamiya am slera-aara na. 11 Daaci wavaumiwava ge dem tate á puwansepuwe ŋanna, faumifa hyema geni a jerka ura am dagave á miya una á fansarka ge Dadaamiya, seke una ndza faransarka eggye-aha á miya werre na. Daaci edda-aara á de geƴegeƴe á kataliya.

12 Elva á Dadaamiya wá, an hákuma jipu, á vaterte shifa na á zleka na ge emnde, á dzegwándzegwa mága slera ƴaikke am ervauŋɗe á ura. Elva ŋanna wá, an ndzeɗa jipu ba seke masalam na an ga slare we bukerɗe na. Á dzegwándzegwa ŋgye á dem dzágwa á uɓiye-aha, dete zeɓa keni baɗemme. Elva ŋanna wá, jauje ba ge masalam keni an ndzeɗa. A dzegwándzegwa tsanmaare ge ura am názena á slaslaná ŋane am ervauŋɗe-aara baɗemme. 13 Ɓaaka duksa na ni an sheɓe am ice á Dadaamiya. Duksa baɗemme a nderanaa ba ŋane, ŋane diyaadiya baɗemme. Watse mí de eppálá á katafke-aara názena mi maganaa miya baɗemme.

Yaisu ŋane male á *liman-aha baɗemme

14 Miya, diyamidiya ganakini aŋkwa *liman á miya ƴaikke. Ba ŋane una Yaisu, *Egdza á Dadaamiya, zlaazlálá á dem samaya. Daaci sey mi tsaatse ba shagera ate názena mi fetaare átekwa na. 15 Liman á miya ŋanna wá, slezamivarze jipu, aɗaba diyaadiya názena zlazlaɗa áte miya baɗemme. Ŋane keni shaushe zlaɗa-aha gergere ba seke náza á emnde baɗemme. Ba báda keni, ndza ta ebbada an duksa gergere baɗemme, amá ŋane magaaka haypa ɗekiɗeki. 16 Aɗaba una ŋanna, gaumiyaptege á deza Dadaamiya slemagamiya ŋgurna ba kelaazare, gaumiyaptege á dezeŋara an ɓaakire á shaige, geni á de zamivarze, á de magamiya ŋgurna am wedera-aha á miya baɗemme.

5

1 Baɗemme a male-aha á *liman-aha, tá dzeraterá á ba am dagave á emnde, tá tsater ge mága slera á Dadaamiya am dagave á emnde, tá dáná itare sadake á emnde á de katafke á Dadaamiya, geni á ƴateraare haypa-aha-aatare. 2 Má emnde diyarka mága jirire, dzalarevdzále áte barámá á Dadaamiya, liman wá, ŋane á naba cenatercena, aɗaba ŋane diyaadiya názena zlazlaɗa áte emnde. Diyaadiya geni ŋane keni hyefka am duksa umele. 3 Daaci sadake na á danná ŋane ge Dadaamiya na wá, á dánda náza á ire-aara emtsaaɗe, geni a ƴanaarƴe Dadaamiya haypa-aara, lauktu á danná náza á emnde geni á ƴateraarƴe Dadaamiya ge itare keni. 4 Ɓaaka ura á dzegwándzegwa eksese slera á limanire an ire-aara, sey má a ɗahanaa Dadaamiya ge mága slera á limanire ŋanna, seke una ndza a ɗahá *Haruna werre.

5 Yaisu keni ekseseka ba ŋane an ire-aara, geni á gevge *liman ƴaikke, amá ndza a eksesaa ba Dadaamiya, a ba ŋane, á elvan ge ŋane: Ba ekka una ka Egdza-aaruwa, iya keni ya Eddeŋa. 6 Am tate umele keni aŋkwa am wakita á Dadaamiya a ba ŋane, á elvan ge ŋane: Ekka, ka liman dem ba ge ɗekiɗeki, limanire á ŋa seke limanire á Malkisadaka.

7 Am sarte na Yaisu aŋkwa am duniya wá, ndza a ŋala Dadaamiya á ba an ká kwara, ámbera á kyuwa geni á se melanumele, aɗaba diyaadiya geni aŋkwa hakuma á Dadaamiya ge se lya shifa-aara. Dadaamiya cenanvarcene. Am iga á emtsa-aara, a naba tsantehe zlaɓe ádaliye, aɗaba fesarfire-aara áte ŋane. 8 Ŋane *Egdza á Dadaamiya, aley keni wá, a naba shu zlaɗa, geni fesarfire-aara á gevge ba parakke. 9 Am sarte na zlanaazle slera ŋanna baɗemme maa, ŋane gevge slelyaterlya ba ge ɗekiɗeki ge emnde na tá aŋkwa fansarfe na baɗemme. 10 Á dzegwándzegwa lyaterlya aɗaba a tsanaa ba Dadaamiya liman ƴaikke áte limanire á Malkisadaka.

Faufa hyema, dzalawevka áte uŋŋule á Dadaamiya

11 Kwakya elva na ŋá kátá ndakurnda áte ŋane, amá wá, zlazlaɗa jipu ge palakurá una ŋanna, aɗaba kure keni ƴiƴiye hyema á kure, kwa taa cenvaaka duksa áte watsewatsire. 12 Kina wá, zlaya ma kwá kwaratersá kure elva á Dadaamiya ge emnde, aɗaba harakuraahare am huɗe-aara, amá kwá kátá tá kwarakursá ba emnde zlaɓe ádaliye ba duksa na ndza kwa tsahese zuŋŋwe keni. Zlaya ma kwá de katafke áte uŋŋule á Dadaamiya, amá kwasau kwá ba am fantaufe. Ekkure wá, zlaya ma kwá zá ɗafa dzaŋdzaŋe seke dawalaa, amá kwá kátá shá ba uɓa seke egdzere áte erva. 13 Ma ware una zlaɓe á kátá ba sha uɓa na, ŋane wá, zlaɓe ba seke egdzere áte erva. Egdzere áte erva wá, zlaɓe diyaaka duksa na shagera antara duksa na shagerka. 14 Amá dawalaa diyardiya lanaale tara duksa na shagera, antara duksa na shagerka baɗemme, ma zlazlaɗa keni.

6

1 Daaci geƴaumika arge duksa na kwaye mi tsahese am fantaufe á miya ge fetaare áte Yaisu *Almasiihu na, mí zlalawa á de katafke an tsáha duksa-aara na zlazlaɗa na keni. Una názu á zlayater ge emnde na hararaare am fetarfire na. Duksa ŋanna mi tsahese kwaye am fantaufe na wá, amaana, mága tuba arge serhaypa na á dá ura á dem emtsa na, antara fetarfe áte Dadaamiya. 2 Adaliye elva a mága baptisma gergere antara puwaare *erva á barka ge ura, an elva a tsa emnde a faya, ira elva á shairiya á Dadaamiya vaci tsafaya. 3 Baɗemme á una-aha ŋanna wá, diyamidiya. Kina wá, mi zlalawa á de katafke má wayatewáyá Dadaamiya.

4 Eptsaare ge duksa na diyardiya emnde wá, kurguneka, aɗaba má ura a ƴanaa ba ŋane uŋŋule á Dadaamiya, ɓaaka pute umele ɗekiɗeki ge melanumele geni á eptsa am tuba. Aɗaba emnde na ndza tá am parakkire á Dadaamiya, ndza sharánsha barka á Dadaamiya antara Sheɗekwe-aara am ervauŋɗe, 5 ndza emtáke elva á Dadaamiya am hyema-aatare, ndza sharánsha hakuma am duniya na á de sawa na keni, ma tá de njá am huɗe-aara, 6 aley ni tá eptsaná ba iga ge Dadaamiya wá, ɓaaka pute umele ɗekiɗeki ge melaterumele geni tá eptsa am tuba. Aɗaba ba seke tá átira ja *Egdza á Dadaamiya ge buwire áte dzaŋgala, ta ganve zhera-aara duksa ba dey á katafke á emnde baɗemme.

7 Itare ta ba seke fe: Má yawe aŋkwa á hya á dem fe ŋanna, fe ŋanna á mága náza za an barka jipu, aŋkwa á melaterumele ge emnde a ehherɗa-aara, ɓaaka ƴanƴa-aara. 8 Amá má fe ŋanna á eptsa ba dake antara masa wá, fe ŋanna ɓaaka nampire-aara. Ɓaaka barka am fe ŋanna, a ƴaranƴa ba ge ɗekiɗeki.

9 Amá, egdzar mama-aha-aaruwa, ma ŋa ndaase estuwa keni wá, diyaŋerdiya geni ekkure kwá aŋkwa áte uŋŋule á jirire, daaci á de lyakurlya Dadaamiya. 10 Dadaamiya ŋane slejirire, á taa viyannaaka slera na kwa maganaa kure, kwa naba melateruhe ge emnde a fetarfe, sem vatená kwá á ba átira melaterumele na. Una ŋanna á mara wáyáva á kure áte Dadaamiya. Baɗemme á una-aha ŋanna, á taa viyanaaka. 11 Duksa na ŋá kátáná ŋere ázekure wá, ma ware á kure keni magaumága ba estuwa an higa á kure campaukkwe dem halavuwa á duniya, ƴawanka ɗekiɗeki. Daaci kwá de shánsha názena kwá tamaná kure áza Dadaamiya. 12 Gawevka emnde a masefe, amá ɗabauɗába sera á emnde a fetarfe na tá an ndzeɗa jipu, hararaare áte uŋŋule á Dadaamiya. Ba itare una tá de shá názena a ba Dadaamiya á de vaterte ge emnde-aara na.

Názena a ndasaa Dadaamiya ɓaaka pekya-aara

13 Am sarte na Dadaamiya a ŋguɗanaa namána ge Ibrahima, a zu waɗa geni ba jirire á de emmága duksa na a ndasaa ŋane ŋanna. Aɗaba ɓaaka duksa umele á jauje ge Dadaamiya an ƴaikkire, geni á za waɗa an ŋane maa, a naba zu waɗa á ba an ire-aara. 14 A zu waɗa, a ba ŋane: Ba jirire yá de gakar barka-aaruwa. Yá de yákteya ba kwakya. 15 Ibrahima a naba fetarhe áte elva na a ndasaa Dadaamiya, a faa ervauŋɗe jipu ge eppaka-aara, daaci shansha duksa ŋanna a ba Dadaamiya á de vanteva na.

16 Má emndimagwaha tá za waɗa, tá zaná an duksa na jauje ge ndzeɗa-aatare. Zá waɗa wá, á zlansauzle ge elva-aha baɗemme, emnde keni tá tsaatse á ba átekwa. 17 Daaci Dadaamiya a naba zu waɗa, á kátá maraterán ge emnde na a ŋguɗateraa namána na, geni á de emmága duksa na a ndasaa ŋane ŋanna, á eptseka elva ɗekiɗeki. 18 Namána na a ŋguɗanaa Dadaamiya, antara waɗa na a zanaa ŋane na maa, duksa-aha buwa ŋanna a ndasaa Dadaamiya na wá, ɓaaka pekya-aara, Dadaamiya á zeka waɗa á fida ɗekiɗeki. Daaci miya emnde na mi se shaa ire á miya am sera á Dadaamiya na wá, una á vamite ndzeɗa jipu geni mí njantenja tama á miya áte duksa na a ba Dadaamiya á de vamiteva na. 19 Táma á miya áte duksa ŋanna wá, á tsáná ba ŋane shifa á miya degdege, geni a dzalamiyefka áte uŋŋule á Dadaamiya. A weramiyantaa ba ŋane kacakaca á dzegwa na ta icanse mashidi an ŋane na, ge de katafke á Dadaamiya. 20 Yaisu wá, ŋane dedde á katafke á miya, á dem tate ŋanna aɗaba miya. Ba ŋane una *liman á miya ƴaikke áte limanire á Malkisadaka, liman ƴaikke dem ba ge ɗekiɗeki.

7

Malkisadaka *liman ƴaikke, slekse ƴaikke

1 Malkisadaka ŋanna wá, ŋane ndza slekse ƴaikke am Salaam, zlaɓe adaliye ndza *liman á Dadaamiya Saksage. Vacite umele wá, Ibrahima a dem wáva, a de ceɓaa slekse-aha umele. Átire sa wá, a naba de yainuhe ge liman Malkisadaka, a gan barka. 2 Daaci Ibrahima a de sanse luser am nalmane-aara baɗemme, a vante ge liman Malkisadaka. Emtsaaɗe wá, zhera á Malkisadaka ŋanna wá, amaana slekse na tsaatse áte jirire. Ŋane ndza slekse am Salaam. Salaam na maa, amaana hairire. 3 Ŋane, ɓaaka ura diyaadiya eddeŋara antara emmeŋara, ɓaaka jeba-aara, ɓaaka ura diyaadiya fakta á shifa-aara antara halavuwa á shifa-aara. Ba seke una wakita á Dadaamiya á ndaaka fakta-aara antara halavuwa-aara na wá, ba seke ŋane wá, liman na aŋkwa ma vaatara keni. Ŋane gevge gáráva á Yaisu *Egdza á Dadaamiya.

4 Diyaweddiye geni Malkisadaka wá, liman ƴaikke. Ibrahima ŋane una eggyemiya baɗemme a sanse luser am duksa na a zanaa am wáva baɗemme, a vante ge ŋane. 5 Diyamidiya geni emnde umele am eggye-aha á Laiwi garevge liman-aha. Am *tawraita á Muusa wá, a ba Dadaamiya á elvan ge itare wá, dawmbare á deza egdzara á *Iserayiila-aha, a varakurteva luser na tá sansa am nalmane-aatare baɗemme. Amaana luser ŋanna tá de lyiyaná á ba áza emnde a larde-aatare, itare keni ta ba eggye-aha á Ibrahima. 6 Amá Malkisadaka wá, ŋane ura a emnde á Laiwi ka, aley a lyevaa luser áza Ibrahima. Ibrahima ŋane edda una Dadaamiya a ŋguɗaa namána antara ŋane geni á de vante duksa. Amá ba Malkisadaka una a gar barka. 7 Adaliye, diyamidiya geni edda una á gar barka ge ura wá, ƴaikke ba ŋane arge edda una a shaa barka. Daaci ƴaikke ba Malkisadaka arge Ibrahima. 8 Zlaɓe ádaliye, baɗemme á liman-aha na ta segáshe am jeba á Laiwi, tá lyiyaná itare luser áza emnde a larde-aatare na wá, itare keni tá emtsa ba seke emnde baɗemme. Amá Malkisadaka wá, a ba wakita á Dadaamiya ŋane aŋkwa an shifa. 9 Daaci ba Laiwi na eggye-aha-ŋara tá lyiya luser áza emnde na keni, ba seke a vante luser-aara ge Malkisadaka, aɗaba eggyeŋara Ibrahima a vante luser-aara ge Malkisadaka. 10 Amaana, am laukte na Ibrahima a vante luser ge liman Malkisadaka na wá, wulfe-aha-aara baɗemme á ba am ŋane emtsaaɗe. Daaci ba seke Laiwi antara egdzara-aara na á de yaterá ŋane na keni varanteva.

11 Dadaamiya a vaterte *tawraita ge emnde-aara Iserayiila-aha keni á ba áte erva an liman-aha na tá segashe am emnde a jeba á Laiwi, amá slera á limanire na ndza ta maganaa emnde á Laiwi hyefka, dzegwaranka magannaamaga ge Dadaamiya názena a katanaa ŋane. Ma andze dzegwarándzegwa wá, ma ɓaaka wedera-aatare an liman umele ƴaikke seke Malkisadaka. Ma andze dzegwarándzegwa wá, baɗemme á liman-aha ma tá segashe á ba am eggye-aha á Laiwi seke *Haruna. 12 Má Dadaamiya mbeɗesembeɗe limanire á emnde á Laiwi an liman umele wá, daaci tawraita keni á de eptsanteptsa. 13 Náwa namiyanna geni limanire, a eptsaptehe ba estuwa. Yaakadada Yaisu na ŋá aŋkwa á ndaha elva-aara áhuna na keni, ŋane ura jeba á Laiwi ka, jeba-aara ba tsekemme. Ba ura palle keni jarka am emnde a jeba-aara una gevge liman, a daa sadake á de katafke á Dadaamiya. 14 Diyamidiya geni Yaisu wá, ŋane a jesare am dagave á emnde a jeba á Yahuda. Am laukte na Muusa á ndáhá elva á liman-aha na wá, tsalaaka jeba ŋanna ɗekiɗeki.

*Liman ƴaikke áte limanire á Malkisadaka

15 Náwa mí dise áte una, geni ba jirire ndza hyefka limanire á emnde á Laiwi, aɗaba Dadaamiya a fanem slera á limanire ŋanna am erva ge Yaisu, ŋane keni ba ura jeba umele seke *liman Malkisadaka. 16 Ŋane gevka liman ƴaikke áte naɗe á liman-aha, amá a gev liman ƴaikke aɗaba an hakuma ge nja an shifa dem ba ge ɗekiɗeki. 17 Adaliye a ba wakita á Dadaamiya: Ekka ká liman ƴaikke dem ba ge ɗekiɗeki seke liman Malkisadaka. 18 Dadaamiya a naba ƴaa naɗe á liman-aha aɗaba hyefka, cekwa hakuma-aatare ge melateru ge emnde. 19 An naɗe á limanire wá, emnde dzegwaránka shá dzayyire á ervauŋɗe á katafke á Dadaamiya. Amá kina wá, aŋkwa edda una ni jateruje ge liman-aha werre. Máki má aŋkwa fa tama á miya áte ŋane wá, á de vamitá ŋane barama ge de katafke á Dadaamiya.

20 Zlaɓe ádaliye maa, am sarte na ni watse Dadaamiya á de far slera á limanire ge Yaisu na wá, a zu waɗa emtsaaɗe, geni Yaisu á de gev liman ƴaikke, amá ge liman-aha umele wá, magaaka estuwa. 21 Amá ge Yaisu wá, Dadaamiya a zanu waɗa, a ba ŋane: Yá etpseka elva-aaruwa dammaru ká njá liman dem ba ge ɗekiɗeki. 22 Máki Dadaamiya a zu waɗa estuwa wá, amaana aɗaba Yaisu wá, shamiyansha namána áza Dadaamiya jauje ge namána-aara werre na.

23 Aŋkwa jawapa umele. Liman-aha werre wá, ndza ta vayye, ba á emtsa una, á eksaná una slera á limanire, á emtsa una á eksáná una slera á limanire. 24 Amá limanire á Yaisu wá, ɓaaka tsa-aara, aɗaba ŋane á emtseka ɗekiɗeki. 25 Daaci ma vaatara keni á dzegwándzegwa lyaterlya emnde na tá ƴeka an zhera-aara na baɗemme, aɗaba ŋane aŋkwa an shifa dem ba ge ɗekiɗeki, sledagave-aatare an Dadaamiya.

26 Ba ŋane una liman ƴaikke, a hyevhye ge wedera á miya baɗemme. Ŋane dzayye huɗe-aara, gauka haypa ɗekiɗeki, ŋane cuɗeɗɗe am duksa baɗemme, aŋkwa dagave-aatare antara emnde a mága haypa, ŋane aŋkwa áza Dadaamiya am samaya. 27 Liman-aha werre wá, ba kelaazare sey ta dánda sadake á ire-aatare emtsaaɗe á deza Dadaamiya geni á ƴateraarƴe haypa-aha-aatare, lauktu tá dá náza á emnde geni a ƴateraarƴe Dadaamiya ge itare keni. Amá Yaisu wá, ŋane magaaka slera á limanire-aara áte una ŋanna ɗekiɗeki. A magaa sadake-aara ba ser palle á katafke á Dadaamiya an shifa-aara, hyevhye geni Dadaamiya á ƴateraarƴe ge emnde baɗemme. 28 Emnde na ndza ta faterar slera á limanire áte una a ndanaa *tawraita á Muusa wá, ta ba emndimagwaha, tá naba mbeɗa ádaliye á dem haypa, nampire-aara á de haraaka, á de keɗa ba ɗekiɗeki. Amá am sarte na Dadaamiya a zu waɗa geni Egdza-aara á de gev liman ƴaikke na wá, a eptsante am sarte ŋanna tawraita keni. Daaci a vante slera á limanire ge Egdza-aara, ŋane hyevhye am duksa baɗemme dem ba ge ɗekiɗeki.

8

Yaisu *liman á miya ƴaikke

1 Náwa una wá, jirire á elva-aha na ŋá aŋkwa tsakaná ŋere baɗemme na: Miya wá, shamiyánsha *liman ƴaikke zlaazlala á dem samaya, aŋkwa á njá am naɗafa á Dadaamiya na ni ŋane slekse arge duksa baɗemme na. 2 Ŋane aŋkwa á maga slera á limanire-aara am tate na cuɗeɗɗe jipu, Dadaamiya á njá amkwa na. Werre wá, liman-aha ndza ta magaa slera á limanire-aatare á ba am *mashidi á kacakaca ta maganaa ba emnde. Amá Yaisu wá, ŋane aŋkwa á maga slera á limanire-aara am samaya, am mashidi á jirire na a maganaa Dadaamiya.

3 Baɗemme á liman-aha wá, ta fater ba ge dá sadake-aha gergere á de katafke á Dadaamiya. Daaci shagera ba liman á miya ƴaikke na keni á dánda sadake á de katafke á Dadaamiya. 4 Ma andze ŋane aŋkwa áte duniya wá, ma andze á maŋka slera á limanire ɗekiɗeki, aɗaba tá aŋkwa liman-aha umele ge dá sadake á de katafke á Dadaamiya áte una á ndaná *tawraita á Muusa. 5 Liman-aha ŋanna, tá maga limanire-aatare am mashidi, amá una ŋanna ba garava á mashidi á jirire na am samaya na. Am sarte na ni watse Muusa á de maga mashidi á kacakaca wá, a ba Dadaamiya á elvan ge ŋane: Eccena ba shagera, de emmága á ba áte una ya kwaraksaa iya átire á wa na. 6 Daaci náwa namiyanna baɗemme geni slera na a faara Dadaamiya ge Yaisu, jauje ge náza á liman-aha baɗemme. Namána na ta shanaa emnde áza Dadaamiya aɗaba Yaisu na jauje ge namána werre. Aɗaba duksa na Dadaamiya a ŋguɗaamiya namána-aara na, jauje ge una werre.

7 Ma andze hyefhye namána werre wá, Dadaamiya keni ma á maŋka umele. 8 Amá diyamidiya geni namána werre na hyefka ɗekiɗeki, aɗaba emnde ƴaránka mága haypa. Daaci Dadaamiya aŋkwa á valaterarvale, á ba ŋane á elvan ge itare:

Cenaucena una ba shagera: aŋkwa á sawa zámane na ni yá de ŋguɗaterá namána-aaruwa aŋwaslire ge emnde á *Iserayiila antara ge emnde a Yahuda.

9 Una ŋanna gergere antara namána na ndza ya ŋguɗater ge eggye-aha-aatare werre am sarte na ya saterse am larde á Misera na. Itare ɗabarka namána-aaruwa, mele iya keni fanateruka hyema. Una ya ndanaa ba iya ya Yaakadada.

10 Náwa yá de maganá estuwa namána-aaruwa antara emnde a Iserayiila: yá de faterem shairiya-aaruwa am makhyakhya-aatare, yá de magaterá ŋgurna geni a seseka am ire-aatare ɗekiɗeki. Yá de gev Dadaamiya-aatare, itare keni tá de gev emnde-aaruwa.

11 Am sarte ŋanna wá, watse ɓaaka wedera á emnde ge de ɓalaterá zhera-aaruwa ge emnde, aɗaba an male-aha ka, an egdzara ka, baɗemme á emnde tá de diyisediye.

12 Aɗaba yá de zatervarze am haypa-aatare, yá de ŋaterka am ervauŋɗe ɗekiɗeki.

13 Kwaya ŋane názu a ndanaa Dadaamiya am namána aŋwaslire. Daaci diyaweddiye ganakini Dadaamiya a ganve namána werre ba seke emgyegwe a duksa. Má duksa gevege emgyegwe wá, cekwa nampire-aara, á de haraaka, á de keɗa ba ɗekiɗeki.

9

Tara slera á *liman-aha am duniya antara náza á Yaisu am samaya

1 Am namána á zuŋŋwire wá, Dadaamiya a vaterte shairiya-aha-aara ge emnde, geni tá ɗabaná áte una ŋanna am jahava-aatare á katafke-aara, aɗaba ndza aŋkwa mashidi ta maganaa itare ge ŋála Dadaamiya am huɗe-aara. 2 Ta magaa mashidi an kelise, ta fem mekere am huɗe-aara an kacakaca á dzegwa. Mekere na á sete we-aara na wá, ta ɗahanaa an sleɗe cuɗeɗɗe. Am huɗe-aara tá fa kárá á fanus an nara vuye, antara tabel, depaiŋ cuɗeɗɗe átekwa, tá fan ge Dadaamiya. 3 Am mekere ge buwire am ice á kacakaca á dzegwa na wá, ta ɗahanaa an sleɗe na cuɗeɗɗe jipu na. 4 Am huɗe á una ŋanna keni maa, ta magaa tate á ɗiza kajiiji á katafke á Dadaamiya, ta maganaa an dindar baɗemme, antara nakwati, ŋane keni ta baranaa an dindar ŋanna. Nakwati ŋanna wá, tá yeha namána á Dadaamiya átekwa. Am nakwati ŋanna maa, aŋkwa erɓa á dindar. Am erɓa ŋanna maa, ta fem ɗafa na ndza a vatertaa Dadaamiya á sawa am samaya am sarte na ndza ta am kaamba na. Aŋkwa zlaɓe zade á *Haruna na ndza a magaa hyema na, antara naláwa-aha á nakwa buwa na ndza Dadaamiya a puwaterte shairiya-aha-aara átekwa na. Baɗemme á una-aha ŋanna tá á ba am nakwati ŋanna. 5 Ate nakwati ŋanna maa, ta magaa garava á malika-aha buwa. Amaana, ba Dadaamiya an ire-aara keni aŋkwa am tate ŋanna. Lyambake á malika-aha ŋanna ta jamme tekeppe áte ire á tate na male á *liman-aha á de teɗantá uzhe á sadake ge Dadaamiya, geni á ƴateraarƴe ge emnde na. Amá kina wá, ŋá dzegwánka emtsaaɗe palakura jirire-aara baɗemme.

6 Am sarte na zlaruzle am mága mashidi ŋanna baɗemme maa, liman-aha ta duwa ba kelaazare á dem mekere ge zuŋŋwire na ge mága slera-aatare. 7 Amá á dem mekere ge buwire na wá, sey á duwa ba male á liman-aha palle. A duwa ŋanna keni sey ba ser palle am sakanderi. Má á duwa keni maa, á duwa an uzhe á dabba am erva á danán ge Dadaamiya, geni Dadaamiya á ƴateraar haypa-aha-aatare, ŋane antara emnde á Dadaamiya baɗemme. 8 Náwa názu á kwaramisa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe an duksa-aha ŋanna: Máki zlaɓe aŋkwa mekere á zuŋŋwire am mashidi ŋanna wá, zlaɓe ɓaaka barama ge dem sleɗe na cuɗeɗɗe jipu na. 9 Duksa-aha na tá maganá emnde sem vatená na wá, tá maga ba garava una mí zharaná miya kina. Baɗemme á sadake-aha ŋanna, á dzegwánka baraterá ervauŋɗe ge emnde. 10 Una ŋanna á kwaraterse ba elva á náza za, geni a zarza una, a zarka una, antara elva á náza sha, ira elva á tseɗaŋŋire. Baɗemme á shairiya-aha ŋanna ba iga-aara emtsaaɗe, dem sarte na Dadaamiya á de mbaɗesembaɗe duksa baɗemme aŋwaslire.

11 Kina wá, samsa Yaisu *Almasiihu, ba ŋane una male á *liman-aha baɗemme, a sanaa ba ŋane duksa shagera na mi shanaa miya áza Dadaamiya. Ŋane aŋkwa á maga slera-aara am tate na jauje ge mashidi á kelise na ndza ta maganaa emndimagwaha werre na. Ta maganaa emnde ka tate ŋanna, una ŋanna slera á Dadaamiya an ire-aara. 12 Am sarte na Yaisu a duwa á dem tate na cuɗeɗɗe jipu na wá, daaka an uzhe á usale, bi an uzhe á egdze á dalau, amá a duwa an uzhe á ire-aara ba ge ŋane. A demhe ba ser palle, daaci hyevhye ge lya emnde baɗemme dem ba ge ɗekiɗeki. 13 Itare ba ta icetaa usale, bi egdze á dalau, daaci ta ucaterve uzhe-aara ge emnde na ɗabaraaka shairiya á Dadaamiya, bi ta icetaa gyaale á esla, ta deraahe an kárá, ta kutaterva kelpakara-aara. Má magarnaamaga baɗemme áte una á ndahaná *tawraita wá, ma ware una ndza a dzaleve áte shairiya á Dadaamiya keni, an bara haypa-aara. 14 Daaci má uzhe á dabba ndza an hákuma estuwa ge bara haypa, sakwa uzhe á Yaisu Almasiihu emtu? Yaisu keni ɓaaka duksa mándzawe áte ŋane ɗekiɗeki. An hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na á nja ba ge ɗekiɗeki na, a naba ƴanaa shifa-aara ge Dadaamiya. Uzhe-aara na a puwanvaa ŋane na wá, á baramiyá haypa ge miya, á ekhyamiya ervauŋɗe geni mí maganá slera ge Dadaamiya Saksage.

15 Aɗaba una ŋanna, Yaisu wá, slemela emnde ba ŋane antara Dadaamiya. Ba ŋane una á mará namána aŋwaslire na a ŋguɗateraa Dadaamiya ge emnde na. Aɗaba una ŋanna, baɗemme á emnde na a dzeratersaa Dadaamiya geni ta emnde-aara na, tá de lyevaalye duksa shagera na a ba Dadaamiya am namána-aara, á de vaterteva na. Duksa ŋanna ba seke ta zu am warita, ɓaaka slelyatervulye ɗekiɗeki. Tá de shá una ba seke warita aɗaba emtsa á Yaisu Almasiihu. An emtsa-aara ŋanna, a de lyatersaa ŋane emnde am haypa na ta maganaa itare werre, am sarte na tá ɗaba emgyegwe á namána.

16 Má aŋkwa ura a ƴaa nasherire á nalmane-aara, geni má de keɗaakeɗa ŋane, tá de teganá emnde-aara áte una a ndasaa ŋane wá, sey tá paka ba má keɗaakeɗa ŋane emtsaaɗe, lauktu tá tega warita ŋanna. 17 Má edda una a ndaase nasherire á nalmane-aara na tá de záná emnde am warita na zlaɓe á ba an shifa-aara wá, ɓaaka ura á maga názena a ndasaa ŋane na, sey má keɗaakeɗa ŋane, lauktu tá emmága. 18 Ba namána á zuŋŋwire na ndza a maganaa Dadaamiya werre na keni, sey máki jarja dabba emtsaaɗe, lauktu á gevge duksa na a ndasaa ŋane na. 19 Am sarte ŋanna maa, nabi Muusa a palaternaahe shairiya-aha á Dadaamiya na am *tawraita na baɗemme ge emnde. Daaci a eksante uzhe á egdzar esla-aha, antara usale-aha, a kante yawe, a icevaa erva á nafa umele tá ɗahaná an isaup, antara úgje á duksa umele haŋŋe. Daaci a wecanve uzhe antara yawe na ge wakita á *tawraita, a wecaterve ge emnde na tá katafke-aara keni baɗemme. 20 Am iga a una ŋanna maa, a ba ŋane á elvan ge itare: Una na wá, uzhe na Dadaamiya a magaa namána an ekkure an ŋane, tsufautsufa ba shagera. 21 Zlaɓe ádaliye, nabi Muusa a de wecanve uzhe na ge mashidi na ta maganaa an kelise na, antara kazlaŋa á mága slera á limanire na am huɗe-aara na baɗemme. 22 Áte názena á ndaná *tawraita wá, cekwa duksa na tá wecanveka uzhe na geni tá ganvege cuɗeɗɗe á katafke á Dadaamiya. Má puwaraaka uzhe wá, Dadaamiya á ƴateraarka haypa ge emnde ɗekiɗeki.

Yaisu *Almasiihu a bezateraa haypa ge emnde an uzhe á ire-aara

23 Ate una á ndaná *tawraita á Muusa wá, má jarejja dabba wá, ma uwe keni tá naba ganvege cuɗeɗɗe an uzhe-aara. Amá a viyamiyarka geni slera á limanire zuŋŋwe na wá, ndza ba garava-aara ge jirire á duksa na am samaya na. Jirire-aara na am samaya na wá, sey uzhe na jauje ge uzhe á dabba, una ŋanna uzhe á Yaisu *Almasiihu. 24 Náwa cenamiyancena geni Yaisu Almasiihu demde á dem tate na cuɗeɗɗe jipu na. Amá wá, am mashidi á kelise na ndza ta maganaa emndimagwaha ka, una ŋanna ndza ba garava-aara ge jirire á tate na Dadaamiya á njá ámkwa na.

Ŋane zlaazlala á dem samaya, tate na Dadaamiya á njá átekwa na. Kina wá, ŋane aŋkwa á katafke á Dadaamiya, aŋkwa á magamiya wedera á miya baɗemme. 25 Male á *liman-aha wá, ŋane ba kelaa sakanderi á duwa an uzhe á dabba á dem tate na cuɗeɗɗe jipu na. Amá Yaisu wá, ŋane daaka an uzhe á dabba á de katafke á Dadaamiya. Ŋane a ƴaa shifa-aara sadake ge Dadaamiya, a magaa ba ser palle ŋanna, daaci hyevhye náza á dem ba ge ɗekiɗeki. 26 Ma andze a magaa sadake-aara ser kwakya wá, kwaye am fakte á duniya dem halavuwa-aara keni, ma andze á sha ba zlaɗa. Amá, a shu zlaɗa-aara ba ser palle. A semhe ba ser palle ŋanna herzhe an halavuwa á duniya na, a se ƴaa shifa-aara sadake ge Dadaamiya, geni ma vaatara keni, á barateraabara haypa-aha-aatare ge emnde, ɓaaka hákuma á haypa mazla-aara. 27 Baɗemme á emnde, ma ware keni á de emtsa ba ser palle. Am iga á emtsa maa, tá de katafke á shairiya á Dadaamiya. 28 Yaisu *Almasiihu keni a emtsa ba ser palle. A ƴaa shifa-aara sadake ge Dadaamiya, geni á barateraabara haypa-aha-aatare ge emndimagwaha. Á de sawa zlaɓe ádaliye, amá sawa-aara ŋanna wá, á se baraterá haypa ka mazla-aara ge emnde, amá á se eŋzla ba emnde na ni tá aŋkwa ufa ŋane na.

10

1 Shairiya-aha na am *tawraita á Muusa na wá, á maramiya ba gáráva á duksa shagera na mi shanaa miya kina. Shairiya-aha ŋanna, ba garava-aara ka wá, jirire-aara ka. Male-aha á *liman-aha wá, ba kelaa sakanderi icaranseka ɗekiɗeki ge dá sadake á de katafke á Dadaamiya am tate na cuɗeɗɗe jipu na. Má estuwa wá, una á dzegwánka ɗekiɗeki melateru ge emnde geni tá gevge cuɗeɗɗe á katafke á Dadaamiya. 2 Ma andze emnde tá shansha cuɗeɗɗire náza dem ba ge ɗekiɗeki aɗaba sadake ŋanna wá, ma andze á eŋzleka ervauŋɗe-aatare mazla-aara áte elva á haypa, ma andze tá ádalika á maga sadake mazla-aara. 3 Amá sharánka una ŋanna, baira ɗeme sadake-aha ŋanna á yehaterante haypa-aha-aatare ba kelaa sakanderi. 4 Aɗaba uzhe á dalau antara uzhe á usale á hyefka ɗekiɗeki ge bárá haypa.

5 Aɗaba una ŋanna, am sarte na samsa Yaisu *Almasiihu á sem duniya, a ba ŋane á elvan ge Dadaamiya:

Uzhe á dabba antara sadake-aha umele, ɓaaka wedera á ŋa an ŋane. Aɗaba una ŋanna ka give urimagwe, geni yá se ƴá shifa-aaruwa á katafke á ŋa.

6 Sadake á dabba-aha na tá epshaká emnde, antara sadake á bara haypa na wá, ɓaaka wedera á ŋa an ŋane mazla-aara.

7 Ya ndaaka aɗaba una: Náwa iya, Dadaamiya-aaruwa, sanemse á sem duniya, ya se maga názena ká kataná ka, ba seke una ta puwete am wakita á ŋa arge iya na.

8 Am zuŋŋwire keni, a ba Yaisu á elvan ge Dadaamiya: «Uzhe á dabba-aha antara dabba-aha na tá epshaká emnde na, antara sadake á bárá haypa, ira sadake-aha umele, una-aha ŋanna baɗemme higakarka.» Sadake-aha ŋanna tá magáná á ba áte una á ndaná *tawraita tsa kalkale, aley Dadaamiya lyiyaaka. 9 Daaci á ba ŋane zlaɓe ádaliye: «Náwa iya sanemsa á sem duniya, ya se maga názena ká kataná ka.» Elva-aara ŋanna wá, á palaamiyá una ni Dadaamiya á lyiyeka sadake werre na mazla-aara, a naba mbeɗese an sadake umele. 10 Miya wá, gamiyevge emnde cuɗeɗɗe á katafke á Dadaamiya, aɗaba Yaisu *Almasiihu maganaamaga názena á kataná Dadaamiya, a ƴaa shifa-aara ba ser palle sadake na.

11 Baɗemme á *liman-aha wá, ma ware-aatare keni má daada áte ŋane, ba kelaazare ɓaaka njinja-aatare ɗekiɗeki am slera-aatare ge fa sadake-aha á emnde á katafke á Dadaamiya. Sadake-aha ŋanna keni baraaka haypa á emnde ɗekiɗeki. 12 Amá Yaisu Almasiihu ŋane a naba ƴaa shifa-aara sadake ge Dadaamiya. Ba ŋane una an hakuma á baraterá haypa ge emnde dem ba ge ɗekiɗeki. Am iga a una ŋanna maa, zlaazlala á dem samaya, aŋkwa á njá am naɗafa á Dadaamiya, 13 á páká sarte na ni Dadaamiya á de gatervege kelaade-aha-aara tate á puwa sera-aara na. 14 An sadake-aara ŋanna ndza a maganaahe ba ser palle na wá, a baraterse an una ŋanna ervauŋɗe ge emnde na a dzeratersaa ŋane, garevge emnde cuɗeɗɗe náza á dem ba ge ɗekiɗeki na.

15 Sheɗekwe Cuɗeɗɗe keni aŋkwa á bamiyanba geni ba sadake-aara palle una hyevhye. Aɗaba ndza a ba ŋane:

16 A ba Yaakadada Dadaamiya: Náwa ŋane duksa na am namána-aaruwa yá de magaterán ge emnde-aaruwa: am sarte ŋanna yá de ŋaternaaŋa shairiya-aha-aaruwa am ire-aatare, yá de magaterá pute geni á seska am eŋkale-aatare ɗekiɗeki.

17 Daaci a ba ŋane zlaɓe ádaliye: Yá de ƴateraarƴe haypa-aha-aatare, yá de ŋaterka am ervauŋɗe mazla-aara. 18 Máki ƴateraarƴe Dadaamiya ge emnde wá, elva a sadake umele ɓaaka mazla-aara.

Gaumiyaptege á deza Dadaamiya

19 Egdzar mama-aha-aaruwa, kina wá, ɓaaka názu á piyamite ge dem tate na ni cuɗeɗɗe jipu na. Aɗaba Yaisu a puwaa uzhe-aara aɗaba miya. 20 Yaisu ŋane a naba tanve kacakaca á dzegwa na ni ndza am dagave á miya antara tate na cuɗeɗɗe jipu na. A vamitaa ŋane baráma á dem tate ŋanna, geni mí shansha shifa na á zleka na. Kacakaca á dzegwa na a tanvaa ŋane na wá, amaana vuwa-aara ba ge ŋane. 21 Miya, shamiyansha *liman ƴaikke, á kwaraterá ŋane emnde na tá am huɗe á há á Dadaamiya baɗemme. 22 Ba seke una ni Yaisu a weramiyante barama na wá, mi zlalawa á de katafke á Dadaamiya an ervauŋɗe á miya palle, magaumika shaige ɗekiɗeki. Aɗaba Yaisu a baramise ervauŋɗe an uzhe-aara, a baramive an yawe tseɗaŋŋe. 23 Ƴaumiyanka mága seydire á shifa na á zleka na, a ba Dadaamiya á de vamiteva na. Aɗaba má ŋane ndaasendaha elva wá, á eptseka elva-aara ɗekiɗeki. Daaci naba faumitarfe á ba áte názena a ndasaa ŋane, magaumika shaige ɗekiɗeki. 24 Magaumimága wáyávire am dagave á miya, ma ware keni a fanemfa ndzeɗa am vuwa ge ukfeŋara, geni a emmága shagerire antara wayavire ba kelaazare. 25 Náwa emnde umele mbarsembe icanse sem jahava, una ŋanna shagerka ɗekiɗeki. Daaci ƴaumiyanka jahava átirpalle, ma ware keni a fanemfa ndzeɗa am vuwa ge ura. Aɗaba diyakurdiya geni herzhapteherzhe sawa á Yaakadada Yaisu.

26 Má ura diyaadiya jirire á Dadaamiya, aley á maga ba haypa an niya wá, ɓaaka sadake na ni á de barannaabara haypa-aara ŋanna. 27 Má ura á maga jeba á haypa ŋanna wá, sey á njá á ba an lyawa, aɗaba Dadaamiya aŋkwa eppaka an shairiya, á de záterá kara á jahanama antara kelaade-aha á Dadaamiya umele. 28 Diyakurdiya geni má ura cuɗucuɗe *tawraita á Muusa, emnde buwa bi keƴe naranna an ice-aatare átire á maga duksa ŋanna wá, daaci tá já ba shifa-aara, tá zanvarka ɗekiɗeki. 29 Má bikere á edda una a cuɗu tawraita á Muusa ni estuwa wá, náza á edda una a epsawaa *Egdza á Dadaamiya antara Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na á magaminá ŋane ŋgurna á ɗaba Dadaamiya na, á tsaaka an una ŋanna. Aɗaba edda-aara a zharaa uzhe á Egdza á Dadaamiya na ba seke duksa ba dey. Uzhe na ni Dadaamiya a ŋguɗateraa namána an ŋane ge emnde baɗemme, ŋane keni a baranaa ba uzhe ŋanna tsa. 30 A ba Dadaamiya á ba an ire-aara wá:

Diyandiya ya zlaɗa na ni yá de faara ya ge edda una má kwalevkwale ge ɗabiɗaba na. Yá de pelatersepele mandzawire na tá maganá itare baɗemme.

Diyamiyeddiye ganakini má Dadaamiya ndasendahe elva-aara wá, sey á ganvege. Zlaɓe ádaliye, aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Ba Yaakadada una á de maga shairiya á emnde-aara. 31 Dadaamiya wá, ŋane edda á shifa. Daaci watse laruwa ge edda una ni má de ŋanaaŋa shairiya á katafke-aara.

32 Yehanteyeha midalire na kwa maganaa kure werre am sarte na lyakurvalya Yaisu. Kwakya zlaɗa na ndza kwa shanaa kure áza emnde, aley kwa naba ɓashuhe. 33 Aɗaba am sarte umele, ta zlazlakurzlázle emnde á katafke á zlamaha, magarakuránmaga laruwa kwakya. Am sarte umele zlaɓe ádaliye, kure shakuransha ire á kure, kwa de ekhyateraa ervauŋɗe ge emnde na tá am jeba á zlaɗa-aha ŋanna. 34 Kwa de zatervaare ge emnde na tá am daŋgay aɗaba zhera á Yaisu. Am sarte umele ta naba lyevaa nalmane á kure emnde an ndzeɗa, aley kwa naba ƴateranhe á ba an higa, aɗaba diyakurdiya ganakini kure shakuransha una ni jauje ge nalmane-aha umele baɗemme, nalmane na a zleka ɗekiɗeki na. 35 Fakurantaufe fetarfire á kure shagera, daaci ƴawánka. Naba fautarfe áte Dadaamiya. Aɗaba edda una má kezlanveka fetarfire-aara, á de shá laɗa ƴaikke áza Dadaamiya. 36 Estuwa, shagera ba kwá farvauŋɗe, kwá maga názena á kataná ŋane, lauktu á de vakurte duksa na a ndanaa ŋane na. 37 Aɗaba a ba wakita á Dadaamiya:

A juwa ba cekwaaŋguɗi, aŋkwa á sawa edda una ni mí pakaná miya na, á shekwaaka mazla-aara.

38 Edda una dzayye ervauŋɗe-aara, á de shá shifa na á zleka na, má kezlanveka fetarfire-aara áte iya dem halavuwa-aara. Amá edda una kezlanvekezle fetarfire-aara wá, yá de higarka ge ŋane.

39 Amá miya wá, tamanka ganakini mí de geva am dagave á emnde na tá aŋkwa eptsa á dem kataliye am fetarfire-aatare, tá átira keɗa na. Miya wá, aŋkwa fetarfe á miya áte Dadaamiya, daaci mí shansha shifa na á zleka na.

11

Fetarfire á emnde á Dadaamiya werre

1 Fetarfire na wá, amaana njeta áte duksa na á tamaná ura, geni duksa ŋanna á de gevge ba jirire na. Ma á nánka duksa ŋanna an ice-aara keni, diyaadiya geni ɓaaka shaige am huɗe-aara. 2 Emnde á Dadaamiya werre keni ndza ta fetaare ba estuwa áte ŋane. Aɗaba una ŋanna ndza hayaterhaya Dadaamiya.

3 An fetarfire á miya mi diyeddiye geni duksa baɗemme wá, ndza a nderanaa ba Dadaamiya an elva-aara. Daaci baɗemme á názu aŋkwa á zharaná ice á ura na wá, a nderanaa ba Dadaamiya an názu á taa nánka ura.

4 An fetarfire ŋanna, Habila a vante sadake á nasherire-aara ge Dadaamiya jauje ge una a vantaa Kayinu. Aɗaba fetarfire-aara wá, Dadaamiya a naba vante jirire. Dadaamiya lyevaalya sadake-aara, a naba maranánhe ganakini hayanhayire. Daaci Habila ŋanna wá, ma emtsamtsa ba ŋane keni, labare-aara á eksa ba slera sem vatená, aɗaba fetarfire-aara.

5 Á ba an fetarfire ŋanna, Anuhu ndza nánka emtsa ɗekiɗeki, a naba kapte á dem samaya an vuwa-aara baɗemme, puwarteka ice áte ŋane ɗekiɗeki, aɗaba danda Dadaamiya ba estuwa. A ba wakita á Dadaamiya wá, Dadaamiya ndza hayanhaya Anuhu ŋanna, daaci a naba eksante ba estuwa. 6 Ɓaaka duksa na ni ura á shá haya an ŋane áza Dadaamiya sey á ba an fetarfire palle. Ma ware una á seza Dadaamiya keni, sey á fetarfe geni Dadaamiya wá, aŋkwa ba jirire. Sey á diyeddiye geni Dadaamiya á ƴaterka emnde na ni tá aŋkwa ganáptega ge ŋane.

7 Á ba an fetarfire ŋanna *Nuhu keni ndza a fansarfe ge Dadaamiya. Dadaamiya a ɓalanse elva-aara am wahayu, zlaɓe nánka tsa duksa ŋanna emtsaaɗe, amá a naba fansarhe. A naba nderaa paare á yawe ƴaikke áte una a kwaransaa Dadaamiya am wahayu na. Daaci ta demhe antara emnde-aara baɗemme. A lyaterse estuwa Dadaamiya am yawe na ndza a ɓalansaa ŋane. Aɗaba una ŋanna a naba marateranhe ge emnde geni ŋateraaŋa shairiya, aɗaba fartarka áte Dadaamiya. Amá ŋane wá, shansha jirire áza Dadaamiya aɗaba fetarfire-aara.

8 Á ba an fetarfire ŋanna zlaɓe ádaliye, ndza fansarfe Ibrahima ge Dadaamiya. A naba duhe á dem larde na a bannaa Dadaamiya ge de nja amkwa, á de gev náza-aara larde ŋanna. Ba tate ŋanna keni ndza diyaaka emtsaaɗe Ibrahima, aley a naba duhe. 9 An fetarfire-aara a naba nja am larde ŋanna ndza a fannaa Dadaamiya ge ŋane am namana-aara. Ma gevka ekse-aara miyenne keni, a naba nja áhuwa. Ndza a nja á ba am *bere á kacakaca ba estuwa, lauktu ta melsaa tara Isiyaaku antara Yakubu larde á namána ŋanna, itare keni ta nja á ba am bere á kacakaca ba estuwa. 10 Ibrahima a fansaare estuwa ge Dadaamiya na wá, aɗaba njantenja am ervauŋɗe-aara ganakini watse á daada á dem berni na a nderanaa Dadaamiya am samaya, ɓaaka badza-aara ɗekiɗeki na.

11 Saraatu keni ba estuwa. An fetarfire-aara a naba shaa huɗe, gevge emgyegwe á mukse tsa. Aɗaba diyaadiya geni Dadaamiya na a banaa watse á de vanta egdzere na, á iceka fida ɗekiɗeki. 12 Aɗaba una ŋanna, ba Ibrahima palle, ŋane una ndza gevge emgyegwe á zhele kurcumme, ndza ɓaaka elva a ya egdzere ázeŋara mazla-aara, ba ŋane ŋanna wá, a naba yehe egdzere ɓaaka kezlakula á eggye-aha-ŋara, ta ba seke shiili na am guwa na, ta ba seke terlyakwa na áte samaya.

13 Emnde á Ibrahima ŋanna ta matsaa ba estuwa, ƴáranka fetarfire-aatare ɗekiɗeki. Amá itare an ire-aatare wá, pakarvaaka duksa-aha ŋanna ndza a baternaa Dadaamiya na. Duksa palle wá, ndza njarantenja am ervauŋɗe-aatare geni ɓaaka shaige áte názu a ndasaa Dadaamiya. Daaci ta higa jipu áte duksa-aha ŋanna. Baira ndza ta enndáhá ba parakke geni itare ta ba seke wayve-aha am duniya na, tate á nja-aatare miyenne wá, áhuna ka. 14 Emnde ŋanna, am nja-aatare wá, sheɓarka ɗekiɗeki ganakini aŋkwa larde-aatare ba giraara watse tá zlálá á de njá am huɗe-aara. 15 Dzamarka ɗekiɗeki áte ekse-aatare na ndza ta segashe am huɗe-aara na. Ma andze tá kátá tate na ndza ta sawa átekwa wá, sey ma tá shantaushe ge barama á eptsa á dehuwa. 16 Amá dzamarka itare una ŋanna ɗekiɗeki. Itare wá, aŋkwa tate umele am ire-aatare, amaana: samaya. Una ŋanna jauje ge tate na ndza ta sawa átekwa na. Aɗaba fetarfire-aatare ŋanna wá, á wanka shaige ɗekiɗeki ge Dadaamiya geni tá ɗáhá ŋane an Dadaamiya á emnde ŋanna, a tsatsateraa berni ƴaikke ázeŋara.

17-18 Á ba an fetarfire ŋanna zlaɓe ádaliye, Ibrahima á kátá icaná egdza-aara palle ba ŋane sadake-aara ge Dadaamiya. A ba Dadaamiya á elvan ge ŋane: Iciyantice egdza á ŋa Isiyaaku sadake-aara. An elva-aara ŋanna wá, a se gya ba hala á Ibrahima, aɗaba ndza a bantsa ba ŋane am namána-aara geni eggye-aha á ŋa, wulfe á Isiyaaku, tá de gevge kwakya. 19 Ibrahima á kátá icetaa egdza-aara na wá, aɗaba diyaadiya geni Dadaamiya an hákuma á shifeta emnde a faya. Am sarte na Dadaamiya a naba piyante ge Ibrahima na wá, Isiyaaku wá, ba seke a tsete am faya.

20 An fetarfire, Isiyaaku a gaterar barka ge tara Yakubu antara Isuwa. Am gá barka-aara ŋanna wá, a bateraa názu á de magava á katafke. 21 An fetarfire ŋanna, Yakubu keni am sarte na gevge emgyegwe a juwa ba emtsa, a naba gaterar barka ge egdzara á Yusufa buwa. A tsetehe áte zade-aara, a galante Dadaamiya.

22 Á ba an fetarfire ŋanna, Yusufa keni am sarte na gevge emgyegwe a juwa ba emtsa, ndza a enndaha elva á segashe á emnde-aatare, egdzara á *Iserayiila am larde á Misera. Ndza a kwaratersekware baɗemme náza na ni watse tá maganá an hyehye-aara má emtsamtsa ŋane.

23 Tara eddeŋara antara emmeŋara ge Muusa keni ba estuwa. An fetarfire-aatare am sarte na yaireye Muusa, naránna geni zariya egdza-aatare, daaci magarka lyawa ɗekiɗeki ge ƴa elva na a tsanaa sleksu *Firawna. Ta naba sheɓanvehe am mba dem tere keƴe.

24 Aɗaba fetarfire ŋanna, am sarte na waltewala Muusa, eksarka mazla-aara geni tá ɗahaná an eggyeŋara ge sleksu *Firawna. 25 Ŋane a hayaa ba tá shá zlaɗa átirpalle antara emnde á Dadaamiya, arge una ni á njá am geɗa am sarte cekwaaŋguɗi, amá slehaypa. 26 Ndza diyaadiya geni ambane ba sha epsawa áza emnde aɗaba Almasihu na watse á ɓelaná Dadaamiya á sem duniya na, arge una ni á zuze duniya an nalmane na an ndaaka am larde á Misera na. Aɗaba ŋane a fete ire-aara áte laɗa na á de vantá Dadaamiya na.

27 Aɗaba fetarfire-aara ndza sessa Muusa am larde á Misera. Slekse á Misera jaaja ervauŋɗe, amá ŋane magaaka lyawa-aara ɗekiɗeki. Ɓaaka lambe-aara ba seke ŋane aŋkwa á nanna Dadaamiya an ice-aara. 28 Ba Muusa ŋanna zlaɓe ádaliye, aɗaba fetarfire-aara, a kwaraterse ge emnde a *Iserayiila geni a wecarweca uzhe á dabba áte wakyiya-aha-aatare, geni malika na a se ceɓa makaji-aha na a demka á dem mba-aatare. Daaci Muusa a tsaa muŋri á una ŋanna tá aŋkwa emmága ba kelaa sakanderi. Tá ɗáhá muŋri ŋanna: *Paska.

29 Á ba an fetarfire ŋanna zlaɓe ádaliye, emnde a *Iserayiila ebzarubze haye kyaŋŋe áte shiili cakasse ba seke ndza ɓaaka yawe am guwa ƴaikke ŋanna, amá ba ta demhe ge emnde a Misera wá, a naba ndateruhe ge haye.

30 An fetarfire-aatare, ndza zazaraazaza emnde a Iserayiila dala ƴaikke na emnde a Yairikau ta jantaave ge ekse-aatare an ŋane. Ba kelaazare wá, ta de jantaave ser palle áte una ndza a kwaratersaa Dadaamiya. Am hare ge vuyire wá, zazaazaze dala ƴaikke ŋanna baɗemme. 31 Ndza aŋkwa mukse zaware umele, zhera-aara Rahab. Aɗaba fetarfire-aara áte Dadaamiya, a naba lyevaa emnde a Iserayiila na ta se gya nasherire á ekse-aatare á dem mba-aara. Daaci am sarte na emnde a Iserayiila ta ceɓaa emnde a ekse na wá, ta ƴaa ŋane an shifa.

32 Yá maganá estara kina? Aɗaba cekwa sarte ganakini yá palakurnaapala labare á fetarfire á emnde á Dadaamiya umele, seke tara Gidiyaun, Barak, Samsaun, Yaifta, *Dawuda, Samiyail, ira nabi-aha umele. 33 An fetarfire-aatare emnde ŋanna ndza garega ndzeɗa arge larde-aha umele. Baɗemme á názena ndza a baternaa Dadaamiya am namána-aara sharánsha an fetarfire-aatare, dzalarefka áte uŋŋule-aara. Emnde á Dadaamiya werre ŋanna wá, ba ervare keni dzegwánka wera we-aara ge magatera emtaŋkire. 34 Aɗaba fetarfire-aatare, ba derve á kárá keni zaterka emnde ŋanna. Zlaɓe ádaliye, ndza tá kátá ceɓaterceɓa kelaade-aha-aatare an katsakar keni, ta ganaa ba itare ndzeɗa. Ndza ɓaaka payɗa-aatare, amá an fetarfire-aatare wá, ndza ta emnde a ndzeɗa ba itare. Mbarmbe wáva jipu, ma vaatara keni sey tá bakáterá ba itare emnde a wáva á larde-aha umele. 35 Á ba an fetarfire ŋanna zlaɓe ádaliye, ndza aŋkwa ŋwasha umele emtsaremtsa emnde-aha-aatare, amá naraterna zlaɓe ádaliye an shifa.

Amá emnde umele-aatare ndza naranna zlaɗa kwakya. Ma andze baránba ganakini tá dalika á ɗaba elva á Dadaamiya wá, ma tá naba ƴáterƴá, amá eksaraareka una ɗekiɗeki, ta eksese ba emtsa am zlaɗa ŋanna, lauktu á de tsatertetsa Dadaamiya, á de vaterte shifa na jauje ge una am duniya an emtakire na. 36 Emnde umele keni naránna laruwa ba estuwa, ta epsawateraahe, ta gyegaterse an ja, ta puwateremhe am kaderci, ta zlaŋateruhe am daŋgay. 37 Emnde umele ndza ta ceɓaa ba shifa-aatare an nakwa, emnde umele ndza ta ɗatsatertehe bubuwa, emnde umele ndza ta ceɓateraa an katsakar, emnde umele keni ndza ta zaɗateremhe am sleɗe ba estuwa, garevge talaga-aha, ta ŋguɗaa ba gwagwa, sharaterushe wahala, magarateránmaga palasa jipu. 38 Ta naba nja áte ɓala-aha umele am kaamba, antara áte ire á wa-aha, ta hare am hwalakwa-aha antara am evege-aha. Emnde ŋanna wá, ɓaaka arge itare an jirire. Zlaya-aatareka ɗekiɗeki nja am duniya á laakire na.

39 Emnde ŋanna baɗemme wá, hayaterháyá Dadaamiya, aɗaba fetarfire-aatare áte ŋane. Amá wá, pakarvaaka an shifa am duniya na názena ni a baternaa Dadaamiya geni á de vaterteva na. 40 Aɗaba uwe? Áza Dadaamiya wá, ndza an tsatse duksa ŋanna zlauzle, geni á geramika antara itare ɗekiɗeki, mí de lyiyaná á ba átirpalle antara itare cuɗeɗɗire na á de vamita ŋane. Una ŋanna duksa na shagera ge miya.

12

Dadaamiya Eddemiya baɗemme

1 Daaci miya wá, emnde a fetarfe ŋanna ba seke tá jamitaave á ba an je. An fetarfire-aatare ŋanna, tá kwaramisá itare fetarfire áte Dadaamiya. Aɗaba una ŋanna, miya keni ƴaumiyanƴa haypa-aha na wayaaka mi pakyava ɗekiɗeki na, valyawamiyaavalya gwatama na a piyamite de katafke áte barama á Dadaamiya na baɗemme, mí zlalawa á ba de katafke, kuɗaumika. 2 Zlaɓe ádaliye, zharaumizhara ba sera á Yaisu, aɗaba a magaminaa ba ŋane ŋgurna geni mí fetarfe, á de zlamiyansauwa ba ŋane zlaɓe ádaliye ge fetarfire á miya ŋanna. Yaisu ŋane a naba eksaarhe geni ta ja shifa-aara áte dzaŋgala, wanka zherwe ɗekiɗeki ge emtsa estuwa, aɗaba a fete ire-aara áte higa na á de vantá Dadaamiya na. Kina wá, ŋane aŋkwa am naɗafa á Dadaamiya am sleksire-aara.

3 Dzamaumidzámá ba shagera emtaŋkire na ni ta maganta emnde a haypa ge Yaisu na. Nja ba zlaɗa na ta magannaa emnde ŋanna, a naba ɓashuhe baɗemme. Slaslauslasle á ba áte náza-aara emtsaaɗe, lauktu mí de shá ndzeɗa am zlaɗa-aha á miya keni. 4 Ge jirire wá, ekkure keni kwá aŋkwa wava jipu geni kwá janaaja haypa. Amá wá, zlaɓe jerka edda una ni emtsamtsá aɗaba una ŋanna am dagave á kure. Daaci gazlauka ɗekiɗeki. 5 Viyakurnaaviya elva na ndza a bakurnaa Dadaamiya ge vakurte ndzeɗa an ŋane na emtu? Nawa a ɗakurte an egdzara-aara. Aɗaba aŋkwa am wakita á Dadaamiya, á ba ŋane:

Egdza-aaruwa, má ya Yaakadada Dadaamiya, yá aŋkwa giyakgiya wá, sey ká fa hyema áte elva ŋanna. Ma yá valakarvale keni, á guleka higa á ŋa áte iya.

6 Aɗaba iya Yaakadada wá, yá giya edda una ni wayanwaya na, yá ja ba edda una ni gevge egdza-aaruwa na, a bina.

7 Aŋkwa egdzere ni á giyeka eddeŋara ɗekiɗeki emtu? Daaci áte zlaɗa ŋanna wá, kwá naba diyeddiye geni á dzerakursaa ba Dadaamiya, kwa ba seke egdzara-aara. Má estuwa wá, ɓashawaɓasha baɗemme á zlaɗa-aha na shakursha na, lauktu kwá de shansha nampire-aara. 8 Á giyatera ba estuwa Dadaamiya egdzara-aara. Daaci máki á giyakurka kure wá, kwa egdzara-aareka ɗekiɗeki, kwá ba seke masagwa-aha am emnde-aara.

9 Zlaɓe ádaliye, dada-aha a miya am duniya keni ndza ta giyamigiya, ndza mí fa zherwe áte itare. Daaci faumifa zherwe áte Eddemiya na am samaya na keni. Má má aŋkwa fa zherwe áte ŋane wá, mí de shá shifa na á zleka na. 10 Dada-aha a miya na ta yamiya am duniya na wá, ndza ta giyamiya á ba am sarte na mi egdzara mesheshe, ba seke una ta beranaa itare ge shagerire. Amá Eddemiya na am samaya na wá, ŋane á giyamigiya geni á famiyem ndzeɗa am vuwa, lauktu mí gevge emnde cuɗeɗɗe ba seke ŋane. 11 Má Dadaamiya aŋkwa giya ura wá, vacite ŋanna wá, zlaɗa áte edda-aara, ɓaaka higa-aara ɗekiɗeki. Amá má zlauzle zlaɗa ŋanna wá, edda una má diyeddiye nampire á zlaɗa ŋanna wá, á shá hairire antara zlalava shagera áte uŋŋule á Dadaamiya.

Faufa hyema áte ire á kure

12 Diyakurdiya tsawe ganakini Dadaamiya á ƴanka giya egdzara-aara wá, daaci a guleka higa á kure, naba daumbare á de katafke áte uŋŋule-aara. 13 Tá aŋkwa emnde umele am dagave á kure, ta ba seke emnde a dere, cekwa ndzeɗa-aatare áte uŋŋule á Dadaamiya. Daaci ɗabauɗaba uŋŋule na shagera na, geni a dzalarevka áte uŋŋule ŋanna, amá a sharansha ndzeɗa átekwa.

14 Tatayautataya nja lapiya antara emnde baɗemme. Tatayautataya an ervauŋɗe á kure palle, geni kwá gevge emnde cuɗeɗɗe áza Dadaamiya. Aɗaba má ɓaaka una ŋanna wá, ma ware edda-aara keni á taa daaka á deza Dadaamiya. 15 Faufa hyema áte ire á kure, geni ma ware á kure keni a ƴanaaka ŋgurna á Dadaamiya. Adaliye, faufa hyema geni a jerka ura am dagave á kure ni mándzawe zlalava-aara. Ura estuwa á melateruka ge emnde áte barama á Dadaamiya, baira á badzaterbádza ba seke namgena am dagave á hiya am fe. 16 Zlaɓe ádaliye, faufa hyema áte ire á kure, geni a jerka ura ŋguɗi am dagave á kure, á feka zherwe áte názena a wayanantaa Dadaamiya, ba seke Isuwa werre. Ŋane wá, a naba velu makajiyire-aara ira warita á makajiyire baɗemme aɗaba zu duksa ser palle. 17 Ba ekkure keni diyakurdiya geni, am sarte na zlauzle veluvele wá, a deza eddeŋara ágira a de kátá barka, amá a naba kwaleve ge eddeŋara gar barka ŋanna. Ɓaaka názu magaaka ŋane, antara yawe á kyuwa-aara campaukkwe átekwa, aley shanka pute geni á tsatsanaatsatse názena a badzanvaa ŋane.

18 Diyaweddiye geni tate á tse á kure ge kure á katafke á Dadaamiya wá, gevka seke náza á *Iserayiila-aha werre áte vuwa á wa Sina. Itare wá, ma tá naba dzegwandzegwa fetefa ba erva-aatare keni áte wa ŋanna. Ndza naranna nara á kárá ƴaikke áte ire á wa ŋanna, ndza naránna tabeɗammire antara gwehya, ira válale ƴaikke. 19 Zlaɓe ádaliye, ndza cenaráncena hula á duksa ba seke gaashi áte wa ŋanna, cenaráncena kwárá umele, kwárá ŋanna wá, ba kwárá á Dadaamiya. Am sarte na cenaráncena kwárá ŋanna wá, gazlargazla jipu, baira ta ƴeka ganakini a semka kwárá ŋanna mazla-aara á sem hyema-aatare. 20 Aɗaba edda-aara a se ɓalaterse elva na zlazlaɗa áte itare. A ba ŋane, ma ware keni a feka erva-aara áte wa ŋanna. Una ma ba dabba keni sey tá jana á ba an nakwa, a zlauzle shifa-aara ba estuwa. 21 Duksa-aha ŋanna ta naaná itare na wá, gazlateraagazla jipu. Ba Muusa an ire-aara keni a ba ŋane: Gazlangazla, yá gyagye ba seke maagara ge lyawa, a bina.

22 Amá ekkure wá, estuweka. Ekkure kwa sete wa na tá ɗahaná an wa *Siyauna, am tate na átekwa berni á Dadaamiya Saksage. Berni ŋanna wá, ba Urusaliima na am samaya na. Kwa sem tate na ta átekwa malika-aha baɗemme ɓaaka kezlakula-aatare na. 23 Adaliye, ekkure, aŋkwa sleɗe á kure am dagave á nalga á emnde na tá am geɗa ƴaikke átevege Dadaamiya na. Emnde ŋanna ta ba seke makaji-aha átevege eddetare, zhera-aha-aatare baɗemme aŋkwa an puwa áza Dadaamiya am samaya. Ekkure wá, kwa seza Dadaamiya na á de kyaná ŋane shairiya á emnde baɗemme na. Ekkure ɗabakurteɗaba emnde na tá aŋkwa áza Dadaamiya, a gatervaa ŋane cuɗeɗɗe am duksa baɗemme na. 24 Ekkure, dakuraada á deza Yaisu. Ba ŋane una slemela emnde antara Dadaamiya, geni Dadaamiya á maga namána aŋwaslire antara itare. Ekkure, dakuraada á deza Yaisu na, ŋane a gakurve cuɗeɗɗe an uzhe-aara na. Uzhe-aara ŋanna wá, aŋkwa á kwaramise duksa shagera gergere antara una mi tsahese áte uzhe á Habila.

25 Daaci faufa hyema ba shagera áte ire á kure, eblyawanveka elva á edda una aŋkwa á bakurá elva na. Werre wá, baɗemme á emnde na ndza ta kwaleve elva á edda una ni á fater magiya an elva á Dadaamiya am duniya wá, eŋzlarseka ɗekiɗeki. Ge miya emnde na má aŋkwa cena elva á Yaisu na a sawa am samaya na keni, watse ba estuwa. Amaana, má kwalamiyevkwale, watse ɓaaka pute á miya umele geni mí eŋzleseŋzle an ŋane. 26 Ndza werre ŋanna wá, Dadaamiya a ndaase ba elva an kwara ƴaikke, daaci a naba gejaavte ge haha á ba an ndzeɗa. Kina keni elva-aara aŋkwa á bamiyánba geni watse á de emmága zlaɓe ádaliye ba estuwa. Amá antara ba samaya keni á de gejaava á ba an ndzeɗa, a bina. 27 A ba ŋane, ɓuwaaka ɗekiɗeki wá, baɗemme á názena a nderanaa ŋane, á de gejaava zlaɓe ádaliye á ba an ndzeɗa, lauktu tá de zlauzle ba estuwa. Daaci tá de juwa ba duksa-aha na ɓaaka halavuwa-aatare ge itare ɗekiɗeki na.

28 Máki estuwa wá, miya wá, slafauminaaslafe ba we á miya ge Dadaamiya an ervauŋɗe á miya palle. Aɗaba ŋane a famiyaa ƴaikkire na ɓaaka halavuwa-aara ɗekiɗeki na ge miya. Galaumigálá Dadaamiya, njauminja á katafke-aara an fesarfire am elva-aara, njauminja an lyawa-aara am ervauŋɗe áte una á kataná ŋane. 29 Aɗaba Dadaamiya na mí ƴeka ázeŋara na wá, ŋane slera-aara ba seke slera á kárá. Amaana, ŋane á shekwaaka keɗanaakeɗa názena hayánka ŋane.

13

Á kátá uwe Dadaamiya áza emnde?

1 Ekkure emnde a fetarfe wá, ƴawánka mága wayavire am dagave á kure, njawinja ba seke egdzar mama. 2 A viyakurarka elva á lyiya wayve-aha na tá se tsekwa am mba á kure. Fawaterufe hyema ba shagera, aɗaba ndza aŋkwa emnde umele ta lyevaa wayve-aha-aatare, faraterufe hyema ba shagera, mbate wá, wayve-aha ŋanna malika-aha. 3 Emnde na tá am daŋgay na keni dzamauterdzámá, zlaɗa-aatare ŋanna a gevge ba seke áte kure. Adaliye emnde na tá am zlaɗa-aha umele na keni, dzamauterdzámá ba seke kwa kerɗe antara itare am zlaɗa ŋanna.

4 Emnde baɗemme a faransarfe ge Dadaamiya am elva á nika. Am dagave á tara zhele an mukse-aara, ma ware-aatare keni a badzanveka cuɗeɗɗire á nika-aatare. Aɗaba Dadaamiya á de ƴanka záterá an shairiya, baɗemme á emnde a mága dakarire antara emnde a mága gwardzire.

5 Ƴawanánka ervauŋɗe á kure ba ge waya shuŋgu, naba higauhiga arge una aŋkwa am erva á kure, aɗaba a ba Dadaamiya: Yá aŋkwa antara ekka, ma vaatara keni, yá ƴaŋka dey. 6 Aɗaba una ŋanna, bawamiyánba ganakini Yaakadada, Dadaamiya-aaruwa aŋkwa am iga-aaruwa, ɓaaka lyawa-aaruwa, á magiya uwe urimagwe? Ɓaaka shaige-aaruwa ɗekiɗeki.

7 Yehauteyeha male-aha á kure na ndza ta ɓalakursaa itare elva á Dadaamiya na. Yehauteyeha zlalava-aatare, antara fetarfire-aatare áte Dadaamiya dem halavuwa á shifa-aatare am duniya. Daaci ekkure keni fautarfe áte Dadaamiya ba seke itare. 8 Yaisu *Almasiihu wá, werre keni ndza ba ŋane, vatená keni ba ŋane ŋanna, ŋane á njá á ba áte una ŋanna dem ba ge ɗekiɗeki. 9 Faufa hyema áte ire á kure, aɗaba tá aŋkwa emnde na tá aŋkwa jansaare ba itare an ire-aatare tsaha-aha umele gergere, ndza cenaránka emnde ɗekiɗeki. Eŋkalaawa, geni a keɗarakuraaka áte baráma. Aɗaba a ba itare: sey má ura ɗabeteɗaba naɗe-aha áte elva a náza za baɗemme, lauktu á zlava ervauŋɗe-aara. Cenauka una ŋanna ɗekiɗeki. Sey an ŋgurna á Dadaamiya palle. Baɗemme á emnde na ndza ta ɗabete jeba á naɗe-aha ŋanna, palle á názu ta shanaa itare ge nampire ɓaaka.

10 Baɗemme á *liman-aha á Yahudiya-aha na kwasau zlaɓe tá faná ba sadake ge Dadaamiya am mashidi-aatare na wá, diyamidiya ganakini una mi shanaa miya áza Dadaamiya na, amaana emtsa á Yaisu na wá, náza-aatare ka, aɗaba itare zlaɓe diyarka nampire-aara. 11 Male á liman-aha, má á daná sadake ge Dadaamiya aɗaba haypa á larde wá, tá ica dabba, á daná uzhe-aara á dem tate na cuɗeɗɗe jipu na. Hyuwa á dabba ŋanna maa, tá de deraná áte iga a ekse-aatare. 12 Náza á Yaisu keni ndza a mágava ba estuwa. Ta de jaa shifa-aara á ba áte iga a ekse ŋanna, a shu zlaɗa áhuwa, geni á baraterá haypa-aha-aatare ge emnde baɗemme an uzhe á ire-aara. 13 Daaci máki estuwa wá, ɓaaka nampire á jeba á nadina ŋanna mazla-aara. Saumisse, mi zláláwa á deza Yaisu, mí de ɓashán ba kerɗe epsawa á emnde. 14 Aɗaba ɓaaka ekse na mí njá am huɗe-aara dem ba ge ɗekiɗeki am duniya na. Amá mí fete ire á miya áte ekse umele aŋkwa, mí de njá amkwa dem ba ge ɗekiɗeki.

15 Daaci galaumigala Dadaamiya, ƴawamiyanka. Má mí gálá Dadaamiya ŋanna wá, una ŋanna ba seke sadake á miya na mí vante ge ŋane aɗaba slera á Yaisu. Galaumigala zhera á Dadaamiya ge maraterá zhera-aara ge emnde baɗemme. 16 Viyawanaaka magatera maggwire ge emnde. Magaumága zevarzire an duksa na am erva á kure, aɗaba jeba á sadake ŋanna á vante higa kwakya ge Dadaamiya.

17 Cenaucena názena tá bakurná male-aha á kure, fawatersarfe ba shagera, aɗaba tá ufaná ba itare shifa á kure, Dadaamiya keni á de ndavateru ba ge itare slera na ta maganaa itare ge fakuru hyema. Daaci má ekkure keni kwá aŋkwa fatersarfe wá, tá maga slera ŋanna á ba an higa. Má ɓaaka una wá, tá higeka am slera ŋanna. Má gulaagula higa-aatare wá, slera-aatare á magakuránka payɗa ge kure.

18 Ƴawánka ŋala Dadaamiya arge ŋere. Ŋere wá, diyaŋerdiya ba parakke geni dzayye ervauŋɗe á ŋere, wayaŋerwaya ŋá maga duksa baɗemme á ba an uŋŋule-aara ma vaatara keni. 19 Duksa na yá kataná iya ázekure kwakya-aara wá, ŋalauŋálá Dadaamiya geni a meliyumele, lauktu yá shansha baráma á eptsa á dezekure á ba áte watsewatsire.

Názena yá ƴekaná iya áza Dadaamiya

20 Dadaamiya slevante hairire ge emnde, a tsantaa ba ŋane suni á miya ƴaikke am faya, amaana Yaakadada Yaisu. Ŋane suni á miya á bá iya na wá, aɗaba ŋane a emtsehe aɗaba miya. Miya wá, mi ba seke kyawe-aha-aara. An uzhe-aara, Dadaamiya a ŋgudamiyaa namána na á zleka ɗekiɗeki na. 21 Daaci a melakurumele Dadaamiya, geni kwá shansha mága názena á kataná ŋane baɗemme. A ganvega Dadaamiya namaari-aara am miya áte erva an Yaisu *Almasiihu, geni mí gevge áte una á kataná ŋane. Galaumigala Yaisu Almasiihu dem ba ge ɗekiɗeki. *Aamin.

Ga use am halavuwa á elva-aha

22 Egdzar mama-aha-aaruwa, kwaya ŋane egdza elva na ya puwkurtaa ya, geni yá vakurta ndzeɗa an ŋane. Elva ŋanna kwakyeka, daaci yá aŋkwa ŋalakurŋala, taslawa á kure, faufa ervauŋɗe, cenauvaacena elva ŋanna ba shagera. 23 Ambane zlaɓe cenakuránka ɗeme ganakini egdza emmemiya Timaute keni ta bantsa ɓelaranaaɓela, sesse am daŋgay. Má samsa á sezeruwa wá, watse á puwisá ŋane ádeze kure.

24 Gawaterga use-aaruwa ge male-aha á kure, antara emnde a fetarfe umele baɗemme. Emnde a fetarfe na tá am larde á Italiya keni tá aŋkwa gakur use-aatare. 25 A magakuránmaga Dadaamiya ŋgurna ge kure baɗemmire á kure.

Yakuba

1

2

3

4

5

Wakita na a puwetaa

YAKUBA

1

Ga use á Yakuba

1 Wakita na yá aŋkwa puwaná ba iya Yakuba, walaɗi á Dadaamiya antara Yaakadada Yaisu *Almasiihu, yá aŋkwa á puwakurte wakita na, yá gakur use ge kure baɗemme á emnde a Dadaamiya na kyarakuraakya á dem duniya baɗemme na.

Njá á emnde a fetarfe má shatersha zlaɗa

2 Egdzar mama-aha-aaruwa, ma a shakuraa am sarte-ara zlaɗa keni, higauhiga an ervauŋɗe á kure baɗemme. 3 Aɗaba ba kure keni diyakurdiya, ganakini máki tsakuraatse dzaŋdzaŋe, kezlakuranveka fetarfire á kure am sarte ŋanna wá, kure kwá gevá emnde a farvauŋɗe an tsáká ire. 4 Amá tsawatse ba ŋga. A marápsemare farvauŋɗe á kure am duksa baɗemme. Estuwa kwá de gevá emnde na ɓaaka duksa mándzawe áte itare, hyairephye am duksa baɗemme. Á de ektsakurarka jirire keni am duksa baɗemme.

5 Má aŋkwa ura am dagave á kure diyaaka názena á maganá ŋane, a enndava eŋkale áza Dadaamiya. Dadaamiya á de vanteva. Aɗaba Dadaamiya á kwalarka ge edda una á ndava eŋkale ázeŋara, á vanteva ma vaatara keni. Aɗaba ŋane wá, bárbare ge vaterte duksa ge emnde baɗemme. 6 Amá má ura á ndava duksa áza Dadaamiya wá, a fetarfe geni Dadaamiya á de vanteva. A maŋka shaige am ervauŋɗe. Aɗaba edda una á maga shaige am ervauŋɗe wá, ŋane ba seke njá á haye na á weshaná effeƴa, á dáná á dehuwa, á sehuna, á dem dalbe-aha baɗemme. 7 Ura estuwa, a sleka am ervauŋɗe-aara ganakini á de shansha názena á ndavaná ŋane áza Yaakadada. 8 Aɗaba gevge an ire bubuwa, tsanaaka ire-aara am tate palle.

Elva arge berba-aha antara talage-aha

9 Ura talage, má fetarfe áte Yaisu *Almasiihu wá, a ehhiga an ervauŋɗe-aara baɗemme. Aɗaba kanteka Dadaamiya. 10 Ge sleberba na fetarfe áte Yaisu Almasiihu keni maa, ŋane keni a ehhiga an ervauŋɗe-aara baɗemme, arge una ni a genaahe ge Dadaamiya na. Aɗaba diyaadiya ŋane ganakini á de zla shifa-aara, ba seke mága ugbene á mása am fe, má á geda, á geda á ba áte watsewatsire. 11 Má mberatembera vaciya an kárá-aara, á badza zariyire-aara, á geda á dem áhá, mása keni á emtsa baɗemme. Ba duksa palle ge sleberba keni. Á ba am sarte na ŋane á shuŋŋula ge mága slera-aha-aara na wá, a naba icanmica emtsa.

Elva a mbeɗa á dem haypa antara zlaɗa

12 Watse geɗa ƴaikke ge edda una tsaatse ba shagera am zlaɗa-aha gergere. Aɗaba má tsaatse shagera mbeɗaaka wá, á de shansha laɗa-aara. Amaana: á de shá shifa na á zleka, a ba Dadaamiya, á de vaterte ge emnde na wayarwaya an ŋane na. 13 Amá má á kátá mbeɗa edda-aara wá, a banka ni a maganaa ba Dadaamiya. Aɗaba ura á dzegwánka mbeɗa Dadaamiya. Dadaamiya keni á mbeɗeka ura ɗekiɗeki. 14 Ba emtaŋkire na á dzamaná ura am ervauŋɗe-aara na wá, á mbeɗaná ba una ŋanna á dem haypa. 15 Duksa shagerka na á dzamaná ura am ervauŋɗe-aara, am iga-aara cekwaaŋguɗi á maganá á ba áte parakkire. Daaci má waltewa haypa, á saná emtsa.

16 Daaci a keɗarakuraaka emnde, egdzar mama-aha-aaruwa. 17 Názena á sáwá áza Dadaamiya wá, baɗemme ba shagera, ɓaaka una laake am huɗe-aara. Baɗemme á názena á já lámbe á ura wá, á sáwá á ba áza Dadaamiya na a nderaa parakkire-aha am samaya na. Aɗaba Dadaamiya, ŋane a eptsaaveka, á zláleka seke náza vaciya geni á ƴakurƴa am tabeɗammire. 18 A wayetaa ba ervauŋɗe-aara ge vamite shifa na á zleka na, a vamite an elva-aara na elva a jirire na, geni mí gevge ma emnde zuŋŋwa ba miya am ice-aara am názena a nderanaa ŋane baɗemme.

Cenaucena elva á Dadaamiya, fawansaarfe

19 Egdzar mama-aha-aaruwa, faufa hyema ge cena názena yá bakurná ya na: Ma ware keni a eccena názena ni tá banna emnde. A gevka slewatsewatse am elva, a gevka slervauŋɗe. 20 Aɗaba slervauŋɗe wá, á taa maganaaka názena á kataná Dadaamiya. 21 Aɗaba una ŋanna, tara daŋŋwire antara mándzawire na am ervauŋɗe á kure na wá, ƴawanƴa baɗemme, gawanaaga ire á kure á katafke á Dadaamiya. Ma uwe keni magaumága á ba áte elva-aara na aŋkwa am kure na, aɗaba elva-aara ŋanna wá, á dzegwándzegwa lyakurlya.

22 Cenaucena elva á Dadaamiya, kwá ámbera maga názena á bakurná ŋane. Edda una ba a cenvaahe an hyema, amá á maŋka názena á ndahaná Dadaamiya wá, á keɗa ba ire-aara. 23 Edda una ba a cenvaahe an hyema, amá á maŋka názena á ndahaná Dadaamiya na wá, ŋane á garáva an edda una á zhárá ice am kweteram. 24 Ba a zharaa wafke-aara, cekwaaŋguɗi am iga á una ŋanna wá, kerteŋ a viyanaaviya njá á wafke-aara. 25 Amá edda una a cenaa shairiya á Dadaamiya, a maganaahe an uŋŋule-aara maa, Dadaamiya á gá barka áte ŋane am slera-aha-aara baɗemme. Aɗaba ŋane cenaaka shairiya á Dadaamiya á ba an hyema kerteŋ a viyanaahe na, amá a fansaarfe. Aɗaba shairiya á Dadaamiya ŋanna wá, ɓaaka duksa mándzawe am huɗe-aara. An hakuma jipu ge samise am haypa.

26 Má ura á zhárá ire-aara ganakini ŋane slenadina, amá á taa ŋanaaka nara-aara, daaci ŋane wá, á keɗá ire-aara, ɗaba nadina-aara ba dey. 27 Ɗaba nadina á jirire na cuɗeɗɗe, á kataná Eddemiya Dadaamiya wá, fanu hyema ge egdzar tahe-aha, antara wegyegwar ŋwasha na tá am laruwa, ira á mága eŋkale áte ire-aara ba ge ŋane keni, geni a demka am slakwatsa na tá maganá emnde a duniya na.

2

Baɗemme á emnde ta ba kalkale áza Dadaamiya

1 Egdzar mama-aha-aaruwa, ekkure wá, fakurtaarfe áte Yaakadada Yaisu *Almasiihu na ɓaaka seke ŋane an daradza na. Aɗaba una ŋanna, eggrauka emnde ɗekiɗeki. 2 Ba seke má daremda emnde buwa á dem jahava á kure á katafke á Dadaamiya, palle-aatare sleberba am zane zariya, amá palle ŋane talage am emgyegwe a zane, 3 daaci kwá ɓelanu ice ge zhel na am zane zariya na, kwá de yainu an use, kwá baná: Nawa njinja am kurshi na ambarkaŋa; amá ge talage wá, kwá baná: Sawá njinja am áhá am sera-aaruwa áhuna. 4 Má kwá maga una, magakurnaaka gergerire am dagave á emnde emtu? Kwa epsawaa palle, una ŋanna kwa slanaa ba kure, amá sawari á kure ŋanna shagerka.

5 Egdzar mama-aha-aaruwa, cenaucena ba shagera. Diyakurka emtu geni Dadaamiya a dzerse talage-aha am duniya na, geni tá fetarfe áte Yaisu *Almasiihu, ta gevge emnde a berba am ervauŋɗe-aatare? Ŋane a dzeraterse geni tá shansha ƴaikkire na a ba ŋane, á de vaterte ge emnde na wayarwáyá an ŋane. 6 Amá kure, kwá perɗá talage-aha. Ábi ba emnde a berba una tá magakurá palasa, tá dakurá á de katafke á shairiya? 7 Zlaɓe ádaliye, ábi ba itare una tá zlazla zhera á Ura ƴaikke na kwá ɗabaná kure?

8 Máki ɗabakurteɗaba shairiya á Dadaamiya áte una an puwa am wakita-aara, a ba ŋane: Ewwaya sleriya á ŋa ba seke ire á ŋa na wá, kwa magaa duksa shagera. Aɗaba shairiya-aara ŋanna wá, ɓaaka seke ŋane. 9 Amá má kwá maga gergerire am dagave á emnde wá, kwá mága haypa. Ŋakuraaŋa Dadaamiya an shairiya. Aɗaba fakuransaarka ge shairiya-aara. 10 Ma ura a ɗabete shairiya-aha á Dadaamiya baɗemme keni, máki a ƴaa palle, baɗemme á umele-aha na keni ba seke ɗabaaka. 11 Aɗaba a ba Dadaamiya: Maŋka gwardzire. Ba Dadaamiya ŋanna zlaɓe adaliye una a ba ŋane: Jeka shifa. Daaci ma magaŋka ba gwardzire keni, máki ka de jaa shifa, ba fakansaarka ge shairiya-aara. 12 Aɗaba una ŋanna yá bakurá ba jirire: Baɗemme á názena kwá ndahaná kure, antara una kwá maganá kure, diyaweddiye ganakini Dadaamiya á de kya shairiya-aara baɗemme, á de zhárá má fakuransaarfe ge shairiya-aara na a samisaa ŋane am haypa na. 13 Ma ware una á zanvaarka ge emnde, vaci shairiya wá, Dadaamiya á de zanvaarka ge ŋane keni. Amá má á zanvarze ge emnde wá, ŋane keni á de mbeɗeka vaci shairiya.

Mága slera á Yaisu a zláláva an fetarfire áte ŋane

14 Má banba edda-aara ganakini ŋane fetarfe áte Dadaamiya, amá á maŋka názena á ndahaná Dadaamiya, ázara námpire-aara? Jeba á fetarfire ŋanna á sanánka shifa na á zleka na. 15 Ba seke má sámsá slefetarfe ásezekure, ma zhele ma mukse, má ɓaaka kacekaca-aara, ɓaaka náza za-aara, 16 daaci kwá baná: Á jamima shifa, a vakteva Dadaamiya kacekaca antara ɗafa, amá ba uwe keni kwá vanteka, una ŋanna ŋgulme ge uwe? 17 Ba duksa palle ge fetarfire áte Dadaamiya. Má bánba edda-aara á ɗaba Dadaamiya, amá á maŋka názena á ndahaná Dadaamiya, fetarfire-aara ba dey.

18 Má bánba edda-aara ŋane wá, á fetarfe, amá iya yá maga ba slera á maggwire wá, náwa názena yá banná ya: A ndindaha, á fetaare estara áte Dadaamiya, amá á maŋka slera á maggwire? Lauktu iya keni yá ndandáhá slera á maggwire-aaruwa, á diyisediye ganakini ya ura á Dadaamiya á ba an jirire. 19 Ábi diyakdiya ganakini ɓaaka Dadaamiya umele, sey ba palle. Máki estuwa wá, shagera kwaye! Amá ba jini-aha keni diyardiya una ŋanna. Aɗaba una tá an lyawa-aara jipu. 20 Amá ekka wá, degdege ire á ŋa! Wayanwáyá ka diyeddiye geni má ká ɗaba Dadaamiya, amá ká maŋka slera á maggwire wá, ɗaba Dadaamiya á ŋa ba dey? 21 Yehauteyeha eggyemiya Ibrahima. Ŋane a gev estara sledzayya ervauŋɗe á katafke á Dadaamiya? Ábi a gev sledzayya ervauŋɗe á katafke á Dadaamiya an slera na a maganaa ŋane, a eksevaa Isiyaaku egdzar a huɗe-aara ba ge ŋane, á kátá icaná sadake-aara ge Dadaamiya. 22 Ká aŋkwa nanna emtu mazla-aara ganakini fetarfe Ibrahima, fetarfire-aara a zláláva á ba antara slera-aara ŋanna? Fetarfire-aara hyephye aɗaba slera-aara ŋanna. 23 A maganaahe á ba áte una a ndahanaa wakita á Dadaamiya, a ba ŋane: Ibrahima a fetaare áte Dadaamiya. Aɗaba una ŋanna a gev sledzayya ervauŋɗe á katafke á Dadaamiya. Ibrahima a gev slakate á Dadaamiya. 24 Daaci ká aŋkwa nanna emtu mazla-aara ganakini ura á shá dzayyire á ervauŋɗe áza Dadaamiya an slera-aara, ɓaaka ni ba a fetaare áte ŋane zlauzle?

25 Yehauteyeha zlaɓe ádaliye zaware umele zhera-aara Rahab, ŋane keni a shán ba estuwa dzayyire á ervauŋɗe-aara. Am sarte na daremda emnde a *Iserayiila á dem mba-aara, a kwaratersaa ŋane uŋŋule geni tá eŋzleseŋzle an ŋane. Aɗaba a magaa una ŋanna, a shaa dzayyire á ervauŋɗe áza Dadaamiya. 26 Ba seke una ni má dedde shifa am ura, edda-aara á emtsa na wá, fetarfire keni ba estuwa. Má edda-aara á maŋka slera á maggwire, ɓaaka shifa am fetarfire-aara.

3

Nara á urimagwe wá, ba kalkale antara kárá

1 Ya ndaa ba kure egdzar mama-aha-aaruwa, tatayauka gev malum-aha baɗemme á kure, amá dzamaudzámá emtsaaɗe. Aɗaba ŋere ŋa emnde a kwaraterse wakita á Dadaamiya ge emnde wá, shairiya á ŋere á de jauje ge náza á emnde. 2 Baɗemmire á miya mí maga ba haypa am duksa baɗemme. Má ura maganaaka haypa am ndaha elva wá, edda-aara ɓaaka slejirire arge ŋane. Ŋane á dzegwándzegwa ŋá vuwa-aara am duksa baɗemme. 3 Zharauzhárá áte belsa, mí puwaterem lidza am mbuwe ge belsa-aha wá, geni a faramisaarfe. Ba jirire tá ɗaba ba tate na mí kataná miya. 4 Zlaɓe ádaliye, zharauzhárá áte paare á yawe. Paare á yawe wá, ƴaikke vayvaya. Amá náza ebbáká-aara wá, ba cekwaaŋguɗi. Una ma a tsetaa valale keni, slebaka paare ŋanna á tsanmaare á ba an ŋane. 5 Ba duksa palle ge nara á urimagwe. Má ge jirire wá, ŋane ba egdza duksa cekwaaŋguɗi am mbuwe. Amá an hakuma jipu. Zharauzhárá huɗe á kaamba, antara ɓaakire á zlakta-aara, amá á ŋezlarka ge egdza nara á kárá ba cekwaaŋguɗi. 6 Nara á urimagwe keni ba kalkale antara kárá. Aɗaba baɗemme á mandzawire na am huɗe á duniya na aŋkwa am ŋane. Nara wá, á badzámiya ba ŋane am njá á miya baɗemme. Á mbáná ba ŋane kárá ge badza shifa á ura baɗemme. Kárá ŋanna keni tá an dzágwáva an kárá á jahanama.

7 Emnde tá dzegwándzegwa kwárá duksa baɗemme. Tá dzegwándzegwa kwárá dabba-aha, antara ƴiye-aha, antara baɗemme á názena á hulmba am haha, ira názu am yawe keni baɗemme. 8 Amá tá taa kwaruka nara ɗekiɗeki. Nara wá, mándzawe jipu, á njeka tsekaɗɗe ɗekiɗeki. Kwakya wenye-aara á shekwaaka ja shifa. 9 Ŋá gálá Eddemiya Dadaamiya an ŋane, ŋá zlazla emnde na a nderateraa ŋane áte zati-aara keni á ba an nara ŋanna zlaɓe. 10 Ba ura palle, á gálá Dadaamiya á ba an we-aara; á ba an we ŋanna zlaɓe ádaliye wá, á zlazla emnde an ŋane. Egdzar mama-aha-aaruwa, magaumika una ŋanna. 11 Aŋkwa suwa ni tá ká yawe shagera am huɗe-aara, ádaliye á segashe yawe ɗaŋɗaŋe emtu? 12 Egdzar mama-aha-aaruwa, aŋkwa nabugda ni á ya anyaranyara emtu? Emtu aŋkwa anyaranyara na á ya nabugda emtu? Ɓaaka ɗekiɗeki. Ba duksa palle an suwa. Ɓaaka suwa yawe-aara ɗaŋɗaŋe, ádaliye á segashe yawe á shá am huɗe-aara.

Eŋkale na á sáwá áza Dadaamiya

13 Aŋkwa sleŋkale an ilmu jipu am dagave á kure emtu? A marsemare edda-aara zláláva shagera an ga ire am zláláva-aara, lauktu tá de diyeddiye emnde ganakini ŋane sleŋkale. 14 Amá má kwá shelha áte emnde, kwá maga daŋŋwire á ervauŋɗe, duksa baɗemme kwá wayanánta ba ge ire á kure wá, galauka ire ba dey geni kwa emnde a eŋkale. Eptsawanaaka iga ge jirire. 15 Jeba á eŋkale ŋanna wá, saaka á sawa áza Dadaamiya, a sawa áza Shaitaine. Ta jansare ba emndimagwaha. Ba názá á duniya. 16 Aɗaba am tate na tá shelha emnde, ma ware keni á wayanánte duksa ba ge ire-aara wá, duksa baɗemme á zláláveka an uŋŋule-aara. Daaci baɗemme á shagerkire á ba am tate ŋanna.

17 Amá eŋkale na á vatertá Dadaamiya ge emnde wá, gergere an una ŋanna. Edda una shansha jeba á eŋkale ŋanna wá, ŋane cuɗeɗɗe á katafke á Dadaamiya. Ŋane gevge slemela emnde, slekemaare, slezevarze. Ŋane a eggerka emnde, ervauŋɗe-aara ba palle áte emnde baɗemme. Baɗemme á názena á maganá ŋane an nampire jipu. 18 Emnde na ni tá aŋkwa á maga slera á mela emnde geni itare keni a sharánsha hairire wá, slera-aatare an nampire jipu, itare tá sha dzayyire á ervauŋɗe áza Dadaamiya.

4

Kumauka njá á emnde a duniya

1 Labara aŋkwa gajawe antara dagala am dagave á kure? Ɓaaka hairire am dagave á kure aɗaba kwakya wáyá á duksa á kure. 2 Kwá maga wáyá á duksa, amá kwá shanka. An una ŋanna wá, kwá já shifa. Kwá kumá duksa. Duksa ŋanna keni kwá shanka tsa. Aɗaba ba una ŋanna aŋkwa gajawe antara dágala am dagave á kure. Aɗaba uwe kwá shánká názena kwá kataná kure, aɗaba ŋalakurka áza Dadaamiya. 3 Ma kwá ŋalaná á ba áza Dadaamiya keni, kwá shánka, aɗaba kwá ŋalaná áte uŋŋule-aareka. Aɗaba kure, kwá katán ba ge emtakire á duniya. 4 Kure, eptsakuranteptsa elva áte Dadaamiya á kure. Aɗaba ba jirire diyakurdiya ganakini má ura wayaawáyá an emtakire á duniya, ŋane gevge kelaade á Dadaamiya. Ura má a eksese emtakire á duniya wá, ŋane a eksese gev kelaade á Dadaamiya. 5 Gawanveka názena a ndahanaa wakita á Dadaamiya na ba dey. Aɗaba a ba ŋane: Dadaamiya á shelha jipu áte shifa-aara na a femaa ŋane am miya na, geni á njá á ba átuge ŋane palle. 6 Diyaweddiye zlaɓe ádaliye geni Dadaamiya a magamiyaa ŋgurna ƴaikke geni mí dzegwándzegwa ɗába ba ŋane palle. Aɗaba aŋkwa puwartepuwa am wakita-aara, a ba ŋane: Dadaamiya á ŋwateraareka ge emnde á mága kurávire, á magaterá ŋgurna ba ge emnde na garnaaga ire-aatare. 7 Aɗaba una ŋanna, fawansarfe ge Dadaamiya, tsawatse ba shagera á katafke á Shaitaine, á de zhagade ba ŋane átuge kure. 8 Gawáptege á sem sera á Dadaamiya, ŋane keni á de gakuraptege. Kure emnde a mága haypa, sawansese erva á kure mazla-aara. Kure emnde na kwá an dzama ire bubuwa keni, ɗabauɗába ba Dadaamiya palle. 9 Dzamaudzámá ire, kyuwaukyuwa, kyuwaukyuwa á ba an yawe á kyuwa aɗaba haypa-aha na kwa maganaa kure. Dzaka á kure a gevge ɗákwa, higa á kure keni a gevge dzámá ire. 10 Gawanaaga ire á kure á katafke á Yaakadada, ŋane á de tsakurmartse.

Badzauka zhera á sleriya á kure

11 Egdzar mama-aha-aaruwa, badzauka zhera á emnde. Edda una á badza zhera á sleriya-aara, bi á epsawanaahe wá, a epsawanaahe, á badzanve ba shairiya á Dadaamiya na a ba ŋane: Ewwaya sleriya á ŋa ba seke ire á ŋa. Daaci má ká badza shairiya á Dadaamiya wá, ká ɗaban geni ká fansarfeka, amá ká epsawepsawa. 12 Sey ba Dadaamiya palle una slevaterte shairiya-aara ge emnde, ba ŋane palle una sleshairiya. Daaci ba ŋane palle una an hákuma ge lya emnde, bi ge keɗateraakeɗa. Amá ekka, ka kuran ka ware, geni ká epsawa emnde umele?

Magauka kuravire

13 Cenawivaacena emtsaaɗe, kure emnde na kwa bantsa: Ma vatena, ma makuralla keni, ŋá zlálá á dem berni ƴaikke, ŋá de ga sakanderi palle am tsakala áhuwa, ŋá sheta shuŋgu kwakya na. 14 Kure emnde na kwa slaa una ŋanna, diyakurdiya názena á de magava makuralla emtu? Aɗaba shifa á kure ba seke mágá á ƴire á kara. Ká ezzhárá á tsetse, amá kerteŋ zaɗevzaɗe. 15 Arge una ŋanna, ma andze kwá ba: Má wayetewaya Dadaamiya daada shifa wá, watse ŋá de maga tara una antara una. 16 Amá kure, kwá kuráva ba dey am elva. Kuráva á kure ŋanna wá, shagerka. 17 Diyaweddiye ganakini má edda-aara diyaadiya názena ma andze á maganá ŋane, amá magaaka, ŋane guge haypa.

5

1 Ekkure emnde a berba, cenawivaacena, náwa yá bakurá elva: Kyuwaukyuwa, kyuwaukyuwa á ba an yawe á kyuwa. Aɗaba kwakya zlaɗa na kwá de shaná kure. 2 Baɗemme á nalmane á kure na watse á badza. Dikele á zane-aha á kure na keni, á de zuze tarare baɗemme. 3 Dindar á kure, antara lipela á kure baɗemme á de zaná ba haha. Una ŋanna watse seydire mándzawe áte kure. Ba irice á kure keni kwá de badza ba estuwa ba seke a zakuraa ba kárá. Amá kure, kwá far ba jahaná nalmane ge ire á kure. Diyakurka ganakini herzhe á zla duniya ŋanna emtu? 4 Kwa zlermu emnde geni tá de magakurá slera am fe, tá de halakurá duksa ba ge kure á sem mba, amá zakuruze mbera-aatare. Diyaweddiye ganakini tá aŋkwa kyuwa emnde ŋanna á katafke á Dadaamiya geni á cenatervaare labare. Dadaamiya na sleksa ba ŋane cenáncena kyuwa-aatare baɗemme. 5 Zakuruze emtakire á duniya na, kwá aŋkwa maga ba názena á kataná ire á kure, kwá aŋkwa ezza, kwá aŋkwa essha ba seke tá de herakurherá. 6 Iyau, emnde na ɓaaka haypa-aatare keni, kwa puwateraa ba kure á dem shairiya, haa kwa ceɓaa shifa-aatare, amá itare magarka gajawe ɗekiɗeki.

Faufa ervauŋɗe; magaumága maduwa

7 Daaci egdzar mama-aha-aaruwa, kure wá, faufa ervauŋɗe dem sarte á eptsa á Yaakadada Yaisu *Almasiihu. Zharauzhárá áte sleherɗa. Emtsaaɗe wá, á páká madare, á fa ba ervauŋɗe dem slakslakire, lauktu á shansha nampire á fe-aara. 8 Kure keni faufa ervauŋɗe ba estuwa. Tsawatse ba shagera, aɗaba herzhe sawa á Yaakadada.

9 Cenaucena ba shagera egdzar mama-aha-aaruwa: Magauka mauniyire am dagave á kure, daaci Dadaamiya á de ŋakurka an shairiya. Náwa sleshairiya am niya-aara herzhe á sawa.

10 Yehauteyeha njá á nabi-aha á Dadaamiya werre, zlaɗa na ta shanaa itare, an farvauŋɗe-aatare. Kure keni ɗabauɗaba á ba áte una ŋanna. 11 Miya wá, má zharater tá á ba am geɗa-aatare, aɗaba dzegwarándzegwa eɓɓasha-aara. Cenakuráncena labare á Ayuba werre emtu? Ervauŋɗe na a fanaa ŋane am zlaɗa-aha-aara, an barka na a garaa Dadaamiya am iga á una ŋanna keni, diyakurdiya baɗemme. Ba jirire Dadaamiya wá, slezevarze, slemagatera ŋgurna ge emnde.

12 Egdzar mama-aha-aaruwa, náwa názena á jauje ge duksa baɗemme: Zauka waɗa, ma an Dadaamiya, ma an haha, ma an jeba-ara keni ɗekiɗeki. Máki eksakuraarekse elva ŋanna, bawanba: Ane. Máki eksakuraarka wá, bawanba: Aꞌaa. Dadaamiya keni á de ŋakurka an shairiya.

13 Aŋkwa ura am dagave á kure am zlaɗa emtu? A eŋŋala Dadaamiya. Aŋkwa ura am dagave á kure am geɗa emtu? A eggala Dadaamiya an lahe. 14 Aŋkwa ura lapika am dagave á kure emtu? A eɗɗaha male-aha á aiklaisiya, tá de magar maduwa, tá de ganve waye an zhera á Yaakadada Yaisu. 15 Máki emnde ŋanna fartarfe, magarka shaige am názena tá ŋalaná itare, Yaakadada keni á melanumele ge edda una lapika na, á tsantetse. Ma aŋkwa haypa na a guwaa ŋane keni, á ƴanarƴe. 16 Aɗaba una ŋanna, sheɓauka haypa, ndaundáhá názu am ervauŋɗe á kure am dagave á kure. Magaumága maduwa am dagave á kure, ma ware keni a emmága maduwa arge ura, geni kwá mbembe. Maduwa á edda una ni an bárá ervauŋɗe-aara wá, an hakuma jipu á maga slera kwakya. 17 Yehauteyeha nabi *Ailiya werre. Ŋane keni urimagwe ba seke miya, a ŋala Dadaamiya an ervauŋɗe-aara palle geni a hyeka yawe. Daga ba vacite ŋanna dem sakanderi keƴe an kyalma, hyaaka yawe ɗekiɗeki am larde ŋanna. 18 Am iga á una ŋanna maa, a magaa maduwa geni a sawa yawe á zhegela, Dadaamiya a fantau ge hya yawe zlaɓe ádaliye, lauktu duksa baɗemme a fantau ge segashe am haha.

19 Egdzar mama-aha-aaruwa, máki mbeɗaambeɗa palle á kure áte barama á Dadaamiya, duwa á ura umele am kure a de tsantehe wá, a magaa duksa shagera jipu. 20 Diyaweddiye ba shagera ganakini má edda-aara a tsante ura mbeɗaambeɗa áte barama á Dadaamiya ŋanna wá, a ŋezlese am emtsa. Ma a kwakyevaa estara haypa á edda-aara keni, Dadaamiya á ƴanarƴe baɗemme.

1 Piyer

1

2

3

4

5

Zuŋŋwire á wakita na a puwetaa

PIYER

1

Ga use á Piyer

1 Wakita na yá aŋkwa á puwaná ba iya Piyer, ya sleɓela á Yaisu *Almasiihu. Yá puwakurte ge kure emnde na a dzerakursaa Dadaamiya ge kwa emnde-aarire na. Yá puwakurte ge kure na kyarakuraakya am larde á kure, kwa wayve-aha kina am Pauntus, am Galatiya, am Kapadaukiya, am Aziya ira Bitiniya. 2 Amá a wayete vateneka Eddemiya Dadaamiya geni á gakurvege emnde-aara an hakuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, kwá fansarfe ge Yaisu Almasiihu, kwá gevge emnde cuɗeɗɗe an uzhe-aara.

A magakuránmaga Dadaamiya ŋgurna ba kwakya, a vakurteva hairire keni ba estuwa.

Tama na á zleka na

3 Galaumigálá Dadaamiya Eddeŋara ge Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu! Aɗaba kwakya zevarzire-aara áte miya, a tsantaa ŋane Yaisu am faya. An una ŋanna wá, a vamitaa shifa aŋwaslire antara tama na á zleka na ge miya. 4 Zlaɓe ádaliye Dadaamiya a famiyaa duksa shagera na á ŋeka liya, á badzeka, á guleka ɗekiɗeki na am samaya. 5 Daaci kure emnde na fakurtarfe na wá, aŋkwa á tsufakurtsufa Dadaamiya an hákuma-aara. Vaci zla á duniya wá, á de lyakurselye náza ba ɗekiɗeki, tá de nanna emnde baɗemme.

6 Aɗaba tama á kure áte duksa-aha ŋanna wá, naba higauhiga, ma kwá aŋkwa á shá zlaɗa á duksa gergere keni, ba ge sarte cekwaaŋguɗi. 7 Zlaɗa na kwá sháná kure kina na wá, baɗemme á una ba ge kura fetarfire á kure, máki fakurtarfe á ba an jirire. Dindar wá, á njeka dem ba ge ɗekiɗeki. Amá tá ezzhárá emnde am kárá, máki ba dindar miyenne. Sakwa fetarfire emtu? Diyaweddiye geni an dárádza ba fetarfire á kure arge dindar. Zlaɗa á kure kina na wá, ba ge kura fetarfire á kure ŋanna. Am iga a una ŋanna maa, watse kwá shá gálá áza Dadaamiya, antara ƴaikkire ira dárádza, vacite na má watse sasse Yaisu Almasiihu á sawa am ice á emnde baɗemme. 8 Ndza nakuranka an ice á kure, kina keni ɓaaka ura á nanna, aley wayakurwáyá, fakurtarfe áte ŋane. Aɗaba una ŋanna emtake ervauŋɗe á kure, kwakya higa á kure, yá taa palanaaka baɗemme. 9 Kwakya higa á kure, aɗaba diyakurdiya názena kwá de shaná kure aɗaba fakurtarfe na. Duksa ŋanna wá, kwá de lyelye shifa á kure.

10 Ate elva a lya shifa ŋanna wá, nabi-aha ta ettataya diyeddiye-aara an eŋkale-aatare baɗemme, ganakini Dadaamiya á de lyaná estara emnde. Daaci ta fantau ge ɓalateraa ŋgurna ŋanna kwa shanaa kure na ge emnde. 11 Emtsaaɗe wá, a ɓalatersaa Sheɗekwe á Almasiihu na aŋkwa am itare na, zlaɗa na watse á de shaná Almasiihu ŋanna, antara ƴaikkire na watse á de shaná am iga a zlaɗa ŋanna. Daaci ta ettataya diyeddiye-aara an eŋkale-aatare baɗemme, ganakini watse á de magava am zamane-ara, á de magava estara. 12 Dadaamiya a naba maraterse ganakini duksa ŋanna wá, watse á magava am zamane-aatare ka, amá am zamane á kure. Ta ɓalakurse ba ŋane emnde a ɓala labare á higa, elva á Almasiihu. Ta ɓalakurse waazu ŋanna an hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe na a ɓelanaa Dadaamiya á sawa am samaya na. Ba malika-aha keni tá kátá ba dise huɗe-aara baɗemme.

Gawevge emnde cuɗeɗɗe

13 Aɗaba una ŋanna maa, ma vaatara keni njawinja á ba am niya á kure ge ɗaba Dadaamiya, pauka hare ɗekiɗeki, faufa tama á kure áte ŋgurna na ni á de magakurná Dadaamiya vaci eptsa á Yaisu *Almasiihu. 14 Daaci kina wá, fawansarfe ge Dadaamiya, ƴawanƴa mazla-aara mága názena á kataná ire á kure na. Aɗaba kina wá, diyakurdiya jirire. 15 Gawevge emnde cuɗeɗɗe am názena kwá maganá kure baɗemme, ba seke Dadaamiya na a ɗaakurtaa ŋane, ŋane cuɗeɗɗe na. 16 Aɗaba a ba wakita á Dadaamiya: «Gawevge emnde cuɗeɗɗe, aɗaba iya ya cuɗeɗɗe.»

17 Am maduwa á kure kwá aŋkwa ɗaha Dadaamiya an Dada. Watse á kyaná ba ŋane shairiya á emnde baɗemme, ma ware keni áte názena a maganaa edda-aara, ŋane á zhareka ice á ura ɗekiɗeki. Máki diyakurdiya estuwa wá, kuvaukuva ba Dadaamiya palle am zláláva á kure baɗemme, am sarte á kure na jauje cekwaaŋguɗi ge njá am duniya na. 18 Diyakurdiya geni a se varakursaa ba Yaisu Almasiihu am zláláva á eggye-aha a kure werre na ɓaaka nampire-aara ɗekiɗeki na. A varakurse an shuŋgu ka, an dindar ka, aɗaba duksa-aha ŋanna tá njeka dem ba ge ɗekiɗeki. 19 Amá a varakurse an uzhe á ire-aara jauje ge duksa baɗemme. Yaisu Almasiihu wá, ŋane gevge ba seke egdza zhel kyawe á sadake á Dadaamiya, ɓaaka ververe áte ŋane, ɓaaka duksa mandzawe am ŋane ɗekiɗeki. 20 A eksesaa Dadaamiya ganakini watse á varakurvárá an ŋane na wá, kwaye am fakta, amá náwa a sanse am sali kataliya á zamane na, ganakini á magakurá shagerire ŋanna. 21 Aɗaba ba ŋane una, fakurtarfe áte Dadaamiya na a tsante ŋane am faya, a vante ƴaikkire na. Estuwa, fakurtarfe áte Dadaamiya, fakurtefa tama á kure á ba áte ŋane palle.

22 Kina wá, an bárá ervauŋɗe á kure, aɗaba kwá aŋkwa fansarfe ge Dadaamiya am elva-aara na ba jirire na. Aɗaba una ŋanna, kwá aŋkwa waya egdzar mama-aha á kure an ervauŋɗe á kure palle. Daaci wayawavewaye am dagave á kure ma vaatara keni áte una ŋanna. 23 Aɗaba Dadaamiya yaikurseye ge buwire an elva-aara na á fá shifa am ura, á zleka ɗekiɗeki na. Daaci kina wá, gakurevka wulfe-aha á edda una á emtsa na, amá kwa wulfe-aha á edda á shifa na á zleka ɗekiɗeki na. 24 Aɗaba a ba wakita á Dadaamiya:

«Baɗemme á emnde ta ba seke másá, á shekwaaka ula, zarire-aatare ba seke zarire á ugbene-aha, á shekwaaka valya á dem áhá.

25 Amá elva á Yaakadada wá, á njá dem ba ge ɗekiɗeki.»

Elva ŋanna wá, ba labare á higa na kwa cenancena na.

2

Nákwá á shifa an emnde cuɗeɗɗe

1 Ba seke una ni Dadaamiya a vakurte shifa aŋwaslire na wá, ƴawanƴa mazla-aara mága kemaŋgerire antara fida, faskire, shelha ira zá vuwa á ura. 2 Kure wá, gawevge ba seke egdzara áte erva, wedera-aatare ba uɓa geni tá wálá an ŋane. Kure keni, tatayautataya ba elva á Dadaamiya á jirire, geni kwá wálá an ŋane. Á de lyakursá ba ŋane náza ba ge ɗekiɗeki. 3 Ábi kina wá, tapakurnaatapa emtakire á Yaakadada?

4 Sawmbare á sezeŋara. Aɗaba ŋane nákwá na á vante shifa ge ura. Velyaranvevelye emnde, a ba itare: Nákwá na laake, amá a eksesaa Dadaamiya, jauje ge nákwá-aha umele baɗemme an daradza. 5 Daaci sawmbare á sezeŋara, kure keni gawevge nákwá-aha á shifa, Dadaamiya á nyaŋa bere-aara an ŋane, á njá Sheɗekwe-aara am huɗe-aara. Zlaɓe ádaliye am bere á Dadaamiya ŋanna maa, kwá gev *liman-aha cuɗeɗɗe ge danaa sadake ge Dadaamiya áte una á kataná ŋane. Á de hayanhaya sadake á kure aɗaba Yaisu *Almasiihu. 6 Aɗaba aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane:

«Aŋkwa nákwá palle an daradza jipu ya eksesaa ya, watse yá nyaŋa bere-aaruwa an ŋane am *Siyauna, á de ŋáná ŋane ndzeɗa á bere ŋanna baɗemme. Ma a fetaara ware áte nákwá ŋanna keni, á hasleka ɗekiɗeki.»

7 Daaci ázekure na fakurtarfe áte ŋane na wá, nákwá ŋanna an daradza jipu. Amá emnde na fartarka áte ŋane na wá, estuweka. Aɗaba a ba wakita á Dadaamiya:

«Ba nákwá ŋanna ta eblyanvaa emnde a nyáŋa bere na una, a eksantehe ge Dadaamiya, a ganve nákwá na á ŋáná ŋane ndzeɗa á bere ŋanna baɗemme.»

8 A baa ba wakita á Dadaamiya ŋanna zlaɓe ádaliye:

«Nákwá ŋanna á de gev náza vatertaa ektápaare ge emnde umele, á de mbaɗatermbaɗa.»

Tá mbaɗá, aɗaba tá fansarka ge Dadaamiya. A tsanaa ba estuwa Dadaamiya ge jeba á emnde ŋanna.

9 Daaci kure wá, kwa jeba na a dzerakursaa Dadaamiya, kwa *liman-aha á Slekse ƴaikke, kwa nalga cuɗeɗɗe na kwá átuge Dadaamiya. A ɗaakursaa Dadaamiya am tabeɗammire, a sakuraa á sem parakkire-aara na hyemhye am sleɗe baɗemme na. Dadaamiya a gakurve estuwa, geni kwá ɓalaterá shagerire á slera-aha-aara ge emnde. 10 Werre wá, ndza kwa emnde a Dadaamiya ka, amá kina wá, gakurevge emnde a Dadaamiya. Werre wá, ndza zakurvarka Dadaamiya, amá kina wá, aŋkwa á zakurvarze.

Gawevge emnde a slera á Dadaamiya

11 Egdzar mama-aha-aaruwa, am duniya na wá, kwa ba wayve-aha, kwá njá ba ge sarte cekwaaŋguɗi. Aɗaba una ŋanna, taslawa á kure, magauka názena á kataná ire á kure mazla-aara, á keɗákurá ba una ŋanna. 12 Zláláva á kure a gevge shagera am dagave á emnde na ɓaaka nadina-aatare na. Daaci estuwa, ma ta fakuraa áte kwa emnde a mandzawe keni, ta de diyeddiye geni ndza ɓaaka haypa á kure, daaci tá de gala Dadaamiya vacite na má watse daraada ákatafke-aara.

13 Kure emnde na ɗabakurteɗaba Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu wá, faufa zherwe áte emnde na tá an hákuma am duniya na baɗemme. Faufa zherwe áte male á larde á Rauma, aɗaba ire ba ŋane arge male-aha umele baɗemme. 14 Faufa zherwe áte male-aha á larde na a ɓazlateraa ŋane baɗemme. A ɓazlater geni tá za emnde a mága shagerkire an bikere, tá gálá emnde a mága shagerire. 15 Kure wá, Dadaamiya á kátá kwá maga ba shagerire kina, geni a sharanka ŋguɗi-aha na ɓaaka názu ta disaa itare na ndaha elva mandzawe áte kure ɗekiɗeki. 16 Kina wá, kwá kwaraná ba kure ire á kure, njawinja ba estuwa. Amá am kwárá ire á kure ŋanna wá, bawánka zlaɓe am ervauŋɗe á kure geni kwá dzegwándzegwa mága mandzawire keni. Gawevge emnde a slera á Dadaamiya. 17 Faufa zherwe áte emnde baɗemme, wayauwaya an egdzar mama-aha á kure emnde a fetarfe, kuvaukuva Dadaamiya, faufa zherwe áte male á larde á Rauma keni.

Shaa zlaɗa áte náza á *Almasiihu

18 Náwa una wá, yá ndaakur ge kure kwa emnde a mága slera am mba á emnde: Fawatersarfe ge zanwe-aha á kure. Faufa zherwe áte itare ba shagera, ma áte zanwe-aha na ta mándzawe-aha keni. 19 Máki ɓashakuruɓashe zlaɗa aɗaba Dadaamiya, gavka aɗaba haypa á kure wá, magakurnaamaga názena á kataná Dadaamiya. 20 Amá má gakuruge haypa lauktu tá jakurá aɗaba ŋane wá, ma kwa ɓashu zlaɗa keni, ɓaaka ura á galakurgálá ɗekiɗeki. Máki kwa ɓashu já aɗaba shagerire, aley kwa naba eksarhe wá, á vante higa ge Dadaamiya. 21 Dadaamiya a ɗaakur ba ge una ŋanna. Aɗaba *Almasiihu keni shaushe zlaɗa aɗaba kure. An zlaɗa-aara ŋanna wá, á marakurá ba garava á nja, geni kwá ɗabaná á ba áte náza-aara. 22 Ŋane wá, maganaaka haypa ɗekiɗeki, cenaránka elva a fida am mbuwe-aara. 23 Ŋane wá, ma zlazlarvaazlazle emnde keni, eptsaternaaka an zlazle ɗekiɗeki. Ndza ta shanu zlaɗa kwakya, amá a ɗu ba we-aara, a fetaare á ba an Dadaamiya ŋane Edda á shairiya jirire. 24 Daaci a lyamivaare ba Almasiihu an ire-aara haypa-aha ge miya, a emtsa an ŋane áte dzaŋgala. A magaa una ŋanna geni mí gevge ba seke má an emtsa áza haypa, amá má á ba an shifa á miya ge mága jirire. Aɗaba ververe-aha-aara, kure mbakuraambe. 25 Werre wá, ndza kwa ba seke kyawe-aha na keɗarkeɗa na, amá kina wá, sakuraasa, kwá am erva á Suni á piyakurá ŋane, ɓaaka názu á geja shifa á kure ɗekiɗeki.

3

Ŋwásha an zála-aha-aatare

1 Kina wá, yá elvan ge kure ŋwásha: Faufa zherwe áte zála-aha á kure. Máki kwá aŋkwa magaterá una ŋanna wá, ukfe-aha a kure na zlaɓe fartarka zála-aha-aatare na keni, zala-aha-aatare ŋanna tá de shá eŋkale. Kwá de baterná kure-ka elva á Dadaamiya, amá tá de fetarfe ba itare an ire-aatare, aɗaba shagerire á zláláva á ŋwásha-aha-aatare. 2 Watse tá nanna ba itare keni, geni baravbare zláláva á kure, kwá aŋkwa fá zherwe jipu áte itare. 3 Zariyire á kure a gevka an mága ŋgelawire ba seke ndera úgje na zariya jipu na, antara kazlaŋa á mága ŋgelawire na tá maganá an dindar, ira sandaa zarizariya. 4 Amá magaumága ŋgelawire á kure á sawa am ervauŋɗe. Jeba á ŋgelawire ŋanna á zleka ɗekiɗeki. Amaana shagerire á eŋkale antara ervauŋɗe. An daradza ba una ŋanna áza Dadaamiya. 5 Aɗaba ŋwásha werre na ɗabarteɗaba Dadaamiya, ta fete tama-aatare áte ŋane na wá, itare ta magán ba estuwa ŋgelawire-aatare, ta faa zherwe jipu áte zála-aha-aatare. 6 Yehauteyeha Saraatu, mukse á Ibrahima werre. Ŋane a magán ba estuwa ŋgelawire-aara, a faa zherwe jipu áte zhele-aara, a ɗaana an dada. Kure keni, máki magakurka lyawa ge ɗaba Dadaamiya, kwá aŋkwa maga ba shagerire wá, gakurevge egdzara á Saraatu ŋanna.

7 Kina wá, yá elvan ge kure zála: Kure keni ŋawanaaŋa ŋwásha-aha á kure ba shagera, faufa zherwe. Diyaweddiye ganakini gergere ndzeɗa-aatare antara náza á kure. Aɗaba shifa na a vakurtaa Dadaamiya na wá, a vakurte ge kure antara itare baɗemme. Ŋawaterŋa á ba áte una ŋanna, lauktu á daada maduwa á kure ádeza Dadaamiya.

Sha zlaɗa aɗaba jirire

8 Yá aŋkwa fakurarfe zlaɓe ádaliye ge kure baɗemme, eŋkale á kure á gevge palle, magaumága zevarzire am dagave á kure, wayawaptewaye am dagave á kure ba shagera. Zlaɓe ádaliye gawevge emnde a maggwe antara emnde a kemaare. 9 Má edda-aara a magakurte emtaŋkire wá, kure eptsawanaaka an emtaŋkire mazla-aara. Ma edda-aara a zlazlakurzlazle keni, epsawanaaka an zlazle. Arge una ŋanna wá, bawanánba ge edda-aara: Dadaamiya a vakteva shifa. Aɗaba Dadaamiya a ɗaakur ba ge una ŋanna kure keni. 10 Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane:

«Edda una má á kata emtakire am shifa-aara, geni a geɗetegeɗa wá, a ŋanaaŋa nara-aara ge valya elva ƴaiƴaihe, antara fida.

11 Zlaɓe ádaliye a ƴanƴa mága kemaŋgerire, a emmaga shagerire an ervauŋɗe-aara palle, a ettataya hairire an emnde ma vaatara keni.

12 Aɗaba Dadaamiya wá, á fateru hyema ba ge emnde a mága jirire. Baɗemme á názena tá ƴekaná itare, á vaterteva. Amá emnde a mága daŋŋwire wá, á eptsaterá ba iga.»

13 Daaci má kwá aŋkwa maga ba shagerire an ervauŋɗe á kure palle wá, ɓaaka ura á gakuraptege ɗekiɗeki ge magakura kemaŋgerire. 14 Amá wá, ma kwá aŋkwa shá zlaɗa kina, aɗaba shagerire na kwá aŋkwa maganá kure keni, watse higa ƴaikke ge kure. Kuvauterka emnde ɗekiɗeki, a gazleka ervauŋɗe á kure. 15 Kure wá, ɗemawanveɗema kure ba *Almasiihu am ervauŋɗe á kure, a gevge ba ŋane palle Yaakadada á kure. Ma vaatara keni njawinja á ba am niya á kure ge vaterte jawapa ge emnde na tá se ndava ázekure, áte tama na kwá faná kure áte Yaisu Almasiihu. 16 Má kwá aŋkwa vaterte jawapa ŋanna wá, vawaterteva an shagerire á ervauŋɗe, kwá ámbera á fá zherwe áte itare. Ma vaatara keni magaumága slera á kure á ba an shagerire á ervauŋɗe. Estuwa wá, ma ta zlazlakurzlazla emnde aɗaba shagerire á zláláva á kure am elva á Yaisu Almasiihu keni, watse zherwe ba ge itare. 17 Máki una ŋanna namaari á Dadaamiya wá, shagera ba kwá shá zlaɗa aɗaba shagerire, arge una tá shakuru zlaɗa aɗaba haypa á kure.

18 *Almasiihu wá, ŋane a naba emtsehe aɗaba haypa á emnde. A emtsehe ba ser palle, zlanaazle slera-aara baɗemme. Ŋane dzayye ervauŋɗe-aara, amá a emtsaa aɗaba emnde na ɓaaka jirire-aatare. A magaa una ŋanna, geni á damiyá ŋane ádeza Dadaamiya. Jareja shifa-aara, amá Sheɗekwe Cuɗeɗɗe a naba fem shifa am ŋane zlaɓe adaliye. 19 An hákuma á Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ŋanna maa, a de ɓalateraa elva á Dadaamiya ge sheɗekwe-aha na tá am daŋgay na. 20 Sheɗekwe-aha ŋanna wá, ba sheɗekwe-aha á emnde na ndza degdege ire-aatare ge cena elva á Dadaamiya am zamane á *Nuhu na. Dadaamiya a fater ervauŋɗe kwakya, amá Nuhu a zlau ba estuwa am slera á mága paare, cenarka. Ba emnde tiise una ta deme am paare ŋanna, Dadaamiya a ŋezlaterse itare an yawe ŋanna. 21 Yawe na ta ŋezlesaa itare an ŋane na wá, gevge ba seke baptisma na tá magakurán ge kure kina, Dadaamiya á ŋezlakurá an ŋane na. Yawe á baptisma ŋanna wá, gergere antara yawe ba dey na emnde tá bárá an ŋane. Aɗaba mí ŋala áza Dadaamiya, geni á baramiyá ervauŋɗe. Yaisu Almasiihu wá, ŋane tsetse am faya. Aɗaba una ŋanna á ŋezlakurŋezla baptisma. 22 Kina wá, ŋane eptsaptsa á dem samaya, aŋkwa am naɗafa á Dadaamiya. Á kwaraterá ŋane malika-aha á Dadaamiya antara sheɗekwe-aha umele na tá an hákuma am samaya na baɗemme.

4

Njawinja an shifa na aŋwaslire

1 Ba seke una ni *Almasiihu se shaushe zlaɗa am duniya na wá, kure keni wavauwava ganakini eŋkale á kure a gevge palle antara ŋane, ma ge shá zlaɗa-ara keni. Aɗaba má edda-aara a naba eksar shá zlaɗa wá, a ƴaa ba mága haypa. 2 Daaci kina wá, tsante am vatena dem halavuwa á shifa á kure am duniya na wá, magauka názena á kataná ire á kure mazla-aara, magaumága namaari á Dadaamiya. 3 Njá á kure werre na ndza kwá maga ba názena wayaaka Dadaamiya na wá, hyaahya mazla-aara. Aɗaba slera á kure ndza ba mága zawarire, dakarire, ndza kwa emnde a mbazla jipu, ndza kwa emnde a waya dem tate á gusa mandzawe, ndza kwa emnde a kezlan ugje ge hele arge ɗaba shairiya-aha á Dadaamiya.

4 Amá kina wá, kwa emnde ŋanna-ka mazla-aara. Tá maga ba najipu-aara emnde na zlaɓe tá á ba am kazlaŋa ŋanna, tá zlazlakurzlazle aɗaba kwá ɗábaterka mazla-aara á dem tate á mága haypa ŋanna. 5 Amá ákatafke á sleshairiya wá, watse tá diyeddiye slera-aha-aatare ŋanna baɗemme. Edda una watse á kyaná ŋane shairiya á emnde a faya an emnde na tá an shifa, á ufa ba itare. 6 Náza á emnde a faya wá, ndza naranna palasa am duniya ba seke una ni emnde baɗemme tá njá ba ge ŋane na. Amá Yaisu Almasiihu a de magateraa waazu am faya ŋanna, geni itare keni a sharansha shifa na an ŋane Dadaamiya.

Magaumága názena a fakuraara Dadaamiya

7 Kina wá, herzhapteherzhe halavuwa á duksa baɗemme. Aɗaba una ŋanna faufa hyema, pauka hare ɗekiɗeki ge mága maduwa. 8 Duksa ƴaikke wá, magaumaga wayavire am dagave á kure an ervauŋɗe á kure palle, aɗaba ba wayavire una á ganse haypa kwakya am dagave á emnde. 9 Ma ware á kure keni, a lyevaalya ura-aara á ba an higa am huɗe á há-aara.

10 Ma ware á kure keni, a effa hyema áte hákuma á mága duksa na a faraa Dadaamiya ge ŋane. Magawateránmaga shagerire ge emnde an hákuma ŋanna. 11 Edda una a shaa hákuma á mága waazu, a ndaha ba elva á Dadaamiya. Edda una a shaa hákuma á melateru ge emnde am slera, a emmága an ndzeɗa na a vantaa Dadaamiya. Daaci am názena kwá maganá kure baɗemme wá, emnde a galargálá Dadaamiya aɗaba Yaisu *Almasiihu. Ƴaikkire an hákuma ba náza-aara dem ba ge ɗekiɗeki. *Aamin.

Sha zlaɗa aɗaba zhera á Yaisu

12 Daaci ma aŋkwa zlaɗa áte kure kina keni, a wesheka ire á kure emnde-aaruwa, zharauka seke duksa na ni a shaa ba kure palle; Dadaamiya á kurá ba fetarfire á kure an ŋane. 13 Baira fawarfe ge higa á kure, aɗaba gakurevge palle antara *Almasiihu am zlaɗa-aha na a shanaa ŋane. Vacite na má de samsa ŋane am yaikkire-aara, watse higa ƴaikke ge kure zlaɓe ádaliye. 14 Má tá aŋkwa zlazlakurzlazle emnde aɗaba kwa emnde á Almasiihu wá, higa ƴaikke ge kure, aɗaba Sheɗekwe Cuɗeɗɗe á Dadaamiya á se njá am kure an ƴaikkire-aara. 15 Amá a jerka zlaɓe ura am dagave á kure á shá zlaɗa aɗaba mandzawire-aara, bi a jaa shifa, bi a ilu duksa á ura, bi a deme am elva á emnde. 16 Má edda-aara á shá zlaɗa aɗaba Almasiihu wá, a wanka zherwe ɗekiɗeki, a slafannaaslafa we-aara ge Dadaamiya aɗaba fetarfire na a shanaa ŋane, párákke áza emnde baɗemme na.

17 Kina wá, herzhe shairiya á emnde baɗemme. Diyaweddiye geni Dadaamiya á de fantau á ba áte emnde-aara zuŋŋwe. Má Dadaamiya zatervarka ge emnde-aara, watse á tse áme kena náza á emnde na fartarka áte labare á higa na a ɓelanaa ŋane? 18 Aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya, a ba ŋane:

«Má ta ŋezla zlahhe emnde a jirire mu, watse estara náza á emnde a mága mandzawire na ɗabarka Dadaamiya na?»

19 Daaci estuwa, emnde na tá aŋkwa shá zlaɗa aɗaba namaari á Dadaamiya na wá, a faranemfa itare shifa-aatare am erva ba ge Slenderaterndera, ŋane á eptseka elva-aara ɗekiɗeki. A magarmága shagerire, a ƴaranka ɗekiɗeki.

5

Fawaterufe hyema ge emnde á Dadaamiya

1 Kina wá, yá elvan ge male-aha á kure kwa emnde á Dadaamiya. Iya keni, ya slesawari á emnde a fetarfe ba seke itare, ya seyde á Yaisu *Almasiihu am zlaɗa-aha-aara baɗemme; iya keni watse yá á ba an sleɗe-aaruwa am ƴaikkire-aara má de samsa ŋane. Náwa názu yá ƴekaná ázekure: 2 Fawaterufe hyema ba shagera ge emnde á Dadaamiya na tá am erva á kure, ba seke suni á fateru hyema ge kyawe-aha-aara. Magauka slera ŋanna áte laarire, amá magaumága aɗaba a wayetaa ba ervauŋɗe á kure. Magauka aɗaba waya á nalmane, amá aɗaba a eksesaa ba ervauŋɗe á kure slera ŋanna áte namaari á Dadaamiya. 3 Magauka ƴaikkire arge itare, amá marawateránmara zláláva shagera, ganakini a ɗabarakurɗaba itare keni. 4 Máki magakurnaamága slera á kure áte una ŋanna wá, watse kwá shá *ɗaŋkaula na á zleka darádza-aara ɗekiɗeki na, má watse samsa Male á suni-aha baɗemme.

5 Kina wá, yá elvan ge kure dawalaa: Faufa zherwe áte male-aha á kure. Amá baɗemme á kure ákatafke á Dadaamiya, ma ware keni a ganaaga ire-aara á katafke á emnde. Aɗaba a ba wakita á Dadaamiya:

«Dadaamiya a lyiyeka emnde na tá gálá ire, amá á magaterá ŋgurna ge emnde na tá aŋkwa ga ire-aatare á dem áhá.»

6 Aɗaba una ŋanna, gawanaaga ire á kure á katafke á Dadaamiya na Slekse ba ŋane palle na, á de kakuránteka ŋane má daada áte náza-aara. 7 Dzamauka ɗekiɗeki ma uwe keni, fawanemfa am erva ba ge ŋane, aɗaba ŋane Slefakuru hyema.

8 Faufa hyema áte ire á kure, tsakautsaka hyema, aɗaba kelaade á kure Shaitaine tsantetse hala-aara, aŋkwa tsagwaɗa ba ura ge keɗanaakeɗa, ba seke mága á ervare na á waná waya á tsegwaɗa názu á ezza. 9 Ma vaatara keni vawánteka baráma ɗekiɗeki, fautarfe á ba áte Dadaamiya. Diyakurdiya emnde umele keni kwakya am duniya na tá aŋkwa shá zlaɗa ba seke kure. 10 Má shakurushe zlaɗa am sarte cekwaaŋguɗi na wá, Dadaamiya na baɗemme á ŋgurna á magaterná ba ŋane ge emnde na, á de magakuránmaga ŋgurna. Amaana á de gakurvege emnde na hyairephye am duksa baɗemme, á de ndzeɗakurtendzeɗa am duksa baɗemme, kwá de tsaatse, ɓaaka názu á de dzegwándzegwa mbeɗakuraambeɗa ɗekiɗeki. Aɗaba a ɗaakuraa Dadaamiya ganakini kwá de njá antara *Almasiihu am ƴaikkire-aara náza dem ba ge ɗekiɗeki. 11 Hákuma ba náza á Dadaamiya dem ba ge ɗekiɗeki. *Aamin.

Ga use am halavuwa á elva-aha

12 Kwaye ŋane egdza wakita ŋanna a meliwa Silwanus ge puwakurte ge kure. Ŋane egdza emmemiya na yá ezzhara dzayye ervauŋɗe-aara. An wakita ŋanna wá, yá kátá fakurem ndzeɗa am vuwa, yá kátá kwá diyeddiye ŋgurna jirire na a magakurnaa Dadaamiya. Daaci tsawaatse á ba áte ŋgurna ŋanna.

13 Emnde a fetarfe na a dzeratersaa Dadaamiya ba seke kure, tá am larde á *Babila áhuna, tá aŋkwa gakur use-aatare. Egdza-aaruwa Markus keni aŋkwa gakur use-aara. 14 Gauga use á ŋere am dagave á kure baɗemme an ervauŋɗe á egdza mamire.

Dadaamiya a vakurteva hairire ge kure emnde á *Almasiihu baɗemme.

2 Piyer

1

2

3

Buwire á wakita na a puwetaa

PIYER

1

Ga use á Piyer

1 Wakita na yá aŋkwa á puwaná ba iya Simaun Piyer, ya nave an ya sleɓela á Yaisu *Almasiihu. Yá puwakurte ge kure emnde na kwá fetaare áte Yaisu Almasiihu, shagera fetarfire á kure ba seke náza á ŋere na. Fetarfire ŋanna wá, kwa shanaa an namaari á Dadaamiya, Yaakadada keni ba ŋane, amaana Yaisu Almasiihu na ma vaatara keni á maga duksa á ba an uŋŋule-aara na. 2 A magakuránmaga Dadaamiya ŋgurna ba kwakya, a vakurteva hairire keni ba estuwa, aɗaba diya á kure áte ŋane antara Yaakadada á miya Yaisu Almasiihu.

A dzerakursaa ba Dadaamiya, a ɗaakuraa ŋane

3 Yaisu *Almasiihu wá, a kwaramisaa ba ŋane zhera á Dadaamiya na a dzeramise an sleksire-aara ge de njá antara ŋane am ƴaikkire-aara na. Estuwa, Yaisu vamiteva názena má an wedere-aara baɗemme ge njá á miya antara Dadaamiya. A vamite una ŋanna an hákuma-aara na saksage na. 4 An una ŋanna wá, se vamiteva ŋane duksa-aha na an daradza jipu, a ba Dadaamiya watse á vamiteva na. Daaci shakuránsha ire á kure, kwa ɓaaka am mága dakarire na á badza emnde am duniya na, kwá njá á ba áte náza á Dadaamiya.

5 Aɗaba una ŋanna, wavauwava an ndzeɗa á kure baɗemme, ganakini kwá farfe zlaɓe ádaliye zláláva a jirire ge fetarfire na kwa shanaa kure. Máki shakuránsha zláláva a jirire wá, fawarfe zlaɓe adaliye eŋkale. 6 Arge eŋkale ŋanna zlaɓe ádaliye mbausembe ŋá vuwa á kure am duksa baɗemme, gawevge emnde a farvauŋɗe, ɗabauɗaba Dadaamiya an ervauŋɗe á kure palle, 7 wayawaptewáyá am dagave á kure ba seke egdzar mama, marawateránmárá wayava a jirire ge emnde baɗemme. 8 Daaci má kwá aŋkwa maga una-aha ŋanna baɗemme, ƴakuránka wá, diya á kure áte Yaakadada á miya Yaisu Almasiihu na á de maga nampire kwakya. 9 Edda una máki ɓaaka duksa-aha ŋanna ázeŋara wá, ɓaaka názu á naaná ŋane, ŋane gevge ba seke wulfe, aɗaba viyanaaviya ganakini an bárá haypa-aha na a maganaa ŋane werre áza Dadaamiya.

10 Aɗaba una ŋanna egdzar mama-aha-aaruwa, kure wá, a dzerakursaa ba Dadaamiya, a ɗaakurtaa ŋane. Daaci wavauwava an ndzeɗa á kure baɗemme, ganakini kwá tsaatse á ba áte una ŋanna. Aɗaba má kwá njá áte una ŋanna wá, ɓaaka mbeɗa á kure ɗekiɗeki. 11 Á de vakurtá ba una ŋanna baráma ge kure, ɓaaka shaige-aara, ge dem zlanna á Yaakadada á miya Yaisu Almasiihu Slelyamilya keni ba ŋane.

12 Kwaye ŋane duksa-aha ŋanna, diyandiya tsa ganakini diyakurdiya duksa-aha ŋanna baɗemme, tsakuraatse dzaŋdzaŋe am jirire na kwa shanaa kure, aley keni yá peka hare ɗekiɗeki, sey ba yá yehakuranteyeha ma vaatara keni. 13 Máki zlaɓe yá á ba an shifa am duniya na wá, shagera ba yá yehakuránteyeha geni kure keni, kwá fá hyema. 14 Iya wá, diyandiya ganakini sarte-aaruwa a juwaa ba cekwaaŋguɗi ŋá tegava an vuwa laakire na, ba seke una a binaa Yaakadada á miya Yaisu Almasiihu. 15 Aɗaba una ŋanna yá aŋkwa magakurá názu ya dzegwanaa iya baɗemme, ganakini a deska duksa-aha ŋanna am ire á kure, ma ya ɓaaka ba iya keni.

Emnde na naranna *Almasiihu am ƴaikkire-aara

16 Kure wá, ŋa kwarakurse vateneka sawa á Yaakadada Yaisu *Almasiihu an ƴaikkire-aara á sem duniya. Am sarte na ŋá aŋkwa kwarakursekware, tsakaŋerakurseka elva á emndimagwaha ba dey, amá ŋa bakuraa názu ŋa naana an ice á ŋere parakke. Aɗaba ŋa naana á ba an ice á ŋere am ƴaikkire-aara. 17 Am sarte na a shaa ƴaikkire áza Eddeŋara Dadaamiya, ŋere ndza ŋá aŋkwa am tate ŋanna. Ŋa cenanaa á ba an hyema á ŋere kwara á Dadaamiya an sleksire-aara, a ba ŋane: «Una na wá, Egdza-aaruwa. Baɗemme á higa-aaruwa á ba áte ŋane.» 18 Ŋere ŋa cenanaa á ba an hyema á ŋere Dadaamiya á ndaha una ŋanna á sawa am samaya, am sarte na ŋa átire á wa na cuɗeɗɗe na antara ŋane.

19 Daaci ŋere wá, ɓaaka shaige á ŋere áte názena ta ndaana nabi-aha werre. Kure keni, shagera ba kwá fá hyema ge cená elva á nabi-aha. Aɗaba elva-aatare gevge ba seke kárá á fanus na á mbe an vaƴiya. Magaumága una ŋanna dem sarte na má sesse terlyakwa á ireŋlya, kyaakya paazare, duksa baɗemme gevge parakke am ervauŋɗe á kure. 20 Amá diyaweddiye ganakini elva á nabi-aha werre na aŋkwa an puwa am wakita á Dadaamiya na wá, ɓaaka ura á dzegwándzegwa palanná ge ura an diya á ire-aara. 21 Aɗaba baɗemme á nabi-aha ɓaaka elva na ta ndaasa ba itare an ire-aatare, amá a vatertaa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe elva-aha ŋanna, geni tá de ɓalaná itare elva na a sawa áza Dadaamiya.

2

Emnde a kwaraterse tsaha fida ge emnde

1 Ba werre ŋanna keni wá, ndza tá aŋkwa nabi-aha fida keni am dagave á emnde á Dadaamiya. Á de gev ba estuwa am dagave á kure keni. Tá de jesarje emnde a kwaraterse tsaha fida ge emnde, tá de jansaare ge tsaha mandzawe tá badza emnde an ŋane, tá de eptsanve iga ge Yaakadada na a lyaterse am haypa-aha-aatare. An una ŋanna wá, tá fá ire-aatare á dem shairiya á Dadaamiya, tá keɗanaakeɗa shifa-aatare ba ɗekiɗeki. 2 Emnde kwakya tá de ɗabaterɗaba am zláláva á zawarire-aatare ŋanna. Aɗaba una ŋanna, emnde tá de nyanya baráma a jirire. 3 Emnde a kwaraterse fida ge emnde ŋanna wá, aɗaba ta emnde a waya duksa kwakya, tá zlerma ba duksa á kure an tsaha-aatare ŋanna. A magaa niya á shairiya-aatare vateneka Sleshairiya, keɗa-aatare ba keski, tá de ŋezleka ɗekiɗeki.

4 Aɗaba uwe, Dadaamiya wá, ba malika-aha-aara keni zatervarka ŋane ge emnde na ta magaa haypa. A naba puwateremhe am jahanama, evege slaɗɗe tabeɗamme jipu, tá ufa shairiya-aatare am huɗe-aara. 5 Emnde na ndza tá am duniya werre na keni, Dadaamiya zatervarka ɗekiɗeki, a naba hyaterarhe yawe ƴaikke á sawa am samaya, a keɗateraahe, aɗaba ɗabarka ŋane. Amá a ŋezlese *Nuhu na a kwaratersaa ŋane baráma a jirire ge emnde, antara emnde vuye itare cenaránvarcene.

6 Aŋkwa zlaɓe ekse-aha buwa *Saudauma an *Gaumaura, Dadaamiya a naba zu ekse-aha ŋanna an shairiya, a zateruhe an kárá, a gaterve kelpakara baɗemme. An una ŋanna wá, á maraterá názu watse á shá itare keni ge emnde na tá ɗabeka ŋane na. 7 Amá am sarte ŋanna wá, a naba ŋezlese *Ludu, ŋane na ura jirire na. Am zamane á Ludu wá, ndza emtaŋka ervauŋɗe-aara jipu aɗaba zawarire á emnde na á zharaná ŋane. 8 Ŋane na ura jirire á njá am dagave-aatare na maa, ba kelaazare á zhárá ba zawarire na tá maganá itare na, á cená shagerkire na tá maganá itare na, daaci ŋane á maga ba emtaŋkire am ervauŋɗe-aara.

9 Mí diyeddiye á ba áte una-aha ŋanna geni Yaakadada diyaadiya názena á de maganá ŋane ge ŋezlese emnde-aara am zlaɗa-aha-aatare gergere. Emnde na tá ɗabeka ŋane keni, ŋane diyaadiya tate na á de puwaterá átekwa ge ufa shairiya-aatare vaci shairiya. 10 Emnde ŋanna wá, ɓaaka ɗeme seke emnde na mbasembe vuwa-aatare mága dakarire, epsawaranaapsawa ƴaikkire á Dadaamiya na.

Daaci emnde a kwaraterse tsaha fida ge emnde ŋanna ya ndaakurndaha na wá, ta emnde a garɗa jipu, kwakya kurava-aatare. Dete ba emnde a hákuma na ndza tá njá am samaya keni, tá kuvaterka ɗekiɗeki, tá aŋkwa epsawaterpsawa. 11 Amá ba malika-aha á Dadaamiya na ta ƴaikke ba itare arge itare, tá jateruje an hákuma na keni, tá valyeka elva áte emnde ŋanna. 12 Emnde ŋanna wá, am mága-aatare ta ba seke dabba-aha á kaamba na Dadaamiya a nderater ba geni tá sluwatersluwa emnde, tá ceɓaterceɓa na. Itare keni watse tá keɗá ba seke dabba-aha ŋanna, aɗaba tá zlazla názu diyarka. 13 Zlaɗa na tá aŋkwa shateruwa itare ge emnde na wá, itare keni Dadaamiya á de pelaterse á ba an zlaɗa ŋanna. Aɗaba itare ɓaaka waya-aatare áte mága shagerire, sey ba mága dakarire, baira tá maganá á ba áte ice á emnde. Daaci má tá se maga muŋri antara kure, tá sawa an zláláva-aatare ŋanna, una ŋanna duksa zherwe ge kure. Amá itare wá, tá higa jipu aɗaba sharakursha á dem dalbe-aatare. 14 Itare wá, ice-aatare á ba áte ŋwasha ge mága gwardzire, á hyaterka mága haypa ɗekiɗeki. Daaci tá vaterte ektápaare ge emnde na tsaftsafe fetarfire-aatare. Zlaɓe ádaliye, ervauŋɗe-aatare á njá á ba á kuma duksa, tá an nyainye áza Dadaamiya. 15 Emnde ŋanna keɗarkeɗa áte baráma a jirire, ta eksante mága á nabi *Balaama, egdza á Baiyaur. Aɗaba ŋane ndza wayaawaya mága emtaŋkire ge shaa shuŋgu an ŋane. 16 Amá Dadaamiya a naba valarhe vacite umele, aɗaba á fansarka ŋanna. Diyakurdiya ezzeŋwa wá, á ndaaka elva seke urimagwe, amá vacite ŋanna wá, a ndaan elva ge ŋane ba seke ura. A piyanante estuwa mága slakwatsa-aara ŋanna ge nabi ŋanna.

17 Daaci emnde ŋanna wá, itare ta ba seke mánjeɓa-aha na baɗemme matsamatsa na. Zlaɓe ádaliye, ta ba seke kumba-aha na á dáná válale ɓaaka nampire-aara ge emnde na. Dadaamiya a tsatsateraa sleɗe tabeɗamme ba gyeguniiye ge itare. 18 Ba itare ŋanna zlaɓe ádaliye, ta emnde a tsaka elva laakire na ɓaaka nampire-aara ɗekiɗeki na, baira tá kurava an ŋane. An dakarire-aatare ŋanna wá, tá tsagwaɗa emnde na zlaɓe ba uŋŋule a segashe-aatare am dagave á emnde a mága haypa, ge eptsateraaptsa. 19 Aɗaba tá bantsa emnde ŋanna: Má kwá ɗabaŋerɗaba wá, kwá kwaraná ba kure ire á kure, ma ge mága uwe keni. Amá itare an ire-aatare wá, ta nave-aha á haypa na á keɗaterkeɗa na. Aɗaba má ká taa kwaruka ire á ŋa ge ƴaa duksa ŋanna wá, ka gevge nave á duksa ŋanna. 20 Am sarte na má diyareddiye emnde Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu, Slelyamilya keni ba ŋane na wá, ŋezlareŋezla am shagerkire á zláláva na á badza emnde am duniya na. Amá máki eptsareptsa zlaɓe ádaliye á dem zláláva-aatare werre, de garevge nave-aha á duksa-aha ŋanna zlaɓe ádaliye wá, badza shifa á emnde ŋanna á gev ŋgulme ba una am zuŋŋwire ndza diyarka Yaisu na. 21 Máki estuwa wá, náza á jeba á emnde ŋanna, ambane ma andze diyarseka baráma a jirire ba ɗekiɗeki, arge una ta dise baráma á Dadaamiya amá tá fansarka ge názena á ndaana shairiya-aara na. 22 Názena a shaa emnde ŋanna wá, a shateraa ba názena á ndaaná naraje na náwa ŋane na. A ba naraje ŋanna wá: «Kere a eptsarhe zlaɓe ádaliye ge názena ni a melesaa ba ŋane.» Aŋkwa zlaɓe naraje umele a ba ŋane: «Ta baranve nabezhe, amá ŋane a eptsehe zlaɓe ádaliye, á de taɓareme am terɓe.»

3

Watse á eptsa Yaakadada Yaisu

1 Emnde-aaruwa, buwire á wakita-aaruwa una yá puwakurte ge kure. Am wakita-aha-aaruwa ŋanna bukerɗe yá kátá tsakurte am hare, ganakini kwá yeheteyeha názena kwa tsaasaa kure baɗemme. 2 Názena yá kataná ya ázekure wá, yá kátá kwá yeheteyeha elva á nabi-aha werre, antara elva á Yaakadada Yaisu *Almasiihu na Slelyamilya, ta kwarakursaa emnde a ɓela-aara na. 3 Elva ƴaikke na yá kátá kwá diyeddiye ba shagera wá, am kataliye á zamane wá, watse tá sesse emnde a nyainya ura, watse tá maga ba názena tá kataná itare, watse tá nyainyaikurnyainye, 4 watse tá bakurá: «A ba Yaisu Almasiihu á kure ŋanna watse á eptsa mu, áme ŋane kina? Dada-aha á miya baɗemme emtsaremtsa, duksa á duniya keni baɗemme gejaaka á ba áte una a nderanaa Dadaamiya.» 5 Emnde a nyainya ura ŋanna wá, tá kwalve á ba an niya ge fetaare áte elva-aha á Dadaamiya na náwa ŋane na: Am fakta a ndaase ba elva-aara Dadaamiya, daaci an ndera samaya antara haha, a sanse haha am yawe, baɗemme á názu áte haha á ŋaná á ba an yawe ŋanna. 6 Á ba an yawe ŋanna zlaɓe ádaliye Dadaamiya a keɗaa duniya baɗemme werre. 7 A ba Dadaamiya zlaɓe ádaliye, samaya antara haha keni, tá njeka dem ba ge ɗekiɗeki, watse á zlateraazle an kárá, má watse á kyá shairiya á emnde a mága haypa ge keɗateraakeɗa ba ɗekiɗeki.

8 Náwa elva ƴaikke zlaɓe ádaliye, yá kátá kwá diyeddiye, emnde-aaruwa: Áza Yaakadada wá, hare palle ba seke iva debu, iva debu keni ba seke hare palle. 9 Ta bantsa emnde umele: Yaakadada á maŋka watsewatse názena a ndaasa ŋane. Amá estuweka, á emmága. A fakuraa ba ervauŋɗe geni kwá tsaatse am tuba. Aɗaba ŋane wayaaka emnde tá keɗa ba palle keni. Ŋane á kátá emnde baɗemme tá maganaamaga tuba.

10 Ba jirire watse á eptsa Yaakadada Yaisu á sawa, amá watse á sawa ba seke sawa á neyle. Vacite ŋanna wá, watse á zlauzle samaya, baɗemme á emnde tá de cenancena mága-aara. Názena áte samaya keni baɗemme watse á zlanaazle kárá. Haha antara názu am duniya baɗemme á de halevuhále vacite ŋanna. 11 Máki baɗemme á kazlaŋa ŋanna watse á zlauzle áte una kwa cenancena na wá, kwá naba diyeddiye názena kwá maganá kure keni am zláláva á kure. Fawanemfa ire á kure baɗemme am erva ge Dadaamiya, ɗabauɗaba an ervauŋɗe á kure palle. 12 Ufawufa hare na ni watse á sawa ŋane átekwa an sleksire-aara na. Mbawantembe kárá geni a semsa hare ŋanna ba watsewatse. Vacite ŋanna wá, watse kárá á zauze samaya antara názu átekwa baɗemme, ba uwe keni á de jauka. 13 Amá Dadaamiya a magaa *waada, a ba ŋane, watse á ndera samaya aŋwaslire antara haha aŋwaslire. Am una-aha ŋanna wá, watse tá njá ba emnde a jirire am huɗe-aara. Kwaye ŋane názena mí pakaná miya.

14 Daaci emnde-aaruwa, kwa emnde a ufa una ŋanna tsawe wá, wavauwava an ervauŋɗe á kure palle ge njá am cuɗeɗɗire antara hairire á katafke á Dadaamiya. 15 A viyakurarka ganakini á sauka Yaakadada á miya watsewatse na wá, ba ganakini a sharánsha emnde sarte ge mága tuba, á ŋezlaterseŋezle ŋane. Egdza emmemiya Paul keni a ndaakurndaha duksa-aha ŋanna am wakita na a puwakurtaa ŋane an ilmu á Dadaamiya. 16 Am wakita-aha-aara baɗemme wá, aŋkwa á ndán ba estuwa, máki á ndá elva áte una ŋanna. Am wakita-aha-aara ŋanna maa, aŋkwa elva-aha na tá cenanka emnde watsewatse. Emnde na ɓaaka ilmu-aatare, tsemarka ire-aatare keni, tá aŋkwa eptsante elva-aha ŋanna, tá ganve umele. Tá magán ba estuwa an nayya-aha umele keni am wakita á Dadaamiya. Emnde a mága una ŋanna wá, tá keɗaná ba itare ire-aatare.

17 Amá kure wá, náwa faŋerakuremfa elva ŋanna am vuwa á kure emnde-aaruwa. Aɗaba una ŋanna faufa hyema am ire á kure geni a keɗarakuraaka emnde a badza elva á Dadaamiya ŋanna. Tsawaatse ba shagera, a dzalarakurevka áte jirire á kure. 18 Kure wá, fawarfe ge diya á kure áte Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu, Slelyamilya keni ba ŋane na, ŋane keni á de magakurá ŋgurna ba kelaazare. Ƴaikkire ba náza-aara palle vatena antara dem ba ge ɗekiɗeki. *Aamin.

1 Yuhanna

1

2

3

4

5

Zuŋŋwire á wakita na a puwetaa

YUHANNA

1

Seydire arge Yaisu slevamite shifa

1 Náwa ŋá aŋkwa puwakurte ba ŋere wakita na, á ndáhá elva á Dadaamiya na á vante shifa a jirire ge emnde na. Kwaye zlaɓe ba duniya keni ɓaaka, amá ŋane ndza aŋkwa. Ŋere ndza ŋa cenaa elva am mbuwe-aara ba ge ŋane, ŋa nanna, ŋa zharanaahe an ice á ŋere, ŋa fetehe antara ba erva á ŋere keni áte ŋane. 2 A naba jesaarhe ge elva ŋanna á vanta shifa a jirire ge emnde ŋanna á katafke á ŋere á ba am parakkire, daaci ŋa zharanaahe. Aɗaba una ŋanna, ŋá aŋkwa maga seydire-aara, ŋá aŋkwa ɓalakurá elva á shifa na á zleka na. Ŋane ndza á njá antara Eddemiya Dadaamiya am samaya. Daaci kina wá, a maramiyansehe ge Dadaamiya áte ice á miya baɗemme. 3 Ba duksa na ŋa naanaa ŋere, antara ŋa cenanaa ŋere na, ŋá ɓalakurá ba una ŋanna, geni kure keni kwá gevge palle antara ŋere, ba seke una gaŋerevge palle antara Eddemiya Dadaamiya, ira Egdza-aara Yaisu *Almasiihu na. 4 Ŋá aŋkwa puwakurte duksa-aha ŋanna, geni a naatenáhá ervauŋɗe á miya an higa.

Dadaamiya ŋane parakkire

5 Dadaamiya wá, ŋane parakkire, ɓaaka tabeɗammire ɗekiɗeki am tate na aŋkwa ŋane átekwa. Una ŋanna wá, labáre na ŋa cenanaa am mbuwe á Yaisu *Almasiihu geni ŋá ɓalakurán ge kure. 6 Má mí bánba geni miya antara Dadaamiya jamiyammeje am ervauŋɗe palle, amá ámbera mí zlálá am tabeɗammire wá, una wá, ma emnde a fida am elva-aha á miya, antara am slera-aha á miya baɗemme, magamika jirire ɗekiɗeki. 7 Amá má mí zlálá an parakkire ba seke una Dadaamiya ŋane an parakkire na wá, mi gevge palle, uzhe á Yaisu Almasiihu *Egdza á Dadaamiya á bezamiya haypa-aha á miya baɗemme.

8 Má bamiyánba ɓaaka haypa á miya, una wá, mi keɗanaa ba miya ire á miya, ɓaaka jirire á Dadaamiya am ervauŋɗe á miya ɗekiɗeki. 9 Amá má mi ɓalese haypa-aha á miya á segáshe, daaci Dadaamiya keni á ƴamiyaareƴe baɗemme. Aɗaba ŋane Dadaamiya á jirire, ma a ndaase uwe keni, sey á gevge. Daaci á de gamiyanvege ba ŋane ervauŋɗe á miya dzayye, am kelaa haypa na mi maganaa miya baɗemme. 10 Má bamiyánba ɓaaka haypa na mi maganaa miya, una ŋanna, amaana: mi faare fidire ge Dadaamiya, eksamiyanteka elva-aara an ervauŋɗe á miya palle.

2

*Almasiihu a sawa ge se melamiyumele

1 Náwa yá puwakurte una-aha na wá, ba geni magauka haypa mázla-aara egdzara-aaruwa. Amá ma a guwa ware haypa keni, aŋkwa sletsamiyemtse am iga áza Eddemiya Dadaamiya, ba ŋane una Yaisu *Almasiihu edda á jirire. 2 Aɗaba ŋane a ƴaa ba shifa-aara sadake ge miya, lauktu Dadaamiya a ƴamiyaare haypa-aha á miya. A ƴamiyaare ba ge miya palle-ka, amá á kátá ƴateraare ge emnde a duniya baɗemme.

3 Má mi fansaarefe ge Dadaamiya am shairiya-aha-aara baɗemme, mi diyeddiye áte una ŋanna geni diyamidiya ŋane. 4 Má bánba edda-aara diyaadiya Dadaamiya, amá á fansaareka am elva na a ndahanaa ŋane, edda-aara slefida, ɓaaka jirire-aara. 5 Amá edda una ŋanaaŋa elva na á ndahaná Dadaamiya, ámbera á fansaarefe, ba ŋane una wayaawáya an Dadaamiya an ervauŋɗe-aara baɗemme. Daaci mi diyeddiye áte una ŋanna geni gamiyevge emnde á Dadaamiya. 6 Má bánba edda-aara ŋane á njá á ba áte vuwa á Dadaamiya, sey a ɗabeteɗaba ŋane keni zláláva á Yaisu Almasiihu.

Shairiya á Dadaamiya a jaare áŋwaslire

7 Slakate-aha-aaruwa, elva na náwa yá aŋkwa puwakurta iya na wá, gevka shairiya na a jaare áŋwaslire á sawa áza Dadaamiya; ba duksa palle antara una kwa cenaaná kure zuŋŋwire. Shairiya ŋanna, kwa cenán kinekineka, ba shairiya á Dadaamiya na kwa cenanaa am fantaufe na. 8 Amá ba seke áŋwaslire tsa shairiya á Dadaamiya ŋanna ya puwakurte iya na. Zláláva á Yaisu *Almasiihu, antara ba náza á kure á kwaramise ba jirire á shairiya ŋanna. Aŋkwa á zlálá tabeɗammire, samsa parakkire á sem kela-aara.

9 Daaci má bánba edda-aara, ŋane am parakkire, amá ámbera á maga kelaadire áte egdza emmeŋara wá, diyaweddiye geni ŋane zlaɓe á ba am tabeɗammire-aara sem vatena. 10 Amá edda una wayaawáya an egdza emmeŋara, ŋane á njá am parakkire, ɓaaka duksa am ervauŋɗe-aara na ni á de ja ŋane áte uŋŋule. 11 Amá edda una á maga kelaadire áte egdza emmeŋara, ŋane zlaɓe á ba am tabeɗammire sem vatena. Baɗemme a názena á maganá ŋane, á maganá á ba am tabeɗammire. Máki á zlálá, ma á deme keni diyaaka. Aɗaba á nánka ice ge tabeɗammire.

12 Egdzara-aaruwa, náwa yá puwakurte una na wá, aɗaba ƴakuraareƴe Dadaamiya haypa-aha á kure aɗaba zhera á Yaisu Almasiihu. 13 Ekkure dada-aha, yá puwakurte una na wá, aɗaba diyakurdiya edda una kwaye á ba am fakta á duniya keni, ŋane ndza á ba aŋkwa. Ekkure dawalaa, yá puwakurte una, aɗaba shakuránsha midalire arge Shaitaine.

14 Ekkure egdzara-aaruwa, yá puwakurte una zlaɓe ádaliye, aɗaba diyakurdiya Eddemiya Dadaamiya. Ekkure dada-aha, yá puwakurte una, aɗaba diyakurdiya edda una kwaye zlaɓe á ba am fantaufe keni, ŋane ndza aŋkwa na. Ekkure dawalaa, yá puwakurte una, aɗaba kwá an ndzeɗa jipu, ŋakurnaaŋa elva á Dadaamiya an ervauŋɗe á kure palle, shakuránsha midalire arge slekse á tabeɗammire.

15 A badakuruka duniya, antara kazlaŋa-aara. Edda una wayaawáya an kazlaŋa á duniya wá, ɓaaka waya-aara ge ŋane áte Eddemiya Dadaamiya. 16 Náwa ŋane zláláva á njá á duniya: emnde tá aŋkwa ɗaba ba názena á kataná ervauŋɗe-aatare. Baɗemme á názena zharaná itare, tá kátá ma ba á jerje am mba-aatare keni, ámberá tá máráva jipu an názena am erva-aatare ŋanna. Daaci baɗemme á una-aha ŋanna, kazlaŋa á duniya saaka áza Eddemiya Dadaamiya. 17 Diyaweddiye geni watse á zla duniya, antara názena á duwa ice á emnde amkwa baɗemme. Amá ge edda una á maga ba názena á kataná Dadaamiya na, ŋane á de njá an shifa ba ge ɗekiɗeki.

Faufa hyema tá aŋkwa kelaade-aha á Yaisu *Almasiihu

18 Egdzara-aaruwa, zamane á miya na wá, mi herzhe an zle á duniya. Ba seke una ndza cenakuráncena geni watse tá sawa kelaade-aha á Yaisu *Almasiihu má herzhapteherzhe zle á duniya na wá, ba kina keni kwakya kelaade-aha á Almasiihu jarsaareje, daaci mi dise á ba áte una ŋanna geni mi herzhe an zle á duniya ba jirire. 19 Emnde ŋanna ndza tá á ba am dágave á miya, amá ba jirire garevka palle antara miya ɗekiɗeki. Aɗaba una ŋanna ta naba sesehe am dágave á miya. Ma andze ta palle an miya wá, ma andze tá degasheka am dágave á miya. Amá a de jaare una na wá, ba geni tá diyeddiye átekwa, geni garevka palle antara miya.

20 Amá ge kure, Yaisu *Almasiihu a vakurte Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. Aɗaba Sheɗekwe ŋanna wá, diyakurdiya jirire baɗemme. 21 Ya puwakurte una na wá, ganakini diyakurka jirireka, diyakurdiya jirire. Zlaɓe ádaliye, diyakurdiya geni tara fida, antara jirire wá, tá taa jammeka am sleɗe palle.

22 Ware ŋane una slefida na? Ba edda una eksarka geni Almasiihu na wá, ba ŋane una Yaisu a eksesaa Dadaamiya geni ŋane á se lya emnde; ira á fetarka áte Eddemiya Dadaamiya, antara Egdza-aara. Edda-aara wá, ba ŋane una kelaade á Almasiihu. 23 Edda una eksarka geni Yaisu *Egdza á Dadaamiya, amaana: ɓaaka Eddeŋara Dadaamiya am ŋane. Amá edda una eksaarekse geni Yaisu Egdza á Dadaamiya wá, ba ŋane una Eddeŋara Dadaamiya am ŋane.

24 Amá kure wá, wavauwáva geni kwá ŋanaaŋa an ervauŋɗe á kure palle elva ŋanna kwa cenaanaa am fantaufe na. Má ŋakurnaaŋa baɗemme elva ŋanna kwa cenaanaa am fantaufe na, kure keni kwá aŋkwa njá áte vuwa á *Egdza á Dadaamiya, ira Eddeŋara Dadaamiya. 25 Náwa *Almasiihu a ŋguɗamiyaa namána ge miya, geni á vamite shifa na á njá ba ge ɗekiɗeki na.

26 Baɗemme a názena yá puwakurta iya na wá, yá puwakurta arge emnde na tá keɗakurá áte uŋŋule a jirire na. 27 Amá ge kure wá, Almasiihu a vakurte Sheɗekwe-aara aŋkwa á ba am kure. Aɗaba una ŋanna, kwa ɓaaka an wedera á ura umele ge mbakurse duksa, aɗaba Sheɗekwe na a vakurtaa Almasiihu na aŋkwa am kure, á mbakursá ŋane duksa baɗemme. Duksa ŋanna á mbakursá ŋane na keni baɗemme jire, ɓaaka fida am huɗe-aara ɗekiɗeki. Aɗaba una ŋanna, fawansaarefe ba ge ŋane am názena á mbakursá ŋane baɗemme, njawinja antara Yaisu Almasiihu.

28 Daaci ba estuwa egdzara-aaruwa, njawinja á ba antara ŋane am ervauŋɗe á kure, lauktu á de wamika lyáwá, ma zherwe keni ge de katafke-aara vacite na má de samsa ŋane. 29 Diyakurdiya geni Yaisu Almasiihu ŋane slejirire á Dadaamiya. Daaci diyaweddiye geni, ma a maganaa ware jirire á Dadaamiya keni, ŋane keni ba egdza á Dadaamiya.

3

Miya ma egdzara á Dadaamiya

1 Zharauzhárá wáyáva ƴaikke na á wayamiya Eddemiya Dadaamiya an ŋane, haa á ɗahámiya an egdzara-aara, ba kina keni gamiyevge ba egdzara-aara ŋanna ba jire. Emnde a duniya diyarka geni mi egdzara á Dadaamiya, aɗaba uwe? Ba aɗaba diyarka ɗekiɗeki Eddemiya Dadaamiya ŋanna. 2 Slákáte-aha-aaruwa, kina wá, gamiyevge egdzara á Dadaamiya ba jirire, amá ma watse mí de geva estara keni diyamika. Názena mi disa miya palle wá, má de saasa *Almasiihu wá, mí de gárava antara ŋane, aɗaba mí de nanna an ice á miya parakke ma estara ŋane keni. 3 Ma ware keni edda una a fa tama estuwa áte Yaisu Almasiihu, sey á gevge cuɗeɗɗe: á maŋka haypa ba seke una ŋane keni slecuɗeɗɗe.

4 Edda una á maga haypa, á maga ba ɓaakire á fansaare ge shairiya á Dadaamiya, aɗaba má tá fansaareka ge Dadaamiya am shairiya-aara, haypa-ŋara ba ŋane. 5 Diyakurdiya sawa á Yaisu Almasiihu á sem duniya wá, a sawa geni á se jaminaaja haypa-aha á miya. Ŋane an ire-aara, maganaaka haypa ɗekiɗeki. 6 Daaci ma ware keni, edda una á njá áte vuwa á Yaisu Almasiihu, sey á ƴánƴa mága haypa. Amá edda una á de ba katafke an haypa-aha-aara, amaana: nánka Yaisu Almasiihu, diyaaka Yaisu Almasiihu ba ɗekiɗeki keni.

7 A keɗarakuraaka emnde ekkure egdzara-aaruwa. Edda una á maga ba jirire á Dadaamiya, ŋane slejirire ba seke una Yaisu Almasiihu slejirire na. 8 Má ura ƴánka mága haypa-aha-aara, ŋane ura á Shaitaine. Aɗaba Shaitaine ŋane á gá ba haypa kwaye am fakta á duniya. Una ŋanna pute á sawa á *Egdza á Dadaamiya á sem duniya, geni á se keɗanaakeɗa slera-aha á Shaitaine baɗemme.

9 Má ware keni má gevge egdza á Dadaamiya á geka haypa mázla-aara, aɗaba shifa a jirire na a vantaa Dadaamiya na aŋkwa am ŋane. Á dzegwánka de katafke an haypa-aha-aara aɗaba gevge egdza á Dadaamiya. 10 Náwa názena tá de diyeddiye átekwa garava á egdzara á Dadaamiya, antara egdzara á Shaitaine: Ma ware keni má á maŋka jirire á Dadaamiya, ŋane gevka egdza á Dadaamiya. Ba duksa palle antara edda una wayaaka an egdza emmeŋara na keni.

Wayaumiyaavewáye an jirire

11 Náwa názena kwa cenanaa kure am fantaufe á kure ge cena elva á Dadaamiya, a ba ŋane: sey mi wayaavewáye am dágave á miya. 12 Gawamiyevka seke Kayinu na ŋane ndza ura á Shaitaine slemándzawe na, ŋane a naba ja shifa á egdza emmeŋara ba ge ŋane. A janaa aɗaba uwe shifa-aara? Aɗaba baɗemme á názena ndza a maganaa Kayinu ŋanna, ndza shagerka, amá náza á egdza emmeŋara wá, ndza shagera.

13 Egdzar mama-aha-aaruwa, máki emnde a duniya tá fá kelaadire áte kure wá, magauka najipu-aara. 14 Miya kina wá, diyamidiya geni jamiyaaveje am tate a emtsa, shamiyánsha shifa-aha á miya. Mi dise estara una ŋanna? Mi dise aɗaba wayamiwáyá egdzar mama-aha á miya. Edda una wayaaka an egdzar mama-aha-ŋara wá, ŋane zlaɓe tegaraaveka an emtsa. 15 Ma ware keni, edda una á magante kelaadire ge egdza emmeŋara, ŋane ta ba kalkale antara sleceɓa shifa á emnde. Diyakurdiya geni sleceɓa shifa wá, ŋane zlaɓe shánka shifa na á nja ba ge ɗekiɗeki na am ŋane. 16 Yaisu *Almasiihu wá, ŋane wayamiwáya. Am a sawhe, a se ƴaa ba shifa-aara aɗaba miya. Mi dise áte una ŋanna wáyáva a jirire áte emnde umele. Daaci miya keni shagera mi ƴánƴa ba shifa á miya keni aɗaba egdzar mama-aha a miya. 17 Amá ma ware keni má gevge berba an nalmáne á duniya na, á zhárá egdza emmeŋara am ɓaakire, aley zanvaareka, daaci á ndahaná estara geni wayaawáyá an Dadaamiya? 18 Egdzar mama-aha-aaruwa, estuwa, wayawamiyaaveka á ba an we, amá wayawamiyaavewáye á sawa am ervauŋɗe, ámberá mi emmága an jirire.

Egdzara á Dadaamiya tá de gazleka á katafke-aara

19 Názena kwa cenanaa kure na, mi diyeddiye átekwa geni ma egdzara á slejirire; zlaɓe ádaliye, ervauŋɗe á miya keni an ekhya á katafke-aara. 20 Ma aŋkwa á ndamindáhá ɗeme ervauŋɗe á miya geni mi magaa haypa keni, ervauŋɗe á miya á njá á ba an ekhya á katafke á Dadaamiya, aɗaba ƴaikke ba Dadaamiya arge ervauŋɗe á miya. Ŋane diyaadiya duksa baɗemme. 21 Daaci slakate-aha-aaruwa, má ba jirire á dzegwánka ervauŋɗe á miya ge mbeɗamiya an shairiya wá, daaci a gazleka ervauŋɗe á miya ge de katafke á Dadaamiya mázla-aara. 22 Baɗemme á názena mi ŋalanaa miya ázeŋara keni á vamiteva, aɗaba má aŋkwa fansaare ge shairiya-aara, antara mi maga názena á kataná ŋane baɗemme. 23 Náwa shairiya-aara ŋanna: Mi fetaare áte Egdza-aara Yaisu *Almasiihu, antara mi wayaavewáye ba seke una a ndaamiya ŋane. 24 Slefansaarefe ge Dadaamiya am shairiya-aara maa, ŋane slenjá á ba áte vuwa á Dadaamiya, Dadaamiya keni aŋkwa antara ŋane. Diyamidiya geni aŋkwa Dadaamiya antara miya, aɗaba á baminá ba Sheɗekwe-aara na a famimaa ŋane am ervauŋɗe.

4

Lawanaale tara Sheɗekwe á Dadaamiya antara sheɗekwe á kelaade á *Almasiihu

1 Slakate-aha-aaruwa, má dámda ura á dezekure, a ba ŋane á ndáhá elva an hákuma á Sheɗekwe á Dadaamiya wá, fawtaareka watsewatse, amá lawanaale emtsaaɗe, bi Sheɗekwe á Dadaamiya á jirireka una am ŋane, amá názá kelaade-aara. Yá ndahaná aɗaba uwe una? Aɗaba tá aŋkwa nabi-aha fida kwakya am duniya. 2 Náwa názena ni kwá dise edda una an Sheɗekwe á Dadaamiya átekwa: Máki bánba edda-aara geni samsa Yaisu *Almasiihu á sem duniya, a se gev urimagwe wá, ŋane an Sheɗekwe á Dadaamiya jirire. 3 Amá má kwalevkwále edda-aara ge ndáhá una áte Yaisu Almasiihu wá, sheɗekwe na am ŋane na saaka áza Dadaamiya, ŋane an sheɗekwe á kelaade á Almasiihu. Sheɗekwe ŋanna wá, ndza kwa cenáncena geni á de sawa. Ba kina keni ŋane aŋkwa á ba am duniya.

4 Amá kure egdzara-aaruwa, kwa emnde á Dadaamiya, shakuránsha midalire arge nabi-aha á fida ŋanna. Aɗaba Sheɗekwe na am ervauŋɗe á kure na jauje ge sheɗekwe na am ervauŋɗe á emnde a duniya na an ndzeɗa. 5 Nabi-aha fida ŋanna wá, itare ta náza-aha á duniya. Aɗaba una ŋanna tá ndáhá ba elva á duniya, daaci emnde a duniya keni tá cenatervaarecene. 6 Amá miya wá, mi emnde á Dadaamiya. Edda una diyaadiya Dadaamiya wá, á cena elva á miya keni. Amá edda una gevka ura á Dadaamiya wá, á ceneka elva á miya. Mí laná estuwa edda una an Sheɗekwe á slejirire, an edda una an sheɗekwe á keɗa emnde.

Dadaamiya á mbamise wáyáva jirire áte emnde

7 Slakate-aaruwa, wayaumiyaavewáye am dágave á miya. Aɗaba á maganá ba Dadaamiya geni tá wayaavewáye emnde am dágave-aha-aatare, antara tá wáyá ŋane keni. Má mi wayaavewáye áte una ŋanna, una ŋanna á márá una ni gamiyevge egdzara á Dadaamiya, diyamidiya Dadaamiya. 8 Amá ma ware una á maŋka wáyáva áte una ŋanna, edda-aara diyaaka Dadaamiya. Aɗaba Dadaamiya slewáyáva. 9 Náwa názena a maraminaa Dadaamiya ba parakke, geni ŋane wayamiwáyire: Ŋane a ɓelaa Egdza-aara palle ba ŋane á sem duniya, geni á se vamite shifa á jirire. 10 Náwa názena á maramiya wáyáva á jirire: Miya gamiyevka emnde zuŋŋwe ge wáyá Dadaamiya, amá a wayámiyá ŋane zuŋŋwe. Ŋane a naba ɓelaa Egdza-aara geni á se emtsemtsa am duniya aɗaba miya, lauktu á ƴamiyaareƴe haypa-aha á miya.

11 Slakate-aha-aaruwa, ba seke una ni a naba wayamitehe ge Dadaamiya na wá, miya keni sey mi wayaavewáye am dágave á miya ba shagera. 12 Ɓaaka ura ndza nanna Dadaamiya ɗekiɗeki, amá má mí wayaavewáye am dágave á miya wá, Dadaamiya keni á njá antara miya. Daaci wáyáva-aara na a wayámiyaa an ŋane na, á de njá am miya ba jirire.

13 Dadaamiya a naba vamite Sheɗekwe-aara. An una ŋanna, diyamidiya ganakini má an ŋane, ŋane keni aŋkwa an miya. 14 Ba miya an ice á miya namiyanna, Eddemiya a ɓelaa Egdza-aara á sem duniya geni á se lya emnde. Mí ɓalaterán ge emnde kina geni elva ŋanna jire. 15 Ma a ndahesaa ware geni Yaisu *Egdza á Dadaamiya wá, Dadaamiya aŋkwa antara ŋane, ŋane keni á njá á ba áte vuwa á Dadaamiya. 16 Ŋere wá, diyaŋerdiya geni Dadaamiya wayaŋerwáya. Faŋertaarefe áte una ŋanna. Dadaamiya ŋane slewáyáva. Edda una á njá an wáyáva, ŋane gevge slenja áte vuwa á Dadaamiya, Dadaamiya keni aŋkwa antara ŋane.

17 Náwa názena mi dise átekwa geni wayamiwáyá an Dadaamiya á ba an jirire: Una ŋanna ba njá á miya am duniya, mí njá ba seke názá á Yaisu *Almasiihu. Daaci vaci shairiya, á de gazleka ervauŋɗe á miya ɗekiɗeki. 18 Má Dadaamiya wayaawáyá ura, ɓaaka lyawa ge edda-aara ɗekiɗeki. Aɗaba wáyáva á Dadaamiya á janaaja lyawa baɗemme. Má ura á njá an lyawa wá, amaana: ba seke ŋane wá, aŋkwa bikere-aara ge ŋane ŋánaaŋa shairiya. Daaci má ura á njá an lyawa, á seska námpire á wáyáva á Dadaamiya arge ŋane ɗekiɗeki.

19 Miya wá, a wayaamiya ba Dadaamiya zuŋŋwe. Aɗaba una ŋanna wayamiwáya an Dadaamiya, antara wayamiyaavewáye am dágave á miya. 20 Má bánba edda-aara wayaawáya an Dadaamiya, amá á maga kelaadire áte egdza emmeŋara, ba fida á edda-aara. Aɗaba má edda-aara wayaaka an egdza emmeŋara na aŋkwa á zharaná an ice-aara, á de dzegwáná estara wáyá Dadaamiya na nánka ɗekiɗeki? 21 Náwa shairiya á Dadaamiya na mi shanaa miya ázeŋara, a ba ŋane: Edda una wayaawáyá Dadaamiya, sey a ewwáyá an egdza emmeŋara keni.

5

Fetarfire wá, sha midalire arge lámara á duniya

1 Ma a fetaara ware geni Yaisu wá, ŋane *Almasiihu, edda-aara egdza á Dadaamiya. Ma ware una wayetewáyá daada, á wayetewáyá egdzara-aara keni. 2 Náwa názena ni mi dise átekwa geni wayamiwáyá an egdzara á Dadaamiya: una ŋanna, ba má wayamiwáyá an Dadaamiya, ira má mi fansaarefe am shairiya-aha-aara. 3 Má mí maga názena á baminá Dadaamiya am shairiya-aha-aara na wá, ŋane ŋara á mara una ni wayamitewáyá Dadaamiya á ba an jirire. Daaci shairiya-aha-aara keni á de jamiviyaareka. 4 Aɗaba baɗemme á egdzara á Dadaamiya, tá an ndzeɗa jipu ge sha midalire arge lámara á duniya. Mí de sháná estara midalire ŋanna? Mí de sháná an fetarfire á miya na ni mi fetaare áte Yaisu Almasiihu na. 5 Ware edda una slemidala arge lámara á duniya? Sey ba edda una fetarfe geni Yaisu Almasiihu ŋane *Egdza á Dadaamiya.

Seydire arge Yaisu *Almasiihu

6 Yaisu *Almasiihu a sawhe á sem duniya, a demhe am yáwe á baptisma, a naba puwaa uzhe-aara áte dzaŋgala, a emtsehe. Sey ba a dema am yáwe-ka palle, amá a puwaa uzhe-aara. Sheɗekwe á Dadaamiya á ba an ire-aara a magaa seydire-aara geni una ŋanna jirire, ba kaŋgelaŋŋe. Aɗaba ŋane wá, á baterá ba jirire baɗemme ge emnde. 7 Aŋkwa duksa-aha keƴe tá maga seydire áte Yaisu, geni ŋane *Egdza á Dadaamiya. 8 Duksa-aha keƴe ŋanna wá, ba Sheɗekwe á Dadaamiya, antara yawe á baptisma, ira uzhe á Yaisu. Baɗemme á una-aha ŋanna, tá márá ba duksa palle. 9 Má emndimagwaha tá aŋkwa á magamiya seydire áte názena ta naaná itare, mí lyiya elva-aatare. Daaci diyaweddiye geni náza á Dadaamiya wá, názena a maganaa ŋane, seydire-aara jauje ge una tá maganá ba emnde. Aɗaba ba ŋane an ire-aara una a magaa seydire an duksa-aha ŋanna arge Egdza-aara. 10 Edda una lyevaalya Egdza á Dadaamiya wá, seydire á Dadaamiya na keni lyevaalya am ervauŋɗe-aara geni baɗemme jire. Amá edda una lyiyaaka seydire á Dadaamiya, a faare fidire ge Dadaamiya, aɗaba lyiyaaka názena a ndahanaa Dadaamiya arge Egdza-aara. 11 Seydire á Dadaamiya ŋanna wá, ŋane a vamite shifa na á zleka na. Shifa ŋanna wá, mí sháná áte erva an Egdza-aara. 12 Daaci edda una aŋkwa Egdza á Dadaamiya am ŋane, shánsha shifa ŋanna, edda una ɓaaka Egdza á Dadaamiya am ŋane wá, shánka shifa.

Shifa na á zleka na

13 Ya puwakurte duksa-aha ŋanna ge kure na fakurtaarefe áte *Egdza á Dadaamiya, ganakini kwá diyeddiye geni kerteŋ aŋkwa shifa na á zleka na am kure. 14 Á katafke-aara, ɓaaka lyawa á miya ɗekiɗeki, aɗaba diyamidiya ba jirire geni, ma mí ŋala ba uwe ázeŋára keni, á cenamivaarcene, máki mí ŋalaná áte namaari-aara. 15 Máki diyamidiya ganakini aŋkwa á cenamivarcene ma mí ŋala ba uwe ázeŋara keni wá, daaci diyamidiya geni á vamiteva duksa ŋanna mi ŋalanaa ázeŋara ŋanna.

16 Má ura nanna egdza emmeŋara á maga haypa, shagera ba á ŋala Dadaamiya aɗaba ŋane. Daaci Dadaamiya keni á de vante shifa ge egdza emmeŋara ŋanna. Amá aŋkwa haypa da ura á dem emtsa, ndanakurka ya geni ŋalauŋála Dadaamiya arge emnde na tá maga jeba á haypa ŋanna. Una ŋanna sey ba ge emnde na ta gu ba haypa na á dánka ura á dem emtsa na. 17 Baɗemme a shagerkire na tá maganá emnde na wá, haypa áza Dadaamiya. Amá aŋkwa haypa na á dánka ura á dem emtsa.

18 Diyamidiya geni ma ware keni, máki gevge egdza á Dadaamiya wá, á duka á de katafke an mága haypa-aha-aara, amá Yaisu *Egdza á Dadaamiya á tsufa ba ŋane. Daaci ɓaaka názena á eksáná Shaitaine áte ŋane ɗekiɗeki.

19 Diyamidiya geni miya ma egdzara á Dadaamiya, amá emnde umele am duniya wá, baɗemme tá á ba am erva á Shaitaine. 20 Diyamidiya geni Egdza á Dadaamiya a sawhe á sem duniya, a se vamitaa ŋane eŋkale geni mi diyeddiye Dadaamiya á jirire. Miya wá, gamiyevge emnde a njá an Dadaamiya á jirire aɗaba Egdza-aara Yaisu *Almasiihu, ba ŋane una Dadaamiya á jirire ŋanna, á vamita ŋane shifa na á zleka na.

21 Tsufautsufa ire á kure egdzara-aaruwa, magauka hele.

2 Yuhanna

Buwire á wakita na a puwetaa

YUHANNA

1

Ga use á Yuhanna

1 Náwa yá puwaktá ba iya wakita na, ya slesawari am dágave á emnde a ɗaba Yaisu. Yá puwakte ge ekka mukse na a eksaksaa Dadaamiya na, antara egdzara á ŋa na wayanaterwáyá á ba an jirire na. Sey yá wayákurá ba iya palleka, antara emnde na diyardiya jirire baɗemme wayarakurwáyá. 2 Wayanakurwáyá jipu, aɗaba jirire á elva á Dadaamiya ŋanna aŋkwa am miya, á njá am miya dem ba ge ɗekiɗeki.

3 Tara Eddemiya Dadaamiya, antara Egdza-aara Yaisu *Almasiihu, a njarinja antara miya ma emnde na wayamiyaavewáya an wáyáva jirire, ira má aŋkwa maga jirire á Dadaamiya na. A magaraminaamaga ŋgurna, a zaramivaareze, a varamiteva ba itare hairire.

Magaumimága wáyáva na a mbamisaa *Almasiihu

4 Higantehiga jipu, aɗaba cenanáncena ganakini tá aŋkwa emnde na ɗabarteɗaba jirire am dagave á kure, tá aŋkwa á maga názena a baminaa Eddemiya Dadaamiya am shairiya-aha-aara na. 5 Daaci kina wá, yá ŋalakŋále kwa emmaye-aaruwa dzagwale geni mi wayaavewáye ba shagera. Una ŋanna yá aŋkwa puwakta ya na keni gevka shairiya á Dadaamiya a jaare áŋwaslire ndza cenakuránka, amá ba elva na mi cenán kwaye am fakta-aara na. 6 Wáyáva ŋanna wá, amaana: mi fansaare ba ge shairiya á Dadaamiya. Shairiya á Dadaamiya ŋanna keni ba una mi cenán kwaye am fakta-aara na. A ba ŋane: Wayawaavewáye antara emnde umele.

7 Ya bakurnaa aɗaba uwe? Aɗaba kwakya emnde a keɗa ura áte uŋŋule a jirire jarsaareje, hyairemhye am duniya baɗemme. Itare wayarka ɗekiɗeki cena samsa Yaisu *Almasiihu á sem duniya, a se gev urimagwe. Ura estuwa, slekeɗa emnde áte barama a jirire, daaci ba ŋane una kelaade á Yaisu Almasiihu. 8 Aɗaba una ŋanna, faufa hyema áte ire á kure, geni keɗawanaaka námpire á slera á kure, amá kwá de lyevaalya láɗá na Dadaamiya a fakur ge kure.

9 Ma ware una ɗabaaka elva na a kwaramisaa Almasiihu, ŋane a ɗabete umele wá, Dadaamiya ɓaaka am ŋane. Amá edda una ɗabeteɗaba elva á Almasiihu ŋanna, ŋane wá, tara Eddemiya Dadaamiya, tá antara Egdza-aara tá aŋkwa antara ŋane. 10 Aɗaba una ŋanna, máki samsa ura á sem mba á kure, amá á kwaraterse duksa ge emnde gergere antara náza á Almasiihu wá, lyiyauka edda-aara á mba á kure, ba use keni gawanka. 11 Aɗaba ma a lyiyanaa ware, ma a gan ba use keni, shagerkire á názena á maganá ŋane na, ta buwa am huɗe-aara antara edda-aara.

Halavuwa á elva-aha

12 Aŋkwa elva-aha-aaruwa ba kwakya yá kátá bakuránba, amá keni wayanka yá puwakurte una-aha ŋanna áte nalmesheri. Arge una ŋanna wá, shagera yá duwa ba iya an ire-aaruwa á dem mba á kure, mí de ndáhá elva-aha ŋanna we-aaruwa una, we á kure keni una, lauktu mí de higetehiga ba kwakya.

13 Egdzara á egdza emmeŋa mukse na a eksesaa Dadaamiya na, tá aŋkwa gakur use-aatare itare keni.

3 Yuhanna

Keƴire á wakita na a puwetaa

YUHANNA

1

Ga use á Yuhanna

1 Náwa yá aŋkwa puwakta ba iya wakita na Gayus; ya slesawari am dágave á emnde a ɗaba Yaisu. Yá puwakte ge ekka, ka edda una wayanak-wáyá á ba an jirire na.

2 Slakate-aaruwa, yá aŋkwa ƴekakuƴeke, geni baɗemme á duksa-aha na ká maganá ka a gevge shagera ge ekka, antara ká njinja an lapiyire. Ervauŋɗe á ŋa wá, diyandiya shagera áza Dadaamiya. 3 Á higa ervauŋɗe-aaruwa jipu, aɗaba kwakya egdzar mama-aha á miya saremsa á sehuna wá, ta se biya geni ká aŋkwa maga jirire an ervauŋɗe á ŋa palle. Diyandiya tsawe geni ká magan ba estuwa ŋanna an shifa á ŋa baɗemme. 4 Má cenanáncena geni egdzara-aaruwa ɗabarteɗaba jirire á Dadaamiya wá, ya higa jipu. Higa-aaruwa ŋanna keni á jauje ge una yá higa arge ma uwe keni am duniya.

Yuhanna á zleba Gayus

5 Slakate-aaruwa, ka slemággwe jipu am názena ká maganá ka ge melateru ge egdzar mama-aha á miya, ma ta wayve-aha keni. 6 Ta se magaa seydire á katafke á emnde a fetarfe áhuna áte wáyáva á ŋa, geni magakateránmaga maggwire kwakya. Yá aŋkwa ŋalakŋála geni ká emmága ba estuwa ge melateru ge jeba á emnde ŋanna am shula-aha-aatare, áte una ni á de hayánháya Dadaamiya na. 7 Shula-aatare ŋanna wá, ba ge slera á Yaisu *Almasiihu, ba uwe keni lyiyarka ɗekiɗeki am erva á emnde na ɗabarka Yaisu Almasiihu má tá kátá melaterumele an ŋane. 8 Aɗaba una ŋanna, miya emnde a fetarfe wá, shagera jipu geni mí melaterumele ge jeba á emnde ŋanna seke itare na, geni mí gevge palle antara itare am slera na tá aŋkwa maganá itare ge ɓálese jirire.

Elva arge Diyautairaifais

9 Náwa ya puwaterte nalmesheri ge aiklaisiya-aha á ŋa, amá Diyautairaifais ŋane edda una á kátá geva male arge itare, lyiyaaka elva-aaruwa ŋanna ɗekiɗeki. 10 Aɗaba una ŋanna, má watse danemda ya, yá de palakanaapálá emtaŋkire na a maganaa ŋane; ba seke elva a laakire, antara fida-aha na a tsakanaa ŋana á dete iya na. Baira á tsaaka á ba an una ŋanna: Ba emnde a fetarfe na ta wayve-aha am mba-aara keni, lyiyaterka. Ba emnde na tá kátá lyiyaterlyiya na keni, a naba piyatertehe, á kátá bakaterbáká am aiklaisiya.

Seydire shagera arge Daimaitriyus

11 Slakate-aaruwa, ɗabeka sera á emnde na shagerka mága-aatare, sey ká maga ba názena shagera na. Aɗaba ba edda una á maga duksa shagera na una gevge egdza á Dadaamiya, amá edda una á de ba katafke an mága duksa shagerka wá, ŋane zlaɓe diyaaka Dadaamiya. 12 Amá Daimaitriyus wá, baɗemme á emnde tá gálá ba ŋane, geni ŋane á maga duksa shagera. Baira elva á Dadaamiya na á ɓalaná ŋane na keni, á maraterá ba una ge emnde, geni ŋane wá, á maga duksa shagera. Ŋere keni ŋá ndáha ba názena ni shagera na á dete ŋane, geni ŋane ŋanna wá, slejirire. Ba ekka keni diyakdiya ganakini elva-aha na ŋá ndaasá ŋere na, baɗemme ba jirire.

Halavuwa á elva

13 Kwakya elva-aha-aaruwa na yá kátá bakánba na, amá wayanka yá puwakte elva-aha ŋanna an narkálam. 14 Yá tama dezeŋa ba herzhe na, daaci mí ndáhá elva-aha ŋanna antara ka, we-aaruwa una, we á ŋa keni una.

15 A vakteva Dadaamiya hairire. Baɗemme á slakate-aha á ŋa na tá áhuna tá aŋkwa gak use-aatare. Gaterga use á ŋere ge slakate-aha á ŋere keni an palpalire-aatare.

Yahuda

Wakita na a puwetaa

YAHUDA

1

Ga use á Yahuda

1 Náwa wakita na yá aŋkwa puwetá ba iya Yahuda, ya sleslera á Yaisu *Almasiihu, ya egdza emmeŋara ge Yakuba. Yá aŋkwa puwakurte ge kure emnde na a wayakurtaa Dadaamiya, daaci a naba dzerakurse, aŋkwa á tsufakurtsufa Yaisu Almasiihu na. 2 A kwakyakuranvekwákya Dadaamiya ŋgurna-aara, hairire-aara, ira wáyáva-aara.

Shairiya á emnde a keɗa jirire á Dadaamiya

3 Slakate-aha-aaruwa, ndza yá wava an eŋkale-aaruwa baɗemme, geni yá puwakurte wakita áte elva a lya shifa na má am huɗe-aara kina na. Amá ambane yá puwakurte názena yá vakurte ndzeɗa an ŋane am wává á kure. Aɗaba am fetarfire na a vatertaa Dadaamiya ge emnde-aara ba ser palle, hyephye ge náza ba ge ɗekiɗeki na wá, má am wava ƴaikke. 4 Aɗaba famika hyema, saremsa emnde a mándzawe á sem dágave á miya, se badzaranvebadze elva a ŋgurna á Dadaamiya á miya. Ta bantsa itare: Aŋkwa ŋgurna á Dadaamiya, mí naba emmága názena á kataná ire á miya. An una ŋanna maa, amaana tá kataná jirire ge ire-aatare am mága-aha-aatare. Emnde ŋanna ƴarnaaƴa Eddemiya Yaisu *Almasiihu na ba ŋane palle una Yaakadada na. Shairiya á emnde ŋanna ta puwete kinekineka, aŋkwa am wakita á Dadaamiya.

5 Diyakurdiya tsa elva ŋanna baɗemme, aley kina wá, yá yehakuranteyeha zlaɓe ádaliye geni Dadaamiya a lyesaa *Iserayiila-aha, a saterse am larde á Misera; am iga a una ŋanna, a naba keɗaa emnde na faransaareka na. 6 Yehauteyeha malika-aha na hayaránka hákuma na a vatertaa Dadaamiya, ta naba ƴaa sleɗe-aha-aatare na keni. Aɗaba una ŋanna Dadaamiya a zleŋaterme am tate na tabeɗamme jipu na, tá am tsávaytsávaye na ɓaaka badza-aara ɗekiɗeki na, tá aŋkwa ufa kwaskwe á shairiya-aatare. 7 Zlaɓe ádaliye yehauteyeha *Saudauma antara *Gaumaura, ira ekse-aha na ta herherzhe an itare na. Emnde a ekse-aha ŋanna keni ndza ta magán ba seke náza á malika-aha ŋanna, kwakya haypa-aha-aatare, tá maga ba názena zlayeka ɗekiɗeki na an vuwa-aatare. Tá aŋkwa maga palasa kina am kárá á jahanáma. Daaci a cenarancena emnde baɗemme ge faterem duksa am vuwa ge itare keni.

8 Mága á emnde ŋanna ta dema am dágave á kure na keni, ba kalkale antara una ŋanna. Á dáterá ba shene-aatare á de maga máme ŋanna an vuwa-aatare, tá epsawa hakuma á Dadaamiya, tá zlazla male-aha na tá am samaya na baɗemme. 9 Una, názu ba *Mikayiilu male á malika-aha keni magaaka. Am sarte na ndza tá aŋkwa gá jawe antara Shaitaine arge emtsa á Muusa, geni á dáná ware am dágave-aatare maa, Mikayiilu wayeteka ndanse elva ƴaiƴaihe ɗekiɗeki. Aɗaba una ŋanna, a ba ŋane á elván ge ŋane: á hyephye Yaakadada. 10 Amá emnde ŋanna wá, itare tá valya ba elva ƴaiƴaihe áte názu diyarka. Tá maga ba názena á kataná ervauŋɗe-aatare ba seke dabba-aha. Una ba jirire á de keɗáterá ba una ŋanna. 11 Kay! Ázara una! Emnde ŋanna ɗabarteɗaba sera á Kayinu. Tá njá á ba an fida ge zlerma nalmane áza emnde seke una ndza a maganaa *Balaama werre. Keɗarkeɗa emnde ŋanna, aɗaba ta emnde a garɗa seke una ndza a maganaa Kaura. 12 Má kwá aŋkwa zá ɗafa á Yaakadada átirpalle antara emnde ŋanna, mága á emnde ŋanna tá maganá am dágave á kure na wá, zherwe jipu ge kure. Aɗaba itare ɓaaka zherwe-aatare ɗekiɗeki, tá dzáma ba ire-aatare palle. Itare ta ba seke kumba na má á dáná effeƴa, á hyeka yáwe-aara ɗekiɗeki na. Ta ba seke náfá-aha na ma samsa ba sarte-aatare keni tá yeka egdzere ɗekiɗeki na, ta ba seke náfá-aha na ni a ɓatanaa effeƴa an slalwe-aara baɗemme, emtsaremtsa na. 13 Itare ta ba seke vádza á háye na mándzawe jipu na; shagerkire na tá maganá itare na, ba seke ugbalyailye á yáwe á guwa. Ta ba seke terlyakwa na ŋezlareŋezla áte samaya na. Dadaamiya a tsatsateraa sleɗe tabeɗamme ba gyeguniiye ge itare, watse ɓaaka segashe-aatare dem ba ge ɗekiɗeki.

14 Anuhu, uŋkwahire á eggye ge Naadama wá, ndza a magaa nabiyire áte jeba á emnde ŋanna. A ba ŋane wá: Cenaucena ba shagera: Watse á sawa Yaakadada an malika-aha-aara cuɗeɗɗe ma debu wanyara keni, 15 á se maga shairiya á emnde baɗemme, á se maga shairiya á emnde a mándzawe na ta magaa duksa shagerka na, antara aɗaba garɗire na ta maganán ge Dadaamiya, ira elva-aha ƴaiƴaihe na ta valyanaa itare áte ŋane baɗemme na. 16 Emnde ŋanna, itare ma vaatara keni tá njá á ba kyuwava an emnde, tá njá á ba an ervauŋɗe áte emnde, tá maga ba názena á kataná ire-aatare. Elva-aatare keni, tá ndáhá ba elva a kurávire baɗemme, tá njá á ba gálá emnde ge ŋála duksa. Nja-aatare ba una ge itare.

Faufa hyema ba shagera

17 Amá kure wá, a viyakuraareka elva na ndza ta ɓalakursaa emnde a ɓela á Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu na, emnde-aaruwa. 18 Aɗaba á ba am zuŋŋwire keni ndza barakuránba emnde a ɓela, a ba itare: «Máki herzhapteherzhe zle á duniya wá, tá de jesaareje emnde a epsawa ura, tá de epsawakurepsawa, tá de maga ba emtaŋkire na ni á kataná ire-aatare.» 19 Emnde ŋanna wá, tá teganá ba itare ye á emnde. Baɗemme á názena tá maganá itare, tá maganá á ba áte hala á urimagwe, ɓaaka Sheɗekwe á Dadaamiya am itare. 20 Amá kure wá, ma ware á kure keni, a melanumele ge ura ge de katafke am fetarfire na kwa shanaa kure áza Ura cuɗeɗɗe na, emnde-aaruwa. Ŋalauŋála áza Dadaamiya an hákuma a Sheɗekwe Cuɗeɗɗe. 21 Ƴawánka mága wáyávire na a vakurtaa Dadaamiya na. Ufawufa Yaakadada á miya Yaisu Almasiihu geni á se magakurnaamaga ŋgurna, á se vakurte shifa na á zleka na.

22 Zawatervaareze ge emnde na tá aŋkwa maga shaige na. 23 Lyawaterselye am huɗe á kárá. Yau, emnde na ma am uwe keni tá maga ba názena á kátaná ire-aatare na keni maa, zawatervaareze ge itare keni. Amá wá, faufa hyema ba shagera, geni a ndeɓarakurveka haypa-aatare ge kure.

Yahuda á gálá Dadaamiya

24 Dadaamiya wá, hyephye ba ŋane ge tsufákurá áte baráma-aara, geni a mbeɗakuraaka duksa umele. Hyephye ba ŋane ŋanna, ganakini á dákuraada ba laiyye á de katafke-aara am tate á sleksire-aara na an dárádza jipu na, ɓaaka duksa mandzawe áte kure ɗekiɗeki, kwá á ba an higa á kure am ervauŋɗe. 25 Ba ŋane palle una Dadaamiya ɓaaka umele, á lyámiyá ba ŋane palle á kya erva an Yaakadada á miya Yaisu *Almasiihu. Ba ŋane palle una ura ƴaikke, an ɗemɗemire, an hákuma kwaye kinekineka am zamáne-aha na dedde na, kina keni ba ŋane, antara dem ba ge ɗekiɗeki. *Aamin.

Wahayu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Wakita á

WAHAYU Á YUHANNA

1

Názu á fantau an ŋane Yuhanna

1 Wakita na wá, á mara názena Yaisu *Almasiihu á kátá marateranse ge emnde a slera á Dadaamiya. Ge ŋane keni a vantaa ba Dadaamiya duksa ŋanna ge se marateránmárá, ganakini a njarka an kaltáɗa názena watse ba jirire á de magava á katafke na. Daaci Yaisu Almasiihu a naba ɓelive malika-aara ge iya Yuhanna sleslera-aara, a se marisaa ŋane nasherire á duksa-aha ŋanna baɗemme. 2 Duwa-aaruwa ge iya keni, ya ndaterhe názena ya naana ya na baɗemme ge emnde, ya ɓalese geni una ŋanna elva á Dadaamiya, a ndaasa ba Yaisu Almasiihu an ire-aara, baɗemme á duksa-aha ŋanna ba jirire.

3 Barka ge edda una má aŋkwa ndaha wakita á elva ŋanna a sawa áza Dadaamiya na; barka ge emnde na tá aŋkwa cena elva ŋanna keni, tá ámberá fansaarefe na keni. Aɗaba herzhapteherzhe sarte na watse á magava duksa-aha ŋanna baɗemme átekwa na.

Use á Yuhanna ge aiklaisiya-aha am ekse-aha gergere vuye

4 Ba iya Yuhanna ŋanna zlaɓe ádaliye una keni, yá puwakurte use-aaruwa ge kure aiklaisiya-aha na kwá am ekse-aha gergere vuye am larde á Aziya na. A magakurnaamaga Dadaamiya ŋgurna, a vakurteva hairire. Ba ŋane Dadaamiya am fakta keni ndza aŋkwa, kina keni á ba aŋkwa, watse á sawa keni ba ŋane na. Tara Sheɗekwe-aha-aara na ta vuye a ɓazlateraa ŋane á katafke-aara am kurshi á sleksire-aara na, 5 antara Yaisu *Almasiihu na ŋane sleseyde á jirire, ŋane gevge ba seke makaji ge tsete am fáyá, slekse arge slekse-aha keni baɗemme na, a magarakurnaamaga ba itare ŋgurna, a varakurteva hairire keni.

Yaisu Almasiihu wá, wayamitewáyá ge miya, a naba ƴaa shifa-aara, a ŋezlesaa miya am haypa an uzhe-aara. 6 Zlaɓe ádaliye, a vamite njá antara ŋane am sleksire-aara, ira a vamite limanire ge mága slera á Eddeŋara Dadaamiya. Sey emnde baɗemme a ɗemaranveɗeme, a galargála ba ŋane palle dem ba ge ɗekiɗeki. *Aamin!

7 Ŋane wá, kwaye ŋane aŋkwa á sawa antara kumba, baɗemme á emnde watse tá nanna, antara ba emnde na ndza ta ŋgyanse upa am ŋane na keni, watse tá nanna. Emnde a jeba na tá áte duniya na baɗemme watse tá kyuwa, tá tsaka ɗákwa má watse á sawa ŋane. Una ba jirire watse á de magava ba estuwa. *Aamin!

8 Á bá Dadaamiya Yaakadada: «Ba iya una ya zuŋŋwe arge duksa-aha baɗemme, watse ba iya ŋanna zlaɓe ádaliye am halavuwa á duksa-aha baɗemme.» Ba ŋane una kwaye am fantaufe keni kerteŋ ndza aŋkwa, aŋkwa vatená, á katafke keni watse á sawa ba ŋane ŋanna, baɗemme á sleksire á ba am erva-aara palle.

Marápsemáre Yaisu *Almasiihu am ice á Yuhanna

9 Yá aŋkwa puwakuránta ba iya una keni, ya egdza emmekure Yuhanna. Iya antara kure ma ba palle, gamiyevge palle antara Yaisu *Almasiihu. Iya keni yá aŋkwa shá zlaɗa ba seke kure. Daaci estuwa, farvauŋɗe á miya antara kure ba palle. Náza-aaruwa wá, ta eksivahe, náwa ta se eblyiya am dágave á háye áte wa na tá ɗahaná an Patmaus na. Ta bantsa ya magaa shagerkire aɗaba yá ndater elva á Dadaamiya, antara labare á Yaisu ge emnde. Daaci ma ba palle antara kure am sleksire-aara kina.

10 Vacite ŋanna an kwaskwe á Yaakadada wá, a naba eksite ge Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, daaci yá cena ba kwárá umele á hula am iga-aaruwa an ndzeɗa jipu ba seke hula á derkwákwá. 11 A biyantsa kwárá ŋanna wá: «Puwetepuwa názena ká naaná ka na baɗemme áte nalmesheri, velatertevela ge aiklaisiya-aha na tá am ekse-aha gergere vuye na.» A ba ŋane wá: «Velatertevela ge emnde na tá am Aifaisus, ge emnde na tá am Samirna, ge emnde na tá am Pairgamus, ge emnde na tá am Tiyatira, ge emnde na tá am Sardis, ge emnde na tá am Filadailfiya, antara emnde na tá am Lawdikiya baɗemme.»

12 Ya naba eptsapte ge zhara edda una á ndahi elva ŋanna, ware ŋane edda-aara? Ya naa ba duksa-aha na tá ɓazla kárá á fanus-aha átekwa na vuye kalkale ta maganaa an dindar. 13 Zlaɓe ádaliye, ya naa duksa ba seke urimagwe, á tse am dagave á duksa-aha ŋanna, an tsekwa am naŋgyuwe slaɗɗe de ba áte iga á sera-aara, a ŋguɗese uksuwe an párápara ta maganaa an dindar ŋane keni. 14 Úgje á ire-aara dzayye ba telle jauje ba ge sluzhe keni, ice-aha-aara tá mbe á ba an mbe ba seke nara á kárá. 15 Sera-aha-aara ba seke ire na má ta devese am egzla ba kyaŋŋe. Kwárá-aara ge ŋane ba seke hula á yawe má á degeza áte guwa ƴaikke. 16 A ŋaa terlyakwa-aha vuye am naɗafa-aara. Katsakar an gá sláre we bukerɗe aŋkwa á segashe am mbuwe-aara, wafka-aara á mbe ba pelpele ba seke kárá á vaciya átire.

17 Iya ba yá puwete ice-aaruwa áte ŋane wá, kreppe ya mbeɗehe am sera-aara, ganevge ba seke una ni ɓaaka shifa am iya na. Daaci a naba fetaa ba ŋane ŋanna naɗafa-aara áte iya: «A waŋka lyawa,» á bina á elvan ge iya. «Degiya ba iya edda una ya zuŋŋwe ba iya arge duksa baɗemme, am halavuwa á duksa baɗemme keni watse ba iya ŋanna,» á bina. 18 «Ba iya edda una yá njá an shifa dem ba ge ɗekiɗeki, ndza emtsanemtsa, amá náwa ya tsanetse am fáyá, yá njá an shifa ba ge ɗekiɗeki, ba iya una yá an egdza a tsekweram á fáyá ŋanna baɗemme. 19 Daaci puwetepuwa názena ká nanna kina, názena aŋkwa á magava, antara una watse á de magava á katafke na baɗemme. 20 Náwa nasherire buwa yá ndaksa ya: Terlyakwa vuye na ká aŋkwa zharaná am naɗafa-aaruwa na wá, tá mara malika-aha vuye áte aiklaisiya-aha vuye na. Duksa vuye na ta maganaa an dindar ge ɓazla kárá á fanus-aha átekwa na maa, itare tá mara aiklaisiya-aha vuye ŋanna.»

2

Elva na á velaná Yaisu á dem Aiklaisiya á Aifaisus

1 Puwetepuwa elva na, velantevela ge Malika á aiklaisiya á Aifaisus: Banánba wá: Náwa názena á ndaaka edda una a ŋanaa ŋane terlyakwa vuye am naɗafa-aara na. Ŋane á ja ɗába am dagave á duksa vuye na ta maganaa an dindar ge ɓazla kárá á fanus-aha átekwa na. A ba ŋane wá: 2 Diyandiya slera á ŋa baɗemme, diyandiya wáva á ŋa, antara duksa na ká aŋkwa ɓashaná ka baɗemme. Diyandiya ganakini ekka ká taa vaterteka baráma ge emnde a mága emtaŋkire. Emnde na ta bantsa itare ta emnde a ɓela-aaruwa mbate keni fida, ka habezesa ka názu am hala-aatare, ka naba shantauhe ganakini ta emnde a fida, una ŋanna keni diyandiya ya baɗemme. 3 Kwaye ŋane duksa na ká ɓashaná ka aɗaba iya, aley gazlaŋka ɗekiɗeki. 4 Amá aŋkwa duksa palle ka badzanva ka: Ekka ƴakiyaaƴa, wayakika mázla-aara seke una ndza ka wayiya am zuŋŋwire na. 5 Eddzama emtsaaɗe ba shagera áte njá á ŋa am fantaufe, diyeddiye ba ka ma ka mbaɗe am sarte-ara keni. Eptseptsa am tuba, fantaufe zlaɓe ádaliye ba seke una ndza ka maganaa am fantaufe na. Máki eptsaŋka am tuba, náwa yá aŋkwa duwa á dezeŋa, yá de jánaaja tate á fá kárá á fanus á ŋa am sleɗe-aara. 6 Amá náwa názu á kaku yawe cekwa: Aɗaba ekka keni ƴakanaaƴa názena tá maganá emnde á Nikaulas ba seke una ya ƴanaa ya.

7 Kwaya ŋane názena á baterná Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge aiklaisiya-aha á Dadaamiya. Edda una aŋkwa hyema-aara a cenevaacena. Ge emnde na má garega ndzeɗa, yá de vaterta za egdza á náfá á shifa na am zlanna á Dadaamiya na ge itare.

Elva na á velaná Yaisu á dem Aiklaisiya á Samirna

8 Puwetepuwa elva na, velantevela ge Malika á aiklaisiya á Samirna. Banánba wá: Náwa názena á ndaaka edda una zuŋŋwe ba ŋane arge duksa baɗemme, am halavuwa á duksa baɗemme keni ba ŋane ŋanna, ndza emtsamtsa, amá tsetse am fáyá na. A ba ŋane wá: 9 Diyandiya zlaɗa á ŋa baɗemme, diyandiya talagire na a shaa ka na, amá berbire á jirire keni tá ndavaná á ba ázeŋa. Diyandiya emtaŋkire na tá tsakaná Yahudiya-aha áte ka na baɗemme. Ta bantsa ta Yahudiya-aha, amá ta Yahudiya-aha á ba áte we, itare ta emnde á Shaitaine. 10 Herzhapteherzhe zlaɗa á kure ge kure, kwaye watse Shaitaine á de ndzeɗa arge kure, á de puwa emnde umele am dagave á kure á dem daŋgay, amá gazlauka ɗekiɗeki. Náwa watse kwá de ná zlaɗa am hare kelaawa, ma gevge áte emtsa keni tsawatse ba shagera. Yá de vakurte laɗa á kure, laɗa ŋanna wá, shifa.

11 Kwaya ŋane názena á baterná Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge aiklaisiya-aha á Dadaamiya. Edda una aŋkwa hyema-aara a cenevaacena. Ge emnde má garega ndzeɗa, itare á de shaterka emtsa na watse á ceɓa emnde ge buwire na.

Elva na á velaná Yaisu á dem Aiklaisiya á Pairgamus

12 Puwetepuwa elva na, velantevela ge Malika á aiklaisiya á Pairgamus: Banánba wá: Náwa elva na á ndaaka edda una an katsakar an gá slare we bukerɗe na: A ba ŋane wá: 13 Diyandiya ekse á ŋa, diyandiya ganakini ká ba am tate na ni á njá amkwa Shaitaine an sleksire-aara na. Ta jaa shifa á Antipas á ba am dagave á kure aɗaba ŋane á ndater elva-aaruwa ge emnde, kezlanveka fetarfire-aara áte iya ɗekiɗeki. Ta janaa á ba am dagave á kure ekse á Shaitaine ŋanna, aley ɓaaka názu a eksanaa una ŋanna áte kure, fetarfire á kure áte iya ba kelaara. 14 Amá náwa názu ka badzanva ka: Ekka ka puwa emnde a ɗaba názena ndza a kwaratersaa *Balaama ge emnde am mba á ŋa. Aɗaba Balaama, ndza a kwaransaa ŋane pute á mbeɗa *Iserayiila-aha á dem haypa ge sleksu *Balak. Ndza ta vaterta estuwa ektápaare ge Iserayiila-aha geni a zaruze hyuwa á mága hele, antara mága zawarire. 15 Daaci ekka ká an emnde a mága ba jeba á una ŋanna zlaɓe ádaliye am mba á ŋa. Tá aŋkwa magava an názena ta mbatersaa emnde a Nikaulas ge emnde na. 16 Ay degiya eptseptsa am tuba. Máki ká eptseka am tuba, ba kinamina náwa yá duwa an katsakar na á segashe am mbuwe-aaruwa na, yá de wava an emnde ŋanna.

17 Kwaya ŋane názu á baterná Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge aiklaisiya-aha á Dadaamiya. Edda una aŋkwa hyema-aara a cenevaacena. Ge emnde na má garega ndzeɗa, yá de vaterte ɗáfá á samaya. Ɗáfá na, tá taa diseka emndimagwaha, yá de vaterta antara nákwa dzayye, an puwa zhera átekwa, tá taa diseka emnde umele ɗekiɗeki, sey ba edda una nákwa ŋanna am erva-aara.

Elva na á velaná Yaisu á dem Aiklaisiya á Tiyatira

18 Puwetepuwa elva na, velantevela ge Malika á aiklaisiya á Tiyatira. Banánba wá: Náwa elva na ni á ndaaka *Egdza á Dadaamiya na. Ice-aha-aara ge ŋane tá mbe á ba an mbe ba seke nara á kárá, sera-aha-aara keni ba seke íre na ta devese am egzla kyaŋŋe na. A ba ŋane wá: 19 Diyandiya slera á ŋa baɗemme, wáyáva á ŋa, antara fetarfire á ŋa, farvauŋɗe á ŋa am duksa, ira maggwire á ŋa. Diyandiya ganakini ká aŋkwa wálá am duksa baɗemme jakuje ge una am fantaufe. 20 Amá náwa názu ka badzanva ka: Ekka, ka ƴanaa baráma ge Ijabail, mukse na a bantsa ŋane, ŋane nabi, mbate aŋkwa á mbaɗa emnde a slera-aaruwa á dem zawarire, antara za hyuwa á mága hele. 21 Ya vante sarte ganakini a eptseptsa am tuba, amá wayaaka, ŋane á maga ba zawarire-aara. 22 A njinja ŋane, sey yá zlavanaazlava á dem áhá, watse á tapánaatápa ba ŋane áte vuwa-aara. Zala-aha-aara na ta magaa zawarire kerɗe na keni, diyandiya iya zlaɗa na yá de faterarfe na. Sey máki eptsareptsa am tuba, ƴaránƴa mágava an mukse ŋanna ba ɗekiɗeki. 23 Baɗemme á egdzara á mukse ŋanna, sey yá ceɓaterceɓa. Tá de diyeddiye á ba áte una ŋanna aiklaisiya-aha, ganakini diyandiya ya názu am huɗe á emnde baɗemme, antara názena tá kataná itare na baɗemme. Ekkure baɗemme á kure na watse yá pelakursepele, ma ware keni á ba áte slera na ndza a maganaa edda-aara na.

24 Amá kure emnde na ɗabakurka shagerkire na ta bantsa itare nasherire á Shaitaine, tsahakurka na wá, shagera slera á kure, yá fakuraareka duksa umele mázle-aara ge kure. 25 Amá duksa palle wá, ba tsawátse á ba áte názena ni kwa disa kure kina na, dem sarte na ni má watse sanaasa ya na. 26 Ge emnde na má garega ndzeɗa dem halavuwa-aara, yá de vaterte hakuma, tá de kwaráná ba itare emnde na fartareka áte iya na baɗemme. 27 Ge itare keni yá de vaterte ba hakuma na ndza a vita Edderwa ge iya na. Daaci tá de maganá ba itare hakuma áte emnde ŋanna an zade á íre, tá de ŋgerɗaterŋgerɗa ba seke má tá kyaɓa emgyegwe a gahe-aha. 28 Zlaɓe ádaliye, yá de vaterta antara terlyakwa á ireŋlya.

29 Kwaya ŋane názena á baterná Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge aiklaisiya-aha á Dadaamiya, edda una aŋkwa hyema-aara, a cenevaacena.

3

Elva na á velaná Yaisu á dem Aiklaisiya á Sardis

1 Puwetepuwa elva na, velantevela ge Malika á aiklaisiya á Sardis. Banánba wá: Náwa elva na á ndaaka ba edda una Sheɗekwe-aha á Dadaamiya vuye, antara terlyakwa vuye am erva-aara na. A ba ŋane wá: Iya diyandiya mága á ŋa baɗemme. Emnde tá zleba ba ka geni njaktenja áte shifa, mbate ɓaaka shifa am ka. 2 Tsetse am hare, farefe ge ndzeɗa á ŋa, amá má fakareka, ká de emtsa. Aɗaba ya naa slera á ŋa zlaɓe hyefka ba názara keni áza Dadaamiya. 3 Yeheteyeha názena ndza ka cenanaa ka am fantaufe, antara názena ndza ka shanaa ka áza Dadaamiya. Eptseptsa am tuba, fansaarefe ge Dadaamiya. Máki ká tseka am hare, náwa yá aŋkwa duwa an ila ba seke neyle, ká taa diseka sarte ŋanna ɗekiɗeki.

4 Emnde na itare nyamalaranveka zane-aha-aatare, amaana: Cuɗeɗɗe ervauŋɗe-aatare na keni, diyanaterdiya ya am dagave á kure, amá wá, ta cekwa. Itare maa, yá de vaterte zane dzayye, watse ŋá de njá kerɗe aɗaba hyarephye. 5 Baɗemme na má garega ndzeɗa, názu yá de vaterte ge itare wá, yá de tsekwatermá am zane dzayye, yá de badzeka zhera-aha-aatare am wakita na an puwa zhera-aha á emnde na tá an shifa na. Iyau yá ɓuweka zhera-aha-aatare á katafke á tara Edderwa antara malika-aha-aara geni ta emnde-aaruwire.

6 Kwaya ŋane názena á baterná Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge aiklaisiya-aha á Dadaamiya. Edda una aŋkwa hyema-aara, a cenevaacena.

Elva na á velaná Yaisu á dem Aiklaisiya á Filadailfiya

7 Puwetepuwa elva na, velantevela ge Malika á aiklaisiya á Filadailfiya. Banánba wá: Náwa elva na á ndaaka edda una cuɗeɗɗe, edda á jirire na: Á ŋáná ba ŋane egdza a tsekweram á sleksire á Dadaamiya. Má a werantaa ba ŋane, ɓaaka ura á dzegwándzegwa heɗanuheɗe. Má a zleŋetaa ba ŋane, ɓaaka ura á dzegwándzegwa werantuwera. A ba ŋane wá: 8 Diyandiya slera á ŋa, diyandiya ganakini cekwa ndzeɗa á ŋa, amá magakanaamaga názu ya ndanaa ya, ƴakika ɗekiɗeki. Ya werakantaa ba iya wákyiya, ɓaaka edda una á zleŋakvezleŋa. 9 Ká cenáncena emtu? Náwa názu watse yá de magaterná ya ge emnde na ta bántsa itare ta Yahudiya-aha, mbate ta Yahudiya-aha á ba áte we na: Sey yá de satersá á sem sera á ŋa, tá de diyeddiye ganakini wayanak-wáyire. 10 Ba seke una ni ekka ka tsufete elva-aaruwa, fakisaarefe na wá, iya keni sey yá tsufaktsufa am laruwa na watse á setarge emnde baɗemme am duniya ge dise názu am itare na. Á de shaŋka zlaɗa-aha ŋanna ɗekiɗeki ge ekka. 11 Náwa iya, watse yá eptsa ba herzhe, tsaatse ba shagera áte názena ka shanaa ka kina, ganakini ká keɗanaaka názena watse tá de faɗakse ire an ŋane na. 12 Ge emnde na má ta ganaa itare midalire, itare yá de gatervege ba seke ta kawe-aha am mashidi á Dadaamiya-aaruwa, ɓaaka názu á de kaɓalaterkáɓala ɗekiɗeki. Watse yá puwete zhera á Dadaamiya-aaruwa, antara zhera á berni á Dadaamiya áte itare. Berni ŋanna, Urusaliima áŋwaslire na watse á de tsekwa á sawa áza Dadaamiya am samaya. Zlaɓe adaliye, yá de puwete zhera-aaruwa na watse áŋwaslire na áte itare.

13 Kwaya ŋane názena á baterna Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge aiklaisiya-aha á Dadaamiya. Edda una aŋkwa hyema-aara, a cenevaacena.

Elva na á velaná Yaisu á dem Aiklaisiya á Lawdikiya

14 Puwetepuwa elva na, velantevela ge Malika á aiklaisiya á Lawdikiya. Banánba wá: Náwa elva na á ndaaka edda una zhera-aara *Aamin, amaana: Edda una ŋane sleseyde á jirire, ɓaaka fida ázeŋara ɗekiɗeki na. Baɗemme á názena a nderanaa Dadaamiya, a nderanaa áte erva an ŋane. A ba ŋane wá: 15 Iya diyanakdiya baɗemme. Ekka, ka ba seke yáwe na a váha áte vaciya, gevka yáwe lailaiɗɗe, gevka yáwe á mbera, ura á taa ŋanaaka am mbuwe na. Iya wayanka jeba á una ŋanna ɗekiɗeki, ya háyá ba ka eksese baráma palle. 16 Am ka ba seke yáwe na a váha áte vaciya, gakefka seke yáwe lailaiɗɗe, gakefka seke yáwe á mbera tsawe wá, sey ba yá puwakpuwa am mbuwe-aaruwa. 17 Ekka, ka bántsa ka edda berba, ɓaaka názu á jakviyaaja ɗekiɗeki. Ay degiya ba diŋkire ka wá, ká am kataliya ba ka am emnde, hyakephye ge zagvaareze, ka talága am emnde, ká an ukhyiye dey, ka wulfe zlaɓe ádaliye. 18 Sawari na yá vaktá ya wá, sawa shekwepshekwe dindar na an bárá, á maga wulwulire jipu na ázerwa, watse ká gegga rezegire á jirire. Sawa shekwepshekwe naŋgyuwe dzayye ázerwa ge sheɓa nasherire á ŋa, antara kurgune á ice ganakini ká nanna ice. 19 Iya wá, yá valateraare ge emnde na wayanaterwáyá na, yá giyatergiya. Aɗaba una ŋanna, magauka gaagusa an elva-aaruwa na, eptsauptsa am tuba, eksawanteksa baráma-aaruwa palle.

20 Cenaucena: Iya wá, náwa ya ba seke edda una á gá use áte we á wákyiya, ma ware keni má cenáncena kwárá-aaruwa, a se weritaa wákyiya na, yá demda antara ŋane, yá de njá antara ŋane, ŋá de za duksa kerɗe. 21 Ge emnde na má garega ndzeɗa, watse yá vaterta baráma ge se nja antara ya am sleksire-aaruwa, ba seke una ni ndza ya ganaa iya midalire, iya keni náwa ŋá antara Edderwa am sleksire-aara na.

22 Kwaya ŋane názena á baterná Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge aiklaisiya-aha á Dadaamiya. Edda una aŋkwa hyema-aara a cenevaacena.

4

Gálá Dadaamiya na tá galáná am Samaya na

1 Am iga á una-aha ŋanna maa, ya keta ice-aaruwa wá, ya naa ba wakyiya an wacene waŋŋe am samaya. Daaci yá cena ba kwárá á edda una ndza a biya elva na, kwárá-aara á zlala jipu ba seke hula á derkwákwá: Eɗɗala ásezerwa áhuna, náwa yá se maraká názu watse á de magava á katafke, a ba ŋane á elvan ge iya.

2 Kerteŋ a eksitehe ge Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, daaci yá zhara ba kurshi á sleksire am ice-aaruwa, aŋkwa ura á njá am kurshi ŋanna. 3 Edda una á njá am kurshi ŋanna zariya-aara ba seke uwe, wafke-aara á maga wulwulire ba seke nákwa-aha umele tá ɗahaterá an Yaspa, umele tá ɗahaná an Sardisa na. A jantaave kataliyavere ge kurshi á sleksire ŋanna ta takarre zariya jipu. Zariyire-aara ba seke jeba á nákwa umele zlaɓe ádaliye tá ɗahaná an Imiradi. 4 Kurshi-aha á sleksire umele kul buwa ju ufaɗe a jantaave ge slekse ƴaikke na á njá am kurshi na, emgyegwar zala keni ta kul buwa ju ufaɗe tá njanja am kurshi-aha ŋanna, tá tsákwá am zane dzay-dzayye baɗemme, tá an dzákwa á sleksire, ta maganaa an dindar baɗemme am ire-aha-aatare.

5 Daaci á sa am huɗe á kurshi á sleksire na ƴaikke na wá, á segashe ba kárá á ráde, antara kwárá á duksa umele ba tsekemme, ira vála á samaya. Zlaɓe ádaliye, a mbetehe kárá-aha vuye á katafke á kurshi á sleksire ŋanna. Una-aha ŋanna wá, ta Sheɗekwe-aha á Dadaamiya ta vuye. 6 Á ba á katafke á slekse ƴaikke ŋanna wá, ndza aŋkwa duksa umele á maga wulwule ba seke kweteram. Tá aŋkwa duksa-aha umele zlaɓe ádaliye ta ufaɗe kálkale tá an shifa, ta fem slekse ƴaikke ŋanna am dágave. Wafke-aatare, antara iga-aatare baɗemme an cepa ba ice áte duksa-aha ŋanna. 7 Zuŋŋwire á duksa-aha ŋanna á gáráva an ervare; buwire-aatare á gáráva an egdza a dalau; keƴire á duksa-aha ŋanna, wafke-aara ba seke wafke á urimagwe. Ufaɗire-aatare á gáráva an zele, ŋane á ŋgye an lyákwá. 8 Duksa-aha ŋanna ta ufaɗe an shifa na, tá an lyambake uŋkwahe uŋkwahe áte itare, an cepa ba ice áte duksa-aha ŋanna, áte iga, antara á kya huɗe keni baɗemme. An vaƴi vacika tá ɓela ba lahe. A ba itare am lahe-aatare:

Ekka Dadaamiya Yaakadada wá, ka cuɗeɗɗe, ka cuɗeɗɗe, ka cuɗeɗɗe, ba ka palle ɓaaka umele. Ka edda á hakuma ba ka palle, ware umele. Kwaye am fakta keni ndza ba ekka, vatena keni ba ekka, á katafke keni ká sawa ba ka ŋanna.

9 Estuwa á ba lahe á duksa-aha ŋanna ta gergere ufaɗe na. Edda una á njá am kurshi á sleksire, á njá an shifa ba ge ɗekiɗeki na, tá aŋkwa eɗɗema, tá aŋkwa slafaná we baɗemme. 10 Ba kelaa má itare tá aŋkwa maganá una ŋanna ge edda una an kurshi á sleksire na wá, emgyegwar zala kul buwa ju ufaɗe na keni baɗemme tá puwa dzákwa á malire-aatare na á dete haha, á katafke á slekse ƴaikke na am kurshi ta jantaave itare na, tá aŋkwa kezlan ugje, tá baná:

11 Yaakadada á ŋere, Dadaamiya á ŋere, ba ekka palle una ka edda á hakuma, hyakephye geni tá galakgálá emnde baɗemme, geni tá ɗemakɗema emnde baɗemme, geni tá faksaarefe emnde baɗemme. Aɗaba duksa baɗemme ka nderanaa ba ka, an namaari á ŋa ka nderateraahe, ka njateraahe.

5

Tá aŋkwa gálá edda una ba seke egdza zhel kyáwe a sadake na

1 Daaci ya naa wakita an fáɗá, am naɗafa á edda una á njá am kurshi ƴaikke na, aŋkwa an puwa duksa am wakita ŋanna, áte iga, antara am huɗe baɗemme. Ta fafete dámshe á vadale ser vuye áte we á wakita ŋanna, ganakini a waranteka ura umele. 2 Zlaɓe ádaliye, ya naa gwarɗa á malika, á ndaha elva á ba an ká kwárá, a ba ŋane wá: «Áma edda una hyephye ge wárá wakita na náwa ta haɗante, ta fafete dámshe átekwa na?» 3 Amá jarka ba palle keni edda una hyephye ɗekiɗeki. Ma am huɗe á samaya, ma áte duniya, ma huɗe á haha keni, jarka ɗekiɗeki edda una hyephye ge wera wakita ŋanna, ge á zharanaazhárá názu an puwa am wakita ŋanna.

4 Iya ba ya cenaa una ŋanna wá, ya fantau ge kyuwa. 5 «Kyuweka,» a ba palle á emgyegwar zála kul buwa ju ufaɗe na á elvan ge iya. «Ezzhárá ka ba ervare na ta yanaa emnde á Yahuda, ta emnde a jeba á sleksu *Dawuda na,» á bina. «Ŋane gaage ndzeɗa áte duksa baɗemme, ŋane hyephye ganakini á fáyá dámshe á vadale ŋanna, ŋane hyephye ge wára huɗe á wakita ŋanna,» á bina.

6 Daaci yá zhárá ba egdza zhel kyáwe, á tse am dagave á tara slekse ƴaikke, antara duksa-aha ufaɗe na tá an shifa am vuwa na, ta jatertaave emgyegwar zála kul buwa ju ufaɗe na. Zhel kyáwe ŋanna, á gáráva an egdza zhel kyáwe na ndza ta iceta sadake-aara na. Ŋane wá, an derma vuye, ice-aha-aara keni vuye am ire. Ice-aha-aara vuye ŋanna wá, ta sheɗekwe-aha na ta vuye á katafke á Dadaamiya, á ɓeláterá á sem duniya baɗemme na. 7 Daaci a duhe ge egdza zhel kyáwe ŋanna, a de lyevaa wakita na am naɗafa á slekse ƴaikke na. 8 Ba ŋane lyevaalya wakita ŋanna am erva-aara wá, duksa-aha ufaɗe na tá an shifa am vuwa na, antara emgyegwar zála kul buwa ju ufaɗe na baɗemme garaavege á dem áhá, tá kezlan ugje á katafke-aara. Itare baɗemme tá á ba an gadzavera-aha-aatare am erva, antara egdzara erba-aha á dindar-aatare zarizariya ba seke uwe, an naha an kajiiji am huɗe-aara baɗemme. Kajiiji ŋanna wá, maduwa-aha á emnde a fetarfe na tá maganá ádeza Dadaamiya na. 9 Tá aŋkwa ɓelá ba láhe-aatare aŋwaslire, ta bantsa itare:

Ba ekka una hyakephye ge lyiya wakita na, hyakephye ge wárá wakita na. Aɗaba ekka ndza ta jaka aɗaba emnde, ekka ka varese emnde an uzhe á ŋa. Ka varanse emnde a jeba gergere ge Dadaamiya, emnde a ndaha elva-aha gergere, emnde a larde-aha gergere, ka sateraahe ásezeŋara.

10 Ka gatervaa ba ekka ganakini a njarinja antara ka am sleksire á ŋa. Ka gaterve *liman-aha ge mága slera á Dadaamiya á miya, watse tá de kwaráná itare duniya.

11 Daaci yá zhárá ba malika-aha ta kwákya jipu, ɓaaka kezlakula-aatare ɗekiɗeki, ta ba seke iwe á waya, ta jatertaave itare ge tara slekse ƴaikke am kurshi na, antara duksa-aha ufaɗe na tá an shifa na, ira emgyegwar zála kul buwa ju ufaɗe na baɗemme. 12 Tá ɓelá láhe an ndzeɗa-aatare baɗemme, a ba láhe-aatare:

Ekka, ka edda una ndza ta icaktiya ba seke zhel kyáwe á sadake na. Baɗemme á hákuma á ba am erva á ŋa. Baɗemme á duksa á ba am erva á ŋa. Ka edda á ilmu, ka edda á ndzeɗa, hyakephye ge tá galakgálá emnde, ge tá zlebagzleba emnde baɗemme.

13 Zlaɓe ádaliye yá cená ba tá ɓelá láhe duksa-aha na a nderanaa Dadaamiya baɗemme. Kazlaŋa na am samaya, una áte haha, una am huɗe á haha, una an háye, baɗemme á názena a nderanaa Dadaamiya. A ba láhe-aatare:

Galaumigálá edda una am kurshi á sleksire na, antara edda una a gev ba seke egdza zhel kyáwe á sadake na. Ta emnde a dárádza ba itare, tá an ɗemɗemire, hákuma baɗemme á ba am erva-aatare. Galaumigálá ba itare, dem ba ge ɗekiɗeki.

14 *Aamin, a ba duksa-aha ufaɗe na tá an shifa na. Tepekke, á ba emgyegwar zála kul buwa ju ufaɗe na keni á dem áhá, tá kezlater ugje ge tara slekse ƴaikke, antara egdza zhel kyáwe na.

6

Egdza zhel kyáwe á wárá dámshe-aha na vuye na

1 Daaci yá zhárá edda una tá ɗaháná an egdza zhel kyáwe na, a fantau ge wera wakita na am erva-aara na. Ba a weraa dámshe á zuŋŋwire an dámshe-aha vadale vuye na wá, yá cena ba palle á duksa-aha ufaɗe na tá an shifa na aŋkwa á ndaha elva an ndzeɗa ba seke hula á samaya. A ba ŋane: Sesse! 2 Estuwa ya kante ice wá, yá zhárá ba sesse belsa dzayye telle, antara ura áte iga. Edda una áte iga á belsa ŋanna an leka am erva, ta faɗanse ire an láwani. Edda-aara ŋanna slemidala jipu, a sessehe geni á de gá midalire zlaɓe ádaliye.

3 Daaci egdza zhel kyáwe na a weraa dámshe á buwire, yá cená ba buwire á duksa-aha na tá an shifa á ndaha elva á ba an ká kwárá. A ba ŋane wá: Sesse! 4 Kerteŋ sesse belsa umele kyaŋŋe antara ura áte iga. Ta fanem katsakar ƴaikke ge edda una áte iga á belsa ŋanna, ta vante hákuma ganakini a janaaja hairire am duniya baɗemme, tá ceɓaaveceɓe emnde am dágave-aatare.

5 Egdza zhel kyáwe na a weraa keƴire á dámshe, daaci yá cená ba keƴire á duksa-aha ufaɗe na tá an shifa na á ndáhá elva, a ba ŋane wá: Sesse! Yá zhárá ba sesse belsa duŋŋwe gyegunyiye, antara ura áte iga. Edda una áte iga á belsa ŋanna an daráme am erva-aara. 6 Yá cená ba ndáhá elva duksa umele ba seke kwárá á urimagwe, a ba ŋane: Mbera á ura palle áte váha palle wá, a jauka am gane á gwázhama nagwadá palle, bi gane á gwasa nagwadá keƴe. Amá tara waye, antara mbazla wá, naba ƴaterƴa a njarinja, a ba ŋane.

7 Daaci egdza zhel kyáwe na a weraa dámshe ufaɗire, yá cená ba ufaɗire-aatare ge duksa-aha ufaɗe na tá an shifa na: Sesse! a ba ŋane. 8 Yá zhárá ba sesse belsa umele, jili-aara izhegizhege, antara ura áte iga. Zhera á edda una áte iga á belsa ŋanna Emtsa. Aŋkwa á ɗabaná fáyá am iga. Ta vaterte hákuma á ceɓa shifa á emnde an katsakar ge itare. Emnde umele, tá ceɓaterá an waya, emnde umele, tá ceɓaterá an lapikere, emnde umele keni tá ceɓateraaceɓa dabba-aha á kaamba. Daaci tá de keɗanaakeɗa itare kyalma á kyalma á duniya. 9 Daaci egdza zhel kyáwe na a weraa dámshe ilyeɓire, yá zhárá ba sheɗekwe-aha á emnde na ndza ta ceɓateraa aɗaba ta lyevaa elva á Dadaamiya, ta aŋkwa ndater elva á Dadaamiya ge emnde na, tá am sera á duksa na tá icaná sadake á dabba ge Dadaamiya átekwa na. 10 Ta ɓelu hula á ba an ndzeɗa, a ba itare: «Yaakadada á ŋere, ka cuɗeɗɗe, ka slejirire ba ekka. Ká ufa vaatara ge kyá shairiya á emnde na ta ceɓaa shifa-aha á ŋere am duniya na? Ká de fan vaatara zlaɗa áte itare?» 11 Ta tegateraa zane dzayye ma ge ware-aatare keni baɗemme, ta bateraa: «Puwawansepuwe emtsaaɗe ádaliye duksa á kure, zlaɓe njá á kure ɗemmeka una, kwa emnde na ta ceɓakuraa aɗaba elva á Dadaamiya. Sey má ceɓareceɓa egdzar mama-aha á kure emnde a fetarfe na jarauje, lauktu watse tá kya shairiya.»

12 Daaci egdza zhel kyáwe na a weraa dámshe uŋkwahire, a naba gejaptehe ge duniya baɗemme á ba an ndzeɗa, vaciya nyefnye daŋŋwe gyegwenyiye ba seke jampi. Tere keni nyefnye kyaŋŋe haŋŋe ba seke uzhe. 13 Terlyákwa-aha keni tá geda á sem repepepepe ba seke egdza á náfá na á serɓaná vaciya má á vátá effeƴa na. 14 Samaya keni a faɗapte ba seke buce, a keɗehe ba estuwa. Tara wa-aha baɗemme, antara haha-aha na tá am dágave á háye-aha, tsaretse am sleɗe-aha-aatare baɗemme. 15 Emnde baɗemme, an emnde na tá kwárá ire-aatare-ka, an náve-aha-ka, baɗemme zhagadarezhagade, de shaɓarevshaɓe am hwalakwa-aha áte wa-aha. Antara ba slekse-aha á larde, ira mále-aha á ekse, antara mále-aha á sawji-aha, emnde a berba, ira emnde a ndzeɗa, baɗemme zlarzlálá á de sheɓe. 16 Tá aŋkwa ndater elva ge egdzar wa-aha, antara wa-aha saɗaɗɗe, a ba itare an kyuwa: Zazawaŋerarzáze seke táslawa á kure. Sheɓawaŋervesheɓe seke átuge ice á slekse ƴaikke na am kurshi, antara egdza zhel kyáwe na an ervauŋɗe-aara na táslawa á kure. 17 Aɗaba herzhe watse á maga hákuma-aara áte ŋere, aɗaba jaaja ervauŋɗe áte ŋere. Aŋkwa ura watse á dzegwándzegwa tse vacite ŋanna emtu, a ba itare.

7

Malika-aha tá fafa lámba á Dadaamiya áte emnde-aara

1 Am iga á una-aha ŋanna maa, ya naa malika-aha ufaɗe, tá tsaatse am karafke-aha ufaɗe ge ekte á samaya. Ta ŋanaahe effeƴa-aha gergere ufaɗe na baɗemme, ganakini a sawka á sem duniya, ma áte haha, ma áte háye, ma áte náfa-aha keni. 2 Ya nanna zlaɓe ádaliye malika umele, á sawa á sa am geɗi, am lámba á Dadaamiya na edda á shifa na am erva. Daaci a kante kwárá ba shagera ge ɗáha malika-aha na itare tá an hákuma á badza tara haha an yáwe na. 3 A ba malika ŋanna wá: «Fauka emtsaaɗe erva áte haha. Ma ge yáwe, ma ge náfa-aha keni fawaterfeka emtsaaɗe erva, sey má zlaŋeruzle ŋere ge fafatera lámba-aha áte wafke-aha-aatare ge emnde a Dadaamiya á miya.»

4 Cekwaaŋguɗi wá, yá cena tá biya kezlakula á emnde na ta fafaterte lámba á Dadaamiya áte wafke ŋanna, ta emnde debu deremke an debu kul ufaɗe ju ufaɗe. Emnde ŋanna baɗemme ta segáshe á ba am jeba-aha á *Iserayiila-aha. 5 Ta fafete lámba ŋanna áte emnde á Yahuda, ta emnde debu kelaawa ju buwa. Ta fafete áte emnde á Raubain, ta emnde debu kelaawa ju buwa, ta fafete áte emnde á Gada, ta emnde debu kelaawa ju buwa. 6 Ta fafete áte emnde á Asair, ta emnde dubu kelaawa ju buwa, ta fafete áte emnde á Naiftalim, ta emnde debu kelaawa ju buwa, ta fafete áte emnde á Manasa, ta emnde debu kelaawa ju buwa. 7 Ta fafete áte emnde á Simaun, ta emnde debu kelaawa ju buwa, ta fafete áte emnde á Laiwi, ta emnde debu kelaawa ju buwa, ta fafete áte emnde á Isakar, ta emnde debu kelaawa ju buwa. 8 Ta fafete áte emnde á Jabulaun, ta emnde debu kelaawa ju buwa, ta fafete áte emnde á Yusufa, ta emnde debu kelaawa ju buwa, ira emnde á Bainjamain, itare keni ta emnde debu kelaawa ju buwa. Kwaya ŋane emnde a *Iserayiila na ta fafaterte lámba á Dadaamiya áte wafke na.

Nalgaadama á katafke á Dadaamiya am sleksire-aara

9 Am iga á una-aha ŋanna maa, ya naa nalgaadama, ɓaaka kezlakula-aatare ɗekiɗeki, ta sawa am larde-aha á duniya baɗemme, jeba-aha á emnde baɗemme, ma una áme, ma emnde na tá ndáha elva a ekse-ara keni. Baɗemme á nálga á emnde ŋanna a jamme á katafke á Dadaamiya am sleksire-aara, ta buwa antara egdza zhel kyáwe. Emnde ŋanna baɗemme tá á ba am zane dzaydzaye, tá an erva-aha á debina am erva-aha-aatare baɗemme ge márá higa-aatare. 10 Ta ketaa kwárá-aatare á dem zhegela, a ba itare: «A lyaŋeraa ba Dadaamiya na náwa am sleksire-aara, ta buwa antara egdza zhel kyáwe ɓaaka umele.» 11 Malika-aha baɗemme ta jantaave ge Dadaamiya am sleksire-aara, antara emgyegwar zála kul buwa ju ufaɗe na, ira duksa-aha ufaɗe na tá an shifa am vuwa na. Daaci baɗemme-aatare reppe garaavege á dem áhá, tá aŋkwa kezlan ugje ge Dadaamiya na am kurshi á sleksire-aara na. 12 Ta bántsa itare: «*Aamin! Gálá wá, á zlayák ba ge ekka Dadaamiya. Ká an ɗemɗemire, ká an hákuma, ká an ilmu, ká an ndzeɗa, ká an gázlagazla. Ŋá paslaká erva, ŋá slafaká we ba ge ekka palle, dem ba ge ɗekiɗeki. *Aamin!»

13 Daaci, a ba palle á emgyegwar zála na á elvan ge iya: «Diyakaterdiya emtu emnde ŋanna tá am zane dzaydzaye na? Ta emnde-ara itare?» 14 Ya ŋwanante: «Diyanaterka, ka slediyaterdiya ba ka ámbarka á ŋa.» Daaci a ba ŋane á elvan ge iya: «Una degiya emnde na ni ndza ta ɓashu zlaɗa ƴaikke am duniya, dete halavuwa á zlaɗa ŋanna keni gazlarka ɗekiɗeki na. Itare ta emnde na ni revasereve zane-aha-aatare am uzhe á egdza zhel kyáwe, garanvege dzayye na. Amaana bararsebáre ervauŋɗe-aha-aatare am uzhe á Yaisu *Almasiihu. 15 Aɗaba una ŋanna, náwa itare saremsa á se katafke á Dadaamiya am kurshi á sleksire-aara. An vaƴi vacika tá maganá slera am mashidi-aara, á fateru hyema ba ŋane. 16 Itare tegarevtege antara waya, antara ndera, ira kárá á vaciya. Ma jeba-ara keni ɓaaka názu á de hyaterá lyuwa ge itare ɗekiɗeki. 17 Ya ndahanaa aɗaba uwe una? Aɗaba ba egdza zhel kyáwe na kwáye am dágave á kurshi-aha na una á de geva suni-aatare. Á de dáterá á dem tate á yáwe á shifa. Watse á de halatersa ba Dadaamiya an erva-aara yáwe á kyuwa am ice ge itare.»

8

Egdza zhel kyáwe aŋkwa á werá dámshe á vadale na á halavuwa átekwa

1 Am iga á una-aha ŋanna maa, egdza zhel kyáwe na a weraa dámshe vuyire. Dámshe na wá, á halavuhále átekwa. Am sarte na a werante na wá, baɗemme á názu am huɗe á samaya tsaatse keɗekke, á maga kyalma á saa ɓaaka názu á gejava ɗekiɗeki. 2 Daaci yá zhárá ba malika-aha, ta vuye kalkale, tá tsaatse á katafke á Dadaamiya, ta tegaterem derkwákwá am erva. 3 Aŋkwa malika umele zlaɓe ádaliye, an egdza erba á dindar na tá ɗiza kajiiji am huɗe-aara am erva, a de tsanve ge duksa na tá icaná sadake átekwa ge Dadaamiya na. Daaci ta halanu kajiiji kwakya ge malika ŋanna, ganakini á ɗizaná á katafke á Dadaamiya áte tate á icaná sadake ŋanna. Daaci ta weshapte estuwa tara ƴire á kajiiji ŋanna, antara maduwa-aha á emnde na fartarfe á ba an jirire na. 4 Daaci ta tsete estuwa tara ƴire á kajiiji na, antara maduwa-aha á emnde a fetarfe á deza Dadaamiya. 5 Daaci malika na, ba zlauzle am una ŋanna, a eksetaa egdza erba a ɗiza kajiiji na, a tsakem slaya á kárá na áte tate á faná sadake ge Dadaamiya na, a naba kyanaahe á sem duniya. Daaci njaanja tara hula á samaya, antara kárá á ráde, haha keni a naba gejava á ba an ndzeɗa.

Ferta derkwákwá á Malika-aha vuye

6 Malika-aha vuye na ta tegaterem derkwákwá am erva na magarnaamaga niya ge ferta derkwákwá-aha-aatare. 7 Zuŋŋwe á malika-aha ŋanna a fertante náza-aara, wesharáptewesha tara nálandze, antara kárá, ira uzhe, tá aŋkwa hya á sem duniya. An tega duniya kar keƴe, kar palle na an pesha an kárá, tara esseɓa, antara náfa-aha baɗemme tá an pesha.

8 Buwire á malika-aha ŋanna keni a fertante derkwákwá-aara, ta mbar kárá ge daada duksa umele ba seke wa ƴaikke, ta devese, ta eblyanme am háye. 9 An tega háye-aha am duniya kar keƴe, kar palle na nyefnye uzhe háŋŋe, baɗemme á názena an matsaremátsa am háye-aha ŋanna. Paare-aha á yáwe keni baɗemme badzarevbadze am tate-aha ŋanna.

10 Keƴire á malika-aha ŋanna a fertante náza-aara keni, a ŋezlehe ge daada terlyákwá, á mba ba kárá baɗemme, daaci a eblyeme am kar palle á derve-aha yáwe, antara mánjeɓe-aha, tate á yáwe baɗemme, ŋane a badzeva yáwe kar palle am keƴe. 11 Zhera á terlyákwa ŋanna wá, Agugu, amaana: ƴaiƴaihire. Yáwe-aha am duniya baɗemme a tegese kar keƴe, kar palle na gevge ƴaiƴaihe baɗemme ba seke wáye á ɗále, ƴaiƴaihire á yáwe-aha ŋanna a ceɓaa emnde kwakya.

12 Ufaɗire á malika-aha ŋanna ŋane keni a fertante derkwákwá-aara, ma ura-ara keni a tegese kar keƴe ge tara vaciya, antara tere, daaci vaciya keni kar palle gevge daŋŋwe, tere keni kar palle gevge daŋŋwe. Terlyákwá-aha keni ba estuwa: am keƴe, palle gevge daŋŋwe, am keƴe, palle gevge daŋŋwe, baɗemme ba estuwa. Daaci a gulaa estuwa parakkire á duksa-aha na tá am samaya na. Am kar keƴe, ta keɗaa palle. Váha palle a tegese kar keƴe, am palle ɓaaka parakkire ba cekwaaŋguɗi keni. Vaƴiya keni ba estuwa ŋanna.

13 Daaci ya ketaa ice á dem samaya wá, yá cena ba kyuwa á zele am samaya ƴiƴiye jipu, herzhe á shanaasha samaya. Álawlawlawlaw, a ba zele ŋanna, paláse á kure kwa emnde na kwá áte haha! Aŋkwa á tsekwa zlaɗa ƴaikke má fertaranteferta malika-aha na jaruje na derkwákwá-aha-aatare!

9

1 Kerteŋ fertanteferta názá-aara ilyeɓire á malika-aha ŋanna. Yá zhárá ba terlyákwá umele á ɓelá am haha, a eblyaa sawa am samaya. Ta vante egdza a tsekweram am erva ge ŋane, ge wera evege shagerka na ɓaaka halavuwa á slaɗɗire-aara ɗekiɗeki na. 2 Ba a wertaa evege ŋanna wá, shelle ge ƴire, á segashe am huɗe á evege ŋanna, ba seke ƴire á kárá na ƴaikke jipu na. A heɗanuhe ge vaciya baɗemme, tábeɗámme sleɗe baɗemme. 3 Daaci á kelá ba dikele á iwe-aha, á segashe am ƴire ŋanna, hyemhye am duniya baɗemme. Ta vaterte hákuma ge iwe-aha ŋanna ba seke názá á herdza-aha na tá am haha na. 4 Ta bateraa a farka we-aatare ɗekiɗeki ma áte mása, ma áte náfá-aha keni, a wawarwáwa ba emnde na ta ɓaaka an lámba á Dadaamiya áte wafke-aha-aatare na. 5 Amá ganakini tá zlanaazle ba ɗekiɗeki shifa am ura wá, varaterteka baráma-aara. Ta bateraa ba a magaraternaamaga paláse am tere ilyeɓe ŋanna. Iwe-aha ŋanna má warewa ura wá, zlaɗa-aara ba kalkale antara zlaɗa na á tapaná ura má waawa herdza. 6 Am tere ilyeɓe ŋanna, emnde tá de katáná an kátá emtsa, amá watse ɓaaka pute. Watse tá ƴekaná an ƴeka emtsa, amá watse á duka emtsa ádezetare.

7 Iwe-aha ŋanna wá, tá gáráva an belsa-aha na má tá dem wáva na. Tá an duksa-aha umele ba seke dzakwa á sleksire na ta maganaa an dindar na am ire-aha-aatare. Wafke-aha-aatare tá gáráva an zála. 8 Úgje-aatare ba seke úgje á ŋwasha, slare-aatare keni ba seke slare á ervare. 9 Ta shaɓanve uksuwe-aha-aatare am duksa umele ba seke kyebebbe á íre. Hula á lyambáke-aatare ba seke hula á darkwa-aha na tá taɗáná belsa-aha na tá hadzala á dem tate á wává. 10 Iwe-aha ŋanna, itare tá wa ura an kataliya seke herdza. Tere ilyeɓe tá aŋkwa á magaterá paláse ge emnde an kataliya-aha-aatare. 11 Tá an slekse-aatare ƴaikke arge itare. Slekse-aatare ŋanna wá, malika na á kwaraná ŋane evege shagerka na ɓaaka halavuwa á slaɗɗire-aara ɗekiɗeki na. Slekse-aatare ŋanna wá, an elva á Ibraniŋkau tá ɗaháná an Abadaun, an elva á Yunaniŋkau wá, tá ɗaháná an Apauliyaum. (A ba zhera-aha ŋanna wá: Slebadza duksa.)

12 A degáshe estuwa palása á zuŋŋwire áte una ni a ndahanaa zele ŋanna. Tá aŋkwa sawa zlaɗa-aha umele zlaɓe ádaliye buwa.

13 Daaci uŋkwahire á malika-aha ŋanna a fertante derkwákwá-aara ŋane keni. Ya ketaa ice wá, ya naa duksa na tá faná sadake átekwa ge Dadaamiya, na ta maganaa an dindar. Yá cena ba kwárá á ura á segáshe am we á námbaŋwa-aha-aara ufaɗe kerɗe ge duksa na tá fa sadake átekwa na. 14 A ba edda-aara á elvan ge malika ŋanna: «Palateraapálá malika-aha na ufaɗe na tá an ŋgwaɗa áte we á guwa na tá ɗaháná an Aifratis na.» 15 Daaci ta palateraahe malika-aha na. Itare wá, ndza ta fáter ganakini slera-aatare sey tá maganá am iva ŋanna, am tere ŋanna, am hare ŋanna, antara am sarte ŋanna keni. Am sarte ŋanna wá, tá de ceɓa emnde kwakya am duniya. Am kar keƴe, kar palle na tá de ceɓa emnde ŋanna baɗemme. 16 Ta biyaa kezlakula á dikele á sawji-aha á malika-aha ŋanna tá áte belsa-aha na wá, ta meliyauŋ deremke buwa. 17 Am wáháyu-aaruwa wá, ya náternaa belsa-aha, antara emnde na tá áte iga-aha-aatare baɗemme. Emnde ŋanna tá am kyebebbe á íre an deva ba kyaŋŋe ba seke kárá, zlaɓe ádaliye áte daŋŋwire seke ƴire á kárá na ƴaikke vayvaya na, seke jili á yáwe á tambali zlaɓe ádaliye. Ire á belsa-aatare wá, seke ire á ervare. Á segashe ba kárá, antara ƴire, ira *baraudau am mbuwe-aha-aatare. 18 Sabaaba-aha keƴe ŋanna, amaana: tara kárá, antara ƴire, ira *baraudau na á segashe am mbuwe á belsa-aha ŋanna, ceɓaaceɓa emnde kwakya. Am emnde keƴe, a jaa palle. 19 Hákuma á belsa-aha ge magateraa palása ge emnde na wá, á ba am mbuwe, antara kataliya. Ágira kataliya-aatare wá, ba záhe surum-surume ge belsa-aha ŋanna, tá ceɓa emnde an ŋane.

20 Aley, emnde na jaruje an shifa na magarka tuba ɗekiɗeki. Itare tá kezlater ugje ba ge shaitaine-aha, tá maga ba hele-aha-aatare gergere. Hele umele tá maganá an dindar, umele tá maganá an lipela, umele ba náfá, umele nákwá. Duksa-aha ŋanna wallá tá nanna ice-ka, wallá tá cenáncena duksa á dem hyema-ka, tá zlaltezlálá-ka, uwe-ka. 21 Zlaɓe ádaliye, emnde ŋanna tá ceɓa ba shifa, tá maga ba gwardzire, antara zawarire, ira neylire, tá ƴánka ɗekiɗeki.

10

Malika an egdza wakita

1 Am iga á una ŋanna maa, ya naa gwarɗa á malika umele zlaɓe ádaliye, á tsekwa á sa am samaya. Malika ŋanna an tsekwa am kumba, antara kataliyavere takarre am ire. Wafke-aara á maga wulwulire ba seke vaciya, sera-aha-aara ba seke nara á kárá. 2 Malika ŋanna an egdza wakita am erva, wakita ŋanna á ba an wera. Sera á naɗafa-aara á tsaná am dagave á háye, sera á názlaɓa wá, kwaye á de tsaná áte haha ba ƴiƴiye an háye. 3 Ndasendahe elva-aara palle wá, zlálá á kwárá-aara ba seke kyuwa á ervare. Am iga á kwárá-aara ŋanna, yá cena ba ŋwarteŋwa válaha á samaya ta vuye. 4 Yá kátá puwetepuwa názu ta ndahanaa válaha á samaya ŋanna ta vuye na, kerteŋ yá cena kwárá umele zlaɓe ádaliye á ndahi elva á sa am samaya, á ba edda-aara: «Puweka elva ŋanna, a njinja á ba am huɗe á ŋa.»

5 Daaci malika na sera-aara palle a tse am dágave á háye, palle áte haha na, a ketaa erva naɗafa-aara á dem samaya, 6 a zu waɗa á katafke á Saksage na ma vaatara keni ŋane ba nja-aara, a nderanaa ba ŋane samaya, antara názu átekwa baɗemme, a nderanaa ba ŋane haha, antara názu átekwa baɗemme, a nderanaa ba ŋane yáwe, antara názu am huɗe-aara baɗemme na. A zu waɗa geni ba jirire duksa-aha ŋanna herzhe á magava, má zlaruzle malika-aha baɗemme ge ferta derkwákwá. 7 A bá ŋane wá: «Ba máki fertanteferta vuyire á malika-aha derkwákwá-aara wá, Dadaamiya keni á zlanazle áte una ŋanna ge mága jirire á názena á kataná ŋane, ndza a ɓela emnde a slera-aara nabi-aha, ta se eɓɓálá na.»

8 Daaci edda una ndza ya cenaa kwárá-aara á ndahi elva á sa am samaya na, fiyantaufe zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: «Edduwa lyevaalya egdza wakita na an wera am erva á malika na a tsa sera palle am dágave á háye, sera palle áte haha na.» 9 Daaci duwa-aaruwa á de lyiya egdza wakita am erva á malika ŋanna. Viteva wakita na, á ba iya á elvan ge ŋane. A ba ŋane: «Náwa lyevaalya, zuze baɗemme, watse ŋenŋene am mbuwe á ŋa ba seke nama, amá watse á de gevge ƴaiƴaihe am kulmbe á ŋa ba seke ɗále.» 10 Ya lyevaa egdza wakita na am erva-aara, ya zuhe. Ba jirire wá, ndza ŋenŋene am mbuwe-aaruwa ba seke nama, amá de gevge ƴaiƴaihe am kulmbe. 11 Daaci, ta biya de emmága zlaɓe ádaliye nábiyire áte emnde a jeba gergere, áte larde-aha gergere, áte emnde a ndáha elva-aha gergere, antara slekse-aha-aatare baɗemme.

11

Seyde-aha buwa

1 Daaci ta fiyem zade á gamara am erva, slaɗɗe ba seke lále á kura duksa, ta biyaa: «De kursekure huɗe á mashidi an ŋane, kursekure antara duksa na tá faná sadake átekwa ge Dadaamiya na, kezlaterkezla emnde na tá maga maduwa am mashidi ŋanna baɗemme. 2 Amá kureka huɗe á riya-aara, fanuka hyema ge tate ŋanna ɗekiɗeki. Aɗaba ƴarateránƴa tate ŋanna, antara huɗe á berni cuɗeɗɗe ŋanna baɗemme ge emnde na ɗabarka Dadaamiya na. Watse tá de záná itare, tá de payáná itare an sera-aha-aatare am tere kul ufaɗe ju buwa. 3 Amá watse yá ɓela seyde-aha-aaruwa, tá an tsakwa am bagwadza-aha ba estuwa. Am sarte ŋanna, watse tá ɓaláná ba itare waazu á elva-aaruwa am háre debu an deremke buwa an kul uŋkwahe ŋanna.»

4 Seyde-aha buwa ŋanna wá, itare ta ba seke náfá-aha á juwe buwa, antara kárá á fanus-aha buwa, tá á katafke á Dadaamiya. 5 Máki ura á magaterá emtaŋkire wá, á naba segáshe kárá am mbuwe-aatare, á ceɓa kelaade-aha-aatare ŋanna, tá taa ŋezleka ɗekiɗeki, sey ba tá emtsa. 6 Am zamáne-aatare na ni tá de maga nábiyire na, watse tá an hákuma jipu. Watse tá an hákuma á piyeta yáwe á samaya ganakini a hyeka ɗekiɗeki; watse tá an hákuma á nyanve yáwe, á geva uzhe. Zlaɓe adaliye, watse tá an hákuma á sa sabaaba-aha gergere á sem duniya ge magateraa palása ge emnde, tá de magán ba seke una tá kataná itare.

7 Má watse zlaruzle itare á ɓálá elva á Dadaamiya wá, watse á sesse náza kaamba am evege shagerka na ɓaaka halavuwa á slaɗɗire-aara ɗekiɗeki na. Watse á se wava dabba ŋanna an itare, á de gáná ba ŋane midalire, á de ceɓaterceɓa ba bukerɗe. 8 Amá emtsa-aatare watse tá ƴáterá á ba áte we á layye, am berni na ndza ta jaa edda-aatare áte dzaŋgala na. Aɗaba názu ta maganaa emnde a berni, watse tá ɗáhá berni ŋanna an *Saudauma, bi Misera. 9 Emnde na tá am emtsa na wá, watse an piya ge heɗaterheɗa. Watse tá se zharaterzhárá emnde á sa am larde-aha gergere, emnde a jeba gergere, antara emnde a ndáhá elva gergere, emnde baɗemme tá de zhárá ba emtsa-aatare am háre keƴe an kyalma. 10 Watse baɗemme á emnde na tá am duniya na ervauŋɗe-aatare á de geva ba seke nama arge emtsa á emnde buwa ŋanna. Emnde a há tá de maga muŋri-aara, aɗaba ndza tá katerva ye kwakya áte ndáhá-aatare.

11 Daaci am iga á háre keƴe an kyalma ŋanna, Dadaamiya á de fertaterem puwa shifa zlaɓe ádaliye á dem vuwa-aha-aatare, tá naba tsatsetehe. Daaci emnde na naráterna na gazlaregazla baɗemme. 12 Ba itare keni tsaretse am haha, tá cena ba kwárá á ura, á ɗaháterá á sa am samaya, a ba kwárá ŋanna á elvan ge itare: Ɗalauɗálá ásehuna. Daaci ta naba ŋgye á dem samaya am kumba, am ice á kelaade-aha-aatare baɗemme. 13 Am sarte ŋanna maa, a naba gejapte ge haha á ba an ndzeɗa, am bere kelaawa an ŋgerɗa palle, am bere kelaawa an ŋgerɗa palle, huɗe á berni ŋanna baɗemme ba estuwa. Emnde debu vuye una matsaremátsa baɗemme. Daaci emnde na jaruje an shifa na gazlaregazla jipu, farantaufe gálá Dadaamiya geni Sleksa ba ŋane palle, aŋkwa am samaya.

14 A degashe estuwa palása buwire, amá keƴire keni aŋkwa sawa ba kinamina.

Malika á ferta derkwákwá vuyire

15 Am iga á una ŋanna maa, vuyire á malika-aha a fertante derkwákwá-aara keni. Daaci yá cena ba kwárá-aha tá valaha á sawa am samaya, a ba kwárá-aha ŋanna: «Dadaamiya Yaakadada, antara edda una a eksesaa ŋane farantaufe sleksire-aatare áte duniya názá ba ge ɗekiɗeki.»

16 Ba ɗaruɗe itare maa, reppe puwaraapuwa emgyegwar zála na ta kul buwa ju ufaɗe na tá am kurshi-aha á sleksire na á dem áhá, tá aŋkwa kezlan ugje ge Dadaamiya, a ba itare:

17 Dadaamiya Yaakadada arge duksa baɗemme, am fantaufe keni ndza ba ekka, kina keni ba ekka ŋanna. Ŋá aŋkwa slafaká we aɗaba hákuma á ŋa na ni eptsakanaptsa duksa baɗemme á sem sera á ŋa na.

18 Kwakya emnde am larde-aha gergere ndza ta magaa ervauŋɗe an ekka. Kina wá, hyephye sarte á ŋa keni geni ká eptsaternaaptsa, hyephye sarte á ŋa ge kya shairiya á emnde a fáyá, hyephye sarte á ŋa ge tegateraa láɗá ge emnde a slera á ŋa nabi-aha, antara ge emnde á ŋa umele keni baɗemme, ge male-aha, antara emnde na garevka male-aha, emnde na tá an lyáwá á ŋa am ervauŋɗe na baɗemme ká de tegateraa láɗá. Emnde a bádza duniya keni hyephye sarte á ŋa ge ká ŋgerɗateraaŋgerɗa.

19 Ba ɗaruɗe itare wá, bataŋŋe a naba wertehe ge mashidi á Dadaamiya am samaya, antara ba nakwati am huɗe á mashidi ŋanna ura á nanna baɗemme. Nakwati ŋanna wá, á márá namána-aha na a ŋguɗanaa Dadaamiya an emnde na. Am iga-aara, wesharáptewesha tara kárá á ráde, antara válaha á samaya, nálandze keni ba seke una ni tá puwaná an puwa á sa am samaya, haha keni a naba gejapte ba ŋárŋare.

12

Mukse antara náza nye

1 Daaci marápsemáre najipu ƴaikke am samaya. Aŋkwa mukse wá, a tsekweme am vaciya ákurá naŋgyuwe-aara, a puwete sera-aha-aara áte tere. Ákura náza faɗa ire-aara wá, an terlyákwá kelaawa ju buwa am ire. Una ŋanna dzakwa á sleksire-aara ge ŋane. 2 Mukse ŋanna keni á huɗe, hyephye sarte-aara ge ya egdzere, ámbera aŋkwa á hula ge zlaɗa a ya.

3 Zlaɓe ádaliye, marápsemáre najipu umele ƴaikke á ba am samaya ŋanna. Ya naa ba dada náza nye, vuwa-aara an deva ba kyaŋŋe, an ire vuye á ba áte ŋane palle, antara derma-aha-aara kelaawa. Zlaɓe ádaliye, an dzakwa á sleksire am ire-aha-aara ŋanna vuye kerɗe. 4 Kataliya á náza nye ŋanna shánaasha samaya, haa a ɓataa terlyakwa ba kwakya an ŋane á sem áhá. Am terlyakwa keƴe áte samaya, ŋane a ɓetaa palle, am terlyakwa keƴe a ɓetaa palle, baɗemme ba estuwa. Daaci a tsahe arge mukse na aŋkwa á ya egdzere na, ganakini má watse yaaya egdza-aara ŋanna, watse á ndunde ŋane.

5 Cekwaaŋguɗi wá, mukse na yaaya egdzere zhele, watse á kwará egdze ŋanna duniya baɗemme an zade á íre. Daaci ta eksante egdze ŋanna, kwaye ta naba danaa á de katafke á Dadaamiya am sleksire-aara. 6 Emmarge egdzere maa, ŋane a kezlanaa á dem kaamba, á dete ɓálá na a tsatsanaa Dadaamiya ganakini á de fanu hyema áhuwa ge ŋane na. Watse á njá áhuwa am hare debu an deremke buwa an kul uŋkwahe.

7 Am iga á una ŋanna maa, njaanja wáva ƴaikke am samaya. Ba náza nye ŋanna zlaɓe ádaliye antara malika-aha-aara, tá aŋkwa wava antara *Mikayiilu ŋane keni tá antara malika-aha-aara. 8 Amá hyafka náza nye ŋanna áza *Mikayiilu. Ŋgyaraterseŋgye antara malika-aha-aara baɗemme, tá taa piyeteka ba sera-aatare keni am huɗe á samaya mazle-aara. 9 Ta naba ŋgyanse estuwa dada náza nye ŋanna. Ŋane wá, tá eɗɗáhá zlaɓe an emgyegwe a záhe keni. Ta ŋgyaterse á segashe antara malika-aha-aara baɗemme. Zlaɓe ádaliye, ŋane slekse á jini-aha, bi Shaitaine, una baɗemme ba zhera-aha-aara.

10 Am iga á wáva-aatare ŋanna, ya cenaa ba kwárá ƴaikke á valaha á sawa am samaya, a ba ŋane wá: «Kina wá, Dadaamiya maresemáre hákuma á sleksire-aara baɗemme, lyámilya ba ge ɗekiɗeki mazle-aara. Edda una a eksesaa ŋane na keni maresemáre-aara baɗemme, aɗaba kwaye ŋgyanseŋgye edda á fida na am samaya. Ba edda una ni ndza an vaƴi vacika á se icateraare sera ge egdzar mama-aha á miya áza Dadaamiya na. 11 Amá egdzar mama-aha á miya garega midalire. Názena ni itare ta gaken midalire na wá, ta gáná aɗaba uzhe á egdza zhel kyawe, antara aɗaba seydire na ta maganaa áte elva á Dadaamiya, ta ndater ge emnde, ma emtsa keni eksaraarekse na. 12 Aɗaba ŋgyaraterseŋgye ŋanna wá, ekkure samaya-aha higauhiga. Ekkure emnde na kwá am huɗe á samaya-aha ŋanna keni higauhiga baɗemme. Amá palasa á kure kwa emnde na kwá áte haha, antara názena am huɗe á haye keni baɗemme. Ya ndaaná aɗaba uwe una? Aɗaba kwaye tsekwátsekwa Shaitaine á dezekure, aŋkwa á tsekwa á ba an ervauŋɗe-aara, aɗaba diyaadiya ganakini sarte-aara a juwa ba cekwaaŋguɗi.»

13 Am nánna náza nye na ganakini ŋgyaranseŋgye á sete haha, a fantau ge baka mukse na a yaa egdzere zhele na, aŋkwa á ɗabaná á dem kaamba. 14 Mbate kerteŋ varanteva lyambake-aha á dada zele ge mukse na, geni á ŋgye an ŋane á dem tate na a tsatsannaa Dadaamiya geni á de geláná átekwa am iva keƴe an kyalma na. Áhuwa wá, á shanaaka emgyegwe a záhe ŋanna mázle-aara. 15 Daaci ge baka mukse na wá, emgyegwe a zahe ŋanna a naba melese yawe wá, a naba gev guwa ƴaikke ganakini á de dánda yawe á guwa mukse na. 16 Amá: «Yá aŋkwa ya,» a ba haha, aŋkwa á melanumele ge mukse na. Daaci haha keni werta we-aara, a shu yawe na ni a maganaa náza nye na baɗemme. 17 Daaci jaaja emtaŋkire náza nye na áte mukse na. A naba dateraa wava ge egdzara á mukse ŋanna mázle-aara, amaana: Emnde na ni lyarvaalye elva á Yaisu *Almasiihu, tá aŋkwa á fansaarefe ge Dadaamiya á ba an jirire na. 18 Á ba aŋkwa náza nye na a tsanu ge we á háye.

13

Náwa dabba-aha ta buwa

1 Am iga-aara maa, yá zhárá ba aŋkwa á segashe dabba umele am háye, an ire vuye á ba áte ŋane palle, derma-aha-aara keni kelaawa. An dzakwa á sleksire áte derma-aha-aara ŋanna baɗemme, áte ire-aha-aara keni baɗemme ta pupuwete názu zlayeka ɗekiɗeki na ge zlázla Dadaamiya an ŋane. 2 Dabba ŋanna ya nanna na wá, tá gárava an uɓela, amá sera-aha-aara wá, ba seke sera-aha á kere á kaamba, we-aara keni ba seke we á ervare. Náza nye na a vanta zade-aara, antara sleksire-aara, ira hákuma-aara baɗemme ge dabba ŋanna. 3 Aŋkwa palle am ire-aha á dabba ŋanna wá, ba seke ndza kyaranmárekye, ba seke ndza emtsametsa ɗeme, amá mbaambe. Am duniya baɗemme emnde tá maga ba najipu-aara, emnde baɗemme tá ɗaba ba ŋane. 4 Daaci emnde baɗemme tá aŋkwa á kezlan ugje ba ge náza nye na, aɗaba a vanta ŋane hákuma ge dabba ŋanna. Tá aŋkwa kezlan ugje ge dabba ŋanna keni, ta bantsa itare: Ware edda una ta kalle an dabba na náwa ŋane na? Ware edda una á hyephye seke ŋane?

5 Dabba ŋanna shansha ndzeɗa á válya elva, antara mága kuravire áte Dadaamiya. A shaa ndzeɗa á mága una ŋanna, am tere kul ufaɗe ju buwa. 6 Daaci a naba fantau ge valya elva áte Dadaamiya, a fantau ge nyanya zhera á Dadaamiya, antara tate na á njá Dadaamiya átekwa na, ira emnde na tá am samaya na baɗemme tá an nyainye. 7 Dabba ŋanna wá, shánsha ndzeɗa ge wáva an emnde na tá aŋkwa ɗaba Dadaamiya, a ganaa ba ŋane ndzeɗa zlaɓe ádaliye. Dadaamiya a naba vante baráma ge sha hákuma áte larde-aha baɗemme, antara emnde am ekse-aha gergere baɗemme, ma tá ndaha elva a eksa-ara keni, duniya baɗemme á ba am erva-aara. 8 Baɗemme á emnde am duniya, watse tá kezlan ugje ba ge ŋane, sey ba emnde na ndza an puwa zhera-aha-aatare am wakita á egdza zhel kyawe na, itare wá, tá de kezlanka ugje. Am wakita ŋanna wá, an puwa zhera-aha á emnde na ni tá an shifa na á zleka na. Ta puwaterte daga am fakta á duksa baɗemme.

9 «Edda una aŋkwa hyema-aara wá, a effa ba shagera áte elva na yá ndahaná iya na: 10 Edda una ta yanu ganakini watse á dem erva á kelaade-aha na, ma estara keni ɓaaka pekya-aara. Iyau, edda una ta yanu ge katsakar, ma vaatara keni sey tá jana á ba an katsakar ŋanna, ɓaaka pekya-aara ɗekiɗeki. Duksa palle ge emnde a ɗaba Dadaamiya wá, a garevge emnde a farvauŋɗe, a fartarefe áte Dadaamiya.»

11 Am iga-aara wá, ya nanna zlaɓe dabba umele, ŋane a segashe am huɗe á haha. An derma buwa, derma-aha-aara á gáráva an náza á egdza zhel kyawe. Dabba ŋanna á ndaha elva, ndaha elva-aara ba seke názá á náza nye. 12 Dabba ŋanna keni fantauka ba ŋane an ire-aara mága duksa. Hákuma á mága duksa-aara wá, ba kalkale an názá á dabba zuŋŋwire na. A magaa najipu-aha gergere á katafke á dabba zuŋŋwire, a hyaterarhe á ba áte laarire ge emnde baɗemme am duniya, geni sey tá kezlan ugje ge dabba zuŋŋwire na ndza ba seke kyaranmárekye, ndza ba seke emtsamtsa, amá mbaambe na. 13 Kwakya najipu-aha na a maganaa buwire á dabba ŋanna. Ŋane a tsekwaa kárá á sawa am samaya á sete haha áte ice á emnde baɗemme, antara najipu-aha umele gergere. 14 Ŋane varanteva baráma ge mága najipu-aha ŋanna estuwa á katafke á dabba zuŋŋwire na. A badu emnde baɗemme an una ŋanna, a bateraa: «Nderaundera gáráva á dabba zuŋŋwire na ndza kyaranmárekye an katsakar, ba seke ndza emtsamtsa, amá mbáambe na, daaci kwá fansarefe.» 15 Dabba ŋanna wá, ta naba ɓashanaa ge ŋane á fatanem effeƴa á shifa am vuwa ge hele ŋanna ta nderndera na. Gevge wá, aŋkwa á ndaha elva hele na, ganakini emnde na má kezlaranka ugje ge ŋane wá, á ceɓaterceɓa baɗemme. 16 Dabba ŋanna yá aŋkwa ndahaná ya na wá, a hyateraarehe á ba áte laarire ge emnde baɗemme am huɗe á duniya, ganakini sey tá lyevalya lámba-aara áte iga a naɗafa, antara áte wafke-aha-aatare baɗemme. Una an male-aha-ka, an egdzara-ka, emnde a berba an talága-aha, emnde na tá kwárá ire-aatare, an náve-aha, emnde baɗemme. 17 Edda una má lyiyaaka lámba-aara wá, á taa shekweveka duksa, á taa veluka názá-aara keni ɗekiɗeki. Lámba ŋanna wá, zhera á dabba ŋanna. Aŋkwa zlaɓe umele kezlakula, una ŋanna keni á márá ba zhera-aara ŋanna.

18 Kezlakula na wá, sey á kyepkye eŋkale á edda-aara, lauktu á diyeddiye názu am huɗe-aara. Kezlakula ŋanna wá, á maramiya tate na tá halavuwa átekwa emndimagwaha. Kezlakula-aara ŋanna deremke uŋkwahe an kul uŋkwahe ju uŋkwahe.

14

Láhe á emnde na tá an várá na am samaya

1 Am iga a una-aha ŋanna maa, ya ketaa ice á dem samaya, yá zhárá ba tara egdza zhel kyawe áte ire á wa *Siyauna, tá antara emnde debu deremke, an debu kul ufaɗe ju ufaɗe na ndza ta fafete zhera-aatare, antara Eddeŋara áte wafke á emnde ŋanna. 2 Yá cena ba kwárá-aatare á sawa am samaya ba seke mága á yawe áte guwa ƴaikke. Ká kwárá-aatare ba seke válahe á samaya, amá tá ɓelá láhe, antara gadzavera-aha-aatare tá jante ge láhe am hula-aatare ŋanna. 3 Una ŋanna tá ɓela láhe emnde debu deremke an debu kul ufaɗe ju ufaɗe na, tá aŋkwa gálá Dadaamiya am kurshi á sleksire-aara, ta jantaave duksa-aha ufaɗe na tá an shifa am vuwa, ira emgyegwar zála kul buwa ju ufaɗe na. Láhe ŋanna wá, láhe áŋwaslire, ɓaaka ura á diyeddiye láhe-aatare ŋanna ɗekiɗeki, sey ba emnde ŋanna ta varaterse á sa am duniya na. 4 Sey ba itare ta emnde na ta tsufete vuwa-aatare am cuɗeɗɗire, farka erva-aatare áte mukse ɗekiɗeki na. Sey ba itare ta emnde na ta varaterse itare am dagave á emnde na tá am duniya na, tá aŋkwa ɗaba ba egdza zhel kyawe ma á dem tate-ara keni. Itare wá, tá átuge tara Dadaamiya antara egdza zhel kyawe. 5 Itare wá, ta emnde na ndza cenaránka elva fida am mbuwe-aatare ɗekiɗeki, ta emnde cuɗeɗɗe.

Malika-aha keƴe an slera-aha-aatare

6 Daaci ya ketaa ice, yá zhara ba aŋkwa á ŋgye malika umele ƴiƴiye jipu herzhe á shanaasha samaya. Malika ŋanna aŋkwa á saterá labáre á higa ge emnde na tá am duniya. Labáre ŋanna ɓaaka zle-aara ɗekiɗeki. Á saterán ge emnde a larde antara jeba gergere, ma tá ndaha elva-ara keni. Am duniya baɗemme, á saterá ba labáre ŋanna ge emnde. 7 Malika ŋanna a ketaa kwara-aara ba shagera, a ba ŋane á elvan ge itare: «Kuvaukuva Dadaamiya, galaugála Dadaamiya am ƴaikkire-aara, aɗaba hyephye sarte-aara ge mága shairiya á emndimagwaha. Kezlawankezla ugje ba ge ŋane edda una a nderaa samaya, antara haha, a magaa tate-aha á yáwe baɗemme na.»

8 Kerteŋ a ɗabemhe ge buwire-aara, a ba malika ŋanna: «Kina wá, zlauzle *Babila mazle-aara, á de mbeɗa berni ƴaikke na. Ŋane a hyante shagerkire-aara áte larde-aha baɗemme, haa a jatera an ja ge emnde ba seke mbazla.»

9 Am iga a malika-aha ta buwa na wá, a ɗabateremhe ge malika ge keƴire. Ŋane keni a ketaa kwara-aara ba shagera, a ba ŋane: «Ma ware una a kezlankezla ugje ge dabba ŋanna, antara gáráva á dabba ŋanna, ma ware edda una a lyevaa lámba á dabba ŋanna áte iga a naɗafa-aara, bi áte wafke-aara, má ta magaa una ŋanna, 10 daaci tá de shá palása áza Dadaamiya aɗaba jaaja ervauŋɗe. Á de jaterá á ba an ja palása ba seke mbazla na karanteka yáwe ɗekiɗeki na. Ma ware edda una maganaamaga duksa á dabba-aha ŋanna, edda-aara á dem kárá, kárá ŋanna an wesha an *baraudau, daaci á maga palása-aara á katafke á malika-aha á Dadaamiya, antara egdza zhel kyáwe. 11 Ma vaatara keni ƴire á kárá ŋanna á wálá á ba an wálá shelle á dem zhegela, tá maga palása-aatare am huɗe-aara. Baɗemme á emnde na ni kezlarankezla ugje ge dabba ŋanna, ma ge hele-aara na keni, bi má lyarvaalya lámba-aara na áte vuwa-aatare, watse ɓaaka puwansepuwe-aatare ɗekiɗeki, an vaƴi vacika baɗemme tá shá ba zlaɗa.»

12 Aɗaba una ŋanna wá, ekkure emnde na kwá aŋkwa ɗaba Dadaamiya, fakurtarefe áte Yaisu an jirire na wá, sey kwá gevge emnde a farvauŋɗe ba shagera.

13 Daaci yá cena ba kwárá umele zlaɓe ádaliye á sawa am samaya á ba an ndzeɗa. A biyantsa kwárá ŋanna: Puwetepuwa una: Geɗa wá, watse aŋkwa áza emnde na tá emtsa am erva á Yaakadada na, a ba ŋane. Daaci a ŋutehe ge Sheɗekwe Cuɗeɗɗe: «Una ba estuwa, a puwaransepuwe, aɗaba zlazlaɗire á slera na ta maganaa itare na á keɗeka.»

Dadaamiya, antara emnde am halavuwa á duniya

14 Am iga a una-aha ŋanna wá, ya ketaa ice zlaɓe ádaliye wá, yá zhárá ba kumba dzayye ba telle. Aŋkwa duksa umele a njete áte kumba ŋanna, duksa ŋanna ba seke urimagwe. An dzakwa á sleksire ta maganaa an dindar am ire-aara, antara náza wá mása an slare jipu, a ŋanaahe am erva. 15 Daaci yá zhárá ba sesse malika umele am mashidi, a ba ŋane á elvan ge edda una á njá áte kumba na á ba an ká kwárá: «Werawera slakslakire áte duniya baɗemme, hyephye sarte a hálá duksa á se mba, eksanteksa náza wá mása á ŋa, ezzlálá á de ica hiya.» 16 Daaci a naba huviyante dada náza wá mása-aara ge edda una áte kumba na, a zlavanme am duksa na áte haha, kerteŋ ɓaaka an ica duksa baɗemme.

17 Yá zhárá sesse malika umele keni á ba am mashidi ŋanna am samaya na, ŋane keni an dada náza wá mása-aara, sláre jipu, a ŋanaahe am erva. 18 Sesse malika umele zlaɓe ádaliye am huɗe á duksa na tá faná sadake ge Dadaamiya átekwa na. Malika ŋanna wá, male á kárá baɗemme. A ba ŋane á elvan ge ukfeŋara na an náza wá mása am erva na, á ba an ká kwárá: «Egdzara á náfá-aha na tá herɗaná emnde am duniya baɗemme navene, ekka keni de eɗɗatsa an názá wá mása á ŋa.»

19-20 Daaci ŋane keni naba huviyante náza wá mása-aara, a tsakaa egdzara áte náfá-aha ŋanna am duniya baɗemme. Kwaye a de ndakanaa am tate á ɓeca egdzara á náfá. Tate na ni tá ɓeca egdzara á náfá átekwa na wá, kwaye áte iga a ekse. Am sarte na tá aŋkwa ɓeca egdzara á náfá ŋanna ɓaaka duksa umele, á kela ba uzhe ba kyaŋŋe ba seke yáwe á kela, haa a magaa guwa ƴaikke. Ƴiƴire á guwa ŋanna kilaumaiter deremke keƴe. Sleɗɗire-aara keni a ektseve ba cekwa am wálá á ura. Una-aha ŋanna baɗemme na wá, á kwaramise ba názu watse á magaterná Dadaamiya ge emnde na ni tá aŋkwa am ervauŋɗe-aara ge mageteraa palása am halavuwa á duniya.

15

Malika-aha tá an zlakta á masiba-aha

1 Am iga á una ŋanna maa, ya naa ba marápsemáre najipu umele am samaya. Ya naa malika-aha ta vuye, masiba-aha keni vuye tá an ŋane. Á halavuhále masiba-aha áte una ŋanna, ervauŋɗe á Dadaamiya keni ɓaaka mazle-aara am iga á una ŋanna.

2 Daaci yá zhárá ba duksa umele ba seke háye, amá aŋkwa á maga wulwulire ba seke kweteram, an wesha an kárá am huɗe-aara. Zlaɓe ádaliye, ya náternaa emnde na garega midalire arge dabba, garega midalire arge gáráva á dabba ŋanna, itare lyiyarka lámba á dabba ŋanna zhera-aara kezlakula na. Ya náternaa tá aŋkwa á tsaatse áte we á háye ŋanna ba seke kweteram na, tá an gadzavera-aha-aatare am erva, a vatertaa Dadaamiya. 3 Tá aŋkwa ɓela láhe á Muusa sleslera á Dadaamiya, antara láhe á egdza zhel kyawe. A ba láhe-aatare:

Dadaamiya Yaakadada, ba ka palle una ka edda á hákuma áte duksa baɗemme. Slera á ŋa ge ekka, ɓaaka kalle-aara an shagerire. Slera á ŋa, slera ƴaikke. Ka slekse á larde-aha baɗemme. Baɗemme á názena ká maganaa ka, ká maganá á ba áte uŋŋule-aara, ba ekka una ka edda á jirire.

4 Yaakadada, ekka keni aŋkwa ura á kuvaŋka emtu? Aŋkwa edda una á kezlaŋka ugje emtu? Baɗemme á larde-aha watse tá se ba am sera á ŋa, tá se galakgálá. Aɗaba ba ekka palle una ka cuɗeɗɗe. Názu ká maganá ka am bereka. Baɗemme ká aŋkwa maganá á ba áte uŋŋule-aara.

5 Am iga á una ŋanna zlaɓe ádaliye maa, ya ketaa ice á dem samaya wá, yá zhára ba we á mashidi am samaya an wacene. Am huɗe á mashidi ŋanna, aŋkwa egdza mashidi á nalba na tá ja ire tara Dadaamiya antara emndimagwaha amkwa na. 6 Daaci yá zhárá ba malika-aha vuye na tá an masiba-aha na tá aŋkwa segashe am mashidi ŋanna. Tá an tsekwa am naŋgyuwe dzaydzaye ba telle, áte lefeɗɗire, ta ŋgwaɗese uksuwe-aha-aatare an kanda á dindar. 7 Daaci duksa-aha na tá an shifa na, palle-aatare wá, a tegateraa egdzara erba-aha ta maganaa an dindar ge malika-aha ŋanna. Egdzara erba-aha ŋanna tá an naha degwun á Dadaamiya ba caicaire an we-aara, Dadaamiya na an shifa, ma vaatara keni ba ŋane. 8 Daaci, baɗemme á huɗe á mashidi na an naha an ƴire. Ƴire ŋanna wá, hákuma, antara ɗemɗemire á Dadaamiya. Palle á ura á dzegwándzegwa dem mashidi ŋanna ɓaaka, sey má zlaruzle malika-aha ŋanna ta vuye na ge mága masiba-aha-aatare baɗemme.

16

Malika-aha tá de puwa masiba-aha am duniya

1 Daaci yá cena ba kwárá ƴaikke, á ndaha elva á sawa am huɗe á samaya, a ba kwárá ŋanna á elvan ge malika-aha na ta vuye na: «Zlauzlálá á de puwa degwun-aha á Dadaamiya na am egdzara erba-aha na, de puwawpuwa baɗemme á dem duniya.»

2 Daaci zuŋŋwire á malika-aha ŋanna a de puwanve náza-aara á dem duniya, sesse wige-aha áte emnde na lyarvaalya lámba á dabba áte vuwa-aatare, kezlarankezla ugje ge gáráva á dabba ŋanna. Wige ŋanna zlazlaɗa á we jipu.

3 Daaci buwire á malika-aha ŋanna a de puwanve náza-aara keni, ŋane a de puwanaa á dem háye. Háye-aha baɗemme nyairevnye uzhe, ba seke uzhe a emtsa, baɗemme á názena an shifa na emtsaremtsa am huɗe á háye-aha ŋanna.

4 Daaci, keƴire á malika-aha ŋanna keni a de puwanve náza-aara á dem derve-aha, antara tate-aha á yáwe baɗemme, yáwe-aha baɗemme ta naba nyef uzhe ba kyaŋŋe. 5 Yá cena ndaha elva á malika umele, ŋane wá, male á yawe-aha baɗemme, a ba ŋane wá: «Ekka Dadaamiya, ka cuɗeɗɗe. Kwaye am fakta, sem kina keni ba ekka ŋanna. Shairiya á ŋa ká aŋkwa maganá áte uŋŋule-aara. 6 Aɗaba emnde ŋanna ndza ta puwa uzhe á emnde á ŋa, ndza ta puwa uzhe á nabi-aha á ŋa. Daaci má vatena ká aŋkwa vaterte uzhe geni a sharushe wá, una tá shá nampire á názena ndza ta maganaa itare na.» 7 Daaci yá cena ba kwárá umele zlaɓe ádaliye á ba an ndzeɗa, á segashe am duksa na tá faná sadake ge Dadaamiya átekwa na, a ba kwárá ŋanna wá: «Ba estuwa Dadaamiya Yaakadada, ká an hákuma ba ekka palle, ka slejirire, shairiya á ŋa á ba áte uŋŋule-aara.»

8 Daaci ufaɗire á malika-aha ŋanna keni a de puwanve náza-aara. Ŋane, kwaye a de puwanaa áte vaciya. Daaci varanteva baráma ge vaciya, ganakini a farfe ge mbera kárá-aara ba shagera áte emnde am duniya. 9 Am emnde taparántápá warwarire á vaciya, itare ta fantau ge zlázla Dadaamiya kelaa baɗemme á masiba-aha á ba am erva-aara na. Dzamarka áte ƴaikkire á Dadaamiya, magarka tuba arge haypa-aha-aatare.

10 Daaci ilyeɓire á malika-aha ŋanna a de puwanve náza-aara keni. Ŋane, a de puwanaa áte kurshi á sleksire á dabba ƴaikke na. Daaci a naba tsekwa ge tabeɗammire á dem kwárá-aara baɗemme, emnde tá ɗatsa ba nara an slare ge sha zlaɗa. 11 Aley kwalarevkwále ge tuba. Baira itare tá zlazla Dadaamiya aɗaba wige-aha na áte vuwa-aha-aatare, antara palase na tá aŋkwa á maganá itare na.

12 Daaci uŋkwahire á malika-aha ŋanna keni a de puwanve náza-aara. Ŋane, a de puwanaa am guwa ƴaikke na tá ɗahaná an Aifratis na. Daaci a naba derehe ge yawe am guwa ƴaikke ŋanna baɗemme, haa slekse-aha umele am geɗi sharánsha baráma ge sawa ásehuna mazle-aara. 13 Daaci yá zhárá ba jini-aha ta keƴe, tá gáráva an mugdza-aha. Palle-aatare, a segashe am mbuwe á náza nye, palle, a segashe am mbuwe á dabba ƴaikke, palle keni a segashe am mbuwe á nabi fida. 14 Baɗemme ba jini-aha á shaitaine na mbarsembe mága najipu-aha kelaazare na. Ba jini-aha ŋanna una watse tá dem slekse-aha á larde baɗemme, watse tá jatermaare átirpalle ganakini tá wava an Dadaamiya Saksage na hákuma baɗemme á ba am erva-aara na. Una ŋanna á de magava am hare ƴaikke na Dadaamiya á de márá hákuma-aara arge duksa baɗemme na.

15 «Ay degiya, faufa hyema ba shagera, watse yá sawa an ila ba seke neyle. Geɗa wá, watse aŋkwa áza edda una paaka háre, fanufe hyema ge naŋgyuwe-aara na. Ŋane wá, yá se bereka an ukhyiye dey, á demka am zherwe ƴaikke.»

16 Jini-aha ŋanna wá, kwaye ta de jemaa slekse-aha ŋanna am tate na tá ɗaháná an Harmagaidaum an elva a Ibraniŋkau na.

17 Daaci vuyire á malika-aha ŋanna, ŋane keni a de puwanve náza-aara am zhegela ba estuwa, yá cena ba kwárá ƴaikke á sa am huɗe á mashidi. Kwárá ŋanna a segashe am tate á kurshi á sleksire á Dadaamiya. A ba ŋane wá: «Zlauzle áte una mázle-aara.» 18 Daaci njaanja válaha á zhegela, antara kárá á rade, a naba gyaigyaite ge haha á ba an ndzeɗa ba ŋárŋare. Daga ta nderaa estuwa urimagwe am duniya keni ndza gyaigyaiteka haha estuwa ɗekiɗeki. 19 A naba tapse ge berni ƴaikke gergere keƴe daga á sawa am huɗe á haha baɗemme. Berni-aha umele na ni tá am huɗe á duniya na keni baɗemme badzarevbadze. Aɗaba zlaɓe seska emtaŋkire na ta maganaa emnde a *Babila ŋanna am ervauŋɗe á Dadaamiya. Aɗaba una ŋanna, aŋkwa á magaterá palása, tá taa kanteka ba ire keni ge zlaɗa ŋanna, ba seke emnde na a ceɓateraa mbazla na karemka yawe am huɗe-aara ɗekiɗeki na. 20 Wa-aha baɗemme, antara ba haha-aha na am dágave á háye-aha keni tsaretse am sleɗe-aha-aatare, meɗaremeɗa ba estuwa. 21 Nálandze saɗaɗɗe a naba fantau ge puwa á sawa am samaya á sa arge emnde, ɗemɗemire á palle ba seke nákwá á uvera. Emnde baɗemme tá zlazla ba Dadaamiya aɗaba zlaɗa á nálandze ŋanna jauje ge ndzeɗa.

17

Elva a berni ƴaikke na ta fante zhera á zawarire

1 Am iga a una ŋanna maa, palle á malika-aha vuye na ndza ta tegaterem erba á masiba-aha am erva na a se ɗahite, a ba ŋane: Sawa náwa yá maraká zlaɗa na ni watse á shaná mukse záware ŋgelawa na. Amaana: Berni ƴaikke ta maganaa áte we á háye-aha gergere kwakya na. 2 Duwa á slekse-aha á larde-aha baɗemme, ta de magaa gwardzire an mukse zaware ŋgelawa ŋanna, amá a ceɓaa emnde am duniya ba seke mbazla na karemka yawe ɗekiɗeki na. Estuwa, á ba elva á malika ŋanna.

3 Daaci a naba tsekwiyarhe ge Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, daaci a naba eksite ge malika ŋanna, kwaye a diya á dem huɗe á kaamba. Ya naa ba mukse umele am kaamba ŋanna, a njeta áte iga á dabba, dabba ŋanna ba háŋŋe. Ire vuye á ba áte dabba ŋanna palle, derma-aha-aara kelaawa. Baɗemme a vuwa-aara, an puwa ba zhera-aha na zlayeka ɗekiɗeki na ge zlázla Dadaamiya an ŋane. 4 Mukse na áte iga-aara na keni maa, á tsekwa am naŋgyuwe lefeɗlefeɗɗe buwa. Naŋgyuwe-aha-aara ŋanna bukerɗe ba jili haŋŋe. Palle, haŋŋire-aara ba seke makala á iga a bere, amá palle na ba haŋŋe. Vuwa á mukse ŋanna baɗemme ba náza ŋgelawire: Kazlaŋa á dindar, antara naberasla, antara náza hyema zarizariya baɗemme, ira erba á dindar-aara a ŋanaahe am erva. Aŋkwa laakire an naha am erba-aara ŋanna. Duksa ŋanna wá, zawarire na a maganaa ŋane baɗemme na. 5 Aŋkwa zhera ta puwete áte wafke á mukse ŋanna, amá elva am huɗe á elva. Ákyiye wá: «*Babila berni ƴaikke na wá, ŋane emmarge zaware-aha, antara shagerkire na tá maganá am duniya baɗemme.»

6 Ya naa mukse ŋanna ɗalanemɗála uzhe á emnde á Dadaamiya am ire, uzhe á emnde na sheɓarka elva a Yaisu na. Ba nanna-aaruwa, yá maga ba najipu-aara. 7 «Ká maga najipu á uwe ka,» a ba malika na á elvan ge iya, «naba effa ervauŋɗe. Aŋkwa duksa palle yá kwaraksekwáre. Kwaye tara mukse ŋanna, antara dabba na á njá átekwa, antara ire-aha á dabba ŋanna vuye na, ira derma-aha kelaawa na, baɗemme yá ndaksendáhe názu am huɗe-aara. 8 Dabba ŋanna ka naaná ka na wá, ba dabba na ndza an shifa, amá kina ɓaaka na. Watse á sesse am evege shagerka na ɓaaka halavuwa-aara ɗekiɗeki na, amá á se haraaka kwakya mázle-aara, tá se keɗanaakeɗa shifa-aara baɗemme. Emnde a duniya na puwarteka zhera-aha-aatare am wakita á shifa daga am fakta á duniya na wá, itare watse tá maga najipu kwakya áte dabba ŋanna. Aɗaba werre, ndza aŋkwa an shifa, amá kina ɓaaka, aley watse á sesse zlaɓe ádaliye.»

9 A biyántsa zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: «Duksa-aha na náwa ŋane na wá, sey á hyephye eŋkale á edda-aara lauktu á cenáncena. Ire-aha á dabba ŋanna vuye na wá, á márá egdzar wa-aha vuye na a njetaa mukse ŋanna atekwa na. Zlaɓe ádaliye, á márá slekse-aha saɗaɗɗe vuye. 10 Ilyeɓe-aatare wá, daredde slekse-aha ŋanna. Kina wá, uŋkwahire-aatare kina am sleksire. Amá una watse á sawa ge vuyire na á se haraaháre ba cekwa am sleksire ŋanna. 11 Dabba ŋanna ndza aŋkwa, amá kina ɓaaka na wá, ba ŋane an ire-aara una slekse ge tiisire, ŋane keni ba palle á slekse-aha ŋanna ta vuye na. Má watse sessa ŋane wá, tá se ba ekkeɗa ba ɗekiɗeki.

12 «Derma-aha kelaawa na ka nateraa ka na maa, itare tá márá slekse-aha kelaawa na watse tá sawa á katafke na. Má watse saremsa itare, Dadaamiya á de vaterte sarte ba cekwaaŋguɗi ge mága sleksire-aatare antara dabba ŋanna. 13 Slekse-aha kelaawa ŋanna wá, watse tá jema ye-aatare palle, sleksire-aatare baɗemme, watse tá maganán ba ge dabba ŋanna palle. 14 Itare baɗemme na, watse tá gwaare ba ge egdza zhel kyawe an wáva. Amá watse á de gáná ba egdza zhel kyáwe na ndzeɗa, tá antara emnde-aara na a dzeratersaa ŋane, a ɗatersaa ŋane, tá aŋkwa á ɗabaná an ervauŋɗe-aatare palle na. Á de gáná ba ŋane ndzeɗa, aɗaba ŋane Slekse arge slekse-aha baɗemme, Yaakadada arge dada-aha baɗemme.»

15 A biyántsa malika ŋanna zlaɓe ádaliye, a ba ŋane wá: «Háye-aha ŋanna ka naaná ka, á njá mukse ŋanna áte itare na wá, á márá emnde a larde-aha gergere, emnde a jeba gergere, antara emnde a ndáhá elva-aha gergere baɗemme. 16 Derma-aha á dabba ŋanna kelaawa, antara ba dabba ŋanna an ire-aara, watse tá gwaare ge mukse záware na an degwune, watse tá zuze áte há-aara baɗemme, watse tá ƴana á ba an ukhyiye dey. Ba hyuwa á vuwa-aara keni watse tá zuze, tá de zlanaazle an kárá ba ɗekiɗeki-aara. 17 Aɗaba a maganaa ba Dadaamiya slera-aara am ervauŋɗe á slekse-aha ŋanna, ganakini tá ŋguɗa ye-aatare palle, tá maganá sleksire-aatare ba ge dabba ŋanna palle. Dadaamiya a magaa una ŋanna geni ta maganaamaga názena á kataná ŋane, dem sarte na má gevge názena a ndaasa ŋane.

18 «Mukse ŋanna ka naaná ka na wá, ŋane á márá berni ƴaikke. Baɗemme á slekse-aha na tá am duniya na tá á ba am sera-aara.»

18

Palase na á de maganná Dadaamiya ge *Babila

1 Am iga a una ŋanna maa, yá zhárá ba malika umele á tsekwa á sawa am samaya. Hákuma, antara ɗemɗemire-aara hyemhye am huɗe á duniya baɗemme. 2 Malika ŋanna a ketaa kwárá-aara á ba an ndzeɗa, a ba ŋane: «Kina wá, zlauzle *Babila mázle-aara, á de mbeɗa berni ƴaikke. Daaci gevge tate á njá á shaitaine-aha, jini-aha, antara ƴiye-aha na ta shagerka-aha, wayarka emnde na tá njá am huɗe-aara. 3 Aɗaba ŋane a ganve ire-aara ba seke mukse zaware, slekse-aha á duniya baɗemme ta naba magaa gwardzire an ŋane, zawarire-aara a ceɓaa emnde a larde baɗemme am duniya ba seke a ceɓateraa ba mbazla. Emnde a tsakala am duniya baɗemme garega nalmáne an mukse na, aɗaba ŋane wayaawáyá za emtakire á duniya baɗemme.»

4 Daaci yá cena ba kwárá umele zlaɓe ádaliye á sawa am samaya á ba an ndzeɗa, a ba ŋane: «Ekkure emnde-aaruwa baɗemme, sawesse am berni na! A ndeɓakurveka haypa-aatare, antara geni a sharkurka palase-aatare keni. 5 Aɗaba hyaahya haypa á berni ŋanna, de shanaasha Dadaamiya am samaya, shagerkire na tá maganá itare na á segasheka am ervauŋɗe á Dadaamiya ba estuwa. 6 Sey tá magateránmaga palase ge emnde ŋanna ba seke una ndza ta magateranta itare ge emnde umele na. Baira a jaranuje ge una ni ndza ta magateranta itare ge emnde ma ser buwa keni. Ba ire keni a karanteka ge zlaɗa ba seke emnde na a ceɓateraa narge na. 7 Ba seke una ŋane zauze emtakire á duniya kwakya na wá, zlaɗa keni kwerawanaakwera á ba áte una ŋanna, magawantemága palasa ba shagera. Aɗaba a bántsa am ire-aara: Iya ganevka seke wegyegye a mukse, ya slekse ba iya an ire-aaruwa, á jaŋerma uwe antara kyuwa ba ɗekiɗeki. 8 Aɗaba una ŋanna wá, sey tá se gwargwe masiba-aha saɗaɗɗe ge berni ŋanna á ba áte háre palle. Tá se gwargwe tara lapikere, antara emtsa, ira waya, lauktu watse tá zlanaazle an kárá ba ɗekiɗeki. Aɗaba Dadaamiya Yaakadada, sey ba ŋane palle an sleksire-aara ɓaaka umele, á de ndahaná ba ŋane názu tá maganán ge berni ŋanna.»

9 Má watse slekse-aha á duniya naránna ƴire á kárá na á za berni ŋanna wá, watse tá puwumpuwa erva am ire, tá tsaka ɗákwa, tá kyuwa gwardzire na ndza ta maganaa antara berni ŋanna, ira emtakire á duniya na ndza ta nanaa itare áhuwa ŋanna baɗemme, aɗaba berni ŋanna zauze kárá. 10 Kwaye watse tá tse ƴiƴiye ge lyawa á zlaɗa, tá ámbera fa hula: «Alawlawlaw! Ɓaaka berni ƴaikke! Nja seke *Babila na ni shekwaaka ba ɗekiɗeki keni?»

11 Ba estuwa ge emnde a tsakala na tá am duniya baɗemme keni, tá de puwa ba erva am ire, tá de tsaka ɗákwa ge kyuwa berni ŋanna, aɗaba ta ɓaaka emnde a gáne-aatare. 12 Aɗaba itare tá aŋkwa tsakala duksa kwakya áhuwa. Tá tsakala dindar, antara lipela, ira jeba á nákwa-aha umele aŋkwa gergere kwakya. Tá tsakala sandá-aha, lefeɗlefeɗire-aatare ba seke uwe. Umele-aha-aatare jili haŋŋe, haŋŋire-aara ba seke makala á iga a bere, umele wá, ba haŋŋe. Zlaɓe adaliye, tá aŋkwa tsakala jeba á náfa-aha umele an dárádza jipu, antara egdzar duksa-aha na tá maganá an sláre á guwe, umele tá maganá an náfa na an dárádza jipu na, umele á duksa-aha ŋanna tá maganá an verzhagane, umele íre daŋŋwe, umele tá maganá an jeba á nákwa-aha umele aŋkwa an dárádza jipu. 13 Zlaɓe ádaliye, tá aŋkwa tsakala názase gergere kwakya áhuwa: Umele yawe-aara, umele waye á gáná áte vuwa, umele tá ɗisaná am kárá ba seke kajiiji, tá aŋkwa tsakala wáye á ɗále, antara nalkáme, antara ukpa-aara, ira mbazla. Tá aŋkwa tsakala esla-aha, kyáwe-aha, belsa-aha, ira darkwa-aha, antara ba urimagwe keni: Náve-aha, antara emnde na tá halaterá áte we á wáva. Ɓaaka názu tsakalarka itare áhuwa. Aɗaba una ŋanna tá kyuwa berni ŋanna. 14 A ba itare: «Kina kazlaŋa zarizariya na ndza á kataná ervauŋɗe á ŋa na ba ɓaaka mázle-aara? Kwakyire á nalmane á kure na, antara emtakire á duniya na ndza kwa zanaa kure na ba ƴakuránƴa kwá jammeka ɗekiɗeki?» 15 Baɗemme á emnde na tá tsakala berni ŋanna wá, garege nalmána amkwa. Kwáye watse tá tse ƴiƴiye ge lyáwa á zlaɗa, tá ámbera kyuwa, tá tsaka ɗákwa-aatare. 16 Watse tá ba: «Alawlawlaw ɓaaka berni ƴaikke! Berni zariya na ndza á shakwa sanda-aha lefeɗlefeɗɗe na, jili haŋŋe ba seke makala á iga a bere, umele ba haŋŋe, tá an dárádza jipu, ira yaadi-aha umele zarizariya baɗemme, an dárádza jipu na. Ɓaaka berni ŋgelawa na an náza ŋgelawire kwakya ázeŋara, kazlaŋa a ŋgelawire-aara, umele ta maganaa an dindar, umele ta maganaa an jeba á nákwa umele aŋkwa an dárádza jipu. 17 Baɗemme a dikele á duksa-aha ŋanna shekwaaka ɗekiɗeki, keɗaakeɗa ba estuwa.»

Ba estuwa ge emnde a mága slera áte ire á háye keni. Emnde a báká paare á háye saɗaɗɗe, antara male-aha-aatare, ira emnde a tsakala na tá maga shula an paare-aha á yawe, itare keni kwaye ta tsatsehe baɗemme ƴiƴiye. 18 Ba ta puwete ice-aatare áte ƴire á kárá na aŋkwa á zá berni ŋanna wá, a ba itare: «Á jare áme kwa berni ƴaikke seke una mázle-aara!» 19 Ba ta ndaase una ŋanna wá, ta fantau ge kyuwa. Tá tsaka ɗákwa, tá slatsa erva, tá zá erva-aatare an sláre, tá puwa hula: «Alawlawlaw! Ɓaaka berni ƴaikke! Baɗemme á emnde a paare á yáwe saɗaɗsaɗaɗɗe na ta gaa nalmáne á ba áte ŋane na ba cekwaaŋguɗi keni shakwaaka degi!» A zluwa estuwa hula á emnde ŋanna.

20 Ekkure emnde na kwá am samaya, higauhiga arge keɗa á berni ŋanna. Ekkure emnde a ɓela á Dadaamiya, antara nabi-aha, ira emnde á Dadaamiya baɗemme, higauhiga arge keɗa á berni ŋanna. Aɗaba pelansepele Dadaamiya ge berni ŋanna názena ndza a magakurtaa ŋane na baɗemme.

21 Am iga a una ŋanna maa, yá zhárá ba gwarɗa á malika umele, a eksante dada nákwa am erva, ƴaikkire-aara ba seke nákwa á uvera, a eblyanme á dem háye á ba an ndzeɗa, a ba ŋane: «*Babila berni ƴaikke na watse ba estuwa. 22 Ɓaaka ura á de puwete ice áte emnde a mága gusa am Babila ɗekiɗeki. Ma emnde a jaa gadzavera, ma emnde a ferta derma antara nalgaita, watse ba tseriiye ɓaaka ura á de cena mágava á duksa am huɗe á Babila. Ma emnde a mága dzera, ma emnde a ndera gahe, ma emnde a haa hiya, baɗemme watse ɓaaka ura á tse am zhegela ba palle keni. 23 Ekka Babila wá, ɓaaka ura á de puwete ice áte kárá á wáye ázeŋa mázle-aara, ɓaaka ura á de cena elva a gaa mukse, ma elva a de gaa zhele keni am mba á ŋa. Abi werre, ndza ta bántsa emnde a tsakala á ŋa: Sey ba ŋere ka mu ware edda una á jaŋeruje na? Ta zlermu nalmáne á duniya baɗemme an kurguna. Aɗaba una ŋanna mbeɗakmbeɗa na.»

24 Zlaɓe ádaliye, Dadaamiya nanna uzhe á nabi-aha-aara, antara uzhe á emnde a ɗaba ŋane, baɗemme á ba am mbiye á Babila. Baɗemme a uzhe á emnde na ta ceɓateraa am duniya na, á ba am mbiye á berni ŋanna ɓaaka ura umele.

19

1 Am iga a una ŋanna maa, yá cena ba kwárá á sawa am samaya, ba seke kwárá á nalga ƴaikke hedihediye, a ba itare: «*Halailuya! Ba Dadaamiya á miya una slelya ura, edda á ɗemɗemire, hákuma baɗemme á ba am erva-aara. 2 Aɗaba ŋane á kya shairiya-aha-aara baɗemme á ba áte jirire áte uŋŋule-aara baɗemme. Aɗaba una ŋanna, maganánmaga palase ge mukse záware na a badzanve duniya baɗemme an gwardzire-aara, zlaɓe ádaliye, aɗaba a ceɓaa shifa á emnde a slera-aara na.» 3 A ba itare zlaɓe ádaliye: «*Halailuya! Kwaye ƴire á kárá na á za berni ŋanna shelle am zhegela, ɓaaka emtsa-aara dem ba ge ɗekiɗeki.» 4 Am iga a ɓela láhe-aatare maa, emgyegwar zála kul buwa ju ufaɗe, antara duksa-aha ufaɗe na tá an shifa na reppe puwaraapuwa á dem áhá á katafke á Dadaamiya am kurshi á sleksire-aara, tá aŋkwa kezlan ugje. *Halailuya! *Aamin! a ba itare.

Edda una tá ɗaháná an egdza zhel kyáwe na aŋkwa á gá larusa-aara

5 Daaci yá cena ba kwárá umele á segashe am tate á kurshi á sleksire, a ba ŋane: «Ekkure emnde á Dadaamiya baɗemme, an male-aha-ka, an egdzara-ka, baɗemme á kure kwa emnde na kwá an lyawa-aara am ervauŋɗe na, galaugálá Dadaamiya á miya.» 6 Zlaɓe ádaliye, yá cena ba kwárá umele ba seke kwárá á nalga, kwárá-aatare ba seke mága á yáwe áte guwa ƴaikke, zlaɓe ádaliye, ba seke válaha á samaya. A ba itare: «*Halailuya! Aɗaba Dadaamiya Yaakadada edda á hákuma baɗemme, Slekse ba ŋane palle. 7 Higaumihiga baɗemme! Shamisha geɗa ƴaikke! Galaumigálá Dadaamiya, aɗaba hyephye sarte, ŋwateŋwa ŋane geni egdza zhel kyawe á gá larusa-aara, larusa-aara ŋanna keni maganaamaga niya. 8 Varanteva baráma ge larusa, geni á tsekwemtsekwa naŋgyuwe lefeɗɗe jipu ámberá á maga pulpulire keni jipu, cuɗeɗɗe zlaɓe ádaliye na.» Naŋgyuwe ŋanna wá, á maramiya shagerire-aha na ndza ta maganaa emnde á Dadaamiya an ervauŋɗe-aatare palle na.

9 Daaci a ba malika na á elvan ge iya: «Puwetepuwa elva na náwa yá ndakndáha na am wakita: Má ba geɗa wá, watse aŋkwa áza emnde na ɗahaterɗáha Dadaamiya á dem larusire á egdza zhel kyawe na.» A farhe zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: «Ɓaaka fida am elva na ɗekiɗeki, a ndaasa ba Dadaamiya an we-aara.»

10 Daaci, ya gaavehe am sera-aara, yá kátá kezlan ugje, amá a naba piyite: «Maŋka una,» á bina. «Iya keni ya ba sleslera á Dadaamiya ba seke kure antara egdzar mama-aha á ŋa na fakurtarefe áte elva a Yaisu na. Kezlankezla ugje ba ge Dadaamiya palle.»

Elva a Yaisu na wá, ba elva na ndza a baternaa Sheɗekwe Cuɗeɗɗe ge nabi-aha, lauktu ta se ɓalaterán ge emnde na.

Zhele midala áte belsa dzayye

11 Am iga-aara maa, ya ketaa ice á dem zhegela wá, yá zhárá ba samaya waŋŋe an wacene. Zlaɓe ádaliye, yá zhárá ba belsa dzayye telle, antara ura áte iga-aara. Zhera á edda una ŋanna: Slejirire, antara ɓaaka fida ázeŋára. Ŋane á kya shairiya-aara á ba áte jirire, á wava keni á ba áte uŋŋule-aara. 12 Ice-aha-aara ba seke nara á kárá, dzakwa á sleksire keni ɓaaka zlakta-aara am ire-aara. Zlaɓe ádaliye, aŋkwa zhera an puwa áte ŋane, ɓaaka slediyeddiye ɗekiɗeki, sey ba ŋane palle duksa-aara. 13 Naŋgyuwe-aara baɗemme ba uzhe. Zhera-aara wá: Elva á Dadaamiya. 14 Am iga-aara, ta ɗabemhe ge emnde a wáva am samaya, itare keni baɗemme tá á ba áte belsa dzaydzaye, tá am naŋgyuwe keni dzayye ba telle, lefeɗɗe jipu, cuɗeɗɗe zlaɓe ádaliye keni. 15 Aŋkwa á segashe katsakar am mbuwe-aara, an ga slare jipu. Á de gáná an una ŋanna ndzeɗa arge duniya baɗemme. Ba ŋane palle una á de geva slekse an zade á íre am erva, slekse na an hakuma jipu na. Watse á ŋgerɗa kelaade-aha-aara an sera ba seke una tá ŋgerɗa egdzara á náfa am tate-aara, ge ɓeca yáwe-aara na. Una ŋanna, á maramiya já ervauŋɗe á Dadaamiya Yaakadada árge duksa baɗemme. 16 Aŋkwa zhera-aara an puwa áte naŋgyuwe-aara, antara pákwálá-aara, a ba itare: Slekse arge slekse-aha baɗemme, Yaakadada arge dada-aha baɗemme.

17 Daaci yá zhárá ba malika umele a tsanve ge vaciya, a fantau ge ɗáha ƴiye-aha tá aŋkwa ŋgye am huɗe á zhegela, herzha á shanaasha samaya baɗemme na, a ba ŋane á ba an ndzeɗa, á elvan ge ƴiye-aha ŋanna: «Sawmbare baɗemme ásehuna, náwa Dadaamiya a gyakur muŋri ƴaikke! 18 Sawmbare á se za hyuwa á slekse-aha á larde-aha, antara hyuwa á sawji-aha, antara male-aha-aatare, hyuwa á belsa-aha, antara emnde na ndza tá áte belsa-aha ŋanna, hyuwa á náve-aha antara emnde na tá kwárá ire-aatare, hyuwa á male-aha, antara egdzara, hyuwa á emnde baɗemme, sawmbare zauza.»

19 Daaci yá zhárá ba dabba na, antara slekse-aha á larde-aha, ira sawji-aha-aatare, jarammeje baɗemme ganakini tá daná wáva ge edda una áte belsa dzayye na antara emnde a wáva-aara. 20 Daaci ta puwatersaa erva ákataliya ge tara dabba ŋanna, antara nabi fida na ndza a magaa najipu-aha á katafke á dabba ŋanna. Ndza a badu emnde á ba an najipu-aha ŋanna, ta lyevaa lámba á dabba ŋanna, ta kezlan ugje ge gáráva-aara hele na. Daaci ta valyateremhe á ba an shifa emnde buwa ŋanna á dem derve á kárá, an wesha an *baraudau, jauje ge kárá-aha baɗemme. 21 Amá sawji-aha-aatare, antara emnde na tá am iga á dabba ŋanna baɗemme na wá, a ceɓateraa ba katsakar na á segashe am mbuwe á edda una áte belsa na. Ƴiye-aha baɗemme zaruze hyuwa-aatare, ta ƴanaa ba itare.

20

Elva a zara sleksire am iva debu

1 Am iga-aara wá, yá zhárá ba malika umele zlaɓe ádaliye, á tsekwa á sawa am samaya, an egdza a tsekweram am erva, ge se wera evege shagerka na ɓaaka halavuwa á slaɗɗire-aara ɗekiɗeki na, antara tsavaytsavaye ƴaikke. 2 Daaci a naba eksavaa náza nye na emgyegwe a záhe keni ba ŋane na. Amaana: Male á jini-aha, bi Shaitaine. Daaci a naba ŋguɗanaahe ciyye ge malika ŋanna, geni á gá iva debu am tsavaytsavaye ŋanna. 3 Kwaye a de eblyanme am evege ŋanna, a zleŋta an egdza a tsekweram, a venyanuhe zlaɓe ádaliye geni á gá iva-aha na am huɗe-aara, á shanka se bada emnde am duniya mázle-aara. Sey má zlauzle iva debu ŋanna, lauktu tá de ɓelanaaɓela cekwaaŋguɗi.

4 Am iga a una ŋanna maa, yá zhárá kurshi-aha á sleksire, emnde tá aŋkwa á njanja am kurshi-aha ŋanna, ta vaterte hákuma á kya shairiya ge itare. Zlaɓe ádaliye, ya náternaa sheɗekwe-aha á emnde umele, ndza ta ceɓáteraa aɗabá tsaraatse áte elva a Yaisu, tá aŋkwa ndater elva á Dadaamiya ge emnde. Itare ndza kezlaranka ugje ge dabba ŋanna ɗekiɗeki, ma ge gáráva á dabba ŋanna keni. Lyiyarka lámba á dabba ŋanna ɗekiɗeki ma áte erva a naɗafa-aatare, ma áte wafke-aatare keni. Ya naternaa emnde tá á ba an shifa-aha-aatare zlaɓe ádaliye laŋŋe, tá aŋkwa zá sleksire-aatare antara Yaisu *Almasiihu am iva debu. 5 Una wá, zuŋŋwire á tseta emnde am fáyá. Emnde umele maa, zlaɓe tá tseteka emtsaaɗe, sey má zlauzle iva debu ŋanna. 6 Má geɗa wá, sharánsha emnde ŋanna Dadaamiya a tsaterte zuŋŋwe am fáyá na. Tá de jammeka antara emtsa na watse á de ceɓa emnde ge buwire na ɗekiɗeki, itare watse tá de geva *liman-aha á Dadaamiya, antara Yaisu Almasiihu, tá de za sleksire-aatare antara Yaisu Almasiihu am iva debu.

Halavuhále ndzeɗa á Shaitaine

7 Am iga á iva debu ŋanna maa, watse tá ɓelanaaɓelá zlaɓe ádaliye Shaitaine, á de sesse am evege-aara ŋanna. 8 Watse á de bada emnde zlaɓe ádaliye am larde-aha baɗemme am duniya. Ba larde-aha ŋanna una tá ɗahaná an Gaug, antara Magaug na. Watse á jatermaare baɗemme, ganakini tá de wava. Kwakyire-aatare, watse ta ba seke shiili na am guwa na. 9 Daaci yá zhárá ba daredde, tá kela á dem huɗe á duniya baɗemme, tá aŋkwa á jantaave ge tate-aha na tá átekwa emnde á Dadaamiya, tá jantaave ge berni ƴaikke na a wayeta ervauŋɗe-aara ba estuwa. A naba tsekwa ge kárá á sa am samaya, a se zlateraahe baɗemme. 10 Daaci ta eksevaa Shaitaine na a keɗeteraa ŋane na, ta de eblyanme am derve á kárá na an wesha an *baraudau, tá am huɗe-aara tara dabba, antara nabi fida na. Tá de maga palása-aatare áhuwa vaƴi vacika dem ba ge ɗekiɗeki.

Shairiya á emnde am halavuwa á duniya

11 Daaci yá zhárá ba kurshi á sleksire ƴaikke vayvaya, dzayye ba telle, aŋkwa ura á njá am kurshi ŋanna. Tara samaya antara haha zhagadarzhagade á katafke-aara, puwarteka ice áte itare ɗekiɗeki. 12 Daaci yá zhárá ba nalga á emnde na ndza emtsaremtsa na, male-aha, antara egdzara baɗemme tá aŋkwa á tsaatse á katafke á slekse ƴaikke ŋanna. Daaci ta naba werta wakita-aha. Aŋkwa wakita umele, an puwa zhera-aha á emnde na tá an shifa na á zleka na am huɗe-aara, ŋane keni ta werantehe. Daaci Dadaamiya a fantau ge kya shairiya á emnde a fáyá ŋanna baɗemme, ma shairiya á ware keni ta kyánaa á ba áte názena ndza a maganaa edda-aara, ta beranaa am wakita na. 13 Antara ba emnde na ndza ndaterunde háye keni, a naba melatersehe á segashe. Tara emtsa, antara fáyá keni eptsananaaptsa emnde na ndza tá ázetare, Dadaamiya a se kya shairiya-aatare baɗemme, ma ware keni ta kyanaa á ba áte názena ndza a maganaa edda-aara na. 14 Am iga-aara maa, ta puwum tara emtsa, antara fáyá á dem kárá. Derve á kárá ŋanna emtsa umele ge buwire. 15 Daaci ma ware una shanka zhera-aara am wakita á emnde a shifa na wá, ŋane tá velyaná á ba á dem derve á kárá.

21

Samaya antara haha bukerɗe tá áŋwaslire

1 Daaci yá zhárá ba samaya áŋwaslire, antara haha áŋwaslire, emgyegwe-aha-aara na meɗarmeɗa baɗemme. Ba háye-aha keni ta ɓaaka meɗarmeɗa baɗemme. 2 Zlaɓe ádaliye, yá zhárá ba berni cuɗeɗɗe. Una ŋanna, berni á Urusaliima áŋwaslire, aŋkwa á tsekwa á sawa áza Dadaamiya am samaya. Dadaamiya a caɗese ba seke una ni larusa á caɗa vuwa-aara má aŋkwa á zlálá á de gá zhele na. 3 Yá cena ba kwárá ƴaikke, an ndzeɗa jipu, á segashe am tate á kurshi á sleksire. A ba kwárá ŋanna wá: «Kina wá, tate á njá á Dadaamiya á ba am dágave á emnde mázle-aara, tá de geva emnde-aara ba miyenne, Dadaamiya keni á njá á ba am dágave-aatare, á de geva ba ŋane palle Dadaamiya-aatare. 4 Á de halatersá ba ŋane an erva-aara yáwe á kyuwa am ice. Watse ɓaaka á de emtsa mázle-aara. Ma kyuwa, ma tsáká ɗákwa, ma wá á vuwa keni baɗemme duksa-aha ŋanna ndza na á dedde.»

5 Daaci á ba Slekse ƴaikke na am kurshi na: «Ka cenáncena emtu, duksa baɗemme sey yá maga ba umele áŋwaslire.» A fiyarhe zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: «Puwetepuwa elva ŋanna, aɗaba jirire ɓaaka fida am huɗe-aara ɗekiɗeki.» 6 A farhe zlaɓe ádaliye ge enndáhá-aara, a ba ŋane wá: «Zlauzle áte una. Ba iya una ya zuŋŋwe arge duksa baɗemme, watse ba iya ŋanna zlaɓe ádaliye am halavuwa á duksa baɗemme. Ya slekatafke keni ba iya, ya slekataliya keni ba iya. Ma á wáná ndera ge ware keni, yá vanteva ya yáwe á shushe ge edda-aara ba dey. Yáwe ŋanna, yáwe á suwa na á fá shifa am ura na. 7 Daaci ma a ganaa ware ndzeɗa keni yá vanteva duksa-aha ŋanna. Iya keni yá gevge Dadaamiya-aara, ŋane keni á gevge ba egdza-aaruwa. 8 Amá tara emnde a lyáwa, emnde na fartareka, emnde a mága daŋŋwire á huɗe, emnde a ceɓa shifa, emnde a mága gwardzire, emnde a kyula hele, antara emnde a mága fida, emnde ŋanna baɗemme tá de ŋgyakaterá á dem derve á kárá na an wesha an *baraudau na. Una ŋanna, emtsa-aatare ge buwire.»

Elva a Urusaliima áŋwaslire

9 Daaci malika-aha vuye na ndza tá an erba-aha vuye am erva-aatare, an naha an masiba-aha na á halavuwa átekwa na, palle-aatare a naba ɗahite, a ba ŋane á elvan ge iya wá: «Sawa náwa yá maraká larusa á gáná egdza zhel kyáwe na.» 10 Daaci a naba tsekwiyarhe ge Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, kerteŋ a naba eksite ge malika ŋanna, kwáye a de ɗalta antara iya áte ire á wa slaɗɗe jipu, a mariya berni cuɗeɗɗe, berni á Urusaliima aŋkwa á tsekwa á sawa áza Dadaamiya á sawa am samaya. 11 Berni ŋanna ámbera á maga wulwulire ba seke jeba á nákwa umele aŋkwa tá ɗaháná an Yaspa, an dárádza jipu. Wulwulire ŋanna á maganá ba ɗemɗemire á Dadaamiya. 12 Ta jantaave ge berni ŋanna an riya ƴaikke, an slaɗɗire á dem zhegela keni ŋane. Wákyiya kelaawa ju buwa áte riya ŋanna. Malika-aha keni ta kelaawa ju buwa áte wakyiya-aha ŋanna. An puwa zhera-aha á jeba-aha á *Iserayiila-aha kelaawa ju buwa na áte wákyiya-aha ŋanna baɗemme. 13 Wákyiya keƴe keƴe áte dalbe-aha á riya ŋanna ufaɗe kerɗe. Wákyiya keƴe á dem geɗi, keƴe á dem manem, keƴe á dem pute, keƴe keni á dem yala. 14 Riya á berni ŋanna baɗemme ta fanaa ekte á ba an nákwa-aha kelaawa ju buwa njaŋŋe. Ba kelaa nákwa am nákwa-aha ŋanna, an puwa zhera á ura palle am pukura-aha á egdza zhel kyáwe ta kelaawa ju buwa na.

15 Malika ŋanna a ndahi elva na, an zade á dindar slaɗɗe am erva-aara ge kura duksa an ŋane. Á de kura ba tara berni ŋanna an ŋane, antara riya-aha-aara, ira wákyiya-aha-aara baɗemme. 16 Berni ŋanna wá, gevka takarre. Daaci malika ŋanna a kuranaahe, dalbe-aha-aara ufaɗe kerɗe ba kalkale. Ma am slaɗɗire, ma am hwiya keni ba zawa debu kelaawa ju buwa. An wálá á dem zhegela keni ba estuwa. 17 Daaci a kurese riya-aara keni. Wálá á riya ŋanna deremke, an kul ufaɗe ju ufaɗe áte erva. Una ŋanna wá, a kuran ba seke kura duksa á emnde. 18 Riya á berni ŋanna baɗemme wá, ta nyaŋanaa á ba an jeba á nákwa umele aŋkwa tá ɗaháná an Yaspa, nákwá ŋanna an dárádza jipu. Berni ŋanna maa, baɗemme ta nderanaa á ba an dindar miyenne, ɗáláwwe ba seke kweteram. 19 Nákwá-aha na ta fanaa ekte ge riya ŋanna maa, baɗemme an cáɗá. Ta caɗanaa an jeba á nákwá-aha umele aŋkwa tá an dárádza jipu, nákwá-aha ŋanna jeli gergere baɗemme. Zuŋŋwire á nákwá-aha á ekte á riya ŋanna, ta caɗanaa an Yaspa, buwire, ta caɗanaa an Safira, keƴire, ta caɗanaa an Kaldaidaun, ufaɗire ta caɗanaa an Imiradi, 20 ilyeɓire ta caɗanaa an Sardunisu, uŋkwahire ta caɗanaa an Sardiyus, vuyire ta caɗanaa an Kirisauliti, tiisire ta caɗanaa an Bairil, ŋane jeli slerekke. Maselmanire tá caɗanaa an Tupas, kelaawire ta caɗanaa an Kirisauparasu, kelaawa jemtekwire ta caɗanaa an Turkuwas, ŋane jeli lipela. Kelaawa ju buwire ta caɗanaa an Amaitistu. 21 Amá wákyiya-aha kelaawa ju buwa na áte riya á berni ŋanna, ta fafanu ba jeba á nákwá umele aŋkwa zariya jipu ákura paare, amá heɗaaka. Ba kelaa wákyiya ta fanu nákwá ŋanna palle. Baráma am huɗe á berni ŋanna wá, ba dindar miyenne, ɗáláwwe ba seke kweteram.

22 Puwanteka ice-aaruwa ɗekiɗeki áte mashidi am berni ŋanna, aɗaba Dadaamiya Yaakadada, antara egdza zhel kyawe tá aŋkwa am huɗe-aara. Aɗaba una ŋanna ɓaaka mashidi na. 23 Tara vaciya antara tere keni ta ɓaaka ɗekiɗeki. Aɗaba ɗemɗemire á Dadaamiya hyephye, Egdza zhel kyáwe keni aŋkwa á márá parakkire-aara am huɗe á berni ŋanna baɗemme. 24 Emnde na ndza tá am duniya, tá am berni ŋanna, tá aŋkwa já ɗába á ba áte parakkire ŋanna. Emnde na ndza ta slekse-aha am duniya na keni, halarantehálá sleksire-aatare ŋanna á dem huɗe-aara. 25 Wákyiya-aha áte riya á berni ŋanna tá heɗeka ɗekiɗeki, á njá á ba an wácene, aɗaba ɓaaka vaƴiya mázla-aara. 26 Sleksire, antara duksa shagera na ndza am duniya na, watse baɗemme tá de ndakaná á ba am berni ŋanna. 27 Baɗemme á názena aŋkwa harám am huɗe-aara maa, á demka á dem berni ŋanna ɗekiɗeki. Emnde a mága názu zlayeka, antara emnde a fida wá, ɓaaka baráma ge itare ɗekiɗeki á dem huɗe-aara, sey ba emnde na an puwa zhera-aha-aatare am wakita á emnde a shifa na á zleka na, wakita á egdza zhel kyáwe na. Sey ba itare palle una watse tá dehuwa.

22

1 Daaci malika ŋanna a naba mariya guwa, aŋkwa á kelá yáwe á shifa átekwa, aŋkwa á maga wulwulire ba seke kweteram. Yáwe ŋanna, á kela á sawa am tate na tá átekwa tara Dadaamiya tá am kurshi á sleksire-aatare antara egdza zhel kyáwe. 2 Daaci yáwe ŋanna á kelá á ba áte baráma am huɗe á berni ŋanna. Aŋkwa náfá á shifa áte we á guwa ŋanna, áte iga guwa ŋanna, antara ásehuna-aara keni ba ŋane. Náfá á yá egdzere ser kelaawa ju buwa áte iva palle. Ba kelaa tere, á yá ba egdzere. Hyema-aara keni kurgune ge emnde na ta sawa á sa am larde-aha am duniya na. 3 Baɗemme á názena a nyainyanvaa Dadaamiya á taa demka á dem berni ŋanna ɗekiɗeki.

Tara Dadaamiya, antara egdza zhel kyáwe tá aŋkwa á njanja am kurshi á sleksire am berni ŋanna. Emnde a slera-aara tá aŋkwa kezlan ugje ge ŋane. 4 Itare wá, tá de nanna wafke á Dadaamiya ba shagera, watse tá shá zhera-aara áte wafke-aha-aatare baɗemme. 5 Vaƴiye wá, watse ɓaaka ɗekiɗeki, watse ɓaaka wedere á parakkire umele ɗekiɗeki, ma kárá á wáye, ma vaciya keni. Aɗaba ba Dadaamiya Yaakadada an ire-aara una á de geva parakkire na á hyetehye áte emnde baɗemme. Daaci tá de zá sleksire-aatare emnde dem ba ge ɗekiɗeki.

Yaisu aŋkwa á eptsa

6 Daaci a ba malika á elvan ge iya: «Elva-aha na wá, baɗemme ba jirire, ɓaaka fida am huɗe-aara ɗekiɗeki. Ba Dadaamiya una ndza a vaterte Sheɗekwe-aara ge nabi-aha, zlaɓe ádaliye, a ɓelaa malika-aara ge emnde a slera-aara, ge se maraterá názu herzhe watse á magava ba jirire na.» A zla elva-aara estuwa.

7 «Ya baa ba kure! Náwa herzhe yá aŋkwa duwa, yá de geɗatertegeɗa emnde na má tsufartetsufa elva a nabiyire na am huɗe á wakita na.»

8 Iya Yuhanna wá, ya cenanaa á ba an hyema-aaruwa duksa-aha ŋanna, ya nanna an ice-aaruwa. Am sarte na cenanvaacena, zharannaazhárá duksa-aha ŋanna ba shagera, kreppe ya naba mbeɗehe am sera á malika na a mariyaa duksa-aha ŋanna, yá kezlan ugje. 9 Amá a naba piyite: «Maŋka una,» a ba ŋane á elvan ge iya. «Iya keni ya ba sleslera á Dadaamiya ba seke kure antara egdzara mama-aha á ŋa nabi-aha umele. Ya ba seke emnde na ta de ɗaba názena ka puweta ka kina an ervauŋɗe-aatare baɗemme. Kezlankezla ugje ba ge Dadaamiya palle.»

10 Názu a binaa ŋane zlaɓe ádaliye, a ba ŋane: «Elva-aha na wá, a tsekwanaa ba Dadaamiya. Sheɓatervuweka elva-aha ŋanna ge emnde. Aɗaba herzhe watse á magava duksa-aha ŋanna. 11 Názu yá bakurná ya wá: Má ura a eksese mága kelaadire, a naba emmága ŋane. Edda una a eksese mága harám, a naba emmága ŋane. Edda una ŋane a eksese mága maggwire, a ƴanka emmága-aara. Edda una ŋane a eksese mága cuɗeɗɗire, a ƴanka, a emmága cuɗeɗɗire.»

12 A ba Yaisu: «Náwa herzhe yá aŋkwa duwa antara láɗá-aaruwa am erva yá de tegakurtega. Amá wá, ma ware keni yá de vanta á ba áte názena ndza a maganaa edda-aara. 13 Ba iya una ya zuŋŋwe arge duksa baɗemme, am halavuwa á duksa baɗemme keni ba iya ŋanna zlaɓe ádaliye. Ya slekatafke keni ba iya, ya slekataliya keni ba iya.»

14 Má ba geɗa wá, watse tá shansha ba emnde na tá ƴanka liya am naŋgyuwe-aatare ɗekiɗeki na. Itare wá, watse tá shansha baráma á dem berni, tá de zá egdza á náfá á shifa na ba seke una tá kataná itare. 15 Amá emnde a mága ŋguɗiyire, antara emnde a mága náfá, emnde a mága gwardzire, emnde a ceɓa shifa, an emnde a mága hele, ira emnde na tá njá á ba an fida am mbuwe na, emnde ŋanna baɗemme wá, itare tá taa demka á dem berni ŋanna ɗekiɗeki.

16 «Iya Yaisu, ya ɓelakuraa malika-aaruwa, ganakini á de ɓalakurseɓále duksa-aha ŋanna baɗemme ge kure aiklaisiya-aha. Ya wulfe á *Dawuda ŋárá ba iya, ya terlyakwa á ireŋlya keni ba iya.»

17 Daaci a ba tara Sheɗekwe Cuɗeɗɗe, antara larusa á egdza zhel kyáwe: «Ane! naba sawa». Ma a cenanaa ware keni, ŋane keni a bánba: «Sawa». Ma á wáná ndera ge ware keni, sawmbare shawushe yáwe á shifa. Ma a se katanaa ware yáwe ŋanna keni, tá vante ba dey.

Elva na am halavuwa á elva-aha

18 Iya Yuhanna wá, náwa yá aŋkwa fater magiya ge emnde na tá aŋkwa cená elva á nabiyire am wakita na: Ma ware una a far názá-aara ge názena am wakita na keni, Dadaamiya á de fanaarfe ge ŋane masiba-aha ŋanna á ndahaná wakita na. 19 Ma ware una a gulese elva a nabiyire na am huɗe á wakita na keni, Dadaamiya á de tsakese dza-aara am egdzara á náfá á shifa aŋkwa an puwa am wakita na. Watse ɓaaka sleɗe á edda-aara ba ɗekiɗeki am berni cuɗeɗɗe na á ndahaná wakita na.

20 A bántsa edda una a magaa seydire á ba an jirire áte elva-aha ŋanna baɗemme na: «Ba jirire, náwa yá á ba áte we á sera, yá aŋkwa duwa.»

*Aamin! Naba sawa ka Yaakadada Yaisu!

21 Yaakadada Yaisu a hyantehye ŋgurna-aara ma áte ware keni baɗemme.